1959.02.04

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 46η

Τετάρτη 4 Φεβρουαρίου 1959

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 6.55′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἀναβάλλεται ἐπὶ μίαν ὥραν ἡ ἐπικύρωσις τῶν πρακτικῶν τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Γκίλλας, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κ.λ.π.

§2Α. ΓΚΙΛΛΑΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Π. Πινάτσης, καταθέτει ἀναφορὰν Ἀρετ. Ἰωαννίδου, Ζήση Χαφεντζῆ, Στεφ. Πινακίδου καὶ Ἀλεξ. Παυλίδη, εἰσπρακτόρων Δήμου Δράμας, αἰτούντων, ὅπως ἐξασφαλισθῇ νομοθετικῶς ἡ παραμονὴ εἰς τοὺς Δήμους καὶ τῶν στερουμένων πτυχίου γυμνασιακῶν σπουδῶν εἰσπρακτόρων, ἐφ’ ὅσον θὰ ἔχωσι εὐδόκιμον ὑπηρεσίαν καὶ ἐξαιρετικὴν ἀπόδοσιν εἰς τὸ ἔργον τοῦ εἰσπράκτορος. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Δ. Παινέζης, Γ. Ἀράπης, Δ. Γιαχνῆς, Ι. Παπαδημητρίου καὶ Ι. Δραγονέτης, καταθέτουν ἀναφορὰν τῆς Ὁμοσπονδίας ἐργατοτεχνιτῶν καὶ ἐκτάκτων ὑπαλλήλων Δήμων καὶ Κοινοτήτων αἰτούσης τὴν χορήγησιν ἐπιδόματος ἀνθυγιεινῆς ἐργασίας. Ἡ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀνεγέρσεως οἰκοδομῆς παρὰ τοῦ Μ.Τ.Σ. εἰς ἀκίνητον τῆς Λέσχης Ἐνόπλων Δυνάμεων ἐπὶ παροχῇ εἰς αὐτὸ συγκυριότητος ἐξ ἀδιαιρέτου». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Δ. Βρανόπουλος καὶ Β. Πανούσης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τοῦ Δημοτικοῦ καὶ Κοινοτικοῦ Κώδικος κλπ». Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Καρατζένης, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ ὁριστικῶν παραχωρητηρίων τῶν κλήρων διατάξεων τῆς Ἐποικιστικῆς Νομοθεσίας, κυρώσεως πράξεων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Π. Κάβδας, Δ. Λαντζούνης, Ν. Ἀθανασίου, Ι. Λαυρεντίδης, Σ. Πολυζωγόπουλος, Δ. Καραντζένης καὶ Κ. Ράλλης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀργανώσεως τοῦ Ἀντικαρκινικοῦ Ἀγῶνος». Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Ἀθανασίου, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀργανώσεως τοῦ Ἀντικαρκινικοῦ Ἀγῶνος». Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν τῶν προερχομένων ἐκ μονίμων ὑπαξιωματικῶν Στρατοῦ Ξηρᾶς Ν. 2588)21 καὶ ὑπηρετησάντων κατὰ τὸν πόλεμον 1940–1941, αἰτούντων τὴν ψήφισιν σχεδίου νόμου περὶ ἀποκαταστάσεως τῆς ἐν λόγῳ κατηγορίας ἀξιωματικῶν. Ὁ βουλευτὴς Χαλκιδικῆς κ. Α. Σαραφιανός, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Μικρῶν Πλοιοκτητῶν Ἱερισσοῦ αἰτούντων ἀδασμολόγητον χορήγησιν πετρελαίου. Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς–Νήσων κ. Ι. Ὀρφανός, καταθέτει ἀναφορὰν Γονέων καὶ Κηδεμόνων τοῦ Γυμνασιακοῦ Παραρτήματος Αἰγίνης, αἰτούντων, ὅπως τὸ ἐν λόγῳ Γυμνάσιον καταστῇ ἀνεξάρτητον. Ὁ βουλευτὴς Λασηθίου κ. Ε. Κοθρῆς, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς ἑνώσεως ὁμήρων καὶ θυμάτων ἐξ ὁμηρίας τῶν Γερμανῶν Νομοῦ Ἡρακλείου αἰτούσης ἀναβολὴν ψηφίσεως νομοσχεδίου προβλέποντος ἀναστολὴν διώξεως Γερμανῶν ἐγκληματιῶν πολέμου. Ὁ βουλευτὴς Ρεθύμνης κ. Π. Βαρδινογιάννης καταθέτει ἀναφορὰν τῶν συνεταιρισμῶν Μυλοποτάμου Ρεθύμνης, διὰ τῆς ὁποίας παρακαλοῦνται οἱ ἁρμόδιοι κ.κ. Ὑπουργοὶ ὅπως λάβουν ἐπειγόντως ἀπόφασιν διὰ τὴν διὰ δανεισμοῦ παραχώρησιν ποσότητος ἐλαιολάδου ἐκ τοῦ εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς Ἑνώσεως εὑρισκομένου διὰ νὰ ἀντιμετωπίσουν τὴν ὀξεῖαν οἰκονομικὴν κρίσιν τὴν ὁποίαν ἀντιμετωπίζουν ἐκ τῆς ἐσοδείας. Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Π. Πινάτσης, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Συντονιστικῆς Ἐπιτροπῆς Κουρέων Ἀνατολικῆς Μακεδονίας καὶ Θράκης, αἰτούντων, ὅπως ληφθοῦν μέτρα παραγραφῆς τῶν μικροδανείων τῶν δύο καὶ τεσσάρων χιλιάδων δραχμῶν, τὰ ὁποῖα μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν, ἐχορηγήθησαν εἰς τοὺς ἐπαγγελματοβιοτέχνας διὰ τὴν διαβίωσίν των, διότι εὑρίσκονται εἰς πλήρη ἀδυναμίαν νὰ τὰ ἐπιστρέψωσιν ἔστω καὶ τμηματικῶς.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Θὰ συζητηθοῦν αἱ πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν Συγκοινωνιῶν Δημοσίων Ἔργων ἀπευθυνόμεναι ἐρωτήσεις. Ὁ κ. Ε. Ρήγας ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς του ἀφορώσης τὴν καταβολὴν ἀποζημιώσεως εἰς ἀγρότας ἐκ μέρους τῆς εἰδικῆς ὑπηρεσίας ὑδραυλικῶν ἔργων Μακεδονίας.

§4Ε. ΡΗΓΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ εἰδικὴ ὑπηρεσία ὑδραυλικῶν ἔργων Μακεδονίας, ἐκτελοῦσα ἔργα διευθετήσεως τοῦ χειμάρρου Χαβριᾶς, διερχομένου ἀπὸ τὴν ἀγροτικὴν περιοχὴν τῶν Ὀρμυλίας καὶ Βατοπεδίου Χαλκιδικῆς, παρέστη ἀνάγκη ὁλοσχεροῦς καταστροφῆς καλλιεργουμένων ἐκτάσεων 200 περίπου στρεμμάτων λαχανοκήπων, δενδροκήπων, κλπ. ὡς ἐπίσης καὶ τῆς καταστροφῆς ἠρτημένης ἐσοδείας ἐκτάσεως 300 καὶ πλέον στρεμμάτων, κειμένων ἑκατέρωθεν τῆς κοίτης τοῦ ἐν λόγῳ χειμάρρου. Τὴν ἐκτίμησιν τῶν ἐκ τοῦ χειμάρρου τούτου ζημιῶν, ἐνήργησεν ἐπιτροπὴ ὑπαλλήλων τῆς ἐν λόγῳ ὑπηρεσίας, ὡς καὶ τῆς Ὑπηρεσίας Διευθύνσεως Γεωργίας τοῦ Νομοῦ Χαλκιδικῆς καὶ καθώρισε τὴν εἰς ἕκαστον τῶν πληγέντων καταβλητέαν ἀποζημίωσιν. Ὅμως, ἂν καὶ παρῆλθον ἔκτοτε τρία χρόνια, δὲν κατέστη δυνατὸν οἱ δικαιοῦχοι νὰ λάβουν τὴν καθορισθεῖσαν ἀποζημίωσιν. Πέραν αὐτοῦ, εἰς τοὺς δικαιούχους δίδεται ὡς ἀποζημίωσις ὑπὸ τῆς ἐν λόγῳ ὑπηρεσίας μόνον τὸ ποσὸν τῶν 500 δραχμῶν. Δι’ ἀποζημίωσιν πέραν τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ, πρέπει οἱ ἐνδιαφερόμενοι νὰ προσφύγουν εἰς τὸ Νομικὸν Συμβούλιον τοῦ Κράτους, ἀναγκαζόμενοι οὕτω νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς δαπάνας, διατυπώσεις καὶ ταλαιπωρίας οὐχὶ ὀλίγας. Διὰ τοῦτο ζητοῦν οἱ παραγωγοί, ὅπως ἡ καθορισθεῖσα ἀποζημίωσις, ἀνεξαρτήτως ποσοῦ, δίδεται πάντοτε ἀπὸ τὴν Ὑπηρεσίαν Ὑδραυλικῶν Ἔργων Μακεδονίας καὶ νὰ μὴ εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ προσφεύγουν εἰς τὸ Νομικὸν Συμβούλιον. Παρακαλοῦμεν τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῶν Συγκοινωνιῶν καὶ Δημοσίων Ἔργων 1) ὅπως μᾶς πληροφορήσῃ, διατὶ καθυστερεῖται ἡ καταβολὴ τῆς καθορισθείσης ἀποζημιώσεως εἰς τοὺς μικροὺς καὶ πτωχοὺς ἀγρότας Ὀρμυλίας καὶ Βατοπεδίου καὶ 2) ἐὰν εἶναι δυνατὸν οἱ δικαιοῦχοι νὰ λαμβάνουν τὴν ἀποζημίωσίν των ἀπὸ τὴν Ὑπηρεσίαν Ὑδραυλικῶν Ἔργων Μακεδονίας, χωρὶς νὰ παρίσταται ἀνάγκη νὰ προσφεύγουν εἰς τὸ Νομικὸν Συμβούλιον τοῦ Κράτους.

§5Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκοιν. καὶ Δημοσίων Ἔργων). Κύριοι συνάδελφοι, ἡ διευθέτησις τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος χειμάρρου, εἶχε λίαν εὐεργετικὰ ἀποτελέσματα διὰ τὴν περιοχήν. Εἶναι καὶ τοῦτο μία ἀπόδειξις τοῦ ἰδιαιτέρου ἐνδιαφέροντος τῆς Κυβερνήσεως διὰ τοὺς λίαν συμπαθεῖς κατοίκους τῆς περὶ ἧς πρόκειται περιφερείας. Ὡς εἶναι φυσικόν, εἰς τοιαῦτα ἔργα δημιουργοῦνται διάφορα προβλήματα. Εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν ὑπῆρξε τὸ πρόβλημα τῆς ἀνταλλαγῆς ὡρισμένης ἐκτάσεως τοῦ Δημοσίου. Δὲν ἐκινήθη ἡ διαδικασία τῆς ἀπαλλοτριώσεως, διότι ἐγένετο σκέψις ἀνταλλαγῆς τῆς πληγείσης ἐκτάσεως δι’ ἄλλης ἐκτάσεως τοῦ Δημοσίου. Ὅλα τὰ σχετικὰ ἔχουν προωθηθῆ ἤδη ἐστάλησαν καὶ οἱ φάκελλοι εἰς τὴν Διεύθυνσιν Γεωργίας Χαλκιδικῆς. Διὰ τὴν καταστροφὴν τῆς ἠρτημένης ἐσοδείας, ὅσοι τῶν δικαιούχων ὑπέβαλον ἐγκαίρως τὰ δικαιολογητικά των ἔλαβον ἀποζημίωσιν 500 δραχμῶν. Ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔλαβον ἀποζημίωσιν, εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δὲν ὑπέβαλον ἐγκαίρως τὰ δικαιολογητικά των. Θὰ καταβάλωμεν προσπαθείας, ὅπως καὶ αὐτοὶ λάβουν τὰς καθορισθείσας ἀποζημιώσεις. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν δυνάμεθα νὰ κάμνωμεν, εἶναι νὰ τροποποιήσωμεν τὴν διαδικασίαν ἁρμοδιότητος τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου τοῦ Κράτους.

§6Ε. ΡΗΓΑΣ. Κύριε ὑπουργέ, ἡ Διεύθυνσις Γεωργίας Χαλκιδικῆς, δύναται νὰ διαθέσῃ ἀναλόγους ἐκτάσεις πρὸς ἀνταλλαγὴν ἐκ τῶν ὑπαρχουσῶν κοινοχρήστων τόσον εἰς τὴν Κοινότητα Ὀρμυλίας, ὅσον καὶ εἰς τὴν Κοινότητα Βατοπεδίου. Ὡς πρὸς τὴν ἀποζημίωσιν, γνωρίζομεν, ὅτι πρὸ μηνὸς περίπου, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐδικαιοῦντο ἀποζημιώσεως 500 δραχμῶν δὲν τὴν ἔλαβον εἰσέτι. Συμβαίνει δὲ νὰ ὑποχρεοῦνται οἱ κάτοικοι νὰ μεταβαίνουν εἰς τὴν Θεσσαλονίκην διὰ νὰ εἰσπράξουν τὴν ἀποζημίωσιν, ὑποβαλλόμενοι οὕτω εἰς δαπάνας καὶ κόπους. Ὀρθότερον θὰ ἦτο ὑπάλληλος τῆς Ὑπηρεσίας νὰ μετέβαινεν ἐπὶ τόπου καὶ νὰ ἐπλήρωνε τοὺς δικαιούχους.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐρώτησις τοῦ κ. Ν. Ἀθανασίου, ἀφορῶσα τὴν ἐντολὴν ἐπισκευῆς τῆς ὁδοῦ Πρεβέζης–Θεσπρωτίας κλπ., διαγράφεται αἰτήσει τοῦ ἐρωτῶντος. Ὁ κ. Β. Ἐφραιμίδης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς του ἀναφερομένης εἰς τὴν ὑπερβολικὴν μισθοδοσίαν ὑπαλλήλων ξένων ὑπηκόων τῆς Ἀνωνύμου Ἑταιρίας Ε. Ὑ.

§8Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Πρόκειται, κ. Πρόεδρε, περὶ τῆς Οὖλεν. Εἶναι γνωστὴ ἡ πλημμελὴς ἐξυπηρέτησις τῶν ὑδρευτικῶν ἀναγκῶν τοῦ πληθυσμοῦ τῶν Ἀθηνῶν–Πειραιῶς καὶ Περιχώρων ἐκ μέρους τῆς ἐν λόγῳ Ἑταιρείας Ὑδρεύσεως. Ἡ Ἑταιρεία αὐτὴ ἀσκεῖ ληστρικὴν ἐκμετάλλευσιν πληθυσμοῦ ἀνερχομένου εἰς ἑνάμισυ καὶ πλέον ἑκατομμύριον. Αἱ μέθοδοι, τὰς ὁποίας χρησιμοποιεῖ ἡ Οὖλεν εἶναι γνωσταὶ ἐπίσης. Γίνεται διόγκωσις τῶν τιμολογίων ὑδρεύσεως, ὑπερβάσεις δαπανῶν εἰς τὰ ἐκτελούμενα ἔργα, ὑπερβάσεις εἰς τὰς ἐπιβαρύνσεις τοῦ κοινοῦ διὰ τὰς συνδέσεις καὶ παροχὰς ὑδρεύσεως κλπ. Περὶ ὅλων αὐτῶν ἔχει ἀσχοληθῆ κατ’ ἐπανάληψιν ὁ Τύπος ἀνεξαρτήτως πολιτικῆς ἀποχρώσεως, συνεκινήθη ὁ καταδυναστευόμενος πληθυσμὸς καὶ ἐζήτησε τὸν τερματισμὸν μιᾶς ἀπαραδέκτου καταστάσεως. Ἐκτὸς τῆς ἐκμεταλλεύσεως αὐτῆς ὑπάρχει καὶ τὸ ἑξῆς θέμα. Εἶναι βεβαιωμένον, ὅτι πέντε ἀνώτατοι ὑπάλληλοι τῆς ἐν λόγῳ Ἑταιρείας λαμβάνουν ἐτησίως περὶ τὰ 5.000.000 δραχμῶν. Ἐξ αὐτῶν δύο μόνον ὑπάλληλοι, Ἀμερικανοὶ ὑπήκοοι, λαμβάνουν ἐτησίως 2.100.000 δραχμάς. Τοῦτο ἔχει σημασίαν, διότι ἡ Ἑταιρεία ἰσχυρίζεται, ὅτι δὲν δύναται νὰ ἀνταπεξέλθῃ εἰς τὰς δαπάνας ὑδρεύσεως. Πῶς ὅμως εἶναι δυνατὸν νὰ ἰσχυρίζεται τοῦτο τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν δίδει εἰς δύο μόνον ὑπαλλήλους της τὸ ποσὸν αὐτό; Δι’ αὐτό, ἐζητήσαμεν πληροφορίας διὰ νὰ γνωρίζῃ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία περὶ τίνος πρόκειται, δι’ αὐτὸ ἐπίσης ἐφέραμεν ὑπ’ ὄψιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τὰ θέματα αὐτὰ καὶ διὰ διαβήματός μας. Θὰ ἤθελα, ἀκόμη νὰ σημειώσω, ὅτι κατὰ καταγγελίαν τοῦ Δημάρχου Ν. Ἰωνίας, δι’ ὡρισμένα ἔργα ὑδρεύσεως εἰς τὴν περιοχὴν Περάματος, ἡ Ἑταιρεία ἰσχυρίζεται, ὅτι θὰ στοιχίσουν 470.000, ἐνῷ ἰδιῶται ἐργολάβοι ἐδέχθησαν νὰ ἀναλάβουν τὸ ἔργον μὲ ποσὸν οὐχὶ ἀνώτερον τῶν 170.000. Συνεπῶς, θὰ πρέπει κἄτι τὸ ἀνώμαλον νὰ συμβαίνῃ ἐν προκειμένῳ. Καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς ἀμοιβῆς τῶν ὑπαλλήλων, τοὺς ὁποίους ἀνέφερα, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς ἐκμεταλλεύσεως τοῦ κοινοῦ. Ἴσως πάντα ταῦτα δὲν εἶναι θέμα ἁπλῆς ἐρωτήσεως. Θὰ ἔπρεπε ὁ κ. ὑπουργός, πέραν τῆς ἀπαντήσεως ποὺ θὰ δώσῃ, νὰ ὑποσχεθῇ, ὅτι θὰ βοηθήσῃ καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἔλθῃ τὸ θέμα εἰς γενικωτέραν συζήτησιν διὰ νὰ ἀντιμετωπισθῇ. Εἶναι ἀνάγκη, νομίζομεν νὰ ἀπαλλαγῇ ἐπὶ τέλους ὁ πληθυσμὸς Ἀθηνῶν– Πειραιῶς ἀπὸ αὐτὴν τὴν ληστρικὴν ἑταιρείαν.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Παπαδημητρίου ἔχει τὸν λόγον.

§10Ι. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχει καὶ ἄλλη πλευρὰ τοῦ θέματος. Οἱ ἀνώτεροι ὑπάλληλοι, οἱ πέντε αὐτοὶ ὑπάλληλοι μὲ τὰ εἰσοδήματα τῶν 5.000.000, ἐκ τῶν ὁποίων οἱ δύο εἶναι Ἀμερικανοί, δὲν σέβονται οὔτε τοὺς νόμους, οὔτε τὸ προσωπικόν, τὸ ὁποῖον λαμβάνει μηνιαίως ὡς εἰσόδημα 20 καὶ 25.000 δρχ. Ἐπειδὴ ἔφθασεν εἰς τὴν δημοσιότητα τὸ ὕψος τῶν ἐτησίων ἀποδοχῶν τῶν κυρίων αὐτῶν, ἡ γενικὴ διεύθυνσις ἐτιμώρησε πρὸ ἡμερῶν μὲ τρίμηνον ἀργίαν τὸν Πρόεδρον καὶ τὸν γενικὸν γραμματέα τοῦ σωματείου. Ἐπίσης οἱ δύο ξένοι, τοὺς ὁποίους ἀνέφερεν ὁ προλαλήσας, δὲν σέβονται τοὺς νόμους καὶ δὲν δέχονται καμμίαν συνεργασίαν μὲ τοὺς ἐκπροσώπους τοῦ προσωπικοῦ. Ἡ ἐν γένει συμπεριφορά των καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς μισθολογικῆς, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ πρόκλησιν καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τοῦ μὴ σεβασμοῦ τῶν νόμων τῆς χώρας μας ἀποτελεῖ τρόπον τινὰ σκάνδαλον καὶ θὰ ἔπρεπε τὸ ζήτημα νὰ ἐξετασθῇ γενικώτερον καὶ νὰ ληφθοῦν μέτρα, ὥστε νὰ καταλάβουν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν εἶναι τρόπον τινὰ ἄφρακτο ἀμπέλι ὥστε καὶ νὰ ἐκμεταλλεύωνται καὶ νὰ δέρνουν.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων, ἔχει τὸν λόγον.

§12Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκοινωνιῶν καὶ Δημ. Ἔργων). Ἐπειδὴ ἀναγράφεται εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ὅτι δὲν εἶχον δώσει καὶ μίαν ἀπάντησιν εἰς σχετικὸν σημείωμα τῶν ἐρωτώντων βουλευτῶν, ἤθελα νὰ δώσω μίαν ἐξήγησιν, δεδομένου, ὅτι συνηθίζω πάντοτε νὰ ἀπαντῶ εἰς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα μὲ ἐρωτοῦν. Οἱ ἐρωτῶντες βουλευταί, εἶχον ἔλθει εἰς τὸ γραφεῖον μου καὶ συνεζητήσαμεν κατὰ ἕνα τρόπον ἀρκετὰ εὐπρεπῆ ὡρισμένα θέματα σχετιζόμενα μὲ τὴν Ἑταιρείαν Ὑδάτων. Ὅταν ἀπεχώρησαν καὶ ἐδιάβασα αὐτὸ τὸ σημείωμα, εἶδα, ὅτι δὲν ἐπρόκειτο περὶ ἑνὸς σημειώματος, εἰς τὸ ὁποῖον ἠμποροῦσα νὰ δώσω μίαν σχετικὴν ἀπάντησιν. Δὲν ἦτο κἂν στοιχειωδῶς εὐπρεπές, ἦτο ἕνας λίβελλος, παραποίησις γεγονότων, δῆθεν ἀγανάκτησις, μία δημαγωγία ἄνευ προηγουμένου. Νομίζω, ὅτι τὰς σχέσεις μας πρέπει νὰ διέπουν ἡ εὐπρέπεια καὶ ἡ ἀξιοπρέπεια, ἰδίως μεταξύ μας ἐδῶ εἰς τὴν κοινὴν ζωήν, τὴν ὁποίαν ζῶμεν. Διότι τὸ πολίτευμά μας ἀπαιτεῖ κἄτι τὸ ἐλάχιστον ἔναντι τῶν μεγάλων παροχῶν, τὰς ὁποίας δίδει, ἀφοῦ προστατεύει καὶ ὅλους ἐκείνους, τῶν ὁποίων κἄθε σκέψις, κἄθε λέξις καὶ κἄθε πρᾶξις συντελεῖ εἰς τὴν ὑπονόμευσίν του. Θὰ ἀπαντήσω εἰς τὴν σειρὰν τῶν τεθέντων ἐρωτημάτων, ὅπως ἀναγράφωνται εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πάντως, ἀσχέτως ἐκείνων, τὰ ὁποῖα εἶπα, εἶμαι διατεθειμένος νὰ δώσω ἀμέσως τὴν σχετικὴν ἀπάντησιν, ἀρκεῖ ἡ ἐρώτησις νὰ γίνεται κατὰ τρόπον εὐπρεπῆ. Δὲν ὑπάρχει κανεὶς νόμος, ὁ ὁποῖος ἀπαγορεύει εἰς ξένους ὑπηκόους νὰ ἔχουν ὑπευθύνους θέσεις εἰς ἀνωνύμους ἑταιρείας. Ἰδιαιτέρως, ὅταν ἡ ἑταιρεία αὐτή, περὶ τῆς ὁποίας ὁμιλοῦμεν, ἦτο προϋπόθεσις μιᾶς συμβάσεως, ἡ ὁποία μᾶς ἔλυσεν ἕνα ἀπὸ τὰ δυσκολώτερα προβλήματα τῶν Ἀθηνῶν. Ἦτο μία σύμβασις, ἡ ὁποία ἐκυρώθη μὲ τὴν ὑπογραφήν μας καὶ ὡς ἔντιμον Κράτος καὶ ὡς ἔντιμοι ἄνθρωποι εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ σεβασθῶμεν τὴν ὑπογραφήν μας. Οἱ μισθοὶ τῶν ἀνωτάτων αὐτῶν ὑπαλλήλων, τοὺς ὁποίους εἴπατε, δὲν εἶναι ἐκεῖνοι, τοὺς ὁποίους ἀνεφέρατε προηγουμένως. Κατέθεσα σχετικὸν σημείωμα, εἰς τὸ ὁποῖον ἀναφέρεται τὸ σχετικὸν μισθολόγιον. Οἱ μεγαλύτεροι μισθοὶ εἶναι τῶν δύο ὑπηρετούντων Ἀμερικανῶν. Τοῦ ἑνὸς ἀνέρχεται εἰς 2.400 δολλάρια ἢ 72.000 δραχμὰς μηνιαίως περίπου καὶ τοῦ ἑτέρου 52.000 δρχ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄλλο προσωπικόν, τὸ ἑλληνικόν, τοῦ μὲν διευθυντοῦ εἶναι 24.000, τῶν δὲ ἄλλων κατέρχεται εἰς κάτω τῶν 20.000 δραχ., ἔχω δὲ τὸν πίνακα καὶ ἠμπορῶ νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὰς ἀποδοχὰς ἑνὸς ἑκάστου ὑπαλλήλου. Πάντως οἱ μισθοὶ τῶν Ἑλλήνων εἶναι ἀντίστοιχοι μὲ τὰς ἀποδοχὰς ἀναλόγου ἀξίας καὶ ὑπευθυνότητος ὑπαλλήλων ἄλλων ἀνωνύμων ἑταιρειῶν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Θὰ ἤθελα νὰ δώσω ὅμως μίαν ἐξήγησιν διὰ τοὺς δύο Ἀμερικανούς. Πρέπει νὰ κρίνωμεν τοὺς μισθοὺς αὐτοὺς ὄχι καθαρῶς μὲ ἑλληνικὰ κριτήρια. Αὐτοὶ ὑπέγραψαν μίαν σύμβασιν μὲ τὴν Ἑταιρείαν, ἔφυγαν ἀπὸ τὸ μέρος των ὅπου ὑπάρχει ἕνα ηὐξημένον μισθολόγιον καὶ αὐτοὶ οἱ μισθοὶ δὲν ἀποτελοῦν κἄποιαν ἐξαίρεσιν.

§13Δ. ΚΩΣΤΗΣ. 800 δολλάρια εἶναι ὁ βασικὸς μισθὸς τοῦ μηχανικοῦ εἰς τὴν Ἀμερικήν.

§14Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκοινωνιῶν καὶ Δημ. Ἔργων). Μὴ μὲ διακόπτετε. Παρακαλῶ νὰ τελειώσω, νὰ περιμένετε νὰ ἀκούσετε τὴν ἀπάντησίν μου. Γνωρίζω ἀνωτάτους ἀξιωματικοὺς Ἀμερικανοὺς ὑπηρετήσαντας εἰς τὴν Εὐρώπην, μετὰ τῶν ὁποίων ἤμην καὶ συνδεδεμένος, οἱ ὁποῖοι παρῃτήθησαν τῶν θέσεών των τοῦ στρατοῦ διὰ νὰ ἀναλάβουν ἀντιστοίχους θέσεις διευθύνσεως μεγάλων ἑταιρειῶν τῆς Ἀμερικῆς, πληρωνόμενοι πολὺ περισσότερα ἀπὸ ἐκεῖνα ποὺ παίρνει ἐδῶ ὁ γενικὸς διευθυντὴς τῆς Ἑταιρείας Ὑδάτων. Ἀλλὰ καὶ εἶναι παρατηρημένον καὶ ἐφαρμόζεται εἰς ὅλα σχεδὸν τὰ κράτη, ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐξέρχονται διὰ νὰ ἀσκήσουν ὡρισμένα ὑπεύθυνα καθήκοντα δι’ ὡρισμένον χρονικὸν διάστημα, εἶναι ἑπόμενον νὰ ζητοῦν περισσότερον ηὐξημένας ἀποδοχάς. Θὰ γνωρίζετε οἱ περισσότεροι ἐξ ὑμῶν, ὅτι Ἕλληνες ὑπηρετοῦντες εἰς τὴν ξένην ἀμείβονται πολὺ περισσότερον ἀπὸ ὅ,τι πληρώνονται οἱ τῆς αὐτῆς κατηγορίας ἄνθρωποι ἐδῶ εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ὑπηρετοῦν μάλιστα εἰς χώρας, αἱ ὁποῖαι δὲν στέκουν οἰκονομικῶς εἰς τὸ σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται ἡ Ἑλλὰς καὶ ἡ διαφορὰ ἡ ὁποία παρουσιάζεται καὶ ἐκεῖ, δημιουργεῖ τὸ ἴδιον φαινόμενον, τὸ ὁποῖον παρουσιάζεται καὶ ἐδῶ. Ἀλλὰ διὰ νὰ μὴ σᾶς κουράσω, ὑπάρχει τὸ δεδικασμένον ἐπ’ αὐτοῦ. Δὲν εἶσθε ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι πρῶτοι παρουσιάσατε τὸ θέμα. Ἀπὸ τοῦ 1929 εἶχεν ἐπιληφθῆ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις αὐτοῦ τοῦ θέματος, τὸ ἔθεσεν εἰς τὴν διαιτησίαν, ὅπως προβλέπει ἡ σχετικὴ σύμβασις ἡ δὲ διαιτησία δὲν μᾶς ἐδικαίωσε. Ἐζητήσατε τὸ κόστος τῶν ἔργων ὑδρεύσεως καὶ τὸ ὕψος τῶν λογαριασμῶν. Ἐπ’ αὐτοῦ δὲν ἔχει ὁπωσδήποτε νὰ ὠφεληθῇ κἄτι ἡ Ἑταιρεία. Ἡ Ἑταιρεία παίρνει ἁπλῶς ἕνα ἐργολαβικὸν κέρδος, ὅλα τὰ ἄλλα μπαίνουν εἰς τὴν ἐκμετάλλευσιν. Ἑπομένως οἱοσδήποτε λογαριασμὸς ἐὰν εἶναι ἐξωγκωμένος δὲν εἶναι εἰς ὄφελος τῆς Ἑταιρείας, ἀλλὰ εἰς ὄφελος τῆς ἐκμεταλλεύσεως, δηλαδὴ ἡμῶν αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι τὰ παρακολουθοῦμεν. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ τοὺς λογαριασμοὺς ὑδρεύσεως, δύο παράγοντες εἶναι, οἱ ὁποῖοι ἐπιδροῦν: Ὁ ὑδρομετρητής, ὁ ὁποῖος γράφει καὶ ἡ τιμὴ τοῦ ὕδατος, ἡ ὁποία ἐγκρίνεται ὑπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων. Ἐπειδὴ τὸ ἐζητήσατε, ἀσχέτως ἂν δὲν τὸ ἐζητήσατε προφορικῶς, τὰ ἔσοδα καὶ τὰ ἔξοδα ἐκμεταλλεύσεως τῆς Ἑταιρείας, σᾶς ἀναφέρω: Ἔχομεν τὸν ἰσολογισμὸν τοῦ 1957. Τοῦ 1958, τὸν ἑπόμενον μῆνα θὰ εἶναι εἰς τὴν διάθεσίν σας. Εἶναι ὁλικαὶ πρόσοδοι 159 ἑκατομμύρια. Ὁλικαὶ δαπάναι λειτουργίας καὶ συντηρήσεως 125. Ὑπολείπονται 34 ἑκατομμύρια. Ἐκ τῶν 34 ἑκατομμυρίων, τὰ 14 διετέθησαν δι’ αὔξησιν ἐγκαταστάσεων, μηχανικὸν ἐξοπλισμόν, συμπλήρωσιν ἐργαλείων καὶ ἀποθεμάτων καὶ τὰ ὑπόλοιπα 20 διετέθησαν διὰ κατασκευὴν ἔργων. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς συμβατικὰς σχέσεις, διὰ τὰς ὁποίας, ἐπίσης, ἔχετε θέσει μίαν ἐρώτησιν, αἱ συμβατικαὶ σχέσεις διέπονται ἀπὸ τὴν γνωστὴν σύμβασιν, ὡς ἐτροποποιήθη, μεταγενεστέρως, καὶ τελευταίως διὰ τοῦ Διατάγματος τοῦ 1953, τὸ ὁποῖον προβλέπει καὶ πῶς θὰ γίνεται ὁ σχετικὸς ἔλεγχος ἐπὶ τῆς ἑταιρείας. Ἐπὶ τῶν ὁμολογιῶν, δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ σᾶς ἀπαντήσω. Ὅπως ξέρετε, κυκλοφοροῦν αὐταὶ εἰς τὸ Χρηματιστήριον. Συχνὰ εἰς τὰς ὁμιλίας καὶ ἀγορεύσεις γίνεται λόγος περὶ τοῦ ὅτι μᾶς ληστεύουν οἱ ὁμολογιοῦχοι. Ἀρκεῖ νὰ σᾶς ἀναφέρω, ὅτι κἄθε ὁμολογία ἀντιπροσωπεύει, ἀρχικῶς, 100 δολλάρια. Ἤδη, κυμαίνονται μεταξὺ 300 καὶ 400 δραχμῶν. Ἑπομένως, ὁ κἄθε ὁμολογιοῦχος, ὁ ὁποῖος ἔδωσε τὰ λεπτά του, ἐπὶ 10 δραχμῶν ἔχασε τὰς 9. Δὲν δέχομαι, ἐπίσης, ὅτι ἡ Ἑταιρεία λαμβάνει συνεχῶς μέτρα ἀντισυνδικαλιστικὰ καὶ ἀντεργατικά. Πιθανὸν νὰ θέλῃ νὰ ἐξασφαλίσῃ μίαν πειθαρχίαν εἰς τὸ προσωπικόν της καὶ μίαν κανονικὴν λειτουργίαν. Πάντως, τὸ προσωπικὸν της δὲν ἔχει ἀνάγκην ἰδιαιτέρας ὑπερασπίσεως. Τυγχάνει τῆς ἀμερίστου ὑποστηρίξεως τῶν κρατικῶν ὑπηρεσιῶν καὶ τῶν Ὑπουργείων. Παρακολουθῶ, προσωπικῶς, ὁ ἴδιος τὰ θέματα τοῦ προσωπικοῦ καὶ νομίζω, ὅτι θὰ ἐπιτύχωμεν μίαν τοιαύτην συνεργασίαν, ἡ ὁποία θὰ εἶναι ἐποικοδομητικὴ καὶ διὰ τὸ συμφέρον ἀμφοτέρων τῶν μερῶν. Αὐτὰ εἶχον, σχετικῶς μὲ τὰς ἐρωτήσεις, τὰς ὁποίας ἐθέσατε. Ὅλα ὅμως καθάπτονται τοῦ θέματος τῆς ὑδρεύσεως. Ἡ σύνθεσις ὅμως τοῦ προβλήματος εἶναι κἄτι ἄλλο. Εἶναι ἡ ἀντιμετώπισις τῆς ὑδρεύσεως τῆς Πρωτευούσης, Περιχώρων καὶ Πειραιῶς. Ἀντικειμενικὸς σκοπὸς τοῦ Κράτους ἀλλὰ καὶ διακαὴς καὶ ἀγωνιώδης ἐπιθυμία ὅλων τῶν κατοικούντων τὸ λεκανοπέδιον τῆς Ἀττικῆς εἶναι νὰ ἀποκτήσουν ἄφθονον, ὑγιὲς καὶ εὔγευστον νερόν. Ἤδη, τὸ τελευταῖον στάδιον, μία προσπάθεια, ἐπερατώθη. Δυνάμεθα νὰ τροφοδοτήσωμεν τὴν λίμνην τοῦ Μαραθῶνος μὲ 100 ἑκατομμύρια κυβικὰ ἐτησίως. Ἑπομένως, ἡ ἀφθονία ὕδατος ἐξησφαλίσθη. Μὲ γοργὸν ρυθμὸν ξεκινοῦν τὰ συνεργεῖα μας, ὥστε νὰ ἐξαπλωθοῦν εἰς ὅλην τὴν ἔκτασιν, ὥστε οἱοσδήποτε κάτοικος τῆς περιοχῆς νὰ ἀποκτήσῃ τὴν ὕδρευσίν του κατὰ ἕνα τρόπον ὑγιᾶ καὶ πολιτισμένον. Τὰ νερὰ τοῦ Σουλίου, τὰ ὁποῖα παρουσιάζουν κάποιαν σκληρότητα, ἔπαυσαν πλέον νὰ διοχετεύωνται εἰς τὴν λίμνην. Ἐβελτιώθη πολὺ ἡ ποσιμότης τοῦ ὕδατος. Ἐπίσης, ἡ τιμή του μένει εἰς τὰ ἴδια χαμηλὰ ἐπίπεδα. Τὸ 41% τῶν αὐτοτελῶς ὑδρευομένων κατοίκων πληρώνει μόνον 50 λεπτὰ ἡμερησίως παρ’ ὅλον τὸ μεγάλο κόστος, τὸ ὁποῖον πράγματι ἔχει εἰς τὰς Ἀθήνας τὸ νερό. Βεβαίως, ὅλα αὐτὰ ἐπετεύχθησαν μὲ τὴν συμπαράστασιν Κράτους, τεχνικῶν, Ἑταιρείας, προσωπικοῦ Ἑταιρείας. Νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις Καραμανλῆ ἠμπορεῖ νὰ εἶναι λίαν ὑπερήφανος, διότι ὑπὸ τὴν αἰγίδα της καὶ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν της κατώρθωσε νὰ ἐπιλύσῃ ἓν ἐκ τῶν μεγαλυτέρων καὶ δυσκολωτέρων προβλημάτων τῆς Πρωτευούσης. (Χειροκροτήματα).

§15Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. ὑπουργός, χωρίς, νομίζω, νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα καί, πολὺ περισσότερον, χωρὶς νὰ εἶναι ὑποχρεωμένος ἀπὸ τὴν κοινοβουλευτικὴν τάξιν, τὴν ὁποίαν γνωρίζομεν ὅλοι, ὅσοι θητεύομεν, ἔστω καὶ δι’ ὀλίγον χρόνον, εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ἀντὶ νὰ ἀπαντήσῃ ἐπὶ συγκεκριμένου ἐρωτήματος, τὸ θέμα τοῦ ὁποίου τοῦ εἴχομεν θέσει ὑπ’ ὄψει καὶ διὰ διαβήματος, πρὸ μηνὸς περίπου, νομίζω, ὅτι ἐξετράπη. Ἐπεχείρησε νὰ μεταθέσῃ τὸ θέμα καὶ νὰ ἀκολουθήσῃ καὶ αὐτὸς μὲ τὴν σειράν τοῦ μίαν τακτικὴν ἡ ὁποία, περιέργως, ἔχει ἐγκαινιασθῆ τὸ τελευταῖον διάστημα. Ἐπὶ οἱουδήποτε θέματος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου οἱ κ.κ. ὑπουργοὶ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως αἰσθάνονται, ὅτι εὑρίσκονται εἰς δυσχερῆ θέσιν, ἐπὶ οἱουδήποτε θέματος, εἰς τὸ ὁποῖον βλέπουν, ὅτι εἶναι ἐκτεθειμένοι ἀπέναντι τῆς κοινῆς γνώμης, ἀμέσως, ἀντὶ νὰ ἀντιμετωπίσουν τὸ πρόβλημα, ἀντὶ νὰ δώσουν μίαν εὐπρεπῆ ἀπάντησιν, ἐκτρέπονται εἰς τὴν γνωστὴν μέθοδον... (Θόρυβος–Διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως). .....Ἐπειδὴ ὁ λόγος περὶ εὐπρεπείας, κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ συστήσητε εἰς τοὺς κ.κ. συναδέλφους νὰ τηρήσουν αὐτὴν τὴν εὐπρέπειαν τώρα.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε βουλευτά, τὴν συνεδρίασιν διευθύνω καὶ κατευθύνω ἐγώ. Παρακαλῶ, νὰ μὲ ἀφήσητε νὰ κάμω τὸ καθῆκον μου.

§17Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πράγματι, καὶ τὸ ὡμολόγησεν ὁ κ. Ὑπουργός, ὑπῆρξε μία συνάντησις ἐμοῦ καὶ ἄλλων συναδέλφων μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, τὴν ὁποίαν ἐχαρακτήρισε ὡς εὐπρεπῆ. Νομίζω, ὅτι δὲν χρειάζεται νὰ χαρακτηρίζεται ὡς εὐπρεπὴς ἡ συνάντησις δύο βουλευτῶν μὲ ἕνα Ὑπουργόν. Διότι εἶναι αὐτονόητον, ὅτι θὰ εἶναι εὐπρεπής. Εἶναι βέβαιον, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργός, καθ’ ἣν στιγμὴν τοῦ ἀνεπτύσσαμεν προφορικῶς τὸ θέμα, εἶχε τὸ σημείωμά μας, τὸ ὁποῖον καὶ παρηκολούθει, διὰ νὰ ἐνημεροῦται ἐπὶ τοῦ θέματος. Καὶ εἶναι ἐπίσης, βέβαιον, ὅτι κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην, ὁ κ. Ὑπουργὸς μᾶς ἐβεβαίωσεν, ὅτι τὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα θίγετε ὑπάρχουν, εἶναι σοβαρώτατα καὶ σᾶς ὁμολογῶ, ὅτι εἶναι ὀλίγος χρόνος, ἀφ’ ἧς ἀνέλαβον τὸ Ὑπουργεῖον. Δὲν εἶμαι ἐνήμερος καὶ προσπαθῶ νὰ ἐνημερωθῶ. Καί, πράγματι, προσέθεσε, ὑπάρχουν ὡρισμέναι ξέναι ἑταιρίαι —καὶ θέλω νὰ τὸ ὁμολογήσω, πρὸς τιμὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, τὸ εἶπε καὶ αὐτό— ὑπάρχουν ὡρισμέναι ἑταιρίαι ξέναι, αἱ ὁποῖαι ἐδημιούργησαν κατάστασιν ἀφόρητον. Μελετῶ τὸ πρόβλημα, προσέθεσεν ὁ κ. Ὑπουργός, καί, ἂν ἠμπορέσω, θὰ τὸ λύσω. Ἐπίσης, σᾶς βεβαιῶ, εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι θὰ ἀπαντήσω, καὶ μάλιστα διὰ νὰ μὴ ἀπαντήσω μόνον προσωπικῶς εἰς σᾶς, θὰ ἀπαντήσω διὰ τῶν στηλῶν τοῦ τύπου διὰ μιᾶς ἀνακοινώσεως, ὥστε νὰ ἡσυχάσῃ καὶ ἡ κοινὴ γνώμη διὰ τὸ ὑπάρχον θέμα, ἀλλὰ νὰ ἡσυχάσῃ καὶ ὁ τύπος. Διότι, κ. Ὑπουργέ, αὐτὰ τὰ δῆθεν ἀπρεπῆ, τὰ ὁποῖα εἴπατε, ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅ,τι περιλαμβάνομεν εἰς τὴν ἐρώτησίν μας, ἐπὶ μῆνας ἀποτελοῦν τὸ θέμα καμπάνιας ὁλοκλήρου τοῦ τύπου. Καὶ σᾶς ἀναφέρω «Καθημερινὴν», «Ἔθνος», «Ἐλευθερίαν», «Ἀθηναϊκή».

