1958.01.30

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 56η

ΠΕΜΠΤΗ 30 Ἰανουαρίου 1958

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 6.55′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Δ. Λαντζούνης ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Δ. ΛΑΝΤΖΟΥΝΗΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Ἀνακοινῶ τὸ κάτωθι τηλεγράφημα τοῦ βουλευτοῦ Εὐβοίας κ. Δ. Παπαδημητρίου: «Ἀπουσιάζων ἰδιαιτέραν μου πατρίδα, τελεσθὲν ὑπὸ Βουλῆς πολιτικὸν μνημόσυνον ἐκλιπόντος τέως βουλευτοῦ Εὐβοίας συμπολίτου μας Κωνστ. Βλαχοθανάση, παρακαλῶ ἀναγνωσθῇ εἰς Σῶμα παρόν, τιμῶν οὕτω καὶ ἐγὼ μνήμην τούτου, οὗτινος ἀπώλειαν εἰλικρινῶς ἐθρήνησεν οὐ μόνον ἰδιαιτέρα μου ἐκλογικὴ περιφέρεια, ἀλλὰ καὶ ὁλόκληρος ἡ νῆσος Εὔβοια ΣΤΟΠ. Ἀποθανὼν ὑπῆρξεν ἐκ τῶν παλαιοτέρων Ἑλλήνων βουλευτῶν, φοιτήσας εἰς Ἑλληνικὸν Κοινοβούλιον ὁλόκληρον σχεδὸν τριακονταετίαν, ἡ ἀπέραντος καλωσύνη του, ὁ ἄκρατος ἀλτρουϊσμός του καὶ οἱ δημοκρατικοί του τρόποι τὸν εἶχον ἐπιβάλει συνείδησιν ἐκλογέων, ἰδίᾳ λαϊκῶν τάξεων, διδόντων εἰς αὐτὸν μετὰ φανατισμοῦ πάντοτε ψῆφον των, ἀνεξαρτήτως πολιτικῆς των τοποθετήσεως, ἐχόντων καταστήσει τοῦτον ἀκαταμάχητον ΣΤΟΠ. Σταθερὸς εἰς πολιτικάς του πεποιθήσεις ἐπολιτεύθη πάντοτε ὑπὸ σημαίαν Κόμματος Φιλελευθέρων, ὅπου ἀρχῆθεν εἶχεν ἐνταχθῆ. ΣΤΟΠ. Ἠθικὸς καὶ ἀνιδιοτελὴς ἠνάλωσε τὴν ζωήν του εἰς ὑπηρεσίαν συμπολιτῶν του, ὑπεραγαπώμενος ὑπ’ αὐτῶν, ἀλλὰ καὶ τῶν ἀντιπάλων του τὸν σεβασμὸν καὶ ἐκτίμησιν ἐπισύρων.

ΔΗΜΗΤΡ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

Βουλευτὴς Εὐβοίας». Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Γ. Ἀνδρεάδης, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κ.λ.π.

§4Γ. ΑΝΔΡΕΑΔΗΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ βουλευτὴς κ. Χ. Παπασταύρου, καταθέτει πρότασιν νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τοῦ νόμου 1726)51 «περὶ καταστάσεως Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν Ὑπαλλήλων», ὡς ἐτροποποιήθη καὶ συνεπληρώθη διὰ μεταγενεστέρων νόμων καὶ τοῦ Ν. Δ. 2888 «περὶ κυρώσεως Δημοτικοῦ καὶ Κοινοτικοῦ Κώδικος». Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν προτάσεων νόμων 1) «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 3768)1957 Ν. Δ. «περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων διατάξεων καὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως συνταξιοδοτικῶν τινων διατάξεων» καὶ 2) «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 3868) 1957 Ν. Δ. «περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων διατάξεων καὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως συνταξιοδοτικῶν τινων διατάξεων». Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Παπακωνσταντίνου καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς». Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Καλκάνης, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς». Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Βουδούρης, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς». Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Μπακόπουλος, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ Στρατολογίας τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Π. Κάβδας καὶ Θ. Μπάλλας, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ρυθμίσεως Στρατολογικῶν ζητημάτων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Παπαχρήστου καὶ Δ. Βρανόπουλος, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ρυθμίσεως Στρατολογικῶν τινων ζητημάτων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Κ. Μητσοτάκης, Κ. Παπαδόπουλος καὶ Ε. Κοθρῆς, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ρυθμίσεως Στρατολογικῶν τινων ζητημάτων». Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Γρηγορίου, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων περὶ εἰσπράξεως δημοσίων ἐσόδων καὶ θεσπίσεως ἑτέρων τινῶν διατάξεων». Ὁ βουλευτὴς κ. Τ. Μιχαηλίδης, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ρυθμίσεως ἐνίων θεμάτων ἁρμοδιότητος τοῦ Ὑπουργείου Ἐμπορίου». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Δ. Καρατζένης, Δ. Κρόκος, Η. Μπρεδήμας, Λ. Σπαῆς καὶ Γ. Γρηγορίου, καταθέτουσι τροπολογίας ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ σχεδίων τῶν πόλεων κειμένων διατάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Δ. Βρανόπουλος καὶ Δ. Παπαδημητρίου, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν κειμένων διατάξεων περὶ Ταμείου Συντάξεων Μηχανικῶν καὶ Ἐργοληπτῶν Δημοσίων Ἔργων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Χ. Γκαργκάνας, Α. Μητακίδης, Γ. Ἀνδρεάδης, Α. Μίχας, Α. Λιάκος καὶ Α. Ψάρης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παραχωρήσεως δημοσίων δασῶν εἰς Κοινότητας Συνδέσμους Κοινοτήτων, χωρικοὺς καὶ δασεργάτας». Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Κρασαδάκης, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παρατάσεως τοῦ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν καὶ παροχῆς ἐξουσιοδοτήσεως πρὸς συμπλήρωσιν, τροποποίησιν καὶ κατάργησιν τούτου». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Ἀνωγειανάκης, Ι. Παπαηλιάκης καὶ Γ. Μπακατσέλος, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 3768)57 Ν. Δ. «περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων διατάξεων καὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως συνταξιοδοτικῶν τινων διατάξεων». Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Νικολίτσας, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Σωματείου Καπνεργατῶν–Καπνεργατριῶν — Στοιβαδόρων Ἀγρινίου «Ὁ Ἅγιος Χριστόφορος», ζητοῦντος ἄμεσον ἐπιδότησιν τῶν ἀνέργων καπνεργατῶν, κατάργησιν τῶν νόμων 2348 καὶ 2519)53, διατήρησιν τῆς εἰσφορᾶς 3% ἐπὶ τῶν ἐξαγωγίμων καπνῶν κ.λ.π. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Λασκαρίδης, Ι. Παπαδημητρίου καὶ Π. Γλιγλῆς, καταθέτου ἀναφορὰν τοῦ Ἐλαιουργικοῦ Συνεταιρισμοῦ Καλαιδητίου Θάσου «Ἡ Δήμητρα», ζητοῦντος τὴν ἄμεσον ἔναρξιν συγκεντρώσεως ἐλαίου ὑπὸ τοῦ Κράτους καὶ χαρακτηρισμὸν τῶν ἐλαίων ἑπτὰ βαθμῶν ὡς βρωσίμων, ὅπως ἐγένετο καὶ παλαιότερον. Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Μπακόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Συνεταιρισμῶν Ἀρκαδίας, διαμαρτυρομένης διὰ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργείου Ἐμπορίου, σχετικῶς μὲ τὸν καθορισμὸν τιμῆς πατάτας καὶ ζητούσης χορήγησιν ἀδείας ἐξαγωγῆς προϊόντος ἢ καθορισμὸν τιμῆς 1,55 δραχ. κατ’ ὀκᾶν. Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Μπακόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου Συλλόγου Δημοδιδασκάλων Μαντινείας–Κυνουρίας, διαμαρτυρομένου διὰ τὸν παραγκωνισμὸν καὶ τὴν ἄνισον μεταχείρισιν τῶν δημοδιδασκάλων καὶ ζητοῦντος ταχεῖαν ἐπίλυσιν τῶν δικαίων αἰτημάτων αὐτῶν. Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Τσιαπάρας, καταθέτει ἀναφορὰς τῆς Συντονιστικῆς Ἐπιτροπῆς Ὀργανώσεων ἀδικηθέντων καπνεργατῶν Ἑλλάδος, ζητούσης τροποποίησιν τῶν νόμων 2348)53 καὶ 2519)53 καὶ ἐπέκτασιν τῆς ἀποζημιώσεως εἰς ὅλους τοὺς ἀδικηθέντας καπνεργάτας, ἀνεξαρτήτως πραγματοποιηθέντων ἡμερομισθίων. Ὁ βουλευτὴς κ. Μ. Πίσπας, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐμπορικοῦ–Βιομηχανικοῦ καὶ Ἐπαγγελματικοῦ Ἐπιμελητηρίου Τρικάλων, ζητοῦντος ὅπως εἰς τὰ ὑπὲρ σεισμοπλήκτων Θεσσαλίας ληφθησόμενα μέτρα, περιληφθῇ καὶ ἡ περιοχὴ Τρικάλων–Καρδίτσης. Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Ἐπαγγελματιῶν καὶ Βιοτεχνῶν Βουλιαγμένης «Ὁ Ἅγιος Νικόλαος» ζητούσης λῆψιν μέτρων ὑπὲρ τῶν ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν ἐγκατεστημένων καταστηματαρχῶν, διὰ τὴν τουριστικὴν ἀξιοποίησιν τῆς περιοχῆς Βουλιαγμένης κ.λ.π. Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν Ἐπιθεωρητῶν Ἐκμεταλλεύσεως τῶν Σ.Ε.Κ., ζητούντων ρύθμισιν τοῦ ζητήματος τῆς συντάξεώς των καὶ ὑπολογισμὸν εἰς αὐτὴν καὶ τῶν δευτερευουσῶν ἀπολαυῶν τῶν 40%. Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου Συνταξιούχων Αὐτοκινητιστῶν, ζητοῦντος ἄμεσον ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου «περὶ Ταμείου Συντάξεως Αὐτοκινητιστῶν» κ.λ.π. Οἱ βουλευταὶ κ.) κ. Γ. Αὐγερόπουλος, Γ. Σπηλιόπουλος, Β. Θανασέκου καὶ Ι. Παπαδημητρίου, καταθέτουν ψήφισμα τῆς Γενικῆς Συνελεύσεως τοῦ Συνδέσμου Εἰσπρακτόρων Λεωφορείων Ἀθηνῶν, δι’ οὗ ἐκφράζεται ἡ ὁλόψυχος συμπαράστασις αὐτῆς πρὸς τὸν ἀγωνιζόμενον Κυπριακὸν λαὸν διὰ τὴν ἄμεσον καὶ ἄνευ ὅρων ἀπελευθέρωσίν του ἀπὸ τὸν ἀποικιακὸν Βρεταννικὸν ζυγόν. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Β. Βασιλικὸς καὶ Ι. Λαμπρόπουλος, καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου Ἐπαγγελματοβιοτεχνῶν Νέων Μουδανιῶν, ζητοῦντος ματαίωσιν ἐπεκτάσεως τοῦ Ι.Κ.Α. εἰς Νέα Μουδανιά, λόγῳ τῆς μαστιζούσης τὴν περιοχὴν οἰκονομικῆς κρίσεως. Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Κίνιας, διὰ τηλεγραφήματός του διαμαρτύρεται διὰ τὴν μὴ χορήγησιν οἰκονομικῆς ἐνισχύσεως πρὸς τὸ Ἐργατοϋπαλληλικὸν Κέντρον Σαλαμῖνος καὶ τὴν ἔξωσιν αὐτοῦ ἐκ τοῦ κτιρίου ἐν ᾧ ἐστεγάζετο καὶ ζητεῖ ἐπιβολὴν κυρώσεων κατὰ ὑπευθύνων ἀρνήσεως χορηγήσεως ἐν λόγῳ οἰκονομικῆς ἐνισχύσεως. Ὁ βουλευτὴς κ. Χ. Σκουτέρης, διὰ τηλεγραφήματός του ζητεῖ ἄμεσον ἀναστολὴν ἐξοφλήσεως τῶν πρὸς τὴν Α.Τ.Ε. χρεῶν τῶν ἐκ τῶν θεομηνιῶν πληγέντων γεωργοκτηνοτρόφων τέως Δήμου Αὐλίδος Θηβῶν, διακοπὴν διώξεως αὐτῶν δι’ ἐνταλμάτων προσωπικῆς κρατήσεως καὶ ἐνίσχυσίν των μέχρι τῆς νέας συγκομιδῆς. Ὁ βουλευτὴς κ. Χ. Σκουτέρης, διὰ τηλεγραφήματός του, ζητεῖ ἄμεσον ἀναστολὴν τῶν χρεῶν τῶν παραγωγῶν, κατάπαυσιν διώξεων, ἐνίσχυσιν γεωργοκτηνοτρόφων μέχρι νέας συγκομιδῆς καὶ ἄμεσον ἀπομάκρυνσιν Διευθυντοῦ καὶ φατριαζόντων ὑπαλλήλων Α.Τ.Ε. Θηβῶν, πρὸς ἀποκατάστασιν τῆς μεταξὺ Ἀγροτικῆς Τραπέζης καὶ πιστούχων πίστεως.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ Α. Ν. 2765) 1941 «περὶ ἐμπορικῶν ἀντιπροσώπων εἰσαγωγῆς καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων».

§6ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς τὸ σύνολον τὸ σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ Α. Ν. 2765)1941 «περὶ ἐμπορικῶν ἀντιπροσώπων εἰσαγωγῆς καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τῆς προτάσεως νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς». Κύριοι βουλευταί, κατόπιν ὑποβληθείσης προτάσεως ὑπὸ 20 βουλευτῶν, ὅπως ἡ ψήφισις τῆς προτάσεως «περὶ τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ», ψηφισθῇ κατὰ τὴν τακτικὴν διαδικασίαν, καὶ ἐπειδή, συμφώνως πρὸς τὸ Σύνταγμα, ἡ πρότασις αὕτη εἶναι ὑποχρεωτική, δι’ αὐτὸ ἡ ψήφισις τῆς προτάσεως αὐτῆς θὰ γίνῃ κατὰ τὴν τακτικὴν διαδικασίαν, δηλαδὴ εἰς δύο συζητήσεις. Συνεπῶς, ἤδη εἰσάγεται εἰς αʹ συζήτησιν. Ὁ κ. Η. Ἡλιοῦ, ἔχει τὸν λόγον.

