1959.03.30

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 76η

Δευτέρα 30 Μαρτίου 1959

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 6.45′ μ.μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἀναβάλλεται ἡ ἐπικύρωσις τῶν πρακτικῶν τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως, ἐπὶ ἡμίωρον. Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Κακογιάννης, ζητεῖ δεκαπενθήμερον ἄδειαν, προκειμένου νὰ ἀναχωρήσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§2ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐγκρίνεται, ἐγκρίνεται.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλή, ἐνέκρινε τὴν χορήγησιν τῆς αἰτουμένης ἀδείας. Ἐπίσης, ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Ζαρντινίδης, ζητεῖ μηνιαίαν ἄδειαν, προκειμένου νὰ ἀναχωρήσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§4ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐγκρίνεται, ἐγκρίνεται.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλή, ἐνέκρινε τὴν χορήγησιν τῆς αἰτουμένης ἀδείας. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Παυλόπουλος, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§6Α. ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Οἱ κ.κ. Κ. Τσάτσος (Ὑπ. Προεδρίας Κυβερνήσεως) καὶ Γ. Ἀνδριανόπουλος (Ὑπ. Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας), καταθέτουσι σχέδιον νόμου «περὶ τουριστικῶν πλοίων καί θαλασσίων περιηγήσεων». Οἱ κ.κ. Α. Στρᾶτος (Ὑπουργὸς Κοινων. Προνοίας), Κ. Παπακωνσταντίνου (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν) καὶ Σ. Γκίκας (Ὑπουργὸς Συγκοινωνιῶν καὶ Δημοσίων Ἔργων) καταθέτουσι σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ Ν. 2463)1920 καὶ ρυθμίσεως θεμάτων ἀφορώντων τὸν Συνοικισμὸν Θεσσαλονίκης «Ἀξιὸς» (Βαρδάρι)». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ν. Ἔξαρχος, Ε. Κοθρῆς καὶ Κ. Μητσοτάκης καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Α. Ν. 971)49 «περὶ ἀπονομῆς ἠθικῶν ἀμοιβῶν εἰς Ἐθνικὰς Ἀνταρτικὰς Ὁμάδας κλπ.» ὡς οὗτος ἐτροποποιήθη καὶ συνεπληρώθη μεταγενεστέρως». Ὁ βουλευτὴς κ. Λ. Μπίστης, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἑνιαίας προελεύσεως καὶ σταδιοδρομίας ἀξιωματικῶν Τεχνικοῦ Κλάδου Β. Ν. καὶ τροποποιήσεως τῶν σχετικῶν διατάξεων». Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Παπαμιχαλόπουλος, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἑνιαίας προελεύσεως καὶ σταδιοδρομίας ἀξιωματικῶν Τεχνικοῦ Κλάδου Β. Ν. καὶ τροποποιήσεως τῶν σχετικῶν διατάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ι. Τούμπας καὶ Π. Ξενοδοχειάρης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως χώρου ἐν Γουδὶ Ἀθηνῶν λόγῳ δημοσίας ὠφελείας, πρὸς ἐπέκτασιν τῶν ἐγκαταστάσεων τοῦ Ἐθνικοῦ καὶ Καποδιστριακοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν». Ὁ βουλευτὴς κ. Ε. Σαββόπουλος, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀντικαταστάσεως ἐνίων διατάξεων τοῦ Ν.

Δ. 3562)1956».

Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Η. Ἠλιοῦ, Ι. Εὐαγγελίδης, Β. Ἐφραιμίδης καὶ Σ. Ἠλιόπουλος, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀντικαταστάσεως ἐνίων διατάξεων τοῦ Ν. Δ. 3562)1956». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Μ. Μυριδάκης καὶ Ε. Παπαδογιάννης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῆς HEM ἀπὸ 27.8.1957 Συμβάσεως καὶ τῆς ἀπὸ 5.2.1959 Συμπληρωματικῆς Συμφωνίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Λαντζούνης, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ HEM ἀπὸ 27.8.1957 Συμβάσεως καὶ τῆς ἀπὸ 5.2.1959 Συμπληρωματικῆς Συμφωνίας». Ὁ βουλευτὴς Ἀχαΐας κ. Α. Γεροκωστόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ εἰς Πάτρας Συλλόγου Φορτοεκφορτωτῶν καὶ Ἡνιόχων Διτρόχων Κάρρων «Ἅγιος Νικόλαος», αἰτουμένου τὴν λῆψιν μέτρων οἰκονομικῆς προστασίας τῆς τάξεώς του. Ὁ βουλευτὴς Ροδόπης κ. Χ. Σιανίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐμπορικοῦ καὶ Βιομηχανικοῦ Ἐπιμελητηρίου Ροδόπης, διαμαρτυρομένου διὰ τὴν ὑπὸ Ἑνώσεως Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν καταβαλλομένην προσπάθειαν ἀσκήσεως ἐμπορίου ἀποικιακῶν ἐπὶ ζημίᾳ συμφερόντων ἐμπόρων ἀποικιακῶν τῆς πόλεως Κομοτηνῆς. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Α. Γεροκωστόπουλος καὶ Δ. Βρανόπουλος, καταθέτουν ἀναφορὰν τῆς ἐπιτροπῆς τῶν ἐπιλαχόντων κατὰ τὸν διαγωνισμὸν ἐφοριακῶν γραμματέων Βʹ τάξεως (Αʹ Κατηγορίας) αἰτούσης τὴν πρόσληψίν των πρὸ τῆς 2ας Ἰουλίου 1959. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Μ. Σβώλου, Ν. Κιτσίκης καὶ Ι. Εὐαγγελίδης, καταθέτουν ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Συνοικισμοῦ Πολυγώνου, αἰτούντων ὅπως μὴ ἀπομακρυνθῶσιν ἐκ τοῦ χώρου ὃν ἤδη κατέχουσιν ἄνευ τῆς ἐκ τῶν προτέρων ὁριστικῆς ἀποκαταστάσεώς των. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Β. Θανασέκου, Ι. Εὐαγγελίδης καὶ Α. Τσιάντος, καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος Ἐλατείας–Φθιώτιδος, αἰτοῦντος τὴν μετάθεσιν τοῦ ἐκεῖ ὑπηρετοῦντος Ἐνωμοτάρχου Πεσσαδάκη ἐπὶ τῷ τέλει ὁμαλῆς καὶ ἐλευθέρας διεξαγωγῆς τῶν ἐπικειμένων ἐκλογῶν. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Κ. Χιωτάκης, Ι. Κοντουδάκης καὶ Γ. Πρίφτης, καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου Ὁμήρων Χανίων, αἰτοῦντος τὴν ἀποζημίωσιν τῶν μελῶν του πρὸ τῆς ψηφίσεως τοῦ Νομοσχεδίου «περὶ Ἐγκληματιῶν Πολέμου». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Μ. Κανιάρης, Β. Θανασέκου καὶ Ν. Κιτσίκης, καταθέτουν ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Ἀνθοχωρίου Βοιωτίας, αἰτούντων ὅπως ὑπαχθῇ εἰς τὸ πρόγραμμα τῶν ἐκτελεστέων ἔργων τοῦ τρέχοντος ἔτους καὶ ἡ κατασκευὴ τῆς κοίτης τοῦ Βοιωτικοῦ Κηφισσοῦ. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Μ. Σβώλου, Ν. Κιτσίκης καὶ Ι. Εὐαγγελίδης, καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου Ἀρχιτεκτόνων Διπλωματούχων Ἀνωτάτων Σχολῶν, αἰτοῦντος τὴν μεταφορὰν ἔξω τῆς πόλεως τοῦ ἐπὶ τῆς ὁδοῦ Πατησίων Ἐργοστασίου Βυνοποιΐας (Κλωναρίδη) τῆς Ἑταιρίας Φίξ. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ι. Δραγονέτης, Γ. Πρίφτης καὶ Γ. Παπαγεωργίου, καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος Σινιῶν–Κερκύρας αἰτοῦντος τὴν χορήγησιν ἐπιδόματος λέπρας εἰς τὴν ἀσθενῆ Σταματέλλαν Σταματίου Μπρανίκα. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ι. Εὐαγγελίδης, Α. Μπριλλάκης, Γ. Αὐγερόπουλος, Κ. Δεσποτόπουλος καὶ Α. Τσιάντος, καταθέτουν ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Ἀπειράνθου Νάξου, αἰτούντων τὴν παραπομπὴν τοῦ Μ. Γλέζου εἰς τὴν τακτικὴν δικαιοσύνην. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Α. Λασκαρίδης καὶ Κ. Κωνσταντάρας καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ Σωματείου Ἐπισιτιστῶν Νομοῦ Καβάλας «Ἅγιος Παντελεήμων», αἰτοῦντος τὴν ἐπέκτασιν τοῦ δώρου ἐργασίας εἰς ἁπάσας τὰς κατηγορίας τῶν ἐργαζομένων εἰς ξενοδοχεῖα, ἑστιατόρια, καφενεῖα κλπ., μείωσιν τοῦ ὑφισταμένου ὁρίου ἡλικίας πρὸς συνταξιοδότησιν τῶν μελῶν της κλπ. Ὁ βουλευτὴς Θεσπρωτίας κ. Ε. Ἀθανασάκος, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Κοινοτικῶν ὑπαλλήλων Νομοῦ Θεσπρωτίας, αἰτούντων τὴν λῆψιν μέτρων βελτιώσεως τῆς θέσεώς των. Ὁ βουλευτὴς Κερκύρας κ. Γ. Λύχνος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐπαγγελματικοῦ καὶ Βιοτεχνικοῦ Ἐπιμελητηρίου Κερκύρας, αἰτοῦντος τὴν κλιμακωτὴν αὔξησιν τῆς ἀμοιβῆς τῶν μισθωτῶν μετὰ τὸ 18ον ἔτος τῆς ἡλικίας των. Ὁ βουλευτὴς Ἀχαΐας κ. Α. Γεροκωστόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Ἑλλήνων Ἀποστράτων Ἀξιωματικῶν (Παράρτημα Πατρῶν) διαμαρτυρομένης διὰ τὴν ὑπὸ τοῦ Α.Ν. 1854)51 κατάργησιν τῶν ἀπὸ 10ετίας ὑφισταμένων δικαιωμάτων τῶν μελῶν της καὶ αἰτουμένης τὴν ἐκ νέου ἀναγνώρισιν ὡς διπλασίου τοῦ ἐν πολέμῳ διανυθέντος χρόνου ὑπηρεσίας. Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Δ. Γρίβας, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἐθνικῆς Γενικῆς Συνομοσπονδίας Ἀναπήρων καὶ Θυμάτων Πολέμου Ἑλλάδος, αἰτουμένης τὴν οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν τοῦ Ταμείου Ἀρωγῆς αὐτῆς. Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως τῶν ἐπ’ ἐνοικίῳ ἀστέγων ἀστῶν προσφύγων 1922 τέως Δ)σεως Πρωτευούσης «Ἐλπὶς», αἰτουμένης στεγαστικὴν ἀποκατάστασιν τῶν μελῶν της.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ κυρώσεως τῶν ὑπ’ ἀριθ. 1665) 25.8.1955, 182)31.1.1957 καὶ 996)6.9.58 πράξεων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου».

§8ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, τὸ σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῶν ὑπ’ ἀριθ. 1665)25.8.1955, 182)31.1.57 καὶ 996)6.9.58 πράξεων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου». Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῶν πράξεων τοῦ 14ου Παγκοσμίου Ταχυδρομικοῦ Συνεδρίου τῆς Ὀττάβας».

§10ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῶν πράξεων τοῦ 14ου Παγκοσμίου Ταχυδρομικοῦ Συνεδρίου τῆς Ὀττάβας».

§12Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ληφθῇ πρόνοια, οὕτως ὥστε, αἱ πράξεις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ οἱ νόμοι νὰ μὴ ἀναφέρωνται εἰς τοὺς τίτλους τῶν νομοσχεδίων μὲ ἀριθμούς, ἀλλὰ μὲ μίαν περίληψιν τοῦ περιεχομένου των, ὥστε νὰ γνωρίζωμεν περὶ τίνος πρόκειται. Δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου θὰ διευκολύνεται καλύτερον ἡ ψήφισις τῶν νομοσχεδίων.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὀρθὸν εἶναι αὐτὸ καὶ παρακαλῶ τοὺς κ.κ. ὑπουργούς, ὅπως τὰ νομοσχέδια ἔχουν εὐρύτερον τίτλον καὶ αἱ πράξεις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ οἱ νόμοι νὰ ἀναφέρωνται μὲ περίληψιν τοῦ περιεχομένου των καὶ ὄχι μὲ ἀριθμούς. Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως Συμβάσεως μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῶν συμπραττουσῶν Ἑταιρειῶν AMMONIA CASALE S.A. LUGANO καὶ FRIEDRICH UHDE G. M. H. DORTMUND, διὰ τὴν κατασκευήν, θέσιν εἰς λειτουργίαν καὶ ἐπὶ ἓν ἔτος λειτουργίαν ἐργοστασίου ἀζωτούχων λιπασμάτων ἐν Πτολεμαΐδι καὶ παροχῆς ἐξουσιοδοτήσεως εἰς τοὺς Ὑπουργοὺς ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ, τῆς Βιομηχανίας καὶ τῶν Οἰκονομικῶν». Ὁ Εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας κ. Λ. Μπουρνιᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§14Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Παραγωγικὸν ἔργον σπουδαιότατον διὰ τὴν οἰκονομίαν τῆς χώρας καὶ ἰδιαιτέρως τὴν ἀγροτικὴν καλούμεθα, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ψηφίσωμεν. Τὴν ἵδρυσιν εἰς Πτολεμαΐδα τοῦ ἐργοστασίου Ἀζώτου. Ὡς γνωστόν, κύριοι βουλευταί, ἡ βιομηχανία ἀζωτούχων λιπασμάτων περιλαμβάνεται εἰς τὴν βαρεῖαν χημικὴν βιομηχανίαν καὶ κατέχει καιρίαν θέσιν εἰς τὰ μακροπρόθεσμα προγράμματα οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως τῆς χώρας. Διὰ τοῦ ὑπὸ κατασκευὴν ἐργοστασίου, ὅλα τὰ ἀζωτοῦχα λιπάσματα τῆς χώρας ἀνερχόμενα εἰς τοὺς 354.000 τόννους ἐτησίως θὰ παράγωνται εἰς τὴν χώραν ἀπὸ πρώτην ὕλην ἀποκλειστικῶς Ἑλληνικήν. Οὐδεμία πρώτη ὕλη θὰ εἰσάγεται ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Ἡ πρώτη ὕλη ἡ ὁποία θὰ χρησιμοποιῆται εἰς τὸ ἐργοστάσιον θὰ εἶναι κατὰ κύριον λόγον ὁ λιγνίτης τῆς Πτολεμαΐδος, ὁ ἀτμοσφαιρικὸς ἀήρ, ὁ γῦψος ὁ ὁποῖος ἀφθονεῖ εἰς τὴν χώραν μας καὶ ὁ ἀσβεστόλιθος. Ὅταν, κύριοι βουλευταί, τὸ 1951 εἰσηγούμεθα ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ τὴν σύμβασιν διὰ τὸ ἔργον τῆς Πτολεμαΐδος, τὴν πρώτην σύμβασιν, τόσον ὁ ὁμιλῶν, ὅσον καὶ οἱ λοιποὶ εἰσηγηταί, οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι κ.κ. Ζίγδης καὶ Κασιμάτης καὶ ὁ ἀείμνηστος Κάντζιας, διεκηρύξαμεν, ὅτι ὁλοκλήρωσις τῶν ἔργων τῆς Πτολεμαΐδος θὰ γίνῃ τότε μόνον, ὅταν θὰ κατασκευασθῇ καὶ τὸ ἐργοστάσιον τοῦ ἀζώτου, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπιτρέψῃ τὴν πλήρη ἐκμετάλλευσιν τοῦ λιγνίτου καὶ τὴν παροχὴν εὐθηνοῦ λιπάσματος εἰς τοὺς ἀγρότας μας. Εἶναι πρὸς τιμὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι εἰς τὸ 5ετὲς πρόγραμμα οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας, ἐνέταξε τὸ ἐργοστάσιον τοῦ Ἀζώτου ὡς ἔργον ἄκρας προτεραιότητος. Καὶ τὸ ἐργοστάσιον αὐτὸ διὰ τὸ ὁποῖον θὰ δαπανηθοῦν ὅπως ἀναλυτικῶς ἀναφέρεται εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου 1.381.000.000 δραχμ. εἰς συνάλλαγμα καὶ δραχμὰς ἀποτελεῖ πλέον πραγματικότητα. Δι’ αὐτοῦ, θὰ ἀποκτήσῃ ἡ χώρα μας ἕνα βιομηχανικὸν συγκρότημα σπουδαιότατον. Τὸ μεγαλύτερον βιομηχανικὸν συγκρότημα τῆς χώρας θὰ τὸ ἀποτελέσῃ τὸ ἐργοστάσιον τοῦ Ἀζώτου τὸ ὁποῖον θὰ προσφέρῃ θετικὰς ὑπηρεσίας εἰς τὴν καθ’ ὅλου οἰκονομίαν τῆς χώρας. Τὰ προηγηθέντα τῆς συμβάσεως, κύριοι βουλευταί, ἔχουν ὡς ἑξῆς: Τὸν Αὔγουστον τοῦ 1956, δηλαδὴ 4 μῆνας μετὰ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς πρώτης ἐξ ἐκλογῶν Κυβερνήσεως Καραμανλῆ, ἡ ὁποία ὑπέσχετο εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν τὴν κατασκευὴν τοῦ ἐργοστασίου Ἀζώτου, προεκηρύχθη διεθνὴς διαγωνισμὸς κατασκευῆς εἰς τὴν Πτολεμαΐδα τοῦ ἐργοστασίου, ἱκανότητος 74.000 τόννων ἀζώτου. Εἰς τὸν διαγωνισμὸν αὐτὸν ἔλαβον μέρος 6 ξένοι οἶκοι. Ἐπειδή, ὅμως, ὑπῆρχον διαφοραί, τεχνικαὶ καὶ οἰκονομικαὶ μεταξὺ τῶν διαφόρων προσφορῶν αἱ ὁποῖαι καθίστων τὴν μεταξὺ των σύγκρισιν ἀνέφικτον, ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ διαγωνισμοῦ, ἥτις ἀπετελεῖτο ἀπὸ τεχνικοὺς καὶ ἀνωτάτους κρατικοὺς λειτουργοὺς — καὶ ἔχει ἀξίαν νὰ σᾶς ἀναφέρω τὰ ὀνόματα τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ διαγωνισμοῦ, εἶναι ὁ κ. Γαλάνης, Ὑποδιοικητὴς τῆς Τραπέζης Ἑλλάδος, ὁ κ. Λαμπροῦκος, Γεν. Γραμματεὺς τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ, ὁ κ. Σαμαρᾶς, Γεν. Διευθυντὴς τοῦ αὐτοῦ Ὑπουργείου, καὶ οἱ τεχνικοὶ κ.κ. Μπαζιώτης, Ἀσκητόπουλος καὶ Σακελλαρίου, μὲ Νομικὸν Σύμβουλον τὸν Ἀντιπρόεδρον τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου κ. Σταυρόπουλον. Ἡ Ἐπιτροπή, λοιπόν, τοῦ διαγωνισμοῦ, μαζὶ μὲ τὸν τεχνικὸν σύμβουλον τῆς Κυβερνήσεως, τὸν Δανικὸν Οἶκον ΤΟΜΨΕ, ὁ ὁποῖος προσελήφθη διὰ τὴν τεχνικὴν μελέτην καὶ παρακολούθησιν τοῦ ἔργου, ἔκρινεν, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ζητηθοῦν ὡρισμέναι διευκρινίσεις ἀπὸ τοὺς συναγωνισθέντας οἴκους. Καὶ πράγματι ἐκλήθησαν οὗτοι νὰ δώσουν τὰς διευκρινίσεις, ἀναφερομένας εἰς τὸν τεχνικὸν καὶ οἰκονομικὸν τομέα, ἰδίως ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἐξοπλισμόν, ὅσον ἀφορᾷ τὸ κόστος τοῦ ἐργοστασίου, τῶν μηχανημάτων κ.λ.π. Μετὰ τὰς διευκρινίσεις ἐκρίθη ἀναγκαῖον καὶ συνεφώνησαν εἰς τοῦτο καὶ οἱ συναγωνισθέντες ξένοι Οἶκοι καὶ ἀνέλαβεν ὁ τεχνικὸς σύμβουλος τοῦ οἴκου ΤΟΜΨΕ, νὰ κάμῃ τεχνικὰς προδιαγραφὰς καὶ ὁδηγίας ἁπλουστεύσεως τῆς ἐγκαταστάσεως διὰ τὴν ὁριστικὴν διάρθρωσιν τῶν ἐγκαταστάσεων τοῦ ἐργοστασίου. Αἱ νέαι προδιαγραφαὶ ἐγένοντο καὶ οἱ διάφοροι Οἶκοι ἔδωσαν νέας συμπληρωματικὰς καὶ ἀναπροσηρμοσμένας πλέον προσφοράς. Τὸ κύριον θέμα, τὸ ὁποῖον ἀπησχόλησε, κύριοι βουλευταί, τὴν Ἐπιτροπὴν καὶ τὸν τεχνικὸν σύμβουλον, ἦτο τὸ θέμα τῆς προκρίσεως τοῦ καλυτέρου συστήματος ἐξαεριώσεως τοῦ λιγνίτου. Ἦτο τὸ βασικὸν θέμα. Κατέληξε δὲ ἡ Ἐπιτροπὴ νὰ ἐπιλέξῃ ὡς καλύτερον τὸ σύστημα Κόπερς καὶ νὰ ἀποκλείσῃ τὰ λοιπὰ διεθνῆ συστήματα, τὰ ὁποῖα ἀναφέρονται λεπτομερῶς εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν. Καὶ νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ σᾶς ἀπασχολήσω μὲ ὅλα αὐτὰ τὰ θέματα, διότι θὰ εἶναι μακροτάτη ἡ εἰσήγησις. Προέκρινε, λέγω, τὸ σύστημα Κόπερς, διότι τὸ εὗρεν ὡς καλύτερον καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ποιότητος τοῦ ἄνθρακος, τοῦ περιεχομένου ἄνθρακος εἰς τὸν λιγνίτην καὶ ἀποδόσεως τοῦ ἀερίου. Κυρίως δέ, διότι τὸ σύστημα αὐτὸ ἦτο τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον ἐπέτρεπε τὴν χρησιμοποίησιν εἰς τὸ ἐργοστάσιον καὶ μαζούτ. Καὶ τοῦτο, διότι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ὑπάρξῃ δι’ οἱονδήποτε λόγον ἀδυναμία τροφοδοτήσεως τοῦ ἐργοστασίου διὰ λιγνίτου, εἴτε λόγῳ ζημιῶν εἰς τὴν Πτολεμαΐδα, εἴτε λόγῳ ἀπεργίας, εἴτε δι’ οἱονδήποτε ἄλλον λόγον καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ εἶναι δυνατὸν διὰ τῆς προσθήκης μιᾶς δεξαμενῆς νὰ λειτουργήσῃ καὶ διὰ πετρελαίου μαζούτ. Τὸ σύστημα Κόπερς προετείνετο μόνον ἀπὸ δύο οἴκους ἐκ τῶν συναγωνισθέντων, ὑπὸ τοῦ οἴκου Ἀμμωνία — Καζάλε καὶ ἀπὸ τὸν οἶκον Οὔντε. Ἡ ἐπιτροπὴ καὶ ὁ τεχνικὸς σύμβουλος, ἔκριναν ὡς συμφερωτέραν τὴν ἀνάθεσιν εἰς τὸν οἶκον Ἀμμωνία–Καζάλε. Καὶ τεχνικῶς καὶ οἰκονομικῶς ἔκριναν ὡς συμφερωτέραν τὴν προσφορὰν αὐτήν, οἰκονομικῶς δέ, διότι ὁ οἶκος διεθνῶς θεωρεῖται αὐθεντία εἰς αὐτὰ τὰ θέματα καὶ ἔχει ἀναλάβει τοιαύτας κατασκευὰς εἰς διαφόρους χώρας. Ἐπειδὴ ὅμως καὶ ὁ ἕτερος οἶκος, ὁ προτείνων τὸ αὐτὸ σύστημα, Οὔντε, εἶχεν ἀρίστην φήμην καὶ ἡ συνεργασία τῶν δύο οἴκων ἐκρίθη συμφέρουσα διὰ τὸ Δημόσιον οἰκονομικῶς καὶ τεχνικῶς, εἰσηγήθη ἡ Ἐπιτροπὴ ὅπως τὸ πρῶτον τμῆμα τοῦ ἐργοστασίου, τὸ κύριον, μέχρι τῆς συνθέσεως τῆς ἀμμωνίας, νὰ ἀναλάβῃ ὁ οἶκος Ἀμμωνία–Καζάλε, τὰ δὲ ὑπόλοιπα ὁ οἶκος Οὔντε, χωρὶς νὰ διασπασθῇ ἡ ἑνότης τῆς κατασκευῆς. Προϋπόθεσις, βέβαια, τῆς προτάσεως αὐτῆς τῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία περιεῖχε κατ’ ἀνάγκην τὴν ἐγκατάλειψιν τοῦ διαγωνισμοῦ θὰ ἦτο νὰ συμφωνήσουν οἱ δύο οὗτοι οἶκοι. Ἀπεφασίσθη, λοιπόν, νὰ κληθοῦν ἐκπρόσωποι τῶν δύο προκριθέντων οἴκων καὶ συζητήσουν, ἐὰν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀναλάβουν ἀπὸ κοινοῦ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου. Πράγματι, ἐκλήθησαν καὶ μετὰ συζητήσεις δυσκόλους καὶ ἐπιμόνους, ἀπεφάσισαν νὰ ἀναλάβουν ἀπὸ κοινοῦ καὶ ἐξ ἀδιαιρέτου τὸ ἔργον καὶ ἔκαμον πλέον νέαν κοινὴν προσφοράν. Κατόπιν τούτου, κύριοι συνάδελφοι, ἡ ἐπιτροπὴ ἐπρότεινεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐγκαταλειφθῇ ὁ διαγωνισμός, ὁ ὁποῖος, ἄλλωστε, ἔπασχε καὶ τυπικῶς, διότι ὡς ἠκούσατε, ἐκλήθησαν, ἔδωσαν διευκρινίσεις, ἔγιναν νέαι προσφοραί, ἔγιναν ἀλλαγαὶ καὶ ἐν πάσῃ περιπτώσει καὶ διότι ἐκρίθησαν τὰ ἀποτελέσματα ὄχι οἰκονομικῶς συμφέροντα εἰς τὸ Δημόσιον. Τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, κατόπιν τούτου, ἔχον ὑπ’ ὄψει τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς τῶν εἰδικῶν, ἡ ὁποία ἐπὶ τόσον χρόνον ἐχειρίζετο τὸ ζήτημα καὶ τοῦ τεχνικοῦ Συμβούλου διὰ τῶν πράξεων 968)18.7.58 καὶ 969 τῆς αὐτῆς ἡμερομηνίας ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἐκήρυξε ματαιωθέντα καὶ ἄνευ ἀντικειμένου τὸν διαγωνισμόν, ἀφ’ ἑτέρου, ἀνέθεσεν εἰς τοὺς Ὑπουργοὺς Συντονισμοῦ καὶ Βιομηχανίας τὴν κατάρτισιν τῆς συμβάσεως. Παρέλειψα νὰ εἴπω, ὅτι ὅταν ἐκλήθησαν οἱ οἶκοι νὰ κάμουν συμπληρωματικὴν προσφοράν, ἀπηυθύνθη ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον ἔχει ἀριθμὸν 37226)28.9.57. Ἐκ τῆς μελέτης τοῦ φακέλλου, κ. Ὑπουργέ, εἶδον, ὅτι ἔχει ἐμφιλοχωρήσει λάθος, διότι ἀναφέρεται τόσον εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν, ὅσον καὶ εἰς τὸ κείμενον τῆς συμβάσεως, ὡς ἀριθμὸς τοῦ ἐγγράφου 37266)21.9.57. Θὰ παρεκάλουν νὰ γίνῃ σχετικὴ διόρθωσις. Κατηρτίσθη ἡ σύμβασις, ἐν συνεχείᾳ, διὰ τῆς ὁποίας ἀνέλαβον οἱ ἀνάδοχοι τὴν κατασκευὴν ἐργοστασίου ἱκανότητος, ὡς εἶπον, 74.000 τόννων ἀζώτου, ὑπερκαλυπτουσῶν τὰς ἀνάγκας μας, 354.000 τόννων ἀζωτούχων λιπασμάτων ἐτησίως καὶ συγκεκριμένως θειϊκῆς ἀμμωνίας 165.000 τόννων, νιτρικῆς ἀμμωνίας καὶ ἀσβεστιούχου νιτρικῆς ἀμμωνίας 135.000 τόννων ἐτησίως. Κατὰ τὴν γνώμην μου, κ. βουλευταί, ἀποφασιστικὴν σημασίαν διὰ τὸν σχηματισμὸν τῆς κρίσεώς σας ἔχουν τὰ σημεῖα τῆς συμβάσεως, τὰ ὁποῖα θὰ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἐξηγήσω πρὸς τὸ Σῶμα εὐθὺς ἀμέσως. Τὸ σύστημα τὸ προκριθὲν ὡς πρῶτον, τὸ σύστημα Κόπερς, τὸ ὁποῖον σᾶς εἶπον, ὅτι ἐπελέγη, εἶναι ἀναμφισβητήτως τὸ καλύτερον, τὸ ὁποῖον ἐπεβάλλετο εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς ποιότητος καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς ἀποδόσεως τοῦ παραγομένου ἀερίου, ἀλλὰ καὶ διότι, ὡς ἀνέφερον ἤδη, ἦτο τὸ μόνον σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐπέτρεπε τὴν λειτουργίαν τοῦ ἐργοστασίου καὶ διὰ βαρέως πετρελαίου. Ἕτερον σημεῖον, τὸ ὁποῖον ὀφείλω νὰ θίξω, εἶναι ὅτι ἐπέτυχεν ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ἐξεύρεσιν τοῦ ἁρμοδιωτέρου τεχνικοῦ οἴκου, ὁ ὁποῖος ἀνέλαβε τὰ καθήκοντα τεχνικοῦ συμβούλου καὶ τοιοῦτος, ὡς σᾶς εἶπον ἤδη, εἶναι ὁ Δανικὸς οἶκος ΤΟΜΨΕ. Ὁ οἶκος οὗτος, κύριοι βουλευταί, ἔκαμε τὰ ἑξῆς παρόμοια ἔργα. Ἐμελέτησε καὶ ἐπέβλεψε τὴν κατασκευὴν Γαλλικοῦ ἐργοστασίου 30.000 τόννων ἀζώτου. Ἐπίσης, ἔκαμε τὰς αὐτὰς ἐργασίας διὰ Βελγικὸν ἐργοστάσιον ἀζώτου. Ἀνέλαβε τὴν μελέτην διὰ μαζοὺτ μὲ 200.000 τόννους ἡμερησίως, εἰς Ἀμερικήν, ἱκανότητος 70.000 τόννων ἀζώτου, ἱκανότητος δηλ. ἀναλόγου μὲ τὸ ἐργοστάσιον, τὸ ὁποῖον γίνεται εἰς τὴν Πτολεμαΐδα. Ἀνέλαβεν, ἐπίσης, 15.000 τόννων ἕτερον ἐργοστάσιον ἐν Γερμανίᾳ, μὲ χρησιμοποίησιν ἀερίων καὶ διὰ τὰς μεγαλυτέρας, βιομηχανίας παραγωγῆς λιπασμάτων τῆς Εὐρώπης, ἀνέλαβε μελέτας δι’ ἐκσυγχρονισμὸν τῶν μονάδων συνθέσεως τῆς ἀμμωνίας. Ἐπιμένω, κύριοι βουλευταί, εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, διότι ἐκ τῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα μοῦ ἐδόθησαν ὑπὸ τῆς ἁρμοδίας Ὑπηρεσίας, εἶδον, ὅτι χάρις εἰς τὴν χρησιμοποίησιν τοῦ οἴκου τούτου καὶ εἰς τὰς τεχνικὰς προδιαγραφὰς καὶ ἁπλουστεύσεις, τὰς ὁποίας ἔκαμεν ὁ οἶκος οὗτος μετὰ τὴν προκήρυξιν τοῦ διαγωνισμοῦ, ἐπετεύχθη οἰκονομία εἰς τὴν κατασκευὴν τοῦ ἐργοστασίου ἀζώτου τῆς τάξεως τῶν ἓξ ἑκατομμυρίων δολλαρίων. Ἔχει δὲ σημασίαν ἡ ἐπιτυχία αὐτὴ τῆς Κυβερνήσεως, δοθέντος, ὅτι ὅπως ὅλοι γνωρίζομεν, εἰς τὴν χώραν μας ἀπὸ ἀπόψεως εἰδικῶν καὶ τεχνικῶν, ὑστεροῦμεν καὶ συνεπῶς, ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ ἐκτιμᾶται δεόντως ἡ ἐπιτυχία. Ἐδοκιμάσθη ὁ λιγνίτης τῆς Πτολεμαΐδος καὶ ἑπομένως ὑπάρχουν αἱ ἐγγυήσεις καὶ ἐγγυήσεις ἐκ τῆς συμβάσεως, ἱκαναὶ ἐγγυήσεις, πλήρεις ἐγγυήσεις, τόσον διὰ τὴν ποσότητα, ὅσον καὶ διὰ τὴν ποιότητα τῆς παραγωγῆς. Καὶ τὸ σημεῖον τοῦτο νομίζω, ὅτι εἶναι κρίσιμον καὶ ἀποφασιστικόν, καὶ διὰ τὴν ποσότητα καὶ διὰ τὴν ποιότητα, οἱ ἀνάδοχοι ἔδωσαν ἱκανὰς ἐγγυήσεις ἀναφερομένας ἐν τῇ συμβάσει. Ἡ ἐτησία παραγωγὴ ὡς ἀνέφερον ἤδη, εἶναι 74.000 τόννοι ἀζώτου ποὺ ὑπερκαλύπτουν τὰς ἐτησίας μας ἀνάγκας ἀνερχομένας εἰς 354.000 τόννους ἀζωτούχων λιπασμάτων, οἱ ὁποῖοι ἀντιστοιχοῦν εἰς 70.000 τόννους ἀζώτου, οἱ δὲ 354.000 τόννοι εἶναι αἱ ἀνάγκαι μας κατὰ τὸ 1958. Εἶναι, λοιπόν, ἡ παραγωγὴ τοῦ ἐργοστασίου ἐξησφαλισμένη, διὰ τὴν κάλυψιν τοῦ συνόλου τῶν ἀναγκῶν μας εἰς ἀζωτοῦχα λιπάσματα καὶ πέραν αὐτῶν. Οἱ ἀριθμοὶ τοὺς ὁποίους ἀνέφερον, κ. βουλευταί, εἶναι εἰλημμένοι ἀπὸ ἐπεξηγηματικὸν σημείωμα τῶν καθηγητῶν κ.κ. Σακελλαρίου καὶ Ἀσκητοπούλου, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει εἰς τὰ σχετικὰ τὰ ὁποῖα σᾶς ἔχουν διανεμηθῆ. (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, τὴν προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Βασιλικός).

§15Δ. ΚΩΣΤΗΣ. Ἐπιτρέπετε μία διακοπήν;

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, διακοπαὶ δὲν γίνονται εἰς εἰσηγήσεις τοιούτου περιεχομένου. Κύριε ἀγορητά, νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιτρέψωμεν διακοπάς.

