1959.02.12

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 52α

Πέμπτη 12 Φεβρουαρίου 1959

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 6.55′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Γκίλλας, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Α. ΓΚΙΛΛΑΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3Δ. ΛΑΝΤΖΟΥΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω μερικὰς φραστικὰς διορθώσεις.

§4Η. ΗΛΙΟΥ. Καὶ ἐγώ, κ. Πρόεδρε, ἔχω μερικὰς διορθώσεις.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως, ὡς διωρθώθησαν, κατόπιν τῶν παρατηρήσεων τῶν βουλευτῶν κ.κ. Δ. Λαντζούνη καὶ Η. Ἡλιοῦ. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλήν, τὴν κάτωθι ἐπιστολὴν τοῦ Προέδρου τῆς ΕΔΑ κ. Ι. Πασαλίδη. Πρὸς Τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Βουλῆς Κύριε Πρόεδρε, Ἐπιθυμῶ διὰ τῆς ἐπιστολῆς ταύτης νὰ ἐκφράσω τὴν ἀγωνίαν τοῦ Ἔθνους, δι’ ὅσα διαδραματίζονται τὴν στιγμὴν αὐτὴν εἰς Ζυρίχην. Εἶναι πράγματι καταπληκτικὸν ὅτι, ἐν ἀγνοίᾳ τῆς Βουλῆς καὶ κυριολεκτικῶς πίσω ἀπὸ τὴν πλάτην τοῦ λαοῦ τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς Κύπρου, ἐπῆλθε συμφωνία μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς καὶ Τουρκικῆς Κυβερνήσεως διὰ τὸ κλείσιμον τοῦ Κυπριακοῦ, τῆς ὁποίας οἱ ὅροι —ἂν ἀληθεύουν αἱ ἐξ ὅλων τῶν πλευρῶν παρεχόμεναι πληροφορίαι— ἀποτελοῦν ἀληθῆ συμφορὰν διὰ τὸ Ἔθνος. Βεβαίως, προτοῦ νὰ γνωσθῇ ἐπισήμως τὸ ἀκριβὲς περιεχόμενον τῆς συμφωνίας Καραμανλῆ–Μεντερές, δὲν δύναταί τις νὰ ἐκταθῇ ἐπὶ τῶν λεπτομερειῶν αὐτῆς. Δὲν ἠμπορῶ, ὅμως, νὰ μὴ σημειώσω, μὲ πλήρη συναίσθησιν τῆς εὐθύνης ἔναντι τοῦ Ἔθνους καὶ τῆς ἱστορίας, ὅτι ἡ λύσις ποὺ δίδεται καὶ τῆς ὁποίας αἱ γενικαὶ γραμμαὶ κατέστησαν ἤδη γνωσταί, ἀποτελεῖ πλήρη ἐγκατάλειψιν τῆς Κυπριακῆς ἐλευθερίας, καθιερώνει καθεστὼς χειρότερον τοῦ πρὸ τῆς ἐνάρξεως τοῦ ἀγῶνος καὶ εἰσάγει τὴν πατρίδα μας εἰς ὁδὸν τεραστίων κινδύνων. Τὸ πάγιον αἴτημα τοῦ Ἔθνους, ὑπῆρξε βεβαίως ἡ αὐτοδιάθεσις. Χάριν αὐτοῦ, ὁ Κυπριακὸς λαὸς προσέφερεν ἀγόγγυστα μεγίστας θυσίας καὶ ἀνῆλθεν εἰς τὰς κορυφὰς τῶν ὡραιοτέρων παραδόσεων τῆς πατρίδος. Καὶ πληροφορούμεθα τώρα, διὰ τοῦ τύπου, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐγκατέλειψεν ἁπλῶς τὴν αὐτοδιάθεσιν διὰ τῆς συμφωνίας, τὴν ἀπέκλεισε διὰ παντός. Ἀλλὰ οὔτε καὶ ἀνεξάρτητος καθίσταται ἡ μαρτυρικὴ Κύπρος, ἐξ ὅσων ἐγνώσθησαν. Διότι, διὰ τῆς συμφωνίας, ἐγκαθίστανται ὑπὸ διάφορα προσχήματα Τουρκικὰ στρατεύματα, τῶν ὁποίων ἡ παρουσία συνιστᾷ μεγίστην ἀπειλὴν καὶ διὰ τὸν Κυπριακὸν λαὸν καὶ διὰ τὴν Ἑλλάδα καὶ διὰ τὴν εἰρήνην. Ἡ Τουρκία, ἡ ὁποία δυνάμει τῆς Συνθήκης τῆς Λωζάννης εἶχε παραιτηθῆ ἀπὸ κάθε δικαίωμα ἐπὶ τῆς νήσου, ἐπανέρχεται τώρα μὲ δικαιώματα ποὺ θὰ εὐρύνῃ ἡμέραν μὲ τὴν ἡμέραν, χάρις εἰς τὸ δημιουργούμενον καθεστὼς ποὺ δὲν εἶναι κἂν καθεστὼς ἀνεξαρτησίας, ἀλλὰ τριμεροῦς συγκυριαρχίας. Ἀλλὰ πέραν αὐτοῦ, οὔτε δημοκρατικὴ εἶναι ἡ συμφωνηθεῖσα λύσις. Καὶ διότι παρέχονται ἐξ ὅσων ἐγνώσθησαν ἀγνώστου ἀκόμη ἐκτάσεως, ἀλλὰ ἀναμφισβητήτως οὐσιαστικά, δικαιώματα «βέτο» εἰς τὴν μειοψηφίαν τῶν Τούρκων, ἀλλὰ καὶ διότι πέραν τοῦ ἀποκλεισμοῦ τοῦ δικαιώματος τῆς αὐτοδιαθέσεως, ἀποκλείεται καὶ πᾶσα οὐσιαστικὴ ἐσωτερικὴ δημοκρατικὴ ἐξέλιξις. Βαρεῖαι καὶ κυριολεκτικῶς ἐπικίνδυνοι θὰ εἶναι αἱ συνέπειαι τῆς συμφωνίας Καραμανλῆ–Μεντερές, ἂν δὲν ἀποτραπῇ ἡ ἐφαρμογή της, καὶ διὰ τὰς διεθνεῖς σχέσεις τῆς χώρας. Διὰ τῆς ἐπιδιωκομένης λύσεως τοῦ Κυπριακοῦ, ἡ νῆσος ὄχι ἁπλῶς παραμένει ὁρμητήριον τῶν Βρεταννῶν ἀποικιοκρατῶν κατὰ τῶν Ἀραβικῶν λαῶν, ἀλλὰ μετατρέπεται καὶ εἰς βάσιν τῶν Τούρκων, στρεφομένην κατὰ τῶν ἀντιαποικιακῶν Λαῶν. Τοιουτοτρόπως, ἡ Ἑλλὰς συμπαρατάσσεται ἀπολύτως μὲ τοὺς ἐπιδρομεῖς τοῦ Σουὲζ καὶ τοῦ Λιβάνου, μὲ τοὺς πλέον θανασίμους, δηλαδή, ἐχθροὺς τῆς ἀνεξαρτησίας τῶν Ἀραβικῶν Λαῶν. Τοῦτο θὰ τὴν ὁδηγήσῃ μοιραίως εἰς πλήρη ἀπομόνωσιν καὶ ἀπὸ τοὺς τελευταίους φίλους της καὶ θὰ τὴν προσδέσῃ ἀκόμη περισσότερον, μὲ ὅλας τὰς τρομακτικὰς συνεπείας, τὰς ὁποίας τοῦτο συνεπάγεται, εἰς τὸ ἅρμα τῶν ἀντιδραστικῶν τῆς Ἀγκύρας καὶ τῶν φιλοπολέμων ἰμπεριαλιστῶν τοῦ Λονδίνου καὶ τῆς Οὐάσιγκτων. Αὐταὶ αἱ πρῶται παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ἐπιγραμματικῶς μόνον διατυπώνω, δικαιολογοῦν τὴν πλέον ἔντονον ἀνησυχίαν καὶ τὴν ἀπόλυτον ἀντίθεσιν τοῦ λαοῦ πρὸς ὅσα ἐν ἀγνοίᾳ του συντελοῦνται. Ὀφείλω δὲ νὰ προειδοποιήσω τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ὁ Λαὸς οὐδέποτε θὰ ἀναγνωρίσῃ οἱανδήποτε «λύσιν», παρομοίαν αὐτῆς ποὺ συνεφωνήθη στὴν Ζυρίχη. Εὔχομαι, κύριε Πρόεδρε, νὰ μὴ εἶναι τὰ πράγματα ὅπως ὅλοι τὰ ἐπληροφορήθημεν ἀπὸ τὰ ἐγκυρότερα διεθνῆ πρακτορεῖα. Ὅμως θὰ συμφωνήσετε, ὅτι δὲν δύναται νὰ παρέλθῃ λεπτόν, χωρὶς νὰ δοθοῦν πλήρεις καὶ ὑπεύθυνοι πληροφορίαι, ἐπὶ τοῦ κρισιμωτέρου ἐθνικοῦ θέματος. Ἀξίωσις τοῦ Ἔθνους εἶναι νὰ διενεργηθῇ ἀμέσως συζήτησις, διὰ νὰ ἔλθουν εἰς φῶς τὰ γενόμενα εἰς Ζυρίχην. Ἐκεῖνο ποὺ ἀναμένει ὁ Λαὸς ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν καὶ ἀπὸ ἕκαστον βουλευτήν, εἶναι νὰ ὀρθώσῃ τὸ ἀνάστημα, διὰ νὰ ἐμποδίσῃ τὴν ὁριστικὴν καταβαράθρωσιν τοῦ Κυπριακοῦ, ποὺ θὰ ἀπετέλει ἐθνικὴν τραγῳδίαν. Ἐν Ἀθήναις τῇ 11 Φεβρουαρίου 1959.

Μετὰ τιμῆς

Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ

Πρόεδρος τῆς Ε.Δ.Α.

§6Τ. ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ. Εὑρίσκονται εἰς ἀντίθεσιν πρὸς τὸ κοινὸν αἴσθημα. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Σ. Εὐστρατιάδης, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§8Σ. ΕΥΣΤΡΑΤΙΑΔΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ἡ ἐπὶ τῆς Βιομηχανίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀναζητήσεως, ἐρεύνης καὶ ἐκμεταλλεύσεως ὑδρογονανθράκων ἐν ὑγρᾷ καὶ ἀεριώδει καταστάσει». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Δ. Ἰατρίδης, Θ. Μπάρμπας καὶ Δ. Γρίβας, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Ν. 971)1949 «περὶ ἀπονομῆς ἠθικῶν ἀμοιβῶν εἰς Ἐθνικὰς Ἀνταρτικὰς Ὁμάδας κλπ.», ὡς οὗτος ἐτροποποιήθη καὶ συνεπληρώθη μεταγενεστέρως». Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Ἔξαρχος, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τοῦ Δημοτικοῦ καὶ Κοινοτικοῦ Κώδικος κλπ.». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Β. Πανούσης, Γ. Οἰκονομόπουλος, Χ. Μπουγᾶς, Ι. Σπηλιόπουλος, Ν. Ζαρντινίδης, Χ. Γκαργκάνας, Κ. Τζιτζικώστας, Β. Κρῖκος, Α. Ἀηδονᾶς, Γ. Ἀνδρεάδης, Σ. Μαυρουκάκης, Α. Παπαχρήστου, Λ. Μπατρῖνος, Ι. Παπαρτεμίου, Ε. Κωστελίδης καὶ Α. Ζούγκας, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀντικαταστάσεως ἐνίων διατάξεων τοῦ Ν. Δ. 3562)1956». Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Εὐστρατιάδης, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀντικαταστάσεως ἐνίων διατάξεων τοῦ Ν. Δ. 3562)1956». Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Γαρουφαλιᾶς, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ ὁριστικῶν παραχωρητηρίων τῶν κλήρων διατάξεων τῆς Ἐποικιστικῆς Νομοθεσίας, κυρώσεως πράξεων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας κ. Δ. Λεονάρδος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ τῆς πόλεως Μεσολογγίου καὶ περιφερείας, διαμαρτυρομένου διὰ τὸν τρόπον ἐκτελέσεως τῶν ἀρδευτικῶν ἔργων τῆς πόλεως καὶ αἰτοῦντος τὴν μὴ ἐκτέλεσιν τῶν ἐν λόγῳ ἔργων διὰ λόγους ἱστορικοὺς καὶ τουριστικούς. Ὁ βουλευτὴς Σάμου–Ἰκαρίας κ. Μ. Κοτσώνης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ι. Κάβουρα, Γραμματέως τῶν παλαιοημερολογιτῶν Σάμου, διαμαρτυρομένων διὰ διωγμὸν καὶ ἐξορίαν Ἀρχιερέων καὶ παντὸς βαθμοῦ κληρικῶν παλαιοημερολογιτῶν καὶ αἰτεῖ κατάπαυσιν διώξεων καὶ ρύθμισιν παλαιοημερολογιτικοῦ ζητήματος. Ὁ βουλευτὴς Λασηθίου κ. Ε. Κοθρῆς, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Χ. Χουρμούζη, διαμαρτυρομένου διὰ τὴν ἄνευ εἰδοποιήσεως ἔξωσίν του ἐκ τοῦ ἐν Βούλᾳ κέντρου του ἡ «Τράτα», ὡς καὶ διὰ τὸν ἀπάνθρωπον τρόπον κατεδαφίσεώς του καὶ αἰτοῦντος τὴν ἐπανόρθωσιν τῆς προσγενομένης αὐτῷ ἀδικίας.

§9Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἀρχηγὲ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ἤθελον νὰ σᾶς παρακαλέσω, καὶ ἄλλοτε σᾶς παρεκάλεσα, ὅτι ἔχει γίνει ἀποδεκτὸν παρ’ ὅλων τῶν κ.κ. Ἀρχηγῶν, ὅτι, ὁσάκις ἐπιθυμῆτε νὰ λάβετε τὸν λόγον πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, νὰ ἐπικοινωνῆτε μετὰ τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς (μέχρι τῆς 2ας μ.μ.), ἵνα γνωρίζῃ τὸ θέμα, ἐφ’ οὗ πρόκειται νὰ ζητηθῇ ὁ λόγος πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως καὶ εἰδοποιῇ τὴν Κυβέρνησιν, ὡς καὶ τοὺς ἄλλους κ.κ. Ἀρχηγούς. Αὐτὸ ἐγένετο ἀποδεκτὸν καὶ εἶναι ἀναγεγραμμένον εἰς τὰ πρακτικά. Δύνασθε νὰ ὁμιλήσητε δι’ ὀλίγων. Δὲν δύναμαι νὰ ἐμποδίσω, ἐκ λόγων ἁβροφροσύνης, Ἀρχηγὸν Κόμματος, νὰ ὁμιλήσῃ, ἀλλὰ θὰ παρακαλέσω καὶ πάλιν, ὅπως εἰς τὸ μέλλον μὲ εἰδοποιῆτε, διότι θέλω νὰ εἶμαι ἐν τάξει ἔναντι καὶ τῶν ἄλλων κ.κ. Ἀρχηγῶν καὶ τῆς Κυβερνήσεως, οἵτινες ὅλοι πρέπει νὰ ὦσιν ἐνήμεροι, ὄχι μόνον τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, ἀλλὰ καὶ τῶν τυχὸν ἐκτὸς αὐτῆς θεμάτων, ἅτινα πρόκειται νὰ θιγοῦν.

§11Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εὐχαριστῶ διὰ τὸ μάθημα...

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι μάθημα, κύριε Πρόεδρε, εἶναι θέμα τηρήσεως Κανονισμοῦ καὶ λεπτότητος ἔναντι τρίτων. Τρέφω πρὸς ὑμᾶς ἐξαίρετον ἐκτίμησιν καὶ σεβασμόν.

§13Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὑπάρχουν καὶ στιγμαί, κατὰ τὰς ὁποίας δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Βουλὴ νὰ μεταβληθῇ εἰς σχολεῖον, καὶ ὁ Πρόεδρος νὰ δίδῃ μαθήματα. Λόγῳ τῆς σοβαρότητος τῶν στιγμῶν, θὰ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὴν Κυβέρνησιν, ἐὰν προτίθεται, κατὰ τὴν σημερινὴν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς, νὰ ἐνημερώσῃ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν ἐπὶ τῶν συμφωνιῶν, αἱ ὁποῖαι ὑπεγράφησαν εἰς τὴν Ζυρίχην. Νομίζω, ὅτι αὐτὸ εἶναι ἕνα ἐθνικὸν θέμα, διὰ τὸ ὁποῖον δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ζητήσω τὴν προηγουμένην ἄδειαν τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρὶν ἀπαντήσῃ ἡ Κυβέρνησις, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς ἀπαντήσω καὶ ἐγὼ — βεβαίως ἡ Κυβέρνησις θὰ σᾶς ἀπαντήσῃ ἐπὶ τῆς οὐσίας — ὅτι ἡ διαδικασία τῆς διευθύνσεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ἐπιβάλλει αὐτὴν τὴν παράκλησιν ποὺ σᾶς ἔκαμα καὶ ἐζήτησα τὴν συνδρομήν σας, διὰ τὴν εὔρυθμον διαδικασίαν ἐν τῇ Βουλῇ καὶ τὴν ἀντικειμενικότητα τοῦ Προεδρείου ἔναντι καὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν ἄλλων Ἀρχηγῶν Κομμάτων.

§15Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θέλετε νὰ κάμετε νομολογίαν εἰς τὴν Βουλήν;

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι, κύριε Πρόεδρε, ἀλλ’ αὐτὸ ἀπαιτεῖ, ὡς εἶπον, ἡ ὀρθὴ διαδικασία τῆς διευθύνσεως τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἔχει τὸν λόγον.

§17Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρόεδρ. Κυβερν.). Κύριε Πρόεδρε καὶ κύριοι συνάδελφοι, συμμερίζομαι, βεβαίως, ἀπολύτως τὰ ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς λεχθέντα. Ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶχεν εἰδοποιηθῆ, ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων θὰ ὡμίλει πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. Δεδομένου, ὅμως, ὅτι πρόκειται περὶ ἁπλῆς ἐρωτήσεως, ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἀμέσως εἰς θέσιν νὰ δώσῃ τὴν ἀπάντησιν. Ἀπορεῖ, μάλιστα, ἡ Κυβέρνησις, πῶς ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων προέβη εἰς τὴν διατύπωσιν ἐρωτήματος, τὴν ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἀπάντησιν γνωρίζει ἤδη.

§18Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀπὸ τὰς ἐφημερίδας;

§19Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρόεδρ. Κυβερν.). Μὲ συγχωρεῖτε, δὲν πρέπει νὰ ὑποτιμῶμεν τόσον πολὺ τὰς ἐφημερίδας, ἐφ’ ὅσον διὰ τῶν ἐφημερίδων αὐτὴ αὕτη ἡ Κυβέρνησις —καὶ αἱ στῆλαι τῶν ἐφημερίδων εἶναι στῆλαι, ἀπὸ ἀπόψεως ἠθικῆς, εὑρισκόμεναι εἰς ὑψηλότατον ἐπίπεδον— ἀνεκοίνωσε τὰς προθέσεις της καὶ τὰς ἀποφάσεις της. Δὲν πρόκειται περὶ τῶν πληροφοριακῶν στηλῶν τῶν ἐφημερίδων — πρόκειται περὶ τῆς στήλης ἐκείνης, εἰς τὴν ὁποίαν ἐδημοσιεύθη ἀνακοινωθὲν τῆς Κυβερνήσεως.— Τὸ περιεχόμενον τοῦ ἀνακοινωθέντος αὐτοῦ, ἀξιότιμε κ. Ἀρχηγὲ τῶν Φιλελευθέρων, τὸ γνωρίζετε. Ἡ Κυβέρνησις, βεβαίως, ἔχει καὶ τὴν πρόθεσιν καὶ τὸ καθῆκον νὰ φέρῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὸ ὅλον θέμα, νὰ φέρῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὰ ἐν Ζυρίχῃ συζητηθέντα καὶ ἀποφασισθέντα. Ἀλλ’ ὅπως γνωρίζετε, ἀναγνώσαντες τὸ ἀνακοινωθέν, ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ προβῇ εἰς δηλώσεις ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, παρὰ μόνον τὴν ἡμέραν, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ προβῇ, ἐνώπιον καὶ τῆς Τουρκικῆς Βουλῆς, εἰς σχετικὰς δηλώσεις ὁ Πρόεδρος τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως καὶ δή, ὅπως λέγει τὸ ἀνακοινωθέν, μετὰ τὴν ἐπαφήν, ἡ ὁποία, ἄριστα γνωρίζετε, ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν συντελεῖται, τὴν ἐπαφὴν τῆς Ἑλληνικῆς καὶ Τουρκικῆς Κυβερνήσεως μετὰ τῆς Κυβερνήσεως τῆς Μεγάλης Βρεταννίας. Αὐτὴ εἶναι ἡ μόνη ἀπάντησις, τὴν ὁποίαν δύναμαι νὰ σᾶς δώσω. Μὲ ἄλλας λέξεις, ἐπανέλαβα τὸ περιεχόμενον τοῦ ἀνακοινωθέντος, τὸ ὁποῖον ἤδη γνωρίζετε, καὶ διατυπώνω καὶ πάλιν τὴν ἀπορίαν, πῶς προσποιεῖσθε ὅτι ἀγνοεῖτε τὴν πρόθεσιν αὐτὴν τῆς Κυβερνήσεως.

§20Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι πρωτοφανὴς κοινοβουλευτικὴ θεωρία αὐτή, τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἐγὼ ἠρώτησα, ὡς ὑπεύθυνος Ἀρχηγὸς Κόμματος ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, δὲν μὲ ἐνδιαφέρουν τὰ ἀνακοινωθέντα τῶν ἐφημερίδων, ἐὰν λαμβάνῃ γνῶσιν τῶν δημοσιευμάτων ἡ Κυβέρνησις. Θὰ ἔπρεπε νὰ γνωρίζῃ, ὅτι εἰς τὰς ἀπογευματικὰς ἐφημερίδας ἐδήλωσα, ὅτι θεωρῶ ἀπαράδεκτον διὰ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐξαρτήσῃ τὴν ἐνημέρωσιν τῆς Βουλῆς ἀπὸ τὴν προηγουμένην ἀνακοίνωσιν πρὸς τὴν Ἀγγλικὴν Κυβέρνησιν. Κατὰ συνέπειαν, φρονῶ, ὅτι ἔχετε ὑποχρέωσιν νὰ μᾶς ἐνημερώσητε, ἀντὶ νὰ μᾶς δίδετε μαθήματα. Δὲν εἶμαι ὑποχρεωμένος κἂν νὰ ἀναγινώσκω ἐφημερίδας. Εἴμεθα Βουλή, εἴμεθα Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, καὶ ὡς Ἀρχηγὸς Κόμματος ἔχω δικαίωμα νὰ ἐρωτῶ, ἡ δὲ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ ἀπαντᾷ.

§21Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρόεδρ. Κυβερν.). Ἀξιότιμε κύριε Ἀρχηγὲ τῶν Φιλελευθέρων, εἴπατε προηγουμένως, ὅτι θεωρεῖτε ἀπαράδεκτον αὐτό, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις —καὶ συγκεκριμένως ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως— συναπεφάσισε μετὰ τοῦ Προέδρου τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως. Νομίζω, ὅτι αὐτό, τὸ ὁποῖον σεῖς θεωρεῖτε ἀπαράδεκτον, ἀποτελεῖ συνήθειαν καὶ ἀποτελεῖ ἀρχήν, συνδεομένην μὲ τὴν ἠθικὴν τάξιν εἰς τὰς σχέσεις μεταξὺ τῶν Κρατῶν. Ἐν Ζυρίχῃ ἐσημειώθη μέγα, ἀπὸ ἀπόψεως ἱστορικῆς, βῆμα. Εἰς τὸ βῆμα αὐτό, συνέβαλον δύο Πρωθυπουργοί, δύο Κυβερνήσεις, δύο Χῶραι. Ἦτο φυσικὸν νὰ συναποφασίσουν οἱ Πρωθυπουργοί, ὅπως αἱ ἐνώπιον τῶν Βουλῶν των ἀνακοινώσεις γίνουν ταυτοχρόνως, γίνουν κατὰ τὴν αὐτὴν ἡμέραν.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ.

Συνεχίζεται ἡ αʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τοῦ Δημοτικοῦ καὶ Κοινοτικοῦ Κώδικος κλπ.». Εὑρισκόμεθα εἰς τὸ ἄρθρον 7. Ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς, ἔχει τὸν λόγον.

§23Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι αἱ διατάξεις τοῦ ἄρθρου 7, ὡς διατυποῦνται εἰς τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον νόμου, δὲν ἔχουν σχέσιν ἢ συνάφειαν μὲ τὸ ἄρθρον 99 τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλει πράγματι καθολικὴν ψηφοφορίαν κατὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχόντων, ὡς δὲ ὀρθῶς ὑπεστηρίχθη, εἰς τὴν ἔννοιαν τῆς καθολικότητος ἐνυπάρχει καὶ ἡ ἔννοια τῆς μυστικότητος. Τὸ ἄρθρον 7, τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου νόμου, καθορίζει τὴν διαδικασίαν τῆς ἐκλογῆς τοῦ δημάρχου, μετὰ τὴν ἀνακοίνωσιν τῶν ἀποτελεσμάτων τῶν γενικῶν ἐκλογῶν. Εἶναι διατάξεις διαδικαστικαί, αἱ ὁποῖαι ἐπιβάλλονται εἰς τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον, ἐκ τοῦ λόγου, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ προβλέπει τὴν ἔμμεσον ἐκλογὴν τῶν δημάρχων, καὶ ὡς διαδικαστικαὶ διατάξεις καὶ ὡς μὴ ἐξαρτώμεναι ἀπολύτως ἐκ τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 99 τοῦ Συντάγματος, νομίζω, ὅτι ἀφήνουν ἐλεύθερον τὸν ἐκλογικὸν νομοθέτην νὰ καθορίσῃ τὸν τρόπον τῆς διαδικασίας, τὸν τρόπον, δηλαδή, τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς τῶν δημάρχων, ἐὰν θὰ γίνῃ διὰ φανερᾶς ἢ μυστικῆς ψηφοφορίας. Τοῦτο ἔχων ὑπ’ ὄψει μου, κατὰ τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν τοῦ σχεδίου νόμου, ὑπεστήριξα τὴν ἄποψιν, ὅτι, εἰς ἣν περίπτωσιν ἕνας συνδυασμὸς εἰς μίαν πόλιν συγκεντρώσῃ τὸ 51% τῶν ψήφων τοῦ ἐκλογικοῦ Σώματος, εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν θὰ πρέπει νὰ εὕρωμεν τρόπον κατασφαλίσεως τῆς οὕτως ἐκδηλωθείσης λαϊκῆς θελήσεως. Πρὸς ἐξασφάλισιν τῆς ἐκδηλωθείσης τοιαύτης λαϊκῆς θελήσεως, ἐπρότεινα τὴν φανερὰν ψηφοφορίαν διὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ Δημάρχου καὶ τὸν ἀποκλεισμὸν ἐκ τῆς τοιαύτης ψηφοφορίας τῶν ἀναπληρωματικῶν συμβούλων. Νομίζω, ὅτι ἡ διατύπωσις τοῦ ἄρθρου 7, θὰ πρέπει νὰ εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ ἐξασφαλίζεται ἡ ἐπιβολὴ τῆς λαϊκῆς θελήσεως. Ἀφ’ ἧς ἀνακοινωθοῦν τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἐκλογῶν καὶ καταδειχθῇ ποῖοι ἐξελέγησαν, ἱκανοποιεῖται ἡ συνταγματικὴ ἐπιταγὴ περὶ καθολικότητος καὶ μυστικότητος τῆς ψηφοφορίας. Περαιτέρω, ἐφ’ ὅσον ἡ ἐκλογὴ τοῦ Δημάρχου διὰ τοῦ νόμου καθίσταται ἔμμεσος, ἔργον εἶναι νὰ κατασφαλίσῃ τὴν ἐπιβολὴν τῆς λαϊκῆς θελήσεως τῆς ἐκδηλωθείσης διὰ τῶν ἐκλογῶν μέχρι τοῦ τελικοῦ ἀποτελέσματος, ἤτοι τῆς ἐκλογῆς τοῦ Δημάρχου. Εἰς τὴν περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἕνας συνδυασμὸς συγκεντρώσῃ τὸ 51% τῶν ἐκλογέων, ὀρθὸν καὶ δίκαιον εἶναι νὰ κατασφαλισθῇ διὰ τοῦ νόμου ὑπὲρ αὐτοῦ ἡ ἕδρα τοῦ Δημάρχου, διότι, ἄλλως, ὁ νόμος θὰ ἦτο ἀντίθετος πρὸς τὸ ἐκδηλωθὲν φρόνημα τοῦ λαοῦ. Ἡ φανερὰ ψηφοφορία, εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν καὶ ὁ ἀποκλεισμὸς τῆς συμμετοχῆς εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ Δημάρχου καὶ τῶν ἀναπληρωματικῶν συμβούλων, κατασφαλίζει, κατὰ τὴν γνώμην μου, τὴν ἐκδηλωθεῖσαν λαϊκὴν βούλησιν. Πέραν τῆς ἰδικῆς μου αὐτῆς προτάσεως, ἡ Κυβέρνησις υἱοθέτησεν εὐρυτέραν πρότασιν, στηριχθεῖσα εἰς τροπολογίαν τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Διὰ τῆς προτάσεως αὐτῆς, προτείνεται ἡ φανερὰ ψηφοφορία, προκειμένου περὶ ἐκλογῆς τῶν Δημάρχων, χωρὶς τὸν περιορισμὸν τοῦ 51%, τὸν ὁποῖον περιέχει ἡ ἰδική μου πρότασις. Δηλαδὴ εἰς πᾶσαν περίπτωσιν, ἡ ψηφοφορία νὰ γίνεται φανερά. Νομίζω, ὅτι ἡ μυστικὴ ψηφοφορία, προκειμένου περὶ ἐκλογῆς Δημάρχων, εἰς τὰς περιπτώσεις, καθ’ ἃς δὲν συγκεντρώσῃ ἕνας συνδυασμὸς τὸ 51% τῶν ἐγκύρων ψηφοδελτίων, πρέπει νὰ διατηρηθῇ. Εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, δὲν συντρέχει ὁ ἠθικὸς λόγος τῆς περιπτώσεως, καθ’ ἣν εἷς τῶν συνδυασμῶν θὰ συγκεντρώσῃ τὸ 51% τῶν ἐγκύρων ψηφοδελτίων τῆς πόλεώς του καὶ θὰ πρέπει νὰ ἐξασφαλισθῇ δι’ αὐτοῦ ἡ ἕδρα τοῦ Δημάρχου, διότι τοῦτο εἶναι τὸ ἐκδηλωθὲν φρόνημα τοῦ λαοῦ. Εἰς τὴν περίπτωσιν τῆς κατατμήσεως τῶν ψήφων τοῦ ἐκλογικοῦ Σώματος καὶ οὐδεὶς τῶν συνδυασμῶν λάβει τὸ 51% τῶν ψήφων, τοῦτο σημαίνει, ὅτι ἡ πόλις δὲν ἠδυνήθη νὰ ἀναδείξῃ τὸν Δήμαρχον καὶ συνεπῶς ὀρθὸν εἶναι, τὸ Δημαρχαιρεσιακὸν Σῶμα νὰ ἀφεθῇ ἐλεύθερον νὰ ἀναδείξῃ τὸν Δήμαρχον. Καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἡ μυστικὴ ψηφοφορία εἶναι ἡ προτιμοτέρα, ἵνα οἱ ἐκλέκτορες σύμβουλοι εἶναι ἐλεύθεροι νὰ κινηθῶσι διὰ νὰ καταλήξουν εἰς τὸν καλύτερον Δήμαρχον. Καὶ εἰς τὰς περιπτώσεις αὐτάς, θὰ γίνουν συνεννοήσεις, διὰ τὸ καλλίτερον ἀποτέλεσμα.

§24Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Κύριε συνάδελφε, διὰ νὰ λάβῃ ἕνας συνδυασμὸς τὸ 51%, τοῦτο δηλοῖ, ὅτι ὁ ἡγούμενος τοῦ συνδυασμοῦ αὐτοῦ εἶναι μία ἰσχυρὰ προσωπικότης καί, συνεπῶς, θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ συγκρατήσῃ τὴν συνοχὴν τοῦ συνδυασμοῦ του, ἀλλὰ καὶ νὰ συγκεντρώσῃ περὶ αὐτοῦ συμβούλους ἄλλων συνδυασμῶν.

§25Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Βεβαίως, κύριε συνάδελφε, τὸ νὰ συγκεντρώσῃ ἕνας συνδυασμὸς τὸ 51%, συνάγεται, ὅτι ὁ ἡγήτωρ αὐτοῦ, εἶναι μία ἰσχυρὰ προσωπικότης. Ἀλλὰ ἡ προσωπικότης αὐτὴ θὰ κινδυνεύῃ νὰ μὴ ἐκλεγῇ Δήμαρχος, διότι ἡ διαφορὰ τοῦ ποσοστοῦ μὲ τὸ ὑπολειπόμενον 49% εἶναι μικρά, ἐξικνουμένη εἰς ἕνα ἢ δύο συμβούλους, οἵτινες εἶναι δυνατόν, διὰ τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας, νὰ μεταστῶσιν εἰς ἄλλον συνδυασμὸν καὶ νὰ ἀλλοιώσουν βασικῶς τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐκλογῶν. Διὰ τὴν πρόληψιν τῆς ἀλλοιώσεως αὐτῆς τῆς ἐκλογῆς νομίζω, ὅτι εἰς περίπτωσιν, καθ’ ἣν εἷς συνδυασμὸς λάβῃ τὸ 51%, ἡ ψηφοφορία νὰ εἶναι φανερά. Εἰς περιπτώσεις ὅμως, κατὰ τὰς ὁποίας οὐδεὶς τῶν συνδυασμῶν συγκεντρώσῃ τὸ 51%, τότε ἀπαραιτήτως ἐπιβάλλεται ἡ ψηφοφορία νὰ γίνεται μυστική, ἵνα τὸ Δημαρχαιρεσιακὸν Σῶμα κινηθῇ ἐλευθέρως διὰ τὴν ἀνάδειξιν τοῦ καλυτέρου, κατὰ τὴν γνώμην του, Δημάρχου. Πέραν αὐτῶν, νομίζω, ὅτι ἡ ἐκλογὴ τοῦ Δημάρχου πρέπει νὰ συντελῆται ἀπαραιτήτως τὴν πρώτην Κυριακὴν ἄνευ τῆς ἑβδομαδιαίας ἀναβολῆς, ποὺ προβλέπει τὸ νομοσχέδιον, εἰς περίπτωσιν ποὺ δὲν καταστῇ δυνατὸν κατὰ τὴν πρώτην συνεδρίασιν νὰ ἐκλεγῇ Δήμαρχος. Θὰ πρέπει νὰ προβλεφθῇ διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ἡ ἐκλογὴ νὰ ἀρχίζῃ καὶ νὰ περατοῦται τὴν πρώτην Κυριακήν, ἐπαναλαμβανομένη πολλάκις ἔστω καὶ κατὰ τὴν διαδικασίαν τοῦ νόμου, μέχρις ὅτου ἀναδειχθῇ ὁ Δήμαρχος.

§26Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Κύριε συνάδελφε, μεταστάσεις γίνονται καὶ μεταξὺ τῶν βουλευτῶν καὶ ἐρχόμεθα νὰ ψηφίσωμεν νόμον, διὰ ν’ ἀπαγορεύσωμεν τὰς μεταστάσεις εἰς τοὺς δημοτικοὺς συμβούλους, δηλαδὴ νὰ λάβωμεν ἀστυνομικὰ μέτρα μόνον διὰ τοὺς δημοτικοὺς συμβούλους καὶ ὄχι διὰ τοὺς βουλευτάς; Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, νὰ ψηφίσωμεν νόμον καὶ νὰ εἴπωμεν, ὅτι ὅσοι μεθίστανται ἀπὸ τοῦ ἑνὸς κόμματος εἰς ἕτερον, ἐκπίπτουν τοῦ ἀξιώματος, καὶ νὰ ἐπανεμφανίζωνται ἐνώπιον τοῦ λαοῦ.

§27Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε συνάδελφε, τὴν ἑπομένην τῶν ἐκλογῶν, τὸ θεωρεῖτε ἠθικὸν νὰ γίνωνται μεταστάσεις Δημοτικῶν Συμβούλων ἢ καὶ βουλευτῶν;

§28Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Καθόλου.

§29Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ἐὰν ἔχετε διάθεσιν νὰ ἀπατήσετε καὶ τὸν λαὸν καὶ ἐκείνους τοὺς ὁποίους συνεργάζεσθε, εἶσθε ἀνάξιος. Ἐφ’ ὅσον κατέρχονται εἰς τὴν ἐκλογὴν μὲ ἕνα συνδυασμόν, τὴν ἑπομένην τῶν ἐκλογῶν οἱ Σύμβουλοι τοῦ ἰδίου συνδυασμοῦ, ὀφείλουν νὰ πειθαρχήσουν εἰς τὸν ἡγούμενον τοῦ συνδυασμοῦ, διότι πρὸ τῆς ἐκλογῆς των ἦσαν σύμφωνοι μὲ τὸ ἐκτεθὲν πρόγραμμά του. Ἄν μετὰ παρέλευσιν χρόνου τινὸς κρίνουν, ὅτι ὁ Δήμαρχος δὲν πολιτεύεται ἐντὸς τοῦ προγράμματος, τὸ ὁποῖον εἶχον ἐκθέσει ἐνώπιον τοῦ λαοῦ, τότε, ἀσφαλῶς, ἔχουν τὸ δικαίωμα οἱ σύμβουλοι νὰ μεταστοῦν καὶ νὰ ἐκθέσουν τοὺς λόγους τῆς διαφωνίας των, ὅπως πράττουν καὶ οἱ βουλευταί. Πρὸς κατασφάλισιν τῶν ἀνηθίκων αὐτῶν μεταστάσεων, εἰς τὴν περίπτωσιν τῆς πλειοψηφίας τοῦ 51%, συντάσσομαι ὑπὲρ τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν.

§30Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἀντιμετωπίζετε μόνον τὴν περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ συνδυασμὸς θὰ λάβῃ τὸ 51%. Ἡ περίπτωσις αὐτή, ὅμως, θὰ εἶναι σπανιωτάτη, καί, πράγματι, ἡ μετάστασις τὴν ἑπομένην τῶν ἐκλογῶν θὰ εἶναι ἀξιοκατάκριτος. Δὲν νομίζω, ὅμως, ὅτι λόγῳ τῆς σπανιωτάτης αὐτῆς περιπτώσεως, πρέπει νὰ μεταβληθῇ ἡ ἀρχὴ τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας. Ὁ κίνδυνος συναλλαγῆς, προέρχεται ἀπὸ τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν οὐδεὶς συνδυασμὸς θὰ συγκεντρώσῃ τὴν πλειοψηφίαν. Αὐτὸς ὁ κίνδυνος, εἴτε διὰ τῆς φανερᾶς, εἴτε διὰ τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας, δὲν ἀποφεύγεται.

§31Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Εἶπον, ὅτι εἰς τὴν περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν θὰ συγκεντρώσῃ οὐδεὶς συνδυασμὸς τὸ 51%, τότε θὰ ἐπιτρέψωμεν εἰς τὸ Συμβούλιον ἐλευθέρως ν’ ἀποφασίσῃ διὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ, κατὰ τὴν γνώμην μου, καταλληλοτέρου προσώπου ὡς Δημάρχου καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν συντάσσομαι ὑπὲρ τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας. Ὡς πρὸς τὴν ἀναβολὴν τῶν ἐκλογῶν διὰ τὴν ἑπομένην Κυριακήν, τὴν θεωρῶ ἐπικίνδυνον, διότι θὰ δώσῃ εὐκαιρίαν ἀναπτύξεως συναλλαγῶν ἢ ἀνηθίκων συνεννοήσεων, διὰ τὴν ὑπερίσχυσιν ὄχι τοῦ καταλληλοτέρου, ἀλλὰ τοῦ ἐπιτηδειοτέρου εἰς μανοῦβρες προσώπου. Ὡς πρὸς τὴν πλειοψηφίαν τῶν ⅔ τῶν Συμβούλων, κατὰ τὴν πρώτην ἐκλογήν, νομίζω, ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ δὲν ἔχει πρακτικὸν ἀποτέλεσμα καὶ ὁδηγεῖ εἰς παρεκτροπάς, τὰς ὁποίας θέλομεν νὰ ἀποφύγωμεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν Δήμαρχος θὰ ἐκλέγεται καὶ ἐκ τῆς πρώτης ἐκλογῆς, ὁ συγκεντρώνων τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Δημοτικῶν Συμβούλων. Αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις, κύριοι συνάδελφοι, εἶχον νὰ κάμω, καὶ νομίζω, ὅτι ἐὰν γίνουν ἀποδεκταί, θὰ βελτιωθοῦν αἱ διατάξεις τοῦ ἄρθρου τούτου καὶ ὁ θεσμὸς τῆς αὐτοδιοικήσεως θὰ τονωθῇ καὶ θὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ ἐκλογὴ τῶν καλλιτέρων δημάρχων καὶ θὰ ἐναρμονίζεται πρὸς τὴν βούλησιν τοῦ ἐκλογικοῦ σώματος τῶν πόλεων.

§32Β. ΠΑΠΑΡΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, τὸ θέμα τοῦ ἐὰν ἡ ψηφοφορία πρέπει νὰ εἶναι μυστικὴ ἢ φανερά, ἔχει ἐξαντληθῆ τόσον ἀπὸ συνταγματικῆς, ὅσον καὶ ἀπὸ οὐσιαστικῆς πλευρᾶς. Ἀπὸ συνταγματικῆς πλευρᾶς δὲν δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ σοβαρῶς, ὅτι ὑπάρχει συνταγματικὸν διὰ τὴν καθιέρωσιν τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας. Ἡ διατύπωσις τοῦ ἄρθρου 99 εἶναι σαφὴς καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀμφισβητηθῇ, ὅτι ἡ φανερὰ ψηφοφορία δὲν ἀντίκειται εἰς τὸ Σύνταγμα. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ θέμα τῆς οὐσίας, ἀμφότεραι αἱ ἑκατέρωθεν τεθεῖσαι ἀπόψεις ἔχουν τὰ ἐπιχειρήματά των. Ἀπὸ τὴν διεξαχθεῖσαν χθὲς συζήτησιν, νομίζω, ὅτι τὰ περισσότερα τῶν ἐπιχειρημάτων συνηγοροῦν ὑπὲρ τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας. Ἡ φανερὰ ψηφοφορία, πρῶτον, διὰ τοῦ αὐτοσεβασμοῦ καὶ τοῦ αὐτοελέγχου ποὺ ἐπιβάλλει εἰς τοὺς ἐκλέκτορας, ἐξασφαλίζει τὴν ἐκλογὴν τοῦ καλλιτέρου προσώπου ὡς Δημάρχου. Ὅταν, εἰς φανερὰν ψηφοφορίαν, οἱ σύμβουλοι εὑρεθοῦν πέριξ μιᾶς τραπέζης, θὰ διστάσουν πολὺ νὰ μὴ ἐκλέξουν τὸν καλλίτερον. Δεύτερον ἐπιχείρημα εἶναι, ὅτι ἡ φανερὰ ψηφοφορία ἐξασφαλίζει τὴν συμμόρφωσιν τῶν ἐκλεκτόρων, πρὸς τὴν ἐντολὴν τῶν ἐντολέων των. Καὶ τοῦτο, ἀπὸ διπλῆς ἀπόψεως. Πρῶτον, τῆς ἐντὸς τοῦ αὐτοῦ συνδυασμοῦ συμμορφώσεως τῶν συμβούλων πρὸς τὴν ἐντολὴν τῶν ἐκλογέων των, διότι δὲν εἶναι δυνατόν, εἷς σύμβουλος νὰ ἐκλέγεται ὑπὸ τὴν σημαίαν ἑνὸς συνδυασμοῦ καὶ κατόπιν νὰ μεθίσταται μὲ διαφόρους συναλλαγὰς εἰς ἕτερον συνδυασμόν, παραβιάζων οὕτω τὴν ἐντολὴν τῶν ἐκλογέων του. Ἡ πεῖρα τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1951, ὑπῆρξε πικρά. Περίπτωσις μεταστάσεως ἑνὸς συμβούλου, προκύπτει εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν εἷς συνδυασμὸς δὲν συγκεντρώσει τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν, τοὐτέστιν τοῦ 51%. Ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, ἡ μετάστασις μὲ τὴν φανερὰν ψηφοφορίαν, θὰ κινηθῇ πρὸς συγγενῆ ψηφοδέλτια καὶ δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν ὁ ἐκλέκτωρ νὰ μεταστῇ εἰς τὴν ἀντίπεραν ὄχθην, κατὰ τρόπον στραγγαλίζοντα τὴν θέλησιν τοῦ ἐθνικόφρονος κόσμου. Θὰ ἀναμετρήσῃ τὴν εὐθύνην του ἔναντι τῶν ἐκλογέων του, προκειμένου νὰ εὑρεθῇ ἀντιμέτωπος πρὸς τὴν ἐντολήν των καὶ τὴν θέλησίν των. Νομίζω, συνεπῶς, ὅτι πρέπει νὰ ταχθῶμεν ὑπὲρ τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας.

§33Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Τρία εἶναι τὰ σημεῖα τοῦ συζητουμένου ἄρθρου, τῶν ὁποίων ζητεῖται ἡ τροποποίησις διὰ τῆς προτάσεως τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Τὸ πρῶτον, εἶναι νὰ μετέχουν διὰ τὴν ἀνάδειξιν τοῦ Δημάρχου μόνον οἱ ἐκλεγέντες τακτικοὶ δημοτικοὶ σύμβουλοι. Ἐπ’ αὐτοῦ, δὲν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ προσθέσω τί, διότι διεπιστώθη ταυτότης ἀντιλήψεων Βουλῆς καὶ Κυβερνήσεως διὰ τὴν παραδοχὴν τῆς τροποποιήσεως. Τὸ δεύτερον σημεῖον, εἶναι ἡ καινοτομία, τὴν ὁποίαν εἰσάγει τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον τῆς ηὐξημένης πλειοψηφίας τῶν δύο τρίτων τῶν ἐκλεκτόρων, διὰ τὴν ἀνάδειξιν τοῦ Δημάρχου, κατὰ τὴν πρώτην ψηφοφορίαν. Ὁ νόμος τοῦ 1950, ἐζήτει ἁπλῆν πλειοψηφίαν. Ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ δὲν ἐδόθησαν ἐξηγήσεις, διατὶ εἰς τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον εἰσάγεται αὐτὴ ἡ περίεργος καινοτομία καὶ ἀπὸ τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν μεταβαίνομεν εἰς τὴν καταπληκτικὴν τοιαύτην τῶν ⅔. Σκοπὸς τῆς διατάξεως ταύτης εἶναι, διὰ νὰ εἶναι βεβαία ἡ Κυβέρνησις, ὅτι οὐδεὶς θὰ ἐκλεγῇ Δήμαρχος κατὰ τὴν πρώτην Κυριακὴν καὶ τοιουτοτρόπως, θὰ μεταβῶμεν εἰς δευτέραν ψηφοφορίαν κατὰ τὴν ἑπομένην Κυριακήν, μὲ τὰς γνωστὰς δυνατότητας, κατὰ τὸ μεσολαβοῦν διάστημα τῶν παρεμβάσεων καὶ τῶν συναλλαγῶν. Ὁ κ. ὑπουργός, ἐνῷ ἐπικαλεῖται τὴν πρότασιν τῆς Ἑνώσεως τῶν Δήμων διὰ τὴν φανερὰν ψηφοφορίαν, ἀγνοεῖ τὸ δεύτερον σκέλος αὐτῆς τῆς ἰδίας προτάσεως περὶ ἐγκαταλείψεως τῆς ηὐξημένης πλειοψηφίας τῶν ⅔. Νομίζω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀρκεσθῶμεν εἰς ἀπόλυτον πλειοψηφίαν καὶ τὴν διεξαγωγὴν τῆς δευτέρας ψηφοφορίας, ἐν συνεχείᾳ τῆς πρώτης. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ζητῇ ἡ Κυβέρνησις, καθ’ ἣν στιγμὴν ἡ ἰδία κυβερνᾷ τὴν Χώραν ἐν ὀνόματι μόνον τοῦ 40% τῶν Ἑλλήνων, νὰ ζητῇ διὰ τὸν Δήμαρχον τὴν πλειοψηφίαν τῶν 75%. Τὸ τρίτον σημεῖον τοῦ ὑπομνήματος τῆς Κεντρικῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων ἀφορᾷ τὴν φανερὰν ψηφοφορίαν. Ἡ Κυβέρνησις τώρα σκέπτεται, τίνι τρόπῳ θὰ ματαιώσῃ τὴν συναλλαγήν, ἡ ὁποία ὅπως ἀνεπτύξαμεν κατὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, εἶναι ἐπακόλουθον τῆς ἐμμέσου ψηφοφορίας, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς ἀπεκρούσαμεν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ὁ κίνδυνος τῆς συναλλαγῆς ὑπάρχει ἐφ’ οἱανδήποτε μορφὴν τῆς ψηφοφορίας καὶ δι’ αὐτὸ θὰ ἔλεγα, ὅτι δὲν πρέπει νὰ παρεκκλίνωμεν τοῦ ὀρθοῦ καὶ παγίου τρόπου τῆς ψηφοφορίας, δηλονότι τῆς μυστικῆς τοιαύτης. Θὰ εἴμεθα ἀνακόλουθοι, ἐὰν ἐπὶ ζητημάτων ἀφορώντων πρόσωπα, ὅπως εἶναι ἡ ψηφοφορία πρὸς ἀνάδειξιν τοῦ Δημάρχου, καθιερώσωμεν τὴν φανερὰν ψηφοφορίαν καὶ νὰ τὴν διατηρήσωμεν διὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ προέδρου τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου καὶ τῶν μελῶν τῆς Δημαρχιακῆς Ἐπιτροπῆς. Ἐξ ἄλλου, εἶναι προφανεῖς οἱ κίνδυνοι, τοὺς ὁποίους ἐγκυμονεῖ ἡ καθιέρωσις τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας καὶ δι’ αὐτὸ τὴν ἀποκρούομεν.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, ἔχει τὸν λόγον.

§35Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ἀντιτίθεμαι ἀπολύτως εἰς τὴν ἰδέαν τῆς καθιερώσεως φανερᾶς ψηφοφορίας. Δὲν πρόκειται νὰ ἀπασχολήσω τὸ Σῶμα μὲ ἐπιχειρηματολογίαν. Θὰ ἀρκεσθῶ νὰ εἴπω, πρῶτον μέν, ὅτι δὲν εἶναι τυχαῖον γεγονὸς τὸ ὅτι, ὅταν συνδέεται μία ψηφοφορία μὲ πρόσωπα, εἰς τὴν Δημοκρατίαν, κατὰ πάγιον κανόνα ἡ ψηφοφορία γίνεται μυστική. Δεύτερον δέ, ὅτι, ὅταν ἀρχίσωμεν νὰ παρεκτρεπώμεθα, ἀπὸ τὴν ἀρχὴν αὐτήν, ὑπάρχει φόβος, ὅτι θὰ προχωρήσωμεν κἄποτε τόσον, ὥστε βαθμηδὸν καὶ κατ’ ὀλίγον, νὰ ἐπιφέρωμεν ἀλλοίωσιν βασικοῦ θεσμοῦ τῆς Δημοκρατίας.

§36Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Θὰ ἤθελον νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῶν Προοδευτικῶν, ἐπὶ τοῦ δόγματος, τὸ ὁποῖον ἐπεκαλέσθη, ὅσον ἀφορᾷ τὰς δημοκρατικὰς ἀρχάς, αἱ ὁποῖαι κρατοῦν καὶ δὲν ἐπιτρέπουν πρόκρισιν τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας, ὡς πρὸς τὴν ἐκλογὴν Δημάρχων. Νομίζω, ὅτι χθὲς ἀπήντησα ἐπὶ τῶν ἀπόψεων αὐτῶν, εἰδικῶς εἰς τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως.

§37Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Δὲν ἤμην παρών.

§38Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Εἰδικώτερον θὰ ἤθελον νὰ ἀναφέρω εἰς τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῶν Προοδευτικῶν, ὅτι τὸ ἰσχῦον Σύνταγμα, ἡ δημοκρατικότης τοῦ ὁποίου δὲν δύναται νὰ τεθῇ ἐν ἀμφιβόλῳ, προῆλθεν ἠθελημένως καὶ ὄχι τυχαίως, εἰς σαφῆ διάκρισιν καὶ ἀντιδιαστολήν, μεταξὺ ψηφοφορίας γενικῆς βουλευτῶν, καὶ ψηφοφορίας πρὸς ἐκλογὴν δημοτικῶν ἀρχόντων. Προκειμένου δὲ περὶ ἐκλογῆς δημοτικῶν, παρέλειψεν ἠθελημένως τὸν περιορισμὸν τῆς μυστικότητος. Προκειμένου περὶ τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον ἀσχολεῖται μὲ τὸ θέμα, εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρήσωμεν ὅτι παρέλειψεν ἐκ παραδρομῆς τὴν μυστικὴν ψηφοφορίαν; Ἀντιθέτως ἠθέλησε νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τὸν κοινὸν νομοθέτην τὴν καθιέρωσιν τῆς φανερᾶς ἐκλογῆς καὶ αὐτῶν τῶν συμβούλων. Τὸ μόνον ποὺ ἠδύνατο νὰ ἀναφερθῇ εἶναι, ὅτι ὑπάρχει συνήθεια μυστικῆς ψηφοφορίας.

§39Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ἀπαντῶ εἰς τὸν ἀξιότιμον κύριον ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι, ὅταν ὑποστηρίζῃ κανεὶς δογματικὰς ἀρχὰς καὶ τὴν ἔννοιαν τῆς Δημοκρατίας, αὐτὸ δὲν σημαίνει ὅτι ὑποστηρίζει ταὐτοχρόνως καὶ ἀντισυνταγματικότητα. Δὲν ὡμίλησα περὶ συνταγματικότητος ἢ ἀντισυνταγματικότητος. Εἶπον ὅτι, κατὰ παγίαν καὶ μακρὰν παράδοσιν, ἡ ἔννοια τῆς Δημοκρατίας, εἶναι συνυφασμένη, προκειμένου περὶ ἐκλογῆς προσώπων, μὲ τὴν μυστικὴν ψηφοφορίαν. Δὲν σημαίνει, ὅτι ἐὰν προέβητε εἰς μεταβολήν, παρεβιάσατε τὸ Σύνταγμα. Εἶπον, ὅμως, ὅτι οὕτω ἀνοίγετε ἕνα κακὸν δρόμον, ὅσον ἀφορᾷ τὴν Δημοκρατίαν.

§40Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἐπεκαλέσθην τὸ Σύνταγμα διὰ τὸν ἑξῆς λόγον: Ἐὰν θεωρηθῇ, ὅτι παρεβίασα μίαν μακρὰν παράδοσιν, τότε θὰ πρέπει νὰ δεχθῶμεν, ὅτι τὸ Σύνταγμα πρῶτον προῆλθεν εἰς τὴν τοιαύτην παραβίασιν τῆς παραδόσεως διότι, αὐτό, ἠθελημένως, τὸ ἐπαναλαμβάνω, κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἄποψιν, αὐτὸ λέγω, τὸ Σύνταγμα ἠθέλησε νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν μυστικὴν ψηφοφορίαν. Ἐάν, λοιπόν, ἐπεζητήθη μεταβολὴ μιᾶς ἀρχῆς, ἡ ὁποία ἴσχυσεν, αὕτη προῆλθεν ἀπὸ μέρους τοῦ Συντάγματος τοῦ 1952.

§41Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Κύριε ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸ ἐπιχείρημά σας στηρίζεται εἰς ἑρμηνείαν σας ὡρισμένων παραγράφων τοῦ Συντάγματος, δὲν ἀναφέρεται εἰς ρητὴν ἐπιταγὴν τοῦ Συν)τος. Αὐτὸ θὰ ἦτο βασικόν. Ἐκ τῆς ἑρμηνείας σας, ὅμως, δὲν ἐμποδίζομαι ἐγὼ νὰ θεωρῶ, ὅτι ἡ πρώτη ἐφαρμογὴ τῆς ἐπιμάχου διατάξεως θὰ ἀπετέλει ἀπαρχὴν ἀλλοιώσεως ἀπὸ οὐσιαστικῆς ἀπόψεως γνησίας καὶ παγίας δημοκρατικῆς ἀρχῆς.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Χατζηδημητρίου ἔχει τὸν λόγον.

§43Δ. ΧΑΤΖΗΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ὑποστηρίζω τὰς δύο προτάσεις τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων Ἑλλάδος. Καὶ ὡς πρὸς μὲν τὴν πρώτην, δηλαδὴ τὴν ἀφορῶσαν τὸν περιορισμὸν τῶν ἐκλεκτόρων εἰς μόνον τοὺς ἐκλεγέντας τακτικοὺς συμβούλους, νομίζω, ὅτι δὲν ὑπάρχει καμμία διαφωνία. Ὡς πρὸς τὴν δευτέραν, ὅμως, πρότασιν, δηλαδὴ τῆς φανερᾶς δηλονότι ψηφοφορίας τῶν ἐκλεκτόρων, ὑπεστηρίχθησαν δύο κυρίως ἐπιχειρήματα: Πρῶτον, ὅτι δῆθεν νοθεύεται τὸ δημοκρατικὸν πολίτευμα ἢ ἡ Δημοκρατία, καί, δεύτερον, ὅτι ἀποτελεῖ ἀναχρονισμόν. Νομίζω, ὅτι, ὅταν ὑποστηρίζωμεν νὰ γίνῃ φανερὰ ψηφοφορία, τὸ πράττομεν αὐτό, διότι θέλομεν νὰ περιορίσωμεν τὴν συναλλαγήν. Τὸ μειονέκτημα, τὸ ὁποῖον ἐμπεριέχει ἡ μυστικὴ ψηφοφορία, εἶναι μεγάλο. Διὰ τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας, περιορίζομεν τὰ μειονεκτήματα αὐτά, ὥστε νὰ ἱκανοποιῆται καὶ τὸ πνεῦμα τῆς Δημοκρατίας καὶ νὰ γίνεται ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἠθέλησεν ὁ ἐκλογεύς. Ἑπομένως, δὲν ἔχομεν νόθευσιν τῆς ἐννοίας τῆς Δημοκρατίας, ἀλλ’ ἀντιθέτως, ἔχομεν ἀπόλυτον ἀνταπόκρισιν εἰς τὸ πνεῦμα, εἰς τὸ γνήσιον πνεῦμα τῆς Δημοκρατίας. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν δεύτερον ἰσχυρισμόν, ὅτι δῆθεν, ἡ φανερὰ ψηφοφορία ἀποτελεῖ ἀναχρονισμόν, κατὰ τὸν κ. Ζίγδην, νομίζω, ὅτι αὐτὸ δὲν εἶναι ἀκριβές, διότι εἰς πλείστας περιπτώσεις εἰς τὸ δημοκρατικόν μας πολίτευμα χρησιμοποιεῖται ἡ φανερὰ ψηφοφορία. Ἑπομένως, νομίζω, ὅτι ὀρθῶς ὑποστηρίζεται ἀπὸ τὴν πλειοψηφίαν τῆς Βουλῆς ἡ φανερὰ ψηφοφορία, διότι διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ μειώσωμεν τὰ ἐλαττώματα τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας, δηλονότι τὴν συναλλαγήν. Ἐκπλήσσομαι δὲ μὲ τὴν ἄποψιν τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς, ἡ ὁποία, ὅταν μὲν ὑπεστήριζε τὴν ἄμεσον ἐκλογὴν τῶν δημάρχων, τὴν ὑπεστήριζε μὲ τὸ κύριον ἐπιχείρημα, ὅτι τάχα θὰ γίνῃ συναλλαγὴ μὲ τὴν ἔμμεσον ἐκλογὴν τοῦ δημάρχου. Καὶ ἐρωτῶ, μὲ τὴν μυστικὴν ψηφοφορίαν τῶν ἐκλεκτόρων δὲν θὰ ἔχωμεν τοῦ χειρίστου εἴδους τὴν συναλλαγήν; Ἑπομένως, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ ἀποδεκτὴ ἡ πρότασις τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων καὶ νὰ ψηφίσωμεν τὴν ἀνοικτὴν ἢ φανερὰν ψηφοφορίαν.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Γιαννόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§45Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅσον ἀφορᾷ, κ. Πρόεδρε, τὴν συνταγματικότητα τῆς διατάξεως τῆς καθιερώσεως τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας, δὲν νομίζω, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ σοβαρὸς λόγος περὶ συνταγματικοῦ κωλύματος, εἴτε διὰ τῆς γραμματικῆς, εἴτε διὰ τῆς λογικῆς ἑρμηνείας τῆς σχετικῆς συνταγματικῆς διατάξεως. Ἀπομένει τὸ ζήτημα τῆς οὐσίας. Ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος, ὑπεστήριξε χθές, ὅτι διὰ τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας ἀποδεικνύεται ἀμέσως ἡ πραγματοποίησις τῆς τυχὸν συνομολογηθείσης συναλλαγῆς. Δηλαδή, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραβῇ τὴν συμφωνίαν, διότι ἡ ἀπόδειξις εἶναι ἄμεσος. Ἐνῷ διὰ τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας δὲν ἐπιτυγχάνεται ἡ συναλλαγή, διότι θὰ ψηφίσω μυστικὰ καὶ συνεπῶς, δὲν εἶναι ἀποδεδειγμένον, ἐὰν συνεμορφώθην μὲ τὴν συμφωνίαν ἢ ὄχι, ἐγώ, ἀντιθέτως, ὑποστηρίζω, ὅτι διὰ τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας ἡ παρακολούθησις καὶ ὁ ἔλεγχος ἀπὸ μέρους τῶν ἐνδιαφερομένων εἶναι ἀσφαλὴς καὶ μόνον τὸ κοινόν, δηλαδὴ οἱ ἐντολεῖς τοῦ πληρεξουσίου δὲν θὰ εἶναι ἐκ τοῦ ἀσφαλοῦς πληροφορημένοι περὶ τῆς ψήφου τοῦ ἐντολοδόχου των. Σεῖς παιδιόθεν ἀσχολεῖσθε μὲ τὰ κομματικὰ καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὄχι μόνον εἰς τὸ συμβούλιον τὸ δημοτικὸν εἶσθε εἰς θέσιν νὰ παρακολουθήσετε τὴν μυστικὴν ψηφοφορίαν, ἀλλὰ ἀκόμη καὶ εἰς τὸ ἐκλογικὸν τμῆμα, ὅταν ἡ ἐκλογὴ διεξάγεται μὲ ψηφοδέλτια. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι εἴμεθα εἰς θέσιν ἡμεῖς οἱ πολιτευταὶ τοὺς ψηφοφόρους, οἱ ὁποῖοι ψηφίζουν μὲ ψηφοδέλτια, νὰ τοὺς παρακολουθήσωμεν εἴτε διὰ τῆς θέσεως τοῦ σταυροῦ, εἴτε διὰ τοῦ χειρογράφου ψηφοδελτίου. Ποῖοι παρακολουθοῦν καὶ ἐλέγχουν τὸν ἐκλογέα; Οἱ ἐνδιαφερόμενοι. Ποῖοι τὸν ἀγνοοῦν; Οἱ μὴ ἐνδιαφερόμενοι ἀμέσως. Ὁ ἐνδιαφερόμενος πολιτευτὴς θὰ παρακολουθῇ καὶ πολὺ περισσότερον εἰς τὸ δημοτικὸν συμβούλιον τὴν ἐκλογὴν καὶ θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ ἐὰν ἐτηρήθη ἡ συμφωνία. Ἡ παρακολούθησις γίνεται εὐχερῶς. Ποῖος, ὅμως δὲν γνωρίζει τὴν συναλλαγὴν καὶ δύναται νὰ ἀποταθῇ διὰ τὴν ψῆφον τῶν συμβούλων; Δὲν τὴν γνωρίζει τὸ κοινόν, δηλαδὴ οἱ ἐκλογεῖς δὲν τὴν γνωρίζουν. Καλύπτεται, λοιπόν, ὁ σύμβουλος διὰ τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας, ὄχι ἔναντι ἐκείνου ποὺ ἦλθεν εἰς συνεννόησιν, ἀλλὰ ἔναντι τῶν ἐκλογέων του. Καὶ ἀπέναντι τῶν ἐκλογέων του θὰ ὤφειλε νὰ ἀναλάβῃ τὰς εὐθύνας τῆς ψήφου του, ἥτις ὅταν εἶναι φανερὰ εἶναι δημοσία, γενική. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον πιστεύω, ὅτι ἡ φανερὰ ψηφοφορία ἐξασφαλίζει περισσότερον ἀδιαφιλονικήτως ἀπὸ τὴν συναλλαγὴν καὶ θέτει τὸν ἐκλέκτορα ἀντιμέτωπον τῆς κοινῆς γνώμης καὶ τῶν ἐκλογέων του. Καὶ αὐτὸ ἔχει καὶ ἕνα ἄλλο μεγάλο πλεονέκτημα. Τὸ ὅτι διὰ τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας ὁ ἐκλέκτωρ δὲν θὰ δύναται εὐκόλως νὰ ἀποστήσῃ πρὸς τὴν ἐντολὴν καὶ τὴν θέλησιν τῶν ἐκλογέων του. Ἐλέχθη, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκλέξουν τὸν χειρότερον. Καὶ πράγματι διὰ τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ τοῦτο. Διὰ τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας δὲν θὰ τολμήσῃ εὐκόλως νὰ τὸ πράξῃ, διότι ἔχει νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸν λαόν. Ὅταν ἐξέλθουν οἱ ἐκλέκτορες ἀπὸ τὴν συνεδρίασιν μὲ ἐκλογὴν τοῦ χειροτέρου καὶ μὲ φανερὰν ψηφοφορίαν, ὥστε νὰ εἶναι γνωστοὶ οἱ ψηφίσαντες τὸν χειρότερον, τότε ἡ θέσις των ἔναντι τοῦ ἐνδιαφερομένου κοινοῦ θὰ εἶναι δεινή. Τοῦτο ἐξασφαλίζει κατὰ ἕνα τρόπον τὴν ἐκλογὴν τοῦ καλυτέρου. Ἔγινεν ἕνας παραλληλισμὸς ἀτυχέστατος καὶ ἀπὸ μέρους τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν, ὅτι εἰς τὴν Δημοκρατίαν αἱ προσωπικαὶ ἐκλογαὶ φέρουν πάντοτε τὸν μυστικὸν χαρακτῆρα. Ποίας ἐννοοῦμεν προσωπικὰς ἐκλογάς; Ἐκλογὴ τοῦ Προεδρείου τῆς Βουλῆς. Πράγματι, ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἐκλέγεται διὰ μυστικῆς ψηφοφορίας. Οἱ κοσμήτορες, οἱ γραμματεῖς, αἱ διώξεις τῶν βουλευτῶν καὶ γενικῶς τὰ προσωπικὰ ζητήματα ἀποφασίζονται διὰ μυστικῆς ψηφοφορίας. Ἀλλ’ ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἐκλέγεται διὰ μυστικῆς ψηφοφορίας διὰ νὰ διευθύνῃ τὰς συνεδριάσεις τοῦ Σώματος καὶ ὄχι διὰ νὰ κυβερνᾷ. Εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ Δημάρχου δὲν ὑπάρχει προσωπικὸν ζήτημα, εἶναι μία πολιτικὴ ἐνέργεια. Ὅπως εἶναι καὶ διὰ τὸν Πρωθυπουργόν, τὸν ὁποῖον ἐκλέγει ἡ Βουλή, διότι καὶ διὰ τῆς δεδηλωμένης κατὰ τὸ παρελθόν, καὶ διὰ τῆς καθιερωθείσης συνταγματικῆς ἀρχῆς, εἰς τὸ νεώτερον Σύνταγμα, ὁ Πρωθυπουργὸς ἐκλέγεται πράγματι ἀπὸ τὴν Βουλήν. Ἐκεῖ, λοιπόν, ἡ ψηφοφορία εἶναι φανερά, διότι ἡμεῖς οἱ ἐκλέκτορες βουλευταὶ πρέπει νὰ γινώμεθα ὑπεύθυνοι ἀπέναντι τοῦ λαοῦ, ἐὰν τοῦ δώσωμεν καλὸν Πρωθυπουργὸν καὶ καλὴν Κυβέρνησιν καὶ πρέπει νὰ ἔχωμεν φανερὰν τὴν θέσιν μας, μὲ φανερὰν ψηφοφορίαν καὶ θὰ ἔχωμεν τὴν εὐθύνην τῆς ἐκλογῆς τῆς Κυβερνήσεως. Κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον οἱ ἐκλέκτορες τοῦ Δημάρχου καὶ οἱ ἐκλέκτορες τῶν Προέδρων τῶν Κοινοτικῶν Συμβουλίων πρέπει νὰ ἔχουν τὴν εὐθύνην τῆς ἐκλογῆς των ἀπέναντι τῶν ἐκλογέων των. Ὁ παραλληλισμὸς τῆς ἐκλογῆς τοῦ δημάρχου πρὸς τὴν ἐκλογὴν τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς δὲν εἶναι ἀτυχής. Ἀπεναντίας, θὰ πρέπει νὰ παραλληλισθῇ ἡ ἐκλογὴ τοῦ Δημάρχου πρὸς τὴν ἐκλογὴν τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς δὲν πρόκειται νὰ κυβερνήσῃ. Πρόκειται νὰ διευθύνῃ τὰς ἐργασίας τοῦ Σώματος καὶ διὰ τὸν λόγον τοῦτον πρέπει νὰ τελῇ ἐν ἀγνοίᾳ τοῦ ποῖος ἐψήφισε καὶ ποῖος δὲν τὸν ἐψήφισε... Πρέπει νὰ μὴ τὸ γνωρίζῃ διὰ νὰ εἶναι ἴσος πρὸς ὅλους. Ὁ Δήμαρχος, δὲν εἶναι ἄλλο τίποτε παρὰ ὁ κυβερνήτης τοῦ Δήμου. Διὰ τοὺς λόγους αὐτούς, οἵτινες εἶναι ἐντελῶς ἀντικειμενικοὶ καὶ χωρὶς ἐπηρεασμόν, οὔτε ἀπὸ τὴν γνώμην τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων, οὔτε ἀπὸ γνώμας ἄλλων, τάσσομαι ὑπὲρ τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας, πιστεύων, ἀπολύτως, ὅτι διὰ ταύτης ἐπιτυγχάνεται ἡ ὑπευθυνότης τῶν ἐκλεκτόρων ἀπέναντι τοῦ λαοῦ διὰ τὴν καλὴν ἢ κακὴν ἐκλογὴν τοῦ Δημάρχου. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ δεύτερον θέμα, τῶν ⅔, νομίζω, κ. Πρόεδρε, καὶ ἐλπίζω καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ παραδεχθῇ, ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ δὲν εἶναι ἐπιτυχής. Καὶ δὲν εἶναι ἐπιτυχὴς διὰ τὸν ἑξῆς ἁπλούστατον λόγον: Ὑποθέσωμεν, ὅτι συνῆλθε τὴν πρώτην ἡμέραν τὸ δημαρχαιρεσιακὸν συμβούλιον καὶ δι’ ἀπολύτου πλειοψηφίας ἐξέλεξε τὸν Α, ὅστις ὅμως, δὲν συνεκέντρωσε τὰ ⅔. Συνεπῶς, δὲν ἐξελέγη. Μετὰ ταῦτα, συνέρχεται ἐκ νέου τὸ δημαρχαιρεσιακὸν συμβούλιον καὶ δὲν ἐπιτυγχάνεται οὔτε κἂν ἡ ἀπόλυτος πλειοψηφία εἰς τὴν βʹ ἐκλογήν. Καὶ ἔρχεται ἡ γʹ ἐκλογὴ καὶ ἐκλέγεται, ποῖος; Ὁ συγκεντρώσας τὴν σχετικὴν πλειοψηφίαν τῶν παρόντων. Δηλαδή, θὰ ἐκλεγῇ Δήμαρχος εἰς τὴν γʹ ἐκλογὴν ὁ ἔχων τὴν πλειοψηφίαν τῶν παρόντων, ἥτις δυνατὸν νὰ εἶναι πολὺ μικροτέρα ἐκείνης ποὺ συνεκεντρώθη κατὰ τὴν πρώτην ἐκλογήν. Πρόκειται περὶ προφανοῦς ἀνακολουθίας χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ καὶ καμμία σκοπιμότης. Κατὰ τὴν γνώμην μου ἡ πλειοψηφία τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν Συμβούλων εἰς τὴν πρώτην ἐκλογήν, πρέπει νὰ ἀρκῇ διὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ Δημάρχου. Νομίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργός, δὲν πρέπει νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν διάταξιν αὐτήν, ἡ ὁποία οὔτε σκοπιμότητα ἔχει καὶ παρουσιάζει αὐτὴν τὴν ἀνωμαλίαν.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Μπακόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§47Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀπόλυτος ἀλήθεια δὲν ὑπάρχει πουθενά, καὶ εἰς κανὲν ζήτημα. Ὅλα τὰ ζητήματα εἶναι δεκτικὰ συζητήσεως μὲ ἀντιθέτους ἀπόψεις. Ἡ συζήτησις γίνεται μὲ ἐλευθερίαν τῶν βουλευτῶν, κατόπιν δηλώσεως τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν. Ἡ Κυβέρνησις ἀφῆκεν ἐλευθερίαν γνώμης εἰς τοὺς βουλευτάς της νὰ ψηφίσουν ἐπὶ δύο προτάσεων προερχομένων ὄχι ἐκ κυβερνητικῆς πλευρᾶς, ὄχι ἐκ κυβερνητικῆς πρωτοβουλίας, ἐπὶ δύο προτάσεων μάλιστα, ἀντιτιθεμένων πρὸς τὸ κείμενον τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νόμου καὶ προερχομένας ἀπὸ τὴν Ἕνωσιν Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Ἐπειδὴ ἡ Κυβέρνησις ἀποδίδει —ὀρθῶς κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην— ἰδιαιτέραν σημασίαν εἰς τὴν γνώμην τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων, γνώμην ἐκδηλωθεῖσαν διὰ 40 μελῶν τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων καὶ ἐκπροσωποῦσαν τὴν πεῖραν τὴν ὁποίαν οἱ ἐκλεκτοὶ αὐτοὶ Δημοτικοὶ ἄρχοντες ἀπέκτησαν ἐκ τῆς μέχρι τοῦδε ἐφαρμογῆς τῶν διαφόρων κειμένων νόμων περὶ ἐκλογῆς τῶν ὀργάνων τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως. Δύο εἶναι τὰ θέματα αὐτά. Πρῶτον, ἐὰν ἡ ἐκλογὴ τοῦ Δημάρχου θὰ γίνῃ ἀπὸ περιωρισμένον ἀριθμὸν ἐκλεκτόρων, ἀπὸ τοὺς ἐκλεγέντας Συμβούλους ἢ ἀπὸ διπλάσιον ἀριθμὸν περιλαμβανομένων καὶ τῶν ἐπιλαχόντων. Νομίζω, ὅτι κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν ἐξεκαθαρίσθη πλήρως τὸ ζήτημα, χωρὶς νὰ ἐμποδίζῃ οἱονδήποτε νὰ ἔχῃ ἀντίθετον γνώμην, διότι πρέπει νὰ περιορισθῇ τὸ Σῶμα τῶν ἐκλεκτόρων μόνον εἰς τοὺς ἐκλεγέντας δημοτικοὺς συμβούλους. Εἰς αὐτὴν τὴν γνώμην προσχωρῶ καὶ ἐγὼ καὶ δὲν θὰ σᾶς ἀπασχολήσω περισσότερον, διότι κρίνω, ὅτι ἡ γνώμη τῆς μεγάλης πλειοψηφίας τοῦ Σώματος, ὅπως ἐξεδηλώθη χθές, εἶναι σύμφωνος πρὸς αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἐξέθεσα. Ἀπομένει τὸ ἐπίμαχον ζήτημα, τὸ ὁποῖον εὐλόγως προκαλεῖ διαίρεσιν γνωμῶν, τὸ ζήτημα τῆς μυστικῆς ἢ φανερᾶς ψηφοφορίας διὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ δημάρχου. Ἐξετέθησαν δύο ἀπόψεις: Πρώτη εἶναι ἡ νομικὴ καὶ δευτέρα, ἡ ἄποψις, ἂς εἴπωμεν, ἡ δημοκρατική, τοῦ Κόμματος τῶν Προοδευτικῶν. Ἀμφότεραι αἱ ἀπόψεις, ἀμφότεραι αἱ ἀντιθέσεις ὑπεστηρίχθησαν ἐπιμόνως —καὶ ὑπεστηρίχθησαν ἐμμόνως ὀρθῶς— διότι δὲν πρόκειται περὶ θέματος δευτερευούσης σημασίας. Ἀπὸ ἀπόψεως νομικῆς ὑπεστηρίχθη, ὅτι κατὰ τὸ Σύνταγμα δὲν ἐπιτρέπεται ἡ φανερὰ ψηφοφορία, διότι εἶπον, τὸ Σύνταγμα ἀπαιτεῖ καθολικὴν ψηφοφορίαν διὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν ὀργάνων τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ ἐν τῇ φύσει τῆς καθολικότητος ἐνυπάρχει καὶ ἡ μυστικότης. Δὲν θέλω, κ. Πρόεδρε, νὰ ἐπικαλεσθῶ ἐπιχειρήματα ὑπὲρ τὴν ἀντίθετον πρὸς τὴν αἰτίασιν αὐτὴν προσωπικῆς μου γνώμης, τὴν διάφορον διατύπωσιν τοῦ Συντάγματος, ἀναφορικῶς πρὸς τὰ ἄρθρα τὰ ὁποῖα καθορίζουν τὰ τῆς ἐκλογῆς τῶν Βουλευτῶν, ὅθεν ἀπαιτεῖται μυστικὴ ψηφοφορία μὲ τὴν σχετικὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 99 τὸ ὁποῖον καθορίζει τὰ τῆς ἐκλογῆς τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχόντων. Ὄντως, διὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν βουλευτῶν τὸ Σύνταγμα καὶ ὄχι μόνον τὸ ἰσχῦον, ἀλλὰ καὶ τὰ προγενέστερα, ἀπαιτεῖ καθολικὴν καὶ μυστικὴν ψηφοφορίαν. Διὰ τὴν ἐκλογὴν Κοινοτικῶν καὶ Δημοτικῶν ἀρχόντων, ἀπαιτοῦν μόνον καθολικὴν ψηφοφορίαν. Ἄρα ἡ θέλησις τοῦ Συνταγματικοῦ νομοθέτου, εἶναι ἔκδηλον, ὅτι ἐπιτρέπει καὶ φανερὰν ψηφοφορίαν. Ἀλλὰ δὲν στηρίζω τὴν ὑποστήριξιν τῆς γνώμης μου, μόνον εἰς τὴν τυπικὴν αὐτὴν διαφορὰν τοῦ ἄρθρου τοῦ Συντάγματος. Τὴν στηρίζω εἰς τὰς διατάξεις αὐτοῦ τούτου τοῦ νομοσχεδίου ἐπὶ τοῦ ὁποίου συζητοῦμεν. Κύριε Πρόεδρε, δὲν πρέπει νὰ παραγνωρίζωμεν, ὅτι τὸ προκείμενον σχέδιον νόμου εἰσάγει μίαν μεταβολὴν ριζικήν, μεταβολὴν ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τῶν ὀργάνων τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως. Βεβαίως, δὲν ἔχει τὴν πρωτοβουλίαν. Ἐπαναλαμβάνει τὸν νόμον Παπανδρέου 1950, ὁ ὁποῖος πρῶτος καθιέρωσε τὸ ἔμμεσον τῆς ἐκλογῆς Δημάρχων ἐν Ἑλλάδι. Οὐδεὶς λόγος δι’ αὐτό. Ἔπαινος, καὶ δι’ ἡμᾶς χαρά, διότι τὸ τέκνον μας ἐπανέρχεται εἰς τὴν ζωήν. Τί λέγει τὸ νομοσχέδιον; Κύριε Πρόεδρε, ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχὴν τοῦ Σώματος ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου. Τὸ σχέδιον νόμου δὲν ὁμιλεῖ περὶ ἐκλογῆς Δημάρχων. Καὶ ἡ ἐκλογὴ ἀπὸ τὸν λαὸν δὲν γίνεται ὡς ἐκλογὴ Δημάρχου. Ὁ Δήμαρχος ἀγνοεῖται νομικῶς ἀπὸ τὸν λαόν, ὅταν ψηφίζῃ. Χθὲς ἐγένετο μακρὰ συζήτησις ἀναφορικῶς πρὸς τοὺς σταυρούς, ἐὰν ὁ ἕνας σταυρὸς θὰ δίδεται ὑπὲρ τοῦ Δημάρχου καὶ ὁ ἄλλος ὑπὲρ ἑνὸς Συμβούλου. Καὶ εἰς μίαν στιγμήν, ὁ κ. Ὑπουργός, εἶπεν ὁ ἕνας ὑπὲρ Δημάρχου καὶ ὁ ἄλλος ὑπὲρ Συμβούλου. Ἐζήτησα ἐξηγήσεις καὶ ἠρώτησα τὸν κ. Ὑπουργόν, πῶς, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, εὑρίσκεται εἰς ἀντίθεσιν μὲ τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου; Καὶ ἐδέχθη, ὀρθῶς, νὰ εἶναι καὶ οἱ δύο σταυροὶ ὑπὲρ τοῦ Συμβουλίου. Γίνεται, λοιπόν, ἐκλογὴ μόνον κοινοτικῶν καὶ δημοτικῶν Συμβούλων καὶ ἐκεῖ ἀνεξαρτήτως τῶν διατάξεων τοῦ Συντάγματος, ἡ ἐκλογὴ γίνεται μυστική. Ἑπομένως καὶ αἱ ἀπόψεις τῶν ἀντιφρονούντων, ὅτι ἐν τῇ ἐννοίᾳ τῆς καθολικότητος ὑπάρχει καὶ ἡ μυστικότης, πληροῦνται. Μολονότι, κατὰ γενικὸν νομικὸν ἀξίωμα, τὸ Σύνταγμα, ὡς ἐξαιρετικὸς νόμος ἐνισχυμένης νομικῆς ἰσχύος, ἑρμηνεύεται πάντοτε στενῶς. Ἐνῷ εἰς τοὺς κοινοὺς νόμους ἐπιτρέπεται εὐρεῖα ἑρμηνεία, εἰς τὸ Σύνταγμα δὲν ἐπιτρέπεται. Καὶ ἐφ’ ὅσον τὸ Σύνταγμα ἔχει ρητὴν διάταξιν καὶ ὁρίζει μυστικὴν ψηφοφορίαν διὰ τοὺς βουλευτὰς καὶ ὄχι μυστικὴν ψηφοφορίαν διὰ τὰ ὄργανα τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως, δὲν δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ, ὅτι θὰ ὑπάρξῃ ἀντισυνταγματικότης, ἐνῷ μὲ τὸ σύστημα τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς, καθ’ ὅν τρόπον τὸ εἰσάγει τὸ σύστημα τοῦ νομοσχεδίου, ὑπάρχει ἀντισυνταγματικότης. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι ἀντισυνταγματικότης, οὔτε ἀπὸ ἀπόψεως γενικῆς, οὔτε πρακτικῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηριχθῇ, ὅτι ὑπάρχει. Ἐξελέγησαν, λοιπόν, δημοτικοὶ Σύμβουλοι καὶ καλοῦνται νὰ ἐκλέξουν ἐμμέσως τὸν Δήμαρχον. Κύριε Πρόεδρε, εἰσερχόμεθα πλέον εἰς τὴν ἐξέτασιν τῆς οὐσιαστικῆς ἀξίας τῆς μυστικῆς ἢ φανερᾶς ψηφοφορίας. Ἐὰν ἕνας συνδυασμός, σύμφωνα μὲ τὴν διάταξιν τοῦ σχεδίου νόμου, ἐπιτύχῃ τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν τῶν ἐκλογέων, ἔχει καὶ τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν τῶν Συμβούλων. Ἐπειδὴ καὶ εἰς τοὺς Δήμους καὶ εἰς τὰς Κοινότητας, κατὰ τὸ σχέδιον νόμου, ὁ ἀριθμὸς τῶν Κοινοτικῶν Συμβούλων εἰς τοὺς ὁποίους περιοριζόμεθα, εἶναι περιττός, δὲν εἶναι ἄρτιος. Καὶ ἑπομένως, ἔλαβεν τὸ 51% τῶν ἐκλογέων, ἔλαβες καὶ τὸ 51% τῶν ἑδρῶν τῶν Δημοτικῶν Συμβούλων. Συνεπῶς, μὲ οἱονδήποτε ἐκλογικὸν σύστημα, ἠμπορεῖς νὰ ἐκλεγῇς Δήμαρχος. Διότι, ναὶ μὲν ἀπαιτοῦνται τὰ ⅔, ἀλλὰ καὶ ἐὰν δὲν ἐπιτευχθοῦν, πρέπον εἶναι, ὁ νόμος νὰ ἐπιζητήσῃ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν ἠθικὴν τάξιν καί, ἂς εἴπω τὴν λέξιν, τὴν πολιτικὴν εὐπρέπειαν, προκειμένου οἱ δημοτικοὶ Σύμβουλοι νὰ ἐκπληρώσουν ἕνα καθῆκον ἐπιβαλλόμενον εἰς αὐτοὺς ἐκ τοῦ νόμου. Ἡ πρακτική, λοιπόν, ἀξία τοῦ θεσμοῦ ἐμφανίζεται ὅταν οὐδεὶς συνδυασμὸς ἐπιτύχῃ τὸ 51% καὶ ὅταν ἡ ἐκλογὴ Δημάρχου δὲν θὰ γίνῃ μεταξὺ δύο ψηφοδελτίων ἀλλά, τριῶν καὶ ἄνω. Διότι, κ. Πρόεδρε, ἐνέχει σημασίαν ἡ ἐξασφάλισις, ἂς εἴπωμεν τῆς δημοσιότητος, τῆς γνώμης τῶν Δημοτικῶν Συμβούλων περὶ τοῦ ποῖον ἐκ τοῦ κόλπου των, θεωροῦν ἱκανὸν νὰ διοικήσῃ τὸν Δῆμον. Εἶναι δὲ συνέπεια τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου ἡ φανερὰ ψηφοφορία, ἐπειδὴ ἀναπόφευκτον εἶναι δι’ ἣν περίπτωσιν δὲν ὑπάρξῃ ἐκλογὴ Δημάρχου μὲ τὴν πρώτην ψηφοφορίαν, νὰ δοθῇ ὁ ἀπαιτούμενος χρόνος εἰς τοὺς Δημοτικοὺς Συμβούλους νὰ ἔλθουν εἰς μίαν συνεννόησιν περὶ τοῦ ποῖος πρέπει νὰ ἀναδειχθῇ Δήμαρχος. Καὶ ὀρθῶς ἐγένετο παραλληλισμὸς μὲ τὴν ἐκλογὴν τῶν Βουλευτῶν ὡς πρὸς τὸ θέμα τῆς ἐμπιστοσύνης καὶ συνεπῶς τὸ θέμα τῆς ἐμμέσου καὶ ἐδῶ ἐκλογῆς τῆς Κυβερνήσεως. Κατὰ τὸ Σύνταγμα, ὁ Βασιλεὺς διορίζει τὸν Πρωθυπουργόν, καὶ ὁ Πρωθυπουργὸς τοὺς Ὑπουργούς. Ἀλλ’ ἐντὸς βραχυτάτου διαστήματος, ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ ἐμφανισθῇ εἰς τὴν Βουλήν, καὶ νὰ λάβῃ ψῆφον ἐμπιστοσύνης, δηλαδὴ νὰ ἐκλεγῇ ἐμμέσως ἀπὸ τοὺς βουλευτάς. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια τῆς ψήφου ἐμπιστοσύνης καὶ ἡ ψῆφος ἐμπιστοσύνης γίνεται φανερά. Διατί; Διὰ νὰ ἔχῃ τὸ θάρρος τῆς γνώμης ἕκαστος βουλευτής, τὸ ἐμπρέπον πολιτικὸν θάρρος καὶ νὰ ὑπόκειται εἰς τὴν κρίσιν τοῦ λαοῦ, διότι εἰς πᾶσαν πολιτικὴν ἐκλογὴν ὁ ὕστατος κριτὴς εἶναι ὁ λαός. Καὶ διὰ τοὺς Δημοτικοὺς Συμβούλους, ὁ ὕστατος κριτὴς θὰ εἶναι ὁ λαός. Καὶ συνεπῶς, ὀφείλουν, κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, φανερὰ νὰ εἴπουν, ἐνώπιον τῆς πόλεως, ἡ ὁποία τοὺς ἐξέλεξε, ποῖον θεωροῦν ἱκανὸν νὰ διοικήσῃ τὸν Δῆμον. Ἐλέχθη, ὅτι τοῦτο εἶναι ἀντίθετον πρὸς τὴν ἔννοιαν τῆς Δημοκρατίας, διότι τἄχα εἰς τὴν Δημοκρατίαν κατὰ παγίαν πρᾶξιν ἐπὶ προσωπικῶν ζητημάτων ἔχει καθιερωθῆ ἡ μυστικὴ ψηφοφορία. Γεννῶνται δύο θέματα. Πρῶτον, ποῖος ὁ αἰτιολογικὸς λόγος τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας ἐπὶ προσωπικῶν ζητημάτων. Ἔχει, δηλαδή, ἡ καθιέρωσις τῆς μυστικότητος οἱανδήποτε σχέσιν μὲ τὴν ἔννοιαν τῆς Δημοκρατίας; Καί, δεύτερον, ἀντίκειται εἰς τὴν ἔννοιαν τῆς Δημοκρατίας ἡ φανερὰ ψηφοφορία; Κύριε Πρόεδρε, ὀρθῶς καθιερώθη εἰς τὴν πρᾶξιν ὅτι ἐπὶ προσωπικῶν ζητημάτων χρειάζεται μυστικὴ ψηφοφορία. Ἀλλ’ ὄχι διότι ἡ μυστικὴ ψηφοφορία εἶναι δημοκρατικὴ καὶ ἡ φανερὰ ἀντιδημοκρατική. Ἀπόδειξις, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ ψηφοφορία ἐπὶ τῆς ψήφου ἐμπιστοσύνης τῆς Κυβερνήσεως, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶναι ἀπαιτητόν, εἶναι φανερά. Καὶ θὰ ἠδύνατο νὰ εἴπῃ τις, μὰ καὶ ἐκεῖ πρόκειται περὶ προσωπικοῦ ζητήματος. Ἂν δὲν εἶναι προσωπικὸν ζήτημα, ποῖος θὰ εἶναι Πρωθυπουργός, εἶναι προσωπικὸν ζήτημα, ποῖος θὰ εἶναι Δήμαρχος; Ὁ λόγος, λοιπόν, τῆς καθιερώσεως μυστικῆς ψηφοφορίας διὰ τὰ προσωπικὰ ζητήματα δὲν ἔχει σχέσιν μὲ τὴν ἔννοιαν τῆς Δημοκρατίας. Ἔχει σχέσιν μὲ τὴν προφύλαξιν τοῦ ψηφίζοντος ἀπὸ προσωπικὰς ἀντιθέσεις, ἀπὸ προσωπικὰς δυσαρεσκείας. Μόνον αὐτό. Ὡς πρὸς δὲ τὴν ἐκλογὴν Προέδρου, ἡ ἐκλογὴ Προέδρου Βουλῆς δὲν γίνεται, κύριοι συνάδελφοι διὰ μυστικῆς ψηφοφορίας, βάσει τῆς ἐννοίας τῆς δημοκρατίας, γίνεται βάσει εἰδικῆς διατάξεως τοῦ Κανονισμοῦ. Καὶ γεννᾶται τὸ ἐρώτημα, ἀπέδωσε πάντοτε τοὺς καρπούς του; Νομίζω, ὄχι, κ. Πρόεδρε. Ὑπάρχουν περιπτώσεις, κατὰ τὰς ὁποίας ἐτέθη ζήτημα ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ψηφίζει αʹ ἀριθμὸς καὶ εἰς ἐκλογὴν Προέδρου, ἡ ὁποία πάντοτε μὲ τὴν ἔννοιαν τῆς Δημοκρατίας καὶ τὴν δημοκρατικῶς καθιερωθεῖσαν τάξιν, θεωρεῖται πολιτικὸν ζήτημα, ὑπάρχει διαχωρισμὸς ψήφων. Λοιπόν, γίνεται ἡ συναλλαγὴ μὲ τὴν μυστικὴν ψηφοφορίαν. Ἐὰν ἐγένετο φανερὰ δὲν θὰ ἐγένετο. Καὶ διερωτώμεθα, πῶς εἰς τὴν ψῆφον ἐμπιστοσύνης εἶναι 163 καὶ εἰς τὴν ἐκλογὴν Προέδρου 167. Ποῦ εἶναι αὐτοὶ οἱ 4; Μετεστράφησαν; Δὲν μετέστησαν, ἀλλὰ δι’ οἱονδήποτε λόγον παραμένουν εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ψηφίζουν ὅμως τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς. Ἑπομένως καὶ αὐτὸ εἶναι παράδειγμα ἐναντίον τῆς μυστικότητος τῆς ψηφοφορίας ἀπὸ ἀπόψεως καὶ θεωρητικῆς καὶ δημοκρατικῆς κ. Πρόεδρε. Ἄλλο, ἂν τεχνικῶς ἐπιβάλλεται νὰ γίνεται ἔτσι. Ἐλέχθη, ἐπίσης, ὅτι πῶς εἶναι δυνατὸν ἐντὸς τοῦ Δήμου, ἡ ἐκλογὴ τῆς Δημαρχιακῆς Ἐπιτροπῆς ἢ τοῦ Προέδρου τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου νὰ εἶναι μυστικὴ καὶ τοῦ Δημάρχου φανερά. Ἐπανέρχομαι εἰς τὴν παρατήρησίν μου, ὅτι πρόκειται περὶ καθαρῶς προσωπικοῦ θέματος, ἐνῷ εἰς τὰς ἐκλογὰς δημάρχου δὲν εἶναι, κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, θέμα προσωπικὸν ἡ ἐκλογὴ Δημάρχου. Ἐπιβάλλεται, λοιπόν, κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην ἡ φανερὰ ψηφοφορία. Θὰ γίνῃ, λέγουν, συναλλαγή. Οὐδεμία συναλλαγὴ δὲν εἶναι ἀπαραίτητος ἂν γίνῃ βάσει τῆς διατάξεως τοῦ νόμου. Θὰ γίνῃ μία συνεννόησις, ναί, περὶ τοῦ ποῖος θὰ ἀναδειχθῇ δήμαρχος, ἀφοῦ ἡ ψηφοφορία, ἡ πρώτη, δὲν ἀνέδειξεν οὐδένα. Αὐτὸ δὲν εἶναι ἀποτέλεσμα νὰ εἶναι ἀποτέλεσμα συναλλαγῆς καὶ μάλιστα ὑπὸ τὴν κακὴν ἔννοιαν τῆς λέξεως. Ἐπίσης, ἐπεκρίθη τὸ 8ήμερον, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ μεσολαβήσῃ μεταξὺ τῆς πρώτης Κυριακῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν θὰ ἀναδειχθῇ ὁ Δήμαρχος καὶ τῆς δευτέρας κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ κληθῇ τὸ Σῶμα νὰ ἐκλέξῃ τὸν Δήμαρχόν του. Ἐγώ, προσωπικῶς, κ. Πρόεδρε, νομίζω, δύο τινά. Πρῶτον μέν, ὅτι λόγῳ τῆς φύσεως τοῦ πράγματος ἀπαιτεῖται ἓν ὡρισμένον χρονικὸν διάστημα, διὰ νὰ ἐπέλθουν αἱ συνεννοήσεις, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ γίνουν διὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ Δημάρχου εἰς τὴν δευτέραν ψηφοφορίαν. Ποῖον εἶναι αὐτό; Θὰ εἶναι 1 ἡμέρα, θὰ εἶναι 2; Δοθέντος, ὅτι εἰς τὰς ἐπαρχίας καὶ εἰς τὰ χωρία αἱ ἄλλαι ἡμέραι ὅλαι εἶναι ἐργάσιμοι, ὀρθῶς τὸ νομοθέτημα ὁρίζει τὸ 8ήμερον. Ἐπίσης εἶναι ὀρθόν, διότι δὲν εἰσάγει οὐδεμίαν καινοτομίαν ἡ Κυβέρνησις, ἀλλ’ ἀντιγράφει τὸ ἄρθρον 16 τοῦ νόμου Παπανδρέου, τὸν ὁποῖον ἐγὼ καὶ τότε ἐψήφισα καὶ πάλιν θὰ ψηφίσω. Συνεπῶς, εἶμαι ὑπὲρ τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας καὶ τοῦ ὀκταημέρου. (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος, κ. Β. Βασιλικὸς).