§8Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Θὰ ἤθελον, δεδομένου ὅτι πρόκειται νὰ συζητηθῇ ὁ Κανονισμός, νὰ ἐρωτήσω τὸ σεβαστὸν Προεδρεῖον, ἂν μέχρι σήμερον ἐτηρήθη ὁ παλαιὸς Κανονισμός. Διότι θὰ τὸ ἐθεώρουν ἀστεῖον νὰ συζητοῦμεν διὰ νέον Κανονισμὸν καθ’ ἣν στιγμὴν εἶναι ἀποδεδειγμένον ὅτι ὁ παλαιὸς Κανονισμὸς δὲν ἐτηρήθη. Καὶ συγκεκριμένως ἐρωτῶ τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς, ἂν ἐτήρησε τὸ ἄρθρον 26 τοῦ Κανονισμοῦ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ἄρθρον 26 ὁμιλεῖ περὶ τοῦ ἂν ἔχῃ δικαίωμα βουλευτὴς νὰ ἀπουσιάζῃ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἄνευ τῆς ἀδείας τῆς Βουλῆς καὶ νὰ ἀποζημιώνεται. Καὶ ἐρωτῶ τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς, ὑπάρχει περίπτωσις βουλευτοῦ, ὁ ὁποῖος ἀπουσίασε ἄνευ ἀδείας τῆς Βουλῆς ἐπὶ μῆνας καὶ ἔλαβε τοὺς μισθοὺς αὐτοῦ; Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἂν δὲν ἐφηρμόσθη ὁ παλαιὸς Κανονισμός, διατὶ συζητοῦμεν διὰ τὴν ψήφισιν νέου Κανονισμοῦ;

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ τήρησις τοῦ Κανονισμοῦ ἀνατίθεται εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ πρέπει καὶ τὸ ἄλλο σκέλος τῆς Βουλῆς νὰ συντελῇ καὶ νὰ συνδράμῃ εἰς τὴν ἀκριβῆ τήρησιν τοῦ Κανονισμοῦ, δηλαδή, ὑμεῖς οἱ βουλευταί. Συνεπῶς, πρέπει ἀμοιβαία συνεργασία νὰ ὑπάρχῃ διὰ νὰ τηρηθῇ stricti juris ὁ Κανονισμός, καὶ κατ’ οἰκονομίαν, τοὐλάχιστον γίνεται εὐρυτέρα ἑρμηνεία τοῦ Κανονισμοῦ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄρθρον 26, ἐπισήμως δὲν ἀπουσιάζει παρὰ μόνον ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος λαμβάνει ἄδειαν. Τώρα, ἀνεπισήμως, ἂν δὲν ἔρχεται κανείς, τὸ Προεδρεῖον δὲν δύναται νὰ τὸ διαπιστώσῃ. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου μίαν πρότασιν τροπολογίας, ἀφορῶσαν τὸ θέμα τοῦτο.

§10Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, μὲ συγχωρῆτε, εἶναι θέμα σοβαρώτατον καὶ γνωρίζετε τὶ ὑπαινίσσομαι καὶ ἐπιμένω νὰ μοῦ δώσητε τὴν ἀπάντησιν, ἂν τηρῆτε τὸν Κανονισμόν. Κύριε Πρόεδρε, εἶχον καταθέσει καὶ ἐπιστολὴν πρὸς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς ἀπὸ πολλῶν μηνῶν καὶ ἔλαβον ὑπ’ ὄψει μου ὅτι ὁ βουλευτὴς αὐτὸς ἔγινε καὶ ἐπίορκος καὶ δὲν ἔτυχον κἂν ἀπαντήσεως ἐκ μέρους τοῦ Προεδρείου. Καὶ ἐρωτῶ: Συζητοῦμεν διὰ καινούργιον Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς ὅταν δὲν ἐτηρήθη ὁ παλαιός;

§11Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, πληροφοροῦμαι αὐτὴν τὴν στιγμήν, ὅτι ὁ βουλευτὴς περὶ τοῦ ὁποίου ὁμιλεῖ ὁ ἀξιότιμος κύριος συνάδελφος, εἶναι ὁ περιβόητος Παπαεμμανουήλ. Καὶ εὐλόγως ἐρωτᾷ. Διὰ βουλευτὴν ὁ ὁποῖος τόσον ζωηρῶς ἐστιγματίσθη καὶ ἀπὸ τὸ Πανελλήνιον καὶ ἀπὸ τὴν Βουλὴν καὶ δὲν ἐντρέπεται νὰ παρευρίσκεται καὶ εἰς τὴν αἴθουσαν, δικαιολογεῖται ἡ πληρωμὴ ἀποζημιώσεως, καθ’ ὃν χρόνον φεύγει τὴν βοὴν τοῦ λαοῦ καὶ φοβούμενος τὴν φωνὴν τῆς δικαιοσύνης ἐδραπέτευσεν κρύφα ἐκ τῆς Ἑλλάδος; Ἐπιτρέπεται αὐτό; Ἂν ἡ καταγγελία εἶναι ἀληθής, δὲν ἔπρεπε νὰ ἀκουσθῇ ἡ τόσον ζωηρὰ διαμαρτυρία μας;

§12Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ (Πρόεδρος τῆς Βουλῆς). Κύριοι βουλευταί, τὸ θέμα ἔρχεται ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ, ἀλλὰ παρὰ τὸν Κανονισμόν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐπειδὴ εἶναι θέμα ἠθικῆς τάξεως καὶ θὰ ἔπρεπε νὰ δοθοῦν ἐξηγήσεις εἰς τὸ Σῶμα καὶ τὴν κοινὴν γνώμην, σᾶς πληροφορῶ ὅτι ἐπὶ ἓν ὁλόκληρον ἔτος, ἤτοι ἀπὸ πέρυσι, ἀπὸ 1ης Ἰανουαρίου μέχρις ἐφέτος, νομίζω 30 Νοεμβρίου, δὲν κατεβλήθη οὐδεμία ἀποζημίωσις εἰς τὸν ἐν λόγῳ βουλευτήν, διότι οὗτος ἀπῆλθεν ἄνευ ἀδείας τοῦ Προέδρου καὶ τῆς Βουλῆς καὶ τεθεὶς ἐκτὸς τῆς ἁρμοδιότητος τῆς δικαιοσύνης, ἐκρίθη ὑφ’ ἡμῶν ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ λαμβάνῃ ἀποζημίωσιν. Ἐπειδὴ ὠχλήθη τὸ Προεδρεῖον ἐπανειλημμένως, ἐγένετο ἐρώτημα εἰς τὸ Νομικὸν Συμβούλιον τοῦ Κράτους, τὸ ὁποῖον διὰ μιᾶς καὶ μόνον ψήφου ἐδικαίωσε τὴν γνώμην τοῦ Προεδρείου νὰ μὴ καταβληθῇ ἡ ἀποζημίωσις. Συνεπῶς σᾶς δηλῶ ὅτι μέχρι 30ῆς Νοεμβρίου νομίζω, ἢ 30ῆς Δεκεμβρίου, δι’ ἕνα μῆνα συγχωρήσατέ με ἂν ἡ μνήμη μου εἶναι ἐλλιπής, δὲν κατεβλήθη οὐδεμία ἀποζημίωσις, τὸ δὲ ποσὸν κατετέθη εἰς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον, τὸ ὁποῖον θὰ κρίνῃ ἂν οὗτος κατόπιν δι’ ἀγωγῆς του τὸ ζητήσῃ. Ἀπὸ τῆς 10ης Δεκεμβρίου, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἀφοῦ εἶδον τὸν ἐν λόγῳ βουλευτήν, ἐν τῇ αἰθούσῃ τότε ἐλεύθερον ἀσκοῦντα τὰ καθήκοντά του, βεβαίως τότε δὲν εἶχον κανένα δικαίωμα νὰ εἶμαι αὐθαίρετος καὶ διέταξα νὰ καταβάλλεται ἡ ἀποζημίωσις. Προσθέτω ἀκόμη ὅτι δὲν κατεβλήθη οὔτε τὸ δῶρον, διότι τὸ δῶρον εἶναι ὡσεὶ νὰ εἰργάσθη κανεὶς ὁλόκληρον τὸ προηγούμενον ἔτος. Συνεπῶς ἂν ὅλα αὐτά, ἀντὶ νὰ λεχθοῦν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἐλέγοντο εἰς τὸ γραφεῖόν μου, θὰ εἶχε τακτοποιηθῆ τὸ ζήτημα καὶ δὲν θὰ ὑπῆρχε θέμα ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ καὶ κατὰ παράβασιν τοῦ Κανονισμοῦ.

§13Σ. ΠΑΠΑΕΜΜΑΝΟΥΗΛ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ πρόκειται περὶ προσωπικοῦ ζητήματος, ζητῶ τὸν λόγον καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μὲ ἀκούσῃ.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ὅπως γνωρίζετε, τὸ Σύνταγμα καθορίζει σαφῶς πότε βουλευτής τις ἐν ἐνεργείᾳ ἐκπίπτει τοῦ ἀξιώματος. Συνεπῶς ὁ περὶ οὗ ὁ λόγος συνάδελφος ipso jure δύναται νὰ ἔρχεται καὶ νὰ λαμβάνῃ μέρος εἰς τὰς συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς, ἐφ’ ὅσον δὲν ἐξεπληρώθησαν αἱ διατάξεις αὗται τοῦ Συντάγματος. Συνεπῶς σήμερον προέκυψε ζήτημα νὰ τοῦ δώσῃ τὸ Προεδρεῖον τὸν λόγον ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος. Ἐπειδὴ τὸ Προεδρεῖον κρίνει ὅτι πράγματι ὑπάρχει ζήτημα προσωπικόν, ὁ λόγος δίδεται εἰς τὸν βουλευτὴν κ. Παπαεμμανουήλ.

§15Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Ὀρθῶς.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κύριε Παπαεμμανουήλ, ἔχετε τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ προσωπικοῦ ζητήματος, ἀλλὰ παρακαλῶ νὰ μὴ ἐκφύγητε καθόλου, διότι ἄλλως θὰ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς διακόψω.

§17Σ. ΠΑΠΑΕΜΜΑΝΟΥΗΛ. Εἶμαι εὐτυχής, διότι ἀξιότιμος συνάδελφος μοῦ δίδει σήμερον τὴν εὐκαιρίαν νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ ζητήματος ἀπολύτως προσωπικοῦ.

§18Ε. ΜΑΛΑΜΙΔΑΣ. Σᾶν δὲν ἐντρέπεσαι.

§19Σ. ΠΑΠΑΕΜΜΑΝΟΥΗΛ. Αὐτὸ θὰ τὸ ἴδωμεν κατόπιν ποῖος πρέπει νὰ αἰσχύνεται, ὄχι νὰ ἐντρέπεται. Κύριοι βουλευταὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἔθεσε τὰ πράγματα εἰς τὴν θέσιν των. Ὄντως δὲν κατεβλήθη παρὰ μόνον ἡ ἀποζημίωσις ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ καταβληθῇ καὶ ἡ γνώμη ὅλων συμπίπτει ὅτι ἔχει ὑποχρέωσιν τὸ Ταμεῖον νὰ μοῦ καταβάλῃ τὴν βουλευτικὴν ἀποζημίωσιν, τοὐλάχιστον μέχρι τῆς ἐκπτώσεώς μου ἐκ τοῦ βουλευτικοῦ ἀξιώματος. Ἐν τούτοις, ἐπειδὴ ἡ ὑπόθεσίς μου εὑρίσκεται ἐνώπιον τῆς δικαιοσύνης καὶ ἐπειδὴ ἐδημιουργήθη πέριξ αὐτῆς τῆς ὑποθέσεως θόρυβος, θὰ παρεκάλουν τὴν Βουλήν, διὰ τὴν διατήρησιν τοῦ γοήτρου αὐτοῦ τούτου τοῦ Σώματος, ὅπως ἐπιτρέψῃ ἵνα τὴν ἑπομένην, εἰ δυνατὸν αὔριον, πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, μοῦ δοθῇ ὁ λόγος, διὰ νὰ διαφωτίσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς ὑποθέσεώς μου, διότι ἐδημιουργήθησαν καὶ ἐλέχθησαν τόσα ἀσύστολα ψεύδη, ὥστε εἶμαι ὑποχρεωμένος, ἐν δυνάμει Κυρίου καὶ μὲ τὸν πυρσὸν τῆς ἀληθείας, νὰ διαφωτίσω τὸ Σῶμα ἐπὶ ὅλων τῶν λεπτομερειῶν τῆς ὑποθέσεώς μου. Ἂν μέχρι τοῦδε ἐτήρησα σιγήν, ἦτο διότι ἡ ὑπόθεσίς μου εὑρίσκετο ἐνώπιον τῆς Ἑλληνικῆς δικαιοσύνης, πρὸς τὴν ὁποίαν Ἑλληνικὴν δικαιοσύνην τρέφω ἀπόλυτον ἐμπιστοσύνην. Λέγω μόνον τοῦτο, ὅτι αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐλέχθη ἐκ μέρους τοῦ ἀγαπητοῦ κ. συναδέλφου ὅτι ἐδραπέτευσα, παρακαλῶ νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε αὔριον πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως νὰ ὁμιλήσω διὰ νὰ δώσω ἐξηγήσεις. Αὐτὸ ἀπαιτεῖ τὸ συμφέρον τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ Πολιτεύματος, διότι οὔτε ἐδραπέτευσα, οὔτε ἐφυγαδεύθην. Τὸ τονίζω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Θέλω ἑπομένως ἡ Βουλὴ νὰ μὲ ἀκούσῃ. Αὐτὸ δὲ εἶναι τὸ συμφέρον τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, διότι οὐαὶ καὶ ἀλλοίμονον ἐὰν εἷς βουλευτὴς, μὴ ἀποβαλὼν τὴν βουλευτικήν του ἰδιότητα, σύρεται ἄνευ ἄρσεως τῆς βουλευτικῆς του ἀσυλίας εἰς τὰς φυλακάς. Διότι αὔριον θὰ εἶναι ἡ σειρὰ ὅλων τῶν βουλευτῶν. Πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ μὲ ἀκούσῃ. (Φωναὶ ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ διαμαρτυρίαι). Καὶ νὰ διαφωτίσω ὁλόκληρον τὸ Σῶμα, διότι δὲν μοῦ εἶναι ἐπιτετραμμένον μίαν ἐπιστημονικὴν σταδιοδρομίαν 30 ἐτῶν, μὲ μίαν παγκόσμιον φήμην, νὰ τὴν ἀφήσω νὰ τὴν διασύρουν.

§20Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀρκετὰ ὡμίλησεν ὁ κ. συνάδελφος.

§21Σ. ΠΑΠΑΕΜΜΑΝΟΥΗΛ. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν εἰ δυνατὸν αὔριον νὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ ἐκθέσω τὴν ὑπόθεσιν.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Παπαεμμανουήλ, δὲν εἶναι δυνατόν, κατὰ τὴν γνώμην μου, βεβαίως ἡ Βουλὴ θὰ ἀποφασίσῃ ἐὰν θὰ σᾶς δοθῇ ὁ λόγος ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος αὔριον πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. Ἐδῶ σᾶς ἀπήγγειλαν κατηγορίαν, ἂς τὴν ὀνομάσωμεν ἔτσι, ὅτι ἐδραπετεύσατε χωρὶς τὴν ἄδειαν τῆς Βουλῆς καὶ κρυφίως. Ἐπ’ αὐτοῦ ὅ,τι ἔχετε νὰ εἴπητε, θὰ τὸ εἴπητε ἀπόψε, ὄχι αὔριον. Συγκεκριμένως ἐπ’ αὐτῆς τῆς κατηγορίας θὰ ὁμιλήσητε.

