1959.02.05

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 47η

Πέμπτη 5 Φεβρουαρίου 1959

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 6.50′ μ.μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Βʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Ι. ΚΟΝΤΟΒΡΑ-ΚΗΣ). Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Γκίλλας, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Α. ΓΚΙΛΛΑΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν).

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Σ. Εὐστρατιάδης, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§4Σ. ΕΥΣΤΡΑΤΙΑΔΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Κασιμάτης, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τοῦ Δημοτικοῦ καὶ Κοινοτικοῦ Κώδικος κ.λ.π.». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ν. Ἀθανασίου καὶ Ε. Ἀθανασάκος, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τοῦ Δημοτικοῦ καὶ Κοινοτικοῦ Κώδικος κλπ.». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Π. Οἰκονομίδης, Χ. Πιπιλῆς, Θ. Μπάρμπας, Μ. Μυριδάκης, Ι. Κοντοβράκης, Π. Κλῆς, Α. Δρούλιας, Σ. Πολυζωγόπουλος, Δ. Ρώμας καὶ Σ. Εὐστρατιάδης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀντικαταστάσεως ἐνίων διατάξεων τοῦ Ν. Δ. 3562)1956». Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Κακαγιάννης καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀντικαταστάσεως ἐνίων διατάξεων τοῦ Ν. Δ. 3562) 1956». Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Καλλιγκάτσης, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀντικαταστάσεως ἐνίων διατάξεων τοῦ Ν. Δ. 3562) 1956». Ὁ βουλευτὴς Τρικάλων κ. Ν. Ἔξαρχος, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν σεισμοπλήκτων Τρικάλων, αἰτούντων κατάρτισιν νομοσχεδίου, ἀκυροῦντος τὰ δανειστικὰ αὐτῶν συμβόλαια. Ὁ βουλευτὴς Κερκύρας κ. Γερ. Λύχνος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου Συνταξιούχων αὐτοκινητιστῶν Κερκύρας, αἰτοῦντος ἐνίσχυσιν τοῦ ταμείου των καὶ αὔξησιν τῶν συντάξεων... Ὁ βουλευτὴς Ἄρτης κ. Δ. Καρατζένης, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Στρατιωτικῶν Συνταξιούχων, αἰτούντων, ὅπως ἀναγνωρισθοῦν τὰ ἐμπόλεμα ἔτη πρὸς συμπλήρωσιν τῶν συντάξεών των. Ὁ βουλευτὴς Βοιωτίας κ. Μ. Κανιάρης, διὰ τηλεγραφήματός του αἰτεῖ Κυβερνητικὴν παρέμβασιν πρὸς καθορισμὸν ἱκανοποιητικῶν τιμῶν καπνῶν ἐπ’ ὠφελείᾳ καπνοπαραγωγῶν ἐπαρχίας Θηβῶν. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Χρ. Γραμματίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν καπνοπαραγωγῶν περιφερείας Συκουρίου Ἐλατείας κλπ., αἰτούντων ἄρσιν περιορισμοῦ τῆς καπνοκαλλιεργείας. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου Συνταξιούχων ὁδηγῶν αὐτοκινητιστῶν Ἑλλάδος, αἰτοῦντος αὔξησιν τῶν συντάξεων τῶν μελῶν του. Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς–Νήσων κ. Ι. Ὀρφανὸς καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Σωματείου Ἀρτοποιῶν Πειραιῶς ἡ «Δήμητρα», αἰτοῦντος προσωρινὴν οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν καὶ ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀρτοποιῶν. Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς κ. Γ. Ἀράπης, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Προσωπικοῦ ΗΕΜ διαμαρτυρομένης διὰ τὸ «λὸκ ἄουτ» τῆς ἐν λόγῳ Ἑταιρείας καὶ αἰτούσης ἐπίλυσιν τοῦ οἰκονομικοῦ αἰτήματός των. Ὁ βουλευτὴς Λασηθίου κ. Ε. Κοθρῆς, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν ὑπὸ ἀναγκαστικὴν διαχείρισιν ἐμπορικῶν ἐπιχειρήσεων Κρήτης, αἰτουσῶν παράτασιν τῶν εὐεργετημάτων ἀναγκαστικῆς διαχειρίσεως. Ὁ βουλευτὴς Κοζάνης κ. Σ. Καρασάββας, διὰ τηλεγραφήματός του, διαμαρτύρεται δι’ αὐθαιρεσίας Ἀστυν. ὀργάνων κατὰ Γραφείων ΕΔΑ Κοζάνης. Οἱ βουλευταὶ Δράμας κ.κ. Γ. Εὐαγγέλου καὶ Α. Παπαδόπουλος, διὰ τηλεγραφήματός των διαμαρτύρονται διὰ διώξεις συνδικαλιστικῶν στελεχῶν Ν. Δράμας. Ὁ βουλευτὴς Κερκύρας κ. Γ. Λύχνος, καταθέτει ἀναφορὰν Ἐπιτροπῆς ἀδιορίστων Δημοδιδασκάλων Κερκύρας αἰτούσης τὸν διορισμὸν αὐτῶν. Ὁ βουλευτὴς Τρικάλων κ. Ν. Ἔξαρχος, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν καπνοπαραγωγῶν κατοίκων Ριζώματος Τρικάλων διαμαρτυρομένων διὰ περιορισμὸν καπνοκαλλιεργείας. Ὁ βουλευτὴς Ἠμαθίας, κ. Δ. Χατζηδημητρίου, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Συντεχνίας Τεχνιτῶν Καρροποιῶν– Πεταλωτῶν Βερροίας, αἰτούσης ἀποζημίωσιν ἢ ἄλλην ἐπαγγελματικὴν ἀποκατάστασιν τῶν μελῶν της λόγῳ παραμερισμοῦ τοῦ ἐπαγγέλματός των ἐκ τῆς ἐπικρατήσεως τῶν αὐτοκινήτων καὶ τῶν τρακτέρ. Ὁ βουλευτὴς Ἠμαθίας, κ. Δ. Χατζηδημητρίου, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν καπνοπαραγωγῶν Νομοῦ Ἠμαθίας, αἰτούντων τὴν μὴ περικοπὴν τῶν καλλιεργουμένων ἐκτάσεων εἰς τὰ ὀρεινὰ χωρία τοῦ ἐν λόγῳ Νομοῦ. Ὁ βουλευτὴς Ἠμαθίας, κ. Δ. Χατζηδημητρίου, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν γεωργῶν κατοίκων Κοινότητος Κλειδίου, αἰτούντων ἀπαλλαγὴν ἢ μείωσιν τοῦ τιμήματος τῶν ἀνταλλαξίμων οἰκοπέδων των.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τοῦ δημοτικοῦ καὶ κοινοτικοῦ κώδικος κ.λ.π.». Ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως κ. Η. Τσιριμῶκος ἔχει τὸν λόγον.

§6Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Κύριοι βουλευταί, τρία εἶναι τὰ θέματα τὰ ὁποῖα τίθενται ἐξ ἀφορμῆς τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου. Τὸ πρῶτον εἶναι ἡ ἀξία τοῦ συστήματος καθ’ ἑαυτό. Τὸ δεύτερον εἶναι ἡ γενικωτέρα σκοπιμότης ἡ ὁποία κατὰ τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν ἐπέβαλε τὴν πρότασίν του καὶ τρίτον ἡ δευτέρα σκοπιμότης εἰς τὴν ὁποίαν ἀποβλέπει ἡ Κυβέρνησις. Πρῶτον, κατὰ τὴν ἰδικήν μας κρίσιν, τὸ προτεινόμενον σύστημα δὲν εἶναι καλύτερον τοῦ ἰσχύοντος. Δεύτερον, ἡ γενικωτέρα σκοπιμότης, ἡ ὁποία ἐπιδιώκεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου οὔτε εἶναι ὀρθή, οὔτε ἐξυπηρετεῖται καὶ τρίτον ὡς πρὸς τὴν ἰδιαιτέραν σκοπιμότητα εἰς τὴν ὁποίαν ἀποβλέπει ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι ἐπίσης ὀρθὴ καὶ ἐλπίζομεν νὰ μὴ ἐξυπηρετηθῇ. Ἔρχομαι εἰς τὴν ἀξίαν τοῦ συστήματος. Κύριοι βουλευταί, κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς συζητήσεως ἐτέθη ἐπανειλημμένως τὸ ἐρώτημα, ἐὰν εἶναι ἢ δὲν εἶναι τὸ σύστημα τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς δημοκρατικόν, ἐὰν τὸ σύστημα τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς εἶναι δημοκρατικώτερον κ.ο.κ. Θὰ ἀπαντήσω ἀμέσως, ὅτι δὲν θεωρῶ τὸ σύστημα τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς ὀλιγώτερον δημοκρατικὸν ἀπὸ τὸ σύστημα τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς. Ἀλλὰ τὸ πρόβλημα δὲν εἶναι ἐκεῖ. Ἡ ἐπιλογὴ δὲν γίνεται μὲ κριτήριον ἀντικειμενικὸν καὶ ἀπολύτως θεωρητικόν. Οἱ θεσμοὶ ἔχουν ἀξίαν ἐν ὡρισμένῳ τόπῳ καὶ χρόνῳ καὶ δι’ αὐτὸ δὲν κρίνονται ποτὲ κατ’ ἀόριστον τρόπον, παρὰ ἐν σχέσει μὲ τὴν συγκεκριμένην χώραν, εἰς τὴν ὁποίαν γίνεται ἡ συζήτησις περὶ τοῦ θέματος. Διὰ νὰ φέρω ἕνα ζωντανὸν παράδειγμα, δὲν θεωρῶ καθόλου, ὅτι ἡ Κοινοβουλευτικὴ Δημοκρατία εἶναι Δημοκρατικωτέρα τῆς Προεδρικῆς Δημοκρατίας, ὅπως αὐτὴ ἰσχύει εἰς τὸν τόπον ποὺ ἐγεννήθη, τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας τῆς Ἀμερικῆς. Ἐν τούτοις, ἐὰν σκεφθῆτε τὴν ἀπότομον μεταφύτευσιν εἴτε τῆς Κοινοβουλευτικῆς δημοκρατίας εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας, εἴτε τῆς Προεδρικῆς δημοκρατίας εἰς ἄλλας χώρας τῆς Εὐρώπης, θὰ ἰδῆτε, ὅτι θὰ ἔχετε ἀμέσως περιέργους ἀντιδράσεις, διότι τὸ σύστημα μεταφυτευόμενον, εἶναι δυνατὸν νὰ μεταβληθῇ ἀπὸ δημοκρατικώτατον εἰς ἀντιδημοκρατικόν, πάντως δὲ εἰς μέσον διὰ τοῦ ὁποίου ἡ διοίκησις τῆς χώρας θὰ ζημιωθῇ. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον θὰ ἔλεγον, ὅτι ἀπομακρύνοντας τὸ ἐρώτημα, ποῖον τῶν δύο συστημάτων εἶναι δημοκρατικώτερον καὶ δεχόμενοι, ὅτι καὶ τὰ δύο εἶναι δημοκρατικά, θὰ εἴπωμεν, ὅτι τὸ σύστημα τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς ἔχει τοῦτο τὸ πλεονέκτημα, ὅτι ἰσχύει εἰς τὴν Ἑλλάδα ἀπὸ τὸ 1864, ὅτι ἔχει ριζωθῆ εἰς τὸν τόπον, ὅτι βάσει αὐτοῦ ἔχουν διοικηθῆ οἱ Δῆμοι ἐπὶ τόσα χρόνια καὶ βάσει αὐτοῦ ἀντιλαμβάνεται ὁ Ἕλλην τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς. Διὰ νὰ μεταβληθῇ, θὰ πρέπει τὰ μειονεκτήματα τὰ ὁποῖα ἔχει τὸ ἰσχῦον σύστημα ὡς πᾶν ἄλλο νὰ θεωρηθοῦν εἰς συγκεκριμένην ἐποχὴν τόσον μεγάλα, ἢ νὰ ἔχῃ ἐν τῷ μεταξὺ ἐφεύρει κανεὶς ἕνα σύστημα τόσον ἄρτιον, ὥστε πράγματι νὰ ἀξίζῃ τὸν κόπον νὰ ὑποστῇ ἡ χώρα τὴν περιπέτειαν τῆς μεταβολῆς τοῦ ἰσχύοντος συστήματος, ἰσχύοντος ἀπὸ τόσων δεκάδων ἐτῶν. Ἐάν, μάλιστα, θέλετε νὰ τὸ συνδέσωμεν καὶ μὲ τὴν Δημοκρατίαν τὸ σύστημα τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς, θὰ σᾶς εἴπω ἀμέσως, ὅτι κατὰ σύμπτωσιν τὸ σύστημα τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς συνδέεται μὲ τὴν μεταβολὴν ἐπὶ τὸ δημοκρατικώτερον τοῦ πολιτεύματος τῆς χώρας. Πράγματι, μέχρι τοῦ 1864, ὡς εἶναι γνωστόν, ἴσχυεν ἕνα σύστημα ἐμμέσου ἐκλογῆς, καθιεροῦν ταυτοχρόνως τὴν ἐπέμβασιν τῆς διοικήσεως, διότι ἐξελέγετο ὁ Δήμαρχος ἀπὸ ἕνα στενὸν δημαρχαιρεσιακὸν σῶμα ἐκ τῶν «μᾶλλον φορολογουμένων πολιτῶν» καὶ δὲν ἐξελέγετο ἕνας Δήμαρχος, ἀλλὰ ὑπεδεικνύοντο τρεῖς ὑποψήφιοι, ἐκ τῶν ὁποίων ὁ Βασιλεὺς ἐξέλεγε τὸν Δήμαρχον διὰ τοὺς μεγάλους δήμους καὶ ὁ Νομάρχης διὰ τοὺς μικρούς. Ὅταν ἦλθεν ἡ μεταπολίτευσις τοῦ 1862, ὅταν ἔγινε τὸ Σύνταγμα τοῦ 1864, μὲ τὸ ὁποῖον ἡ Ἑλλὰς εἰς τὸν δρόμον τῆς Κοινοβουλευτικῆς Δημοκρατίας, ὡς ἀντίδρασις κατ’ αὐτῆς τῆς παρεμβάσεως τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἐξουσίας εἰς τὰ τῆς αὐτοδιοικήσεως διὰ τοῦ ἐμμέσου διορισμοῦ τοῦ Δημάρχου, ἀνεγράφη εἰς τὸ Σύνταγμα ἡ διάταξις, ὅτι οἱ Δήμαρχοι πρέπει νὰ ἐκλέγωνται δι’ ἀμέσου ψηφοφορίας ἀπὸ τὸ ἐκλογικὸν σῶμα. Βλέπετε, λοιπόν, ὅτι ἕνα σύστημα, τὸ ὁποῖον ἀντικειμενικῶς κρινόμενον, δὲν ὑπάρχει κανένας λόγος νὰ δεχθῶμεν, ὅτι δὲν εἶναι δημοκρατικώτερον ἀπὸ ἕνα ἄλλο, διὰ τὴν Ἑλλάδα συμβολίζει τὴν μετάβασιν εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Δημοκρατίαν.

§7Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Εἶχεν ἀναγραφῆ εἰς τὸ Σύνταγμα ἡ ἄμεσος ἐκλογή;

§8Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Μάλιστα, τὸ 1864. Ἰδού, ὅτι διὰ μίαν χώραν ὅπως ἡ Ἑλλάς, τὸ ἰσχῦον σύστημα συνδέεται στενῶς μὲ τὴν ὁρμὴν τοῦ Ἔθνους πρὸς τὴν Δημοκρατίαν καὶ ἐζυμώθη κατόπιν μὲ τὴν ζωὴν τοῦ Ἔθνους μέχρι σήμερον. Δὲν ὑπάρχει, λοιπόν, κατ’ ἀρχήν, οὐδεὶς λόγος νὰ συγκρίνωμεν θεωρητικῶς τὰ συστήματα μεταξὺ των, θὰ ἔπρεπε μᾶλλον νὰ μᾶς ἐξηγηθῇ διατὶ θέλουν νὰ μεταβάλουν ἕνα σύστημα, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ ἕνα δημοκρατικὸν θεσμόν, ὁ ὁποῖος ἔχει ριζώσει εἰς τὸν τόπον αὐτόν, καὶ ἀποτελεῖ ἀκρογωνιαῖον λίθον τῆς Δημοκρατίας ἐν Ἑλλάδι. Καὶ ἐνταῦθα εἰσέρχομαι εἰς τὸ δεύτερον θέμα, τῆς γενικωτέρας σκοπιμότητος τὴν ὁποίαν ἐπικαλεῖται ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις. Ἐν αὐτῇ γίνεται ἐπίκλησις κύριοι βουλευταί, τῆς ἀνάγκης νὰ δώσωμεν μίαν εὐκαιρίαν ἀκομματίστου ἐπιλογῆς καὶ ἀναδείξεως τῶν ἱκανωτέρων, οὕτως ὥστε νὰ ὑπηρετηθοῦν τὰ συμφέροντα τῶν ὀργανισμῶν τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, τὰ ὁποῖα ζημιοῦνται ἀπὸ «τὸν ἔντονον καὶ ἀπροκάλυπτον κομματικὸν προσανατολισμὸν τῶν δημοτικῶν ἀρχόντων». Αὐτὴ εἶναι ἡ γενικὴ σκοπιμότης καὶ θέλω νὰ ἐξετάσω πρῶτον, ἐὰν εἶναι ὀρθή, ὡς τοποθετεῖται καὶ δεύτερον, ἐὰν ἐξυπηρετῆται διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἔχει. Νομίζω πρῶτον, κ. βουλευταί, νομίζω, ὅτι εὑρισκόμεθα πρὸ ἑνὸς ἀθελήτου λογοπαιγνίου. Ὅταν ὁμιλοῦμεν περὶ «κομματισμοῦ», ἐννοοῦμεν διὰ τῆς λέξεως αὐτῆς, ἡ ὁποία διὰ τὰ ὦτα παντὸς καλοῦ πολιτικοῦ ἀνδρός, σημαίνει τὴν ἀνάμιξιν εἰς βάρος τῆς καλῆς διαχειρίσεως μιᾶς ἐξουσίας τῶν στενῶν κομματικῶν σκέψεων καὶ συμφερόντων. Τὴν προώθησιν, φερ’ εἰπεῖν, εἰς βάρος τῶν συμφερόντων τοῦ Δήμου ἢ καὶ τοῦ κράτους τῶν κομματικῶν φίλων καὶ τὴν δίωξιν, εἰς βάρος ἐπίσης τῶν συμφερόντων τοῦ Δήμου ἢ τοῦ Κράτους, τῶν πολιτικῶν ἀντιπάλων. Ἐννοοῦμεν, δηλαδή, μόνον τὴν «φαυλοκρατίαν», ἐνῷ ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις μὲ τὴν αὐτὴν λέξιν ἐννοεῖ καὶ τὴν πολιτικὴν τοποθέτησιν ἢ τὴν κομματικὴν τοποθέτησιν ἑνὸς δημοσίου ἀνδρὸς, ὁ ὁποῖος ἀσκεῖ ἐξουσίαν. Ἀλλά, κύριοι, αὐτὸ τὸ θέμα τῆς φαυλοκρατίας καὶ τῆς μὲ στενὸν κομματικὸν πνεῦμα ἀσκήσεως τῆς ἐξουσίας, ἐὰν ἔχῃ μίαν μικρὰν σημασίαν προκειμένου περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων, ἔχει τεραστίαν σημασίαν προκειμένου περὶ διαχειρίσεως τῆς κρατικῆς ἐξουσίας. Καὶ προκειμένου περὶ κυβερνήσεως κοινοβουλευτικῆς, δηλαδή, κατ’ ἐξοχὴν κομματικῆς, προερχομένης ἀπὸ τὸ κόμμα μὲ ἐντολὴν νὰ ἐφαρμόσῃ ἓν κομματικὸν πρόγραμμα, ἔχομεν ὅλοι πάντοτε τὴν ἀξίωσιν, ὄχι νὰ μὴ εὐνοήσῃ τοὺς φίλους της, ὄχι νὰ μὴ σκεφθῇ νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ πρόγραμμα τοῦ κόμματος εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκει, ἀλλὰ νὰ ἔχῃ τὸ κόμμα, τὸ ἀσκοῦν τὴν ἐξουσίαν, ταὐτοχρόνως τὴν συνείδησιν καὶ τὴν συναίσθησιν, ὅτι εἶναι Κυβέρνησις τοῦ Ἔθνους καὶ ἑπομένως, ὅτι ὀφείλει νὰ διοικῇ καὶ νὰ ἐφαρμόζῃ τοὺς νόμους ὑπεράνω τῶν κομματικῶν της προτιμήσεων. Τοῦτο, βεβαίως δὲν σημαίνει, ὅτι δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου θέλομεν νὰ καταλύσωμεν τὴν κοινοβουλευτικὴν δημοκρατίαν. Οὐδείς, ὁ ὁποῖος λέγει, ὅτι εἶναι δημοκράτης, ὑπεστήριζε ποτέ, ὅτι πρέπει νὰ καταργηθοῦν τὰ κόμματα, διότι ὑπάρχει ὁ κίνδυνος μία κομματικὴ κυβέρνησις νὰ διευθύνῃ τὰ τοῦ Κράτους μὲ τόσο στενὸν κομματικὸν πνεῦμα, ὥστε νὰ ζημιώσῃ τὰ συμφέροντα τοῦ Ἔθνους. Ἑπομένως, ἡ καταδίκη τοῦ κομματισμοῦ ὑπὸ τὴν στενὴν ἔννοιαν καὶ τὴν ἔννοιαν τῆς φαυλοκρατίας εἶναι ὀρθή, ἀλλὰ εἶναι ὀρθὴ δι’ ὁλόκληρον τὴν κλίμακα τῆς κρατικῆς ἱεραρχίας. Τοῦτο δὲν σημαίνει, ὅτι δι’ ὡρισμένα αἱρετὰ ὄργανα πρέπει νὰ κάμωμεν τὴν ἀπίθανον προσπάθειαν νὰ εὕρωμεν ἀνθρώπους πράγματι ἔξω καὶ ὑπεράνω κομμάτων, διὰ νὰ ἀσκήσουν ἕνα λειτούργημα. Ἐνῷ, προκειμένου περὶ τῆς διοικήσεως ὁλοκλήρου τοῦ Κράτους καὶ τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων, ἐμπιστευόμεθα εἰς τὴν κομματικὴν Κυβέρνησιν, διότι κοινοβουλευτικὴ δημοκρατία ἄνευ κομματικῶν κυβερνήσεων δὲν γίνεται, ἀποτελεῖ ἀντίφασιν πρὸς τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα καὶ τὴν Δημοκρατίαν καὶ ἰδίᾳ ὅτι δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι προκειμένου περὶ δημοτικῶν ἀρχόντων δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχουν πολιτικαὶ ἐκλογαὶ ἢ δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἐκλογὴ πολιτικῶν προσώπων. Ἄλλωστε, κύριοι βουλευταί, ἐδῶ ὅπου ἀναφέρονται τόσα παραδείγματα ἀπὸ ὅλας τὰς χώρας τῆς γῆς διατὶ δὲν ἀνεφέρθη ἔστω μία χώρα Δημοκρατικὴ εἰς τὴν ὁποίαν αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ νὰ μὴ εἶναι πιστὴ ἀντιγραφὴ τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν. Ἀντιθέτως, καθημερινῶς ἀναγινώσκομεν εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι διεξήχθησαν δημοτικαὶ ἐκλογαὶ εἰς τὴν Α ἢ τὴν Β χώραν καὶ τὸ Α κόμμα ἐκέρδισε τόσας ἕδρας κοινοτικῶν συμβούλων καὶ τόσας ἕδρας δημοτικῶν συμβούλων. Θεωρεῖται λίαν φυσικόν, ὅτι καὶ εἰς αὐτὰ τὰ ἀξιώματα πρέπει νὰ προωθοῦνται τὰ στελέχη τῶν κομμάτων διὰ νὰ ἐφαρμόσουν τὴν δημοτικὴν πολιτικήν των. Ὄχι μόνον δὲ τοῦτο, ἀλλὰ ἡ δημοτικὴ πολιτικὴ ἀποτελεῖ οὐσιῶδες τμῆμα τοῦ προγράμματος τῶν πολιτικῶν κομμάτων. Δὲν νοεῖται σοβαρὸν ἕνα κόμμα, ἂν δὲν παρουσιάζῃ εἰς τὸν λαὸν τὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν θέλει νὰ ἀκολουθήσῃ εἰς τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν. Διότι δὲν εἶναι παρωνυχὶς ἡ ὑπόθεσις τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως. Εἶναι μία τεραστία ὑπόθεσις, ἐφ’ ὅσον νοηθῇ εἰς ὅλον της τὸ βάθος καὶ τεράστια τὰ προβλήματα, τὰ ὁποῖα ἀντιμετωπίζουν οἱ κοινοτικοὶ ἄρχοντες. Καὶ εἶναι στοιχεῖον προόδου μιᾶς χώρας ἡ ὀρθὴ δημοτικὴ πολιτική. Ἀνέφερα νομίζω καὶ εἰς τὸ συνέδριον τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων παρόντος τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸ παράδειγμα τοῦ περιφήμου Σοσιαλιστικοῦ Δήμου τῆς Βιέννης, ὁ ὁποῖος ἦτο ὑπόδειγμα δημοτικῆς πολιτικῆς ὀργανώσεως, κοινωνικῆς προνοίας καὶ ὅλων τῶν ὑπηρεσιῶν τὰς ὁποίας περιμένουν οἱ δημόται ἀπὸ ἕνα καλῶς ὠργανωμένον Δῆμον. Διὰ τὸν Δῆμον αὐτὸν ἦτο ὑπερήφανον ὄχι μόνον τὸ Σοσιαλιστικὸν κόμμα τῆς Αὐστρίας, ἀλλὰ ὁ διεθνὴς Σοσιαλισμός, διότι ἀπέδειξεν, ὅτι ἡ ἐφαρμογὴ τῶν σοσιαλιστικῶν ἰδεῶν εἰς τὴν δημοτικὴν πολιτικὴν εἶχεν ἀποδώσει θαυμάσια ἀποτελέσματα.

§9Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Τὴν στιγμὴν μάλιστα, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ Δῆμος Βιέννης ἐθεωρεῖτο ἕνας ὑδροκέφαλος, μία τεραστία πόλις, χωρὶς νὰ ἔχῃ ἀνάλογον ἐνδοχώραν.

§10Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Δὲν νοεῖται νὰ ὑπάρχῃ πολιτικὸν κόμμα δίχως ἕνα πρόγραμμα δημοτικῆς πολιτικῆς, ἄξιον τοῦ ὀνόματός του. Πέραν τούτου τὸ νὰ θέλωμεν, νὰ ἀποφύγωμεν ἕνα ἐκλογικὸν σάλον, ὑπὸ τὴν πολιτικὴν ἔννοιαν, εἶναι φυσικὸν αἴσθημα ὅλων τῶν κομμάτων καὶ πρὸ παντὸς ὅλων τῶν Κυβερνήσεων. Εἰς καμμίαν, ὅμως, Δημοκρατίαν αἱ ἐκλογαὶ δὲν παύουν νὰ θεωροῦνται ἔνδειξις τῆς καταστάσεως τοῦ φρονήματος τοῦ Λαοῦ καὶ συχνὰ πρόκριμα, προκειμένου περὶ τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν, ὅταν πρόκειται νὰ γίνουν εἰς σύντομον διάστημα. Διατί; Διότι ἡ λογικὴ τῆς Δημοκρατίας, ἡ λογικὴ λειτουργία αὐτοῦ τοῦ Πολιτεύματος τὸ ἐπιβάλλει. Εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ συμβῇ αὐτὸ εἴτε τὸ θέλομεν, εἴτε ὄχι. Ἂς ἔλθωμεν τώρα καὶ εἰς τὰ ἄλλα ἐπιχειρήματα διὰ τῶν ὁποίων ἡ κυβέρνησις ἐνισχύει τὴν πρωτοφανῆ ἄποψίν της, ὅτι ἔχομεν ἀνάγκην ἐξωκομματικῶν τάχα Δημάρχων, πρᾶγμα ποὺ ἀποτελεῖ τάχα ἀνάγκην ἐθνικήν, ἡ ὁποία δύναται τάχα νὰ ἐξυπηρετηθῇ διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπωμεν, ὅτι ὅλα τὰ πρόσωπα ποὺ ἀνήκουν εἰς κόμματα εἶναι ἀνίκανα νὰ διοικήσουν τοὺς Δήμους καλῶς καὶ τιμίως καὶ ὅτι πρέπει νὰ ἀναζητήσωμεν ἄλλα πρόσωπα ἔξω τῶν κομμάτων. Αὐτὸ θ’ ἀπετέλει καταδίκην ὁλοκλήρου τῆς πολιτικῆς μας ζωῆς. Ἐγώ, δὲν πιστεύω, ὅτι ὑπάρχει ἀντίθεσις μεταξὺ ἱκανότητος καὶ κομματικῆς ἐντάξεως ἑνὸς ἀνθρώπου. Διότι ἐὰν τοῦτο ἦτο ἀληθὲς τότε θὰ ἔπρεπε νὰ σκεφθῶμεν μὴ τυχὸν πρὸ παντὸς εἰς τὴν Κυβέρνησιν θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπιζητήσωμεν νὰ τοποθετήσωμεν ἐξωκομματικὰ πρόσωπα. Διότι ἐκεῖ εἶναι τὸ κλειδὶ τῆς ἐθνικῆς μας ὑποστάσεως καὶ τῆς πορείας τῆς ἐθνικῆς μας ζωῆς. Καὶ θὰ ἔπρεπε νὰ προσέξωμεν μήπως ἡ λογικὴ τῆς ἀναζητήσεως τῶν ἱκανῶν ἐξωκομματικῶν προσώπων μᾶς ὁδηγεῖ τελικῶς εἰς τὴν ἰδέαν ἐξωκομματικῶν κυβερνήσεων, δηλαδὴ ἔξω τῆς Δημοκρατίας. Ὡς πρὸς τὴν Δημοκρατικὴν Ἕνωσιν, ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι θεωροῦμεν τόσον ὀλίγον ἀντιθέτους τὰς ἐννοίας τῆς ἱκανότητος καὶ τῆς κομματικῆς ἐντάξεως ἑνὸς ἀνθρώπου, ὥστε, ἐνῷ θέλομεν νὰ ὑποστηρίξωμεν Δημάρχους ἰδεολογικῶς συγγενεῖς μὲ ἡμᾶς, ἂν ὄχι πάντοτε ἰδικούς μας, οὐδέποτε θὰ ὑποστηρίξωμεν ὑποψήφιον, μόνον καὶ μόνον διότι εἶναι συγγενὴς ἰδεολογικῶς, ἐὰν δὲν ἔχῃ ταυτοχρόνως τὴν ἱκανότητα νὰ ἀσκήσῃ τὸ ἀξίωμα τοῦ δημοτικοῦ ἄρχοντος. Δὲν πρόκειται νὰ τὸν ὑποστηρίξωμεν, διότι πιστεύομεν, ὅτι πάντοτε δύναται νὰ εὑρεθῇ ἱκανὸς ἄνθρωπος, ἀνήκων εἰς πολιτικὸν κόμμα, διὰ νὰ δύναται νὰ εἶναι ταυτοχρόνως καὶ ἐγγύησις δημοκρατικότητος ἀλλὰ καὶ ἐγγύησις ἱκανότητος. Τέλος, ἀνεφέρθη, ὡς ἐπιχείρημα, καὶ ἡ γνώμη τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου. Κύριοι βουλευταί, χαίρω πολὺ διότι πολλοὶ ἀπὸ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι δὲν ἠκολούθουν τὰς γνώμας τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου ὅταν ἐζοῦσε, τὰς ἔχουν ἀποστηθίσει μετὰ τὸν θάνατόν του. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει, εἰδικῶς περὶ τῆς γνώμης αὐτῆς, πρέπει νὰ εἴπω, ὅτι τὴν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος ὡμιλοῦσε περὶ ἐξωκομματικοῦ Δημάρχου, ἦτο καὶ αὐτὸς Κυβέρνησις. Καὶ πᾶσα Κυβέρνησις ἔχει ὄρεξιν νὰ μὴ δίδεται πολιτικὸν χρῶμα εἰς τὰς ἐκλογάς, πρῶτον, διότι εἶναι Κυβέρνησις καί, δεύτερον, διότι ἡ ἔννοια τοῦ πολιτικῶς ἀδιαφόρου, πολιτικοῦ ὑποψηφίου, ὠφελεῖ πάντοτε τὴν Κυβέρνησιν ὅπως θὰ ἀποδείξω κατωτέρω. Ἑπομένως, τὸ γεγονός, ὅτι αἱ Κυβερνήσεις θὰ ἤθελον νὰ μὴ ἔχουν χρῶμα πολιτικὸν αἱ ἐκλογαί, εἶναι φυσιολογικόν, καί, ὅπως βλέπετε, μὲ ἔνδοξα προηγούμενα. Ἀλλὰ εἶναι ἐξ ἴσου φυσιολογικὸν δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀντίθετοι πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ μὴ παραδέχωνται αὐτὴν τὴν θεωρίαν, διότι ἡ θεωρία αὐτὴ ὁδηγεῖ εἰς ἕνα ἀποτέλεσμα μαθηματικῶς βέβαιον. Οἱ ὑποψήφιοι πρέπει νὰ εἶναι ἅπαντες Κυβερνητικοὶ ἢ ἡμικυβερνητικοί, διότι, τί θὰ πῇ ἀδιάφορος πολιτικῶς ἄνθρωπος, κύριοι βουλευταί; Σημαίνει ἕνα ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος, ἢ δὲν ἐνδιαφέρεται ποσῶς διὰ τὰ κοινά, ὁπότε ὁσαιδήποτε καὶ ἂν εἶναι αἱ ἄλλαι του ἱκανότητες εἶναι ἀπορριπτέος καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμπιστευθῶμεν εἰς ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος δὲν ἐνδιαφέρεται διὰ τὰ κοινά, τὴν διοίκησιν καὶ τῆς μικροτέρας τῶν Κοινοτήτων, διότι τί εἶναι ἡ Κοινότης; εἶναι μηχάνημα; Ἀπὸ ἀνθρώπους ἀποτελεῖται, κοινωνίαν ἀποτελεῖ καὶ πρέπει διὰ νὰ τὴν διοικήσῃς νὰ ἔχῃς ὡρισμένας ἀντιλήψεις ὡς πρὸς τὸν τρόπον διοικήσεως τοῦ Δήμου καὶ ἕνα γενικὸν ἐνδιαφέρον διὰ τὰ κοινὰ — ἢ ὁ ἀδιάφορος αὐτὸς πολιτικῶς ἄνθρωπος, πρέπει νὰ δέχεται ἢ νὰ ἀνέχεται τὴν κατάστασιν εἰς χώρας ὅπου ζῇ. Διότι, ἐκεῖνος, ποὺ δὲν εἶναι ἱκανοποιημένος, ἀντιδρᾷ, ἑπομένως ἐνδιαφέρεται διὰ τὰ πολιτικὰ πράγματα. Μόνον ἕνας ἄνθρωπος ποὺ εὑρίσκει, ὅτι καλὰ πᾶνε ἔστω σχετικῶς τὰ πράγματα ἢ καὶ ἂν δὲν πᾶνε τόσον καλὰ δὲν τὸν ἐνδιαφέρει, μόνον ἐκεῖνος ἠμπορεῖ νὰ εἶναι ἀδιάφορος πολιτικῶς. Ἑπομένως, μαθηματικῶς, ἀδιάφορα πολιτικῶς εἶναι μόνον τὰ πρόσωπα ποὺ εἶναι ἱκανοποιημένα ἀπὸ τὴν κατάστασιν ἢ εἶναι ἕτοιμα νὰ συμφωνήσουν μὲ τὴν Κυβέρνησιν. Ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πῶς εἶναι δυνατόν, τὸ τμῆμα τοῦ λαοῦ ποὺ δὲν εἶναι ἱκανοποιημένον ἀπὸ τὴν κατάστασιν, νὰ δεχθῇ αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὰ ἀδιάφορα καὶ ἄχρωμα πρόσωπα; Κύριοι βουλευταί, ἔρχομαι τώρα εἰς τὸ τρίτον ἐρώτημα. Ἐξυπηρετεῖ ἆρα γε τὸ νομοσχέδιον τὸν σκοπὸν ποὺ ἡμεῖς ἀπορρίπτομεν, ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις λέγει, ὅτι ἐπιδιώκει δηλαδὴ τὸν ἀποχρωματισμὸν τῶν ἐκλογῶν; Διὰ τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς σὺν τῇ ἀναλογικῇ, ἡ Κυβέρνησις ἐπιθυμεῖ νὰ ἐκδιώξῃ ἀπὸ τὴν θύραν τὴν πολιτικὴν καὶ νὰ εἰσαγάγῃ ἀπὸ τὸ παράθυρον τὸ Κόμμα. Καὶ θὰ ἀποδείξω πῶς, εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἀναλογικῆς, σπεύδω νὰ τὸ εἴπω. Ἀλλὰ θέλω νὰ ὑπογραμμίσω τὴν ἀντίφασιν, ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ τοῦ δικαιολογητικοῦ λόγου τοῦ νέου νόμου καὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς σὺν τῇ ἀναλογικῇ. Ἐπὶ τέλους, ἕνας δήμαρχος, ὁ ὁποῖος θὰ ἔπρεπε μὲ τὴν ἄμεσον ἐκλογὴν νὰ συγκεντρώσῃ τὰ 40 ἢ 50% ἠμπορεῖ νὰ εἶναι μία γενικωτέρα πολιτικὴ φυσιογνωμία, τοποθετημένη κατὰ ἕνα τρόπον παραταξιακόν, ἀλλὰ ὄχι κατ’ ἀνάγκην στενῶς κομματικὸν πρόσωπον. Εἶναι ὑποχρεωμένα τὰ κόμματα ποὺ θὰ ἤθελον νὰ δώσουν μίαν πολιτικὴν μάχην εἰς ἀναπεπταμένον πεδίον, διὰ νὰ συγκεντρώσουν τὰ 50%, εἶναι ὑποχρεωμένα νὰ ἀναζητήσουν μίαν πολιτικὴν φυσιογνωμίαν γενικωτέρου κύρους, ἡ ὁποία κατ’ ἀνάγκην θὰ ἔχῃ κἄποιες ἱκανότητες καὶ αὐτὸ τὸ πρόσωπον πρέπει ἐπίσης κατ’ ἀνάγκην νὰ ἐπιλεγῇ μεταξὺ ἀνθρώπων, μὴ συνδεδεμένων πολὺ στενὰ μὲ ἕνα κόμμα. Γίνεται ἕνας πολιτικὸς ἀγὼν καὶ αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος μπαίνει μέσα εἰς τὴν Δημαρχίαν ἐπικεφαλῆς ἑνὸς ψηφοδελτίου γενικωτέρου καὶ εἶναι ὑποχρεωμένος, ἀντὶ τῶν μικρῶν κομματικῶν σκέψεων, νὰ ἔχῃ εὐρυτέραν πολιτικὴν σκέψιν. Μὲ τὴν ἔμμεσον ἐκλογὴν καὶ τὴν ἀναλογικὴν δίδεται παράγγελμα εἰς τὰ κόμματα, νὰ καταρτίσουν κομματικὰ ψηφοδέλτια. Ὄχι πολιτικὰ κομματικά. Ὄχι μόνον αὐτό, ἀλλ’ ὡς εἶπεν εἰς τὴν εἰσήγησίν του ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐθεωρήθη, ὅτι δὲν ἠμποροῦν τὰ κόμματα νὰ κάμουν ἀλλέως, παρὰ νὰ καταρτίσουν κομματικὰ ψηφοδέλτια. Διότι, ἀφοῦ θεσπίζεται ἡ ἀναλογική, διατὶ νὰ συνεργάζωνται κόμματα μεταξύ των; Βεβαίως, ἡ ἀναλογικὴ δὲν ἀπαγορεύει τὴν συνεργασίαν τῶν κομμάτων, ἀλλὰ δὲν τὴν ἐπιβάλλει. Ἡ ἀναλογικὴ θεσπίζεται διὰ νὰ καταρτισθοῦν κομματικὰ ψηφοδέλτια, διότι ἐὰν δὲν πᾶμε εἰς τὸ κόμμα καὶ τὸ κομματικὸν ψηφοδέλτιον, τότε ποῦ θὰ πᾶμε; Ἐὰν ὑποθέσωμεν, ὅτι σχηματισθοῦν 5 ψηφοδέλτια, ὅλα ἀχρωμάτιστα κομματικῶς, διὰ ποῖον λόγον ἡ ἀναλογικὴ ἐκπροσώπησις; Ἐὰν ὅλα τὰ ψηφοδέλτια δὲν ἐκφράζουν καμμίαν ἰδιαιτέραν τάσιν πολιτικήν, ἀλλ’ ἁπλῶς τὴν σύμπτωσιν τῶν συμφερόντων, ἢ τῶν φιλικῶν δεσμῶν ὀλίγων ἀνθρώπων, διατί ἡ ἀναλογική; Διατὶ νὰ πρέπει νὰ ἐκπροσωπηθοῦν ὅλες οἱ ἄχρωμες ἄνευ ἀρχῶν συντροφιές, ποὺ θὰ σχηματισθοῦν; Ἀντιθέτως εἶναι ἀπαραίτητος ἡ ἀναλογική, ἐφ’ ὅσον θὰ πρόκειται περὶ κομματικῶν, πολιτικῶν ψηφοδελτίων, διότι ἡ ἀναλογικὴ αὐτὸ τὸ νόημα ἔχει, ὄχι τὴν ἐκπροσώπησιν οἱωνδήποτε συνδυασμῶν, ἐμφανισθέντων εἰς μίαν ἐκλογήν, ἀλλὰ τὴν ἐκπροσώπησιν τῶν πολιτικῶν τάσεων, διὰ νὰ ὑπάρχῃ διέξοδος δι’ ὅλας τὰς πολιτικὰς τάσεις. Ἐνῷ, λοιπόν, θέλομεν δῆθεν νὰ ἐκδιώξωμεν τὴν πολιτικὴν ἀπὸ τοὺς Δήμους, εἰσάγομεν τὸ Κόμμα, δι’ ἐμὲ καλῶς, ἀλλ’ εἰσάγομεν τὸ κόμμα. Εἶναι μία ἀντίφασις σαφὴς μεταξὺ τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως τοῦ Νομοσχεδίου καὶ τοῦ τρόπου, διὰ τοῦ ὁποίου καταβάλλεται προσπάθεια νὰ ἐκπληρωθῇ ὁ σκοπός. Ὄχι μόνον, κύριοι, εἰσάγεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου τὸ κόμμα εἰς τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς, ἀλλὰ κατὰ τὴν κρίσιν μου καὶ πρέπει νὰ εἰσαχθῇ. Εἶπα, εἰς μίαν προηγουμένην συνεδρίασιν κατὰ μίαν διακοπήν, ὅτι εἶναι ἐντελῶς διάφορον πρᾶγμα αὐτὸ ποὺ ὀνομάζομεν συναλλαγὴν ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῶν συμφωνιῶν καὶ τῶν συμβιβασμῶν μεταξὺ κομμάτων μὲ τὴν συναλλαγὴν μεταξὺ προσώπων ἀδεσμεύτων πολιτικῶς. Ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς συναλλαγῆς δὲν θὰ μακρηγορήσω, διότι ἀποτελεῖ ἕνα ἐνδεχόμενον, μίαν πιθανότητα καὶ ἕνα φόβον, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἐλπίσωμεν, ὅτι τὸ φαινόμενον θὰ παρατηρηθῇ εἰς μικρὸν βαθμόν, διότι παρὰ τὰ λεγόμενα ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, αἱ ἐκλογαὶ θὰ λάβουν πολιτικὴν χροιάν. Ἄν πράγματι, σχηματισθοῦν πολιτικὰ ψηφοδέλτια, αἱ περιπτώσεις τῆς προσωπικῆς συναλλαγῆς μεταξὺ τῶν ἐκλεγέντων θὰ εἶναι ὀλίγαι, διότι τὰ πρόσωπα ποὺ ὑποβάλλονται εἰς πολιτικὴν πειθαρχίαν, εἶναι εὐκολώτερον νὰ ἀποφύγουν τοὺς πειρασμοὺς τῆς προσωπικῆς συναλλαγῆς. Ἐν πάσῃ περιπτώσει τὸ κόμμα θὰ σώσῃ ἀπὸ τὴν εὐτελῆ προσωπικὴν συναλλαγήν. Εἰς τὸ νομοσχέδιον περιέχονται καὶ ἄλλαι δύο μερικώτεραι ἀντιφάσεις τὰς ὁποίας θὰ σημειώσω ἀργότερα. Ἀλλὰ ἀποτελεῖ βασικὴν ἀντίφασιν ἡ θέσπισις τῆς ἀναλογικῆς εἰς τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς, δίχως τὴν καθιέρωσίν της εἰς τὰς βουλευτικάς, ἀποτελεῖ ἀνακολουθίαν. Θὰ ψηφίσω, βεβαίως, τὴν ἀναλογικήν, διότι εἶμαι γενικῶς ὑπὲρ τῆς ἀναλογικῆς. Ἀλλ’ ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι ἡ ἀντίφασις ποὺ ἐσημείωσα ζημιώνει τὴν σημασίαν τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ ἀναλογικὴ ὡς σύστημα, καὶ ἰδοὺ διατί: Ἡ ἀναλογική, κύριοι βουλευταί, ὅπου ἔχει ἐπικρατήσει, ὅπως πᾶν ἐκλογικὸν σύστημα, ἀσκεῖ ἐπιρροὴν ἐπὶ τῆς διαμορφώσεως τῆς πολιτικῆς ζωῆς μιᾶς χώρας. Καὶ τὸ περίεργον εἶναι, ὅτι ὅπου καὶ σήμερον ἰσχύει ἡ ἁπλῆ ἀναλογικὴ, ὑπάρχουν μόνον 3–4 κόμματα. Αὐτὰ τελικῶς ἔχουν μείνει ἐπὶ σκηνῆς. Διότι εἶναι λάθος νὰ πιστεύῃ κανείς, ὅτι ἡ ἀναλογικὴ ὁδηγεῖ εἰς τεμαχισμὸν τῶν δυνάμεων. Καὶ ἡ συνεχὴς ὑπόμνησις τοῦ παραδείγματος τοῦ πολυκομματισμοῦ τῆς Γαλλίας γίνεται ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀγνοίας τοῦ περισσοτέρου κόσμου, τοῦ συστήματος ποὺ ἐδημιούργησε τὸν πολυκομματισμὸν αὐτόν. Ὁ πολυκομματισμὸς καὶ ὁ μεγάλος ἀτομικισμὸς εἰς τὴν Γαλλίαν, δὲν ἀνεπτύχθη ἀπὸ τὴν ἀναλογικὴν ἡ ὁποία οὐδέποτε ἴσχυσε πρὸ τοῦ πολέμου. Εἰς τὴν Γαλλίαν ὁ πολυκομματισμὸς ἐδημιουργήθη μὲ τὸ σύστημα τῆς στενῆς περιφερείας μὲ πλειοψηφικὸν καὶ μὲ δευτέραν ἐκλογήν. Ἐδημιουργήθησαν πολιτικοί, οἱ ὁποῖοι εἶχον μεγάλην δύναμιν τοπικῶς καὶ οἱ ὁποῖοι ἐκλεγόμενοι, μετέφερον εἰς τὴν Βουλὴν τὸν ἀτομικισμόν των. Ἔτσι ἐδημιουργήθησαν τὰ πολλὰ κόμματα εἰς τὴν Γαλλίαν.