§17Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Τὸ σύνολον τῆς δαπάνης, κύριοι βουλευταί, διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ ἐργοστασίου ἀζώτου, ἀναγράφεται λεπτομερῶς εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ Γεν. Λογιστηρίου. Ἀνέρχεται εἰς 1381 ἑκατομ. δραχμῶν, εἰς συνάλλαγμα καὶ δραχμάς. Τὰ ποσὰ ταῦτα θὰ σᾶς τὰ δώσω ἀναλυτικῶς. Εἰς συνάλλαγμα ἡ ἀξία τοῦ ἐξοπλισμοῦ τοῦ ἐργοστασίου εἶναι 21.780.000 δολλάρια. Ἡ δαπάνη μεταφορᾶς τοῦ ἐξοπλισμοῦ 1.200.000 δολλάρια. Ἐργαλεῖα, μισθοὶ ἀλλοδαποῦ προσωπικοῦ, ἀνεγέρσεως 2.260.000 δολλάρια. Ἀσφάλιστρα πιστώσεως 575.000 δολλάρια. Σύνολον δαπανῶν εἰς συνάλλαγμα 26.527.000 δολλάρια. Εἰς αὐτὰ προστίθενται καὶ 10.800, δολλάρια δαπάναι εἰς δραχμὰς. Μετὰ τὴν κατασκευὴν καὶ διὰ τὸ πρῶτον ἔτος τῆς λειτουργίας τοῦ ἐργοστασίου, θὰ ἀπαιτηθοῦν 1.000.000 δολλάρια δι’ ἀνταλλακτικὰ καὶ μισθοὺς ξένου προσωπικοῦ. Διὰ τὴν κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο λειτουργίαν τοῦ ἐργοστασίου, θὰ ἀπαιτηθοῦν ἐπίσης 665.000 δολλαρίων. Δηλαδὴ σύνολον 38.690.000 δολλαρίων, πλέον τόκων. Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο ἐφιστῶ τὴν προσοχήν σας, διότι εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ Συντονισμοῦ, ὑπεστηρίχθη ἀπὸ μέρους τοῦ κ. Εἰσηγητοῦ τοῦ Κόμματος τῆς ΕΔΑ, ὅτι ἡ δαπάνη θὰ ἀνέλθῃ εἰς περισσότερα ποσὰ καὶ τοῦτο, διότι θὰ προστεθοῦν οἱ τόκοι. Θὰ προστεθοῦν οἱ τόκοι, κύριοι βουλευταί, μόνον τοῦ ποσοῦ τῶν 12.000.000 δολλαρίων τὰ ὁποῖα ἐδανείσθημεν ἀπὸ τὸ Ταμεῖον Δανείων τῆς Ἀμερικῆς, μέχρι τῆς λειτουργίας τοῦ ἐργοστασίου. Δηλαδή, θὰ προστεθοῦν τόκοι 6 ἑξαμήνων, διότι ἡ λειτουργία του προβλέπεται μετὰ 36 μῆνας, ἀνερχόμενοι εἰς 1.782.000 δολλάρια. Οἱ λοιποὶ τόκοι, καὶ θὰ θίξω ἐν συνεχείᾳ τὰ θέματα αὐτά, λαμβάνονται ὑπ’ ὄψιν διὰ τὸν σχηματισμὸν τοῦ κόστους τοῦ παραγομένου προϊόντος, ὅπου ὑπολογίζονται αἱ ἀποσβέσεις ἢ ἐξυπηρέτησις κεφαλαίων κλπ., καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν ἑπομένως νὰ ὑπολογίζωνται δίς. Τὸ ποσὸν αὐτὸ τῆς δαπάνης τοῦ ἐργοστασίου, κύριοι βουλευταί, ἀνερχόμενον, ἐπαναλαμβάνω, εἰς 29.000.000 δολλαρίων περίπου καὶ 10.800.000 εἰς δραχμάς, θὰ πληρωθῇ χωρὶς νὰ θιγῇ καθόλου τὸ συναλλαγματικὸν ἀπόθεμα τῆς χώρας. Χωρὶς δηλαδὴ νὰ διαθέσωμεν ἀπὸ τὸ συναλλαγματικὸν ἀπόθεμα οὔτε ἓν δολλάριον. Διότι ἐκ τῆς δαπάνης εἰς συνάλλαγμα, τὸ 40% πληρώνεται ἐκ τοῦ Ἀμερικανικοῦ Δανείου τῶν 12.000.000 δολλαρίων, ὡς ἑξῆς: Ἐντὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς ὑπογραφῆς τῆς συμβάσεως, τὸ 20% τῆς δαπάνης. Τοὺς πρώτους 6 μῆνας τὸ 10% αὐτῆς καὶ τὸ ὑπόλοιπον ἄλλο 10% τοὺς πρώτους 12 μῆνας. Δηλαδὴ τὸ 40% τῆς δαπάνης θὰ πληρωθῇ τὸ πρῶτον ἔτος ἀπὸ τῆς ὑπογραφῆς τῆς συμβάσεως, τὸ δὲ ὑπόλοιπον 60% τῆς εἰς συνάλλαγμα δαπάνης θὰ πληρωθῇ μετὰ ταῦτα. Ἡ πληρωμὴ τοῦ ὑπολοίπου θὰ γίνῃ ἀπὸ τοῦ 36ου μηνὸς εἰς 18 ἑξαμηνιαίας δόσεις, τῆς τελευταίας πληρωτέας τὸν 108ον μῆνα μὲ τοὺς τόκους τοὺς ὁποίους ἀναφέρει ἡ σύμβασις. Δηλαδὴ μὲ τόκους 6%–6,75%. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς δαπάνας εἰς δραχμὰς τὰ 10.800.000 θὰ πληρωθοῦν ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐπενδύσεων, τὸ δὲ ὑπόλοιπον τοῦ 60% εἰς συνάλλαγμα θὰ πληρωθῇ ἅμα τῇ λειτουργίᾳ τοῦ ἐργοστασίου καὶ ἀπὸ τὴν ἀπόδοσιν αὐτοῦ. Ὡς πρὸς τὸ δάνειον τὸ ὁποῖον συνήψαμεν ἀπὸ τὸ Ταμεῖον Δανείων Ἀνασυγκροτήσεως τῆς Ἀμερικῆς, τὸ ἀνερχόμενον εἰς 12 ἑκατομ. δολλάρια, τοῦτο θὰ πληρωθῇ μὲ ἐπιτόκιον 5,25% ἐτησίως εἰς 12 ἔτη. Ἐδῶ εἶναι ἀνάγκη νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἐγράφη εἰς μίαν ἐφημερίδα, ὅτι ὁ τόκος τοῦ Ἀμερικανικοῦ δανείου 5,25% εἶναι ὑψηλὸς καὶ ὅτι ἐδόθησαν εἰς τὴν Τουρκίαν καὶ τὴν Γιουγκοσλαβίαν ἀνάλογα δάνεια μὲ πολὺ μικρότερον τόκον. Ἐζήτησα στοιχεῖα καί, βεβαίως ἀνεκοίνωσε καὶ τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ διὰ τοῦ τύπου, δύναμαι δὲ νὰ διαβεβαιώσω τὴν Βουλήν, ὅτι τὰ δάνεια τοῦ Τ.Δ.Α., ἐφ’ ὅσον ἀναφέρονται εἰς ἔργα αὐτοεξυπηρετούμενα, χορηγοῦνται μὲ τόκον 5,5 ἕως 5¾%. Ἐφ’ ὅσον δὲν ἀναφέρονται εἰς ἔργα οἰκονομικῆς ὑποδομῆς μὲ μικρότερον τόκον. Εἰδικῶς, ὅμως, τὰ δάνεια τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν ἡ ἐν λόγῳ ἐφημερὶς διὰ τὰ ἔργα τῆς Γιουγκοσλαβίας καὶ τῆς Τουρκίας ἐχορηγήθησαν, τὸ μὲν δάνειον τῆς Γιουγκοσλαβίας μὲ 5,5%, τὸ δὲ δάνειον τῆς Τουρκίας διὰ τὰ ἀνθρακωρυχεῖα μὲ 5,34%, ἐνῷ τὸ δάνειον τὸ ἰδικόν μας ἐχορηγήθη μὲ 5,25%. Ἀσφαλῶς, λοιπόν, ὑπέπεσεν εἰς πλάνην ἡ ἐφημερὶς καὶ ἔδωσεν ἀνακριβεῖς ἀριθμοὺς ὡς πρὸς τὸ καίριον τοῦτο θέμα. Δὲν νομίζω περιττόν, κύριοι συνάδελφοι, νὰ σᾶς εἴπω ποῖον θὰ εἶναι τὸ κέρδος ἐκ τοῦ ἐργοστασίου, ποία δηλαδὴ εἶναι ἡ συσχέτισις τῶν τιμῶν τοῦ κόστους μὲ τὰς προηγουμένας δαπάνας τὰς ὁποίας διεθέταμεν διὰ τὴν προμήθειαν τῶν ἀζωτούχων λιπασμάτων. Μὲ στοιχεῖα τοῦ 1957–1958 καὶ ἐν μέρει τοῦ 1959, τὸ ἀνώτατον ποσὸν τῆς δαπάνης, ἡ ὁποία διετέθη διὰ τὴν ἐτησίαν ποσότητα ἀζωτούχων λιπασμάτων, ἡ ὁποία ἦτο ἀναγκαία εἰς τὴν Χώραν, ἀνήρχετο εἰς 17.250.000 δολλάρια καὶ ἡ κατωτάτη εἰς 15.260.000 δολλάρια. Ἡ ἀνωτάτη αὐτὴ τιμὴ τῶν 17.250.000 δολλαρίων ἀναλύεται ὡς ἑξῆς: Ἡ θειϊκὴ ἀμμωνία 165.000 τόννου πρὸς 45 δολλάρια ὁ τόννος τσὶφ Πειραιᾶ ἤτοι 7.425.000 δολλάρια, ἡ νιτρικὴ ἀμμωνία 135.000 τόννοι πρὸς 70 δολλάρια ὁ τόννος, ἤτοι 9.450.000 δολλάρια καὶ ἡ ἄνυδρος ἀμμωνία 6.000 τόννοι πρὸς 75 δολλάρια ὁ τόννος, 450.000 δολλάρια. Ἤτοι σύνολον, 17.300.000 δολλάρια. Τὸ κόστος τῆς ἐτησίας παραγωγῆς θὰ ἀνέλθῃ διὰ τοὺς 354.000 τόννους, δι’ αὐτὰς τὰς ποσότητας διὰ τὰς ὁποίας ἐδαπανῶντο τὰ ποσὰ ποὺ ἀνέφερα, θ’ ἀνέλθῃ εἰς 15.220.000 δολλάρια, συμπεριλαμβανομένων ὅλων τῶν ἐξόδων, ὁμοῦ δὲ μὲ τὰς δαπάνας διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ κεφαλαίου, τόκων, ἀποσβέσεων κλπ. Ἡ διαφορά, κύριοι βουλευταί, θὰ ἀποτελέσῃ τὴν ὠφέλειαν τὴν ὁποίαν θὰ ἔχωμεν ἐκ τῆς κατασκευῆς τοῦ ἐργοστασίου καὶ τὴν ὁποίαν ὠφέλειαν προσδοκῶμεν, ὅτι θὰ καρπωθοῦν οἱ ἀγρόται μας. Κατά ἕνα ἄλλον ὑπολογισμὸν ἐδαπανῶντο περίπου 2 ἑκατομμύρια δολλάρια ἐτησίως μόνον εἰς ναύλους διὰ τὴν μεταφορὰν τῶν λιπασμάτων τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰς τὴν Χώραν μας. Καὶ τὸ ποσὸν τοῦτο μόνον ἐὰν ὑπολογισθῇ ὡς κέρδος εἶναι ἀρκετὰ ἱκανοποιητικόν. Ἄλλο κέρδος τὸ ὁποῖον ἔχει ἡ οἰκονομία μας εἶναι 1.000.000 δολλάρια τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὴν ἀξίαν τῆς πρώτης ὕλης τοῦ λιγνίτου, διότι θὰ διατίθενται 800.000 λιγνίτου πρὸς 1–1,20 δολλάρια ὁ τόννος. Εἶναι λοιπόν, σαφές, ποῖον εἶναι τὸ κέρδος ἐκ τῆς κατασκευῆς τοῦ ἐργοστασίου τούτου, κέρδος τὸ ὁποῖον θὰ περιέλθῃ εἰς τοὺς Ἕλληνας ἀγρότας διὰ τῆς παροχῆς εἰς αὐτοὺς εὐθηνοτέρου λιπάσματος. Ἄλλα σημεῖα τῆς συμβάσεως, τὰ ὁποῖα ἔχουν ἀξίαν, εἶναι, ὅτι ἀναλαμβάνουν οἱ ἀνάδοχοι νὰ χρησιμοποιήσουν διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ ἐργοστασίου Ἕλληνας ὑπεργολάβους. Ἀναφέρεται εἰς τὴν σύμβασιν φορολογικὴ καὶ δασμολογικὴ ἀπαλλαγὴ ὑπὲρ τῶν ἀναδόχων. Ἡ ἔκθεσις τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, τὸ ὁποῖον γνωρίζετε πόσην εὐαισθησίαν ἔχει εἰς τὰ θέματα τῶν φορολογικῶν ἀπαλλαγῶν, τονίζει, ὅτι πρόκειται μόνον περὶ φαινομενικῆς παροχῆς διότι δὲν ἀποτρέπεται ἔσοδον τοῦ Δημοσίου. Ἐὰν δὲν παρείχοντο αἱ φορολογικαὶ καὶ δασμολογικαὶ διευκολύνσεις εἶναι εὐνόητον, εἶναι ἀναμφισβήτητον καὶ σαφὲς καὶ τὸ ἐζήτησαν ὅλοι οἱ Οἶκοι, οἱ ὁποῖοι συνηγωνίσθησαν, ὅτι ἡ ἐκ τούτου ἐπιβάρυνσις θὰ ἦτο εἰς τὰς προσφοράς των, διότι εἶχον ὑπ’ ὄψιν των αὐτὰς τὰς ἀπαλλαγὰς καὶ διὰ τὸν λόγον αὐτὸν αἱ προσφοραί των ἦσαν ἠπιώτεραι. Ἐὰν ὑπελόγιζαν, ὅτι θὰ ἐπλήρωναν φόρους καὶ δασμούς, φυσικὰ αἱ προσφοραί των θὰ ἦσαν μεγαλύτεραι. Ἐκ τούτου λοιπὸν τοῦ λόγου τὸ Γενικὸν Λογιστήριον, ὁμιλεῖ περὶ φαινομενικῆς μόνον διευκολύνσεως. Καὶ τὸ ἐπισημαίνω καὶ τὸ τονίζω τοῦτο, διότι καὶ ἐν προκειμένῳ ὁ ἀξιότιμος κ. Εἰσηγητὴς τῆς ΕΔΑ μᾶς εἶπεν, ὅτι καλὰ διὰ τὴν δασμολογικὴν ἀπαλλαγὴν ἀλλ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν φορολογικὴν ἀπαλλαγὴν διατὶ νὰ μὴ καταβάλῃ ἐδῶ τὸν φόρον καὶ νὰ τὸν καταβάλῃ εἰς τὴν ἰδιαιτέραν του Πατρίδα. Τὸ θέμα, κύριοι, εἶναι ἕνα. Ὅτι ἐδῶ ἐκάμομεν διαγωνισμὸν καὶ βάσει τῶν προσφορῶν τῶν ξένων οἴκων κατελήξαμεν εἰς τὴν σύμβασιν. Τὸ γεγονός, ἐπίσης, εἶναι, ὅτι ἐὰν ἐζητούσαμεν φόρους, κανεὶς ἀλλοδαπὸς δὲν θὰ ἤρχετο νὰ συμβληθῇ εἰς τοιαῦτα ἔργα καὶ νὰ ἔχῃ τὸν κίνδυνον τῆς φορολογίας. Ἐὰν ἐζητούσαμεν ποσόν τι θὰ ἐπεβαρύνετο ἡ προσφορὰ καὶ ἡ ἀπαίτησίς του θὰ ἦτο μεγαλυτέρα. Εἶναι σαφὲς τοῦτο καὶ ἐπιμένω νὰ ἐξηγηθῇ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν.

§18Δ. ΚΩΣΤΗΣ. Ποία μεγάλη σύμβασις ἐφορολογήθη, κ. συνάδελφε;

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, κ. Κωστῆ, μὴ διακόπτετε.

§20Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Συνεχίζω, κύριοι συνάδελφοι· ἑτέρα πλασματικὴ καὶ φαινομενικὴ δαπάνη, τὴν ὁποίαν περιλαμβάνει ἡ σύμβασις εἶναι ἡ ἀποστολὴ ἑλληνικοῦ προσωπικοῦ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν διὰ τὴν εἰδίκευσιν καὶ κατάρτισίν του εἰς τὰ θέματα τοῦ ἐργοστασίου. Πολὺ ὀρθῶς, λέγει πάλιν ἡ ἔκθεσις τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, ὅτι ἐὰν δὲν ἐγένετο τοῦτο, ἐὰν δὲν ἐχρησιμοποιούσαμεν Ἕλληνας τεχνικούς, Ἕλληνας εἰδικούς, τοὺς ὁποίους φυσικά, ἐφόσον δὲν διαθέτομεν, πρέπει νὰ ἐκπαιδεύσωμεν εἰς τὸ ἐξωτερικόν, θὰ εἴχωμεν ἀνάγκην ἀλλοδαποῦ προσωπικοῦ, τὸ ὁποῖον ἡ ἰδία σύμβασις μᾶς λέγει πόσον εἶναι δαπανηρόν. Ἔχομεν οἰκονομίαν λοιπόν, ἐκ τοῦ λόγου τούτου καὶ ὄχι ἐπιβάρυνσιν. Ἐφιστῶ τὴν προσοχήν σας, κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὴν προθεσμίαν κυρώσεως τῆς συμβάσεως, ἡ ὁποία εἶναι ἡ 30 Ἀπριλίου. Μετὰ τὴν πάροδον τῆς προθεσμίας αὐτῆς ἔχουν δικαίωμα οἱ ἀνάδοχοι νὰ ἀποστοῦν ἀζημίως. Ἰδού, ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἡ Ἐπιτροπὴ ἀπεφάσισεν ὁμοφώνως νὰ ἔλθῃ ὡς κατεπεῖγον τὸ νομοσχέδιον καὶ νὰ ψηφισθῇ εἰς μίαν ἀνάγνωσιν. Θὰ ἤθελα, κύριοι συνάδελφοι, νὰ εἴπω μερικὰ ἐπὶ τῆς συμβάσεως, τὰ πλέον κύρια καὶ τροχάδην. Εἰς τὸ ἄρθρον 3 ἐδάφιον 5 ἀναφέρεται, ὅτι «ὁ ἐργοδότης δικαιοῦται... .... ἀναγινώσκει)......». Ἔχομεν δηλαδὴ ἕνα δικαίωμα τὸ ὁποῖον μᾶς δίδει ἐτησίως μείωσιν εἰς τὸ κόστος ἐξ 700.000 δολλαρίων. Τοῦτο ἀπεδέχθησαν νὰ περιληφθῇ εἰς τὴν σύμβασιν. Θὰ κριθῇ δηλαδή, ἐὰν θὰ ζητήσωμεν ἐντὸς δύο μηνῶν ἀπὸ τῆς ἰσχύος τῆς συμβάσεως τὴν ἐνάσκησιν τοῦ δικαιώματος αὐτοῦ. Εἰς τὴν παρ. 11 τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου ὁρίζεται, ὅτι «.... (ἀναγινώσκει)......». Εἶναι φυσικόν, κύριοι, ὅταν γίνεται ἕνα ἐργοστάσιον τοιαύτης ἐκτάσεως, νὰ ἀγορασθοῦν ὄχι μόνον ἐκεῖνα τὰ ὑλικὰ τὰ ὁποῖα θὰ ἀπαιτηθοῦν, ἀλλὰ κἄπως περισσότερα ὑλικά, διότι πρόκειται περὶ τεχνικῆς κατασκευῆς μεγίστης σημασίας. Καὶ τὰ περισσεύοντα, προεβλέφθη νὰ μείνουν εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον.

§21Η. ΗΛΙΟΥ. Νὰ τὰ κάμῃ τί;

§22Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ἕνας ὅρος τὸν ὁποῖον πιθανῶς νὰ θίξῃ ὁ κ. Εἰσηγητὴς τῆς ΕΔΑ, εἶναι ὁ ἀναφερόμενος εἰς τὴν ἀναπροσαρμογὴν τῶν τιμῶν. Δὲν νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι εἶναι δυνατὸν σοβαρῶς νὰ ὑποστηριχθῇ ὅτι τοιοῦτον ἔργον δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπισύρῃ τὴν ὑποχρέωσιν τοῦ ἐργοδότου διὰ τὴν περίπτωσιν τῆς μεταβολῆς τῶν τιμῶν ἐκ διαφόρων λόγων. Σᾶς εἶπον, ὅτι ἔχουν δώσει οἱ ἀνάδοχοι σοβαρὰς ἐγγυήσεις καὶ διὰ τὴν ποσότητα καὶ διὰ τὴν ποιότητα τῆς παραγωγῆς. Ἐγγυήσεις περιλαμβάνονται εἰς τὸ ἄρθρον 13 καὶ εἰδικῶς εἰς τὸν ἀριθμὸν 9 καὶ ἀναφέρονται ἀναλυτικῶς χωρὶς νὰ εἶναι ἀνάγκη νὰ τὰς ἀναφέρω καὶ ἐγὼ λεπτομερῶς. Διὰ τὴν περίπτωσιν διαφορῶν προβλέπεται διαιτησία καὶ διορισμὸς ἑνὸς διαιτητοῦ ἑκατέρωθεν. Ἐν ἀρνήσει δὲ τοῦ ἑτέρου τῶν μερῶν πρὸς διορισμὸν τοῦ διαιτητοῦ τούτου τὸν διορίζει ὁ Πρόεδρος τοῦ Διαιτητικοῦ Δικαστηρίου τῆς Χάγης, ὁ ὁποῖος διορίζει ἐν διαφωνίᾳ καὶ τὸν τρίτον διαιτητήν. Ἐφαρμοστέα νομοθεσία εἶναι, ὡς εὐνόητον, ἡ Ἑλληνική, μὲ ὡρισμένας παρεκκλίσεις ἐπιβαλλομένας ἐκ τῆς φύσεως τοῦ ἔργου. Αἱ παρεκκλίσεις αὗται ἀναφέρονται εἰς τοὺς ἀλλοδαπούς. Δηλαδὴ ἐκ τῆς ἐργατικῆς νομοθεσίας εἶναι ὑποχρεωμένοι οἱ ἀνάδοχοι νὰ ἐφαρμόσουν τὰς διατάξεις τὰς ἀναφερομένας εἰς τὴν ἀσφάλειαν τοῦ προσωπικοῦ. Δὲν ἔχουν ὅμως ὑποχρέωσιν νὰ ἐφαρμόσουν εἰδικὰς προστατευτικὰς διατάξεις ὅπως εἶναι ἡ προστασία τῶν πολεμιστῶν τῶν ἐφέδρων καὶ αἱ διατάξεις αἱ σχετικαὶ μὲ τὴν πρόσληψιν ἢ ἀπόλυσιν τῶν ἐργατῶν. Προβλέπεται καταγγελία τῆς συμβάσεως ἐν περιπτώσει παραβάσεως τῶν συμφωνιῶν καὶ εἰς τὸ σχέδιον νόμου, τὸ ὁποῖον ἐπίσης τροχάδην θὰ θίξω, ἐξουσιοδοτοῦνται οἱ ὑπουργοὶ Συντονισμοῦ καὶ Βιομηχανίας, πέραν τῆς κυρώσεως, νὰ ὑπογράψουν καὶ τὰς βοηθητικὰς καὶ προσθέτους συμφωνίας, διὰ τὴν προμήθειαν ἄλλων συμπληρωματικῶν ὑλικῶν ἢ δι’ ἐνδεχομένας τροποποιήσεις καὶ ἀντικαταστάσεις. Ἐπίσης νὰ ἐνεργήσουν τὰς προμηθείας εἴτε διὰ διαγωνισμῶν εἴτε δι’ ἀπ’ εὐθείας ἀναθέσεως. Ἐπίσης, νὰ προβοῦν εἰς τὴν ἀνάθεσιν τῆς κατασκευῆς τοῦ ἐξοπλισμοῦ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ εἰς εἰδικοὺς ξένους οἴκους κατόπιν διαγωνισμῶν ἢ δι’ ἀπ’ εὐθείας ἀναθέσεως. Ἐπίσης ἐξουσιοδοτεῖται ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐκδώσῃ τὰ ἀναγκαστικὰ γραμμάτια τοῦ Δημοσίου Ταμείου διὰ τὸν τρόπον πληρωμῆς τῶν ἀναδόχων. Συνιστᾶται, κύριοι βουλευταί, διὰ τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ σχεδίου νόμου προσωρινὴ δημοσία ὑπηρεσία ἡ ὁποία, τελοῦσα ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τῶν ὑπουργῶν Συντονισμοῦ καὶ Βιομηχανίας καὶ ἐν συνεργασίᾳ μετὰ τοῦ τεχνικοῦ συμβούλου τῆς Κυβερνήσεως θὰ παρακολουθῇ τὸν ἔλεγχον τῆς κατασκευῆς καὶ λειτουργίας τοῦ ἐργοστασίου. Ἡ σύνθεσις τῆς προσωρινῆς αὐτῆς δημοσίας ὑπηρεσίας γίνεται κατὰ τὸ πλεῖστον ἀπὸ κρατικὰ ὄργανα, ἀπὸ ὑπαλλήλους Τραπεζῶν, ὑπαλλήλους Ὑπουργείων ἢ Δημοσίων Ὀργανισμῶν τῆς Δημοσίας Ἐπιχειρήσεως Ἠλεκτρισμοῦ καὶ ἐν γένει καὶ ἀπὸ προσωπικὸν τὸ ὁποῖον θὰ προσληφθῇ ἐπὶ συμβάσει καὶ τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι εἰδικευμένον εἰς τὰ θέματα τὰ ὁποῖα θὰ κληθῇ νὰ ἀναλάβῃ. Διότι, εἴπομεν, ὅτι ἡ προσωρινὴ αὐτὴ δημοσία ὑπηρεσία θὰ ἐπιφορτισθῇ μὲ τὸν ἔλεγχον τῆς κατασκευῆς καὶ τῆς λειτουργίας τοῦ ἐργοστασίου. Ἀναφέρονται καὶ ἀμοιβαὶ καὶ ἀντιμισθίαι τοῦ προσωπικοῦ αὐτοῦ, ηὐξημέναι φυσικά, διότι ὡς εἰκὸς θὰ εἶναι προσωπικὸν ἐπιστημονικόν, εἰδικόν, τεχνικόν, τὸ ὁποῖον θὰ πρέπει νὰ ἀμειφθῇ γενναιότερα ἀπὸ τὰς συνήθεις ἀμοιβὰς τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Τὸ θέμα τῆς ἐκπαιδεύσεως εἰς τὸ ἐξωτερικὸν Ἑλληνικοῦ προσωπικοῦ, τὸ ὁποῖον σᾶς ἀνέφερα ἤδη, ἀναφέρεται εἰς τὸ ἄρθρον 8, ὡς καὶ ἡ ἔκδοσις κανονισμῶν διὰ τὸν τρόπον καὶ δικαιολόγησιν τῶν πληρωμῶν. Τοιοῦτον εἶναι, κύριοι βουλευταί, τὸ περιεχόμενον τῆς συμβάσεως, τὴν ὁποίαν καλούμεθα νὰ κυρώσωμεν καὶ τοῦ κυρωτικοῦ σχεδίου νόμου. Ἐγώ, ὁμολογῶ, ὅτι αἰσθάνομαι ὅτι ὅλοι μας πρέπει νὰ θεωρούμεθα ὑπερήφανοι, διότι ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μας πραγματοποιεῖται ἕνα ἔργον, τὸ ὁποῖον τόσα χρόνια λέγεται, συζητεῖται καὶ σχεδιάζεται εἰς τὴν Ἑλλάδα, χωρὶς οὐδεμία Κυβέρνησις νὰ τὸ φέρῃ εἰς τὴν πραγματοποίησιν. Διὰ τοῦ ἔργου αὐτοῦ, κύριοι βουλευταί, καὶ ἡ καθόλου οἰκονομία τῆς χώρας μεγάλως, ἀλλὰ καὶ ὁ ἀγροτικός μας κόσμος ὠφελεῖται. Ἔχομεν ἐξοικονόμησιν συναλλάγματος ἐτησίως, ἀνερχομένην εἰς 15 ἑκατομμύρια δολλάρια, τὰ ὁποῖα ἐδαπανῶντο διὰ τὴν προμήθειαν τῶν ποσοτήτων ποὺ σᾶς ἀνέφερα, εἰς ἀζωτοῦχα λιπάσματα. Ἔχομεν ἐκμετάλλευσιν τοῦ λιγνίτου περαιτέρω. Ἡ ἐξόρυξις ἑνὸς ἑκατομμυρίου τόννων ἐτησίως λιγνίτου, ἐκτὸς τῆς εἰδικῆς ὠφελείας ἔχει καὶ τὴν συνέπειαν, ὅτι μὲ τὰς αὐτὰς δαπάνας αἱ ὁποῖαι ἀπῃτοῦντο διὰ τὴν ἐξόρυξιν τῶν 2–2½ ἑκατομμυρίων τόννων ποὺ προβλέπονται σήμερον, ὅτι μὲ τὰς αὐτὰς περίπου δαπάνας θὰ ἔχωμεν ἐξόρυξιν ἀκόμη ἑνὸς ἑκατομμυρίου τόννων. Γεγονὸς τὸ ὁποῖον εἶναι δυνατὸν νὰ φέρῃ καὶ μείωσιν τῆς τιμῆς τοῦ λιγνίτου ἐπ’ ὠφελείᾳ καὶ τῆς ΔΕΗ. Ἐκ τῆς κατασκευῆς τοῦ ἐργοστασίου ἔχομεν ἐξησφαλισμένην ἤδη διὰ τοὺς ἀγρότας μας πάντοτε ἐγχωρίως τὴν νιτρικὴν ἀμμωνίαν. Τοῦτο σημαίνει, κύριοι, ὅτι ἐὰν ποτὲ ὑπάρξῃ περίπτωσις διεθνῶν περιπλοκῶν, ὅτε ἡ νιτρικὴ ἀμμωνία δι’ εὐνοήτους λόγους θὰ φθάσῃ εἰς τιμὰς ὑψηλὰς καὶ ἀπροσίτους, ἡ Ἑλληνικὴ οἰκονομία καὶ ὁ Ἕλλην ἀγρότης θὰ ἔχῃ τὴν ἐγχωρίαν παραγωγὴν καὶ δὲν θὰ ἐπιβαρυνθῇ μὲ τὰς ὑψηλὰς αὐτὰς τιμάς, αἱ ὁποῖαι ἐνδεχομένως θὰ συμβοῦν, ὃ μὴ γένοιτο, εἰς τὸ μέλλον, διὰ λόγους ἐξωτερικῶν ἀνωμαλιῶν. Ἔχομεν ἐτησίως κέρδος αὐτὸ ποὺ σᾶς ἀνέφερα, 2, 3 ἴσως καὶ 4 ἑκατομμύρια ἐτησίως δολλάρια. Ἀποκτᾷ ἡ χώρα χωρὶς νὰ δαπανήσῃ, ἐπαναλαμβάνω χωρὶς νὰ δαπανήσῃ, τίποτε ἀπὸ τὸ συναλλαγματικόν της ἀπόθεμα, ἀποκτᾷ τὴν κυριωτέραν βιομηχανίαν, ἓν βιομηχανικὸν συγκρότημα σπουδαιότατον μὲ πολλὰς μονάδας καὶ αὐτὸ ἀποτελεῖ ἓν κέρδος ἐπίσης μεγάλο καὶ θετικὸν τοῦ δημοσίου. Ἔχομεν ἀπασχόλησιν βραχυπροθέσμως μὲν μέχρι 3.000 Ἑλλήνων τεχνικῶν καὶ ἐργατῶν καὶ ἐν συνεχείᾳ πλέον μακροπροθέσμως 1.000 ἐργατοτεχνιτῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀπασχολοῦνται μονίμως εἰς τὸ ἐργοστάσιον. Ταῦτα, διὰ τὴν καθόλου οἰκονομίαν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν Ἕλληνα ἀγρότην, κύριοι βουλευταί, ὡς γνωρίζετε, εἶναι περιττὸν νὰ τὸ ἀναπτύξω ἐγώ, πόσον ἐπιθυμεῖ νὰ ἔχῃ εὐθηνὸν λίπασμα. Τὸ εὐθηνὸν λίπασμα θὰ τοῦ παρέχεται ἤδη καὶ ἀποτέλεσμα τῆς παροχῆς εὐθηνοτέρου λιπάσματος θὰ εἶναι ἡ αὔξησις τῆς παραγωγῆς του καὶ ἡ αὔξησις τοῦ γεωργικοῦ εἰσοδήματος. Ἰδοὺ διατὶ ἐπικροτοῦμεν καὶ χειροκροτοῦμεν τὸ νέον ἔργον τὸ ὁποῖον πραγματοποιεῖ ἡ Κυβέρνησις Καραμανλῆ. (Χειροκροτήματα).

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Σ. Εὐστρατιάδης, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§24Σ. ΕΥΣΤΡΑΤΙΑΔΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν).

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Ὁ Εἰσηγητὴς τῆς μειοψηφίας κ. Κιτσίκης, ἔχει τὸν λόγον.

§26Ν. ΚΙΤΣΙΚΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐκφράζω τὴν ἐλπίδα, ὅτι δὲν εἶναι ἀληθὴς ἡ εἴδησις ἡ ὁποία ἀναγράφεται εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπισπεύδει τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου τοῦ κυροῦντος τὴν σύμβασιν τοῦ ἀζώτου. Θὰ ἦτο πραγματικῶς ἄτοπος μία τοιαύτη σπουδή, προκειμένου περὶ ἑνὸς σοβαρωτάτου νομοσχεδίου μεγάλων οἰκονομικῶν συνεπειῶν, πρὶν ἢ διαφωτισθῇ ἐπὶ τῶν λεπτομερειῶν ἡ Βουλή, χωρὶς μερικοὶ τοὐλάχιστον ἐκ τῶν κυρίων βουλευτῶν νὰ ἐκθέσουν τὰς γνώμας των ἐπὶ τοῦ νόμου καὶ ἐπὶ τῆς συμβάσεως. Ἡ σύμβασις αὐτὴ μόνη, ἀριθμεῖ 65 σελίδας. Δώδεκα σελίδες εἶναι ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις, τὸ ἐπεξηγηματικὸν σημείωμα τῶν κυρίων καθηγητῶν καὶ ἡ ἔκθεσις τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου. Εἶναι βέβαιον, ὅτι πολλοὶ ἐκ τῶν κυρίων βουλευτῶν δὲν ἐπρόλαβαν νὰ κόψουν κἂν τὰ φύλλα τοῦ πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν διανεμηθέντος τόμου. Δὲν θὰ ἦτο ἑπομένως, δυνατόν, ὑπ’ αὐτὰς τὰς συνθήκας, νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία πραγματικῶς ἐμελέτησε καὶ μὲ πλήρη γνῶσιν τῶν συνεπειῶν διὰ τὴν ἀγροτικήν μας οἰκονομίαν ἐδέχθη ἢ δὲν ἐδέχθη τὴν ὑπ’ ὄψει σύμβασιν. Ἄλλως τε θὰ ἦτο ἀδικαιολόγητος αὐτὴ ἡ σπουδή. Ἡ προθεσμία κυρώσεως τῆς συμβάσεως λήγει εἰς τὰς 30 Ἀπριλίου. Ὑπάρχει, ἑπομένως ἀκριβῶς εἷς μὴν ἀπὸ σήμερον, κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ ὁποίου θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξονυχισθῇ ἡ ὑπ’ ὄψει σύμβασις, νὰ γίνῃ λεπτομερὴς μελέτη τῶν ἄρθρων αὐτῆς, νὰ γίνουν σημαντικαὶ βελτιώσεις, ὥστε νὰ τὴν κάμουν ἀνεκτὴν διὰ τὰ συμφέροντα τοῦ γεωργικοῦ πληθυσμοῦ. Κύριοι βουλευταί, ἡ παρουσία τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, ἀποτελεῖ πειρασμόν, διὰ νὰ εἴπω ὀλίγα τινὰ διὰ τὴν λιπασματολογικὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος διὰ τὴν πορείαν τῆς χημικῆς λιπάνσεως καὶ τῆς σχέσεως τῶν λιπαντικῶν στοιχείων πρὸς ἄλληλα εἰς τὴν Ἑλλάδα. Προπολεμικῶς, μέχρι τοῦ 1939, ἡ κατανάλωσις λιπασμάτων ἦτο πολὺ μικρὰ. Τὸ 1939 λ.χ. εἰσήχθησαν μόλις 140.000 τόν. λιπασμάτων, ἡ σχέσις δὲ τότε τῶν διαφόρων λιπαντικῶν στοιχείων ἦτο Ἄζωτον 1, Φωσφορικὸν λίπασμα 2 καὶ Κάλι 0,4. Ἡ σχέσις αὐτὴ ἦτο ἰδία σχεδὸν δι’ ὅλα τὰ πρὸ τοῦ 1939 ἔτη. Μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν, ἐδόθη μεγάλη ὤθησις εἰς τὴν χημικὴν λίπανσιν, τότε δὲ καὶ ἐγενικεύθη ἡ χρῆσις τῶν λιπασμάτων εἰς ὁλόκληρον τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, ἐνῷ προπολεμικῶς, ἐχρησιμοποιοῦντο μόνον εἰς Κρήτην, Πελοπόννησον καὶ Ἀττικήν. Τὸ 1954 κατηναλώθησαν 432.000 τόννοι, δηλαδὴ ὑπερετριπλασιάσθη ἀπὸ τοῦ 1939 ἡ χρῆσις λιπασμάτων, μετεβλήθη ὅμως ἐντελῶς καὶ ἡ ἀναλογία τῶν χρησιμοποιουμένων λιπαντικῶν στοιχείων. Ἡ σχέσις, λ.χ., διὰ τὸ ἔτος 1957–1958, κατὰ τὸ τελευταῖον δελτίον τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, ἦτο ἄζωτον 1 πρὸς 0,79 φωσφορικόν, πρὸς 0,12 κάλι, δηλαδὴ ἐφαρμόζονται σήμερον πολὺ περισσότερον ἀζωτοῦχα λιπάσματα, πολὺ ὀλίγα δὲ φωσφορικὰ καὶ καλίου. Ἡ σχέσις αὕτη θεωρεῖται δυσμενεστάτη ἀπὸ τοὺς πλείστους γεωπόνους, τοὺς εἰδικῶς ἀσχοληθέντας μὲ τὴν λιπασματολογίαν. Ὑποστηρίζουν, ὅτι ἦτο καλυτέρα ἡ προπολεμικὴ σχέσις τοῦ 1 πρὸς 2, ἀζώτου πρὸς φωσφόρον, ἀπὸ τὴν σημερινήν. Τὸ τελευταῖον Δελτίον τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης λέγει: «Ἐκ τοῦ ἄνω πίνακος καταφαίνεται, ὅτι ἡ σχέσις καλίου καὶ φωσφόρου ἐξακολουθεῖ, παρὰ τὰ ληφθέντα κατὰ τὸ παρελθὸν μέτρα, νὰ παραμένῃ χαμηλή», καὶ συνιστᾷ τὴν αὔξησιν τῆς καταναλώσεως φωσφορικῶν καὶ καλιούχων λιπασμάτων, ὥστε νὰ μεταβληθῇ ἡ σχέσις ὑπὲρ αὐτῶν. Πράγματι δέ, εἰς ἄλλας Μεσογειακὰς Χώρας, γεωργικῶς προηγμένας, ἡ σχέσις τῶν λιπαντικῶν στοιχείων κατὰ τὸ τελευταῖον ἔτος ἦτο ἡ ἑξῆς: Πορτογαλία ἄζωτον 1, φωσφορικὸν 2, κάλι 0,1. Ἱσπανία 1 πρὸς 1,75 πρὸς 0,5. Γαλλία 1 μὲ 1,85 μὲ 1,5. Ἰταλία 1 πρὸς 1,70 πρὸς 0,58. Κύπρος 1 πρὸς 2,4 πρὸς 0,05. Ἀλγέριον 1 πρὸς 3 πρὸς 1,20. Μαρόκον 1 πρὸς 7 πρὸς 1,76. Αὐταὶ αἱ σχέσεις, κατὰ μέσον ὅρον, πλησιάζουν περισσότερον πρὸς τὰς προπολεμικὰς τῆς Ἑλλάδος, παρὰ πρὸς τὰς σημερινάς. Πολλοὶ λιπασματολόγοι ὑποστηρίζουν, ὅτι διεταράχθη μεταπολεμικῶς ἡ ἰσορροπία καὶ πρέπει νὰ ἀποκατασταθῇ, διότι αὐτὴ ἡ ὑπερβολικὴ ἀζωτομανία, ἔχει δυσάρεστα ἀποτελέσματα διὰ τὴν ποιοτικὴν καὶ ποσοτικὴν παραγωγὴν τῶν διαφόρων γεωργικῶν κλάδων. Ὑποστηρίζεται, ὅτι αἱ ὑπερβολαὶ αὗται εἰς τὴν χρῆσιν ἀζώτου, ὁδηγοῦν εἰς ὑπέρμετρον βλάστησιν τῶν φυτῶν, ἀλλὰ ἐπὶ ζημίᾳ τῆς καρποφορίας των. Τὰ προϊόντα προσβάλλονται εὐκολώτατα καὶ τὸ φυτὸν καθίσταται εὐπαθές. Ἐλαττοῦται ἡ ἀντοχή του, βλάπτεται ἡ γεῦσις καὶ ἡ ποιότης του. Ἡ εἰς τὸ ἐλάχιστον χρῆσις καλίου, ἀποτελεῖ σφάλμα. Πάρα πολλοὶ γεωπόνοι ὑποστηρίζουν, ὅτι ἡ μέχρι τοῦδε πολιτικὴ ἔβλαψεν ἰδίως εἰς τὰ σιτηρά, ὅσον καὶ εἰς ὅλας γενικῶς τὰς δενδρώδεις καλλιεργείας καὶ εἰς τὰ πολύτιμα προϊόντα μας, λόγου χάριν εἰς τὴν καλλιέργειαν τοῦ καπνοῦ, καὶ ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ μεταβληθῇ. Ἄλλωστε, τὴν ἀνάγκην πυκνῶν ὑπερφωσφορικῶν, ἀποδέχεται καὶ ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις, διότι μᾶς πληροφορεῖ, ὅτι ταυτοχρόνως μὲ τὴν δημιουργίαν τοῦ ἐργοστασίου τῶν ἀζωτούχων λιπασμάτων, προβλέπεται ὑπὸ τὸ ὑπὸ ἐπεξεργασίαν πενταετὲς σχέδιον, ἵδρυσις νέου ἐργοστασίου τριπλῶν ὑπερφωσφορικῶν. Ἐὰν αὐτὸ γίνεται μὲ τὴν σκέψιν τῆς αὐξήσεως τῶν φωσφορικῶν λιπασμάτων καὶ τῆς ἀποκαταστάσεως ὀρθῆς ἀναλογίας λιπαντικῶν στοιχείων, ἡ σκέψις αὐτὴ εἶναι ἀξιόλογος καὶ ἀξία ἐπικροτήσεως. Βεβαίως, ὑπάρχουν ἄλλοι, πολὺ περισσότερον ἐμοῦ, ἐνδεδειγμένοι, νὰ ἐκφέρουν γνώμην ἐπὶ θεμάτων λιπασματολογίας, ἀλλὰ νομίζω, καὶ ἐγώ, ἀπὸ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα συνέλεξα, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν σχέσιν 1 πρὸς 2 διὰ τὰς πλείστας τῶν ἐτησίων καλλιεργειῶν καὶ 1 πρὸς 1,5 διὰ τὰς κηπευτικὰς μεταξὺ τῶν ἀζωτούχων καὶ τῶν φωσφορικῶν καὶ νὰ παραγάγωμεν τὰ πυκνὰ ὑπερφωσφορικὰ λιπάσματα, ἐκτὸς τῶν ἀραιῶν, τὰ ὁποῖα παράγει ἡ Ἑταιρεία Λιπασμάτων. Αὐτὸ εἶναι τὸ πρῶτον ζήτημα τῆς πολιτικῆς λιπάνσεως, τὸ ζήτημα τῆς ἀναλογίας τῶν διαφόρων λιπασμάτων. Θὰ ἤθελον, ὅμως, νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ Ἑταιρεία Κόππερς ἀπὸ ἐτῶν ἔχει ἀσχοληθῆ καὶ ἔχει μελετήσει τὰ ζητήματα τῶν ἑλληνικῶν λιπασμάτων, κατόπιν προσκλήσεως τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ ἔχει εἰσηγηθῆ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς ἀμερικανικῆς μεθόδου διὰ τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν λιγνιτῶν τῆς Πτολεμαΐδος. Αὐτὴ εἰσηγήθη ἄλλοτε τὴν χρησιμοποίησιν ὡς ἀζωτούχου λιπάσματος τῆς οὐρίας, ἡ ὁποία εἶναι πολὺ περιεκτικὴ εἰς ἄζωτον, ἀντὶ τῆς θειϊκῆς. Ἡ περιεκτικότης τῆς οὐρίας εἰς ἄζωτον εἶναι 45,5%, ἐνῷ τῆς νιτρικῆς ἀμμωνίας 34%, τῆς θειϊκῆς ἀμμωνίας 21%. Τὰ τελευταῖα χρόνια, ἔχομεν μεγάλην στροφὴν τῶν ἀσχολουμένων μὲ τὰ θέματα αὐτὰ καὶ προτίμησιν πρὸς τὴν οὐρίαν ὡς ἀζωτούχου λιπάσματος. Ἐὰν παρασκευάζετο ἀπὸ οὐρίαν τὸ ἀζωτοῦχον λίπασμα, αὐτὸ θὰ ἦτο πολὺ εὐθηνότερον. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ὑπάρχουν ἀντιρρήσεις διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς οὐρίας, ὅπως, λόγου χάριν, τοῦ καθηγητοῦ τῆς Ὀργανικῆς Χημικῆς Τεχνολογίας εἰς τὸ Πολυτεχνεῖον κ. Σακελλαρίου, ὅστις ὑποστηρίζει, ὅτι τὸ ἑλληνικὸν ἔδαφος δὲν ἔχει ὀργανικὰς ἑνώσεις, δὲν ἔχει τοὺς ὠφελίμους μικροοργανισμούς, οἱ ὁποῖοι, τρεφόμενοι ἀπὸ τὸ ἄζωτον, τὸ περιεχόμενον εἰς τὴν οὐρίαν ὑπὸ ἀμιδικὴν μορφήν, νὰ μετατρέπουν τὰ φυσικὰ ὑπολείμματα εἰς φυτικὴν γῆν (HUMUS). Ἀντιθέτως, ὑποστηρικτὴς τῆς οὐρίας, εἶναι ὁ καθηγητὴς τῆς Ὀργανικῆς Χημείας εἰς τὸ Πανεπιστήμιον κ. Λ. Ζέρβας. Ἐφαρμόζεται ἡ οὐρία ἰδίως εἰς τὴν Βουλγαρίαν καὶ ἐκεῖθεν εἰσάγεται παρ’ ἡμῖν. Τὸ κόστος ἑνὸς κιλοῦ ἀζώτου, κατὰ τὸν κ. Νεῦρον, ὑπὸ μορφὴν θειϊκῆς ἀμμωνίας, εἶναι 46% ὑψηλότερον τοῦ ὑπὸ μορφὴν οὐρίας. Ὁ κ. Νεῦρος, εἰδικὸς χημικὸς λιπασματολόγος, ὑποστηρίζει μὲ πολὺν θέρμην τὴν χρῆσιν οὐρίας. Ὁ κ. Σακελλάριος, εἶναι πολὺ ἐπιφυλακτικός. Ἂν καὶ εἰσάγωμεν τώρα οὐρίαν ἀπὸ τὴν Βουλγαρίαν, νομίζει, ὅτι εἶναι ἀμφίβολος ἡ σκοπιμότης της, διότι φρονεῖ, ὅτι δὲν εἶναι τὸ ἑλληνικὸν ἔδαφος κατάλληλον δι’ αὐτὴν τὴν λίπανσιν. Ὁ Κόπερς, ὅπως εἶπον ἄλλοτε, προετίμησε τὴν οὐρίαν. Θὰ ὑπάρχῃ ἐξ αὐτῆς, μεγάλη οἰκονομία. Ὑπολογίζεται, ὅτι θὰ ἠμποροῦσε νὰ ἀνέλθῃ εἰς τρία ἑκατομμύρια δολλάρια τὸν χρόνον, ἐὰν χρησιμοποιῶμεν ἀποκλειστικῶς οὐρίαν καὶ νιτρικὴν ἀμμωνίαν, ἀντὶ ἄλλων ἀζωτούχων λιπασμάτων. Δὲν ἐπείσθη ἀπὸ τὰς ἀντιρρήσεις εἰς τὴν χρῆσιν οὐρίας. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐπανεξετασθῇ τὸ ὅλον ζήτημα. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὰ καταναλισκόμενα ἀζωτοῦχα λιπάσματα εἶναι 60% εἰς τὴν Νότιον καὶ νησιωτικὴν Ἑλλάδα καὶ 40% εἰς τὴν Βόρειον Ἑλλάδα. Τὸ γεγονὸς αὐτὸ δημιούργησε τὴν σκέψιν, ὅτι θὰ ἠμποροῦσαν νὰ γίνουν δύο ἐργοστάσια λιπασμάτων, ἕνα εἰς τὴν Βόρειον Ἑλλάδα, εἰς τὴν Πτολεμαΐδα διὰ τῆς ἐξαεριώσεως τοῦ λιγνίτου καὶ ἄλλο εἰς τὴν Νότιον Ἑλλάδα, δυναμικότητος ἑκάστου 74.000 τόννων. Αὐτὸν τὸν χωρισμόν, τὸν εἶχεν ὑποστηρίξει μάλιστα ὁ κ. Ἀσκητόπουλος καὶ ἔλεγεν, ὅτι τὸ τῆς Νοτίου Ἑλλάδος θὰ ἔπρεπε νὰ συνδυασθῇ μὲ τὸ διϋλιστήριον πετρελαίου καὶ νὰ χρησιμοποιηθοῦν τὰ ὑγραέρια, τὰ ὁποῖα σήμερον κακῶς, κάκιστα χάνονται. Συνηγορεῖ ὑπὲρ τῶν δύο ἐργοστασίων ἡ ἄποψις, ὅτι τὸ ὅριον τῆς καλυτέρας ἀποδόσεως τῶν ἐργοστασίων ἀζωτούχων λιπασμάτων εἶναι μὲ τὴν παραγωγὴν τῶν 40.000 τόννων ἀζώτου ἐτησίως, ὅτι ἡ παραγωγὴ αὐτὴ τῶν 74.000 τόννων ἡ προβλεπομένη ἀπὸ τὴν ὑπ’ ὄψει σύμβασιν, εἶναι ὑπερβολική, ὅτι δὲν ἔχομεν οἰκονομίαν ἐκ τοῦ γεγονότος, ὅτι ἔχομεν ἕνα ἐργοστάσιον πολὺ μεγάλης ἀποδόσεως. Εἰς πολλὰς Εὐρωπαϊκὰς χώρας, ἡ δυναμικότης τοῦ ἐργοστασίου ἀζώτου εἶναι μικροτέρα. Ἡ Ἰταλία π. χ., ἔχει ἑπτὰ ἐργοστάσια, δυναμικότητος 15–40.000 τόννων, ἡ Γαλλία ὀκτώ, μέχρι 40.000 τόννων ἀζώτου καὶ ἓν μόνον τῶν 110.000 τόννων. Τὸ Βέλγιον ἔχει πέντε ἐργοστάσια, τὸ μεγαλύτερον τῶν ὁποίων εἶναι δυναμικότητος 35.000 τόννων ἀζώτου. Ἡ Πτολεμαῒς ἐξελέγη ὀρθῶς, ὡς ἐργοστάσιον τοῦ ἀζώτου εἰς τὴν Βόρειον Ἑλλάδα. Ὁ λιγνίτης τῆς Πτολεμαΐδος περιέχει 60% ὑγρασίαν καὶ 25% τέφραν. Εἶναι εὐτελέστατον ὑλικὸν πρὸς μὴ κακοφανισμόν μας, τὸ ὁποῖον δὲν ἐπιδέχεται καμμίαν μεταφοράν. Ἡ ἐπιτόπιος χρησιμοποίησίς του εἶναι ἐνδεδειγμένη. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἔχω μίαν ἐπιφύλαξιν, τὴν ὁποίαν ὅμως καλύπτει ἡ ἐγγύησις, ὅτι ἡ ἐξαερίωσις θὰ ἐπιτύχῃ καὶ ὅτι ἡ λειτουργία τοῦ ἐργοστασίου θὰ εἶναι ἀπρόσκοπτος. Ὑπάρχει ἡ ἐγγύησις 33,5%. Μὴ σᾶς ἱκανοποιῇ τὸ ποσοστόν. Μὴ νομίζετε, ὅτι τὸ ποσοστὸν εἶναι σπουδαῖον, διότι ἀναφέρεται εἰς πολὺ μικρὸν ποσόν, εἰς τὴν ἀξίαν μόνον ἑνὸς τμήματος τοῦ ἐργοστασίου. Πραγματικῶς, ἡ ἐγγύησις διὰ τὴν ἐπιτυχίαν αὐτῆς τῆς ἐξαεριώσεως, εἶναι μόνον 760.000 δολλάρια. Ἐὰν προσφέρωνται καὶ ἄλλαι ἐγγυήσεις, αἱ ὁποῖαι ἀφοροῦν γενικῶς τὴν λειτουργίαν, πάντως τὸ ἄθροισμα δὲν εἶναι μέγα. Μεγαλύτερον εἶναι τὸ ὄνομα τοῦ Κόπερς, τὸ ὁποῖον πραγματικὰ εἶναι ἕνα ὄνομα ἀνεγνωρισμένον. Ἐὰν εἴχομεν δύο ἐργοστάσια, θὰ εἴχομεν μεγάλην οἰκονομίαν μεταφορικῶν λ. χ., γύρω εἰς τὰς 450.000 τὸν χρόνον. Αὐτό, προκύπτει ἀπὸ τὸ γεγονός, ὅτι δὲν θὰ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ μεταφέρωμεν εἰς τόσον μεγάλην ἀπόστασιν τὸν γύψον, ἰδίως ἀπὸ τὴν Κρήτην ἢ τὸν σιδηροπυρίτην, ἐὰν γίνῃ χρῆσις σιδηροπυρίτου, διὰ τὴν παραγωγὴν θειϊκῆς ἀμμωνίας. Ὑπάρχει ἡ ἀντίρρησις, ὅτι δὲν ἐπαρκοῦν τὰ χανόμενα ὑγραέρια, τὰ ὁποῖα κἄποτε πρέπει νὰ εὕρουν χρησιμοποίησιν καὶ ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ χρησιμοποιηθῇ καὶ μαζούτ, ὅτι αὐτὸ σημαίνει δαπάνην συναλλάγματος, διότι θὰ ἔπρεπε νὰ εἰσαγάγωμεν περισσότερον ἀργὸν πετρέλαιον. Αὐτὸ εἶναι μία δικαιολογία, ἀλλὰ εἶναι μικρὰ ἡ ποσότης, ἡ ὁποία θὰ ἐχρειάζετο. Αὐτὰ τὰ ὀλίγα λιπασματολογικὰ ἤθελον νὰ εἴπω, τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν περισσότερον τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας καὶ τὰ ὁποῖα κάθε ἄλλο παρὰ ἀποτελοῦν ἀντιρρήσεις διὰ τὸ ὑπ’ ὄψιν σχέδιον νόμου. Κατὰ τὰ ἄλλα, εἶμαι σύμφωνος, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ τὸ ἐργοστάσιον ἀζωτούχων λιπασμάτων μὲ τὴν ἀσθενῆ ἐπιφύλαξιν, ὅτι θὰ ἠδύνατο νὰ χωρισθῇ εἰς δύο καὶ νὰ ἐπακολουθήσῃ τὸ ἐργοστάσιον τῶν πυκνῶν ὑπερφωσφορικῶν λιπασμάτων. Πραγματικῶς, ἠμποροῦσε νὰ ἔχῃ —ὑπογραμμίζω τὸ «ἠμποροῦσε»— ἐξαιρετικὰ εὐεργετήματα ἡ καλὴ ἐφαρμογὴ αὐτῆς τῆς προθέσεως τῆς Κυβερνήσεως, τῆς δημιουργίας ἑνὸς τοιούτου μεγάλου βασικοῦ ἔργου. Ποῖοι εἶναι οἱ σκοποὶ αὐτοῦ τοῦ ἔργου, τοὺς ὁποίους ἄλλωστε ἐξέθεσεν ὁ κ. εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας; Εἶναι ἡ οἰκονομία συναλλάγματος, τὴν ὁποίαν ἐκτιμᾷ ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις εἰς 15 ἑκατομμύρια δολλάρια. Καὶ αὐτὸ εἶναι ἀκριβές. Καὶ ἡ χορήγησις εὐθηνοῦ λιπάσματος εἰς τὴν ἀγροτικήν μας οἰκονομίαν. Κατ’ ἐμέ, ὁ δεύτερος σκοπὸς εἶναι πολὺ σπουδαιότερος καὶ ἀπὸ τὸν πρῶτον. Κατ’ ἐμέ, ἡ ἐξασφάλισις τοιούτων εὐθηνῶν λιπασμάτων διὰ τὴν γεωργίαν θὰ ἦτο ἕνα μέγιστον εὐεργέτημα πρὸς τὸν γεωργικὸν πληθυσμόν, τὸν πενόμενον γεωργικὸν πληθυσμόν, ὁ ὁποῖος ἔχει τόσην ἀνάγκην ποικίλης ἐνισχύσεως ἀπὸ τὸ Κράτος. Ἡ παροχὴ εἰς αὐτὸν ἀφθόνων καὶ εὐθηνῶν λιπασμάτων, πραγματικῶς θὰ ἦτο ἕνα μέγα ἀγαθόν, θὰ ἦτο μία ἀπαρχὴ οἰκονομικῆς ἀνασυγκροτήσεως τῆς γεωργίας μας. Ἀλλά, ἤθελον νὰ ἐρωτήσω, ἆραγε μὲ τὴν παροῦσαν σύμβασιν πραγματοποιεῖται αὐτὸς ὁ σκοπός; Λυποῦμαι, ἀγαπητοὶ κύριοι συνάδελφοι, διότι εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δηλώσω, ὅτι, ὄχι μόνον δὲν πραγματοποιεῖται, ἀλλὰ μὲ τὴν παροῦσαν σύμβασιν δημιουργοῦνται οἱ κίνδυνοι ματαιώσεως αὐτοῦ τοῦ μεγάλου σκοποῦ. Εἰς τὰς 28 Ἰανουαρίου τοῦ 1959, δηλαδὴ πρὸ δύο μηνῶν, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνεκοίνωσεν, ὕστερα ἀπὸ ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, τὸ γεγονὸς τῆς ὁριστικῆς καταρτίσεως τῆς συμβάσεως καὶ ἐξῆρε τὰ ἀγαθὰ αὐτῆς. Εἶπε μεταξὺ τῶν ἄλλων, τὰ ἑξῆς: «Θὰ ἀπαιτηθῇ συνολικὴ εἰς συναλλάγματα δραχμὰς δαπάνη, — παρακαλῶ κρατήσατε σημείωσιν αὐτῶν τῶν ἰσχυρισμῶν — ἐγγίζουσα τὰ 38.000.000 δολλάρια». «Ὅτι, πέραν τῶν 12.000.000 δολλαρίων, τὸ ὁποῖον θὰ χρησιμεύσῃ διὰ τὴν πληρωμὴν τοῦ 40% τῆς δαπάνης, ἡ ὅλη δαπάνη, ἡ ὁποία θὰ ἀπαιτηθῇ, θὰ ἐξοφληθῇ ἐντὸς 9ετίας καὶ δὴ ἐκ τῶν κερδῶν, τὰ ὁποῖα ἀναμένονται ἐκ τῆς ἐκμεταλλεύσεως τοῦ ἐργοστασίου». Δηλαδή, ἡ πολιτική, τὴν ὁποίαν θέλει νὰ ἀκολουθήσῃ ἡ Κυβέρνησις, εἶναι ἡ αὐτοχρηματοδότησις αὐτοῦ τοῦ ἔργου. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁμιλεῖ περὶ κερδῶν. Ἐγὼ θὰ παρῃτούμην αὐτῶν τῶν κερδῶν, χάριν τῆς ἐπιτεύξεως τοῦ σκοποῦ τῆς χορηγίας εὐθηνῶν λιπασμάτων εἰς τοὺς ἀγρότας. Αὐτὰ λέγει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἂς ἴδωμεν, τί λέγει ἡ ἔκθεσις τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, τὴν ὁποίαν σᾶς ἀνέφερεν ὁ κ. εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας, ἀλλὰ ἡ ὁποία δὲν πειράζει ἂν καὶ ἀπὸ ἐμὲ μνημονευθῇ καὶ ἂν σᾶς δώσω μίαν ἄλλην ἑρμηνείαν τῶν ἀριθμῶν, τῶν ἀναφερομένων εἰς τὴν ἔκθεσιν αὐτήν. Ἡ ἔκθεσις ὁμιλεῖ περὶ μιᾶς συνολικῆς δαπάνης 1.381.695.919 δραχ., ἐὰν διαιρέσητε αὐτὸ διὰ τοῦ 30, θὰ λάβετε 46.056.430 δολλάρια. Ἤδη, λοιπόν, τὰ 38.000.000 τοῦ κ. Καραμανλῆ, γίνονται 46.000.000. Εἰς τὴν δαπάνην αὐτήν, δὲν περιλαμβάνονται, τὸ λέγει ἡ ἔκθεσις τοῦ Λογιστηρίου, οἱ καταβλητέοι τόκοι εἰς τὸ Ταμεῖον Δανείων Ἀναπτύξεως ποσῶν, διὰ τὸ ὑπ’ αὐτοῦ χορηγηθησόμενον δάνειον ἐκ 12.000.000 δολλαρίων, πρὸς 5,25% ἐτησίως. Ὁ κ. εἰσηγητὴς μᾶς εἶπεν, ὅτι πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει μόνον τόκον 4 ἐτῶν καὶ ὄχι 12, διότι τὸ ὑπόλοιπον πηγαίνει εἰς τὸ ἔργον! Ἀλλὰ ἡ ἔκθεσις τοῦ Λογιστηρίου λέγει, ὅτι οἱ τόκοι τοῦ δανείου τῶν 12 ἑκατ. δολλαρίων, δὲν ἔχουν ὑπολογισθῆ εἰς τὸ ποσὸν τῶν 46.000.000 καὶ ὅτι, ἑπομένως, πρέπει νὰ προστεθοῦν καὶ οἱ τόκοι αὐτοὶ τῶν 12 ἐτῶν πρὸς 5,25% διὰ τὰ 12.000.000 δολλάρια καὶ οἱ ὁποῖοι τόκοι ἀνέρχονται ἐν συνόλῳ εἰς 7 ἑκατομμύρια δολλάρια. Ἐπὶ πλέον ἡ ἔκθεσις ἀναφέρει, ὅτι δὲν περιλαμβάνεται εἰς τὸ ποσὸν τῶν 46 ἑκατ. δολλαρίων, τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον θὰ προκύψῃ ἐκ τῆς ἀναθεωρήσεως τῶν τιμῶν. Αἱ τιμαί, αἱ ὁποῖαι περιελήφθησαν εἰς τὴν σύμβασιν, εἶναι τιμαὶ τοῦ 57, θὰ ἐφαρμοσθοῦν ὅμως αἱ τιμαὶ τοῦ χρόνου, καθ’ ὃν θὰ ἐκτελεσθῇ τὸ ἔργον, τοῦ 1959– 60, 61 ἢ 62, θὰ ἐφαρμοσθῇ τότε ὁ τύπος τῆς ἀναθεωρήσεως, ὁ ὁποῖος μνημονεύεται εἰς τὸ παράρτημα Κ καὶ θὰ προκύψῃ μία ἐπὶ πλέον σημαντικὴ δαπάνη. Ἔκαμον ἐγὼ ἐφαρμογὰς μὲ τὰς σημερινὰς τιμὰς καὶ εὗρον ὑπέρβασιν 4,5 ἑκατ. δολλαρίων. Δὲν λέγω, ὅτι δὲν θὰ πρέπει νὰ ὑπάρξῃ ἀναθεώρησις τιμῶν, ἀλλὰ ἁπλούστατα, ὅτι τὸ ποσὸν τῆς δαπάνης θὰ αὐξηθῇ κατὰ τὸ ποσὸν τῆς ἀναθεωρήσεως. Ἐπίσης, ἀναφέρει ἡ ἔκθεσις τοῦ Λογιστηρίου, ὅτι θὰ αὐξηθῇ τὸ ποσὸν αὐτό, μὲ τὰς δαπάνας τῆς προσωρινῆς ὑπηρεσίας ἐλέγχου, διὰ τὸν ἔλεγχον τῆς κατασκευῆς, μιᾶς πολυτελεστάτης ὑπηρεσίας, ἡ ὁποία ἐπὶ πολλὰ ἔτη θὰ κοστίσῃ ὄχι μικρὸν ποσὸν εἰς τὸ Δημόσιον. Ἐπίσης ἀναφέρει ἡ ἔκθεσις τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, ὅτι δὲν περιλαμβάνεται εἰς τὸ ποσὸν ἡ ἀνάθεσις τοῦ ἐλέγχου τῶν παραλαμβανομένων ὑλικῶν καὶ ἐξοπλισμοῦ εἰς ξένους Οἴκους, οἱ ὁποῖοι, κατὰ τὴν σύμβασιν, θὰ πληρωθοῦν ἰδιαιτέρως. Δὲν τὸ ἀναφέρει ἡ ἔκθεσις, ἀλλὰ τὸ ἀναφέρω ἐγώ, ὅτι δὲν περιλαμβάνεται εἰς τὰς τιμὰς αὐτὰς ἡ δαπάνη τοῦ Οἴκου ΤΟΜΨΕ, τοῦ Τεχνικοῦ Συμβούλου, τοῦ μεγάλου αὐτοῦ ἀγνώστου εἰς ὅλην αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν. Γνωρίζομεν, ὅτι δὲν εἶναι πολὺ φειδωλοὶ εἰς ἀξιώσεις, οἱ ξένοι Οἶκοι, ὅταν χρησιμεύουν ὡς τεχνικοὶ σύμβουλοι ἀδαῶν κυβερνήσεων, ὅταν μάλιστα δὲν ἔχουν νὰ ἀντιμετωπίσουν αὐστηροτάτην ἐντοπίαν ὑπηρεσίαν, ἡ ὁποία νὰ θέσῃ περιορισμοὺς εἰς αὐτὰς τὰς ἀξιώσεις. Πόσον, λοιπόν, θὰ εἶναι ὁλόκληρον τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον θὰ κοστίσῃ τὸ ἐργοστάσιον ἀζώτου; Εἴπομεν 46 ἑκατομμύρια, πλὴν τῶν τόκων τῶν 12.000.000 δολλαρίων ἐπὶ 12 ἔτη, πρὸς 5,25%, πλὴν τῶν δαπανῶν τῆς προσωρινῆς ὑπηρεσίας, πλὴν τῶν ἀμοιβῶν τοῦ ΤΟΜΨΕ, πλήν, πρὸ παντός, τῶν δαπανῶν, τῶν προκυπτουσῶν ἐκ τῆς ἀναθεωρήσεως τῶν τιμῶν, πλὴν τῶν ἀπροβλέπτων αὐξήσεων τῶν ποσοτήτων, περὶ ὧν ὁμιλεῖ ἡ σύμβασις. Κατ’ ἐλάχιστον εἶναι 60.000.000 δολλάρια, μὲ πολὺ μετριοπαθεῖς ὑπολογισμούς, διότι συνηθίζω νὰ εἶμαι μετριοπαθὴς καὶ προκαλῶ οἱονδήποτε νὰ μοῦ εἴπῃ, ἐὰν ἔπεσα ἔξω ἕως τώρα, εἰς τὰς ἐκτιμήσεις μου. Εἶπον διὰ τὴν Πλατεῖον Ὁμονοίας, πρὶν ἀπὸ ἑνάμισυ χρόνον, πολὺ πρὶν ἀναλάβῃ ὁ κ. Γκίκας, ὅτι ἡ δαπάνη θ’ ἀνέλθῃ εἰς 54.000.000. Σήμερον βεβαιοῦμεν 60.000.000 δραχμάς. Ὁπωσδήποτε περὶ αὐτοῦ πρόκειται. Ἡ δαπάνη τοῦ ἐργοστασίου ἀζώτου, δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι κατωτέρα τῶν 60.000.000 δολλαρίων. Ὁ κ. Καραμανλῆς, πρὶν ἀπὸ 3 μῆνας, μᾶς ὡμίλησε περὶ 38.000.000. Διὰ ποῖον λόγον αὐτὴ ἡ προσπάθεια μειώσεως; Τὰ πράγματα τότε ἦσαν ὅπως εἶναι σήμερον Αὐτοὶ οἱ ἀριθμοί, τοὺς ὁποίους μᾶς ἔδωσε τὸ Γενικὸν Λογιστήριον, ὑπῆρχον καὶ τότε. Διατὶ ὡμιλούσαμεν διὰ 38.000.000 δολλάρια καὶ ὄχι διὰ 46.000.000 δολλάρια, πλὴν τῶν τόκων, πλὴν τῶν ἐξόδων τῆς ἀναθεωρήσεως, πλήν, πλήν, πλήν; Ἂς ἔλθωμεν εἰς τὴν ἄλλην δήλωσιν, ὅτι τὸ τεράστιον αὐτὸ ποσὸν θὰ ἐξυπηρετηθῇ καὶ θὰ ἐξοφληθῇ ἀπὸ τὸ κέρδη τοῦ ἐργοστασίου. Δηλαδή, τί φαντάζεσθε, ὅτι ἡ πληρωμὴ θὰ γίνῃ ἀπὸ τὸ προϊὸν τῆς ἐκμεταλλεύσεως; Τὸ δάνειον τῶν 12.000.000 δολλαρίων εἶναι 12ετοῦς λήξεως ἀπὸ σήμερον. Αἱ πιστώσεις, αἱ ὁποῖαι χορηγοῦνται παρὰ τῶν γερμανικῶν ἐργοστασίων, εἶναι δι’ ἐννέα χρόνια ἀπὸ σήμερον. Τὸ ἐργοστάσιον θέλει 3½ χρόνια διὰ νὰ τεθῇ εἰς λειτουργίαν. Δηλαδή, κατὰ τὸ ὑπόλοιπον χρονικὸν διάστημα τῶν 5 ἐτῶν, θὰ πληρωθῇ ὅλο τὸ ποσὸν αὐτό, ἤ, ἔστω, τὸ ποσὸν τῶν 48 ἑκατ. δολλαρίων, διότι λέγει ἡ ἔκθεσις τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, ὅτι ἡ εἰς δραχμὰς δαπάνη θὰ εἶναι 10.800.000 δολλάρια καὶ τὰ ἔξοδα μεταφορᾶς 1.200.000 δολλάρια, ὅτι αὐτὰ θὰ πληρωθοῦν ἀπὸ τὰς ἐπενδύσεις, δηλαδὴ ἀπὸ τὸν κρατικὸν προϋπολογισμόν. Ἑπομένως, τὸ ὑπόλοιπον τῶν 49.000.000 δολλαρίων θὰ πρέπει νὰ πληρωθῇ ἀπὸ τί; Δὲν πιστεύω νὰ σοβαρευώμεθα, ὅτι θὰ πληρωθῇ εἰς διάρκειαν 5 ἐτῶν, ἀπὸ τὸ ἐργοστάσιον. Ἐὰν πρόκειται περὶ αὐτοῦ, τότε ἡ τιμὴ τῶν λιπασμάτων θὰ φθάσῃ εἰς ὕψος δυσθεώρητον. Ὅταν ἀναπτύξω τὰ μέρη τῆς συμβάσεως, θὰ ἴδωμεν καὶ διὰ ποίους λόγους φθάνομεν εἰς αὐτὸ τὸ τεράστιον κόστος, ἐὰν αὐτὸ τὸ κόστος ἀντιπροσωπεύῃ πράγματι τὴν ἀξίαν, τὴν ὁποίαν θὰ ἐπενδύσωμεν εἰς αὐτὸ τὸ ἐργοστάσιον. Ἀλλὰ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀπὸ τοῦδε πρέπει νὰ τονισθῇ, εἶναι ὅτι τὸ κόστος τῶν λιπασμάτων δὲν ἀφήνει περιθώρια καὶ ὅτι αὐτὴ ἡ τιμή, τὴν ὁποίαν ἀνέφερεν ὁ κ. Μπουρνιᾶς, τοῦ ἐτησίου κόστους, τῶν ὑπὸ τοῦ ἐργοστασίου Πτολεμαΐδος ἐτησίως παραχθησομένων ἀζωτούχων λιπασμάτων, ἀνερχομένου εἰς 13.220.000 δολλάρια, δυστυχῶς δὲν εἶναι ἀκριβής. Εἶχε τὴν καλωσύνην ὁ κ. ὑπουργός, νὰ μοῦ δώσῃ τὸν ὑπολογισμὸν αὐτὸν τοῦ κόστους. Ὁ ὑπολογισμὸς δὲν εἶναι ἐπιδεκτικὸς ἐλέγχου, διότι ἀναφέρονται ὅλα τὰ ποσά, πάρα πολὺ χονδρικά. Ἀναφέρει τὰ ἐτήσια ἔξοδα παραγωγῆς, τὰ ἔξοδα κεφαλαίου καὶ βγάζει τὸ ὁλικὸν ποσόν, καθὼς ἀνέφερεν ὁ κ. Μπουρνιᾶς, τῶν 13.220.000 δολλαρίων, ἔναντι τῶν 15 μὲ 17 ἑκατομμυρίων, τὰ ὁποῖα δίδομεν σήμερον, διὰ νὰ ἀγοράσωμεν ἰσόποσα λιπάσματα ἀπὸ τὸ ἐξωτερικόν. Εἰς τὸν λογαριασμὸν αὐτόν, ὑπάρχει ἕνα μικρὸ λάθος. Δὲν ὑπάρχει ἐξόφλησις τοῦ κεφαλαίου τῶν 48.000.000 δολλαρίων. Ὑπάρχει ἀπόσβεσις τῶν μηχανημάτων ἐντὸς 15 ἐτῶν, δηλαδὴ δημιουργεῖται ἀποθεματικὸν κεφάλαιον, διὰ τὴν ἀνανέωσιν τῶν μηχανημάτων, διὰ νὰ καταστῇ δυνατὴ ἐντὸς 15 ἐτῶν ἡ συντήρησις, ἡ ἀνανέωσις καὶ ἡ ἀντικατάστασις τῶν μηχανημάτων. Ὑπάρχει ἀπόσβεσις τῶν ἔργων πολιτικοῦ μηχανικοῦ, ἐντὸς 40 ἐτῶν, δηλαδὴ σὲ 40 χρόνια οἱ δρόμοι, οἱ σιδηρόδρομοι, τὰ κτίρια, θὰ ἀνανεωθοῦν μὲ τὸ δημιουργηθησόμενον ἀποθεματικόν. Ἀλλὰ ὁ πίναξ ποὺ μᾶς ἔδωσεν ὁ κ. ὑπουργός, δὲν λέγει ποῖος θὰ πληρώσῃ τὰ γραμμάτια, τὰ λήγοντα ἐντὸς τῆς ἐννεαετίας ἀπὸ σήμερον, εἰς τακτικὰς προθεσμίας. Εἰς τὰ 13.220.000 πρέπει νὰ προστεθῇ ἡ πληρωμὴ τῶν κεφαλαίων, τὰ ὁποῖα θὰ διατεθοῦν κατὰ κἄποιον οἱονδήποτε τρόπον, διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ ἔργου. Δηλαδὴ τῶν 48.000.000 δολλαρίων. Αὐτὴ ἦτο ἡ σκέψις τοῦ κ. Καραμανλῆ. Τὰ ὑπόλοιπα 12.000.000, τὰ ὁποῖα ἀναφέρονται εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, θὰ πληρωθοῦν ἀπὸ τὸν προϋπολογισμόν, ἀπὸ τὰς ἐπενδύσεις. Καὶ μάλιστα, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, ὅτι μέσα σὲ 5 χρόνια θὰ πληρωθοῦν. Ἑπομένως, αὐτὸς ὁ ἀριθμὸς τῶν 13.220.000, δὲν εἶναι ὁ ἀριθμός, ὁ ὁποῖος ἠμπορεῖ νὰ μᾶς κατατοπίσῃ διὰ τὸ ἐτήσιον κόστος τῶν λιπασμάτων. Ἐὰν θέλωμεν τὸ ἐργοστάσιον νὰ αὐτοχρηματοδοτηθῇ, πρέπει εἰς τὸ ποσὸν αὐτὸ νὰ προσθέσωμεν τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ κεφαλαίου. Ἔχω τὴν γνώμην καὶ νομίζω, ὅτι ἐκφράζω καὶ τὴν γνώμην τοῦ κόμματος, εἰς τὸ ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω, ὅτι τὸ ἐργοστάσιον πρέπει νὰ πληρωθῇ ὁλόκληρον ἀπὸ τὸν προϋπολογισμόν, ἀπὸ τὰς ἐπενδύσεις. Διότι, οἱονδήποτε καὶ ἂν εἶναι τὸ κόστος, τὸ ἐργοστάσιον πρέπει νὰ παραδοθῇ εἰς τὴν ἀγροτικὴν οἰκονομίαν. Δὲν πρέπει νὰ ἔχωμεν τὴν ἀξίωσιν, τὸ ἐργοστάσιον νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὸ κεφάλαιον, τὸ ὁποῖον θὰ διατεθῇ, διότι εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν ματαιοῦται ὁ σκοπὸς τῆς ἱδρύσεως τῆς βιομηχανίας, τῆς χορηγήσεως εὐθηνῶν λιπασμάτων εἰς τὸν γεωργικὸν πληθυσμόν. Ὁλόκληρον τὸ βάρος θὰ ἀναλάβῃ ὁ προϋπολογισμός. Σημειωτέον, ὅτι τὰ 15 χρόνια ἀποσβέσεως τῶν μηχανημάτων, εἶναι ἀριθμὸς πολὺ μεγάλος. Ἐπικαλοῦμαι τὴν γνώμην συναδέλφων βιομηχάνων, ὑπάρχει πάντως εἷς ἰδικός μας, διὰ νὰ μὲ ἐνισχύσῃ εἰς τὸν ἰσχυρισμόν μου, ὅτι τοιούτου εἴδους ἐγκαταστάσεις ἀποσβέννυνται πολὺ ταχύτερον. Εἰς τὴν διακήρυξιν τοῦ Διϋλιστηρίου προβλέπεται δι’ ἀπόσβεσιν 15% ἐτησίως καὶ ὄχι σὲ 15 χρόνια, ὅπως προβλέπεται εἰς τὴν παροῦσαν σύμβασιν. Ἀναγράφεται ἐκεῖ ὡς ἀπόσβεσις 3.000.000 δολλαρίων τὸν χρόνον, διὰ τὴν ἀπόσβεσιν τῆς ἀξίας 20.000.000 δολλαρίων τῶν μηχανημάτων. Ἐδῶ λέγομεν εἰς 15 ἔτη, ἐκεῖ λέγομεν 15% ἐτησίως, δηλαδὴ εἰς 7 ἔτη περίπου. Πραγματικῶς δέ, εἰς 7 ἕως 10 ἔτη καθορίζεται ἡ ἀπόσβεσις τῶν τοιούτων ἐγκαταστάσεων. Τὰ 40 ἔτη ἀποσβέσεως τῶν ἔργων πολιτικοῦ μηχανικοῦ, εἶναι ἐπαρκῆ. Ὁπωσδήποτε, ἐδημιουργήθη σύγχυσις. Ὁ ἀριθμός, ὅστις ἐδόθη, δὲν εἶναι ἀκριβής, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ἐξυπηρετήσεως καὶ τοῦ κόστους τοῦ ἐργοστασίου καὶ τῶν δαπανῶν ἐκμεταλλεύσεως. Ἐκ τῶν δηλώσεων τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, τοῦ ὑπουργοῦ Συντονισμοῦ, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῆς συμβάσεως, διαφαίνεται ἡ σκέψις, ὅτι τὸ ἐργοστάσιον θὰ πληρώνῃ καὶ μάλιστα εἰς τὸ μικρὸν αὐτὸ διάστημα, ἐκ τῶν κερδῶν του, τὸ τεράστιον κεφάλαιον, τὸ ὁποῖον θὰ διατεθῇ. Ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ κἄτι ἄλλο, ἐνισχυτικὸν τῶν ἰσχυρισμῶν μου. Ὑπάρχει τὸ Παράρτημα Η. Εἰς τὸ Παράρτημα Η, σελὶς 45 τῆς συμβάσεως, δίδεται ὁ ὑπολογισμὸς τῶν ἠγγυημένων ἀριθμῶν καταναλώσεως. Εἰς τὸν πίνακα αὐτόν, δίδεται τὸ ἠγγυημένον μέγιστον ποσὸν τῶν εἰσερχομένων ὑλικῶν, διὰ τὴν παραγωγὴν ἑκάστης μονάδος λιπασμάτων. Λ.χ., διὰ τὴν θειϊκὴν ἀμμωνίαν, ὁρίζεται ἡ ἀμμωνία ἴση πρὸς 0,239 τοῦ τόννου καὶ εἰς ἀξίαν ἴση πρὸς 70 δολλάρια. Δὲν ἀναφέρει, ὅμως, δαπάνας προσωπικοῦ, οὔτε ἀπόσβεσιν τῶν μηχανημάτων, παρὰ μόνον τὴν ἀξίαν τῶν ὑλικῶν. Ὡς μέγιστον ποσὸν διὰ τὴν θειϊκὴν ἀμμωνίαν, ἀναφέρει τὸν ἀριθμὸν 31,82 δολλάρια κατὰ τόννον. Δέχομαι, κατόπιν τῶν ἐξηγήσεων τοῦ κ. ὑπουργοῦ, ὅτι τὸ ποσὸν 31,82 εἶναι μόνον ἕνας ἠγγυημένος ἀριθμός, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ γίνῃ ὑπέρβασις τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ. Ὁπωσδήποτε εἶναι ἐνδεικτικόν, ὅταν λέγωμεν δαπάνην 31,82 δολλάρια τὸν τόννον θειϊκῆς ἀμμωνίας δι’ εἰσερχόμενα ὑλικά, χωρὶς νὰ περιλαμβάνεται οὔτε ἀπόσβεσις μηχανημάτων, οὔτε γενικὰ ἔξοδα. Ἂν τὸ ποσὸν αὐτὸ εἶναι ἐκτὸς πάσης πραγματικότητος, δὲν ἔχει καμμίαν ἀξίαν ὡς ἠγγυημένος ἀριθμός. Ἂν μὲ τὴν προσθήκην ἀποσβέσεως μηχανημάτων καὶ δαπανῶν προσωπικοῦ θὰ μᾶς δώσῃ τιμὴν τῆς θειϊκῆς ἀμμωνίας, ἡ τιμὴ αὐτὴ θὰ εἶναι πολὺ ἀνωτέρα τῆς τρεχούσης. Ἐπειδὴ ὁμιλῶ διὰ τὸ παράρτημα Η καὶ διὰ νὰ μὴ ἐπανέλθω εἰς αὐτὸ καὶ πάλιν, παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν καὶ τοὺς κυρίους τεχνικούς, νὰ προσέξουν τὸν πρῶτον τύπον. Ὁ πρῶτος τύπος, ὁ ὁποῖος ἀφορᾷ τὸν λιγνίτην καὶ ὅπου ὑποτίθεται, ὅτι ἡ τιμὴ τοῦ λιγνίτου εἶναι εἰς δολλάρια διὰ χιλίους τόννους, ὁ τύπος αὐτὸς εἶναι τύπος ὄχι ἐσφαλμένος, ἴσως, ἀλλὰ πάντως τύπος, ὁ ὁποῖος ἠμπορεῖ νὰ δημιουργήσῃ τεραστίας παρεξηγήσεις εἰς τὴν ἐφαρμογήν του. Ἕως τώρα δὲν κατώρθωσε κανεὶς ἀπὸ τοὺς κυρίους, εἰς τοὺς ὁποίους ἀπηυθύνθην, νὰ τὰ καταλάβῃ. Εἶδα προχθὲς τὸν κ. Σακελλαρίου, ὁ ὁποῖος ἦτο μέλος τῆς Ἐπιτροπῆς, δὲν ἠξεύρει νὰ τὸν ἐφαρμόσῃ. Ἐγὼ δὲν ἠξεύρω νὰ τὸν ἐφαρμόσω. Προχθὲς ὁ κ. Σακελλαρίου, δὲν ἤξευρε νὰ τὸν ἐφαρμόσῃ. Κάποιος, ὅμως, πρέπει νὰ ἠξεύρῃ νὰ τὸν ἐφαρμόσῃ. Αὐτὸς ὁ τύπος ὁμοιάζει μὲ τὸ πρόβλημα, κατὰ τὸ ὁποῖον, ἂν δοθῇ ἡ ἡλικία τοῦ πλοιάρχου καὶ τὸ ὕψος τοῦ ἱστοῦ τοῦ πλοίου, θὰ εὑρεθῇ ἡ ταχύτης του. Τέτοια πράγματα λέγει ὁ τύπος, διότι ζητεῖ τὴν τιμὴν τοῦ λιγνίτου εἰς δολλάρια διὰ χιλίους τόννους, μὲ δεδομένα τὴν κατωτέραν θερμαντικὴν ἀξίαν τοῦ λιγνίτου καὶ τὴν ὑγρασίαν. Εἶναι ἐντελῶς ἀνόμοια πράγματα, τὰ ὁποῖα εἰσέρχονται εἰς αὐτὸν τὸν τύπον, ὁ ὁποῖος ἠμπορεῖ, ἐπαναλαμβάνω, νὰ δημιουργήσῃ τεραστίας παρεξηγήσεις. Ἐπειδὴ δὲ ὁλόκληρος ἡ σύμβασις εἶναι δυσκολωτάτη εἰς ἑρμηνείαν, ἠμπορεῖ νὰ δημιουργήσῃ κάθε τόσο ζητήματα μεταξὺ τῶν ἀναδόχων καὶ τοῦ ἐργοδότου καὶ αὐτὰ τὰ ζητήματα θὰ παραπεμφθοῦν ἐνδεχομένως εἰς τὴν διαιτησίαν, ἡ ὁποία δὲν εἶναι ἑλληνικὴ ἀλλὰ ξένη, καὶ ἐπειδὴ ἔχομεν πικρὰν πεῖραν, τοῦ τί σημαίνει ξένη διαιτησία — ἐγὼ δέ, ἔχω ἰδιαιτέρως πικρὰν πεῖραν, διότι ἔλαβα μέρος ἐπανειλημμένως εἰς διαιτησίας τῆς Πάουερ εἰς τὴν Γενεύην— σᾶς λέγω τοῦτο: Ἂς προσπαθήσωμεν νὰ ἀπομακρύνωμεν ὅλα, ὅσα ἠμποροῦν νὰ δημιουργήσουν παρεξηγήσεις. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ πάρῃ, τοὐλάχιστον, μίαν ἔγγραφον δήλωσιν, ἀπὸ τοὺς ἀναδόχους, πῶς ἐφαρμόζεται αὐτὸς ὁ τύπος. Ἂς ἔλθωμεν τώρα, κατὰ σειράν, εἰς τὰ κείμενα αὐτά, τὰ ὁποῖα μᾶς διενεμήθησαν, διὰ νὰ ἴδωμεν ποίαν ἀξίαν ἔχουν τὰ διάφορα ἄρθρα, σχεδίου νόμου καὶ συμβάσεως. Ἀλλ’ ἂς ἀρχίσωμεν ἀπὸ τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν, ἀπὸ ἕνα σημεῖον τῆς ἐκθέσεως, τὸ ἀναφερόμενον γεγονός, ὅτι ἀνεθέσαμεν τὴν ὅλην ὑπόθεσιν εἰς ἕνα ξένον τεχνικὸν οἶκον, τὸν «Τόμψοε». Μᾶς εἶπεν ὁ κ. εἰσηγητής, ὅτι ἐμπνέει κάθε ἐμπιστοσύνην. Δὲν εἶναι αὐτὴ ἡ γνώμη ὅλων τοὐλάχιστον, ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐγνώρισαν τὸν Δανικὸν αὐτὸν οἶκον. Εἶναι βέβαιον, ὅτι ὁ «Τόμψοε», κατὰ τὴν ἐξέλιξιν τῆς ὑποθέσεως καὶ κατὰ τὴν κρίσιν τῶν προσφορῶν, πολλάκις ἤλλαξε γνώμην, ὅτι ὑπεστήριξε τὰ κακὰ συστήματα, τὰ ὁποῖα σήμερον ἀπορρίπτονται, δηλαδή, λ.χ., τὸ σύστημα Λοῦργκι καὶ τὸ σύστημα τοῦ Ὄττο Ροῦπελ, ὅτι κατόπιν μόνον, πρὸ τῆς ἐπιμονῆς ἄλλων μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς, μετέβαλε γνώμην καὶ κατέληξε νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν λύσιν, ἡ ὁποία ἐπεκράτησεν. Ἐγὼ τοὐλάχιστον, σᾶς διαβεβαιῶ, ὅτι ἀπὸ τὴν μελέτην ποὺ ἔκαμα, ὅλων αὐτῶν τῶν στοιχείων, φοβοῦμαι ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ἔχωμεν μὲ τὸν οἶκον Τόμψοε τὴν αὐτὴν τύχην, τὴν ὁποίαν εἴχομεν καὶ μὲ ἄλλους τεχνικοὺς συμβούλους, οἱ ὁποῖοι μᾶς ὡδήγησαν εἰς ἐσφαλμένας λύσεις. Εἶναι βέβαιον, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ ζητήσωμεν ἀπὸ τὸν ξένον νὰ ἀποκτήσῃ τὴν ἀγάπην καὶ τὸ ἐνδιαφέρον δι’ ἕνα ἔργον τοιαύτης ἐθνικῆς σημασίας καὶ ὄχι διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν ἄλλων συμφερόντων, ἰδιωτικῶν ἢ πολιτικῶν. Ἐζήτησα, κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς συμβάσεως, ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπήν, νὰ μᾶς δοθῇ ἕνας συγκριτικὸς οἰκονομικὸς πίναξ τῶν προσφορῶν. Καὶ πράγματι μοῦ ἐδόθη. Ἀπὸ τὸν πίνακα αὐτὸν προκύπτει, ὅτι δὲν ἦτο μεγάλη ἡ διαφορά. Ὅλαι εἶναι γύρω εἰς τὰ 20 ἑκατομμύρια δολλάρια, διὰ τὴν προμήθειαν μόνον τοῦ ἐξοπλισμοῦ τοῦ ἐργοστασίου. Ἀλλὰ ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι νομίζω, ὅτι ἡ προτίμησις, ἡ ὁποία ἐδόθη εἰς τὸ σύστημα Χόπερς ἦτο ὀρθὴ καὶ ὅτι, πραγματικῶς, ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ ἐπίκρισις, διὰ τὸ ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς, μὲ τὴν διαφοράν, ὅτι ἡ σύμβασις, ἡ ὁποία ἔγινε μὲ τοὺς ἀναδόχους, ἦτο σύμβασις πραγματικῶς ἀποικιακῆς μορφῆς. Ὄχι μόνον τὸ 5,25 —αὐτὸ δὲν ἀφορᾷ τοὺς ἀναδόχους, ἀφορᾷ τὴν Τράπεζαν— ὁ τόκος αὐτὸς ἦτο ὑπερβολικὸς διὰ τὸ ἔργον, ἀλλὰ πρὸ παντὸς τὰ ἐπιτόκια τῶν πιστώσεων εἶναι ἀπαράδεκτα. Τὰ ἐπιτόκια δὲν εἶναι σταθερά, ἀλλὰ εἶναι τὰ ἐλάχιστα καὶ ὁρίζονται εἰς σελίδα 17 τῆς συμβάσεως εἰς 6,5%, εἰς 6,75% (διὰ τὸ γερμανικὸν μέρος). Ὁρίζεται, ὅτι τὸ 3,75 ἢ 3,50 εἶναι τὸ σταθερόν, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ κέρδος τοῦ ἀναδόχου, ἐνῷ τὸ ὑπόλοιπον τῶν Τραπεζῶν εἶναι μεταβλητόν. Πάντως, δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι μικρότερον καὶ ἂν ἐλαττωθῇ, δηλαδὴ ὁ τόκος προεξοφλήσεως τῆς Ντόϋτσε Μπάνκ, δὲν πρόκειται ποτὲ νὰ εἶναι ὀλιγώτερον ἀπὸ 6,75%. Τὸ 3,75% ἔρχεται ὡς καθαρὸν κέρδος τοῦ ἀναδόχου, ἕνα ἀδικαιολόγητον κέρδος, ἐπὶ πλέον τῶν λοιπῶν. Ἕνας ἐκ τῶν λόγων, διὰ τοὺς ὁποίους φθάνομεν εἰς αὐτὰ τὰ ὑψηλὰ ἐπίπεδα τῆς δαπάνης τοῦ ἔργου, εἶναι οἱ τόκοι. Δὲν εἶναι, ὅμως, μόνον οἱ τόκοι. Εἶναι καὶ αἱ ἀμοιβαὶ τοῦ ἀλλοδαποῦ προσωπικοῦ. Πραγματικῶς, ἡ ἀπληστία, ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς ὅλους τοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως, οἱ ὁποῖοι ἔχουν σχέσιν μὲ τὰ ὀφέλη τοῦ προσωπικοῦ ἢ τῶν ἀναδόχων, εἶναι χαρακτηριστική. Δὲν ἐπεκράτησε καθόλου φιλικὸν πνεῦμα καὶ ἀσφαλῶς ἡ σύμβασις αὐτή, δὲν μᾶς δίδει τὸ δεῖγμα τῆς ἐπιτυχίας, τὴν ὁποίαν εἶχε δῆθεν ἡ Ἑλληνογερμανικὴ συμφωνία. Ἡ σύμβασις αὐτή, κἄθε ἄλλο παρὰ φιλικὰς διαθέσεις προδίδει τῆς γερμανικῆς οἰκονομίας, διὰ νὰ βοηθήσῃ τὴν ἑλληνικήν. Διαψεύδει τὰς ἐλπίδας ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀφελῶς ἐπίστευσαν εἰς τὰ ὀφέλη, πολιτικὰ καὶ οἰκονομικὰ τῆς συμφωνίας αὐτῆς. Αἱ ἀμοιβαὶ τοῦ προσωπικοῦ, ἀνέρχονται, κατὰ τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν, εἰς ἕνα ποσὸν 3.650.000 δολλάρια, τὰ ὁποῖα μοιράζονται εἰς 3 χρόνια καὶ ἐπειδὴ πρόκειται περὶ 50 ἀνθρώπων, αὐτὸ σημαίνει δύο χιλιάδες δολλάρια κατὰ μῆνα, κατὰ μέσον ὅρον, ὡς ἀμοιβὴ δι’ ἕκαστον ξένον. Ἂς ἔλθωμεν τώρα εἰς τὸ σχέδιον νόμου, διὰ νὰ ὑπογραμμίσωμεν μερικὰς διατάξεις αὐτοῦ. Εἰς τὸ ἄρθρον 2 τοῦ σχεδίου νόμου τονίζεται, ὅτι ἡ ἀνάθεσις τῆς προμηθείας ἐξοπλισμοῦ, ὑλικῶν κλπ., δύναται νὰ γίνῃ δι’ ἀπ’ εὐθείας συμφωνίας. Αὐτὸ ἀφορᾷ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα, δι’ ἕνα οἱονδήποτε λόγον, δὲν περιλαμβάνονται εἰς τὸν πίνακα ὑλικῶν καὶ ἐξοπλισμοῦ καὶ δὲν ἀνήκουν εἰς τοὺς ἀναδόχους. Αὐτὰ ἠμπορεῖ νὰ γίνουν διὰ διαγωνισμοῦ ἢ ἄνευ διαγωνισμοῦ. Ἐπίσης: Ἠμπορεῖ νὰ προβοῦν εἰς τὴν ἀνάθεσιν τῆς κατασκευῆς τοῦ ἐξοπλισμοῦ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, εἰς ξένους οἴκους, ἀπ’ εὐθείας. Εἶναι ἀπαράδεκτος κατ’ ἐμέ, αὐτὴ ἡ ἐξουσιοδότησις, ἡ ὁποία χορηγεῖται εἰς τοὺς κυρίους ὑπουργοὺς καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν τὴν ἄνευ διαγωνισμοῦ προμήθειαν. Τὸ ἄρθρον 4 τοῦ σχεδίου νόμου, ὁμιλεῖ διὰ τὴν εἰδικὴν προσωρινὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν, ἡ ὁποία θὰ δημιουργηθῇ διὰ νὰ παρακολουθήσῃ τὸ ἔργον αὐτό. Ἡ ὑπηρεσία αὕτη θὰ ἀποτελεσθῇ ὑπὸ δημοσίων ὑπαλλήλων, ὑπαλλήλων τῆς Δ.Ε.Η., τῶν Τραπεζῶν κλπ., ἀποσπωμένων, καὶ λέγει τὸ σχέδιον νόμου, ὅτι αὗται αἱ ἀποσπάσεις καὶ γενικῶς ὅλα, οἱ μισθοί, τὰ πάντα, θὰ καθορισθοῦν κατὰ παρέκκλισιν πάσης διατάξεως. Οἱ μισθοὶ διπλασιάζονται. Ἀλλοίμονον, ἐὰν οἱ μισθοὶ τῶν ὑπαλλήλων τῆς ΔΕΗ, οἱ ὁποῖοι εἶναι τῆς τάξεως τῶν 25, 30 καὶ 40.000 δραχμῶν, διπλασιασθοῦν. Πάντως, αὐτὴ ἡ ὑπηρεσία, θὰ δημιουργήσῃ τὸν φθόνον καὶ δὲν ἐξασφαλίζει τὴν καλλιτέραν ἐπάνδρωσιν τῆς ὑπηρεσίας παρακολουθήσεως τοῦ ἔργου. Διότι μὴ ἀπατώμεθα. Σήμερον δὲν ἔχομεν κατάλληλον, εἰδικὸν τεχνικόν, τοὐλάχιστον, προσωπικὸν εἰς δημοσίας ὑπηρεσίας, τὸ ὁποῖον νὰ ἐπανδρώσῃ μίαν τοιαύτην ὑπηρεσίαν. Εἶμαι πολὺ ἐπιφυλακτικός, δι’ αὐτὴν τὴν διάταξιν. Τὸ ἄρθρον 6, ἀφοῦ δημιουργεῖ μεγίστας ἀσυδοσίας, λέγει: «Ἡ ἐν τῷ παραρτήματι Ι «Κανονισμοὶ διὰ τὰς εἰς δραχμὰς πληρωμὰς» τῆς, διὰ τοῦ παρόντος νόμου, κυρουμένης Συμβάσεως καθοριζομένη διαδικασία, περὶ τοῦ τρόπου διενεργείας τῶν προμηθειῶν καὶ τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων δαπανῶν εἰς δραχμάς, δύναται νὰ συμπληροῦται, τροποποιεῖται καὶ ἐπεκτείνεται ἀναλόγως τῶν διαμορφουμένων ἑκάστοτε συνθηκῶν καὶ ἀναγκῶν τοῦ ἔργου τῆς κατασκευῆς τοῦ ἐργοστασίου ἀζωτούχων λιπασμάτων ἐν Πτολεμαΐδι, δι’ ἀποφάσεως τῶν ὑπουργῶν Συντονισμοῦ καὶ Βιομηχανίας, κατὰ παρέκκλισιν πάσης γενικῆς ἢ εἰδικῆς διατάξεως, ὡς καὶ τῶν περὶ Δημοσίου Λογιστικοῦ, Κρατικῶν Προμηθειῶν καὶ ἐκτελέσεως Δημοσίων Ἔργων διατάξεων». Δηλαδή, τίποτε δὲν τηρεῖται ἀπὸ τὰς διατάξεις, αἱ ὁποῖαι ἰσχύουν περὶ προμηθείας. Ἂς ἔλθωμεν τώρα εἰς τὴν σύμβασιν καὶ εὐθὺς ἀμέσως εἰς τὸ ἄρθρον 4 αὐτῆς. Τὸ ἄρθρον τοῦτο, ἔχει τὸ ἑξῆς χαρακτηριστικόν, ὅτι δημιουργοῦνται προνομιοῦχοι Ἕλληνες ἐργολάβοι, ὅτι ἐνδεχομένως δὲν γίνεται διαγωνισμὸς διὰ τὴν ἀνάθεσιν τῶν ἔργων. Περιορίζεται ὁ ἀριθμὸς ἕως 7 τῶν ἐργολάβων καὶ ἀκόμη προβλέπεται ἡ περίπτωσις τῶν «ἐπειγόντων» ἔργων, τὰ ὁποῖα ἠμποροῦν νὰ ἀνατεθοῦν ἀπ’ εὐθείας εἰς ἐργολάβους ἄνευ οὐδενὸς διαγωνισμοῦ. Δὲν μετέχω καθόλου εἰς τὴν ἄνανδρον ἐπίρριψιν εὐθυνῶν, εἰς τοὺς ὤμους τῶν ἐργολάβων, ἡ ὁποία συνηθίζεται, διὰ νὰ δικαιολογηθοῦν ὡρισμέναι ὑπερβάσεις δαπανῶν, ὀφειλόμεναι εἰς ἔλλειψιν μελετῶν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν τὴν δημιουργίαν κλίκας ἐργολάβων, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀναλάβουν τὴν ἐκτέλεσιν σημαντικωτάτων ἔργων πολιτικοῦ μηχανικοῦ, διότι θὰ ἔχουν τὴν εὔνοιαν τῶν ἀναδόχων ἢ τοῦ κόμματος. Διὰ τὸν χαρακτηρισμὸν τοῦ ἐπείγοντος, ὁ ὁποῖος εἶναι αὐθαίρετος καὶ δὲν ὑπόκειται εἰς οὐδένα ἔλεγχον, ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ ἄνευ δημοπρασίας, εἰς οἱασδήποτε τιμάς, ἡ ἀνάθεσις εἰς ἐργολάβους σημαντικῶν ἔργων. Τὸ ἄρθρον 5 τῆς συμβάσεως, ὁμιλεῖ διὰ τὰ ἀνταλλακτικά. Καὶ ἐδῶ ἐκδηλοῦται ἡ ἀπληστία τοῦ ἐργολάβου εἰς κέρδη. Διὰ μόνον τὸν λόγον, ὅτι ἐζήτησεν ἀνταλλακτικὰ καὶ δι’ οὐδένα ἄλλον λόγον, λαμβάνει προμήθειαν 10%. Ἡ ἀξία τῶν ἀνταλλακτικῶν, ἐκτιμᾶται εἰς 1.000.000 δολλαρίων. Τὸ ἄρθρον 6, ὁμιλεῖ διὰ διαφόρους ὑποχρεώσεις τοῦ ἐργολάβου, ἀναφέρει ἔργα σιδηροδρομικὰ κλπ., τὰ ὁποῖα ἐπειδὴ εἶναι τελείως ἀκαθόριστα, ἀμφιβάλλω πολύ, ὅτι περιλαμβάνονται εἰς τὰς δαπάνας ἔργων πολιτικοῦ μηχανικοῦ. Τὸ ἄρθρον 9, ἀναφέρεται εἰς τὰς τιμάς. Ἀναφέρονται τιμαὶ κατ’ ἀποκοπήν, τιμαὶ τῆς 15 Ὀκτωβρίου 1957, ὑποκείμεναι εἰς τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ πίνακος Κ. Εἶναι ἀδύνατον νὰ ἔχωμεν γνώμην ἐπὶ τῶν τιμῶν καὶ τῶν κερδῶν, νὰ μάθωμεν πῶς προέκυψαν αὗται αἱ τιμαί, τῶν ὁποίων τὸ ἄθροισμα εἶναι τεράστιον. Ὅπως εἴπομεν, θὰ ὑποστοῦν ἀναθεώρησιν σύμφωνα μὲ τὸν τύπον, τὸν ὁποῖον δίδει τὸ παράρτημα Κʹ. Εἰς τὴν σελίδα 12 τῆς συμβάσεως ἀναφέρονται αἱ ἀμοιβαὶ τοῦ ἀλλοδαποῦ προσωπικοῦ. Δι’ ἑκάστην ἡμέραν ἀπουσίας ἐκ τῆς ἕδρας, ὁρίζονται εἰς 36 ἢ 29 ἢ 24 ἢ 19 ἢ 17 δολλάρια διὰ τοὺς τεχνίτας. Εἰς τὰ δολλάρια αὐτὰ προστίθενται ἔξοδα διαβιώσεως εἰς δραχμάς, τὰ ὁποῖα εἶναι περίπου 500 δραχμαὶ τὴν ἡμέραν, μὲ ἐπιφύλαξιν ὅτι, ἐὰν δὲν φθάσουν, θὰ ἀναθεωροῦνται! Καὶ ἡ ἐλαχίστη μετακίνησις πληρώνεται. Τὰ οἱαδήποτε ἔξοδα ταξιδίου, ἐξωτερικοῦ ἢ ἐσωτερικοῦ, δι’ ὑπηρεσίαν ἢ ἄδειαν, πληρώνονται. Ἡ δαπάνη τοῦ προσωπικοῦ τοῦ ἀλλοδαποῦ, εἶναι τεραστία. Ὑπάρχουν, κύριοι συνάδελφοι, διατάξεις ἀπαράδεκτοι, διὰ τὴν ἀξιοπρέπειαν ἑνὸς Κράτους, π.χ., ὅτι θὰ φροντίσῃ τὸ Κράτος διὰ τὸ αὐτοκίνητον, τὰ ἔπιπλα, τὰς ἐνοικιάσεις οἰκημάτων, κλπ., κλπ., καὶ ὅλα αὐτὰ εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου. Ἡ σύμβασις αὐτὴ εἶναι κατ’ οὐσίαν ἀπολογιστική, χωρὶς κανένα τρόπον ἐπεμβάσεως τοῦ Κράτους, διὰ τὸν ἔλεγχον τῶν δαπανῶν. Ὑπάρχουν γενικὰ ἔξοδα ἀκαθόριστα. Σημειωτέον, ὅτι τὰ ἔργα τοῦ πολιτικοῦ μηχανικοῦ, ἐκτελοῦνται ἀπὸ τὰς ἑλληνικὰς ἑταιρείας. Ἐνῷ τὰ πάντα εἶναι πληρωμένα καὶ δημιουργῶντας πολυτελεῖς ὑπηρεσίας ἐλέγχου ὁ ἀνάδοχος λαμβάνει 2% ἐπὶ τῆς δαπάνης τοῦ ἔργου δι’ ἐπίβλεψιν, τὸ ὁποῖον ἐκτελοῦν οἱ ὑπεργολάβοι, καὶ τὰ ὁποῖα ἐλέγχονται ἀπὸ τοὺς ξένους καὶ Ἕλληνας. Σημειωτέον, ὅτι ἐνῷ λαμβάνει τὸ 2% ὁ ἀνάδοχος δι’ ἐπίβλεψιν, δὲν ἔχει καμμίαν εὐθύνην. Ἀπαλλάσσεται κατηγορηματικῶς ὁ ἐργολάβος, ἀπὸ ἀπόψεως εὐθυνῶν διὰ τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἐκτελοῦν οἱ Ἕλληνες καὶ περιορίζεται ἡ εὐθύνη του μόνον εἰς τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἐκτελεῖ ὁ ἴδιος. Τὸ ἄρθρον 10 ἀναφέρει τὰ ἐπιτόκια τῶν πιστώσεων, διὰ τὰ ὁποῖα ὡμίλησα. Εἰς τὴν σελίδα 18 ἀναφέρονται τὰ γραμμάτια καὶ τὰ ποσὰ τῶν γραμματίων. Εἰς τὴν ἀρχήν, τὰ ποσὰ τῶν γραμματίων εἶναι μεγάλα, ἐνῷ, ἀντιθέτως, τὰ τελευταῖα ἔτη μειοῦνται. Λ.χ., ἐνῷ τὸ δεύτερον γραμμάτιον εἶναι 11.265.000 μάρκα, τὸ τελευταῖον εἶναι μόνον 2.000.000 μάρκα. Μεγάλα ποσὰ πρέπει νὰ πληρωθοῦν διὰ γραμματίων καὶ τὸ ἐρώτημα παραμένει, πῶς θὰ πληρωθοῦν; Ἀπὸ ποῦ θὰ πληρωθοῦν; Διὰ τὰς ἐγγυήσεις, αἱ ὁποῖαι ἀναφέρονται εἰς τὴν σελίδα 20, δὲν ἔχω τίποτε νὰ προσθέσω, παρὰ ὅτι εἶναι ἀνεπαρκεῖς. Εἶναι ζήτημα, ἐὰν ἀποτελοῦν 10% τῆς ἀξίας τῶν ὑλικῶν καὶ τῶν ἐγκαταστάσεων. Εἰς τὸ ἄρθρον 11, περιλαμβάνονται τὰ ἐπιδόματα διαβιώσεως, διὰ τὰ ὁποῖα σᾶς ὡμίλησα. Ἀξίζει ν’ ἀναγνωσθοῦν αἱ παράγραφοι 1στ, 1ζ, 1η, 1θ, διὰ νὰ γίνῃ ἀντιληπτόν, πῶς ἀντιλαμβανόμεθα τὰς «ὑποχρεώσεις» μας πρὸς τοὺς ξένους καὶ νὰ τὰς παραβάλωμεν μὲ τὰς ὑποχρεώσεις μας πρὸς τοὺς Ἕλληνας ἐργολάβους. Αὐτὰ ὅλα δημιουργοῦν πράγματι ἀποκαρδίωσιν, διὰ τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον ἀντιλαμβάνονται οἱ ξένοι ἀνάδοχοι τὸν ὀφειλόμενον σεβασμὸν πρὸς τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον. Εἰς τὸ ἄρθρον 12, ἀναφέρονται αἱ εὐθῦναι. Καὶ λέγει αὐτό, τὸ ὁποῖον σᾶς εἶπον προηγουμένως, ὅτι: «Οἱ ἀνάδοχοι ἀπαλλάσσονται οἱασδήποτε εὐθύνης, ἐφ’ ὅσον ἤθελον ἀποδείξει, ὅτι ἡ ζημία ὀφείλεται εἰς πταῖσμα τοῦ Ἑλληνικοῦ προσωπικοῦ ἢ τῶν Ἑλλήνων ὑπεργολάβων». Ἐν τούτοις, λαμβάνουν 2% διὰ τὴν ἐπίβλεψιν! Κύριοι βουλευταί, πλησιάζω εἰς τὸ τέλος τῆς ἀγορεύσεώς μου. Νομίζω, ὅτι ἔδωσα ἀρκετὰ στοιχεῖα, διὰ νὰ ἐκτιμήσητε τὴν ἀξίαν τῆς Συμβάσεως καὶ διὰ νὰ ἀντιληφθῆτε, ὅτι ἐνῷ τὸ ἔργον εἶναι πραγματικῶς μέγα, ἐνῷ εἶναι ἔργον ἐθνικόν, ἔργον μεγίστης οἰκονομικῆς ἀκτινοβολίας, ἔργον τὸ ὁποῖον ἠμποροῦσε νὰ ἔχῃ εὐεργετικὴν ἐπίδρασιν διὰ τὴν ἀγροτικήν μας οἰκονομίαν, ἐν τούτοις, ὑπάρχουν κίνδυνοι ἀνάλογοι μὲ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐξεδηλώθησαν δι’ ἄλλα μεγάλα βασικὰ ἔργα. Μεγάλας, ἐπίσης, ἐλπίδας ἐστηρίξαμεν εἰς τὸ ἔργον τῶν Μεταλλουργείων Λαρύμνης καί, ὅπως γνωρίζετε, τὸ ἔργον αὐτὸ ἐναυάγησε καὶ τὸ Μεταλλουργεῖον ἔκλεισε. Γνωρίζετε δέ, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Βιομηχανίας προέβη προσφάτως εἰς δηλώσεις, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν πλήρη διάψευσιν τῶν ἰσχυρισμῶν, τοὺς ὁποίους ἔκαμεν ἀπὸ τοῦ βήματος, ὅταν συνεζητήθη ἡ σχετικὴ ἐπερώτησις, ὅτι τὸ ναυάγιον αὐτοῦ τοῦ ἔργου, ὀφείλεται ἀποκλειστικῶς εἰς τὰς συνθήκας καὶ τοὺς ὅρους, τοὺς ὁποίους ἐτονίσαμεν ἡμεῖς ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ. Πάντως, πρόκειται περὶ ἑνὸς ναυαγίου, μὲ μεγίστας ζημίας. Ἄγνωστον δὲ εἶναι ἀκόμη, παρὰ τὰς διαβεβαιώσεις αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν, ἐὰν καὶ τότε θὰ ἐπαναληφθῇ ἡ λειτουργία τοῦ Μεταλλουργείου τῆς Λαρύμνης. Ἕν ἄλλο βασικὸν ἔργον, εἰς τὸ ὁποῖον ἐστηρίξαμεν, ἐπίσης, ἐλπίδας καὶ διὰ τὸ ὁποῖον ἐπηγγέλθη ἡ Κυβέρνησις τεράστια οἰκονομικὰ ἀποτελέσματα, τὸ ἔργον τοῦ Διϋλιστηρίου, εὑρίσκεται, ἐπίσης, εἰς τὰ πρόθυρα οἰκονομικοῦ ναυαγίου. Θὰ ὁμιλήσωμεν περὶ τοῦ ἔργου αὐτοῦ, ὅταν θὰ ἔλθῃ πρὸς συζήτησιν, κατόπιν προτάσεως νόμου τοῦ Κόμματος, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκω. Θὰ εἴπωμεν τότε, τὶ συμβαίνει μὲ τὸ Διϋλιστήριον. Τρίτον βασικὸν ἔργον, μεγαλύτερον ἀπὸ τὸ προηγούμενον, τὸ ὁποῖον ὑποστηρίζομεν ἀκόμη θερμότερον, ἀπὸ ὅ,τι τὸ ὑποστηρίζει ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ κυβερνητικὴ παράταξις, τὸ ἔργον τῶν ἀζωτούχων λιπασμάτων, δημιουργεῖ μεγάλας ἐπιφυλάξεις διὰ τὰ οἰκονομικὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα θὰ φέρῃ, ἐξ αἰτίας τῆς ἐπαχθεστάτης συμβάσεως, τὴν ὁποίαν καλούμεθα νὰ κυρώσωμεν. Ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας, κύριοι βουλευταί, ὅτι τὰ ἀζωτοῦχα λιπάσματα ὑποτιμῶνται καθημερινῶς ἔξω. Εἰς τὴν Γερμανίαν, ἡ ὁποία ἦτο προπολεμικῶς ἡ πηγὴ τῶν ἀζωτούχων λιπασμάτων, κατεστράφησαν κατὰ τὸν πόλεμον τὰ ἐργοστάσιά της, ἐπειδὴ εἶχον πολεμικὴν σημασίαν. Ἀλλὰ ὄχι μόνον ἠνωρθώθησαν, ἀλλὰ κυριολεκτικὰ ἐπλημμύρισεν ἡ Γερμανία ἀπὸ τοιαῦτα ἐργοστάσια. Σήμερον, κατὰ τὴν στατιστικὴν τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, τὰ ἀζωτοῦχα λιπάσματα καθημερινῶς ὑποτιμῶνται. Ἔχομεν, λοιπόν, ἀπόλυτον ἀνάγκην νὰ δημιουργήσωμεν ὅρους παραγωγῆς τοιούτους, ὥστε καὶ ἡ ἰδική μας ἀπόδοσις εἰς ἀζωτοῦχα λιπάσματα νὰ δύναται νὰ ἀνταγωνισθῇ τὰς τιμὰς τοῦ ἐξωτερικοῦ. Ναὶ μὲν θὰ ἔχωμεν τὴν οἰκονομίαν συναλλάγματος, ἀλλὰ αὐτὸ δὲν ἀρκεῖ. Πρέπει νὰ δώσωμεν τὸ εὐεργέτημα τῶν εὐθηνῶν λιπασμάτων εἰς τὸν πενόμενον ἀγροτικὸν πληθυσμόν. Ἀποτελεῖ τοῦτο ἕνα καθῆκον ὑπέρτατον τοῦ Κράτους. Πρέπει νὰ κάμωμεν ὅ,τι εἶναι δυνατόν, νὰ ὑποστῶμεν καὶ οἱασδήποτε θυσίας ἀκόμη, ὥστε τὸ ἐργοστάσιον αὐτὸ νὰ ἀποτελέσῃ εὐεργεσίαν καὶ ὄχι ἀντιθέτως νὰ δημιουργήσῃ συνθήκας καταθλιπτικάς, διὰ τὸν πληθυσμόν μας. (Χειροκροτήματα).

