1958.11.18

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 15η

Τρίτη 18 Νοεμβρίου 1958

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 6.45′ μ.μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Πυρομάγλου, ζητεῖ 40θήμερον ἄδειαν ἀπουσίας, προκειμένου ν’ ἀναχωρήσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§2ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, ἐγκρίνεται.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλή, ἐνέκρινε τὴν χορήγησιν τῆς αἰτουμένης ἀδείας. Κύριοι βουλευταί, καταθέτω συμπληρωματικὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τῆς Βουλῆς χρήσεως 1958, μετὰ τῆς ἐπ’ αὐτοῦ ἐκθέσεως τῆς, ἐπὶ τοῦ Λογιστικοῦ τῆς Βουλῆς, Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Γκίλλας, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§4Α. ΓΚΙΛΛΑΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ κ. Γ. Θεμελῆς (Ὑφυπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης), καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ προσθήκης διατάξεών τινων εἰς τὸν Ν. 6321)1934 «περὶ συνεργείων τοῦ κατὰ θάλασσαν Στρατοῦ». Ὁ κ. Κ. Καλλίας (Ὑπ. Δικαιοσύνης), καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ διαβαθμίσεως καὶ προαγωγῆς τοῦ προσωπικοῦ φυλάξεως τῶν φυλακῶν διατάξεων». Ὁ κ. Γ. Βογιατζῆς (Ὑπ. Ἐθνικῆς Παιδείας καὶ Θρησκευμάτων), καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως λόγῳ δημοσίας ὠφελείας χώρου πρὸς ἐπέκτασιν τῶν ἐγκαταστάσεων τῆς Παντείου Ἀνωτάτης Σχολῆς Πολιτικῶν Ἐπιστημῶν». Οἱ κ.κ. Γ. Βογιατζῆς (Ὑπ. Ἐθνικῆς Παιδείας καὶ Θρησκευμάτων) καὶ Κ. Παπακωνσταντίνου (Ὑπ. Οἰκονομικῶν), καταθέτουσι σχέδιον νόμου «περὶ ἐγκρίσεως τῶν κατὰ τὸ οἰκονομικὸν ἔτος 1957 πραγματοποιηθεισῶν δαπανῶν ἁρμοδιότητος τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Παιδείας καὶ Θρησκευμάτων καὶ τῆς ἐγγραφῆς τῶν διὰ τὴν πληρωμὴν αὐτῶν ἀπαιτουμένων πιστώσεων, εἰς τὸν εἰδικὸν προϋπολογισμὸν τῶν Ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τούτου». Ὁ κ. Κ. Παπακωνσταντίνου (Ὑπ. Οἰκονομικῶν), καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ ἐξουσιοδοτήσεως τῆς Κυβερνήσεως πρὸς σύναψιν δανείου, χορηγουμένου ὑπὸ τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως». Ὁ κ. Δ. Ἀλιπράντης (Ὑφυπ. Οἰκονομικῶν), καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως πράξεών τινων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου περὶ διαρρυθμίσεως τῶν τιμῶν πωλήσεως τῶν σιγαρέττων καὶ τοῦ ἐπ’ αὐτῶν φόρου καταναλώσεως καὶ ρυθμίσεως ἑτέρων τινῶν καπνικῶν ζητημάτων». Οἱ κ.κ. Κ. Ἀδαμόπουλος (Ὑπ. Γεωργίας), Λ. Δερτιλῆς (Ὑπ. Ἐμπορίου) καὶ Κ. Παπακωνσταντίνου (Ὑπ. Οἰκονομικῶν), καταθέτουσι σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων περὶ Κορινθιακῆς σταφίδος καὶ Αὐτονόμου Σταφιδικοῦ Ὀργανισμοῦ». Ὁ κ. Θ. Κονίτσας (Ὑφυπ. Συγκοινωνιῶν), καταθέτει σχέδια νόμων 1) «περὶ συστάσεως Ἐπιτροπῆς πρὸς ἀναθεώρησιν σχεδίου Κώδικος Ἀεροπορικοῦ Δικαίου», 2) «περὶ ὁρίου ἡλικίας τοῦ προσωπικοῦ Υ.Π.Α.» καὶ 3) «περὶ κυρώσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 1621)1.8.1955 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου». Ὁ κ. Α. Δημητρᾶτος (Ὑπ. Ἐργασίας), καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 89 Διεθνοῦς Συμβάσεως «περὶ νυκτερινῆς ἐργασίας τῶν ἀπασχολουμένων ἐν τῇ βιομηχανίᾳ γυναικῶν».

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλήν, τὰς κάτωθι δηλώσεις: 1) «Πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων Κύριε Πρόεδρε, Οἱ ὑπογραφόμενοι βουλευταί, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν Ὑμῖν, ὅτι ἀπαρτίζομεν ἴδιον Κόμμα, ὑπὸ τὸν τίτλον «Δημοκρατικὴ Ἕνωσις». Πρόεδρον καὶ ἐκπρόσωπον ἡμῶν, κατὰ τὸ ἄρθρον 7 τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, ἐξελέξαμεν τὸν βουλευτὴν Ἀθηνῶν κ. Ἠλίαν Τσιριμῶκον. Ἐν Ἀθήναις τῇ 5 Σεπτεμβρίου 1958. Οἱ Δηλοῦντες Κ. Ἀθανασιάδης, Μ. Κύρκος, Δ. Παινέζης, Κ. Πυρομάγλου, Α. Καλλιδόπουλος, Α. Βουλόδημος, Γ. Βαλοῦρδος, Μ. Γαληνός, Η. Τσιριμῶκος, Γ. Ἀράπης, Η. Μπρεδήμας, Σ. Διβάρης».

2) «ΚΟΜΜΑ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΩΝ

ΑΡΧΗΓΟΣ

Πρὸς τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων κ. Κ. Ροδόπουλον Ἐνταῦθα Ἀξιότιμε κ. Πρόεδρε, Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς γνωρίσω ὅτι, κατόπιν τῆς παραιτήσεως τῶν δύο συναρχηγῶν τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων καὶ δι’ ἀποφάσεως τῶν βουλευτῶν αὐτοῦ, ληφθείσης τὴν 6ην τρέχοντος, ὡρίσθην προσωρινὸς Ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ἐξουσιοδοτηθεὶς νὰ ἐκπροσωπῶ τὸ Κόμμα εἰς ὅλας αὐτοῦ τὰς ἐμφανίσεις ὡς καὶ εἰς τὴν Βουλήν, μέχρι τῆς ἐκλογῆς τοῦ νέου Ἀρχηγοῦ. Ἐν Ἀθήναις τῇ 11 Νοεμβρίου 1958.

Μετὰ πάσης τιμῆς

Δ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ».

3) Ἐπίσης, ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Παπαδημητρίου, ἀπέστειλε τὴν ἑξῆς δήλωσιν: «Ὁ ὑπογεγραμμένος Ν. Παπαδημητρίου, βουλευτὴς Πέλλης, συνεργασθεὶς εἰς τὰς ἐκλογὰς τῆς 11ης Μαΐου 1958 μετὰ τῆς Ε.Δ.Α. καὶ ἐκλεγεὶς βουλευτὴς Πέλλης, δηλῶ, ὅτι τοῦ λοιποῦ παραμένω ὡς ἀνεξάρτητος βουλευτής, παύων τὴν μετ’ αὐτῆς συνεργασίαν μου. Ἐν Ἀθήναις τῇ 11 Νοεμβρίου 1958.

Ὁ Δηλῶν

Ν. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

Βουλευτὴς Πέλλης». Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, ἔχει τὸν λόγον, πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§6Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Κύριοι βουλευταί, τὴν παρελθοῦσαν ἑβδομάδα εἶχον εἴπει, ὅτι τὴν Δευτέραν θὰ ἐγίνετο ἡ συζήτησις, ὡς πρὸς τὸν καθορισμὸν τοῦ χρόνου τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ θέματος. Ὀφείλω νὰ ἐκφράσω τὴν λύπην μου, ὅτι ὡμίλησα περὶ Δευτέρας. Εἶχον ὑπ’ ὄψιν μου ὅτι τὴν Δευτέραν θὰ ἐγίνετο συνεδρίασις καὶ δι’ αὐτὸ ἀνέφερον τὴν ἡμέραν τῆς Δευτέρας. Ὡς ἐλέχθη, τότε, ἀπὸ ὡρισμένους ἐκ τῶν κ.κ. Ἀρχηγῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἐὰν ἡ συζήτησις τοῦ Κυπριακοῦ ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ εἰς ἀπώτερον χρόνον, ἔκρινον ὅτι δὲν ἐδικαιολογεῖτο μία ἀναβολὴ τῆς συζητήσεως εἰς τὴν Βουλήν. Ἡμεῖς, δὲν ἠδυνάμεθα τότε μετὰ βεβαιότητος νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἡ συζήτησις θὰ ἐγίνετο εἰς ὡρισμένην ἡμερομηνίαν καὶ δι’ αὐτὸ ἐπεφυλάχθημεν νὰ συζητήσωμεν τὸ θέμα σήμερον. Σήμερον, μὲ ὅσην εἶναι δυνατὸν βεβαιότητα νὰ προβλέψῃ κανεὶς μίαν συζήτησιν εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη, δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἡ συζήτησις θὰ ἀρχίσῃ τὸ ἀργότερον τὴν Δευτέραν. Νομίζομεν ὅτι, ἤδη πληροῦται αὐτὴ ἡ αἵρεσις ἡ διατυπωθεῖσα ἐκ μέρους τῶν κ.κ. Ἀρχηγῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καί, ἑπομένως, θὰ ἔπρεπεν ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ νὰ ἀναβληθῇ μετὰ τὴν συζήτησιν τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν. Δηλαδή, ὑπολογίζω ὅτι θὰ ἠδύναντο ἡ συζήτησις ἡμῶν νὰ διεξαχθῇ εἰς τὰς πρώτας ἡμέρας τοῦ μηνὸς Δεκεμβρίου.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Ε.Δ.Α., ἔχει τὸν λόγον.

§8Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἂς μᾶς ἐπιτραπῇ νὰ εἴπωμεν δύο λέξεις ἐπὶ τῆς ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως τοῦ Κυπριακοῦ. Πιστεύομεν, ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξῃ καμμία ἀντίρρησις, ὅτι τὸ Κυπριακὸν εὑρίσκεται εἰς τὸ κέντρον τοῦ ἐθνικοῦ ἐνδιαφέροντος. Ἰδιαιτέρως σήμερον, ποὺ εὑρίσκεται σὲ κρίσιμον καμπὴν πού, διὰ πυρὸς καὶ σιδήρου καὶ μὲ τὴν ὠμὴν χιτλερικὴν βίαν, ἐφαρμόζεται ἡ διχοτόμησις. Ἡ Κυβέρνησις, κατὰ τὴν ἀντίληψίν μας, ἔκαμε μεγάλο σφάλμα ὅτι ἔθεσε σὲ τόσον μακρὺ χρονικὸν διάστημα ἐν ἀργίᾳ τὴν Βουλὴν καὶ τὸ Κοινοβούλιον δὲν ἐνημερώθη καὶ δὲν συνεζήτησε αὐτὸ τὸ ζήτημα. Ἡ Κυβέρνησις λέγει, ὅτι τώρα εὑρισκόμεθα εἰς τὰς παραμονὰς τῆς συζητήσεως τοῦ Κυπριακοῦ εἰς τὸν Ὀργανισμὸν Ἡνωμένων Ἐθνῶν. Ἀλλὰ ὑπῆρχε καιρὸς νὰ συζητηθῇ πρὶν εἰς τὴν Βουλήν, ἐὰν δὲν εἴχατε ἀναβάλλει ἐπὶ τρεῖς μῆνας τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς καὶ ἐὰν δὲν ἐκάμνατε καὶ νέαν ἀναβολὴν ἑνὸς μηνός, ὁπότε ἡ Κυβέρνησις ἠμποροῦσε νὰ συζητήσῃ τὸ Κυπριακόν, ποὺ ἦτο ἐδῶ καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ἠμποροῦσαν νὰ θέσουν τὸ ζήτημα καὶ νὰ μᾶς ἐνημερώσουν, ὥστε κάθε Κόμμα νὰ εἴπῃ τὰς ἀντιλήψεις του. Ἡμεῖς πιστεύομεν, ὅτι δὲν θὰ βλάψῃ τὴν ὑπόθεσιν τὴν Κυπριακήν, ἐὰν θὰ συζητηθῇ τώρα. Θὰ μοῦ εἴπητε, διατί; Διότι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐναντίον τῆς ἐλευθερίας τῆς Κύπρου, οἱ ὁποῖοι γνωρίζουν ὅλα τὰ μυστικὰ καὶ τὰ φανερὰ ἔγγραφα, τὰ συζητοῦν εἰς τὰ Κοινοβούλια. Ἀπὸ αὐτῆς τῆς πλευρᾶς νομίζω, ὅτι ἡμεῖς ὀρθῶς ἐπιμένομεν καὶ κατεθέσαμεν μία σύστασιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ συζητηθῇ ἡ Κυπριακὴ ὑπόθεσις τώρα. Διότι, ἴσα–ἴσα, τώρα ποὺ συζητεῖται εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη, πρέπει ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία καὶ ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ εἶναι συμπαραστάτης τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔπρεπε νὰ δεσμευθῇ καὶ νὰ ἀναλάβῃ ὑποχρεώσεις καὶ νὰ ἀπαρνηθῇ αὐτὴν τὴν ἀρχὴν τῆς αὐτοδιαθέσεως τῶν λαῶν, διότι ἡ Κυβέρνησις, ἐνθυμεῖσθε ὅλοι σας, ἀσχέτως πολιτικῆς τοποθετήσεως ἑκάστου, ἐδήλωσεν, ὅτι ἅμα θὰ ἀλλάξῃ θέσιν ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ, θὰ φέρῃ τοῦτο ὑπὸ τὴν ἔγκρισιν τῆς Βουλῆς. Σήμερον, ὅπως εἶπεν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως καὶ ὁ Πρόεδρος κ. Κανελλόπουλος, δὲν ὑπάρχει ζήτημα προωθήσεως, ἀλλὰ ζήτημα διασώσεως τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ. Καὶ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς, ἡ σιωπή μας καὶ ὁ συμβιβασμὸς ἀσφαλῶς ἀπεθράσυνε τοὺς ἀποικιοκράτας, εἰς τὸ νὰ ἐφαρμόσουν αὐτὸ τὸ σχέδιον τῆς διχοτομήσεως καὶ ἐπέτρεψαν εἰς τὴν Τουρκίαν τοῦ Μεντερές, νὰ βάλῃ τὸ πόδι της εἰς τὴν Κύπρον. Ἡ Κυβέρνησις φέρει βαρείας εὐθύνας, ἀλλὰ νομίζομεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις σήμερον, δὲν ἠμπορεῖ νὰ δεσμευθῇ, οὔτε ν’ ἀπαρνηθῇ τὴν ἀρχὴν τῆς αὐτοδιαθέσεως. Τὸ Κυπριακὸν πρέπει νὰ τεθῇ μέσα εἰς τὰ πλαίσια τῶν ἀντιαποικιακῶν λαῶν, διότι μόνον ἔτσι θὰ λυθῇ τὸ Κυπριακὸν ζήτημα. Ἡ συμπαράστασις τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας δὲν βλάπτει τὴν Κυπριακὴν ὑπόθεσιν, ἀλλὰ τοὐναντίον ὑποβοηθεῖ αὐτήν. Βεβαίως, ἡμεῖς ἀναγνωρίζομεν τὰ ἐμπόδια καὶ τὰς δυσχερείας καὶ τῆς ἰδίας τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ εἰς αὐτὸ δὲν πταίει ὁ λαός. Ἡ Κυβέρνησις ἐδήλωσεν, ὅτι δὲν ἐπιθυμεῖ τὴν ἕνωσιν τῆς Κύπρου μετὰ τῆς Ἑλλάδος. Ἡ Κυβέρνησις ἐδέχθη τὴν μεσολάβησιν τοῦ ΝΑΤΟ, ἐνῷ τὸ ΝΑΤΟ εἶναι γνωστὸν εἰς ὅλους καὶ τὸ ἐγνώριζε πολὺ καλὰ καὶ ἡ Κυβέρνησις, εἶναι ἀποικιοκρατικὸν καὶ αὐτὰ τὰ ἀποικιοκρατικὰ Κράτη καμμιὰ φορὰ δὲν θὰ εἶναι ἐναντίον τῆς ἀποικιοκρατίας, ἀλλὰ θὰ εἶναι πάντοτε ἐναντίον τῆς αὐτοδιαθέσεως τῶν λαῶν. Ἡμεῖς, ἀπὸ αὐτῆς τῆς πλευρᾶς, ἀποδίδομεν βαρείας εὐθύνας εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ νομίζομεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠμπορεῖ νὰ δεσμευθῇ καὶ νὰ ἀπαρνηθῇ τὰ ἀπαράγραπτα δικαιώματα τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ, ποὺ εἶναι ἡ αὐτοδιάθεσις. Σήμερον εἶναι ἡ κρίσιμη καμπὴ τῆς ἱστορίας τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους καὶ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς νομίζομεν ὅτι σήμερον σύσσωμος ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καὶ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία συμπαρίστανται εἰς τὸν Κυπριακὸν λαόν. Αὐτὴ ἡ συζήτησις δὲν θὰ βλάψῃ καθόλου, τοὐναντίον θὰ βοηθήσῃ τὴν Κυβέρνησιν καὶ θὰ βοηθήσῃ καὶ τὴν ὑπόθεσιν τῆς Κύπρου, ὅταν ὁμοφώνως ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία θὰ δείξῃ ἐμπράκτως τὴν συμπαράστασίν της πρὸς τὸν Κυπριακὸν λαόν. Ἡ Κυβέρνησις ἔκαμε σφάλματα, ἀλλὰ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἡμεῖς δὲν θὰ κρίνωμεν αὐτὰ τὰ σφάλματα. Ἀλλὰ ἐρωτᾶται: Διὰ ποίους λόγους ἡ Κυβέρνησις νὰ μεταχειρίζεται αὐτὴν τὴν μέθοδον, τὴν σχεδὸν περιφρονητικὴν ἀπέναντι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως; Μήπως δὲν γνωρίζει ἡ Κυβέρνησις ὅτι τὴν πραγματικότητα πρέπει νὰ τὴν ἀντιμετωπίσῃ μὲ τὴν πραγματικότητα καὶ ὄχι μὲ δόσεις; Τὰ πράγματα ὑπερφαλάγγισαν τὴν Κυβέρνησιν καὶ δι’ αὐτὸ ἀπεθρασύνθησαν οἱ ἀποικιοκράται καὶ ἐφαρμόζουν τὰς μεθόδους των. Ἡ Κυβέρνησις ἔπεσε σὲ παγίδα ἀνοιχτὴ τῆς πολιτικῆς τῆς Μεγάλης Βρεταννίας. Ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς, ἡ Κυβέρνησις δὲν πρέπει νὰ δεσμευθῇ, ἀλλὰ νὰ ἐπιμένῃ καὶ νομίζω ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ θὰ εἶναι ἐναντίον τοῦ σχεδίου Μὰκ Μίλλαν...

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς ἀναβολῆς, κύριε Πρόεδρε.

§10Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Τελειώνω, κύριε Πρόεδρε. Δὲν εἶμαι ἀπὸ ἐκείνους, ὁ ὁποῖος ὁμιλῶ πολύ. Τὸ γνωρίζετε πολὺ καλὰ καὶ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ μὲ διακόπτετε. Τελειώνοντας, νομίζω, ὅτι ὁμοφώνως ἡ Βουλή, πρέπει νὰ καταδικάσῃ τὸ σχέδιον Μὰκ Μίλλαν, τὴν διχοτόμησιν καὶ νὰ ἐμμείνῃ εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς αὐτοδιαθέσεως καὶ νὰ ἀγωνισθῇ μαζὶ μὲ ὅλα τὰ ἀντιαποικιακὰ κράτη διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ λυθῇ τὸ Κυπριακόν. Τὸ Κυπριακὸν διὰ νὰ λυθῇ, χρειάζεται ἀγωνιστικὴ διεκδίκησις καὶ εἰς αὐτὴν τὴν ἀγωνιστικὴν διεκδίκησιν πρέπει νὰ εἶναι σύμφωνος ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ καὶ τότε δὲν θὰ βλάψωμεν, ἀλλὰ θὰ ὠφελήσωμεν τὴν Κυπριακὴν ὑπόθεσιν. Ἀπὸ αὐτῆς τῆς πλευρᾶς νομίζω, ὅλοι μας πρέπει νὰ γνωρίζωμεν αὐτὴν τὴν πραγματικότητα, διότι αὐτὴ εἶναι ἡ θέλησις, ὄχι μόνον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀλλὰ καὶ τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ.

§11Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Θὰ παρεκάλουν νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν συνεφωνήσαμεν νὰ συζητήσωμεν περὶ τοῦ χρόνου τῆς συζητήσεως. Δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ εἰσέλθωμεν ἐμμέσως εἰς τὴν οὐσίαν. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς ΕΔΑ, ἀνέφερε μίαν σύστασιν, τὴν ὁποίαν κατέθεσεν εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς, καὶ τῆς ὁποίας ζητεῖ τὴν συζήτησιν. Ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ ὥρα τῆς συζητήσεως τῆς συστάσεως αὐτῆς, οὐδεμία θὰ ὑπάρξῃ ἀντίρρησις.

§12Ι. ΠΑΣΣΑΛΙΔΗΣ. Πρόταξιν.

§13Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Τὸ θέμα ἂν αἱ συστάσεις προτάσσονται ἢ ὄχι, εἶναι θέμα ἐριστόν. Τὸ καθ’ ἡμᾶς, αἱ συστάσεις δὲν προτάσσονται.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, δὲν δύναται νὰ γίνῃ συζήτησις πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. Καὶ μόνον οἱ κ.κ. Ἀρχηγοί, θὰ ὁμιλήσουν ἐπὶ τῆς ἀναβολῆς.

§15Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Θὰ παρεκάλουν ὅλους τοὺς ἀξιοτίμους κ.κ. Ἀρχηγούς, τοὺς μέλλοντας νὰ ἀγορεύσουν, νὰ συζητήσουν τὸ θέμα τῆς ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως, ἐὰν δὲ ἐπ’ αὐτοῦ προκύψουν ἄλλα θέματα, ἠμπορεῖ περαιτέρω νὰ ἴδωμεν τί θὰ κάμωμεν. Ἀλλ’ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ θέματος, δηλ. τῆς ἀναβολῆς, θὰ πρέπει νὰ περιορισθῇ ἡ συζήτησις.

§16Δ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Παρὰ τὴν ἀντίληψιν ποὺ ἔχομεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν χειρίζεται καλῶς τὸ μέγα ἐθνικόν μας ζήτημα καὶ παρὰ τὴν πικρίαν, τὴν ὁποίαν αἰσθανόμεθα, διότι ἡ Κυβέρνησις μόνη της χειρίζεται τὸ μέγα αὐτὸ θέμα χωρὶς οὐδ’ ἅπαξ νὰ ζητήσῃ καὶ μίαν συμπαράστασιν καὶ μίαν γνώμην, ἔστω, τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἐν τούτοις, χάριν τοῦ μεγάλου αὐτοῦ ἐθνικοῦ ζητήματος, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἀποδεχθῶμεν τὴν πρότασιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ καὶ νὰ σιωπήσωμεν πρὸς τὸ παρὸν μὲ τὴν δήλωσιν ὅτι θὰ ἐπανέλθωμεν ἰσχυρότεροι, ὅπως καὶ ἄλλοτε, ἐπὶ τοῦ μεγάλου αὐτοῦ ἐθνικοῦ ζητήματος.

§17Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, λυποῦμαι ἀλλὰ διαφωνῶ ὡς πρὸς τὸν τρόπον τῆς τοποθετήσεως τοῦ ζητήματος. Διότι, ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις ζητεῖ τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως τοῦ Κυπριακοῦ, δὲν εἶναι δυνατὸν κανεὶς νὰ ἀντιταχθῇ εἰς τὴν ἀναβολὴν δίχως νὰ ἐξηγήσῃ τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους ἀντιτίθεται. Βεβαίως τοῦτο δὲν σημαίνει, ὅτι πρέπει κανεὶς νὰ προβῇ εἰς ἀνάλυσιν ὁλοκλήρου τοῦ θέματος, ἀλλὰ ἀθελήτως ἅπτεται τῆς οὐσίας. Ἄλλως εἶναι δυνατὸν νὰ κατηγορηθῇ ὅτι ἀρνεῖται νὰ δεχθῇ τὴν πρότασιν τῆς Κυβερνήσεως ἐξ ἁπλῆς κακοπιστίας ἢ ἐκ κακῆς θελήσεως. Παρὰ ταῦτα θὰ προσπαθήσω χωρὶς νὰ ἀναμίξω ὑπερμέτρως τὴν οὐσίαν νὰ ἀναπτύξω διὰ ποίους λόγους ἡ Δημοκρατικὴ Ἕνωσις ἀντιτίθεται εἰς τὴν πρότασιν τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἀντιτίθεμαι διὰ δύο λόγους. Ὁ πρῶτος εἶναι λόγος κοινοβουλευτικῆς τάξεως. Ὁ δεύτερος εἶναι λόγος οὐσίας. Ὡς πρὸς τὸν πρῶτον θὰ ἤθελα νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν ὅτι ἡ τελευταία συζήτησις περὶ τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς εἰς τὴν Βουλὴν ἐγένετο πρὸ 5μήνου, μόνον ἐξ ἀφορμῆς τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Ἔκτοτε παρῆλθε 5μηνον, συνέβησαν συνταρακτικὰ γεγονότα, ἐν σχέσει μὲ τὸ Κυπριακόν. Τὸ σχέδιον Μὰκ Μίλλαν, ἐπίσκεψις Ἄγγλων ἐπισήμων ἐδῶ, ὠμότητες ἕνεκα τῆς ἐνάρξεως ἐφαρμογῆς τοῦ σχεδίου Μὰκ Μίλλαν εἰς Κύπρον καὶ ἡ συζήτησις εἰς τὸ ΝΑΤΟ. Περὶ πάντων τούτων ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία ἐπισήμως δὲν ἔλαβε γνῶσιν. Οἱ βουλευταὶ γνωρίζουν τὰ γεγονότα ὡς ἀναγνῶσται ἐφημερίδων εἰς τὰς ὁποίας ἀναγινώσκουν, δυστυχῶς, καὶ τὰ πρακτικὰ τῆς Ἀγγλικῆς Βουλῆς. Διότι ἐνῷ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία ἐν Ἑλλάδι δὲν συζητεῖ ἐπὶ τῶν θεμάτων αὐτῶν, εἰς τὴν Ἀγγλικὴν Βουλὴν ἀνὰ πᾶν βῆμα γίνεται συζήτησις. Εἰς μίαν Βουλὴν δέ, εἰς τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὸν κακὸν ρόλον τοῦ δυνάστου τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ καὶ ἀντιπολίτευσιν, ἡ ὁποία, ἂν δὲν ἔχῃ πάντοτε ἀντίθετον γνώμην πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἔχει σχεδὸν διάφορον γνώμην. Ἐνῷ ἐν Ἑλλάδι εἶναι βέβαιον ὅτι, καὶ ἐὰν ὑπάρχῃ ἀντίθεσις πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ὡς πρὸς τὸν τρόπον τοῦ χειρισμοῦ, οὐδεμία φωνὴ μέχρι τῆς στιγμῆς ἔχει ἀκουσθῇ ἐναντίον αἰτήματος τῆς αὐτοδιαθέσεως τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ, ποὺ εἶναι ἡ οὐσία τοῦ ἐθνικοῦ αὐτοῦ αἰτήματος. Ἐπὶ 5μηνον λοιπόν, σιωπᾷ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἐξ ἀφορμῆς τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ὅταν ἡμεῖς ἐζητήσαμεν νὰ μὴ γίνῃ διακοπή, διότι πράγματι, ἐπέκειντο γεγονότα, ὡς οἱ περισσότεροι ὑπωπτεύοντο ἢ ἐγνώριζον, τότε εἶχε ζητήσει, νομίζω, ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, νὰ ὑπάρξῃ τοὐλάχιστον ὑπόσχεσις ὅτι εἰς ἣν περίπτωσιν ἕνα νέον γεγονὸς ἄξιον λόγου συνέβαινε, θὰ συνεκαλεῖτο ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία διὰ νὰ λάβῃ γνῶσιν αὐτῶν τῶν γεγονότων. Καὶ ἐπὶ 5μηνον οὐδεμία συζήτησις ἐγένετο ἐνῷ συνέβησαν συνταρακτικὰ γεγονότα, ἐν μέσῳ τῶν ὁποίων μετὰ θλίψεως εἶδεν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ σημειώνεται ἐπίσημος ὑποχώρησις ἀπὸ τὴν αὐτοδιάθεσιν εἰς τὴν ἀνεξαρτησίαν. Ἐπακολουθεῖ συζήτησις ἐντὸς τῶν κόλπων τοῦ ΝΑΤΟ, τελειώνει ἡ συζήτησις καὶ ὁ Ἄγγλος Πρωθυπουργὸς δίδει λόγον ἐνώπιον τῆς Ἀγγλικῆς Βουλῆς. Εἰς τὴν Ἑλληνικὴν ὅμως Βουλὴν οὐδεὶς γίνεται λόγος. Θὰ ἤρκει αὐτὸ διὰ νὰ ἀντιταχθῇ κανεὶς εἰς πᾶσαν ἀναβολήν. Διότι δὲν εἶναι δυνατόν, ἐπειδὴ τώρα ὑποπτευόμεθα ὅτι μόνον ὀλίγαι ἡμέραι μᾶς χωρίζουν ἀπὸ τῆς συζητήσεως ἐνώπιον τῆς Πολιτικῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ ΟΗΕ, νὰ λέγωμεν ὅτι ὁ σύντομος αὐτὸς χρόνος εἶναι ἡ ἀφορμὴ ποὺ ἀναβάλλεται ἡ συζήτησις ἐπὶ 5μηνον. Ὁ Μαθουσάλας τῶν ἐπιχειρημάτων τῆς Κυβερνήσεως βάσει τῶν ὁποίων ἀποφεύγει ἑκάστοτε τὴν συζήτησιν διὰ τὸ Κυπριακὸν εἶναι ὅτι αἱ δημόσιαι συζητήσεις —ἔτσι ἀποκαλοῦνται αἱ συζητήσεις ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας— εἶναι δυνατὸν νὰ βλάψουν. Θὰ ἔλεγε κανείς, μὲ ὀλίγον μαῦρο χιοῦμορ, ὅτι ἐὰν τὸ ἀντίθετον, δηλαδὴ ἡ συσκότισις ὠφέλει, τότε, ἀπὸ τόσον καιρὸν ποὺ ἐξακολουθεῖ νὰ ὑπάρχῃ τὸ Κυπριακὸν ἄνευ συζητήσεως μέσα εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ἢ μὲ τόσον σπανίας συζητήσεις, θὰ ἔπρεπε ὄχι μόνον τὴν αὐτοδιάθεσιν νὰ ἔχωμεν ἐπιτύχει, ἀλλὰ καὶ τὴν Ἕνωσιν τῆς Κύπρου μὲ τὴν Ἑλλάδα. Ἀλλὰ ἡ συσκότισις εἶναι μονόπλευρος. Τὴν πρωτοβουλίαν καὶ ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ τὴν ἔχει ἡ Βρεταννικὴ Κυβέρνησις. Χάριν τοῦ χαμηλοτέρου ἐν γένει τόνου, ὁ ὁποῖος τἄχα ὠφελεῖ εἰς τὴν μυστικὴν διπλωματίαν, ἔχομεν συσκοτίσει τὰ πράγματα ὄχι μόνον ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, μὴ ὁμιλοῦντες πρὸς αὐτήν, ἀλλὰ καὶ διεθνῶς. Διότι ὑπάρχουν θέματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐδημιούργουν μίαν καλλιτέραν ἀτμόσφαιραν εἰς τὸ ἐξωτερικόν, διὰ τὰ Ἑλληνικὰ ζητήματα ἂν τὰ ἔχωμεν ἐκμεταλλευθῆ, ἐφ’ ὅσον συνέβησαν ὅσον θὰ ἔπρεπε. Ἐνῷ ὑπάρχει ὑπόμνημα τῆς Ἑλληνικῆς Ἀντιπροσωπείας κατατεθειμένον εἰς τὴν Γενικὴν Γραμματείαν τοῦ ΟΗΕ ἐπὶ τῶν βρεταννικῶν ὠμοτήτων περιγράφον 500 περιπτώσεις ὠμοτήτων εἰς τὴν Κύπρον, τὸ ὑπόμνημα αὐτὸ εἶναι ἄγνωστον εἰς τὴν Διεθνῆ κοινὴν γνώμην. Ἐνῷ ἔχομεν τοὐναντίον τὴν ἀντίστροφον τακτικὴν ἐκ μέρους τῆς Ἀγγλίας. Μόλις ἐφονεύθη μία Ἀγγλὶς (ἐγὼ πιστεύω ὅτι δὲν ἐφονεύθη ἐκ μέρους Ἕλληνος) μόλις ἐφονεύθη μία Ἀγγλὶς εἰς Κύπρον ἐγένετο παγκόσμιος θόρυβος. Ἔφθασεν ἀκόμη τὸ Συμβούλιον τοῦ ΝΑΤΟ νὰ ἐκφράσῃ τὸν ἀποτροπιασμόν του διὰ τὸν φόνον αὐτὸν τῆς Ἀγγλίδος, ὅταν διὰ τὴν σειρὰν τῶν ὠμοτήτων, αἱ ὁποῖαι διαπράττωνται καθημερινῶς εἰς τὴν Κύπρον ἐκ μέρους τῶν Ἄγγλων, τὸ Συμβούλιον τοῦ ΝΑΤΟ δὲν ἔχει ἐπίσημον γνῶσιν ἢ καὶ ἐὰν ἔχῃ τὴν ἀποσιωπᾷ, ἐνῷ ἔχει ἡ παγκόσμιος κοινὴ γνώμη γνῶσιν αὐτῶν οἵαν θὰ ἔπρεπε νὰ εἶχε. Κατὰ ποίαν λογικὴν λοιπὸν ἡ ἐν τῇ Βουλῇ συζήτησις θὰ ἠδύνατο νὰ βλάψῃ. Ἴσως ἐκ μερικῶν δηλώσεων Κυβερνητικῶν, αἱ ὁποῖαι γίνονται ἐδῶ. Ἂς προσέξῃ ἡ Κυβέρνησις αὐτὰς τὰς δηλώσεις. Πράγματι, εἶχα σημειώσει ἀπὸ τὴν 15.3.57 μίαν δήλωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ἔλεγεν ὅτι ὑπάρχουν παρατάξεις, αἱ ὁποῖαι θέλουν νὰ εἶναι ἀνοικτὸν τὸ Κυπριακὸν ζήτημα διὰ νὰ αὐξηθοῦν αἱ διαφωνίαι μεταξὺ τῆς Ἑλλάδος καὶ τῶν Δυτικῶν Συμμάχων. Εἶνε ὀλίγον ἐπικίνδυνοι τοιαῦται δηλώσεις, διότι εἶνε δυνατὸν νὰ βγῇ τὸ συμπέρασμα ἐκ τῆς φράσεως αὐτῆς ὅτι ὑπάρχουν ἀντιστρόφως παρατάξεις, αἱ ὁποῖαι θέλουν νὰ κλείσῃ ὅπως–ὅπως τὸ Κυπριακὸν διὰ νὰ μὴ αὐξηθοῦν αἱ διαφωνίαι μὲ τοὺς Δυτικοὺς Συμμάχους. Ἐγὼ δὲν τὸ πιστεύω. Δὲν πιστεύω ὅτι εἶναι δυνατὸν κανεὶς εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν οὔτε ἐκτὸς τῆς αἰθούσης αὐτῆς νὰ ἐπιθυμῇ διὰ τὸν Α ἢ Β λόγον τὸ κλείσιμον ὅπως–ὅπως τοῦ Κυπριακοῦ. Ἐγὼ πιστεύω ὅτι ὅλοι καὶ ἐδῶ καὶ ἔξω ὀφείλομεν νὰ ἐκφράζωμεν τὴν γνώμην τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ μίαν ἑνιαίαν παράταξιν εἰς τὸ θέμα αὐτό. Δὲν ἐπιθυμοῦμεν οὔτε νὰ μείνῃ ἀνοικτὸν ὅπως–ὅπως τὸ Κυπριακόν, οὔτε νὰ κλείσῃ ὅπως–ὅπως. Ἐπιθυμοῦμεν νὰ κλείσῃ μέν, ἀλλὰ μὲ ἱκανοποίησιν τοῦ αἰτήματος τῆς αὐτοδιαθέσεως τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ. Πιστεύω, κ. βουλευταί, ὅτι, ζητοῦντες νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ Κυπριακοῦ ζητήματος, ἀποκαθιστῶμεν τὴν Κοινοβουλευτικὴν τάξιν, διότι θὰ διαδηλώσωμεν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία νὰ μὴ ἀπασχολῆται μὲ τὰ μεγάλα ἐθνικὰ θέματα ὄχι διὰ νὰ ἐλέγξῃ μόνον τὴν Κυβέρνησιν, οὔτε διὰ νὰ διαφωνήσῃ ἐνδεχομένως, ἀλλὰ διότι ὡς Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, αἰσθάνεται ὅτι δὲν ἐκπληροῖ τὸ καθῆκόν της, ὅτι ἔχει λόγον ὑπάρξεως, ἐὰν δὲν ἀσχολῆται μὲ τὰ θέματα αὐτά. Καὶ εἰσέρχομαι εἰς τὸν λόγον οὐσίας μὲ δύο λέξεις. Πιστεύω ὅτι καὶ τώρα καὶ εἰς οἱανδήποτε στιγμὴν ἡ ἀπασχόλησις τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας μὲ τὸ Κυπριακὸν ὠφελεῖ ἀντὶ νὰ βλάπτῃ. Πράγματι, κ. βουλευταί, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἔχωμεν ὅλοι ἀντιληφθῆ εἰς ποῖον σημεῖον ἔχομεν φθάσει, ὅτι εἰς τὸ σημεῖον τῆς προσπαθείας τῆς διασώσεως πλέον τοῦ ζητήματος ἀσθμαίνομεν ὄπισθεν τῆς πρωτοβουλίας τῆς Ἀγγλίας, ἡ ὁποία ἔχει πλέον τὴν πρωτοβουλίαν. Καὶ ἀπὸ ἐκεῖ ποὺ τὸ Κυπριακὸν ἦτο ἕνα ἠθικὸν θέμα, τὸ ὁποῖον ἀφεώρα αὐτὰ ταῦτα τὰ θεμέλια τοῦ ΟΗΕ, ἔχει πάρει ἐσχάτως τὸ ὕφος μιᾶς δυσαρέστου ὑποθέσεως, ἡ ὁποία ἐνοχλεῖ τὰς μεταξὺ τῶν συμμάχων σχέσεις. Καὶ αὐτὸς ὁ ὑψηπετὴς ἐθνικὸς ἀπελευθερωτικὸς ἀγὼν τῶν Κυπρίων ἔχει καταντήσει ἕνα δευτερεῦον θέμα τοῦ ΝΑΤΟ, τὸ ὁποῖον ἔχει ἀνάγκην μιᾶς γραφειοκρατικῆς διεκπεραιώσεως τὴν ὁποίαν εἶναι ἀπορίας ἄξιον πῶς δὲν κατώρθωσεν ἀκόμη τὸ πασίγνωστον τάλαντον τοῦ κ. Σπάακ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ὄψις ἡ σημερινὴ τοῦ ζητήματος. Καὶ ἐκεῖ ποὺ ζητούσαμεν τὴν αὐτοδιάθεσιν, ἀσθμαίνομεν ὄπισθεν τῆς πρωτοβουλίας τῆς Ἀγγλίας μὴ τυχὸν πραγματοποιήσει τὴν ἀρξαμένην διχοτόμησιν τῆς Κύπρου καὶ ζητοῦμεν διόρθωσιν τῶν Βρεταννικῶν σχεδίων. Εἴμεθα μακρὰν τῆς ἐποχῆς κατὰ τὴν ὁποίαν μέσα εἰς τὴν Ἀγγλικὴν Βουλὴν ἠκούσθησαν λόγοι, ὡς τοῦ βουλευτοῦ Κρόσσμαν τὸ 1954, ὁ ὁποῖος εἶπε πρὸς τὴν Βρεταννικὴν Κυβέρνησιν: «Μὴ διαμαρτύρεσθε διὰ τὴν βίαν εἰς τὴν Κύπρον, διότι ἡμεῖς ὡς Ἀγγλικὸς ἰμπεριαλισμὸς δείχνομεν εἰς τοὺς λαοὺς ὅτι, ἐκεῖνο ποὺ ζητεῖ δημοκρατικῶς δὲν τοῦ τὸ δίδομεν καὶ πρέπει νὰ τὸ κερδίσῃ διὰ τῆς βίας». Ἔδιδε οὕτω μίαν ἠθικὴν δικαίωσιν εἰς τὸν ἀγῶνα, τὸν ὁποῖον διεξαγάγει ὁ Κυπριακὸς Λαός. Σήμερον εἴμεθα εἰς τὴν στιγμὴν ὅπου καταδικάζεται ἡ ἄσκησις τῆς βίας τῆς ἐπαναστατικῆς χάριν τῆς ἀπελευθερώσεως καὶ μέσα εἰς τὴν Ἀγγλικὴν Βουλὴν δὲν τολμᾷ κανεὶς νὰ ἐγερθῇ διὰ νὰ ὑπερασπίσῃ τοὺς ἀγωνιστὰς τῆς Κύπρου. Διότι κατωρθώσαμεν ἡμεῖς διὰ τῆς παρατάσεως αὐτῆς τῆς ὑποθέσεως καὶ τοῦ ἐν τῷ μεταξὺ χειρισμοῦ, νὰ μεταβάλωμεν τὴν ἠθικὴν ἀγωνιᾷ ὅταν ἀκούῃ τοὺς εὐγενεῖς κυρίους Μὰκ Μίλλαν καὶ ὄψιν τοῦ ζητήματος. Κύριοι, δικαιοῦται πᾶς τις σήμερον νὰ Λόϋντ νὰ κάμουν δηλώσεις εἰς τὴν Βουλὴν τῶν Κοινοτήτων ὅτι «κατανοοῦν τὰς δυσχερείας τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως», ὡς ἐὰν ἡ συμφωνία εἶναι ἀπολύτως εὔκολος καὶ ἔχουν μείνει μερικαὶ δυσχέρειαι διὰ νὰ τὴν ἀποδεχθῇ—ὡς ὤφειλεν ἢ θὰ ἤθελεν— ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις. Αἱ δυσχέρειαι αὐταὶ ὑποτίθεται ὅτι εἶναι ἡ ὁμόθυμος ἀντίθεσις τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ πρὸς πᾶσαν ὑποχώρησιν. Λέγομεν λοιπὸν κατὰ τί θὰ ἐζημίωνε τὴν ὑπόθεσιν ἡ συζήτησις ἔστω ἐπ’ ὀλίγον εἰς αὐτὴν τὴν Βουλήν, μὲ τὴν ὁποίαν θὰ ἐδίδαμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἀντὶ τοῦ ἐλέγχου, ἢ πέραν τοῦ ἐλέγχου, ὁ ὁποῖος καὶ πάλιν θὰ κατευθύνετο εἰς τὸν τρόπον τοῦ χειρισμοῦ μέχρι σήμερον, ἐὰν τῆς ἐδίδαμεν ὡς προῖκα, ὡς ὅπλον, ὡς ἐφόδιον εἰς τὴν συζήτησιν ποὺ θὰ γίνῃ μετὰ 8 ἡμέρας, ἕνα ψήφισμα τῆς Βουλῆς ἢ ἐπὶ τέλους μίαν ὁμόθυμον εὐχὴν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, νὰ καταλήξῃ εἰς ἕνα συμπέρασμα ἡ συζήτησις τοῦ ΟΗΕ, καὶ νὰ μὴ φθάσωμεν ἀπὸ τὸν Ἄννα εἰς τὸν Καϊάφα τῶν διπλωματικῶν μυστικῶν καὶ διαφόρων διαπραγματεύσεων ἀνὰ τὰς αἰθούσας καὶ διαδρόμους τοῦ ΝΑΤΟ; Κατὰ τί θὰ ἐζημίωνε ἕνα ψήφισμα διαδηλοῦν τὴν πίστιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ εἰς τὴν δικαίωσιν τοῦ αἰτήματος αὐτοδιαθέσεως τοῦ Κυπριακοῦ Λαοῦ; Πιστεύω ὅτι θὰ ὠφέλει καὶ πιστεύω ὅτι ἀντιθέτως ζημιώνει τὴν ὑπόθεσιν ἡ ἀναβολή. Ἡ ἀνησυχία μας ἐνισχύεται ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι ἐνθυμούμεθα, ὅτι κατὰ τὴν ἡμέραν καθ’ ἣν ἔκλεινεν ἡ Βουλή, εἷς ἐκ τῶν Ἀρχηγῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἶχε προτείνει ἕνα παρόμοιον ψήφισμα καὶ κατάπληκτος ἡ Βουλὴ εἶδε ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἠρνήθη νὰ τὸ δεχθῇ. Ἐκ τῶν ὑστέρων μετ’ ὀλίγον χρόνον εἴδομεν ὅτι αἱ λέξεις «αὐτοδιάθεσις τοῦ Κυπριακοῦ Λαοῦ», αἱ ὁποῖαι ἀνεγράφοντο μέσα εἰς τὸ ψήφισμα ἦσαν ἀνεπιθύμητοι, διότι ἴσως ὑπῆρχεν ἔκτοτε ἡ πρόβλεψις ὅτι ἡ ὑποχώρησις θὰ ἐπήρχετο. Ἡ ἀναβολὴ τῆς συζητήσεως καὶ σήμερον μὲ ἀνησυχεῖ λόγῳ τοῦ ὅτι ὑπάρχει τὸ προηγούμενον. Τίποτε τὸ καλὸν δὲν προοιωνίζει ἡ σημερινὴ ἄρνησις τῆς Κυβερνήσεως νὰ δεχθῇ τὴν συζήτησιν. Χάριν ὅθεν τῆς ἐνισχύσεως τοῦ Κυπριακοῦ ἀγῶνος ἀλλὰ καὶ χάριν τῆς Κοινοβουλευτικῆς τάξεως, πρέπει νὰ προχωρήσῃ ἡ συζήτησις. Πρέπει νὰ ἀντιληφθῇ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἐὰν ἡ ἰδία ἐπιδιώκει νὰ κατεβάσῃ τὸ ἐπίπεδον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, νὰ τὴν ταπεινώσῃ εἰς τὰ ὄμματα τῆς λαϊκῆς κοινῆς γνώμης, ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία ἀντιθέτως θὰ διεκδικήσῃ τὰ δικαιώματά της, διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ὕπαρξίν της ἀπέναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Διὰ τοὺς λόγους ποὺ ἀνέφερον, πρέπει ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία νὰ ἀντιταχθῇ εἰς τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς ἀριστερᾶς).