§11ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ τὸ κόμμα τῶν ἀνεξαρτήτων.

§12Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Μίαν μόνην φορὰν εἰς τὴν Γαλλίαν ἐπεκράτησε ἡ ἀναλογική, εὐθὺς μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν, ὁπότε ὑπῆρχον κατὰ βάσιν 3 ὠργανωμένα κόμματα καὶ τετάρτη ἡ δεξιά. Τὸ Κ.Κ. εἰς τὴν ἄκραν ἀριστεράν, τὸ Σοσιαλιστικὸν κόμμα καὶ τὸ καθολικὸν χριστιανοδημοκρατικὸν κόμμα. Αὐτὰ ἦσαν τὰ 3 βασικὰ κόμματα.

§13Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Καὶ τὸ Ριζοσπαστικόν.

§14Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Οἱ Ριζοσπάσται, κύριε Πρόεδρε, ἦσαν πολὺ ἀσθενεῖς, ἀμέσως μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν. Πάντως, εἰς τὴν Γαλλίαν, ὁ πολυκομματισμὸς δὲν ἀνεπτύχθη βάσει τῆς ἀναλογικῆς, ἀλλὰ βάσει συστήματος πλειοψηφικοῦ. Ἀντιστρόφως, ἐὰν ἐξετάσετε τὰς χώρας εἰς τὰς ὁποίας ὑπάρχει ἡ ἀναλογική, Βέλγιον, Ὁλλανδία, Σκανδιναυϊκαὶ Χῶραι, Ἑλβετία κλπ., θὰ ἰδῆτε, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν κομμάτων εἶναι τελικῶς μικρός, δύο ἢ τρία κόμματα, τὰ ὁποῖα καὶ ἐναλλάσσονται ἢ συνεργάζονται εἰς τὴν ἐξουσίαν, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ κίνδυνος δημιουργίας μικροτέρων κομμάτων, διότι ἀκριβῶς τὸ σύστημα τῆς ἀναλογικῆς, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλει μίαν κομματικὴν πειθαρχίαν, κάμνει νὰ εἶναι ἐπικίνδυνον τὸ νὰ προσπαθῇ κανεὶς νὰ ἐκλεγῇ μεμονωμένος, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκλεγῇ μεμονωμένος ἐναντίον ὠργανωμένων πολιτικῶν δυνάμεων.

§15Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. (Ὁμιλεῖ ἀπὸ τῆς θέσεώς του, δὲν ἠκούσθη).

§16Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Κύριε συνάδελφε, τὸ ξεύρω, ἀλλὰ θὰ ἤθελον νὰ παρατηρήσω, ὅτι δυστυχῶς, εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐφαρμόζομεν τὴν ἀναλογικὴν μίαν φορὰν καὶ μάλιστα τὴν ἐφαρμόζομεν εὐθὺς μετὰ ἕνα σάλον, μετὰ μίαν βαθεῖαν ἀνωμαλίαν καὶ ἀφοῦ τὴν ἐφαρμόσωμεν μίαν φοράν, δὲν τὴν δεχόμεθα διὰ δευτέραν φορὰν διὰ νὰ ἴδωμεν τί ἐπίδρασιν θὰ ἔχῃ ἐπὶ τῆς πολιτικῆς ἐξελίξεως. Ἐὰν διεξήγοντο μὲ ἁπλῆν ἀναλογικὴν αἱ ἐκλογαὶ τοῦ 1951 θὰ ἐβελτιώνετο ἔτι μᾶλλον τὸ πολιτικὸν κλῖμα ποὺ εἶχεν ἐκθρέψει ἡ ἀναλογικὴ παρὰ τὴν ὀξύτητα ποὺ εἶχε δημιουργήσει ὁ ἐμφύλιος πόλεμος. Διότι, ὅλοι ἐνθυμοῦνται, ὅτι ἡ ἄμβλυνσις ἡ ὁποία εἶχεν ἐπέλθει μετὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1950 καὶ ἡ ἐπαφὴ μεταξὺ τῶν κομμάτων, ἦτο τοιαύτη, ὥστε μετὰ μίαν νέαν ἐκλογὴν μὲ ἀναλογικήν, θὰ ἦτο δυνατὸν ἄπειροι κυβερνητικοὶ συνδυασμοὶ νὰ ἐγίνοντο οἱ ὁποῖοι θὰ ἦσαν πρὸς ὄφελος καὶ τῶν πολιτικῶν μας ἠθῶν καὶ τῆς ἐν γένει πορείας τοῦ Ἔθνους.

§17Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Εἶναι λάθος νὰ λέγωμεν καὶ νὰ ἐπαναλαμβάνωμεν, ὅτι μὲ τὴν ἀναλογικὴν τὸ 1950, εἴχομεν 15 κόμματα. Ἀπορῶ, πῶς λέγετε αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Κατῆλθον μόνον 15 κόμματα, ἀλλὰ ὅπως εἶπε καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος, ἡ ἀναλογικὴ ξεκαθάρισε τὰ κόμματα. Εἰς τὴν Βουλὴν εἰσῆλθον 6–7 κόμματα καὶ μερικὰ ἀπὸ αὐτά, ὑπέστησαν τοιαύτην μείωσιν κατὰ τὸ 1950, ὥστε δὲν ἦσαν εἰς θέσιν νὰ ἀντιμετωπίσουν καινούργιαν ἀναλογικήν.

§18Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐφ’ ὅσον δὲν συζητεῖται σήμερον νομοσχέδιον περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν, περιωρίσθην μόνον νὰ ὑπογραμμίσω, ὅτι ἡ ἀναλογικὴ ὁδηγεῖ εἰς εὔλογον διαμόρφωσιν τῆς πολιτικῆς ζωῆς καὶ τελικῶς ἐνισχύει τὴν τάσιν πρὸς ἕνωσιν, διότι εἶναι βέβαιον, ὅτι ὁ καθεὶς θέλει νὰ φθάσῃ εἰς τὴν ἐξουσίαν καὶ γνωρίζει, ὅτι διὰ τοῦτο πρέπει νὰ συνδυασθῇ μετ’ ἄλλων. Διότι, μὲ τὴν ἀναλογικήν, τὸ μικρὸν κόμμα, ὡς πότε ἠμπορεῖ νὰ ἐπιζήσῃ; Εἰς μερικὰς περιφερείας θὰ ἔχῃ ἕνα κομματάρχην ἰσχυρόν, διὰ τὸν ὁποῖον θὰ ἐργάζωνται ὅλοι οἱ ἄλλοι. Αὐτὸ ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ μία ἢ δύο φορές, ἀλλὰ δὲν θὰ γίνῃ ἐπ’ ἄπειρον. Ἡ ἀνάγκη τῶν ἑνώσεων ἀνακύπτει αὐτομάτως.

§19Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Μὲ τὰς διακοπὰς ξεφύγατε ἀπὸ τὸ θέμα. Εἴχατε φθάσει νὰ διατυπώνετε, ὅτι ὑπάρχει μία ἀντινομία.

§20Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὄχι ἁπλῶς ἀντινομία, κύριε Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως. Εἶπα, ὅτι δὲν εἶναι μόνον ἀντινομία ἀλλὰ κἄτι πλέον τούτου, ὅτι ὅταν δὲν ὑπάρχῃ ἡ ἀναλογικὴ διὰ τὰς βουλευτικὰς ἐκλογὰς μειοῦνται τὰ ἀγαθὰ τῆς ἀναλογικῆς, διότι ἡ ἀναλογική, προκειμένου περὶ βουλευτικῶν ἐκλογῶν, συντελεῖ εἰς τὴν διαμόρφωσιν τῆς πολιτικῆς ζωῆς, εἰς τρία—τέσσαρα μεγάλα κόμματα καὶ ἔρχεται ὁμαλώτατα ἡ δημοτικὴ ἐκλογὴ ὡς εἰκών, ὡς ἀντανάκλασις τῆς καταστάσεως αὐτῆς. Τὰ κόμματα καταρτίζουν τὰ ψηφοδέλτιά των εἰς τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς καὶ ζητοῦν τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ Λαοῦ πρὸς ἐφαρμογὴν τῆς δημοτικῆς πολιτικῆς των. Σήμερον, ὁπότε ἡ ἀναλογικὴ δὲν ὑπάρχει καὶ ἡ πολιτικὴ ζωὴ ἔχει διαμορφωθῆ βάσει τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος ποὺ ἴσχυσε καὶ τὸ ὁποῖον ἔχει ἐπιβάλει τὴν σύμπηξιν, τὴν διαίρεσιν, τὴν συνεργασίαν μεταξὺ διαφόρων κομμάτων, πρέπει ἑπομένως, εἰς τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς νὰ δοθῇ ἄλλη εἰκὼν τῆς πολιτικῆς ζωῆς ἀπὸ ἐκείνην ποὺ ἔχει δοθῆ κατὰ τὰς βουλευτικὰς ἐκλογάς, καὶ τὰ κόμματα θὰ πρέπει νὰ ἐνεργήσουν βάσει τῆς ὑποθήκης τοῦ παρελθόντος καὶ τοῦ φόβου τοῦ μέλλοντος.

§21Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἐν πρώτοις θὰ ἤθελον νὰ προβῶ εἰς τὴν διαπίστωσιν ἑνὸς γεγονότος, τὸ ὁποῖον νομίζω, ὅτι εἶναι συνειδητὸν εἰς ὅλους, ὅτι κανένα σύστημα εἶναι ἀφ’ ἑαυτοῦ ἀγαθὸν ἢ κακόν, ὀρθὸν ἢ ἐσφαλμένον. Ὅλα τὰ συστήματα ἔχουν πλεονεκτήματα καὶ ἐλαττώματα. Ὡμιλήσατε περὶ τῆς ἀναλογικῆς εἰς τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς καὶ περὶ τῆς ἀναλογικῆς εἰς τὰς γενικὰς ἐκλογὰς τὰς πολιτικάς. Ἐλησμονήσατε νὰ προβῆτε εἰς τὴν ἐκτίμησιν τοῦ γεγονότος, ὅτι ἡμεῖς, παρὰ τὴν θεωρητικὴν ἀλήθειαν, ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς τὸ σύστημα τῆς ἀναλογικῆς, ἀπεμακρύνθημεν ἀπὸ τὸ σύστημα τῆς ἀναλογικῆς εἰς τὰς βουλευτικὰς ἐκλογάς. Τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὸ γεγονός, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ τὸ στηρίξω ἐπὶ ἐπιχειρημάτων, διότι ὑπάρχει αὐτὴ αὕτη ἡ ἱστορία, ἡ ὁποία τὸ θεμελιώνει, εἰς τὸ γεγονός, ὅτι ἡ ἀναλογική, πλὴν τῆς περιόδου τοῦ 1946–50, δὲν ἐξασφαλίζει εἰς τὸν τόπον σταθερὰς κυβερνήσεις.

§22Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Τὸ 1926 μὲ τὸ 1928.

§23Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Οὔτε τὸ 1926. Τὸ 1926, διήρκεσεν ἡ Οἰκουμενικὴ Κυβέρνησις 11 μῆνας καὶ ἀμέσως μετὰ ταῦτα, ἐδημιουργήθη κρίσις καὶ μετὰ ἕνα ἔτος δηλαδὴ τὸ 1928 ἡ κρίσις ἔφθασεν εἰς τὸ σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον γνωρίζετε καὶ ἐγκαταλείπεται καὶ ἡ ἀναλογική. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν πρόκειται νὰ εἰσέλθω εἰς τὸ θέμα, διότι ἡ διακοπή μου θὰ ἔβλαπτε καὶ τὸν λόγον σας καὶ ἀφ’ ἑτέρου, θὰ μὲ ἀπεδείκνυε μὴ σεβόμενον τὴν ἀρχήν, ὅπως ἡ ἀγόρευσις μὴ διακόπτεται μὲ ἀνεπίκαιρον καὶ μὴ συνδεδεμένην μὲ τὴν οὐσίαν τοῦ λόγου διακοπήν. Ἄλλο εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ ἤθελον νὰ παρατηρήσω. Ἤθελον νὰ παρατηρήσω τὸ ἑξῆς: εἴπατε, ὅτι εἰς τὰς Δημοτικὰς ἐκλογὰς εἶναι ἀνάγκη νὰ δίδωμεν πολιτικὸν χαρακτῆρα. Εἴπατε, ὅτι τοῦτο γίνεται εἰς ὅλας τὰς χώρας, τὸ εἴπατε καὶ ἐν ἀρχῇ τοῦ λόγου σας διὰ νὰ ἀνατρέψητε τὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου... Τὸ εἴπατε καὶ πρὸ ὀλίγου. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἡ μὲν διαπίστωσις ἡ γενικὴ εἰς τὴν ὁποίαν προέβητε εἶναι ὀρθή, ἡ ἐφαρμογὴ ὅμως τῆς διαπιστώσεως ἐν Ἑλλάδι εἶναι ἀπολύτως ἐσφαλμένη. Καὶ μόνον τὸ γεγονὸς, ὅτι τῶν αὐτῶν κομμάτων ὑποψήφιοι Δήμαρχοι εἰς ὅλας τὰς τελευταίας ἐκλογὰς σχεδὸν εἰς ὅλας τὰς πόλεις, πλὴν Κομοτηνῆς καὶ Καστοριᾶς, καί τινων ἄλλων πόλεων, καὶ μόνον τὸ γεγονός, ὅτι ἐνεφανίσθησαν πλείονες τῶν 2–3 ἢ 4 ὑποψηφίων, οἱ ὁποῖοι ἐμμέσως οὐχὶ ἀμέσως, διότι δὲν εἶπον, ὅτι ἀνήκουν εἰς τὸ αʹ ἢ βʹ κόμμα, ἀνατρέπει τοὺς συλλογισμοὺς τοὺς ὁποίους ἀναπτύσσετε, ἀνατρέπει καὶ τὸν συλλογισμὸν τὸν ὁποῖον ἀναπτύσσετε, ὅτι πρέπει εἰδικῶς εἰς τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς νὰ μὴ σεβώμεθα τὴν γνώμην τῆς μειοψηφίας. Εἴπατε, βεβαίως, ὅτι εἶσθε ὑπὲρ τῆς ἀναλογικῆς καὶ εἰς τὴν μίαν περίπτωσιν καὶ εἰς τὴν ἄλλην, ἀλλὰ προσθέσατε, ὅτι ἀποτελεῖ ἀντίφασιν αὐτὸ τὸ ὁποῖον πράττομεν ἡμεῖς. Καὶ αὐτὸ ἐσφαλμένον. Διότι οἱ πολῖται πρέπει νὰ ἔχουν τὴν δυνατότητα νὰ ἐκπροσωπηθοῦν, ἀσχέτως κομματικῶν σχηματισμῶν, ἀσχέτως κομματικῶν ἰδεολογιῶν. Νὰ ἐκπροσωπηθοῦν οἱ πολῖται καὶ ὄχι οἱ συντροφιὲς περὶ τῶν ὁποίων ὡμιλήσατε. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἦτο ὀρθὴ ἡ διατύπωσις. Εἰς τὰς περισοτέρας περιπτώσεις ἔχομεν συντροφιές. Δὲν γνωρίζω τί γίνεται εἰς ὅλας τὰς πόλεις τῆς Ἑλλάδος, γνωρίζω τί γίνεται εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μου πατρίδα, τὴν πόλιν τῶν Πατρῶν. Συντροφιὲς ἔχομεν, κύριοι, καὶ εἶναι 2–3–4, αἱ ὁποῖαι θὰ σχηματισθοῦν καὶ αἱ ὁποῖαι ἀπὸ ἀπόψεως πολιτικῆς προελεύσεως δὲν θὰ ἀπέχουν. Ἐν τούτοις, πρέπει νὰ δώσωμεν εἰς τοὺς πολίτας— τοσούτῳ μᾶλλον καθόσον οἱ σχηματισμοὶ ἔχουν αὐτὴν τὴν ὑφὴν — νὰ δώσωμεν τὴν πιθανότητα νὰ ἐκλέξουν οἱονδήποτε θέλουν ἐξ αὐτῶν. Καὶ πρέπει ἀπὸ ὅλα τὰ ψηφοδέλτια, ὡρισμένοι, οἱ καλλίτεροι, οἱ ὁποῖοι καὶ θὰ εἰσπράξουν τοὺς περισσοτέρους σταυρούς, νὰ εἰσέλθουν εἰς τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον. Διατὶ κ. συνάδελφοι; Διὰ τὸ καλὸν τῆς πόλεως. Ἀφοῦ οὕτως ἢ ἄλλως θὰ γίνουν 3–4–5 συνδυασμοί,— ἐκτὸς μιᾶς περιπτώσεως ποὺ θὰ γίνῃ ἕνας συνδυασμός— ἐκτὸς ἑνὸς κόμματος τὸ ὁποῖον πιθανὸν νὰ ἀποφασίσῃ νὰ δώσῃ πολιτικὴν χροιὰν καὶ νὰ κάμῃ ἕνα συνδυασμόν, ναὶ ἢ ὄχι δὲν ἔχω τοιαύτην πληροφορίαν, ἀλλὰ πιθανὸν νὰ τὸ κάμῃ— ἐν πάσῃ περιπτώσει ὅλα τὰ κόμματα θὰ ἔχουν ἐκπροσώπους εἰς ὅλους τοὺς συνδυασμούς, εἴτε τὸ θέλουν εἴτε ὄχι. Τοὺς μὲν συνδυασμοὺς τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν τοὺς καθορίζουν τὰ κόμματα καὶ οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων, τοὺς συνδυασμοὺς τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τοὺς καθορίζουν καὶ νὰ τοὺς κατευθύνουν οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων καὶ τὰ κόμματα. Καὶ ὀρθῶς. Καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ παράδοσις, ἐξαιρέσει ὡρισμένων, ἐλαχίστων περιπτώσεων εἰς τὸ ἀπώτερον παρελθόν, ὁπότε πράγματι, εἰς τὰς πόλεις Ἀθηνῶν, Πειραιῶς, Θεσ)νίκης, Πατρῶν ἀνεδεικνύοντο ὑποψήφιοι, οἱ ὁποῖοι ἀπετέλουν πολιτικὰς προσωπικότητας καὶ συνεδέοντο μὲ ὡρισμένα κόμματα. Καὶ εἰς τὰ τελευταῖα χρόνια δὲν συμβαίνει αὐτό: καὶ ἔχομεν πολλοὺς συνδυασμοὺς οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι συνδυασμοὶ διαχωριζόμενοι μεταξύ των ἀπὸ ἀπόψεως πολιτικῶν κριτηρίων. Νομίζω, λοιπόν,— καὶ μὲ συγχωρεῖτε διὰ τὴν κἄπως παρατεταμένην διακοπήν— νομίζω, ὅτι δὲν ἀποτελεῖ ἀντίφασιν αὐτό, τὸ ὁποῖον προτείνομεν, ἀλλὰ ἀντιθέτως, νομίζω, ὅτι ἀποτελεῖ ἱστορικὸν καὶ λογικὸν λάθος, τὸ ὁποῖον καὶ σεῖς διεπιστώσατε. Ἡ παράδοσις ἐν Ἑλλάδι κατὰ τὰ τελευταῖα 20 χρόνια εἶναι ἀντίθετος ἐκείνης περὶ τῆς ὁποίας ὡμιλήσατε. Δὲν εἶναι παράδοσις πολιτικῶν ἐκλογῶν δὲν εἶναι παράδοσις πολιτικῆς χροιᾶς εἰς τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς.

§24Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τίνα λόγον, τότε, ἐν ὀνόματι τοῦ πολιτικοῦ ἀποχρωματισμοῦ, μεταβάλλετε τὸ ὑφιστάμενον σύστημα, ἀφοῦ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ διαπιστώνετε, ὅτι δὲν προσδίδεται πολιτικὴ χροιὰ εἰς τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς;

§25Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Κύριε συνάδελφε καὶ ἀξιότιμε Πρόεδρε τοῦ Λαϊκοῦ Κοινωνικοῦ Κόμματος, ἤλπιζα, ὅτι σεῖς θὰ ἐγνωρίζατε διατί, εἰδικῶς εἰς τὴν σημερινὴν περίπτωσιν, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι ἐν ὀνόματι τοῦ Ἔθνους νὰ κάμωμεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον προτείνομεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου. (Ψίθυροι ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Καὶ διὰ νὰ μὴ εἶναι τόσον ἀφῃρημένη ἡ διατύπωσις τῆς φράσεώς μου, τὸ κάμνομεν διότι θέλομεν νὰ μειώσωμεν τὴν πιθανότητα ἀθεμίτων συνοικεσίων, ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς κυβερνητικῆς πλευρᾶς).

§26Δ. ΚΩΣΤΗΣ. Κύριε Ἀντιπρόεδρε, ἠμπορούσατε νὰ τὸ κάμετε αὐτὸ εἰς 5–10 δήμους.

§27Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Κύριε Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἡ τελευταία σας ἀποστροφή, νομίζω, ὅτι κατέστησε περιττὴν τὴν προηγουμένην ἀγόρευσίν μου καὶ θὰ ἔπρεπε ἴσως νὰ περιορισθῶ μόνον εἰς τὸ τρίτον σημεῖον ποὺ προανήγγειλα, τὸ σημεῖον τῆς ἰδιαιτέρας κυβερνητικῆς σκοπιμότητος. Παρὰ ταῦτα, σεβόμενος τὴν συζήτησιν καὶ τὸν τόνον ποὺ ἐχρησιμοποιήσατε κατὰ τὴν διακοπήν σας, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς ἀπαντήσω εἰς ὅλα τὰ σημεῖα ποὺ ἐθίξατε. Πρῶτον, ἐπανήλθατε εἰς τὸ θέμα τῆς ἐφαρμογῆς τῆς ἀναλογικῆς εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ εἴπατε, ὅτι καὶ τὸ 1926 ἡ ἀναλογικὴ δὲν ἔδωσε σταθερὰν κυβέρνησιν. Ἔδωσε, εἴπατε, τὴν Οἰκουμενικήν, ἡ ὁποία μετὰ δύο ἔτη ἠναγκάσθη νὰ φύγῃ.

§28Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἐπιτρέψατέ μου νὰ προσθέσω τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ καὶ ἱστορικὴν ἀλήθειαν. Δὲν ἔδωσε μὲν μίαν διαρκείας σταθερὰν κυβέρνησιν, ἔλυσεν ὅμως, ἕνα μέγα ἐθνικὸν πρόβλημα. Ἦτο, ὅμως, εἰδικὴ ἡ περίπτωσις.

§29Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Κύριε Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, εἶπα πρὸ ὀλίγου, ὅτι ἐφηρμόσαμεν εἰς τὴν Ἑλλάδα ἅπαξ τὴν ἀναλογικὴν μετὰ μίαν περίοδον ἀνωμαλίας. Τὴν περίοδον αὐτὴν τῆς ἀνωμαλίας, τὴν κλείνει ἡ ἀναλογική. Τὴν καταργοῦμεν κατόπιν διὰ νὰ δημιουργήσωμεν νέα εἴδη ἀνωμαλιῶν διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ πλειοψηφικοῦ συστήματος. Ἡ ἀναλογική, τὸ 1926, ἔδωκε τὴν Οἰκουμενικήν, ἡ ὁποία ἔλυσεν ἄπειρα θέματα, μεταξὺ τῶν ὁποίων ἓν θέμα βασικὸν, τὸ θέμα τοῦ διχασμοῦ, τὸ θέμα τῆς ἀβύσσου, ἡ ὁποία ἐχώριζε τοὺς δύο κόσμους μετὰ τὸ 1922. Ἄνευ τῆς ἀναλογικῆς δὲν θὰ εἶχεν ἐπέλθει αὐτὸ τὸ θαῦμα, ἐλάχιστα ἔτη μετὰ τὸ 1922 καὶ τὴν αἱματηρὰν κατάληξίν του, νὰ συμπαρίστανται μέσα εἰς τὸ αὐτὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἄνθρωποι ἐκπροσωποῦντες καὶ τὸ Λαϊκὸν κόμμα καὶ τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Αὐτὸ τὸ θαῦμα τῆς ἀναλογικῆς τοῦ 1926 παρέλειψα νὰ τὸ ἀναφέρω, διότι δὲν ἐγένετο τὴν στιγμὴν αὐτὴν συζήτησις ἐπὶ συστήματος ἐκλογῆς βουλευτῶν παρὰ μόνον παρεμπιπτόντως, ἀλλὰ ἀποτελεῖ ἠθικὴν δικαίωσιν τῆς ἀναλογικῆς πολὺ μεγαλυτέραν ἀπὸ οἱονδήποτε ἐπιστημονικὸν ἢ ἄλλο ἐπιχείρημα. Τὸ 1928 ὅμως, κατηργήθη ἡ ἀναλογική.

§30Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δυὸ λέξεις μόνον ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς ἀναλογικῆς, διὰ νὰ τὴν ὑπερασπίσω ἀπὸ τὴν κατηγορίαν, ὅτι δὲν δίδει σταθερὰς κυβερνήσεις. Ἡ ἀναλογικὴ εἶναι ἰδεώδης πρὸς ἐξασφάλισιν σταθερῶν κυβερνήσεων. Διατὶ ἐνίοτε δὲν δίδει; Εἰς τὰς περιπτώσεις αὐτὰς δὲν δίδει ἐκ τῆς προβλέψεως, ὅτι τὸ ἐρχόμενον ἐκλογικὸν σύστημα θὰ εἶναι ἄλλο. Καὶ διότι ἀποβλέπουν τὰ κόμματα εἰς τὸ ἐρχόμενον σύστημα, τερματίζουν τὸν βίον τῆς Βουλῆς τῆς ἀναλογικῆς. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἱστορία. Ἐὰν ἡ ἀναλογική, διὰ διατάξεως τοῦ Συντάγματος, ἦτο δεδομένη διὰ τὰς προσεχεῖς ἐκλογάς, δὲν ὑπάρχει κόμμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπέσπευδεν ἐκλογάς, διότι, ὅπως εἶναι γνωστόν, ἐπέρχονται ἐλάχισται αὐξομοιώσεις. Ἑπομένως, μὲ τὴν ἀναλογικὴν αἱ Βουλαὶ θὰ διανύσουν εὐδαίμονα βίον τεσσάρων ἐτῶν, μὲ ἐναλλαγὰς εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Κύριοι βουλευταί, ἡ κατηγορουμένη εἶναι ἀθώα! (Χειροκροτήματα).

§31Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος, ἀξιότιμε κ. Πρόεδρε, ἀλλ’ ἐπειδὴ εἶπον, ὅτι παρεμπιπτόντως γίνεται ἡ συζήτησις διὰ τὴν ἀναλογικὴν θὰ περάσω εἰς τὰς ἄλλας ἀντιρρήσεις, τὰς ὁποίας διετύπωσεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Μοῦ εἶπεν, ὅτι δὲν περιέχεται ἀντίφασις εἰς τὴν ἐφαρμογὴν ἀναλογικῆς ἄνευ ταυτοχρόνου χρίσματος κομματικῶν ψηφοδελτίων, διότι πρέπει οἱ πολῖται νὰ ἐκφράζωνται καὶ ὄχι τὰ κόμματα. Ἀπαντῶ, ὅτι ἡ ἀναλογική, ἔχει νόημα μόνον διὰ νὰ ἐκφράζωνται αἱ πολιτικαὶ τάσεις τῶν πολιτῶν. Δὲν ἔχει νόημα διὰ νὰ ἐκφράζωνται οὔτε τὰ καλλίτερα πρόσωπα, οὔτε οἱ διάφορες συντροφιές. Ἡ ἀναλογικὴ εἶναι σύστημα διὰ νὰ ἐκφράζωνται πολιτικαὶ τάσεις. Ὄχι διὰ νὰ συγκεντρώνωνται παρέες ἄνευ ἀρχῶν καὶ αὐτὲς ὅλες νὰ ἔχουν δικαίωμα εἰς κἄποιο μέρος τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου. Ἐρχόμεθα εἰς τὸ τρίτον: Λέγετε, κύριε Ἀντιπρόεδρε, ὅτι ἡ πραγματικότης εἰς τὴν Ἑλλάδα εἶναι, ὅτι εἶναι ἀποχρωματισμέναι αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαί. Φοβοῦμαι, ὅτι ἔχομεν διαφορετικὴν ἀντίληψιν τῶν πραγμάτων. Ἐγὼ ἐμεγάλωσα μέσα εἰς τὰ νταούλια καὶ τὶς πίπιζες τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν, ποὺ εἶχαν ὅλες πάντοτε πολιτικὸν χρῶμα.

