1958.03.22

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 81η

ΣΑΒΒΑΤΟΝ 22 Μαρτίου 1958

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 11 π. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως δὲν ἐξετυπώθησαν εἰσέτι, καὶ ἑπομένως δὲν δύνανται νὰ ἐπικυρωθοῦν. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Γ. Ἀνδρεάδης, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κ.λ.π.

§2Γ. ΑΝΔΡΕΑΔΗΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ βουλευτὴς κ. Θ. Χαβίνης, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Θ. Τσάτσος, Α. Τσουκαλᾶς, Ν. Μαλλιάκας καὶ Π. Ντεντιδάκης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Χούτας, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Λιάκος, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας».

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Συνέχεια τῆς αʹ κατ’ ἄρθρον συζητήσεως τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας». Ἄρθρον 7ον. Ὁ κ. Θ. Χαβίνης, ἔχει τὸν λόγον.

§4Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπέβαλον μίαν τροπολογίαν ἀφορῶσαν τὰς περιφερείας τὰς ἐκλεγούσας δύο βουλευτάς. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον εἶναι δυνατὸν νὰ συμβῇ τὸ ἑξῆς εἰς τὰς περιφερείας αὐτάς. Ἐὰν εἶναι ἡ βάσις εἰς τὴν αʹ κατανομὴν 12.000 καὶ λάβῃ ἕνας συνδυασμὸς 12.000, θὰ πάρῃ τὴν πρώτην ἕδραν, θὰ πάρῃ, ὅμως, καὶ τὴν δευτέραν, ὡς ἔχει τὸ νομοσχέδιον. Αὐτὸ εἶναι ἄτοπον, μὲ τὰς 12.000, μὲ τὴν βάσιν νὰ πάρῃ καὶ τὴν δευτέραν ἕδραν. Ὑπέβαλον μίαν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Μακρῆς — δὲν εἶναι τώρα ἐδῶ — τὴν εἶχεν ἀποδεχθῆ καὶ νομίζω ὅτι εἶναι δικαία.

§5Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Πρέπει νὰ ἀποσαφηνισθῇ τοῦτο διὰ τοὺς κ. κ. συναδέλφους, ὅτι ἐδῶ δὲν συζητοῦμεν πλέον περὶ διανομῆς ἑδρῶν τῆς Ἐφετειακῆς περιφερείας μεταξὺ τῶν Κομμάτων. Ἡ δύναμις τῶν Κομμάτων παραμένει ἡ αὐτή. Τὸ ζήτημα εἶναι εἰς ποῖον συνδυασμόν, εἰς ποῖον Νομὸν θὰ πάῃ ἡ ἕδρα αὐτή. Θὰ φύγῃ ἀπὸ τὴν Πρέβεζαν ἐπάνω καὶ θὰ πάῃ εἰς τὰ Γιάννενα, ἢ θὰ φύγῃ ἀπὸ τὰ Γιάννενα νὰ πάῃ εἰς τὴν Ἄρταν κ.ο.κ. Αὐτὸ εἶναι τὸ θέμα.

§6Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Εἶναι ἡ κατανομὴ τῶν ἑδρῶν μεταξὺ τῶν συνδυασμῶν.

§7Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Δὲν θέλω νὰ παρέμβω εἰς τὴν συζήτησιν, ἁπλῶς θέλω νὰ ἀποσαφηνίσω ὅτι τὸ θέμα ἀφορᾷ μόνον τὴν ἐνδοκομματικὴ διανομὴν τῶν ἑδρῶν μεταξὺ τῶν διαφόρων συνδυασμῶν τῆς ἐκλογικῆς περιφερείας.

§8Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὄχι ἐνδοκομματικήν. Εἶναι σαφὴς ἡ διάταξις τοῦ νομοσχεδίου. Λέγει τὸ ἑξῆς: Ἄρθρον 7. «Αἱ κατὰ τὰς παραγράφους 4 καὶ 5 τοῦ προηγουμένου ἄρθρου προσκυρωθεῖσαι ἕδραι εἰς ἕκαστον τῶν μετεχόντων τῆς βʹ κατανομῆς Κομμάτων ἢ συνασπισμῶν, κατανέμονται μεταξὺ τῶν ἐν τῇ μείζονι περιφερείᾳ συνδυασμῶν αὐτῶν, ὡς ἀκολούθως: Ἐν ἑκάστῃ ἐκλογικῇ περιφερείᾳ ἀθροίζονται αἱ ἐκλογικαὶ δυνάμεις τῶν συνασπισμῶν τῶν μετεχόντων τῆς βʹ κατανομῆς Κομμάτων ἢ συνασπισμῶν». Συνδυασμός, δὲν ὑπάρχει εἰς τὴν μείζονα περιφέρειαν. Εἶναι καθαρὸν τὸ πρᾶγμα. «Ἐν ἑκάστῃ ἐκλογικῇ περιφερείᾳ — δηλαδὴ τῇ Νομαρχιακῇ — «ἀθροίζονται αἱ ἐκλογικαὶ δυνάμεις τῶν συνδυασμῶν τῶν μετεχόντων τῆς βʹ κατανομῆς Κομμάτων ἢ συνδυασμῶν». Ἐάν, λοιπόν, ἕνα Κόμμα πάρῃ 12.000 καὶ τὸ ἄλλο 8.000 καὶ τὸ ἄλλο, 4.000, σύνολον 24.000, διὰ 2=12.000, μετέχει, εἰς τὴν βʹ κατανομὴν τὸ πρῶτον, τὸ ὁποῖον ἐπῆρε 12.000 καὶ ἔλαβε τὴν ἕδραν καὶ ὄχι τὸ ἄλλο ποὺ ἐπῆρε 8.000. Λέγει πάρα κάτω: «Τὸ ἄθροισμα διαιρεῖται διὰ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐν τῇ περιφερείᾳ ταύτῃ ἀδιαθέτων ἑδρῶν. Τὸ πηλίκον, παραλειπομένου τοῦ κλάσματος, ἀποτελεῖ τὸ ἐκλογικὸν μέτρον, διὰ τοῦ ὁποίου διαιρεῖται ἡ ἐκλογικὴ δύναμις ἑνὸς ἑκάστου συνδυασμοῦ κεχωρισμένως, λαμβάνει δ’ ἕκαστος τόσας ἕδρας ὅσας φορὰς τὸ ἐκλογικὸν μέτρον περιέχεται εἰς τὴν ἐκλογικὴν δύναμιν αὐτοῦ». Αὐτὰ εἶναι δι’ ὅλας τὰς περιφερείας, εἶναι γενικὴ διάταξις. Διαιρεῖται, λοιπόν, τὸ 24.000 διὰ 2, ἄρα μένει ὑπόλοιπον. Ποῖος θὰ τὸ πάρῃ; Λέγει πάρα κάτω: «Αἱ παραμένουσαι ἀδιάθετοι κατὰ τὴν βʹ κατανομὴν ἕδραι παραχωροῦνται ἀνὰ μία εἰς τοὺς συνδυασμοὺς τοὺς ἔχοντας τὸ μεγαλύτερον κατὰ σειρὰν ἀχρησιμοποίητον ὑπόλοιπον ἐκλογικῆς δυνάμεως». Ἐὰν ἐσταματοῦσεν ἐδῶ, θὰ ἦτο καλά, ἀλλὰ λέγει ἐν συνεχείᾳ: «Ἐκ τῆς κατὰ τὴν παροῦσαν παράγραφον γενομένης παραχωρήσεως ἑδρῶν». Ἀλλὰ ἐδῶ δὲν παρεχωρήθη καμμία ἕδρα. Τὸ πρᾶγμα δὲν ἐπιδέχεται καμμίαν ἀμφισβήτησιν. Τὸ ἐξητάσαμεν μὲ τὴν ὑπηρεσίαν.

§9Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ διατύπωσις δὲν εἶναι ὀρθή.

§10Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Τὸ Ἐκλογοδικεῖον, ὅμως, θὰ βάλῃ κάτω τὸν νόμον.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Μπουρδάρας ἔχει τὸν λόγον.

§12Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀκριβῶς ὁ λόγος τὸν ὁποῖον ἀνέπτυξεν ὁ κ. Χαβίνης εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος μὲ ἠνάγκασε καὶ ὑπέβαλον προχθὲς τὴν τροπολογίαν ὅπως εἰς περιφερείας ποὺ ἔχουν δύο ἕδρας τὸ ἐκλογικὸν μέτρον νὰ ἐξευρίσκεται διαιρουμένου τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ψήφων διὰ 2+1. Καὶ τὴν τροπολογίαν αὐτὴν δὲν τὴν ἐδέχθη ἡ Κυβέρνησις, ἴσως διότι ὑπῆρχον τυχὸν ἀντιδράσεις. Ἀλλὰ ἐκ τῆς δευτέρας παραγράφου τοῦ ἄρθρου 7, συνάγεται ἀπολύτως καὶ ἀναμφισβητήτως ὅτι ἂν εἰς μίαν περιφέρειαν εἰς τὴν ὁποίαν ψηφίζουν 20.000 ψηφοφόρων καὶ ἔχει δύο ἕδρας, τὸ ἓν Κόμμα παίρνει 10.001 ψήφους, παίρνει τὴν μίαν ἕδραν ἐκ τῆς πρώτης κατανομῆς. Πῶς θὰ διατεθῇ ἡ δευτέρα ἕδρα; Κατὰ τὴν διάταξιν τῆς δευτέρας παραγράφου τοῦ ἄρθρου 7, λαμβάνεται τὸ ἄθροισμα τῶν ψήφων τὰς ὁποίας θὰ λάβουν τὰ δύο Κόμματα τὰ μετέχοντα τῆς δευτέρας κατανομῆς καὶ τοῦτο διαιρεῖται διὰ τοῦ ἀριθμοῦ τῆς ἀδιαθέτου ἕδρας, τῆς μιᾶς τὸ πηλίκον αὐτὸ ἀποτελεῖ τὸ μέτρον. Ἄρα ἔχομεν μέτρον πάλιν 20.000, τὸ ὁποῖον δὲν ὑπεισέρχεται οὔτε εἰς τὸ ἕνα Κόμμα, οὔτε εἰς τὰς ψήφους τοῦ ἄλλου. Τί θὰ γίνῃ ἡ ἕδρα αὐτή; Κατὰ τὴν διάταξιν θὰ πάῃ τὸ ὑπόλοιπον, τὸ ὁποῖον πλησιάζει πρὸς τὸ μέτρον. Ἑπομένως καὶ τὴν δευτέραν ἕδραν θὰ τὴν πάρῃ τὸ Κόμμα τὸ ὁποῖον θὰ πάρῃ μίαν ψῆφον πάρα πάνω. Δηλαδὴ ἡ μία ψῆφος θὰ πάρῃ 1 ἕδραν, αἱ δὲ 9.999, δὲν θὰ πάρουν καμμίαν ἕδραν. Δὲν ὑπάρχει ἀδικώτερον ἀπὸ τοῦτο τὸ πρᾶγμα. Δι’ αὐτὸ ὑπέβαλον τὴν τροπολογίαν ὅπως τὸ ἐκλογικὸν μέτρον ληφθῇ, μὲ διαιρέτην 2+1, δὲν τὴν ἐδέχθητε, ἀλλὰ πρέπει νὰ δεχθῆτε τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Χαβίνη, διότι ἄλλως μία ψῆφος παίρνει μίαν ἕδραν καὶ 9.999 ψῆφοι δὲν παίρνουν ἕδραν. Νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει δικαιοτέρα τροπολογία ἀπὸ αὐτήν.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Γιαννόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§14Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ διατύπωσις εἶναι κακὴ καὶ δημιουργεῖ τὴν σύγχυσιν τὴν ὁποίαν εἶπον οἱ προηγούμενοι κύριοι ἀγορηταί. Ἡ ἔννοια δὲν ἠμπορεῖ ποτὲ νὰ εἶναι αὐτή, διότι ὡς ὀρθῶς ὑπεστήριξεν ὁ κ. Κ. Τσάτσος, ἡ κατανομὴ τῶν ἑδρῶν τῶν Κομμάτων γίνεται ἀπὸ τὴν προηγουμένην παράγραφον. Συνεπῶς ἂν τὸ Α Κόμμα ἐπῆρε δύο ἕδρας εἰς τὴν μείζονα περιφέρειαν, αὐταὶ αἱ ἕδραι θὰ κατανεμηθοῦν ἂν συμβῇ νὰ πραγματοποιηθῇ αὐτό. Ἡ διάταξις τότε ὑποτίθεται ὅτι προσθέτει καὶ νέαν ἕδραν, ἐνῷ κατὰ τὴν προηγουμένην παράγραφον ἔγινεν ἡ κατανομὴ τῶν ἑδρῶν. Ἐδῶ ἡ κατανομὴ τῶν ἑδρῶν ἐννοεῖται ἐνδοκομματικῶς. Συνεπῶς πρέπει νὰ γίνῃ κατὰ τοῦτο διόρθωσις. Ἡ διόρθωσις πρέπει νὰ εἶναι ὅτι δίδεται ἡ ἕδρα εἰς τὸ Κόμμα τὸ ὁποῖον ἔχει τὸ μεγαλύτερον ὑπόλοιπον.

§15Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Πῶς θὰ διατυπωθῇ αὐτό;

§16Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοιά του.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Μητσοτάκης, ἔχει τὸν λόγον.

§18Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Χαβίνης ἔχει δίκαιον εἰς τὴν διαπίστωσίν του. Εἶναι βέβαιον ὅτι ὅπως εἶναι διατυπωμένον τὸ ἄρθρον 7, ἐπ’ αὐτοῦ δὲν ἐπιδέχεται, δυστυχῶς, ἡ διατύπωσις καμμίαν ἀμφισβήτησιν. Ἂν ἓν Κόμμα εἰς διεδρικὴν περιφέρειαν πάρῃ τὸ ἥμισυ σὺν ἕνα τῶν ψήφων, μὲ τὸ ἥμισυ μὲν παίρνει τὴν ἕδραν τῆς πρώτης κατανομῆς, μὲ τὴν μίαν δὲ ψῆφον παίρνει τὴν ἕδραν τῆς δευτέρας κατανομῆς. Αὐτὸ εἶναι ἐκτὸς συζητήσεως. Βεβαίως πρόκειται περὶ ἑνὸς ἀτόπου τὸ ὁποῖον συνδέεται μὲ τὸ γεγονὸς ὅτι εἰς ἀναλογικὸν σύστημα ἔχομεν διεδρικὰς περιφερείας, κακῶς κατὰ τὴν γνώμην μου, καὶ μὲ τὸ γεγονὸς ὅτι εἰς τὰς διεδρικὰς περιφερείας ἐπιμένομεν εἰς τὸν διαιρέτην νὰ εἶναι τὸ 2, ἐπίσης κακῶς, κατὰ τὴν γνώμην μου. Ἐν πάσῃ περιπτώσει εἶναι ἓν κτυπητὸν ἄτοπον τὸ ὁποῖον ἐξάγεται ἀπὸ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου καὶ δὲν ἀφορᾷ τὰς μεταξὺ τῶν Κομμάτων σχέσεις, διὰ τοῦτο ἔχει ἀπολύτως δίκαιον ὁ κ. Κ. Τσάτσος. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν παύει τοῦτο νὰ ἀποτελῇ μίαν παραδοξολογίαν τοῦ νόμου, ἐπὶ τῆς ὁποίας πρέπει νὰ εὑρεθῇ κάποια λύσις. Καὶ θὰ παρακαλοῦν τὴν Κυβέρνησιν νὰ μᾶς εἴπῃ τί νομίζει ἐπὶ τοῦ προκειμένου καὶ ποίαν λύσιν νομίζει ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ἐξεύρωμεν διὰ νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὸν νομικὸν αὐτὸν σολοικισμόν.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Παπασταύρου, ἔχει τὸν λόγον.

§20Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἀπὸ μίαν ἀνάλυσιν τοῦ θέματος, τὴν ὁποίαν ἔκαμον εἰς τροπολογίαν τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον, προκύπτει πράγματι ὅτι ὑπάρχει ἀνωμαλία εἰς τὴν κατανομὴν τῶν ἑδρῶν τῶν διεδρικῶν περιφερειῶν. Ἡ ἀνωμαλία αὐτὴ σημειώνεται ἀπὸ τὸ ἀποτέλεσμα τὸ ὁποῖον εὑρῆκα, ἀναλύσας τὴν περιφέρειαν τὴν εὐρεῖαν τῆς ἰδικῆς μου ἐκλογικῆς περιφερείας καὶ καταλήγει εἰς ἕνα ἄτοπον συμπέρασμα, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀνέπτυξαν καὶ οἱ προλαλήσαντες κύριοι συνάδελφοι. Ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον, ἢ μᾶλλον εἶναι βέβαιον, συνδυασμὸς λαμβάνων 10.001 ψήφους, εἰς ἀριθμὸν ψηφοφόρων 20.000, νὰ λάβῃ καὶ τὰς δύο ἕδρας, διότι ἡ δευτέρα ἕδρα, εὑρισκομένη εἰς τὸν αὐτὸν Νομόν, ἐξευρίσκεται διὰ τῆς διαιρέσεως τοῦ συνόλου τῶν ἐγκύρων ψηφοδελτίων διὰ τῆς ὑπολειπομένης ἕδρας. Καὶ ὅπως παρετήρησεν ὁ κ. Μπουρδάρας, τὸ σύνολον αὐτῶν τῶν ψηφοδελτίων διαιρούμενον διὰ τοῦ 1, ἀποδίδει πηλίκον, δηλαδὴ συντελεστὴν διὰ τὴν ἕδραν 20.000. Ἀλλὰ αἱ 20.000 δὲν καλύπτονται ἀπὸ κανένα Κόμμα, δεδομένου ὅτι ἡ βάσις εἶναι 10.000. Τί συμβαίνει; Ἀπὸ ἔλεγχον τὸν ὁποῖον ἔκαμον καὶ ὁ ἴδιος, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ διαπίστωσιν τὴν ὁποίαν ἔκαμον εἰς τὴν Ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ, τί προκύπτει; Προκύπτει ὅτι τὸ 10.001, προσκείμενον πρὸς τὴν ἐκλογικὴν βάσιν τῆς δευτέρας κατανομῆς, δηλαδὴ 20.000, παίρνει καὶ τὴν δευτέραν ἕδραν. Τί ὑπεστηρίχθη; Ὑπεστηρίχθη ἐκ μέρους τοῦ κυρίου Μπουρδάρα, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ θεραπευθῇ τὸ ἄτοπον αὐτὸ διὰ τῆς διαιρέσεως κατὰ τὴν πρώτην κατανομὴν τοῦ συνόλου τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ψήφων διὰ 2+1, διὰ νὰ εὑρεθῇ ἕνας συντελεστής μὲ τὸν ἀριθμὸν 3. Αὐτό, ὅμως, ἀντιβαίνει εἰς τὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου. Δὲν εἶναι ὀρθὸν καὶ δυνατὸν νὰ γίνῃ, διότι ἀνατρέπει τὴν βάσιν τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς, ὅπως αὕτη θεσπίζεται ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον. Ἡ ὀρθοτέρα καὶ δικαιοτέρα λύσις εἶναι ἐκείνη τὴν ὁποίαν προέτεινα εἰς τὴν τροπολογίαν μου καὶ κατὰ τὴν ὁποίαν ἐφ’ ὅσον ἐξαντλεῖται πλέον μὲ τὴν δευτέραν κατανομὴν ἡ διανομὴ τῶν ὑπολοίπων ἑδρῶν καὶ δὲν ἐπηρεάζεται περαιτέρω ἡ διανομὴ ἄλλων ἑδρῶν. Ἐφ’ ὅσον ἐξαντλεῖται νὰ προσδιορισθῇ δι’ εἰδικῆς διατάξεως ὅτι εἰς διεδρικὰς περιφερείας, ὅπου ἐκλέγονται δύο βουλευταί, ἐφ’ ὅσον τὸ ἓν Κόμμα ἐξαντλεῖ τὸ περιθώριον, τὸν συντελεστὴν τῆς καταλήψεως τῆς μιᾶς ἕδρας, τὴν δευτέραν ἕδραν πρέπει νὰ τὴν πάρῃ τὸ Κόμμα, τὸ ὁποῖον ἔχει τὸν μεγαλύτερον ἀριθμὸν ψήφων. Ἔτσι ἐπέρχεται μία πραγματικῶς ἀναλογικὴ κατανομὴ τῶν ἑδρῶν εἰς τὰς διεδρικὰς περιφερείας. Ποῖον Κόμμα θὰ πάρῃ τὴν ἕδραν; Αὐτὸ θὰ προκύψῃ ἀπὸ τὴν δευτέραν κατανομήν, ἡ ὁποία εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ μὴ δώσῃ τὴν ἕδραν εἰς τὸ Κόμμα τὸ ὁποῖον τὴν διεκδικεῖ. Ἐὰν δὲν τὴν δώσῃ προϋποτίθεται ὅτι ὑπάρχει εἰς ἄλλην περιφέρειαν κἄποια ἀναλογία ἡ ὁποία ἀποκλείει τὴν παραχώρησιν τῆς ἕδρας εἰς τὴν διεδρικὴν περιφέρειαν. Ἀλλὰ ὅταν ὑπάρχῃ τὸ ἀδιάθετον ὑπόλοιπον τοῦ δευτέρου Κόμματος, τότε, προσδιοριζομένης τῆς παραχωρήσεως τῆς ἕδρας εἰς τὸ δεύτερον Κόμμα, ἡ ὑπόθεσις λύεται χωρὶς νὰ δημιουργῆται καμμία ἀπολύτως ἀνωμαλία εἰς τὴν περαιτέρω κατανομήν.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Ἀβέρωφ–Τοσίτσας, ἔχει τὸν λόγον.