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἐφραιμίδη, ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας τὸ πεντάλεπτον.

§19Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Εἶναι δυνατόν, κ. Πρόεδρε, αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἐπὶ μῆνας συνεκίνησαν ὁλόκληρον τὸν πληθυσμὸν τῶν Ἀθηνῶν καὶ τοῦ Πειραιῶς, ὅταν αὐτὰ περιλαμβάνωνται μὲ μαθηματικὰ στοιχεῖα καὶ διατυπώνωνται εἰς μίαν ἐρώτησιν, εἶναι δυνατὸν αὐτὰ νὰ χαρακτηρίζωνται δημαγωγίαι, νὰ χαρακτηρίζωνται ἀπρέπειαι, εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν; Ἀλλὰ ὁ κ. Ὑπουργός, προσέθεσεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, φροντίζει περὶ ὅλων αὐτῶν τῶν θεμάτων, ὅτι μάλιστα παρέχει τὴν προστασίαν της καὶ πρὸς τὴν ἰδικήν μας πλευράν, διὰ τὴν ὁποίαν ἄφησε νὰ ὑπονοηθῇ ὅτι στρέφεται ἐναντίον τοῦ πολιτεύματος κ.λ.π. Πρέπει, ὁ κ. Ὑπουργός, νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν του, ὅτι δεδομένης καὶ μιᾶς ὡρισμένης προσκλήσεώς του, ὄχι κοινοβουλευτικήν, νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν του, ὅτι ἡ προστασία τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν, τὰ δικαιώματα καὶ αἱ ἐλευθερίαι των, δὲν εἶναι θέμα εὐνοίας Κυβερνήσεως ἢ Ὑπουργῶν. Εἶναι θέμα τοῦ Συντάγματος. Διὰ νὰ κατακτήσῃ τὰς συνταγματικάς του ἐλευθερίας ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὑπέστη καὶ ὑφίσταται πολλὰς θυσίας, δι’ αὐτὸ δὲν θεωρεῖ, ὅτι κατ’ ἀνοχὴν ἢ κατὰ παραχώρησιν ἀπολαύει τῶν ἐλευθεριῶν αὐτῶν. Τὰς ἀπολαύει διότι τοῦ ἀξίζουν καὶ δὲν εἶναι δωρεά.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὰ δὲν ἔχουν σχέσιν μὲ τὴν ἐρώτησιν κ. βουλευτά.

§21Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Τελειώνω, κ. Πρόεδρε. Ὅταν ἐζητήσαμεν ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἐπέμβῃ ἐπὶ τοῦ θέματος, εἴχομεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ὑπάρχει τὸ ἄρθρον 9 τῆς ὑπ’ ἀριθ. 210)31–3–53 ὑπουργικῆς ἀποφάσεως. Ἡ ἀπόφασις αὐτὴ δίδει εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Δημοσίων Ἔργων, τὸ δικαίωμα νὰ ἀσκῇ οὐσιαστικὸν ἔλεγχον ἐπὶ τῆς Ἑταιρίας. Ποῖα, δηλαδή, τὰ ἔσοδά της καὶ μὲ ποῖον τρόπον τὰ διαθέτει. Ἦτο δυνατόν, ἑπομένως, ἐὰν ἤσκει τὸν ἔλεγχον αὐτόν ὁ κ. Ὑπουργός, νὰ παρεδέχετο ποτὲ καὶ νὰ ἐπέτρεπε νὰ διατίθενται διὰ πέντε μόνον ἀνωτάτους ὑπαλλήλους, διὰ πέντε Μανδαρίνους, νὰ διατίθενται ἐτησίως 5 ἑκατ. δραχμῶν, ἐνῷ ἐξ ἄλλου, νὰ μένῃ ἀσυμπλήρωτον ὁλόκληρον τὸ δίκτυον διὰ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ὑδρευτικῶν ἀναγκῶν τῶν Ἀθηναίων καὶ Πειραιωτῶν δημοτῶν; Εἶναι, ἐπίσης, δυνατόν, κ. Ὑπουργέ, καὶ δὲν ἀπαντήσατε ἐπ’ αὐτοῦ, ἐνῷ ἡ Ἑταιρία αὐτὴ διατελεῖ ὑπὸ κατηγορίαν ὑπὸ τὴν κατακραυγὴν 1.500.000 ἑκατομ. Ἑλλήνων, νὰ μὴ θελήσετε νὰ διαψεύσητε τὴν πληροφορίαν, ὅτι πρόκειται νὰ ἐπεκτείνῃ τὴν ἐκμετάλλευσίν της καὶ ἐπὶ τῆς Ὑλίκης ἀκόμη; Ἐπ’ αὐτῶν ἔπρεπε νὰ ἀπαντήσητε, κ. Ὑπουργέ, καὶ νὰ ἀφίσητε τὴν εὐθηνὴν πολιτικολογίαν, διὰ τὴν ὁποίαν δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ θεωρῆτε τὸν ἑαυτόν σας ἄξιον.

§22Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκοινωνιῶν καὶ Δημ. Ἔργων). Ἀπήντησα ἐντελῶς συγκεκριμένως εἰς τὰ ἐρωτήματα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐτέθησαν καὶ τὰ ὁποῖα εἶναι ἐγγεγραμμένα εἰς τὴν ἐρώτησιν, καὶ μάλιστα κατὰ τὴν σειρὰν τῆς ἐγγραφῆς των εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν. Ἑπομένως, ἐγὼ εἶμαι ἀκριβής. Ἐπεχειρήσατε, ἤδη, νὰ βάλετε λόγια εἰς τὸ στόμα μου, τὰ ὁποῖα δὲν ἐλέχθησαν ποτέ. Καὶ θὰ ἀρχίσω ἀπὸ ἐκεῖνο μὲ τὸ ὁποῖον ἐτελειώσατε πρὸ ὀλίγου. Εἴπατε, ὅτι ἐγὼ εἶπον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις σᾶς προστατεύει. Δὲν εἶπον ἐγὼ τοιοῦτόν τι. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι τὸ πολίτευμα σᾶς προστατεύει. Καὶ ἔχει διαφορὰν τὸ ἕνα ἀπὸ τὸ ἄλλο. Κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον παρεποιήσατε ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐλέχθησαν μεταξύ μας. Εἶπον «εἰς μίαν εὐπρεπῆ συνομιλίαν τὴν ὁποίαν εἴχομεν». Δὲν εἶχα διαβάσει καθόλου τὸ κείμενον τὸ ὁποῖον ἀφήσατε. Τὸ κείμενον τὸ ἀφήσατε καὶ ἐφύγατε. Ἔπειτα, συνεχῶς, μετεχειρίζεσθε ἀριθμούς, οἱ ὁποῖοι εἶναι τῆς φαντασίας σας. Σᾶς ὁμιλῶ μὲ ἀριθμούς, ὡς ὑπεύθυνος Ὑπουργός, καὶ σεῖς διαρκῶς τονίζετε τὰ 5.000.000 τὰ ὁποῖα παίρνουν οἱ πέντε προεξάρχοντες τῆς Ἑταιρίας. Πῶς εἶναι δυνατόν, ὑπ’ αὐτὰς τὰς συνθήκας νὰ δυνηθῶμεν νὰ συνεννοηθῶμεν καὶ νὰ μὴ διαμαρτυρηθῶ διὰ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον παρουσιάζετε τὰ θέματα;

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρελθούσης τῆς ὥρας συζητήσεως ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Συνέχεια συζητήσεως ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τοῦ δημοτικοῦ καὶ κοινοτικοῦ κώδικος κ.λ.π.». Ὁ κ. Δ. Βρανόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§24Δ. ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τοὺς συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔχουσι νὰ κάμουν παρατηρήσεις ἐπὶ τῆς συντόμου ὁμιλίας, μου, νὰ τὸ πράξωσι εἰς τὸ τέλος τοῦ λόγου μου, ὁ ὁποῖος θὰ εἶναι ἄλλωστε λίαν βραχύς. Κύριοι βουλευταί, μετὰ μεγάλης προσοχῆς παρηκολούθησα τὸν ἀξιότιμον κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἀναπτύξαντα τοὺς λόγους οἱ ὁποῖοι κατὰ τὴν γνώμην του, ἐπιβάλλουσιν αἱ προσεχεῖς Δημοτικαὶ ἐκλογαί, νὰ γίνωσι μὲ τὸ σύστημα τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς. Ἐπίσης, μετὰ τῆς ἰδίας προσοχῆς παρηκολούθησα τοὺς ἀγαπητοὺς συναδέλφους τῆς πλειοψηφίας, ὑποστηρίζοντας τὴν ἔμμεσον ἐκλογὴν καὶ τοὺς λοιποὺς συναδέλφους ὁμιλοῦντας ὑπὲρ τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς. Καὶ ἐπειδὴ τὸ κόμμα εἰς τὸ ὁποῖον ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκωμεν, παρέχει ἐλευθερίαν γνώμης, ὡς Δημοκρατικόν, εἰς τὰ μέλη αὐτοῦ, θὰ ἐκφράσωμεν καὶ τὰς ἡμετέρας ἀπόψεις, χωρὶς καμμίαν διάθεσιν καὶ χωρὶς κανένα σκοπὸν νὰ μειώσωμεν τὰ ἐπιχειρήματα τόσον τῆς ἄλφα περιπτώσεως, ὅσον καὶ τῆς βῆτα. Ὡς ἀνέπτυξα, ἀγαπητοὶ κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὴν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, πᾶν νομοθέτημα, εἴτε πρόκειται τὸ νομοθέτημα αὐτὸ νὰ ρυθμίσῃ τὰς βουλευτικὰς ἐκλογάς, εἴτε τὰς ἐκλογὰς τῶν ἀρχόντων τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, ἕνα καὶ κύριον σκοπὸν πρέπει νὰ ἔχῃ: τὴν ἀπόλυτον ἐξασφάλισιν τοῦ λαϊκοῦ φρονήματος. Χωρὶς τὴν προσήλωσιν εἰς τὸν θεμελιώδη τοῦτο κανόνα, νομίζω, ὅτι θὰ ἔχωμεν ὄχι τὴν ἀληθῆ ἔννοιαν τῆς πραγματικῆς σημερινῆς Δημοκρατίας. Καὶ ἔρχομαι ἤδη εἰς τὸ θέμα. Ἡ καθιέρωσις τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς, διὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν ἀρχόντων, φοβοῦμαι, καὶ εὔχομαι οἱ φόβοι μου νὰ διαψευσθοῦν, ὅτι θὰ ἐπιφέρῃ ποιάν τινα νόθευσιν τοῦ λαϊκοῦ φρονήματος καὶ ἐφ’ ὅσον γνωρίζω, καὶ γνωρίζω τὸν ἄνδρα, ὅτι εἰς τὰς προθέσεις αὐτοῦ, ὅπως εἶναι ὁ νῦν ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, δὲν ἔχει τοιαύτας διαθέσεις, δι’ αὐτὸ θὰ ἀναπτύξω καὶ θὰ ἐξηγήσω τοὺς λόγους, θέτων ἕνα ὑποθετικὸν πίνακα διὰ τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς τὰς προσεχεῖς, εἰς τὴν πόλιν ἔστω τῶν Ἀθηνῶν. Λαμβάνω ὡς παράδειγμα, πάντοτε ὑποθετικῶς, ὅπως καὶ τὰ ποσοστὰ εἶναι μὲ ὑποθετικὴν βάσιν, ὅτι ὁ ἄλφα συνδυασμὸς φέρει φέρ’ εἰπεῖν 43% καὶ ἔχει ἕδρας 13, ὁ δεύτερος φέρει 25% καὶ ἔχει ἕδρας 7, ὁ τρίτος 13% καὶ φέρει ἕδρας 4, ὁ τέταρτος 10% καὶ φέρει ἕδρας 3 καὶ ὁ πέμπτος 3% καὶ φέρει ἕδραν 1. Δηλαδὴ ἐπὶ τοῦ συνόλου τῶν 100% θὰ ἔχωμεν Συμβούλους 3. Δὲν ἀναφέρω, βεβαίως, τοὺς ἀναπληρωματικούς, διότι δὲν θέλω νὰ φέρω σύγχυσιν εἰς τὸ παράδειγμα, τὸ ὁποῖον ἔκαμον. Ἐκ τοῦ πίνακος τούτου, ἀγαπητοὶ κύριοι συνάδελφοι, ὁ ἄλφα συνδυασμός, ὁ ὁποῖος ἔλαβε τὸ 43% καὶ φέρει 13 Συμβούλους, ἔχει ἑπομένως συντριπτικὴν πλειοψηφίαν, ἆραγε θὰ εἶναι δυνατὸν ὁ Συνδυασμὸς οὗτος νὰ ἐκλέξῃ τὸν δήμαρχόν του; Βεβαίως ὄχι. Ὁμιλοῦν οἱ ἀριθμοί. Καὶ ἑπομένως, τί θὰ γίνῃ; Θὰ λάβῃ ἑτέρους συμβούλους, ἐκ τῶν ἄλλων Συνδυασμῶν, οἱ ὁποῖοι βεβαίως, θὰ ἀποτελοῦν τὴν μειοψηφίαν. Ἀλλὰ πῶς θὰ ληφθοῦν οἱ ἄλλοι Σύμβουλοι, θὰ ληφθοῦν ἀναμφισβητήτως διὰ τῆς συναλλαγῆς, ἢ μὲ μεγάλας ἀβαρίας. Ποῖον, λοιπόν, θὰ εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα τῆς συναλλαγῆς αὐτῆς; Θὰ εἶναι, νὰ δεθῶσιν αἱ χεῖρες τοῦ νεοφωτίστου Δημάρχου, διὰ νὰ μὴ δυνηθῇ νὰ ἐκτελέσῃ ἕνα μεγάλον καὶ δημιουργικὸν ἔργον. Δύναται, ἑπομένως νὰ ἀποκρούσῃ τὴν συναλλαγήν, ἀλλὰ τότε θὰ συναλλαγῶσιν ὅλοι οἱ ἄλλοι, ἢ τινὲς τῶν ἄλλων Συνδυασμῶν καὶ θὰ βγῇ Δήμαρχος ὁ πλέον ἀπίθανος. Τοῦτο, κατ’ ἐμέ, ἀποτελεῖ πράγματι μικρὰν νοθείαν τῆς λαϊκῆς θελήσεως. Ἂς παραδεχθῶμεν, ἀκόμη, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἀπὸ τὸν πρῶτον συνδυασμὸν ποὺ ἔφερε τὴν συντριπτικὴν πλειοψηφίαν, τὸ 43%, θὰ ἐκλεγῇ ὁ Δήμαρχος. Εἶναι ὅμως βέβαιον, ὅτι προκριθεὶς ὡς Δήμαρχος θὰ ἐκλεγῇ καὶ ὡς τοιοῦτος; Εἶναι ἀπίθανον ἕνας ἐκ τῶν Συμβούλων τοῦ πλειοψηφήσαντος ψηφοδελτίου, νὰ χρησιμοποιήσῃ πᾶν μέσον, θεμιτὸν καὶ μή, νὰ χρησιμοποιήσῃ καὶ τὸ χρυσίον του ἀκόμη, διότι εἶναι γνωστόν, ὅτι ὑπέρμετρος εἶναι ὁ ζῆλος ὡρισμένων; Ἐδῶ ὑπάρχουν ἄνθρωποι σοβαροί, οἱ ὁποῖοι, κατεχόμενοι ἀπὸ ἀκράτητον φιλοδοξίαν, ἔχουν τὴν γνώμην, ὅτι λίαν εὐκόλως δύνανται νὰ καθέξουν καὶ τὸ ἀξίωμα τοῦ πρωθυπουργοῦ. Καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν, ὁπότε δὲν θὰ ἐκλεγῇ Δήμαρχος ἐκ τοῦ συνδυασμοῦ, ποὺ παρουσίασε τὴν συντριπτικὴν πλειοψηφίαν, ἀλλὰ θὰ ἐκλεγῇ τοιοῦτος ἀπὸ τὴν μειοψηφίαν, τοῦτο δὲν θὰ εἶναι ἆραγε, παραγκώνισις τῆς λαϊκῆς θελήσεως; Νομίζω ναί, κύριοι συνάδελφοι. Πέραν τούτου, εἶναι σήμερον, κύριοι, δεδομένον, ὅτι μερικὰ κόμματα, θὰ θέσωσι πολιτικὸν θέμα κατὰ τὰς προσεχεῖς Δημοτικὰς ἐκλογάς. Ἑπομένως, τὸ κόμμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον διαθέτει τὴν καλλιτέραν πειθαρχίαν, θὰ εἶναι δυνατόν, ἐκμεταλλευόμενον καὶ πάλιν τὴν φιλοδοξίαν ἑνὸς ἐκ τῶν συμβούλων, ποὺ ἀνήκει εἰς τὴν μειοψηφίαν, νὰ τὸν ὑποστηρίξῃ μὲ τὸ βάρος τῶν συμβούλων τῶν ἰδικῶν του καὶ δι’ ἄλλων Συμβούλων, τοὺς ὁποίους τοῦτο θὰ πάρῃ μὲ τὸ μέρος του καὶ θὰ γίνῃ Δήμαρχος, ὁ πλέον ἀπίθανος, Δήμαρχος, τὸν ὁποῖον οὐδεὶς δὲν ἐψήφισε διὰ Δήμαρχον, ἀλλὰ διὰ δημοτικὸν σύμβουλον. Καὶ ἑπομένως, ὅπως ἀντιλαμβάνεσθε, τὸ κόμμα αὐτό, τὸ ὁποῖον ἔχει πειθαρχίαν καὶ θὰ δώσῃ τὴν ὑποστήριξίν του, θὰ καταστήσῃ τὸν Δήμαρχον ὑποχείριον τῶν πολιτικῶν του ἐπιδιώξεων. Καὶ τοῦτο, λοιπόν, διὰ νὰ μὴ παραχαραχθῇ ἡ λαϊκὴ θέλησις, δὲν πρέπει ν’ ἀποφευχθῇ; Νομίζω, ναί. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, παίρνω τὴν εὐτυχεστέραν ἐκδοχήν, νὰ ἐκλεγῇ ὁ Δήμαρχος ἐκ τοῦ πλειοψηφήσαντος ψηφοδελτίου, ἐκεῖνος ποὺ ἤθελε ἡ πλειονότης τοῦ λαοῦ μιᾶς πόλεως, διὰ νὰ γίνῃ Δήμαρχος. Καὶ ἑπομένως, πῶς εἶναι δυνατὸν ἀγαπητοί μου φίλοι, ἀγαπητοί μου συνάδελφοι, πῶς εἶναι δυνατὸν ὁ Δήμαρχος οὗτος νὰ κάμῃ δημιουργικὴν ἐργασίαν εἰς τὸν Δῆμον, ὅταν θὰ ἔχῃ ἕνα Δημοτικὸν Συμβούλιον συνταρασσόμενον ἀπὸ τὰς διαφόρους ἀντιθέσεις, διότι οἱ Σύμβουλοι θὰ ἀνήκουν εἰς διαφορετικὸν κόμμα καὶ εἶναι πολὺ σωστὸν νὰ ἔχουν διαφορετικὰς τάσεις καὶ διαφορετικὰς ἐπιδιώξεις; θὰ εἶναι ἆρα γε Δήμαρχος αὐτὸς ἢ θὰ εἶναι ταχυδακτυλουργός, διὰ νὰ ἠμπορῇ νὰ ἐπιβάλῃ τὴν γνώμην του εἰς τὸ σπαρασσόμενον Δημοτικόν του Συμβούλιον; Καὶ τὰ δεινὰ τοῦ ἀλληλοσπαρασσομένου Συμβουλίου, δυστυχῶς δὲν δύναται νὰ πληρώσῃ ὁ ἀτυχὴς Δήμαρχος καὶ οἱ ἀτυχεῖς Δημόται. Συμφωνῶ ἀπολύτως μὲ τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς τὸ θέμα, ὅτι ἡ πολιτική, ὁ κομματισμὸς δὲν ἐπιτρέπεται, καὶ δὲν εἶναι νοητὸν νὰ ἔχῃ θέσιν εἰς τοὺς Δημοτικοὺς ἄρχοντας, εἴτε εἰς τοὺς κοινοτικούς. Ἡμεῖς κύριοι, εἴχομεν τὴν τιμὴν κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογὰς νὰ ἡγηθῶμεν συνδυασμοῦ, διὰ τὸν πρῶτον Δῆμον, τῆς Πρωτευούσης. Ὡς σύνθημα εἴχομεν τάξει: Ὁ Δήμαρχος θὰ εἶναι Δήμαρχος καὶ ὄχι κομματάρχης. Τὸ σύστημα τῆς ἐκλογῆς ἦτο καὶ τότε τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς. Ἐν τούτοις, ὁ λαὸς μᾶς ἐτίμησε καὶ μᾶς ἐτίμησε πλουσίως. Τοῦτο, λοιπόν, δηλοῖ, ὅτι δὲν πταίουν τὰ συστήματα, ἐὰν ἀναμιγνύεται ἡ πολιτικὴ εἰς τοὺς Δημοτικοὺς ἄρχοντας καὶ εἰς τὰ Δημοτικὰ καὶ Κοινοτικὰ γενικῶς πράγματα, ἀλλὰ πταίουν οἱ Δήμαρχοι, πταίουν οἱ Κοινοτάρχαι, οἱ ὁποῖοι ἀναμιγνύουν τὴν πολιτικὴν μέσα εἰς τὰ δημοτικὰ καὶ κοινοτικὰ πράγματα. Καὶ ἐκεῖ πλέον ἐπεμβαίνει ὁ σκληρὸς πέλεκυς τῆς δικαιοσύνης, διότι πραγματικῶς, ὁ Δήμαρχος πρέπει νὰ εἶναι Δήμαρχος καὶ ὄχι Κοινοτάρχης. Διὰ νὰ ἀποφευχθοῦν λοιπόν, ὅλα αὐτὰ τὰ ἄτοπα, τάσσομαι ἀνεπιφυλάκτως ὑπὲρ τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς, ἀλλὰ ἐπιμένω, ὅτι τὸ ποσοστὸν 40% δὲν πρέπει νὰ αὐξηθῇ εἰς 50% καὶ ἐὰν δὲν ἐπιτευχθῇ ἡ ἐκλογὴ τοῦ Δημάρχου κατὰ τὴν πρώτην ἀναμέτρησιν, τὰ δύο πλειοψηφήσαντα ψηφοδέλτια νὰ ἀναμετρηθῶσιν κατὰ τὴν ἑπομένην Κυριακὴν, καὶ ὁ λαβὼν τὰς περισσοτέρας ψήφους, νὰ γίνῃ Δήμαρχος. Ἐπίσης ἔχω νὰ παρατηρήσω, ὅτι διὰ τοῦ σχεδίου νόμου ποὺ συζητοῦμεν, παραλείπεται ἡ λῆψις ἑνὸς στοιχειώδους μέτρου καὶ τὸ στοιχειῶδες τοῦτο μέτρον εἶναι χάριν τῆς δικαιοσύνης, χάριν τῆς συνταγματικῆς ἰσότητος μεταξὺ ὅλων τῶν πολιτῶν, ὅλοι οἱ ὑποψήφιοι Δήμαρχοι νὰ ἔχουν ἴσα δικαιώματα. Καὶ τοῦτο θὰ ἐπιτευχθῇ μόνον, ἐὰν οἱ Δήμαρχοι ἀντικατασταθῶσι, τοὐλάχιστον οἱ Δήμαρχοι, διὰ προσώπων ἀμερολήπτων, ἀδιαβλήτων, εἴτε οὗτοι εἶναι Δικασταί, εἴτε οὗτοι εἶναι οἱασδήποτε ἄλλης κατηγορίας, ἀρκεῖ νὰ εἶναι πολιτικῶς ἀδιάβλητοι καὶ νὰ ἀναλάβουν τοὺς Δήμους κατὰ τοὺς τελευταίους μῆνας. Δὲν θέλω νὰ πικράνω οὐδένα, ἄλλωστε εἶναι ἀντίθετον πρὸς τὸν χαρακτῆρα μου καὶ δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἀναφέρω ὡρισμένας περιπτώσεις, ἀλλὰ ὅλοι γνωρίζομεν τί γίνεται τοὺς τελευταίους μῆνας μέσα εἰς τοὺς Δήμους, ὅταν οἱ Δήμαρχοι εἶναι ὑποψήφιοι. Διὰ τοῦτο, πρέπει νὰ ἀπομακρύνωνται οἱ Δήμαρχοι, τοὐλάχιστον 3 μῆνας πρὸ τῶν ἐκλογῶν. Τέλος, συνιστῶ εἰς τὸν ἀκαταπόνητον ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος κατὰ τὴν 3ετῆ θητείαν του εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐσωτερικῶν παρουσίασε πλούσια δείγματα, παρουσίασε δημιουργικὰς πρωτοβουλίας, συνιστῶ, λοιπόν, νὰ λάβῃ καὶ ἕνα μέτρον ἀκόμη, εἴτε εἰς τὸ παρὸν νομοθέτημα, εἴτε εἰς οἱονδήποτε ἄλλο, τὸ ὁποῖον θὰ καταθέσῃ, ἀλλὰ νὰ τὸ καταθέσῃ συντόμως, διὰ τὴν προστασίαν τῶν πόρων τῶν Δήμων, διότι ἔχουσι —δυστυχῶς— παρθῆ αὐτὰ ἀπὸ αὐτὴν ταύτην τὴν Πολιτείαν. Οἱ πόροι τοῦ καπνοῦ, οἱ πόροι τῶν διοδίων περιῆλθον εἰς τὸ Κράτος, ὄχι ἀπὸ τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ οὕτω οἱ Δῆμοι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτελέσουν τὴν ὑψηλὴν των ἀποστολήν. Ἐπίσης, πρέπει εἰς τὸ νομοθέτημα αὐτό, τὸ ὁποῖον εἴτε θὰ κατατεθῇ, εἴτε ἐν τῷ παρόντι, νὰ ληφθῇ μέριμνα, ὥστε νὰ ἀπαγορευθῇ καὶ εἰς αὐτὴν ἀκόμη τὴν Πολιτείαν νὰ ἀναμιγνύεται εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τῶν Δημάρχων. Δὲν ἠμπορεῖ ὁ Δήμαρχος, νὰ λαμβάνῃ γνῶσιν ἔργων συντελουμένων εἰς τὴν πόλιν του τελευταῖος, ὡς ἀπατημένος σύζυγος. Νομίζω, ὅτι τοῦτο εἶναι ἀπαράδεκτον. Ἐπίσης θὰ πρέπει ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ὑπαγάγῃ ὑπὸ τὴν δικαιοδοσίαν τῶν Δημάρχων τοὺς ποικιλωνύμους ὀργανισμούς, οἱ ὁποῖοι εἶναι συμφυεῖς πρὸς τὸ ἔργον τοῦ δημοτικοῦ ἄρχοντος, ὅπως εἶναι οἱ ὑπόνομοι. Ὑπάρχει Αὐτόνομος Ὀργανισμὸς Ὑπονόμων, Ὑπάρχει Αὐτόνομος Ὀργανισμὸς Κήπων καὶ Δενδροστοιχιῶν. Τί εἶναι αὐτά; Τὰ πλέον στοιχειώδη θέματα, τὰ ὁποῖα ἀνήκουν εἰς τὸν Δήμαρχον καὶ πάρα ταῦτα, ὁ Δήμαρχος δὲν λαμβάνει γνῶσιν. Ἔτι δὲ πλέον πρέπει νὰ διδάξῃ τὰς Ἑταιρίας κοινῆς ὠφελείας, ὅτι δὲν ἠμποροῦν νὰ ἀνασκάπτουν συνεχῶς τοὺς δρόμους καὶ τὰ πεζοδρόμια, παρακωλυομένης οὕτω τῆς ἐλευθέρας κυκλοφορίας καὶ τῶν πεζῶν καὶ τῶν ὀχημάτων καὶ νὰ μὴ δίδουν καμμίαν σημασίαν εἰς τὸν νοικοκύρην, ποὺ εἶναι ὁ Δήμαρχος μιᾶς πόλεως. Ὅταν, κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὰς πόλεις τῆς Εὐρώπης καὶ τῆς Ἀμερικῆς, ὅπως προσωπικῶς διεπιστώσαμε, τὰ πάντα ἔχουν ὑπαχθῆ εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τῶν Δημάρχων ὅλαι δηλ. αἱ Ἑταιρίαι κοινῆς ὠφελείας, ὁλόκληρος ἡ κίνησις, καὶ τὰ τρὰμ ἀκόμη καὶ τὰ αὐτοκίνητα, τὰ πάντα, ὅταν τέλος, εἰς τοὺς Δημάρχους ὑπήχθησαν κρατικαὶ καὶ ἀστυνομικαὶ ἀρχαί, πῶς εἶναι δυνατὸν ἐδῶ, ὁ ἄρχων αὐτὸς νὰ ἔχῃ ἀποξενωθῆ ὅλων αὐτῶν τῶν ὑπηρεσιῶν; Θέλω νὰ πιστεύω, ὅτι ὁ ἀκαταπόνητος κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ποὺ ἔχει τὴν τύχην τὸ Ὑπουργεῖον νὰ τὸ διευθύνῃ θὰ λάβῃ μέριμναν ἐπὶ τῶν τελευταίων μου παρατηρήσεων, διότι τὰ παράπονα εἶναι πολλὰ καὶ πολλὰ ἰδίως ἐναντίον τῶν Ἑταιριῶν, ποὺ ἀσεβοῦν διαρκῶς πρὸς τὸν Δήμαρχον καὶ ἀξιοῦν τὰ πάντα ἀπὸ τὸν Δήμαρχον, χωρὶς νὰ ἔχῃ ἐπ’ αὐτῶν καμμίαν δικαιοδοσίαν. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Β. Βασιλικός.).

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Μπουρνιᾶς, ἔχει τὸν λόγον.

§26Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Μὲ ἐξέπληξαν κ. συνάδελφοι, αἱ ἀπόψεις τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, τοῦ προηγηθέντος ἐμοῦ εἰς τὸ βῆμα. Τὰς σέβομαι ἀπολύτως, ἀλλὰ ἂς μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ φίλος κ. Βρανόπουλος, νὰ τοῦ παρατηρήσω, ὅτι ὑποτιμᾶ τὸν κίνδυνον, ὁ ὁποῖος ὑπάρχει καὶ διὰ τοὺς Ὀργανισμοὺς τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, καὶ δι’ ὅλους ἡμᾶς, ἐὰν ἐξακολουθήσῃ καὶ εἰς τὸ μέλλον ἡ εἰσβολὴ εἰς τοὺς Δήμους, τῶν ὀργάνων τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς, ἡ ὁποία ἤρχισε ἀκριβῶς, διότι ἐπέτρεψε τοῦτο, τὸ σύστημα τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς. (Διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Θὰ παρακαλέσω τοὺς κ. συναδέλφους, νὰ μὴ διαμαρτύρωνται, διότι θὰ εἴπω ἴσως περισσότερα ἐν συνεχείᾳ. Δὲν μὲ ἐξέπληξε, ὅμως, κύριοι συνάδελφοι, τὸ γεγονός, ὅτι ἡ ἄκρα ἀριστερὰ ἀντιτίθεται εἰς τὸ συζητούμενον σχέδιον νόμου, διὰ τοῦ ὁποίου καθιεροῦται ἑνιαῖον σύστημα ἐμμέσου ἐκλογῆς τῶν Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν ἀρχόντων εἰς ὁλόκληρον τὴν χώραν. Καὶ ἀντιτίθεται, κύριοι συνάδελφοι, διότι τὸ σύστημα τοῦτο τῆς ἀφαιρεῖ μίαν νέαν εὐκαιρίαν νὰ δημιουργήσῃ καὶ πάλιν πολιτικὸν σάλον εἰς τὸν τόπον καὶ μάλιστα πρὶν παρέλθῃ ἔτος ἀπὸ τῆς διενεργείας τῶν γενικῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἐπιδείξῃ ἐκ νέου πλασματικὴν πολιτικὴν δύναμιν, ὅπως συνέβη μὲ τὰς τελευταίας ἐκλογάς. Ἰδοὺ διατὶ κατὰ τὴν γνώμην μας ἡ ΕΔΑ ἀντιτίθεται εἰς τὸ νομοσχέδιον καὶ μάλιστα ἐναντίον αὐτοῦ, διότι ἡ ἔμμεσος ἐκλογὴ τὴν ἐμποδίζει νὰ ἀποτελέσῃ τὸ κέντρον βάρους μεταξὺ τῶν κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ νὰ νοθεύσῃ, ὡς εἶπε καὶ ὁ ὑπουργὸς καὶ πάλιν τὴν πολιτικὴν ζωὴν τῆς χώρας. Καὶ ἰδοὺ διατὶ τὸ κόμμα τὸ ὁποῖον ὑπὲρ πᾶν ἄλλο, εἶναι τεταγμένον ὑπὲρ τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς διὰ τὰς βουλευτικάς ἐκλογάς, διὰ τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς μᾶς ὑπεστήριξε διὰ τοῦ εἰσηγητοῦ του, ὅτι τὸ σύστημα τοῦτο ἀποτελεῖ περιγραφὴν τῆς λαϊκῆς θελήσεως.

§27Ι. ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Μοῦ ἐπιτρέπετε, κ. συνάδελφε;

§28Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Νομίζω, ὅτι ἤκουσα καλῶς. Εἴπατε περιγραφὴ τῆς λαϊκῆς θελήσεως.

§29Ι. ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Ἀλλὰ δὲν ἀφεώρα τὸ σύστημα τῆς ἀναλογικῆς ἐκλογῆς.

§30Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Εἴπατε, ὅτι τὸ νομοσχέδιον καὶ τὸ καθιερωμένον σύστημα, ἀποτελεῖ περιγραφὴν τῆς λαϊκῆς θελήσεως.

§31Ι. ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Εἶπον, ὅτι τὸ σύστημα τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς τὸ ἀποδεχόμεθα.

§32Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Αὐτὸ τὸ ἤκουσα, ἀλλὰ δὲν εἴπατε κατὰ ποῖον τρόπον ἀποδέχεσθε μόνον τὸ ἓν τμῆμα. Εἶσθε κατὰ τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἐπεκαλέσθητε αὐτὸ τὸ ἐπιχείρημα καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ἐπιτρέψατέ μου νὰ ἀπαντήσω.

§33Ι. ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Εἶπον, ὅτι ἐὰν δὲν ἐπανέλθῃ τὸ σύστημα τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς καὶ δὲν καταργηθῇ τὸ ἄρθρον 14, εἴμεθα κατὰ τοῦ νομοσχεδίου. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν, εἴμεθα ὑπέρ αὐτῆς.

§34Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Χαίρω, διότι ἤκουσα αὐτὴν τὴν ἐξήγησιν, διότι ὁμολογῶ, ὅτι τόσον τολμηρὰν κατανόησιν δὲν ἀνέμενον ἀπὸ τὴν παράταξίν σας, διότι δὲν νομίζω, ὅτι ὑπάρχει κανείς, ὁ ὁποῖος θὰ ὑποστηρίξῃ, ὅτι ἡ ἀναλογικὴ δὲν ἐκφράζει περισσότερον ἀπὸ κάθε ἄλλο σύστημα, τὴν Δημοκρατικὴν ἀρχὴν τῆς ἐκπροσωπήσεως τῆς μειοψηφίας. Οὐδεὶς δύναται νὰ ὑποστηρίξῃ, ὅτι ἀπὸ τοῦ 1912 καὶ ἐντεῦθεν ἡ ἔμμεσος ἐκλογὴ εἰς τὰς κοινοτικὰς ἐκλογάς, ὅτι ἡ ἐκλογὴ αὐτὴ ἀποτελεῖ περιγραφὴν τῆς λαϊκῆς θελήσεως. Ἐάν, τὸ 1950, λόγῳ τῆς κατατμήσεως τοῦ ἐθνικόφρονος κόσμου, ἐκρίθη ἐπιβεβλημένη ἡ ἔμμεσος ἐκλογή, διὰ νὰ μὴ περιέλθουν οἱ Δῆμοι εἰς τὴν ὠργανωμένην μειοψηφίαν, εἰς τὴν παράταξιν ἐκείνην ἡ ὁποία κατὰ ἐπιτυχῆ χαρακτηρισμὸν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐχαρακτηρίσθη ὡς κατευθυνομένη μειοψηφία, ἐάν, λέγω, ἐπεβάλετο τὸ 1950 ἡ ἔμμεσος ἐκλογή, σήμερον ἐπιβάλλεται ἔτι μᾶλλον, διότι ἡ ἐθνικόφρων ἀντιπολίτευσις εὑρίσκετα εἰς πολὺ χειροτέραν μοῖραν, ἀπ’ ὅ,τι εὑρίσκετο τότε καὶ ἀπεδείχθησαν βάσιμοι οἱ φόβοι τοῦ Προέδρου κ. Παπανδρέου, ὁ ὁποῖος ἔχει καὶ τὴν πατρότητα τοῦ ἀρχικοῦ Νόμου. Ἡ εἰσβολὴ εἰς τοὺς Δήμους τῶν ἐκπροσώπων τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς, ὀφειλομένη εἰς τοὺς γνωστοὺς συνασπισμοὺς ἐθνικοφρόνων κομμάτων μὲ τὴν ἄκραν ἀριστεράν, τοὺς ὁποίους διηυκόλυνεν ἡ ἄμεσος ἐκλογὴ καταστήσασα τοὺς Δήμους πρακτορεῖα ὄχι μόνον τῆς Κομμουνιστικῆς προπαγάνδας, ἀλλὰ καὶ αὐτόχρημα ἀντεθνικῶν ἐνεργειῶν. Ὀρθῶς, λοιπόν, ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, κατὰ τὴν προχθεσινήν του ἀγόρευσιν, συμπληρώνων τὴν εἰσηγητὴν ἔκθεσιν τοῦ νομοσχεδίου, προσέθεσε καὶ τὸν συγκεκριμένον σκοπὸν τοῦ Νόμου καὶ εἶπεν, ὅτι καθῆκον μας εἶναι νὰ ἀπαλλάξωμεν τοὺς Δήμους, ἀπὸ τὴν ἄμεσον ἢ ἔμμεσον ἐπιρροὴν τῆς κατευθυνομένης μειοψηφίας. Μόνον ἡ μωρία τῶν Κυβερνώντων θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτρέψῃ τοῦτο εἰς τὴν μειοψηφίαν, ἔλεγεν ὁ κ. Παπανδρέου τὸ 1950, κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἀρχικοῦ νομοσχεδίου, καὶ δὲν νομίζω ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ κατηγορήσῃ κανεὶς ἐπὶ τοιαύτῃ μωρίᾳ τὴ σημερινὴν Κυβέρνησιν. Ἀλλὰ καὶ ὁ ἕτερος σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου, ὁ σκοπὸς τῆς ἀποπολιτικοποιήσεως καὶ τοῦ ἀποκομματισμοῦ τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἐκλογῶν, εἶναι συνεπὴς πρὸς τὴν ἐπὶ τριετίαν ἐξαγγελλομένην ἀπόφασιν τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀπαλλάξῃ τοὺς Δήμους ἀπὸ κομματικὰς ἐπιρροάς. Τί χρείαν ἔχομεν μαρτύρων, ὅταν, ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς τῆς Ε.Δ.Α., μᾶς ἀνέγνωσεν ἀπὸ τοῦ Βήματος τούτου πίνακα πράξεων τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Ἀθηνῶν, αἱ ὁποῖαι ἦσαν παντελῶς ἄσχετοι πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς Αὐτοδιοικήσεως. Εἶναι περιττὸν νὰ εἴπω, ὅτι αἱ πράξεις αὐταὶ ἐμπνέονται ἀπὸ τὴν παράταξιν τῆς Ε.Δ.Α., ἡ ὁποία ἀπέστειλε τοὺς ἀνθρώπους της εἰς τοὺς Δήμους διὰ νὰ κάμουν ἀκριβῶς αὐτὰς τὰς πράξεις. Καὶ παραπονούμεθα, κύριοι, διότι, οὐδὲν ἐνδιαφέρον ἐπιδεικνύεται διὰ τὴν στοιχειώδη καθαριότητα, οὔτε διὰ τὸ πλύσιμον τῶν δρόμων, οὔτε διὰ τὴν ἐμφάνισιν τῆς πόλεως καὶ τὴν ἀποκομιδὴν τῶν ἀπορριμμάτων. Ποῖος θὰ ἐνδιαφερθῇ διὰ τὰ θέματα ταῦτα, ὅταν οἱ Δημοτικοὶ ἄρχοντες ἀσχολοῦνται μὲ τὸ θέμα τῆς εἰρηνεύσεως καὶ τὴν πολιτικὴν καὶ ἀδιαφοροῦν διὰ τὰ ἔργα τὰ δημοτικά;

§35Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, νομίζω, ὅταν ἐπικαλῆσθε τοιαῦτα ἐπιχειρήματα, πρέπει νὰ ὁμολογήσητε ὅτι οὐδέποτε ἐδόθησαν εἰς τὸν Δῆμον Ἀθηναίων τὰ μέσα νὰ ἐκπληρώσῃ τὸν μεγάλον προορισμόν του.

§36Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Εἶναι ἄλλο θέμα, διατὶ δὲν ἐδόθησαν. Τὸ διατὶ δὲν ἐδόθησαν δὲν εἶναι θέμα τοῦ παρόντος, τὸ γνωρίζετε καὶ ὑμεῖς καλῶς.

