1959.02.11

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 51η

Τετάρτη 11 Φεβρουαρίου 1959

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 6.50′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Β. ΒΑΣΙΛΙ-

ΚΟΣ).

Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Καλαντζάκος, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν).

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῶν πρακτικῶν ὑπάρχει ἀντίρρησις;

§4Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ὡρισμένας φραστικὰς διορθώσεις ἔχω νὰ κάμω, κ. Πρόεδρε.

§5Γ. ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ. Καὶ ἐγώ, κ. Πρόεδρε, ἔχω νὰ κάμω μερικὰς διορθώσεις.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα, κύριοι. Δῶστε σημείωμα. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§7Κ. ΜΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἄνευ παρουσίας τῆς Κυβερνήσεως συνεδριάζομεν;

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ καταφθάνουν. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Παυλόπουλος, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κ.λ.π.

§9Α. ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Οἱ κ. κ. Ε. Καλαντζῆς (Ὑφυπουργὸς Ἐσωτερικῶν), Θ. Κονίτσας (Ὑφυπουργὸς Συγκοινωνιῶν) καὶ Κ. Καλλίας (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης), καταθέτουσι σχέδιον νόμου «περὶ ἀναθέσεως εἰς Ἀστυνομικὰς Ἀρχὰς τῆς ἐκδικάσεως ἀστυνομικῶν παραβάσεων τιμωρουμένων διὰ προστίμου, συμπληρώσεως τοῦ Ν. 4841)1930 «περὶ αὐτοκινήτων» καὶ ἄλλων τινῶν συναφῶν διατάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Μ. Στεφανίδης, Ι. Τούμπας, Ν. Ἰντζές, Ε. Ζαννῆς, Α. Μπαρότσης, Κ. Μαρῆς, Δ. Γόντικας, Ε. Κοθρῆς, Φ. Πιτούλης, Α. Δερδεμέζης, Π. Πολυχρονίδης, Σ. Κωστόπουλος, Δ. Παπαμιχαλόπουλος, Π. Ξενοδοχειάρης καὶ Ι. Ὀρφανός, καταθέτουσι, συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 35 τοῦ Συντάγματος, πρότασιν νόμου «περὶ ἀκυρώσεως τῶν ἄρθρων 3, 7, 9 καὶ 13 παράγρ. 2, 3 καὶ 4 ἐδάφ. 1 καὶ συμπληρώσεως τοῦ Ν.Δ. ὑπ’ ἀριθ. 3864)1958 «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων περὶ Ἑλληνικοῦ Ὀργανισμοῦ Τουρισμοῦ». Ἡ ἐπὶ τῆς Γεωργίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ ὁριστικῶν παραχωρητηρίων τῶν κλήρων διατάξεων τῆς Ἐποικιστικῆς Νομοθεσίας, κυρώσεως πράξεων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Ζορμπᾶς, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἑνιαίας προελεύσεως καὶ σταδιοδρομίας Ἀξιωματικῶν Τεχνικοῦ Κλάδου Β. Ναυτικοῦ καὶ τροποποιήσεως τῶν σχετικῶν διατάξεων». Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τοῦ Δημοτικοῦ καὶ Κοινοτικοῦ Κώδικος κ.λ.π.». Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Γιαννόπουλος, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τοῦ Δημοτικοῦ καὶ Κοινοτικοῦ Κώδικος κ.λ.π.». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ε. Πρωϊμάκης, Σ. Καρασάββας καὶ Ι. Εὐαγγελίδης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τοῦ Δημοτικοῦ καὶ Κοινοτικοῦ Κώδικος κ.λ.π.». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Γ. Εὐαγγελίδης, Δ. Καρακουλουξῆς, Σ. Καρασάββας καὶ Ε. Πρωϊμάκης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τοῦ Δημοτικοῦ καὶ Κοινοτικοῦ Κώδικος κ.λ.π.». Ὁ βουλευτὴς κ. Ε. Παπαδογιάννης, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τοῦ Δημοτικοῦ καὶ Κοινοτικοῦ Κώδικος κ.λ.π.». Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Κοντοβράκης, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τοῦ Δημοτικοῦ καὶ Κοινοτικοῦ Κώδικος κ.λ.π.». Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Ἔξαρχος, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τοῦ Δημοτικοῦ καὶ Κοινοτικοῦ Κώδικος κ.λ.π.». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ν. Ἔξαρχος, Ν. Μπακόπουλος καὶ Ι. Γιαννόπουλος, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τοῦ Δημοτικοῦ καὶ Κοινοτικοῦ Κώδικος κ.λ.π.». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Δ. Μανέντης, Ν. Ἀθανασίου καὶ Ε. Ἀθανασάκος, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τοῦ Δημοτικοῦ καὶ Κοινοτικοῦ Κώδικος κ.λ.π.». Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Ζαρντινίδης, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τοῦ Δημοτικοῦ καὶ Κοινοτικοῦ Κώδικος κ.λ.π.». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Σ. Στεφανόπουλος καὶ Ν. Κοντογιαννόπουλος, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀντικαταστάσεως ἐνίων διατάξεων τοῦ Ν. Δ. 3562)1956». Ὁ βουλευτὴς Χαλκιδικῆς κ. Β. Βασιλικός, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου Κοινότητος Νέας Φωκαίας, αἰτοῦντος τὴν παραχώρησιν ἐκτάσεως ἐξ Ἀγροκτήματος Φυλακῶν Κασσάνδρας πρὸς ἀποκατάστασιν 140 οἰκογενειῶν ἀκτημόνων κλπ. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Γ. Σπηλιόπουλος, Δ. Παπαθανασόπουλος, Α. Κολαμπᾶς, Κ. Χιωτάκης, Μ. Χριστογιώργος καὶ Δ. Μερλόπουλος, καταθέτουν ἀναφορὰν τῶν λεμονοπαραγωγῶν Κορινθίας, αἰτουμένων ἐξαγωγὴν τῶν προϊόντων των. Οἱ βουλευταὶ Καρδίτσης κ.κ. Χ. Φιλίππου, καὶ Β. Μπρακατσούλας καταθέτουν ἀναφορὰν τῶν ἀναπήρων πολέμου Ζουλούμη Χαρ., Φιλίππου Ἰωάννου, Κόκκαλη Ἀθανασίου, κατοίκων Νομοῦ Καρδίτσης, αἰτούντων παράτασιν τῆς προθεσμίας πρὸς παροχὴν συντάξεων εἰς τραυματίας 1945–1949. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Χ. Πιπιλῆς καὶ Ε. Κοθρῆς, καταθέτουν ἀναφορὰν τῶν ὑποψηφίων Δικηγόρων, αἰτούντων τὴν παράτασιν τῆς ἰσχύος τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ Ν. Διατάγματος 3790. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Συνδικάτων Φωταερίου Ἀθηνῶν, αἰτούντων ὅπως ἡ ΔΕΦΑ ὑπαχθῇ εἰς τὴν ΔΕΗ. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Α.Β.Ε. ΙΖΟΛΑ αἰτούσης ἀπαλλαγὴν τῶν καταβαλλομένων χρηματικῶν ποσῶν εἰς τὸ προσωπικὸν ταύτης ὑπὸ μορφὴν μετοχῶν ἀπὸ ὑπερβολικὰς φορολογικὰς ἐπιβαρύνσεις ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου καὶ τῶν ἄλλων ὀργανισμῶν Δημοσίου Δικαίου. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Λαντζούνης καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου πρατηριούχων πετρελαιοειδῶν Πελοπονήσου, αἰτοῦντος καθιέρωσιν ἑνιαίας τιμῆς τῶν ὑγρῶν καυσίμων καθ’ ἅπασαν τὴν ἐπικράτειαν, ἐπαγγελματικὴν κατοχύρωσιν κλπ. Ὁ βουλευτὴς Τρικάλων κ. Ν. Ἔξαρχος, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν προέδρων Ἐμπορικοῦ Συλλόγου παντοπωλῶν κλπ. Μουζακίου, αἰτούντων, ὅπως καὶ ἡ περιφέρεια Μουζακίου ἐξαιρεθῇ τῆς φορολογίας εἰσοδήματος 1957– 1958, λόγῳ σεισμοπαθείας. Οἱ Ἕλληνες σπουδασταὶ Κιέβου αἰτοῦν τὴν ἀπόλυσιν τοῦ συλληφθέντος Μ. Γλέζου. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Κ. Κωνσταντάρας καὶ Α. Λασκαρίδης διὰ τηλεγραφήματός των, αἰτοῦν παράτασιν προθεσμίας καταβολῆς φόρου κληρονομιῶν πρὸς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον Παγγαίου, μέχρι πωλήσεως τῶν καπνῶν. Ὁ βουλευτὴς Χανίων κ. Π. Πολυχρονίδης, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Βοθεανῶν Νομοῦ Χανίων περὶ τῆς καταστροφῆς τῶν ἐλαιοδένδρων των συνεπείᾳ χιονοθυέλλης καὶ ζητούντων τὴν ἄμεσον ἀποστολὴν εἰδικῶν διὰ τὴν ἐξακρίβωσιν τῶν ζημιῶν καὶ τὴν λῆψιν τῶν ἐνδεικνυομένων μέτρων. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Ι. Τούμπας, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ κ. Ἰωνᾶ Σακκῆ δι’ ἧς οὗτος διαμαρτύρεται διὰ τὸ γλίσχρον ποσὸν τῆς συντάξεως ἣν λαμβάνει παρὰ τοῦ Ταμείου Ἀσφαλίσεως Ἐμπόρων καὶ ζητεῖ ὅπως ληφθοῦν μέτρα διὰ τὴν βελτίωσιν τῶν χορηγουμένων συντάξεων.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Γαρουφαλιᾶς ζητεῖ δίμηνον ἄδειαν ἀπουσίας προκειμένου νὰ ἀναχωρήσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§11ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, ἐγκρίνεται.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε τὴν χορήγησιν τῆς αἰτουμένης ἀδείας.

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ὁ κ. Δ. Παπαθανασόπουλος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς του σχετικῶς μὲ τὴν ἀντιμετώπισιν ζητημάτων ἐνδιαφερόντων τὴν ἐπαρχίαν Καλαβρύτων κλπ.

§13Δ. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, πολλὰ ἐλέχθησαν καὶ ἐπρογραμματίσθησαν διὰ τὰς ὀρεινὰς περιφερείας. Εἰδικῶς ὅμως διὰ τὴν ἐπαρχίαν Καλαβρύτων, ἡ ὁποία ἔχει ἐπιλεγῆ εἰς Πελοπόννησον διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ προγράμματος ὀρεινῆς οἰκονομίας ὡς πρότυπος τοιαύτη καὶ εἶναι ἀπὸ τὰς πτωχοτέρας τῆς Ἑλλάδος, πρέπει νὰ ληφθῇ ἰδιαιτέρα μέριμνα διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς δενδροκομίας, δεδομένου, ὅτι προσφέρεται ἡ ὀρεινὴ περιφέρεια τῶν Καλαβρύτων. Διὰ νὰ γίνῃ ὅμως ἡ δενδροκαλλιέργεια θὰ πρέπει νὰ ἱδρυθῇ δενδροκομικὸς σταθμὸς ἢ ἔστω ἕνας ὑποτυπώδης σταθμός. Ἔτσι μόνον πρακτικῶς θὰ ἐπιτύχωμεν μὲ τὴν ἐπιτόπιον διανομὴν δενδρυλλίων τὴν δενδροκομικὴν ἀναμόρφωσιν. Θὰ πρέπει ἐπίσης εἰς τὴν ἐπαρχίαν Καλαβρύτων νὰ ἱδρυθῇ μελισσοκομικὸς σταθμὸς διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς μελισσοκομίας. Θὰ πρέπει νὰ γίνῃ ἕνας σταθμὸς ἀναπτύξεως τῶν σμηνῶν τῶν μελισσῶν διὰ νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχουν οἱ χωρικοί. Διότι πολλὲς φορὲς ἔχουν κυψέλες ἀπὸ τὴν Τράπεζαν, ἀλλὰ τοῦτο εἶναι δῶρον ἄδωρον, διότι δὲν ἔχουν σμήνη. Ἐπίσης πρέπει νὰ ἐξετασθῇ καὶ τὸ θέμα τῆς ξυλεύσεως, διότι συμβαίνει οἱ χωρικοὶ ὅταν εἶναι βαρύτατος χειμῶνας νὰ παραμένουν χωρὶς ξύλα, διότι ἐπιτρέπεται μόνον ἐπὶ ὡρισμένον μικρὸν διάστημα τοὺς καλοκαιρινοὺς μῆνας. Ἐπίσης πρέπει νὰ ἐξετασθῇ τὸ θέμα τῶν γεωργικῶν γνώσεων καὶ θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπισθῇ τοῦτο δι’ ἑνὸς κύκλου μεταβατικῶν μαθημάτων κατὰ ὁμάδα χωρίων.

§14Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Κύριε Πρόεδρε, ἡ Κυβέρνησις ἀποδίδει ἰδιαιτέραν σημασίαν εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς οἰκονομίας τῶν ὀρεινῶν περιοχῶν. Καὶ διὰ νὰ γίνῃ ἡ ἔναρξις τῆς ἐκτελέσεως τοῦ προγράμματος αὐτοῦ, ὅπως εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος, ἀπεφασίσθη νὰ γίνουν μελέται καὶ νὰ προγραμματισθῇ ἡ ἐφαρμογὴ ἑνὸς προγράμματος εἰς ἑπτὰ περιφερείας, μεταξὺ τῶν ὁποίων εἶναι καὶ ἡ περιφέρεια Καλαβρύτων. Ἡ ὀρεινὴ οἰκονομία γενικῶς ἐν ἁδραῖς γραμμαῖς, θὰ ἐξυπηρετηθῇ ἀναμφισβητήτως μὲ τὴν ἀνάπτυξιν πρῶτα πρῶτα, τῆς συγκοινωνίας, τῆς κτηνοτροφίας, τοῦ τουρισμοῦ, τῆς βιοτεχνίας. Αὐτὰ ἐν γενικαῖς γραμμαῖς. Τώρα ὅσον ἀφορᾷ εἰδικῶς τὴν περιφέρειαν Καλαβρύτων, διὰ τὴν ὁποίαν ὡμίλησεν ὁ κ. συνάδελφος, ἔχω νὰ εἴπω τὰ ἑξῆς: Ἡ πολιτικὴ τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας σχετικῶς μὲ τοὺς σταθμοὺς καὶ δὴ τοὺς δενδροκομικούς, εἶναι νὰ κάμῃ σταθμοὺς εἰς μεγάλας μονάδας καὶ συνεπῶς εἰς κεντρικὰς περιφερείας ποὺ θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξυπηρετοῦν εὐρυτέρας περιφερείας, καὶ τοῦτο πρὸς ἀποφυγὴν δαπανῶν διοικήσεως καὶ ἐξυπηρετήσεως ὅσον τὸ δυνατὸν μεγαλυτέρας περιφερείας. Ἀπὸ αὐτῆς τῆς πλευρᾶς τὰ Καλάβρυτα δὲν εἶναι τόπος, ὁ ὁποῖος νὰ ἠμπορῇ νὰ συγκεντρώσῃ τὰ προσόντα αὐτὰ διὰ τὴν ἵδρυσιν ἑνὸς δενδροκομικοῦ σταθμοῦ. Ἀλλὰ συμβαίνει, ὅτι τὰ Καλάβρυτα λόγῳ τοῦ ὀρεινοῦ κλίματος δὲν προσιδιάζουν διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς δενδροκομίας καὶ συνεπῶς τῆς ἱδρύσεως δενδροκομικοῦ σταθμοῦ. Ἐπὶ πλέον γνωρίζετε, ὅτι πλησίον εἰς τὰς Πάτρας ὑπάρχει δενδροκομικὸς σταθμός, ὁ ὁποῖος διαθέτει ἐπαρκῆ ἀριθμὸν δενδρυλλίων πρὸς ἐξυπηρέτησιν ὁλοκλήρου τῆς περιοχῆς. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν μελισσοκομικὸν σταθμὸν διὰ τὸν ὁποῖον ὡμιλήσατε πρέπει νὰ σᾶς πληροφορήσω, ὅτι ὑπάρχει μέσα εἰς τὴν σκέψιν τοῦ ὑπουργοῦ καὶ πρόγραμμα ἱδρύσεως ἑνὸς μελισσοκομικοῦ σταθμοῦ εἰς τὴν περιφέρειαν Καλαβρύτων. Θὰ ἀπαιτηθῇ ὅμως ἐκπαίδευσις εἰδικῶν μελισσοκόμων διὰ τοὺς ὁποίους λαμβάνομεν μέριμναν καὶ νομίζω, ὅτι ταχέως θὰ ἔχωμεν εἰδικοὺς μελισσοκόμους οὕτως ὥστε νὰ ἠμποροῦμεν νὰ ἱδρύσωμεν ἕνα μελισσοκομικὸν σταθμὸν εἰς τὴν περιφέρειαν αὐτήν. Διὰ τὴν ξύλευσιν, πληροφορῶ τὸν κ. συνάδελφον, ὅτι δυνάμει τῶν ἰσχυουσῶν διατάξεων, ὁ Νομάρχης ὁρίζει τὸν τόπον, τὸν χρόνον καὶ τὴν ἔκτασιν τῆς ξυλεύσεως. Ἐὰν μὲ τὰς ἰσχυούσας δασονομικὰς διατάξεις δὲν ἐξυπηρετοῦνται οἱ κάτοικοι τῆς περιφερείας Καλαβρύτων δύνανται νὰ ζητήσουν ἀπὸ τὸν Νομάρχην τὴν καταγγελίαν τῶν ἰσχυουσῶν διατάξεων. Ἡ πολιτικὴ τοῦ Ὑπουργείου εἶναι ὄχι τῆς ἱδρύσεων εἰδικῶν σχολῶν, ἀλλὰ τῆς ἐκπαιδεύσεως διὰ μεταβατικῶν σχολῶν καὶ ἰδίᾳ διὰ τοῦ συστήματος τῶν γεωργικῶν ἐφαρμογῶν, συστήματος, τὸ ὁποῖον ἐπέτυχε πλήρως, διότι κατορθώνομεν καὶ τοὺς ἀγροτόπαιδας νὰ μὴ τοὺς ἀποσπῶμεν ἀπὸ τὴν γεωργίαν καὶ συγχρόνως νὰ τοὺς ἐκπαιδεύωμεν ἐπαρκῶς, ὥστε νὰ εἶναι χρήσιμοι εἰς τὴν οἰκογένειάν των καὶ γενικῶς εἰς τὴν περιφέρειάν των.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Σχινᾶς, ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς του σχετικῶς μὲ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν ἐκριζωσάντων τὰς σταφιδαμπέλους των κλπ.

§16Α. ΣΧΙΝΑΣ. Κύριε ὑπουργέ, εἶναι γνωστὸν τὸ ζήτημα τῆς ἀποζημιώσεως ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐξερρίζωσαν τὰς σταφιδαμπέλους των, ἑκουσίως βάσει νόμου. Τὸ 1956 ἐλήφθη πράγματι νομοθετικὴ μέριμνα καὶ ἐπετράπη νὰ φυτεύσουν σταφιδαμπέλους ὅσοι εἶχαν ἐκριζώσει αὐτάς. Πολλοὶ ἐξ αὐτῶν διὰ πολλοὺς λόγους δὲν ἠδυνήθησαν νὰ μεταφυτεύσουν χωρὶς ὅμως νὰ ἔχουν λάβει καὶ τὴν ἀποζημίωσίν των, ἥτις καὶ ἤδη ἀκόμη τοὺς καθυστερεῖται παρὰ τὴν νομικὴν ὑποχρέωσιν τοῦ Α.Σ.Ο., ὑποχρέωσιν ἐγγυηθεῖσαν ὑπὸ τοῦ Κράτους ἔκτοτε. Εἶναι δίκαιον, συνεπῶς, ὅπως εἰς αὐτοὺς δοθῇ ἡ ἀποζημίωσις, δεδομένου μάλιστα, ὅτι ὁ συντάκτης τοῦ νόμου 18 ἀείμνηστος Σβῶλος, εἶχε παραδεχθῆ ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης προκληθεὶς πρὸς τοῦτο κατὰ τὸ 1950, ὅτι ἡ ἀποζημίωσις εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν τῶν ἐκριζωσάντων ἀμπέλους δὲν ὑπάγεται εἰς τὸν νόμον 18, περὶ δραχμοποιήσεως. Θὰ ἦτο δὲ δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπισθῇ τὸ θέμα διὰ μικρᾶς τινός, ἐλαχίστης θὰ ἔλεγα, φορολογίας ἐπὶ τοῦ ἐξαγομένου σταφιδοκάρπου, δεδομένου μάλιστα, ὅτι θὰ μποροῦσε βασίμως τις νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι μὲ τὴν ἐκρίζωσιν ὠφελήθησαν ἐμμέσως οἱ σταφιδοπαραγωγοί, οἵτινες καὶ θὰ ἔπρεπε νὰ ὑποστοῦν ἐλαχιστοτάτην φορολογικὴν ἐπιβάρυνσιν, ἵνα διευκολυνθῇ ἡ ἐξοικονόμησις τοῦ ἀπαιτουμένου πρὸς ἀποζημίωσιν τῶν ἐκριζωτῶν ποσοῦ.

§17Δ. ΛΑΝΤΖΟΥΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος ἀκριβῶς, ἔχω καταθέσει τὴν ἀπὸ 3 Φεβρουαρίου ἐρώτησίν μου. Δυστυχῶς ὅμως δὲν ἀναγράφεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν. Θὰ παρεκάλουν νὰ ὁμιλήσω καὶ νὰ συνηγορήσω καὶ ἐγὼ ὑπὲρ τῆς ἐρωτήσεως τοῦ συναδέλφου κ. Σχινᾶ, διότι πράγματι τὸ θέμα τῆς ἀποζημιώσεως τῶν ἐκριζωσάντων σταφιδαμπέλους δὲν ἔχει ὑποπέσει κατὰ τὸν νόμον 18 τοῦ 44 εἰς παραγραφήν, ὡς ἄλλωστε ἐδήλωσεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ὁ ἀείμνηστος Σβῶλος ἐρωτηθεὶς ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου. Ἐκτὸς τούτου ὑπάρχει, ἂν ἐνθυμοῦμαι καλῶς καὶ ρητὴ γνωμοδότησις τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου διὰ τῆς ὁποίας οὕτω ἀποφαίνεται, ὅτι ἡ ἀπαίτησις τῶν καλλιεργητῶν αὐτῶν δὲν ἔχει ὑποπέσει εἰς τὴν παραγραφὴν τοῦ νόμου 18 καὶ συνεπῶς ὁ ΑΣΟ ὑποχρεοῦται εἰς τὴν καταβολὴν ἀποζημιώσεως, ὅπως καὶ τὸ Κράτος ὡς ἐγγυητής. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. ὑπουργὸν Γεωργίας νὰ προβῇ εἰς μίαν σύστασιν πρὸς τὸν Α.Σ.Ο. διὰ τὴν καταβολὴν τῆς δικαίας αὐτῆς ἀποζημιώσεως πρὸς τοὺς χειμαζομένους ἀγρότας.

§18Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, συνηγορῶ καὶ ἐγὼ εἰς ὅσα ἀνέφερον οἱ ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, ὑπὲρ τῆς δικαίας λύσεως ἑνὸς σοβαροῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον κατὰ τὸ παρελθὸν ἀπησχόλησε τὴν Βουλὴν καὶ τοὺς προκατόχους ὑπουργοὺς Γεωργίας.

§19Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ὁ ὑποβαλὼν τὴν ἐρώτησιν συνάδελφος κ. Σχινᾶς, ἐπεκαλέσθη δήλωσιν τοῦ ἀειμνήστου Σβώλου ἐν τῇ Βουλῇ σχετικῶς μὲ τὴν ἑρμηνείαν τοῦ νόμου 18. Δυστυχῶς ὁ ἀείμνηστος Σβῶλος δὲν εὑρίσκεται ἐν τῇ ζωῇ ἀλλὰ καὶ ἐὰν εὑρίσκετο ἐν τῇ ζωῇ ὡς νομοθέτης θὰ εἶχεν ἀποθάνει. Διότι ὁ νομοθέτης ἅμα τῇ ἐκδόσει τοῦ νόμου ἀποθνήσκει. Συνεπῶς δὲν ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ ἰδίας δηλώσεις καὶ ἰδίας ἑρμηνείας. Τὸ θέμα ἀπὸ ἀπόψεως νομικῆς εἶναι λελυμένον, κύριοι, ἐφόσον ἡ ἀποζημίωσις πρὸ τοῦ νόμου 18 εἶχεν ὁρισθῆ εἰς δραχμὰς ὑπόκειται εἰς τὸν νόμον 18. Εἶναι ἐπαναλαμβάνω, παγίως λελυμένον ὑπὸ τῶν δικαστηρίων. Ἐπομένως δὲν ἠμπορεῖ νὰ τεθῇ ζήτημα ἐπαναβιώσεως τῆς ἀπαιτήσεως. Ἐὰν ἦτο τόσον σαφὲς τὸ ζήτημα, ἀντιθέτως ὅπως ἰσχυρίσθη ὁ συνάδελφος κ. Λαντζούνης, μία ἀγωγὴ εἰς τὰ δικαστήρια θὰ ὑπεχρέωνε τὸν ΑΣΟ, ἀλλὰ δυστυχῶς, ἐπαναλαμβάνω, εἶναι λελυμένον τὸ ζήτημα. Ἐφ’ ὅσον πρόκειται πρὸ τοῦ νόμου 18, ἡ ἀποζημίωσις ἦτο μεταφρασμένη εἰς δραχμάς, ὑπέπεσεν εἰς τὴν ἀπάλειψιν τῶν διατάξεων τοῦ νόμου 18 καὶ αὐτὸ μόνον ἀπὸ ἀπόψεως νομικῆς. Ἀπὸ ἀπόψεως οὐσιαστικῆς, κ. συνάδελφοι, τὸ θέμα ἀντιμετωπίσθη εἰς τὴν Βουλὴν καθ’ ὃν χρόνον ἐψηφίζετο εἰς τὴν Βουλὴν τὸ 1956 ὁ νόμος περὶ ΑΣΟ, καὶ ἀκριβῶς δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, διότι οἱ περισσότεροι τῶν ἐκριζωσάντων τὰς σταφιδαμπέλους πρὸ τοῦ 1940 δὲν εἰσέπραξαν τὴν ἀποζημίωσιν κατ’ ἐξαίρεσιν καὶ προνομιακῶς ἐχορηγήθη εἰς αὐτοὺς τὸ δικαίωμα νὰ φυτεύσουν σταφιδαμπέλους πέραν τοῦ προβλεπομένου ὁρίου. Καὶ πράγματι ἐπετράπη νὰ φυτεύσουν σταφιδαμπέλους ἀνερχομένας εἰς 5.000 στρέμματα. Καὶ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς πρέπει νὰ θεωρηθοῦν, ὅτι ἱκανοποιήθησαν ἔν τινι μέτρῳ οἱ παραγωγοί, οἱ ἀνήκοντες εἰς τὴν κατηγορίαν αὐτήν, τὴν ὁποίαν ἀφορᾷ ἡ ἐρώτησις.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Διβάρης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς του διὰ τῆς ὁποίας ζητεῖ νὰ πληροφορηθῇ ἐὰν πρόκειται νὰ ληφθῶσι μέτρα καὶ ποῖα διὰ τὴν ρύθμισιν τοῦ ἐκκρεμοῦς ζητήματος τῶν προσεισμικῶν ἀγροτικῶν χρεῶν πρὸς τὴν Α.Τ.Ε. ἀγροτῶν Νομοῦ Κεφαλληνίας.

§21Σ. ΔΙΒΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ζήτημα τῶν προσεισμικῶν ἀγροτικῶν χρεῶν τῶν ἀγροτῶν τοῦ Νομοῦ Κεφαλληνίας προέκυψε κατὰ τὴν περίοδον τῶν σεισμῶν εἰς τὰς Ἰονίους Νήσους, καταστραφέντων τότε τῶν ἀγροτικῶν των προϊόντων, εἴτε διότι ταῦτα κατεπλακώθησαν ὑπὸ τῶν συντριμμάτων, εἴτε διότι κατέστησαν ἀκατάλληλα, λόγῳ μὴ ὑπάρξεως ἀποθηκευτικῶν χώρων. Τὸ ζήτημα τοῦτο τὸ ἀνεγνώρισε καὶ ἡ ΑΤΕ, ἀλλὰ δυστυχῶς μολονότι τόσα ἔτη παρῆλθον ἀπὸ τοὺς σεισμούς, αὕτη δὲν προέβη μέχρι σήμερον εἰς τὴν τακτοποίησιν τῶν χρεῶν αὐτῶν. Τὸ Παναγροτικὸν Συνέδριον Πάλλης πρὸς τακτοποίησιν τοῦ θέματος αὐτοῦ ἐπρότεινε πρὸς τὴν ΑΤΕ μίαν λύσιν, ἡ ὁποία εἶναι ἀπολύτως ὀρθὴ καὶ δικαία καὶ τὴν λύσιν αὐτὴν θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ υἱοθετήσῃ καὶ ἀποδεχθῇ. Εἰς περίπτωσιν δὲ ἀρνήσεως τῆς ΑΤΕ νὰ ληφθῇ νομοθετικὸν μέτρον ρυθμίσεως τῶν ἀγροτικῶν αὐτῶν χρεῶν, δεδομένου, ὅτι ὑπάρχει τὸ προηγούμενον κατὰ τὴν περίοδον Μεταξᾶ, ὁπότε διὰ τῆς νομοθετικῆς ὁδοῦ καὶ πάλιν ἐλύθη τὸ θέμα τῶν τότε ὀφειλομένων ἀγροτικῶν χρεῶν. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς σοβαροὺς λόγους νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὴν προτεινομένην λύσιν.

§22Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Τὰ πρὸ τῶν σεισμῶν χρέη τῶν Ἰονίων Νήσων πρὸς τὴν ΑΤΕ ἀνήρχοντο εἰς 13.215.000. Ἀναφέρω τὸν ἀριθμὸν αὐτὸν διὰ νὰ πιστοποιήσω, ὅτι ἦτο μεγάλη ἡ καθυστέρησις τῆς πληρωμῆς τῶν καλλιεργητικῶν δανείων. Ἐν πάσῃ περιπτώσει εὑρίσκεται ἐν ἀναστολῇ ἡ εἴσπραξις τῶν χρεῶν αὐτῶν. Τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας εἶχεν ὑπ’ ὄψει τὴν κατάστασιν τῶν πληθυσμῶν τῆς περιοχῆς ἐκείνης, ἐγὼ ἄλλωστε προσωπικῶς ἔχω ἰδίαν ἀντίληψιν τῶν καταστροφῶν διότι ἤμην ἐκεῖ κατὰ τὰς ἡμέρας αὐτὰς τὰς τρομεράς, εἶχα δώσει ἐντολὴν εἰς τὴν ΑΤΕ νὰ ἐπιληφθῇ τοῦ ζητήματος νὰ ἐπιληφθῇ τοῦ ζητήματος καὶ νὰ τὸ ρυθμίσῃ καὶ ἀπὸ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας μοὶ ἔδωσεν ἡ διοίκησις τῆς ΑΤΕ τώρα, λίαν προσεχῶς τὸ διοικητικὸν Συμβούλιον τῆς Τραπέζης θὰ ἐπιληφθῇ τοῦ ζητήματος ἐν τῷ πνεύματι εἴτε τῆς μειώσεως εἰς μικρὸν ποσοστὸν τῶν τόκων μὲ τὸν ὁποῖον θὰ ἐπιβαρυνθοῦν αἱ ὀφειλαὶ αὗται κατὰ τὸν ἐνδιάμεσον χρόνον, εἴτε ἐκ τῆς ὁλοκληρωτικῆς διαγραφῆς τῶν τόκων καὶ τοῦ καθορισμοῦ ἑνὸς χρονικοῦ διαστήματος ἐντὸς τοῦ ὁποίου θὰ ἐξοφληθοῦν αἱ ὀφειλαί. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τῆς ΑΤΕ θὰ ἀποδεχθῇ τὰς ὑποδείξεις τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας καὶ θὰ προβῇ εἰς τὴν ἱκανοποιητικὴν ρύθμισιν τοῦ ζητήματος.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Ρήγας ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεως, διὰ τῆς ὁποίας ζητεῖ νὰ πληροφορηθῇ κατὰ ποῖον τρόπον θὰ ἀντιμετωπισθῇ τὸ αἴτημα τῆς εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας των ἐπιστροφῆς δασοτεμαχίων, κειμένων εἰς τὴν περιφέρειαν τῆς Κοινότητος Καλάνδρας Χαλκιδικῆς, τὰ ὁποῖα τὸ Δασαρχεῖον Κασσάνδρας θεωρεῖ ὡς ἀνήκοντα εἰς τὸ Δημόσιον.

§24Ε. ΡΗΓΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὴν ἀγροτικὴν περιοχὴν τῆς Κοινότητος Καλάνδρας Χαλκιδικῆς ἐπὶ ἀκαλλιεργήτων ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν ἰδιωτικῶν γεωργικῶν ἐκτάσεων, ἔχουν ἀναπτυχθῆ πευκόδενδρα, καταστάντα σήμερον κατάλληλα διὰ ρητινοκαλλιέργειαν. Μεταξὺ τῶν πεύκων εἰς τὰ δασοτεμάχια ταῦτα ὑπάρχουν καὶ πολλὰ παραγωγικὰ ἐλαιόδενδρα καὶ μωρεόδενδρα διὰ τῶν ὁποίων σαφῶς καταφαίνεται, ὅτι αἱ ἐκτάσεις αὗται ἀνῆκον εἰς ἰδιωτικὴν ἰδιοκτησίαν. Παρὰ ταῦτα καὶ ὅλως αὐθαιρέτως τὸ Δασαρχεῖον Κασσάνδρας θεωρεῖ τὰς ἐκτάσεις ταύτας ὡς ἀνηκούσας εἰς τὸ Δημόσιον καὶ τὰς ἐκμισθώνει εἰς ρητινοκαλλιεργητάς. Αἱ ἐκτάσεις αὗται, ὡς βεβαιώνουν οἱ ἰδιοκτῆται παραγωγοί, ἀνέρχονται εἰς 1.000 καὶ πλέον στρέμματα, πολλοὶ δὲ ἐκ τῶν κατοίκων τῆς περιοχῆς ἔχουν καὶ τίτλους ἰδιοκτησίας. Ἐπομένως εἶναι δίκαιον καὶ ἐπιβάλλεται δι’ οἰκονομικοὺς λόγους νὰ ἐπιστραφοῦν πρὸς ἀξιοποίησιν καὶ γεωργικὴν ἐκμετάλλευσιν, διότι πρόκειται περὶ μικρῶν καὶ πτωχῶν παραγωγῶν. Ἐπίσης εἰς τὴν αὐτὴν περιοχὴν ὑπάρχει θαμνοσκεπὴς ἔκτασις ἐξ 150 καὶ πλέον στρεμμάτων ἀνήκουσα εἰς τὴν Κοινότ. Καλάνδρας μὲ ἔδαφος γονιμώτατον, κατάλληλος διὰ τὴν καλλιέργειαν σκαλιστικῶν, ἰδίως βάμβακος, καθὼς καὶ κηπευτικῶν, καθ’ ὅσον δύναται νὰ ἀρδευθοῦν διὰ φρεατίων καὶ ἀρτεσιανῶν ὑδάτων. Αὕτη ὅμως ἔχει δεσμευθῆ ἀπὸ τὴν Ὑπηρεσίαν Φάρων διὰ λόγους δῆθεν ἀσφαλείας. Ἡ ἐν λόγῳ Κοινότης ζητεῖ νὰ ἀποδεσμευθῇ ἡ ἔκτασις αὐτή, νὰ ἐκχερσωθῇ καὶ νὰ ἀξιοποιηθῇ διὰ καλλιεργείας κηπευτικῶν. Κατόπιν τούτων, παρακαλοῦμεν τὸν ἀξιότιμον κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, νὰ μᾶς πληροφορήσῃ πρῶτον, τί θὰ πρέπει νὰ γίνῃ διὰ τὴν ἀποδέσμευσιν τῆς θαμνοσκεποῦς ἐκτάσεως, ἐκ τῆς ὁποίας θὰ ἦτο δυνατὸν πολλοὶ ἀγρόται νὰ ἀποζήσουν διὰ τῆς καλλιεργείας σκαλιστικῶν καὶ κηπευτικῶν.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Τσιάρας, ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§26Α. ΤΣΙΑΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφορὰν τοῦ συναδέλφου κ. Ρήγα. Πραγματικά, κύριε ὑπουργέ, ὑπάρχουν ἐκτάσεις ἰδιόκτητοι, αἱ ὁποῖαι εὑρίσκονται μέσα εἰς τὰ δάση τοῦ δημοσίου. Τὰ δάση αὐτὰ ἔχουν ἀποκοπῆ πλέον καὶ ἐκμισθώνονται διὰ ρητινοκαλλιέργειαν. Ἐπιπροσθέτως πρέπει νὰ γνωρίζετε, κύριε ὑπουργέ, ὅτι ἡ Κασσάνδρα εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιδοθῇ εἰς τὴν δενδροκαλλιέργειαν. Νομίζω, ὅτι καὶ ἐὰν ἀκόμη τὰ δάση θὰ ἦσαν τοῦ δημοσίου, θὰ ἔπρεπε νὰ ὑποστηριχθοῦν οἱ παραγωγοί, οἱ ὁποῖοι ἔχουν μικρὸν γεωργικὸν κλῆρον, ἀλλὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀξιοποιηθῇ περισσότερον ὁ γεωργικὸς πλοῦτος μὲ τὴν δενδροκαλλιέργειαν καὶ μὲ ἄλλας καλλιεργείας, τὰς ὁποίας ἀνέφερεν ὁ προλαλήσας συνάδελφος. Παρακαλῶ λοιπόν, ὅπου ὑπάρχουν δάση, ἔστω καὶ τοῦ δημοσίου, ποὺ εἶναι δυνατὸν νὰ χρησιμοποιηθοῦν διὰ παραγωγικοὺς σκοπούς, νὰ εὑρεθῇ τρόπος νὰ ἀποδώσῃ ταῦτα τὸ δημόσιον εἰς τοὺς παραγωγούς, οἱ ὁποῖοι δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου θὰ αὐξήσουν τὰς οἰκονομικάς των δυνατότητας.

