1958.02.13

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 66η

ΠΕΜΠΤΗ 13 Φεβρουαρίου 1958

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

Ὥρα 6.50′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Δ. Λαντζούνης, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κ.λ.π.

§2Δ. ΛΑΝΤΖΟΥΝΗΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ κ. Τ. Τριανταφυλλάκος (Ὑφυπουργὸς Οἰκισμοῦ), καταθέτει τροπολογίας ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ σχεδίων τῶν πόλεων κειμένων διατάξεων». Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Παπασπύρου, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων περὶ Ἑλληνικοῦ Ὀργανισμοῦ Τουρισμοῦ». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Δ. Κωστῆς καὶ Σ. Μακρόπουλος, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ σχεδίων τῶν πόλεων κειμένων διατάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Β. Ἐφραιμίδης, Ν. Κιτσίκης, Κ. Τσιγάρας, Π. Γλιγλῆς, Γ. Αὐγερόπουλος καὶ Β. Θανασέκου, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ σχεδίων τῶν πόλεων κειμένων διατάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Δ. Παπασπύρου, Α. Τριανταφυλλίδης καὶ Γ. Τζώρτζης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ σχεδίων τῶν πόλεων κειμένων διατάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Δ. Καρατζένης καὶ Μ. Χλουβεράκης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ σχεδίων τῶν πόλεων κειμένων διατάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. Εὐαγγέλου, Β. Ἐφραιμίδης, Κ. Τσιγάρας, Ι. Παπαηλιάκης καὶ Γ. Μπακατσέλος, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ σχεδίων τῶν πόλεων κειμένων διατάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. Μεταξᾶς καὶ Β. Ἀλεξᾶτος, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ σχεδίων τῶν πόλεων κειμένων διατάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. Μεταξᾶς, Β. Ἀλεξᾶτος καὶ Γ. Σαμαρᾶς, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ σχεδίων τῶν πόλεων κειμένων διατάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. Ἀνδριανόπουλος καὶ Β. Ἀναστασᾶτος, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ σχεδίων τῶν πόλεων κειμένων διατάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Δ. Παπαδημητρίου, Ι. Σούλας, Δ. Ἰωάννου, Μ. Στεφανίδης καὶ Γ. Βογιατζῆς, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ σχεδίων τῶν πόλεων κειμένων διατάξεων». Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Βουδούρης, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ συντάξεων Μηχανικῶν καὶ Ἐργοληπτῶν Δημοσίων Ἔργων κειμένων διατάξεων». Ὁ βουλευτὴς Εὐβοίας κ. Μ. Στεφανίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐργατοϋπαλληλικοῦ Κέντρου Εὐβοίας, ζητοῦντος ἔκτακτον κατεπείγουσαν ἐπιδότησιν ὑπὸ Ο. Α.Α. ἀνέργων Μεταλλωρύχων Μαντουδίου, Πηλίου καὶ Προκοπίου, προστατῶν ὑπὲρ πεντακοσίων οἰκογενειῶν καὶ λῆψιν μέτρων ἐπαναλειτουργίας τῶν ἀργούντων μεταλλείων λευκολίθου, ἔστω καὶ δι’ ἐκμεταλλεύσεως αὐτῶν ὑπὸ Συνεταιρισμοῦ μεταλλωρύχων, μὲ ἠθικὴν καὶ οἰκονομικὴν συμπαράστασιν Κράτους, πρὸς ἀντιμετώπισιν μιᾶς τραγικῆς καταστάσεως, οἰκονομικῆς κακοδαιμονίας καὶ ἐξαθλιώσεως καὶ ἀθρόας μεταναστεύσεως ἀνέργων. Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Στρατῆς, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Ἐμποροϋπαλλήλων Θεσσαλονίκης, ζητούσης ἀνάκλησιν τῆς ἀποφάσεως τοῦ Νομάρχου Θεσσαλονίκης περὶ ἐλέγχου νομιμοφροσύνης ὑπαλληλικοῦ προσωπικοῦ τῶν ἀστικῶν συνεταιρισμῶν. Οἱ βουλευταὶ Πρεβέζης κ. κ. Θ. Χαβίνης καὶ Δ. Κρόκος καταθέτουν ὑπόμνημα τῶν δημοδιδασκάλων τοῦ Νομοῦ Πρεβέζης, αἰτούντων τὴν πραγματοποίησιν τῶν δικαίων βαθμολογικῶν καὶ μισθολογικῶν αἰτημάτων των. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Θ. Χαβίνης καὶ Δ. Κρόκος, καταθέτουν ἀναφορὰς τῶν κοινοτικῶν καὶ δημοτικῶν εἰσπρακτόρων Νομῶν Πρεβέζης καὶ Λευκάδος, αἰτούντων μόνιμον τακτοποίησίν των. Ὁ βουλευτὴς κ. Ε. Μαλαμίδας, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Παμφθιωτικοῦ Κτηνοτροφικοῦ Συνδέσμου Λαμίας, ζητοῦντος ἵδρυσιν Ὑφυπουργείου Κτηνοτροφίας, καθιέρωσιν ἐνοικιοστασίου βοσκῶν, καθορισμὸν θεμιτοῦ μισθώματος, ἀποκατάστασιν τῶν κτηνοτρόφων κ.λ.π. Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Μπακόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν ἀγοραστῶν ἐκτάσεως λόφου Σικελίας–Καλλιθέας, ζητούντων ματαίωσιν μελετωμένης ἀπαλλοτριώσεως τῆς ἐκτάσεως τοῦ ἐν λόγῳ λόφου, τὴν ὁποίαν νομίμως ἔχουν ἀγοράσει παρὰ τῶν ἰδιοκτητῶν διὰ τὴν στεγαστικὴν των ἀποκατάστασιν. Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου Ἁμαξοκαρραγωγέων Ἀθηνῶν, ζητοῦντος χορήγησιν εἰς τὰ πληγέντα μέλη του ἀδειῶν Δ. Χ. αὐτοκινήτων. Ὁ βουλευτὴς Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος κ. Δ. Κωστῆς, διὰ τηλεγραφήματός του διαμαρτύρεται διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ μέτρου προσαγωγῆς πιστοποιητικοῦ κοινωνικῶν φρονημάτων, προκειμένου νὰ διανεμηθοῦν εἰς τοὺς ἐργατοϋπαλλήλους Λαμίας ἐργατικαὶ κατοικίαι καὶ ζητεῖ ἄρσιν τοῦ ἐν λόγῳ μέτρου. Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου Ὑπαλλήλων Ξενοδοχείων Ὕπνου Ἀθηνῶν–Πειραιῶς καὶ Περιχώρων, ζητοῦντος ὅπως συμμετέχουν εἰς τὸ Δ. Σ. τοῦ Ὀργανισμοῦ Τουρισμοῦ ἐκπρόσωποι τῆς τάξεώς των κ.λ.π. Ὁ βουλευτὴς Ἰωαννίνων–Θεσπρωτίας κ. Χ. Παπασταύρου, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Δημάρχου Ἰωαννίνων καὶ τῶν Ἐπιστημονικῶν, Ἐμπορικῶν, Ἐπαγγελματικῶν, Ἐργατικῶν καὶ λοιπῶν Ὀργανώσεων Ἰωαννίνων, ζητούντων ὅπως τὸ ἀποφασισθὲν τρίτον Πανεπιστήμιον ἱδρυθῇ εἰς Ἰωάννινα. Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Λύρας, καταθέτει ἀναφορὰς τῶν Προέδρων Δημοδιδασκάλων Μολάων καὶ Λακεδαίμονος, ζητούντων βαθμολογικὴν καὶ μισθολογικὴν ἐξίσωσιν τῶν διδασκάλων πρὸς τοὺς λοιποὺς δημοσίους ὑπαλλήλους. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Β. Ἐφραιμίδης, Κ. Τσιγάρος καὶ Γ. Εὐαγγέλου, καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ Σωματείου Παραπηγματούχων Κάτω Τούμπας, Θεσσαλονίκης, «Ὁ Μέγας Ἀλέξανδρος», ζητοῦντος λῆψιν μέτρων ἐπαναστεγάσεώς των μετὰ τὴν ἀπειλουμένην κατακρήμνισιν τῶν οἰκιῶν των διὰ τὴν κατασκευὴν ἀποχετευτικῆς τάφρου κλ.π.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ ὀργανώσεως καὶ λειτουργίας τῆς Ἀνωτάτης Σχολῆς Καλῶν Τεχνῶν ἰσχυουσῶν διατάξεων».

§4Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Παιδείας). Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχουν ὡρισμέναι ὀρθογραφικαὶ καὶ φραστικαὶ διορθώσεις αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ ἐπενεχθοῦν. Ὁ τίτλος τοῦ νομοσχεδίου πρέπει νὰ τροποποιηθῇ ὡς ἑξῆς: «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ ὀργανώσεως καὶ λειτουργίας τῆς Ἀνωτάτης Σχολῆς Καλῶν Τεχνῶν καὶ τῶν περὶ Πανεπιστημίων ἰσχυουσῶν διατάξεων».

§5ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (Τῆς Ἀντιπολιτεύσεως). Τότε εἶναι νέον νομοσχέδιον.

§6Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Παιδείας). Ὄχι, διότι περιελήφθησαν τροπολογίαι τοιαῦται, αἱ ὁποῖαι καθιστοῦν ἀναγκαίαν τὴν τροποποίησιν τοῦ τίτλου τοῦ νομοσχεδίου. Εἰς τὴν παράγραφον 1 στίχος βʹ τὸ «τοῖς» νὰ γίνῃ «τῆς».

§7Α. ΑΝΩΓΕΙΑΝΑΚΗΣ. Τότε, κύριε Πρόεδρε, κρατεῖται τὸ νομοσχέδιον.

§8Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Παιδείας). Πῶς κρατεῖται, δὲν τὸ λέγει ὁ Κανονισμός. Εἶναι ψήφισις συνόλου. Κύριε Πρόεδρε, ἡ τροπολογία τῶν κ. κ. συναδέλφων, ἡ ἀφορῶσα τὸν Σταθμὸν Κερκύρας ἔγινε δεκτὴ καὶ πρέπει νὰ προστεθῇ ἡ Κέρκυρα διὰ νὰ εἶναι πλῆρες τὸ νομοσχέδιον. Εἰς τὸν δεύτερον στίχον ἀντὶ τῆς λέξεως «νέου οἰκονομικοῦ ἔτους» νὰ γίνῃ «ἀπὸ τοῦ ἑπομένου οἰκονομικοῦ ἔτους», ὥστε νὰ εἶναι σαφὴς ἡ ἔννοια τῆς διατάξεως. Τὸ αὐτὸ ἰσχύει διὰ τὸ ἄρθρον 5, παράγραφος 9 ὅπου προστίθεται πάλιν ἡ λέξις «Κέρκυρα». Καὶ εἰς τὸ ἄρθρον 15 εἰς τὴν παράγραφον 1, στίχος δʹ ἡ λέξις «αὐτῷ» καὶ εἰς τὸν στίχον 8 ἡ λέξις «τοῦ» νὰ διαγραφοῦν, διότι δὲν ἀποδίδεται ἡ ἔννοια. Αὗται εἶναι αἱ διορθώσεις, κύριε Πρόεδρε.

§9Α. ΑΝΩΓΕΙΑΝΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, κρατεῖται τὸ νομοσχέδιον ἀπὸ ἐμὲ διότι περιέχει διατάξεις αἱ ὁποῖαι ἀφοροῦν τὸ Πανεπιστήμιον Θεσσαλογίκης καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν δεκταί.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν εἰς τὸ σύνολον;

§11Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Κρατεῖται.

§12Δ. ΛΑΝΤΖΟΥΝΗΣ. Ἐὰν εἶναι εἰς τὸ σύνολον δὲν ἠμπορεῖ νὰ κρατηθῇ. Ἡ Βουλὴ ἐρωτᾶται, δέχεται, ἢ ὄχι, τὸ νομοσχέδιον; Οὐδὲν ἕτερον.

§13Α. ΑΝΩΓΕΙΑΝΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρέπει νὰ ἀνατυπωθῇ καὶ νὰ ἔλθῃ εἰς τὸ σύνολον, διότι παρεισέφρυσαν διατάξεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀπαράδεκτοι ἀπὸ ἡμᾶς.

§14Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Παιδείας). Δὲν παρεισέφρυσαν διατάξεις.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λέγετε, ὅτι παρεισέφρυσαν διατάξεις, διότι, ἐὰν αὐτὸ ἀφορᾷ τὸν κ. Ὑπουργόν, ὁ κ. Ὑπουργὸς τὰς ἀνέγνωσε καὶ ἡ Βουλὴ τὰς ἀπεδέχθη. Ἐὰν πάλιν, ἀφορᾷ τὸ Προεδρεῖον, τότε εἶναι χειρότερον.

§16Α. ΑΝΩΓΕΙΑΝΑΚΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἡμεῖς τὸ κρατοῦμεν.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, ἐφ’ ὅσον ψηφίζεται εἰς τὸ σύνολον.

§18Δ. ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, μὲ τὴν τακτικὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, οὐδέποτε συζητοῦνται τὰ νομοσχέδια τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας.

§19Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον ἔχει παραλειφθῆ μία τροπολογία, ἡ ὁποία ἐγένετο ἀποδεκτὴ καὶ ἀναφέρεται εἰς τὰ πρακτικά. Ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργόν, ἐὰν ἐδέχθη τὴν τροπολογίαν, ἢ ὄχι.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δέχεται ὁ κ. Ὑπουργὸς τροπολογίας, ἡ Βουλὴ ἀποδέχεται τροπολογίας καὶ ψηφίζει.

§21Α. ΑΝΩΓΕΙΑΝΑΚΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, εἰς τὸ νομοσχέδιον αὐτό, ἐγένοντο προσθῆκαι, αἱ ὁποῖαι ἀφοροῦν διορισμὸν καθηγητῶν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης καί, αἱ ὁποῖαι εἶναι καθ’ ὁλοκληρίαν χαριστικαί.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε ἐπὶ τῆς οὐσίας νὰ ὁμιλήσητε, τὸ νομοσχέδιον ἐψηφίσθη. Αὐτὰ ἔπρεπε νὰ τὰ εἴπητε, ὅταν συνεζητήθη τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἄρθρον.

§23Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, παρελείφθη ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον τροπολογία, τὴν ὁποίαν ἀπεδέχθη ἡ Βουλή. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, νὰ ἐρωτηθῇ ἐκ νέου ἡ Βουλή.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Προεδρεῖον λέγει, ὅτι δὲν ἐγένετο ἀποδεκτὴ ἀπὸ τὴν Βουλήν.

§25Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἔλαβον τὸν λόγον καὶ προχθές, κατὰ τὴν ἐπικύρωσιν τῶν πρακτικῶν καὶ εἶπον, ὅτι παρελείφθη ἡ τροπολογία καὶ μᾶς εἶπεν ὁ κ. Προεδρεύων ὅτι ὑπάρχει εἰς τὰ πρακτικά.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὰ πρακτικὰ δὲν ἀναφέρεται ὅτι ἐγένετο δεκτὴ ἡ τροπολογία σας. Τὰ πρακτικὰ ἤδη ἐπεκυρώθησαν, ὡς ἐπεκυρώθησαν, δὲν ἠμποροῦν νὰ ἀλλοιωθοῦν.

§27Κ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνεται συζήτησις κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ συνόλου.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον εἰς τὸ σύνολον;

§29ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς τὸ σύνολον τὸ σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ ὀργανώσεως καὶ λειτουργίας τῆς Ἀνωτάτης Σχολῆς Καλῶν Τεχνῶν τῶν περὶ Πανεπιστημίου ἰσχυουσῶν διατάξεων». Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τιμητικῆς ἀπονομῆς διπλώματος Βʹ τάξεως ἄνευ ἐξετάσεων εἰς τὸν θαλασσοπόρον Σάββαν Γεωργίου».

§31ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν, κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ σχέδιον νόμου «περὶ τιμητικῆς ἀπονομῆς διπλώματος Πλοιάρχου Βʹ τάξεως ἄνευ ἐξετάσεων εἰς τὸν θαλασσοπόρον Σάββαν Γεωργίου».

§33Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρακαλέσω ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ δεκτὸν τὸ σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Κώδικος Ἰδιωτικοῦ Ναυτικοῦ Δικαίου». Πρόκειται περὶ Κώδικος συνταχθέντος παρ’ ἰδικῆς Ἐπιτροπῆς ἧς μετέσχον ἐξέχοντες ἐπιστήμονες ὑπὸ τὴν Προεδρίαν τοῦ καθηγητοῦ καὶ Ἀκαδημαϊκοῦ κ. Μυριδάκη. Ὁ συνταχθεὶς Κῶδιξ ἀντικαθιστᾷ τὸ δεύτερον βιβλίον τοῦ Ἐμπορικοῦ Νόμου τοῦ 1835 ὡς τοῦτο μεταγενεστέρως εἶχε τροποποιηθῆ καὶ συμπληρωθῆ διὰ τοῦ νόμου ΓΨΙΖ τοῦ ἔτους 1910. Κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ Κώδικος ἰδιαιτέρα κατεβλήθη φροντὶς καὶ ἐπιμέλεια ὅπως αἱ νέαι διατάξεις διατυπωθῶσιν ἐν ὄψει τῶν Ἑλληνικῶν καὶ Διεθνῶν συνθηκῶν, ὑφ’ ἃς δρᾷ σήμερον ἡ Ναυτιλία μας. Τοῦτο ἐξησφαλίσθη ἀπολύτως. Πολλοὶ θεσμοὶ ἐνδιαφέροντες τὴν Ἐμπορικὴν Ναυτιλίαν, ὡς ὁ περὶ ἀβαρίας, περὶ προνομίων, περὶ ὑποθήκης κ.λ.π., φέρουν ἔκδηλα τὰ χαρακτηριστικὰ τῆς προσαρμογῆς πρὸς τὰ διεθνῶς σήμερον κρατοῦντα. Πρέπει, πρὸς τούτοις, νὰ τονισθῇ ὅτι τὸ ὑπὸ κύρωσιν νομοθέτημα ἀποτελεῖ ἀρτιωτάτην ἐργασίαν τόσον ἀπὸ τῆς νομοθετικῆς πλευρᾶς ὅσον καὶ ἀπὸ ἀπόψεως οὐσιαστικοῦ περιεχομένου. Τὸ εἰσαγόμενον πρὸς κύρωσιν νομοσχέδιον ἀσφαλῶς πρέπει νὰ θεωρηθῇ ὡς ἱκανοποιοῦν πλήρως τὰς σημερινὰς ἀνάγκας τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας μας καὶ δὴ κατὰ τρόπον λίαν προοδευτικὸν καὶ ἐναρμονιζόμενον πλήρως πρὸς τὰς διεθνεῖς ἀντιλήψεις. Τοῦ Κώδικος προτάσσεται ἡ ἀρχικὴ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις τῆς Συντακτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ συμπληρωματικὴ τοιαύτη, διατυπωθεῖσα μετὰ τὰς παρατηρήσεις ἀνωτέρων Δικαστηρίων καὶ ἄλλων Ἀρχῶν δυναμένων νὰ ἔχωσι βαρύνουσαν γνώμην ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τοῦ παρόντος νομοθετήματος. Ὁ Κῶδιξ εἰσάγεται πρὸς ψήφισιν κατὰ τὴν εἰδικὴν τοῦ Συντάγματος διαδικασίαν τῆς ἐπιψηφίσεως διοικητικῶν καὶ δικαστικῶν Κωδίκων συνταχθέντων ὑπὸ Ἐπιτροπῶν συσταθεισῶν δι’ εἰδικοῦ νόμου. Ἡ Βουλὴ ἑπομένως δύναται νὰ ἀποδεχθῇ τὸν Κώδικα, ὅπως δύναται καὶ νὰ τὸν ἀπορρίψῃ ἐν τῷ συνόλῳ του, δὲν παρέχεται, ὅμως, εὐχέρεια μεταβολῆς τινος τοῦ κειμένου. Μὲ τὴν πεποίθησιν ὅτι τὸ ὑπὸ τῶν ἐπιφανῶν ἐπιστημόνων συνταχθὲν σχέδιον ἐξασφαλίζει εἰς τὴν Χώραν μας νομοθέτημα ἄρτιον καὶ συγχρονισμένον, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ τὸ περιβάλῃ διὰ τῆς ἐγκρίσεώς της. Καὶ ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ αἰσθάνομαι τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐξάρω καὶ αὖθις τὴν ἐπιστημονικὴν ἀξίαν τοῦ ἔργου καὶ ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης νὰ εὐχαριστήσω τοὺς συντάκτας διὰ τὸ ὄντως σημαντικὸν ἔργον, τὸ ὁποῖον μετ’ ἐνθουσιασμοῦ ἐπετέλεσαν, ἔργον πραγματικὰ μεγάλης ἐθνικῆς σπουδαιότητος.

§34Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, συμφωνοῦμεν ἀπολύτως μὲ τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, διότι πράγματι πρόκειται περὶ ἐργασίας καθαρῶς ἐπιστημονικῆς καὶ εἰσάγεται νὰ ψηφισθῇ κατὰ τὴν διαδικασίαν τῶν Κωδίκων καὶ ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν ἀποδεκταὶ τροπολογίαι.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ὡς ἄνω σχέδιον νόμου;

§36ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Κώδικος Ἰδιωτικοῦ Ναυτικοῦ Δικαίου». Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀντικαταστάσεως τῆς παραγράφου 1 τοῦ ἄρθρου 15 τοῦ Α. Ν. 1137)1946 «περὶ κυρώσεως καὶ κωδικοποιήσεως τῶν διατάξεων τῶν ἀφορωσῶν τὸ Ν.Ι.Μ.Τ.Σ.».

§38ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον τὸ σχέδιον νόμου «περὶ ἀντικαταστάσεως τῆς παραγράφου 1 τοῦ ἄρθρου 15 τοῦ Α. Ν. 1137)1946 «περὶ κυρώσεως καὶ κωδικοποιήσεως τῶν διατάξεων τῶν ἀφορωσῶν τὸ Ν.Ι.Μ.

Τ.Σ».

αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῆς περὶ προστασίας τῶν Ἐφέδρων Ἱπταμένων τῆς Β. Ἀεροπορίας νομοθεσίας».

§40ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον τὸ σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῆς περὶ προστασίας τῶν Ἐφέδρων Ἱπταμένων τῆς Β. Ἀεροπορίας νομοθεσίας».

§42Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 6 τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὸ Ταμεῖον Ἀσφαλίσεως Καπνεργατῶν, ἤρχισεν ἡ συζήτησις πρὸ μηνὸς καὶ βλέπω ὅτι ἔχει ἀριθμὸν 6 εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, ἐνῷ θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχῃ ἀριθμὸν 1 ἢ 2 τὸ πολύ. Τὸ νομ)διον αὐτὸ ἐνδιαφέρει χιλιάδας ἐργατῶν καὶ θὰ πρέπει νὰ ἔλθῃ πρὸς συζήτησιν κατὰ τὴν ἑπομένην συνεδρίασιν καὶ νὰ εἶναι πρῶτον εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος, κ. Λ. Μπατρῖνος).

§43Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ (Πρόεδρος τῆς Βουλῆς). Ὡς γνωρίζετε, κύριε Χαβίνη, τὴν εὐθύνην τῆς καταρτίσεως τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως Νομοθετικῆς Ἐργασίας, φέρει ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία καὶ μόνη εἶναι ἁρμοδία νὰ γνωρίζῃ τὸν βαθμὸν τοῦ ἐπείγοντος ἑκάστου νομοσχεδίου. Τὸ νομοσχέδιον, δι’ ὃ ὡμιλήσατε, εἶναι τῷ ὄντι σοβαρὸν καὶ ἐπεῖγον, δι’ ὃ καὶ ἡ Κυβέρνησις, κατὰ τὰς πληροφορίας μου, ἐπιθυμεῖ νὰ συζητηθῇ ἐκ τῶν πρώτων, δι’ ὃ καὶ ἐλπίζω ὅτι θὰ συζητηθῇ εἰς μίαν τῶν ἀμέσως προσεχῶν συνεδριάσεων νομοθετικῆς ἐργασίας. Μὴ λησμονῆτε, ὅμως, ὅτι αἱ ἡμέραι νομοθετικῆς ἐργασίας, εἶναι δύο ἑβδομαδιαίως ἐξ ὧν ἡ μία διατίθεται διὰ τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ σχεδίων τῶν πόλεων κειμένων διατάξεων».

§45Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀρχίζωμεν τὴν συζήτησιν ἑνὸς νομοσχεδίου, νὰ ὁμιλοῦν ἐπ’ αὐτοῦ 9 ρήτορες καὶ ἀκολούθως νὰ διακόπτεται ἡ συζήτησίς του καὶ νὰ συζητῆται ἄλλο καὶ νὰ ἀφήνεται καὶ αὐτὸ ἡμιτελὲς καὶ νὰ ἀρχίζῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ ἄλλου νομοσχεδίου. Καὶ σήμερον δὲν συζητοῦνται τὰ νομοσχέδια μὲ τὴν σειρὰν μὲ τὴν ὁποίαν εἶναι ἐγγεγραμμένα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν καὶ ἀφήνομεν τὸ δεύτερον καὶ τρίτον καὶ εἰσερχόμεθα εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ τετάρτου νομοσχεδίου. Εἶναι τοῦτο σύμφωνον μὲ τὸν Κανονισμόν; Σᾶς παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ προστατεύσητε τὸ Σῶμα ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἀνωμαλίαν.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἔχει τὸν λόγον.

§47Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. (Πρόεδρος τῆς Βουλῆς). Ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ ἀπήντησα πρὸ ὀλίγου εἰς τὸν κ. Χαβίνην. Πάντως ὁ κ. Γαληνὸς τυπικῶς ἔχει δίκαιον, ὄχι, ὅμως, καὶ οὐσιαστικῶς. Διότι ἤρχισε ἡ συζήτησις ἑνὸς νομοσχεδίου’ δὲν ἐπερατώθη κατὰ τὴν πρώτην συνεδρίασιν καὶ κατὰ τὴν ἑπομένην ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς ἦτο ἀσθενής. Ἤρχισεν, ἑπομένως, νὰ συζητῆται ἄλλο νομοσχέδιον. Ἀλλὰ καὶ ἐπ’ αὐτοῦ δὲν ἐπερατώθη ἡ συζήτησις. Ἐπειδὴ δέ, κατὰ τὴν ἀμέσως προσεχῆ συνεδρίασιν ὁ κ. Ὑπουργὸς εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀπουσιάσῃ ἐξ Ἀθηνῶν, ἀναγκαστικῶς ἤρχισεν ἡ συζήτησις ἄλλου νομοσχεδίου καὶ οὕτω, ἔχομεν ἡμιτελῆ τρία νομοσχέδια. Ἀποτελεῖ βεβαίως, τοῦτο ἀνωμαλίαν καὶ εἶπον ὅτι δὲν θὰ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις ἄλλων νομοσχεδίων, ἐὰν δὲν τελειώσουν αὐτὰ ποὺ ἐκκρεμοῦν.

§48Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἤρχισεν ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ καπνεργατῶν», τὸ ὁποῖον εἶναι μεγάλου ἐνδιαφέροντος καὶ διακόπτεται ἡ συζήτησις ἐπ’ αὐτοῦ διὰ νὰ συζητήσωμεν νομοσχέδια δευτερευούσης σημασίας. Θὰ παρεκάλουν νὰ ἐπικοινωνήσητε μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν διὰ νὰ καθορίσῃ τοὐλάχιστον ἡ Κυβέρνησις ἡμέραν συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ. Ἡ ἀπαίτησίς μας αὐτὴ νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι παράλογος.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πραγματικῶς ὑπῆρξε μία ἀνωμαλία, ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ καθορισθῇ ἀπὸ τοῦδε ἡ ἡμέρα συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, καθ’ ὅσον δὲν γνωρίζομεν πότε θὰ περατωθῇ ἡ συζήτησις τοῦ συζητουμένου σήμερον νομοσχεδίου.

§50Γ. ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ. Εἰς ἐπίρρωσιν τῶν ὅσων εἶπον οἱ κ. κ. συνάδελφοι, ἔχω νὰ προσθέσω, ὅτι ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ καπνεργατῶν ἔχουν ὁμιλήσει 9 συνάδελφοι, καὶ μὲ τὰς τροπολογίας τὰς ὁποίας ὑπέβαλον μεταβάλλεται ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί ζητεῖτε;

§52Γ. ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ. Ζητῶ νὰ τὸ μελετήσῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ νὰ τὸ φέρῃ πρὸς συζήτησιν.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ τὸ εἴπομεν.

§54Σ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Τί εἴπατε, κύριε Πρόεδρε;

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶπον, ὅτι θὰ συνεννοηθῇ τὸ Προεδρεῖον μὲ τὴν Κυβέρνησιν.

§56Σ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Δὲν χρειάζεται καμμία συνεννόησις. Ἀντίκειται εἰς τὸν Κανονισμὸν ἡ διακοπὴ τῆς συζητήσεως ἑνὸς νομοσχεδίου. Ἡμεῖς ζητοῦμεν ἡ Βουλὴ νὰ καθορίσῃ ἡμέραν συζητήσεώς του.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἀπὸ σήμερον νὰ ὁρισθῇ, διότι ἐὰν ἀπὸ τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον ψηφισθοῦν μόνον 2–3 ἄρθρα, θὰ μείνῃ καὶ αὐτὸ ἐκκρεμές.

§58Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Συνεφωνήθη, κύριε Πρόεδρε, νὰ ὁμιλήσουν πρῶτον οἱ εἰσηγηταί.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι, συνεφωνήθη, ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ λάβουν μέρος εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν θὰ δύνανται νὰ ἐπεκταθοῦν κἄπως περισσότερον.

§60Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Ἐγένετο, κύριε Πρόεδρε, δεκτὸν νὰ ψηφισθῇ κατ’ ἀρχήν, ἄνευ συζητήσεως, μὲ τὴν ρητὴν δήλωσιν ὅτι κατὰ τὴν βʹ συζήτησιν θὰ γίνῃ συζήτησις καὶ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἴπομεν, ὅτι κατὰ τὴν βʹ συζήτησιν, θὰ δύνανται οἱ εἰσηγηταὶ νὰ ἐπεκταθοῦν περισσότερον.

§62Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Ὁ διορισμὸς εἰσηγητοῦ σκοπὸν ἔχει νὰ κατατοπίσῃ τὸ Σῶμα ἐπὶ τοῦ περιεχομένου τοῦ νομοσχεδίου. Τοῦτο εἶναι ἀπαραίτητον διὰ νὰ γνωρίζουν οἱ βουλευταὶ τὶ ψηφίζουν. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον νομίζω, ὅτι πρῶτον πρέπει νὰ ὁμιλήσουν οἱ εἰσηγηταί.

§63Γ. ΣΑΜΑΡΑΣ. Ἐπὶ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου εἶμαι εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας. Εἰς τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν συνεφωνήθη νὰ γίνῃ δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον, ἐπειδὴ τὸ ὑπ’ ὄψιν σχέδιον νόμου δὲν ἔχει μίαν ἀρχήν, ἀλλὰ περισσοτέρας, καθ’ ὅσον δὲν ρυθμίζει μόνον ὡρισμένα θέματα, σχέσιν ἔχοντα μὲ τὸ σχέδιον πόλεως, ἀλλὰ ἐπεκτείνεται καὶ εἰς ἄλλα τοιαῦτα. Καὶ εἴπομεν εἰς τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν νὰ δύνανται οἱ εἰσηγηταὶ νὰ ἀναπτύξουν ἐκτενέστερον τὰς ἀπόψεις των εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν. Περαιτέρω, ἐπειδὴ ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἔκαμε πολλὰς τροποποιήσεις καὶ ἀνεμόρφωσε τὸ παρὸν σχέδιον νόμου, προτείνω ὅπως συζητηθῇ ὡς διεμορφώθη τοῦτο ὑπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα, τὸ σχέδιον συζητεῖται ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ὁ κ. Δ. Κωστῆς, ἔχει τὸν λόγον.

§65Δ. ΚΩΣΤΗΣ. Ἐλέχθη, κύριε Πρόεδρε, ὅτι τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον νόμου δὲν ἔχει συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς. Διαφωνῶ ἐπ’ αὐτοῦ. Τὸ ὑπὸ συζήτησιν σχέδιον νόμου θίγει βασικώτατα καὶ ὀξύτατα προβλήματα, σχέσιν ἔχοντα μὲ τὰς συγκοινωνίας τῆς πρωτευούσης μὲ τὰς παρανόμους ἀνεγέρσεις κτισμάτων πέριξ τῶν Ἀθηνῶν καὶ εἰς τὸ λεκανοπέδιον τῆς Ἀττικῆς, καὶ μὲ τὸ οἰκιστικὸν πρόβλημα τῆς Χώρας, τὸ ὁποῖον εἰρήσθω ἐν παρόδῳ εἶναι ὀξύτατον. Ἀρκεῖ μόνον ἕνα νὰ σᾶς ἀναφέρω. Βράχοι καὶ οἰκόπεδα ὑπάρχουν ἄπειρα, ἀλλὰ ἐλλείπουν τὰ οἰκόπεδα διὰ νὰ ἀνεγείρουν οἰκίας οἱ πτωχοί. Λόγῳ τῆς πλαιδαρότητος καὶ τῆς ἀδρανείας τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων, ὁλόκληροι χιλιάδες στρεμμάτων ἔχουν μεταβληθῆ εἰς οἰκόπεδα καὶ ἡ ἀναρχία αὐτὴ ὄχι μόνον δὲν διορθώνεται διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν σχεδίου νόμου, ἀλλὰ ἐπεκτείνεται μὲ ἀποτέλεσμα τὸ πρόβλημα νὰ γίνῃ ἔτι ὀξύτερον. Κατὰ συνέπειαν τὸ νομοσχέδιον ἔχει καὶ ἀρχὴν καὶ πρέπει νὰ συζητηθῇ. Ἢ νὰ συζητηθῇ κατ’ ἀρχήν, ἢ νὰ συζητηθῇ ἄλλο νομοσχέδιον. Ἐφ’ ὅσον ὅμως συζητηθῇ, ζητῶ τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφίσθη κατ’ ἀρχὴν καὶ ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λάβετε τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς.

§67Ν. ΚΙΤΣΙΚΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἀναμφιβόλως ἡ ἔννοια τῆς ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς, ὅτι ἐψηφίσθη κατ’ ἀρχὴν εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον νόμου, ἦτο ὅτι θὰ ἐδίδετο ἡ εὐχέρεια εἰς τοὺς ἀγορητὰς νὰ ἀναπτύξουν εὐρύτερον τὰς ἀπόψεις των κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ νομοσχέδιον ἔχει ἀρχὴν καὶ ἡ ἀρχὴ αὐτὴ ἔγκειται εἰς τοῦτο: Ἐὰν διὰ τῶν θεσπιζομένων διατάξεων δικαιολογοῦνται ἐλπίδες προστασίας τῶν Ἀθηνῶν ἀπὸ ἀκόμη μεγαλυτέραν ἐπέκτασιν τοῦ σχεδίου. Ἐὰν δι’ αὐτοῦ λαμβάνωνται μέτρα συμβιβαζόμενα πρὸς μίαν φιλολαϊκὴν καὶ στεγαστικὴν πολιτικήν. Αἱ Ἀθῆναι, ἔχουν ἐπεκταθῆ τεραστίως, ἐξαιρετικὰ δυσαναλόγως πρὸς τὸν πληθυσμὸν καὶ τὰς οἰκονομικὰς δυνατότητας τοῦ Κράτους καὶ τῶν Δήμων. Γνωρίζομεν ὅλοι, ὅτι εἶναι ἀδύνατον εἰς τὸ Κράτος, τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας, νὰ ἱκανοποιήσουν τὰς ἀνάγκας τῆς ἐκτεταμένης αὐτῆς πόλεως, εἰς ἔργα ὁδοποιίας, ὑπονόμων, ὑδρεύσεως, φωτισμοῦ, ὑγείας καὶ κοινωνικῆς προνοίας. Παρὰ τὴν τεραστίαν ἔκτασιν αἱ Ἀθῆναι στεροῦνται κοινοχρήστων χώρων, ἀθλητικῶν γηπέδων καὶ πρὸ παντὸς πρασίνου, δημοσίων κήπων καὶ πάρκων. Ἢ οἱ νόμοι εἶναι ἐλαστικοί, ἢ οἱ τεταγμένοι διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν νόμων εἶναι ἐλαστικοί· τὸ γεγονὸς εἶναι ὅτι ἐδημιουργήθη μία κατάστασις ἄνευ προηγουμένου, κατάστασις ἡ ὁποία δὲν παρατηρεῖται εἰς οὐδεμίαν ἄλλην χώραν. Τὸ σχέδιον τῶν Ἀθηνῶν εἶναι ἐλαττωματικὸν ἐξ ἀρχῆς. Τὰ πολεοδομικὰ σχέδια, κύριοι συνάδελφοι, ἔχουν ἀνάγκην εὐρείας προοπτικῆς διὰ τὴν ἐξέλιξιν τῆς πόλεως, μεγάλην δόσιν πολιτικῆς φαντασίας... Τὸ κακὸν αὐτὸ σχέδιον ἀπηθλιώθη μὲ τὴν κακὴν ἐφαρμογὴν μὲ τὴν ἐλαστικὴν συμπεριφορὰν Ὑπουργῶν καὶ ὑπηρεσιῶν εἰς τὰς ἀξιώσεις ἰσχυόντων μὲ τὴν λῆψιν προχείρων μέτρων ἀμελετήτων, διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν ἐθνικῶν συμφορῶν ποὺ εἶχαν ὡς ἀποτέλεσμα τὴν δημιουργίαν τεραστίων στεγαστικῶν προβλημάτων. Ἀλλά, ἂς ἀφήσωμεν τὸ ἀπώτερον παρελθόν, καὶ ἂς ἔλθωμεν εἰς τὸ πρόσφατον. Τὸ γεγονὸς ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν δρόμους εἰς ὅλην αὐτὴν τὴν μεγάλην ἔκτασιν, νὰ ἔχωμεν ὑπονόμους, δὲν εἶναι δυνατὸς ὁ ἠλεκτροφωτισμὸς οὔτε ἡ ὕδρευσις, ἔκαμε τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων νὰ δημιουργήσῃ ἀπαγορευτικοὺς νόμους διὰ τὴν ἐπέκτασιν τοῦ σχεδίου πόλεως. Ἐὰν διαβάσετε, κύριοι βουλευταί, τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τοῦ νόμου 3275) 1955, ὁ ὁποῖος ἐξεδόθη Ὑπουργοῦντος τοῦ νῦν Πρωθυπουργοῦ κ. Καραμανλῆ, θὰ ἴδητε ὅτι διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ ὡς ἀναγράφει ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις, τερματίζονται ὅλα τὰ δεινὰ τῆς πόλεως. Δὲν ὑπῆρξεν ὅμως, νόμος ὁ ὁποῖος νὰ παρεβιάσθη κατὰ τὸν χειρότερον τρόπον, ὅπως ὁ νόμος αὐτός.

§68Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ποῖος πταίει, κύριε συνάδελφε;

§69Ν. ΚΙΤΣΙΚΗΣ. Ὅλοι οἱ νόμοι κύριε Πρόεδρε, εἶναι καλοί. Ἡ ἐφαρμογή των, ὅμως, εἶναι ἐκείνη ποὺ τοὺς καθιστᾷ κακούς. Ἐὰν ὑπῆρχε προσπάθεια καλῆς ἐφαρμογῆς τῶν νόμων, δὲν θὰ παρίστατο ἀνάγκη νέων νόμων. Ὁ νόμος αὐτός, ὁ 3275, ἔχει ἕνα τὸ ἐλαφρυντικόν, ὅτι ἐψηφίσθη κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν καὶ ἐκάλυψε ἐκλογικὰς ἀνάγκας. (Γέλωτες).

§70Τ. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. (Ὑφυπ. Οἰκισμοῦ). Ὁ περὶ οὗ ὁ λόγος νόμος, κύριε συνάδελφε, ἐξεδόθη 10 μῆνας πρὸ τῶν ἐκλογῶν.

§71Ν. ΚΙΤΣΙΚΗΣ. Τὸ Β. Διάταγμα ὅμως, ἐξεδόθη ὀλίγον πρὸ τῶν ἐκλογῶν. Ὁπωσδήποτε τὸ γεγονὸς εἶναι ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς ἐδημιούργησε μίαν τραγικὴν κατάστασιν. Ἔλεγεν ὁ νόμος αὐτὸς ὅτι ἤθελε νὰ νομιμοποιήσῃ τὰς συντελεσθείσας μέχρι τότε αὐθαιρέτους οἰκοδομὰς καὶ νὰ καθορίσῃ τὴν γραμμὴν μέχρι τῆς ὁποίας θὰ ἐπεκτείνετο τὸ σχέδιον πόλεως. Τὸ ἀποτέλεσμα ἦτο ὅτι ἐνῷ ἐνομιμοποιήθησαν αἱ μέχρι τότε παρανομίαι, ἔδωσεν ὅμως, ἀφορμὴν εἰς τὴν δημιουργίαν νέων αὐθαιρεσιῶν. Ἡ νέα κυανῆ γραμμὴ ἡ ὁποία ἐπεξέτεινε τὸ σχέδιον πόλεως, τὸ ἐπεξέτεινε κατὰ τρόπον ὄχι λογικόν, ἀλλὰ πρὸς τὸ συμφέρον διαφόρων οἰκοπεδούχων. Ἀποτέλεσμα τούτου εἶναι, ὅτι κατὰ τὴν καθιέρωσιν τῆς κυανῆς γραμμῆς, ἐδημιουργήθησαν τεράστιαι περιουσίαι, ἐκ μέρους διαφόρων οἰκοπεδούχων, οἱ ὁποῖοι ἐπώλησαν τὰ οἰκόπεδά των εἰς ὑπερβολικὰς τιμάς. Κύριοι βουλευταί, εἰς τὰς προηγμένας πολεοδομικῶς καὶ κοινωνικῶς χώρας, εἰς τὰς ὁποίας ἡ στεγαστικὴ πολιτικὴ εὑρίσκεται εἰς ἐξαιρετικὸν σημεῖον, ὅπως εἰς τὴν Ὁλλανδίαν, τὴν Σουηδίαν, τὸ Βέλγιον, τὴν Ἀγγλίαν, τὴν Σοβιετικὴν Ἕνωσιν, εἰς ἕκαστον ἄτομον ἀναλογεῖ ἔκτασις 12 τ. μέτρων. Ἐὰν δὲ προσθέσωμεν καὶ τοὺς δευτερεύοντας χώρους φθάνομεν εἰς τὰ 15 τ. μέτρα. Διὰ τὰς Ἀθήνας, θὰ ἤμην διατεθειμένος νὰ διπλασιάσω τὴν ἔκτασιν αὐτήν, ὥστε νὰ φθάσῃ εἰς 24 τ. μέτρα κατ’ ἄτομον. Ἐπίσης νὰ προσθέσω καὶ ἕνα 25% δι’ ἐπαγγελματικὴν στέγην καὶ οὕτω νὰ φθάσω εἰς 30 τ. μέτρα δι’ ἕκαστον ἄτομον. Ὁ πληθυσμὸς τοῦ λεκανοπεδίου Ἀττικῆς ἀνέρχεται εἰς 1.500.000. Ἐὰν τὸ πολλαπλασιάσωμεν τὸ ποσὸν αὐτὸ ἐπὶ 30, ἔχομεν 45 ἑκατομμύρια τ. μέτρα. Ἐὰν δὲ δεχθῶμεν τριωρόφους κατοικίας, τὰ 45 ἑκατομμύρια γίνονται 15 ἑκατομμύρια. Θέλετε νὰ προσθέσωμεν καὶ 100% διὰ κοινοχρήστους χώρους; Εἰς τὰς πόλεις μὲ καλὸν σχέδιον εἶναι 35–40%, εἰς τὰς Ἀθήνας 27%. Ἀλλὰ μὲ 100% τὰ 15 ἑκατομμύρια γίνονται 30 ἑκατομμύρια τ. μέτρα. Σᾶς πληροφορῶ ὅτι ἡ σημερινὴ ἔκτασις τῶν Ἀθηνῶν, ἐντὸς τῆς κυανῆς γραμμῆς, εἶναι 209 ἑκατομμύρια τ. μέτρα. Ἕνα μεγάλο μέρος αὐτῶν τῶν 209 ἑκατομ. τ. μέτρων, ἐδημιουργήθη μὲ τὸν νόμον 3275)55, διότι περιέλαβαν εἰς τὸ σχέδιον πόλεως Ἀθηνῶν καὶ τὰς πλέον ἀπιθάνους ἐκτάσεις. Τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας, ἠκύρωσε τὸ Β. Διάταγμα τὸ ἐκδοθὲν βάσει τοῦ νόμου 3275 καὶ ἐδημιουργήθη μία κατάστασις τὴν ὁποίαν ἐπιδιώκει νὰ ἐπανορθώσῃ τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον νόμου. Κύριοι βουλευταί, ὅταν θέλωμεν νὰ περιορίσωμεν τὸ σχέδιον πόλεως, ὅταν θέλωμεν νὰ καταργήσωμεν κεκτημένα δικαιώματα καὶ δημιουργηθείσας καταστάσεις, πρέπει νὰ δώσωμεν ἀνταλλάγματα. Οὕτως ἢ ἄλλως, ἡ Πολιτεία εἶναι ὑπεύθυνος διὰ τὴν δημιουργηθεῖσαν κατάστασιν. Τὴν κατάστασιν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὴν ἀντιμετωπίσωμεν, ἐκτὸς ἐὰν εἰσηγηθῶμεν μεγαλόπνοον στεγαστικὴν πολιτικήν. Γίνονται μελέται ἀπὸ τὰς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου, καὶ ἐκτιμῶ αὐτό, ὅπως ἱδρυθοῦν λαϊκαὶ κατοικίαι, καὶ μάλιστα λαϊκαὶ πολυκατοικίαι, ἀποτελοῦσαι πολεοδομικὰ συγκροτήματα. Διὰ τοὺς Ἀθηναίους εἶναι ἀντιπαθὴς ἡ λύσις αὐτή, διότι γνωρίζουν τί θὰ πῇ λαϊκὴ πολυκατοικία. Τὸ γνωρίζουν τοῦτο ἀπὸ τὰς παναθλίας προσφυγικὰς πολυκατοικίας. Ὅσοι ἐξ ὑμῶν ταξιδεύετε εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἐὰν ἐπήγατε εἰς τὴν Στοκχόλμην καὶ εἰς τὴν Ὁλλανδίαν, θὰ ἐβλέπατε θαυμαστὰ πράγματι πολεοδομικὰ συγκροτήματα μὲ λαϊκὰς πολυκατοικίας ποὺ παρέχουν πᾶσαν ἄνεσιν, ὅλας τὰς εὐκολίας, ἱκανοποιοῦν τὰς πλέον δυσκόλους ἀπαιτήσεις. Ὑπάρχουν εἰς τὰ συγκροτήματα αὐτὰ καταστήματα, κέντρα χαρᾶς, κινηματογράφοι, θέατρα, πισίνες, ἀθλητικὰ γήπεδα κ.λ.π. Θὰ μοῦ δοθῇ δὲ ἡ εὐκαιρία νὰ ὁμιλήσω, ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τοῦ ἄρθρου 4, διὰ τὰ ἀντιλαϊκὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα περιέχουν αἱ διατάξεις τοῦ νόμου αὐτοῦ. Ἴσως ὁ κ. Ὑπουργὸς μᾶς εἴπῃ ὅτι ἡ αἰτία ποὺ ἐφαρμόζεται τοιαύτη ἀντιλαϊκὴ πολιτική, εἶναι τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους. Τοῦτο ὅμως δὲν εὐσταθεῖ, διότι τεράστια ποσὰ δαπανῶνται εἰς τὰς Ἀθήνας, δι’ ἔργα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν καμμίαν δικαιολογίαν. Ἀφοροῦν ἔργα, τὰ ὁποῖα ἦτο δυνατὸν νὰ περιμένουν ἐπὶ μακρὸν χρονικὸν διάστημα διὰ νὰ προαχθῇ ἡ ἐφαρμογὴ στεγαστικῆς πολιτικῆς καὶ μετὰ νὰ ἀρχίσωμεν ἔργα, ὡς τῆς πλατείας Ὁμονοίας. Ἐὰν κατεσκευάζοντο πολυκατοικίαι μὲ ὅλας τὰς ἀνέσεις, τότε θὰ ἐβλέπατε ἐὰν θέλουν οἱ Ἀθηναῖοι τὰ μονώροφα μὲ τὸ κηπάριον. Ὁ νόμος μὲ τὰς διατάξεις του εἶναι ἀντιλαϊκός. Τὸ ἄρθρον 1 λέγει κἄτι τὸ σωστόν. Ὁμιλεῖ περὶ συγκεντρώσεως τῶν πολεοδομικῶν ὑπηρεσιῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκισμοῦ. Διὰ νὰ ἐπιτύχῃ, ὅμως, τὸ Ὑπουργεῖον εἰς τὴν ὀρθὴν λύσιν τῶν τεραστίων ἁρμοδιοτήτων τὰς ὁποίας ἀναλαμβάνει πρέπει νὰ γίνῃ ἐπαρκὲς ποσοτικῶς. Πρέπει νὰ αὐξηθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑπαλλήλων, καθὼς νὰ αὐξηθοῦν καὶ αἱ ὧραι ἐργασίας, τὰς ὁποίας διαθέτουν διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ Κράτους. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω, ὅτι γίνεται κατάχρησις μιᾶς ἐλευθερίας, ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς τοὺς τεχνικούς, δηλαδὴ νὰ λαμβάνουν ἰδιωτικὰς ἐργασίας κατόπιν ἀδείας τοῦ Ὑπουργείου.

§72Τ. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑφυπ. Οἰκισμοῦ). Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι αὐτὰ δὲν ἔχουν σχέσιν μὲ τὸ νομοσχέδιον, εἶναι ἐπερώτησις.

§73Ν. ΚΙΤΣΙΚΗΣ. Εἶναι σχετικώτατον. Τὸ λέγω αὐτό, διότι πρέπει αἱ ὑπηρεσίαι νὰ εἶναι ἐπαρκεῖς ἀριθμητικῶς καὶ νὰ ἔχουν ἐπάρκειαν ὡρῶν ἐργασίας. Ὁ κ. ἀρχιτέκτων, τὸν ὁποῖον ἐκτιμῶ, ἀνέλαβε τὴν μελέτην τοῦ ξενοδοχείου «Χίλτον» ἀντὶ 200.000 δολλαρίων, πρόκειται νὰ ἀναλάβῃ τὴν μελέτην τῆς λαχαναγορᾶς ποὺ μᾶς ἔδωσαν οἱ Ἀμερικανεί. Νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνεται εὐρεῖα κατάχρησις τῆς ἐλευθερίας αὐτῆς. Διότι πῶς θὰ μελετηθοῦν τὰ τεράστια προβλήματα τοῦ σχεδίου πόλεως Ἀθηνῶν ἢ ἐν συναφείᾳ τῆς λαϊκῆς κατοικίας, ὅταν ὁ ἁρμοδιώτερος ὅλων διευθύνει μέγα ἰδιωτικὸν ἀρχιτεκτονικὸν γραφεῖον, μὲ τοιαύτης σοβαρότητος ἰδιωτικὰς ἐργασίας. Κύριοι συνάδελφοι, δέχομαι τὴν παράγραφον 1 μὲ αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις. Ἡ παράγραφος 2 εἶναι ὀρθή. Ὁμιλεῖ διὰ τὰς ἀναγκαστικὰς ἀπαλλοτριώσεις, εἰς τὰς ὁποίας πρέπει νὰ μετέχουν οἱ Ὑφυπουργοὶ Οἰκισμοῦ καὶ Οἰκονομικῶν. Πρέπει ὅμως, νὰ ὑπάρχῃ προηγουμένως πολεοδομικὸν σχέδιον, μία μελέτη δικαιολογοῦσα τὴν τοιαύτην ἀπαλλοτρίωσιν. Ἐπίσης ἡ παράγραφος 3 μὲ εὑρίσκει σύμφωνον. Ὁμιλεῖ περὶ μεταβιβάσεως οἰκοπέδων τοῦ Δημοσίου, τῶν Δήμων, Κοινοτήτων ἢ τῆς ἀνταλλαξίμου περιουσίας καὶ τῶν ἀπαγορεύσεων. Κύριοι βουλευταί, πολὺ συναφὲς μὲ τὸ μέτρον ποὺ λαμβάνεται τῆς συγκεντρώσεως, δηλαδὴ ὅλων τῶν ὑπηρεσιῶν εἰς τὸ Ὑφυπουργεῖον Οἰκισμοῦ εἶναι, ὅτι πρέπει νὰ δημιουργηθῇ ἓν ἀνώτατον πολεοδομικὸν Συμβούλιον τοῦ ὁποίου αἱ ἀποφάσεις νὰ εἶναι ὑποχρεωτικαὶ διὰ τὸν Ὑπουργόν. Τὸ νομοσχέδιον εἰς περαιτέρω ἄρθρον ὁμιλεῖ διὰ μίαν τοιαύτην Ἐπιτροπὴν ἡ ὁποία θὰ ἐξετάσῃ ὅλα τὰ σχετικὰ θέματα μὲ τὰ σχέδια πόλεων. Αὐτό, ὅμως, δὲν εἶναι ἐπαρκές. Ἐὰν θέλωμεν νὰ κατοχυρωθοῦν τόσον αἱ ὑπηρεσίαι, ὅσον καὶ ὁ Ὑπουργός, ἀπὸ παραβάσεις τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, ἀναλόγους πρὸς ἐκείνας αἱ ὁποῖαι συνέβησαν κατὰ τὸ παρελθόν, καὶ ἰδίᾳ κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ περιφήμου νόμου 3275, πρέπει νὰ δημιουργήσωμεν ἕνα Συμβούλιον, κυρίως ἀπὸ ἐξωϋπηρεσιακὰ πρόσωπα διὰ τῆς συμμετοχῆς πολιτῶν καὶ εἰδικῶν ἐπιστημόνων, ποὺ θὰ ἔχῃ βέτο ἐπὶ ὅλων τῶν θεμάτων αὐτῶν. Εἶναι ἀπαραίτητος ἀνάγκη, κύριοι συνάδελφοι, νὰ τεθῇ αὐτὸς ὁ φραγμὸς ἐὰν θέλωμεν νὰ φθάσωμεν εἰς ἀποτέλεσμα. Πρέπει νὰ δημιουργήσωμεν καὶ διὰ τὴν πολεοδομίαν κἄτι ἀνάλογον μὲ τὰ ἄλλα μεγάλα θέματα ποὺ ἀπασχολοῦν τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν. Μόνον τότε θὰ ἀποφύγωμεν τὰς παρερμηνείας, νέας αὐθαιρεσίας, καὶ τὰς παρεμβάσεις ποὺ ὁδηγοῦν εἰς ἀντίθετα ἀπὸ τὰ ἐπιδιωκόμενα ἀποτελέσματα. Κύριοι βουλευταί, πρέπει νὰ διασώσωμεν τὰς Ἀθήνας. Δὲν γνωρίζω ἐὰν θὰ τὰς διασώσωμεν. Ἔχομεν, ὅμως, ὑποχρέωσιν νὰ προσπαθήσωμεν δι’ αὐτό, καὶ πρὸ παντὸς ὅταν ἐλπίζωμεν ὅτι αἱ Ἀθῆναι θὰ εἶναι μίαν ἡμέραν πρωτεύουσα ἑνὸς Κράτους προηγμένου, παρέχοντος εἰς τὸν λαὸν ὅλα ὅσα δικαιοῦται νὰ ἀξιοῖ.

§74Τ. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. (Ὑφυπ. Οἰκισμοῦ). Πολλὰ καὶ ποικίλα ἐλέχθησαν ἀπὸ τὸν προλαλήσαντα κ. συνάδελφον, ἅτινα μὲ ὑποχρεώνουν εἰς ἀπάντησιν. Ἡ ἀπάντησίς μου αὕτη ἀποβλέπει καὶ εἰς τὸν πρόσθετον λόγον νὰ βοηθήσῃ τοὺς ἀξιοτίμους κυρίους συναδέλφους, διὰ τὸν σχηματισμὸν ἀρτίας γνώμης ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν σχεδίου νόμου. Θὰ ἀναγκασθῶ, ἔν τινι ἐλαφρῷ ἔστω μέτρῳ, νὰ παρακολουθήσω τὸν κατελθόντα τοῦ βήματος κ. συνάδελφον. Ὑπάρχει ὄντως, σοβαρώτατον πρόβλημα πολεοδομικὸν τῆς Πρωτευούσης μὲ τὰς γνωστὰς συνεπείας. Τὸ πρόβλημα αὐτὸ εἶναι παλαιόν. Καὶ ἐνῷ ἐλάχισται προσπάθειαι ἀντιμετωπίσεώς του κατὰ τὸ παρελθὸν ἐσημειώθησαν, ὁ νόμος 3275, ὁ τόσον κατηγορηθεὶς ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Κιτσίκη, ἀπετέλεσε σταθμὸν διὰ τὴν προσπάθειαν αὐτήν.

§75Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Ἐπεξέτεινε.

§76Τ. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. (Ὑφυπ. Οἰκισμοῦ). Οὐδεμία ἐπέκτασις ἔγινε. Λυποῦμαι δὲ διότι ὁ κ. Κιτσίκης ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ δὲν παρουσίασε πλήρη κατοχὴν τοῦ θέματος. Ὁ νόμος, ἀκριβῶς, ἐν γνώσει τοῦ συντάκτου, αὐτοῦ, ὅτι ὑπῆρχε τεραστία ἔκτασις, ἐντὸς τῆς περιοχῆς τῆς ἐγκεκριμένης ρυμοτομίας καὶ ὅτι ἐπίσης ὑπῆρχε μεγάλη τάσις ἐπεκτάσεως τῆς ρυμοτομίας, πρὸς ὅλα τὰ σημεῖα τοῦ λεκανοπεδίου, ἡ ὁποία μέχρι τῆς στιγμῆς ἐκείνης, παρ’ ὅλας τὰς καταβληθείσας κατὰ καιροὺς προσπαθείας, δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπισθῇ, ἀπέβλεψεν εἰς τὸ νὰ τεθῇ ἓν ὅριον συμφώνως πρὸς παλαιοτέραν σκέψιν, ἀναπτυχθεῖσαν ὑπὸ τοῦ ἀειμνήστου Δημάρχου Κ. Κριτζιᾶ, πέραν τοῦ ὁποίου δὲν θὰ ἐπετρέπετο οὐδεμία πλέον ἐπέκτασις τῆς ρυμοτομίας, ὑπὸ οἱανδήποτε μορφὴν ἢ δικαιολογίαν. Ταὐτοχρόνως, ὅμως, ὁ νομοθέτης, ὁ ὁποῖος κατηγορήθη δι’ ἀντιλαϊκὰ αἰσθήματα, ἦτο ὑποχρεωμένος νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὴν τότε ὑφισταμένην πραγματικὴν κατάστασιν, ἥτις συνίστατο εἰς τὴν ὕπαρξιν 100.000 κτισμάτων περίπου, ἅτινα εἶχον αὐθαιρέτως ἀνεγερθῆ.

§77Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Πότε;

§78Τ. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑφυπ. Οἰκισμοῦ). Μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, κύριε συνάδελφε, πρὸ 15, 20 ἢ καὶ πλέον ἐτῶν. Συνεπῶς, οἱοσδήποτε καὶ ἐὰν εὑρίσκετο εἰς τὴν θέσιν του, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ λάβῃ ἄλλο μέτρον, εἰμὴ τὴν νομιμοποίησιν τῶν ὑφισταμένων, μέχρις ἐπιψηφίσεως τοῦ νόμου κτισμάτων. Νὰ λάβῃ δὲ μέτρα ἀπαγορευτικὰ διὰ τὸ μέλλον. Ἐὰν ἐρωτηθῶ ἀπὸ οἱονδήποτε ἐξ ὑμῶν, μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νόμου δὲν ἀνηγέρθησαν αὐθαίρετα, δὲν θὰ ἀπαντήσω ἀρνητικῶς. Διότι καὶ πάλιν παρουσιάσθη εἰς πολὺ βεβαίως μικροτέραν κλίμακα, μία τάσις αὐθαιρέτου οἰκοδομήσεως.

§79Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Εἶναι ἀκριβέστατα αὐτὰ ποὺ λέγετε.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, κύριε Παπασταύρου, μὴ διακόπτετε.

§81Τ. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑφυπ. Οἰκισμοῦ). Ἐὰν ἦτο δυνατόν, κύριε Παπασταύρου, νὰ μὲ ἀφήσητε νὰ ὁλοκληρώσω τὰς σκέψεις μου καὶ τοὺς συλλογισμούς μου, θὰ ἐβοηθούσατε καὶ ἐμὲ καὶ ὑμᾶς. Ἐπαναλαμβάνω, ἀγαπητοὶ κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἡ παρουσιασθεῖσα τάσις πρὸς αὐθαίρετον οἰκοδόμησιν, εἶναι πολὺ μικροτέρα τῆς ὑφισταμένης πρὸ τῆς θεσπίσεως τοῦ νόμου 3275. Τὸ ὅτι δὲν ἀπεσοβήθη αὕτη πλήρως, ὀφείλεται καὶ εἰς ἀτελείας, αἱ ὁποῖαι παρουσιάσθησαν κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς νομοθεσίας. Θὰ ἀναφέρω συγκεκριμένα παραδείγματα, διὰ νὰ ἴδητε κατὰ ποῖον τρόπον ἐπετυγχάνετο ἑκάστοτε καταστρατήγησις τῆς νομοθεσίας αὐτῆς. Ὁ νόμος 3275 π.χ., ἐπιτρέπει ὑπὸ ὡρισμένας συνθήκας τὴν ἐπέκτασιν ὑφισταμένων πρὸ τῆς ἰσχύος αὐτοῦ κτισμάτων, ἐκτὸς τῶν ἐγκεκριμένων σχεδίων ρυμοτομίας. Ἡ εὐχέρεια, ὅμως, αὐτή, παρέσχε δυνατότητα καταστρατηγήσεως τῶν διατάξεων αὐτοῦ. Δεύτερος τρόπος καταστρατηγήσεως, ἦτο τὸ καθαριζόμενον ὑπὸ τῆς ἰσχυούσης νομοθεσίας, παλαιότερον τοῦ νόμου 3275, τῶν ὅρων δομήσεως ἐκτὸς σχεδίου καὶ δὴ μεταξὺ ὁρίου ἐγκεκριμένου σχεδίου Ἀθηνῶν καὶ ὁρίου τῆς ζώνης αὐτοῦ, περὶ τοῦ ὁποίου δὲν ἔκαμε μνείαν ὁ κ. Κιτσίκης. Ἡ ζώνη αὐτή, ἔχει 1500 μέτρα ἔκτασιν ἀπὸ τῆς παρυφῆς τοῦ τελευταίου σχεδίου. Ἐκεῖ, ἐπετρέπετο ἡ οἰκοδόμησις ἐπὶ οἰκοπέδων ἀπὸ 4 τετρ. μέτρα μέχρι 4.000 μέτρα. Τὰ 4 τετρ. μέτρα ἦσαν τὰ ἀντλιοστάσια. Εἶχε προβλεφθῆ τότε, ὅτι ὑπὸ ὡρισμένας προϋποθέσεις, ἐπιτρέπεται ἡ χορήγησις ἀδείας κατασκευῆς ἀντλιοστασίου, διότι ἀφεώρα ἀγροτικὰς περιοχάς. Ἐκεῖ ἐγένετο ἐπίσης, μία καταστρατήγησις καὶ ἐξ ἀφορμῆς τῆς οἱονεὶ ἀνάγκης κατασκευῆς ἀντλιοστασίων ἀνεγείρετο τὸ κτίσμα, κατόπιν δὲ ἐγένετο ἡ ἐπέκτασις.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαλογικὴν συζήτησιν ἔχομεν; Κρίνετε, ἐπικρίνετε καὶ ἐπιδοκιμάζετε τὰ λεγόμενα καὶ μάλιστα μεγαλοφώνως.

§83Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Ἐπλημμύρισαν αἱ Ἀθῆναι καὶ τὸ λεκανοπέδιον ἀπὸ σπίτια.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε, παρακαλῶ.

§85Τ. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑφυπ. Οἰκισμοῦ). Αὐτὰ ἐγένοντο πολὺ πρὸ τοῦ νόμου. Ἀλλὰ θὰ σᾶς παρακαλέσω, σεῖς, ὁ ὁποῖος ἐνδιαφέρεσθε πάντοτε τόσον πολὺ ὑπὲρ τῆς τηρήσεως τοῦ Κανονισμοῦ, νὰ μὴ μὲ διακόπτετε.

§86Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Σᾶς συμπληρώνω.

§87Τ. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑφυπ. Οἰκισμοῦ). Δὲν χρειάζομαι συμπλήρωσιν. Ὁ περιορισμὸς αὐτός, διὰ τῆς ἐπιβολῆς τῆς λεγομένης κυανῆς ἢ περιμετρικῆς γραμμῆς, ἐὰν δὲν ἐπέτυχε τὸ ἀπόλυτον, εἶχε πάντως λίαν ἀγαθὰ ἀποτελέσματα. Ἀπὸ τὴν πεῖραν, τὴν ὁποίαν ἀπέκτησα ἐκ τῆς θέσεως τοῦ Ὑφυπουργοῦ Οἰκισμοῦ, ἐπὶ μίαν 2ετίαν, ἠμπορῶ νὰ σᾶς πληροφορήσω ὅτι, ἐὰν δὲν ὑπῆρχε ἡ κυανῆ γραμμή, δὲν θὰ ὑπῆρχον πλέον ἄνευ οἰκοπέδων οὐδὲ κἂν αἱ γνωσταὶ ὀροσειραὶ τῆς Πάρνηθος καὶ τοῦ Ὑμηττοῦ. Ἡ κυανῆ γραμμὴ ἐστάθη τὸ ἐμπόδιον εἰς τὴν ἀλόγιστον ἐπέκτασιν τῆς ρυμοτομίας πρὸς ὅλα τὰ σημεῖα, ἥτις εἶναι τὸ προοίμιον τῶν μετέπειτα αὐθαιρέτων κατασκευῶν. Ἀλλ’ ἂς εἰσέλθωμεν, τώρα, εἰς τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ κ. συνάδελφος, χρησιμοποιήσας μάλιστα καὶ χαρακτηρισμοὺς βαρεῖς. Ὡμίλησε περὶ ἀνόμων συμφερόντων, ὡμίλησε περὶ ἀνθρώπων πλουτισάντων καὶ ἄλλων συναφῶν. Εἶναι ἀκριβές, ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι σήμερον πολεμοῦν τὰς διατάξεις τοῦ ὑπὸ συζήτησιν σχεδίου νόμου, ἀνήκουν εἰς τὴν κατηγορίαν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐπιδιώκουν, ἐκμεταλλευόμενοι τὴν ἐπιθυμίαν ὅλων τῶν Ἑλλήνων πρὸς ἀπόκτησιν στέγης, νὰ πλουτίσουν εἰς βάρος τοῦ κοινωνικοῦ συνόλου.

§88Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Οἱ ἐκτὸς τῆς κυανῆς γραμμῆς, διότι ὑπάρχουν καὶ ἐντός.

§89Τ. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑφ. Οἰκισμοῦ). Δὲν ὑπάρχουν ἐντός, διότι ὅταν ἐγένετο ἡ κυανῆ γραμμή, ὑπῆρχεν ἀπὸ τότε ἡ σκέψις, ὅτι εἰς ἕνα ὡρισμένον μῆκος χρόνου, θὰ γίνῃ ἡ ἐπέκτασις τοῦ ἐγκεκριμένου σχεδίου εἰς τὰ ὅρια τῆς κυανῆς γραμμῆς, καὶ ἐὰν δὲν ἔχῃ ἐξαντληθῆ τὸ ὅριον τοῦτο, ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι δὲν ἔχουν συντρέξει διὰ τὰς πλείστας τῶν περιπτώσεων αἱ ἀπαιτούμεναι προϋποθέσεις ἐν τ’ αὐτῷ δὲ καὶ εἰς τὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ τὸ Ὑπουργεῖον. Ἡ ἔκτασις, ἡ περιλαμβανομένη ἐντὸς τοῦ ἐγκεκριμένου σχεδίου εἶναι ὑπεραρκετὴ διὰ νὰ καλύψῃ ὅλας τὰς στεγαστικὰς ἀνάγκας, ὅλων τῶν τάξεων, μέχρι καὶ τῶν πλέον ἐνδεῶν. Δὲν ὑπάρχει λόγος, ὁ ὁποῖος ὁδηγεῖ τοὺς διαφόρους σπεύδοντας νὰ ἀγοράσουν τὸ μικρὸν τεμάχιον τῆς γῆς, εἰς τὰ ἀπίθανα μακρυνὰ σημεῖα, οὔτε ἡ ἀδυναμία ἐξευρέσεως εἰς ἄλλην καταλληλοτέραν περιοχήν. Ὑπάρχει ὅμως ἡ θαυμασίως ὡργανωμένη ἐπιχείρησις, ἡ ὁποία ἐξαπατᾷ οὐσίᾳ καὶ δημιουργεῖ θύματα, ἐκείνους τοὺς ὁποίους ἡμεῖς ἐπιθυμοῦμεν νὰ προστατεύσωμεν διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου.

§90Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Τὸ ἴδιον ἐλέγατε, εἰς ὅλα τὰ νομοσχέδια.

§91Τ. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑφυπ. Οἰκισμοῦ). Θὰ σᾶς εἴπω χαρακτηριστικῶς καὶ ἐνδεικτικῶς, ὅτι εἰς μεμακρυσμένην περιοχὴν ἐπωλήθη οἰκόπεδον 307 πήχεων ἀντὶ τοῦ ποσοῦ τῶν 200 χρυσῶν λιρῶν. Ἡ τιμὴ τῶν πωλουμένων ἐκτὸς σχεδίου ρυμοτομίας οἰκοπέδων δὲν εἶναι πλέον ἐφικτὴ καὶ ἡ διαφορὰ μεταξὺ κτήσεως ὑπὸ τῶν ἐπιχειρηματιῶν καὶ πωλήσεως ὑπ’ αὐτῶν πρὸς τοὺς ἰδιώτας εἶναι τεραστία, εἰς ὄφελος τῶν ἐπιχειρηματιῶν. Ἡ μέθοδος εἶναι γνωστή. Δημιουργεῖται ἕνας οἰκοδομικὸς συνεταιρισμός, κατὰ πλάσμα μόνον οἰκοδομικὸς συνεταιρισμὸς καὶ εἶτα ἀρχίζει ἡ προσπάθεια προσελκύσεως πελατῶν. Ὁτὲ μὲν ὑπογράφονται ἁπλῶς προσύμφωνα μεταβιβάσεως, ὁτὲ δὲ δὲν ὑπογράφονται οὐδὲ κἂν προσύμφωνα συμβολαιογραφικὰ ἀλλὰ ἰδιωτικὰ συμφωνητικά. Προσυμφωνεῖται ὅτι θὰ γίνῃ εἰς τὸ μέλλον μεταβίβασις τῆς κυριότητος ὑπὸ τύπον συνεταιριστικῆς μερίδος ἐὰν καὶ ἐφ’ ὅσον ἀποπληρωθῇ ὁλόκληρον τὸ τίμημα. Κατόπιν, ὑπὸ τῶν ἐπιχειρηματιῶν ὠθοῦνται οἱ συμβληθέντες καὶ συνάψαντες αὐτὴν τὴν ἀνεπίτρεπτον ἐκ τοῦ νόμου ἀγοραπωλησίαν πρὸς ὅλας τὰς πλευρὰς τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, διὰ νὰ ζητήσουν τὴν συνδρομήν των, πρὸς ὑπαγωγὴν τοῦ χώρου εἰς τὸ ἐγκεκριμένον σχέδιον πόλεως. Οὕτω δημιουργεῖται ὁ φαῦλος κύκλος. Κατὰ τὸν τρόπον αὐτὸν πρὸς ὅλας τὰς κατευθύνσεις ἔχουν συντελεσθῆ δικαιοπραξίαι ἄκυροι, βάσει τῆς ἰσχυούσης νομοθεσίας.

§92Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Ἀγροτεμάχια.