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Συναρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος κ. Π. Κανελλόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§19Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐφ’ ὅσον μία καὶ μόνον ἑβδομὰς μᾶς χωρίζει ἀπὸ τῆς συζητήσεως τοῦ Κυπριακοῦ εἰς τὰ Η. Ε., συμφωνῶ μὲ τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως μέχρι τῆς ἡμέρας, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος κύριος ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἐπιστρέψῃ ἐκ Ν. Ὑόρκης καὶ ἐλπίζω ὅτι θὰ ἐπιστρέψῃ ἀμέσως μόλις λήξει ἡ συζήτησις εἰς τὰ Η. Ε. Εἰς τὴν ὁμιλίαν του ὁ Πρόεδρος τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, κ. Τσιριμῶκος, εἶπε καὶ ἐνδεχομένως ἔχει δίκαιον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θεωρεῖ, ἢ ἔχει χαρακτηρίσει τὴν συζήτησιν ἐν τῇ Βουλῇ, ἐν ὄψει τῆς συζητήσεως εἰς τὸν ΟΗΕ, ὡς βλαβεράν. Δὲν συμφωνῶ βεβαίως μὲ τὴν ἄποψιν αὐτήν, ἐὰν εἶναι αὐτὴ ἡ ἄποψις τῆς Κυβερνήσεως. Βλαβερὰ δὲν θὰ ἦτο ἡ συζήτησις ἐὰν ἐγίνετο καὶ σήμερον. Ἀλλὰ μὲ κἄποιαν μελαγχολίαν πρέπει συμπληρώνων τὴν φράσιν μου νὰ εἴπω, ὅτι ἀμφιβάλλω ἂν θὰ ἦτο καὶ ὠφέλιμος. Χωρὶς νὰ βλάψῃ ἡ συζήτησις, διότι ἀσφαλῶς δὲν θὰ ἔβλαπτε, δὲν θὰ ὠφέλει τὸ Κυπριακόν, ὅπως κατ’ ἐμὲ δὲν τὸ ὠφέλησε οὐσιωδῶς, λόγῳ τῆς στάσεως, τὴν ὁποίαν τηροῦν καὶ ἡ Κυβερνητικὴ παράταξις καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις, στάσις τοιαύτη, ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ προσέγγισις, δὲν ὠφέλησε καὶ ἡ μέχρι τοῦδε εἰς τὸ παρελθὸν γενομένη συζήτησις. Κατ’ οὐσίαν δὲν ἐγένετο ποτὲ ἐν τῇ οὐσίᾳ συζήτησις, ἀλλὰ ἐξεφωνήθησαν μονόλογοι. Ὁ Πρόεδρος τῆς ΕΔΑ, ὁ ἀξιότιμος κ. Πασαλίδης εἶχε τὴν φιλικὴν ἔμπνευσιν νὰ μνημονεύσῃ φράσιν, τὴν ὁποίαν ἐχρησιμοποίησα οὐχὶ ὅπως εἶπεν, ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, δηλαδὴ εἰς συνεδρίασιν τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως, τὴν ἐχρησιμοποίησα εἰς τὴν δήλωσιν τὴν ὁποίαν, διαφωνῶν μὲ τὰ ἄλλα Κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἔκαμον, ὅταν ἐδήλωσα διὰ τοῦ τύπου ὅτι παραμένω εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῆς Ἐξουσιοδοτήσεως. Πράγματι διετύπωσα τὴν φράσιν, ὅπως τὴν εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς ΕΔΑ. Εἶπον δηλαδή, ὅτι τὸ Κυπριακὸν —καὶ προσθέτω αὐτὴν τὴν στιγμήν, διότι αὐτὸ εἶναι αὐτονόητον δι’ ἐμὲ— λόγῳ κυρίως μεγάλων ἀντικειμενικῶν ἐμποδίων, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἶμαι εἰλικρινής, ὑπερτέρων τῶν δυνάμεων οἱασδήποτε Κυβερνήσεως, δυσκόλως εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ὡς θέμα, τὸ ὁποῖον πρόκειται αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ προωθηθῇ. Δὲν ὑπάρχει ὅπως εἶπον ζήτημα προωθήσεως, ἀλλὰ ζήτημα διασώσεως τοῦ Κυπριακοῦ. Ἡ ἄποψις αὐτή, τὴν ὁποίαν ὀφείλω μετὰ πάσης εἰλικρινείας νὰ διατυπώσω ἀπευθυνόμενος πρὸς ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν, ὁ ὁποῖος δὲν πρέπει νὰ ὑφίσταται τὴν ἐπίδρασιν οἱασδήποτε πλάνης, ἡ ἄποψις αὐτὴ μὲ ὑποχρεώνει νὰ διαφωνήσω πρὸς τὸ λεχθὲν ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς ΕΔΑ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ δεσμευθῇ. Καὶ εἰς τὸ παρελθὸν διαφωνήσας πρὸς ἄλλα κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, εἶπον καὶ αὐτὴν κατ’ ἐξοχὴν τὴν στιγμὴν λέγω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ διαχειρισθῇ ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον ἀδέσμευτος τὸ Κυπριακόν, διότι ἀκριβῶς εὑρίσκεται εἰς τόσον κρίσιμον σημεῖον. Τὸ νὰ εἴπωμεν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὁ κ. Τσιριμῶκος ἐζήτησε πρὸ ὀλίγου νὰ εἴπωμεν θὰ ἦτο εὐχάριστον, ἂν τὸ ἐπράττομεν διὰ τὰ ὦτα ὅλων τῶν Ἑλλήνων. Ζητοῦντες ὅμως διὰ ψηφίσματος, ὅπως τὸ ἐζήτησεν ὁ κ. Τσιριμῶκος καὶ ὅπως ἐζητήθη ἄλλοτε, ἂν δὲν ἀπατῶμαι ὑπὸ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, νὰ δεσμευθῇ ἡ Κυβέρνησις, δὲν γνωρίζω ἂν θὰ ἀνταποκρινώμεθα πράγματι πρὸς τὸ ὑπεράνω κομμάτων καὶ ἑπομένως, ὑπεράνω τῆς διακρίσεως μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ ἡμῶν εὑρισκόμενον συμφέρον τῆς Κυπριακῆς ὑποθέσεως. Ὁσονδήποτε ἱερὰ εἶναι μία ὑπόθεσις ἢ μᾶλλον κατ’ ἐξοχήν, ὅταν εἶναι ἱερά, πρέπει εἰς τὸ στάδιον τῆς διαχειρίσεώς της νὰ εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι τὴν διαχειρίζονται ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον ἐλεύθεροι διὰ νὰ προβαίνουν εἰς τοὺς ἀναγκαίους ἑλιγμούς. Καὶ εἰς τὴν παροῦσαν περίστασιν οἱ ἑλιγμοὶ εἶναι ἔτι περισσότερον ἀναγκαῖοι, καθ’ ὅτι λόγῳ ἀνυπερβλήτων ἀντικειμενικῶν συνθηκῶν τὸ Κυπριακὸν εὑρίσκεται εἰς ἐξαιρετικῶς ἐπικίνδυνον σημεῖον. Τασσόμεθα νὰ τὸ διασώσωμεν καὶ οὐχὶ τὴν στιγμὴν αὐτὴν νὰ τὸ προωθήσωμεν. Τασσόμενοι ὅμως νὰ τὸ διασώσωμεν, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ εἴπωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι εἶναι ἐλευθέρα εἰς τὴν διαχείρισίν του. (Χειροκροτήματα).

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κοινωνικοῦ Κόμματος κ. Σ. Στεφανόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§21Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐφ’ ὅσον ἡ συζήτησις εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη πρόκειται νὰ διεξαχθῇ μετ’ ὀλίγας ἡμέρας, εἴχομεν ἀποδεχθῇ ἤ, μᾶλλον, δὲν εἴχομεν ἀμφισβητήσει τὴν δυνατότητα τῆς ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως. Συνεπῶς ἡ συγκατάθεσις ἡμῶν ἐξηρτᾶτο ἀπὸ τὴν ἡμερομηνίαν αὐτήν, ἐπὶ τῆς ὁποίας ὤφειλεν ἡ Κυβέρνησις νὰ μᾶς δώσῃ σαφεῖς πληροφορίας. Νομίζω, σήμερον, ὅτι αἱ πληροφορίαι αὐταί, κάθε ἄλλο παρὰ σαφεῖς καὶ συγκεκριμέναι εἶναι. Ἐξ αὐτοῦ ἀκριβῶς προκύπτει ἡ διαφορὰ ἡμῶν ἐπὶ τῆς οὐσίας πλέον. Διότι ἡμεῖς πιστεύομεν, ἀντιθέτως πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι μία συζήτησις εἰς τὴν Βουλὴν πρὸ τῆς συζητήσεως εἰς τὸν ΟΗΕ, ἀντὶ νὰ βλάψῃ, ἀντιθέτως θὰ ὠφελήσῃ καὶ θὰ ἐνισχύσῃ τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὸν ἀγῶνα αὐτῆς, ἐὰν πραγματικῶς ἔχῃ διάθεσιν νὰ ἀγωνισθῇ. Διότι ἡμεῖς πιστεύομεν, ὅτι ἐὰν εἰς τὴν Βουλὴν ἤρχετο τὸ θέμα πρὸς συζήτησιν, θὰ ἦτο δυνατόν, ὑπὸ ὡρισμένας συνθήκας νὰ εὑρεθῇ ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ καὶ μετ’ αὐτῆς σύμπας ὁ Ἑλληνικὸς λαός, συμπαραστάται τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸν ἀγῶνα. Ἐν τούτοις ὅμως φαίνεται ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει διαφορετικὴν γνώμην. Ἡμεῖς ἔχομεν τὴν ἀντίληψιν ὅτι ἐπικρατεῖ σήμερον τοιαύτη σύγχυσις ἐπὶ τῆς γραμμῆς, ἐπὶ τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, ὥστε τίποτε δὲν εἶναι δυνατὸν ἐκ τούτου νὰ προέλθῃ. Ἡμεῖς νομίζομεν, ὅτι εἶχεν ὑποχρέωσιν ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν πραγματικῶς ἐθεώρει, ὅπως ἡμεῖς, ὅτι εἶναι ἐπωφελὴς ἡ συζήτησις καὶ ἐφ’ ὅσον ἐγνώριζεν, ὅτι θὰ ἐπισπευθῇ ἡ συζήτησις εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη, ὅτι ὤφειλε τὸ ταχύτερον νὰ συγκαλέσῃ τὴν Βουλὴν καὶ νὰ λάβῃ χώραν ἡ συζήτησις. Καὶ εἰς τὴν συζήτησιν ἡμεῖς τοὐλάχιστον δὲν θὰ ἐπρόκειτο νὰ ἀσκήσωμεν ἔλεγχον κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ἄλλωστε πρὸς τί τοῦτο; Τὰ γεγονότα βοοῦν, τὰ ἀποτελέσματα ὁμιλοῦν ἀφ’ ἑαυτῶν, ὥστε νὰ καταδεικνύουν εἰς πάντα, ποῦ μᾶς ὡδήγησεν ὁ χειρισμὸς τῆς Κυβερνήσεως. Ἡμεῖς θὰ ἐζητούσαμεν, ὡς εἴχομεν δικαίωμα, νὰ μᾶς εἴπῃ ἡ Κυβέρνησις, ποία εἶναι ἡ γραμμή της, ποία ἡ πολιτική της, ποῖα, τέλος πάντων, τὰ ὅρια εἰς τὰ ὁποῖα θὰ καταλήξῃ καὶ πέραν τῶν ὁποίων δὲν θὰ ὑποχωρήσῃ. Διότι, ἐφ’ ὅσον ἐπικρατεῖ ἡ σημερινὴ σύγχυσις, δὲν εἶναι δυνατὸν οὔτε ἡ Κυβέρνησις νὰ πράξῃ τὸ καθῆκόν της, οὔτε ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, οὔτε ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ τὴν παρακολουθήσουν. Διότι, πράγματι, ἐπικρατεῖ βαθυτάτη σύγχυσις. Δὲν ὁμιλῶ διὰ τὸ ἀπώτερον παρελθόν, ὅταν πρὸ τῶν πρώτων ἐκλογῶν ἡ Κυβέρνησις μᾶς ἐβεβαίου ὅτι ἔλυσε τὸ πρόβλημα τῆς αὐτοδιαθέσεως καὶ ὅτι ἐπέτυχε τὴν αὐτοκυβέρνησιν. Καὶ ἔκτοτε ἠναγκάσθη νὰ ὑποχωρῇ συνεχῶς, καὶ νὰ ἐγκαταλείψῃ καὶ τὴν τακτὴν καὶ εὔλογον προθεσμίαν καὶ τὴν αὐτοδιάθεσιν καὶ τὴν αὐτοκυβέρνησιν, διὰ νὰ καταλήξῃ ποῦ; Εἰς τὴν ἀνεξαρτησίαν, ἀνεξαρτησίαν ἐπὶ τῆς ὁποίας, ἀτυχῶς, ἐπικρατεῖ μεγάλη σύγχυσις καὶ ἀμφιβολία. Διότι περὶ ποίας ἀνεξαρτησίας πρόκειται, κ. Πρόεδρε; Πρόκειται περὶ τῆς πλήρους ἀνεξαρτησίας ἢ τῆς ἠγγυημένης ἀνεξαρτησίας; Πρόκειται περὶ τῆς ἀνεξαρτησίας ἐντὸς τῶν κόλπων τῆς Κοινοπολιτείας καὶ ἐντὸς τοῦ ΝΑΤΟ, ὅπως ἐδήλωσεν ἡ Κυβέρνησις ἤ, ἀντιθέτως, πρόκειται περὶ πλήρους, περὶ πραγματικῆς ἀνεξαρτησίας, ἡ ὁποία θὰ εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα, ὁ Κυπριακὸς λαὸς νὰ ἀποφασίσῃ ἐὰν θὰ παρέμενεν ἐντὸς τῆς Κοινοπολιτείας ἡ Κύπρος καὶ ἐὰν θὰ ἐνταχθῇ εἰς τὸ ΝΑΤΟ, ὡς βεβαιώνει ὁ Μακάριος; Δι’ αὐτὸ λέγω ὅτι ἡ συζήτησις, ἡ ὁποία θὰ μᾶς ἀπεσαφήνιζε τὰ πράγματα, θὰ ἐπέτρεπεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ προχωρήσῃ σταθερὰ εἰς τὸν ἀγῶνα, εἰς ἡμᾶς δέ, νὰ σταθῶμεν παράπλευροι καὶ νὰ τὴν ἐνισχύσωμεν εἰς τὸν ἀγῶνα της. Ἐπὶ πλέον ἡμεῖς νομίζομεν, ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον ὅταν εἰς τὴν Ἀγγλικὴν Βουλὴν ἕως προχθὲς συνεχῶς συνεζητεῖτο τὸ Κυπριακὸν θέμα, ὅταν ὁ πρωθυπουργός της καὶ οἱ ὑπουργοί της βεβαιώνουν ὅτι ἀμετάτρεπτος εἶναι ἡ ἀπόφασίς των νὰ ἐφαρμόσουν τὸ σχέδιον Μὰκ Μίλλαν, ὅταν εἰς τὴν Τουρκικὴν Ἐθνοσυνέλευσιν, ὄχι μόνον ὁ πρόεδρος καὶ οἱ ὑπουργοί, ἀλλὰ καὶ ὁ πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας, διαβεβαιώνουν ὅτι ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ θὰ ἀποστοῦν τῆς διχοτομήσεως, δὲν εἶναι δυνατόν, κ. Πρόεδρε, ὑπ’ αὐτὰς τὰς συνθήκας νὰ σιωπᾷ ἡ Ἑλληνικὴ Βουλὴ καὶ νὰ ἀποδεικνύῃ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ὅτι στερεῖται πολιτικῆς καὶ γραμμῆς ἐπὶ τοῦ ἐθνικοῦ μας θέματος. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἡμεῖς τοὐλάχιστον δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ καταλογίσωμεν βαρυτάτας εὐθύνας εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἐπειδὴ σήμερον ἔχομεν βάσιμον τὴν ὑποψίαν ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἀποφεύγει συστηματικῶς τὴν συζήτησιν, διότι δὲν ἔχει σαφῆ πολιτικήν, διότι δὲν ἔχει χαράξει σταθερὰν γραμμήν, διότι ζητεῖ τέλος νὰ ἔχῃ τὸν δρόμον ἐλεύθερον πρὸς συνεχεῖς ὑποχωρήσεις. Ἀλλ’ ὅταν εἰσέλθῃ εἰς τὸν κατήφορον αὐτὸν τῶν ὑποχωρήσεων, δὲν γνωρίζομεν ποῦ θὰ σταθῇ, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, συσσωρεύει βαρυτάτας εὐθύνας ἐπὶ τῶν ὤμων της.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§23Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τρεῖς εἶναι οἱ λόγοι ἕνεκα τῶν ὁποίων ζητεῖ τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως σήμερον ἡ Κυβέρνησις. Εἶναι πρῶτον, ἡ ἐπικειμένη συζήτησις τοῦ θέματος εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη. Δεύτερον, ἡ ἀπουσία τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τρίτον, ἔτσι τοὐλάχιστον ἐγὼ νομίζω, ὁ κίνδυνος περὶ δῆθεν ζημίας τῆς διαχειρίσεως τοῦ ἐθνικοῦ θέματος. Πράγματι, εἰς τὴν προηγουμένην συζήτησιν, ἡμεῖς ἐτονίσαμεν ὅτι ἂν ἡ Κυβέρνησις δυνηθῇ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν περὶ τῆς συγκεκριμένης ἡμερομηνίας τῆς συζητήσεως εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη καὶ ἡ ἡμερομηνία αὐτὴ ἦτο σύντομος, δὲν θὰ εἴχομεν ἀντίρρησιν νὰ συμφωνήσωμεν μὲ τὴν Κυβέρνησιν περὶ τῆς ἀναβολῆς, διότι θὰ ἦτο πράγματι ἄηθες, τὴν ἰδίαν ὥραν νὰ συζητῇ ἡ Ἑλληνικὴ Ἀντιπροσωπεία καὶ ταυτοχρόνως καὶ τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη. Δυστυχῶς, σήμερον, ἡ Κυβέρνησις δὲν μᾶς ἔφερε συγκεκριμένην πληροφορίαν. Μᾶς εἶπεν ὅτι κατὰ πᾶσαν δυνατὴν βεβαιότητα θὰ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις τὴν προσεχῆ Δευτέραν. Ἀλλὰ αὐτὴ ἡ πᾶσα δυνατὴ βεβαιότης, εἶναι δυνατὸν νὰ μεταβληθῇ καὶ αὐτὴ καὶ νὰ μὴ συζητηθῇ τὴν Δευτέραν, ἀλλὰ εἰς ἀπώτερον χρόνον. Ἀλλὰ ἂν γίνῃ συζήτησις τὴν Δευτέραν, δὲν εἶναι δυνατόν, τόσον εὔκολον νὰ γυρίσῃ ταχέως ὁ ὑπουργός, διότι πρέπει νὰ γνωρίζωμεν ὅτι θὰ συζητηθῇ καὶ εἰς τὴν Ὁλομέλειαν. Καὶ μετὰ ταῦτα τίς οἶδε τί ἄλλαι περιπέτειαι θὰ ἀναγκάσουν τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ μὴ εὑρίσκεται εἰς τὰς Ἀθήνας. Κατὰ συνέπειαν εἶναι ἐνδεχόμενον ἡ ὅλη συζήτησις τοῦ Κυπριακοῦ νὰ ἀναβληθῇ καὶ πέραν τοῦ μηνός. Τὸ θέμα τῆς ἀπουσίας τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν εἶναι βεβαίως οὐσιῶδες, ἀλλὰ ὄχι ἀποφασιστικὸν—ὁ δεύτερος λόγος— διότι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως χειριζόμενος προσωπικῶς τὸ θέμα αὐτὸ εἰς ὅλας του τὰς λεπτομερείας, θὰ ἦτο ἀναμφισβητήτως δυνατὸν νὰ ἀναπληρώσῃ τελείως τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ὡς ἐκ τούτου νὰ προχωρήσῃ ἡ συζήτησις ἀζημίως. Ἀλλὰ ἐκτὸς τούτου, δὲν πρέπει νὰ λησμονοῦμεν ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μετὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν ἐπέστρεψαν ἐκ τῆς Γερμανίας ἤδη ἀπὸ τοῦ ἀπογεύματος τῆς Πέμπτης. Ὑπῆρχε, λοιπόν, πλήρης ὁ χρόνος τὴν Παρασκευήν, ἐνδεχομένως τὸ Σάββατον, νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ πρώτη συζήτησις εἰς τὴν Βουλήν. Διότι οὐδεὶς ἀπέβλεψε νὰ μὴ γίνῃ συζήτησις πλήρης. Βεβαίως ἡ ζήτησις εὐθυνῶν καὶ ἐλέγχου θὰ γίνῃ ὁπωσδήποτε μετὰ τὴν συζήτησιν εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη. Ἂν τοῦτο εἶχε συμβῆ, ὅλα θὰ ἐπήγαιναν θαυμάσια χωρὶς νὰ μεταβληθῇ κἂν τὸ πρόγραμμα τῆς ἀναχωρήσεως τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν. Τὸ γεγονὸς δέ, ὅτι δὲν συνέβη, ἐνισχύει τὴν ἰδικήν μου πεποίθησιν, ὅτι ὁ κύριος λόγος τῆς αἰτουμένης ἀναβολῆς εἶναι ὁ κατὰ τὴν Κυβέρνησιν κίνδυνος ζημίας τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων. Ἐδῶ ἀκριβῶς, ὅπως εἴπομεν καὶ εἰς τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν, τὸ τονίζομεν καὶ σήμερον πάλιν ὅσον δυνάμεθα ἐντονώτερον, ἐδῶ εἶναι τὸ σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον ριζικῶς διαφωνοῦμεν μὲ τὴν Κυβέρνησιν. Εἶναι, κύριε Πρόεδρε, ἀκατανόητον, ἡ Βουλὴ τῶν Κοινοτήτων ἐπανειλημμένως νὰ συζητῇ τὸ θέμα, ὡς ἐτονίσθη ἤδη, ἡ Βουλὴ ἡ Τουρκικὴ τὸ ἴδιον, μὲ ρητὴν μάλιστα δήλωσιν τοῦ Προέδρου τῆς Δημοκρατίας περὶ τῆς ἐμμονῆς τῆς Τουρκίας εἰς τὸν διαμελισμὸν καὶ μόνον ἡ Ἑλληνικὴ Βουλὴ νὰ μὴ ὁμιλῇ, νὰ σιωπᾶ. Τὸ ἀκατανόητον μεταβάλλεται εἰς ἀπαράδεκτον, διότι ἐπειδὴ δὲν εἶναι τὸ πρῶτον ὅπου τοιαύτη ἔνστασις προβάλλεται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, δηλαδὴ ἀναβολὴ τῆς συζητήσεως λόγῳ ἐθνικῶν κινδύνων, ἀλλὰ κατ’ ἐπανάληψιν, δυστυχῶς, ὥστε νὰ καταντήσῃ πλέον κανὼν αὐτό. Ἐδῶ τείνει νὰ δημιουργηθῇ μία ἐπικίνδυνος καὶ ἀπαράδεκτος, εἶμαι βέβαιος δι’ ὅλον τὸ Σῶμα, ἀντίληψις, ὅτι δῆθεν εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην δὲν κυριαρχεῖ τὸ συναίσθημα τῆς εὐθύνης, τὸ ὁποῖον οὐδεὶς βέβαια ἐξ ἡμῶν (τὸ η μὲ ἦτα) δύναται νὰ παραδεχθῇ. Καὶ τὸ ἀπαράδεκτον μεταβάλλεται εἰς ἐπικίνδυνον. Τὸν τελευταῖον καιρὸν ὑπάρχει καὶ ἕνα ἄλλο τροπάριον, τὸ ὁποῖον ἐπαναλαμβάνεται διαρκῶς: Ὅτι τί ἐπὶ τέλους κάμνει αὐτὴ ἡ Βουλή; Τί παριστάνει ἡ Ἀντιπολίτευσις; Τί νὰ εἴπῃ οἱοσδήποτε καλόπιστος εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ὅταν 15 ἡμέρες συνεδριάζῃ ἡ Βουλή, ἐπὶ 5μηνον ἀποστέλλεται εἰς ἀγρανάπαυσιν καὶ μετὰ τὴν λῆξιν τοῦ 5μήνου μόλις ἔλθῃ τῆς ἐμποδίζεται νὰ ὁμιλήσῃ ἐπὶ τοῦ πρώτου καὶ ἀποφασιστικῶς κυρίου θέματος. Τί νὰ εἴπῃ ἡ Ἑλληνικὴ Βουλή; Εἶναι, λοιπόν, ἀνάγκη καὶ νὰ ἀμυνθῇ ἐπὶ τοῦ θέματος, νὰ προστατεύσῃ καὶ τὴν ὑπόστασίν της καὶ αὐτὸ τὸ Κοινοβουλευτικὸν Πολίτευμα. Ἀλλά, κύριε Πρόεδρε, προχωρῶ περαιτέρω. Εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι πιστεύουν ὅτι ὄχι μόνον δὲν δύναται νὰ ζημιώσῃ ἡ συζήτησις εἰς τὴν Βουλὴν τὸ Κυπριακόν, ἀλλὰ τοὐναντίον νὰ ὠφελήσῃ. Πρῶτον, οὐδεὶς κίνδυνος παρεκτροπῆς τῆς συζητήσεως ὑφίσταται, διότι ἡ Κυβέρνησις κατευθύνει τὴν συζήτησιν καὶ ὅταν ἡ Κυβέρνησις γνωρίζῃ τί θέλει, ἔχει σαφὲς πρόγραμμα, βεβαίως οὐδεὶς κίνδυνος παρεκτροπῆς ὑπάρχει. Ἂν μοῦ εἴπητε ὅτι δὲν συμβαίνει αὐτό, ὅτι δὲν ἔχει σαφήνειαν προγράμματος ἢ ἔχει σύγχυσιν ἀντιλήψεων ἡ Κυβέρνησις, πάλιν θὰ εἴπω, οὐδεὶς κίνδυνος ὑπάρχει, διότι, ἐκ τῆς συζητήσεως ἀποδεικνύεται πάντοτε, προκειμένου περὶ ἐξωτερικῶν θεμάτων, ἡ συζήτησις ὑπῆρξεν ἀπὸ ὅλας τὰς πλευρὰς καλόπιστος. Ἐπὶ τοιαύτης συζητήσεως, τὸ πιθανώτερον εἶναι, ὅτι θὰ προέλθῃ ἀποσαφήνισις τῶν ἀπόψεων, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι ἐξαιρετικὰ ὠφέλιμον διὰ τὴν ἐθνικὴν ὑπόθεσιν. Διότι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ συμβοῦν δύο τινά: Ἢ τὸ πέρας τῆς συζητήσεως νὰ φέρῃ εἰς τὴν πλήρη ὁμοφωνίαν τοῦ Σώματος, ὁπότε ἡ Κυβέρνησις προσφεύγουσα εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη θὰ εἶναι ἐκπρόσωπος τοῦ Ἔθνους καὶ ὄχι ἁπλῶς τοῦ Κόμματος, ἢ τῶν 170 βουλευτῶν τῆς πλειοψηφίας, ἢ ἠμπορεῖ νὰ συμβῇ καὶ τὸ ἀντίθετον ἂν ὑπάρξῃ διαφωνία. Ἀλλὰ καὶ τότε θὰ ὠφεληθῇ ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τὴν διαπιστουμένην διαφωνίαν, διότι θὰ δύναται νὰ ἀντιτάξῃ εἰς οἱονδήποτε Διεθνὲς Σῶμα, ὅτι ἡ διαλλακτικότης ἢ ἡ μετριοπάθεια εἰς τὴν πολιτικήν της ἔφθασαν τὰ ὅρια ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ἀνεκτὰ εἰς τὸ Ἔθνος καὶ συνεπῶς νὰ ἐνισχύσῃ εἰς τὴν περίπτωσιν ταύτην τὴν θέσιν της. Ἀφήνω ὅτι ὑπάρχει καὶ πρόσθετος λόγος, ὅτι ἔπρεπε νὰ δεχθῇ τὴν συζήτησιν. Ὅταν θὰ ἔλθῃ κάποτε ἡ ὥρα τῶν εὐθυνῶν, καὶ εἶναι γνωστὸν εἰς ὅλους μας ὅτι εἶναι πολὺ εὔκολον, κύριε Πρόεδρε, ἐκ τῶν ὑστέρων νὰ κάμνῃ κανεὶς κριτικήν. Καὶ δι’ αὐτὸ ἐπανειλημμένως ἐτόνισα, ὅτι ἦτο ἀναγκαία ἡ σύγκλησις τοῦ Συμβουλίου τοῦ Στέμματος ἢ Συμβουλίου τῶν Ἀρχηγῶν. Δυσχερὲς εἶναι ἐκ τῶν προτέρων νὰ ἠμπορῇ κανεὶς νὰ εἴπῃ τι καὶ ὄχι ἐκ τῶν ὑστέρων νὰ ἀποφαίνεται καὶ νὰ κρίνῃ. Ἀλλὰ πέραν τῆς ὠφελείας, ὑπάρχει καὶ θέμα ἐθνικῆς ἀνάγκης, ποὺ χρειάζεται νὰ γίνῃ συζήτησις. Ἐθνικῆς ἀνάγκης, διότι πρέπει, ἐπὶ τέλους, νὰ πληροφορηθῇ ὁ κόσμος, τί πιστεύει ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις. Εἶναι, κύριε Πρόεδρε, ἡ πρώτη φορὰ ποὺ τὸ Ἔθνος προσφεύγει εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη, ὄχι διὰ νὰ διεκδικήσῃ τὴν Αὐτοδιάθεσιν, ἂν ὄχι νὰ εἴπῃ καὶ ἐναντίον τῆς Αὐτοδιαθέσεως, ἀλλὰ δι’ ἄλλο αἴτημα. Τοῦτο εἶναι βαρυσήμαντον. Διότι εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην ὑπάρχουν ἐκπρόσωποι ἄλλων Κομμάτων, οἱ ὁποῖοι ἐμμένουν εἰς τὴν πολιτικὴν τῆς Αὐτοδιαθέσεως. Μεταξὺ αὐτῶν εἶναι τὸ Κόμμα τῶν Προοδευτικῶν, τὸ ὁποῖον ἐπιμένει εἰς τὴν πολιτικὴν τῆς Αὐτοδιαθέσεως εἰς τακτὴν καὶ εὔλογον προθεσμίαν, θεωρεῖ ὅτι τὸ μόνον αἴτημα τὸ ὁποῖον εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηριχθῇ εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη, εἶναι ἡ Αὐτοδιάθεσις. Εἶναι δὲ μάλιστα τραγικὴ εἰρωνεία, ὅτι αὐτὴν τὴν φράσιν τὴν εἶπε κάποτε εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν. Ὅτι τὸ μόνον αἴτημα, τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ ὑποστηρίξῃ ἡ Ἑλλὰς εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη εἶναι ἡ Αὐτοδιάθεσις. Καὶ ὡς ἐκ τούτου, διὰ πρώτην φορὰν διαπιστοῦται —καὶ πρέπει νὰ εἴπωμεν τὴν σκάφην σκάφην καὶ τὰ σῦκα σῦκα— διαφωνία ὄχι μόνον εἰς τὴν διαχείρισιν, ἀλλὰ εἰς τὸν ἐπιδιωκόμενον σκοπόν. Ἡμεῖς, κύριε Πρόεδρε, ἀντιτιθέμεθα εἰς οἱουδήποτε εἴδους ἀνεξαρτησίαν, ἀφήνω ὅτι, δυστυχῶς, τὸ Ἔθνος, ὅπως πολὺ ὀρθῶς εἶπεν ὁ προλαλήσας, δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ ποίαν ἀνεξαρτησίαν ὑποστηρίζομεν. Τὴν ἀνεξαρτησίαν, ὅπως προχθὲς ἔγινε γνωστή, ἐντὸς τῆς Κοινοπολιτείας, ἐντὸς τοῦ ΝΑΤΟ, ἠγγυημένην, ὑπὸ ποίαν ἐγγύησιν, τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, περιωρισμένην, δεσμευμένην ἢ πλήρη; Ἀφήνω ὅτι δὲν γνωρίζομεν ἀκόμη ποῦ ὑπάρχει σύμπτωσις πράγματι καὶ ποῦ διαφωνία, μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ Ἐθνάρχου. Ἐξακολουθοῦμεν ἀκόμη νὰ ἔχωμεν σύγχυσιν φορέων τῆς Ἑλληνικῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς; Αὐτὰ τὰ πράγματα εἶναι τόσον ἐπικίνδυνα, κύριε Πρόεδρε, ὥστε νὰ μὴ διστάζω ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης νὰ ἐπισημάνω νέους κινδύνους καὶ νὰ εἴπω —ἐγὼ τοὐλάχιστον διερωτῶμαι, ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας— διατὶ προσφεύγομεν εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη; Διὰ νὰ ἀμυνθῶμεν ἐναντίον τοῦ διαμελισμοῦ, διὰ νὰ ἀπολογηθῶμεν διότι ἐπήγαμεν εἰς τὸ ΝΑΤΟ καὶ διατὶ ἐφύγαμεν ἢ τὶς οἶδε διατί. Ἰδοὺ ὅτι θὰ ἦτο χρήσιμος μία συζήτησις εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην, χρήσιμος, ἐπωφελὴς καὶ ἐθνικὴ ἀνάγκη. Ἡμεῖς καταγγέλλομεν καὶ προειδοποιοῦμεν.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος κ. Σ. Ἀλλαμανῆς, ἔχει τὸν λόγον.

§25Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἤκουσα μὲ προσοχὴν τὰς ἀπόψεις, αἱ ὁποῖαι ἐξετέθησαν μέχρι στιγμῆς ἀπὸ τῆς Κυβερνητικῆς πλευρᾶς, καὶ τῆς πλευρᾶς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Κατὰ τὴν ἰδικήν μας ταπεινὴν γνώμην καὶ θὰ ἦτο δυνατὸν καὶ ἐπιβεβλημένον, ἐπίσης, νὰ διεξαχθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ θέματος καὶ ἀκόμη διακινδυνεύω τὴν πρόβλεψιν, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν αὐτὸ νὰ γίνῃ μὲ ὁμόφωνον ἀπόφασιν, διὰ συγκερασμοῦ τῶν ἀντιτιθεμένων ἀπόψεων. Ἤδη, ἐτονίσθη ἀπὸ τοὺς προλαλήσαντας, ὅτι ἀπὸ τοῦ παρελθόντος Ἰουνίου, ὅτε ἡ σημερινὴ Βουλὴ διὰ πρώτην φοράν, παρεμπιπτόντως δέ, ἐξ ἀφορμῆς τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, συνεζήτησε τὸ Κυπριακὸν ζήτημα, ἔκτοτε καὶ κατὰ τὴν διαδρομὴν τοῦ πενταμήνου, ἔλαβον χώραν γεγονότα καὶ ἐξελίξεις ἐν σχέσει καὶ ἐν ἀναφορᾷ μὲ τὸ Κυπριακὸν ζήτημα, διὰ τὰ ὁποῖα εἶναι πολὺ νὰ λεχθῇ ὅτι φέρουν τὸ δραματικὸν στοιχεῖον. Πράγματι, μία παγίως χαραχθεῖσα ἐθνικὴ γραμμή, ἀποδεκτὴ ἀπὸ ὁλόκληρον τὸν πολιτικὸν κόσμον καὶ τὴν Κυβέρνησιν, ἀποδεκτὴ καὶ ἀποφασισμένη ἀπὸ τὰς παγκυπρίας συνελεύσεις, ἐγκατελείφθη. Ἡ γραμμὴ αὐτή, ἐστηρίζετο εἰς τὴν διεκδίκησιν τοῦ δικαιώματος τῶν Κυπρίων ν’ ἀποφασίσουν οἱ ἴδιοι ἐλευθέρως περὶ τοῦ πολιτικοῦ των μέλλοντος ἐντὸς χρόνου εὐλόγου. Καὶ εἰς τὸ αἴτημα αὐτὸ ὑποκατεστάθη τὸ αἴτημα τῆς ἀνεξαρτησίας καὶ αὐτὸ οὐχὶ πλήρως, ἀλλὰ περιωρισμένως. Πέραν τούτου, κύριε Πρόεδρε, τὸ σχέδιον Μὰκ–Μίλλαν, τὸ ὁποῖον εὐλόγως προεκάλεσε βιαιοτάτην ἀντίδρασιν εἰς ὁλόκληρον τὴν Ἑλληνικὴν κοινὴν γνώμην καὶ εἰς αὐτὴν τὴν Κυβέρνησιν, πολὺ περισσότερον εἰς τοὺς Κυπρίους, ἤρχισε, παρὰ τὴν ἰδικήν μας ἀντίδρασιν, ἐφαρμοζόμενον ἀπὸ τῆς 1ης Ὀκτωβρίου. Ἔκτοτε ἐξελίσσεται πρὸς τὴν πλήρη ἐφαρμογὴν ἡ ἰδέα τῆς διοικητικῆς διχοτομήσεως τῆς Κύπρου. Ἀκόμη κύριε Πρόεδρε, εὑρισκόμεθα ἀπό τινος μάρτυρες ἀπαθεῖς, θὰ ἔλεγον, ἀδύναμοι πάντως νὰ ἀποτρέψωμεν ὠμότητας εἰς βάρος τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ, εἰς βάρος τοῦ ἀμάχου πληθυσμοῦ, εὑρίσκεται ἐν ἐξελίξει μία ἐπιχείρησις γενοκτονίας τῶν ἀδελφῶν Κυπρίων καὶ τέταρτον, κ. Πρόεδρε, ἐπίκειται ἡ συζήτησις ἐνώπιον τοῦ Ὀργανισμοῦ Ἡνωμένων Ἐθνῶν τῆς προσφυγῆς μας, διὰ πρώτην φορὰν μὴ στηριζομένης εἰς τὸ δικαίωμα τῆς αὐτοδιαθέσεως, ἀλλὰ εἰς τὸ αἴτημα τῆς ἀνεξαρτησίας. Κατὰ τὴν διαδρομὴν τοῦ πενταμήνου —αὐτὸ ἐλέχθη ἤδη ἀπὸ τοὺς προλαλήσαντας— ἀλλεπάλληλοι ἐγένοντο, καὶ προσφάτως δέ, συζητήσεις, τόσον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τῶν Κοινοτήτων, ὅσον καὶ ἐνώπιον τῆς Τουρκικῆς Ἐθνοσυνελεύσεως. Καθ’ ὅλον αὐτὸ τὸ διάστημα, ἡ ἰδική μας Βουλή, λόγῳ τῶν διακοπῶν, αἱ ὁποῖαι παρετάθησαν, ὡς μὴ ἔδει, πέραν τοῦ δέοντος, σιωπᾷ. Δὲν ἔχει τὴν εὐκαιρίαν κἂν ν’ ἀκούσῃ, νὰ πληροφορηθῇ ἀπὸ τὴν ὑπεύθυνον Κυβέρνησιν, ὅσα ἔλαβον χώραν κατὰ τὸ διάστημα αὐτό. Νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι θὰ ἠδύνατο ἀνωδύνως νὰ διεξαχθῇ ἡ συζήτησις, αὐτὴν τὴν στιγμήν, εὐθύς, ὡς ἡ ὑγεία τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, θὰ τὸ ἐπέτρεπεν. Διότι νομίζω, ὅτι θὰ ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις νὰ προβῇ εἰς ἀνακοινώσεις, καθορίζουσα ἡ ἰδία, ὡς ἔχουσα τὴν σχετικὴν εὐθύνην, τὸ ὅριον ἀσφαλείας τῶν ἀνακοινώσεων αὐτῶν καὶ ἀποφεύγουσα ὑπὸ ἰδίαν εὐθύνην καὶ κατ’ ἰδίαν κρίσιν τὰ σημεῖα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐνόμιζεν, ὅτι θὰ παρέβλαπτον τὸ ἐθνικὸν θέμα καὶ θὰ ἀπετέλουν ἐμπόδιον εἰς τὸ θέμα ἐνώπιον τοῦ Ο.Η.Ε. Ὁσάκις παρηκολουθήσαμεν ἀπὸ τὰ πρακτικὰ τῶν συνεδριάσεων τῆς Βουλῆς τῶν Κοινοτήτων, τὸν Βρεταννὸν Πρωθυπουργὸν καὶ τοὺς ἁρμοδίους ὑπουργούς, εἴδομεν, ὅτι, ὅταν προκαλοῦνται ἀπὸ βουλευτάς, ἀρνοῦνται τὴν ἀπάντησιν, μὲ τὴν δικαιολογίαν, ὅτι εἶναι πρόωρον, ὅτι ἀντεδείκνυται ν’ ἀπαντήσῃ ἡ Κυβέρνησις ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἐρωτήματος. Αὐτὸ τὸ δικαίωμα τὸ ἔχει ἀναμφισβητήτως καὶ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις. Καὶ αὐτὸ ἔχουσα ὡς ὅπλον, θὰ ἠδύνατο νὰ χωρήσῃ εἰς τὴν ἐνημέρωσιν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ἐπὶ τῶν ὅσων ἔλαβον χώραν καὶ τῆς ὑφισταμένης προοπτικῆς διὰ τὸ μέλλον. Θὰ ἠδύνατο ἐπ’ εὐκαιρίᾳ νὰ δοθῇ ἡ δυνατότης εἰς τὰ μέλη τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας νὰ εἴπουν τὰς ἰδικάς των ἀπόψεις καὶ τὰ Κόμματα νὰ προβοῦν εἰς ὑποδείξεις ἐν ὄψει τῆς συζητήσεως ἐνώπιον τοῦ ΟΗΕ. Περὶ ἐλέγχου, βεβαίως, θὰ εἴμεθα σύμφωνοι, νὰ ἀναβληθῇ οὗτος δι’ ἀπώτερον χρόνον. Ὑπὸ αὐτὰς τὰς προϋποθέσεις καὶ εἰς αὐτὰ τὰ προκαθωρισμένα πλαίσια ἡ συζήτησις —ἐπαναλαμβάνω, ὅτι οὐδεὶς θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ τὸ ἀμφισβητήσῃ— δύναται νὰ γίνῃ ἀζημίως. Ἄρνησις τῆς Κυβερνήσεως τοιαύτης περιωρισμένης φύσεως συζήτησιν νὰ δεχθῇ, δὲν ἠδύνατο ἄλλως νὰ ἑρμηνευθῇ, παρὰ ὡς ὑποκρύπτουσα μίαν φυγομαχίαν, ἐνώπιον τῶν βαρυτάτων εὐθυνῶν τὰς ὁποίας φέρει. Καὶ ἀκόμη θὰ ἐθεμελίωνε τὴν ὑπόνοιαν, ὅτι προτίθεται, ἐνδεχομένως, ἐν ἀγνοίᾳ τοῦ Σώματος, ἐν ἀγνοίᾳ τοῦ Ἔθνους καὶ τῶν Κυπρίων, νὰ προβῇ εἰς περαιτέρω ἀπαραδέκτους ὑποχωρήσεις. Διὰ τὸν λόγον αὐτόν, δὲν εἴμεθα σύμφωνοι εἰς τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, ἔχει τὸν λόγον.