§37Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀπαντήσω. Εἴπατε ὅτι δὲν ἐδόθησαν ποτὲ τὰ μέσα εἰς τὸν Δήμαρχον Ἀθηναίων νὰ ἐκπληρώσῃ τὴν ἀποστολήν του. Ὁ περιορισμὸς τῶν δυνατοτήτων καθιερώθη, νομίζω, ἐπὶ τῶν ἡμερῶν σας. Ἀλλὰ πέραν αὐτοῦ θὰ πρέπει νὰ γνωρίζητε ὅτι κατὰ τὴν τελευταίαν τριετίαν αἱ πρόσοδοι τοῦ Δήμου ἔχουν ὑπερδιπλασιασθῆ καὶ εἶναι εἰς θέσιν, ἐξ ἰδίων πόρων, ὁ Δήμαρχος νὰ ἐξαγγείλῃ ἐκτέλεσιν τεχνικῶν ἔργων ὕψους 87 ἑκατομμυρίων δραχμῶν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον οὐδέποτε μέχρι σήμερον ἐσημειώθη. Ἐάν, πέραν αὐτοῦ, προτείνεται ὑπέρβασις τῶν δυνατοτήτων, δὲν εἶναι ἀποκρουστέα κατ’ ἀρχήν, εἶναι ἐξεταστέα. Πάντως, ὅμως προϋπόθεσις μιᾶς τοιαύτης χειρονομίας ἡ ὁποία θὰ ἔχῃ ὡς συνέπειαν τὴν διάθεσιν ἑκατοντάδων ἑκατομμυρίων ὑπὲρ τῶν Δήμων τῆς Χώρας, προϋπόθεσις, λέγω, εἶναι ἡ μετὰ αὐταπαρνήσεως ἀφοσίωσις τῶν Δημοτικῶν Ἀρχόντων εἰς τοὺς Δήμους καὶ ἀποκλειστικῶς εἰς αὐτούς. Ὅταν ὁ Δῆμος χρησιμοποιῇ, εἴτε τοὺς πόρους, εἴτε τὰς δυνατότητας, εἴτε τὴν δραστηριότητα διὰ νὰ δημιουργήσῃ ἑστίας πολιτικολογίας καὶ κομματισμοῦ, δὲν εἶναι δυνατὸν οὔτε νὰ γίνῃ σκέψις, οὔτε νὰ διακυβεύεται ἡ διάθεσις προσθέτων ἐνισχύσεων.

§38Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, εἰς τὸ τελευταῖον σημεῖον τῆς ὁμιλίας, εἴμεθα ἀπολύτως σύμφωνοι. Καθὼς ὅμως διαβάζομεν εἰς τὰς ἐφημερίδας καὶ γνωρίζομεν ὅλοι μας, ὅτι ἀπὸ διετίας ὁ Δήμαρχος Ἀθηναίων, μάχεται διὰ νὰ συνάψῃ ἓν δάνειον τοῦ Δήμου, καὶ ἡ Κυβέρνησις συνεχῶς τὸ ἀναβάλλει, συνεπῶς δὲν ἠμποροῦμε νὰ ἔχωμε παράπονα κατὰ τοῦ Δημάρχου καὶ νὰ ἀκούωνται ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. Μπουρνιᾶς. Νομίζω, ὅτι Δῆμος Ἀθηναίων, χρειάζεται μεγαλυτέραν προσοχὴν καὶ στοργὴν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἂν ηὐξήθησαν αἱ πρόσοδοι τοῦ Δήμου εἶναι πρὸς τιμὴν τοῦ Δημάρχου. Ὀφείλει, ὅμως ἡ Κυβέρνησις, νὰ τὸν ἐνισχύσῃ περαιτέρω, διότι θὰ ὁμολογήσητε ὅλοι σας, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ πόλεως. Αἱ Ἀθῆναι ὀνομαστικῶς εἶναι πόλις, εἰς τὴν πραγματικότητα εἶναι ἕνα χωριὸ ἀπὸ ἀπόψεως δημοτικῆς ἐξυπηρετήσεως. Νομίζω, ὅτι θὰ ἔπρεπε ὁ κ. συνάδελφος νὰ εἶναι κάπως προσεκτικώτερος εἰς τὸ θέμα αὐτὸ καὶ νὰ μὴ καταφέρεται τόσον δριμέως ἐναντίον ἀπόντος.

§39Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἐγώ, δὲν ὡμίλησα μόνον περὶ τοῦ Δημάρχου Ἀθηναίων, ὡμίλησα γενικῶς περὶ τῆς χειρονομίας τὴν ὁποίαν ὑπηνίχθητε διὰ λογαριασμὸν τῶν Δήμων γενικώτερον. Ὅσον ἀφορᾷ, εἰδικῶς τὸν Δῆμον Ἀθηναίων, καὶ τὴν περιοχὴν αὐτοῦ, τῶν Ἀθηνῶν, νομίζω, ὅτι ἐὰν ὑπάρχῃ μία περίοδος κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπετεύχθη μία προσπάθεια κολοσσιαία ἔναντι τοῦ παρελθόντος, εἶναι ἡ περίοδος τῆς διακυβερνήσεως Καραμανλῆ, κατὰ τὴν ὁποίαν δύο βασικὰ ζητήματα τῶν Ἀθηνῶν μετὰ 500 ὁλόκληρα χρόνια, τὸ πρῶτον ἀντιμετωπίζονται. Ἤτοι τὸ ζήτημα τῆς ὑδρεύσεως καὶ τῆς ἀποχετεύσεως τοῦ λεκανοπεδίου τῆς Ἀττικῆς.

§40Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ἔχω νὰ ἀπαντήσω, κ. Ἀρχηγὲ τῶν Φιλελευθέρων, εἰς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μοῦ ἐκάματε τὴν σύστασιν, εἰς τὸ νὰ εἶμαι προσεκτικός. Ἐρωτῶ, λοιπόν, ὑμᾶς, ποῦ εἶναι τὸ ὀλίσθημά μου καὶ διατὶ πρέπει νὰ εἶμαι προσεκτικός.

§41Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Βάλλετε, κ. συνάδελφε, ἐναντίον ἀπόντος προσώπου.

§42Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ἐγὼ ὑποστηρίζω μίαν ἄποψιν. Πιστεύω, κ. Πρόεδρε, καὶ τὸ σπίτι σας θὰ σᾶς τὸ εἴπῃ, ὅτι ἡ Πρωτεύουσα ἔχει ἐγκαταλειφθῆ καὶ ἰδίᾳ εἰς τὸ θέμα τῆς καθαριότητος. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀνεβιώσατε ἕνα ἄλλο θέμα, τὸ ὁποῖον πράγματι, εἶναι θέμα συζητήσιμον. Ἀλλὰ ἡ πίστις μου εἶναι, ὅτι ὅλη αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις, εἶναι συνέχεια τῆς ἁμαρτίας, ἡ ὁποία ἐγένετο ἐκ τοῦ συνασπισμοῦ Ἐθνικοφρόνων Κομμάτων καὶ τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς καὶ τῆς εἰσβολῆς εἰς τοὺς Δήμους ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἡ ἐλαχίστη μειοψηφία. Ἐὰν ἐνδιαφερώμεθα, κ. βουλευταί, νὰ ἔχωμεν ὠργανωμένην τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν, μὲ οὐσιαστικὰς ἁρμοδιότητας, ὅπως πολὺ ὀρθῶς εἶπεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ἀπὸ πολλὰς τῶν ὁποίων ἔχουν ἀποστερηθῆ πράγματι κατὰ τὴν μεταπολεμικὴν ἐποχήν, ἔχομεν ὑποχρέωσιν ἐπιτακτικὴν ὅλοι νὰ φροντίσωμεν νὰ ἀπαλλάξωμεν τοὺς Δήμους ἀπὸ τὰς κομματικὰς ἐπιρροάς, αἱ ὁποῖαι ὅταν μάλιστα γίνωνται μὲ συμπεθεριὰ πρὸς παρατάξεις, αἱ ὁποῖαι μᾶς εἶναι γνωσταί, εἶναι ἐντελῶς ἐπικίνδυνοι.

§43Ι. ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ γίνω συνήγορος ὑπὲρ τῶν Δήμων διὰ τὸ θέμα τὸ οἰκονομικόν, διότι ὁμιλοῦν τὰ Πρακτικὰ τοῦ Συνεδρίου τῆς Κεντρικῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων.

§44Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Τί σχέσιν ἔχουν τὰ οἰκονομικὰ μὲ τὸ συζητούμενον θέμα;

§45Ι. ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Ὑπάρχει Πρόεδρος... (Φωναί, θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§46Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Δὲν ὑποστηρίζω, κ. Βουλευταί, ὅτι οἱ δημοτικοὶ ἄρχοντες δὲν πρέπει νὰ ἀνήκουν εἰς κόμματα. Καὶ εἰς κόμματα θὰ ἀνήκουν καὶ ἴδια προγράμματα θὰ ἔχουν, ἐξυψώσεως τῶν δημοτικῶν πραγμάτων καὶ βελτιώσεως τῆς καταστάσεως τῶν δήμων. Ἀφ’ ἧς ὅμως κληθοῦν καὶ ἀναλάβουν τὰ καθήκοντά των, πιστεύω, ὅτι δὲν ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ προβαίνουν εἰς πράξεις, ἐκδηλώσεις καὶ ἐνεργείας, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν κυρίαν των ἀποστολήν, μὲ τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν. Καὶ εἰς τὸ παρελθόν, κ. Βουλευταί, ὑπῆρξαν κόμματα δημαρχιακὰ καὶ ἰσχυροὶ δημοτικοὶ ἄρχοντες, οἱ ὁποῖοι εἶχον τὰ κόμματά των, ἐπολιτεύοντο, εἶχον προγράμματα, προέβαινον εἰς ἐκδηλώσεις, ἀλλὰ πάντοτε μὲ ἀντικειμενικὸν σκοπὸν τὴν προαγωγὴν τῶν δημοτικῶν ὑποθέσεων.

§47Ι. ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν Δῆμον Ἀθηναίων, ἔχω νὰ εἴπω τοῦτο, ὅτι ἐὰν ὑπάρχῃ διαφορὰ ἐσόδων, ὀφείλεται κυρίως εἰς τὸν καλὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον ἔγινεν ἡ εἴσπραξις τῶν ἐσόδων κατὰ τὴν τελευταίαν τετραετίαν καὶ εἰς τό, ὅτι ἐξέλιπεν ὁ κομματισμός. Δὲν ὑπάρχουν διὰ τὸν δῆμον κόμματα, ὑπάρχουν δημόται φορολογούμενοι, ἀπὸ τοὺς ὁποίους εἰσπράττονται μὲ πλήρη ἰσότητα τὰ ἔσοδα.

§48Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Κύριε συνάδελφε, ἦσθο σύμβουλος Ἀθηναίων καὶ ἑπομένως εἶσθε ὑπεύθυνος δι’ αὐτὴν τὴν κατάστασιν.

§49Ι. ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Εἶμαι ὑπερήφανος διὰ τὴν τετραετίαν αὐτήν.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ παρεκάλουν, κ. συνάδελφε, νὰ μὴ δεχθῆτε διακοπάς, διότι καὶ τὸ Προεδρεῖον δὲν θὰ δεχθῇ.

§51Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ὑπεστηρίχθη, κύριοι βουλευταί, ὅτι τὸ σύστημα τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς ἀπωθεῖ τὰς ἰσχυρὰς προσωπικότητας καὶ ἐπιτρέπει τὴν συναλλαγήν. Δὲν εἶναι τοῦτο ἀληθές. Κατὰ τὴν γνώμην μου, ἐὰν ὑπάρχουν ἰσχυραὶ προσωπικότητες μὲ ἰδίαν ἀκτινοβολίαν καὶ κῦρος εἰς τοὺς ἐκλογεῖς των, δὲν ἔχουν τίποτε νὰ φοβηθοῦν, οὔτε ἀπὸ τὸν νόμον, οὔτε δηλαδὴ ἀπὸ τὸ σύστημα τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς, οὔτε ἀπὸ τὴν ἀπόπειραν συναλλαγῆς ὡρισμένων συμβούλων. Ὡς πρὸς τὸν νόμον, σᾶς ὑπενθυμίζω τὴν περίπτωσιν τοῦ ἀειμνήστου Κοτζιᾶ μὲ τὴν ἔμμεσον ἐκλογήν· διότι ἦτο μία προσωπικότης μὲ ἀκτινοβολίαν εἰς τὸν Ἀθηναϊκὸν λαόν, ἔφερε τὸ συντριπτικὸν ἀποτέλεσμα ποὺ ἔφερε. Ὡς πρὸς τὴν συναλλαγήν, ἔχω νὰ εἴπω, ὅτι τοιαῦτα πρόσωπα, κύρους, προσδίδουν τόσον κῦρος εἰς τὸ ψηφοδέλτιόν των ὥστε οὐδόλως ἢ ἐλάχιστα εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνησυχοῦν διὰ τὴν συναλλαγὴν τῆς μειοψηφίας. Ἄλλως βεβαίως, κ. συνάδελφοι, ἔχει τὸ θέμα ἐὰν πρόκειται νὰ κατέλθουν εἰς τὰς ἐκλογὰς τυχὸν πρόσωπα μέτρια ἢ καὶ κάτω τοῦ μετρίου. Τότε συμφωνῶ, ὅτι βεβαίως, εἶναι δυνατόν. Ἀλλὰ ἐρωτῶ, μᾶς ὑποχρεώνει ὁ νόμος, μᾶς ὑποχρεώνει ἡ ἔμμεσος ἐκλογὴ νὰ καταφύγωμεν εἰς μετρίους ἀνθρώπους, εἰς ἀνθρώπους συναλλαγῆς, — ὁπότε κατὰ τὴν γνώμην μου αἴρεται καὶ ἡ αὐτοδιοίκησις ἐὰν πρόκειται οἱ ἄνθρωποι τῆς συναλλαγῆς νὰ ἐκλεγοῦν — ἢ ἀντιθέτως μᾶς ἐπιτρέπει τὸ νομοσχέδιον νὰ καταρτίσωμεν τοὺς συνδυασμοὺς ἐπιλέγοντες τοὺς ἀρίστους καὶ ἀδιαφοροῦντες διὰ τὴν κομματικήν των προέλευσιν; Ὑπεστηρίχθη ἀκόμη καὶ μάλιστα προσωπικῶς, ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Ε.Δ.Α., τὸν κ. Πασαλίδην, ἐξ ἀφορμῆς τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 14, ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἀντισυνταγματικὸν καὶ ἀντιδημοκρατικόν. Καὶ ὡς πρὸς μὲν τὴν ἀντισυνταγματικότητα, ἀπήντησεν, ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργός, ὑπενθυμήσας τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 99 τοῦ Συντάγματος κατὰ τὴν ὁποίαν μόνον καθολικὴ ψηφοφορία καὶ οὐχὶ ἄμεσος ἀπαιτεῖται, ἐνῷ ἀντιθέτως, τὸ ἄρθρον 66 προκειμένου περὶ βουλευτικῶν ἐκλογῶν, ἀπαιτεῖ καὶ τὴν ἄμεσον ψηφοφορίαν. Ὡς πρὸς τὴν δημοκρατικότητα τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς, θὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὸ Σῶμα τὰ ὅσα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἔλεγε τὸ 1950 ὁ ἀείμνηστος καθηγητὴς Σβῶλος, ὑποστηρίζων τὰ ἀντίθετα ἀπὸ ὅσα ὑπεστήριξε σήμερον ἡ παράταξις τῆς Ε.Δ.Α. Καὶ προσθέτω ἀκόμη, ὅτι τὸ δημοκρατικὸν Σύνταγμα τοῦ 1927 ἀνεγνώριζε τὴν ἔμμεσον ἐκλογὴν ἀκόμη καὶ προκειμένου περὶ τῶν γενικῶν ἐκλογῶν ἐφόσον οἱ ἀριστίνδην Γερουσιασταὶ ἐξελέγοντο ἐμμέσως ὅπως καὶ ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Κράτους, ὁ Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας ἐξελέγετο κατὰ τὴν ἔμμεσον ἐκλογήν, Ἦτο λοιπόν, καὶ συνταγματικὸς καὶ δημοκρατικὸς ὁ νόμος ἐκεῖνος. Ἐπιθυμῶ, κ. βουλευταί, ἤδη νὰ ἐξάρω ὡρισμένας διατάξεις τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου, διὰ τῶν ὁποίων ἀποδεικνύεται ἡ ἀπόφασις τοῦ νομοθέτου, ἡ βούλησις τοῦ νομοθέτου νὰ μὴ ἐπιτρέψῃ νὰ κατέλθουν εἰς τὰς ἐκλογὰς αὐτὰς πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἔχουν στερηθῆ τῶν πολιτικῶν των δικαιωμάτων συνεπείᾳ ποινικῆς καταδίκης αὐτῶν, κατὰ τὸ ἄρθρον 2 ἐδάφιον 3 ἢ νὰ μὴ διατηρήσουν ἐκλεγέντες, τὸ ἀξίωμα, ἐὰν ἐμμένουν εἰς τὴν πολιτικολογίαν καὶ εἰς τὸ νὰ χρησιμοποιοῦν τὸ ἀξίωμα διὰ σκοποὺς ἀλλοτρίους. Κύριοι συνάδελφοι,...

§52Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐπειδὴ ἀνεφέρατε τὸ ὄνομά μου, ἤθελα νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἐγὼ ὡμίλησα διὰ τὸ ἄρθρον 14 καὶ εἶπα, ὅτι εἶναι ἀντισυνταγματικὸν καὶ ἀντιδημοκρατικὸν — διὰ ποίους λόγους; Διότι ἀφαιρεῖ ἀπὸ τοὺς δημοτικοὺς ἄρχοντας τὸ δικαίωμα νὰ ἐκφράζουν τοὺς πολιτικοὺς στοχασμούς των. Καὶ τοὺς τιμωρεῖ μὲ ποίους; Μὲ ἐκείνους ποὺ εἶναι διωρισμένοι, τοὺς ὑπαλλήλους. Αὐτὰ εἶπα ἐγώ, διότι εἶναι ἡ ἀντίληψίς μου, ἀντίληψις δημοκρατική, ὅτι, κατὰ τὸ Σύνταγμα καὶ τὸ πολίτευμά μας, ὅπου καὶ ἂν εἶναι τοποθετημένος ὁ πολίτης τὸ δικαίωμα νὰ ἐκφράζῃ τοὺς πολιτικοὺς στοχασμούς του δὲν ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ τὸ περιορίσῃ. Μὲ τὸ ἄρθρον 14 ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν περιορίζει τὸν πολίτην νὰ ἐκφράζῃ τοὺς στοχασμούς του. Καὶ λέγει «καθ’ ὑπέρβασιν». Ποῖος θὰ τὸ κρίνῃ αὐτὸ τὸ «καθ’ ὑπέρβασιν». Θὰ τὸ κρίνῃ ἕνας ὑπάλληλος τοῦ Κράτους, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι αἱρετός. Καὶ εἶπα καὶ τότε, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ ὁ ὑπάλληλος νὰ τιμωρήσῃ τοὺς αἱρετοὺς τοῦ λαοῦ. Δι’ αὐτὸ θεωρῶ τὸ ἄρθρον ἀντιδημοκρατικόν. Καὶ ἐκεῖνος ποὺ πιστεύει εἰς τὴν Δημοκρατίαν, εἰς ὅποιαν παράταξιν καὶ ἂν ἀνήκῃ, θὰ παραδεχθῇ, ὅτι τὸ ἄρθρον αὐτὸ εὐνουχίζει, ὅπως εἶπα, τοὺς δημοτικοὺς ἄρχοντας καὶ τὴν αὐτοδιοίκησιν. Διατί; Διότι χάνουν τὴν αὐτοτέλειάν των, χάνουν τὴν θέλησίν των καὶ θέλει τὸ Κράτος τὸ σημερινόν, τὸ Κράτος τὸ κομματικόν, νὰ τοὺς κάμῃ ὄργανά του. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἰδική μου ἀντίληψις ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄρθρον 14.

§53Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ἔτσι εἶπα καὶ ἐγὼ τὴν ἄποψίν σας. Κατὰ τὰ λοιπὰ δέχεσθε τὸ νομοσχέδιον ὡς δημοκρατικὸν καὶ συνταγματικόν;

§54Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Διὰ τὸ ἄρθρον 14 ὡμίλησα.

§55Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Κατὰ τὰ λοιπά;

§56Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Ὄχι. Ἐὰν εἰς αὐτὸ τὸ ἄρθρον συμφωνῆτε, ὅτι ἔχω δίκηο....

§57Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ὄχι.

§58Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς ἐκλογῆς, ἀμέσου ἢ ἐμμέσου, αὐτὸ δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν, ἂν εἶναι συνταγματικόν, ἂν εἶναι ἀντισυνταγματικόν. Ἐὰν θὰ τὸ πάρωμε ἀπὸ ἀπόψεως, ἂς εἴπω τὴν ἰδικήν μου ἀτομικὴν γνώμην, ἀπὸ ἀπόψεως γενικῆς, ἂν πραγματικὰ ἦτο πραγματικὴ αὐτοδιοίκησις εἰς τὴν Ἑλλάδα, νὰ ἔχουν οἰκονομικὰ δικαιώματα, νὰ ἔχουν καὶ διοικητικὰ δικαιώματα, ὅπως τὰ ἔθεσεν ὁ κ. Βρανόπουλος, μάλιστα, αὐτὸ εἶναι αὐτοδιοίκησις πραγματική. Εἰς τὴν Ἑλλάδα ὅμως εἶναι κουτσουρεμένη ἡ αὐτοδιοίκησις. Δὲν ὑπάρχει. Σεῖς, μὲ τὸ νομοσχέδιον, θέλετε τὸν δήμαρχον, τὸν ἄρχοντα τῆς πόλεως, νὰ τὸν κάμετε ἀρχισκουπιδιάρη καὶ νὰ εἶναι ὄργανον τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν εἶναι ὅμως αὐτὸ αὐτοδιοίκησις. Ἡ αὐτοδιοίκησις εἶναι ὄργανον τοῦ λαοῦ. Ἀλλά, βλέπετε, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει τὸν φόβον τοῦ κομμουνισμοῦ. Σᾶς βεβαιῶ, ὅτι εἶναι πολὺ καθυστερημένος εἰς τὴν νοοτροπίαν του. Πρὸ 100 ἐτῶν, διὰ νὰ διαφωτισθῇ καὶ ἡ δεξιὰ πτέρυξ, ὅταν ἐξεδόθη— ὁ κ. Παπανδρέου μὲ κυττάζει διότι καταλαβαίνει, ὅτι ἔχω δίκαιο—, ὅταν ἐξεδόθη τὸ Κομμουνιστικὸ Μανιφέστο, τὸ 1848, ὅλος ὁ κόσμος τότε: «Ἄ! φάντασμα, φόβος»! Πέρασε ἐκεῖνο τὸ φάντασμα. Τώρα ἔγινε πραγματικότητα. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ διέπεται ἀπὸ τὸν φόβον τῆς Κυβερνήσεως, μήπως ἡ ἀντιπολίτευσις συνεννοεῖται καὶ κατέλθῃ ἡνωμένη εἰς τὶς ἐκλογές.

§59Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Μετενόησα ποὺ σᾶς ἀνέφερα!

§60Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Καὶ ἀπὸ τὸ βῆμα τὸ εἶπαν, ἔτσι «θὰ πάθετε μὲ τὸ νομοσχέδιον ὅ,τι ἐπάθατε μὲ τὴν παγίδα ποὺ ἐκάματε μὲ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων». Ὁ κυριώτερος σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου δὲν εἶναι τὸ φάντασμα τοῦ κομμουνισμοῦ. Ἄλλωστε τὸ φάντασμα ἔγινε πραγματικότητα σχεδόν. Ὁ μισὸς πληθυσμὸς τοῦ κόσμου ἐφαρμόζει τὸν κομμουνισμόν, δὲν εἶναι φάντασμα. Ἀλλὰ εἶναι ὁ φόβος μήπως ἡ ἀντιπολίτευσις κατέλθῃ εἰς τὰς ἐκλογὰς ἡνωμένη καὶ ἡ κυβέρνησις θὰ φανῇ, ὅτι εἶναι μειοψηφία. Αὐτὰ ἤθελα νὰ εἴπω.

§61Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Λυποῦμαι, διότι ἐπέτρεψα εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς ΕΔΑ νὰ μὲ διακόψῃ, διότι δὲν ἦτο διακοπή, ἀλλὰ ἀγόρευσις. Κύριοι βουλευταί, ὡμίλουν περὶ τῶν διατάξεων τῶν ἄρθρων 2 καὶ 3 καὶ 14. Ἀμφοτέρας τὰς διατάξεις αὐτὰς καταπολεμᾷ ἡ ΕΔΑ. Τὴν μὲν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 2 καταπολεμᾷ ἐμμέσως, διότι δὲν τολμᾷ νὰ καταπολεμήσῃ ἀμέσως μίαν τόσον ὀρθὴν διάταξιν, μίαν τόσον ἀδιάβλητον διάταξιν. Δι’ αὐτὸ ἐπικαλεῖται τεχνικὰς δῆθεν δυσχερείας, τὴν ἔκδοσιν, δηλαδή, χιλιάδων πιστοποιητικῶν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον, μόνον ἡ ὑπεύθυνος Κυβέρνησις εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐκτιμήσῃ. Νομίζω, ὅτι εἶναι ἐπιβεβλημένη ἡ διάταξις αὐτή, ἐκτὸς ἐὰν θέλωμεν νὰ συνεχισθῇ αὐτὸ τὸ ὁποῖον ὅλοι γνωρίζομεν, νὰ ἔχωμεν, ὅπως συμβαίνει μέχρι τοῦδε Κοινοτάρχας πλαστογράφους καὶ ζωοκλέπτας. Πρέπει νὰ διατηρήσωμεν τὴν διάταξιν αὐτὴν καὶ ἐὰν ὑπάρχουν τεχνικαὶ δυσχέρειαι εἶναι εἰς θέσιν, ἐπαναλαμβάνω, ἡ Κυβέρνησις νὰ τὰς ἄρῃ. Ἡ διάταξις αὐτὴ μᾶς δίδει τὴν ἀπαρχὴν ἐπιλύσεως καὶ ἑνὸς ἄλλου γενικωτέρου ζητήματος, τοῦ ζητήματος δηλαδή, ἐὰν τὸ Πρωτοδικεῖον, κατὰ τὴν ἀνακήρυξιν τῶν ὑποψηφίων ἔχῃ τυπικὴν ἢ οὐσιαστικὴν ἁρμοδιότητα. Κατὰ τὸν Σαρίπολον, ἡ γνώμη τοῦ ὁποίου ἔχει ἐπικρατήσει, τὸ Πρωτοδικεῖον, κατὰ τὴν ἀνακήρυξιν τῶν ὑποψηφίων, ἔχει μόνον τυπικὴν ἁρμοδιότητα καὶ ὄχι οὐσιαστικήν. Διὰ τῆς νέας διατάξεως, τὸ Πρωτοδικεῖον θὰ ἔχῃ καὶ οὐσιαστικὴν ἁρμοδιότητα. Νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἐὰν τὸ διοικητικὸν τοῦτο ἔργον εἶχεν ἀναθέσει ὁ νομοθέτης εἰς τὸν Νομάρχην, ὅπως συμβαίνει εἰς τὴν Γαλλίαν καὶ τὸ Βέλγιον, τὸ πρᾶγμα θὰ ἐδικαιολογεῖτο. Ἐφ’ ὅσον, ὅμως, ἡ ἀνακήρυξις τῶν ὑποψηφίων ἀνατίθεται εἰς δικαστήριον, νομίζω, ὅτι πρέπει τὸ δικαστήριον νὰ ἔχῃ τὴν οὐσιαστικὴν ἁρμοδιότητα καὶ νὰ ἐξετάζῃ τὰ προσόντα τοῦ ὑποψηφίου. Διότι, ὡς ἔχει σήμερον τὸ ἰσχῦον καθεστώς, μᾶς ὁδηγεῖ εἰς πολλὰ ἄτοπα. Χαιρετίζω, λοιπόν, τὴν διάταξιν αὐτὴν καὶ πιστεύω, ὅτι θὰ ἐπεκταθῇ καὶ εἰς τὸν νόμον περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν. Ὡς πρὸς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 14, κύριοι συνάδελφοι, ἀποδεικνύει, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, συνεπὴς πρὸς τὰς ἐξαγγελίας της ἐπὶ ὁλόκληρον τριετίαν, θέλει παντὶ τρόπῳ νὰ κάμῃ πρᾶξιν καὶ ἔργον τὴν ἀπαλλαγὴν τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων ἀπὸ τὰς κομματικὰς ἐπιρροάς. Κατὰ τὴν γνώμην μου, κύριοι βουλευταί, ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 14, ἐνοχλεῖ τὴν ΕΔΑ, διότι περιέχει σαφῆ προειδοποίησιν πρὸς ὡρισμένην παράταξιν, ὅτι δὲν θὰ εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ συνεχίσῃ τὴν ἐπιρροήν, τὴν ἀντεθνικὴν της ἐπιρροὴν ἐντὸς τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων. (Φωναὶ, διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς ἀριστερᾶς: Εἶναι ἀπαράδεκτα αὐτά. Ν’ ἀνακαλέσετε). Ἐγὼ ὁμιλῶ διὰ τὸ ἐκτὸς νόμου κομμουνιστικὸν κόμμα. Διατὶ ταράττεσθε;

§62Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἐὰν νομίσετε, ὅτι ἐφθάσαμεν εἰς τὸ σημεῖον ν’ ἀμύνεσθε τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος, ἐντὸς τῆς αἰθούσης, γελιέστε πικρῶς. (Θόρυβος — Κωδωνοκρουσίαι).

§63Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Σᾶς ἐξήγησα, ὅτι δὲν ὁμιλῶ διὰ τὴν ΕΔΑ. Συνεπῶς, δὲν πρέπει νὰ ταράσσεσθε. Σᾶς εἶπον, ὅτι ὁμιλῶ διὰ τὸ ἐκτὸς νόμου ΚΚΕ. (Θόρυβος–Κωδωνοκρουσίαι). Νομίζω, ὅτι μόνη ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 132 προκειμένου περὶ τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος εἶναι ἀρκετή. (Θόρυβος–Κωδωνοκρουσίαι–Διαμαρτυρίαι).

§64Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Ἀφήσατε αὐτὰ τὰ περὶ ἀντεθνικότητος τοῦ ΚΚΕ. Εἶναι ἀπαράδεκτα.

§65Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἐάν, κ. Μπριλλάκη, θέλετε νὰ ὑπερασπισθῆτε τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα, ἐντὸς τῆς αἰθούσης αὐτῆς θὰ πρέπει νὰ ἔχετε τὸν ἀνδρισμὸν ν’ ἀποκαλυφθῆτε. (Χειροκροτήματα).

§66Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Μαθήματα ἀνδρισμοῦ δὲν δεχόμεθα ἀπὸ κανένα καὶ εἰδικώτερον ἀπὸ σᾶς. (Φωναὶ–Θόρυβος–Κωδωνοκρουσίαι).

§67Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Σεῖς, πρέπει νὰ δεχθῆτε ἀπὸ οἱονδήποτε. (Φωναί, διαμαρτυρίαι).

§68Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, πρέπει νὰ γνωρίζετε, ὅτι εἰς τὴν παράταξιν αὐτήν, ὄχι μόνον προσωπικῶς, ἀλλὰ γενικῶς, ὑπάρχουν οἱ ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ἐθυσίασαν τὰ πάντα διὰ τὴν Πατρίδα, διὰ τὴν ἰδεολογίαν τους καὶ δὲν δέχονται μαθήματα ἀνδρισμοῦ. (Θόρυβος– Κωδωνοκρουσίαι–Διαμαρτυρίαι).

§69Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Τὸ ζήτημα εἶναι, ἐὰν τὰ ἐθυσίασαν διὰ τὴν Ἑλλάδα, ἢ ἀλλοῦ. Αὐτὸ μὲ ἐνδιαφέρει. (Θόρυβος).

§70Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Διὰ τὴν Ἑλλάδα, καὶ εἶναι ἄξιοι σεβασμοῦ.... (Θόρυβος–Κωδωνοκρουσίαι).

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Μπριλλάκη, μὴ διακόπτετε, θὰ μὲ ἀναγκάσετε νὰ σᾶς ἀνακαλέσω εἰς τὴν τάξιν.

§72Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι καὶ μόνον ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 132, προκειμένου περὶ τοῦ ΚΚΕ, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐκτὸς νόμου, ἀρκεῖ διὰ νὰ μᾶς προστατεύσῃ ἀπὸ τὸν κίνδυνον αὐτόν. Ἡ Κυβέρνησις, ὅμως, ἐνόμισεν, ὅτι προσφέρει ὑπηρεσίαν διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς, διὰ τῆς ὁποίας γίνεται μία σαφὴς προειδοποίησις πρὸς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ ἐκμεταλλευθοῦν πολιτικῶς τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας. Τερματίζων, κύριοι βουλευταί, πιστεύω, ὅτι ὅλοι συμφωνοῦν εἰς τὸ ὅτι ὁ νόμος περὶ ἐκλογῆς τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχόντων, εἶναι εἷς ἐκ τῶν τριῶν βασικῶν νόμων τοῦ Κράτους, μαζὺ μὲ τὸ Σύνταγμα καὶ τὸν νόμον περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι συνθέτουν μίαν εὐνομουμένην Πολιτείαν, τὴν ἀληθῆ Δημοκρατίαν. Ἐν ὀνόματι αὐτῆς τῆς Δημοκρατίας, καλούμεθα ἡ Συμπολίτευσις καὶ ἡ ἐθνικόφρων ἀντιπολίτευσις νὰ περιορίσωμεν τοὺς ἐκπροσώπους τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς εἰς τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας εἰς τὸ πραγματικόν της ποσοστὸν καὶ οὐχὶ πέραν αὐτοῦ (Χειροκροτήματα).

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Μερκούρης, ἔχει τὸν λόγον.

§74Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ ἔχω σειράν.

§75Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὸ σημείωμα τὸ ὁποῖον σᾶς ἐζήτησα περὶ τῶν ἐγγεγραμμένων ἀγορητῶν, ὁ κ. Ζορμπᾶς εἶχε σειράν. Δὲν ἐπιμένω καθόλου εἰς τὸ θέμα, ἀλλὰ πρῶτος ἦτο ὁ κ. Ζορμπᾶς.

§76Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Ζορμπᾶς.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂν ἐπιμένῃ ὁ κ. Ζορμπᾶς, θὰ τοῦ παραχωρήσῃ τὴν θέσιν του ὁ κ. Μερκούρης. Ἐπὶ τῶν πρακτικῶν τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως ὑπάρχει ἀντίρρησις;

§78Μ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Ἔχω ὡρισμένας διορθώσεις τὰς ὁποίας θὰ δώσω γραπτῶς.

§79Θ. ΛΥΜΠΕΡΙΔΗΣ. Ἔχω καὶ ἐγὼ μερικὰς διορθώσεις

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ τὰς κάμετε. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Καλαντζάκος, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§81Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Βʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Ι. Κοντοβράκης)...

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§84Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριοι βουλευταί, εἰς τὴν χώραν μας, ἔχει ἐπικρατήσει πλέον ἡ συνήθεια, νὰ μὴ γίνωνται βουλευτικαὶ ἢ δημοτικαὶ καὶ κοινοτικαὶ ἐκλογαί, ἐὰν δὲν προηγηθῇ μία ἐσπευσμένη ψήφισις νόμου, βάσει τοῦ ὁποίου θὰ γίνουν αἱ ἐκλογαὶ αὗται. Ἑκάστη Κυβέρνησις, εἰσάγουσα πρὸς ψήφισιν νόμον περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν ἢ δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχόντων, νομίζει, ὅτι εἶναι δυνατὸν δι’ αὐτοῦ νὰ τιθασεύσῃ τὸ λαϊκὸν ρεῦμα. Ἐκ τῆς πράξεως, ὅμως, ἀπεδείχθη, ὅτι τὸ λαϊκὸν ρεῦμα δὲν τιθασεύεται μὲ ἐκλογικοὺς νόμους καὶ δὲν ὁδηγεῖται ἐκεῖ ποὺ ἐπιζητεῖ ἡ Κυβέρνησις, ἀλλ’ ἐκεῖ ποὺ θέλει ὁ λαός. Πολλαὶ Κυβερνήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐνόμισαν, ὅτι θὰ ἐπιτύχουν διὰ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου ποὺ ἐψήφισαν, κατεποντίσθησαν δι’ αὐτοῦ. Ἂς ἐνθυμηθῶμεν, τὴν Κυβέρνησιν τοῦ 1952, ἡ ὁποία ἐψήφισεν ἐκλογικὸν νόμον, πιστεύουσα, ὅτι θὰ κερδίσῃ περιφανῶς τὰς ἐκλογὰς καὶ τὰς ἔχασε παταγωδῶς: Ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, ἀπὸ τοῦ 1956 καὶ ἐντεῦθεν, ἐψήφισε δύο ἐκλογικοὺς νόμους. Ἠδυνήθη δι’ αὐτῶν νὰ κερδίσῃ τὰς ἐκλογὰς καὶ νὰ παραμείνῃ εἰς τὴν ἀρχήν. Ἐδημιούργησεν ὅμως, λόγῳ τῶν ἐκλογικῶν αὐτῶν νόμων, μίαν κατάστασιν εἰς τὴν χώραν ποὺ ἐγκυμονεῖ σοβαροὺς κινδύνους, λόγῳ τῆς προκληθείσης πολώσεως τῶν ἄκρων πολιτικῶν δυνάμεων καὶ ἐξασθενίσεως τοῦ Κέντρου. Ἡ κατάστασις αὕτη ὁδηγεῖ τὴν χώραν εἰς τραγικὸν ἀδιέξοδον καὶ ὀφείλομεν, ἐν ὥρᾳ συζητήσεως νέου ἐκλογικοῦ νόμου, νὰ σταθμίσωμεν σοβαρῶς τὴν σημερινὴν κατάστασιν καὶ νὰ προσέξωμεν, μήπως διὰ τῶν νέων ἐκλογῶν ἡ κατάστασις χειροτερεύσῃ καὶ ἡ πόλωσις ἐπιβληθῇ τελεσιδίκως εἰς τὴν χώραν μας. Καὶ μὲ τὸ πνεῦμα αὐτῆς τῆς εὐθύνης, θὰ προσπαθήσωμεν νὰ κρίνωμεν τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, εἰσηγούμενος τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον, ὑπεστήριξεν, ὅτι τὸ καθιερούμενον σύστημα ἀποβλέπει εἰς τρεῖς σκοπούς. Πρῶτον, νὰ χειραφετήσῃ τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας ἀπὸ τὸ κόμμα. Δεύτερον, νὰ καταστήσῃ ἠπιώτερον τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα καὶ τρίτον, νὰ ἀπομονώσῃ τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα. Αὐτοὶ εἶναι οἱ σκοποί, τοὺς ὁποίους ἔταξεν ἡ Κυβέρνησις, διὰ τοῦ συζητουμένου σχεδίου νόμου. Αἱ ἀπόψεις ὡς πρὸς τὸ πρῶτον σκέλος, δηλαδή, τῆς χειραφετήσεως τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων ἀπὸ τὸ κόμμα θὰ ἠδύνατο νὰ ὑποστηριχθοῦν, ἐὰν εὑρισκώμεθα εἰς ἄλλην χώραν, ὅπου ἐν ὥρᾳ δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἐκλογῶν δὲν ὀξύνονται τὰ πολιτικὰ πάθη, ἐνῷ ἐδῶ ὁ ἀγὼν διὰ τὴν κατάληψιν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀξιωμάτων εἶναι σθεναρὸς καὶ οἱ ὑποψήφιοι προσδίδουν πάντοτε πολιτικὸν χαρακτῆρα, διότι οὕτω τοὺς συμφέρει διὰ τὴν ἐπιτυχίαν τῶν ἀγώνων των. Τοῦτο δὲν συμβαίνει μόνον εἰς τὰς Δημοτικὰς ἐκλογάς. Συμβαίνει καὶ εἰς τὰς ἐκλογὰς τῶν ἐνοριακῶν ἐπιτροπῶν, ἀκόμη καὶ εἰς τὰς ἐκλογὰς τῶν σωματείων. Ὅπου δήποτε καὶ ἂν πρόκειται νὰ γίνῃ ἐκλογὴ ἐν Ἑλλάδι διὰ τὴν ἀνάδειξιν αἱρετῶν ἀρχόντων, πάντοτε δίδεται πολιτικὴ χροιὰ εἰς τὸν ἀγῶνα. Συνεπῶς, μὲ τὸ νὰ ἐπιδιώξωμεν διὰ νομοθετικῶν μέτρων νὰ ἀποχρωματίσωμεν πολιτικῶς τὰς ἐκλογάς, νομίζω, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ τὸ ἐπιτύχωμεν καὶ συνεπῶς σκιαμαχοῦμεν ὑποστηρίζοντες τοῦτο. Θὰ δοθῇ ὁπωσδήποτε πολιτικὴ χροιά, εἴτε τὸ θέλομεν εἴτε δὲν τὸ θέλομεν, εἰς τὰς ἐπικειμένας ἐκλογάς. Ὁ σκοπός, λοιπόν, τὸν ὁποῖον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔταξε διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ὡς πρὸς τὸ σημεῖον τοῦτο, νομίζω, ὅτι δὲν ἐπιτυγχάνεται. Εἶπεν, ἀκόμη, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ὁ φόβος τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος καὶ ἡ ἀνάγκη τῆς ἀπομονώσεώς του, ὡδήγησεν εἰς τὴν διατύπωσιν τῶν διατάξεων τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου νόμου. Νομίζω, ὅτι οὔτε ἡ Κυβέρνησις, οὔτε ὁ πολιτικὸς κόσμος τῆς χώρας πρέπει νὰ ὑπερβάλουν τὸν κομμουνιστικὸν κίνδυνον καὶ νὰ θελήσουν νὰ τὸν περιορίσουν διὰ νόμου. Τὸ κομμ. κόμμα σήμερον, εἰς μίαν ἐλευθέραν ἀναμέτρησιν πολιτικῶν ἰδεῶν καὶ συστημάτων ἠμπορεῖ νὰ ἀποδειχθῇ καὶ ἀδύνατον καὶ ἀνεφάρμοστον τοὐλάχιστον διὰ τὴν χώραν μας. Ἂς προσπαθήσωμεν, λοιπόν, οὕτω, διὰ τῆς κριτικῆς καὶ ἐλευθέρας συζητήσεως νὰ τὸ πλήξωμεν καὶ ὄχι μὲ νομοθετήματα περιοριστικά. Ἐπιτυγχάνεται, ὅμως ὁ περιορισμὸς τοῦ Κ.Κ. διὰ τοῦ νομοσχεδίου; Δὲν ἐπιτυγχάνεται, διότι ὁπωσδήποτε τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα, ἔχει ἕνα ποσοστὸν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ τὸ ὁποῖον ἐπηρεάζει. Ἐφ’ ὅσον τὸ νομοσχέδιον προβλέπει τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν, ἀσφαλῶς θὰ ὁδηγηθοῦν ὡρισμένοι ἐκπρόσωποι τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος εἰς τοὺς Δήμους καὶ εἰς τὰς Κοινότητας καὶ θὰ ἀσκήσουν κατὰ τὸ ποσοστὸν τοῦτο τὴν ἐπιρροήν των ἐπὶ τῶν Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν πραγμάτων. Νομίζω, ὅτι ὀφείλομεν νὰ διατυπώσωμεν τὸ νομοσχέδιον κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε ἡ πραγματικὴ πλειοψηφία τοῦ Λαοῦ νὰ διοικήσῃ τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας. Πρέπει νὰ σκεφθῶμεν, νὰ δώσωμεν εἰς τοὺς Δήμους καὶ εἰς τὰς Κοινότητας Δημοκρατικὴν ἀλλ’ ἰσχυρὰν διοίκησιν διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ ἐπιτελέσῃ τὸ ἔργον της. Καὶ πρὸς μὲν τὴν ἀνάδειξιν τῶν κοινοτικῶν συμβούλων δὲν γεννᾶται ζήτημα, διότι καὶ μέχρι σήμερον κατὰ τὸν διαγραφόμενον ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου τρόπον ἐξελέγοντο οὗτοι. Τὸ μόνον ποὺ ἔχει σημασίαν καὶ πρέπει νὰ προσέξωμεν, εἶναι τὸ πρόβλημα τῆς ἀναδείξεως τῶν Δημάρχων. Ἔχομεν τὴν πεῖραν δύο προσφάτων Δημοτικῶν ἐκλογῶν. Τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1951 ποὺ ἐνηργήθησαν μὲ τὸ σύστημα τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς τῶν Δημάρχων καὶ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1954, αἱ ὁποῖαι διεξήχθησαν μὲ τὸ σύστημα τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς. Ἡ ἔμμεσος ἐκλογὴ εἶναι πράγματι δημοκρατικὴ ἐκλογή, ἀλλὰ συνήθως, νοθεύει τὸ ἀποτέλεσμα καὶ τραυματίζει τὴν φιλοτιμίαν μιᾶς πόλεως, ἡ ὁποία ἐπιθυμεῖ νὰ ἐκλέξῃ ὡς Δήμαρχον ὡρισμένον πρόσωπον καὶ δὲν τὸ ἐπιτυγχάνει. Ἡ ἔμμεσος ἐκλογὴ ἀφίνει πολλάκις ἀνεκπλήρωτον τὴν βούλησιν τοῦ Λαοῦ. Ἡ ἄμεσος ἐκλογὴ δὲν καλύπτει ὁλόκληρον τὸν Λαόν. Μεταξὺ τῶν δύο αὐτῶν συστημάτων, κύριοι βουλευταί, θὰ πρέπει νὰ ἀνεύρωμεν ἕνα σύστημα, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναδεικνύεται εἰς τὸ Δημαρχιακὸν ἀξίωμα ἐκεῖνος τὸν ὁποῖον πράγματι θέλει ἡ πόλις. Πρέπει νὰ ἀναζητήσωμεν ἕνα σύστημα τὸ ὁποῖον νὰ συμβιβάζῃ τὰ δύο ἐφαρμοσθέντα συστήματα τῆς ἀμέσου καὶ ἐμμέσου ἐκλογῆς, ἵνα διὰ τούτου φέρωμεν τὰ καλλίτερα ἀποτελέσματα εἰς τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν καὶ τὸ σύστημα τῆς ἀναδείξεως τῶν νέων Δημάρχων. Νομίζω, ὅτι ἐὰν καθορίσωμεν ἕνα ὅριον ψήφων καθ’ ὃ ἐὰν ἕνας συνδυασμὸς λάβῃ π.χ. τὸ 51% τῶν ἐγκύρων ψηφοδελτίων, αὐτὸς ὁ συνδυασμὸς θὰ ἐκλέγῃ τὸν Δήμαρχον καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἡ ψηφοφορία θὰ εἶναι φανερά, θὰ παράσχωμεν τὴν εὐκαιρίαν εἰς τὰς πόλεις νὰ ἀναδείξωμεν τοὺς ἀρίστους Δημάρχους.