§32Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ὄχι, ὅμως, εἰς τὸ πρόσφατον παρελθόν.

§33Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Οὔτε εἰς τὸ πρόσφατον παρελθὸν ἀπεφεύχθη ὁ πολιτικὸς χρωματισμὸς τῶν ἐκλογῶν. Πάντοτε ἐθεωρεῖτο ὁ Δῆμος, ὡς ἐπίτευγμα τοῦ κόμματος, ὅπως καὶ ἡ βουλευτικὴ ἕδρα. Εἶναι περίεργον, τὴν μὲν βουλευτικὴν ἕδραν νὰ τὴν θεωροῦμεν, ὅτι πρέπει νὰ τὴν κερδίσῃ τὸ κόμμα, τὸν δὲ Δῆμον ὄχι, ἐνῷ εἶναι βέβαιον, ὅτι ἀπὸ ἀπόψεως πολιτικῆς, ἔχει τεραστίαν σημασίαν.

§34Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ ἀπόψεως κομματικῆς ἔχει τεραστίαν σημασίαν.

§35Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Κε Μπακόπουλε, δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ πιστεύσω, ὅτι βάλλετε κατὰ τοῦ κομματισμοῦ, ἀλλὰ ἐγὼ λέγω, ὅτι ὁ Δῆμος δὲν ἔχει σημασίαν ἀπὸ ἀπόψεως μικροκομματικῆς, ἀλλὰ ἀπὸ ἀπόψεως πολιτικῆς. Σεῖς σκέπτεσθε τὸν μικροκομματισμὸν τὸν ὁποῖον καὶ ἐγὼ καταδικάζω. Ἐγὼ σκέπτομαι τὴν πολιτικὴν σημασίαν τῆς κατακτήσεως τοῦ Δήμου τὴν ὁποίαν δὲν καταδικάζω. Καὶ πέραν τούτου, εἶπον πρὸ ὀλίγου, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξουν πρόσωπα ἄχρωμα, τὰ ὁποῖα θὰ ἠδύναντο πράγματι νὰ εἶναι ἔξω οἱουδήποτε κόμματος, ὅτι ἄχρωμα πρόσωπα σημαίνουν φιλοκυβερνητικὰ πρόσωπα καὶ δι’ αὐτό, εἶπον, ὅτι δὲν ἐπιθυμῶ νὰ παραδοθοῦν μέσῳ τῆς «ἀχρωμίας» οἱ Δῆμοι εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§36Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχομεν ριζικὴν ἀντίθεσιν εἰς τὰς περαιτέρω γνώμας καὶ ἐπιφυλάσσομαι νὰ τὰς εἴπω μετά.

§37Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἔρχομαι εἰς δύο μερικωτέρας ἀντιφάσεις τοῦ νομοσχεδίου. Μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου τοῦ κ. Παπανδρέου περὶ ἐμμέσου ἐκλογῆς, εἶχε ψηφισθῆ ἕνας ἄλλος νόμος, ὁ νόμος 1725)51 ὁ ὁποῖος προκειμένου περὶ ἐφαρμογῆς τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς, ἐδείκνυε τοὐλάχιστον, μίαν συνέπειαν, ὅτι ἠλάττωνε τὰ δικαιώματα τοῦ Δημάρχου καὶ ηὔξανε τὰ δικαιώματα τῆς Δημαρχιακῆς Ἐπιτροπῆς. Προκειμένου περὶ ἐμμέσου ἐκλογῆς, νομίζω, ὅτι τὸ πρᾶγμα ἦτο ὀρθόν, διότι ἐφ’ ὅσον δι’ ἐμμέσου ἐκλογῆς ἐξελέγετο καὶ ὁ Δήμαρχος, θὰ ἔπρεπε συλλογικωτέρα νὰ εἶναι ἡ ἡγεσία τοῦ Δήμου. Ταῦτα ἔγιναν τὸ 1951. Δυστυχῶς, διὰ τοῦ νόμου ποὺ ἐπηκολούθησε τὸ 1954, ὄχι μόνον αὐτὸ (καὶ ἰδίως ἡ μὴ ἐξάρτησις τῶν διορισμῶν τῶν Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν ὑπαλλήλων ἀπὸ μόνον τὸν Δήμαρχον, ἀλλὰ ἀπὸ τὴν Δημαρχιακὴν Ἐπιτροπὴν) κατηργήθη, ἀλλὰ προσδιορίζονται λεπτομερῶς τὰ καθήκοντα τοῦ Δημάρχου καὶ αὐξάνονται τὰ δικαιώματά του. Καὶ μὲ τὸ νομοσχέδιον ποὺ εἰσάγεται, ἀντὶ νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς μίαν συλλογικωτέραν ἀντίληψιν τῆς Δημαρχίας, διατηροῦμεν τὴν ἀντίληψιν ἡ ὁποία συνάδει πρὸς τὴν ἄμεσον ἐκλογήν. Ὅταν προχωρήσῃ ἡ συζήτησις, νομίζω, ὅτι μεταξὺ τῶν ἄλλων τροπολογιῶν ποὺ εἶπεν, ὅτι θέλει νὰ μελετήσῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, θὰ ἔπρεπε νὰ ἴδῃ καὶ τὸ ζήτημα τοῦτο, διὰ νὰ ὑπάρξῃ κάποια συνέχεια τοὐλάχιστον εἰς αὐτό. Ὑπάρχει καὶ μία διάταξις περὶ ἀπαγορεύσεως τῶν μεμονωμένων ὑποψηφίων. Αὐτὴν τὴν διάταξιν τὴν θεωρῶ καὶ περιττὴν ἀλλὰ καὶ ἀντίθετον πρὸς τὴν ἔννοιαν τῆς ἐλευθερίας τῆς ἐκλογῆς ποὺ τὸ Σύνταγμά μας ἐπιβάλλει. Τί σημαίνει ἡ ἀπαγόρευσις τῶν μεμονωμένων ὑποψηφιοτήτων; Βγαίνει ἀπὸ τὸ Σύνταγμα, ὅτι αἱ ἐκλογαὶ γίνονται διὰ νὰ ἐκλέγωνται κόμματα, εἴτε διὰ τὴν Βουλήν, εἴτε διὰ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον; Δὲν προβλέπονται αὐτὰ τὰ πράγματα ἀπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς Δημοκρατίας. Ὁ καθεὶς ὁ ὁποῖος θέλει νὰ εἶναι ὑποψήφιος, πρέπει νὰ τίθεται ὑπὸ τὴν ψῆφον τοῦ λαοῦ καὶ ὁ λαὸς νὰ ἀποφασίζῃ. Εἶναι ἐντελῶς ἐναντίον τοῦ πνεύματος τῆς Δημοκρατίας αὐτὴ ἡ ἀπαγόρευσις τῶν μεμονωμένων ὑποψηφίων. Ὅταν μάλιστα ὁμιλῆτε περὶ ἀποχρωματισμοῦ τῶν ἐκλογῶν εἶναι καὶ τοῦτο μία ἀντίφασις ποὺ νομίζω, ὅτι εἶναι καλὸν νὰ ἀρθῇ. Ταῦτα, ὡς πρὸς τὸ θέμα τοῦ συστήματος καθ’ ἑαυτὸ καὶ ὡς πρὸς τὸ θέμα τῆς γενικῆς σκοπιμότητος περὶ τῆς ὁποίας ὁμιλεῖ ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις. Ἐν συμπεράσματι, λέγομεν ἡμεῖς, ὅτι τὸ σύστημα τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς εἶναι τὸ καλύτερον, διότι εἶναι τὸ κατὰ παράδοσιν σύστημα. Δεύτερον, ὅτι ἡ γενικὴ σκοπιμότης τοῦ ἀποχρωματισμοῦ τῶν ἐκλογῶν, οὔτε σκοπὸς ὀρθὸς εἶναι, οὔτε ἄλλωστε καὶ ἐπιτεύξιμος. Τρίτον, καὶ ἂν ἀκόμη ἦτο δυνατὸν αὐτὸ νὰ ἐπιτευχθῇ δι’ ἄλλου συστήματος διὰ τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς σὺν τῇ ἀναλογικῇ, αὐτὸ εἶναι ἀδύνατον, διότι οὔτε ἡ ἐκλογὴ θὰ πάρῃ πολὺ κομματικώτερον χρῶμα ἀπὸ ὅ,τι θὰ ἔπαιρνε διὰ τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς. Κύριοι βουλευταί, ἔρχομαι εἰς τὴν ἰδιαιτέραν κυβερνητικὴν σκοπιμότητα, τὴν καλυπτομένην ὑπὸ τὴν δῆθεν θέλησιν ν’ ἀποτραπῇ ὁ ἔντονος καὶ ἀπροκάλυπτος κομματικὸς προσανατολισμὸς τῶν δημοτικῶν ἀρχόντων κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς θητείας των. Ὀφείλω νὰ εἴπω πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι δὲν εἶμαι καθόλου σύμφωνος μὲ τὴν κατάχρησιν τῆς ἀπασχολήσεως τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων μὲ τὰ μεγάλα πολιτικὰ θέματα, ἀλλὰ δὲν εἶμαι καθόλου ἀντίθετος μὲ τὴν χρῆσιν τοῦ δικαιώματος τῆς ἐκφράσεως εὐχῶν ἐπὶ ὡρισμένων πολιτικῶν θεμάτων. Συμβαίνει, ὅμως, διὰ τῶν ἐξηγήσεων τὰς ὁποίας ἔδωκε καὶ ὁ κ. εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἡ ἔννοια τοῦ ἀποχρωματισμοῦ καὶ ὅλων αὐτῶν τῶν ἄλλων ὡραίων πραγμάτων νὰ ὑποτάσσεται εἰς μίαν ἄλλην ἔννοιαν. Ὅτι εἶναι δυνατὸν διὰ τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς, ὡρισμένοι Δῆμοι νὰ καταληφθοῦν ἀπὸ ἀντιπάλους τῆς Κυβερνήσεως καὶ δὴ ἀντιπάλους τῆς Κυβερνήσεως, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀποφασισμένοι νὰ μὴ παραιτηθοῦν τῶν πολιτικῶν των ἀντιλήψεων. Ἐγώ, πιστεύω, ὅτι καὶ ἐὰν δὲν ἐπρόκειτο νὰ ἔχουν γενικώτερον πολιτικὸν ἢ κομματικὸν χρῶμα αἱ ἐκλογαί, πάλιν θὰ ἔπρεπεν οἱ δημόται ὅλων τῶν περιοχῶν νὰ θέσουν μόνοι των τὸν ὅρον εἰς τοὺς ὑποψηφίους δημοτικοὺς συμβούλους, ὅτι θὰ εἶναι ἀντίθετοι πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ τοῦτο διὰ ποῖον λόγον; Διότι τοῦτο συμφέρει εἰς τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν. Δυστυχῶς, ἡ τοπικὴ αὐτοδιοίκησις δὲν εἶναι ἀκόμη ἐκεῖνο ποὺ θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι καὶ ὅπως θὰ ἠθέλαμεν ὅλοι νὰ εἶναι. Εἶναι ἀκόμη ἐπιδίωξις. Ἡ τοπικὴ αὐτοδιοίκησις ἔχει ἀνάγκην ἀγώνων διὰ νὰ γίνῃ πράγματι ὁ θεσμὸς ὁ ὁποῖος ὀφείλει νὰ γίνῃ. Ἡ τοπικὴ αὐτοδιοίκησις ἔχει ἀνάγκην νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν αὐτονομίαν ἀπὸ τὸν ἀποπνικτικὸν ἔλεγχον τοῦ κράτους, ἀπὸ τὴν κατακράτησιν τῶν οἰκονομικῶν του, ἀπὸ ὅλα τὰ δεσμὰ τὰ ὁποῖα τῆς ἐπιβάλλονται διὰ νὰ μὴ ἐκπληρώνῃ τὸν σκοπόν της. Δὲν θέλω νὰ ἐπεκταθῶ ἐπ’ αὐτοῦ, ἀλλὰ εἶναι βέβαιον, ὅτι ἡ τοπικὴ αὐτοδιοίκησις ἀποτελεῖ ἀκόμη ἀντικείμενον ἀγῶνος καὶ αὐτὸς ὁ ἀγὼν δὲν δύναται μόνον διὰ πολιτικῶν συνθημάτων, εἴτε λόγων, κατὰ τὰς βουλευτικὰς ἐκλογάς, εἴτε ἀγορεύσεων ἐν τῇ Βουλῇ, εἴτε ἄρθρων, εἴτε γενικῶν διατάξεων, νὰ γίνῃ. Αὐτὸς ὁ ἀγὼν πρέπει νὰ γίνῃ καὶ διὰ μεγαλυτέρων ἀντιστάσεων, διὰ τῆς ἐκδηλώσεως τῆς θελήσεως τῶν δημοτῶν ὡς δημοτῶν νὰ ἀντιστοῦν εἰς τὴν κατάστασιν ἡ ὁποία ὑπάρχει. Αὐτὴ ἡ κατάστασις ποὺ περιγράφεται ἀπὸ ὅλους τοὺς κοινοτικοὺς ἄρχοντας, εἴτε Κυβερνητικοὶ εἶναι, εἴτε ἀντικυβερνητικοὶ εἰς τὴν ὁποίαν ἔχουν περιέλθει οἱ ἄρχοντες τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως μεταβαλλόμενοι εἰς ἐπαίτας καὶ συνωθούμενοι εἰς τοὺς διαδρόμους τῆς Νομαρχίας διὰ νὰ ἠμπορέσουν νὰ ἀποσπάσουν τὴν ἔγκρισιν τῆς ἐλαχίστης τῶν πράξεων. Αὐτὴ ἡ κατάστασις δὲν θὰ λήξῃ παρὰ ἂν ὅλοι οἱ δημόται, ὡς δημόται, ἀνεξαρτήτως πολιτικοῦ κόμματος, ἀντιστοῦν, παλαίσουν διὰ συλλαλητηρίων, παλαίσουν διὰ ψηφισμάτων, παλαίσουν διὰ παντοίων ἐκδηλώσεων ἐναντίον τῆς ἀποπνικτικῆς ἀτμοσφαίρας ποὺ ἔχει ἐπιβληθῆ εἰς τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν. Εἶναι καλύτερον νὰ ἀφήσουν τοὺς γενικοὺς πολιτικοὺς προσανατολισμούς, ἂν θέλετε τὰ Δημοτ. Συμβούλια καὶ νὰ ἀσχοληθοῦν περισσότερον εἰς αὐτά. Τὸ ἔργον αὐτό, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ ἐμπιστευθῶμεν εἰς πολιτικὰ ὄργανα τῆς Κυβερνήσεως, διότι εἶναι φυσικὸν ἡ γενικὴ πολιτικὴ σκοπιμότης νὰ τοὺς ἐμποδίζῃ ἀπὸ τοῦ νὰ δώσουν αὐτὴν τὴν μάχην διὰ νὰ αὐξήσουν τὰ δικαιώματα τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως. Πρέπει, λοιπόν, οἱ ὑποψήφιοι κοινοτικοὶ ἄρχοντες νὰ θέσουν ὑπὸ τὴν κρίσιν τῶν δημοτῶν τὰς πολιτικάς των ἀντιλήψεις, ἀλλὰ νὰ θέσουν καὶ τὸ πρόβλημα τῆς ἀναπτύξεως τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως ὡς καθῆκον ὑπ’ ἀριθ. 1. Καὶ τοῦτο δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ, παρὰ ἐναντίον τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως. Ἰδού, διατὶ καὶ ἀπὸ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως τῶν συμφερόντων τῆς πολιτικῆς αὐτοδιοικήσεως τὸ πολιτικὸν χρῶμα εἶναι ἀπαραίτητον εἰς αὐτὰς τὰς ἐκλογάς. Ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις, χάριν τῆς ἰδικῆς της σκοπιμότητος ἐπιβάλλει καὶ τὸ ἄρθρον 14, τὸ ὁποῖον, ὀρθῶς κατεκρίθη μετὰ δριμύτητος. Ἡ γενικότης τῆς διατυπώσεως τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ πρέπει νὰ γίνῃ ἐμπεριστατωμένη συζήτησις κατ’ ἄρθρον, εἶναι τοιαύτη, ὥστε ἡ κατάχρησις καραδοκεῖ. Δὲν πρόκειται περὶ τῶν διαθέσεων τοῦ αʹ ἢ βʹ ὑπουργοῦ. Αὐτὸ τὸ ἄρθρον ἐπιτρέπει εἰς τὴν διοίκησιν τὴν ἀπόλυσιν ἐκείνου, ὁ ὁποῖος διὰ τῆς ἀναλογικῆς ἢ τῶν συναλλαγῶν ἢ τῶν συνεργασιῶν, θὰ παρεισφρήσῃ εἰς τὴν διοίκησιν τοῦ Δήμου καὶ δὲν θὰ εἶναι ἀρεστὸς εἰς τὴν Κυβέρνησιν λόγῳ τῶν πολιτικῶν του γνωμῶν. Καὶ αὐτὸ τὸ ἄρθρον ἀκριβῶς, ἐνισχύει τὴν πεποίθησιν, ὅτι πρέπει ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου νὰ κτυπηθῇ, διότι ἡ πρόθεσις τοῦ νομοθέτου εἶναι ἀντιδημοκρατική, τοῦτο δὲ φαίνεται καθαρὰ ἀπὸ τὸ ἄρθρον 14. Λέγει ἡ Κυβέρνησις, ὅτι θέλει νὰ προφυλαχθῇ ἀπὸ ἓν εἰδικὸν εἶδος ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ εἶναι κἂν ὑποψήφιοι καὶ δὲν διαθέτουν κόμμα νόμιμον, διὰ νὰ ἐμφανισθοῦν. Ἐγὼ δὲν τὸ πιστεύω. Ἡ Κυβέρνησις, ἐπιθυμεῖ ἁπλῶς νὰ κυριαρχήσῃ μέσα εἰς τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν. Ὅλα τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα μεταχειρίζεται, νομοθετικὰ ἢ ἄλλα, ἐκεῖ τείνουν καὶ δὲν συντείνουν καθόλου εἰς τὴν ἀποκατάστασιν πολιτικῆς ἰσορροπίας εἰς τὸν τόπον αὐτόν. Ἡ Κυβέρνησις ἐπιδιώκει νὰ ἐγκαθιδρύσῃ ἕνα εἶδος μονοκομματικοῦ Κράτους, διὰ δῆθεν δημοκρατικῶν μεθόδων. Ἐναντίον αὐτοῦ ἐξεγειρόμεθα. Τὰ συστήματα, τὰ ὁποῖα ρίπτει εἰς τὸ μέσον, εἰς ἑκάστοτε κατάλληλον στιγμήν, τὰ ὁποῖα τάχα, ἐμποδίζουν τὴν πόλωσιν, καλλιεργοῦν τὴν πόλωσιν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπιθυμεῖ ἡ Κυβέρνησις, εἶναι νὰ παρασύρῃ πρὸς τὸ μέρος της ὅσους ἠμπορεῖ νὰ εὕρῃ εἰς αὐτὰς τὰς ἐκλογάς, ἕνα κέντρον ἐξησθενημένον διὰ νὰ ἐπέλθουν ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα νὰ φαίνωνται, ὅτι ὀξύνουν τήν πόλωσιν, νὰ αὐξήσῃ τὸν ἰδικόν της μονοκομματισμόν, καὶ νὰ ἔχῃ ἕνα μέρος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως διωκόμενον καὶ προπηλακιζόμενον καὶ ἕνα Κέντρον ὡς διακοσμητικὸν στοιχεῖον μιᾶς οἱονεὶ Δημοκρατίας, τὴν ὁποίαν θέλει νὰ ἀντιτάξῃ εἰς τὴν Λαϊκὴν Δημοκρατίαν, τὴν ὁποίαν δῆθεν θέλει νὰ κτυπήσῃ καὶ τὴν ὁποίαν οὐσιαστικῶς εἰς τὴν χώραν μας ἀντιτάσσει εἰς τὴν ἀστικὴν δημοκρατίαν ποὺ προβλέπει τὸ Σύνταγμα τῆς Χώρας. Κύριοι βουλευταί, ἐγὼ πιστεύω, ὅτι ἐὰν πέραν τῆς θεωρητικῆς τοποθετήσεως καὶ γενικῆς σκοπιμότητος ἀποβλέψωμεν εἰς τὴν ἰδιαιτέραν κυβερνητικὴν σκοπιμότητα, πρέπει νὰ ἐμμείνωμεν εἰς τὴν ἄμεσον ἐκλογήν, ἡ ὁποία ἐπιτρέπει ἕνα συγκεκροτημένον πολιτικὸν ἀγῶνα μεταξὺ τῆς κυβερνητικῆς πολιτικῆς καὶ ὅλων ὅσοι ἀντιτίθενται εἰς τὴν πολιτικὴν αὐτὴν ἡ ὁποία τείνει διὰ τῆς πολώσεως εἰς τὴν οὐσιαστικὴν ἐγκαθίδρυσιν ἑνὸς μονοκομματικοῦ Κράτους τῆς Δεξιᾶς ἐν Ἑλλάδι. (Χειροκροτήματα).

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Μητσοτάκης ἔχει τὸν λόγον.

§39Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Εἶναι, κύριοι συνάδελφοι, ὄντως γενικωτέρας σημασίας τὸ σχέδιον νόμου, τὸ ὁποῖον συζητῶμεν καὶ εὐλόγως ἀπασχολεῖ ἐπὶ μακρὸν τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν. Διότι, ὅπως ἤδη ἐτονίσθη, ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἡ ἀντιμετώπισις τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ὁ ὁποῖος θὰ ἰσχύσῃ κατὰ τὰς ἐπικειμένας δημοτικὰς ἐκλογάς, δὲν θὰ ἐπηρεάσῃ ἁπλῶς τὴν τύχην τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων, τοῦ θεσμοῦ δηλαδὴ τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, ἀλλὰ θὰ δημιουργήσῃ καὶ ἓν πολιτικὸν ὑπόβαθρον, θὰ ἀποτελέσῃ πολιτικὸν γεγονός, τὸ ὁποῖον ἀδιαμφισβητήτως θὰ ἐπηρεάσῃ τὰς μελλοντικὰς πολιτικὰς ἐξελίξεις τῆς χώρας μας. Μὲ τὴν ἔννοιαν αὐτήν, ἐπιθυμῶ νὰ διατυπώσω ὡρισμένας γενικῆς σημασίας παρατηρήσεις ἐπὶ τοῦ συζητουμένου σχεδίου νόμου. Ἐν πρώτοις, κύριοι συνάδελφοι, πρέπει νὰ τονισθῇ, ὅτι ἀποτελεῖ μειονέκτημα καὶ ἀδυναμίαν τῆς Κυβερνήσεως τὸ γεγονός, ὅτι εἰσάγει καὶ πάλιν ἐκλογικὸν νομοθέτημα ἐν ὄψει τῶν ἐκλογῶν. Συνηθίσαμεν τὸν τελευταῖον καιρὸν καὶ κατέληξε νὰ ἀποτελῇ περίπου πάγιον φαινόμενον, ἰσχῦον εἰς τὴν χώραν μας εἰς κάθε συγκεκριμένην ἐκλογήν, εἴτε διὰ τὴν ἀνάδειξιν κοινοβουλίου, εἴτε διὰ τὴν ἀνάδειξιν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχόντων, νὰ ψηφίζωμεν ἑκάστοτε, ἐν ὄψει συγκεκριμένης πραγματικότητος, ἑνὸς συγκεκριμένου τύπου. Πρέπει νὰ τονισθῇ, καὶ εἶχον ἐπανειλημμένως τὴν εὐκαιρίαν νὰ τονίσω ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, ὄχι μόνον προσφάτως, ἀλλὰ καὶ παλαιότερον, ὅτι αὐτὸ ἀποτελεῖ μία τῶν βασικῶν αἰτίων τῆς πολιτικῆς κακοδαιμονίας ἡ ὁποία κατατρύχει τὴν χώραν μας τὰ τελευταῖα ἔτη. Διότι ποτὲ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἀδιάβλητον, ἐστερημένον τῶν στενωτέρων κριτηρίων σκοπιμότητος καὶ συμφερόντων τῆς πλειοψηφίας καὶ τοῦ κυβερνῶντος κόμματος ἓν νομοθέτημα, τὸ ὁποῖον συζητεῖται καὶ ψηφίζεται εἰς τὰς παραμονὰς τῶν οἱωνδήποτε ἐκλογῶν, βουλευτικῶν ἢ δημοτικῶν. Ἡ πρόσφατος ἱστορία, ὅσον ἀφορᾷ τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς εἰς τὴν Ἑλλάδα, εἶναι γνωστή. Τὸ 1950, ἐπὶ Κυβερνήσεως τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου, ἐψηφίσθη ὁ νόμος, ὁ ὁποῖος ἐπέβαλε διὰ πρώτην φορὰν μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν τὴν ἔμμεσον ἐκλογὴν τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχόντων. Ἦτο εἷς νόμος, ὁ ὁποῖος ἐψηφίσθη διὰ πρώτην φοράν, κατόπιν μακρᾶς ὑποχρεωτικῆς διακοπῆς, λόγῳ τῆς δικτατορίας, τοῦ πολέμου καὶ τῆς ἐσωτερικῆς ἀνωμαλίας. Ὁ νόμος αὐτὸς ἴσχυσεν εἰς μίαν ἐκλογήν. Ὅταν ἡ παράταξίς σας, ἡ σημερινὴ ΕΡΕ, ἡ ὁποία ἐνεφανίζετο τότε ὑπὸ τὸ ἔμβλημα τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, ἦλθεν εἰς τὴν ἐξουσίαν, κατήργησεν ἐκεῖνον τὸν νόμον. Αἱ ἐκλογαὶ τοῦ 1954 διεξήχθησαν μὲ ἕτερον νόμον, ὁ ὁποῖος ἐστηρίζετο ἀκριβῶς ἐπὶ τῆς ἀντιθέτου ἀρχῆς. Ὅταν ἐφθάσαμεν, μετὰ τὰς τελευταίας πολιτικὰς ἐκλογάς, ἐν ὄψει τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν, ἡ Κυβ)σις ἐταλαντεύθη, ἐδίστασεν, ἀνέβαλε τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς. Εἴχομεν, ὅλοι μας τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι θὰ ἐνέμενεν, ἐγώ, τοὐλάχιστον, εἶχον αὐτὴν τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι τοὐλάχιστον— καὶ αὐτὸ ἀφίνετο νὰ ἐννοηθῇ ἀπὸ τὴν εἰδησεογραφίαν τοῦ τύπου καὶ ἀπὸ ὅσα δημόσια στοιχεῖα εἴχομεν εἰς τὴν διάθεσίν μας— ὅτι θὰ ἐνέμενεν εἰς τὸ ἰσχῦον ἐκλογικὸν σύστημα καὶ ἐμφανίζει τὴν τελευταίαν στιγμὴν τὸν παρόντα νόμον. Πρέπει νὰ δηλώσω, ὅτι εἶμαι σύμφωνος μὲ τὸ νομοθέτημα καὶ θὰ τὸ ψηφίσω, ὀφείλω ὅμως, νὰ δηλώσω, ὅτι ἀποτελεῖ ἀδυναμίαν τὸ γεγονός, ὅτι εἰσάγεται τὴν τελευταίαν στιγμήν, ἐν ὄψει σκοπιμοτήτων ὁμολογουμένων ἢ ἀνομολογήτων, διὰ τὴν ἀκρίβειαν ὁμολογουμένων, διότι ἡ Κυβέρνησις ἐν τῇ παρόδῳ τῆς συζητήσεως ὡμολόγησε πλήρως καὶ σαφῶς τὰς προθέσεις της. Κύριοι συνάδελφοι, ὀρθῶς ἐγένετο λόγος περὶ τοῦ συσχετισμοῦ τῶν δημοτικῶν καὶ γενικῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν. Ἤκουσα μὲ ἰδιαιτέραν προσοχὴν τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, φίλου κ. Τσιριμώκου, ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Ἔχει ἀδιαμφισβητήτως δίκαιον. Ἡ δημοτικὴ ἐκλογὴ ἀποτελεῖ μίαν πιστὴν ἀντιγραφὴν τῶν γενικῶν ἐκλογῶν καὶ εἶναι ἀδύνατον εἰς μίαν δημοτικὴν ἐκλογήν, κατὰ κἄποιον τρόπον νὰ μὴ ὑπεισέλθῃ τὸ πολιτικὸν θέμα. Βεβαίως, ὑπάρχουν περιπτώσεις ὑπάρχουν περιφέρειαι τοπικαὶ τῆς Ἑλλάδος, μικρότεραι κοινότητες ἢ μικρότεροι δῆμοι, εἰς τὰς ὁποίας δὲν ἰσχύει ὁ κανών, ὅτι δημιουργεῖται πολιτικὸν θέμα, ἀλλὰ ἰσχύουν γενικώτερα τοπικὰ κριτήρια, διακρίσεις συντροφιῶν, ὡς χαρακτηριστικώτατα ἀνέφερεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ γενικὴ δημοτικὴ ἐκλογὴ εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἡ ὁποία νὰ μὴ προσλάβῃ πολιτικὸν χαρακτῆρα εἶναι ὡς ἀπεδείχθη ἀπὸ τὴν πρόσφατον πεῖραν ἀνέφικτος. Διὰ νὰ δημιουργηθῇ πολιτικὸν θέμα δὲν εἶναι δύσκολον. Ὅταν μία παράταξις θέση πολιτικὸν θέμα εἰς τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς ἡ Κυβέρνησις εἴτε τὸ θέλει, εἴτε ὄχι θὰ ἀποδεχθῇ τὴν πολιτικὴν μάχην. Κατὰ συνέπειαν εἶναι ἀφέλεια νὰ νομίζῃ τις, ὅτι διὰ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου ἀποβάλλεται ὁ πολιτικὸς χαρακτὴρ τῶν ἐκλογῶν. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, φρονῶ καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν πιστεύει, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου της ἀποφεύγεται ὁ κομματισμὸς κατὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν Δημοτικῶν Ἀρχόντων Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως. Καὶ ἐὰν τὸ ἐπιχείρημα αὐτὸ δὲν ἀναγράφεται εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν, τὸ ἀνέφερεν, ὅμως, ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, εἰπών, ὅτι εἶναι ἐθνικὴ ἀνάγκη νὰ παύσῃ μία μειοψηφία νὰ νοθεύῃ τὴν πολιτικὴν ζωὴν τῆς χώρας. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι πρόθεσις τῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ ἐμποδίσῃ τὸν σχηματισμὸν εὐρυτέρων πολιτικῶν μετώπων. Πρέπει, ἐξ ἀρχῆς, νὰ δηλωθῇ, ὅτι ἀπεδείχθη βάσιμος ἡ ἀντίληψις, ὅτι οἱονδήποτε μέτωπον συντελεῖ εἰς τὴν δημιουργίαν πολιτικῆς ἀνωμαλίας καὶ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἀποτελεῖ νόθευσιν τοῦ πολιτικοῦ βίου. Εἶχον καὶ ἄλλοτε τὴν εὐκαιρίαν νὰ εἴπω, ὅτι νοθεύεται ἡ πολιτικὴ ζωὴ τοῦ τόπου μας ἀπὸ τὰ οἱαδήποτε μέτωπα, ὅπως ἀποτελεῖ νόθευσιν τοῦ πολιτεύματος ὁ τρόπος τῆς ἀνόδου εἰς τὴν Ἀρχὴν τῆς Δεξιᾶς. Ἡ Κυβέρνησις, κύριοι συνάδελφοι, ἰσχυρίσθη, ὅτι εἶναι ἐθνικὴ ἀνάγκη καὶ ἐθνικὸν συμφέρον ἡ ἐπιψήφισις τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου. Ἀλλὰ τίθεται τὸ ἐρώτημα, ἡ Κυβέρνησις, ἐν ὄψει τῶν Δημοτικῶν ἐκλογῶν ἐνεθυμήθη τὸ ἐθνικὸν χρέος καὶ ἔρχεται νὰ ἐπιβάλῃ τὴν ἀναλογικήν; Δὲν τὸ ἐνεθυμήθη τὸ ἐθνικὸν συμφέρον κατὰ τὸ 1956, ὅτε εἰσηγήθη τὸν ἐκλογικὸν νόμον τῶν τριῶν συστημάτων. Δὲν τὸ ἐνεθυμήθη τὸ 1958, ὅτε καὶ πάλιν εἰσηγήθη τὸν ἐκλογικὸν νόμον τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς, ἡ ὁποία καὶ αὐτὴ συνετέλεσεν εἰς τὴν νόθευσιν τῆς πολιτικῆς ζωῆς τοῦ τόπου; Αἱ τελευταῖαι βουλευτικαὶ ἐκλογαὶ συνετέλεσαν περισσότερον παντὸς ἄλλου εἰς τὴν νόθευσιν τῆς πολιτικῆς μας ζωῆς. Τὸ Κέντρον καὶ αἱ λοιπαὶ ὁμάδες τοῦ Κέντρου, ἂν καὶ συνεκέντρωσαν τὸ 30% τῶν ψηφοφόρων, ἐν τούτοις, χάρις εἰς τὸ ἐφαρμοσθὲν σύστημα ἀντιπροσωπεύεται εἰς τὴν Βουλὴν μὲ ἀριθμὸν μικρότερον τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς, ἡ ὁποία συνεκέντρωσεν ὀλιγώτερον ἀπὸ τὸ 25%. Ἐνῷ ἀντιθέτως, ἡ Δεξιὰ παράταξις, ἡ Κυβερνητικὴ μὲ τὸ 40% ἔχει τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν εἰς τὴν Βουλήν.

§40Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Κύριε Μητσοτάκη, κατὰ κόρον ἐπαναλαμβάνετε, ὅτι ὁ τελευταῖος ἐκλογικὸς νόμος ὑπῆρξε κατασκεύασμα τῆς Κυβερνήσεως Καραμανλῆ. Πρέπει νὰ εἴπωμεν, ὅμως καὶ ὅτι ὁ τελευταῖος ἐκλογικὸς νόμος ἔτυχε τῆς ἐγκρίσεως τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων.

§41Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Μητσοτάκη, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε μίαν διακοπήν, διότι ὅπως γνωρίζετε, τὸ θέμα μὲ ἀφορᾷ.

§42Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε.

§43Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπιθυμῶ νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὸν ἀγαπητόν μου συμπολίτην, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐξέθεσα καὶ εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἔκτοτε ὑπεστήριζε — τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, ἢ μᾶλλον ἐγὼ προσωπικῶς, ὑπεστήριζε τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν.— Καθ’ ὅλον τὸ στάδιον τῆς πολιτικῆς μου ζωῆς, ὑποστηρίζω τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν. Τὴν ὑπεστήριξα καὶ κατὰ τὸ 1956, τὴν ὑπεστήριξα καὶ κατὰ τὸ τὸ 1958. Ἐδηλώθη ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως τότε, ὅτι ἡ ἁπλῆ ἀναλογικὴ ἦτο ἀπαράδεκτος καὶ κατὰ τὴν γνώμην των, ὡδήγει εἰς βλάβην τοῦ Ἔθνους. Ὅταν διεπιστώσαμεν, ὅτι ἡ ἁπλῆ ἀναλογικὴ ἦτο ἀπαράδεκτος, τότε εἴχομεν τεθῆ ἐνώπιον τοῦ διλήμματος, ἢ νὰ ἀποδεχθῶμεν τὸ ἐκλογικὸν σύστημα τοῦ 1956, ἢ νὰ στέρξωμεν εἰς τὴν ἐνισχυμένην ἀναλογικήν. Καὶ μεταξὺ τῶν δύο ἐθεωρήσαμεν προτιμότερον τὸ μὴ χεῖρον, τὴν ἐνισχυμένην ἀναλογικήν, ἡ ὁποία καὶ ἐφηρμόσθη. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν ἔγινε δεκτὴ ἡ ἐνισχυμένη ἀναλογική. Ἑπομένως, ἡ ἱστορικὴ ἀκρίβεια ἔχει ἄλλως ἀπὸ ὅ,τι ἐξεθέσατε. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν μὲ τὸν ὁποῖον εἴχομεν ἰδιαιτέρας συνεννοήσεις, εἶχε δηλώσει, καθὼς καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅτι διὰ τὴν Κυβέρνησιν ἡ ἁπλῆ ἀναλογικὴ ἦτο ἀπαράδεκτος.

§44Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἡ ἄποψις τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου κ. Παπανδρέου, εἶναι ὀρθή. Ἡ Κυβέρνησις Καραμανλῆ, δὲν ἠθέλησε νὰ συζητήσῃ κἂν περὶ ἁπλῆς ἀναλογικῆς. Καὶ ἐρωτᾶται, ἐὰν σήμερον τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους ἐπιβάλλῃ τὴν καθιέρωσιν τῆς ἀναλογικῆς ἐκλογῆς, προκειμένου περὶ τῶν ἀρχόντων τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως διατὶ τότε ἡ καθιέρωσις τῆς ἀναλογικῆς ἦτο ἐναντίον τῶν συμφερόντων τῆς Χώρας. Ἡ Κυβέρνησις ἐνεθυμήθη τὸ ἐθνικὸν συμφέρον τώρα, διότι τώρα δὲν ἔχει τίποτε νὰ διακινδυνεύσῃ. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ βουλευτικῶν ἐκλογῶν νὰ εἶσθε βέβαιοι, ὅτι ἄλλαι θὰ ἦσαν αἱ σκέψεις μου.