§22Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν εἶναι πάντοτε εὔκολον νὰ παρακολουθήσῃ κανεὶς τὸν κ. Παπασταύρου εἰς τὰς σκέψεις του. Πάντως δεχόμενος ὅσα ἀνέπτυξεν, ὅτι εἶναι ὀρθά, θὰ ἀποδείξω ὅτι κατέληξεν εἰς ἐσφαλμένα συμπεράσματα. Ὁ κ. Παπασταύρου ἔλαβεν ὡς παράδειγμα τὴν ἰδικιτέραν μου περιφέρειαν καὶ ἐκανόνισεν εἰς ὅλους τοὺς Νομοὺς τὶ πρόκειται νὰ λάβῃ ἕκαστον Κόμμα. Ἔβγαλε, δηλαδή, ἀπὸ τοῦδε τὰ ἐκλογικὰ ἀποτελέσματα καὶ εἶχε τὴν εὐγενῆ καλωσύνην νὰ ἀναγνωρίσῃ ὅτι εἰς τὰ Ἰωάννινα καὶ τοὺς ἄλλους Νομοὺς θὰ πλειοψηφήσωμεν συντριπτικά. Εἰς τὴν Θεσπρωτίαν μόνον ἔδωσε 10001 εἰς τὸ πρῶτον Κόμμα, 9.999 εἰς τὸ δεύτερον καὶ μηδὲν εἰς τὸ τρίτον. Οὕτως ἀπὸ τὰ παραδείγματα ποὺ ἀνέφερεν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἀνακηρυχθῇ οὐδεὶς βουλευτὴς εἰς τὴν περιφέρειαν Θεσπρωτίας, ἀλλὰ θὰ λάβω ἕνα παράδειγμα πολὺ δυνατὸν ἢ πιθανὸν νὰ συμβῇ. Ἂς ὑποθέσωμεν ὅτι εἰς τὸν Νομὸν Θεσπρωτίας ἐπὶ 20.000 ψηφισάντων τὸ πρῶτον Κόμμα λαμβάνει 14.499, καὶ τὸ δεύτερον Κόμμα 5.001 κατὰ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Παπασταύρου εἰς τὴν πρώτην κατανομὴν τὸ πρῶτον Κόμμα θὰ λάβῃ τὴν μίαν ἕδραν μὲ τὰς 14.499 ψήφους, τὴν δευτέραν ὅμως, ἕδραν, θὰ τὴν λάβῃ τὸ ἕτερον Κόμμα, μὲ 5.001 ψήφους ἀπὸ τὴν δευτέραν κατανομήν. Εἶναι τοῦτο ὀρθόν; Ἄν, κύριοι συνάδελφοι, ἀρχίσωμεν συζητήσεις βάσει τῶν τοπικῶν συμφερόντων, ἑνὸς ἑκάστου, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφίσωμεν ἐκλογικὸν νόμον. Διὰ τοῦτο φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ παραμείνῃ ἡ διάταξις ὡς ἔχει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Σημασίαν ἔχει ὅτι, ὁ νόμος ἐν προκειμένῳ ἔχει ὑγείαν συνισταμένην εἰς δύο τινά. Πρῶτον, ὅτι καμμία περιφέρεια δὲν χάνει ἕδραν, δεύτερον ὅτι κἄθε Κόμμα θὰ λάβῃ τὰς ἕδρας ἃς δικαιοῦται νὰ λάβῃ ἐκ τῆς βʹ κατανομῆς. Ὅλα τὰ ἄλλα ἀποσκοποῦν εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ ἀτομικοῦ μας συμφέροντος καὶ μόνον, ἄγουν καὶ εἰς ἄλλας πολλὰς τροπολογίας αἱ ὁποῖαι μᾶς ταλαιπωροῦν καὶ ἀνατρέπουν τὴν βάσιν τοῦ νόμου.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Παπακωνσταντίνου, ἔχει τὸν λόγον.

§24Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἀνεκίνησεν ὁ κ. Χαβίνης, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμφανισθῇ εἰς ἐκλογικὰς περιφερείας αἱ ὁποῖαι ἐκλέγουν δύο βουλευτάς. Ἐὰν ἓν Κόμμα ἐξέλεξεν ἕνα βουλευτὴν ἐκ τῆς πρώτης κατανομῆς θὰ λάβῃ, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Χαβίνης, καὶ τὴν δευτέραν ἕδραν ἐκ τῆς δευτέρας κατανομῆς. Ἀλλὰ συμφωνῶν μὲ τὴν διαπίστωσιν αὐτὴν τοῦ κ. Χαβίνη, ἐπισημαίνω ἄλλην περίπτωσιν, καθ’ ἣν καὶ ἡ δευτέρα ἕδρα τῆς περιφερείας πρέπει νὰ περιέλθῃ εἰς τὸν συνδυασμόν, λαβόντα καὶ τὴν ἑτέραν ἕδραν ἐκ τῆς πρώτης κατανομῆς, ὅταν πρόκειται περὶ συνδυασμοῦ συγκεντρώσαντος δύναμιν ἐκλογέων πολλαπλασίαν τοῦ ἑτέρου Κόμματος. Ὑποθέσωμεν ὅτι εἰς μίαν περιφέρειαν ἐψήφισαν 28.000 καὶ ὁ πρῶτος μὲν συνδυασμὸς ἔλαβεν 20.000 ψήφους, ὁ δὲ ἕτερος 8.000. Ὁ πρῶτος συνδυασμός, ἐκ τῆς πρώτης κατανομῆς, θὰ λάβῃ μίαν ἕδραν, δίκαιον ὅμως, εἶναι νὰ λάβῃ καὶ τὴν δευτέραν ἕδραν, ἐφ’ ὅσον ἔλαβε διπλάσιον ἀριθμὸν ψήφων ἀπὸ τὸν ἄλλον συνδυασμόν. Τὸ πρᾶγμα εἶναι ἁπλοῦν. Τὸ Αʹ Κόμμα ἔλαβε μίαν ἕδραν ἐκ τῆς Αʹ κατανομῆς. Ἐὰν ἐκ τῆς Βʹ κατανομῆς περιέλθῃ εἰς τὸ αὐτὸ Κόμμα καὶ ἡ δευτέρα ἕδρα, τότε οἱ βουλευταὶ τοῦ Κόμματος τούτου ἐκλέγονται μὲ 10.000 ψήφους. Ἐὰν ἡ δευτέρα ἕδρα δοθῇ εἰς τὸ Βʹ Κόμμα, τότε ὁ βουλευτὴς αὐτοῦ ἐκλέγεται μὲ 8.000 ψήφους ὁ δὲ μοναδικὸς τοῦ Αʹ Κόμματος ἐξελέγη μὲ 20.000 ψήφους. Τὸ συμπέρασμα εἶναι ὅτι καὶ τὰς δύο ἕδρας πρέπει νὰ λάβῃ τὸ Αʹ Κόμμα. (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Λ. Μπατρῖνος). Ἑπομένως, διὰ νὰ γίνῃ συγκερασμὸς τῶν ἀπόψεων, νομίζω ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ πρέπει νὰ διατυπωθῇ ὡς ἑξῆς: «Εἰς περιφερείας ἐκλεγούσας δύο βουλευτάς, ἡ ἐκ τῆς πρώτης κατανομῆς ἀδιάθετος ἕδρα περιέρχεται εἰς τὸν ἐκ τῶν μετεχόντων τῆς δευτέρας κατανομῆς συνδυασμόν, τὸν ἐμφανίζοντα τὸν μεγαλύτερον μέσον ὅρον ψηφοδελτίων ἀνὰ ἐκλεγόμενον βουλευτήν, συνυπολογιζομένης τῆς ἐκ τῆς πρώτης κατανομῆς περιελθούσης αὐτῷ ἕδρας μετὰ τῆς ἀδιαθέτου. Διατηρεῖ ἐν πάσῃ περιπτώσει τὴν περιελθοῦσαν ἕδραν περιφέρεια ἐκλέγουσα ἕνα μόνον βουλευτήν». Ἐὰν τὸ Κόμμα ἐκ τῆς ἐνδοκομματικῆς κατανομῆς εἰς τὴν μείζονα περιφέρειαν ἐκλέγῃ περισσοτέρας ἕδρας ἀντιμετωπίζεται κατὰ τὸ ἄρθρον 7 περικοπὴ τῆς πλεοναζούσης ἕδρας. Ἡ ἕδρα αὐτὴ εἶναι δυνατὸν νὰ λείψῃ ἀπὸ τὴν μονοέδρον περιφέρειαν. Εἰς τὴν περίπτωσιν ταύτην ἡ ἕδρα τῆς περιφερείας θὰ περιέλθῃ εἰς τὸν μειοψηφήσαντα συνδυασμόν, ἀποκλειομένου τοῦ πλειοψηφοῦντος εἰς τὴν περιφέρειαν. Διὰ τοῦτο ὑπέβαλον τροπολογίαν, ἡ ὁποία προβλέπει ὅπως τὴν ἕδραν ταύτην διατηρῇ ὁ πλειοψηφήσας εἰς τὴν μονοέδρον περιφέρειαν ὑποψήφιος τῶν μετεχόντων εἰς τὴν κατανομὴν Κομμάτων.

§25Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅλη αὐτὴ ἡ ἀναταραχὴ γίνεται διότι εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦ 1951 ἐτέθη ὅτι ἑκάστη περιφέρεια θὰ ἐκλέγῃ τοὺς βουλευτὰς ποὺ δικαιοῦται. Ἡ ἐκλογικὴ περιφέρεια ὅμως, εἶναι Ἐφετειακὴ ὄχι Νομαρχιακὴ καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον γίνεται ὅλη αὐτὴ ἡ ἀναταραχή, ἡ ὁποία θὰ συνεχισθῇ ἐφ’ ὅσον παραμείνῃ ἡ διάταξις. Θὰ παρεκάλουν ὅπως ἡ διάταξις αὕτη καταργηθῇ ὁπότε ἡ ἐκλογὴ πλέον θὰ γίνεται ὁμαλώτατα.

§26Ε. ΑΘΑΝΑΣΑΚΟΣ. Κατόπιν τῆς προταθείσης τροπολογίας ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 7 τῆς ὑποστηριζομένης ὑπὸ τοῦ κ. Χαβίνη, νομίζω ὅτι ἡ διάταξις τοῦ νομοθετήματος δὲν πρέπει νὰ μεταβληθῇ ἀλλὰ νὰ παραμείνῃ ὡς ἔχει.

§27Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ διατήρησις τῆς διατάξεως, διότι οὕτω πρόκειται περὶ πλειοψηφικοῦ καὶ ὄχι ἀναλογικῆς. Ὡς ἐκ τούτου προτείνω ὅπως γίνῃ ἀποδεκτὴ ἡ τροπολογία τοῦ κ. Χαβίνη ὡς τελικῶς ἐτροποποιήθη, κατόπιν προτάσεως τοῦ κ. Παπακωνσταντίνου.

§28Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. Ὅλα αὐτὰ τὰ ἐμφανιζόμενα σημεῖα ἀναταραχῆς, εἶναι ἀποτέλεσμα τῆς ἀναλογικῆς καὶ συμφωνῶ πρὸς τὴν ἄποψιν τοῦ κ. Χαβίνη, ὅτι ἐὰν δὲν ἐπεβάλλετο ἡ ὑποχρέωσις κάθε περιφερείας νὰ ἀναδεικνύῃ τὸν ἀκριβῆ ἀριθμὸν βουλευτῶν τοὺς ὁποίους αὕτη δικαιοῦται, τότε δὲν θὰ ἐγένετο αὐτὸ τὸ ὁποῖον γίνεται σήμερον.

§29Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀβέρωφ, μοῦ ἔκαμε τὴν τιμὴν νὰ μὲ παρακολουθήσῃ ἀναπτύσσοντα δι’ ὀλίγων προφορικῶς μίαν ἄποψίν μου, ἀπορῶ δὲ πῶς εἰς τόσον ὀλίγον χρονικὸν διάστημα κατώρθωσε νὰ συλλάβῃ καὶ διατυπώσῃ κατὰ τρόπον ἀντίθετον τὰς ἀναπτυχθείσας ἀπόψεις μου ἐπὶ τοῦ θέματος δυσχεροῦς καὶ πολυπλόκου. Ἐὰν μοῦ ἔκαμνε τὴν τιμὴν νὰ ἀναγνώσῃ τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν τῆς τροπολογίας μου θὰ ἔβλεπεν ὅτι ἡ περίπτωσις τὴν ὁποίαν ἀνέφερε διατυποῦται εἰς τὴν τροπολογίαν λεπτομερῶς. Ἐὰν δὲ ἔλαβον ὑπ’ ὄψει μου τὸν Νομὸν Θεσπρωτίας ἔπραξα τοῦτο διὰ νὰ κάμω ἁπλούστερον τὸ νόημα τῆς τροπολογίας, ἡ ὁποία εἶναι γενική, ἀφορᾷ ὅλας τὰς περιφερείας καὶ εἶναι σαφέστερον καὶ νομικώτερον διατυπωμένη, προσαρμοζομένη πρὸς τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Παπακωνσταντίνου. Ὄχι διότι ἀμφισβητῶ τὴν νομικὴν ἱκανότητα τοῦ φιλτάτου κ. Παπακωνσταντίνου, ἀλλὰ διότι ἐκ τοῦ προχείρου διετύπωσε ταύτην ἐδῶ, ἐνῷ ἐγὼ ἠσχολήθην διὰ μακρῶν καὶ εἶχον τὴν εὐχέρειαν τῆς ἀρτιωτέρας διατυπώσεως. Πάντως εἰς τὸ αὐτὸ ἀποτέλεσμα σχεδὸν καταλήγομεν. Ἡ διατύπωσις τῆς τροπολογίας μου εἶναι ἡ ἑξῆς: «....(ἀναγινώσκει)....». Νομίζω ὅτι εἶναι ἡ ὀρθοτέρα διατύπωσις ἡ ἰδική μου καὶ αἱ αἰτιολογίαι τῆς τροπολογίας μου παρατηρῶ ὅτι ἀπὸ ὅλους ἐξετιμήθησαν καὶ ἀναφέρονται ὡς ἐπιχειρήματα εἰς τοὺς λόγους των. Καὶ ἔρχομαι εἰς μίαν παρατήρησιν τοῦ κ. Ἀβέρωφ, ὅτι ἂν εἶναι 5.001 τί θὰ γίνῃ; Θὰ τὴν πάρῃ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἔχῃ 5.001 καὶ ὄχι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἔχῃ 4.999;

§30Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Ὑπέβαλα μίαν τροπολογίαν καὶ ἔχω ἀπόλυτον τὴν εὐθύνην τῆς τροπολογίας αὑτῆς. Δηλῶ ὅτι ἡ βάσις, τὴν ὁποίαν θέτει ἡ τροπολογία μου εἶναι δικαιοτέρα τῆς βάσεως, τὴν ὁποίαν ἔχει ἀκολουθήσει ἡ τροπολογία τοῦ κ. Παπασταύρου. Διότι ὁ κ. Παπασταύρου θέλει νὰ κριθῇ ποῖος θὰ πάρῃ τὴν ἕδραν αὐτὴν ἀπὸ τὸ ὑπόλοιπον, τὸ ἀχρησιμοποίητον τῆς πρώτης κατανομῆς. Δὲν πρόκειται νὰ κριθῇ ποῖος θὰ ἐδικαιοῦτο νὰ πάρῃ ἐκ τῆς δευτέρας κατανομῆς, συνυπολογιζομένων καὶ τῶν ἑδρῶν.

§31Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ὅπως θὰ εἴδατε, ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ οὐδεὶς ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως τῶν μικρῶν Κομμάτων ἔλαβε τὸν λόγον, διότι τὸ ἄρθρον ἀφορᾷ τὴν μοιρασιὰν τῶν δύο μεγάλων Κομμάτων, ἐξ οὗ καὶ ὁ καυγᾶς μεταξύ των. Ἡμεῖς παριστάμεθα μάρτυρες, εἶναι καυγᾶς δὲ ἄνευ τοῦ ξενοδόχου. Ὅσον ἀφορᾶ δὲ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑπεστήριξεν ὁ κ. Χαβίνης, ὅτι εἶναι ὀρθὸν εἰς τὴν ἐνισχυμένην ἀναλογικὴν νὰ λαμβάνεται ὡς βάσις ἡ Ἐφετειακὴ περιφέρεια καὶ ὄχι ἡ Νομαρχιακή, αὐτὸ εἶναι ἄτοπον καὶ δὲν εἶναι ἄτοπον ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ ἡ Νομαρχιακή. Διότι, κύριε Πρόεδρε, εἰς τὰς προσεχεῖς ἐκλογὰς εἰς τὴν ἐκλογικήν μου περιφέρειαν θὰ γίνουν 4 συνδυασμοί: Ἡ Ε. Ρ.Ε., οἱ Φιλελεύθεροι, τὸ Μέτωπον καὶ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα. Ἡ βάσις εἰς τὴν Σάμον εἶναι 10.000. Ὑπάρχει ἡ προοπτικὴ ἀπὸ τὴν πρώτην κατανομὴν νὰ μὴ βγῇ κανεὶς συνδυασμός. Εἶπεν ὁ κ. Χαβίνης ὅτι ἐφ’ ὅσον τὰ ὑπόλοιπά σας εἶναι μικρότερα τῆς Σύρου ἢ τῆς Μυτιλήνης, δὲν θὰ βγῇ κανείς, ἂν θὰ βάλουν τὸν μεγάλον Νομόν. Λησμονεῖ, ὅμως, ὁ κ. Χαβίνης ὅτι ἐπὶ 560 χιλιάδων ψήφων τῶν ψηφοφόρων ἐκλογέων Ἀθηνῶν εἶναι εὔκολον νὰ πάρῃ ἓν Κόμμα μίαν ἕδραν. Ἀλλὰ εἰς τὰς μικρὰς περιφερείας τὸ νὰ πάρῃ ψήφους ὁ ἕνας συνδυασμὸς ἀπὸ τὸν ἄλλον χρειάζεται σκληρὸς ἀγών. Δι’ αὐτό, αἱ ψῆφοι τῶν μικρῶν περιφερειῶν ἀναλογοῦν μὲ δεκαπλασίας ψήφους τῶν μεγάλων περιφερειῶν.

§32Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Παπακωνσταντίνου, ἔχω νὰ παρατηρήσω τὸ ἑξῆς: Ὁ κ. Παπακωνσταντίνου, οὐσιαστικῶς, μεταφέρει εἰς τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον ψηφίζομεν, τὴν ἀρχὴν τοῦ πλειοψηφικοῦ. Καὶ προκειμένου μὲν περὶ τῶν δύο ἑδρῶν τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι ἀπολύτως ἐμφανές. Προκειμένου, ὅμως, περὶ τῆς μονοεδρικῆς περιφερείας, ἐντέχνως ἐπαναφέρεται ἡ τροπολογία ἡ ὁποία ἀπερρίφθη τοῦ ἁπλοῦ πλειοψηφικοῦ. Διότι τίποτε ἄλλο ἀπὸ ἁπλοῦν πλειοψηφικὸν εἶναι ἡ τροπολογία. Τὸ πρῶτον Κόμμα εἰς ἀριθμὸν ψήφων εἰς τὴν μονοεδρικὴν περιφέρειαν, μεταξὺ ἐκείνων ποὺ θὰ μποῦν εἰς τὴν δευτέραν κατανομὴν παίρνει τὴν ἕδραν. Κατὰ συνέπειαν, ἂν θέλωμεν νὰ εἴμεθα ὀλίγον συνεπεῖς πρὸς ἑαυτούς, πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν ὅτι ἡ τροπολογία τοῦ κ. Παπασταύρου, ἡ ὁποία στέκεται εἰς τὴν βάσιν τῆς ἀναλογικῆς καὶ ὄχι εἰς τὴν βάσιν τοῦ πλειοψηφικοῦ, εἶναι ἡ καλυτέρα. Ἐγώ, προσωπικῶς, δὲν νομίζω ὅτι ὑπάρχει μεγάλη διαφορὰ οὔτε μεγάλο οὐσιαστικὸν περιεχόμενον. Ἐκεῖνο, ὅμως, τὸ ὁποῖον ἤθελον νὰ εἴπω εἶναι τοῦτο, κύριε Πρόεδρε: Ἐδῶ ὁμιλοῦμεν περὶ τῆς ὑγείας τοῦ νόμου. Ἀναφορικῶς πρὸς τὰ συγκεκριμένα ἄρθρα 6 καὶ 7 τοῦ νόμου, συνάγεται ὅτι μὲ τὰς αὐτὰς ψήφους παίρνει τὴν ἕδραν τῆς πρώτης κατανομῆς καὶ τῆς δευτέρας. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω ὅτι αὐτὸ ἀποτελεῖ ὑπέρμετρον ὑγείαν καὶ τὸ καλύτερον τὸ ὁποῖον ἔχομεν νὰ κάμωμεν, προκειμένου περὶ τῶν διεδρικῶν περιφερειῶν — συμβαίνουν ἀνάλογα πράγματα εἰς τὰς τριεδρικάς, 4εδρικὰς καὶ 5εδρικὰς περιφερείας, ἀλλ’ εἰς τὴν διεδρικὴν περιφέρειαν τὸ πρᾶγμα εἶναι ἔκδηλον — νομίζω ὅτι τὸ καλύτερον, τὸ ὁποῖον ἔχομεν νὰ κάμωμεν, εἶναι νὰ ἀποδεχθῶμεν τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Παπασταύρου. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐλέχθη ὅτι ἂν ὑποθέσωμεν ὅτι τὸ ἓν Κόμμα ἔχῃ 5001 ψήφους καὶ τὸ ἄλλο 4999, διατὶ θὰ πάρῃ τὸ Κόμμα μὲ τὰς 5001 ψήφους τὴν ἕδραν τὴν δευτέραν καὶ δὲν θὰ τὴν πάρῃ τὸ ἄλλο, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθόν, τί σημαίνει; Ὅ,τι ἐπερίσσευσεν ἀπὸ τὴν πρώτην κατανομήν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἐπῆρε τὴν μίαν ἕδραν τὸ ἓν Κόμμα ἀπὸ τὰ ἔχοντα τὴν βάσιν, πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ ἔχοντος ὑπόλοιπον ἕδρας Κόμματος. Καὶ εἶναι ὀρθότερον νὰ τὴν πάρῃ τὸ Κόμμα ποὺ ἔχει 5001 ψήφους. Ἐγὼ δὲν ἀποδίδω ἰδιαιτέραν σημασίαν εἰς τὸ θέμα. Ἐκεῖνο διὰ τὸ ὁποῖον ἐπιμένω εἶναι ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν δι’ ἑτέρας μεθόδου, διὰ πλαγίας ὁδοῦ, νὰ ἀνατρέψωμεν μίαν ἀπόφασιν τὴν ὁποίαν ἐλάβομεν κατὰ τὰς προηγουμένας συνεδριάσεις. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Παπακωνσταντίνου, ὅσον ἀφορᾶ τὴν μονοεδρικὴν περιφέρειαν, εἶναι πλειοψηφικὸν μεταξὺ τῶν Κομμάτων, τῶν μετεχόντων εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν.