§27Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Κύριε Πρόεδρε, αἱ πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως συζητήσεις, γίνονται τῇ συμφωνίᾳ Ἀντιπολιτεύσεως, Κυβερνήσεως καὶ Προεδρείου. Φέρει, ἑπομένως, πάντοτε καὶ ἡ Κυβέρνησις εὐθύνην διὰ τὴν σκοπιμότητα τῶν συζητήσεων αὐτῶν, εὐθύνην, τὴν ὁποίαν ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ σταθμίσῃ. Δὲν πρόκειται περὶ συζητήσεως, ἡ ὁποία εἰσέρχεται, κατὰ τὸν Κανονισμόν, εἴτε διὰ προτάσεως μομφῆς, εἴτε δι’ ἐπερωτήσεως, ὁπότε, ἐὰν ἡ συζήτησις αὕτη ἀποβῇ ἐπιζημία, τὴν εὐθύνην τὴν φέρει ὁ ἐπερωτῶν, τὴν φέρει ὁ καταθέτων τὴν πρότασιν μομφῆς, δὲν τὴν φέρει ἡ Κυβέρνησις. Ἐδῶ πρόκειται περὶ μιᾶς ἐθελουσίας προσχωρήσεως εἰς μίαν συζήτησιν, πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. Εἰς αὐτὴν τὴν ἐθελουσίαν προσχώρησιν, ἡ Κυβέρνησις ἀρνεῖται νὰ δεχθῇ τὴν συζήτησιν, διότι θεωρεῖ πράγματι, ὅτι, αὐτὴν τὴν στιγμήν, ἡ συζήτησις ὄχι μόνον δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ὠφελήσῃ, ἀλλὰ εὐθέως θὰ ἠδύνατο νὰ βλάψῃ. Καὶ διὰ νὰ εἶναι τελείως ἀσφαλὴς ἡ Κυβέρνησις, ὅτι καὶ αὐτὴ ἡ δῆθεν συζήτησις περὶ τοῦ ἐὰν θὰ γίνῃ συζήτησις, ἡ ὁποία, ὡς εἰκὸς καὶ ὡς ἦτο ἑπόμενον, μετετράπη εἰς συζήτησιν ἐπὶ τῆς οὐσίας, κάμνω τὴν δήλωσιν, ὅτι ἡ σιωπή της ἐπὶ τῆς οὐσίας δὲν ἀποτελεῖ δι’ οἱονδήποτε θέμα οὐσίαν, τὸ ὁποῖον συνεζητήθη, κατ’ αὐτὴν τὴν στιγμήν, οὔτε κατάφασιν, οὔτε ἀπόφασιν. Ἤθελον ν’ ἀποσαφηνίσω κἄτι, τὸ ὁποῖον ἐδημιούργησε κἄποιαν ἀνησυχίαν εἰς τὸν ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τῶν Προοδευτικῶν καὶ εἰς τὸν ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τοῦ Κοινωνικοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος. Εἶπον, ὅτι ἡ συζήτησις θὰ γίνῃ τὴν Δευτέραν. Τὰ τηλεγραφήματα, τὰ ὁποῖα ἔχομεν, μᾶς λέγουν ὅτι εἶναι βεβαία ἡ συζήτησις τὴν Δευτέραν. Παρὰ ταῦτα, διὰ νὰ εἶμαι ἐγώ, ὁ ὁμιλῶν ἐνώπιον τοῦ Σώματος, ἀπολύτως ἐν τάξει ἀπέναντι ὑμῶν, κύριοι συνάδελφοι, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω, ὅτι πρόκειται περὶ ἑνὸς συλλογικοῦ Σώματος, ὅπου εἶναι δυνατόν, παρὰ πᾶσαν πρόβλεψιν, νὰ ἐπέλθῃ μία μεταβολή. Καὶ μόνον δι’ αὐτὸ εἶπον, ὅτι: Μὲ ὅσην βεβαιότητα εἶναι δυνατὸν νὰ δώσω εἰς λόγους, ἀναφερομένους εἰς Ἡμερησίαν Διάταξιν, τὴν ὁποίαν, τέλος πάντων, δὲν ρυθμίζει οὔτε ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, οὔτε ὁ ὁμιλῶν. Ἑπομένως, τὸ γεγονὸς τῆς ἐπικειμένης συζητήσεως πρέπει, κατὰ πᾶσαν ἀνθρωπίνην πρόβλεψιν, νὰ θεωρηθῇ ὡς ἐπικείμενον. Ἤθελον, ἐπίσης, νὰ δώσω μίαν ἄλλην διαβεβαίωσιν. Ἐλέχθη —νομίζω — ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν, ὅτι ἐνδέχεται ἡ συζήτησις νὰ παραταθῇ, ἐνδέχεται νὰ ἔχῃ ἄλλα θέματα ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ συζητήσῃ, μετὰ τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη καὶ ὅτι θὰ φύγωμεν ἀπὸ τὴν ἡμερομηνίαν, ἀρχὰς Δεκεμβρίου, τὴν ὁποίαν ὥρισα ὡς πιθανωτάτην πρὸς εὐρεῖαν συζήτησιν τοῦ Κυπριακοῦ ἐνώπιον τοῦ Σώματος καὶ νὰ πᾶμε εἰς ἀπωτέραν. Θὰ ἤθελον νὰ βεβαιώσω τὸ Σῶμα, ὅτι καὶ ἐὰν συνέβαινεν αὐτό, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν ἔχομεν ἐν ὄψει αὐτὴν τὴν στιγμήν, ν’ ἀπουσιάσῃ δηλαδὴ ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἡ Κυβέρνησις, μετὰ τὴν λῆξιν τῆς συζητήσεως εἰς τὸν Ο.Η.Ε., δὲν θ’ ἀρνηθῇ νὰ συζητήσῃ ἐνώπιον τοῦ Σώματος τὸ θέμα τὸ Κυπριακόν.

§28ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Ἀντιπολιτεύσεως). Τῆς συζητήσεως ἐνώπιον τῆς Ὁλομελείας;

§29Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Κύριοι, ἡ ἀπόφασις μεταξὺ Πολιτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ Ὁλομελείας, εἶναι ἀπόστασις 2–3 ἡμερῶν. Εὑρισκόμεθα εἰς τὸ τέρμα τῆς Συνόδου τοῦ ΟΗΕ καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν αἱ ἀποστάσεις νὰ εἶναι μεγαλύτεραι. Ἐπίσης, ἤθελον νὰ διαβεβαιώσω τὸ Σῶμα, ὅτι ἡ ἀναβολὴ αὐτὴ ἡ ὀλιγοήμερος, δὲν ἀποτελεῖ διάθεσιν ἀποφυγῆς τῆς Κυβερνήσεως νὰ δεχθῇ ἔλεγχον κοινοβουλευτικόν. Δὲν εἶναι ὁ ἔλεγχος, τὸν ὁποῖον ἐν προκειμένῳ δὲν θέλομεν. Εἶναι ἡ δημιουργία συζητήσεων, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ βλάψουν ἐξωτερικῶς τὸ ζήτημα. Μακάρι νὰ ἦτο δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν τὸν ἔλεγχον, χωρὶς αὐτὸ νὰ συνδυάζεται μὲ θέματα, τὰ ὁποῖα αὐτὴν τὴν στιγμὴν διαχειριζόμεθα εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Θὰ ἤθελον νὰ τονίσω τὸ ἑξῆς: Ἡ ἀναβολὴ ὀλίγων ἡμερῶν 8, 10, 15 ἐὰν θέλετε, ἡ ἀναβολὴ αὐτὴ λέγω, ἀξιότιμε κ. Ἀρχηγὲ τῶν Προοδευτικῶν, δὲν δύναται νὰ ἀποδοθῇ εἰς ἀντίθεσιν τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὰς ἀρχὰς τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ. Οὐδέποτε, κύριοι συνάδελφοι, εἶχε τοιαύτην πρόθεσιν ἡ Κυβέρνησις. Εὐθὺς ὡς καταστῇ δυνατή, δηλαδὴ συγκεκριμένως μετὰ τὴν συζήτησιν εἰς τὸν ΟΗΕ, καταστῇ δυνατὴ ἡ συζήτησις, ἄνευ ζημίας τῆς ἐθνικῆς ὑποθέσεως, ἡ συζήτησις ἐνώπιον τοῦ Σώματος θὰ γίνῃ. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, πέραν τούτου, διατὶ κάθε φορὰν προσφεύγομεν εἰς αὐτὴν τὴν παρέκκλισιν ἀπὸ τὸν Κανονισμόν; Ἐὰν τόσον πολὺ θέλετε τὴν ἄμεσον συζήτησιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἔχετε τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς, ὁ ὁποῖος σᾶς παρέχει εὐθέως τὰ μέσα μιᾶς συζητήσεως, ὑποχρεωτικῆς πλέον διὰ τὴν Κυβέρνησιν. Οὐδέποτε θ’ ἀρνηθῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ συμμορφωθῇ πρὸς τὸν Κανονισμόν. Συνεπῶς, ὅλος αὐτὸς ὁ χαρακτηρισμὸς περὶ φυγομαχίας δὲν εὐσταθεῖ, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ἀντίπαλος ἔχει εἰς χεῖρας του τὸ ὅπλον, διὰ τοῦ ὁποίου δύναται, ἀνὰ πᾶσαν στιγμήν, νὰ σταματήσῃ τὴν δῆθεν φυγομαχίαν καὶ νὰ δώσῃ τὴν μάχην ἐὰν θέλῃ. (Χειροκροτήματα).

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΕΠΕΡΩΤΗΣΕΩΝ.

§31Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, διατὶ δὲν λαμβάνεται ἀπόφασις ἐπὶ τοῦ θέματος; Δὲν θὰ ζητήσωμεν καταμέτρησιν, γνωστῶν ἐκ τῶν προτέρων, θέσεων εἰς τὴν Βουλήν. Ἡμεῖς εἴπομεν, ὅτι θὰ ὠφελήσῃ τὸ Κυπριακὸν ἐὰν θὰ γίνῃ ἡ συζήτησις ἔστω καὶ σύντομα καὶ ἐπιμένομεν. Ἀλλά, κύριε Πρόεδρε, ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις ἐπιμένει εἰς τὴν ἀναβολήν, θέλομεν νὰ εὕρωμεν, ἀμέσως τοὐλάχιστον, μίαν κοινὴν γλῶσσαν, ἡ ὁποία θὰ ὠφελήσῃ τὴν Κυπριακὴν ὑπόθεσιν. Διὰ τοῦτο, προτείνομεν νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἑξῆς σχεδίου ψηφίσματος:

Η ΒΟΥΛΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ

Ἐκφράζουσα τὴν ἀμέριστον συμπαράστασίν της εἰς τὸν ἡρωϊκῶς ἀγωνιζόμενον διὰ τὴν αὐτοδιάθεσίν του Κυπριακὸν Λαόν, Ψηφίζει 1ον. Διακηρύσσει τὴν ἀπόλυτον ἀντίθεσίν της πρὸς τὸ σχέδιον Μακμίλλαν καὶ τὴν ἀνάγκην ἀναστολῆς τῆς ἐφαρμογῆς του, ὡς δημιουργοῦντος μόνιμον ἑστίαν διακοινοτικῶν συγκρούσεων καὶ πρόσχημα διὰ τὴν διαιώνισιν τῆς ὑποδουλώσεως τῆς Κύπρου, καὶ 2ον. Ἀποκρούει κάθε λύσιν ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ, ἀποκλείουσαν τὴν τελικὴν ἐφαρμογὴν τῆς ἀρχῆς τῆς αὐτοδιαθέσεως. Κύριοι βουλευταί, νομίζω, ὅτι ἔχομεν χρέος νὰ ἐγκρίνωμεν αὐτὸ τὸ ψήφισμα, ὡς ἐλάχιστον δεῖγμα ἐμπράκτου συμπαραστάσεως τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας πρὸς τὸν ἀγωνιζόμενον Κυπριακὸν λαόν.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰσήλθατε εἰς ζητήματα οὐσίας καὶ ὑπεβάλατε ψήφισμα ἐκτὸς τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. Εἶναι ἐκτὸς τοῦ Κανονισμοῦ, διότι ἐγένετο συζήτησις πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, ἐπὶ τοῦ ἐὰν θὰ συζητηθῇ ἢ ὄχι τὸ Κυπριακόν. Κατὰ ταῦτα, ὅλα αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἴπατε, βεβαίως θὰ ἀναγραφοῦν εἰς τὰ πρακτικά, διότι ἐλέχθησαν, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποτελέσουν θέμα ἀποφάσεων.

§33Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Κύριε Πρόεδρε, ἐτέθη τὸ ζήτημα ἐὰν θὰ συζητηθῇ ἢ ὄχι, ἀμέσως, τὸ Κυπριακόν. Αὐτὸ τὸ ζήτημα, ὡς ἀνεγνωρίσθη καὶ ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἦτο δυνατόν, παρὰ ἀκροθιγῶς, νὰ ἀναφέρεται εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ θέματος, κατὰ τοῦτο μόνον, καθ’ ὅσον ἐπρόκειτο δι’ αὐτοῦ νὰ ὑποστηριχθῇ, εἴτε ἡ συζήτησις, εἴτε ἡ μὴ συζήτησις τοῦ θέματος. Ἀποκλεισθείσης τῆς συζητήσεως, ἀποκρυστάλλωμα τῶν ἀπόψεων τῆς Βουλῆς —καὶ πιστεύομεν καὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Κυβερνητικῆς πτέρυγος— ἠμποροῦσε νὰ εἶναι ἓν ψήφισμα, ἐνισχῦον τὴν θέσιν καὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ Κυπριακοῦ ἀγῶνος, χωρὶς νὰ ἀνάγεται εἰς θέμα Ἡμερησίας Διατάξεως. Ἐάν, ἀποκρούεται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ἡ ψήφισις αὐτοῦ εἶναι ἄλλο ζήτημα. Οὔτε εἰσάγεται κανονικῶς οὔτε ἡ Κυβέρνησις ἠμπορεῖ νὰ τὸ δεχθῇ. Συνεπῶς ἀποκρούεται.

§34Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Ὁ Κανονισμὸς δὲν θέτει κανένα ἐμπόδιον διὰ νὰ ἐνταχθῇ καὶ ψηφισθῇ τὸ κατατεθὲν ψήφισμα.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν θὰ μοῦ μάθητε τὸν Κανονισμόν. Συνεζητήσαμεν πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, ἐὰν θὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ Κυπριακοῦ καὶ ἐὰν θὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Τώρα μοῦ προτείνητε ψήφισμα. Ἀφίσατε αὐτά. Δὲν θέλω νὰ εἶμαι δριμὺς εἰς τοὺς χαρακτηρισμοὺς διότι εἶμαι Πρόεδρος τοῦ Σώματος, καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ δεχθῆτε τὴν ἄποψιν αὐτὴν ὡς Προέδρου. Δὲν εἰσάγεται κανονικῶς, καὶ δὲν τὸ δέχομαι. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀπόφασίς μου.

§36Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὡς Πρόεδρος τοῦ Σώματος, ἔχετε ὑποχρέωσιν νὰ μᾶς ἐνημερώσητε, ποία διαδικασία ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ εἶναι ἡ ὀρθὴ διὰ τὴν εἰσαγωγὴν ψηφίσματος, ποὺ ἀποτελεῖ πανεθνικὸν αἴτημα.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρέπει νὰ μελετήσητε τὸν Κανονισμόν.

§38Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Δὲν λέγει τίποτε ἀντίθετον ὁ Κανονισμός.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πάντως, πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως ὁ Πρόεδρος δὲν ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ κάμνῃ φροντιστήριον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ πρὸς ὑμᾶς. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῶν ἐπερωτήσεων... (θόρυβος).

§40Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἐμποδίζετε τὴν ψήφισιν τοῦ ψηφίσματος.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐτελείωσε, κ. Μπριλλάκη, ἡ συζήτησις. Δὲν ἔχετε τὸν λόγον. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ὁ κ. Ι. Παπαδημητρίου, ἔχει τὸν λόγον, ἐπὶ ἐρωτήσεώς του σχετικῶς μὲ τὴν ἐπισκευὴν τῶν λεωφορείων τῆς Η.Ε.Μ.

§42Ι. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Ὁ Σύλλογος τοῦ Προσωπικοῦ τῶν λεωφορείων τῆς Ἑταιρείας Μεταφορῶν κατήγγειλεν ὅτι ἀπὸ διετίας ἡ Ἑταιρεία Μεταφορῶν ἔχει παραμελήσει τελείως τὴν συντήρησιν τῶν λεωφορείων της. Ἔχει παραμελήσει ἡ Ἑταιρεία Μεταφορῶν τὴν συντήρησιν τῶν λεωφορείων μὲ ἀποτέλεσμα νὰ ὑφίσταται κίνδυνος, τόσον διὰ τὸ προσωπικόν, τὸ ὁποῖον ἐργάζεται, ὅσον καὶ διὰ τοὺς ἐπιβάτας, ἀλλὰ καὶ διὰ τοὺς πεζοὺς ἀκόμη, δεδομένου ὅτι ἔχει ἀποδειχθῆ ὅτι πολλάκις, δὲν ἐλειτούργησαν καλῶς τὰ φρένα, καὶ ἐξ αὐτοῦ εἴχομεν δυστυχήματα. Νομίζω, ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι σοβαρώτατον. Εἶναι ζήτημα ἀσφαλείας, τοῦ ἐπιβατικοῦ κοινοῦ, ἀλλὰ ἀκόμη καὶ τῶν πεζῶν, λόγῳ τοῦ ὅτι τὰ λεωφορεῖα αὐτὰ κυκλοφοροῦν εἰς πολυσυχνάστους ὁδούς, καὶ θὰ ἔπρεπε νὰ ἐξευρεθῇ ἀπὸ μέρους τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ..... (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Β. Βασιλικός).

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ ἡσυχία. Δὲν προάγεται ἡ συζήτησις ἔτσι. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Παυλόπουλος, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§44Α. ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Συνεχίσατε, κ. Παπαδημητρίου, τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἐρωτήσεώς σας.

§46Ι. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Συνεχίζω, κύριε Πρόεδρε. Ἡ ἐρώτησίς μας ἀφορᾷ, εἰς τὸ ποῖα μέτρα ἔλαβεν ὁ κ. ὑπουργός, κατόπιν τῶν ἐπισήμων καταγγελιῶν ἐκ μέρους τοῦ Σωματείου τοῦ προσωπικοῦ τῶν λεωφορείων τῆς ΗΕΜ. Καὶ πέραν αὐτοῦ, τὸ προσωπικὸν καταγγέλλει ὅτι ἐνῷ εἰς τοὺς τεχνίτας τῶν τρόλεϋ καταβάλλονται 30 ἡμερομίσθια κατὰ μῆνα, εἰς τοὺς τεχνίτας τῶν λεωφορείων μόνο 26. Συμβαίνει καὶ αἱ δύο κατηγορίαι τῶν ἐργαζομένων νὰ εἶναι τεχνῖται ἐπισκευῆς ὀχημάτων. Διὰ ποῖον λόγον γίνεται αὐτὴ ἡ διάκρισις; Εἶναι προσωπικὸν τῆς αὐτῆς Ἑταιρείας καὶ ὑπάρχει αὐτὴ ἡ ἄνισος μεταχείρισις. Θὰ ἔπρεπε δὲ τὸ Ὑπουργεῖον νὰ ἐπέμβῃ καὶ νὰ ἀναγκάσῃ τὴν Ἑταιρείαν, νὰ σέβεται τὸ προσωπικόν, νὰ σέβεται τοὺς νόμους, οἱ ὁποῖοι εἶναι κατὰ τῆς ἀνίσου μεταχειρίσεως τῶν ἐργαζομένων.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Ἀράπης ἔχει τὸν λόγον, ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἐρωτήσεως.

§48Γ. ΑΡΑΠΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τοῦ ὑπομνήματος τῆς ὀργανώσεως τῶν λεωφορείων τῆς ΗΕΜ, εἶχε καταγγελθῆ ὅτι τὰ ὀχήματα αὐτοκίνητα, λόγῳ τῆς ὑπογραφείσης ἀνανεώσεως τῆς συμβάσεως, ἡ Ἑταιρεία ἠλάττωσε τὸ τεχνικὸν προσωπικὸν καὶ δὲν ὑπάρχει συντήρησις εἰς τὰ ὀχήματα καὶ διαμαρτύρονται, πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον Συγκοινωνιῶν. Θὰ ἠθέλαμεν δὲ νὰ ἴδωμεν τί μέτρα ἔλαβεν ἐπὶ τῶν καταγγελιῶν αὐτῶν, τῆς ὀργανώσεως, ὅτι τὰ ὀχήματα, δὲν εἶχον τὴν συντήρησιν τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ ἔχουν λόγῳ τῆς ἀπολύσεως τοῦ τεχνικοῦ προσωπικοῦ. Δεύτερον ἐρώτημα εἶναι, ὅτι μέσα εἰς τὸ ἴδιον ἁμαξοστάσιον, ὑπάρχουν τεχνῖται τῶν τρόλλεϋ καὶ τεχνῖται τῶν αὐτοκινήτων. Καὶ οἱ μὲν πρῶτοι πληρώνονται καὶ τὰς ἀναπαύσεις, οἱ δὲ τεχνῖται τῶν λεωφορείων πληρώνονται μὲ 25 ἡμερομίσθια. Καὶ ἐπ’ αὐτοῦ θὰ ἠθέλαμεν μίαν ἀπάντησιν.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Γιαχνῆς, ἔχει τὸν λόγον.

§50Δ. ΓΙΑΧΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν λῆψιν μέτρων διὰ τὰ ζητήματα τῶν λεωφορείων καὶ γενικὰ τὸ Ὑπουργεῖον Συγκοινωνιῶν, πρέπει νὰ προσέξῃ πολὺ τὰ ζητήματα τῆς ἀσφαλείας τῶν αὐτοκινήτων, διότι εἶναι συχνὰ τὰ δυστυχήματα, τὰ ὁποῖα γίνονται, οἱ δὲ ἐργαζόμενοι εἰς αὐτά, καταβάλλουν ὑπερανθρώπους προσπαθείας, διὰ νὰ μὴ γίνωναι δυστυχήματα. Σήμερον ἀκριβῶς, ἐπεσκέφθην τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Συγκοινωνιῶν καὶ τοῦ κατήγγειλον ὅτι εἰς τὴν ΕΗΣ συμβαίνουν πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσουν. Ἀπὸ τὴν μίαν μεριά, βγάζει μίαν διαταγὴν καὶ λέγει ὅτι οἱ ὁδηγοὶ τῶν λεωφορείων πρέπει νὰ ἀκολουθοῦν ταχύτητα ὡρισμένην εἰς διαφόρους ὁδοὺς τῶν Ἀθηνῶν, εἰς τὰς ὁποίας κυκλοφοροῦν τὰ ἁμάξια της καὶ ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος κανένα μηχάνημα ταχύτητος εἰς τὰ αὐτοκίνητα λειτουργεῖ. Πῶς εἶναι δυνατὸν ὁ ὁδηγὸς νὰ ἐλέγξῃ ἐὰν ἔχῃ τὴν ταχύτητα τῶν 25 ἢ 30 χιλιομέτρων, ἡ ὁποία ἐνδείκνυται. Εἶναι λοιπὸν ἐπιβεβλημένον νὰ προσέξουν τὸ ζήτημα καὶ οἱ ἁρμόδιοι τεχνικοὶ τοῦ Ὑπουργείου νὰ ἐλέγξουν τὴν κατάστασιν τῶν ὀχημάτων τόσον τῆς ΗΕΜ ὅσον καὶ τῆς ΕΗΣ, ἀλλὰ καὶ τῶν ἰδιωτικῶν λεωφορείων. Εἶναι γνωστὸν τὸ αὐτοκινητιστικὸν δυστύχημα τοῦ Περάματος. Ἐπίσης εἶναι δικαιότατον, ἐφ’ ὅσον εἰς τὴν ἰδίαν Ἑταιρείαν, οἱ ἴδιοι τεχνῖται ἐργάζονται νὰ πληρώνωνται μὲ 30 ἡμερομίσθια τὸν μῆνα. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ διάκρισις μεταξὺ τῶν τεχνιτῶν τῶν λεωφορείων καὶ τῶν τεχνιτῶν τῶν τροχιοδρόμων καὶ τῶν τρόλλεϋ. Πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ σύστημα τῆς ἴσης μεταχειρίσεως. Παρακαλοῦμεν τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ μᾶς ἀπαντήσῃ ἐπὶ τῶν δύο ἐρωτημάτων.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Συγκοινωνιῶν, ἔχει τὸν λόγον.

§52Θ. ΚΟΝΙΤΣΑΣ. (Ὑφυπ. Συγκοινωνιῶν). Κύριοι βουλευταί, ἐπὶ τῆς ἐρωτήσεως αὐτῆς, ἔχω νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Πρῶτον, ὅσον ἀφορᾶ τὴν ἀσφάλειαν τῶν αὐτοκινήτων τῆς Η.Ε.Μ., ἡ ἐρώτησις μοῦ ἔδωσεν ἀφορμὴν νὰ διατάξω καὶ ἐγένετο ἐμπεριστατωμένος ἔλεγχος, ἐκ μέρους τῆς τεχνικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου, ἐπὶ ὅλων ἀνεξαρτήτως τῶν αὐτοκινήτων τῆς Η.Ε.Μ. Κατὰ τὸν ἔλεγχον αὐτὸν διεπιστώθη, ὅτι τὰ 95% τῶν αὐτοκινήτων εὑρίσκονται εἰς κατάστασιν λειτουργίας καὶ δύνανται ἀκινδύνως διὰ τὸ κοινὸν καὶ διὰ τοὺς ὁδηγοὺς νὰ κυκλοφοροῦν. Διά τινα ἐξ αὐτῶν, διὰ τὰ ὁποῖα ὑπῆρχον ὡρισμέναι τεχνικαὶ ἐλλείψεις, σᾶς πληροφορῶ ὅτι δὲν ἐτίθεντο εἰς κυκλοφορίαν, ἀλλὰ εἶχον τεθῆ εἰς τὸ συνεργεῖον τῆς Η.Ε.Μ., τὸ ὁποῖον εἶναι ἄριστα ὠργανωμένον καὶ μετὰ τὴν ἐπισκευήν των, τότε ἐτέθησαν εἰς κυκλοφορίαν. Συνεπῶς, τὰ ὅσα λέγονται, ὅτι τὰ αὐτοκίνητα αὐτὰ κυκλοφοροῦν κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος παρέχει οἱονδήποτε κίνδυνον διὰ τὸ κοινόν, δὲν εἶναι ἀκριβῆ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν περιορισμὸν τοῦ τεχνικοῦ προσωπικοῦ, περὶ τοῦ ὁποίου ἡ ἐρώτησις, σᾶς πληροφορῶ ὅτι ἡ ἑταιρεία κανονίζει ἑκάστοτε τὸ τεχνικὸν προσωπικὸν τοῦ συνεργείου της, ἀναλόγως πρὸς τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον ἔχει νὰ ἐπιτελέσῃ καὶ εἶναι πάντοτε ἐπαρκές, διὰ νὰ ἐπιτελῇ τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν ἐπισκευὴν καὶ τὴν συντήρησιν τῶν αὐτοκινήτων. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ δεύτερον μέρος τῆς ἐρωτήσεως, διὰ τὸν διαφορισμόν, ὁ ὁποῖος ὑπάρχει, ὡς πρὸς τοὺς τεχνίτας, οἱ ὁποῖοι ἐργάζονται εἰς τὰ θερμικὰ αὐτοκίνητα καὶ εἰς τοὺς τροχιοδρόμους καὶ τὰ τρόλεϋ, σᾶς πληροφορῶ τὰ ἑξῆς: Ὑπάρχει πράγματι ἕνας διαφορισμός, διὰ μὲν τὸ προσωπικὸν συντηρήσεως τῶν θερμικῶν αὐτοκινήτων, τὸ προσωπικὸν αὐτὸ ἀποτελεῖ ἰδίαν ἀνεξάρτητον αὐτοτελῆ ὁμάδα, τελείως διάφορον, ἀπὸ τὸ προσωπικὸν τῆς συντηρήσεως καὶ ἐπισκευῆς τῶν τρόλεϋ καὶ τῶν τροχιοδρόμων καὶ τὸ μὲν πρῶτον δὲν ὑπάγεται εἰς τὸν Κανονισμὸν εἰς τὸν ὁποῖον ὑπάγεται τὸ δεύτερον, τὸ ἀσχολούμενον μὲ τὰ τρόλεϋ. Ὡς ἐκ τούτου, διάφορος εἶναι καὶ ἡ μεταχείρισις ἑκάστης κατηγορίας τοῦ προσωπικοῦ τούτου. Τὸ μὲν προσωπικὸν τῆς πρώτης κατηγορίας ἀμείβεται μὲ 25 ἡμερομίσθια, ἐνῷ τὸ ὑπόλοιπον προσωπικόν, τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖται μὲ σκληροτέραν ἐργασίαν, λαμβάνει μισθὸν ἠλαττωμένον κατὰ 5%, προσηυξημένον ὅμως κατὰ 52 ἡμέρας τὸ ἔτος, λόγῳ τοῦ εἴδους τῆς ἐργασίας. Συνεπῶς, ἡ κατάστασις αὐτή, ἐφαρμόζεται ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν καὶ ἀνταποκρίνεται ἀπολύτως πρὸς τὸ εἶδος τῆς προσφερομένης παρ’ ἑκάστης κατηγορίας προσωπικοῦ ἐργασίας.

§53Ι. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Κύριε ὑπουργέ, πρέπει νὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας, ὅτι ὅλον τὸ προσωπικὸν ὑπάγεται εἰς τὸν Γενικὸν Κανονισμὸν καὶ αὐθαιρέτως ἡ ἑταιρεία δὲν ὑπαγάγῃ καὶ αὐτοὺς εἰς τὸν Γενικὸν Κανονισμόν, δεδομένου ὅτι τὸ προσωπικὸν ἦτο ἑνιαῖον, ἀντεκατέστησεν ὡρισμένας γραμμὰς εἰς τὰς ὁποίας κυκλοφοροῦσαν πρῶτα τροχιόδρομοι, διὰ λεωφορείων.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Αὐγερόπουλος, ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς του, σχετικῶς μὲ τὴν αὔξησιν τῶν εἰσιτηρίων ὑπὸ τῶν ἠλεκτρικῶν σιδηροδρόμων.

§55Γ. ΑΥΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ Ἕνωσις Καταναλωτῶν Ἠλεκτρικοῦ Ρεύματος, ὁλοκλήρου τῆς περιοχῆς Ἀθηνῶν–Πειραιῶς, ἐξ ἀφορμῆς τῆς, κατὰ παράβασιν τῶν συμβατικῶν ὅρων, αὐξήσεως τῆς τιμῆς τῶν εἰσιτηρίων, ἤγειρον ἀγωγὴν κατὰ τῆς διοικήσεως τῆς Ἑλληνικῆς Ἑταιρείας Ἠλεκτρικῶν Σιδηροδρόμων, διότι ἡ Ἑταιρεία αὐτὴ εἰσπράττει τιμὴν εἰσιτηρίου οὐχὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν σχετικῶν ὅρων τῆς συμβάσεως, κατὰ πολὺ ἀνωτέραν ἐξ ὅσων ἀναφέρονται εἰς σχετικοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως, χωρὶς αὐτὴ νὰ συντονίζεται, ὅπως ἡ σύμβασις ἀναφέρει, μὲ τὴν τρέχουσαν τιμὴν συναλλάγματος Ἀμερικῆς, εἴτε ἄλλου εὐρωπαϊκοῦ νομίσματος, ὅπως ρητῶς ἀναφέρει ὁ σχετικὸς ὅρος αὐτῆς τῆς συμβάσεως. Τὴν ἀγωγὴν αὐτὴν τῆς Ἑνώσεως τῶν καταναλωτῶν ἠλεκτρικοῦ ρεύματος, τὴν υἱοθέτησε καὶ δικαστικὴ ἀπόφασις, ἡ ὁποία φέρει ἀριθμὸν 5835)1957 καὶ βάσει τῆς δικαστικῆς αὐτῆς ἀποφάσεως, τῆς ὁποίας τὸ σχετικὸν ἔχω ἐδῶ καὶ θὰ τὸ καταθέσω εἰς τὴν Βουλὴν μαζὺ μὲ ὅλα τὰ σχετικά, ἡ τιμὴ τοῦ εἰσιτηρίου ἀπὸ Ὁμονοίας ἕως Πειραιᾶ πρέπει νὰ εἶναι μία δραχμὴ καὶ τριάκοντα τρία λεπτὰ καὶ εἰς τὸ ἥμισυ διὰ τοὺς ἐνδιαμέσους σταθμούς, ὅπως, ἄλλωστε, ὁρίζει τὸ ἄρθρον τῆς συμβάσεως. Διὰ τὴν αὔξησιν αὐτὴν τῆς τιμῆς τῶν εἰσιτηρίων, τὴν αὐθαίρετον, διεμαρτυρήθη καὶ ἡ διοίκησις τοῦ Ἐργατικοῦ Κέντρου Ἀθηνῶν καὶ κατήγγειλε τὴν Γενικὴν Διεύθυνσιν τῶν ἠλεκτρικῶν σιδηροδρόμων, τοὺς ὁποίους χρησιμοποιοῦν, κατὰ μεγάλον ποσοστόν, ἐργάται καὶ ὑπάλληλοι. Τὸ δικαιολογητικὸν τῶν Ἠλεκτρικῶν Σιδηροδρόμων, ὅτι διὰ λόγους ἐξυπηρετήσεως δανειακῶν ὑποχρεώσεων ἠναγκάσθησαν νὰ πάρουν τὴν ἀπόφασιν τῆς ὑπερβολικῆς αὐξήσεως τῆς τιμῆς τῶν εἰσιτηρίων, ὄχι μόνον δὲν εὐσταθεῖ, ἀλλὰ καὶ εἰσάγει καινὰ δαιμόνια, διὰ τῶν ὁποίων ἡ ἑταιρεία αὐτὴ προσπαθεῖ νὰ αὐξήσῃ τὴν περιουσίαν της ἐκ τῆς εἰσφορᾶς τῶν πολιτῶν, πρᾶγμα τελείως ἀπαράδεκτον. Τὸ ἄρθρον τῆς συμβάσεως εἶναι ρητὸν καὶ λέγει: «Ἡ μέση τιμὴ τῶν κομίστρων ........ (ἀναγινώσκει) ..........». Κατόπιν αὐτοῦ, ἐρωτῶμεν τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Συγκοινωνιῶν, κατὰ τίνα τρόπον ἀντιμετωπίσθη ἢ ἀντιμετωπίζεται τὸ θέμα τοῦτο, θέμα τὸ ὁποῖον δὲν πρέπει νὰ συνεχίζεται, διότι ἐκτὸς τοῦ ὅτι εἶναι παράνομος καὶ αὐθαίρετος ἡ πρᾶξις αὐτὴ τῆς Ἠλεκτρικῆς Ἑταιρείας, ἀκόμη χωρεῖ καὶ καταγγελία διὰ τὴν κήρυξιν ἐκπτώτου τῆς ἑταιρείας αὐτῆς, καταγγελίαν, ἄλλωστε, τὴν ὁποίαν ἔχει ὑποβάλει ἡ Ἕνωσις Καταναλωτῶν Ἠλεκτρικοῦ Ρεύματος τῆς περιοχῆς αὐτῆς.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Πυρομάγλου, ἔχει τὸν λόγον, ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἐρωτήσεως.

§57Κ. ΠΥΡΟΜΑΓΛΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ Ἑταιρεία Ἠλεκτρικῶν Σιδηροδρόμων ηὔξησε τὸ εἰσιτήριον, χωρὶς κἂν νὰ λάβῃ ἢ νὰ συμβουλευθῇ τὸν ὑπουργὸν τῶν Συγκοινωνιῶν νὰ ἐπέμβῃ. Φαίνεται, ὅτι βασίζεται εἰς μίαν σύμβασιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμε μὲ τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Συναγερμοῦ τοῦ 1954, σύμφωνα μὲ τὴν ὁποίαν ἡ Ἑταιρεία Ἠλεκτρικῶν Σιδηροδρόμων ἔχει τὸ δικαίωμα, τὸ ἀπεριόριστον δικαίωμα, ν’ αὐξήσῃ τὴν τιμὴν τῶν εἰσιτηρίων, χωρὶς κἂν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει της ἡ Ἑταιρεία αὐτὴ τὴν σύμβασιν τοῦ 1925, σύμφωνα μὲ τὴν ὁποίαν περιεγράφοντο τὰ ὅρια, μέσα εἰς τὰ ὁποῖα θὰ ἐγένοντο αἱ αὐξήσεις τῶν εἰσιτηρίων. Ἂν λάβωμεν ὑπ’ ὄψει μας, ὅτι ἡ Ἑταιρεία Ἠλεκτρικῶν Σιδηροδρόμων ἐξυπηρετεῖ, κατὰ τὸ μεγαλύτερον ποσοστόν, ἐργαζομένους, μεταφερομένους ἐντὸς τῶν Ἀθηνῶν καὶ τῶν περιχώρων τῶν Ἀθηνῶν, νομίζω, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Συγκοινωνιῶν θὰ ἔπρεπε νὰ θέσῃ περιορισμὸν εἰς τὴν Ἑταιρείαν τῶν Ἠλεκτρικῶν Σιδηροδρόμων καὶ νὰ τοποθετήσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο πρὸς τὴν κατεύθυνσιν τῶν συμφερόντων τῶν ἐργαζομένων, τῶν ὁποίων εἶναι γνωστὸν τὸ ὕψος τῶν ἡμερομισθίων καὶ μισθῶν. Δὲν πρέπει νὰ μένῃ ἀσύδοτος ἡ Ἑταιρεία Ἠλεκτρικῶν Σιδηροδρόμων. Πρέπει, τοὐλάχιστον, νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὰ ὅρια, τὰ ὁποῖα ἐχάραξεν ἡ σύμβασις τοῦ 1925. Πέραν αὐτῶν, ὑπάρχει καὶ ἀπόφασις τοῦ Εἰρηνοδικείου, ἡ ὁποία καταδικάζει τὴν αὐθαίρετον αὐτὴν αὔξησιν τῶν εἰσιτηρίων. Πέραν τούτου, ἐκκρεμεῖ καὶ ἑτέρα δίκη ἐναντίον τῆς Ἑταιρείας Ἠλεκτρικῶν Σιδηροδρόμων, διὰ τοὺς ἰδίους λόγους. Νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἐπέμβῃ διὰ τὸ κοινωνικὸν αὐτὸ πρόβλημα, τὸ ὁποῖον κατήντησε, πράγματι, αὐθαιρεσία μιᾶς ἑταιρείας Κράτους, τῶν Ἠλεκτρικῶν Σιδηροδρόμων, ἐντὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Παπαδημητρίου, ἔχει τὸν λόγον.

§59Ι. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, βεβαίως, ἡ Ἑταιρεία τῶν Ἠλεκτρικῶν Σιδηροδρόμων, ἐφαρμόζουσα τὴν σύμβασιν τοῦ 1952, ἡ ὁποία ὑπῆρξε δεσμευτικὴ διὰ τὸ συμφέροντα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ηὔξησεν, ἄνευ ἐγκρίσεως τοῦ Ὑπουργείου Συγκοινωνιῶν, τὰ εἰσιτήριά της μὲ τὴν προηγουμένην σύμβασιν. Ἡ Ἑταιρεία τῶν Ἠλεκτρικῶν Σιδηροδρόμων ἦτο ὑποχρεωμένη, πάντοτε, νὰ ζητῇ τὴν ἔγκρισιν τοῦ Ὑπουργείου. Καὶ ἐπειδὴ καλῶς γνωρίζω τὰ πράγματα, ἐργασθεὶς εἰς τὴν ἑταιρείαν αὐτήν, πάντοτε αὐτὸ ἔγινεν. Ἀλλ’, ἐν πάσῃ περιπτώσει, καὶ μὲ τὴν νέαν σύμβασιν, ἐὰν θέλῃ νὰ αὐξήσῃ τὰ εἰσιτήρια, εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ τὰ αὐξήσῃ μόνον μέσα εἰς τὰ πλαίσια, τὰ ὁποῖα χαράσσονται ἀπὸ τὴν ἀρχικὴν σύμβασιν. Ἡ Ἑταιρεία Ἠλεκτρικῶν Σιδηροδρόμων ηὔξησε τὰ εἰσιτήρια κατὰ ἕνα 10λεπτον καὶ ἔκαμε τὰς ἐγκαταστάσεις της. Δηλαδὴ ἐπλήρωσεν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς διὰ τὰς ἐγκαταστάσεις της. Ἔλαβε δύο αὐξήσεις ἐντὸς διετίας καὶ εἶναι ἡ Ἑταιρεία τοῦ κ. Ἀνδρεάδη, ὁ ὁποῖος κακομεταχειρίζεται, ὄχι μόνον τὸ ἐπιβατικὸν κοινόν, ἀλλὰ καὶ τὸ ἐργαζόμενον προσωπικόν. Γνωρίζει ὁ κ. ὑπουργός, ὅτι πέρυσιν εἶχεν ἀγανακτήσει τὸ προσωπικὸν καὶ ἐπὶ 20 ἡμέρας ἀπήργουν καὶ ἡ Ἑταιρεία ὑπεσχέθη, ὅτι θὰ δώσῃ αὐξήσεις ἡμερομισθίων, αὐξήσεις μισθῶν. Καὶ ὅμως ἐπὶ διετίαν δὲν ἔχει δώσει οὔτε μίαν δεκάραν εἰς τὸ προσωπικόν, ἀλλ’ ἀμέσως, μετὰ τὴν ἀπεργίαν, προέβη εἰς ἀπολύσεις. Ἀπέλυσε τὸν Γενικὸν Γραμματέα, προέβη εἰς μεταθέσεις τοῦ προσωπικοῦ καὶ γενικὰ ἐφήρμοσε καθεστὼς καταδυναστεύσεως, παραλλήλως δὲ ηὔξησε δύο φορὰς τὴν τιμὴν τῶν εἰσιτηρίων. Ἐρωτᾶται, τὰ κέρδη, τὰ ὁποῖα ἀποκομίζει ἡ ἑταιρεία, εἶναι μόνον δι’ αὐτὴν καὶ οἱ ἐργαζόμενοι εἰς τὴν ἑταιρείαν δὲν ἔχουν κανένα δικαίωμα; Δὲν ὑπάρχει κράτος, τὸ ὁποῖον νὰ τοὺς προστατεύσῃ. Ἔχει γίνει ὁ κ. Ἀνδρεάδης ὑπερκράτος καὶ δὲν σέβεται κανέναν ἢ στηρίζεται εἰς τοὺς δεσμούς του, τοὺς ἀνακτορικούς... (Θόρυβος).

§60Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. (Πρόεδρος Βουλῆς). Κύριε Πρόεδρε, αὐτὰ ἀπαγορεύονται.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, κύριε συνάδελφε, μὴ ἐκφεύγετε τῶν ἐπιτρεπομένων ὁρίων.

§62Θ. ΚΟΝΙΤΣΑΣ. (Ὑφυπ. Συγκοινωνιῶν). Κύριε συνάδελφε, σχετικῶς μὲ τὴν αὔξησιν τῆς τιμῆς τῶν εἰσιτηρίων, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἡ ἑταιρεία τῶν Ἠλεκτρικῶν Σιδηροδρόμων, κατὰ τὸν παρελθόντα Μάϊον, καὶ πρὶν ἢ ὁρκισθῇ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, ἔχω νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Συμφώνως μὲ τὴν σύμβασιν, ἡ ὁποία ἰσχύει ἀπὸ τοῦ 1925 καὶ ἡ ὁποία καθορίζει τὸν τρόπον προσδιορισμοῦ τῆς τιμῆς τῶν εἰσιτηρίων, ἡ ἑταιρεία δικαιοῦται νὰ κάμνῃ, κατὰ πάντα χρόνον, αὔξησιν. Τοῦτο, ὅμως, δὲν εἶναι ἀνεξέλεγκτον, διότι εἰς τὸ τέλος ἑκάστου ἡμερολογιακοῦ ἔτους λαμβάνονται ὑπ’ ὄψιν ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐπιβατῶν, τὰ ἐκδοθέντα εἰσιτήρια καὶ ἄλλα στοιχεῖα καὶ γίνεται ὁ ἀναλογισμός, κατὰ τὸν ὁποῖον ἡ τιμὴ τοῦ εἰσιτηρίου δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ τὰ 19 χρυσᾶ λεπτά. Δηλαδὴ διὰ τῆς συμβάσεως, ὁρίζεται ὅριον 19 χρυσᾶ λεπτά, τὰ ὁποῖον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπερβῇ ἡ ἑταιρεία. Διὰ τῆς γενομένης αὐξήσεως, ὡς προκύπτει ἐκ τῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα ἔχουν τεθῆ ὑπ’ ὄψιν μας ἐκ μέρους τῆς ἑταιρείας, φαίνεται ὅτι δὲν ἔχει φθάσει τὰ 19 χρυσᾶ λεπτά, ἀλλὰ εἶναι χαμηλότερα. Πάντως, λήγοντος τοῦ 1958, θὰ κάμωμεν τὸν ἐκ τῆς συμβάσεως ἔλεγχον, διὰ τὴν διαπίστωσιν τοῦ ἐὰν ὑπερέβη ἢ οὔ τὸ ἐπιτρεπόμενον ὅριον καὶ θὰ ἀκολουθήσῃ ἡ διαδικασία, τὴν ὁποίαν ὁρίζει ἡ σύμβασις, ἡ ὁποία ἔχει ἰσχὺν νόμου. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν καταδυνάστευσιν τοῦ προσωπικοῦ, περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησεν ὁ ἕτερος κ. συνάδελφος, τοὐλάχιστον, καθ’ ὅσον ἐγὼ γνωρίζω, δὲν ἀνεφέρθη περίπτωσις, ἐξ ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ προκαλέσουν οἱανδήποτε ἐπέμβασιν τοῦ Ὑπουργείου. Ἐὰν ὑπάρξουν οἱαδήποτε παράπονα τοῦ προσωπικοῦ διὰ καταδυνάστευσιν ἢ κακὴν μεταχείρισιν, ἀσφαλῶς καὶ τὸ Ὑπουργεῖον Συγκοινωνιῶν καὶ τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον Ἐργασίας, θὰ ἐπέμβωμεν, νὰ φέρωμεν τὰ πράγματα εἰς τὴν θέσιν των καὶ νὰ προστατεύσωμεν τοὺς ἐργαζομένους ἀπὸ πάσης ὑπερβολῆς τῆς ἑταιρείας.

§63Γ. ΑΥΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει, κ. ὑπουργέ, τὸ ἄρθρον 13 τῆς συμπληρωματικῆς συμβάσεως, τὸ ὁποῖον λέγει τὰ ἑξῆς: «Διευκρινίζεται............... (ἀναγινώσκει)...............». Δὲν δύναται, λοιπόν, ἡ ἑταιρεία νὰ ὁρίζῃ αὐθαιρέτως τὴν τιμὴν τῶν εἰσιτηρίων. Σύμφωνα δὲ μὲ τὴν δικαστικὴν ἀπόφασιν, περὶ τῆς ὁποίας σᾶς ὡμίλησα, ἡ τιμὴ τῶν εἰσιτηρίων δὲν πρέπει νὰ ὑπερβαίνῃ, ἀπὸ τὴν Ὁμόνοιαν μέχρι τοῦ Πειραιῶς, τὰς δραχ. 1,35 καὶ τὸ ἥμισυ διὰ τοὺς ἐνδιαμέσους σταθμούς. Εἶναι δικαστικὴ ἀπόφασις, τὴν ὁποίαν θὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας καὶ τὴν ὁποίαν καταθέτω εἰς τὸ Προεδρεῖον.