§23Σ. ΠΑΠΑΕΜΜΑΝΟΥΗΛ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἀπόψε νὰ ὁμιλήσω χωρὶς πιστοποιητικὰ ἐπίσημα. Θέλω ὅταν ὁμιλήσω, πάντα λόγον μου νὰ τὸν καλύπτω ἐπὶ τῇ βάσει ἐπισήμων ἀδιασείστων στοιχείων μὲ μετάφρασιν ἐπίσημον ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ἑλλάδος. Αὐτὰ τὰ πιστοποιητικὰ δὲν τὰ ἔχω σήμερον μετ’ ἐμοῦ. Ἐπομένως νομίζω ὅτι πρέπει τοὐλάχιστον τὸ Σῶμα νὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ αὔριον νὰ εἶμαι ἐφωδιασμένος μὲ τὰ ἐπίσημα αὐτὰ στοιχεῖα.

§24ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§25Σ. ΠΑΠΑΕΜΜΑΝΟΥΗΛ. Διότι θέλω, κύριε Πρόεδρε, ὁσάκις ὁμιλῶ νὰ ἔχω καὶ τὰς φωτοτυπίας τῶν ἐπισήμων ἐγγράφων διὰ νὰ τὰ βλέπῃ ἡ Βουλή.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ δοθῇ ὁ λόγος αὔριον, πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως εἰς τὸν κ. Παπαεμμανουήλ;

§27ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὥστε θέλετε αὔριον, πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Παπαεμμανουήλ;

§29Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικ.). Κύριοι συνάδελφοι, κακῶς ἐδημιουργήθη ἀπόψε ἀφορμὴ συζητήσεως ἐπὶ ἑνὸς προσωπικοῦ ζητήματος. Ὁ νομίζων ὅτι ἐθίγη βουλευτής, ἔδωσε τὰς ἐξηγήσεις του ἢ ἀπήντησεν ἐπὶ τῆς αἰτιάσεως ἡ ὁποία ἀπηυθύνθη ἐναντίον του. Ἡ ὑπόθεσις εἶναι ἐκκρεμὴς εἰς τὰ δικαστήρια. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Βουλὴ νὰ ἀσχολῆται μὲ τὰ θέματα αὐτὰ οὔτε πρὸ τῆς Ἡμερησίας διατάξεως, οὔτε κατ’ ἄλλον τρόπον.

§30Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κύριε συνάδελφε.

§32Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ θέμα τοῦ συναδέλφου κ. Παπαεμμανουὴλ εἶναι διττόν. Εἶναι μία ἡ ποινικὴ πλευρὰ πρὸς τὸ Σισμανόγλειον. Δεύτερον, θέμα πολιτικῆς εὐθύνης, τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει ἡμᾶς καὶ ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐγένετο ἐπεισόδιον, εἶναι τὸ θέμα ἐὰν ἐδραπέτευσε ἢ ἐὰν ἐφυγαδεύθη ὁ κ. Παπαεμμανουήλ, ἢ ἐὰν ἔφυγε νομίμως. Τοῦτο δὲν θὰ τὸ ἐρευνήσῃ ἡ δικαιοσύνη. Θὰ πρέπει νὰ δοθοῦν ἐξηγήσεις ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ ἀπόψε κατὰ τὸν Κανονισμόν, οὐχὶ αὔριον. Ἐὰν ὁ κ. Παπαεμμανουὴλ ἔχῃ στοιχεῖα, νὰ πάῃ εἰς τὸ σπίτι του νὰ τὰ φέρῃ ἐδῶ νὰ λυθῇ τὸ θέμα, διότι εἶναι θέμα πολιτικῆς εὐθύνης, τῆς Κυβερνήσεως, δὲν εἶναι θέμα τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ τὴν δικαιοσύνην.

§33Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ (Πρ. Κυβερνήσεως). Κύριε συνάδελφε, δὲν δύνασθε ἐπὶ παντὸς θέματος νὰ δημιουργῆτε ζήτημα εὐθυνῶν τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ θέμα αὐτό, τὸ ἐὰν ἔφυγε ἢ ὄχι ὁ βουλευτὴς Παπαεμμανουήλ, συνεζητήθη διὰ μακρῶν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐκκρεμεῖ σήμερον ἐνώπιον τῆς δικαιοσύνης. Καὶ διοικητικαὶ ἀνακρίσεις ἐγένοντο διὰ τὸ ζήτημα αὐτὸ καὶ ἐπεβλήθησαν κυρώσεις. Ἀλλὰ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι καθ’ ἣν στιγμὴν ἀσχολεῖται τὸ Σῶμα μὲ τὰ μέτρα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ μᾶς ἐπιτρέψουν νὰ ἐργασθῶμεν κατὰ τρόπον ταχύτερον, κατὰ τρόπον ἀποδοτικώτερον, εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἐπωφελούμεθα αὐτοῦ τοῦ προσωπικοῦ ἐπεισοδίου διὰ νὰ διαθέσωμεν μίαν συνεδρίασιν, διότι κάποιος ἐκ τῶν κ. κ. συναδέλφων θέλει νὰ ἔχῃ τὴν ἱκανοποίησιν νὰ ὁμιλήσῃ. Δὲν λειτουργεῖ τὸ Σῶμα ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως). Παρακαλῶ καὶ τὴν ἡγεσίαν τῶν Κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως νὰ καταβάλῃ μίαν προσπάθειαν ὥστε τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον ἀνελάβομεν καὶ τὸ ἀνελάβομεν, ὅπως γνωρίζετε μὲ πρωτοβουλίαν Διακομματικῆς Ἐπιτροπῆς, καὶ τὸ ἀνελάβομεν διότι διεπιστώσαμεν ὅτι δὲν λειτουργεῖ καλῶς τὸ Σῶμα, παρακαλῶ νὰ καταβληθῇ προσπάθεια, ὥστε νὰ μὴ δημιουργοῦνται ἐκ τοῦ μηδενὸς ζητήματα παρεμποδίζοντα τὸ κύριον ἔργον τῆς Βουλῆς. Ἀσχολούμεθα ἐπὶ δύο μῆνας περίπου μὲ δύο νομοσχέδια, ἐνῷ ὑπάρχουν ἑκατοντάδες νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν σοβαρώτατα ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἐνδιαφέρουν μεγάλας τάξεις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ τὰ προωθήσωμεν διότι κάθε φορὰν δημιουργοῦμεν ζητήματα μηδαμινὰ ἀπασχολοῦντα τὸ Σῶμα.

§34Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ζήτημα ἠθικῆς τάξεως, κύριε Πρόεδρε.

§35Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ (Πρ. Κυβερνήσεως). Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ ἐὰν ἡ ἡγεσία τῆς Ἀντιπολιτεύσεως δὲν ἀνακαλέσῃ εἰς τὴν τάξιν τοὺς βουλευτάς της, νὰ τὸ πράξητε ὑμεῖς. Δὲν δύναται ὁ κ. Διαμαντόπουλος, ὁ ὁποῖος μὲ τὰς συνεχεῖς προκλήσεις του κατέστη μάστιξ τῆς αἰθούσης αὐτῆς, νὰ διακόπτῃ συνεχῶς. (Διαμαρτυρίαι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§36Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μάστιξ εἶσθε σεῖς. (Θόρυβος — φωναὶ — κωδωνοκρουσίαι).

§37Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐμέμφθη τοὺς βουλευτὰς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, οἱ ὁποῖοι ὡμίλησαν ἐπὶ τοῦ ἐν λόγῳ θέματος, ὅτι προκαλοῦν θέματα διὰ νὰ ματαιώσουν τὰς ἐργασίας τοῦ Κοινοβουλίου.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι, δὲν εἶπεν αὐτὸ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, οὔτε ἦτο αὐτὸ τὸ πνεῦμα τῆς διακοπῆς του.

§39Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ συνέπεσεν εἷς ἐκ τῶν ὁμιλητῶν νὰ εἶμαι καὶ ἐγώ, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ δώσω μίαν ἐξήγησιν, πῶς ἤρχισεν ἡ συζήτησις. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς κ. Διαμαντόπουλος ἠρώτησε τὸ Προεδρεῖον, λαβὼν τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ, ἐὰν εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἀπουσιάζων ἐπὶ πολλοὺς μῆνας ἐκ τῆς Ἑλλάδος συνάδελφος ἄνευ ἀδείας τῆς Βουλῆς, ἐλάμβανε τὴν ἀποζημίωσίν του καὶ δὲν κατωνόμασε τὸν βουλευτήν. Ἠρώτησα περὶ τίνος πρόκειται καὶ μοῦ εἶπον ὅτι πρόκειται περὶ τοῦ βουλευτοῦ Παπαεμμανουήλ. Τότε ὡμίλησα καὶ ἐγὼ καὶ εἶπον ὅτι ὀρθὸν εἶναι νὰ δοθοῦν αἱ ἐξηγήσεις αὗται καὶ πέραν τούτου εἶπον, φορεὺς γενόμενος τῆς κοινῆς γνώμης, ἀδιακρίτως Κόμματος, ἡ ὁποία ἀσχάλλει πληροφορουμένη ὅτι ὁ Παπαεμμανουὴλ εὑρίσκεται ἐντὸς τῆς Βουλῆς, ἐγενόμην φορεὺς τοῦ δυσαρέστου αὐτοῦ αἰσθήματος τῆς κοινῆς γνώμης ὄχι κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ὄχι κατὰ τοῦ ἐν λόγῳ βουλευτοῦ, ἀλλὰ καθ’ ὅλων ἡμῶν. Καὶ εἶμαι εὐτυχὴς ὅτι ἐκ τῆς ἐρωτήσεως τοῦ κ. Διαμαντοπούλου, ἐδόθη ἀφορμὴ νὰ δοθοῦν ἐξηγήσεις εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ὁ ὁποῖος, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὑποχρέωσίν του, ὡς πρὸς τὸ οἰκονομικὸν θέμα, ὁμολογῶ ὅτι εὑρίσκεται ἐν τάξει. Παραμένει, ὅμως, τὸ θέμα τοῦ ὅτι ὁ ἴδιος ὁ Παπαεμμανουὴλ ἔπρεπε νὰ ἔχῃ συναίσθησιν τῆς θέσεώς του καὶ νὰ μὴ ἐμφανίζεται εἰς τὴν Βουλήν. Τοῦτο, ἀφορᾷ αὐτὸν προσωπικῶς. Ἀλλὰ καὶ αἱ ἰδικαί μας παρατηρήσεις, νομίζω καὶ ἐλπίζω, ὅτι δὲν θὰ ὑπάρχῃ διαφωνία ὅτι ἀποκαθιστοῦν τὸ κῦρος τῆς Βουλῆς, ἔναντι τῆς κοινῆς γνώμης, ἡ ὁποία, μὴ γνωρίζουσα τὸν τρόπον τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς καὶ τὰ δικαιώματα τὰ ὁποῖα ἔχει ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἔναντι τῶν βουλευτῶν, ἀσχάλλει πῶς ἡ Βουλὴ τὸ ἐπιτρέπει. Ἡ σημερινὴ συνεδρίασις, ἡ σημερινὴ συζήτησις θὰ καταδείξῃ ὅτι δὲν ὑπάρχει πταῖσμα οὔτε ἀπὸ τὸ Προεδρεῖον, οὔτε ἀπὸ τὸ Σῶμα καὶ ὅτι ἡ μόνη κατάκρισις ἀπονέμεται εἰς τὸν ἴδιον, ὁ ὁποῖος δὲν ἔπρεπε νὰ προσέλθῃ εἰς τὴν Βουλήν.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Μπακόπουλε, ὅπως καὶ προηγουμένως ἐξήγησα, δὲν ὑπάρχει, κατὰ τὸ Σύνταγμα, ἐξουσία, ἡ ὁποία ν’ ἀπαγορεύῃ εἰς τὸν κ. Παπαεμμανουὴλ νὰ παρίσταται εἰς τὴν αἴθουσαν. Κατὰ τὸ ἄρθρον 14 εἶναι βουλευτής. Συνεπῶς, εἰς αὐτὸν ἐναπόκειται νὰ ἐκτιμήσῃ τὰ πράγματα καὶ νὰ ἔλθῃ ἢ ὄχι.

§41Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως παρεφέρθη καὶ ἀπέτεινε φράσιν ἀδικαιολόγητον καὶ βαρεῖαν κατὰ ἐντίμου συναδέλφου, τοῦ κ. Διαμαντοπούλου.

§42ΦΩΝΑΙ ΕΚ ΤΗΣ ΣΥΜΠΟΛΙΤΕΥΣΕΩΣ. Δικαίως. (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι).

§43Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Εἶμαι βέβαιος, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος εἶναι γενναιόφρων, θὰ θελήσῃ νὰ ἐπανορθώσῃ τὸ ἀδίκημα τὸ ὁποῖον διέπραξε κατὰ τοῦ συναδέλφου κ. Διαμαντοπούλου. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ δεύτερον ζήτημα, κύριε Πρόεδρε, ἔχω τὴν γνώμην ὅτι δὲν δύναται νὰ συζητηθῇ τὸ θέμα τοῦ κ. Παπαεμμανουὴλ σήμερον, ἐφ’ ὅσον ἡ δικαιοσύνη ἐπελήφθη τοῦ ζητήματος. Παρακαλῶ, νὰ μὴ ὁρισθῇ οὔτε δι’ αὔριον. Διότι δὲν δύναται αὔριον νὰ παραμεληθῇ ὁ Κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος, διὰ τὸν ὁποῖον, ἡμεῖς, ἡ Ἀντιπολίτευσις, ἐνδιαφερόμεθα ἰδιαιτέρως.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Η. Ἠλιοῦ, ἔχει τὸν λόγον.

§45Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἀπήντησεν, δὲν διώρθωσε τὴν φράσιν του. Ἔχομεν τὴν γνώμην, μάλιστα μὲ τὸν νέον Κανονισμόν, ὅτι οἱ βουλευταὶ οἱ ὁποῖοι παρεκτρέπονται πρέπει νὰ ἀνακαλοῦν τὰς βαρείας φράσεις τὰς ὁποίας τυχὸν ἐν στιγμῇ ὀργῆς ἐξεστόμισαν, κατὰ συναδέλφου. Τὸ παράδειγμα δὲ πρέπει νὰ τὸ δίδουν οἱ Πρωθυπουργοί, οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων καὶ οἱ Ὑπουργοί. Εἶπον καὶ προχθές, ὁμιλῶν ἐπὶ τῶν τροποποιήσεων τοῦ Κανονισμοῦ, ὅτι δὲν ὑπάρχει γενναιότερον καὶ ἀνδρικώτερον καὶ εὐγενέστερον πρᾶγμα ἀπὸ τοῦ νὰ ἀνακαλῇ κανεὶς μίαν φράσιν τὴν ὁποίαν εἶπεν ἐναντίον ἑνὸς συναδέλφου καὶ θέλω νὰ πιστεύω ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θὰ διορθώσῃ τὴν φράσιν του αὐτήν. Δὲν δύναται νὰ παραμείνῃ ὁ κ. συνάδελφος μὲ τὴν κατηγορίαν αὐτήν. Εἶναι ἔντιμος καὶ ἀξιοπρεπὴς συνάδελφος, ὁ ὁποῖος ἔχει καὶ μίαν ἱστορίαν, τὴν ὁποίαν δὲν δύναται νὰ ἀμαυρώσῃ κανεὶς ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ.