§33Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, λυποῦμαι, διότι ὁ κ. Μητσοτάκης μοῦ ἀπέδωσε διάθεσιν, τὴν ὁποίαν δὲν ἔχω. Δὲν πρόκειται ἡ διάταξις αὐτή, ἡ εἰσαγομένη εἰς τὸ ἄρθρον 7, νὰ ἀνατρέψῃ τὸ 6. Κατὰ τὸ ἄρθρον 6, ἕκαστον Κόμμα λαμβάνει ὡρισμένον ἀριθμὸν ἑδρῶν, εἰς τὴν μείζονα περιφέρειαν. Τὸ ἄρθρον 7 ὁρίζει εἰς ποίαν συγκεκριμένην ἐκλογικὴν περιφέρειαν θὰ δοθοῦν αἱ εἰς ἕκαστον Κόμμα ἀναλογοῦσαι ἐκ τῆς βʹ κατανομῆς ἕδραι. Εἶπον, λοιπόν: Ἂν κατὰ τὸν ὑπολογισμὸν τὸν ὁποῖον καθιεροῖ τὸ ἄρθρον 7, δικαιωθῇ ὡρισμένον Κόμμα τῆς μοναδικῆς ἕδρας εἰς τὴν μονόεδρον περιφέρειαν, δὲν θὰ δικαιολογῆται ἡ ἀπώλεια τῆς ἕδρας εἰς τὴν συγκεκριμένην περιφέρειαν λόγῳ περιορισμοῦ τῶν παρεχομένων ἑδρῶν, ἐφ’ ὅσον ὁ ὑποψήφιος τοῦ κόμματος αὐτοῦ εἶναι καὶ ὁ πρῶτος κατὰ σειρὰν ψήφων ὑποψήφιος τῆς περιφερείας.

§34Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Αὐτὸ εἶναι πλειοψηφικόν, κύριε συνάδελφε.

§35Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Ἀσφαλῶς ὄχι. Κατὰ τὴν σκέψιν μου, τὸ κόμμα δὲν πρόκειται νὰ λάβῃ ἐκ τῆς βʹ κατανομῆς πλείονας ἕδρας ἀπὸ τὰς ἀναλογούσας εἰς τὴν δύναμίν του. Ἁπλῶς μίαν ἐκ τῶν περιερχομένων εἰς αὐτὸ ἑδρῶν θὰ τὴν κερδίσῃ εἰς τὴν μονόεδρον περιφέρειαν, θὰ τὴν χάσῃ δὲ ἐνδεχομένως εἰς ἄλλην περιφέρειαν. Αὐτὸ εἶναι τόσον φανερόν, ὥστε ἀπορῶ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ συζήτησις ὅτι ἐπιζητῶ μεταβολὴν τοῦ συστήματος. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἄλλα, τὰ ὁποῖα ὑπεστήριξεν ὁ κύριος Μητσοτάκης, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπανέλθω εἰς τὴν ἀνάλυσιν τῆς τροπολογίας μου. Συμφώνως πρὸς αὐτήν, ἐὰν τὸ αʹ κόμμα ἔχῃ 20 χιλιάδας καὶ τὸ βʹ 8000, τὸ αʹ κόμμα θὰ λάβῃ καὶ τὰς δύο ἕδρας καὶ ὁ λόγος εἶναι προφανής. Τὸ κόμμα μὲ τὰς 20.000 ψήφους διαθέτει 10.000 ψήφους ὡς ἐκλογικὴν βάσιν ἐκλογῆς ἑκατέρου τῶν ὑποψηφίων αὐτοῦ. Ἀντιθέτως ὁ ὑποψήφιος τοῦ ἄλλου κόμματος ἔχει βάσιν 8000 ψήφους. Ἀφοῦ ὅμως ἕκαστος ὑποψήφιος τοῦ ἑνὸς κόμματος διαθέτῃ 10.000 ψηφοδέλτια, δὲν εἶναι λογικὸν νὰ ἐκλεγῇ ὁ ὑποψήφιος τοῦ ἑτέρου κόμματος τὸ ὁποῖον ἔχει λάβει 8 χιλιάδας ψηφοδέλτια ἐν συνόλῳ. Ἀλλ’ οὔτε ἡ ἀρχὴ τὴν ὁποίαν θέτει ὁ κύριος Παπασταύρου εἶναι ὀρθή. Εἰς τὸ αὐτὸ παράδειγμα μὲ τοὺς αὐτοὺς ἀριθμούς. Εἴκοσι χιλιάδας ψήφους ἔλαβεν ὁ εἷς καὶ ὀκτὼ χιλιάδας ὁ ἄλλος. Διὰ τὴν πρώτην κατανομὴν σύνολον ψήφων 28 χιλιάδες καὶ ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ δύο ἑδρῶν ὁ ἐκλογικὸς διαιρέτης προσδιορίζεται εἰς 14.000. Κατὰ τὴν ἄποψίν μου ὁ αʹ συνδυασμὸς θὰ λάβῃ μόνον τὴν μίαν ἕδραν ἐκ τῆς αʹ κατανομῆς. Ἡ τύχη τῆς δευτέρας ἕδρας θὰ κριθῇ κατὰ τὴν βʹ κατανομήν. Κατὰ τὴν ἀντίθετον ἄποψιν, ὁ συνδυασμὸς τοῦ πρώτου κόμματος θὰ λάβῃ καὶ τὰς δύο ἕδρας ἐκ τῆς αʹ κατανομῆς. Ἑπομένως, ὀρθὴ εἶναι ἡ διατύπωσις τῆς τροπολογίας. Κατὰ τὴν βʹ κατανομὴν θὰ προσδιορισθῇ ὁ μέσος ὅρος ἐκλογῆς τῶν βουλευτῶν ἐκ τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου συνδυασμοῦ, θὰ προτιμηθῇ δὲ ὁ ἔχων τὸν μεγαλύτερον μέσον ὅρον.

§36Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἐπαναλάβω τὰ ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα ἀνέπτυξα πρὸ ὀλίγου διότι νομίζω ὅτι οὐδόλως ἐμειώθησαν ἐξ ὅσων ἐλέχθησαν. Ἐπειδὴ ὅμως δὲν θέλω νὰ κουράσω τὸ Σῶμα, οὐδὲν ἐκ τῶν ἐπιχειρημάτων ἐκείνων θὰ ἐπαναλάβω. Παρακαλῶ τοὺς κυρίους συναδέλφους νὰ τὰ ἀναπολήσουν. Θὰ προσθέσω ὅμως τὸ ἑξῆς: Εἶπεν ὁ κύριος Μητσοτάκης τὶ θὰ εἴπῃ ἀναλογική; Καὶ εἶπεν ὅτι θὰ εἴπῃ ὅ,τι παίρνομεν ἀπὸ τὴν πρώτην κατανομὴν καὶ ἔπειτα πρέπει νὰ πάρῃ τὸ δεύτερον ἀναλόγως τῶν ψηφοδελτίων. Αὐτὴ εἶναι μία, κατ’ οἰκονομίαν, ἑρμηνεία εἰς ὡρισμένας περιπτώσεις. Ἡ ἔννοια τῆς ἀναλογικῆς εἶναι ὅτι παίρνομεν κατ’ ἀναλογίαν, ὅσους βουλευτὰς μᾶς δίδουν αἱ ψῆφοι τὰς ὁποίας ἐλάβομεν. Εἰς ὅλα τὰ συστήματα, κατ’ οἰκονομίαν, εὑρίσκονται λύσεις. Ἀλλ’ ἡ πραγματικὴ ἔννοια τῆς ἀναλογικῆς εἶναι ὅτι ἂν ὁ εἷς ἔχῃ 15 χιλιάδας ψήφους καὶ ὁ ἄλλος 5, θὰ πάρῃ καὶ τὰς δύο ὁ πρῶτος καὶ δὲν θὰ πάρῃ οὐδεμίαν ὁ ἄλλος. Ἡ δευτέρα παρατήρησις, τὴν ὁποίαν ἤθελα νὰ κάμω, εἶναι ἡ ἑξῆς: Ἡ τροπολογία τοῦ κυρίου Παπακωνσταντίνου εἶναι ἀπολύτως δικαιοτέρα τῆς τροπολογίας τοῦ κυρίου Παπασταύρου. Ἀλλὰ νομίζω ὅμως, κύριε Πρόεδρε, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ἀρχίσωμε νὰ ἐξετάζωμεν τὸν νόμον ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν ἑκάστου ὑποψηφίου, διότι δὲν θὰ σταματήσωμε πουθενά. Ὁ νόμος καθιεροῖ ὅτι δὲν θὰ χαθῇ οὐδεμία ἕδρα διὰ τὰ πρῶτα δύο κόμματα. Αὐτὸ καλύπτει τὰ πάντα καὶ δὲν πρέπει νὰ πᾶμε εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν ἀναγκῶν ἑνὸς ἑκάστου.

§37Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω νὰ ἀπαντήσω τὰ ἑξῆς εἰς τὸν κύριον Γρηγορίου: Μέχρι τοῦ 1951 ἡ ἀναλογικὴ ἐφηρμόζετο καθ’ ὃν τρόπον εἶπον ἐγώ. Δηλαδή, ἐλάμβανεν ἑκάστη ἐκλογικὴ περιφέρεια τὰς ἕδρας τὰς ὁποίας δικαιοῦται. Διότι δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐκλέγεται εἷς βουλευτὴς μὲ 10 χιλιάδας καὶ ἄλλος με 7 χιλιάδας. Δι’ αὐτὸ ἡ τροπολογία τοῦ κυρίου Παπακωνσταντίνου εἶναι δικαιοτάτη. Συντάσσομαι ἁπλῶς, μὲ τὴν τροπολογίαν τοῦ κυρίου Παπακωνσταντίνου, ἡ ὁποία λύει τὸ θέμα κατὰ τὸν δικαιότερον τρόπον.

§38Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Κύριε Παπακωνσταντίνου, ἂν δὲν ἐκλεγῇ εἰς τὴν πρώτην κατανομὴν ἀπὸ κανένα κόμμα βουλευτής, εἰς τὴν δευτέραν κατανομὴν δὲν θὰ ἔλθουν καὶ τὰ δύο κόμματα, ἐφ’ ὅσον δικαιοῦνται ἐκ τῆς δευτέρας κατανομῆς καὶ πρέπει νὰ συμπληρωθοῦν αἱ ἕδραι; Πῶς θὰ συμπληρωθοῦν; Εἰς περίπτωσιν 20 χιλιάδων ψήφων, πάρουν 9 χιλιάδες τὸ 1, 9 χιλιάδες τὸ ἄλλο καὶ τὸ τρίτον 2 χιλιάδες. Ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ δευτέρα κατανομὴ καὶ δικαιοῦνται τὰ δύο κόμματα ἐκ τῆς δευτέρας κατανομῆς, πῶς θὰ γίνῃ ἡ κατανομή; Μίαν θὰ πάρῃ τὸ ἓν καὶ μίαν τὸ ἄλλο.

§39Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, σχετικῶς μὲ τὴν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ ἀξιότιμος κύριος Παπακωνσταντίνου ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι, ὅσον ἀφορᾷ τὸ πρῶτον σκέλος εἶμαι σύμφωνος, ὅσον ἀφορᾷ τὸ δεύτερον συμφωνῶ μὲ τὴν ἄποψιν τοῦ κυρίου Μητσοτάκη ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ καὶ θεωρῶ ὅτι ἂν τὴν κάμωμεν δεκτὴν οὐσιαστικῶς, δι’ ἄλλου τρόπου, ἐπαναφέρομεν ἐν ἰσχύϊ τὸ πλειοψηφικόν. Εἰσηγοῦμαι ὅπως γίνῃ ἀποδεκτὴ ἡ τροπολογία τοῦ κυρίου Παπακωνσταντίνου, ὅσον ἀφορᾷ τὸ πρῶτον σκέλος. Τὸ ἕτερον σκέλος νὰ μείνῃ ὅπως εἶναι ἐν τῷ νομοσχεδίῳ.

§40Κ. ΦΡΟΝΤΖΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ διάταξις πρέπει νὰ ψηφισθῇ, ὡς ἔχει. Διότι καὶ ἐκ τῆς τροπολογίας τοῦ κυρίου Παπακωνσταντίνου θὰ δημιουργηθοῦν ἀνωμαλίαι, ὄχι μόνον ἐκεῖ ὅπου δύο ἕδραι ὑπάρχουν, ἀλλὰ καὶ ἐκεῖ ὅπου ὑπάρχουν 3 ἢ 4. Τὶ θὰ γίνῃ ἂν εἰς τὰς 3 ἢ 4 ἕδρας μείνῃ μία ἀδιάθετος ἕδρα εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν;

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία τοῦ κυρίου Παπακωνσταντίνου ἀναφέρεται εἰς δύο ἕδρας.

§42Κ. ΦΡΟΝΤΖΟΣ. Λέγω τοῦτο: ἐφ’ ὅσον θὰ συμβῇ τὸ ἴδιον εἰς τὰς 3 ἢ 4 ἕδρας, διατὶ νὰ ἐξαιρεθῇ δηλαδὴ ἡ περίπτωσις τῶν δύο ἑδρῶν; Διὰ νὰ νομοθετοῦμεν προσωπικὰς διατάξεις καὶ νὰ μὴ ἀφήσωμεν τὴν διάταξιν, ὡς ἔχει;

§43Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι ὅπως ἔχει τεθῆ εἰς τὸ νομοσχέδιον ἡ διάταξις εἶναι παράλογος. Δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ νομοθέτης νὰ εἶχε αὐτὴν τὴν ἔννοιαν, δηλαδὴ τοῦ νὰ στερήσῃ ἀπὸ ἓν κόμμα τὴν ἐκπροσώπησιν εἰς μίαν περιφέρειαν, διότι ἔλαβε θεωρητικῶς μίαν ψῆφον ἢ χιλίας ψήφους ὀλιγωτέρας. Βεβαίως, μὲ τὸ παράδειγμα τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ κύριος Παπακωνσταντίνου, δὲν γεννᾶται ζήτημα ὅτι τὸ ἓν κόμμα θὰ πάρῃ τὰς 2 ἕδρας. Ἀλλ’ ὅταν εἶναι μικροτέρα, ἡ διαφορά, θὰ εἶναι ἄδικος. Ἐγὼ νομίζω ὅτι αὐτὴ ὅλη ἡ δυσχέρεια προκύπτει ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι ἐδημιουργήθησαν αἱ μικραὶ αὗται περιφέρειαι τῶν δύο ἑδρῶν, διότι ἡ ἀναλογικὴ δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἰσχύσῃ ἀποτελεσματικῶς προκειμένου περὶ μιᾶς ἕδρας ἢ δύο ἢ τριῶν. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία τοῦ κ. Παπακωνσταντίνου, τοὐλάχιστον, ὡς πρὸς τὸ πρῶτον σκέλος. Ὡς πρὸς τὸ δεύτερον. Θὰ ἠδυνάμεθα νὰ εἴπωμεν διὰ τὴν μονοεδρικὴν περιφέρειαν ὅτι θὰ ἐκλέγεται ὁ ὑποψήφιος ὁ ὁποῖος ἔλαβε τὰ 40%.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μετὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κυρίου Χαβίνη ὅτι ἀποσύρει τὴν τροπολογίαν του, τίθεται εἰς ψηφοφορίαν ἡ τροπολογία τοῦ κυρίου Παπακωνσταντίνου.

§45Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐφ’ ὅσον συνεννοήθημεν καὶ εἴχομεν συμφωνίαν τῶν δύο κομμάτων νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ πρότασις τοῦ κυρίου Παπακωνσταντίνου, διατὶ νὰ τεθῇ τοῦ κυρίου Παπασταύρου;

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τίθεται εἰς ψηφοφορίαν ἡ πρότασις τοῦ κυρίου Παπακωνσταντίνου, ἔχουσα οὕτω: «........ .... (ἀναγινώσκει)......................». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσι. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι).

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑπομένως ἡ τροπολογία ἐγένετο δεκτή.

§48Κ. ΜΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Κ. Μαρῆς ἔχει τὸν λόγον.

§50Κ. ΜΑΡΗΣ. Ὁ ὑποφαινόμενος, κύριοι συνάδελφοι, ἐξελέγη τετράκις καὶ συνεχῶς βουλευτὴς μὲ διάφορα ἐκλογικὰ συστήματα. Τὸ 1950 μὲ τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν, τὸ 1951 μὲ τὴν ἐνισχυμένην ἀναλογικήν, τὸ 1952 μὲ τὴν στενοευρεῖαν καὶ τὸ 1956 μὲ τὸ ἀποκληθὲν τριφασικὸν σύστημα. Ἐπὶ ἑκάστου, τοῦ ἑκάστοτε συζητουμένου ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου ἤκουσα τὰ ἀναπτυχθέντα ἐπιχειρήματα τὰ ὑπὲρ καὶ κατὰ τούτου. Ἐλέχθη δι’ ἕνα ἕκαστον ἐξ αὐτῶν ὅτι εἶναι τὸ καλύτερον καὶ τὸ τελειότερον, ἀλλὰ κατ’ ἐμὲ τὸ καλύτερον ἐκλογικὸν σύστημα θὰ ἦτο ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ εἶχε 300 ἐπώνυμα ἄρθρα εἰς τρόπον ὥστε νὰ περιλαμβάνεται τὸ ἐκλογικὸν σύστημα ποὺ θὰ ἐνδιέφερεν ἕνα ἕκαστον ἐκ τῶν 300 βουλευτῶν. Ἐπίσης ἡ πεῖρα μὲ ἔχει διδάξει ὅτι μόνον ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι φοβοῦνται καταπολεμοῦν ἕνα νομοσχέδιον. Οἱ φοβούμενοι ὅτι δὲν ἔχουν ἔρεισμα εἰς τὸν λαόν. Ὑπάρχει, κύριοι συνάδελφοι, μία πτῶσις τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐπιπέδου, ἥτις ἔχει ἐπιδεινωθῆ κατὰ τὴν τελευταίαν 6ετίαν. Οἱ λόγοι τῆς πτώσεως δὲν εἶναι τοῦ παρόντος. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, ποὺ εἶναι ἀπαραίτητον διὰ τὴν μερικὴν τοὐλάχιστον ἐξύψωσιν τοῦ Κοινοβουλίου εἶναι τὸ αἴτημα τῆς ἀνανεώσεως τῶν στελεχῶν τῆς Χώρας, τὸ ὁποῖον καὶ ἐπιτακτικῶς προβάλλεται. Ὑπάρχουν ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ταύτης Ἕλληνες, τῶν ὁποίων θὰ ἦτο ἀπαραίτητος ἡ παρουσία εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ὅπως ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται ἐντὸς τῆς αἰθούσης ἀλλὰ ἡ τυχὸν ἀπουσία των δὲν πρόκειται νὰ γίνῃ αἰσθητή. Διὰ τοὺς λόγους αὐτοὺς ὑπέβαλα δύο τροπολογίας. Ἡ πρώτη ἀφορᾶ τὴν ἐκλογὴν ἀριστίνδην βουλευτῶν καὶ ἥτις ἐν συντομίᾳ λέγει ὅτι τὰς ἕδρας τῆς τρίτης κατανομῆς θὰ τὰς δίδουν τὰ κόμματα εἰς πρόσωπα, τὰ ὁποῖα θὰ περιλαμβάνωνται εἰς κατάλογον κατατεθέντα εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον. Διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ θὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ ἐκλογὴ ὡρισμένων προσώπων τὰ ὁποῖα εἶναι ἀπαραίτητα εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν.

§51Δ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Δὲν εἶναι ἀνάγκη, κύριε συνάδελφε, νὰ θεσπίσωμεν τοιαύτην διάταξιν. Δυνάμεθα νὰ ὑποδείξωμεν εἰς τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων νὰ τοὺς περιλάβουν εἰς τοὺς συνδυασμούς.

§52Κ. ΜΑΡΗΣ. Ἤμουν βέβαιος διὰ τὴν ἀντίδρασιν τῆς τροπολογίας μου, τὴν ὁποίαν καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προηγουμένου ἐκλογικοῦ νόμου μόνον ἐγὼ τὴν ἐψήφισα. Ἡ δευτέρα τροπολογία μου ἀποβλέπει εἰς τὸ νὰ περιληφθῇ εἰς τὸ ψηφοδέλτιον ἑκάστου συνδυασμοῦ μεγαλύτερος ἀριθμὸς ὑποψηφίων κατὰ 50%. Τὸ αἴτημα εἶναι δίκαιον, διότι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ δίδωμεν τὴν ἐντύπωσιν ὅτι εἰς τὴν Βουλὴν εἰσέρχονται ἐπαγγελματίαι πολιτευόμενοι, οἱ ὁποῖοι φροντίζουν νὰ κηρύσσουν κλειστὸν ἢ κεκορεσμένον τὸ ἐπάγγελμα διὰ νὰ ἀπαγορεύσουν τὴν εἴσοδον ἄλλων εἰς τὴν πολιτικὴν ζωήν. Εἶναι καθῆκον τοῦ πολιτικοῦ κόσμου γενικῶς καὶ τῆς ἡγεσίας του εἰδικῶς νὰ διευκολύνωμεν τὴν εἴσοδον νέων στελεχῶν εἰς τὴν πολιτικὴν κονίστραν καὶ νὰ διαλύσωμεν οὕτω τὴν κακὴν αὐτὴν ἐντύπωσιν. Διὰ τοῦτο προτείνω ὅπως εἰς ἕκαστον συνδυασμὸν εἶναι δυνατὸν νὰ περιλαμβάνωνται ὀνόματα περισσοτέρων ὑποψηφίων ἀπὸ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἑδρῶν καὶ μέχρι ποσοστοῦ 50%. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς κύριος Κ. Γ. Ροδόπουλος).

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ι. Τούμπας, ἔχει τὸν λόγον.