§64Θ. ΚΟΝΙΤΣΑΣ. (Ὑφυπ. Συγκοινωνιῶν). Θὰ σᾶς δώσω τὴν πληροφορίαν, ὅτι τὸν τρόπον τοῦ καθορισμοῦ τῆς τιμῆς τῶν εἰσιτηρίων, τὸν προσδιορίζει τὸ ἄρθρον 20 τῆς συμβάσεως.

§65Γ. ΑΥΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς ἐπαναλαμβάνω, ὅτι, συμφώνως μὲ τὴν σύμβασιν, ἡ τιμὴ τοῦ εἰσιτηρίου, δὲν πρέπει νὰ ὑπερβαίνῃ τὸ 1,35.

§66Θ. ΚΟΝΙΤΣΑΣ. (Ὑφυπ. Συγκοινωνιῶν). Νὰ μοῦ δώσητε τὰ στοιχεῖα, κύριε συνάδελφε, νὰ ἐξετάσω τὸ θέμα.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Στεφανίδης, ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς του, διὰ τῆς ὁποίας ζητεῖ νὰ πληροφορηθῇ, ἐὰν καὶ τίνα μέτρα πρόκειται νὰ ληφθῶσι διὰ τὴν προστασίαν τῆς ἀναξιοπαθούσης τάξεως τῶν ἁμαξοκαρραγωγέων.

§68Μ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχει μία ἀναξιοπαθοῦσα τάξις τῶν ἁμαξοκαρραγωγέων, ἡ ὁποία, λόγῳ τῆς συγχρόνου ἐξελίξεως τῶν μηχανικῶν μέσων μεταφορῶν, ἔχει περιέλθει εἰς δεινὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν. Ἐνθυμοῦμαι καὶ θὰ ἐνθυμοῦνται ὅλοι οἱ συνάδελφοι, ὅτι κατ’ ἐπανάληψιν, καὶ εἰς τὴν προηγουμένην Βουλὴν καὶ εἰς τὴν παροῦσαν, καταφθάνουν καθημερινῶς διαμαρτυρίαι καὶ ἐκκλήσεις τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, διὰ νὰ ληφθοῦν στοιχειώδη μέτρα προστασίας των. Εἶναι μάλιστα κατατεθειμέναι ἐρωτήσεις καὶ ἀναφοραί, τοὐλάχιστον 100 συναδέλφων. Ἡ Κυβέρνησις, μέχρι τῆς στιγμῆς, δὲν ἀνταπεκρίθη εἰς τὸ δίκαιον αὐτὸ αἴτημα. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Ἁμαξοκαρραγωγέων Εὐβοίας, ὅπου γίνεται μία διεκτραγώδησις τῶν δυσμενεστάτων συνθηκῶν, ὑπὸ τὰς ὁποίας τελοῦν. Εἰς παρομοίας περιπτώσεις, δι’ ὅλους τοὺς ἐργαζομένους, οἱ ὁποῖοι ἐπλήγησαν ἀπὸ τὴν σύγχρονον τεχνικὴν πρόοδον, ἐλήφθησαν προστατευτικὰ μέτρα καί, συνεπῶς, δικαιοῦνται καὶ οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ νὰ τύχουν παρομοίας προστασίας. Συγκεκριμένως τὸ αἴτημά των εἶναι, διὰ τοὺς ὑπερβάντας τὸ 50ὸν ἔτος, νὰ γίνῃ ἡ ὑπαγωγή των εἰς τὴν κοινωνικὴν ἀσφάλισιν, εἰς τοὺς νεωτέρους δὲ θὰ ἔπρεπε νὰ χορηγηθοῦν ἄδειαι κυκλοφορίας αὐτοκινήτων. Παρακαλῶ, τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Συγκοινωνιῶν, ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, διὰ τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρεται ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ καὶ ἀφορᾷ ὁλόκληρον τὴν χώραν, νὰ πληροφορήσῃ τὸ Σῶμα, ποῖα μέτρα πρόκειται νὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις καί, συγκεκριμένως, διατὶ ἕνα νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔχει καταρτισθῆ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Συγκοινωνιῶν πρὸ 2½–3 ἐτῶν, δὲν κατετέθη εἰς τὴν Βουλὴν μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σχετικὴ εἶναι καὶ ἡ ἐρώτησις τῶν κ.κ. Σκυλλάκου, Χονδρονασίου καὶ Παγώνη. Ὁ κ. Α. Χονδρονάσιος, ἔχει τὸν λόγον.

§70Α. ΧΟΝΔΡΟΝΑΣΙΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, οἱ ἁμαξηλάται τῆς πόλεως Λαρίσης, εὑρίσκονται εἰς δεινὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν καὶ εἰς τὴν κατάστασιν αὐτὴν δὲν εὑρίσκονται βέβαια ὑπαιτιότητί των. Στέκουν ἀπὸ τὸ πρωῒ ἕως τὸ βράδυ εἰς τὰς προκαθορισθείσας θέσεις ἐργασίας των καὶ ἀναμένουν, ἀλλὰ πελατεία δὲν ὑπάρχει. Εἶναι καὶ αὐτοὶ θύματα τῆς προόδου τῶν συγκοινωνιακῶν μέσων. Τὰ ταξὶ καὶ ἡ ἀστικὴ συγκοινωνία ἔχουν ἐκτοπίσει τοὺς ἁμαξηλάτας, ὅπως καὶ τὰ φορτηγὰ αὐτοκίνητα ἔχουν περιορίσει σημαντικῶς τὰς ἐργασίας τῶν καρραγωγέων. Ἡ τάξις αὐτὴ μὲ ὑπομνήματα πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἔχει ζητήσει νὰ ληφθῇ κάποια μέριμνα ὑπὲρ αὐτῶν, ὥστε νὰ ἀνακουφισθοῦν. Ζητοῦν, συγκεκριμένως, κύριε Πρόεδρε, νὰ ληφθῇ μέριμνα, ὥστε οἱ ἁμαξηλάται καὶ οἱ καρραγωγεῖς νὰ πάρουν τοὐλάχιστον ἢ λεωφορεῖα ἢ ταξὶ διὰ νὰ ἠμποροῦν νὰ ἀντικαταστήσουν τὰ ἁμάξια καὶ τὰ κάρρα των. Τὸ αἴτημά των αὐτό, εἶναι τελείως δίκαιον. Καὶ ἐὰν ἀκόμη δὲν τοὺς δοθῇ ὁλόκληρον λεωφορεῖον, ἢ ταξί, νὰ τοὺς δοθῇ τοὐλάχιστον ἕνα ποσοστὸν συμμετοχῆς ἐπ’ αὐτοῦ. Πιστεύομεν, ὅτι τὰ αἰτήματά των εἶναι δίκαια καὶ πρέπει Κυβέρνησις νὰ λάβῃ μέριμναν, ὥστε νὰ βοηθηθῇ ἡ τάξις αὐτή, ἡ ὁποία πάει νὰ βγάλῃ τὸν ἐπιούσιον. Περιμένομεν νὰ μᾶς πληροφορήσῃ ὁ κ. ὑπουργός, ποῖα μέτρα θὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις, πρὸς ἀνακούφισιν τῆς τάξεως αὐτῆς, ἡ ὁποία εἶναι θῦμα τῆς προόδου τῶν συγκοινωνιακῶν μέσων. Καὶ νομίζομεν, ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ ληφθοῦν μέτρα πρὸς ἀποκατάστασίν των.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Παγώνης, ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἐρωτήσεως.

§72Χ. ΠΑΓΩΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ κατάστασις τῶν ἁμαξηλατῶν καὶ καρραγωγέων εἶναι δεινή. Νομίζω, ὅτι θὰ ἠμποροῦσε νὰ δοθοῦν ἄδειαι, ἔστω συνεταιρικαί, εἰς πολλούς, δι’ ἕνα αὐτοκίνητον, λεωφορεῖον ἢ φορτηγόν. Θὰ ἠμποροῦσεν ἀκόμη νὰ τοὺς δοθῇ τὸ δικαίωμα νὰ διορίζωνται εἰσπράκτορες ἢ ὁδηγοὶ εἰς λεωφορεῖα. Ἡ Κυβέρνησις θὰ πρέπει νὰ λάβῃ κἄποιαν πρόνοιαν δι’ αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους, τοὺς ὁποίους ἐξετόπισεν ἡ πρόοδος τοῦ αὐτοκινήτου.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Γόντικας, ἔχει τὸν λόγον.

§74Δ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ὑπάρχει, κ. ὑπουργέ, εἰς τὴν χώραν μας ἡ τάξις τῶν ἁμαξοκαρραγωγέων καὶ παρὰ τὰ λεγόμενα, μέχρι τῆς στιγμῆς ἡ τάξις αὐτῶν δὲν εἶναι μεγάλη. Διότι ἀπὸ 15 ἔτη καὶ ἐντεῦθεν, οὐδεὶς ἠσχολήθη νέος μὲ τὸ ἐπάγγελμα αὐτό. Ὑπάρχουν, λοιπόν, οἱ παλαιοὶ ἁμαξοκαρραγωγεῖς καὶ ἐκ τούτων οἱ περισσότεροι εἶναι ὑπερήλικες. Θὰ ἤθελον νὰ παρακαλέσω, λοιπόν, δι’ αὐτοὺς τοὺς ὑπερήλικας, νὰ ληφθῇ μία πρόνοια κυβερνητική, ἔστω νὰ τοὺς χορηγηθῇ μία σύνταξις ἀπὸ τὸ ΙΚΑ, ἀφοῦ καταβάλουν καὶ αὐτοὶ ὅ,τι κριθῇ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Θὰ ἤθελον, ἐπίσης νὰ παρακαλέσω, διὰ τοὺς ἔχοντας ἡλικίαν 40 –50 ἐτῶν, νὰ δοθῇ ἀνὰ 10 μία ἄδεια δι’ ἕνα φορτηγὸν αὐτοκίνητον, διὰ νὰ ἠμπορέσουν νὰ ἀποζήσουν. Ἐναπομένουν σήμερον ἐλάχιστοι εἰς τὴν χώραν, ἴσως καὶ 100, οἱ ὁποῖοι εἶναι δυνατόν, ἐὰν θέλῃ ἡ Κυβέρνησις, καὶ πρέπει νὰ θέλῃ, διότι πρέπει νὰ ἐνδιαφέρεται καὶ αὐτή, εἶναι δυνατὸν νὰ τοὺς ἀποκαταστήσῃ εἰς διαφόρους ὑπηρεσίας, νὰ ἐργάζωνται, διὰ νὰ μὴ πεινοῦν διαρκῶς οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ καὶ νὰ μὴ γυρίζουν εἰς τοὺς δρόμους μὲ ἕνα κάρρον, χωρὶς ἐργασίαν. Θὰ ἤθελον μίαν ἰδιαιτέραν συμπάθειαν, καὶ θὰ ἤθελον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου αὐτοῦ, διότι, φρονῶ, ὅτι καθ’ ὅλην τὴν χώραν δὲν εἶναι περισσότεραι τῶν 500 οἰκογενειῶν.

§75Σ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφοράν.

§76Θ. ΚΟΝΙΤΣΑΣ. (Ὑφυπ. Συγκοινωνιῶν). Κύριοι βουλευταί, πράγματι, τὸ θέμα τῶν ἁμαξοκαρραγωγέων μὲ πολλὴν συμπάθειαν τὸ βλέπει ἡ Κυβέρνησις καὶ θὰ ἐπεθύμει νὰ ὑπάρξουν αἱ προϋποθέσεις, βάσει τῶν ὁποίων θὰ ἀντιμετωπισθῇ. Ἔχει δοθῆ ἤδη ἐντολὴ εἰς τὰς ὑπηρεσίας νὰ συγκεντρώνουν τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀναγκαῖα διὰ τὴν μόρφωσιν γνώμης καὶ λῆψιν ἀναγκαίων μέτρων. Θὰ ἤθελον νὰ σᾶς πληροφορήσω, ὅτι, ὡς πρῶτον μέτρον, μὲ τὸ ὁποῖον θὰ ἠδύνατο νὰ ἀντιμετωπισθῇ τὸ πρόβλημα τοῦτο, εἶναι ἡ ἀπόφασις, ἡ ὁποία ἐλήφθη περὶ χορηγήσεως ἀδειῶν τρικύκλων. Βεβαιωθῆτε, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ παροχὴ αὐτὴ εἶναι λίαν ἱκανοποιητική, διότι ἕνα τρίκυκλον δύναται νὰ φορτώσῃ...

§77Δ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Διὰ τὰς πόλεις, ὄχι καὶ διὰ τὰ χωρία.

§78Θ. ΚΟΝΙΤΣΑΣ. (Ὑφυπ. Συγκοινωνιῶν). Καὶ διὰ τὰς ἐπαρχίας, κύριε συνάδελφε, διότι δύναται νὰ φορτώσῃ 400 κιλά, ἐνῷ τὸ κάρρον φορτώνει 300, ἡ ταχύτης δὲ τοῦ τρικύκλου εἶναι πολὺ μεγαλυτέρα. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι δι’ ὅσους θὰ ἤθελον νὰ ἐξεύρουν ἕνα νέον ἐπάγγελμα καὶ νὰ ἀντιμετωπίσουν τὰς ἀνάγκας τῆς ζωῆς, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ζητήσουν νὰ λάβουν ἄδειαν, θέσεως εἰς κυκλοφορίαν ἑνὸς τρικύκλου. Ἡ ἀπόφασις αὐτή, ἔχει ἤδη ἀπὸ τοῦ θέρους ἐκδοθῆ καὶ ἔχει ἀνακοινωθῆ εἰς τὰς Νομαρχίας, αἱ ὁποῖαι εἶναι καὶ ἁρμόδιοι διὰ τὴν ἐφαρμογήν της. Συνεπῶς, δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι θέλουν ἐργασίαν πράγματι, ἀντὶ νὰ ζητήσουν ἀποκατάστασιν, ἢ ἀποζημίωσιν, ἡ εὐχέρεια αὐτὴ παρεσχέθη ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Ὑπάρχουν, βεβαίως, καὶ οἱ αἰτοῦντες τὴν χορήγησιν ἀδειῶν λεωφορείων, ἢ φορτηγῶν αὐτοκινήτων. Γνωρίζετε, κύριοι βουλευταί, ὅτι διὰ τὴν χορήγησιν αὐτήν, ὑπάρχει δυσχέρεια καὶ Κανονισμοί, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπερβληθοῦν, διότι τὸ φορτηγὸν αὐτοκίνητον εὑρίσκεται ἐν ὑπερκορεσμῷ. Τὰ ταξὶ ἔχουν ἤδη συμφορηθῆ καὶ εἰς τὴν Πρωτεύουσαν καὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας. Τὰ αὐτοκίνητα Δ.Χ., τὰ λεωφορεῖα, ἔχουν ὑπερβῆ τὸν ἀπαιτούμενον ἀριθμόν. Συνεπῶς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνεται συζήτησις περὶ χορηγήσεως νέων ἀδειῶν. Θὰ ἔπρεπεν οἱ κύριοι ἁμαξοκαρραγωγεῖς, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἡλικίαν καὶ θέλησιν νὰ ἐργασθοῦν, νὰ ζητήσουν ἄδειαν χορηγήσεως τρικύκλων καὶ θὰ ἠμποροῦσαν οὕτω νὰ ἀντιμετωπίσουν τὰς ἀνάγκας τῆς ζωῆς. Δὲν ὑπολείπεται ἡ Κυβέρνησις εἰς αἰσθήματα συμπαθείας, διὰ τὴν τάξιν αὐτὴν καὶ ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπισθῇ ἡ περίπτωσις, κατὰ τὸν τρόπον αὐτόν, νὰ εἶσθε βέβαιοι, ὅτι θὰ τὸ εἶχον πράξει. Ἀλλὰ τὸ πρόβλημα εἶναι δυσχερές, διότι οἱ σήμερον ἄνεργοι ἁμαξοκαρραγωγεῖς δὲν ἠθέλησαν τὸ 1925 νὰ ἀποζημιωθοῦν, ὅπως ἀπεζημιώθησαν καὶ οἱ ἄλλοι συνάδελφοί των καὶ ἐξέλεξαν ἕνα ἐπάγγελμα, τὸ ὁποῖον μοιραίως θὰ ἐτίθετο ἐκποδών.

§79Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπ. Ἐργασίας). Ὑφίσταται, πράγματι, ἕνα πρόβλημα ἐκείνων ποὺ ἐκτοπίζονται ὑπὸ τῶν συγχρόνων συγκοινωνιακῶν μέσων, καὶ γενικώτερον ὑπὸ τῆς τεχνικῆς ἐξελίξεως. Μεταξὺ αὐτῶν εἶναι οἱ καρραγωγεῖς καὶ οἱ ἁμαξηλᾶται, οἱ ὁποῖοι μέχρι μιᾶς ὡρισμένης περιόδου εἶχον παλαιότερον προστατευθῆ, διὰ τοῦ συστήματος καταβολῆς ἀποζημιώσεως ὑπὸ τοῦ Ταμείου πληττομένων ὑπὸ ἀνεργίας ἐπαγγελματιῶν. Αὐτὸ τὸ Ταμεῖον κατηργήθη, κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς κατοχῆς. Ἔκτοτε, ἡ κατηγορία τῶν ἁμαξηλατῶν καὶ καρραγωγέων, μαζὺ μὲ τοὺς καρροποιούς, τοὺς σελλοποιούς, σαγματοποιούς, πεταλωτὰς καὶ ὡρισμένους ἐργαζομένους εἰς ἄλλους συναφεῖς κλάδους βιοτεχνιῶν, θέτουν ἐπιμόνως τὸ θέμα τους, τὸ ὁποῖον εἶναι θέμα ἰδιαιτέρας μερίμνης ἐκ μέρους τοῦ Κράτους. Εἶναι τὸ αἴτημα ὄχι μόνον συμπαθές, ἀλλὰ καὶ ἄξιον ἰδιαιτέρας προσοχῆς, διότι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ μὲ τὴν τεχνικὴν πρόοδον, ἡ ὁποία συντελεῖται εἰς τὴν ἐποχήν μας κατεστράφησαν καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξασφαλίσουν τὰ πρὸς τὸ ζῆν. Εὐθὺς ὡς ἀνέλαβον τὸ Ὑπουργεῖον, συνεκρότησα μίαν ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία θὰ ἐξετάσῃ τὰς διαφόρους περιπτώσεις τῶν πληγέντων ἐκ τῆς τεχνικῆς ταύτης προόδου καὶ ἡ ὁποία ἐπιτροπὴ θὰ εἰσηγηθῇ ποῖα μέτρα ἐνδείκνυται νὰ ληφθοῦν. Θὰ εἴμεθα εὐτυχεῖς, ἐὰν κατορθώσωμεν νὰ ἀνεύρωμεν τοὺς πόρους διὰ νὰ ἀνακουφίσωμεν τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρελθούσης τῆς ὥρας ἐπὶ τῶν ἀναφο-

ρῶν καὶ ἐρωτήσεων, εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΕΠΕΡΩΤΗΣΕΩΝ.

Συνέχεια τῆς ἐπερωτήσεως, διὰ τὸ μεταλλεῖον Λαρύμνης. Ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν κ. Σ. Μαρκεζίνης, ἔχει τὸν λόγον.

§81Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν, ὅταν συνεζητεῖτο ἡ ἐπερώτησις Λαρύμνης, ὁ συνάδελφος κ. Ζίγδης μὲ κεκτημένην ταχύτητα ἴσως, καὶ πιστεύων ὅτι ἐξακολουθῶ νὰ εἶμαι ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, καίτοι ἀπὸ τεσσάρων καὶ πλέον ἐτῶν ἔχω παραιτηθῆ ὡς γνωστὸν καὶ κατὰ τὴν συνήθη εἰς αὐτὸν δριμύτητα, ἀλλὰ λυποῦμαι προσθέτων καὶ προχειρότητα, ἔκρινε σκόπιμον νὰ ἐπιτεθῇ ἐναντίον μου καὶ εἶπε μερικὰ ἀμίμητα. Εἶπε, πρῶτον, ὅτι ὅταν εὑρισκόμην εἰς τὴν Ἀμερικήν, οἱ ἀμερικανοὶ τεχνικοὶ μοῦ εἶπον αὐτὴν τὴν πικρὰν ἀλήθειαν, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὸ ἔργον Λαρύμνης καὶ ὅτι παρ’ ὅλα ταῦτα, ἐγὼ δὲν ἤκουσα τοὺς τεχνικοὺς ἐκείνους, οὔτε ἄλλους τεχνικοὺς καὶ ἦλθον ἐδῶ καὶ ἐπροχώρησα εἰς τὴν πραγματοποίησιν τοῦ ἔργου Λαρύμνης καὶ διὰ τοῦ ΟΧΟΑ ἐνίσχυσα διὰ 2,5 ἑκατ. δολλαρίων τὴν ἑταιρείαν, διὰ νὰ προχωρήσῃ τὸ ἔργον τῆς ἐκτελέσεως τῆς συμβάσεως. Δὲν πρόκειται, κύριε Πρόεδρε, σήμερον νὰ κάμω νέαν ἀνάλυσιν περὶ τοῦ εἰς τί ἀπέβλεπεν ἡ μετάβασίς μου εἰς τὴν Ἀμερικὴν καὶ τί ἐπέτυχον τότε. Δύναμαι, ὅμως, νὰ βεβαιώσω κατηγορηματικῶς, ὅτι εἰς τὸν φάκελλόν μου ὑπάρχει ὑπεύθυνος ἐνυπόγραφος ἔκθεσις τῶν τεχνικῶν συνοδῶν μου τότε, ἡ ὁποία ἀκριβῶς βεβαιοῖ ὅτι τὸ ἔργον τοῦ νικελίου οὐδεμίαν εὗρεν ἀντίδρασιν εἰς τὴν Ἀμερικήν. Ἀντί, λοιπόν, νὰ εἶναι ὑπερήφανος ὁ κ. Ζίγδης, διότι ἐπὶ τῶν ἡμερῶν του ἔγινεν ἡ σύμβασις, εἶπεν ὅτι οἱ Ἀμερικανοὶ ἔκριναν ὅτι τὸ ἔργον δὲν ἐκτελεῖται καλῶς. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὅταν μετέβην εἰς τὴν Ἀμερικήν, ἀνεῦρον μία κατάστασιν ἀπὸ τὴν προηγουμένην Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἦτο περίπου ἡ ἑξῆς: Ὅτι οἱ Ἀμερικανοὶ δὲν ἤθελον οὐδὲν πλέον μέγα τεχνικὸν ἔργον, ἐβάδιζον μόνον μὲ τὰ πολὺ μικρὰ ἔργα καὶ ἀπέβλεπον —καὶ ἡ ἔκθεσις Βαρβαρέσσου τὸ λέγει— εἰς μόνην προσπάθειαν στεγάσεως πολιτικῆς. Ἐν τούτοις, μετὰ τὴν προσπάθειαν, τὴν ὁποίαν ἔκαμα εἰς τὴν Ἀμερικήν, οἱ Ἀμερικανοὶ ἐπείσθησαν καὶ ἀνεγνώρισαν καὶ τὴν ἀνάγκην τοῦ προγράμματος καὶ τὴν χρησιμότητα τοῦ προγράμματος διὰ τὴν Ἑλλάδα, ἐκείνου τοῦ προγράμματος, τὸ ὁποῖον ἐνισχύσαμεν εἰς τὴν Ἀμερικήν. Εἰς τὰ κατὰ μέρος, παρέμενον αἱ ἀντιρρήσεις των. Εἰς τὴν περίπτωσιν τοῦ ἐργοστασίου ζακχάρεως, συνηντήσαμεν ἀφαντάστους δυσχερείας καὶ εἰς τὴν ὑπόθεσιν τοῦ Διϋλιστηρίου πετρελαίου. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ὑπάρχει ἔκθεσις εἰς τὸν φάκελλόν μου, ὑπογεγραμμένη ἀπὸ τὸν καθηγητὴν Νικολαΐδην, ἡ ὁποία δὲν περιέχει οὔτε λέξιν περὶ νικελίου. Ἡ πρόθεσίς μας ἦτο, πράγματι, νὰ ἐπεκτείνωμεν τὸ νικέλιον, ὄχι μόνον εἰς ἕνα φοῦρνον, ἀλλὰ εἰς δύο καὶ τρεῖς. Ἄλλωστε, ὑποθέτω, ὅτι εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν συνεχῶς τοῦτο ἐπαναλαμβάνεται ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἔχει ἀνάγκην μεγάλων ἔργων ὑποδομῆς, ὄχι μικρῶν, καὶ μεταξὺ αὐτῶν εἶναι, κατ’ ἐξοχήν, καὶ ἡ ὑπόθεσις νικελίου καὶ δι’ αὐτὸ σήμερον αἱ συζητήσεις καὶ αἱ κατηγορίαι καθ’ οἱασδήποτε Κυβερνήσεως ὅτι ἐχρηματοδότησε μίαν τοιαύτην ἐπιχείρησιν, εἶναι ἀπορίας ἄξιοι. Ἀλλὰ τὸ θλιβερὸν διὰ τὸν κ. Ζίγδην εἶναι, ὅτι ἐν τῇ προχειρότητι, ἡ ὁποία τὸν διακρίνει, ἐπροχώρησε περαιτέρω. Ἂν σταματοῦσε ὣς ἐκεῖ, τὸ πρᾶγμα, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ εἴπῃ: Ἔχετε πληροφορίας, κύριε ὑπουργὲ τοῦ Συντονισμοῦ, ἔχω καὶ ἐγὼ τὰς ἰδικάς μου. Ἔχω πληροφορίας ἀπὸ τοὺς Ἀμερικανούς, τὰς ὁποίας δὲν διαθέτετε σεῖς. Ἀλλὰ ἐπροχώρησε περαιτέρω καὶ εἶπεν, ὡς τὰ πρακτικὰ ἀναγράφουν —ἴσως εἶπε καὶ περισσότερα— ὅτι ἦλθα καὶ ἐπροχώρησα εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῆς συμβάσεως καὶ μάλιστα προέβην εἰς τὴν χορήγησιν δανείου διὰ τοῦ ΟΧΟΑ ἐκ 2.500.000 δολλαρίων, τὰ ὁποῖα δὲν προέβλεπεν ἡ σύμβασις. Κύριε Πρόεδρε, ἡ σύμβασις διὰ τὴν Λάρυμναν δὲν ὑπεγράφη ὅταν ἤμην ἐγὼ ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ. Τὸ δάνειον τώρα. Ὁ ΟΧΟΑ, τὸν ὁποῖον, κατὰ τὸν κ. Ζίγδην, διέταξα ἐγὼ νὰ δώσῃ τὸ δάνειον, ἱδρύθη διὰ τῆς ἀπὸ 29 Ἰουλίου 1954 συμβάσεως μεταξὺ Δημοσίου, Ἀμερικανῶν καὶ Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος συμβάσεως, ἥτις ἐκυρώθη διὰ τοῦ Ν. Δ. 2970 τῆς 26)30 Ἰουλίου 1954, ἤτοι πέντε μῆνας μετὰ τὴν παραίτησίν μου. Καὶ ὅμως, ἐγὼ ἐχορήγησα τὸ δάνειον τοῦ ΟΧΟἌ!! Δεύτερον, εἶναι δυνατὸν νὰ μοῦ ἀντιταχθῇ ὅτι, ἔχει καλῶς. Πρὸ τοῦ ΟΧΟΑ, ὑπῆρχεν ἡ Κεντρικὴ Ἐπιτροπὴ Δανείων τῆς Κ.Ε.Δ. καί, συνεπῶς, ἐὰν ἐκείνη εἶχε χορηγήσει τὸ δάνειον, σεῖς εἶσθε ὑπεύθυνος, κύριε Μαρκεζίνη. Ἐπαναλαμβάνω καὶ τονίζω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι τὸ δάνειον δὲν ἐδόθη ἀπὸ τὴν Κ.Ε.Δ. Τρίτον, πιθανὸν νὰ μοῦ ἀντιταχθῇ ὅτι, μετὰ τὴν παραίτησίν μου, οἱ ἄμεσοι διάδοχοί μου ἦσαν στενώτατοι συνεργάται μου ὡς ὁ κ. Καψάλης καὶ ὁ κ. Παπαγιάννης, καὶ συνεπῶς ἐπὶ τῶν ἡμερῶν ἐκείνων συνήφθη τὸ δάνειον καὶ ἔχω καὶ ἐγὼ τὰς ἰδικάς μου εὐθύνας. Ἔναντι αὐτοῦ ἀντιτάσσω, ὅτι τὸ δάνειον διὰ τὸ ἔργον νικελίου τοῦ ποσοῦ τῶν 2.500.000 δολλαρίων, ἐχορηγήθη εἰς τὴν Ἀνώνυμον Ἑταιρείαν Λιπασμάτων ὑπὸ τοῦ ΟΧΟΑ, ἐγκριθὲν ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου αὐτοῦ κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 4 Ἰουλίου 1955, δέκα τέσσαρας μῆνας μετὰ τὴν παραίτησίν μου καὶ ἓξ μῆνας μετὰ τὴν παραίτησιν τῶν συνεργατῶν μου. Καὶ εἶναι θλιβερόν, κύριε Πρόεδρε, ὅτι, πρῶτον, γίνεται ἀπροόπτως μία τοιαύτη συζήτησις. Δεύτερον, γίνεται ἔλεγχος, ὄχι ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως ἀλλὰ πρώην ὑπουργῶν. Καί, τρίτον, γίνεται ἔλεγχος, βάσει στοιχείων τόσον ἀνακριβῶν καὶ προχείρων. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω, κύριε Πρόεδρε, καὶ τίποτε ἄλλο.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Ζίγδης, ἔχει τὸν λόγον.

§83Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, λυποῦμαι, διότι ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν κ. Μαρκεζίνης ὡμίλησε διὰ τὰς παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας προχθὲς διετύπωσα ἐπὶ τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τοῦ Συναγερμοῦ, τοῦ ὁποίου ἦτο ὁ θεμελιωτὴς καὶ ὁ κ. διαφημιστὴς ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν καὶ τοῦ ὁποίου, μάλιστα, ἡ σκιὰ ἤ, μᾶλλον ὁ ἥλιος, ἐφώτισεν ὅλην τὴν διαδρομὴν τῶν Συναγερμικῶν Κυβερνήσεων, μέχρι τοῦ 1955. Ὁ κ. Μαρκεζίνης, εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ εἴπῃ, ὅτι ἡ παρέμβασίς μου χαρακτηρίζεται ἀπὸ προχειρότητα. Ὅταν, ἀπροκλήτως, μία ἐπερώτησις, ἡ ὁποία στρέφεται ἐναντίον τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, γίνεται προσπάθεια νὰ μετατοπισθῇ εἰς Κυβέρνησιν τοῦ 1952, εἶναι μειονέκτημά μου αὐτὴ ἡ προχειρότης τοῦ ν’ ἀπαντῶ ἀπὸ μνήμης, χωρὶς νὰ εἶμαι ἕτοιμος διὰ ν’ ἀπαντήσω εἰς μίαν τοιαύτην ἐπίθεσιν; Φοβοῦμαι, καὶ ἂς μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ τοῦ παρατηρήσω, ὅτι ἐὰν μὲν ἐχαρακτηρίσθη προχειρότης εἰς τὴν παρέμβασιν τὴν ἀπροετοίμαστον, ἡ κατηγορία τὴν ὁποίαν διετύπωσα εἶναι ἡ προχειρότης, εἰς τὴν σύλληψιν τοῦ προγράμματος, εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ προγράμματος καὶ εἰς τὴν ἐμφάνισίν του τὴν διεθνῆ. Ἀλλὰ νὰ μὴ συνεχίσωμεν ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ θέματος, διότι, νομίζω, ὅτι δὲν ἀξίζει τὸν κόπον, ἰδίως τώρα ποὺ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι τὸν ἐχειροκρότουν ἐν τῇ προχειρότητί του ἐκείνῃ, σήμερον εἶναι οἱ φοβερώτεροι τῶν κατηγόρων του. Τὸ θέμα, διὰ τὸ ὁποῖον, ὁ τότε ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ καὶ σήμερον ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, ἐπεκρίθη, ἐν τῇ ἀναλύσει τῆς ἱστορικῆς διαδρομῆς τῶν γεγονότων, συνίσταται εἰς τὸ ἑξῆς, ὅτι εἴχομεν ὑπογράψει μία σύμβασιν, κατόπιν διεθνοῦς διαγωνισμοῦ, ἐπὶ τῇ βάσει προκηρύξεως, ἡ ὁποία συνετάχθη ἀπὸ τοὺς πλέον ἐμπείρους Ἕλληνας δημοσίους ὑπαλλήλους. Ἡ σύμβασις αὐτή, ἀπὸ τὸν Συναγερμόν, εὑρέθη ὑπογεγραμμένη. Καὶ ἐὰν μετεχειρίσθην τὸ ὄνομα τοῦ κ. Μαρκεζίνη, μᾶλλον κομπλιμέντον τοῦ ἔκαμον.

§84Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Εὐχαριστῶ πολύ.

§85Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Διότι, Συναγερμὸς τὴν ἐποχὴν αὐτὴν καὶ κ. Μαρκεζίνης, ἦτο ἕνα καὶ τὸ αὐτὸ πρᾶγμα. Ἡ Κυβέρνησις τοῦ Συναγερμοῦ, ἔφερεν αὐτὴν τὴν σύμβασιν καὶ εἰς τὸ περίφημον πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον περιέφερεν εἰς τὴν Ἀμερικήν, περιέλαβεν ἐπέκτασιν τοῦ ἔργου εἰς τὸ τετραπλάσιον, διότι τὸ πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον διενεμήθη...

§86Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. ........... (ὁμιλεῖ ἐκ τῆς θέσεώς του, μὴ ἀκουόμενος)............

§87Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Παρακαλῶ, μὴ μὲ διακόπτετε.

§88Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ἡ συνήθεια τῶν διακοπῶν, ἀνήκει εἰς σᾶς.

§89Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριε Μερκούρη, ἂς τὰ ἀφήσωμεν αὐτά, διότι σεῖς παρεμβαίνετε εἰς συζητήσεις, ποὺ δὲν σᾶς ἀφοροῦν, ἐνῷ ἐγὼ παρεμβαίνω ἐκεῖ ὅπου μὲ ἀφορᾷ. Εἶχε μία σύμβασιν καὶ ὁ κ. Μαρκεζίνης, τὸ πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον ἐνεφάνισεν εἰς τὴν Ἀμερικήν, τὸ ἐτετραπλασίασεν, δὲν διενοήθη κανένας ἀπὸ τοὺς τεχνικούς του, ὅτι δὲν ὑπῆρχε μετάλλευμα εἰς τὸ μεταλλεῖον, εἰς ποσότητα ἀρκετὴν νὰ στηρίξῃ τὸ τετραπλάσιον ἔργον; Διότι δὲν ἠξεύρω ἐὰν ἔχῃ εἰς τοὺς φακέλλους του τὸ ἔγγραφον αὐτό, τὸ ὁποῖον νὰ στηρίξῃ τὴν πρότασιν τοῦ τετραπλασιασμοῦ. Εἴχομεν κάμει τὸν ὑπολογισμὸν καὶ εὑρίσκαμεν, ὅτι τὸ μεταλλεῖον θὰ ἐξαντληθῇ εἰς 4–5 χρόνια. Αὐτὸ εἶναι μία προχειρότης. Δεύτερον θέμα. Δυστυχῶς, ἔγγραφον δὲν ἔχω αὐτὴν τὴν στιγμήν, ἀλλὰ εἶμαι ἕτοιμος νὰ κάμω διερεύνησιν ἐγγράφων. Ἡ Ἀμερικανικὴ Ἀποστολή, διότι οἱ παροικοῦντες ἐν τῇ Ἱερουσαλήμ, γνωρίζουν τὰ συμβαίνοντα, μετὰ τὴν ὑπογραφὴν τῆς συμβάσεως ἔκαμεν ἐπανειλημμένα διαβήματα, διὰ νὰ μᾶς εἴπῃ, ὅτι δὲν εἶναι ἡ μέθοδος αὐτή, ἡ μέθοδος, ἡ ὁποία θὰ εἶναι ἀκριβῶς διὰ τὴν ἀξιοποίησιν τοῦ νικελίου. Δὲν θέλω ν’ ἀναφέρω ὀνόματα ἐδῶ, διότι εἶναι ὑπάλληλοι ξένων Πρεσβειῶν, οἱ ὁποῖοι καὶ εἰς ἐμὲ τὸν ἴδιον τὸ εἶπον καὶ τὸ εἶπον καὶ εἰς πολλοὺς ἄλλους καὶ ἦτο κοινὸν μυστικόν, καὶ μόνον ἕνας σύμβουλος τοῦ κ. Μαρκεζίνη ὑπεστήριξεν, ὅτι ἡ ἀρχικὴ πρότασις ἐστηρίζετο τεχνικῶς. Μοῦ ἔκαμε κατάπληξιν, ἴσως νὰ συμβαίνῃ αὐτό, ἀλλὰ δὲν μοῦ ἔκαμε κατάπληξιν, ἐὰν εἰς ὅλα τὰ αὐτιὰ εἶχον φθάσει αἱ πληροφορίαι αὐταί, εἶχον δοθῆ ἐπισήμως καὶ ἀνεπισήμως καὶ μόνον εἰς τὸν ὑπεύθυνον ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ δὲν εἶχον φθάσει. Διὰ τοῦτο ἐκατηγόρησα τὴν προχειρότητα τῆς συντάξεως τοῦ προγράμματος ἐκείνους καὶ τοῦ τετραπλασιασμοῦ τῶν ἔργων τῆς Λαρύμνης. Διὰ τοῦτο κατηγορῶ καὶ σήμερον, τὴν τότε Κυβέρνησιν καὶ τοὺς ὑπευθύνους, ὅτι ἐσυνέχισαν τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἀρχικῆς συμβάσεως, ἐνῷ εἶχον τὰ τεχνικὰ στοιχεῖα ποὺ τὴν καθιστοῦσαν μὴ πραγματοποιήσιμον καὶ μὴ οἰκονομικῶς σκόπιμον. Βεβαίως, ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν προέβη εἰς μίαν ἄμυναν ἐπὶ ἑνὸς σημείου, εἰς τὸ ὁποῖον τυπικῶς ἔχει δίκαιον. Μοῦ λέγει, ὅτι τὸ δάνειον ΟΧΟΑ ἐδόθη, ὅταν ἐγὼ δὲν ἤμουν ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ. Βέβαια, ἐὰν στηριχθῇ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ θέματος, ἔχει δίκαιον καὶ ἐγὼ ἔσπευσα, καὶ ἐπ’ αὐτοῦ εἶμαι πρόθυμος, νὰ ζητήσω τὴν ἀποκατάστασιν. Ἀλλὰ αἱ συζητήσεις αὐταὶ τοῦ δανείου ἐκ τῆς Κ.Ε.Δ. καὶ τοῦ κατόπιν ΟΧΟΑ, εἶναι πολὺ ἐνωρίτερον καὶ ὁ ΟΧΟΑ ὕστερα ἀκολουθεῖ διὰ τὴν πλέον συστηματικὴν χρηματοδότησιν, ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα ἐπρόκειτο νὰ χρηματοδοτηθοῦν διὰ τῆς Κ.Ε.Δ., τὸ ὁποῖον ἀπεδείχθη, ὅτι δὲν ἦτο τὸ κατάλληλον ὄργανον. Ἀλλὰ ἐγὼ ἐρωτῶ, μεταξὺ τῶν πλεονεκτημάτων, τὰ ὁποῖα εἶχεν ἡ ἀρχικὴ σύμβασις, ἦτο, ὅτι ὁ ἀνάδοχος ἀναλαμβάνει τὴν χρηματοδότησιν τοῦ ἔργου. Τοὐλάχιστον καὶ τώρα ποὺ ἐδιάβασα τὰ κείμενα καὶ ὅσον μὲ βοηθᾷ ἡ μνήμη, διότι, δυστυχῶς, τὰ ἐπίσημα ἔγγραφα τὰ διαχειρίζονται ἄλλοι, ἦτο, ὅτι ὁ Μποδοσάκης, διὰ τοῦ συνεργαζομένου μεγάλου γερμανικοῦ οἴκου, θὰ χρηματοδοτήσῃ τὰ ἔργα. Κατόπιν τὴν χρηματοδότησιν μὲ 2,5 ἑκατ. δολλάρια διὰ τοῦ ΟΧΟΑ, τῇ ἐγγυήσει τῆς Κτηματικῆς, τὴν ἔδωσε τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον. Καί, ἑπομένως, ἡ ἐπίκρισίς μου εἶναι, ὅτι εἰς ἐποχήν, κατὰ τὴν ὁποίαν πᾶς ὑπεύθυνος χειριζόμενος τὸ πρόβλημα, ἔπρεπε νὰ γνωρίζῃ, ὅτι τὸ ἔργον αὐτὸ τεχνικῶς δὲν εὐσταθοῦσε, δὲν ἀφήσαμε τὸν Μποδοσάκη νὰ ξοδέψῃ τὰ χρήματά του, ἀλλὰ ἐπήγαμε καὶ ἐδώσαμε τὰ χρήματα τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου, τὰ ὁποῖα θὰ ἠμποροῦσαν νὰ χρησιμοποιηθοῦν εἰς ἐπωφελεστέρας τοποθετήσεις. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπον ἐναντίον τοῦ τότε ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ, ἀφοροῦσε πολὺ περισσότερον τὸν τότε ὑπουργὸν τῆς Βιομηχανίας καὶ νῦν ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ. Δυστυχῶς, ὁ τότε ὑπουργὸς Βιομηχανίας καὶ νῦν Συντονισμοῦ, δὲν εἶπε τίποτε. Ἐγὼ ἐπικρίνω ὁλόκληρον τὴν τότε Κυβέρνησιν καὶ σᾶς διαβεβαιῶ, διότι ὁ κ. Μαρκεζίνης εἶχε μίαν ἐνδελεχῶς ἐξέχουσαν θέσιν, ἀναφέρομαι εἰς τὸν κ. Μαρκεζίνην, διότι ἦτο καὶ ὁ ὑπεύθυνος. Δὲν βλέπω διατί, τὸ ὀργίλον ὕφος τοῦ κ. Μαρκεζίνη. Βεβαίως, εἶναι κακὸν νὰ ὑπενθυμίζωνται σφάλματα τοῦ παρελθόντος, διότι μᾶς κατηγόρησεν ἡ Κυβέρνησις τοῦ 1952 διὰ σφάλματα, τὰ ὁποῖα διεπράξαμε καὶ ἡ Κυβέρνησις τοῦ Συναγερμοῦ τὰ ἐσυνέχισε καὶ τὰ ὁλοκλήρωσεν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις. Εὑρισκόμενοι ἐν ἀμύνῃ, κατελογίσαμε τὰς εὐθύνας εἰς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Συναγερμοῦ, τῆς ὁποίας ἐξέχον μέλος ἦτο ὁ κ. Μαρκεζίνης καὶ εἰς τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία περιέχει καὶ τὸν ὑπεύθυνον τότε ὑπουργὸν τῆς Βιομηχανίας. Τὸ ὅτι ἡ σύμβασις ἡ ἰδική μας δὲν ἐτηρήθη, ἠμπορεῖτε νὰ τὸ διαπιστώσητε, ἐὰν διαβάσητε τὰς ὑποθέσεις, τὰς ὁποίας τάσσει ἡ σύμβασις αὐτή. Ὅλαι αἱ ὑποθέσεις παρεβιάσθησαν, ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Συναγερμοῦ καὶ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τῆς Ε.Ρ.Ε. Εὑρισκόμενοι ἐν ἀμύνῃ, ὁμιλοῦμεν τὴν γλῶσσαν τῆς ἀληθείας. Ἐάν, βεβαίως, αὐτὸ δὲν εἶναι συμπαθὲς εἰς τὸν ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τοῦ Κόμματος τῶν Προοδευτικῶν, δικαίωμά του, ἦτο νὰ ἀμυνθῇ, δὲν ἦτο δικαίωμά του, νὰ μεταχειρισθῇ οἵας μετεχειρίσθη φράσεις.

§90Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Δὲν πρόκειται, κύριε Πρόεδρε, ν’ ἀσχοληθῶ διὰ μακρῶν, ἀλλὰ εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ εἴπω, ὅτι αὐτά, διὰ τὰ ὁποῖα ἐξακολουθεῖ ὁ κ. Ζίγδης νὰ μὲ κατηγορῇ, εἶμαι ὑπερήφανος, ἀκριβῶς διότι συνέδεσα τὸ ὄνομά μου μὲ τὴν προετοιμασίαν τῶν ἔργων, διὰ τὰ ὁποῖα, δικαίως σήμερον, εἶναι ὑπερήφανος ὅλη ἡ Ἑλλάς, ὅπως τὸ διϋλιστήριον, τὸν Μέγδοβα, τὴν Πτολεμαΐδα, τὴν ἕνωσιν τῶν δικτύων κλπ. Καὶ ἐνῷ, ὅταν ἀνέλαβεν ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς τὴν ἐξουσίαν, εὑρήκαμεν μίαν κατάστασιν ὅπου οἱ Ἀμερικανοί, ὄχι μόνον τὸ ἓν ἢ τὸ ἄλλο ἔργον ἀπέκλειον, ἀλλὰ ὅλα τὰ ἔργα καὶ ὅλων εὕρισκον αἰτίαν τινά, διὰ νὰ ἐμποδίσουν τὴν ἐκτέλεσιν, λέγω ὅτι εἶμαι ὑπερήφανος, διότι ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μας ἐπετύχαμεν τὰ ὅσα ἐπετύχομεν. Ἐπετύχομεν τὴν μεταβολήν. Τὰ κατηγορῶ, εἶναι δι’ ἐμὲ τίτλοι καὶ τίτλοι διὰ τὴν πρώτην Κυβέρνησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ. Δεύτερον, σπανιώτατα παρεμβαίνω καὶ σπανιώτατα εἶμαι δριμὺς εἰς τὸ ὕφος, ἀλλὰ ἦτο συγκεκριμένη ἡ κατηγορία σας, κ. Ζίγδη, ἡ ἑξῆς: «Λοιπόν, ὅταν ὁ κ. Μαρκεζίνης........... (ἀναγινώσκει).........». Ὡς νὰ ἐγίνοντο αἱ συμβάσεις, διὰ νὰ μὴ ἐκτελεσθοῦν. Καὶ πληροφορῶ καὶ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, καὶ εὐχαριστῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ τὴν προχθεσινήν του παρέμβασιν, ἀλλὰ ἀπορῶ, διὰ τὸν ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ, τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ὑπουργὸν τῆς Βιομηχανίας, πῶς δὲν ἐνεθυμήθη, ὅτι ὁ ΟΧΟΑ δὲν ἐγένετο ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μου καὶ ὅτι τὸ δάνειον ἐγένετο 14 μῆνας μετὰ τὴν παραίτησίν μου. Τὸ θέμα δὲν εἶναι, ἂν θὰ ἔπρεπεν ὁ ΟΧΟΑ νὰ χρηματοδοτῇ βιομηχανικὰς ἐπιχειρήσεις ὑποδομῆς καὶ ὄχι ἄλλας ἐπιχειρήσεις ἐμπορικάς, διὰ τὸ ὁποῖον δὲν νοεῖται διαφωνία, ἀλλὰ ποῖος, εἰς τὴν συγκεκριμένην περίπτωσιν, παρέσχε τὸ δάνειον. Αὐτός, λοιπόν, δὲν ὑπῆρξα ἐγώ, ὡς τὸ ἀπέδειξα.