§46Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ (Πρ. Κυβερνήσεως). Λυποῦμαι πολὺ διότι εὑρέθην εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ κάμω αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις, ἐπικαλεσθεὶς καὶ τὴν ἰδικήν σας παρέμβασιν, ἐφ’ ὅσον ὅλοι γνωρίζετε καὶ πρὸ παντὸς οἱ κύριοι συνάδελφοι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ὅτι, πράγματι, ὁ κ. Διαμαντόπουλος φέρεται κατὰ τρόπον, ὥστε νὰ ἀποτελῇ ἀνωμαλίαν εἰς τὴν λειτουργίαν τοῦ Κοινοβουλίου μὲ τὴν δημιουργίαν συνεχῶς ἐπεισοδίων, διὰ προκλήσεων καὶ διακοπῶν, ἀκόμη καὶ τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ὅτι ὁ κ. Διαμαντόπουλος, χειρονομῶν μὲ ἀπεδοκίμασεν, εὑρέθην εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ εἴπω ὅτι ὄχι μόνον εἶναι αὐτὸ ἀντικανονικόν, ἀλλὰ ὅτι παρεμποδίζει, διὰ τῆς δημιουργίας συνεχῶν ἐπεισοδίων, τὰς ἐργασίας τοῦ Κοινοβουλίου. Ὑποθέτω ὅτι καὶ σεῖς ἔπρεπε νὰ φροντίσητε, κατὰ κἄποιον τρόπον, νὰ ἀποδείξητε εἰς τὸν κ. βουλευτὴν τῆς παρατάξεώς σας, ὅτι γίνεται αἴτιος ἀνωμαλιῶν.

§47Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, λυποῦμαι πολὺ διότι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διὰ περιστροφικῶν φράσεων, ἀπέφυγε νὰ ἐπανορθώσῃ τὸ ἀδίκημα, τὸ ὁποῖον διέπραξεν ἐναντίον συναδέλφου. Ἡ θέσις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, κύριε Πρόεδρε, εἶναι δύσκολος ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἀπὸ τῆς στιγμῆς αὐτῆς. Ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀναμένομεν νὰ ἐπανορθώσῃ τὴν ἀδικίαν τὴν ὁποίαν διέπραξεν. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων καὶ τὸ Δημοκρατικὸν Κόμμα ἀποχωροῦν τῆς αἰθούσης).

§48Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὁ ἐπὶ τοῦ βήματος εὑρισκόμενος ἀξιότιμος κύριος συνάδελφος, δὲν θὰ δυσαρεστηθῇ διὰ τὴν νέαν ἀναβολὴν τῆς ἐνάρξεως τῆς ἀγορεύσεώς του, ἀναβολήν, τὴν ὁποίαν θὰ προκαλέσουν αἱ ὀλίγαι λέξεις τὰς ὁποίας σκέπτομαι νὰ διατυπώσω. Νομίζω, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ εὑρεθῇ τρόπος διὰ τῆς διακοπῆς ἐπί τινα λεπτά, τῆς συνεδριάσεως τῆς Βουλῆς, ὅπως τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων τὸ ὁποῖον ἐθεώρησεν ἑαυτὸ θιγέν, ἐπανέλθῃ εἰς τὴν αἴθουσαν. Ὁ ἀξιότιμος κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εὑρεθεὶς ἐνώπιον βουλευτοῦ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὁ ὁποῖος εἶχεν ἐξοργισθῆ καὶ ἐχειρονόμει κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος, βεβαίως, δὲν εἶναι κανονικός, ἠρεθίσθη καὶ κατανοῶ ἀπολύτως τὴν θέσιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐρεθισθέντος ὅταν εἶδε τὸν ἀγαπητὸν συνάδελφον κ. Διαμαντόπουλον χειρονομοῦντα καὶ διὰ τῶν χειρονομιῶν του ἀπειλοῦντα. Δὲν ἔχω ποτέ μου χρησιμοποιήσει τοιαύτας κινήσεις καὶ χειρονομίας, καὶ ὡς ἐκ τούτου εἶμαι βέβαιος, ὅτι αὐτὸς οὗτος ὁ κ. Διαμαντόπουλος ἐὰν πληροφορηθῇ, ὅτι θεωρῶ τὰς χειρονομίας αὐτὰς ὡς μὴ συμβαλούσας εἰς τὴν κανονικὴν λειτουργίαν τῆς Βουλῆς, θὰ τὸ παραδεχθῇ, διότι εἶναι πράγματι ἔντιμος καὶ ἄριστος ἐπιστήμων καὶ καλὸς βουλευτής, ἔστω καὶ ἂν εἶναι ὀξύθυμος. Δὲν σημαίνει διόλου, ὅτι πᾶς ὀξύθυμος εἶναι καὶ κακός. Ἑπομένως, προκαλεῖται ἀνωμαλία, ὅπως ὀρθῶς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τῆς ὀξείας στάσεως τὴν ὁποίαν εἴτε ὁ κ. Διαμαντόπουλος, εἴτε ἄλλοι τινὲς ἐκ τῶν κ. κ. βουλευτῶν ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρὸν τηροῦν, ἀλλὰ ἡ ἀνωμαλία αὐτὴ πρέπει νὰ ἀποδοθῇ εἰς τὸ ὀξύθυμον τοῦ χαρακτῆρος των καὶ οὐχὶ εἰς κακὴν πρόθεσιν. Παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι ὡρισμένοι ὄπισθέν μου κύριοι συνάδελφοι πρὸ ὀλίγου ἐνόμισαν ὅτι ἔπρεπε νὰ διαφωνήσουν δι’ ἐπιφωνημάτων μὲ τὴν διατύπωσιν τὴν ὁποίαν ἔκαμα ὅτι πρόκειται περὶ καλοῦ συναδέλφου — δὲν ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ χαρακτηρίσω κανένα συνάδελφον κακὸν — παρὰ τὸ γεγονὸς αὐτό, ἐγὼ ἐπιμένω εἰς τὴν κρίσιν μου. Προσθέτω, ἐν τούτοις, τὴν παρατήρησιν ὅτι ἡ ἐκδήλωσις εἰς τὴν ὁποίαν προέβη ὁ κ. Διαμαντόπουλος, αἱ χειρονομίαι εἰς τὰς ὁποίας προέβη, δικαίως προεκάλεσαν τὴν ἀγανάκτησιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ ἂς μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ ἀξιότιμος καὶ ἀγαπητός μου Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ τοῦ εἴπω ὅτι τὴν φράσιν εἰδικῶς ὅτι ὁ κ. Διαμαντόπουλος ἀποτελεῖ μάστιγα, θὰ εἶναι καλὸν μὲ τὴν γενναιοφροσύνην ἡ ὁποία τὸν χαρακτηρίζει, νὰ τὴν ἀνακαλέσῃ, διὰ νὰ λήξῃ τὸ ἐπεισόδιον.

§49ΠΟΛΛΟΙ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, Ὄχι.

§50Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, φωνάζετε ὄχι καὶ ρίχνετε λάδι εἰς τὴν φωτιά. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι τῶν βουλευτῶν ἡ ἀποστολὴ νὰ ρίχνουν λάδι εἰς τὴν φωτιά. Εἰς ἐμὲ θὰ ἐπιτρέψητε νὰ μὴ ἀκολουθῶ τὴν τακτικὴν αὐτήν. Δὲν ἔχω ποτὲ χρησιμοποιήσει ἔκφρασιν βαρεῖαν. Ἐὰν τὴν ἐχρησιμοποίουν θὰ τὴν ἀνεκάλουν. Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ δηλώσῃ, ὅτι, λόγῳ δεδικαιολογημένης ἀγανακτήσεως, προέβη εἰς τὴν διατύπωσιν τῆς λέξεως, ἀλλὰ τὴν ἀνακαλεῖ, ὁπότε θὰ ἀποκατασταθῇ ἡ εὐρυθμία ἐν τῇ αἰθούσῃ καὶ θὰ συζητήσωμεν περὶ τοῦ Κανονισμοῦ παρόντων ὅλων τῶν Κομμάτων, ὅπως συμφέρει εἰς τὸ Ἔθνος καὶ εἰς τὸ πολίτευμα.

§51Α. ΠΑΠΑΧΡΗΣΤΟΥ. Ὁ κ. Διαμαντόπουλος ἀπεκάλεσε ἐμένα.... (δὲν ἠκούσθη) καὶ δὲν ἀνεκάλεσε. (Θόρυβος).

§52Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω εἰς τοὺς κ. κ. βουλευτάς, οἱ ὁποῖοι διαφωνοῦν πρὸς ἐμέ, νὰ ἀναγνώσουν καὶ πάλιν — εἶμαι βέβαιος ὅτι τὰ ἔχουν ἄλλοτε ἀναγνώσει — παλαιὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων, τὰ ὁποῖα ἐμφανίζουν καὶ τὸν Δημήτριον Γούναρην καὶ τὸν Ἐλευθέριον Βενιζέλον ἀνακαλοῦντας πολλάκις μίαν λέξιν.

§53Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ (Πρ. Κυβερνήσεως). Λυποῦμαι πολύ, διότι, προφανῶς, ἄνευ προθέσεως θέλετε νὰ μὲ ὑποβάλετε εἰς μίαν ταπείνωσιν. Διότι αὐτὸ σημαίνει νὰ ζητήσω συγγνώμην ἀπὸ ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος μὲ ἠνάγκασε νὰ ὁμιλήσω ὅπως ὡμίλησα. Ὅταν ἀπαντῶ συμβαίνει νὰ διακόψω ἕνα ρήτορα διὰ νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν καὶ ἐγείρονται βουλευταὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ μὲ διακόπτουν προκλητικῶς, νομίζετε ὅτι ὑπ’ αὐτὰς τὰς συνθήκας ἠμπορεῖ νὰ λειτουργήσῃ ἡ Βουλὴ καὶ τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα;

§54Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Λυποῦμαι διότι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀπηυθύνθη μὲ αὐτὴν τὴν ἔξαψιν πρὸς ἐμέ. Διαφωνῶ πλήρως καὶ πρὸς τὴν οὐσίαν τῶν λόγων του. Ἡ πρότασίς μου ἦτο πρὸς ὄφελος τοῦ κύρους καὶ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς. Ἐὰν μίαν λέξιν ἡ ὁποία δὲν ἔπρεπε νὰ χρησιμοποιηθῇ τὴν ἀνεκάλει ὁ κ. Πρωθυπουργός, τοῦτο θὰ ἦτο πρὸς τιμήν του.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κύριε Ἠλιοῦ, νὰ ὁμιλήσητε.

§56Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐκτὸς μὲν τοῦ Κανονισμοῦ, ἀλλ’ ὀρθῶς, νομίζω, ὁ κ. βουλευτὴς Ἀττικῆς ἐπανέλαβε, παραφράζων, τὴν παλαιὰν πρότασιν τοῦ Ροΐδη, ὅτι, ἀντὶ τῶν πολλῶν νόμων, εἷς νόμος θὰ ἐχρειάζετο, ὁ νόμος περὶ τηρήσεως τῶν κειμένων νόμων. Ὁ κ. Διαμαντόπουλος εἶπεν ὅτι δὲν τηρεῖται ὁ Κανονισμός. Τί θέλομεν, λοιπόν, νέον Κανονισμόν; Ἔχω καταλάβει τὴν ἕδραν αὐτὴν πρὸ 35 λεπτῶν, ὁπότε, παρὰ τὸν Κανονισμόν, ἐδόθη εἰς τὸν κ. Διαμαντόπουλον ὁ λόγος ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος καὶ μοῦ κατεκρατεῖτο τὸ βῆμα, ἐνῷ καὶ ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος δίδεται μὲν ὁ λόγος, ἀλλὰ μετὰ τὸ πέρας τῆς ἀγορεύσεως τοῦ ἔχοντος τὸν λόγον...

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐκάματε ἔναρξιν τῆς ἀγορεύσεώς σας.

§58Η. ΗΛΙΟΥ. Κατὰ τὴν προχθεσινὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τῆς προτάσεως τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ, ἐλέχθησαν πολλὰ καὶ ἐγένετο κριτικὴ περὶ τοῦ τρόπου λειτουργίας τοῦ κοινοβουλευτικοῦ συστήματος παρ’ ἡμῶν. Ἡ κριτικὴ αὕτη θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ προεκταθῇ ἐπ’ ἄπειρον καὶ εἰς ἔκτασιν καὶ εἰς βάθος. Εἶναι ἀσφαλῶς πολλὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα ὀρθὸν εἶναι νὰ διορθωθοῦν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον νομίζω ὅτι ἐνδιαφέρει καὶ πρέπει νὰ ἐνδιαφέρῃ διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ συστήματος, εἶναι ὅτι ἡ κριτικὴ πρέπει νὰ εἶναι ἐποικοδομητική, νὰ διαπιστώνῃ τὰς ἐλλείψεις μὲ τάσιν νὰ τὰς διορθώσῃ καὶ ὄχι καταλυτική, ἐκφράζουσα τυχὸν δικτατορικὰς ἢ τυχὸν ἀντικοινοβουλευτικὰς ἀντιλήψεις. Πράγματι, κύριοι συνάδελφοι, τὸ ἀντιπροσωπευτικὸν σύστημα, τὸ κοινοβουλευτικόν, εἶναι ἡ τελειοτέρα ἀπὸ τὰς μορφὰς τῶν ἀστικῶν καθεστώτων.