§93Τ. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑφυπουργὸς Οἰκισμοῦ). Καὶ ἀγροτεμάχια. Ἔχουν ἐφεύρει πολλὰς μεθόδους, δημιουργεῖται δὲ καὶ τεχνικὸς θόρυβος, ὁ ὁποῖος, ἄλλωστε ἐξεδηλώθη καὶ ἐπὶ τοῦ περιεχομένου τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου, πρὸ ἑνὸς περίπου μηνός. Ἐλέχθη μεταξὺ ἄλλων, ὅτι θὰ εὑρεθοῦν ἐκτὸς συναλλαγῆς δεκάδες χιλιάδων ἀκινήτων, παρ’ ὅλον ὅτι προβλέπεται νομιμοποίησις διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου χιλιάδων ἀγοραστῶν. Ἐὰν ὑπολογίσωμεν, ὅτι ἀποτελοῦν ἰσαρίθμους οἰκογενείας μὲ πέντε ἄτομα ἀντιπροσωπεύουν σύνολον 750.000 ἀτόμων, ἤτοι τὸ ἥμισυ περίπου τῶν κατοίκων τῆς μείζονος πρωτευούσης δηλ. τοῦ λεκανοπεδίου ὁλοκλήρου. Αὐτὸ ὡς στοιχεῖον ἀποδείξεως τοῦ σαθροῦ τῆς ἐπικαλουμένης ἐπιχειρηματολογίας ὑπὸ τῶν ἐπικριτῶν τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλὰ ὁ κύριος Κιτσίκης ἐδημιούργησε καὶ μίαν ἐντύπωσιν ἐπικαλεσθεὶς ἀπόφασιν τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας διὰ τῆς ὁποίας ἐθεωρήθη ἄκυρος ὁ νόμος ἐννοῶν προφανῶς τὸ διάταγμα περὶ κυανῆς γραμμῆς. Καὶ διὰ νὰ μὴ δημιουργηθῇ, φίλε κύριε συνάδελφε, πεπλανημένη ἐντύπωσις, εἶμαι ὑποχρεωμένος καὶ ἐπ’ αὐτοῦ νὰ δώσω ἀπάντησιν. Τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 1636)55 ἀποφάσεώς του ληφθείσης κατὰ τὴν Συνεδρίασιν αὐτοῦ τῆς 3ης Νεμβρίου 1955, εἰσηγητοῦ τοῦ κυρίου Τσιμαράτου, ἀπεφάνθη ὅσον ἀφορᾷ τὴν σύνθεσιν τοῦ Συμβουλίου Οἰκισμοῦ ὅτι: «Ἐκ τοῦ συνδυασμοῦ πασῶν τῶν διατάξεων τούτων συνάγεται σαφῶς....... (Ἀναγινώσκει)..................». Ταῦτα τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1955. Κατὰ τὴν Συνεδρίασιν αὐτοῦ τῆς 8ης Φεβρουαρίου 1957, ἀπόφασις 362, εἰσηγητὴς ὁ αὐτός, ἐπὶ προσφυγῆς μὲ τὸ αὐτὸ ἀντικείμενον...................................................

§94Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐν ὁλομελείᾳ συνεδριάζει καὶ τὴν δευτέραν φοράν;

§95Τ. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑφυπουργὸς Οἰκισμοῦ). Μάλιστα, κύριε συνάδελφε. Εἰς τὴν ἀπόφασιν λοιπὸν 362 ἀναφέρεται: «Ἀλλὰ ἡ συγκρότησις καὶ ἡ λειτουργία τοῦ Συμβουλίου τούτου.......... (Ἀναγινώσκει)....». Συνεπῶς, ἀγαπητὲ κύριε συνάδελφε, τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας δὲν εἰσῆλθε κἂν εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ περιεχομένου τοῦ Διατάγματος ἀλλά, διὰ λόγους τυπικούς, ἀντιθέτως πρὸς προηγουμένην αὐτοῦ ἀπόφασιν ἐκδοθεῖσαν πρὸς ἑνὸς καὶ ἡμίσεος ἔτους, ἀπεφάνθη, ὅτι ἡ σύνθεσις τοῦ Συμβουλίου Οἰκισμοῦ δὲν ἦτο νόμιμος διὰ τὸν τυπικὸν δὲ αὐτὸν λόγον, προέβη εἰς τὴν ἀκύρωσιν τοῦ προσβληθέντος ἐπὶ ἀκυρώσει Διατάγματος.

§96Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Ὁ εἰσηγητὴς εἰσῆλθεν εἰς τὴν οὐσίαν......

§97Τ. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑφυπουργὸς Οἰκισμοῦ). Ἐγώ, κύριε συνάδελφε, ὁμιλῶ βάσει κειμένων. Ταῦτα ὡς πρὸς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐπεκαλέσθη ὁ κύριος Κιτσίκης ἀναφορικῶς μὲ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας.

§98Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, τὸ Ὑπουργεῖον ἐπελήφθη τοῦ θέματος μετὰ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας καὶ τί ἔκαμε; Μήπως ἄφησε τὰ πράγματα μὲ ἀκυρωτικὴν ἀπόφασιν;

§99Τ. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑφυπουργὸς Οἰκισμοῦ). Κύριε συνάδελφε, μετὰ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου νομιμοποιεῖται ἡ σύνθεσις τοῦ Συμβουλίου Οἰκισμοῦ, οὗτινος ἡ γνωμοδότησις ἀπαιτεῖται βάσει τῶν κειμένων διατάξεων, δι’ οἱανδήποτε ἔγκρισιν ἢ τροποποίησιν σχεδίου ρυμοτομίας. Ὡς πρὸς διατάγματα ἅτινα ἠκυρώθησαν, θὰ ληφθῇ ἀπόφασις μετὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου.

§100Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄρα εἰς τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον περιλαμβάνεται διάταξις ἡ ὁποία κατ’ ἀντίθεσιν πρὸς τὴν νομολογίαν τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας θέλει νὰ κυρώσῃ ἀναδρομικῶς πράξεις αἱ ὁποῖαι ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας ἔχουν κηρυχθῆ ἄκυροι.

§101Τ. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑφυπουργὸς Οἰκισμοῦ). Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, κύριε συνάδελφε, νὰ κάμω μίαν ἀντερώτησιν.

§102Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, θέλω νὰ διαφωτισθῶ ἐπ’ αὐτοῦ, διότι ἀντιλέγητε πρὸς ὅσα εἶπεν ὁ κύριος Κιτσίκης. Καὶ ὡς πρὸς τὸ θέμα τοῦ ὅτι ἡ ἀπόφασις τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας δὲν ἠκύρωσεν νόμον, διότι ἀκύρωσις ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας γίνεται μόνον ὅταν ὁ νόμος θεωρηθῇ ἀντισυνταγματικός. Ἀλλὰ ἐδῶ πρόκειται περὶ ἀκυρώσεως διοικητικῶν πράξεων διὰ παραβάσεων οὐσιώδους τύπου ὡς λέγει ὁ νόμος τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας καὶ διὰ τοῦ νομοσχεδίου τώρα καλύπτονται ὅλαι αὐταὶ αἱ ἀκυρότητες. Ζητεῖτε δηλαδὴ νὰ κυρωθοῦν πράξεις τῆς Διοικήσεως κατὰ τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας ἄκυροι. Εἴμεθα σύμφωνοι;

§103Τ. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑφυπουργὸς Οἰκισμοῦ). Σᾶς εἶπον κύριε συνάδελφε, ὅτι χιλιάδες πράξεων αἱ ὁποῖαι ἐξεδόθησαν ἀπὸ τὸ 1953 κατέστησαν ἀκυρώσιμοι κατόπιν τῆς ἀποφάσεως τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας. Συνεπῶς νομίζω, ὅτι, συντρέχει εἰδικὴ περίπτωσις διὰ τὴν λῆψιν εἰδικοῦ μέτρου ἵνα μὴ ἀκυρωθοῦν καὶ αὐταί. Οὐδόλως θίγεται τὸ δεδικασμένον. Αἱ ἀκυρωθεῖσαι πράξεις δύνανται νὰ ἐπαναληφθοῦν νομίμως.

§104Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄλλο θέμα εἶναι αὐτό. Τὸ μόνον θετικὸν τὸ ὁποῖον παραμένει ἀπὸ ἀπόψεως νομοθετικῆς προσπαθείας διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου νόμου, εἶναι νὰ ἀγνοηθῇ τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας ὡς πρὸς τὴν κρίσιν του ἐπὶ τῶν θεμάτων αὐτῶν καὶ διὰ νόμου νὰ κυρώσωμεν ἀκύρους πράξεις.

§105Τ. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑφυπουργὸς Οἰκισμοῦ). Δὲν πρόκειται βεβαίως, ἀξιότιμοι, κύριοι συνάδελφοι, νὰ παρακολουθήσω τὸν κύριον Κιτσίκην εἰς ὅσα διὰ πολλοστὴν φορὰν ὑπεστήριξεν ἀναφορικῶς πρὸς τὰ ἐκτελούμενα ἔργα ἐν Ἀθήναις. Τὸ θέμα κατὰ τὴν γνώμην μου ἔχει ἐξαντληθῆ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ἤθελον, πρὶν εἰσέλθω εἰς ὡρισμένα βασικὰ σημεῖα τοῦ νομοσχεδίου νὰ εἴπω, εἶναι τὸ ἑξῆς. Ὅτι μετὰ σχετικῆς δριμύτητος ὁ ἀξιότιμος κύριος συνάδελφος ἤσκησε κριτικὴν ἐπὶ τῶν συνεπειῶν τοῦ νόμου 3275, ὡς ἐψηφίσθη ἐπὶ Ὑπουργοῦ Δημοσίων Ἔργων τοῦ νῦν Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ εἶναι κατὰ κοινὴν ἀντίληψιν ὡμολογημένον ὅτι ἐπὶ Ὑπουργίας τοῦ νῦν Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὁ τομεὺς τῶν Δημοσίων Ἔργων ἐγνώρισεν ἄνθησιν τὴν ὁποίαν οὐδέποτε ἀπὸ τὴν ἱδρύσεώς του εἶχε γνωρίσει. Αὐτὸ δὲν ἀποτελεῖ φιλολογίαν. Τὰ συγκεκριμένα ἔργα τὰ ὁποῖα ἤλλαξαν τὴν μορφὴν τῆς πόλεως καταμαρτυροῦν ὑπὲρ τῆς ἀληθείας ταύτης. Ἀσχέτως πρὸς τὰ ἀνωτέρω, ἐθίγη κατὰ τὴν ἰδικήν μου γνώμην, ἐκτὸς θέματος, ἓν σοβαρὸν ζήτημα. Ἐλέχθη ὅτι βασικὰ στελέχη τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίων Ἔργων ἐπὶ ζημίᾳ τῆς ὑπηρεσίας προσέφερον τὰς ὑπηρεσίας των ἐκτὸς τοῦ Ὑπουργείου. Τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι ἀκριβές. Ἐφ’ ὅσον ὅμως ἐθίγη τὸ θέμα, εἶμαι ὑποχρεωμένος ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, νὰ ὁμολογήσω ὅτι εἶναι ἄξιοι ἐπαίνου αὐτοὶ οἱ τεχνικοί, γνωστοὶ περίπου εἰς ὅλους σας, οἵτινες ἀποτελοῦντες τὸν σκληρὸν πυρῆνα τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίων Ἔργων ἀλλὰ γενικῶς καὶ ὅλον τὸ τεχνικὸν προσωπικὸν τῆς Ὑπηρεσίας, ἥτις βαστάζει τὸ κολοσσιαῖον βάρος τῆς ὅλης προσπαθείας. Μόνον δὲ ἐπὶ συγκεκριμένων καὶ ἐλαχίστων περιπτώσεων, κατόπιν πλήρους τηρήσεως τῶν προϋποθέσεων τοῦ ὑφισταμένου νόμου ἐδόθη ἄδεια ἐκπονήσεως μελέτης, οὐχὶ βεβαίως μὲ τὴν φανταστικὴν ἀμοιβὴν ἡ ὁποία ἐλέχθη, καὶ πάντοτε ἐν πλήρει γνώσει τῶν φορέων τῆς Ἐξουσίας καὶ τῶν προϊσταμένων αὐτῶν τῆς Διοικήσεως. Τοῦτο, φίλε κύριε συνάδελφε, γίνεται εἰς ὅλα τὰ πεπολιτισμένα Κράτη καὶ τὸ λέγω ἐπειδὴ ἀκριβῶς διέφυγεν εἰς τὸν κύριον Κιτσίκην νὰ θίξῃ αὐτὸ τὸ θέμα. Καὶ εἰς τὴν Γερμανίαν καὶ εἰς τὴν Ἀμερικὴν καὶ ἀλλαχοῦ οἱ τεχνικοὶ τοῦ Δημοσίου ἔχουν δικαίωμα ἐκπονήσεως μελετῶν κατόπιν ἑκάστοτε λαμβανομένης εἰδικῆς ἀδείας πρὸς τοῦτο.

§106Γ. ΤΡΟΥΛΛΙΝΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχει σημασίαν δὲν εἶναι αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐθίγη, διότι δικαίωμα θὰ εἶχε νὰ ἀναλάβῃ μίαν μελέτην ἔξω, ἀλλὰ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχει σημασίαν καὶ θέλει νὰ τὸ γνωρίζῃ ἡ Βουλὴ καὶ δικαιοῦται, εἶναι μήπως ὁ ἀνώνυμος αὐτὸς κύριος ὁ ἀναλαβὼν τὴν ἐκπόνησιν μελέτης εἶχε μετάσχει κατὰ ἕνα τρόπον εἰς τὰς διαπραγματεύσεις ἢ εἰς τὴν Ἐπιτροπήν.

§107Τ. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑφυπουργὸς Οἰκισμοῦ). Ὄχι, κύριε συνάδελφε. Διὰ τοῦ συζητουμένου σήμερον νομοσχεδίου, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, σκοπεῖται ἡ ἀντιμετώπισις θεμάτων τὰ ὁποῖα εἶναι ἐπειγούσης μορφῆς, καὶ τῶν ὁποίων ἡ μὴ ἀντιμετώπισις θὰ ἐδημιούργει δυσαρέστους συνεπείας δι’ ὅ,τι ὑπὸ τὴν εὐρεῖαν τῆς λέξεως ἔννοιαν λέγεται πολεοδομία. Δὲν εἶναι μόνον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐθίγη ἀπὸ τὸν κύριον Κιτσίκην, ἡ ἑνοποίησις τῶν πολεοδομικῶν ἁρμοδιοτήτων, περὶ τῶν ὁποίων τὸ ἄρθρον 1, ἀλλὰ καὶ ἡ ἐξασφάλισις τῶν κοινοχρήστων χώρων περὶ τῶν ὁποίων πραγματεύεται τὸ ἄρθρον 2, καθὼς καὶ ἡ τροποποίησις τοῦ νόμου 3275 περὶ τοῦ ὁποίου τὸ ἄρθρον 4 κ.ο.κ. Εἰδικῶς τὸ ἄρθρον 4 τοῦ νομοσχεδίου, εἶναι βασικώτατον, διότι δημιουργεῖ κώλυμα εἰς τὴν μέχρι σήμερον ἀσκουμένην περιγραφὴν τοῦ νόμου. Αἱ λοιπαὶ διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου προάγουν ἐπίσης τὸ θέμα ἔστω καὶ ἂν δὲν δίδουν ἰδανικὴν λύσιν. Πάντως ἐπαναλαμβάνω, ὅτι διὰ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, θὰ εἶναι εὐχερεστέρα ἡ ἀντιμετώπισις τῶν λίαν δυσχερῶν προβλημάτων ποὺ δημιουργεῖ ὁ τομεὺς τῆς πολεοδομίας. Πρέπει ἐξ ἄλλου νὰ προσθέσω, ὅτι ἡ συζήτησις πρέπει νὰ περιορισθῇ ἐπὶ τῶν βασικῶν στοιχείων τοῦ νομοσχεδίου καὶ ὄχι ἐξ ἀφορμῆς αὐτοῦ νὰ ἐπιδιώκεται ἡ ἀνατροπὴ τῆς ἐν ἰσχύϊ νομοθεσίας, διὰ τῆς πληθώρας τῶν τροπολογιῶν, αἱ πλεῖσται τῶν ὁποίων ἀναφέρονται εἰς τροποποίησιν διατάξεων τῆς μέχρι σήμερον κειμένης νομοθεσίας. Ἐὰν ὑποθέσωμεν ὅτι αἱ τροπολογίαι αὐταὶ ἐγένοντο δεκταί, θὰ ἐπεκράτει πλήρης ἀναρχία ὅσον ἀφορᾷ τὸν τομέα τῆς πολεοδομίας. Ταῦτα εἶχα νὰ εἴπω πρὸς ὑμᾶς, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, καὶ θὰ ἤθελα νὰ σᾶς παρακαλέσω, εἰδικῶς ἐπὶ τοῦ θέματος τῶν τροπολογιῶν, νὰ συζητηθοῦν μὲ πᾶσαν προσοχήν, εἰδικῶς ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι ἐμφανίζονται θεμελιωμέναι, καὶ νὰ μὴ ἀπολεσθῇ χρόνος εἰς τὴν συζήτησιν τροπολογιῶν αἱ ὁποῖαι ἁπλῶς καὶ μόνον ἐκ τῆς ἀναγνώσεως, παρουσιάζουν τὸ στοιχεῖον τῆς ἐλλείψεως πάσης συμβολῆς εἰς τὴν προσπάθειαν τὴν ὁποίαν καὶ ἡμεῖς καὶ ὑμεῖς καταβάλλομεν διὰ τὸ μέγα θέμα τῆς πολεοδομίας.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ν. Κιτσίκης ἔχει τὸν λόγον.

§109Ν. ΚΙΤΣΙΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ μόνον σημεῖον τῆς ὁμιλίας μου τὸ ὁποῖον ἔχει ἀνάγκην ἐπανορθώσεως, εἶναι τὸ ὅτι ἀνέφερον περὶ ἀκυρώσεως νόμου ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας ἐνῷ ἐπρόκειτο περὶ ἀκυρώσεως Νομοθετικοῦ Διατάγματος. Ὅλα τὰ ἄλλα τὰ ἀναφερθέντα εἰς τὴν ὁμιλίαν μου εἶναι ἀπολύτως σωστὰ καὶ ἐξηκριβωμένα. Τὸ μέγα πολεοδομικὸν ὄργιον τὸ ὁποῖον ἔδωκε τὸ θανάσιμον πλῆγμα εἰς τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ ὑφίσταται ἐγένετο μετὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ νόμου 3275. Ἤδη, κύριοι βουλευταί, εὑρισκόμεθα καὶ πάλιν εἰς μίαν κρίσιμον καμπὴν διὰ τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν καὶ νομίζω, ὅτι τὴν στιγμὴν αὐτὴν πρέπει νὰ ἐπιβάλωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ σεβασθῇ τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν, ἐὰν θέλωμεν νὰ ἔχωμεν πράγματι μίαν πόλιν ἐφάμιλλον τῶν ξένων χωρῶν.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κύριος Π. Κηπουρὸς ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§111Π. ΚΗΠΟΥΡΟΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει).

§112Π. ΜΟΝΤΖΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὴν σελίδα 55 ἀναφέρεται ὅτι ὁ κύριος Παπαγιάννης, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως Παπάγου, ἐδήλωσεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κέντρου ἔκαμε σφάλμα νὰ αὐξήσῃ τὰς συντάξεις. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθές. Δὲν ἐλέχθη, καθ’ ὃν τρόπον γράφεται εἰς τὰ Πρακτικά.

§113Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μὲ ἐπῆρε καὶ ἐμὲ ὁ κύριος Παπαγιάννης εἰς τὸ τηλέφωνον. Ὁ κύριος Παπαγιάννης, ἀπὸ τοῦ βήματος, αὐτοῦ, εἶπεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κέντρου ηὔξησε τοὺς μισθοὺς καὶ τὰς συντάξεις πολὺ καὶ σήμερον δὲν ἔχει τὴν εὐχέρειαν, ἐντὸς μικροῦ χρονικοῦ διαστήματος, ἡ Κυβέρνησις νὰ δώσῃ ἄλλην αὔξησιν. Αὐτὸ εἶπεν.

§114Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κύριος Ἰωάννου, ὅταν ἐξεφωνήθη τὸ ὑπ’ ἀριθ. 1 νομοσχέδιον......

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διὰ τὸν κύριον Ἰωάννου θὰ ὁμιλήσετε σεῖς; Ἐπὶ τῶν Πρακτικῶν.

§116Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Ἐπὶ τῶν Πρακτικῶν ὁμιλῶ. Διατὶ ἐκνευρίζεσθε, κύριε Πρόεδρε, σεῖς ποὺ εἶσθε τόσον μαλακός;

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Παπασταύρου, καὶ εἰς τὴν γλυκύτητα καὶ ἠρεμίαν ὑπάρχει ὅριον.

§118Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Ὁ συνάδελφος κύριος Ἰωάννου ὅταν ἐξεφωνεῖτο τὸ ὑπ’ ἀριθ. 1 νομοσχέδιον, ἐπεκαλέσθη τὸ ἑξῆς: Ὅτι, ἐνῷ δὲν εἶχον ἐπικυρωθῆ τὰ Πρακτικά, ἐπεζητεῖτο ἐκ μέρους τοῦ Προεδρείου νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Ἐνῷ ὁ κύριος Ἰωάννου ἀνεφέρετο εἰς τὴν περίπτωσιν ἡ ὁποία ὑπεστηρίχθη ὑπ’ αὐτοῦ, ἐγένετο δεκτὸν καὶ ἀναφέρεται εἰς τὰ πρακτικά. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον ἐψηφίσθη, πρὶν ἐπικυρωθοῦν τὰ πρακτικά. Διὰ τὸν λόγον αὐτὸν ἔχω ἀντιρρήσεις ἐπ’ αὐτοῦ. Θὰ παρακαλέσω νὰ κρατηθῇ τὸ νομοσχέδιον, μέχρις ὅτου ἐπιστρέψῃ ὁ κύριος Ἰωάννου, διὰ νὰ ἴδωμεν τὶ θὰ γίνῃ διὰ τὴν περίπτωσιν αὐτήν, διὰ τὴν ὁποίαν ἐνδιαφέρομαι καὶ ἐγώ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ αὐτὴ ἡ ἀντίρρησις. Ἄλλα νὰ ὑποστηρίζῃ ὁ κύριος Ἰωάννου καὶ ἄλλα ὁ κύριος Πρόεδρος.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίρρησις διὰ τὴν ἐπικύρωσιν τῶν Πρακτικῶν;

§120Π. ΜΟΝΤΖΑΛΑΣ. Μὲ τὴν διαβεβαίωσιν τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κύριος Χαβίνης.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως ὡς διωρθώθησαν φραστικῶς ὑπὸ τοῦ κυρίου Χαβίνη. Ὁ κύριος Δ. Κωστῆς ἔχει τὸν λόγον.

§122Δ. ΚΩΣΤΗΣ. Κύριοι βουλευταί, μέγα εἶναι τὸ θέμα τῆς στέγης δι’ ὅλους τοὺς λαοὺς καὶ δι’ ὅλας τὰς ἐποχὰς ἀπὸ τῆς ὑπάρξεως τοῦ κόσμου. Λέγεται, ἡ ἀρχιτεκτονικὴ εἶναι μητέρα τῶν Καλῶν Τεχνῶν, διότι οἱ πρῶτοι ἄνθρωποι πρῶτα ἐφρόντισαν διὰ τὴν τροφήν, ἐν συνεχείᾳ διὰ τὴν στέγην καὶ μετὰ ταῦτα διὰ τὴν διακόσμησιν αὐτῆς καὶ ὀρθῶς ἡ ἀρχιτεκτονικὴ θεωρεῖται ὡς μητέρα τῶν Καλῶν Τεχνῶν. Καὶ τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον, ἅπτεται ἑνὸς μεγάλου ζητήματος, τοῦ ζητήματος τῆς στέγης. Οἱ λαοὶ διὰ τοῦ πολιτισμοῦ των, ἐδημιούργησαν τὰ σχέδια τῶν πόλεων καὶ ἐμελέτησαν καὶ ἐφήρμοσαν αὐτά, θέτοντες ὡρισμένας βάσεις, ὅπως εἶναι ἡ ὕπαρξις μιᾶς ζώνης ἀσφαλείας, τῆς περιμετρικῆς λεγομένης ζώνης, πέριξ τοῦ ἐγκεκριμένου σχεδίου μιᾶς πόλεως, ἐκτὸς τῆς ὁποίας ἀπαγορεύεται πᾶσα ἀνοικοδόμησις ἐκτὸς ὡρισμένων περιπτώσεων καὶ ἐξαιρετικῶν ἀναγκῶν πρὸς δημιουργίαν κοινωφελῶν ἔργων, ὅπως τῆς ἱδρύσεως σχολείων, γυμναστηρίων, νοσοκομείων καὶ μεγάλων κτημάτων. Εἶναι φυσικὸν ὅτι πρῶτον μέλημα τοῦ μελετητοῦ ἑνὸς σχεδίου πόλεως εἶναι νὰ περιλάβῃ ἁπάσας τὰς ἀνάγκας τοῦ πληθυσμοῦ κυκλοφορίας κοινοχρήστων χώρων κλπ., ἀλλὰ ἐπίσης μέλημα ἔχει νὰ προβλέψῃ καὶ τὰς μελλοντικὰς ἀνάγκας τῆς πόλεως αὐτῆς δι’ ἕνα χρονικὸν διάστημα. Αὐτὸ ἐγένετο καὶ μὲ τὸ παλαιὸν σχέδιον τῶν Ἀθηνῶν. Μεταπολεμικῶς ὅμως ἐνεφανίσθη ἡ ἀνάγκη ἐκ τῆς αὐξήσεως τοῦ πληθυσμοῦ τῆς πρωτευούσης καὶ ἐξ ἄλλων διαφόρων γεγονότων. Καὶ ἐδῶ ἀκριβῶς ἔγκειται ἡ μεγάλη εὐθύνη τῶν ἁρμοδίων ὑπηρεσιῶν αἱ ὁποῖαι δὲν προέβλεψαν, δὲν διεπίστωσαν, δὲν ἐμερίμνησαν καὶ δὲν ἐπελήφθησαν τῆς ἐπεκτάσεως τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως τῶν Ἀθηνῶν ἐγκαίρως. Ἀποτέλεσμα τῆς τοιαύτης ἀδιαφορίας τῶν ὑπευθύνων εἶναι ὁ μέγας ἀριθμὸς τῶν αὐθαιρέτως ἀνεγερθέντων οἰκιῶν. Εἰς 100.000 περίπου ἀνεβίβασεν ὁ κύριος Ὑπουργὸς τὰς αὐθαιρέτους οἰκίας αἱ ὁποῖαι ἀνηγέρθησαν μέχρι τοῦ 1940. Καὶ εἰς 120.000 μέχρι τοῦ 1955.

§123Τ. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑφυπουργὸς Οἰκισμοῦ). Κύριε συνάδελφε, εἶπον ὅτι μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, τὰ αὐθαίρετα κτίσματα ἀνῆλθον εἰς 100.000 περίπου. Ἀσχέτως αὐτοῦ καὶ μέχρι τοῦ 1955, κατὰ τοὺς ἰσχυρισμοὺς τῶν διαμαρτυρομένων, καὶ κατὰ δημοσιογραφικὰς πληροφορίας, αἱ ἄκυροι ἀγοραπωλησίαι ἀνῆλθον εἰς 150.000. Ἐγὼ δὲν ὑπεστήριξα τὸν ἀριθμὸν αὐτόν.

§124Δ. ΚΩΣΤΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐν πάσῃ περιπτώσει, ὁ κύριος Ὑπουργός, ἀνέφερεν ἕνα ἀριθμὸν 700.000 αὐθαιρέτως στεγασθέντων.

§125Τ. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑφυπουργὸς Οἰκισμοῦ). Κύριε συνάδελφε, εἶπον ὅτι ἀπὸ τὰς δημοσιευθείσας εἰς τὰς ἐφημερίδας διαμαρτυρίας τῶν δῆθεν πληττομένων ἐὰν ψηφισθῇ ὁ νόμος, θίγονται 150.000 ἰδιοκτῆται, τῶν ὁποίων τὰ ἀκίνητα τίθενται ἐκτὸς συναλλαγῆς. Καὶ ὑπεστήριξα ὅτι ἐὰν τοῦτο εἶναι ἀληθές, τότε ὁ ἀριθμὸς τῶν 150.000 μὲ τὴν παραδοχὴν πέντε περίπου μελῶν ἀνὰ οἰκογένειαν, μᾶς δίδει τὸν ἀριθμὸν τῶν 700.000 περίπου. Τοῦτο εἶναι ἕνα ἐπιχείρημα προβαλλόμενον ὑπὸ τῶν δῆθεν πληττομένων, τὸ ὁποῖον καὶ ἐγὼ ἐπεκαλέσθην, διὰ νὰ ἀποδείξω τὸ ἀβάσιμον τῆς κατὰ τοῦ νομοσχεδίου πολεμικῆς καὶ διότι ἀντιθέτως μετὰ τὴν ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου προβλεπομένην νομιμοποίησιν τῶν ἀγοραπωλησιῶν παύει νὰ ὑπάρχῃ θέμα.

§126Δ. ΚΩΣΤΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἀμφισβητεῖτε τὸν ἀριθμὸν τῶν 120.000 αὐθαιρέτων ποὺ κατεσκεύασαν οἰκίας καὶ αἱ ὁποῖαι ἐνομιμοποιήθησαν;

§127Τ. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑφυπουργὸς Οἰκισμοῦ). Ὁ ἀριθμὸς τῶν νομιμοποιηθέντων ἦτο 100.000 περίπου.

§128Δ. ΚΩΣΤΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, κύριοι συνάδελφοι, ὅπως καὶ ἂν ἔχῃ τὸ πρᾶγμα, καταφαίνεται σαφῶς ὅτι τὸ ἥμισυ τῶν κατοίκων τῆς Πρωτευούσης ἀπέκτησε στέγην αὐθαιρέτως. Ἐρωτᾶται ὅμως, ποῖος πταίει διὰ τὴν κατάστασιν αὐτήν; Ποῖος πταίει διὰ τὴν παρανομίαν, εἰς τὴν ὁποίαν ὡδηγήθησαν ἔντιμοι οἰκογενειάρχαι; Νομίζω, ὅτι ἀναμφισβητήτως ἡ εὐθύνη βαρύνει τοὺς ἁρμοδίους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔδωσαν ἐγκαίρως τὴν δέουσαν διέξοδον εἰς τὸ θέμα τοῦτο, δὲν ἔλαβον πρόνοιαν νὰ βοηθήσουν τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, ὥστε νὰ ἀποκτήσουν νομίμως ἕνα οἰκόπεδον διὰ νὰ στεγάσουν τὴν οἰκογένειάν των, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον τίς οἶδεν ἔπειτα ἀπὸ πόσας στερήσεις καὶ σκληρὰν ἐργασίαν κατώρθωσαν ν’ ἀποκτήσουν. Μέγιστον, λοιπόν, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι τὸ θέμα τῆς στεγάσεως, τὸ ὁποῖον θίγει τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοθέτημα. Πρέπει νὰ διερευνηθῇ ποῖοι λόγοι ἐπέβαλον τὰς χιλιάδας τῆς παρανομίας. Καὶ οἱ λόγοι αὐτοὶ εἶναι γνωστοί. Ἀφ’ ἑνὸς μὲν ὡς ἀνέφερον καὶ προηγουμένως ἡ ταχεῖα μεταπολεμικὴ αὔξησις τοῦ πληθυσμοῦ καὶ αἱ ἐπιτακτικαὶ ἀνάγκαι τῆς στεγάσεως, ἡ ἔμφυτος ἐπιθυμία παντὸς πολίτου νὰ ἀποκτήσῃ ἰδιόκτητον στέγην καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἡ μὴ δραστικὴ ἐπίβλεψις τῶν ἁρμοδίων ὀργάνων τῶν ἐντεταλμένων τὴν ἐφαρμογὴν τῆς μὴ ἀνεγέρσεως αὐθαιρέτων κτισμάτων. Καὶ κατόπιν ἔχομεν τὴν εὐθύνην τῆς Διοικήσεως, ἡ ὁποία ὤφειλεν ἐγκαίρως νὰ προβλέψῃ τὰς στεγαστικὰς ἀνάγκας τῆς περιοχῆς τῆς πρωτευούσης, νὰ ἀπαλλοτριώσῃ ὡρισμένους χώρους καὶ ἐκεῖ νὰ ἀποκαταστήσῃ τοὺς ἔχοντας ἀνάγκην στέγης. Ἐὰν ἐγένετο αὐτὸ πλεῖστα προβλήματα θὰ ἐλύοντο, ἀλλὰ καὶ αὐτὸ ἀκόμη τὸ δυσχερὲς πρόβλημα τῆς κινήσεως. Ἀκόμη εἰς αὐτοὺς τοὺς παράγοντας πρέπει νὰ προσθέσωμεν τὴν συμφόρησιν τῆς κυκλοφορίας εἰς τὸ κέντρον τῶν Ἀθηνῶν. Ἐξ ἄλλου ἡ αὔξησις τῆς ταχύτητος κινήσεως εἶναι μεγάλη. Ἄλλοτε τὰ ἄτομα ἐκινοῦντο μὲ ταχύτητα 10 χιλιομέτρων καθ’ ὥραν, σήμερον κινοῦνται μὲ 80 χιλιόμετρα καθ’ ὥραν. Αὐτὸς εἶναι σπουδαῖος λόγος τῆς ἐπεκτάσεως τῆς πόλεως. Κύριοι βουλευταί, ἡ γενναία καὶ ὀρθολογιστικὴ λύσις θὰ ἦτο ἡ ἑξῆς: Ἐπεκτείνω τὸ ἐγκεκριμένον σχέδιον καὶ ἐπιτρέπω τὴν οἰκοδόμησιν εἰς τὸ ἐγκεκριμένον σχέδιον καὶ ἀπαγορεύω εἰς τὴν ζώνην κάθε οἰκοδομήν. Συγχρόνως δημιουργῶ εἰς τὰ πέριξ καὶ ἐπὶ ἐλευθέρων χώρων οἰκισμούς, ἐπιτρέπω τὴν οἰκοδόμησιν εἰς τὸ ἐγκεκριμένον σχέδιον καὶ ἐγέμισε μὲ κατοικίας ὁλόκληρον τὸ λεκανοπέδιον τῆς Ἀττικῆς. Καὶ σήμερον ἀκόμη ὀφείλομεν νὰ ἀναζητήσωμεν τὴν ἀνεύρεσιν ὡρισμένων θέσεων διὰ νὰ διοχετεύσωμεν ἐκεῖ τοὺς ἔχοντας ἀνάγκην στεγάσεως. Ἐάν, ἀντιθέτως, λαμβάνωνται ἑκάστοτε ὑπὲρ αὐτῶν εὐεργετικὰ μέτρα, μία οἰκοδομικὴ ἀναρχία θὰ προκύψῃ ἀπ’ ἄκρου εἰς ἄκρον εἰς τὸ λεκανοπέδιον τῶν Ἀθηνῶν, τὸ ὁποῖον ὑπολογίζεται εἰς ἄνω τῶν 200.000 στρεμμάτων, δηλαδὴ 200 ἑκατομμυρίων τ. μ. Αἱ εὐθῦναι διὰ τὴν μέχρι τοῦδε οἰκοδομικὴν ἀναρχίαν δὲν βαρύνουν τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τοῦ Οἰκισμοῦ, παρὰ μόνον καθ’ ὃ διάστημα οὗτος ἡγεῖται τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργείου. Ἐνδεχομένως μάλιστα νὰ ἀποδείξῃ ὅτι ἐσταμάτησε τὴν αὐθαίρετον οἰκοδόμησιν. Αἱ εὐθῦναι βαρύνουν ὅλας τὰς Κυβερνήσεις, ἴσως καί τινας προπολεμικάς. Ἀφ’ ἑτέρου ἡ ταχύτης τῶν μεταφορικῶν μέσων ἤρχισε ἁλματωδῶς νὰ αὐξάνῃ καὶ μία ἐκ τῶν αἰτιῶν τοῦ κακοῦ εἶναι ἡ αὔξησις αὐτὴ τῆς ταχύτητος. Ἀπὸ ἐδῶ ὅμως καὶ ἐμπρὸς μὲ τὴν κατάθεσιν τοῦ νόμου αὐτοῦ μέγισται εἶναι αἱ εὐθῦναι τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τοῦ Οἰκισμοῦ, ὁ ὁποῖος εἶχεν ὅλην τὴν ἄνεσιν καὶ ὅλας τὰς δυνατότητας νὰ δώσῃ μίαν γενναίαν καὶ ὀρθὴν λύσιν, ἡ ὁποία θὰ εἶχεν ἄμεσον ἐπίδρασιν καὶ ἐπὶ τοῦ συνωστισμοῦ τῶν Ἀθηνῶν καὶ ἐπὶ τῶν ἐκτρωμάτων τὰ ὁποῖα ἀναγείρονται εἰς τόσον μεγάλην ἔκτασιν. Δὲν τὸ ἔκαμε. Τὸ ὑπὸ συζήτησιν σχέδιον νόμου δὲν ἔχει σκελετόν. Θίγει βασικὰ ζητήματα ἀλλὰ ἀκροθιγῶς τὰ διέρχεται ἢ ἐλάχιστα τὰ ἐπιλύει. Στερεῖται ἀρχιτεκτονικοῦ σκελετοῦ, δὲν λαμβάνει τὰ ζωτικὰ προβλήματα καὶ μὲ μίαν γενναιότητα νὰ τάμῃ μίαν ὁριστικὴν γραμμήν. Καὶ ὄχι μόνον αὐτό, ἀλλὰ τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον νόμου, ἐφόσον θὰ ψηφισθῇ, θὰ ἀποτελέσῃ νέον ἐμπόδιον δι’ ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος θὰ θελήσῃ αὔριον νὰ δώσῃ λύσιν εἰς τὸ πρόβλημα αὐτό. Κύριοι βουλευταί, ἴσως θὰ τεθῇ τὸ ἐρώτημα διατὶ ὁ συνωστισμὸς εἰς τὰ σχέδια πόλεως. Ἕνα σχέδιον πόλεως πολιτισμένον προϋποθέτει ὁδούς, ὑπονόμους, ἀποχετεύσεις, καλώδια ἠλεκτροφωτισμοῦ, καλώδια τηλεφώνων, καθαριότητα, ὕδρευσιν κλπ. Καὶ εἶναι αὐτονόητον ὅτι ὅταν ἀπεριορίστως ἐπεκτείνεται ἕνα σχέδιον, τότε ὁ Δῆμος ἢ ἡ Κοινότης εἶναι δύσκολον νὰ ἀνταποκριθοῦν εἰς τὰς ἀνάγκας αὐτάς. Αὐτὸς εἶναι ὁ οὐσιαστικὸς λόγος, ὁ ὁποῖος ἐπιβάλλει τὸν περιορισμὸν τοῦ σχεδίου πόλεως. Ἀλλ’ ἐδῶ ἐφθάσαμεν εἰς ἕνα κορεσμὸν ἀναμφισβητήτως. Δὲν νομίζω ὅτι ὑπάρχει κανεὶς ὁ ὁποῖος νὰ ἔχῃ ἰδῆ τὰ μεγαθήρια ποὺ ἀνεγείρονται εἰς τὸ κέντρον καὶ εἰς τὰς συνοικίας τῶν Ἀθηνῶν, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ εἴπῃ ὅτι δὲν ὑπάρχουν οἰκόπεδα. Διατὶ δὲν ἐπιχειρεῖ ὁ κύριος Ὑπουργὸς νὰ δώσῃ λύσιν εἰς τὸ πρόβλημα τῆς συμφορήσεως, διατὶ αὐτὸ δὲν τὸ κάμει; Διότι δὲν ὑπάρχει τόλμη. Δι’ αὐτὸ ἐγὼ καλῶ τὸν ἀξιότιμον κύριον Ὑπουργὸν Οἰκισμοῦ νὰ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον καὶ νὰ φέρῃ νέον ὡλοκληρωμένον καὶ τολμηρὸν ὅπως χρειάζεται. Νὰ βελτιώσῃ τὸν νόμον 3275 καὶ νὰ δημιουργηθῶσιν αἱ προϋποθέσεις, ὥστε νὰ δυνηθοῦν οἱ μεταγενέστεροι νὰ δημιουργήσουν μίαν πολιτισμένην ρυμοτομίαν εἰς τὸ λεκανοπέδιον τῆς Ἀττικῆς. Κύριοι βουλευταί, ὡς προεῖπον τὸ σχέδιον τοῦτο δὲν ἔχει ἀρχιτεκτονικὸν σκελετόν, μολονότι προέρχεται ἀπὸ Ὑπουργεῖον τὸ ὁποῖον μελετᾷ καὶ ἐφαρμόζει τὴν ἀρχιτεκτονικήν, καὶ τὰ ἄρθρα του ἔρχονται εἰς ἀντίθεσιν τὸ ἓν καὶ τὸ ἄλλο, ὅπως θὰ εἴπωμεν εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν. Κλείων τὸ θέμα ἔχω τοῦτο νὰ τονίσω: Ὅτι τὸ ζήτημα τῆς στέγης τῶν Ἀθηνῶν ἐξακολουθεῖ νὰ εἶναι μέγα καὶ γενικοῦ ἐνδιαφέροντος καὶ δὲν ἀφορᾷ τὴν μίαν παράταξιν ἢ τὴν ἄλλην, ἀλλ’ ὅλους τοὺς κατοίκους τῶν Ἀθηνῶν. Δὲν βαρύνεται βεβαίως μόνον διὰ τοῦτο ὁ ἀξιότιμος κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τοῦ Οἰκισμοῦ, οὔτε μόνον ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, ἀλλὰ βαρύνονται πολλαὶ Κυβερνήσεις, προπολεμικαὶ καὶ μεταπολεμικαί. Θὰ λεχθῇ ἴσως ὅτι δὲν ὑπάρχουν μηχανικοί. Δὲν γνωρίζω, ἀλλὰ οἱ μισθοὶ τῶν μηχανικῶν ηὐξήθησαν σημαντικῶς, ὥστε νὰ ἀγώμεθα εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι ὑπάρχει ἤδη ἐπάρκεια. Θὰ ἤθελα νὰ εἴπω ὅτι διαφωνῶ μὲ τὸν ἀξιότιμον κύριον Κιτσίκην, ὡς πρὸς τὰ λεχθέντα ἀναφορικῶς μὲ ὡρισμένους ὑπαλλήλους ὅτι ἀσχολοῦνται μὲ ἰδιωτικὰ ἔργα. Δὲν γνωρίζω ἐὰν ἔχῃ συγκεκριμένον παράδειγμα ὁ κύριος Κιτσίκης, ἀλλὰ ἐγὼ διὰ τὸ σύνολον πιστεύω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εὐσταθήσῃ τοιαύτη κατηγορία. Ὑπάρχουν ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ἠναλώθησαν καὶ οἱ ὁποῖοι καὶ τὴν ζωήν των ἀκόμη ἐθυσίασαν εἰς τὰ δημόσια ἔργα.