§54Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, θέλω νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τῆς πρώτης τροπολογίας, τὴν ὁποίαν ἐπρότεινεν ὁ ἀξιότιμος καὶ ἀγαπητὸς συνάδελφος, κύριος Μαρῆς, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκλογὴν βουλευτῶν ἀριστίνδην. Θὰ ἤθελον νὰ εἴπω, πρὶν εἰσέλθω εἰς τὴν οὐσίαν τῶν ἐπιχειρημάτων, ὅτι δὲν συμφωνῶ μὲ τὴν γνώμην ὅτι ἔχουν καταντήσει κλειστὸν ἐπάγγελμα οἱ βουλευταί. Φέρω ὡς παράδειγμα τὸν ἑαυτόν μου, ὁ ὁποῖος δὲν εὗρε καμμίαν ἀντίδρασιν ἀπὸ κανένα πολιτικὸν σχηματισμόν, οὔτε ἀπὸ ἄτομα. Εἰσέρχομαι εἰς τὴν οὐσίαν. Δὲν εἶμαι συνταγματολόγος, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ὡς μέσος ἄνθρωπος, εἶναι δυνατὸν νὰ ἠμπορῶ νὰ ἀναγινώσκω καὶ νὰ ἐξηγῶ τὸ Σύνταγμα. Νομίζω, ὅτι ἡ διάταξις, τὴν ὁποίαν προτείνει ὁ κύριος Μαρῆς εἶναι ἀντίθετος πρὸς τὸ ἄρθρον 66 τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον λέγει: «Ἡ Βουλὴ σύγκειται ἐκ βουλευτῶν........................ (ἀναγινώσκει)...........». Δὲν δίδει τὸ ἄρθρον αὐτὸ τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν Κομμάτων νὰ ἐκλέγουν αὐτοὶ τοὺς βουλευτάς. Ἀνεξαρτήτως ἐὰν εἶναι ὀρθὸν ἢ μὴ τὸ ἐπιχείρημα τοῦ κυρίου Μαρῆ, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσῃ ἡ συζήτησις, διότι ἀντίκειται ρητῶς πρὸς τὸ ἄρθρον 66 τοῦ Συντάγματος.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ε. Λουλακάκης ἔχει τὸν λόγον.

§56Ε. ΛΟΥΛΑΚΑΚΗΣ. Ἡ πρότασις τοῦ κυρίου συναδέλφου, εἶναι ἀντισυνταγματικὴ καθ’ ὅσον ἀντιστρατεύεται πρὸς ρητὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος. Τὸ σύστημα ὑπῆρχε παλαιότερον, ὅτε οἱ Νομάρχαι διώριζον τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ Ἔθνους. Ἀλλὰ σήμερον τοὺς βουλευτὰς τοὺς ἐκλέγει ἀπ’ εὐθείας ὁ λαός. Ὡς πρὸς τὸ δεύτερον ὅμως σκέλος τῆς τροπολογίας εἶμαι σύμφωνος νὰ δώσωμεν διέξοδον εἰς τὰς φιλοδοξίας τῶν νέων νὰ διεκδικήσουν τὴν εἴσοδόν των εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ δώσωμε τὴν δυνατότητα νέαι δυνάμεις νὰ προπαρασκευασθοῦν. Νομίζω, καὶ ἐγώ, ὅτι πρέπει νὰ αὐξηθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀναγραφομένων ὑποψηφίων εἰς τὸ ψηφοδέλτιον μέχρι ποσοστοῦ 50% τῶν ἑδρῶν.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ι. Γιαννιδάκης ἔχει τὸν λόγον.

§58Ι. ΓΙΑΝΝΙΔΑΚΗΣ. Ἐπὶ τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κύριος Μαρῆς, διὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν βουλευτῶν ἀριστίνδην, ἔχω νὰ εἴπω ὅτι τοιοῦτον θέμα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον καταλύεται ἡ ἀρχὴ τοῦ ἀντιπροσωπευτικοῦ συστήματος καὶ δημιουργεῖται μία κατάστασις προνομιούχων βουλευτῶν.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσεται περαιωμένη ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν τροπολογιῶν τοῦ κυρίου Μαρῆ καὶ θὰ τεθοῦν αὗται εἰς ψηφοφορίαν κεχωρισμένως. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἐκλογὴν ἀριστίνδην βουλευτῶν παρακαλῶ ὅπως ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ἐλάχιστοι).

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑπομένως ἡ τροπολογία ἀπερρίφθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τῆς ἐγγραφῆς εἰς τὸ ψηφοδέλτιον ὑποψηφίων κατὰ 50% περισσοτέρων τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἑδρῶν παρακαλῶ ὅπως ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ἐλάχιστοι).

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεπῶς ἀπερρίφθη. Κύριοι βουλευταί, μὴ ὑπάρχοντος ἑτέρου ἐγγεγραμμένου νὰ ὁμιλήσῃ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 7, κηρύσσεται περαιωμένη ἡ ἐπ’ αὐτοῦ συζήτησις. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 7 ὡς ἐτροποποιήθη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι ἐκ τῶν κυρίων βουλευτῶν).

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεπῶς ἐγένετο δεκτὸν τὸ ἄρθρον 7 ὡς ἐτροποποιήθη. (Ἐπίσης γίνονται δεκτὰ ὡς ἔχουν τὰ ἄρθρα 8 καὶ 9).

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 10. Ὁ Συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, κύριος Σ. Βενιζέλος ἔχει τὸν λόγον.

§64Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, διὰ τὸ θέμα τῶν σταυρῶν προτιμήσεως θὰ ἀφεθοῦν οἱ βουλευταὶ νὰ ἀποφασίσουν ἕκαστος κατὰ βούλησιν. Δι’ αὐτὸ νομίζω, ὅτι δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ καταπονηθῶμεν μὲ τὴν ἀνάπτυξιν διαφόρων θεωριῶν, ἀλλὰ νὰ προχωρήσωμεν ἀμέσως εἰς τὴν ψηφοφορίαν.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος. Δι’ αὐτὸ θὰ προέτεινα νὰ διακόψωμεν διὰ πέντε λεπτά, διὰ νὰ γίνουν 2–3 τροπολογίαι σχετικῶς μὲ τὸ θέμα τῶν σταυρῶν, ἐπὶ τῶν ὁποίων νὰ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλή.

§66ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτομεν διὰ πέντε λεπτά.

(Ὥρα 12.30′ μ. μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 12.45′ μ. μ.)

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις.

§69Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ τὴν τροπολογίαν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς τὴν ὑπεστήριξαν 165 βουλευταί, παρακαλῶ νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν δι’ ἀναστάσεως.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, παρακαλῶ ἐν πρώτοις νὰ καθήσητε, διότι ἐπειδὴ θὰ γίνουν ψηφοφορίαι δι’ ἀναστάσεως θὰ πρέπει νὰ διαπιστώνῃ τὸ Προεδρεῖον ποῖοι ἐγείρονται καὶ ποῖοι ὄχι. Πρὶν ὅμως δώσω τὸν λόγον εἰς τοὺς ἐπιθυμοῦντας νὰ ὁμιλήσουν κυρίους βουλευτάς, ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὸ Σῶμα ὅτι ἔχω νὰ θέσω ὑπὸ τὴν κρίσιν ὑμῶν σχέδιον ἀποφάσεως διὰ τῆς ὁποίας τακτοποιεῖται τὸ ζήτημα τῶν μέχρι τοῦδε ἀποδοχῶν τῶν βουλευτῶν, τὸ ὁποῖον ἔχει βεβαίως ρυθμισθῆ διὰ Νομοθετικοῦ Διατάγματος ψηφισθέντος ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως ἀλλὰ χρειάζεται διὰ τὴν ὁλοκλήρωσιν ἀπόφασις τοῦ Σώματος. Τὸ σχέδιον ἔχει οὕτω: «.... (ἀναγινώσκει) ....».

§71ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, ἐγκρίνεται.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἔχω, ἐπίσης, τὴν τιμὴν νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὸ Σῶμα τὸ ὑπ’ ἀριθ. 507)22.3.58 ἔγγραφον τοῦ Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἔχον οὕτω: Πρὸς τὸν ἀξιότιμον κύριον Πρόεδρον τῆς Βουλῆς Ἐνταῦθα Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσω ὑμᾶς ὅπως εὐαρεστούμενοι ἀνακοινώσητε εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ Α. Μ. ὁ Βασιλεὺς διὰ Διαταγμάτων ἀπὸ 21 Μαρτίου ἐ. ἔ. εὐηρεστήθη νὰ ἀποδεχθῇ τὰς ὑποβληθείσας αὐτῷ παραιτήσεις τῶν Ὑπουργῶν κ. κ. Κωνσταντίνου Γεωργακοπούλου ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Νικολάου Λιανοπούλου ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Παιδείας καὶ Θρησκευμάτων. Ἐπίσης διὰ Διαταγμάτων τῆς αὐτῆς ἡμερομηνίας εὐηρεστήθη νὰ διορίσῃ Ὑπουργούς, ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν τὸν κ. Νικόλαον Λιανόπουλον, ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Παιδείας καὶ Θρησκευμάτων τὸν κ. Γεώργιον Ράμμον καὶ παρὰ τῇ Προεδρίᾳ τῆς Κυβερνήσεως τὸν κ. Μιχαὴλ Στασινόπουλον. Δεχθῆτε, ἀξιότιμε κύριε Πρόεδρε, τὴν διαβεβαίωσιν τῆς ἐξαιρέτου πρὸς ὑμᾶς ὑπολήψεώς μου. Ὁ Πρόεδρος

τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου

Κ. ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ

Ὁ κ. Α. Πρωτοπαπαδάκης, ἔχει τὸν λόγον.

§73Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶπεν ὁ κ. Οἰκονομίδης ὅτι ἐπειδὴ ὑπάρχει τροπολογία ὑπογεγραμμένη ἀπὸ 165 ὀνόματα, νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν. Ὑπάρχουν, ὅμως, ἄλλαι τροπολογίαι αἱ ὁποῖαι ἔχουν θέσιν ὑποτροπολογιῶν εἰς τὴν τροπολογίαν αὐτὴν τῶν 165. Θὰ πρέπει κατὰ τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς, νὰ ἀποφασίσωμεν πρῶτα ἐπὶ τῶν ὑποτροπολογιῶν αὐτῶν καὶ ὕστερα νὰ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ ἐπὶ τῆς τροπολογίας.

§74Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Ἡ πρότασις ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας, ἡ ὁποία κατετέθη εἰς τὸ Προεδρεῖον, ἀφορᾷ τὴν τροπολογίαν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Δερτιλῆς, ἔχει τὸν λόγον.

§76Λ. ΔΕΡΤΙΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρὸ τῆς διεξαγωγῆς τῆς ψηφοφορίας, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας ἐπὶ τοῦ τρόπου τῆς διεξαγωγῆς τῆς ψηφοφορίας. Νομίζω ὅτι ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς καθορίζει πῶς διεξάγονται αἱ ψηφοφορίαι. Ἀναμφισβητήτως μεταξὺ μιᾶς ἢ δύο ἢ τριῶν, θὰ πρέπει νὰ τεθῇ ἡ ἀπωτέρα πρότασις, πρῶτα εἰς ψηφοφορίαν, ἀσχέτως ἂν ὑπογράφεται ἀπὸ πολλοὺς ἢ ἀπὸ ὀλίγους βουλευτὰς καὶ ἡ ἀπωτέρα πρότασις εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία περιλαμβάνει τὸ σύνολον, δηλαδὴ ἡ πρότασις μονοσταυρίας ἐν τῷ συνόλῳ ἢ πολυσταυρίας ἐν τῷ συνόλῳ καὶ ἐφ’ ὅσον ἀμφότεραι αἱ τροπολογίαι ἀπορριφθοῦν τότε θὰ ἐπιστρέψωμεν εἰς τὴν τροπολογίαν ἐκείνην ποὺ κανονίζει τὸν ἀριθμὸν τῶν σταυρῶν, ἀνάλογα μὲ τὸν ἀριθμὸν τῶν βουλευτῶν. Παρακαλῶ νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ ἀπωτέρα τροπολογία.

§77Δ. ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, συμφωνῶ μὲ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Δερτιλῆ. Πρέπει ἡ ἀπωτέρα τροπολογία νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν.

§78Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὁ κ. Δερτιλῆς εἶπεν νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ ἀπωτέρα πρότασις. Ἀπωτέρα εἶναι αὐτή, τὴν ὁποίαν εἶπεν ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης. Ἀπωτέρα πρότασις εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία ψηφιζομένη δὲν ἐμποδίζει νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν καὶ ἡ ἄλλη. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγει ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης εἶναι τὸ ὀρθόν.

§79Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Βεβαίως, προηγεῖται ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῆς ἀπωτέρας τροπολογίας. Ἐν προκειμένῳ, ἀπωτέρα πρέπει νὰ θεωρηθῇ ἐκείνη ποὺ ἀπὸ ἀπόψεως ἐννοίας ἀπέχει περισσότερον ἀπὸ τὸ κείμενον τοῦ νομοσχεδίου. Καὶ ἀπωτέρα τροπολογία, συνεπῶς, σύμφωνα μὲ αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγω, εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία προτείνει τὴν γενικὴν μονοσταυρίαν. Ἀλλὰ ἡ τροπολογία ἡ ὁποία προτείνει τὴν γενικὴν μονοσταυρίαν ἔχει δύο παραγράφους, ἡ πρώτη, ἡ ὁποία λέγει ὅτι καταργεῖται τὸ ἄρθρον 10 καὶ τὴν δευτέραν παράγραφον, ὅπου ὑπάρχει ὑποτροπολογία, ἀναφερομένη μόνον εἰς τμῆμα τῆς τροπολογίας.

§80Τ. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ὄχι, δὲν εἶναι σωστὸν αὐτό.

§81Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Εἶναι κανὼν ἀπαράβατος.

§82Δ. ΛΑΝΤΖΟΥΝΗΣ. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἐτροποποίησεν τὴν σχετικὴν διάταξιν τοῦ νομοσχεδίου καὶ ὁρίζει δι’ ἀποφάσεως ληφθείσης κατὰ μεγάλην πλειοψηφίαν, ὅτι μέχρι καὶ 10 ἑδρῶν καθιεροῦται ἕνας σταυρός, πέραν δὲ τῶν 11 ἑδρῶν εἶναι ἡ πολυσταυρία. Νομίζω ὅτι ἐπ’ αὐτοῦ πρέπει νὰ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλή.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐδῶ θὰ γίνουν τρεῖς ψηφοφορίαι. Νὰ ἰδοῦμε κατὰ ποῖον τρόπον θὰ διεξαχθοῦν. Ἡ μία εἶναι ἡ ἀποκλείουσα τὴν πολυσταυρίαν, ἡ ἄλλη ἡ δεχομένη τὴν μονοσταυρίαν καὶ ἡ τρίτη εἶναι ἡ πρότασις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς.

§84Β. ΠΑΠΑΡΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν διάταξιν τοῦ νόμου δὲν ἠμπορεῖτε νὰ τὴν θέσητε εἰς ψηφοφορίαν.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, ἀφήσατε νὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν.

§86Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐὰν ἀποδεχθῶμεν τὴν μονοσταυρίαν σημαίνει ὅτι δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ἀποδεχθῶμεν τὴν πρότασιν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Συνεπῶς θὰ ἦτο δυνατόν, δεδομένου ὅτι καὶ οἱ ὑποστηρίζοντες τὴν μονοσταυρίαν δέχονται τὴν σύστασιν τῆς Ἐπιτροπῆς, νομίζω ὅτι θὰ πρέπει συνθέτως νὰ τεθῇ τὸ ἐρώτημα. Δηλαδὴ ἡ τροπολογία αὐτὴ μὲ τὴν σύστασιν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς.

§87Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὅταν ὑποβάλλωνται τροπολογίαι, πρέπει ὅλαι νὰ τίθενται εἰς ψηφοφορίαν. Δὲν δύναται μία τροπολογία ψηφιζομένη, νὰ ἀποκλείῃ ὅλας τὰς ἄλλας, δι’ αὐτὸ λέγομεν ἡ ἀπωτέρα, ἡ ὁποία εἶναι ἡ μικροτέρα, ψηφιζομένη νὰ μὴ ἐμποδίζῃ τὰς ἄλλας. Συνεπῶς, κατὰ τὴν γνώμην μου, πρέπει, ὅταν ὑποβάλλωνται τροπολογίαι, νὰ γίνεται ἐπὶ ὅλων ψηφοφορία.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ὀρθόν.

§89Α. ΖΑΚΚΑΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ λέγετε αὐτά, ὅταν ἀπεφάσισεν ἡ Βουλὴ περὶ ἑνὸς σταυροῦ.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν θὰ γίνετε Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἠμπορεῖτε νὰ τὰ λέγετε αὐτά.

§91Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ γίνεται λόγος περὶ πολυσταυρίας καὶ μονοσταυρίας, ἔχω νὰ δηλώσω ὅτι ἡ Ε.Δ.Α. δὲν εἶναι οὔτε ὑπὲρ τῆς πολυσταυρίας, οὔτε ὑπὲρ τῆς μονοσταυρίας.

§92Α. ΖΑΚΚΑΣ. Εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν, κύριε Πρόεδρε...

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λάβετε ὑπ’ ὄψιν σας, κύριε Ζάκκα, ὅτι, ἐπὶ μίαν ἑβδομάδα ταλαιπωρούμεθα.

§94Α. ΖΑΚΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, σεῖς ὁμιλεῖτε πάντοτε ἀπεριορίστως, θὰ ἀπαγορεύσητε καὶ εἰς ἡμᾶς νὰ ὁμιλήσωμεν ἀπεριορίστως;

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σεῖς πάντοτε ὁμιλεῖτε ἀπεριορίστως.

§96Α. ΖΑΚΚΑΣ. Αὐτὸ εἶναι ἀκατανόητον, κύριε Πρόεδρε, ἐδῶ πᾶμε μὲ τὰ μέτρα μας. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, τὸ ὅτι ἐδέχθημεν τὸν ἕνα σταυρὸν μέχρι τῶν δέκα ἑδρῶν ἔχει καλῶς, ἀλλὰ τὸ πῶς θὰ εἶναι πολυσταυρία ἄνω τῶν δέκα ἑδρῶν, αὐτὸ δὲν τὸ ἐννοῶ;

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, τὸ θέμα θὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν. Οὕτω ἡ Βουλὴ θὰ ἐρωτηθῇ πρῶτον ἐὰν κατ’ ἀρχὴν δέχεται τὴν μονοσταυρίαν, καὶ δεύτερον ἐὰν ἄνω τῶν δέκα ἑδρῶν ἐπιτρέπεται ἡ πολυσταυρία.

§98Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἔπρεπε, βεβαίως, θέμα τόσον κρίσιμον τὸ ὁποῖον συνδέεται μὲ αὐτὴν ταύτην τὴν ὑπόστασιν τὴν ἠθικὴν τοῦ νόμου, νὰ γίνῃ ἀντικείμενον συζητήσεως. Δὲν πρόκειται νὰ ἀγορεύσω διότι διεπίστωσα ὅτι ἡ Βουλὴ ἔχει λάβει κατ’ οὐσίαν τὴν ἀπόφασιν. Μοῦ προκαλεῖ ἀπορίαν, ἀπορίαν ἡ ὁποία εἶναι συνυφασμένη μὲ μελαγχολικὰς σκέψεις, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ συνδέσωμεν λογικῶς καὶ ἠθικῶς τοῦτο, ὅτι μέχρι δέκα ὑποψηφίων, εἰς μίαν περιφέρειαν ὁ ἐκλογεὺς εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ἐκτιμᾷ ἕνα ὑποψήφιον καὶ πέραν τῶν δέκα δικαιοῦται νὰ ἐκτιμᾷ καὶ ὅλους, ἐκτὸς ἑνός. Τὸ κριτήριον αὐτὸ εἶναι ἐστερημένον οἱασδήποτε ἠθικῆς βάσεως. Εἶναι τόσον αὐθαίρετοι οἱ ὑπολογισμοί, ὥστε ὁ νόμος θὰ ἔχῃ καὶ τὴν σφραγῖδα τῆς ἠθικῆς αὐθαιρεσίας. Πρὸ ὀλίγου ἠκούσθη ὅτι ἡ τροπολογία ὁμιλεῖ περὶ τῶν περιφερειῶν αἱ ὁποῖαι ἔχουν δέκα καὶ ἄνω ὑποψηφίους. Καὶ μόλις ἠκούσθη ἀπὸ τοῦ στόματός σας, κύριε Πρόεδρε, ἡ διατύπωσις αὐτή, ἠκούσθησαν ἀμέσως ἀντιδράσεις καὶ αἱ ἀντιδράσεις εἶναι εὔλογοι, διότι βουλευταί, ἀγαπητοὶ συνάδελφοι, δὲν γνωρίζουν ἐὰν ἀνήκουν εἰς περιφερείας ὅπου ὑπάρχουν δέκα ἕδραι. Ποία, λοιπόν, εἶναι ἡ ἠθικὴ βάσις, καὶ ἐπὶ ποίου σημείου θὰ γίνῃ ἡ ψηφοφορία; Ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, ἂς ἐγερθοῦν οἱ κ. κ. Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων, καὶ ἂς μᾶς εἴπουν πῶς δικαιολογεῖται ἡ διάκρισις.

§99Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐπειδὴ ὁ ἀγαπητός μου συνάδελφος, ὁ Πρόεδρος κ. Κανελλόπουλος, ἐζήτησεν ἀπὸ τοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν Κομμάτων νὰ λάβουν μέρος ἐπὶ τοῦ θέματος, λέγω, ὅτι ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ θέματος δὲν ὑπάρχει ἀπόφασις τοῦ Κόμματος καὶ οἱ φίλοι μας βουλευταὶ εἶναι ἐλεύθεροι νὰ ψηφίσουν ὅ,τι θέλουν, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ οἱαδήποτε κομματικὴ ἀπόφασις καὶ δέσμευσις.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρῶτον θὰ γίνῃ ψηφοφορία ἐὰν δέχεται ἡ Βουλὴ τὴν μονοσταυρίαν κατ’ ἀρχήν, μὲ τὴν ρητὴν ἐπιφύλαξιν διενεργείας ψηφοφορίας δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ἐπὶ τῆς προτάσεως τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς περὶ καθιερώσεως τῆς πολυσταυρίας εἰς τὰς περιφερείας τὰς ἐκλεγούσας ἄνω τῶν 10 βουλευτῶν.

§101Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὴν κρίσιν ὅταν ὑπάρχουν πολλαὶ τροπολογίαι βεβαίως τίθεται εἰς ψηφοφορίαν ἡ ἀπωτέρα, ἡ ἀπωτέρα εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν δὲν εἶναι αὐτὴ τὴν ὁποίαν ἐθέσατε ὑπ’ ὄψιν τοῦ Σώματος. Ὑπάρχει τροπολογία ἰδική μου περὶ καθιερώσεως τῆς πολυσταυρίας εἰς περιφερείας ἐκλεγούσας ἄνω τῶν ὀκτὼ βουλευτῶν. Συνεπῶς ἢ θὰ ἐκλέξητε αὐτὴν τὴν ὁδὸν ἢ θὰ θέσητε ὑπ’ ὄψιν τοῦ Σώματος ὅλας τὰς τροπολογίας.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅλαι αἱ τροπολογίαι θὰ τεθοῦν, ἀλλὰ λέγω ποία θὰ τεθῇ εἰς ὀνομαστικὴν ψηφοφορίαν. Ἀρχίζομεν ἀπὸ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Χούτα ἡ ὁποία εἶναι καὶ ἡ ἀπωτέρα. Γίνεται δεκτὴ ἡ τροπολογία τοῦ κ. Χούτα;

§103ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεπῶς ἡ τροπολογία τοῦ κ. Χούτα ἀπορρίπτεται.