§59Π. ΛΙΑΡΟΥΤΣΟΣ. Ὄχι τῆς Δημοκρατίας;

§60Η. ΗΛΙΟΥ. Ἴσως δὲν θὰ διαφωνοῦμεν ὅσον φαντάζεσθε, ἐὰν μὲ ἀφήσητε νὰ ἀναπτύξω τὴν σκέψιν μου. Διεμορφώθη τὸ σύστημα τοῦτο, κύριοι συνάδελφοι, εἰς μίαν ἐποχὴν ἀνόδου τῆς ἀστικῆς τάξεως, ποὺ καταλύει τὰ προνόμια καὶ τὴν παντοδυναμίαν τῶν φεουδαρχῶν, καταλύει τὴν φεουδαρχικὴν μορφὴν ἰδιοκτησίας, τὰ τιμάρια καὶ τὰ διόδια καὶ ὅλην τὴν κλειστὴν μορφὴν τῆς οἰκονομίας τῆς ἐποχῆς ἐκείνης. Τότε ἐχρησιμοποίησε τὰς ἐλευθερίας τὰς πολιτικὰς ὡς ὅπλον διὰ τὴν διεκδίκησιν τῶν δικαιωμάτων της καὶ ἐξήγγειλε τὰς δύο ἱστορικὰς διακηρύξεις περὶ τῶν ἀνθρωπίνων δικαιωμάτων, τὴν Γαλλικὴν καὶ τὴν Ἀμερικανικήν, διὰ τῶν ὁποίων κατωχυρώθησαν τὰ δικαιώματα τῆς ἐλευθερίας τοῦ ἀτόμου, τῆς ἐλευθερίας τῆς γνώμης, τῆς ἐλευθερίας τοῦ Τύπου, τοῦ συνεταιρίζεσθαι, τοῦ συνέρχεσθαι. Ἀφ’ ἑτέρου ἡ ἀστικὴ τάξις εὗρε σὰν ὀργανωτικὸν ἀντίστιχον τῆς φιλελευθέρας αὐτῆς μορφῆς, τὸ κοινοβουλευτικὸν ἀντιπροσωπευτικὸν σύστημα, μὲ τὸ πλάσμα, μὲ τὸ τεκμήριον τὸ κοινωνιολογικόν, ὅτι ἀφοῦ ὁ λαὸς θὰ ἐκλέγῃ τοὺς ἀντιπροσώπους του, οἱ ἀντιπρόσωποι αὐτοὶ κατ’ ἀνάγκην θὰ πρέπει νὰ ἐκφράζουν τὰς ἀπόψεις, τὰ συμφέροντα καὶ τὰς ἀνάγκας τοῦ λαοῦ. Τὴν ἰδίαν ἐκείνην ἐποχὴν διεμορφώθη εἰς τὸν ἰδεολογικὸν τομέα ἡ ἀντίληψις ὅτι ὁ ἄνθρωπος, χωρὶς δεισιδαιμονίας καὶ προλήψεις, εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίσῃ, μὲ τὴν βοήθειαν τῆς ἐπιστημονικῆς παρατηρήσεως, τὸν χῶρον τοῦ κόσμου, νὰ ἀποκαλύψῃ τοὺς νόμους οἱ ὁποῖοι τὸν διέπουν καὶ νὰ τοὺς θέσῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ἀνθρωπίνου γένους. Ἤδη δὲν εἶναι δυνατὸν καὶ ὀρθὸν νὰ ὁμιλοῦμεν περὶ μειονεκτημάτων, τὰ ὁποῖα προέκυψαν εἰς τὸ κοινοβουλευτικὸν σύστημα, χωρὶς νὰ ἴδωμεν τοὺς οἰκονομικοὺς καὶ κοινωνικοὺς παράγοντας ποὺ ἐδημιούργησαν τὰ μειονεκτήματα αὐτά. Βαθύταται διαρθρωτικαὶ μεταβολαὶ ἔγιναν εἰς τὴν κοινωνίαν ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς καθιερώσεως τῆς κοινοβουλευτικῆς ἀστικῆς δημοκρατίας, νέαι κοινωνικαὶ δυνάμεις προέβαλον εἰς τὸ προσκήνιον. Ἡ βιομηχανικὴ ἐπανάστασις ἐδημιούργησε τὴν στρατιὰν τῶν βιομηχανικῶν ἐργατῶν, αἱ ἀπαλλοτριώσεις, ἡ κατάργησις τῆς φεουδαρχικῆς ἰδιοκτησίας, ἡ δημοσία Παιδεία, ἀτελῶς διαχεομένη, ἔκαμε τοὺς παλαιοὺς δουλοπαροίκους νὰ ἔχουν συνείδησιν τῶν δικαιωμάτων των καὶ νὰ ἀγωνίζωνται διὰ τὴν διεκδίκησίν των. Αὐτὴ ἡ ἰδία ἡ ἀστικὴ τάξις ἔχασε τὴν ἑνότητά της, καὶ διεχωρίσθη εἰς μίαν εὐρυτέραν πατριωτικὴν τάξιν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι αὐτοπροσώπως ἀγωνιζόμενοι, ἐπὶ κεφαλῆς τῶν ἰδικῶν των ἐπιχειρήσεων, ἀγωνίζονται ὄχι μὲ ἀνταγωνιστικὴν διάθεσιν ἔναντι τῶν ἄλλων λαϊκῶν στρωμάτων, τὴν πατριωτικὴν ἀστικὴν τάξιν καὶ ἀφ’ ἑτέρου τὸ κοσμοπολιτικὸν μονοπωλιακὸν κεφάλαιον, τὸ ὁποῖον συνεργαζόμενον μὲ τὸ ἀστικὸν κεφάλαιον ἐννοεῖ νὰ ἀπορροφήσῃ ὑπὲρ αὐτοῦ τὰ ὠφελήματα τὰ οἰκονομικά, ἐκ τῆς ὅλης διαχειρίσεως τῆς οἰκονομίας τῆς Χώρας. Μὲ αὐτὴν τὴν περίοδον, νομίζω, λοιπόν, ὅτι συμπίπτει αὐτὸ ποὺ λέγεται κρίσις τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ καὶ ποὺ συνίσταται εἰς τὸ ὅτι ἐκεῖνοι ποὺ ἀπέκτησαν τὴν οἰκονομικὴν ἰσχὺν θέλουν νὰ ἀποκτήσουν καὶ τὴν πολιτικὴν ἰσχὺν μὲ διαστρέβλωσιν τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος. Καὶ ἔτσι πρῶτα–πρῶτα προσπαθεῖ νὰ ἐπηρεάσῃ τὸ ὀλιγαρχικὸν κεφάλαιον βουλευτὰς ἢ ὁμάδας βουλευτῶν καὶ νὰ τοὺς θέσῃ, ἐνῷ ἐκλέγονται ἀπὸ τὸν λαόν, εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν συμφερόντων του. Λυποῦμαι ἐὰν εἶμαι ὑποχρεωμένος, νέος ἐγώ, βουλευτής, νέος εἰς τὴν θητείαν τὴν κοινοβουλευτικήν, νὰ διαπιστώσω κἄτι τὸ ὁποῖον δὶς συνέβη κατὰ τὴν παροῦσαν περίοδον, ὅτι ὁλόκληρος ὁμὰς βουλευτῶν ὑπῆρχεν ἐν τῇ αἰθούσῃ αὐτῇ καὶ μὴ ἐνδιαφερομένη τόσον πολὺ διὰ τὴν παρακολούθησιν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ἔμεινε συντεταγμένη μέχρις ἑνός, μέχρι τῶν πρωϊνῶν ὡρῶν διὰ νὰ ψηφίσῃ τὸ μονοπώλιον Ὠνάση καὶ τὸ μονοπώλιον Ἀνδρεάδη. Ἔχομεν ἄλλας περιπτώσεις χαρακτηριστικάς, κατὰ τὰς ὁποίας ὑπάρχουν βουλευταί, οἱ ὁποῖοι προβάλλουν καὶ γίνονται συνήγοροι ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἢ εἰς τὰς Ἐπιτροπὰς τῶν συμφερόντων μεγάλων μονοπωλίων. Ἔπειτα ἡ ὀλιγαρχία προσπαθεῖ νὰ μετατρέψῃ καὶ τὸν συσχετισμὸν μεταξὺ αἱρετοῦ παράγοντος τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας καὶ μονίμου παράγοντος τοῦ ἀνευθύνου ἄρχοντος, ἐνῷ ἡ κατάκτησις τῆς ὁμαλῆς κοινοβουλευτικῆς Δημοκρατίας ὁσάκις δὲν ἦτο ἀβασίλευτος ἦτο ὁ ὁρισμὸς ὅτι ὁ Βασιλεὺς πρέπει νὰ βασιλεύῃ, ἀλλὰ νὰ μὴ κυβερνᾷ. Ἐγένετο ἐπίμονος προσπάθεια νὰ μετατραπῇ εἰς ἐπίκεντρον τῆς πολιτικῆς ζωῆς εἰς σημεῖον στηρίξεως Κυβερνήσεων καὶ προωθοῦνται μέχρι τῆς Αὐλῆς καὶ πρόσωπα ἀπὸ τὸ στενὸν περιβάλλον, ἀπὸ τὴν ἐκπροσώπησιν τῆς οἰκονομικῆς ὀλιγαρχίας, καὶ αὐτὰ εἶναι γνωστά. Ἐπίσης, εἶναι γνωστόν, ὅτι καὶ Πρεσβεῖαι μεγάλων λεγομένων Συμμάχων, οἰκειοποιοῦνται πολλὲς φορὲς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀπορρέει ἀπὸ τὸ Κοινοβουλευτικὸν ἀντιπροσωπευτικὸν σύστημα εἰς τὴν ὑπόδειξιν καὶ εἰς τὴν ἀνάδειξιν τοῦ πῶς καὶ παρὰ ποίου θὰ κυβερνᾶται ἡ χώρα. Καὶ οὕτω αὐταὶ αἱ ἐλευθερίαι, τὰς ὁποίας ἀνέδειξεν ἡ ἀστικὴ τάξις, τῶν ὁποίων εἶχε σηκώσει τὴν σημαίαν καὶ αἱ ὁποῖαι ἀπετέλεσαν τὴν τιμὴν καὶ τὴν δόξαν της, διότι τὰς διεκήρυξε καὶ ἠγωνίσθη καὶ μὲ αἷμα νὰ τὰς θεμελιώσῃ, ἐγκαταλείπονται μία πρὸς μία. Ἔχομεν τὴν ἐλευθερίαν τοῦ Τύπου καὶ ἔχομεν τὰ Ψηφίσματα ΛΑʹ καὶ ΛΒʹ, ἔχομεν τὸν τυποκτόνον ἐκεῖνον καὶ ἀλητήριον νόμον τοῦ 1953, ἔχομεν τὸ γνωστόν, ἐξεγεῖραν ἤδη ἅπαντας τοὺς ἐνδιαφερομένους, νομοσχέδιον ὑπὸ τὸν τίτλον «Κῶδιξ περὶ Τύπου» τοῦ σημερινοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὰ γνωστὰ καὶ διακεκηρυγμένα χρυσᾶ καὶ ἀργυρᾶ δεσμά, τὰ ὁποῖα κατ’ ἄλλους τρόπους ἠπιωτέρους, ἀλλὰ δραστικωτέρους, δεσμεύουν τὴν ἐλευθερίαν τοῦ Τύπου. Ἔχομεν τὴν ἐλευθερίαν τοῦ συνεταιρίζεσθαι, τὴν ἐλευθερίαν τὴν σωματειακήν, ἡ ἐλευθερία δὲ ἡ σωματειακὴ ἐκδηλοῦται διὰ τῆς στενωτάτης κηδεμονεύσεώς της ἀπὸ τὴν Γενικὴν Ἀσφάλειαν, τὸ ἥμισυ τῆς δυνάμεως τῆς ὁποίας ἀνήκει εἰς τομέα λεγόμενον συνδικαλιστικὸν καὶ διὰ τῆς ἐκπτώσεως καὶ τῆς ἐκμηδενίσεως ἢ διὰ τῆς διαφθορᾶς τῶν συνδικαλιστικῶν στελεχῶν προσπαθεῖται νὰ καταργηθῇ καὶ αὐτὸ τὸ δικαίωμα τὸ συνταγματικῶς ἠγγυημένον. Ἔχομεν μίαν ἄλλην ἐλευθερίαν τῆς ἀστικῆς διακηρύξεως καὶ τῆς Ἀμερικῆς καὶ τῆς Γαλλίας, τὴν ἐλευθερίαν τοῦ συνέρχεσθαι καὶ εἴχομεν τὰς γνωστὰς προστατευομένας ὑπὸ ἀστυνομικῆς δυνάμεως, ἐλεεινότητας τοῦ Πειραιῶς καὶ τὴν διαφήμισίν των καὶ τὴν πρόκλησιν πρὸς ἐπανάληψιν παρομοίων ἐλεεινοτήτων ἀπὸ τὸ λεγόμενον ραδιόφωνον τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων. Ἔχομεν δὲ καὶ τὴν λεγομένην προσωπικὴν ἐλευθερίαν, καταλυομένην μὲ τὰς ἐκτοπίσεις τὰς διοικητικάς, καταλυομένην μὲ τὰς δίκας δι’ ἀδικήματα ἰδεῶν, μὲ τὰς ἐκτὸς νόμου θέσεις Κομμάτων μὲ εὐρείας λαϊκὰς βάσεις, μὲ τὴν ἀναστήλωσιν τῶν Βαστιλλῶν, τὰς ὁποίας οἱ ἀστοί, κατὰ τὴν ἄνοδόν των, εἶχον καταλύσει. Καὶ ἀκόμη ἀποβάλλεται καὶ ἐξορκίζεται μὲ μεθόδους μεσαιωνικὰς καὶ ἡ λατρεία τοῦ ὀρθοῦ λόγου καὶ τῆς ἐπιστημονικῆς ἐρεύνης, ἐπαναφέρεται ὁ σκοταδισμός, τὰ κατηχητικά, ἡ «Ζωὴ» καὶ διεισδύουν μυστικαὶ παπαδοκρατικαὶ ἑνώσεις καὶ ἑταιρίαι μέχρι τοῦ σημείου νὰ προσδιορίζουν, ποῖοι θὰ καθέξουν τὰ ἀνώτατα ἀξιώματα εἰς ὅλους τοὺς τομεῖς τῶν κρατικῶν λειτουργιῶν. Αὐτὰ εἶναι, κύριοι, τὸ κοινωνικὸν ὑπόβαθρον καὶ τὰ κοινωνικὰ αἴτια τῆς ἀλλαγῆς.

§61Γ. ΠΛΑΤΗΣ. Μοῦ ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν;

§62Η. ΗΛΙΟΥ. Ἐπιτρέπω πάσας τὰς διακοπάς.

§63Γ. ΠΛΑΤΗΣ. Ἀφοῦ ὁμιλεῖτε περὶ τῶν ἐλευθεριῶν αὐτῶν, μήπως ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας, ἐὰν τὸ σύγχρονον πνεῦμα καὶ ἡ σύγχρονος κοινὴ συνείδησις ἐν τῷ κόσμῳ παραδέχωνται τὸν περιορισμὸν μέχρι τοῦ σημείου, ὥστε νὰ μὴ βλάπτωνται οἱ ἄλλοι; Καὶ γνωρίζετε ὅτι εἰς τὴν διακήρυξιν τῶν ἀνθρωπίνων δικαιωμάτων τοῦ Ἁγίου Φραγκίσκου περιελήφθη εἰδικὴ διάταξις, ἡ ὁποία μὲ δύο λόγια ἔχει ὡς ἑξῆς: Ὅτι κατὰ τὴν ἄσκησιν τῶν δικαιωμάτων καὶ ἐλευθεριῶν του, ἕκαστος ὑπόκειται εἰς ἐκείνους τοὺς περιορισμούς, οἱ ὁποῖοι ὁρίζονται ὑπὸ τοῦ νόμου πρὸς ἀποκλειστικὸν σκοπὸν νὰ ἐξασφαλισθῇ ὁ ὀφειλόμενος σεβασμὸς τῶν δικαιωμάτων τοῦ ἄλλου καὶ τῶν ἐλευθεριῶν αὐτοῦ, ὡς καὶ διὰ νὰ ἱκανοποιηθοῦν αἱ δίκαιαι ἀπαιτήσεις τῆς δημοσίας τάξεως καὶ τοῦ γενικοῦ καλοῦ.

§64Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον θίγει τὴν φιλοσοφίαν καὶ φοβοῦμαι καμμίαν μακρὰν παρέμβασιν τοῦ φιλτάτου μου Προέδρου κ. Κανελλοπούλου.

§65Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἦσαν φιλόσοφοι εἰς τὸν Ἅγιον Φραγκῖσκον.