§129Ν. ΚΙΤΣΙΚΗΣ. Ἐνετόπισα τὴν κατηγορίαν εἰς ὡρισμένην περίπτωσιν.

§130Δ. ΚΩΣΤΗΣ. Θὰ ἠδύνασθο, κύριε Κιτσίκη, ἐφόσον πρόκειται περὶ μεμονωμένης περιπτώσεως, νὰ μὴ τὴν ἀναφέρετε παρὰ ὀνομαστικῶς. Διότι ἔτσι θίγομεν ἀνθρώπους μὲ τοὺς ὁποίους συνειργάσθημεν, τοὺς γνωρίζομεν καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφήνωμεν μίαν ἀόριστον κατηγορίαν ἐναντίον ὅλων ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἠναλώθησαν εἰς τὰ Δημόσια Ἔργα.

§131Ν. ΚΙΤΣΙΚΗΣ. Ὑπῆρξα ἀπολύτως σαφὴς καὶ ὠνόμασα τὸ πρόσωπον.

§132Δ. ΚΩΣΤΗΣ. Δὲν ἀντελήφθην ὅτι ὠνομάσατε τὸ πρόσωπον. Ἂν πρόκειται περὶ μεμονωμένης περιπτώσεως, ἔχει καλῶς, διότι τὸ σύνολον γνωρίζω ὅτι ἐργάζεται νύκτα καὶ ἡμέραν μὲ χιόνι, μὲ βροχήν, εἰς τὸ γραφεῖον καὶ εἰς τὸ ὕπαιθρον καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ τοῦ ἀποδοθῇ τιμή. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Χ. Παπασταύρου ἔχει τὸν λόγον.

§134Κ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ συνάδελφος κύριος Κιτσίκης, ἀναπτύσσων τὰ ὅσα ἀνέπτυξεν ἀνέφερεν ἕνα κύριον Βασιλειάδην. Θὰ παρεκάλουν νὰ γίνῃ μία διευκρίνησις, ἐπειδὴ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων καὶ Συγκοινωνιῶν ὑπάρχουν πολλοὶ Βασιλειάδηδες. Εἷς ἐξ αὐτῶν εἶναι καὶ ὁ Γενικὸς Γραμματεύς. Θὰ παρεκάλουν νὰ διευκρινισθῇ ὅτι πρόκειται περὶ μηχανικοῦ καὶ οὐχὶ περὶ τοῦ Γενικοῦ Γραμματέως. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Βʹ Ἀντιπρόεδρος κύριος Ι. Λαυρεντίδης)

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ εἶπεν αὐτό, ὅτι εἶναι μηχανικός. Ὁρίστε, κύριε Παπασταύρου, ἔχετε τὸν λόγον.

§136Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, εὑρίσκω πολὺ δικαιολογημένην τὴν ἔπαρσιν τοῦ ἀξιοτίμου κυρίου Ὑπουργοῦ ἐπὶ τοῦ Οἰκισμοῦ διὰ τὸ δημιούργημά του τὸ ὁποῖον ἔφερεν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὸ ὁποῖον μόνος του τὸ ἐχαρακτήρισεν ὡς τὸ ἀρτιώτερον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔφερεν ἡ ὑπηρεσία του καὶ ὁ Ὑπουργὸς καὶ ἡ Κυβέρνησις τοῦ κυρίου Καραμανλῆ εἰς τὴν Βουλήν. Ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ θεραπεύει ἀπολύτως ὅλες τὶς ἀνάγκες ποὺ ἐδημιούργησαν τὰ παλαιότερα νομοσχέδια. Τὸ πρᾶγμα μοῦ ἐνθυμίζει τὸν μῦθον τῆς πέρδικας καὶ τῆς κουκουβάγιας. Λέγει ἡ πέρδικα στὴν κουκουβάγια: δὲν εἶδες τὸ παιδί μου ποὺ εἶναι ὡραιότερον ἀπὸ ὅλα τὰ παιδιὰ εἰς τὸ σχολεῖον; Ὡραιότερο, ἀπαντᾷ ἡ κουκουβάγια, δὲν ὑπάρχει ἄλλο ἀπὸ τὸ δικό μου παιδί. Τὸ πρᾶγμα ἀκόμη μοῦ θυμίζει, κύριοι συνάδελφοι, καὶ δύο ἄλλας ἐπάρσεις καὶ ἐξάρσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος ἔφερε τρία νομοσχέδια τὰ ὁποῖα ἐξῆρε τὸ ἕνα κατόπιν τοῦ ἄλλου, ὡς τὰ ἀρτιώτερα νομοσχέδια τὰ ὁποῖα ρυθμίζουν τὴν οἰκονομικὴν καὶ διοικητικὴν κατάστασιν τῶν κοινοτήτων. Καὶ τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ τελευταίου ἦτο τοιοῦτον ὥστε νὰ διαλυθοῦν ὅλαι αἱ κοινότητες καὶ νὰ ἑτοιμάζῃ τώρα τέταρτον νομοσχέδιον, ἀρτιώτερον τῶν τριῶν ἄλλων. Ἐπίσης μοῦ θυμίζει τὴν ἔπαρσιν τῆς κυρίας Ὑπουργοῦ τῆς Προνοίας, ἡ ὁποία ἔφερεν ἄλλα δύο νομοσχέδια, καὶ εἶπεν ὅτι μὲ τὸ τελευταῖον νομοσχέδιον λύει ὁλοκληρωτικῶς τὴν ἀγροτικὴν ἀσφάλισιν. Ὅτι δὲν θὰ μείνῃ χωριὸ νὰ μὴ ἔχῃ ἰατρὸν καὶ δὲν θὰ μείνῃ χωριὸ νὰ μὴ ἔχῃ νοσοκόμον. Καὶ τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι νὰ μὴ ἔχωμεν εἰς τὰ ὀρεινὰ ἰατρούς. Καὶ κατὰ τὸν τρόπον αὐτὸν ἀπεδείχθη ὅτι τὰ νομοσχέδια αὐτὰ δὲν ἦσαν τίποτε ἄλλο παρὰ πειραματισμοί, ὅπως καὶ τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον. Ἠρωτήθη ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τοῦ Οἰκισμοῦ διατί τὸ ἔφερεν αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον ἀφοῦ τὸ Νομοθετικὸν Διάταγμα 3275, κατὰ τὴν ἰδίαν δήλωσιν, ὑπῆρξε τὸ ἀρτιώτερον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔφερε ποτὲ Ὑπουργὸς εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐψηφίσθη. Καὶ ὅταν ἀνέλυσεν ὁ ἴδιος τὸ ἰδικόν του νομοσχέδιον καὶ τὴν αἰτιολογίαν τῆς καταρτίσεώς του, τότε ἐκαταλάβαμεν, ἀπὸ τὴν αἰτιολογίαν τὴν ὁποίαν προέβαλε καὶ τὸ ἀντελήφθημεν ὅτι εἶχε δύο βασικὰ ἐλαττώματα ἀπὸ τὰ ὁποῖα προέκυψεν ἡ ἀνάγκη τῆς καταρτίσεως τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ. Καὶ ποῖα ἦσαν τὰ ἐλαττώματα κύριοι συνάδελφοι, τὰ εἶπεν ὁ κύριος Ὑπουργός. Λέγει ὑπῆρξε μία διέξοδος εἰς ἐκεῖνον ποὺ εἶχεν ἕνα μικρὸ σπιτάκι, νὰ κτίσῃ καὶ ἄλλα δύο δωμάτια. Καὶ ἡ ἄλλη αἰτιολογία, ὅτι ἐπιτρέπεται ἡ ἀνοικοδόμησις ἐκτὸς τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως τῶν Ἀθηνῶν καὶ τῶν προαστείων, ὅταν ὁ αἰτῶν ἤθελε νὰ ἀνορύξῃ φρέαρ βιομηχανικόν. Τὶ συνοικία ἀνεπτύχθη εἰς τὰς συνοικίας ὅλοι μας γνωρίζομεν. Καὶ κανὲν ἀπολύτως ἐργοστάσιο δὲν κινεῖται διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ τὸν ὁποῖον τρόπον ηὐνόει σκανδαλωδῶς τὸ Νομοθετικὸν Διάταγμα 3275. Ἐπλημμύρισε δέ, ὁλόκληρον τὸ λεκανοπέδιον τῶν Ἀθηνῶν μὲ μικρὰ σπιτάκια, ἐξ αἰτίας αὐτοῦ τοῦ τρόπου ποὺ ἀφίνει τὸ Νομοθετικὸν Διάταγμα 3275 ποὺ εἰσηγήθη ὁ κύριος Πρωθυπουργός. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, ἐδημιουργήθη ἀπὸ τὸν περίφημον αὐτὸν νόμον μία πραγματικὴ κατάστασις. Τὴν πραγματικὴν αὐτὴν κατάστασιν, νομικῶς δὲν ἠδυνήθη ἡ Κυβέρνησις νὰ τὴν κατοχυρώσῃ, διότι ἦλθε τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας καὶ τὴν μίαν πρᾶξιν κατόπιν τῆς ἄλλης, καὶ τὸ ἕνα Διάταγμα κατόπιν τοῦ ἄλλου τὰ ἀκυρώνει ὡς ἀντιτιθέμενα εἰς τὸν περίφημον αὐτὸν νόμον 3275. Καὶ ἔρχεται σήμερον ἡ Κυβέρνησις, ὄχι νὰ συμπληρώσῃ, ὄχι νὰ κάμῃ κἄτι τὶ ἀρτιώτερον, ἀπὸ ὅ,τι εἶχεν ὁ νόμος 3275, ὅπως ἰσχυρίσθη ὁ κύριος Ὑπουργός, ἀλλὰ νὰ καλύψῃ τὰς ἀνωμαλίας ποὺ ἐδημιούργησεν ὁ νόμος ἐκεῖνος καὶ νὰ ἀποφύγῃ μίαν ἀναταραχὴν δικαιολογημένην. Πῶς ὅμως θὰ τὸ κατορθώσῃ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα ὅταν θέτῃ περιορισμοὺς εἰς ὡρισμένα μόνον σημεῖα, ἐνῶ ἔχει οἰκοδομηθῆ τὸ πλεῖστον τοῦ λεκανοπεδίου τῶν Ἀθηνῶν; Καὶ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ θέσητε περιορισμοὺς εἰς ὡρισμένα τμήματα οἰκισμῶν τῶν προαστείων καὶ τῆς πόλεως τῶν Ἀθηνῶν, καὶ νὰ ἀφήσετε ἔξω τοῦ περιθωρίου τοῦ οἰκισμοῦ, ἄλλα τμήματα οἰκισμῶν εἰς τὰ ὁποῖα κάθονται ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ἦλθον ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν καὶ ἐγκατέστησαν ἐδῶ τὰς οἰκονομίας των; Δὲν ἠμπορούσαμεν, λέγει ὁ κύριος Ὑπουργός, νὰ κάμωμεν ἀλλοιῶς, ἀλλὰ ἔπρεπε νὰ εὕρωμεν ἕνα νομοσχέδιον, τὸ ἀρτιώτερον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἠμποροῦσε νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Βουλήν, ὅπως τὸ ὑπὸ κρίσιν, διότι διαφορετικά, θὰ ὑφίστατο μία νομικὴ ἀνωμαλία τὴν ὁποίαν ἔπρεπε πάσῃ θυσίᾳ νὰ κατοχυρώσωμεν. Καὶ ἀπέδωσε τὴν ἀνωμαλίαν αὐτὴν ὄχι εἰς τὸ 1952 καὶ ἐντεῦθεν, ἀλλὰ εἰς τὰς προηγουμένας Κυβερνήσεις. Εἶναι μία φράσις τὴν ὁποίαν πάντοτε μεταχειρίζεται ὁσάκις ἀνεβαίνει εἰς τὸ βῆμα ἢ ὅταν ὁμιλῇ ἀπὸ τῆς ἕδρας του ὁ κύριος Ὑπουργός, ὅλα τὰ ἀναγάγει εἰς τὰς προηγουμένας Κυβερνήσεις. Ἐνῷ ὅλοι γνωρίζομεν ὅτι ἡ κατάστασις ἡ διαμορφωθεῖσα εἰς τὰς συνοικίας τῶν Ἀθηνῶν καὶ τὰ προάστεια καὶ τὰ ἄκρα τῆς πόλεως τῶν Ἀθηνῶν, ὀφείλεται εἰς τὸ 1952 καὶ ἐντεῦθεν. Τὸ 1952 μέχρι τοῦ 1955 ἔγιναν αἱ περισσότεραι κατοικίαι καὶ ἀπὸ τὸ 1955 καὶ ἐντεῦθεν, μὲ τὸν νόμον αὐτὸν ποὺ εἶχε τὰς δύο αὐτὰς περιφήμους διεξόδους ἔγιναν καὶ τὰ ὑπόλοιπα καὶ ἐπεξετάθη εἰς ὁλόκληρον τὸ λεκανοπέδιον. Ἐνῷ, κύριε Ὑπουργέ, τοῦ Οἰκισμοῦ, ἂν ἤθελεν ἡ Κυβέρνησις τοῦ Καραμανλῆ νὰ σταματήσῃ τὸ σχέδιον εἰς τὸ λεκανοπέδιον τῶν Ἀθηνῶν, δὲν εἶχε τότε ἄλλο, παρὰ νὰ λάβῃ μέτρα προνοίας ὑπὲρ ἐκείνων ποὺ ἔρχονται καὶ κτίζουν τοὺς συνοικισμοὺς αὐτούς. Εἶναι δὲ ὅλοι οἱ Ἕλληνες τῶν Ἐπαρχιῶν καὶ τῶν χωρίων· παίρνουν ὅ,τι ἔχουν καὶ δὲν ἔχουν καὶ ἔρχονται ἐδῶ καὶ φτιάχνουν ἕνα σπιτάκι παράνομον, διότι δὲν κατεβλήθη προσπάθεια ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως νὰ ζήσουν καὶ αὐτοί.

§137Γ. ΣΑΜΑΡΑΣ. Θέλετε νὰ ἐνισχύσῃ τὴν ἀστυφιλίαν, νὰ φύγουν ἀπὸ τὰς ἐπαρχίας;

§138Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Τὸ κάνετε σεῖς τώρα, διότι δὲν ἐλήφθησαν μέτρα ἀπὸ τὸ 1952 καὶ ἐντεῦθεν. Αὐτὸς ὑπῆρξεν ὁ κύριος λόγος ποὺ σηκώθηκε ὁ κόσμος καὶ ἔφυγεν ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ κάμω καὶ μίαν ἐπανόρθωσιν, κύριοι συνάδελφοι, εἰς μίαν παρατήρησιν τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ ἀξιότιμος κύριος Ὑπουργὸς καὶ ἐπὶ μιᾶς ἀνακριβείας τὴν ὁποίαν τοῦ ἔθεσα ὑπ’ ὄψιν. Ὅτι τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας διὰ τῶν ἀποφάσεων τὰς ὁποίας ἐξέδωσε, περιωρίσθη μόνον εἰς τὸ τυπικὸν μέρος, εἰς τὸ ὅτι δηλαδὴ δὲν συνετέθη καλῶς τὸ Συμβούλιον τῆς Διοικήσεως, ποὺ ἐξέδωκε τὰς σχετικὰς ἀδείας. Καὶ αὐτὸς ὑπῆρξεν ὁ λόγος ποὺ ἠκυρώθησαν ὅλαι αἱ πράξεις αἱ ἐπιτρέπουσαι τὴν ἐπέκτασιν τοῦ σχεδίου εἰς τὰς συνοικίας. Αὐτὸ ὅμως δὲν εἶναι ἀκριβές. Αἱ ἀποφάσεις τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας λέγουν ὅτι ἠκυρώθησαν τὰ Διατάγματα αὐτὰ καθ’ ἑαυτά. Καὶ αὐτὸ ἐδημιούργησε τὴν μεγάλην ἀνωμαλίαν καὶ ὄχι ἡ τυπικὴ ἔρευνα τοῦ θέματος ἡ ὁποία ὑφίσταται εἰς ἄλλας περιστάσεις καὶ ὄχι εἰς αὐτὸ ποὺ ἐδημιούργησε τὴν ἀνωμαλίαν αὐτήν. Ἤδη, ὅπως ἔφθασαν τὰ πράγματα, κύριε Ὑπουργέ, εἶναι ἀνάγκη τὸ νομοσχέδιόν σας νὰ λάβῃ πρόνοιαν δι’ ὅλους ὅσους καλῶς ἢ κακῶς ἔχουν οἰκισθῆ εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ λεκανοπεδίου Ἀθηνῶν. Πρέπει νὰ λάβετε πρόνοιαν μὲ τὴν δέουσαν προσοχὴν καὶ τὴν κρίσιν τῶν εἰδικῶν ἡ ὁποία πρέπει νὰ διατυπωθῇ, νὰ εἶναι ὀλιγώτερον ὀδυνηρὰ εἰς τὰς ἀποφάσεις των. Ἔρχομαι, ἤδη, κύριε Ὑπουργέ, εἰς τὸ ἄρθρον 1. Τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου, ὅπως πολὺ ὀρθῶς παρετήρησε καὶ ὁ κύριος Κιτσίκης, συγκεντρώνει τὰς ὑπηρεσίας ὑπὸ ἑνιαίαν Διεύθυνσιν, τὴν Διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου Οἰκισμοῦ. Θὰ ἤθελα ὅμως νὰ παρατηρήσω εἰς τὴν βʹ περίπτωσιν τῆς παραγράφου 3, τὸ ἑξῆς: Λέγει ὅτι «Ἡ πρὸς οἱονδήποτε μεταβίβασις ἀκινήτων τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων ................. (Ἀναγινώσκει) .... Ὅπως εἶναι διατυπωμένη ἡ διάταξις ἀνάγεται εἰς τὸ παρελθὸν καὶ δίδει ὁριστικῶς πλέον τὸ δικαίωμα τῆς Ὑπηρεσίας καὶ τοῦ Ὑπουργείου σας, τοῦ νὰ ἐπιτρέπῃ εἰς τὴν περίπτωσιν ποὺ διαλαμβάνει ἡ παράγραφος αὐτή, τὴν ἄδειαν τῆς ρυμοτομήσεως.

§139Τ. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑφυπουργὸς Οἰκισμοῦ). Ἀποβλέπομεν ἀκριβῶς εἰς τὸ ἀντίθετον. Ὅσοι χῶροι ἔχουν χαρακτηρισθῆ ὡς κοινόχρηστοι νὰ παραμείνουν καὶ δὲν θέλομεν οὔτε ἡμεῖς νὰ μεταβάλωμεν τὴν χρῆσιν τῶν χώρων αὐτῶν. Καὶ δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς ἔχομεν θέσει τὴν διάταξιν. Ἂν ὑπάρξῃ ὅλως εἰδικὴ περίπτωσις εἶναι προτιμότερον νὰ εἰσαχθῇ εἰδικὸς νόμος καὶ νὰ τύχῃ τῆς ἐγκρίσεως τῆς Βουλῆς.

§140Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Αὐτὸ ποὺ λέγετε δὲν εἶναι εὔκολον νὰ γίνῃ, ἐκτὸς ἂν γίνῃ διὰ τοῦ συστήματος τῶν πράξεων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Μοῦ δίδεται ἤδη ἡ εὐκαιρία νὰ σᾶς ἀναφέρω ἕνα περιστατικόν. Εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν ἐπεράσαμε μίαν σωρείαν πράξεων τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας αἱ ὁποῖαι ἐρύθμιζον θέματα οὐσιαστικοῦ δικαίου. Ἐξ ἀφορμῆς αὐτοῦ κάμνω τὴν ἑξῆς παρατήρησιν. Διὰ τὴν πρωτεύουσαν τῆς ἐπαρχίας μου, τοὺς Φιλιάτες ἐνεκρίνατε ἕνα ρυμοτομικὸν σχέδιον διὰ τὴν διεύρυνσιν τῶν δρόμων, ποὺ δὲν εἶναι εὔκολον οὔτε ὁ Δῆμος νὰ τὸ κάμῃ, ἀλλὰ οὔτε καὶ ἡ φύσις τῶν κτισμάτων ἐκεῖ, τὸ συγχωρεῖ. Τὰ κτίσματα τὰ ὁποῖα τεμαχίζει ὁ δρόμος εἶναι ἀνταλλάξιμα καὶ τοῦ Δημοσίου. Ἂν δὲν ὑπάρχῃ εὐχέρεια κατὰ τὸν τρόπον τὸν ὁποῖον σᾶς ὑποδεικνύω, τότε δὲν θὰ εἶναι εὔκολον νὰ μεταρρυθμισθῇ τὸ σχέδιον αὐτό.

§141Τ. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑφυπουργὸς Οἰκισμοῦ). Καὶ σεῖς κάμνετε σφάλμα καὶ ἐγώ, διότι λέγει ἐδῶ: «Ὡς ὑπὸ τῶν ἐγκεκριμένων σχεδίων ἑκάστοτε ὁριζόμενα». Αὐτὴ εἶναι εἰς τὸ ἐδάφιον βʹ τοῦ ἄρθρου 2. Συνεπῶς ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ τροποποίησις τοῦ σχεδίου, ὁπότε ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ καὶ ἰδία διάταξις.

§142Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Ἂν τὸ πρᾶγμα τὸ νομίζετε ὅτι θεραπεύεται κατὰ τοιοῦτον τρόπον, θὰ παρακάλουν νὰ θεωρηθῇ ἡ δήλωσίς σας ὡς ἐπεξήγησις τοῦ ἄρθρου 1, παράγραφος 3, περίπτωσις βʹ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐπ’ εὐκαιρίᾳ ποὺ ρυθμίζεται τὸ θέμα τῆς ρυμοτομίας τῶν Ἀθηνῶν, θὰ ἤθελα νὰ θέσω ὑπ’ ὄψιν σας τὸ ἑξῆς, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ εἶναι καὶ τοῦ νομοθετήματος πρόνοια. Γνωρίζετε καὶ σεῖς καὶ ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων ὅτι ἡ Ἀθήνα ἀντιμετωπίζει ἕνα τεράστιον πρόβλημα κυκλοφορίας, ἰδίως εἰς τὸ κέντρον. Καὶ ἄλλοτε μοῦ ἐδόθη ἡ εὐκαιρία εἰς ἄλλο παρεμφερὲς νομοσχέδιον, νὰ εἴπω ὅτι εἶναι ἀνάγκη ἀπὸ τώρα ἡ γενεὰ ἡ ἰδική μας νὰ προβλέψῃ διὰ τὸ μέλλον τῶν Ἀθηνῶν, τὸ ὁποῖον διαμορφώνεται ὄχι διὰ γενεάς, ἀλλὰ δι’ αἰῶνας ὁλοκλήρους. Μὲ τὰς πανυψήλους κατοικίας αἱ ὁποῖαι κτίζονται, ὑπεστήριξα κατ’ ἐπανάληψιν καὶ μοῦ ἐδόθη ἡ εὐκαιρία καὶ εἰς τὸν τύπον νὰ γράψω, ὅτι ἀπαιτεῖται ὅπως ληφθῇ πρόνοια διὰ τὴν κυκλοφορίαν μὲ τὴν δημιουργίαν ὑπογείου σιδηροδρόμου. Ἀλλὰ διὰ νὰ γίνῃ αὐτό, κύριε Ὑπουργέ, εἶναι ἀνάγκη ἀπὸ τώρα νὰ ἐξασφαλισθῇ ὁ σταθμὸς ἑνὸς τοιούτου σιδηροδρόμου. Θὰ ἐξασφαλισθῇ δὲ ὁ σταθμὸς αὐτὸς ἂν ἀπαλλοτριωθῇ ἀπὸ τώρα, κύριε Ὑπουργέ, καὶ τὸ ἐπισημαίνω ἀπὸ τώρα διότι βλέπω μὲ πολλὴν ἀνησυχίαν ὅτι δὲν θὰ τὸ προλάβετε. Τὸ ἐπισημαίνω ἀπὸ τώρα, νὰ ἀπαλλοτριωθῇ τὸ τετράγωνον ἢ μᾶλλον τὸ τραπέζιον, στὸ ὁποῖον περιλαμβάνεται μεταξὺ «Ἥβης», «Σουδάν», «Ἀστορίας», παρὰ τὴν πλατεῖαν Ὁμονοίας. Αὐτὸ ἠμπορεῖ νὰ μεταβληθῇ εἰς σταθμὸν ὑπογείου σιδηροδρόμου. Παρατηρῶ ὄχι μόνον ἐγώ, ἀλλὰ καὶ ἄλλοι Ἀθηναῖοι πολῖται, μὲ μεγάλην ἀνησυχίαν νὰ ἑτοιμάζεται ἡ κατεδάφισις τῆς «Ἥβης» καὶ ἡ ἀνοικοδόμησις μιᾶς τεραστίας πολυκατοικίας. Ἂν ὅλο αὐτὸ τὸ τετράγωνον μεταβληθῇ εἰς πολυκατοικίαν, σᾶς ἐρωτῶ, κύριε Ὑπουργέ, ποία γενεὰ θὰ εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία θὰ ἠμπορῇ νὰ σηκώσῃ τὸ βάρος τῆς ἀπαλλοτριώσεως αὐτοῦ τοῦ τετραγώνου διὰ νὰ διαμορφώσῃ τὸν σταθμὸν τὸν ὁποῖον θὰ χρειάζωνται αἱ Ἀθῆναι τοῦ 2000 ἢ τοῦ 2100 ἢ τοῦ μέλλοντος; Ἤδη, κύριε Ὑπουργέ, ἔχει τὴν μορφὴν οἰκοπέδου. Νομίζω, ὅτι μὲ μικρὰ δαπάνην θὰ ἐξασφαλίσετε τὸν σταθμόν, τὸν ὁποῖον εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ δημιουργήσετε σήμερον ἀλλὰ νὰ τὸν κάμετε εἰς τὸ μέλλον.

§143Τ. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑφυπουργὸς Οἰκισμοῦ). Δὲν ἔχει σχέσιν αὐτὸ μὲ τὸ νομοσχέδιον.

§144Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Θέτω τὸ θέμα ὑπ’ ὄψει σας, διότι καὶ σεῖς ἀντελήφθητε τὸν κίνδυνον, τὸν ὁποῖον ἀντιμετωπίζει ἡ ὑπόθεσις αὐτή.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Κ. Μητσοτάκης ἔχει τὸν λόγον.