§91Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπ. Βιομηχανίας). Ὀρθῶς, κύριοι βουλευταί, ἡ Ἑλλὰς πρέπει νὰ εἶναι ὑπερήφανος διὰ τὸ ἔργον τῆς Λαρύμνης. Σὰν αὐτό, ὑπάρχουν πέντε ἐν ὅλῳ εἰς τὸν κόσμον. Ὅταν θὰ ἀναπτύξω ἐπ’ αὐτοῦ τὰς ἀπόψεις μου, θὰ πληροφορηθῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς τί ἀκριβῶς εἶναι τὸ ἔργον τῆς Λαρύμνης. Ὁμολογῶ, ὅμως, ὅτι μετὰ τὴν προχθεσινὴν παρέμβασίν μου, δὲν θὰ ἐπέμενεν ὁ κ. Ζίγδης ἐπὶ τοῦ θέματος τῶν 2.500.000 δολλαρίων. Ἡ Ἑταιρεία ἐξώδευσε διὰ τὸ μεταλλεῖον 480.000.000 δραχμάς. Ἐὰν ὁ ΟΧΟΑ δὲν ἔδιδε δάνειον 2.500.000 δι’ ἕνα τοιοῦτον ἔργον, τότε διὰ τίνα λόγον ἐγένετο ὁ ΟΧΟΑ; Δυνατὸν ν’ ἀποτύχῃ καὶ ἓν ἔργον καὶ τὸ ἔργον τοῦτο δὲν ἀπέτυχε, παρὰ τὰς δυσχερείας ποὺ ἀντιμετώπισε. Πρέπει τὸ Κράτος νὰ μὴ ἀποφασίζῃ ποτὲ νὰ κάμῃ ἕνα ἔργον σοβαρώτατον. Ἐὰν μὲ τὸ κριτήριον αὐτὸ ἐνήργουν αἱ Κυβερνήσεις, τότε οὐδὲν ἔργον θὰ ἐγίνετο. Τοῦτο θὰ ἦτο εἰς βάρος τῶν συμφερόντων τοῦ λαοῦ. Ἤθελον νὰ ἀπαντήσω καὶ εἰς ἕνα ἄλλο σημεῖον τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Ζίγδη. Ἀνέφερεν, ὅτι τὸ θέμα τῶν ἀποθεμάτων δὲν ἦτο ἐξησφαλισμένον. Ἡ ἑταιρεία, ὡς ἐπληροφορήθην, κατόπιν τῶν ἐρευνῶν αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο, ἔχει διαπιστώσει, ὅτι εἰς χῶρον καλύπτοντα τὸ ἥμισυ τοῦ ὅλου μεταλλείου, ὑπάρχουν 4.000.000 τόννοι μεταλλεύματος.

§92Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ποίας περιεκτικότητος, κύριε ὑπουργέ;

§93Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπ. Βιομηχανίας). Ἡ Ἑταιρεία διέθεσε μεγάλα ποσά, τὰ ὁποῖα δὲν διέθεσε καμμία ἄλλη Ἑλληνικὴ Ἑταιρεία εἰς ἰδιωτικὴν ἐπένδυσιν. Ἔκαμε τὰς ἐρεύνας καὶ συνήγαγεν αὐτὸ τὸ συμπέρασμα καὶ ἔχει ἀκόμη ἀνεξερεύνητον τὸ ὑπόλοιπον τμῆμα τοῦ μεταλλείου. Συνεπῶς, δὲν πρέπει νὰ δημιουργηθῇ δυσμενὴς ἐντύπωσις, δι’ ἕνα τόσον σημαντικόν, διὰ τὴν Ἑλληνικὴν οἰκονομίαν, ἔργον. Καλῶς ἐδόθη τὸ 1954 τὸ δάνειον, διότι πρόκειται περὶ ἑνὸς ἔργου, ἀπὸ τὸ ὁποῖον ἡ Ἑλλὰς πολλὰ ἔχει νὰ ἀναμείνῃ.

§94Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, φοβοῦμαι, ὅτι δὲν ἀντελήφθητε τὰ παρ’ ἐμοῦ λεχθέντα. Ὑπεστήριξα, ὅτι τὸ 1952 –1954, τὰ γνωστὰ ἀποθέματα τῶν μεταλλείων δὲν ἐπέτρεπον τὸν τετραπλασιασμὸν τῶν ἔργων, ποὺ ἐπρογραμμάτισεν ὁ κ. Μαρκεζίνης. Ἐν παρενθέσει, ὅταν ἀναφέρετε ἀποθέματα, πρέπει νὰ ἀναφέρετε καὶ τὴν περιεκτικότητά των, ἄλλως πρόκειται περὶ ἀοριστολόγων ἐκφράσεων. Δεύτερον, ἐπέκρινα τὴν χορήγησιν τοῦ δανείου τὸ 1955, διότι ὑπῆρχον πλέον ὅλα τὰ στοιχεῖα, ὅτι ἡ μέθοδος τοῦ κ. Μποδοσάκη δὲν εὐσταθοῦσε τεχνικῶς. Ἐπέκρινα τὴν χορήγησιν τοῦ δανείου, τέλος, διότι βασικὸν πλεονέκτημα τῆς ἀρχικῆς συμβάσεως ἦτο ὁ ὅρος αὐτῆς, καθ’ ὃν ἡ χρηματοδότησις τῶν ἔργων θὰ ἐγίνετο ἀπὸ τὸν ἀνάδοχον. Διατὶ ἐγκατέλειψεν ἡ τότε Κυβέρνησις, τὸν βασικὸν αὐτὸν ὅρον; Ἐὰν ἐσέβετο τὴν σύμβασιν ἡ τότε Κυβέρνησις, ἀσφαλῶς σήμερον μόνον ὁ ἀνάδοχος θὰ ἔκλαιγε τὰ ἀπωλεσθέντα κεφάλαιά του. Ὄχι ὁ ΟΧΟΑ, δηλαδὴ τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον! Ὅσον ἀφορᾷ τὰ λεχθέντα, ἀπὸ τὸν κ. Μαρκεζίνην! Εἰς τὸν ἀπολογισμὸν ἢ τὴν κριτικὴν τῆς ὅλης οἰκονομικῆς πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν ἠκολούθησε, δὲ θὰ παρασυρθῶ τὴν στιγμὴν αὐτήν, διότι δὲν εἶναι ἡ κατάλληλος. Τὸ ἔκαμα, ἄλλωστε, ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, ὅταν ἐχειροκροτεῖτο ἀπὸ τὴν Κυβερνητικὴν πλειοψηφίαν, ἡ ὁποία ἀργότερον τὸν ἀπεκήρυξε καὶ σήμερον τὸν θεωρεῖ ἀντίπαλόν της. Τέλος, ἐπὶ τοῦ δευτερεύοντος σημείου, ἐπὶ τοῦ ὁποίου προσεπάθησε νὰ στηρίξῃ τὴν ἄμυνάν του, διὰ τὸ συγκεκριμένον θέμα δι’ ὃ ἐπεκρίθη, εἶναι τόσον ἀσθενὲς τοῦτο, ὥστε ἐκ σεβασμοῦ καὶ πρὸς αὐτὸν καὶ πρὸς τὸ θέμα, δὲν θὰ ἐπανέλθω. Ἀρκοῦμαι εἰς ὅσα ἤδη ἀνέφερον.

§95Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπ. Βιομηχανίας). Τὸ δάνειον, δὲν τὸ ἔδωσεν ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις. Δὲν νομίζω, ὅμως, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηριχθῇ, ὅταν ἔχωμεν δεδομένον, ὅτι μία ἰδιωτικὴ ἐπιχείρησις διέθεσεν ἐν συνόλῳ 480 ἑκατομ. δραχ., ὅτι δὲν θὰ ἔπρεπε ὁ ΟΧΟΑ, ποὺ ἐδημιουργήθη διὰ τὸν σκοπὸν αὐτόν, νὰ μὴ δίνῃ δάνειον καὶ 2,5 ἑκατ. δολλ. πλήρως ἐξησφαλισμένον καὶ μάλιστα διὰ ἐπιχείρησιν, ποὺ τόσα προσδοκᾷ ἡ ἐθνικὴ οἰκονομία. Εἶμαι ὑποχρεωμένος, ὅμως, νὰ εἴπω, ὅτι ἡ μέθοδος αὐτὴ εἶναι ἡ μόνη μέθοδος καὶ σήμερον ἀκόμη. Εἰς τὴν Ἀνατολικὴν Γερμανίαν, περατοῦται ἐργοστάσιον τοῦ 1960, τῆς εἰδικῆς κατηγορίας σιδηρονικελίου, τὸ ὁποῖον θὰ χρησιμοποιήσῃ τὴν ἰδίαν μέθοδον. Ἡ ἄλλη μέθοδος, ποὺ ἀνέπτυξεν ὁ κ. Κιτσίκης, εἶναι μία θεωρία, ἡ ὁποία ἀνεπτύχθη τὸ 1958 καὶ δὲν ἐφηρμόσθη πουθενά. Εἰς τὰ μεταλλεῖα τῆς κατηγορίας αὐτῆς καὶ σήμερον ἀκόμη, ἡ μέθοδος, ἡ ὁποία ἐφηρμόσθη εἰς Λάρυμναν, εἶναι ἡ μοναδική.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Β. Ἐφραιμίδης, ἔχει τὸν λόγον.

§97Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Πράγματι, κύριοι βουλευταί, τὸ μεταλλεῖον τῆς Λαρύμνης, εἶναι ἀπὸ τὰ ὀλίγα μεγάλα ἔργα πολυτίμου μεταλλεύματος εἰς τὸν κόσμον. Εἶναι ἐπίσης βέβαιον, ὅτι διὰ τὴν Ἑλλάδα ἀποτελεῖ τὸ πολυτιμότερον μεταλλεῖον, τὸ πολυτιμότερον ἔργον. Ἀλλά, ἐνῷ μέχρις ἐδῶ δύναται νὰ συμφωνήσῃ κανεὶς μὲ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Βιομηχανίας, εἶναι ὑποχρεωμένος ὅμως νὰ θέσῃ τὸ ἑξῆς ἐρώτημα: Ἀπὸ τὰ ὑπόλοιπα μεταλλεῖα, ἔφθασε κανένα εἰς τὸ κατάντημα νὰ κλείσῃ, ὡς συνέβη μὲ τὸ μεταλλεῖον Λαρύμνης; Καὶ αὐτὸ τὸ γεγονός, κυρίως συνθέτει τὸ δρᾶμα, διὰ τὴν ἐθνικήν μας οἰκονομίαν. Ὅτι, δηλαδή, ἀφοῦ διὰ πρώτην φορὰν ἐπεχειρήθη νὰ γίνῃ ἕνα οὐσιαστικὸν βῆμα διὰ τὴν ἀνάπτυξίν της, ὥστε νὰ εἰσέλθῃ αὕτη εἰς τὴν περιοχὴν τῆς βαρείας βιομηχανίας, ἀμέσως ἐπηκολούθησε τὸ κλείσιμον. Κύριοι συνάδελφοι, καὶ πρὸ τοῦ κλεισίματος, ὑπῆρχεν ἡ ὑπόθεσις Λαρύμνης καί, ὅταν λέγω πρὸ τοῦ κλεισίματος δὲν ἐννοῶ μόνον τὴν ἐποχὴν τοῦ 1952, κατὰ τὴν ὁποίαν συνήφθη ἡ σύμβασις, ἀλλὰ καὶ ὁλόκληρον τὴν προϊστορίαν μέχρι τῶν πρώτων προπολεμικῶν ἐτῶν. Τὸ μεταλλεῖον ἦτο ἀνέκαθεν ἀντικείμενον συμφερόντων, τὸ μεταλλεῖον ἄλλαζεν ὡς σκυτάλη ἑκάστοτε κύριον. Πότε ἦτο εἰς χεῖρας τοῦ Γερμανικοῦ κεφαλαίου, πότε εἰς χεῖρας τοῦ Γαλλικοῦ, μέσῳ τοῦ Κου ἢ τῆς Κας Βλαστοῦ, πότε τῶν Ἰταλῶν διὰ τῆς Ἀννὶκ καὶ ἄλλων τινῶν καί, γενικῶς ἡ ἱστορία τοῦ μεταλλείου ἀπὸ πρώτης ἀπόψεως ἦτο καὶ ἱστορία τῶν ἀνταγωνιζομένων ξένων μονοπωλιακῶν συμφερόντων, ἐπὶ τοῦ πεδίου, ποὺ λέγεται Ἑλληνικός, Ἐθνικὸς πλοῦτος. Ἡ σύγχρονος, ὅμως, φάσις τῆς ὑποθέσεως Λαρύμνης, ἀρχίζει τὸ 1952. Κατὰ τὸ ἔτος αὐτό, ὅπως γνωρίζομεν, ἀπὸ τὴν γενομένην συζήτησιν, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ προκληθείσας συζητήσεις, συνήφθη ἡ περίφημος σύμβασις περὶ τοῦ μεταλλείου Λαρύμνης. Ἡ μέχρι τοῦδε συζήτησις, κύριοι συνάδελφοι, νομίζω, ὅτι εἰς ὡρισμένας περιπτώσεις ἦτο ὑπερβολικὰ μονόπλευρος. Δηλαδή, ἄλλοτε μὲν ἐχρησιμοποιήθησαν πολλὰ νομικὰ ἐπιχειρήματα, ἄλλοτε δὲ ἐχρησιμοποιήθησαν πολλὰ ἐπιχειρήματα ἀπὸ τεχνικῆς ἀπόψεως. Ἐξ ἄλλου ὑπῆρξε καὶ μία ὑπερβολὴ πρὸς τὴν κατεύθυνσιν, ὅτι παρεσύρθη ἡ συζήτησις εἰς μίαν ἀπεραντολογίαν καὶ κατέληξε κυριολεκτικῶς εἰς τὸ θέμα τῆς συμβάσεως τοῦ 1952. Νομίζω, ὅτι θὰ πρέπει, τὰ τρία αὐτὰ στοιχεῖα νὰ συνδυασθοῦν μὲ ὅσον γίνεται λογικώτερον τρόπον, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξαχθοῦν ὀρθὰ συμπεράσματα, οὐχὶ μόνον, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπερώτησιν, τὸν ἔλεγχον, δηλαδὴ ἐπισήμανσιν εὐθυνῶν, τόσον ὑπηρεσιακῶν προσώπων, ὅσον καὶ πολιτικῶν, ἀλλὰ διὰ νὰ ὁδηγηθῶμεν δι’ αὐτῆς τῆς ἀντικειμενικῆς, θέλω νὰ εἴπω, κριτικῆς, εἰς τὸ νὰ ὑποβοηθήσωμεν τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν νὰ εὕρῃ τὴν λύσιν, ἡ ὁποία εἶναι ἀναγκαῖον νὰ εὑρεθῇ. Διότι εἶναι ἐθνικῶς ἀναγκαῖον νὰ ἀνοίξῃ τὸ μεταλλεῖον καὶ νὰ λειτουργήσῃ. Τὰ συνδεόμενα μὲ τὸ ὑπὸ κρίσιν θέμα, κεφάλαια, συμφώνως πρὸς τὰς ὑποβληθείσας μέχρι τοῦδε ἐπερωτήσεις, αἱ ὁποῖαι κατετέθησαν, τόσον εἰς τὴν παροῦσαν Βουλήν, ὅσον καὶ εἰς τὴν παρελθοῦσαν, νομίζω, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ διακριθοῦν εἰς τὰς ἑξῆς κατηγορίας: Ὑπάρχει εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἕνα θέμα κοινοβουλευτικῆς τάξεως, ἕνα θέμα εὐθιξίας Κυβερνητῶν ἀπέναντι τοῦ Λαοῦ, καὶ τοῦ Κοινοβουλίου, τὸ ὁποῖον ὀφείλουν νὰ ὑποβοηθοῦν παρέχοντες τὰ ἀναγκαῖα στοιχεῖα, τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλουν καὶ οἱ κανονισμοὶ τοῦ Σώματος νὰ παρέχωνται ὅταν αἰτοῦνται ἀπὸ τοὺς ἐνδιαφερομένους. Ὑπάρχει ἕνα δεύτερον κεφάλαιον, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὸν νομικόν, διπλωματικὸν χειρισμὸν τῆς ὑποθέσεως Λαρύμνης καὶ ἐν συνεχείᾳ ὑπάρχει τὸ κεφάλαιον ἐκμετάλλευσις τοῦ μεταλλείου, τὸ ὁποῖον ὑποδιαιρεῖται εἰς τὸ θέμα τῆς ἀρχικῆς συμβάσεως καί, ἐν συνεχείᾳ καὶ κυρίως ἐφαρμογὴ τῆς συμβάσεως. Καὶ τελευταῖον ὑπάρχει τὸ κεφάλαιον λύσις, τὸ ὁποῖον συνίσταται εἰς δύο πάλιν θέματα. Εἰς ἕνα θέμα εὐθυνῶν, διότι τὸ κακὸν ἔγινε καὶ τὸ ἄλλον, τί πρέπει νὰ γίνῃ διὰ νὰ λειτουργήσῃ τὸ μεταλλεῖον. Ὅσον ἀφορᾷ, κύριοι συνάδελφοι, τὸ πρῶτον κεφάλαιον, ἡ ἀταξία, ἡ ἔλλειψις εὐθιξίας ἐκ μέρους τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς προκατόχου της, ἡ ὁποία ἦτο ἡ αὐτή, ἐσημειώθη, διότι παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι εἶχε κατατεθῆ σειρὰ ἐπερωτήσεων βουλευτῶν ὅλων τῶν Κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ ἐζητήθη ἡ κατάθεσις φακέλλων καὶ στοιχείων διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μορφωθοῦν ἀπόψεις, διὰ νὰ προβλεφθοῦν οἱ κίνδυνοι, οἱ ὁποῖοι καθημερινῶς ἀναγγέλλονται ἀπὸ τῶν στηλῶν τοῦ τύπου, ἐν τούτοις καὶ κατὰ τὴν παροῦσαν περίοδον καὶ κατὰ τὴν προηγηθεῖσαν, οἱ ἁρμόδιοι ὑπουργοί, πρὸς τοὺς ὁποίους ἀπηυθύνοντο αἱ ἐρωτήσεις καὶ ἐπερωτήσεις, ἠρνήθησαν τὴν κατάθεσιν τῶν φακέλλων αὐτῶν, παρ’ ὅλον ὅτι εἶχον ὑποχρέωσιν ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ τοῦ Σώματος νὰ καταθέσουν τὰ αἰτηθέντα στοιχεῖα. Τοῦτο, κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἀποτελεῖ ἁπλῶς ἐπανάληψιν τῶν ὅσων ἐλέχθησαν καὶ λέγονται, διότι εἰς τὰς κατηγορίας αὐτὰς ὑπῆρξε μία ἀπάντησις ἐκ μέρους τοῦ κ. ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Βιομηχανίας, ὅτι δηλ. δι’ ἑνὸς ἐγγράφου, τὸ ὁποῖον ἐκοινοποίησεν ἀπὸ τὴν 25ην Ἰουλίου 1958, ὡς ἀπήντησεν εἰς τοὺς αἰτοῦντας βουλευτὰς λέγει, ὅτι οἱ φάκελλοι καὶ τὰ στοιχεῖα εὑρίσκονται εἰς τὰ Ὑπουργεῖα καὶ πᾶς βουλευτὴς ἐκ τῶν ἐπερωτώντων, ἢ αἰτούντων δύναται νὰ λάβῃ γνῶσιν. Νομίζω, κύριοι συνάδελφοι, καὶ ἰδιαιτέρως θὰ τὸ προσέξουν ὅσοι ἐξ ὑμῶν ἔχουν μεγάλην πεῖραν, ὅτι κατὰ κανέναν τρόπον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ δεκτὸν αὐτὸ ἀπὸ τὸ Σῶμα, διότι ὁ Κανονισμὸς τοῦ Σώματος ὁρίζει τὴν ὑποχρέωσιν τῶν ὑπουργῶν νὰ καταθέσουν τοὺς φακέλλους καὶ τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα θὰ ζητήσῃ πρὸς ἔλεγχον ἐπερωτῶν βουλευτής. Καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ ἀρχή, ὅπως δι’ ἑνὸς ὑπουργικοῦ ἐγγράφου, οἱ ἐπερωτῶντες βουλευταὶ νὰ παρελαύνουν ἀπὸ τὰς ἁρμοδίας Ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου καὶ ἀπὸ γραφεῖον εἰς γραφεῖον, διὰ νὰ λαμβάνουν γνῶσιν τῶν στοιχείων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα θὰ τοὺς ἐπιτρέψουν νὰ ἀσκήσουν ἔλεγχον κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Διὰ νὰ κάμῃ δὲ κανεὶς αὐτὴν τὴν ἐκδρομὴν εἰς τὰς διαφόρους ὑπηρεσίας θὰ χρειασθῇ τοὐλάχιστον 6 μῆνας διὰ μίαν ἁπλῆν ἀνάγνωσιν καὶ ὄχι διὰ μίαν μελέτην.

§98Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπ. Βιομ.). Κύριε συνάδελφε, διαβάσατε τὸ πρῶτον τμῆμα τοῦ ἐγγράφου μου;

§99Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, μὴ μὲ διακόπτετε. Ἀφήσατέ με νὰ ὁλοκληρώσω τὴν σκέψιν μου. Καὶ ἐρωτῶ, κύριοι συνάδελφοι, ὅταν ὑπάρχουν 15 ἐπερωτῶντες βουλευταί, πότε καὶ ποίου εἴδους βάρδειες θὰ καθορίσῃ ὁ κ. ὑπουργὸς εἰς τὰς ἁρμοδίας Ὑπηρεσίας, διὰ νὰ διαβάσουν ἁπλῶς καὶ ὄχι νὰ μελετήσουν τοὺς ὀγκώδεις αὐτοὺς φακέλλους οἱ ἐπερωτῶντες; Ἐγὼ νομίζω, ὅτι οὔτε ἐπαρκὲς χρονικὸν διάστημα θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξευρεθῇ δι’ ἕκαστον, ὥστε ὑπὸ ὁμαλὰς συνθήκας νὰ μελετήσῃ τοὺς φακέλλους αὐτούς, οὔτε πρακτικῶς, μὲ τὰς γνωστὰς ἠθελημένας ἢ ἀθελήτους δυστροπίας τῶν Ὑπηρεσιῶν θὰ ὑπάρχῃ δυνατότης ἐνημερώσεως τῶν βουλευτῶν ἐπὶ τοῦ ὄγκου ἀποδεικτικοῦ ἐλέγχου. Ἄλλως τε καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς εἰς τὸ ἔγγραφόν του κάμνει τοιαύτην προειδοποίησιν, διότι προλογίζει, μὲ τὸν ἰσχυρισμόν, ὅτι οὔτε σκόπιμον, οὔτε δυνατὸν εἶναι νὰ δοθοῦν οἱ φάκελλοι Λαρύμνης. Συνεπῶς πρακτικῶς δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ μελέτη τῶν φακέλλων εἰς τὰ Ὑπουργεῖα καὶ οἱ ἐπερωτῶντες βουλευταὶ δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ φέρουν εἰς πέρας τὸ ἔργον των.

§100Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπ. Βιομηχ.). Κύριε συνάδελφε, διατί ἀποκρύπτετε τί λέγω εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ ἐγγράφου μου;

§101Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Νὰ ἔχετε ὑπομονὴν καὶ θὰ ἀκούσετε τὰ πάντα. Τὸ αἰτιολογεῖτε, κύριε ὑπουργέ, ὅτι τὸ θέμα τῆς Λαρύμνης εἶναι διεθνὲς καὶ θὰ ἐχρειάζοντο διάφοροι διαδικαστικαὶ ἐργασίαι καὶ πιθανόν, κ. ὑπουργέ, ὡρισμένα ἀπὸ τὰ ἔγγραφα αὐτά, ὡρισμένοι ἀπὸ τοὺς φακέλλους αὐτούς, ἐὰν εἰς τὸ διάστημα αὐτὸ μοῦ εἴπητε ὅτι ἔλαβε, κἄποια διαδικαστικὴ πρᾶξις χώραν, ὅσον ἀφορᾷ τὰ δικαστήρια τοῦ ἐξωτερικοῦ, πράγματι νὰ ἐχρειάζετο διὰ αὐτοὺς τοὺς φακέλλους νὰ ὑπάρχῃ ἡ αἰτιολογία. Ἀλλὰ διὰ τοὺς ὑπολοίπους φακέλλους ποὺ ἀφοροῦν τὴν σύμβασιν καὶ ἄλλα τεχνικὰ ζητήματα δὲν ὑπῆρξε κατ’ οὐδένα τρόπον ἡ αἰτιολογία αὐτή.

§102ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀντίγραφα δὲν ἠμποροῦσε νὰ γίνουν;

§103Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν ἐκ προσωπικῆς πείρας καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν ἄλλων συναδέλφων τῆς προηγουμένης περιόδου, εἰς τὴν ὑπόθεσιν Βάβδου, κατετέθησαν ἐν ἀντιγράφῳ ἑπτὰ ἕως ὀκτὼ σειραὶ φακέλλων χωρὶς νὰ τὸ ἔχουν ζητήσει καὶ οἱ ἐπερωτῶντες. Ὑπῆρξεν ἐκεῖ μία ἐπίσπευσις, ὑπῆρξεν ἐκεῖ ἕνα ἐνδιαφέρον, περισσότερον φῶς, περισσότερα στοιχεῖα εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀνέπτυξαν κατηγορίαν ἐνατίον συγκεκριμένου ὑπουργοῦ, τοῦ ὑπουργοῦ Ἐμπορίου καὶ Βιομηχανίας κ. Παπαληγούρα. Ἔχω δικαίωμα, κύριοι συνάδελφοι, νὰ συγκρίνω τὰς δύο περιπτώσεις καὶ νὰ βγάλω δύο συμπεράσματα. Τὸ πρῶτον, ὅτι δὲν ὑπάρχει δικαιολογία πραγματική, ἕνεκα τῆς ὁποίας νὰ μὴ δοθοῦν οἱ φάκελλοι ἐν ἀντιγράφῳ. Καὶ τὸ δεύτερον συμπέρασμα εἶναι, ἐὰν τότε εἴχομεν αὐτὴν τὴν συμπεριφορὰν καὶ σήμερον τὴν ἀντίθετον, τότε πρέπει νὰ εἴπωμεν, ὅτι ὑπῆρχεν ἐνδιαφέρον ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης, πράγματι νὰ ἀναπτυχθῇ ὅσον γίνεται λεπτομερέστερον ἡ κατηγορία ἐναντίον τοῦ τότε ὑπουργοῦ τοῦ Ἐμπορίου, ἐπειδὴ ὑπῆρχον αἱ γνωσταὶ ἐνδοκυβερνητικαὶ τότε ἀντιθέσεις, ἐνῷ σήμερον φαίνεται ὅτι δὲν ὑπάρχουν ἐνδοκυβερνητικαὶ ἀντιθέσεις ἐναντίον τοῦ σημερινοῦ ὑπουργοῦ καὶ ἑπομένως ἠμπορεῖ νὰ ὀχυροῦται ὅτι «δὲν εἶναι σκόπιμον καὶ χρήσιμον» καὶ νὰ μὴ δίδῃ τοὺς φακέλλους ὥστε νὰ γίνῃ αὐτὸ ποὺ ἔγινεν, εἰς τὴν συζήτησιν, οἱ συνάδελφοι νὰ ἀναπτύσσουν ἀπόψεις χωρὶς νὰ ἔχουν στοιχεῖα συγκεκριμένα ὑπ’ ὄψει των.

§104Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπ. Βιομ.). Κύριε συνάδελφε, ἐπὶ τέσσαρας μῆνας κανεὶς δὲν ἐνδιεφέρθη ἀπὸ τοὺς ἐπερωτῶντας νὰ ἔλθῃ νὰ ἀσχοληθῇ μὲ τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν βάσει τῶν ἐγγράφων.

§105Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ὁ συνάδελφος κ. Κιτσίκης, ἐπῆγεν εἰς τοὺς ἁρμοδίους τῶν ὑπηρεσιῶν καὶ συγκεκριμένως λέγω εἰς τὸν κ. Καβαδᾶν καὶ εἰς ἄλλους. Δὲν γνωρίζω περὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, δὲν ἔχω πρόχειρον τὸ ἔγγραφον. Τὸ ἔγγραφον κἄπου ἀλλοῦ ἔχει σταλῆ, εἰς κάποιο ἄλλο Ὑπουργεῖον θὰ ἐπῆγε. Ἀλλὰ διὰ νὰ τελειώσω, κ. ὑπουργέ, αὐτὸ εἶναι ἀπαράδεκτον διὰ τὴν κοινοβουλευτικὴν τάξιν, μόνον ἐσεῖς ἀπαντήσατε, ἐνῷ ζητούσαμεν κατάθεσιν φακέλλων ἀπὸ τρία τέσσαρα Ὑπουργεῖα. Μὲ τὸ ἰδικόν σας ἔγγραφον θὰ ἠμπορούσαμεν νὰ πᾶμε εἰς τὰ ἄλλα Ὑπουργεῖα διὰ νὰ μᾶς δώσουν στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἐζητούσαμεν; Ἀντιλαμβάνεσθε, ὅτι τοῦτο δὲν θὰ ἦτο δυνατόν, διότι θὰ μᾶς ἀπαντοῦσαν, ὅτι τὸ ἔγγραφον εἶναι ἁρμοδιότητος Ὑπουργείου Βιομηχανίας, καὶ συνεπῶς ἐκεῖθεν μόνον ἔπρεπε νὰ ἀντλήσωμεν καὶ τὰ στοιχεῖα. Συνεπῶς ὑπάρχει, κύριοι συνάδελφοι, εἰς αὐτὸ τὸ πρῶτον κεφάλαιον ἀπόλυτος ἀταξία τῆς Κυβερνήσεως. Νομίζω, ὅτι δημιουργεῖται ἕνα θέμα, ἐὰν καὶ κατὰ πόσον τὸ Σῶμα αὐτό, ἐὰν καὶ κατὰ πόσον οἱ βουλευταὶ θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀσκοῦν εἰς τὸ ἑξῆς ἀντικειμενικὸν ἔλεγχον, ἔλεγχον ἐὰν θέλετε, ἐποικοδομητικόν, ὅταν θὰ ἔχουν δικαίωμα οἱ ὑπουργοί, νὰ τοὺς στεροῦν τῶν ἀπαραιτήτων στοιχείων, τῶν στοιχείων ποὺ εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ τοὺς παρέχουν ὅταν αἰτοῦνται. Ἀλλὰ δὲν πρέπει, νομίζω, κύριοι συνάδελφοι, τὸ συμπέρασμα νὰ σταματήσῃ ἐδῶ. Πρέπει νὰ ὑπάρξῃ ἐρώτημα, διατί ἡ Κυβέρνησις, διατὶ οἱ συγκεκριμένοι ὑπουργοὶ ἴσως κατ’ εἰσήγησιν τῶν ὑπηρεσιῶν των ἔφθασαν νὰ ἐκτεθοῦν εἰς τὸ προκείμενον θέμα; Διατὶ νὰ μὴ κάμουν ἀντίγραφα τῶν φακέλλων καὶ νὰ καταθέσουν ἐν ἀντιγράφῳ τοὺς φακέλλους; Εἶναι καθαρὰ τὰ πράγματα, δὲν ἔχομεν κανένα φόβον, σᾶς δίδομεν ὅσα ἠμποροῦσε περισσότερα στοιχεῖα διὰ νὰ φανῇ, ὅτι εἴμεθα ἐν τάξει καὶ ὄχι μόνον ὅτι εἴμεθα. Ὑπάρχει ἐρώτημα; Δὲν θέλω, κύριοι συνάδελφοι, ἐκ προοιμίου νὰ δώσω τὴν ἀπάντησιν εἰς τὸ ἐρώτημα. Ἴσως κατὰ τὴν πορείαν τῆς ἀναπτύξεως, βάσει ἄλλων στοιχείων πλέον θὰ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διατυπώσω τὴν ἀπάντησιν, διατὶ ἔγινε αὐτὴ ἡ ἀποκλειστικὴ ἀπόκρυψις. Ὑπάρχει, κύριοι συνάδελφοι, τὸ δεύτερον κεφάλαιον. Ἀφορᾷ τὸν νομικὸν–διπλωματικὸν χειρισμὸν τῆς ὑποθέσεως Λαρύμνης. Ἐπ’ αὐτοῦ πάρα πολλὰ ἔχουν γραφῆ ὑπὸ τοῦ τύπου μὲ ὀκταστήλους τίτλους: Σκάνδαλα, προδοσία τῶν οἰκονομικῶν συμφερόντων τοῦ Κράτους κλπ. Δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς τὸ θέμα, κύριοι συνάδελφοι. Νομίζω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ γνωρίζῃ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, ἐὰν ὑπάρχουν αὐτὴν τὴν στιγμήν, καὶ εἰς τὴν σειρὰν τῶν τελευταίων ἐτῶν ἀπαιτήσεις καὶ ἀξιώσεις ξένων κρατῶν καὶ ξένων ὑπηκόων ἐπὶ τῆς Λαρύμνης, ἐπὶ τοῦ πολυτίμου αὐτοῦ δημοσίου πλούτου, ἐὰν ἐξ αἰτίας αὐτῶν τῶν ἀπαιτήσεων δύναται νὰ διατυπωθοῦν καὶ ἐν συνεχείᾳ νὰ φθάσουν καὶ εἰς ἔμπρακτον ἐφαρμογήν, συνέπειαι εἰς βάρος τῶν συμφερόντων τοῦ Κράτους, διὰ τῆς κατασχέσεως, ἢ ἐπισχέσεως, κατὰ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, 18 ἑκατομμυρίων δολλαρίων ἐκ τῶν Ἰταλικῶν ἐπανορθώσεων. Τοῦτο ἔγινε, τοῦτο συνεχίζεται καὶ τοῦτο εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσῃ εἰς ἀκόμη καταστρεπτικώτερα ἀποτελέσματα, ἐξ αἰτίας κακῶν χειρισμῶν, καὶ ἐξ αἰτίας κακῆς πολιτικῆς ἐπὶ τοῦ θέματος. Τίνων, κύριοι συνάδελφοι; Τῶν Κυβερνήσεων, τῶν ὑπουργῶν, οἱ ὁποῖοι διεχειρίσθησαν κατὰ πρῶτον λόγον εἰς ἐπίπεδον πολιτικῆς εὐθύνης τὸ θέμα καὶ κατὰ δεύτερον λόγον εὐθυνῶν βαρυτάτων τῶν ὑπηρεσιῶν, αἱ ὁποῖαι διεξήγαγον πρακτικῶς τὸν ἀγῶνα ἐναντίον τῶν ἀπαιτήσεων αὐτῶν. Κύριοι συνάδελφοι, καὶ προσωπικῶς καὶ ὡς βουλευτὴς ἀνήκων εἰς ὡρισμένην παράταξιν, εὔχομαι καὶ πιστεύω, ὅτι αἱ ἀπαιτήσεις αὐταὶ κατ’ οὐδένα τρόπον δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναγνωρισθοῦν, δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ θίξουν ἐπ’ ἐλάχιστον τὰ οἰκονομικὰ συμφέροντα τῆς Ἑλλάδος. Ἤδη, αἱ ἀπαιτήσεις αὗται δημιουργοῦν κατάστασιν καὶ τὸ λέγω μὲ πᾶσαν ἐπιφύλαξιν καὶ εὔχομαι ἀμέσως νὰ ὑπάρξῃ διάψευσις. Ἔχει ἀναγραφῆ, κύριοι συνάδελφοι, εἰς Ἑλληνικὰς ἐφημερίδας, ὅτι κατ’ ἐκείνας, ὑπουργὸς τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως ἄφησε νὰ ἐννοηθῇ ὑπόσχεσις πρὸς ξένους ἐκπροσώπους, συγκεκριμένως τῆς Γαλλίας ἐπ’ ἀφορμῇ τὴν δῆθεν κατ’ ἐμὲ ἀπαίτησιν τῆς κυρίας Βλαστοῦ, ὅτι θὰ εὑρεθῇ ἕνας τρόπος φιλικοῦ διακανονισμοῦ. Αὐτὰ ἐγράφησαν καὶ γράφονται, κύριοι συνάδελφοι, καὶ δὲν διαψεύδονται καὶ δημιουργοῦν καταστάσεις καὶ δημιουργοῦν ἀνησυχίας. Ὑπάρχει, λοιπόν, καὶ ἐδῶ θέμα, ὑπάρχει καὶ ἐδῶ βαρυτάτη εὐθύνη καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ ξεκαθαρίσωμεν τὴν εὐθύνην τῶν ὑπηρεσιακῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα τίς οἶδε, πῶς καὶ διατί ἐχειρίσθησαν τὸ ζήτημα, ἐὰν ἀπὸ πραγματικὴν ἀβλεψίαν ἢ ἠθελημένην. Ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ εὐθύνη τῶν πολιτικῶν προσώπων καὶ συγκεκριμένως τῶν προϊσταμένων ἐκείνων τῶν Ὑπουργείων, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὴν εὐθύνην τῶν θεμάτων αὐτῶν. Κύριοι συνάδελφοι, ὑπάρχει τὸ καθ’ ἑαυτὸ οὐσιαστικὸν κεφάλαιον τῆς ἐκμεταλλεύσεως τοῦ μεταλλείου. Εἰς τὸ κεφάλαιον αὐτὸ ἐν προοιμίῳ ἐπαναλαμβάνω, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὁ συνάδελφος κ. Κιτσίκης μὲ τὴν πεῖραν, τὴν ὁποίαν ἔχει, διετύπωσε, ὑπῆρξε κατ’ ἀρχὴν ἀτύχημα, διότι ἕνα τμῆμα σημαντικοῦ ἐθνικοῦ πλούτου εἰς τὴν Λάρυμναν, ἀφέθη εἰς ἐκμετάλλευσιν εἰς ἰδιωτικὴν πρωτοβουλίαν, ἀντὶ νὰ δοθῇ εἰς τὴν κρατικὴν πρωτοβουλίαν. Ἀλλά, ἔστω, αἱ Κυβερνήσεις τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ὅπως καὶ τῆς σημερινῆς ἐνόμιζον, ὅτι ἡ ἰδιωτικὴ πρωτοβουλία ἠμπορεῖ εἰς ὅλας τὰς περιπτώσεις νὰ κάμῃ θαύματα, ὅτι ἠμπορεῖ καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ ἔχῃ τὸν πρῶτον λόγον καὶ ὅταν πρόκειται δι’ ἔργα κεφαλαιώδους σημασίας, δι’ ἔργα ποὺ καθορίζουν τὸ παρὸν καὶ τὸ μέλλον τοῦ τόπου αὐτοῦ δι’ ἑκατοντάδες χρόνια. Ἀλλὰ δὲν ἐξαντλεῖται ἐδῶ τὸ θέμα. Ἐδόθη, κύριοι, εἰς τὴν ἰδιωτικὴν πρωτοβουλίαν καὶ ἐδόθη βάσει τῆς περιβοήτου πλέον συμβάσεως τοῦ 1952. Κύριε Ζίγδη, τὴν λέγω περιβόητον, ὄχι διὰ τίποτε ἄλλο, ἀλλὰ διότι ἔγινε πολλὴ συζήτησις. Οἱ βασικοὶ ὅροι τῆς συμβάσεως ἦσαν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀφεώρων εἰς τὸ μίσθωμα, εἰς τὴν διάρκειαν τῆς συμβάσεως. Ἀλλὰ πέραν αὐτῶν τῶν δύο ὅρων, οἱ ὁποῖοι συνήθως χαρακτηρίζονται ὡς σημαντικοὶ εἰς ὅλας τὰς συμβάσεις, νομίζω, ὅτι εἰς τὴν προκειμένην σύμβασιν ὁ κυρίαρχος ὅρος, ὁ ἀποφασιστικός, ὁ ὁποῖος θὰ καθώριζε καὶ τὴν τύχην τῶν ὑπολοίπων ὅρων, ἦτο ἡ μέθοδος, ὁ τρόπος ἐπεξεργασίας τοῦ μεταλλεύματος, δηλαδὴ τὸ εἶδος, ὁ χαρακτὴρ τῆς ἐγκαταστάσεως. Ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, κύριοι συνάδελφοι, βάσει τῆς παραγράφου 11 τῆς συμβάσεως, ὁ μισθωτὴς ἀνέλαβε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐγκαταστήσῃ ἐργοστάσιον παραγωγῆς κροκαλῶν ἢ τὰ λοῦφεν, ποὺ ἐλέχθη καὶ κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν. Δηλαδὴ ἡ ἐγκατάστασις αὐτοῦ τοῦ εἴδους καθώριζον, ὅτι θὰ εἴχομεν πλέον ἐπεξεργασίαν ἔμμεσον ἢ σταδιακήν. Ἔδιδεν ὅμως ἡ σύμβασις τὸ δικαίωμα εἰς τὸν μισθωτὴν κατὰ τὴν αὐτὴν παράγραφόν της, νὰ προχωρήσῃ εἰς βελτίωσιν τῶν ἐγκαταστάσεών του καὶ ἑπομένως καὶ τῶν προϊόντων τῆς παραγωγῆς. Ἀλλὰ αὐτὸ ἦτο δικαίωμα καὶ ὄχι ὑποχρέωσις τοῦ μισθωτοῦ. Τὸ εἶδος αὐτὸ τῶν ἐγκαταστάσεων, κύριοι συνάδελφοι, καὶ τὸ εἶδος αὐτῆς τῆς παραγωγῆς, ἀπὸ τὰ πορίσματα καὶ τῆς πείρας καὶ τῆς ἐπιστήμης, θεωρεῖται ἀκατάλληλον, προκειμένου διὰ μεταλλεύματα ὡς αὐτὰ τῆς Λαρύμνης, δηλαδὴ χρωμονικελιοῦχα, ἐνῷ εἶναι δυνατὸν .......

§106Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπ. Βιομηχανίας). Σιδηροῦχα.