§27Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἐρωτήσω τὸν ἀξιότιμον κ. Κιτσίκην, τί τελικῶς εἰσηγεῖται πρὸς τὴν Βουλήν. Νὰ ψηφίσῃ ἢ νὰ ἀπορρίψῃ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον;

§28Ν. ΚΙΤΣΙΚΗΣ. Παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι ἡ Σύμβασις εἶναι καταθλιπτική, ὅτι θὰ δημιουργήσῃ βάρη δυσβάστακτα, ἐὰν μᾶς δηλώσῃ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι τὰ βάρη αὐτὰ δὲν πρόκειται νὰ τὰ ἐπωμισθῇ ἡ ἀγροτική μας οἰκονομία, ὅτι δηλαδὴ θὰ δοθοῦν τὰ ἀζωτοῦχα λιπάσματα εἰς τὸν ἀγροτικὸν πληθυσμὸν χωρὶς ταῦτα νὰ ἐπιβαρυνθοῦν μὲ τὰς ἐξυπηρετήσεις αὐτοῦ τοῦ τεραστίου κεφαλαίου, τὸ ὁποῖον καθορίζουν ὅλαι αὐταὶ αἱ διατάξεις τῆς Συμβάσεως, ἐὰν δηλαδὴ τὰ λιπάσματα δοθοῦν μὲ τοὺς ἀριθμοὺς ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ἀναφέρετε, ὅπου δὲν ὑπάρχει καθόλου ἐξυπηρέτησις κεφαλαίου, τότε, ἐπειδή, ἀκριβῶς, νομίζω, ὅτι ἔχει μεγίστην σημασίαν ἡ παροχὴ εὐθηνῶν λιπασμάτων εἰς τὴν ἀγροτικὴν οἰκογένειαν, εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν, ἴσως, δὲν θὰ ἔχω ἀντίρρησιν νὰ δεχθῶ τὴν Σύμβασιν. Ἀλλὰ πρέπει νὰ μᾶς εἴπῃ ὁ κ. ὑπουργὸς καὶ κἄτι ἄλλο: Ποῖος θὰ εἶναι ὁ φορεὺς τῆς ἐκμεταλλεύσεως; Ὁ κύριος ὑπουργός, κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν συζητήσεων εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν μᾶς εἶπεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει σκοπὸν νὰ δημιουργήσῃ κἄποιαν ἑταιρείαν ἐκμεταλλεύσεως, ἀπὸ τὴν ὁποίαν νὰ κρατήσῃ αὐτὴ τὸ 51% τῶν μετοχῶν καὶ τὸ ἄλλο νὰ τὸ δώσῃ εἰς τοὺς ἰδιώτας. Ποῖοι θὰ εἶναι αὐτοὶ «οἱ ἰδιῶται»; Ἐὰν εἶναι ὁ ἰδιώτης, μὲ εἰσαγωγικά, δηλαδὴ μία ἑταιρεία, ἡ ὁποία θὰ ἀποβλέπῃ εἰς τὸ νὰ ἀποκομίσῃ κέρδη, εἶναι διαφορετικόν, παρὰ ἐὰν εἶναι, λ.χ., οἱ γεωργικοὶ συνεταιρισμοὶ καὶ ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα. Θέλω νὰ ἠξεύρω, ποῖος θὰ εἶναι ὁ φορεὺς ἐκμεταλλεύσεως. Αὐτὸ θὰ εἶχε σημασίαν, διὰ νὰ λάβω θέσιν εἰς τὸ ζήτημα τῆς Συμβάσεως. Προτοῦ λήξῃ ἡ συζήτησις, νομίζω, ὅτι δὲν ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ δηλώσω, ἐὰν θὰ ψηφίσω ὑπὲρ ἢ κατὰ τῆς Συμβάσεως. Σᾶς εἶπον, ποῖαι συνθῆκαι θὰ μὲ διέθετον εὐμενῶς. Αἱ συνθῆκαι ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι θὰ ἀπήλλασσον τὴν ἀγροτικὴν οἰκονομίαν αὐτοῦ τοῦ τεραστίου βάρους διὰ τοὺς ἀγρότας.

§29Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Λυποῦμαι, ὅτι ὁ κ. Κιτσίκης δὲν ἠθέλησε νὰ διαφωτίσῃ πλήρως τὴν Βουλὴν καταλήγων εἰς μίαν πρότασιν, ὑπὲρ τῆς ψηφίσεως ἢ κατά. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐπιθυμῶ νὰ τὸν διευκολύνω εἰς τὸ νὰ κάμῃ πρὸς τὴν Βουλὴν τὴν πρότασιν αὐτήν, τὴν ὁποίαν νομίζω εἴθισται νὰ κάμῃ πᾶς εἰσηγητής. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν τιμὴν διαθέσεως τῶν λιπασμάτων θὰ ἰσχύσῃ ὁ πίναξ αὐτός, ἡ μέθοδος μᾶλλον ἡ ὑποδηλουμένη εἰς τὸν πίνακα, τὸν ὁποῖον ἔχετε εἰς χεῖρας σας. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν φορέα, σᾶς παραπέμπω εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὅπου ἀποσαφηνίζεται, ὅτι αὐτὰ τὰ μεγάλα ἔργα, ἐνῷ δὲν πρόκειται νὰ ἀφεθοῦν ἀπὸ τὸν ἔλεγχον τοῦ Κράτους, θὰ καταβληθῇ προσπάθεια, ὥστε σημαντικὸν τμῆμα τοῦ μετοχικοῦ των κεφαλαίου νὰ περιέλθῃ εἰς εὐρέα λαϊκὰ στρώματα. Νομίζω, ὅτι σᾶς ἔδωσα ἀπάντησιν εἰς δύο ἐρωτήσεις ποὺ ἐθέσατε καὶ τὰς ὁποίας ἐθεωρήσατε ἢ μᾶλλον τὰς ἀπαντήσεις πρὸς τὰς ὁποίας ἐθεωρήσατε ὡς ἀπαραιτήτους προϋποθέσεις διὰ νὰ κάμετε τελικῶς πρὸς τὴν Βουλὴν τὴν πρότασιν περὶ ἐπιψηφίσεως ἢ περὶ μὴ ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἠμποροῦμεν τώρα νὰ ἀναμένωμεν ἀνάλογον καὶ τὴν πρότασίν σας.

§30Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἀπαντήσω ἐγὼ ἐπὶ τοῦ θέματος.

§31Δ. ΙΑΤΡΙΔΗΣ. Ἀφίσατε νὰ ἀπαντήσῃ ὁ κ. Κιτσίκης.

§32Η. ΗΛΙΟΥ. Εἶναι μία μετάθεσις τοῦ ζητήματος ἄτοπος. Γνωρίζετε, ὅτι ἐπὶ θεμάτων, τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς οἰκονομίας τῆς χώρας, ἔχομεν μίαν ἑνιαίαν γραμμὴν νὰ ἐνισχύσωμεν ὅ,τι ἀναπτύσσει τὴν οἰκονομίαν τῆς χώρας καὶ δὲν ψηφίζομεν ἀτομικῶς, ἀλλὰ ὡς κόμμα καλοπίστως περιμένοντες νὰ διαφωτισθῶμεν ἀπὸ τὴν συζήτησιν ἐπὶ πολλῶν καὶ σοβαρῶν μειονεκτημάτων κατὰ τὰς ἀπόψεις μας, ἢ τοὐλάχιστον κινδύνων, τοὺς ὁποίους ἐὰν ὑπάρξῃ κυβερνητικὴ δήλωσις, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ ἐπωμισθῇ ἡ ἀγροτικὴ οἰκονομία.....

§33Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ὁ κ. Κιτσίκης ἔθεσε σαφῆ ἐρωτήματα καὶ εἶπεν, ἐὰν ἡ τιμὴ τῶν λιπασμάτων ὑπολογισθῇ βάσει τοῦ πίνακος, ποὺ μοῦ ἐδώσατε καὶ σύμφωνα μὲ τὸν ὁποῖον θεωρεῖ ὁ κ. Κιτσίκης, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀπόσβεσις οὔτε ἐξυπηρέτησις τοῦ κεφαλαίου, θὰ ὁμιλήσω ἐπ’ αὐτοῦ κατόπιν, ἐάν, εἶπεν ὁ κ. Κιτσίκης, ὑπολογισθῇ ἡ τιμὴ τῶν λιπασμάτων σύμφωνα μὲ τὴν μέθοδον αὐτοῦ τοῦ πίνακος, ἐμένα μὲ ἱκανοποιεῖ. Εἶπεν ἐπίσης, ἐὰν δὲν πρόκειται νὰ δώσετε τὸ ἐργοστάσιον εἰς ἕνα ἐπιχειρηματίαν, ἀλλὰ εἰς πολλούς, αὐτὸ θὰ μὲ εὐκολύνῃ διὰ νὰ καταλήξω εἰς πρότασιν. Ἔσπευσα νὰ ἀπαντήσω εἰς αὐτὰ τὰ δύο ἐρωτήματα διὰ νὰ τὸν διευκολύνω νὰ εἰσηγηθῇ πρὸς τὴν Βουλὴν τὴν ἐπιψήφισιν ἢ μὴ τοῦ νομοσχεδίου. Διότι ἀπὸ αὐτὰ τὰ δύο ἐξήρτησεν ὁ κ. Κιτσίκης τὸ ἐὰν θὰ συστήσῃ τὴν ψήφισιν ἢ τὴν ἀπόρριψιν.

§34Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε ὑπουργέ, νὰ μοῦ ἐπιτρέψετε νὰ διευκρινίσω τοῦτο. Ὁ κ. Κιτσίκης ἔκαμε τὴν εἰσήγησίν του ὡς τεχνικός, ἔθεσεν ὡρισμένα ἐρωτήματα ἐν πλάτει. Θὰ τεθοῦν καὶ ἄλλα. Δὲν ἔχομεν καμμίαν ἄλλην διάθεσιν, παρὰ νὰ εὑρεθῶμεν σύμφωνοι καὶ νὰ σᾶς χειροκροτήσωμεν ἐὰν ὄντως πείσετε τὴν Βουλήν, ὅτι δὲν διατρέχει κίνδυνον ἐπιβαρύνσεως ἡ ἀγροτικὴ οἰκονομία. Τὸ ὅτι λέγεται σήμερον, χωρὶς νὰ προκύπτῃ ἀπὸ καμμίαν δέσμευσιν, πιστεύω καὶ δηλώνω ἀπὸ τοῦδε, ὅτι καλοπίστως καὶ μὲ πρόθεσιν νὰ ἐφαρμοσθῇ αὐτό, δυστυχῶς καὶ οἱ ὑπουργοὶ καὶ αἱ Κυβερνήσεις παρέρχονται, δὲν ἀποτελεῖ δὲ ἡ δήλωσις αὐτὴ σημαντικὴν δέσμευσιν, δὲν καταχωρίζεται πουθενὰ εἰς τὴν σύμβασιν. Ἐὰν ἐκ τῆς συζητήσεως πεισθῶμεν, ὅτι οἱ κίνδυνοι τοὺς ὁποίους ἀπὸ τεχνικῆς πλευρᾶς ἐπεσήμανεν ὁ κ. Κιτσίκης καὶ ἄλλοι τινὲς εἶναι ἀνύπαρκτοι ἢ ὑπάρχει πρόθεσις διὰ πρακτικῶν καὶ θετικῶν μέτρων νὰ περιορισθοῦν, πιστεύομεν, ὅτι κάθε μέτρον ἐκβιομηχανίσεως τῆς χώρας καὶ ἑπομένως ἡ ἵδρυσις τοῦ ἐργοστασίου ἀζώτου πρέπει νὰ ἐνισχυθῇ ἀπὸ ἡμᾶς χωρὶς καμμίαν ἐπιφύλαξιν. Περιμένομεν νὰ φωτισθῶμεν ἀπὸ τὴν συζήτησιν καλοπίστως καὶ δι’ αὐτὸ δὲν λαμβάνομεν ἀρνητικὴν θέσιν.

§35Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Συνεπῶς μένει ἐκεῖ ὅπως τὸ εἶπεν ὁ κ. Ἠλιοῦ, ὅτι ὁ κ. εἰσηγητὴς τῆς μειοψηφίας καὶ ἡ ΕΔΑ, τῆς ὁποίας τὰς γνώμας ἐξέθεσεν ὁ κ. Κιτσίκης, δὲν κάμνει πρότασιν πρὸς τὴν Βουλὴν ἐπιψηφίσεως ἢ ἀπορρίψεως τοῦ νομοσχεδίου πρὸς τὸ παρόν.

§36Η. ΗΛΙΟΥ. Πρὸς τὸ παρὸν μέχρι διευκρινίσεως.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Γυιόκας ἔχει τὸν λόγον.

§38Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἤθελα προτοῦ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Γυιόκας νὰ παράσχω μερικὰς πληροφορίας χρησίμους διὰ νὰ μορφώσῃ ἡ Βουλὴ ὀρθοτέραν γνώμην. Καὶ πρῶτον μὲν καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ γενικὸν ζήτημα ποὺ ἔθιξεν ὁ κ. Κιτσίκης περὶ τοῦ τί εἴδους λιπάσματα χρειάζονται εἰς τὸν τόπον, ἔχω νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλήν, ὅτι ἔγιναν ἐπανειλημμέναι μελέται ἐπὶ τοῦ θέματος ὑπὸ ἁρμοδίων Ἐπιτροπῶν, εἰς τὰς ὁποίας μετέσχον ἁρμοδιώτατα πρόσωπα καὶ τοῦ ὑπουργείου Συντονισμοῦ καὶ Βιομηχανίας καὶ τοῦ ὑπουργείου Γεωργίας καὶ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης. Δὲν παραδέχομαι δέ, ὅτι αἱ ἀναλογίαι λιπασμάτων, αἱ ὁποῖαι χρησιμοποιοῦνται εἰς ἄλλας χώρας, εἶναι δυνατὸν αὐταὶ νὰ εἶναι ὁδηγὸς διὰ τὴν χρησιμοποίησιν λιπασμάτων εἰς τὴν Ἑλλάδα, διότι, ὡς γνωρίζετε, εἶναι θέμα συστάσεως ἐδαφῶν, καλλιεργουμένων φυτῶν κλπ. Ἡ σχετικὴ ἔρευνα ἔγινεν ἀπὸ τὰ ἁρμοδιώτερα πρόσωπα ποὺ διαθέτομεν καὶ δὲν νομίζω, ὅτι ἡ λεπτομερὴς ἐξέτασις τοῦ θέματος τούτου ἀνήκει εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἠμποροῦμεν νὰ ἀρκεσθῶμεν εἰς τὸ γεγονός, ὅτι ἁρμοδιώτατα πρόσωπα ἐξήτασαν τὸ θέμα καὶ ἀπεφάνθησαν ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου. Ἄλλωστε καὶ ὁ κ. Κιτσίκης, κατέληξεν εἰπών, ὅτι τὸ ἐργοστάσιον αὐτὸ πρέπει νὰ γίνῃ. Θὰ ἐπεθύμουν, πρῶτον, νὰ ξεκαθαρίσωμεν μερικὰς ἐννοίας. Ἐρωτᾶται: Ἕνα ἔργον, τὸ ὁποῖον ὑποτεθείσθω, ὅτι κατασκευάζεται μόνον ἀπὸ δανειακὰ κεφάλαια, πῶς πρέπει νὰ ἀποσβεσθῇ; Δηλαδή, ἡ ἐξυπηρέτησις τῶν δανείων αὐτῶν ἀποτελεῖ συγχρόνως καὶ ἀπόσβεσιν τοῦ κεφαλαίου ἢ ὄχι; Μήπως, δηλαδή, ὅταν ἐπιζητοῦμεν νὰ ἔχωμεν πέραν τῆς ἐξυπηρετήσεως τοῦ κεφαλαίου, πέραν δηλαδὴ τῶν τοκοχρεωλυτικῶν δόσεων καὶ ἀπόσβεσιν, πέραν τῶν ἐξόδων συντηρήσεως, μήπως τότε ἐπιδιώκομεν κἄτι τὸ πρακτικῶς ἀδύνατον, ἐπιδιώκομεν, δηλαδή, εἰς τὸ χρονικὸν ὅριον ποὺ ἀπαιτεῖται, διὰ μίαν συνήθη ἀπόσβεσιν, νὰ ἐπιτύχωμεν διπλῆν ἀπόσβεσιν; Καὶ διὰ τοῦτο ἐγώ, κύριοι βουλευταί, δέχομαι τὴν ἑξῆς ἀξίαν τοῦ ἐργοστασίου. 26.527.000 δολλάρια, τῆς συνολικῆς δαπάνης κατασκευῆς εἰς συνάλλαγμα δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ ἀνάλυσις, ὑπάρχει καὶ εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου καὶ εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν, πλέον 10.800.000 δολλάρια δαπάναι εἰς δραχμάς. Συνολικὴ δαπάνη κατασκευῆς 37.327.000. Πλέον αὐτῶν, ἀνταλλακτικὰ ἕνα ἑκατομμύριον καὶ μισθοὶ ξένου προσωπικοῦ τῆς λειτουργίας τοῦ ἐργοστασίου — διότι τὸ ξένον προσωπικὸν τῆς κατασκευῆς περιλαμβάνεται εἰς τὰ 26 ἑκατ., φθάνομεν εἰς ἕνα σύνολον 38.992.000 δολλάρια. Αὐτὰ εἶναι τὰ 38 ἑκατομμύρια δολλάρια, διὰ τὰ ὁποῖα γίνεται λόγος εἰς μίαν ἀνακοίνωσιν εἰς τὰς 28 Ἰανουαρίου. Δέχομαι νὰ προσθέσω, τὴν ἐνδεχομένην ἀναθεώρησιν τιμῶν, δηλαδὴ τὴν ἐπιβάρυνσιν, λόγῳ ἐνδεχομένης ἀναθεωρήσεως τῶν τιμῶν, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς ὑπολογίζομεν 8%–10%, κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς τριετίας καί, συνεπῶς, εἶναι τῆς τάξεως τῶν 2–2.500 ἑκατ. δολλαρίων. Προσθέτω δὲ καὶ τοὺς τόκους, ἀλλὰ ποίους τόκους; Ὄχι τοὺς τόκους, οἱ ὁποῖοι θὰ πληρωθοῦν, ἀφοῦ ἀρχίσῃ τὸ ἐργοστάσιον νὰ λειτουργῇ. Ὄχι τοὺς τόκους, οἱ ὁποῖοι εἶναι δυνατόν, βάσει καὶ τοῦ πίνακος, τὸν ὁποῖον δέχεται ὁ κ. Κιτσίκης, νὰ καταβληθοῦν ἐκ τῆς ἐκμεταλλεύσεως τοῦ ἐργοστασίου, ἀλλὰ τοὺς τόκους, οἱ ὁποῖοι θὰ καταβληθοῦν κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς κατασκευῆς τοῦ ἐργοστασίου, δηλαδὴ κατὰ τὸ χρονικὸν ἐκεῖνο διάστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον δὲν θὰ ὑπάρχῃ παραγωγὴ ἀπὸ τὸ ἐργοστάσιον καὶ οἱ τόκοι αὐτοί, εἶναι κυρίως οἱ τόκοι τοῦ Ταμείου Δανείου Ἀναπτύξεως τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν καὶ ἀνέρχονται, μὲ κάτι ἄλλους μικροὺς τόκους, εἰς τὸ ποσὸν τῶν 1.962.000 δολλαρίων. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, φθάνομεν εἰς μίαν ἀξίαν ἐργοστασίου 43 περίπου ἑκατομμυρίων δολλαρίων. Θὰ μοῦ εἴπητε, πῶς ἀπέχετε τότε ἀπὸ τὴν ἀξίαν, εἰς τὴν ὁποίαν ἀναβιβάζει ἡ ἔκθεσις τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου τὸ κόστος τοῦ ἐργοστασίου; Διότι, ἁπλούστατα, ἐκεῖ περιλαμβάνονται οἱ τόκοι, τοὺς ὁποίους δὲν δέχομαι ἐγὼ νὰ περιλάβω εἰς τὸ κεφάλαιον, τὸ ἐπενδυόμενον.

§39Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ποῖοι εἶναι αὐτοὶ οἱ τόκοι, κύριε ὑπουργέ;

§40Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Εἶναι τόκοι ἐκ τῶν πιστώσεων.

§41Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Διατὶ δὲν τοὺς ὑπολογίζετε, τοὺς ὑπολοίπους τόκους;

§42Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). ....... (δὲν ἠκούσθη).

§43Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Αὐτὸ δὲν παύει νὰ εἶναι κόστος. Ἀπὸ ποῦ θὰ τοὺς πληρώσωμεν;

§44Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ὑπάρχει ἡ ἑξῆς διαφορά, διότι εἶπεν ὁ κ. Κιτσίκης τὸ ἑξῆς: Εἶπε, τόσα ἐδῶ, 46. Τὸ ἕνα, τὸ ἄλλο, τὸ ἄλλο καὶ οἱ τόκοι, ὅλα αὐτὰ ἴσον 60 ἑκατομμύρια. Θεωρεῖ δὲ καὶ τοὺς τόκους αὐτοὺς ὅλους, ἀποσβεστέον κεφάλαιον. Δὲν ὑπάρχει ἐπιχείρησις —καὶ ἐν προκειμένῳ, πρέπει νὰ σκεφθῶμεν ὡς ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ ἰδιωτικῆς ἐπιχειρήσεως— ἡ ὁποία νὰ θεωρῇ κεφάλαια τοὺς τόκους τῶν δανείων, ποὺ θὰ καταβάλῃ, ἀφοῦ ἀρχίσῃ ἡ ἐκμετάλλευσις, ἡ ὑποτιθεμένη ἐπικερδής. Ἐπίσης, ἐπειδὴ ἐζήτησε πληροφορίας ὁ κ. Κιτσίκης, παρέχω τὴν πληροφορίαν, ὅτι αἱ δαπάναι διὰ τὸν ξένον σύμβουλον καὶ ἄλλαι δαπάναι διαφόρων μετακινήσεων ἡμεδαπῶν, ἀλλὰ καὶ ξένου προσωπικοῦ τοῦ Ἐλέγχου θὰ ἀνέλθουν εἰς τὸ ποσὸν τῶν 600–700 χιλιάδων δολλαρίων διὰ τὴν τετραετίαν, περιλαμβανομένου καὶ τοῦ ἔτους δοκιμαστικῆς λειτουργίας. Ὁ κ. Κιτσίκης, εἶπεν ἐπίσης, ὅτι εἰς τὸν λογαριασμὸν τοῦ TOPSOE, εἰς τὸν λογαριασμὸν τὸν ὁποῖον ἔδωσα, δὲν περιλαμβάνεται ἡ ἐξυπηρέτησις κεφαλαίων καὶ ἐτόνισε χαρακτηριστικῶς «κεφαλαίου 60 ἑκατομμυρίων». Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, δὲν ὑπάρχει ἐπιχείρησις, ἡ ὁποία νὰ ὑπολογίζῃ ὡς μετοχικὸν κεφάλαιον, δικαιούμενον ἐξυπηρετήσεως, ὁλόκληρον τὸ κόστος τῆς ἐγκαταστάσεως. Εἰς τὴν περίπτωσιν π.χ. τῆς Πτολεμαΐδος, τὸ μὲν μετοχικὸν κεφάλαιον ἦτο 3 ἑκατομμύρια, καὶ εἶναι ἀκόμη, θ’ αὐξηθῇ κατά τι, τὸ δὲ δανειακὸν ἦτο πολλαπλάσιον αὐτοῦ. Βεβαίως, δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ δάνειον–κεφάλαιον νὰ εἶναι ὑπερβολικῶς μεγαλύτερον ἀπὸ τὸ κεφάλαιον τὸ κατατεθὲν τὸ μετοχικόν. Ἐν προκειμένῳ, διὰ τὴν περίπτωσιν μιᾶς ἐγκαταστάσεως ἡ ὁποία θὰ στοιχίσῃ γύρω εἰς τὰ 43– 44 ἑκατομμύρια δολλάρια, ὑπελογίσθη, ὅτι ὡς μετοχικὸν κεφάλαιον θὰ πρέπει νὰ δεχθῶμεν, ὅτι εἶναι λογικὸν καὶ συμφέρον καὶ ὅτι αὐτὸ παρουσιάζει τὴν καλυτέραν ἀναλογίαν διὰ τοιούτου εἴδους ἐργοστάσια, νὰ δεχθῶμεν ὅτι κεφάλαιον γύρω εἰς τὰ 7–8 ἑκατομμύρια δολλαρίων.

§45Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Τὸ ὑπόλοιπον θὰ εἶναι δάνειον;

§46Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Μάλιστα.

§47Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Θὰ ἔχετε ἀκρίβειαν λιπασμάτων.