§146Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ὀρθῶς, κύριοι συνάδελφοι, τὸ συζητούμενον σχέδιον νόμου προεκάλεσε συζήτησιν ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, διότι θίγει βασικώτατα θέματα, τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν τὸ μέλλον τῶν πόλεων τῆς χώρας μας καὶ εἰδικώτερον τῆς πρωτευούσης τῶν Ἀθηνῶν καὶ τῆς περιοχῆς της. Παρηκολούθησα μὲ πολλὴν προσοχὴν καὶ τὴν ἐξαιρετικὰ ἐμπεριστατωμένην ἀνάπτυξιν τοῦ εἰσηγητοῦ τῆς μειοψηφίας, τοῦ καθηγητοῦ κ. Κιτσίκη καὶ ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος φίλος Ὑπουργὸς τοῦ Οἰκισμοῦ κύριος Τριανταφυλλάκος. Νομίζω ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία πρέπει νὰ συμφωνήσῃ, εἰς μίαν βασικὴν διαπίστωσιν, ἡ ὁποία ἀφορᾶ κυρίως τὸ παρελθὸν καὶ βεβαίως καὶ τὸ παρόν, εἰς τὴν διαπίστωσιν δηλαδὴ ὅτι ἀπὸ πολεοδομικῆς ἀπόψεως τὸ πρόβλημα, τὸ ὁποῖον ἀντιμετωπίζει εἶναι τραγικόν. Ὁ κύριος Κιτσίκης εἶπεν, ὅτι ὑπάρχουν ἐλάχισται ἐλπίδες διὰ νὰ περισωθῇ ἡ Ἀθήνα καὶ ἡ περιοχή της ὡς πόλις. Πρέπει νὰ προσθέσω ὅτι καὶ ἐγὼ ἐλαχίστας ἐλπίδας διατηρῶ, ὡς πρὸς τὰς δυνατότητας τὰς ὁποίας τὸ Κράτος μας ἔχει, ἵνα καταστήσῃ τὴν Ἀθήνα πόλιν ἀνταξίαν τοῦ ὀνόματός της. Τὰ προβλήματα τοῦ σχεδίου πόλεως ὑπῆρξαν διὰ τὴν Ἑλλάδα πάντοτε περίπλοκα καὶ δυσχερῆ καὶ ὁ πολιτικὸς κόσμος ἀνεπιτυχῶς κατώρθωσε, καθ’ ὅλην τὴν διαδρομὴν τοῦ βίου τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, ἀπὸ τῆς Ἐπαναστάσεως τοῦ 1821 μέχρι σήμερον, ὁ πολιτικὸς κόσμος δυσχερῶς κατέστη δυνατόν, νὰ τὰ ἀντιμετωπίσῃ καὶ τοῦτο ὀφείλεται, εἰς τὸ γεγονὸς ὅτι τὰ θέματα αὐτὰ συμπλέκονται μὲ οὐσιώδη οἰκονομικὰ συμφέροντα, ὅτι ἐν τῇ ἀντιμετωπίσει τῶν θεμάτων αὐτῶν, τὸ Κράτος θίγει τὸ ἐξαιρετικὰ ἰσχυρὸν ἀτομικιστικὸν αἴσθημα τοῦ Ἕλληνος πολίτου καὶ ὅπως συνήθως συμβαίνῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὅταν ὑπάρξῃ ἀντιδικία μεταξὺ ἰδιωτικοῦ συμφέροντος καὶ Δημοσίου συμφέροντος, συχνότατα ὑπερισχύει δυστυχῶς τὸ ἰδιωτικὸν συμφέρον. Τοῦτο ἀποδεικνύεται ἀπὸ μίαν μακρὰν ἅλυσιν γεγονότων, τὰ ὁποῖα ἐπαναλαμβάνω ἀνάγονται καὶ εἰς τὸν περασμένον καὶ εἰς τὸν σημερινὸν αἰῶνα. Ἐὰν οἱοσδήποτε ἐξ ἡμῶν μὴ ἔχων πολεοδομικὰς γνώσεις κάμει ἕνα ἁπλοῦν περίπατον, εἰς τὰς Ἀθήνας, θὰ ἀντιμετωπίσῃ ἀρχιτεκτονικὰ καὶ πολεοδομικὰ τερατουργήματα. Ἐὰν δὲ κάμῃ ὀλίγον τὸν κόπον ν’ ἀνασκαλίσῃ τὴν τέφραν τοῦ παρελθόντος ἢ ἀκόμη τῆς πλέον προσφάτου περιόδου θὰ δυνηθῇ ν’ ἀνεύρῃ τὴν ἐπωνυμίαν περιπτώσεων χάριν τῶν ὁποίων ἔγιναν αὐτὰ τὰ πολεοδομικὰ τερατουργήματα. Πρέπει νὰ προστεθῇ, διὰ νὰ εἶναι ἡ εἰκὼν πλήρης, ὅτι ἡ Ἀθήνα εἶναι σχετικῶς νέα πόλις. Δὲν ἀριθμεῖ βίον πολλῶν αἰώνων. Ἀντιθέτως δὲ τὸ πρῶτον σχέδιον πόλεως ἀφ’ ὅτου ἔγινε πρωτεύουσα τοῦ νέου Ἑλληνικοῦ Βασιλείου, εἶναι σχετικῶς πρόσφατον ἐν συγκρίσει μὲ ὅ,τι συμβαίνει μὲ ἄλλας πρωτευούσας καὶ ἄλλας πόλεις τῆς Δυτικῆς Εὐρώπης. Κατὰ συνέπειαν θὰ εἶχε κανεὶς τὴν ἀπαίτησιν ἀπὸ τὰς Ἀθήνας, νὰ εἶναι κατ’ ἐξοχὴν πόλις σύγχρονος καὶ ἀπὸ πολεοδομικῆς ἀπόψεως, νὰ εὑρίσκεται εἰς καλὸν σημεῖον, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δυστυχῶς δι’ οὓς λόγους ἀνέφερα δὲν συμβαίνει. Ἕνα ἀπὸ τὰ βασικὰ αἴτια τοῦ κακοῦ εἶναι ἡ ἀλόγιστος συνεχὴς ἐπέκτασις τῆς πόλεως, πέραν οἱουδήποτε φραγμοῦ καὶ λογικοῦ ὁρίου. Ποῦ ὀφείλεται τοῦτο, κύριοι συνάδελφοι; Ἐὰν κανεὶς θέλῃ νὰ εἶναι εἰλικρινὴς εἰς τὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ προβλήματος αὐτοῦ, ὀφείλει νὰ διαπιστώσῃ πρωτίστως, ὅτι τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὴν παντελῆ ἔλλειψιν ἢ εἰς πλημμελῆ κρατικὴν παρακολούθησιν. Πρέπει ὅμως νὰ διαπιστώσωμεν ἐπίσης, ὅτι ἡ ὑπέρμετρος ἀνάπτυξις τῆς πόλεως πρὸς τὰ περίχωρα ὀφείλεται εἰς τὰς κερδοσκοπικὰς ἐπιδιώξεις διαφόρων ἰδιωτῶν, οἱ ὁποῖοι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐκέρδισαν χρήματα καὶ ἀπέκτησαν περιουσίαν. Ἡ ἀνοικοδόμησις μέσα εἰς τὸ λεκανοπέδιον τῆς Ἀττικῆς δὲν γίνεται μοιραίως καὶ τυχαίως. Εἰς αὐτὸ ἔχει δίκαιον ὁ κύριος Ὑφυπουργὸς τοῦ Οἰκισμοῦ, ὅτι εἶναι δυστυχῶς κατευθυνομένη, δὲν πηγαίνει ὁ συμπατριώτης μου, ὁ ὁποῖος ἔρχεται νὰ ἐγκατασταθῇ εἰς τὰς Ἀθήνας, νὰ ἐγκατασταθῇ εἰς τοὺς πρόποδας τῆς Πεντέλης ἢ εἰς τὰς ἐσχατιὰς τοῦ λεκανοπεδίου, διὰ νὰ ἀγοράσῃ τὸ οἱονδήποτε οἰκόπεδον, τὸ ὁποῖον θὰ τοῦ προσφερθῇ καὶ νὰ ἐπιδιώξῃ νὰ οἰκοδομήσῃ ἐκεῖ. Διάφοροι ἔχοντες μεγάλας ἰδιοκτησίας δημιουργοῦν τὴν ἐπιχείρησιν καὶ προσελκύουν τοὺς φουκαράδες, οἱ ὁποῖοι ἀγοράζουν ἐκεῖ καὶ μετὰ ἐν ὀνόματι αὐτῶν τῶν φουκαράδων, ζητοῦν τὴν ἐπέκτασιν τοῦ σχεδίου, ἀκόμη περισσότερον ἀπὸ ἐκεῖ ποὺ ὑπῆρχε πρίν. Αὐτοὶ οἱ φουκαράδες, οἱ ὁποῖοι ἐν τῇ οὐσίᾳ καλύπτουν συμφέροντα ἰδιωτικά, δὲν ἔχουν νὰ κερδίσουν τίποτε, ἐὰν τὸ μικρὸν κεφάλαιον, τὸ ὁποῖον διαθέτουν, τὸ διαθέτουν πρὸς τὸ α ἢ β ἢ γ τμῆμα τῆς περιοχῆς τῶν Ἀθηνῶν. Ἀντιθέτως ὅμως ἔχουν πλεῖστα ὅσα νὰ κερδίσουν, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὰς μεγάλας αὐτὰς ἰδιοκτησίας. Τοὺς ρωμιούς, τοὺς Ἕλληνας, κύριοι συνάδελφοι, κατὰ τὴν μεταπελευθερωτικὴν περίοδον, ἐνῷ ἀπὸ τοῦ 1821 καὶ πέραν τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος τὸ ἐμάστιζαν καὶ τὸ μαστίζουν ἀκόμη οἱ οἰκοπεδοφάγοι. Συχνότατα αὐτοὶ ποὺ ἔχουν τὰς μεγάλας ἰδιοκτησίας εἶναι οἰκοπεδοφάγοι, οὔτε ἔχουν νομικοὺς τίτλους, ἀλλὰ καὶ οἱ ἄλλοι οἱ ὁποῖοι ἔχουν νομικοὺς νομίμους τίτλους εἶδον πολλαπλασιαζομένας τὰς περιουσίας των, ἐντὸς διαστήματος σχετικῶς ὀλίγων ἐτῶν. Πολλαπλασιάσθη ἡ ἀξία τῆς ἀκινήτου ἰδιοκτησίας εἰς τὴν περιοχὴν τῶν Ἀθηνῶν κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη. Καὶ ἔτσι ἐπιπροσθέτως ἐὰν ἀπὸ τὴν μίαν μεριὰν ἐπεκτείνωμεν τὸ σχέδιον, εὐνοοῦνται ἐκ τῆς ἐπεκτάσεως τοῦ σχεδίου καὶ τῆς ὑπερμέτρου αὐξήσεως τῆς ἀξίας τῶν οἰκοπέδων. Τὸ πρόβλημα διὰ τὸ Κράτος καὶ τὸ σύνολον γίνεται διαρκῶς ὀξύτερον, διότι τὰ πολεοδομικὰ προβλήματα τοῦ σχεδίου πόλεως δὲν ἀντιμετωπίζονται καὶ ἐὰν σήμερον θελήσωμεν νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὰ προβλήματα αὐτά, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ προβῶμεν εἰς ἀπαλλοτριώσεις, σύμφωνα μὲ τὸ Ἑλληνικὸν Σύνταγμα βάσει τῶν σημερινῶν ἀξιῶν τῶν οἰκοπέδων καὶ κατὰ συνέπειαν νὰ ἐπιβαρύνωμεν τὸ σύνολον, μὲ ὑπέρογκα κεφάλαια, τὰ ὁποῖα εἶναι δυσχερέστατον νὰ εὑρεθοῦν. Ἔτσι ἐφθάσαμεν εἰς τὸν φαῦλον αὐτὸν κύκλον εἰς τὸν τραγέλαφον αὐτόν, κύριοι συνάδελφοι, ἀπὸ τὸν ὁποῖον εἶναι δυσχερέστατον νὰ ἐξέλθωμεν καὶ ἤδη εὑρισκόμεθα εἰς τὸ καθόλου παρήγορον σημεῖον, ὅτι εἶναι ἀρκετὰ δύσκολον νὰ καταστήσωμεν τὰς Ἀθήνας πόλιν, ἀξίαν τοῦ ὀνόματός της. Ἐν πάσῃ περιπτώσει πρέπει νὰ τονισθῇ καὶ εἰς αὐτὸ ἔχει ὁ κύριος Κιτσίκης ἀπόλυτον δίκαιον καὶ ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κυρίου Ὑφυπουργοῦ νὰ τονισθῇ, ὅτι τὸ πρόβλημα δὲν λύεται οὔτε μόνον μὲ ἀστικὰ μέτρα οὔτε μόνον μὲ νόμους, ὁσονδήποτε καὶ ἂν οἱ νόμοι εἶναι ἐπιτυχεῖς. Ὑπάρχει ἡ ἀνάγκη τῆς λαϊκῆς στέγης τὴν ὁποίαν εἰς τὸν τόπον μας μέχρι σήμερον ὅλος ὁ πολιτικὸς κόσμος μόνον μὲ λόγια καὶ ἐνίοτε καὶ μὲ νόμους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐφηρμόσθησαν ὅπως ἡ περίπτωσις τοῦ ἰδικοῦ μας νόμου, τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Κέντρου, ἀντιμετώπισε. Δὲν εἶναι δυνατόν, κύριοι συνάδελφοι, εἰς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι στεροῦνται κατοικίας, εἰς ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν οὐδεμίαν ἐλπίδα νὰ ἀποκτήσουν κατοικίαν, νὰ εἴπωμεν μὲ σκληρότητα καὶ μὲ ἀπόλυτον κατηγορηματικότητα, ὅπως λέγῃ εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν ἡ νομοθεσία, ὅτι σᾶς στερῶ τὴν δυνατότητα καὶ τὴν ἐλπίδα ἀκόμη ν’ ἀποκτήσετε στέγην. Εἶναι ὑποχρεωμένη ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ καὶ ὁλόκληρος ὁ πολιτικὸς κόσμος, ν’ ἀντιληφθῇ ὅτι πρέπει ν’ ἀπασχοληθῇ μὲ τὸ πρόβλημα τῆς λαϊκῆς στέγης καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ μελετήσωμεν τὸ τί συμβαίνει εἰς ἄλλας χώρας τῆς Εὐρώπης ἐξελιγμένας, ὅπως ἐνδεικτικῶς καὶ ὀρθῶς ἀναφέρει ὁ κ. Κιτσίκης τὴν Σουηδίαν. Πρέπει ὁ πτωχὸς Ἕλλην τοῦ ἡμερομισθίου, ὁ ἐργάτης, ὁ πτωχὸς ἰδιωτικὸς ὑπάλληλος, ἡ μεγάλη μᾶζα τῶν Ἑλλήνων κατοίκων τῶν Ἀθηνῶν νὰ ἔχουν κἄποιαν δυνατότητα, κατευθυνομένην βεβαίως ἐντὸς τῶν ὁρίων, τὰ ὁποῖα εἶναι ὀρθὸν νὰ τεθοῦν, νὰ ἔχουν πάντως κἄποιαν δυνατότητα, νὰ ἀποκτήσουν στέγην. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς, ἠμπορεῖ βεβαίως τὸ νομοθέτημα τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ εἰς τὰ ἐπὶ μέρους ἄρθρα νὰ εἶναι ὀρθόν, γενικώτερον ὅμως ἡ πολιτικὴ τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ, εἶναι πολιτικὴ τέτοια, ὥστε οὐσιαστικῶς δημιουργεῖ ἀνισότητας καὶ ἀδυναμίας καὶ θὰ προσθέσω ἀκόμη, κύριοι συνάδελφοι, πόσον εἶναι τοῦτο ἀκριβὲς ἀποδεικνύεται, ἀπὸ τὴν ὅλην πολιτικήν, ἡ ὁποία ἠκολουθήθη μέχρι σήμερον καὶ ἀκόμη ἀπὸ τὸν σημερινὸν Ὑπουργὸν καὶ ἀπὸ τὸν προκάτοχόν του καὶ νῦν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, κύριον Καραμανλῆν. Τί εἶπαν, ὅταν ἀπεφάσισαν, καθ’ ἃ ἐδήλωσαν, νὰ βάλλουν τάξιν εἰς τὸ χάος; Εἶπαν ὅτι ἀναγνωρίζουν τὴν πραγματικὴν κατάστασιν ἡ ὁποία ὑπῆρχεν ἕως τώρα καὶ εἶπαν ἐπιπροσθέτως καὶ κἄτι ἄλλο, τὸ ὁποῖον ἀπεδείχθη ὀρθὸν ὅτι ἐπιτρέπουν τὴν ἐπέκτασιν τῶν κτισμάτων, τὰ ὁποῖα ἐνομιμοποιήθησαν. Ὅλοι μας, ἐγὼ τὸ ἔχω εἴπει πολλὲς φορὲς ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, ἔχομε τὴν ἀδυναμίαν νὰ πιστεύωμεν, ὅτι ἡ ἰσότης τοῦ Κράτους ἀρχίζει πάντοτε ἀπὸ ἡμᾶς. Κάθε ἕνας Ὑπουργὸς ὅταν γίνεται Ὑπουργὸς Ἀνοικοδομήσεως, εἶναι εὐχερὲς νὰ εἴπῃ ὅτι ἀναγνωρίζει ὅσα ἔγιναν ἕως ἐδῶ καὶ ἀπὸ ἐδῶ καὶ πέρα θὰ γίνουν ἄλλα. Ἀλλὰ ὅταν αὐτὸ καταντᾷ κανὼν πρέπει νὰ εἶναι πᾶς Ὑπουργὸς βέβαιος ὅτι τὸν κανόνα αὐτὸν καὶ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ τὸν διαδεχθῇ εἰς τὸ ἐγγύτερον καὶ τὸ ἀπώτερον μέλλον θὰ τὸν ἐφαρμόσῃ. Τοῦτο δυστυχῶς δὲν γίνεται. Δηλοῦμεν ὅτι σταματοῦμεν, ἀλλὰ τὸ ἔχομεν εἴπει τόσες πολλὲς φορές, ὥστε δὲν κατορθώνομε νὰ σταματήσωμε καὶ τοῦτο θὰ ἐπιτευχθῇ μόνον ὅταν εἰς τὰς νομίμους ἀπαιτήσεις διὰ τὴν στέγασιν τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν κατορθώσωμεν πολιτικῶς καὶ οἰκονομικῶς νὰ δώσωμεν καὶ ἄλλην διέξοδον.

§147Τ. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑφυπουργὸς Οἰκισμοῦ). Ἡ ἀνάγκη τῆς νομιμοποιήσεως ἡ ὁποία προβλέπεται διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ὀφείλεται εἰς ἄλλην αἰτίαν καὶ εἰδικῶς εἰς τὴν ἀκόλουθον, ἐπειδὴ θεσπίζεται ἡ ὑποχρέωσις προσκομίσεως βεβαιώσεως τοῦ πολεοδομικοῦ γραφείου διὰ τὴν σύνταξιν οἱασδήποτε δικαιοπραξίας. Ἂν δὲν νομιμοποιηθοῦν καὶ δὲν θεωρηθοῦν ἔγκυροι ἅπασαι αἱ δικαιοπραξίαι, αἱ ὁποῖαι ἔχουν συντελεσθῆ καὶ αἱ ὁποῖαι, ἐπὶ τῇ βάσει ὑφισταμένης νομοθεσίας εἶναι ἔγκυροι, τότε πραγματικῶς καὶ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐνομιμοποιήθησαν εἰς τὸ παρελθὸν πλεῖστα ἐξ αὐτῶν θὰ εὑρεθοῦν ἐκτὸς συναλλαγῆς. Εἶναι ἄλλη ἡ αἰτία.

§148Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Βεβαίως.

§149Τ. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑφυπουργὸς Οἰκισμοῦ). Ἄλλη ἦτο ἡ αἰτία τὸ 1955, ἦτο μία κατάστασις ἡ ὁποία διεμορφώθη εἰς ἕνα χρόνον μιᾶς εἰκοσαετίας, ἐνῷ τώρα δὲν εἶναι τὸ ὅτι ἔγιναν ἀπὸ τῆς ἐποχῆς αὐτῆς μέχρι σήμερον, ἀλλὰ εἶναι ὁ εἰδικὸς νόμος τὸν ὁποῖον σᾶς εἶπα.

§150Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἡ ἀνάγκη τοῦ 1955 ὑπῆρξε πραγματική. Ἡ σημερινὴ ἀνάγκη τὴν ὁποίαν ἀντιμετωπίσατε εἶναι καὶ πραγματικὴ καὶ νομικὴ καὶ ὀρθῶς καλύπτετε αὐτὰς τὰς περιπτώσεις. Δὲν εἶμαι ἐγὼ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ σᾶς εἴπω ὅτι πρέπει νὰ πετάξετε τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς εἰς τὸν δρόμον. Κάμνω τὴν παρατήρησιν ὅτι αὐτὰ εἶναι ἀναγκαῖα φαινόμενα τὰ ὁποῖα δὲν ἠμπορεῖ καμμία ἀνθρωπίνη δύναμις, κανένα ἀστυνομικὸν μέτρον καὶ κανένας νόμος, πλήρως νὰ ἀποσοβήσῃ ἐνόσῳ δὲν δώσωμε τὴν δυνατότητα εἰς τοὺς πτωχοὺς Ἕλληνας νὰ ἀποκτήσουν στέγην. Δι’ αὐτὸ κάμνω ἔκκλησιν, σοβαρῶς νὰ ἀπασχοληθῆτε μὲ τὸ πρόβλημα τῆς λαϊκῆς κατοικίας. Ἡ ἀρχή, τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ ὁ νόμος 3275)55 τὸν ὁποῖον νόμον ἡμεῖς τότε εἴχομεν ψηφίσει, νομίζω, ὅτι κατὰ βάσιν εἶναι σωστή. Ἀπεδείχθη εἰς τὸν τόπον μας, ὅτι τὰ περιοριστικὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα εἶχον τεθῆ ἀπὸ τὴν κειμένην νομοθεσίαν ἦσαν ἀδιαμφισβητήτως ἀνεπαρκῆ καὶ δὲν ἔφεραν τὸν σκοπὸν πρὸς τὸν ὁποῖον ἔτειναν καὶ παρέστη ἀνάγκη νομοθετικῶν μέτρων κατοχυρώσεως, ἐκεῖ ὅπου ἡ ἄλλη κατοχύρωσις ἦτο ἀλυσιτελής. Βεβαίως δὲν δύναμαι νὰ εἴπω καὶ δὲν ἐκφράζω ἐν τούτῳ γνώμην, ἐὰν κατὰ τὸν καθορισμὸν τῆς κυανῆς γραμμῆς ἐγένετο αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ γίνῃ. Ἠκούσθησαν παράπονα ἀπὸ πολλὲς πλευρές, ἐλέχθη ὅτι εἶναι τραγελαφικὴ ἡ περίμετρος καθ’ ὃν τρόπον ἔγινεν ἀπὸ τὰς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας καὶ ἀπὸ τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον. Ἐν πάσῃ περιπτώσει βέβαιον εἶναι, δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ λάβω θέσιν ἐπὶ τοῦ προβλήματος, τοῦ συγκεκριμένου, ἂν καλῶς ἢ κακῶς ἐγίνετο ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου. Βέβαιον εἶναι ὅτι ἔπρεπε νὰ ὑπάρξῃ μία ὁροθετικὴ γραμμὴ καὶ ἔπρεπε κάπου εἰς ἕνα ὡρισμένον σημεῖον νὰ σταματήσωμε διὰ νὰ μὴ ἐπεκταθῶμεν ἀλογίστως πρὸς ὅλες τὶς μεριὲς ἐπὶ γενικῇ ζημίᾳ τὴν ὁποίαν ὅλοι ἀναγνωρίζομε. Κύριοι συνάδελφοι, τελειώνοντας ἐπιθυμῶ νὰ κάμω δύο βασικὰς παρατηρήσεις. Πρῶτον ὁ κύριος Κιτσίκης ὡμίλησε, καὶ ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἀπήντησε περὶ τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργείου. Ὀφείλω καὶ ἐγὼ νὰ εἴπω ὅτι τρέφω πολλὴν ἐκτίμησιν καὶ πολλὴν συμπάθειαν πρὸς τοὺς ὀλίγους ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι κρατοῦν τὸ βάρος αὐτῆς τῆς ὑπηρεσίας καὶ οἱ ὁποῖοι κατορθώνουν νὰ ἀνθίστανται ἐπιτυχῶς κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον, πρὸς τὰς πιέσεις τῶν ἰδιωτικῶν συμφερόντων τὰ ὁποῖα καθημερινῶς φθάνουν μέχρι τῶν γραφείων των. Πάντως, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ διαπιστώσωμεν, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι τὸ προσωπικὸν τὸ ὁποῖον τὸ Ὑπουργεῖον σας ἔχει, εἶναι καὶ ἐκ τῶν πραγμάτων ἀνεπαρκὲς εἰς ἀριθμόν. Τὸ θέμα τοῦτο τὸ τεράστιον τῆς πολεοδομίας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι θέμα ὀλίγου ἀριθμοῦ. Πρέπει νὰ ἐξεύρετε τρόπον νὰ ἐνισχύσετε τὰς ὑπηρεσίας σας μὲ ὅλα τὰ χρήσιμα στοιχεῖα τὰ ὁποῖα ὁ τόπος μας δύναται νὰ σᾶς δώσῃ. Ἡ ὑπηρεσία αὐτὴ καὶ ἡ δουλειὰ αὐτὴ τοῦ ἀρχιτέκτονος τοῦ Ὑπουργείου Οἰκισμοῦ εἶναι κατ’ ἐξοχὴν εἰδικὴ ὑπηρεσία, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν δύναται πᾶς τις νὰ εἰσφέρῃ χρήσιμον ἔργον. Αἱ δυνάμεις τὰς ὁποίας ὁ τόπος μας διαθέτει, ἐφ’ ὅσον εἴμεθα μικρὸς τόπος εἶναι ὀλίγαι εἰς ἀριθμόν,. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ κάμετε προσκλητήριον καὶ νὰ ἀξιοποιήσετε κατὰ τὸ δυνατόν, τὰς δυνάμεις τὰς ὁποίας διαθέτομεν, καὶ ἐπιπροσθέτως κατὰ τὸ δυνατὸν νὰ ἐπανδρώσετε καὶ μὲ νέους μηχανικοὺς τὴν ὑπηρεσίαν σας, διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὸν μεγάλον φόρτον τὸν ὁποῖον ἔχει ἀναλάβει. Διετυπώθη ἡ κατηγορία ὅτι ἀσχολοῦνται καὶ μὲ ἕτερα θέματα οἱ ὑπάλληλοι οἱ ὁποῖοι ἐργάζονται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Ἐγώ, κύριοι συνάδελφοι, δὲν εἶμαι ποτὲ ἀπόλυτος εἰς τὰ θέματα αὐτά. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι ὁ νόμος, καθὼς ἔχει, ἐπιτρέπει παράλληλον ἀπασχόλησιν, δευτερεύουσαν δὲ πάντοτε, εἰς ἕνα μηχανικὸν καὶ εἰς ἕνα τεχνικὸν καὶ εἰδικώτερον εἰς ἕνα ἀρχιτέκτονα. Ἕνας ἀρχιτέκτων εἶναι δυνατὸν νὰ ἀσχολῆται εἰς ἐργασίας ἐκτὸς τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκει, ἀλλὰ αὐτὴ ἡ δευτέρα δὲν πρέπει νὰ ἀποβαίνῃ εἰς βάρος τῆς κυρίας ὑπηρεσίας καὶ νὰ παραμελῆται αὕτη χάριν τῆς παραλλήλου, δευτερευούσης ὑπηρεσίας. Μὲ ἄδειαν τοῦ Ὑπουργοῦ νὰ δύναται ἕνας ὑπάλληλος νὰ ἀναλάβῃ καὶ δευτερεύουσαν ἐργασίαν. Δὲν θέλω νὰ εἴπω ὅτι τοῦτο συμβαίνει, νομίζω ὅμως, ὅτι ἀποτελεῖ θέμα βασικόν. Ὁ νόμος καλῶς ἔχει. Ἀποτελεῖ θέμα μέτρων καὶ ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου ἀπὸ τὸν ἑκάστοτε Ὑπουργὸν ἁρμοδίου καὶ ὑπευθύνου ἐν προκειμένῳ. Τέλος ἐπιθυμῶ νὰ προσθέσω καὶ κἄτι ἄλλο. Ἐὰν ὅλων τῶν νόμων βασικὸν προσὸν εἶναι ἡ γενικότης κατ’ ἐξοχὴν τῶν νόμων οἱ ὁποῖοι ἀφοροῦν πολεοδομικὰ θέματα, βασικὸν καὶ πρῶτον προσόν, εἶναι ἡ γενικότης. Εἶπον εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς ὁμιλίας μου ὅτι μία βασικὴ αἰτία τῆς τρομερᾶς καταστάσεως τὴν ὁποίαν ἀντιμετωπίζομεν εἰς τὰς Ἀθήνας εἶναι τὰ ἰδιωτικὰ συμφέροντα τὰ ὁποῖα παρεμβαίνουν, καὶ ἐμποδίζουν τὴν ἐφαρμογὴν τῶν γενικῶν ἀρχῶν. Νομίζω ὅτι τοῦτο πρέπει νὰ διέπῃ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν καὶ ἡ βασικὴ αὐτὴ ἀντίληψις πρέπει νὰ κατευθύνῃ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν εἰς τὴν ἀντιμετώπισιν ὅλων τῶν θεμάτων, κατ’ ἐξοχὴν ὅμως τῶν πολεοδομικῶν καὶ θὰ πρέπει νὰ ἰσχύσῃ ἀπαρεγκλίτως εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν. Δὲν λέγω ὅτι δὲν πρέπει νὰ τύχουν συζητήσεως τὰ ἄρθρα, πρέπει νὰ συζητηθοῦν, πρέπει νὰ μεταβληθοῦν αἱ γενικαὶ γραμμαὶ αἱ ὁποῖαι τίθενται, τροπολογίαι ὅμως ὑπὸ τὴν μορφὴν τῆς ἐξαιρέσεως ἀπὸ τοῦ γενικοῦ κανόνος, νομίζω ὅτι θὰ πρέπει νὰ εἶναι τελείως ἀπαράδεκτοι. Θὰ παρακαλέσω καὶ ἐγὼ προσωπικῶς τὸν κύριον Ὑπουργόν, ἀπὸ τῶν γενικῶν κατευθύνσεων ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ σταθῇ ἡ Βουλή, νὰ μὴ δεχθῇ ἐξαιρέσεις, διότι εἶπον καὶ προηγουμένως καὶ ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν ὅτι ὅλοι οἱ νόμοι εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν καλοὶ νόμοι. Ἐὰν κἄτι νοσῇ εἰς τὸν τομέα τοῦ Ὑπουργείου σας, κύριε Ὑπουργέ, δὲν εἶναι οἱ νόμοι, εἶναι ἡ ἐφαρμογὴ τῶν νόμων, καὶ ἐὰν μὲ ἐξαιρέσεις ἀρχίσῃ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, πολὺ φοβοῦμαι ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτό, ἐὰν ψηφισθῇ θὰ μείνῃ ὡς νόμος ἄνευ ἀξίας.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Δ. Βρανόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§152Δ. ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ψηφίζομεν ἀπόψε ἅπτεται κοινωνικοῦ ζητήματος ὑψίστης σημασίας, διότι ἐνδιαφέρει πολλὰς χιλιάδας πτωχῶν οἰκογενειῶν, δι’ ὃ θεωρῶ καθῆκον μου νὰ ἀπονείμω πραγματικὸν δημόσιον ἔπαινον εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦ Οἰκισμοῦ, ὁ ὁποῖος εἶχε τὸ θάρρος καὶ τὴν τόλμην νὰ φέρῃ ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας τὸ νομοθέτημα τοῦτο, διὰ νὰ τακτοποιήσῃ μίαν πραγματικὴν ἀναρχίαν ἡ ὁποία ἐπικρατεῖ ἐδῶ εἰς τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν καὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας, νὰ τακτοποιήσῃ λέγω μίαν κατάστασιν, ἡ ὁποία ἦτο ἀναγκαῖον νὰ τακτοποιηθῇ. Τὸ πολεοδομικὸν θέμα τῶν Ἀθηνῶν, κύριοι συνάδελφοι, τὸ ἐγνώρισα ἀπὸ ἄλλης σκοπιᾶς, ὅταν ὡς ἐκτελεστικὸν ὄργανον μοὶ ἀνετίθετο ἡ ἐκτέλεσις τῶν διαφόρων ἀποφάσεων τοῦ Πολεοδομικοῦ Γραφείου Ἀθηνῶν. Εἶναι πραγματικοὶ ἥρωες οἱ συνεργάται τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τοῦ Οἰκισμοῦ καὶ οἱ ὁποῖοι μὲ ἔλλειψιν ὅλων τῶν στοιχειωδῶν μέσων καὶ μὲ ἐλάχιστον προσωπικὸν κατορθώνουν νὰ ἀνταποκρίνωνται εἰς τὰς πολυπληθεῖς ὑποχρεώσεις των κατὰ τὸ ἐφικτόν. Πρέπει νὰ γνωρίζετε, ὅτι ἡ ἐπέκτασις τῶν Ἀθηνῶν εἰς οἰκήματα, εἶναι 2–2½ φορὰς μεγαλυτέρα ἀπὸ τὴν πόλιν τῶν Παρισίων, πόλιν ἡ ὁποία ἀριθμεῖ 5.000.000 κατοίκους. Ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς εἴχομεν τότε ὑποδείξει εἰς τὸν προκάτοχον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τοῦ Οἰκισμοῦ τὴν ἀνάγκην τῆς δημιουργίας ἑνὸς εἰδικοῦ Σώματος Ἀστυνομίας ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν. Ἡ Ἀστυνομία αὐτὴ θὰ ἦτο καθαρῶς τεχνικὴ ὑπηρεσία εἰς τὴν ὁποίαν θὰ ἀνετίθετο ἡ ἐφαρμογὴ καὶ ἡ παρακολούθησις τῶν σχετικῶν διατάξεων καὶ κανονισμῶν. Σήμερον τοιοῦτόν τι δὲν ὑφίσταται. Τὰ ἀστυνομικὰ ὄργανα δὲν εἶναι εἰς θέσιν λόγῳ ἐλλείψεως τῶν τεχνικῶν αὐτῶν γνώσεων νὰ παρακολουθοῦν ἐὰν γίνωνται ἢ δὲν γίνωνται παραβάσεις κατὰ τὴν ἀνοικοδόμησιν. Τοιαύτη ὑπηρεσία δὲν ὑφίσταται μέχρι σήμερον. Παρακαλῶ, ἑπομένως, τὸν κ. Ὑπουργόν, νὰ μελετήσῃ ἰδιαιτέρως τὸ θέμα, διότι εἶναι ἐπιτακτικὴ ἡ ἀνάγκη τῆς Ὑπηρεσίας ταύτης, ὡς ὑπεστήριξε καὶ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Μητσοτάκης. Δὲν πάσχομεν ἀπὸ ἔλλειψιν νόμων. Ὑπάρχουν πολλοὶ νόμοι. Μᾶς ἐλλείπουν τὰ κατάλληλα ὄργανα εἰς τὰ ὁποῖα θὰ ἀνατεθῇ ἡ ἐκτέλεσις τῶν νόμων. Δι’ αὐτὸ νομίζω σήμερον, ὅτι ὅ,τι δὲν ἔγινεν εἰς τὸ παρελθὸν εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ τώρα. Ἐκ τῶν δύο Σωμάτων Ἀσφαλείας, θὰ δύναται ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ καταρτίσῃ καὶ ἐκπαιδεύσῃ μίαν εἰδικὴν ἀστυνομικὴν ὑπηρεσίαν παρακολουθήσεως τῶν οἰκοδομῶν. Τὸ μέτρον τοῦτο θὰ ἦτο ἀπολύτως λυσιτελὲς διὰ νὰ μὴ παραταθῇ ἡ σήμερον ὑφισταμένη ἀναρχία. Ἡ μεγάλη καθυστέρησις πρὸς λῆψιν τῶν ἐνδεικνυομένων μέτρων διὰ τὴν ὑφισταμένην σήμερον ἀναρχίαν δὲν ὀφείλεται βεβαίως εἰς τὸν νῦν κ. Ὑπουργὸν τοῦ Οἰκισμοῦ. Ἐπὶ τούτοις ἔχω νὰ τονίσω ὅτι τὰ λοιπὰ θέματα τὰ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ θιγόμενα ἀπαιτοῦν καὶ σωφροσύνην, διότι τὸ θέμα ἐνδιαφέρει χιλιάδας πτωχῶν οἰκογενειῶν, αἱ ὁποῖαι ἀπέκτησαν μίαν κατοικίαν. Καὶ αὕτη, κύριοι συνάδελφοι, διὰ τὸν μέσον ἀστὸν καὶ τὸν ἐργάτην, ἔχει εὐλόγως τεραστίαν σημασίαν. Δι’ αὐτὸ νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ πρέπει μετὰ προσοχῆς νὰ παρακολουθήσῃ τὰς παρατηρήσεις καὶ τὰς τροπολογίας τῶν κυρίων συναδέλφων, οὕτως ὥστε ἡ θεραπεία τοῦ ὑφισταμένου σήμερον κακοῦ νὰ εἶναι ὅσον οἷον τε ὀλιγώτερον ὀδυνηρά. Ἐπίσης, ἐπειδὴ τὸ νομοσχέδιον καίτοι εἶναι σοβαρώτατον, δὲν ἔχει συζητηθῆ κατ’ ἀρχήν, ἐκφράζω τὴν γνώμην πρὸς πλήρη διαφώτισιν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, νὰ ὁμιλήσουν οἱ κ. κ. εἰσηγηταὶ τόσον τῆς μειοψηφίας ὅσον καὶ τῆς πλειοψηφίας, οἱ ὁποῖοι εἰδικῶς ἐπὶ σειρὰν ἡμερῶν ἐμελέτησαν τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, διὰ νὰ διαφωτίσουν πλήρως ἅπαντας ἡμᾶς. Ἔχω ἀρκετὰς ἀντιρρήσεις καὶ ἀρκετὰς διαφωνίας μὲ τὸν φίλτατον κ. Ὑπουργόν, εἰς τὰ ἐπὶ μέρους θέματα καὶ ἐπιφυλάσσομαι εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν νὰ ἀναφέρω ταύτας. Ἐπὶ τοῦ 1 ἄρθρου δὲν ἔχω οὐδεμίαν παρατήρησιν νὰ κάμω. Ἐὰν ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα τὸ ἔπραξα διὰ νὰ ἀναφέρω αὐτὰς τὰς γενικὰς παρατηρήσεις μου.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Μαῦρος, ἔχει τὸν λόγον.