§66Η. ΗΛΙΟΥ. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία ὅτι ἡ ἐλευθερία δὲν ἰσοῦται μὲ ἀσυδοσίαν καὶ ἔχει ὅρια ἐκεῖ ποὺ πρέπει νὰ ἐξασφαλίζεται ἡ ἐλευθερία τοῦ ἄλλου. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, ὀφείλω νὰ ὑπογραμμίσω καὶ νὰ ὑπενθυμίσω καὶ κατὰ σύμπτωσιν παρίσταται ἐδῶ τὸ πλειοψηφοῦν Κόμμα, ὅτι ἡ ἐλευθερία εἶναι ἡ ἐλευθερία τοῦ ἀντιλόγου. Ἀλλ’ ἂς προχωρήσωμεν εἰς τὸν Κανονισμόν.

§67Κ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἁπλῶς θὰ σᾶς ὑπενθυμίσω ὅτι, ὅπως γνωρίζετε, προχθὲς παρητήθη ὁ Πρωθυπουργὸς τῆς Οὐγγαρίας σύντροφος Καντὰρ καὶ ἀνέλαβεν ὁ Μίνχ. Ὁ λόγος, τὸν ὁποῖον ἐξεφώνησεν ὁ σύντροφος Καντὰρ εἰς τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν, διακοπτόμενος ὑπὸ συνεχῶν ἐπευφημιῶν, «ἦτο ἐπίθεσις πλήρους μίσους ...... (ἀναγιγνώσκει) ....». Καὶ ἐρωτῶ: Εἰς τὴν Οὑγγαρίαν, ποῖος ἔκαμε τὴν ἐπανάστασιν; Φοιτηταί, ἀγρόται καὶ ἐργάται. Ἐσφάγησαν 22.000 Οὗγγροι καὶ ὁ κ. Ζάκκας εὑρίσκετο ἐκεῖ καὶ δὲν εἶδε κανένα σφαγμένον, οὔτε κανένα ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐστάλησαν εἰς τὴν Σιβηρίαν. Καὶ ἔρχεσθε σεῖς καὶ σᾶς ἐπιτρέπομεν, βάσει τῶν ἐθίμων τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ καὶ λέγετε ὅ,τι θέλετε. Καὶ μετὰ μᾶς ἐπιτίθεσθε, ὅτι δὲν σᾶς ἐπιτρέπεται λόγος ἢ ἀντίλογος, καθ’ ἣν στιγμὴν μᾶς ὑβρίζετε ἀπὸ τὸ ἐθνικὸν βῆμα καὶ ἡμεῖς καθήμεθα ἐδῶ καὶ σᾶς ἀνεχόμεθα. (Κωδωνοκρουσίαι).

§68Η. ΗΛΙΟΥ. Ἔχω τὴν ἐντύπωσιν, ἐὰν πρέπει νὰ μείνωμεν εἰς τὸ ποῖος λέγει, ὅ,τι θέλει ἐδῶ μέσα, καὶ ἡ κρίσις τῆς πλειοψηφίας δὲν θὰ εἶναι, ὅτι ἐγὼ λέγω ὅ,τι θέλω. Αὐτὴν τὴν ἐντύπωσιν ἔχω. Λοιπόν, ἂς τὰ ἀφήσωμεν αὐτὰ καὶ ἂς ἴδωμεν τὸ θέμα. Οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ λυθοῦν βαθύταται διαφοραί, αἱ ὁποῖαι χωρίζουν τὴν ἐκτίμησιν περὶ τοῦ ποῖα πολιτεύματα εἶναι καὶ ποῖα δὲν εἶναι ὀρθὰ καὶ αἱ ὁποῖαι ἔχουν μὲ τὸ μέρος των ἀπόψεις ἑκατοντάδων ἑκατομμυρίων ἀνθρώπων ἀπὸ τὴν μίαν πλευρὰν καὶ τὸ αὐτὸ αἱ ἄλλαι. Μεταξύ μας ἔχομεν ἀντίθεσιν ἀπόψεων. Πάντως, ἂς ἔλθωμεν ἐπὶ τοῦ θέματος. Ἐγὼ γνωρίζω ὅτι ἰδίως ἡ κρίσις τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ παρ’ ἡμῖν συνίσταται εἰς τὸ ὅτι ἀκριβῶς τὰ λαϊκὰ συμφέροντα εὑρίσκονται πολλὰς φορὰς εἰς ἀντιθέσεις ἀσυμφιλιώτους μὲ τὰ συμφέροντα ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἔχουν μονοπωλήσει τὴν οἰκονομικὴν ἰσχὺν καὶ προσπαθοῦν δι’ αὐτὸ νὰ μονοπωλήσουν καὶ τὴν πολιτικήν. Δι’ αὐτὸν ἀκριβῶς τὸν λόγον, ἔχομεν τὴν ἐκζήτησιν ἀνακαλύψεως ἐκλογικῶν συστημάτων, τὰ ὁποῖα καὶ παραμορφώνουν τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ καὶ γίνονται μὲ τὴν προμελέτην, ὥστε οἱ περισσότεροι βουλευταὶ νὰ δοθοῦν εἰς τὰς ὀλιγωτέρας ψήφους. Δεύτερον, μὲ τὴν πίεσιν τὴν οἰκονομικὴν τὴν ὁποίαν ἀσκεῖτε εἰς βουλευτὰς καὶ ὁμάδα βουλευτῶν ποὺ ἐμφανίζεται ὡς συνήγορος Τραπεζῶν, ἐφοπλιστικῶν κεφαλαίων, μονοπωλιακῶν μεταλλευτικῶν κεφαλαίων κ.λ.π. καθὼς καὶ εἰς τοῦτο τὸ ὁποῖον εἶναι βαθύτατα εἰλικρινὲς ὅτι πολλάκις — καὶ ἀναφέρω ὡς παράδειγμα συζήτησιν ἐπὶ τοῦ καπνοῦ, συζήτησιν ἐπὶ συνταξιοδοτικοῦ — λέγονται ἐπὶ τοῦ βήματος γνῶμαι, συμφέρουσαι εἰς τὸν λαὸν διὰ νὰ τυπωθοῦν εἰς τὰ πρακτικὰ καὶ ὅταν προκληθῇ ὀνομαστικὴ ψηφοφορία, οἱ ψηφοφόροι εἶναι ἀντιθέτως πρὸς τὴν ἐξενεχθεῖσαν καὶ ἐκτυπωθεῖσαν γνώμην. Καὶ δι’ αὐτὸ ἴσως, νομίζω γίνεται μία προσπάθεια ἀπαράδεκτος διὰ τῆς προτεινομένης τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ νὰ περιορισθοῦν αἱ περιπτώσεις τῆς ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας. Κύριοι συνάδελφοι, δι’ ἡμᾶς, διὰ τὴν παράταξίν μας, εἶναι οὐσιῶδες ζήτημα, τὸ ὁποῖον πάσῃ θυσίᾳ ὡς κεφαλαιῶδες τοῦ προγράμματός μας ἐπιδιώκομεν, ἡ ὀρθὴ καὶ κανονικὴ λειτουργία τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος. Σήμερον ἔχουν δημιουργηθῆ εἰς ὅλον τὸν κόσμον αἱ προϋποθέσεις ὥστε ἡ οὐσιαστικὴ ἀλλαγή, ἡ μετατροπὴ τῆς τυπικῆς Δημοκρατίας εἰς κανονικὴν Δημοκρατίαν, θὰ ἠμπορῇ νὰ γίνῃ χωρὶς βίαν, μὲ μόνα κοινοβουλευτικὰ μέσα ἀρκεῖ νὰ λειτουργῇ ὁ Κοινοβουλευτισμός. Καὶ ἑπομένως, εἰλικρινῶς συμβάλλομεν εἰς τὴν εὔρυθμον λειτουργίαν τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ. Πολὺ πρὶν σκεφθῇ ἡ ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ Ἐπιτροπὴ λόγου χάριν νὰ εἰσαγάγῃ ἕνα ἐποικοδομητικὸν θεσμὸν τῶν ὀλίγων ἀγορητῶν, ἡ παράταξίς μας ἐξ οἰκείας πρωτοβουλίας τὸ ἐφήρμοσεν αὐτοδεσμευμένη. Ἐπίσης, ἐπειδὴ εἶχον διατυπωθῆ κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν, νομίζω — δὲν εἶμαι βέβαιος μήπως τὸν ἀδικῶ — ἐκ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, παράπονα, ὅτι ἐπανέρχεται πρὸς συζήτησιν νόμος ψηφισθεὶς ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ ἄρθρου 35 τοῦ Συντάγματος, διὰ λόγους κωλυσιεργίας, ἔκαμα μίαν στατιστικὴν καὶ εἶδον κατὰ τὰς δύο Συνόδους τὰς ληξάσας τῆς παρούσης περιόδου, τὰ 65% τῶν σχεδίων Ν. Δ. τὰ ἐδέχθημεν ἄνευ συζητήσεως καὶ ἐπὶ τῶν ὑπολοίπων 35% τὰ ὁποῖα προεκάλεσαν ὀξυτάτην συζήτησιν μόνον τὸ ⅕ ἐπανέρχεται, αἰτήσει μας ἢ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως πρὸς ἐπανασυζήτησιν. Ἑπομένως, ὑπῆρξε προσπάθεια μόνον ἀσκήσεως ὅλων τῶν δικαιωμάτων τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ λαοῦ, ἀλλὰ ὄχι κακόβουλος κωλυσιεργία. Εἶχε γίνει σαφὲς καὶ εἶναι ὅτι ὁ ὑπάρχων Κανονισμὸς δὲν εἶναι ἐπαρκὴς διὰ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν κανονικὴν καὶ ταχεῖαν λειτουργίαν τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος. Μᾶς εἶχεν ἀναγγελθῆ ὅτι κατηρτίσθη ἡ εἰδικὴ Ἐπιτροπὴ πρὸς ἀναμόρφωσιν ὅλου τοῦ Κανονισμοῦ. Εἰς τὰς ἐργασίας αὐτῆς τῆς εἰδικῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ἐτέλει ὑπὸ τὴν Προεδρίαν τοῦ ἄλλοτε Προέδρου τῆς Βουλῆς κ. Γόντικα, διὰ νὰ ἐξαρθῇ καὶ ἐπισημανθῇ τὸ ἀκομμάτιστον, γίνεται λόγος καὶ εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τῶν προτεινομένων τροποποιήσεων. Φαίνεται, ὅμως, ὅτι ἡ σκέψις περὶ ριζικῆς ἀναμορφώσεως τοῦ Κανονισμοῦ, ἔχει τελείως ἐγκαταλειφθῆ. Φαίνεται ὅτι, ξένα μὲ τὰς τροποποιήσεις, 5 ἢ 6 ἄρθρα, εἶναι δυνατὸν νὰ διορθωθοῦν ὅλα μὲ μικροεπισκευάς, μικρομπαλώματα καὶ ὅτι δὲν πρόκειται περὶ τῆς ἐπεξεργασίας ἐπειγόντων, κατεπειγόντων τυχὸν μέτρων πρὸς ἀντιμετώπισιν δυσκολιῶν, ἀλλὰ περὶ μονίμου καταστάσεως, δεδομένου, ὅτι ὑπάρχει εἰς τὴν ἀκροτελεύτητον διάταξιν πρόβλεψις περὶ κωδικοποιήσεως, περὶ ἐντάξεως τῶν προτεινομένων ἀπὸ μακροῦ τροποποιήσεων εἰς τὸν παλαιὸν Κανονισμόν. Πράγματι, ἂς εἴπωμεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶναι δίκαιον καὶ ἀληθές. Εἰς τὰ πρῶτα ἔτη τῆς Βασιλείας τοῦ Γεωργίου Αʹ ὁ μέσος ὅρος τῶν νόμων ποὺ ἐφηρμόζοντο ἦσαν 35, ἦτο τὸ φιλελεύθερον Κράτος, τὸ ὁποῖον δὲν ἀνεμιγνύετο εἰς τὰ πάντα, ἀργότερον εἰς τὰ 80, σήμερον εἶναι 300, 400. Ἐὰν τὸ Σύνταγμα θελήσῃ καὶ ὀρθῶς ἠθέλησε καὶ ἀπέβλεψεν εἰς τὸ νὰ τεθῇ τέρμα εἰς τὰ ἀναγκαστικὰ Διατάγματα, εἰς τοὺς ἀναγκαστικοὺς νόμους, ποὺ ἐπέφερον σύγχυσιν μεταξὺ τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ κινῆται μεταξὺ τῶν ὁρίων τοῦ νόμου καὶ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, ἐὰν αὐτὸ ἀποκλεισθῇ καὶ εἰσαχθῇ ἡ διαδικασία τῶν Ν. Δ. καὶ τοῦτο δὲν εἶναι ἐπαρκές, δὲν βλέπομεν, ὅτι παρουσιάζεται καθημερινῶς ἡ περίπτωσις συντάξεως πράξεων τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν θέλω νὰ δώσω συγχωροχάρτι εἰς τὴν ἀνώμαλον καὶ ἐξωσυνταγματικὴν αὐτὴν διαδικασίαν τῶν πράξεων τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ διαπιστώνω, ὅτι ὑπάρχει, πράγματι, μεγάλη ἀνάγκη κινήσεως ταχείας καὶ ἀποτελεσματικῶς τῆς νομοθετικῆς μηχανῆς, ὅτι ἡ μορφὴ τοῦ συγχρόνου Κράτους παρεμβαίνοντος εἰς ὅλους τοὺς τομεῖς τῆς δημοσίας καὶ ἰδιωτικῆς δραστηριότητος, ἀπαιτεῖ σειρὰν κανονιστικῶν διατάξεων, νομοθετικῶν περιεχομένων καὶ ὅτι δὲν εἶναι δυνατόν, ὡς ἔχει ὁ Κανονισμός, νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὸν προορισμὸν αὐτόν, καὶ ἑπομένως ἐνδέχεται καὶ μία ἐξ ἀντικειμένου περίπτωσις, ἐξηγοῦσα τὴν ἔκδοσιν αὐτὴν πράξεων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Πρέπει νὰ εὕρωμεν τοὺς τρόπους διὰ τὴν ταχυτέραν καὶ ἀποδοτικωτέραν ἐργασίαν τῆς Βουλῆς. Ἀπὸ ἀπόψεως κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου, ἐξ ἄλλου, βλέπομεν κατ’ ἔτος νὰ συζητοῦνται 5–6 ἐπερωτήσεις ἐξαιρετικοῦ ἐνδιαφέροντος. Αἱ λοιπαὶ δὲ παραμένουν ὅπως καὶ τὸ σύνολον τῶν ἐρωτήσεων, διὰ νὰ διαγραφοῦν μὲ τὴν παρέλευσιν τοῦ ἔτους. Βεβαίως προδικαστικὸν ζήτημα δὲν ὑπάρχει, διότι τὸ Προεδρεῖον σήμερον υἱοθέτησε κανονικὴν διαδικασίαν, δηλαδὴ τὴν ψήφισιν εἰς δύο συζητήσεις. Τοῦτο εἶναι ὀρθόν, διότι ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς περιέχει τοὺς διαδικαστικοὺς κανόνας διὰ τὴν ἀνωτάτην λειτουργίαν τοῦ Κράτους. Καὶ εἰς τὴν Γαλλίαν, ἄλλωστε, ρητῶς ἀπαγορεύεται ἡ παραπομπὴ εἰς τὴν συνοπτικὴν διαδικασίαν τῶν θεμάτων τῶν ἀφορώντων τὸν Προϋπολογισμόν, τὴν φορολογίαν καὶ τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς. Κατὰ τὰ ἄλλα τὸ σχέδιον τοῦ Κανονισμοῦ δύναται νὰ διαιρεθῇ εἰς δύο μέρη. Εἰς ἓν μέρος, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖται ἀπὸ διατάξεις καὶ σχέδια διὰ τῶν ὁποίων ἐπιδιώκεται καλοπίστως ἡ βελτίωσις τοῦ τρόπου τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ἀλλοῦ εὐστόχως καὶ ἀλλοῦ ἀστόχως. Ὑπάρχουν, ὅμως, ἄλλαι διατάξεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι φανερὸν ὅτι ἀποβλέπουν εἰς τὸν περιορισμὸν καὶ τὴν φίμωσιν τῆς ἐλευθερίας τοῦ λόγου. Αὐταὶ πρέπει νὰ χαρακτηρισθοῦν ὡς ἀπαράδεκτοι. Νομίζω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἐκεῖνο ποὺ εἶναι τὸ σημαντικώτερον ὅλων καὶ αὐτὸ πρέπει νὰ προσέξωμεν ἰδιαιτέρως πρὸς ἀποφυγὴν δημιουργίας ὁμάδος ἀριστοκρατῶν τοῦ λόγου, ποὺ θὰ καταδυναστεύῃ τοὺς ἄλλους συναδέλφους, εἶναι οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων Καθορίζει τὸ σχέδιον ὅτι ἀνεγνωρισμένοι Ἀρχηγοὶ ὁμάδων ἢ Κομμάτων ἐν τῇ Βουλῇ θὰ εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ ἔχουν 15 βουλευτάς. Δὲν νομίζω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ αὐξηθῇ ὁ ἀριθμὸς ἀπὸ 10 εἰς 15, διότι 10 βουλευταὶ σημαίνει 200 ἕως 300 χιλιάδες ψηφοφόροι.