§45Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπουργ. Ἐσωτερικῶν). Πρῶτον, τὸ θέμα, ἐὰν συμφέρῃ ἢ δὲν συμφέρῃ ἡ σύμπηξις τοῦ λαϊκοῦ μετώπου, εἶναι θέμα γενικωτέρας ἀντιλήψεως καὶ δὲν εἶναι θέμα, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἀποτελῇ ἐπιδίωξιν καιροσκοπικῆς ἐκμεταλλεύσεως. Ἡ Κυβέρνησις, ὡς ἐδήλωσε, πιστεύει, ὅτι ἡ σύμπηξις λαϊκοῦ μετώπου, ὑπὸ οἱανδήποτε μορφήν, βλάπτει τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα τοῦ τόπου καὶ τὰ ἐσωτερικὰ καὶ τὰ ἐξωτερικά. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἄποψις, τὴν ὁποίαν ἐξέθεσα ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ σύστημα τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν τοῦ Μαΐου τοῦ 1958, ἦτο τὸ σύστημα τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς τὸ ὁποῖον προεκρίθη καὶ ἐθεσπίσθη εἰς ἄλλας παρῳχημένας ἐκλογὰς καὶ τὸ σύστημα ἐπὶ τοῦ ὁποίου καὶ τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, ὡς πρὸς τὰς διατάξεις του, τελικῶς συνεφώνησεν. Ἀσχέτως τοῦ ὅτι πρὸ αὐτοῦ εἶχε δείξει τὴν προτίμησίν του πρὸς τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις, ἡ τότε, διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους ἐπανέλαβον δὲν ἤθελε νὰ ἀποδεχθῇ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἀποτέλεσμα, εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι τὸ ἀποτέλεσμα ἐπῆλθε καὶ δὲν ἐπραγματοποιήθη οὐδὲν λαϊκὸν μέτωπον ἐκ τῶν ἀρχικῶς ἐπιζημίων κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1958, ὅπερ ἀποτέλεσμα ἔδωσε τὸ δικαίωμα εἰς τὸν συναρχηγὸν τότε τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων κ. Παπανδρέου ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ νὰ εἴπῃ, ἀμέσως μετὰ τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐκλογῶν 1958, ἀπευθυνόμενος πρὸς τὴν ἄκραν ἀριστεράν: «Σεῖς εἶσθε τὸ 25% καὶ ἡμεῖς τὸ 75%», πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἦτο ἀμφίβολον ἐὰν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ λεχθῇ ἐν περιπτώσει πραγματοποιήσεως καὶ συμπήξεως μετώπου, διότι θὰ ἦτο τόση ἡ ἀνάμιξις τῶν ψήφων, ὥστε θὰ ἦτο ἀδύνατος ὁ διαχωρισμὸς δι’ ὡρισμένους δὲ καλοθελητὰς ἔστω θὰ ἦτο θεμιτὸν τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι ἐν Ἑλλάδι ποσοστὸν 60% ἢ 59% ἀντιπροσωπεύει τὴν ἄκραν ἀριστερὰν καὶ τοὺς συνοδοιπόρους καὶ τὸ ὑπόλοιπον τὴν ἐθνικόφρονα παράταξιν. Τέλος, τὸ θέμα τῆς προσμίξεως τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος τῶν γενικῶν ἐκλογῶν μὲ τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς, ὀρθῶς διεχωρίσθη κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν. Εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν ἐκκινοῦμεν ἀπὸ μίαν βασικὴν ἀρχὴν ἀλλὰ ἐξ ἀντιθέτων κατευθύνσεων. Ὡρισμέναι παρατάξεις ἢ ὡρισμένοι κ. συνάδελφοι, θεωροῦν τὴν ἐκλογὴν πρὸς ἀνάδειξιν δημοτικῶν ἀρχόντων ὡς μοναδικὴν εὐκαιρίαν ἀντιπολιτευτικῶν ἐκδηλώσεων καὶ ἐπιθέσεων κατὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐκμεταλλεύσεως αὐτῶν κομματικῶς, ἔστω καὶ εἰς βάρος τῶν συμφερόντων τῶν ὀργανισμῶν τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως. Διὰ τὴν παράταξιν ἢ τὰ πρόσωπα ἐκεῖνα βεβαίως ἐπιβάλλεται καὶ τὸ πολιτικὸν χρῶμα καὶ τὸ κομματικὸν χρῖσμα καὶ συνεπῶς καὶ ἡ διατήρησις τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς. Τὸ θέμα εἶναι ἄλλο. Ἐὰν πρέπει νὰ ἔχουν αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ χρῶμα πολιτικὸν καὶ κομματικὸν εἰς βάρος τῶν συμφερόντων τῶν Δήμων. Καὶ ἀνεφέρθη χθὲς ἀπὸ συνάδελφον, νομίζω τοῦ Κέντρου, ὅτι ἀπὸ μέρους ἀξιολογωτέρων ἀρχηγῶν καὶ τῶν ἀξιολογωτέρων πρωθυπουργῶν, οἱ ὁποῖοι παρήλασαν ἀπὸ τὴν διακυβέρνησιν τῆς χώρας αὐτῆς, ὡς ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος καὶ ὁ Δημήτριος Γούναρης, ἀλλὰ καὶ ὁ Στρατάρχης Παπάγος, ἀσχέτως ἐὰν τὸ ἐπέτυχαν ἢ ὄχι, κατέβαλον προσπάθειαν κομματικοῦ ἀποχρωματισμοῦ τῶν ὀργανισμῶν τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως εἰς τὴν ἀκμὴν τῆς ἰσχύος των. Τοῦτο σημαίνει κατὰ μίαν ἄποψιν, ἡ ὁποία ἠκούσθη ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, ὅτι δὲν ἤθελον νὰ ἀσχοληθοῦν κομματικῶς πλέον, ἐφ’ ὅσον εἶχον φθάσει εἰς τὴν δύναμιν εἰς τὴν ὁποίαν εἶχον φθάσει. Ὑπάρχει ὅμως καὶ ἡ ἀντίθετος ἄποψις, ὅτι οἱ ἡγέται αὐτοὶ δὲν ἐκινήθησαν ἀπὸ εὐτελῆ κομματικὰ ἐλατήρια, ἀλλὰ ἠθέλησαν κατὰ ἕνα τρόπον νὰ ἐξυγιάνουν τοὺς ὀργανισμοὺς τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως. Αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικότης. Καὶ ἀπέτυχον καὶ οἱ τρεῖς, διότι ἀκριβῶς ἐξεκίνησαν ἀπὸ τὴν ἄμεσον ἐκλογήν, ἡ ὁποία αὐτομάτως, ὁδηγεῖ εἰς τὸν κομματισμὸν καὶ τὸ πολιτικὸν χρῶμα ἐφ’ ὅσον ὁ ὑποψήφιος, διὰ νὰ ἐπιτύχῃ τὸ 51% πρέπει νὰ ἐνταχθῇ εἰς μίαν δύναμιν πολιτικὴν καὶ κομματικὴν καὶ μάλιστα μεγάλην.

§46Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, σήμερον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπανέρχεται εἰς τὸ ἐπιχείρημα: ἄλλο δημοτικαὶ καὶ ἄλλο γενικαὶ ἐκλογαί. Ἐν τούτῳ, θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Ὑπουργός, νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι ἀντιφάσκει πρὸς ἑαυτόν. Διότι, κ. ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅταν ὁμιλῆτε περὶ νοθείας τῆς πολιτικῆς μας ζωῆς, τὸ ἐπιχείρημά σας δὲν ἀνάγεται εἰς τὸ θέμα τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν, ἀλλὰ εἰς τὸ θέμα τῶν γενικωτέρων ἐκλογῶν, διότι αὐταὶ εἶναι ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι δίδουν λύσιν καὶ διέξοδον εἰς τὴν πολιτικὴν ζωὴν τοῦ τόπου. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις θέλῃ τὴν ἔμμεσον ἐκλογὴν τῶν δημοτικῶν Ἀρχόντων εἶναι καὶ αὐτὸ ἀπόδειξις ἡ ὁποία μᾶς πείθει, ὅτι συντελεῖται ἐπιδείνωσις τῆς νοθείας εἰς τὴν πολιτικήν μας ζωήν. Καὶ λέγω εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, ὅτι ἐνθυμούμεθα τὸ συμφέρον τοῦ Ἔθνους, ἐφ’ ὅσον ἡ κυβερνῶσα παράταξις δὲν πρόκειται νὰ ὑποστῇ ζημίαν. Καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου, κύριοι συνάδελφοι, ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν γνωρίζω προηγούμενον ἄλλης Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ἐκτὸς ἀπὸ τὴν παροῦσαν, νὰ ἔκαμε τοιαύτην χρῆσιν, τοῦ ἐθνικοῦ συμφέροντος. Τὸ 1956 ἐψηφίσατε, κύριοι, ἕνα σύστημα, σύστημα φαυλοκρατικόν, διὰ νὰ ἐξασφαλίσετε τὴν ἐπιτυχίαν σας. Τὸ 1958 ἐφευρίσκετε ἕνα ἄλλο σύστημα, διὰ νὰ ἐξασφαλίσετε τὴν παραμονήν σας εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἄνευ τοῦ ὁποίου θὰ εἴχατε ἀπολέσει τὰς ἐκλογάς, ἀκόμα καὶ μὲ τὸ σύστημα τοῦ 1956. Ἀλλὰ κύριοι συνάδελφοι, ἔχω χρέος νὰ ἐπισημάνω καὶ μίαν ἄλλην ἀντίφασιν. Ἤκουσα ἀπὸ τοὺς συναδέλφους τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς νὰ ὁμιλοῦν ὑπὲρ τῆς ἀναλογικῆς ἐκλογῆς τῶν συμβούλων καὶ νὰ ὑποστηρίζουν ἐν συνεχείᾳ, ὅτι ὁ Δήμαρχος πρέπει νὰ ἐκλέγεται διὰ τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς. Ἀλλὰ ἐδῶ ὑπάρχει, κύριοι, κἄποια ἀντινομία. Διότι δὲν ὑπάρχει εἰς τὴν ἱστορίαν προηγούμενον σύστημα ποὺ νὰ καθιεροῖ τὴν ἔμμεσον ἐκλογὴν τῶν Δημοτικῶν Συμβούλων καὶ τὴν ἄμεσον ἐκλογὴν τῶν Δημάρχων. Δὲν γνωρίζω, λοιπόν, διατὶ θὰ πρέπει νὰ βάλωμεν ἀκόμη μίαν τορπίλλην εἰς τὰ θεμέλια τοῦ Δημάρχου, ἕνα, δηλαδή, Δημοτικὸν Συμβούλιον ποὺ δὲν θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐλεγχθῇ. Ἀλλὰ καὶ τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο, ἐγὼ τοὐλάχιστον, πιστεύω, ὅτι ἀποβλέπει εἰς τὴν περαιτέρω νοθείαν. Τὸ νὰ θέλωμεν τὴν ἀναλογικὴν διὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν Δημοτικῶν Συμβούλων καὶ τὸ νὰ θέλωμεν τὸ πλειοψηφικόν, διότι περὶ αὐτοῦ πρόκειται ἐν τῇ οὐσίᾳ, διὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν Δημάρχων, ἀποτελεῖ καὶ τοῦτο ἀσυνέπειαν, ἀσυνέπειαν ἡ ὁποία δικαιολογεῖται μόνον ἀπὸ τὴν ἐπιθυμίαν νὰ δημιουργήσωμεν μέτωπον καὶ μὲ ἁπλῆν ἀναλογικήν. Καὶ ὅμως, ταὐτοχρόνως, λέγομεν, ὅτι εἴμεθα ἀντίθετοι πρὸς τὴν λύσιν. Ἡ ἄποψις τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς τῶν Δημάρχων ὑπαγορεύεται ἀπὸ τὴν ἐπιθυμίαν νὰ δημιουργηθῇ μέτωπον. Ἡ σωστὴ θέσις τοῦ θέματος εἶναι καὶ ἀπαιτεῖ, νὰ μείνωμεν εἰς τὴν ἀναλογικὴν τῆς ἐκπροσωπήσεως τῶν Δημοτικῶν συμβούλων εἰς τὴν ἔμμεσον ἐκλογὴν τῶν Δημάρχων. Ἄλλως τε ἔγινε προσπάθεια νὰ γίνῃ πιστευτόν, ὅτι ἡ ἀναλογικὴ ὡς σύστημα εἶναι καλὸν διὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν Δημοτικῶν Συμβούλων καὶ διὰ τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς τῶν Δημάρχων ἐν συνεχείᾳ, ἀποφεύγετε τὴν συναλλαγήν. Ἐάν, κύριοι βουλευταί, πρόκειται νὰ ἐπέλθῃ συγκερασμὸς ἀπόψεως, ἐρωτῶ, τί τὸ ἄτοπον καὶ ἀνώμαλον; Ἀκούω κατὰ κόρον τὴν λέξιν συναλλαγήν, ἀλλὰ τί θὰ πῇ συναλλαγὴ κύριοι συνάδελφοι; Ὁ κόσμος ἐσυνήθισε τὴν λέξιν συναλλαγὴ νὰ τὴν θεωρῇ ὡς κἄτι τι, τὸ ἀνώμαλον. Ἀλλὰ ἐρωτῶ καὶ πάλιν, ὅταν ἀνταλλάσσωνται ἀπόψεις καὶ ἐπέλθουν συνδυασμοί, εἶναι αὐτὸ κἄτι τι τὸ ἀνώμαλον; Κατὰ τί θὰ πρέπει νὰ ὑποστηρίξωμεν, ὅτι ἡ ἄκρα ἀριστερὰ θὰ εἰσχωρήσῃ καὶ θὰ καταλάβῃ τοὺς Δήμους; Ἐγὼ τοὐλάχιστον αὐτὸ τὸ θεωρῶ ὡς ἕνα γεγονὸς ποὺ θὰ ἀποτελέσῃ τὸ ξύπνημα τῶν μακαρίως ἡσυχαζόντων λεγομένων ἐθνικοφρόνων, διὰ νὰ ἀναπτύξουν ἐντονωτέραν δρᾶσιν. Πιστεύω, ὅτι ἡ ἀναλογικὴ εἶναι σωστή, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἡ ἔμμεσος ἐκλογὴ δὲν ἀποτελεῖ παράδοσιν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν ζωήν. Ὅπως, κ. συνάδελφοι, πιστεύω, ὅτι τὸ ἀναλογικὸν σύστημα πρέπει νὰ καθιερωθῇ ὡς μόνιμον σύστημα διενεργείας γενικῶν ἐκλογῶν, τὸ ἴδιο πιστεύω, ὅτι θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ἐξύψωσιν κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν Ἀρχόντων. Τελειώνων, κύριοι συνάδελφοι, ἔχω νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὡμίλησεν ἐντόνως διὰ τὴν νόθευσιν τῆς πολιτικῆς μας ζωῆς ἀπὸ τὰς ψήφους ἑνὸς κόμματος καὶ ἐν τῇ ρύμῃ τοῦ λόγου του συγχέει τὸ Κομμουνιστικὸν κόμμα μὲ τὴν Ε.Δ.Α. Εἶπεν, ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι οἱ ψῆφοι τῶν ὀπαδῶν τοῦ Κομμουνιστικοῦ κόμματος νοθεύουν τὴν πολιτικὴν ζωὴν τῆς χώρας. Εἶπον καὶ χθὲς εἰς μίαν διακοπήν μου, ἐπαναλαμβάνω καὶ σήμερον, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι οἱ ψῆφοι τοῦ Κομμουνιστικοῦ κόμματος, εἶναι ψῆφοι ὑπαρκτοί, ὑπάρχουν. Καὶ οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ εἶναι Ἕλληνες ψηφοφόροι. Ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέρα καὶ ἐφ’ ὅσον τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα εὑρίσκεται ἐν παρανομίᾳ, ἐρωτᾶται, τί θὰ γίνουν; Κἄποιος πρέπει νὰ τοὺς δεχθῇ καὶ τέτοια κόμματα ποὺ δέχονται τὰς ψήφους, εἶναι πολλά. Ὄχι μόνον τῆς ἀριστερᾶς, ἀλλὰ ἀκόμη καὶ τῆς δεξιᾶς, καὶ δέχονται ὄχι μόνον μεμονωμένους ψήφους τὰ κόμματα τῆς δεξιᾶς, ἀλλὰ καὶ συμπαγεῖς ψήφους τοῦ Κομμουνιστικοῦ Κόμματος, κύριοι συνάδελφοι τῆς συμπολιτεύσεως, ἐδέχθη ἡ παράταξίς σας. Ἐὰν θέλετε, κ. Ὑπουργέ, νὰ παύσουν αὐτοὶ οἱ ψῆφοι νὰ νοθεύουν τὴν πολιτικήν μας ζωήν, πρέπει κἄποτε τὸ Κράτος νὰ ἀντιμετωπίσῃ θαρραλέως τὸ θέμα τῆς νομιμοποιήσεως τοῦ ΚΚΕ. Τότε μόνον κατὰ τὴν ἰδικήν μου γνώμην, θὰ ἐκλείψῃ ὁ κίνδυνος τὸν ὁποῖον ἐπανειλημμένως καὶ ἐντόνως μᾶς ἐπροβάλατε. Ἐπιθυμῶ, τέλος, κύριοι συνάδελφοι, νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν εἰς τὸ ἄρθρον 14. Ἐνῷ παραδέχομαι ὁλόκληρον τὸ νομοσχέδιον, εἶμαι ἀντίθετος πρὸς τὸ ἄρθρον 14, διότι εἶναι ἄρθρον ἀντιδημοκρατικόν. Τὸ ὅλον νομοθέτημα, λέγει, ὅτι δὲν ἐπιτρέπει νὰ ἔλθῃ Δήμαρχος τῆς ἀριστερᾶς. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν ἔλθῃ κανεὶς μὲ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 14, ἀπολύεται. Ὄχι, κ. Ὑπουργέ, αὐτὸ δὲν εἶναι δημοκρατικόν. Ἐὰν ἕνας ἐκλεγῇ Δήμαρχος καὶ ὑποπέσῃ εἰς παράπτωμα, ἔχετε ὅλο τὸ δικαίωμα, διότι ἀσκεῖτε ἔλεγχον, νὰ τὸν τιμωρήσητε. Ἀλλά, τὸ νὰ λέγετε, ὅτι ἕνας Δήμαρχος θὰ ἀπολύεται ἀπὸ τὸν οἱονδήποτε Ὑπουργόν, διότι προέβη εἰς ἐνεργείας πολιτικοῦ περιεχομένου, ἀποσκοπούσας εἰς κομματικὴν ἐκμετάλλευσιν, αὐτὸ εἶναι ἀπαράδεκτον.

§47Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπουργ. Ἐσωτερικῶν). Αὐτὸ λέγει κ. συνάδελφε;

§48Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Μάλιστα, κ. Ὑπουργέ.

§49Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπουργ. Ἐσωτερικῶν). Ἀνεγνώσατε τὸ ἄρθρον καὶ παρελείψατε νὰ ἀναφέρετε τὴν λέξιν «κατάχρησις» ἡ ὁποία θεμελιώνει τὴν οὐσίαν τῆς διατάξεως.

§50Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Σᾶς ἀπαντῶ, δὲν ἀνέφερα τὴν λέξιν «κατάχρησιν» διότι τὴν κατάχρησιν ἐξουσίας θὰ τὴν κρίνῃ ἡ Κυβέρνησις.

§51Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Καὶ τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας.

§52Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Καὶ τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, ἀλλὰ τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας θὰ κρίνῃ ἐκ τῶν ὑστέρων. Ἐν τῷ μεταξὺ ἡ ἀπόλυσις θὰ ἔχῃ συντελεσθῆ καὶ ἡ δαμόκλειος σπάθη πάντοτε θὰ ἐπικρέμεται ἐπὶ τῆς κεφαλῆς τῶν Δημάρχων. Νομίζω, συνεπῶς, ὅτι μία πολιτικὴ Κυβέρνησις δὲν πρέπει νὰ κρίνῃ τοὺς ἀντιπάλους της, καὶ νὰ εἴπῃ ἡ Κυβέρνησις τί εἶναι πολιτικὴ κατάχρησις. Αὐτὸ δὲν εἶναι δημοκρατικόν.

§53Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ὅπως σᾶς εἶπα καὶ χθές, συνέβη ἀκριβῶς τὸ ἀντίθετον, δηλαδή, ὑπῆρξε δήμαρχος ἐκλεγεὶς ὑπὸ τὴν σημαίαν τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς, ὁ κ. Πατρίκιος. Πρόεδρος τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου ἦτο ὁ κ. Καρασάββας. Διετυπώθη ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου μομφὴ κατὰ τοῦ Δημάρχου καὶ ἐδημιουργήθησαν προϋποθέσεις ἀπολύσεώς του διὰ δημοσίαν πλέον ἀνάγκην, ἐφ’ ὅσον ὁ δήμαρχος ἐξετράπη μέχρι τοῦ σημείου, τὸ ἰδικόν του Δημοτικὸν Συμβούλιον, νὰ ἐκφράζῃ μομφὴν ἐναντίον του. Ὁ Δήμαρχος ἐτιμωρήθη διὰ τριμήνου ἀπολύσεως τὴν ὁποίαν ἐγὼ ἐμείωσα εἰς ἕνα μῆνα. Τοῦτο σημαίνει, ὅτι δὲν ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν μου κομματικὰ κριτήρια εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῆς ὑποθέσεως ἑνὸς κατ’ ἐξοχὴν ἀντικυβερνητικοῦ δημάρχου.

§54Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Τὸ παράδειγμά σας, κ. Ὑπουργέ, ἦτο ἀτυχές. Ἐτιμωρήσατε Δήμαρχον τῆς ἀντιπάλου παρατάξεως, ὄχι ἰδικόν σας.

§55Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Τὸ παράδειγμα δὲν εἶναι καθόλου ἀτυχές, διότι ἔχει τὴν ἑξῆς βάσιν: Ὅτι ὁ Δήμαρχος αὐτὸς ἐτιμωρήθη, πρῶτον, διὰ τριμήνου ἀπολύσεως, τὴν ὁποίαν ἐμείωσα εἰς ἕνα μῆνα. Δεύτερον, ὅτι αἱ πράξεις αἱ ὁποῖαι τοῦ ἀπεδόθησαν, ὡδήγησαν τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, τὸ ἰδικόν του, εἰς ψήφισμα μομφῆς κατ’ αὐτοῦ τὸ ὁποῖον ἠμποροῦσε νὰ θεμελιώσῃ ἄριστα κατηγορίαν ἀπολύσεως διὰ λόγους δημοσίας τάξεως. Καὶ ἠμποροῦσε, διότι ἐνῷ ὁ Δήμαρχος Θεσσαλονίκης ὁ ἐκλεγεὶς ὡς ἐπίλεκτος τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς εἶχε δημιουργήσει θέμα ποινικῆς διώξεως κατωτάτων ὑπαλλήλων διὰ λῆψιν προκαταβολῶν ἀτάκτων, ὅταν αὐτὸς ἦλθεν εἰς τὴν ἀρχὴν ἐφήρμοσε τὸ σύστημα αὐτὸ δι’ ἀτομικόν του λογαριασμόν. Κληθεὶς δὲ παρὰ τοῦ ἁρμοδίου Ἐπιθεωρητοῦ, ἠρνήθη νὰ ἐναποθέσῃ τὰ χρήματα εἰς τὸ Ταμεῖον. Ἀντιλαμβάνεσθε, λοιπόν, ὅτι ὅταν εἰς τὸν Δῆμον Θεσσαλονίκης περίπου 100 ὑπάλληλοι ἔχουν διωχθῆ ποινικῶς, δύο ἐξ αὐτῶν νομίζω ἔχουν αὐτοκτονήσει καὶ πολλοὶ ἔχουν φυλακισθῆ, ἀντιλαμβάνεσθε, ὅτι ὅταν ἐν συνεχείᾳ αὐτῶν ὁ Δήμαρχος διαπράτῃ τὴν αὐτὴν παράβασιν εἰς βάρος τοῦ Δήμου, ἦτο εὐχερέστερον νὰ ἀποφασισθῇ καὶ ἡ ἀπόλυσίς του ἀκόμη, ὅπερ δὲν ἔπραξα μόνον ἐξ ἀνωτερότητος καὶ ἱπποτισμοῦ κομματικοῦ.

§56Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριε ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι τὸ παράδειγμά σας ἦτο ἀτυχές. Διότι δὲν ἀναφέρεται εἰς τιμωρίαν Δημάρχου τῆς παρατάξεώς σας ἀλλὰ τῆς ἀντιπάλου παρατάξεως. Πάντως, τὸ ἄρθρον 132 τοῦ Κώδικος «περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων», νομίζω, ὅτι εἶναι ἐπαρκὲς διὰ τὴν πρόληψιν τῶν ἐκδηλώσεων τὰς ὁποίας ἐπιδιώκει τὸ νομοθέτημα. Διὰ τοῦ ἄρθρ. 14 ἀσφαλῶς θὰ ὁδηγηθῶμεν εἰς ὑπερβάσεις. Θὰ ἀπολύσετε Δημάρχους τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς. Ποῖον συμφέρον ἔχετε ὅμως, ἐὰν συμβῇ τοῦτο; Ὅλα τὰ ψηφίσματα διὰ τὸ ΝΑΤΟ κλπ. ἀποτελοῦν παραβίασιν καὶ ἐκτροπὴν ἀπὸ τὸ κύριον ἔργον τῶν Δημάρχων. Νομίζετε, ὅτι οἱ ψηφοφόροι των ἐγκρίνουν τὴν ἐνέργειαν αὐτὴν τῶν Δημάρχων καὶ δὲν τὴν καταδικάζουν. Ἡ κοινὴ γνώμη, ἕνα παρόμοιον ψήφισμα τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων δηλαδὴ περὶ ΝΑΤΟ κλπ., δὲν τὸ θεωρεῖ σοβαρόν. Διὰ τοῦτο θέλω νὰ πιστεύω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις μέχρι τέλους θὰ τὸ σκεφθῇ πολὺ ἐὰν θὰ πρέπει νὰ παραμείνῃ τὸ ἄρθρον 14. Κύριοι βουλευταί, διαφωνοῦμεν πρὸς τὸ Κομμουνιστικὸν κόμμα, ἀλλὰ ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουν νόμιμοι ἐκδηλώσεις αὐτοῦ ἐντὸς τῶν νόμων καὶ τοῦ δημοκρατικοῦ πολιτεύματος, πρέπει νὰ σεβασθῶμεν τὰς ἐκδηλώσεις αὐτὰς ἐν ὀνόματι τῆς Δημοκρατίας νὰ πολεμήσωμεν τὸν κομμουνισμόν. Τὰ κόμματα θὰ δημιουργήσουν πολιτικὸν ἀγῶνα. Κάθε κόμμα ὀφείλει νὰ κατέλθῃ εἰς ἐκλογὰς μὲ ἔμβλημα ἰδικόν του, καὶ νὰ διεκδικήσῃ τὴν ψῆφον τοῦ λαοῦ κατὰ τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς. Ἐὰν συμβῇ αὐτό, ἡ δημοτικὴ ἐκλογὴ θὰ ἀποτελέσῃ κριτήριον διὰ νὰ ἀποδειχθῇ ποῖοι εἶναι οἱ ἀρχηγοί, ποῖα εἶναι τὰ κόμματα καὶ τί ἐκπροσωπεῖ κάθε κόμμα.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Ἀλλαμανῆς ἔχει τὸν λόγον.

§58Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Κύριοι βουλευταί, τὸ βασικὸν χαρακτηριστικὸν τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου εἶναι ἡ κατάργησις τοῦ συστήματος τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς τῶν Δημάρχων. Ὅταν ἐν ἔτει 1954 ἡ Κυβέρνησις τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ εἰσηγεῖτο τὴν ψήφισιν τοῦ Δημοτικοῦ καὶ Κοινοτικοῦ Κώδικος, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπανήρχετο ἐν ἰσχύϊ ὁ θεσμὸς τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς, εἶχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ διατυπώσω, διὰ μακρῶν, τὰς ἀπόψεις μου, συμφωνῶν μὲ τὸ κυβερνητικόν, τότε, νομοσχέδιον. Θὰ ἐπαναλάβω σήμερον, ἐντελῶς συμπτωματικῶς, τὰς ἀπόψεις μου ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, ἐμμένων εἰς τὴν παλαιοτέραν γνώμην μου. Θὰ ἐπεθύμουν, ὅμως, ἢ μᾶλλον τὸ θεωρῶ καθῆκόν μου, πρὶν εἰσέλθω εἰς τὴν ἔκθεσιν τῶν ἀπόψεων ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, νὰ προβῶ μὲ τὴν σειρὰν εἰς μίαν θλιβερὰν διαπίστωσιν, ὅτι ἀποτελεῖ προνόμιον καὶ προνόμιον θλιβερὸν τῆς ἰδικῆς μας χώρας αὐτὸ ποὺ καθιερώθη, πλέον, ὡς παγία συνήθεια. Νὰ μὴ συμβαίνουν ποτὲ δημοτικαὶ ἢ βουλευτικαὶ ἐκλογαὶ χωρὶς εἰς τὰς παραμονὰς αὐτῶν νὰ ἐπισπεύδεται ἡ ψήφισις εἰδικοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Ἀναφέρω εἰδικῶς τὴν μεταπολεμικὴν περίοδον. Διεξήχθησαν 6 βουλευτικαὶ ἐκλογαί. Εἰς ὅλας αὐτὰς τὰς ἐκλογὰς ὑπῆρξαν διάφορα ἐκλογικὰ συστήματα. Ἓξ ἐκλογικὰ συστήματα εἰς τὰς ἓξ ἐκλογὰς καὶ πάντοτε τὰ συστήματα αὐτὰ ἐψηφίζοντο εἰς τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν.

§59Ε. ΠΑΠΑΔΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐξαίρεσιν ἀποτελοῦν αἱ ἐκλογαὶ 1946 καὶ 1950.

§60Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Ἡ ἐκλογὴ τοῦ 1950 ἦτο ἐλαφρῶς ἐνισχυμένη.

§61Ε. ΠΑΠΑΔΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ὄχι.

§62Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Ἦτο ἐνισχυμένη μὲ τὰ 10% ἀπὸ τὸ 1946. Ἤδη, μὲ τὴν κατάθεσιν τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου συνέβη, ὥστε εἰς τὰς τρεῖς δημοτικὰς ἐκλογάς, τὰς διεξαχθείσας καὶ ἐπικειμένας, νὰ ὑπάρχουν τρία διαφορετικὰ ἐκλογικὰ συστήματα καί αὐτὸ πάλιν ψηφιζόμενον τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν. Κύριοι συνάδελφοι, ἀντιλαμβάνεσθε ποῖαι εἶναι αἱ συνέπειαι αὐτῆς τῆς παγίως καθιερωθείσης τακτικῆς. Εἶναι ἀδύνατον νὰ ὑπάρξῃ ὠργανωμένος δημόσιος βίος. Εἶναι ἀδύνατον νὰ ὑπάρξῃ ὁμαλὴ λειτουργία πολιτικῆς ζωῆς, ἐφ’ ὅσον συνεχισθῇ ἡ ἀσχημία αὐτή. Ἡ διαρκὴς ἀλλαγὴ τῶν ἐκλογικῶν συστημάτων καὶ ἡ ψήφισίς των εἰς τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν, ὁδηγεῖ εὐθέως εἰς τὴν ἀποδιοργάνωσιν, εἰς τὴν ἀποσύνθεσιν τῶν πολιτικῶν ὀργανισμῶν καὶ ἔχομεν ὅλοι εὐθύνην διὰ τὴν διατήρησιν αὐτοῦ τοῦ θλιβεροῦ προνομίου, τὸ ὁποῖον κατέχει ἡ χώρα μας. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ σύστημα τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς τῶν Δημάρχων, ὀρθῶς παρετηρήθη ἀπὸ προλαλήσαντα συνάδελφον, ἰσχύει εἰς τὸν τόπον αὐτὸν ἐπὶ μίαν περίπου 100ετηρίδα. Καὶ ὑπῆρξε μία ἐξαίρεσις: Αἱ ἐκλογαὶ τοῦ 1951. Πράγματι, ἐπεδιώχθη τότε τὸ πείραμα τῆς διεξαγωγῆς τῆς ἐκλογῆς, μᾶλλον, τῶν Δημάρχων διὰ τοῦ ἐμμέσου αὐτοῦ τρόπου καὶ ὅταν ἐπέκειντο αἱ ἐκλογαὶ τοῦ 1954, ἦλθε δέ, ὑπὸ ἄλλο ὄνομα, Κυβερνητικὴ καὶ τότε καὶ σήμερον παράταξις διὰ νὰ φέρῃ πάγιον νομοθέτημα, σχέδιον τοῦ Κοινοτικοῦ Κώδικος, προϊόν μακρᾶς ἐπεξεργασίας εἰδικῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία εἶχε συγκροτηθῆ βάσει εἰδικοῦ νόμου, διὰ νὰ μᾶς εἴπῃ τότε, ὅτι ὑπὸ τὸ φῶς τῆς πείρας τῆς ἐκλογῆς τοῦ 1951 εἶναι ἐθνικὸν καθῆκον νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ πάγιον σύστημα, τὸ ἰσχῦον παρ’ ἡμῖν, τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς. Δὲν θέλω νὰ κουράσω τοὺς συναδέλφους, ἀλλὰ δὲν ἀντέχω εἰς τὸν πειρασμὸν νὰ ἀναγνώσω μίαν περικοπὴν διακεκριμένου τότε καὶ σήμερον στελέχους τῆς Κυβερνητικῆς παρατάξεως, τότε ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τέως βουλευτοῦ Αἰτωλοακαρνανίας κ. Νικολίτσα. Ἰδοὺ τὶ ἔλεγεν ὁ τότε ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ βουλευτὴς σήμερον τῆς Κυβερνητικῆς πλειοψηφίας περὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ συστήματος.

§63Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ. (Ὑφυπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Δὲν εἶναι βουλευτὴς τώρα.

§64Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Δὲν παύει νὰ εἶναι διακεκριμένον στέλεχος τῆς Κυβερνητικῆς παρατάξεως. Θέλω νὰ δώσω μερικὰς πληροφορίας, ἐὰν ἡ διακοπή σας, κύριε ὑπουργέ, ἔχῃ τὴν ἔννοιαν τῆς ἀπαρνήσεως.

§65Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ. (Ὑφ. Ἐσωτ.). Ὄχι, ὄχι.