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Κύρκος ἔχει τὸν λόγον.

§49Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὀλίγας μόνον λέξεις θὰ εἴπω ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 7. Ἔχω καὶ ἐγὼ ὑπ’ ὄψει μου τὰς τροπολογίας, τὰς ὁποίας ὑπέβαλε τὸ Συμβούλιον τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων καὶ περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησεν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Αἱ τροπολογίαι αὗται δὲν εἶναι μόνον αὗται, περὶ τῶν ὁποίων ἔγινε συζήτησις. Ὑπάρχουν καί τινες ἄλλαι, περὶ τῶν ὁποίων δὲν ἔχει γίνει συζήτησις. Συνεπῶς, τὸ γεγονός, ὅτι αἱ τροπολογίαι ὑποβάλλονται ἀπὸ τὴν Ἕνωσιν τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων εἶναι, βεβαίως, καθ’ ἑαυτό, σημαντικὸν καὶ ἀξίζει νὰ τύχῃ τῆς ἰδικῆς μας προσοχῆς. Δὲν νομίζω, ὅμως, ὅτι αὐτὸ ἀποτελεῖ, τρόπον τινά, θέσφατον, ὥστε νὰ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἀκολουθήσωμεν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἰσηγεῖται ἡ Ἕνωσις Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Διότι ὑπάρχει καὶ μία ἄλλη τροπολογία, ἡ ὁποία ζητεῖ ὑπὲρ τοῦ πλειοψηφοῦντος ψηφοδελτίου τὸ 80% τῶν δημοτικῶν συμβούλων. Βεβαίως, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ σοβαρὰ συζήτησις περὶ τοῦ ὅτι εἶναι δυνατὸν διὰ τοῦ νόμου νὰ ἀποδεχθῶμεν αὐτὴν τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζει ἡ Ἕνωσις Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Καὶ περὶ μὲν τοῦ θέματος τῆς φανερᾶς ἢ μυστικῆς ψηφοφορίας δὲν πρόκειται νὰ ὁμιλήσω. Ὅσοι ὡμίλησαν ἐκ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων ὑπὲρ τῆς διατηρήσεως τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας ἀνέπτυξαν, κατὰ τὴν γνώμην μου, τὸ θέμα τόσον ἐμπεριστατωμένα, ὥστε νὰ παρέλκῃ οἱαδήποτε προσθήκη εἰς τὰ ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα ἐπεκαλέσθησαν. Εἶναι δύο τὰ σημεῖα ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἑλκύσω, ἰδιαιτέρως, τὴν προσοχὴν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Τὸ ἓν εἶναι ἡ καθιέρωσις εἰδικῆς πλειοψηφίας διὰ τὴν ἀνάδειξιν τοῦ Δημάρχου καὶ διὰ πλειοψηφίας ⅔. Ὁμολογῶ ὅτι δὲν ἀντιλαμβάνομαι διὰ ποῖον λόγον θὰ ἐκτραπῶμεν τῆς ἀνέκαθεν καθιερωθείσης ἀρχῆς τῆς ἀπολύτου πλειοψηφίας, διὰ νὰ ὁρίσωμεν μίαν εἰδικὴν πλειοψηφίαν καὶ μάλιστα εἰδικὴν πλειοψηφίαν τῶν ⅔. Πολλοὶ ἐκ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ οἱ ὑποβαλόντες τὴν τροπολογίαν ἐκ μέρους τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων θεωροῦν, καὶ ὀρθῶς, τὴν συγκέντρωσιν τῆς πλειοψηφίας τῶν δύο τρίτων ὡς ἀδύνατον. Συνεπῶς, ἡ ἀναγραφὴ εἰς τὸν ὑπὸ ψήφισιν νόμον τῆς εἰδικῆς αὐτῆς πλειοψηφίας τῶν ⅔, θὰ μᾶς ἀγάγῃ εἰς τὸ νὰ ἀναβάλωμεν τὴν ἐκλογὴν τῶν Δημάρχων ἐπὶ μίαν ἑβδομάδα ἀπὸ τῆς πρώτης συγκλήσεως τοῦ δημαρχαιρεσιακοῦ Σώματος. Ἐν τῷ μεταξὺ ὅμως, καὶ ἐφ’ ὅσον μάλιστα θὰ ἐγένετο δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας, θὰ ἔχουν ἀποκαλυφθῆ πλέον οἱ ψηφίσαντες, ἀπὸ δὲ τῆς πρώτης ἑβδομάδος εἰς τὴν ἑπομένην, μεσολαβεῖ τόσον χρονικὸν διάστημα, ὥστε νὰ δύνανται νὰ γίνουν ὅλαι ἐκεῖναι αἱ συναλλαγαὶ περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησεν ὁ κ. ὑπουργός καὶ διὰ τὰς ὁποίας πρόθεσις τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας εἶναι νὰ ἀποσοβηθοῦν. Συνεπῶς, νομίζω, ὅτι ἡ διάταξις ἡ ἀφορῶσα τὴν πλειοψηφίαν τῶν ⅔ θὰ πρέπει νὰ διαγραφῇ ὡς πρακτικῶς ἀνύπαρκτος. Περαιτέρω, θὰ πρέπει, ἐφ’ ὅσον ὑπάρξῃ ψηφοδέλτιον, τὸ ὁποῖον θὰ συγκεντρώσῃ τὸ 50%, ὁ Δήμαρχος νὰ ἐκλέγεται ἐξ αὐτοῦ τοῦ ψηφοδελτίου, κατὰ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Βρανοπούλου ποῖος θὰ εἶναι δὲ ὁ Δήμαρχος, ὁ ὁποῖος θὰ ἐκλεγῇ οὕτω; Νομίζω, μὲ τὴν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν ἀπεδέχθη ὁ κ. Ὑπουργός, θὰ εἶναι ὁ ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ ψηφοδελτίου, ὅστις δικαιοῦται νὰ καταρτίσῃ τὸ ψηφοδέλτιον ἄνευ ἀλφαβητικῆς σειρᾶς καὶ νὰ τεθῇ ὁ ἴδιος πρῶτος.

§50Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε συνάδελφε, ἐγὼ εἶπον τὸ ἑξῆς: Ὅτι ἡ Ἕνωσις Δήμων καὶ Κοινοτήτων ὑπέβαλε μίαν σειρὰν αἰτημάτων πρὸς τὴν κατεύθυνσιν τῶν τροπολογιῶν. Αὐτὸ ἀνήγγειλα ἀπὸ ἑβδομάδος περίπου, καὶ εἶπον, ὅτι θὰ τὰς μελετήσω καὶ ὅ,τι ἀπὸ αὐτὰς υἱοθετήσω, θὰ τὰς προτείνω ὡς τροπολογίας ὑπὸ ἰδίαν μου εὐθύνην. Ἐκ τοῦ συνόλου τῶν προτάσεων, τὰς ὁποίας ἔκαμεν ἡ Ἕνωσις Δήμων καὶ Κοινοτήτων δι’ ὑπομνήματος τὸ ὁποῖον ὑπέβαλε, ἔκαμα μίαν ἐπιλογὴν ὡρισμένων τροπολογιῶν καὶ ἐδήλωσα ποίας ἀποδέχομαι καὶ ποίας δὲν ἀποδέχομαι. Μεταξὺ αὐτῶν ἄφησα μίαν καὶ εἶπα, ὅτι ἀσχέτως ἂν θὰ τὴν ἐπρότεινα ἐγὼ ὡς τροπολογίαν, θέλω νὰ προηγηθῇ συζήτησις ἐλευθέρα καὶ ἀδέσμευτος ἐνώπιον τοῦ Σώματος διὰ νὰ ἀκουσθοῦν ὅλαι αἱ γνῶμαι τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων. Προκειμένου περὶ τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν ἀνεφέρατε, εἶπον, ὅτι ἡ Ἕνωσις Δήμων καὶ Κοινοτήτων ζητεῖ νὰ τίθεται ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ ψηφοδελτίου ὁ ὑποψήφιος δήμαρχος. Τοῦτο δὲν τὸ δέχομαι. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶ τὴν σειρὰν τῆς ἀνακηρύξεως, ἡ ὁποία καλύπτει καὶ τὴν ἀξίωσιν τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων, διότι εἶναι δυνατόν, νὰ τὴν κατευθύνῃ ἐκ τοῦ περιεχομένου τῆς δηλώσεως τὴν ὁποίαν θὰ ὑποβάλῃ, ἡ ὁποία εἶναι ἐπανάληψις τῆς ἀνακηρύξεως. Δύναται, ὅμως, νὰ λεχθῇ ἐν προκειμένῳ, ὅτι οὕτω δύναται νὰ ἐπισημανθῇ ὁ ὑποψήφιος δήμαρχος. Ἀλλὰ αὐτὸ εἶναι περιττόν, διότι δὲν σοβαρολογοῦμεν, ἐὰν ὑποστηρίζωμεν, ὅτι ἀνεξαρτήτως τῆς σειρᾶς, εἶναι ἄγνωστον τὸ πρόσωπον τοῦ ὑποψηφίου δημάρχου. Διότι, ἀνεξαρτήτως τῶν ἄλλων μέσων, θὰ ὑπάρξῃ καὶ ἔμβλημα ὑπὸ τὸ ὁποῖον θὰ ἐξαγγέλεται ὁ ὑποψήφιος δήμαρχος τοῦ ψηφοδελτίου. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν διάταξιν, διαφωνοῦμεν, βεβαίως, ἐπ’ αὐτῆς, ἐφ’ ὅσον ξεκινοῦμεν ἀπὸ διαφορετικὰς κατευθύνσεις. Ἡμεῖς ἐξεκινήσαμεν ἀπὸ τὴν ἀπομάκρυνσιν τοῦ κομματισμοῦ ἀπὸ τὰ δημοτικὰ πράγματα, ἐνῷ σεῖς εἶσθε ὑπὲρ τοῦ κομματισμοῦ. Συνεπῶς, ἡ ἀντίθετος διάταξις, ἡ ὁποία δὲν σᾶς διευκολύνει ἐπ’ αὐτοῦ, εἶναι ἀπαράδεκτος, ἐν ὀνόματι τῆς ἀρχῆς, τὴν ὁποίαν ἐχαράξατε. Ὅταν, ὅμως, ἐξυπηρετῇ τὸν σκοπὸν τῆς ἀπομακρύνσεως ἐκ τοῦ κομματισμοῦ, ἀσχέτως τῶν ἐπιφυλάξεων τὰς ὁποίας διατυπώνετε, πρέπει νὰ καθιερωθῇ. Εἰδικῶς διὰ τὰ ⅔, δὲν ὑπάρχει τίποτα τὸ ἀπόκρυφον. Ἡ σκέψις μου εἶναι σαφής. Εἰς τὴν πρώτην σειρὰν τῶν ἐκλεκτόρων, τὸ θέμα εἶναι, ὅτι θὰ εὑρεθῶμεν πρὸ μιᾶς ὀξύτητος μεταξὺ τῶν ἀντιτιθεμένων ὑποψηφίων. Εἰς τὸ στάδιον αὐτό, δὲν θέλω νὰ ἐκλεγῇ ἐξ ὑφαρπαγῆς ὁ δήμαρχος, διότι πιστεύω, ὅτι θὰ ὑπάρχῃ εἰς τὸ στάδιον αὐτὸ μία ἐκλογικὴ ὀξύτης, ἡ ὁποία θὰ ὁδηγήσῃ εἰς ἐκλογὴν Δημάρχου ἐξ ὑφαρπαγῆς. Βεβαίως, ἐὰν τὰ ⅔ συμφωνοῦν εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ α δημάρχου, δὲν ὑπάρχει περίπτωσις. Εἶναι, λοιπόν, δυνατόν, ἀπὸ προσωπικὴν ὀξύτητα νὰ καταλήξουν εἰς μίαν λύσιν Α ἢ Β. Τί ἐμποδίζει, λοιπόν, ἡ λύσις αὐτή, ἐφ’ ὅσον κατατείνομεν εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ καλοῦ Δημάρχου νὰ δώσωμεν ἕνα περιθώριον χρόνου διὰ τὴν ἐκλογήν. Δὲν εἶναι τοῦτο περίεργον, διότι περιθώρια χρόνου δίδονται πάντοτε. Δὲν ἀποκλείεται βεβαίως, ἐντὸς τῆς ἑβδομάδος αὐτῆς νὰ γίνουν τοῦ κόσμου αἱ ἀθλιότητες εἰς ὡρισμένην περιοχὴν, ἀλλὰ αἱ ἀθλιότητες, τὶ ἐμποδίζει νὰ γίνουν καὶ πρὸ τῆς δευτέρας ἑβδομάδος, ἀφ’ ἧς ἐκλεγοῦν οἱ δημοτικοὶ σύμβουλοι μέχρι τῆς ἡμέρας ποὺ θὰ συγκροτηθοῦν εἰς Σῶμα. Διὰ νὰ συγκροτηθοῦν εἰς Σῶμα, ὑπάρχει ἀρκετὸς χρόνος. Διατὶ νὰ μὴ γίνωνται τότε αἱ συναλλαγαί; Ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς κἄθε διάταξιν καὶ εἰς κἄθε θεσμὸν ποὺ καθιερώνομεν νὰ διαβλέπωμεν θέμα διαβλητότητος. Εἰς τὸ θέμα τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας, ὁ κ. Τσιριμῶκος ὑπεστήριξεν, ὅτι ἐὰν θὰ γίνῃ αὐτὸ θὰ γίνουν συναλλαγαί. Διότι ἐκεῖ θὰ ἀποδείξῃ ὁ ἔνοχος τῆς συναλλαγῆς ὅτι ἐξεπλήρωσε τὸ ἀντικείμενον αὐτῆς. Ἄλλοι ἐπίσης συνάδελφοι ὑπεστήριξαν, ὅτι εἰς τὴν φανερὰν ψηφοφορίαν δὲν ἠμποροῦν νὰ γίνουν συναλλαγαὶ καὶ ὅτι ἠμποροῦν νὰ γίνουν εἰς τὴν μυστικὴν ψηφοφορίαν. Βέβαια, ὑπάρχουν ἀντιτιθέμεναι ἀπόψεις, πάντως δὲν εἶναι δυνατὸν αἱ διατάξεις νὰ ἀποφασισθοῦν ἢ ὄχι ἐπὶ τῇ βάσει πονηρῶν μόνον ὑπονοιῶν.

§51Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, σᾶς εὐχαριστῶ διότι διὰ τῆς παρεμβάσεώς σας, διηυκρινίσατε τὴν ἀκρίβειαν ἐκείνου ποὺ εἶπον προηγουμένως. Ὑπὸ ἄλλας λέξεις διετύπωσα τὸ πρᾶγμα τὸ ὁποῖον σεῖς διετυπώσατε κατὰ τὸν τρόπον τὸν ὁποῖον τὸ διετυπώσατε. Ἀλλὰ ἐν συνεχείᾳ, τρόπον τινὰ μὲ ἐμέμφθητε, ὅτι σᾶς ἀπέδωσα ἀποκρύφους καὶ ἀνομολογήτους σκέψεις, ἐν σχέσει πρὸς τὴν διάταξιν τὴν καθιεροῦσαν τὴν πλειοψηφίαν τῶν ⅔. Ἴσως ἄλλος ὁμιλητὴς νὰ ἐπεκαλέσθη τοιοῦτον ἐπιχείρημα. Ἐγώ, δὲν εἶπον τοιοῦτόν τι. Εἶπον, ἁπλῶς, δὲν βλέπω τὸν λόγον διὰ τὸν ὁποῖον θὰ ἀποστῶμεν τῆς παγίας ἀρχῆς τῆς ἀπολύτου πλειοψηφίας, διὰ νὰ καθιερώσωμεν τὴν εἰδικὴν πλειοψηφίαν καὶ μάλιστα πλειοψηφίαν τῶν ⅔. Δὲν βλέπω, ἐπίσης, διὰ ποῖον λόγον θ’ ἀρνηθῶμεν εἰς τὸ ψηφοδέλτιον τὸ ὁποῖον συνεκέντρωσε τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν, ἄνω τοῦ 50% τῶν ἐκλογέων, ἄνω τοῦ 50% τῶν Δημοτικῶν Συμβούλων, διὰ ποῖον λόγον θ’ ἀρνηθῶμεν εἰς τὸ ψηφοδέλτιον αὐτὸ νὰ ἀναδείξῃ τὸν Δήμαρχον καὶ νὰ ὑποχρεώσωμεν τὸν Δήμαρχον, ὁ ὁποῖος συνεκέντρωσε τὴν πλειοψηφίαν νὰ προέλθῃ εἰς διαφόρους ἐνεργείας διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ συγκεντρώσῃ ἀπὸ τὴν πρώτην στιγμὴν τὴν πλειοψηφίαν τῶν ⅔, ἢ τοὐλάχιστον νὰ ἐπιτύχῃ μίαν ηὐξημένην πλειοψηφίαν διὰ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν ἐπιτυχίαν του εἰς τὴν δευτέραν, ἢ εἰς τὴν τρίτην ἐκλογήν, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ γίνῃ. Λέγω, λοιπόν, διὰ ποῖον ἰδιαίτερον λόγον εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν θ’ ἀποστῶμεν αὐτῆς τῆς παγίας ἀρχῆς τῆς ἀπολύτου πλειοψηφίας, ἀρχῆς τὴν ὁποίαν δὲν ἐφαρμόζομεν οὔτε κἂν προκειμένου περὶ ἀναδείξεως Κυβερνήσεως, ἀρχῆς ἡ ὁποία δὲν ἴσχυε οὔτε κἂν ἄλλοτε προκειμένου περὶ τῆς ἐκλογῆς τῶν Δημάρχων. Κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον, ἐκεῖνος ποὺ συγκεντρώνει τὸ 40% ἀπὸ τὴν πρώτην ἐκλογήν, ἀναδεικνύεται Δήμαρχος. Δὲν μᾶς φθάνει τώρα οὔτε τὸ 50% τῶν Δημοτικῶν Συμβούλων καὶ καθιερώνομεν μίαν εἰδικὴν ψηφοφορίαν τῶν ⅔. Λέγει, ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι κατὰ τὴν πρώτην συνεδρίασιν τοῦ Δημαρχαιρεσιακοῦ σώματος, φοβεῖται μήπως ὑπάρξῃ τοιαύτη ὀξύτης μεταξὺ τῶν ἐπικεφαλῆς τῶν διαφόρων ψηφοδελτίων, ὥστε νὰ γίνῃ κατά τινα τρόπον ἐξ ὑφαρπαγῆς ἡ ἐκλογὴ τοῦ Δημάρχου. Καὶ ὑποθέτω, ὅτι ἐξ ὑφαρπαγῆς θὰ ἐννοῇ ὁ κ. Ὑπουργός, τὴν μεταπήδησιν ἀπὸ τὸ ψηφοδέλτιον ποὺ συγκεντρώνει τὴν πλειοψηφίαν ἄνω τοῦ 50%, τὴν μεταπήδησιν εἰς ἕνα ἄλλο ψηφοδέλτιον καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἀπὸ ἄλλο ψηφοδέλτιον ν’ ἀναδειχθῇ Δήμαρχος.

§52Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ὄχι, δὲν ἐννοῶ αὐτό. Θὰ σᾶς εἴπω τί ἐννοῶ. Ἐτόνισεν, ὁ συνάδελφος, κ. Παπαρρηγόπουλος, τὴν συνέπειαν ποὺ πρέπει νὰ ἔχῃ ὁ ἐκλεγησόμενος ἐκλέκτωρ, ἔναντι τῶν ψηφοφόρων. Αὐτὴ εἶναι ἡ βασικὴ ἀρχὴ ποὺ πρέπει νὰ σταθμίσωμεν, ἐφ’ ὅσον καταλήξωμεν εἰς μίαν φανερὰν ψηφοφορίαν. Αὐτὸς ὁ τρόπος δικτατορικῆς διακυβερνήσεως τῆς κοινῆς γνώμης, ἡ ὁποία παραδίδεται εἰς ἕνα ἐντολοδόχον, κατὰ τὴν γνώμην μου, εἶναι ἀντίθετος πρὸς τὰς ἀρχὰς τῆς Δημοκρατίας. Τὴν παρατήρησιν αὐτὴν εἶχον κάμει καὶ ἄλλοτε, ὅταν ἐγένετο λόγος περὶ δικτατορικῶν ἐκδηλώσεων τοῦ Τύπου, ἐνῷ πρόκειται περὶ ἐκδηλώσεως τῶν ἐκδοτῶν τῶν ἐφημερίδων. Καὶ διὰ νὰ ἀντιληφθῆτε, ὑποθέσατε, ὅτι γράφομεν καὶ οἱ 300 συνάδελφοι μίαν ἐπιστολὴν καὶ δημοσιεύουν τὰς ἐπιστολάς 10 καὶ δὲν δημοσιεύσουν τὰς ἐπιστολάς των 290. Ἄρα δὲν εἶναι φορεὺς τῆς κοινῆς γνώμης εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν, ἀλλὰ φορεὺς τῶν ἀπόψεων τοῦ ἐκδότου. Τὸ ἴδιο συμβαίνει καὶ εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν. Ὑποθέσατε, ὅτι ἐγὼ ἐκλέγομαι μὲ ἕνα ὡρισμένον σύνθημα, ἐφ’ ὅσον τὸ σύνθημα αὐτὸ ὑποστηρίζεται καὶ δίδει πολιτικὴν χροιὰν εἰς τὰς ἐκλογάς. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι ἐρχόμενος ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου, θὰ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ κινηθῶ ἐντὸς ὡρισμένων πλαισίων, τὰ ὁποῖα μοῦ ἔθεσεν ὁ λαός, ὁ ὁποῖος μὲ ἀνέδειξε, μὲ ἐξέλεξε ἐκλέκτορα. Ἐνόμισα, λοιπόν, ὅτι εἰς τὴν πρώτην σύνοδον τοῦ Δημαρχαιρεσιακοῦ Σώματος, ὅτι θὰ πρέπει νὰ ὑπάρχῃ μία ἐπηυξημένη πλειοψηφία, ὄχι φυσικὰ εἰς βάρος τῆς ἀξίας τοῦ Δημάρχου, καθὼς ἐπίσης καὶ εἰς τὴν δευτέραν, ἡ ἀπόλυτος πλειοψηφία τῶν παρόντων. Ἡ πρώτη ὑποχρέωσις εἶναι νὰ μὴ ἐπιτρέπεται ἡ ἐκτροπὴ ἐκ τοῦ συνθήματος, βάσει τοῦ ὁποίου ἐξελέγη ἐκλέκτωρ ὑπὸ τοῦ λαοῦ.

§53Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Αἱ παρατηρήσεις σας, κύριε ὑπουργέ, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ χαρακτηρισθοῦν ὡς ὀρθαί, ἐὰν δὲν εὑρισκώμεθα ἐνώπιον τῆς περιπτώσεως, περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησα, ἐὰν δὲν εἴχομεν, δηλαδή, ἀπίθανα. Ἀλλὰ διατὶ νὰ μὴ τὸ προβλέψῃ ὁ νόμος, ὁ ὁποῖος προβλέπει σειρὰν περιπτώσεων, πολὺ περισσότερον ἀπιθάνων ἀπὸ τὴν περίπτωσιν αὐτήν, περὶ τῆς ὁποίας ὡμιλήσατε; Ἐάν, λοιπόν, ὑπάρξῃ ἡ περίπτωσις, κατὰ τὴν ὁποίαν ἕνα ψηφοδέλτιον συγκεντρώσῃ τὸ ἥμισυ πλέον ἑνὸς τῶν δημοτικῶν συμβούλων, διατὶ καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν θὰ ἐχρειάζετο ἡ πλειοψηφία τῶν ⅔ κατὰ τὴν πρώτην ἐκλογήν;

§54Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Σᾶς τὸ ἐξήγησα δύο φοράς.

§55Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Τὸ εἴπατε, ἀλλὰ δὲν τὸ εἴπατε διὰ τὴν εἰδικὴν αὐτὴν περίπτωσιν. Δὲν μὲ ἔπεισεν, ἐπίσης, ἡ ἐπιχειρηματολογία τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ, περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς ἀναβολῆς τῆς δευτέρας ψηφοφορίας, διὰ τὴν ἑπομένην Κυριακήν, διότι ὅ,τι πρόκειται νὰ γίνῃ, θὰ γίνῃ, θὰ ἀρχίσῃ νὰ γίνεται ἀπὸ τῆς ἑπομένης τῶν ἐκλογῶν, ὁπότε θὰ φανῇ ποῖοι εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐπέτυχον, πόσοι ἐπέτυχον ἀπὸ τὸ κἄθε ψηφοδέλτιον. Ἀπὸ τῆς ἑπομένης, λοιπόν, θὰ ἀρχίσουν νὰ γίνωνται αὐταὶ αἱ συζητήσεις, αὐταὶ αἱ διαπραγματεύσεις καὶ αὐταὶ αἱ συναλλαγαὶ ἀκόμη, ἐὰν θέλετε, περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησαν διάφοροι ἀπὸ τοὺς κυρίους συναδέλφους. Δὲν ὑπάρχει, λοιπόν, ἀνάγκη μετὰ τὴν πρώτην ψηφοφορίαν, ἡ ὁποία θὰ γίνῃ καὶ κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἀπαιτηθῇ ἡ ἀνεπίτευκτος πλειοψηφία τῶν ⅔, νὰ ἀναβληθῇ ἡ ἐκλογὴ ἐπὶ μίαν ὁλόκληρον ἑβδομάδα, διὰ νὰ συνεχίζεται αὐτὸ τὸ παζάρευμα καὶ αὐτὴ ἡ συναλλαγὴ καὶ αὐταὶ αἱ συνεννοήσεις καὶ αὐταὶ αἱ διαπραγματεύσεις ἐπὶ μίαν ἑβδομάδα. Ἀλλὰ τὸ ἴδιον τὸ νομοσχέδιον λέγει, ὅτι καὶ εἰς αὐτὴν τὴν δευτέραν συνεδρίασιν, ἐὰν δὲν ἐπιτευχθῇ ἡ πλειοψηφία, γίνεται ἄλλη δευτέρα ψηφοφορία, ἀκόμη καὶ τρίτη, κατὰ τὴν ἰδίαν συνεδρίασιν. Διατί, λοιπόν, δὲν θὰ ἀνεπτύσσοντο αἱ ὀξύτητες, εἰς μίαν συνεδρίασιν, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ ἐγίνοντο τρεῖς ψηφοφορίαι, ἡ μία πίσω εἰς τὴν ἄλλην, τῆς τελευταίας μάλιστα κρισιμωτάτης, διότι ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέραν δὲν ἀναδεικνύεται πλέον δήμαρχος διὰ τῆς θελήσεως τῶν δημοτικῶν συμβούλων, ἀλλὰ κατὰ τὸν τρόπον ποὺ προβλέπει τὸ νομοσχέδιον, διατὶ δὲν θὰ ἀνεπτύσσοντο αἱ ὀξύτητες αὐταὶ εἰς αὐτὰς τὰς ἐπαναληπτικὰς ψηφοφορίας καὶ θὰ ἐπρόκειτο νὰ ἀναπτυχθοῦν εἰς τὴν πρώτην ψηφοφορίαν μόνον; Δὲν νομίζω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι αὐτὰ εἶναι ἐπιχειρήματα ἀρκετὰ ἰσχυρά, ὥστε νὰ δικαιολογήσουν καὶ τὴν καθιέρωσιν τῆς πλειοψηφίας τῶν ⅔ καὶ τὴν καθιέρωσιν τῆς ἀρχῆς τῆς ἀναβολῆς τῆς ἐκλογῆς διὰ μίαν εἰσέτι ἑβδομάδα. Δι’ αὐτό, διὰ μὲν τὸ ζήτημα τῆς συγκεντρώσεως τῆς πλειοψηφίας ἀπὸ ἕνα ψηφοδέλτιον, τάσσομαι ὑπὲρ τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Βρανόπουλος, διὰ δὲ τὰ ἄλλα δύο, νομίζω, ὅτι ἠμποροῦν νὰ ἀπαλειφθοῦν ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Δούκας, ἔχει τὸν λόγον. Κύριοι συνάδελφοι, παρακαλῶ νὰ εἶσθε ὀλίγον σύντομοι, διότι ὑπάρχει πρότασις ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας διὰ 5 παραγράφους τοῦ ἄρθρου 7 κεχωρισμένως.