§154Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Διερωτῶμαι, κύριοι βουλευταί, ἐὰν τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον νόμου πρόκειται νὰ λύσῃ τὸ πρόβλημα, τὸ ὁποῖον ἀντιμετωπίζει. Διότι, ἀτυχῶς, τὸ θέμα, δὲν εἶναι θέμα νόμου, ἀλλὰ θέμα περισσότερον πολιτικῆς καὶ ἐὰν ἐδημιουργήθη σήμερον αὐτὴ ἡ ἀφόρητος κατάστασις ἀπὸ ἀπόψεως πολεοδομικῆς εἰς Ἀθήνας, ὀφείλεται εἰς ὁλοκληρωτικὴν ἔλλειψιν οἰκιστικῆς καὶ στεγαστικῆς πολιτικῆς. Κύριοι βουλευταί, ὁσάκις δημιουργοῦνται εἰς ὡρισμένας πόλεις συνεπείᾳ ὡρισμένων ἱστορικῶν γεγονότων προβλήματα στεγάσεως ἐκτάκτου φύσεως, ἀλλὰ καὶ ὁσάκις παρουσιάζονται τὰ συνήθη προβλήματα στέγης ἀπὸ τὴν αὔξησιν τοῦ πληθυσμοῦ ἢ μετακίνησιν τοῦ πληθυσμοῦ ἐντὸς τῆς ἰδίας χώρας, τὸ Κράτος σπεύδει ἐν προκειμένῳ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰ προβλήματα αὐτὰ κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον, μὲ τὴν ἐπέκτασιν τοῦ σχεδίου πόλεως. Εἰς ὅλας τὰς Εὐρωπαϊκὰς πόλεις, τὸ ζήτημα ἀντιμετωπίζεται σήμερον μὲ τὸν τρόπον αὐτόν. Ὅταν τὸ Βερολῖνον, τὸ Παρίσι, τὸ Λονδῖνον, ἀντιμετωπίσουν στεγαστικὰ προβλήματα, ἡ Κυβέρνησις μελετᾷ τὴν ἐπέκτασιν τοῦ σχεδίου πόλεως, ἡ μελέτη γίνεται ἀπὸ τὰς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας, γίνεται ἡ ἐπέκτασις τοῦ δικτύου τοῦ ὁδικοῦ, μεταφέρονται τὰ τηλέφωνα, τὸ νερό, ὁ ἠλεκτρισμός, κατασκευάζονται οἱ δρόμοι δι’ ἀσφάλτου καὶ μετὰ ἀρχίζει ἡ χορήγησις ἀδειῶν. Ἐδῶ συμβαίνει τὸ ἀντίθετον. Τὸ Κράτος ἐσύρετο πάντοτε ἐκ τῶν ὑστέρων εἰς μίαν πολιτικὴν νομιμοποιήσεως καταστάσεων, αἱ ὁποῖαι εἶχον δημιουργηθῆ παρανόμως καὶ εἶχον δημιουργηθῆ παρανόμως διότι ὑπάρχει ὁλοκληρωτικὴ ἀπουσία πολιτικῆς στεγαστικῆς. Ἡ ἀνοικοδόμησις δὲ γιγνομένη ἐκτὸς σχεδίου πόλεως παρανόμως, δὲν εἶναι καθόλου εὐχάριστος πρᾶξις. Δὲν ἠξεύρω μὲ ποίας ἀγωνίας συνοδεύεται ὅταν σκεφθῇ κανεὶς ὅτι γίνεται ἀπὸ τὴν ἀπειλὴν χωροφύλακος καὶ μὲ κίνδυνον νὰ κατεδαφισθῇ τὸ κτίσμα ἀπὸ τὴν ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν. Διατὶ τάχα ἐκτίθενται εἰς αὐτὸν τὸν κίνδυνον χιλιάδες πολιτῶν; Ἡ ἀπάντησις εἶναι, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ στεγασθοῦν κατ’ ἄλλον τρόπον. Εἶναι ἀνάγκη, διὰ τὸν πολίτην νὰ στραφῇ πρὸς τὴν παράνομον στέγασιν. Θὰ ἤμην ἄδικος ἐὰν κατελόγιζα τὴν εὐθύνην εἰς τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν ἢ τὴν προηγουμένην. Δὲν εἶναι κακὸν 2–3–4 ἐτῶν. Ὁ κόσμος ὁ πολιτικὸς ὁ ὁποῖος στηρίζει τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν ἔχει εὐθύνην διότι ἐὰν ἡ πόλις τῶν Ἀθηνῶν καταστρέφεται, ὁλοκληρωτικῶς, χωρὶς καμμίαν ἐλπίδα καὶ μικρὰν — διότι δὲν ὑπάρχει καμμία ἐλπὶς νὰ γίνουν πόλις αἱ Ἀθῆναι — τοῦτο σημαίνει τὴν ἀπουσίαν πολιτικῆς τῶν τελευταίων 25 ἐτῶν. Καὶ κατὰ τὴν τελευταίαν 25ετίαν ὁ πολιτικὸς κόσμος ὁ ὁποῖος εὑρίσκεται εἰς τὴν πτέρυγα αὐτήν, διηύθυνε τὸ Κράτος κατὰ τὰ 23 ἔτη.

§155Δ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΟΣ. Ἀπὸ τὸ 1947 ἕως 1950 μετείχατε τῶν Κυβερνήσεων.

§156Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Ἡ περίοδος αὐτὴ δὲν ἦτο ἐποχὴ οἰκοδομική, διότι ὑπῆρχεν ἔλλειψις πρώτων ὑλῶν, τσιμέντου, σιδήρου κ.λ.π. Τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, ἀντὶ νὰ σπεύδῃ εἰς τὴν ἐπέκτασιν τοῦ σχεδίου πόλεως, ἀπουσιάζει συστηματικῶς μὲ ἀποτέλεσμα οἱ ἄστεγοι νὰ στεγάζωνται παρανόμως καὶ ἐκ τῶν ὑστέρων νὰ νομιμοποιῇ παρανόμους πράξεις. Τὸ νομοσχέδιον δὲν θὰ συμβάλῃ εἰς τὴν λύσιν τοῦ προβλήματος, διότι στερούμεθα πολιτικῆς στέγης. Θὰ σᾶς ἀναφέρω τὴν περίπτωσιν τῆς Γαλλίας, τῆς ὁποίας τὰ δημόσια οἰκονομικὰ δὲν εὑρίσκονται εἰς ἀνθηρὰν κατάστασιν. Καὶ ἡ χώρα αὐτὴ ἀντιμετωπίζει μεγάλα προβλήματα στέγης. Καθιέρωσεν, ὅμως, πολιτικὴν ἐνισχύσεως καὶ στεγάσεως λαϊκῶν τάξεων. Καθώρισεν 60 τ. μ. δι’ οἰκοδομὴν καὶ δύναται εἰς αὐτὴν νὰ κατοικήσῃ μία 5μελὴς οἰκογένεια. Εἰς 60 τ. μ. κατασκευάζονται τρία δωμάτια μὲ βοηθητικοὺς χώρους. Ὁ προσάγων πιστοποιητικὸν ὅτι δὲν ἔχει στέγην, χρηματοδοτεῖται ἀφ’ ἑνὸς μέν, ἀπὸ τὴν Γαλλικὴν Κυβέρνησιν καὶ ἀφ’ ἑτέρου, ἀπὸ τραπεζιτικοὺς ὀργανισμούς. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἀποκτᾷ στέγην 60 τ. μ. Τὸ δάνειον, τὸ ὁποῖον ἔλαβε, τὸ ἐξοφλεῖ τοκοχρεωλυτικῶς δίδων μηνιαίως ὅ,τι θὰ ἔδιδε δι’ ἐνοίκιον. Θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ἐρωτήσωμεν ἑαυτούς, ἐὰν ἀνάλογος πολιτικὴ ἠδύνατο νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ εἰς τὴν Χώραν μας. Βεβαίως, τὰ οἰκονομικὰ ὅρια τῆς Χώρας, δὲν ἐπιτρέπουν τὴν ἀπεριόριστον χρηματοδότησιν τοιούτου εἴδους ὀργανισμῶν. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, ὅταν αἱ καταθέσεις τῶν Τραπεζῶν αὐξάνωνται σταθερῶς κατὰ 350 ἑκατομμύρια ἐτησίως, ὅταν ὑπάρχῃ σταθερότης τῆς χρυσῆς λίρας εἰς ὡρισμένα ἐπίπεδα, χωρὶς τὴν ἀνάγκην παρεμβάσεως τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο ἀπολύτως δυνατὸν νὰ διαθέσῃ τὸ Κράτος ἕνα σημαντικὸν ποσὸν εἰς ἕνα τοιοῦτον ὀργανισμόν, διὰ τὴν κατασκευὴν οἰκημάτων ἔναντι μικρᾶς καταβολῆς. Τὸ νομοσχέδιον, περαιτέρω, λαμβάνει μέτρα ἰδιὰ νὰ προλάβῃ ὑποτροπὴν εἰς τὸ μέλλον τῆς σημερινῆς τραγικῆς καταστάσεως τῆς πολεοδομίας τῆς Πρωτευούσης. Ἀλλά, πολὺ φοβοῦμαι, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι δὲν θὰ ἐπιφέρῃ τὸ ἐπιδιωκόμενον ἀποτέλεσμα. Τὸ πρόβλημα, δὲν λύεται μόνον διὰ τῆς λήψεως μέτρων ἐναντίον τῶν συμβολαιογράφων διὰ τὴν περίπτωσιν συντάξεως συμβολαίου ἐπὶ οἰκοπέδων ἀγορασθέντων εἴτε δι’ ἐπιστολῶν, εἴτε δι’ ἰδιωτικῶν συμφώνων καὶ μὴ δυναμένων νὰ οἰκοδομηθῶσιν. Γνωρίζετε, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ὑπάρχουν πλεῖσται ἑταιρίαι, αἱ ὁποῖαι ἀναλαμβάνουν τὴν πώλησιν οἰκοπέδων ἐκτὸς σχεδίου; Γνωρίζετε, ὅτι ἑκατοντάδες ὑπηρετριῶν ἔχουν ἀγοράσει οἰκόπεδα δι’ ἐπιστολῶν καὶ ἰδιωτικῶν συμφωνητικῶν, αἱ ὁποῖαι δὲν γνωρίζουν οὐδὲ κἂν ποῦ εὑρίσκονται τὰ οἰκόπεδα αὐτά; Ἡ Κυβέρνησις ἔχει καθῆκον νὰ ἐπέμβῃ καὶ νὰ προστατεύσῃ τὰς ἀσθενεῖς τάξεις ἀπὸ τοιούτου εἴδους καὶ μορφῆς ἀγοραπωλησίας. Θὰ ἔπρεπε αἱ ἐπιχειρήσεις αὐταί, αἱ ὁποῖαι ἀναλαμβάνουν τὴν πώλησιν οἰκοπέδων καὶ ἀνοικοδόμησιν, νὰ ἐλέγχωνται αὐστηρῶς καὶ νὰ μετέχουν εἰς αὐτὰ πρόσωπα δυνάμενα νὰ παρακολουθοῦν καὶ νὰ ἐλέγχουν πᾶσαν πρᾶξιν. Περαιτέρω, θὰ πρέπει νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς ἰδιώνυμον ἀδίκημα ἡ δι’ ἐπιστολῆς ἢ δι’ ἰδιωτικῶν συμφώνων πώλησις. Κύριοι συνάδελφοι, ἐθίγη ἀπὸ τὸν κ. Κιτσίκην, τὸ πρόβλημα τῆς ἀπασχολήσεως τῶν ὑπαλλήλων τῶν τεχνικῶν τοῦ Ὑπουργείου εἰς ἰδίας ἐπιχειρήσεις. Αὐτὸ τὸ δέχεται διὰ τοῦ νόμου καὶ ἀπέβλεψεν εἰς τὸ νὰ καλύψῃ μίαν ἀδυναμίαν τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίων Ἔργων, νὰ συγκρατήσῃ τεχνικοὺς ἢ νὰ προσελκύσῃ τοιούτους εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, διὰ τὸν λόγον ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ δοθοῦν μεγαλύτεροι μισθοί. Δὲν γνωρίζω εἰς ποίαν ἔκτασιν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων παρέχει τὸ δικαίωμα αὐτό, οὔτε καὶ εἰς ποίαν ἔκτασιν κάμνουν χρῆσιν τοῦ δικαιώματος τούτου οἱ τεχνικοὶ τοῦ Ὑπουργείου. Βεβαίως, εἶναι ἐπικίνδυνον νὰ καταργήσωμεν τὴν διάταξιν, διότι θὰ ἀπογυμνωθῇ τὸ Ὑπουργεῖον ἀπὸ τοὺς τεχνικοὺς καὶ θὰ εὑρεθῇ εἰς δύσκολον θέσιν νὰ ἐπιτελέσῃ τοὺς σκοπούς του. Ἀλλὰ ἀπὸ τὴν ἄλλην πλευρὰν δὲν εἶναι ἐπίσης ὀρθόν, νὰ παραχωρήσωμεν σωρείαν ἀδειῶν, ὥστε νὰ καταστῇ τὸ ἔργον τοῦ ὑπαλλήλου πάρεργον. Κύριοι βουλευταί, θὰ ἤθελον καὶ ἐγὼ μὲ τὴν σειρὰν καὶ πρὸς ἄρσιν τῆς ἐντυπώσεως, τὴν ὁποίαν ἐνδεχομένως ἐδημιούργησεν ὁ κ. Κιτσίκης, νὰ ἐξάρω τὴν ἐργασίαν ποὺ προσφέρουν αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίων Ἔργων. Πρόκειται, περὶ μιᾶς ὑπερανθρώπου ἐργασίας καὶ ἠπόρησα, πραγματικά, πῶς τὴν ἀντιμετωπίζουν. Καταβάλλουν μίαν ὑπεράνθρωπον προσπάθειαν, πράγματι, διὰ νὰ διατηρήσουν τὸ σχέδιον τῆς πολεοδομίας τῶν Ἀθηνῶν. Τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἀπόρροια τῆς ἀνάγκης, ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη ἀπὸ μίαν χαώδη περίοδον, ἤτοι ἀπὸ τοῦ 1945 καὶ ἐντεῦθεν. Ὑπάρχουν, ἐξ ἄλλου, πολλαὶ ἀποφάσεις τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας, καὶ ὀρθῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔφερε τὸ νομοσχέδιον διὰ νὰ κυρώσῃ ὡρισμένας Ὑπουργικὰς πράξεις, αἱ ὁποῖαι ἔμενον ἐπὶ τόσα ἔτη ἐκκρεμεῖς. Αὐτά, κύριοι συνάδελφοι, εἶχον νὰ εἴπω ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, ἐπιφυλασσόμενος εἰς τὰ κατ’ ἰδίαν θέματα νὰ ἐπανέλθω δι’ ὀλίγων.

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Β. Ἐφραιμίδης, ἔχει τὸν λόγον.

§158Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον ἔχει τεραστίαν σημασίαν, διότι ἡ πολεοδομία τῆς πόλεως Ἀθηνῶν ἔχει γενικωτέραν σημασίαν καὶ ἀπήχησιν δι’ ὁλόκληρον τὴν Χώραν. Ὁ τρόπος κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ ἀντιμετωπισθῇ τὸ πολεοδομικὸν πρόβλημα τῶν Ἀθηνῶν, θὰ ἔχῃ ἐπιπτώσεις ἐκπολιτιστικάς, πολεοδομικάς, κοινωνικάς, διὰ τὴν Πρωτεύουσαν, ἀλλ’ ἐπίσης ἀνάλογον ἀπήχησιν καὶ εἰς τὰ ἄλλα ἐπαρχιακὰ κέντρα τῆς Χώρας. Πράγματι, κύριοι συνάδελφοι κατὰ τὰ διδάγματα τῆς πείρας, ὁ τρόπος διαρρυθμίσεως τοῦ χώρου εἰς τὸν ὁποῖον διαβιοῦν, ἐργάζονται, ἀναπτύσσονται μέγισται κοινωνικαὶ ὁμάδες, ὡς εἰς τὰ ἀστικὰ κέντρα, ἐπιδρᾷ πάντοτε εἰς τὴν γενικωτέραν πολιτιστικὴν ἀνάπτυξιν ἢ μή, καὶ ἔχει σημασίαν ἀπὸ πλευρᾶς οἰκονομικῆς καὶ κοινωνικῆς. Περαιτέρω, νομίζω ὅτι ἔχει σημασίαν ἡ ἀντιμετώπισις τοῦ προγράμματος καὶ ἀπὸ κοινωνικῆς ἀπόψεως, καὶ πάντοτε ἔχει παρατηρηθῆ ὅτι ὁ χῶρος, εἰς τὸν ὁποῖον καλεῖται νὰ διαβιώσῃ ἕνα μέγιστον μέρος, ἀνθρώπων καὶ εἰς τὴν συγκεκριμένην περίπτωσιν τῶν Ἀθηνῶν πρόκειται περὶ 1,5 ἑκατομμυρίου ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν τρόπον τινὰ τὴν συνολικὴν σύνθεσιν τὴν συνισταμένην ὅλων τῶν κοινωνικῶν στρωμάτων καὶ τάξεων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἔχῃ καὶ αὐτὸς ἐπίσης μίαν βασικὴν κοινωνικὴν σημασίαν, τόσον διὰ τὴν διαμόρφωσιν τὴν κοινωνικὴν τοῦ πληθυσμοῦ, ὁ ὁποῖος ζῇ εἰς τὸν χῶρον αὐτόν, ὅσον καὶ διὰ τὰς ἀντιστοίχους ἀπαιτήσεις ὁλοκλήρου τοῦ χώρου. Ἐνῷ, λοιπόν, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι αὐτὴ ἡ σημασία τοῦ προγράμματος, τὴν ὁποίαν ἐτόνισε καὶ προλαλήσας συνάδελφος, μοῦ ἔκαμεν ἐντύπωσιν καὶ νομίζω ὅτι ἐν προκειμένῳ τοῦτο θὰ συμμερίζεσθε καὶ σεῖς οἱ παρευρισκόμενοι εἰς τὴν αἴθουσαν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἦλθεν ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς χωρὶς νὰ προηγηθῇ ἡ ἐπιβαλλομένη ἐπεξεργασία καὶ ἐννοῶ ἐπεξεργασίαν ὄχι μόνον ἀπὸ τὰς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργείου, διότι αἱ ὑπηρεσίαι αὐταὶ ἐν πάσῃ περιπτώσει εἶναι μὲν ὑπηρεσίαι ἁρμόδιαι, ἀλλὰ προκειμένου περὶ ἑνὸς τόσον τεραστίου προγράμματος θὰ ἔπρεπε, ἴσως πρὶν ἢ φθάσωμεν εἰς τὴν διατύπωσιν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, πρὶν ἢ φθάσωμεν πολὺ περισσότερον εἰς τὴν ψήφισίν του, θὰ ἔπρεπε νὰ προηγηθῇ μία δημοσία συζήτησις, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ ἔπρεπε νὰ λάβουν μέρος ὅλοι ἐκεῖνοι οἱ τεχνικοί, κοινωνικοὶ καὶ ἐθνικοὶ παράγοντες, οἱ ὁποῖοι εἶναι δυνατὸν καὶ πρέπει νὰ ἔχουν ὑπεύθυνον γνώμην λόγῳ εἰδικότητος ἐπὶ τοῦ θέματος. Θὰ ἔπρεπεν ἐπὶ τοῦ θέματος ἀκόμη καὶ ὁ Τύπος νὰ λάβῃ μέρος καὶ νὰ ἐκφρασθοῦν ἀπόψεις, αἱ ὁποῖαι θὰ ἦσαν χρήσιμοι, ὥστε τελικῶς τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον θὰ κατηρτίζετο νὰ συνεκέντρωνεν ὅλας αὐτὰς τὰς ἀπόψεις, ὅλην αὐτὴν τὴν πεῖραν διὰ νὰ ἦτο κατὰ τὸ δυνατὸν καλύτερον ἀπὸ ὅ,τι εἶναι σήμερον. Πάντα ταῦτα ἠγνοήθησαν καὶ ἠγνοήθη ἀκόμη, κύριοι συνάδελφοι, καὶ κἄτι ἄλλο. Ἔγινε μία προσπάθεια, νὰ συζητηθῇ καὶ νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον κατὰ ἕνα τρόπον μιᾶς συνοπτικῆς διαδικασίας. Ὁ κ. Ὑπουργός, ἐζήτησε καὶ εἶναι ἄστοχον ὅτι ἐδέχθημεν καὶ ἡμεῖς νὰ μὴ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, ἐνῷ εἶναι βέβαιον ὅτι ἔπρεπε νὰ εἴχαμε καὶ ἕνα στάδιον συζητήσεως ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου. Ἐν πάσῃ περιπτώσει τὸ κενὸν αὐτό, δύναται καὶ συμπληροῦται μὲ τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, ἐνῷ θὰ ἦτο ὀρθότερον νὰ ὑπῆρχεν ἓν ξεχωριστὸν στάδιον τῆς κατ’ ἀρχὴν συζητήσεως κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀκουσθοῦν χρήσιμοι ἀπόψεις. Κύριοι συνάδελφοι φοβοῦμαι ὅτι αἱ παραλείψεις αὐταὶ εἶναι δυνατὸν νὰ ὁδηγήσουν εἰς τὴν ἐπανάληψιν ὅλων ἐκείνων τῶν λαθῶν τὰ ὁποῖα ἔγιναν εἰς τὸ παρελθὸν καὶ περὶ τῶν ὁποίων κοινὴ ὑπῆρξεν ἡ ὁμολογία, ὅτι ἔγιναν καὶ τὴν ὁμολογίαν αὐτὴν δὲν ἠρνήθη οὔτε ὁ ἴδιος ὁ κ. Ὑπουργός, ὁ ὁποῖος ὁμιλῶν εἶπεν, ὅτι πράγματι κατὰ τὸ παρελθόν, ἀσχέτως ποία Κυβέρνησις ἐχειρίσθη τὰ θέματα, αὐτά, ἔγιναν λάθη, τὰ ὁποῖα δὲν θὰ πρέπει νὰ ἐπαναληφθοῦν. Αἱ παραλείψεις αὐταί, αἱ ὁποῖαι ἔγιναν μέχρις ὅτου φθάσωμεν εἰς τὴν διατύπωσιν τοῦ νομοσχεδίου, φοβοῦμαι ὅτι θὰ συντελέσουν ὥστε νὰ ἔχωμεν ἐπανάληψιν τῶν λαθῶν αὐτῶν διότι καὶ τὸ παρὸν νομοσχέδιον καὶ αἱ συζητήσεις ἐπὶ ἀναλόγων θεμάτων συνήθως ἀντιμετωπίζουν τὸ πρόβλημα κατὰ ἕνα τρόπον κατασταλτικὸν καὶ δὲν ἐρευνοῦν τὰς αἰτίας ἕνεκα τῶν ὁποίων προκύπτει τὸ ἑκάστοτε ἀντιμετωπιζόμενον πρόβλημα. Ποῖα εἶναι τὰ αἴτια ἕνεκα τῶν ὁποίων ἐφθάσαμεν εἰς τὴν σημερινὴν κατάστασιν ἀπὸ πολεοδομικῆς ἀπόψεως τῶν Ἀθηνῶν; Περὶ τῶν αἰτίων αὐτῶν δὲν ὑπάρχει ἐξήγησις, οὔτε εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν, οὔτε καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ὁμιλῶν ἠσχολήθη μὲ τὸ θέμα. Καὶ ἐφ’ ὅσον ἡ βασικὴ αὐτὴ αἰτία τῆς ἀνωμαλίας δὲν ἀντιμετωπίζεται, πολεοδομικῶς, φοβοῦμαι ὅτι ὅλα αὐτὰ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔρχονται ὡς κατασταλτικὰ διὰ νὰ ἀντιμετωπίσουν τὰ συμπτώματα τὰ ὁποῖα προκύπτουν ἐξ ὡρισμένης αἰτίας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεραπεύουσαν ὄχι ριζικῶς, ἀλλὰ καὶ σχετικῶς τὰ προβλήματα. Κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν θὰ ἔκαμα τὴν προσπάθειαν νὰ ἀναφερθῶ ἀναλυτικῶς εἰς τὰ αἴτια αὐτά, ἴσως θὰ ἐχρειάζετο χρόνος πολὺς καὶ ἐὰν θέλητε ἀκριβέστερον, θὰ ἐχρειάζετο καὶ μία εἰδίκευσις διὰ τὰ θέματα αὐτὰ τὴν ὁποίαν δὲν διαθέτω. Δι’ αὐτὸ θὰ περιορισθῶ μόνον ἐκ στοιχειώδους κοινωνικῆς πείρας νὰ ἀναφερθῶ εἰς δύο ἐκ τῶν βασικῶν αἰτίων. Νομίζω, ὅτι τὸ κεφαλαιῶδες αἴτιον τὸ ὁποῖον πᾶς τις δύναται νὰ ἐπισημάνῃ, προκειμένου διὰ τὸ πολεοδομικὸν αὐτὸ πρόβλημα, τὸ ὁποῖον ἐγεννήθη διὰ τὰς Ἀθήνας, εἶναι τὸ ρεῦμα τῆς ἀστυφιλίας, τὸ ὁποῖον παρατηρεῖται ἰδιαιτέρως κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη πρὸς τὰς Ἀθήνας. Περὶ τοῦ προβλήματος αὐτοῦ, περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς ἀντιμετωπίσεώς του διὰ τῶν ἐπιβαλλομένων ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου μέτρων, δὲν ἔχει ὑπάρξει καμμία πραγματικὴ ἐγγύησις. Ἐφ’ ὅσον, κύριοι συνάδελφοι, τὸ πρόβλημα αὐτὸ δὲν ἀντιμετωπίσθη κατὰ τὸ παρελθόν, πλὴν ὡρισμένων ἀποπειρῶν, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο καὶ αἱ ὁποῖαι εἶχον τρόπον τινὰ ἀστυνομικὸν χαρακτῆρα, ὅτι δηλαδὴ θὰ ἐγένετο μία προσπάθεια δι’ ὡρισμένων δημοσιευμάτων εἰς τὸν Τύπον καὶ μὲ τὴν ἔρευναν διὰ τῶν ἀστυνομικῶν Ἀρχῶν, νὰ ἐξακριβωθῇ διατὶ οἱ τάδε ἐγκατεστάθησαν εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ πότε ἐγκατεστάθησαν, πρέπει νὰ ληφθοῦν τὰ μέτρα ἐκεῖνα τὰ κοινωνικὰ καὶ τὰ οἰκονομικά, τὰ ὁποῖα θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμποδίσουν τὸ ρεῦμα τῆς ἀστυφιλίας καὶ νὰ δημιουργηθῇ ἓν ἀντίστροφον ρεῦμα πρὸς τὰ ἐπαρχιακὰ κέντρα, τοὐλάχιστον δι’ ἐκεῖνο τὸ ποσοστόν, τὸ ὁποῖον ἐξ ἀνάγκης ἐγκατέλειψε τὴν ὕπαιθρον, τὴν παραγωγικήν του ἐργασίαν καὶ ἐξ ἀνάγκης κατέφυγεν εἰς τὰς Ἀθήνας, ὥστε νὰ δημιουργηθῇ αὐτὸς ὁ ὄγκος τοῦ πληθυσμοῦ. Ἡ συγκέντρωσις αὕτη τόσου πληθυσμοῦ, ἦτο φυσικὸν νὰ διασπάσῃ, νὰ ὑπερβῇ τὴν ἔκτασιν ἑνὸς περιωρισμένου στοιχειώδους πολεοδομικοῦ σχεδίου, τὸ ὁποῖον ὑπῆρχε διὰ τὰς Ἀθήνας, καὶ νὰ ἁπλωθῇ εἰς ὁλόκληρον τὸ λεκανοπέδιον διὰ νὰ δημιουργῇ καὶ πιέσεις ἐπὶ τοῦ πολιτικοῦ κόσμου καὶ νὰ δημιουργῇ καὶ τὸ κοινωνικὸν πρόβλημα, περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησεν ὁ κ. Ὑπουργός. Πρὸ τοῦ προβλήματος αὐτοῦ, ἄλλοτε καὶ διὰ κομματικοὺς σκοπούς, ἄλλοτε ἴσως καὶ ἀπὸ εἰλικρινῆ διάθεσιν, νὰ ἐπιλύσουν τὸ πρόβλημα τὸ ὁποῖον ἐγεννήθη, ἠναγκάσθησαν νὰ παραβλέψουν τὰς παραβάσεις τῶν διατάξεων, αἱ ὁποῖαι ὑπῆρχον περὶ σχεδίου πόλεως. Ἔπρεπε, λοιπόν, κατ’ ἀρχὴν ἐκεῖ νὰ τοποθετηθῇ, κατὰ τὴν ἄποψίν μας, τὸ θέμα, πῶς αὐτὸ τὸ πρόβλημα τῆς ἀστυφιλίας θὰ ἀνασχεθῇ καὶ πῶς καὶ διὰ τίνων μέτρων θὰ διευκολυνθῇ ἓν ἀντίστροφον ρεῦμα, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχῃ αὐτὴ ἡ συρροὴ εἰς ὡρισμένους χώρους τόσων ἑκατοντάδων χιλιάδων ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι εἶναι φυσικὸν νὰ σπάσουν τὴν κοίτην οἱουδήποτε σχεδίου εἴτε εἰς τὴν ἐντὸς τοῦ σχεδίου, εἴτε εἰς τὴν ἐκτὸς τοῦ σχεδίου ζώνην. Πέραν αὐτοῦ, ὑπάρχει ἓν δεύτερον βασικὸν αἴτιον, ὅτι μέχρι καὶ σήμερον δὲν ὑπάρχει μία κρατικὴ στεγαστικὴ πολιτικὴ ἡ ὁποία νὰ ἀντιμετωπίζῃ τὸ πρόβλημα τῆς στέγης καὶ νὰ ἐνδιαφέρεται μὲ πρόγραμμα συγκεκριμένον καὶ πάγιον ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ὅτι τὸ πρόγραμμα αὐτὸ δὲν ἀνατρέπεται ἀπὸ τὴν ἑκάστοτε Κυβέρνησιν, ἀλλὰ ἀποτελεῖ τρόπον τινὰ ἕνα πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον ἁπλῶς προσαρμόζεται εἰς τὰς ἑκάστοτε ἀνάγκας καὶ δὲν ἀνατρέπεται, ἐπαναλαμβάνω, ἀπὸ τὴν ὄρεξιν, ἢ τὴν διάθεσιν, ἢ τὰς ἰδιαιτέρας ἀνάγκας, τὰς ὁποίας εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἐξυπηρετῇ ἡ ἑκάστοτε Κυβέρνησις. Δὲν ὑπάρχει τοιαύτη στεγαστικὴ πολιτική, ὅσον ἀφορᾷ τὸ θέμα τῆς λαϊκῆς στέγης. Ἐὰν ὑπῆρχε πρόγραμμα λαϊκῆς στέγης, εἶναι γεγονός, ὅτι παρὰ τὴν αὔξησιν τῆς ἀστυφιλίας τὸ πρόβλημα τὸ πολεοδομικὸν καὶ ἐὰν ὑπῆρχε, δὲν θὰ ὑπῆρχε εἰς τὸν βαθμὸν τῆς ὀξύτητος μὲ τὸν ὁποῖον ὑπάρχει σήμερον καὶ δημιουργεῖ αὐτὸν τὸν κίνδυνον, τὸν ὁποῖον ἐτόνισεν ὁ προηγούμενος κ. συνάδελφος, ὅτι σήμερον ἴσως εἶναι ἀργὰ νὰ ἀντιμετωπισθῇ ὁ κίνδυνος, εἶναι ἀργὰ νὰ σκεφθῶμεν ἢ νὰ ἐλπίζωμεν ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν αἱ Ἀθῆναι πόλις ἀνταξία καὶ τοῦ παρελθόντος καὶ τοῦ παρόντος καὶ τῆς ἱστορίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Κύριοι συνάδελφοι, διὰ νὰ προχωρήσω ἐπὶ τοῦ συγκεκριμένου νομοσχεδίου, νομίζω, ὅτι τοῦτο ἀντιμετωπίζει τὸ πρόβλημα κατὰ ἕνα σπασμωδικὸν τρόπον, κατὰ ἕνα κατασταλτικὸν τρόπον. Νομίζω, δηλαδή, ὅτι, ἐὰν θεσπισθοῦν ὡρισμέναι διατάξεις, αἱ ὁποῖαι θὰ ἀφοροῦν ἀπαγορεύσεις ἢ τὴν συγκέντρωσιν ὡρισμένων ὑπηρεσιῶν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν ἐπίλυσιν τοῦ προβλήματος. Ἐξ ἑτέρου εἶναι ὀρθὸν καὶ θὰ πρέπει νὰ διαπιστωθῇ, ὅτι ὡρισμέναι ἀπὸ τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου ἔχουν μίαν βάσιν, ἀντιμετωπίζουν τὸ ἀνακῦψαν πρόβλημα. Εἶναι ἐπὶ παραδείγματι ὀρθὴ ἡ διάταξις τοῦ πρώτου ἐδαφίου, κατὰ τὴν ὁποίαν γίνεται ἡ συγκέντρωσις τῶν διαφόρων ὑπηρεσιῶν, αἱ ὁποῖαι ἀσχολοῦνται μὲ τὸ πολεοδομικὸν πρόβλημα, εἰς ὡρισμένην ὑπηρεσίαν. Ἡ συγκέντρωσις αὕτη ἀσφαλῶς θὰ εἶναι ἐπωφελής. Ἐπίσης εἶναι ὀρθὴ ἡ διάταξις ἐκείνη, ἡ ὁποία ἐπιβάλλει ὡρισμένας ἀπαγορεύσεις, ὅσον ἀφορᾷ τὴν οἰκοδόμησιν, ἐκτὸς σχεδίου πόλεως. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι αὐτὴ ἡ συγκέντρωσις, ἐνῷ ἔχει ἀπόψεις, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ θεωρηθοῦν χρήσιμοι καὶ ἐπωφελεῖς, ἐξ ἑτέρου ἐνέχει κίνδυνον. Διότι εἶναι δυνατὸν αὐτὴ ἡ ὑπερσυγκέντρωσις νὰ ἀποβῇ ἐπικίνδυνος. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς νομίζομεν, ὅτι εἶναι ὀρθὴ ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Μητσοτάκης. Κατὰ τὴν πρότασιν αὐτήν, θὰ πρέπει τὸ ἀνώτατον πολεοδομικὸν Συμβούλιον νὰ εἶναι ἓν εἶδος — ἂς τὸ εἴπωμεν–Ἀρείου Πάγου, ἐπὶ τῶν θεμάτων τῆς πολεοδομήσεως ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν τὸ ἀνώτατον αὐτὸ ὄργανον νὰ ἐποπτεύῃ, νὰ ἐλέγχῃ τὰς ὑπηρεσίας, αἱ ὁποῖαι κατὰ ἕνα τρόπον συγκεντρωτικὸν θὰ ρυθμίζουν θέματα τοιαύτης σημασίας. Ἐπίσης νομίζομεν, ὅτι θὰ πρέπει ἡ σύνθεσις τοῦ ἀνωτάτου αὐτοῦ πολεοδομικοῦ Συμβουλίου, εἰς τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ γίνῃ δεκτὸν νὰ ἱδρυθῇ μὲ αὐτὰς τὰς ἁρμοδιότητας, νὰ εἶναι ἀντιπροσωπευτική, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, ὅτι πέραν τῶν καθαρῶς τεχνικῶν ἁρμοδιοτήτων θὰ πρέπει νὰ συγκεντρώνῃ καὶ ἄλλας εἰδικότητας οἰκονομικῆς καὶ κοινωνικῆς προελεύσεως, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν τὸ πρόβλημα νὰ ἀντιμετωπίζεται οὐχὶ κατὰ μονομερῆ, ἀλλὰ κατὰ τὸν ἀνάλογον πολύπλευρον τρόπον, διὰ νὰ εἶναι δυνατὸν ἡ ἐπίλυσις εἰς ὃν βαθμὸν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ σήμερον. Κύριοι συνάδελφοι, ἐλέχθη, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη σήμερον νὰ γίνουν νέοι νόμοι, ἀλλὰ ἡ ἐφαρμογὴ τῶν κειμένων νόμων. Ἤθελον νὰ ὑπενθυμίσω, ὅτι τὸ Διάταγμα τοῦ 1923, τὸ ἀφορῶν τὰ πολεοδομικὰ θέματα, δὲν εἶχε πολλὰς ἀτελείας. Ἀντεμετώπιζε τὸ πρόβλημα περίπου κατὰ ἕνα τρόπον ὀρθόν, φυσικά, βάσει τῶν τότε ἀναγκῶν. Ἀλλὰ εἶναι βέβαιον, ὅτι αἱ ὀρθόταται κατὰ βάσιν διατάξεις παρεβιάσθησαν συστηματικῶς καὶ παρεβιάσθησαν ἀπὸ τὸ ἴδιον τὸ Κράτος, ἀπὸ Ὀργανισμούς, οἱ ὁποῖοι ἐξηρτῶντο κατ’ εὐθεῖαν ἀπὸ τὸ Κράτος. Ἐπίσης εἶναι γνωστὸν ὅτι τὸ Κράτος διὰ τῶν Ἐφοριῶν ἐπώλει ἐκτάσεις, διὰ νὰ πραγματοποιηθοῦν μεγαλύτερα δημόσια ἔσοδα. Ἡ ὕπαρξις διατάξεων νόμων, ὁσονδήποτε ὀρθῶν, δὲν θὰ ἔχουν πρακτικὸν ἀποτέλεσμα, ἐὰν δὲν ὑπάρξῃ ὁ ἀποτελεσματικὸς τρόπος ἐφαρμογῆς τῶν διατάξεων αὐτῶν καὶ οὐχὶ νὰ ὑπάρχῃ τὸ ἀντίστροφον φαινόμενον, τὸ ἴδιον τὸ Κράτος δηλαδὴ ἢ αἱ ὑπηρεσίαι του, οἱ Ὀργανισμοί του, νὰ παραβιάζουν διατάξεις νόμων, αἱ ὁποῖαι νὰ ρυθμίζουν τὰ θέματα. Κύριοι συνάδελφοι, αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις εἶχον ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου. Ἀναφερόμενος εἰς ὅσα ἐπὶ τῆς ἀρχῆς εἶπον νομίζω, ὅτι θὰ ἐκφράσω τὴν ἀντίληψιν καὶ ἄλλων συναδέλφων, ἐὰν εἴπω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργός, ἐὰν δὲν ἀποσύρῃ τὸ παρὸν νομοσχέδιον καὶ ἐὰν δὲν δεχθῇ τροπολογίας, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὸ δυνατὸν νὰ τὸ καταστήσουν καλύτερον, θὰ πρέπει τοὐλάχιστον νὰ ὑποσχεθῇ, ὅτι τὸ πολεοδομικὸν πρόβλημα τῶν Ἀθηνῶν θὰ ἔλθῃ ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας καὶ θὰ ἀντιμετωπισθῇ εἰς τὴν γενικωτέραν του βάσιν καὶ ἀφοῦ προηγουμένως γίνῃ μία δημοσία συζήτησις, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ λάβουν μέρος ὅλοι ἐκεῖνοι οἱ παράγοντες, οἱ ὁποῖοι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκφράσουν ἀπόψεις, νὰ φέρουν πεῖραν, ἡ ὁποία θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ καταστήσῃ ἀποτελεσματικωτέραν τὴν λύσιν τοῦ προβλήματος. (Χειροκροτήματα).