§66Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Θὰ ἤθελον νὰ πληροφορήσω, ὅτι πέραν τοῦ σημερινοῦ Προέδρου καὶ Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως ποὺ καὶ τότε μετεῖχον καὶ δὴ εἰς σημαντικοὺς τομεῖς τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὑμεῖς προσωπικῶς μετείχατε τῶν κυβερνητικῶν εὐθυνῶν. Ἰδοὺ τί λέγει ὁ τότε ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν: «Μὲ τὸ σύστημα, μὲ τὸ ὁποῖον ἐγένετο ἡ ἐκλογὴ τοῦ 1951 ...... (ἀναγινώσκει) ................». Αὐτὰ τὰ ἔλεγε τὸ 1954. Ἰδοὺ ποία ἦτο ἡ θέσις τῆς τότε Κυβερνήσεως καὶ σήμερον πλειοψηφίας ἔναντι τοῦ συστήματος τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς τοῦ Δημάρχου. Τὸ ἐπιχείρημα, διὰ τοῦ ὁποίου κατηργήθη τὸ σύστημα αὐτὸ καὶ ἐπανήλθομεν εἰς τὸ ἄλλο, ἦτο πάλιν ὁ κομμουνιστικὸς κίνδυνος, διότι ἡ Κυβέρνησις μᾶς εἶπεν, ὅτι διὰ τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς κατελήφθησαν οἱ Δῆμοι ἀπὸ τοὺς ἀριστερούς. Λέγει, ἐπίσης, ὁ κ. Νικολίτσας: Κύριοι συνάδελφοι, πρέπει νὰ γνωρίζετε «...... (ἀναγινώσκει) ......». Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι φανερόν, ὅτι παρ’ οἱανδήποτε προσπάθειαν, εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐξουθενωθῇ μία ὑπαρκτὴ πολιτικὴ δύναμις εἰς τὴν χώραν μας. Δὲν ἠκούσθη καμμία ἀντίκρουσις κατὰ τῶν γνωστῶν κλασσικῶν πλεονεκτημάτων τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς τοῦ Δημάρχου. Δὲν ἀμφισβητεῖται, ὅτι ἀποτελεῖ μίαν παγίαν παράδοσιν εἰς τὸν τόπον αὐτὸν ἡ ἄμεσος ἐκλογὴ τοῦ Δημάρχου, δὲν ἀμφισβητεῖται, ἀκόμη, ὅτι τὸ σύστημα αὐτὸ εἶναι βαθύτερον ἐρριζωμένον εἰς τὴν λαϊκὴν συνείδησιν, ἀκόμη, ὅτι τὸ κῦρος τοῦ Δημάρχου εἶναι ηὐξημένον, ὅταν ἔχῃ ἀπ’ εὐθείας τὸ λαϊκὸν ἔρεισμα καὶ ἐπίσης θὰ ἔχῃ τὸ συναίσθημα τῆς εὐθύνης μεγαλύτερον, διότι πρὸς αὐτὸν θὰ λογοδοτήσῃ, ὅταν θὰ ζητήσῃ ἐκ νέου τὴν ψῆφόν του. Ἐπίσης, εἶναι καὶ αὐτό, τὸ ὁποῖον διὰ μακρῶν ἀνέλυσεν ὁ συνάδελφος κ. Βρανόπουλος, ὅτι δὲν ὑπάρχει σύστημα ἐπιτυχέστερον αὐτοῦ. Ἀλλὰ διὰ τοῦ συστήματος αὐτοῦ, ὁδηγούμεθα ἐπὶ τοῦ ἀσφαλοῦς εἰς ἐκλογὴν Δημάρχων, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀποδοκιμασθῆ ἀπὸ τὴν πλειοψηφίαν τῶν δημοτῶν, οἱ ὁποῖοι ἐνδεχομένως, ἐκφράζουν μίαν ἰσχνὴν μειοψηφίαν, διότι τὸ ἀποτέλεσμα τῆς συναλλαγῆς, εἶναι πιθανὸν ἐκεῖ νὰ ὁδηγήσῃ. Ἐπικαλεῖται ἡ Κυβέρνησις, ὅτι διὰ τοῦ συστήματος αὐτοῦ τάχα, ἐπιδιώκει καὶ θὰ ἐπιτύχῃ τὸν πολιτικὸν ἀποχρωματισμὸν τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν. Ἐλέχθησαν ἤδη ἀπὸ τὸν συνάδελφον κ. Τσιριμῶκον ἀρκετὰ ἐπὶ τοῦ θέματος. Θὰ ἐπεθύμουν ἁπλῶς νὰ προσθέσω, ὅτι δὲν εἶναι οὐτοπία ἁπλῶς, ἀλλ’ εἶναι κἄτι ἀσύλληπτον, τὸ νὰ συμβαίνῃ, ὥστε νὰ καλοῦνται οἱ πολῖται μιᾶς χώρας νὰ λάβουν μέρος εἰς καθολικὴν ψηφοφορίαν, χωρὶς εἰς τὸ ὑπόβαθρον τοῦ ἐκλογικοῦ ἀγῶνος νὰ ἐκπηδήσουν γενικώτεραι πολιτικαὶ ἀντιλήψεις, τῶν ὁποίων φορεῖς εἶναι μόνον οἱ πολιτικοὶ ὀργανισμοί. Ἰδού, διατὶ συμβαίνει, ὥστε ὄχι μόνον νὰ ἀποτελῇ ἑλληνικὸν φαινόμενον, ἀλλὰ παγκόσμιον, ὁ πολιτικὸς χαρακτηρισμὸς τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν. Πράγματι, ἐπεχείρησαν ἡγέται ἰσχυρῶν κομμάτων νὰ ἀποχρωματίσουν τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς, ἀλλὰ οὐδέποτε τὸ ἐπέτυχον, διότι εἶναι εἰς τὴν ὑφὴν τῶν Κοινοβουλευτικῶν Πολιτευμάτων νὰ εἰσάγωνται αἱ πολιτικαὶ ἰδέαι καὶ εἰς τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς. Ὅθεν, ὁ σκοπὸς αὐτὸς εἶναι ἀνέφικτος, καὶ τὰ γνωρίζει ἡ Κυβέρνησις. Ἄλλωστε, πρὸς τί νὰ ἀνατρέχωμεν νὰ εὕρωμεν ἐπιχειρήματα, ὅταν ἔχωμεν τὸ δεδομένον τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1951, ὁπότε διεξήχθησαν αἱ ἐκλογαὶ μὲ τὸ προτεινόμενον σήμερον σύστημα. Καὶ ἐρωτῶ, δὲν ἐδόθη ἔντονος πολιτικὸς χαρακτὴρ εἰς τὴν ἐκλογὴν ἐκείνην; Διατὶ ἆραγε μὲ τὴν ἐπανακαθιέρωσιν τοῦ συστήματος δὲν θὰ γίνῃ αὐτὸ ποὺ ἔγινε τὸ 1951 μὲ τὸ ἄλλο σύστημα; Ἀλλὰ τὸ ὑποκρυπτόμενον εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν καὶ ἐδῶ πλέον προβληθὲν κατὰ τρόπον ἔντονον ἐπιχείρημα τῆς Κυβερνήσεως, ὑπὲρ τῆς ἐπαναφορᾶς τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς, εἶναι ἡ προσπάθεια νὰ κηδεμονεύσῃ τὰ κόμματα τοῦ Κέντρου, μήπως ἀτακτήσουν καὶ συνυπάρξουν ἀθεμίτως μὲ τὰς δυνάμεις καὶ τὰ κόμματα τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς. Νομίζω, ὅτι τὰ κόμματα τοῦ Κέντρου, θὰ ἠδύναντο νὰ ἀπορρίψουν αὐτὴν τὴν προσφορὰν τῆς κηδεμονεύσεως. Εἶναι πάντοτε καὶ τὸ ἀπέδειξαν, ἐν ἐπιγνώσει τῶν εὐθυνῶν των, ὥστε νὰ γνωρίζουν ἑκάστοτε νὰ χαράσσουν τὴν ἐκλογικήν των γραμμὴν καὶ τὴν ἐκλογικήν των τακτικήν. Ἀλλὰ νομίζω, πέραν τούτου, ὅτι καὶ εἰς αὐτὸ θὰ ἀστοχήσῃ ἡ Κυβέρνησις, διότι ἐὰν παρεμποδίζῃ ἢ δυσκολεύῃ τὴν συνεργασίαν αὐτήν, τὸ καινούργιο σύστημα, ἐρωτῶ, κατὰ τί θὰ ἐμποδίσῃ νὰ γίνῃ αὐτὸ τὸ ὁποῖον ὁ κ. Νικολίτσας ἐπεκαλέσθη τὸ 1954; Διατὶ τότε ἡ συναλλαγὴ τῶν ἐκπροσώπων τῆς ἀριστερᾶς, εἴτε μὲ ἐκπροσώπους κυβερνητικοὺς ἢ τοῦ Κέντρου, θὰ εἶναι θεμιτὴ καὶ δὲν θὰ ἐξοργίσῃ κανένα; Κύριοι συνάδελφοι, ὁ ἀπροκάλυπτος σκοπὸς αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου, δὲν εἶναι ἄλλος, παρὰ μόνον πῶς ἡ Κυβέρνησις θὰ ματαιώσῃ τὴν ἐκλογὴν ἀντικυβερνητικῶν δημάρχων. Γνωρίζει, ὅτι μὲ τὸ καινούργιο σύστημα, θὰ ὑπάρξῃ ἡ κατάτμησις δυνάμεων, θὰ ὑπάρξῃ μία ὀξύτης μεταξὺ τῶν συμβούλων, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀναδειχθοῦν ἀπὸ τὰ διάφορα ψηφοδέλτια, ὥστε ἡ συνεννόησις νὰ εἶναι δυσχερὴς καὶ μὲ τὴν νέαν καινοτομίαν τὴν ὁποίαν εἰσάγει τῆς πλειοψηφίας τῶν ⅔ διὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ Δημάρχου, εἶναι μαθηματικῶς βέβαιον, ὅτι θὰ πᾶμε διὰ τὴν ἑπομένην Κυριακήν. Κατ’ ἀνάγκην θὰ ἔλθωμεν εἰς δευτέραν ψηφοφορίαν, ἡ ὁποία ὡρίσθη οὐχὶ τὴν αὐτὴν ἡμέραν, ἀλλὰ μετὰ ἑπτὰ ὁλοκλήρους ἡμέρας διὰ νὰ δοθῇ ὁ χρόνος νὰ μαγειρευθῇ τὸ ἀποτέλεσμα. Παρακλήσεις καὶ πιεστικαὶ συστάσεις, προσφοραὶ δελεαστικαί, συνεννοήσεις ἀνεπίτρεπτοι, θὰ χωρήσουν, ὥστε τελικῶς καὶ ἐὰν ὁ κυβερνητικὸς ὑποψήφιος ἢ ὁ κυβερνητικὸς συνδυασμὸς συγκεντρώσῃ μίαν ἐλαχίστην πλειοψηφίαν νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ ἐκλογὴ κυβερνητικοῦ Δημάρχου. Ἔτσι, κύριοι συνάδελφοι, θὰ ἠμπορούσαμε νὰ ἐλπίζωμεν, ὅτι ἀπέμειναν ὡρισμένα ἴχνη αὐτοδιοικήσεως, μολονότι ὀρθῶς παρετηρήθη ἀπὸ τὸν κ. Βρανόπουλον καὶ τὸν κ. Μητσοτάκην, ὅτι οὐσίᾳ ἡ αὐτοδιοίκησις ἔχει περίπου καταλυθῆ, καὶ ἐλλείψει οἰκονομικῶν πόρων καὶ ἐλλείψει αὐτονομίας. Ὅμως, ἀπομένει ἀκόμη ἡ ἐπίφασις τῆς αὐτοτελείας τῶν ὀργανισμῶν αὐτῶν. Μὲ τὸ σύστημα αὐτό, καὶ μὲ τὸ ἀποτέλεσμα τὸ ὁποῖον θὰ ἐπιφέρῃ, θὰ καταλυθῇ ἐξ ὁλοκλήρου ἡ τοπικὴ αὐτοδιοίκησις εἰς τὴν χώραν. Καὶ ἐὰν παρὰ τὰς προσδοκίας τῆς Κυβερνήσεως ὅλη αὐτὴ ἡ διαδικασία δὲν ὁδηγήσῃ εἰς τὴν ἐκλογὴν κυβερνητικοῦ Δημάρχου, διὰ τὸ ἐνδεχόμενον αὐτό, προστίθεται ὡς ἀσφαλιστικὴ δικλεὶς τὸ ἄρθρον 14, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ ἀσφαλῆ τρόπον διὰ νὰ ἐξοβελισθοῦν καὶ οἱ ἐλάχιστοι ἐκεῖνοι ἀντικυβερνητικοὶ ποὺ τυχὸν θὰ ἐπιτύχουν μέσῳ ὅλης αὐτῆς τῆς διαδικασίας, νὰ φθάσουν εἰς τὸν Δημαρχιακὸν θῶκον. Διότι, ἂς μὴ αὐταπατώμεθα, ἦτο ἤδη δραστικώτατον τὸ ἄρθρον 132. Δὲν θέλω νὰ κουράσω τὴν Βουλὴν ἀκόμα ἀλλά ἔχω πρόχειρον περικοπὴν μακρᾶς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Παπανδρέου, στηλιτεύσαντος τὸ ἄρθρον 132, ὅταν συνεζητεῖτο ἡ ἐπερώτησις διὰ τὰς διώξεις καὶ τὰς ἀπολύσεις τῶν δημοτικῶν ἀρχόντων τῆς Β. Ἑλλάδος. Ὡς νὰ μὴ ἤρκει τοῦτο, προστίθεται ἤδη τὸ ἄρθρον 14 τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει ἄλλο νόημα παρὰ αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐξήγησε πρὸ ὀλίγου ὁ ἐκ Χανίων συνάδελφος. Πιστεύω, κύριοι βουλευταί, ὅτι πράγματι, μεταξὺ τοῦ συστήματος τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς καὶ τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς τῶν δημάρχων ὑπάρχει ἀντινομία. Δι’ αὐτό, πάντοτε, ἀφ’ ὅτου ὑπάρχει εἰς τὴν χώραν αὐτὴν τὸ σύστημα τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς τοῦ Δημάρχου, δίδεται ηὐξημένη πλειοψηφία εἰς τὸ ψηφοδέλτιον τοῦ ἐκλεγέντος Δημάρχου καὶ λαμβάνεται πρόνοια παραλλήλως νὰ ἐκπροσωπῇ καὶ τὴν μειοψηφίαν, διότι ἄλλως δὲν ἔχει νόημα τὸ νὰ ἐκλεγῇ ἕνας δήμαρχος διὰ σχετικῆς πλειοψηφίας καὶ νὰ μὴ ἔχῃ τὴν πλειοψηφίαν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου πρόθυμον νὰ συνεργασθῇ μαζί του. Τὸ τί θὰ συμβῇ ἐὰν ἐφαρμοσθῇ τὸ προτεινόμενον σύστημα, εἶναι ἀπερίγραπτον. Πῶς θὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ συνυπάρξουν αὐτοὶ οἱ δημοτικοὶ σύμβουλοι προερχόμενοι ἐκ πλειόνων ψηφοδελτίων καὶ πῶς ὁ Δήμαρχος αὐτὸς θὰ κατορθώσῃ νὰ διοικήσῃ τὸν Δῆμον, ὅταν δὲν θὰ ἔχῃ ἐκ τοῦ ψηφοδελτίου του παρὰ ἐλαχίστους καὶ ἐκείνους πιθανῶς δυσφοροῦντας ἐναντίον του; Ἀντιλαμβάνεσθε εἰς ποῖον χάος ὁδηγοῦνται οἱ Δῆμοι ἐὰν ἐφαρμοσθῇ τὸ ἰσχῦον σύστημα. Ἐν ἐπιγνώσει τῶν κινδύνων ἀκριβῶς τοὺς ὁποίους ἐμπεριέχει τὸ νομοσχέδιον καὶ τὸ σύστημα τὸ καθιερούμενον καὶ ἐν τῇ πεποιθήσει, ὅτι ὁδηγούμεθα εἰς πλήρη κατάλυσιν τῶν ὀργανισμῶν τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, θὰ καταψηφίσω τὸ νομοσχέδιον. (Χειροκροτήματα).

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Σιαφλέκης ἔχει τὸν λόγον.

§68Ι. ΣΙΑΦΛΕΚΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ Κυβέρνησις ἰσχυρίζεται, ὅτι εἰσάγει μίαν σειρὰν νέων μεταρρυθμίσεων εἰς τὸ ἐκλογικὸν σύστημα διὰ τὴν ἀνάδειξιν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχόντων κινουμένη ἐκ δύο βασικῶν λόγων. Ὁ πρῶτος λόγος εἶναι τὸ γενικώτερον ἐνδιαφέρον της διὰ τὴν ἀνόρθωσιν τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως. Ὁ δεύτερος εἶναι τὸ εἰδικώτερον ἐνδιαφέρον της διὰ τὸν κομματικὸν καὶ πολιτικὸν ἀποχρωματισμὸν τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως. Ἡ Κυβέρνησις, ἰσχυριζομένη, ὅτι ἐκ λόγων ἀμέσου ἐνδιαφέροντος διὰ τὴν ἀνόρθωσιν τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως εἰσάγει τὰς νέας τροποποιήσεις εἰς τὸ ἐκλογικὸν σύστημα, ἰσχυριζομένη λέγουσα τοῦτο, δὲν διαθέτει τὸ βάρος τῆς εἰλικρινείας καὶ εὐθύτητος. Ἐάν, πράγματι, ἐπιδιώκῃ νὰ ἀναλώσῃ τὸ οὐσιαστικὸν ἐνδιαφέρον της διὰ τὴν τύχην τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως δὲν θὰ ἔπρεπε τὸ ἐνδιαφέρον της νὰ ἀρχίσῃ ἐκδηλούμενον διὰ τροποποιήσεων ἁπλῶς εἰς τὸ ἐκλογικὸν σύστημα, ἀλλὰ νὰ ἀρχίσῃ τὴν προσπάθειάν της μὲ μεταρρυθμίσεις εἰς τὸν Κώδικα περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων, αἵτινες θὰ συμβάλουν εἰς τὴν ἀνόρθωσιν τῆς θέσεως τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως. Θὰ ἔπρεπε, δηλαδή, νὰ φέρῃ εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον νόμου διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ἀποκαθιστᾷ τὰς ἁρμοδιότητας τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως καὶ νὰ χορηγῇ καὶ πάλιν ὅλα ἐκεῖνα τὰ δικαιώματα τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, τὰ ὁποῖα ἔχουν φαλκιδευθῆ ἐπικινδύνως. Θὰ ἔπρεπεν ἐπίσης νὰ ἀποδώσῃ εἰς τὴν Τοπικὴν Αὐτοδιοίκησιν τοὺς πόρους τοὺς ὁποίους ἔχει ἀφαιρέσει. Θὰ ἔπρεπε περαιτέρω, νὰ ἐξασφαλίσῃ τοὺς πόρους τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως ἀπὸ τὴν ἐκμετάλλευσιν διαφόρων ἔργων κοινῆς ὠφελείας, ὡς τὴν ὕδρευσιν, τὰς ἀστικὰς συγκοινωνίας καὶ τὴν διανομὴν ἠλεκτρικοῦ ρεύματος τῶν ὁποίων ἔχουν στερηθῆ. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ, θὰ ἤθελα νὰ ἀναφερθῶ εἰς τὸ δημιουργηθὲν θέμα εἰς τὸν Βόλον, ὅπου ἡ ὕδρευσις ἀφαιρεῖται ἀπὸ τὴν Τοπικὴν Αὐτοδιοίκησιν καὶ παρέχεται εἰς εἰδικὸν ὀργανισμὸν παρὰ τὸ ὅτι ὁ Δῆμος κατηνάλωσε κεφάλαια διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ δικτύου ὑδρεύσεως. Ἡμεῖς ἐν καιρῷ, εἴχομεν ὑποστηρίξει, ὅτι ἡ διανομὴ τοῦ ἠλεκτρικοῦ ρεύματος πρέπει νὰ ἀνήκῃ εἰς τοὺς δήμους. Ἡ Κυβέρνησις ἠρνήθη τὸ δικαίωμα τοῦτο εἰς τοὺς δήμους. Ἡμεῖς ὑπεστηρίξαμεν, ὅτι πρέπει τέλος πάντων ὁ δῆμος νὰ ἔχῃ τὴν ἄσκησιν τῆς κοινωνικῆς πολιτικῆς εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ Δήμου. Ἐν τούτοις, ἐστερήθη ὁ Δῆμος παντὸς δικαιώματος καὶ πάσης δυνατότητος ἀσκήσεως ὡς κοινωνικῆς πολιτικῆς, εἰς βαθμὸν ὥστε καὶ ἕνα δημότην ἄπορον ἀποθανόντα, νὰ μὴ δύναται νὰ κηδεύσῃ ὁ δήμαρχος.

§69Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Θὰ πρέπει ὁ δῆμος Βόλου, ἐφ’ ὅσον τοῦ παίρνουν τὴν ὕδρευσιν, νὰ προστατευθῇ ἀπὸ ἀλλοῦ, διὰ νὰ μὴ ἐπαναληφθῇ αὐτὸ ποὺ ἔγινε μὲ τὸν Δῆμον Ἀθηναίων, ὁ ὁποῖος ἦτο κάτοχος τοῦ Ἀδριανείου ὑδραγωγείου καὶ ὅμως ἡ Ἑταιρεία Οὖλεν ἐπῆρε ὅλο τὸ δίκτυον τῆς ὑδρεύσεως ὡς περιουσία της, χωρὶς νὰ ἀποζημιώσῃ τὸν Δῆμον Ἀθηναίων. Καὶ ὄχι μόνον δὲν ἀπεζημίωσε τὸν δῆμον Ἀθηναίων, ἀλλὰ καὶ τὸ νερὸ ποὺ καταναλίσκει ὁ δῆμος διὰ τὸ πλύσιμο τῶν ὁδῶν, τὸ πληρώνει μὲ τὸ αὐτὸ τιμολόγιον τῆς Οὖλεν. Νὰ προσέξῃ, λοιπόν, ὁ Δῆμος Βόλου νὰ προστατευθῇ καὶ νὰ μὴ γίνῃ πελάτης τοῦ νέου αὐτοῦ ὀργανισμοῦ.

§70Ι. ΣΙΑΦΛΕΚΗΣ. Ὅλα αὐτὰ ἀκριβῶς, τὰ ὁποῖα εἴπατε, τὰ ἔχει ὑπ’ ὄψει του ὁ Δῆμος Βόλου καὶ ἀγωνίζεται ἀγῶνα συνεχῆ, διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὰ νόμιμα δικαιώματά του ἐπὶ τῆς ὑδρεύσεως τῆς πόλεως. Κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις εἰλικρινῶς καὶ οὐ βιαστικῶς, ἐπιθυμῇ νὰ ἀναλώσῃ τὸ ἐνδιαφέρον της ὑπὲρ τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, θὰ πρέπει νὰ θέσῃ τέρμα εἰς τὸ καθεστὼς τοῦ οἰκονομικοῦ μαρασμοῦ αὐτῆς. Δὲν εἶναι ἑπομένως, εἰλικρινὴς, ὑποστηρίζουσα, ὅτι ἐνδιαφέρεται διὰ τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν, προχωροῦσα ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν εἰσαγωγὴν τῶν μεταρρυθμίσεων τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος καὶ μάλιστα εἰς χρόνον οὐχὶ ἀδιάβλητον, δηλαδὴ ὀλίγας ἡμέρας πρὸ τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν. Καὶ μόνον τὸ γεγονὸς τοῦτο, ἀποτελεῖ στοιχεῖον ἀνωμάλου πολιτικοῦ βίου. Ἐὰν ἀδιαβλήτως ἐπιθυμῇ διεξαγωγὴν δημοτικῶν ἐκλογῶν, ἀκριβῶς διὰ νὰ μὴ δημιουργηθοῦν ἐπεμβάσεις καὶ νοθεύσεις, θὰ ἔπρεπε νὰ σταθῇ εἰς τὸν προγενέστερον νόμον ἐκλογῆς δημοτικῶν ἀρχόντων καὶ περαιτέρω διὰ νὰ ἐπιτύχῃ τὸ ἀδιάβλητον τῶν ἐκλεγησομένων προσώπων νὰ κινήσῃ τὸ γενικώτερον ἐνδιαφέρον τοῦ πολιτικοῦ κόσμου τῆς χώρας διὰ τὴν καθιέρωσιν ἑνὸς παγίου καὶ μονίμου ἐκλογικοῦ συστήματος. Μόνον αὐτὴ ἡ λύσις εἶναι δυνατὸν νὰ δώσῃ εἰς τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν τὴν δυνατότητα νὰ ἐκλέξῃ ἀδιάβλητα πρόσωπα. Ἀλλὰ αἱ προθέσεις τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἀντίθετοι. Ἀνέβαλε τὰς δημαρχιακὰς ἐκλογὰς οὐχὶ λόγῳ γενικωτέρου ἐνδιαφέροντος διὰ τὴν τύχην τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως ἀλλὰ διὰ λόγους στενοῦ κομματικοῦ συμφέροντος καὶ διὰ τοὺς ἑξῆς μόνον λόγους: Μετὰ τὰ ἀποτελέσματα τῶν τελευταίων ἐκλογῶν, τὰ ὁποῖα ἀπέδειξαν ὅτι περιωρίσθη ἡ ἐκλογικὴ δύναμις τῆς Κυβερνήσεως εἰς 41% καὶ ἀνῆλθεν ἡ δύναμις τῆς ἀριστερᾶς εἰς 25%, ἔπρεπεν ἡ Κυβέρνησις νὰ μελετήσῃ τὰ ἐκλογικὰ αὐτὰ ἀποτελέσματα, διὰ νὰ καθορίσῃ ποίαν στάσιν θὰ ἐλάμβανε ἔναντι τῶν νέων Δημοτικῶν ἐκλογῶν καὶ εἶχε πρὸς τοῦτο τὴν ἀνάγκην τοῦ ἀπαραιτήτου χρόνου. Πέρα τούτου, ἐπεζήτησε νὰ δημιουργήσῃ μίαν ἀτμόσφαιραν μειονεκτικὴν διὰ τὴν ἀντιπολίτευσιν καὶ κατέβαλε παντοειδῆ προσπάθειαν καὶ πρὸς τὴν κατεύθυνσιν τῆς Ε.Δ.Α. καὶ πρὸς τὴν κατεύθυνσιν τοῦ Κέντρου διὰ τοὺς διαβάλῃ καὶ νὰ τὰς διασπάσῃ εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὴ ἡ συνεργασία μεταξύ των, διότι τὰ ἀποτελέσματα τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν εἶχον σαφῆ χαρακτῆρα ὁδηγοῦντα εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι μία νέα ἐκλογικὴ ἀναμέτρησις θὰ ἐστρέφετο ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἔπρεπε τοῦτο νὰ ἀποφευχθῇ. Πράγματι, ἡ Κυβέρνησις, ἐν τῇ πείρᾳ της ταύτῃ, ἐφήρμοσε ἀπαραδέκτους καὶ ἀντιδημοκρατικὰς μεθόδους ἔναντι τῆς ΕΔΑ διὰ νὰ τὴν πτοήσῃ, διὰ νὰ μειώσῃ τὴν ἐπιρροήν της, διὰ νὰ περιορίσῃ τὴν δυνατότητα τῆς ἀναπτύξεώς της, ἀλλὰ καὶ διὰ νὰ τὴν διαβάλῃ καὶ νὰ τὴν συκοφαντήσῃ ἔναντι τῶν δυνάμεων τοῦ Κέντρου, ὥστε νὰ δημιουργηθῇ ἕνα παραπέτασμα μεταξὺ τῆς ΕΔΑ καὶ τῶν κεντρώων δυνάμεων, ἕνα ὁριστικὸν παραπέτασμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἀπέκλειεν εἰς τὸ μέλλον πᾶσαν συνεργασίαν. Αὐτὰς τὰς ἐπιδιώξεις, κύριοι συνάδελφοι, ἡ Κυβέρνησις τὰς ἐπεχείρησεν εἰς τρία στάδια. Τὸ πρῶτον στάδιον ἔληξε, τὸ δεύτερον στάδιον εἶναι τὸ παρόν, κατὰ τὸ ὁποῖον εἰσάγει τὸν ἐκλογικὸν νόμον διὰ νὰ ματαιώσῃ τὴν συνεργασίαν τῶν ἀντικυβερνητικῶν δυνάμεων. Ἡ καθιέρωσις τῆς ἀναλογικῆς δὲν ὠφείλετο, κύριοι συνάδελφοι, εἰς δημοκρατικὴν αἴσθησιν τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ὠφείλετο εἰς συνέπειαν ἀρχῶν τὰς ὁποίας ἔχει καὶ τὰς ὁποίας ἐφαρμόζει, διότι δὲν πιστεύει εἰς τὴν ἀναλογικὴν γενικώτερον. Εἰδικώτερον τὴν δέχεται, προκειμένου περὶ τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν, διότι ἐξυπηρετεῖ τὸ ἰδικόν της κομματικὸν συμφέρον. Εἶναι γεγονός, ὅτι στὰ μεγάλα ἀστικὰ κέντρα ἡ Κυβέρνησις μειοψηφεῖ καὶ διὰ νὰ κατορθώσῃ νὰ διασπάσῃ τὸν δημοκρατικὸν κόσμον καὶ νὰ φέρῃ εἰς ἀντίθεσιν τὰς δυνάμεις τῆς ἀντιπολιτεύσεως καθιεροῖ τὴν ἀναλογικὴν καὶ προχωρεῖ ἡ κυβέρνησις εἰς τρίτην μεταρρύθμισιν τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς τῶν Δημάρχων μὲ σκοπὸν τὴν διάσπασιν τῶν δυνάμεων τῆς ἀντιπολιτεύσεως. Προσδοκᾶ, ὅμως ἡ κυβέρνησις καὶ ἄλλα ὠφελήματα ἐκ τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς τῶν Δημάρχων, ἀνεξαρτήτως, ἂν θὰ ἐπιτύχῃ τελικῶς. Γνωρίζει ἡ Κυβέρνησις ἐκ τῶν προτέρων, ὅτι ὁ ἐμμέσως ἐκλεγόμενος Δήμαρχος δὲν εἶναι ὁ Δήμαρχος τῆς πόλεως, ἀλλὰ ὁ Δήμαρχος τῶν Συμβούλων, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔχουν ὑποστῆ ἐν τῷ μεταξὺ τὴν ἀφόρητον ἐπεξεργασίαν τῶν παντοειδῶν πιέσεων καὶ τῆς συναλλαγῆς. Ἐξ ἄλλου, ἐξ εἰδικοῦ συμφέροντος κινουμένη ἡ Κυβέρνησις, ἰσχυρίζεται, ὅτι εἰσάγει τὸ νομοσχέδιον τοῦτο διὰ νὰ ἀποτρέψῃ τὸν κομματικὸν καὶ πολιτικὸν χρωματισμὸν τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως. Καὶ τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβές. Τὸ γεγονός, ὅτι εἰσάγεται ἕνας ἐκλογικὸς νόμος ὀλίγας ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν, σημαίνει, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, πρώτη ἀναμένει ἄμεσον κομματικὸν συμφέρον ἐκ τῶν ἐκλογῶν, ὅπως ἀπεδείχθη καὶ ἀπὸ τὴν γενομένην συζήτησιν. Ἀπὸ τοὺς καθαρῶς πλέον προεκλογικοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι ἐξεφωνήθησαν ἐκ μέρους της, ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐν τῇ Βουλῇ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πεισθῶμεν, ὅτι εἶναι ἀπηλλαγμένη ἡ Κυβέρνησις κἄθε προθέσεως κομματικῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν καὶ δὲν ἠμπορεῖ, συνεπῶς, νὰ ἰσχυρίζεται, ὅτι εἰσάγει τὸ νομοθέτημα τοῦτο διὰ νὰ ἐπιτύχῃ τὸν κομματικὸν καὶ πολιτικὸν ἀποχρωματισμὸν τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως. Σκοπίμως, κύριοι, ἡ Κυβέρνησις καλλιεργεῖ μίαν σύγχυσιν. Κατὰ τὸ παλαιότερον καθεστὼς θὰ ἠδύνατο νὰ λεχθῇ, ὅτι ἕνας Δήμαρχος δύναται νὰ ἀσκήσῃ κομματικὴν πολιτικήν, νὰ ἀπολύσῃ δηλαδὴ ὑπαλλήλους καὶ νὰ προσλάβῃ ἄλλους, τῆς ἰδικῆς του κομματικῆς προελεύσεως, ἀλλὰ σήμερον δὲν ὑφίσταται τὸ περιθώριον αὐτό, διότι τὸ ἰσχῦον νομικὸν καθεστὼς προστατεύει τὴν μονιμότητα τῶν ὑπαλλήλων, δεδομένου, δὲ ὅτι καὶ τοὺς ἐργάτας ἀκόμη, τοὺς ὁδοκαθαριστὰς δὲν δύναται νὰ προσλάβῃ ἄνευ πιστοποιητικῶν κοινωνικῶν φρονημάτων, τυχοῦσα κομματικὴ ἐκμετάλλευσις τῆς θέσεώς του ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς, ἀποκλείεται. Συνεπῶς, κομματικὴ ἐκμετάλλευσις δὲν ὑπάρχει καὶ δὲν εἶναι συνεπὴς ἡ Κυβέρνησις λέγουσα, ὅτι φοβεῖται τὸ ἐνδεχόμενον τοῦτο. Ὡς πρὸς τὸν πολιτικὸν ἀποχρωματισμὸν εἶναι κἄτι τὸ ἀνέφικτον ἐν τοῖς πράγμασι, διότι δὲν ἦτο νοητὸν πῶς οἱ δημοτικοὶ ἄρχοντες εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπερασπίσουν τὰ συμφέροντα τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, χωρὶς νὰ λαμβάνουν ὑπ’ ὄψιν τὴν πολιτικήν των τοποθέτησιν. Τὸ θέμα τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ τὰ προβλήματά της, εἶναι ἀντικείμενον ἀνέκαθεν σοβαρᾶς μελέτης καὶ προγραμματισμοῦ τῶν κομμάτων ποὺ μετέχουν εἰς τὰς ἐκλογάς. Εἶναι χίμαιρα, ὅθεν, νὰ ἐπιδιώκῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀποξενώσῃ τοὺς δημοτικοὺς ἄρχοντας τῶν προγραμματικῶν κατευθύνσεων ποὺ χαράσσουν τὰ κόμματα διὰ τὴν ἀνύψωσιν τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως. Ἀλλὰ ἐδῶ δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ. Ἡ Κυβέρνησις, ὁμιλοῦσα περὶ πολιτικοῦ ἀποχρωματισμοῦ, ἐννοεῖ τὴν ἀντιπολίτευσιν καὶ ὄχι τὸν ἑαυτόν της. Ἰσχυρίσθη διὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι αἱ παρατηρήσεις τοῦ παρελθόντος καὶ ἡ ἐπισταμένη παρακολούθησις τῶν δημοτικῶν πραγμάτων τῆς τελευταίας τριετίας ἀπέδειξαν, ὅτι ἡ βαθεῖα πολιτικὴ καὶ κομματικὴ ἀπόχρωσις τῶν Δημοτικῶν ἀρχῶν παρέβλαψε πάντοτε τὰ καλῶς ἐννοούμενα συμφέροντα τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως. Συνέβη, ὅμως, τοῦτο πράγματι; Ἐβλάβησαν τὰ συμφέροντα τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως διότι ἐπεκράτησαν κατὰ τὰς τελευταίας δημοτικὰς ἐκλογὰς αἱ προοδευτικαὶ δυνάμεις τῆς χώρας; Ὄχι. Ἀντιθέτως, εἰσῆλθεν εἰς τὴν Τοπικὴν Αὐτοδιοίκησιν ἕνα πνεῦμα ζώσης δημιουργίας, παρ’ ὅλα τὰ ἰσχνὰ οἰκονομικὰ μέσα τὰ ὁποῖα ἀπέμειναν εἰς τοὺς Δήμους. Ἡ Κυβέρνησις, ὅμως δὲν θέλει ἡ Τοπικὴ Αὐτοδιοίκησις νὰ διοικῆται ἀπὸ προοδευτικοὺς καὶ ζωντανοὺς ἄρχοντας, ποὺ διεκδικοῦν βῆμα πρὸς βῆμα τὰ δικαιώματα τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως. Θέλει μίαν Αὐτοδιοίκησιν—σκιάν, ἀποτελματωμένην, ὄργανον τῆς ἀντιδραστικῆς καὶ ἀντιλαϊκῆς της πολιτικῆς. Αὐτὴ εἶναι ἡ εἰλικρινὴς μετάφρασις τοῦ ὅρου πολιτικὸς ἀποχρωματισμὸς τῆς Αὐτοδιοικήσεως. Ὁ λαὸς ἀναμένει αὐτὴν τὴν φορὰν ἀπὸ τὰς δυνάμεις τοῦ Κέντρου νὰ πράξουν τὸ καθῆκον των ἀποδοκιμάζουσαι τὴν τακτικὴν τῆς Κυβερνήσεως νὰ στραγγαλίσῃ αὐτὸν τοῦτον τὸν θεσμὸν τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως διὰ τῆς μεθόδου τοῦ δῆθεν πολιτικοῦ ἀποχρωματισμοῦ. Τὸ τρίτον στάδιον τῆς προσπαθείας τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀποχρωματίσῃ πολιτικῶς, πραγματοῦται διὰ τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 14 τοῦ νομοσχεδίου. Ἐφαρμοζομένης τῆς διατάξεως ταύτης, ἡ Κυβέρνησις σκοπεῖ νὰ εὐνουχίσῃ τὴν Τοπικὴν Αὐτοδιοίκησιν ἀπὸ κἄθε ζωντανὸν καὶ προοδευτικὸν σύμβουλον, ὁ ὁποῖος θὰ ἐξελέγετο κατὰ τὰς ἐπικειμένας ἐκλογὰς ὑπὸ τὸ πρόσχημα, ὅτι πᾶσα ἐκδήλωσις ἢ ἐνέργειά του πολιτικοῦ χαρακτῆρος θὰ ἀποσκοπῇ εἰς κομματικὴν ἐκμετάλλευσιν. Δὲ εἶναι ἐπιτρεπτὸν νὰ τεθοῦν ὑπὸ τὸν ἀπόλυτον ἔλεγχον τῆς διοικήσεως οἱ Δημοτικοὶ καὶ Κοινοτικοὶ ἄρχοντες, ὄχι μόνον διὰ τὰς ἐντὸς τοῦ Συμβουλίου ἀναπτυσσομένας γνώμας του, ἀλλὰ καὶ διὰ τὰς ἐκτὸς τοῦ Συμβουλίου τοιαύτας. Διότι, ὡς ἐμφανίζεται ἡ διάταξις αὕτη τοῦ ἄρθρου 14, εἶναι ἀντισυνταγματικὴ καὶ ἀποδεικνύει τὴν Κυβέρνησιν συμπεριφερομένην ὡς ἐὰν νὰ μὴ ὑφίσταται συνταγματικὸς χάρτης καὶ ὡς ἐὰν ὅλαι αἱ ἐξουσίαι νὰ ἀπορρέουν ἐξ αὐτῆς καὶ μόνον, ἐπιτρέπουσα τὴν ἄσκησιν τοῦ δικαιώματος τῆς ἐλευθερίας τῆς γνώμης, ἐκεῖ ὅπου αὕτη νομίζει καὶ ἀπαγορεύουσα τὴν ἄσκησιν αὐτοῦ εἰς πάντα δημοτικὸν σύμβουλον μὴ θεωροῦσα αὐτὸν ἀρεστὸν καὶ κρίνουσα τοῦτον ἀπόβλητον. Ἐκ τῆς ἀντισυνταγματικότητος ὅθεν, τοῦ ἄρθρου 14 προτείνεται ἡ ἀπάλειψίς του. Ἐὰν πράγματι ἡ Κυβέρνησις ἐνδιαφέρεται διὰ τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν, πρέπει νὰ τὸ ἐκδηλώσῃ διὰ τῆς λήψεως σειρᾶς οἰκονομικῶν μέτρων ἐνισχύσεως αὐτῆς, ὥστε νὰ καταστῇ δυνατὸν αὕτη νὰ ἐκπληρώσῃ τὴν ἀποστολήν της διότι καθ’ οἱονδήποτε ἄλλον τρόπον πράττουσα καταστρέφει τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Κύρκος ἔχει τὸν λόγον.