§105Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀπωτέρα δὲν εἶναι αὐτὴ ἡ τροπολογία ἀλλὰ ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι δέχονται διαχωρισμόν. Ὑπάρχουν, δηλαδή, τροπολογίαι, διὰ τῶν ὁποίων προτείνεται εἷς σταυρὸς μέχρι 5 ἑδρῶν καὶ δύο ἀπὸ 6 ἕως 10. Ἐπίσης ὑπάρχει καὶ ἄλλη τροπολογία ἡ ὁποία προτείνει πολυσταυρίαν μέχρι τοῦ ἡμίσεος τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἑδρῶν. Αὐταὶ αἱ τροπολογίαι εἶναι ἀπώτεραι, καὶ θὰ πρέπει νὰ τεθοῦν πρῶται εἰς ψηφοφορίαν.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία αὐτὴ εἶναι τῶν κ. κ. Δ. Ἀλιπράντη, Α. Μπίστη, Ε. Σκορδίλη. Τὴν ἀποδέχεται ἡ Βουλή;

§107ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεπῶς ἀπορρίπτεται.

§109Λ. ΣΠΑΗΣ. Τὸ ζήτημα τίθεται κατὰ τρόπον ἀνώμαλον. Πρέπει νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ μονοσταυρία ἢ ἡ πολυσταυρία.

§110Γ. ΡΟΥΜΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν δύναμαι νὰ ἀντιληφθῶ διατὶ ἀποκλείεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 10, τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ σημαντικώτερον ἄρθρον. Νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ πρέπει νὰ ἀφεθῇ ἐλευθέρα νὰ ἐκφράσῃ τὰς σκέψεις της ἐπὶ τόσον σοβαροῦ θέματος. Θὰ παρακαλέσω, λοιπόν, τοὺς κ. κ. Ἀρχηγοὺς τῶν Κομμάτων καὶ τὸ Προεδρεῖον, νὰ μᾶς δώσουν τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλήσωμεν.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ρουμάνη, νομίζω ὅτι δὲν ἠμποδίσθη κανεὶς εἰς τὸ νὰ ὁμιλήσῃ. Τὸ θέμα, ὅμως, ἔχει ἐξαντληθῆ καὶ ἐφ’ ὅσον ἡ Βουλὴ δέχεται νὰ θέσωμεν εἰς ψηφοφορίαν τὰς τροπολογίας, αὐτὸ θὰ κάμω. Ἐρωτᾶται, λοιπόν, ἡ Βουλή, δέχεται τὴν ψηφοφορίαν, ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὴν μονοσταυρίαν ὑπὸ τὴν ρητὴν ἐπιφύλαξιν ὅτι θὰ διεξαχθῇ ἡ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ἐπὶ τῆς προτάσεως τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς περὶ καθιερώσεως τῆς πολυσταυρίας διὰ τὰς ἄνω τῶν 10 βουλευτῶν περιφερείας. Οἱ παραδεχόμενοι, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσι. (Ἠγέρθησαν οἱ πλεῖστοι τῶν κ. κ. βουλευτῶν).

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεπῶς ἐγένετο δεκτὴ ἡ τροπολογία περὶ καθιερώσεως κατ’ ἀρχὴν τῆς μονοσταυρίας. Θὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ἐπὶ τῆς προτάσεως τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς.

§113Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ κάμω μίαν πρότασιν. Νὰ ἐρωτηθῇ πρῶτον ἡ Βουλὴ δι’ ἀναστάσεως. Καὶ ἂν ἡ Βουλὴ ἀποδεχθῇ τὴν πρότασιν διὰ πλειοψηφίας τῶν ¾, τότε δὲν βλέπω τὸν λόγον τῆς διενεργείας ψηφοφορίας δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. Ἐὰν βεβαίως, γεννηθῶσιν ἀμφισβητήσεις, τότε νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν ὀνομαστικὴν ψηφοφορίαν.

§114Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ αὐτὸ τὸ ὁποῖον προτείνει ὁ συνάδελφος κ. Μαῦρος, διότι εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν μία μερὶς τῆς Βουλῆς ἐδήλωσεν ὅτι δὲν λαμβάνει θέσιν, καὶ δὲν ἐνδιαφέρεται οὔτε διὰ τὴν μονοσταυρίαν, οὔτε διὰ τὴν πολυσταυρίαν. Κατὰ συνέπειαν εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν ἡ μερὶς ἐκείνη θὰ πρέπει νὰ ἡμιγερθῇ;

§115Α. ΖΑΚΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ τεθῇ περιορισμὸς εἰς τὴν μονοσταυρίαν.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς τροπολογίας τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς Ὑπάρχει πρότασις, κατὰ τὸν Κανονισμόν, περὶ διενεργείας ψηφοφορίας δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. Τίθεται, συνεπῶς, εἰς ψηφοφορίαν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ἡ πρότασις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς περὶ καθιερώσεως τῆς πολυσταυρίας διὰ τὰς περιφερείας ἄνω τῶν 10 ἑδρῶν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πολυσταυρίαν διὰ τὰς περιφερείας ἄνω τῶν 10 ἑδρῶν λέγουσι ΝΑΙ. Οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ΟΧΙ. Παρακαλῶ, ὅπως προσέλθουν ὡς ψηφολέκται οἱ κ. κ. Δ. Λιαντζούνης καὶ Μ. Πίσπας. (Προσελθόντων τῶν ψηφολεκτῶν, ἄρχεται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία, τῶν κ. κ. βουλευτῶν ἀπαντώντων ὡς ἀκολούθως εἰς τὸ τεθὲν ἐρώτημα):

(Περατωθείσης τῆς ψηφοφορίας καὶ γενομένης διαλογῆς, προέκυψε τὸ κάτωθι ἀποτέλεσμα):

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν συνόλῳ 210. Εἶπον ΝΑΙ 142, ΟΧΙ 40 καὶ 28 ἠρνήθησαν ψῆφον. Συνεπῶς ἐγένετο ἀποδεκτὴ ἡ τροπολογία τῆς Ἐπιτροπῆς.

§118Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, διὰ νὰ μὴ δημιουργῆται παρανόησις τῆς φράσεως ἄνω τῶν 10, θὰ πρέπει νὰ εἴπωμεν ἀπὸ 11 καὶ ἄνω, διότι αὐτὴ ἀκριβῶς εἶναι ἡ ἔννοια τῆς τροπολογίας.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα, ἀπὸ 11 καὶ ἄνω. Κύριοι βουλευταί, ὑπάρχει ἑτέρα τροπολογία τῶν κ.κ. Δ. Γόντικα, Α. Γκουτζουρῆ καὶ Ι. Τριανταφυλλίδη, δι’ ἧς προτείνεται ὅπως Ἀρχηγὸς Κόμματος, τέως Πρωθυπουργός, περιλαμβανόμενος εἰς ψηφοδέλτιον, θεωρεῖται λαβὼν ὡς σταυροὺς προτιμήσεως τὸ σύνολον τῶν ἐγκύρων ψηφοδελτίων τοῦ συνδυασμοῦ ἐν τῇ ἐκλογικῇ περιφερείᾳ, ἐφ’ ὅσον προτάσσεται πάντων τῶν λοιπῶν ὑποψηφίων κατὰ τὴν ἀνακήρυξιν τοῦ συνδυασμοῦ.

§120Δ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Δὲν μὲ ἀφορᾷ, κύριε Πρόεδρε, προσωπικῶς αὐτὸ τὸ ὁποῖον θὰ ἀναπτύξω. Ἀφορᾷ γενικώτερον ὅλον τὸν πολιτικὸν κόσμον καὶ ἀποβλέπει εἰς τὴν ἐξύψωσιν τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ εἰς τὸν τόπον αὐτόν. Εἰς τὴν ἔκθεσιν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς κατὰ πρότασιν τοῦ κ. Μακρῆ, περιελήφθη μία τροπολογία ἔχουσα ὡς ἑξῆς: «... (ἀναγινώσκει)...». Νομίζω ὅμως, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ὡς Ἀρχηγοὶ Κομμάτων ἐν ἐνεργείᾳ, πρέπει νὰ θεωρηθῶσι μόνον οἱ διατελέσαντες Πρωθυπουργοὶ καὶ οὐχὶ γενικῶς πᾶς τις, ὁ ὁποῖος κατέθεσε μίαν αἴτησιν εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον περὶ Κόμματος. Ὅλοι οἱ λεγόμενοι Ἀρχηγοὶ Κομμάτων πρέπει νὰ τεθῶσιν ὑπὸ τὴν ψῆφον καὶ τὸν σταυρὸν τῶν ἐκλογέων των. Ἐὰν ἐπρολάμβανε νὰ ψηφισθῇ ἡ τροποποίησις τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, τὸ θέμα τοῦτο θὰ ἐλύετο καὶ δὲν θὰ εὑρισκόμεθα πρὸ τῆς ἀνωμαλίας αὐτῆς, τῶν Ἀρχηγῶν Κομμάτων ἐν τῇ Βουλῇ καὶ τῶν Ἀρχηγῶν Κομμάτων ἐκτὸς τῆς Βουλῆς. Θὰ ἤθελον νὰ θέσω, λοιπόν, ὑπὸ τὴν κρίσιν τῶν κ. κ. συναδέλφων, τὴν τροπολογίαν, ὅτι πέραν τῶν τέως Πρωθυπουργῶν, Ἀρχηγῶν Κομμάτων, δὲν ὑπάρχουν ἄλλοι Ἀρχηγοὶ Κομμάτων, οἱ ὁποῖοι νὰ ἐξαιρεθοῦν τῆς σταυροφορίας. Τὸ θέμα ἐνδιαφέρει γενικώτερον τὴν Χώραν καὶ τὴν Βουλὴν, δι’ αὐτὸ παρακαλῶ τοὺς κ. κ. συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι συμφωνοῦν μαζί μου, νὰ ψηφίσουν τὴν προτεινομένην τροπολογίαν.

§121Α. ΖΑΚΚΑΣ. Κατὰ τὸ Σύνταγμα, κύριε Πρόεδρε, οἱ βουλευταὶ ἐκλέγονται ἀπὸ τὸν λαόν. Ἡ ψῆφος τοῦ λαοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποκατασταθῇ ἐκ τῆς διατάξεως τοῦ νόμου. Δὲν εἶναι δυνατόν, συνεπῶς, νὰ γίνῃ δεκτόν, ὅπως οἱ Ἀρχηγοὶ ἐκλέγωνται οὐχὶ ἀπὸ τὸν λαόν, ἀλλὰ ἐκ τοῦ νόμου. Θὰ πρέπει πάντες νὰ τεθῶσιν ὑπὸ τὴν κρίσιν τῶν ἐκλογέων των.

§122Θ. ΛΥΜΠΕΡΙΔΗΣ. Εἶμαι σύμφωνος, κύριε Πρόεδρε, μὲ τὰ ἐπιχειρήματα τοῦ κ. Γόντικα, ὅτι πρέπει πάντες οἱ ἀποκαλούμενοι Ἀρχηγοί, νὰ τίθενται ὑπὸ τὴν κρίσιν τῶν ἐκλογέων των. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι αὐτὸ θὰ πρέπει νὰ ἰσχύσῃ δι’ ὅλους τοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν Κομμάτων, χωρὶς νὰ γίνῃ καμμία ἀπολύτως ἐξαίρεσις. Θὰ πρέπει πάντες οἱ Ἀρχηγοί, ἀνεξαρτήτως ἐὰν διετέλεσαν Πρωθυπουργοὶ ἢ ὄχι, νὰ λαμβάνουν σταυροὺς προτιμήσεως. Δὲν θὰ πρέπει νὰ γίνῃ ἡ ἐξαίρεσις, ὅπως τὴν ἔθεσεν ὁ κ. Γόντικας, διότι δὲν δικαιολογεῖται.

§123Ι. ΠΑΣΣΑΛΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, οἱ Ἀρχηγοὶ πρέπει νὰ βαπτίζωνται εἰς τὴν κολυμβήθραν τοῦ λαοῦ, διότι πολλοὶ ἔγιναν Πρωθυπουργοὶ χωρὶς νὰ βαπτισθοῦν εἰς τὴν ἐκλογικὴν κολυμβήθραν. Διωρίσθησαν χωρὶς νὰ εἶναι Ἀρχηγοὶ Κομμάτων, χωρὶς νὰ βαπτισθοῦν. Αὐτὸ δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνεται. Παρ’ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Γόντικας, ὅτι δὲν ὑπάρχουν Ἀρχηγοί, ὑπάρχουν Ἀρχηγοὶ ἐδῶ μέσα καὶ ἡμεῖς προτείνομεν νὰ σταυρωθῶμεν ὅλοι καὶ ἔτσι νὰ δείξωμεν ποῖοι εἶναι Ἀρχηγοί, ποὺ βγαίνουν ἀπὸ τὴν κολυμβήθραν τοῦ λαοῦ. Ἂν διωρίσθη κάποιος Πρωθυπουργὸς σὲ ἀνώμαλες περιστάσεις, διατὶ νὰ ἐξαιρεθῇ αὐτός, ὅπως λέγει ὁ κ. Γόντικας; Ἀφῆστε αὐτὰ τὰ φαυλοκρατικά, περάσανε. Ἂν εἶσθε Ἀρχηγοί, κατεβῆτε εἰς τὸν λαὸν ὅλοι καὶ βαπτισθῆτε εἰς τὴν λαϊκὴν κολυμβήθραν. Ἀφοῦ ἔγινε κάποιος Πρωθυπουργὸς μίαν φορὰν ὅταν ἦτο Ἀρχηγὸς νὰ πάῃ πάλιν νὰ ψηφισθῇ ἀπὸ τὸν λαόν νὰ τοῦ δώσῃ ὁ λαὸς τὸ βάπτισμα τοῦ Ἀρχηγοῦ. Καὶ ἂν σεῖς δὲν τὸ καταλαβαίνετε, ἐγὼ σᾶς λέγω ὅτι ὅλα αὐτὰ τὰ φαυλοκρατικὰ συστήματα θὰ πέσουν ὕστερα ἀπὸ τὶς ἐκλογὲς ποὺ θὰ γίνουν.

§124Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Διὰ λόγους τάξεως, κύριε Πρόεδρε, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δηλώσω ὅτι εἶμαι ἐναντίον αὐτῆς τῆς ἐξαιρέσεως, ἡ ὁποία ἐπιχειρεῖται ὑπὲρ τῶν Ἀρχηγῶν Κομμάτων. Νομίζω ὅτι καὶ αὐτοὶ πρέπει νὰ ὑποβληθοῦν εἰς τὴν κρίσιν τοῦ λαοῦ. Αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, ποὺ ἐπιχειρεῖται νὰ γίνῃ, δὲν εἶναι καθόλου τιμητικὸν διὰ τοὺς Ἀρχηγούς. Τὸ ὅτι καὶ ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματος πρέπει νὰ τεθῇ ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ λαοῦ νομίζω ὅτι εἶναι μία ἀρχή, ἀπὸ τὴν ὁποίαν δὲν πρέπει νὰ φύγωμεν.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Τούμπας, ἔχει τὸν λόγον.

§126Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐν σχέσει μὲ τὰς ἀντιρρήσεις, τὰς ὁποίας ἀνέφερον οἱ κ. κ. συνάδελφοι, θὰ ἤθελον νὰ εἴπω ὅτι τὸ ψηφοδέλτιον δίδεται εἰς τὸ Κόμμα, ἀλλὰ κατὰ τεκμήριον τὸ Κόμμα ἐκπροσωπεῖται ἀπὸ τὸν Ἀρχηγόν του. Ἑπομένως αὐτονόητον καὶ λογικὸν καὶ δίκαιον εἶναι νὰ θεωρηθῇ ὅτι πᾶν ψηφοδέλτιον, τὸ ὁποῖον δίδεται, δίδεται εἰς τὸν Ἀρχηγόν. Δὲν χρειάζονται σταυρὸν οἱ Ἀρχηγοὶ τοῦ Κόμματος.

§127Ε. ΜΠΑΚΛΑΤΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνῃ καμμία διάκρισις. Οἱ πάντες θὰ πρέπει νὰ τίθενται ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ λαοῦ. Δὲν πρέπει, ἑπομένως, νὰ γίνῃ ἐξαίρεσις διὰ τοὺς τέως Πρωθυπουργούς. Ἄλλως σωστὸν καὶ δίκαιον εἶναι νὰ περιληφθοῦν ὅλοι οἱ Ἀρχηγοί.

§128Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Ἡ συζήτησις τῆς τροπολογίας αὐτῆς, κύριε Πρόεδρε, δὲν ἔχει θέσιν ἐδῶ, ἀλλὰ εἰς τὸ ἄρθρον 12, ὅπου ἐπροτάθη καὶ σχετικὴ τροπολογία, διὰ τῆς ὁποίας καταργοῦνται τὰ ἄρθρα 4 καὶ 5, ἑπομένως ἐπαναβιοῖ ἡ διάταξις τοῦ παλαιοῦ νόμου, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ Ἀρχηγοὶ Κομμάτων δὲν ἔχουν ἀνάγκην σταυρῶν.

§129Γ. ΠΑΠΑΣΤΕΡΓΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, φρονῶ ὅτι ἐκ λόγων λεπτότητος καὶ εὐθιξίας πρὸς τοὺς κ. κ. Ἀρχηγούς, δὲν θὰ πρέπει νὰ ἐπιμείνωμεν ἐπὶ τῆς τροπολογίας ὅπως ἐκλέγωνται ἄνευ σταυρῶν. Καὶ οἱ ἴδιοι πιστεύω ὅτι θὰ θέλουν νὰ ἐκλέγωνται ἀπὸ τὸν λαὸν καὶ ὄχι νὰ διορίζωνται ὑπὸ τοῦ νόμου. Ἑπομένως δὲν πρέπει νὰ ἐπιμείνωμεν εἰς τὴν τροπολογίαν αὐτήν.

§130Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Βλέπω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι μεγάλη ἔρις ἀνέκυψε περὶ τοῦ ἐὰν θὰ πρέπει ἢ ὄχι οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων νὰ λαμβάνουν σταυρούς. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ παρατηρῶ μίαν ἐξαιρετικὴν ἐπιθυμίαν τῶν κ.κ. συναδέλφων πρὸς Ἀρχηγοποίησίν των, θὰ ἐπρότεινα, πρὸς ἐξύψωσιν αὐτῶν τούτων τῶν Ἀρχηγῶν καὶ τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ, νὰ λαμβάνουν διπλάσιον ἀριθμὸν σταυρῶν ἐν σχέσει πρὸς τοὺς ἁπλοῦς βουλευτάς, διὰ νὰ ἔχουν τὸ προβάδισμα καὶ τὸ ἀπαιτούμενον κῦρος, ὥστε νὰ παριστάνουν τὸν Ἀρχηγόν. Ὁ ἐπιθυμῶν νὰ ἔχῃ εὐρυτέρας ἐξουσίας καὶ νὰ ἐμφανίζεται ὡς Ἀρχηγὸς Κόμματος θὰ πρέπει νὰ τιμᾶται καὶ μὲ περισσοτέρους σταυρούς.

§131Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπεστήριξα καὶ ἄλλοτε τὴν ἄποψιν ὅτι οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνταγωνίζωνται τοὺς συνυποψηφίους των εἰς τὴν αὐτὴν ἐκλογικὴν περιφέρειαν, ζητοῦντες ψῆφον προτιμήσεως. Ταύτην ὁ ἐκλογεὺς πρέπει νὰ ἀρνηθῇ εἰς τὸν ἁπλοῦν ὑποψήφιον, διὰ νὰ τὴν δώσῃ κατὰ προτίμησιν εἰς τὸν Ἀρχηγόν. Πρέπει, ἑπομένως, νὰ ἀποκλεισθῇ ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ ἀνταγωνισμοῦ πρὸς τοὺς ὀπαδούς του. Νομίζω ὅτι ἡ διάταξις δὲν εἶναι ἀντιδημοκρατική, ἐν πάσῃ δὲ περιπτώσει εὑρίσκεται ἐν ἁρμονίᾳ μὲ τὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος, ἡ ὁποία ὁρίζει ὅτι ἡ ἐκλογὴ γίνεται ἀμέσως ὑπὸ τοῦ λαοῦ, διότι ὁ ἐκλογεύς, ὁ ὁποῖος θὰ ψηφίσῃ τὸ ψηφοδέλτιον εἰς τὸ ὁποῖον περιλαμβάνεται τὸ ὄνομα τοῦ Ἀρχηγοῦ, ἀναδέχεται ἐκ τῶν προτέρων τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ ἡ ψῆφος του, τὴν ἀνάδειξιν δηλαδὴ ὡς πρώτου βουλευτοῦ τῆς περιφερείας ἐκ τοῦ Κόμματος, τὸ ὁποῖον ἐψήφισε, τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Συνδυασμοῦ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχουν χῶραι εἰς τὰς ὁποίας, ὑπὸ τὴν ταὐτόσημον συνταγματικὴν διάταξιν τὴν ἰδικήν μας, καθ’ ἣν οἱ βουλευταὶ ἐκλέγονται ὑπὸ τοῦ λαοῦ ἀμέσως, ἔχει ἐπιβληθῆ τὸ ὑποχρεωτικὸν ψηφοδέλτιον, ἐκλέγονται δὲ οἱ βουλευταὶ κατὰ τὴν σειρὰν ἐγγραφῆς αὐτῶν εἰς τὸ ψηφοδέλτιον τοῦ συνδυασμοῦ. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχει γίνει εἰς τὸν τόπον μας προκειμένου περὶ τῶν Ἀρχηγῶν καὶ τὸ ὁποῖον ἔχει ἐγκριθῆ κατ’ ἐπανάληψιν ἀπὸ τὸ Ἐκλογοδικεῖον καὶ τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας ὡς συνταγματικόν, εἶναι ὀρθὸν καὶ σκόπιμον καὶ ἐπιβάλλεται νὰ διατηρηθῇ εἰς τὸν νέον ἐκλογικὸν νόμον.