§107Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. .... ἐνῷ εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρῆται κατάλληλον ὅταν τὰ μεταλλεύματα εἶναι πυριτοῦχα. Ἐνῷ διὰ μεταλλεύματα ὡς τὰ τῆς Λαρύμνης θὰ ἔπρεπε νὰ ὑπάρχουν ἄλλαι ἐγκαταστάσεις καὶ νὰ προσδιορίζεται ἐκ τῆς συμβάσεως ἄλλος τρόπος ἐπεξεργασίας, δηλαδὴ ἡ ἐπεξεργασία ἀπ’ εὐθείας καὶ τοῦ μεταλλεύματος διὰ νὰ ὑπάρχῃ ἡ ἐξαγωγὴ τοῦ σχετικοῦ μετάλλου. Ἐτέθη τὸ ἐρώτημα καὶ κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν καὶ ἀπήντησεν ὁ συνάδελφος κ. Κιτσίκης, ὅτι αὐτὴ ἡ κατάλληλος μέθοδος καὶ ἐν ἀναλογίᾳ ἐγκαταστάσεων ἦσαν γνωσταὶ ἀπὸ τὸ 1941. Ἀνέφερε, νομίζω καὶ τέσσαρα πατέντα τῶν μεθόδων τῶν ἐγκαταστάσεων αὐτῶν. Ἀκόμη, ἀνέφερεν, ὅτι καὶ ὁ Νιάρχος σήμερον πειραματίζεται ἐπὶ πτωχοτέρων μεταλλευμάτων διὰ νὰ ἐφαρμόσῃ αὐτὴν τὴν μέθοδον τῆς ἀπ’ εὐθείας ἐπεξεργασίας. Ἐνῷ ἡ μέθοδος, τὴν ὁποίαν ἐπροτίμησεν ἡ σύμβασις, κατ’ ἀνάγκην ἔχει δύο στάδια ἐπεξεργασίας, κατ’ ἀνάγκην ἔχει ἕνα πρόσθετον κόστος, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ συνεπείας, ὅσον ἀφορᾷ τὴν τιμὴν τοῦ προϊόντος καὶ ἑπομένως τὴν δυνατότητα ἐξαγωγῆς καὶ πωλήσεως. Τὸ συμπέρασμα εἶναι, κύριοι συνάδελφοι, ἀπὸ τὴν ἀνάλυσιν αὐτῆς κυρίως τῆς παραγρ. 11 τῆς συμβάσεως, ὅτι ἡ σύμβασις τοῦ 1952 ἦτο κακή. Καὶ τὰ ὅσα ἐπηκολούθησαν ἐπιβεβαιοῦν αὐτὸ τὸ συμπέρασμα. Ὑπάρχει, κύριοι συνάδελφοι, εὐθύνη διὰ τὸ ὅτι ἡ σύμβασις εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ἦτο κακή; Εἰς αὐτὸ τὸ τόσον καίριον σημεῖον; Νομίζω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καθιερώνωμεν τὸ ἀνεύθυνον. Τὸ ἀνεύθυνον καὶ κατὰ τὸ Σύνταγμα καὶ κατὰ τὴν κοινὴν λογικήν, εἶναι γνωστὸν εἰς ποίας περιπτώσεις ἀναγνωρίζεται. Πέραν αὐτοῦ δὲν ὑπάρχουν ἄλλαι περιπτώσεις ἀνευθύνου. Ἑπομένως ὑπάρχει εὐθύνη καὶ πολιτικὴ διὰ τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην καὶ ὄχι μόνον διὰ τὸν συγκεκριμένον ὑπουργόν, ἀλλὰ βαρυτάτη εὐθύνη καὶ διὰ τοὺς τεχνικοὺς Συμβούλους τῆς Κυβερνήσεως τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, πολλοὶ τῶν ὁποίων νομίζω, ἐξακολουθοῦν νὰ εἶναι καὶ σήμερον Τεχνικοὶ Σύμβουλοι τῶν αὐτῶν Ὑπουργείων. Διότι πράγματι γνωσταὶ ἀπὸ τοῦ 1941 μέθοδοι ἐγκαταστάσεως κλπ., δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ ἦτο γνωσταὶ καὶ εἰς τοὺς Τεχνικοὺς Συμβούλους. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, αὐτὴ ἡ ἄγνοια, ἂν θέλετε ἢ ἠθελημένη ἢ ἀθέλητος, πρέπει νὰ ἐρευνηθῇ. Δὲν ἐξαντλεῖται τὸ θέμα μόνον μὲ τὴν διατύπωσιν. Ὑπάρχει εὐθύνη διὰ τοὺς ὑπουργούς, διὰ τὴν ὑπηρεσίαν. Πρέπει νὰ εὕρωμεν καὶ ἄλλον παράγοντα, ὁ ὁποῖος συνετέλεσεν, ὡδήγησεν, εἰς αὐτὴν τὴν ἄγνοιαν, εἰς αὐτὸ τὸ θανάσιμον λάθος. Φαίνεται, ὅτι ὁ παράγων αὐτὸς ἦτο Ἑλληνοξενικὸς παράγων. Δηλαδὴ ὑπῆρξεν ἕνας ρόλος, τὸν ὁποῖον ἔπαιξεν ἡ ἑταιρεία Λιπασμάτων, διὰ τῶν ἐκπροσώπων αὐτῆς, ἡ ὁποία ἐνεφανίσθη ὡς μόνος πλειοδότης εἰς τὴν δημοπράτησιν τότε τοῦ ἔργου. Ἀλλά, ἐν συνεχείᾳ, ὑπῆρξε καὶ ὁ ἀποφασιστικὸς ρόλος τοῦ ξενικοῦ παράγοντος μὲ τὴν ἐμπορικὴν καὶ τὴν μορφὴν τοῦ μονοπωλιακοῦ συγκροτήματος Κρούπ. Ἡ μέθοδος αὐτή, ἡ ἀκατάλληλος διὰ τὴν Λάρυμναν, εἶναι μέθοδος τὴν ὁποίαν συνηθίζει ὁ Κρούπ. Ὁ Κροὺπ εἶχε τὴν μέθοδον, σύμφωνα μὲ πληροφορίας, αἱ ὁποῖαι ἐκυκλοφόρησαν, νὰ ἔχῃ εἰς τὰς χεῖρας του αὐτὸ τὸ μεταλλεῖον Λαρύμνης. Καὶ ἕνας τρόπος, διὰ νὰ τὸ ἔχῃ εἰς τὰ χέρια του αὐτὸ ἀπὸ τότε, εἶναι νὰ ἔχῃ ἐγκαταστάσεις ποὺ νὰ παράγουν τοιαῦτα προϊόντα, ὥστε μοναδικὸς ἀγοραστὴς αὐτῶν τῶν προϊόντων νὰ μὴ εἶναι ἄλλος, ἐκτὸς ἀπὸ τὸν Κρούπ. Δοθέντος, ὅτι ἀπὸ τὴν πεῖραν ποὺ εἶχεν ὁ Κροὺπ δι’ ἄλλας βιομηχανίας, αὐτὰ τὰ προϊόντα δὲν ἐχρειάζοντο ἤ, ἐν πάσῃ περιπτώσει, δὲν ἦτο ἀποφασιστικῶς ἀναγκαῖα.

§108Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπ. Βιομηχανίας). Λέγετε πράγματα, τελείως ἀνεδαφικά.

§109Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, θὰ ἔχετε τὴν εὐκαιρίαν ὕστερα, νὰ προσγειώσητε τὴν συζήτησιν. Κατὰ τὰς δύο προηγουμένας συζητήσεις, ὡμιλήσατε δεκάκις. Λοιπόν, ὑπῆρξε, κύριοι συνάδελφοι, νομίζω, καὶ ὁ ρόλος αὐτός, τόσον τοῦ Μποδοσάκη, ὅσον καὶ τοῦ Κρούπ.

§110Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπ. Βιομηχανίας). 480 ἑκατ. διέθεσεν ἡ Ἑταιρεία, κύριε συνάδελφε; Ἔτσι τὰ πετοῦν; Ἔτσι, μόνον διὰ λόγους ἐντυπώσεων, συζητοῦμεν;

§111Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, νομίζω, ὅτι σεῖς προσπαθεῖτε νὰ δημιουργήσητε ἐντυπώσεις. Δηλαδὴ νὰ προκαλέσητε τὴν ἐντύπωσιν, ἐκείνων ποὺ ὁμιλοῦν καὶ ἐκείνων ποὺ παρακολουθοῦν, μὲ ἕνα ἀριθμὸν 480 ἑκατ. Καὶ θὰ ἴδωμεν, πάρα κάτω, τίνος εἶναι καὶ ἀπὸ ποῦ αὐτὰ τὰ 480 ἑκατ. Ἢ, ἂν θέλετε, εἰς τὸ κάτω–κάτω, ἂν ἀξίζῃ νὰ χαντακώσωμεν ἕνα μεταλλεῖον, ὡσὰν τὴν Λάρυμναν, δηλαδὴ σχεδὸν τὴν τύχην τῆς βαρειᾶς βιομηχανίας εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἔναντι 480 ἑκατομμυρίων. Ἢ, ἂν ἔχῃ συμφέρον ὁ Κρούπ, ἔστω καὶ διαθέτων 100 ἢ 200 ἑκατ., αὐτὸν τὸν παράγοντα ὡς ἀνταγωνιστὴν νὰ τὸν ἔχῃ πάντα εἰς τὰ χέρια του. Μὴ βιάζεσθε. Κύριοι συνάδελφοι, προβάλλονται διάφοροι δικαιολογίαι διὰ τὴν σύμβασιν τοῦ 1952. Τὸ ἔτος ἐκεῖνο, παρουσιάσθη ἕνας πλειοδότης, μὲ τὴν μέθοδον αὐτὴν τῶν κροκαλῶν. Τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, δὲν ὑπῆρχε καὶ πεῖρα καὶ ὅτι ὁπωσδήποτε εἰς τὴν σύμβασιν ἐκείνην προεβλέφθησαν καὶ ὡρισμέναι κυρώσεις. Αἱ δικαιολογίαι αὗται ἐξηγοῦν, χωρὶς νὰ δικαιολογοῦν, τὴν κακὴν σύμβασιν. Ἐάν τις μελετήσῃ τὴν σύμβασιν καὶ κυρίως τὸν τρόπον ἐφαρμογῆς της, θὰ ἀχθῇ εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι δὲν ὑπῆρχε συστηματικὸς ἔλεγχος ἐπὶ τοῦ ἀναδόχου. Ἐὰν ὑπῆρχε παρακολούθησις καὶ συστηματικὸς ἔλεγχος, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ προληφθῶσι πολλὰ καὶ ἴσως δὲν θὰ ἐφθάναμεν εἰς τὴν τελικὴν καταστροφὴν καὶ τὸ κλείσιμον τοῦ ἐργοστασίου. Δυστυχῶς καὶ ὁ ἔλεγχος ἀπὸ τὸ 1954 καὶ ἐντεῦθεν, δὲν ὑπῆρξεν ἀποτελεσματικός.

§112Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπ. Βιομηχανίας). Κύριε συνάδελφε, θὰ σᾶς διαβάσω ὡρισμένα ἀποσπάσματα ἀπὸ τὸ περιοδικὸν METAL BULLETIN, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ ἓν ἐκ τῶν σοβαρωτέρων καὶ πλέον ἐνημερωμένων μεταλλευτικῶν περιοδικῶν, εἰδικὸν διὰ τὴν κίνησιν τῶν μετάλλων καὶ μεταλλευμάτων εἰς τὴν διεθνῆ ἀγοράν. Εἰς τὸ περιοδικὸν αὐτὸ ἀναφέρονται αἱ κινήσεις τοῦ νικελίου εἰς τὴν διεθνῆ ἀγοράν: α) Εἰς τὸ τεῦχος τῆς 8ης Ὀκτωβρίου 1957 (σελὶς 28) ἀναφέρεται, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν, δὲν πρόκειται νὰ προβῇ, κατὰ τὸ ἔτος 1958, εἰς ἀγορὰν νικελίου, δημιουργουμένου οὕτω πλεονάσματος εἰς τὴν ἀγοράν, ὑπολογιζομένου εἰς 67.500 τόννους. Οὕτως, ἡ ἀγορὰ νικελίου, ἥτις ἔχει κατέλθει ἤδη, ὑπολογίζεται, ὅτι θὰ ἐπηρεασθῇ σημαντικῶς καὶ θὰ κατέλθῃ εἰσέτι πλέον εἰς χαμηλότερα ἐπίπεδα. β) Εἰς τὸ τεῦχος τῆς 30 Μαΐου 1958 (σελὶς 28) ἀναφέρεται, ὅτι λόγῳ τῆς πτώσεως τῶν τιμῶν καὶ τῆς ἐλλείψεως ζητήσεως νικελίου, τὰ μεταλλεῖα NICKEL RIM MINES ἀναστέλλουν τὰς ἐργασίας των ἀπὸ 31.5.58. γ) Εἰς τὸ τεῦχος τῆς 13 Ἰουνίου 1958 (σελὶς 20) ἀναγράφεται, ὅτι διὰ τὴν καταπολέμησιν τῆς κρίσεως τοῦ νικελίου ἐν Ἰαπωνίᾳ, εἷς ἐκ τῶν κυριωτέρων βιομηχάνων νικελίου, προτείνει τὴν ἀναστολὴν τῆς παραγωγῆς νικελίου καὶ FERRO–NICKEL διὰ περίοδον 6 μηνῶν. Ἡ παραγωγὴ ἔχει ἤδη κατέλθει ἀπὸ 40% εἰς 60%, ὀφειλομένη εἰς τὴν ἀπότομον πτῶσιν τῶν ἐξαγωγῶν. δ) Εἰς τὸ τεῦχος τῆς 11ης Ἰουλίου 1958 (σελὶς 26) ἀναφέρεται, ὅτι ἡ ἐκ τῶν κυριωτέρων Ἑταιρειῶν Παραγωγῆς καὶ ἐπεξεργασίας νικελίου INTERNATIONAL NICKEL Co, ἐμείωσε διὰ τρίτην φοράν, ἐντὸς τοῦ ἔτους 1958, τὴν παραγωγὴν νικελίου καὶ ἐπρογραμμάτισεν οὕτω τελικῶς παραγωγὴν 100 χιλιάδων τόννων νικελίου διὰ τὸ ἔτος 1958, ἔναντι 150 χιλ. τόννων τοῦ παρελθόντος ἔτους. Ὡς αἰτιολογικὸν ἀναφέρεται ἡ ὕπαρξις μεγάλων ἀποθεμάτων (STOCKS). Ὅσον ἀφορᾷ τὴν χρησιμοποίησιν τῆς μεθόδου KRUPP —RENN, εἰς τὸ τεῦχος 10ης Ἰουνίου 1958 (σελὶς 26) ἀναφέρεται, ὅτι εἰς τὴν Ἀνατολικὴν Γερμανίαν, κατὰ τὸ ἔτος 1960, προβλέπεται νὰ ἔχῃ συμπληρωθῇ ἡ κατασκευὴ ἐργοστασίου, ἐφαρμόζοντος τὴν μέθοδον KRUPP–RENN, ἐκ τοῦ ὁποίου θὰ παράγωνται 2% ἐκ τῆς ἀπαιτουμένης παγκοσμίως ἐτησίως ποσότητος νικελίου, ἀπαλλασσομένης οὕτω βασικῶς τῆς Ἀνατολικῆς Γερμανίας ἐκ τῶν ἀναγκῶν εἰσαγωγῆς νικελίου ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Εἰς τὴν ἔκδοσιν τῆς Ὑπηρεσίας Μεταλλείων (U. S. BUREAU OF MINES) τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν Ἀμερικῆς, «MINERAL FACTS AND PROBLEMS» BULLETIN 556)56, ἀναφέρεται χαρακτηριστικῶς, εἰς τὸ περὶ νικελίου κεφάλαιον (σελὶς 568), ὅτι ἐκ τῶν κυριωτέρων προβλημάτων τῆς βιομηχανίας εἶναι ἡ μεγάλη διαφορά, ἥτις ὑφίσταται μεταξὺ τῶν ἀναγκῶν εἰς νικέλιον, κατὰ τὴν εἰρηνικὴν καὶ πολεμικὴν περίοδον. Μετὰ τὴν κατάπαυσιν τοῦ πολέμου, ἡ βιομηχανία νικελίου ἀντιμετωπίζει σοβαρὸν πρόβλημα χρησιμοποιήσεως τῆς ἐπιτευχθείσης τεραστίας πολεμικῆς παραγωγικότητός της. Βλέπετε, λοιπόν, ἐξ ὅλων αὐτῶν τῶν στοιχείων, ὅτι ἡ κρίσις εἶναι παγκόσμιος.

§113Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, ἐξ ὅσων ἤκουσα ἀπὸ τὴν ἀνάγνωσιν, ποὺ ἐκάματε, βλέπω, ὅτι ἐκεῖ εἰς τὰς περιπτώσεις, τὰς ἀναλόγους τῆς Λαρύμνης, γίνονται προσπάθειαι, σκέψεις καὶ λαμβάνονται μέτρα, διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῆς κρίσεως. Εἰς τὰς περιπτώσεις αὐτάς, δὲν κλείουν τὰ μεταλλεῖα, ἀλλὰ ἐκ προοιμίου σκέπτονται τὰ μέτρα, ποὺ θὰ λάβουν, διὰ νὰ μὴ κλείσουν. Ἐδῶ τὸ μεταλλεῖον ἔκλεισε, καθ’ ἣν στιγμὴν πρὸ δύο ἐτῶν ἐγνώριζεν ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ὑπῆρχεν ὁ κίνδυνος αὐτὸς καὶ οὐδὲν προληπτικὸν μέτρον ἔλαβεν.

§114Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπ. Βιομηχανίας). Δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορά, ποὺ ἀναστέλλεται ἡ λειτουργία ἑνὸς μεταλλείου.

§115Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Δὲν ἀντιλέγω, κύριε ὑπουργέ, ἀλλὰ ἐρευνῶ τὰ αἴτια. Ἐδῶ ἐρευνῶμεν καὶ ἀποδεικνύομεν, ὅτι ἐὰν ἔκλεισε τὸ μεταλλεῖον, ὑπάρχουν δι’ αὐτὸ εὐθῦναι. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ ἔλεγχος τῆς λειτουργίας τοῦ μεταλλείου καὶ δὴ ἡ συμμόρφωσις τοῦ ἀναδόχου πρὸς τὰς συμβατικάς του ὑποχρεώσεις, δὲν ὑπῆρξε προσεκτικὸς καὶ θὰ παραθέσω σειρὰν παραβάσεων τοῦ ἀναδόχου καὶ θὰ ἀποδείξω, ὅτι ὑπῆρξε παντελὴς ἔλλειψις ἐλέγχου ἀπὸ τῆς κυβερνητικῆς πλευρᾶς. Κατὰ τὴν παράγραφον 12 τῆς συμβάσεως, ὁ ἀνάδοχος ὑποχρεοῦται εἰς τὰ ἑξῆς: «......» Ἡ προθεσμία αὐτή, κύριοι συνάδελφοι, ἤρχισεν ἀπὸ τῆς 16.7.1952 καὶ ἔληξεν εἰς τὰς 23.3.53. Ἑπομένως, τὸ 24 τράμηνον, ἐντὸς τοῦ ὁποίου ἔπρεπε νὰ προετοιμάσῃ ὁ ἀνάδοχος τὸ ἐργοστάσιον, ἔληγε τὴν 23.3.55 καὶ κατ’ αὐτὴν ὤφειλεν ὁ κ. Μποδοσάκης νὰ ἑτοιμάσῃ τὸ ἔργον καὶ νὰ πάῃ ἡ ἐπιτροπὴ νὰ τὸ παραλάβῃ. Ἀντ’ αὐτοῦ, τὸ ἔργον ἦτο ἕτοιμον τὸν Μάρτιον τοῦ 1956, δηλαδὴ ἓν ἔτος καθυστέρησις καί, ἑπομένως, παράβασις τῆς ὑποχρεώσεώς του ἐκ τῆς συμβάσεως. Τοῦτο ἐξάγεται καὶ ἀπὸ τὸν χρόνον κατὰ τὸν ὁποῖον μετέβη ἡ ἐπιτροπή, διὰ νὰ παραλάβῃ τὸ ἔργον καὶ ἀπὸ τὴν ἔκθεσιν, τὴν ὁποίαν αὕτη ὑπέβαλεν. Ἡ ἐπιτροπή, κατὰ περίεργον τρόπον, δὲν ἀναφέρει οὐδὲ λέξιν διὰ τὴν καθυστέρησιν τοῦ ἑνὸς ἔτους. Τέλος, ἐν συμπεράσματι, ἡ ἐπιτροπὴ ἐκείνη, ἀποφαίνεται ὡς ἑξῆς: Κατὰ τὴν παράγραφον 12 τῆς συμβάσεως, ἔπρεπε τὸ ἔργον νὰ παραδοθῇ τὸν Μάρτιον τοῦ 1955. Αὐτὸ βγαίνει ἀπὸ τὸ κείμενον τῆς συμβάσεως, ἀπὸ τὸ κείμενον τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς. Συνεπῶς, τὸ ἐρώτημα εἶναι, ἐπεβλήθησαν κυρώσεις διὰ τὴν καθυστέρησιν; Αἱ προβλεπόμεναι κυρώσεις διὰ πᾶσαν ἡμέραν καθυστερήσεως καὶ ἐπὶ ἓν ἔτος, εἶναι πέντε χιλιάδες τὴν ἡμέρα. Ἐπεβλήθησαν αἱ κυρώσεις τοῦ ἄρθρου 13 τῆς συμβάσεως; Ἐγώ, τοὐλάχιστον, δὲν ἠδυνήθην νὰ ἀνεύρω, ἂν ἐπεβλήθη κύρωσις. Ἐὰν ἐπεβλήθησαν αἱ κυρώσεις, δύναται ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ μᾶς τὸ ἀποδείξῃ ἐγγράφως. Δεύτερον ἐρώτημα, τὸ ὁποῖον τίθεται, εἶναι τὸ ἑξῆς: Ἡ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία ὑπογράφει αὐτὸ τὸ θριαμβευτικὸν συμπέρασμα, λέγει, ὅτι τὸ ἐργοστάσιον εἶναι ἕτοιμον καὶ ἡ λειτουργία του ἐξησφαλισμένη. Ἀλλά, ὁ κ. ὑπουργός, μᾶς εἶπε, διατὶ ὁμιλεῖτε περὶ κυρώσεων, ὅταν τὸ ἐργοστάσιον εἶναι ἐν λειτουργίᾳ ἀπὸ τὸ 1957; Ἡ Ἐπιτροπή, ποὺ βεβαιώνει αὐτὰ τὰ πράγματα ἢ βεβαιώνει ἀνακριβείας, ἢ δὲν ἠξεύρει τί τῆς γίνεται, διότι, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Κιτσίκης, ἡ ἐπιτροπὴ παρεσύρθη ἀπὸ τὴν ἐξωτερικὴν ἐμφάνισιν τῶν ἐγκαταστάσεων, καὶ δὲν ἠδυνήθη νὰ ἐλέγξῃ ὅτι τὸ ἔργον δὲν ἦτο ἕτοιμον τὸν Μάρτιον τοῦ 1956.

§116Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπ. Βιομηχανίας). Πράγματι, κύριοι συνάδελφοι, βάσει τοῦ ἄρθρου 12 τῆς συμβάσεως, ἔπρεπε ὁ ἀνάδοχος νὰ τελειώσῃ τὸ ἔργον ἐντὸς 24 μηνῶν. Ἀπὸ τὸ πρακτικὸν φαίνεται, ὅτι ἐγένετο παράτασις 12 μηνῶν. Δυνάμει τοῦ νόμου 1023 καὶ τοῦ ἄρθρου τῆς συμβάσεως, δύναται νὰ παραχωρηθῇ παράτασις μέχρις 20 μηνῶν. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπῆγε νὰ ἐλέγξῃ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ὅρων τῆς συμβάσεως. Διεπίστωσεν, ὅμως, αὕτη, ὅτι δι’ ὡρισμένας περιπτώσεις ὑπῆρχε θέμα ἀπαλλοτριώσεως, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θὰ ἐπέφερεν ἕνεκα τῆς ἀκολουθημένης εἰς τὰς περιπτώσεις αὐτὰς διαδικασίας ὡρισμένου χρόνου. Διεπίστωσεν ἀκόμη ἡ Ἐπιτροπή, ὅτι ὑπῆρχον διάφορα ἄχρηστα ὑλικά, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε ν’ ἀποσυρθοῦν, συνεπῶς δὲ ἀπῃτεῖτο καὶ διὰ τὴν ἐργασίαν αὐτὴν ὡρισμένος χρόνος. Περαιτέρω, ὅμως, ἡ Ἐπιτροπὴ διεπίστωσε καὶ τὴν ὕπαρξιν ὡρισμένων βραχωδῶν ἐκτάσεων, αἱ ὁποῖαι θὰ ἔπρεπε νὰ ἀντιμετωπισθοῦν καὶ αἱ ὁποῖαι φυσικὰ θὰ ἐπέφερον καὶ αὐταὶ καθυστέρησιν. Τὸ πρακτικὸν τῆς συμβάσεως προβλέπει ὅτι ἡ παράτασις δύναται νὰ φθάσῃ μέχρις 20 μηνῶν, ἐκ δὲ τοῦ νόμου παράτασιν 2 ἐτῶν. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ κατηγορηθῇ οἱαδήποτε Κυβέρνησις, ὅτι διέπραξεν ἔγκλημα, ἐφαρμόσασα, ἐν προκειμένῳ, τὰ ἐκ τῶν νόμων καὶ τῶν συμβάσεων ἀπορρέοντα. Ἐὰν αἱ παραβάσεις ἐγένοντο ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ἄνευ γνώμης τοῦ Συμβουλίου Μεταλλείων, τότε, ἐνδεχομένως, θὰ ἠδύνατο νὰ ἀποτελέσῃ ψόγον κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ἐφ’ ὅσον ἐτηρήθησαν ὅλαι αἱ διατυπώσεις τοῦ νόμου, κακῶς κατακρίνεται ἡ Κυβέρνησις.

§117Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, φαίνεται, ὅτι δὲν ἔχετε ἀντιληφθῆ τὸ νόημα τῆς παραγράφου 13 τῆς συμβάσεως. Νομίζω, ὅτι κατὰ τὰς γενικὰς ἀρχὰς τοῦ δικαίου, θὰ ἔπρεπε νὰ ἰσχύσῃ, ἐν προκειμένῳ, ἡ εἰδικὴ διάταξις.

§118Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπ. Βιομηχανίας). Ἐφ’ ὅσον δὲν καλύπτεται ἀπὸ τὴν γενικὴν διάταξιν τοῦ νόμου. Ἐφ’ ὅσον, ὅμως, ὑπάρχει νόμος, ὁ ὁποῖος καλύπτει τὴν περίπτωσιν, αὐτὸς καὶ θὰ ὑπερισχύσῃ.

§119Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, ὑπάρχουν δύο θέματα. Πρῶτον, ἡ παράγραφος 13 τῆς συμβάσεως, λέγει, ὅτι τὸ πρόστιμον τῶν 5.000 δραχμῶν ἡμερησίως, ἐπιβάλλεται ὁπωσδήποτε καὶ ἀνεξαρτήτως τοῦ θέματος τῆς παρατάσεως, ἡ ὁποία δὲν αἴρει τὴν ὑποχρέωσιν καταβολῆς τοῦ προστίμου, εἰς τὴν περίπτωσιν παραβάσεως τῆς παραγράφου 13. Καὶ ἐρωτῶ, ἐπεβλήθη τὸ πρόστιμον; Καὶ ἐὰν δὲν ἐπεβλήθη, διατὶ δὲν ἐπεβλήθη; Δεύτερον, ἐὰν σᾶς ἔλεγα, κύριε ὑπουργέ, διατὶ δὲν ἐκηρύχθη ἔκπτωτος ὁ ἀνάδοχος, τότε θὰ εὑρίσκεσθο ἐν δικαίῳ καὶ ὀρθῶς θὰ μοῦ ἐλέγατε αὐτά, τὰ ὁποῖα πρὸ ὀλίγου μοῦ εἴπατε. Σᾶς ἐρωτῶ, λοιπόν, ἐπεβλήθη τὸ πρόστιμον, ναὶ ἢ ὄχι;

§120Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖος νόμος προβλέπει τὴν παράβασιν, κύριε ὑπουργέ;

§121Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπ. Βιομηχανίας). Ὁ νόμος εἶναι πολὺ παλαιότερος, εἶναι νόμος τοῦ 1938.

§122Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄρα, ὁ νόμος προϋπῆρχε τῆς παραβάσεως.

§123Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπ. Βιομηχανίας). Βεβαίως.

§124Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Συνεπῶς, δὲν ἐγένετο ὁ νόμος, διὰ νὰ καλύψῃ τὴν παράβασιν.

§125Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπ. Βιομηχανίας). Ὄχι, ὁ νόμος, ἐπαναλαμβάνω, εἶναι παλαιὸς καὶ προϋπῆρχεν ἀπὸ τοῦ 1938.

§126Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, βάσει τοῦ ἄρθρου 13 τῆς συμβάσεως, ἔπρεπε νὰ ἐπιβληθοῦν κυρώσεις. Κατὰ τὴν παράγραφον 9 τῆς συμβάσεως, ὁ ἀνάδοχος ἔπρεπε νὰ ἐπεξεργάζεται ἐτησίως 130 χιλιάδας τόννους μεταλλεύματος. Κατὰ τὸν κ. ὑπουργόν, εἰς προηγηθείσας συζητήσεις, ἀπὸ τὸν Ἀπρίλιον τοῦ 1956 μέχρι τὸν Ἰούλιον τοῦ 1958, ποὺ ἔκλεισε τὸ μεταλλεῖον, τὸ σύνολον τοῦ ἐξωρυχθέντος μεταλλεύματος ἀνῆλθεν εἰς 327.000 τόννους. Ἐπίσης, κατὰ τὸν κ. ὑπουργὸν καὶ τὴν ἔκθεσιν τῆς Ἐπιτροπῆς, τὴν 31ην Ἰουλίου τοῦ 1958, ἡμερομηνίαν καθ’ ἣν ἔκλεισε τὸ μεταλλεῖον, ὑπῆρχε σύνολον ἀποθεμάτων 250.000 τόννων μεταλλεύματος, κροκὰλ 20.000 τόννοι καὶ ἄλλοι 15.000 τόννοι παράγωγα. Ἀπὸ τὸν δοθέντα ἀριθμὸν 327.000 τόννοι, ἐὰν ἀφαιρέσωμεν τοὺς 250.000 τόννους τοῦ ἀποθέματος, συνάγεται ὅτι ἡ ἐπεξεργασθεῖσα ποσότης εἰς τὸ διάστημα μεταξὺ Ἀπριλίου 1956 ἕως Ἰουλίου 1958, ἐνῷ κατὰ τὴν σύμβασιν εἰς τὸ διάστημα αὐτὸ ἔπρεπε νὰ ἔχῃ ἐπεξεργασθῇ τοὐλάχιστον 300.000 τόννους μεταλλεύματος, εἶναι 77.000 τόννοι μόνον. Αὐτὰ βγαίνουν ἀπὸ τὴν παράγραφον 9 τῆς συμβάσεως, τοὺς ἀριθμοὺς ποὺ δίδει ἡ ἔκθεσις τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ὁ κ. ὑπουργός. Ἐὰν ὁ κ. ὑπουργὸς θελήσῃ νὰ ἀναθεωρήσῃ τοὺς ἀριθμούς, τοὺς ὁποίους ἔδωσε, θὰ ἀλλάξῃ καὶ τὸ συμπέρασμα. Πέραν τούτου, ἀντὶ τῆς ἐτησίας ἐπεξεργασίας 130.000 τόννων καὶ τὴν ἀνάλογον παραγωγὴν κροκαλῶν, τὸ ὑπάρχον ἀπόθεμα ἀνέρχεται μόνον εἰς 20.000 τόννους κροκαλῶν καὶ 6.000 τόννους ἐξήχθησαν εἰς Γαλλίαν συνολικῶς 26.000 τόννους, προκύπτει, ἑπομένως, ἔλλειμμα καὶ κροκαλῶν. Διότι ἐπὶ 300.000 τόννων ποὺ ἔπρεπε νὰ ἔχῃ ἐπεξεργασθῆ ἡ παραγωγὴ κροκαλῶν, ὤφειλε νὰ εἶναι ἄνω τῶν 100.000 τόννων. Συνεπείᾳ τῶν ἀριθμῶν αὐτῶν, γεννᾶται τὸ ἐρώτημα, ποῖαι ὑπῆρξαν αἱ κυρώσεις ποὺ ἐπεβλήθησαν εἰς τὸν ἀνάδοχον, διὰ τὴν μὴ τήρησιν τῆς κακῆς, ὅπως εἴπομεν, συμβάσεως.

§127Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπ. Βιομηχανίας). Προκειμένου περὶ ὑποχρεώσεως δυναμικότητος.

§128Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ὄχι, κύριε ὑπουργέ, οἱ 130.000 τόννοι ἐτησίως, εἶναι τὸ ἐλάχιστον ὅριον ποὺ ἔπρεπε νὰ ἐπεξεργασθῇ. Ὑπάρχουν καὶ αἱ εὐθῦναι τῆς Ἐπιτροπῆς, ἥτις κατὰ τὸν Μάρτιον ὑπέγραψεν ἔκθεσιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἐτόνιζεν, ὅτι εἶναι ἐξησφαλισμένη ἡ ἐκκαμίνευσις 130.000 τόννων ἐτησίως, ἐνῶ εἰς τὴν πραγματικότητα ἀπέδωσεν 77.000 τόννους. Ποίας κυρώσεις ἐπέβαλεν ἡ Κυβέρνησις, διὰ τὰς παραβάσεις αὐτάς, ποὺ ἀφοροῦν μεταλλευτικὴν ἐπιχείρησιν, ἥτις θὰ ἔθετε τὰ θεμέλια τῆς ἐκβιομηχανοποιήσεως τῆς Ἑλλάδος; Ποῦ εἶναι τὸ ἀπαιτούμενον ἐνδιαφέρον; Ἐπειδή, ὅμως, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πιστεύσῃ τις εἰς τόσην ἐπιπολαιότητα διὰ τόσον σοβαρὸν θέμα, κατ’ ἀνάγκην ἀναπηδᾷ τὸ ἐρώτημα, μήπως ἐγένοντο ἀντιληπτὰ ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα, ἀλλὰ ἔπρεπε νὰ ἐπιδειχθῇ εὔνοια πρὸς ὡρισμένα πρόσωπα καὶ συμφέροντα. Ὑπάρχει καὶ ἄλλο θέμα παραβάσεως, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ὅμως δὲν θὰ εἶμαι κατηγορηματικός, ἐλλείψει ἐπισήμων στοιχείων. Κατηγγέλθη ἀπὸ ἐφημερίδας, ὅτι κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν τῶν 6.000 τόννων κροκαλῶν εἰς Γαλλίαν, ὑπῆρξαν συναλλαγματικαὶ παραβάσεις καὶ μάλιστα σοβαρᾶς ἐκτάσεως. Συνεστήθη, συνεπεία τούτου, τὸ θέρος τοῦ 1957 μία ἐπιτροπή, ὑπὸ τὴν προεδρίαν ἀνωτάτου κρατικοῦ λειτουργοῦ καὶ θὰ πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἕνα πόρισμα, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλεται νὰ δοθῇ εἰς τὴν δημοσιότητα.

§129Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπ. Βιομηχανίας). Συνέβη τὸ ἑξῆς: Συνεπεία μιᾶς καταγγελίας συνεστήθη μία Ἐπιτροπή, ἥτις ἀφοῦ ἠρεύνησε τὸ θέμα, διεπίστωσεν, ὅτι ἦτο ἀνακριβὴς ἡ καταγγελία καὶ οἱ ἐνδιαφερόμενοι ἐζήτησαν συγγνώμην.

§130Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ὅλαι αὐταὶ αἱ παρεμβάσεις, τὰς ὁποίας ἀνέπτυξα, ὁδηγοῦν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι, ὅσον κακὴ ὑπῆρξεν ἡ ἀρχικὴ σύμβασις, τόσον κακίστη ὑπῆρξεν ἡ παρακολούθησις τῆς ἐκτελέσεώς της καὶ δὲν ὑπῆρξεν ὁ ἐπιβαλλόμενος ἔλεγχος, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δημιουργεῖ πολιτικὴν εὐθύνην διὰ τοὺς ἁρμοδίους ὑπουργούς, τὴν Κυβέρνησιν καὶ εὐθύνας διὰ τὰς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας, τὰς ἐντεταλμένας τὴν παρακολούθησιν τῆς ἐκτελέσεως τῆς συμβάσεως. Πλεῖστα ὅσα ἐρωτήματα, γεννῶνται ἐκ τοῦ γεγονότος, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν παρέσχε τὰ αἰτηθέντα στοιχεῖα. Τὸ πόσα καὶ ποῖα δάνεια ἐδόθησαν, κύριοι συνάδελφοι, διὰ τὴν Λάρυμναν, εἶναι ἄγνωστον. Τὸ μόνον ποὺ ἀνεφέρθη, εἰς δύο συζητήσεις μέχρι τοῦδε, μὲ συμμετοχὴν τόσον ἀγορητῶν, εἶναι τὰ 2½ ἑκατομμύρια δολλάρια. Αὐτὰ εἶναι φανερόν, ὅτι προορίζονται διὰ τὴν Λάρυμναν, ἀλλὰ ἐδῶ ὑπῆρχον δάνεια εἰς τὴν Ἑταιρείαν Λιπασμάτων, ἡ ὁποία εἶναι ὁ ἀνάδοχος τῆς Λαρύμνης καὶ ἡ Ἑταιρεία Λιπασμάτων εἶναι κυρίαρχος πολλῶν ἄλλων μεταλλείων, πολλῶν ἄλλων συγκροτημάτων καὶ ἐπιχειρήσεων, καὶ μεταξὺ αὐτῶν ἐπεκράτει καὶ ἰσχύει ἡ ἀρχὴ τῶν συγκοινωνούντων δοχείων. Ποῖα ἐπῆραν τὸν δρόμον διὰ τὴν Λάρυμναν ἀπὸ τὰ δάνεια αὐτά, πόσα γυρίζουν πίσω κλπ., ὅλος αὐτὸς ὁ κύκλος παραμένει ἄγνωστος. Δὲν θέλω μὲ αὐτὴν τὴν διατύπωσιν νὰ δημιουργήσω, οὔτε ἐντυπώσεις, οὔτε νὰ διαβάλω. Αὐτομάτως, ὅμως, δημιουργεῖται ἡ ἔννοια τῆς διαβολῆς καὶ δημιουργεῖται ἀπὸ τὴν ἔλλειψιν τῶν φακέλλων καὶ ἀπὸ τὸ γεγονὸς ὅτι, ἐνῷ συζητοῦμεν ἐπὶ 3 συνεδριάσεις περὶ δανείων, ἐνῷ εἶναι σκανδαλώδη τὰ δάνεια, οἱ δύο ὑπουργοὶ δὲν εἶχον τὴν πολιτικὴν εὐθιξίαν, νὰ καταθέσουν καὶ ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, ἔστω κατὰ τὴν συζήτησιν, ἀφοῦ δὲν ἠθέλησαν νὰ καταθέσουν κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν φακέλλων, νὰ τὸ εἴπουν τώρα, ὥστε νὰ ἀποδεικνύεται τί ποσὸν ἔχει πάει εἰς τὴν Λάρυμναν, διὰ νὰ ἴδωμεν 480 ἑκατομμύρια ἔχουν διατεθῆ διὰ τὴν Λάρυμναν; Διότι ἐλέχθη, ὅτι διετέθησαν 12 ἢ 15 ἑκατομμύρια δολλάρια, ὁ κ. ὑπουργὸς λέγει εἰς ἄλλην συζήτησιν 275.000.000 διέθεσεν ὁ μισθωτὴς καὶ ἀπόψε ἔγιναν αὐτὰ 485 ἑκατομμύρια. Δηλαδή, γίνεται σκοπίμως ἕνας ἀσυνείδητος κυκεὼν πέριξ τοῦ θέματος χρηματοδοτήσεως καὶ δὲν δίδεται καὶ μία πειστικὴ ἀπάντησις εἰς αὐτὰ ποὺ εἶπεν ὁ κ. Ζίγδης, ὅτι κατὰ τὴν ἔννοιαν τῆς συμβάσεως, ὁ ἀνάδοχος ὤφειλε νὰ χρηματοδοτηθῇ, ἐνῷ ἐδῶ ἔχομεν τὸ ἀντίστροφον. Κύριοι συνάδελφοι, ὑπάρχει καὶ τὸ ἐρώτημα, ποῖος ὁ ρόλος τοῦ Κροὺπ εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, ἐν συνδυασμῷ μὲ τὰς σχέσεις, τὰς ὁποίας εἶχε πρὸ τοῦ πολέμου μὲ τὴν Ἰντερνασιονάλε, ἡ ὁποία ἐκυριάρχησεν ἐπὶ τοῦ μεταλλείου Λαρύμνης καὶ ἐν συνεχείᾳ τὰς σχέσεις ποὺ ἔχει μὲ τὸν Κρούπ. Καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ, ἡ ἔλλειψις τῶν φακέλλων καὶ ἡ προσπάθεια τῶν κυρίων ὑπουργῶν νὰ λέγουν ὀλίγα, νὰ εἶναι πολὺ φειδωλοὶ εἰς ὡρισμένα σημεῖα τῆς συζητήσεως, ἐνῷ εἶναι καθ’ ὑπερβολὴν ὑπερβολικοὶ εἰς τὸ νὰ λέγουν πολλὰ εἰς ἄλλα σημεῖα, δὲν τὸ διαφωτίζουν καὶ τὸ ἀφίνουν ὡς ἐρώτημα. Καὶ τὸ ὅτι παραμένουν ἐρωτήματα καὶ αὐτὸ εἶναι ἕνα σημεῖον ἀποφασιστικὸν τοῦ ἐλέγχου καὶ ἕνα σημεῖον εὐθυνῶν καὶ τῶν ὑπουργῶν, τῶν ἁρμοδίων ὑπουργῶν...

§131Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπ. Βιομηχανίας). Τὸ ποσὸν τοῦ δανείου ποὺ ἐδόθη, ἔναντι τῶν 480 ἑκατομμυρίων ποὺ διέθεσεν ἡ Ἑταιρεία, γενικῶς εἶναι 2½ ἑκατομμύρια δολλάρια. Τὸ ποσὸν τοῦτο διεσφαλίσθη διὰ παροχῆς ἐμπραγμάτου ἀσφαλείας ἐπὶ τῆς περιουσίας τῆς Ἑταιρείας Λιπασμάτων, ἐπὶ ἀκινήτων ἰδιοκτησίας αὐτῆς, ἐπὶ ἄλλων ἰδιοκτήτων μεταλλείων, ὡς καὶ ἐπὶ ἐνεχύρῳ τῶν μηχανημάτων καὶ ἐργαλείων τῶν ἐν λόγῳ ἐργοστασίων, τὰ ὁποῖα μηχανήματα ὑπερβαίνουν τὰ 5½ ἑκατομμύρια δολλάρια, τὸ δὲ μετάλλευμα, τὸ ὁποῖον ὑφίσταται αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἕτοιμον πρὸς πώλησιν, φθάνει περίπου τὰ 8 ἑκατομμύρια δολλάρια.

§132Κ. ΠΥΡΟΜΑΓΛΟΥ. Ἀφοῦ δὲν πωλεῖται τὸ μετάλλευμα, πῶς φθάνει τὰ 8 ἑκατομμύρια δολλάρια;

§133Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπ. Βιομηχανίας). Σᾶς εἶπον, εἶναι μία προσωρινὴ ἀναστολή. Αὔριον θὰ πωληθῇ τὸ μετάλλευμα. 70 δολλάρια προσέφερεν ἡ ἑταιρεία τὸν τόννον τὸ μετάλλευμα, ἐνῷ πέρυσιν ἡ ἑταιρεία εἶχε πωλήσει τοῦτο μέχρις 145 δολλάρια. Ἐὰν ἀγορασθῇ μὲ 70 δολλάρια ὁ τόννος, ἐξοφλοῦνται ἀμέσως τὰ χρέη. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εἶναι μία προσωρινὴ πτῶσις τῆς τιμῆς τοῦ μεταλλεύματος.

§134Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ, διὰ νὰ διαφωτισθῇ ἡ Βουλή, νὰ μᾶς εἴπῃ ὁ κ. ὑπουργός, ἀπὸ ποῦ ἐξάγεται ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς τῶν 480 ἑκατομμυρίων.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε ὑπουργέ, παρακαλῶ, μὴ ἀπαντᾶτε.

§136Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ ἦτο ἐπίσης χρήσιμον νὰ ἐπληροφόρει ὁ κ. ὑπουργὸς τὴν Βουλήν, ἐὰν ὑπῆρξεν ἔκθεσις, ἀναφορὰ ἢ ἐπιστολὴ τοῦ Μποδοσάκη, ὡς ἐκπροσώπου τῆς Ἑταιρείας Λιπασμάτων, τὴν ὁποίαν ἔχει ὑποβάλει εἰς τὰ ἁρμόδια ὑπουργεῖα, εὐθὺς μετὰ τὸ κλείσιμον τῆς Λαρύμνης. Κατὰ πληροφορίας, πάλιν τοῦ τύπου, ἀναφέρω «Τὰ Βαλκάνια», αὐτὸ τὸ ἔντυπον, τὸ ὁποῖον ἔχει πληροφορίας καὶ θὰ τὸ παίρνουν ἀσφαλῶς ὅλοι οἱ συνάδελφοι. Εἰς τὸ δελτίον 48 τῆς 15.11.58, ἀναφέρει: «Ἡ διαφορὰ Κροὺπ–Μποδοσάκη, ἐπὶ τῶν ἀνωμαλιῶν ....... (ἀναγινώσκει) ..........». Καὶ ὅλον αὐτὸ τὸ θέμα τὸ ἐκθέτει, ὑπὸ τύπον καταγγελίας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὁ κ. Μποδοσάκης, ὡς ἐκπρόσωπος τῆς Ἑταιρείας.

§137Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπ. Βιομηχανίας). Διὰ νὰ δώσω στοιχεῖα εἰς τὸν κ. συνάδελφον, τοῦ λέγω τὸ ἑξῆς.

§138Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ἡ ἔκθεσις, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι χρήσιμος, διότι δίδει μίαν ἑρμηνείαν τοῦ ἀναδόχου, διατὶ ἔκλεισε τὸ μεταλλεῖον. Δὲν εἶναι ἡ ἑρμηνεία ποὺ δίδει ὁ κ. ὑπουργός, ὅτι ἔπεσαν αἱ τιμαί, ἀλλὰ εἶναι ἡ ἀπάτη ποὺ ἔγινεν εἰς βάρος, λέγει, ἀπὸ τὸν Κροὺπ κλπ. Ὑπάρχει μία προσωρινὴ ἀντίθεσις συμφερόντων, μεταξὺ Κροὺπ καὶ Μποδοσάκη. Τὸ θέμα εἶναι, διατὶ ἔκλεισε τὸ μεταλλεῖον.

§139Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπ. Βιομηχανίας). Πράγματι, κατὰ τὴν πρώτην ἐγκατάστασιν τοῦ κλιβάνου παρουσιάσθησαν ὡρισμέναι ἀνωμαλίαι, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀσύνηθες εἰς ἐγκαταστάσεις μηχανημάτων εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, πολὺ δὲ περισσότερον εἰς ἐγκαταστάσεις αὐτῆς τῆς μορφῆς, νὰ μὴ ἐμφανίζωνται ὡρισμέναι ἀνωμαλίαι καὶ ἐγένοντο βελτιώσεις τοιαῦται, ὥστε νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἀγαθὸν ἀποτέλεσμα, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Κιτσίκης, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐκεῖνο ποὺ ἀνέφερε καὶ ἡ Ἐπιτροπή, δηλαδὴ νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν δυνατότητα παραγωγῆς 170.000 τόννων, ἔναντι τῶν 130.000 τόννων. Ἡ διαφορά, τὴν ὁποίαν ἀναφέρει ὁ κ. συνάδελφος, ἀναφέρεται εἰς τὰ πρῶτα στάδια, τὰ ὁποῖα ἀνέφερε προηγουμένως, δηλαδὴ εἰς τὸ πρῶτον στάδιον ποὺ ὑπῆρχον αἱ ἀνωμαλίαι αὐταὶ κατὰ τὴν λειτουργίαν τοῦ κλιβάνου. Εἰς τὴν διαφορὰν αὐτήν, ἀναφέρεται τὸ περιοδικόν, καὶ διὰ τὴν διαφορὰν αὐτὴν ἔχει ὁ Μποδοσάκης μὲ τὸν Κροὺπ διαιτησίαν καὶ εὑρίσκεται εἰς διαπραγμάτευσιν διὰ νὰ διευθετηθῇ ἡ διαφορά, ἀλλὰ δὲν ὀφείλεται τὸ κλείσιμον τοῦ μεταλλείου εἰς τὸ γεγονός, ὅτι μετὰ τὰς μεταβολὰς καὶ τὴν βελτίωσιν ποὺ ἔγινεν, ἐφθάσαμεν εἰς τὸ ἀγαθὸν ἀποτέλεσμα ποὺ ὅλοι γνωρίζετε. Συνεπῶς, δὲν ὀφείλεται τὸ κλείσιμον εἰς τοὺς λόγους ποὺ εἶπεν ὁ κύριος συνάδελφος.