§48Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Αὐτὸ εἶναι ἄλλο θέμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἐξετάσω εὐθὺς ἀμέσως. Τὸ θέμα αὐτὸ τὸ ἔθεσαν καὶ οἱ κ.κ. Ἡλιοῦ καὶ Κιτσίκης καὶ δὲν εἶναι θέμα, τὸ ὁποῖον διαφεύγει τῆς προσοχῆς μας καὶ θὰ λάβωμεν τὴν θέσιν μας. Ἡ ἐξυπηρέτησις ἑνὸς μετοχικοῦ κεφαλαίου 7–8 ἑκατομμυρίων δολλαρίων μὲ ἓν 7% ἕως 8% εἶναι μία ὑπόθεσις 600–700 χιλιάδων δολλαρίων ἐτησίως, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἀφαιρεθῇ ἀπὸ τὸ κέρδος, ποὺ παρουσιάζει ὁ λογαριασμὸς TOPSE. Εἰς τὴν Σύμβασιν καὶ συγκεκριμένως εἰς τὸ παράρτημα Ηʹ, ὅπου ὑπάρχουν οἱ δύο αὐτοὶ τύποι, διὰ τοὺς ὁποίους θὰ ὁμιλήσω εὐθὺς ἀμέσως, προβλέπονται ὡρισμέναι ἐγγυήσεις, ἀλλ’ ὄχι, κύριοι βουλευταί, ἐγγυήσεις τιμῶν τῶν λιπασμάτων. Προβλέπονται ἐγγυήσεις καταναλώσεως. Δηλαδή, εἰς τὴν σελίδα 45, περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησεν ὁ κ. Κιτσίκης, ἀναφέρεται, π.χ., διότι ὑπάρχουν, ὅπως γνωρίζετε, διάφοροι μονάδες, διάφορα ἐργοστάσια, δηλαδή, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν ὁλόκληρον τὸ συγκρότημα αὐτῶν τῶν ἐργοστασίων παραγωγῆς ἀζωτούχων λιπασμάτων, ἔλαβε ὡς παράδειγμα τὴν μονάδα τῆς θειϊκῆς ἀμμωνίας καὶ εἶπεν, ὅτι ὑπολογίζεται, ὅτι ἕνας τόννος θειϊκῆς ἀμμωνίας θὰ στοιχίζῃ 31 δολλάρια καὶ 82 σέντς. Θὰ παρατηρήσητε, ἂν ἀνοίξετε τὴν σελίδα 45, ὅτι ὡς βάσις τοῦ ὑπολογισμοῦ αὐτοῦ, ἔχει ληφθῆ τιμὴ ἀμμωνίας πρὸς 70 δολλάρια κατὰ τόννον, ἐνῷ ἀμέσως ἀνωτέρω, ἐκεῖ ποὺ δίδονται ἐγγυήσεις καταναλώσεως διὰ τὴν μονάδα τῆς ἀμμωνίας, θὰ ἴδητε, ὅτι ἡ ἀμμωνία ἀπὸ τὸ ἐργοστάσιον, στοιχίζει, ἐὰν δεχθῶμεν, ὅτι αὐτὴ εἶναι τιμή, ποὺ δὲν εἶναι, 42 δολλάρια. Αἱ τιμαὶ αἱ ὁποῖαι παρατίθενται παραπλησίως πρὸς τὰς ἠγγυημένας ποσότητας καταναλώσεως, εἶναι ἁπλῶς τιμαὶ συμβατικαὶ αἱ ὁποῖαι χρησιμεύουν, διὰ νὰ ὑπολογισθῇ καὶ διὰ νὰ ἐξακριβωθῇ κατόπιν ἐὰν ἐπακριβῶς ἢ ὄχι ἢ κατὰ ποῖον ποσοστὸν ἀνταπεκρίθη ὁ ἀνάδοχος εἰς τὰς ἀνειλημμένας τεχνικάς του ὑποχρεώσεις. Ἐτέθη δέ, εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν ὑψηλοτέρα τιμὴ ἀμμωνίας ἀπ’ ὅ,τι πράγματι θὰ στοιχίσῃ ἡ ἀμμωνία ἀπὸ τὸ ἐργοστάσιον διὰ τὸν ἑξῆς λόγον: Διότι ἐπιθυμοῦμεν, ἐπειδὴ ἡ παραγωγὴ τῆς ἀμμωνίας εἶναι μία ἀπὸ τὰς ἀκριβοτέρας λειτουργίας τοῦ ἐργοστασίου, ἐπιθυμῶμεν νὰ περιορισθῇ ὅσον εἶναι δυνατὸν περισσότερον ἡ οἱαδήποτε σπατάλη ἀμμωνίας. Καὶ διὰ ταῦτα, μὲ τὴν παραμικρὰν ὑπέρβασιν καταναλώσεως ἀμμωνίας εἰς τὴν παραγωγὴν θειϊκῆς ἀμμωνίας, ἐπέρχεται μεγίστη ἀπόκλισις ἀπὸ τὸν συμβατικὸν ἀριθμὸν τοῦ 31,82 καὶ μεγάλη εὐθύνη εἰς βάρος τοῦ ἀναδόχου. Νομίζω, ὅτι ἔγινα ἀντιληπτός.

§49Η. ΗΛΙΟΥ. Δὲν ἀντιλαμβάνομαι τὴν σκέψιν σας, κ. ὑπουργέ. Ἀφοῦ λέτε, ὅτι τὸ κόστος τῆς ἀμμωνίας εἶναι 42.

§50Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Εἶπον ὅτι διὰ νὰ εἶναι 42.

§51Η. ΗΛΙΟΥ. Τὸ ὑπολογίζετε εἰς 42.

§52Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ὄχι. Θὰ σᾶς βοηθήσω. Ἔχετε τὸν νόμον ἐνώπιόν σας; Ἂς ἴδωμεν τὸ ἄρθρον 13 τῆς συμβάσεως, τὸ ὁποῖον ὁμιλεῖ περὶ ἐγγυήσεων καὶ λέγει, ὅτι «οἱ ἀνάδοχοι παρέχουν τὰς κάτωθι ἐγγυήσεις ...... (ἀναγινώσκει) ......». Παράγρ. 1, παράγρ. 2, παράγρ. 3. Ἡ παράγρ. 3 εἶναι εἰς τὸ μέσον τῆς σελίδος 23 καὶ λέγει ὅτι: «οἱ ἀνάδοχοι ἐγγυῶνται, ὅτι αἱ κύριοι μονάδες «...... (ἀναγινώσκει) ......». Καὶ διὰ νὰ μείνωμεν πάλιν εἰς τὸ παράδειγμα τῆς θειϊκῆς ἀμμωνίας, νὰ πᾶτε εἰς τὴν δευτέραν στήλην εἰς τὸ ἐδάφιον εʹ, ὅπου ἀναφέρεται, «οἱ ἀνάδοχοι ἐγγυῶνται, ὅτι ἡ μονὰς ...... (ἀναγινώσκει) ......». Καὶ τώρα ἂς ἴδωμεν εἰς τὴν παράγρ. 4, περὶ ἐγγυήσεων ἀποδόσεως, ὅπου λέγεται, ὅτι «ἐγγυᾶται τὴν παραγωγὴν ...... (ἀναγινώσκει) ......». Τοῦτο σημαίνει, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ μίαν ἀπόκλισιν εἰς τὰ ἐπὶ μέρους συστατικὰ στοιχεῖα τῆς οἱονεὶ συμβατικῆς αὐτῆς τιμῆς τῶν 31,82 τῆς σελίδος 45. Ἀλλὰ θὰ πρέπει τὸ ἄθροισμα νὰ μὴν εἶναι περισσότερον ἀπὸ 5% ἀπὸ τὸ 31,82. Μὲ ἀντιλήφθητε;

§53Η. ΗΛΙΟΥ. Ἀπὸ ποῦ βγαίνει αὐτό.

§54Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ἀπὸ αὐτὰ ποὺ σᾶς εἶπα. Ὅταν τὰ διαβάσετε μὲ τὴν ἡσυχίαν σας, θὰ τὰ ἴδετε. Ἐγγύησις παρέχεται εἰς τὴν σύμβασιν διὰ τὸ συνολικὸν ποσόν, τὸ 31,42 διὰ τὴν περίπτωσιν τῆς θειϊκῆς ἀμμωνίας καὶ παρέχεται εὐχέρεια ὡρισμένων ἀνοχῶν. Ἔλεγα δὲ προηγουμένως, ὅτι ἐπειδὴ θέλομεν νὰ οἰκοδομήσωμεν τὴν ἀνάλωσιν ἀμμωνίας δι’ αὐτὸ ἐθέσαμεν εἰς τὴν τιμὴν τῆς ἀμμωνίας οὐχὶ τὴν πραγματικὴν ποὺ εἶναι περὶ τὰ 56 δολλάρια, ἀλλὰ 70, εἰς τρόπον ὥστε ἡ παραμικρὰ ὑπέρβασις καταναλωτικῆς ἀμμωνίας νὰ ἐπηρεάζῃ οὐσιωδῶς τὸν ἀριθμὸν 31,82.

§55Η. ΗΛΙΟΥ. Νομίζω, ὅτι τὸ ἀντίθετον συμβαίνει, ἐπηρεάζει πρὸς τὸ ἀντίθετον. Διότι τὴν ὑπολογίζετε ἀκριβοτέραν, ἐνῷ προβλέπεται εὐθηνοτέρα ὑπ’ αὐτὰς τὰς προϋποθέσεις.

§56Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Τὸ λάθος ποὺ κάμνετε, τὸ ἔκαμα κατ’ ἀρχὰς καὶ ἐγώ. Τὸ ὑπολογίζω ἀκριβότερον, ὥστε ἡ παραμικροτέρα ποσοστιαία ὑπέρβασις νὰ εἶναι εἰς σημαντικὸν ἀριθμόν.

§57Η. ΗΛΙΟΥ. Μάλιστα.

§58Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Τὸ ἀντελήφθητε; Ὅπως θὰ ἴδητε, εἰς τὰς ἄλλας ἀναλισκομένας ὕλας, ὅπως ὁ γύψος κλπ., ἐκεῖ δὲν μᾶς πειράζει ἐὰν ὑπάρχῃ καὶ μία ὑπέρβασις. Μᾶς πειράζει περισσότερον ἐὰν ὑπάρχῃ ὑπέρβασις καταναλώσεως ἀμμωνίας. Καὶ δι’ αὐτὸ ἐπιέσαμεν περισσότερον διὰ τὴν ἀμμωνίαν.

§59Η. ΗΛΙΟΥ. Ὅλα αὐτὰ ἔχουν ὡς τελικὴν ρήτραν, ἐφ’ ὅσον ἐφαρμοσθῶσιν αἱ ἐν τῷ παραρτήματι Ηʹ τιμαί, ἐφ’ ὅσον δὲν ἐφαρμοσθῶσιν αἱ τιμαὶ τοῦ 70 ἀλλ’ αἱ τιμαὶ τοῦ 42, τοῦ 46 κλπ., ἐξ αὐτῶν παρέπεται, ὅτι ὑπάρχει ἡ ἀνάλογος ἀπόκλισις.

§60Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Καὶ διατὶ δὲν θὰ ἐφαρμοσθῶσιν αἱ τιμαὶ τοῦ παραρτήματος Ηʹ;

§61Η. ΗΛΙΟΥ. Περὶ τίνων τιμῶν ὁμιλοῦμεν.

§62Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Περὶ τῶν τιμῶν τοῦ παραρτήματος Ηʹ, αἱ ὁποῖαι εἶναι συμβατικαί.

§63Η. ΗΛΙΟΥ. Δὲν προωθεῖται ἡ συζήτησις διὰ τοῦ διαλόγου, κ. ὑπουργέ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε νὰ ἐκθέσω τὰς ἀπόψεις μου κατὰ τὴν ἀγόρευσίν μου.

§64Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Συζητοῦμεν τόσον ὡραῖα, κ. συνάδελφε, ὥστε δὲν μὲ πειράζουν καθόλου αἱ διακοπαί. Καὶ ἴσως, ἡ διαλογικὴ συζήτησις νὰ διευκολύνῃ τὴν Βουλήν. Ὁπωσδήποτε θὰ σᾶς ἀκούσω μετὰ τῆς ὀφειλομένης προσοχῆς. Ἕνα θέμα τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ κ. Κιτσίκης καὶ τὸ ὁποῖον εἶναι σοβαρόν, εἶναι τοῦτο: Εἶναι δυνατὸν τὸ ἐργοστάσιον αὐτὸ νὰ πληρώσῃ, νὰ αὐτοεξυπηρετηθῇ δηλαδὴ ἐντὸς πέντε ἐτῶν; Καὶ συμφωνοῦμεν. Δι’ αὐτὸ ὁ λ)σμὸς τοῦ TOPSOE, ὁ προβλέπων τὸν τρόπον ἐξυπηρετήσεως τοῦ κεφαλαίου, προβλέπει ἀκριβῶς τὴν διενέργειαν ἀποσβέσεων, τὰς ὁποίας εἶπεν ὁ κ. Κιτσίκης. Δηλαδή, διὰ τὰ μηχανήματα 15 χρόνια διὰ δὲ τὰ κτίσματα 40 χρόνια. Καὶ ἐν τῷ μεταξὺ τί γίνεται. Ἐν τῷ μεταξὺ —ἂς χρησιμοποιήσω μίαν λέξιν ξένης προελεύσεως— φινανσάρεται τὸ ἐργοστάσιον ἀπὸ τὸ Δημόσιον Ταμεῖον. Διότι, ἀκριβῶς δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἐπιβαρύνωμεν τὸ λίπασμα μὲ τόσον μεγάλην ἐξυπηρέτησιν, ὅση θὰ ἀπῃτεῖτο, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ εἶναι πλήρης αὐτοεξυπηρέτησις ἐντὸς τοῦ βραχέος αὐτοῦ χρονικοῦ διαστήματος. Αὐτοεξυπηρετεῖται τὸ ἐργοστάσιον, ἀλλ’ ἔρχεται τὸ Δημόσιον καὶ παρέχει ὡρισμένας εὐκολίας, ὥστε νὰ εἶναι πλέον ἄνετος ἡ ἐξυπηρέτησις καὶ νὰ μὴ ἐπιβαρύνῃ πολὺ τὴν τιμὴν τοῦ λιπάσματος, ἰδίως κατὰ τὰ πρῶτα ἔτη τῆς λειτουργίας τοῦ ἐργοστασίου. Ἐπιθυμῶ νὰ τονίσω καὶ τοῦτο. Παρ’ ὅλον, ὅτι πρόθεσις τῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ μὴ περιορίσῃ τὴν ἐκ τοῦ ἐργοστασίου ὠφέλειαν εἰς μόνον τὸ συναλλαγματικὸν ὄφελος, οὔτε καὶ εἰς τὸ ὄφελος τῆς ἀπασχολήσεως 3.000 κατ’ ἀρχὰς καὶ 1.000 κατόπιν, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Μπουρνιᾶς, παρ’ ὅλον ὅτι πρόθεσις τῆς Κυβερνήσεως εἶναι, νὰ δώσῃ λίπασμα εὐθηνότερον εἰς τὸν ἀγρότην ἀπὸ ὅ,τι τοῦτο ἐγένετο μέχρι σήμερον καὶ δὴ οὐχὶ ἁπλῶς εὐθηνότερον, ἀλλὰ εἰ δυνατὸν οὐσιωδῶς εὐθηνότερον, δὲν εἶναι δυνατὸν ὅμως νὰ προεξοφλήσῃ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ πράξῃ ἡ Κυβέρνησις τῆς ἐποχῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἀρχίσῃ τὴν λειτουργίαν του τὸ ἐργοστάσιον, διότι καὶ νόμον ἐὰν ψηφίσωμεν ἐπὶ τοῦ θέματος, πάλιν ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη ἔχει τὴν εὐχέρειαν νὰ τὸν τροποποιήσῃ. Ἀλλὰ σᾶς ἐρωτῶ: Ποία Κυβέρνησις, ἐν πάσῃ περιπτώσει ποία Κυβέρνησις τῆς πλευρᾶς αὐτῆς, δὲν θὰ καταβάλῃ κάθε προσπάθειαν, διὰ νὰ ἐξυπηρετήσῃ ἐκεῖνο ἀκριβῶς τὸ τμῆμα τοῦ Λαοῦ, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὴν βάσιν τῆς Κοινωνίας μας; (Χειροκροτήματα). Τὸ ἐὰν —λέγω— θὰ ἐξυπηρετήσῃ τὸ Δημόσιον Ταμεῖον ὁλόκληρον, ἢ τμῆμα καὶ πόσον τοῦ ἐπενδυθησομένου κεφαλαίου, εἶναι θέμα πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως τοῦ μέλλοντος, τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης, ἡ ὁποία θὰ ἔχῃ τὴν καλὴν τύχην, νὰ ἐκμεταλλευθῇ τὸ ἐργοστάσιον αὐτό. Ἐπίσης, ὡς πρὸς τὸν τρόπον τῆς ἐκμεταλλεύσεως τοῦ ἐργοστασίου, αἱ προθέσεις τῆς Κυβερνήσεως ἐξέθεσαν σαφῶς κατὰ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις ὑπὸ τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ πάλιν θὰ ἐξαρτηθῇ, ἀπὸ τὸ ποία θὰ εἶναι ἡ Κυβέρνησις τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, ἡ ὁποία θὰ ἔχῃ τὴν εὐθύνην, νὰ ἀποφασίσῃ. Καὶ τότε, βεβαίως, θὰ πρέπει νὰ ληφθῇ ἐγκαιρότερον ἡ ἀπόφασις, ἀπὸ ὅ,τι συνέβη διὰ τὸ Διϋλιστήριον, διὰ νὰ εὑρεθῇ ὁ προσφορώτερος τρόπος. Καὶ σᾶς εἶπον, ποῖος εἶναι καθ’ ἡμᾶς ὁ προσφορώτερος τρόπος, διὰ νὰ μὴ ἐπαναλάβω τὰ ἴδια καὶ σᾶς ἀπασχολήσω πέραν τοῦ δέοντος. Ἀλλὰ ὁ κ. Κιτσίκης —δυστυχῶς— ἐντυπωσιάσθη ἀπὸ ὡρισμένους ἀριθμοὺς καὶ καλῇ τῇ πίστει, προσεπάθησε νὰ μεταδώσῃ τὴν ἐντύπωσίν του αὐτὴν καὶ πρὸς τὴν Βουλήν, εἰπὼν π. χ. διὰ τὰς ἀμοιβὰς τοῦ ξένου προσωπικοῦ, ὅτι ἐκτὸς ἀπὸ τὰς εἰς δραχμὰς δαπάνας, αἱ ὁποῖαι κυμαίνονται ἀπὸ 200–400 δραχ., ἀναλόγως μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ ὑπαλλήλου, θὰ λαμβάνουν οἱ ὑπάλληλοι αὐτοὶ τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ ἀμοιβὴν εἰς ξένον νόμισμα —Δολλάρια— 36 ἕως 17 Δολλάρια. Τί τρομερόν! Τί ὑπερβολικόν! Ἀπληστία! Ὁ κ. Κιτσίκης, ὅμως, δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ κάμῃ τὸ λάθος αὐτό, διότι ἔχει πεῖραν τοιούτων πραγμάτων, διότι εἰς τὸ σχετικὸν ἄρθρον καὶ ἠμπορεῖ νὰ τὸ διαβάσῃ ὁ κ. Κιτσίκης —σελ. 12, παράγρ. 5— ἀναφέρεται: «Δαπάναι περιλαμβανόμεναι ...... (ἀναγινώσκει) ......». Ἡ ἀμοιβὴ αὐτὴ δὲν καταβάλλεται πρὸς τὸ προσωπικὸν τὸ ἐργαζόμενον. Ἡ ἀμοιβὴ αὐτὴ εἰς δολλάρια, καταβάλλεται πρὸς τὸν Ἀνάδοχον καὶ περιλαμβάνει, ὄχι μόνον τὴν ἀμοιβὴν τοῦ ὑπαλλήλου, ἀλλὰ καὶ τὰ γενικὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα ἔχει ὁ Ἀνάδοχος, διατηρῶν τὸ ὑπαλληλικὸν αὐτὸ προσωπικόν καὶ τώρα ποὺ θὰ τὸ ἀπασχολῇ καὶ ὅταν δὲν θὰ ἔχῃ ἀπασχόλησιν δι’ αὐτόν. Τμῆμα δὲ μόνον καὶ οὐχὶ τὸ μεγαλύτερον μέρος θὰ περιέρχεται εἰς τὸν ὑπάλληλον αὐτόν. Τὸ ἄλλο μέρος εἶναι διὰ τὴν κάλυψιν τῶν γενικῶν ἐξόδων τοῦ Ἀναδόχου, ὀφειλομένων εἰς τὸ ὅτι διατηρεῖ τὸ εἰδικευμένον αὐτὸ προσωπικὸν καὶ ὅταν δὲν ἠμπορῇ νὰ τὸ ἀπασχολῇ. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν ἐξηγήθην.

§65Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Πότε δὲν θὰ τὸ ἀπασχολῇ;

§66Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ἕνα ἐργοστάσιον μεγάλο, εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ διατηρῇ τὰ στελέχη του καὶ ὅταν ἔχῃ ἐργασίαν δι’ αὐτὰ καὶ ὅταν δὲν ἔχει. Συνεπῶς εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ ὑπολογίσῃ, βάσει τῆς πείρας ποὺ ἔχει καὶ τοῦ προηγουμένου βαθμοῦ ἀπασχολήσεως τοῦ προσωπικοῦ του, εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ ὑπολογίσῃ, ὅτι διὰ νὰ ἔχῃ ἕνα ὑπάλληλον καὶ νὰ τὸν χρησιμοποιῇ τόσον τοῖς ἑκατὸν τοῦ χρόνου ποὺ τὸν πληρώνει, πρέπει νὰ εἰσπράττῃ τόσον περισσότερα διὰ νὰ καλύπτῃ τὸν χρόνον ποὺ δὲν τὸν χρησιμοποιεῖ, διὰ νὰ πληρώνῃ μισθούς, ἀσφάλιστρα κλπ. Εὑρῆκεν ὁ κ. Κιτσίκης, ἀντίθεσιν μεταξὺ ἀφ’ ἑνὸς μὲν τοῦ πνεύματος αὐτοῦ, ὅπως τὸ ὠνόμασε, τῆς ἀπληστίας καὶ ἀφ’ ἑτέρου τοῦ φιλικοῦ πνεύματος ποὺ ἐξεδηλώθη κατὰ τὴν ἀπογραφὴν τῶν Ἑλληνο–Γερμανικῶν Συμφωνιῶν. Ἀλλὰ ἤθελον νὰ τοῦ ὑπενθυμίσω, ὅτι προσῆλθον εἰς τὸν Διεθνῆ Διαγωνισμὸν ἰδιῶται καὶ ὄχι φιλάνθρωποι, οἱ ὁποῖοι σκοπὸν ἔχουν τὸ κέρδος καὶ τοιοῦτοι προσέρχονται πάντοτε καὶ δὲν περιμένομεν φιλίαν, ἢ φιλανθρωπίαν ἀπὸ τοὺς ἐπιχειρηματίας αὐτούς, ἀλλὰ περιμένομεν, ὅτι οὗτοι μοναδικὸν σκοπὸν ἔχουν τὸ κέρδος καὶ θὰ προσπαθήσουν νὰ ἐπιτύχουν ὅ,τι ἠμποροῦν περισσότερον. Ὑπάρχουν ἀτέλειαι πολλαί, εἶπεν ὁ κ. Κιτσίκης, ὅτι πρέπει νὰ πληρώσωμεν κλπ. Βεβαίως, καλλίτερον θὰ ἦτο νὰ μᾶς κατεσκεύαζαν τὸ ἐργοστάσιον καὶ νὰ μὴ ἐπληρώναμεν τίποτε ἢ νὰ μᾶς ἔδιδαν καὶ μίαν ἀμοιβὴν ἐπὶ πλέον. Ἀλλὰ ποῖος, ὅμως, παρουσιάσθη νὰ κατασκευάσῃ αὐτὸ τὸ ἐργοστάσιον, ὑπὸ ὅρους καλλιτέρους ἀπὸ ὅ,τι περιλαμβάνονται εἰς τὴν Σύμβασιν; Αὐτὸ εἶναι τὸ θέμα. Αὐτὰ ποὺ εἶπεν ὁ κ. Κιτσίκης, ὅτι αὐτὸ τὸν ἀπασχολεῖ καὶ τὸ ἄλλο τὸν πειράζει καὶ αὐτὸ δὲν εἶναι ὡραῖον, αὐτὰ ὅλα ἔχουν θεωρητικὴν ἀξίαν. Ἐδῶ ἔχομεν ὑποχρέωσιν, ὄχι μόνον εἰς τὴν παροῦσαν περίπτωσιν, ἀλλὰ εἰς οἱανδήποτε περίπτωσιν, νὰ ἐπιλέξωμεν τὸ μὴ χειρότερον, ἢ τὸ σχετικῶς καλλίτερον. Ἀτέλειαι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ὑπάρχουν, δι’ αὐτὸ ἄλλωστε καὶ ἡ σύμβασις τίθεται ὑπ’ ὄψιν ὑμῶν ὡς Κῶδιξ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων, διότι δὲν ὑπάρχει ἡ εὐχέρεια διὰ νὰ τύχῃ, ἢ τῆς ἐγκρίσεως τῆς Βουλῆς, ἢ νὰ ἀπορριφθῇ ἐν τῷ συνόλῳ της. Διότι αὐτὸ εἶναι τὸ μέγιστον ποὺ κατωρθώσαμεν νὰ ἐπιτύχωμεν κατόπιν διεθνοῦς διαγωνισμοῦ, ὁ ὁποῖος διεξήχθη κατὰ τρόπον ὀξύτατον μεταξὺ τῶν ἀγωνισθέντων, μεταξὺ τῶν λαμβάντων μέρος εἰς τὸν διαγωνισμόν. Εἶναι λοιπόν, θεωρητικά, δι’ ἐμέ, ὅλα τὰ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Κιτσίκης. Τὸ ἕνα δὲν μοῦ ἀρέσει, τὸ ἄλλο μὲ ἐνοχλεῖ. Ἡ οὐσία εἶναι ὅτι ἀπὸ ὅσα ἠδυνάμεθα νὰ ἐπιτύχωμεν —τὸ τὶ ἠδυνάμεθα νὰ ἐπιτύχωμεν ἡμεῖς τὸ ἔδειξεν ὁ διεθνὴς διαγωνισμὸς ποὺ ἐκάμαμεν— ἀπὸ ὅσα ἠδυνάμεθα νὰ ἐπιτύχωμεν, ἐπετύχομεν τὸ δυνατὸν καλλίτερον. Τώρα, ὁ κ. Κιτσίκης, ὑπ’ ὄψιν τοῦ ὁποίου δὲν ἐτέθη καὶ τὸ παράρτημα τὸ ὁποῖον ἐὰν θέλετε ἠμπορῶ νὰ σᾶς τὸ δείξω καὶ θὰ ἀντιληφθῆτε ποῖος ὁ λόγος τῆς μὴ ἐπισυνάψεώς του εἰς τὴν σύμβασιν. Ἐδῶ ὁρίζονται ὅλα, τὰ σχέδια τὰ λεπτομερῆ τῆς περιγραφῆς τοῦ ἐργοστασίου, ἀντιλαμβάνεσθε, λοιπόν, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπισυναφθῇ εἰς τὴν σύμβασιν. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει εἰς τὸ παράρτημα αὐτὸ ὑπάρχουν οἱ ὅροι ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου, εἶναι ἡ πλήρης τεχνολογικὴ περιγραφὴ τοῦ κατασκευαζομένου ἐργοστασίου. Ὁ κ. Κιτσίκης ἔθιξεν καὶ ἄλλα ζητήματα λεπτομερῶς. Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν νὰ εἴπω καὶ ἐγὼ ὀλίγα λόγια. Πρῶτον, εἶπεν, ὅτι περιορίζομεν τοὺς Ἕλληνας ἐργολάβους εἰς ἑπτά. Αὐτὸ δὲν εἶναι ἀκριβές, διότι σύμφωνα μὲ τὴν σύμβασιν οἱ κληθησόμενοι ἐργολάβοι δὲν πρέπει νὰ εἶναι ὀλιγώτεροι τῶν ἑπτά, ἀντιθέτως μάλιστα, ἠμπορεῖ νὰ εἶναι περισσότεροι. Διατὶ γίνεται αὐτό; Διότι καὶ αὐτὴ ἡ μέθοδος τῆς ἐξ ὡρισμένου καταλόγου ἐκλογῆς τῶν ἐργολάβων, εἶναι μέθοδος ἡ ὁποία ἐφηρμόσθη πολλάκις δι’ ἔργα τά ὁποῖα πρέπει ταχέως νὰ ἐκτελεσθοῦν καὶ τῶν ὁποίων ἡ τυχὸν καθυστέρησις βαρύνει τὸ Δημόσιον. Διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἑνὸς ἔργου πρέπει νὰ ὑπάρχῃ καὶ τὸ στοιχεῖον τῆς ἐμπιστοσύνης πρὸς τὸν ἐργολάβον, διότι δὲν ἀρκεῖ μόνον ἡ ὕπαρξις τοῦ δικαιώματος τῆς συμμετοχῆς εἰς τὴν κατασκευὴν ἑνὸς ἔργου. Ὑπάρχουν πολλαὶ ἰδιότητες ποὺ πρέπει νὰ ἔχουν οἱ ἐργολάβοι καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν αὐτὴν τὴν στιγμὴν ν’ ἀναπτύξω τὰς σχετικὰς διατάξεις αἱ ὁποῖαι καθορίζουν ποῖοι ἐργολάβοι λαμβάνουν μέρος εἰς τὰς διαφόρους δημοπρασίας. Τὴν εὐθύνην διὰ τοὺς Ἕλληνας ἐργολάβους τὴν ἀνελάβομεν διὰ νὰ προστατεύσωμεν τοὺς Ἕλληνας μηχανικοὺς καὶ ἐργολάβους διότι οἱ ξένοι δὲν εἶχον ἐμπιστοσύνην εἰς αὐτούς. Ἡμεῖς ἐπεμείναμεν, ὅτι ὅσα ἔργα ἠμποροῦν νὰ τὰ κατασκευάσουν Ἕλληνες, πρέπει νὰ ἀνατεθοῦν εἰς Ἕλληνας καὶ μᾶς εἶπον τότε οἱ ξένοι, ἐφ’ ὅσον σεῖς τοὺς ἐμπιστεύεσθε, ἀναλάβατε καὶ τὴν εὐθύνην. Κύριοι βουλευταί, χαίρομαι, διότι καὶ ἡ ΕΔΑ, εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἐπεφυλάχθη νὰ λάβῃ θέσιν ὑπὲρ ἢ ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου ἀφοῦ πρῶτον θὰ ἀκούσῃ τὴν συζήτησιν. Αὐτὸ σημαίνει, ὅτι ἐπιθυμεῖ νὰ κρίνῃ τὰ πράγματα ὅσον εἶναι δυνατὸν ἀντικειμενικὰ καὶ ἐλπίζω, ὅτι αὐτὴ ἡ ἀντικειμενικότης θὰ τὴν διέπῃ μέχρι τέλους τῆς συζητήσεως. Ἐπίσης, ἐπιλαμβάνομαι τῆς εὐκαιρίας νὰ εὐχαριστήσω τὸν κ. Ἠλιοῦ, δι’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑπεσχέθη εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, δηλαδή, ὅτι ἐκ μέρους τῆς ΕΔΑ δὲν πρόκειται νὰ ὑποβληθῇ πρότασις περὶ ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου εἰς 2 συζητήσεις.

§67Η. ΗΛΙΟΥ. Εἴχατε εἴπει, ὅτι θὰ δοθῇ ἄνεσις εἰς τὸ νὰ συζητηθῇ κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον, ἐὰν τοῦτο τηρηθῇ ἐμμένομεν εἰς τὴν ἄποψιν, ὅτι παρέλκει ἡ δευτέρα συζήτησις, διότι καὶ ἕκαστον τῶν ἄρθρων θὰ συζητηθῇ εἰς τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν. Ἐμμένω καὶ ἐπιβεβαιῶ αὐτὴν τὴν συμφωνίαν ὑπομιμνήσκω, ὅμως, τὴν ἀνάληψιν μιᾶς ὑποχρεώσεως ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ἤτοι νὰ δοθῇ ἡ εὐχέρεια, ἡ ἄνεσις, νὰ συζητηθῇ ἡ σύμβασις εἰς μόνην συζήτησιν.

§68Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Αὐτὸ κάμνομεν τώρα καὶ διὰ νὰ μὴ μακρηγορῶ, περιορίζομαι νὰ εἴπω, ὅτι λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἔγινε διεθνὴς διαγωνισμὸς καὶ ὀξύτατος ἀνταγωνισμός, λαμβανομένης ὑπ’ ὄψει τῆς ἐργασίας τὴν ὁποίαν ἐπετέλεσαν τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς ποὺ ἐξήτασε τὰς προσφορὰς μὲ τὴν βοήθειαν καὶ τοῦ ξένου Συμβούλου, λαμβανομένης ὑπ’ ὄψιν καὶ τῆς ἐξετάσεως τὴν ὁποίαν μετὰ ταῦτα ἔκαμεν ἡ ἰδία ἡ Κυβέρνησις διὰ τῶν ἁρμοδίων ὑπουργῶν, πιστεύω ἀκραδάντως, ὅτι διὰ τὸ σοβαρὸν τοῦτο θέμα, διὰ τὴν μονάδα αὐτὴν τῆς ὁποίας τὴν σημασίαν διὰ τὴν Ἑλληνικὴν Οἰκονομίαν ὅλοι ἐκτιμῶμεν, δὲν ἠμποροῦσε νὰ εὑρεθῇ καλλιτέρα λύσις. (Χειροκροτήματα).

§69Ν. ΚΙΤΣΙΚΗΣ. Θὰ ἀπαντήσω μόνον εἰς σημεῖα τῆς ὁμιλίας τοῦ κ. ὑπουργοῦ. Θὰ ἐκφράσω τὴν ἄποψίν μου πῶς θὰ πληρωθῇ τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον θὰ δαπανηθῇ. Εἰς τὴν σελίδα 18 τῆς συμβάσεως περιέχει τὸν πίνακα γραμματίων. Ὑπάρχει ὁ ἀριθμὸς τῶν γραμματίων, ἡ ἀντιστοιχοῦσα δόσις πληρωμῆς, ἡ ἔκδοσις εἰς διαταγήν, τὸ ποσὸν καὶ ἡ λῆξις. Τὸ ποσὸν αὐτὸ πρέπει ὁλόκληρον νὰ πληρωθῇ.

§70Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Δὲν εἶναι ἔτσι. Μέχρι 84 ἢ 86 μῆνες εἶναι 6% καὶ ἀπὸ 86 ἢ 84 ἕως 108, 3%.

§71Ν. ΚΙΤΣΙΚΗΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι ἐπ’ αὐτοῦ. Ποῖος θὰ πληρώσῃ τὰ γραμμάτια; Θὰ τὰ πληρώσῃ ὁ Προϋπολογισμὸς ἢ ἡ ἐπιχείρησις; Ἐὰν τὰ πληρώσῃ τὸ ἐργοστάσιον εἶναι ἀδύνατον, παρὰ μόνον κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη τῆς ἐξοφλήσεως τοῦ δανείου. Ἑπομένως θὰ τὸ πληρώσῃ ὁ Προϋπολογισμός. Αὐτὰ ἔχουν μείνει ἐντελῶς ἀκαθόριστα. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δηλώνει, ὅτι τὸ ἐργοστάσιον θὰ τὸ πληρώσῃ ἡ ἐπιχείρησις, θὰ πληρώσῃ τὴν δαπάνην, ἡ ὁποία κατεβλήθη διὰ τὴν ἀνέγερσίν του. Τὸ ποσὸν αὐτὸ ὁλόκληρον, παραμένει. Κατὰ ποῖον τρόπον θὰ πληρωθῇ; Τὸ ἄλλο σημεῖον εἶναι αὐτὸ ποὺ εἴπατε, διὰ τὰς δόσεις. Δὲν εἶπον ἐγώ, ὅτι αἱ δόσεις σημαίνουν κόστος. Σημαίνουν ἐνδεικτικῶς, τί βλέπουν οἱ ἀνάδοχοι ὡς ὅρια τῆς δαπάνης. Ἐὰν θέλετε νὰ ἐξυπηρετήσετε τὴν ἀγροτικὴν οἰκονομίαν, πρέπει νὰ δώσετε τὰ λιπάσματα εἰς τὰς τιμὰς αὐτοῦ τοῦ σημειώματος ἐλευθέρας πάσης ὑποχρεώσεως. Νὰ πληρώσῃ τὸ ἐργοστάσιον τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον θὰ δαπανηθῇ. Αἱ δηλώσεις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ δὲν ἔχουν καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν πραγματικότητα, ὅτι τὰ πληρώνει ἀπὸ τὰ κέρδη, ἀφοῦ δὲν ὑπάρχει κανένα περιθώριον. Τὸ ποσὸν αὐτὸ θὰ πληρωθῇ ἀπαραιτήτως ὑπὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§72Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἔπρεπε νὰ στενοχωρηθῇ τόσον πολὺ ὁ κ. Κιτσίκης οὔτε νὰ θυμώσῃ. Εἴμεθα παλαιοὶ γνώριμοι καὶ ἠμποροῦμεν νὰ συζητοῦμεν ἠρεμώτερον. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς δόσεις, ἀρχίζω ἀπὸ τὸ δεύτερον σημεῖον ποὺ ἔθιξεν ὁ κ. Κιτσίκης, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς δόσεις δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ λέγεται, ὅτι ἡ εἰς τὸ παράρτημα Ηʹ ἀναφερομένη τιμὴ εἶναι ἐνδεικτική, εἶναι τιμὴ συμβατική, καὶ δὲν ἠξεύρω ἐὰν δέχεται ὁ κ. Κιτσίκης τὸν χαρακτηρισμὸν αὐτόν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐγὼ ἐπιμένω εἰς τὸν χαρακτηρισμὸν καὶ περὶ αὐτοῦ ἐξήγησα προηγουμένως. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἔξοδα παραγωγῆς τοῦ ἐργοστασίου, τὰ μὲν τρέχοντα ἔξοδα, δηλαδὴ διὰ τὴν ἀξίαν, τὸ σημείωμα ποὺ σᾶς ἔδωσα λέγει ὅτι: «Διὰ τὴν ἀξίαν τῶν ἀπαιτουμένων πρώτων ὑλῶν καὶ βοηθητικῶν ὑλῶν βάσει τῶν ...... (ἀναγινώσκει) ......». Εἰς 7 ἑκατ. δολλάρια κατ’ ἔτος ὑπολογίζονται τὰ ἔξοδα τὰ ὁποῖα σᾶς ἀνέφερα. Δι’ ἀξίαν ἀνταλλακτικῶν καὶ συντήρησιν τοῦ ἐργοστασίου 900.000 δολλάρια τὸ ἔτος. Ἀντιλαμβάνεσθε, κύριοι βουλευταί, πόσον μέγα εἶναι τὸ ποσὸν αὐτὸ τῶν 900.000 δολλαρίων δι’ ἔξοδα ἀνταλλακτικῶν καὶ συντήρησιν καὶ συνεπῶς πόσον ὀλιγωτέρα εἶναι ἡ ἀνάγκη τῆς ταχυτέρας ἀποσβέσεως τοῦ ἐργοστασίου. «Διὰ μισθοὺς καὶ ἡμερομίσθια προσωπικοῦ, λειτουργίας καὶ διοικήσεως καὶ γενικὰ ἔξοδα 1,5 ἑκατ. δολλάρια». Σύνολον 9.400.000 δολλάρια, χωρὶς ἐξυπηρέτησιν κεφαλαίου. Καὶ λέγει περαιτέρω τὸ σημείωμα ποὺ σᾶς ἔχω δώσει: «Ἐτησία ἀπόσβεσις καὶ τόκοι διὰ τὰ 28 ἑκατ. δολλάρια ...... (ἀναγινώσκει) ......». Αὐτὰ τί εἶναι, δὲν εἶναι ἐξυπηρέτησις κεφαλαίου; Καὶ ἀφοῦ ἐξυπηρετηθῇ καὶ αὐτὸ τότε ἀπομένει πάλιν περιθώριον ἀπὸ τὰ 13 ἑκατ. εἰς τὰ 17 ἑκατ. δολλάρια.