§85Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐκεῖ καταλήγει ὁ νόμος.

§86Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Δὲν καταλήγει ἐκεῖ, κ. συνάδελφε, διότι λόγῳ τῆς ἐπιβαλλομένης μυστικῆς ψηφοφορίας καὶ τῆς διευρύνσεως τοῦ Δημαρχιακοῦ Σώματος καὶ μεταξὺ τῶν ἐπιλαχόντων συμβούλων, πλὴν τοῦ συνδυασμοῦ τους θὰ ἔχουν τακτικοὺς συμβούλους, εἶναι δυνατὸν νὰ γίνωνται συναλλαγαὶ καὶ ἀνήθικοι ἐν πολλοῖς συνεννοήσεις ποὺ θὰ καταλήγουν εἰς τὴν ἀνάδειξιν εἰς τὸ Δημαρχιακὸν ἀξίωμα, ὄχι ἐκ τῶν ἀρίστων, ἀλλὰ τῶν ἐλαχίστων ποὺ δὲν θὰ ἐνοχλοῦν, ἀλλὰ καὶ δὲν θὰ ἐξυπηρετοῦν τὴν πόλιν. Ἂς φέρωμεν ἕνα παράδειγμα. Ἂς ὑποθέσωμεν μίαν πόλιν ποὺ θὰ ψηφίσουν ἐγκύρως 10.500 πολῖται καὶ θὰ ὑπάρξουν τρεῖς συνδυασμοί. Ὁ ἕνας τούτων θὰ λάβῃ τὸ 51% τῶν ψηφοδελτίων, ἤτοι 5.355 ψηφοδέλτια, ὁ ἕτερος 2.800 καὶ ὁ τρίτος 2.345. Μὲ ἐκλογικὸν μέτρον 552 ψηφοδέλτια, θὰ ἐκλέξουν ὁ πρῶτος συνδυασμὸς 10 Συμβούλους, ὁ δεύτερος 5 καὶ ὁ τρίτος 4. Δίκαιον καὶ ὀρθὸν εἶναι ὁ Δήμαρχος νὰ ἀναδειχθῇ εἰς τὸν πρῶτον συνδυασμόν, διότι οὕτω ἐξεδηλώθη ἡ ροπὴ τῆς πόλεως. Καὶ διὰ νὰ γίνῃ τοῦτο καὶ νὰ ἀποτραποῦν αἱ ἀνήθικοι συναλλαγαὶ θὰ πρέπει νὰ καθορισθῇ, ὅτι τοῦ Δημαρχιακοῦ Συμβουλίου νὰ μετάσχουν μόνον οἱ τακτικοὶ Σύμβουλοι καὶ ἡ ἐκλογὴ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν νὰ εἶναι φανερά. Ἐὰν τοῦτο δὲν γίνῃ, ἀλλὰ τελικῶς μείνῃ, ὡς ἔχει, ἡ δημοσίευσις τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἡ ἐκλογὴ γίνῃ μυστικὴ καὶ μὲ εὐρεῖαν σύνθεσιν τοῦ Δημαρχαιρεσιακοῦ Σώματος, τότε ὑπάρχει κίνδυνος νὰ ἐκλεγῇ Δήμαρχος ἐκ τῆς ἐσχάτης μειοψηφίας, ἐὰν οἱ σύμβουλοι τῶν δύο ἀποτυχόντων συνδυασμῶν συμφωνήσουν πρὸς τοῦτο καὶ ἐπιδιώξουν καὶ ἐπιτύχουν νὰ παρασύρουν 1–2 ἀκόμη συμβούλους ἐκ τοῦ πρώτου συνδυασμοῦ, κυρίως ἐκ τῶν ἐπιλαχόντων, οἵτινες, φυσικὸν εἶναι νὰ αἰσθάνωνται πικρίαν, διότι ἀπέτυχον καὶ θὰ ἀποδίδουν τὴν ἀποτυχίαν των εἰς τὸν ὑποψήφιον Δήμαρχον διότι δὲν τοὺς ἐνίσχυσεν ἐπαρκῶς. Μόνον εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν οὐδεὶς συνδυασμὸς θὰ φθάσῃ εἰς τὸ ποσοστὸν τῶν 51%, ἀλλὰ ὅλοι μειοψηφήσουν, τότε ἡ ἐκλογὴ τοῦ Δημάρχου θὰ γίνῃ μὲ τὸ σύστημα τοῦ νομοσχεδίου, δηλαδή, μὲ μυστικὴν ψηφοφορίαν καὶ εὐρεῖαν σύνθεσιν τοῦ Δημαρχαιρεσιακοῦ Σώματος. Διὰ νὰ προλάβωμεν τὰ ἄτοπα περὶ ὧν ὡμιλήσαμεν, θὰ πρέπει νὰ ὁρίσωμεν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ὅτι εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν εἷς συνδυασμὸς λάβῃ τὸ 51% τῶν ἐγκύρων ψηφοδελτίων, ἡ ψηφοφορία πρὸς ἀνάδειξιν τοῦ Δημάρχου θὰ εἶναι φανερὰ εἰς τὴν ψηφοφορίαν δὲ θὰ λαμβάνουν μέρος μόνον τὰ τακτικὰ μέλη τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου.

§87Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Διατὶ πικρίαν θὰ ἔχουν μόνον οἱ ἀποτυχόντες τοῦ πλειοψηφήσαντος συνδυασμοῦ καὶ ὄχι καὶ τοῦ μειοψηφήσαντος;

§88Β. ΠΑΠΑΡΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅσον περισσότεροι εἶνε οἱ ἐκλέκτορες, κ. συνάδελφε, τόσον καλύτερον ἐκφράζεται ἡ θέλησις τῆς πλειοψηφίας τοῦ λαοῦ.

§89Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Δὲν γνωρίζω, τί γίνεται εἰς τὴν ἰδικήν σας περιφέρειαν, δι’ ἄλλας περιφερείας, ὅμως ὑπάρχουν περιπτώσεις ποὺ ἐνοθεύθη ἡ ἐκλογὴ καὶ διὰ τὴν πρόληψιν τῆς νοθεύσεως τῶν προσεχῶν ἐκλογῶν εἰσηγοῦμαι τὴν ἀνωτέρω τροπολογίαν. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δεχθῇ τὴν ἄποψιν καὶ τροποποιήσῃ ἀναλόγως τὸ νομοσχέδιον θὰ εἶναι δυνατὸν εἰς μίαν πόλιν νὰ συνεννοηθοῦν οἱ τοπικοὶ παράγοντες καὶ νὰ δώσουν τὴν πλειοψηφίαν τοῦ 51% εἰς ἕνα συνδυασμόν, εἰς τὸν ὁποῖον θέλει προβληθῆ ὡς Δήμαρχος, μία προσωπικότης δι’ ἣν θὰ ὑπάρχῃ βάσιμος πεποίθησις παρὰ τῷ λαῷ, ὅτι θὰ ἀσχοληθῇ σοβαρῶς μὲ τὰ πράγματα καὶ τὰ ζητήματα τοῦ Δήμου. Ἐὰν δὲν ὁρίσωμεν τοῦτο, ἀλλὰ ἀφίσωμεν τὸ σύστημα τοῦ νομοσχεδίου νὰ λειτουργήσῃ ὡς ἔχει οὔτε ἐκ τῶν προτέρων θὰ εἶναι γνωστὸν ποῖον Δήμαρχον θὰ ψηφίζουν οἱ πολῖται, οὔτε ἐξασφαλίζεται νὰ ἐπικρατήσῃ ἡ ἠθικὴ τάξις κατὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ Δημάρχου.

§90Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Πρὸς τὴν κατεύθυνσιν, τὴν ὁποίαν εἰσηγεῖσθε, κύριε συνάδελφε, εἰς τὸν νόμον βάσει τοῦ ὁποίου ἐγένοντο αἱ ἐκλογαὶ τοῦ 1951, ὑπῆρχε διάταξις, ὁρίζουσα ρητῶς τοῦτο καὶ ἀπορῶ πῶς δὲν ἤκουσα μέχρι τοῦδε ἀναφερομένην τὴν διάταξιν ταύτην ὑπὸ τῶν ὁμιλησάντων κ.κ. συναδέλφων.

§91Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Μάλιστα, ὑπῆρχεν αὐτὴ ἡ διάταξις καὶ σᾶς εὐχαριστῶ ποὺ μοῦ τὴν ὑπενθυμίσατε. Ἡ ἀρχή, ὅμως, τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζει τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον τῆς ἐφαρμογῆς τῆς πλήρους ἀναλογικῆς, ἐμποδίζει τὴν ἐφαρμογὴν τῆς διατάξεως ἐκείνης, χωρὶς τὴν προτεινομένην ὑπ’ ἐμοῦ τροποποίησιν.

§92Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι ἀκριβές, ὅτι εἷς συνδυασμὸς θὰ ἐλάμβανε τὸ 51% κλπ., διότι ὑπῆρχε ἡ δυνατότης διαγραφῶν καὶ ἐγγραφῶν. Ἀκριβὲς εἶναι, ὅτι ἡ περίπτωσις ἐκείνη θὰ ἐφηρμόζετο, ἐὰν οἱ ὑποψήφιοι ἑνὸς συνδυασμοῦ, θὰ ἐλάμβανον τὸ 51%.

§93Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Θὰ πρέπει νὰ σκεφθῇ ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν θέλῃ νὰ προλάβῃ τὰ ἐλαττώματα τὰ ὁποῖα διεπιστώθησαν εἰς τὸ παρελθὸν καὶ νὰ θελήσῃ νὰ μὴ ἐφαρμόσῃ ἕνα τελειότερον σύστημα ἐκλογῆς τῶν Δημάρχων. Νομίζω, ὅτι ἡ τροπολογία μου βελτιώνει σοβαρῶς τὸ σύστημα τοῦτο. Ἔρχομαι τώρα εἰς εἰδικάς τινας διατάξεις, ὡς ἔχουν αὐταὶ διατυπωθῆ εἰς τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον. Διὰ τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου ὁρίζεται, ὅτι δὲν θὰ ὑπάρχῃ ἡγέτης ἐν τῷ συνδυασμῷ. Τοῦτο, ὅμως θὰ φέρῃ μεγάλας δυσκολίας εἰς τὴν κίνησιν τῶν συνδυασμῶν. Θὰ ἀπαιτηθοῦν δαπάναι καὶ τόσα ἄλλα πράγματα, διὰ τὰ ὁποῖα κατὰ κύριον λόγον θὰ φροντίσῃ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ φιλοδοξήσῃ νὰ ἐκλεγῇ Δήμαρχος καὶ θὰ εἶναι ὁ φυσικὸς ἡγέτης του. Αἱ διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου, ὅμως, τοῦ ἐμποδίζουν καὶ τοῦ τοποθετοῦν τροχοπέδην εἰς τὴν κίνησίν του. Ὡς ἔχουν αἱ διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου, ἡ πλειοψηφία τοῦ συνδυασμοῦ θὰ πρέπει νὰ τὸν διοικῇ καὶ αὕτη νὰ φροντίζῃ δι’ ὅλας τὰς λεπτομερείας τοῦ ἐκλογικοῦ ἀγῶνος. Θὰ εἶναι πρόθυμος αὐτὸς νὰ συμφωνήσῃ. Θὰ εἶναι δυνατόν, νὰ ἑνωθοῦν τινὲς τῶν ὑποψηφίων καὶ νὰ ἀποκλείσουν τὸν φυσικὸν ἡγέτην ἀπὸ τὴν προσπάθειάν του διὰ τὴν νίκην εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα. Θὰ πρέπει ἡ διάταξις αὐτὴ νὰ τροποποιηθῇ καὶ νὰ καθορισθῇ, ὅτι εἷς τῶν ὑποψηφίων θὰ ἀναλαμβάνῃ τὴν ἡγεσίαν τοῦ συνδυασμοῦ ὃν θὰ ἐκπροσωπῇ νομίμως καὶ οὕτω ἐμμέσως θὰ προβάλλεται εἰς τὸν λαὸν καὶ ὁ ὑποψήφιος Δήμαρχος ἑκάστου συνδυασμοῦ.

§94Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Διατί, προκειμένου νὰ κρίνητε αὐτὴν τὴν διάταξιν, ἡ ὁποία δὲν ἐπιτρέπει ἡγεσίαν συνδυασμοῦ, ἐκκινεῖτε ἀπὸ τὸ ὑφιστάμενον καθεστώς, τὸ ὁποῖον σεῖς ὁ ἴδιος ἀναγνωρίζητε, ὅτι ἔχει ποιάν τινα νοσηρότητα; Ἐὰν πρόκειται νὰ διατηρήσωμεν αὐτὴν τὴν στάθμην τῆς ἐκλογικῆς ἀναμετρήσεως καὶ αὐτὴν τὴν φιλοδοξίαν προσώπων, δὲν θὰ ἔχωμεν παρὰ νὰ διατηρήσωμεν τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει. Ἐὰν πρέπει νὰ προχωρήσωμεν πέραν αὐτοῦ, διατὶ δὲν θέλετε, ὥστε 100 ἄνθρωποι ἐν Ἀθήναις, ἢ 20 ἄνθρωποι εἰς τὴν πατρίδα μου, οἱ ὁποῖοι εἶναι οἱ ἐνδεδειγμένοι καὶ θέλουν νὰ προσφέρουν μίαν ὑπηρεσίαν, νὰ μποῦν εἰς ἕνα συνδυασμόν, ὅπου θὰ ἔχουν καί τὴν ἐλπίδα, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναδειχθοῦν καὶ δήμαρχοι ἀκόμη, ἐὰν ἡ προτίμησις τῶν ἐκλεκτῶν τοῦ λαοῦ τῆς πόλεως ἀποκλίνῃ ὑπὲρ αὐτῶν καὶ ὄχι ὑπὲρ ἑνὸς ἄλλου, ὁ ὁποῖος ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ μίαν φαινομενικὴν δύναμιν, ἀλλὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἠμπορεῖ νὰ μὴ εἶναι ὁ ἄριστος. Διὰ ποῖον λόγον νὰ ὑπάρχῃ ὁ χειραγωγῶν καὶ ὁ ποδηγετῶν τὸν ἄλφα ἢ τὸν βῆτα ὑποψήφιον, ὁ ὁποῖος καὶ φιλοδοξίαν ἀλλὰ καὶ ὑπερτέραν ἀξίαν δυνατὸν νὰ ἔχῃ. Διατὶ δὲν ἀφήνετε νὰ κινηθοῦν ὡρισμένοι ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ μποῦν ὑπὸ τοὺς περιορισμούς, τοὺς ὁποίους ἔθετον παλαιαὶ συνήθειαι καὶ θὰ προσπαθήσουν νὰ ἐκδηλώσουν τὰς φιλοδοξίας των, μὲ τὴν ἐλπίδα νὰ ἐκλεγοῦν καὶ δήμαρχοι ἀκόμη. Πέραν αὐτοῦ, ὁ ἡγέτης ἐκ τῶν πραγμάτων θὰ ἐμφανισθῇ. Διότι καὶ περὶ μεγάλων δήμων ἀκόμη, μὴ νομίζητε, ὅτι θὰ εἶναι ἄγνωστον τὸ ψηφοδέλτιον. Ὑπάρχουν ἔντυπα, ὑπάρχει τύπος, θὰ χαλάσῃ ὁ κόσμος, εἰς τὰς μικρὰς πόλεις κατὰ μείζονα λόγον. Διατὶ ζητεῖτε διὰ διατάξεως νὰ τὸ ἐπιβάλωμεν αὐτό, εἰς τρόπον ὥστε νὰ εὑρεθῶμεν ἐνώπιον τοῦ αὐτοῦ χρωματισμοῦ, τὸν ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις εἶπεν, ὅτι θέλει νὰ ἀποφύγῃ;

§95Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Εἴπατε, ὅτι ἐκ τῶν πραγμάτων ὁ ἡγέτης θὰ ἐμφανισθῇ. Θὰ ἐμφανισθῇ ἐκ τῶν πραγμάτων καὶ ἐκ τῶν πραγμάτων ὁ ὑποψήφιος δήμαρχος θὰ προβληθῇ.

§96Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Αὐτὸ δὲ ἠμπορῶ νὰ τὸ ἐμποδίσω.

§97Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Αἱ διατάξεις, αἱ ὁποῖαι λέγουν, ὅτι διὰ νὰ ζητήσωμεν δι’ ἐγγράφου κἄτι, πρέπει νὰ τὸ ὑπογράφῃ ἡ πλειοψηφία τῶν συμβούλων...

§98Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ὄχι. Ἀκούσατε. Αὐταὶ εἶναι τροπολογίαι, τὰς ὁποίας ἔχει ὑποβάλει ἡ Ἕνωσις τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων, διὰ τὰς ὁποίας ἐδήλωσα ἀπὸ τοῦ βήματος ἐκείνου, ὅτι, λόγῳ τῆς σοβαρότητός των, θὰ τὰς ἐξετάσω μὲ κἄθε ἐπίσης σοβαρότητα καὶ πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς συζητήσεως κατ’ ἄρθρον, θὰ δηλώσω, ἐὰν τὰς ἀποδέχομαι ἢ ὄχι.

§99Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ἐὰν τακτοποιηθῇ οὕτω τὸ ζήτημα, δὲν ἐπιμένω εἰς περαιτέρω συζήτησιν τοῦ ζητήματος τούτου. Ὡς πρὸς τὴν ὑποβολὴν πιστοποιητικοῦ Ποινικοῦ Μητρώου, προτείνω ὅπως τοῦτο ἰσχύσῃ μόνον διὰ τοὺς ὑποψηφίους δημοτικοὺς συμβούλους, διότι οἱ ὑποψήφιοι οὗτοι δύνανται νὰ κινηθοῦν εὐχερέστερον διὰ νὰ προμηθευθοῦν καὶ προσκομίσουν τὸ πιστοποιητικὸν τοῦτο ἐγκαίρως. Διὰ τοὺς κοινοτικοὺς ἄρχοντας ὅμως, λόγῳ τοῦ ὅτι ἡ προμήθεια τοῦ πιστοποιητικοῦ τούτου πρὸ τῶν ἐκλογῶν θὰ προκαλέσῃ μεγάλην ταλαιπωρίαν καὶ δαπάνην, προτείνω ὅπως προσκομισθῇ τοῦτο μετὰ τὴν ἐκλογήν των, οὕτως ὥστε δὲν θὰ ταλαιπωρηθοῦν ὅλοι οἱ ὑποψήφιοι, ἀλλὰ μόνον οἱ ἐκλεγέντες. Ὡς πρὸς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 14, εἶμαι ἀντίθετος. Ἡ Κυβέρνησις ὑπερβάλλει εἰς φόβον τὸν κομμουνισμόν.

§100Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἡμεῖς εἴπομεν, ὅτι δὲν δεχόμεθα καὶ θεωροῦμεν ἀπαράδεκτον τὴν νοθείαν τῶν ἐκλογῶν ἀπὸ μίαν μερίδα.

§101Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Εἰς τὴν πρᾶξιν, κ. ὑπουργέ, θὰ συμβῇ ὥστε οἱ μὲν Δημοτικοὶ ἄρχοντες φίλοι τῆς Κυβερνήσεως δὲν θὰ τιμωροῦνται ὅ,τι καὶ ἂν λέγουν ἢ πράττουν, ἐνῷ τῆς ἀντιπολιτεύσεως ὅ,τι δήποτε καὶ ἂν εἴπουν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἔστω καὶ εἰς τὸ καφενεῖον, θὰ εὑρίσκῃ ἀφορμὴν ὁ Νομάρχης διὰ νὰ τοὺς ἀπολύῃ. Διὰ νὰ μὴ γίνουν ἑπομένως παρεκτροπαὶ ποὺ θὰ πλήξουν τὴν Τοπικὴν Αὐτοδιοίκησιν, θὰ πρέπει νὰ διαγραφῇ ἡ διάταξις αὕτη. Τὸ ἄρθρον 132 τοῦ Κώδικος περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων εἶναι ἐπαρκὲς διὰ τὴν πάταξιν τῶν παρεκτροπῶν τῶν Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν ἀρχόντων καὶ ἀποτελεῖ πλήρη κατοχύρωσιν τοῦ Κράτους. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δεχθῇ τὰς παρατηρήσεις καὶ τὰς τροπολογίας, τὰς ὁποίας προέτεινα, πιστεύω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον θὰ ἐξέλθῃ ἀπὸ τὴν Βουλὴν τελειότερον καὶ διὰ τῆς ἐφαρμογῆς του, θὰ δοθῇ ἡ δυνατότης εἰς τὴν Τοπικὴν Αὐτοδιοίκησιν νὰ ἐπιτελέσῃ τὸ ἔργον της. Ἐὰν ἐπιμείνῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἔχει, θὰ δώσῃ ἕνα ἀτελῆ νόμον, ὅστις ἐν τῇ ἐφαρμογῇ του, δὲν θὰ ὠφελήσῃ τὴν Τοπικὴν Αὐτοδιοίκησιν. Μὲ αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις κλείω τὸν λόγον μου, κ. συνάδελφοι, ἐπικαλούμενος τὴν προσοχήν σας διὰ τὴν ἀρτιωτέραν τελικὴν δημοσίευσιν τοῦ κρινομένου νομοσχεδίου. (Χειροκροτήματα). (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Β. Βασιλικός).

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Μερκούρης ἔχει τὸν λόγον.

§103Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ ὑπὸ συζήτησιν σχέδιον νόμου ἔχει ἐξαιρετικὴν βαρύτητα, διότι δι’ αὐτοῦ ἐφαρμοζομένου, θὰ ἐκλεγοῦν οἱ Δημοτικοὶ καὶ Κοινοτικοὶ Ἄρχοντες, δηλαδὴ τὰ ὄργανα τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως, διὰ τὴν ὁποίαν ἐγὼ πιστεύω, ὅτι ἀποτελεῖ τὴν σπονδυλικὴν στήλην τοῦ Κράτους. Συνεπῶς, χωρὶς πνεῦμα ἀντιπολιτευτικόν, θὰ ἐκθέσω τὰς γνώμας μου διὰ νὰ κατορθώσωμεν καὶ φθάσωμεν ἢ τοὐλάχιστον πλησιάσωμεν εἰς ὁλοκλήρωσιν τῆς σκέψεώς μας, δηλαδὴ τὴν ἐγκατάστασιν πράγματι Ἀρχόντων, οἱ ὁποῖοι θὰ προστατεύσουν καὶ προαγάγουν τὴν Τοπικὴν Αὐτοδιοίκησιν. Ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις τοῦ νομοσχεδίου λέγει, ὅτι ἀπαρχὴ τῆς Κυβερνητικῆς σκέψεως ἦτο νὰ ἀπομακρύνῃ τὸν κίνδυνον τῆς διεισδύσεως τοῦ πολιτικοῦ παράγοντος εἰς τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας. Τοῦτο ἐγὼ τὸ θεωρῶ ἀκατόρθωτον, ἀλλὰ ὄχι μόνον ἐγώ, ἀλλὰ καὶ ἡ ἱστορία. Ἐὰν ἀνατρέξωμεν εἰς τὸ παρελθόν, θὰ ἴδωμεν, ὅτι εἰς ὅλας τὰς Δημοτικὰς ἐκλογάς, αἵτινες ἔλαβον χώραν κατὰ καιροὺς ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως τῆς χώρας μας καὶ ἐντεῦθεν, θὰ ἴδωμεν λέγω, ὅτι πάντοτε ἔλαβον χαρακτῆρα πολιτικόν. Τοῦτο δὲν συμβαίνει μόνον ἐν Ἑλλάδι, ἀλλὰ καὶ εἰς ὅλας τὰς χώρας. Αἱ Δημοτικαὶ ἐκλογαί, λαμβάνουν χαρακτῆρα καθαρῶς πολιτικόν. Διὰ νὰ μὴ ἀνατρέξω εἰς τὸ ἀπώτερον παρελθόν, θὰ περιορισθῶ εἰς παραδείγματα τῆς τελευταίας 30ετίας. Οὐδέποτε ὑπῆρξεν Ἀρχηγὸς Κόμματος ἢ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος νὰ εἶπεν, ὅτι αἱ Δημοτικαὶ ἐκλογαὶ θὰ πάρουν χρῶμα πολιτικόν. Καὶ ὅμως ὅταν ἐφθάσαμεν εἰς τὸ τελευταῖον δεκαπενθήμερον τῶν ἐκλογῶν κολοσσιαῖοι πολιτικοί, τοὺς ὁποίους ἔκρινεν ἡ ἱστορία, ὅπως ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος, ὁ Δημήτριος Γούναρης, παρεσύρθησαν, ἐρρυμουλκήθησαν ἀπὸ τὴν κοινὴν γνώμην καὶ εἰς τὸ τέλος ἡ δημοτικὴ καὶ ἡ κοινοτικὴ ἐκλογὴ ἐπῆραν τὸν χαρακτῆρα τὸν πολιτικόν. Ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς πρώτης Κυβερνήσεως τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου, ὅταν ὁ Ρέπουλης ὡς ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔθεσε τὰς βάσεις τῆς αὐτοδιοικήσεως, τότε ἀνεγνωρίσθη καὶ τὸ δικαίωμα τῆς παρουσίας τῆς μειοψηφίας. Δηλαδή, μέχρι τοῦ 1914 ἡ Ἀντιπολίτευσις, ἡ μειοψηφία δὲν παρίστατο εἰς τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, ἀπὸ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1914, ἐφαρμοσθέντος τοῦ νέου νόμου τοῦ Ρέπουλη, ὁ ὁποῖος ἔθεσε πραγματικὰ τὰ θεμέλια τῆς αὐτοδιοικήσεως εἰς τὴν πρώτην Κυβέρνησιν τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου, συμμετεῖχε πάντοτε τὸ μειοψηφοῦν κόμμα. Πάντοτε ὑπῆρχον ψηφοδέλτια δημάρχων. Τότε ὑπῆρχε τὸ σύστημα τῶν παρέδρων, ξεχωριστὰ ψηφοδέλτια τῶν δημοτικῶν συμβούλων καί, ἐὰν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, ἐπετρέποντο αἱ διαγραφαὶ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς δημοτικοὺς συμβούλους.

§104Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἐὰν παρηκολούθησα ὅσα εἴπατε, ἀκριβῶς κατελήξατε εἰς δύο σημεῖα ἐνδιαφέροντα τὸ νομοσχέδιον. Πρῶτον, ὅτι πολιτικοὶ ὁλκῆς ἀναμφισβητήτως, ὅπως ἦτο ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος καὶ ἄλλοι τοὺς ὁποίους ἀνεφέρατε, ἀπεφάσισαν νὰ μὴ προσδώσουν πολιτικὴν χροιὰν εἰς τὰς δημοτικὰς καί κοινοτικὰς ἐκλογάς, τελικῶς, ὅμως ἐρρυμουλκήθησαν. Τὸ πρῶτον δεδομένον ἐξ αὐτῶν ποὺ εἴπατε εἶναι, ὅτι οἱ πολιτικοὶ ὁλκῆς ἀπεπειράθησαν νὰ ἀποχρωματίσουν τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς, εἴτε τὸ ἐπέτυχον εἰς τὴν προσπάθειαν αὐτήν, διότι ἐξεκίνησαν ἀπὸ σύστημα πλειοψηφικόν, τὸ ὁποῖον ὁδηγεῖ μοιραίως εἰς κομματικὰς συναλλαγάς, ἐφ’ ὅσον διὰ τὴν ἐκλογὴν ὡς δημάρχου ἀπαιτεῖται τεράστιον ποσοστόν, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀμφίβολον ἐάν τις εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ φέρῃ ὡς ἰδίαν δύναμιν, ἐὰν δὲν ἐνταχθῇ εἰς ἕνα ἄλφα ἢ βῆτα κόμμα. Συνεπῶς ἐκ τῶν ἰδικῶν σας παρατηρήσεων, νομίζω, ὅτι ἀβιάστως καταλήγομεν, ὅτι πρέπει νὰ δοκιμασθῇ ἄλλο σύστημα διὰ νὰ ἐπιτύχωμεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μεγάλοι ἄνδρες ἐπεζήτησαν νὰ κάμουν διὰ τὴν ὀργάνωσιν τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως καὶ δὲν τὸ ἐπέτυχον, ἀκριβῶς λόγῳ τῆς καθιερώσεως συστήματος πλειοψηφικοῦ.

§105Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, εὐχαριστῶ διὰ τὴν διακοπήν, ἀλλὰ ἐὰν εἴχατε τὴν ὑπομονὴν νὰ παρακολουθήσετε πάρα κάτω τὸν λόγον μου......

§106Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Μὲ συγχωρεῖτε διὰ τὴν διακοπήν, ἀλλὰ εἶναι ἐπίκαιρον τὸ θέμα, δι’ αὐτὸ σᾶς διέκοψα.

§107Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Θὰ ἐβλέπατε, ὅτι θὰ ἔλεγα, ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ἐπιδιώκει διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ ἀναλογικοῦ συστήματος εἶναι ἀκριβῶς τὸ ἀναλογικὸν σύστημα, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἡ φύσις του κάμνει πολιτικοὺς καὶ κομματικοὺς ἀγῶνας. Συγχαίρω τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν ἐφαρμογὴν αὐτὴν καὶ ἐλπίζω νὰ ἐπεκτείνῃ ἡ Κυβέρνησις τὸ ἀναλογικὸν σύστημα καὶ διὰ τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς, διότι διὰ τοῦ ἀναλογικοῦ συστήματος ὑπάρχει ἡ δυνατότης τῆς ἐκπροσωπήσεως ὅλων τῶν κομμάτων καὶ τῶν μεγάλων καὶ τῶν μικρῶν καὶ ὅλων τῶν πολιτικῶν τάσεων. Συνεπῶς ἡ βάσις τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον σεῖς παρουσιάζετε βασιζόμενον ἐπὶ τῆς ἀναλογικῆς, καθιερώνει τὸν κομματικὸν ἀγῶνα εἰς τὰς μελλούσας δημοτικὰς ἐκλογάς. Λέγω λοιπόν, ὅτι ἱστορικῶς παρ’ ὅλας τὰς προσπαθείας καὶ παρ’ ὅλας τὰς ἐπαγγελίας, ἐὰν θέλετε, τῶν ἀρχηγῶν καὶ τῶν Προέδρων τῶν Κυβερνήσεων τοῦ παρελθόντος, δὲν ἠδυνήθησαν νὰ ἀποβάλουν τὸν πολιτικὸν χαρακτῆρα εἰς τὰς δημοτικὰς καὶ κοινοτικὰς ἐκλογάς. Ἀλλὰ αὐτὸ τὸ φαινόμενον δὲν εἶναι μόνον φαινόμενον, τὸ ὁποῖον παρατηρεῖται εἰς τὴν Ἑλλάδα. Εἰς ὅλα τὰ Κράτη, εἰς ὅλους τοὺς τόπους ὅπου γίνονται δημοτικαὶ ἐκλογαί, αἱ ἐκλογαὶ παίρνουν τὸν πλέον κομματικὸν χαρακτῆρα. Μὴ μοῦ εἴπητε, ὅτι εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας π.χ. δὲν γίνεται ὁ μεγαλύτερος ἀγὼν διὰ τὴν ἀνάδειξιν δημάρχου. Θὰ μοῦ εἴπητε, ὅτι εἰς τὴν Ἀγγλίαν εἶναι ἕνα σύστημα ἐκλογῆς τοῦ δημάρχου διὰ τῶν δημοτικῶν συμβούλων ἔμμεσον, ἀλλὰ καὶ ἐκεῖ παίρνουν αἱ ἐκλογαὶ χαρακτῆρα ἀπολύτως κομματικόν, διότι ἔχομεν δύο κόμματα, τὰ ὁποῖα παρουσιάζουν τοὺς συνδυασμούς των καὶ γίνεται ἡ πολιτικὴ ἀναμέτρησις. Εἰς τὴν Γερμανίαν, εἰς τὴν Γαλλίαν, παντοῦ....

§108ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Κυβερνητικός). Εἰς τὴν Ρωσίαν;

§109Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Σεῖς ἐπήγατε εἰς τὴν Ρωσίαν, ἀντιπρόσωποι ἰδικοί σας ἐπῆγαν εἰς τὴν Ρωσίαν. Διατὶ μοῦ ἀναφέρετε τὴν Ρωσίαν. Διατὶ ἐπὶ τέλους εἰς αὐτὴν τὴν αἴθουσαν δὲν παύομεν αὐτὸ τὸ τροπάριον; Κάμετε κατάχρησιν πάντοτε ὡρισμένων λέξεων, προδότες, ἀντεθνισμὸς κλπ. Μοῦ λέγετε τώρα διὰ τὴν Ρωσίαν. Ποίαν σχέσιν ἔχω ἐγὼ γιὰ νὰ μάθω τί γίνεται εἰς τὴν Ρωσίαν. Σεῖς ἐπήγατε ἐκεῖ.

§110Χ. ΠΙΠΙΛΗΣ. Παρελείψατε σκοπίμως τὴν μεγάλην εἰς πληθυσμὸν χώραν τοῦ κόσμου.

§111Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Δὲν γνωρίζω τίποτε διὰ τὴν Ρωσίαν. Ὄχι μόνον ἔχουν πολιτικὸν χαρακτῆρα αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαί, ἀλλὰ διακεκριμέναι φυσιογνωμίαι, αἱ ὁποῖαι λαμβάνουν μέρος εἰς τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς εἶναι μέλη καὶ τοῦ Κοινοβουλίου καὶ ἀνῆλθον ὡς μέλη πλέον τοῦ Κοινοβουλίου καὶ πρωθυπουργοὶ καὶ ὑπουργοί. Διότι εἶναι ἀλληλένδετα τὰ πράγματα αὐτά.

§112Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Ἡ διοίκησις ἑνὸς Δήμου εἶναι συνυφασμένη μὲ τὰς πολιτικὰς ἀντιλήψεις. Π.χ. ἡ Βιέννη, ἡ ὁποία ἐμεγαλούργησεν ὑπὸ τὸ καθεστὼς τὸ σοσιαλιστικόν. Δεύτερον παράδειγμα ἡ Λυών, ἡ ὁποία ἐπὶ 50 ἔτη εἶχεν ὡς δήμαρχόν της τὸν Ἐρριώ, ὁ ὁποῖος ἐφήρμοσε μίαν διοίκησιν, ἡ ὁποία ἦτο δημοκρατικωτάτη χωρὶς παρέμβασιν τῆς Κυβερνήσεως. Σήμερον ἀντιθέτως ἡμεῖς ἐδῶ ὄχι μόνον θὰ τοὺς χρωματίζωμεν, ἀλλὰ καὶ μετὰ τὰς ἐκλογὰς πᾶς μὴ κυβερνητικὸς δήμαρχος καταδιώκεται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Ἐδῶ εἶναι ἡ ὑπόθεσις.

§113Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Λέγω, λοιπόν, ὅτι ὅσον καὶ ἐὰν παρουσιάσετε, κύριε ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅσον καὶ ἐὰν ἀγωνισθῇ ἡ Κυβέρνησις καὶ μὲ αὐτὸν τὸν νόμον καὶ μὲ οἱονδήποτε ἄλλον νόμον, αἱ δημοτικαὶ καὶ κοινοτικαὶ ἐκλογαὶ θὰ πάρουν κομματικὸν χαρακτῆρα. Ἐὰν δὲ εἰλικρινῶς οἱ κύριοι συνάδελφοι, πρὸ παντὸς οἱ πρὸ ἐμοῦ ὡμιλήσαντες, ἀμφισβητήσουν, καὶ εἴπουν, ὅτι πειθαρχοῦν εἰς τὸ κόμμα, μέσα τους θὰ μοῦ δώσουν δίκαιον. Κυρίως εἰς τὴν ἐπαρχίαν καὶ εἰς τὰ διοικητικὰ συμβούλια. Δὲν τὸ κατηγορῶ αὐτό. Εἶναι συμφέρον παντὸς πολιτευομένου καὶ διὰ τὸ καλὸν τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν πολιτικὴν γραμμήν, τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ, νὰ ἐπιδιώξῃ ὅπως οἱ διοικητικοὶ σύμβουλοι καὶ οἱ δημοτικοὶ ἄρχοντες ἀνήκουν εἰς τὴν παράταξιν ἢ εἰς τὴν ἰδεολογίαν ἑνὸς κόμματος.

§114Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴπατε ἂν ὑπάρχῃ κανεὶς νὰ τὸ ἀμφισβητῇ. Ἡ πλειοψηφία τῶν δημάρχων εἰς τὴν ἐπαρχίαν, πάντοτε, διατηρεῖ τὴν ἀνεξαρτησίαν της. Δὲν ὑπάρχει δήμαρχος ποὺ νὰ μὴ δηλοῖ, ὅτι εἶναι ἀνεξάρτητος.