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Σαμαρᾶς, ἔχει τὸν λόγον.

§160Γ. ΣΑΜΑΡΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ὤφειλον ὡς εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας, πρῶτος νὰ εἶχα λάβει τὸν λόγον, ἀλλὰ ἐνόμιζον ὅτι δὲν θὰ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ εἰς τὰ οἰκεῖα ἄρθρα θὰ ἐγένετο ἡ συζήτησις καὶ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, δεδομένου ὅτι τοῦτο ἐνέχει πολλαπλᾶς ἀρχάς. Πράγματι, ὅλοι οἱ κύριοι συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι ὡμίλησαν, δὲν ὡμίλησαν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, ἀλλὰ ὡμίλησαν μόνον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ ἄρθρου 4. Ὑπάρχουν καὶ ἄλλα ἄρθρα εἰς τὸ νομοσχέδιον, τὰ ὁποῖα καὶ αὐτὰ εἶναι μεγίστης σπουδαιότητος, ἀλλὰ δὲν τὰ ἔθιξαν. Κατόπιν, λοιπόν, τούτου, θὰ ἐξαναγκασθῶ καὶ ἐγὼ νὰ περιορισθῶ εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ ἄρθρου 4. Πῶς, κύριοι συνάδελφοι, ὑπάρχει αὐτὴ ἡ οἰκοδομικὴ ἀναρχία καὶ διὰ ποίους λόγους ἐδημιουργήθη, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ καθορίσωμεν. Ἐν τούτοις, ὅμως, κύριοι συνάδελφοι, θὰ πρέπει νὰ γνωρίζωμεν ὅτι τὸ κακὸν ποὺ συμβαίνει εἰς τὸ λεκανοπέδιον τῶν Ἀθηνῶν ἤρξατο κατὰ τὴν περίοδον τοῦ συμμοριτοπολέμου, ἐποχὴν δηλαδὴ κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ κάτοικοι τῆς ὑπαίθρου ἦσαν ὑποχρεωμένοι ἀποφεύγοντες τὰ δεινὰ τοῦ συμμοριτοπολέμου νὰ καταφύγουν εἰς τὴν Πρωτεύουσαν καὶ νὰ φροντίσουν διὰ παντὸς τρόπου νὰ στεγάσουν τὰς οἰκογενείας των. Συνεπῶς δὲν εἶναι λάθος μόνον τοῦ πολιτικοῦ κόσμου διότι ὁ πολιτικὸς κόσμος οὐδέποτε ἦτο δυνατὸν νὰ φαντασθῇ ὅτι ἡ πόλις τῶν Ἀθηνῶν θὰ ἀναπτυχθῇ εἰς ὃ σημεῖον ἀνεπτύχθη σήμερον οὐδὲ ὅτι ὁ πληθυσμός της θὰ αὐξηθῇ εἰς τὸν σημερινὸν ἀριθμὸν τόσον ταχέως. Δὲν πρέπει, λοιπόν, νὰ βάλωμεν τὸν λίθον κατὰ τοῦ πολιτικοῦ κόσμου οὔτε καὶ νὰ κατηγοροῦμεν τὰς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας, διότι δὲν ἐπρονόησαν τὴν ἐπέκτασιν τοῦ σχεδίου ἢ διότι ἐνομιμοποίησαν ἐκ τῶν ὑστέρων αὐθαιρεσίας. Εἶμαι βέβαιος δὲ ὅτι καὶ πᾶς ἐξ ἡμῶν εὑρισκόμενος πρὸ τῆς τραγικῆς αὐτῆς καταστάσεως τὸ ἴδιον θὰ ἔπραττε κατὰ συνείδησιν. Πέραν, ὅμως, τούτου, καὶ τὰ ἀστυνομικὰ ὄργανα τὰ ἐντεταλμένα καὶ ὑπεύθυνα διὰ τὴν παρεμπόδισιν τῆς παρανόμου ἀνεγέρσεως οἰκιῶν, εἶναι ὑπεύθυνα καὶ αὐτά, διὰ τὴν διαμορφωθεῖσαν κατάστασιν καὶ χαίρομαι διότι ὁ κ. Βρανόπουλος μόνος ἐκ τῶν ὁμιλησάντων ἔθιξε τὸ θέμα τῆς ἱδρύσεως δηλονότι εἰδικῆς Ἀστυνομίας διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν περὶ σχεδίου πόλεων διατάξεων. Τὸ παρὸν νομοθέτημα ἐν ἄρθρῳ 5, καὶ τοῦτο εἶναι πρὸς τιμὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, μολονότι πραγματεύεται περὶ κατασκευῆς οἰκιῶν, ἐν τούτοις ἅπτεται τοῦ θέματος τῆς ἱδρύσεως Ἀστυνομίας κατασκευῶν εἰς τὴν ὁποίαν ἀνεφέρθη ὁ συνάδελφος κ. Βρανόπουλος καὶ τοῦτο, νομίζω, εἶναι μία πρόοδος. Ἐγώ, μάλιστα, κύριοι συνάδελφοι, ὡς τεχνικὸς δὲν θὰ ἐδίσταζα νὰ ζητήσω ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦ Οἰκισμοῦ ἐπέκτασιν τοῦ ἄρθρου τούτου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Οἰκισμοῦ διὰ τοῦ νομοσχεδίου του προτείνει τὴν δημιουργίαν τοῦ ὀργάνου ἐκείνου διὰ τοῦ ὁποίου θὰ σταματήσῃ τὸ κακὸν τῆς αὐθαιρεσίας καὶ ἡ προστασία τῶν πτωχῶν ἐργαζομένων, οἱ ὁποῖοι γίνονται θύματα διαφόρων ἐκμεταλλευτῶν ἐκ τῆς πωλήσεως ἐκτάσεων. Καὶ ὡς παράδειγμα σᾶς ἀναφέρω τὴν περίπτωσιν τοῦ... (δὲν ἠκούσθη). Δὲν εἶναι δυνατὸν λοιπόν, κύριοι συνάδελφοι, νὰ βάλλωμεν κατὰ τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, διότι γνωρίζουν ὅσοι εἶχον τὴν εὐτυχίαν νὰ διοικήσουν τὴν χώραν αὐτήν, ποίας ἀντιξοότητας διῆλθεν αὕτη καὶ εἶμαι τῆς γνώμης ὅτι αἱ περιπτώσεις ἐπεκτάσεως σχεδίων πόλεων ἀντιμετωπίζονται μόνον εἰς σοβαρὰς περιπτώσεις καὶ ὄχι εἰς ἀνωμάλους. Νομίζω κατ’ ἀκολουθίαν ὅτι ἡ ψήφισις τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου θὰ ἀποτελέσῃ τιμὴν διὰ τὴν Ἑλληνικὴν Βουλήν. Προτοῦ κατέλθω τοῦ βήματος, θὰ ἤθελον νὰ παρακαλέσω τοὺς κυρίους συναδέλφους, ὡς τεχνικός, νὰ μὴ ὑποβάλουν ἄλλας τροπολογίας, τῶν ὁποίων τὸ περιεχόμενον πιθανὸν νὰ μὴ γνωρίζουν, διότι διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ θὰ ἐπιδεινώσωμεν περισσότερον τὴν οἰκοδομικὴν ἀναρχίαν. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ συνεζήτησε καὶ ἀπεδέχθη τροπολογίας τὰς ὁποίας ἐθεώρησεν ἐπιβεβλημένας. Καὶ διὰ τοῦτο παρακαλῶ τοὺς κυρίους συναδέλφους νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἔχει μέχρις ὅτου ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Οἰκισμοῦ κατορθώσῃ νὰ κάμῃ τὴν εἰδικὴν Ἀστυνομίαν διὰ τῆς ὁποίας θὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ περιορισθῇ τὸ κακὸν καὶ ἡ ἀναρχία ἡ ὁποία ὑφίσταται εἰς τὸ λεκανοπέδιον τῶν Ἀθηνῶν. Θὰ ἤθελον ἐπίσης νὰ μνησθῶ μιᾶς περικοπῆς ἐκ τοῦ λόγου τοῦ συναδέλφου κ. Κιτσίκη, καὶ νὰ τονίσω ὅτι μόνον ἡμεῖς οἱ τεχνικοὶ γνωρίζομεν εἰς ποίας ἀντιξοότητας καὶ πιέσεις ὑπόκεινται οἱ τεχνικοὶ τῶν ἁρμοδίων ὑπηρεσιῶν, οἱ ὁποῖοι, ὅμως, μένουν ἀκλόνητοι εἰς τὴν θέσιν των. Διότι εἶναι ἐπιστήμονες μὲ μέγα ἠθικὸν κῦρος καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θίγωνται ἐπιστήμονες τοῦ ἐπιπέδου αὐτοῦ παρ’ οὐδενός.

§161Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδείς, οὐδέποτε, ἐθίγη.

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Χαβίνης, ἔχει τὸν λόγον.

§163Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, θὰ ἤθελον νὰ θίξω ἕνα ἄλλο ζήτημα. Κύριοι βουλευταί, ἡ πόλις τῶν Ἀθηνῶν, ὡς Πρωτεύουσα τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους, θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι ἀνταξία τοῦ ἱστορικοῦ της μεγαλείου. Δυστυχῶς, ἡ ἐμφάνισις τῆς πόλεως τῶν Ἀθηνῶν εἶναι ἀθλιεστάτη. Ὅταν τὸ 1918, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος ἐκάλεσε τὸν μεγάλον πολεοδόμον Ἐμπράρ, νὰ εἴπῃ τὴν γνώμην του πῶς πρέπει νὰ γίνῃ τὸ σχέδιον τῆς πόλεως τῶν Ἀθηνῶν, ὁ Ἐμπράρ, ἀφοῦ περιῆλθε τὴν πόλιν, ἀνῆλθεν εἰς τὴν Ἀκρόπολιν, εἰς τὸν Λυκαβηττὸν κ.λ.π., ἀπήντησεν εἰς τὸν Ἐλευθέριον Βενιζέλον: «Κύριε Πρόεδρε, αἱ Ἀθῆναι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν πόλις. Εἶναι ἀξιοθρήνητον ἄθροισμα συνοικισμῶν». Αὐτὴ εἶναι ἡ φράσις του. Καὶ πράγματι, κύριε Πρόεδρε, μετὰ τὴν συρροὴν τόσων προσφύγων, μετὰ τὴν Μικρασιατικὴν καταστροφὴν καὶ μετὰ τὴν συρροὴν τόσου κόσμου κατὰ τὸν συμμοριτοπόλεμον, ἡ πόλις τῶν Ἀθηνῶν ἔλαβε τεραστίαν ἔκτασιν. Εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ δημιουργηθῇ εἷς πυρὴν εἰς τὸ κέντρον τῆς πόλεως, τὸ ὁποῖον νὰ παρουσιάζῃ τὰς Ἀθήνας ὡς Πρωτεύουσαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους καὶ νὰ ληφθοῦν αὐστηρὰ μέτρα ἀνοικοδομήσεως ἐντὸς τῆς περιφερείας αὐτῆς, σύμφωνα μὲ τὸ σχέδιον τῆς πόλεως. Διότι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ὑπάρχῃ εἰς τὴν ὁδὸν Κοραῆ καὶ Πανεπιστημίου οἰκία παλαιὰ τοῦ ἀειμνήστου Ράλλη, εἰς τὴν ὁποίαν νὰ πωλοῦνται πορτοκάλια, λεμόνια, κοττόπουλα καὶ αὐγὰ καθ’ ἣν στιγμὴν πληροφοροῦμαι, ὅτι τῆς κατοικίας ἰδιοκτήτης εἶναι εἷς πλουσιώτατος ἄνθρωπος. Πρέπει ἀπαραιτήτως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἀνοικοδομήσεως νὰ φέρῃ σχέδιον νόμου διὰ τὴν δημιουργίαν ἑνὸς κεντρικοῦ πυρῆνος. Ἀλλὰ εἶναι καὶ ἓν ἄλλο πρᾶγμα, κύριε Πρόεδρε, τὸ ὁποῖον προξενεῖ πραγματικὴν θλῖψιν. Ἂν προσέξητε, ὅλαι αἱ παλαιαὶ οἰκοδομαὶ εἶχον μίαν ἀρχιτεκτονικὴν καλλονήν. Κυττάξατε τὰ σπίτια τῆς ὁδοῦ Βασιλίσσης Σοφίας, τὰ παλαιά, κυττάξατε τὰ σπίτια, τὸ παλάτι αὐτό, τὸ πρώην τοῦ Σκουλούδη κ.λ.π. Σήμερον, ὅλαι αἱ νέαι κατοικίαι, ἀντὶ νὰ ὀμορφήνουν τὴν πόλιν, κύριε Πρόεδρε, τὴν ἀσχημίζουν. Τοῦτο εἶναι σφάλμα τοῦ Κράτους, διότι ἡ Πολεοδομικὴ Ἐπιτροπὴ ἔπρεπε νὰ ἐπεμβαίνῃ, νὰ μὴ ἐγκρίνῃ τὴν ἀνοικοδόμησιν μιᾶς οἰκοδομῆς, ἂν δὲν ἔχῃ ἀρχιτεκτονικὴν καλλονήν. Νὰ εἴπῃ εἰς τὸν ἰδιοκτήτην καὶ τὸν μηχανικόν: «Ἐσωτερικῶς θὰ κάμῃς ὅ,τι θέλῃς, ἐξωτερικῶς εἶμαι ἐγώ, τὸ Κράτος». Καὶ τί ἔγινε, κύριε Πρόεδρε, εἰς τὴν πλατεῖαν Κλαυθμῶνος; Ἀνηγέρθησαν τρία σπίτια, τὸ παλαιὸν Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τὰ δύο, πάρα κάτω, καὶ εἶναι σὰν σταῦλοι, μὲ πάρα πολλὰ παράθυρα. Ἡ ἀρχιτεκτονικὴ καλλονὴ στηρίζεται εἰς τὴν ἀναλογίαν τῶν διαστάσεων. Δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἀναλογία. Κυττάξατε ὅλα τὰ σπίτια τὰ ὁποῖα γίνονται σήμερον. Εἶναι σὰν νὰ εἶναι ἀποκεφαλισμένα. Διὰ νὰ οἰκονομήσουν ὀλίγην τοιχοποιΐαν, κατασκευάζουν τὸ λεγόμενον ὑπέρθυρον, τὸ τμῆμα μεταξὺ παραθύρου καὶ στέγης πολὺ μικρὸν καὶ φαίνονται τὰ σπίτια ὡσὰν ἀποκεφαλισμένα. Προσέξατε, πρὸς ἀπόδειξιν τούτου, τὸ παλαιὸν Πρωτοδικεῖον, καὶ ὅλα τὰ σπίτια τὰ νέα, νὰ ἴδητε πῶς φαίνονται ἀποκεφαλισμένα. Καὶ προσέξατε ὅλα τὰ παλαιὰ σπίτια νὰ ἴδητε ὅτι αὐτὸ τὸ ὑπέρθυρον εἶναι μεγάλο καὶ δίδει ἀέρα καὶ ὀμορφιὰ εἰς τὸ σπίτι. Εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη ἡ Πολεοδομικὴ Ὑπηρεσία νὰ μὴ δίδῃ τὴν ἄδειαν ἀνεγέρσεως μιᾶς οἰκοδομῆς εἰς τὸ κέντρον, τοὐλάχιστον, τῆς πόλεως, ἂν ἐξωτερικῶς δὲν εἶναι ἐμφανίσιμος ἡ οἰκοδομή, καὶ δὲν ἔχῃ ἀρχιτεκτονικὴν καλλονήν. Ἡ πόλις τῶν Ἀθηνῶν ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν ἀσχημίζει, κύριε Ὑπουργέ, ἡ πλατεῖα τοῦ Κλαυθμῶνος παρουσιάζει ἀξιοθρήνητον θέαμα διὰ πάντα ἄνθρωπον ὁ ὁποῖος ἔχει μίαν ἀντίληψιν τοῦ ὡραίου. Πιστεύω, ὅτι θὰ θελήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ συνδέσῃ τὸ ὄνομά του μὲ τὸ ζήτημα αὐτὸ τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι δύσκολον, εἶναι εὐκολώτατον. Μίαν μελέτην θέλει καὶ ἕνα νόμον διὰ τὸ κέντρον τῆς πόλεως, νὰ γίνῃ τοῦτο πόλις πραγματική, διότι ἄλλως, ἡ πόλις τῶν Ἀθηνῶν θὰ παρουσιάζῃ ἀπαισίαν ὄψιν. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω, κύριε Πρόεδρε, μὲ τὴν πεποίθησιν ὅτι εἰς τὸ τελευταῖον ζήτημα, εἰς τὸ ζήτημα ἰδίως τῆς ἀρχιτεκτονικῆς καλλονῆς, ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ καταβάλῃ πᾶσαν προσπάθειαν νὰ διορθώσῃ τὴν Πρωτεύουσαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους καὶ νὰ τὴν κάμῃ ἀξίαν τοῦ ἱστορικοῦ της μεγαλείου. (Χειροκροτήματα).

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Μπακόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§165Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου διεξάγεται μὲ μίαν Κοινοβουλευτικὴν ἀνωμαλίαν. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς τὴν προηγουμένην συζήτησιν, ἄνευ συζητήσεως, κατ’ ἀρχήν, μὲ ἐπιφύλαξιν τοῦ Σώματος νὰ συζητήσῃ, γενικῶς, ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, εἰς τὴν σημερινὴν συνεδρίασιν. Εἰς τὴν σημερινὴν συνεδρίασιν, ὁπότε τὸ νομοσχέδιον ἔρχεται πρὸς συζήτησιν εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν, ἐν ἀρχῇ μὲν τῆς συζητήσεως, ἐν ἀρχῇ τῆς συνεδριάσεως, ἐγένετο δεκτόν, ὅτι ἐπὶ τῆς ἀρχῆς συζήτησις δὲν χωρεῖ πλέον, εἴτε διότι τὸ Σῶμα δεσμεύεται ἀπὸ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν, εἰς τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν, εἴτε, κατ’ ἄλλους ἀξιοτίμους συναδέλφους, ὅτι δὲν ὑπῆρχε, γενικῶς, ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου. Ἐν τῇ ἐξελίξει, ὅμως, τῆς συζητήσεως, ἐνῷ ἤρχισεν ἡ συζήτησις, περιωρισμένη ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου, ἡ συζήτησις ἐπεξετάθη καὶ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ἄρθρων τὰ ὁποῖα εἶναι ξένα, φυσικά, πρὸς τὸ ἄρθρον 1. Δὲν θὰ ἀκολουθήσωμεν τὴν ἀρχὴν αὐτήν. Θὰ περιορισθῶ εἰς τὸ νὰ ἐκθέσω τὰς παρατηρήσεις μου ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν εἶναι ἀλήθεια ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν εἶχεν ἀρχήν. Εἶχεν ἀρχήν. Δὲν θὰ εἰσέλθω ἐπ’ αὐτοῦ, ὅπως προεῖπον, παρὰ μόνον, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄρθρον 1. Ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου ἔγκειται εἰς τὸ ἄρθρον 1 καὶ εἰς τὸ ἄρθρον τὸ ὁποῖον ὁμιλεῖ περὶ συστάσεως μιᾶς Ἐπιτροπῆς μὲ ἁρμοδιότητα νὰ μελετᾷ τὰ θέματα τῆς κυκλοφορίας Ἀθηνῶν καὶ ἄλλων μεγάλων πόλεων. Εἰς τί συνίσταται αὐτὴ ἡ ἀρχή, ἡ ἐνσωματωμένη εἰς τὸ ἄρθρον 1; Εἴτε ἐπιζητεῖται διὰ τοῦ ἄρθρου 1 ἡ τακτοποίησις τοῦ θέματος ἐγκρίσεως, εἴτε εὐθὺς ἐξ ὑπαρχῆς σχεδίου πόλεως ἢ τροποποιήσεως αὐτοῦ καὶ τὸ δεύτερον, τὸ ὁποῖον, κυρίως, ἐνδιαφέρει — διότι μᾶς ἐνδιαφέρει, ὅπως ὀρθῶς ἐτόνισαν ὅλοι οἱ ἀγορηταί, πρὸ παντὸς ἡ Πρωτεύουσα — ἂν πρόκειται νὰ ἐγκριθῇ ἓν σχέδιον πόλεως, κατ’ ἀρχήν. Αὐτὸ εἶναι αὐτονόητον, διότι θὰ ἀφορᾷ μίαν μικρὰν κώμην καὶ ὄχι μίαν σημαντικὴν πόλιν τῆς Ἑλλάδος, δοθέντος, ὅτι ὅλαι αἱ πόλεις ἔχουν ἤδη τὸ σχέδιόν των καὶ δὲν θὰ πρόκειται, πλέον, παρὰ διὰ τροποποίησιν σχεδίου. Εἰς τὸ ἄρθρον 1 ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὸ σχέδιον τῆς Ἐπιτροπῆς, τὸ ὁποῖον τίθεται πρὸς συζήτησιν, κύριε Πρόεδρε, τὸ ὁποῖον λέγει: «Ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος .... (ἀναγινώσκει) ....». Χωρίζει, δηλαδή, τὸ θέμα κατοικιῶν, καὶ συνεπῶς τὸ θέμα ἐγκρίσεως σχεδίων διὰ τὰς διαφόρους κατοικίας τῆς χώρας, εἰς δύο κατηγορίας: Τῶν ἀστικῶν καὶ τῶν ἀγροτικῶν. Καὶ διὰ μὲν τὰς ἀγροτικάς, δὲν ἐπιλαμβάνεται τὸ σχέδιον νόμου, καθ’ ὅσον, ὅμως, ἀφορᾷ ὅλας τὰς ἀστικὰς λέγει ὅτι, εἴτε ἐξ ἀρχῆς, εἴτε διὰ τροποποίησιν θὰ ἐγκρίνωνται μόνον ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκισμοῦ. Ἡ διάταξις αὐτὴ εἶναι, πράγματι, ἀξία βραβεύσεως, διότι περιορίζει οἱανδήποτε ἀναρχίαν, δοθέντος ὅτι κακῶς εἰς τὸν τόπον μας ἔχουν ἐπικρατήσει, ἁρμοδιότητες, μιᾶς καὶ τῆς αὐτῆς φύσεως νὰ ἔχουν κατανεμηθῆ μεταξὺ διαφόρων Ὑπουργείων, ξένων πρὸς ἄλληλα καὶ μὴ εἰδικῶν διὰ τὰ θέματα, διὰ τὰ ὁποῖα τοὺς ἀποδίδεται ἡ ἁρμοδιότης. Εἶναι, λοιπόν, ἀξία βραβεύσεως ἡ διάταξις αὐτή, ἡ ὁποία συνδυαζομένη ὅπως προεῖπον, καὶ μὲ τὴν διάταξιν τῶν περαιτέρω ἄρθρων, ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ ἐπανέλθωμεν ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ σειρά, δημιουργεῖ μίαν εἰδικὴν ὑπηρεσίαν εἰς τὰς Ἀθήνας, ἐμφανίζει μίαν προσπάθειαν τῆς Πολιτείας, ἀφ’ ἑνὸς μὲν πρὸς ὀρθὴν μελέτην καὶ συστηματικὴν ὀργάνωσιν τῶν σχεδίων πόλεων τῶν ἀστικῶν συνοικισμῶν καὶ ἀφ’ ἑτέρου μελετᾶ, προβλέπει καὶ περὶ διαρρυθμίσεως ἑνὸς τῶν κυριωτέρων θεμάτων τῆς Πρωτευούσης, τοῦ κυκλοφοριακοῦ. Καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς ἐγκρίνομεν τὰς προσπαθείας αὐτὰς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ τῆς Κυβερνήσεως γενικώτερον. Ἐρχόμεθα, κύριοι συνάδελφοι, καὶ εἰς μίαν ἄλλην, ἐπίσης ὀρθὴν διάταξιν τῆς παραγράφου 2 τοῦ ἄρθρου 1, κατὰ τὴν ὁποίαν ὅταν πρόκειται νὰ γίνῃ ἀπαλλοτρίωσις κτήματος πρὸς στέγασιν ἀστέγων, πρέπει τὸ Διάταγμα τῆς ἀπαλλοτριώσεως νὰ φέρῃ τὴν ὑπογραφὴν καὶ τοῦ Ὑφυπουργοῦ Οἰκισμοῦ. Ὀρθὸν εἶναι τοῦτο, διότι ἐφ’ ὅσον πρόκειται νὰ ἀπαλλοτριωθοῦν ἐκτάσεις πρὸς ἀνοικοδόμησιν πρέπει κατὰ πρῶτον λόγον νὰ ἔχῃ γνώμην ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς ὁ ὁποῖος παρακολουθεῖ τὴν ἐξέλιξιν τῆς πόλεως αὐτῆς ἀπὸ ἀπόψεως πολεοδομίας. Περαιτέρω, ὅμως, τὸ ἄρθρον 1 λέγει «ἀπαγορεύεται ἡ ἐπὶ σκοπῷ ἀνεγέρσεως οἰκημάτων μετάβασις παρακρατικῶν ἐν γένει ἀρχῶν ἢ ὀργανισμῶν Δημοσίου Δικαίου οἰκοπέδων κειμένων ἐκτὸς τῶν ἐγκεκριμένων ρυμοτομικῶν σχεδίων». Δὲν δύναμαι, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ἀντιληφθῶ τί περιεχόμενον ἔχει αὐτὴ ἡ διάταξις, δεδομένου, ὅτι ὁ σκοπὸς τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου νόμου εἶναι νὰ περιορισθῇ ἡ ἀνοικοδόμησις ἐντὸς τοῦ ἐγκεκριμένου σχεδίου πόλεως. Καὶ ἐρωτῶ, μὲ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι νόμιμος ἡ ἀνέγερσις οἰκίας εἰς οἰκόπεδον, ἐκτὸς τοῦ ἐγκεκριμένου ρυμοτομικοῦ σχεδίου, διὰ νὰ ἐπαναλάβω τὴν φράσιν τοῦ νομοσχεδίου; Νομίζω, ὅτι τοῦτο εἶναι πλέον ἀδύνατον. Ἀδύνατον ἦτο καὶ μέχρι σήμερον, ἀλλὰ διὰ τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου καθίσταται ἔτι μᾶλλον δύσκολον. Ἐξεδηλώθη ἡ ἐπιθυμία ἀπὸ τὴν κοινὴν γνώμην, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ὅτι εἰς τὴν τοιαύτην τάσιν πρέπει νὰ τεθῇ ἕνας φραγμός. Ἐρωτᾶται, ποῖον εἶναι, τὸ περιεχόμενον τῆς διατάξεως αὐτῆς; Ἀπαγορεύεται ἡ ἐπὶ σκοπῷ ἀνοικοδομήσεως χορήγησις ἀδείας μεταβιβάσεως ἀκινήτων κειμένων ἐκτὸς σχεδίου πόλεως. Πρῶτον, ἡ μεταβίβασις πῶς θὰ ἀπαγορευθῇ; Δὲν θὰ ἔχῃ τις τὸ δικαίωμα νὰ πωλήσῃ τὴν περιουσίαν του; Νὰ οἰκοδομήσῃ τις εἰς ἔκτασιν ἐκτὸς σχεδίου δὲν δύναται, διότι πρέπει νὰ λάβῃ ἄδειαν ἀνοικοδομήσεως καὶ ἄδειαν ἀνοικοδομήσεως τὸ Σχέδιον Πόλεως δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ χορηγήσῃ δι’ ἀνέγερσιν οἰκίας ἐκτὸς σχεδίου.

§166Τ. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑφυπ. Οἰκισμοῦ). Τὸ ἐδάφιον τῆς παραγράφου 3 ἐτέθη διὰ νὰ ἀποκλείσῃ τὴν δυνατότητα μελλοντικῆς παραχωρήσεως ἐκτάσεων ἐπὶ σκοπῷ ἀνεγέρσεως οἰκισμῶν, εἴτε εἰς φυσικὰ πρόσωπα, εἴτε εἰς οἱονδήποτε Συνεταιρισμὸν καὶ Νομικὰ τοιαῦτα. Σᾶς ἀναφέρω ἓν παράδειγμα. Τὸ 1952 παρεχωρήθησαν ἐκτάσεις εἰς τὴν περιοχὴν Τουρκοβουνίων εἰς Συνεταιρισμὸν πρὸς οἰκοδόμησιν, καίτοι αἱ ἐκτάσεις αὐταὶ ἦσαν ἐκτὸς σχεδίου. Τὸ γεγονὸς τοῦτο εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα νὰ οἰκοπεδοποιηθῇ ἡ ἔκτασις, διότι τὸ Ὑπουργεῖον, κατόπιν ἀποφάσεως, τότε, τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου περιέλαβε τὰς ἐκτάσεις αὐτὰς ἐντὸς τοῦ σχεδίου πόλεως. Πρὸς ἀποφυγὴν δημιουργίας τοιούτων ἐνδεχομένων εἰς τὸ μέλλον περιελήφθη αὐτὴ ἡ διάταξις.

§167Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, δι’ ἐμὲ εἶναι ἀκατανόητον. Ἀπαγορεύεται εἰς Κρατικὴν Ἀρχὴν καὶ εἰς Νομικὰ Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου νὰ πωλοῦν καὶ νὰ μεταβιβάζουν ἐκτάσεις ἐκτὸς σχεδίου πρὸς τὸν σκοπὸν ἀνεγέρσεως οἰκιῶν. Καὶ ἐρωτῶ καὶ ἄνευ τῆς ἀπαγορεύσεως αὐτῆς αἱ Δημόσιαι Ἀρχαὶ ἐπιτρέπεται ἄνευ γνώμης τῆς Κυβερνήσεως νὰ προβοῦν εἰς πράξεις ἀντιθέτους πρὸς τοὺς κειμένους νόμους, πρὸς τὴν πολιτικὴν τοῦ Κράτους; Ἐπιτρέπεται αὐτὸ τὸ πρᾶγμα; Ἀλλὰ καὶ ἐὰν ἀκόμη συμβῇ αὐτό, εἶναι δυνατὸν ποτὲ νὰ ἀνεγερθοῦν αἱ οἰκίαι ἄνευ ἀδείας τοῦ Πολεοδομικοῦ Γραφείου; Ἀλλὰ ἂς εἴπωμεν, ὅτι ὑπὸ τῶν Δημοσίων Ἀρχῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συμβῇ τοῦτο. Ἀλλὰ ἂς πάρωμεν τὰ Νομικὰ Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου. Εἶναι δυνατὸν ἕνα Νομικὸν Πρόσωπον Δημοσίου Δικαίου νὰ πωλήσῃ τὴν ἔκτασιν ἄνευ γνώμης τῆς Κυβερνήσεως; Νομίζω, ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συμβῇ. Ἀλλὰ καὶ πάλιν, πῶς θὰ κτισθῇ αὐτὴ ἡ ἔκτασις, ἐφ’ ὅσον τὸ ἁρμόδιον Γραφεῖον Σχεδίου Πόλεως δὲν ἔχει ἁρμοδιότητα νὰ ἐκδώσῃ ἄδειαν δι’ ἀνέγερσιν οἰκίας ἐκτὸς Σχεδίου Πόλεως; Νομίζω, λοιπόν, ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ δὲν ἔχει κανένα περιεχόμενον καὶ ὀρθὸν εἶναι νὰ ἀπαλειφθῇ.

§168Σ. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἡ ἀπορία, ποὺ διετυπώσατε, διετυπώθη καὶ εἰς τὴν συνείδησίν μου κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ τὴν ἐπρόσεξα ἐπισταμένως. Ἐὰν προσέξητε τὴν διατύπωσιν τῆς διατάξεως, θὰ ἴδητε, ὅτι ἡ διὰ νόμου ἀπαγόρευσις οἰκοδομήσεως ἐπὶ ἐκτάσεως ἐκτὸς σχεδίου πόλεως εἶναι ἓν ἐπὶ πλέον ὅπλον εἰς χεῖρας τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ ἀντιδράσῃ εἰς τὰς ἐνεργείας. Νομίζω, ὅτι σκοπὸς τῆς διατάξεως αὐτῆς εἶναι νὰ καθιερώσῃ ἕνα ἐπηυξημένον ἐμπόδιον πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θὰ θελήσουν εἰς τὸ μέλλον νὰ οἰκοδομήσουν ἐπὶ ἐκτάσεως ἐκτὸς σχεδίου πόλεως.

§169Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εὐχαρίστως θὰ ἀπαντήσω. Εἴπατε, ἂν ἀντελήφθην ὀρθῶς, ὅτι ὑπάρχουν διάφοροι οἰκοδομικοὶ ὀργανισμοὶ — ἂς εἴπωμεν καλύτερον διάφοροι οἰκοδομικαὶ ἐπιχειρήσεις — αἱ ὁποῖαι ἐνδεχομένως θὰ ἀγοράσουν ἀπὸ Κρατικὰς Ἀρχὰς ἢ ἀπὸ Νομικὰ Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου.

§170Σ. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχουν Οἰκοδομικοὶ Συνεταιρισμοὶ — ἐπὶ παραδείγματι ὁ Οἰκοδομικὸς Συνεταιρισμὸς Ἀναπήρων κ.λ.π., — οἱ ὁποῖοι ἀσκοῦν ἑκάστοτε πίεσιν ἐπὶ τῶν Κυβερνήσεων.

§171Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂν πρόκειται διὰ νόμου, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει αἰωνίαν ἰσχύν, νὰ προλάβωμεν ἐνδεχομένην κακὴν χρῆσιν τῆς Κυβερνητικῆς ἐξουσίας ἀπὸ μίαν Κυβέρνησιν πιεζομένην ἐξ οἱασδήποτε ἀνάγκης, δὲν τὸ καλύπτομεν διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς, διότι ὅταν ἀσκηθῇ μία τοιαύτη πίεσις, ἡ Κυβέρνησις θὰ ἀναγκασθῇ νὰ ὑποκύψῃ καὶ θὰ εἶναι πλέον ζήτημα ἐλέγχου ὡς πρὸς τὴν οὐσίαν τῆς ἐνεργείας τῆς Κυβερνήσεως. Ἐκεῖ ὁ ἔλεγχος ὑφίσταται πάντοτε.

§172Τ. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑφυπ. Οἰκισμοῦ). Κύριε συνάδελφε, βλάπτει εἰς τίποτε αὐτό;

§173Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Βλάπτει εἰς τὸ ἑξῆς:

§174Τ. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑφυπ. Οἰκισμοῦ). Δὲν ἐμπῆκεν εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχεν ἡ διάταξις, ἐμπῆκε κατόπιν ἐξονυχιστικῆς μελέτης καὶ πρὸς κάλυψιν συγκεκριμένων περιπτώσεων, αἱ ὁποῖαι παρουσιάσθησαν εἰς τὸ παρελθόν, καὶ αἱ ὁποῖαι ὡς συνέπειαν εἶχον καταστρεπτικὰ ἀποτελέσματα. Δι’ αὐτὸ ἐμπῆκε. Θὰ ἤθελον νὰ σᾶς παρακαλέσω ἰδιὰ νὰ μὴ τυχὸν ἔχωμεν ἐπανάληψιν καὶ εἰς τὸ μέλλον, ἂν ἔχητε τὴν καλωσύνην καὶ σεῖς ὡς νομικός, νὰ υἱοθετήσητε τὴν διάταξιν αὐτήν.