§57Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρεκάλουν νὰ γίνῃ μία ψηφοφορία δι’ ὅλα.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ θὰ ἐξαρτηθῇ μετὰ τὴν ἀνακοίνωσιν τῆς προτάσεως.

§59Θ. ΔΟΥΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁμολογουμένως, ἔγινε πολλὴ συζήτησις καὶ πολλαὶ ἀνεπτύχθησαν γνῶμαι γύρω ἀπὸ τὸ θέμα τῆς φανερᾶς ἢ μυστικῆς ψηφοφορίας. Διετυπώθησαν πολλαὶ ἀντιρρήσεις κατὰ τῆς καθιερώσεως τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας, ἔχω ὅμως τὴν γνώμην, ὅτι ἡ φανερὰ ψηφοφορία συμπορεύεται πρὸς τὸν σκοπόν, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει τὸ σχέδιον νόμου. Διότι ἐκ τῆς αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως αὐτοῦ, ἐκ τῶν διατάξεών του καὶ τῶν ἐξηγήσεων ποὺ ἐδόθησαν ἀπὸ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῶν εἰσηγητῶν τοῦ νομοσχεδίου, προκύπτει κατὰ τρόπον σαφῆ, ὅτι σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἡ ἐκλογὴ τῶν ἀξιωτέρων εἰς τὴν διοίκησιν τῶν δήμων καὶ κοινοτήτων. Ἀφοῦ, λοιπόν, τοιοῦτος εἶναι ὁ σκοπὸς τοῦ νόμου, ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ἡ φανερὰ ψηφοφορία ἀποτελεῖ ἀκριβῶς ἕνα μέσον, διὰ τοῦ ὁποίου εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ ἡ ἐπιδίωξις αὐτὴ τοῦ σχεδίου νόμου. Διότι ὁ ἐκλεγεὶς σύμβουλος, ὁ ὁποῖος πλέον, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτήν, ἔχει λάβει ἐντολὴν ἐκ μέρους τοῦ λαοῦ νὰ ψηφίσῃ ὡς Δήμαρχον ἢ ὡς Πρόεδρον τῆς Κοινότητος τὸν ἀξιώτερον ἐκ τῶν ἐκλεγέντων συμβούλων, κατὰ τί δύναται νὰ φοβῆται τὴν φανερὰν ψηφοφορίαν; Ἀντιθέτως, ἐὰν πρόθεσίς του δὲν εἶναι νὰ ψηφίσῃ τὸν ἀξιώτερον, τότε βεβαίως εἶναι δικαιολογημένη ἡ ἐπιδίωξίς του νὰ ἐμμείνῃ εἰς τὴν μυστικὴν ψηφοφορίαν, διότι ἡ φανερὰ ψηφοφορία τὸν θέτει ὑπὸ δημοσίαν παρακολούθησιν, ὅταν πρόκειται νὰ ἐκπληρώσῃ τὴν ἐντολήν, τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ἐκ μέρους τοῦ λαοῦ. Καὶ δύνανται οἱ ὑποστηρικταὶ τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας νὰ μᾶς εἴπουν, κατὰ ποῖον τρόπον αὕτη λειτουργεῖ ὡς μέσον διὰ νὰ πραγματοποιηθῇ ὁ σκοπὸς τοῦ νόμου, ἡ ἐκλογὴ δηλαδὴ τοῦ ἀξιωτέρου; Ὅταν, λοιπόν, βασικὸς σκοπὸς τοῦ νόμου εἶναι ἡ ἐκλογὴ τοῦ ἀξιωτέρου, φρονῶ, ὅτι οὐδεὶς ἔχει νὰ φοβηθῇ ἀπὸ τὴν φανερὰν ψηφοφορίαν, εἰς τὴν ὁποίαν κατὰ τρόπον δημόσιον ἀναλαμβάνει ὁ καθεὶς τὰς εὐθύνας του ἀπέναντι τοῦ λαοῦ. Καὶ προκειμένου περὶ ψηφοδελτίων, τὰ ὁποῖα συνεκέντρωσαν ἄνω τοῦ 50%, δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι καὶ εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν ἡ φανερὰ ψηφοφορία θὰ λειτουργήσῃ ὡς μέσον ἐκλογῆς τοῦ ἀξιωτέρου δημάρχου, διότι ἡ συμμετοχὴ τῶν ἐκλεγέντων συμβούλων εἰς τὸ ψηφοδέλτιον, ποὺ συνεκέντρωσε τὴν δύναμιν τοῦ 51%, τοὺς ὑποχρεώνει νὰ ψηφίσουν ὡς Δήμαρχον ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος εἶχε γνωστοποιηθῆ ὡς ὑποψήφιος δήμαρχος. Καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἡ φανερὰ ψηφοφορία θὰ ἀποτελέσῃ ἀνάσχεσιν εἰς ἐνδεχομένας μεταστάσεις, αἱ ὁποῖαι, ὡς ἐλέχθη, δὲν θὰ βασίζωνται εἰς τὴν ἠθικὴν τάξιν, ἡ ὁποία πρέπει νὰ διέπῃ αὐτοὺς ποὺ φιλοδοξοῦν νὰ διοικήσουν τὰ κοινά. Εἰς τὴν περίπτωσιν τῶν ἄλλων ψηφοδελτίων ὑπὸ δημοσίαν παρακολούθησιν, ὡς εἶπον, ὁ ἐκλεγεὶς δημοτικὸς σύμβουλος θὰ δώσῃ τὴν ψῆφόν του ὑπὲρ τοῦ ἀξιωτέρου ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐξελέγησαν ἀπὸ τὰ διάφορα ψηφοδέλτια. Κατὰ τί βλάπτει, λοιπόν, ὅταν ἐνσυνειδήτως καὶ ὑπὸ τὴν συνείδησιν τῆς εὐθύνης ποὺ ἔχουν, ψηφίζουν φανερὰ τὸν ἀξιώτερον; Διὰ τοὺς λόγους αὐτούς, τάσσομαι καὶ ἐγὼ ὑπὲρ τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Γραμματίδης, ἔχει τὸν λόγον.

§61Χ. ΓΡΑΜΜΑΤΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὸ ἄρθρον 7 τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου νόμου, ἔχει ὑποβληθῆ τροπολογία ἐκ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀθηνῶν συναδέλφου κ. Βρανοπούλου, πρὸς τὴν ὁποίαν συνετάχθησαν ὡρισμένοι ἐκ τῶν συναδέλφων καὶ τῶν δύο πτερύγων. Ὑπὲρ τῆς τροπολογίας αὐτῆς κηρύσσομαι καὶ ἐγώ, διότι νομίζω, ὅτι εἶναι δίκαιον, ὅταν ἕνας συνδυασμὸς λάβῃ τὸ 51% τῶν ψήφων, νὰ ἐκλέξῃ αὐτὸς καὶ τὸν Δήμαρχον, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, βεβαίως, ὅτι δήμαρχος, εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, θὰ ἐκλέγεται ὁ προτασσόμενος εἰς τὸ ψηφοδέλτιον ἢ ὁ πλειοψηφήσας σύμβουλος. Διότι δὲν νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ ἐκλεγῇ Δήμαρχος εἷς ἐκ τῶν μειοψηφησάντων συνδυασμῶν.

§62Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ὁ κ. Βρανόπουλος, ἐπρότεινε τὴν τροπολογίαν, ἐπὶ τῆς ὁποίας ὁμιλεῖτε, καὶ ἐδήλωσα ἐν συνεχεία, διότι ἀμέσως δὲν ἀπήντησα, ὅτι δὲν τὴν ἀποδέχομαι. Σεῖς τὴν ἀναπτύσσετε, διὰ ποῖον σκοπόν; Διὰ νὰ ἐπανέλθω; Ὁ κ. Βρανόπουλος, τὴν ἀνέπτυξε καὶ μάλιστα ἐμπεριστατωμένως. Δὲν τὴν δέχομαι, διότι διασπᾷ τὴν ἀρχὴν τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος.

§63Χ. ΓΡΑΜΜΑΤΙΔΗΣ. Δὲν τὸ ἤκουσα.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Οἰκονομόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§65Γ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἤθελον νὰ εἴπω, σχετικῶς μὲ τὴν φανερὰν ψηφοφορίαν, ὅτι δὲν ἔχει τίποτε τὸ ἀξιοκατάκριτον. Διότι νομίζω, ὅτι ὁ ἐκλέκτωρ, ἀπὸ τὴν στιγμὴν ποὺ ἔλαβε τὴν ἐντολὴν τοῦ λαοῦ, δὲν εἶναι δυνατόν, παρὰ νὰ ἐνεργῇ σύμφωνα μὲ τὴν ἐντολὴν αὐτήν. Θὰ ἤθελον μόνον νὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ ἐξετάσῃ τὸ θέμα τῆς διασταυρώσεως, τὴν ὁποίαν εἶπε χθές, ὅτι ἀποδέχεται. Αὐτὸ φρονῶ, ὅτι δὲν εἶναι σωστόν. Διότι δύο σύμβουλοι, εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνταλλάξουν σταυρούς, ἐνῷ ὁ ὑποψήφιος Δήμαρχος δὲν δύναται νὰ συμβληθῇ μὲ ὡρισμένον σύμβουλον, διότι ὅλοι εἶναι φίλοι του. Συνεπῶς, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ δεχθῶμεν τὴν πολυσταυρίαν.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Λιάκος, ἔχει τὸν λόγον.

§67Α. ΛΙΑΚΟΣ. Δὲν πρόκειται, κύριοι συνάδελφοι, νὰ σᾶς ἀπασχολήσω, ἐν σχέσει μὲ τὴν ψηφοφορίαν, ἐὰν αὕτη θὰ εἶναι φανερὰ ἢ μυστική, διότι ἠκούσθησαν διάφοραι γνῶμαι καὶ δὲν θέλω νὰ συνταχθῶ μὲ καμμίαν ἀπὸ αὐτάς. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐξασφαλίζει τὴν ἄνοδον τῆς στάθμης τῶν ἐκλεκτόρων, εἶναι ἡ ἐλευθέρα ἐκλογή. Ἀλλὰ θὰ ἤθελον νὰ παρακαλέσω, κύριοι συνάδελφοι, ἀντὶ τῶν θεωριῶν, νὰ ὑπεισέλθωμεν εἰς τὴν οὐσίαν τῆς ὑποθέσεως. Ὅλοι γνωρίζομεν, ὅτι ἡ Αὐτοδιοίκησις χωλαίνει καὶ πρέπει νὰ συμβάλωμεν ὅλοι μας, ὥστε νὰ δώσωμεν εἰς τὴν Αὐτοδιοίκησιν ἐκείνους τοὺς Δημάρχους, ποὺ χρειάζεται ἡ ὕπαιθρος. Καὶ ἐγώ, νομίζω, ὅτι καλύτερον θὰ ἦτο οἱ Δήμαρχοι νὰ διορίζωνται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, διότι τότε μόνον θὰ παρουσιάσουν ἔργον δημιουργικόν.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Γιαννούσης, ἔχει τὸν λόγον.

§69Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ εἴπω δύο λόγια δι’ ἕνα θέμα, τὸ ὁποῖον δὲν ἐθίγη μέχρι τῆς στιγμῆς, παρὰ τῶν κυρίων συναδέλφων. Θὰ ὁμιλήσω, κύριοι συνάδελφοι, ἐπὶ τοῦ θέματος, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, περὶ τῆς Δημοκρατίας καὶ τῶν Συνταγματικῶν θεσμῶν. Θεωρῶ τὴν θεωρίαν τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν ὡς ἀπαράδεκτον. Τὸ πολίτευμα παρ’ ἡμῖν εἶναι δημοκρατικόν, ὡς διαγράφεται ὑπὸ τοῦ Συντάγματος καὶ πᾶν ὅ,τι ἀντίκειται εἰς τὸ Σύνταγμα εἶναι ἀντιδημοκρατικὸν καὶ ὅ,τι δὲν ἀντίκειται εἰς τὸ Σύνταγμα εἶναι δημοκρατικόν. Ἐφ’ ὅσον ἡ τροπολογία, ἡ ὁποία εἰσάγεται, εἶναι σύμφωνος μὲ τὸ Σύνταγμα, εἶναι σύμφωνος καὶ πρὸς τὴν ἔννοιαν τῆς Δημοκρατίας.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Η. Ἠλιοῦ, ἔχει τὸν λόγον.

§71Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, θέλων ὁ κ. Μπακόπουλος νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν συνταγματικότητα τῆς περὶ φανερᾶς ψήφου διατάξεως, προέβη εἰς μίαν παρατήρησιν, ἡ ὁποία μοῦ ἔδωσε τὴν εὐκαιρίαν καὶ τὴν ἀφορμὴν νὰ διαπιστώσω, ὅτι ὄχι μόνον ὑπάρχει μία διχογνωμία, ἐφ’ ἧς θὰ ἐπανέλθω, ἐπὶ τῆς συνταγματικότητος τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας, ἀλλὰ ὅτι αὐτὴ αὕτη ἡ ἔμμεσος ἐκλογὴ Δημάρχων εἶναι εὐθέως ἀντισυνταγματική, συγκρουομένη, ὄχι μόνον πρὸς τὸ πνεῦμα, ἀλλὰ καὶ πρὸς ρητὴν διάταξιν τοῦ γράμματος τοῦ Συντάγματος. Πράγματι, κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Μπακόπουλος παρετήρησεν, ὅτι ἐδῶ ὁ λαὸς δὲν καλεῖται διὰ μυστικῆς ἢ φανερᾶς, κατὰ τὴν γνώμην του τοῦτο εἶναι ἀδιάφορον, ψηφοφορίας νὰ ἐκλέξῃ τὸν Δήμαρχον. Ἐκλέγει τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον καὶ ἔπειτα οἱ Δημοτικοὶ Σύμβουλοι τὸν Δήμαρχον. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ρητὴ διάταξις τοῦ ἄρθρου 99 εἶναι, ὅτι ἡ ἐκλογὴ τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχῶν γίνεται διὰ καθολικῆς ψηφοφορίας. Τὰ ἄρθρα 24 καὶ 23 τοῦ κώδικος περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων προσδιορίζουν ποῖαι εἶναι αἱ ἀρχαί. Τὸ ἄρθρον 23 λέγει, ὅτι κοινοτικὴ ἀρχὴ εἶναι τὸ κοινοτικὸν συμβούλιον. Ἁπλῶς ἡ συγκρότησις τοῦ κοινοτικοῦ συμβουλίου εἰς Σῶμα, δημιουργεῖ τὸν Πρόεδρον, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι ἰδία κοινοτικὴ ἀρχή. Ἄρθρον 24: «Ὁ δήμαρχος....... (ἀναγινώσκει).......». Ἑπομένως, ὁ Δήμαρχος, ὁ ὁποῖος καὶ κατὰ ρητὴν διάταξιν καὶ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου, ὄχι μόνον δὲν εἶναι μέλος τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου, ἀλλὰ ὑπάρχει ἀσυμβίβαστον —δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι μέλος τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου— διότι ὁ Δήμαρχος εἶναι ἰδίᾳ, αὐτοτελὴς ἀρχή, ἡ ὁποία κατὰ ρητήν, γραπτὴν συγκεκριμένην καὶ ἀνεπίδεκτον ἀντιθέτου ἑρμηνείας, ἐπιταγὴν τοῦ ἄρθρου 99 τοῦ Συντάγματος, πρέπει νὰ προέρχεται ἀπὸ καθολικὴν ψηφοφορίαν. Εἶναι μία παρατήρησις, ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ εἶχε γίνει ἐνωρίτερον, ἡ ὁποία βεβαίως δὲν ἔγινε καὶ τὸ 1950, κατὰ τὴν ἐφ’ ἅπαξ ἐφαρμογὴν ἀντιθέτου Συντάγματος, ἀλλὰ εἶναι μία παρατήρησις, ἡ ὁποία ἀναμφισβητήτως δὲν δύναται νὰ ἀνατραπῇ μὲ κανένα τρόπον, οὔτε λογικῶς, οὔτε γραμματικῶς.

§72Β. ΠΑΠΑΡΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἰσχύῃ, ἆρα γε, καὶ διὰ τὸν Πρόεδρον τῆς Κοινότητος; Διότι αὐτὸς εἶναι ἀρχή.

§73Η. ΗΛΙΟΥ. Δὲν μὲ ἐτιμήσατε διὰ τῆς προσοχῆς σας, διότι ὁ νόμος δὲν ἀναγορεύει ὡς ἀρχὴν τὸν Πρόεδρον τῆς Κοινότητος. Ὁ νόμος ἀναγορεύει ὡς δημοτικὴν ἀρχὴν τὸν Δήμαρχον. Ὁ νόμος καθορίζει ποῖος εἶναι ἀρχή. Ἀλλὰ ὁ κείμενος νόμος καθορίζει, ὅτι ὁ Δήμαρχος εἶναι ἀρχὴ καί, συνεπῶς, τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον δὲν εἶναι ἀρχή. Μὴ ἐκλεγομένου, λοιπόν, τοῦ Δημάρχου διὰ καθολικῆς ψηφοφορίας, ἀλλὰ δι’ ἐμμέσου ἐκλογῆς, ὑπάρχει παραβίασις ὄχι μόνον τοῦ πνεύματος τοῦ Συντάγματος, ἀλλὰ καὶ τοῦ γράμματος αὐτοῦ. Ἀνεξαρτήτως τούτου, νομίζω, ὅτι ἐὰν ἐγερθῇ ἀγωγὴ ἐνώπιον τῶν τακτικῶν δικαστηρίων, θὰ ἀγάγῃ εἰς ἀκύρωσιν τῶν ἐκλογῶν τῶν Δημάρχων ἐπὶ τῷ λόγῳ, ὅτι ἡ ἐκλογὴ τούτων, δὲν θὰ στηρίζεται ἐπὶ τῆς καθολικῆς ψηφοφορίας. Ὡς πρὸς τὸ φανερὸν τῆς ψηφοφορίας, ὁ κ. ὑπουργός, ἠθέλησε νὰ συναγάγῃ συμπεράσματα, ἐκ τῆς ἀπαλείψεως, ἐκ τοῦ Συντάγματος τοῦ 1911, τῆς λέξεως «μυστική». Σᾶς ἀνέφερον, εἰς προηγουμένην ὁμιλίαν μου, τοὺς λόγους τῆς ἀπαλείψεως τῆς λέξεως αὐτῆς. Ὁ κ. Μπακόπουλος, ἴσως μετέσχε τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς τοῦ 1911.

§74Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν μετέσχον. Θὰ ἦτο, ὅμως, δυνατὸν νὰ μετάσχω τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ἀλλὰ τότε ἐσπούδαζον εἰς τὴν Εὐρώπην.

§75Η. ΗΛΙΟΥ. Εἶπον, δηλαδή, ὅτι ἀπηλείφθη ἡ λέξις αὐτή, διὰ νὰ παρασχεθῇ ἡ εὐχέρεια, νὰ δυνηθοῦν καὶ αἱ μικραὶ Κοινότητες, αἱ κάτω τῶν 500 κατοίκων, αἱ ὁποῖαι τὸ πρῶτον τότε ἱδρύοντο, νὰ δυνηθοῦν, χωρὶς τὰς διατυπώσεις τῆς ὑποβολῆς ὑποψηφιοτήτων, ἀκόμη καὶ διὰ πράξεως συντασσομένης ἐνώπιον τοῦ Συμβολαιογράφου καὶ διὰ συμβάσεως Δημοσίου Δικαίου, νὰ ἀποκτήσουν τὰ πρῶτα Κοινοτικὰ Συμβούλια. Ἡ αὐτὴ αἰτιολογία ἐδόθη καὶ ἀπὸ τὸν μακαρίτην Ρέπουλην, ὁ ὁποῖος, ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου, ὑπῆρξεν ὁ ὑποστηρικτὴς καὶ ὁ πατὴρ τοῦ νόμου ΔΝΖ. Ἑπομένως, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβῆ τὰ ὅσα ἐλέχθησαν περὶ τῆς συνταγματικότητος τῆς διατάξεως τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς τῶν Δημάρχων καὶ τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας. Μόνον ὁ κ. Γιαννόπουλος εἶπεν, ὅτι διὰ τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας ὁ Σύμβουλος θ’ ἀντιμετωπίσῃ τὸν λαὸν καὶ τοὺς λοιποὺς Συμβούλους. Παρέλειψεν ὅμως νὰ εἴπῃ, ὅτι ὁ Σύμβουλος θ’ ἀντιμετωπίσῃ καὶ τὴν ἀσφάλειαν. Ἤδη, κύριοι βουλευταί, ἤρχισεν ἡ προεργασία διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν Συμβούλων. Διὰ τῆς διατάξεως περὶ φανερᾶς ψηφοφορίας, ἡ ἐκλογὴ τῶν Συμβούλων, τῶν Δημάρχων, ἀφήνεται εἰς τὸν ὑφυπουργὸν τῆς Ἀσφαλείας. Ἔχω νὰ κάμω καὶ μίαν ἄλλην παρατήρησιν. Θέλω νὰ τονίσω, ὅτι δὲν ἐπίστευον πῶς θὰ ἐπαλήθευε μία προφητεία μου, τὴν ὁποίαν διετύπωσα πρὸ 11 μηνῶν, κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ τότε ἐκλογικοῦ νόμου. Εἶπον τότε, ὅταν τὰ ποσοστὰ συμμετοχῆς διὰ τὴν δευτέραν κατανομὴν ἀνήρχοντο συνεχῶς καὶ ἔφθασαν εἰς τὸ 40%, ὅτι θὰ ἔλθῃ ἐποχή, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν θὰ ἀρκῇ οὔτε ἡ πλειοψηφία. Ἰδού, ἡ ἐποχὴ ἐκείνη ἦλθεν. Ἡ ἁπλῆ πλειοψηφία δὲν ἀρκεῖ. Ἀπαιτοῦνται τὰ ⅔, διὰ νὰ ἐκλεγῇ τίς Δήμαρχος. Δηλαδή, τὰ 51% δὲν ἀρκοῦν, διὰ νὰ δυνηθῇ τελικὰ νὰ ἐπικρατήσῃ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος μειοψηφεῖ, εἰς βάρος τοῦ πλειοψηφήσαντος. Ὁ κ. Παπαρρηγόπουλος, ὁ ὁποῖος εἰς παρέμβασίν του ἠθέλησε νὰ εἴπῃ, ὅτι ἐπιθυμοῦν νὰ συγκρατήσουν τὴν ἐθνικὴν παράταξιν, νομίζω, ὅτι ὕστερα ἀπὸ τὰ τηλεγραφήματα, τὰ ὁποῖα ἔλαβε, σχετικῶς μὲ τὴν τελευταίαν εἰσήγησιν τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἐπὶ νομοσχεδίου ἐθνικοῦ χαρακτῆρος, ἀπὸ τοὺς συμπολίτας του, δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ κάμνῃ εἰς βάρος μας διακρίσεις ὡς μὴ ἐθνικοῦ κόμματος. Ἀλλ’ ἡ ἀλήθεια σήμερον κρίνεται, ὄχι μὲ τὸ κριτήριον ἐπικλήσεως ἐθνικοφροσύνης βερμπαλιστικῶς, ἀλλ’ ἀπὸ τὸν ἀληθινὸν πατριωτισμόν. Ἐλησμόνησεν ὅμως, ὅτι ἀπὸ ἐδῶ καὶ εἰς τὸ ἑξῆς τὰ θέματα θὰ κρίνωνται μὲ τὸ πνεῦμα τῆς Ζυρίχης, τὸ πνεῦμα τῆς συνθηκολογήσεως καὶ ἐν ὀνόματι τοῦ πνεύματος αὐτοῦ τῆς συνθηκολογήσεως, θὰ λύωνται τὰ πάντα. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§76Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἐκάματε ἕνα ὑπαινιγμόν, ὁ ὁποῖος εἶναι ἐντὸς τῶν γραμμῶν καὶ τῶν ἐπιδιώξεων τοῦ κόμματός σας καὶ πρέπει νὰ σᾶς ἀπαντήσω. Ἀφοῦ ἀποφασίζετε παρομοίους ὑπαινιγμούς, δὲν πρέπει νὰ παραπονῆσθε, ὅτι σᾶς δίδεται ἡ ἀνάλογος ἀπάντησις. Δὲν περίμενα ἀπὸ κομματικὴν παράταξιν, ἐντὸς τῆς Ἑλληνικῆς Βουλῆς εὑρισκομένην, νὰ ἐκδηλώσῃ μὲ τόσην χολὴν τὴν πικρίαν της εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, διὰ τὴν ἐπίλυσιν ἑνὸς ἐθνικοῦ θέματος, διὰ τὴν ὁποίαν πανηγυρίζει ἤδη ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καὶ πρὶν ἀκόμη ἀκούσῃ τὴν δοθεῖσαν λύσιν κατὰ τὰς λεπτομερείας αὐτῆς. Τί σημαίνει τοῦτο; Ὅτι ἡ ψυχικὴ διάθεσις τῆς πλευρᾶς ἐκείνης εἶναι τόσον ἐθνικῶς ἀνώμαλος, ὥστε δὲν τῆς ἐπιτρέπει ὑπομονὴν 24 ἢ 48 ὡρῶν, διὰ νὰ ἀκούσῃ τὴν ἔκθεσιν τῶν πεπραγμένων καὶ νὰ κρίνῃ ἐπ’ αὐτῆς. Ἐὰν εἶναι ἢ ὄχι συμφέρουσα διὰ τὸ Ἔθνος. Ἐὰν ὅμως ἡ δοθεῖσα λύσις εἶναι συμφέρουσα εἰς τὸ Ἔθνος καὶ τὸν Κυπριακὸν λαόν, δὲν εἶναι ἐθνοπρεπὲς νὰ σπεύδῃ ἡ πτέρυξ ἐκείνη νὰ ὁμιλῇ περὶ συμβιβασμῶν καὶ συνθηκολογήσεις τῆς Ζυρίχης, πρὶν ἀκούσῃ τὸ περιεχόμενον τῆς συμφωνίας, εἰς τὰς ὁποίας κατέληξεν ἡ Κυβέρνησις. Ἡ ὀξύχολος ἐκδήλωσίς σας, μοῦ δίδει τὸ δικαίωμα νὰ σᾶς ἀποδώσω ὅτι ἐκτελεῖτε ἐντολάς, αἱ ὁποῖαι δὲν σᾶς τιμοῦν ἐθνικῶς.

§77Η. ΗΛΙΟΥ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, καλὸν θὰ κάμῃ νὰ ἀφήσῃ τὰ περὶ ξένων ἐντολῶν (φωναί, θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι), διότι τὰς πληροφορίας μας, περὶ τῆς δοθείσης λύσεως εἰς τὸ Κυπριακόν, τὰς ἔχομεν ὑπὸ τὸν φιλικὸν τύπον πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, περὶ τῆς φιλαληθείας τοῦ ὁποίου ἔχει ἀναφέρει ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Συνεπῶς, μὴ διαμαρτύρεσθε.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχετε τὸν λόγον, κ. Ἠλιοῦ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ ἐθνικοῦ θέματος, τὸ ὁποῖον μετὰ 24 ἢ 48 ὥρας θὰ ἔλθῃ πρὸς συζήτησιν εἰς τὴν Βουλήν. Μὴ ἐπιμένετε, διότι φέρετε εἰς δύσκολον θέσιν τὸ Προεδρεῖον.

§79Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἀγαπητός μου κ. Ἠλιοῦ, εἶπεν, ὅτι ἡ ἔμμεσος ἐκλογὴ τοῦ Δημάρχου ἀντίκειται εἰς τὸ γράμμα τοῦ Συντάγματος, διότι ὑπὸ τοῦ Κώδικος Δήμων καὶ Κοινοτήτων ὁ Δήμαρχος ἀναγορεύεται εἰς ἀρχὴν καὶ κατὰ τὸ Σύνταγμα, αἱ ἀρχαὶ ἐκλέγονται διὰ καθολικῆς ψηφοφορίας. Παρατηρῶ, ὅμως, ὅτι οὐδαμοῦ ἀναγράφεται εἰς τὸν Κώδικα Δήμων καὶ Κοινοτήτων τοιοῦτόν τι. Ἁπλῶς ἐκεῖ ἀναγράφεται πῶς διοικεῖται ὁ Δῆμος καὶ ποῖαι εἶναι αἱ ἁρμοδιότητες τοῦ Δημάρχου. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι διὰ τῆς λέξεως «καθολική», οὔτε τὸ μυστικὸν ἐννοεῖται, οὔτε τὸ ἄμεσον. Μόνον τὸ γενικὸν τῆς ψηφοφορίας ἐξάγεται.

§80Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Παρατηρῶ, κ. ὑπουργέ, ὅτι εἰς τὴν ἀνατύπωσιν τοῦ ἄρθρου 7, ἀποδέχεσθε τὴν φανερὰν ψηφοφορίαν. Τοῦτο, ἀποτελεῖ τὴν κυβερνητικὴν γραμμήν;

§81Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἐδήλωσα, κύριε συνάδελφε, ὅτι τὸ θέμα αὐτό, ἐπαφίεται εἰς τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς. Ὡς καταστάλαγμα δὲ τῆς προηγηθείσης συζητήσεως, διετύπωσα τὸ ἄρθρον 7 ὡς τὸ βλέπετε, διὰ νὰ ἀποφύγωμεν τὰς ὀνομαστικὰς ψηφοφορίας.

§82Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Δηλαδή, ὑμεῖς, κύριε ὑπουργέ, ἀποδέχεσθε τὴν φανερὰν ψηφοφορίαν.

§83Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ναί.

§84Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Θὰ παρεκάλουν, κύριε ὑπουργέ, νὰ ἐξηγήσετε εἰς τὴν Βουλήν, διατὶ ζητεῖτε διὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ Δημάρχου, κατὰ τὴν πρώτην Κυριακήν, τὴν ηὐξημένην πλειοψηφίαν μὲ ⅔. Πρέπει νὰ γνωρίζετε, ὅτι αἱ ὑπόνοιαί μας, διὰ τὴν θέσπισιν τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας, αὐξάνονται ἔτι περισσότερον, μὲ τὴν ὕπαρξιν τῆς διατάξεως αὐτῆς. Ἐάν, ἑπομένως, δὲν ἔχετε, κ. ὑπουργέ, βασικοὺς λόγους νὰ διατηρήσητε τὴν πλειοψηφίαν τῶν δύο τρίτων, παρακαλῶ, ὅπως τὴν περιορίσητε εἰς ἁπλῆν πλειοψηφίαν, ὥστε νὰ καθίσταται δυνατὴ ἐκλογὴ Δημάρχου, κατὰ τὴν πρώτην Κυριακήν. Συναφὲς εἶναι τὸ θέμα τῆς ἀναβολῆς τῆς δευτέρας συνεδριάσεως τοῦ Δημαρχαιρεσιακοῦ Σώματος, διὰ τὴν ἀνάδειξιν Δημάρχου ἐπὶ μίαν ἑβδομάδα. Ἐπρότεινα χθὲς τὴν σύντμησίν της εἰς 48 ὥρας, διὰ νὰ περιορισθοῦν αἱ δυνατότητες παρεμβάσεων, πρὸς ἐπηρεασμὸν τῶν συμβούλων ποὺ φοβούμεθα.

§85Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Διατὶ ἐντοπίζετε τὸν ὕποπτον χρόνον παρεμβάσεως εἰς τὴν ἑβδομάδα αὐτήν, ἐνῷ ὑπάρχει ὁ μακρὺς χρόνος ἀπὸ τῆς ἐκλογῆς μέχρι τῆς πρώτης ψηφοφορίας; Ἡ διατύπωσις τῶν ⅔, ἦτο πρὸ τῆς διατυπώσεως τοῦ ἄρθρου 7, τὸ ὁποῖον εἶχε τὴν μυστικὴν ψηφοφορίαν. Μὲ τὴν νέαν διατύπωσιν, οἱ λόγοι ὑποχωροῦν, ἀλλὰ ὄχι ἐντελῶς, καὶ ἐτέθη τὴν ἑπομένην Κυριακήν, διότι αἱ ἐκλογαὶ συνήθως γίνονται εἰς ἡμέρας μὴ ἐργασίμους.

§86Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ὅλαι αἱ ψηφοφορίαι, μὲ τὴν φανερὰν ψηφοφορίαν, θὰ ἔπρεπε νὰ γίνωνται τὴν αὐτὴν Κυριακήν. Συμβιβαστικῶς, ἐπρότεινα τὴν ἀναστολὴν τῶν 48 ὡρῶν. Τὸ τελευταῖον σημεῖον, τὸ ὁποῖον ἤθελα νὰ θίξω, εἶναι, ὅτι ὑπάρχει εἰς τὴν παράγραφον 6 ἡ ἑξῆς φράσις: «.... .... (ἀναγινώσκει) ........». Θὰ ἀνακύψῃ ζήτημα ἐξ αὐτῆς, διὰ τὰς δικαστικὰς ἀρχάς.

§87Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Ὑπάρχει ἡ παράγραφος 7 τοῦ ἄρθρου 6, ἡ ὁποία λέγει, ὅτι θὰ γίνεται κλήρωσις ὑπὸ τοῦ Δικαστηρίου.

§88Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἐὰν τὸ δικαστήριον, κατὰ τὴν ἀνακήρυξιν, ἔχῃ κάμει κλήρωσιν, δὲν γεννᾶται ζήτημα.

§89Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Εἶναι σωστὴ ἡ παρατήρησις.

§90Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἁπλῶς, κύριε Πρόεδρε, αὐτὸ ἤθελον νὰ διευκρινισθῇ. Τίποτε ἄλλο, δὲν ἔχω νὰ εἴπω.

§91Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν λέγει τὸ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, πῶς θὰ γίνῃ ἡ ὀνομαστικὴ ψηφοφορία εἰς τὸ δημοτικὸν συμβούλιον. Ἐγὼ θέλω νὰ κάμω μίαν προσθήκην.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς, τὴν ὑποβληθεῖσαν πρότασιν ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας καὶ κατόπιν νὰ λάβετε τὸν λόγον.

§93Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχει κατατεθῆ ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, σχέδιον τροπολογίας τοῦ ἄρθρου 7. Ἐπ’ αὐτοῦ, θέλω νὰ κάμω μίαν προσθήκην, διότι δὲν ἀναφέρει πῶς θὰ γίνῃ ἡ ὀνομαστικὴ ψηφοφορία εἰς τὸ δημοτικὸν συμβούλιον. Ἐγὼ προτείνω, ἡ ὀνομαστικὴ ψηφοφορία εἰς τὸ δημοτικὸν συμβούλιον νὰ γίνεται ἀναλόγως τῆς ἀλφαβητικῆς σειρᾶς τῶν ἐπωνύμων τῶν δημοτικῶν συμβούλων καί, ἐν περιπτώσει συνωνυμίας, θὰ λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν τὸ μικρὸν ὄνομα ἢ καὶ τὸ ὄνομα πατρός.

§94Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν αὐτό. Θὰ γίνῃ ὀνομαστικὴ ψηφοφορία τῶν παρόντων.

§95Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ σειρὰ περὶ τοῦ τρόπου τῆς ψηφοφορίας εἰς τὸ δημοτικὸν συμβούλιον, θὰ γεννηθῇ τὸ ζήτημα, ἐὰν θὰ ψηφίσῃ ὁ λαβὼν τοὺς περισσοτέρους σταυροὺς κλπ. Νομίζω, ὅτι διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ ποὺ ἐπρότεινα, διευκολύνεται ἀπολύτως καὶ ἀποφεύγεται ἡ ὀχλαγωγία καὶ τὰ ἐπεισόδια εἰς τὸ δημοτικὸν συμβούλιον. Ἐγὼ θὰ προτείνω καὶ ἡ Βουλὴ ἂς τὸ δεχθῇ, ἢ ἂς τὸ ἀπορρίψῃ, ἡ ὀνομαστικὴ ψηφοφορία νὰ γίνεται ἀναλόγως τῆς ἀλφαβητικῆς σειρᾶς τῶν ἐπωνύμων τῶν δημοτικῶν συμβούλων.

§96Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Δὲν τὴν δέχομαι τὴν προσθήκην αὐτήν.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 7, κηρύσσεται περαιωμένη. Ἔχω τὴν τιμήν, νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὸ Σῶμα, ὅτι κατετέθη πρότασις, ὑπογραφομένη ὑπὸ τοῦ κεκανονισμένου ἀριθμοῦ βουλευτῶν, περὶ ψηφοφορίας ἐπὶ τῶν παραγράφων τοῦ ἄρθρου 7, δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ἔχουσα ὡς ἑξῆς: «Πρὸς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς Δυνάμει τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 71 ἄρθρου τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, οἱ ὑπογεγραμμένοι βουλευταί, παρακαλοῦμεν, ὅπως διὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τοῦ δημοτικοῦ καὶ κοινοτικοῦ κώδικος κλπ.», διεξαχθῇ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως καὶ κεχωρισμένως ἐπὶ τῶν παραγράφων 2, 3, 6, 7, 14 τοῦ ἄρθρου τούτου. Ἐν Ἀθήναις τῇ 12 Φεβρουαρίου 1959. Οἱ αἰτοῦντες βουλευταὶ Μ. Γαληνός, Α. Τσιάντος, Α. Παπαθανασίου, Ε. Ρήγας, Β. Θανασέκου, Μ. Κανιάρης, Κ. Κωνσταντάρας, Α. Παπαδόπουλος, Χ. Φιλίππου, Α. Τσιπώρης, Δ. Παπαθανασόπουλος, Ο. Ἀντώνογλου, Κ. Χιωτάκης, Σ. Μερκούρης, Γ. Ἀράπης, Δ. Παινέζης, Σ. Ἠλιόπουλος, Γ. Πρίφτης, Ι. Κοντουδάκης, Α. Λασκαρίδης, Δ. Γιαχνῆς, Β. Ἐφραιμίδης, Ι. Δραγονέτης, Β. Μπρακατσούλας, Ι. Ζαΐμης».

§98Ι. ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ ἡ παράγραφος 1 δὲν περιλαμβάνεται, ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὴν φανερὰν ψηφοφορίαν καὶ ἀλλοιοῦται ἡ σειρὰ τῶν ἄλλων παραγράφων, νομίζω, ὅτι θὰ πρέπει εἰς τὴν ψηφοφορίαν νὰ περιληφθῇ καὶ ἡ παράγραφος 1.

§99Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ δικαίωμα τῆς ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας, εἶναι ἀπολύτως παραδεδεγμένον ἀπὸ τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ἀλλὰ παρακαλῶ τοὺς ὑποβαλόντας τὴν αἴτησιν, νὰ δεχθοῦν νὰ διεξαχθῇ μία ὀνομαστικὴ ψηφοφορία ἐπὶ ὅλων τῶν σημείων, εἰς τὰ ὁποῖα διαφωνεῖ ἡ Ἀντιπολίτευσις.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μετὰ τὴν τροποποίησιν τοῦ ἄρθρου 7, ἐκ μέρους τοῦ κ. ὑπουργοῦ, νομίζω, ὅτι εἶναι ἀπωτέρα ἡ πρότασις. Συνεπῶς, φαντάζομαι, ὅτι οἱ κύριοι συνάδελφοι δὲν ἐπιμένουν εἰς τὴν ψηφοφορίαν κεχωρισμένως τῶν διαφόρων παραγράφων. Ἄρα, θὰ γίνῃ μία ψηφοφορία.

§101Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Ὀρθῶς, κύριε Πρόεδρε, διότι ἡ τροπολογία τοῦ κ. ὑπουργοῦ, εἶναι ἀπωτέρα.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τίθεται, ἑπομένως, εἰς ψηφοφορίαν τὸ ἄρθρον 7, ὡς ἔχει τροποποιηθῆ ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 7, ὡς ἐτροποποιήθη, λέγουν Ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι τοῦτο λέγουσιν Ὄχι. Παρακαλῶ, ὅπως προσέλθουν ὡς ψηφολέκται, οἱ κ.κ. Α. Ψάρης καὶ Κ. Τσιγάρας. (Προσελθόντων τῶν ψηφολεκτῶν, ἄρχεται ἡ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, τῶν κ.κ. βουλευτῶν ἀπαντώντων ὡς ἀκολούθως, εἰς τὸ τεθὲν ἐρώτημα): (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Βʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Ι. Κοντοβράκης).

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 197, Εἶπον ΝΑΙ 128, ΟΧΙ 68 καὶ εἷς ἠρνήθη ψῆφον. Συνεπῶς, τὸ ἄρθρον 7 ἐγένετο δεκτόν, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ. Ἄρθρον 8. Τὸν λόγον ἔχει, ὁ κ. Κ. Ἀθανασιάδης.