§73Ν. ΚΙΤΣΙΚΗΣ. Ἐὰν τὰ 2.900.000 σημαίνουν ἐξυπηρέτησιν τοῦ κεφαλαίου τῆς κατασκευῆς, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ ἔπρεπε ἡ ἀπόσβεσις διὰ τὰ μηχανήματα νὰ ἀνέρχεται εἰς τὸ 15% τοῦ κόστους, θὰ ἔπρεπε ἡ δαπάνη νὰ εἶναι 3 ἑκατομ. δολλάρια καὶ ὄχι 900.000.

§74Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ὄχι.

§75Ν. ΚΙΤΣΙΚΗΣ. Πρόκειται περὶ ἀποσβέσεων μηχανημάτων ἀξίας 20.000.000.

§76Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ἀνεξαρτήτως τῆς συντηρήσεως ἡ ὁποία πρέπει νὰ εἶναι καλή, ἐφ’ ὅσον θὰ δαπανῶνται 900.000 δολλάρια, ὑπάρχουν καὶ παρακάτω καὶ ἀποσβέσεις, ξεκάθαρα ὅλα. Ἐὰν θέλετε νὰ τὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλὴν νὰ τὰ ἰδῆτε ὅλοι σας.

§77Ν. ΚΙΤΣΙΚΗΣ. Θὰ σᾶς διαψεύσουν τὰ πράγματα γρήγορα. Θὰ ψηφισθῇ ἡ σύμβασις, ἀλλὰ τὰ πράγματα θὰ σᾶς διαψεύσουν. Θὰ ἀναγκασθῇ τὸ Κράτος, δὲν ὑπάρχει ἄλλη λύσις, νὰ πληρώσῃ ἐξ ὁλοκλήρου τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον θὰ δαπανηθῇ.

§78Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Τὸ Κράτος καὶ ἡ οἱαδήποτε μελλοντικὴ Κυβέρνησις εἶναι ἐλεύθερον νὰ ἀσκήσῃ τὴν πολιτικὴν ποὺ νομίζει, ὅτι θὰ πρέπει νὰ ἀσκήσῃ ὡς πρὸς τὴν τιμὴν τῶν ἀζωτούχων λιπασμάτων. Ἀλλὰ αὐτὴ ἡ ἐπιχείρησις, ὡς ἐπιχείρησις αὐτοεξυπηρετεῖται. Καὶ τὸ Ταμεῖον Δανείων Ἀναπτύξεως τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν, προτοῦ ἀποφασίσει τὴν χορήγησιν τοῦ δανείου τῶν 12 ἑκατ. δολλαρίων, ἐμελέτησε τὴν ἐπιχείρησιν αὐτὴν ἂν στέκεται ὡς ἐπιχείρησις ἢ ὄχι. Ἔχομεν, δηλαδή, καὶ ἀπὸ ἐκεῖ ἕναν παράλληλον ἔλεγχον λίαν εὐπρόσδεκτον, διότι αὐτοὶ πάλιν μὲ τὰ ἰδικά τους κριτήρια ἔκριναν, ὅτι αὐτοεξυπηρετεῖται αὐτὸ τὸ ἐργοστάσιον καὶ ὡς αὐτοεξυπηρετούμενον τὸ ἐδανειοδότησαν καὶ δι’ αὐτὸ ὥρισαν τὸν τόκον εἰς 5,25% καὶ ὄχι 3,5%, διότι αὐτὰ τὰ αὐτοεξυπηρετούμενα ἔργα, τὸ Ταμεῖον Δανείων Ἀναπτύξεως τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν, τὰ δανειοδοτεῖ μὲ ὑψηλότερον τόκον, ἐν συγκρίσει πρὸς τὰ ἔργα οἰκοδομικῆς ὑποδομῆς τὰ ὁποῖα καὶ δὲν αὐτοεξυπηρετοῦνται. Ἀλλὰ ἐδῶ, χρειάζεται καὶ κἄποια καλὴ διάθεσις κ. Κιτσίκη. Χρειάζεται κἄποια καλὴ διάθεσις καὶ ἐγὼ σᾶς παρακαλῶ νὰ τὴν ἐκδηλώσετε ὅλην ὅσην ἔχετε μέσα σας, τὴν καλὴν διάθεσιν.

§79Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μποροῦμε νὰ συνεννοηθοῦμεν, ἴσως μὲ τὸν κ. ὑπουργόν, περὶ τῆς πορείας τῆς συζητήσεως; Διότι ὁ κ. ὑπουργός, οὕτως ἔχει δίκαιον, λέγων ὅτι ἀπὸ ὅλας τὰς πλευρὰς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐξεφράσθη ἡ ἐπιθυμία νὰ διευκολυνθῇ ἡ συζήτησις καὶ ἐν συνεχείᾳ ψήφισις τοῦ νόμου, χωρὶς νὰ γίνῃ χρῆσις τοῦ δικαιώματος τοῦ Κανονισμοῦ, διὰ νὰ πάῃ εἰς δύο ἀναγνώσεις. Αὐτὸ ἔχει ὡς στοιχειώδη προϋπόθεσιν κἄποιαν συνεννόησιν εἰς τὴν συζήτησιν καὶ θὰ ἤθελον νὰ γνωρίζωμεν τὰς ἀπόψεις τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ Προεδρείου, κατὰ ποῖον τρόπον νομίζουν, ὅτι πρέπει νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις, ὥστε νὰ ὑπάρχῃ ἡ ἄνεσις ἔστω εἰς τὴν μίαν ἀνάγνωσιν, τὴν ὁποίαν δεχόμεθα.

§80Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Νομίζω, ὅτι εἶναι ἀκόμη ἐνωρίς. Ἂς συνεχίσωμεν ὅσον ἠμποροῦμεν μὲ προϋπόθεσιν τὴν ἄνεσιν τῶν ὁμιλητῶν.

§81Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἐγὼ θὰ ἐπρότεινα νὰ συνεχίσωμεν, δοθέντος, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ τερματισθῇ ἀπόψε...

§82Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Νὰ εἶσθε αἰσιόδοξος.

§83Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Εἶμαι πάντοτε αἰσιόδοξος, ἀλλὰ δὲν ὠφελεῖ ἡ αἰσιοδοξία ἁπλῶς. Ἕνας στοιχειώδης ὑπολογισμὸς, δεικνύει, ὅτι διὰ νὰ ὁμιλήσωμεν ὅλοι οἱ κύριοι συνάδελφοι...

§84Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἐγγεγραμμένοι πολλοί; (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τὴν προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Βʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Ι. Κοντοβράκης).

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ παρόντος εἶναι δύο, ἀλλὰ θὰ ἐγγραφοῦν πολλοί.

§86Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἐκτὸς τούτου, δὲν πρέπει νὰ παραβλέπεται, ὅτι καταπονεῖται τὸ Σῶμα μὲ τοιαῦτα τεχνικὰ καὶ περίπλοκα θέματα, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι τὸ ἴδιον μὲ τὰ ἄλλα. Θὰ ἤθελον νὰ σᾶς προτείνω νὰ συνεχίσωμεν, ἐὰν συμφωνοῦμεν ὅλοι, τὴν Τετάρτην, μὲ ἀπόφασιν νὰ τερματίσωμεν. Εἶναι τὸ ἁπλούστερον ὅλων.

§87Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Τὴν Τετάρτην συζητοῦνται αἱ προτάσεις.

§88Η. ΗΛΙΟΥ. Συμφωνοῦμεν, αἱ προτάσεις νὰ ἀναβληθοῦν διὰ τὴν ἑπομένην ἡμέραν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας. Ἀπόφασις τῆς Βουλῆς θὰ εἶναι. Ἐὰν τὴν Πέμπτην θὰ λειτουργήσῃ ἡ Βουλή, διότι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ μὴ λειτουργήσῃ, ἐὰν λειτουργήσῃ τότε νὰ γίνουν αἱ προτάσεις τὴν Πέμπτην, ἄλλως τὴν πρώτην ἡμέραν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας μετὰ τὴν διακοπήν.

§89Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ἐγὼ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐρωτήσω τοὺς κ. κ. συναδέλφους, ἐὰν τὴν Τετάρτην θὰ εἴμεθα ὅλοι ἐδῶ διὰ νὰ τελειώσωμεν.

§90ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§91Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ἔτσι τίθεται τὸ ζήτημα, νὰ ἐρωτηθῇ ἐὰν συμφωνῇ τὸ Σῶμα νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις τὴν προσεχῆ Τετάρτην ἀναβαλλομένης τῆς συζητήσεως τῶν προτάσεων διὰ τὴν πρώτην μετὰ ταῦτα ἡμέραν τῆς νομοθ. ἐργασίας.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατόπιν αὐτοῦ, εἶναι σύμφωνον τὸ Σῶμα νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις τὴν προσεχῆ Τετάρτην ἀναβαλλομένης τῆς συζητήσεως τῶν προτάσεων;

§93ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§94Β. ΒΑΣΙΛΙΚΟΣ. Κατόπιν αὐτοῦ, εἶναι ἀπαραίτητον, μετὰ τὴν ἀπάντησιν τοῦ κ. κ. ὑπουργοῦ καὶ τὴν ἐμπεριστατωμένην εἰσήγησιν τοῦ κ. Μπουρνιᾶ, νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Γυιόκας.

§95Π. ΓΥΙΟΚΑΣ. Λυποῦμαι πάρα πολὺ διότι κάματε αὑτὴν τὴν πρότασιν. Καὶ ἐὰν δὲν εἶμαι εἰσηγητής, ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ ὁμιλήσω, διότι συντελεῖται διὰ τοῦ ὑπὸ ψήφισιν.....

§96Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Γυιόκα, νὰ ὁμιλήσῃ ἀπόψε, διὰ νὰ ὁλοκληρωθῇ ὅλη ἡ εἰσήγησις.

§97Π. ΓΥΙΟΚΑΣ. Κύριε ὑπουργέ, δὲν θὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν περισσότερον ἀπὸ ἡμίσειαν ὥραν. Ἂν μετὰ ἀπὸ ἐμένα διακόψωμεν, τότε νὰ ὁμιλήσω καὶ ἐγὼ τὴν προσεχῆ φοράν, διότι πάντοτε ὁμιλῶ ἐνώπιον κενῶν ἑδωλίων.

§98Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ἐγὼ σᾶς παρακαλῶ νὰ συνεχίσετε καὶ νὰ ὁμιλήσετε καὶ σεῖς ἀπόψε διὰ νὰ σχηματισθῇ πλήρης εἰκών.

§99Π. ΓΥΙΟΚΑΣ. Μέγα ἔργον βασικῆς βιομηχανίας τὸ ἐργοστάσιον ἀζώτου Πτολεμαΐδος. Ἀξιοποίησις Ἑλληνικῶν μεταλλευμάτων, διὰ τὰ ὁποῖα δὲν ὑπάρχει ἐπαρκὴς ζήτησις εἰς τὴν διεθνῆ ἀγοράν. Αὔξησις τῆς ἀπασχολήσεως τοῦ ἐργατικοῦ δυναμικοῦ τῆς χώρας, αὔξησις τῆς γεωργικῆς μας παραγωγῆς καὶ ἀπόκτησις μιᾶς τῶν σημαντικωτέρων βιομηχανικῶν μονάδων τῶν ὁποίων ἔχει ἀνάγκην ἡ οἰκονομία μας. Ἡ προκήρυξις διαγωνισμοῦ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ ἐργοστασίου ἀζωτούχων λιπασμάτων ἐγένετο τὴν 13ην Αὐγούστου 1956. Προβλέπεται δυναμικότης ἐτησίας παραγωγῆς τοῦ ἐργοστασίου 74.000 τόννων ἀζώτου, ἤτοι πλέον τῶν 400.000 τόννων ἀζωτούχων λιπασμάτων, διὰ χρησιμοποιήσεως τοῦ λιγνίτου Πτολεμαΐδος διὰ τὴν σύνθεσιν ἀμμωνίας. Τεχνικὸς σύμβουλος ὁ Δανικὸς Οἶκος ΤΟΜΨΕ, ὅστις ἔχει κατασκευάσει παρόμοια ἐργοστάσια ἀζώτου ἐν Εὐρώπῃ καὶ Ἀμερικῇ. Τὴν 14ην Μαρτίου 1957 ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν ἁρμοδίαν ἐπὶ τοῦ διαγωνισμοῦ Ἐπιτροπὴν ἕξ (6) ἐν συνόλῳ προσφοραί. Ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ διαγωνισμοῦ ἀπετελέσθη ἐκ τῶν κ. κ. Δημ. Γαλάνη, Ὑποδιοικητοῦ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, ὡς Προέδρου, Λαμπρούκου, Γενικοῦ Γραμματέως Ὑπουργείου Συντονισμοῦ, Σαμαρᾶ, Γενικοῦ Διευθυντοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ, Μπαζιώτη, Ἀσκητοπούλου, Σακελλαρίου καὶ Σταυροπούλου, Νομικοῦ Συμβούλου. Ἐπειδὴ αἱ προσφοραὶ ἦσαν ἀσαφεῖς εἴς τινα σημεῖα, ἐκλήθησαν οἱ μετασχόντες τοῦ διαγωνισμοῦ νὰ διευκρινίσωσι ταῦτα ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ διαγωνισμοῦ καὶ τοῦ Τεχνικοῦ Συμβούλου (ΤΟΜΨΕ). Ἐκ τῶν συζητήσεων καὶ διευκρινίσεων διεπιστώθη «ἡ δυνατότης ἁπλουστεύσεως τῆς διαρθρώσεως τοῦ ἐργοστασίου διὰ τῆς συγχωνεύσεως ὡρισμένων ἐκ τῶν κυρίων μονάδων αὐτοῦ καὶ τῆς παραλείψεως δευτερευουσῶν τοιούτων, ἡ κατασκευὴ τῶν ὁποίων, χωρὶς νὰ συμβάλῃ εἰς τὴν οἰκονομικὴν ἀπόδοσιν τοῦ ὅλου ἔργου, ἐπεβάρυνεν ἀναλόγως τὸ κόστος τῆς κατασκευῆς αὐτοῦ». Κατόπιν τῆς διαπιστώσεως ταύτης, εἰσηγήσει τοῦ Τεχνικοῦ Συμβούλου (ΤΟΜΨΕ), συμφωνούντων καὶ τῶν διαγωνιζομένων Οἴκων, ἀπεφασίσθη ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ διαγωνισμοῦ, ὅπως καταρτισθοῦν ὑπὸ τοῦ Τεχνικοῦ Συμβούλου, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν συμπερασμάτων τῶν προκυψάντων ἐκ τῶν συζητήσεων, τεχνικαὶ προδιαγραφαὶ καὶ ὁδηγίαι, ὡς πρὸς τὴν ὁριστικὴν διάρθρωσιν τῶν ἐγκαταστάσεων τοῦ ἐργοστασίου, ἵνα ἐπὶ τῇ βάσει τούτων οἱ ἐνδιαφερόμενοι Οἶκοι ἀναπροσαρμόσωσι καὶ συμπληρώσωσι τὰς προσφοράς των, τόσον ἀπὸ ἀπόψεως τεχνικῶν στοιχείων, ὅσον καὶ ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῶν τοιούτων. Διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 37266 τῆς 21.9.1958 ἐγγράφου τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ ἐζητήθη ἀπὸ τοὺς διαγωνιζομένους Οἴκους ἡ συμμόρφωσις πρὸς τὴν ἀνωτέρω ἀπόφασιν, μεθ’ ὃ ὑπεβλήθησαν ὑπ’ αὐτῶν αἱ συμπληρωματικαὶ προσφοραί, ἐν συσχετισμῷ πρὸς τὰς ἀρχικὰς τοιαύτας. Ἡ Ἐπιτροπὴ μετὰ τοῦ Τεχνικοῦ Συμβούλου ἐμελέτησε τὸ σύνολον τῶν προσφορῶν, καθὼς καὶ τὸ ζήτημα τῆς ἐκλογῆς τοῦ καταλληλοτέρου συστήματος ἐξαεριώσεως τοῦ λιγνίτου διὰ τὴν παραγωγὴν τοῦ ἀερίου συνθέσεως ἀμμωνίας. Διὰ τὴν ἐκλογὴν ταύτην ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀξίαν αὐτῶν, τὸ κόστος παραγωγῆς ἀμμωνίας, τὴν προέλευσιν τῆς χρησιμοποιουμένης πρώτης ὕλης διὰ τὴν παραγωγὴν τοῦ ἀερίου, τὴν παρεχομένην παρ’ ἑκάστου συστήματος ἀσφάλειαν διὰ τὴν συνεχῆ λειτουργίαν, ὡς καὶ τὴν ὑπάρχουσαν πεῖραν ἐκ τῆς λειτουργίας τῶν συστημάτων τούτων εἰς δεδοκιμασμένας ἀλλαχοῦ ἐγκαταστάσεις. Μετὰ ἐμπεριστατωμένην ἔρευναν καὶ μελέτην ἡ Ἐπιτροπὴ προέκρινε τὸ σύστημα ἐξαεριώσεως KOPPERS, ἀποκλείσασα πάντα τὰ λοιπὰ συστήματα διὰ τοὺς ἑξῆς λόγους: Πλὴν τοῦ προκριθέντος συστήματος KOPPERS ἐξαεριώσεως τοῦ λιγνίτου, διὰ τὴν παραγωγὴν τοῦ ἀερίου συνθέσεως τῆς ἀμμωνίας ἐξητάσθησαν καὶ τὰ ἑξῆς συστήματα, ἤτοι: α) Σύστημα TEXACO, κριθὲν ἀκατάλληλον, διότι χρησιμοποιεῖ ὡς πρώτην ὕλην διὰ τὴν παραγωγὴν τοῦ ἀερίου πετρέλαιον εἰσαγόμενον ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ δίδει ὑψηλότερον κόστος λειτουργίας διὰ τὴν παραγωγὴν τῆς ἀμμωνίας. β) Σύστημα OTTO RUMMEL, κριθὲν ἀκατάλληλον, διότι δὲν ἔχει τελειοποιηθῆ εἰσέτι, ἀλλ’ εὑρίσκεται εἰς τὸ στάδιον τῶν πειραματισμῶν. γ) Σύστημα LURCI, κριθὲν ἀκατάλληλον, διότι ἀπαιτεῖ προσθέτους ἐγκαταστάσεις διὰ τὸν ἀποτελεσματικὸν καθαρισμὸν τοῦ ἀερίου καὶ τὴν ἀπομάκρυνσιν τοῦ περιεχομένου εἰς αὐτὸ εἰς ὑψηλὸν ποσοστὸν μεθανίου. Ταῦτα καθιστοῦν πολύπλοκον καὶ δαπανηρὰν τὴν λειτουργίαν τοῦ ἐργοστασίου. δ) Σύστημα WINKLER, κριθὲν ἀκατάλληλον, διότι κατὰ τὴν ἐξαερίωσιν τοῦ λιγνίτου παράγεται σημαντικὴ ποσότης κόνεως KS 2 K, ἥτις ἐνδεχομένως θὰ ἠδύνατο νὰ προκαλέσῃ δυσχερείας εἰς τὴν λειτουργίαν τοῦ ἐργοστασίου καὶ νὰ ἐπιδράσῃ δυσμενῶς ἐπὶ τῆς οἰκονομικῆς ἐκμεταλλεύσεως αὐτοῦ εἰς περίπτωσιν ἀπροβλέπτου αὐξήσεως τῆς ὑπὸ ἀερίου παρασυρομένης κόνεως κώκ. Ἐπίσης, διότι ἡ ποιότης τοῦ παραγομένου ἀερίου, περιέχοντος 20% διοξείδιον τοῦ ἄνθρακος καὶ 2% μεθάνιον. Τὸ προκριθὲν σύστημα ἐξαεριώσεως τοῦ λιγνίτου KOP-PERS πλεονεκτεῖ ἁπάντων τῶν ἀνωτέρω συστημάτων τόσον ἀπὸ ἀπόψεως ἀποδόσεως εἰς τὴν χρησιμοποίησιν τοῦ ἐν τῷ λιγνίτῃ ἄνθρακος, ὅσον καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ποιότητος τοῦ παραγομένου ἀερίου. Ἐπὶ πλέον παρουσιάζει καὶ τὸ πλεονέκτημα ὅτι δύναται νὰ λειτουργήσῃ τὸ ἐργοστάσιον καὶ διὰ βαρέος πετρελαίου, εἰς περιπτώσεις ἀπροόπτου δυσχερείας τροφοδοτήσεως τοῦ ἀεριογόνου διὰ λιγνίτου. Τὸ σύστημα τοῦτο ἐπροτάθη μόνον ὑπὸ τῶν Οἴκων AMMONIA CASALE & FRIEDRICH UHDE. Ἡ Ἐπιτροπὴ προέκρινε τὴν προσφορὰν τοῦ Οἴκου AM-MONIA CASALE, διότι ἦτο συμφερωτέρα ἀπὸ ἀπόψεως κόστους, διότι ὁ Οἶκος οὗτος διαθέτει μεγάλην πεῖραν ἐφαρμογῆς τοῦ συστήματος KOPPERS, ὡς τοῦτο ἐφαρμόζεται εἰς πλείστας χώρας τῆς Εὐρώπης καὶ ἐν Ἀμερικῇ. Διὰ τοῦ ἀπὸ 26 Μαΐου 1958 πρακτικοῦ αὐτῆς, ἡ Ἐπιτροπὴ διαγωνισμοῦ προέκρινε μὲν τὸν οἶκον AMMONIA CASALE, ἐξέφρασε ὅμως καὶ τὴν γνώμην, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ βελτίωσις τῆς ὅλης ἐγκαταστάσεως καὶ ταὐτοχρόνως μείωσις τοῦ κόστους τῆς κατασκευῆς διὰ τοῦ συνδυασμοῦ τῶν προσφορῶν τῶν Ἑταιρειῶν AMMO-NIA CASALE & FRIEDRICH UHDE. Πράγματι, κατόπιν συμφωνίας ἁπάντων τῶν μερῶν, ὑπεβλήθη ὑπὸ τῶν δύο ἐν λόγῳ Οἴκων ἡ ἀπὸ 12 Ἰουνίου 1958 κοινὴ προσφορά, διὰ τῆς ὁποίας οὗτοι ἀναλαμβάνουν ἀπὸ κοινοῦ καὶ ἀδιαιρέτως τὴν εὐθύνην τῆς κατασκευῆς τοῦ Ἐργοστασίου Ἀζώτου Πτολεμαΐδος. Ἐννοεῖται, ὅτι ἡ συνεργασία αὕτη τῶν δύο ἀναδόχων εἶναι λίαν συμφέρουσα διὰ τὸ Κράτος, διότι ἡ μὲν Ἑταιρεία ΑΜ-MONIA CASALE εἶναι ἡ πλέον κατάλληλος διὰ τὸ τμῆμα τοῦ ἐργοστασίου, τὸ περιλαμβάνον τὴν ἐγκατάστασιν προπαρασκευῆς καὶ ἐξαεριώσεως τοῦ λιγνίτου, ὡς καὶ τὰς λοιπὰς ἐγκαταστάσεις τῆς παραγωγικῆς διαδικασίας, μέχρι καὶ τῆς συνθέσεως τῆς ἀμμωνίας, ἡ δὲ Ἑταιρεία FRIEDRICH UHDE, εἶναι ἡ πλέον κατάλληλος δι’ ἅπαντα τὰ λοιπὰ τμήματα τοῦ ἐργοστασίου, τὰ περιλαμβάνοντα τὰς ἐγκαταστάσεις θειϊκῆς, νιτρικῆς καὶ ἀσβεστούχου ἀμμωνίας. Ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ διαγωνισμοῦ, λαβοῦσα ὑπ’ ὄψιν τὰ πλεονεκτήματα ταῦτα τῆς κοινῆς προσφορᾶς, εἰσηγήθη διὰ τοῦ ἀπὸ 7. Ἰουλίου 1958 πρακτικοῦ αὐτῆς τὴν εἰς τὰς ἑταιρείας ταύτας ἀνάθεσιν τῆς κατασκευῆς τοῦ ἐργοστασίου ἀζώτου, τὸ δὲ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 968 τῆς 18 Ἰουλίου 1958 πράξεως αὐτοῦ, λαβὸν ὑπ’ ὄψιν ὅτι διὰ τοῦ ἀπὸ 26.5.1958 πρακτικοῦ τῆς Ἐπιτροπῆς διαγωνισμοῦ ἐπροτάθη ἡ ματαίωσις τοῦ διενεργηθέντος διαγωνισμοῦ, ἐπὶ τῷ λόγῳ, ὅτι αἱ γενόμεναι προσφοραὶ δὲν ἀνταπεκρίνοντο εἰς τοὺς ὅρους καὶ τὸ πνεῦμα τῆς προκηρύξεως, ὡς μὴ ἐξασφαλίζουσαι ἱκανοποιητικὰ οἰκονομικὰ ἀποτελέσματα ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἐκήρυξε ματαιωθέντα τὸν διαγωνισμὸν τὸν προκηρυχθέντα τὴν 13.8.1956, διὰ δὲ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 969) 18.7.1958 πράξεως αὐτοῦ υἱοθέτησε τὰς προτάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς τὰς περιεχομένας εἰς τὰ ἀπὸ 26.5.58 καὶ 7.7. 1958 πρακτικὰ αὐτῆς καὶ ἐξουσιοδότησε τοὺς ὑπουργοὺς Συντονισμοῦ καὶ Βιομηχανίας ὅπως καλέσωσι τοὺς ὁμίλους AMMONIA CASALE καὶ FRIEDRICH UHDE διὰ τὴν κατάρτισιν τῆς σχετικῆς συμβάσεως. Ἡ ὑποβαλλομένη πρὸς κύρωσιν Σύμβασις, καταρτισθεῖσα κατόπιν μακρῶν καὶ ἐπιπόνων διαπραγματεύσεων προβλέπει τὴν ὑπὸ τῶν ἀναδόχων μελέτην, κατασκευήν, θέσιν εἰς λειτουργίαν καὶ ἐπὶ ἓν ἔτος λειτουργίαν ἐργοστασίου ἀζωτούχων λιπασμάτων ἐν Πτολεμαΐδι, δυναμικότητος 74.000 τόννων ἀζώτου. Κατὰ τὴν σύμβασιν, τὸ ἐργοστάσιον θὰ παράγῃ ἐτησίως τὰς ἀκολούθους ποσότητας ἀζωτούχων λιπασμάτων, ἤτοι: 1) 165.000 τόννους θειϊκῆς ἀμμωνίας. 2) 135.000 τόννους νιτρικῆς ἀμμωνίας καὶ ἀσβεστούχου νιτρικῆς ἀμμωνίας καὶ 3) 6.000 τόννους ἀνύδρου ἀμμωνίας, ἤτοι ἐν συνόλῳ 306.000 τόννους ἀμμωνίας ποικίλης συνθέσεως. Ὡς γνωστόν, ἡ ἀμμωνία, ἕνωσις ἀζώτου καὶ ὑδρογόνου, ἀποτελεῖ βασικὴν πρώτην ὕλην τῶν ἀζωτούχων λιπασμάτων. Συμφώνως πρὸς τὸ ἐπεξηγηματικὸν σημείωμα τῶν καθηγητῶν τοῦ Ἐθνικοῦ Μετσοβίου Πολυτεχνείου κ.κ. Ε. Σακελλαρίου καὶ Κ. Ἀσκητοπούλου, ὡς πρῶται ὗλαι διὰ τὴν παραγωγὴν τῶν ἀζωτούχων λιπασμάτων, θὰ χρησιμοποιηθοῦν: α) ὁ λιγνίτης τῆς περιοχῆς Πτολεμαΐδος, β) ὁ ἀτμοσφαιρικὸς ἀὴρ διὰ τὸ ἄζωτον καὶ τὸ ὀξυγόνον, ἡ ἀφθονοῦσα εἰς πλείστας περιοχὰς τῆς Ἑλλάδος γῦψος καὶ ὁ ἐπίσης ἀφθονῶν συνήθως ἀσβεστόλιθος. Ἡ Βιομηχανία τῶν ἀζωτούχων λιπασμάτων, ἀποτελοῦσα βασικὴν βαρεῖαν χημικὴν βιομηχανίαν, θέλει συμβάλει σημαντικώτατα εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς γεωργίας μας διὰ τῆς χρησιμοποιήσεως καὶ ἀξιοποιήσεως μεγάλων ποσοτήτων ἐγχωρίων πρώτων ὑλῶν. Ἡ ὠφέλεια τῆς οἰκονομίας μας θὰ εἶναι μεγάλη α) διότι θὰ ἐξοικονομηθῇ συνάλλαγμα 15.000.000 ὡς ἔγγιστα δολλαρίων ἐτησίως ἐξαγομένων ἤδη πρὸς εἰσαγωγὴν λιπασμάτων, β) διότι θὰ χρησιμοποιηθοῦν 3.000 τεχνικοὶ καὶ ἐργάται διὰ τὴν ἀνέγερσιν αὐτοῦ καὶ 1.000 διὰ τὴν μόνιμον αὐτοῦ λειτουργίαν, γ) διότι θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ὕψωσιν τῆς τεχνικῆς στάθμης ἐν Ἑλλάδι καὶ δ) διότι θ’ αὐξηθῇ τὸ γεωργικόν μας εἰσόδημα. Τὰ χρησιμοποιοῦμενα ἤδη εἰς τὴν γεωργίαν μας χημικὰ λιπάσματα, διακρίνονται εἰς ἀζωτοῦχα, φωσφορικὰ καὶ καλιοῦχα. Εἰς ταῦτα δὲν περιλαμβάνονται τὰ ζωϊκὰ λιπάσματα, τὰ ὁποῖα ἀνέκαθεν ἐχρησιμοποιοῦντο. Δέον νὰ σημειωθῇ, ὅτι συμφώνως πρὸς τὰ δεδομένα τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, ἡ χρῆσις χημικῶν λιπασμάτων ἐν Ἑλλάδι ἔχει τετραπλασιασθῆ ἐν σχέσει πρὸς τὸ ἔτος 1938. Ἐν τούτοις, μόνον τὸ ⅓ τῆς καλλιεργουμένης ἐκτάσεως λιπαίνεται. Τὸ σύνολον τῶν ἀζωτούχων, καλιούχων καὶ πυκνῶν ὑπερφωσφορικῶν λιπασμάτων εἰσάγεται μέσῳ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, μόνον δὲ αἱ εἰς ἀραιὰ ὑπερφωσφορικὰ λιπάσματα ἀνάγκαι τῆς χώρας μας καλύπτονται ἐκ τῆς παραγωγῆς τῆς ἑταιρείας λιπασμάτων, ἥτις, ἐπίσης, παράγει καὶ φωσφορικὴν ἀμμωνίαν καὶ μικτὰ ἀζωτοφωσφορικὰ λιπάσματα μὲ βάσιν τὴν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγομένην ἀμμωνίαν. Κατὰ τὸ ἔτος 1958 ὑπὸ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης διετέθησαν αἱ ἀκόλουθοι ποσότητες λιπασμάτων, ἤτοι: α) ἀζωτοῦχα λιπάσματα πάσης ποικιλίας ἰσοδυναμοῦντα πρὸς 70.670 τόννους ἀζώτου (ἀξίας 17.325.000 δολλαρίων) 354.000 τόν. β) ἀραιὰ ὑπερφωσφορικὰ λιπάσματα 165.222 τόν. γ) πυκνὰ ὑπερφωσφορικὰ λιπάσματα 25.543 τόν., καὶ δ) καλιοῦχα λιπάσματα 10.706 τόν. Ἡ δυναμικότης τοῦ ὑπὸ κατασκευὴν ἐργοστασίου ἐτησίας παραγωγῆς ἰσοδυναμούσης πρὸς 74.000 τόννους ἀζώτου, ἤτοι πλέον τῶν 400.000 τόννων ἀζωτούχων λιπασμάτων θὰ καλύπτῃ τὸ σύνολον τῶν ἀναγκῶν τῆς χώρας. Ἐπίσης διὰ τοῦ ἐν τῷ πενταετεῖ προγράμματι προβλεπομένου νέου ἐργοστασίου παραγωγῆς πυκνῶν ὑπερφωσφορικῶν λιπασμάτων καὶ φωσφορικῆς ἀμμωνίας θὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ ἐν τῇ χώρᾳ μας παραγωγὴ τοῦ συνόλου τῶν ἀπαιτουμένων φωσφορικῶν λιπασμάτων. Αἱ ἀνάγκαι τῆς χώρας μας εἰς καλιοῦχα λιπάσματα θὰ καλύπτωνται, ὡς μέχρι σήμερον, δι’ εἰσαγωγῆς ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, διότι δὲν ὑπάρχουν ἐν Ἑλλάδι αἱ ἀναγκαιοῦσαι πρῶται ὗλαι διὰ τὴν παρασκευήν των.

§100Δ. ΚΩΣΤΗΣ. Ἡ περισσοτέρα ἔκτασις δὲν λιπαίνεται μὲ φωσφορικὰ λιπάσματα.

§101Π. ΓΥΙΟΚΑΣ. Δὲν ἰσχυρίζομαι, ὅτι ὅλη ἡ ἔκτασις ἡ καλλιεργουμένη λιπαίνεται μὲ φωσφορικὰ λιπάσματα, ἀλλὰ λέγω, ὅτι ἕνα τμῆμα λιπαίνεται μὲ ἀζωτοῦχα, ἕνα ἄλλο τμῆμα μὲ φωσφοροῦχα καὶ ἕνα ἄλλο μεγάλο τμῆμα μὲ οὐδεμίαν λίπανσιν. Σήμερον χρησιμοποιοῦνται τὰ ἑξῆς λιπάσματα: «...... (ἀναγινώσκει) ......».