§72Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Κύριοι βουλευταί, τὸ ὑπὸ τὴν κρίσιν ἡμῶν σχέδιον νόμου νομίζω, ὅτι εἶναι ὄχι ἁπλῶς ἓν τῶν σοβαρωτέρων, ἀλλὰ τὸ σοβαρώτερον ἐξ ὅσων εἰσήχθησαν ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας κατὰ τὴν παροῦσαν σύνοδον αὐτῆς. Θὰ ἐκθέσω τὰς ἐπ’ αὐτοῦ ἀπόψεις μου μετὰ πάσης μετριοπαθείας, καλῆς πίστεως καὶ ἀντικειμενικότητος, ἀλλὰ καὶ θὰ ὑπάρξω αὐστηρὸς περὶ τὸν καταλογισμὸν τῶν πολιτικῶν εὐθυνῶν δι’ ὅσα κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη συμβαίνουν εἰς τὴν χώραν μας, συνέχεια τῶν ὁποίων ἀποτελεῖ καὶ τὸ παρὸν νομοσχέδιον. Πρὶν ὅμως εἰσέλθω εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἀπόψεών μου, θὰ ἐπεθύμουν, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ἐξάρω τὴν χειρονομίαν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, —πρᾶγμα διὰ τὸ ὁποῖον δὲν ἤκουσα κανένα ἐκ τῶν συναδέλφων νὰ ὁμιλήσῃ—, διότι εἰσήγαγε πρὸς ψήφισιν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἐνώπιον τῆς ὁλομελείας τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Ἠδύνατο νὰ τὸ εἰσαγάγῃ ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ ἄρθρου 35 τοῦ Συντάγματος καὶ θὰ ἦτο περισσότερον δικαιολογημένος ἀπὸ οἱονδήποτε ἄλλον εἰσαγαγόντα σχέδια νομοθετικῶν διαταγμάτων εἰς τὴν Ἐπιτροπήν. Διότι, εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν συντρέχει καὶ ὁ μόνος λόγος, τοῦ ὁποίου τὴν πλήρωσιν ἀξιοῖ τὸ ἄρθρον 35 τοῦ Συντάγματος, ὁ λόγος τοῦ ἐξαιρετικῶς ἐπείγοντος, διότι πράγματι, ἐξαιρετικῶς ἐπείγουσα, κατὰ τὴν κρίσιν τῆς Κυβερνήσεως, ἔπρεπε νὰ εἶναι ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, ἐφ’ ὅσον αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ πρόκειται νὰ διεξαχθοῦν εὐθὺς μετὰ τὴν ψήφισίν του καὶ αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ διὰ νὰ διεξαχθοῦν, ἀπαιτεῖται ἕνα κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον μακρὸν χρονικὸν διάστημα καὶ διὰ νὰ προπαρασκευασθοῦν ὅσοι ἐπιθυμοῦν νὰ κατέλθουν εἰς τὰς ἐκλογάς, ἀλλὰ καὶ διὰ νὰ προπαρασκευασθῇ καὶ ὁ λαὸς διὰ νὰ λάβῃ θέσιν ἔναντι τοῦ νέου ἐκλογικοῦ νόμου, βάσει τοῦ ὁποίου πρόκειται νὰ ἀναδείξῃ τοὺς δημοτικοὺς καὶ κοινοτικούς του ἄρχοντας. Ὁ κ. ὑπουργὸς δὲν τὸ ἔκαμε καὶ εἰσήγαγε τὸ νομοσχέδιον ἐνώπιον τῆς Ὁλομελείας διὰ νὰ δώσῃ ἀφορμήν, διὰ νὰ δώσῃ εὐκαιρίαν νὰ διεξαχθοῦν αἱ συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι διεξήχθησαν καὶ ὅσαι ἀκόμη θὰ διεξαχθοῦν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου του. Καὶ διακρίνω ἐν τούτῳ, ὅπερ καὶ θεωρῶ καθῆκον νὰ ἐξάρω, διακρίνω ἐν τούτῳ μίαν Συνταγματικὴν εὐαισθησίαν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, τὴν ὁποίαν εὐαισθησίαν θὰ ἐπεθύμουν νὰ εἶχον καὶ ὅλοι οἱ ἐν τῇ Κυβερνήσει συνάδελφοί του, εἰς τρόπον ὥστε καὶ ἡ λειτουργία τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ ἄρθρου 35 τοῦ Συντάγματος νὰ μὴ ἐξέρχεται τῶν ὁρίων εἰς τὰ ὁποῖα τὴν ἔταξε τὸ Σύνταγμα. Τινὲς τῶν ἀξιοτίμων κ.κ. συναδέλφων θὰ ἐκπλήττωνται ἀκούοντες τὴν γλῶσσαν αὐτὴν ἀπὸ ἕνα βουλευτὴν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ μάλιστα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἡ ὁποία κατέχει τὴν ἀριστερὰν τοῦ Κέντρου, διεκδικεῖ τοὐλάχιστον τὴν ἀριστερὰν τοῦ Κέντρου. Ὅμως, ἐγὼ πιστεύω, ὅτι δὲν νομιμοποιούμεθα εἰς τὴν ἄσκησιν τοῦ ἔργου τὸ ὁποῖον μᾶς ἔχει ἀνατεθῆ ἀπὸ τὸν λαόν, ἐὰν περιοριζώμεθα ἁπλῶς ἐλέγχοντες ὅσα κατὰ τὴν κρίσιν ἡμῶν λελανθασμένα ἐσκεμμένως ἢ μὴ διαπράττει ἡ Κυβέρνησις, χωρὶς οὐδέποτε νὰ ἀναγνωρίσωμεν, ὅτι εἴτε Κυβέρνησις εἴτε μέλος τῆς Κυβερνήσεως ἔπραξε κἄτι τι τὸ ὁποῖον εἶναι ἄξιον ἐξάρσεως. Μετὰ τὴν μικρὰν αὐτὴν προεισαγωγήν, εἰσέρχομαι εἰς τὴν οὐσίαν τῶν ἀπόψεών μου. Κύριοι συνάδελφοι, ὅλοι διακηρύσσομεν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἶναι χώρα Δημοκρατικὴ καὶ Κοινοβουλευτική. Ὅλοι ἐπιλαμβανόμεθα πάσης εὐκαιρίας, δημιουργοῦμεν, μάλιστα, καὶ εὐκαιρίας, διὰ νὰ διακηρύξωμεν ὅτι ἡ Δημοκρατία εἰς τὴν Ἑλλάδα λειτουργεῖ κατὰ τὸν πλέον ἀνεπίληπτον τρόπον. Τί ὅμως πράττομεν ἐν τῇ πράξει; Ἐν τῇ πράξει σαλεύομεν τὴν Δημοκρατίαν, ἐν τῇ πράξει ἀνατρέπομεν τοὺς θεμελιώδεις κανόνας, ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζεται καὶ πρέπει νὰ στηρίζεται ἡ Δημοκρατία. Ποῖος εἶναι ὁ θεμελιωδέστερος τῶν θεμελιωδῶν κανόνων τῆς Δημοκρατίας; Ὅτι ἐν παντὶ πρέπει νὰ κατισχύῃ ἡ θέλησις τῆς πλειοψηφίας τοῦ λαοῦ, γνησίως καὶ ἐλευθέρως ἐκδηλουμένη. Τί πράττομεν ἐπὶ μίαν ὁλόκληρον ὀκταετίαν, ἀπὸ τῆς ἑπομένης, δηλαδή, τοῦ τερματισμοῦ τοῦ ἐμφυλίου πολέμου; Τί ἄλλο ἀπὸ τοῦ νὰ ἀνατρέπωμεν ἔργῳ τὸν θεμελιωδέστερον τῶν θεμελιωδῶν κανόνων τῆς Δημοκρατίας, ἀπὸ τοῦ νὰ φροντίζωμεν πῶς, διὰ κατασκευασμάτων ἐκλογικῶν, θὰ εἶναι δυνατὸν ὄχι ἁπλῶς νὰ μὴ ἐπιτρέψωμεν εἰς τὸν λαὸν νὰ ἐκδηλώσῃ τὴν γνησίαν, τὴν ἀληθῆ, τὴν ἐλευθέραν θέλησίν του, ἀλλὰ νὰ κατασκευάσωμεν ἡμεῖς ἐκ τῶν προτέρων τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ τοιαύτην, ὥστε νὰ ὑπηρετῇ τὰ ἰδικά μας συμφέροντα; Ὁ συνάδελφος κ. Μητσοτάκης, ἐπεσήμανε τὸ γεγονός, ὅτι ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως καὶ ἐντεῦθεν διεξήχθησαν ἓξ βουλευτικαὶ ἐκλογαὶ καὶ ὅτι εἰς τὰς ἓξ αὐτὰς ἐκλογάς, ἐψηφίσθησαν διάφοροι ἐκλογικοὶ νόμοι. Καὶ αἱ ἓξ βουλευτικαὶ ἐκλογαὶ διενηργήθησαν ὑπὸ διαφόρους ἐκλογικοὺς νόμους. Καὶ ἐὰν διὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ 1946 καὶ διὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ 1950 δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προβῇ τις εἰς παρατήρησιν, τί νὰ εἴπωμεν διὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ 1951; Τίς λόγος συνέτρεχε τὰς παραμονὰς τῆς ἐκλογῆς τοῦ 1951 νὰ ψηφισθῇ εἰδικὸς νόμος, βάσει τοῦ ὁποίου νὰ διεξαχθοῦν αἱ ἐκλογαὶ ἐκεῖναι; Τίς λόγος συνέτρεχε τὴν παραμονὴν τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1952 νὰ ψηφισθῇ καὶ πάλιν εἰδικὸς νόμος, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ διενεργηθοῦν αἱ ἐκλογαὶ τοῦ 1952; Καὶ τοὺς δύο αὐτοὺς ἐκλογικοὺς νόμους εἰσηγήθησαν καὶ ἐψήφισαν Κυβερνήσεις τοῦ Κέντρου. Τοῦτο εἶναι τὸ ἰδιάζον της θλιβερόν. Ὁ κ. Μητσοτάκης, δὲν ἠθέλησε, καίτοι ἀνεμνήσθη τοῦ περιστατικοῦ, εὐθὺς ἀμέσως νὰ ὠθήσῃ τὴν ἔρευνάν του μέχρι τῶν ἐσχάτων συνεπειῶν, τὰς ὁποίας ἐδημιούργησε τὸ περιστατικὸν τοῦτο.

§73Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐπειδὴ συνέβη καὶ ἐγὼ νὰ ἀναφερθῶ εἰς τοὺς 6 αὐτοὺς ἐκλογικοὺς νόμους, θέλω νὰ σᾶς ἐξηγήσω, ὅτι πράγματι οἱ ἐκλογικοὶ αὐτοὶ νόμοι ἐθεσπίσθησαν εἰς τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν. Συμβαίνει, ὅμως, τὸ ἑξῆς ἐν προκειμένῳ. Εἰδικῶς διὰ τὸν ἐκλογικὸν νόμον τοῦ 1952, ὁ ἀείμνηστος Στρατηγὸς Πλαστήρας ἀπεδέχθη ἐπίμονον αἴτημα τῆς τότε ἀντιπολιτεύσεως, περὶ μεταβολῆς του. Τὸ 1956, ὅμως, καὶ τὸ 1958, δὲν ὑπῆρξε τοιοῦτον αἴτημα. Ἀντιθέτως, ὁ ἐκλογικὸς νόμος τοῦ 1956 εἶχε σαφῶς ἀντίθετον ὁλόκληρον τὴν ἀντιπολίτευσιν, ὁ δὲ νόμος τοῦ 1958 ἕνα μεγάλο μέρος τῆς ἀντιπολιτεύσεως. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ τότε Κυβέρνησις ἀπεδέχθη αἴτημα τῆς ἀντιπολιτεύσεως, ὡς καὶ τὰς πιέσεις ἄλλων παραγόντων.

§74Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ὄντως, ἐν τῇ μερίμνῃ μου, ὅπως συντομεύσω τὴν ἀγόρευσίν μου, δὲν ἀνέλυσα ἰδιαιτέρως τοὺς ἐκλογικοὺς νόμους, τοὺς ὁποίους ἀνεφέρατε. Ἔχετε δίκαιον νὰ ὑποστηρίζητε, ὅσα ὑποστηρίζετε. Ἐκάματε, ὅμως, μνείαν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου τοῦ 1952. Θὰ πρέπει, ὅμως, νὰ ὑπομνησθῇ, ὅτι, ὡς προανέφερε καὶ ὁ συνάδελφος κ. Ἀλλαμανῆς, ὁ τότε πρωθυπουργὸς ἀείμνηστος Στρατηγὸς Πλαστήρας, προκληθεὶς ὑπὸ τοῦ ἀειμνήστου Στρατάρχου Παπάγου, ἀπεδέχθη τὴν ἀναμέτρησιν μὲ τὸ πλειοψηφικόν. Ἴσως ἡ πρᾶξις αὐτὴ τοῦ Στρατηγοῦ Πλαστήρα νὰ ὑπῆρξε πρᾶξις γενναία, διότι ἦτο βέβαιον σχεδόν, ὅτι θὰ ἐξήρχετο μειωμένη ἡ παράταξίς του ἀπὸ τὰς ἐκλογάς, ἀλλὰ ὑπῆρξε πολιτικὸν λάθος. Ἰδιοτέλεια εἰς τὴν πρᾶξιν αὐτὴν τῆς Κυβερνήσεως τοῦ 1952 δὲν ὑπάρχει, ἐνῷ ἀντιθέτως ὑπάρχει ἰδιοτέλεια εἰς τὰς Κυβερνήσεις, αἱ ὁποῖαι εἰσηγήθησαν καὶ ἐψήφισαν τοὺς ἐκλογικοὺς νόμους τοῦ 1956 καὶ 1958.

§75Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Παρελείψατε, κ. συνάδελφε, νὰ ἀναφερθῆτε καὶ εἰς ἕνα ἀμέσως προηγούμενον νόμον. Ὁ κ. Καραμανλῆς, ἤχθη εἰς ἐκλογὰς τὸν Μάϊον τοῦ 1958 μὲ ἕνα νόμον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἀνεπιφυλάκτως συνεφώνησε τὸ Κόμμα σας, τὸ ὁποῖον καὶ τὸν εἶχε φιλοτεχνήσει παλαιότερον. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ. Πρόκειται περὶ τοῦ ὅτι ἀνεφέρατε τὸ θέμα τῆς κομματικῆς ἰδιοτελείας. Ὁ ἀμέσως προηγούμενος ἐκλογικὸς νόμος, ὁ ὁποῖος σᾶς βαρύνει, δὲν ἦτο νόμος μόνον ἰδιοτελής, ἀλλὰ ἦτο νόμος προγραφῆς ἑνὸς ἀνθρώπου, τοῦ μετέπειτα συναρχηγοῦ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων κ. Παπανδρέου. Καὶ ἐρωτῶ, εἶναι ἐντιμότερος ὁ νόμος αὐτός, ἀπὸ οἱονδήποτε ἄλλον νόμον, ὅταν ἔχῃ τοιαῦτα ἐλατήρια, τὰ ὁποῖα φθάνουν καὶ μέχρι προγραφῆς προσώπων;

§76Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Οὐδεὶς νόμος, ψηφιζόμενος εἰς τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν, εἶναι ἔντιμος νόμος. Ἐγὼ δὲν ἔχω δυσκολίαν νὰ εἴπω, ὅτι καὶ ὁ νόμος τοῦ 1952, ἦτο ἀνέντιμος νόμος. Τὸ θέμα εἶναι, μέχρι ποῦ θὰ φθάσῃ αὐτὴ ἡ κατάστασις. Αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἐνθυμεῖσθε σήμερον, ὑποθέτω ὅτι θὰ ἔλθῃ ἡ ὥρα ὅπου θὰ τὰ ἐνθυμηθῆτε πάλιν καὶ ἐὰν δὲν τὰ ἐνθυμηθῆτε, θὰ σᾶς τὰ ὑπενθυμίσωμεν ἡμεῖς.

§77Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι μακροτάτη ἡ ἱστορία τῆς ψηφίσεως τῶν ἐκλογικῶν νόμων εἰς τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν. Ὁμιλῶ διὰ τὸ 1928, κατόπιν διὰ τὸ 1932, ὅταν νέος βουλευτής, μόλις ἐκλεγεὶς καὶ ἐγὼ τότε, διεμαρτυρήθην, διότι οἱοσδήποτε νόμος καὶ ὁ νόμος ὁ πλέον δημοκρατικὸς καὶ ἀδιάβλητος, μὲ τὸ γεγονὸς ὅτι ψηφίζεται εἰς παραμονὰς ἐκλογῶν, καθίσταται διαβλητός, ἡ ἁμαρτία αὐτὴ εἶναι πολὺ παλαιά. Πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν ὑπὲρ τῶν πολιτευομένων ἐκείνων, τῶν πρὸ τοῦ τελευταίου πολέμου, ὅτι οὗτοι εἶχον νὰ ἐκλέξουν μεταξὺ τῶν 2 καὶ μόνον ἁπλῶν καὶ λευκῶν ἐκλογικῶν συστημάτων ποὺ ὑπῆρχον, εἴτε τῆς καθαρᾶς ἀναλογικῆς, εἴτε τοῦ καθαροῦ πλειοψηφικοῦ. Αὐτὰ τὰ τραγελαφικὰ συστήματα, εἶναι ἐφευρήματα τῶν νεωτέρων χρόνων καὶ αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον τοὺς καταλογίζει μίαν εὐθύνην ἀπέναντι τῆς πολιτικῆς ἱστορίας τοῦ τόπου. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι, ἐπὶ τέλους, τὸ κακὸν αὐτὸ πρέπει νὰ σταματήσῃ. Εἶναι μία ἀπὸ τὰς ἁμαρτίας τοῦ πολιτικοῦ μας βίου, ἡ ὁποία πρέπει κἄποτε νὰ ἐκλείψῃ, ἐὰν θέλωμεν νὰ εἰσέλθωμεν εἰς ὁμαλὸν πολιτικὸν βίον.

§78Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἤθελον νὰ τονίσω τοῦτο. Ὅτι τὰ νέα συστήματα, δὲν εἶναι ἑλληνικὰ συστήματα, ἀλλὰ μεταπολεμικῶς ἐφηρμόσθησαν εἰς ὅλας τὰς Εὐρωπαϊκὰς χώρας καὶ εἶναι συστήματα, τὰ ὁποῖα διαφέρουν καὶ τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς καὶ τοῦ πλειοψηφικοῦ.

§79Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδόλως δικαιολογεῖ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα τοὺς Ἕλληνας πολιτικούς, οἱ ὁποῖοι εἰσάγουν τὰ συστήματα αὐτά. Ἐάν, ὅμως, θέλετε νὰ κάμετε μίαν ἀνάλυσιν, θὰ ἴδητε, ὅτι ἡ πολιτικὴ ἰδιοτέλεια εἶναι πολὺ μεγαλυτέρα εἰς τὸν τόπον αὐτόν, παρὰ εἰς οἱανδήποτε ἄλλην χώραν, διότι, ὅπως εἶπε καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, τὰ προσωπικὰ εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα παίζουν τὸν μεγαλύτερον ρόλον καὶ ἡ ἐκλογὴ τοῦ Α ἢ Β προσώπου δὲν πρέπει νὰ εἶναι ὁ ἀντικειμενικὸς σκοπὸς ἑνὸς νομοσχεδίου ἐκλογικοῦ, ψηφιζομένου εἰς τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν.

§80Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Δὲν σᾶς ἀποκρύπτω τὴν ἱκανοποίησιν, τὴν ὁποίαν αἰσθάνομαι, διότι ἡ περικοπὴ τοῦ λόγου μου προεκάλεσε τὰς παρεμβάσεις τόσων συναδέλφων. Σημαίνει τοῦτο, ὅτι πράγματι, ἐτέθη ὁ δάκτυλος ἐπὶ τὸν τύπον τῶν ἥλων καὶ εἰς μὲν τὸν ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος, ἔχω νὰ εἴπω τοῦτο: Ὅτι δὲν μειώνει τὴν εὐθύνην τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου τὸ γεγονός, ὅτι διὰ τὴν μεταβολὴν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου ὑφίστατο τὴν πίεσιν τῆς τότε Ἀντιπολιτεύσεως. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου εἶχε σαφῆ συνείδησιν τῶν ὑποχρεώσεών της ἀπέναντι τῆς Δημοκρατίας, θὰ ἠρνεῖτο κατηγορηματικῶς νὰ μεταβάλῃ τὸν ἐκλογικὸν νόμον. Ἀλλὰ ὁ κ. συνάδελφος, δὲν εἶπεν ὅτι δὲν ἦτο ἡ πίεσις τῆς τότε ἀντιπολιτεύσεως τόσον, ἡ ὁποία ἠνάγκασε τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου νὰ μεταβάλῃ τὸν ἐκλογικὸν νόμον, ἀλλ’ ἦτο πίεσις ἄλλης χειροτέρας μορφῆς, ἡ ὁποία δὲν ἐξεδηλώθη μόνον ἐντὸς τῶν τεσσάρων τοίχων ἑνὸς δωματίου, ἀλλὰ ἤχθη ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Καὶ τοῦτο μόνον θὰ ἀπετέλει λόγον ἀποχρῶντα διὰ νὰ μὴ μεταβληθῇ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον ὑπῆρχε τὴν ἐποχὴν ἐκείνην. Ἀλλά, διατί, κύριοι συνάδελφοι, θέλετε νὰ ἐπιρρίψωμεν βαρείας εὐθύνας, βαρυτάτας μάλιστα, κατὰ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ ἀπαλλάξωμεν τοὺς ὤμους τῶν κεντρώων κυβερνήσεων ἀπὸ τὰς εὐθύνας αὐτάς; Διατὶ διαφεύγει τῆς ἀντιλήψεώς σας, ὅτι πρὸ τῆς μεταβολῆς τοῦ νόμου τοῦ 1952 καὶ τοῦ 1951, ἐγένετο ἡ μεταβολὴ τοῦ ἐκλογικοῦ κώδικος τοῦ 1950 καὶ ἐνεργήθησαν αἱ ἐκλογαὶ τοῦ 1950, βάσει νόμου ψηφισθέντος τὰς παραμονὰς τῶς ἐκλογῶν; Διατὶ διαφεύγει τῆς ἀντιλήψεώς σας αὐτὸ καὶ διατὶ δὲν ἀναζητεῖτε καὶ εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον τὴν γραμμήν, ἡ ὁποία εἶναι κοινὴ μεταξὺ τῆς δεξιᾶς τοῦ Κέντρου καὶ τῆς δεξιᾶς παρατάξεως, καὶ ἡ γραμμὴ αὐτή, εἶναι, ἐν πάση περιπτώσει, νὰ ἀποτρέψητε τὴν δικαίαν ἐκπροσώπησιν τῶν προοδευτικῶν δυνάμεων εἰς τὴν χώραν; Αὐτὴ εἶναι ἡ γραμμή, ἡ ὁποία διήκει, δι’ ὅλων τῶν νομοθετημάτων καὶ καμμία ἄλλη. Ἔχετε τὸ θάρρος νὰ τὸ ὁμολογήσητε, ἔχετε τὸ θάρρος νὰ τὸ διακηρύξητε. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν αὐτὴ εἶναι ἡ εὐθύνη τῶν Κυβερνήσεων τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου, ἡ εὐθύνη τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἀκόμη βαρυτέρα. Διότι, ἐπὶ τέλους, αἱ Κυβερνήσεις ἐκεῖναι, ἐνήργησαν, λόγω τῆς σκοπιμότητος ποὺ ἐπεβάλετο τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς τὴν προφορικήν του εἰσήγησιν, ἀνεγνώρισε καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως περὶ τύπου ἀνεγνώρισαν, ἀλλὰ καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ Πρόεδρος κ. Κανελλόπουλος, ἀπόψε καὶ ἐκεῖνος ἀνεγνώρισεν. Ἡ εὐθύνη, λέγω, τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἀκόμη περισσότερον βαρεῖα, ἀπὸ τὴν εὐθύνην τῶν Κυβερνήσεων τοῦ Κέντρου, διότι, ἐπὶ τέλους, ἡ Κυβέρνησις ἔκαμεν ἕνα εἶδος πειράματος, ἀρχομένη ἀπὸ τὴν κοινωνικὴν σκοπιμότητα, ἡ ὁποία διήκει δι’ ὅλης αὐτῆς τῆς μεθόδου τῆς ἀνατροπῆς τῶν ἐκλογικῶν νόμων ἑκάστοτε. Ὅμως ἡ Κυβέρνησις ἡ σημερινή, ἔχουσα τὴν πεῖραν ὅλων αὐτῶν, ἔχουσα τὴν πεῖραν τῶν ἐκλογῶν τῆς 11ης Μαΐου, ὤφειλε νὰ συναγάγῃ τὰ προσήκοντα συμπεράσματα καὶ νὰ μὴ θέλῃ νὰ παρασυρθῇ ἔτι περισσότερον ἀπὸ τὸ πνεῦμα αὐτὸ τῆς πολιτικῆς σκοπιμότητος, ἡ ὁποία συνετάραξε τὴν χώραν, ἡ ὁποία ἐν τῇ οὐσίᾳ ἀνατρέπει τὸ δημοκρατικόν μας Πολίτευμα καὶ ἡ ὁποία δίδει εἰς ἡμᾶς τὸ δικαίωμα νὰ ἐλέγχωμεν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι διάφορον περὶ τῆς οὐσίας τῆς Δημοκρατίας ἔχουν ἀντίληψιν, ὅταν καὶ σεῖς διὰ τῶν νόμων σας, διὰ τῆς πρακτικῆς καταλήγετε εἰς ἐκεῖνα τὰ συμπεράσματα, εἰς ἐκεῖνα τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα καταγγέλλετε εἰς τοὺς ἄλλους. Ποῖαι εἶναι αἱ ἰδικαί μας ἀντιλήψεις περὶ τῆς δημοκρατίας εἶναι γνωσταὶ καὶ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ δώσωμεν ἐξηγήσεις. Κύριοι συνάδελφοι, ἀπὸ 35ετίας ἀγωνίζομαι ὑπὲρ τῆς γνησίας, τῆς ἀνοθεύτου Δημοκρατίας. Σεῖς, ὅμως, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ προχωρήσητε βῆμα ἕνα, ἐὰν δὲν ἀνατρέψητε τὴν Δημοκρατίαν. Ἐκ τούτου τοῦ λόγου, μεταβάλλετε τὰ ἐκλογικὰ συστήματα, ἐκ τούτου τοῦ λόγου προβαίνετε εἰς διώξεις, ἐκ τούτου τοῦ λόγου μετέρχεσθε πᾶν νόθον μέσον, πᾶν μέσον ἀντιτιθέμενον πρὸς τὴν ὀρθὴν ἀντίληψιν τῆς Δημοκρατίας. Διατί; Διότι θέλετε νὰ φράξετε τὸν δρόμον εἰς τὰς προοδευτικὰς δυνάμεις τοῦ Ἔθνους. Εἶπε προχθὲς ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀπαντῶν εἰς κἄποιαν διακοπήν, ὅτι εἰς τὸν τόπον μας ὑπάρχει μία μειοψηφία, τὴν ὁποίαν ἀπεκάλεσε μάλιστα καὶ ξενοκίνητον, ὑπάρχει μία μειοψηφία συντεταγμένη καὶ ἡμεῖς ἐπιδιώκομεν, διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοθετήματος νὰ μὴ ἐπιτρέψωμεν εἰς τὴν μειοψηφίαν αὐτήν, ἐπωφελουμένην τοῦ γεγονότος ὅτι εἶναι πειθαρχική, τοῦ γεγονότος ὅτι εἶναι συμπαγής, νὰ μὴ ἐπιτρέψωμεν εἰς τὴν μειοψηφίαν αὐτὴν νὰ εἰσδύσῃ εἰς τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας. Καὶ προσέθεσεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν: «Ὅταν λέγω μειοψηφία, δὲν ἐννοῶ τὴν ΕΔΑ, ἡ ὁποία νομίμως παρίσταται εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν καὶ εἶναι δημοκρατικὸν κόμμα, ἐννοῶ τὸ Κ.Κ.Ε.». Ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ συνάδελφος κ. Μητσοτάκης καὶ θὰ ἐπιμείνω καὶ ἐγὼ ἐπ’ αὐτοῦ, ἐὰν πράγματι ἄλλο τι, ὅπως εἶπεν ὁ κ. ὑπουργός, εἶναι ἡ ΕΔΑ καὶ ἄλλο τὸ ΚΚΕ, διατὶ τότε δὲν νομιμοποιεῖτε τὸ ΚΚΕ, δὲν δίδετε εἰς τὸ Κ.Κ. τὴν εὐχέρειαν τῆς νομίμου δράσεως, ὁπότε αὐτομάτως ἡ νοθεία αὐτή, ἡ ὁποία σᾶς φοβίζει θὰ ἀρθῇ ἀφ’ ἑαυτῆς, ὁπότε ἡ ἐσωτερικὴ πολιτικὴ ὁμαλότης θὰ ἀποκατασταθῇ; Ἐνδέχεται νὰ ὑπάρξουν πολιτικοί, οἱ ὁποῖοι θὰ θελήσουν νὰ συνεργασθοῦν μὲ τὸ Κ.Κ. Δὲν δυνάμεθα ἀπὸ τοῦδε νὰ κρίνωμεν τί θὰ κάμουν οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες τὴν ἐποχήν, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ Κ.Κ. θὰ νομιμοποιηθῇ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐκεῖνοι ποὺ θὰ ἀποφασίσουν νὰ συνεργασθοῦν μὲ τὸ Κ.Κ., θὰ συνεργάζωνται ἀπὸ..... (δὲν ἠκούσθη)...... Ἰδού, πῶς θὰ ἐπέλθῃ ἡ ἐκκαθάρισις τῆς πολιτικῆς καταστάσεως.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Κύρκο, παρακαλῶ συντομεύετε, διότι παρῆλθε τὸ χρονικὸν ὅριον τοῦ τετάρτου.

§82Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐὰν θέλετε νὰ ἐγκαταλείψω τὸ βῆμα, νὰ τὸ πράξω, ἀλλὰ θὰ ἐγγραφῶ καὶ θὰ ἀνέλθω ἐκ νέου εἰς τὸ βῆμα καὶ θὰ συνεχίσω τὴν ἀγόρευσίν μου ἀπὸ τοῦ σημείου ποὺ θὰ σταματήσω.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Κύρκο, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον ἐκφράζεσθε, δὲν εἶναι τρόπος κοινοβουλευτικός, ἀλλὰ στερεῖται καὶ τῆς ἀπαιτουμένης σοβαρότητος.

§84Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον ἐκφράζομαι, εἶναι νομιμώτατος καὶ κάμνω χρῆσιν δικαιώματος, τὸ ὁποῖον ἔχω. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μοῦ ὑπενθυμίζετε τὸ τέταρτον, καθ’ ἣν στιγμὴν δὲν ἐφηρμόσθη διὰ κανένα ἄλλον ἐκ τῶν προλαλησάντων κυρίων συναδέλφων. Καί, ἐπαναλαμβάνω, ἐὰν παρῆλθε τὸ τέταρτον, κατέρχομαι ἀμέσως τοῦ βήματος, ἐγγράφομαι καὶ πάλιν διὰ νὰ ὁμιλήσω, ἀρχόμενος ἀπὸ τοῦ σημείου ὅπου ἐσταμάτησα.

§85Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ κανένα δὲν ἐτηρήθη τὸ τέταρτον, κύριε Πρόεδρε.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐξαίρεσις ἔγινε, κύριε Μπακόπουλε, μόνον διὰ τοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν Κομμάτων.

§87Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχει ἀρχηγοὺς κομμάτων, κύριε Πρόεδρε, διότι ὁ ἀριθμὸς τῶν Ἀρχηγῶν Κομμάτων εἶναι ἀτελείωτος. Πρέπει καὶ δι’ αὐτοὺς νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ τέταρτον. Ζητοῦμεν ἰσότητα. Διότι, ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει, ἡμεῖς τί ρόλον παίζομεν καὶ τί παριστάνομεν ἐδῶ.

§88Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Λέγω, λοιπόν, ὅτι διὰ μίαν ὀρθόδοξον δημοκρατίαν, αὐτὴ ἡ σκοπιμότης, τὴν ὁποίαν ἐπικαλεῖται ἡ Κυβέρνησις, καὶ τὴν ὁποίαν ἐπεκαλοῦντο αἱ Κυβερνήσεις τοῦ Κέντρου, αὐτὴ ἡ σκοπιμότης εἶναι ἀπαράδεκτος. Αὐτὴ ἡ σκοπιμότης εἶναι ἀπαράδεκτος, διότι κλονίζει τὰ θεμέλια τῆς δημοκρατίας. Αὐτὴ ἡ σκοπιμότης εἶναι ἀπαράδεκτος, διότι ὁδηγεῖ εἰς μεγίστους ἐθνικοὺς κινδύνους. Εἰς μίαν ὑγιᾶ δημοκρατίαν, μία καὶ μόνον σκοπιμότης ὑπάρχει, ἡ μετὰ θρησκευτικῆς προσηλώσεως τήρησις τῶν ἀρχῶν αὐτῶν. Καὶ ὁ συνασπισμὸς ὅλων ἐν γένει, ἀνεξαρτήτως κομματικῆς τοποθετήσεως, ὁ συνασπισμός, ἐν πάσῃ περιπτώσει, ὅλων ὅσοι διαπιστώνουν ὅτι ἀπὸ μέρους τῶν κρατούντων, ὑπάρχει ἐκτροπὴ ἀπὸ τῶν θεμελιωδῶν κανόνων τῆς δημοκρατίας. Μόνον αὐτὴ ἡ σκοπιμότης ὑπάρχει εἰς τὴν δημοκρατίαν, ὑγιῶς λειτουργοῦσαν. Ἐὰν ἐκ τῆς σκοπιμότητος αὐτῆς ἐνεπνέοντο τὰ σημερινὰ κόμματα, τὰ ὁποῖα διεκδικοῦν τὴν θέσιν τοῦ κέντρου, τὸ λέγω πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ νὰ τὸ εἴπῃ εἰς τὸν συνάδελφόν του τῆς Ἀσφαλείας, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀσκῇ τὴν πολιτικὴν τῶν διώξεων, τὴν ὁποίαν ἤσκησε καὶ ἀσκεῖ ἀκόμη ἀπὸ τῆς 11ης Μαΐου καὶ μέχρι σήμερον, διότι ἐναντίον τῆς πολιτικῆς αὐτῆς θὰ συνήντα συνησπισμένον ὁλόκληρον τὸν πολιτικὸν κόσμον, ἀμυνόμενον ὄχι τῶν ἰδίων του συμφερόντων, ἀλλὰ ἀμυνόμενον τῆς δημοκρατίας, τὴν ὁποίαν αἱ διώξεις αὐταὶ γενόμεναι καθ’ ὃν τρόπον γίνονται, καταλύουν. Ἰδού, κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν θέλωμεν νὰ καταλογίσωμεν εὐθύνας, ὅτι δὲν ἠμποροῦμεν νὰ καταλογίσωμεν εὐθύνας μόνον εἰς τὴν Κυβέρνησιν δι’ ὅσα πράττει. Πρέπει νὰ καταλογίσωμεν εὐθύνας καὶ ἐκεῖ ὅπου πράγματι αὐταὶ ὑπάρχουν. Καὶ ἤδη, διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, δίδεται μία ἀκόμη εὐκαιρία εἰς τὸν πολιτικὸν κόσμον νὰ ἀποδείξῃ ἐὰν πράγματι τὴν πολιτικὴν σκοπιμότητα τὴν ἀντιλαμβάνεται, ὅπως ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ἐκθέσω προηγουμένως πρὸς ὑμᾶς. Ἀνεξαρτήτως τῆς ἐφευρετικότητος καὶ τῆς ἐπινοητικότητος τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν προτίθεμαι νὰ ἀποδείξω ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ συζήτησις κατ’ ἄρθρον, ἀνεξαρτήτως τῆς ἐπινοητικότητος αὐτῆς, ἕνα εἶναι βέβαιον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἐν τῇ συναισθήσει, ὅτι εἶναι Κυβέρνησις τῆς μειοψηφίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ......

§89ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Τῆς Συμπολιτεύσεως). Πάλιν τὰ ἴδια;

§90Μ. ΚΥΡΚΟΣ. .. ἐν τῇ συναισθήσει ὅτι εἶναι κυβέρνησις τῆς μειοψηφίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, θέλει νὰ ἀποφύγῃ τὴν ἀναμέτρησιν. Ποῖον, κύριοι συνάδελφοι, ὑπὸ τὰς συνθήκας ταύτας, εἶναι τὸ καθῆκον τῶν κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως; Ποῖον εἶναι τὸ καθῆκον τῶν κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὄχι ἐξ ἁπλῆς ἀντιπολιτεύσεως πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ ἐν συνειδήσει τῶν εὐθυνῶν, τὰς ὁποίας ὑπέχουν ἀπέναντι τοῦ Ἔθνους καὶ ἀπέναντι τοῦ λαοῦ; Διότι δὲν εἶναι μικρᾶς σημασίας γεγονὸς νὰ κατηγορῆται ἐσωτερικῶς, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι Κυβέρνησις μειοψηφίας τοῦ λαοῦ, νὰ κατηγορῆται ἐξωτερικῶς ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι Κυβέρνησις μειοψηφίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Καὶ ὅμως εἰς τὰς χεῖρας τῆς Κυβερνήσεως νὰ εἶναι ἐμπεπιστευμένη ἡ διαχείρισις τῶν μεγαλυτέρων ἐθνικῶν προβλημάτων.