§132Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Τὸ νὰ ἀναδεικνύωνται ὅλοι διὰ σταυρῶν εἶναι ἄποψις. Ἐκεῖνο ποὺ δὲν εἶναι ἄποψις, εἶναι ὁ διαχωρισμὸς μεταξὺ Ἀρχηγῶν καὶ πρώην Πρωθυπουργῶν. Νομίζω ὅτι, ἐφ’ ὅσον ἀναχωροῦμεν ἀπὸ τὸ τεκμήριον ὅτι ὁ ψηφοφόρος ψηφίζει Κόμμα καὶ κατὰ τεκμήριον, ἑπομένως, ψηφίζει ὑπὲρ τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Κόμματος, ἡ διάταξις πρέπει νὰ ἀφορᾷ τοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν Κομμάτων, εἴτε διετέλεσαν Πρωθυπουργοὶ εἴτε ὄχι.

§133Α. ΖΑΚΚΑΣ. Τὸ θέμα εἶναι σπουδαιότατον, κύριε Πρόεδρε. Πολλὲς φορὲς ἐφηρμόσθη ἡ ἀναλογικὴ καὶ ἡ προτίμησις διὰ σταυρῶν — ἀκόμη καὶ διὰ τοὺς Ἀρχηγούς. Μὴ λησμονῆτε ὅτι ὁ Κονδύλης δὲν ἐξελέγη ὡς Ἀρχηγὸς Κόμματος καὶ ἦλθεν εἰς τὴν Βουλὴν παραιτηθέντος τοῦ τότε ἐκλεγέντος ὑποψηφίου, διότι ἔτσι ἤθελεν ὁ λαός. Ὅταν ὑπῆρχε τὸ σφαιρίδιον, ὑπέκειντο εἰς αὐτὸ καὶ οἱ Ἀρχηγοί. Δὲν εἶναι νοητόν, δὲν εἶναι συνταγματικόν, ἀντίκειται εἰς τὴν ἰσότητα τὸ νὰ ἐκλέγωνται προνομιακῶς ὡρισμένα ἄτομα, διότι ἔτσι θέλει ὁ νόμος. Ὁ λαὸς πρέπει νὰ ἐκλέγῃ τοὺς πάντας.

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσομεν περαιωμένην τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Ὑπεβλήθησαν δύο τροπολογίαι. Ἡ μία περιέχει τὴν ἄποψιν τοῦ κ. Μακρῆ, κατὰ τὴν ὁποίαν εἰς τὰς περιφερείας ποὺ ἰσχύει ἡ μονοσταυρία οἱ Ἀρχηγοὶ θὰ ἐκλέγωνται ἄνευ σταυρῶν. Ἡ ἄλλη εἶναι ἡ τροπολογία τοῦ κ. Γόντικα, κατὰ τὴν ὁποίαν ὡς Ἀρχηγοὶ Κομμάτων θὰ πρέπει νὰ θεωρηθῶσιν μόνον οἱ διατελέσαντες Πρωθυπουργοί.

§135Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὑπάρχει εἰς τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Μακρῆ ἓν κενόν. Εἰς τὰς περιφερείας ποὺ ἰσχύει ἡ πολυσταυρία, τί θὰ γίνῃ;

§136Δ. ΜΑΚΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρόκειται περὶ τοῦ ἑξῆς: Ἡ διάταξις τοῦ ἀρχικοῦ νομοσχεδίου καταργοῦσε τὸ δικαίωμα καὶ τὸ προνόμιον τῶν Ἀρχηγῶν Κομμάτων καὶ τέως Πρωθυπουργῶν νὰ ἐκλέγωνται ἄνευ σταυρῶν. Εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἐγένετο πρότασις καὶ ἐγένετο δεκτὴ ἡ μονοσταυρία δι’ ὡρισμένας περιοχάς. Ὅταν εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἔχωμεν Ἀρχηγοὺς Κομμάτων, οἱ ὁποῖοι θὰ πολιτευθοῦν εἰς περιοχὰς ποὺ ἰσχύει ἡ μονοσταυρία ἐθεωρήθη ὅτι δὲν ἦτο πρέπον νὰ διαγωνίζωνται μὲ τοὺς ἄλλους ὑποψηφίους.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ὅταν ἐρωτηθῆτε ἐπὶ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Μακρῆ, πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει σας, ὅτι ὅταν λέγῃ δὲν χρειάζεται σταυρὸς διὰ τοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν Κομμάτων, εἰς τοῦτο περιλαμβάνονται καὶ οἱ Ἀρχηγοὶ Κομμάτων, διατελέσαντες Πρωθυπουργοί. Παρακαλῶ, οἱ ἀποδεχόμενοι τὴν πρότασιν ταύτην, ὅπως ἐγερθῶσι. (Ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Συνεπῶς ἡ τροπολογία ἀπερρίφθη.

§138Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχουν πρώην Πρωθυπουργοί, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι Ἀρχηγοὶ Κομμάτων.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ πρότασις τοῦ κ. Γόντικα, ὡς τελικῶς διετυπώθη, ὅτι δηλαδὴ διὰ τοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν Κομμάτων, τοὺς διατελέσαντας Πρωθυπουργούς, δὲν ἀπαιτοῦνται σταυροί. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν ταύτην, παρακαλῶ ὅπως ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Συνεπῶς ἡ πρότασις ἐγένετο δεκτή. Προχωροῦμεν. Ὑπάρχει ἡ τροπολογία τοῦ κ. Η. Ἠλιοῦ.

§140Η. ΗΛΙΟΥ. Τὴν ἀποσύρω, κύριε Πρόεδρε.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄλλην τροπολογίαν δὲν ἔχω. Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 10, ὡς ἐτροποποιήθη;

§142ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 10 ἐγένετο δεκτόν, ὡς ἐτροποποιήθη. Ἄρθρον 11ον.

§144Σ. ΠΑΠΑΠΟΛΙΤΗΣ. Τί ἔγινεν ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Μακρῆ, διὰ τῆς ὁποίας δὲν διαστέλλονται οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν Πρωθυπουργῶν; Τί ἔγινεν; Διότι εἶναι ἀκατανόητον ὅτι ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ διαστολὴ μεταξὺ Πρωθυπουργῶν καὶ Ἀρχηγῶν.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ μὲν πρώτη, τοῦ κ. Μακρῆ, ἀπερρίφθη, ἡ δὲ δευτέρα, τοῦ κ. Γόντικα, ἔγινε δεκτή. Ἔτσι ἀπεφάνθη ἡ Βουλή.

§146Σ. ΠΑΠΑΠΟΛΙΤΗΣ. Δὲν ἐτέθη εἰς ψηφοφορίαν, δὲν ἐκαταλάβαμεν.

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐτέθη. Ὁρίστε, κύριε Χαβίνη, ὁμιλεῖτε.

§148Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Δὲν ἐγένετο ἀντιληπτὸς ἀπὸ τοὺς βουλευτὰς ὁ διαχωρισμός. Ὑπάρχει ἡ περίπτωσις ὅτι οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων ἐπὶ μονοσταυρίας ἐξαιροῦνται τῶν σταυρῶν. Καὶ ὁ κ. Μακρῆς αὐτὴν τὴν ἐντύπωσιν ἔχει.

§149Δ. ΜΑΚΡΗΣ. Ἡ ἰδική μου πρότασις ἦτο ὑπὲρ καὶ τῶν τέως Πρωθυπουργῶν καὶ τῶν Ἀρχηγῶν τῶν Κομμάτων.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ψηφοφορία ἔγινεν ὡς ἑξῆς: Ἡ πρώτη ψηφοφορία ἦτο διὰ τοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν Κομμάτων, γενικῶς, καὶ ἀπερρίφθη.

§151Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ναὶ μὲν σεῖς αὐτὸ εἴχατε ὑπ’ ὄψιν σας, ἀλλὰ ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς, ὅταν ἐψήφιζεν δὲν ἐννοοῦσε αὐτό. Ἔτσι εἶναι, κύριε Πρόεδρε. Δὲν ἠμπορεῖ ὁ κ. πρώην Ὑφυπουργὸς τοῦ Οἰκισμοῦ νὰ θέλῃ νὰ ἐπιβάλῃ τὰς ἀπόψεις του. Εἶναι γεγονὸς ἀναμφισβήτητον.

§152Τ. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ τὸ ἑρμηνεύετε ἔτσι.

§153Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε θέλω νὰ πιστεύω ὅτι μαζὶ μου καὶ πολλοὶ ἄλλοι βουλευταὶ δὲν ἀντελήφθησαν τὸ ἐρώτημά σας καὶ δὲν εἶναι δυνατόν, κύριε Πρόεδρε, νὰ γίνεται αὐτό.

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, θὰ κάμω μίαν παρέκκλισιν, ἐπειδὴ τὸ θέμα εἶναι λεπτὸν καὶ ἐπειδὴ ἀποδίδεται μομφὴ εἰς τὸ Προεδρεῖον. Ἐγώ, κύριοι, θὰ ξαναθέσω τὸ ζήτημα, δὲν φοβοῦμαι. Οἱ παραδεχόμενοι ὅτι οἱ Ἀρχηγοὶ Κομμάτων οἱ ὁποῖοι ἠμπορεῖ νὰ μὴ εἶναι καὶ τέως Πρωθυπουργοί, διότι θὰ τὸ θέσω κατόπιν, δὲν ἔχουν ἀνάγκην σταυρῶν προτιμήσεως, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Ἰδού, οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι τέως Πρωθυπουργοὶ πρέπει νὰ ἔχουν σταυρούς. Δευτέρα τροπολογία: Ὁσάκις πρόκειται περὶ Ἀρχηγῶν Κομμάτων, οἱ ὁποῖοι ὑπῆρξαν Πρωθυπουργοί, οἱ παραδεχόμενοι ὅτι δὲν χρειάζονται σταυροὺς παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ὁρίστε, κύριοι, τὸ ἔκαμα δύο φορᾶς. Εἶναι παρέκκλισις καὶ μείωσις ἰδική μου, ἀλλὰ προτιμῶ αὐτὸ ἀπὸ τὴν παρεξήγησιν. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 11, ὁ κ. Θ. Χαβίνης, ἔχει τὸν λόγον.

§155Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπιθυμῶ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ Σώματος ἐπὶ ἑνὸς ζητήματος σοβαρωτάτου, τὸ ὁποῖον ἀναφύεται ἑκάστοτε μετὰ τὰς ἐκλογάς. Ὑποβάλλονται προσφυγαὶ εἰς τὸ Ἐκλογοδικεῖον κατὰ τοῦ κύρους τῶν ἐκλογῶν, ὅτι τὰ Α, Β, Γ, Δ., τμήματα ἐψήφισαν ἐκλογεῖς παρανόμως. Συνέβη καὶ εἰς τὰς παρελθούσας ἐκλογάς, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ὑποβληθοῦν τοιαῦται ἐνστάσεις διὰ τὸν Νομὸν Πρεβέζης, ὅτι 350 ἐψήφισαν παρανόμως, διότι 334 ὑπερτερούσαμεν ἡμεῖς μετὰ τὰς ψήφους τοῦ Στρατοῦ καὶ ἀνεστατώθηκε ὁ Νομὸς Πρεβέζης, νὰ εὕρωμεν τὰς ἀποφάσεις τῶν δικαστηρίων ποῖοι ἐστερήθησαν τῶν πολιτικῶν των δικαιωμάτων, νὰ εὕρωμεν τὰς ἀποφάσεις τῶν δικαστηρίων εἰς ποίους ἐπανεδόθησαν τὰ πολιτικὰ δικαιώματα καὶ οὕτω καθ’ ἑξῆς. Διότι, δυστυχῶς, τὸ Ἐκλογοδικεῖον ἔχει ὡς νομολογίαν ὅτι 350 οἱ ὁποῖοι ἐψήφισαν κακῶς, ἐψήφισαν τοὺς ἐπιτυχόντας καὶ οὐδεὶς τοὺς ἐπιλαχόντας. Αὐτό, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ἀπαράδεκτον. Καὶ ὅταν ἐψηφίζετο ὁ νόμος, ὁ προηγούμενος, πάλιν ἔφερα τὸ ζήτημα εἰς τὴν Βουλήν. Εἶναι ἀπαράδεκτον ὅλοι οἱ παρανόμως ψηφίσαντες νὰ θεωροῦνται ὅτι ἐψήφισαν τοὺς ἐπιτυχόντας καὶ οὐδεὶς τοὺς ἀποτυχόντας. Προτείνω, κύριοι συνάδελφοι, τὰ ἄκυρα ψηφοδέλτια νὰ κατανέμωνται ἀναλόγως τῶν ψήφων τὰς ὁποίας ἔλαβεν ἕκαστος συνδυασμός. Αὐτὸ εἶναι τὸ δίκαιον, ἄλλωστε. Ὁ ἐκλογικὸς νόμος, κύριε Πρόεδρε, ὅταν εἰς ἕνα ἐκλογικὸν τμῆμα εὑρεθῇ, ὅτι εἶναι 3 ψηφοδέλτια π.χ. περισσότερα τῶν ψηφισάντων, λέγει ὅτι ἀνακατεύονται τὰ ψηφοδέλτια καὶ ἀφαιροῦνται 3. Τὸ νὰ ἔρχεται τὸ Ἐκλογοδικεῖον καὶ νὰ λέγῃ ὅτι 350 ψηφοδέλτια παρανόμως ψηφισάντων ἐψήφισαν ὅλοι τὸν ἐπιτυχόντα καὶ οὐδεὶς τὸν ἐπιλαχόντα, εἶναι ἀπαράδεκτον καὶ δυστυχῶς αὐτὴ ἡ νομολογία ἐπεκράτησε καὶ ἠκυρώθησαν ἐκλογαὶ παρανόμως. Δι’ αὐτὸ ὑποβάλλω τροπολογίαν — δὲν θέλω νὰ ληφθῇ ἀπόφασις τώρα, νὰ τὸ μελετήσῃ καὶ ἡ Κυβέρνησις, νὰ τὸ μελετήσουν καὶ οἱ νομικοὶ ἐξ ὑμῶν, διότι εἶναι νομικὸν τὸ θέμα — ὅπως αἱ ἄκυροι ψῆφοι κατανέμωνται ἀναλόγως τῶν ψήφων τὰς ὁποίας ἔλαβεν ἕκαστος συνδυασμός.

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 11;

§157ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 11 ἐγένετο δεκτόν.

§159Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐπίσης, κύριε Πρόεδρε, νὰ τεθῇ διάταξις εἰς τὸν νόμον ὅτι ὁσάκις ὑποβάλλωνται ἐνστάσεις κατὰ τοῦ κύρους τῶν ἐκλογῶν νὰ κοινοποιῆται ἀμέσως εἰς τὸν ἐνδιαφερόμενον. Διότι, τί γίνεται, κύριε Πρόεδρε; Ὑποβάλλω ἐγὼ ἔνστασιν ἐναντίον τῆς ἐκλογῆς σας καὶ σεῖς προσπαθεῖτε κρυφίως νὰ μάθητε ἂν ὑπεβλήθη ἔνστασις, διότι δὲν ἔχετε τὸν καιρὸν νὰ λάβητε τὰ στοιχεῖα ἐντὸς 8 ἡμερῶν νὰ ὑποβάλητε τὴν ἔνστασίν σας. Πρέπει, λοιπόν, οἱαδήποτε ἔνστασις κατὰ τοῦ κύρους τῶν ἐκλογῶν, νὰ κοινοποιῆται εἰς τὸν ἐνδιαφερόμενον.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 12ον.

§161Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Τὸ ἄρθρον 12 καθορίζει ὅτι πρέπει νὰ ἔχουν σταυροὺς καὶ οἱ Ἀρχηγοὶ Κομμάτων. Πρέπει, ἑπομένως, ἐπειδὴ ἔρχεται εἰς ἀντίθεσιν μὲ τὴν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν ἐψηφίσαμεν, νὰ καταργηθῇ.

§162Δ. ΜΑΚΡΗΣ. Πρέπει νὰ παραμείνῃ.

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη ἐκ μέρους τοῦ κ. Παπασπύρου μία τροπολογία, ἥτις, ὅμως, δὲν ἔχει σχέσιν μὲ τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον.

§164Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, κατ’ ἐξοχὴν ἀπασχολοῦνται μὲ τὴν προετοιμασίαν καὶ τὴν διενέργειαν τῶν ἐκλογῶν, οἱ ὑπάλληλοι τῆς Γραμματείας τῶν δικαστηρίων εἰς αὐτοὺς μάλιστα ἐπιπίπτει, ὅλος ὁ φόρτος τῆς ἐργασίας αὐτῆς. Εἶναι ἓν θέμα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἀντιμετωπισθῇ. Διὰ τοῦτο ὑπεβάλαμεν μίαν τροπολογίαν, διὰ τῆς ὁποίας ζητοῦμεν, ὅπως, οἱ ὑπάλληλοι τῆς Γραμματείας τῶν δικαστηρίων, δεδομένου ὅτι ἐπίκεινται τὸν Ὀκτώβριον καὶ αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαί, λαμβάνουν τὸν βασικόν των μισθὸν προσηυξημένον κατὰ 10%. Νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις θὰ ἀποδεχθοῦν τὴν πρότασίν μας.

§165Δ. ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Συνηγορῶ καὶ ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, ὑπὲρ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Παπασπύρου. Εἶναι ἔργον στοιχειώδους δικαιοσύνης, ἡ υἱοθέτησις ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τῆς τροπολογίας ταύτης.

§166Β. ΑΛΕΞΑΤΟΣ. Καὶ ἐγὼ συνηγορῶ ὑπὲρ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Παπασπύρου.

§167Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Καὶ ἐγὼ συνηγορῶ, κύριε Πρόεδρε.

§168Ι. ΠΑΠΑΗΛΙΑΚΗΣ. Συνηγορῶ καὶ ἐγώ, κύριε Πρόεδρε.

§169ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Συνηγοροῦμεν καὶ ἡμεῖς, κύριε Πρόεδρε.

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνηγορεῖτε, κ. κ. συνάδελφοι, ὑπὲρ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Παπασπύρου, ἀλλὰ αὕτη συνεπάγεται δαπάνην, διὰ τὴν ὁποίαν ἀπαιτεῖται ἔκθεσις τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου. Ἑπομένως, θὰ πρέπει νὰ λάβῃ θέσιν ἡ Κυβέρνησις. Θὰ τὴν εἰσαγάγῃ πρὸς συζήτησιν ἢ ὄχι;

§171Κ. ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρ. Κυβερν.). Κύριοι βουλευταί, τὸ ζήτημα αὐτό, διὰ τὰς ἐπικειμένας ἐκλογάς, ἔχει ρυθμισθῆ, διὰ κοινῆς ἀποφάσεως τῶν Ὑπουργῶν Οἰκονομικῶν καὶ Ἐσωτερικῶν καὶ ἔχει καθορισθῆ ἡ ἀμοιβὴ τῶν δικαστικῶν γραμματέων, διὰ τὴν ὑπερωριακὴν ἐργασίαν των κατὰ τὰς ἐκλογάς, αὕτη δὲ κυμαίνεται εἰς 40–50 δραχμὰς ἡμερησίως. Ἐφ’ ὅσον ἔχει ρυθμισθῆ τὸ ζήτημα, νομίζω ὅτι δὲν χρειάζεται νὰ προστεθῇ τοιαύτη διάταξις, εἰς τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον.

§172Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ μελετήσῃ ὅλας τὰς τροπολογίας καὶ νὰ ἀπαντήσῃ κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν.

§173Μ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ τροπολογία τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Παπασπύρου, εἶναι δικαιοτάτη καὶ πρέπει νὰ γίνῃ ἀποδεκτή, διότι οἱ ὑπάλληλοι τῆς Γραμματείας τῶν δικαστηρίων καὶ Εἰσαγγελιῶν ἀπασχολοῦνται εἰς τὴν προεργασίαν τῆς συντάξεως καὶ ἀναθεωρήσεως τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων καὶ τὴν ἔκδοσιν τῶν ἐκλογικῶν βιβλιαρίων. Ἡ ἐπαύξησις τοῦ βασικοῦ των μισθοῦ διὰ τοῦ ἀσημάντου ποσοστοῦ 10% ἐπιβάλλεται καὶ ἐκ τοῦ λόγου ὅτι καὶ οἱ διοικητικοὶ ὑπάλληλοι τῶν Νομαρχιῶν καὶ τοῦ Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν λαμβάνουν εἰδικὰ ἐπιδόματα διὰ συναφῆ ἔργα. Πρέπει νὰ γίνεται ἴση μεταχείρισις.

§174Δ. ΜΑΚΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι θέμα ἐκλογικὸν αὐτὸ ὥστε νὰ περιληφθῇ εἰς τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον.

§175Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εὐχαρίστως ὑπέγραψα μετ’ ἄλλων 30 συναδέλφων τροπολογίαν ὅπως προστεθῇ ἴδιον ἄρθρον, εἰς τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ὑπάρχουν ποινικαὶ διατάξεις ἐναντίον τῶν ὑπαλλήλων καὶ γενικῶς τῶν διοικητικῶν ὀργάνων, τὰ ὁποῖα ἐπιχειροῦν τὴν μεταβολὴν τοῦ λαϊκοῦ φρονήματος. Διότι αἱ διατάξεις αὗται ἐπαναλαμβάνονται εἰς ὅλους τοὺς ἐκλογικοὺς νόμους, παραμένουν γράμμα νεκρόν, διότι ἡ δίωξις γίνεται κατ’ ἔγκλισιν. Διὰ τῆς τροπολογίας τὴν ὁποίαν ὑπεβάλαμεν, προβλέπεται ἡ αὐτεπάγγελτος δίωξις τῶν ἀδικημάτων αὐτῶν καὶ ἡ ἐξαγορὰ τῶν ἐπιβληθεισῶν ποινῶν.

§176Β. ΑΛΕΞΑΤΟΣ. Ὑπάρχουν διατάξεις εἰς τὸν Ποινικὸν Κώδικα.

§177Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΔΗΣ. Εἶναι ἀνεπαρκεῖς καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εἰς τὴν πρᾶξιν ποτὲ δὲν ἐπιτρέπουν νὰ ἐπιβληθοῦν αἱ δέουσαι κυρώσεις. Εἶναι θέμα, τὸ ὁποῖον ἀποβλέπει εἰς τὴν κατασφάλισιν τῆς ἐκδηλώσεως τοῦ ἐκλογέως. Καὶ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν θέλω νὰ πιστεύω, ὅτι ὁμοφώνως θὰ γίνῃ δεκτὴ ὑπὸ τῆς Βουλῆς.