§102Δ. ΚΩΣΤΗΣ. Θὰ πρέπει νὰ προσθέσητε, ὅτι τὰ ὑπερφωσφορικὰ δὲν διατίθενται ἀπὸ τὰς τραπέζας.

§103Π. ΓΥΙΟΚΑΣ. Ἐγὼ θὰ προσέθετα, ὅτι πλὴν αὐτῶν τῶν λιπασμάτων, οἱ γεωργοί μας χρησιμοποιοῦν καὶ ζωϊκὸν καὶ ἄλλα φυσικὰ λιπάσματα. Ἡ συμβατικὴ προθεσμία ἀποπερατώσεως τῆς ἀνεγέρσεως τοῦ ἐργοστασίου ἀζωτούχων λιπασμάτων Πτολεμαΐδος ὁρίζεται εἰς 36 μῆνας ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς ἰσχύος τῆς συμβάσεως, ἡ δὲ προθεσμία παραδόσεως αὐτοῦ ὑπὸ τῶν ἀναδόχων εἰς τὸ Κράτος εἰς κανονικὴν καὶ συνεχῆ λειτουργίαν καὶ ἐν πλήρει ἀποδόσει εἰς 42 μῆνας ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς ἰσχύος τῆς συμβάσεως. Ἡ δαπάνη διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ὅλου ἔργου τῆς κατασκευῆς, ἐξοπλισμοῦ καὶ θέσεως ἐν συνεχῇ καὶ ἀποδοτικῇ λειτουργίᾳ τοῦ ἐργοστασίου Ἀζωτούχων λιπασμάτων Πτολεμαΐδος προβλέπεται, ὅτι θέλει ἀνέλθει α) εἰς συνάλλαγμα μὲν εἰς 86.698.800, γερμανικὰ μάρκα καὶ εἰς 8.234.730 δολλ., ἤτοι ἐν ὅλῳ εἰς 28.192.000 δολλάρια Ἡνωμ. Πολιτειῶν τῆς Ἀμερικῆς. Εἰς τὸ ποσὸν τοῦτο δέον νὰ προστεθῶσι καὶ δολλάρια 1.200.000, ὅσα ὑπελογίσθη, ὅτι θὰ καταβληθοῦν ὑπὸ τοῦ Δημοσίου διὰ τὴν μεταφορὰν τοῦ ὑλικοῦ καὶ τοῦ ἐξοπλισμοῦ τοῦ ἐργοστασίου ἐκ τοῦ τόπου τῆς κατασκευῆς των εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἤτοι ἐν τῷ συνόλῳ δολλάρια 29.392.000 καὶ β) εἰς δραχμὰς 324.000.000, ἤτοι εἰς 10.800.000 δολλάρια, δι’ ἔργα κατασκευασθησόμενα ἐν Ἑλλάδι, ἤτοι δι’ ἔργα πολιτικοῦ μηχανικοῦ, διὰ τὴν ἐγκατάστασιν τοῦ ἐξοπλισμοῦ τοῦ ἐργοστασίου δι’ ἔξοδα διαβιώσεως τοῦ ἀλλοδαποῦ προσωπικοῦ καὶ ἰδιὰ τὴν ἀνέγερσιν καὶ θέσιν ἐν λειτουργίᾳ τοῦ ἐργοστασίου. Δηλαδὴ ἡ συνολικὴ δαπάνη εἰς δολλάρια καὶ εἰς δραχμὰς διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου, τὸν ἐξοπλισμὸν τοῦ ἐργοστασίου, διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων πολιτικοῦ μηχανικοῦ πρὸς διευκόλυνσιν τῆς διακινήσεως τῶν πρώτων ὑλῶν καὶ τῶν ἑτοίμων προϊόντων τοῦ ἐργοστασίου καὶ διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν μισθῶν καὶ ἀποδοχῶν τοῦ ἑλληνικοῦ καὶ ἀλλοδαποῦ προσωπικοῦ ἔχει προϋπολογισθῆ, ὅτι θὰ ἀνέλθῃ εἰς 40.192.000 δολλάρια, ἤτοι εἰς 1.205.760.000 δραχμάς. Εἰς τὸ ποσὸν τοῦτο δέον νὰ προσυπολογισθῶσι καὶ οἱ τόκοι τῶν κεφαλαίων τούτων, οἵτινες ἐν τῷ συνόλῳ των δὲν πρόκειται νὰ ὑπερβοῦν τὰ 3,5 ἑκατομ. δολλάρια. Ἑπομένως, ἡ γενικὴ συνολικὴ δαπάνη τοῦ ὅλου ἔργου δέον νὰ ὑπολογισθῇ κατὰ προσέγγισιν εἰς 44.000.000 δολλάρια. Κατὰ τὴν ἔκθεσιν τοῦ λογιστηρίου συνολικὴ δαπάνη τοῦ ἔργου 1.381.695.919 δραχμαί.

ΑΝΑΛΥΣΙΣ ΔΑΠΑΝΩΝ

Εἰς τὴν ὡς εἴρηται δαπάνην εἰς συνάλλαγμα τῶν 86.698.809 γερμανικῶν μάρκων καὶ 8.234.730 δολλαρίων περιλαμβάνονται πέραν τῆς 69.215.217 γερμανικῶν μάρκων καὶ 5.276.930 δολλαρίων χρηματοδοτήσεως τῆς ἀντιπροσωπευούσης τὴν ἀξίαν τοῦ συγκροτοῦντος τὸ πλῆρες ἐργοστάσιον ἀζωτούχων λιπασμάτων ὑλικοῦ καὶ ἐξοπλισμοῦ καὶ αἱ ἀκόλουθοι δαπάναι, ἤτοι:

Τὴν ὡς ἄνω συμπεφωνημένην εἰς συνάλλαγμα δαπάνην, ἀνερχομένην, ὡς ἀνωτέρω ἐξετέθη, εἰς 86.698.809 γερμανικὰ μάρκα καὶ εἰς 8.214.730 ἀμερικανικὰ δολλάρια, τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον ὑποχρεοῦται νὰ καταβάλῃ εἰς τοὺς ἀναδόχους, ὡς ἑξῆς, ἤτοι:

Τὸ ἀπομένον ὑπόλοιπον 60% τῆς εἰς συνάλλαγμα δαπάνης, ἀντιπροσωπεῦον ποσὸν 52.019.285 γερμανικῶν μάρκων καὶ 4.940.838 δολλαρίων, προσηυξημένων μὲ ἁπλοῦν τόκον 6,75% διὰ τὰ γερμανικὰ μάρκα καὶ 6,50% διὰ τὰ δολλάρια ἐτησίως, ἤτοι προσηυξημένον μὲ τόκους 13.250.118 γερμανικῶν μάρκων καὶ 1.209.043 δολλαρίων, θέλει καταβληθῆ εἰς 18 ἑξαμηνιαίας δόσεις (ἐννέα ἔτη) συμφώνως πρὸς τὸν ἐν ἄρθρῳ 10 παρ. 1 τῆς Συμβάσεως πίνακα πληρωμῶν, τῆς πρώτης δόσεως τῆς, ἀφορώσης εἰς τὰ ὑλικὰ καὶ τὸν ἐξοπλισμὸν τοῦ ἐργοστασίου, καταβληθησομένης μετὰ 42 μῆνας ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς ἰσχύος τῆς Συμβάσεως, ἤτοι, ὅταν τὸ ἐργοστάσιον θὰ ἔχῃ τεθῆ εἰς κανονικὴν λειτουργίαν καὶ ἀπόδοσιν, τῆς δὲ ἀφορώσης εἰς τοὺς μισθοὺς καὶ τὰ ἔξοδα ταξιδίων τοῦ χρησιμοποιηθησομένου ἀλλοδαποῦ προσωπικοῦ μετὰ 36 μῆνας ἀπὸ τῆς αὐτῆς ὡς ἄνω ἡμερομηνίας. Διὰ τὴν πληρωμὴν τοῦ ὡς ἀνωτέρω εἴρηται 40% τῆς εἰς συνάλλαγμα δαπάνης τοῦ ἔργου, καταβλητέον ἐντὸς τῶν πρώτων 12 μηνῶν ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς ἰσχύος τῆς Συμβάσεως, θέλει χρησιμοποιηθῆ τὸ προϊὸν τοῦ συναφθέντος, ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, δανείου ἀπὸ τὸ Ταμεῖον Δανείων Ἀναπτύξεως τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν τῆς Ἀμερικῆς, ἐκ 12.000.000 δολλαρίων, ἐξοφλητέον εἰς 12 ἔτη πρὸς 5,25% ἐτησίως εἰς δραχμάς, δηλαδὴ δι’ ἐξαγωγῆς ἑλληνικῶν προϊόντων. Τοῦτο ἀποτελεῖ σημαντικὴν διευκόλυνσιν τῆς ἐξοφλήσεώς του. Διὰ τὴν πληρωμὴν τοῦ ὑπολοίπου τῆς δαπάνης 60%, ὅπερ κατὰ τὸ μεγαλύτερον αὐτοῦ μέρος εἶναι καταβλητέον, ἀφ’ ἧς τὸ ἐργοστάσιον θὰ ἔχῃ τεθῇ εἰς κανονικὴν καὶ ἀποδοτικὴν λειτουργίαν, ἐλπίζεται ὅτι θὰ πληρωθῇ ἐκ τῶν ἀναμενομένων ἐσόδων τοῦ ἐργοστασίου. Διὰ τὴν ἐγγύησιν τοῦ Κράτους ἔναντι τῶν πρώτων δαπανῶν, οἱ ἀνάδοχοι ὑποχρεοῦται νὰ καταθέσωσιν ἐντὸς 30 ἡμερῶν ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς ἰσχύος τῆς Συμβάσεως, ἐγγυητικὰς ἐπιστολὰς 1.092.000 γερμανικῶν μάρκων καὶ 260.000 δολλαρίων, ποσῶν ἀντιπροσωπευόντων τὸ 20% τῆς ἀξίας F.O.R. τοῦ ὑλικοῦ καὶ ἐξοπλισμοῦ, τοῦ συνιστῶντος τὴν μονάδα προπαρασκευῆς τοῦ λιγνίτου, καθὼς καὶ ἑτέρας ἐγγυητικὰς ἐπιστολὰς διὰ 5.725.051 γερμανικῶν μάρκων καὶ 565.523 δολλαρίων, ἀντιπροσωπευόντων τὸ 10% τῆς ἀξίας F.O.R. τοῦ ὑλικοῦ καὶ ἐξοπλισμοῦ, τοῦ συνιστῶντος τὰς λοιπὰς μονάδας τοῦ ἐργοστασίου, πλὴν τῆς μονάδος ἐξαεριώσεως τοῦ λιγνίτου, διὰ τὴν ὁποίαν ἡ ἐγγύησις καλῆς ἐκτελέσεως ὁρίζεται εἰς ποσοστὸν 33,1% τῆς ἀξίας τοῦ ὑλικοῦ καὶ ἐξοπλισμοῦ F.O.R. τῆς ἐν λόγῳ μονάδος, ἤτοι 3.107.598 γερμανικὰ μάρκα καὶ 761.333 δολλάρια, ἔναντι τῆς ἐγγυήσεως ταύτης τὸ Δημόσιον θὰ παρακρατήσῃ γραμμάτια, ἀποδοτέα εἰς τοὺς ἀναδόχους, ἰσοπόσου πρὸς τὴν ὡς ἄνω ἐγγύησιν καλῆς ἐκτελέσεως ἀξίας, ἅτινα θὰ παραδώσῃ εἰς τοὺς ἀναδόχους κατὰ τὴν διαπίστωσιν τῆς καλῆς ἐκτελέσεως καὶ ἀποδόσεως τῆς μονάδος ἐξαεριώσεως τοῦ λιγνίτου. Αἱ ἐγγυητικαὶ αὗται ἐπιστολαί, θὰ ἐπιστραφοῦν εἰς τοὺς ἀναδόχους κατὰ μὲν τὸ ⅓ ἅμα τῇ ἀποπερατώσει τῆς ἀνεγέρσεως τοῦ ἐργοστασίου, κατὰ δὲ τὰ ὑπόλοιπα ⅔ ἅμα τῇ ἐπιτυχῇ ἀποπερατώσει τῶν δοκιμῶν λειτουργίας τοῦ ἐργοστασίου. Τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον, ἔναντι τῶν ἐγγυητικῶν ἐπιστολῶν τῶν ἀναδόχων, θὰ παραδώσῃ εἰς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος γραμμάτια ἐκδόσεως τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀξίας 65.224.403 γερμανικῶν μάρκων καὶ 6.149.833 δολλαρίων, εἰς διαταγὴν τῶν ἀναδόχων, μὲ τὴν ἀνέκλητον ἐντολήν, ὅπως ταῦτα παραδίδωνται τμηματικῶς εἰς αὐτούς, κατὰ τὴν προοδευτικὴν παράδοσιν τοῦ ἐξοπλισμοῦ τοῦ ἐργοστασίου, κατὰ τρόπον, ὥστε, ὅταν θὰ ἔχῃ ἀφιχθῆ ὁλόκληρος ὁ ἐξοπλισμὸς τοῦ ἐργοστασίου, νὰ ἔχουν παραδοθῆ εἰς τοὺς ἀναδόχους ὄχι μόνον ἡ προκαταβολὴ τοῦ 40%, περὶ ἧς ἐγένετο λόγος ἀνωτέρω, ἀλλὰ καὶ γραμμάτια καλύπτοντα τὸ ὑπόλοιπον 60% τῆς συνολικῆς εἰς συνάλλαγμα δαπάνης. Ἐκτὸς τῶν ὡς ἀνωτέρω καταβληθησομένων ὑπὸ τοῦ Δημοσίου δαπανῶν εἰς συνάλλαγμα, θέλουσι καταβληθῆ εἰς τοὺς ἀναδόχους ὑπ’ αὐτοῦ καὶ τὰ πραγματικὰ ἔξοδα διὰ τὴν ἀσφάλειαν τῶν πιστώσεων μέχρι 575.000 δολλαρίων κατ’ ἀνώτατον ὅριον. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν συμφωνηθεῖσαν προμήθειαν συμπληρωματικοῦ ὑλικοῦ, ἐξοπλισμοῦ καὶ ὑπηρεσιῶν, ἥτις προμήθεια περιλαμβάνεται εἰς τὰ ὡς εἴρηται ποσὰ τῆς συνολικῆς εἰς συνάλλαγμα δαπάνης, διὰ τὴν κατασκευὴν καὶ πλήρη ἐξοπλισμὸν τοῦ ἐργοστασίου, ἐπειδὴ αὕτη ἐξετιμήθη κατὰ προσέγγισιν, δυνατὸν δὲ νὰ προκύψουν διαφοραὶ ἐπὶ πλέον ἢ ἔλαττον, ἐφ’ ὅσον ἤθελεν ἀποδειχθῆ ἐπὶ πλέον ἢ ἔλαττον ἡ προϋπολογισθεῖσα κατ’ ἐκτίμησιν ἀξία αὐτῶν, ὁ διακανονισμὸς τῶν διαφορῶν τούτων θὰ γίνουν διὰ καταβολῆς ἐκ μέρους τοῦ Δημοσίου τῆς ἐπὶ πλέον τυχὸν διαφορᾶς ἢ διὰ τῆς ὑπὸ τῶν ἀναδόχων, μέσῳ τῶν Τραπεζῶν των, ἐκδόσεως πιστωτικῶν τίτλων ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου, πληρωτέων κατὰ τὴν ἡμερομηνίαν λήξεως τῶν ἀντιστοίχων γραμματίων εἰς ἃ ἀναφέρεται ἡ προκύψασα διαφορά. Ἡ ἀξία τῶν ὑλικῶν καὶ τοῦ ἐξοπλισμοῦ τοῦ ἐργοστασίου, ἅτινα θέλουσι κατασκευασθῆ εἰς Γερμανίαν, ὑπελογίσθη μὲ βάσιν ἡμερομισθίων καὶ τιμῶν ὑλικῶν, ἰσχυόντων τὴν 15.10.1957 ἐν Γερμανίᾳ, ἀντιστοίχως διὰ τὰ κατασκευασθησόμενα εἰς τὴν Γαλλίαν, ὑπελογίσθη μὲ βάσιν ἡμερομισθίων καὶ ὑλικῶν ἰσχυόντων τὴν 30.1.1959 εἰς Γαλλίαν. Αἱ τιμαὶ αὗται ὑπόκεινται εἰς ἀναπροσαρμογήν, βάσει τῶν ἐν παραρτήματι Κʹ τῆς Συμβάσεως περιλαμβανομένων ἀναθεωρήσεων, εἰς περίπτωσιν μεταβολῆς τῶν ἐν λόγῳ τιμῶν καὶ ἡμερομισθίων. Αἱ προκύπτουσαι διαφοραί, θέλουσι καταβληθῆ τοῖς μετρητοῖς, κατὰ τὸ ἥμισυ μετὰ 36 μῆνας καὶ κατὰ τὸ ἕτερον ἥμισυ μετὰ 48 μῆνας ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς ἰσχύος τῆς Συμβάσεως. Αἱ δαπάναι εἰς συνάλλαγμα καὶ εἰς δραχμάς, διὰ τὴν μεταφορὰν καὶ ἀσφάλισιν τοῦ ἐξοπλισμοῦ ἐκ τῶν ἐργοστασίων κατασκευῆς εἰς τὴν θέσιν ἀνεγέρσεως, δι’ ἔργα πολιτικοῦ μηχανικοῦ, δι’ ἡμερομίσθια ἐργατοτεχνικοῦ προσωπικοῦ, δι’ ἔξοδα διαβιώσεως τοῦ ἀλλοδαποῦ προσωπικοῦ κλπ., βαρύνουν τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον. Τὸ ὕψος τῆς δαπάνης ταύτης, ὡς ἀνωτέρω ἐξετέθη, προϋπολογισθὲν εἰς 12.000.000 δολλάρια περίπου, κατανέμεται εἰς τὴν δαπάνην εἰς συνάλλαγμα ἐξ 1.200.000 περίπου δολλαρίων, ἅτινα θὰ δαπανηθοῦν διὰ μεταφορᾶς τοῦ ὑλικοῦ καὶ τοῦ ἐξοπλισμοῦ ἐκ τῶν ἐργοστασίων κατασκευῆς τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰς Ἑλλάδα καὶ εἰς τὴν δαπάνην εἰς δραχμάς, ἰσόποσον 10.800.000 δολαρίων, ἅτινα θὰ δαπανηθοῦν κατὰ προσέγγισιν διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων πολιτικοῦ μηχανικοῦ, διὰ τὴν ἐγκατάστασιν τοῦ ἐξοπλισμοῦ τοῦ ἐργοστασίου, διὰ τὰ ἔξοδα διαβιώσεως ἐν Ἑλλάδι τοῦ ἀλλοδαποῦ προσωπικοῦ, ὡς καὶ διὰ τὰς λοιπὰς εἰς δραχμὰς δαπάνας, διὰ τὴν ἀνέγερσιν καὶ θέσιν εἰς λειτουργίαν τοῦ ἐργοστασίου. Ἐννοεῖται, ὅτι ἡ ἀκριβὴς ἀποτίμησις τῶν δαπανῶν τούτων εἰς δραχμὰς εἶναι δυσχερής, διότι ἐξαρτᾶται ἐκ τῶν ἀντιμετωπισθησομένων τοπικῶν συνθηκῶν, κατὰ τὴν κατασκευὴν τῶν ἔργων θεμελιώσεως, ἀποχετεύσεως ἀκαθάρτων ὑδάτων τοῦ ἐργοστασίου καὶ ἀπορρίψεως τῶν ἀχρήστων ὑλικῶν τούτου κλπ. Οἱ ἀνάδοχοι ὑποχρεοῦνται νὰ ἐκτελέσουν τὰ ἔργα ταῦτα δι’ Ἑλλήνων ἐργολάβων, κατόπιν ἐγκρίσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου. Αὐτοὶ περίπου εἶναι οἱ κυριώτεροι ὅροι τῆς ὑπὸ κύρωσιν συμβάσεως, ἥτις θέλει τεθῆ ἐν ἰσχύϊ ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ ὑπὸ συζήτησιν καὶ ψήφισιν σχεδίου νόμου. Ἡ κύρωσις δέον νὰ γίνῃ τὸ βραδύτερον μέχρι τῆς 30ῆς Ἀπριλίου 1959 καὶ διὰ τὸν λόγον τοῦτον ἐπιβάλλεται ἡ εἰς μίαν μόνην συζήτησιν ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου, πρὸς ἀποφυγὴν τῶν συνεπειῶν τῆς καθυστερήσεως. Διὰ τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ σχεδίου νόμου, κυροῦται ἡ ἀπὸ 30 Ἰανουαρίου 1959 Σύμβασις, μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῶν ἀναδόχων Ἑταιρειῶν, ἡ ἔχουσα ὡς ἀντικείμενον τὴν ἐκπόνησιν πλήρους μελέτης κατασκευῆς τοῦ ἐργοστασίου ἐν Πτολεμαΐδι, προμήθειαν τῶν ἀπαιτουμένων μηχανημάτων, ἐξαρτημάτων ἐξοπλισμοῦ καὶ ἀνταλλακτικῶν, τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων πολιτικοῦ μηχανικοῦ, τὴν ἀνέγερσιν καὶ θέσιν εἰς λειτουργίαν τοῦ ἐργοστασίου κατὰ τὸ πρῶτον ἔτος λειτουργίας καὶ τὴν παροχὴν ἑτέρων συναφῶν ὑπηρεσιῶν. Ἅπαντες οἱ ὅροι τῆς Συμβάσεως ταύτης, ἀποκτοῦν, ἀπὸ τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου, ἰσχὺν νόμου. Διὰ τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ σχεδίου νόμου, ἐξουσιοδοτοῦνται οἱ ὑπουργοὶ Συντονισμοῦ καὶ Βιομηχανίας, ὅπως, μετ’ εἰσήγησιν τῆς Εἰδικῆς Προσωρινῆς Ὑπηρεσίας, τῆς ἱδρυομένης διὰ τοῦ ἄρθρου 4, καὶ μετὰ γνωμοδότησιν τοῦ Τεχνικοῦ Συμβουλίου, α) διαπραγματευθῶσι καὶ ὑπογράψωσι μετὰ τῶν Ἀναδόχων ἁπάσας τὰς εἰδικωτέρας συμφωνίας, διὰ τὴν πραγματοποίησιν τῶν διὰ τῆς Συμβάσεως προβλεπομένων ἐνδεχομένων τροποποιήσεων ἢ συμπληρώσεων, ἀντικαταστάσεων καὶ ἀπαλλαγῶν εἰς τὰς ἀπαριθμουμένας «μονάδας», «ὑλικόν», «ἐξοπλισμὸν» καὶ «ὑπηρεσίας», β) προβῶσιν εἰς τὴν ἀνάθεσιν διὰ διαγωνισμοῦ ἢ δι’ ἀπ’ εὐθείας διαπραγμάτευσιν τῆς προμηθείας ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, τοῦ ἀπαιτουμένου ἐξοπλισμοῦ κλπ. καὶ γ) προβῶσιν εἰς τὴν ἀπ’ εὐθείας ἀνάθεσιν ἢ διὰ διαγωνισμοῦ τῆς παρακολουθήσεως τῆς κατασκευῆς καὶ ἐξοπλισμοῦ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ καὶ τῆς παραλαβῆς αὐτοῦ εἰς ξένους Οἴκους. Διὰ τοῦ ἄρθρου 3, ἐξουσιοδοτεῖται ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐκδώσῃ τὰ προβλεπόμενα ὑπὸ τῆς κυρουμένης Συμβάσεως γραμμάτια τοῦ Δημοσίου Ταμείου (BONS DU TRESOR) εἰς μάρκα καὶ εἰς δολλάρια, διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν Ἀναδόχων. Διὰ τοῦ ἄρθρου 4 καὶ 5, προβλέπεται ἡ ἵδρυσις Εἰδικῆς Προσωρινῆς Δημοσίας Ὑπηρεσίας, τελούσης ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τῶν ὑπουργῶν Συντονισμοῦ καὶ Βιομηχανίας, ἥτις μετὰ τοῦ τεχνικοῦ συμβούλου κ. HALDOR θὰ παρακολουθῇ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν συμπεφωνημένων καὶ θὰ ἐλέγχωσι τὴν κανονικὴν λειτουργίαν τοῦ ἐργοστασίου. Ἀπαλλάσσονται οἱ ἐν λόγῳ ὑπουργοὶ πάσης ὑποχρεώσεως τηρήσεως τῶν νομίμων διατυπώσεων, διὰ τὴν πρόσληψιν, ἀπόλυσιν καὶ ἀπόσπασιν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, διὰ τὴν ἐπάνδρωσιν τῆς ὑπηρεσίας ταύτης. Ἡ Εἰδικὴ αὕτη Ὑπηρεσία, θὰ ἐλέγχῃ καὶ τὸν Τεχνικὸν Σύμβουλον

ΤΟΜΨΕ.

Διὰ τοῦ ἄρθρου 6, προβλέπεται ἡ δυνατότης μεταβολῆς τῆς διαδικασίας, περὶ διενεργείας προμηθειῶν κλπ., ἀναλόγως τῶν συνθηκῶν πρὸς τὸ συμφέρον τῆς ὑπηρεσίας. Διὰ τοῦ ἄρθρου 7, προβλέπεται ὁ τρόπος ἀσφαλίσεως εἰς ξένον νόμισμα, διὰ τὴν μεταφορὰν τοῦ ἐξοπλισμοῦ καὶ ὑλικῶν μέχρις ἀξίας 65% τῆς ἀξίας αὐτοῦ. Διὰ τοῦ ἄρθρου 8, προβλέπεται ὁ τρόπος ἐκπαιδεύσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ τεχνικοῦ προσωπικοῦ ὑπὸ τῶν Ἀναδόχων, ἀναλαβόντων τὴν ὑποχρέωσιν ταύτην. Διὰ τοῦ ἄρθρου 9, ἀποκλείεται ἡ ἐφαρμογὴ τῶν διατάξεων, περὶ προστασίας τῆς ἐγχωρίου βιομηχανίας. Διὰ τοῦ ἄρθρου 10, γίνεται λόγος περὶ τῶν προσαρτωμένων εἰς τὴν Σύμβασιν παραρτημάτων καὶ ἐπιστολῶν καὶ διὰ τοῦ ἄρθρου 11 ὁρίζεται, ὅτι ἡ ἰσχὺς τοῦ νόμου ἄρχεται ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεώς του εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως. Ἀνάλυσις ὡρισμένων ὅρων τῆς Συμβάσεως. Τὸ ἐργοστάσιον, πρέπει νὰ ἔχῃ τὴν δυνατότητα νὰ παραγάγῃ τὰ ἑξῆς προϊόντα, εἰς τὰς ἑξῆς ποσότητας, ἤτοι: α) Θειϊκὴ ἀμμωνία (21% Ν) 476 μετρ. τόννους ἡμερησίως. β) Νιτρικὴ ἀμμωνία (34% Ν) 292 μετρ. τόννους ἡμερησίως ἢ ἐναλλακτικῶς. Ἀσβεστοῦχος νιτρικὴ ἀμμωνία (20,50% Ν) 488 μετρ. τόννους ἐπὶ 5 ἡμέρας κατὰ μῆνα ἢ ἐναλλακτικῶς. Ἀσβεστοῦχος νιτρικὴ ἀμμωνία (26% Ν) 385 μετρ. τόννους ἡμερησίως ἐπὶ 15 ἡμέρας κατὰ μῆνα. γ) Ἄνυδρος ἀμμωνία 14 μετρ. τόννους ἡμερησίως. Αἱ πρῶται ὗλαι, κύριαι καὶ βοηθητικαί, περιγράφονται εἰς τὸ Βʹ παράρτημα, εἶναι δὲ αὗται: Λιγνίτης, μαζούτ, γύψος, ἀσβεστόλιθος, θειϊκὸν ὀξύ, μᾶζα καθαρισμοῦ ἀερίου, ὕδωρ, ἠλεκτρικὴ ἐνέργεια, σάκκοι, ὑλικὰ ἐπικαλύψεως νιτρικῆς ἀμμωνίας καὶ διάφορα ἄλλα χημικὰ προϊόντα. Κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ, ἡ ἐτησία δαπάνη διὰ τὴν λειτουργίαν τοῦ ἐργοστασίου, ἀνέρχεται εἰς 13.000.000 δολλάρια περίπου. Τὸ σύνολον τῆς ἀξίας τῶν παραχθησομένων ποσοτήτων ἀζωτούχων λιπασμάτων, ὑπολογιζομένων μὲ μέσας τιμὰς 1958, ἔχει ὡς ἑξῆς: α) 165.000 τόννοι θειϊκῆς ἀμμωνίας, πρὸς 46,25 δολλ. κατὰ τόννον, δολλάρια 6.911.250. β) 75.000 τόννοι ἀσβεστούχου νιτρικῆς ἀμμωνίας, πρὸς 43,5 δολλάρια κατὰ τόννον, δολλάρια 3.262.500. γ) 60.000 τόννοι νιτρικῆς ἀμμωνίας, πρὸς 67,08 δολλ. κατὰ τόννον, δολλάρια 4.024.800, ἤτοι ἐν συνόλῳ 14.198.550 δολλάρια. Εἰς τὸ ποσὸν τοῦτο, δέον νὰ προστεθῇ καὶ ἡ ἀξία τῶν παραχθησομένων 6.000 τόννων ἀνύδρου ἀμμωνίας, τῆς ὁποίας δὲν γνωρίζομεν τὴν μέσην τιμὴν 1958. Τὸ ὑπόλοιπον, μέχρι τοῦ ποσοῦ 17.325.000 δολλαρίων, ὅπερ ἐξάγεται διὰ τὴν εἰσαγωγὴν λιπασμάτων ἀζώτου, δέον νὰ θεωρῆται κέρδος τῆς οἰκονομίας μας. Συμφώνως πρὸς τὸν 22ον ὅρον τῆς συμβάσεως, «πᾶσα διαφορά, διένεξις ἢ διαφωνία, ἀναφυομένη μεταξὺ τῶν συμβαλλομένων, ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τῆς συμβάσεως καὶ ἀφορῶσα εἰς τὴν ἐκτέλεσιν ἢ ἑρμηνείαν τῶν ὅρων αὐτῆς καὶ τὴν ἔκτασιν τῶν ἐκ ταύτης ἀπορρεόντων δικαιωμάτων καὶ ὑποχρεώσεων, λύεται ἀποκλειστικῶς διὰ διαιτησίας ἐκ τριῶν διαιτητῶν. Οἱ δύο διαιτηταὶ ὑποδεικνύονται ἀνὰ εἷς ἐκ τῶν συμβαλλομένων. Ὁ τρίτος ἐκλέγεται ὑπὸ τῶν δύο διαιτητῶν ἀπὸ κοινοῦ καὶ ἐκ συμφώνου, ἐν διαφωνίᾳ δὲ ὑπὸ τοῦ Προέδρου τοῦ Διεθνοῦς Δικαστηρίου τῆς Χάγης. Οἱ διαιτηταὶ ὑποχρεοῦνται νὰ ἐκδώσουν ἐντὸς 2 μηνῶν τὴν ἀπόφασίν των. Ἡ προθεσμία δύναται νὰ παρατείνεται διὰ συμφωνίας τῶν συμβαλλομένων. Οἱ διαιτηταὶ κρίνουν κατὰ τὴν κρίσιν ἀγαθοῦ ἀνδρός». Καταγγελία τῆς συμβάσεως. Ἐν περιπτώσει μὴ ἐγκαίρου ἐκτελέσεως τῆς συμβάσεως ὑπὸ τῶν ἀναδόχων, τὸ Δημόσιον δικαιοῦται νὰ καταγγείλῃ τὴν σύμβασιν διὰ συστημένης ἐπιστολῆς. Ἐὰν ἐντὸς 6 μηνῶν συμμορφωθῶσιν οἱ ἀνάδοχοι μὲ τὰς αἰτιάσεις τοῦ Δημοσίου, τότε αἴρεται τὸ δικαίωμα τῆς καταγγελίας, ἄλλως αὕτη ἐπέρχεται. Κατὰ τὸν τελευταῖον ὅρον τῆς συμβάσεως, αὕτη δέον νὰ κυρωθῇ ὑπὸ τοῦ Δημοσίου μέχρι τῆς 30 Ἀπριλίου 1959. Αὐτὴ εἶναι περίπου ἡ σύμβασις. Ἡ ἐκτέλεσίς της, θὰ σημειώσῃ σημαντικώτατον βῆμα εἰς τὴν ἀνοδικὴν πορείαν πρὸς ἐκβιομηχάνισιν τῆς οἰκονομίας μας καὶ ὅλως ἰδιαιτέρως πρὸς ἀνάπτυξιν τῆς γεωργίας μας. Ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Κ. Καραμανλῆ, ἔχει, διὰ τῆς κυρώσεως τῆς παρούσης συμβάσεως, τὸ τέταρτον μέγα ἔργον εἰς τὸ ἐνεργητικόν της, ἤτοι μετὰ τὴν Δ.Ε.Η., τὴν ἐκμετάλλευσιν τοῦ λιγνίτου τῆς Πτολεμαΐδος καὶ τὸ Διϋλιστήριον Πετρελαίου. Εἰς τοὺς ἁρμοδίους ὑπουργοὺς καὶ εἰς ὅλους τοὺς ἐπιλέκτους ἐπιστήμονας καὶ ἀνωτάτους ὑπαλλήλους τῶν Ὑπουργείων Συντονισμοῦ καὶ Βιομηχανίας, ὀφείλεται δίκαιος ἔπαινος, διὰ τὴν καταβληθεῖσαν προσπάθειαν. Εὐχόμεθα δέ, ὅπως ἡ ἐκτέλεσις αὕτη ἐπαληθεύσῃ τὰς χρηστὰς ἐλπίδας, τὰς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία στηρίζει ἐπ’ αὐτῆς.

§104Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, σχετικῶς μὲ τὴν πρόοδον τῆς συζητήσεως τοῦ ὑπὸ κρίσιν θέματος, θὰ ὑπέβαλον μίαν πρότασιν ἐκ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Προτείνω, νὰ συνεχισθῇ καὶ νὰ τερματισθῇ ἡ συζήτησις τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου αὔριον.

§105Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ἐφ’ ὅσον ἡ πρότασις προέρχεται ἀπὸ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τὴν δεχόμεθα εὐχαρίστως.

§106ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ τερματισθῇ αὔριον ἡ συζήτησις καὶ νὰ διακόψῃ ἡ Βουλὴ τὰς ἐργασίας της.

§107Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Αὐτό, θὰ τὸ ἴδωμεν αὔριον.

§108Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Διὰ νὰ τερματίσωμεν αὔριον, πρέπει ν’ ἀποφασίσωμεν ἀπόψε, ὅτι αὔριον θὰ διακόψωμεν.

§109Η. ΗΛΙΟΥ. Ἡ Βουλή, ἔλαβε τὴν ἀπόφασιν νὰ τερματίσῃ τὴν συζήτησιν εἰς μίαν συνεδρίασιν καὶ αὐτὸ θὰ ἐγένετο τὴν Τετάρτην. Ἐφ’ ὅσον ἀποφασίζομεν τώρα, ἡ συζήτησις τῆς Τετάρτης νὰ γίνῃ αὔριον, αὐτονόητον εἶναι ὅτι αὔριον θὰ τερματισθῇ καὶ ἡ συζήτησις.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλή, δέχεται ὅπως αὔριον συνεχισθῇ ἡ συζήτησις, ἐπὶ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου;

§111ΑΠΑΝΤΕΣ ΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεπῶς, ἐλήφθη ὁμοφώνως ἀπόφασις, ὅπως αὔριον ἔχωμεν νομοθετικὴν ἐργασίαν καὶ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου. Δέχεται ἡ Βουλή, νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§113ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ., μὲ θέμα Ἡμερησίας Διατάξεως νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 11.50′ μ.μ.).