§104Κ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, θὰ παρεκάλουν, εἰς τὸ ἄρθρον 8 νὰ γίνῃ μία διόρθωσις. Λέγει τὸ ἄρθρον: «Ἐὰν ἐξελέγησαν δημοτικοὶ ἢ κοινοτικοὶ σύμβουλοι συγγενεῖς εἰς βαθμὸν τῆς προηγουμένης παραγράφου, ἀποκλείεται ὑπὸ τοῦ δικάζοντος τὴν ἐκλογὴν δικαστηρίου ὁ λαβὼν τὰς ὀλιγωτέρας ψήφους, ἐπὶ ἰσοψηφίας δὲ ὁ λαβὼν τὰς ὀλιγωτέρας ψήφους προτιμήσεως». Αὐτὸ τὸ «λαβὼν τὰς ὀλιγωτέρας ψήφους», νὰ διορθωθῇ ὡς ἑξῆς «ἐκεῖνος τοῦ ὁποίου ὁ συνδυασμὸς ἔλαβε τὰς ὀλιγωτέρας ψήφους».

§105Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Σωστόν. Ἀποδέχομαι τὴν διόρθωσιν.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεπῶς, δεκτὸν τὸ ἄρθρον 8, ὡς ἐτροποποιήθη;

§107ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 8, ἐγένετο δεκτόν, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ. (Ἐν συνεχείᾳ, ἐγένοντο δεκτά, ὡς ἔχουν, τὰ ἄρθρα 9, 10, 11, 12 καὶ 13). Ἄρθρον 14. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Κ. Ἀθανασιάδης.

§109Κ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὸ ἄρθρον 132 τοῦ Δημοτικοῦ Κώδικος, οἱ δήμαρχοι, οἱ πρόεδροι Κοινοτήτων καὶ οἱ δημοτικοὶ καὶ κοινοτικοὶ σύμβουλοι, δύνανται, διὰ σοβαροὺς λόγους, νὰ ἀπολυθοῦν, μετ’ ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου κλπ. «...... (ἀναγινώσκει).......». Νομίζω, ὅτι τὸ ἄρθρον 132 τοῦ Κώδικος, αὐτὸ καθ’ αὑτό, εἶναι ἕνας περιορισμὸς τῶν πολιτικῶν φρονημάτων καὶ τῶν πεποιθήσεων τῶν δημάρχων, τῶν κοινοταρχῶν καὶ τῶν συμβούλων των. Εἶναι δυνατὸν ὅμως, νὰ εἶναι δημοτικοὶ σύμβουλοι καὶ βουλευταὶ καὶ ἐρωτῶ: Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι κανεὶς βουλευτὴς καὶ νὰ μὴ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ ἀναπτύξῃ τὰς ἀπόψεις του; Ἤδη, εἰς τὸν Πειραιᾶ ὑπάρχουν τρεῖς βουλευταὶ δημοτικοὶ σύμβουλοι, ὅπως ὑπάρχουν καὶ εἰς ἄλλας πόλεις. Τί θὰ γίνῃ, αὐτοὶ δὲν θὰ ἠμποροῦν νὰ ἀναπτύξουν τὰς ἀπόψεις των; Περαιτέρω, κύριε ὑπουργέ, τὸ ἄρθρον 132, αὐτὸ καθ’ ἑαυτό, ἔχει ἀνάγκην κάποιας βελτιώσεως. Θὰ πρέπει, δηλαδή, νὰ καλοῦνται προηγουμένως εἰς ἀπολογίαν, πρὶν ἀπολυθοῦν οἱ δήμαρχοι, οἱ κοινοτάρχαι, οἱ δημοτικοὶ σύμβουλοι κ.λ.π. Πρὸς τοῦτο, ὑποβάλλω τροπολογίαν, ἡ ὁποία προβλέπει, ὅπως πρὸ τῆς ἀπολύσεως, οἱ δημοτικοὶ καὶ κοινοτικοὶ ἄρχοντες νὰ καλῶνται εἰς ἀπολογίαν ἀπὸ τὸν Νομάρχην, νὰ λαμβάνῃ γνῶσιν αὐτῆς τὸ ἁρμόδιον συμβούλιον καὶ τὸ Β. Διάταγμα τῆς ἀπολύσεως νὰ ἐκδίδεται μετὰ σύμφωνον γνώμην τοῦ συμβουλίου τούτου. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι δὲν θὰ πρέπει κατ’ ἀρχὴν νὰ ψηφισθῇ τὸ ἄρθρον 14. Καὶ δεύτερον, νὰ τροποποιηθῇ τὸ ἄρθρον 132 τοῦ Κώδικος, εἰς τρόπον ὥστε νὰ καλῆται εἰς ἀπολογίαν πρὸ τῆς ἀπολύσεως ὁ δημοτικὸς ἄρχων.

§110Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε συνάδελφε, θέλω νὰ σᾶς ἀπαντήσω, διὰ νὰ ἐκκαθαρισθῇ τὸ θέμα τοῦ ἄρθρου 14. Ἡ διάταξις αὐτὴ ὑφίσταται οὐσιαστικῶς ἀπὸ μακροῦ εἰς τὸν Κώδικα, εἰς τὸ ἄρθρον 132. Πρόκειται περὶ μιᾶς συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 132 καὶ βάσει τῆς συμπληρώσεως αὐτῆς, εἶναι ἡ κατάχρησις τῆς ἰδιότητος τοῦ δημοτικοῦ συμβούλου. Ὅταν, καταχρώμενός τις τὴν ἰδιότητα ταύτην, ἐκτρέπεται εἰς κομματισμὸν καὶ πολιτικολογίαν, θὰ εἶναι ὑπόλογος βάσει ἐκείνων τὰ ὁποῖα καθιερώνει τὸ ἄρθρον 14. Ἀπὸ μακροῦ, ἐπίσης, ἔχει καθιερωθῆ ἡ ἁπλῆ γνώμη τοῦ συμβουλίου, χωρὶς νὰ σημειωθῇ περίπτωσις καταχρήσεως. Διότι δὲν ὑπάρχει καμμία περίπτωσις, νὰ εἴπῃ τὸ Συμβούλιον ὄχι καὶ ὁ Ὑπουργὸς νὰ ἀπολύσῃ. Συνεπῶς, τὸ «μετὰ γνώμην» θὰ διατηρηθῇ, ὡς ἴσχυσεν ἀνέκαθεν. Τὸ μόνον τὸ ὁποῖον δέχομαι, εἶναι νὰ προσθέσωμεν εἰς τὸ ἄρθρον 14, τὴν ὑποχρέωσιν τῆς κλήσεως εἰς ἀπολογίαν. Εἰς τὴν πρᾶξιν συμβαίνει. Ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει ὑποχρέωσις ἐκ τοῦ νόμου. Παρ’ ὅλον, ὅτι πρόκειται περὶ μέτρου διοικητικοῦ, παρὰ ταῦτα, εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶ τὴν ὑποχρέωσιν τῆς Διοικήσεως νὰ ἀκούσῃ τὰς ἐξηγήσεις τοῦ ἐγκαλουμένου. Ἀλλ’ ἐπιτροπὴ ἄλλη δὲν γίνεται. Καὶ ἀπορῶ, διατὶ δίδομεν τόσην σημασίαν εἰς τὸ ἄρθρον 14 καὶ σημειώνομεν ὑπόπτους ἐπιδιώξεις. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ὑπάρξῃ ἄλλο πνεῦμα εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιδιώξῃ ἀπολύσεις πλείστων ὅσων δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχόντων, βάσει τοῦ ὑφισταμένου ἄρθρου 132. Ἀλλὰ τοιαύτη πρόθεσις δὲν ὑπῆρξεν. Δὲν νομίζω, ὅτι θὰ πρέπει ὁ δημοτικὸς ἄρχων νὰ παροχετεύσῃ ὅλην τὴν δραστηριότητά του κατὰ τὸν χρόνον τῆς ἐκπληρώσεως τῶν δημοτικῶν του καθηκόντων εἰς τὴν πολιτικὴν καὶ τὸν κομματισμόν, νὰ μετατρέπῃ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον εἰς Κοινοβούλιον. Ὁ κ. βουλευτὴς ἔχει τὴν Βουλὴν διὰ νὰ ἀναπτύξῃ τὰς γενικὰς ἀπόψεις του καὶ τὰς ἀρχάς του. Εἰς τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, νομίζω, ὅτι περισσότερον ἐξυπηρετικὸν θὰ εἶναι νὰ περιορισθῇ εἰς τὰ δημοτικὰ πράγματα. Ὡς πρὸς τὴν κλῆσιν εἰς ἀπολογίαν, εἶναι βεβαίως νοήσιμος αὕτη, ἰδίως κατὰ τὰς περιπτώσεις καθ’ ἃς ὁ Ὑπουργὸς δὲν θὰ ἤθελε νὰ ἀκούσῃ τὸν ἐγκαλούμενον. Ὀρθὸν εἶναι νὰ ὑπάρχῃ ὑποχρέωσις νὰ τὸν ἀκούσῃ καὶ διὰ τὸν λόγον αὐτὸν δέχομαι τὴν συμπλήρωσιν.

§111Κ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ. Τὸ ἄρθρον 14 λέγει: «....ἢ διὰ τοῦ τύπου νὰ ἐκδηλώσῃ ........ (ἀναγινώσκει)......» Ἀλλ’ ὁ βουλευτής.....

§112Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἡ διάταξις λέγει: «Οἱ αὐτοὶ ὡς ἄνω αἱρετοὶ ἄρχοντες δύνανται νὰ ἀπολυθῶσι κατὰ τὴν αὐτὴν διαδικασίαν, ἐφ’ ὅσον, καταχρώμενοι τῆς ἰδιότητός των ὡς αἱρετῶν ἀρχόντων, προβαίνουν ......». Ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἰδιότητα καὶ ἐφ’ ὅσον τὴν καταχρῶνται, καθίστανται ὑπόλογοι. Κύριοι συνάδελφοι, ἀλλοίμονον ἐὰν φαντασθῆτε, ὅτι εἶναι δυνατόν, ὅταν ὁ δημοτικὸς σύμβουλος–βουλευτὴς ἐκπληρώνῃ τὰ καθήκοντά του ὡς δημοτικὸς σύμβουλος καὶ ἔρχεται ἐδῶ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ καταφέρεται ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ τὸν καλέσῃ εἰς ἀπολογίαν. Δὲν εἶναι δεκτὸν τοῦτο.

§113Κ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ. Ἐὰν ὁ δημοτικὸς σύμβουλος– βουλευτὴς διὰ τοῦ τύπου ἐκφράσῃ ἀπόψεις ἐπὶ θεμάτων δημοτικῶν, ἀντιτιθεμένας πρὸς τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα αὐτό; Ἢ θὰ τὸν τιμωρήσετε;

§114Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ὁμιλοῦμεν σαφῶς περὶ καταχρήσεως. Τὸ νὰ ὑπάρχῃ δημοτικὸς ἄρχων, ὁ ὁποῖος θὰ ἔχῃ καὶ θὰ ἐκφράζῃ ὡρισμένας ἀπόψεις δὲν εἶναι ἀπαράδεκτον. Ἀλλ’ ἡ μεταμόρφωσις τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου εἰς Κοινοβούλιον δὲν εἶναι νοητή. Σεῖς, βεβαίως, ὑποστηρίζετε, ὅτι ἡ κριτικὴ τῆς προόδου τῶν δημοτικῶν πραγμάτων, εἶναι καὶ πολιτική. Εἰς αὐτό, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ θέμα ἀρχῆς διαφωνοῦμεν. Φυσικὸν εἶναι νὰ μὴ συμφωνοῦμεν καὶ εἰς τὰ μέσα.

§115Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Κύριε ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, λυποῦμαι, ἀλλ’ ἐπρόσεξα μὲ ὅσην ἠδυνάμην ἔντασιν τὴν ἔκθεσιν τὴν ὁποίαν ἐκάματε ἐπὶ τῶν αἰτίων ἕνεκα τῶν ὁποίων κατηρτίσατε αὐτὸ τὸ ἄρθρον 14. Ἀπὸ ὅσα εἴπατε, ἐξάγεται, ὅτι εἶναι τελείως περιττόν, διότι, ἤδη τὸ ἄρθρον 132 τοῦ Κώδικος, δίδει ἀρκετὰ ὅπλα εἰς τὴν Κυβέρνησιν διὰ νὰ ἐπαναφέρῃ εἰς τὴν τάξιν ἐκείνους οἱ ὁποῖοι πράγματι δὲν ἐκτελοῦν τὸ καθῆκόν των ὡς δημοτικοὶ σύμβουλοι, ἀλλὰ προσπαθοῦν νὰ τραποῦν ἢ μᾶλλον νὰ κάμουν τὰ Συμβούλια νὰ ἐκτραποῦν τῶν κυρίων σκοπῶν των. Μετεχειρίσθητε, ὅμως, ἐπανειλημμένως τὴν λέξιν «κατάχρησις». Ἀλλά, φρονῶ, ὅτι ἡ διατύπωσις εἶναι τοιαύτη, ὥστε ἄλλα νὰ ἐννοῆτε σεῖς καὶ ἄλλα ὁ ἀναγνώστης. Ἡμεῖς δὲν εἴμεθα σύμφωνοι μὲ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον χρησιμοποιεῖτε τὴν λέξιν. Πράγματι, ἡ λέξις κατάχρησις, χρησιμοποιεῖται ἐδῶ, μόνον ὡς κατάχρησις τῆς ἰδιότητος. Λέγει ἡ διάταξις, «ὅστις καταχρώμενος τῆς ἰδιότητός του, ὡς δημοτικοῦ συμβούλου, ἤθελε προέλθει, εἴτε κατὰ τὴν συνεδρίασιν τοῦ συμβουλίου, εἴτε διὰ τοῦ τύπου κλπ....». Ἀπὸ ἐδῶ καὶ πέρα, διὰ τοῦ ἄρθρου 14, φεύγομεν ἐντελῶς ἀπὸ τὴν ἄποψιν τὴν ὁποίαν σεῖς ἐκθέσατε, ὅτι δὲν θέλετε τὸ δημοτικὸν συμβούλιον νὰ ἀποτελῇ κοινοβούλιον καὶ νὰ ἀσχολῆται μόνον μὲ πολιτικὰ ζητήματα. Καὶ ἐνῷ δέχομαι ἀπολύτως τὴν ἄποψίν σας, σᾶς ἐρωτῶ, ἡ διὰ τοῦ τύπου ἐκδήλωσις ἑνὸς δημοτικοῦ συμβούλου τῶν πολιτικῶν του ἀπόψεων κατὰ τί ζημιώνει τὴν αὐτοδιοίκησιν; Ἄλλο εἶναι τὸ νὰ μετατραπῇ τὸ δημοτικὸν συμβούλιον εἰς συνεχὲς κοινοβούλιον καὶ ἄλλο διὰ τοῦ τύπου νὰ ἐκφράζῃ τὰς πολιτικάς του ἀπόψεις ἕνας ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος, ὡς πᾶς πολίτης ἔχει δικαίωμα νὰ ἔχῃ πολιτικὰς ἀπόψεις καὶ νὰ τὰς ἐκδηλώνῃ. Θέλετε νὰ τὸν ἐμποδίσητε ἀπὸ τοῦ νὰ μεταβάλῃ τὸ δημοτικὸν συμβούλιον εἰς κοινοβούλιον ἢ νὰ μεταχειρίζεται τὴν ἰδιότητά του ἐντὸς τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου διὰ νὰ τὸ ἐκτρέπῃ ἀπὸ τὰ ἔργα του, ἔχει καλῶς. Ἀλλά, τὸ ἐὰν συμπτωματικῶς, ὡς πολίτης, ἐκφράζῃ τὰς ἀπόψεις του, εἶναι ἐντελῶς διαφορετικὸν καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν νὰ τὸν περιορίσητε. Ἄλλο, πάλιν, εἶναι ἡ ἀνάμιξις εἰς τὰς ἐκλογάς, εἶναι ἄλλο θέμα τὸ νὰ προβῇ εἰς ἐνεργείας, αἱ ὁποῖαι ἐπηρεάζουν. Νομίζω, ὅτι ἡ διατύπωσις δὲν σκοπεῖ ἀκριβῶς αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἴπατε πρὸ ὀλίγου ἢ εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ μὴ καλύπτῃ τὴν ἰδικήν σας σκέψιν. Ὑποστηρίζω, ὅτι τὸ ἄρθρον 14 εἶναι περιττὸν καὶ ἐπικίνδυνον καὶ πρέπει νὰ ἀπαλειφθῇ. Πάντως, ὅμως, ἐὰν θέλετε νὰ περιορίσητε τὰς ἐκδηλώσεις κατὰ τὰς συνεδριάσεις τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου, ἔχει καλῶς. Ἀλλὰ τὴν ἐκδήλωσιν τῶν πολιτικῶν ἀπόψεων διὰ τοῦ τύπου ἢ διὰ παντός ἄλλου μέσου τὸ ὁποῖον εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ δημοσίαν ἀπήχησιν, δὲν πρέπει νὰ τὴν περιορίσητε, διότι θὰ καταλήξωμεν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ ἔχωμεν δύο εἰδῶν δημοτικοὺς ἄρχοντας: Τοὺς αἱρετοὺς καὶ τοὺς καθαιρετούς, τοὐτέστιν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν θὰ καθαιροῦνται μὲ πᾶσαν εὐκολίαν. Διότι ἄλλως, ἢ θὰ πρέπει οἱ δημοτικοὶ σύμβουλοι νὰ ἀπεμπολήσουν πᾶσαν ἐλευθερίαν εἰς τὴν ἐκδήλωσιν γνώμης ἢ θὰ δώσητε τὸ δικαίωμα εἰς τὸν Ὑπουργόν, στηριζόμενον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 14, νὰ προβαίνῃ εἰς τὴν καθαίρεσιν οἱουδήποτε δημοτικοῦ συμβούλου ἐκδηλώσαντος πολιτικὰς πεποιθήσεις.

§116Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε Τσιριμῶκο, ἐγὼ ἀπεσαφήνισα κατὰ βάσιν τὸ θεμέλιον τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 14, τὸ ὁποῖον θεωρῶ συμπλήρωσιν τοῦ ἄρθρου 132 καὶ εἶπον, ὅτι σκοπὸς τῆς διατάξεως εἶναι νὰ πλήξῃ τὴν κατάχρησιν τῆς ἰδιότητος τοῦ δημοτικοῦ συμβούλου ὁποτεδήποτε ἐκδηλουμένην. Ἀνέφερον, ὡς πλέον χαρακτηριστικόν, τὸ παράδειγμα τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου ἐν συνεδριάσει, ὅπου εἶναι δυνατόν, ἀντὶ νὰ ἀσχολῆται μὲ τὰ δημοτικὰ πράγματα, νὰ μεταβάλῃ τὴν αἴθουσαν εἰς αἴθουσαν κοινοβουλίου. Δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ ἀποσαφηνίσω, ὅτι συμπτωματικῶς, οἱοσδήποτε δημοτικὸς ἄρχων, ἠμπορεῖ νὰ ἐκδηλώνῃ τὰς πολιτικάς του πεποιθήσεις, τοῦτο ὅμως, νὰ μὴ τὸ κάνῃ κατὰ κατάχρησιν τῆς ἰδιότητός του. Πάντως, διὰ νὰ μὴ νομισθῇ, ὅτι ἐγὼ θέλω νὰ ἀποκλείσω τὴν ἐκ περιστάσεως ἐκδήλωσιν πολιτικῶν πεποιθήσεων —διότι εἶναι ἐκτὸς τῶν σκέψεών μου αὐτό— δέχομαι νὰ ἀποσαφηνίσω τὴν διάταξιν καὶ διὰ δηλώσεως καταχωρουμένης εἰς τὰ πρακτικά, ὅτι «ἡ ἐκ περιστάσεως, συμπτωματικῶς, ἢ ὁπωσδήποτε θέλετε, ἐκδήλωσις τῶν πολιτικῶν ἀπόψεων, ἑνὸς δημοτικοῦ συμβούλου δὲν σημαίνει καθόλου, ὅτι ἀποτελεῖ κατάχρησιν τῆς ἰδιότητός του». Καὶ μέσα εἰς τὸ συμβούλιον θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ληφθῇ μία θέσις καθαρῶς πολιτική. Συνέρχεται λ.χ. τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Ἀθηναίων καὶ διατυπώνει τὴν μομφήν, ὅτι δὲν τυγχάνει ἐπαρκοῦς οἰκονομικῆς ἐνισχύσεως ἀπὸ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ ἔλθῃ ὁ ὑπουργὸς καὶ θὰ εἴπῃ, ὅτι αὐτό, κύριοι, ἀποτελεῖ κατάχρησιν τῆς ἰδιότητός σας; Ἀσφαλῶς, ὄχι. Ἄλλο, ὅμως, εἶναι τὸ πρᾶγμα, ἐὰν ἡ μομφὴ αὐτὴ ἐπαναλαμβάνεται ἐπὶ τῷ ἀποκλειστικῷ σκοπῷ τῆς πολιτικολογίας. Αὐτὸ θέλω νὰ τὸ ἐμποδίσω, διότι ἀποβαίνει εἰς βάρος τῶν ὀργανισμῶν τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως. Ἔχω παραδείγματα ἀντιφρονούντων δημάρχων, οἱ ὁποῖοι κατώρθωσαν νὰ δαμάσουν αὐτὴν τὴν φυσικὴν τάσιν τῆς φυλῆς μας, πρὸς πολιτικολογίαν καὶ ἐπὶ μίαν τετραετίαν ἀφωσιώθηκαν εἰς τὰ δημοτικὰ πράγματα καὶ ἐπέτυχον ἀπὸ ἀρχῆς μέχρι τέλους εἰς τὸ ἔργον καὶ τὴν ἀποστολήν των.

§117Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Θὰ ἤθελα νὰ ἰδῆτε ἐκ νέου, κ. Ὑπουργέ, τὴν διατύπωσιν τοῦ ἄρθρου. Ἡ δήλωσίς σας μετριάζει τὴν ἐντύπωσιν. Νομίζω, ὅτι ἡ διατύπωσις δύναται νὰ μεταβληθῇ, ὅτι τοῦτο δὲν ἀφορᾶ τὴν ἐκδήλωσιν τῶν πολιτικῶν φρονημάτων, διότι ἐδῶ δὲν πρόκειται περὶ τοῦ Δημάρχου, ἀλλὰ περὶ τῶν δημοτικῶν συμβούλων.

§118Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἡ διατύπωσις δὲν σημαίνει, ὅτι ἐὰν εἰς μίαν εὐκαιρίαν καὶ εἰς μίαν περίστασιν ὁ δημοτικὸς σύμβουλος ἐκφράσῃ τὰς πολιτικάς του πεποιθήσεις, εἶναι τιμωρητέος. Τὸ νὰ εἴπωμεν, ὅμως, ὅτι ἐὰν ἐκδηλώνῃ τὰ πολιτικά του φρονήματα κατὰ κατάχρησιν τῆς ἰδιότητός του, μὲ ἀποκλειστικὸν σκοπὸν τὸν ἀνεπίτρεπτον κομματισμόν, αὐτὸ δὲν θεμελιώνει τὴν παράβασιν, τότε μειώνομεν καὶ τὸ ἄρθρον 132.

§119Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐπιμένω, διότι παρ’ ὅλον, ὅτι ἡ ἄποψίς μου εἶναι διαφορετικὴ ἀπὸ τὴν ἰδικήν σας, ὡς πρὸς τὴν πολιτικὴν χροιὰν τῶν ἐκλογῶν, ἐν τούτοις, δὲν εἶμαι καθόλου ὑπὲρ τῆς ἀπόψεως, ὅτι τὰ δημοτικὰ συμβούλια πρέπει νὰ ἀσχολοῦνται μὲ τὰ πολιτικὰ θέματα. Ἄλλο, τὸ νὰ μὴ εἶμαι ὑπὲρ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως καὶ ἄλλο τὰ ὅρια τὰ ὁποῖα τίθενται ἐκ τοῦ νόμου, τὰ ὁποῖα δὲν πρέπει νὰ εἶναι τοιαῦτα, ὥστε νὰ καταντοῦν ἀποπνικτικὰ διὰ τὴν ἐλευθερίαν τῆς γνώμης τῶν δημοτικῶν συμβούλων. Ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὴν ἰδικήν σας ἄποψιν, τῆς ποιοτικῆς ἐκλογῆς τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου σᾶς συμφέρει νὰ εἶναι ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον ἐλεύθεροι οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι θὰ μετάσχουν εἰς τὸ δημοτικὸν συμβούλιον, διότι ἔτσι θὰ ἑλκύσητε καλυτέρους ἀνθρώπους καὶ σημαντικωτέρους. Ἀλλοίμονον, ἐὰν εἰς ἕνα ἄνθρωπον, διότι ἐκλέγεται δημοτικὸς σύμβουλος καὶ τοῦ ἀπαγορεύεται ἐντὸς τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου νὰ προβαίνῃ εἰς οἱανδήποτε πολιτικὴν κίνησιν, τοῦ ἀπαγορεύεται καὶ ἔξω ἀπὸ τὸ δημοτικὸν συμβούλιον νὰ δικαιοῦται νὰ ἔχῃ ὡς ἄτομον τὴν γνώμην του. Ἐὰν μοῦ εἴπητε ὅτι ὁ ἄλφα δημοτικὸς σύμβουλος, διότι ἔγραψε τρία ἄρθρα εἰς μίαν ἐφημερίδα ἀντὶ δύο ἄρθρων ἐπὶ πολιτικοῦ θέματος, διότι εἶναι ἕνας ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος ἠμπορεῖ νὰ τὸ γράψῃ, ἐὰν γράψῃ τρία ἄρθρα κάμνει κατάχρησιν, διὰ τὸν λόγον αὐτὸν θὰ τιμωρηθῇ; Δι’ αὐτὸ λέγω, ἡ ἐκδήλωσις τῶν πολιτικῶν φρονημάτων ἢ τῶν πολιτικῶν γνωμῶν τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου ἔξω, τοὐλάχιστον, τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου, δὲν ἀποτελεῖ αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ λόγον διώξεως τοῦ δημοτικοῦ συμβούλου, διότι ὑποθέτω, ὅτι ὡς πᾶς πολίτης, ἐλεύθερος τοὐλάχιστον, ἔξω ἀπὸ τὸ δημοτικὸν συμβούλιον νὰ ἔχῃ τὴν γνώμην του.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Τριανταφυλλίδης ἔχει τὸν λόγον.

§121Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΔΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, κατ’ ἀρχήν, συμφωνῶ μὲ τὴν διάταξιν αὐτήν, νὰ ἔχῃ ἰσχὺν μόνον ἐντὸς τῆς αἰθούσης τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου. Ἔχω πεῖραν, καὶ παρακαλῶ, ὅπως μὲ προσέξετε ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ. Διετέλεσα δημοτικὸς σύμβουλος ἐπὶ 6 ἔτη καὶ θὰ ἐπεθύμουν καὶ ἐγὼ οἱ σύμβουλοι, ὅταν εὑρίσκωνται ἐντὸς τῆς αἰθούσης τοῦ Δήμου, ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον, νὰ περιορίζωνται εἰς τὴν συζήτησιν τῶν θεμάτων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα προάγουν, ἐν γένει, τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν τοὺς Δήμους των. Παρακαλῶ, ὅμως, ἂν εἶναι δυνατόν, ἡ διάταξις αὐτή, ὅσον ἀφορᾷ τὴν στάσιν τῶν δημοτικῶν συμβούλων ἐκτὸς τῆς αἰθούσης τοῦ Δήμου νὰ περιορισθῇ. Ἂν τυχόν, κ. Ὑπουργέ, τὴν διάταξιν αὐτὴν τὴν φέρετε πρὸς ψήφισιν διὰ νὰ προλάβετε τυχὸν ἀνωμαλίας τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν συμβούλων εἰς ἐκλογάς, τοῦτο προβλέπεται ἀπὸ τὸν ἐκλογικὸν νόμον. Δὲν εἶναι δυνατὸν διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς νὰ τὰς περιορίσητε, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει ὁ ἐκλογικὸς νόμος, ὁ ὁποῖος τοὺς ἀπαγορεύει ν’ ἀναμιγνύωνται κατὰ τὰς βουλευτικὰς ἐκλογάς. Θὰ ἤθελα, λοιπόν, καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τοὺς δημοτικοὺς συμβούλους νὰ ἐκφράζωνται ἐλευθέρως ἐκτὸς τῆς αἰθούσης τοῦ Δήμου, διὰ τῆς διαγραφῆς τῆς φράσεως: «...... (ἀναγινώσκει) ......». Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ, ὅμως ταύτῃ, κ. Ὑπουργέ, θὰ ἤθελα νὰ μὲ προσέξετε εἰς τὸ ἑξῆς σημεῖον: Προτείνετε τροποποίησιν τοῦ ἄρθρου 132, εἰς τὴν ὁποίαν ὁρίζετε, ὡς διοικητικὸν δικαστήριον, συμβούλιον, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ γνώμην καὶ τὸ ὁποῖον ὁ Ὑπουργὸς θὰ εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ τὸ ἀποτελέσῃ ἐκ τοῦ Γεν. Γραμ)τέως, ἑνὸς Ἀρεοπαγίτου καὶ ἑνὸς νομικοῦ συμβούλου τοῦ Κράτους καὶ ἂν τυχὸν ψηφισθῇ ἡ διάταξις ὅπως τὴν ἐφέρατε πρὸς ψήφισιν θὰ ἤθελα νὰ σᾶς παρακαλέσω, τοὐλάχιστον, ἀντὶ τοῦ νομικοῦ συμβούλου τοῦ Κράτους νὰ μετέχῃ ἕνας σύμβουλος τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας. Διότι θὰ μᾶς παρέχῃ περισσότερα ἐχέγγυα ἀντικειμενικῆς ἐξετάσεως τῶν πραγμάτων. Ἐπὶ πλέον δέ, θὰ ἤθελα νὰ σᾶς παρακαλέσω, κ. Ὑπουργέ, νὰ σημειώσετε τὸ ἑξῆς: Ἐφ’ ὅσον θὰ ὑπάρχῃ αὐτό, τὸ Συμβούλιον, ν’ ἀπαλείψωμεν τὴν φράσιν ἐκείνην, ὅτι προεδρεύει τοῦ Συμβουλίου αὐτοῦ ὁ Γεν. Γραμματεύς. Ὑπάρχει ἀρεοπαγίτης ἀνώτερος δικαστικὸς καὶ παρέχει ὅλα τὰ ἐχέγγυα τῆς ἀντικειμενικῆς κρίσεως. Εἶναι ἰσόβιος δικαστικός. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ εἶναι Πρόεδρος τοῦ Συμβουλίου αὐτοῦ ὁ ἰσόβιος αὐτὸς δικαστικός. Διότι μοῦ φέρει εἰς τὴν μνήμην μου ἡ παράγραφος αὐτὴ τὸ σχετικὸν ἄρθρον, τὸ ὁποῖον ὁρίζει περὶ διοικητικῶν δικαστικῶν εἰς τὸν καθορισμὸν τῶν ὁρίων. Ὅλαι αἱ ἀποφάσεις τῶν διοικητικῶν αὐτῶν δικαστηρίων ἐκηρύχθησαν ἄκυροι διότι ἡ σύνθεσις τοῦ διοικητικοῦ αὐτοῦ δικαστηρίου δὲν ἦτο νόμιμος, ἐπειδὴ προήδρευεν ὁ διευθυντὴς τῆς Νομαρχίας καὶ ὄχι ὁ Πρωτοδίκης, ὁ ὁποῖος ἦτο δικαστικός. Θὰ ἤθελα νὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ σημειώσετε τὸ σημεῖον αὐτό, νὰ προεδρεύῃ τοῦ νομικοῦ αὐτοῦ συμβουλίου ὁ ἀνώτερος δικαστικὸς καὶ ἐν προκειμένῳ ὁ Ἀρεοπαγίτης.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Εὐαγγελίδης ἔχει τὸν λόγον.

§123Ι. ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐδήλωσα καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ κατὰ τὴν εἰσήγησιν, ὅτι εἶμαι ἐναντίον τοῦ ἄρθρου 14, τὸ ὁποῖον ἐπεκτείνει μίαν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 132 τοῦ Δημοτικοῦ καὶ Κοινοτικοῦ Κώδικος, τὴν ὁποίαν ἤδη θεωροῦμεν ὡς ἀνελευθέραν καὶ παρεμποδίζουσαν τὴν ἐκδήλωσιν τῶν φρονημάτων καὶ τῶν ἀπόψεων δημοσίων ἀνδρῶν, οἷοι εἶναι οἱ ἀναμιγνυόμενοι εἰς τὰς ὑποθέσεις τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως, δημοτικοὶ καὶ κοινοτικοὶ σύμβουλοι. Συνεπεῖς δὲ πρὸς τὴν ἄποψιν αὐτὴν ὑπεβάλαμεν δύο τροπολογίας ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, διὰ τῆς πρώτης τῶν ὁποίων ζητοῦμεν, ὅπως, ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἀπαλειφθῇ τὸ ἄρθρον 14, ἀφ’ ἑτέρου δὲ τροποποιηθῇ ἡ παράγραφος 1 τοῦ ἄρθρου 132 διὰ τῆς προσθήκης πρῶτον, ὡς ἀπαραιτήτου στοιχείου, τῆς κλήσεως εἰς ἀπολογίαν τοῦ ὑπὸ ἀπόλυσιν δημοτικοῦ καὶ κοινοτικοῦ ἄρχοντος καὶ δεύτερον, διὰ τῆς τροποποιήσεως τῆς διαδικασίας καὶ τῆς συνθέσεως τοῦ ὀργάνου, τὸ ὁποῖον γνωμοδοτεῖ. Ζητοῦμεν, δηλαδή, σχετικῶς μὲ τὸ σημεῖον αὐτό, τὸ Συμβούλιον νὰ ἀποτελῆται ἀπὸ ἕνα Σύμβουλον Ἐπικρατείας, ἕνα Ἀρεοπαγίτην καὶ ἕνα ἀντιπρόσωπον τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων, σύμφωνα, ἄλλωστε, καὶ μὲ τὸ ψήφισμα τοῦ τελευταίου συνεδρίου τῆς Κεντρικῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων, καὶ ἡ γνώμη αὐτῶν νὰ εἶναι σύμφωνος, δηλαδὴ ἀπαραιτήτως ὁ Ὑπουργὸς νὰ λαμβάνῃ ὑπ’ ὄψει τὴν γνώμην αὐτοῦ τοῦ Συμβουλίου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς πρὸ ὀλίγου ἐδέχθη τὴν ἄποψιν μόνον τῆς προηγουμένης κλήσεως εἰς ἀπολογίαν. Δὲν μᾶς ἱκανοποιεῖ αὐτὴ ἡ δήλωσις καὶ ἐπιμένομεν εἰς τὴν ἄποψιν τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν εἴχομεν τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλωμεν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄρθρον 130, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ καὶ αὐτὸ μέτρα λαμβανόμενα ἐναντίον τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχόντων, διὰ τῆς ἑτέρας τροπολογίας προτείνομεν, ὅπως συμπληρωθῇ ἡ παράγραφος 3 τοῦ ἄρθρου 130 διὰ τῆς διατάξεως, ὅτι ἡ ἔφεσις ἔχει ἀνασταλτικὴν δύναμιν. Τοῦτο ἔχει καὶ τὴν ἑξῆς σημασίαν. Παρετηρήθη, ὅτι ἐνῷ ὑποβάλλονται ἐφέσεις ἐναντίον τῶν πειθαρχικῶν ἀποφάσεων τῶν νομαρχῶν, αἱ ἐφέσεις δὲν ἐκδικάζονται ἐντὸς εὐλόγου προθεσμίας ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλ’ ἀναβάλλεται ἡ ἐξέτασίς των, οὕτως ὥστε, ὅταν θὰ ἐπιδικασθοῦν νὰ ἔχῃ παρέλθει ὁ χρόνος, διὰ τὸν ὁποῖον ἐπεβλήθη ἡ πειθαρχικὴ ποινὴ τῆς ἀργίας. Δηλαδή, καταντᾷ ἡ ἔφεσις, διὰ τῆς ἰσχυούσης διατάξεως, ὅτι δὲν ἔχει ἀνασταλτικὴν δύναμιν ἓν ἀλυσιτελὲς ἔνδικον μέσον. Νομίζομεν, ὅτι πρέπει νὰ τροποποιηθῇ ἡ παράγραφος 3 τοῦ ἄρθρου 130 καὶ νὰ ὁρισθῇ, ὅτι ἡ ἔφεσις κατὰ τῶν πειθαρχικῶν ἀποφάσεων τοῦ Νομάρχου ἔχει ἀνασταλτικὴν δύναμιν. Δὲν ἐπιμένω περισσότερον εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἀντιρρήσεών μας ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 14, διότι περὶ αὐτοῦ ὡμίλησα καὶ κατὰ τὴν εἰσήγησιν, διετύπωσαν δὲ ταύτας καὶ ἄλλοι συνάδελφοι.

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Βρανόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§125Δ. ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ περιεχόμενον τοῦ ἄρθρου 14, κ. Πρόεδρε, μὲ εὑρίσκει ἀπολύτως σύμφωνον. Μετὰ τὴν ἐκλογήν, οἱ δημοτικοὶ καὶ κοινοτικοὶ ἄρχοντες θὰ πρέπει νὰ παύσουν ἀσχολούμενοι μὲ τὴν πολιτικήν. Εἶναι ἀνάγκη, ἀπὸ τῆς ἐκλογῆς καὶ μετά, οἱ δημοτικοὶ καὶ κοινοτικοὶ ἄρχοντες νὰ ἀσχολοῦνται μόνον μὲ τὰ δημοτικὰ ζητήματα. Εἰς τὸ παρελθόν, δυστυχῶς, παρετηρήθησαν πολλαὶ περιπτώσεις κατὰ τὰς ὁποίας οἱ δημοτικοὶ καὶ κοινοτικοὶ ἄρχοντες ἐλησμόνησαν τὴν ἀποστολήν των, τοῦτο δὲ εἶχεν ὀλέθρια ἀποτελέσματα διὰ τὴν κανονικὴν διεξαγωγὴν τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Δήμου ἢ τῆς Κοινότητος. Ἐνῷ ὅμως εἶμαι σύμφωνος μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν διὰ τὸ ἄρθρον τοῦτο, ἀπορῶ, πῶς ὁ κ. Ὑπουργός, δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψει του καὶ δὲν προσεπάθησε νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὴν ἑξῆς περίπτωσιν. Εἶναι ἀνάγκη, κύριοι βουλευταί, προκειμένου ὡρισμένοι πολῖται νὰ ζητήσουν τὴν ψῆφον τοῦ λαοῦ, κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῶν Ἀρχόντων τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως, νὰ κατέρχωνται ὑπὸ τὰ αὐτὰ δικαιώματα καὶ μὲ τὰς αὐτὰς δυνατότητας. Ἡ ἰσότης αὐτή, μάλιστα, κατοχυροῦται συνταγματικῶς. Συμβαίνει, ὅμως, οἱ Δήμαρχοι νὰ μένουν εἰς τὰς θέσεις των μέχρι τῆς ἡμέρας τῶν ἐκλογῶν καὶ νὰ προβαίνουν εἰς ἐνεργείας διὰ τῶν ὁποίων εἶναι δυνατὸν νὰ ἀλλοιοῦται τὸ πολιτικὸν φρόνημα τῶν ψηφοφόρων. Συμβαίνει καὶ βοηθήματα εἰς παραμονὰς ἐκλογῶν νὰ διανέμωσι καὶ διὰ λόγους ἐντυπωσιακοὺς νὰ ἀρχίζουν κατασκευαζόμενα ἔργα, ἄνευ προγραμματισμοῦ καὶ πέραν τῶν οἰκονομικῶν δυνατοτήτων τοῦ Δήμου. Δι’ αὐτό, νομίζω, καὶ προτείνω, ὅτι θὰ πρέπει οἱ Δήμαρχοι καὶ τὰ δημοτικὰ συμβούλια, δύο μῆνας πρὸ τῶν ἐκλογῶν νὰ ἀπολύωνται τῶν θέσεών των καὶ νὰ ἀντικαθίστανται μὲ ἀδιάβλητα ὑπηρεσιακὰ πρόσωπα, εἴτε ταῦτα εἶναι δικαστικά, εἴτε ἄλλου ἐπαγγέλματος. Πρὸς τοῦτο, ἀναγινώσκω καὶ καταθέτω τὴν κάτωθι τροπολογίαν: «Τρεῖς μῆνας πρὸ τῆς ἡμερομηνίας διενεργείας τῶν ἐκλογῶν, ἅπαντες οἱ Δήμαρχοι ἀντικαθίστανται ὑπὸ Δικαστῶν, ὑποδεικνυομένων ὑπὸ τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου ἐκ τῶν ὑπηρετούντων εἰς τὴν πόλιν τοῦ ὃν θὰ ἀντικαταστήσουν οὗτοι Δημάρχου».