§27Δ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφυπ. Γεωργίας). Πληροφορῶ τοὺς κυρίους συναδέλφους, ὅτι τὸ θέμα, περὶ τοῦ ὁποίου ἐγένετο ἡ ἐρώτησις, δὲν εἶναι νέον, εἶναι παλαιόν. Ἐγεννήθη καὶ τὸ 1954, διότι διετυπώθη παρόμοιον παράπονον καὶ ἀπὸ μέρους τῆς Κοινότητος Κασσάνδρας καὶ τῶν κατοίκων αὐτῆς. Καὶ τότε ἡ Δασικὴ Ὑπηρεσία ἠναγκάσθη νὰ ἀποστείλῃ, ἐκτὸς τοῦ δασάρχου Κασσάνδρας, διὰ τὴν ἔρευναν τοῦ θέματος καὶ δύο ἐπιθεωρητάς, τὸν κ. Βασιλόπουλον καὶ ἕνα Λιάκον δασάρχην. Ἠρευνήθη τὸ θέμα ἀπὸ πάσης πλευρᾶς, διεπιστώθη δὲ τότε, ὅτι ἡ περιοχὴ αὐτὴ εἶναι δασοσκεπὴς ἀπὸ πεῦκα. Ἡ μορφὴ τοῦ δάσους καὶ ἡ κλίσις τὴν ὁποίαν ἐμφανίζει τὸ ἔδαφος εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ προδίδουν καταφανῶς, ὅτι οὐδέποτε ὑπῆρξεν ἐκεῖ ἰδιοκτησία. Ὁμολογουμένως εἰς ἓν σημεῖον καὶ κατὰ μῆκος δημοσίας ὁδοῦ παρουσιάζονται 7–8 μόνον ἐλαιόδενδρα, εἰς ἄλλο δὲ σημεῖον ἐπίσης ἐπὶ τῆς δημοσίας ὁδοῦ 3–4 δένδρα μωρεῶν. Ἡ ὕπαρξις αὐτῶν τῶν ἐλαιοδένδρων οὔτε κἂν ἔνδειξιν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποτελέσῃ περὶ ὑπάρξεως ἰδιωτικοῦ δικαιώματος ἐπὶ τῶν δασοσκεπῶν αὐτῶν ἐκτάσεων. Οἱ ἁρμόδιοι τότε συνεβούλευσαν τὴν Κοινότητα καὶ τοὺς ἐνδιαφερομένους κατοίκους τῆς Καλάνδρας νὰ συμμορφωθοῦν μὲ ὡρισμένας ἀξιώσεις, τὰς ὁποίας ἀναγράφει ἡ κειμένη δασικὴ νομοθεσία προκειμένου περὶ ἀναγνωρίσεως δασοσκεπῶν ἐκτάσεων ὡς ἰδιοκτησίας ἀτόμων ἢ νομικῶν προσώπων. Αἱ ἀξιώσεις αὗται καὶ αἱ διατυπώσεις περιγράφονται σαφῶς εἰς τὸν νόμον 1747 τοῦ 1939. Δέον δηλαδή, νὰ ὑποβληθῇ ἀπὸ τὸν ἐνδιαφερόμενον ἡ λεγομένη διεκδικητικὴ αἴτησις. Ὑπάρχει ἕνα στάδιον διαδικασίας ἐρεύνης ἀπὸ τὴν δασικὴν ὑπηρεσίαν. Ὑπάρχει εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας Συμβούλιον, τοῦ ὁποίου προεδρεύει ἀρεοπαγίτης, εἰς τὸ ὁποῖον συμμετέχει ἐφέτης καὶ ὁ νομικὸς σύμβουλος τοῦ Ὑπουργείου. Ἐκεῖ γίνεται ἐμπεριστατωμένη ἔρευνα ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ὑπάρξεως τίτλων ἰδιοκτησίας καὶ κατ’ ὅσον ἐγὼ γνωρίζω, τὰς περισσοτέρας φορὰς γίνεται ἀναγνώρισις τοῦ αἰτήματος τῆς ἰδιοκτησίας ἀτόμων ἢ νομικῶν προσώπων. Τὸ ἴδιον πρέπει νὰ συστηθῇ καὶ αὐτὴν τὴν φορὰν πρὸς τοὺς ἐνδιαφερομένους. Δηλαδή, νὰ συμμορφωθοῦν πρὸς τὴν διαδικασίαν τοῦ νόμου 1747 καὶ νὰ εἶναι βέβαιοι, ὅτι ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουν τίτλοι ἰδιοκτησίας, ἀναμφισβητήτως θὰ ἀναγνωρισθῇ τὸ δικαίωμα τῆς ἰδιοκτησίας των. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν περιοχήν, ἡ ὁποία ἔχει περιφραχθῆ πλησίον τοῦ φάρου, ὡς μὲ πληροφορεῖ ἡ ὑπηρεσία πράγματι ἐγένετο μία περίφραξις μὲ κτιστὰ ὅρια, ἀλλὰ τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας δὲν ἔχει καμμίαν πρωτοβουλίαν εἰς τὴν ἐνέργειαν αὐτὴν καὶ φαίνεται, ὅτι ἡ Ὑπηρεσία Φάρων διὰ λόγους ἀσφαλείας ἔλαβε τὰ μέτρα αὐτά. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀναγνώρισιν τῆς ἰδιοκτησίας ἐπὶ τῆς ἐκτάσεως αὐτῆς, διότι καὶ αὐτὴ εἶναι τοῦ δημοσίου, ἡ δασικὴ ὑπηρεσία συνέστησε τὴν ὑποβολὴν ἀπὸ μέρους τῆς Κοινότητος τῆς λεγομένης διεκδικητικῆς αἰτήσεως καὶ ἤδη πλέον εὑρισκόμεθα εἰς τὸ στάδιον τῆς ἐρεύνης. Θὰ πρέπει ἑπομένως νὰ συστηθῇ εἰς τὴν Κοινότητα Καλάνδρας νὰ ἐπιμεληθῇ τῆς προσκομίσεως τῶν τίτλων ἰδιοκτησίας καὶ ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουν οἱ τίτλοι αὐτοὶ θὰ ἀναγνωρισθῇ ἡ ἰδιοκτησία της. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἄποψιν τοῦ κ. Τσιάρα, ὅτι καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπάρχει ἰδιοκτησία τοῦ δημοσίου προκειμένου περὶ ὡρισμένων περιοχῶν δασικῶν, θὰ πρέπει νὰ ληφθῇ τὸ μέτρον τῆς παραχωρήσεως, εἶμαι εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ πληροφορήσω καὶ τὸν κ. συνάδελφον, ἀλλὰ καὶ τοὺς ἄλλους κ. συναδέλφους, ὅτι εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας μὲ προσωπικὴν μάλιστα ἐπέμβασιν τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, προέλαβε τὰς ἐπιδιώξεις των καὶ τὴν ἐπιθυμίαν των. Δηλαδή, ἔχομεν ἤδη καταρτίσει σχέδιον νόμου καὶ εὑρίσκεται εἰς τὸ στάδιον τῆς μελέτης ὑπὸ τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου καὶ συντόμως θὰ σᾶς δοθῇ ἡ εὐκαιρία νὰ τὸ ἐπεξεργασθῆτε, σύμφωνα μὲ τὸ ὁποῖον ἀπὸ μίαν προσπάθειαν τῆς Κυβερνήσεως νὰ βοηθήσῃ τὸν κόσμον, ὁ ὁποῖος ζῆ πέριξ τῶν δασικῶν ἐκτάσεων αἱ ὁποῖαι θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἀντικείμενον γεωργικῆς ἢ δενδροκομικῆς καλλιεργείας, θὰ ἀπαλλοτριοῦνται αἱ ἐκτάσεις αὐταὶ ὑπὲρ τῶν ἀκτημόνων καὶ τῶν ἐχόντων τὸ δικαίωμα τῆς καλλιεργείας. Εἶναι μάλιστα τόσῳ μᾶλλον ὁ νόμος αὐτὸς ριζοσπαστικός, ὥστε προβλέπεται καὶ ἀπαλλοτρίωσις τοιούτων ἐκτάσεων καὶ ἐὰν αὗται ἀνήκουν εἰς νομικὰ πρόσωπα ἢ καὶ ἰδιώτας ἀκόμη, τηρουμένων βεβαίως τῶν διατάξεων περὶ ἀπαλλοτριώσεως. Ἑπομένως βλέπετε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἐνδιαφερομένη διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τοῦ δασοβίου κόσμου, λαμβάνει ὅλα τὰ μέτρα διὰ νὰ προωθήσῃ πράγματι ὅλα τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἐνδιαφέρουν τὸν κόσμον αὐτόν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς κυβερνητικῆς πλευρᾶς).

§28Ε. ΡΗΓΑΣ. Κύριε ὑπουργέ, θὰ ἤθελα νὰ σᾶς καταστήσω γνωστὸν τὸ ἑξῆς γεγονός. Εἴπομεν, ὅτι μεταξὺ τῶν δασικῶν αὐτῶν ἐκτάσεων ὑπάρχουν μωρεόδενδρα ἀνεπτυγμένα. Αὐτὸ βεβαιώνει, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ἐκτάσεων δασικῶν, ἀλλὰ πεδινῶν καὶ πρὸ παντὸς ὑγρῶν καὶ ἀμμωδῶν, ὅπως βεβαιώνουν καὶ οἱ παραγωγοί, διότι ἐκεῖ ἀκριβῶς ὑπάρχουν καὶ ἐλαιόδενδρα. Ἐπειδὴ πρόκειται διὰ παλαιοὺς κατοίκους τῆς Κοινότητος, νομίζω, ὅτι θὰ πρέπει νὰ δοθῇ λύσις εἰς τὸ θέμα αὐτό, τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ ὁλόκληρον τὴν περιοχήν.

§29Δ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφυπ. Γεωργίας). Εἶπον, κ. συνάδελφε, ἐφ’ ὅσον πρόκειται δι’ ἀναγνώρισιν ἰδιοκτησίας νὰ ὑποβάλουν αἴτησιν εἰς τὸ ἁρμόδιον συμβούλιον.

§30Δ. ΛΑΝΤΖΟΥΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λυποῦμαι πολύ, διότι πάλιν θὰ δημιουργήσετε ζητήματα εἰς τὸ Προεδρεῖον.

§32Δ. ΛΑΝΤΖΟΥΝΗΣ. Ὅταν πρόκειται νὰ ἀποδειχθῇ ἡ ἀλήθεια, κύριε Πρόεδρε, πρέπει καὶ νὰ λέγεται αὕτη. Οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες πρέπει νὰ ὁμιλοῦν τὴν γλῶσσαν τῆς ἀληθείας καὶ νὰ διακρίνωνται διὰ τὸ ἦθος καὶ ἔτι περισσότερον οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὸ ἦθος καὶ τὴν εὐπρέπειαν. Εἶμαι λοιπόν, ὑποχρεωμένος νὰ τὸ ἀποδείξω τοῦτο ἐνώπιον τῆς Ἐθν. Ἀντιπροσωπείας καὶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὸ ἀποδεικνύω ἐνώπιον ὑμῶν.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἠμφισβήτησε τὸ Προεδρεῖον.

§34Δ. ΛΑΝΤΖΟΥΝΗΣ. Προσάγω τὴν ἐρώτησίν μου, ἡ ὁποία κατετέθη τὴν 3ην Φεβρουαρίου 1959

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἦτο ὥριμος, διὰ νὰ συζητηθῇ ἡ ἐρώτησίς σας;

§36Δ. ΛΑΝΤΖΟΥΝΗΣ. Αὐτό, κ. Πρόεδρε, διὰ νὰ λεχθῇ ἡ ἀλήθεια. Πάντως δὲν πρέπει νὰ ἀμφισβητῆτε τὴν ἐντιμότητα καὶ τὸ κῦρος τῶν βουλευτῶν, κ. Πρόεδρε, καὶ τὸ προσάγω ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας διὰ νὰ σᾶς ἀποδείξω τὸ ἦθος.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραβιάσατε τὸν Κανονισμόν. Ἐλάβατε τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεως, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν εἶσθε ἐγγεγραμμένος. Παρελθούσης τῆς ὥρας διὰ τὰς ἐρωτήσεις, εἰσερχό-

μεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Αʹ Συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τοῦ δημοτικοῦ καὶ κοινοτικοῦ κώδικος κ.λ.π.».

§38Η. ΗΛΙΟΥ. Ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ, θὰ ἤθελα νὰ θέσω ὑπ’ ὄψιν τοῦ Προεδρείου, ὅτι ὁ Κανονισμὸς συμπληρώνεται ἀπὸ τὸ ἐπικρατέστερον αὐτοῦ Σύνταγμα, τὸ ὁποῖον ἐν ἄρθρῳ 35 καθορίζει, ὅτι «Προτάσεις νόμων, ὑποβαλλόμεναι ὑπὸ βουλευτῶν ...... (ἀναγινώσκει) ...... τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας». Μολονότι εἰς τὴν προηγουμένην περίοδον τῆς Βουλῆς ἡ ἡμέρα Τετάρτη διετέθη εἰδικῶς πρὸς τοῦτο, ἐν τούτοις, λόγῳ τῆς βραχείας διαρκείας τῶν συνόδων τῆς Βουλῆς δὲν ἠδυνήθη κἂν καὶ δὲν ἐπήρκεσεν ἡ Τετάρτη διὰ νὰ γίνῃ ἡ ἐπανεξέτασις τῶν νομοθετικῶν διαταγμάτων. Βλέπω, ὅτι, ἤδη, ἔχομεν τὴν τρίτην Τετάρτην ἡ ὁποία δὲν ἀξιοποιεῖται. Πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτόν, νομίζω, ὅτι εἶναι ἄντικρυς ἀντίθετον πρὸς τὸ γράμμα καὶ πρὸς τὸ πνεῦμα τοῦ Συντάγματος νὰ παραβιάζεται κατηγορηματικῶς αὐτὴ ἡ διάταξις, δεδομένου, ὅτι τὰ νομοθετικὰ διατάγματα εἶναι κανόνες ὑπὸ αἵρεσιν.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν καλῶς ἐνθυμοῦμαι, ἐπῆλθε συμφωνία.

§40Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπουργ. Ἐσωτερικῶν). Συμφωνία τῶν παρόντων κατὰ τὴν ὥραν ποὺ ἐτέθη αὐτὸ τὸ θέμα, ὅτι ἡ Τετάρτη ἔχει διατεθῆ διὰ τὸ θέμα τῆς συζητήσεως τῶν προτάσεων νόμου, εἶναι ἀναμφισβήτητον. Προκειμένου, ὅμως, νὰ παραταθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου, ἐγένετο ἡ συζήτησις κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς παρελθούσης Τετάρτης, ὅταν δὲ ἐζητήθη ἡ διακοπὴ τῆς Συνεδριάσεως, ἐζητήθη ἀπὸ ἐμέ, ὅτι τοὐλάχιστον κατὰ τὴν προσεχῆ Τετάρτην δὲν θὰ ἔχωμεν συζήτησιν, ἐὰν τὸ ἐδέχετο καὶ τὸ Σῶμα ἐπὶ τῶν νομοθετικῶν διαταγμάτων διὰ νὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ ὁ νόμος. Τότε, οἱ παρόντες συνεφώνησαν, ὅτι τὴν Τετάρτην, δηλαδὴ σήμερον, θὰ συζητήσωμεν κατὰ προτίμησιν τὸ παρὸν νομοσχέδιον. Νομίζω, ἀσχέτως τῆς συμφωνίας τῶν παρόντων, τοῦ Προέδρου καὶ ἐμοῦ, ἡ ὁποία ὑπάρχει, νομίζω, ὅτι ἠμπορούσαμε νὰ μετατοπίσωμεν τὴν συζήτησιν τῶν διαταγμάτων αὐτῶν καὶ δι’ αὔριον, ἂν σήμερον τερματισθῇ ἡ κατ’ ἄρθρον συζήτησις. Νομίζω, ὅτι καὶ ἐὰν πρόκειται ἐπὶ μίαν ἑβδομάδα νὰ μὴ γίνῃ συζήτησις τῶν νομοθετικῶν διαταγμάτων, αὐτὸ εἶναι ἀπαραίτητον νὰ τὸ δεχθῶμεν διὰ νὰ γίνῃ ἡ ψήφισις τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, διότι ὁ χρόνος ὁ ὁποῖος θὰ ἀπομένῃ μέχρι τῶν ἐκλογῶν εἶναι τόσον ὀλίγος, ὥστε νὰ πρέπει νὰ ψηφισθῇ τὸ ταχύτερον ὁ ἐκλογικὸς νόμος. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον θὰ πρέπῃ νὰ ἐπιμείνῃ τὸ Σῶμα εἰς τὸ νὰ μὴ συζητήσωμεν σήμερον τὸ παρὸν νομοσχέδιον.

§41Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, δὲν εἴμεθα ἐδῶ, κατὰ τὴν συνεδρίασιν ἐκείνην, ὅταν ἐλήφθη ἡ ἀπόφασις αὐτή. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν ἔχομεν οὐδεμίαν ἀντίρρησιν νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, ἀρκεῖ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀναλάβῃ τὴν ὑποχρέωσιν, ὅτι θὰ διαθέσῃ τὰς ἀπαιτουμένας συνεδριάσεις πρὸ τῶν διακοπῶν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ὥστε νὰ συζητηθοῦν τὰ Νομοθετικὰ διατάγματα.

§42Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ναί. Μάλιστα τονίζω, ὅτι καὶ αὔριον ἀκόμα, ποὺ εἶναι ἡμέρα νομοθετικῆς ἐργασίας, εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ προτάσεων νόμου, ἐφ’ ὅσον ψηφισθῇ τὸ ἐκλογικὸν νομοσχέδιον.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλω νὰ πληροφορήσω τὸ Σῶμα, ὅτι ἡ τρίμηνος προθεσμία λήγει εἰς τὰς 13 Φεβρουαρίου διὰ τὴν ὑποβολήν. Προχωροῦμεν εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου.

§44Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ ἠμποροῦσε νὰ μᾶς εἴπῃ ποίας τροπολογίας ἀποδέχεται διὰ νὰ διευκρινισθῇ ἡ συζήτησις.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Κωστῆς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1.

§46Δ. ΚΩΣΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, διὰ τοῦ ἄρθρου 1, προβλέπεται ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑποψηφίων δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν συμβούλων νὰ εἶναι τοὐλάχιστον ἴσος πρὸς τὸ 1½ τοῦ ἐκλεγησομένου ἀριθμοῦ τῶν συμβούλων. Ὡς πρὸς μὲν τοὺς δήμους, τοῦτο δὲν θὰ παρουσιάσῃ καμμίαν δυσχέρειαν, ἡ πεῖρα, ὅμως, τῶν προηγουμένων ἐκλογῶν, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅπως, προσέξῃ τὸν συλλογισμὸν αὐτόν, ἡ πεῖρα τῶν προηγουμένων ἐκλογῶν ἀπέδειξεν, ὅτι εἰς πλείστας κοινότητας δὲν ἐξελέγη κἂν Κοινοτικὸν Συμβούλιον, διότι καὶ τότε ὁ νόμος προέβλεπεν, ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑποψηφίων νὰ εἶναι τοὐλάχιστον πλήρης πρὸς τὸν ἐκλεγησόμενον ἀριθμὸν κοινοτικῶν συμβούλων. Μὲ τὴν αὔξησιν τώρα τοῦ ἀριθμοῦ τῶν κοινοτικῶν συμβούλων θὰ παρουσιασθῇ τὸ αὐτὸ φαινόμενον. Μετὰ τὰς ἐκλογὰς θὰ ἔχωμεν κοινότητας ἄνευ κοινοτικῶν συμβουλίων. Δι’ αὐτό, θὰ παρακαλέσω, ὅπως ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑποψηφίων κοινοτικῶν συμβούλων εἰς περίπτωσιν δύο ἢ περισσοτέρων συνδυασμῶν εἰς τὰς κοινότητας παραμείνῃ ἴσος μὲ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐκλεγησομένων, πλὴν τῆς περιπτώσεως κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ εἶναι μόνον ἕνας συνδυασμός, ὁπότε ὁ ἀριθμὸς θὰ πρέπει νὰ εἶναι κατά τι ἐπηυξημένος διὰ τὸν λόγον, ὅτι λόγῳ παραιτήσεως, παύσεως ἢ θανάτου ἑνὸς κοινοτικοῦ συμβούλου, νὰ μὴ ὑποχρεοῦται νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ ἐκλογή. Ἐπειδὴ εἰς πλείονας τῶν 2 συνδυασμῶν, ὁπωσδήποτε θὰ ὑπάρχῃ δυνατότης ἀναπληρώσεως, ἐπιφυλάσσομαι διὰ τὰ περαιτέρω, εἰς τὸ ἄρθρον 6 νὰ ἀναπτύξω τὴν γνώμην μου σχετικῶς μὲ τὴν ἐκλογὴν τῶν Κοινοτικῶν Συμβουλίων. Ἐπιμένω, ὅμως, ὅτι ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς τοῦ 1½ τῶν συμβούλων θὰ παρουσιάσῃ μεγάλην δυσχέρειαν κατὰ τὴν ἐκλογήν.

§47Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ τροπολογία τὴν ὁποίαν ἔκανα διὰ τὸ ἄρθρον 1 εἶναι συνηρτημένη μὲ μίαν τροπολογίαν ἀναφερομένην εἰς τὸ ἄρθρον 6. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως αὐτοῦ, φρονῶ, ὅτι καὶ ἂν δὲν ἐγένετο δεκτὴ ἡ τροπολογία τοῦ ἄρθρου 6, νομίζω, ὅτι ἕνας συνδυασμὸς θὰ ἔπρεπε νὰ καταρτίζεται ὄχι ἄρτιος, δὲν εἶναι ἀναγκαῖον οἱ συνδυασμοὶ νὰ καταρτίζωνται ἄρτιοι, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ καταρτισθῇ ἕνας συνδυασμὸς χωρὶς νὰ ἔχῃ πλήρη ἀρτιότητα καὶ ἐν πάσῃ περιπτώσει θὰ ἔπρεπε νὰ ἀπαλειφθῇ τὸ «μεμονωμέναι ὑποψηφιότητες ἀποκλείονται».

§48Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἡ ἀναπλήρωσις τοῦ μεμονωμένου, πῶς γίνεται. Πρέπει νὰ προβλεφθῇ καὶ αὐτό.

§49Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, νὰ λείψῃ ἡ φράσις «μεμονωμένοι ὑποψήφιοι .... (ἀναγινώσκει)...». Πρέπει νὰ μὴ καταρτισθοῦν συνδυασμοὶ μὲ μικρότερον ἀριθμὸν ὑποψηφίων τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἑδρῶν, ἀλλὰ δὲν χρειάζεται οἱ ὑποψήφιοι νὰ εἶναι διπλάσιοι τοῦ ἀριθμοῦ αὐτοῦ. Νὰ εἶναι οἱ ὑποψήφιοι μεγαλύτεροι τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἑδρῶν, ὄχι ὅμως καὶ διπλάσιοι. Νομίζω, ὅτι τὸ ὅριον μέχρι 1½ φορὰν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἑδρῶν, εἶναι ἀρκετόν.

§50Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπουργ. Ἐσωτερικῶν). Θὰ σᾶς ἀπαντήσω, ἀλλὰ τώρα σᾶς ἀπαντῶ, ὅτι δὲν ὑπάρχουν ἀναπληρωματικοί.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Εὐαγγελίδης, ἔχει τὸν λόγον.

§52Ι. ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Κατὰ τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, εἶχε δηλωθῆ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅτι οὗτος θὰ προέβαινε, πρὸ τῆς κατ’ ἄρθρον συζητήσεως, εἰς δηλώσεις, περὶ τοῦ ποίας τροπολογίας εἶναι διατεθειμένος νὰ δεχθῇ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου.

§53Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπουργ. Ἐσωτερικῶν). Μετὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἄρθρου 1, θὰ κάμω τὰς σχετικάς μου δηλώσεις.

§54Ι. ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Ἔχω καὶ ἐγὼ τὴν γνώμην, ὅτι πρέπει νὰ ἀπαλειφθοῦν τὰ ἄρθρα 1–5 τοῦ νομοσχεδίου, διότι ἡ ἐκλογὴ θὰ πρέπει νὰ εἶναι ἄμεσος καὶ διὰ τῶν ἄρθρων 1–5 τροποποιοῦνται αἱ ὑφιστάμεναι διατάξεις καὶ ὁ Δήμαρχος ἐκλέγεται ἐμμέσως. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐὰν δὲν ἤθελε γίνει δεκτὴ ἡ ἄποψίς μας, τότε θὰ πρέπει ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑποψηφίων τῶν Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν Συμβούλων νὰ μὴ φθάνῃ εἰς τὸ διπλάσιον τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἑδρῶν, ἀλλὰ νὰ φθάνῃ μόνον εἰς τὴν 1½ φοράν. Ἐπὶ πλέον, θὰ πρέπει νὰ ὁρισθῇ εἰς τὸν νόμον, ὅτι εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ὑπάρχει ὁ ἀριθμὸς καὶ αὐτῶν τῶν ὑποψηφίων, δηλαδή, ἐὰν τὸ ψηφοδέλτιον ἔχῃ ψηφοφόρους κάτω τῶν προαναφερθέντων ὁρίων, ὁ συνδυασμὸς νὰ μὴ θεωρῆται ἀνακήρυκτος, παρὰ μόνον εἰς τὴν περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑποψηφίων εἶναι κάτω τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἑδρῶν. Ὡς πρὸς τὸ θέμα τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ κ. Γιαννόπουλος, εἶναι πράγματι ὀρθὸν νὰ ὑπάρχῃ ἕνας ἀριθμὸς μεγαλύτερος ὑποψηφίων ἀπὸ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἑδρῶν, διότι ἐὰν τοῦτο δὲν συμβαίνῃ, δὲν θὰ ὑπάρξῃ περίπτωσις ἀναπληρωματικῶν. Συνεπῶς, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ καθορισθῇ εἰς τὸ ἄρθρον, ὅτι τότε μόνον δὲν ἀνακηρύσσεται ὁ συνδυασμός, ὅταν οἱ ὑποψήφιοι εἶναι ἐλάσσονες τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἑδρῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἄποψίς μας.

§55Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, καὶ ἐγὼ εἶμαι σύμφωνος καὶ προτείνω τὴν κατάργησιν τῶν ἄρθρων 1–5.

§56Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Καὶ ἐγώ, κ. Πρόεδρε, εὑρίσκω τὸν ἀριθμὸν τοῦ διπλασίου πολὺ μεγάλον καὶ νομίζω, ὅτι θὰ προκύψουν δυσχέρειαι κατὰ τὴν συγκρότησιν τῶν συνδυασμῶν, δεδομένου, ὅτι οἱ ὑποψήφιοι Δημοτικοὶ ἢ Κοινοτικοὶ Σύμβουλοι, θὰ ὑποχρεοῦνται εἰς δαπάνας καὶ δεδομένου ὅτι ἡ ἐκλογὴ θὰ εἶναι ἔμμεσος, οἱ ἔχοντες διπλάσιον ἀριθμὸν ὑποψήφιοι, εἶναι φυσικὸν νὰ πάρουν περισσοτέρους ψήφους ἀπὸ τὸ ἕτερον ψηφοδέλτιον, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ ὀλιγωτέρους ὑποψηφίους. Θὰ δημιουργηθῇ, λοιπόν, ἐκ τοῦ λόγου τούτου, μία ἀνισότης καὶ οἱ ἔχοντες καὶ διαθέτοντες περισσότερα χρήματα καὶ συνεπῶς περισσοτέρους ὑποψηφίους, θὰ λάβουν περισσοτέρους ψήφους.

§57Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἀναπτύξω εὐρύτερον τὰς ἀπόψεις μου κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἄρθρου 6. Ἀλλὰ ἤδη, περιορίζομαι νὰ εἴπω τοῦτο. Ὅτι δὲν ὑπάρχει λόγος αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑποψηφίων, ἔστω καὶ κατὰ τὸ 1½ πλέον τῶν ἑδρῶν, δεδομένου, ὅτι διὰ τῆς ἀναλογικῆς, θὰ ὑπάρξῃ ἀριθμὸς ἀναπληρωματικῶν. Ἐὰν δὲν ἐπρόκειτο περὶ ἀναλογικῆς, θὰ εἶχεν ἕνα νόημα ἡ αὔξησις τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑποψηφίων. Ἐν προκειμένῳ, περὶ ἀναλογικῆς δὲν ἔχει νόημα.

§58Θ. ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ὡς πρὸς τὸ θέμα τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑποψηφίων, νομίζω, ὅτι θὰ ἠμποροῦσε νὰ γίνῃ τὸ ἑξῆς: Νὰ γίνῃ διάκρισις διὰ τὰ χωρία ἄνω τῶν 3.000 κατοίκων διὰ τὰ ὁποῖα νὰ ἰσχύσῃ τὸ προτεινόμενον σύστημα, διὰ δὲ τὰ κάτω τῶν 3.000 κατοίκων, ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑποψηφίων νὰ περιορισθῇ ἀνάλογα μὲ τοὺς κατοίκους. Διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ θὰ ὑπάρξουν ὑποψήφιοι, διότι ἄλλως κινδυνεύομεν νὰ μὴ ὑπάρξουν ὑποψήφιοι.

§59Δ. ΚΑΡΑΚΟΥΛΟΥΞΗΣ. Ἐὰν οἱ συνδυασμοὶ εἶναι διπλάσιοι τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἑδρῶν, τότε παρουσιάζεται δυσχέρεια ἀνευρέσεως προσώπων. Ὁ κ. Ὑπουργὸς πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του, ὅτι ἡ ἄποψίς μου εἶναι πολὺ λογική. Δηλαδή, ὅταν οἱ ὑποψήφιοι εἶναι 1½ φορὰν περισσότεροι ἀπὸ τὰς ἕδρας, ὁ ἀριθμὸς αὐτός, εἶναι νομίζω, ἀρκετός, νὰ ἀναπληρώσῃ τούς τυχὸν ἀποχωροῦντας, ἢ ἀποθανόντας Συμβούλους. Ὑπάρχει καὶ ἄλλη ἄποψις. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ τροποποιηθῇ ἡ διάταξις καὶ νὰ τεθῇ ἐπὶ κεφαλῆς ὁ ὑποψήφιος Δήμαρχος διὰ νὰ ἔλθωμεν εἰς τὸν νόμον τοῦ 1951, κατὰ τὸν ὁποῖον διεξήχθησαν τότε αἱ ἐκλογαὶ καὶ ἔφερον τὸ ποθούμενον ἀποτέλεσμα.

§60Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Τὸ θέμα τὸ ὁποῖον ἐτέθη, δύναται νὰ λυθῇ διὰ τῆς ἑξῆς διατυπώσεως τοῦ ἄρθρου: «Ἕκαστος συνδυασμός, δύναται νὰ περιλαμβάνῃ ὑποψηφίους συμβούλους εἰς ἀριθμόν ...... (ἀναγινώσκει) ......». Δηλαδή, φεύγομεν ἀπὸ τὸ διπλάσιον καὶ διατηροῦμεν ἀναπληρωματικούς. Νομίζω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπάρχουν παρὰ τὴν ἀναλογικήν, ἀναπληρωματικοὶ εἰς τὸ ψηφοδέλτιον, διότι εἰς ὡρισμένας Κοινότητας θὰ ἔχωμεν μόνον ἓν ψηφοδέλτιον. Καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ παρατηρηθοῦν παραιτήσεις, ὁπότε ἐὰν δὲν ὑπάρχουν ἀναπληρωματικοί, θὰ ὁδηγηθῶμεν εἰς νέας ἐκλογάς. Νομίζω, ἐπίσης, ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ ἡ δυνατότης νὰ καταρτίζωνται ψηφοδέλτια ὄχι μόνον μὲ τὸν μεγαλύτερον ἀριθμὸν τῶν ὑποψηφίων. Εἰς πολλὰ χωρία θὰ εἶναι ἀδύνατον νὰ εὑρεθῇ ἀρχηγὸς συνδυασμοῦ, ὁ ὁποῖος νὰ πληρώσῃ τὰ παράβολα διὰ νὰ κάμῃ πλήρεις συνδυασμούς. Ἢ εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ὑπάρχουν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ ἐκτεθοῦν, καίτοι ἡ ἄποψις ἑνὸς συνδυασμοῦ ἐκφραζομένη διὰ τοῦ πλήρους ἀριθμοῦ τῶν συμβούλων οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ ἐκτεθοῦν, ὑποστηρίζεται ζωηρῶς εἰς τὸ χωρίον ἢ εἰς τὴν Κοινότητα. Διὰ τοῦτο, ἡ πρότασις τὴν ὁποίαν κάμνω, εἶναι μία πρότασις συμβιβαστική, ἡ ὁποία ἐξυπηρετεῖ καὶ τὰς 2 ἀπόψεις, αἱ ὁποῖαι ἐξετέθησαν, καὶ ἀντιμετωπίζει καὶ τοὺς 2 κινδύνους τοὺς ὁποίους ἐναντίον τῆς διατάξεως προβάλλουν οἱ συνάδελφοι. Εἰς τὰς δυσκολίας δὲ διὰ τὸν καταρτισμὸν τοῦ συνδυασμοῦ προστίθεται καὶ ἡ διάταξις ἡ σχετικὴ μὲ τὰ πιστοποιητικά. Ἐὰν ἐπιμένετε εἰς τοῦτο, θὰ εἶναι μία ἐπὶ πλέον δυσκολία εἰς τὴν κατάρτισιν πλήρων συνδυασμῶν, ὅπως καθορίζεται ἀπὸ τὴν διάταξιν.

§61Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπουργ. Ἐσωτερικῶν). Τὸ παράβολον, κ. συνάδελφε, δὲν εἶναι μεγάλο, ὥστε νὰ ἐπιφέρῃ τὰς δυσκολίας τὰς ὁποίας ἀναφέρετε.

§62Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Φοβοῦμαι, κ. Ὑπουργέ, ὅτι λόγοι τεχνικοὶ σᾶς ὡδήγησαν εἰς τὴν σκέψιν νὰ καθορίσητε ηὐξημένον ἀριθμὸν ὑποψηφίων, λόγοι ἀναγόμενοι εἰς τὴν ἀναπλήρωσιν ἐκλεγησομένων Συμβούλων δι’ ἀναπληρωματικῶν τοιούτων. Ἀλλ’ ἀφ’ ἧς στιγμῆς δέχεσθε, ὅτι εἶναι ἐπαρκὴς ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑποψηφίων ἐπηυξημένος κατὰ 50% διὰ νὰ καλύψῃ τὰ κενὰ τὰ ἐνδεχόμενα τοῦ μέλλοντος, δὲν βλέπω διὰ ποῖον λόγον πρέπει νὰ διατηρήσητε τὴν δυνατότητα δι’ ὡρισμένους συνδυασμοὺς νὰ ἔχουν διπλάσιον ἀριθμὸν Συμβούλων. Ἐφ’ ὅσον αἱ ὑπηρεσίαι σας, ἔχουν μελετήσει τὸ θέμα καὶ ἔχουν καταλήξει εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι τὸ 50% εἶναι ἱκανὸν νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὸ θέμα τῆς ἀναπληρώσεως μελλόντων νὰ ἀπολυθοῦν ἢ νὰ ἀποθάνουν Συμβούλων, τότε διατὶ ἡ ἀνομοιομορφία εἰς τοὺς συνδυασμούς; Δὲν ἔχει νόημα καὶ νομίζω, ὅτι ἔχει δίκαιον ὁ κ. Ζορμπᾶς, ὅταν εἰσηγῆται, ὅτι ἐὰν ἐπιμένετε εἰς τὸν ηὐξημένον ἀριθμὸν, τότε ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς νὰ εἶναι ἑνιαῖος. Ἡ αὔξησις κατὰ 50% νὰ ἰσχύῃ διὰ ὅλους καὶ νὰ μὴ ὑπάρχῃ δυνατότης εἰς ὡρισμένους συνδυασμούς, νὰ ἔχουν ἀκόμη μεγαλύτερον ἀριθμὸν ὑποψηφίων, ἐφ’ ὅσον τοῦτο δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς ἀνάγκας καὶ εἰς λόγους τεχνικοὺς καὶ πρακτικούς.

§63Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπουργ. Ἐσωτερικῶν). Κύριοι συνάδελφοι, ἐπὶ τοῦ πρώτου κεφαλαίου τοῦ ἐὰν θὰ πρέπει νὰ ὑπάρχουν ἀναπληρωματικοί, ἐδόθη ἡ ἀπάντησις ἀπὸ τὸν συνάδελφον κ. Ζίγδην, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὸν κ. Εὐαγγελίδην, ὁ ὁποῖος εἶπεν, ὅτι εἶναι ἀπαραίτητοι. Διότι, συμβαίνει εἰς ὡρισμένας Κοινότητας νὰ ὑπάρξῃ ἕνας συνδυασμός, ἢ θεωρητικῶς ἕνας συνδυασμὸς νὰ συγκεντρώσῃ τὸ σύνολον τῶν ψήφων. Συνεπῶς, εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, εἶναι δυνατὸν νὰ καταλήξωμεν ὑποχρεωτικῶς εἰς ἐπανάληψιν τῶν ἐκλογῶν. Θέμα, συνεπῶς, γεννᾶται διὰ τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑποψηφίων. Ἐὰν δηλαδή, θὰ πρέπει νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὸ ἥμισυ τοῦ βασικοῦ ἀριθμοῦ ἢ ἐὰν θὰ πρέπει νὰ ὑπάρχῃ εὐχέρεια μέχρι τοῦ διπλασίου. Νομίζω, ὅτι ἐφ’ ὅσον κατ’ ἀρχὴν ὑπάρχει ἡ εὐχέρεια τοῦ ἡμίσεος, εἶναι δυνατὸν εἰς οἱονδήποτε ὁ ὁποῖος θὰ καταρτίσῃ συνδυασμὸν νὰ περιορισθῇ εἰς αὐτό. Τὸ νὰ προσφέρεται ὅμως ἡ δυνατότης πλειόνων ὑποψηφίων διὰ νὰ ἐπιλέξῃ ὁ ἐκλογεύς, δὲν εἶναι εἰς βάρος τῆς ἐκλογῆς, οὔτε τῆς ἐκλογῆς τῶν καλυτέρων. Θέμα, ὅμως ἀνέκυψεν, ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς δαπάνης, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Ζορμπᾶς. Δὲν νομίζω, ὅτι τοῦτο εἶναι σοβαρὸς λόγος, διότι πρόκειται περὶ παραβόλου 50 δραχ. διὰ τοὺς Κοινοτικοὺς Συμβούλους καὶ 300 δραχ. διὰ τοὺς Δημοτικοὺς Συμβούλους. Δὲν νομίζω, ὅτι ἕνας, ὁ ὁποῖος θὰ ἀποδυθῇ εἰς ἕνα ἐκλογικὸν ἀγῶνα, θὰ σκεφθῇ τὰς 50 δραχ. ἢ τὰς 300 δραχ. Ἐγώ, ἐν τούτοις, ἐὰν δὲν εἶχα τὸ κώλυμα τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, θὰ ἐδεχόμουν τροπολογίαν διὰ τὰς μικρὰς Κοινότητας νὰ εἶναι τὸ παράβολον μικρότερον. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει, δὲν νομίζω, ὅτι τοῦτο ἀποτελεῖ ἐμπόδιον, ὅπως ἀποδεικνύεται ἀπὸ τὰς βουλευτικὰς ἐκλογάς. Τὸ θέμα εἶναι ἐὰν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ μείζων ἐπιφάνεια ἐπιλογῆς. Ἐφ’ ὅσον, εἶναι δυνατή, ἡ ἐπηυξημένη ἐπιφάνεια, πρέπει νὰ διατηρηθῇ. Παράλληλα, δίδω τὸ δικαίωμα εἰς τὸν ἀρχηγὸν τοῦ συνδυασμοῦ νὰ διατηρῇ τὸ ἥμισυ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑποψηφίων, οἱ ὁποῖοι, πάντως, πρέπει νὰ ὑπάρχουν.

§64Ι. ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Διὰ τὴν περίπτωσιν καθ’ ἣν κατὰ τὰς ἡμέρας τὰς πρὸ τῆς ἀνακηρύξεως ὡρισμένοι ὑποψήφιοι, διὰ τὸν Α ἢ Β λόγον, δὲν θὰ ἀπεδέχοντο...

§65Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπουργ. Ἐσωτερικῶν). Τὸ καλύπτω, κ. συνάδελφε, διότι ζητῶ ὑποχρεωτικῶς δήλωσιν ἀποδοχῆς. Διὰ νὰ μὴ ἐπαναληφθοῦν περιστατικὰ παλαιότερα κατὰ τὰ ὁποῖα περιελαμβάνοντο εἰς τὰ ψηφοδέλτια ὀνόματα ἀνθρώπων ἐν ἀγνοίᾳ των, οἱ ὁποῖοι ἔπρεπε νὰ κάμουν διαδικασίαν δικαστικῆς βεβαιώσεως, ὅτι δὲν ἔχουν ἀποδεχθῆ.

§66Ι. ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Εἰς τὴν περίπτωσιν τῆς δηλώσεως μὴ ἀποδοχῆς τὰς τελευταίας ἡμέρας πρὸ τῆς ἀνακηρύξεως, δὲν εἶναι εὔκολος ἡ ἀναπλήρωσις. Ὁ παλαιὸς νόμος προέβλεπε, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ μείνουν τόσοι ὑποψήφιοι, ὅσαι εἶναι αἱ ἕδραι καὶ νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ παραμείνῃ ἡ διάταξις αὐτή. Διότι, ἐπαναλαμβάνω, εἶναι δύσκολον τὴν τελευταίαν ἡμέραν νὰ ἀναπληρωθῇ ὁ ὑποψήφιος, ὁπότε κινδυνεύει ὁ συνδυασμὸς νὰ κηρυχθῇ ἄκυρος.

§67Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπουργ. Ἐσωτερικῶν). Εἶναι ὑποχρεωτικὴ ἡ δήλωσις τῆς ἀποδοχῆς, βάσει τῆς ὁποίας τὸ Πρωτοδικεῖον θὰ ἀνακηρύξῃ τὸν συνδυασμόν. Ἐὰν μετὰ τὴν ἀνακήρυξιν ἕνας ἐκ τῶν ὑποψηφίων παραιτηθῇ, ὁ συνδυασμὸς βεβαίως θὰ εἶναι κολοβωμένος. Ἀλλὰ κατὰ τὴν ἀνακήρυξιν πρέπει νὰ ὑπάρξῃ πλήρης ὁ ἀριθμὸς τῶν δηλώσεων.

§68Ι. ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Ἀνάκλησις δηλώσεως χωρεῖ;

§69Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἡ ἀνάκλησις εἶναι ἄκυρος. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια τῆς διατάξεως.

§70Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπουργ. Ἐσωτερικῶν). Μάλιστα.

§71Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιμένετε νὰ εἶναι πλήρης ὁ συνδυασμός;

§72Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπουργ. Ἐσωτερικῶν). Ἐμμένω εἰς τὸ νὰ εἶναι συμπεπληρωμένος ὁ συνδυασμός.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἔχει;.

§74ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 1 ἐγένετο δεκτὸν ὡς ἔχει. Ἄρθρον 2. Ὁ κ. Δ. Βρανόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§76Δ. ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὰς ἐκλογὰς ἀναδείξεως Δημάρχων, ὡς γνωστόν, ὁ ἐκλογεὺς τιμῶν ἕνα ψηφοδέλτιον μὲ τὴν προτίμησιν τῆς ψήφου του, βασικῶς καὶ κυρίως ἀποβλέπει εἰς τὸ πρόσωπον ἐκεῖνο τοῦ ψηφοδελτίου, τὸ ὁποῖον ἡγεῖται τοῦ συνδυασμοῦ καὶ διεκδικεῖ διὰ τῆς προβολῆς του τὴν ἀνάδειξίν του εἰς τὸ δημορχιακὸν ἀξίωμα. Τοῦτο, ὅμως, διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου νόμου δὲν διασφαλίζεται δεδομένου, ὅτι λόγῳ τῆς μακρᾶς παραδόσεως ἐν Ἑλλάδι τῆς ἐκλογῆς τῶν Δημάρχων δι’ ἀμέσου ἐκλογῆς, εἰς μέγαν ἀριθμὸν ψηφοφόρων ἰδιαίτατα ἐκ τῶν λαϊκῶν στρωμάτων, θὰ δημιουργηθοῦν συγχύσεις καὶ ἐκ τούτων ἡ ἀπατηλὴ ἐντύπωσις, ὅτι δὲν ἀπαιτεῖται σταυρὸς προτιμήσεως διὰ τὸν προβαλλόμενον ὑφ’ ἑκάστου Συνδυασμοῦ διὰ τὸ ἀξίωμα τοῦ Δημάρχου. Μὲ ἀποτέλεσμα οὗτος, ἐνῷ θὰ συγκεντρώνῃ εἰς τὸ πρόσωπόν του οὐσία τὴν παμψηφίαν τῆς ἐμπιστοσύνης τῶν ἐκλογέων τοῦ Συνδυασμοῦ του, ἐκ τῆς ἀναφερθείσης αἰτίας ἢ θὰ ὑπολειφθῇ εἰς ἀριθμὸν ψήφων ἑτέρων συνυποψηφίων του ἐκ τοῦ Συνδυασμοῦ του διὰ τὸ ἀξίωμα τοῦ Συμβούλου ἢ ἀκόμη θὰ κινδυνεύσῃ νὰ μὴ ἐκλεγῇ κἄν. Τὴν διασφάλισιν τῆς γνησίας ἐκφράσεως τῆς λαϊκῆς θελήσεως καὶ τὴν ἀποτροπὴν τῶν ἀναφερθεισῶν παρανοήσεων καὶ συγχύσεων τῶν ἐκλογέων, συνιστῶσιν αἱ δύο κατωτέρω προτεινόμεναι τροπολογίαι τοῦ ἄρθρου 2. Ἡ παράγραφος 1 τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ ὡς ἄνω σχεδίου νόμου ἀντικαθίσταται ὡς ἑξῆς: «Ὁ Συνδυασμὸς καταρτίζεται δι’ ἐγγράφου δηλώσεως ὑπογραφομένης ὑπὸ πάντων τῶν ἀποτελούντων αὐτὴν ὑποψηφίων. Ἡ δήλωσις περιλαμβάνει τὰ ὀνόματα τῶν ὑποψηφίων κατ’ ἀλφαβητικὴν σειρὰν προτασσομένου πάντων τοῦ ὀνόματος τοῦ ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ Συνδυασμοῦ». Εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου 2 προστίθεται ἰδία παράγραφος ὑπ’ ἀριθ. 7 ἔχουσα οὕτω: «Ὁ προϊστάμενος ἑκάστου ψηφοδελτίου, ὡς ἐπικεφαλῆς τοῦ Συνδυασμοῦ θεωρεῖται λαβὼν ὡς σταυροὺς προτιμήσεως τὸ σύνολον τῶν ἐγκύρων ψηφοδελτίων τοῦ Συνδυασμοῦ ἐν τῷ Δήμῳ ἢ Κοινότητι».