§115Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ἀλλά, κύριοι, καὶ ὁ πολιτικὸς χαρακτὴρ τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν ἀλλὰ καὶ ἡ ἄμεσος ἐκλογὴ τοῦ Δημάρχου εἶναι μία ἀσφαλιστικὴ δικλεὶς ἀμύνης, πλέον, τῶν ἐπεμβάσεων τῶν κρατικῶν. Διότι σήμερον, κύριοι, εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ τὸ ὁμολογήσῃ καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, δὲν ὑπάρχει ἔννοια δημοτική. Ἐστερήθη ὁ Δῆμος τοῦ φωτισμοῦ. Ἐτερήθη ὁ Δῆμος τῶν ὑπονόμων. Ἐτερήθη ὁ Δῆμος τῆς ὑδρεύσεως. Ἐστερήθη ὁ Δῆμος τῶν πόρων. Καὶ ἦλθε τὸ Κράτος καὶ ἐπῆρεν ὅλους τοὺς πόρους τοῦ Δήμου. Τὰ τελευταῖα δὲ ἔτη, ὄχι ἐπὶ Κυβερνήσεως Καραμανλῆ, ἐπῆρεν ἀκόμη καὶ τὴν φορολογίαν ποὺ πληρώνουν οἱ Δημόται διὰ τὰ μέσα μεταφορᾶς των. Καὶ αὐτὸ τὸ κονδύλιον τὸ ἐπῆρε τὸ Κράτος εἰς τὸν γενικὸν κορβανᾶν. Διότι εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἐὰν μόνον ὁ φόρος, τὸν ὁποῖον πληρώνουν οἱ Δημόται Ἀθηναῖοι εἰς τὰ εἰσιτήρια τῶν λεωφορείων καὶ τῶν τρὰμ, ἂν ἐδίδετο εἰς τὸν Δῆμον, τότε ὁ Δῆμος θὰ ἠδύνατο ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς πόλεως. Ἀλλά, λέγω, καὶ αὐτὴν τὴν στενὴν ἄμεσον φορολογίαν, καὶ αὐτὴν τὸ Κράτος τὴν ἐπῆρεν. Συνεπῶς, σήμερον ἔχουν στερηθῆ ὅλων τῶν πόρων, καὶ οἱ μικροὶ καὶ οἱ μεγάλοι Δῆμοι, τῶν οἰκονομικῶν, ἐκείνων ποὺ θὰ τοὺς ἔδιδαν τὴν δυνατότητα νὰ ἐξελιχθοῦν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αὐτό. Σχέδιον πόλεως ξένον πρὸς τὸν Δῆμον. Αὐθαιρέτως, τὸ Κράτος μεταβάλλει πλατείας, δρόμους κλπ., χωρὶς κἂν νὰ ἐρωτηθῇ συμβουλευτικῶς ὁ Δῆμος. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἂν ὁ Δῆμος ἀνελάμβανε τὸ ἔργον τῆς Ὁμονοίας, δὲν θὰ τὸ προϋπελόγιζεν εἰς τὰ 6 ἑκατομμύρια, διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὰ 70. Διότι ὑπηρέτησα εἰς τὸν Δῆμον ἐπὶ μίαν πενταετίαν καὶ γνωρίζω μετὰ πόσης εὐσυνειδησίας καὶ μετὰ πόσης προσοχῆς καὶ ὁ Δήμαρχος καὶ αἱ ὑπηρεσίαι αἱ δημοτικαὶ παρακολουθοῦν ἓν ἔργον δημοτικόν, τὸν ὁποῖον ἐκτελεῖ ἡ δημοτικὴ ἀρχή. Ὁ Ὀργανισμὸς Ὑπονόμων, Φωτισμοῦ καὶ ὀργανισμὸς Κήπων καὶ Δενδροστοιχιῶν. Ποῦ ἀκούσθηκεν, εἰς ποίαν πόλιν τοῦ κόσμου, οἱ κῆποι καὶ αἱ δενδροστοιχίαι νὰ μὴ ἀνήκουν εἰς τὸν Δῆμον, ἀλλὰ νὰ ἀνήκουν εἰς ἕνα ὀργανισμὸν Ν.Δ., ὁ ὁποῖος κάμνει ὅ,τι θέλει; Εἶναι, λοιπόν, ἕνα κατάντημα, ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ κανείς, τῆς ἐννοίας τῆς δημοτικῆς, ἕνα κατάντημα, ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ κανείς, τῆς ἐννοίας τῆς αὐτοδιοικήσεως. Ἐὰν ἀπησχόλησα τὴν Βουλὴν μὲ αὐτὴν τὴν μικρὰν ἐξιστόρησιν, τὸ ἐθεώρησα καθῆκον μου, διότι ἀνήκω καὶ ἐγὼ εἰς μίαν οἰκογένειαν, ἡ ὁποία διῆλθεν ἐκ τοῦ Δήμου Ἀθηναίων καὶ αἰσθάνομαι πάντοτε μίαν στοργὴν καὶ νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο καλύτερον εἰς τὴν Κυβέρνησιν, προτοῦ παρουσιάσῃ, τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ νὰ ἔφερνε ἓν ἄλλο, διὰ τοῦ ὁποίου, πράγματι θὰ ἐπεδείκνυε μίαν στοργὴν πρὸς τοὺς Δημάρχους, θὰ ἐπέστρεφεν, ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα τοὺς ἀφῄρεσαν καὶ τότε, πλέον, νὰ ἐβαδίζαμεν πρὸς ἐκλογάς. Μὲ τὸ νομοσχέδιον τὸ παρόν, τοῦ ὁποίου βάσις εἶναι ἡ ἀναλογικὴ, ἡ ὁποία πιστεύω καὶ εὔχομαι νὰ ἐπεκταθῇ καὶ εἰς τὰς γενικὰς ἐκλογάς, νομίζω, ὅτι δὲν ἐπιτυγχάνεται τὸ νὰ ἀφαιρεθῇ ὁ πολιτικὸς χαρακτὴρ κατὰ τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς, δηλαδὴ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι ὁ πρῶτος ἀντικειμενικὸς σκοπὸς τῆς Κυβερνήσεως καὶ δεύτερον ἀδυνατίζομεν καὶ ἀφίνομεν ἀπροστάτευτον τὸν Δῆμον ἀπὸ τὸ νὰ ἀποκτήσῃ μίαν δημοτικὴν ἀρχὴν ἰσχυράν, ὄχι διὰ νὰ ἐπιτεθῇ ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ διὰ νὰ ἀμυνθῇ ἐναντίον τῶν κυβερνητικῶν ἐπεμβάσεων. Τὸ ἄρθρον 14, χωρὶς νὰ εἶμαι συνταγματολόγος, φωνάζει μόνον του. Εἶναι ἀντιδημοκρατικόν, εἶναι ἀντισυνταγματικόν. Δὲν εἶναι δυνατόν, κύριοι, μὲ νόμον νὰ καταργῶμεν τὴν σκέψιν τῶν πρώτων πολιτῶν τῶν πόλεων. Διότι διὰ τοῦ ἄρθρου 14 καταργοῦμεν τὴν σκέψιν τῶν ἀρχόντων τῶν πόλεων. Ἐὰν αὔριον ἕνας Δήμαρχος διαμαρτυρηθῇ ἐναντίον τῆς ἐπεμβάσεως τῶν Κυβερνήσεων, διατὶ τοῦ ἀφαιρεῖ καὶ ἄλλα δικαιώματα, αὐτὸς ὁ Δήμαρχος θὰ χαρακτηρισθῇ, ὅτι πολιτεύεται καὶ θὰ ἀπολυθῇ. Ἐὰν αὔριον ὁ Δήμαρχος διαμαρτυρηθῇ διὰ μίαν αʹ πρᾶξιν, αὐτὸ θὰ χαρακτηρισθῇ, ὅτι ὁ Δήμαρχος κάμνει πολιτικὴν, διότι στρέφεται ἐναντίον ἑνὸς μέτρου τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφαιρέσωμεν τὴν σκέψιν ἀπὸ τὸν πρῶτον πολίτην τῆς πόλεως. Τοὐναντίον, νομίζω, ὅτι ὑπάρχουν περιπτώσεις, κατὰ τὰς ὁποίας ὁ Δήμαρχος τίθεται ἐπὶ κεφαλῆς τῶν πολιτῶν του, διὰ νὰ προστατεύσῃ τὰ συμφέροντα τῆς πόλεως. Εἶναι καθῆκον τοῦ Δημάρχου καὶ ἔχομεν παραδείγματα δημάρχων, ὄχι μόνον ἐν Ἑλλάδι, ἀλλὰ παγκοσμίως, οἱ ὁποῖοι ἐτέθησαν ἐπὶ κεφαλῆς τῶν Δήμων των, διὰ νὰ προστατεύσουν τοὺς πολίτες ἀπὸ ἐπεμβάσεις καὶ κυβερνητικὰς καὶ ἄλλας. Ἀπόδειξις δὲ εἶναι—εἶναι λυπηρὸν αὐτὸ ποὺ θὰ ἀναφέρω—ὅταν ἔφθασαν οἱ Γερμανοὶ ἐδῶ ἐζήτησαν νὰ τοὺς παραδοθῇ ἡ πόλις ἀπὸ τὸν Δήμαρχον. Καὶ ὅταν ἔφυγαν ἀπὸ ἐδῶ, ἐζήτησαν νὰ παραδώσουν τὴν πόλιν εἰς τὸν Δήμαρχον. Αὐτὸν τὸν Δήμαρχον, τὸν ὁποῖον ὅλοι οἱ ἐλεύθεροι λαοὶ τιμοῦν καὶ τὸν τοποθετοῦν εἰς ἓν ὑψηλὸν ἐπίπεδον, ἡμεῖς θέλομεν νὰ τὸν χαρακτηρίσωμεν, ἐπιγραμματικῶς, ὅπως εἶπεν ὁ Πρόεδρος τῆς ΕΔΑ νὰ τὸν εὐνουχίσωμεν καὶ νὰ τὸν μεταβάλωμεν εἰς ἓν κρατικὸν ὄργανον, διὰ νὰ ἀσχολῆται μὲ σκουπίδια, διότι νομίζει ὁ κ. Μπουρνιᾶς, ὅτι μόνον ἡ ἀποκομιδὴ τῶν σκουπιδιῶν εἶναι τὸ καθῆκον τοῦ Δημάρχου.

§116Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Αὐτὸ τὸ λέτε σεῖς, κ. Μερκούρη, ὁ ὁποῖος ἔχετε μίαν ἱστορίαν ἀπὸ τὴν δρᾶσιν τοῦ πατρός σας εἰς τὴν Πρωτεύουσαν; Λυποῦμαι ποὺ σεῖς δὲν ἀναγνωρίζετε τὰ σημερινὰ χάλια τῆς πόλεως.

§117Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Τὰ σημερινὰ χάλια τῆς πόλεως τὰ περιέγραψα ὅπως θὰ ἀνεγνωρίζατε, ἐὰν εἴχατε τὴν καλωσύνην νὰ μὲ παρακολουθήσετε καὶ εἶπα ποία εἶναι ἡ αἰτία ποὺ κατήντησεν ἡ πόλις ἐκεῖ. Σᾶς κάμουν ἐντύπωσιν τὰ σκουπίδια; Τὰ σκουπίδια εἶναι τὸ τελευταῖον ζήτημα. Ἀλλ’ ἐρωτήσατε ἐὰν ἔχῃ πόρους ὁ Δῆμος Ἀθηναίων καὶ ὅλοι οἱ Δῆμοι, διὰ νὰ ἀνταποκριθοῦν εἰς τὰς ἀνάγκας των καὶ εἰς μίαν πολιτισμένην ἐμφάνισίν των;

§118Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Πάντως, ἀντισυνταγματικὴ δὲν εἶναι ἡ διάταξις.

§119Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ἐγώ, ἐὰν ἤμουν Δήμαρχος Ἀθηναίων καὶ ἐπίστευα εἰς μίαν πρᾶξιν, θὰ ἀγνοοῦσα καὶ τὸ ἄρθρον 14 καὶ τὸ 15 καὶ τὸ 16. Τίποτε δὲν θὰ πρέπει νὰ ἐμποδίζῃ ἕνα Δήμαρχον, ὁ ὁποῖος ἔχει συνείδησιν, ὅτι ἔχει τὸ μεγαλύτερον ἀξίωμα, τὸ ἀξίωμα τοῦ πρώτου πολίτου τῆς πόλεως.

§120Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Ὁ σημερινὸς Δήμαρχος Ἀθηναίων, εἶναι διακεκριμένος στρατηγός, ἔχει ἐκλεγῆ πολλάκις βουλευτὴς καὶ δὲν ἠμπορεῖ ὁ κ. Μπουρνιᾶς νὰ τὸν λέγῃ σκουπιδιάρη.

§121Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ἐγώ, ὅλους τοὺς σέβομαι καὶ τοὺς ἐκτιμῶ. Ἀλλά, κύριοι, τὸ ἄρθρον 132 προστατεύει τὸ Κράτος ἀπὸ ἐπεμβάσεις τοῦ Δημάρχου. Δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη τοῦ ἄρθρου 14. Εἶναι πρόσφατα περίπου τὰ γεγονότα καὶ εἶναι γνωστὴ ἡ ἀντίθεσις τοῦ ἀειμνήστου Ἐλευθερίου Βενιζέλου μὲ τὸν πατέρα μου, ἀντίθεσις θανάτου. Καὶ ὅμως, κατὰ τὴν τελευταίαν δημαρχίαν τοῦ πατέρα μου, ὁ Βενιζέλος συνειργάσθη μαζί του διὰ τὸ καλὸν τῆς πόλεως. Εἰς τίποτε δὲν τοὺς ἠμπόδισαν αἱ πολιτικαὶ διαφοραί. Καί, ἐὰν ἐνθυμοῦμαι, αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ τοῦ 1929 ἦσαν αἱ πλέον φανατικαὶ ἐκλογαὶ αἱ ὁποῖαι διεξήχθησαν μὲ πλήρη πολιτικὴν χροιάν. Βεβαίως, ὁ Δήμαρχος δὲν θὰ πρέπει, ὅταν θὰ ἀναλάβῃ τὸ ἀξίωμά του, νὰ κάμῃ κατάχρησιν τοῦ ἀξιώματός του καὶ καθημερινῶς νὰ ἀναμιγνύεται εἰς τὴν πολιτικήν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατόν, διὰ νὰ ἐπαναλάβω τὸν χαρακτηρισμὸν τοῦ Προέδρου τῆς ΕΔΑ, νὰ εὐνουχίσωμεν τὸν Δήμαρχον καὶ νὰ τοῦ ἀπαγορεύσωμεν νὰ ἔχῃ πολιτικὴν σκέψιν. Ἔχω ἐπίσης νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄρθρον 2. Ὡμίλησαν πολλοὶ συνάδελφοι ἐπ’ αὐτοῦ καὶ ἐτόνισαν τὰς τεχνικὰς δυσκολίας, διότι ὑπολογίζεται, ὅτι θὰ εἶναι 170.000 πιστοποιητικά. Εἶναι ἓν θέμα, τὸ ὁποῖον βεβαίως, πρέπει νὰ ἀντιμετωπίσωμεν. Κύριοι, θὰ ἤμην ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου καὶ θὰ τὸ ἐψήφιζον διότι βασίζεται ἐπὶ τῆς ἀναλογικῆς.

§122Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς.

§123Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Μάλιστα. Θὰ τὸ ἐψήφιζον, ἐὰν εἴχομεν μίαν διόρθωσιν τῶν διατάξεων ὅσον ἀφορᾷ τὸ ποινικὸν μητρῷον καὶ ἐὰν ἀπηλείφετο τὸ ἄρθρον 14. Προκειμένου νὰ κατέλθω τοῦ βήματος καὶ ἐπ’ εὐκαιρίᾳ μιᾶς διακοπῆς, θὰ ἤθελον νὰ τονίσω, ὅτι ὅταν ὑπάρχῃ ἕνα πολιτικὸν θέμα εἰς τὴν Βουλήν, γίνονται ὀξεῖαι συζητήσεις. Ὁμιλοῦμεν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν διὰ πορτοκάλια, διὰ λεμόνια, διὰ πετρέλαια, διὰ τὸ ἐμπόριον καὶ συζητοῦμεν διάφορα νομοσχέδια τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν πολιτικὴν καὶ μὲ τὰς διαφορὰς αἱ ὁποῖαι μᾶς χωρίζουν. Καί, ἐν τούτοις, ἀκούομεν χαρακτηρισμοὺς, ὡς τοῦ προδότου, δολοφόνου κλπ. Κύριοι, ἴσως εἴμεθα, μαζὶ μὲ τὸν κ. Βύζαν οἱ παλαιότεροι βουλευταί, ἔχοντες ἐκλεγῆ ἀπὸ τοῦ 1920.

§124Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Καὶ ἐγώ.

§125Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Μάλιστα, καὶ σεῖς. Καὶ εἴδομεν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἀντιθέσεις, τὰς ὁποίας εἰς προηγουμένην ὁμιλίαν μου, εἶπον, ὅτι πρέπει νὰ λησμονῶμεν. Ἐζήσαμεν ἀντιθέσεις, αἱ ὁποῖαι προεκάλεσαν αἵματα, φυλακάς, ἐξορίας. Οὐδέποτε, ὅμως, ἠκούσθησαν, κυρίως ἀπὸ τὰ ὑπουργικὰ ἑδώλια, χαρακτηρισμοὶ ὡς «προδοσία», «ἐθνικὴ κατωτερότης», κ.λ.π. Κύριοι, νομίζω, ὅτι τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα δὲν εἶναι παρόν, διότι εἶναι ἐκτὸς νόμου. Ἂς τὸ ἀφήσωμεν ἐκτὸς νόμου καὶ ἂς κυττάξωμεν ὅλοι μαζὶ νὰ ἀντικρύσωμεν τὸ μέλλον, χωρὶς νὰ ἀναζωπυρῶμεν τὸ κακὸν παρελθόν. Ἐὰν συνεχῶς ἐνθυμούμεθα τὸ παρελθόν, θὰ παρασυρθῶμεν εἰς μεγαλύτερα ἀκόμη κακά. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, τὴν προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Βʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Ι. Κοντοβράκης).

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Καρασάββας ἔχει τὸν λόγον.

§127Σ. ΚΑΡΑΣΑΒΒΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ὑπάρχουν ὡρισμένοι νόμοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν γενικωτέραν σημασίαν καὶ τοὺς ὁποίους ἠμποροῦμεν νὰ τοὺς ὀνομάσωμεν ὀργανικοὺς νόμους, τρόπον τινα, συνταγματικούς, ἔστω καὶ δευτερεύοντος συνταγματικοῦ περιεχομένου. Οἱ νόμοι αὐτοὶ ἀξιοῦν, ἐκ τῆς φύσεώς των, μίαν χρονικὴν διάρκειαν, μίαν σταθερότητα χρονικήν. Ἀναμφισβητήτως, μεταξὺ τῶν νόμων αὐτῶν, συγκαταλέγεται καὶ ὁ ἐκλογικὸς νόμος. Διὰ τὴν ὁμαλὴν καὶ ἀπρόσκοπτον λειτουργίαν τοῦ πολιτεύματος, εἶναι ἀνάγκη, ὁ ἐκλογικὸς νόμος νὰ καθιεροῦται εἰς χρόνον πολὺν πρὶν ἀπὸ τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν καὶ νὰ ἔχῃ τὸν χαρακτῆρα τῆς γενικῆς καθιερώσεως, τοὐτέστιν, νὰ εἶναι προϊὸν τῆς συμφωνίας σχεδὸν ὅλων τῶν πολιτικῶν δυνάμεων τῆς χώρας. Τοῦτο, διὰ νὰ εἶναι δυνατόν, νὰ ὑπάρχῃ μία προοπτικὴ σταθερότητος καὶ βεβαιότητος καὶ διὰ νὰ μὴ δημιουργοῦνται σχόλια καὶ ἐπικρίσεις ἢ καὶ καχυποψίαι, ὅσον ἀφορᾷ τὰς προθέσεις τὰς ὁποίας ἐπιδιώκει ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ πρὸς νόθευσιν τοῦ φρονήματος τοῦ λαοῦ. Ἡ Κυβέρνησις, διὰ τοῦ ἀξιοτίμου κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐδικαιολόγησε τοὺς λόγους εἰς τοὺς ὁποίους ὀφείλεται ἡ βραδύτης τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ καὶ ἐξέθεσε τοὺς λόγους αὐτοὺς κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου, περὶ ἀναβολῆς τῶν Δημοτικῶν ἐκλογῶν. Ἀνεξαρτήτως τῆς βασιμότητος ἢ ὄχι τῶν λόγων αὐτῶν, ἕνα εἶναι καὶ παραμένει τὸ γεγονός: Ὅτι πράγματι καλούμεθα νὰ ψηφίσωμεν ἐκλογικὸν νόμον εἰς παραμονὰς ἐκλογῶν. Καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς γεννᾶται τὸ ἐρώτημα ἐὰν πρέπει νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς τὴν ἐθνικὴν σκοπιμότητα τῆς διατηρήσεως τοῦ ἰσχύοντος ἐκλογικοῦ συστήματος τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς ἐξασφαλίζοντες οὕτω σταθερότητα καὶ βεβαιότητα διὰ τὸ μέλλον, ἢ συμφέρει νὰ πεισθῶμεν εἰς τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους ἐπικαλεῖται ἡ Κυβέρνησις καὶ νὰ μεταβάλωμεν τὸ ἐκλογικὸν σύστημα. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι προέχει ἡ σκοπιμότης τῆς σταθερότητος καὶ νομίζω, ὅτι εἶναι ὀρθὸν καὶ ἐπιβεβλημένον νὰ ἐμμείνωμεν κατὰ βάσιν εἰς τὸ σύστημα αὐτό. Τὸ νέον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον καλούμεθα νὰ συζητήσωμεν, παρουσιάζει, βεβαίως, ἕνα μέγιστον πλεονέκτημα, ὅτι εἰσάγει τὸ σύστημα τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς, τοῦτο δὲ ἀνεξαρτήτως τῶν λόγων καὶ τῶν ἐπιδιώξεων, εἰς τοὺς ὁποίους ἀποβλέπει ἡ Κυβέρνησις. Ἀναγνωρίζει, πάντως, ἡ Κυβέρνησις, διὰ τῆς εἰσηγήσεως τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς, ὅτι τὸ σύστημα αὐτό, παρουσιάζει ἀρετὰς καὶ πλεονεκτήματα, διὰ τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλεται ἡ εἰσαγωγή του. Συμφωνῶ, ὅθεν, καὶ ἐγώ, καὶ συντάσσομαι μὲ τὰς ἀπόψεις ὅλων τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, κατὰ τὰς ὁποίας ἡ ἀναγνώρισις καὶ ἡ ἐπιβεβαίωσις τῶν ἀρετῶν τοῦ συστήματος αὐτοῦ δύναται νὰ ἀποτελέσῃ παρήγορον ἐλπίδα διὰ τὴν γενικωτέραν καθιέρωσίν του. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ σύστημα τῆς ἐκλογῆς τῶν Δημάρχων, τὸ ὁποῖον προτείνεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ σύστημα δηλαδὴ τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς, ἔχω νὰ εἴπω, ὅτι βεβαίως ἠμπορεῖ νὰ ὑποστηριχθοῦν ὡρισμένα πλεονεκτήματα, τὰ ὁποῖα παρουσιάζει ἡ ἔμμεσος ἐκλογή. Κάθε ἐκλογικὸν σύστημα ὁπωσδήποτε θὰ ἔχῃ ὡρισμένα ὑπὲρ αὐτοῦ καὶ ὡρισμένα κατὰ αὐτοῦ. Τὸ θέμα εἶναι, νὰ ἀξιολογήσωμεν τὰ ὑπὲρ καὶ τὰ κατά, διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ προκρίνωμεν τὸ πλέον ἐπωφελὲς ἐκλογικὸν σύστημα. Καὶ ἴσως, διὰ νὰ ἀναφέρω τὴν δήλωσιν ἑνὸς ἐκ τῶν ἀξιολογωτέρων Δημάρχων τῆς χώρας, «εἰς μίαν Κοινωνίαν Ἀγγέλων τὸ ἐκλογικὸν σύστημα τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς θὰ ἦτο τὸ ἐνδεδειγμένον». Ὀφείλομεν ὅμως νὰ μὴ παραγνωρίζωμεν τὴν ὑπάρχουσαν Ἑλληνικὴν πραγματικότητα καὶ ἐπὶ τῆς βάσεως τῆς πραγματικότητος αὐτῆς νὰ κρίνωμεν τὰ προσόντα καὶ τὰ πλεονεκτήματα τῶν συστημάτων. Εἶναι γνωστόν, ὅτι τὸ σύστημα τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς εἰσήχθη ἐπὶ τῆς Ἀντιβασιλείας τοῦ Ὄθωνος διὰ τοῦ Διατάγματος τῆς 27 Δεκεμβρίου 1833. Αὐτὸς ἦτο καὶ ὁ πρῶτος νόμος τῆς αὐτοδιοικήσεως, ὁ ὁποῖος δὲν ἔκαμνε καμμίαν διάκρισιν Δήμων καὶ Κοινοτήτων, ἀλλὰ ὅλους τοὺς ὀργανισμοὺς τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως τοὺς ἀνήγαγεν εἰς Δήμους. Διὰ τοῦ συστήματος ἐκείνου, τὸ Δημαρχαιρεσιακὸν σῶμα ἀποτελούμενον ἀπὸ τοὺς Δημοτικοὺς Συμβούλους καὶ ἴσον ἀριθμὸν ἐκ τῶν μᾶλλον φορολογουμένων πολιτῶν ὑπεδείκνυεν 3 ὑποψηφίους διὰ τὸ ἀξίωμα τοῦ Δημάρχου. Ἐκ τῶν τριῶν αὐτῶν ὑποψηφίων ὁ Βασιλεὺς διώριζε τὸν Δήμαρχον διὰ τοὺς αʹ καὶ βʹ κατηγορίας Δήμους, ὁ δὲ Νομάρχης διὰ τοὺς γʹ κατηγορίας. Τὸ σύστημα τοῦτο ἴσχυεν ἐπὶ 30 ἔτη, δηλαδή, μέχρι τοῦ 1864, τόσον δὲ ἦτο ὁ κομματισμὸς τῶν τότε Κυβερνήσεων καὶ ἡ νοθεία τοῦ λαϊκοῦ φρονήματος εἰς τὸν διορισμὸν τῶν Δημάρχων, ὥστε ὁ λαὸς ἀπεθανάτισε μὲ τὸ ἑξῆς δίστιχον ὅλην αὐτὴν τὴν κακοδαιμονίαν καὶ τὰς ἐπεμβάσεις τῶν Κυβερνήσεων: «Ἄν γίνουν στὴν Ἑλλάδα ἐλεύθεραι ἐκλογαί, θὰ κλείσουν αἱ δέκα τοῦ Φαραὼ πληγαί». Τόση δὲ ἦτο ἡ ἀποδοκιμασία καὶ ἡ ἀγανάκτησις τοῦ λαοῦ ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ συστήματος ἐκείνου, ὥστε ἡ Συντακτικὴ Συνέλευσις τοῦ 1864, ἐθεώρησε καθῆκον της, νὰ κατοχυρώσῃ καὶ Συνταγματικῶς τὸ σύστημα τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς τῶν Δημάρχων, θεσπίσασα τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 105 τοῦ Συντάγματος, ἡ ὁποία ὥριζεν, ὅτι «ἡ ἐφαρμογὴ τῶν Δημοτικῶν Ἀρχῶν, θέλει γίγνεσθαι δι’ ἀμέσου, καθολικῆς καὶ μυστικῆς διὰ σφαιριδίων ψηφοφορίας». Εἰς τὴν Συνέλευσιν ἐκείνην ἐγένετο πολὺς λόγος, ἐὰν χρήζῃ Συνταγματικῆς κατοχυρώσεως τὸ σύστημα τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς, ἢ ἐὰν θὰ ἦτο τοῦτο ἔργον τοῦ νομοθέτου. Ἀλλ’ ὁ φόβος καὶ ἡ ἀγανάκτησις ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς, ἐπέβαλον, ὥστε τελικῶς νὰ ἐπικρατήσῃ ἡ ἄποψις τῆς διὰ συνταγματικῆς διατάξεως κατοχυρώσεως τοῦ συστήματος τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς. Ἄς ἀναμνησθῶμεν δὲ ὅτι εἰς τὴν Συντακτικὴν ἐκείνην Συνέλευσιν, πρωτεύοντα ἔπαιξε ρόλον ὁ ἀείμνηστος συνταγματολόγος καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν Ν. Ι. Σαρίπολος. Ἀπὸ τοῦ 1864, λοιπόν, εἰσήχθη καὶ Συνταγματικῶς κατωχυρώθη τὸ σύστημα τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς τῶν Δημάρχων. Καὶ πρέπει ἐδῶ νὰ διευκρινίσωμεν, ὅτι Δῆμοι τότε ἦσαν καὶ αἱ νῦν Κοινότητες καὶ ὅτι καὶ ἐπ’ αὐτῶν ἴσχυσε τὸ σύστημα τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς. Συνεπῶς, δὲν εἶναι ὀρθὴ ἡ ἀντίληψις, ὅτι ἀνέκαθεν ἐπὶ ἐκλογῆς Προέδρου Κοινοτήτων ἐφηρμόζετο ἡ ἔμμεσος ἐκλογή. Τὸ ὀρθὸν εἶναι, ὅτι ἀπὸ τοῦ 1864 μέχρι τοῦ 1914, ἤτοι ἐπὶ 50 ἔτη καὶ οἱ Πρόεδροι Κοινοτήτων, οἱ λεγόμενοι τότε Δήμαρχοι, ἐξελέγοντο διὰ τοῦ συστήματος τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς. Κατὰ τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ Συντάγματος τοῦ 1911, ἤρθη μὲν ἡ Συνταγματικὴ κατοχύρωσις τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς, ἀλλ’ ἐξηκολούθησε διὰ τοῦ νόμου ΔΝΖʹ νὰ ἰσχύῃ, ὡς πρὸς τοὺς Δημάρχους, ἡ ἄμεσος ἐκλογή, θεσπισθείσης ἔκτοτε σταθερῶς τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς τῶν Προέδρων Κοινοτήτων. Καὶ ἀπὸ τοῦ 1911 καὶ ἐντεῦθεν, πλὴν δύο ἐξαιρέσεων ὁ κανὼν διὰ τὰς ἐκλογὰς τῶν Δημάρχων εἶναι ἡ ἄμεσος ἐκλογή. Ἡ πρώτη ἐξαίρεσις ἦτο τοῦ 1925, ἐπὶ Δικτατορίας Παγκάλου, ὅτε διὰ περιωρισμένης σημασίας Δήμους, ἤτοι μόνον διὰ πρωτευούσας Νομῶν, ἐχούσας κάτω τῶν 5.000 κατοίκους καὶ λοιποὺς Δήμους μὲ πληθυσμὸν κάτω τῶν 10.000 κατοίκους, εἰσήχθη ἡ ἔμμεσος ἐκλογή, καὶ τοῦτο ἴσχυσε, μόνον εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1925. Ἡ δευτέρα ἐξαίρεσις εἶναι ἡ εἰσαχθεῖσα μὲ τὸν νόμον 1454)1950. Δυνάμεθα, λοιπόν, νὰ ἰσχυρισθῶμεν βασίμως, ὅτι ἐπὶ 100ετίαν σχεδόν, ἀπὸ τοῦ 1833 μέχρι σήμερον, πλὴν τῶν μεμονωμένων αὐτῶν δύο φαινομένων, τὸ σύστημα τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς τῶν Δημάρχων ἀπετέλεσεν ἀπαράβατον κανόνα. Τοῦτο σημαίνει, ὅτι ἔχει μίαν ἱστορικὴν βαρύτητα καὶ μίαν μακρὰν παράδοσιν ὁ θεσμὸς αὐτὸς καὶ δὲν εἶναι εὔκολον νὰ ἐκριζωθῇ ἀπὸ τὴν συνείδησιν τοῦ λαοῦ. Ὀφείλομεν, λοιπόν, τὸν παράγοντα αὐτὸν νὰ τὸν ἔχωμεν σοβαρῶς ὑπ’ ὄψιν. Πρέπει ἐπίσης νὰ σκεφθῶμεν, ὅτι ἐνῷ προσφάτως ἐδοκιμάσθη κατὰ τὸ 1951 τὸ σύστημα τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς τῶν Δημάρχων, ἐπηκολούθησεν, ἐν τούτοις ὁ ἰσχύων κῶδιξ Δήμων καὶ Κοινοτήτων, ἤτοι ὁ νόμος 2.888)54 καὶ ὁ ὁποῖος, σημειωτέον, ἐφιλοδόξησε νὰ ἀποτελέσῃ ἕνα σύγχρονον Καταστατικὸν Χάρτην τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων, προβληματισθεὶς ἐφ’ ὅλων τῶν τομέων τῆς αὐτοδιοικήσεως. Ὁ Κῶδιξ αὐτὸς ἀνεξαρτήτως τοῦ ὅτι διέπεται ἀπὸ συντηρητικὰς διατάξεις, ἀποτελεῖ ἄρτιον κώδικα τῆς αὐτοδιοικήσεως, μεταξὺ δὲ τῶν ἄλλων λεπτομερειακῶν θεμάτων ἠσχολήθη καὶ ἐμελέτησε καὶ τὸ σύστημα τῆς ἐκλογῆς Δημάρχων, καθιερώσας τὸν ἄμεσον τρόπον τῆς ἐκλογῆς των. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω περικοπὴν τοῦ λόγου, τὸν ὁποῖον ἐξεφώνησεν ὁ τότε ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Λυκουρέζος, ὅσον ἀφορᾷ τὸ μελλοντικὸν ἐκλογικὸν σύστημα: «Τοῦτο ὄχι μόνον δὲν ἐδικαίωσε τὰς ἐλπίδας τῶν φιλοδοξησάντων νὰ ἀνατρέψουν τὸ ἀπὸ ἐτῶν ἐπικρατοῦν σύστημα τῆς ἀπ’ εὐθείας ἐκ τοῦ λαοῦ ἀναδείξεως τῶν Δημοτικῶν Ἀρχόντων, ἀλλ’ ἀπεδείχθη, ὅτι δημιουργεῖ μείωσιν τοῦ ἀπαραιτήτου κύρους αὐτῶν καὶ πλεῖστα ὅσα ζητήματα καὶ πολλὰς ἀνωμαλίας ἐπέφερεν εἰς τὴν Τοπικὴν Αὐτοδιοίκησιν». Οὕτω, κατεδίκασεν, ἡ τότε Κυβέρνησις, τὸ σύστημα τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς τῶν Δημάρχων καὶ ἡ καταδίκη αὕτη δὲν δύναται νὰ παραγνωρισθῇ. Βλέπομεν, ὅθεν, μίαν παλινωδίαν σήμερον τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἔχει ἑνότητα μὲ τὴν τότε Κυβέρνησιν, ἀπὸ ἀπόψεως ἀρχῶν, κατευθυντηρίου πολιτικῆς καὶ προσώπων, καὶ ἥτις παρεδέχθη τότε καὶ κατεδίκασε τὰ τρωτὰ τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς. Πρέπει, συνεπῶς, νὰ δεχθῶμεν, ὅτι ὑπάρχει σήμερον παλινωδία εἰς τὴν προσπάθειαν ἐπαναδικαιώσεως ἑνὸς συστήματος κατακριθέντος τόσον σαφῶς. Καὶ ἡ παλινωδία αὕτη ἐμφανίζεται ἔτι μεγαλυτέρα, ὅταν ἀναλογισθῶμεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀναγνωρίζει τὸν ἰσχύοντα κώδικα ἀλάθητον καὶ πλήρη, ὡς πρὸς ὅλας τὰς λοιπὰς διατάξεις του, μὴ προτείνουσα οἱανδήποτε τροποποίησιν αὐτῶν, καὶ διαφωνεῖ μόνον ὡς πρὸς τὸ ἐκλογικὸν σύστημα, τὸ καθιερωθὲν δι’ αὐτοῦ, θεωροῦσα, ὅτι εἶναι ἐσφαλμένον τοῦτο καὶ χρήζει νέας ἀντικαταστάσεως. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι ἐκ τῶν ὀλίγων αὐτῶν γραμμῶν, τὰς ὁποίας εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἐκθέσω ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ἐξάγεται τὸ συμπέρασμα, ὅτι τὸ ἱστορικῶς δικαιωμένον καὶ σύμφωνον μὲ τὴν Ἑλληνικὴν παράδοσιν καὶ πραγματικότητα ἐκλογικὸν σύστημα, εἶναι τὸ σύστημα τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς τῶν Δημάρχων. Περαιτέρω, τὸ σύστημα τοῦτο παρουσιάζεται καὶ ὡς ἱκανοποιοῦν καὶ τὸ φυσικὸν αἴσθημα τοῦ λαοῦ. Διότι, ἐνῷ ὁ λαὸς καλεῖται νὰ ἐκλέξῃ τοὺς ἐκλεκτούς του, δηλαδὴ τοὺς Δημ. Συμβούλους, δὲν τοῦ δίδεται μὲ τὸν ἔμμεσον τρόπον τὸ δικαίωμα νὰ ἐκλέξῃ τὸν πρῶτον ταγὸν τῆς πόλεως, τὸν Δήμαρχον καὶ ἐναποτίθεται τοῦτο εἰς τοὺς ὤμους τρίτων ἐκλεκτόρων. Ἐξ ἄλλου, αἱ παρεμβάσεις καὶ αἱ συναλλαγαὶ τοῦ κρατοῦντος κόμματος, δυναμένου νὰ χρησιμοποιήσῃ τὴν ἐξουσίαν του, πρὸς ἐπηρεασμόν, τῆς κρίσεως τῶν ἐκλεκτόρων διὰ τὴν ἐπιτυχίαν ἐκλογῆς Δημάρχου τῆς ἀρεσκείας του, ἀποφεύγονται διὰ τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς. Τέλος, τὸ κῦρος καὶ τὸ γόητρον τῶν δημοτικῶν ἀρχόντων, οἱ ὁποῖοι ἐκλέγονται ἀπ’ εὐθείας ὑπὸ τοῦ Λαοῦ, εἶναι τεράστιον, μὴ ἐπιδεχόμενον σύγκρισιν μὲ τὸ κῦρος ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐκλέγονται ἐμμέσως καὶ τελοῦν ὑπὸ τὸ κράτος ἠθικῆς ὑποχρεώσεως, ταπεινώσεως καὶ δεσμεύσεώς των ἔναντι τῶν συντελεσάντων εἰς τὴν ἐκλογήν των. Πέραν αὐτῶν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου ἡ ὀργάνωσις τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, ἡ Κεντρικὴ Ἕνωσις Δήμων καὶ Κοινοτήτων, ἡ ὁποία ἀποτελεῖται ἀπὸ ἐκπροσώπους ὅλων τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων τῆς Ἑλλάδος καὶ εἶναι μία ὀργάνωσις ἀδιάβλητος, διότι ἡ συντριπτικὴ πλειοψηφία τῶν ἀπαρτιζόντων τὰ διάφορα ὄργανα αὐτῆς δὲν ἔχουν σχέσιν μὲ τὴν ἀριστεράν, ἡ ὀργάνωσις αὐτή, λέγω, ἀνέκαθεν ἐκ τῆς πείρας της ἔχει λάβει θέσιν ὑπὲρ τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς τῶν Δημάρχων καὶ ἐπιζητεῖ, ὅπως τὸ σύστημα αὐτὸ ἐπεκταθῇ καὶ διὰ τὴν ἀνάδειξιν Προέδρων τῶν Κοινοτήτων. Θὰ σᾶς ἀναφέρω μόνον προσφάτους ἐκδηλώσεις πρὸς τὴν κατεύθυνσιν αὐτήν. Κατὰ τὸ 1957, τὸ Συνέδριον τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων ἐξέδωκε Ψήφισμα, διὰ τοῦ ὁποίου ἐζήτησε: «1) Νὰ τροποποιηθοῦν αἱ σχετικαὶ διατάξεις τοῦ Δημοτικοῦ καὶ Κοινοτικοῦ Κώδικος, καθιερουμένης τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς τῶν Προέδρων Κοινοτήτων καὶ καθοριζομένης τῆς θητείας αὐτῶν τετραετοῦς». Ἐπίσης, κατὰ τὸ 1958, τὸ Συνέδριον τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων, τὸ ὁποῖον συνῆλθεν εἰς τὰ Ἰωάννινα, ἐξέδωκε τὸ ἀκόλουθον Ψήφισμα: «....4. Νὰ θεσπισθῇ ἡ ἄμεσος ἐκλογὴ καὶ διὰ μίαν τετραετίαν καὶ τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος ὑπὸ τοῦ ἐκλογικοῦ σώματος, διατηρηθῇ δὲ τὸ σύστημα τοῦτο, ὡς προβλέπει τὸ ἄρθρον 61 τοῦ Δημοτικοῦ καὶ Κοινοτικοῦ Κώδικος, διὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν Δημάρχων ἐγκαταλειπομένης πάσης τυχὸν σκέψεως περὶ ἐφαρμογῆς τοῦ συστήματος τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς, ὡς ἐκτρέφοντος τὴν ἀνηθικότητα, τὸν ἐκβιασμὸν καὶ ὡς εἰσάγοντος τὴν πολιτικὴν εἰς τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς». Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, εἰς τὸν λόγον του τὸν ὁποῖον ἐξεφώνησεν εἰς τὸ Συνέδριον ἐπὶ τοῦ θέματος τοῦ συστήματος τῆς ἐκλογῆς τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχόντων εἶπεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὴν ἀποκρυστάλλωσιν τῶν ἀπόψεών της θὰ λάβῃ σοβαρῶς ὑπ’ ὄψει της καὶ τὰ πορίσματα τοῦ Συνεδρίου, χωρὶς βεβαίως νὰ ἀναλάβῃ ἄλλην δέσμευσιν. Ἡ Κυβέρνησις, διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, ἰσχυρίζεται, ὅτι ἐπιδιώκει τὴν ὕφεσιν τῶν ἀνταγωνισμῶν καὶ τὸν ἀποχρωματισμὸν τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν καὶ τὴν ἀπομάκρυνσιν ἐξ αὐτῶν τοῦ κομματισμοῦ. Νομίζω, ὅμως, ὅτι ἐκ τῆς φύσεως τῶν πραγμάτων, ὁ πολιτικὸς χρωματισμὸς τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἐκλογῶν, εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀποφευχθῇ. Ἴσως μὲ τὸ σύστημα τοῦτο, νὰ μὴ ἔχῃ τὴν ὀξύτητα τὴν ὁποίαν θὰ εἶχε μὲ οἱονδήποτε ἄλλο σύστημα. Τοῦτο, μόνον δυνατὸν νὰ ὑποστηριχθῇ. Ἀλλ’ οὐδὲν κακὸν ἔχει νὰ προκύψῃ ἐκ τῆς πολιτικῆς σημασίας τῶν ἐκλογῶν. Τοὐναντίον, καὶ φυσικὸν εἶναι τοῦτο καὶ ὠφέλιμον, διότι θ’ ἀγωνισθῶσιν εἰς τὸν στίβον τῆς εὐγενοῦς ἁμίλλης τὰ προγράμματα καὶ αἱ ἰδέαι τῶν πολιτικῶν κομμάτων σχετικῶς μὲ τὸν τομέα τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως. Καὶ εἶναι πασίγνωστον, ὅτι ὅλοι οἱ Δημόσιοι ἄνδρες καὶ ὑπεύθυνοι τῆς δημοσίας ζωῆς καὶ οἱ Δήμαρχοι καὶ οἱ Δημοτικοὶ Σύμβουλοι ἀναδεικνύονται ἐκ διαφόρων κομμάτων καὶ πολιτικῶν παρατάξεων. Εἶμαι ἀντίθετος, ὅμως, πρὸς πάντα κομματισμὸν εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν πραγμάτων. Ὁ κομματισμὸς καὶ ἡ φαυλοκρατία ἦσαν παλαιαὶ μάστιγες τῆς Αὐτοδιοικήσεως, καὶ αἱ ἁμαρτίαι αὐταὶ ἀνήκουν εἰς ἄλλα κόμματα καὶ ὄχι εἰς τὴν Ἀριστεράν. Φρονῶ, προσωπικῶς, ὅτι κατωρθώθη, ἀπὸ ὅλας τὰς μερίδας νὰ ἀναβιβασθῇ τὸ ἐπίπεδον καὶ νὰ δημιουργηθῇ συνείδησις γενικωτέρα εἰς τὴν Αὐτοδιοίκησιν. Γνωρίζω ἐκ πείρας, Δημάρχους, οἱ ὁποῖοι ἀνήκουν εἰς κόμματα τῆς Δεξιᾶς πτέρυγος καὶ οἱ ὁποῖοι διέπρεψαν ὡς δημοτικοὶ ἄνδρες. Ἐξ ἴσου καὶ καλύτερον, δύναται νὰ λεχθῇ, ὅτι ἡ εἴσοδος δημοτικῶν συμβούλων τῆς ἀριστερᾶς, ἀπέβη ἐπ’ ἀγαθῷ τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, διότι ἐνεφύσησεν εἰς αὐτὴν πνεῦμα δημιουργικόν. Πλανᾶσθε πλάνην μεγάλην, ὅσοι τυχὸν εἰλικρινῶς πιστεύετε τὸ ἀντίθετον καὶ χαρακτηρίζετε ὡς «εἰσβολὴν» δῆθεν, αὐτὴν τὴν εὐεργετικὴν παρουσίαν εἰς τοὺς Δήμους δημοτικῶν Συμβούλων τῆς ἀριστερᾶς. Ἠμπορεῖ νὰ ἔχετε ἀντιρρήσεις ὡς πρὸς ὡρισμένας ἐκδηλώσεις Συμβουλίων, σημειωθείσας ἐπὶ ζητημάτων καθολικοῦ Πανελληνίου ἐνδιαφέροντος. Ἐάν, λ.χ., σᾶς ἐνοχλῇ ἡ διατύπωσις ψηφίσματος διαμαρτυρίας διὰ τὰ ὄργια τῶν Ἄγγλων καὶ Τούρκων εἰς τὴν Κύπρον, καὶ θεωρῆτε τοῦτο ὡς πολιτικὴν ἐκδήλωσιν, δὲν νομίζω, ὅτι ἔχετε δίκαιον. Διότι πρόκειται περὶ ἐθνικοῦ καθαρῶς ζητήματος, τὸ ὁποῖον οἱ πάντες ἔχουν ὑποχρέωσιν νὰ ὑποβοηθήσουν. Καὶ ὅταν σύλλογοι μικροὶ καὶ σωματεῖα πάσης φύσεως, συνέρχωνται καὶ ἐκδίδουν παρόμοια ψηφίσματα, ἐρωτᾶται, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀρνηθῶμεν εἰς ἕνα κολοσσιαῖον ὀργανισμόν, ὡς ὁ Δῆμος, νὰ ἐκφράσῃ πανθομολογούμενον αἴτημα τῶν συμπολιτῶν του; Δὲν ἀντέχουν δι’ αὐτό, νομίζω, εἰς σοβαρὰν κριτικὴν τοιαῦται ἀντιλήψεις.