§140Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Μετὰ τὰς βελτιώσεις, ἔχομεν τὸ κλείσιμον.

§141Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπ. Βιομηχανίας). Συνέπεσεν ἡ διεθνὴς πτῶσις τῶν τιμῶν καὶ ἡ ἀζητησία.

§142Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργός, ἰσχυρίσθη κατὰ τὴν προηγουμένην συζήτησιν καὶ κατὰ τὴν ἀποψινήν, ὅτι τὸ κλείσιμον τοῦ ἐργοστασίου δὲν ἀναφέρεται εἰς τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους εἴπατε προηγουμένως σεῖς, ἀλλ’ ὀφείλεται εἰς τὸν λόγον, ὅτι ἔπεσεν ἡ τιμὴ τοῦ μεταλλεύματος. Ἀνέγνωσα εἰς ἓν οἰκονομικὸν περιοδικόν, ὅτι καθ’ ὃν χρόνον τίθενται αἱ βάσεις τοῦ ἐργοστασίου καὶ ἀποφασίζεται ἡ ἵδρυσις καὶ ἡ δαπάνη αὐτῶν τῶν ποσῶν, τὸ μέταλλον αὐτὸ τὸ σιδηρονικέλιον, εἶχεν εἰς τὴν διεθνῆ ἀγορὰν 100 δολλάρια, ὁ δὲ τόννος παραγωγῆς ἀπὸ τὸ ἐργοστάσιον τὸ ἰδικόν μας θὰ ἐστοίχιζε 47 δολλάρια. Συνεπῶς, θὰ ὑπῆρχεν ὑπὲρ τοῦ ἐπιχειρηματίου ἕνα κέρδος 100% κατὰ ἐσωτερικὴν ὑφαίρεσιν καὶ κατὰ 50% κατὰ ἐξωτερικήν. Ἤδη, ἡ τιμὴ εἶναι 300 δολλάρια. Πῶς, λοιπόν, συνέφερε μὲ τιμὴν 100 δολλαρίων καὶ δὲν συμφέρει μὲ τιμὴν 300 δολλαρίων; Καὶ διερωτᾶται ὁ γράφων αὐτὰ τὰ πράγματα εἰς τὸ περιοδικόν, ἄν, ἐν τῷ μεταξύ, ἐπῆλθε μία αὔξησις τῆς τιμῆς εἰς τὰ 400 δολλάρια, εἰς 500 δολλάρια.

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Κύρκο, φρονεῖτε, ὅτι εἶναι μία ἐρώτησις αὐτό; Γνωρίζετε πόσον σᾶς ἐκτιμῶ, ἀλλὰ περιορισθῆτε εἰς τὸ ἐρώτημά σας.

§144Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Διέκοψα, κύριε Πρόεδρε, διὰ νὰ δοθῇ ἡ εὐκαιρία εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν καὶ εἰς τὸν ρήτορα, οἱ ὁποῖοι εἶναι κάλλιον ἐμοῦ παρεσκευασμένοι, διότι ἐὰν ἤμην καὶ ἐγὼ ἐξ ἴσου πρὸς ἐκείνους, θὰ ὑπέγραφον καὶ ἐγὼ τὴν ἐπερώτησιν, νὰ δώσουν μίαν ἐξήγησιν αὐτοῦ τοῦ καταπληκτικοῦ πῶς συμφέρει μὲ 300 τὸν τόννον.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Κύρκο, παραβιάζετε τὸν Κανονισμόν. Ὁρῖστε, κύριε Ἐφραιμίδη. Παρακαλῶ νὰ περιορισθῆτε εἰς τὸ θέμα καὶ νὰ καταλήξητε εἰς τὰ συμπεράσματά σας, διότι τὸ θέμα ἐξηντλήθη.

§146Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἔρχομαι εἰς τὸ κεφάλαιον «κλείσιμον τοῦ μεταλλείου», χωρὶς αὐτὸ νὰ σημαίνῃ ὅτι ἔκλεισε τὸ θέμα. 31 Ἰουλίου 1958 τὸ ἐργοστάσιον ἔκλεισεν. Ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, καταθέτει τὸν προϋπολογισμὸν εἰς τὰς 26 Αὐγούστου 1958 καὶ εἰς τὴν σελίδα 11 τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως διατυπώνει, δηλαδὴ προβλέπει διὰ τὴν ἀπετελεσματικωτέραν ἐκμετάλλευσιν «......... (ἀναγινώσκει) ........». Μεταξύ, δηλαδή, τοῦ κλεισίματος καὶ τῆς καταθέσεως τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως ὑπάρχει μία χρονικὴ διαφορά, ἡ ὁποία αὐτομάτως θέτει τὸ ἐρώτημα: Τί ἀπὸ τὰ δύο θὰ συμβῇ; Εἰς τὰς παραμονὰς τοῦ κλεισίματος ἢ μετὰ τὸ κλείσιμον ἡ Κυβέρνησις, ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς καὶ ἡ ὑπηρεσία δὲν ἐγνώριζε τὴν κατάστασιν τοῦ μεταλλείου. Καὶ δὲν τὴν ἐγνώριζε —καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ τὴν ἐγνώριζε τὴν κατάστασιν τῆς ἀποφασιστικωτέρας αὐτῆς μονάδος— τότε, πῶς αὐτὴ ἡ διατύπωσις, ἡ ὁποία, ἂν θέλετε, εἶναι ἁπλῶς διατύπωσις εὐχῆς, ἐλπίδος κλπ.; Ἀλλ’ ἡ γνῶσις τῆς καταστάσεως τοῦ μεταλλείου εἰς τὸ κρίσιμον αὐτὸ χρονικὸν διάστημα, ἐπέβαλε νὰ μὴ διατυπώσῃ κανεὶς οὔτε ἁπλῆν εὐχήν, ἀλλὰ νὰ ἀναγνωρίσῃ τὴν πραγματικότητα, διὰ νὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ λάβῃ τὰ ἀνάλογα μέτρα. Ἂν πάλιν τὴν ἐγνώριζε, τότε ὑπάρχει τὸ ἐρώτημα. Εἰς τὴν Λάρυμναν ὑπάρχει ἕνα βασίλειον Μποδοσάκη καὶ δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς κρατικὸς ἔλεγχος, ὥστε εἰς τὰς παραμονὰς τοῦ κλεισίματος καὶ μετὰ τὸ κλείσιμον, νὰ μὴ τὸ ἐγνώριζεν ὁ ὑπουργός.

§147Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Ὅπως ἐξέθεσα καὶ εἰς τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν, εἰς τὸ γενικὸν μέρος τῆς εἰσηγήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, τὸ ἀναφερόμενον εἰς τὴν ἐξέλιξιν τῆς οἰκονομίας τοῦ τόπου καὶ ὄχι εἰς τὸ δημοσιονομικὸν τμῆμα τῆς ἐκθέσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ γίνεται μία τῶν προβλέψεων, αἱ ὁποῖαι δικαιολογοῦν αἰσιοδοξίαν διὰ τὸ συναλλαγματικόν μας ἰσοζύγιον πληρωμῶν καὶ ἀναφέρονται διάφορα περιστατικά, τὰ ὁποῖα δικαιολογοῦν τὰς αἰσιοδοξίας αὐτάς. Μεταξὺ τῶν ἄλλων ἐκτίθεται ὅτι ἡ συμπλήρωσις, ἡ ἀποπεράτωσις, ἡ ἔναρξις τῆς λειτουργίας διαφόρων ἔργων, θὰ ἐπιφέρουν ὡρισμένα συναλλαγματικὰ ὀφέλη εἰς τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον θ’ ἀπαλλαγῇ ἀπὸ τὰς ὑποχρεώσεις τῆς ἐξαγωγῆς συναλλάγματος διὰ τὴν προμήθειαν ἄλλων ἀγαθῶν ἢ θ’ αὐξήσῃ τὰς ἐξαγωγάς του, αἱ ὁποῖαι θὰ τοῦ προσθέσουν ἄλλο συνάλλαγμα. Μεταξὺ ὅλων αὐτῶν τῶν προσδοκιῶν καὶ τῶν πραγματοποιήσεων, ἀναφέρεται καὶ ἡ ὑπόθεσις τῆς Λαρύμνης, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἡ Ἑλλάς, ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ 1952, ὅτε ἀπεφάσισε τὴν κατάρτισιν αὑτῆς τῆς μισθώσεως, μέχρι σήμερον, θεωρεῖ ὅτι πρόκειται περὶ ἑνὸς μεταλλείου ἐξαιρετικῆς ποιότητος καὶ σημασίας, τὸ ὁποῖον εἶναι δυνατόν, ὅταν θὰ γίνεται ἡ ἐκμετάλλευσις, νὰ ἀποδώσῃ εἰς τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀπὸ τοῦ 1952 ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις καὶ παλαιότερον οἱ ἐκμεταλλευόμενοι τὸ μεταλλεῖον, προσεδόκουν. Τὸ 1958, ὑποστηρίζει ὁ κ. συνάδελφος, ὅτι τὸ μεταλλεῖον ἐσταμάτησε τὰς ἐργασίας του διὰ λόγους, οἱ ὁποῖοι ἐξετέθησαν προηγουμένως ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Βιομηχανίας. Καὶ ἔχει τὴν ἀξίωσιν ὁ κ. συνάδελφος, τὴν ἡμέραν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐγράφησαν αἱ εἰσηγήσεις αὗται, νὰ εἶναι γνωστόν, ὅτι ἐσταμάτησεν ἡ ἐκμετάλλευσις καὶ ἐπὶ πλέον ἔχει τὴν ἀξίωσιν, ἡ διακοπὴ τῆς ἐκμεταλλεύσεως τοῦ μεταλλείου νὰ θεωρηθῇ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ὡς ὁλοκληρωτικὴ καὶ ὁριστικὴ καταστροφὴ τοῦ μεταλλείου, ὅτι πλέον ἡ Ἑλλὰς δὲν δύναται νὰ βασίζεται εἰς τὴν ἐκμετάλλευσιν αὐτοῦ τοῦ μεταλλείου, ὅτι ἡ ἑλληνικὴ οἰκονομία δὲν θὰ πραγματοποιήσῃ πλέον οὐδὲν ἔσοδον ἀπὸ τὴν ἐκμετάλλευσιν τοῦ μεταλλείου αὐτοῦ καὶ δι’ αὐτὸ εὑρίσκει τὴν ἐφαρμογὴν νὰ κατηγορήσῃ ὅτι εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν, προκειμένου περὶ τῆς γενικῆς πορείας τῆς οἰκονομίας τοῦ τόπου, ἀναφέρεται, ὅτι αἱ αἰσιόδοξοι προβλέψεις διὰ τὸ συναλλαγματικόν μας ἰσοζύγιον βασίζονται καὶ εἰς τὴν ἐκμετάλλευσιν τοῦ μεταλλείου αὐτοῦ. Νομίζω, ὅτι κάθε εἷς καλῆς πίστεως κριτής, εἶναι δυνατὸν νὰ σχηματίσῃ τὴν πεποίθησίν του. Ἡμεῖς ὑποστηρίζομεν, ὅτι ὑπάρχει ἕνα μεταλλεῖον, τὸ μεταλλεῖον αὐτὸ ἀνήκει εἰς τὸ ἑλληνικὸν Δημόσιον, ἔχει μισθωθῆ, ἔχει ἀναγνωρισθῆ ἀπὸ ὅλους τοὺς εἰδικοὺς καὶ ἀπὸ ἐκείνους ποὺ ἐπεζήτησαν νὰ γίνουν μισθωταὶ καὶ νὰ πάρουν τὴν ἐκμετάλλευσίν του, ὅτι πρόκειται περὶ ἑνὸς πολυτίμου μεταλλείου. Ἔχω ἐπίσης διαπιστώσει, ὅτι τὴν στιγμὴν αὐτὴν δὲν γίνεται ἐκμετάλλευσις τοῦ μεταλλείου. Δὲν κατεστράφη ὅμως, τὸ μεταλλεῖον καὶ ὅταν συντρέξουν εὐνοϊκαὶ συνθῆκαι καὶ καταστῇ δυνατὴ ἡ ἐκμετάλλευσις αὐτοῦ, ὅταν δηλαδὴ αἱ διεθνεῖς τιμαὶ τοῦ προϊόντος ἐπιτρέψουν τὴν παραγωγήν, τὸ μεταλλεῖον θὰ εἶναι δυνατὸν ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς προσδοκίας, αἱ ὁποῖαι ἔχουν βασισθῇ ἐπὶ τῆς ἐκμεταλλεύσεως αὐτοῦ. Κατὰ τὸν κ. συνάδελφον, ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶχε τὴν ἀφέλειαν νὰ περιλάβῃ εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ τὴν αἰσιόδοξον αὐτὴν πρόβλεψιν, ἐνῷ, κατὰ τὸν κ. συνάδελφον, θὰ ἔπρεπε ἡ ἔκθεσις τοῦ Προϋπολογισμοῦ νὰ ὀλοφύρεται καὶ νὰ θεωρῇ ὡς ὁριστικήν, διὰ τὴν ἑλληνικὴν οἰκονομίαν, τὴν ἀπώλειαν τοῦ μεταλλείου, ὅταν διὰ λόγους ἀντικειμενικοὺς διεκόπη πρὸς καιρὸν ἡ ἐκμετάλλευσις αὐτοῦ.

§148Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπ. Βιομηχανίας). Κύριοι συνάδελφοι, ὅπως γνωρίζετε, τὰ ἔξοδα τῆς Ἑταιρείας διὰ τὴν λειτουργίαν τοῦ μεταλλείου φθάνουν μηνιαίως περίπου τὰς δραχμὰς 7.500.000. Λόγῳ τῆς ἀζητησίας καὶ τῆς πτώσεως τῶν τιμῶν καὶ λόγῳ τῶν πολλῶν ἀποθεμάτων, τὰ ὁποῖα εἶχεν, ἠναγκάσθη ἡ Ἑταιρεία νὰ ἀναστείλῃ τὰς ἐργασίας της. Ἀλλ’ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἔχει προσωπικὸν 117 ἀνθρώπους. Ἐὰν αὔριον ἡ Σοβ. Ἕνωσις δεχθῇ τὴν προσφορὰν ἡ ὁποία ἐγένετο, ἀμέσως τὸ μεταλλεῖον θὰ τεθῇ ἐν λειτουργίᾳ. Ἔπρεπε, λοιπόν, τὴν 30ὴν Ἰουλίου, ὅταν ἔγινεν ἡ ἀναστολὴ τῶν ἐργασιῶν, νὰ εἴπωμεν ὅτι κατεστράφη τὸ πᾶν; Δὲν εἶναι σοβαρὰ πράγματα αὐτά, τὰ ὁποῖα ὑποστηρίζετε, κύριε συνάδελφε.

§149Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ἐπειδὴ ἐγένετο λόγος περὶ σοβαρότητος, εἶναι ἀνάγκη νὰ εὑρεθῇ ποῦ ὑπάρχει καὶ ποῦ δὲν ὑπάρχει σοβαρότης. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, δὲν ἐψεύσθη, ὅταν βεβαιώνει τὰ ὅσα βεβαιώνει, ἕνα μῆνα ἀπὸ τοῦ κλεισίματος τοῦ μεταλλείου, ἀναφορικῶς πρὸς τὸ ἔσοδον τὸ ὁποῖον θὰ ἔχωμεν; Τὸ μεταλλεῖον ἔκλεισε τὸ τέλος Ἰουλίου καὶ ἡ ἔκθεσις γίνεται τὴν 26ην Αὐγούστου, μετὰ ἕνα μῆνα δηλαδή. Ἀφ’ ἑτέρου ὁ κ. ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι ἐὰν αἱ τιμαὶ καλλιτερεύσουν, τότε ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ τὰ 14 ἑκατομμύρια. Ἀλλ’ εἰς τὴν ἔκθεσίν του λέγει ἄλλα πράγματα. Δὲν λέγει, ὅτι διὰ τὴν ἀποτελεσματικωτέραν ἀξιοποίησιν τοῦ μεταλλείου, θὰ ἔχωμεν τὰ 14 ἑκατομμύρια ἐὰν καλλιτερεύσουν αἱ τιμαί. Δηλαδὴ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν παραδέχεται τὴν ἐπιχειρηματολογίαν τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Βιομηχανίας, ὅτι ἡ κρίσις καὶ τὸ κλείσιμον τοῦ μεταλλείου ὀφείλεται εἰς πτῶσιν τῶν τιμῶν. Διότι, τότε, θὰ ἔλεγεν, ὅτι θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν τὰ 14 ἑκατομμύρια, διότι θὰ ἀναλάβῃ ἡ Ἑταιρεία. Ἀλλὰ πηγαίνει κατ’ εὐθεῖαν εἰς τὴν οὐσίαν, δηλαδὴ ἀναγνωρίζει ποῦ κεῖται ἡ ἀνωμαλία. Αὐτὸ ἀπαιτεῖ νομίζω, ἡ καλὴ πίστις, νὰ ἴδωμεν, ὅτι μετὰ ἕνα μῆνα κάμνει τὴν διατύπωσιν αὐτήν. Ἐνῷ μετὰ ἕνα μῆνα, εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, θὰ ἔπρεπε νὰ ἐξαγγείλωμεν μέτρα διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ θέματος ἀποτελεσματικὰ καὶ νὰ προδιαγράψωμεν προοπτικήν, ἡ ὁποία νὰ εἶναι προσγειωμένη.

§150Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. συνάδελφον, νὰ δεχθῇ νὰ τὸν συμβουλεύωμαι διὰ τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ συντάσσεται εἰς τὸ ἑξῆς ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις τοῦ Προϋπολογισμοῦ, διὰ νὰ μὴ δημιουργοῦνται αἱ ἀτέλειαι καὶ τὰ κενὰ τὰ ὁποῖα ἐδημιουργήθησαν, κατὰ τὴν ἀντίληψιν τοῦ κυρίου συναδέλφου. Παραδίδω εἰς τὴν κρίσιν σας, κύριοι συνάδελφοι, ὅ,τι λέγεται ὑπὸ τοῦ κ. συναδέλφου.

§151Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ἡ εἰρωνεία, τῆς ὁποίας θέλετε νὰ κάμετε χρῆσιν, δείχνει, ὅτι ἔχετε τὴν νοοτροπίαν, ὅτι ἡ ἔκθεσις τοῦ Προϋπολογισμοῦ εἶναι ἰδιωτικὴ ὑπόθεσις.

§152Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Ἔχω τὴν νοοτροπίαν, τὴν ὁποίαν μοῦ ἔχει δημιουργήσει ἡ ψυχοσύνθεσίς μου. Δὲν ἔχω νοοτροπίαν, ἐπιβαλλομένην ἄνωθεν καὶ ἔξωθεν. Ἔχω τὴν νοοτροπίαν, τὴν ὁποίαν μοῦ ἐπιβάλλει ἡ συνείδησίς μου. (Χειροκροτήματα).

§153Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Θὰ ἦτο χρήσιμον νὰ ἔχετε νοοτροπίαν, ἡ ὁποία νὰ συνεβιβάζετο μὲ τὴν τάξιν τῶν συζητήσεων. Καὶ μὴ νομίζετε, ὅτι ἡ ἔκθεσις τοῦ Προϋπολογισμοῦ εἶναι ἰδική σας ὑπόθεσις, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν δύναται κανεὶς νὰ ἔχῃ γνώμην.

§154Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Εὐχαριστῶ θερμῶς τὸν κύριον συνάδελφον, διὰ τὴν πληροφορίαν, διότι ἐγὼ ἐνόμιζον, ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς ἦτο ἀτομικὴ ὑπόθεσις τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ἀφορᾷ τὴν διαχείρισιν τοῦ οἴκου του, καὶ δὲν ἐφανταζόμην ποτέ, ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς ἐνδιαφέρει καὶ ἄλλους, πλὴν τοῦ προσώπου τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν.

§155Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ἐὰν θέλετε νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις, εἰς αὐτὸν τὸν τόνον...

§156Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Νὰ παρατάξετε σοβαρώτερα ἐπιχειρήματα, διὰ νὰ σᾶς ἀπαντήσω ἀναλόγως.

§157Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Τὸ ἐπιχείρημα ὑπάρχει. Μετὰ ἕνα μῆνα ἀπὸ τοῦ κλεισίματος τοῦ μεταλλείου, προβλέπετε νὰ ἔχετε συναλλαγματικὴν ὠφέλειαν 14 ἑκατομμύρια. Ποῦ τὸ στηρίζετε; Ἐπέρασαν τρεῖς μῆνες, ποῦ εἶναι αἱ προβλέψεις σας;

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἐφραιμίδη, παρακαλῶ, τελειώνετε.

§159Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐλέχθη, ὅτι αἰτία τοῦ κλεισίματος τοῦ μεταλλείου ἦτο ἡ ἀζητησία τοῦ μεταλλεύματος καὶ ἡ πτῶσις τῶν τιμῶν, δηλαδὴ ὅτι κανεὶς δὲν πταίει, ἀλλὰ πταίουν ἐκεῖνοι ποὺ δὲν ζητοῦν νὰ ἀγοράσουν. Νομίζω, ὅτι δι’ ὅσων ἀνέπτυξεν ὁ κ. Κιτσίκης, κατὰ τὴν δευτέραν ἡμέραν τῆς συζητήσεως, ἐδόθη ἡ ἐξήγησις διὰ τὴν βασικὴν αἰτίαν τοῦ κλεισίματος τοῦ μεταλλείου. Εἶναι αἱ ἐγκαταστάσεις καὶ ἡ ἔμμεσος μέθοδος τῆς ἐπεξεργασίας καὶ ἡ συνέπεια τούτου, ἐπιβάρυνσις τοῦ κόστους μὲ δύο ἐπεξεργασίας. Ἀλλὰ καί, πέραν αὐτοῦ, διότι τὸ παραγόμενον προϊὸν δὲν εἶναι προϊόν, τὸ ὁποῖον θεωρεῖται ἀναγκαιοῦν, δὲν εἶναι ἀπαραίτητον εἰς τὴν βιομηχανίαν, ἐνῷ εἶναι ἀπαραίτητον τὸ φερενίκελ, τὸ ὁποῖον ὅμως δὲν παράγει τὸ μεταλλεῖον. Ὁ κ. ὑπουργὸς ὡμίλησε, περὶ πτώσεως τῶν τιμῶν. Ὑπῆρξε μία παρέμβασις τοῦ κ. Κύρκου, τὴν ὁποίαν υἱοθετῶ καὶ ἐπὶ τῆς ὁποίας πρέπει νὰ ὑπάρξῃ μία ἀπάντησις. Καί, περαιτέρω, ποῖαι τιμαὶ ἔπεσαν; Αἱ ἐπίσημοι τιμαί, αἱ τιμαὶ τῆς ἐλευθέρας ἀγορᾶς; Αἱ ἐπίσημοι τιμαί, δὲν ἔπεσαν. Ἔχουν πέσει εἰς ἕνα ποσοστόν, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει προσδιορίσει ἐπακριβῶς ὁ ἁρμόδιος ὑπουργός, ὁ ὁποῖος ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ στηρίζει ὁλόκληρον τὴν ἐπιχειρηματολογίαν του. Ἀλλά, ἐὰν ἔπεσαν κατὰ ἕνα μικρὸν ποσοστὸν αἱ τιμαὶ τῆς ἐλευθέρας ἀγορᾶς, ἐρωτᾶται: Ἡ ἐπιχείρησις αὐτή, ἡ κολοσσιαία, εἶχε στηριχθῆ μόνον ἐπὶ τῆς αἰχμῆς τῶν τιμῶν τῆς ἐλευθέρας ἀγορᾶς, ὥστε μόλις ἡ αἰχμὴ αὐτὴ τῶν τιμῶν ὑπεχώρησεν, ἀμέσως ἔφθασεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ κλείσῃ; Μία ἐπιχείρησις ὑγιῶς σκεπτομένη, πρέπει νὰ στηρίζεται κυρίως ἐπὶ τῶν ἐπισήμων τιμῶν καὶ ἐπὶ τῶν τιμῶν τῆς ἐλευθέρας ἀγορᾶς, ἀλλ’ ὄχι εἰς ἀπόστασιν μεγάλην ἀπὸ τὰς ἐπισήμους τιμάς, ὥστε νὰ εἶναι εἰς θέσιν τὰς τιμὰς αὐτὰς νὰ τὰς ἀντιμετωπίσῃ καὶ ὄχι μὲ τὴν παραμικρὰν πτῶσιν νὰ γεννηθῇ ἀμέσως θέμα κλεισίματος τῆς ἐπιχειρήσεως. Ἐπ’ αὐτοῦ, ὁ κ. ὑπουργός, δὲν ἀπήντησεν. Καὶ ἐδῶ, κύριοι συνάδελφοι, ἀκόμη ὑπάρχει ὁ ρόλος τοῦ συγκροτήματος Κρούπ. Εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, αἱ ἐγκαταστάσεις νὰ παράγουν τοιαῦτα προϊόντα, ὥστε νὰ μὴ ἔχουν ζήτησιν ἀπὸ ἄλλους ἐνδιαφερομένους, ἀλλὰ νὰ εἶναι μοναδικὸς ἀγοραστὴς ὁ Κροὺπ καὶ νὰ ἐπιβάλλῃ τὰς τιμὰς ποὺ θέλει καὶ ἐὰν θέλῃ νὰ κλείσῃ καὶ τὸ μεταλλεῖον. Καὶ ἐν συνεχείᾳ, ἀφοῦ τοῦ ἐπιβάλλει τὸν κίνδυνον κλεισίματος, ἠμπορεῖ κάποτε καὶ νὰ τὸ ἀγοράσῃ, ἀντὶ πινακίου φακῆς. Αὐτὴ εἶναι μία σκέψις, ποὺ ἐξάγεται ἀπὸ κάποιο κῦμα τεκτονικοῦ ἀνέμου, ποὺ πνέει τώρα τελευταίως ἀπὸ τὰς Γερμανικὰς συμβάσεις. Συνεπῶς, αὐτό, κυρίως, εἶναι τὸ θέμα. Κύριοι συνάδελφοι, ὅσον ἀφορᾷ τὰς συνεπείας τοῦ κλεισίματος, πολὺ ἐπιγραμματικῶς, διότι ἔχουν διατυπωθῆ καὶ εἶναι ἀντιληπτὸν εἰς πάντα, ὅστις ἐνδιαφέρεται στοιχειωδῶς διὰ τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν τοῦ τόπου μας, δὲν εἶναι μόνον ἡ ἀπώλεια τῶν 14 ἑκατ. δολλαρίων, ἡ ὠφέλεια ἡ συναλλαγματική, τὴν ὁποίαν διατυπώνει ὡς εὐχὴν καὶ ἐλπίδα ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἀλλὰ εἶναι καὶ ἡ ἀπώλεια σοβαρωτάτων ἐσόδων τοῦ Δημοσίου, τὰ ὁποῖα θὰ ἐπραγματοποίει, ἐὰν ὑπῆρχεν ἐν ἐνεργείᾳ ἡ οἰκονομικὴ αὐτὴ δραστηριότης καὶ ὄχι μὲ τὴν ἔννοιαν τῆς φορολογίας τῆς ἐπιχειρήσεως. Ὑπάρχει τὸ θέμα τῆς ἀπολύσεως 700–800 ἐργατοϋπαλλήλων ἀπὸ τὸ μεταλλεῖον Λαρύμνης. Καὶ δὲν εἶναι μόνον οἱ 800 ὑπάλληλοι, ἀλλὰ εἶναι καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι πρῶτοι ἐκλήθησαν νὰ εἰδικευθοῦν εἰς ἕνα τομέα βαρείας βιομηχανίας, διὰ νὰ ἀποτελέσουν, ἴσως, τὴν πρωτοπορείαν μιᾶς φάλαγγος μεγάλης ἐργατοϋπαλλήλων, εἰδικευμένων εἰς τὴν βαρεῖαν βιομηχανίαν εἰς τὸν τόπον μας. Πρόκειται, λοιπόν, περὶ ἀπωλείας καὶ ἀπὸ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως. Πρόκειται ἀκόμη, κύριοι συνάδελφοι, διὰ τὴν γνωστὴν διπλωματικοοικονομικὴν ἐμπλοκήν, ἡ ὁποία ἐστοίχισε μέχρι στιγμῆς τὴν μὴ χρησιμοποίησιν τῶν 15–18 ἑκατ. δολλαρίων, τοῦ ὑπολοίπου δηλαδὴ τῶν Ἰταλικῶν ἐπανορθώσεων. Ἐὰν ἤθελε κανεὶς νὰ τὸ μεταφράσῃ αὐτὸ εἰς ἔργα, ἐὰν δὲν ὑπῆρχεν ἡ ἐμπλοκὴ αὐτή, εἰς μίαν 4ετίαν, τὰ 15 ἑκατ. δολλάρια μὲ 6% τόκον, ὅπως θὰ πληρώσωμεν τώρα διὰ τὰς γερμανικὰς ἐπανορθώσεις, θὰ ἴδητε τί ἀπώλειαν μᾶς κάμνει. Καὶ περαιτέρω ὑπάρχει, ἀκόμη, τὸ γεγονός, ὅτι ἔλλειψαν αὐτὰ τὰ κεφάλαια καὶ δὲν ἔγινεν ὁ Ἀχελῶος, ἡ μεγάλη αὐτὴ μονάς, ἡ ὑδροηλεκτρική, ἡ ὁποία θὰ εἶχεν ἀποτελεσματικῶς συμβάλλει εἰς τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν τοῦ τόπου αὐτοῦ. Ὁμολογῶ, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι πρόκειται περὶ οἰκονομικῆς καταστροφῆς, ἡ ὁποία ἀνακύπτει πρὸς τὸ παρὸν καὶ βάζει εἰς κίνδυνον τὸ μέλλον τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως τοῦ τόπου. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, μὲ τὸ κλείσιμον, ὑπάρχουν ὡρισμένα γεγονότα καὶ ἐρωτήματα. Ὁ κ. ὑπουργὸς Βιομηχανίας, κατὰ τὴν προηγουμένην συζήτησιν, ὅταν προεκλήθη ἀπὸ τὸν κ. Γαληνόν, ὑπεσχέθη, ὅτι θὰ καταθέσῃ τὴν ἐπιστολὴν Μποδοσάκη, περὶ τοῦ πῶς καὶ διατὶ ἔκλεισε τὸ ἐργοστάσιον. Εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς 14.11.1958, εἰς τὴν σελίδα 15, ἀναγράφονται τὰ ἑξῆς: «........... (ἀναγινώσκει).... ......». Καὶ ὅμως δὲν κατετέθη ἀκόμη, κ. ὑπουργέ, καὶ νομίζω, ὅτι εἶναι ἕνα χρήσιμον στοιχεῖον. Νομίζω, ὅτι θὰ διαφωτίσῃ τὸ θέμα καὶ δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι ἕνα θέμα, ἀπὸ τὸ ὁποῖον θὰ δοθοῦν ἐπιχειρήματα ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, ὑπάρχει καὶ κάτι ἄλλο. Ἀπὸ τοῦ 1955 ὑπῆρξε μία ἐπιστολή, τοῦ τότε ὑπουργοῦ κ. Παπαληγούρα πρὸς τοὺς ὑπουργοὺς Ἐξωτερικῶν καὶ Οἰκονομικῶν, ὅπου διεγράφοντο προβλέψεις περὶ κινδύνων ἀπὸ οἰκονομοτεχνικῆς καὶ διπλωματικοοικονομικῆς ἀπόψεως, αἱ ὁποῖαι ἀπειλοῦν τὴν ἐπιχείρησιν Λαρύμνης. Ἐπὶ τοῦ ἐγγράφου αὐτοῦ, ὑπῆρξεν ἀπάντησις τοῦ Ὑπ. Οἰκονομικῶν κ. Εὐταξία. Δὲν ἔχω εἰς χεῖρας μου τὰς ἐπιστολὰς αὐτάς, ὑπάρχουν ὅμως εἰς τὸν φάκελλον τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ. Καὶ τὸ ἔγγραφον αὐτὸ θὰ εἶναι χρήσιμον, διότι ἀποδεικνύεται, ὅτι ἀπὸ τοῦ 1955 διεγράφοντο οἱ κίνδυνοι, ἀπὸ ἁρμόδια πρόσωπα καί, παρὰ ταῦτα, ἡμεῖς ἐπροχωρούσαμεν ἐπὶ τῆς αὐτῆς ὁδοῦ εἰς τὴν ἐκμετάλλευσιν τοῦ μεταλλείου, διὰ νὰ ἔλθῃ τὸ 1958 ἡ καταστροφή. Ἴσως, ἐὰν ἀπὸ τὸ 1955 ἤρχοντο εἰς τὴν δημοσιότητα αὐτά, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ προβλεφθοῦν οἱ κίνδυνοι, νὰ περιορισθοῦν καὶ νὰ μὴ φθάσωμεν εἰς τὴν σημερινὴν κατάστασιν. Εἶναι ἀνάγκη, κ. ὑπουργέ, καὶ αὐτὰ τὰ ἔγγραφα νὰ δοθοῦν. Ἐπληροφορήθην, ὅτι εὑρίσκονται εἰς τὸν φάκελλον τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ.

§160Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπ. Βιομηχανίας). Θὰ σᾶς ἀναγνώσω τὴν ἐπιστολὴν τὴν ὁποίαν ἔστειλεν ἡ Ἑταιρεία Λιπασμάτων μὲ ἡμερομηνίαν 2 Ἰουλίου 1958, ὀλίγον, δηλαδή, πρὸ τῆς ἀναστολῆς τῶν ἐργασιῶν τοῦ μεταλλείου. Ἡ ἐπιστολὴ ἔχει ὡς ἑξῆς:

ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΛΙΠΑΣΜΑΤΩΝ

Δήλωσις Τῆς Α.Ε.Ε. ΧΗΜ. ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΚΑΙ

ΛΙΠΑΣΜΑΤΩΝ

ἑδρευούσης ἐν Ἀθήναις Ὁδὸς Ἀμαλίας 20

Πρὸς τὸ Σ)τὸν

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ

Διεύθυνσιν Δημοσίων Μεταλλείων Ἐνταῦθα Ἡ παρατεινομένη πρωτοφανὴς εἰς ἔντασιν καὶ διάρκειαν κρίσις εἰς τὰ μεταλλεύματα, εἰς τὰ πλεῖστα τῶν ὁποίων δὲν ὑπάρχει κἂν ἀγορά, μᾶς ὑπαγορεύει, ὡς πρᾶξιν φρονήσεως καὶ συνετῆς διαχειρίσεως τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ προγράμματος ἐργασιῶν μας, εἰς τὸν κλάδον Μεταλλείων. Ἡ συνεχιζομένη συσσώρευσις προϊόντων ἐν γένει τῶν μεταλλείων, διὰ τὴν διάθεσιν τῶν ὁποίων, ἔστω καὶ εἰς ἐξευτελιστικὰς σημερινὰς τιμάς, δὲν ὑπάρχει εὐνοϊκὴ προοπτική, μοιραίως θὰ ἔχῃ ἀνυπολογίστως δυσμενεῖς οἰκονομικὰς συνεπείας διὰ τὴν ἡμετέραν ἐπιχείρησιν. Ἤδη, ὡς βεβαίως σᾶς εἶναι γνωστὸν καὶ εἰς ἄλλας χώρας τὸ πρόβλημα τοῦτο ἀντιμετωπίζεται μὲ δραστικὰ μέτρα πρὸς ἀποφυγὴν ὁλοκληρωτικῆς καταστροφῆς καὶ ὡς τοιοῦτον δὲ μέτρον εἶναι ἀσφαλῶς ἡ διακοπὴ τῆς ἐκμεταλλεύσεως. Παράδειγμα ἡ πρόσφατος ἐξαγγελία διακοπῆς ὅλων τῶν ἐργασιῶν Νίκελ καὶ Φερονίκελ εἰς τὴν Ἰαπωνίαν. Ἡ καθ’ ἡμᾶς Ἑταιρία, ἐκμεταλλευομένη τὰ μεταλλεῖα Λαρύμνης, ὑποβληθεῖσα μέχρι σήμερον εἰς τεραστίας δαπάνας, διαθέσασα τόσον διὰ τὰς ἐγκαταστάσεις ἐκμεταλλεύσεως, ὅσον καὶ διὰ τὴν ἵδρυσιν τῆς μεταλλουργικῆς ἐγκαταστάσεως τὸ ποσὸν τῶν 270.000.000 δρχ., ἤδη εὑρίσκεται εἰς τὴν δυσάρεστον, ἀλλ’ ἀναπόφευκτον ἀνάγκην, ἐξαντλήσασα ὅλα τὰ περιθώρια αἰσιοδοξίας καὶ συντόνους, πλὴν ἀκάρπους, δραστηρίας προσπαθείας πρὸς ἐξασφάλισιν συμβολαίων πωλήσεως, νὰ διακόψῃ ὁσονούπω τὰς ἐργασίας αὐτῆς εἰς τὰ μεταλλεῖα Λαρύμνης, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον διὰ τοὺς αὐτοὺς λόγους ἤδη ἔχει πράξει εἰς τὰ μεταλλεῖα σιδηροπυρίτου Κασσάνδρας. Τὴν διακοπὴν εἰς τὰς ἐργασίας μας Λαρύμνης ἔχομεν πραγματοποιήσει τὸ ἀργότερον διὰ τὴν 10ην τρέχ. μηνός, δεδομένου, ὅτι μᾶς εἶναι τελείως ἀσύμφορον νὰ δαπανῶμεν 7–8 ἑκατομμύρια δραχμῶν μηνιαίως, μὲ οὐδεμίαν προοπτικήν, ἐπὶ τοῦ παρόντος, διαθέσεως, ἔστω καὶ μὲ ζημίαν, τῶν μεταλλουργικῶν προϊόντων. Ἐπειδὴ δέ, συμμορφωθέντες πλήρως πρὸς τοὺς ὅρους τῆς ἰσχυούσης μετὰ τοῦ Δημοσίου συμβάσεως συνεχίζομεν τὰς ἐργασίας μας ἔτι καὶ νῦν μὲ ρυθμὸν ὑπερκαλύπτοντα τὰς συμβατικὰς ὑποχρεώσεις μας ἀφοῦ ἤδη δυνάμεθα νὰ ἐπεξεργαζώμεθα εἰς τὴν ἱδρυθεῖσαν μεταλλουργικὴν ἐγκατάστασιν σιδηρονικελιούχα μεταλλεύματα ἄνω τῶν 150.000 τόν. ἐτησίως καὶ ὑπάρχει ἤδη νεκρὸν ἀπόθεμα τὴν 31.5. 1958 σιδηρονικελιούχων μὲν μεταλλευμάτων 231.435 τόννων, μεταλλουργικῶν δὲ προϊόντων 37.705 τόννων, ἐθεωρήσαμεν σκόπιμον νὰ ὑποβάλωμεν ὑμῖν τὴν παροῦσαν δήλωσιν περὶ διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν μας, ἀπορρέουσαν ἐκ τῆς παντελοῦς ἀδυναμίας διαθέσεως τοῦ μεταλλεύματος τούτου εἴτε ἐπεξειργασμένου εἴτε ἀνεπεξεργάστου. Εἴμεθα δὲ πρόθυμοι πρὸς ἀποφυγὴν κακοβούλων καὶ ἀσυστάτων πιθανῶν κατηγοριῶν εἰς βάρος μας ἐκ μέρους ἀνευθύνων καὶ ἀνιδέων προσώπων νὰ δεχθῶμεν οἱονδήποτε ὑμέτερον ἔλεγχον περὶ τῆς ἀληθείας τῶν ἀνωτέρω. Αὐτονόητον τυγχάνει, ὅτι κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν ἐργασιῶν μας τούτων, θέλομεν λάβει τὰ ἐνδεδειγμένα μέτρα ἅτινα θὰ μᾶς ἐπιτρέπουν ἄνευ χρονοτριβῆς τὴν ἄμεσον ἐπαναλειτουργίαν τῶν ἐργασιῶν μας, ὅταν αἱ μηδέποτε διακοπεῖσαι ἡμέτεραι ἐνέργειαι καὶ ἐγνωσμένη δραστηριότης μας διὰ τὴν ἐξασφάλισιν ἀγορᾶς εὐοδωθοῦν, ὡς ἐλπίζομεν. Τὴν τοιαύτην δυνατότητα ἐπαναλήψεως τῶν ἐργασιῶν μας δέον ὅπως ἔχῃ ὑπ’ ὄψει της ἡ ἁρμοδία ὑμῶν ὑπηρεσία καὶ ἡ Σεβαστὴ Κυβέρνησις, κατὰ τὰς μετὰ τῶν ἐμπορικῶν ἀντιπροσωπειῶν διαφόρων κρατῶν διαπραγματεύσεις, πρὸς σύναψιν ἐμπορικῶν συμβάσεων εἰς ἃς δέον νὰ περιληφθῇ καὶ τὸ ἐκ τῶν μεταλλείων Λαρύμνης μεταλλευτικὸν προϊόν. Τέλος, ἐφ’ ὅσον ἠθέλατε κρίνει σκόπιμον τὴν διενέργειαν τοῦ ὡς ἄνω ἐλέγχου, παρακαλοῦμεν ὅπως οὗτος ἐνεργηθῇ ὅσον τὸ δυνατὸν ταχέως, ἵνα μὴ παρέρχεται χρόνος ὅστις δι’ ἡμᾶς συσσωρεύει, καθ’ ἑκάστην ἡμέραν μεγάλας οἰκονομικὰς ζημίας.

Μετὰ Σεβασμοῦ

Α.Ε.Ε. Χ. ΠΡ. ΚΑΙ ΛΙΠΑΣΜΑΤΩΝ

Αὐτὰ ἀναγράφονται, κ. βουλευταί, εἰς τὴν ἐπιστολὴν καὶ ἠκούσατε τί σᾶς ἐβεβαίου πρὸ ὀλίγου ὁ κ. συνάδελφος, ὅτι ἀνεγράφοντο εἰς τὴν ἐπιστολὴν αὐτήν.

§161Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Τί ἡμερομηνία εἶναι, κ. ὑπουργέ;

§162Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπ. Βιομ.). 2 Ἰουλίου 1958.

§163Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Εἶναι, πρὸ τοῦ κλεισίματος.

§164Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπ. Βιομ.). Ὁ κ. συνάδελφος, ἠθέλησε νὰ διαστρεβλώσῃ τὰ πράγματα. Δὲν πρέπει ὅμως νὰ παραξενευώμεθα, διότι καὶ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Κιτσίκης καὶ αὐτὰ προσεπάθησε νὰ τὰ διαστρεβλώσῃ. Ὁ κ. Κιτσίκης εἶπεν, ὅτι κατόπιν ὅλων τῶν πραγματοποιηθέντων εἰς τὴν Λάρυμναν, ἐφθάσαμεν εἰς ἕνα καλὸν σημεῖον, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἀναγνωρισθῇ.

§165Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Εἰς τὴν ἐπιστολὴν ἀναφέρατε 275 ἑκατομ. Σᾶς παρακαλῶ, νὰ μᾶς δώσητε στοιχεῖα, ποῦ εἶναι αὐτὴ ἡ δαπάνη τῶν 480 ἑκατομ.

§166Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπ. Βιομ.). 215 ἑκατομ. περίπου εἶναι αἱ μεταλλουργικαὶ ἐγκαταστάσεις, 70 ἑκατομ. εἶναι αἱ ἐγκαταστάσεις φερονίκελ, αἱ ὁποῖαι ἔγιναν ἐκτὸς συμβάσεως καὶ 195 ἑκατομ. εἶναι ὅλαι αἱ ὑπόλοιποι ἐγκαταστάσεις, διότι ἔγιναν σιδηροδρομικαὶ γραμμαί, σπίτια κτλ.

§167Κ. ΔΕΣΠΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου, συμφωνεῖ μὲ αὐτά;

§168Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ἠλέγχθησαν τὰ ποσὰ αὐτά;

§169Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπ. Βιομ.). Δὲν ὑπῆρχε λόγος. Δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ σᾶς ἀπαντήσω ἐὰν ἔγινεν εἰδικὴ ἔρευνα. Τὰ χρήματα ἦσαν τῆς Ἑταιρείας καὶ δὲν εἴχομεν κανένα λόγον νὰ ἐλέγξωμεν ἐὰν πράγματι ἐδαπανήθησαν ἢ ὄχι. Ἡ ὑπηρεσία ἤλεγξε μόνον τὴν περίπτωσιν τῶν εἰσαχθέντων μηχανημάτων.

§170Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ἀπὸ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ἐγγράφου ἀνακύπτουν δύο θέματα: α) Ἐγὼ ὡμίλησα περὶ μιᾶς ἐπιστολῆς ἢ ἐκθέσεως, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ ἀνάδοχος πρὸς τὴν Κυβέρνησιν μετὰ τὸ κλείσιμον. Ὁ κ. ὑπουργός, ἀνέγνωσεν ἔγγραφον ἡμερομηνίας 2ας Ἰουλίου, τὸ δὲ μεταλλεῖον ἔκλεισεν, ὅπως μᾶς ἐβεβαίωσε, τὴν 31ην Ἰουλίου.

§171Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπ. Βιομ.). Ὄχι, κ. συνάδελφε. Διεβεβαιώσατε τὴν Βουλὴν ψευδῶς, ὅτι εἰς τὴν ἐπιστολὴν ἀνεγράφοντο πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν ὑπάρχουν.

§172Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι ὑπάρχει ἐπιστολή, ἡ ὁποία ἐπεδόθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον μετὰ τὸ κλείσιμον τοῦ μεταλλείου. Αὐτὴν τὴν ἐπιστολὴν ἐζήτησε καὶ ὁ κ. Γαληνὸς καὶ εἴχατε ὑποχρέωσιν νὰ μᾶς τὴν προσκομίσητε.

§173Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Καθ’ ὑμᾶς, κ. συνάδελφε, πότε ἔκλεισε τὸ μεταλλεῖον;

§174Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Αὐτὸ τὸ γνωρίζει ὁ κ. ὑπουργὸς καὶ περὶ τούτου ἐβεβαίωσε πρὸ ὀλίγου τὴν Βουλήν.