§77Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅσον ἀφορᾷ τὴν τροπολογίαν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐξ Ἀθηνῶν κ. Βρανοπούλου καὶ συγκεκριμένως τὴν δευτέραν παράγραφον, ἐκφράζω ἀντίθετον γνώμην, γνώμην, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξα πάντοτε προκειμένου καὶ περὶ πολιτικῶν ἐκλογῶν. Δηλαδή, καὶ ὁ ὑποψήφιος Δήμαρχος πρέπει νὰ πάρῃ καὶ αὐτὸς κανονικῶς τοὺς σταυροὺς προτιμήσεως καὶ ὄχι νὰ θεωρῆται κατὰ πλάσμα, ὅτι ἔλαβεν ὅλους τοὺς σταυροὺς τοῦ ψηφοδελτίου. Ἐπαναλαμβάνω τὴν ἄποψιν τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζω καὶ προκειμένου περὶ πολιτικῶν ἐκλογῶν. Εἶναι ὡς ἐκ τούτου περισσότερον ἀπαράδεκτον νὰ ἰσχύῃ ἀντίθετος ἄποψις προκειμένου περὶ δημοτικῶν ἐκλογῶν.

§78Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Μὲ τὴν ἄποψιν τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν συμφωνῶ ἀπολύτως καὶ ἡ διάταξις θὰ διατηρηθῇ. Ἀλλὰ θὰ ἤθελα νὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ ἀναφέρω τὰς τροπολογίας, τὰς ὁποίας πρόκειται νὰ ἀποδεχθῶ. Ἐν προκειμένῳ, πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ γίνῃ δεκτὴ καμμία τροπολογία ἄσχετος μὲ τὸν ἐκλογικὸν νόμον, διότι ἐκυκλοφόρησαν ἤδη τοιαῦται τροπολογίαι. Τὸ Συμβούλιον τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων μὲ εἶχε ἐπισκεφθῆ καὶ μοῦ ἐξέθεσε προφορικῶς καὶ ἐγγράφως ὡρισμένας ἀπόψεις ἐν σχέσει μὲ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα, ἰδιαιτέρως δὲ μοῦ ἐτόνισε τὴν ἀνάγκην ὡρισμένων τροποποιήσεων καὶ μεταρρυθμίσεων, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ ἐπέλθουν. Ἐζήτησα πίστωσιν χρόνου διὰ νὰ μελετήσω τὰς μεταρρυθμίσεις αὐτὰς διὰ τὸν λόγον, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ σοβαρῶν τροποποιήσεων. Ἤδη ἔχω ἀπολήξει εἰς ὡρισμένα συμπεράσματα καὶ πρὶν εἰσέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τῶν ἑπομένων ἄρθρων θὰ πρέπει νὰ σᾶς ἐνημερώσω ποίας ἐκ τῶν προτεινομένων τροποποιήσεων ἢ μεταρρυθμίσεων ἀποδέχομαι. Τὸ Συμβούλιον τῆς Ἑνώσεως τῶν Δήμων καὶ τῶν Κοινοτήτων, ἡ ὁποία ἐμφανίζεται ὡς φορεὺς μακρᾶς πείρας, ἐζήτησε κατὰ σειρὰν τὰ ἀκόλουθα: Πρῶτον, νὰ μὴ περιορισθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν Συμβούλων. Δεύτερον, ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ ψηφοδελτίου νὰ τίθεται ὁ ὑποψήφιος Δήμαρχος. Τρίτον, νὰ ὑπάρχῃ προνόμιον τοῦ ὑποψηφίου Δημάρχου, — αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἀντέκρουσεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Προοδευτικοῦ Κόμματος— ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, ὅτι συγκεντρώνει τὸ σύνολον τῶν σταυρῶν τοῦ ἀριθμοῦ ψηφοδελτίων. Τέταρτον, ἡ ἀνάδειξις τοῦ Δημάρχου νὰ συντελῆται ἀπὸ μέρους τῶν τακτικῶν συμβούλων, χωρὶς νὰ μετέχουν οἱ ἀναπληρωματικοί. Πέμπτον, ἐζήτησεν, ὅπως ὁ συγκεντρῶν τὸ 51% συνδυασμὸς τυγχάνῃ μιᾶς ἰδιαζούσης μεταχειρίσεως ἀπὸ πλευρᾶς συμβούλων, ὥστε νὰ παίρνῃ ἕνα πρὶμ πέραν τοῦ κεκανονισμένου ἀριθμοῦ τὸν ὁποῖον θὰ ἐλάμβανε. Ἕκτον, ἐζήτησε νὰ ὑπάρχῃ τὸ δικαίωμα τῆς.... (δὲν ἠκούσθη).... καὶ Ἕβδομον, ὅπως ἡ ψηφοφορία διὰ τὴν ἀνάδειξιν τῶν Δημάρχου εἶναι φανερὰ ἀντὶ τῆς μυστικῆς. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀπαντήσω τί ἐξ αὐτῶν ἀποδέχομαι καὶ τί δὲν ἀποδέχομαι. Κατ’ ἀρχὴν περιορισμὸς τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Συμβούλων δὲν πρόκειται νὰ γίνῃ δεκτὸς καὶ συνεπῶς, ἐπὶ τοῦ πρώτου αἰτήματος δὲν συζητοῦμεν. Διὰ τὸ θέμα τοῦ ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ ψηφοδελτίου, ἡ τροπολογία τὴν ὁποίαν θὰ εἰσαγάγω εἶναι, ὅτι δὲν θὰ διατηρηθῇ ἡ ἀλφαβητικὴ σειρὰ εἰς τὸ ἔντυπον ψηφοδέλτιον — διότι εἰς τὸ ἰδιόγραφον εἶναι δυνατὸν νὰ τηρηθῇ οἱαδήποτε σειρά— ἀλλὰ θὰ τηρηθῇ ἡ σειρὰ τῆς ἀνακηρύξεως τοῦ συνδυασμοῦ τὴν ὁποίαν κατὰ ἕνα τρόπον κατευθύνει ὁ ἀρχηγὸς τοῦ συνδυασμοῦ, διότι ἡ ἀνακήρυξις προσαρμόζεται ἑρμητικῶς ἐπὶ τῆς δηλώσεως τὴν ὁποίαν ὑποβάλλει ὁ συνδυασμός. Συνεπῶς ἐφ’ ὅσον ἀπαλλάσσεται ὁ ὑποψήφιος τῆς ἀλφαβητικῆς σειρᾶς, δύναται νὰ θέσῃ, τὸ ὄνομά του ἐπὶ κεφαλῆς τῆς δηλώσεως καὶ οὕτω νὰ εἶναι καὶ ἐπὶ κεφαλῆς καὶ τῆς ἀνακηρύξεως, ὁπότε καὶ εἰς τὸ ἔντυπον ψηφοδέλτιον, ἔτσι θὰ καταχωρηθῇ. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον καλύπτεται τὸ θέμα τῆς σειρᾶς. Προνόμιον δὲν ὑπάρχει κανένα οὔτε καὶ ἡ Ἕνωσις ἐζήτησε. Διὰ τὸ θέμα τῶν σταυρῶν εἰσάγω τροπολογίαν εἰς τὴν ὁποίαν ὄχι μόνον ζητῶ ὁ Δήμαρχος νὰ συγκεντρώσῃ καὶ αὐτὸς σταυρούς, ἀλλὰ περιορίζω τὴν πολυσταυρίαν εἰς δύο μόνον σταυρούς, ἕνα διὰ τὸν Δήμαρχον καὶ ἕνα διὰ τὸν σύμβουλον τῆς προτιμήσεως. Καὶ σᾶς ἐξηγῶ, διὰ τίνα λόγον περιορίζω τὴν προτίμησιν αὐτήν. Ὡς μόνη δικαιολογία τρίτου καὶ περαιτέρω σταυροῦ μοῦ προεβλήθη ἡ δυνατότης τῆς συναλλαγῆς ἑνὸς συμβούλου μὲ ἕνα ἄλλον μὲ τὸν ὁποῖον ἀνταλλάσσει σταυρούς. Νομίζω, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ καταλύσεως κανενὸς τόσον ἠθικοῦ δικαιώματος. Οὔτε αὐτὴ ἡ συναλλαγή, ἡ ὁποία ἠμπορεῖ νὰ ἀπολήξῃ καὶ νὰ κατευθύνεται εἰς ἐξόντωσιν τῶν ἱκανωτέρων, εἶναι νομίζω, θεμιτή. Συνεπῶς, ἐφ’ ὅσον δίδω τὸ δικαίωμα νὰ προτιμᾶται ὁ Δήμαρχος καὶ εἷς σύμβουλος, εἶναι ἀρκετὴ αὐτὴ ἡ προτίμησις. Ἐπίσης, εἰσάγω ἑτέραν τροπολογίαν, κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ πρόσωπα τοῦ συνδυασμοῦ εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποδεικνύουν ἕνα ἐξ αὐτῶν ἐξουσιοδοτημένον, ὁ ὁποῖος καὶ θὰ διορίζῃ τοὺς ἀντιπροσώπους εἰς τὰ ἐκλογικὰ τμήματα.

§79Κ. ΜΑΡΗΣ. Διὰ τοῦ νόμου, νὰ δώσωμεν τὸ δικαίωμα αὐτὸ εἰς τὸν ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ συνδυασμοῦ.

§80Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπουργ. Ἐσωτερικῶν). Δὲν ὑπάρχει λόγος. Μέχρι τοῦδε τὸ σύνολον τῶν ὑποψηφίων διὰ πρακτικοῦ ἔπρεπε νὰ ὁρίσῃ τοὺς ἀντιπροσώπους. Σήμερον τὸ σύνολον θὰ ἐξουσιοδοτήσῃ διὰ μιᾶς πράξεως ἕνα. Ἀπομένουν αἱ δύο καὶ σοβαρώτεραι τροπολογίαι αἱ ὁποῖαι ἔρχονται πρὸς συζήτησιν καὶ αἱ ὁποῖαι προετάθησαν ἀπὸ τὸν κ. Ζορμπᾶν, προτείνονται καὶ ἀπὸ μέρους τῆς Ἑνώσεως, εἶναι δηλονότι ἡ τροπολογία ἡ ἀφορῶσα τὴν κατάλυσιν τοῦ συμπληρωματικοῦ σώματος καὶ τὸν περιορισμὸν εἰς τοὺς δημοτικοὺς συμβούλους καὶ ἡ τροπολογία ἡ ἀφορῶσα εἰς τὸ θέμα τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας πρὸς ἐκλογὴν τοῦ Δημάρχου... Ἐπὶ τῶν δύο αὐτῶν κεφαλαίων, εἶναι δυνατὸν νὰ συζητήσῃ τις μὲ βάσιν τὸ μειονέκτημα τῆς συναλλαγῆς τὸ ὁποῖον ἀπεδόθη εἰς τὸ σύστημα αὐτό. Ἐάν, σοβαρῶς πιστεύετε, ὅτι τὸ σύστημα αὐτὸ ὡδήγησε εἰς συναλλαγήν, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ κάμωμεν οἱονδήποτε βῆμα διὰ νὰ τὸ προφυλάξωμεν. Λέγεται, λοιπόν, ἀπὸ μέρους τῆς Ἑνώσεως τῶν Δήμων, ὅτι πέραν τῶν ἐκλεγησομένων δημοτικῶν συμβούλων, οἱ ὑπόλοιποι θὰ ἀποτελοῦν ἓν σῶμα ἐλευθέρων σκοπευτῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ εἶναι ἀσύνδετοι τελείως μὲ τὸν Δῆμον, διότι μετὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ Δημάρχου δὲν θὰ ἔχουν οὐδένα δεσμὸν μὲ αὐτόν. Καὶ εἶναι δυνατόν, ἂν πρόκειται περὶ εὐσυνειδήτων προσώπων, ὅπως ἐγὼ ὑποστηρίζω, νὰ ἀναδείξουν τὸν καταλληλότερον. Εἶναι, ὅμως δυνατὸν νὰ καταστοῦν καὶ ὑποκείμενα παθῶν, ἐκδικήσεων, ἀδυναμιῶν, αἱ ὁποῖαι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμφιλοχωρήσουν. Αἱ ἀδυναμίαι αὐταὶ θὰ στραφοῦν, κυρίως, ἐναντίον τῶν ἐκλεγέντων καὶ συνεπῶς, ἡ κρίσις καὶ ἡ ἐπιλογὴ αὐτῶν δὲν θὰ εἶναι ἀδιάβλητος. Νομίζω, συνεπῶς, ἐάν, ἐπαναλαμβάνω, τὸ Σῶμα πιστεύῃ καὶ δέχεται, ὅτι θέλει νὰ προφυλάξῃ τὸ Σῶμα ἀπὸ τυχὸν συναλλαγήν, ὅτι θὰ πρέπει νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία αὐτή.

§81Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐγώ, ὑποθέτω, ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ εἶναι ὁμόφωνος.

§82ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Βεβαίως, βεβαίως.

§83Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπουργ. Ἐσωτερικῶν). Καὶ τελευταῖον, ἀπομένει τὸ θέμα τῆς τροπολογίας περὶ φανερᾶς ψηφοφορίας. Ὅπως γνωρίζετε, ὑπάρχει μία ἀρχὴ εἰς τὸν Κώδικα, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ψηφοφορία εἶναι μυστική, ὄχι μόνον διὰ τὴν ἀνάδειξιν τοῦ Δημάρχου, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν ἀνάδειξιν τοῦ Προέδρου τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου καὶ τῆς Δημαρχιακῆς Ἐπιτροπῆς. Συνεπῶς, θὰ πρέπει νὰ συντρέχουν ὅλως ἰδιάζοντες λόγοι, διὰ νὰ σκεφθῇ τις νὰ ἀνατρέψῃ τὴν ἀρχὴν αὐτήν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν θὰ εἶναι ἀντισυνταγματικόν, διότι τὸ Σύνταγμα, εἰδικῶς διὰ τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς, δὲν ἀξιοῖ μυστικὴν ψηφοφορίαν, ἀλλ’ ἁπλῶς καθολικὴν ψηφοφορίαν. Ἄν, συνεπῶς, τὸ Σῶμα κρίνῃ καὶ ἐπ’ αὐτοῦ, ἴσως θὰ προτείνω καὶ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορίαν, ἐὰν τὸ Σῶμα κρίνῃ, ὅτι ὁ κίνδυνος τῆς συναλλαγῆς φθάνει μέχρι τοιούτου κινδύνου, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ διασπασθῇ καὶ ὁ κανὼν αὐτός, ἐγὼ θὰ προσχωρήσω εἰς τὴν ἄποψιν αὐτήν. Αὐτὰ εἶναι τὰ κύρια σημεῖα ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ πρόκειται νὰ γίνουν δεκταὶ τροπολογίαι. Πολλαὶ ἄλλαι τροπολογίαι ὑποβληθησόμεναι δὲν θὰ γίνουν δεκταὶ κύριοι συνάδελφοι.

§84Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μίαν διασάφησιν, ὡς πρὸς τὴν πολυσταυρίαν. Εἴπατε, ὅτι θὰ ἐπιτρέψητε δύο σταυρούς. Ἕνα διὰ τὸν Δήμαρχον καὶ ἕνα διὰ τὸν Σύμβουλον. Διὰ τὸν ὑποτιθέμενον ὅμως Δήμαρχον, διότι δήμαρχος δὲν θὰ ἀναγράφεται. Δὲν ἔχομεν ὑπ’ ὄψει μας τὸ κείμενον τῆς τροπολογίας αὐτῆς. Θὰ παρακαλέσω νὰ γίνῃ ἡ τροπολογία κατὰ τοιοῦτον τρόπον διατυπωμένη, ὥστε ὑποχρεωτικῶς, ὁ ἕνας σταυρὸς νὰ εἶναι διὰ τὸν Δήμαρχον. Ὅταν λέγωμεν δύο σταυρούς, ἕνα διὰ τὸν Δήμαρχον καὶ ἕνα διὰ τὸν Σύμβουλον, δὲν ἔχομεν προκαθωρισμένον, ποῖος θὰ εἶναι ὁ Δήμαρχος.

§85Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Οἱ δύο σταυροὶ θὰ εἶναι διὰ δύο συμβούλους.

§86Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἀποβλέπετε, πραγματικῶς, ὅτι ὁ ἕνας σταυρὸς πρέπει νὰ εἶναι διὰ τὸν Δήμαρχον καὶ δέχεσθε ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον οἱ Σύμβουλοι θέλουν ὡς δήμαρχον, νὰ εἶναι ὁ πρῶτος, πρέπει τοῦτο νὰ διατυπωθῇ.

§87Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπουργ. Ἐσωτερικῶν). Αὐτὸ εἶναι σπάσιμον τοῦ νομοθετήματος. Ἐγὼ ἐχρησιμοποίησα μίαν γενικὴν ἔκφρασιν Εἶπον διὰ τὸν Δήμαρχον, οὐσιαστικῶς. Εἰς τὴν πρᾶξιν, θὰ δοθοῦν δύο σταυροὶ ὑπὲρ δύο συμβούλων.

§88Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τάξει.

§89Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ ἔγινε συζήτησις περὶ σταυρῶν, εἰς τὸ νομοσχέδιον πῶς θὰ ὁμιλήσετε διὰ τοὺς σταυρούς; Ὡμιλήσατε περὶ τροπολογίας διὰ τοὺς σταυρούς, ἀλλ’ εἰς τὸ κείμενον τοῦ νομοσχεδίου δὲν γίνεται συζήτησις περὶ σταυρῶν. Συνεπῶς, εἰς ποίαν περίπτωσιν θὰ ὁμιλήσωμεν διὰ τοὺς σταυρούς;

§90Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπουργ. Ἐσωτερικῶν). Θὰ φέρω εἰδικὴν τροπολογίαν, ἐπὶ τῆς ὁποίας θὰ συζητήσωμεν, μετὰ τὸ πέρας τοῦ νομοσχεδίου.

§91Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡμιλήσατε ἐπὶ τῆς τροπολογίας. Ἠμποροῦμεν νὰ λάβωμεν τὸν λόγον τώρα;

§92Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, ἀδιαφόρως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν δημοτικῶν συμβούλων, θὰ τίθενται δύο σταυροί;

§93Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπουργ. Ἐσωτερικῶν). Δύο δι’ ὅλους.

§94Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ἄδικον.

§95Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπουργ. Ἐσωτερικῶν). Νομίζω, ὅτι ὁ ἐκλογεὺς εἰς τοὺς μεγάλους δήμους δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζῃ ὅλα τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα θὰ πρέπει νὰ προτιμήσῃ. Θὰ γνωρίζῃ 2, 3, 4 πρόσωπα καὶ ἐξ αὐτῶν θὰ προτιμήσῃ τὰ δύο, θὰ προτιμήσῃ δύο συμβούλους.

§96Ι. ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν σταυρῶν, καὶ ἐγὼ νομίζω, ὅτι θὰ ἠμποροῦσε νὰ γίνῃ μία διάκρισις διὰ τοὺς μεγάλους δήμους. Δηλαδή, ἂν εἶναι 20–30 σύμβουλοι νὰ ἔχωμεν 3 σταυροὺς καὶ ἀπὸ 30 καὶ ἐπάνω νὰ εἶναι 4 σταυροί.

§97Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἀναφέρεται αὐτὸ εἰς τὸ ἄρθρον 57 τοῦ Κώδικος, τὸ ὁποῖον θίγεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου. Θὰ παρακαλέσω ἡ συζήτησις διὰ τοὺς σταυροὺς νὰ γίνῃ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἄρθρου 5.

§98Ι. ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡμεῖς ἐζητήσαμεν τὴν διαγραφὴν καὶ τοῦ ἄρθρου 2. Ἐν πάσῃ, ὅμως, περιπτώσει, ἐὰν ἡ πλειοψηφία ἐπιμείνῃ εἰς τὴν διατήρησίν του, ἔχομεν νὰ παρατηρήσωμεν τὰ ἑξῆς: Κατὰ τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν ἐθίξαμεν τὸ θέμα τοῦ πιστοποιητικοῦ τῆς ποινικῆς καταστάσεως, τὸ ὁποῖον διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν ἄρθρου, ζητεῖται ὅπως προσαρτᾶται εἰς τὴν δήλωσιν ἑκάστου τῶν ὑποψηφίων. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐδήλωσεν, ὅτι τὸ θέμα θὰ τὸ μελετήσῃ καὶ θὰ ἔλθῃ ἐκ νέου πρὸς συζήτησιν. Ἐπιθυμῶ νὰ ἐπαναλάβω τὴν παράκλησίν μου, ὅπως τοὐλάχιστον εἰς τὰς προσεχεῖς δημοτικὰς ἐκλογάς, μὴ ἐφαρμοσθῇ ἡ διάταξις περὶ τοῦ πιστοποιητικοῦ ποινικῆς καταστάσεως, διότι καὶ ὁ χρόνος δὲν εἶναι ἐπαρκὴς ἀλλὰ καὶ πολλὰ ἀρχεῖα ἔχουν καταστραφῆ. Ὡς πρὸς τὸ θέμα τοῦ παραβόλου, ἐπειδὴ πολλάκις πρόκειται περὶ μικρῶν Δήμων, περὶ μικροτέρων καὶ ἀπὸ Κοινότητας, προτείνω ὅπως προκειμένου περὶ Δήμων ἐχόντων ἀριθμὸν κατοίκων κάτω τῶν 10.000, τὸ παράβολον νὰ εἶναι κάτω τῶν 100 δραχμῶν.

§99Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπουργ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρεκάλουν νὰ τεθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ ἀντικατάστασις τῆς παραγρ. 1 τοῦ ἄρθρου 2, ἡ ὁποία διατυποῦται ὡς ἑξῆς: «...... (ἀναγινώσκει) ......» Αὐτὴ εἶναι ἡ παράγραφος 1 τοῦ ἄρθρου 2 ὡς ἀντικαθίσταται. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ σημεῖα, τὰ ὁποῖα ἔθιξεν ὁ κ. Εὐαγγελίδης, ἔχω νὰ παρατηρήσω τὰ ἑξῆς: Ἔθιξε πρῶτον ὁ κ. συνάδελφος τὸ θέμα τῶν πιστοποιητικῶν. Ἀπὸ τοῦ βήματος ἀνέφερον τοὺς εἰδικοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι ὑπηγόρευσαν τὴν διάταξιν, καὶ ἐν συνεχείᾳ ὅταν ἦλθε τὸ θέμα, εἶπον, ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον ὁ μεγάλος ἀριθμὸς τῶν πιστοποιητικῶν, τὰ ὁποῖα θὰ ζητηθοῦν νὰ δημιουργήσουν μίαν δυσχέρειαν, ἰδίως διὰ τὰς Κοινότητας. Νομίζω λοιπόν, ὅτι θὰ πρέπει νὰ διατηρηθῇ τὸ πιστοποιητικὸν διὰ τοὺς Δήμους, διότι, νομίζω, ὅτι νὰ ἐκλέγεται Δήμαρχος πρόσωπον ἐστερημένον τῶν πολιτικῶν του δικαιωμάτων ἀποτελεῖ πρόκλησιν. Παρακαλῶ συνεπῶς, νὰ διατηρηθῇ διὰ τοὺς Δήμους. Προκειμένου δὲ περὶ Κοινοτήτων, νὰ διατηρηθῇ μέν, ἀλλὰ νὰ ἐφαρμοσθῇ ἀπὸ τὰς μεταπροσεχεῖς ἐκλογάς. Συνεπῶς οὕτω, θὰ πρόκειται περὶ 2–3 χιλιάδων πιστοποιητικῶν, τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκδοθοῦν ἐντὸς ἑβδομάδος. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ δεύτερον θέμα τοῦ παραβόλου, δὲν νομίζω, ὅτι τὸ ὕψος εἶναι τοιοῦτον ὥστε νὰ εἶναι ἀναγκαία ἡ μείωσίς του. Ἐν πάσῃ ὅμως περιπτώσει δηλῶ ἀδυναμίαν νὰ τὸ ἀποδεχθῶ, διότι πρόκειται περὶ μειώσεως τῶν ἐσόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ πρέπει νὰ ἔχω ἔκθεσιν τοῦ Γεν. Λογιστηρίου.

§100Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Διὰ τῶν τροπολογιῶν τοῦ κ. ὑπουργοῦ νομίζω, ὅτι ἐβελτιώθη σημαντικῶς ἡ διάταξις καὶ συνεπῶς δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τί.

§101Ν. ΕΞΑΡΧΟΣ. Ἐπειδὴ κατὰ τὸ παρελθὸν ἐγεννήθησαν ζητήματα ἐὰν ὁ ὑποψήφιος Δήμαρχος ἦτο κάτοικος ἢ μὴ τοῦ Δήμου, παρακαλῶ νὰ προστεθῇ διάταξις καθ’ ἣν ὁ ὑποψήφιος Δήμαρχος θὰ πρέπει νὰ εἶναι μόνιμος κάτοικος τοῦ Δήμου. Παρακαλῶ ἐπίσης ὅπως διὰ τοὺς κάτω τῶν 5.000 κατοίκων Δήμους, τὸ παράβολον μειωθῇ εἰς 100 δρχ.

§102Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Παρακαλῶ ὅπως διατυπωθῇ σαφὴς τροπολογία, διότι καὶ ἐγὼ εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἀπόψεως, ὅτι ὁ Δήμαρχος μιᾶς πόλεως πρέπει νὰ εἶναι κάτοικος αὐτῆς, ἀλλὰ δὲν θὰ πρέπει νὰ παραγνωρισθῇ τὸ θέμα τῆς ἐπαγγελματικῆς κατοικίας.

§103Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπὶ τῶν πιστοποιητικῶν θὰ παρεκάλουν διὰ τὰς Κοινότητας διὰ νὰ μὴ δημιουργηθοῦν ἀνωμαλίαι, νὰ ὑποχρεωθοῦν οἱ ὑποψήφιοι εἰς τὴν ὑποβολὴν δηλώσεως ὑπευθύνου, ἀντὶ τῆς προσαγωγῆς πιστοποιητικοῦ.

§104Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ὄχι.

§105Σ. ΠΕΡΤΣΙΝΙΔΗΣ. Παρακαλῶ νὰ ληφθῇ μέριμνα διὰ τὴν ἔκδοσιν πιστοποιητικῶν δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς μακρυνὰς ἀποστάσεις.

§106Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Δύνανται νὰ τὰ λάβουν ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης.

§107Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΔΗΣ. Παρακαλῶ ὅπως εἰς τὸ ἄρθρον 2 ἐδάφ. 3, προστεθῇ § 4 ἔχουσα ὡς ἑξῆς: «...... ............. (ἀναγινώσκει).............».

§108Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Εἴπομεν νὰ διατυπωθῇ τροπολογία, διότι εἶναι παρακεκινδυνευμένη ἡ διατύπωσίς της προχείρως, διότι φαντάζεσθε τί θὰ γίνῃ ἐὰν εἰς τὰς παραμονὰς ἐκλογῶν ζητήσετε πιστοποιητικὸν ἀπὸ τὸν ἀντίπαλόν σας καὶ σᾶς τὸ ἀρνηθῇ. Πρέπει νὰ εὑρεθῇ ἀδιάβλητος τρόπος ἐκδόσεως τῶν πιστοποιητικῶν.

§109Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΔΗΣ. Νὰ τὰ ἐκδίδῃ ὁ ἀστυνομικὸς σταθμάρχης.

§110Δ. ΚΑΡΑΚΟΥΛΟΥΞΗΣ. Παρακαλῶ, ὅπως ὁ κ. ὑπουργὸς μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἄποψιν τῆς προσκομίσεως τοῦ πιστοποιητικοῦ ποινικοῦ μητρώου.

§111Θ. ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Ὅσοι ἔφυγαν ἀπὸ τὰς περιφερείας των ἀπὸ τοῦ 1940, δὲν θὰ πρέπει νὰ δύνανται νὰ θέτουν ὑποψηφιότητα.

§112Ν. ΛΑΜΠΡΙΝΑΚΟΣ. Κύριε ὑπουργέ, μὲ τοὺς βομβαρδισμοὺς τοῦ Πειραιῶς πολλοὶ κάτοικοι αὐτοῦ ἐγκατεστάθησαν εἰς τὰς Ἀθήνας. Δὲν νομίζω, ὅτι ἐξ αὐτοῦ τοῦ λόγου πρέπει νὰ ἀποκλεισθοῦν σήμερον ἀπὸ τοῦ νὰ εἶναι ὑποψήφιοι εἰς τὸν Πειραιᾶ. Θὰ πρέπει νὰ γίνῃ μία ἐξαίρεσις διὰ τὴν περίπτωσιν αὐτήν.

§113Κ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπιμένομεν ἐπὶ τοῦ θέματος τῶν πιστοποιητικῶν ποινικοῦ μητρώου. Εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐκδοθοῦν καὶ διὰ τοὺς ὑποψηφίους τῶν πόλεων τοιαῦτα πιστοποιητικὰ ἐφόσον οἱ ὑποψήφιοι θὰ ἔχουν γεννηθῆ εἰς περιοχὰς πολὺ ἀπομεμακρυσμένας. Δὲν εἶναι δυνατὸν π. χ. ὑποψήφιος δημοτικὸς σύμβουλος Ἀθηνῶν νὰ βγάλῃ πιστοποιητικὸν ἐντὸς ταχυτάτης προθεσμίας ἀπὸ τὴν Καστανιὰ τῆς Θεσσαλίας. Δι’ αὐτὸ ἔχω προτείνει σχετικὴν τροπολογίαν.

§114Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπουργ. Ἐσωτ.). Ἀπήντησα ἐπ’ αὐτοῦ ὅτι θὰ περιορισθῇ μόνον διὰ τοὺς Δήμους, εἰς δὲ τὰς Κοινότητας θὰ ἐφαρμοσθῇ ἀπὸ τὰς μεταπροσεχεῖς ἐκλογάς.

§115Κ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ. Νὰ ἀπαιτῆται δι’ ὅλους τοὺς ὑποψηφίους ὑπεύθυνος δήλωσις, ὅτι δὲν ὑπόκεινται εἰς τὰς στερήσεις τοῦ Κώδικος.

§116Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ὄχι.

§117Κ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ. Ἐπίσης, ὡς πρὸς τὸ θέμα τῆς κατοικίας, νομίζω, ὅτι διὰ τὴν περιφέρειαν τῆς τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης πρέπει νὰ ὑπάρξῃ μία ἑνότης.

§118Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς κατοικίας παρεκάλεσα νὰ διατυπωθῇ ἡ τροπολογία, ὥστε πρὸ τοῦ πέρατος τῆς συνεδριάσεως νὰ ξεκαθαρισθῇ τὸ θέμα.

§119Δ. ΠΑΙΝΕΖΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, ἀπὸ τὴν πεῖράν μου εἰς τοὺς Δήμους, γνωρίζω τί χρειάζεται διὰ νὰ ἐκδοθῇ ἓν πιστοποιητικὸν ποινικῆς καταστάσεως. Τὸ πρῶτον ζητεῖται ἤδη διὰ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου ἡ ἔκδοσις τοιούτου πιστοποιητικοῦ καὶ ἡ ἀνωμαλία ποὺ θὰ προκύψῃ θὰ εἶναι τεραστία. Ἄν δηλώσετε ὅτι ἀναλαμβάνετε τὴν εὐθύνην τῆς ἀναβολῆς τῶν ἐκλογῶν, τότε ἂς γίνῃ δεκτὸν τὸ ἄρθρον.

§120Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ἀπήντησα εἰς αὐτό, κ. συνάδελφε.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ὡς διετυπώθη ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ;

§122ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 2 ἐγένετο δεκτὸν ὡς διετυπώθη ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ. (Ἀκολούθως, γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3). Ἄρθρον 4.

§124Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὸ ἄρθρον 4 προστίθεται ἐδάφιον, ἔχον οὕτω: «Δύνανται ὅμως οἱ ὑποψήφιοι ...... (ἀναγινώσκει) ......».

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4 μὲ τὴν προσθήκην τοῦ κ. ὑπουργοῦ;

§126ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 4 ἐγένετο δεκτὸν μὲ τὴν προσθήκην τοῦ κ. ὑπουργοῦ. (Ἀκολούθως, γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5 ὡς ἔχει). (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Βʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Ι. Κοντοβράκης). Ἄρθρον 6. Ὁ κ. Δ. Κωστῆς ἔχει τὸν λόγον.

§128Δ. ΚΩΣΤΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, εἰς τὸ ἄρθρον 6 προβλέπεται ὁ τρόπος τῆς ἐκλογῆς τοῦ Δημάρχου καὶ τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος. Καὶ ὡς πρὸς μὲν τὸν τρόπον τῆς ἐκλογῆς. Διὰ νὰ εἶμαι σαφέστερος, θὰ σᾶς φέρω ἓν παράδειγμα ὡς εἶπον καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου. Ἀνέπτυξα ὅμως τότε τὰ ἐμπόδια, τὰ ὁποῖα θὰ παρουσιασθοῦν εἰς τὰς Κοινότητας ἐκ τοῦ τρόπου αὐτοῦ τῆς ἐκλογῆς. Διὰ νὰ εἶμαι σαφέστερος, θὰ σᾶς φέρω ἓν παράδειγμα. Ἐπὶ 7 συμβούλων θὰ ἐκλεγοῦν οἱ 4 τῆς πλειοψηφίας καὶ οἱ 3 τῆς μειοψηφίας. Ἡ διοίκησις τῆς Κοινότητος θὰ καταστῇ τότε λίαν δυσχερής, διότι ἡ ἀντιπολίτευσις θὰ εἶναι ἰσχυροτάτη. Ἕκαστος σύμβουλος θὰ δύναται νὰ ἐκβιάζῃ τὸν Πρόεδρον. Θὰ τοῦ λέγῃ: «Ἢ μοῦ τὸ κάνεις αὐτὸ ἢ σὲ καταψηφίζω», διότι κανένα σχεδὸν Συμβούλιον δὲν θὰ πλειοψηφῇ κατ’ ἀναλογίαν τῆς διοικήσεως. Κατὰ κανόνα θὰ προκύψῃ αὐτὸς ὁ πλειοψηφῶν συνδυασμὸς νὰ ἔχῃ μόνον ἕνα σύμβουλον περισσότερον ἢ ὀλιγώτερον. Πέραν τούτου θὰ συμβῇ καὶ κάτι ἄλλο: Ἐκ τῆς πείρας μου γνωρίζω, ὅτι εἰς αὐτοῦ τοῦ τύπου τὶς ἐκλογὲς γίνονται διάφοροι συνδυασμοί, διάφορα μπλόκ. Ὁ σύμβουλος ὁ ἀναπληρωματικός, ὁ ὁποῖος θὰ φέρῃ βαρέως τὴν ἀποτυχίαν του, θὰ τὴν ἀποδώσῃ εἰς τοὺς ἐκλεγέντας συμβούλους, ὅτι τὸν ἐγέλασαν π. χ. εἰς τοὺς σταυροὺς καὶ ἔτσι ἀπέτυχε. Ὅταν θὰ ἔλθῃ, λοιπόν, ἡ ὥρα τῆς ἐκλογῆς τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος, ἐν βρασμῷ σχεδὸν ψυχῆς διατελῶν, θὰ ψηφίζῃ τὸν ἀντίθετον καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δὲν θὰ ἐπιτύχωμεν τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ γίνεται Πρόεδρος τῆς Κοινότητος ἐκεῖνος ἀκριβῶς, τὸν ὁποῖον δὲν ἐψήφισεν ἡ Κοινότης. Ἐντοπίζω, λοιπόν, τὸ ζήτημα εἰς τὰς Κοινότητας καὶ ἐπανέρχομαι εἰς τὸ ὅτι θὰ πρέπει νὰ διατηρηθῇ τὸ παλαιὸν σύστημα, τὸ πλειοψηφικόν, τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς.

§129Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Δὲν δέχομαι δύο μορφὰς ἐκλογῆς.

§130Δ. ΚΩΣΤΗΣ. Ἀφοῦ δὲν δέχεσθε τὸ πρῶτον, δὲν δέχεσθε τοὐλάχιστον τὸ δεύτερον, τῶν ἀναπληρωματικῶν, νὰ τοὺς μειώσετε εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐκλεγησομένων καὶ νὰ μὴ ψηφίζουν οἱ ἀναπληρωματικοί;

§131Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Αὐτό, εἶπον τὸ ἐδέχθην καὶ θὰ τεθῇ.

§132Δ. ΚΩΣΤΗΣ. Ἐπίσης, ἤθελα νὰ προτείνω τὸ ἑξῆς: Εἰς τὰς Κοινότητας, εἰς τὰς ὁποίας θὰ προβληθῇ ἕνας μόνον —καὶ ἐκεῖνος ἐλλιπὴς— συνδυασμός, νὰ γίνεται δεκτός. Ἡ ἄρνησίς σας κ. ὑπουργέ, εἰς τὸ θέμα τῆς ἐκλογῆς τῶν Προέδρων Κοινοτήτων νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ εἶναι τόσον ἐπίμονος, διότι οὐσιαστικῶς εἰς τὰς Κοινότητας, εἰς τὰς ὁποίας θὰ ὑπάρξῃ ἀντίθετος πολιτική, θὰ παύσῃ νὰ ὑφίσταται διοίκησις. Τοὐλάχιστον δώσατε μίαν πριμοδότησιν εἰς τὸν πλειοψηφοῦντα συνδυασμόν, ἄλλως δὲν θὰ ἔχετε διοίκησιν εἰς τὰς Κοινότητας. Δὲν θὰ ἠμποροῦν νὰ πάρουν ἀποφάσεις ἐξ ἀντιδράσεως πρὸς τὸν ἑκάστοτε Πρόεδρον, διότι θὰ εἶναι ὄργανον τοῦ ἑκάστοτε συμβούλου. Ἐπιμένω εἰς τὴν τροπολογίαν αὐτήν, εἰδικῶς διὰ τὰς Κοινότητας.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Κύρκος ἔχει τὸν λόγον.

§134Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, μὲ τὸ ἄρθρον 6 εἰσάγεται πράγματι μία σοβαρὰ καινοτομία εἰς τὴν ἀνάδειξιν τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν συμβούλων. Εἰσάγεται ἡ ἀναλογική. Κανεὶς περισσότερον ἀπὸ ἡμᾶς καὶ ὡς κόμμα καὶ ὡς ἐπὶ μέρους πολιτευτὴς δὲν θὰ ἦτο διατεθειμένος νὰ χειροκροτήσῃ τὴν μεταρρύθμισιν αὐτήν, διότι ἀνέκαθεν ὑπεστηρίξαμεν τὴν καθιέρωσιν τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς καὶ θὰ δικαιούμεθα πράγματι νὰ συναγάγωμεν βλέποντες τὴν εἰσαγωγὴν τῆς μεταρρυθμίσεως αὐτῆς εἰς τὸν νόμον περὶ ἐκλογῆς δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχόντων, ὅτι ἀνάλογος στροφὴ θὰ εἶχεν ἐπέλθει εἰς τὰς σκέψεις τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ ἀναλογικοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος καὶ διὰ τὰς βουλευτικὰς ἐκλογάς, καὶ θὰ δικαιούμεθα νὰ πιστεύωμεν, ὅτι ἤχθη ἐπιτέλους καὶ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸ νὰ κατανοήσῃ τὴν ἀνάγκην τῆς εἰσαγωγῆς τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς, καὶ προκειμένου περὶ τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν. Ἀλλὰ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Φλωρίνης ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν μᾶς ἀφῆκε νὰ δοκιμάσωμεν τὴν χαρὰν οὔτε κἂν τῆς πλάνης αὐτῆς, διότι ἔσπευσεν ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς νὰ δηλώσῃ, ὅτι εἶναι ριζικὴ ἡ ἀντίθεσις τῆς Κυβερνήσεως προκειμένου περὶ τῆς εἰσαγωγῆς τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς ὡς ἐκλογικοῦ νόμου. Ἐπεκαλέσθη ὁ κ. ὑπουργὸς διαφόρους λόγους, οἱ ὁποῖοι θὰ ὑπεστήριζον τὴν ἄποψιν τῆς Κυβ)σεως ἐναντίον τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς. Δὲν πρόκειται βέβαια αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ κάμω συζήτησιν περὶ τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς ὡς ἐκλογικοῦ συστήματος. Τοῦτο μόνον θὰ ἤθελον νὰ παρατηρήσω εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι οἱ λόγοι, τοὺς ὁποίους ἐπεκαλέσθη δὲν εἶναι βάσιμοι καὶ ὅτι ἡ ἑλληνικὴ πρᾶξις ἀφ’ ἧς τὸ 1926 εἰσήχθη τὸ πρῶτον ἡ ἀναλογική, ἡ ἑλληνικὴ πρᾶξις μαρτυρεῖ περὶ τοῦ ὅτι ὅλοι ἀνεξαιρέτως οἱ λόγοι, τοὺς ὁποίους ἐπεκαλέσθη δὲν εἶναι βάσιμοι, δὲν εἶναι δὲ ἐκεῖνος πρῶτος, ὁ ὁποῖος ἐπεκαλέσθη τοὺς λόγους αὐτούς. Πολλοὶ πρὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπεκαλοῦντο τοὺς ἰδίους λόγους διὰ νὰ δημιουργηθῇ ἕνα εἶδος μύθου περὶ τὰ μειονεκτήματα, τὰ ὁποῖα τἄχα ἐμφανίζει ἡ ἀναλογικὴ καὶ τὰ πλεονεκτήματα, τὰ ὁποῖα τἄχα ἐμφανίζει τὸ πλειοψηφικόν, καὶ νὰ δημιουργηθῇ ἕνας μῦθος, ὁ ὁποῖος ἐπέτρεψε τὴν πλάνην καὶ εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ὑποστηρίξῃ.....