§128Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Σᾶς ἐρωτῶ, κ. συνάδελφε, τὸ ἐὰν θὰ παραμείνωμεν ἢ ὄχι εἰς τὸ ΝΑΤΟ ἐμπίπτῃ ἢ ὄχι εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τῶν δημοτικῶν συμβούλων;

§129Σ. ΚΑΡΑΣΑΒΒΑΣ. Ἀσφαλῶς ὄχι, ἀλλὰ τὰ δημοτικὰ συμβούλια, ἐκφράζοντα τὴν ἄποψιν αὐτήν, ἀπηχοῦν τὴν ἔκδηλον γνώμην ἁπάντων τῶν δημοτῶν των, ἐξ αἰτίας τῆς κακῆς μεταχειρίσεώς μας ὑπὸ τοῦ ΝΑΤΟ εἰς τὸ ἐθνικὸν θέμα τῆς Κύπρου, καὶ διατυπώνουν ἁπλῆν εὐχὴν πρὸς τοῦτο εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία διευκολύνεται καὶ ἐνισχύεται οὕτω εἰς τὸν χειρισμὸν τοῦ θέματος καὶ εἰς τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν ἀπόψεων τοῦ ΝΑΤΟ κατὰ τὰς σχετικὰς διαπραγματεύσεις. Ἡ διατύπωσις εὐχῆς δὲν σημαίνει ἁρμοδιότητα χειρισμοῦ ὑπευθύνου τοῦ θέματος αὐτοῦ ὑπὸ τοῦ Δημ. Συμβουλίου.

§130Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ εἰς ἀπόφασιν τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου περιεχομένη γνώμη, δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς ἀτομική, προσωπικὴ γνώμη τοῦ δημοτικοῦ συμβούλου, διότι ἀποτελεῖ δημοσίαν ἐκδήλωσιν τοῦ συλλογικοῦ ὀργάνου, τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ δημοτικὸν συμβούλιον. Ἐπίσης οὐδεμίαν σχέσιν ἔχει, ἐὰν ὡρισμένον θέμα ἐξωτερικῆς πολιτικῆς τῆς χώρας θίγεται ὑπὸ τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου ὑπὸ τύπον εὐχῆς, διότι ἐὰν δὲν θέλωμεν νὰ παίξωμεν μὲ τὰς λέξεις καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ὑπάρχει ὑπέρβασις τῆς ἐξουσίας ἐκ μέρους τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου.

§131Θ. ΛΥΜΠΕΡΙΔΗΣ. Ἡ Τοπικὴ Ἕνωσις Δήμων καὶ Κοινοτήτων Καβάλας ἐξέδωκε Ψήφισμα διαμαρτυρίας κατὰ τοῦ Ὀργανισμοῦ Καπνοῦ διὰ τὰς ἐξευτελιστικὰς τιμὰς συγκεντρώσεως τῶν καπνῶν. Ἐρωτῶ τὸν διακόψαντα ὑμᾶς συνάδελφον κ. Ράλλην, εἶναι τοῦτο ἐκτὸς τῆς ἁρμοδιότητός της;

§132Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ ὑμεῖς, κ. συνάδελφε, ὑποπίπτετε εἰς τὴν σύγχυσιν εἰς τὴν ὁποίαν πολλοὶ ὑποπίπτουν περὶ τῆς ἐκτάσεως τῆς δικαιοδοσίας τῶν ὀργάνων τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως. Οἱ δημοτικοὶ καὶ κοινοτικοὶ ἄρχοντες καὶ τὰ συμβούλια δὲν ἐκπροσωποῦν τὸν λαὸν τῆς πόλεως ἢ τοῦ χωρίου των, ἀλλ’ ἐκλέγονται μόνον διὰ τὴν διαχείρισιν τῶν δημοτικῶν πραγμάτων. Δὲν δύναται δὲ νὰ θεωρηθῇ ὡς δημοτικὸν πρᾶγμα κάθε ζήτημα τὸ ὁποῖον συγκινεῖ τοὺς δημότας, ὅπως π.χ. ἕνα οἰκονομικὸν ἢ πολιτικὸν θέμα, ἀλλὰ μόνον ἐκεῖνα τὰ θέματα τὰ ὁποῖα ὁ Δημοτικὸς Κῶδιξ ἀνέθεσεν εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχόντων, ὅπως εἶναι ἡ ὁδοποιΐα, ἡ ὕδρευσις κλπ. Διὰ πᾶν ἄλλο θέμα, κατὰ τὸ Σύνταγμα καὶ τὸν νόμον, ὁ λαὸς ἐκλέγει τοὺς βουλευτὰς καὶ οἱ ὁποῖοι τὸν ἐκπροσωποῦν ἐπὶ παντὸς γενικῆς σημασίας πολιτικοῦ ἢ οἰκονομικοῦ θέματος.

§133Σ. ΚΑΡΑΣΑΒΒΑΣ. Διετέλεσα Δημοτικὸς Σύμβουλος Θεσσαλονίκης καὶ Πρόεδρος τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου καὶ ἂς μὴ τὸ θεωρήσετε ὡς αὐτοέπαινον, ἐὰν σᾶς εἴπω, ὅτι ὡς Πρόεδρος ἐψηφίσθην παμψηφεὶ τὸ 1956 ἀκόμη καὶ ἀπὸ τὴν μειοψηφίαν εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκουν ἐπίλεκτα καὶ ἐξέχοντα στελέχη τῆς Δεξιᾶς. Τὸ ἀναφέρω διὰ νὰ καταδείξω, πόσον σφάλλετε καὶ πλανᾶσθε, φρονοῦντες, ὅτι πρέπει ν’ ἀπαλλάξητε τοὺς Δήμους ἀπὸ τὴν εἴσοδον ἀριστερῶν δημοτικῶν συμβούλων, ἡ ὁποία, δῆθεν, σημαίνει κακὸν καὶ συμφοράν. Θὰ ἠδυνάμην νὰ σᾶς ἀπαριθμήσω περιπτώσεις χαρακτηριστικὰς διὰ νὰ σᾶς δώσω μίαν πενιχρὰν εἰκόνα τοῦ ποίας χαινούσας πληγὰς τοῦ Δήμου Θεσσαλονίκης, παρελάβομεν καὶ ποίους ἄθλους ἐπετελέσαμεν. Δὲν τὸ κάμνω, εἶμαι, ὅμως, πρόθυμος νὰ ἐνημερώσω ἰδιαιτέρως, οἱονδήποτε συνάδελφον, ὅστις θὰ ἐπεθύμει τοῦτο. Ἡ εἴσοδος εἰς τὰ Δημοτικὰ καὶ Κοινοτικὰ Συμβούλια, συμβούλων τῆς ἀριστερᾶς, ἀπετέλεσε στοιχεῖον σοβαρᾶς προωθήσεως καὶ προόδου τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων, διότι οὗτοι ἦλθον μὲ τὴν φιλοδοξίαν νὰ ἐργασθοῦν φιλοτίμως, ἀντικειμενικῶς καὶ ἀμερολήπτως, ἀφιερώσαντες ὅλας των τὰς δυνάμεις καὶ τὴν αὐτοθυσίαν των, διὰ τὴν ἀνόρθωσιν τῶν Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν πραγμάτων. Καὶ τώρα, ἔρχομαι εἰς τὸ κεφάλαιον τῆς ἀνεξαρτησίας καὶ τῆς ἐλευθερίας τῆς αὐτοδιοικήσεως, ἡ ὁποία ἔχει σχέσιν μὲ τὸ ἄρθρον 14 τοῦ νομοσχεδίου. Ἀνδρωθεῖσα ἐπὶ Τουρκοκρατίας ὡς «κοινοτικὸν σύστημα», καὶ πολλὰ προσενεγκοῦσα εἰς τὸ ὑπόδουλον ἔθνος, διεσώθη ἡ Αὐτοδιοίκησις ἐν Ἑλλάδι διὰ ν’ ἀποτελέσῃ εἰς τὰ πλαίσια τοῦ ἐλευθέρου κράτους τὸν συνεχῆ στόχον ἐπεμβάσεων, περιορισμῶν καὶ αὐθαιρεσιῶν ἐκ μέρους τῶν ἑκάστοτε Κυβερνήσεων, ὥστε νὰ ἔχῃ πρὸ πολλοῦ περιαχθῆ εἰς πλήρη κακοδαιμονίαν. Εἰς τοῦτο συνετέλεσε καὶ μία νοσηρὰ ἀντίληψις τῆς γραφειοκρατικῆς Διοικήσεως καὶ τῶν ἁρμοδίων περὶ τῆς ἀκαταλληλότητος τῶν δημοτικῶν ἀρχόντων καὶ τῆς ἐλλείψεως παρ’ αὐτοῖς ἐγγυήσεων ἠθικῆς, ἐντίμου ἐνασκήσεως τῶν καθηκόντων των. Ἡ καχυποψία αὕτη, ἀκόμη καὶ σήμερον κατέχει πολλοὺς ἐγκεφάλους τῆς Διοικήσεως καὶ παρεμποδίζει τὴν πνοὴν καὶ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως. Παρὰ τὴν μεγαλαυχίαν καὶ τὸ πομπῶδες τῶν ἐκφωνουμένων ἑκάστοτε εἰς ἐπισήμους στιγμὰς λόγων, παρὰ τὰς ἐπιδαψιλεύσεις πακτωλοῦ ὑποσχέσεων καὶ τὴν ἔξαρσιν τῆς ἀξίας καὶ τῆς σημασίας τοῦ θεσμοῦ τῆς Αὐτοδιοικήσεως ἐκ μέρους τῶν ἁρμοδίων, τίποτε τὸ οὐσιῶδες δὲν ἔχει συντελεσθῆ διὰ τὴν βελτίωσίν της. Τοὐναντίον, νέα τραύματα καταφέρονται εἰς πᾶσαν περίστασιν, καὶ εἰς τὴν πρᾶξιν οἱ ὀργανισμοὶ τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως ἦσαν καὶ παραμένουν θνησιγενεῖς καὶ ἀναιμικοί, φθίνοντες καθ’ ἑκάστην περισσότερον, καὶ οἱ Δήμαρχοι τῶν μεγάλων πόλεων, ψιλῷ μὲν ὀνόματι τοιοῦτοι, εἰς τὴν οὐσίαν ὅμως, προϊστάμενοι τῆς ὑπηρεσίας καθαριότητος, ὡς λίαν εὐστόχως ἐτονίσθη ὑπὸ τοῦ σεβαστοῦ μου Προέδρου τῆς ΕΔΑ. Ἰδού, κ. βουλευταί, ἐν ὀλίγοις, τὰ δεινὰ ἀπὸ τὰ ὁποῖα δεινοπαθεῖ ἡ Αὐτοδιοίκησις. Στέρησις ἁρμοδιοτήτων, ἀνηκουσῶν εἰς αὐτήν. Δεύτερον, ἀποστράγγισις τῶν πόρων της καὶ πλήρης οἰκονομικὴ ἀδυναμία. Τρίτον, ἀσφυκτικὴ ἐποπτεία τῆς Διοικήσεως ἡ ὁποία ἀσκεῖται ἐπὶ τῶν ὀργανισμῶν Αὐτοδιοικήσεως καὶ ἡ ὁποία καταντᾶ ἐποπτεία τυραννικὴ, ὑπεισερχομένη πέραν τοῦ ἐλέγχου τῆς νομιμότητος εἰς τὸν ἔλεγχον τῆς σκοπιμότητος καὶ τῆς οὐσίας τῶν ἀποφάσεων καὶ τραυματίζουσα οὕτω πᾶσαν πρωτοβουλίαν καὶ αὐτενέργειαν τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Τέταρτον, πειθαρχικὴ ἐξουσία ἐπιβολῆς ποινῶν ἀργίας καὶ ὁριστικῆς ἀπολύσεως τῶν Δημοτικῶν Ἀρχόντων βάσει συνοπτικῆς διοικητικῆς διαδικασίας μὴ παρεχούσης τὰ ἐχέγγυα ἀδεκάστου καὶ ἀντικειμενικῆς δικαστικῆς κρίσεως. Κατὰ τῶν δεινῶν καὶ τῆς καταστάσεως αὐτῆς ὑψοῦνται συνεχῶς διάφοροι κραυγαὶ τῶν ἐπιστημόνων καὶ ἄλλων ἐγκύρων παραγόντων, καθ’ ὅλα σεβαστῶν καὶ ἁρμοδίων ἀπὸ θέσεως, ὡς ὑπηρετούντων τὴν Αὐτοδιοίκησιν. Ἰδού, κ. συνάδελφοι, τί ἀποφαίνεται τὸ Συνέδριον Δήμων καὶ Κοινοτήτων τὸ ὁποῖον συνῆλθεν εἰς Ἰωάννινα. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω μίαν περικοπὴν ἀπὸ τὸ σχετικὸν ψήφισμα «Ἀντὶ τῆς κηδεμονίας τῆς διοικήσεως ἐπὶ τῶν ὀργανισμῶν τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, ἥτις μοιραίως ἐκτρέφει τὸν ὑπαλληλικὸν δεσποτισμόν, νὰ νομοθετηθῇ ἡ ὑγιὴς ἐποπτεία τῆς διοικήσεως, συνισταμένη εἰς τὴν ἀκύρωσιν πάσης πράξεως, ἀντικειμένης εἰς τὸν Νόμον ἢ ὑπερβαινούσης τὰ ὅρια τῆς ἁρμοδιότητος, πρὸς τοῦτο νὰ θεσπισθῇ τὸ ἀμέσως ἐκτελεστὸν τῶν ἀποφάσεων τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν συμβουλίων, καταργουμένου τοῦ οὐσιαστικοῦ ἐλέγχου τῶν διοικητικῶν ἀρχῶν ἐπὶ τῶν ἀποφάσεων τούτων». Ὅσον ἀφορᾶ τὸ θέμα τῆς πειθαρχικῆς ἐξουσίας, τὸ αὐτὸ ψήφισμα εἰς τὴν παρ. 3, ἀναφέρει τὰ ἑξῆς: «Νὰ ὁρισθῇ, ὅτι ἡ πειθαρχικὴ ἐξουσία ἐπὶ τοῦ Δημάρχου, Προέδρων Κοινοτήτων, Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν Συμβούλων ὡς καὶ ἡ ἀπόλυσις αὐτῶν, θὰ ἐνεργοῦνται κατόπιν συμφώνου γνωμοδοτήσεως Ἐπιτροπῆς, συγκροτουμένης κατὰ τὰ ⅔ ἐξ ἰσοβίων λειτουργῶν καὶ ἑνὸς ἐκπροσώπου τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Ἡ κατὰ τὸ ἄρθρον 130 παρ. 3 τοῦ Κώδικος ἔφεσις ἔχει ἀνασταλτικὴν δύναμιν». Ἐπίσης, κ. συνάδελφοι, θὰ σᾶς ἀναγνώσω περικοπὴν ἐκ τοῦ λόγου τοῦ τέως Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Λυκουρέζου, τὸν ὁποῖον ἐξεφώνησεν εἰς τὸ ἐν ἔτει 1954 συνέδριον τῶν Δήμων. «Ἐτόνισα εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν (καταρτίζουσαν νέον κώδικα περὶ Δ.Κ.), ὅτι διὰ τοῦ νέου Κώδικος, πρέπει νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ κατὰ τὸ δυνατὸν ἀπαλλαγή σας ἀπὸ τὴν ἐξάρτησιν ἐκ τῶν διοικητικῶν ἀρχῶν καὶ αὕτη νὰ περιορίζεται ἐκεῖ μόνον, ὅπου εἶναι ἀπαραίτητος ἡ ἐποπτεία τοῦ Κράτους. Ὅτι πρέπει νὰ παρασχεθῇ πληρεστέρα ἐλευθερία δράσεως τῶν ὀργανισμῶν τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, οὕτως ὥστε, εἰς τὴν ἰδικήν σας πρωτοβουλίαν τοῦ λοιποῦ νὰ ἀπόκειται ἡ θεραπεία τῶν τόσων καὶ ἐπιτακτικῶν ἀναγκῶν τῶν δήμων καὶ κοινοτήτων σας. Ἡ ἐποπτεύουσα διοικητικὴ ἀρχή, πρέπει νὰ περιορίζεται εἰς τὴν παρακολούθησιν μόνον, ἐὰν αἱ διάφοροι ἀποφάσεις καὶ ἐνέργειαί σας θὰ εὑρίσκωνται ἐντὸς τῶν ὁρίων τῶν νόμων. Ἡ κυριαρχικὴ ἐπέμβασις εἰς ὅλα τοῦ Νομάρχου καὶ ἡ ἀναγκαία ἔγκρισίς του, θὰ εἶναι ἀπαραίτητος μόνον εἰς ὡρισμένα σοβαρὰ θέματα καὶ τὸ κακὸν τῶν συνεχῶν καθυστερήσεων διὰ τὴν «ἐπιστροφὴν τῶν ἐγγράφων» ἀπὸ τὴν νομαρχίαν, πρέπει νὰ περιορισθῇ. Ἡ ἁρμοδιότης καὶ τὰ ὅρια ἐνεργείας δράσεως δημάρχου καὶ δημ. ἐπιτροπῆς, δέον νὰ εὐρυνθοῦν καὶ νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τῶν ὀργανισμῶν τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως. Ἁρμοδιότητες καὶ δικαιώματα ἀνήκοντα εἰς αὐτοὺς καὶ κακῶς, λόγῳ τοῦ μέχρι τοῦδε ἐπικρατοῦντος πνεύματος τοῦ ἀχαλινώτου κρατικοῦ παρεμβατισμοῦ ἀφαιρεθέντα τῆς ἰδικῆς σας ἀποστολῆς». Καὶ ἀντὶ βελτιώσεως τῶν δεινῶν καὶ ἀντὶ ἀποκαταστάσεως τῆς ἐλευθερίας τῆς Αὐτοδιοικήσεως, καλούμεθα, σήμερον νὰ καταφέρωμεν νέον πλῆγμα, καίριον πλῆγμα εἰς τὸν θεσμὸν τῆς Αὐτοδιοικήσεως. Ὑπὸ τὸ πρόσχημα ἀγαθοῦ σκοποῦ, ἐπιχειρεῖται πλήρης στραγγαλισμὸς τῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ τῶν λειψάνων τῆς ἀνεξαρτησίας της. Ὑπὸ τὸ πνεῦμα αὐτό, πρέπει νὰ στηλιτεύσωμεν δριμέως τὴν καινοφανῆ αὐτὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 14. Διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς, θέλει ἡ Κυβέρνησις νὰ καταστήσῃ τοὺς δημοτικοὺς ἄρχοντας ἀβούλους, ἐνεργούμενα καὶ αἰχμαλώτους τῆς Διοικήσεως, καὶ δέον νὰ ἐπισημανθῇ ὁ κίνδυνος τῶν νέων καταλυτικῶν τῆς ἐλευθερίας δεσμῶν τῆς αὐτοδιοικήσεως. Ἐθεωρήθη, ἀνέκαθεν ὑπὸ τῆς ἐπιστήμης καὶ τῆς νομολογίας, ὅτι αἱ διατάξεις περὶ πειθαρχικῆς ἐξουσίας τοῦ Δημοτικοῦ Κώδικος δὲν ἔχουν ἁρμονικῶς πρὸς τὸ ὅλον σύστημα τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ δέον στενῶς νὰ ἑρμηνεύωνται καὶ μετὰ φειδοῦς καὶ περισκέψεως νὰ ἐφαρμόζωνται, διότι πρόκειται περὶ ὀργάνων τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, τῆς ὁποίας συνταγματικῶς ἀναγνωρίζεται ἡ πρωτοβουλία καὶ ἐλευθέρα δρᾶσις, ἀντλοῦν δὲ ταῦτα τὴν ἐξουσίαν των ἐξ ἐκλογῆς ὑπὸ τοῦ λαοῦ καὶ ὄχι ἐκ διορισμοῦ. Σᾶς παραπέμπω σχετικῶς εἰς τὸ σύγγραμμα «Πορίσματα Νομολογίας» τοῦ Παπαφράγκου, καὶ εἰς ἀποφάσεις τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας. Ὅταν ἡ ἐπιστήμη καὶ ἡ νομολογία ἀμφισβητῇ τὸ ἁρμονικὸν τῶν περὶ πειθαρχικῆς ἐξουσίας διατάξεων τοῦ Κώδικος πρὸς τὸ σύστημα καὶ τὴν ἔννοιαν τῆς αὐτοδιοικήσεως, καὶ ἀξιοῖ στενὴν ἑρμηνείαν καὶ φειδωλὴν ἐφαρμογήν των, πῶς νοεῖται καὶ πῶς συμβιβάζεται μία τοιαύτη ἀδίστακτος προσπάθεια ἐπεκτάσεως καὶ γενικεύσεως τοῦ μέτρου εἰς βαθμὸν καταθλιπτικόν, καὶ πῶς τοῦτο δὲν προσκόπτει εὐθέως πρὸς τὸ Σύνταγμα; Διότι τί ἀπομένει πλέον ἀπὸ τὴν συνταγματικὴν ἀναγνώρισιν τῆς πρωτοβουλίας καὶ τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως μετὰ τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ ἄρθρου 14 τοῦ νομοσχεδίου; Ὑπερασπίζοντες, ὅθεν, τὰ ὑπάρχοντα ἐρείπια τῆς αὐτοτελείας καὶ ἀνεξαρτησίας τῆς αὐτοδιοικήσεως, ὀφείλομεν τιμίως νὰ καταψηφίσωμεν τὸ ἄρθρον αὐτό. Εἰς ὅλα τὰ σύγχρονα Συντάγματα τῆς Εὐρώπης, κύριοι συνάδελφοι, ἡ Τοπικὴ Αὐτοδιοίκησις, εὕρηται πλήρως καὶ οὐσιαστικῶς κατωχυρωμένη, διὰ κανόνων δικαίου. Τοῦτο συνέβη καὶ παρ’ ἡμῖν εἰς τὸ Σύνταγμα τοῦ 1927, εἰς τὸ ὁποῖον ὑπῆρχεν ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 107, ἔχουσα μεταξὺ ἄλλων, ὡς ἑξῆς: «.... Τὸ Κράτος ἀσκεῖ καθὼς ὁ νόμος θέλει ὁρίσει, μόνον ἀνωτάτην ἐποπτείαν ἐπὶ τῶν ὀργανισμῶν τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, μὴ ἐμποδίζουσαν τὴν πρωτοβουλίαν εἰς τὴν ἐλευθέραν δρᾶσιν αὐτῶν. Καὶ εἶναι μὲν γεγονός, ὅτι καὶ κατὰ τὰς συζητήσεις τῆς Δʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς ἐτέθη καὶ πάλιν τὸ ζήτημα τῆς κατοχυρώσεως τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ ἐγένετο δεκτὸν νὰ περιληφθῇ εἰς τὸ ἀναθεωρούμενον Σύνταγμα τοῦ 1911 ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 107 (βλ. Πρακτικὰ Συντακτικῆς Ἐπιτροπῆς 8.1.1948), τελικῶς ὅμως, ἀπηλείφθησαν, ἄγνωστον διατί, ὡς ἀναφέρει εἰς ἄρθρον του ὁ ἐπαΐων τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως Σύμβουλος Ἐπικρατείας κ. Ψαρρός, καὶ ἀντὶ τῶν διατάξεων αὐτῶν, ἐτέθη τὸ ἄρθρον 99 τοῦ ἰσχύοντος Συντάγματος, ὡς ἁπλῆ κατευθυντήριος διάταξις, ἀνάλογος μὲ ἐκείνην τοῦ ἀναθεωρηθέντος Συντάγματος. Παραμένει ὡς ἐκ τούτου ὁμόφωνος καὶ ἐπιτακτικὴ ἡ ἀξίωσις τῆς ἐπιστήμης ὡς πρὸς τὴν ἀνάγκην τῆς πλήρους προστασίας καὶ κατοχυρώσεως τοῦ θεσμοῦ συνταγματικῶς. Ἔχει δὲ ὑποβληθῆ καὶ ἐκκρεμεῖ σχετικὴ πρότασις, διατυπωθεῖσα ὑπὸ τοῦ καθηγητοῦ τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν κ. Δένδια, παράλληλος πρὸς τὰς διατάξεις τῶν νεωτέρων Συνταγμάτων τῆς Εὐρώπης καὶ περιλαμβάνουσα μεταξὺ τῶν ἄλλων τὰ κάτωθι: «... Ἐπὶ τῶν ὀργανισμῶν τῆς τοπικῆς αὐτ)σεως ἀσκεῖται παρὰ τοῦ Κράτους, ὡς ὁ νόμος ὁρίζει, μόνον ἀνωτάτη διοικητικὴ ἐποπτεία. Αὕτη ἀφορᾷ εἰς τὴν νομιμότητα, εἰς ἐξαιρετικὰς δὲ περιπτώσεις ὑπὸ τοῦ νόμου ὁριζομένας καὶ εἰς τὴν σκοπιμότητα τῶν πράξεων τῶν ὀργάνων τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως. Ἡ ἄσκησις τῆς ἀνωτάτης ἐποπτείας γίνεται κατὰ κύριον λόγον κατασταλτικῶς, δὲν δύναται δὲ ἐξ αὐτῆς νὰ παρεμποδίζωνται ἡ πρωτοβουλία καὶ ἡ ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ νόμου λειτουργία τῶν αὐτοδιοικουμένων ὀργανισμῶν κατὰ τρόπον περιάγοντα τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν εἰς ἀτροφίαν». Περιέχεται δὲ ἐν τέλει ἑρμηνευτικὴ δήλωσις ἔχουσα οὕτω: «Αἱ διατάξεις τοῦ Κεφαλαίου Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως νοοῦνται ὡς θέτουσαι κανόνας δικαίου καὶ οὐχὶ ἁπλῶς ὡς διαγράφουσαι κατευθυντηρίους γραμμὰς καὶ ὑποδείξεις εἰς κοινὸν νομοθέτην». Αὕτη εἶναι ἡ φωνὴ καὶ ἀπαίτησις τῆς Ἐπιστήμης ὡς πρὸς τὸ δέον γενέσθαι. Ἀνεξαρτήτως ὅμως αὐτῶν ἡ ἐπιστήμη καὶ ἡ νομολογία παρ’ ἡμῖν παραδέχεται, ὅτι ἐνυπάρχει δυσαρμονία εἰς πᾶσαν περίπτωσιν ἐπεμβάσεως τοῦ Κράτους εἰς τὰ θέματα τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως παρ’ ὅλον ὅτι αἱ σχετικαὶ περὶ τούτου συνταγματικαὶ διατάξεις εἶναι ὅλως σκιώδεις. Πιστεύομεν, κύριοι βουλευταί, ὅτι θὰ πρέπει νὰ ὑπάρξῃ ρητὴ διάταξις κατοχυρώσεως τῆς ἀσφαλείας τοῦ Δημάρχου ἀπὸ πάσης Κρατικῆς παρεμβάσεως.

§134Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Μοῦ ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν; Κόπτεσθε ὑπὲρ τῆς ἀσφαλείας τῶν δημοτικῶν ἀρχόντων καὶ λέγετε, ὅτι τὸ δικαίωμα τῆς Δ)σεως νὰ ἀποφαίνεται διὰ τὴν τύχην αὐτῶν ἄνευ κριτηρίων δικαστικῶν εἶναι παρακεκινδυνευμένον. Λέγω, ὅτι θὰ σᾶς ἀποδείξω ἐκ τῆς ἰδικῆς σας περιπτώσεως, ὅτι τὸ πρᾶγμα εἶναι ἀντίστροφον. Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι εἰς τὴν Θεσσαλονίκην συνεκαλέσατε σεῖς τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον καὶ ἐζητήσατε τὴν ἀπόλυσιν τοῦ Δημάρχου Πατρικίου. Ὑποτίθεται, ὅτι εἶσθε οἱ σύμβουλοι, οἱ ὁποῖοι ἐξελέγητε ὑπὸ τὴν σημαίαν του καὶ θὰ εἶσθε οἱ περισσότερον ἀμερόληπτοι, καὶ ἦλθεν εἰς ἐμὲ ἡ ἀπόφασις αὐτὴ καὶ τὸ ἰδικόν σας πόρισμα καὶ ἐτιμώρησα τὸν Πατρίκιον διὰ πράξεις, αἱ ὁποῖαι ἐπεδέχοντο καὶ μείζονα δίωξιν κατὰ τὴν ἄποψίν μας μὲ δίμηνον ἀπόλυσιν.

§135Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Διὰ πολιτικὰς πράξεις;

§136Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ὄχι. Ἐὰν φθάσωμεν νὰ ὁμιλῶμεν πολιτικῶς, ὁ Δήμαρχος ἦτο γνωστὸν τοῖς πᾶσι ποῦ ἦτο τοποθετημένος. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ τύχῃ κομματικῆς μεταχειρίσεως ἀντιλαμβάνεσθε, ὅτι πρέπει νὰ εἴμεθα πολὺ Βασιλικώτεροι τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου.

§137Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Πολὺ καλά, ἀλλὰ ἐδῶ τὸ ἄρθρον σας....

§138Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Δὲν ὁμιλῶ περὶ τοῦ ἄρθρου.

§139Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Περὶ αὐτοῦ ὁμιλοῦμεν.

§140Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Λέγω, ὅτι ὁ κ. συνάδελφος διετύπωσε μίαν ἐπιφύλαξιν ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀσφάλειαν τοῦ θεσμοῦ. Καὶ τοῦ ὑπενθυμίζω, ὅτι ὡς Πρόεδρος τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, διὰ ψηφίσματος τοῦ Συμβουλίου, μοῦ παρέσχε τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀπομακρύνω ἕνα Δήμαρχον ἐχθρευόμενον τὴν Κυβέρνησιν κατὰ τρόπον ἀπροκάλυπτον καὶ δὲν τὸ ἔκαμα διὰ λόγους εὐθιξίας.

§141Ι. ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Θὰ ἔβγαινεν ἕνας ἄλλος λήσταρχος.....

§142Σ. ΚΑΡΑΣΑΒΒΑΣ. Δὲν εἶναι ἀληθὲς, ὅτι τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον ἔλαβεν ἀπόφασιν περὶ ἀπομακρύνσεως τοῦ Δημάρχου. Πρόκειται περὶ τιμωρίας, διότι εἶχεν εἰσπράξει 4 μηνῶν ἀποδοχάς.

§143Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Πρόκειται περὶ τίνος;

§144Σ. ΚΑΡΑΣΑΒΒΑΣ. Θὰ σᾶς εἴπω. Τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον Θεσσαλονίκης, κ. ὑπουργέ, οὐδέποτε ἐζήτησε τὴν ἀπομάκρυνσιν τοῦ Δημάρχου. Τὸ ἑξῆς μόνον συνέβη: Ὁ Δήμαρχος παρανόμως εἶχεν εἰσπράξει τὸ 1956 προκαταβολικῶς ὡρισμένους μισθούς του καὶ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον ἐν ὄψει ἰδιαζουσῶν συνθηκῶν καὶ τῆς εὐαισθησίας τοῦ λαοῦ ἐκ τῆς ἀποκαλύψεως τῶν σκανδάλων καταχρήσεων τοῦ δημοτικοῦ χρήματος, καὶ εἰσπράξεως ἑκατομμυρίων χρημάτων ὑπὸ τῶν ὑπαλλήλων ὑπὸ τὴν μορφὴν τῶν προκαταβολῶν, πρᾶγμα ποὺ συνέβη ἐν ἀρχῇ τῆς παρ’ ἡμῶν ἀναλήψεως τῆς Δημοτικῆς ἐξουσίας, καὶ ἀπετέλεσεν ἐπιβαρυντικὴν περίπτωσιν διὰ τὴν κρίσιν τοῦ παραπτώματος τοῦ Δημάρχου, ἐθεώρησε καθῆκόν του νὰ ἐκδώσῃ ψήφισμα μομφῆς κατὰ τοῦ Δημάρχου. Καὶ τοῦτο δέον νὰ ἐξαρθῇ πρὸς τιμὴν τῆς πλειοψηφίας τοῦ Συμβουλίου, ἡ ὁποία δὲν ἐφείσθη οὔτε τοῦ ἀνήκοντος εἰς τὴν παράταξίν της Δημάρχου, τὸν ὁποῖον ἐμέμφθη καὶ ἐμείωσεν ἠθικῶς, καίτοι ἡ μειοψηφία τοῦ Συμβουλίου εἶχεν ἀντίθετον γνώμην. Μάλιστα ἐγώ, ὡς Πρόεδρος τοῦ Δημοτικοῦ Συμβούλου Θεσσαλονίκης, ἐκλήθην εἰς ἀπολογίαν ἀπὸ τὸν Νομάρχην, διότι ἐκατηγορήθην, ὅτι δὲν εἴχομεν τὸ δικαίωμα, σύμφωνα μὲ τὸν κώδικα περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων νὰ ἀποδώσωμεν εἰς τὸν Δήμαρχον τοιαύτην μομφήν. Ἀπομάκρυνσιν ὅμως τοῦ Δημάρχου δὲν ἐζητήσαμεν.

§145Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἐὰν μετὰ τὸ ἰδικόν σας ψήφισμα προέβαινον εἰς τὴν ἀπόλυσιν τοῦ Δημάρχου Θεσσαλονίκης, ὑπὸ τὴν σημαίαν τοῦ ὁποίου ἐξελέγητε, θὰ ἤμην συνεπὴς πρὸς τὸ αἴτημά σας; Παρὰ ταῦτα, κ. συνάδελφε, ὁ ὑπουργὸς δὲν ἐξήντλησε τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον τοῦ παρέχει ἡ κειμένη νομοθεσία διὰ τὴν τιμωρίαν τοῦ Δημάρχου τούτου.

§146Σ. ΚΑΡΑΣΑΒΒΑΣ. Δὲν νομίζω, κ. ὑπουργέ, ὅτι εἴχατε δικαίωμα νὰ ἀπολύσετε τὸν Δήμαρχον. Διὰ νὰ ἀποφύγω ὅμως τὰς ἀντιρρήσεις, δέχομαι τὴν καλήν σας θέλησιν. Δὲν νομίζω ὅμως, ὅτι ὑφίσταται διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ εἶσθε πάντα σεῖς ὑπουργός, ὁ ὁποῖος θέλετε νὰ ἔχετε καλὴν διάθεσιν. Διότι τὰ πρόσωπα παρέρχονται καὶ αἱ διατάξεις μένουν μὲ τοὺς ἐξ αὐτῶν συνεπαγομένους κινδύνους. Ὁ θεσμὸς τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως, κύριοι βουλευταί, εἶναι πράγματι ὡραῖος καὶ θὰ πρέπει νὰ τὸν προσέξωμεν καὶ μὲ ὅλας μας τὰς δυνάμεις νὰ ἐπιδιώξωμεν τὴν προαγωγήν του. Περικλείει νόημα καὶ περιεχόμενον, ἰδανικά, διὰ τὰ ὁποῖα ἀξίζει ν’ ἀγωνίζεται καὶ νὰ μοχθῇ κανείς, καὶ συνιστᾷ τὸ βάθρον τῆς ἀληθοῦς Δημοκρατίας. Ἂς μὴ συντελέσωμεν λοιπὸν εἰς τὴν ἐπιδείνωσιν τῆς ἤδη δεινῆς καταστάσεως εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ἡ αὐτοδιοίκησις καὶ ἂς καταβάλωμεν κάθε προσπάθειαν αἰρόμενοι ὑπεράνω πολιτικῶν διαφορῶν καὶ ἐν ἐπιγνώσει τῆς εὐθύνης μας διὰ νὰ ἀνεύρωμεν τοὺς τρόπους καὶ τὰς μεθόδους πρὸς τὴν ἐξύψωσιν καὶ προαγωγὴν τῆς ἐννοίας καὶ τοῦ θεσμοῦ τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως εἰς τὸ ὕψος ποὺ τῆς ἁρμόζει.

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Γαληνὸς ἔχει τὸν λόγον.

§148Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν εἶχον σκοπὸν νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν σχεδίου νόμου, διότι ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, εἰς τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω, θὰ ἐκθέσῃ ὁ ἴδιος προσωπικῶς τὰς ἀπόψεις τοῦ κόμματος ἐνώπιον τοῦ Σώματος. Ἐὰν ἔλαβον τὸν λόγον τὸ ἔκαμα μόνον διότι νομίζω, ὅτι ἔχω καθῆκον νὰ προβῶ εἰς ὡρισμένας παρατηρήσεις. Μοῦ κάμνει ἐντύπωσιν, ὅτι παντοῦ καὶ πάντοτε, ἡ Κυβέρνησις καὶ οἱ βουλευταὶ τῆς πλειοψηφίας, ὡς αἰτιολογίαν πάσης Κυβερνητικῆς ἐνεργείας ἔχουν τὴν ΕΔΑ. Εἶναι γνωστόν, ὅτι δὲν ἀνήκω εἰς τὴν ΕΔΑ. Καὶ μοὶ κάμνει, ἐντύπωσιν, ὅτι κατέληξεν ἡ ΕΔΑ νὰ εἶναι ὁ ρυθμιστὴς τῆς Ἑλληνικῆς Νομοθεσίας. Οἱονδήποτε μέτρον λάβει ἡ Κυβέρνησις τὸ δικαιολογεῖ μὲ τὸ ὅτι ὑπάρχει κίνδυνος ἐκ τῆς ΕΔΑ. Ἄρα, ἡ ΕΔΑ διοικεῖ τὴν Ἑλλάδα διὰ τοῦ κ. Καραμανλῆ.

§149Κ. ΜΑΝΙΑΔΑΚΗΣ. Εἶναι τὸ κλῖμα ΕΔΑ.