§126Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριοι συνάδελφοι, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀπαντήσω ἐπὶ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. συναδέλφου, διότι ἔχει μίαν γενικωτέραν σημασίαν καὶ χαρακτηρίζει τὸ πνεῦμα τὸ ὁποῖον τείνει ν’ ἀποκρυσταλλωθῇ διὰ λογαριασμὸν τῶν δημοσίων ἀνδρῶν. Δὲν εἶμαι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ ὑποστηρίξω, ὅτι οἱ δημόσιοι ἄνδρες ἐν τῷ συνόλῳ των δὲν ἔχουν ὑποπέσει εἰς παρεκτροπάς. Εἰς τὴν συγκεκριμένην π.χ. περίπτωσιν, ἂν πρόκειται νὰ ἀμυνθῶμεν ἀπὸ τὰς παροχὰς τοῦ δημάρχου κατὰ τοὺς δύο τελευταίους μῆνας, σᾶς πληροφορῶ, ὅτι αὐτὸ θὰ ἠδύνατο νὰ γίνῃ καὶ 2–3 μῆνας πρὸ τῆς ἀπομακρύνσεώς του. Συνεπῶς, ἡ ἀπομάκρυνσίς του δέν θεραπεύει. Πάντως ὅμως, ὡς ἀρχὴν τὴν ἀποκρούω κατηγορηματικῶς, διότι κινδυνεύομεν μὲ τὴν σκέψιν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ ἀπομακρύνεται εἰς παραμονὰς βουλευτικῶν ἐκλογῶν διὰ νὰ ἔλθῃ Ὑπηρεσιακὴ Κυβέρνησις, μὲ τὴν σκέψιν, ὅτι ἕνας δημοτικὸς ἄρχων πρέπει νὰ ἀπομακρύνεται εἰς παραμονὰς δημοτικῶν ἐκλογῶν, διὰ νὰ ἔλθῃ ἕνας Ὑπηρεσιακὸς Δήμαρχος, μὲ τὴν σκέψιν, ὅτι ἕνα Ὑπηρεσιακὸν Συμβούλιον πρέπει νὰ δεσμεύῃ τὴν γνώμην ἑνὸς Ὑπουργοῦ, κινδυνεύομεν νὰ λαμβάνωμεν ἀποφάσεις μὲ βάσιν, ὅτι οἱ δημόσιοι ἄνδρες καὶ ἄρχοντες εἶναι ὕποπτα πρόσωπα. Ἐγὼ αὐτὴν τὴν ἀρχὴν δὲν δύναμαι νὰ τὴν δεχθῶ. Ἐπαναλαμβάνω δέ, ὅτι ἐκτροπαὶ ἔχουν σημειωθῆ καὶ εἰς ἄλλα ὄργανα ἀπολύτως ὑπηρεσιακά. Ὑπάρχουν πάμπολλα παραδείγματα. Δὲν εἶναι δυνατόν, οἱ δημόσιοι ἄνδρες νὰ ἐκλαμβάνωνται ἐξ ὑπαρχῆς ὡς διαβλητοί. Ἐγὼ δὲν θὰ ὑποβοηθήσω τὸ κλῖμα αὐτό.

§127Δ. ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγώ, κ. Ὑπουργέ, δὲν ὡμίλησα μὲ αὐτὸ τὸ πνεῦμα. Ἐὰν οὕτω ἔθετα τὸ θέμα, θὰ ἐτίθετο τὸ ἐρώτημα, διατὶ εἰς τὰς βουλευτικὰς ἐκλογὰς ὁλόκληρος ἡ ἀντιπολίτευσις ἐζήτησε νὰ ἀντικατασταθῇ ἡ Κυβέρνησις Καραμανλῆ, ἡ ὁποία ἦτο τότε τελείως ἀδιάβλητος;

§128Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Αὐτὴ ἦτο ἡ ἄποψις τὴν ὁποίαν ἐγὼ δὲν ἀποδέχομαι. Δὲν τὸ βλέπω ὡς αἴτημα τῆς ἀντιπολιτεύσεως. Αὔριον ἡ ἀντιπολίτευσις θὰ εἶναι Κυβέρνησις. Εἶναι θέμα ἀρχῆς.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Ἀλλαμανῆς ἔχει τὸν λόγον.

§130Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, πρέπει πρῶτον νὰ ὑπομνήσω διὰ τὴν ἱστορίαν, ὅτι ἐν ἔτει 1952, ἡ σημερινὴ συμπολίτευσις ἐζήτησε νὰ σχηματισθῇ Ὑπηρεσιακὴ Κυβέρνησις διὰ νὰ μὴ διεξαγάγῃ τὰς ἐκλογὰς ἡ Κυβέρνησις Πλαστήρα. Ὁμιλῶν, κύριοι, ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, εἶχα τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐξηγήσω διατὶ ἀντιτίθεμαι εἰς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 14. Ἦλθε συνεπίκουρος σήμερον ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος ἐδήλωσεν, ὅτι ἐκ περισσοῦ τὴν θεσπίζει διότι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 132, ἐπικριθεῖσα ἄλλοτε δριμύτατα εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, καλύπτει ἀπολύτως τὰς περιπτώσεις κατὰ τὰς ὁποίας ὁ δημοτικὸς ἄρχων ἐκτρέπεται συστηματικῶς τῶν κυρίων καθηκόντων του. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ἁπλῶς περιττὴ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 14, εἶναι καὶ ἐξαιρετικῶς ἐπικίνδυνος. Πιστεύω, ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ εἰς χεῖρας οἱασδήποτε Κυβερνήσεως, ἀποτελεῖ ἀπειλὴν κατὰ τῆς παρουσίας οἱουδήποτε δημοτικοῦ ἄρχοντος, ὁ ὁποῖος δὲν θὰ τῆς εἶναι ἀρεστός. Ἡ διατύπωσις τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ εἶναι πολὺ πέραν τῶν ὡμολογημένων προθέσεων τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Εἶπεν, ὁ κ. ὑπουργός, ὅτι ἡ συστηματικὴ πολιτικολογία ἐντὸς τῶν δημοτικῶν συμβουλίων, ποὺ γίνεται κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη, πρέπει νὰ καταπολεμηθῇ. Προφανῶς, ἀναφέρεται εἰς τρεῖς ἕως τέσσαρες περιπτώσεις, καθ’ ἃς ἐξεδόθησαν ἀπὸ μερικὰ δημοτικὰ συμβούλια, ψηφίσματα διὰ τὸ Κυπριακόν, διὰ τὴν εἰρήνευσιν καὶ ἄλλα τινὰ γενικώτερα ζητήματα. Ἀλλὰ αὐτὰ τὰ ἐλάχιστα ἀποτελοῦν ἐξαίρεσιν καὶ ὄχι κανόνα. Δὲν εἶναι αὐτὴ ἡ διαγωγὴ ποὺ ὡδήγησε τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν εἰσαγωγὴν τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 14. Τὸ ὅλον πνεῦμα τοῦ νομοσχεδίου, ὁδηγεῖ εἰς τὴν οὐσιαστικὴν κατάργησιν τῆς ἐκλογῆς τῶν δημοτικῶν ἀρχόντων καὶ τὸν διορισμόν των παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τοῦ τρόπου τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς καὶ ὅπου δὲν εἶναι τοῦτο κατορθωτόν, θὰ τὸ ἐπιτύχῃ μὲ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 14. Τὸ ἄρθρον 14 τοῦ νομοσχεδίου λέγει, ὅτι ἐὰν ἕνας δημοτικὸς σύμβουλος ἢ δήμαρχος προβῇ εἰς ἐκδήλωσιν πολιτικοῦ χαρακτῆρος, ἀποσκοποῦσαν εἰς κομματικὴν ἐκμετάλλευσιν, εἶναι ἀπολυτέος. Αὕτη εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἐντὸς τοῦ διοικητικοῦ ἢ κοινοτικοῦ συμβουλίου. Δύναται, ἐπίσης, νὰ γίνῃ διὰ τοῦ Τύπου ἢ διὰ παντὸς ἄλλου μέσου, δυναμένου νὰ ἔχῃ δημοσίαν ἀπήχησιν. Ἐάν, ἑπομένως, εἰς τὸ καφενεῖον τοῦ χωριοῦ ἐπιχειρήσῃ ὁ κοινοτικὸς σύμβουλος νὰ διατυπώσῃ τὴν γνώμην του κατὰ τῆς Κυβερνήσεως διὰ πολιτικὸν ζήτημα, θὰ δύναται ὁ Ὑπουργός, ἐφαρμόζων τὴν διάταξιν, νὰ τὸν ἀπολύσῃ. Συνεπῶς, οἱ δημοτικοὶ καὶ κοινοτικοὶ ἄρχοντες, θὰ καταλήξῃ νὰ μὴ δύνανται νὰ ἐκφέρουν οἱανδήποτε πολιτικὴν γνώμην, ἢ ἄλλως, θὰ ὑπόκεινται εἰς τὸ δραστικὸν μέσον τῆς ἀπολύσεώς των. Δὲν νομίζω, οἱαδήποτε μεταβολὴ τῆς διατυπώσεως, εἶναι δυνατὸν νὰ κάμῃ ἐντελῶς ἀκίνδυνον τὴν διάταξιν, ἀλλὰ ἡ πρότασις τοῦ κ. Τριανταφυλλίδη θὰ ἦτο δυνατόν, ἁπλῶς νὰ περιορίσῃ τὰς συνεπείας τῆς ἐφαρμογῆς της. Ἐὰν θὰ περιορισθῇ ἡ ἀπειλὴ τῆς ἀπολύσεως διὰ τὰς πολιτικὰς ἐκδηλώσεις, κατὰ τὰς συνεδριάσεις τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν συμβουλίων, θὰ εἶναι περιωρισμένον κἄπως τὸ κακόν. Οἱ συνάδελφοι τῆς συμπολιτεύσεως, θὰ πρέπει νὰ ἔχουν ὑπ’ ὄψει των, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ διάταξις αὕτη, ἐὰν τὴν ψηφίσουν καὶ ἀπὸ ἄλλην Κυβέρνησιν. Καὶ ἐὰν ἐξακολουθοῦμεν ἀκόμη εἰλικρινῶς νὰ πιστεύωμεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ διατηρηθῇ ὁ θεσμὸς τῶν αἱρετῶν δημοτικῶν ἀρχόντων, ὀφείλομεν νὰ καταψηφίσωμεν τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 14. Ἡ Κυβέρνησις ἐδήλωσεν, ὅτι ἀποβλέπει διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς, εἰς τὴν πάταξιν δῆθεν τῆς πολιτικολογίας. Τὸ ἀκριβές, εἶναι, ὅτι ἡ διάταξις ὁδηγεῖ εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ αἱρετοῦ χαρακτῆρος τῶν δημοτικῶν ἀρχόντων.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Μερκούρης ἔχει τὸν λόγον.

§132Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Καὶ ὅταν ἐγένετο ἡ συζήτησις κατ’ ἀρχὴν ἐκηρύχθην ἐναντίον τοῦ ἄρθρου 14, διότι, νομίζω καὶ πιστεύω, ὅτι οἱ Δημοτικοὶ ἄρχοντες καὶ πρὸ παντὸς τῶν μεγάλων πόλεων, οἱ ὁποῖοι ἔχουν καὶ τὰς μεγαλυτέρας εὐθύνας, ἀλλὰ καὶ γενικῶς οἱ Πρόεδροι τῶν κοινοτήτων καὶ οἱ Δήμαρχοι τῶν μικροτέρων πόλεων, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ στερηθοῦν τῶν πολιτικῶν των πεποιθήσεων καὶ τῆς πολιτικῆς των σκέψεως. Ἀνέφερα δὲ διάφορα περιστατικά, κατὰ τὰ ὁποῖα οἱ Δήμαρχοι ἔπαιξαν πάντοτε ἕνα μεγάλον ρόλον, τὸν κυριώτερον ρόλον, εἰς ὁλόκληρον τὴν πολιτικὴν ζωὴν τοῦ τόπου, βεβαίως, ἐργαζόμενοι πρῶτον διὰ τὰ συμφέροντα τῶν δημοτῶν, εἰς μερικὰς δὲ περιπτώσεις οἱ Δήμαρχοι ἐτέθησαν καὶ ἐπὶ κεφαλῆς ἐθνικῶν κινημάτων. Καὶ ἀνέφερον, ὅτι ὁ σεβασμὸς τῆς πολιτικῆς σκέψεως τῶν Δημάρχων, δὲν εἶναι μόνον φαινόμενον Ἑλληνικόν, ἀλλὰ ὑπῆρξε φαινόμενον παγκόσμιον καὶ οἱ Δήμαρχοι πάντοτε ἔπαιξαν τὸν κύριον ρόλον εἰς τὴν πολιτικὴν ζωὴν τῶν τόπων των. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν ποὺ γίνεται ἡ συζήτησις, σκέπτομαι τοὺς Δημάρχους τῆς Κύπρου. Οἱ Δήμαρχοι τῆς Κύπρου ἐτέθησαν ἐπὶ κεφαλῆς τῆς ἀπελευθερώσεως τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ καὶ οὔτε αἱ τυραννικαὶ ἀρχαὶ τῶν κατακτητῶν δὲν ἐτόλμησαν κἂν νὰ θίξουν τὰ πρόσωπα τῶν Δημάρχων, διότι ἀντιλαμβάνοντο, ὅτι οἱ Δήμαρχοι ἀντιπροσωπεύουν τὴν θέλησιν τῶν πολιτῶν.

§133Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Ὅταν δὲν ὑπάρχουν Βουλαί.

§134Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Βουλαὶ ὑπάρχουν καὶ εἰς τὸ Ἀνατολικὸν καὶ εἰς τὸ Δυτικὸν Βερολῖνον καὶ ὅμως ὁ Δήμαρχος τοῦ Δυτικοῦ Βερολίνου παίζει ἕνα κυριαρχικὸν ρόλον ὄχι μόνον εἰς τὰ θέματα ποὺ ἀφοροῦν ἐσωτερικῶς τὴν πόλιν, ἀλλὰ παίζει μεγάλον ρόλον καὶ εἰς τὸ ἀνακῦψαν ζήτημα τοῦ Βερολίνου, διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ ὁποίου καὶ εἰς τὴν Ἀμερικὴν ἀκόμη ἔχει μεταβῆ.

§135Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐδῶ ὁμιλοῦμεν περὶ πολιτικολογίας τῶν Δημάρχων. Θέλομεν ν’ ἀποφύγωμεν τὴν πολιτικολογίαν. Ὁ Δήμαρχος τοῦ Βερολίνου δὲν ἀσχολεῖται μὲ πολιτικὸν θέμα, ἀλλὰ ἐθνικὸν θέμα. Νομίζω, ὅτι τὸ ἐπιχείρημά σας δὲν εἶναι καθόλου ἐπιτυχές.

§136Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε Ράλλη, συμπίπτει πάντοτε, ὅταν ὁμιλῶ, νὰ μοῦ κάμετε διακοπάς, ἀλλὰ πάντοτε, ὅταν μοῦ κάμετε μίαν διακοπὴν εὑρίσκεσθε ἀμελέτητος, διότι σᾶς πληροφορῶ, ὅτι ὁ Δήμαρχος τοῦ Βερολίνου εἶναι καὶ ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Σοσιαλιστικοῦ Δημ)κοῦ Κόμ)τος. Συνεπῶς, διὰ νὰ εἶναι ἀρχηγὸς τοῦ Σοσιαλιστικοῦ Δημ)κοῦ Κόμματος τῆς Γερμανίας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἔχῃ πολιτικὴν σκέψιν καὶ κατὰ συνέπειαν ἡ πολιτικὴ του σκέψις δὲν τὸν ἐμποδίζει νὰ εἶναι Δήμαρχος τοῦ Βερολίνου.

§137Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Τὸ Δυτικὸν Βερολῖνον ἔχει μίαν ἐξαιρετικὴν πολιτικὴν κατάστασιν, ἕνα ἰδιαίτερον πολίτευμα, διότι ὑπάρχει μία Βουλὴ διὰ τὰ 3 ἑκατομμύρια κατοίκων τοῦ Βερολίνου καὶ ἀπὸ τὴν Βουλὴν αὐτὴν ἐκλέγεται ὁ Δήμαρχος. Διὰ τοῦτο εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι Δήμαρχος τοῦ Βερολίνου ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος, διότι ἡ πλειοψηφία τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, δηλαδὴ τῆς Βουλῆς εἶναι Σοσιαλιστικὴ καὶ ἐκλέγει τὸν Δήμαρχον.

§138Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ὄχι, κ. Λύχνο. Δὲν εἶναι ἔτσι τὰ πράγματα.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, ἐπὶ τοῦ ἄρθρου νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις.

§140Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Τὸ ἄρθρον, ἀκριβῶς, κ. Πρόεδρε, ἀναφέρεται εἰς τὸ ἂν ὁ δημοτικὸς ἄρχων θὰ ἔχῃ μίαν σκέψιν πολιτικὴν ἢ θὰ τοῦ τὴν ἀφαιρέσωμεν καὶ ἔφερα δύο παραδείγματα, τὰ ὁποῖα μοῦ ἦλθον εἰς τὴν σκέψιν. Βεβαίως, δι’ ἐθνικὰ ζητήματα νὰ ἔχουν γνώμην. Ἀλλ’ ὑπάρχουν καὶ καθαρῶς ζητήματα ἀπολύτως ἐσωτερικὰ τῶν πόλεων καὶ ὅταν ὡμίλησα κατ’ ἀρχήν, ἀνέφερα πλεῖστα παραδείγματα κατὰ τὰ ὁποῖα ὁ δήμαρχος θὰ ἠμποροῦσε νὰ εὑρεθῇ εἰς μίαν ἔντονον ἀντίθεσιν μὲ τὴν Κυβέρνησιν. Οὐδέποτε ἐσημειώθη κατὰ τὸ παρελθὸν εἰς τὴν ἔντονον αὐτὴν ἀντίθεσιν νὰ καταργηθῇ ὁ Δήμαρχος μὲ ἓν ἄρθρον, ὡς τὸ ἄρθρον 14. Θεωρῶ, λοιπόν, ὅτι τὸ ἄρθρον 132 κατοχυρώνει πλήρως τὴν Κυβέρνησιν ἀπὸ παρεκτροπάς, ποὺ εἶναι δυνατὸν νὰ κάμουν οἱ Δήμαρχοι ἢ οἱ Πρόεδροι Κοινοτήτων. Ὅπως, ἄλλοι συνάδελφοι, ἀνέλυσαν, τὸ κείμενον ἐδῶ τοῦ ἄρθρου 14, κινδυνεύει νὰ καταργήσῃ ἕνα Δήμαρχον ἢ ἕνα Πρόεδρον Κοινότητος ἢ ἕνα δημοτικὸν σύμβουλον, ἀκόμη καὶ διὰ μίαν συζήτησιν καφενείου. Ὅταν δὲ ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀπήντησεν εἰς τὸν κ. Τσιριμῶκον, ἤλπισα πρὸς στιγμήν, ὅτι θὰ μᾶς ἀπήλλασσεν ἴσως ἀπὸ τοῦ νὰ ἐνοχλήσωμεν τὴν Βουλὴν μὲ τὴν ἰδικήν μας ὁμιλίαν, διότι ἐνόμισα, μολονότι ἐγὼ νομίζω, ὅτι τὸ ἄρθρον 132 εἶναι ἐπαρκές, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ κατοχυρώσωμεν, ἐὰν ἤθελεν ἐπὶ πλέον τοῦτο ὁ κ. Ὑπουργός, νὰ μὴ γίνεται κατάχρησις πολιτικῶν συζητήσεων «ἐντὸς τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου». Τοῦτο θὰ ἦτο κἄπως ἀνεκτόν. Τὸ νὰ προσθέσωμεν ὅμως «διὰ τοῦ τύπου, δι’ ὁμιλιῶν, δι’ ἐκδηλώσεων ἀκόμη καὶ εἰς τὸ καφενεῖον», αὐτό, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐπειδὴ ἐπεκαλέσθητε καὶ ἄλλοτε, ὅτι ἀνήκετε εἰς μίαν οἰκογένειαν, ἡ ὁποία ἔχει κἄποιαν σχέσιν καὶ ἀγάπην πρὸς τὰ δημοτικὰ πράγματα, αὐτό, νομίζω, ὅτι εἶναι ἀπαράδεκτον. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Βρανοπούλου, νὰ ἀντικαθίστανται ὡρισμένον χρόνον πρὸ τῶν ἐκλογῶν οἱ Δήμαρχοι, ἔχω νὰ παρατηρήσω, ὅτι δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν ἡ δημοτικὴ ἀρχὴ μὲ τὴν Κυβέρνησιν. Ἴσως καὶ ἐγὼ συμφωνῶ, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ πολιτικὸς κόσμος, οἱ ἄνθρωποι ποὺ κυβερνοῦν, νὰ ὑποτιμῶνται, ὅτι δὲν θὰ τηρήσουν καὶ δὲν θὰ εἶναι φρουροὶ τῶν νόμων. Ἐπεκράτησεν ὅμως αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις καὶ ζητεῖται ἑκάστοτε ὁ σχηματισμὸς ὑπηρεσιακῆς κυβερνήσεως. Ἀλλ’ ἐκεῖ ἡ Κυβέρνησις ἐκτελεῖ τὰς ἐκλογάς. Ἡ δημοτικὴ ἀρχὴ δὲν ἐκτελεῖ ἐκλογάς. Τοὐναντίον, εὑρίσκεται ὑπὸ τὸν ἄμεσον ἔλεγχον τῆς Κυβερνήσεως. Συνεπῶς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντικαταστήσωμεν τὴν δημοτικὴν ἀρχὴν δύο ἢ τρεῖς μῆνας ἢ 40 ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν. Ὑπάρχει μεγάλη διαφορὰ μεταξὺ Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἐλέγχει τὰς γενικὰς ἐκλογὰς καὶ τοῦ Δημάρχου, ὁ ὁποῖος εἰς τί θὰ δύναται νὰ τὰς ἐπηρεάσῃ; Θὰ κάμῃ ἕνα δρόμον ἢ θὰ τοποθετήσῃ τέσσαρας φανοστάτας καὶ αὐτὸ θὰ ἐπηρεάσῃ τοὺς δημότας; Δὲν εἶναι σοβαρὸν νὰ συζητοῦμεν τέτοια πράγματα καὶ νὰ θέλωμεν νὰ δώσωμεν τὴν διοίκησιν τοῦ Δήμου ὀλίγον πρὸ τῶν ἐκλογῶν εἰς ποίους; Τελειώνων, κ. Ὑπουργέ, καὶ διὰ νὰ μὴ διαψεύσω τὰς ἐλπίδας μου εἰς ὅ,τι ἀπηντήσατε εἰς τὸν κ. Τσιριμῶκον, σᾶς παρακαλῶ νὰ κυττάξετε κἄπως νὰ διορθωθῇ ἢ νὰ ἀπαλειφθῇ αὐτὸ τὸ ἄρθρον.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Λυμπερίδης ἔχει τὸν λόγον.

§142Θ. ΛΥΜΠΕΡΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, συμφωνῶ μὲ τὰς ἀπόψεις, τὰς ὁποίας πρὸ ὀλίγου ἐξέθεσαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 14 ὁ συνάδελφος κ. Τριανταφυλλίδης, ὡς καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀλλαμανῆς. Αἱ ἀπόψεις αὐταί, ἀποτελοῦν μίαν μέσην λύσιν μεταξὺ τῆς διατάξεως τοῦ νομοσχεδίου καὶ τῶν ἀπόψεων, τὰς ὁποίας ὑπεστήριξεν ἡ μείζων ἀντιπολίτευσις, νομίζω, δὲ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν πρέπει νὰ ἀποδεχθῇ τὴν μέσην αὐτὴν λύσιν, ἡ ὁποία, ὑποθέτω, ὅτι ἱκανοποιεῖ ὅλας τὰς πλευρὰς τῆς αἰθούσης. Αἱ ἀπόψεις αὗται συνοψίζονται ὡς ἑξῆς: Θὰ ἔπρεπεν ἡ κύρωσις, τὴν ὁποίαν ἐπιβάλλει ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 14, νὰ περιορισθῇ μόνον ἐναντίον τῶν καταχρωμένων τῆς ἰδιότητός των καὶ πολιτικολογούντων μέσα εἰς τὰς συνεδριάσεις τῶν Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν Συμβουλίων, νὰ ἀπαλειφθοῦν δὲ αἱ λοιπαὶ περιπτώσεις «διὰ τοῦ τύπου ἢ διὰ παντὸς ἄλλου μέσου, δυναμένου νὰ ἔχῃ δημοσίαν ἀπήχησιν κλπ.». Περαιτέρω, θὰ πρέπει νὰ τροποποιηθῇ καὶ τὸ ἄρθρον 132 ἐπὶ τῷ τέλει νὰ προστεθῇ ἡ φράσις «μετὰ σύμφωνον γνώμην» καὶ ὄχι ἁπλῶς «μετὰ γνώμην τοῦ Συμβουλίου». Ἐπὶ πλέον, ὡς ὑπεστήριξε καὶ ὁ κ. Τριανταφυλλίδης, ἀντὶ τοῦ νομικοῦ Συμβούλου τοῦ Κράτους, νὰ ὁρισθῇ ἕνας Σύμβουλος τῆς Ἐπικρατείας καὶ νὰ προεδρεύῃ ὄχι ὁ Γεν. Γραμματεὺς τοῦ Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν, ἀλλ’ ὁ Ἀρεοπαγίτης. Ἐὰν αἱ ἀπόψεις αὐταί, πού, ἐπαναλαμβάνω, ἀποτελοῦν μέσην λύσιν, γίνουν δεκταί, θὰ ἀμβλυνθῇ ἡ ἐφαρμογὴ τῆς διατάξεως αὐτῆς καὶ θὰ παρασχεθοῦν περισσότεραι ἐγγυήσεις διὰ τὴν ἀντικειμενικὴν, ἀφατρίαστον καὶ ἀμερόληπτον ἐφαρμογὴν τῶν κυρώσεων, τὰς ὁποίας προβλέπει ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 14, ὡς ἔχει.

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Μπακόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§144Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶμαι ὑπὲρ τοῦ ἄρθρου 14. Ἤκουσα μὲ ἄκραν προσοχὴν τὰς ἀντιρρήσεις. Νομίζω, ὅτι τὸ ἄρθρον 14, ὡς ἔχει διατυπωθῆ ἐν τῇ γενικότητί του, ἀποτελεῖ ἀναγκαῖον συμπλήρωμα τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου. Καὶ δὲν πρέπει νὰ τὸ παραβλέπωμεν αὐτό, κρίνοντες τὸ ἄρθρον 14. Ἡ βάσις τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἡ ἀπομάκρυνσις τῶν ὀργάνων τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως ἀπὸ τὸν ἐκλογικὸν κομματισμόν. Αὐτὸ ἀποτελεῖ τόσον βασικὴν διάταξιν καὶ εἶναι ἄποψις ἐξυπηρετοῦσα ἐντελῶς ἐσωτερικὰ τῆς ἑλληνικῆς πολιτικῆς, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀποστολὴν τῶν ὀργάνων τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ ἰδιαιτέρως τῶν Δημάρχων, ὥστε οἱοσδήποτε παραλληλισμὸς τῆς δυνατότητος δράσεως δημάρχου οἱουδήποτε ἄλλου Κράτους, τοῦ ὁποίου ἡ νομοθεσία καθορίζει τὰ τῆς ἁρμοδιότητος καὶ ἀποστολῆς τοῦ δημάρχου τῆς ξένης χώρας, δὲν εἶναι δυνατὸν οὐδὲ πόρρωθεν νὰ χρησιμεύσῃ ὡς βάσις παραλληλισμοῦ, ὅπως δὲν δύναται νὰ χρησιμεύσῃ καὶ ὡς βάσις παραλληλισμοῦ δι’ αὐτὴν ταύτην τὴν Ἑλλάδα, τὸ τὶ ἐγένετο ἢ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ μὲ τὸ σύστημα τῆς ἀμέσου κομματικῆς ἐκλογῆς τοῦ δημάρχου καὶ μὲ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον καθιερώνει τὸ νομοθέτημα, τὸ ὁποῖον κατὰ βάσιν ἤδη ἐψηφίσαμεν. Βάσις, λοιπόν, εἶναι ἡ ἀπομάκρυνσις τῶν ὀργάνων τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, ἀπὸ τὸν πολιτικὸν καὶ ἐκλογικὸν κομματισμόν. Τὶ λέγει τὸ ἄρθρον 14; Ἐλέχθη, ὅτι εὐνουχίζει πολιτικῶς τὰ ὄργανα τῆς τοπ. αὐτοδ)σεως τὰ ἐκλεγόμενα ὑπὸ τοῦ λαοῦ, διότι τἄχα τοὺς καταβιβάζει εἰς πολίτας δευτέρας τάξεως, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν τὸ δικαίωμα, οὔτε τὰς πολιτικὰς πεποιθήσεις, ὡς πολῖται, νὰ ὑπερασπίσουν δημοσίᾳ, οὐδὲν κἂν εἰς τὰ καφενεῖα, ὡς ἐλέχθη, νὰ ἐκφράσουν πολιτικὴν γνώμην, εἰς τὴν ὁποίαν πιστεύουν. Ἀλλὰ τὸ ἄρθρον 14 τίποτε τοιοῦτον δὲν λέγει, τίποτε τοιοῦτον δὲν προβλέπει, τίποτε τοιοῦτον δὲν ἀπαγορεύει. Συμπληρώνει τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἐπιβάλλει ὡρισμένας κυρώσεις διὰ τοὺς ἐνδεχομένους παραβάτας τοῦ νομοσχεδίου. Καὶ κατὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι εὐλόγως, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν τὸ περιέλαβεν ὡς συμπλήρωμα τοῦ ἄρθρου 132, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ εἰς τὴν ἐκδήλωσιν φρονήματος ὀργάνων τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως ἐκλεγομένων ἀκόμη καὶ διὰ τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς. Βεβαίως, τὸ ἄρθρον 14 δὲν ὑπῆρξεν εἰς τὸν Κώδικα «Δήμων καὶ Κοινοτήτων» καὶ ὅταν ἐψηφίσθη ὁ νόμος Παπανδρέου, τὸ ὅτι δὲν ἐψηφίσθη τότε δὲν θὰ εἴπῃ, ὅτι εἶναι κακὸν νὰ ψηφισθῇ τώρα. Τοὐναντίον, τὸ θεωρῶ ὡς ἀναγκαῖον συμπλήρωμα τοῦ συστήματος τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς τῶν δημάρχων. Τί λέγει: «...... (ἀναγινώσκει) ......». Ἀπαιτεῖ, λοιπόν, ὁ νόμος, δύο τινά, διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς κυρώσεως. Οὐσιαστικῶς, κατάχρησιν τῆς ἰδιότητος τοῦ κοινοτικοῦ ἄρχοντος καὶ δολίαν προαίρεσιν. Συνεπῶς, τοῦ ἀπαγορεύει, καὶ ὀρθῶς καὶ τὸν τιμωρεῖ καὶ ὀρθῶς, ἐὰν καταχρώμενος τῆς ἰδιότητός του, ὡς κοινοτικοῦ ἢ δημοτικοῦ ἄρχοντος, προβαίνῃ εἰς ἐνεργείας ἀποσκοπούσας εἰς ἐκμετάλλευσιν πολιτικήν. Ἡ διάταξις αὐτὴ δὲν εἶναι καινοφανὴς εἰς τὴν Ἑλληνικὴν νομοθεσίαν. Τὸ ἰσχῦον Σύνταγμα, ἄρθρον 100, λέγει: «...... (ἀναγινώσκει) ......». Δὲν θέλω νὰ μεμφθῶ οὐδένα. Κρίνω τὸ ὑπάρχον Σύνταγμα. Καὶ ἐφ’ ὅσον διὰ τὴν ὁλότητα τῶν Δημοσίων ὑπαλλήλων ἔχει ἀνάλογον διάταξιν, ὀρθῶς ἔχει ἡ διάταξις. Τώρα, τί ἐστὶ κατάχρησις; Τί ἐστὶ τὸ «ἀποσκοποῦσα ἡ ἐνέργεια» τοῦ τάδε; Εἶναι ζήτημα κρίσεως. Πιθανὸν καὶ κατὰ τὴν κατάχρησιν τῆς διοικήσεως νὰ μὴ εἶναι τοιαύτης βαρύτητος, ὥστε νὰ ἐπιβάλῃ τὴν ἀπόλυσιν. Ἀλλά, κ. Πρόεδρε, ἡ ἐφαρμογὴ τῆς διατάξεως αὐτῆς, δὲν ἀφίεται εἰς μόνην τὴν διοίκησιν. Τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, τὸ ἀνώτατον αὐτὸ δικαστήριον, τὸ ὁποῖον ἔχει καθιερωθῆ ἀκριβῶς διὰ τὴν κρίσιν τῆς νομιμότητος τῶν πράξεων τῆς διοικήσεως, θὰ κρίνῃ τὴν νομιμότητα τῶν πράξεων τῆς διοικήσεως. Καὶ εἰς τί θὰ ἔγκειται πλέον ἡ νομιμότης; Κατὰ παγίαν νομολογίαν τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας, τὸ ἀνώτατον αὐτὸ δικαστήριον θεωρεῖ ἀκυρωτέαν τὴν πρᾶξιν τῆς διοικήσεως διὰ παράβασιν νόμου καὶ ὑπέρβασιν ἐξουσίας μὲ τὴν αἰτιολογίαν, ὅτι ἐνηργήσασα οὕτως ἡ διοίκησις, ὑπερέβη τὰ ἀκρότατα ὅρια τῆς διακριτικῆς της ἐξουσίας. Δι’ αὐτό, ἡ διάταξις αὐτή, μὲ τὴν ἐγγύησιν τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας, ἐξασφαλίζει τὴν δρᾶσιν τῶν Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν Ἀρχόντων, ἐντὸς τοῦ κύκλου τῆς ἁρμοδιότητός των. Ὑπεστήριξα τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Βρανοπούλου. Δὲν θέλω νὰ ὁμιλήσω αὐτὴν τὴν στιγμήν, περὶ γενικῶν ἐκλογῶν, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ διενεργοῦνται ὑπὸ ὑπηρεσιακῆς Κυβερνήσεως, διότι καὶ ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς ἐζήτησε ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Κέντρου τὴν διεξαγωγὴν τῶν ἐκλογῶν ἀπὸ ὑπηρεσιακὴν Κυβέρνησιν καὶ ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κέντρου, ἀπὸ λόγους εὐθιξίας, τὸ ἐδέχθη. Ὑπεστήριξα προχθές, ὅτι ὁ Δήμαρχος εἶναι δυνατὸν νὰ κάμνῃ κατάχρησιν τῆς ἰδιότητός του. Καὶ ἐφ’ ὅσον ὁ Δήμαρχος εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπολυθῇ ἀπὸ τὸν ὑπουργόν, διὰ κατάχρησιν τῆς ἐξουσίας του, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἀντικαθίστανται οἱ Δήμαρχοι πρὸ τῶν ἐκλογῶν, διότι πολλοὶ Δήμαρχοι, κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν, προβαίνουν εἰς ἀθρόους διορισμοὺς καὶ προκαλοῦν καὶ ἄλλας δαπάνας διὰ κομματικὰ ὀφέλη. Δὲν λέγω, ὅτι ὅλοι οἱ Δήμαρχοι πράττουν τοῦτο. Ὅπως ὅλοι οἱ διαχειριζόμενοι δημόσιον χρῆμα δὲν εἶναι καταχρασταί, ἀλλὰ διότι ὑπάρχουν τινὲς ἐξ αὐτῶν, δι’ αὐτὸ ὑπάρχουν διατάξεις διὰ τὴν πρόληψιν τῶν καταχρήσεων, ὅπως εἶναι ὁ ἔλεγχος κλπ.

§145Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Δὲν εἶπον διὰ τὴν εἰδικὴν περίπτωσιν τοῦ κ. Βρανοπούλου καὶ ὑμῶν. Διεπίστωσα μίαν γενικὴν κατεύθυνσιν ἀμφιβολίας, ἐναντίον τῶν δημοσίων ἀνδρῶν. Εἰς χρόνον παρωχημένον, ἐτέθη θέμα ὑπηρεσιακῆς Κυβερνήσεως, πρὸς διεξαγωγὴν ἐκλογῶν. Τί σημαίνει τοῦτο; Ὅτι δὲν ὑπῆρχεν ἐμπιστοσύνη πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τῆς χώρας, πρὸς διεξαγωγὴν τῶν ἐκλογῶν. Δεύτερον. Προτείνεται, ἐν συνεχείᾳ, κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοθετήματος καὶ παλαιότερον, ἡ μεταβολὴ τῶν ὑπηρεσιακῶν συμβουλίων ἢ ἡ δεσμευτικὴ αὐτῶν γνώμη διὰ τοῦ ὑπουργοῦ. Αὐτὸ τί σημαίνει; Ὅτι ὑπάρχει ἀμφιβολία περὶ τῆς εὐθύτητος τοῦ ὑπουργοῦ. Τρίτον. Διατυποῦται, ἐν συνεχείᾳ, πρότασις περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ αἱρετοῦ ἄρχοντος, κατὰ τὴν πρὸ τῆς διενεργείας τῶν ἐκλογῶν περίοδον. Αὐτὸ τί σημαίνει; Ἀμφιβολίαν ἔναντι τοῦ ἐκλεκτοῦ τοῦ λαοῦ, ὅτι θὰ διεξαγάγῃ ἐκλογὰς ἀψόγους. Ὅλα αὐτά, ἐν τῷ συνόλῳ λαμβανόμενα, τὰ ἐσχολίασα καὶ εἶπον, ὅτι δημιουργοῦν τὴν ἐντύπωσιν ἑνὸς αἰσθήματος, ἑνὸς κλίματος ἀμφιβολίας, ἔναντι τῶν δημοσίων ἀνδρῶν. Βεβαίως, αἱ μόναι περιπτώσεις, αἱ ἀναφερθεῖσαι ἀπὸ ὑμᾶς καὶ τὸν κ. Βρανόπουλον, δὲν σημαίνουν τί τὸ περίεργον, ἀλλὰ τὸ ὅτι ἐπικρατεῖ γενικὸν κλῖμα πρὸς τὴν κατεύθυνσιν αὐτήν, τὸ θεωρῶ ἀπαράδεκτον.

§146Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Οὔτε ἐγὼ τὸ παραδέχομαι, ὡς γενικὸν κλῖμα, ἀλλὰ δυνατὸν νὰ παρουσιασθοῦν περιπτώσεις καὶ καλὸν εἶναι νὰ προληφθῇ ἡ κατάχρησις ἐξουσίας. Ἄλλως τε, ὑποστηρίζων τοῦτο, εἶμαι συνεπὴς πρὸς τὴν ἰδικήν μας πολιτικήν, διότι καὶ διὰ τοῦ νόμου Παπανδρέου, ἀντικατεστάθησαν τότε οἱ Δήμαρχοι ὑπὸ Δικαστικῶν μέχρι τῆς ἐκλογῆς τῶν νέων Δημάρχων, καὶ τὸ μέτρον ἀπέδωκε καρποὺς ἀγλαούς. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους, εἶμαι ὑπὲρ τοῦ ἄρθρου 14.

§147Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐνόμιζα, ὅτι ὕστερα ἀπὸ ὅσα ἀνεπτύχθησαν ἐναντίον τοῦ ἄρθρου 14, ἰδίως δὲ ὕστερα ἀπὸ τὴν πραγματικὰ ἀριστοτεχνικὴν καὶ ἀπὸ ἀπόψεως οὐσίας καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἐμφανίσεως τοποθέτησιν ἐκ μέρους τοῦ κ. Ἀλλαμανῆ, ὅτι θὰ ἐπερίττευε περαιτέρω συζήτησις. Ὁ κ. Μπακόπουλος, ἔφερε μερικὰ νέα πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν νομίζω ὅτι προσθέτουν τόσον πολλὰ εἰς οὐσιαστικὰ ἐπιχειρήματα, ἴσως ἁπλῶς ἀποτελοῦν χρησίμους ἐνδείξεις πολιτικῶν μετατοπίσεων, ἀλλὰ αὐταὶ εἶναι ἄλλη ἱστορία.

§148Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ἡλιοῦ, ὅταν ὁμιλῆτε περὶ ἐμοῦ, παρακαλῶ νὰ προσέχετε τὰς φράσεις σας καὶ σὰν τίμιος ἄνθρωπος, ποὺ εἶσθε, πιστεύω, ὅτι θὰ ἀνακαλέσετε ἐκεῖνα ποὺ εἴπατε.

§149Η. ΗΛΙΟΥ. Δὲν εἶναι ζήτημα, νομίζω, ἀνακλήσεως. Εἶναι μία ἐντύπωσις. Θὰ χαρῶ πάρα πολύ...

§150Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ ἐνδιαφέρει, ὅτι ὡς τίμιος πολίτης καὶ ὡς ἔχων τὴν διακεκριμένην θέσιν, τὴν ὁποίαν ἔχετε ἐν τῇ Βουλῇ, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ρίπτετε ὑπαινιγμοὺς ἀβασίμους. Σεῖς παραπονεῖσθε, ὅταν σᾶς λέγουν, ὅτι εἶσθε ξενοκίνητοι. Ἐὰν ὁμιλῆτε περὶ πολιτικῆς μετατοπίσεως ἰδικῆς μου, ἡ ἱστορία μου σᾶς τὸ ἀπαγορεύει. Ἐὰν ὁμιλῆτε περὶ ἄλλου, ἔχετε ὑποχρέωσιν νὰ καθορίσετε.