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ τώρα συζητοῦμεν περὶ τοῦ ἄρθρου 6 δὲν νομίζω, ὅτι εἶσθε ἐντὸς τοῦ θέματος. Παρακαλῶ περιορισθῆτε εἰς τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 6, διότι δὲν ὁμιλῶμεν περὶ βουλευτικῶν ἐκλογῶν.

§136Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Περὶ τοῦ ἄρθρου 6 συζητῶ καὶ ἐγώ. Προκειμένου, κ. Πρόεδρε, νὰ θεμελιώσω τὴν ἐπιχειρηματολογίαν μου ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 6 δὲν νομίζω, ὅτι εἶσθε ἁρμόδιος νὰ μοῦ εἴπητε ποῖον ἐπιχείρημα πρέπει νὰ ἐπικαλεσθῶ, καὶ ποῖον νὰ παραλείψω. Εἶπον, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ κάμω συζήτησιν περὶ τῆς ἀναλογικῆς ὡς ἐκλογικοῦ συστήματος, ἀλλὰ ἐπειδὴ ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπεκαλέσθη ὡρισμένους λόγους διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὴν πλήρη Κυβερνητικὴν ἀντίθεσιν ἐν σχέσει πρὸς τὴν ἁπλῆν ἀναλογικὴν εἶπον, ὅτι αὐτοὶ οἱ λόγοι δὲν εἶναι βάσιμοι. Τούτου δὲ οὕτως ἔχοντος, καὶ ἰδοὺ ὁ σύνδεσμος, κ. Πρόεδρε, μὲ τὸ ἄρθρον 6, τούτου δὲ οὕτως ἔχοντος δικαιοῦμαι νὰ διερωτηθῶ διὰ ποῖον λόγον ἐνῷ ἡ ἀναλογικὴ κατὰ τὴν Κυβέρνησιν περιέχει ὅλα αὐτὰ τὰ μειονεκτήματα περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, διὰ ποῖον λόγον ἡ ἀναλογικὴ προκειμένου περὶ τῆς ἀναδείξεως τῶν δημοτικῶν ἀρχόντων, τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν συμβούλων, μετατρέπεται εἰς ἕνα ἰδεῶδες ἐκλογικὸν σύστημα, τόσον μάλιστα ἰδεῶδες, ὥστε νὰ καταλύσωμεν τὴν παγίαν τάξιν, ἡ ὁποία ὑπῆρχεν ἐν Ἑλλάδι καὶ ἡ ὁποία ἴσχυεν ἐν Ἑλλάδι προκειμένου περὶ τῆς ἀναδείξεως τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχόντων καὶ νὰ εἰσαγάγωμεν τὴν ἀναλογικὴν ἐκλογὴν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν συμβούλων. Τί συνέβη εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν; Ἐν ὕπνῳ εἶδεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὥστε ἀπὸ τῆς μιᾶς στιγμῆς εἰς τὴν ἄλλην νὰ ἀντιληφθῇ ὅλα αὐτὰ τὰ πελώρια πλεονεκτήματα, τὰ ὁποῖα θὰ εἶχεν ἡ ἀναλογικὴ ἐφαρμοζομένη εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν συμβούλων; Δὲν νομίζω, κ. συνάδελφοι, ὅτι πρόκειται περὶ τοιούτου τινός. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠρνήθη, ὅτι εἰς τὴν ὑποβολὴν ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς τοῦ παρόντος νομοσχεδίου ἤχθη ἐκ πολλῶν καὶ ποικίλων λόγων μεταξὺ τῶν ὁποίων ἀνέφερε καὶ ἕνα τῆς ἐθνικῆς σκοπιμότητος. Καὶ τὴν μὲν ἐθνικὴν σκοπιμότητα ἠρνήθημεν κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου καὶ εἴπομεν, ὅτι εἶναι ἀπαράδεκτος ἡ ἐθνικὴ σκοπιμότης καὶ πρέπει νὰ ἀφίνεται ἐλεύθερος ὁ λαὸς νὰ ἀναδεικνύῃ ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ὁ ἴδιος ἐπιθυμεῖ νὰ ἀναδείξῃ. Ἤδη ὅμως προκύπτει καὶ εἶναι σχετικὸν πρὸς τὸ ἄρθρον 6, ὅτι αὐτὴ ἡ ἐθνικὴ σκοπιμότης, τὴν ὁποίαν ἐπεκαλέσθη ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν εἶναι ἄλλο τι παρὰ ἕνα προπέτασμα διὰ νὰ καλύψῃ ἄλλην σκοπιμότητα, τὴν κομματικὴν σκοπιμότητα. Διότι τοῦτο τὸ οὐσιῶδες ὑπάρχει εἰς τὸ νομοσχέδιον αὐτό, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν, καὶ τοῦ ὁποίου τὸ ἄρθρον 6 τὸ ἀφορῶν τὴν ἐκλογὴν τῶν δημοτικῶν συμβούλων, καὶ τὸ ἄρθρον 7 τὸ ἀφορῶν τὴν ἐκλογὴν τῶν δημάρχων εἶναι συνηρτημένα καὶ ἀποδεικνύουν καὶ τὰ δύο, ὅτι ἐνῷ ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις ἀναλίσκεται εἰς τὸ νὰ ἀποδείξῃ τὴν ἐπιθυμίαν τῆς Κυβερνήσεως νὰ στερήσῃ καὶ τὰς ἐκλογὰς παντὸς κομματικοῦ χαρακτῆρος καὶ ἐπὶ πλέον νὰ ἐξοβελίσῃ τὸν κομματισμὸν ἀπὸ τοὺς δήμους, εἰς τὴν οὐσίαν περὶ τίνος πρόκειται; Εἰς τὴν οὐσίαν πρόκειται περὶ μιᾶς ἐσκεμμένης προσπαθείας τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐπιτύχῃ τὴν ἀλλοίωσιν τῶν δήμων διὰ προσώπων ἀνηκόντων ἢ ἐπηρεαζομένων ἀπὸ αὐτήν, διὰ νὰ ἀποτρέψῃ ἐν πάσῃ περιπτώσει τὴν ἀνάδειξιν τῶν δημάρχων ἐκείνων οἱ ὁποῖοι θὰ ἦσαν οἱ ἐκλεκτοὶ τοῦ λαοῦ. Ἐκ τοῦ λόγου τούτου καὶ μόνον εἰσάγεται ἡ ἀναλογικὴ ἐκλογή. Καὶ βεβαίως, ἡμεῖς πιστοὶ εἰς τὰς ἀρχάς μας καὶ εἰς τὸ ὅτι ἡ ἀναλογικὴ πρέπει νὰ ἀποτελέσῃ τὸ εὐρύτερον ἐκλογικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἰσχύσῃ διὰ τὰς βουλευτικὰς ἐκλογὰς θὰ ψηφίσωμεν τὴν διάταξιν περὶ ἀναλογικῆς ἐκλογῆς τῶν δημοτικῶν συμβούλων, ἀλλὰ θὰ ἠθέλομεν νὰ ἐπιστήσωμεν τὴν προσοχὴν τοῦ Σώματος ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τῆς συζητήσεως τοῦ ἄρθρου 6, ὅπερ θὰ πράξωμεν καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἄρθρου 7, περὶ τῶν ἀληθῶν σκοπῶν εἰς τοὺς ὁποίους ἀπέβλεψεν ἡ Κυβέρνησις καὶ περὶ τῶν ἀληθῶν ἀφετηριῶν ἐκ τῶν ὁποίων ὡρμήθη, διὰ νὰ ὑποβάλῃ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον. Καὶ τώρα θὰ παρεκάλουν τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ προσέξῃ ἰδιαιτέρως τὴν ἑξῆς παρατήρησιν τὴν ὁποίαν ἔχω νὰ κάμω. Προκειμένου περὶ τῆς ἐκλογῆς τῶν δημοτικῶν συμβούλων νομίζω, ὅτι διὰ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ἐξέθεσα προηγουμένως πρέπει νὰ ἰσχύσῃ ἡ ἀναλογική. Νομίζω ὅμως, ἐξ ἀντιθέτου, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἰσχύσῃ ἡ ἀναλογικὴ προκειμένου περὶ τῆς ἀναδείξεως τῶν Κοινοτικῶν συμβούλων. Ἡ ἀναλογική, κ. συνάδελφοι, ὅπως ἐξ ἴσου μὲ ἐμὲ γνωρίζετε, εἶναι σύστημα τὸ ὁποῖον εἶναι συνυφασμένον μὲ τὴν εὐρεῖαν περιφέρειαν. Στενὴ περιφέρεια καὶ ἀναλογικὴ δὲν συμβαδίζουν. Στενωτάτη δὲ περιφέρεια ὅσον θὰ εἶναι ἡ Κοινότης καὶ ἀναλογικὴ νομίζω, ὅτι θὰ ὁδηγήσῃ εἰς ἀντίθετα τῶν ἐπιδιωκομένων, ἀποτελέσματα. Καὶ θὰ σᾶς φέρω καὶ παράδειγμα διὰ νὰ σᾶς ἀποδείξω τὴν βασιμότητα αὐτῶν, τὰ ὁποῖα ὑποστηρίζω. Κατὰ τὸν ἰσχύοντα κώδικα 7.000 κάτοικοι δικαιοῦνται νὰ ἀναδείξουν Κοινοτικὸν συμβούλιον 11μελές. Ἀλλὰ 7.000 κάτοικοι κατὰ τὰ δεδομένα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ἐκ τῶν προηγουμένων ἐκλογικῶν ἀποτελεσμάτων ἀντιστοιχοῦν πρὸς 3.500 ψηφοφόρους. Εἶναι δὲ γνωστὸν ὅτι εἰς οὐδεμίαν ἐκλογήν, εἴτε δημοτικὴν εἴτε βουλευτικήν, προσέρχεται τὸ σύνολον τῶν ψηφοφόρων εἰς τὰς κάλπας. Ὑπάρχει μία ἀποχὴ φυσιολογική, ἡ ὁποία εἶναι ἄλλοτε 15% καὶ ἄλλοτε 20%. Ἐγὼ θὰ ὑπολογίσω ποσοστὸν ἀποχῆς μόνον 10%. Ἐκ τῶν 3.500 ψηφοφόρων λοιπόν, θὰ ψηφίσουν, ἂς ὑποθέσωμεν, 3.000. Ἐπὶ 3.000 ψηφισάντων ἡ βάσις, τὸ ἐκλογικὸν μέτρον, θὰ εὑρεθῇ διὰ τῆς διαιρέσεως τοῦ 3.000 διὰ τοῦ 11+1=12. Ἐκ τῆς διαιρέσεως ταύτης, προκύπτει μία ἐκλογικὴ βάσις, ἡ ὁποία εἶναι 250 ψῆφοι. Διακόσιοι πεντήκοντα λοιπὸν ψηφοφόροι ἐπὶ τῶν 3.000, οἱ ὁποῖοι θὰ ψηφίσουν θὰ ἀναδείξουν ἕνα Κοινοτικὸν σύμβουλον. Ἀλλὰ ὁ Κοινοτικὸς αὐτὸς σύμβουλος θὰ ληφθῇ ἐκ τοῦ ψηφοδελτίου, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ 11+5=16 ὑποψηφίους. Ἑπομένως, ἡ δύναμις τῶν 250 ψηφοφόρων θὰ διαιρεθῇ περίπου διὰ τοῦ 12,25. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ, κ. συνάδελφοι, εἰς μίαν κωμόπολιν 7.000 κατοίκων εἶναι σωστὸν νὰ ἐκλεγῇ ἕνας μὲ 15,20 ἢ 25 σταυροὺς καὶ νὰ παριστάνῃ τὸν δημοτικὸν σύμβουλον καὶ νὰ διαχειρίζεται τὰς ὑποθέσεις τῆς Κοινότητος; Διότι κύριοι αὐτὸ θὰ συμβῇ.

§137Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ 1956, κ. Κύρκο, εἰς τὰς βουλευτικὰς τότε ἐκλογὰς ἴσχυσε τὸ μικτὸν σύστημα ἐκλογῆς βουλευτῶν. Τότε, ἐπειδὴ ὁ κ. Στεφανόπουλος δὲν εἶχε συγκεντρώσει ὡρισμένον ἀριθμὸν ψήφων εἰς τὴν Ἠλείαν ἐξελέγη ὁλόκληρον τὸ ψηφοδέλτιον τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως.

§138Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Σεῖς φταῖτε δι’ αὐτό.

§139Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ἀνεξαρτήτως τοῦ ποῖος φταίει ἢ δὲν φταίει, θὰ σᾶς εἴπω ὅτι σεῖς κατηγορεῖτε, ὅλους ἀνεξαιρέτως τοὺς ἐκλογικοὺς νόμους. Καίτοι δὲν ἴσχυε τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα, ἡ Δημοκρατικὴ Ἕνωσις ἐξέλεξεν ὅλους τοὺς βουλευτὰς της εἰς τὴν Ἠλείαν. Συνεπῶς, θεωρητικῶς ἠμποροῦσε εἰς τὴν Ἠλείαν νὰ ἐκλεγῇ ὁλόκληρος ὁ συνδυασμὸς μὲ ἕνα σταυρόν. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν αὐτὸ θεωρητικῶς καὶ πρακτικῶς εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ εἰς τὰς βουλευτικὰς ἐκλογάς, διατὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ εἰς τὰς Κοινοτικάς;

§140Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἀγαπητὲ κ. συνάδελφε, δὲν ἐπερίμενα τόσον ἰσχυρὰν συνηγορίαν ὑπὲρ τῶν ἀπόψεων τὰς ὁποίας ὑπεστήριξα, τοὐλάχιστον ἀπὸ μέρους σας. Διότι, ὄντως, εἶναι ἰσχυροτάτη ἡ συνηγορία σας ὑπὲρ αὐτῶν τὰ ὁποῖα εἶπον. Διπλοῦν εἶναι τὸ κακὸν ἀπὸ τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον ἐπεκαλέσθητε. Πρῶτον ὅτι ἀπεκλείσθη ἀπὸ τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ὁ ἀξιότιμος κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κοινωνικοῦ Κόμματος ὁ ὁποῖος εἶχε συγκεντρώσει 23–24 χιλιάδας ψήφων. Δεύτερον κακόν, τὸ ὁποῖον ἀνομολογήσατε ὁ ἴδιος....

§141Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσ.). Κύριε Κύρκο, θὰ παρακαλέσω νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸν νομοσχέδιον καὶ εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ ἄρθρου τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν, καὶ ὄχι εἰς τὸ σύστημα τῆς ἐκλογῆς βουλευτῶν, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ σᾶς ἀπαντήσω καὶ θὰ σᾶς ἀποδείξω, ὅτι ἔρχεσθε εἰς ἀσυνέπειαν, πρὸς ὅσα κατὰ τὸ παρελθὸν ὑποστηρίζατε. Παρ’ ὅλον ὅτι ἠσθάνθην ἱκανοποίησιν, ἀπὸ τὴν λύσιν τὴν ὁποίαν εἴχατε λάβει προχθὲς καὶ ἠθελήσατε νὰ τὴν ἐπαναλάβετε, ὁμιλεῖτε ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου μὲ τὰ αὐτὰ ἐπιχειρήματα, ἀλλὰ κάμνετε μίαν παρέκκλισιν. Μεταβάλλετε δηλαδὴ εἰς τρίμορφον τὸ σύστημα τῶν ἐκλογῶν. Διότι προτείνετε ἄλλοτε πλειοψηφικόν, ἄλλοτε ἀναλογικὸν καὶ ἄλλοτε ἄλλο. Ἐπειδή, λοιπόν, ἔχετε τὴν πεποίθησιν, ὅτι εἰς τὰς μικρὰς Κοινότητας ἐνδεχομένως τὸ Κόμμα σας, δὲν θὰ συγκεντρώνῃ τὸν ἀπαιτούμενον ἀριθμὸν σταυρῶν, προσπαθεῖτε νὰ ὑποστηρίξετε, ὅτι εἶναι ἰδανικὴ ἡ κατάτμησις τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος εἰς τρία διάφορα ἐκλογικὰ συστήματα.

§142Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Κύριε ὑπουργέ, πρῶτον μοὶ ἀπεδώσατε, ὅτι θέλω νὰ ὑποστηρίξω, ἓν εἶδος τρισυποστάτου ἐκλογικοῦ συστήματος....

§143Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἀπολύτως τρισυποστάτου...

§144Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Δὲν θὰ ἐδίσταζα νὰ ὑποστηρίξω, ὄχι ἅπαξ ἀλλὰ καὶ εἰκοσάκις καὶ τρισυπόστατον ἐκλογικὸν σύστημα, ἐφ’ ὅσον θὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰ γενικώτερα συμφέροντα καὶ ἐφ’ ὅσον ἐγὼ θὰ ἠλαυνόμην ἐξ ἀγαθῶν ἐλατηρίων. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει ἐν προκειμένῳ εἶναι ἡ ὕπαρξις, ἢ μὴ ὕπαρξις ἰδιοτελείας εἰς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὑποστηρίζει τις καὶ δὲν νομίζω, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ συνάδελφος ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὁ ὁποῖος νὰ μοῦ ἀποδώσῃ ἰδιοτέλειαν ὑποστηρίζοντος βάσει μαθηματικῶν ὑπολογισμῶν, ὅτι διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου καὶ διὰ τῆς καθιερώσεως τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν Κοινοτικῶν συμβούλων θὰ παρουσιασθῇ αὐτὸ τὸ φαινόμενον, τὸ ὁποῖον ὑπεστήριξα προηγουμένως. Καὶ ἦλθεν ὁ κ. Ράλλης νὰ φέρῃ τὸ παράδειγμα τῶν προηγουμένων βουλευτικῶν ἐκλογῶν καὶ νὰ εἴπῃ, ἐφ’ ὅσον βουλευτὴς ἦτο δυνατὸν νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν αἴθουσαν καὶ μὲ μηδὲν σταυρούς, τότε πῶς θέλετε νὰ ἀποκλείσετε τὸν Κοινοτικὸν σύμβουλον, ὁ ὁποῖος θὰ πάρῃ 15 σταυρούς; Σεῖς, κύριε Ὑπουργέ, θὰ ἔχετε τὴν εὐθύνην τοῦ νομοσχεδίου. Ἡ τιμή, ἐξ ὅσων θὰ ἀποδώσῃ τὸ νομοσχέδιόν σας θὰ ἀνήκει εἰς σᾶς, ἀλλὰ καὶ ἡ εὐθύνη τῶν ἐλαττωμάτων ἢ τῶν μειονεκτημάτων, τὰ ὁποῖα θὰ παρουσιάσῃ κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν του θὰ ἀνήκῃ καὶ πάλιν εἰς σᾶς καὶ τὴν Κυβέρνησίν σας. Ἐγὼ καθῆκον ἐκπληρῶ ὑποσημειώνων ποῦ θὰ ὁδηγήσῃ τὸ νομοσχέδιόν σας. Καὶ θὰ ἐπερίμενα ἀπὸ σᾶς νὰ ἀνατρέψετε τοὺς ὑπολογισμούς, τοὺς ὁποίους σᾶς προσεκόμισα καὶ νὰ μοῦ εἰπῆτε, ὅτι ἡ ἀνησυχία μου δὲν ἔχει βάσιν. Σεῖς, ὅμως, δὲν μοῦ εἴπατε αὐτό. Δέχεσθε, ὅτι ὀρθοὶ εἶναι οἱ ὑπολογισμοί μου, ἀλλὰ μὲ κατηγορεῖτε ὅτι...

§145Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ποῖος εἶπεν, ὅτι τοὺς δέχομαι;

§146Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἐπειδὴ δὲν μὲ ἀποκρούετε.

§147Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ὁμιλεῖτε ἐπὶ εἴκοσι λεπτά, κατὰ τὴν διάρκειαν, τῶν ὁποίων ἔχετε ἀναφέρει 100 στοιχεῖα καὶ περιστατικὰ καὶ ἐπιχειρήματα. Ἀπὸ ποῦ βγαίνει αὐτό, τὸ ὁποῖον ὑποστηρίζετε, ἐκ τοῦ ὅτι δὲν ἀπήντησα;

§148Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἰδοὺ διατὶ τὸ ὑπέθεσα, διότι ἐπελήφθητε τῆς συγκεκριμένης ἀπόψεώς μου, ὅτι θὰ ἔπρεπε εἰς τὰς Κοινοτικὰς ἐκλογὰς νὰ μὴ ἰσχύῃ ἡ ἀναλογικὴ καὶ ἐπεχειρήσατε νὰ τὴν ἀποκρούσετε δι’ ὅσων εἴπατε. Ἐκεῖ ἀκριβῶς ἐπερίμενα, ὅτι ἐφ’ ὅσον οἱ ὑπολογισμοὶ τοὺς ὁποίους ἔκαμα θὰ ἦσαν ἐσφαλμένοι, θὰ μοῦ ἐλέγατε, κύριε, λάθος κάμετε εἰς τοὺς ὑπολογισμούς σας.

§149Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Τὶ ἐκ τῶν ὑπολογισμῶν σας σᾶς ἀνησυχεῖ; Εἰδικῶς ἀπὸ ἀπόψεως γνησιότητος;

§150Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Εἶπον σαφῶς, ὅτι εἰς μίαν κωμόπολιν 7 χιλιάδων κατοίκων εἰσαγομένης τῆς ἀναλογικῆς βάσει τῶν δεδομένων τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἡ ἐκλογικὴ βάσις θὰ εἶναι 250 ψῆφοι, ἢ 260, ἢ 240, ἀνάλογα μὲ τὸ ποσοστὸν τῶν μελλόντων νὰ ψηφίσουν. Ἤδη, τὸ γεγονός, ὅτι μὲ 240 ψήφους ἐπὶ 7 χιλιάδων κατοίκων, ἕνας οἱοσδήποτε κατοικῶν εἰς τὴν κωμόπολιν αὐτὴν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ εἶναι Κοινοτικὸς σύμβουλος, ἤδη αὐτὸ εἶναι, κατ’ ἐμέ, ἕνα μειονέκτημα. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ μόνον, διότι αὐτοὶ οἱ 240 ψῆφοι ποὺ θὰ ἀποτελέσουν τὴν βάσιν θὰ κατανεμηθοῦν μεταξὺ 16 προσώπων.

§151ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν εἶναι ἔτσι.

§152Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ ἡ συζήτησις γίνεται —δέχομαι ἀπολύτως— καλοπίστως καὶ ἐπὶ τῇ βάσει μαθηματικῶν ὑπολογισμῶν, παρακαλῶ νὰ μοῦ ἐπιτραπῇ μία διασάφησις. Νομίζω, ὅτι οἱ ὑπολογισμοὶ τοῦ κ. Κύρκου δὲν ἔχουν βάσιν κατὰ τοῦτο: Εἰς τὴν ἁπλῆν ἀναλογικὴν ὁ ἐκλογεύς, εἴτε εἰς βουλευτικὰς ἐκλογάς, εἴτε εἰς ἐκλογὰς ἀρχόντων τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως ψηφίζει συγχρόνως δύο τινά. Εἰς μὲν τὰς βουλευτικὰς ἐκλογὰς τὸ Κόμμα, τὸ ὁποῖον, κατὰ τὴν ἀντίληψίν του πρέπει νὰ κυβερνᾷ τὸν τόπον. Εἰς τὰς ἐκλογὰς τῶν Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν ἀρχόντων τὸ ψηφοδέλτιον ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον ἐμπιστεύεται ὑπὸ τὴν ἡγεσίαν τοῦ Δημάρχου τοῦ ὑποτιθεμένου, τὴν Διοίκησιν τοῦ Δήμου. Αὐτὴ εἶναι ἡ κυρία βάσις τῆς ἐκλογῆς. Ἐντὸς δὲ τοῦ ψηφοδελτίου κάμει τὴν ἐπιλογὴν τῶν προσώπων, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐντελῶς δευτερεῦον. Καὶ πιθανόν, ἐν προκειμένῳ νὰ εὑρεθῇ περίπτωσις, εἷς ἐκ τῶν βουλευτῶν τῶν ὑποψηφίων εἰς τὰς βουλευτικὰς ἐκλογὰς καὶ εἷς κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῶν Δημοτικῶν ἢ Κοινοτικῶν συμβούλων νὰ συγκεντρώσῃ μικρότερον ἀριθμὸν σταυρῶν. Αὐτὸ εἶναι ἐσωτερικὸν θέμα τοῦ ψηφοδελτίου. Δὲν θὰ ἐμφανισθῇ ποτὲ περίπτωσις, κατὰ τὴν ἀνθρωπίνην δυνατὴν πρόβλεψιν, νὰ κατανεμηθοῦν ἐξ ἴσου οἱ ψῆφοι εἰς ὅλους, διότι τοῦτο, κατὰ τὴν ἄποψιν τοῦ κ. Κύρκου, θὰ εἶχε βάσιν ἐὰν ἴσχυε τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα. Σταυρὸς εἶναι ἄλλο, ἡ ἐκλογικὴ δύναμις τοῦ ψηφοδελτίου εἶναι ἄλλο. Ἡ ἐκλογικὴ δύναμις τοῦ ψηφοδελτίου εἶναι ἡ βάσις. Τὰ ἄλλα εἶναι ἐσωτερικὰ τοῦ συνδυασμοῦ. Ἐκεῖ εἶναι ἡ βάσις, καὶ ὄχι εἰς τὴν μαθηματικὴν διαίρεσιν, διότι, περὶ μαθηματικῆς διαιρέσεως δὲν θὰ ὑπάρξῃ ποτὲ περίπτωσις.

§153Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ὁ κ. Κύρκος ἀνέφερε κάτι, τὸ ὁποῖον ἀπὸ μαθηματικῆς ἀπόψεως ἠμπορεῖ νὰ εἶναι καὶ πολὺ χειρότερον, διότι εἶναι δυνατὸν εἰς τὴν ἀναλογικήν, μὲ ἕνα σταυρόν, νὰ συγκεντρωθοῦν ὅλοι οἱ σταυροὶ εἰς μίαν προσωπικότητα. Εἶναι δυνατόν, συνέβη ἄλλωστε εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου, εἰς τὸν Πειραιᾶ, ὅπου συνεκέντρωσε 36 χιλ. σταυροὺς καὶ ὁ ἑπόμενος 500. Ἑπομένως, μαθηματικῶς ἔχει δίκαιον ὁ κ. Κύρκος. Οὐσιαστικῶς δὲν ἔχει, διότι, ὅπως ἀνέπτυξεν ὁ κ. Μπακόπουλος, εἰς τὴν ἀναλογικὴν ψηφίζεται συνδυασμός. Ἡ ψῆφος, τὴν ὁποίαν ἐπῆρε ὁ συνδυασμὸς δικαιώνει τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ λαοῦ πρὸς τὸν συνδυασμόν, ὁ δὲ σταυρὸς ἀξιοποιεῖ τοὺς ὑποψηφίους. Ἐὰν ἑπομένως ἔχωμεν ἕνα συνδυασμόν, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖται ἀπὸ προσωπικότητας ἴσης δημοτικότητος θὰ ἔχωμεν μίαν ἴσην διανομὴν τῶν σταυρῶν. Ἐὰν ἔχωμεν διαφορὰς εἰς τὴν δημοτικότητα τῶν προσώπων, θὰ ἔχωμεν ἄνισον διανομὴν τῶν σταυρῶν. Δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν ἐὰν ὑπάρχῃ τεραστία διαφορὰ σταυρῶν, διότι ὁ λαὸς τὴν προτίμησίν του τὴν ἔδειξε διὰ τῶν ψήφων πρὸς τὸ ψηφοδέλτιον ἐκεῖνο. Εὐχαριστῶ πολύ, κύριε Πρόεδρε, διότι μοῦ ἐδώσατε τὸν λόγον.

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ εἶπα γενικῶς, ὅτι παρακαλῶ νὰ μὴ διακόπτετε διὰ νὰ τελειώσωμεν τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ.

§155Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Εὐχαριστῶ τοὺς κ. συναδέλφους διὰ τὰς διακοπάς, αἱ ὁποῖαι ἦσαν διαφωτιστικαί, ἀλλὰ δὲν νομίζω, ὅτι ἐξ ὅσων οἱ ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι εἶπον αἴρεται ἡ βάσις καὶ ἡ ἀξία τοῦ ἐπιχειρήματός μου. Ἐγὼ δὲν ἔκαμα μαθηματικὴν διαίρεσιν τοῦ 266 διὰ τοῦ 16, ὁπότε θὰ ἐπέφταμεν πολὺ κάτω τοῦ ἀριθμοῦ τῶν σταυρῶν τοὺς ὁποίους ἀνέφερα. Εἶπα ὅμως, ὅτι οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων καὶ αὐτὸ κανεὶς ἀπὸ τοὺς συναδέλφους δὲν τὸ ἠμφισβήτησεν, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι ὄχι πιθανόν, ὄχι ἐνδεχόμενον, ἀλλὰ κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον βέβαιον, εἶναι, ὅτι ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι θὰ συγκεντρώσουν ἐλαχίστους σταυροὺς θὰ ἐκλεγοῦν νὰ ἐπωμισθοῦν τὸ βάρος τῆς διοικήσεως τῆς Κοινότητος. Καὶ ἐπειδὴ ἔχομεν καὶ κάποιαν πεῖραν τοῦ τὶ σημαίνουν Κοινοτικὰ καὶ Δημοτικὰ Συμβούλια....

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Κύρκο, θὰ παρακαλέσω νὰ συντομεύσητε.

§157Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχει καμμία διάταξις ποὺ νὰ ἀπαγορεύῃ νὰ ὁμιλῶ; Ὅταν δὲν θὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 6, τὸ ὁποῖον εἶναι βασικὸν καὶ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 7, ἐπὶ τίνος θέλετε νὰ ὁμιλήσω; Σᾶς παρακαλῶ πολύ, κύριε Πρόεδρε, συνεχῶς τὸ κάμετε αὐτὸ ὅταν ὁμιλῶ ἐγώ. Προχθές, ὅταν εὑρισκόμουν εἰς τὸ βῆμα συνεχῶς μοῦ ὑπενθυμίζατε τὸ τέταρτον τῆς ὥρας.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Κύρκο, καὶ εἰς τὸν κ. Μητσοτάκην τὸ εἶπα καὶ εἰς τὸν κ. Μπακόπουλον.

§159Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Σέβομαι ὅλους τοὺς συναδέλφους, οὐδέποτε δὲ διακόπτω. Σεῖς, Κύριε Πρόεδρε, δὲν ξεύρω διὰ ποῖον λόγον, ἴσως διότι θέλετε νὰ κάμετε κατάχρησιν τῆς φιλίας, ἡ ὁποία μᾶς συνδέει ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ γνωρίζετε πόσον σᾶς ἐκτιμῶ.

§161Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Μέχρι τοιοῦτον σημεῖον, ὥστε κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν καὶ ὁ συνάδελφος κ. Μπακόπουλος ἐξηγέρθη καὶ ὁ ἴδιος διότι ἐγένετο αὐτὸ εἰς βάρος μου.

§162Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Σήμερον, οὔτε τὸ τέταρτον ὑπάρχει, οὔτε ἐκτὸς τοῦ θέματος εἶσθε.

§163Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Τὸ θέμα εἶναι οὐσιωδέστατον. Πρόκειται περὶ τῆς διοικήσεως τῶν 5.500 κοινοτήτων. Θέλετε νὰ μὴ ὁμιλήσω, δὲν ὁμιλῶ. Θέλετε νὰ τὸ ψηφίσωμεν ὅλοι ἐν σιγῇ, νὰ τὸ ψηφίσωμεν. Ἀλλὰ ἐδῶ δὲν ἤλθομεν διὰ νὰ λέγωμεν μάλιστα εἰς ὅ,τι εἰσάγεται, ἀλλὰ διὰ νὰ προσφέρωμεν ὁ καθένας μίαν γόνιμον ἰδέαν, ὥστε τὸ νομοσχέδιον νὰ βγῇ ὅσον τὸ δυνατὸν ἀρτιώτερον ἀπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς. Βλέπετε κανένα κίνητρον ἄλλο, τὸ ὁποῖον μὲ κάμνει νὰ ὁμιλῶ;

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ δὲν σᾶς ἀπέδωσα κανένα ἄλλο κίνητρον.

§165Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Θὰ παρεκάλουν, λοιπόν, κύριε ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐπειδὴ πρόκειται περὶ πολὺ σοβαροῦ ζητήματος, καὶ θὰ ἐπικαλεσθῶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον κατήγγειλεν εἰς βάρος μου ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἴσως δὲν θὰ ἔπρεπε ἐγὼ νὰ εἴπω ὅσα εἶπον, διὰ νὰ μὴ ἀκούσω ἀπὸ στόματος τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, πῶς ἔρχεσθε σεῖς καὶ ὑποστηρίζετε ἄλλο σύστημα διὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν δημοτικῶν συμβούλων, ἄλλο σύστημα διὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν δημάρχων καὶ ἄλλο σύστημα διὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν κοινοτικῶν συμβούλων. Ἴσως θὰ ἠμποροῦσα νὰ σιωπήσω καὶ δὲν θὰ ἔχανα τίποτε ἀπὸ κομματικῆς ἀπόψεως σιωπῶν, ἀλλὰ ἐδῶ πρόκειται νὰ ὑποστηρίξωμεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πιστεύομεν, ὅτι ὁδηγεῖ εἰς τὴν καλυτέραν διοίκησιν τῶν κοινοτήτων. Παρακαλῶ, λοιπόν, τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ προσέξῃ αὐτὴν τὴν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ἔλαβα τὴν τιμὴν νὰ κάμω καὶ νὰ σκεφθῶ, διότι ἐκεῖνον θὰ βαρύνῃ ἡ εὐθύνη, ἐὰν πράγματι θὰ εἶναι πρὸς τὸ συμφέρον τῆς κοινοτικῆς διοικήσεως νὰ περιέλθουν αἱ κοινοτικαὶ ἀρχαὶ εἰς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ στηρίζωνται ἐπὶ τῆς εὐρείας ἐκτιμήσεως τῶν συγκατοίκων των, ἀλλὰ θὰ στηρίζωνται ἐπὶ μιᾶς ἐντελῶς περιωρισμένης προτιμήσεως.

§166Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπουργ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε Κύρκο, σᾶς εἶπα, ὅτι θὰ ἀπαντήσω ἐπὶ τῶν ὅσων εἴπατε ἐν ἀρχῇ καὶ ἐπὶ τῶν ὅσων κατελήξατε. Κατ’ ἀρχὴν ὑπεγράμμισα, ὅτι εἴχατε μίαν ἀσυνέπειαν μὲ ὅσα ἀπὸ τοῦ βήματος ἐκείνου διεκηρύξατε. Κλασσικώτερον ἐπιχείρημά σας, τὸ ὁποῖον ἐπανελάβατε καὶ ἀπόψε, εἶναι ἡ ἀμφισβήτησις τοῦ δικαιώματος τῆς Κυβερνήσεως νὰ διατηρῇ διάφορον σύστημα εἰς τὰς κοινοτικὰς καὶ τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς, προσαρμόζουσα τὸ σύστημα εἰς τὰς ἀνάγκας τῶν ὀργανισμῶν ἀφ’ ἑνὸς καὶ διάφορον εἰς τὰς βουλευτικὰς ἐκλογὰς ἀφ’ ἑτέρου, ὅπου ὑπεστηρίξατε, ὅτι πρέπει τὸ σύστημα νὰ εἶναι ταὐτόσημον. Ἤλθατε δὲ σεῖς ὁ ἴδιος, ἐν συνεχείᾳ, καὶ ὑπεστηρίξατε, ὅτι τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἰσχύσῃ εἰς τὰς δημοτικὰς καὶ τὰς κοινοτικὰς ἐκλογάς, θὰ πρέπει νὰ διασπασθῇ εἰς τρεῖς διαφόρους μορφὰς καὶ νὰ λάβῃ τὴν μορφὴν τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς καὶ τοῦ πλειοψηφικοῦ εἰς τὸν δήμαρχον, τὴν μορφὴν τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν δημοτικῶν συμβούλων καὶ τὴν μορφὴν τοῦ πλειοψηφικοῦ μὲ ἐκπροσώπησιν τῆς μειοψηφίας εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν κοινοτικῶν ἀρχόντων. Σᾶς ἐρωτῶ, λοιπόν, ὅταν ὄχι σεῖς, ἀλλὰ μία μεγάλη μερὶς τῆς Βουλῆς, εἶχε ταχθῆ ἐναντίον τοῦ συστήματος τοῦ 1956, τὸ ὁποῖον ἀπεκάλεσε τρισυπόστατον, τρίμορφον κλπ., διατὶ θὰ εἶχε δίκαιον νὰ βάλῃ κατ’ αὐτοῦ, ὅταν τὸ σύστημα ἦτο ἑνιαῖον πλὴν τῶν τριῶν μεγάλων πόλεων καὶ πέραν αὐτοῦ βάσιν εἶχε μίαν δικαιοτάτην ἀρχήν, ὅτι ὅπου πλειοψηφεῖ ἡ μία παράταξις θὰ λαμβάνῃ τὴν πλειοψηφίαν τῶν βουλευτῶν, ὅπου μειοψηφεῖ θὰ λαμβάνῃ τὴν μειοψηφίαν. Συνεπῶς, κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου, ἐπρόκειτο περὶ συστήματος δικαιοτάτου εἰς τὴν βάσιν του καὶ ἡ μόνη διαφορά, ἡ ὁποία ἐπεδέχετο συζήτησιν, ἦτο ὁ διαχωρισμὸς τῶν τριῶν μεγάλων ἀστικῶν περιοχῶν, αἱ ὁποῖαι ὑπέκειντο εἰς τὴν ἁπλῆν ἀναλογικὴν ὅπως καὶ ἄλλοτε. Σήμερον σεῖς, παρὰ τὴν κατηγορηματικότητα τῆς θέσεώς σας καὶ τῆς προχθεσινῆς καὶ αὐτῆς ποὺ ἐπήρατε εἰς τὴν εἰσαγωγὴν τῆς ἀγορεύσεώς σας, προτείνετε μίαν διαφοροποίησιν τοῦ συστήματος, ἡ ὁποία δὲν δικαιολογεῖται ἀπὸ τίποτε καὶ εἶναι ἄντικρυς ἀντίθετος μὲ τὰ ὅσα περὶ ἑνότητος ἐδιδάξατε. Τὴν ἑνότητα τοῦ συστήματος τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἐκλογῶν ἀφ’ ἑνὸς καὶ τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν ἀφ’ ἑτέρου, τὴν ἀπέκρουσα ἤδη κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν. Καὶ μοῦ ἀμφισβητεῖτε τὴν βασιμότητα τῶν ἐπιχειρημάτων τὰ ὁποῖα ἐπεκαλέσθην, τὴν ὁποίαν θὰ σᾶς ἀποδείξω μαθηματικῶς καὶ εὐσυνειδήτως, θὰ τὴν ἀναγνωρίσητε καὶ ὑμεῖς. Ἐναντίον τοῦ συστήματος τὸ ὁποῖον καθιερώνει τὸ προτεινόμενον σχέδιον ἐτάχθη ἡ ὑμετέρα πτέρυξ ἡ Δημοκρατικὴ Ἕνωσις, πρὶν ἀκόμη ἐκδηλωθῇ ἡ ἀπωτέρα πρόθεσις τῆς Κυβερνήσεως περὶ γενικωτέρας καθιερώσεως τῆς ἀναλογικῆς. Συνεπῶς, ἡ ἀντίθεσις ἐξεδηλώθη εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, χωρὶς νὰ εἶναι γνωστόν, τί σκέπτεται ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου νὰ πράξῃ μελλοντικῶς ἡ Κυβέρνησις. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐπειδὴ ἤθελον νὰ εἶναι ἀποσαφηνισμένη ἡ θέσις μου ὡς ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν....

§167Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Ὀφείλω νὰ κάμω τὴν δήλωσιν, ὅτι ὁμιλῶν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐδήλωσα, ὅτι ἐκφράζω προσωπικὴν καὶ μόνον γνώμην.