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλή, ἐὰν ἀποδέχεται τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Πολυχρονίδη. Οἱ ἀποδεχόμενοι αὐτὴν παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσι. (Ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Συνεπῶς ἡ τροπολογία τοῦ κ. Πολυχρονίδη ἀπερρίφθη.

§179Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΔΗΣ. Φοβοῦμαι, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν ἀντελήφθη ποῖον εἶναι τὸ νόημά της. Θὰ ὑποβάλωμεν πρότασιν ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας.

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 12;

§181ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 12 ἐγένετο δεκτόν. Ἄρθρον 13ον.

§183Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ὅταν ζητῶ τὸν λόγον, δὲν νομίζω, ὅτι τοῦτο ἀποτελεῖ παράβασιν τοῦ Κανονισμοῦ...

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λέγετε.

§185Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ. .. (δὲν ἠκούσθη) καὶ δὲν ὑπάρχουν κατηγορίαι βουλευτῶν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Ὑπέβαλον μίαν τροπολογίαν, ἡ ὁποία διευκολύνει τὴν ἐγγραφὴν εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους....

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὴ εἶναι ἀκροτελεύτιος διάταξις. Ὅταν φθάσωμεν εἰς τὸ τέλος τοῦ νομοσχεδίου, θὰ σᾶς δώσω τὸν λόγον. Φαίνεται, ὅτι οὔτε τὸν Κανονισμὸν ἠξεύρετε, οὔτε ὑπομονὴν ἔχετε.

§187Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ. Τὸν γνωρίζω τὸν Κανονισμόν. Σεῖς τὸν παρεβιάσατε προηγουμένως, ὅταν ὁ κ. συνάδελφος προέτεινεν ἐγγραφὴν νέου ἄρθρου. Μιμούμενος, λοιπόν, ἐγὼ τὸν κ. συνάδελφον, πράττω τὸ ἴδιον.

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 13 δεκτόν;

§189ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 13 ἐγένετο δεκτόν. (Ἐπίσης ἐγένετο δεκτὸν τὸ ἄρθρον 14). Μετὰ τὸ ἄρθρον 14, πηγαίνει ἡ τροπολογία τοῦ κ. Δ. Ἰωάννου.

§191Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ. Ἀναγινώσκω τὴν τροπολογίαν, διὰ νὰ μὴ τὴν ἀναπτύξω: «...... (ἀναγινώσκει) ....».

§192Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Ἡ περίπτωσις τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξεν ὁ ἀξιότιμος κ, συνάδελφος, ἀφορᾷ τοὺς ὀρεινοὺς τῆς περιφερείας Ἰωαννίνων, οἱ ὁποῖοι λόγῳ τοῦ συμμοριτοπολέμου ὑπεχρεώθησαν νὰ μετακινηθοῦν, τὰς μετακινήσεις δὲ ἐνέκρινε καὶ ἡ Κυβέρνησις ἡ ὁποία τοὺς μετέφερεν εἰς ἄλλας περιοχάς. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ διὰ νὰ πᾶνε νὰ ψηφίσουν, θέλουν δύο ὁλοκλήρους ἡμέρας, ἐκτὸς τῆς δαπάνης εἰς τὴν ὁποίαν θὰ ὑποβληθοῦν. Παρίσταται, λοιπόν, ἀνάγκη, νὰ θεσπισθῇ ἡ διάταξις ποὺ προέτεινεν ὁ κ. Ἰωάννου.

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ ἀποδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ἰωάννου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Συνεπῶς ἡ τροπολογία τοῦ κ. Ἰωάννου ἐγένετο δεκτή.

§194Δ. ΚΑΡΑΤΖΕΝΗΣ. Εἰς διαφόρους περιοχὰς τοῦ Νομοῦ Ἄρτης ἔχουν ἐγκατασταθῆ πολλαὶ οἰκογένειαι ἐκ Ρουμανίας. Θὰ παρεκάλουν ὅπως ἡ τροπολογία τοῦ κ. Ἰωάννου ἰσχύσῃ καὶ διὰ τὴν περίπτωσιν αὐτήν.

§195Κ. ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρ. Κυβερν.). Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ τὸν κ. βουλευτὴν νὰ μὴ συνεχίσῃ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς τροπολογίας του. Τὸ ζήτημα τῆς ἐγγραφῆς τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα ἀναφέρετε δὲν εἶναι ἁπλοῦν, ἀλλὰ ἔχει γενικωτέραν σημασίαν, ἡ ὁποία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συζητηθῇ σήμερον. Θὰ παρεκάλουν, λοιπόν, νὰ μὴ ἐπιμείνητε ἐπὶ τῆς τροπολογίας σας αὐτῆς. Συμφέρον ἐθνικὸν εἶναι νὰ μὴ συζητηθῇ σήμερον.

§196Η. ΗΛΙΟΥ. Μίαν τροπολογίαν ἀπολύτως συναφῆ πρὸς τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ἰωάννου. Ἡ τροπολογία ἔχει ὡς ἑξῆς: «.... (ἀναγινώσκει)....». Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐκλείψῃ ἡ ἀνισότης αὐτή, διὰ τῆς ἀποδοχῆς τῆς τροπολογίας αὐτῆς. Διότι αὐτοὶ ἀποκτοῦν τὴν ἰθαγένειαν, ἀποκτοῦν συγχρόνως καὶ ψῆφον, ἐνῷ οἱ ἄλλοι εἶναι ἐστερημένοι τοῦ δικαιώματος ψήφου. Εἶναι καιρὸς νὰ ἐκλείψῃ αὐτὴ ἡ ἀνισότης καὶ νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία μου ἐπὶ τῶν ἄρθρων 31 καὶ 32 τοῦ Ἐκλογικοῦ Κώδικος, ὅτι ἡ ἡμερομηνία 1.1.1948 θὰ διαγραφῇ καὶ θὰ τεθῇ «πρὸ ἑνὸς ἔτους τοὐλάχιστον πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς ἀναθεωρήσεως καὶ ἐγγραφέντες εἰς τὰ δημοτολόγια τοῦ Δήμου, εἰς τοὺς καταλόγους τοῦ ὁποίου ζητοῦν νὰ ἐγγραφῶσιν».

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ τοὺς ἀποδεχομένους τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ἡλιοῦ, νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Συνεπῶς ἡ τροπολογία τοῦ κ. Ἡλιοῦ ἀπερρίφθη. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Λ. Μπουρνιᾶς.

§198Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ τροπολογία μου ἀναφέρεται εἰς τοὺς ἐργαζομένους Ἕλληνας ναυτικούς. Ἀπὸ μακροῦ χρόνου ἐκκρεμεῖ τὸ αἴτημα τῶν ἐργαζομένων Ἑλλήνων ναυτικῶν, ὄχι μόνον τῶν ποντοπόρων πλοίων, ἀλλὰ καὶ αὐτῶν ἀκόμη τῶν ἀκτοπλοϊκῶν. Οἱ καλοὶ αὐτοὶ Ἕλληνες, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν σημαντικὸν παράγοντα τῆς ἐθνικῆς μας οἰκονομίας, δὲν ἀσκοῦν τὸ δικαίωμά των νὰ ψηφίζουν, ὅπως ὅλοι οἱ ἄλλοι Ἕλληνες. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει ἀναγνωρίσει τὴν ὀρθότητα τοῦ δικαιώματος τούτου καὶ ἔχει προβῆ καὶ εἰς τὴν κατάρτισιν σχετικοῦ σχεδίου. Ἀλλὰ ἡ δυσχέρεια ὑπάρχει διὰ τὰ ποντοπόρα πλοῖα, λόγῳ τοῦ ἐνδεχομένου τῆς καθυστερήσεως τῆς ἐκδόσεως τῶν ἐκλογικῶν ἀποτελεσμάτων. Κατὰ συνέπειαν, ἢ θὰ πρέπει νὰ δεχθῶμεν τὴν διὰ τοῦ ἀσυρμάτου ψηφοφορίαν ἢ νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία τὴν ὁποίαν ὑποβάλλομεν καὶ ἡ ὁποία ἔχει ὡς ἑξῆς: «.... (ἀναγινώσκει) ....». Καὶ ἡ μυστικότης καὶ ἡ δικαιοσύνη ἐπιβάλλει νὰ ἀναγνωρίσωμεν τὸ δικαίωμα τῶν Ἑλλήνων ναυτικῶν ἐμπιστευόμενοι εἰς τὸν Πρόεδρον τῶν Πρωτοδικῶν. Κύριοι συνάδελφοι, οἱ Ἕλληνες ναυτικοὶ ἀποτελοῦν τὸ ζωτικώτερον τμῆμα τῶν ἐργαζομένων Ἑλλήνων καὶ εἶναι γνωστὴ εἰς ὅλους μας ἡ συμβολή των εἰς τὴν ἐθνικήν μας οἰκονομίαν. Δι’ αὐτὸ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ τοὺς παράσχωμεν τὸν τρόπον νὰ ἐκπληρώσουν τὸ ἐκλογικόν των καθῆκον ἢ νὰ δεχθῆτε τὴν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν ὑποβάλλομεν, ὅπως ἕκαστος ναυτικὸς ἀποστείλῃ ἐγκαίρως καὶ πρὸ τῆς ψηφοφορίας εἰς τὸν Πρόεδρον Πρωτοδικῶν τῆς ἐκλογικῆς του περιφερείας τὸ ψηφοδέλτιόν του ἐντὸς λευκοῦ φακέλλου περιεχομένου εἰς μεγαλύτερον φάκελλον, ὁ ὁποῖος θὰ ἀναφέρῃ τὰ στοιχεῖα του.

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Δημητρᾶτος, ἔχει τὸν λόγον.

§200Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ζωηρῶς ἀπασχολεῖ τοὺς κατοίκους τῶν ναυτικῶν περιοχῶν τῆς Χώρας τὸ θέμα τῆς ψήφου ἐκείνων ποὺ διὰ λόγους ἀνεξαρτήτους τῆς θελήσεώς των, δὲν δύνανται νὰ λάβουν μέρος εἰς τὰς ἐκλογάς. Ἡ Ναυτικὴ Ὁμοσπονδία, κύριε Πρόεδρε, ἔχει θέσει τὸ θέμα ἀπὸ ἐτῶν. Ἡ Κυβέρνησις τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου καὶ αἱ μετέπειτα Κυβερνήσεις, ἐπίσης υἱοθέτησαν τὸ αἴτημα τῶν ναυτικῶν, δηλαδὴ τὴν ἐξεύρεσιν τρόπου συμμετοχῆς τῶν ναυτεργατῶν εἰς τὰς ἐκλογάς, οἱ ὁποῖοι δὲν δύνανται νὰ εὑρίσκωνται τὴν ἡμέραν τῶν ἐκλογῶν εἰς τὰς περιφερείας των. Αὐτοί, λοιπόν, ποὺ εἶναι ὑποχρεωμένοι, νὰ εὑρίσκωνται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ πολυτιμοτέρου στοιχείου τῆς ἐθνικῆς μας οἰκονομίας, στεροῦνται τοῦ δικαιώματος ψήφου. Ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ἐνέκρινε καὶ εἶναι σύμφωνος εἰς τὴν ἐξεύρεσιν τρόπου συμμετοχῆς τῶν ναυτικῶν εἰς τὰς ἐκλογάς. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Μπουρνιᾶ ἀνταποκρίνεται πλήρως εἰς τοὺς πόθους τῶν Ἑλλήνων ναυτικῶν περὶ τῆς συμμετοχῆς τούτων εἰς τὰς ἐκλογὰς καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ τὴν ἀποδεχθῇ.

§201Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Τὸ θέμα εἶναι πράγματι σοβαρὸν καὶ ἄξιον μελέτης, ἀνταποκρίνεται δὲ εἰς τὴν γενικὴν ἐπιθυμίαν ἡ ἀνεύρεσις τρόπου δι’ ὅλους τοὺς ἀπόντας νὰ ψηφίσουν μὲ πλήρεις ἐγγυήσεις ἐλευθερίας γνώμης. Ἀλλ’ εἶναι προφανὲς ὅτι ἡ μελέτη αὐτὴ δὲν ὑπάρχει καὶ εἶναι ἀδύνατον προχείρως νὰ καταλήξωμεν σήμερον εἰς ἀπόφασιν. Δι’ αὐτὸ θὰ παρεκάλουν νὰ μὴ ἐπιμείνωμεν ἐπ’ αὐτῆς τῆς προτάσεως.

§202Κ. ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρ. Κυβερν.). Ἀκριβῶς ὁμοίαν παράκλησιν ἤθελε νὰ ὑποβάλῃ καὶ ἡ Κυβέρνησις. Εἶναι συμπαθέστατον τὸ αἴτημα τῶν ναυτεργατῶν, τῶν ναυτιλλομένων ἐν γένει, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τεθῶσιν εἰς ἥσσονα μοῖραν καὶ ἄλλα μέλη τοῦ ἐκλογικοῦ Σώματος. Καὶ σᾶς φέρω ὡς παράδειγμα τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς ψηφίσεως τῶν στρατιωτῶν. Αὐτοὶ δὲν ἀσκοῦν βιοποριστικὸν ἐπάγγελμα, ὑπηρετοῦν τὴν Πατρίδα. Καὶ ἐν τούτοις αἱ συνθῆκαι ὑπὸ τὰς ὁποίας ὑπηρετοῦν, μᾶς ἐμποδίζουν νὰ ἀναγνωρίσωμεν τὸ δικαίωμα νὰ ψηφίσουν. Τὸ αὐτὸ ἐγένετο καὶ διὰ τοὺς Δ. Υ. Ἀνεξαρτήτως αὐτῶν, ἡ διασφάλισις τοῦ ἐλέγχου αὐτῆς τῆς ψηφοφορίας εἶναι δυσχερὴς καὶ ἐπὶ πλέον ἡ καθυστέρησις τῶν ἐκλογικῶν ἀποτελεσμάτων βεβαιοτάτη. Δι’ αὐτὸ νομίζω ὅτι, ἐὰν δὲν ὑπάρξῃ νέα προεργασία, ἡ ὁποία νὰ ἀναφέρεται εἰς ὅλους αὐτοὺς τοὺς κλάδους τῶν πολιτῶν, οἱ ὁποῖοι στεροῦνται τοῦ δικαιώματος τῆς ψήφου, νὰ μὴ εἰσαχθῇ ἡ διάταξις αὐτὴ πρὸς ψήφισιν.

§203ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτᾶται κατόπιν αὐτῶν ἡ Βουλή, ἐὰν δέχεται τὴν τροπολογίαν. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Συνεπῶς ἡ τροπολογία ἀπερρίφθη.

§204Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Ἀναφέρω εὐσεβάστως εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοὺς ἁρμοδίους κ. κ. Ὑπουργούς, ὅτι κατόπιν ἀναφορᾶς ὡρισμένων Κοινοταρχῶν τῆς Ἐπαρχίας Λεβαδείας....

§205ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Παπασπύρου, ἐπὶ ποίου ἄρθρου ὁμιλεῖτε;

§206Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ὡρισμένοι κάτοικοι τῆς ἐπαρχίας Λεβαδείας, ἑκατὸν περίπου ἐκλογεῖς, διεγράφησαν ἀπὸ τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους, μὲ τὴν δικαιολογίαν ὅτι ἐγκατεστάθησαν εἰς τὰς Ἀθήνας. Εἰς τὰς Ἀθήνας πηγαίνουν νὰ ἐγγραφοῦν εἰς τοὺς καταλόγους καὶ δὲν τοὺς ἐγγράφουν, διότι πρέπει νὰ ἔχουν ἐγκατασταθῆ πρὸ τοῦ 1948. Ἐρωτᾶται τί θὰ γίνουν οἱ ἄνθρωποι αὐτοί;

§207ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Παπασπύρου, αὐτὰ εἶναι ἄσχετα μὲ τὸ συζητούμενον ἄρθρον. Ὁ κ. Σ. Ἀλλαμανῆς, ἔχει τὸν λόγον.

§208Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχει κατατεθῆ τροπολογία, σχέσιν ἔχουσα μὲ τὴν ἀπογραφὴν ἡ ὁποία πρόκειται νὰ ἐφαρμοσθῇ διὰ τὸν καθορισμὸν τῶν ἑδρῶν εἰς τὰς διαφόρους ἐκλογικὰς περιφερείας. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλὴ ποία ἀπογραφὴ θὰ ἰσχύσῃ, τοῦ 1940 ἢ τοῦ 1951; Ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ δώσῃ μίαν ἀπάντησιν ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Ἡ ἄποψις ἡ ἰδική μας εἶναι ὅτι πρέπει νὰ ἰσχύσῃ ἡ ἀπογραφὴ τοῦ 1951 ὡς ἀνταποκρινομένη εἰς τὰ πράγματα.

§209Δ. ΜΑΚΡΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. Ἀλλαμανῆν εἰδικῶς καὶ ἀνεξαρτήτως τῆς ἀπαντήσεως ποὺ θὰ δώσῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ τῆς ἀποφάσεως ποὺ θὰ λάβῃ ἡ Βουλή. Ὁ κ. Ἀλλαμανῆς, ὡς προκύπτει ἐκ τῆς τελευταίας φράσεώς του, ἐτάχθη ὑπὲρ τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1951. Ἐγὼ φρονῶ, διότι ἐξήτασα τὸ θέμα, ἐπ’ εὐκαιρίᾳ κατατεθείσης ἐπερωτήσεως, ὅτι ἡ ἀπογραφὴ τοῦ 1951 νομικῶς δὲν δύναται νὰ ἰσχύσῃ. Συμφωνῶ, βεβαίως, ὅτι ἡ ἀπογραφὴ τοῦ 1951 εἶναι πλησιεστέρα πρὸς τὴν πραγματικότητα, ἀλλὰ πρέπει νὰ εἶναι νόμιμος. Καὶ πρέπει τοῦτο νὰ ληφθῇ σοβαρῶς ὑπ’ ὄψει, ὅταν ἔγινεν ἡ ἀπογραφὴ ἐκείνη, δὲν εἶχε συμπληρωθῆ ἡ μετακίνησις τῶν πληθυσμῶν. Τοῦτο δὲν εἶναι αὐθαίρετον. Ὑπάρχει νόμος καὶ ὁ νόμος αὐτὸς εἶναι ἰδικός σας καὶ ἐφαρμόζεται. Ἀφοῦ, λοιπόν, μετὰ τὴν ἀπογραφὴν ἀνεγνωρίσατε διὰ νόμου ὅτι δὲν δύναται νὰ ἰσχύσῃ ἡ ἀπογραφὴ τοῦ 1951 ἐρωτᾶται τί ἄραγε νὰ συμβαίνῃ σήμερον; Ἐάν, κύριοι συνάδελφοι, ἰσχύσῃ ἡ ἀπογραφὴ αὐτή, τότε θὰ δημιουργηθῇ καὶ συνταγματικὸν θέμα, διότι θὰ ἔχωμεν δύο ἀπογραφάς. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους καὶ χάριν τοῦ κύρους τῶν ἐκλογῶν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἰσχύσῃ ἡ ἀπογραφὴ τοῦ 1951.

§210ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἔχει τὸν λόγον.