§69Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐξαρτᾶται, κύριε συνάδελφε.

§70Η. ΗΛΙΟΥ. Ἑπομένως, θὰ ἦτο εὔλογον νὰ μείνωμεν εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν 10 βουλευτῶν. Κύριοι συνάδελφοι, θέλω νὰ θέσω ὑπ’ ὄψει τῆς Βουλῆς, ὅτι κατὰ τὸν Σεπτέμβριον εἰσήχθη μία παρομοία πρότασις εἰς τὴν Γαλλικὴν Βουλὴν, κατὰ τὴν ὁποίαν 7 βουλευταὶ θὰ εἶχον τὸ δικαίωμα συγκροτήσεως κοινοβουλευτικῆς ὁμάδος. Κύριοι βουλευταί, καμμία ἀπολύτως Βουλὴ δὲν ἀναγνωρίζει τόσα δικαιώματα εἰς τοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν Κομμάτων ὅσα ἀναγνωρίζει ἡ ἰδική μας Βουλή. Ὁ Γαλλικὸς Κανονισμός, τὸν ὁποῖον ἔχω ἐνώπιόν μου λέγει ἐπὶ τοῦ προκειμένου τὰ ἑξῆς: «.... (ἀναγινώσκει)....». Μόνον, λοιπόν, αὐτὰ τὰ ἐλάχιστα δικαιώματα τὰ ὁποῖα ἀναγράφει ὁ Γαλλικὸς Κανονισμὸς καὶ τὰ ὁποῖα σᾶς ἀνέγνωσα, ἔχουν οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων τῆς Γαλλικῆς Ἐθνοσυνελεύσεως. Τὰ δικαιώματα αὐτὰ τῶν Ἀρχηγῶν τῶν Κομμάτων ὅπως βλέπομεν, τὰ ἔχει μία χώρα ποὺ κυβερνᾶται μὲ τὸν ἄκρατον Κοινοβουλευτισμόν. Σήμερον ἡμεῖς ἔχομεν εἰς τὴν ὑπάρχουσαν Βουλὴν 8 πρόσωπα τὰ ὁποῖα περιβάλλονται μὲ τὰ προνόμια τοῦ Ἀρχηγοῦ Κόμματος. Παλαιότερον δὲ ὑπῆρξαν εἰς Ἑλληνικὰς Βουλὰς 15 πρώην Πρωθυπουργοί. Σήμερον, ἐπιπροσθέτως, ὑπάρχουν καὶ 3–4 πρόσωπα ἐκκολαπτόμενα ὡς Πρωθυπουργοί. Ἐκ τούτου, λοιπόν, παρατηροῦμεν ὅτι μίαν ἡμέραν θὰ ὑπάρξῃ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Βουλὴν ἄνω τῶν 30 εἰς ἀριθμὸν βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔχουν τὸ προνόμιον αὐτὸ τοῦ Ἀρχηγοῦ Κόμματος.

§71Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν; Πέραν αὐτῶν εἰσήχθη καὶ ὁ θεσμὸς τῶν ὑποκαταστάτων Ἀρχηγῶν. Κατὰ τὸν ὑπάρχοντα Κανονισμὸν γίνεται ἕνας ἐξαναγκασμὸς τῶν ἀνεξαρτήτων βουλευτῶν νὰ εἰσέλθουν εἰς τὰ Κόμματα. Ἐπίσης ὑπάρχει καὶ διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν οὐδεὶς βουλευτὴς δύναται νὰ λάβῃ τὸν λόγον πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, πλὴν τῶν Ἀρχηγῶν τῶν Κομμάτων. Ἐδῶ καὶ αὐτὸ καταργεῖται μὲ τὴν νέαν συμφωνίαν τῶν Ἀρχηγῶν τῶν Κομμάτων, ὅτι οὐδεὶς δύναται νὰ λάβῃ τὸν λόγον πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, παρὰ μόνον οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων. Ἄλλος βουλευτὴς εἰς θέματα, τὰ ὁποῖα κρίνει αὐτὸς ἐπίκαιρα καὶ τὰ ὁποῖα ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἤθελεν ἐπίσης κρίνει ὡς ἐπίκαιρα, δὲν ἠμπορεῖ νὰ λάβῃ τὸν λόγον.

§72Η. ΗΛΙΟΥ. Εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ μεγάλος ἀριθμὸς βουλευτῶν. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ἡ παρατήρησις τοῦ διακόψαντος φίλου κ. συναδέλφου, ὑπῆρξεν ἀπό τινος ἀπόψεως ἐποικοδομητική, νομίζω ὅτι δὲν ἐτέθη ὀρθῶς τὸ ζήτημα ἢ τουλάχιστον ἔχω ἐκ διαμέτρου ἀντιθέτους ἀπόψεις. Δηλαδή, δὲν νομίζω ὅτι εἶναι δυνατὸν καὶ δὲν συνάδει πρὸς τὸ Σύνταγμα ἀκόμη, οἱοσδήποτε Κανονισμός, ὁ ὁποῖος θὰ ἀπονείμῃ προνόμια καὶ φέουδα εἰς πρόσωπα, εἰς κατηγορίας προσώπων, ὡς προσώπων. Ἐγὼ νομίζω ὅτι τὸ νόημα καὶ συνάπτεται διὰ τοῦτο, μὲ τὴν ἰδιότητα Ἀρχηγοῦ Κόμματος, τὸ νόημα εἶναι ὅτι δίδεται ἡ εὐχέρεια ταχείας ἐκφράσεως γνώμης εἰς συγκεκροτημένας εὐρείας ὁμάδας τῆς κοινῆς γνώμης καὶ ἑπομένως ἐγὼ νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ εἶναι προνόμιον τοῦ Ἀρχηγοῦ, ἀλλὰ δικαίωμα τοῦ Κόμματος, τὸ ὁποῖον εἴτε δι’ ἐκπροσώπου, εἴτε δι’ εἰδικοῦ ἀγορητοῦ νὰ ἠμπορῇ ταχέως, δηλαδὴ πρὸ τῆς σειρᾶς, νὰ εἴπῃ ὀλίγα τινά, ἀλλὰ ποῦ; Δὲν εἶναι δυνατὸν αὐτὸ νὰ γίνῃ παρὰ μόνον συζητουμένου, κατὰ τὴν γνώμην μου, πολιτικοῦ θέματος, ἀρχῆς νομοσχεδίου ἢ ἐπερωτήσεως γενικευομένης. Ὅταν ἔχῃ ἐφαρμογὴν τὸ δικαίωμα αὐτὸ καὶ πολλάκις εὐρυτάτην ἐφαρμογὴν εἰς ἐρωτήσεις καὶ ἀναφοράς, εἰς τροπολογίας καὶ ὑποτροπολογίας καὶ εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, εἰς τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν, εἰς μελλούσας ἐκλογὰς θὰ ἔχωμεν καὶ περισσοτέρους τῶν αὐτῶν προσώπων, εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ φημολογούμενα ἤθελον ἐπαληθεύσει καὶ εἴχαμεν μερικοὺς ἀκόμη Πρωθυπουργοὺς ἐκ τῆς πτέρυγός σας, θὰ ἐδημιουργεῖτο μία τάξις προνομιούχων βουλευτῶν.

§73Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Πιστεύω ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ ἐτέθη ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι ἕνας διατελέσας Πρωθυπουργὸς ἔχει τοὐλάχιστον ὑποτίθεται ὅτι εἶναι εἰς θέσιν νὰ εἴπῃ κἄτι τὸ σοφώτερον ἀπὸ πολλὰ ἄλλα μέλη τῆς Βουλῆς καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον γίνεται αὐτὴ ἡ εἰδικὴ μεταχείρισις, ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ὅτι αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι διετέλεσαν Πρωθυπουργοὶ εἶναι εἰς θέσιν καὶ μάλιστα ἐν συντομίᾳ νὰ εἴπουν ὡρισμένα πράγματα πολὺ πιὸ χρήσιμα. Εἶναι πρόσωπα, τῶν ὁποίων ἡ γνώμη ἀξίζει νὰ ἀκουσθῇ. Ἐπιφυλάσσομαι νὰ εἴπω πολλὰ περὶ τῶν κομματικῶν διότι καὶ ἐγὼ πιστεύω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὴ ἡ ἄποψις τοῦ νὰ μποῦν πρῶτοι.

§74Η. ΗΛΙΟΥ. Εἶναι μία ἄποψις ἡ ὁποία φαίνεται εὔλογος ἀπὸ τὴν πτέρυγα τὴν ἰδικήν μου καὶ εὐλόγως ἀπὸ σᾶς τίθεται ἐπὶ βάσεως ἀριστοκρατικῆς, λόγῳ τῆς διακρίσεως ἡ ὁποία ἐν προκειμένῳ συνοδεύει τὴν ἰδιότητα τοῦ πρώην Πρωθυπουργοῦ.

§75Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Καὶ τοῦ Ἀρχηγοῦ Κόμματος.

§76Η. ΗΛΙΟΥ. Ὁ Ἀρχηγὸς εἶναι τὸ Κόμμα, ἀνήκει εἰς τὴν συγκεκροτημένην μεγάλην ὁμάδα.

§77Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Τὸ προνόμιον αὐτὸ παρέχεται, ὄχι μόνον εἰς τοὺς διατελέσαντας Πρωθυπουργούς, ἀλλὰ καὶ εἰς τοὺς διατελέσαντας Ἀρχηγοὺς Κομμάτων ἀναγνωρισθέντας εἰς τὴν προηγουμένην Βουλήν. Διατὶ ἐξισώνονται αὐτοί; Διότι ὁ διατελέσας Πρωθυπουργὸς κατὰ κανόνα τοὐλάχιστον, ὑπῆρξεν Ἀρχηγὸς Κόμματος σοβαρᾶς μερίδος, ἀναγνωριζομένου ὑπὸ τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον βλέπω ὅτι θεωρητικῶς εἶναι δυνατὸν νὰ διετέλεσε Πρωθυπουργός τις, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ ὑπῆρξε κἂν Ἀρχηγὸς Κόμματος, ἀλλὰ αὐτὸ μόνον ὡς ἐξαίρεσιν ἠμποροῦμεν νὰ τὸ δεχθοῦμεν. Δὲν νομίζω ὅτι διαφωνοῦμεν κατὰ βάσιν εἰς τὴν γραμμήν, τὴν ὁποίαν θέτετε, ὅτι τὸ Κόμμα δέον νὰ ἐκφράζῃ τὰς ἀπόψεις του.

§78Η. ΗΛΙΟΥ. Ἐγὼ τὸ βλέπω σύμφωνα μὲ τὴν κοσμοθεωρίαν μου, ὅτι πρέπει νὰ ἀνήκῃ εἰς συγκεκροτημένας εὐρείας ὁμάδας, αἱ ὁποῖαι κατὰ κανόνα ἐκφράζονται διὰ τοῦ Ἀρχηγοῦ, δὲν ἀποκλείεται ὅμως, καὶ διὰ τοῦ ἐντεταλμένου καὶ εἰδικοῦ ἀγορητοῦ, ἐνῷ νομίζω ὅτι ἡ πλασματικὴ ἐξάσκησις πρώην Πρωθυπουργῶν καὶ Ἀρχηγῶν Κομμάτων μὴ ὑπαρχόντων εἰς τὴν Βουλήν, ἡ ὁποία σήμερον δὲν δημιουργεῖ δυσκολίας, — εἶναι ὁ κ. Κανελλόπουλος καὶ ὁ κ. Τσαλδάρης, δὲν ὑπάρχει καμμία δυσκολία — εἶναι ἐνδεχόμενον καὶ εἶναι ἐνδεχόμενον ἀπὸ ἱστορικὸν προηγούμενον, ἀπὸ προηγουμένην Βουλήν, ὅπου παρευρίσκοντο 10 καὶ 15 πρώην Πρωθυπουργοί, εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ὁδηγήσῃ εἰς ἀνισότητα τοιαύτην, ὥστε πράγματι νὰ μὴ ἀκούεται ἡ φωνὴ τῶν συγκεκριμένων ὁμάδων, καὶ μάλιστα, ἐνῷ οἱ κατὰ πλάσμα ἐξισούμενοι δὲν ἐκφράζουν σήμερον, τόσον εὐρείας συγκεκριμένας ὁμάδας. Εἶναι ἕνας κίνδυνος ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ. Λέγω νὰ ἀφαιρεθῇ τὸ δικαίωμα; Ὑπάρχει μία μείζον πρότασις, μόνον οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν ἐν ἑκάστῃ Βουλῇ Κομμάτων νὰ ἔχουν τὴν αὐτὴν μεταχείρισιν. Ἡ ἄλλη ὡς πρότασις ἐπὶ τῆς ὁποίας θὰ πρέπει νὰ συμφωνήσωμεν καὶ πράγματι ἐνδιαφέρει διὰ τὴν ἐπιτάχυνσιν καὶ τὴν διεκπεραίωσιν τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς ἀποστολῆς τὴν ὁποίαν ἔχομεν, εἶναι ὅτι διατηροῦνται αἱ περὶ τῶν Ἀρχηγῶν διατάξεις καὶ περὶ τῶν Κομμάτων, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι θὰ πρέπει αὐτὸ νὰ γίνεται ἐπὶ πολιτικῶν ζητημάτων, ἐπὶ ἐπερωτήσεων καὶ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, διότι ἄλλως φθάνομεν εἰς τὸ ἀπροχώρητον, φθάνομεν εἰς τὴν κατάργησιν τῶν 290 ἢ 280 βουλευτῶν. Ὡς πρὸς τὰς ἐργασίας τῶν Κοινοβουλευτικῶν Ἐπιτροπῶν, νομίζω ὅτι κατ’ ἀρχὴν τὸ σχέδιον Κανονισμοῦ καλῶς ἔχει. Ἀντιλέγω μόνον, ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ ἄρθρου 35. Λυποῦμαι, διότι ὁ φίλος κ. Πρόεδρος τοῦ Σώματος, δὲν παρίσταται εἰς τὴν αἴθουσαν, ἀλλὰ ἔχω νὰ παρατηρήσω ὅτι ἐφ’ ὅσον ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ ἄρθρου 35 νομοθετεῖ οὐσιαστικῶς καὶ κατὰ τὸ Σύνταγμα ὑποχρεωτικῶς, συντίθεται κατ’ ἀναλογίαν τῶν δυνάμεων τῶν Κομμάτων. Ἐπὶ δεκάδος τινὸς ἀνεξαρτήτων, ἐκ τῶν ὁποίων δύο πρόσκεινται εἰς τὴν Κυβερνητικὴν παράταξιν καὶ οἱ ὑπόλοιποι ἦσαν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἐπελέγησαν οἱ δύο ἀνεξάρτητοι, οἱ φιλοκυβερνητικοί...