§168Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε συνάδελφε, προσωπικῶς δὲν μετέχετε τῆς Ἐπιτροπῆς, παρὰ μόνον ὡς ἐκπρόσωπος τῆς παρατάξεώς σας. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, προχωρῶ. Ἐνόμισα, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀποσαφηνίσω ἐνώπιον τοῦ Σώματος τὰς ἀπόψεις μου καὶ νὰ ἐπαναλάβω, ὅτι οὐδεμίαν σκέψιν ἔκαμε ἡ Κυβέρνησις περὶ καθιερώσεως τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς, ἐγὼ δὲ ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, τὴν ἀποκλείω κατὰ τρόπον ἑρμηνευτικόν. Βεβαίως, ἕνας ἄλλος συνάδελφος, δυνατὸν νὰ ἔλθῃ καὶ νὰ τὴν καθιερώσῃ —θὰ εἶναι νόμος τοῦ Κράτους— ἀλλὰ ἐγὼ πιστεύω, ὅτι τὰ μειονεκτήματα αὐτῆς θὰ εἶναι θανάσιμα. Καὶ διότι τὰ ἀμφισβητεῖτε, εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ τὰ ἐπαναλάβω. Κατ’ ἀρχήν, οὐδεὶς ἀμφισβητεῖ, κύριοι, ὅτι ἡ ἁπλῆ ἀναλογικὴ παρὰ τὴν ἀναμφισβήτητον δικαιοσύνην της, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δώσῃ ἰσχυρὰν κυβέρνησιν. Οὐδεὶς ἐπίσης ἀμφισβητεῖ, ὅτι ἡ συναλλαγὴ ἡ ὁποία μᾶς ἀνησυχεῖ εἰς τὸ Κοινοτικὸν Συμβούλιον 510 κατοίκων εἶναι ἐπικίνδυνος μέχρι σημείου σοβαρωτάτου, προκειμένου περὶ τῶν θέσεων καὶ τῶν τοποθετήσεων τῶν προγραμμάτων τοῦ Κράτους. Ἐὰν κύριοι ἀνησυχῆτε διὰ τὴν συναλλαγὴν ἡ ὁποία θὰ συντελεσθῇ εἰς μίαν Κοινότητα ἐπὶ ἐπιπέδου ἑνὸς ἀγροφύλακος —διότι ἐκεῖ θὰ τοποθετηθῇ ἡ συναλλαγή,— πῶς δὲν ἀνησυχεῖτε διὰ τὴν συναλλαγὴν ἡ ὁποία θὰ γίνῃ μὲ ἀντικείμενον αὐτὴν ταύτην τὴν διακυβέρνησιν τῆς χώρας καὶ τὰς ἐξωτερικάς, τὰς ἐσωτερικὰς καὶ οἰκονομικὰς κατευθύνσεις τοῦ Ἔθνους;. Αὐτός, λοιπόν, ὁ συμβιβασμός, ὁ ὁποῖος θὰ γίνῃ, αὐτὴ ἡ συναλλαγὴ ἡ ὁποία θὰ γίνῃ εἰς θεμελιώδη, ἀρτηριακὸν τομέα, εἰς βάρος δηλονότι τῆς ἐσωτερικῆς καὶ ἐξωτερικῆς γραμμῆς, αὐτὴ δὲν ἀνησυχεῖ κανένα, ἐνῷ εἶναι μαθηματικῶς δεδομένον, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ συμβῇ ἢ τοὐλάχιστον πιθανή. Ἀλλὰ πέραν αὐτῶν τῶν κινδύνων, οἱ ὁποῖοι ἐκ τῆς φύσεως τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς προκύπτουν, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀμφισβητῆτε τὰς συνεπείας τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς; Πολλὰς φορὰς ἐπικαλούμεθα τὴν ἁπλῆν ἀναλογικὴν παραδειγματιζόμενοι ἀπὸ τὴν Σουηδίαν, Δανίαν, ἀπὸ χώρας δηλαδή, αἱ ὁποῖαι εὑρέθησαν πάντοτε ἐκτὸς τοῦ κύκλου τῆς διεθνοῦς ἀναταραχῆς, ἡ ὁποία ἔχει πλήξει τὸν τόπον αὐτὸν πλειστάκις κατὰ τὰ τελευταῖα 100 ἔτη. Ἀλλὰ ἔχομεν καὶ ἄλλας χώρας, αἱ ὁποῖαι ἐφαρμόζουν τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν, ὅπως εἶναι ἡ Γαλλία, καὶ νομίζω, ὅτι εἶναι τόσον πρόσφατον παράδειγμα, ὅτι ὁ Γαλλικὸς λαὸς ἀνεγνώρισεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐκτραπῇ ἀπὸ τὸ σύστημα, ὥστε ἔφθασε νὰ ἀναγορεύσῃ τὸν νέον ἀρχηγὸν τοῦ Κράτους διὰ συστήματος τοιούτου τὸ ὁποῖον οὐδεμίαν σχέσιν ἔχει οὐσιαστικῶς μὲ τὴν ἁπλῆν ἀναλογικὴν καὶ τὸ ὁποῖον ἔχει τρεῖς μορφάς, μὲ βάσιν τὸ πλειοψηφικόν, πλὴν τῶν μεγάλων περιοχῶν, ὅπου ἐφηρμόσθη τὸ ἀναλογικόν. Ἐπίσης, ἠναγκάσθη νὰ ἀπομακρυνθῇ ἀπὸ τὴν παράδοσιν μακράν, διὰ νὰ καταλήξῃ εἰς σύστημα τὸ ὁποῖον θὰ ἔσωζε τὴν Χώραν, ἡ ὁποία μὲ τὸ προηγούμενον σύστημα δὲν ἠδύνατο νὰ ἀποκτήσῃ σταθερὰν Κυβέρνησιν. Ἔχομεν, ἐπίσης, καὶ τὸ παράδειγμα τῆς Ἰταλίας, ἡ ὁποία συγκλονίζεται ἐπὶ συναπτὰ ἔτη ἀπὸ τὴν πλήρη ἀδυναμίαν τῆς διακυβερνήσεως. Νομίζετε, λοιπόν, ὅτι μία μικρὰ χώρα ὅπως ἡ Ἑλλὰς ἔχει περιθώρια παρομοίας δοκιμασίας; Ἐγώ, κύριοι, ἀσχέτως κομματικῆς τοποθετήσεως πιστεύω, ἐνσυνειδήτως, ὅτι ἡ ἁπλῆ ἀναλογικὴ θὰ ἀποβῇ θανάσιμος διὰ τὴν χώραν. Ἔτσι τοὐλάχιστον τὸ ἀντιλαμβάνομαι ἐγώ. Πιθανὸν νὰ ὑπερβάλω τοὺς φόβους, πιθανὸν νὰ σφάλω —εὔχομαι νὰ σφάλω — διότι βέβαια, οὐδέποτε ἠμφισβήτησα τὴν δικαιότητα τοῦ συστήματος, ἀλλ’ ἡ συναλλαγὴ ἡ ὁποία προέρχεται ἐκ τῆς φύσεως τῆς ἀναλογικῆς, φοβοῦμαι, ὅτι θὰ εἶναι τοιαύτη καὶ θὰ ἀποβῇ τόσον ἐπικίνδυνος, ὥστε μία Κυβέρνησις ἡ ὁποία θὰ ἀναλογισθῇ τὰς εὐθύνας της, πολὺ θὰ διστάσῃ νὰ καταλήξῃ εἰς τὸ δίκαιον αὐτὸ σύστημα. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς πλευρᾶς).

§169Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, λυποῦμαι διότι σᾶς ἔβαλα εἰς τὸν κόπον νὰ ἀναπτύξητε ὅσα ἐπιχειρήματα ἀνεπτύξατε ἐναντίον τῆς ἀναλογικῆς. Δὲν πρόκειται ἐγὼ νὰ συζητήσω τώρα τὴν ἁπλῆν ἀναλογικὴν οὔτε νὰ εἴπω διὰ τὰ ἐν Εὐρώπῃ ἰσχύοντα, διότι διὰ τὰ ἰσχύοντα εἰς τὴν Εὐρώπην ὡμίλησεν ὁ ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως κατὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου καὶ εἶπεν εἰς τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν τί ἀκριβῶς συμβαίνει εἰς τὴν Ἰταλίαν, εἰς τὴν Γαλλίαν κλπ.

§170Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπουργ. Ἐσωτερικῶν). Ὅταν καθιερώσατε τὴν ἁπλῆν ἀναλογικὴν τὸ 1950 ὑπεχρεώθητε νὰ ἀντικαταστήσετε 11 ἕως 13 Κυβερνήσεις, εἰς ἐκτάκτως μάλιστα κρίσιμον περίοδον διὰ τὴν Χώραν.

§171ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὄχι.

§172Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Βεβαίως, αἱ ὁποῖαι προῆλθον ἀπὸ τὰς ἐκλογὰς τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς.

§173Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἡ πρᾶξις ἡ Ἑλληνικὴ ἀποδεικνύει, ὅτι ὁσάκις ἴσχυσε πλειοψηφικὸν εἴχομεν διχασμὸν καὶ ἠναγκάσθημεν νὰ προσφύγωμεν εἰς τὴν ἀναλογικὴν διὰ νὰ ἄρωμεν τὸν διχασμόν. Ἀπὸ τὴν ἀναλογικὴν δὲν ὑπέστη τίποτε ἡ Ἑλλάς. Ἄπειρα ὠφελήθη. Ἀλλὰ ἐγώ, δὲν θὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν σκέψιν σας ἐναντίον τῆς ἀναλογικῆς δι’ ἄλλον λόγον παρὰ μόνον διὰ νὰ ὁδηγηθῶμεν εἰς τὸ νὰ εὕρωμεν τὸν λόγον, ὁ ὁποῖος σᾶς ἔκαμε νὰ εἰσαγάγητε τὴν ἀναλογικὴν διὰ τὸν δήμαρχον, καὶ περὶ αὐτοῦ δὲν εἴπατε εἰς τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν τίποτε. Περιωρίσθητε νὰ εἴπητε, ὅτι ἐγὼ ἐπανέλαβα ὅσα εἶπον εἰς τὴν προηγουμένην ἀγόρευσίν μου. Ἐγὼ δὲν ἐπανέλαβα οὔτε λέξιν ἐξ ἐκείνων τὰ ὁποῖα εἶπον εἰς τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν, ὅπως δὲν εἶπον οὐδὲ λέξιν περὶ τοῦ ἐν συνεχείᾳ ἄρθρου 7. Λοιπόν, σεῖς, ὁ τόσον ριζικῶς καὶ τόσον ζωηρῶς ἀντιτιθέμενος πρὸς τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν, νομίζω, ὅτι ὀφείλετε νὰ δώσετε μίαν ἐξήγησιν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν. Τίς ὁ λόγος, ὁ ὁποῖος σᾶς ἠνάγκασε νὰ εἰσηγηθῆτε τὴν ἀναλογικὴν προκειμένου περὶ τῆς ἐκλογῆς τῶν Δημοτικῶν καὶ τῶν Κοινοτικῶν Συμβουλίων. Καὶ νὰ δώσετε μίαν ἐξήγησιν πειστικήν.

§174Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἐὰν εἴχατε ἀναγνώσει τὴν εἰσηγητικήν μου ἔκθεσιν, θὰ τὴν εἴχατε εὕρει.

§175Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Δὲν δίδετε τὴν ἐξήγησιν αὐτὴν οὔτε εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν, οὔτε εἰς τὴν προσωπικὴν εἰσήγησίν σας, ἐνώπιον τοῦ Σώματος, οὔτε καὶ δι’ ὅσων πρὸ ὀλίγου εἴπατε. Περιωρίσθητε νὰ ἀπαγγείλετε ἕνα φιλιππικὸν εἰς βάρος τῆς ἀναλογικῆς, χωρὶς ὅμως νὰ ἐξηγήσετε κατὰ τρόπον πειστικὸν διατὶ εἰσάγετε τὴν ἀναλογικὴν.

§176Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Δὲν μοῦ εἴπατε, διατὶ ἐκτρέπεσθε τῆς ἀναλογικῆς, τὴν ὁποίαν ζητεῖτε ἀνέκαθεν. Τώρα θὰ σᾶς ἀπαντήσω καὶ θὰ λυπηθῶ, ὅτι δὲν διαβάσατε τὴν εἰσηγητικήν μου ἔκθεσιν.

§177Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἐγὼ σᾶς εἶπον, ὅτι οὐδεὶς περισσότερον ἡμῶν καὶ ὡς κόμματος καὶ ὡς πολιτευτῶν θὰ ἐχαίροντο διὰ τὴν μεταρρύθμισιν τὴν ὁποίαν εἰσάγετε διὰ τῆς καθιερώσεως τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς.

§178Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Τὰ λέτε αὐτὰ θεωρητικῶς, ἀλλὰ μάχεσθε ἐναντίον τῆς ἀναλογικῆς.

§179Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἐγὼ θὰ ψηφίσω ὑπὲρ τῆς ἀναλογικῆς ἐκλογῆς καὶ αὐτὰ δὲν τὰ λέγω θεωρητικῶς. Ἐρευνῶν, ὅμως, τὸ θέμα, ἐνόμισα, ὅτι εὑρῆκα τὸν λόγον, ὁ ὁποῖος σᾶς ἔκαμε νὰ ζητήσετε τὴν ἀναλογικὴν ἐκλογὴν τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων καὶ τὴν ἔμμεσον ἐκλογὴν τῶν Δημάρχων, περὶ τῆς ὁποίας θὰ ὁμιλήσω κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἄρθρου 7. Αὐτὸν τὸν λόγον σεῖς δὲν ἐθεωρήσατε, ὅτι ἔπρεπε...

§180Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Τὸ ἐπαναλάβατε ἓξ φορὰς καὶ δὲν ἀφήσατε νὰ σᾶς ἀπαντήσω διὰ νὰ σᾶς ἀποδείξω, ὅτι δὲν ἐδιαβάσατε τὴν εἰσηγητικήν μου ἔκθεσιν. Δύο ἐπιχειρήματα προβάλλονται διὰ τῆς δευτερολογίας σας... Πρῶτον, ὅτι δὲν διείδατε πουθενὰ —καὶ ἀφήσατε νὰ ἐννοηθῇ πονηρὰ ἐπιδίωξις ἀπωτέρα— δὲν ἀνεύρατε πουθενὰ τὸν λόγον διὰ τὸν ὁποῖον καθιεροῖ ἡ Κυβέρνησις τὴν ἁπλῆν ἀναλογικὴν εἰς τὰς δημοτικὰς καὶ κοινοτικὰς ἐκλογάς. Μάλιστα, εἴπατε εἰς τὸ πρῶτον μέρος τῆς ὁμιλίας σας, ὅτι ἔπρεπε ἐν ἐνυπνίῳ νὰ ἔχῃ ὁραματισθῆ τὴν ἀνάγκην αὐτήν. Ἀπάντησίς μου εἶναι, ὅτι δυστυχῶς, δὲν μοῦ ἐκάματε τὴν τιμὴν νὰ ἀναγνώσητε τὴν εἰσηγητικήν μου ἔκθεσιν. Διότι ἐκ τοῦ περιεχομένου τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως καὶ τῆς ἀγορεύσεώς μου ἀπὸ τοῦ βήματος, θὰ εἴχατε ἀποκομίσει τὰ ἑξῆς δύο μαθηματικὰ δεδομένα. Πρῶτον, ὅτι ἀπόφασις τῆς Κυβερνήσεως, ἐξαγγελθεῖσα εἰς χρόνον κομματικῶς καὶ ἐκλογικῶς ἀνύποπτον, δηλαδὴ πρὸ ἐτῶν, ἦτο νὰ ἀπομακρύνῃ τοὺς ὀργανισμοὺς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως ἀπὸ τὸν ἀφόρητον κομματισμὸν εἰς τὸν ὁποῖον ἔχουν περιπέσει. Δεύτερον, ὅτι αὐτὴν τὴν ἀπομάκρυνσιν ἡ Κυβέρνησις ἔπρεπε νὰ τὴν ἐφαρμόσῃ καὶ διότι τὴν ἐπίστευεν, ἀλλὰ καὶ διὰ λόγους συνεπείας, διότι ἐπὶ τριετίαν τὴν ἐξαγγέλλει. Διὰ νὰ ἐπιτύχῃ τὴν ἀπομάκρυνσιν αὐτήν, τὸ παράδειγμα τῆς ἀπομακρύνσεως ἀπὸ τὸν κομματισμὸν καὶ τὴν πολιτικὴν γενικῶς, ἔπρεπε νὰ τὸ δώσῃ ἐμπράκτως πρώτη ἡ ἰδία ἡ Κυβέρνησις εἰς πρώτην εὐκαιρίαν, ἤτοι τὴν διενέργειαν ἐκλογῶν. Τέταρτον, ἡ ἀπομάκρυνσις αὐτὴ ἀπὸ τὸ κόμμα πρέπει νὰ συντελῆται κατὰ τὸν χρόνον τῆς ἐκλογῆς τῶν ἀρχόντων. Ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ εἴπῃ, συνδέω τὸν Μακρῆν π.χ., μὲ τὸ κόμμα τῆς ΕΡΕ διὰ τὴν ἐκλογήν του καὶ ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέραν θὰ τοῦ εἴπω νὰ μὴ κομματίζεται. Ἔπρεπε, λοιπόν, νὰ παράσχῃ τὴν εὐκαιρίαν τῆς ἀπομακρύνσεως τοῦ ὑποψηφίου ἀπὸ τοῦ χρόνου τῆς ἐκλογῆς καὶ πρὸ πάσης ἀναλήψεως κομματικῶν ὑποχρεώσεων. Διὰ νὰ ἐπιτευχθοῦν ὅλα αὐτά, εἶπεν, ὅτι θεωρεῖ ἐπιβεβλημένην τὴν καθιέρωσιν τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς διὰ νὰ δώσῃ τὴν εὐχέρειαν εἰς τὸν ὑποψήφιον νὰ ἀπομακρυνθῇ τοῦ χρίσματος τὸ ὁποῖον μοιραίως τοῦ εἶναι ἀπαραίτητον, ὅταν τοῦ ἐπιβάλῃ ὑποχρέωσιν νὰ συγκεντρώσῃ 51%. Διότι εἶναι ἀστεῖον νὰ φανταζώμεθα, ὅτι θὰ εὑρεθῇ ὑποψήφιος εἰς μίαν πόλιν καὶ ἰδίᾳ μεγάλην, ὁ ὁποῖος θὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι λόγῳ τῆς ἀκτινοβολίας του τῆς προσωπικῆς θὰ συγκεντρώσῃ τὸ 51%. Μοιραίως θὰ προσδεθῇ εἰς τὸ ἅρμα ἑνὸς κόμματος καὶ δὴ μεγάλου. Καὶ ἐφ’ ὅσον ἐγὼ θὰ τὸν παρέδιδα εἰς τὰς ἀγκάλας τοῦ μεγάλου κόμματος, τοῦτο θὰ ἐσήμαινε, ὅτι ὑπῆρξα ἀσυνεπής. Ἰδού, διατὶ καθιερώθη ἡ ἀναλογική, ἡ ὁποία ἐπιτρέπει τὴν ἀπομάκρυνσιν ἀπὸ τὸ κόμμα καὶ ἀπὸ τὴν ὑποχρέωσιν τοῦ χρίσματος. Περαιτέρω, ἀντιστρέφω τὸ ἐρώτημα καὶ ἐρωτῶ: Ἐγὼ μὲν σᾶς ἐξήγησα διατὶ καθιέρωσα τὴν ἀναλογικὴν καὶ ἐνταῦθα, ὅπως καὶ εἰς τὴν εἰσηγητικήν μου ἔκθεσιν. Σεῖς ὅμως, κοπτόμενος ὑπὲρ τῆς ἀναλογικῆς διὰ τίνα λόγον ἐξετράπητε τῶν ἀρχῶν σας αὐτῶν καὶ ἐζητήσατε δημαρχιακὰς ἐκλογὰς διὰ τοῦ πλειοψηφικοῦ, ἐκλογὰς δημοτικῶν συμβούλων διὰ τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς καὶ τέλος ἐκλογὴν κοινοτικῶν συμβούλων διὰ τρίτου συστήματος ἀναλογικοῦ κατὰ βάσιν μὲ ἐκπροσώπησιν ὅμως τῆς μειοψηφίας, θὰ δυσκολευθῆτε νὰ μοῦ ἀπαντήσετε.

§181Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ὅσα εἴπατε, θὰ ἦσαν πράγματι καταπέλτης εἰς βάρος μου, ἐὰν τὸ νομοσχέδιόν σας τὸ εἴχατε εἰσαγάγει πρὸ τριῶν ἐτῶν, πρὸ δύο ἐτῶν, πρὸ 1½ ἐτῶν καὶ πρὸ ἑνὸς ἔτους ἔστω. Τότε ἡ ἀπάντησις αὐτὴ θὰ ἦτο καταπέλτης. Ἀλλὰ τότε, νὰ εἶσθε βέβαιος, ὅτι ἐγὼ τοὐλάχιστον, δὲν θὰ ἐτόλμων νὰ εἴπω ὅσα εἶπα ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Ἀλλ’ ὅταν τὰ ἐπικαλῆσθε αὐτὰ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν, ἐπιστάντος τοῦ χρόνου τῆς διενεργείας τῶν ἐκλογῶν, ἐζητήσατε ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως τὴν ἀναβολὴν τῶν ἐκλογῶν, ἐπὶ τῷ τέλει τῆς τροποποιήσεως τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, δὲν νομίζω, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι δικαιολογεῖσθε ἀπονέμοντές μοι τὴν μομφήν, ὅτι δὲν ἀνέγνωσα τὴν εἰσηγητικήν σας ἔκθεσιν.

§182Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπουργ. Ἐσωτερικῶν). Τὸ παραπονοῦμαι αὐτό, κ. συνάδελφε.

§183Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ὄχι ἁπλῶς τὴν ἀνέγνωσα, ἀλλ’ ἐπεδίωξα νὰ ἴδω καὶ τί ὑπὸ τὰς γραμμὰς τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνεύρω.

§184Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπουργ. Ἐσωτερικῶν). Αὐτὸ τὸ ἐκάματε ἀσφαλῶς.

§185Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Μετὰ τόσης προσοχῆς ἀνέγνωσα τὴν εἰσηγητικήν σας ἔκθεσιν καὶ μετὰ τόσης προσοχῆς σᾶς παρηκολούθησα νὰ ἀγορεύετε ἀπὸ τοῦ βήματος. Ἀλλὰ τί νὰ σᾶς κάμω. Σεῖς ἐπικαλεῖσθε αὐτὴν τὴν ὑπόδειξιν τὴν ὁποίαν ἔκαμα διὰ τὰς κοινοτικὰς ἐκλογάς, ἐκ πλήρους ἀγαθοῦ συνειδότος, διὰ νὰ θέσω ὑπ’ ὄψει σας, ἐπειδὴ εἶμαι παλαιὸς καθηγητὴς τῶν Μαθηματικῶν, ὡρισμένους ὑπολογισμοὺς τῆς ἁπλῆς ἀριθμητικῆς, ἐπειδὴ ἐνόμισα, ὅτι ἴσως ἐξ αὐτοῦ νὰ ἤγεσθε εἰς διαμόρφωσιν ἄλλης τινὸς ἀντιλήψεως.

§186Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἡ πρότασίς σας εἶναι ἄνευ ἐκπροσωπήσεως τῆς πλειοψηφίας;

§187Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ὄχι, μὲ ἐκπροσώπησιν. Νὰ ἰσχύσῃ, ὅ,τι ἰσχύει μὲ τὸν κείμενον Κώδικα.

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φ. Πιτούλης ἔχει τὸν λόγον.

§189Φ. ΠΙΤΟΥΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν θὰ ἐλάμβανα τὸν λόγον, ἀλλὰ θὰ εἴπω δύο λέξεις διὰ νὰ μὴ μείνῃ ἀναπάντητος ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Κύρκου, ὅτι μὲ τὸ προτεινόμενον σύστημα εἰς τὰς μικρὰς Κοινότητας, θεωρητικῶς, εἶναι δυνατὸν νὰ παραδώσωμεν τὴν διαχείρισιν τῶν κοινῶν εἰς ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι θὰ ἀνεδεικνύοντο διὰ 16 ἢ 17 σταυρῶν. Προτείνει ὁ κ. Κύρκος τὴν ἐκλογὴν τῶν κοινοτικῶν συμβούλων διὰ τοῦ πλειοψηφικοῦ συστήματος, μὲ ἐκπροσώπησιν τῆς μειοψηφίας. Ἀλλά, θεωρητικῶς καὶ πάλιν, προκύπτει, ὅτι καὶ μὲ τὸ προτεινόμενον σύστημα, εἶναι ἐνδεχόμενον μὲ 10 ἢ 5 σταυρούς, νὰ ἀναδειχθῇ τις κοινοτικὸς σύμβουλος καὶ μάλιστα ἐκ τῆς πλειοψηφίας κατὰ τὸν ἑξῆς ἁπλούστατον τρόπον: Θὰ ἐπικαλεσθῶ τὸ αὐτὸ παράδειγμα τοῦ ὁποίου ἐγένετο χρῆσις. Ἐπὶ 7.000 κατοίκων, ἐξ ὧν 3.000 ψηφοφόροι. Μὲ τὸ ἀναλογικὸν σύστημα εἶναι δυνατὸν νὰ καταρτισθοῦν 6 συνδυασμοί. Αἱ 3.000 ψῆφοι θὰ κατανεμηθῶσι μεταξὺ τῶν 6 αὐτῶν συνδυασμῶν. Εἶναι δυνατὸν μεταξὺ τῶν συνδυασμῶν ἡ διαφορὰ νὰ εἶναι πολὺ μικρά. Ὁ ἕνας συνδυασμὸς νὰ λάβῃ 560 ψήφους, ὁ ἄλλος 530 καὶ τοὺς ὑπολοίπους νὰ τοὺς μοιρασθοῦν οἱ ἄλλοι —κατὰ τὸ προτεινόμενον σύστημα— ἐπὶ 11 συμβούλων, οἱ 7 θὰ εἶναι τῆς πλειοψηφίας καὶ 4 τῆς μειοψηφίας. Οὕτω ἐκ τοῦ πλειοψηφήσαντος συνδυασμοῦ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκλεγῇ σύμβουλος καὶ μὲ 3 ἢ 5 σταυροὺς προτιμήσεως. Ἀλλὰ πέραν τῶν σταυρῶν, ἐνῷ διὰ τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς ἀναδεικνύεται ἕνας κοινοτικὸς σύμβουλος διὰ 700 ψηφοδελτίων, εἰς τὴν περίπτωσιν τοῦ πλειοψηφικοῦ τὸ ὁποῖον προτείνει ὁ κ. Κύρκος, ἕνας κοινοτικὸς σύμβουλος θὰ ἀντιστοιχῇ εἰς 70–80 ψηφοδέλτια.

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§191Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, αἱ διατάξεις τοῦ ἄρθρου 6 ἐν συνδυασμῷ πρὸς ἐκείνας τοῦ ἄρθρου 7, συνθέτουν τὸ σύστημα τῆς ἀναδείξεως τῶν νέων δημάρχων. Καὶ πρέπει νὰ τὰς προσέξωμεν. Ἐφ’ ὅσον εἰς μίαν πόλιν οἱ ὑποψήφιοι συνδυασμοὶ δὲν συγκεντρώνουν τὸ 51% τῶν ἐγκύρων ψηφοδελτίων, ἀλλὰ καταμερισθοῦν εἰς κατώτερα ποσοστὰ αὐτὸ θὰ σημαίνῃ, ὅτι ἡ πόλις δὲν ἔχει ἐκπεφρασμένην κατὰ πλειοψηφίαν γνώμην ὑπὲρ ὡρισμένου συνδυασμοῦ ἢ προσώπου καὶ συνεπῶς ὀρθὸν εἶναι νὰ ἀφήσωμεν τὸ σύστημα τοῦ νομοσχεδίου νὰ κινηθῇ ὡς εἶναι διατυπωμένον. Ἐάν, ὅμως, εἴς τινας πόλεις παρουσιασθοῦν συνδυασμοὶ καλύπτοντες τὸ 51% τῶν ἐγκύρων ψηφοδελτίων τοῦτο θὰ σημαίνῃ, ὅτι αἱ πόλεις αὗται ἐξεδήλωσαν τὴν ροπὴν καὶ προτίμησίν των ὑπὲρ ὡρισμένων συνδυασμῶν ἢ προσώπων. Ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ, θὰ πρέπει νὰ σεβασθῶμεν τὴν γνώμην αὐτῆς τῆς πλειοψηφίας τῶν κατοίκων τῶν πόλεων τούτων. Καὶ νὰ διευκολύνωμεν, ὥστε οἱ οὕτω πλειοψηφοῦντες συνδυασμοὶ νὰ ἀναδείξουν τοὺς δημάρχους. Τοῦτο ἐπιτυγχάνεται διὰ τῆς ἀποδοχῆς τῆς τροπολογίας ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 6 τῆς Ἑνώσεως τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων τῆς Ἑλλάδος, καθ’ ἣν οἱ οὕτω πλειοψηφοῦντες συνδυασμοὶ θὰ πριμοδοτοῦνται εἰς ἕδρας, ὥστε νὰ ἐξασφαλίζεται ἡ ἐκλογὴ τοῦ δημάρχου ἐκ τοῦ πλειοψηφήσαντος συνδυασμοῦ. Ἐὰν ἀποδεχθῶμεν τὴν τροπολογίαν ταύτην, θὰ ἀνταποκριθῶμεν εἰς τὸ φρόνημα καὶ τὴν ροπὴν τῶν πόλεων ἐκείνων ποὺ θὰ ἤθελον διὰ τῆς ἀπολύτου πλειοψηφίας τῶν πολιτῶν των νὰ ἀναδείξουν τὸν δήμαρχόν των. Ἀποδέχομαι, συνεπῶς, τὴν τροπολογίαν τῆς Ἑνώσεως τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων καὶ παρακαλῶ, ὅπως γίνῃ αὕτη δεκτὴ ὡς δικαία καὶ ἀνταποκρινομένη σήμερον εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως.

§192ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Γιαννόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§193Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὴν προχθεσινὴν ἀγόρευσίν μου ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, ὑπεστήριξα, ὅτι οἱ σκοποί, τοὺς ὁποίους ἐπιδιώκει τοῦτο, εἶναι ἀφ’ ἑνὸς μὲν ὁ ἀποχρωματισμὸς κομματικῶς τῶν ἐκλογῶν τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχόντων καὶ δεύτερον, ἡ ἐκλογὴ τῶν ἀρίστων. Τοὺς σκοποὺς αὐτοὺς τοὺς ἐπῄνεσα. Ἐτόνισα, ὅμως, ὅτι διὰ τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου, δὲν ἐπιτυγχάνονται πλήρως οἱ σκοποί, τοὺς ὁποίους ἐπιδιώκει τοῦτο. Εἶναι ἐνδεχόμενον, διὰ τῆς ἀναλογικῆς ἐκλογῆς, νὰ ἐπέλθῃ ποιά τις ἄμβλυνσις τῶν κομματικῶν ἀνταγωνισμῶν, ἀλλὰ δὲν θὰ παύσῃ ὁ ἐπηρεασμὸς τῶν κομμάτων. Πρὸς ἐπιτυχίαν τοῦ σκοποῦ τοῦ νομοσχεδίου, ὑπεστήριξα τότε τροπολογίαν, ἡ ὁποία ἐφάνη κατ’ ἀρχήν, ὅτι συγκινεῖ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργόν. Παραδόξως, ὅμως, ἀπόψε, δὲν ἔκαμεν οὐδένα λόγον περὶ τῆς τροπολογίας μου ἐκείνης. Ὑποστηρίζω, διὰ τῆς τροπολογίας μου, ὅτι διὰ τὸν ἀποχρωματισμὸν κομματικῶς τῶν ἐκλογῶν καὶ τὴν ἐκλογὴν τῶν ἀρίστων, ἀντὶ νὰ ζητοῦμεν νὰ ψηφισθῇ ὁ συνδυασμός, νὰ ζητοῦμεν νὰ ψηφισθοῦν τὰ πρόσωπα. Νὰ ἔχῃ δηλαδή, τὸ δικαίωμα ὁ ψηφοφόρος νὰ διαγράψῃ ἕνα ὑποψήφιον ἀπὸ ἕνα ψηφοδέλτιον καὶ νὰ ἀντικαταστήσῃ τοῦτον δι’ ἄλλου ὑποψηφίου, ἄλλου συνδυασμοῦ. Δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου ἀξιολογοῦμεν τὴν κοινωνικὴν ἀξίαν τῶν ὑποψηφίων. Ἐάν, δηλαδή, τὴν ἐκλογικὴν δύναμιν τὴν ἐξαρτήσωμεν ὄχι ἐκ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ψηφοδελτίων, ἀλλὰ ἐκ τοῦ συνόλου τῶν ψήφων τὰς ὁποίας θὰ λάβουν οἱ ὑποψήφιοι τοῦ αὐτοῦ συνδυασμοῦ, εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἐπιτυγχάνεται, ὥστε ἡ κοινωνικὴ προβολὴ τῶν ὑποψηφίων νὰ μεταβληθῇ εἰς ἐκλογικὴν δύναμιν. Καὶ ἀναλόγως τῆς οὕτω διαμορφουμένης ἐκλογικῆς δυνάμεως τῶν συνδυασμῶν θὰ γίνῃ ἡ κατανομὴ τῶν ἑδρῶν τῶν συμβούλων. Ἐπαναλαμβάνω, διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ κατορθοῦται τοῦτο: Ὁ ἐπηρεασμὸς τῶν κομμάτων νὰ εἶναι ἐξουδετερωμένος. Ἐπὶ πλέον, ἐπιτυγχάνεται τὸ σπουδαιότερον. Ὅτι ἱκανοποιεῖται ἡ ἀξίωσις τοῦ λαοῦ νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα τῆς ἐπιλογῆς τῶν δημοτικῶν του ἀρχόντων. Ὁ τρόπος ὁ ὁποῖος καθιεροῦται διὰ τοῦ νομοσχεδίου κατὰ τὸν ὁποῖον ὁ ἐκλογεὺς ὑποχρεοῦται νὰ ρίψῃ τὸ ψηφοδέλτιον χωρὶς καμμίαν διαγραφὴν ἀλλὰ μὲ μόνον δικαίωμα τὴν προσθήκην δύο σταυρῶν, εἶναι ἕνας τρόπος τὸν ὁποῖον ἀντιπαθεῖ ὁ λαός, δὲν τὸν θεωρεῖ κἂν ἐκλογήν. Ἄν τοῦ ἐδίδομεν τὸ δικαίωμα νὰ πάρῃ εἰς χεῖρας του ὅλα τὰ ψηφοδέλτια καὶ εἰς ἕνα ψηφοδέλτιον τῆς προτιμήσεώς του νὰ διαγράψῃ ὅσους θέλει καὶ ἀντὶ αὐτῶν νὰ προσθέσῃ ὅσους αὐτὸς προκρίνει ἐκ τῶν ἄλλων ὑποψηφίων, τότε ἱκανοποιεῖται ἡ κοινὴ συνείδησις καὶ συγχρόνως ἐπιτυγχάνεται, ἀναμφιβόλως, ἡ ἐκλογὴ τῶν ἀρίστων προσώπων. Δὲν βλέπω τὸ ἀνώμαλον τὸ ὁποῖον εἶναι δυνατὸν νὰ παρουσιάσῃ τὸ σύστημα αὐτό. Ἔχω τὴν ἀντίληψιν, ὅτι ἡ ἐπιτυχία του θὰ εἶναι πληρεστέρα. Οὐδεμία καταδολίευσις, οὐδεμία ὑπονόμευσις, οὔτε ἀπὸ μέρους τῶν κομμάτων ἀριστερᾶς ἢ δεξιᾶς, οὔτε ἀπὸ μέρους τῶν ὑποψηφίων εἶναι δυνατὸν νὰ συμβῇ. Ἀλλὰ τὸ σπουδαιότερον πλεονέκτημα τοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον προτείνει ἡ τροπολογία μου, εἶναι τοῦτο: Ὅτι οἱ ἀρχηγοὶ τῶν συνδυασμῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θὰ φιλοδοξήσουν νὰ γίνουν δήμαρχοι, θὰ ἐπιδιώξουν νὰ συμπεριλάβουν εἰς τὸ ψηφοδέλτιόν των τοὺς καλυτέρους πολίτας, ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἔχουν κοινωνικὴν ἐκτίμησιν. Διότι, ἐκ τῆς κοινωνικῆς προβολῆς καὶ ἐκ τῆς ἐκλεκτικότητος τῶν προσώπων τὰ ὁποῖα θὰ περιλαμβάνωνται εἰς τοὺς συνδυασμούς των θὰ ἐξαρτᾶται ἡ ἐκλογική των δύναμις. Ἐπὶ πλέον, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ καταδολίευσις μεταξὺ τῶν ὑποψηφίων. Οὐδεὶς ὑποψήφιος ἔχει συμφέρον νὰ διαγράψῃ ἄλλους συνυποψηφίους ἐκ τοῦ συνδυασμοῦ καὶ νὰ ἐγγράψῃ ἐξ ἄλλων ψηφοδελτίων. Διότι τότε γνωρίζει, ὅτι ἐλαττοῦται ἡ ἐκλογικὴ δύναμις τοῦ συνδυασμοῦ του καὶ συνεπῶς, ἡ πιθανότης ἐπιτυχίας του μειώνεται. Ἀντιλαμβάνεσθε, λοιπόν, ὅτι διὰ τῆς τροπολογίας αὐτῆς, τὴν ὁποίαν ἔθεσα ὑπ’ ὄψει τῆς Βουλῆς, ἐπιτυγχάνονται τρία μεγάλα προσόντα διὰ τὸν ἐκλογικὸν νόμον, ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐπιδιώκει, ὅπως διατείνεται, τὸ νομοσχέδιον. Δηλαδή, πρῶτον, ἀποχρωματίζεται κομματικῶς ὁ ἐκλογικὸς ἀγών. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ συζήτησις περὶ κομματικοῦ ἀγῶνος, ὅταν ὁ ἐκλογεὺς θὰ κάμῃ τὴν ἐκλογήν του ἐλευθέρως ἐκ τῶν διαφόρων συνδυασμῶν. Δεύτερον, ἐπιτυγχάνεται ὁ καταρτισμὸς τῶν καλυτέρων συνδυασμῶν, διότι τὸ συμφέρον ὅλων τῶν συνδυασμῶν εἶναι νὰ καταρτισθοῦν ἀπὸ τὰ ἐπιφανέστερα κοινωνικὰ πρόσωπα. Ἀξιολογεῖται δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου, ἡ κοινωνικὴ ἐκτίμησις τῶν προσώπων τοῦ συνδυασμοῦ καὶ τέλος ἐπιτυγχάνεται ἡ ἐκλογὴ τῶν ἀρίστων, διότι θὰ συμβῇ τὸ ἑξῆς, κύριοι συνάδελφοι: Δὲν θὰ ἐκλέξῃ πλέον τοὺς συμβούλους τὸ κόμμα, ἀλλὰ θὰ τοὺς ἐκλέξουν οἱ ἐκτὸς τοῦ κόμματος, οἱ ὁποῖοι θὰ διαγράψουν ἐκ τοῦ ψηφοδελτίου τοῦ κόμματός των ἕνα, τὸν δεύτερον ἢ τρίτον, καὶ θὰ προσθέσουν τοὺς ἐκλεκτοὺς ἐκ τῶν ἄλλων συνδυασμῶν. Δηλαδή, τὴν ἀξιολόγησιν, τὴν πραγματικήν, δὲν θὰ τὴν κάμουν οἱ κομματικοὶ ὀπαδοί, ἀλλ’ οἱ ἐκτὸς τοῦ κόμματος θιασῶται τῆς προσωπικότητος τῶν διαφόρων ὑποψηφίων. Ἔχω τὴν ἀντίληψιν, ὅτι διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ, ἀπαλλάσσομεν τὴν αὐτοδιοίκησιν ἀπὸ τὸν κομματισμόν, καὶ τῆς ἐξασφαλίζομεν τὴν ἐκλογὴν τῶν καλυτέρων δημοτικῶν ἀρχόντων. Διότι οἱ ἐκλεκτοὶ αὐτοὶ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι θὰ εἶναι ἀνώτεροι κομματικῶν ὑπολογισμῶν καὶ ξένοι πρὸς τὰς κομματικὰς ἐμπαθείας, διότι εἰς αὐτὸ κυρίως θὰ ὀφείλεται ἡ ἐκλογή των, θὰ εἶναι ἀσφαλῶς ἀνεπηρέαστοι ἀπὸ τὰς κομματικὰς συναλλαγὰς καὶ μετὰ ταῦτα εἶναι φυσικὸν νὰ ἐκλέξουν τὸν ἐξαίρετον διὰ τὴν θέσιν τοῦ Δημάρχου. Ἀπορῶ διατὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ὁ ὁποῖος κατὰ τὴν προχθεσινήν μου ὁμιλίαν ἐφάνη, ὅτι συνεκινήθη πρὸς στιγμήν, ἀπὸ τὴν τροπολογίαν μου, διατὶ μετὰ ταῦτα δὲν ἔδωσε ἀπάντησιν. Ποῦ εὑρῆκε τὸ τρωτὸν καὶ κατὰ τίνα τρόπον ἀντιλαμβάνεται, ὅτι οἱ σκοποὶ τοὺς ὁποίους ἐπιδιώκει, δὲν ἐπιτυγχάνονται διὰ τῆς παρούσης τροπολογίας μου.

§194Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε συνάδελφε, ἐπειδὴ παρεπονέθητε, ὅτι δὲν σᾶς ἀπήντησα, πρέπει νὰ σᾶς δώσω μίαν ἐξήγησιν. Προχθές, ἀπὸ τοῦ βήματος, ἐπροτείνατε τὴν τροπολογίαν αὐτήν, ἡ ὁποία θὰ ὁμολογήσετε, ὅτι ἔχει μίαν σχετικὴν περιπλοκήν. Ἐπειδὴ ὑπήρξατε εἰσηγητὴς τοῦ παλαιοῦ νομοσχεδίου, ἐπρόσεξα ὅλως ἰδιαιτέρως τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν προτείνετε. Ὑπάρχουν πίνακες τῶν συμπερασμάτων εἰς τὰ ὁποῖα κατελήξαμεν. Σᾶς πληροφορῶ, ὅτι τὸ πόρισμα τῶν ἀπόψεων αὐτῶν, τὰς ὁποίας καὶ ἐγὼ υἱοθέτησα εἶναι ὅτι σύμφωνα μὲ τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον θὰ διαμορφώσῃ ἡ τροπολογία, ἡ ἰδική σας, ὡδηγήθην εἰς ὡρισμένους ἐξ ἀποτελέσματος ὑπολογισμούς, βάσει ἀριθμῶν.

§195Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι τὸ ἴδιον σύστημα τοῦ παλαιοῦ νόμου.

§196Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπουργ. Ἐσωτερικῶν). Βάσει αὐτοῦ τοῦ συστήματος προσαρμόσαμεν τὰς τροπολογίας. Δεύτερον, εἰσερχόμεθα εἰς μετατόπισιν πρὸς πλειοψηφικόν.

§197Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Εἶναι πλειοψηφικόν.

§198Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ὁδηγούμεθα εἰς μίαν πρόσμιξιν πλειοψηφικοῦ. Ἐγὼ ἠσχολήθην εἰδικῶς μὲ τὴν τροπολογίαν. Τὸ λέγω διότι διετυπώσατε παράπονον, ὅτι δὲν σᾶς ἀπήντησα. Ἀπησχολήθην, εἰδικῶς, μὲ τὴν τροπολογίαν σας. Αἱ ὑπηρεσίαι ἀπησχολήθησαν διὰ νὰ κάμουν πίνακας εἰδικούς.

§199Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, ἐπειδὴ πρόκειται περὶ νομοθετήματος, τὸ ὁποῖον ἔχει κἄποιαν σημασίαν, ἐκλογικὸς νόμος, βλέπομεν, ὅτι δὲν ὑπάρχει παρουσία τῶν βουλευτῶν τῆς Συμπολιτεύσεως. Ἀπεφύγαμεν νὰ ὑποβάλωμεν πρότασιν ἐλλείψεως ἀπαρτίας, διὰ νὰ μὴ θεωρηθῇ προσπάθεια κωλυσιεργίας, ἀλλὰ συζητοῦμεν νομοθέτημα σοβαρόν, τὸ ὁποῖον σημαίνει, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνεχίσωμεν ὑπὸ τὰς συνθήκας αὐτάς.