§175Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Μένω μὲ τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι κατηγορήσαμεν τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Βιομηχανίας, ὅτι δὲν προσεκόμισε τὴν ἐπιστολήν, τὴν ὁποίαν ἐζήτησεν ὁ κ. Γαληνός. Σᾶς ἀπήντησεν ὅμως ὁ κ. ὑπουργός, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἄλλη ἐπιστολὴ πλὴν ἀπὸ ἐκείνην τὴν ὁποίαν πρὸ ὀλίγου ἀνέγνωσεν. Ἐγὼ ὅμως σᾶς ἐρωτῶ κάτι ἄλλο. Σᾶς ἐρωτῶ πότε καθ’ ὑμᾶς, ἔκλεισε τὸ μεταλλεῖον. Ἀποδέχεσθε τὴν χρονολογίαν, τὴν ὁποίαν ἀνέφερεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Βιομηχανίας καὶ βασίζετε ἐπ’ αὐτῆς τῆς χρονολογίας τὰ ἐπιχειρήματά σας;

§176ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὁ κ. συνάδελφος, ὁμιλεῖ περὶ δύο ἐπιστολῶν.

§177Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι ὑπάρχει ἐπιστολὴ καὶ μετὰ τὸ κλείσιμον τοῦ μεταλλείου.

§178Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Περὶ τούτου ἀπάντησιν σαφῆ σᾶς ἔδωσεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Βιομηχανίας. Ἐπὶ τοῦ ἰδικοῦ μου ὅμως ἐρωτήματος ἀποφεύγετε νὰ ἀπαντήσητε. Ὅπου σᾶς συμφέρει θέτετε ὡς ἡμερομηνίαν κλεισίματος τοῦ μεταλλείου τὴν 31ην Ἰουλίου καὶ ὅπου δὲν σᾶς συμφέρει ἡ ἡμερομηνία αὐτή, θέτετε ἄλλην ἡμερομηνίαν. Ἐὰν δέχεσθε ὡς ἡμέραν κλεισίματος τὴν 31ην Ἰουλίου, πῶς δικαιολογεῖτε τὴν κατηγορίαν ἐναντίον μου περὶ τοῦ ὅτι ἀνέγραψα τὰ ὅσα ἀνέγραψα εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ;

§179Θ. ΔΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι ἐκεῖ τὸ θέμα.... (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι).

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχετε τὸν λόγον, κ. Δοδόπουλε. Ἡ συζήτησις τῆς ἐπερωτήσεως περιορίζεται μεταξὺ ἐπερωτώντων καὶ ἐπερωτωμένων. Ἀλλοίμονον ἐὰν ὅλοι οἱ συνάδελφοι ἔκαμναν αὐτό, τὸ ὁποῖον ἐκάματε σεῖς. Πρέπει νὰ γενικευθῇ ἡ συζήτησις διὰ νὰ ἔχετε τὸν λόγον. Κύριε Ἐφραιμίδη, μὲ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον διεξάγεται ἡ συζήτησις, φέρετε εἰς δύσκολον θέσιν τὸ Προεδρεῖον.

§181Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Εἰς δύο περιπτώσεις ἀνεφέρθην εἰς τὸ πότε ἔκλεισε τὸ μεταλλεῖον: α) Ὅταν ἠθέλησα νὰ παραβάλω τὰ ὅσα διατυπώνετε εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ β) εἰς τὴν περίπτωσιν τῆς ἐπιστολῆς. Ὑπεστήριξα, κ. ὑπουργέ, καὶ εἰς τὰς δύο περιπτώσεις ὅτι τὸ μεταλλεῖον ἔκλεισε τὴν 31ην Ἰουλίου, ὡς εἶπεν προηγουμένως ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Βιομηχανίας. Καὶ σᾶς εἶπον, ἀφοῦ ἔκλεισεν εἰς τὰς 31 Ἰουλίου, πῶς εἰς τὰς 26 Αὐγούστου, μετὰ ἕνα μῆνα, ὑποστηρίζετε καὶ στηρίζετε ἐλπίδας καὶ προδιαγράφετε ὀφειλὰς ἀπὸ ἕνα μεταλλεῖον ποὺ ἔκλεισε;

§182Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Ἐπροσέξατε τὴν ἡμερομηνίαν αὐτῆς τῆς ἐκθέσεως;

§183Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Εἶναι τῆς 26ης Αὐγούστου. Ἠμπορῶ νὰ κάμω μίαν ὑποχώρησιν, διὰ τὴν 16ην Αὐγούστου.

§184Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶναι καθόλου Αὐγούστου. Ἐὰν δὲν εἶναι καθόλου Αὐγούστου, τότε τί γίνεται; Εἶναι τῆς 26ης Ἰουλίου. Σᾶς παρακαλῶ νὰ κυττάξετε εἰς τὴν σελίδα 5, κατετέθη εἰς τὴν Βουλὴν τὴν 26)7)58 καὶ εἰς τὴν σελίδα 5 τοῦ κειμένου....

§185Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ἐγὼ ἀναφέρομαι εἰς ἡμερομηνίαν καταθέσεως.

§186Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Καταθέσεως εἶνε ἡ ἡμερομηνία αὐτή. Τέλος πάντων νὰ μὴ φθάνωμεν καὶ μέχρι τοῦ σημείου αὐτοῦ. Ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ κατατεθεῖσα, ὄχι συνταχθεῖσα, εἰς τὴν Βουλὴν τὴν 26)7)58...

§187Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Τέλος, 4 ἡμέρας μετὰ ἀπὸ αὐτό, διατυπώνετε αὐτὰς τὰς σκέψεις. (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι).

§188Μ. ΜΥΡΙΔΑΚΗΣ. ...... (Ὁμιλεῖ ἀπὸ τῆς θέσεώς του μὴ ἀκουόμενος).

§189Ι. ΠΡΟΚΟΠΙΔΗΣ. Λέγετε ἀνακρίβειας.

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, μὴ διακόπτετε. (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι). Κύριε Ἐφραιμίδη, νομίζω, ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ καταλήξετε.

§191Ι. ΠΡΟΚΟΠΙΔΗΣ. Λέγει ἀνακρίβειας καὶ νὰ μὴ διαμαρτυρώμεθα;

§192Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐφ’ ὅσον ὑπεστηρίχθη, ὅτι λέγονται ἀνακρίβειαι, διὰ νὰ κλείσω τὸ θέμα, θέλω νὰ ὑποστηρίξω, ὅτι μετὰ τὴν νέαν ἡμερομηνίαν, τὸ πρᾶγμα εἶναι χειρότερον, διότι 4 ἡμέρας πρὸ τοῦ κλεισίματος συντάσσεται καὶ κατατίθεται ἔκθεσις προϋπολογισμοῦ προδιαγράφουσαν ὀφέλη, ὅταν αὐτὸ εἰς 4 ἡμέρας θὰ κλείσῃ, δηλαδὴ πρὸ 4 ἡμερῶν, δὲν ἐγνωρίζομεν, ὅτι θὰ κλείσῃ τὸ μεταλλεῖον.

§193Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Ὁ κ. συνάδελφος, μὲ ἐπικρίνει, διότι 4 ἡμέρας πρὸ τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν, ἔγραψα εἰς τὴν Εἰσηγητικὴν Ἔκθεσιν. Σᾶς ὁμολογῶ, ὅτι ἔγινεν αὐτό, 4 ἡμέρας πρὸ τῆς ἡμερομηνίας, δηλ. κατετέθη καὶ ἐγράφη ἀσφαλῶς πρὸ ἑνὸς μηνός.

§194Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, πλὴν τῶν ἄλλων, δὲν εἴχατε καὶ τὴν ἀπὸ τὴν 2αν Ἰουλίου ἐπιστολὴν τῆς Ἑταιρείας Λαρύμνης, ὑπογεγραμμένην ἀπὸ τὸν Μποδοσάκην, ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς αὐτὴν καὶ ἐκείνην τὴν κατάστασιν καὶ ὅτι πρόκειται νὰ κλείσῃ. Κύριοι συνάδελφοι, ὑπάρχει καὶ ἕνα ἄλλο στοιχεῖον, τὸ ὁποῖον ἀτυχῶς δὲν κατατίθεται καὶ πιθανὸν νὰ θελήσῃ ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ δώσῃ πληροφορίας ἐπὶ τοῦ θέματος. Ὑπάρχει μία ἔκθεσις, κατὰ πληροφορίας Γερμανοῦ τεχνικοῦ πρὸς τὸν ΟΧΟΑ, τὸν Ἰούνιον ἢ Ἰούλιον τοῦ 1957, ὅπου πάλιν διαγράφονται οἱ κίνδυνοι ἀπὸ οἰκονομικῆς καὶ τεχνικῆς ἀπόψεως τῆς ἐπιχειρήσεως τοῦ Μεταλλείου Λαρύμνης, ἴσως ὁ ΟΧΟΑ νὰ προκάλεσε αὐτὴν τὴν γνωμάτευσιν, διὰ νὰ γνωρίζῃ πῶς ἔχει ἡ κατάστασις τοῦ μεταλλείου, τὸ ὁποῖον δανείζει. Δὲν γνωρίζω εἰς ποῖον φάκελλον εὑρίσκεται. Ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπ’ αὐτοῦ θὰ θελήσῃ νὰ μᾶς ἐνημερώσῃ.

§195Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπ. Βιομηχανίας). Δὲν ὑπάρχει.

§196Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, διὰ νὰ τερματισθῇ τὸ θέμα, ὑπάρχει ἕνα θέμα τῆς λύσεως τῆς ἐπερωτήσεως καὶ ἕνα θέμα τῆς λύσεως ἐπὶ τοῦ οὐσιαστικοῦ ζητήματος. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπερώτησιν, ὑπεστηρίξαμεν καὶ ἀνεπτύξαμεν καὶ νομίζω, ὅτι βάσει στοιχείων, τὰ ὁποῖα προκύπτουν κυρίως ἀπὸ τὴν σύμβασιν, ἀπὸ τὰ ὅσα οἱ ἴδιοι οἱ ὑπουργοὶ τῆς Κυβερνήσεως, ἔδωσαν ὑπὸ μορφὴν ἀριθμῶν κλπ. ὑπεστηρίχθη καὶ ἀπεδείχθη, ὅτι ὑπάρχει συστηματικὴ παραβίασις τῶν ὅρων τῆς συμβάσεως, ἐνῷ ἐκ τῆς ἄλλης πλευρᾶς, δὲν ἐπιβάλλονται αἱ κυρώσεις, αἱ ὁποῖαι ἔπρεπε νὰ ἐπιβληθοῦν μετὰ τὸ κλείσιμον τοῦ μεταλλείου, διότι ὁ ἐπιχειρηματίας ἀπέδειξεν, ὅτι εἶναι ἀνίκανος νὰ συνεχίσῃ τὴν ἐπιχείρησιν. Τὸ δὲ περίεργον, εἶναι ὅτι ἐπειδὴ αὐτὴ ἡ τακτικὴ ἐφηρμόζετο, τότε διεμαρτυρόμεθα, ἐνῷ τώρα ζητοῦμεν ἀμέσως τὴν ἔκπτωσιν τοῦ ἀναδόχου. Νομίζω, ὅτι ὑπεστηρίχθη καὶ ἀπεδείχθη καὶ ἀτυχῶς δὲν ὑπῆρξεν εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ἡ ἀπάντησις τῶν κ.κ. ὑπουργῶν, ἱκανοποιητική, ὑπάρχει μία συστηματικὴ περιφρούρησις, μία συστηματικὴ παραβίασις κανόνων καὶ ἐθιμικῶν καὶ τοῦ Κανονισμοῦ καὶ τῶν διαδικασιῶν τοῦ Σώματος ἐξ αἰτίας τῆς μὴ καταθέσεως τῶν ἐγγράφων καὶ τῶν στοιχείων καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, καὶ ἡ συζήτησις δὲν ὑπῆρξεν εἰς τὸ σημεῖον ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ εἶναι διαφωτιστική, νὰ φωτίσῃ ὁλόκληρον τὸ θέμα, ὥστε νὰ ἐμφανισθοῦν καὶ καλύτερον αἱ λύσεις. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς, οἱ κατηγοροῦντες τὴν Κυβέρνησιν, ἐπερωτοῦν τοὺς ἁρμοδίους ὑπουργοὺς καὶ διατυπώνουν ἕνα αἴτημα καὶ νομίζομεν, ὅτι θὰ εἶναι αἴτημα κάθε καλοπίστου συναδέλφου, ἀλλὰ καὶ ὅλων ἐκείνων τῶν παραγόντων, οἱ ὁποῖοι ἐνδιαφέρονται διὰ τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν νὰ ὑπάρξῃ μία ἐξεταστικὴ τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία νὰ ἐρευνήσῃ αὐτὸ τὸ πολύπλοκον θέμα μὲ τὰς ἐσωτερικὰς καὶ διεθνεῖς περιπλοκάς του, νὰ ἀνεύρῃ ὅλα τὰ στοιχεῖα, νὰ κατανείμῃ εὐθύνας, διὰ νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν ἐξυγίανσιν. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν δεχθῇ τὴν σύστασιν τῆς ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπῆς, σημαίνει, ὅτι ἐπαναλαμβάνει τὴν τακτικὴν τῆς μυστικότητος σημείων, ὅτι φυγομαχεῖ, σημαίνει, ὅτι δὲν ἔχει πεποίθησιν, ὅτι ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς, εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηρίξῃ, ὅτι δὲν ἔχει εὐθύνην, ὅτι δὲν ἔχει χαρισμούς, ὅτι ἐν πάσῃ περιπτώσει εἶναι καθαρὰ ἡ κατάστασις. Κύριοι συνάδελφοι, καὶ σήμερον, ὡς ἔχουν τὰ πράγματα, ἐὰν περιορισθῇ κανεὶς νὰ ἀναπτύξῃ ἐπερώτησιν, νὰ ἐπερωτήσῃ καὶ νὰ κατηγορήσῃ καὶ νὰ ζητήσῃ μίαν ἐξεταστικὴν τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπήν, νομίζομεν ἡμεῖς, ὅτι δὲν ὁλοκληρώνεται τὸ ἐνδιαφέρον διὰ τὸ θέμα. Δι’ αὐτὸ διὰ πολὺ ὀλίγων θὰ προσπαθήσω νὰ κλείσω τὴν ὁμιλίαν μου, ἀναφερόμενος εἰς τὸ θέμα, τοῦ τί εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιβάλωμεν, νὰ γίνῃ τώρα, ὡς ἔχουν τὰ πράγματα μετὰ τὸ κλείσιμον τοῦ μεταλλείου. Πρῶτον, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ἀναγκαῖον νὰ κηρυχθῇ ἔκπτωτος ὁ ἀνάδοχος καὶ τοῦτο, διότι ἐπὶ 4μηνον ἔχει κλειστὸν τὸ μεταλλεῖον καὶ δὲν διαγράφει καμμία διέξοδον, τὴν ὁποίαν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ πιστεύσῃ τις, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ. Δεύτερον, ν’ ἀναλάβῃ τὴν ἐκμετάλλευσιν τοῦ μεταλλείου τὸ Κράτος καί, ἐν συνεχείᾳ, νὰ προχωρήσῃ εἰς τὰς ἀπαραιτήτους ἐγκαταστάσεις διὰ τὴν ἐπεξεργασίαν πυριτικῶν μεταλλευμάτων, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ δὲ τὰ μὴ πυριτικά, νὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν ἐγκατάστασιν μεθόδου ἀπ’ εὐθείας ἐπεξεργασίας, ἡ ὁποία δὲν ἔχει ἀνάγκην διακυμάνσεως τιμῶν, τοὐλάχιστον ἀπὸ τοῦ ποσοστοῦ ποὺ ἐσημειώθη μέχρι στιγμῆς. Δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθοῦν ὅλα τὰ ἀγαθὰ ἀποτελέσματα διὰ τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν τοῦ τόπου. Ἀκόμη θὰ εἶναι δυνατόν, καὶ πρὸ τῶν ἐγκαταστάσεων αὐτῶν, μὲ προϋπόθεσιν πάντοτε τὴν ἔκπτωσιν τοῦ ἀναδόχου, νὰ προχωρήσῃ τὸ Κράτος πρὸς ἀνεύρεσιν ἄλλων ἀγορῶν, διὰ τὰ χαρακτηριζόμενα στρατηγικῆς φύσεως μεταλλεύματα. Ἐφ’ ὅσον τὰ προϊόντα αὐτά, δὲν δύναται νὰ τὰ ἀπορροφήσῃ ἡ Δύσις, διατὶ νὰ μὴ δυνάμεθα νὰ τὰ διαθέσωμεν ἀλλαχοῦ;

§197Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπ. Βιομηχανίας). Προσεφέρθησαν εἰς τὴν Σοβ. Ἕνωσιν τὰ προϊόντα αὐτά, μὲ τιμὴν κατὰ τόννον 70 δολλάρια καὶ δὲν τὸ ἐδέχθη.

§198Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Τὰ προσέφερεν εἷς ἰδιώτης καὶ νομίζω, ὅτι ὑπάρχει μεγάλη διαφορά. Σεῖς, ὡς Κράτος, τί ἐκάματε, διὰ νὰ ἀνοίξητε τὰς Ἀνατολικὰς ἀγοράς; Ποῦ εἶναι ἡ ἰδική σας προσφορά, ὡς Κράτους;

§199Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Ὁ κ. συνάδελφος, δὲν ἀρκεῖται εἰς τὸ γεγονός, ὅτι κατεστήσαμεν εὐχερῆ τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ στρατηγικοῦ αὐτοῦ προϊόντος εἰς τὸ Ἀνατολικὸν μπλὸκ καὶ ἐπετρέψαμεν εἰς ἰδιώτην νὰ κάμνῃ ἐξαγωγὰς ὅπου θέλει, ἀλλὰ ἔχει τὴν ἀξίωσιν νὰ ἐπιδοτήσῃ ἡ Κυβέρνησις τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ προϊόντος αὐτοῦ εἰς τὴν Ρωσίαν, διότι ἐγένετο αὐτὸ δι’ ἄλλα ἐνδεχομένως προϊόντα. Παραδίδεται καὶ αὐτὸ πρὸς κρίσιν, ὑπὸ τῶν κυρίων συναδέλφων.

§200Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Διαμαρτύρομαι, κύριε Πρόεδρε, ὄχι μόνον διότι διακόπτομαι, ἀλλὰ διότι ἐπιχειρεῖται νὰ ἐμφανισθοῦν τὰ πράγματα διαφορετικά. Ὁ κ. ὑπουργός, δὲν ἀναμένει νὰ ἀκούσῃ ὁλοκληρωμένην τὴν σκέψιν μου, ἀλλὰ πιάνεται ἀπὸ ἕνα σημεῖον καὶ διακόπτει, ὡς συμβαίνει μὲ τοὺς εἰσαγγελεῖς, οἱ ὁποῖοι καταδικάζουν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὴν ἐφημερίδα, χωρὶς νὰ ἴδουν ὁλοκληρωμένον τὸ θέμα. Ὑπάρχει, κύριοι, περίπτωσις, ὅπου τὰ καπνὰ εἶχον τιμὴν ἀνωτέραν τῶν διεθνῶν τιμῶν καί, παρὰ ταῦτα, κατέστη δυνατὴ ἡ ἐξαγωγή των εἰς τὰς Ἀνατ. χώρας. Εἶπον, δηλαδή, τότε, ἀμφότεραι αἱ πλευραί: «Ἀσχέτως διεθνῶν τιμῶν, θὰ ἀγοράσωμεν ἡμεῖς, θὰ ἀγοράσητε καὶ σεῖς». Ἐὰν συνέβαινε τοιοῦτόν τι καὶ ἐν προκειμένῳ, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ προωθηθοῦν αἱ ἐξαγωγαὶ τῶν μεταλλευμάτων. Εἶναι δυνατόν, κύριοι, ἐπὶ τόσον σοβαροῦ θέματος νὰ ἀρκῆται ἡ Κυβέρνησις εἰς μίαν ἀπόπειραν, τὴν ὁποίαν ἔκαμνεν ὁ κ. Μποδοσάκης, ὁ ὁποῖος δυνατὸν νὰ εἶχε καὶ ἄλλους λόγους, διὰ νὰ κλείσῃ τὸ ἐργοστάσιον αὐτό; Κύριοι συνάδελφοι, ὑπάρχει καὶ ἄλλος τρόπος, ὁ ὁποῖος ἐνδεχομένως θὰ συνετέλει, ὥστε νὰ μὴ κλείσῃ τὸ μεταλλεῖον. Ἰσχυρίζεται ὁ κ. ὑπουργός, ὅτι ὑπάρχει μία πτῶσις τῶν τιμῶν εἰς τὴν διεθνῆ ἀγοράν, ἐνῷ, ὡς ἀπεδείξαμεν, δὲν συμβαίνει τοιοῦτόν τι.

§201ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ ἐπανέρχεσθε, παρακαλῶ. Κάμνετε πολιτικήν. Ἐπεκτείνετε τὸ θέμα.

§202Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τί ἔννοιαν ἔχει ἡ ἐπερώτησις ἄλλων, παρὰ τὴν πολιτικὴν ἔννοιαν, ἡ ἐπερώτησις λέγει ὁ Κανονισμός, ἀποτελεῖ ἔλεγχον τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἔλεγχος σημαίνει πολιτικήν....

§203ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. συνάδελφος, ἠμπορεῖ νὰ ὑπερασπισθῇ τὸν ἑαυτόν του καὶ δὲν ἔχει ἀνάγκην συνηγόρου.

§204Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κάμετε αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις, ὅτι τάχα ὁ ρήτωρ ἐξέρχεται πέραν τοῦ Κανονισμοῦ.

§205ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ προστατεύσω τὸ Σῶμα, ἀπὸ τὴν κόπωσιν.

§206Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Καὶ πέραν αὐτοῦ, θέλετε νὰ ἐπιβάλετε εἰς τὸν ρήτορα νὰ τελειώσῃ.

§207ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχω δικαίωμα νὰ τὸν ἐπαναφέρω εἰς τὴν τάξιν, ὅταν ἐξέρχεται τοῦ θέματος.

§208Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Καὶ ἰσχυρίζεσθε, ὅτι τάχα θέλετε νὰ προστατεύσητε τὸ Σῶμα ἀπὸ τὴν κόπωσιν.

§209ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως.

§210Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Κανείς, κ. Πρόεδρε, διὰ τῆς βίας δὲν προεδρεύει εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Ὅποιος αἰσθάνεται κόπωσιν, ἠμπορεῖ νὰ πάῃ νὰ ἀναπαυθῇ. Ἡμεῖς θὰ παραμείνωμεν, διότι μᾶς ἐνδιαφέρει νὰ παρακολουθήσωμεν τὸ τεράστιον αὐτὸ θέμα. Καὶ δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ ἐπιβάλετε περιορισμὸν τοῦ λόγου εἰς τὸν ρήτορα, ἐπικαλούμενος τὸν Κανονισμόν, καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ Κανονισμὸς καταστρατηγεῖται ἐκ μέρους τῶν κ. ὑπουργῶν. Ποῦ ἠκούσθη, κ. Πρόεδρε, καὶ ἐπ’ αὐτοῦ προχθὲς διεμαρτυρήθην ἐξ ὀνόματος τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, ποῦ ἠκούσθη ὑπουργὸς νὰ μὴ ἐπιτρέπῃ εἰς τὸν ρήτορα νὰ ὁλοκληρώσῃ μίαν σκέψιν, τὴν ὁποίαν εἶχεν ἐν νῷ καὶ νὰ τὸν διακόπτῃ ἀνὰ πᾶσαν στιγμήν. Καὶ διατί, κ. Πρόεδρε, δὲν ἐφηρμόσατε τὸν Κανονισμόν; Διότι ἄνευ τῆς εἰδικῆς συγκαταθέσεως τοῦ ρήτορος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ διακοπή. Λέγει ὁ Κανονισμός, ὅτι χρειάζεται καὶ ἡ συγκατάθεσις τοῦ Προέδρου τοῦ Σώματος. Ἐὰν θέλετε νὰ τηρῆται ὁ Κανονισμός, πρέπει νὰ τηρῆται ἀμφιπλεύρως καὶ ὄχι μονοπλεύρως.

§211ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Κανονισμὸν τὸν τηρῶ μὲ ἀντικειμενικότητα. Ἔχετε δείγματα σεῖς ἰδιαιτέρως τῆς ἀντικειμενικότητος, μετὰ τῆς ὁποίας τηρεῖται ὁ Κανονισμὸς ἀπὸ τὸ Προεδρεῖον. Καὶ ἀπορῶ πῶς σεῖς, ἐκφράζετε αὐτὰς τὰς κρίσεις πρὸς τὸ Προεδρεῖον, τὸ ὁποῖον μὲ ἀντικειμενικότητα καὶ εἰς βάρος τῆς πτέρυγος ἐκείνης, ἐκτελεῖ τὸ καθῆκόν του.

§212Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ἔχω τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι εἰς κανένα σημεῖον τῆς μέχρι τοῦδε ὁμιλίας μου δὲν ὑπῆρξε περίπτωσις ἐξόδου ἀπὸ τὰ πλαίσια τοῦ θέματος καὶ ἑπομένως ἐξόδου ἀπὸ τὰ πλαίσια τοῦ Κανονισμοῦ. Ἀντιθέτως, ἐγένοντο ἄπειραι εἰσβολαὶ εἰς τὸν χῶρον τοῦ Κανονισμοῦ καὶ τοῦ θέματος, τὸ ὁποῖον ἀναπτύσσω διὰ νὰ παραστρατήσῃ ἡ συζήτησις. Καὶ ἴσως ἡ προσπάθεια αὐτὴ κατατείνει εἰς τὸ νὰ παρεμποδίσῃ τὴν ὁμαλὴν ἐξέλιξιν τῆς συζητήσεως.

§213ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καταλήγετε, κ. συνάδελφε.

§214Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ὑπῆρχε καὶ ὑπάρχει, ἐπαναλαμβάνω καὶ ἄλλος τρόπος, τὸν ὁποῖον ἐνδεχομένως ἔπρεπε νὰ σκεφθῇ, ἢ πρέπει νὰ σκεφθῇ ἡ Κυβέρνησις διὰ ν’ ἀντιμετωπίσῃ τὴν κρίσιν τὴν σημερινὴν τοῦ μεταλλείου. Ἀφοῦ κηρύξει ἔκπτωτον τὸν ἀνάδοχον, νὰ προχωρήσῃ ἀναλαμβάνον τὸ Κράτος τὴν ἐκμετάλλευσιν, νὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν ἐπιδότησιν τοῦ μεταλλεύματος. Εἶναι πιθανὸν ἡ ἐπιδότησις αὐτὴ νὰ ἐπιβαρύνῃ τὴν οἰκονομίαν τοῦ τόπου, ἀλλὰ ἐφ’ ὅσον εἶναι βέβαιον καὶ ἀναγράφεται εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ διεκηρύχθη εἰς ὅλας τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις, ὅτι ἡ συνέχεια τῆς λειτουργίας τῆς Λαρύμνης, συνεπάγεται ὠφέλειαν ἔτι 14 ἑκατομ. δολλαρίων, τὸ ἐρώτημα τίθεται εἰς τὴν αὐτὴν βάσιν. Ἐὰν στηρίξωμεν τὴν Λάρυμναν μὲ τὴν ἐπιβάρυνσιν τῶν 900 χιλ. δολλαρίων τῆς ἐπιδοτήσεως, δὲν θὰ ἔχωμεν τὴν ἐξοικονόμησιν τῶν 14 ἑκατομ. δολλαρίων; Τὸ ποσὸν αὐτὸ εἶναι ἀνάλογον μὲ τὴν ἐκ τόκων πρὸς 6% ἐπιβάρυνσίν μας διὰ 14 ἑκατομ. δολλαρίων ἐκ τῶν τόσον διαφημιζομένων Γερμανικῶν πιστώσεων. Μὲ τὴν διαφοράν, ὅτι αὐταὶ προορίζονται κυρίως διὰ καταναλωτικὰς ἀνάγκας, ἐνῷ ἡ Λάρυμνα ἀποτελεῖ τὸ βασικώτερον ἔργον οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Ὅσον καθυστερεῖ ἡ ἐπαναλειτουργία της τόσον ἀπομακρύνεται ἡ φίρμα της ἀπὸ τὴν διεθνῆ ἀγοράν. Καὶ ὅταν ἀνέλθουν αἱ τιμαὶ θὰ ἔχωμεν μεγαλυτέραν ὠφέλειαν. Συνεπῶς, ὑπάρχει καὶ αὐτὴ ἡ ὠφέλεια. Ὑπάρχει ὅμως καὶ ἄλλη ὠφέλεια ἄμεσος. Διὰ τοῦ ἀνοίγματος τοῦ ἐργοστασίου θὰ ἀπασχολήσωμεν ἀρκετὰς χιλιάδας ἐργατῶν. Ἑπομένως, ἡ πρότασίς μου, κ. συνάδελφοι, εἶναι, νὰ προχωρήσῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ἔκπτωσιν τοῦ ἀναδόχου, εἰς τὴν κρατικὴν ἐκμετάλλευσιν καὶ ἐν ἀνάγκῃ, εἰς τὴν ἐπιδότησιν. Κύριοι συνάδελφοι, ἔρχομαι εἰς τὸ τελευταῖον μέρος τῆς ἀγορεύσεώς μου. Σκοπὸς τῶν ἐπερωτήσεων δὲν εἶναι εἰς κάθε περίπτωσιν νὰ ἀναπτύσσωνται μόνον αἱ ἀντίθετοι πρὸς τὴν Κυβερνητικὴν πολιτικὴν ἀπόψεις, ἀλλὰ καὶ νὰ ἀναπτύσσωνται, ἐὰν εἶναι δυνατὸν ἐποικοδομητικαὶ προτάσεις. Ἡ Κυβέρνησις, αὐτὴν τὴν στιγμήν, μὲ τὸ βάρος ὅλων τῶν εὐθυνῶν καὶ τῶν κατηγοριῶν ποὺ ἔχει ἐπὶ τοῦ θέματος, ἐάν, κύριοι συνάδελφοι, δὲν προχωρήσῃ εἰς τὴν θετικὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ προβλήματος, ὅπως ἐπίσης, ἐὰν δὲν δεχθῇ τὴν σύστασιν τῆς ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπῆς, τότε, νομίζω, ὅτι δίδει τὸ δικαίωμα καὶ εἰς τὸν ὁμιλοῦντα καὶ εἰς πάντα εὑρισκόμενον ἐντὸς καὶ ἐκτὸς αὐτῆς τῆς αἰθούσης νὰ ὑποθέσῃ, ὅτι ὑπάρχει σχέδιον, ὑπάρχει σύστημα ἀποκηρύξεως τῶν πραγμάτων πρῶτον καὶ δεύτερον ὑπάρχει σχέδιον χρεωκοπίας τοῦ μεταλλείου τῆς Λαρύμνης διὰ νὰ πέσῃ σὲ χέρια ξένα, ἢ ἐγχώρια, ποὺ ἐπιδιώκουν ὑποβιβάζοντες τοὺς ὅρους καὶ τὰ ἀνταλλάγματα νὰ ἐκμεταλλευθοῦν αὐτὸν τὸν πολύτιμον πλοῦτον τῆς χώρας μας. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς ἀριστερᾶς).

§215Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπ. Βιομηχανίας). Θέλω νὰ ἀπαντήσω δι’ ὀλίγων εἰς μερικὰ σημεῖα ἐξ ὅσων εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος. Ἀνέφερε διὰ τὸ θέμα τῆς ἐπιστολῆς τῆς Ἑταιρείας, ὅτι ἡ Ἑταιρεία ἐζήτει τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν, διότι εἶχε ναυαγήσει ἡ μέθοδος, τὴν ὁποίαν ἐφήρμοζεν ὁ Κρούπ. Ὡς διεπιστώθη, τοῦτο εἶναι ἀναληθές.

§216Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ὑποστηρίζετε, κ. ὑπουργέ, ὅτι δὲν ὑπάρχει τεχνικὸν θέμα καὶ ὅτι ἡ Ἑταιρεία ἀποβλέπει εἰς τὴν συνέχισιν τῆς ἐκμεταλλεύσεως ἐπὶ τῇ βάσει τῆς μεθόδου, ἡ ὁποία ἐφαρμόζεται μέχρι σήμερον; Προσέξατε εἰς τὴν ἀπάντησίν σας.

§217Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Βιομηχανίας). Κύριε συνάδελφε, αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν ἔχομεν κανένα λόγον νὰ μὴ πιστεύωμεν τὴν Ἑταιρείαν, ἡ ὁποία διέθεσε τόσα χρήματα καὶ ἡ ὁποία μᾶς λέγει, ὅτι μετὰ τὰς γενομένας βελτιώσεις ἔχει ἀγαθὸν ἀποτέλεσμα, διότι ἡ παραγωγὴ ἔφθασε εἰς τὸ ὕψος τῶν 170.000 τόννων. Ἀναμφισβητήτως, βελτιώσεις θὰ κάμνωμεν συνεχῶς καὶ ἂν εὑρεθῇ νέα μέθοδος, χρήσιμος καὶ καλυτέρα, θὰ ἐφαρμοσθῇ ἀσφαλῶς αὐτή. Δὲν ἕπεται μὲ αὐτό, ὅτι θὰ σταματήσῃ ἡ Ἑταιρεία εἰς τὰς μελέτας καὶ δὲν θὰ ἐφαρμοσθῇ νεωτέρα μέθοδος, ἂν αὐτὴ εἶναι καλυτέρα. Ἀλλ’ ὡς μὲ ἐπληροφόρησεν ὁ Τεχνικὸς Διευθυντὴς τῆς Ἑταιρείας κ. Μούσουλος –καὶ τὸ γνωρίζει καὶ ὁ κ. Κιτσίκης– ἡ μέθοδος αὐτὴ διὰ τὰ σιδηροῦχα μεταλλεύματα εἶναι ἡ μοναδικὴ σήμερον ἐν τῇ πράξει. Εἰς τὴν ἀρχὴν παρουσίασεν ὡρισμένα σφάλματα, ἐν συνεχείᾳ ὅμως, διὰ τῶν συνεχῶν βελτιώσεων, ἐπῆλθον τὰ ἀγαθὰ ἀποτελέσματα. Ἐὰν ὑπάρξῃ νεωτέρα μέθοδος, θὰ ἐφαρμοσθῇ.

§218Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, ......

§219ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ζίγδη, μὲ συγχωρεῖτε. Παραβιάζεται ὁ Κανονισμός.

§220Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐζητήθη μία διευκρίνησις, διότι ὅλον τὸ θέμα περιστρέφεται εἰς τὸ βασικὸν αὐτὸ σημεῖον, τὸ ὁποῖον δὲν διηυκρινίσθη. Ὁ κ. Μούσουλος λέγει τὸ ἑξῆς, ὅτι μὲ τὰς βελτιώσεις ποὺ ἐγένοντο δὲν καίονται πλέον οἱ φοῦρνοι, δὲν σᾶς εἶπεν, ὅτι ἡ παραγωγὴ εἶναι οἰκονομικωτέρα. Δι’ αὐτὸ λέγει, ὅτι ἀνεκάλυψε νέαν μέθοδον, τὴν ὁποίαν ζητεῖ νὰ ἐφαρμόσῃ, νὰ ἐγκαταλειφθοῦν δηλαδή, αἱ ἤδη ὑφιστάμεναι ἐγκαταστάσεις, νὰ γίνουν νέαι ἐπὶ τῇ βάσει τῆς νέας μεθόδου. Αὐτὸ εἶναι τὸ πρόβλημά σας καὶ αὐτὸ πρέπει νὰ ἀντιληφθῇ ἡ Κυβέρνησις καὶ νὰ πάρῃ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ πάρῃ.

§221Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπ. Βιομ.). Θὰ ἀπαντήσω ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ. Κύριε Ζίγδη, ἐδῶ ἔχομεν δεδομένον, ὅτι ἡ παραγωγὴ ἔφθασε τοὺς 170.000 τόννους. Ὅταν ἐκάματε τὴν σύμβασιν, προεβλέψατε παραγωγὴν 130.000 τόννων, νὰ εἶναι οἰκονομικὴ καὶ συμφέρουσα. Ὅταν πάρωμεν 170.000 τόννους, ἀναμφισβητήτως εἶναι οἰκονομικωτέρα. Οὐδεὶς ἀρνεῖται καὶ ὁ καθένας εἶναι ὑποχρεωμένος, ἐὰν ἠμπορῇ, νὰ εὕρῃ νεωτέρας μεθόδους καὶ βελτιώσῃ τὴν παραγωγήν, νὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν βελτίωσιν. Ἂν ὁ κ. Μούσουλος ἢ ἄλλος εὕρῃ νέαν μέθοδον, ἡ ὁποία θὰ δώσῃ μικροτέρας τιμάς, θὰ εἶναι ὑποχρεωμένη ἡ Ἑταιρεία νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν νεωτέραν μέθοδον.

§222Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Θὰ πρέπει καὶ τὸ προϊὸν νὰ εἶναι διεθνῶς ἐμπορεύσιμον.

§223Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Βιομηχανίας). Θέλω τώρα νὰ ἀπαντήσω ἐπὶ τοῦ τελευταίου θέματος, ποὺ ἔθιξεν ὁ κ. συνάδελφος, τῆς ἐμπορικῆς πολιτικῆς. Ὅπως γνωρίζετε, κ. συνάδελφοι, ἡ κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἤνοιξε τὰς Ἀνατολικὰς ἀγοράς, εἶναι ἡ Κυβέρνησις Καραμανλῆ. Ἐπὶ τῶν ἡμερῶν της ἔγινεν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Ὡς πρὸς τὸ θέμα τοῦ μεταλλεύματος τούτου ὑπῆρχεν ἀπαγόρευσις καὶ ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία ἐνήργησε καὶ ἐδόθη ἄδεια νὰ πωληθῇ τὸ μετάλλευμα καὶ εἰς τὰς Ἀνατολικὰς χώρας. Ἀλλὰ πρέπει νὰ γνωρίζετε τὸ ἑξῆς, ὅτι αἱ Ἀνατολικαὶ χῶραι δὲν διαθέτουν δολλάρια, ὅπως αἱ ἄλλαι χῶραι τῆς Δύσεως. Ὅταν θέλωμεν νὰ πωλήσωμεν ἓν προϊὸν εἰς τὰς Ἀνατολικὰς χώρας, δὲν εἶναι θέμα συμβάσεως νὰ τὸ πωλήσῃς καὶ νὰ πάρῃς δολλάρια. Πρέπει νὰ ἀπορροφήσῃς ἀντίστοιχα προϊόντα. Κάμνομεν δὲ προσπάθειαν νὰ ἀπορροφήσωμεν προϊόντα ἐκ τῶν χωρῶν αὐτῶν. Συνεπῶς δὲν ἔγινε καμμία παράλειψις καὶ μὴ θέλετε νὰ δημιουργῆτε ψευδεῖς ἐντυπώσεις.

§224ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἔχει τὸν λόγον.

§225Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Δὲν ἐχρειάζετο νὰ ὀργισθῇ ὁ συνάδελφος κ. Κύρκος, διὰ νὰ διαπιστωθῇ, ὅτι πράγματι ὁ κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος ἀποτελεῖ πρᾶξιν ἐλέγχου τῆς πολιτείας τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ δὲν ἐχρειάζετο, ἀκόμη περισσότερον, ἡ ἐπίκρισις τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς, ὁ ὁποῖος, παλαιὸς κοινοβουλευτικός, γνωρίζει πολὺ καλῶς καὶ τὸν σκοπόν, τὸν ὁποῖον ἐξυπηρετεῖ ὁ πολιτικὸς ἔλεγχος, καὶ τὴν ἀποστολήν, τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ ἐπερώτησις εἰς τὸ σύστημα τὸ κοινοβουλευτικόν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑπέμνησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς καὶ δὲν ἠθέλησαν νὰ προσέξουν ἐκεῖνοι ποὺ τὸν ἐπέκριναν, εἶναι τοῦτο, ὅτι ὁ ἔλεγχος ὁ κοινοβουλευτικός, ἡ ἀνάπτυξις τῆς ἐπερωτήσεως, πρέπει νὰ γίνεται κατὰ τρόπον ἀντικειμενικὸν καὶ καλόπιστον. Αὐτὸ εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς καὶ λυποῦμαι πάρα πολύ, διότι δὲν εἶχε τὴν ἀπήχησιν, τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ ἔχῃ. Διότι, πράγματι, κ. συνάδελφοι, ἀπὸ τῆς λειτουργίας τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος εἰς τὸν τόπον μας ἔχουν ἀναπτυχθῆ ἑκατοντάδες ἐπερωτήσεων ἐναντίον διαφόρων κυβερνήσεων. Ἄλλαι ἠστόχησαν καὶ ἄλλαι ἀπεδείχθησαν εὐσταθοῦσαι. Νομίζω ὅμως, ὅτι οὐδέποτε κατὰ τὴν συζήτησιν μιᾶς ἐπερωτήσεως κατέστη δυνατὸν νὰ ἀποδειχθῇ, ὅτι οἱ ἐπερωτῶντες, ἀνεξαρτήτως τῆς ἀναπτύξεως τεχνικῶν θεμάτων, εὑρίσκοντο τόσον μακρὰν ἀπὸ τὴν ἀλήθειαν καὶ τὰ πράγματα, οὐδέποτε ἐπερωτῶν βουλευτὴς ὑπέστη κυρώσεις τῆς σπουδῆς, μὲ τὴν ὁποίαν ἐνέγραψε τὴν ἐπερώτησιν καὶ τῆς προχειρότητος, μὲ τὴν ὁποίαν τὴν ὑπεστήριξεν, ὅσον σήμερον. Καὶ θὰ ἦτο πάρα πολὺ τολμηρὸν ἔπειτα ἀπὸ τὴν ἀποκάλυψιν τῆς προχειρότητος, μὲ τὴν ὁποίαν ἠσκήθη ἡ ἐπερώτησις, νὰ ὑποβάλεται πρότασις περὶ συστάσεως Ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία θὰ κρίνῃ τί; Ὅτι ὑπάρχουν ἀξιώσεις τῆς Βλαστοῦ κατὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου; Ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον εἶναι ἀναξιόπιστον εἰς τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἔχει ἀπέναντι τῆς κυρίας αὐτῆς; Ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον τὸ 1952 δὲν ἔπρεπε νὰ κάμῃ τὴν σύμβασιν, ὅτι δὲν κατωχύρωσε τὰ συμφέροντά του, ὅτι δὲν παρηκολούθησε τὴν ἐκτέλεσιν τῆς συμβάσεως; Τί εἶναι ἐκεῖνο, ποὺ θὰ ἐπρόκειτο νὰ ἐξετάσῃ ἡ Ἐξεταστικὴ Ἐπιτροπή; Ἐλέχθησαν καὶ τόσα ἄλλα πράγματα, κ. συνάδελφοι, ὥστε νομίζω, ὅτι ἀπόψε δὲν χρειάζεται νὰ ταράξω τὴν εὐφορίαν, τὴν ὁποίαν εἰς τοὺς κ.κ. συναδέλφους προσεπόρισεν ἡ ἐμφάνισις τόσων ὡραίων εὑρημάτων εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ὅπως ἡ ἐπιδότησις ἐξαγωγῆς μεταλλευμάτων, εἰς βάρος τοῦ κρατικοῦ προϋπολογισμοῦ, πρὸς τὰς Ἀνατολικὰς χώρας. Πρέπει ἀκόμη κανεὶς νὰ ἐνθυμηθῇ καὶ τὴν ὑπόμνησιν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἀνέλαβε θυσίας καὶ πληρώνει τόκον 6%, διότι θὰ πάρῃ μάρκα ἢ δολλάρια ἀπὸ τὴν Γερμανικὴν Κυβέρνησιν, τὰ ὁποῖα τῆς εἶναι ἀπαραίτητα διὰ νὰ ἀξιοποιήσῃ τὸν ἐθνικόν της πλοῦτον καὶ διὰ νὰ ἀναπτύξῃ τὴν οἰκονομίαν της. Διότι καὶ αὐτὸ τὸ εὐτράπελον ἐλέχθη ἀπόψε, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ οἰκονομία χειμάζεται τὰς ἡμέρας αὐτάς, διότι κατέστη δυνατὸν νὰ προκαλέσῃ τὸ ἐνδιαφέρον καὶ τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Γερμανικῆς ἀγορᾶς, ἐκ τῶν ὁποίων ἡ μὲν πρώτη δίδει τὸ δάνειον τῶν 200 ἑκατομμυρίων μάρκων, ἡ δὲ Γερμανικὴ ἀγορὰ ἀνοίγει πιστώσεις 400 ἑκατ. μάρκων, διὰ νὰ ἀξιοποιήσῃ ἡ Ἑλλὰς τοὺς πλουτοπαραγωγικούς της πόρους. Καὶ ἔναντι αὐτῆς τῆς τρομερᾶς θυσίας, τὴν ὁποίαν μᾶς ἐπιβάλλουν οἱ Γερμανοί, εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ πληρώσωμεν καὶ τόκον. Καὶ ἀφοῦ πληρώνομεν καὶ τόκον διὰ νὰ ὑποβληθῶμεν εἰς αὐτὴν τὴν θυσίαν, διερωτᾶται εἷς ἐκ τῶν ἀγορητῶν, διατὶ δὲν ἐπιβαρύνομεν τὸν προϋπολογισμὸν διὰ νὰ δώσωμεν εἰς τὸν Ἀνατολικὸν Συνασπισμὸν ἕνα προϊόν, τὸ ὁποῖον ἔχει καὶ κἄποιαν στρατηγικὴν σημασίαν. Κύριοι συνάδελφοι, ἐπὶ ὅλης τῆς ἐπερωτήσεως αὐτῆς θὰ μοῦ δοθῇ ἡ εὐκαιρία νὰ σᾶς ἀπαντήσω καὶ πάλιν ὅταν θὰ γίνῃ ἡ ἀνάπτυξις καὶ ὅλων τῶν ἐπιχειρημάτων.

§226ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ὑπάρχει ἀκόμη ἡ ὑπ’ ἀριθ. 20 ἐπερώτησις, ἡ ὁποία εἶναι συναφὴς καὶ θὰ συζητηθῇ εἰς ἄλλην συνεδρίασιν. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§227ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§228ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις, δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ., μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως ἀναφοράς, ἐρωτήσεις καὶ ἐκλογὴν Γʹ Ἀντιπροέδρου τῆς Βουλῆς. (Ὥρα 11.50′ μ.μ.)