§151Η. ΗΛΙΟΥ. Δὲν ἀνέμενα τὴν ἀπόλυτον εὐθυγράμμισιν ἐπὶ πάντων τῶν σημείων τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, ἑνὸς συνεργάτου τοῦ ἀειμνήστου Παπαναστασίου. Ἐὰν τοῦτο ἀρνῆται ὁ κ. συνάδελφος, δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν νὰ τὸ δεχθῶ, πάντως δὲν ἦτο κἄτι τι, τὸ ὁποῖον εἶχε περιεχόμενον, δυνάμενον νὰ θίξῃ, ἔστω καὶ οἱονδήποτε, τῆς περιωπῆς τοῦ κ. Μπακοπούλου, ὥστε νὰ τίθεται περαιτέρω ζήτημα. Ἐκεῖνο ποὺ μοῦ ἔκαμεν ἐντύπωσιν εἶναι, ὅτι ξεκινοῦμεν ἀπὸ μίαν προϋπόθεσιν, τῆς ὁποίας ἡ ἀνακρίβεια εἶναι κραυγαλέα, ἀπὸ τὴν προϋπόθεσιν, ὅτι σκοπὸς τοῦ νομοθετήματος τοῦ συζητουμένου εἶναι νὰ ἐξοβελίσῃ τὴν πολιτικὴν ἀπὸ τοὺς δήμους καὶ τὰς κοινότητας, ἐνῷ ἀπεδείχθη τετραγωνικώτατα, ὅτι ἀκριβῶς πολιτικὰ καὶ μάλιστα κομματικὰ ἐλατήρια, ἀναφερόμενα εἰς τὰς προσεχεῖς ἐκλογάς, ὑπαγορεύουν, ἐν παραμοναῖς αὐτῶν, τὴν λῆψιν ὡρισμένων μέτρων τροποποιητικῶν τῆς κειμένης νομοθεσίας. Ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἤθελα νὰ παρατηρήσω εἶναι, ὅτι ἡ τοπικὴ αὐτοδιοίκησις, ἡ ἰδιότης τοῦ νὰ εἶναι τις ἄρχων τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, εἶναι ἐκ τῆς φύσεώς της πολιτική. Θέλομεν σήμερον νὰ εἴπωμεν, ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα θὰ ἐξοβελίσωμεν αὐτὴν τὴν ἰδιότητα, ποὺ προέρχεται ἀπὸ τὴν φύσιν τῶν πραγμάτων. Εἶναι κἄτι τι, ποὺ ἐὰν τὸ ἐπίστευα ὡς εἰλικρινές, θὰ ἔλεγα, ὅτι δὲν τὸ συμμερίζομαι, τὸ κατανοῶ ὅμως. Ἀλλὰ ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέραν, προχωροῦμεν πέραν αὐτοῦ τοῦ σημείου καὶ λέγομεν, ὅτι ὁ αἱρετὸς ἄρχων τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως θὰ πρέπει νὰ εἶναι πολίτης μειωμένων πολιτικῶν δικαιωμάτων. Ὄχι πλέον ὡς ἄρχων, συμμετέχων εἰς τὰ συμβούλια καὶ ἐνεργῶν πράξεις κατὰ τὴν νομοθεσίαν περὶ δήμων καὶ κοινοτήτων, ἀλλὰ καὶ διότι ἔξω τῆς ἁρμοδιότητος αὐτῆς θὰ γράψῃ ἢ θὰ εἴπῃ, διότι προδήλως δὲν δημοσιογραφεῖ ἕνας σύμβουλος καὶ δὲν συζητεῖ ἕνας σύμβουλος καὶ δὲν μετέχει κομμάτων, ἀλλὰ ὁ ἰδιώτης, ὁ ὁποῖος συμβαίνει νὰ εἶναι σύμβουλος, διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον, καθιερώνομεν ὅτι ὁ δημοτικὸς ἄρχων, ὁ ψηφιζόμενος, ἐνδεχομένως εἰς τὰς Ἀθήνας, ἀπὸ ἑκατοντάδας χιλιάδας, πάντως ἀπὸ ἄνω τῶν 100.000 πολιτῶν, ἐκεῖνος ἔχει μειωμένα πολιτικὰ δικαιώματα καὶ ὡς ἰδιώτης. Αὐτό, νομίζω, ὅτι εἶναι κἄτι τι, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι δυνατὸν σοβαρῶς νὰ ὑποστηριχθῇ, ἀλλὰ πάντως ἐὰν ὁ σκοπὸς τῆς διατάξεως δὲν ἦτο εὐθέως πολιτικός, θὰ ἔλεγα ὅτι δὲν τὸ συμμερίζομαι, τὸ κατανοῶ. Δυστυχῶς, ὑπάρχει μία ρῆσις πολιτικὴ καὶ νομική: «FRAUS OMNIA CORUMPI», δηλαδὴ ἡ δολία προαίρεσις ὅλα τὰ καθιστᾷ ἀνίσχυρα καὶ ἄκυρα. Ἐδῶ δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι δὲν πηγαίνομεν νὰ ἐξοβελίσωμεν τὴν πολιτικήν, ἀλλὰ νὰ κατακτήσωμεν κομματικῶς τοὺς δήμους καὶ ὅπου δὲν τὸ ἐπετύχομεν, νὰ τοὺς καταστήσωμεν δι’ ὅλων αὐτῶν τῶν μηχανευμάτων, νὰ τοὺς κατακτήσωμεν μεταγενεστέρως, κηρύσσοντες ἐκπτώτους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν μᾶς εἶναι ἀρεστοί. Ἑπομένως, καταλύομεν εὐθέως καὶ τὴν αὐτοδιοίκησιν, τῆς ὁποίας τὸ ἐλάχιστον περιεχόμενον εἶναι ὁ λαὸς νὰ ἀναδεικνύῃ, διὰ τὴν τοπικήν του ὑπόθεσιν, ἐκείνους, τοὺς ὁποίους προτιμᾷ, εἴτε εἶναι ἀρεστοὶ εἰς τὴν ἑκάστοτε Κυβέρνησιν, εἴτε ὄχι καὶ ὄχι ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιτυγχάνῃ, ὥστε νὰ ἐγκαθιστᾷ ἀμέσως ἢ ἐμμέσως, ἢ διὰ διαφόρων παραθύρων τῆς νομοθεσίας, ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τῆς εἶναι ἀρεστοί. Ἔγινεν ἐκ μέρους τοῦ συναδέλφου κ. Μπακοπούλου, μία ἀναδρομὴ εἰς τὰ καθήκοντα καὶ τοὺς περιορισμοὺς τῆς δικαστικῆς λειτουργίας. Ἡ δικαστικὴ λειτουργία, εἶναι μία λειτουργία συντεταγμένη, εἶναι ἡ τρίτη ἐξουσία, ἡ ὁποία σκοπὸν ἔχει ἄντικρυς ξένον πρὸς τὴν διαχείρισιν τῆς πολιτικῆς ἐξουσίας καὶ ἐπὶ πλέον μετέχει τῆς ἰδιότητος τοῦ δημοσίου ὑπαλλήλου. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ἕνας συνταγματολόγος, τῆς περιωπῆς τοῦ κ. Μπακοπούλου, δὲν περιμένει νὰ μάθῃ ἀπὸ ἐμέ, ὅτι οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι χαρακτηρίζονται εἰς ὅλα τὰ Συντάγματα ὡς τὰ ὄργανα τῆς ἐκτελέσεως τῶν θελήσεων τῆς Κυβερνήσεως, ὡς εἰδικῆς κατηγορίας πολῖται, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν τὸ δικαίωμα τῆς ἐκφράσεως τῶν γνωμῶν των, ἀλλὰ ἀκριβῶς τὸ ἄρθρον 100, τὸ ὁποῖον ἐπεκαλέσθη ὁ κ. συνάδελφος, δὲν τοῦ δίδει τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι πρέπει νὰ συναγάγωμεν ἐξ ἀντιδιαστολῆς ἕνα ἄλλο ἐπιχείρημα, τὸ ἀντίθετον συμπέρασμα; Τὸ ἄρθρον 14, ὄχι τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου, τὸ ἄρθρον 14 τοῦ Συντάγματος, ἐπιτρέπει εἰς κάθε Ἕλληνα, ὄχι μόνον νὰ ἔχῃ πολιτικοὺς στοχασμούς, ἀλλὰ νὰ τοὺς δημοσιεύῃ ἐγγράφως, προφορικῶς καὶ διὰ τοῦ τύπου καὶ δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν ποτὲ ἕνας νόμος νὰ στερήσῃ αὐτὸ τὸ δικαίωμα ἀπὸ κανένα πολίτην. Διὰ τοὺς πολίτας, τοὺς τελοῦντας εἰς εἰδικὴν ὑπηρεσιακὴν ἔμμισθον θέσιν, ἔναντι τῆς Πολιτείας, ἐχρειάσθη νὰ ὑπάρξῃ πρόβλεψις, διαφωνῶ ὡς πρὸς τὸ περιεχόμενον, αὐτὸ εἶναι ἄλλο ζήτημα, ἡ ὁποία εἰδικὴ πρόβλεψις νὰ ἐπιτρέπῃ τὴν ἐξαίρεσιν. Δηλαδή, θὰ ἐχρειάζετο νὰ ὑπάρξῃ συνταγματικὴ πρόβλεψις καὶ περὶ ἀρχόντων τῆς πλειοψηφίας τοῦ λαοῦ κατὰ τόπους. Νομίζω, ὅτι καὶ δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι ἀντικρούουν τὴν ἐπιχειρηματολογίαν τοῦ κ. Μπακοπούλου καὶ δι’ ὅσους ἐξετέθησαν ἀπὸ τοὺς προλαλήσαντας ὁμιλητάς, εἶναι κἄτι τι, τὸ ὁποῖον δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ εἰσαχθῇ εἰς τὴν νομοθεσίαν μας. Νομίζω, ἐπὶ πλέον, ὅτι δὲν εἶναι καὶ γενναῖον αὐτὸ τὸ μέτρον. Γνωρίζομεν, ὅτι, ὅταν τὸ πρῶτον ἠθέλησε νὰ ἐφαρμόσῃ ἡ προκάτοχος τῆς παρούσης, ἀλλὰ ἐκ τῆς αὐτῆς παρατάξεως προερχομένη, Κυβέρνησις Παπάγου, μετὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1954 αὐτὴν τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 132, μεταξὺ ἄλλων εἶχεν ἐκλεγῆ εἰς τὰς ἐκλογὰς ἐκείνας δήμαρχος μιᾶς μεγάλης πόλεως, μία μεγάλη ἐκλιποῦσα πολιτικὴ φυσιογνωμία τῆς χώρας, ὁ ἀείμνηστος Καρτάλης, ὁ ὁποῖος συνεχῶς καὶ ἐπίτηδες καὶ κατὰ τρόπον προκλητικὸν ἐμνημόνευε τὸ ἄρθρον 132, ἔκαμνε δηλώσεις, αἱ ὁποῖαι κατεφέροντο καὶ ἐπέκριναν τὴν Κυβέρνησιν. Ὑπῆρξεν ἀπόλυτος ἀτολμία καὶ ὕστερα ἔρχεται, μὲ εἰσήγησιν ἀστυνομικῶν ὀργάνων καὶ ἄνευ ἀνακρίσεως, ἄνευ προδικασίας, ἔρχεται καὶ προβαίνει εἰς ἀπόλυσιν ἄλλων δημοτικῶν συμβούλων, οἱ ὁποῖοι εἰς οὐδεμίαν δημοσίευσιν προέβησαν. Ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι εἶναι ἕνα πρόσθετον ἐπιχείρημα, εἰς ὅσα ἔλεγον ἐπὶ τῆς συζητήσεως τοῦ ἄρθρου, κατὰ τῆς παρεισαγωγῆς διὰ τοῦ παραθύρου τῆς ἀρχῆς τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας. Μὲ τὸ ἄρθρον 132 τοῦ Κώδικος, τὸ 1951 εἰσήχθη μία ρωγμὴ εἰς τὸ οἰκοδόμημα τοῦ δικαίου. Ἐπετράπη εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀπολύῃ διὰ πολιτικοὺς λόγους. Ἀπὸ τότε ποὺ εἰσήχθη αὐτὴ ἡ ρωγμή, ἤρχισε τὸ κακόν, ἤνοιξεν ἡ ὄρεξις καὶ ἔτσι σήμερον καθιερώνετε τὸ δόγμα τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας καὶ ἴσως ἠμπορεῖ νὰ ἴδωμεν ἐπεκτεινομένην αὐτὴν τὴν ἀντίληψιν ἐκεῖ ὅπου δὲν δύνασθε οὔτε σεῖς νὰ συλλάβετε, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ἐπεκταθῇ, διότι συμφέρει τώρα εἰς μίαν πολιτικὴν παράταξιν.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Ἠλιόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§153Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἄρθρου 7 καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ παρόντος ἄρθρου, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐξεδήλωσε κἄπως τὴν δυσφορίαν του, ὅτι διαφαίνεται κἄποια διάθεσις νὰ ἐκδηλοῦται πρόθεσις νὰ εὑρεθοῦν ἀποδείξεις καὶ λόγοι κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, ποὺ δὲν ἐμφανίζονται εἰς τὴν προθήκην τοῦ νομοσχεδίου. Νομίζω, ὅτι δὲν ὑπάρχει τοιαύτη διάθεσις, ἀλλὰ ἐκ τῆς ἀντιπαραβολῆς τῶν δύο διατάξεων, νὰ ἀναζητήσωμεν τοὺς λόγους. Εἰς τὸ ἄρθρον 7, καταργεῖται αὐτὸ τοῦτο τὸ δόγμα τῆς πλειοψηφίας. Εἰς τὸ ἄρθρον 14, καταργεῖται ἡ αὐτοδιοίκησις, ἀλλὰ πέραν τούτου, ὑπάρχει ἡ συνταγματικὴ διάταξις, γεγονὸς τὸ ὁποῖον ἀποδεικνύει, ὅτι οἱ δημοτικοὶ καὶ κοινοτικοὶ ἄρχοντες, δὲν ἔχουν καμμίαν ἐξάρτησιν διοικητικὴν ἢ ὑπαλληλικὴν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Τὸ ἄρθρον 132 τοῦ Κώδικος, ὁμιλεῖ περὶ διώξεων κατὰ τῶν δημοτικῶν ἀρχόντων, ἐὰν προβοῦν οὗτοι εἰς ἐνεργείας, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀντίθετοι πρὸς τὸ δημόσιον συμφέρον. Ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 14, εἶναι ἐντελῶς ἀντίθετος. Πρόκειται περὶ ἐκδηλώσεων, αἱ ὁποῖαι θὰ λάβουν χώραν εἴτε ἐντὸς τοῦ Δημοτικοῦ Καταστήματος, εἴτε ἐκτὸς αὐτοῦ, ἐκτιθέμεναι καὶ ἐνώπιον τοῦ λαοῦ καὶ διὰ τοῦ τύπου. Ὑποθέσατε, κύριε ὑπουργέ, ὅτι ἕνας δήμαρχος, προσκείμενος κομματικῶς πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἀσκεῖ πολιτικὴν εἰς τὸν Δῆμον. Δίδει, δηλαδή, ἐργολαβίας καὶ ἄλλας ἐργασίας τοῦ Δήμου εἰς μέλη τοῦ κόμματος. Δὲν πρέπει νὰ ἀντιδράσῃ ἡ μειοψηφία, δι’ αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὰς πράξεις τοῦ δημάρχου; Ἐὰν αὐταὶ αἱ παραβάσεις δημοσιευθοῦν εἰς τὸν τύπον, ἐναντίον τίνος θὰ ληφθοῦν μέτρα; Ἐναντίον τοῦ κομματιζομένου δημάρχου, ἢ ἐναντίον τῆς μειοψηφίας, ἡ ὁποία ἀντιδρᾷ εἰς τὰς πράξεις αὐτοῦ, ἔστω καὶ διὰ τοῦ τύπου; Λέγει ὁ κ. ὑπουργός, ὅτι πρέπει νὰ δράσῃ διὰ τοῦ τύπου. Μήπως κάθε πολίτης, δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐκφράζῃ τὰς πολιτικάς του πεποιθήσεις διὰ τοῦ τύπου; Ἐὰν γράψῃ ὁ δημοτικὸς σύμβουλος εἰς τὸν τύπον μὲ κάποιαν ὀξύτητα, τί σχέσιν ἔχει αὐτὸ μὲ τὰ καθήκοντά του ὡς δημοτικοῦ συμβούλου; Δὲν ὑπάρχει, κύριε ὑπουργέ, κομματισμὸς εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν; Κύριε ὑπουργέ, ὑπῆρξαν ὡρισμένα ὀλισθήματα κατὰ τὴν διατύπωσιν τῶν ἐκλογικῶν νόμων, τὰ ἀποτελέσματα τῶν ὁποίων δὲν ηὐνόησαν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι περιέπεσαν εἰς τοιαῦτα ὀλισθήματα. Θὰ παρεκάλουν, κύριε ὑπουργέ, νὰ σκεφθῆτε καλλίτερον, διότι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ φθάσωμεν τὴν ἑπομένην τῶν ἐκλογῶν εἰς τοιαύτην ἀνωμαλίαν, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προβλεφθῇ ποίου εἴδους ἀντιδράσεις θὰ ἔχωμεν.

§154Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε συνάδελφε, εἴπατε ὡρισμένα πράγματα, τὰ ὁποῖα εἶμαι βέβαιος, ὅτι δὲν πιστεύετε. Διατὶ δὲν ἔχετε τὸ θάρρος νὰ δηλώσητε, ὅτι εἶσθε ἀποφασισμένοι νὰ χρησιμοποιήσητε τοὺς Ὀργανισμοὺς τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως διὰ σκοποὺς κομματικούς; Εἶναι μία γραμμή, τὴν ὁποίαν ἐθέσατε καὶ ἐφ’ ὅσον ἐθέσατε αὐτὴν τὴν γραμμήν, νὰ χρησιμοποιήσητε δηλονότι τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν διὰ σκοποὺς κομματικούς, εἶναι φυσικὸν νὰ ζητῆτε τοῦτο, ἀδιαφοροῦντες διὰ τὴν τύχην τῶν Ὀργανισμῶν τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως. Ὅταν ἔρχεσθε εἰς τὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου καὶ λέγετε, ὅτι ἀπὸ τῆς ἐκκινήσεως, ἤτοι ἀπὸ τῆς ἐκλογῆς, ὁ ἄρχων πρέπει νὰ εἶναι δέσμιος ἑνὸς κόμματος καὶ τὸ δηλώνετε κατὰ τρόπον ἀπροκάλυπτον, διδάσκετε ἐπισήμως ἀπὸ τῆς ἕδρας ἐκείνης, ὅτι ἡ κατάχρησις δὲν τοποθετεῖται εἰς τὸν δημοτικὸν ἄρχοντα, ἀλλὰ εἰς κόμμα, τὸ ὁποῖον ἠξίωσεν αὐτὴν τὴν ἐκτροπὴν τοῦ ὀργάνου τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως. Συνεπῶς, θὰ εἶσθε συνεπέστερος μὲ τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν ἔλαβε τὸ κόμμα σας εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, νὰ ἐπαναλάβετε καὶ εἰς τὸ ἄρθρον, ὅτι τὸ ἀποκρούετε. Διότι, ἐφ’ ὅσον ἀξιοῖτε κομματικὸν ἄρχοντα δημοτικόν, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ τὸν ἐμποδίζωμεν νὰ ἐκδηλώνεται πολιτικῶς, ἔστω καὶ εἰς βάρος τῶν δημοτικῶν πραγμάτων. Διότι, σκοπὸς εἶναι ἡ ἐκμετάλλευσις τῆς κομματικῆς εὐκαιρίας καὶ ὄχι ἡ ἐξυπηρέτησις τῶν ὀργανισμῶν τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως. Αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικὴ θέσις καὶ ἡ μόνη θέσις καὶ ὑμῶν καὶ τῆς παρατάξεώς σας. Ἐγώ, ἀσχέτως τοῦ ὅτι προσπαθεῖτε νὰ διαβάλετε τὴν εἰλικρίνειαν τῶν προθέσεών μας, σᾶς εἶπον, ὅτι πρόθεσίς μου εἶναι νὰ ἀπομακρύνω τοὺς ὀργανισμοὺς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως τοῦ κακῶς ἐννοουμένου κομματισμοῦ. Καὶ σᾶς προκαλῶ τὴν στιγμὴν αὐτήν, νὰ μοῦ καθορίσητε ποία περίπτωσις ἐκδηλώσεως πολιτικῶν ἀπόψεων φοβεῖσθε ὅτι ἐμποδίζεται ἐκ τῆς διατάξεως αὐτῆς; Νὰ μοῦ ὀνομάσετε μίαν. Σᾶς ἐρωτῶ: Εἶσθε Δήμαρχος Ἀθηνῶν καὶ ἰσχύει ἡ διάταξις αὐτή. Τί σᾶς ἐμποδίζει νὰ κάμετε; Πέστε μου, τί ἐμποδίζεσθε νὰ ἐκδηλώσητε προφορικῶς ἢ διὰ τοῦ τύπου; Ὅπως σᾶς ἀνέλυσεν ὁ κ. Μπακόπουλος, πρέπει νὰ συντρέξουν δύο περιοριστικαὶ προϋποθέσεις, ἐπὶ τῶν ὁποίων μάλιστα, μετὰ τὴν ἀποσαφήνισιν τὴν ὁποίαν ἔκαμον διὰ τῶν πρακτικῶν, διότι ἦτο ἐντὸς τοῦ πνεύματός μου, δὲν εἶναι δυνατὸν πλέον νὰ γεννηθῇ ἀμφιβολία. Πρέπει, δηλαδή, νὰ ἔλθῃ τὸ συμβούλιον, τὸ ὁποῖον θὰ κρίνῃ τὴν περίπτωσιν αὐτήν, ἀσχέτως συμφώνου ἢ μὴ συμφώνου γνώμης, νὰ εἴπῃ, πρῶτον, ὅτι ὑπάρχει κατάχρησις ἰδιότητος. Ὅταν, ὅμως, ἁπλῶς ἐκδηλώνω τὴν πολιτικὴν τοποθέτησιν ἢ διαμαρτύρομαι ἐναντίον μιᾶς Κυβερνήσεως διὰ τὴν πολιτικήν της, ὄχι μόνον δὲν εἶναι κατάχρησις, ἀλλ’ ἁπλῶς ἐκτέλεσις καθήκοντος. Δεύτερον στοιχεῖον, ὅπως ἀνέπτυξε κατὰ τρόπον ἐπαγωγὸν ὁ κ. Μπακόπουλος, εἶναι τὸ στοιχεῖον, ὅτι αὐτὴ ἡ κατάχρησις θὰ γίνῃ ἐπὶ σκοπῷ ἀνεπιτρέπτου κομματικῆς ἐκμεταλλεύσεως. Ἐάν, λοιπόν, συντρέξουν τὰ δύο αὐτὰ στοιχεῖα, σεῖς λέγετε νὰ μὴ ἰσχύσῃ ἡ διάταξις αὐτή. Δηλαδὴ ἀξιοῦμεν, διὰ νὰ ἀποδειχθῇ ἀδιάβλητος ἡ διάταξις, ὁ Δήμαρχος νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ καταχρᾶται τὴν ἰδιότητά του ἀφ’ ἑνὸς καὶ ἀφ’ ἑτέρου νὰ τὴν καταχρᾶται ἐπὶ σκοπῷ κομματικῆς ἐκμεταλλεύσεως. Αὐτὸ εἶναι σύμφωνον μὲ τὴν θέσιν ποὺ κρατεῖτε. Καὶ εἶναι διάφορον ἀπὸ τὴν θέσιν ποὺ ἔχω ἐγώ. Τὸ νὰ παραποιῆτε τὰ πράγματα καὶ νὰ χαρακτηρίζετε ὡς διαβλητὴν τὴν διάταξιν, διότι δὲν συμπίπτει μὲ τὰς ἐπιδιώξεις σας, αἱ ὁποῖαι ἔχουν ὡς ἀντικειμενικὸν σκοπὸν τὴν κομματικὴν καὶ μόνον ἐξυπηρέτησιν, ἀδιάφορον εἰς βάρος τίνος ἀποβαίνει, αὐτὸ ἠμπορεῖ νὰ μὴ τὸ ὁμολογῆτε, ἀλλὰ δὲν σᾶς δίδει τὸ δικαίωμα νὰ χαρακτηρίζετε διαβλητὴν τὴν διάταξιν αὐτήν. Ἀναζητήσατε ἄλλους τομεῖς, διὰ νὰ ἐπιδείξητε τὴν κομματικήν σας δραστηριότητα, διότι δὲν εἶναι σκόπιμον, εἰς βάρος τῶν συμφερόντων τῶν ὀργανισμῶν τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως, νὰ καταναλίσκεται ἡ πολιτικὴ δραστηριότης τοῦ κόμματός σας.

§155Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, κύριε ὑπουργέ, ὅτι ἐγὼ ἀνέφερα συγκεκριμένα παραδείγματα, ἀπὸ τὰ ὁποῖα, ἀσφαλῶς, θὰ προκύψῃ ἡ ἀνάγκη ἐφαρμογῆς αὐτῆς τῆς διατάξεως, ἡ ὁποία ὅμως δὲν ἠμπορεῖ, παρὰ νὰ εἶναι παράλογος. Πρῶτον, ὀφείλω νὰ κάμω τὴν ἑξῆς δήλωσιν: Ὅτι εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος μαζί σας, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑπάρξῃ κομματισμὸς εἰς τοὺς Δήμους. Ἀλλὰ ἀπὸ τοῦ σημείου αὐτοῦ, μέχρι τοῦ σημείου εἰς τὴν δρᾶσιν των, οἱ δημοτικοὶ ἄρχοντες νὰ ἐμφοροῦνται καὶ νὰ κατευθύνωνται ἀπὸ τὰς γενικωτέρας πολιτικὰς καὶ ἰδεολογικὰς ἀντιλήψεις των εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν συμφερόντων τοῦ Δήμου, χωρὶς καμμίαν ἀπολύτως πρόθεσιν κομματισμοῦ, ἐν τῇ ἀσκήσει τῶν καθηκόντων των ὡς δημοτικῶν ἀρχόντων, νομίζω, ὅτι ὑπάρχει μεγάλη ἀπόστασις.

§156Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Αὐτὸς εἶναι ἀφορισμός. Τὸ παράδειγμα περιμένω.

§157Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἕνας Δήμαρχος, ἀνήκων εἰς τὴν κυβερνητικὴν παράταξιν, δρᾷ ἐν τῷ Δήμῳ μὲ κομματισμόν, δηλαδή, παραδίδει ἐπὶ ζημίᾳ τοῦ Δήμου δημοτικὰ ἔργα εἰς ἐργολάβον, διότι εἶναι πρόσωπον τοῦ Κόμματος, οἱ ἀντίπαλοι τοῦ Δημάρχου δὲν θὰ ἀντιδράσουν εἰς τὰς ἐνεργείας αὐτάς, δὲν θὰ ὑπάρξῃ διὰ τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἀναμφισβητήτως ἐκδήλωσις τῶν ἀντιπολιτευομένων τὸν Δήμαρχον, ἡ ὁποία φυσικὰ θὰ στρέφεται κομματικῶς ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως; Καὶ δὲν θὰ εἶναι ἀνάλογος ἡ ἀντίδρασις αὐτή, πρὸς τὴν τοιαύτην δρᾶσιν τοῦ Δημάρχου;

§158Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε συνάδελφε, ἐνεφανίσατε μίαν περίπτωσιν ὑπόπτου δημάρχου, ὁ ὁποῖος πηγαίνει νὰ παρατυπήσῃ. Εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, ὁ δημοτικὸς σύμβουλος πρέπει νὰ καταγγείλῃ τὴν Κυβέρνησιν. Τί πταίει ἡ Κυβέρνησις ἐπ’ αὐτοῦ; Καί, δεύτερον, νὰ μεταβῇ εἰς τὸ Συμβούλιον καὶ νὰ ἐκθέσῃ ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου τὰς παρατυπίας αὐτὰς τοῦ δημάρχου. Εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, δὲν ὑπάρχει κατάχρησις ἐκ μέρους τοῦ δημοτικοῦ συμβούλου. Τὸ παράδειγμά σας, κύριε συνάδελφε, εἶναι ἀπὸ τὰ πλέον ἀτυχῆ, ποὺ θὰ ἠδύνατο νὰ φαντασθῇ κανείς.

§159Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὁμιλῶ, κύριε ὑπουργέ, περὶ παρατυπίας. Μέσα εἰς τὴν διακριτικὴν ἐξουσίαν, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ δήμαρχος, δύναται νὰ δράσῃ πρὸς βλάβην τῶν συμφερόντων τοῦ Δήμου. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐπέμβῃ καὶ δὲν τιμωρήσῃ τὸν δήμαρχον, δὲν πρέπει νὰ ἀντιδράσῃ ἡ μειοψηφία;

§160Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Θὰ ἤμην εὐτυχής, κύριε συνάδελφε, ἐὰν θὰ ὑπῆρχε περίπτωσις, ἔστω καὶ μία περίπτωσις, νὰ τιμωρήσω κατὰ προτίμησιν δήμαρχον, ἀνήκοντα εἰς τὴν κυβερνητικὴν παράταξιν, διότι τοῦτο θὰ ἐνίσχυε τὴν θέσιν τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τῆς πολιτικῆς της περὶ ἀπομακρύνσεως τῆς πολιτικῆς καὶ τοῦ κομματισμοῦ ἀπὸ τὴν αὐτοδιοίκησιν. Ὅταν τὸ Συμβούλιον παίρνῃ θέσιν ἐπὶ τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, π. χ., τῆς Κυβερνήσεως καὶ διατυπώνει κρίσεις περὶ τῶν βάσεων ἢ περὶ τῆς ἀκολουθητέας πολιτικῆς ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ π.χ., τοῦτο δηλοῖ ἢ ὅτι εἶναι φερέφωνον διεισδύσεως εἰς αὐτὸ κομματικοῦ τινὸς παράγοντος ἢ ὅτι στερεῖται κρίσεως. Αὐτὸ ἀκριβῶς ἐπιθυμοῦμεν νὰ πλήξωμεν, διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν ἄρθρου. Δὲν εἶναι θέαμα αὐτό, τὸ ὁποῖον πολλάκις παρατηρεῖται, τὰ δημοτικὰ συμβούλια νὰ λαμβάνουν θέσιν καὶ νὰ χαράσσουν τὴν πολιτικὴν τοῦ Κράτους. Αὐτὸ ἀποτελεῖ ἀσχημίαν. Βέβαια, μὲ αὐτὸ δὲν θέλω νὰ εἴπω, ὅτι τὸ δημοτικὸν συμβούλιον δὲν θὰ δύναται νὰ διαμαρτυρηθῇ δι’ ἕνα γεγονός, ἢ διὰ μίαν ὡρισμένην πρᾶξιν.

§161Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχουν παραδείγματα Συμβουλίων, τὰ ὁποῖα ἐτιμωρήθησαν διὰ τὴν ἔκδοσιν ψηφισμάτων ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ. Ἐάν, κύριε ὑπουργέ, τὸ πρᾶγμα ἔχῃ ὡς τὸ τοποθετεῖτε, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ εἴμεθα σύμφωνοι.

§162Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Βεβαίως, κύριε Πρόεδρε, οἱ αἱρετοὶ δημοτικοὶ καὶ κοινοτικοὶ ἄρχοντες, ὀφείλουν, ἐκλεγόμενοι, νὰ ἀφοσιώνωνται κυρίως εἰς τὰ εἰδικὰ καθήκοντά των, τὰ ὁποῖα θὰ ἀποβλέπουν εἰς τὴν βελτίωσιν τῶν συνθηκῶν τῆς ζωῆς καὶ τῆς μορφῆς τῶν πόλεων καὶ τῶν χωρίων των. Αἱ κείμεναι διατάξεις, παρέχουν εἰς τὴν Διοίκησιν καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὰ μέσα περιστολῆς πάσης ἐκτροπῆς τῶν ὀργάνων τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως καὶ περιορισμοῦ των εἰς τὰ καθήκοντά των. Αἱ διατάξεις αὗται, ἐπιβάλλουν κυρώσεις εἰς τοὺς ἐκτρεπομένους. Ἡ συζητουμένη διάταξις τοῦ ἄρθρου 14, ἐνῷ φαίνεται ὅτι οὐδὲν οὐσιαστικὸν προσθέτει εἰς τὴν ἰσχύουσαν νομοθεσίαν, προκαλεῖ, ἐν τούτοις, παρεξηγήσεις καὶ πλήττει τὸν θεσμὸν τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως. Ἐνῷ ἰσχυρίζεται ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἀποβλέπει εἰς τὴν ἀνάδειξιν, εἰς τὴν ὀργάνωσιν τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως, προσώπων ἐξεχόντων, ποὺ θὰ ἐξυψώσουν τὸν θεσμόν, διὰ τῆς διατάξεως ταύτης ἔρχεται νὰ διακηρύξῃ, ὅτι τὰ πρόσωπα αὐτά, ἐκλεγόμενα θὰ χάνουν τὴν προσωπικότητά των καὶ θὰ δημιουργήσῃ ψυχολογίαν, ποὺ ὅλοι οἱ δημοτικοὶ καὶ κοινοτικοὶ ἄρχοντες θὰ νοιώθουν ἑαυτὸν μειωμένον καὶ θὰ δημιουργήσῃ ἀνὰ τὴν χώραν κλῖμα φοβίας. Τοῦτο ὅμως, δὲν ἐπιτρέπεται, ἐφ’ ὅσον λέγομεν ὅτι θέλομεν νὰ ἔχωμεν ὑπερηφάνους ἐκπροσώπους τοῦ λαοῦ, εἰς τὰ αἱρετὰ ἀξιώματα. Νομίζω, ὅτι ἐὰν ἡ συζητουμένη διάταξις περιορισθῇ μόνον εἰς τὴν «συστηματικὴν καὶ κατὰ κατάχρησιν τῆς ἰδιότητός των πολιτικολογίαν» ἐν τῷ Δημοτικῷ ἢ Κοινοτικῷ Συμβουλίῳ, παντὸς αἱρετοῦ Δημοτικοῦ ἢ Κοινοτικοῦ ἄρχοντος, θὰ προλάβῃ ἡ Κυβέρνησις τὰς ἐκτροπὰς ποὺ θέλει, χωρὶς περαιτέρω παρεξηγήσεις καὶ χωρὶς τὸν κίνδυνον νὰ δημιουργήσῃ ἀνὰ τὴν χώραν κλῖμα φοβίας καὶ νὰ προκαλέσῃ ἕνα αἴσθημα κατωτερότητος εἰς ἄνδρας, εἰς οὓς θὰ ἐμπιστευθῶμεν τὴν τύχην τῶν πόλεων καὶ τῶν χωρίων μας, τοὺς ὁποίους τοὐλάχιστον καὶ ἡμεῖς διὰ τοῦ νόμου καὶ ἡ Κυβέρνησις διὰ τῆς διοικήσεως, ὀφείλομεν νὰ ἐνισχύσωμεν. Διὰ ποῖον λόγον θὰ ἐπιτρέπεται εἰς πάντα πολίτην νὰ ἔχῃ καὶ νὰ συζητῇ περὶ τῶν πολιτικῶν του πεποιθήσεων καὶ μόνον εἰς τοὺς κοινοτικοὺς καὶ δημοτικοὺς ἄρχοντας, ποὺ ὑποτίθεται ὅτι θὰ εἶναι ἂν ὄχι οἱ καλύτεροι, πάντως οἱ ἐκ τῶν καλυτέρων πολιτῶν τῆς πόλεως καὶ τοῦ χωρίου των, θὰ ἀπαγορεύεται τοῦτο; Διὰ νὰ ἀπαλυνθῇ ἡ ὀξύτης τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 14, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ διαγραφοῦν αἱ περιπτώσεις τοῦ «τύπου καὶ παντὸς ἄλλου μέσου» καὶ νὰ περιορισθῶμεν μόνον εἰς τὴν «συστηματικὴν καὶ κατὰ κατάχρησιν τῆς ἰδιότητός των πολιτικολογίαν ἐν τῷ Κοινοτικῷ ἢ Δημοτικῷ Συμβουλίῳ, ἀποσκοποῦσαν εἰς κομματικὴν ἐκμετάλλευσιν».

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Β. Ἐφραιμίδης, ἔχει τὸν λόγον.

§164Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Εἶναι ἀνάγκη, κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τῷ πέρατι τῆς συζητήσεως τοῦ ὑπὸ κρίσιν ἄρθρου, νὰ διευκρινισθῇ εἰς ποῖα σημεῖα συμφωνοῦμεν καὶ εἰς ποῖα διαφωνοῦμεν. Κατ’ ἀρχὴν εἴμεθα σύμφωνοι, ὅτι ἡ ἰδιότης τοῦ δημοτικοῦ συμβούλου, δὲν θὰ πρέπει νὰ χρησιμοποιῆται διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν κομματικῶν σκοπῶν.

§165Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Αὐτὸ ποὺ λέγετε, δὲν εἶναι ἀληθές. Ἡμεῖς μόνον εἴμεθα σύμφωνοι δι’ αὐτό. Ἡ ἰδική σας πτέρυξ διαφωνεῖ, διότι ἡ ἰδική σας πτέρυξ ὑποστηρίζει τὸν κομματισμὸν εἰς τὴν αὐτοδιοίκησιν.

§166Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ὄχι, κύριε ὑπουργέ. Εἴμεθα σύμφωνοι, ὅτι τὰ δημοτικὰ καὶ κοινοτικὰ συμβούλια δὲν πρέπει νὰ μεταβληθοῦν εἰς ἄντρα κομματικοῦ ἐκτραχηλισμοῦ. Ἐπ’ αὐτοῦ, ἡμεῖς εἴμεθα σύμφωνοι. Θὰ ἔλεγα, μάλιστα, ὅτι περὶ αὐτοῦ ἡμεῖς διαφωνεῖτε καὶ δι’ αὐτὸ καθιερώσατε τὴν φανερὰν ψηφοφορίαν, διὰ νὰ ἀποδεικνύεται ἡ συνέπεια τοῦ συμβούλου πρὸς τὸν κομματικὸν συνδυασμόν, ὁ ὁποῖος τοῦ ἔδωσε τὴν ἐκλογήν. Ἑπομένως, ἐὰν ὑπάρχουν ἀντιρρήσεις, ὑπάρχουν πρὸς τὴν πλευρὰν τὴν ἰδικήν σας. Ἀλλὰ ποῦ ὑπάρχει ἡ διαφωνία. Ἡμεῖς πιστεύομεν, ὅτι ὁ Δήμαρχος, ἀφ’ ἧς ἐκλεγῇ δὲν παύει νὰ εἶναι πολιτικὸς ἄνθρωπος, ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἀτομικάς του προθέσεις. Ἀλλὰ περαιτέρω, νομίζομεν, ὅτι τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, ὁ Δήμαρχος, ὡς Δήμαρχος, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποξενωθῇ ἀπὸ τὰ πολιτικὰ θέματα ὑπὸ τὴν εὐρυτάτην ἔννοιάν των. Τὸ νὰ θελήσωμεν νὰ στερήσωμεν τοὺς ὀργανισμοὺς τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως ἀπὸ τὰ θέματα αὐτά, νομίζω, ὅτι εἶναι ὡς νὰ ἐπιχειροῦμεν μίαν ἀφαίρεσιν ἀπὸ τὴν πραγματικότητα. Διότι αὐτὰ τὰ προβλήματα τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως, ἐν τελευταίᾳ ἀναλύσει, εἰς τὴν σημερινὴν ζωήν, συνδέονται μὲ τὰ γενικὰ ἐθνικὰ προβλήματα. Ἡ ἀνάλυσις τῶν τοπικῶν προβλημάτων τῶν ὀργανισμῶν τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως, κατ’ ἀνάγκην θὰ συνδυάζωνται μὲ τὴν γενικωτέραν πολιτικήν, ἡ ὁποία ἐφαρμόζεται εἰς τὸν τόπον μας, διότι ἡ Κυβέρνησις, προκειμένου νὰ ἐνισχύσῃ οἰκονομικῶς τοὺς Δήμους, θὰ τὸ ἐξαρτήσῃ ἀπὸ τὴν γενικωτέραν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ τόπου. Καὶ ἐρωτᾶται: Ἐπ’ αὐτῶν τῶν γενικῶν πολιτικῶν θεμάτων, εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπαγορεύσωμεν εἰς τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον νὰ ἐκφράσῃ τὰς ἐπ’ αὐτῶν ἀπόψεις του; Ἐὰν θελήσωμεν νὰ τὸ ἐπιχειρήσωμεν, νομίζω ὅτι ματαιοπονοῦμεν. Τὸ θέμα ἐὰν ὑπάρχῃ ἡ πρὸς τοῦτο ἐντολὴ πρὸς τοὺς δημοτικοὺς ἄρχοντας, νομίζω, ὅτι ὑπάρχει ἀπὸ τοὺς ἐκλογεῖς, διότι θὰ ἔχουν ἐκλεγῆ βάσει ἑνὸς προγράμματος καὶ κατ’ ἀνάγκην οἱ δημοτικοὶ ἄρχοντες, ἢ θὰ ἔλθουν εἰς ριζικὴν ἀντίθεσιν μὲ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τοὺς ἐξέλεξαν, ἢ θὰ ἐνδιαφέρωνται διὰ τὰ τοπικὰ καὶ γενικώτερα ἐθνικὰ ζητήματα, καὶ θὰ διατυπώνουν τὰς ἐπ’ αὐτῶν ἀπόψεις των. Ἐὰν ἐφαρμόσητε τὸ ἄρθρον αὐτό, θὰ εὑρεθῆτε πρὸ μιᾶς καταστάσεως, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ σχετικὴ διάταξις τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ θὰ εἶναι ἀνεφάρμοστος, λόγῳ τοῦ ὅτι παραβάται τῆς διατάξεως αὐτῆς θὰ εἶναι τὸ σύνολον τῶν Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν ἀρχόντων. Διότι πιστεύομεν, ὅτι οἱ Δήμαρχοι καὶ οἱ Κοινοτάρχαι θὰ ἔχουν καὶ τὴν θέλησιν καὶ τὴν ἀπόφασιν νὰ ὑποστηρίξουν δημοσίᾳ, παρὰ οἱονδήποτε ἄρθρον 14, τὰς ἀπόψεις, αἱ ὁποῖαι ἐξυπηρετοῦν τοὺς ὀργανισμοὺς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ τὰ γενικώτερα συμφέροντα τοῦ τόπου. Περαιτέρω θὰ ἴδητε, ὅτι ὑπάρχει μία ἀντίφασις μεταξὺ τοῦ πνεύματος, τὸ ὁποῖον διέπει τὸ νομοσχέδιόν σας καὶ τῆς αἰτιολογίας, μὲ τὴν ὁποίαν ἀπερρίψατε τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Βρανοπούλου, περὶ παύσεως τῶν Δημάρχων 2–3 μῆνας πρὸ τῶν ἐκλογῶν. Εἴπατε, ἐν προκειμένῳ, ὅτι τοῦτο σημαίνει, ὅτι θὰ καλλιεργῆται τὸ πνεῦμα, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἐμπιστοσύνη εἰς τοὺς δημοσίους ἄνδρας, καὶ δι’ αὐτὸ τὴν ἀποκρούετε. Ἐὰν αὐτὸ εἶναι ἀληθές, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, τί γίνεται τὸ ἐπιχείρημά σας, ὅτι πρέπει νὰ εἶναι φανερὰ ἡ ψῆφός σας εἰς τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, διὰ τὴν ἀνάδειξιν τοῦ Δημάρχου, ὥστε οἱ Σύμβουλοι νὰ λέγουν καθαρὰ τὴν γνώμην των; Δηλαδὴ θεωρεῖτε ἐκ τῶν προτέρων, ὅλους αὐτοὺς οἱ ὁποῖοι θὰ ἐκλεγοῦν, ὡς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ ἔχουν τὸ θάρρος νὰ εἴπουν τὴν γνώμην τους καὶ διὰ νὰ τοὺς ἀναγκάσητε εἰς τοῦτο, ἐπεβάλατε τὴν φανερὰν ψηφοφορίαν. Καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ἡμεῖς πιστεύομεν, ὅτι ὅσοι θὰ ἐκλεγοῦν εἰς τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς, θὰ ἔχουν τὸ θάρρος νὰ εἴπουν τὴν γνώμην των, διότι ἡ γενικωτέρα κατάστασις τοῦ τόπου μας εἶναι τοιαύτη, ὥστε πᾶς ἔντιμος Ἕλλην, θὰ θελήσῃ νὰ διαδηλώσῃ τὴν ἀντίθεσίν του μὲ τὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν ἐφαρμόζετε σήμερον.