§200Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἐγὼ συμφωνῶ, ἂν πρόκειται ὑπὸ αὐτὰς τὰς συνθήκας νὰ συζητήσωμεν. Δι’ ἐμέ, διαφορὰν σημαντικὴν δὲν κάμνει, διότι ἂν περαιώσωμεν αὔριον τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν θὰ ἔλθῃ τὴν Δευτέραν καὶ Τετάρτην ὑποχρεωτικῶς. Ἂν προσπαθῶ νὰ ἐξοικονομήσω χρόνον, τὸ κάμνω διότι εἶμαι ὑπὲρ τῆς προπαρασκευῆς τῶν ἐκλογῶν. Δὲν εἶναι θέμα ἐπιμονῆς ἰδικῆς μου νὰ συζητηθῇ καὶ νὰ ψηφισθῇ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἠμποροῦμεν νὰ δεχθῶμεν τὸ ἄρθρον 6.

§201Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τῶν ἄρθρων 6 καὶ 7 νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ ἔχει διαφωτισθῆ. Δὲν θέλω νὰ κάμω οὔτε διδασκαλίαν καμμίαν, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ὀρθὸν εἶναι νὰ τὸ τερματίσωμεν σήμερον.

§202Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν, ὅτι θὰ ἔχωμεν τὴν ἀραιότητα αὐτήν, θὰ εἶχον ταχθῆ ὑπὲρ τῆς διακοπῆς. Ἀλλὰ πληροφοροῦμαι, ὅτι εἷς ἀριθμὸς συναδέλφων ἀπουσιάζει διὰ τὴν ὑποδοχὴν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ πρόκειται νὰ ἐπανέλθουν. Ἂν ἔχωμεν ἀπαρτίαν, νὰ συνεχίσωμεν.

§203ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἐγγεγραμμένοι δύο νὰ ὁμιλήσουν ἀκόμη. Ὁ κ. Δ. Λεονάρδος ἔχει τὸν λόγον.

§204Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Θέλω νὰ εἴπω, ὅτι ἐγὼ εἶμαι ὑπὲρ τοῦ πλειοψηφικοῦ, οὐδέποτε συνεπάθησα τὴν ἀναλογικήν. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς κάμνει χρῆσιν διότι ἐξυπηρετοῦνται οἱ σκοποὶ τοῦ νομοσχεδίου του. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν πρόθεσιν τοῦ κ. Γιαννοπούλου, ἤθελον νὰ εἴπω, ὅτι εἶναι καθαρῶς πλειοψηφικόν, διότι ὅταν ὁ ἐκλογεὺς ἔχῃ δικαίωμα νὰ γράφῃ καὶ νὰ διαγράφῃ ὅποτε θέλῃ, εἶναι πλειοψηφικόν.

§205ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 6;

§206ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§207ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 6 ἐγένετο δεκτόν. Νὰ συνεχίσωμεν;

§208Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Νὰ τὸ συζητήσωμεν αὔριον τὸ ἄρθρον 7.

§209Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε ὅταν ἡ αἴθουσα ἦτο κενὴ δὲν ὑπεβάλαμεν ἔνστασιν ἀπαρτίας, διὰ νὰ μὴ δώσωμεν τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι κωλυσιεργοῦμεν. Ἐπειδὴ ὅμως τὸ ἄρθρον 7 ἔχει συζήτησιν, θὰ παρεκάλουν νὰ διακόψωμεν, διὰ νὰ τὸ συζητήσωμεν αὔριον.

§210Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι ἐπιχείρημα αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐπεκαλέσθητε, ὅτι θὰ ἠδύνασθο νὰ ὑποβάλλετε ἔνστασιν ἀπαρτίας. Ἐὰν αὐτὸ δὲν ἐγένετο ὅταν ἡ αἴθουσα ἦτο κενὴ διατὶ νὰ γίνῃ τώρα ποὺ εἶναι πλήρης; Παρακαλῶ νὰ συνεχίσωμεν.

§211ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 7. Ὁ κ. Δ. Βρανόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§212Δ. ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν εἷς συνδυασμὸς συγκεντρώνῃ πλέον τῶν 50% τῶν ψήφων, θὰ ἀποτελέσῃ παραδοξολογίαν, τοὐλάχιστον, ἡ ἐκλογὴ τοῦ Δημάρχου νὰ ἀφεθῇ εἰς τὴν διακριτικὴν ἐξουσίαν τῶν ἐκλεγέντων συμβούλων τῶν διαφόρων συνδυασμῶν, ἀφοῦ κατὰ τεκμήριον δημοκρατικόν, ἡ ἀπόλυτος πλειοψηφία τῶν ἐκλογέων συνεκεντρώθη πέριξ τοῦ προσώπου τοῦ ἐπὶ κεφαλῆς συνδυασμοῦ αὐτοῦ τὸ ὁποῖον καὶ ρητῶς ἐπιθυμεῖ νὰ ἴδῃ Δήμαρχον. Τὴν τοιαύτην δημοκρατικὴν ἀρχὴν πρὸς ἀποφυγὴν συναλλαγῆς, ἡ ὁποία πλέον εὐθέως θὰ νοθεύῃ τὴν πιστὴν ἔκφρασιν τῆς λαϊκῆς θελήσεως, διασφαλίζει ἡ κατωτέρω τροπολογία. «Πλὴν τῆς περιπτώσεως καθ’ ἣν συνδυασμός τις συνεκέντρωσε τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν, τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐγκύρων ψηφοδελτίων τοῦ Δημάρχου ἢ τῆς Κοινότητος, ὁπότε Δήμαρχος ἀνακηρύσσεται ὁ προτασσόμενος τοῦ ψηφοδελτίου τούτου, ὡς ἐπὶ κεφαλῆς αὐτοῦ». Παρακαλῶ, ὅπως ἡ τροπολογία αὕτη τεθῇ εἰς τὸ τέλος τῆς παραγράφου 1 τοῦ συζητουμένου ἄρθρου 7.

§213Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Θὰ παρακαλέσω τοὺς κ.κ. βουλευτὰς κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἄρθρου 7, νὰ ἔχουν ὑπ’ ὄψιν των τὰς δύο τροπολογίας τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων, δηλαδὴ περὶ μὴ ψηφοφορίας τῶν ἀναπληρωματικῶν καὶ τῆς φανερῆς ψηφοφορίας διὰ τὴν ἀνάδειξιν δημάρχων, ἐὰν δέχωνται τὰς δύο αὐτὰς τροπολογίας νὰ λάβουν θέσιν.

§214ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Ράλλης ἔχει τὸν λόγον.

§215Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὡς εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἀναφέρω κατὰ τὴν εἰσήγησίν μου, ὡς εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἀποκλεισθοῦν οἱ ἀναπληρωματικοὶ σύμβουλοι ἀπὸ τὴν ἐκλογὴν τοῦ Δημάρχου. Οἱ σχετικοὶ αἰτιολογικοὶ λόγοι ἔχουν ἐκτεθῆ ἐπαρκῶς παρὰ προλαλησάντων συναδέλφων καὶ συνεπῶς δὲν πρόκειται νὰ ἐπανέλθω. Νομίζω, ὅμως, κ. Ὑπουργέ, ὅτι μετὰ τὸ ὑποβληθὲν ὑπόμνημα τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων, θὰ πρέπει νὰ δεχθῶμεν τὴν φανερὰν ψηφοφορίαν κατὰ τὴν ἀνάδειξιν τοῦ Δημάρχου. Εἰς τοῦτο ἄλλωστε, συνηγορεῖ καὶ τὸ ἄρθρον 99 τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον ἀναφέρεται εἰς τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς καὶ τὸ ὁποῖον λέγει τὰ ἑξῆς: «.... (ἀναγινώσκει) ....». Δηλαδή, ἀπαλείφει τὴν λέξιν περὶ μυστικῆς ψηφοφορίας, τὴν ὁποίαν περιέχει τὸ περὶ βουλευτικῶν ἐκλογῶν ἄρθρον 66 τοῦ Συντάγματος, διὰ νὰ ἀφήσῃ τὴν θύραν ἀνοικτὴν εἰς τὸν νομοθέτην διὰ φανερὰν ψηφοφορίαν. Λέγω τοῦτο, διότι νομίζω, ὅτι οἱ δημοτικοὶ σύμβουλοι, προκειμένου νὰ ἐκλέξουν τὸ πρόσωπον τοῦ Δημάρχου, θὰ πρέπει νὰ ἔχουν τὴν εὐθύνην ἔναντι τῶν ἐκλογέων των εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν ἐκλογὴν τοῦ προσώπου αὐτοῦ. Οἱ πολῖται, δὲ, δίδοντες τὴν ψῆφόν των πρὸς τοὺς συμβούλους αὐτούς, τοὺς ἐπιβάλλουν τρόπον τινὰ τὴν ἠθικὴν ὑποχρέωσιν νὰ ψηφίσουν ὡς Δήμαρχον τὸν προοριζόμενον ὡς τοιοῦτον ἐκ τοῦ ψηφοδελτίου των. Ἀντιθέτως, πιστεύω, ὅτι ἐὰν παραμείνῃ ἡ διάταξις ὡς ἔχει εἰς τὸ νομοσχέδιον, εἶναι σφόδρα πιθανὸν νὰ ἐπικρατήσουν προσωπικαὶ ἐπιρροαὶ καὶ καταστάσεις καὶ νὰ ἐπηρεάσουν συμβούλους, ὥστε οὗτοι νὰ δώσουν τὴν ψῆφον των διὰ νὰ ἐκλεγῇ Δήμαρχος πρόσωπον μὴ ἀνῆκον εἰς τὸ ἴδιον ψηφοδέλτιον. Ὡς ἐκ τούτου, κηρύσσομαι ὑπὲρ τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας.

§216Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐφ’ ὅσον ὁ κ. Ὑπουργός, ὡς ἐλέχθη, ἀπεδέχθη τὴν πρότασιν τῆς Ἑνώσεως τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων διὰ τὴν φανερὰν ψηφοφορίαν, νὰ τὴν ἀποδεχθῶμεν καὶ νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὰ ἄλλα ἄρθρα.

§217Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε συνάδελφε, δὲν εἶπον, ὅτι ἀπεδέχθην, ἀλλ’ εἶπον, ὅτι ἡ πρότασις αὕτη νὰ τεθῇ ὑπ’ ὄψει τοῦ Σώματος καὶ ἐν ἀνάγκῃ ἀκόμη, εἰς ψηφοφορίαν.

§218ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Προκοπίδης ἔχει τὸν λόγον.

§219Ι. ΠΡΟΚΟΠΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐζήτησα νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 7, διότι πιστεύω ἀκλόνητα, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφίσουν οἱ ἀναπληρωματικοὶ σύμβουλοι κατὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ Δημάρχου. Ἐφ’ ὅσον, ὅμως, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπεδέχθη τὴν ἐξαίρεσιν αὐτῶν, οὐδεμίαν ἔχω ἀντίρρησιν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκλογὴν τοῦ Δημάρχου, συμφωνῶ ἀπολύτως πρὸς τὴν ἄποψιν, τὴν ὑπὸ τοῦ συναδέλφου κ. Ράλλη ἀναπτυχθεῖσαν. Διότι κατ’ ἄλλον τρόπον εἶναι πολὺ φυσικὸν νὰ καταλήξωμεν εἰς τὴν ἀπαράδεκτον συναλλαγὴν καὶ μοιραίως εἰς τὴν νόθευσιν τῆς ἐντολῆς καὶ τῆς ψήφου τοῦ λαοῦ. Θὰ παρακαλέσω, συνεπῶς, τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅπως ἀποδεχθῇ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ράλλη.

§220ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως κ. Η. Τσιριμῶκος ἔχει τὸν λόγον.

§221Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἐγνώριζον, ὅτι ὑπάρχει πρότασις τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων διὰ νὰ ἐκλέγεται ὁ Δήμαρχος διὰ φανερᾶς ψηφοφορίας. Ὁμολογῶ, ὅτι μοῦ ἔκαμε κατάπληξιν, ὅτι ἐθεώρησε δυνατὸν νὰ προτείνῃ τοιοῦτον πρᾶγμα. Ἡ Ἕνωσις Δήμων καὶ Κοινοτήτων ἡ ὁποία ὑποτίθεται, ὅτι ἐκφράζει τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν. Ἐκεῖνο ποὺ μὲ ἐξέπληξεν ἐπίσης, εἶναι, ὅτι ἕνας δόκιμος ἐπιστήμων, ὡς ὁ συνάδελφος κ. Ράλλης, στηρίζει τὴν πρότασιν αὐτὴν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τοῦ Συντάγματος, λέγων, ὅτι τὸ ἄρθρον 66 δὲν ὁμιλεῖ περὶ μυστικῆς ψηφοφορίας, ἀλλὰ περὶ καθολικῆς ψηφοφορίας. Ἐὰν ἀκολουθήσωμεν αὐτὴν τὴν ἑρμηνείαν, τότε θὰ σημαίνῃ, ὅτι δύναται ὁ νόμος νὰ ὁρίζῃ, ὅτι αἱ Δημοτικαὶ ἐκλογαὶ γίνονται διὰ φανερᾶς ψηφοφορίας. Καὶ ἐὰν ἀκόμη ἐδεχόμεθα ὅλοι τὴν ἑρμηνείαν, ὡς τὴν διετύπωσεν ὁ συνάδελφος κ. Ράλλης, καὶ ὡς ἄλλωστε φαίνεται, ὅτι ἀποδέχεται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, πάλι νομίζω, ὅτι καμμία Βουλὴ δὲν θὰ ἐλάμβανε τὸ θάρρος νὰ εἴπῃ, ὅτι αἱ Δημοτικαὶ ἐκλογαὶ νὰ γίνωνται διὰ φανερᾶς ψηφοφορίας, διότι ἡ μυστικότης τῆς ψήφου εἶναι ἀναγκαῖον συμπλήρωμα τῆς καθολικῆς ψηφοφορίας, διὰ τὸν λόγον, ὅτι ἡ ἐλευθερία τῆς ψήφου τοῦ πολίτου συνδέεται μὲ τὴν μυστικότητα. Καὶ τοῦτο διὰ νὰ μὴ δύναται νὰ ὑποστῇ ὁ ἐκλογεὺς ἐπιρροὰς ἕνεκα τῶν ὁποίων νὰ ψηφίσῃ παρὰ συνείδησιν ἐν περιπτώσει φανερᾶς ψηφοφορίας. Διότι εἰς τὴν κοινωνίαν αὐτὴν εἰς τὴν ὁποίαν ζῶμεν πολλοὶ εἶναι ἀναμφισβητήτως οἱ ὑφιστάμενοι ἐπιρροάς. Ἡ μυστικότης ἐφευρέθη διὰ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν ἐλευθερίαν συνειδήσεως τῶν πολιτῶν. Ἐφ’ ὅσον οὕτω ἔχει τὸ πρᾶγμα, νομίζω, ὅτι ἀπὸ ἀπόψεως ἐκκλογῆς τοῦ Δημάρχου, τὰ ἐλαττώματα τὰ ὁποῖα θέλομεν νὰ διορθώσωμεν διὰ τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας, δὲν διορθώνονται, παρὰ μόνον διὰ τῆς ἀλλαγῆς τοῦ σχετικοῦ ἄρθρου. Εἴπομεν, τὰ ὅσα εἴχομεν νὰ εἴπωμεν περὶ τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς καὶ τῶν κινδύνων συναλλαγῆς ποὺ περικλείει. Ἐγένετο παρὰ ταῦτα δεκτὴ ἡ ἔμμεσος ἐκλογή. Θέλομεν νὰ μειώσωμεν τὰ ἐλαττώματα αὐτά. Ὑπάρχουν τροπολογίαι, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ τὰ μειώνουν κἄπως. Μία ἐκ τῶν τροπολογιῶν αὐτῶν εἶναι ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. Βρανόπουλος. Ἀποτελεῖ μείωσιν τοῦ ἐλαττώματος, ὅταν κανεὶς συγκεντρώνῃ τὴν πλειοψηφίαν ὑπὲρ τοῦ 50% νὰ μὴ ὑπόκειται εἰς ἐκλογὴν ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου, καὶ νὰ χάνῃ τὴν Δημαρχίαν ἐὰν γίνῃ μετάστασις 2–3 συμβούλων. Ἀλλὰ προκειμένου περὶ συναλλαγῆς ἡ φανερὰ ψηφοφορία ἐνθαρρύνει τὴν συναλλαγήν, διότι ἐὰν γίνῃ μία συναλλαγὴ ἔναντι οἱουδήποτε τιμήματος, ὁ συναλλασσόμενος ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, ἐξασφαλίζει τὴν ψῆφον τὴν ὁποίαν διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ θὰ ἔχῃ ἐπιτύχει, τὴν ἐξασφαλίζει διὰ τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας, διότι ἀναγκάζει τὸν συμβληθέντα νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι πράγματι τηρεῖ τὸ συμβόλαιον. Λέγω, λοιπόν, ὅτι εἶναι τόσον τὸ δεινὸν ἐκ τῆς καταργήσεως τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας, ἡ ὁποία ἐξασφαλίζει τὴν ἐλευθερίαν συνειδήσεως τοῦ Δημοτικοῦ Συμβούλου, ὥστε καὶ ἂν ἄλλη τις ὠφέλεια προέκυπτεν ἐκ τῆς τυχὸν ἀποδοχῆς τῆς τροπολογίας νὰ καθίσταται μηδαμινή. Ἡ δῆθεν ὅμως ὠφέλεια αὐτὴ ἀποδεικνύεται ἀνύπαρκτος. Θὰ παρακαλέσω λοιπόν, ἡ μὲν τροπολογία τοῦ κ. Βρανοπούλου, ἡ ὁποία πράγματι διορθώνει κἄπως τὰ ἐλαττώματα τοῦ συστήματος, νὰ συζητηθῇ καὶ ἐνδεχομένως νὰ γίνῃ δεκτή. Ἀλλά, πρὸς Θεοῦ, ἡ μυστικότης τῆς ψηφοφορίας πρέπει νὰ μείνῃ ἀλώβητος.

§222ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Εὐαγγελίδης ἔχει τὸν λόγον.

§223Ι. ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Ἡμεῖς, ὅπως ἐδηλώσαμε κατὰ τὴν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς συζήτησιν εἴμεθα ὑπὲρ τῆς ἀμέσου ἐκκλογῆς καὶ διὰ τοῦτο ὑπεβάλαμε σχετικὴν τροπολογίαν εἰς τὸ ἄρθρον 7, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ Δήμαρχος ἐκλέγεται ἀμέσως ἀπὸ «...... (ἀναγινώσκει) ......». Καὶ ἐπὶ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς ἐμμένομεν. Οὐχ ἧττον, ἐπὶ τοῦ ἀνακύψαντος θέματος, εἰς ἣν περίπτωσιν ἡ τροπολογία μας δὲν γίνῃ ἀποδεκτὴ κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ ἄρθρου 7, νομίζομεν, ὅτι πρέπει νὰ λαμβάνουν μέρος εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ Δημάρχου μόνον οἱ τακτικοὶ Δημοτικοὶ Σύμβουλοι, διὰ τοὺς λόγους ποὺ εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ τοὺς ὁποίους ἐξεθέσαμεν ἐν συντομίᾳ κατὰ τὴν συζήτησίν μας. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ θέμα τῆς φανερᾶς, ἢ μυστικῆς ψηφοφορίας, νομίζομεν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τεθῇ ζήτημα φανερᾶς ψηφοφορίας, προκειμένου περὶ ἀναδείξεως αἱρετῶν ἀρχόντων, ἀπὸ ἕνα συμβούλιον, οἷον εἶναι τὸ Δημ. Συμβούλιον, ὅταν τὸ ἄρθρον 110 τοῦ Δημοτικοῦ καὶ Κοινοτικοῦ Κώδικος, προκειμένου περὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ Προέδρου τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου καὶ τῶν ἄλλων μελῶν τοῦ Προεδρείου, καὶ ὅταν εἰς τὸ ἄρθρον 114, προκειμένου περὶ τῆς ἐκλογῆς τῆς Δημαρχιακῆς Ἐπιτροπῆς, δηλαδὴ ὀργάνων τὰ ὁποῖα εἶναι ἐλάσσονος σημασίας, θεσπίζεται τὸ σύστημα τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας, διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους ἀνέπτυξεν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως καὶ οἱ ὁποῖοι εἶναι ὄντως γνωστοί, ἀπὸ τὴν θεωρίαν καὶ ἀπὸ τὴν πρᾶξιν ὅλων τῶν Σωμάτων τῶν ἀντιπροσωπευτικῶν, ὥστε νὰ μὴ εἶναι ἀνάγκη νὰ τοὺς ἐπαναλάβω. Ὅταν, λοιπόν, θεσπίζεται ἡ μυστικὴ ψηφοφορία εἰς αὐτὰς τὰς περιπτώσεις, νομίζομεν, ὅτι θὰ εἶναι ἄντικρυς ἀντίθετον πρὸς τὴν δικαιοσύνην καὶ τὴν ἐλευθερίαν τῆς ψήφου, τὸ νὰ τίθεται τὸ θέμα τῆς ἀνοικτῆς ψηφοφορίας, τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας. Διότι, ὅλα τὰ κακὰ τὰ ὁποῖα διὰ τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας, θέλομεν νὰ θεραπευθοῦν, θὰ ἐπανέλθουν εἰς τὴν ἐπιφάνειαν μὲ τὸ σύστημα τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας προκειμένου περὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ Δημάρχου. Δεδομένου δέ, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐκλεκτόρων προκειμένου περὶ Δημάρχου εἶναι πολὺ περιωρισμένος μεταξὺ τῶν 11 καὶ 31, πρέπει κανεὶς νὰ ἀντιλαμβάνεται ποίαν σημασίαν ἔχει ἡ ἔλλειψις αὐτὴ τῆς ἐλευθερίας τῶν ἐκλεκτόρων. Θὰ τελῇ ὑπὸ ἔλεγχον ἡ ψῆφός των. Ἐνῷ, λοιπόν, θεσπίζομεν τὴν μυστικὴν ψηφοφορίαν διὰ νὰ ματαιώσωμεν αὐτὸν τὸν κίνδυνον καὶ νὰ διαφύγωμεν τὴν ἐλευθερίαν διαθέσεως τῆς ψήφου, προκειμένου περὶ χιλιάδων ἐκλογέων, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συζητῶμεν προκειμένου περὶ τόσον περιωρισμένου ἀριθμοῦ ἐκλεκτόρων, ὅταν καὶ μία μόνον ψῆφος δύναται ν’ ἀλλοιώσῃ τὸ ἀποτέλεσμα. Συνεπῶς, ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ θέματος εἴμεθα ἀπολύτως ἀντίθετοι καὶ διὰ λόγους πολιτικῆς καὶ διὰ λόγους ἀρχῆς καὶ διὰ λόγους ὁμαλότητος κατὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν προσώπων. Τὸ ἐπιχείρημα τὸ ὁποῖον ὁ κ. Ράλλης ἠθέλησε νὰ ἐξαγάγῃ ἐκ τῆς διαφορᾶς διατυπώσεως τοῦ ἄρθρου 99 ἐν σχέσει πρὸς τὸ ἄρθρον 66 τοῦ Συντάγματος, νομίζω, ὅτι δὲν βοηθεῖ, διότι πρόκειται περὶ διαφόρων θεμάτων. Ἐκεῖ δὲν πρόκειται περὶ τοῦ τρόπου ἐκλογῆς διὰ τῶν ἐκλεκτόρων, ἀλλὰ περὶ τοῦ τρόπου ἀσκήσεως τοῦ δικαιώματος τοῦ ψηφοφόρου, εἶναι δὲ γεγονός, ὅτι ὑπῆρξε περίπτωσις κατὰ τὴν ὁποίαν εἴχομεν φανερὰν ψηφοφορίαν, προκειμένου περὶ δημοτικῶν ἐκλογῶν καὶ προκειμένου περὶ περιωρισμένου ἀριθμοῦ ἐκλογέων, ὁπότε ἠδύνατο νὰ γίνῃ ἡ ἐκλογὴ τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχόντων ὑπὸ τῶν ἐκλογέων καὶ διὰ συμβολαιογραφικῆς πράξεως, ἐφ’ ὅσον εἷς καὶ μόνον συνδυασμὸς διεξεδίκει τὴν ἐκλογήν. Ἐδῶ πρόκειται περὶ περιπτώσεως κατὰ τὴν ὁποίαν διὰ πλήρων καὶ πολλῶν συνδυασμῶν θὰ γίνῃ ἡ ἐκλογή. Ἐφ’ ὅσον, λοιπόν, θεσπίζομεν τὸν συναγωνισμὸν ἐν τῇ ἐκλογῇ, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ προϋποθέτῃ καὶ τὴν ἐλευθερίαν τοῦ ἐκλογέως, νομίζομεν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τεθῇ ζήτημα διὰ τὴν ὕπαρξιν καὶ τὴν θέσπισιν τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας. Πέραν αὐτοῦ, ἐάν, ὡς εἴπομεν, ἀπορριφθῇ ἡ τροπολογία μας, ἡ ὁποία ἔχει σχέσιν μὲ τὴν ἄμεσον ἐκλογήν, νομίζομεν, ὅτι πρέπει νὰ υἱοθετηθοῦν αἱ ἑξῆς τροπολογίαι. Ἡ πρόσκλησις τῶν μελῶν τοῦ Δημαρχαιρεσιακοῦ σώματος νὰ γίνεται οὐχὶ ὑπὸ τοῦ Νομάρχου, ἀλλ’ ὑπὸ τοῦ πλειοψηφοῦντος συμβούλου. Ὅπως δι’ ὅλας τὰς ἄλλας ἀρχαιρεσίας τοῦτο συγκαλεῖται ὑπὸ τοῦ πλειοψηφήσαντος συμβούλου, νομίζομεν, ὅτι καὶ ἐδῶ θὰ πρέπει νὰ ἰσχύσῃ τὸ αὐτὸ σύστημα. Καὶ δι’ ἕνα ἄλλον ἀκόμη λόγον: Διὰ νὰ μὴ ὑπάρξῃ ἡ περίπτωσις τῆς ἀναμίξεως τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἐξουσίας, ὑπὸ τὴν μορφὴν τοῦ ἐκπροσώπου αὐτῆς, τοῦ Νομάρχου, εἰς τὴν διαδικασίαν τῆς ἐκλογῆς τοῦ Δημάρχου.

§224Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ πρᾶξις τοῦ Νομάρχου, κ. συνάδελφε, εἶναι τυπική. Τί ἀνάμιξιν θὰ ἔχῃ ὁ Νομάρχης διὰ τῆς προσκλήσεως τοῦ Σώματος;

§225Ι. ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Ἐὰν εἶναι τόσον τυπικὴ αὐτὴ ἡ πρᾶξις, διατὶ νὰ μὴ ἐπικρατήσῃ ὅ,τι ἐπικρατεῖ εἰς ὅλας τὰς παρομοίας περιπτώσεις, δηλαδή, προκειμένου περὶ ἐκλογῆς τοῦ Προέδρου τοῦ Σώματος, τὸ Σῶμα νὰ συγκαλῇ ὁ πλειοψηφήσας σύμβουλος; Δὲν βλέπω τὸν λόγον τῆς ἀναμίξεως τοῦ Νομάρχου.

§226Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι τὸ ἴδιον πρᾶγμα, κ. συνάδελφε, διότι ἐκεῖ εἶναι ὠργανωμένον τὸ Σῶμα πλέον, ἐνῷ ἐδῶ δὲν ἔχει ἀκόμη ὁλοκληρωθῇ.

§227Ι. ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Ἐγὼ ὑποστηρίζω, ὅτι ὀρθότερον εἶναι ὁ πλειοψηφήσας σύμβουλος νὰ συγκαλῇ τὸ Σῶμα. Ἐπίσης προτείνω, ὅπως ἡ δευτέρα ψηφοφορία, ἡ ὁποία γίνεται ἐν περιπτώσει κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν συνεκεντρώθησαν τὰ ⅔, νὰ γίνεται κατὰ τὴν αὐτὴν συνεδρίασιν. Δὲν συντρέχει λόγος νὰ μεσολαβῇ χρονικὸν διάστημα μιᾶς ἑβδομάδος μεταξὺ πρώτης καὶ δευτέρας ψηφοφορίας, διότι αὐτὸ τὸ διάστημα θὰ εὐνοήσῃ τὴν ποικίλην συναλλαγήν. Ἐὰν τὸ Σῶμα καταλήξῃ εἰς τὴν ἄποψιν νὰ ἐπικρατήσῃ ἡ ἔμμεσος ἐκλογή, τοὐλάχιστον ἂς ἐξοβελίσωμεν ὅλας τὰς διατάξεις, αἱ ὁποῖαι εὐνοοῦν ἓν ἐλάττωμα συμφυὲς μὲ τὴν ἔμμεσον ἐκλογήν, τοῦ ὁποίου κανεὶς δὲν ἠμπόρεσε νὰ μὴ ἀναγνωρίσῃ τὸν κίνδυνον. Συνεπῶς, νομίζομεν, ὅτι θὰ πρέπει νὰ γίνεται τὴν αὐτὴν ἡμέραν καὶ ἡ δευτέρα ἐκλογή. Αὐταὶ εἶναι αἱ ἀπόψεις, τὰς ὁποίας ἠθέλαμεν νὰ ἀναπτύξωμεν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 7.

§228Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριοι συνάδελφοι, αἱ δύο τροπολογίαι, αἱ ἀναφερόμεναι εἰς τὸ θέμα τῆς μὴ συμμετοχῆς εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν ἀναπληρωματικῶν συμβούλων καὶ τὸ θέμα τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας κατὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ δημάρχου ἐπροτάθησαν, ὡς γνωστόν, ἐνώπιον τοῦ Σώματος ἀπὸ μέρους τοῦ συναδέλφου κ. Ζορμπᾶ. Πέραν αὐτοῦ ἀνέφερα καὶ εἶπον εἰς τὸν κ. Ζορμπᾶν κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς προτάσεώς του, ὅτι γνωρίζω, ὅτι αὐταὶ εἶναι καὶ αἱ ἀπόψεις τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων, αἱ ὁποῖαι προφορικῶς μοῦ ὑπεβλήθησαν καὶ ἐν συνεχείᾳ ἐγγράφως. Τὸ πρᾶγμα, συνεπῶς, ἀσχέτως τῆς βαρύτητος, τὴν ὁποίαν ἔχουν αἱ προτάσεις τῶν κυρίων συναδέλφων ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὡς ἐτονίσθη ἀπὸ τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, ἐφόσον καὶ ὁ φορεὺς τῆς ἰδιαζούσης πείρας ἔναντι τῶν Ὀργανισμῶν τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως εἰσηγεῖται αὐτὰς τὰς μεταρρυθμίσεις, εἶναι, τὸ ὀλιγώτερον, ἄξιον ἰδιαιτέρας προσοχῆς. Ὡς, ὅμως, ἀντελήφθην, μέχρι τῆς στιγμῆς δὲν εἰσερχόμεθα εἰς τὴν οὐσιαστικὴν ἐκτίμησιν καὶ τὰς οὐσιαστικὰς συνεπείας τῶν μεταρρυθμίσεων αὐτῶν, πλὴν τῆς πρώτης, διὰ τὴν ὁποίαν νομίζω, ὅτι τὸ Σῶμα, εἶναι κατ’ ἀρχὴν σύμφωνον, ἀλλὰ κυρίως ἀσχολούμεθα μὲ τὰ νομικὰ ἐμπόδια, τὰ ὁποῖα θὰ ἀντιμετώπιζεν δῆθεν ἡ ἐνδεχομένη ἀποδοχὴ τῆς τροπολογίας. Νομίζω, ὅτι ὡς διετυπώθησαν καὶ ἐτέθησαν αἱ νομικαὶ ἀντιρρήσεις, δὲν εἶναι βάσιμοι. Πρῶτον, διότι κώλυμα συνταγματικὸν ὁπωσδήποτε δὲν ὑφίσταται. Καὶ ἡ ἄποψίς μου ἐπ’ αὐτοῦ εἶναι κατηγορηματική.

§229ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διὰ τὴν φανερὰν ψηφοφορίαν;

§230Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Βεβαίως. Καὶ πέραν ἀκόμη τῆς ἐκλογῆς τοῦ Δημάρχου, προκειμένου καὶ περὶ ἐκλογῆς δημοτικῶν συμβούλων κατὰ τρόπον ἀναμφισβητήτως συνταγματικώτατον, ἠδύνατο νὰ χωρήσῃ τις εἰς τὴν φανερὰν ψηφοφορίαν. Ἄλλο θέμα ἐὰν πρέπει ἢ δὲν πρέπει νὰ ἀποφασισθῇ αὐτό. Πάντως συνταγματικῶς καὶ ἐπιτετραμμένον εἶναι καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ προβληθοῦν πάμπολλα ἐπιχειρήματα οὐσιαστικὰ ὑπὲρ τῆς εὐθαρσοῦς τοποθετήσεως τῶν ἐκλογέων κατὰ τὰς ἐκλογάς. Ἡ μυστικότης ἔχει τὰ πλεονεκτήματά της, ἀλλ’ ἔχει καὶ μειονεκτήματα, τὰ ὁποῖα δὲν συμβαδίζουν ἴσως μὲ τὴν προσωπικότητα, τὴν ὁποίαν ἔχει ἀποκρυσταλλώσει ὁ ὁσημέραι ἐξελισσόμενος δημοκρατικὸς πολίτης, ὁ ὁποῖος πέραν τῶν δικαιωμάτων ποὺ ἀξιοῖ, πρέπει νὰ ἔχῃ καὶ ὑποχρεώσεις, ἡ πρώτη δὲ ἐξ αὐτῶν πρέπει νὰ εἶναι τὸ θάρρος τῆς πολιτικῆς του τοποθετήσεως, διότι ἐξ αὐτῆς τῆς μυστικότητος περὶ τὴν τοποθέτησιν ἀπορρέουν ὅλαι αἱ λεγόμεναι ἀθέμιτοι συναλλαγαί. Καὶ ἔχομεν, ἔτσι τὰ φαινόμενα, τὰ ὁποῖα οἱ περισσότεροι ἐξ ὑμῶν γνωρίζετε ἴσως καλλίτερον ἐμοῦ, τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι περιφέρονται ἀπὸ γραφείου εἰς γραφεῖον, τοποθετοῦνται ἀπὸ κόμματος εἰς κόμμα, ἀπὸ προσώπου εἰς πρόσωπον. Συνεπῶς, θὰ ἠμποροῦσε κἄποτε νὰ ἐτίθετο τὸ θέμα ἐπὶ τάπητος, διὰ νὰ συζητηθῇ, ἐὰν πρέπει νὰ διατηρηθῇ ἢ ὄχι ἡ μυστικὴ ψηφοφορία. Πάντως τὸ νέον Ἑλληνικὸν Σύνταγμα ἠθέλησε νὰ παράσχῃ τὸ δικαίωμα τῆς ἐπανασυζητήσεως τοῦ θέματος αὐτοῦ ἀπὸ τὸν νομοθέτην, ὄχι τὸν συνταγματικόν, τὸν κοινὸν νομοθέτην καὶ δι’ αὐτὸ ἠξίωσεν ἁπλῆν καθολικὴν ψηφοφορίαν. Συνεπῶς, περὶ ἀντισυνταγματικότητος, ἂς μὴ ὁμιλοῦμεν. Ἀλλὰ καὶ πέραν αὐτοῦ, καὶ ἂν ἀκόμη τὸ Σύνταγμα καθιέρωνε καθολικὴν καὶ μυστικὴν ψηφοφορίαν, γεννᾶται τὸ ἐρώτημα, θὰ ἀνέκυπτε θέμα ἀντισυνταγματικότητος προκειμένου περὶ φανερᾶς ἐκλογῆς δημάρχων; Ὄχι καὶ πάλιν, διότι ἐκ τοῦ ὅτι ἐπιτάσσει τὴν καθολικὴν καὶ μυστικὴν ψηφοφορίαν διὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχόντων, δὲν σημαίνει, ὅτι μετὰ τὸν σχηματισμὸν τοῦ Σώματος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ χωρήσῃ ἄλλη μορφὴ ψηφοφορίας προκειμένου περὶ περαιτέρω ἐκλογῆς τῶν ἐπὶ μέρους ὀργάνων ὡς εἶναι καὶ ὁ Δήμαρχος. Οἱ βουλευταὶ ἐκλέγονται διὰ μυστικῆς ψηφοφορίας, ἀλλὰ τοῦτο δὲν σημαίνει, ὅτι ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ δὲν δύναται νὰ καθιερωθῇ ἡ φανερὰ ψηφοφορία, προκειμένου περὶ τῆς διατηρήσεως ἢ μὴ τῆς Κυβερνήσεως ἐν περιπτώσει ψήφων ἐμπιστοσύνης. Συνεπῶς ἀπὸ ἀπόψεως νομικῶν καὶ συνταγματικῶν κωλυμάτων δέσμευσιν δὲν ἔχομεν. Τὸ θέμα θὰ κριθῇ οὐσιαστικῶς, ἂν συμφέρῃ ἢ ὄχι νὰ καθιερωθῇ ἡ φανερὰ ψηφοφορία καὶ θὰ ἐκτιμήσουν οἱ κύριοι συνάδελφοι τὰ ὑπὲρ καὶ τὰ κατὰ τῆς Α ἢ τῆς Β λύσεως. Ἐάν συζητῶ τὰς τροπολογίας αὐτάς, τὰς ὁποίας προέτεινεν ἡ Ἕνωσις τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων, τὸ ἔκαμα διότι ἐναντίον τοῦ νομοθετήματος αὐτοῦ δύο ἀντιρρήσεις ἦτο δυνατὸν νὰ διατυπωθοῦν: Τὸ εἶδος τοῦ καθιερωμένου συστήματος, τὸ ὁποῖον, ἐφόσον ἦτο ἀναλογικόν, θὰ ἔπρεπε νὰ μὴ προκαλέσῃ τὴν ἀντίδρασιν ὡρισμένης πτέρυγος, ἀφοῦ ἔχει ταχθῇ ἀνεπιφυλάκτως ὑπὲρ αὐτοῦ —ἄλλο τί θὰ ὑπεστήριζε διὰ τὸν συνδυασμὸν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν καὶ τοῦ περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν τοιούτου. Τὸ ἀπομένον ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον ἀνεφέρθη, ἦτο ὁ κίνδυνος τῆς συναλλαγῆς. Διὰ τίνα, λοιπόν, λόγον, ἐάν, εἰς ἀντίδοτον αὐτοῦ τοῦ κινδύνου, ἡ Ἕνωσις τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων προτείνῃ τὴν φανερὰν ψηφοφορίαν, ἔχει βαθείας ἀντιρρήσεις ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως; Εἶπεν, ὅτι διὰ τῆς καθιερώσεως τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας θὰ κατοχυρώσωμεν τὴν συναλλαγὴν εἰς τὴν ἔμμεσον ἐκλογήν, διότι πλέον ἡ φανερὰ ψηφοφορία θὰ παράσχῃ καὶ τὰς ἀποδείξεις τῆς ἐκπληρώσεως τῶν ἀνόμων συμφωνιῶν. Τὸ πρᾶγμα δὲν ἔχει οὕτω. Εἶναι ἀκριβῶς ἀνάστροφον. Διότι παίρνει ὡς παράδειγμα, ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, τὴν περίπτωσιν τοῦ εὐτελοῦς ὑποκειμένου, τὸ ὁποῖον θὰ προέλθῃ προηγουμένως εἰς συναλλαγὴν καὶ θὰ ἐκπληρώσῃ ἀνειλημμένην ὑποχρέωσιν, αὐτὸς θὰ ἀποδείξῃ τὰς συνεπείας. Ὁ εὐτελής, ὅμως, ἀφοῦ πάρῃ τὰ ἀνταλλάγματα εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ συμμορφωθῇ. Ἄλλως, γενικώτερον δὲν μᾶς ἐνδιαφέρει αὐτός. Μᾶς ἐνδιαφέρει ὁ ἀσυνεπὴς ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος ἕως τὴν ὥραν τῆς ψηφοφορίας πρὸς ἀνάδειξιν τοῦ Δημάρχου ἐμφανίζεται εἰς ὀπαδοὺς τοῦ αʹ λαοπροβλήτου καὶ ἐν ὀνόματι τῶν συναλλαγῶν τὴν στιγμὴν τῆς ψηφοφορίας μεταβάλλει γνώμην ὑπὲρ τοῦ βʹ. Θὰ πρέπει, κατὰ τὴν ψηφοφορίαν πρὸς ἀνάδειξιν τοῦ Δημάρχου νὰ ὑπάρχῃ μία ἠθικὴ συνέπεια, ἀπορρέουσα ἐκ τῆς δεσμεύσεως ἐν τῷ ψηφοδελτίῳ. Βεβαίως, εἶναι ἐλεύθερος νὰ μεταβάλῃ γνώμην, ἀλλὰ ἐκ τῶν πραγμάτων πρέπει νὰ δημιουργηθοῦν περιστατικά, δικαιολογοῦντα τὴν τελευταίαν στιγμὴν τὴν μεταβολὴν αὐτῆς. Συνεπῶς, δὲν πρέπει νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἡ φανερὰ ψηφοφορία ὑποβοηθεῖ τὴν συναλλαγήν. Βεβαίως, εἶναι δυνατὸν νὰ καταλήξετε εἰς τὴν καθιέρωσιν ἢ τὴν μὴ καθιέρωσιν. Δι’ αὐτό, εἶπον, ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ νὰ ἀναπτυχθοῦν αἱ ἑκατέρωθεν ἀπόψεις. Πάντως, δὲν δέχομαι, ὅτι ὑπάρχει θέμα συνταγματικοῦ κωλύματος. Καὶ δὲν δέχομαι ἐπίσης ὅτι ἡ φανερὰ ψηφοφορία ὑποβοηθεῖ τὴν συναλλαγήν, προκειμένου περὶ τῆς ἀναδείξεως τοῦ δημάρχου, ἐνῷ εἶναι ἔκδηλον ὅτι περιστέλλει τὴν συναλλαγὴν αὐτήν. (Χειροκροτήματα).