§211Κ. ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Πρ. Κυβερν.). Τὸ ζήτημα τῆς ἀπογραφῆς ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὁποίας θὰ διενεργηθοῦν αἱ προσεχεῖς ἐκλογαί, ἀπησχόλησε τὴν Κυβέρνησιν ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας τῆς ἀναλήψεως τῶν καθηκόντων της. Τὸ ζήτημα δὲν εἶναι ἁπλοῦν δι’ αὐτὸ κατὰ τὰς προηγουμένας ἐκλογὰς διετηρήθησαν ἐν ἰσχύϊ αἱ διατάξεις τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1940. Αἱ δυσχέρειαι αἱ ὁποῖαι ὑφίστανται εἶναι αἱ ἑξῆς, καὶ θὰ τὰς ἐκθέσω ὥστε νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει τὰ ἐμπόδια τὰ ὁποῖα παρουσιάζει τὸ ζήτημα. Τὸ γενικὸν πλεονέκτημα τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1951 εἶναι ὅτι ἀπέχει 18 ἔτη. Κατὰ τὰ 18 αὐτὰ ἔτη ἔλαβον χώραν πολλά, πόλεμος, κατοχή, θάνατοι ἐκ πείνης καὶ ἀπαγωγαὶ προσώπων, συμμοριτοπόλεμος, μεταναστεύσεις καὶ πάντα ταῦτα τὰ περιστατικὰ δὲν περιλαμβάνονται εἰς τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1940. Ἡ ἀπογραφή, ὅμως, τοῦ 1951 ἔγινε κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος δὲν ἦτο σύμφωνος μὲ τὰς ἀρχὰς τῆς στατιστικῆς, τὰς παραδεδεγμένας. Οἱ ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι ἐχρησιμοποιήθησαν δὲν ἔτυχον εἰδικῆς καθοδηγήσεως καὶ εἰδικῆς ἀμοιβῆς καὶ διὰ τοῦτο ἀντὶ νὰ ἀφήνουν εἰς ἕκαστον ἀπογραφόμενον πρόσωπον καὶ ἕτερον δελτίον διὰ νὰ τὸ ἔχῃ καὶ νὰ τὸ ἐμφανίζῃ εἰς τὸν μεταγενέστερον ἔλεγχον, ὁ ὁποῖος γίνεται διὰ τῆς Ἀστυνομίας, ἄφηναν ἀπογραφικὰ δελτία τὰ ὁποῖα συνεπλήρωναν οἱ κατοικοῦντες εἰς τὰ σπίτια, τὰ ὁποῖα καὶ μόνον ἀπετέλεσαν τὴν βάσιν τῆς ἀπογραφῆς. Ὁ τρόπος αὐτὸς συνετέλεσεν εἰς μίαν μεγάλην διαφυγήν, διότι δὲν ἐδέχθησαν οἱ ἀπογραφέντες ἢ ἐγένετο ἀπογραφὴ ἀνυπάρκτων προσώπων. Ἐπὶ πλέον ἡ ἀπογραφὴ τοῦ 1951 ἐγένετο εἰς χρόνον κατὰ τὸν ὁποῖον εἶχον γίνει αἱ ἐποχιακαὶ μετακινήσεις τῶν πληθυσμῶν καὶ σᾶς φέρνω ὡς παράδειγμα ὅλους τοὺς ποιμένας τοὺς κατοικοῦντας εἰς ὀρεινὰς περιοχάς, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὸν χρόνον τῆς ἀπογραφῆς δὲν εὑρίσκοντο εἰς τὰς κατοικίας των καὶ δὲν ἀπεγράφησαν. Ἐπὶ πλέον τὴν ἐποχὴν τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1951 δὲν εἶχον ἀποκατασταθῆ τὰ θύματα τοῦ συμμοριτοπολέμου. Παρ’ ὅλας τὰς προσπαθείας τοῦ ἐπαναπατρισμοῦ, παρέμειναν εἰς τὰ ἀστικὰ κέντρα 300.000 κατοίκων ἔναντι 700.000 οἱ ὁποῖοι ἦσαν οἱ προσφυγόντες εἰς τὰς ζώνας ἀσφαλείας, εἰς τὰ ἀστικὰ κέντρα. Ἡ ὑπηρεσία τῆς στατιστικῆς ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν ὅλα αὐτὰ καὶ κατὰ πᾶσαν πιθανότητα ἡ διαφυγὴ δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ εἶναι μεταξὺ τοῦ 2–5%. Ἑπομένως δὲν πρόκειται περὶ σοβαρᾶς διαφυγῆς. Θὰ ἤθελον νὰ ἀναφέρω ἕν ἄλλο γεγονός: Γνωρίζετε ὅτι κατὰ τὴν ἀπογραφὴν τοῦ πληθυσμοῦ γίνεται καὶ ἡ ἐκτίμησις τοῦ νομίμου πληθυσμοῦ, καὶ καθορίζεται ἡ δημοτικότης καὶ ὁ τόπος εἰς τὸν ὁποῖον ἐγγράφονται οἱ ἀπογραφέντες. Πρὸς τοῦτο λαμβάνουν ἢ παρὰ τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος ἢ παρὰ τοῦ Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν οἱ ἀπογραφέντες σχετικὸν πιστοποιητικόν. Οὐδεμία ἐγένετο προσπάθεια ἐκ μέρους τῆς ὑπηρεσίας τῆς τότε νὰ ἐξακριβώσῃ τὴν δημοτικότητα τῶν ἐγγεγραμμένων. Αὐτὸ ἐν μέρει ἀναπληροῦται ἀπὸ τὸ γεγονὸς ὅτι οἱ ὁπωσδήποτε ἐγγεγραμμένοι εἰς κἄποιαν Κοινότητα, ἀλλὰ αὐτὸ δὲν ἀναπληροῖ τελείως τὸ ζήτημα ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ἐκτιμήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀπογεγραμμένων, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων θὰ καθορισθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἑδρῶν. Διὰ τοῦτο ἐπειδὴ ἔχω δώσει ἐντολὴν νὰ ἐνεργῆται μία ἔρευνα, ὅσον εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ, καὶ περατοῦται ἐντὸς ὀλίγου, θὰ ζητήσω τὴν ἄδειαν τῆς Βουλῆς, ὅπως ἀφοῦ ἐξέθεσα πρὸς τοὺς ἀξιοτίμους κυρίους βουλευτὰς ὅλας τὰς δυσχερείας, αἱ ὁποῖαι ἐμφανίζονται εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῆς ἀξίας ἀπὸ ἀπόψεως χρησιμοποιήσεως τῆς μιᾶς ἀπογραφῆς καὶ τῆς ἄλλης, νὰ ὑποβάλω πρότασιν κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου καὶ σπεύδω νὰ δηλώσω ὅτι ἀπὸ τοῦδε ὅτι κατ’ ἀρχὴν εὑρίσκω ὅτι τὰ ὑπὲρ τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1951 πλεονεκτήματα λόγῳ κυρίως τῆς ἀποστάσεως τοῦ χρόνου εἶναι σημαντικώτερα ἀπὸ τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1940.

§212Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Εἶναι καὶ αὐτὸ μὴ χεῖρον, ἂν τὸ νομοσχέδιον...

§213Δ. ΜΑΚΡΗΣ. Ἐὰν γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τῆς τροπολογίας, σημαίνει ὅτι δέχεσθε τὴν πρότασιν τοῦ κ. Προέδρου. Θὰ ἐπακολουθήσῃ ψηφοφορία. Ἐπ’ αὐτοῦ ὁ κ. Πρόεδρος ἐδήλωσεν ὅτι θέλει πίστωσιν χρόνου διὰ νὰ ἐξετάσῃ τὸ θέμα. Ἐὰν ἐπιμένετε ἐπὶ τῆς τροπολογίας καὶ ἀναπτύξητε τὰς ἀπόψεις σας, τότε θὰ ἐπακολουθήσῃ τροπολογία.

§214Α. ΖΑΚΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον

§215ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ζάκκα, ἐφ’ ὅσον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐζήτησε πίστωσιν χρόνου, ἂς ἀναβάλωμεν τὸ θέμα διὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν.

§216Α. ΖΑΚΚΑΣ. Θέλω νὰ λάβω τὸν λόγον διὰ νὰ διαφωτίσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὴν Βουλήν.

§217ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει θέμα. Ὁ κ. Ἀλλαμανῆς ἐζήτησε πληροφορίας ὡς Ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματός σας.

§218Α. ΖΑΚΚΑΣ. Τὸ νομοσχέδιον ἔχει ἐλλείψεις συνταγματικάς. (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι);

§219Κ. ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρ. Κυβερν.). Ἐὰν θέλετε νὰ μοῦ δώσητε πληροφορίας παρακαλῶ νὰ μὲ ἐπισκεφθῆτε εἰς τὸ γραφεῖον μου.

§220Α. ΖΑΚΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, παρακαλῶ ὅπως προσδιορίσητε τὸν ἀριθμὸν τῶν βουλευτῶν διὰ νόμου καὶ ὄχι διὰ Διατάγματος.

§221ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 15;

§222ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§223ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 15 ἐγένετο δεκτόν.

§224Δ. ΑΛΙΠΡΑΝΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω μίαν τροπολογίαν ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὴν ἐνίσχυσιν τοῦ Ταμείου Ἀσφαλίσεως Βουλευτῶν. Τὸ Ταμεῖον Ἀσφαλίσεως Βουλευτῶν δὲν ἔχει πόρους. Οἱ βουλευταὶ εἰσφέρουν ἀπὸ τὴν ἀποζημίωσίν των 8% καὶ εἰς τὰς ἑκάστοτε ἐκλογὰς καταβάλλεται ἓν παράβολον ὑπὲρ τοῦ Ταμείου. Διὰ τῆς τροπολογίας αὐτῆς ζητῶ νὰ αὐξηθῇ τὸ παράβολον αὐτὸ ἀπὸ 2.500 εἰς 4.000 δρχ. Παρέχω τὴν ὑπεύθυνον πληροφορίαν ὅτι τὸ Ταμεῖον Συντάξεως Βουλευτῶν θὰ κλείσῃ καὶ θὰ στερηθοῦν τῆς συντάξεως ὅλοι οἱ βουλευταί.

§225Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Πρέπει νὰ πληροφορηθοῦν οἱ κ. κ. συνάδελφοι, ὅτι ἐὰν δὲν γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία τοῦ κ. Ἀλιπράντη, τὸ Ταμεῖον τῶν Βουλευτῶν καταργεῖται. Δὲν δύναται νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ὑποχρεώσεις του μετὰ τὴν διάλυσιν τῆς Βουλῆς.

§226Η. ΗΛΙΟΥ. Σωστὸν εἶναι νὰ λαμβάνωνται μέτρα προνοίας διὰ τὸ γῆρας τῶν πολιτευομένων. Δὲν ἠμποροῦμεν, ὅμως, νὰ βάλωμεν εἰς τὴν λειτουργίαν τὴν νομοθετικήν, τὴν σφραγῖδα τοῦ συνδικαλισμοῦ. Δὲν εἶναι ἡ σκέψις περὶ τοῦ Ταμείου Βουλευτῶν ἡ ὁποία πρέπει νὰ μᾶς ὑπαγορεύσῃ ὡς Ἀντιπροσώπους τοῦ Ἔθνους τοῦ τὶ θὰ κάμωμεν, ἀλλὰ ἡ σκέψις ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐγείρωνται φράγματα κατὰ τῆς συμμετοχῆς τῶν ἐκπροσώπων τῶν ἀπορωτέρων τάξεων εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχουν προνόμια ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι διαθέτουν παράβολον. Σκέπτεσθε τί ἀπήχησιν θὰ ἔχῃ αὐτὸ εἰς τὸν λαόν;

§227Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐκάμαμεν μίαν ἀναπροσαρμογὴν τῆς ἀποζημιώσεώς μας, δὲν θέλω νὰ εἴπω δικαίαν ἢ ὄχι, ηὐξήσαμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν βουλευτικῶν ἑδρῶν ἀπὸ 250 εἰς 300 καὶ ἐρχόμεθα τώρα νὰ αὐξήσωμεν καὶ τὸ παράβολον. Θὰ πρέπει νὰ εἶναι ἐλεύθερος πᾶς πολίτης νὰ ὑποβάλῃ ὑποψηφιότητα.

§228Σ. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι μὲ ὀδυνηρὰν κατάπληξιν ἤκουσα ὅτι τὸ Ταμεῖον Συντάξεως Βουλευτῶν κινδυνεύει. Θὰ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω διατὶ δὲν ἔχει γίνει μία ἀναλογιστικὴ ἐργασία ὥστε ἡ κάθε πρότασις ἡ ὁποία ἔρχεται εἰς τὴν Βουλὴν νὰ στηρίζεται ἐπὶ μιᾶς προβλέψεως, ἐπὶ ἑνὸς θετικοῦ δεδομένου, ὥστε νὰ μὴ εὑρίσκωνται συνάδελφοι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀρνοῦνται ἐνδεχομένως αὐτὴν τὴν πρότασιν; Αἱ συντάξεις πρέπει νὰ ρυθμίζωνται κατὰ τρόπον ἀκριβοδίκαιον εἰς τρόπον ὥστε καὶ οἱ συνταξιοῦχοι νὰ ἀπολαμβάνουν τῆς πρεπούσης συντάξεως.

§229ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, θὰ ἤθελον νὰ λάβω καὶ ἐγὼ τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, διότι πρόκειται περὶ θέματος ἀφορῶντος τὴν Βουλὴν καὶ δὲν εἶναι παραβίασις τοῦ Κανονισμοῦ αὐτό. Θὰ ὁμιλήσω, ἐπειδὴ ἔκαμε καὶ μίαν μομφὴν ὁ κ. Μακρόπουλος, ὅτι διατὶ δὲν ἔχει γίνει μία ἀναλογιστικὴ μελέτη. Ἔγινεν ἡ ἀναλογιστικὴ μελέτη, ἡ δὲ κατάστασις τοῦ Ταμείου, ἡ ὁποία εἶναι δραματική, ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι ἀπὸ τοῦ 1950 καὶ ἐντεῦθεν ἔγιναν ἐπανειλημμένως ἐκλογαὶ καὶ ἐπῆλθεν ἔξοδος βουλευτῶν καὶ ἐπῆλθε μία ἀνανέωσις τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, αὐτὸ δὲ ἐδημιούργησεν ἕνα οἰκονομικὸν βάρος. Κύριοι βουλευταί, ἐπειδὴ ἔχω τὸν ἔλεγχον ἐπ’ ὀνόματί σας καὶ τιμηθεὶς διὰ τῆς ψήφου σας ἐξελέγην ἐπανειλημμένως Πρόεδρος τοῦ Σώματος, ἔχω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς γνωρίσω ὅτι τὸ Ταμεῖον κινδυνεύει καὶ θὰ χρεωκοπήσῃ. Σᾶς ἐπαναλαμβάνω ὅτι τὸ Ταμεῖον κινδυνεύει καὶ αἱ τροπολογίαι αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν, ὑπεβλήθησαν κατόπιν συνεννοήσεως μετ’ ἐμοῦ. Καὶ διὰ νὰ εἴπω τὴν ἀλήθειαν, ὑποδείξει μου, διὰ νὰ μὴ παραβιασθῇ ὁ Κανονισμός, διότι δὲν δύναται ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς νὰ ὑποβάλῃ τροπολογίας. Ὑπεδείχθη καὶ διὰ τοὺς βουλευτὰς οἱ ὁποῖοι θὰ προέλθουν ἐκ τῶν νέων ἐκλογῶν, ἡ κράτησις νὰ αὐξηθῇ ἀπὸ 8% εἰς 10%. Ἐπίσης καὶ τὰ ὑπόλοιπα ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς Βουλῆς, τὰ ὁποῖα ἀπομένουν ἀδιάθετα, ἐκ τῆς μὴ πληρωμῆς τῶν μισθῶν τῶν βουλευτῶν, διὰ τῆς αὐτῆς τροπολογίας περιέρχονται εἰς τὸ Ταμεῖον Συντάξεως Βουλευτῶν. Ὑπάρχει, βεβαίως, τώρα τὸ θέμα τῆς αὐξήσεως τοῦ παραβόλου. Βεβαίως τὸ παράβολον εἶναι ἕνα ἀναγκαῖον πρᾶγμα, διότι θὰ πρέπει νὰ τίθενται καὶ φραγμοί, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ οἱοσδήποτε νὰ ὑποβάλῃ ὑποψηφιότητα. Δι’ αὐτὸ ἐὰν δέχεται ὁ κ. Ἀλιπράντης νὰ γίνῃ τὸ παράβολον 4.000 καὶ νὰ τελειώσῃ ἡ συζήτησις.

§230Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Συμβιβαστικῶς νὰ προτείνωμε νὰ δημιουργηθοῦν οἱ δύο νέοι πόροι καὶ νὰ μείνῃ τὸ παράβολον ὡς ἔχει.

§231ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Ταμεῖον δὲν ἐπαρκεῖ, ὑπευθύνως σᾶς τὸ λέγω αὐτό. Κάμνω ὑπεύθυνον δήλωσιν ὅτι ἐὰν δὲν γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία, τὸ Ταμεῖον δὲν θὰ ἐπαρκέσῃ. Ἀναλάβατε τὴν εὐθύνην σεῖς.

§232Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Νομίζω ὅτι τὸ παράβολον πρέπει νὰ παραμείνῃ ὡς ἔχει.

§233ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχω νὰ κάμω μίαν συμβιβαστικὴν πρότασιν ἐπὶ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Ἀλιπράντη. Ἀντὶ τοῦ ποσοῦ τῶν 5.000 νὰ κατατίθεται τὸ ποσὸν τῶν 4.000. Ἐρωτῶ, λοιπόν, τὴν Βουλήν, ἐὰν δέχεται τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ἀλιπράντη μὲ τὴν τροποποίησιν τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν αὐτὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι).

§234ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἠγέρθησαν οἱ περισσότεροι. Συνεπῶς ἐγένετο δεκτὴ ἡ τροπολογία τοῦ κ. Ἀλιπράντη καὶ τὸ ποσὸν τῶν 5.000 δραχμῶν γίνεται 4.000.

§235Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀμφισβητοῦμεν τὸ ἀποτέλεσμα, διότι νομίζομεν ὅτι ἠγέρθησαν οἱ ὀλιγώτεροι.

§236Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, διὰ νὰ μὴ ὑπάρξῃ ἀμφισβήτησις τοῦ ἀποτελέσματος, ἂς ὑποβληθῶμεν καὶ πάλιν εἰς τὸν κόπον νὰ δεχθῶμεν νέον ἐρώτημά σας δι’ ἀναστάσεως.

§237ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέτομεν καὶ πάλιν τὸ ἐρώτημα. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ἀλιπράντη, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι).

§238ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεπῶς ἐγένετο ἀποδεκτὴ ἡ τροπολογία. Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 16;

§239ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§240ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεπῶς ἐγένετο δεκτὸν καὶ τὸ ἄρθρον 16.

§241Α. ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὡς γνωστὸν κατὰ τὴν ἡμέραν τῶν ἐκλογῶν εἰς πολλοὺς ἐκλογεῖς καθίσταται ἀδύνατον νὰ γίνῃ μετακίνησις λόγῳ οἰκονομικῶν συνθηκῶν. Εἶναι δὲ γνωστὸν ὅτι ἡ προσέλευσις τῶν ἐκλογέων εἶναι ὑποχρεωτική. Συμβαίνει, λοιπόν, λόγῳ τῆς οἰκονομικῆς στερήσεως διαφόρων ἐκλογέων, νὰ μὴ δύνανται νὰ ἐκπληρώσωσι τὸ καθῆκον των αὐτό. Προτείνω, λοιπόν, οἱ ἐκλογεῖς αὐτοὶ νὰ ἐφοδιάζωνται μὲ ἕνα δελτίον τῆς Ἀστυνομίας καὶ νὰ μεταβαίνωσιν ἐλευθέρως εἰς τὸν τόπον τῆς καταγωγῆς των καὶ νὰ ψηφίζωσιν.

§242Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑποστηρίζω καὶ ἐγὼ τὴν τροπολογίαν αὐτήν, διότι καὶ ἐγὼ νομίζω ὅτι τὸ Κράτος ὑποχρεοῦται, ὅπως καὶ ὁ ψηφοφόρος ὑποχρεοῦται νὰ ψηφίζῃ, νὰ διευκολύνῃ τὸν ψηφοφόρον οἰκονομικῶς πρὸς μετάβασιν ἐκτελέσεως τοῦ καθήκοντός του. Θὰ εἶχον μάλιστα νὰ προσθέσω ἀκόμη ὅτι πρέπει νὰ παρέχεται ἐλευθερία μεταβάσεως, διὰ νὰ ψηφίζουν καὶ οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι καὶ οἱ ὑπάλληλοι τῶν Νομικῶν Προσώπων Δημοσίου Δικαίου.

§243Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, καίτοι ἡ τροπολογία εἶναι δικαία, ἐν τούτοις, ὅμως, νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ ληφθῇ ἀπόφασις ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς, δοθέντος ὅτι δὲν ἔχομεν τὴν ἔκθεσιν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου διὰ τὴν προκαλουμένην δαπάνην.

§244Κ. ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρ. Κυβερν.). Ὡς πρὸς τὸ θέμα αὐτό, τῆς μεταφορᾶς τῶν ἐκλογέων, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξετασθῇ μόνον ἡ περίπτωσις τῆς διαθέσεως ὑπὸ τῶν διαφόρων κρατικῶν ὀργανισμῶν τῶν ἀναγκαιούντων μεταφορικῶν μέσων διὰ τὴν μεταφορὰν τῶν ἐκλογέων ἐκείνων οἵτινες εὑρίσκονται μακρὰν τοῦ τόπου ἔνθα ἀσκοῦν τὸ ἐκλογικὸν δικαίωμα. Πάντως ἡ καταβολὴ εἰς ἕνα ἕκαστον τῶν ἐξόδων μεταβάσεώς του εἶναι ἀδύνατον διότι εἶναι μεγάλη ἡ ἐπιβάρυνσις τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ δὲν ὑπάρχει πρὸς τοῦτο ἔκθεσις τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου.

§245ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ τὴν τροπολογίαν αὐτήν;

§246ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§247ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεπῶς ἀπορρίπτεται ἡ τροπολογία.

§248Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἔχω νὰ κάμω τὴν ἑξῆς πρότασιν, διὰ νὰ διευκολυνθοῦν οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι νὰ ψηφίσουν ὅσον τὸ δυνατὸν εἰς περισσότερον ἀριθμόν, φρονῶ ὅτι πρέπει ἡ δευτέρα ἡμέρα τῶν ἐκλογῶν νὰ εἶναι ἡμέρα ἀργίας. Δηλαδὴ ἡ Δευτέρα νὰ εἶναι ἀργία, ἐκτὸς τοῦ Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν, ὅλα τὰ ἄλλα Ὑπουργεῖα νὰ μὴ ἐργάζωνται. Συνεπῶς νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τὴν Δευτέραν νὰ μὴ εἶναι παρόντες δι’ ἀποφάσεως τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὄχι διὰ νόμου. Συμβαίνει καὶ τὸ ἑξῆς: Οἱ ὑπάλληλοι οἱ καταγόμενοι ἀπὸ περιφερείας ἐγγὺς τῶν Ἀθηνῶν ψηφίζουν, ἐνῷ οἱ καταγόμενοι ἀπὸ μακροτέρας περιφερείας δὲν ψηφίζουν, καὶ τοῦτο διότι δὲν προφθάνουν νὰ ἐπιστρέψουν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τους.

§249ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἄρθρον εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν ὡς ἐτροποποιήθη;

§250Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω νὰ κάμω τὴν ἑξῆς δήλωσιν. Πρὸ τῆς τελικῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου ὑπάρχει τὸ θέμα τῆς καταργήσεως τῶν διατάξεων τοῦ νὰ ψηφίζῃ ὁ Στρατὸς μὲ καταστάσεις. Ἐμείναμεν ὅμως σύμφωνοι τὸ θέμα αὐτὸ νὰ ἔλθῃ πρὸς συζήτησιν κατὰ τὴν βʹ ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου.

§251ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεπῶς τὸ νομοσχέδιον γίνεται δεκτὸν κατ’ ἄρθρον εἰς αʹ συζήτησιν ὡς ἐτροποποιήθη;

§252ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§253ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς αʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν τὸ σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας». Θέλετε νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν διὰ τὴν Δευτέραν;

§254ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Διὰ τὴν Τετάρτην.

§255Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχουν δύο θέματα πρὸς ἐξέτασιν. Τὸ θέμα τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου καὶ τὸ θέμα τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας. Νομίζω, ὅτι ἀπὸ τῆς Τετάρτης θὰ πρέπει νὰ ἐπιληφθῶμεν τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου.

§256Κ. ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι εἶναι συμφέρον τοῦ Σώματος ἡ ἐπιτάχυνσις τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου, δι’ ὃ θὰ ἐπεβάλλετο νὰ συνεδριάσῃ τὸ Σῶμα τὴν προσεχῆ Δευτέραν. Ἐφ’ ὅσον ὅμως ἡ Βουλὴ δέχεται ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ συνεχίσωμεν τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τὴν ἐρχομένην Τετάρτην, ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει οὐδεμίαν ἀντίρρησιν.

§257ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεπῶς, κύριοι βουλευταί, τὴν ἐρχομένην Τετάρτην θὰ ἀσχοληθῶμεν μὲ Κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον καὶ ἐν συνεχείᾳ μὲ τὴν εἰς βʹ ἀνάγνωσιν συζήτησιν τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§258ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§259ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν προσεχῆ Τετάρτην καὶ ὥραν 6 μ. μ. μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον καὶ ἐν συνεχείᾳ νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 3.30′ μ. μ.).