§167Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Τὸ ὅτι, κύριε συνάδελφε, εὑρίσκεσθε εἰς ἀντίθεσιν μὲ τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, αὐτὸ τὴν τιμᾷ ἰδιαιτέρως. Συνεπῶς, ἐὰν τὸ εἴπατε διὰ νὰ πικραθῇ ἡ Κυβέρνησις, ἐκάματε κακὸν ὑπολογισμόν. Θὰ σᾶς ἀπαντήσω μόνον ἐπὶ τῆς ἀντιφάσεως, ἡ ὁποία δύναται νὰ ἀποδοθῇ μόνον εἰς παρερμηνείαν. Εἴπατε ὅτι, ἀπαντῶν εἰς τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Βρανοπούλου, εἶπον ὅτι εἰσάγεται, ἢ μᾶλλον διαφαίνεται, ἕνα κλῖμα διαβολῆς εἰς βάρος τῶν δημοσίων ἀνδρῶν, ἄλλοτε ὑπὸ τὴν μορφὴν συνθέσεως ὑπηρεσιακῶν Κυβερνήσεων, πρὸς διενέργειαν ἐκλογῶν, καὶ ἄλλοτε ὑπὸ μορφὴν δεσμεύσεως τῶν δημοσίων ἀνδρῶν, ἀπὸ ὑπηρεσιακὰ συμβούλια, καί, τρίτον, ἀπὸ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Βρανοπούλου, ἡ ὁποία συμπίπτει νὰ ἔρχεται ἐν συνεχείᾳ τῶν προηγουμένων παρατηρήσεων. Ἀπαντῶ. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι εἴμεθα τελείως ἀντίθετοι πρὸς αὐτὴν τὴν ἀποκρυστάλλωσιν τοῦ κλίματος, ἡ ὁποία εἶναι ἄδικος καὶ εἰς βάρος τῶν δημοσίων ἀνδρῶν, οἱ ὁποῖοι εἶναι κατὰ κανόνα, κατὰ συνείδησιν καὶ κατὰ καθῆκον ἄψογοι. Βεβαίως, μεταξὺ αὐτῶν, εἶναι δυνατὸν νὰ σημειωθοῦν παρεκτροπαί. Ἀλλὰ μήπως δὲν ὑπάρχουν παρεκτροπαὶ καὶ μεταξὺ τῶν ὑπηρεσιακῶν ὀργάνων; Ποία εἶναι ἡ ἀντίθεσις καθ’ ὑμᾶς; Ὅτι ὅταν ἐφθάσαμεν εἰς τὴν πρότασιν τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων, ὡς πρὸς τὴν φανερὰν ψηφοφορίαν, τὴν ὁποίαν ἐγὼ ἐπρότεινον διὰ τροπολογίας εἰς τὸ Σῶμα, εἶπον, ὅτι ὑποπτεύομαι τὴν εὐθύτητα καὶ τὸ θάρρος καὶ τὴν συνέπειαν τῶν ἐκλεκτόρων καὶ διὰ τὸν λόγον αὐτὸν ἀποκαλύπτω τὴν ψηφοφορίαν, καὶ ἀπὸ μυστικήν, τὴν μετατρέπω εἰς φανεράν. Τοῦτο, ὅμως, δὲν εἶναι ἰδική μου ὑπόνοια, εἶναι ἰδική σας ἔγκλησις ἔναντι τοῦ συστήματος αὐτοῦ τῆς ἐκλογῆς. Εἴπατε, ὅτι βασικὸν καὶ θεμελιῶδες μειονέκτημα τοῦ συστήματος, εἶναι ἡ συναλλαγή, ἡ ὁποία σημαίνει, ὅτι τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα θὰ συμπράξουν διὰ τὴν ἀνάδειξιν τῶν δημοτικῶν ἀρχόντων, καὶ ἰδιαιτέρως τοῦ Δημάρχου, εἶναι πρόσωπα, τὰ ὁποῖα δὲν ἐμπνέουν ἐμπιστοσύνην. Τοῦτο σημαίνει συναλλαγήν. Εἶπον, λοιπόν, εἰς ἀπάντησιν αὐτῆς τῆς ἐγκλήσεώς σας: Κύριοι, σᾶς προσφέρω καὶ ἕνα πρόσθετον στοιχεῖον ἀσφαλείας, τὸ ὁποῖον οὔτε ἐγὼ τὸ προέβλεψα, οὔτε τὸ περιέλαβα εἰς τὸ νομοθέτημα, ἀλλ’ ἡ Ἕνωσις τῶν Δήμων, τὴν ὁποίαν δεκάκις σεῖς ἐπεκαλέσθητε ὡς φορέα τῆς πείρας ἐπὶ τῶν Δήμων. Πράγματι τὸ ὑπέδειξα, διὰ νὰ ἀποσκορακισθῇ ὁ ὑπαινιγμὸς περὶ δῆθεν συναλλαγῶν, αἱ ὁποῖαι εἶναι δυνατὸν νὰ συμβοῦν. Καὶ εἶπον, μετὰ τὴν ἐλευθέραν συζήτησιν ἡ ὁποία ἐγένετο, τὴν υἱοθετῶ καὶ τὴν προτείνω ὡς τροπολογίαν ἰδικήν μου. Ποῦ, λοιπόν, μεταξὺ τῶν δύο ἀπόψεων, ἀνεκαλύψατε τὰς ἀντιθέσεις; Εἰς τὸ ὅτι σεῖς ὑποπτεύεσθε τοὺς ἐκλέκτορας; Καὶ ἐπειδή, διὰ νὰ μὴ ὑπάρξῃ ὁ ὑπαινιγμὸς τῆς συναλλαγῆς, σᾶς προσφέρω μίαν πρόσθετον ἀσφάλειαν, ἕπεται ὅτι εὑρίσκομαι εἰς ἀντίθεσιν, εἰς τρόπον ὥστε νὰ δημιουργηθῇ κλῖμα κατατεῖνον εἰς συκοφάντησιν δημοσίων ἀνδρῶν; Δὲν νομίζω, ὅτι ἔχετε δίκαιον, κύριε Ἐφραιμίδη, καὶ διαμαρτύρομαι δι’ αὐτήν σας τὴν σκέψιν.

§168Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ὁ κ. ὑπουργός, ἐπαναλαβὼν τὰ ἐπιχειρήματα διὰ τὴν φανερὰν ψηφοφορίαν, τὴν ὁποίαν εἰσηγήθη, νομίζω, ὅτι ἐπεβεβαίωσεν, ἀκριβῶς, τὸ σημεῖον τῆς ἀντιφάσεως, διότι δὲν εἶχεν ἄλλα ἐπιχειρήματα, διὰ τὴν φανερὰν ψηφοφορίαν, παρὰ αὐτά. Θὰ εἶναι ὑποχρεωμένοι οἱ δημοτικοὶ σύμβουλοι νὰ ψηφίσουν σύμφωνα μὲ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὑπεσχέθησαν, σύμφωνα μὲ τὸ ψηφοδέλτιον ἀπὸ τὸ ὁποῖον προέρχονται.

§169Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Δὲν εἶπον αὐτό.

§170Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Τοῦτο σημαίνει, κύριε ὑπουργέ, ὅτι δὲν εἴχατε ἐμπιστοσύνην εἰς αὐτὸν τὸν κόσμον, ἂν εἶναι φανερὰ ἡ ψηφοφορία. Καὶ ἡμεῖς λέγομεν, ὅτι ἔχομεν ἐμπιστοσύνην, εἰς οἱανδήποτε παράταξιν ἂν εἶναι.

§171Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Τότε ἡ συναλλαγὴ ποῦ πάει, κύριε Ἐφραιμίδη; Μέχρι χθὲς ποὺ βγῆκεν ἡ φανερὰ ψηφοφορία, ὡμιλήσατε κατὰ κόρον περὶ συναλλαγῆς. Ποῦ τὴν τοποθετεῖτε, ἀφοῦ εἴχατε ἐμπιστοσύνην εἰς αὐτὰ τὰ πρόσωπα;

§172Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ὑποπτευόμεθα μόνον ὡρισμένας διατάξεις τοῦ νομοθετήματος, καθὼς ἐπίσης καὶ τὴν πίεσιν, τὴν ὁποίαν θὰ ἀσκήσουν, διὰ νὰ πειθαναγκάσουν τοὺς δημοτικοὺς συμβούλους, ὅπως καὶ ἁπλοὺς ψηφοφόρους, ὅπως ψηφίσουν ἀντιθέτως πρὸς ὅσα θὰ ἤθελον. Διατηροῦμεν, ὅμως, τὴν πεποίθησιν, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καὶ οἱ δημοτικοὶ σύμβουλοι δὲν θὰ ὑποκύψουν εἰς τὴν πίεσιν.

§173Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Εἰς τὴν προσπάθειαν νὰ θεμελιωθῇ καὶ νὰ ὑποστηριχθῇ μία σαφῶς ἀντιδημοκρατικὴ διάταξις, ὅπως ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 14, ἡ ὁποία ἐπεκτείνει τὰς παρεμβάσεις τῆς διοικήσεως, ἔγινε προσπάθεια νὰ ἐμφανισθοῦν τὰ δημοτικὰ συμβούλια ὡς ἀσχολούμενα, ἀπὸ πρωΐας μέχρις ἑσπέρας, μὲ πολιτικὰ ζητήματα.

§174Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Εἶναι ὑπερβολὴ τοῦτο, ὁμολογῶ, ἂν τὸ διετύπωσα ἔτσι. Πάντως, ὅμως, ἠσχολήθησαν κατὰ κόρον.

§175Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Ὁ κ. Εὐαγγελίδης, ἔδωσε μίαν ἀρχήν, ὅταν ὡμίλει ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, ἡ ὁποία ἔγινεν εἰς τὸ Συμβούλιον τοῦ Δήμου τῆς πόλεως τῶν Ἀθηνῶν. Ἐπὶ 4.000 ἀποφάσεων, 5–6 ἀφοροῦν ζητήματα πολιτικά, ὄχι κομματικά. Εἰς οὐδεμίαν περίπτωσιν ὑπάρχει ἀπόφασις δημοτικοῦ συμβουλίου, ποὺ νὰ ἀφορᾷ κομματικὰ ζητήματα. Καὶ δὲν εἶναι κομματικὸν ζήτημα οὔτε τὸ Κυπριακόν, οὔτε αἱ βάσεις.

§176Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἐπειδὴ δὲν ἔχω τὰ στοιχεῖα, βεβαιοῖ ὁ κ. Εὐαγγελίδης, ἐπὶ τῷ προσωπικῷ του λόγῳ, ὅτι ὑπάρχουν 4–5 μόνον ἀποφάσεις ἐπὶ τῶν 4–5 χιλιάδων;

§177Ι. ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Δὲν ἐνθυμοῦμαι ἀκριβῶς, ἂν εἶναι 4 ἢ 7 ἐπὶ 4 ἢ 5 χιλιάδων. Ἢ 6 εἶναι ἢ 7, δὲν ἔχει σημασίαν καὶ εἶπον μάλιστα καὶ ἐπὶ ποίων θεμάτων.

§178Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Ἡ εἰκὼν αὐτή, τὴν ὁποίαν δίδει ὁ κ. Ἐφραιμίδης, δὲν εἶναι πολὺ διάφορος καὶ διὰ τοὺς ὑπολοίπους Δήμους. Εἶναι ζήτημα, ἂν εἶναι 1% ἐπὶ τῶν 100 ἢ 200 ἀποφάσεων, σχετικῶς μὲ πολιτικῆς σημασίας θέματα. Δεύτερον, θέλετε νὰ παρουσιάζετε, ὅτι αὐτὸ συμβαίνει εἰς τὴν Ἑλλάδα. Σᾶς πληροφορῶ, καὶ εἴχατε ὑποχρέωσιν νὰ εἶσθε ἐνημερωμένος ἐπ’ αὐτοῦ, ὅτι ὑπολειπόμεθα ἀπὸ τὰς ἄλλας χώρας, τὰς δυτικάς. Ἂν νομίζετε, ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα ἀσχολοῦνται, ἀπὸ πρωΐας μέχρις ἑσπέρας, μὲ κομματικὰ θέματα, δὲν ἠξεύρω τί θὰ εἴπητε δι’ ἄλλα Συμβούλια, ὅπως τῆς Γαλλίας καὶ Ἰταλίας. Θὰ παρεκάλουν νὰ ἐνημερωθῆτε ἐπ’ αὐτοῦ, τί γίνεται εἰς δημοτικὰ συμβούλια ἄλλων χωρῶν, τὰ ὁποῖα ἔχουν ἴδιον πολίτευμα μὲ τὸ ἰδικόν μας. Ἑπομένως, μὴ θέλετε νὰ δημιουργήσητε ἰδέαν περὶ ἀντιδημοκρατικῆς δράσεως, παρουσιάζοντες μίαν εἰκόνα, ἡ ὁποία δὲν ὑπάρχει. Ὁ πραγματικὸς λόγος, δὲν εἶναι ὁ περιορισμὸς τῶν δημοτικῶν συμβουλίων, εἶναι ἡ φίμωσις τῶν δημοτικῶν συμβούλων, νὰ μὴ ἐκφράζουν ἀπόψεις ἐπὶ γενικωτέρων θεμάτων.

§179Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἐὰν τὸ ὑποστηρίζετε σοβαρῶς, εὑρισκόμεθα ἐνώπιον παρανοήσεως. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι ἂν τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Ἀθηναίων κάμνῃ μίαν κομματικὴν δήλωσιν, δηλαδὴ ἐκδώσῃ ἕνα ψήφισμα αὔριον, ἰσχύοντος τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ, καὶ μοῦ εἴπῃ, ὅτι, κύριοι, ἡ μεταχείρισις τὴν ὁποίαν κάμνει ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἐγκληματικὴ ἐναντίον τοῦ Δήμου Ἀθηναίων, ἐγὼ πιστεύω ἐνσυνειδήτως —δὲν τὸ λέγω αὐτὸ διὰ νὰ ὑποστηρίξω τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν κατέχω— ὅτι δὲν ἠμπορῶ νὰ διώξω τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον Ἀθηναίων, ἐὰν θέλω νὰ ἐφαρμόσω πράγματι τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 14. Ἐὰν θέλω νὰ ἐκτραπῶ τῆς διατάξεως αὐτῆς καὶ ὑπὸ τὸ πρόσχημα αὐτὸ νὰ διώξω τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, τότε δὲν πρόκειται περὶ ἐφαρμογῆς τῆς διατάξεως. Ἐάν, ὅμως, θέλω νὰ ἐφαρμόσω τὴν διάταξιν, ἡ τοιαύτη διαμαρτυρία, ἀποτελεῖ κατάχρησιν πρὸς κομματικὸν σκοπόν, ἀλλὰ βλάπτει ἐμὲ κομματικῶς. Δὲν εἶναι ἐκμετάλλευσις κομματικὴ τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου, αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἔχει χρέος νὰ κάμῃ. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἀναφέρετε τὸν Δῆμον Πειραιῶς, ἐὰν ἀναλάβῃ ὁ Δήμαρχος Πειραιῶς νὰ ἐπανασυνδέσῃ τὰς σχέσεις μὲ τὴν Βουλγαρίαν, φερ’ εἰπεῖν, καθ’ ἣν στιγμὴν δὲν ὑπάρχει προπαρασκευὴ —θὰ ὁμιλήσω κατὰ ἕνα τρόπον ὠμὸν μεταξύ μας— ὅταν ὁ κ. Δήμαρχος Πειραιῶς ἀποπειρᾶται νὰ κάμῃ μίαν ἐπέτειον ἑορτὴν ξένου Κράτους, οἱουδήποτε Κράτους, ἄνευ τῆς ἀδείας τῆς Κυβερνήσεως, π.χ. τὴν ἐπέτειον τῆς Γαλλικῆς ἐπαναστάσεως, ἐγὼ δὲν θέλω νὰ ἑορτάσῃ κατὰ τρόπον πανηγυρικὸν ἐν Ἑλλάδι, χωρὶς νὰ τὸ γνωρίζῃ ἡ Κυβέρνησις. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις νομίζῃ ὅτι πρέπει νὰ συμβῇ τοῦτο καὶ ἀναλάβῃ τὰς πολιτικὰς εὐθύνας τῆς πράξεως, τότε δύναται νὰ γίνῃ. Δὲν λέγω διότι ἔγινεν ὁ ἑορτασμὸς τῆς Σοβιετικῆς ἐπετείου, ἀλλὰ δι’ οἱανδήποτε ἐπέτειον. Ἐδῶ κινδυνεύομεν νὰ καταργήσωμεν τὴν ἰδικήν μας ἐπέτειον, τὴν ἐπέτειον τοῦ Γράμμου, διότι δὲν τὸ θέλουν μερικοὶ Δῆμοι καὶ θὰ ἑορτάσω τὴν ἐπέτειον τοῦ αʹ ἢ τοῦ βʹ Κράτους; Δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι ἐκδήλωσις ἁπλῆ. Εἶναι ἐκδήλωσις βασική, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἔχωμεν τὴν δύναμιν νὰ τὴν ἐμποδίσωμεν.

§180Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Διὰ δευτέραν φορὰν ἐπικαλεῖσθε τὸ ἐπιχείρημα περὶ Πειραιῶς, ἀλλὰ δὲν νομίζω, ὅτι εἶσθε ἀκριβής. Εἶναι ἡ δευτέρα φορά, ποὺ κάμνετε χρῆσιν αὐτῆς τῆς περιπτώσεως. Κατηγορεῖτε τὸν Δήμαρχον Πειραιῶς, διὰ τὸ ἑξῆς πρᾶγμα, ὅτι παρέσχε τὸ Δημοτικὸν θέατρον Πειραιῶς διὰ τὸν ἑορτασμὸν μιᾶς ἐπετείου μιᾶς μεγάλης χώρας, καθ’ ἣν στιγμὴν εἰς τὴν πρωτεύουσαν τῆς μεγάλης αὐτῆς χώρας, κατὰ τὸν ἑορτασμὸν τῆς ἐπετείου, παρέστη ὁ Ἕλλην πρεσβευτής, ὡς ἐκπρόσωπος τῆς Κυβερνήσεως.

§181Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Καὶ ἐγώ, κύριε συνάδελφε, τὴν ἐπέτειον τῆς 25ης Μαρτίου, τὴν ἑορτάζω παρουσίᾳ καὶ τοῦ Σοβιετικοῦ Πρέσβεως.

§182Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Ἑπομένως, δὲν πρέπει νὰ κατηγορηθῇ ὁ Δήμαρχος Πειραιῶς διὰ τὴν ἐνέργειάν του αὐτήν. Κύριε Πρόεδρε, μὲ ὅσα ἀνέφερον, θέλω νὰ τονίσω, ὅτι αἱ ἐπιχειρηματολογίαι, αἱ ὁποῖαι προβάλλονται, προκειμένου νὰ ὑποστηριχθῇ ἡ διάταξις, δὲν εἶναι ἐπιχειρηματολογίαι, αἱ ὁποῖαι ἀνταποκρίνονται εἰς τὴν πραγματικότητα, ἀλλὰ σκοπὸν ἔχει ἡ διάταξίς του νὰ φιμώσῃ τοὺς πολιτικοὺς ἀντιπάλους τῆς Κυβερνήσεως... (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι. Διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Συμπολιτεύσεως). Καὶ σκοπὸν ἔχει, νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰ πολιτικὰ συμφέροντα τῆς Κυβερνήσεως. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι. Διαμαρτυρίαι).

§183ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλή, ἀποδέχεται τὸ ἄρθρον 14, ὡς ἐτροποποιήθη;

§184ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 14, ἐγένετο δεκτόν, ὡς ἐτροποποιήθη.

§186Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρεκάλουν μετὰ τὸ ἄρθρον 14, τὸν κ. ὑπουργόν, ὅπως ἀποδεχθῇ μίαν τροπολογίαν, ὑπογεγραμμένην παρὰ τοῦ συναδέλφου κ. Καρατζένη.

§187Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε συνάδελφε, θὰ παρεκάλουν εἰς τὸ τέλος τοῦ νομοσχεδίου, ὅτε καὶ θὰ γίνῃ καὶ ἀπαρίθμησις τῶν ἄρθρων, νὰ συζητήσωμεν τὰς τυχὸν προσθήκας.

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλή, δέχεται τὸ ἄρθρον 15, ὡς ἔχει;

§189ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 15, ἐγένετο δεκτὸν ὡς ἔχει. Ἄρθρον 16. Ὁ κ. Δ. Βρανόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§191Δ. ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 16, ἔχω νὰ ὑποβάλω δύο ἐρωτήματα πρὸς τὸν κύριον ὑπουργόν. Τὸ πρῶτον εἶναι, ἐὰν ὡς κατοικία νοῆται καὶ ἡ ἐπαγγελματικὴ ἐγκατάστασις, διότι τὸν περισσότερον χρόνον τὸν διέρχεται εἰς τὴν ἐπαγγελματικήν του ἐγκατάστασιν.

§192Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Θὰ ἀπαντήσω μετὰ τὸ πέρας τῆς συζητήσεως, ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 16. Ἐκτὸς ἐὰν πρόκειται περὶ ἀπορίας.

§193Δ. ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δευτέρα ἐρώτησις. Παρακαλῶ τὸν κύριον ὑπουργόν, νὰ μᾶς πληροφορήσῃ, ἐὰν πρόκειται νὰ λάβῃ μέριμναν χορηγήσεως εἰς τοὺς Γραμματεῖς τῶν Δικαστηρίων, οἱ ὁποῖοι θὰ μετάσχουν εἰς τὴν ἐργασίαν τῶν ἐκλογῶν, τοῦ ἐπιδόματος τὸ ὁποῖον λαμβάνουν καὶ οἱ ὑπάλληλοι τοῦ Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν καὶ πολὺ δικαίως, ἐφ’ ὅσον προσφέρουν τὰς ὑπηρεσίας, κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν ἐκλογῶν καὶ μετά.

§194Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ὅσοι ἐκ τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων ἐργάζονται, λαμβάνουν τὰς αὐτὰς ἀμοιβάς. Πέραν δὲ τούτου, εἰς οὐδένα πρόκειται νὰ δοθῇ ἑτέρα ἀμοιβή.

§195Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω ὑποβάλει μίαν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 16, διὰ τῆς ὁποίας ζητεῖται νὰ ἀρθῇ τὸ ἀσυμβίβαστον τῶν θέσεων μελῶν τῶν Δημοτικῶν ἢ Κοινοτικῶν Συμβουλίων καὶ μελῶν τῶν Λιμενικῶν Ταμείων. Τὸ ἀσυμβίβαστον εἶχε θεσμοθετηθῆ ἄλλοτε, διότι ὑπῆρχε κάποιος ἀνταγωνισμὸς φορολογικὸς μεταξὺ τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων καὶ τῶν Λιμενικῶν Ταμείων. Σήμερον, οὔτε τὰ Λιμενικὰ Ταμεῖα φορολογοῦν, οὔτε τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια. Ἐπὶ πλέον, τὸ σύστημα τὸ εἰσαγόμενον διὰ τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς ἐπιβάλλει τὴν ὕπαρξιν πολλῶν ψηφοδελτίων καὶ κατὰ συνέπειαν πολυαρίθμων ὑποψηφίων. Εἶναι δὲ δύσκολον εἰς μίαν μικρὰν πόλιν νὰ εὑρεθοῦν πολλὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα νὰ εἶναι πρόθυμα νὰ ἐξυπηρετήσουν τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν. Συνεπῶς, νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀποκλείσωμεν καὶ ἐκείνους ποὺ ὑπηρετοῦν εἰς τὰ Λιμενικὰ Ταμεῖα.

§196Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Δὲν θὰ τὴν δεχθῶ τὴν τροπολογίαν αὐτὴν κ. συνάδελφε, διότι αὐτομάτως θὰ ἀνακύψῃ θέμα καὶ διὰ τοὺς δικηγόρους καὶ διὰ τοὺς ἰατροὺς καὶ διὰ τὰ ἄλλα ἐπαγγέλματα.

§197Π. ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΡΗΣ. Συνηγορῶ καὶ ἐγὼ ὑπὲρ τῆς ἀποδοχῆς τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Λύχνου.

§198Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐφ’ ὅσον ὁμιλεῖτε περὶ τοῦ ἀσυμβιβάστου, θὰ παρεκάλουν νὰ δεχθῆτε μίαν τροπολογίαν μου, ἡ ὁποία συμβιβάζει τὴν ἄσκησιν τοῦ δικηγορικοῦ ἐπαγγέλματος μὲ τὸ ἀξίωμα τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος, εἰς Κοινότητας μέχρι 5.000 κατοίκων. Ὁ δικηγόρος ἀσκεῖ ἕνα λειτούργημα ἐντελῶς ἰδιωτικόν. Διατὶ εἰς τὸν ἰατρὸν ἐπιτρέπεται καὶ ἀπαγορεύεται εἰς τοὺς δικηγόρους;

§199Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε συνάδελφε, σᾶς ἐπαναλαμβάνω, ὅτι διὰ τοὺς ἰδίους λόγους ποὺ δὲν ἀπεδέχθην τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Λύχνου δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποδεχθῶ καὶ τὴν ἰδικήν σας. Ἀποδέχομαι μόνον τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Βρανοπούλου καθ’ ἣν κατοικία νοεῖται καὶ ἡ ἐπαγγελματικὴ ἐγκατάστασις. Ἐπίσης, εἰς τὸ ἄρθρον 14 νὰ περιληφθῇ ἡ φράσις «καλουμένου εἰς ἀπολογίαν προηγουμένως».

§200Δ. ΜΑΝΕΝΤΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, θὰ παρακαλέσω νὰ προσέξετε ἰδιαιτέρως μίαν δικαιοτάτην τροπολογίαν. Σεῖς ὁ ὁποῖος προέρχεσθε ἀπὸ ἀκριτικὴν περιοχήν, γνωρίζετε καλῶς, ὅτι κατὰ τὴν περίοδον τοῦ πολέμου καὶ ἐν συνεχείᾳ τοῦ συμμοριτοπολέμου αἱ περιοχαὶ αὗται ἠρημώθησαν, τῶν κατοίκων καταφυγόντων εἰς περιοχὰς ἀσφαλείας. Κατὰ τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1951 δὲν εἶχον ἐπαναπατρισθῆ οἱ κάτοικοι αὐτοὶ εἰς τὰς περιοχὰς καὶ συνεπῶς, ἡ ἀπογραφὴ τοῦ 1951 δὲν εἶναι πλήρης. Ἤδη, ὅμως, ἔχουσιν ἐπαναπατρισθῆ πλέον οἱ κάτοικοι εἰς τὰς περιοχὰς αὐτὰς καὶ παρακαλῶ νὰ ἀποδεχθῆτε τροπολογίαν μου, ὥστε νὰ ὑπολογίζεται εἰς τὰς προσεχεῖς κοινοτικὰς ἐκλογὰς ἡ ἀπογραφὴ τοῦ 1940. Αἱ προϋποθέσεις δὲ αὗται νὰ βεβαιοῦνται ὑπὸ τῶν κατὰ τόπους Κέντρων Κοινωνικῆς Προνοίας.

§201Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε συνάδελφε, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποδεχθῶ τὴν τροπολογίαν σας, διότι δὲν ὑπάρχει ὁ ἀπαιτούμενος χρόνος προδικασίας.

§202Δ. ΜΑΝΕΝΤΗΣ. Τὴν τροπολογίαν αὐτὴν τὴν ἐπεξηργάσθη καὶ ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου. Νομίζω, ὅτι ἠμπορεῖτε νὰ τὴν ἀποδεχθῆτε. Λέγει ἡ τροπολογία: «Ὁ ἀριθμὸς τῶν Συμβούλων ...... (ἀναγινώσκει) ......».

§203Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε συνάδελφε, τὸ χωρίον Ἅγιος Γερμανός, κατὰ τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1940, εἶχε 4.200 κατοίκους καὶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἔχει 620. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ θέσω ὡς βάσιν ἀναδείξεως κοινοτικῶν συμβούλων τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1940;

§204Δ. ΜΑΝΕΝΤΗΣ. (Ἀναγινώσκει): «Αἱ προϋποθέσεις αὗται βεβαιοῦνται ὑπὸ τῶν κατὰ τόπους Κέντρων Κοινωνικῆς Προνοίας». Ἐὰν τὸ Κέντρον βεβαιώνῃ, ὅτι ἔχει 620...

§205Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Τότε πλέον θὰ γίνεται ἐπὶ τῇ βάσει τῶν βεβαιώσεων τῶν Κέντρων Κοινωνικῆς Προνοίας καὶ ὄχι τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1940.

§206Ν. ΛΑΜΠΡΙΝΑΚΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, σχετικῶς μὲ τὸ ζήτημα τῆς μονίμου κατοικίας, παρακαλῶ νὰ ἐξαιρεθοῦν οἱ ὑποψήφιοι τῶν Δήμων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς καί, ἑπομένως, νὰ μὴ χρειάζεται ἡ προσαγωγὴ πιστοποιητικοῦ τοῦ οἰκείου Ἀστυν. Τμήματος.

§207Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἀπεδέχθην τὴν τροπολογίαν αὐτὴν ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν, ὅτι μεταξὺ Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς δὲν ὑπάρχει διαφορά, διότι πολλοὶ Πειραιεῖς ἔχουν ἐγκατασταθῆ εἰς τὰς Ἀθήνας χωρὶς νὰ σημαίνῃ τοῦτο, ὅτι ἔφυγαν ἀπὸ τὸν Πειραιᾶ.

§208ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ τὸ ἄρθρον 16 ὡς ἐτροποποιήθη;

§209ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§210ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν τὸ ἄρθρον 16 ὡς ἐτροποποιήθη. Ἄρθρον 17. Ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§211Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐφόσον ἐδέχθητε τὴν τροπολογίαν αὐτὴν καὶ κάμνετε τὴν διάκρισιν διὰ τὰς Ἀθήνας καὶ τὸν Πειραιᾶ, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ δεχθῆτε καὶ μίαν ἄλλην συναφῆ τροπολογίαν, καθ’ ἣν ἡ διάταξις τῆς παραγρ. 1 τοῦ ἄρθρου 119 τοῦ Κώδικος ἐπεκτείνεται καὶ εἰς περιφερείας, ὅπου ὑπάρχουν συνεχόμεναι πόλεις, ὅπως π.χ. αἱ πόλεις Χίου καὶ Βροντάδων, νὰ ἐπιτρέπεται δηλ. εἰς τὸν Δήμαρχον Βροντάδων νὰ διαμένῃ καὶ ἐργάζεται εἰς τὴν πόλιν τῆς Χίου καὶ τἀνάπαλιν.

§212Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ὄχι, κ. συνάδελφε. Δὲν ἠμπορῶ νὰ τὴν δεχθῶ. Ἔχω μίαν τροπολογίαν, ἡ ὁποία θὰ πάρῃ τὸν ἀριθ. 18 καὶ ἔχει ὡς ἑξῆς: «Ἡ παρ. 6 τοῦ ἄρ. 57 τοῦ Δημοτικοῦ Κώδικος «...... (ἀναγινώσκει) ......». Εἶναι διὰ τὸ ζήτημα τῆς ἐκδόσεως πιστοποιητικῶν ποινικοῦ μητρώου καὶ εἴπομεν, ὅτι τοῦτο θὰ ἰσχύσῃ ἀπὸ τοῦδε διὰ τοὺς Δήμους, διὰ δὲ τὰς κοινότητας ἀπὸ τὰς μεταπροσεχεῖς ἐκλογάς.

§213Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ὑπάρχει καὶ μία τροπολογία συναδέλφων, ἡ ὁποία λέγει νὰ μὴ θεωρῆται ἀσυμβίβαστον τὸ ἀξίωμα τοῦ Δημάρχου πρὸς τὸ ἀξίωμα τοῦ ἰατροῦ ἀγροτικῶν ἰατρείων.

§214ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§215Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. Καταδικάζετε, κύριοι συνάδελφοι, κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὴν ὕπαιθρον, νὰ μὴ ἔχῃ ἰατρούς.

§216Ν. ΖΑΡΝΤΙΝΙΔΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ὑπέβαλα μίαν τροπολογίαν καὶ ἐζήτησα τὴν προσθήκην αὐτοτελοῦς ἄρθρου, ὑπ’ ἀριθ. 19, διὰ τὸ ἑξῆς ζήτημα: Εἰς τὸν Δῆμον Θεσσαλονίκης ἀνήκουν καὶ οἱ δύο συνοικισμοὶ Ἄνω καὶ Κάτω Τούμπας, μὲ πληθυσμόν, κατὰ τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1940, 22.000 κατοίκων. Ἐπειδὴ εἰς τὴν πόλιν μας ἔχουν ἤδη ἀναγνωρισθῆ ὡς δῆμοι μικρότεροι συνοικισμοί, μὲ 10.000 κατοίκους, ὅπως οἱ Ἀμπελόκηποι, Καλαμαριὰ κλπ., παρακαλῶ νὰ ἀναγνωρισθῇ ὡς αὐτοτελὴς Δῆμος καὶ ἡ Ἄνω καὶ Κάτω Τούμπα.

§217Α. ΚΑΛΛΙΔΟΠΟΥΛΟΣ. Δικαιολογητικὸς λόγος τῆς συστάσεως ξεχωριστοῦ δήμου εἶναι καὶ ἡ δυνατότης τῆς οἰκονομικῆς βιωσιμότητος αὐτοῦ. Ἤδη καὶ οἱ ἀποχωρισθέντες παλαιότερον ἀπὸ τὸν Δῆμον Θεσσαλονίκης συνοικισμοὶ καὶ ἀποτελέσαντες ἰδίους Δήμους, ὑποφέρουν κατ’ ἐξοχὴν ἀπὸ τὴν ἔλλειψιν οἰκονομικῶν μέσων πρὸς ἀντιμετώπισιν στοιχειωδῶν ἀναγκῶν τῶν κατοίκων των. Ἀντιθέτως, οἱ συνοικισμοὶ Ἄνω καὶ Κάτω Τούμπας, ἐντεταγμένοι εἰς τὸν Δῆμον Θεσσαλονίκης, εὑρίσκονται εἰς καλλιτέραν μοῖραν. Ἐφόσον, λοιπόν, δὲν συντρέχει δυνατότης νὰ ὑπάρξῃ οἰκονομικὴ βιωσιμότης τοῦ Δήμου, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία τοῦ κ. συναδέλφου.

§218Ν. ΖΑΡΝΤΙΝΙΔΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ὑπάρχει ἀνάγκη παρακολουθήσεως ἐκ τοῦ σύνεγγυς τῶν ζητημάτων τῶν δύο αὐτῶν συνοικισμῶν, εἰς τοὺς ὁποίους, ἐὰν τοὺς δώσωμεν τὴν εὐχέρειαν τῆς αὐτοδιοικήσεως, νομίζω, ὅτι θὰ κατορθώσουν νὰ δημιουργήσουν ἀρτίους συνοικισμούς.

§219Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, αἱ δύο συνοικίαι Ἄνω καὶ Κάτω Τούμπας, ἀποτελοῦν μίαν ἑνότητα γεωγραφικὴν καὶ οἰκονομικὴν μὲ τὸ Κέντρον τῆς Θεσ)νίκης. Ἀπὸ τοὺς 22.000 κατοίκους των, τὸ 90% ἐργάζεται εἰς κέντρον τῆς Θεσ)νίκης. Τοπικῶς, εἰς τὴν Ἄνω καὶ Κάτω Τούμπαν, δὲν ὑπάρχουν κέντρα παραγωγικά, εἰς τὰ ὁποῖα νὰ ἐργασθοῦν. Δεύτερον, εἰς τὰς δύο συνοικίας, μονάδες ἐπιχειρηματικὲς ἢ ἄλλες οἰκονομικὲς δὲν ὑπάρχουν καὶ δι’ αὐτό, ἐὰν ἀναγνωρισθῇ ὡς Δῆμος, δὲν θὰ ἔχουν οὐδεμίαν πηγὴν ἐσόδων καὶ συνεπῶς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συντηρήσουν οὔτε αὐτὰ τὰ ἐλάχιστα, τὰ ὁποῖα ἔχουν σήμερον, ὅπως συνέβη καὶ μὲ τὸν συνοικισμὸν Νεαπόλεως καὶ μὲ ἄλλους συνοικισμούς.

§220Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, νομίζω, ὅτι χάριν τῆς σοβαρότητος, δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς τὰς παραμονὰς ἐκλογῶν νὰ γίνωνται τοιαῦται παραμορφώσεις. Ὑπάρχουν δέκα τοιαῦται τροπολογίαι καὶ νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν δεκταί, ἐν ὄψει ἐκλογῶν. Νὰ μελετηθοῦν τὰ θέματα αὐτὰ καὶ νὰ ἔλθουν ὥριμα ἐδῶ.

§221Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε συνάδελφε, ἀσχέτως ἐὰν θὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία αὐτή, θὰ ἔπρεπε νὰ ἐξετάσητε, ὅτι ἡ περίπτωσις αὐτὴ εἶναι ὥριμος ἀπὸ ἑνὸς ἔτους. Ἄλλωστε, αὐτὸ κἄποτε θὰ γίνῃ εἰς ἕνα νομοσχέδιον. Δὲν πρέπει νὰ λησμονῆτε, ὅτι τὸ κόμμα σας, εἰς παραμονὰς ἐκλογῶν, ἔκαμεν ἀνακατανομὰς εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα.

§222Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Δὲν πρέπει νὰ δημιουργῆτε τοιοῦτον κλῖμα...

§223Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ποῖον κλῖμα δημιουργῶ, κ. συνάδελφε; Νὰ ἀφήσετε αὐτὰ τὰ τερτίπια, καὶ αὐτὲς τὶς πονηριὲς διὰ κανένα ἄλλον.

§224Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Δὲν σᾶς ἐπιτρέπω τοιούτους χαρακτηρισμούς.

§225Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Οὔτε σεῖς εἶναι δυνατὸν νὰ λέγετε, ὅτι δημιουργῶ κλῖμα.

§226Κ. ΤΣΙΓΑΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι δυνατὸν οὔτε σοβαρόν, τὴν τελευταίαν στιγμήν, ἐν ὄψει τῶν ἐκλογῶν, νὰ γίνωνται δεκταὶ τοιαῦται τροπολογίαι.

§227Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ὁ συνάδελφος κ. Ζαρντινίδης εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ ἀναπτύξῃ τὴν τροπολογίαν του, ὅπως καὶ δικαίωμά σας ἦτο νὰ ἐκθέσετε τὰς ἀπόψεις σας. Τὴν τροπολογίαν αὐτὴν δὲν τὴν ἀποδέχομαι.

§228ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 17;

§229ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§230ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 17 ἐγένετο δεκτὸν ὡς ἔχει. (Ἐπίσης ἐγένοντο δεκτὰ τὰ ἄρθρα 18 καὶ 19).

§231ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεπῶς, ἐγένετο δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν κατ’ ἄρθρον ὡς ἐτροποποιήθη, τὸ σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τοῦ Δημοτικοῦ καὶ Κοινοτικοῦ Κώδικος κλπ.». Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§232ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§233ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ σήμερον καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ., μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως ἀναφοράς, ἐρωτήσεις καὶ ἐπερωτήσεις. (Ὥρα 01.10′ π.μ.)