§231ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Μίχας ἔχει τὸν λόγον.

§232Α. ΜΙΧΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 7 ἔχω νὰ κάμω ὡρισμένας παρατηρήσεις ἐπὶ τριῶν θεμάτων, τὰ ὁποῖα ἐθίγησαν. Κατ’ ἀρχήν, τὸ πρῶτον θέμα, ποὺ συνεζητήθη ἐπαρκῶς, εἶναι τὸ νὰ μὴ μετέχουν οἱ ἀναπληρωματικοὶ δημοτικοὶ σύμβουλοι εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ Δημάρχου. Πράγματι, ἡ φύσις τῶν συμβούλων τούτων εἶναι τοιαύτη, ὥστε ἀφ’ ἑαυτῆς νὰ λύῃ τὸ θέμα. Τὸ Σῶμα ἀποτελεῖται ἀπὸ τοὺς τακτικοὺς συμβούλους καὶ οἱ ἀναπληρωματικοὶ καλοῦνται ἁπλῶς νὰ καταλάβουν τὰς θέσεις τῶν, δι’ οἱονδήποτε λόγον παυσάντων νὰ ἀνήκουν εἰς τὸ Συμβούλιον, τακτικῶν. Τούτων τεθέντων, θὰ ἀπετέλει παρέκκλισιν τῆς ἀρχῆς αὐτῆς ἡ προσθήκη τῆς διατάξεως, ὅπως μετέχουν καὶ οἱ ἀναπληρωματικοί. Πέραν τούτου, συνεζητήθη τὸ θέμα συναλλαγῆς. Νομίζω, ὅτι ὅσον περισσότερον περιωρισμένος εἶναι ὁ ἀριθμὸς ἐκείνων ποὺ θὰ κληθοῦν νὰ ἐκλέξουν τὸν Δήμαρχον, τόσον περισσότερον θὰ περιορισθῇ ἡ συναλλαγή. Ὥστε, νομίζω, ὅτι κατόπιν ὅλων αὐτῶν, δὲν θὰ ὑπάρξῃ ἀντίθετος ἄποψις νὰ μὴ μετέχουν οἱ ἀναπληρωματικοί. Τὸ δεύτερον θέμα, εἶναι τὸ θέμα τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας. Κύριοι συνάδελφοι, κατόπιν τῶν ὅσων ἐξέθεσεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπὶ τῆς συνταγματικότητος ἢ μὴ τοῦ θέματος τῆς φανερᾶς ἢ μυστικῆς ψηφοφορίας, δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τί, διότι πράγματι τὸ ζήτημα εἶναι λελυμένον, μηδεμιᾶς παραμενούσης ἀμφιβολίας ὅτι τὸ θέμα ἀντισυνταγματικότητος δὲν ὑφίσταται. Ὑπάρχει θέμα οὐσίας. Καὶ ἐπ’ αὐτοῦ θὰ ἐκθέσω ἐν συντόμῳ τὰς ἀπόψεις μου. Κατ’ ἀρχὴν πρέπει νὰ διευκρινισθῇ, ὅτι ἡ φανερὰ ψηφοφορία προτείνεται μόνον διὰ τὴν ὑπὸ τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου ἐκλογὴν τοῦ Δημάρχου. Τὸ ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν λεχθέν, ὅτι θὰ ἠδυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν τὴν ἐφαρμογὴν τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας καὶ εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν Δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν Συμβούλων ὑπὸ τοῦ Ἐκλογικοῦ Σώματος, εἶναι συζητήσιμον, δοθέντος, ὅτι, ὑπὸ τὴν ἐξέλιξιν, τὴν ὁποίαν ἔχει προσλάβει τὸ Δημοκρατικὸν Πολίτευμα, τὸ ὁποῖον ἐν τῇ παρόδῳ τοῦ χρόνου καὶ ἐν τῇ ἐφαρμογῇ του δημιουργεῖ τὸν δημοκρατικὸν πολίτην φορέα ὄχι μόνον δικαιωμάτων, ἀλλὰ καὶ ὑποχρεώσεων, θὰ ἠδύνατο νὰ ὑποστηριχθῇ, ὅτι ὁ πολίτης πρέπει νὰ ἔχῃ τὸ θάρρος νὰ ὑποστηρίζῃ φανερὰ τὰς ἀπόψεις του, προκειμένου περὶ τῆς ἐκλογῆς τῶν ἐκλεκτῶν του. Ἀλλά, δὲν πρόκειται σήμερον περὶ τούτου. Διότι, βεβαίως, ἡ Δημοκρατικὴ ὡριμότης, ὄχι μόνον παρ’ ἡμῖν, ἀλλ’ οὐδαμοῦ τοῦ κόσμου, ἔχει φθάσει εἰς τοιοῦτον σημεῖον, ὥστε νὰ ἠδυνάμεθα ἀπὸ τοῦδε νὰ ἀντικαταστήσωμεν τὴν μυστικὴν ψηφοφορίαν γενικῶς διὰ τῆς φανερᾶς τοιαύτης. Ἐν τούτοις, ὡς ἔναρξις ἐφαρμογῆς τῆς ὀρθῆς αὐτῆς γενικῆς ἀπόψεως, ἡ περίπτωσις τῆς ἐκλογῆς Δημάρχου ὑπὸ ἑνὸς ὀλιγομελοῦς Σώματος, εἶναι ἴσως ἡ πλέον κατάλληλος, ἡ ὁποία θὰ ἠδύνατο νὰ ὑπάρξῃ. Πράγματι, εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν ἡ φανερὰ ψηφοφορία ἐνδείκνυται νὰ ἐφαρμοσθῇ διὰ τοὺς ἑξῆς βασικοὺς λόγους: Πρῶτον, ἂν ὄντως εἶναι ἀληθές, ὅτι ὁ κοινὸς ἐκλογεὺς πρέπει ἀκόμη νὰ προστατεύεται ἐν τῇ ἐκδηλώσει τοῦ ἐκλογικοῦ του δικαιώματος ὑπὸ τῆς μυστικότητος τῆς ψηφοφορίας, οἱ ἐκλέκτορες τοῦ Δημάρχου δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ἔχουν τοιαύτην κατοχύρωσιν. Οἱ φιλοδοξοῦντες νὰ διοικήσουν τὸν Δῆμον ἢ τὴν Κοινότητα, εἶναι καὶ αὐτοὶ Δημόσιοι ἄνδρες καὶ πρέπει νὰ ἔχουν συνείδησιν Δημοσίου ἀνδρός. Κύριον δὲ χαρακτηριστικὸν τοῦ Δημοσίου ἀνδρὸς εἶναι ἡ ἐλευθέρα καὶ φανερὰ ἐκδήλωσις τῆς γνώμης του. Δεύτερον, ἐλέχθη κατὰ τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, ἂν καὶ βεβαίως, ἀπὸ ἄλλης σκοπιᾶς, ὅτι ὁ Δῆμος καὶ ἡ Κοινότης εἶναι ἐν σμικρογραφίᾳ ἓν κράτος. Ὅπως, λοιπόν, εἰς τὰς βουλευτικὰς ἐκλογὰς δεχόμεθα καὶ ἐφαρμόζομεν κατὰ συνταγματικὴν ἐπιταγὴν τὴν μυστικὴν ψηφοφορίαν, ἀλλὰ συγχρόνως συμφώνως πρὸς τὸ πολίτευμα, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὸ Πολίτευμα τῶν ἄλλων Κρατῶν, οἱ βουλευταί, ὡς ἐκλεκτοὶ τοῦ λαοῦ, Δημόσιοι ἄνδρες, ἔχοντες συναίσθησιν τῶν εὐθυνῶν των καὶ τὸ θάρρος τῆς γνώμης των, ψηφίζομεν φανερά, ὅταν τίθεται ζήτημα ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἢ ἄλλο γενικώτερον θέμα, κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ κατὰ τὴν αὐτὴν λογικὴν ἔννοιαν θὰ πρέπει νὰ δεχθῶμεν, ὅτι καὶ οἱ Δημοτικοὶ Σύμβουλοι, προκειμένου νὰ ἀναδείξουν τὸν Δήμαρχον, θὰ πρέπει νὰ ψηφίζουν καὶ αὐτοὶ φανερά, ἔχοντες ὡς ἐκλεκτοὶ τοῦ λαοῦ καὶ αὐτοὶ συναίσθησιν τῶν εὐθυνῶν των καὶ τὸ θάρρος τῆς γνώμης των. Τρίτον: Ἐλέχθη, ὅτι προκειμένου περὶ προσωπικῶν ζητημάτων —καὶ τοιοῦτον εἶναι ἀναμφισβητήτως ἡ ἐκλογὴ τοῦ Δημάρχου ἢ τοῦ Προέδρου Κοινότητος— ἐφαρμόζεται καὶ πρέπει νὰ ἐφαρμόζεται ἡ μυστικὴ ψηφοφορία. Τοῦτο συμβαίνει εἰς τὰ Σωματεῖα, τοὺς Συνεταιρισμούς, καὶ τὰς ἄλλας παρομοίου τύπου Ἑνώσεις. Εἰς πάσας ὅμως τὰς περιπτώσεις ταύτας τὰ μετέχοντα εἰς ταύτας φυσικὰ πρόσωπα συνενώνουν τὰς προσπαθείας των διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν ἰδιωτικῶν σκοπῶν καὶ συμφερόντων, ἐνῷ προκειμένου περὶ τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων τὸ προέχον καὶ πρυτανεῦον εἰς τὴν σκέψιν καὶ τὴν συνείδησιν τῶν ἐκλεκτῶν τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων —εἶναι ἐν πάσῃ περιπτώσει ὀφείλει νὰ εἶναι— τὸ γενικώτερον συμφέρον, τὸ ὁποῖον ἔχει χαρακτῆρα οὐχὶ ἰδιωτικόν, ἀλλὰ ὑπὸ εὐρεῖαν ἔννοιαν Δημόσιον. Κατ’ ἀκολουθίαν, ὁ παραλληλισμὸς δὲν εὐσταθεῖ. Οἱ Δημοτικοὶ ἄρχοντες, Δήμαρχος καὶ Δημοτικοὶ Σύμβουλοι, κατέρχονται εἰς τὰς ἐκλογάς, ἐκλέγονται καὶ διοικοῦν τὰ ἐμπεπιστευμένα αὐτοῖς συμφέροντα τῆς ὁλότητος τοῦ Δήμου ἢ τῆς Κοινότητος, ἀποφασισμένοι, μὲ θυσίαν τῶν προσωπικῶν των πολλάκις συμφερόντων καὶ τῆς ἀτομικῆς των ἡσυχίας καὶ ἀνέσεως, νὰ προσφέρουν τὰς ὑπηρεσίας των εἰς τὸ σύνολον. Ἔχοντες, οὕτω, συνείδησιν Δημοσίου ἀνδρός, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ, ὅτι θὰ δυσκολευθοῦν καθ’ οἱονδήποτε τρόπον, νὰ ἐκφράσουν διὰ φανερᾶς ψηφοφορίας τὴν γνώμην των περὶ τοῦ ποῖος εἶναι μεταξὺ αὐτῶν ὁ καταλληλότερος διὰ τὸ ἀξίωμα τοῦ Δημάρχου ἢ τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος. Τέταρτον: Πολὺς λόγος ἐγένετο κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, ὅτι δι’ ὡρισμένων διατάξεων αὐτοῦ εὐνοεῖται ἢ ὑποβοηθεῖται ἡ συναλλαγή. Βεβαίως, ὅλοι θέλομεν νὰ τὴν ἀποκλείσωμεν. Ἀλλ’ ἀκριβῶς, εἷς ἐκ τῶν τρόπων τοῦ ἀποκλεισμοῦ ἢ μετριασμοῦ τῆς ἐνδεχομένης συναλλαγῆς, εἶναι ἡ καθιέρωσις τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας διὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ Δημάρχου ἢ τοῦ προέδρου. Πράγματι, οἱ ἀνήκοντες εἰς τὸν Α ἢ Β συνδυασμὸν καὶ ἐκτεθέντες κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ προεκλογικοῦ ἀγῶνος εἰς ἀντιθέσεις καὶ πολλάκις ὀξείας πρὸς τοὺς μετέχοντας εἰς ἄλλους συνδυασμούς, δυσκολώτερον θὰ ἔλθουν εἰς συναλλαγὴν διὰ νὰ ψηφίσουν κατὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ δημάρχου ὑποψήφιον συνδυασμοῦ, διαφόρου ἐκείνου, ὑπὸ τὴν σημαίαν τοῦ ὁποίου κατῆλθον εἰς τὰς ἐκλογάς, ὅταν ἡ ψηφοφορία διὰ τὴν ἐκλογὴν δημάρχου εἶναι φανερά, παρὰ ὅταν εἶναι μυστική. Ἀλλὰ καὶ ἂν διὰ βάσιμον λόγον θελήσουν νὰ ἐκδηλώσουν τὴν προτίμησίν των ὑπὲρ ὑποψηφίου ἄλλου συνδυασμοῦ ὡς δημάρχου, θὰ ἔχουν τὴν εὐκαιρίαν διὰ τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας νὰ δικαιολογήσουν τὴν μεταστροφήν των καὶ τὴν ψῆφόν των, καὶ δὲν θὰ ἀφήσουν νὰ πλανᾶται εἰς τὴν συνείδησιν καὶ τῶν ἐν τῷ συμβουλίῳ συναδέλφων των, ἀλλὰ καὶ τῶν συνδημοτῶν των γενικώτερον, ὅτι μετέβαλον γνώμην ἕνεκα οἱασδήποτε συναλλαγῆς. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους, εἶναι πρόδηλον, ὅτι ἡ φανερὰ ψηφοφορία εἶναι ἀπείρως προτιμοτέρα τῆς μυστικῆς, προκειμένου περὶ σώματος ἐκλεκτόρων τεταγμένων νὰ ἐκλέξουν μεταξὺ των τὸν ἀξιώτερον καὶ καταλληλότερον νὰ ἀποτελέσῃ τὸν πρῶτον πολίτην τοῦ δήμου ἢ τῆς κοινότητος. Ἡ τρίτη παρατήρησις, τὴν ὁποίαν ἔχω νὰ κάμω ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρου, ἀναφέρεται εἰς τὴν παράγραφον 10, ἡ ὁποία ὁρίζει: «...... (ἀναγινώσκει) ......» Ποία εἶναι ἡ αἰτιολογία τῆς διατάξεως ταύτης; Προφανῶς, μόνον τὸ γεγονός, ὅτι ἐκλεγομένου ἑνὸς τῶν συμβούλων ὡς δημάρχου, παραμένει κενὴ μία θέσις τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου, ἡ ὁποία πρέπει νὰ καταληφθῇ ὑπὸ τοῦ πρώτου ἀναπληρωματικοῦ. Ἀλλ’ ἂν αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος—καὶ νομίζω, ὅτι οὐδεὶς ἄλλος ὑπάρχει—θὰ ἦτο συνεπὲς πρὸς τὸ ὅλον πνεῦμα τοῦ νομοσχεδίου, νὰ ὁρισθῇ, ὅτι κατὰ τὴν γενικὴν ἐκλογὴν τῶν δημοτικῶν συμβούλων ἐκλέγεται εἷς ἐπὶ πλέον σύμβουλος. Διότι, δὲν εἶναι, νομίζω, ὀρθόν, ὁ τιμηθεὶς διὰ τῆς ψήφου τῶν συνδημοτῶν του καὶ ἐκλεγεὶς δημοτικὸς σύμβουλος καὶ ἐν συνεχείᾳ δήμαρχος, ἂν δι’ οἱονδήποτε λόγον προσωπικόν, π.χ. ὑγείας, δὲν δύναται νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰ ηὐξημένα καθήκοντα καὶ ὑποχρεώσεις τοῦ δημάρχου, νὰ στερηθῇ αὐτὸς μὲν τῆς τιμῆς νὰ προσφέρῃ τὰς ὑπηρεσίας του εἰς τὸν δῆμον ὡς ἁπλοῦς δημοτικὸς σύμβουλος, ὁ δὲ δῆμος νὰ στερηθῇ τῶν ὑπηρεσιῶν του τούτων. Ἕτερον θέμα ἀνακύπτει ἐκ τῶν ὑποβληθεισῶν τροπολογιῶν, ἀναφερομένων εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ ἀσυμβιβάστου τοῦ ἀξιώματος τοῦ δημάρχου ἢ δημοτικοῦ ἢ κοινοτικοῦ συμβούλου πρὸς τὴν ἰδιότητα τοῦ ἰατροῦ κοινοτικοῦ ὑγειονομικοῦ σταθμοῦ ἢ ἀγροτικοῦ κοινοτικοῦ ἰατρείου. Ἀλλ’ ἐπ’ αὐτῶν ἐπιφυλάσσομαι νὰ ἐκθέσω τὰς ἀπόψεις μου κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τροπολογιῶν.

§233ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Ζίγδης, ἔχει τὸν λόγον.

§234Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι κινδυνεύομεν νὰ λησμονήσωμεν τὸ ὑπὸ κρίσιν ἄρθρου, συζητοῦντες τὰς δύο τροπολογίας, τὰς ὁποίας ὑπεστήριξεν ἡ Ἕνωσις Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Πρόθεσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εἶναι νὰ συμφωνήσωμεν εἰς μίαν διατύπωσιν τοῦ ἄρθρου, ἡ ὁποία θὰ ἀποκλείσῃ τὰς κακῆς ποιότητος συναλλαγάς. Ὑπὸ τὸ πνεῦμα αὐτό, θὰ κάμω ὡρισμένας παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας θέτω ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Εἴμεθα, ὅσοι εἴμεθα ὑπὲρ τῆς ἀναλογικῆς, καθὼς καὶ οἱ νεοφώτιστοι ὀπαδοὶ τῆς ἀναλογικῆς ὑπὲρ αὐτῆς, διότι δίδει μίαν ἐκπροσώπησιν δικαίαν εἰς τὰς παρατάξεις τοῦ ἐκλογικοῦ σώματος. Ὅσοι ἐξ ἡμῶν πιστεύομεν εἰς τὴν ἀναλογικήν, πρέπει νὰ δεχώμεθα ἐπίσης, ὅτι ἐὰν ἡ ἀναλογικὴ δώσῃ ἀπόλυτον πλειοψηφίαν εἰς μίαν παράταξιν—δηλ. τὸ 51%—ἡ παράταξις αὐτὴ πρέπει νὰ ἐκλέξῃ τὸν δήμαρχον ἐκ τῆς ἰδικῆς της πλειοψηφίας. Ἡ παράγραφος 6 τοῦ ἄρθρου τούτου λέγει: «...... (ἀναγινώσκει) ......». Δηλαδή, κατὰ τὴν πρώτην συνεδρίασιν τοῦ δημαρχαιρεσιακοῦ σώματος, διὰ νὰ ἐκλεγῇ τις δήμαρχος, πρέπει νὰ συγκεντρώσῃ τὰ ⅔ τῶν ψήφων. Αὐτὸ ὅμως κατὰ κανόνα εἶναι ἀδύνατον. Ἑπομένως, θὰ ἀναβληθῇ διὰ τὴν ἑπομένην Κυριακὴν ἡ ἀνάδειξις τοῦ δημάρχου. Ἀνοίγεται, οὕτω πλέον, τὸ στάδιον τῆς συναλλαγῆς καὶ εἰς ἣν περίπτωσιν ὁ λαὸς ἔδωσε πλειοψηφίαν εἰς συνδυασμόν! Ἑπομένως, ὡς ἔχει τὸ νομοσχέδιον, μᾶς δίδει τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι πρόθεσις εἶναι, ὄχι νὰ ἐπιτρέψωμεν τὴν ἐκλογὴν τοῦ δημάρχου ὁμαλῶς, ἀλλὰ νὰ ἀνοίξωμεν τὰ θύρας τῆς συναλλαγῆς. Ἡ γνώμη μου εἶναι, ὅτι ἐάν τις συγκεντρώσῃ τὸ 51%, πρέπει νὰ ἐκλεγῇ δήμαρχος. Νομίζω, ὅτι τοῦτο εἶναι βασικὸν καὶ ἀπὸ τῆς ἄλλης ἀπόψεως. Εἶναι δυνατὸν πράγματι, ἐνῷ ἕνα ψηφοδέλτιον συνεκέντρωσεν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν, ἐὰν δὲν τοῦ ἐπιτραπῇ διὰ τῆς διατάξεως τῶν ⅔ νὰ ἀναδείξῃ δήμαρχον τὴν πρώτην Κυριακήν, κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ἑβδομάδος νὰ χάσῃ τὴν συνοχήν του καὶ ἑπομένως νὰ ἐκλεγῇ δήμαρχος ἐξ ἄλλου ψηφοδελτίου. Συνεπῶς, τὸ πρῶτον σημαντικὸν σημεῖον, εἶναι νὰ καταργηθοῦν τὰ ⅔ τῆς πρώτης Κυριακῆς καὶ νὰ τεθῇ τὸ 51%. Δεύτερον, σημεῖον. Διατὶ ἡ ἀνάγκη τῆς παρεμβολῆς ὁλοκλήρου ἑβδομάδος ἀπὸ τῆς πρώτης συνεδριάσεως τοῦ σώματος ἕως τῆς δευτέρας; Διὰ νὰ εἶναι μακρότερος ὁ χρόνος ὁ διαθέσιμος διὰ τὸν ἐπηρεασμὸν τῶν συμβούλων; Ἡ προθεσμία τῆς ἑβδομάδος εἶναι πολὺ μεγάλη καὶ ἐπιτρέπει τὸν ἐπηρεασμὸν τῶν συμβούλων διὰ τῆς ἐπενεργείας, δὲν θέλω νὰ κατονομάσω ποίων σκοτεινῶν δυνάμεων. Νομίζω, ὅτι ἡ παρέλευσις 48 ὡρῶν, εἶναι ἐπαρκεστάτη. Ἡ τρίτη ψηφοφορία βεβαίως, πρέπει νὰ λάβῃ χώραν τὴν ἑπομένην Κυριακήν. Δηλαδή, προτείνω, ὅπως ἡ πρώτη ψηφοφορία γίνῃ τὴν πρώτην Κυριακήν, τὴν Τετάρτην νὰ γίνῃ ἡ δευτέρα ψηφοφορία μὲ ἀπόλυτον πλειοψηφίαν τῶν παρόντων, διότι δὲν εἶναι ἀνάγκη πλέον νὰ πᾶμε εἰς τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τοῦ σώματος, ἵνα μὴ ἐκ τῆς ἑκουσίας ἀποχῆς ἑνὸς ἢ πλειόνων συμβούλων ματαιωθῇ ἡ λῆψις ἀποφάσεως...

§235Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Αὐτὸ δὲν ἔχει σημασίαν, διότι ἐν διαρκῇ συνεδριάσει συντελοῦνται ὅλαι αὐταὶ αἱ ψηφοφορίαι.

§236Ι. ΖΙΓΔΗΣ. .. καὶ περιπέσωμεν εἰς τὴν ὑπολειπομένην τρίτην δυνατότητα ἀναδείξεως δημάρχου τοῦ πλειοψηφήσαντος συμβουλίου, ἡ ὁποία, βεβαίως, εἶναι θλιβερά. Νομίζω, ὅτι αὐταὶ εἶναι αἱ οὐσιαστικαὶ παρατηρήσεις μου ἐπὶ τοῦ θέματος. Ἡ ἀρχὴ τῶν ⅔, ἰδίως, πρέπει νὰ τροποποιηθῇ, διότι ἀνοίγει τὴν θύραν δι’ ὅλας τὰς συναλλαγάς, αἱ ὁποῖαι εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν. Τώρα, ὅσον ἀφορᾷ τὰ θέματα ἐκ τῶν τροπολογιῶν τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων, νομίζω, ὅτι ἐπὶ τῆς μὴ συμμετοχῆς τῶν ἀναπληρωματικῶν δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ οὐσιαστικὴ ἀντίρρησις. Εἶναι φρόνιμον αὐτὸ ποὺ συνιστᾷ ἡ Ἕνωσις Δήμων καὶ Κοινοτήτων, ἂν καὶ ὁ ἀποκλεισμὸς ὅλων τῶν ἐπιλαχόντων, δὲν εἶναι ἴσως ὀρθός. Συμβαίνει, συχνὰ ὁ δεύτερος καὶ ὁ τρίτος ἐπιλαχὼν νὰ κληθοῦν νὰ ὑπηρετήσουν πολὺ σύντομα καὶ ἑπομένως δὲν εἶναι τόσον ξένος πρὸς τὴν τύχην καὶ τὴν πολιτικὴν τῶν δημοτικῶν συμβούλων τοῦ ἰδίου συνδυασμοῦ οἱ ὁποῖοι ἐξελέγησαν. Κάμνω τὴν παρατήρησιν αὐτὴν ἐπειδὴ ἐλέχθη, ὅτι οἱ ἐπιλαχόντες τὴν ἑπομένην τῆς ἐκλογῆς δὲν ἔχουν καμμίαν σχέσιν καὶ κανένα ἐνδιαφέρον μὲ τὸ δημοτικὸν συμβούλιον. Εἰς τοὺς δήμους, συχνότατα καλοῦνται νὰ ὑπηρετήσουν καὶ ὁ δεύτερος καὶ ὁ τρίτος ἐπιλαχών, λόγῳ παραιτήσεως, θανάτου ἢ ἐξ ἄλλης αἰτίας τῶν ἐκλεγέντων. Μὰ τὸ οὐσιαστικώτερον πρόβλημα, τὸ προκῦπτον ἐκ τῆς τροπολογίας τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων, εἶναι ἀσφαλῶς, τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας. Εἶναι ἡ περίπτωσις ὅπου «τὸ φανερόν» εἶναι πράγματι «τὸ σκοτεινόν», ὅπου ἡ «ἐλευθερία» ἀποβαίνει «τυραννία». Νομίζω, ὅτι ἡ πρόοδος τοῦ δημοκρατικοῦ καὶ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, εἶναι σταθερὰ πρὸς τὴν κατεύθυνσιν τῆς μὴ φανερᾶς ψηφοφορίας. Ὄχι μόνον, διὰ τοὺς χιλίους δύο παράγοντας, τοὺς ὁποίους ἀνέπτυξαν οἱ προλαλήσαντες συνάδελφοι, ἀλλὰ καὶ διότι, ἐπὶ προσωπικῶν θεμάτων πάντοτε τὴν ψηφοφορίαν τὴν κάμνομεν μυστικήν. Προσωπικὸν θέμα εἶναι ἐὰν ὁ Α ἢ ὁ Β θὰ εἶναι Δήμαρχος. Καὶ ἐπὶ τῶν προσωπικῶν θεμάτων ἡ δημοσία ἔκφρασις τῆς ἀπόψεως θὰ δημιουργήσῃ καταστάσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ εἶναι δυσκολώτατον νὰ ἐπουλωθοῦν εἰς τὸ μέλλον. Ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ ψηφίσῃ ἢ θὰ καταψηφίσῃ τὸν Α ὡς δήμαρχον, θὰ εὑρεθῇ καθ’ ὅλην τὴν θητείαν τοῦ συμβουλίου, εἰς μίαν ψυχικὴν ἀντίθεσιν μὲ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος, τελικῶς θὰ ἐκλεγῇ, ἡ ὁποία ἀντίθεσις θὰ καταστήσῃ ἀδύνατον τὴν εὔρυθμον λειτουργίαν τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου. Ἀναπτύσσω, βεβαίως, τὴν θεωρητικὴν ἄποψιν. Ποῖα ἀκριβῶς ἀποτελέσματα θὰ ἔχῃ ἡ φανερὰ ψηφοφορία, δὲν τὸ γνωρίζομεν, διότι θὰ ἐξαρτηθῇ ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους καὶ τὰς ἑκάστοτε καταστάσεις ποὺ θὰ διαμορφωθοῦν. Τίποτε περισσότερον δὲν δύναται νὰ διατυπωθῇ ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτὴν τὴν στιγμήν. Εἶναι δυνατόν, εἰς μίαν περίπτωσιν ἡ φανερὰ ψηφοφορία νὰ ἀποβῇ ἐπωφελεστέρα, ἀλλὰ εἶμαι βέβαιος, ὅτι εἰς τὰς 99 περιπτώσεις θὰ ἀποβῇ λίαν ἐπιζήμιος καὶ θὰ ὁδηγήσῃ εἰς αὐτὸ τὸ ὁποῖον φοβοῦμαι. Εἰς τὴν δημοκρατίαν ἡ ἔννοια τῆς ἐκλογῆς συνταυτίζεται κατὰ κανόνα μὲ τὴν ἔννοιαν τῆς ἐκλογῆς διὰ μυστικῆς ψηφοφορίας. Ὅσοι ἠσχολήθησαν μὲ τὴν πολιτικὴν φιλοσοφίαν, διατὶ ἐπέμειναν ἐπὶ τῆς μυστικῆς ψηφοφορίας; Διότι μόνον μὲ τὴν μυστικὴν ψηφοφορίαν λαμβάνει χώραν ἐλευθέρα ἐκλογή. Μὲ τὴν φανερὰν ψηφοφορίαν, ἔχομεν συνήθως ἐκβιασμόν. Ἀπορῶ, πῶς αὐτὴ ἡ καθυστερημένη συζήτησις γίνεται εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Βουλὴν εἰς τὸ σωτήριον ἔτος 1959. Νομίζω, ὅτι ἐξ ἀγαθοῦ συνειδότος οἱ προτείνοντες τὴν τροπολογίαν κινοῦνται. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο ὀλέθριον ἐὰν ἐπὶ θεμάτων τὰ ὁποῖα ἐλύθησαν τελεσιδίκως, τόσον ἀπὸ θεωρητικῆς, ὅσον καὶ πρακτικῆς ἀπόψεως ἐκάμαμεν ἡμεῖς ἕνα πήδημα πρὸ τὰ ὀπίσω. Καὶ τοῦτο θὰ συμβῇ, ἐὰν κατὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν δημοτικῶν ἀρχόντων προεκρίναμεν τὴν μέθοδον τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας ἡ ὁποία ἔχει καταδικασθῆ κατὰ τὴν ἱστορικὴν διαδρομὴν τῆς ἀνθρωπότητος τῶν τελευταίων τεσσάρων αἰώνων.

§237Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Δύο λέξεις εἰς ἀπάντησιν τοῦ κ. Ζίγδη. Ἐκτιμῶ ἰδιαιτέρως τὴν παρατήρησιν τοῦ κ. Ζίγδη ἐπὶ τοῦ σημείου, ὅτι ἐνδεχομένως μία φανερὰ ἐκλογὴ νὰ κληροδοτήσῃ ὀξυτάτας ἀντιθέσεις μεταξὺ τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα μετέχουν εἰς τὸ Συμβούλιον. Ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ ἔδωσα ἰδιαιτέραν προσοχήν, διότι ὁμολογουμένως εἶναι ἐνδεχόμενον ν’ ἀποτελέσῃ μίαν συνέπειαν δυσαρμονίας ἐν τῇ συνεργασίᾳ τοῦ Συμβουλίου, ἡ ὁποία νὰ καταστήσῃ ἐπιφυλακτικὸν τὸ Σῶμα καὶ διὰ τὸν εἰδικὸν αὐτὸν λόγον. Ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ἡ ἐχθρότης αὐτὴ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνεχισθῇ. Ὁπωσδήποτε ὅμως, εἶναι δεδομένη ἐξ αὐτῆς ταύτης τῆς ἐκλογῆς καὶ ἐξ αὐτῆς ταύτης τῆς ἐντάξεως τῶν Συμβούλων εἰς ὡρισμένα ψηφοδέλτια. Ἐὰν λοιπόν, ἐγὼ ἔχω ἐνταχθῆ εἰς τὸ ψηφοδέλτιον τοῦ κ. Ζίγδη καὶ ἔχω ἐκλεγῆ σύμβουλός του, εἶναι γνωστόν, ὅτι εἶμαι ἀντίμαχος τοῦ αʹ συμβούλου ἢ τοῦ βʹ ὑποψηφίου Δημάρχου, ὁ ὁποῖος πολιτεύεται εἰς ἕτερον ψηφοδέλτιον. Συνεπῶς ἡ ἐχθρότης ἡ προεκλογικὴ καὶ ἡ μέχρι τῶν ἐκλογῶν εἶναι δεδομένη, ἀλλὰ ἐκ τῶν πραγμάτων ἀποδεικνύεται, ὅτι μετεκλογικῶς γεφυροῦται ἡ ἀντίθεσις. Ἐάν ἡ ψῆφος ἡ ἰδική μου εἶναι ἐντὸς τοῦ περιθωρίου τῶν συνεπειῶν τῆς ἐντάξεώς μου ἐν τῷ ψηφοδελτίῳ, δὲν ἔχει κανεὶς νὰ ἐρεθισθῇ, διότι εἶναι φυσικὸν ἐφ’ ὅσον εἶμαι εἰς τὸ ψηφοδέλτιον τοῦ κ. Ζίγδη νὰ ψηφίσω αὐτόν. Ἐὰν ὅμως διαγνωσθοῦν τάσεις κατὰ ἕνα τρόπον νοθεύσεως τῶν διαθέσεων ἀπὸ ἀπόψεως συνεπείας καὶ ἀπόψεως προσώπων, ἀρχῶν κλπ., νομίζω, ὅτι αὐτὸ θὰ ἐλεγχθῇ ἐν τῇ φανερᾷ ψηφοφορίᾳ. Δὲν νομίζω, ὅτι θὰ κληροδοτήσῃ τὴν ἐχθρότητα ἐκ τοῦ ὅτι δὲν ἐψήφισε τὸν ἄνθρωπον ἐναντίον τοῦ ὁποίου εἶχεν ἤδη ταχθῆ. Καὶ νομίζω, ὅτι ὅπου καθωρίσθησαν εἰς τὴν πρᾶξιν αἱ ἐκλογαὶ διὰ φανερᾶς ψηφοφορίας, ἔδωσαν ἀσφαλέστερα ἀποτελέσματα, διότι κατὰ ἕνα τρόπον ὑποτάσσουν τὴν ψῆφον εἰς τὸν αὐτοσεβασμόν. Εἶναι βέβαιον, ὅτι οἱ παλαιοὶ δημοκρατικοὶ θεσμοὶ δὲν ὑπεβοήθησαν τὴν φανερὰν ψηφοφορίαν, ἀλλὰ πάντως τὸ Σύνταγμα τὸ Ἑλληνικὸν καθιέρωσε τὴν ἀρχὴν τῆς φανερᾶς καὶ εἶναι Σύνταγμα ὄχι κληρονομηθέν, ἀλλὰ ψηφισθὲν μόλις ἀπὸ τὴν γενεὰν τὴν ἰδικήν μας τὸ 1952.

§238Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἡ διὰ βοῆς ψηφοφορία νομίζω, ὅτι καταδικάζεται ἀπὸ πάντας. Εἶναι ἡ ἀκραία περίπτωσις τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας. Διότι τί γίνεται; Γίνεται ἕνας ἐκβιασμὸς τῆς πλειοψηφίας ἀπὸ μικρὰν συνήθως μειοψηφίαν.

§239Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερ.). Ἐκεῖ παρεμβαίνει τὸ στοιχεῖον ὀχλοκρατικόν. Εἶναι ἡ διὰ βίας ψηφοφορία.

§240Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἀνεφέρθην εἰς τὴν ἀκραίαν περίπτωσιν τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας, διὰ νὰ ἀποδείξω πῶς λειτουργεῖ αὕτη. Ἐπὶ τοῦ δευτέρου σημείου τῶν παρατηρήσεων τοῦ κ. ὑπουργοῦ, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐχθρότητα, προφανῶς δὲν ὑπῆρξα ἐντελῶς σαφής. Ἡ μὲν προεκλογικὴ ἐχθρότης δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν διὰ τὴν λειτουργίαν τοῦ Συμβουλίου, διότι ἐπὶ τέλους ὁ ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος θὰ ἐκτεθῇ μὲ τὸ Αʹ ψηφοδέλτιον, σύμφωνα μὲ τὸ ψηφοδέλτιον αὐτὸ θὰ ἐκφράσῃ τὴν γνώμην του καὶ κατὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ Δημάρχου. Ἀλλὰ μὲ τὸ σύστημα ποὺ καθορίζει τὸ νομοσχέδιον, χρειάζεται κατὰ τὴν Βʹ ψηφοφορίαν νὰ παύσῃ ὁ δεσμὸς τοῦ συμβούλου ἀπὸ τὸν συνδυασμόν, διὰ νὰ καταστῇ δυνατὴ ἡ ἐκλογὴ Δημάρχου. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶναι πιθανὸν μὲ τὴν μυστικὴν ψηφοφορίαν νὰ γίνῃ χωρὶς δυσκολίαν — κατὰ συνείδησιν— μὲ τὴν φανερὰν θὰ γίνῃ ὑπὸ τὴν ἐπιβολὴν τῶν ἀρχηγῶν τῶν συνδυασμῶν ἢ τῶν ἔξω τῶν συνδυασμῶν δυνάμεων. Καὶ αἱ συνέπειαι θὰ εἶναι περίπου αἱ ἀκόλουθοι: Ἐὰν κάποιος ἐκ τῶν συμβούλων ἐντελῶς τιμίως φύγῃ ἀπὸ τὸν συνδυασμὸν καὶ ψηφίσῃ ὡς Δήμαρχον ὑποψήφιον ἄλλου συνδυασμοῦ, τὸν ὁποῖον νομίζει, ὅτι πρέπει νὰ ψηφίσῃ, διότι τὸν θεωρεῖ καλλίτερον, θὰ ἔλθῃ εἰς θανάσιμον ἐχθρότητα μὲ τὸν ἀρχηγὸν τοῦ συνδυασμοῦ του, ὁ ὁποῖος πιθανὸν νὰ ἐπέμενεν εἰς τὴν ἰδικήν του ὑποψηφιότητα ἢ ἄλλου τινὸς μὲ τὸν ὁποῖον προῆλθεν εἰς συμφωνίαν. Ὑπὸ τὰς συνθήκας αὐτὰς εἶναι φανερόν, ὅτι διὰ τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας, θὰ προκύψουν σοβαραὶ διενέξεις καὶ μεταξὺ τῶν συμβούλων τοῦ αὐτοῦ συνδυασμοῦ ποὺ θὰ ὁδηγήσουν εἰς ἐχθρότητας, αἱ ὁποῖαι δὲν θὰ ἐπανορθωθοῦν πιθανώτατα καθ’ ὅλον τὸν βίον τοῦ Συμβουλίου. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι τὸ ἐνδεχόμενον τῆς ἐχθρότητος, ἡ ὁποία θὰ προκύψῃ μετὰ τὰς ἐκλογὰς καὶ κατὰ τὴν ψηφοφορίαν διὰ τὸν Δήμαρχον, θὰ πρέπει νὰ ἐπισύρῃ τὴν προσοχὴν ἡμῶν.

§241ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Μπουρνιᾶς, ἔχει τὸν λόγον.

§242Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, συμφωνῶ καὶ ἐγὼ μὲ τὰς δύο τροπολογίας τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Ὡς πρὸς τὴν δευτέραν, τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας, τὴν καὶ ἐπίμαχον, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν μὲ ἐπρόλαβε. Συμφωνῶ μὲ τὴν ἄποψιν, ὅτι συνταγματικὸν κώλυμα δὲν ὑπάρχει. Δηλαδή, ὅτι τὸ γράμμα τοῦ ἄρθρου 99 εἶναι σαφές. Τὸ πνεῦμα ὅμως, τὸ ὁποῖον ὁμιλεῖ περὶ καθολικῆς ψηφοφορίας μᾶς ὑποχρεώνει νὰ εἴμεθα διστακτικοί. Καὶ τοῦτο διότι κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην ἡ καθολικὴ ψηφοφορία εἶναι ἀσυμβίβαστος μὲ τὴν φανεράν. Προκειμένου ὅμως περὶ τῶν ἐκλεκτόρων, τὸ πρᾶγμα εἶναι διάφορον. Ἐκεῖ νομίζω, ὅτι δὲν ὑπάρχει κανὲν συνταγματικὸν ἐμπόδιον, ἐφόσον διεξήχθη ἡ ψηφοφορία κατὰ τὴν συνταγματικὴν ἐπιταγήν. Πρέπει λοιπόν, κύριοι συνάδελφοι, νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὸ οὐσιαστικὸν θέμα καὶ οὐσιαστικὸν θέμα εἶναι ποία εἶναι ἐκείνη ἡ διάταξις ἡ δικαιοτέρα καὶ ποία εἶναι ἐκείνη ἡ διάταξις, ἡ ὁποία μᾶς σώζει ἀπὸ τὴν συναλλαγήν. Πιστεύω, κ. βουλευταί, ὅτι ἀπὸ τὴν συναλλαγὴν μᾶς σώζει ἡ φανερὰ ψηφοφορία καὶ πιστεύω ἀκόμη, ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ δικαιοτέρα διάταξις διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους θὰ σᾶς ἐξηγήσω. Ἐὰν καθιερώσωμεν τὴν φανερὰν ψηφοφορίαν, οἱ εὐπρεπεῖς Σύμβουλοι, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι κατῆλθον ὑπὸ μίαν σημαίαν καὶ ὑπὸ ἕνα ἀρχηγόν, εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ μείνουν ὑπὸ τὴν σημαίαν τοῦ ἀρχηγοῦ καὶ συνεπῶς θὰ καταλήξουν εἰς αὐτὸ τὸ ὁποῖον προβλέπει τὸ σχέδιον νόμου, δηλαδή, θὰ καταλήξῃ νὰ ἐκλεγῇ Δήμαρχος ὁ πλειοψηφήσας τοῦ πλειοψηφήσαντος συνδυασμοῦ, δηλαδὴ ὁ λαβὼν τοὺς περισσοτέρους σταυροὺς τοῦ ψηφοδελτίου. Ἐὰν ὅμως ἔχωμεν τὴν μυστικὴν ψηφοφορίαν, τότε εἶναι εὔκολον νὰ εὑρεθῇ ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος, τῆς ἐξαιρέσεως τὴν ὁποίαν ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως —νομίζω, ὅτι ἡ περίπτωσις ἡ ἀναφερθεῖσα παρ’ αὐτοῦ δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ συζητῆται, διότι εἶναι μία ἐξαιρετικὴ περίπτωσις —ὁ ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος εἶναι δυνατὸν νὰ συμβληθῇ καὶ διότι δὲν θὰ εἶναι φανερὰ ἡ ψηφοφορία, νὰ ἐκτελέσῃ τὴν συμφωνίαν του. Αὐτὴ ἡ ἐξαίρεσις δὲν νομίζω, ὅτι θὰ πρέπει νὰ μᾶς ἐπηρεάσῃ, κ. συνάδελφοι. Ἀντιθέτως θὰ πρέπει νὰ ὑπάρξῃ φανερὰ ἡ ψηφοφορία διὰ νὰ καταλήξωμεν εἰς τὴν δημοκρατικωτέραν ἐκλογὴν τοῦ Δημάρχου. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Β. Βασιλικός).