§150Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Ὁμολογῶ, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐννοήσω πῶς ἡ Κυβέρνησις, διαθέτουσα πλειοψηφίαν ὡς ἡ παροῦσα, προσπαθεῖ νὰ δικαιολογήσῃ κάθε πρᾶξίν της, στηριζομένη εἰς τὴν δύναμιν τῆς ΕΔΑ. Ἐγὼ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διαμαρτυρηθῶ. Καὶ ἄλλην φορὰν ἔθιξα τὸ θέμα, χωρὶς νὰ λάβω ἀπάντησιν. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν κάθε κυβερνητικὴ ἐνέργεια, καλή, ἢ κακὴ καὶ ἐν προκειμένῳ κακή, νὰ αἰτιολογῆται μὲ τὸν πιθανὸν κίνδυνον, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπερισχύσῃ ἐκλογικῶς ἡ ΕΔΑ, εἰς τὸν α, ἢ β Δῆμον. Νομίζω, ὅτι τὸ θέμα πρέπει κάποτε νὰ λήξῃ. Πρέπει νὰ βλέπωμεν τὰ πράγματα, ὄχι ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τοῦ ἐὰν συμφέρῃ, ἢ δὲν συμφέρῃ εἰς τὴν ΕΔΑ, ἀλλὰ τοῦ ἐὰν συμφέρῃ ἢ ἐὰν δὲν συμφέρῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα. Αἱ ἀναπτυχθεῖσαι αἰτιολογίαι δὲν εἶχον ὡς βάσιν τὸ συμφέρον, ἢ μὴ συμφέρον τοῦ Ἔθνους, ἀλλὰ τὸ συμφέρον, ἢ μὴ συμφέρον τῆς ΕΔΑ. Δι’ ἐμὲ παρομοία αἰτιολόγησις νομοσχεδίου εἶναι ἀπολύτως ἀπαράδεκτος. Ὅπως εἶναι τελείως ἀπαράδεκτον, ἕνας ὑπουργὸς κατὰ τὴν συζήτησιν ἑνὸς νομοσχεδίου νὰ λέγῃ παρομοίας ὕβρεις, ὡς ἐκείνας, ποὺ ἐλέχθησαν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἐπίσης δὲν εἶναι δυνατὸν βουλευτὴς τῆς Συμπολιτεύσεως, ὁ κ. Μπουρνιᾶς, νὰ ἀποκαλῇ τοὺς συναδέλφους του, τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ὡς προδότας, ὡς καὶ τὰ ἄλλα, ποὺ ἐλέχθησαν. Νομίζω, ὅτι εἶναι θέμα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ λήξῃ. Αὐτὴ εἶναι ἡ πρώτη μου παρατήρησις. Δεύτερον. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς κουράσω ἐπ’ ὀλίγον ἀναπτύσσων τὰς προσωπικάς μου ἀπόψεις ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου. Τὸ νομοσχέδιον ἐν τῇ οὐσίᾳ του ἀποτελεῖται ἀπὸ δύο ἄρθρα, ἀπὸ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν ἔμμεσον ἐκλογὴν τοῦ Δημάρχου, ἀντὶ τῆς ἀμέσου καὶ ἀπὸ τὸ ἄρθρον 14 διὰ τοῦ ὁποίου θεσπίζεται ὁ πλήρης ἔλεγχος τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων ἀπὸ τὴν ἑκάστοτε Κυβέρνησιν. Αἱ ἄλλαι διατάξεις εἶναι συμπληρωματικαὶ τῶν δύο αὐτῶν βασικῶν διατάξεων. Διετέλεσα καὶ ἐγὼ Δήμαρχος καὶ ἔχω μίαν μικρὰν πεῖραν τῶν ὀργάνων αὐτῶν τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως. Διότι ὅπως καλῶς γνωρίζετε ὅλοι σας, ὁ Δήμαρχος τῆς Πρωτευούσης τοῦ Νομοῦ εἶναι καὶ Πρόεδρος τῆς Τοπικῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων καὶ κατὰ συνέπειαν ὁ Δήμαρχος τῆς Πρωτευούσης ἔχει μίαν γενικὴν εἰκόνα τῆς καταστάσεως τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων τοῦ Νομοῦ. Νομίζω, ὅτι ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ μεταφέρω ἐδῶ τὰς προσωπικάς μου ἀντιλήψεις καὶ προσωπικάς μου ἀπόψεις ἀπὸ τὴν πεῖραν, τὴν ὁποίαν ἔχω ὡς ἀσκήσας τὰ καθήκοντα αὐτά. Σᾶς λέγω δὲ τὰ ἑξῆς πράγματα εἰς τὰ ὁποῖα δυστυχῶς θὰ συμφωνήσω μὲ τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ μὲ ὅσα ὑπεστήριξεν ὅταν εἰσήγαγε τὸ νομοσχέδιον περὶ βουλευτικῶν ἐκλογῶν. Ὄχι τὸ σημερινόν. Εἶναι δὲ περίεργον τὸ ἑξῆς γεγονός. Ὅταν ἡ Κυβέρνησις ὡμίλει περὶ τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν ἔλεγεν, ὅτι θέλει τὸ πλειοψηφικόν, διότι ἡ ἀναλογικὴ κατακερματίζει τὰς δυνάμεις καὶ δὲν δίδει σταθερὰς Κυβερνήσεις. Προκειμένου ὅμως περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων, οἱ ὁποῖοι πράγματι εἶναι μία μικρὰ κυβέρνησις, διότι τί ἄλλο εἶναι ὁ δῆμος παρὰ μία μικρὰ κυβέρνησις ἢ μικρὸν κράτος καὶ ὁ Δήμαρχος ἔχει τὰς ἰδίας ἐξουσίας ποὺ ἔχει καὶ μία Κυβέρνησις καὶ εἰς ὡρισμένον βαθμόν, ὅ,τιδήποτε χρειάζεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Κράτους, χρειάζεται καὶ εἰς τὸν Δήμαρχον, ἡ Κυβέρνησις ἀλλάσσει ἀντιλήψεις. Συνέπεια, τῆς Κυβερνήσεως θὰ ἦτο νὰ ὑπεστήριζεν ἐπιμόνως, μετὰ πείσματος, καὶ διὰ τὴν κυβέρνησιν τῶν Δήμων, ὅτι ὑπεστήριξε καὶ διὰ τὰς βουλευτικὰς ἐκλογάς. Τὸ πλειοψηφικὸν καὶ διὰ τοὺς Δήμους. Παραδόξως ἀλλάσσει ἀντιλήψεις μονομερῶς, διὰ τὸ ἕνα σκέλος, τὴν Τοπικὴν Αὐτοδιοίκησιν, καὶ θέλει τὴν ἀναλογικήν, ἐνῷ διὰ τὴν διοίκησιν τοῦ Κράτους, ἐπειδὴ οὕτω τῆς συμφέρει, θέλει πλειοψηφικόν.

§151ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν τὸ ἠξεύρομεν ἐὰν τὴν συμφέρῃ.

§152Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Διὰ τὴν ὥραν. Ἐὰν δὲν τὴν συμφέρῃ θὰ τὸ ἀλλάξῃ πάλιν. Ἐγώ, νομίζω, κ. βουλευταί, ὅτι ἀντιστρόφως ἡ ἀναλογικὴ διὰ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι πολύτιμος διὰ τὸ Ἔθνος, διότι, καίτοι εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ὑπάρξῃ καμμία Κυβέρνησις μονομερής, μονοκομματική, ἔχει ὅμως τὰ πλεονεκτήματα, πρῶτον, ὅτι ἀμβλύνει τὰ πάθη, δεύτερον, ὅτι ὑποχρεώνει εἰς συνεργασίας καὶ εἰς κοινὰ προγράμματα τὰ διάφορα κόμματα, καὶ τρίτον καὶ τὸ βασικώτερον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐλέγχεται συνεχῶς ἀπὸ τὴν Βουλὴν καὶ εἶναι δυνατὸν ἀνὰ πᾶσαν στιγμήν, ἐὰν δὲν ἐφαρμόζῃ τὸ ἐξαγγελθὲν πρόγραμμα, νὰ ἀνατραπῇ, ἀντιθέτως εἰς τὸν Δῆμον, ὁ ἐκλεγησόμενος, δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς οὐδεμίαν περίπτωσιν νὰ ἀνατραπῇ. Θὰ καθήσῃ 4 χρόνια. Εἴτε ἀρέσει εἰς τοὺς ἐκλέξαντας αὐτὸν εἴτε δὲν ἀρέσει. Θὰ παραμείνῃ. Ἑπομένως, ἐγὼ προσωπικῶς νομίζω, ὅτι ὁ Δῆμος καὶ ἡ Κοινότης ἔχει ἀπόλυτον ἀνάγκην ἀπὸ ἰσχυρὰν κυβέρνησιν, ἀπὸ πλειοψηφικόν.

§153Φ. ΠΙΤΟΥΛΗΣ. Εἶναι σαφὴς ἡ θέσις μου ἔναντι τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλὰ ὁ συλλογισμός σας δὲν εἶναι ἐπιτυχής, διότι ἐκ τῆς συνθέσεώς του τὸ Κοινοτικὸν Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον, ὅπως λέγετε ἀποτελεῖ κυβέρνησιν, εἶναι σταθερόν, διότι κατὰ τὸν νόμον θὰ διανύσῃ ὅλην τὴν 4ετίαν. Αὐτὸ δὲν συμβαίνει διὰ τὴν Κυβέρνησιν. Συνεπῶς δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἐπικαλῆσθε —αἱ ἀπόψεις μου εἶναι σαφεῖς, ἀλλὰ τὸν συλλογισμόν σας κρίνω— ὅ,τι συμβαίνει καὶ ὅ,τι προτιμᾷ μία οἱαδήποτε Κυβέρνησις δι’ ἐκλογικὸν σύστημα βουλευτῶν, ὅτι πρέπει νὰ τὸ υἱοθετῇ διὰ νὰ εἶναι συνεπὴς καὶ διὰ τὰς κοινοτικὰς ἐκλογάς. Διότι εἶναι διάφοροι θεσμοί. Ἐνῷ εἰς τὴν περίπτωσιν τῶν Κυβερνήσεων θὰ ἀχθῇ ἀπὸ τὴν ἐκλογὴν τοῦ αʹ ἢ τοῦ βʹ συστήματος καὶ ἐκ τοῦ σκοποῦ τῆς ἐπιτυχίας σταθερᾶς Κυβερνήσεως, ἀντιθέτως εἰς τὴν ἐπιλογὴν συστήματος ἐκλογῶν κοινοτικῶν καὶ δημοτικῶν ἀρχόντων, ὁ σκοπὸς εἶναι αὐθύπαρκτος ἐκ τοῦ νόμου, διότι εἶναι σταθερὰ τὰ Δημοτικὰ καί Κοινοτικὰ Συμβούλια μέχρι λήξεως τῆς θητείας των. Σᾶς λέγω, ὅτι ὁ συλλογισμός σας δὲν εἶναι ὀρθός.

§154Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Δηλαδὴ ἐὰν καλῶς ἀντελήφθην, ἐπανελάβατε τὰ ὅσα εἶπα ἐγώ.

§155Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Εἶπεν ἀκριβῶς τὸ ἀντίθετον.

§156Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Ὄχι, κ. ὑπουργέ, διότι εἶπον καὶ ἐγὼ τὸ ἑξῆς. Ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἀπόψεις ἄλλας ὡς πρὸς τὴν διοίκησιν ἑνὸς ὀργανισμοῦ, καὶ εἶπον ὅτι τὸ Κράτος εἶναι μέγας τοπικὸς ὀργανισμός, καί ἄλλας δι’ ἄλλον ὀργανισμὸν ὡς ὁ Δῆμος ποὺ εἶναι μία μικρὰ Κυβέρνησις, καὶ εἶπον, ὅτι ἡ ἄποψις ἰσχυρᾶς πλειοψηφίας καὶ ἰσχυρᾶς Κυβερνήσεως, ἐὰν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ διὰ τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Ἔθνους, περισσότερον πρέπει νὰ ὑπάρχῃ διὰ τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Δήμου. Καὶ ἐξήγησα, ὅτι ἐπειδὴ ἡ Κυβέρνησις τοῦ Δήμου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνατραπῇ, πρέπει νὰ εἶναι ἀπ’ ἀρχῆς ἰσχυρά, ἐνῷ ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κράτους εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνατραπῇ καὶ ἑπομένως νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι συμμαχικὴ νὰ ἐλέγχεται ἀνὰ πᾶσαν στιγμήν. Λέγω αὐτὸ τὸ θέμα, διότι πράγματι ἡ πεῖρα τῶν τελευταίων ἐτῶν καὶ αἱ ἐκλογαὶ αἱ δημοτικαὶ τοῦ 1950 καὶ τοῦ 1954 ἔχουν δώσει ὡρισμένα ἀποτελέσματα ἀπὸ τὰ ὁποῖα ἠμποροῦμεν νὰ συναγάγωμεν συμπεράσματα ἀπόλυτα καὶ ἀκριβῆ. Καὶ θέλω, ὅλοι σας, ἀμερολήπτως νὰ μοῦ εἴπετε, ποία κατάστασις ἀπὸ ἀπόψεως συμφέροντος τῶν Δήμων καὶ τῶν Κοινοτήτων εἶναι καλυτέρα τῆς ἀναλογικῆς ἢ τοῦ πλειοψηφικοῦ; Ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως λέγω ἀδιστάκτως, τοῦ πλειοψηφικοῦ. Καὶ σᾶς λέγω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ νὰ περιμένετε πραγματικὴν κυβέρνησιν Δήμου ἀπὸ ἕνα Δήμαρχον, ὁ ὁποῖος δὲν θὰ ἔχῃ κἂν πλειοψηφίαν εἰς τὸ Δ. Συμβούλιον καὶ θὰ ἔχῃ προέλθει ἀπὸ μίαν συναλλαγὴν διαφόρων διϊσταμένων ὁμάδων.

§157Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δηλαδή, σεῖς δὲν δέχεσθε οὔτε τὴν ἀναλογικήν.

§158Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Ἐγὼ προσωπικῶς ὄχι. Δέχομαι τὸ ἰσχῦον σύστημα, παρ’ ὅλον ὅτι μοῦ ἀρέσει ἡ ἀναλογική. Εἰδικώτερον διὰ τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας καὶ λόγῳ τῆς νοοτροπίας τῆς Ἑλληνικῆς, δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι δυνατὸν ἡ ἀκραιφνὴς ἀναλογικὴ νὰ ἀποδώσῃ καλὰ ἀποτελέσματα. Μέχρι σήμερον εἰς τὰς κοινότητας ἰσχύει ἡ ἀναλογική, ὄχι ἡ θεσπιζομένη, ἕνα εἶδος ἀναλογικῆς. Ἡ πλειοψηφία καταλαμβάνει τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας καὶ μετέχει κατὰ ποσοστὸν ἡ μειοψηφία τοῦ πρώτου κόμματος. Δὲν εἶναι ἀνάλογος συμμετοχὴ ὅλων τῶν συνδυασμῶν εἰς τὸν Δῆμον ὥστε νὰ γίνεται ἕνα μωσαϊκὸν ποικιλόμορφον.

§159Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ὑπάρχει ἐκπροσώπησις.

§160Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Ἐκπροσώπησις τοῦ 25%. Ἐὰν θέλετε νὰ τὸ κάμετε 30–40%, δὲν θὰ εἶχον ἀντίρρησιν, ἀλλὰ εἰδικῶς, λόγῳ τῶν συνθηκῶν τῆς χώρας καὶ λόγῳ τῆς εἰδικῆς νοοτροπίας, ἡ ὁποία ἐπικρατεῖ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν, ἐκ πείρας καὶ ἐκ γνώμης προσωπικῆς, ἂν καὶ μοῦ ἀρέσῃ ἡ ἀναλογική, ὡς εἶπον ἤδη, τὴν νομίζω ἀνεφάρμοστον εἰς τὸν Δῆμον καὶ τὴν Κοινότητα καὶ νομίζω, ὅτι τὸ ἰσχῦον σύστημα εἶναι τὸ καλύτερον.

§161Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. Εἰσήλθατε εἰς ἕνα σημεῖον ἐρεύνης, τοῦ ἐὰν ἡ ἀναλογικὴ εἰς τοὺς δήμους εἶναι προτιμητέα ἀπὸ τὸ πλειοψηφικὸν ἢ ὄχι, ποὺ παρουσιάζει καί ἡμᾶς ἀπομακρυνομένους τῆς ἀντιλήψεως ὑπὲρ τοῦ πλειοψηφικοῦ καὶ ὑμᾶς ἀπομακρυνομένους τῆς ἀντιλήψεως ὑπὲρ τῆς ἀναλογικῆς. Νομίζω, ὅτι εἶναι ἀτυχὴς ἡ σύγκρισις τὴν ὁποίαν κάμνετε. Διότι ἐνῷ ἡ ἀναλογικὴ ἐπιβάλλεται εἰς τὰς βουλευτικὰς ἐκλογὰς καὶ καθ’ ὑμᾶς βεβαίως, ἐπιβάλλεται καὶ εἰς τὰς κοινοτικάς, ἡμεῖς ὑποστηρίζομεν καὶ θὰ ἀποδείξωμεν, ὅτι κἄθε σύστημα ἔχει τὰ ἐλαττώματα καὶ τὰ προτερήματά του καὶ τὸ σύνολον προτερημάτων καὶ ἐλαττωμάτων συνιστᾷ τὴν προτίμησιν ὑπὲρ τοῦ ἑνὸς ἢ τοῦ ἄλλου συστήματος. Κυριώτερος λόγος προτιμήσεως τῆς ἀναλογικῆς εἶναι ἡ δικαιοσύνη...

§162Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Σωστά.

§163Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. .. καὶ κυριώτερον ἐλάττωμα τῆς ἀναλογικῆς εἶναι ἡ ἀκυβερνησία. Τὴν θέλετε σεῖς ἐκεῖ ποὺ ἡ ἀναλογικὴ δίδει κυβέρνησιν, δηλαδὴ προκαλεῖ ἀκυβερνησίαν καὶ τὸ λέγετε προτέρημα, ἐνῷ προκαλεῖ ἀκυβερνησίαν. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε — διότι δὲν πρόκειται νὰ κάμω μακρὰν διακοπὴν — νὰ σᾶς ἀναφέρω γνώμας τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου, τὸν ὁποῖον ὅλοι ἐδῶ οἱ βουλευταὶ παραδεχόμεθα. «Παραδέχομαι ὡς σύστημα τὴν ἀναλογικὴν εἰς τὴν Γερουσίαν, διότι δὲν συμμετέχει ἡ Γερουσία εἰς τὸν σχηματισμὸν κυβερνήσεως». Καὶ ἑτέρα γνώμη τοῦ Βενιζέλου: «Ἡ ἀναλογικὴ δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ δικαιοσύνη διὰ τὴν ἀντιπροσώπευσιν εἰς ἕνα πολιτικὸν Σῶμα. Ἑπομένως ὁ πολιτικὸς σκοπὸς τοῦ Σώματος, τῆς Βουλῆς σφαγιάζεται καὶ θυσιάζεται». Μὲ τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τοῦ νομοσχεδίου, θέλομεν νὰ ἀπομακρύνωμεν τὸν κομματισμὸν ἀπὸ τοὺς δήμους. Εἴμεθα συνεπεῖς, διότι ἐνταῦθα ἡ ἀναλογικὴ δὲν δίδει κυβέρνησιν καὶ δὲν προκαλεῖ ἀκυβερνησίαν καὶ ἔχει τὸ προτέρημα τοῦ δικαιοτέρου συστήματος. Αὐτὰ τὰ εἶπεν ὁ Βενιζέλος εἰς τὴν Βουλήν.

§164Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Κύριε συνάδελφε, δὲν εἴπατε τίποτε πάρα πάνω ἀπὸ, ὅ,τι εἶπον καὶ ἐγώ. Εἰς τὴν βάσιν συμφωνοῦμεν. Ἡ διαφορά μας εἶναι ὡς πρὸς τὸ ἀποτέλεσμα τὸ ὁποῖον κρίνομεν διαφορετικὰ ἕκαστος. Σεῖς κρίνετε τὸ ἀποτέλεσμα ἔτσι καὶ ἐγὼ ἀλλοιῶς. Λέγετε, ὅτι δὲν εἶναι κυβέρνησις ὁ δῆμος, ἐγὼ λέγω, ὅτι εἶναι κυβέρνησις. Δὲν εἶναι ἡ διαφωνία μας ὡς πρὸς τὰ ποσοστά, οὔτε ὡς πρὸς τὰ μειονεκτήματα. Ἡ διαφωνία μας εἶναι, ὅτι ἐγὼ λέγω, ὅτι ὁ δῆμος καὶ ἡ κοινότης σήμερον εἰδικῶς, ἔχουν ἀνάγκην ἀπὸ ἰσχυρὰν κυβέρνησιν.

§165Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. Ἡ ἀκυβερνησία ποὺ εἶναι τὸ ἐλάττωμα τῆς ἀναλογικῆς εἰς τὴν Βουλὴν, δὲν προκαλεῖται εἰς τοὺς δήμους;

§166Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Ἐπαναλαμβάνετε τὸ ἴδιον πρᾶγμα. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι διὰ τῆς ἀναλογικῆς, τῆς θεσπιζομένης, θὰ ὑπάρξῃ πλήρης ἀναρχία εἰς τοὺς δήμους καὶ τὰς κοινότητας, καὶ τὸ ἐξήγησε λαμπρὰ συνάδελφος τῆς πτέρυγός σας, ὁ κ. Βρανόπουλος, ὁ ὁποῖος ἔθεσε περίφημα τὸ θέμα. Καὶ ἔθεσε περίφημα τὰ θέματα. Θὰ τὰ ἐπαναλάβω. Οὐδεὶς συνδυασμὸς θὰ κατορθώσῃ νὰ φέρῃ πλειοψηφίαν Συμβούλων. Εἶναι δὲ βέβαιον, ὅτι θὰ σχηματισθοῦν πλεῖστοι ὅσοι συνδυασμοί. Πλήν, ἐκ τῶν πολλῶν αὐτῶν συνδυασμῶν, ἕνας συνδυασμὸς θὰ εἶναι συμπαγής, ὁ τῆς ἀριστερᾶς. Αἱ δυνάμεις τῶν ἄλλων κομμάτων θὰ εἶναι κεχωρισμέναι. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι βέβαιον εἶναι, ὅτι ὅλα τὰ ἄλλα κόμματα θὰ κατέβουν αὐτοτελῶς. Αἱ δυνάμεις εἶναι γνωσταί. Ἑπομένως, λέγω, κάμνω μίαν σκέψιν διὰ νὰ δώσω μίαν εἰκόνα εἰς τὴν Βουλὴν καὶ λέγω, ὅτι θὰ γίνῃ τὸ ἑξῆς πρᾶγμα. Κατὰ πᾶσαν πιθανότητα θὰ κατέβουν 3, 4 καὶ 5 συνδυασμοὶ εἰς κάθε χωριό, ἰδίως εἰς τὰς μεγάλας πόλεις ἐκ τῶν ὁποίων ὁ ἕνας τῆς Ἀριστερᾶς καὶ οἱ 4 τῶν ὑπολοίπων κομμάτων. Εἶναι βέβαιον, ὅτι καὶ οἱ 5 συνδυασμοὶ θὰ φέρουν συμβούλους, ἐκλέκτορας τοῦ Δημάρχου, εἰς τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον. Οὐδὲν τμῆμα θὰ ἔχῃ αὐτοτελῆ δύναμιν νὰ δώσῃ Δήμαρχον. Λοιπὸν θὰ ἀρχίσῃ ἡ συναλλαγὴ μεταξὺ τῶν μερίδων μὲ κυρίαρχον λόγον τῆς Ἀριστερᾶς, αὐτομάτως, διότι ἡ ἀριστερὰ μὲ οἱονδήποτε ἐκ τῶν 5 ἄλλων συνδυασμῶν θὰ ἀποδίδῃ Δήμαρχον.

§167Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. Αὐτὸ εἶναι ἐλάττωμα τοῦ συστήματος τούτου ἢ τῆς ἀναλογικῆς;

§168Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Μὰ τὸ σύστημά σας εἶναι ἡ ἀναλογική. Δὲν καταλαβαίνω ποῦ εἶναι ἡ διαφωνία μας.

§169Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ὁ κ. Βουρδουμπᾶς, σᾶς ἀπεσαφήνισε τὸ θέμα καὶ σᾶς εἶπεν, ὅτι ἐξ ὅσων ἐξεθέσατε ἐπισημαίνετε δύο κεφαλαιώδη σημεῖα. Τὸ πρῶτον εἶναι ἡ ἰσχυρὰ τοπικὴ Κυβέρνησις. Καὶ τὸ δεύτερον, τὸ ὁποῖον θίγετε μόλις τώρα εἶναι, ὅτι ἡ ἀριστερὰ θὰ εἶναι δυνατόν, συνεννοουμένη μὲ οἱονδήποτε ἐκ τῶν 5 ἄλλων, νὰ δώσῃ τὴν λύσιν τοῦ Δημάρχου. Συνεπῶς, ἐπισημαίνετε δύο μειονεκτήματα: Τῆς ἀκυβερνησίας πρῶτον, καὶ τῆς ἐπικρατήσεως τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς μὲ συναλλαγὴν οἱονδήποτε. Προκειμένου, λοιπόν, περὶ βουλευικτῶν ἐκλογῶν, σᾶς εἶπεν, ὁ κ. Βουρδουμπᾶς, τὸ δεύτερον θὰ εἶναι πολὺ κυριώτερον διὰ μίαν κυβέρνησιν. Καὶ σᾶς εἶπε, προκειμένου νὰ ἔχω ἀκυβερνησίαν εἰς ἕνα Δῆμον ἢ μίαν Κοινότητα θὰ τὴν θεραπεύσω. Προκειμένου ὅμως, νὰ ἔχω ἀκυβερνησίαν εἰς τὸ Κράτος, εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἡ ἀκυβερνησία θὰ καθίστατο πολὺ πιὸ ἐπικίνδυνη μὲ τὴν ἀναλογικὴν εἰς τὴν διακυβέρνησιν τῆς χώρας ἀπὸ, ὅ,τι εἰς μίαν μικρὰν ἢ μεγάλην Κοινότητα, εἰς ἕνα μικρὸν ἢ μεγάλον Δῆμον. Αὐτὴν τὴν παρατήρησιν, ἂν δέχεσθε θὰ πρέπει νὰ ἀναγνωρίσετε, ὅτι ὁδηγεῖ ἀπὸ ρυτῆρος εἰς ἀντίθεσίν σας κατὰ τῆς ἀναλογικῆς. Διότι τὸ πολὺ–πολὺ ποὺ ἠμπορεῖτε νὰ εἴπητε εἶναι, ὅτι εἶσθε ὑπὲρ τῆς ἀναλογικῆς γενικῶς καί, κατ’ ἐπέκτασιν, ἔχετε ὡρισμένας ἐπιφυλάξεις. Ἀλλὰ τὸ νὰ ἐπικαλῆσθε τὴν ἀκυβερνησίαν καὶ νὰ λέγετε, ὅτι πρὸς Θεοῦ μὴ καθιεροῖτε τὴν ἀναλογικὴν εἰς τὰς Δημοτικὰς ἐκλογάς, ἀλλὰ ὄχι εἰς τὰς βουλευτικὰς ἐκλογάς, νομίζω, ὅτι εἶναι συλλογισμός, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι καλός.

§170Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἢ δὲν μὲ ἐπροσέξατε, ἢ δὲν ἀντελήφθητε τὶ εἶπα. Ἤμουν σαφέστατος. Τοὐλάχιστον δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐκφρασθῶ πλέον σαφῶς.

§171Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Νομίζω, ὅτι δὲν θὰ ἠμποροῦσε ποτὲ νὰ προχωρήσῃ ἡ συζήτησις, ἂν σταματοῦμε κάθε ρήτορα διὰ νὰ τοῦ δείξωμεν, ὅτι ὁ συγκεκριμένος συλλογισμός του δὲν εἶναι σωστὸς καθ’ ἡμᾶς.

§172Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι διὰ μὲν τὴν Κυβέρνησιν, ἡ πεῖρα τῶν Ἑλληνικῶν πραγμάτων μᾶς λέγει, ὅτι ὁσάκις ὑπῆρξεν ἀναλογικὴ ὑπῆρξεν κατὰ κανόνα ἀκυβερνησία, ὁσάκις ὑπῆρξε πλειοψηφικὸν ὑπῆρξε μεγαλυτέρας διαρκείας Κυβέρνησις. Ἂν ἔχετε ἀντίθετον γνώμην, εἶναι γνώμη σας καὶ εἶναι γνώμη μου. Λέγω δὲ πολὺ περισσότερον εἰς τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν, ἡ ὁποία δὲν ἐλέγχεται ὅπως ἐλέγχεται εἰς τὴν Βουλὴν ἡ Κυβέρνησις. Διότι ἐδῶ, κύριε Ὑπουργέ, ἀνὰ πᾶσαν στιγμήν, δύο φορὰς τὴν ἑβδομάδα, σᾶς ἐλέγχομεν ἡμεῖς. Καὶ ἑπομένως ἔχομεν τὴν εὐχέρειαν ἂν ἡ συναλλαγή, ἡ συμφωνία κοινῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν διακυβέρνησιν τῆς χώρας δὲν εἶναι ὀρθή, ἂν δηλαδὴ ἀπὸ μιᾶς πλευρᾶς δὲν κριθῇ ὀρθὴ ἡ συμφωνία, εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνατραπῇ ἡ Κυβέρνησις. Ἐνῷ εἰς τὸν Δῆμον, ἂν δὲν ἀποδώσῃ ἡ συναλλαγή, ἂν δηλαδὴ ἓν ἐκ τῶν δύο μερῶν δὲν τηρήσῃ τὰς ἀνειλημμένας ὑποχρεώσεις του, δὲν δύναται τὸ ἄλλο νὰ ἀνατρέψῃ τὸν Δήμαρχον. Λέγω, λοιπόν, ὅτι εἰς τὸν Δῆμον καὶ τὴν Κοινότητα, παρ’ ὅλον, ὅτι εἶμαι τεταγμένος σαφῶς ὑπὲρ τῆς ἀναλογικῆς διὰ τὰς βουλευτικὰς ἐκλογάς, τάσσομαι ὑπὲρ τοῦ μικτοῦ πλειοψηφικοῦ ὡς ἰσχύει σήμερον. Δικαίωμα τῆς πλειοψηφίας νὰ ψηφίσῃ ἐκεῖνο ποὺ τῆς προτείνεται. Ἀλλὰ ἐγὼ λέγω, ὅτι διὰ τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας δὲν εἶναι ἡ ἀκραιφνὴς ἀναλογική, ἀλλὰ τὸ ἰσχῦον, τὸ ὁποῖον ἔχει ἐκπροσώπους ἀναλόγως καὶ τῆς μειοψηφίας. Τὸ ἰσχῦον σήμερον σύστημα εἶναι ἕνα εἶδος πλειοψηφικοῦ καὶ ἀναλογικῆς μικτῆς, διότι δὲν παίρνει τὸ πλειοψηφοῦν ψηφοδέλτιον τὴν διακυβέρνησιν, ἀλλὰ παίρνει τὴν πλειοψηφίαν. Ἡ διαφορὰ εἶναι, ὅτι δημιουργεῖται ἰσχυρὰ κυβέρνησις εἰς τὰ χωρία τοῦ Προέδρου ἢ τοῦ Δημάρχου καὶ ἠμποροῦν νὰ κυβερνήσουν τὴν Κοινότητα ἢ τὸν Δῆμον. Πέραν τούτου, τὸ βασικὸν ἐλάττωμα εἶναι, ὅτι εἰς τὰς Κοινότητας, τοὐλάχιστον τὰς περισσοτέρας τὰ συμβούλια εἶναι 5μελῆ. Ἡ ψῆφος ἑνὸς ἀνθρώπου θὰ παίξῃ τὸν ρόλον ποῖος θὰ γίνῃ Πρόεδρος. Καὶ οἱ Δῆμοι οἱ πιὸ πολλοὶ ἔχουν 13μελὲς ἢ 19μελὲς συμβούλιον. Πάλιν ἡ ψῆφος ἑνὸς ἀνθρώπου ἢ δύο, θὰ εἶναι ἡ ρυθμίζουσα τὴν κατάστασιν τοῦ Δήμου. Ἀντιλαμβάνεσθε ἐκ τούτου, ὁποία συναλλαγὴ εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ μὲ πρῶτον λόγον τὸ χρυσίον. Θὰ καταντήσῃ τὸ Δημαρχιακὸν ἀξίωμα νὰ ἀποτιμᾶται ἀπὸ σᾶς εἰς χρυσᾶς λίρας. Εἰς λίρας χρυσᾶς. Καὶ θὰ σᾶς φέρω ἕνα παράδειγμα τοῦ τί θὰ συμβῇ. Ἕνα κόμμα ἐὰν θελήσῃ νὰ συμμαχήσῃ μὲ τὴν ΕΔΑ, θὰ ἴδητε ἀπανταχοῦ δημάρχους τῆς συνεργασίας αὐτῆς. Ἐὰν δὲν θελήσῃ θὰ γίνῃ ἡ αἰσχροτέρα συναλλαγή, ἡ ὁποία ἔχει γίνει ἕως σήμερον. Καὶ θὰ γίνῃ δήμαρχος ὄχι ὁ πλειοψηφῶν, ὄχι ὁ μετέχων εἰς τὸ πλειοψηφοῦν ψηφοδέλτιον, ἀλλὰ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ διαθέτῃ τὰ ἰσχυρότερα πολιτικὰ ἢ οἰκονομικὰ μέσα. Νομίζω δέ, ὅτι δι’ αὐτοῦ τοῦ συστήματος θὰ ἐκλεγοῦν οἱ ἄρχοντες τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων ἀπὸ μικρὰν μειοψηφίαν. Π.χ. ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνουν τρεῖς συνδυασμοί, εἷς δεξιός, εἷς ἀριστερὸς καὶ εἷς κέντρου, ὡς εἶναι τοποθετημένη ἡ πολιτικὴ δύναμις εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ ἐὰν ὑποθέσωμεν, ὅτι ἡ δεξιὰ ἔχει 45%, ἡ ἀριστερὰ 45% καὶ τὸ κέντρον 10%. Ποῖος θὰ ἔβγαζε δήμαρχον, ἡ ἀριστερὰ ἢ ἡ δεξιά; Οὐδεμία. Τὸ κέντρον, τὸ 10%.

§173Δ. ΚΩΣΤΗΣ. Ἀπὸ τὸ στόμα σου καὶ εἰς τοῦ Θεοῦ τὸ αὐτί.

§174Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Ἐνῷ λοιπὸν λέγετε, ὅτι θέλετε νὰ ἀπομακρύνετε τὸν κομματισμὸν διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ἀντίθετον ἐπιδιώκετε. Ἐγὼ σᾶς λέγω, ὅτι εἰς τὴν Πατρίδα μου θὰ κάμω συναλλαγήν, διὰ νὰ πάρω ὅσους περισσότερον εὕρω Δήμους καὶ Κοινότητας.

§175Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Κατὰ τὴν ἐπίσημον δήλωσίν σας, σεῖς θὰ δώσετε τὸ παράδειγμα.

§176Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Βεβαίως, διατὶ νὰ μὴ τὸ κάμω, ἀφοῦ πρώτη ἡ Κυβέρνησις τὸ ἐπιδιώκει.

§177Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἐνόμισα, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρξῃ κἄποια στιγμή, καθ’ ἣν ἀπὸ τοῦ βήματος τοὐλάχιστον ἐκείνου θὰ πρέπει νὰ δίδεται διάφορον παράδειγμα. Δὲν ἔχετε λόγον νὰ κάμετε συναλλαγήν.

§178Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Τότε νὰ λέγωμεν ἄλλα ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐπιδιώκομεν καὶ πιστεύομεν.

§179Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Νὰ λέγετε τὴν ἀλήθειαν καὶ νὰ πράττετε ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρέπει. Διατὶ νὰ κάμετε συναλλαγήν;

§180Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Διατὶ νὰ μὴ κάμω τὴν πολιτικὴν συναλλαγήν, ἀφοῦ μοῦ δίδει ὁ νόμος τὸ δικαίωμα. Δὲν λέγω νὰ κάμω οἰκονομικὴν συναλλαγήν. Θὰ κάμω ἀνταλλαγὴν Δήμων καὶ Κοινοτήτων.

§181Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Θὰ ὁμιλῆτε περὶ ἄλλου νομοσχεδίου. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ὁμιλεῖ ὄχι μόνον περὶ ἀποκλεισμοῦ τῆς συναλλαγῆς, ἀλλὰ ἐπὶ πλέον ὁμιλεῖ καὶ περὶ ἀπομακρύνσεως αὐτῆς ταύτης τῆς πολιτικῆς χροιᾶς καὶ σεῖς ὁμιλεῖτε περὶ συναλλαγῆς καὶ λέγετε, ὅτι ὁμιλεῖτε ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ.

§182Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἀσφαλῶς πρόκειται περὶ συναλλαγῆς. Τὸ ἐρώτημα ὅμως τίθεται, ἐὰν ἡ συναλλαγὴ θὰ γίνῃ εἰς τὸν πρῶτον γῦρον ἢ εἰς τὸν δεύτερον.

§183Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον ὁμιλεῖ περὶ ἀποκλεισμοῦ τῆς συναλλαγῆς, ἀλλ’ ὅμως ἐπιδιώκει τὴν συναλλαγήν. Ἐγὼ λέγω ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πιστεύω. Σεῖς λέγετε καὶ ἐπιδιώκετε ἄλλα ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα πιστεύετε. Ἴσως τοῦτο νὰ ὀφείλεται εἰς τὴν διαφοράν μας πολιτικῆς κατευθύνσεως εἰς ὅλα τὰ σημεῖα. Ἐὰν τὸ νομοσχέδιον δὲν ἤθελε τὴν συναλλαγήν, θὰ ἔπρεπε τότε νὰ ἰσχύσῃ εἰς τὰς προσεχεῖς ἐκλογὰς ἡ ἰσχύουσα νομοθεσία. Διότι προκειμένου περὶ πλειοψηφικοῦ συστήματος ἐκλογῆς, τότε πιθανὸν τὰ κόμματα νὰ κατέλθουν εἰς πολιτικὸν ἀγῶνα καὶ νὰ ἀναλάβουν μίαν πολιτικὴν πρᾶξιν εἰς πολιτικὸν ἐπίπεδον, ἐνῷ ἐὰν γίνῃ διὰ τῆς ἀναλογικῆς ὅπως γίνεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου σας, τότε δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι θὰ γίνῃ συναλλαγὴ ποῖος θὰ καταλάβῃ τὸν Δῆμον.

§184Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε συνάδελφε, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ μὴ συμφωνήσω μαζύ σας, διότι ὡμιλήσατε ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ περὶ συναλλαγῆς χρυσῶν λιρῶν. Νομίζω ὅμως, ὅτι διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ τῆς ὁμιλίας σας, δὲν κάμνετε τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ βάλετε κατὰ τῶν θεμελίων τοῦ δημοκρατικοῦ μας πολιτεύματος. Δὲν εἶναι ποτὲ δυνατὸν νὰ παραδεχθῶ, ὅτι θὰ ἐξαγορασθοῦν συνειδήσεις καὶ ὅτι θὰ εὑρεθοῦν Ἕλληνες πολῖται νὰ κάμουν ποτὲ μίαν τοιαύτην αἰσχρὰν συναλλαγὴν χρυσῶν λιρῶν ὅπως σεῖς ἐπικαλῆσθε.

§185Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Διερωτῶμαι, κ. συνάδελφε, διατὶ ἐπεριμένατε νὰ ἀνέλθω εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ κάμετε τὴν παρατήρησίν σας αὐτὴν καὶ δὲν τὴν ἐκάματε ὅταν ὡμίλει ἐπὶ τοῦ ἰδίου θέματος ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος τῆς παρατάξεώς σας κ. Βρανόπουλος.

§186Δ. ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ τὸ πιστεύω, κ. συνάδελφε.

§187Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Αὐταὶ εἶναι αἱ ὀρθαὶ ἀπόψεις καὶ τὸ νομοσχέδιόν σας εἶναι κατὰ βάσιν κακόν, διότι δὲν θὰ ἀνοίξωμεν τὰς θύρας νὰ εἰσέλθουν ἅγιοι, δυστυχῶς δὲν εἶναι ὅλοι ἅγιοι, καὶ δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, ὅτι καὶ ἡ φιλοδοξία καὶ ἡ συναλλαγὴ εἶναι ἀνθρώπινα ἐλαττώματα. Δὲν εἶναι δυνατόν, βεβαίως, κανεὶς νὰ κατηγορηθῇ ἐκ τῶν προτέρων. Λέγω, ὅμως, ἐπειδὴ γνωρίζω τὰ ἑλληνικὰ πράγματα, ὅτι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ περίπτωσις ἀτόμων ἐκ τῶν ὁποίων τὸ μὲν ἕνα νὰ εἶναι φιλόδοξον, τὸ δὲ ἕτερον νὰ πάσχῃ οἰκονομικῶς, ὁπότε δὲν ἀποκλείεται ἡ δυνατότης τῆς ἐξαγορᾶς τοῦ ἀδυνάτου ἀπὸ ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος θέλει νὰ γίνῃ Δήμαρχος ἢ Πρόεδρος Κοινότητος, διὰ τῆς ἐξαγορᾶς τῆς ψήφου ποὺ τοῦ χρειάζεται. Εὔχομαι, βεβαίως, νὰ μὴ ὑπάρξῃ ποτὲ τοιαύτη περίπτωσις. Ὡς ἔχει, ὅμως τὸ νομοθέτημα, νομίζω, ὅτι θὰ γίνῃ καὶ προλέγω, ὅτι δὲν θὰ ἐπιτύχουν οἱ σκοποὶ ποὺ ἐπιδιώκονται, ἂν ἐπιδιώκωνται αὐτοὶ ποὺ λέγετε, τῆς ἀπομακρύνσεως, δηλ., τοῦ κομματισμοῦ καὶ τῆς συναλλαγῆς, διότι οὔτε τὸ κόμμα θὰ ἀπομακρύνεται ἀπὸ τοὺς Δήμους οὔτε τὴν ἀριστερὰν θὰ ἀπομονώσετε. Κύριοι συνάδελφοι, σᾶς εἶπον καὶ κατ’ ἀρχήν, πιστεύω καὶ ὡς κόμμα καὶ ὡς ἄνθρωπος εἰς τὴν ἀναλογικήν. Καὶ λέγω, ὅτι οἱ σκοποὶ τοὺς ὁποίους ἐπιδιώκει τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον καὶ ἐπιμένει καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ ἐπιτευχθοῦν. Τερματίζων, ἐπιθυμῶ νὰ ἐπαναλάβω, ὅτι πρέπει, ἐπὶ τέλους, νὰ σταματήσουν αὐταὶ αἱ ὕβρεις, αἱ ὁποῖαι ἐκτοξεύονται ἐναντίον ἑνὸς κόμματος, τὸ ὁποῖον νομίμως ἐμφανίζεται ἐνώπιον τοῦ λαοῦ καὶ νομίμως πολιτεύεται. Δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐννοήσω, κ. Ὑπουργέ, διατί, κάθε τί τὸ ὁποῖον γίνεται ἐκ μέρους τῆς ἀριστερᾶς, θεωρεῖται, πάντοτε, ὡς προδοτικόν.