§91Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε Κύρκο, ἐπ’ αὐτοῦ ποὺ εἴπατε. Νομίζω, πλέον, ὅτι αὐτὸ τὸ ἐφεύρημα τῆς μειοψηφίας, εἶναι ἐφεύρημα τὸ ὁποῖον ἔχει ἀνακαλυφθῆ καὶ ἀπὸ τὴν περασμένην Βουλὴν καὶ ἐπανελήφθη καὶ μετὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1958 καὶ κατόπιν. Ἐδῶ ἡ Βουλή, καθιέρωσεν ἕνα ἐκλογικὸν σύστημα, συμφωνούντων τότε τῶν δύο μεγαλυτέρων κομμάτων, τοῦ κυβερνῶντος καὶ τοῦ μεγαλυτέρου κόμματος τῆς ἀντιπολιτεύσεως, καὶ μὲ τὸ σύστημα αὐτὸ προσεφύγαμεν ἐνώπιον τοῦ Ἑλλ. λαοῦ, πρὸ 10μήνου, καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, κατ’ ἐφαρμογὴν τοῦ συστήματος αὐτοῦ, ἐξέφρασε τὴν ἐτυμηγορίαν του καὶ ἐξελέγη ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἐσχηματίσθη. Ἀσχέτως τῆς γνώμης, τὴν ὁποίαν ἔχω ἐγώ, καὶ κατὰ τὴν ὁποίαν ἕνα ποσοστὸν ἐκ τῶν ψήφων, τῶν ὑπολοίπων, πέραν τῶν κυβερνητικῶν, δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχῃ γνώμην ἐπὶ τοῦ ἐθνικοῦ θέματος τῆς διακυβερνήσεως τῆς χώρας, ἕνα ποσοστόν, περὶ τοῦ ὁποίου κατ’ ἐπανάληψιν ὡμίλησα, νομίζω, ὅτι ἐφ’ ὅσον σκέπτεται ὡς σκέπτεται, δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχῃ καμμίαν γνώμην ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς διακυβερνήσεως τῆς χώρας. Εἶναι ἀναμφισβήτητον καὶ δεδομένου ὅτι, κατ’ ἐφαρμογὴν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου ποὺ ἀνέφερον, ἐσχηματίσθη ἡ Κυβέρνησις, ὅπως ἐπίσης εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι πάντες οἱ ἐκλογικοὶ νόμοι μὲ τὴν ἀνάγκην τῆς ἐξυπηρετήσεως τῆς χώρας καὶ τῆς συγκροτήσεως τῆς κυβερνήσεως, δίδουν ὡρισμένα εὐεργετήματα πρὸς ὡρισμένην πλειοψηφίαν, ἔναντι ὅλων τῶν ἄλλων κομματικῶν παρατάξεων. Ἐφ’ ὅσον, λοιπόν, τοῦτο εἶναι δεδομένον, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἐπανερχώμεθα κάθε τρεῖς ἑβδομάδας καὶ νὰ ὁμιλοῦμεν περὶ μειοψηφίας. Καὶ ἔτσι, ἐὰν ἐτίθετο τὸ θέμα, θὰ ἔπρεπε νὰ ἀνασκοπήσητε τί θὰ ἦτο ἡ λεγομένη πλειοψηφία, ἐὰν ἀπετόλμα νὰ διανοηθῇ σχηματισμὸν κυβερνήσεως. Νομίζετε, ὅτι ἐὰν ἐχαρακτηρίζετο ἡ παροῦσα κυβέρνησις ὡς μειοψηφία, ὅτι θὰ ἦτο σοβαρῶς κυβέρνησις ὑπηρετοῦσα τὰ συμφέροντα τῆς χώρας μία ἄλλη κυβέρνησις, ἡ ὁποία θὰ συνεκροτεῖτο ἀπὸ τὸ μωσαϊκὸν τοῦ συνόλου τῶν ὑπολοίπων ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ ἢ τοῦ λαοῦ, καὶ τῶν ὁποίων τὰ καθέκαστα τμήματα ἔχουν τοιαύτας μεταξὺ των ἀντιθέσεις, ὥστε νὰ ἀποτελῇ προδοσίαν τῶν ἰδίων των ἀρχῶν ἡ μεταξύ των σύμπραξις; Νομίζω, λοιπόν, ὅτι αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐπαναφέρετε σήμερον, εἶναι μόνον ἐντυπωσιακὸν καὶ δὲν ἀνταποκρίνεται πρὸς τίποτε τὸ οὐσιαστικόν.

§92Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Κύριε ὑπουργέ, λυποῦμαι πολύ, διότι ἡ παρατήρησις, τὴν ὁποίαν ἔκαμον, σᾶς ἠνώχλησε.

§93Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Δὲν μὲ ἠνώχλησε καθόλου. Σᾶς ἀπήντησα.

§94Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἀλλὰ ἡ παρατήρησις, δὲν εἶναι ἐφεύρεσις ἰδική μου, ἡ παρατήρησις εἶναι ἀπεικόνισις τῶν ἐκλογικῶν ἀποτελεσμάτων. 41% ἡ ΕΡΕ, 59% ὅλα τὰ ἄλλα κόμματα. Προκύπτει ἀναντιρρήτως, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τῆς ΕΡΕ δὲν προέρχεται ἐκ τῆς πλειοψηφίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, προέρχεται ἐκ τῆς ἐπιταγῆς τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ἀλλὰ δὲν προέρχεται ἐκ τῆς πλειοψηφίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Εἶναι ὅμως λίαν οὐσιῶδες, εἶναι θεμελιῶδες......

§95Β. ΠΑΠΑΡΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Γνωρίζετε ποῖον ποσοστὸν ψήφων ἔλαβεν ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος τὸ 1928, ὅταν ἔφερε 228 βουλευτὰς ἐπὶ συνόλου 250; Γνωρίζετε, ὅτι μόλις ὑπερέβη τὸ 40%;

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, ὄχι διακοπάς.

§97Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Εἶναι, λοιπόν, θεμελιῶδες καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς δημοκρατίας, τῆς πολιτειακῆς, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς ἐξυπηρετήσεως τοῦ ἐθνικοῦ συμφέροντος, ἡ Κυβέρνησις νὰ εἶναι Κυβέρνησις τῆς πλειοψηφίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Λέγει ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν: «Ἐὰν δὲν ἦτο αὐτὸς ὁ ἐκλογικὸς νόμος καὶ ἦτο ἕνας ἄλλος ἐκλογικὸς νόμος, ὁ ὁποῖος θὰ ἔδιδε τὸ 40% τῶν ἑδρῶν εἰς τὴν ΕΡΕ καὶ εἰς τὰ ἄλλα κόμματα ἀναλόγως, τί εἴδους συνεννοήσεις θὰ ἠμποροῦσε νὰ γίνουν μεταξὺ τῶν ἄλλων κομμάτων; Μά, θὰ ἐπήρχετο συνεννόησις μαζὶ μὲ τὸ κόμμα τῆς ΕΡΕ, διὰ νὰ σχηματισθῇ μία Κυβέρνησις, ἡ ὁποία προδήλως θὰ συνεκέντρωνεν ὄχι μόνον τὴν πλειοψηφίαν τῶν ἑδρῶν, ἀλλὰ καὶ τὴν πλειοψηφίαν τοῦ λαοῦ, ἡ ὁποία, ὡς τοιαύτη, θὰ ἠδύνατο, μετ’ ἀπολύτου κύρους, καὶ εἰς τὸ ἐσωτερικὸν καὶ εἰς τὸ ἐξωτερικόν, νὰ χειρίζεται τὰς μεγάλας ἐθνικὰς ὑποθέσεις.

§98Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἔχει ἡ Κυβέρνησις ἐπηυξημένον ἐθνικὸν κῦρος, διὰ τὴν διαχείρισιν τῶν ἐθνικῶν θεμάτων.

§99Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἀμφισβητεῖτε, ὅτι οἱ Δήμαρχοι Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς...

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, μὴ κάμνετε διακοπάς.

§101Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐπειδὴ ἐδόθησαν διακοπαὶ πρὸς ὅλας τὰς κατευθύνσεις, θέλω νὰ κάμω μίαν σύντομον ἐρώτησιν...

§102Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς ἐμὲ δὲν ἐπετρέψατε τὴν διακοπήν.

§103Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Δὲν ἀπευθύνομαι εἰς σᾶς, κύριε συνάδελφε. Θὰ ἀπαντήσω εἰς τὸ σημεῖον τῆς διακοπῆς τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ...

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχετε τὸν λόγον, κύριε συνάδελφε. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§105Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. .... ὅτι ὑπάρχει τμῆμα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὑπονοῶν προφανῶς ἐκεῖνο ποὺ ἐψήφισε τὴν ΕΔΑ (κωδωνοκρουσίαι...) καὶ ὅτι αὐτό, κατὰ τὸν κ. ὑπουργόν, ἀποκλείεται νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα συμμετοχῆς εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ διαχειρίσεως ἐθνικῶν θεμάτων. Σᾶς ἐρωτῶ, ἂν ἠμπορῇ νὰ διανοηθῇ ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος θὰ φαντασθῇ ἕνα κόμμα ... (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἐφραιμίδη, δὲν ἔχετε τὸν λόγον. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§107Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐφαρμόζετε τὴν θεωρίαν τοῦ κ. ὑπουργοῦ εἰς τὴν πρᾶξιν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. (Θόρυβος καὶ κωδωνοκρουσίαι ἐν μέσῳ τῶν ὁποίων ὁ κ. Ἐφραιμίδης συνεχίζει.) Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι δὲν ἔχουν δικαίωμα ἕν ἑκατομμύριον Ἕλληνες νὰ ἐκφράζουν ἀπόψεις ἐπὶ τῶν ἐθνικῶν θεμάτων. Ὠφείλατε, κ. Πρόεδρε, νὰ τὸν ἀνακαλέσητε εἰς τὴν τάξιν ἐφ’ ὅσον διαρκῶς εἶναι ἐν ἀταξίᾳ, ἐφ’ ὅσον διαρκῶς εἶναι ὑβριστής. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§108Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Κύριε Πρόεδρε, θὰ εὑρεθῇ τρόπος νὰ ἐξασφαλισθῇ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ὁ ὁμαλὸς ρυθμὸς τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος. Πάντως παραπονοῦμαι, διότι εἰς ἐκδήλωσιν θρασύτητος, τὸν κ. Ἐφραιμίδην δὲν τὸν ἀνεκαλέσατε εἰς τὴν τάξιν.

§109Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποκαλοῦν οἱ ὑπουργοί, θρασεῖς τοὺς βουλευτὰς ὅταν ὁμιλοῦν διὰ τὰς ἰδικάς των θρασύτητας. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§110Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν θὰ ἀνεμιγνυόμην καθόλου εἰς τὴν συζήτησιν, ἄλλωστε δὲν ἀναμιγνύομαι ποτέ, ἀλλὰ ὁ ὑπουργὸς ποὺ κάθεται ἐκεῖ εἰς τὸ ἑδώλιον, πρέπει νὰ σέβεται καὶ τὸν ἑαυτόν του καὶ τοὺς βουλευτάς. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λέγῃ, ὅτι ὁ βουλευτὴς εἶναι θρασύς. Πρέπει νὰ ἔχῃ τὴν εὐγένειαν νὰ μὴ μεταχειρίζεται τοιαύτας φράσεις ὁ κ. ὑπουργός. Καὶ διαμαρτύρομαι, κ. Πρόεδρε, διότι πολλὲς φορὲς ἐλέχθη, ὅτι ἡ παράταξις αὐτὴ δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ ἀναμιχθῇ εἰς τὰ ἐθνικὰ ζητήματα. Καὶ ποία παράταξις ἔχει δικαίωμα; Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἓν ἑκατομμύριον ψῆφοι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀγνοηθοῦν... (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο δημιουργεῖται θόρυβος καὶ οἱ βουλευταὶ ὄρθιοι ἐξ ἀμφοτέρων τῶν πτερύγων δημιουργοῦν ἀντεγκλήσεις. Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§111Ι. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. (Ὁμιλεῖ ἐν μέσῳ μεγάλου θορύβου μὴ ἀκουόμενος).

§112Κ. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. (Ἀπευθυνόμενος πρὸς τὸν κ. Παπαδημητρίου). Σᾶς ξέρομεν ποῖοι εἶσθε. Δύο φορὲς ἔχετε καταδικασθῆ εἰς θάνατον. (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ὅλοι οἱ βουλευταὶ τῆς ἀριστερᾶς ἐγείρονται καὶ ἀνταλλάσσονται ὕβρεις μὲ τοὺς βουλευτὰς τῆς δεξιᾶς πτέρυγος. Θόρυβος, ἀντεγκλήσεις καὶ κωδωνοκρουσίαι).

§113Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. (Ἐν ὀργῇ). Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἀδύνατον νὰ προχωρήσῃ ἔτσι ἡ Βουλή. (Θόρυβος καὶ ἀντεγκλήσεις).

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Μπρεδήμα, ἀνακαλεῖσθε εἰς τὴν τάξιν. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ 5 λεπτά.

(Ὥρα 10.20′ μ.μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 10.30′ μ.μ.) (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Β. Βασιλικός).

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Παρακαλεῖται ὁ κ. Μ. Κύρκος, νὰ συνεχίσῃ τὴν ἀγόρευσίν του.

§116Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Ὄχι. Προηγουμένως μὲ διακόψατε, πρέπει νὰ συνεχίσω.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι. Μὴ συνεχίσετε, παρακαλῶ ἐκ μέρους τοῦ Προεδρείου, διὰ νὰ διευκολύνετε τὴν ὁμαλὴν διεξαγωγὴν τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος. Τὰς τελευταίας στιγμὰς παρατηρεῖται μία τάσις διασαλεύσεως καὶ παραβιάσεως τοῦ Κανονισμοῦ.

§118Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Πόθεν; Ὑπ’ ἐμοῦ;

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πέραν καὶ ὑπεράνω τῶν ἰδεολογικῶν διαφορῶν ὑπάρχει ὁ Κανονισμός, ὑπάρχει ἡ κοινοβουλευτικὴ τάξις, τὴν ὁποίαν ὅλοι μας ὀφείλομεν μὲ θρησκευτικὴν εὐλάβειαν νὰ τηροῦμεν. Κύριε Πρόεδρε, ζητῶ τὴν συνδρομήν σας. Κύριε Κύρκο, συνεχίσατε τὴν ἀγόρευσίν σας.

§120Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Ὑπάρχει ἓν βασικὸν θέμα. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐξακολουθήσῃ νὰ παραμένωμεν ἐδῶ, διὰ νὰ ἀποκαλούμεθα προδόται.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι μὲ ὀξύτητας καὶ μὲ ἀκρότητας δὲν προάγεται οὔτε ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου, οὔτε ἄλλο τι.

§122Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Δὲν προάγεται μὲ ὕβρεις καὶ συκοφαντίας.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Μπρεδήμα, παρακαλῶ, διευκολύνατε τὸ ἔργον τοῦ Προεδρείου, διὰ νὰ συντελέσωμεν ὅλοι μας εἰς τὸν μὴ ὑποβιβασμὸν τῆς στάθμης τοῦ Κοινοβουλίου, ἐν τελευταίᾳ ἀναλύσει.

§124Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δυὸ λέξεις μόνον ἤθελον νὰ εἴπω. Πάντοτε ἐσεβάσθην τὸν Κοινοβουλευτικὸν Κανονισμὸν καὶ ὁ κ. Πρόεδρος, ὁ ὁποῖος κάθηται εἰς τὰ Ὑπουργικὰ ἑδώλια, ἠμπορεῖ νὰ τὸ διαπιστώσῃ.

§125Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ (Πρ. Βουλῆς). Δι’ ὑμᾶς προσωπικῶς, τὸ διαπιστώνω ἀπολύτως.

§126Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Συνεπῶς, κατόπιν τῆς διαπιστώσεώς σας, δὲν παρεβίασα ἐγὼ τὸν Κανονισμόν, οὔτε ἤμην ἐγὼ ἡ αἰτία τῆς σημειωθείσης ἀταξίας. Τὴν ἀταξίαν τὴν προεκάλεσεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν τὸν ὁποῖον ἔπρεπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς νὰ διακόψῃ, διὰ νὰ μὴ ἐμφανίζεται κάθε ὥραν καὶ στιγμὴν ὁμιλῶν μὲ τοιαύτην περιφρόνησιν ἀπέναντι τῆς παρατάξεώς μας, ἡ ὁποία ἐκπροσωπεῖ μίαν πλειοψηφίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Καὶ δὲν ἠμπορεῖ ὁ κ. ὑπουργὸς καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ λέγῃ, ὅτι ἡ παράταξις αὐτὴ δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὁμιλῇ δι’ ἐθνικὰ συμφέροντα. Καὶ ἐρωτᾶται: Ποῖα εἶνε αὐτὰ τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα; Εἶναι τὰ συμφέροντα τῆς παρατάξεως ἐκείνης μόνον ἢ ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ; Ὅταν ὁμιλῶμεν διὰ τὸ Ἔθνος, τὸ ἄμοιρον αὐτὸ Ἔθνος, δὲν εἶναι μία μερὶς, τὴν ὁποίαν ἐκπροσωπεῖ μόνον ἐκείνη ἡ παράταξις. Τὸ Ἔθνος τὸ ἐκπροσωποῦν ὅλοι οἱ εὑρισκόμενοι ἐντὸς τοῦ Κοινοβουλίου αὐτοῦ. Καὶ ὅταν ἔρχεται ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ διχοτομήσῃ τὸ Ἔθνος ὡς κάμνει καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἀσφαλείας, πρέπει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς νὰ τὸν διακόψῃ, ὅπως διακόπτει καὶ ἡμᾶς καὶ νὰ τοῦ εἴπῃ νὰ μὴ παρεκτρέπεται. Καὶ ἡ ἐξακολούθησις αὐτοῦ τὸ ὁποῖον γίνεται ἐντὸς τῆς αἰθούσης αὐτῆς, νὰ μεταχειρίζεσθε αὐτὴν τὴν γλῶσσαν καὶ νὰ δημιουργῆτε ἐπίτηδες τὸν φόβον, εἶναι πηγὴ κακοῦ διὰ τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος. (Χειροκροτήματα).

§127Κ. ΠΥΡΟΜΑΓΛΟΥ. Ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ, παρακαλῶ, τὸν λόγον.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφήσατε τὸν Κανονισμόν. Δὲν ὑπάρχει θέμα Κανονισμοῦ, κύριε Πυρομάγλου.

§129Κ. ΠΥΡΟΜΑΓΛΟΥ. Εἷς βουλευτὴς τῆς Συμπολιτεύσεως ἀπεκάλεσε τὸ ἥμισυ τῆς αἰθούσης αὐτῆς «καθάρματα». Παρακαλῶ νὰ ἀνακληθῇ.

§130Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐλέχθη ἐκτὸς συνεδριάσεως.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Πυρομάγλου, δὲν ὑπῆρχε διάθεσις ἐκ μέρους οἱουδήποτε νὰ θίξῃ τὴν πτέρυγα, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκετε. Παρακαλῶ, ὁ κ. Κύρκος, νὰ συνεχίσῃ τὴν ἀγόρευσίν του.

§132Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, τερματίζων τὴν βραχεῖαν ἀγόρευσίν μου, συμπεραίνω τὰ ἑξῆς: Θὰ ἦτο πρὸς τιμὴν ἀλλὰ καὶ πρὸς τὸ συμφέρον τῆς Κυβερνήσεως, ἡ νέα ἐκλογικὴ ἀναμέτρησις. Διότι, ἐὰν πράγματι, ἀπὸ τῶν ἐκλογῶν ἀπεδεικνύετο, ὅτι ἡ Κυβέρνησις περιβάλλεται μὲ τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς πλειοψηφίας τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, δὲν θὰ ἤθελε μεγαλυτέραν ἐπιδίωξιν καὶ τῶν ἐθνικῶν καὶ τῶν ἐσωτερικῶν πολιτικῶν ζητημάτων. Ἀλλά, ἡ Κυβέρνησις, ἀντὶ νὰ συναγάγῃ ἀπὸ τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἐκλογῶν τῆς 11ης Μαΐου τὰ προσήκοντα συμπεράσματα, συνήγαγε συμπεράσματα ἐσφαλμένα. Καὶ αὐτὰ τὰ συμπεράσματα εἶναι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα κατακυριεύουν ὁλόκληρον τὴν πολιτικήν της, ἐκδήλωσιν τῆς ὁποίας ἀποτελεῖ καὶ τὸ παρὸν νομοσχέδιον. Θὰ ἔπρεπεν ἡ Κυβέρνησις, νὰ ἀντιληφθῇ πρῶτον, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἔχει ἴσην τοὐλάχιστον ἐφευρετικότητα καὶ ἐπινοητικότητα ὡς ἐκείνη, ὥστε νὰ ἀνευρίσκῃ τοὺς τρόπους, διὰ τῶν ὁποίων θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξουδετερώσῃ τὰ νομοθετικὰ κατασκευάσματα, εἰς τὰ ὁποῖα προβαίνει. Θὰ ἔπρεπε ἀκόμη νὰ εἶχε συναγάγει, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαός, εἶναι εἰς θέσιν νὰ ὀργανώσῃ τὴν ἄμυνάν του, ὅταν πρόκειται διὰ νομοθετικοῦ κατασκευάσματος νὰ ἐπιχειρηθῇ ἡ ἀλλοίωσις τῆς ψήφου του. Καὶ θὰ ἔπρεπεν ἀκόμη, νὰ εἶχε συναγάγει τὸ θεμελιωδέστερον τῶν συμπερασμάτων, ὅτι οἱ ψῆφοι τῆς 11ης Μαΐου, οἱ ὁποῖοι ἐδόθησαν εἰς τὴν παράταξιν τῆς ΕΔΑ καὶ τῶν ἀνεξαρτήτων, ἐδόθησαν ἐπὶ τῇ βάσει ἑνὸς συγκεκριμένου προγράμματος, τὸ ὁποῖον ἐκφράζει τοὺς παλμοὺς καὶ τοὺς πόθους ὄχι μόνον τοῦ 25%, τὸ ὁποῖον ἐψήφισε τὴν παράταξίν μας, ἀλλὰ πολὺ μεγαλυτέρου τμήματος τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Τὸ εἶπον καὶ ἄλλοτε, τὸ ἐπαναλαμβάνω καὶ σήμερον. Τὸ 25% ἦτο ἡ μαχητικὴ πρωτοπορία τῶν Ἑλλήνων, οἱ ὁποῖοι ἠσθάνθησαν τὴν δύναμιν διὰ τῆς ψήφου των νὰ καταρρίψουν τὸν τεχνικὸν φραγμόν, τὸ ὁποῖον δημιουργεῖτε, χωρίζοντες τοὺς Ἕλληνας εἰς ἐθνικόφρονας καὶ μὴ ἐθνικόφρονας. Καὶ θὰ ἔλθουν αἱ προσεχεῖς δημοτικαὶ ἐκλογαὶ εἰς τὰς ὁποίας, ὁπωσδήποτε θὰ δοθῇ ἑκουσίως ἢ ἀκουσίως ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως πολιτικὸν χρῶμα, διὰ νὰ ἀποδειχθῇ τοῦ λόγου μου τὸ ἀσφαλές. Διότι, ἀναμφισβητήτως τὸ ἀποτέλεσμα τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν, θὰ καλύψῃ τὸν ἀγωνιστιζόμενον ὑπὲρ ἑνὸς προγράμματος λαόν, προγράμματος τὸ ὁποῖον ἐξηγγέλθη εἰς τὰς ἐκλογὰς τῆς 11ης Μαΐου καὶ μὲ ποσοστὸν ψήφων πολὺ ἀνώτερον τοῦ ποσοστοῦ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης. Καὶ προειδοποιῶ, ἀπὸ τοῦδε τὴν Κυβέρνησιν, νὰ ἐξαγάγῃ τοὐλάχιστον κατὰ τὴν περίοδον ἐκείνην τὰ συμπεράσματα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἐξαγάγῃ, πρὸς τὸ καλὸν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ πρὸς τὸ καλὸν τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Λύχνος, ἔχει τὸν λόγον.

§134Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Κύριοι βουλευταί, νομίζω, ὅτι ὅλοι οἱ ἀγορηταὶ τῶν διαφόρων κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, οἱ ὁποῖοι παρήλασαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, κατηγόρησαν τὴν Κυβέρνησιν δι’ ἀνειλικρίνειαν, ὡς πρὸς τὰς προθέσεις της κατὰ τὰς προσεχεῖς δημοτικὰς καὶ κοινοτικὰς ἐκλογάς. Εἶπον, περίπου, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, εἰσήγαγε τὴν ἁπλῆν ἀναλογικὴν εἰς τὰς ἐκλογὰς αὐτὰς διὰ νὰ παρεμποδίσῃ τὸν λαὸν νὰ ἐκφράσῃ ἐλευθέρως τὴν θέλησίν του. Κύριοι, εἶμαι κεκηρυγμένος ὑπὲρ τοῦ Πλειοψηφικοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος καὶ κατ’ ἐπανάληψιν, εἰς παρελθούσας Βουλάς, ὑπεστήριξα τὴν ἄποψιν αὐτήν, εἰς τὴν ὁποίαν πάντοτε ἐπιμένω. Γνωρίζω, ὅμως, ταὐτοχρόνως, ὅτι οὐδὲν ἑλληνικὸν κόμμα ἔμεινε συνεπὲς εἰς τὰς ἀρχάς του, περὶ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος. Καὶ τοῦτο δὲν συμβαίνει μόνον μὲ τὰ κόμματα τῆς Δεξιᾶς ἢ τοῦ Κέντρου, ἀλλὰ δυστυχῶς, ἐπεκτείνεται τώρα καὶ εἰς τὰ ἀριστερὰ κόμματα. Διότι, ἐνῷ ἡ Ἀριστερὰ πάντοτε ὑπεστήριζεν, ὅτι τὸ μόνον δίκαιον καὶ τίμιον ἐκλογικὸν σύστημα εἶναι τὸ Ἀναλογικόν, προκειμένου περὶ τῶν προσεχῶν Δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἐκλογῶν, ὑποστηρίζει σήμερον, ὅτι πρέπει νὰ ἰσχύσῃ τὸ πλειοψηφικόν.

§135Ι. ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Δὲν εἶπε κανεὶς τέτοιο πρᾶγμα.

§136Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Τὸ εἴπατε ἐμμέσως καὶ ὄχι ἀμέσως, τονίσαντες, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, φοβουμένη τὸν λαόν, καθιερώνει τὸ Ἀναλογικὸν σύστημα. Δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς ρήτωρ, οὔτε καὶ τῆς Ἀριστερᾶς Ἀντιπολιτεύσεως, ποὺ νὰ μὴ τὸ εἶπεν αὐτό. Κύριοι συνάδελφοι, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εἶμαι τεταγμένος ὑπὲρ τοῦ πλειοψηφικοῦ συστήματος, διότι δημιουργεῖ σταθερὰν πολιτικὴν ἐξουσίαν, καὶ εἰς τὰς δημοτικὰς καὶ κοινοτικὰς ἐκλογὰς δίδει δημάρχους καὶ κοινοτάρχας καὶ ὄχι μόνον δημοτικοὺς καὶ κοινοτικοὺς συμβούλους. Καταπολεμῶ τὴν Ἀναλογικήν, διότι πιστεύω, ὅτι ὁδηγεῖ εἰς τὴν ἀστάθειαν καὶ τὴν ἀναρχίαν. Αὐτὸ συνέβη πάντοτε εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ καὶ εἰς ὅλα τὰ ἄλλα κράτη τῶν ὁποίων παρακολουθοῦμεν τὴν πολιτικὴν ζωήν. Χωρὶς τὴν Ἀναλογικήν, δὲν θὰ εἶχε φθάσει ἡ Γαλλία εἰς τὴν Δικτατορίαν τοῦ στρατηγοῦ Ντὲ Γκὼλ καὶ ἡ Ἰταλία δὲν θὰ εὑρίσκετο εἰς τὴν ἀστάθειαν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται καὶ πάλιν τὸν τελευταῖον καιρόν. Βεβαίως, τὸ Ἀναλογικὸν σύστημα εἶναι δίκαιον, ἀλλὰ τὰ κράτη καὶ οἱ λαοὶ δὲν κυβερνῶνται μόνον μὲ τὴν δικαιοσύνην τῆς κομματικῆς ἐκπροσωπήσεως. Χρειάζεται καὶ ἡ ἰσχὺς διὰ νὰ ἐπιβληθῇ καὶ προστατευθῇ ἡ δικαιοσύνη. Κύριοι, ἡ Κυβέρνησις, κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν, εἶναι εἰλικρινὴς εἰς τὴν ἐπιδίωξίν της νὰ ἀποχρωματίσῃ κομματικῶς τὰς δημοτικὰς καὶ κοινοτικὰς ἐκλογάς. Καὶ ἐὰν ἡ Ἀντιπολίτευσις τὴν κατηγορῇ, ὅτι ἐπιδιώκει τὸ ἀντίθετον, ἐγὼ θὰ ἐκφράσω τὸ παράπονον, ἐπειδή, ἐπαναλαμβάνω, πιστεύω, ὅτι εἰς αὐτὴν τὴν ἐπιδίωξίν της ἡ Κυβέρνησις εἶναι εἰλικρινής. Δὲν θεωρῶ, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀναπτύξω τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους ὁ πολιτικὸς χρωματισμὸς τῶν ἐκλογῶν τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως εἶναι ἀναπόφευκτος, ἀπὸ τὴν στιγμὴν ποὺ ἔστω καὶ ἕνα κόμμα ἀποφασίσει νὰ δώσῃ εἰς τὰς ἐκλογὰς αὐτὰς πολιτικὸν χαρακτῆρα. Ἀλλὰ νομίζομεν, ὅτι ὀρθὸν εἶναι νὰ δίδεται πολιτικὴ χροιὰ εἰς τὰς ἐκλογὰς πολιτικῆς αὐτοδιοικήσεως. Τί σημαίνει, ὅτι οἱ δῆμοι καὶ αἱ κοινότητες πρέπει νὰ ἀναδεικνύουν ἄρχοντας καὶ συμβούλια ἀκομμάτιστα καὶ κείμενα ὑπεράνω πολιτικῶν κομμάτων; Μήπως ἡμεῖς δὲν εἴμεθα κόμματα; Καὶ μήπως ἡ ὕπαρξίς μας δὲν εἶναι ἀπαραίτητος εἰς τὴν ὀρθὴν λειτουργίαν τοῦ Δημοκρατικοῦ Κοινοβουλευτικοῦ Πολιτεύματος; Ἐὰν δὲ εἴμεθα κόμματα, τί τὸ ψεκτὸν ἐπιτρέπεται νὰ ἀναγνωρίσωμεν εἰς τὴν ὑπόστασιν τῶν κομμάτων; Πρέπει νὰ ἐντρεπώμεθα, ἐπειδὴ εἴμεθα κόμματα; Τοὐναντίον, ἐγὼ τοὐλάχιστον αἰσθάνομαι ὑπερήφανος διὰ τὸ γεγονός, ὅτι ἀνήκω εἰς ἕνα κόμμα, ἔστω μίαν πολιτικὴν ἰδεολογίαν τὴν ὁποίαν ἀκολουθῶ καὶ ἀπὸ τὴν ὁποίαν κατευθύνομαι εἰς τὰς πολιτικὰς ἐνεργείας μου. Διατὶ οἱ Δῆμοι καὶ αἱ Κοινότητες πρέπει νὰ εἶναι μακρὰν τῆς πολιτικῆς ἰδεολογίας; Διατὶ ἕνας κοινοτικὸς σύμβουλος πρέπει νὰ ἐμποδίζεται νὰ σκέπεται κατὰ τρόπον συντηρητικόν, κατὰ τρόπον προοδευτικόν, ἢ κατὰ τρόπον ἔστω ἐπαναστατικόν; Οἱ δημοτικοὶ καὶ κοινοτικοὶ σύμβουλοι, οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ ἀποφασίσουν νὰ κάμουν ἕνα ἔργον μὲ τὰ πτωχὰ μέσα τὰ ὁποῖα διαθέτουν οἱ Δῆμοι καὶ αἱ Κοινότητες, θὰ κατευθυνθοῦν ἀπὸ τὴν ἰδεολογίαν των, ἐὰν τὸ ἔργον αὐτὸ πρέπει νὰ εἶναι ἔργον λαμπρᾶς ἐμφανίσεως τῆς πόλεως ἢ ἕνας δρόμος εἰς μίαν πτωχὴν συνοικίαν, ἢ μία βρύση κάπου ἀλλοῦ. Εἶναι τοιοῦτον, ζήτημα πολιτικῆς κατευθύνσεως τῆς δημοτικῆς ἢ κοινοτικῆς ἀρχῆς ἡ ἐκτέλεσις ἑνὸς ἔργου, ὅπως ὅλα αὐτὰ ποὺ ἀνέφερα. Καὶ ἡ πολιτικὴ ἰδεολογία καὶ ἡ πολιτικὴ κατεύθυνσις πηγάζουν ἀπὸ τὰ κόμματα. Ἐλέχθη, ὅτι εἰς τὸ παρελθὸν καὶ ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος καὶ ὁ στρατάρχης Παπάγος ἠθέλησαν νὰ ἀποχρωματίσουν τὰς Δημοτικὰς καὶ κοινοτικὰς ἐκλογάς. Πράγματι, τὸ ἐσκέφθησαν καὶ τὸ ἐπεχείρησαν. Ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ εἴμεθα καθόλου βέβαιοι, ὅτι τὸ πίστεψαν ἢ ὅτι ἔμειναν εὐχαριστημένοι καὶ ἱκανοποιημένοι ἀπὸ τὰ ἀποτελέσματα ποὺ εἶχεν ἀποδώσει ἡ στάσις των. Διότι αἱ μὲν ἐκλογαὶ ἔλαβον καὶ τότε πολιτικὸν χαρακτῆρα, τὰ δὲ ἀποτελέσματα ὑπῆρξαν ἂν ὄχι γενικῶς κατὰ τῶν Κυβερνήσεων ἐκείνων, πάντως, εἰς ὡρισμένα καὶ μάλιστα καίρια σημεῖα, ἐνδεικτικῶς ἐναντίον των. Κύριοι συνάδελφοι, καὶ ἀπευθύνομαι αὐτὴν τὴν στιγμὴν πρὸς τοὺς συναδέλφους τῆς πλειοψηφίας, νομίζω, ὅτι ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ παρέμβωμεν εἰς τὰς δημοτικὰς καὶ κοινοτικὰς ἐκλογάς. Ἡ ἀρχή, τὴν ὁποίαν θέτει τὸ νομοσχέδιον καὶ ἡ ὑποστήριξις τοῦ κ. ὑπουργοῦ Ἐσωτερικῶν ἀποβλέπουν εἰς ἕνα ἰδανικόν, τὸ ὁποῖον κατ’ ἐμὲ εἶναι καὶ περιττὸν καὶ ἀνέφικτον. Ὁ κ. Ὑπουργός, νομίζει, ὅτι τὸ νομοσχέδιον διὰ τῆς εἰσαγωγῆς τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς τῶν δημάρχων καὶ τῆς Ἀναλογικῆς προστατεύει τὰς μονάδας τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως ἀπὸ τὴν ἐπιδρομὴν τῶν ἀριστερῶν. Τοῦτο θὰ ἦτο ἴσως λογικὸν καὶ συνεπές, ἐὰν δὲν ὑπῆρχεν ἡ ἄλλη θεωρία τὴν ὁποίαν δὲν παραδέχομαι, ὅτι ἐὰν ἡμεῖς δώσωμεν τὸ καλὸν παράδειγμα καὶ ἐὰν εὕρωμεν ἀκόμη δύο ἢ τρία κόμματα, τὰ ὁποῖα νὰ μᾶς ἀκολουθήσουν εἰς τὸ καλὸν αὐτὸ παράδειγμα, τότε οἱ Δῆμοι καὶ αἱ Κοινότητες πρόκειται νὰ σωθοῦν ἀπὸ τὴν ἀριστεράν. Ἐφόσον, κύριοι, ἡ ἄμυνα τῆς Δημοκρατίας καὶ τοῦ ἐλευθέρου μας πολιτεύματος δὲν πρόκειται νὰ γίνῃ διὰ τοῦ καλοῦ μας παραδείγματος, πρόκειται νὰ γίνῃ διὰ τῆς ἀντιστάσεως καὶ τῆς μάχης ἐναντίον τοῦ κακοῦ παραδείγματος. Ἐὰν εἴπωμεν εἰς τὸν λαόν, ὅτι οἱ Δῆμοι καὶ κοινότητες πρέπει νὰ ἀναδείξουν ἄρχοντας ἀκομματίστους καὶ ἀχρωματίστους πολιτικῶς καὶ ἡ γνωστὴ μειοψηφία εἴπῃ εἰς τὸν λαόν, ὅτι αὐτὰ ποὺ σᾶς λέγει ἡ Κυβέρνησις τὰ λέγει, διότι φοβεῖται τὴν μάχην καὶ ἡμεῖς εἴμεθα οἱ δυνατοί, οἱ ἰσχυροί, ταχθῆτε ὑπὸ τὰς σημαίας μας καὶ ἐλᾶτε μαζί μας εἰς τὴν ἔφοδον ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως, κατὰ ποῖον τρόπον θὰ δυνηθῇ ὁ λαὸς νὰ ἀκολουθήσῃ τὸν ἰδικόν μας ἁγιασμὸν καὶ δὲν θὰ παρασυρθῇ ἀπὸ τὴν δυναμικὴν ἐπέμβασιν τῶν ἄλλων διὰ νὰ στραφῇ ἐναντίον μας; Αὐτὸ τὸ ἐρώτημα, κύριοι συνάδελφοι, μὲ ἀνησυχεῖ βαθύτατα, διότι ἔχομεν καὶ τὰ προηγούμενα, κατὰ τὰ ὁποῖα ἡ αὐτὴ τακτικὴ ἔδωσε λίαν δυσάρεστα ἀποτελέσματα. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἐκταθῶ περισσότερον. Νομίζω, ἄλλωστε, ὅτι καὶ τὸ ὁρισθὲν τέταρτον ὁμιλίας μὲ ἀναγκάζει νὰ σταματήσω. Πιστεύω, ὅτι ἡ πολιτικὴ ἀποτελεῖ μάχην, μάχην καθημερινὴν εἰς κάθε ἐπίπεδον, καὶ εἰς πᾶσαν εὐκαιρίαν. Καὶ εἰς τὴν μάχην, λέγεται, ὅτι ὁ καλύτερος τρόπος ἀμύνης εἶναι ἡ ἐπίθεσις. Ἐὰν ἀφίσωμεν εἰς τὰ χέρια τῆς ἀριστερᾶς μειοψηφίας τὸ ὅπλον τῆς ἐπιθέσεως καὶ ἡμεῖς συστήσωμεν τὴν ἄμυναν, χωρὶς ὅμως, νὰ δώσωμεν καὶ τὰ μέσα τῆς ἀμύνης, ἐὰν περιορισθῶμεν νὰ λέγωμεν, ὅτι ἡμεῖς ἀπέχομεν ἀπὸ τὴν ἐκλογικὴν μάχην καὶ προφυλαχθῆτε σεῖς, ὁ λαός, ἀπὸ τὴν ἀριστερὰν ἐπίθεσιν, τότε εἶμαι βέβαιος, ὅτι τὰ ἀποτελέσματα θὰ εἶναι πολὺ ἄσχημα. Ἔχομεν τὴν ὑποχρέωσιν, ὡς ἐθνικόφρονες καὶ ὡς ὀπαδοὶ τῆς ἐλευθέρας Δημοκρατίας νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὸν ἐχθρὸν καὶ τοῦ Ἔθνους καὶ τῆς ἐλευθέρας Δημοκρατίας εἰς ὅλα τὰ πεδία τὰ ὁποῖα αὐτὸς ἐκλέγει διὰ νὰ ἐπιτεθῇ ἐναντίον μας. Δὲν ἀρκοῦν οἱ λόγοι καὶ αἱ ἀποστροφαὶ ἐντὸς τῆς Βουλῆς. Δὲν ὠφελοῦν μόνον τὰ κηρύγματα τῶν φιλικῶν μας ἐφημερίδων. Πρέπει ὁ ἀντίπαλος νὰ εὑρίσκῃ καὶ τὸ ἔδαφος κατειλημμένον ἀπὸ ἡμᾶς. Πρέπει ὁ ἐχθρὸς νὰ γνωρίζῃ, ὅτι κάθε ὀχυρὸν θὰ τὸ καταλάβῃ μὲ πολλὴν δυσκολίαν. Ἔτσι θὰ δώσωμεν εἰς τὸν λαὸν τὴν ἡγεσίαν καὶ τὸ θάρρος ποὺ εἶναι ἀναγκαῖον διὰ νὰ ἀντιστῇ ἐναντίον τῆς ἀριστερᾶς ἐπιθέσεως. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς κυβερνητικῆς πτέρυγος).