§243ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Μερκούρης, ἔχει τὸν λόγον.

§244Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅσον ἀφορᾷ τὴν συνταγματικότητα τοῦ ζητήματος, διακεκριμένοι συνάδελφοι, ἐξήγησαν καὶ ὑπεστήριξαν τὴν ἀντίθετον ἑρμηνείαν. Καὶ ὅσον ἀφορᾷ ἐμέ, μὴ νομικόν, νομίζω, ὅτι ὁ κ. Μπουρνιᾶς, ἔδωσε τὴν καλυτέραν ἑρμηνείαν, ὅτι τὸ πνεῦμα τοῦ Συντάγματος, βεβαίως, λέγει καθολικὴν ψηφοφορίαν καὶ δὲν προσθέτει τὶ περὶ μυστικῆς ψηφοφορίας, ἀλλὰ κατὰ τὸ πνεῦμα, πρόκειται περὶ μυστικῆς ψηφοφορίας. Κάμνω τὴν ἑρμηνείαν αὐτὴν μετὰ πάσης ἐπιφυλάξεως, διότι, ἐπαναλαμβάνω, δὲν εἶμαι νομικός. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν μυστικὴν ἢ φανερὰν ψηφοφορίαν θὰ ἦτο συζητήσιμος ἡ φανερὰ ἐφ’ ὅσον θὰ ἐξελέγετο ὁ ἀρχηγὸς τοῦ συνδυασμοῦ δήμαρχος καὶ θὰ ἦτο ἡ ἐκλογὴ ἄμεσος. Καὶ κατὰ τὸ παρελθόν, τὸ 1951, εἴχομεν ἔμμεσον ἐκλογὴν δημάρχου, ἀλλὰ τότε ὑπῆρχεν ἀρχηγὸς τοῦ συνδυασμοῦ. Σήμερον, μὲ τὸ νομοσχέδιον, δὲν ὑπάρχει ἀρχηγὸς συνδυασμοῦ, ὑπάρχει ἐκλογικὸν συμβούλιον. Ἀλλὰ καὶ διὰ τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς, εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἐκλεγῇ δήμαρχος, ἐὰν δὲν συγκεντρώσῃ τὰ ποσοστὰ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ καθορίζῃ ὁ νόμος, ὅπως εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1951, ἐὰν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη μου ἦσαν τὰ 40%, καὶ θὰ ἐξελέγετο εἰς τὴν ἄλλην ἐκλογήν. Νομίζω, ὅτι ὑπάρχει καὶ ἓν ἄλλο κώλυμα καὶ εἶναι ἴσως τὸ βασικώτερον ἐλάττωμα τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον πρόκειται νὰ ἐκλέξῃ τὸν δήμαρχον διὰ 4 ἔτη. Ἔγινεν, ἕνας παραλληλισμὸς μεταξὺ τῆς ἐμπιστοσύνης τὴν ὁποίαν δίδει ἡ Βουλὴ διὰ φανερᾶς ψηφοφορίας —καὶ εἶναι ἡ μόνη ψηφοφορία, ἡ ὁποία γίνεται φανερά— ὅταν τίθεται ζήτημα ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ πέσῃ πολὺ εὔκολα ἐὰν μεταβληθῇ ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς. Καὶ ἔχομεν παράδειγμα νὰ ὑπάρχῃ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἓξ μῆνας μετὰ τὴν σύστασίν της νὰ χάσῃ τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ Σώματος, τὸ ὁποῖον συνέρχεται καὶ πάλιν καὶ ἢ ἀνανεώνει τὴν ἐντολὴν ἢ σχηματίζει ἄλλην Κυβέρνησιν. Ἀλλ’ ἐδῶ δὲν πρόκειται νὰ συμβῇ τοῦτο, διότι ὁ Δήμαρχος ἐκλέγεται διὰ 4 ἔτη, καὶ παραμένει ἔστω καὶ ἐὰν χάσῃ τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου. Αὐτὴ ἡ διαφορὰ ὑπάρχει μεταξὺ τῆς ψήφου ἐμπιστοσύνης εἰς μίαν Κυβέρνησιν καὶ πρὸς τὴν ἐκλογὴν τοῦ Δημάρχου, ὁ ὁποῖος ἐκλέγεται διὰ 4 ἔτη. Ὅπου δὲ ὑπάρχει ψηφοφορία ἀναφερομένη εἰς πρόσωπα γίνεται πάντοτε μυστική, ὅπως καὶ εἰς τὰ Κοινοβούλια, ὅπου ἡ ἐκλογὴ τοῦ Προέδρου τοῦ Σώματος γίνεται διὰ μυστικῆς ψηφοφορίας. Εἰς αὐτὴν τὴν μυστικότητα τῆς ψηφοφορίας, ὀφείλεται τὸ γεγονός, ὅτι δὲν ἔχομεν ἀποκτήσει εἰσέτι τρίτον Ἀντιπρόεδρον. Συνεπῶς, δὲν εἶναι δυνατόν, πέραν ἀπὸ τὴν δημοκρατικὴν ἀρχήν, ἡ ὁποία ἀνεπτύχθη ἀπὸ ἄλλους συναδέλφους, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν μίαν φανερὰν ψηφοφορίαν, ἀλλὰ ν’ ἀφίσωμεν τὰ πράγματα ὡς ἔχουν, νὰ ἰσχύσῃ δηλαδή, ἡ μυστικὴ ψηφοφορία, διὰ νὰ μὴ φέρωμεν τὸν Δήμαρχον εἰς ἀντίθεσιν μὲ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν συναλλαγήν, ἔχω νὰ εἴπω, ὅτι εἰς τὴν ἐποχὴν τὴν ὁποίαν ζῶμεν, δὲν εἶναι μόνον αὐτή, ἀλλ’ ὑπάρχουν καὶ ἄλλου εἴδους ἐπηρεασμοὶ ἐπὶ τῶν Δημοτικῶν Συμβούλων. Εἶναι δυνατόν, ἕνας Σύμβουλος νὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν σημαίαν ὑπὸ τὴν ὁποίαν ἐξελέγη, διὰ λόγους καθαρῶς πλέον προσωπικούς, καὶ νὰ ψηφίσῃ Δήμαρχον, τοῦ ὁποίου τὸ ὄνομα θὰ τοῦ ψιθυρισθῇ ἄλλοθεν. Συνεπῶς ἡ κατοχύρωσις τῆς δημοκρατικότητος εἶναι ἡ μυστικὴ ψηφοφορία, ἡ ὁποία παρέχει ὅλα τὰ ἐχέγγυα διὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ ἐνδεδειγμένου Δημάρχου. Διαφωνῶ, λοιπόν, ἀπολύτως πρὸς τὴν φανερὰν ψηφοφορίαν καὶ νομίζω, ὅτι πρέπει καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν πολὺ–πολὺ νὰ σκεφθῇ τὸ θέμα αὐτό, διὰ νὰ ἀποβληθῇ πᾶσα σκέψις, ὅτι ὑπάρχει πρόθεσις ἐπηρεασμοῦ ἔξωθεν τῶν Δημοτικῶν Συμβούλων.

§245ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φ. Πιτούλης, ἔχει τὸν λόγον.

§246Φ. ΠΙΤΟΥΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὴν εἰσήγησίν μου ἐπὶ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, διηρωτήθην, ἐὰν εἰλικρινῶς ἐπιδιώκῃ ὁ κ. Ὑπουργός, τὴν τήρησιν τῶν ἐπαγγελιῶν τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως καὶ ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτύχῃ τοῦτο διὰ τῶν διατάξεων τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου. Κατὰ τὴν πορείαν τῆς συζητήσεως, ἡ ὑπόνοιά μου, ὅτι δὲν ἐπεδιώκετο εἰλικρινῶς ὁ ἐξοβελισμὸς τοῦ κομματισμοῦ ἀπὸ τὰ Δημοτικὰ καὶ Κοινοτικὰ Συμβούλια, ἀλλ’ ἀπετέλει τοῦτο, πρόφασιν, ἐκραταιώθη καὶ καθίσταται ἤδη πεποίθησίς μου. Διότι κατὰ τὴν πορείαν τῆς συζητήσεως, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐγκατέλειπεν τὰς ἀρχὰς τοῦ νομοσχεδίου ἐπὶ τῶν ὁποίων ἡδράζετο ἡ ἄποψίς του διὰ τὴν ἐπιτυχίαν τῆς ἀπομακρύνσεως τοῦ κομματισμοῦ καὶ ἀποδέχεται τροπολογίας, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἄντικρυς ἀντίθετοι πρὸς τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου καὶ πρὸς τὰς ἐπαγγελίας τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως. Διότι, ὅταν ἡ βάσις τοῦ νομοσχεδίου εἶναι, ὅτι δὲν ἀναγνωρίζει ἀρχηγὸν τοῦ Συνδυασμοῦ, διότι δὲν θέλει νὰ ὑπάρξῃ κομματισμὸς εἰς τὰ κοινοτικὰ Συμβούλια καὶ ἐρχόμεθα καὶ ὑποστηρίζομεν σοβαρῶς διὰ τῆς τροπολογίας περὶ μυστικῆς ἢ φανερᾶς ψηφοφορίας, ὅτι θὰ ἀποτελέσῃ παρασπονδίαν τῶν Συμβούλων ἡ καταψήφισις τοῦ δῆθεν Ἀρχηγοῦ τοῦ Συνδυασμοῦ, ἐφ’ ὅσον δὲν ἀποδέχεται κατ’ ἀρχήν, ὅτι ὑπάρχει ἀρχηγὸς τοῦ συνδυασμοῦ, καὶ ὑποστηρίζει, λέγω, ὅτι θὰ ἀποτελέσῃ παρασπονδίαν ἡ καταψήφισις τοῦ δῆθεν ἀρχηγοῦ τοῦ συνδυασμοῦ, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν ἀποκλείεται, τί ἄλλο κάμνομεν παρὰ νὰ ἀναγνωρίζωμεν τὴν ὕπαρξιν ἀρχηγοῦ τοῦ Συνδυασμοῦ; Ἀλλὰ πέραν αὐτοῦ, κ. Πρόεδρε, ἡ ἄποψις περὶ μυστικῆς ἢ φανερᾶς ψηφοφορίας, εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηρίζεται, ὅτι δὲν εἶναι σαφῶς ἀντισυνταγματική, δὲν εἶναι ἀντίθετος πρὸς τὸ γράμμα τοῦ Συντάγματος, ἀλλ’ εἶναι ἀναμφισβητήτως, ἐκτὸς δημοκρατικῆς πραγματικότητος. Διότι ψηφοφορία σημαίνει ἐλευθερίαν, καὶ ἄνευ ἐλευθερίας ψήφου δὲν γίνεται ψηφοφορία. Νομίζει κανείς, ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ σοβαρῶς, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ φανερὰ ψηφοφορία καὶ νὰ εἶναι ταὐτοχρόνως καὶ ἐλευθέρα; Δὲν λέγω κύριοι συνάδελφοι, ὅτι δὲν ὑπάρχουν ἥρωες, ὅπως τοὺς ὁραματίζωνται οἱ συνάδελφοι τῆς κυβερνητικῆς παρατάξεως. Τὸ θέμα, ὅμως, δὲν εἶναι ἐὰν ὑπάρχουν ἥρωες, ἀλλ’ ἐὰν θὰ ὑπάρξῃ ψηφοφορία κατὰ συνείδησιν δι’ ὅλα τὰ μέλη τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου ἢ ἐὰν θὰ ὑπάρξῃ ἡρωϊκὴ ψηφοφορία. Προκειμένου δὲ περὶ ἡρωϊκῆς ψηφοφορίας, θὰ ἠδυνάμην νὰ ἐρωτήσω τοὺς συναδέλφους, ἐὰν μὲ τὸν ἡρωϊσμὸν αὐτὸν ποὺ ζητοῦμεν ἀπὸ τοὺς δημοτικοὺς Συμβούλους, ἐὰν γνωρίζουν πολλοὺς βουλευτάς, ἱκανοὺς νὰ εἶναι δημοτικοὶ Σύμβουλοι. Πιστεύω, ὅτι ἐλάχιστοι θὰ ἦσαν νὰ ἔχουν τὰ προσόντα αὐτὰ τοῦ ἡρωϊσμοῦ. Ἐπὶ πλέον, κ. Πρόεδρε, ἔχω νὰ παρατηρήσω, ὅτι ἡ παράγραφος 8 ἐν συνδυασμῷ μὲ τὴν παράγραφον 10 τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρου, δημιουργεῖ μίαν κατάστασιν ἀπαράδεκτον διὰ τὴν περίπτωσιν παραιτήσεως τοῦ Δημάρχου δι’ ἀντίθεσίν του πρὸς τὴν Διοίκησιν ἢ πρὸς τὴν πλειοψηφίαν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου. Κατὰ τὴν παράγραφον 8, κενουμένης τῆς θέσεως τοῦ Δημάρχου, ἐνεργεῖται ψηφοφορία, κατὰ δὲ τὴν παράγραφον 10 ὁ ἐκλεγεὶς Δήμαρχος, παραιτούμενος ἢ στερούμενος τοῦ ἀξιώματός του, δὲν δύναται νὰ ἐπανέλθῃ καὶ νὰ θέσῃ ὑποψηφιότητα διὰ νὰ κριθῇ ἀπὸ αὐτὸ τοῦτο τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον. Ποῖος, εἰς τὴν περίπτωσιν τῆς ἀντιθέσεως πρὸς τὴν διοίκησιν ἔχει δίκαιον: Ἡ Διοίκησις, οἱ Σύμβουλοι ἢ ὁ παραιτηθεὶς Δήμαρχος;

§247Β. ΜΠΡΑΚΑΤΣΟΥΛΑΣ. Εἰς τὰς παρατηρήσεις τοῦ κ. Ζίγδη, ἐπὶ τῶν θεμάτων τῆς ἀναγκαιότητος τῶν ⅔ τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν μελῶν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, διὰ τὴν ἐκλογὴν Δημάρχου καὶ τῆς ἐπαναλήψεως τῆς ἐκλογῆς τὴν ἑπομένην Κυριακήν, εἰς ἣν περίπτωσιν δὲν ἤθελεν ἐπιτευχθῆ ἡ ὡς ἄνω πλειοψηφία, θὰ ἤθελα νὰ προσθέσω, ὅτι πέραν τῶν συνταγματικῶν καὶ νομικῶν λόγων καὶ διὰ λόγους πραγματικοὺς καὶ οὐσιαστικούς, ἐφ’ ὅσον διασπῶμεν τὴν ἀμεσότητα τῆς ἐκλογῆς, δὲν πρέπει νὰ διασπάσωμεν καὶ τὴν μυστικότητα. Τὰ ἀντιθέτως ὑποστηριχθέντα, εἶναι δυνατὸν νὰ ἰσχύσουν εἰς μίαν ἰδεώδη δημοκρατίαν κοινωνικήν, πολιτικὴν καὶ οἰκονομικήν, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀξιώσωμεν εἰς τὴν χώραν μας ἀπὸ ἕνα ἐργάτην νὰ μὴ ὑπακούσῃ εἰς τὸν ἐργοδότην του, ὅταν πρόκειται νὰ χάσῃ τὴν ἐργασίαν του. Διὰ τοὺς λόγους αὐτοὺς δὲν πρέπει νὰ φθάσωμεν εἰς φανερὰν ψηφοφορίαν διὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν Δημάρχων καὶ Προέδρων Κοινοτήτων, οἵτινες παίζουν σημαντικὸν ρόλον εἰς τὴν ἐπίλυσιν τῶν θεμάτων ποὺ ἐνδιαφέρουν τοὺς κατοίκους τῆς περιοχῆς.

§248Ν. ΛΑΜΠΡΙΝΑΚΟΣ. Ἡ ὑποχρεωτικὴ ἀνάδειξις Δημάρχου ἀπὸ τὸ ψηφοδέλτιον, τὸ ὁποῖον συνεκέντρωσεν 51%, ἀποτελεῖ πρᾶξιν δημοκρατικήν, διότι οὕτω ἱκανοποιεῖται ἡ θέλησις τῆς πλειοψηφίας τῶν ἐκλογέων. Δὲν εἶναι δὲ ἐπιτρεπτόν, νὰ καταλήξῃ ἡ ἐκλογὴ εἰς ἀντίθετον ἀποτέλεσμα τῆς θελήσεως τῶν δημοτῶν καὶ ἡ ἐκλογὴ Δημάρχου, τοῦ ὁποίου τὸ ψηφοδέλτιον συνεκέντρωσεν 20– 25%, διότι θὰ ἀποτελέσῃ νοθείαν εἰς τὴν βούλησιν τοῦ ἐκλογικοῦ σώματος. Ὅσον ἀφορᾶ τὴν μὴ συμμετοχὴν τῶν ἀναπληρωματικῶν εἰς τὴν ψηφοφορίαν διὰ τὴν ἀνάδειξιν Δημάρχου, συμφωνῶ, διότι ἐφ’ ὅσον ἐλέχθη, ὅτι θὰ ὑπάρξῃ συναλλαγή, ὀρθὸν θὰ εἶναι νὰ περιορισθῇ αὕτη εἰς ὅσον τὸ δυνατὸν ὀλιγωτέρους. Ὅσον ἀφορᾶ τὴν φανερὰν ἢ μυστικὴν ψηφοφορίαν, ἔχω νὰ εἴπω, ὅτι τὸν συνδυασμὸν ἕνας θὰ τὸν καταρτίσῃ καὶ θὰ τὸν κατευθύνῃ. Ὅσον καὶ ἂν θέλωμεν νὰ καθιερώσωμεν τὴν ἀφάνειαν, εἶναι ἀκατόρθωτον, διότι καὶ τὴν δαπάνην καὶ τὴν εὐθύνην θὰ ἔχῃ ὁ ὑποψήφιος Δήμαρχος καὶ τὸ κῦρος τὸ προσδίδει ὁ Δήμαρχος, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θὰ γνωρίζουν καὶ οἱ δημόται, ἀλλὰ πρὸ παντὸς καὶ οἱ σύμβουλοι. Καὶ γεννᾶται τὸ ἐρώτημα: Ἐφ’ ὅσον ἀναγνωρίζεται ἐκ τῶν προτέρων, ἐφ’ ὅσον ψηφίζεται ὑπὸ τοῦ λαοῦ, διατὶ νὰ θέλωμεν νὰ δώσωμεν τὴν εὐχέρειαν εἰς τὸν σύμβουλον νὰ χρησιμοποιήσῃ τὴν ψῆφόν του ὄχι τιμίως; Ὑπεστηρίχθη, ὅτι μὲ τὴν μυστικὴν ψηφοφορίαν ὑπάρχει ἐλευθερία. Ἐγὼ δὲν τὸ δέχομαι. Ἀλλὰ πέραν αὐτοῦ, πρέπει νὰ ὑπάρξῃ τιμιότης καὶ ἀρετή. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι οὐδεὶς λόγος, ἐπιβάλλων τὴν μυστικὴν ψηφοφορίαν, ὑπάρχει. Ἐὰν θέλωμεν νὰ τηρήσουν οἱ σύμβουλοι τὰς ὑποχρεώσεις των, πρέπει νὰ καθιερωθῇ ἡ φανερὰ ψηφοφορία. Ἐκτὸς αὐτῶν, ὑπάρχει διάταξις λέγουσα: «... .... (ἀναγινώσκει) ......». Δὲν εἶναι ἀπίθανον εἰς ἕνα συνδυασμὸν δύο σύμβουλοι νὰ συνεργασθοῦν καὶ νὰ ἔλθουν οὕτω πρῶτοι εἰς τοὺς σταυρούς. Ἐὰν ὑπάρχῃ μυστικὴ ψηφοφορία, νὰ εἶσθε βέβαιοι, ὅτι θὰ συμφωνήσουν μεταξὺ των καὶ οὕτω θὰ ἔχωμεν Δήμαρχον ἕνα ἐξ αὐτῶν. Ἐάν, ὅμως, ἔχωμεν φανερὰν ψηφοφορίαν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ αὐτό, διότι ὅσον καὶ ἂν θελήσουν νὰ μὴ φανοῦν, θὰ ἀναγκασθοῦν νὰ φανερωθοῦν.

§249ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Η. Ἠλιοῦ ἔχει τὸν λόγον.

§250Η. ΗΛΙΟΥ. Εἰς τὴν σύντομον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς ὁμιλίας μου, ἐτόνισα, ὅτι ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου εἶναι καθαρὰ πολιτικὸς καὶ μάλιστα κομματικός. Τὸ ἄρθρον τὸ συζητούμενον ἀποδεικνύει πλήρως τοὺς σκοποὺς αὐτούς. Καὶ εἰς τὴν χώραν μας καὶ εἰς πολλὰς ἄλλας χώρας ἡ ἰδία ἡ Κυβέρνησις πολλάκις προέρχεται ὄχι ἐκ τῆς πλειοψηφίας τῶν ἐκλογέων. Δήμαρχοι ἀναδεικνύονται οἱ σχετικῶς πλειοψηφοῦντες, ἐφ’ ὅσον συγκεντρώνουν ἕνα ποσοστὸν ψήφων. Ἐδῶ, ἐν ὀνόματι τῆς ἐνισχυμένης πλειοψηφίας τίθεται ἡ διάταξις τῶν ⅔ καὶ μετὰ ταῦτα, ἡ διακοπὴ ἐπὶ 8ήμερον διὰ νὰ γίνῃ τὸ σίτευμα τῆς ὑποθέσεως. Εἶναι ἀπορίας ἄξιον πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ δικαιολογῆται, ὅτι χρειάζεται πλέον τοῦ 51% διὰ νὰ ἀναδειχθῇ ὁ Δήμαρχος. Αὐτὸ ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν τῆς παραδοχῆς τῆς ἀρχῆς τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς Δημάρχων, ἐναντίον τῆς ὁποίας ἐτάχθημεν. Δὲν φθάνει αὐτὸ ἀλλὰ ἔρχεται ἀπόψε ἡ πρότασις περὶ φανερᾶς ψηφοφορίας, ἐμφανιζομένης ἀφ’ ἑνὸς μὲν ὡς συναδούσης πρὸς τὸ Σύνταγμα, ἀφ’ ἑτέρου δὲ εἰς κἄποιαν πορείαν πρὸς δημοκρατικοποίησιν τοῦ Πολιτεύματος. Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατόν, ἐκ τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 99 νὰ συναγάγωμεν τὸ συμπέρασμα, τὸ ὁποῖον συνήγαγεν ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας καὶ υἱοθέτησεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ἐπειδὴ ἀπηλείφθη εἰς τὸ ἄρθρον 99 κατὰ τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ 1911, ἡ προϋπόθεσις τῆς μυστικότητος τῆς ψηφοφορίας, ἐκ τούτου ἕπεται, ὅτι ἠνοίχθη ἡ θύρα εἰς πᾶσαν φανερὰν ψηφοφορίαν. Καὶ ἐξηγήθη τότε, ὅπως καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ΔΝΖʹ νόμου περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων, ὅτι ἀφεώρα ἡ ἐξαίρεσις, μόνον εἰς τὴν δυνατότητα εἰς κοινότητας μικράς, κάτω τῶν 500 κατοίκων, νὰ δύνανται διὰ συμβάσεως ἐνώπιον συμβολαιογράφου, ἐφ’ ὅσον συμφωνοῦν οἱ πλείονες τοῦ ἡμίσεος τῶν Δημοτῶν, νὰ ἀναδεικνύουν τοὺς κοινοτικοὺς ἄρχοντας. Αὐτὸ εἶναι καὶ αὐτὸ ἑρμηνεύεται ἀπὸ τὸν Σαρίπολον καὶ ἀπὸ τὴν δήλωσιν κατὰ τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ 1911 καὶ ἀπὸ τὴν μακρὰν ἀγόρευσιν τοῦ Ἐμμ. Ρέπουλη κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου περὶ Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν Ἀρχόντων. Αὐτὸ εἶναι τὸ νόημα τῆς παραλείψεως τοῦ ὅρου μυστική. Δὲν σημαίνει, ὅτι ὅπου καλοῦνται οἱ ψηφοφόροι, ἵνα ἀποφανθοῦν ἐπὶ πολιτικῶν καὶ ἔτι πλέον ἐπὶ προσωπικῶν ζητημάτων, εἶναι δυνατὸν δι’ αὐτῆς τῆς παρακεκινδυνευμένης ἑρμηνείας νὰ δημιουργήσωμεν μίαν ρωγμὴν εἰς τὸ σύστημα δικαίου τὸ ὁποῖον ἀναγνωρίζεται εἰς τὸν τόπον μας, ἀλλὰ καὶ τὸ ὁποῖον συνάδει πρὸς τὴν δημοκρατικοποίησιν τῆς ψήφου. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λέγωμεν, ὅτι ἐπειδὴ δὲν ὑπάρχει ἡ μυστικὴ ψηφοφορία, ἔχει δικαίωμα ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία νὰ καλέσῃ τοὺς ψηφοφόρους, φέρ’ εἰπεῖν, ἐπὶ ἑνὸς ζυγοῦ καὶ νὰ προσφέρῃ ἀνοικτὰ τὸ πρόσωπον τῆς ἐκλογῆς των. Δὲν πρόκειται ἐδῶ περὶ φανερᾶς ψηφοφορίας ἐκ μέρους τῶν ψηφοφόρων, ἀλλὰ περὶ φανερᾶς ψηφοφορίας ἐντὸς τοῦ Σώματος τοῦ Δημαρχαιρεσιακοῦ. Τὸ πρᾶγμα ὅμως, γίνεται ἀκόμη σοβαρώτερον προκειμένου περὶ τῆς ἐκλογῆς δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχόντων. Καὶ αὐτὰ τὰ περὶ πολιτικοῦ θάρρους, τὸ ὁποῖον ὀφείλει νὰ ἔχῃ εἰς τὴν πολιτικὴν κάθε πολίτης, δὲν εὐσταθοῦν, ὅταν εἶναι γνωστόν, ὅτι μέσα εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν δὲν ἀναγνωρίζεται τὸ θάρρος αὐτό, προκειμένου νὰ ἀποδοκιμασθῇ μία Κυβερνητικὴ πρᾶξις ἢ προκειμένου νὰ συζητηθῇ ἕνα προσωπικὸν ζήτημα ἢ μία ἄρσις βουλευτικῆς ἀσυλίας. Τὸ ἴδιον ἰσχύει ἐπίσης καὶ κατὰ τὴν συγκρότησιν τοῦ Προεδρείου τῶν Κοινοβουλευτικῶν Ἐπιτροπῶν, ὅπου μᾶς δίδεται ἕνα χαρτὶ διὰ νὰ ψηφίσωμεν τὸ Προεδρεῖον μιᾶς Ἐπιτροπῆς. Ὅταν ἐπίσης οἱ ἠγγυημένης ἰσοβιότητος δικασταί, ἀποφαινόμενοι δὲν ἔχουν τὸ δικαίωμα εἰς τὰ δικαστήρια οὐσίας νὰ διατυπώσουν οὔτε ποῖος ἀποτελεῖ τὴν μειοψηφίαν, εἰς δὲ τὰ ἀκυρωτικὰ δικαστήρια, οὔτε καὶ τὴν ὕπαρξιν μειοψηφίας, ὅταν ἐπὶ πᾶσιν ὑπάρχῃ ἡ ρητὴ διάταξις τοῦ Ποινικοῦ Κώδικος, ἡ ὁποία ἀνῆγεν εἰς ποινικὸν ἀδίκημα πᾶσαν προσπάθειαν διεισδύσεως εἰς τὸ ἀπόρρητον τῆς ψηφοφορίας, δὲν ἀντιλαμβάνομαι πῶς εἶναι δυνατόν, ἐπὶ ἑνὸς συστήματος δικαίου, ἰσχύοντος, ἑτοιμαζόμεθα διὰ τῆς προτεινομένης φανερᾶς ψηφοφορίας νὰ ἀνοίξωμεν ρωγμήν. Ἐνθυμοῦμαι, κ. Πρόεδρε, ἤμην κληρωτὸς ὅταν ἔγινε τὸ Δημοψήφισμα διὰ τὴν ἀνάδειξιν τοῦ Παγκάλου, ὡς Προέδρου τῆς Δημοκρατίας. Ὅλοι οἱ στρατιῶται τοῦ Λόχου ἀπεφάσισαν νὰ ψηφίσουν Δεμερτζῆν καὶ ὅλοι ὑπεχρεώθημεν νὰ ψηφίσωμεν Πάγκαλον, ταχθέντες ἐπὶ ἑνὸς ζυγοῦ. Μᾶς ἀπέλλιπε τὸ θάρρος, λέγει, ὁ κ. Ὑπουργός. Ἀλλά, πάντως, θὰ ἦτο εἰλικρινέστερον νὰ εἴπῃ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις διορίζει τοὺς Δημάρχους. Ὅπως τίθεται τὸ ζήτημα, νομίζω, ὅτι γίνεται καταμερισμὸς ἐργασίας μεταξὺ Ὑπουργοῦ καὶ Ὑφυπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι μὲ τὴν ἀνοικτὴν ψηφοφορίαν τοὺς Δημάρχους θὰ τοὺς διορίζουν εἰς τὰς μικρὰς ἐπαρχιακὰς πόλεις οἱ Διοικηταὶ Ἀσφαλείας.

§251ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Λεονάρδος ἔχει τὸν λόγον.

§252Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐγὼ ἔχω νὰ ὁμιλήσω ἀπὸ τὸν Ἰούλιον. Καὶ ἐνῷ, ὁ κ. Πρόεδρος, μοῦ εἶπεν, ὅτι εἶμαι πέμπτος, κατώρθωσα νὰ εἶμαι δέκατος πέμπτος. Ἐννοεῖται, ὅτι τὸ θέμα ἔχει ἐξαντληθῆ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, κἄτι θὰ εἴπω καὶ ἐγώ, διὰ νὰ φαίνεται, ὅτι ὑπάρχομεν. Ἐν πρώτοις, ὅσον ἀφορᾷ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Γιαννοπούλου, ἐγὼ τὴν ἐνστερνίζομαι, παρ’ ὅλον, ὅτι ὁ κ. Γιαννόπουλος εἶναι ὑπὲρ τῆς ἀναλογικῆς, ἐνῷ ἐγὼ πάντοτε ἤμην ὑπὲρ τοῦ πλειοψηφικοῦ. Τώρα, ἐρχόμεθα εἰς τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Βρανόπουλος, τὴν ὁποίαν ἐδέχθησαν πολλοί. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ὅλη ἡ συζήτησις αὐτή, δὲν ἔχει πρακτικὸν λόγον. Λέγουν, ὅτι ἂν εἷς συνδυασμὸς πάρῃ τὸ ἥμισυ πλέον ἑνός, τότε αὐτὸς νὰ βγάζῃ τὸν Δήμαρχον. Ποῖον Δήμαρχον; Ἐφ’ ὅσον τὸ νομοσχέδιον δὲν παραδέχεται, ὅτι ὑπάρχει ὑποψήφιος δήμαρχος, ὑπάρχουν σύμβουλοι, οἱ ὁποῖοι θὰ εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ κάμουν ἐκλογὰς διὰ νὰ τὸν βγάλουν. Καὶ ἐπανερχόμεθα εἰς τὸ ἴδιον σύστημα. Ἄν ὑπάρχῃ πειθαρχία καὶ ἀγαποῦν τὸν ἐπὶ κεφαλῆς, θὰ εἶναι αὐτὸς ὁ Δήμαρχος. Καὶ θὰ εἶναι, διότι ἅμα ἔχει τὸ ἥμισυ πλέον ἑνός, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ, ἀπὸ τὴν πρώτην διάταξιν τοῦ ἄρθρου. Κατὰ συνέπειαν, θὰ ἔλθωμεν εἰς τὴν δευτέραν. Ἀλλὰ ἂν καὶ εἰς τὴν δευτέραν πάρουν αἱ δύο παρατάξεις 15 καὶ 15, εἰς τὴν τρίτην, μοιραίως, ἡ ἐκλογὴ θὰ ἔλθῃ εἰς τὸ πλειοψηφικόν. Κατὰ συνέπειαν δὲν βλέπω τί τὸ πρακτικόν, παρ’ ὅλον τὸν σεβασμόν, ποὺ τρέφω εἰς τὸν κ. Βρανόπουλον. Ὅλη ἡ συζήτησις, ἐφ’ ὅσον τὸ νομοσχέδιον δὲν παραδέχεται Δήμαρχον, δὲν εἶναι τίποτε. Καὶ τώρα ἐρχόμεθα εἰς τὸ ἐπίμαχον θέμα, τὸ ὁποῖον καὶ ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Δ.Ε., ὅπως ἐπίσης καὶ ὁ διακεκριμένος συνάδελφος κ. Ἡλιοῦ ἀνέπτυξεν ὡραιότατα. Ἐγὼ ἔχω νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς: Ἂν εἰς τὸ Σύνταγμα δὲν περιλαμβάνεται ἡ λέξις «μυστικὴ» ψηφοφορία, συνέβη, διότι οὐδέποτε θὰ ἐφαντάζετο ὁ συνταγματικὸς νομοθέτης ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ ἀμφισβητηθῇ ἡ μυστικὴ ψηφοφορία. Ἡ μυστικὴ ψηφοφορία εἶναι παντοῦ καὶ πάντοτε. Ἐγώ, εἶχον εἴπει εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, νὰ μὴ βιάζεται νὰ ἐκφέρῃ γνώμην καὶ παρεσύρθη καὶ ἐξεδηλώθη, ὅτι εἶναι ὑπὲρ τῆς φανερᾶς ψηφοφορίας. Πῶς θέλετε νὰ βάλετε τοὺς πτωχούς, κ. Ὑπουργέ; Ποῦ νὰ τὰς εὕρωμεν τόσας χιλιάδας; Θὰ πᾶμε εἰς τοὺς ἐργάτας καὶ εἰς τοὺς χαμάληδες. Αὐτὸς ὁ κόσμος, κ. Ὑπουργέ, νομίζετε, ὅτι ἔχει πολιτικὴν συνείδησιν ἀνωτέραν ἀπὸ αὐτὴν ποὺ ἔχουν οἱ βουλευταί; Δὲν νομίζω.

§253Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἠμπορεῖ καμμιὰ φορά.

§254Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Τότε νὰ μᾶς ἀντικαταστήσουν. Ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς εἶναι νόμος, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ τηρῆται, διότι κάθε νόμος πρέπει νὰ συνάδῃ εἰς τὸ Σύνταγμα. Τί ἐγράψαμεν ἡμεῖς ἐδῶ; Ἄρθρον 73. «Περὶ ἀρχαιρεσιῶν καὶ πάσης ἐκλογῆς προσώπων ...... (ἀναγινώσκει) ......».

§255Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Ξέρετε τί ἔγινε πέρυσι κατὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς; Ἔδιδον τὰ ψηφοδέλτια καὶ περνοῦσαν μπροστὰ ἀπὸ τοὺς Ἀρχηγούς. Ὅταν παρετηρήθη, ὅτι παραβιάζεται τὸ ἀπόρρητον, εἶπον, ὅτι ἁρμόζει εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ Προέδρου νὰ εἶναι κομματική.

§256Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Συμπέρασμα εἶναι, πὼς θέλετε νὰ φορτώνωμεν εἰς τοὺς πτωχοὺς αὐτοὺς ἀνθρώπους τὴν φανερὰν ψηφοφορίαν. Διότι ἕνας ἀρκεῖ νὰ μεταβάλωμεν τὸ ἀποτέλεσμα. Συνεπῶς, κ. ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, σᾶς εἶπον, ὅτι ὅλοι οἱ μεγάλοι ἄνδρες, λέγουν ἢ ἀποδέχονται κἄτι. Ἀλλ’ ὅταν βλέπουν, ὅτι τὸ δίκαιον δὲν εἶναι ἐκεῖ, ἠμπορεῖ νὰ ἀνακρούσουν πρύμναν.

§257Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, εἶπον, ὅτι θὰ τεθῇ ἐνώπιον τοῦ Σώματος. Ἦτο, ἄλλωστε, τεθειμένον προτάσει τοῦ κ. Ζορμπᾶ, ἀλλ’ ἐνισχύθη κατὰ ἕνα τρόπον ἀπὸ τὴν πρότασιν τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων, εἰς τὴν ἄποψιν τῆς ὁποίας, ἂν ἐνθυμοῦμαι καλῶς, ὅλοι οἱ ρήτορες, νομίζω, καὶ τῆς συμπολιτεύσεως καὶ τῆς ἀντιπολιτεύσεως, προσεχώρησαν, ἐφ’ ὅσον ἐπρόκειτο νὰ ἐκτιμήσουν τὴν πρότασίν της, ὡς πρὸς τὴν ἄμεσον ἐκλογὴν τῶν Δημάρχων.

§258Ι. ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, εἴπαμε διὰ τὰ ψηφίσματα τοῦ συνεδρίου, δὲν εἴπομεν διὰ τὰς ἀποφάσεις τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου, διότι δὲν πρόκειται περὶ ψηφίσματος συνεδρίου.

§259Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ὅταν ὁμιλοῦμεν, περὶ τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἐπιτροπῆς —διότι αἱ προτάσεις αὐτῆς εἶναι— ὁμιλοῦμεν περὶ τῶν 40 Δημάρχων, οἱ ὁποῖοι κατευθύνουν τὴν τύχην ἀπὸ πλευρᾶς ἐσωτερικῆς διοικήσεως τῶν Ὀργανισμῶν Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ λέγωμεν, ὅτι εἶναι ἄνευ βαρύτητος αἱ προτάσεις τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ἔχουν μόνον βαρύτητα αἱ ἀποφάσεις τοῦ Συνεδρίου, αἱ ὁποῖαι ὑπαγορεύονται συνήθως ἀπὸ τὴν Ἐκτελεστικὴν Ἐπιτροπήν. Ὅτι ἔχει ἰδιαιτέραν βαρύτητα, δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία. Παρὰ ταῦτα, δὲν θὰ μοῦ ἀπέλλιπε τὸ πολιτικὸν θάρρος, ὥστε νὰ μετατοπίσω τὴν εὐθύνην τῆς προτάσεως ταύτης εἰς τὴν Ἐκτελεστικὴν Ἐπιτροπὴν Δήμων καὶ Κοινοτήτων τῆς χώρας, ὡς πρὸς τὴν καθιέρωσιν δηλαδή, μιᾶς διατάξεως νόμου. Εἶναι ἀδιάφορον ποῖος θὰ τὴν προτείνῃ καὶ πῶς θὰ τὴν προτείνῃ. Ὁ προτείνων τὴν διάταξιν, αὐτὸς θὰ ἀναλάβῃ καὶ τὴν εὐθύνην τῆς ψηφίσεως τῆς διατάξεως αὐτῆς. Βεβαίως, τὴν εὐθύνην τὴν ἔχει ἡ Βουλή, ἀλλὰ τὴν ἠθικὴν εὐθύνην τὴν ἔχει ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργός, ὁ ὁποῖος τὴν εἰσηγεῖται. Συνεπῶς, ἂν ἀνέφερον τὸ τὶ εἰσηγεῖται ἡ Ἕνωσις Δήμων καὶ Κοινοτήτων, δὲν τὸ ἐμνημόνευσα διὰ νὰ διασπείρω κατὰ ἕνα τρόπον τὰς ἰδικάς μου εὐθύνας. Ἐὰν καθιερωθῇ ἡ ἀρχὴ αὐτὴ θὰ καθιερωθῇ κατὰ πρῶτον λόγον ὑπὸ ἰδίαν μου εὐθύνην καὶ μὲ τὴν σύμφωνον γνώμην τοῦ Σώματος. Θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ φέρω μίαν τροπολογίαν, ἀποδεχόμενος τὴν ἄποψιν τῆς Ἑνώσεως καὶ νὰ ζητήσω ψηφοφορίαν ἐπ’ αὐτῆς. Εἶπον, ὅτι ὑπάρχουν δύο τροπολογίαι. Ἡ πρώτη, καὶ ἡ δευτέρα τροπολογία, τὴν ὁποίαν ἐπίσης ἔθεσα ἐνώπιον τοῦ Σώματος. Διότι καὶ αὐτὴ εἶναι κατὰ ἕνα τρόπον μία διασφάλισις τῆς ἀρχῆς, τὴν ὁποίαν καθιέρωσα, ὡς πρὸς τὴν ἄμεσον ἐκλογήν, μὲ τὴν ἀναγόρευσιν εἰδικοῦ Σώματος ἐκλογῆς Δημάρχων, ἀπαρτιζομένου ἀπὸ διπλάσιον ἀριθμὸν ἐκλεκτόρων. Εἰς τὸ ἄρθρον λοιπόν, τοῦτο, ἐμφανίζομαι παραιτούμενος τοῦ ἡμίσεος ἀριθμοῦ τῶν συμβούλων καὶ ζητῶν τὴν καθιέρωσιν μόνον τοῦ ἡμίσεος ἀριθμοῦ ἐξ αὐτῶν. Θέτω αὐτὰ ὑπ’ ὄψιν τοῦ Σώματος, διότι ἀποτελοῦν κἄποιαν ἐκτροπὴν ἐκ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου. Δι’ αὐτό, κ. συνάδελφοι, ἐπειδὴ πρέπει νὰ συζητήσωμεν ἐν ἀπολύτῳ καλῇ πίστει, θὰ ἐπρότεινον νὰ διακόψωμεν διὰ νὰ συνεχίσωμεν αὔριον τὴν συζήτησιν ἐπ’ αὐτοῦ.

§260ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§261ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§262ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις, διὰ σήμερον τὸ ἀπόγευμα καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ., μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως, νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 0.25′ π.μ.)