§188Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε Γαληνέ, ἐκάματε ὡρισμένας πολιτικὰς πράξεις καὶ ἔχετε ὡρισμένας πολιτικὰς τοποθετήσεις, αἱ ὁποῖαι σᾶς ἀφοροῦν προσωπικῶς. Ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέραν, τὸ νὰ ἀπευθύνετε συστάσεις πρὸς τὴν παράταξιν εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκω καὶ πρὸς ἐμέ, ἠμπορεῖτε νὰ τὸ κάμετε μέχρις ὁρίων. Ὅσες φορὲς ἐξεφράσθην, ἐξεφράσθην ἐναντίον μιᾶς παρανόμου παρατάξεως, δὲν ἐστράφην ἐναντίον οὐδεμιᾶς παρατάξεως νομίμως ὑπαρχούσης καὶ νομίμως παρισταμένης ἐδῶ. Οὔτε ἔχω δικαίωμα νὰ καθυβρίζω οἱανδήποτε παράταξιν. Ὅσας φορὰς ἔλαβον τὸν λόγον, ὡμίλησα περὶ συγκεκριμένου κόμματος, ἐκτὸς νόμου εὑρισκομένου ὑπ’ εὐθύνην καὶ τῶν προκαλουμένων Κυβερνήσεων καὶ τῆς Κυβερνήσεως τῆς ὁποίας μετέχω, καί, ἐν συνεχείᾳ ἐτόνισα, ὅτι εἰς τὸ κόμμα αὐτό, ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ ἐπιτρέψῃ νὰ νοθεύσῃ τὴν ἐθνικὴν ζωὴν τοῦ τόπου. Διατί; Διὰ τοὺς λόγους καὶ τοὺς κινδύνους ἀκριβῶς, διὰ τοὺς ὁποίους εὑρίσκεται τὸ κόμμα αὐτὸ ἐκτὸς νόμου. Αὐτὸ σημαίνει, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἕνα σκεπτικὸν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου κατέληξεν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἔχει ὑποχρέωσιν ἔναντι τοῦ Ἔθνους νὰ διατηρήσῃ ἐκτὸς νόμου ἕνα κόμμα, καὶ συνεπῶς, ὅτι τοῦτο δὲν πρέπει νὰ προσμιχθῇ εἰς τὴν ἐθνικὴν ζωήν. Ἠμπορεῖ νὰ θεωρῆται ὀρθὸν ἢ ἐσφαλμένον τὸ σκεπτικὸν αὐτό. Ἀλλὰ αὐτὸ εἶναι ἄλλο ζήτημα. Πέραν αὐτῶν ὑπάρχουν ὅμοιαι ἐθνικαὶ ἀποφάσεις ὅλων τῶν προηγουμένων Κυβερνήσεων καὶ ὄχι μόνον τῆς παρούσης. Οἱοσδήποτε ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, θὰ θελήσῃ νὰ ὑπεραμυνθῇ τοῦ Κ.Κ., ἑνὸς κόμματος, τὸ ὁποῖον χιλιάκις αἱματοκύλησε τὴν χώραν κατὰ τρόπον ἄνανδρον καὶ καταστρεπτικόν, θὰ ἔχῃ τὴν ἀπάντησίν μου, εἴτε ὡς ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, εἴτε ὡς βουλευτοῦ, εἴτε ὡς πολίτου. Διότι ὅλα τὰ προσχήματα καὶ τὰ συνθήματα περὶ λήθης, περὶ δημοκρατίας, περὶ δημοκρατικῶν θεσμῶν κλπ., ἀποτελοῦν φενάκην ἐγκληματικήν. Αὐτὸ εἶναι πεποίθησίς μου. Δὲν σᾶς καλῶ νὰ ἐνταχθῆτε μὲ τὴν ἰδικήν μου ἄποψιν, ἀλλὰ εἶναι τοῦτο πεποίθησίς μου καὶ ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς, τὴν ὁποίαν κατέχω, τὴν διακηρύττω. Ἠμπορεῖτε νὰ ἔχετε διαφορετικὴν ἀντίληψιν καὶ διὰ τὸ Κ.Κ.Ε., καὶ δι’ οἱανδήποτε παράταξιν, ἀλλὰ δὲν δύνασθε νὰ ζητῆτε ἐξηγήσεις διὰ τίνα λόγον, ἐκπροσωπῶν τὴν Κυβέρνησιν, διὰ παράταξιν ἡ ὁποία εὑρίσκεται ἐκτὸς νόμου, ἐκφράζομαι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Θὰ πρέπει ὅμως νὰ ὁμιλήσω καὶ περὶ νέας τακτικῆς τὴν ὁποίαν ἡ πτέρυξ ἀπό τινος ἤρχισε νὰ ἀκολουθῇ, ἐμφανιζομένη, ὡς διωκομένη. Καὶ ἀπόψε διεμαρτυρήθη κατὰ τρόπον διαρρήξεως τῶν ἱματίων ἑκάστου τῶν βουλευτῶν της, διότι ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, πιστεύων αὐτά, τὰ ὁποῖα πιστεύει, περὶ τοῦ Κ.Κ.Ε., εἶπεν, ὅτι ἐφ’ ὅσον κατέχει τὴν ἕδραν αὐτήν, δὲν θὰ ἐπιτρέψῃ νὰ ἀκουσθῇ συνηγορία ὑπὲρ ἑνὸς κόμματος, ἐκτὸς νόμου εὑρισκομένου.

§189Α. ΛΑΣΚΑΡΙΔΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα, νὰ ἐκθέσωμεν τὰς ἀπόψεις μας δι’ ἓν κόμμα. Κύριε Ὑπουργέ, ἠμπορεῖτε νὰ ἔχετε τὰς ἀντιλήψεις σας δι’ ἓν κόμμα, τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται ἐν παρανομίᾳ, ἀλλὰ εἶναι βέβαιον, ὅτι τὸ κόμμα αὐτὸ ἔχει δυνάμεις, αἱ ὁποῖαι εὑρίσκονται εἰς τὴν Ἑλλάδα.

§190Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Τί ἐννοεῖτε, ἔχει δυνάμεις;

§191Α. ΛΑΣΚΑΡΙΔΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐννοῶ, ὅτι δὲν ἠμπορεῖτε, ὑπὸ τὸ πρόσχημα τοῦ κομμουνισμοῦ, νὰ διώκετε οἱονδήποτε.

§192Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὑπανεχωρήσατε κατὰ 360 μοίρας, διότι δὲν ἔχετε τὴν τόλμην νὰ ἐμφανισθῆτε. Ἐνῷ ἔχετε τὴν τόλμην νὰ ὁμιλῆτε διὰ τὸ Κ.Κ.Ε., δὲν ἔχετε τὴν τόλμην νὰ ἐκφράσετε τὰς προσωπικάς σας πεποιθήσεις.

§193Α. ΛΑΣΚΑΡΙΔΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, πλανᾶσθε πλάνην οἰκτράν. Μὲ τὸν μπαμπούλαν τοῦ κομμουνισμοῦ, ἔχετε θέσει ὑπὸ διωγμὸν τὸ ἥμισυ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ.

§194Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, φαίνεται, ὅτι ἐν τῇ ρύμῃ τῶν λόγων σας, πάντοτε λησμονεῖτε, ὅτι δὲν ὁμιλεῖτε περὶ ΚΚΕ, ἀλλὰ περὶ ΕΔΑ. Ἐὰν θέλετε νὰ σᾶς παρουσιάσω τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς διὰ νὰ πεισθῆτε περὶ αὐτοῦ...

§195Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Λέγετε, ὅτι ὁμιλῶ περὶ ΕΔΑ. Εἶπον περὶ ΚΚΕ καὶ ὅλων τῶν Κομμάτων, τῶν ἐμφανισθέντων ὡς συνοδοιπόρων αὐτοῦ.

§196Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, νὰ μοῦ κάμετε διακοπὰς σᾶς τὸ ἐπιτρέπω, ἀλλὰ νὰ μὲ ἀφήσετε πρῶτον νὰ τελειώνω τὰς φράσεις. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ μὲ διακόπτετε πρὶν τελειώσω. Ὅταν σεῖς, κ. Ὑπουργέ, καὶ οἱ συνάδελφοι τῆς πλειοψηφίας ὁμιλῆτε, δὲν ὁμιλεῖτε περὶ τοῦ ΚΚΕ, ἀλλὰ ὁμιλεῖτε περὶ τῆς ΕΔΑ καὶ πάντοτε, ὅταν γίνεται διαμάχη, αὕτη προκαλεῖται ἐκ τῆς πλευρᾶς σας ὄχι ἐναντίον τοῦ Κομμουνισμοῦ, ἀλλὰ ἐναντίον τῆς ΕΔΑ. Οἱ συνάδελφοι τῆς συμπολιτεύσεως ἐγείρονται καὶ ἐκστομίζουν φράσεις βαρείας ἐναντίον τῆς ΕΔΑ. Δὲν διαφωνῶ ὡς πρὸς τὰ διαπραχθέντα ἐγκλήματα...

§197Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν) Ἀφήσατε τὰ διαπραχθέντα ἐγκλήματα, τὰ ἐνεθυμήθητε πολὺ ἀργά.

§198Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θέλω νὰ εἴπω, θὰ τὸ εἴπω ἐγὼ καὶ ὄχι σεῖς.

§199Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Εἴπατε πρὸ ὀλίγου, ὅτι εἶπον ὡρισμένα πράγματα διὰ τὴν ΕΔΑ καὶ θέλω νὰ σᾶς ἀπαντήσω, πρὶν ἀρχίσετε τὴν ἱστορίαν αὐτήν. Διὰ τὴν ΕΔΑ, εἶπον, πάντοτε, ὅτι εἶναι Κόμμα νομίμως παριστάμενον ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Ἄλλως τε δὲν ἔχει αὕτη ἀνάγκη πιστοποιητικοῦ, διότι παρίσταται ἐδῶ καὶ προσέρχεται ὡς νόμιμον Κόμμα. Ὡμίλησα περὶ τοῦ ΚΚΕ, δηλαδή, τοῦ κόμματος τοῦ τελοῦντος ἐν παρανομίᾳ καὶ ἐν συνεχείᾳ δὲ καὶ περὶ συνοδοιπόρων πάσης μορφῆς, καλύπτοντας τὸ ΚΚΕ. Ἐὰν μοῦ φέρετε τὰ πρακτικά, τὰ ὁποῖα ὁμιλοῦν περὶ παρανόμου παρουσίας ἢ περὶ παρανομίας τῆς ΕΔΑ, θὰ σᾶς ἀναγνωρίσω ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ τὸ δικαίωμα, ὅτι...

§200Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Ὁμιλεῖτε συνεχῶς περὶ κόμματος τῆς ΕΔΑ. Δὲν λέγετε παράνομον, λέγετε προδοτικόν.

§201Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Αὐτὸ δὲν τὸ εἶπα. Ἐν τῇ ρύμῃ τοῦ λόγου μου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ εἶπα. Εἶπα σαφῶς, καὶ χθὲς καὶ σήμερον, ὅτι ἐφ’ ὅσον ἡ ΕΔΑ ἐδήλωσεν, ὅτι μοιραίως εἰς τοὺς κόλπους της δέχεται καὶ τὰς κομμουνιστικὰς ψήφους, ἐδήλωσα σαφῶς, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πᾶνε εἰς τὴν ΕΡΕ, ἐγὼ εἶπον, ὅτι καθ’ ὃ ποσοστὸν τὸ Κόμμα σας καλύπτει ψήφους κομμουνιστικάς, εἶναι νοθευμένον. Αὐτὴ εἶναι ἡ σαφὴς δήλωσίς μου.

§202Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μοῦ κάμνει ἐντύπωσιν δι’ ὅλους σας, εἶναι τὸ ἑξῆς πρᾶγμα. Κατηγορεῖτε τὸν οἱονδήποτε ὡς κομμουνιστήν, ἀντεθνικὸν καὶ προδότην. Μόλις κάμει δήλωσιν καὶ ψηφίσει σᾶς, εἶναι τέλειος.

§203ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ (κυβερνητικός). Δὲν εἶναι ἀληθὲς αὐτό.

§204Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Ἐγὼ δὲν ζῶ ἔξω τῆς Ἑλλάδος. Καὶ ἐγὼ στὴν Ἑλλάδα ζῶ. Εἶναι βέβαιον, ἀπολύτως, ὅτι οἱοσδήποτε καὶ ὁ πλέον ὕποπτος, ἔχων τὸν πλέον βεβαρημένον φάκελλον εἰς τὴν ἀσφάλειάν σας...

§205Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Εἰς τὸ νομοσχέδιον, κ. συνάδελφε.

§206Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Κύριε Ράλλη, μὴ μοῦ δίδετε μαθήματα. Φθάνει πιά. Εἶσθε πολὺ πιὸ μικρὸς ἀπὸ μένα καὶ δὲν δέχομαι μαθήματα ἀπὸ σᾶς. Ἐπαναλαμβάνω καὶ τονίζω...

§207Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Γαληνέ, μοῦ φαίνεται, ὅτι παρεσύρθητε ἀπὸ τὴν γοητείαν τῶν λόγων σας καὶ ἐστράφητε πρὸς ὅλας τὰς πλευρὰς καὶ πρὸς τὴν ταπεινότητά μου. Ὅταν ἀπηυθύνθην πρὸς ὑμᾶς, ἀπηυθύνθην πρὸς συνάδελφον, τὸν ὁποῖον θεωρῶ ἐκλεκτὸν καὶ τὸν ὁποῖον σέβομαι. Ἀλλὰ δὲν σᾶς δίδω τὸ δικαίωμα, ὅταν ἀπευθύνεσθε πρὸς ἐμέ, νὰ μὴ τηρῆτε τὸν ἴδιον σεβασμόν. Θὰ ἀναγνωρίσητε, ὅτι παρεξετράπητε, καίτοι ἰσχυρίζεσθε, ὅτι εἶσθε παλαιὸς πολιτικός.

§208Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Πρῶτα σεῖς καὶ μετὰ ἐγώ.

§209Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ σᾶς εἶπα, νὰ ὁμιλήσητε ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου.

§210Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατόν, ὅταν ὁμιλῇ ἕνας ρήτωρ τῆς ἀντιπολιτεύσεως, νὰ μὴ τὸν ἀφίνετε νὰ ὁμιλήσῃ. Σεῖς, εἰδικῶς, μὲ διακόπτετε συνεχῶς καὶ μὲ εἰρωνικὰ ἐπιφωνήματα. Ὅταν ἔχετε τὸ θάρρος νὰ μοῦ κάμετε εἰρωνικὰ ἐπιφωνήματα, ἔχω καὶ ἐγὼ τὸ θάρρος νὰ σᾶς ἀπαντήσω. Ἐὰν τὰ ἐπιφωνήματά σας δὲν εἶναι εἰρωνικά, τότε ἀνακαλῶ αὐτὰ ποὺ εἶπα γιὰ σᾶς. Ἐγὼ εἶπα τοῦτο, ὅτι ἐδῶ, εἶναι βέβαιον, ὅτι οἱοσδήποτε κατηγορούμενος καὶ μὲ τὴν βαρυτέραν κατηγορίαν ἀπὸ πλευρᾶς ἐθνικοφροσύνης, ἐὰν κάνῃ δήλωσιν ἢ ἐὰν ἀκολουθήσῃ οἱονδήποτε ἐξ ὑμῶν καὶ γίνῃ ὀπαδὸς κυβερνητικοῦ βουλευτοῦ, ἀποκτᾷ αὐτομάτως ἐθνικοφροσύνην καὶ ἀδιαβλητότητα.

§211Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, διηυκρίνησεν ἀπόψε τὴν ἄποψιν, κατὰ τρόπον ὁμολογουμένως σαφῆ. Εἶπεν, ὅτι δὲν θὰ ἐπιτρέψωμεν τὴν νοθείαν τῆς πολιτικῆς μας ζωῆς, ἀπὸ τὴν παρουσίαν καθ’ οἱονδήποτε τρόπον τῶν ψήφων τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος, αἱ ὁποῖαι εἶναι ὄντως ψῆφοι ὑπαρκταὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα. Καὶ γεννᾶται αὐτομάτως τὸ ἐρώτημα: Ἀφοῦ ὑπάρχει ἕνα ποσοστὸν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ τὸ ὁποῖον ἀνήκει εἰς τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα, τὸ ὁποῖον εἶναι παράνομον, πῶς τὸ φαντάζεται ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν πὼς πρέπει νὰ τοὺς καταπιῇ ἡ γῆ τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς; Πρέπει νὰ στερηθοῦν τοῦ δικαιώματος τῆς ψήφου, ἢ πρέπει, κατὰ τὸν ἁπλούστερον τρόπον, νὰ τοὺς ἐπιτρέψωμεν, νομιμοποιοῦντες τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα, νὰ ἐκφρασθοῦν; Ἐφ’ ὅσον αὐτὸ δὲν γίνεται, τότε ὑπάρχει, ὄντως μία νόθευσις τῆς ἑλληνικῆς πολιτικῆς ζωῆς. Ἀλλὰ οἱ μόνοι ποὺ δὲν πταίουν, εἶναι ἐκεῖνοι ποὺ θὰ ψηφίσουν τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα ἢ αὐτοὶ ποὺ θὰ ἐδέχοντο τὰς ψήφους τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος. Καὶ ὑπάρχει παράδειγμα τῆς δεξιᾶς, ἡ ὁποία ἀσμένως ἐδέχθη ὄχι μόνον κομμουνιστικὰς ψήφους μεμονωμένας, ἀλλὰ καὶ συμπαγεῖς κομμουνιστικὰς ψήφους, ὁσάκις τὸ ἀπήτησεν ἡ ἀνάγκη. Καὶ ἐνθυμοῦμαι μίαν ἀναπληρωματικὴν ἐκλογὴν τοῦ 1952, ὁπότε ἐκλεκτὸς συνάδελφος τῆς δεξιᾶς ἐξελέγη μὲ τὰς ψήφους τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς, ἀντιταχθεὶς εἰς τὸν ὑποψήφιον τοῦ Κέντρου.

§212Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Αὐτὸ εἶπον κι’ ἐγώ. Δι’ αὐτὸ διαμαρτύρομαι, διότι δὲν εἶναι δυνατόν, ἐπ’ ἄπειρον, νὰ νοθεύωμε τὴν πολιτικὴν ζωὴν τῆς χώρας μας.

§213Α. ΤΣΙΑΡΑΣ. Ἤκουσα, κύριε Πρόεδρε, μετὰ προσοχῆς τὸν ἀξιότιμον κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁμιλοῦντα διαρκῶς περὶ κομμουνιστικοῦ κόμματος. Ἔχει καταγγελθῆ ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, ἐπανειλημμένως, ὅτι ἀστυνομικὰ ὄργανα καταπιέζουν τοὺς πολίτας κατὰ τρόπον φορτικώτατον καὶ ὑπογράφουν δηλώσεις ἀποκηρύξεως τῆς ΕΔΑ καὶ μάλιστα προσφάτως καὶ ἡ Νέα Ἀγροτικὴ Κίνησις, κόμματα τὰ ὁποῖα δροῦν νομίμως. Καὶ ὁ κ. Ὑπουργός, τῶν Ἐσωτερικῶν μᾶς διαβεβαιοῖ, ὅτι τὰ σέβεται. Ὡς ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν τί μέτρα ἐλάβατε διὰ νὰ πατάξετε αὐτὴν τὴν τακτικὴν τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων;

§214Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ποίαν ἀπορίαν θέλετε νὰ λύσετε;

§215Α. ΤΣΙΑΡΑΣ. Εἴπατε, ὅτι δέχεσθε τὴν ΕΔΑ ὡς κόμμα νομιμόφρον καὶ ὡς κόμμα δημοκρατικὸν καὶ ἔτσι πράγματι εἶναι. Ἐπίσης καὶ ἡ Νέα Ἀγροτικὴ Κίνησις. Σᾶς ἔχει καταγγελθῆ ἐπανειλημμένως, ὅτι ἀστυνομικὰ ὄργανα αὐθαιρετοῦν, ξυλοκοποῦν καὶ ζητοῦν δηλώσεις ἀπὸ τοὺς πολίτας διὰ νὰ ἀποκηρύξουν τὴν ΕΔΑ καὶ τὴν Νέαν Ἀγροτικὴν Κίνησιν.

§216Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Θέλετε ἀπάντησιν, ἀκούσατέ την. Πρῶτον, διεπιστώθη, ὅτι αἱ πλεῖσται τῶν καταγγελιῶν ἦσαν καθαρῶς θεατρικῆς μορφῆς. Δεύτερον, τὸ ὑπόλοιπον ἀναφέρεται εἰς παράνομον δρᾶσιν ποσοστοῦ, τὸ ὁποῖον εἴπατε, ὅτι περικλείεται εἰς τοὺς κόλπους σας, δηλαδὴ τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος, τὸ ὁποῖον εἴπατε, ὅτι σᾶς ἀνήκει. Ἐφ’ ὅσον, λοιπόν, τοῦτο εἶναι ἀληθές, τοὺς παρανόμως δράσαντας ἐξ αὐτῶν, ποῦ θέλετε νὰ τοὺς ἀναζητήσω; Εἰς σᾶς θὰ τοὺς ἀναζητήσω. Ἕνα θέμα εἶναι τὸ σαφές, ὅτι πάντοτε παραπονεῖσθε δι’ αὐτὴν τὴν συζήτησιν, ἐνῷ εἶναι βέβαιον, ὅτι πάντοτε σεῖς τὴν προκαλεῖτε. Σήμερον, ἡ συζήτησις προεκλήθη ἀπὸ τὸν κ. Γαληνόν, ὁ ὁποῖος ἀπὸ τοῦ βήματος ἀνέφερε τὰ ὅσα ἀνέφερε καὶ ἤδη ἐπαναλαμβάνεται ἀπὸ πρόκλησιν ἰδικήν σας. Καὶ ἐν συνεχείᾳ θὰ εὕρητε εὐκαιρίαν νὰ παραπονεθῆτε, ὅτι καὶ εἰς αὐτὸ ἀκόμη τὸ νομοσχέδιον περὶ δημοτικῶν ἐκλογῶν ἀνεμίξαμεν τὴν ἄκραν ἀριστερὰν καὶ τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα. Μὴ παραπονῆσθε, λοιπόν, διότι ἐφ’ ὅσον θέλετε ἀπάντησιν, θὰ τὴν ἔχετε.

§217Α. ΤΣΙΑΡΑΣ. Σεῖς τί μέτρα, κ. Ὑπουργέ, ἐπήρατε ἐναντίον τῶν ὀργάνων αὐτῶν τὰ ὁποῖα κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον φέρονται πρὸς νομίμως δρῶντα κόμματα πολιτικά;

§218Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, παρηκολούθησα κι’ ἐγὼ τὴν διάκρισιν τὴν ὁποίαν ἐκάματε καὶ ἐπὶ τῆς ὁποίας ἔκαμεν ὀρθοτάτην παρατήρησιν ὁ κ. Μητσοτάκης. Τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον ἔθεσεν ὁ κ. Τσιάρας, ἴσως ἀκαίρως τὸ ἔθεσεν. Ἄλλο ἡ δίωξις τοῦ παρανόμως δρῶντος τμήματος, τὸ ὁποῖον καλύπτεται εἴτε εἰς τὴν ΕΔΑ εἴτε εἰς τὴν ΕΡΕ καὶ ἄλλο εἶναι ὅτι ἀπὸ συλλαμβανομένους καὶ ξυλοκοπημένους πολίτας, ζητεῖται, ὄχι ἀποκήρυξις τοῦ παρανόμου κομμουνιστικοῦ κόμματος, ἀλλὰ τῆς ΕΔΑ ἢ τῆς Νέας Ἀγροτικῆς Κινήσεως. Αὐτὸ τὸ δεύτερον θέμα, δὲν ἔχει οὐδεμίαν σχέσιν μὲ τὰς διακρίσεις μεταξὺ παρανόμων κομμάτων καὶ νομίμων καὶ νομίζω, ὅτι ἀνεξαρτήτως τῆς ἀπαντήσεως, ποὺ δὲν θέλετε νὰ δώσετε ἀπόψε, αὐτὸ τὸ θέμα πρέπει νὰ τὸ προσέξετε ἰδιαιτέρως, διότι ἀποτελεῖ πλήρη ἀπόδειξιν, ὅτι δὲν πειράζετε τοὺς παρανόμως δρῶντας κομμουνιστάς, ἀλλὰ πλήττετε νομίμως δρῶντα κόμματα.

§219Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἡ πληροφορία τὴν ὁποίαν ἔχω ἐπ’ αὐτοῦ, ἀπὸ τὸν συνάδελφόν μου τῆς Ἀσφαλείας, εἶναι, ὅτι ὅσα ἀνεφέρατε δὲν εἶναι ἀκριβῆ.

§220Κ. ΤΣΙΓΑΡΑΣ. (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος). (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι).

§221ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁμιλεῖτε, κ. Γαληνέ.

§222Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐμὲ μοῦ ἀρέσει νὰ εἶμαι πάντοτε ἀκριβὴς εἰς τὰς θέσεις, τὰς ὁποίας παίρνω καὶ εἰς τὰ ὅσα λέγω. Θὰ ἤθελα τὸ ἴδιο νὰ γίνεται καὶ ἀπὸ τοὺς ἄλλους. Ὁ κ. Ὑπουργός, τώρα, μὲ κατηγόρησεν, ὅτι ἐγὼ ἔφερα εἰς τὴν Βουλήν, τώρα, ἀπόψε, τὸ θέμα τοῦ κομμουνισμοῦ καὶ τῆς ΕΔΑ, ἐνῷ δὲν τὸ ἔφερα ἐγώ. Τὸ ἔφερεν ἐκεῖνος καὶ ὁ κ. Μπουρνιᾶς, καθ’ ἣν στιγμὴν εἰσηγούμην τὸ νομοσχέδιον. Κατὰ ποίαν λογικὴν εἶναι δυνατὸν ὁ ἀντίλογος τῆς συζητήσεως τοῦ κ. Μπουρνιᾶ νὰ μὴ δημιουργήσῃ τὸ ἴδιον θέμα; Θὰ ἦτο παράλειψις ἀδικαιολόγητος, ἂν δὲν ἔδιδα ἀπάντησιν εἰς τὰς εἰσηγήσεις ποὺ ἀνεπτύχθησαν ἐπὶ μακρὸν μὲ στεντορείαν φωνήν. Εἶναι καταπληκτικὴ ἡ διαστρέβλωσις ἡ ὁποία γίνεται, εἴτε ἠθελημένως, εἴτε ἀθελήτως. Ἡ πραγματικότης εἶναι ὅτι δὲν τὸ ἠθέλαμεν οὔτε ἡμεῖς οὔτε ἡ ΕΔΑ τὸ θέμα αὐτό. Τὸ ἔφερε πάντοτε ἡ Κυβέρνησις, εἴτε διὰ βουλευτοῦ, εἴτε δι’ ὑπουργοῦ της. Καὶ σήμερον δὲν τὸ ἐδημιούργησα ἐγώ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ὤφειλον νὰ εἴπω, ὡς Ἕλλην βουλευτής, ἀπευθυνόμενος πρὸς τὸν Ἕλληνα Ὑπουργόν, ὅτι αὐτὸ τὸ πρᾶγμα πρέπει νὰ σταματήσῃ, διότι καὶ κακὴν ἐντύπωσιν προκαλεῖ καὶ δὲν ξέρω ποῖα δυσάρεστα ἀποτελέσματα εἶναι δυνατὸν νὰ φέρῃ καὶ ἐνῷ εἶπον, μὲ τόσον γλυκὸν τρόπον τὰς ἀπόψεις μου, ἐδέχθην μίαν ἐπίθεσιν, ὅτι δῆθεν, δημιουργῶ σκοτάδι καὶ δὲν ξέρω τί. Κύριε Ὑπουργέ, ἡ Ἀστυνομία, ἂν σᾶς τὰ ἀνέφερεν ἔτσι, σᾶς τὰ ἀνέφερε ψευδῶς. Καὶ δὲν δέχομαι, εἰς οὐδεμίαν περίπτωσιν τὸν Ἕλληνα Ὑπουργὸν νὰ δέχεται ὡς ἀληθεῖς τὰς μαρτυρίας χωροφύλακος, ἀνεξελέγκτως δυσπιστῶν τὴν ἐπίσημον ἀπὸ τοῦ σώματος τῆς Βουλῆς καταγγελίαν Ἕλληνος Βουλευτοῦ. Εἶναι ὑποτίμησις αὐτό.

§223Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Τὸν χωροφύλακα δὲν τὸν βάζω κάτω ἀπὸ σᾶς. Καὶ πῶς ἐκφράζεσθε ἐναντίον τῶν ὀργάνων τῆς τάξεως;

§224Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Εἶμαι Ἕλλην βουλευτής. Ἐκπροσωπῶ τὸν λαόν.

§225Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Καὶ ἂν εἶσθε βουλευτής; Καὶ αὐτὸς εἶναι ὄργανον τῆς τάξεως.

§226Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Ποῦ τὸ εὑρήκατε αὐτό;

§227Δ. ΜΑΚΡΗΣ. Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Εἴπατε πρὸ ὀλίγου, ὅτι δὲν σᾶς ἐπιτρέπεται... (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος). Ὁ χωροφύλαξ ἐθυσιάσθη πάντοτε γι’ αὐτὸ τὸ κράτος.

§228Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Ἀμφιβάλλω πολύ, κ. ὑπουργέ.

§229Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Δὲν θὰ ἀμφιβάλλατε, ἂν εἶχεν ἀφεθῆ νὰ τὸ στηρίζετε σεῖς.

§230Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, δὲν γνωρίζω τί ἔχετε πράξει, κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ Δεκεμβριανοῦ κινήματος καὶ ἐν συνεχείᾳ τῆς ἀνταρσίας. Γνωρίζω, ὅμως, ὅτι πλειστάκις εἰς τὸ σπίτι μου, ἔκρυπτον ἀξιωματικοὺς καὶ ἄνδρας τῆς Βασιλικῆς Χωροφυλακῆς. Καὶ γνωρίζω, καὶ ἐλέχθη καὶ ἐπὶ Δικαστηρίῳ, ὅτι ἀξιωματικὸν τῆς Ἀστυνομίας Πόλεων τὸν ἀπέσπασα ἀπὸ ἔκτακτον Δικαστήριον μέσα, καὶ τὸν ἐφυγάδευσα ἀπὸ τὴν Μυτιλήνην, κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς κρισίμου στιγμῆς. Καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ νὰ λέγετε σεῖς, ὁ Ἕλλην Ὑπουργός, ὅτι ἐγὼ λέγω ψέμματα καὶ ὁ ἄγνωστός μου πληροφοριοδότης χωροφύλαξ λέγει ἀλήθειαν. Καὶ εἶσθε ὑποχρεωμένος, ὡς Ἕλλην Ὑπουργός, νὰ δεχθῆτε τὴν ἐπίσημον καὶ ὑπεύθυνον καταγγελίαν, τὴν ὁποίαν κάμνει βουλευτὴς ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, καὶ νὰ ἐλέγξητε τὸ ὄργανον αὐτό, τὸ ὁποῖον τολμᾷ κρυφίως νὰ διαψεύσῃ τὸν βουλευτήν, ὁ ὁποῖος ἐν πλήρει συνειδήσει τῶν καθηκόντων του καὶ τῆς εὐθύνης του ἀπὸ τῆς θέσεως ποὺ κατέχει, σᾶς καταγγέλλει ὑπευθύνως ἐδῶ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, εἰς ἐπήκοον ὅλης τῆς Βουλῆς ὡρισμένα συγκεκριμένα πράγματα.

§231Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ποῖα συγκεκριμένα;

§232Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Ὅτι ἡ Χωροφυλακὴ καλεῖ τοὺς πολίτας ἀδιακρίτως.

§233Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ὁμιλεῖτε περὶ συγκεκριμένων, κ. συνάδελφε, καὶ σᾶς παρατηρῶ, ὅτι, ὅταν λέγετε τοὺς πολίτας δὲν εἶναι συγκεκριμένον. Πῶς θὰ ἐλέγξω; Εἶναι σοβαρὰ αὐτὰ ποὺ λέγετε; Καὶ δεύτερον δὲν ὡμίλησα περὶ ἀστυνομικῶν ὀργάνων. Ἀπήντησα εἰς τὸν κ. Τσιριμῶκον καὶ εἶπον, ὅτι ὁ συνάδελφός μου ἐπὶ τῆς Ἀσφαλείας ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, λέγει, ὅτι ὅσα καταγγέλλονται εἶναι ψευδῆ.

§234Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐφ’ ὅσον εἰς αὐτὸν τὸν τόνον, νομίζετε, ὅτι δύνασθε νὰ ἀπαντᾶτε εἰς ἀρχηγοὺς κομμάτων, σᾶς ἀπαντῶ, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς Ἀσφαλείας ψεύδεται. Σᾶς ἀρέσει;

§235Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἡ ἀπάντησις εἶναι ἰδική σας καὶ ἐγὼ δὲν πρόκειται αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ κρίνω τὴν ἀπάντησίν σας. Πάντως, ὁ ὑπουργὸς τῆς Ἀσφαλείας ὁμιλεῖ ἐπὶ τῇ βάσει ὑπευθύνων στοιχείων, ἐὰν σεῖς ἐξ ἀντιδράσεως νομίζετε, ὅτι ἠμπορεῖτε νὰ ὑβρίζετε τὸν ἀπόντα Ὑπουργὸν Ἀσφαλείας, αὐτὸ ἀφορᾷ σᾶς. Πάντως, ὁ χαρακτηρισμὸς σας ἐπιστρέφεται ὄχι μόνον ὡς ἀπαράδεκτος, ἀλλὰ διότι σᾶς ἀφορᾷ προσωπικῶς.

§236Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὅταν ἕνας ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος ἔχῃ τὴν τιμὴν νὰ εἶναι ἀρχηγὸς κόμματος σᾶς λέγῃ, προσέξατε, διότι ὑπάρχουν τοιαῦτα φαινόμενα, ἡ ἀπάντησις δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι, ὅτι αὐτὰ εἶναι ἀνακριβῆ. Ἡ ἀπάντησις πρέπει νὰ εἶναι, ἐφ’ ὅσον ταῦτα εἶναι ἀντίθετα πρὸς τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, θὰ προσπαθήσωμεν νὰ τὰ ἐξακριβώσωμεν, διὰ νὰ τιμωρήσωμεν ἐκείνους ποὺ εἶναι ἔνοχοι αὐτῶν τῶν πραγμάτων. Ὄχι ὅτι εἶναι ἀνακριβῆ.

§237Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἡ ἀπάντησις εἶναι ἡ ἀκόλουθος: Ὅτι αὐτὰ κατηγγέλθησαν ἤδη κατὰ τὰς συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐπὶ ἡμέρας διεξήχθησαν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Ὁ ὑπουργὸς Ἀσφαλείας εἶχε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνην νὰ τὰ ἐξακριβώσῃ. Κατόπιν τούτου, ἠρωτήθη ἀπὸ ἐμέ, τί πορίσματα ἀπεκόμισεν. Ἡ δήλωσίς του εἶναι ἡ ἀκόλουθος: Ὅτι, ὅσα ἀνεφέρθησαν, πλὴν μιᾶς ἢ δύο περιπτώσεων, ἦσαν ἐντυπωσιακὰ καὶ ἀνακριβῆ.

§238Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Μιᾶς ἢ δύο περιπτώσεων...

§239Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἀφήσατέ τα αὐτά, διότι ἔτσι περιοριζόμενος εἰς τὴν μία ἢ δύο περιπτώσεις, δίδετε τὴν ἐντύπωσιν τῆς ἀνεπανορθώτου ἀδυναμίας ἐπὶ ἑνὸς τμήματος τὸ ὁποῖον ἐνεφανίσατε ὡς διωγμὸν ὁλοκλήρου μερίδος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Λυποῦμαι διὰ τὸ κατάντημα τοῦ ἐπιχειρήματός σας.

§240Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, εἴπατε, καὶ λυποῦμαι διότι τὸ εἴπατε, ὅτι ἐκ τῆς γενομένης εἰς τὴν Βουλὴν συζητήσεως καὶ τῶν λεχθέντων κατ’ αὐτήν, ἠναγκάσθητε νὰ ἀναθέσητε εἰς τὸν κ. ὑφυπουργὸν Ἀσφαλείας νὰ ἐξετάσῃ τὰς καταγγελίας.

§241Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Δὲν ἠναγκάσθην .... (θόρυβος) .... Διαστρέφετε τὰ γεγονότα.

§242Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Καὶ εἴπατε, κ. Ὑπουργέ, ὅτι ὁ κ. Ὑφυπουργός σας, ἐζήτησε καὶ εὗρε τὰ καταγγελθέντα ἀναληθῆ. Ἀλλὰ σᾶς ἐρωτῶ, κ. Ὑπουργέ, καὶ ὁλόκληρον τὴν Βουλήν, εἶναι νοητόν, εἶναι ἐπιτετραμμένον, ὅταν βουλευτὴς καταγγέλλῃ ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ὑπευθύνως συγκεκριμένας πράξεις, νὰ ἐνεργῇ ὁ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν πράξεων αὐτῶν ἔρευναν καὶ νὰ μὴ καλῇ τὸν βουλευτὴν νὰ διευκρινίσῃ τὴν καταγγελίαν του; Εἶναι νέα πολιτικὴ αὐτή, εἶναι νέα τακτικὴ κυβερνήσεως δημοκρατικῆς, κοινοβουλευτικῆς, νὰ ἀκούῃ ὁ Ὑπουργὸς καταγγελίας βουλευτῶν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς καὶ νὰ μὴ τὸν καλῇ νὰ τοῦ ζητήσῃ περαιτέρω ἐξηγήσεις καὶ διευκρινίσεις, ἀλλὰ νὰ ἐρωτᾷ τὸν πρῶτον τυχόντα ἀστυνομικὸν ἢ πολίτην, δὲν γνωρίζω ποῖον, διὰ νὰ διαψεύσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸν βουλευτήν, τὸν ὁποῖον οὔτε κἂν ἠρώτησε; Εἰς τὴν προηγουμένην συζήτησιν, κύριοι συνάδελφοι, εἶχα τὴν τιμὴν νὰ λάβω τὸν λόγον καὶ νὰ καταγγείλω συγκεκριμένας περιπτώσεις. Καὶ ἔχω τὴν τιμὴν καὶ σήμερον ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς νὰ εἴπω, ἐν πλήρει συνειδήσει τῶν ὅσων λέγω καὶ ἀναλαμβάνων ἀκεραίας τὰς εὐθύνας, ὅτι ἀστυνομικὰ ὄργανα καλοῦν, οὐχὶ ἕνα ἢ δύο ἢ 100, ἀλλὰ συνεχῶς καλοῦν πάντα ἀντιφρονοῦντα καὶ τὸν ἀναγκάζουν ἢ τοῦ ὑποδεικνύουν νὰ ὑπογράψῃ δήλωσιν ἀποκηρύξεως οὐχὶ τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος, ἀλλὰ τῆς ΕΔΑ, τῆς Νέας Ἀγροτικῆς Κινήσεως καί, εἰς τὴν Μυτιλήνην τοῦ Γαληνοῦ. Ἐὰν θέλετε νὰ σᾶς φέρω αὔριον ἐφημερίδα τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων ἐκεῖ, εἰς τὴν ὁποίαν ἐδημοσιεύθη δήλωσις ἑνὸς Θωμᾶ Θωμᾶ, τὴν ὁποίαν τοῦ ἐπέβαλον τὰ ἀστυνομικὰ ὄργανα, διότι τοῦ ἔκλεισαν τὸ μαγαζί, εἰς τὴν ὁποίαν λέγει: «Ἀποκηρύσσω τὸ ΚΚΕ, τὴν ΕΔΑ καὶ τὸν Γαληνὸν ὡς ἀντεθνικοὺς καὶ προδότας».

§243Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε συνάδελφε, τώρα καταγγείλατε μίαν συγκεκριμένην πρᾶξιν, ὁμιλήσαντες περὶ ἑνὸς Θωμᾶ Θωμᾶ, ἡ ὁποία ὡς συγκεκριμένη περίπτωσις ἐπιβάλλει τὴν ὑποχρέωσιν τῆς ἐρεύνης. Ἀλλὰ πρὶν ὡμιλήσατε περὶ ἀφηρημένων περιπτώσεων.

§244Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Κύριε ὑπουργέ, ὅταν πρόκειται περὶ γενικοῦ μέτρου καὶ ὅταν σᾶς καταγγέλλω, ὅτι κατὰ ἑκατοντάδας καὶ χιλιάδας καλοῦνται οἱ πολῖται εἰς τὰ ἀστυνομικὰ τμήματα, νομίζω, ὅτι ἔχετε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ μὲ καλέσετε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον σας, διὰ νὰ σᾶς ἀναφέρω συγκεκριμένας περιπτώσεις. Τώρα μὲ διαψεύδετε εἰς ὅσα εἶπον, χωρὶς καθόλου νὰ μὲ καλέσετε, ἀλλὰ διότι ἐξήτασε ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἀσφαλείας, ἀναθέσας εἰς ἕνα οἱονδήποτε ὄργανον τῆς τάξεως νὰ διευκρινίσῃ τὰ καταγγελθέντα. Τοῦτο εἶναι ἀπαράδεκτον δι’ ἐμέ. Εἶναι δὲ ζήτημα ἠθικῆς τάξεως διὰ τὸ Σῶμα, ὅταν βουλευταί, ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ἰδίως, καταγγέλλουν συγκεκριμένας πράξεις, νὰ καλοῦνται, ἐπαναλαμβάνω, ἀπὸ τὸν Ὑπουργόν, πρὶν οὗτος ἀποφανθῇ ἐπὶ μιᾶς περιπτώσεως. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον γίνεται τώρα εἶναι ἀκατανόητον. Ἐὰν θέλετε νὰ ἐξακριβώσετε τὴν ἀλήθειαν, ἐὰν ἡ Κυβέρνησίς σας, πράγματι ἐνδιαφέρεται νὰ μάθῃ τί γίνεται εἰς τὴν ἑλληνικὴν ὕπαιθρον...

§245ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ. Ἐφύγατε ἀπὸ τὸ θέμα.

§246Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, μήπως θέλετε νὰ σᾶς διαβάσω τὰ πρακτικὰ διὰ νὰ ἴδητε ἐπὶ πόσον χρόνον οἱ προηγηθέντες συνάδελφοι ὡμίλησαν; Ἀλλὰ νὰ συγχωρῆτε τοῦτο ἀπὸ ἐκεῖ καὶ νὰ γίνεται ζήτημα διὰ τὴν πλευρὰν αὐτήν, εἶναι ἀπαράδεκτον. Ἐὰν διαβάσετε τὸ ἄρθρον 14, θὰ ἴδητε, ὅτι ὅσα λέγω, εἶναι ἐντὸς τοῦ νομοσχεδίου. Καὶ ὁ κ. Ὑπουργός, εἶπεν, ὅτι αἱ καταγγελίαι αἱ ὁποῖαι γίνονται εἰς τὴν Βουλὴν ἀποδεικνύονται ψευδεῖς.

§247Α. ΜΙΧΑΣ. Εἶπεν ἀνακριβεῖς, ὁ κ. ὑπουργός, καὶ ὄχι ψευδεῖς.

§248Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Διὰ νὰ τελειώσω, κ. συνάδελφοι, λέγω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον, ὡς εἶναι διατυπωμένον, πρῶτον, θὰ δημιουργήσῃ εἰς τοὺς Δήμους ἀναρχίαν, σύγχυσιν καὶ ἀπαράδεκτον συναλλαγήν. Δεύτερον, ἐν ὄψει, ὅπως ἐλπίζω, τοῦ γεγονότος, ὅτι ἡμεῖς, ἐπειδὴ θὰ θέσωμεν πολιτικὸν θέμα, θὰ πάρωμεν εἰς πλείστους Δήμους τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν, μόλις ἡμεῖς κερδίσωμεν τοὺς Δήμους, ὡς πιστεύω ἐγώ, μὲ τὴν ψῆφον τοῦ λαοῦ, τότε, μὲ τὸ ἄρθρον 14, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἡ Κυβέρνησις, θὰ φροντίσῃ πάλιν νὰ ἀντιταχθῇ εἰς τὴν λαϊκὴν θέλησιν καὶ νὰ τοποθετήσῃ Δημάρχους ὄχι ἀπὸ ἐκείνους ποὺ θέλει ὁ λαός. Διὰ τοὺς λόγους αὐτοὺς, ἐγὼ προτείνω τὴν καταψήφισιν τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου νόμου.

§249ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Μητσοτάκης ἔχει τὸν λόγον.

§250Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ὥρα εἶναι ἀρκετὰ προχωρημένη καὶ ἡ Βουλὴ ἀσφαλῶς ἔχει καταπονηθῆ. Θὰ παρεκάλουν νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν.

§251Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν καὶ ἀπὸ αὔριον νὰ περιορισθῇ ὁ χρόνος τῶν ἀγορεύσεων.

§252ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ τὸν περιορισμὸν τοῦ χρόνου τῶν ἀγορεύσεων τῶν ὑπολοίπων ὁμιλητῶν εἰς τὸ τέταρτον;

§253ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§254ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§255ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§256ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ σήμερον καὶ ὥραν 6.30 μ.μ. μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 0,30′ π.μ.)