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Δρούλιας, ἔχει τὸν λόγον.

§138Α. ΔΡΟΥΛΙΑΣ. Κύριοι βουλευταί, σύμφωνα μὲ τὰ παρ’ ἡμῖν ἔθιμα, ἐπικειμένων ἐκλογῶν, παρουσιάζομεν νέον ἐκλογικὸν νόμον, διάφορον ἐν πολλοῖς τοῦ ἰσχύοντος. Υἱοθετοῦνται σήμερον ὑπὸ τῶν ἀποτελούντων τὴν πλειοψηφίαν τῆς Βουλῆς, ἀπόψεις, οἷαι ἀνεπτύχθησαν πρὸ τετραετίας ὑπὸ τῶν ἀντιπολιτευομένων, οἵτινες πάλιν παραδέχονται τώρα ὡς ὀρθά, ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα πρὸ τετραετίας ὑπεστηρίζαμεν ἡμεῖς ὅσοι τότε εὑρισκόμεθα εἰς τὴν αὐτὴν πολιτικὴν παράταξιν, τῆς ἄκρας δεξιᾶς.

§139Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Κύριε συνάδελφε, χάριν τῆς ἱστορίας, πρέπει νὰ λεχθῇ, ὅτι ἡ ἀντιπολίτευσις τοῦ 1954 συνεφώνησε μὲ τὸν κώδικα τῆς αὐτοδιοικήσεως.

§140Α. ΔΡΟΥΛΙΑΣ. Ἤμην καὶ ἐγὼ μεταξὺ ἐκείνων, οἵτινες, τὸ 1954, κατεδίκασαν τὸν νόμον περὶ ἐμμέσου ἐκλογῆς. Σήμερον, πειθόμενος εἰς τὰ ρήματα τῆς παρατάξεως εἰς ἣν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω, θὰ ψηφίσω ὑπὲρ τῶν ὅσων ἀπεκρούσαμεν ἄλλοτε. Δικαιολογοῦμαι, πράττων τοῦτο, διότι εἶμαι πρόθυμος νὰ παραδεχθῶ, ὅτι εἴτε μὲ τὸ ἕνα σύστημα, εἴτε μὲ τὸ ἄλλο, τὸ ἀξίωμα τοῦ Δημάρχου δὲν πλήττεται, μήτε ἡ πόλις ζημιοῦται, ἀρκεῖ ἡ Κυβέρνησις ἐν τῷ μέλλοντι, τιμῶσα τὸν θεσμὸν τῆς ἀποκεντρώσεως καὶ ἐξυψώνουσα τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν, νὰ παραχωρήσῃ εἰς τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας δικαιώματα καὶ πόρους. Καὶ ἔστιν, ὅτε νὰ ἐρωτῶνται οἱ προϊστάμενοι τῶν Ὀργανισμῶν Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὰ τοῦ οἴκου των. Παραδέχομαι, ἐπίσης, ὅτι τὸ οἱονδήποτε ἐκλογικὸν σύστημα δὲν θὰ ἐμποδίσῃ, ὥστε νὰ ἐκλεγῇ ὡς Δήμαρχος σχεδὸν ἁπανταχοῦ, αὐτὸ τὸ πρόσωπον ποὺ πράγματι θέλει ὁ λαός. Τὸ προτεινόμενον σύστημα πρέπει νὰ μᾶς ἀνησυχῇ κατὰ τοῦτο κυρίως: Εἰς τὸ ὅτι τὰ συστήματα τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς συντελοῦν ἔτι μᾶλλον εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ ποσοστοῦ ἀποχῆς ἐκλογέων. Ἐπειδὴ δὲ ἡ Ἑλλὰς κατέχει τὰ πρωτεῖα εἰς τὸ ποσοστὸν ἀποχῆς, θὰ πρέπει, σήμερον πολλῷ μᾶλλον, ὅτε ψηφίζομεν τοιοῦτον σύστημα, νὰ ληφθοῦν ἀποτελεσματικώτερα μέτρα, ἵνα μή, ἰσχύοντος τοῦ ὑποχρεωτικοῦ τοῦ ψηφίζειν, ἐπιτρέπωμεν τὴν ἀποχήν. Κατὰ τὴν διεξαγωγὴν τῶν ἐκλογῶν, τινές, ἀδιαφοροῦντες, ἀφίνουν τὸ ἔργον εἰς τοὺς λοιπούς. Ἄλλοι, καὶ δὴ οἱ εὖ ἔχοντες θεωροῦν ἀνάξιον ἑαυτῶν νὰ περιμένουν τὴν σειράν των διὰ νὰ ψηφίσουν. Καὶ ἄλλοι, δι’ ἄλλους λόγους ἠθελημένα παρακούουν τὰ ὅσα σχετικῶς κελεύει ἡ Πολιτεία. Ἐπικρίνων τοὺς πολίτας αὐτούς, οἵτινες οὕτω σκέπτονται καὶ πράττουν, αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην νὰ ἐπαινέσω ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν παραμελοῦν τὸ καθῆκον τοῦ ψηφίζειν, καὶ πρῶτοι ὡς πρὸς τοῦτο ἔρχονται οἱ Κομμουνισταί. Οἱ Κομμουνισταὶ καὶ οἱ ἀριστεροὶ ἐν γένει, εἶναι πράγματι ἀνώτεροι πάσης ὑπονοίας, ὅτι δὲν ἐκτελοῦν τὸ καθῆκον των ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο, γινόμενοι οὕτω ἐπαινετέοι καὶ παρέχοντες εἰς ἡμᾶς τοὺς δεξιοὺς παράδειγμα πρὸς μίμησιν. Ἄν τὰ μεμονωμένα κρούσματα τῶν παραμελούντων νὰ ψηφίζουν εἶναι ἀξιοκατάκριτα, διερωτῶμαι, πῶς πρέπει νὰ χαρακτηρίσῃ τις τὰς ἐσκεμμένας ἀποφάσεις μιᾶς ὁλοκλήρου τάξεως νὰ μὴ ὑπακούῃ εἰς ὅσα σχετικῶς κελεύει ἡ Πολιτεία, ἀρνουμένη νὰ συμμετέχῃ τῶν ἑκάστοτε ἐκλογῶν. Οἱ νόμοι ὑποχρεοῦν κάθε Ἕλληνα πολίτην νὰ ἐγγράφηται εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους καὶ νὰ ψηφίζῃ κατὰ τὰς ἑκάστοτε ἐκλογάς. Εἰς τοὺς μὴ συμμορφουμένους ἐπιβάλλονται βαρεῖαι ποιναί. Ὅμως, ἡ Ἱερὰ Σύνοδος, πρό τινος, ἐξέδωκεν ἀπόφασιν, δι’ ἧς ἀπαγορεύει εἰς τοὺς ἱερωμένους νὰ ψηφίζουν ἢ νὰ ἐγγράφωνται εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους. Ἀντίκειται εἰς τοὺς νόμους τοῦ Κράτους ἡ ἀπόφασις αὕτη τῆς Ἱερᾶς Συνόδου, ἥτις οὕτω κάμνει ἕνα εἶδος ἀνταρσίας κατὰ τῆς πολιτικῆς ἐξουσίας. Περιφρονεῖ τὰ ὑπὸ τοῦ Κράτους ὁριζόμενα. Ἐκδίδει ἰδίους νόμους καὶ κηρύσσει ἀνυπακοὴν εἰς τοὺς νόμους τῆς Πατρίδος. Ἡ Ἱερὰ Σύνοδος ἀπεφάσισεν, ὅτι θὰ τιμωροῦνται ὅσοι κληρικοὶ ψηφίζουν, ἐνῷ ταὐτοχρόνως τὸ Κράτος, ἔχει νομοθετήσει τὸ ἀντίθετον: Νὰ τιμωροῦνται ὅσοι δὲν ψηφίζουν. Κατόπιν τούτου, ἐὰν εἷς ἱερεὺς ψηφίσῃ, ὡς οἱ νόμοι τῆς Πατρίδος ὁρίζουν, θὰ τιμωρηθῇ ἀπὸ τὸν Δεσπότην του. Ἐὰν ἀπόσχῃ, ὑπακούων εἰς τὴν διαταγὴν τῆς Ἱερᾶς Συνόδου, θὰ τιμωρηθῇ ἀπὸ τὴν Πολιτείαν. Τίθεται, συνεπῶς, τὸ ἐρώτημα: Ὁ ἱερωμένος Ἕλλην πολίτης δικαιοῦται ἢ οὐ νὰ ψηφίζῃ; Ποῖον τὸ καθῆκον τοῦ Εἰσαγγελέως, ὅστις ἐποπτεύει τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου; Νὰ καταδιώξῃ ἢ οὐ τὸν παραβάτην κληρικόν; Εὑρισκόμεθα πρὸ ἀδιεξόδου καὶ ἀπομένουν δύο τινὰ νὰ πράξωμεν: Ἢ νὰ διευκρινισθῇ, ὅτι καὶ οἱ Ἕλληνες κληρικοὶ πολῖται ὑποχρεοῦνται νὰ ψηφίζουν, ὑποκείμενοι καὶ οὗτοι εἰς τοὺς νόμους ἢ διὰ νόμου νὰ ἀφαιρεθῇ ἀπὸ τὸν Κλῆρον τὸ δικαίωμα τῆς ψήφου, ἵνα οὕτω καλύψωμεν τὴν ἀπόφασιν τῆς Ἱερᾶς Συνόδου, ἡ ὁποία στερεῖ Ἕλληνάς τινας τοῦ δικαιώματος τῆς ψήφου, πρᾶγμα, ὅπερ συμβαίνει μόνον εἰς τὰ ὁλοκληρωτικὰ καὶ δικτατορικὰ Κράτη, ὅπου οἱ πολῖται των στεροῦνται ἀνθρωπίνης προσωπικότητος, στεροῦνται τοῦ δικαιώματος νὰ συντελοῦν μὲ τὴν ἰσχὺν τῆς ψήφου εἰς τὴν εὐόδωσιν τῶν ἐθνικῶν ζητημάτων καὶ εἰς τὴν καλλιτέρευσιν τῶν κοινωνικῶν συνθηκῶν. Περαίνων, τονίζω, ὅτι ὅπου ὑφίσταται τὸ δικαίωμα τῆς ψήφου, τὸ καλὸν παράδειγμα τοῦ ψηφίζειν τὸ δίδει ὁ Κλῆρος. Τὸ δίδει ὁ Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως, ὁ Πάπας τῆς Ρώμης, ὁ Ἀρχιεπίσκοπος τῆς Ἀγγλίας. Τὸ δίδουν οἱ ἱερεῖς ὅλων ἀνεξαιρέτως τῶν Ἐκκλησιῶν, πολλοὶ τῶν ὁποίων ἐκλέγονται ὡς Σύμβουλοι ἢ προϊστάμενοι Δήμων καὶ Κοινοτήτων.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Πρωϊμάκης ἔχει τὸν λόγον.

§142Ε. ΠΡΩΪΜΑΚΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐλέχθησαν πολλὰ ἀπὸ τοὺς τόσους ρήτορας τοὺς παρελάσαντας ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου διὰ τὴν συμπλήρωσιν τοῦ σχεδίου νόμου καὶ δικαιολογημένα, διότι τοῦτο εἶναι σοβαρώτατον. Εἶναι τὸ δεύτερον νομοθέτημα μετὰ τὸν νόμον περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν, ἐπὶ τοῦ ὁποίου στηρίζεται ἡ ὅλη Διοίκησις καὶ λειτουργία τοῦ πολιτεύματός μας. Καὶ συνεπεία τούτου, ἔκρινα ἐπιβεβλημένον νὰ λάβω τὸν λόγον διὰ νὰ συμβάλω καὶ ἐγὼ εἰς τὴν καλυτέραν διαφώτισιν ἐπ’ αὐτοῦ τοσούτῳ μᾶλλον, καθ’ ὅσον τέμνονται δι’ αὐτοῦ νέοι δρόμοι. Ὅσον σοβαρόν, εἶναι ὅμως, τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἄλλο τόσον πονηρὸν εἶναι. Ἄλλα ὑπόσχεται καὶ ἄλλα σκοπεῖ καὶ ἐπιδιώκει. Ὁ κ. Ὑπουργός, αἰτιολογῶν τὴν ἀνάγκην καὶ τὴν αἰτίαν τῆς μεταβολῆς τοῦ ὑπάρχοντος ἐκλογικοῦ συστήματος διὰ τὴν ἀνάδειξιν τῶν δημοτικῶν ἀρχόντων λέγει, ὅτι πρῶτον γίνεται τοῦτο διὰ τὴν εὐθυγράμμισιν τῶν ἐκλογικῶν συστημάτων διότι ἐνῷ οἱ Πρόεδροι Κοινοτήτων ἐκλέγονται δι’ ἐμμέσου ἐκλογῆς οἱ Δήμαρχοι ἐκλέγονται δι’ ἀμέσου ἐκλογῆς. Τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο ἀνετράπη μὲ τὸ λεχθέν, ὅτι ἠδύνατο νὰ προσαρμοσθῇ ἡ ἐκλογὴ τῶν Προέδρων Κοινοτήτων πρὸς τὸ σύστημα ἐκλογῆς τῶν Δημάρχων. Τὸ δεύτερον ἐπιχείρημα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, εἶναι, ὅτι θέλει διὰ τῆς ἀναλογικῆς νὰ ἀμβλύνῃ τὴν ὀξύτητα καὶ ἀπομακρύνῃ τοὺς δημοτικοὺς καὶ κοινοτικοὺς ἄρχοντας ἀπὸ τὴν ἔστω καὶ μικρὰν ἀπασχόλησίν των εἰς τὴν πολιτικὴν διὰ νὰ ἀφιερώσουν τὴν ὅλην δραστηριότητά των πρὸς ὄφελος τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Ὅμως, ἐὰν δὲν εἶναι ἀνειλικρινής, ὁ κ. Ὑπουργὸς τοὐλάχιστον πλανᾶται διότι εἶναι γνωστόν, ὅτι καλὴ πολιτικὴ ἢ ἡ κακή, ἢ ἐπωφελής, ἢ ἐπὶ ζημίᾳ τοῦ Δήμου πολιτικὴ τοῦ Δημάρχου δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ τίποτε ἄλλο παρὰ μόνον ἀπὸ τὴν οἰκονομικὴν δυνατότητα τῶν Δήμων καὶ ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ αὐτοῦ θέματος μόνον ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ τοὺς βοηθήσῃ. Ψευδόμεθα καὶ λέγομεν ψέματα εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν, ὅταν λέγωμεν, ὅτι ἀπέτυχεν ὁ Δήμαρχος, ἐνῷ γνωρίζομεν, ὅτι ἡ ἀποτυχία ὀφείλεται εἰς ἔλλειψιν τῶν οἰκονομικῶν μέσων. Ψηφίζομεν νόμους εἰδικούς, ἐπιβάλλοντας ἔσοδα ὑπὲρ τῶν Δήμων καὶ τὰ εἰσπράττει τὸ Κράτος. Ἔχομεν τὴν φορολογίαν τοῦ Καπνοῦ, ἔχομεν τὸ δεκάλεπτον διὰ τὴν Οὖλεν καὶ ἐνῷ τὸ Κράτος εἰσπράττει 280.000.000 ἔδωσεν εἰς τοὺς Δήμους μόνον 40.000.000. Ἄλλοι εἶναι ἑπομένως, οἱ λόγοι ποὺ ἠνάγκασαν τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀλλάξῃ τὸ σύστημα ἐκλογῆς. Ἡμεῖς, εἰς τὴν βάσιν, εἴμεθα σύμφωνοι, διότι εἴμεθα ὑπὲρ τοῦ Ἀναλογικοῦ συστήματος, ἀλλὰ θὰ πρέπει νὰ ὁλοκληρωθῇ. Ὁ ἀείμνηστος καὶ μεγάλος Παπαναστασίου, τοῦ ὁποίου ὑπῆρξα ὀπαδὸς καὶ ὑπῆρξεν Ἀρχηγός μου καὶ ἀπὸ τὸν ὁποῖον ὄχι ὀλίγα ἔχω διδαχθῆ καὶ τὰ ὁποῖα ἀκολουθῶ καὶ ἡ διδασκαλία τοῦ ὁποίου μὲ ὡδήγησε, καὶ τὸ λέγω τοῦτο μὲ ὑπερηφάνειαν, εἰς τὰς γραμμὰς ποὺ εἶμαι σήμερον. Τὸ 1922 εἶχε δημιουργήσει τὴν Δημοκρατικὴν Ἕνωσιν μὲ τὴν συμμετοχὴν πλείστων κομμάτων, τί ἄλλο ἦτο αὐτὸ παρὰ ἕνα ΕΑΜ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης. Ἐκατηγορεῖτο τότε, ὅτι εἶναι κομμουνιστής.

§143Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι δυνατὸν νὰ σᾶς ὡδήγησεν εἰς τὴν ἄκραν ἀριστερὰν ἡ ἐξέλιξις τῶν ἰδικῶν σας πεποιθήσεων. Εἶναι ὕβρις ὅμως διὰ τὴν μνήμην τοῦ Παπαναστασίου νὰ λέγετε, ὅτι ἦτο κομμουνιστής. Δὲν σᾶς ὡδήγησεν ἐκεῖ ἡ διδασκαλία τοῦ Παπαναστασίου.

§144Ε. ΠΡΩΪΜΑΚΗΣ. Ἦτο προοδευτικὸς καὶ ὅμως ἐκατηγορήθη ὡς κομμουνιστής.

§145Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρέπει κανεὶς πολιτικός, κανεὶς φίλος τοῦ Παπαναστασίου, νὰ λησμονῇ τὸ κύκνειον ᾆσμα, τὸ ὁποῖον ἐδημοσίευσεν εἰς τὴν ἐφημερίδα «Ἀνεξάρτητος» καὶ διὰ τοῦ ὁποίου καθώριζε τὴν τοποθέτησίν του καὶ ἐκηρύσσετο ἐχθρὸς τοῦ κομμουνισμοῦ. Ἑπομένως, οὐδεὶς δικαιοῦται νὰ λέγῃ, ὅτι ἡ διδασκαλία τοῦ ἀειμνήστου Παπαναστασίου τὸν ὡδήγησεν εἰς τὴν ἄκραν ἀριστεράν. Αὐτὸ πρὸς ἀποκατάστασιν τῆς ἱερᾶς μνήμης του.

§146Ε. ΠΡΩΪΜΑΚΗΣ. Σεῖς καθάπτεσθε τῆς μνήμης του, διότι ἐγὼ ὅταν ἤμουν 18 ἐτῶν, ὑπέγραψα τὸ γνωστὸν μανιφέστο, τὸ ὁποῖον ὑπέγραψαν 200 μόνον Ἕλληνες. Ὁ Παπαναστασίου, ὡς γνωστόν, ὑπῆρξεν ὁ πρῶτος Εἰσηγητὴς τοῦ ἀναλογικοῦ συστήματος ἐν Ἑλλάδι περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν, εἰπὼν μάλιστα τὸ ἑξῆς: «Ἐὰν δὲν ὑπῆρχε τοιοῦτον σύστημα, θὰ ἔπρεπε νὰ ἐφευρεθῇ καὶ νὰ ἐφαρμοσθῇ ἐν Ἑλλάδι, λόγῳ τῆς τότε ὀξύτητος τῶν πολιτικῶν παθῶν, ἥτις πρὸ τῆς σημερινῆς ὀξύτητος ὠχριᾷ. Αὐτὸ εἶναι τὸ προσὸν τῆς ἀναλογικῆς. Τὰ βασικὰ προσόντα τῆς ἀναλογικῆς, εἶναι ἡ μὴ δημιουργία κομματικῆς δικτατορίας. Ἡ δημιουργία κομμάτων διὰ τὴν ἐκδήλωσιν τῶν πολιτικῶν φρονημάτων ψηφοφόρων ὅλων τῶν ἀποχρώσεων, ὁ σχηματισμὸς κυβερνήσεως διὰ κοινοῦ προγράμματος. Τὸ λεχθὲν ἐκ μέρους συναδέλφου, ὅτι τὸ ἀναλογικὸν σύστημα ὁδηγεῖ εἰς τὴν ἀκυβερνησίαν, εἶναι ἀνακριβές. Ἰδού, τί λέγει ὁ ἀείμνηστος Παπαναστασίου εἰς τὴν πραγματείαν του περὶ δημοκρατίας καὶ ἀναλογικῆς ἐκπροσωπήσεως. «Ἀπὸ τὸ 1863 μέχρι τοῦ 1880 ἀναλογοῦν μία κυβέρνησις κατὰ μῆνα. Ἀπὸ τὸ 1880 μέχρι τὸ 1923 παρὰ τὰς μακροτάτας κυβερνητικὰς περιόδους τῶν κυβερνήσεων Τρικούπη καὶ Βενιζέλου, ἀναλογοῦν μία κυβέρνησις κατ’ ἔτος καὶ οἱ ἐκλογὲς τότε ἐγένοντο μὲ τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα». Ποῦ εἶναι, λοιπόν, τὰ πλεονεκτήματα καὶ τὰ προτερήματα τοῦ πλειοψηφικοῦ συστήματος; Ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κοινωνικοῦ κόμματος, ὑπέμνησεν, ὅτι παλαιότερον ὑπῆρχον δύο μόνον συστήματα. Τὸ πλειοψηφικὸν καὶ ἡ ἁπλῆ ἀναλογική. Τὰ νεώτερα συστήματα, εἶναι συστήματα ἀπατηλὰ καὶ ὄχι ἔντιμα.

§147Τ. ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ. Κύριε πρόεδρε, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφίνετε τὸν ρήτορα νὰ μεταχειρίζεται τοιαύτας ἐκφράσεις. Ἀνέφερεν, ὅτι δὲν εἶναι ἔντιμα. Δηλαδὴ εἶναι ἄτιμα;

§148Ε. ΠΡΩΪΜΑΚΗΣ. Εἶναι ἔκφρασις κοινοβουλευτική, κύριε συνάδελφε. Δὲν ὑπῆρξε πρόθεσις κακή.

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφήσατε, κ. Μιχαηλίδη, κάμνετε ἀκαίρους διακοπάς.

§150Τ. ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μὲ συγχωρεῖτε, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μοῦ γίνωνται παρατηρήσεις ἐπὶ μιᾶς ὀρθῆς καὶ δικαίας διαμαρτυρίας μου διὰ τὴν λέξιν, τὴν ὁποίαν μετεχειρίσθη ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τοῦ βήματος συνάδελφος.

§151Ε. ΠΡΩΪΜΑΚΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, εἶχον καὶ ἄλλοτε τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀναπτύξω τὰ προτερήματα τοῦ ἀναλογικοῦ συστήματος. Ἐὰν θέλωμεν δικαίαν διοίκησιν καὶ χρηστήν, πρέπει νὰ καθιερώσωμεν τὸ ἀναλογικὸν σύστημα. Αἱ συμμαχικαὶ κυβερνήσεις ἀπεδείχθη, ὅτι ἀπέδωσαν καὶ ὑπῆρξαν πλέον δίκαιαι. Θὰ πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ ἐδῶ τὸ ἀναλογικὸν σύστημα, ὡς ἰσχύει εἰς τὴν Γερμανίαν, ὅπου ὑπάρχει μία ἐκλογικὴ περιφέρεια εἰς ὅλην τὴν ἐπικράτειαν καὶ ἕνα ἐκλογικὸν μέτρον, ὥστε νὰ μὴ παρατηρῆται τὸ καταπληκτικὸν φαινόμενον νὰ ἐπιτυγχάνουν βουλευταὶ μὲ τρεῖς χιλιάδας ψήφους καὶ νὰ ἀποτυγχάνουν ἄλλοι μὲ ὀκτὼ ἢ δέκα χιλιάδας ποὺ λαμβάνουν.

§152Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ εἰς τὴν Γερμανίαν ἐφαρμόζονται καὶ τὰ δύο συστήματα.

§153Ε. ΠΡΩΪΜΑΚΗΣ. Θὰ ἔπρεπε καὶ οἱ Δήμαρχοι νὰ ἐκλέγωνται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Εἴμεθα ὑπὲρ τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς τῶν Δημάρχων ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν τοῦ ἀνακλητοῦ τούτων, διότι πιστεύομεν, ὅτι οὕτω θὰ παύσῃ ἡ εὐτελὴς συναλλαγή. Δὲν εἶναι ἐπιβλαβές, νομίζω, νὰ ἀναμιγνύωνται καὶ οἱ δήμαρχοι εἰς πολιτικὰς ἐκδηλώσεις, ὅπως φαντάζομαι περὶ Κύπρου κλπ. Νομίζω, ὅτι αἱ προθέσεις τῆς Κυβερνήσεως δὲν εἶναι ἐποικοδομητικαὶ διὰ τὸν θεσμὸν τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως, καὶ δὲν διευκολύνουν τὴν ἀνάδειξιν τῶν ἀξίων. Ταῦτα εἶχα νὰ εἴπω ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου. Θὰ ἐπανέλθω κατὰ τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, ἐπιθυμῶ ὅμως ἀπὸ τοῦδε νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν ἐπὶ ὡρισμένων διατάξεων... Ἐπισημαίνω τὸ ἄρθρον 9.

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ἐπιφυλαχθῆτε διὰ τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν. Ἄλλως θὰ ἀναγκασθῶ νὰ σᾶς ἀφαιρέσω τὸν λόγον.

§155Ε. ΠΡΩΪΜΑΚΗΣ. Δύο λέξεις, κ. Πρόεδρε, καὶ τερματίζω. Ἐπισημαίνω τὸ ἄρθρον 9 τὸ ὁποῖον καθιερώνει τὸ ἀσυμβίβαστον τοῦ βουλευτικοῦ ἀξιώματος πρὸς τὸ ἀξίωμα τοῦ Δημάρχου, ἐνῷ ἐπιτρέπει εἰς τοὺς Δημοτικοὺς Συμβούλους. Ἐπίσης διὰ τὰ πιστοποιητικὰ ποινικοῦ μητρώου τοῦ ἄρθρου 2. Διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ θὰ προκύψουν δυσχέρειαι εἰς τὸν καταρτισμὸν τῶν συνδυασμῶν. Ἐπίσης δὲν εἶμαι σύμφωνος πρὸς τὸ ἄρθρον 14, δεδομένου, ὅτι τὸ ἄρθρον 130 τοῦ Κώδικος παρέχει τὴν εὐχέρειαν τῆς διώξεως τοῦ τυχὸν παρεκτρεπομένου Δημάρχου. Διὰ τοὺς ἀντεθνικῶς καὶ προδοτικῶς δρῶντας, πρέπει νὰ εἶναι τὰ δικαστήρια, ὅπως καὶ γιὰ τοὺς ἁπλοῦς πολίτας. Πιστεύω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου δὲν ἐπιδιώκει αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἰσχυρίζεται εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τούτου. Ἄλλωστε αὐτὸ τὸ ἐδήλωσε καὶ ὁ ἴδιος ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ ἄλλοι κυβερνητικοὶ ρήτορες, ὅτι δι’ αὐτοῦ σκοπεῖται ὁ περιορισμὸς τῆς ἀριστερᾶς. Θὰ πρέπει, ὅμως νὰ γνωρίζῃ ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι ὁ χείμαρρος τῆς ἀριστερᾶς, δυνατὸν νὰ ἀνασταλῇ, ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ στειρεύσῃ καὶ θὰ ἐκσπάσῃ συντόμως ὁρμητικὸς καὶ ἀκατάσχετος.

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Κωστῆς ἔχει τὸν λόγον.

§157Δ. ΚΩΣΤΗΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν προτίθεμαι νὰ ἀγορεύσω διὰ μακρῶν. Ἐπιθυμῶ νὰ θέσω ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ Ἐσωτερικῶν ὡρισμένας προτάσεις μου πρὸς βελτίωσιν τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοθετήματος. Μακρὰ πεῖρα, λόγῳ τῆς ὑπαλληλικῆς μου ἰδιότητος, ὡς τεχνικοῦ Συμβούλου Δήμων καὶ Κοινοτήτων, μὲ ἤγαγεν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι τὸ πρόσωπον τοῦ ἡγουμένου τοῦ Δήμου ἢ τῆς Κοινότητος ἔχει τεραστίαν σημασίαν. Τὰ χρήματα, κ. συνάδελφοι, δὲν ἐκτελοῦν τὰ ἔργα. Διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων χρειάζεται πρῶτα ψυχή. Συνήντησα Δημάρχους καὶ Προέδρους Κοινοτήτων ἀδρανοῦντας, καίτοι διέθετον ἄφθονα οἰκον. μέσα καὶ εἰς παρατηρήσεις μου, διατὶ δὲν ἐκτελοῦν ἐπείγοντα ἔργα, ἐφόσον ἔχουν τὰ πρὸς τοῦτο οἰκονομικὰ μέσα, μοῦ ἀπήντησαν: «Δὲ βαρυέσαι, ἂν μπερδευτοῦμε μὲ λογαριασμοὺς θὰ μᾶς ποῦν κλέφτες». Ἀποδίδω, κύριοι συνάδελφοι, μεγάλην σημασίαν εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ Προϊσταμένου τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων καὶ κρίνω ἀπαραίτητον, ὅπως ὁ σχετικὸς νόμος τῆς ἐκλογῆς, προωθῇ τοὺς ἀρίστους. Οἱ προλαλήσαντες, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, ἠσχολήθησαν κυρίως μὲ τὴν ἐπίπτωσιν τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου ὅσον ἀφορᾷ τοὺς Δήμους καὶ δὴ τοὺς μεγάλους Δήμους. Τὴν ταπεινὴν ὅμως Κοινότητα, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὸ μόριον τῆς Διοικήσεως τοῦ Κράτους, οἱ πάντες τὴν ἠγνόησαν. Ἡ ἀποστολὴ τῆς Κοινότητος εἶναι τεραστία. Ἀπὸ τὰ πιστοποιητικὰ τὰ ὁποῖα ἐκδίδει ὁ Πρόεδρος τῆς Κοινότητος ἐξαρτᾶται ὁ χαρακτηρισμὸς τῶν ἀπόρων, ἡ ἐπιτυχία τῆς συγκεντρώσεως τῶν ἀγροτικῶν προϊόντων, αἱ δίκαιαι διανομαί, ἡ βελτίωσις καὶ ὁλοκλήρωσις τοῦ ὁδικοῦ δικτύου, ἀκόμη δὲ μὲ τὰς βεβαιώσεις του καὶ ἡ δικαία ἀπαλλοτρίωσις. Προβάλλει, κ. συνάδελφοι, ἰδιαζόντως τὸ ζήτημα τῆς συγκεντρώσεως τῶν ἀγροτικῶν προϊόντων. Πιστεύεται, ἀπὸ τὸν ἀγροτικὸν κόσμον, ὅτι τὸ 40% τοῦ παραδιδομένου σίτου εἰς τὴν κρατικὴν συγκέντρωσιν γίνεται μὲ ψευδῆ πιστοποιητικά. Ἰδού, ποίαν σημασίαν ἔχει τὸ πιστοποιητικὸν τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος. Κύριοι βουλευταί, δὲν εἶναι μόνον σφάλμα τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ἀλλὰ ὅλων τῶν Κυβερνήσεων, ἡ ἄγνοια τῆς σημασίας καὶ τοῦ βάρους τῆς σφραγῖδος τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος. Οὔτε ὁ Νομάρχης, οὔτε ἡ ΑΤΕ, οὔτε ἄλλη δημοσία ὑπηρεσία δέχονται νὰ στηριχθῶσιν εἰς τὴν σφραγῖδα τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος. Δὲν γνωρίζω, τί ἀκριβῶς γίνεται εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἀλλὰ ἀπὸ ὅ,τι ἀκούω ἡ γνώμη τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος εἶναι ἀδιάβλητος. Ἐδῶ, δὲν τὸν ἀκούει κανεὶς ἄρα καταλύομεν τὴν αὐτοδιοίκησιν. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν νομίζω, ὅτι ἐκκρεμοῦν διὰ ψευδῆ πιστοποιητικὰ τῆς συγκεντρώσεως σίτου χιλιάδες καταγγελίαι κατὰ προέδρων Κοινοτήτων. Εἶναι ἔτσι, κ. Ὑπουργέ; Τὸ ἀνήγγειλεν ἄλλωστε πέρυσιν νομίζω, εἷς Ὑπουργός, πιθανὸν τῆς Γεωργίας.

§158Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπουργ. Ἐσωτερικῶν). Αὐτὸ τὸ γνωρίζω. Ἀλλὰ ποίαν ἔκτασιν ἔχει δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ σᾶς πληροφορήσω.

§159Δ. ΚΩΣΤΗΣ. Εἶπον, κ. βουλευταί, ὅτι οἱ προλαλήσαντες συνάδελφοι, δὲν ἠσχολήθησαν μὲ τὴν ταπεινὴν κοινότητα. Πιστεύω, ὅτι τὸ καλύτερον ὅλων τῶν συστημάτων θὰ ἦτο τὸ σύστημα ἐκεῖνο, ποὺ θὰ ἐπέτρεπε τὴν ἐμφάνισιν προσωπικοτήτων, αἱ ὁποῖαι φιλοδοξοῦν νὰ ἀφοσιωθοῦν εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν κοινοτήτων. Δι’ αὐτὸ προτείνω, ὅπως διὰ τὰς κοινότητας ἐφαρμοσθῇ τὸ ἰσχῦσαν καὶ κατὰ τὰς περασμένας ἐκλογὰς ἐκλογικὸν σύστημα δηλαδὴ τὸ πλειοψηφικόν. Γενικῶς εἶμαι ὑπὲρ τοῦ συστήματος τῆς ἀναλογικῆς, ἀλλὰ διὰ τὰς κοινότητας, ἐπειδὴ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξουν περισσότεροι τῶν δύο συνδυασμῶν, ὀρθότερον εἶναι νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ προηγούμενον σύστημα, τὸ ὁποῖον προέβλεπε καὶ τὴν ἐκπροσώπησιν τῆς μειοψηφίας. Συμπέρασμα, κ. βουλευταί, διὰ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου, ὅσον ἀφορᾷ τὰς Κοινότητας, ὄχι μόνον δὲν προωθεῖται ἡ ἐκλογὴ προσωπικοτήτων, ἀλλὰ θὰ ὑπάρξῃ μειοψηφία, ἡ ὁποία θὰ εἶναι τόσον ἰσχυρά, ὥστε εἰς περίπτωσιν κωλυσιεργίας, σοβαρῶς νὰ παραβλάπτωνται τὰ συμφέροντα τῆς Κοινότητος. Δι’ αὐτό, κατερχόμενος τοῦ βήματος προτείνω, ὅπως διὰ τὰς Κοινότητας ἰσχύσῃ τὸ παλαιὸν σύστημα, ἐκ τοῦ ὁποίου θὰ προκύψουν Συμβούλια πλειοψηφίας, ποὺ θὰ δύνανται νὰ ἐργασθοῦν μὲ ἰδιαίτερον ἐνδιαφέρον διὰ τὰς Κοινότητας. Ἐπίσης, δέον διὰ τοῦ παρόντος νόμου ἢ ἄλλου ἐν συνεχείᾳ, νὰ διασφαλισθῇ τὸ κῦρος τῶν προέδρων. Ποία ἄλλη ἐκλογὴ δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ μὲ τεχνικὴν νομιμοποίησιν καὶ ὄχι μὲ ἀνάδειξιν γνησίων ἐξ αἵματος ἐκπροσώπων τῶν Κοινοτήτων;

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Βουρδουμπᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§161ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ Σῶμα ἔχει καταπονηθῆ καὶ παρακαλοῦμεν νὰ διακόψωμεν.

§162Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. Ἐάν, κ. Πρόεδρε, ἀποφασίσωμεν νὰ διακόψωμεν, δὲν θὰ λάβω τὸν λόγον.

§163Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπουργ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, ἐὰν ἡ Βουλὴ θελήσῃ νὰ διακόψωμεν ἐγὼ δὲν ἔχω ἀντίρρησιν. Θὰ ἤθελα ὅμως νὰ παρατηρήσω, ὅτι ἐὰν συνεχισθῇ ἡ παράτασις τῆς συζητήσεως, θὰ καθυστερήσῃ ἡ προπαρασκευὴ τῶν ἐκλογῶν. Παρακαλῶ, λοιπόν, νὰ ἐφαρμοσθῇ αὐστηρῶς τὸ τέταρτον διὰ νὰ τελειώνωμεν. Ἐπίσης, θὰ ἤθελα νὰ παρακαλέσω, ἐφ’ ὅσον τὸ Σῶμα ἀποφασίσῃ, νὰ διακόψωμεν ἀπόψε, καὶ τὴν προσεχῆ Τετάρτην νὰ μὴ γίνῃ συζήτησις τῶν προτάσεων περὶ συζητήσεως νομοθετικῶν διαταγμάτων, ἀλλὰ νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου διὰ νὰ τελειώνωμεν.

§164ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ συνεχίσωμεν τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου.

§165ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλή, ἐὰν συναινῇ νὰ διακόψωμεν δι’ αὔριον.

§166ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ σήμερον καὶ ὥραν 6.30 μ.μ. μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως ἀναφοράς, ἐρωτήσεις καὶ ἐπερωτήσεις. (Ὥρα 0.05′ π.μ.)