§175Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν τὴν υἱοθετῶ, διότι ἐγὼ λέγω: Ἢ ἔχομεν νόμους καὶ τοὺς ἐφαρμόζομεν ἢ δὲν ἔχομεν νόμους, ὁπότε ποῦ πᾶμε; Ἐφ’ ὅσον ἔχομεν νόμον, ὅστις ἀπαγορεύει τὴν ἄδειαν οἰκοδομῆς ἐπὶ γηπέδων ἐκτὸς τοῦ ἐγκεκριμένου σχεδίου τί ἄλλο θέλομεν;

§176Τ. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑφυπ. Οἰκισμοῦ). Ἐπὶ τῆς τιθεμένης ἀρχῆς θὰ ἠμποροῦσα νὰ ὑποστηρίξω τὸ ἑξῆς: Ὅτι τότε καὶ τὸ ἄρθρον 4 ἦτο περιττόν, διότι μὲ τὴν κειμένην νομοθεσίαν δὲν ἔπρεπε νὰ συνιστῶνται αἱ δικαιοπραξίαι αἱ ὁποῖαι βάσει τῆς ἰσχυούσης νομοθεσίας θεωροῦνται ἀνεπίτρεπτοι καὶ παρὰ ταῦτα συνιστῶνται καὶ ἀναγκαζόμεθα νὰ λαμβάνωμεν μέτρα διὰ νὰ ἀποφύγωμεν τὴν σύστασιν εἰς τὸ μέλλον. Ἀκριβῶς τὸ ἴδιον συμβαίνει καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου.

§177Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, κύριε Ὑπουργέ, νὰ μὴ σᾶς παρακολουθῶ εἰς τὸ σημεῖον αὐτό. Συζητοῦμεν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1, ὅταν θὰ ἔλθωμεν εἰς τὸ ἄρθρον 4, θὰ εἴπω καὶ ἐκεῖ τὰς παρατηρήσεις μου. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνεται αὐτὴ ἡ ἀνάμιξις τῶν διαφόρων ἄρθρων. Ἄλλο τὸ ἕνα, ἄλλο τὸ ἄλλο. Ἐν πάσῃ περιπτώσει αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις εἶχα νὰ κάμω ὡς πρὸς τὴν διάταξιν αὐτήν.

§178Ν. ΚΡΑΣΑΔΑΚΗΣ. Κύριε συνάδελφε, πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς ἀπόψεως, τῆς ὀρθῆς ἄλλωστε, τὴν ὁποίαν ἐξέθεσεν ὁ κ. Ὑφυπουργός, θὰ σᾶς εἴπω τί συμβαίνει καὶ τὸ ὁποῖον φοβοῦμαι καὶ ἐγώ. Ἀπαγορεύομεν εἰς τὰ Νομικὰ Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου νὰ πωλήσουν ἀκριβῶς οἰκόπεδα ἐκτὸς ρυμοτομικοῦ σχεδίου πρὸς ἀνέγερσιν συνοικισμῶν. Ἂν πρὸς καταστρατήγησιν αὐτῆς τῆς ὀρθῆς διατάξεως τὰ Νομικὰ Πρόσωπα ἢ καὶ τὸ Δημόσιον, ἀντὶ νὰ πωλήσουν εἰς Συνεταιρισμόν, πωλήσουν εἰς ἰδιώτην, αὐτὸ δὲν ἀπαγορεύεται. Τότε διὰ τῆς διατυπώσεως αὐτῆς τὴν ὁποίαν κάμνομεν τί θὰ συμβῇ; Τὰ Νομικὰ Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου καὶ τὸ Δημόσιον, θὰ πωλήσουν εἰς ἰδιώτας, οἱ ὁποῖοι ἰδιῶται κατόπιν μὴ δεσμευόμενοι ἀπὸ αὐτὴν τὴν διάταξιν, θὰ ἠμποροῦν δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου νὰ πωλήσουν εἰς Συνεταιρισμοὺς καὶ καταστρατηγεῖται δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου...

§179Τ. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑφυπ. Οἰκισμοῦ). Δὲν γίνεται διάκρισις, τὴν κάμνετε σεῖς τὴν διάκρισιν.

§180Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐλπίζω νὰ ἀντελήφθη ἡ Βουλὴ ὅτι ὅταν μοῦ ἔκαμε τὴν τιμὴν νὰ μὲ διακόψῃ ὁ κ. Ὑπουργός, ἤρχισα νὰ λέγω ὅτι καὶ ἂν δὲν τὰ πωλήσῃ ἐπὶ σκοπῷ οἰκοδομῆς τὶ θὰ γίνῃ; Ἡ διάταξις τοῦ νόμου λέγει: «Ἡ ἐπὶ σκοπῷ ἀνεγέρσεως οἰκοδομημάτων μεταβίβασις ἀπαγορεύεται». Ἐγώ, τὸ Νομικὸν Πρόσωπον, τὸ ὁποῖον ἔχω τὴν ἔκτασιν Χ δὲν τὴν πωλῶ ἐπὶ σκοπῷ ἀνεγέρσεως οἰκημάτων, ἢ καὶ ἐπὶ πλέον, ὅπως παρετήρησεν ὁ ἀξιότιμος κ. Κρασαδάκης, δὲν τὴν πωλῶ κἂν εἰς Συνεταιρισμὸν Οἰκοδομικόν, τὴν πωλῶ εἰς ἕνα μέλος ποῦ Οἰκοδομικοῦ Συνεταιρισμοῦ, τὸν Χ.

§181Δ. ΛΑΝΤΖΟΥΝΗΣ. Αὐτὸ ἀπαγορεύεται. Δὲν λέγει πρὸς ποῖον πωλεῖται.

§182Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θὰ τὴν πωλήσῃ εἰς τὸν κ. Λαντζούνην τὸ Νομικὸν Πρόσωπον, δὲν θὰ τὰ πωλήσῃ πρὸς τὸν σκοπὸν ἀνεγέρσεως οἰκοδομημάτων, θὰ σᾶς τὸ πωλήσῃ, διότι θέλετε νὰ τὸ ἀγοράσητε. Τὸ ἀγοράζετε σεῖς τὸ κρύφιον μέλος τοῦ Οἰκοδομικοῦ Συνεταιρισμοῦ καὶ ἔπειτα κάμνετε Οἰκοδομικὸν Συνεταιρισμόν. Σᾶς ἀπαγορεύει κανεὶς νὰ κάμητε Οἰκοδομικὸν Συνεταιρισμόν; Ἔχομεν, δηλαδή, μίαν νομοθεσίαν πλήρη, τὴν ὁποίαν καταργοῦμεν διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν σχεδίου νόμου καὶ λέγομεν ὅτι δὲν ἠμποροῦμε νὰ τὴν διαφυλάξωμεν ὡς Κυβέρνησις, καὶ φέρω ἕνα νόμον διὰ νὰ ἀπαγορεύσω αὐτά. Δὲν λέγω διὰ τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν.

§183Τ. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑφυπ. Οἰκισμοῦ). Νομίζω ὅτι τὸ ἐπιχείρημα εἶναι μαχητόν. Ἐὰν γίνῃ μεταβίβασις εἰς ἰδιώτην, ὁ ἰδιώτης δὲν ἠμπορεῖ νὰ προχωρήσῃ εἰς περαιτέρω μεταβίβασιν, διότι θὰ συναντήσῃ τὸ κώλυμα τοῦ ἄρθρου 20 τοῦ νόμου 1923 καὶ θὰ συναντήσῃ ἐπιπροσθέτως τὴν δυσχέρειαν, τὴν νόμῳ δυσχέρειαν τοῦ συμβολαιογράφου, νὰ συντάξῃ τὴν ἀπαιτουμένην πρᾶξιν μεταβιβάσεως. Διότι τὸ ἄρθρον 16 καὶ τὸ ἄρθρον 20 τοῦ νόμου 1923 τὸ ὁποῖον ἰσχύει —διότι ἔχομεν ἀποφάσεις δικαστηρίων μέχρι καὶ τοῦ Ἀρείου Πάγου— ἀπαγορεύει τὴν μεταβίβασιν ἐκτὸς σχεδίου, ἔστω καὶ ἂν τεκμαίρεται αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγει τὸ ἄρθρον, ὅτι ἡ μεταβίβασις ἀποσκοπεῖ εἰς αὐτό. Τόσον αὐστηρὰ εἶναι ἡ ἰσχύουσα νομοθεσία. Συνεπῶς ἂν δεχθῶμεν τὸ ἐπιχείρημά σας τῆς μεταβιβάσεως εἰς φυσικὰ πρόσωπα, εἶναι ἄνευ ἀποτελέσματος, διότι δὲν ὑπάρχει ἡ δυνατότης περαιτέρω μεταβιβάσεως.

§184Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶμαι εὐγνώμων, κύριοι βουλευταί, διὰ τὴν ὑποστήριξιν τὴν ὁποίαν εἶχεν ἡ ἄποψίς μου ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τοῦ Οἰκισμοῦ. Τοῦ ἐκφράζω εἰλικρινέστατα τὴν εὐγνωμοσύνην μου. Μὲ ἐνίσχυσε τόσον, ὅσον οὐδέποτε ἐφανταζόμην, διότι τί εἶπον ἐγώ; Ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τῆς κειμένης νομοθεσίας δὲν ἠμποροῦν νὰ γίνουν αὐτὰ τὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα ἐπιδιώκει τὸ νομοσχέδιον καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Οἰκισμοῦ. Ἐγὼ εἶπον ὅτι ὄχι μόνον ἡ κειμένη νομοθεσία ἀπαγορεύει τὴν πώλησιν γηπέδων ἐκτὸς σχεδίου πόλεως — ἔστω καὶ μὲ συγκεκαλυμμένον σκοπὸν τὴν ἀνοικοδόμησιν — ἀλλὰ ἐπὶ πλέον ἔχομεν καὶ ἀποφάσεις τῶν δικαστηρίων καὶ τοῦ Ἀρείου Πάγου. Καὶ τοῦ λέγω: Ὑπάρχει μεγαλυτέρα κατοχύρωσις, μεγαλυτέρα ὑποστήριξις τῶν ἰδικῶν μου ἀπόψεων, ὅταν καὶ ἡ κειμένη νομοθεσία ἐξασφαλίζῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑποστηρίζω καὶ αἱ ἀποφάσεις τῶν δικαστηρίων καὶ τοῦ Ἀρείου Πάγου εἶναι σύμφωνοι πρὸς αὐτάς; Καὶ προχωρῶ περαιτέρω, κύριοι. Τὸ ἐδάφιον βʹ τῆς παραγράφου 3...

§185Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Μὲ συγχωρῆτε, κύριε συνάδελφε, νομίζω ὅτι ἐφ’ ὅσον θὰ ὑπάρχῃ ἀπαγόρευσις χορηγήσεως ἀδείας οἰκοδομήσεως, καὶ ὑπάρχει μέσα εἰς τὸν νόμον, ἡ διάταξις αὐτὴ περιττεύει. Ἐγὼ δὲ νομίζω ὅτι εἶναι καὶ ἀντισυνταγματική, διότι θέτει περιορισμὸν εἰς τὴν ἰδιοκτησίαν, διότι ἀπαγορεύει νὰ πωληθῇ ἀκίνητος ἰδιοκτησία.

§186Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἐδάφιον βʹ λέγει: (Ἀπαγορεύεται ἡ πρὸς οἱονδήποτε μεταβίβασις ἀκινήτου τοῦ Δημοσίου, τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων ἢ τῆς Ἀνταλλαξίμου περιουσίας, καθοριζομένων ὑπὸ τῶν ἐγκεκριμένων ρυμοτομικῶν σχεδίων ὡς κοινοχρήστων χώρων». Τί λέγει αὐτὴ ἡ διάταξις; Ὑπάρχει ἐγκεκριμένον σχέδιον, τὸ ὁποῖον, ἕνα χῶρον τὸν καθορίζει ὡς κοινόχρηστον χῶρον. Τὸ σχέδιον, δηλαδή, τῆς πόλεως, καθορίζει ἕνα χῶρον ὡς κοινόχρηστον χῶρον· καὶ τί λέγει τὸ νομοσχέδιον; «Ἀπαγορεύεται ἡ μεταβίβασις αὐτοῦ τοῦ χώρου». Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι γνωστὸν ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τῆς κειμένης νομοθεσίας, ἡ ρυμοτόμησις ἡ ὁποία γίνεται ὑπὸ τοῦ ἐγκεκριμένου σχεδίου τῶν πόλεων καὶ ὁ καθορισμὸς ὡς χώρου κοινοχρήστου εἶναι θέμα ρυμοτομίας. Γίνεται ἀπαλλοτρίωσις. Τὸ διάταγμα τὸ ἐγκρῖνον τὴν τροποποίησιν τοῦ σχεδίου πόλεων, ὡς πρὸς τὸ θέμα αὐτὸ εἶναι διάταγμα ἀπαλλοτριώσεως. Καὶ ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν αὐτὰ τὰ πράγματα νὰ πωληθοῦν. Καὶ προχωρεῖ: «Τὰ ἀκίνητα ταῦτα διατίθενται ὑπὸ τῶν ἰδιοκτητῶν αὐτῶν ἢ τῆς διαχειριζομένης τὴν ἀνταλλάξιμον περιουσίαν ὑπηρεσίας ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον πρὸς κοινὴν χρῆσιν ὡς ὑπὸ τῶν ἐγκεκριμένων σχεδίων ἑκάστοτε ὁρίζεται». Τί θὰ πῇ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα; Τὴν μόνην ἔννοιαν τὴν ὁποίαν δύναται νὰ ἔχῃ ἡ ἄλλως γρονθοκοπουμένη διάταξις τῆς αʹ καὶ τῆς βʹ παραγράφου τοῦ αὐτοῦ ἐδαφίου εἶναι ἡ ἑξῆς: Ὡς προεῖπον, ἡ δημοσίευσις τοῦ διατάγματος περὶ σχεδίου πόλεων εἶναι διάταγμα ἀπαλλοτριώσεως. Πιθανὸν νὰ εἴπῃ τις ὅτι εἶναι ὑπὸ ἀπαλλοτρίωσιν τὸ κτῆμα αὐτό, ἀλλὰ ἐφ’ ὅσον δὲν ἐπληρώθη, δὲν ἀπεξενώθη τῆς ἰδιοκτησίας του ὁ ἰδιοκτήτης. Καὶ αὐτὴν τὴν κατάστασιν ἐνισχύει ἡ πρώτη διάταξις. Ἐνδεχομένως, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ σταθῇ αὐτή, ἀλλὰ δὲν στέκεται μὲ τὴν δευτέραν διάταξιν. Διότι λέγει, ὅτι οἱ κύριοι τῶν οἰκοπέδων αὐτῶν ὑποχρεοῦνται νὰ διαθέσουν ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον τὰ οἰκόπεδα αὐτὰ πρὸς κοινὴν χρῆσιν. Τί θὰ πῇ αὐτό; Ὅτι, εἴτε πληρωθῇ, εἴτε δὲν πληρωθῇ ὁ ἰδιοκτήτης, λόγῳ τῆς ἀπαλλοτριώσεως αὐτῆς, τοῦ τὸ δεσμεύω;

§187Δ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΟΣ. Οἱ κύριοι εἶναι τὸ Δημόσιον, οἱ Δῆμοι καὶ ἡ Ἀνταλλάξιμος Περιουσία.

§188Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μὴ μοῦ κάμνετε μάθημα, κύριε συνάδελφε. Τὸ Δημόσιον ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ τὴν περιουσίαν του ὅ,τι θέλει. Ἡ ἀνταλλάξιμος περιουσία, τὴν ὁποίαν διαχειρίζεται τὸ Δημόσιον, ἠμπορεῖ νὰ τὴν κάμῃ ὅ,τι θέλει. Ὑπάρχουν, ὅμως, οἱ Δῆμοι καὶ αἱ Κοινότητες, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἰδίαν περιουσίαν καὶ τοὺς δημεύεις. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον προστατεύομεν καὶ τὰ ὄργανα τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως μὲ τὸ νὰ δημεύωμεν τὴν περιουσίαν των ἄνευ λόγου; Ἢ λοιπὸν μὲ τὴν βάσιν τῆς ἀπαλλοτριώσεως θὰ τοὺς ἀποζημιώσωμεν ἤ, ἐφ’ ὅσον δὲν τοὺς ἀποζημιώνομεν, δὲν ἠμπορεῖ νὰ τοὺς δημεύωμεν. Ἀλλὰ τὸ ἄρθρον 1 εὑρίσκεται ἐν ἀμέσῳ συναρτήσει μὲ τὸ ἄρθρον 2 καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁλοκληρωθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 ἄνευ συγχρόνου συζητήσεως καὶ τοῦ ἄρθρου 2. Τὸ ἄρθρον 2 λέγει ὅτι: «Ἡ πρὸς κοινὴν χρῆσιν διάθεσις τῶν κατὰ τὸ ἐδάφιον βʹ τῆς παραγράφου 3 τοῦ προηγουμένου ἄρθρου χώρου, οὐδόλως ἐπηρεάζει τὰς συνεπεία τῆς ρυμοτομίας αὐτῆς», ἀναγνωρίζει δηλαδὴ ὅτι εἶναι ρυμοτομία, «ὑφιστάμεναι τυχὸν ὑποχρεώσεις τῶν παροδίων ἰδιοκτητῶν πρὸς ἀποζημίωσιν». Ποία εἶναι ἡ ὑποχρέωσις τῶν παροδίων πρὸς ἀποζημίωσιν; Κατὰ τὴν κειμένην νομοθεσίαν, ὅταν διὰ μιᾶς πράξεως τῆς Πολιτείας, τῆς διοικήσεως ἐπέρχεται ὄφελος εἰς τοὺς παροδίους.

§189Ν. ΚΡΑΣΑΔΑΚΗΣ. Καὶ ἀσχέτως ὀφέλους.

§190Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ βάσις εἶναι ὅτι ὑποτίθεται ὅτι ὑπάρχει. Π. χ. σοῦ κάμνω ἕνα δρόμον, σοῦ κάμνω μίαν πλατεῖαν καὶ ὠφελεῖσαι, ὑποχρεοῦσαι εἰς μίαν εἰσφοράν. Τὸ νομοσχέδιον τὴν λέγει ἀποζημίωσιν. Ὑποθέτω ὅτι ἐννοεῖ αὐτὴν τὴν εἰσφορὰν πρὸς τὸ Κράτος, διότι ὅταν λέγωμεν ὡς τεχνικὸν ὅρον τὴν ἀποζημίωσιν, πρέπει νὰ καθορίσωμεν καὶ τὸν δικαιοῦχον ὑπὲρ τίνος εἶναι ἡ ἀποζημίωσις. Τὸ νομοσχέδιον δὲν λέγει τίποτε ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἡ ἔννοια εἶναι ὅτι ἐννοεῖ τὴν εἰσφορὰν τὴν ὁποίαν κάμνει πρὸς τὸ Δημόσιον ὁ ὠφελούμενος ἐκ μιᾶς οἱασδήποτε δι’ αὐτὸν ρυμοτομίας. «Ἡ ἄρνησις, ὅμως, ἢ ἡ καθυστέρησις καταβολῆς παρὰ τῶν ὑποχρέων», τῶν παροδίων δηλαδή, «τῆς ὀφειλομένης ἀποζημιώσεως, δὲν αἴρει τὴν ὑπὸ τῆς προηγουμένης παραγράφου θεσπιζομένην ἀπαγόρευσιν διαθέσεως αὐτῶν διὰ σκοπὸν ἄλλον πλὴν τῆς κοινῆς χρήσεως, τῶν δικαιούχων ἀποζημιώσεως δικαιουμένων μόνον εἰς τὴν ἐπίσπευσιν τῆς εἰσπράξεως αὐτῆς βάσει τῶν κειμένων διατάξεων». Δηλαδή, καὶ δι’ ἣν περίπτωσιν οἱ ὠφελούμενοι ἐκ τῆς ρυμοτομίας δὲν καταβάλλουν τὴν ἐκ τοῦ νόμου ὀφειλομένην εἰσφοράν, ἢ ἀποζημίωσιν, δὲν αἴρεται ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου. Ἄλλο ἡ ὑποχρέωσις τοῦ νὰ καταβάλλῃ ἐνδεχομένως ἕνα χρηματικὸν ποσὸν λόγῳ τοῦ ὅτι ὠφελεῖται ἐκ τῆς ρυμοτομίας αὐτῆς καὶ ἄλλο ἡ ἄρσις τῆς ρυμοτομίας. Οὕτως ἀντιλαμβάνομαι τὴν διάταξιν αὐτὴν τοῦ ἄρθρου 1 καὶ 2. Θὰ ἤμην εὐτυχὴς ἐὰν αἱ διασαφηνίσεις τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ ἀπεδείκνυον ὅτι σφαλερῶς τὰς ἀντιλαμβάνομαι καὶ ἑπομένως ὀρθὴ εἶναι ἡ διατύπωσις αὐτῶν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Ἐὰν τοῦτο δὲν γίνῃ συνιστῶ εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἀπαλείψῃ τὰς περὶ ὧν ὡμίλησα διατάξεις. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§191ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Καραγκιώζης, ἔχει τὸν λόγον.

§192Γ. ΚΑΡΑΓΚΙΩΖΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, κύριοι συνάδελφοι, ὅλοι οἱ προλαλήσαντες ὡμολόγησαν ὅτι ἔγιναν σφάλματα καὶ ὁ ἕνας προσπαθεῖ νὰ ἐπιρρίψῃ τὴν εὐθύνην εἰς τὸν ἄλλον, κατηγορῶντας ὅτι σεῖς δὲν ἐκάνατε ἐκεῖνα καὶ ἡμεῖς αὐτά. Αὐτὸ μαρτυρεῖ ὅτι ὄντως δὲν ἐπελήφθησαν τοῦ πολεοδομικοῦ θέματος τῶν Ἀθηνῶν καὶ ἀκριβῶς τὰ σφάλματά των αὐτὰ καλεῖται νὰ πληρώσῃ ὁ λαός, διότι μὲ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θὰ ψηφίσωμεν, θὰ ἔλθουν ὅλοι οἱ πτωχοὶ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἔκτισαν κατὰ τὸν ἕνα ἢ τὸν ἄλλον λόγον, θὰ ἔλθουν νὰ πληρώσουν τὰ σφάλματα τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου. Πάντως ὅλοι αὐτοὶ οἱ πτωχοὶ ἄνθρωποι θὰ τὴν πληρώσουν. Καὶ ὁμολογεῖται ἐδῶ ὅτι αὐτὸ ὀφείλεται εἰς τὴν μεγάλην ἀστυφιλίαν, ἡ ὁποία προέκυψε ἀπὸ τὸ κατάντημα τῶν χωριῶν. Διότι ἐὰν τὰ χωριὰ ἐζοῦσαν καλά, δὲν θὰ ὑπῆρχεν ἀστυφιλία. Ἀλλὰ τοῦτο προέκυψεν ἀπὸ τὸ ὅτι ὅλαι αἱ βιομηχανίαι ἀπὸ τὴν ὕπαιθρον συνεκεντρώθησαν εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ τὸν Πειραιᾶ, καὶ ἦτο φυσικὸν νὰ ἔλθῃ καὶ ὁ ἀκτήμων τοῦ χωριοῦ εἰς τὰς Ἀθήνας. Τὸ δὲ ἐπίσημον Κράτος ἀφοῦ μετέφερε τὴν βιομηχανίαν εἰς τὰς δύο αὐτὰς μεγάλας πόλεις, δὲν ἐφρόντισε νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν στέγην τῶν ὑπαλλήλων καὶ τῶν ἐργατῶν οἱ ὁποῖοι θὰ ἤρχοντο νὰ ἐργασθοῦν εἰς τὰ ἐργοστάσια αὐτά. Ἀπὸ ἐκεῖ προέκυψε τὸ θέμα τῆς στέγης. Ἀλλὰ δὲν μᾶς εἶπεν οὔτε ὁ κύριος Ὑπουργὸς οὔτε κανεὶς ἀπὸ τοὺς προλαλήσαντας, ἐὰν ἐσκέφθησαν ποτὲ διὰ τὴν λαϊκὴν κατοικίαν, ἐνῷ τὸ μεγαλύτερον πρόβλημα δι’ ὅλους μας εἶναι τὸ θέμα τοῦ σπιτιοῦ. Διὰ τὸ θέμα αὐτὸ δὲν ἐνδιεφέρθη καμμία Κυβέρνησις καὶ πολὺ περισσότερον ἡ σημερινή, ἡ ὁποία ἐνῷ παρουσιάζει πλεονάσματα εἰς τὸν προϋπολογισμόν, ἐγκατέλειψε τὴν στέγην. Ὅλοι θέλομε νὰ κάνωμε ρυμοτομίαν εἰς τὰ χωριὰ καὶ παρατηρεῖται τὸ φαινόμενον νὰ πάῃ ὁλόκληρος ὁ προϋπολογισμὸς τῶν κοινοτήτων διὰ νὰ πάρουν ἕνα μηχανικὸν διὰ νὰ κάμουν τὸ σχέδιον τῆς πόλεως ἢ τοῦ χωριοῦ. Ἡ Ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου Οἰκισμοῦ δὲν ἔχει διαθέσει οὔτε ἕνα ὑπάλληλον. Ἐὰν θέλωμε νὰ ὁμιλήσωμεν δι’ Ὑπουργεῖον Οἰκισμοῦ, εἴχομεν τὴν ἠθικὴν ὑποχρέωσιν νὰ ὀργανώσωμε τὴν ὑπηρεσίαν αὐτὴν μὲ εἰδικευμένον προσωπικὸν ὥστε νὰ μὴ τρέχουν οἱ πρόεδροι τῶν κοινοτήτων νὰ προκηρύσσουν διαγωνισμοὺς καὶ νὰ πηγαίνῃ ὁλόκληρος ὁ προϋπολογισμὸς διὰ τὸ σχέδιον πόλεως ἑνὸς χωριοῦ. Αὐτὸ εἶναι τὸ μεγάλο πρόβλημα ποὺ ἀντιμετωπίζουν σήμερον ὅλαι αἱ αἱ κοινότητες τῆς Ἑλλάδος. Ἀλλὰ τὸ πρόβλημα αὐτὸ παρατηρεῖται καὶ εἰς τὰς ἄλλας πόλεις. Τὸ θέμα τῆς ἀστυφιλίας ἦτο καὶ προπολεμικῶς, διότι δὲν ἐφρόντισαν ποτὲ αἱ Κυβερνήσεις νὰ λύσουν τὸ μέγα αὐτὸ πρόβλημα. Ἡμεῖς στὰ χωριὰ δὲν εἴδομεν ποτὲ τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκισμοῦ. Εἴπατε ὅλοι ὅτι κατεστράφησαν ὅλα τὰ χωριά. Αὐτὸ τὸ περιβόητον Ὑπουργεῖον Οἰκισμοῦ τὶ ἔκαμε διὰ τὴν ἀνοικοδόμησιν τῶν χωριῶν καὶ τὶ ἔκαμε διὰ νὰ δώσῃ εἰς τὸν κόσμον αὐτὸν μίαν στέγην; Διατὶ αἱ τράπεζαι δὲν δίδουν μακροπρόθεσμα δάνεια, ὥστε νὰ λυθῇ τὸ στεγαστικὸν πρόβλημα εἰς τὴν ἑλληνικὴν ὕπαιθρον; Ἐὰν τολμήσῃ κανεὶς χωρικὸς νὰ κάμῃ σπίτι καὶ νὰ ρίξῃ κανένα τσουβάλι μπετόν. τότε θὰ πληρώσῃ διπλάσια καὶ δὲν θὰ μπορέσῃ οὔτε τὰ θεμέλια νὰ βάλῃ. Ἐνῷ θὰ ἠμπορούσατε, κύριε Ὑπουργέ, κάλλιστα νὰ ἔχετε μίαν εἰδικευμένην ὑπηρεσίαν ἡ ὁποία νὰ ἔχῃ ὡρισμένα σχέδια ἀγροτικῶν σπιτιῶν, κάτω νὰ εἶναι τὸ ὑπόγειον καὶ ἐπάνω νὰ κάθεται ἡ οἰκογένεια. Καὶ ἐρχόμεθα ἐκ τῶν ὑστέρων ὅταν γίνουν τὰ μεγάλα σφάλματα, τότε νὰ ἀντιμετωπίζωμε τὸ πολεοδομικὸν πρόβλημα τῶν Ἀθηνῶν, τῆς Θεσσαλονίκης καὶ τῶν ἄλλων πόλεων. Σήμερον ἐδημιουργήθη μία σωρεία οἰκοδομικῶν συνεταιρισμῶν ὑπαλλήλων καὶ κανένα δὲν ἐπροσέξατε. Εἰς τὴν Θεσσαλονίκην οἱ τροχιοδρομικοὶ ἠγόρασαν οἰκόπεδα καὶ ἔρχονται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκισμοῦ καὶ τοὺς περιφρονεῖτε καὶ ὅμως ὑπάρχουν κεφάλαια δι’ ὡρισμένους ἰδιώτας διὰ νὰ κάμουν πολυκατοικίες. Δι’ αὐτοὺς ὑπάρχουν χρήματα. Αὐτοὶ εἶναι ἐν τάξει καὶ μὲ τὸ πολεοδομικὸν πρόγραμμα καὶ μὲ τὰ σχέδια, ἐνῷ οἱ συνεταιρισμοὶ τῶν ὑπαλλήλων καὶ τῶν ἐργατῶν δὲν ἔχουν καμμίαν βοήθειαν. Τώρα ἀπὸ τὸ ὑστέρημα τοῦ ἐργάτου προσπαθοῦν νὰ κάμουν μερικὲς κατοικίες. Ἦλθεν εἰς τὴν Βουλὴν τὸ μεγάλο πρόβλημα τῶν Ἀθηνῶν, τὸ ὁποῖον ἐδημιουργήθη πάλιν ἀπὸ τὴν καταστροφὴν τῶν χωριῶν διὰ νὰ μάθωμεν ὅτι ὑπάρχει Ὑπουργεῖον Οἰκισμοῦ. Εἰς ἡμᾶς ἦτο ἄγνωστον τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκισμοῦ καὶ ὡς βουλευτὴς ἀκόμη δὲν τὸ ἐγνώριζα, διότι οὐδέποτε ἐνδιεφέρθη διὰ τὴν ἑλληνικὴν ὕπαιθρον.

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1;

§194Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ δι’ ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας, ἄλλως ἐὰν δὲν ἐξαιρεθοῦν τὰ χωριὰ τῆς Ἀττικῆς, θὰ καταψηφίσωμεν τὸ ἄρθρον.

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ὑπεβλήθη ἡ πρότασις: «Κύριε Πρόεδρε, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσωμεν ὅπως ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ δι’ ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν «περὶ σχεδίων πόλεων κειμένων διατάξεων».

§196Τ. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑφυπουργὸς Οἰκισμοῦ). Ἐπειδὴ ὁ κύριος Παπασπύρου εἶπε κἄτι διὰ τὰ χωριὰ τῆς Ἀττικῆς, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν σχέσιν μὲ τὸ ἄρθρον 1, τὸν παρακαλῶ νὰ μοῦ ἐξηγήσῃ διατὶ κάμνει αὐτὸν τὸν συνδυασμόν, διότι δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν τὸ ἄρθρον 1 μὲ τὸ ἄρθρον 4.

§197Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ ψηφίσωμεν τὰ δύο ἄρθρα καὶ μετὰ νὰ διακόψωμεν. Ἡ ὀνομαστικὴ ψηφοφορία ἰσχύει διὰ τὸ ἄρθρον 4.

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀποσύρεται ἡ πρότασις;

§199Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Νὰ γίνῃ διὰ τὸ ἄρθρον 4.

§200ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1;

§201ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§202Ε. ΑΘΑΝΑΣΑΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 ἔχω μίαν τροπολογίαν. Παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς παραγράφου 2 καὶ ἐπὶ τῆς παραγράφου 3 τοῦ ἄρθρου 1 νὰ προσέξῃ διότι καταργεῖται τὸ δικαίωμα νὰ οἰκοδομοῦν οἱ ἀνάπηροι οἱ ὁποῖοι ἔχουν ὡρισμένα δικαιώματα κατὰ τὸ ἄρθρον 3 τοῦ νόμου 3718. Προκειμένου περὶ τῶν ἀναπήρων πολέμου, νομίζω, ὅτι ἡ νομοθεσία μας λαμβάνει πάντοτε μίαν ἰδιαιτέραν μέριμναν καὶ παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν Οἰκισμοῦ, προκειμένου περὶ τῶν ἀναπήρων πολέμου, νὰ δεχθῇ τὴν ἰδιαιτέραν αὐτὴν μεταχείρισιν.

§203Τ. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑφυπουργὸς Οἰκισμοῦ). Ἡ τροπολογία σας εἶναι ἄνευ ἀντικειμένου. Ἐὰν συντρέχῃ περίπτωσις ἐξυπηρετήσεως ἢ μᾶλλον θεραπείας τῆς ἀνάγκης οἰκοδομικοῦ συνεταιρισμοῦ ἀναπήρων, θὰ κάμωμεν ἐπέκτασιν τοῦ σχεδίου ρυμοτομίας καὶ δὲν θὰ ὑπάρχῃ τὸ κώλυμα τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 1. Διατὶ νὰ κάμωμεν ἀπὸ τοῦδε ἐξαιρέσεις. Αὐτὸ ἐπιδιώκομεν, νὰ ἔχωμεν κατεύθυνσιν εἰς τὴν οἰκοδομικὴν πολιτικήν. Θὰ ἔλθῃ ὁ συνεταιρισμός, θὰ μοῦ εἴπῃ ποῦ θέλει νὰ πάῃ καὶ θὰ ἱκανοποιηθῇ κανονικῶς τὸ αἴτημα τοῦ οἰκοδομικοῦ συνεταιρισμοῦ τῶν ἀναπήρων.

§204ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μετὰ τὰς ἐξηγήσεις τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ δὲν ὑπάρχει θέμα.

§205Ε. ΑΘΑΝΑΣΑΚΟΣ. Νομίζω ὅτι δὲν θὰ ἔχετε τὴν εὐχέρειαν, ἐὰν ψηφισθῇ ἡ διάταξις αὐτή, διότι μὲ τὴν παράγραφον 3 ἀπαγορεύεται καθ’ οἱονδήποτε τρόπον παραχώρησις. Αὐτὸ καὶ ἂν θὰ θέλετε νὰ τὸ πράξετε δὲν θὰ ἔχετε τὴν εὐχέρειαν ἐκ τοῦ νόμου.

§206Τ. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑφυπουργὸς Οἰκισμοῦ). Ὅταν ὡμιλοῦσεν ὁ συνάδελφος κύριος Παπασταύρου ἔκαμε μίαν δήλωσιν, ἡ ὁποία καλύπτει πλήρως τὸ θέμα.

§207Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ. Θὰ ἤθελα νὰ παρακαλέσω τὸν κύριον Ὑπουργόν, ἐὰν πράγματι περιέλαβε εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν καὶ τὸν Ὀργανισμὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως. Νομίζω ὅτι θὰ τοὺς ἔχετε μέσα. Νομίζω, ὅτι ὁ κύριος Ἀθανασᾶκος ἔχει δίκαιον, διότι εἰς τοὺς ἀναπήρους συμπεριλαμβάνονται καὶ αὐτοί. Ἡ δήλωσις τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ πρέπει νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὰ πρακτικά.

§208Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ. Κατόπιν τῆς δηλώσεως τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ δὲν ἔχω νὰ εἴπω τι παρὰ νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὰ πρακτικὰ ὥστε νὰ ἀποτελῇ ἐξήγησιν.

§209Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Ἐγὼ δὲν θὰ ἀναπτύξω, ἀλλὰ ὑπάρχει μία τροπολογία ἀναφερομένη εἰς τὸ ἄρθρον 1, ἡ ὁποία συνδέεται μὲ τὸ ἄρθρον 4 καὶ νὰ μὴ θεωρηθῇ, ὅτι συνεζητήθη, διότι ἀφορᾷ τὸ θέμα τῶν Ριμινιτῶν. Ἐπειδὴ πράγματι τὸ ἀντικείμενον ἂν καὶ εἶναι ἡ τροπολογία εἰς τὸ ἄρθρον 1, συνδέεται πρὸς τὸ ἄρθρον 4, δι’ αὐτὸ θὰ παρακαλέσω νὰ συζητηθῇ τότε, ὅταν θὰ ἔλθῃ τὸ ἄρθρον 4 καὶ χωρὶς νὰ θεωρηθῇ ὅτι συνεζητήθη εἰς τὸ ἄρθρον 1.

§210ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεπῶς ἡ τροπολογία τῶν κυρίων Σούλη, Παπασταύρου, Ἰωάννου καὶ Βογιατζῆ, κατόπιν τῶν ὅσων εἶπεν ὁ κύριος Καλλίας, θὰ συζητηθῇ ὅταν ἔλθῃ τὸ ἄρθρον 4.

§211Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνιῶν καὶ Δημοσ. Ἔργων). Συμφωνῶ ἐπ’ αὐτοῦ.

§212ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1 εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν;

§213ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§214ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 1 ἐγένετο δεκτόν. (Ἀκολούθως γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2).

§215ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§216ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§217ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 5.45′ μ. μ. μὲ θέμα Ἡμερησίας Διατάξεως ἀναφοράς, ἐρωτήσεις καὶ ἐπερωτήσεις. (Ὥρα 10.45′ μ. μ.).