§79Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Αὐτὸ εἶναι θέμα ἐπερωτήσεως;

§80Η. ΗΛΙΟΥ. Εἶναι θέμα Κανονισμοῦ. Ἡ διάταξις τοῦ Κανονισμοῦ, εἰς ἀντιστοίχους ἐπερωτήσεις, τῆς Γαλλικῆς Ἐθνοσυνελεύσεως, εἶναι ἡ ἑξῆς: Οἱ ἀνεξάρτητοι ὀφείλουν νὰ δηλώσουν συγγένειαν ἢ συνεργασίαν μὲ ἕνα τῶν ὑπαρχόντων Κομμάτων, διὰ νὰ διορίζωνται δι’ αὐτῶν εἰς τὰς Ἐπιτροπάς.

§81Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Θὰ χάσουν τὴν ἀνεξαρτησίαν των.

§82Η. ΗΛΙΟΥ. Πολλὰ Ν.Δ. ἐψηφίσθησαν μὲ μίαν ψῆφον, ὅταν ὑπῆρχε νόθευσις τῆς συνθέσεως τῆς Ἐπιτροπῆς κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Ἐπίσης εἰς τὸ θέμα τῶν Κοινοβουλευτικῶν Ἐπιτροπῶν, ἤθελα νὰ θίξω τὸ δικαίωμα τὸ ὁποῖον ἔχει ὁ Πρόεδρος νὰ ὁρίζῃ τοὺς ἑκάστοτε εἰσηγητὰς ἐπὶ τῶν διαφόρων νομοσχεδίων. Παρετηρήθη εἰς τὸ παρελθὸν ὅτι τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἔλαβεν εἰσηγήσεις 20πλασίας ἔναντι τοῦ Κόμματος εἰς τὸ ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω. Βεβαίως τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων εἶναι μεγαλύτερον κατὰ τὸν ἀριθμὸν βουλευτῶν τουλάχιστον, ἀλλὰ καὶ ἄλλα Κόμματα μὲ ὀλιγωτέρους βουλευτὰς ἔτυχον προνομιακῆς μεταχειρίσεως ἔναντι τοῦ Κόμματός μας. Δι’ αὐτὸ θὰ πρέπει αἱ εἰσηγήσεις νὰ δίδωνται κατ’ ἀντιπροσωπευτικὸν τῶν Κομμάτων λόγον. Ἑπομένως φρονῶ ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀνατεθῇ εἰς τὸ Προεδρεῖον ἡ αὐθαίρετος αὐτὴ ἐξουσία. Ἀκολουθεῖ ἡ διάταξις περὶ ἀπαρτίας. Τὸ θέμα τῆς ἀπαρτίας, κύριοι συνάδελφοι, συνάπτεται πρὸς τὸ Σύνταγμα. Ὡς πρὸς τὸν ἀριθμὸν τῶν βουλευτῶν διὰ τὴν ὑποβολὴν ἐνστάσεως ἀπαρτίας, εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἀποδεκτὴ ἡ προτεινομένη τροποποίησις. Ἀλλὰ ὡς πρὸς τὴν ὀνομαστικὴν ψηφοφορίαν δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ εἰσήγησις τῆς Ἐπιτροπῆς.

§83Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Κύριε συνάδελφε, εἰς τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ὑφίσταται ἀπαρτία καὶ εἰς μίαν στιγμὴν ὑποβάλλεται πρότασις ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας, ἀποχωροῦν πολλοὶ συνάδελφοι, ὅπως συνέβη εἰς τὸ παρελθὸν καὶ οὕτω κατὰ τὴν διεξαγωγὴν τῆς ψηφοφορίας διαπιστοῦται ἡ ἔλλειψις ἀπαρτίας. Τότε, ὅταν οἱ συνάδελφοι μετὰ τὴν ὑποβολὴν τῆς προτάσεως ἀποχωροῦν πρόκειται περὶ καλοπίστου ἀσκήσεως τοῦ δικαιώματος; Τὸ ἄτοπον αὐτὸ ἐπιθυμεῖ νὰ ρυθμίσῃ ἡ προτεινομένη διάταξις.

§84Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε συνάδελφε, νομίζω ὅτι ἡ διάταξις ὡς πρὸς τὴν ἀπαρτίαν, ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ δεκτή. Ἀλλ’ ὡς πρὸς τὴν λῆψιν τῆς ἀποφάσεως ἡ προτεινομένη ρύθμισις εἶναι ἀντίθετος πρὸς τὸ Σύνταγμα.

§85Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Αὐτὸ θὰ ἦτο ὀρθὸν προκειμένου περὶ τῆς κατ’ ἀρχὴν συζητήσεως. Εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον, ὅμως, συζήτησιν, εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποβάλωνται ἐν συνεχεία προτάσεις ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας ὁπότε, ὡς ἀντιλαμβάνεσθε, παρακωλύεται ἡ συζήτησις.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, κύριοι συνάδελφοι, μὴ διακόπτετε τὸν ρήτορα.

§87Η. ΗΛΙΟΥ. Ἐκεῖνο, ἐπίσης, τὸ ὁποῖον ὑποδεικνύω ὡς χρήσιμον, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι τὸ περιλαμβανόμενον εἰς τὸ ἄρθρον 81 παρ. 4 τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Γαλλικῆς Ἐθνοσυνελεύσεως, κατὰ τὸ ὁποῖον ἐξαιρουμένου τοῦ πολιτικοῦ ζητήματος, καὶ ὡρισμένων ἄλλων ζητημάτων, εἶναι δυνατὸν ὁ βουλευτὴς νὰ ψηφίσῃ δι’ ἀντιπροσώπου συναδέλφου του. Αὐτὸ θὰ διηυκόλυνε καὶ τὴν πρόοδον τῆς ψηφοφορίας. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 19 διὰ τὴν οἰκονομίαν τοῦ χρόνου ὅταν ἀπὸ τὴν ἄλλην πλευρὰν ἔχωμεν τὴν σπατάλην τοῦ χρόνου μὲ τὴν περίπτωσιν τῶν Ἀρχηγῶν τῶν Κομμάτων, νομίζω ὅτι οὕτω τίθενται κανόνες οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀποκρουστικοί. Δὲν εἶναι ὅλα τὰ θέματα τὸ ἴδιον καὶ δὲν εἶναι πάντοτε τὸ ἡμίωρον ἢ τὸ 5λεπτον ἐπαρκὲς ἢ ἀνεπαρκές. Ἐν πάσῃ περιπτώσει κατ’ ἀρχὴν πᾶς βουλευτὴς ἔχει τὸ ἡμίωρον ἐὰν ὁρισθῇ εἰδικῶς ἀγορητής. Πάντως, νομίζω, ὅτι δὲν θὰ πρέπει νὰ ἐξαρτηθῇ ἀπὸ τὴν κρίσιν τοῦ Προέδρου ἐὰν εἶναι ἀρκετὸν ἢ μὴ τὸ ἡμίωρον. Ἀπαράδεκτος ἐπίσης εἶναι καὶ ὁ συνυπολογισμὸς τοῦ χρόνου τῶν διακοπῶν. Αὐτὸ εἶναι ἀκατανόητον, διότι εἶναι δυνατὸν μία διακοπὴ νὰ ἐξαντλήσῃ τὸν χρόνον. Νομίζω ὅτι κατὰ τὸ πρότυπον ὅλων σχεδὸν τῶν ξένων Βουλῶν, ἡ διακοπὴ δὲν πρέπει νὰ ὑπερβαίνῃ τὰ 5 λεπτὰ καὶ νὰ μεταβάλλεται εἰς ἀγόρευσιν. Θὰ ἐκφράσω ἐπίσης τὰς ἀντιρρήσεις μου ἐπὶ τῶν πειθαρχικῶν ἐξουσιῶν τοῦ Προέδρου κατὰ τὰς συζητήσεις. Ἐκεῖνο ἐπίσης διὰ τὸ ὁποῖον νομίζω ὅτι πρέπει νὰ εἶναι ἀντίθετος ἡ Βουλὴ ὁλόκληρος, διότι αἱ πλειοψηφίαι ἔρχονται καὶ παρέρχονται, ἀλλὰ αἱ διατάξεις αὐταὶ θὰ μείνουν, εἶναι ἡ ἐπινόησις ὅτι ὅπου ἐν τῷ Κανονισμῷ ὁρίζεται ὁ τρόπος τῆς ψηφοφορίας, ὁ τρόπος αὐτὸς νὰ εἶναι ἀποκλειστικός. Δηλαδὴ ἐὰν εἰς μίαν περίπτωσιν γίνεται ἡ ψηφοφορία δι’ ἀνατάσεως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπακολουθῇ τὸ ἀποτέλεσμα δι’ ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας. Τὸ πλανᾶσθαι ἀνθρώπινον. Συνεπῶς εἶναι δυνατὸν μὲ διαφορὰν 2–3 ψήφων νὰ ὑπάρξῃ διαφωνία ὡς πρὸς τὸ ἀποτέλεσμα. Ἐγὼ προσωπικῶς εἰς ψηφοφορίας δι’ ἀνατάσεως ἐσχημάτισα τὴν πεποίθησιν ὅτι ὁ Πρόεδρος ἀπαγγέλλων ἀπόφασιν ἀντίθετον πρὸς τὸ πραγματικὸν ἀποτέλεσμα, πῶς θὰ ἐλεγχθῇ ὅτι ἡ ἀπόφασις εἶναι σύμφωνος μὲ τὴν γνώμην τῆς πλειοψηφίας; Ὅταν προβληθῇ ἀντίρρησις περὶ τοῦ ἀποτελέσματος τῆς ψηφοφορίας θὰ γίνῃ ὀνομαστικὴ ψηφοφορία, ὅπως γίνεται εἰς ὅλας τὰς Βουλάς. Δι’ αὐτὸ νομίζω ὅτι εἶναι ἀπαράδεκτος ἡ προτεινομένη διάταξις. Νομίζω περαιτέρω ὅτι πρόοδον τινὰ ἀποτελεῖ καὶ ἡ πρόνοια περὶ στενογραφήσεως τῶν πρακτικῶν. Βεβαίως οἱ ὑπάλληλοι τῆς Βουλῆς καταβάλλουν μεγάλην προσπάθειαν διὰ νὰ συγκρατήσουν καὶ συντάξουν περίληψιν τοῦ λόγου ἑκάστου ἀγορητοῦ. Βεβαίως συχνὰ βλέπομεν νὰ ἀποδίδωνται καλῶς τὰ νοήματά μας, ἀλλὰ ἐπειδὴ τὸ ἔργον εἶναι ὑπεράνθρωπον, πολλάκις δὲν ἀποδίδονται καλῶς τὰ νοήματά μας καὶ συχνὰ τὰ διατυπωθέντα εἶναι ξένα πρὸς τὰς σκέψεις τὰς ὁποίας διετυπώσαμεν. Ὀρθὸν εἶναι, χωρὶς τοῦτο νὰ ἀποτελέσῃ λόγον οἱασδήποτε ἀπολύσεως καὶ στερήσεως τοῦ πόρου ζωῆς εἰς τοὺς πρακτικογράφους, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔχουν ἄλλην ἀσχολίαν λόγῳ τοῦ νέου συστήματος, εἶναι ὀρθὸν νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν ἀποδοχὴν τῆς προτάσεως περὶ διατυπώσεως τῶν πρακτικῶν διὰ τοῦ στενογραφικοῦ συστήματος, ἀλλὰ νομίζω ὅτι εἰς τὴν σημερινὴν ἐποχὴν τοῦ μαγνητοφώνου δὲν εἶναι ἐπαρκὲς ὥστε τὸ στενογραφικὸν σύστημα καὶ πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν μας καὶ συγκεκριμένην ἔκθεσιν περὶ τῶν δυνατοτήτων καὶ προϋποθέσεων διὰ τὴν ταχεῖαν διὰ μαγνητοφώνου ἀποτύπωσιν καὶ μετὰ ταῦτα ἀπομαγνητοφώνησιν τῶν ἀγορεύσεων. Ἐκεῖναι αἱ διατάξεις, τέλος, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ κρατήσουν ἐπίσης τὴν προσοχήν μας, εἶναι αἱ διατάξεις περὶ τῶν Διακοινοβουλευτικῶν καὶ ἄλλων δικαιωμάτων τοῦ Προέδρου. Νομίζω ὅτι ἐγένετο, πρῶτα – πρῶτα, κακίστη χρῆσις ἐκ μέρους τοῦ Προεδρείου, τῶν δικαιωμάτων αὐτῶν. Βεβαίως, ὑπῆρξε πρῶτα–πρῶτα, μία θεωρία ὅτι ὡρισμέναι πτέρυγες δὲν πρέπει νὰ πᾶνε εἰς τὰ Στρασβοῦργα καὶ τὰς μικρὰς Εὐρώπας καὶ εἰς τὰ Ν.Α.Τ.Ο. Ἀλλὰ ὅταν ἔρχεται μία Διακοινοβουλευτικὴ Διάσκεψις τοῦ Λονδίνου, εἰς τὴν ὁποίαν μετέσχον χῶραι ὅλων τῶν ἀποχρώσεων καὶ ἔχει παραβλεφθῆ συστηματικῶς καὶ πάντοτε ἡ Ε. Δ.Α. καὶ καλεῖται ὡς δεύτερον μέλος, ἐκ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἐκπρόσωπος μικροτέρου κατ’ ἀριθμὸν βουλευτῶν Κόμματος ἀπὸ τὴν Ε.Δ.Α., μετασχόντος εἰς τὰ Διακοινοβουλευτικὰ Συμβούλια καὶ τὰ Στρασβοῦργα, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι αὐτὸ ἀποτέλεσμα φαβοριτισμοῦ, ὁποσονδήποτε καὶ ἐὰν εἶναι τὸ κῦρος τοῦ ἑκάστοτε Προέδρου. Πρέπει ὅλα αὐτὰ νὰ εἶναι ρυθμισμένα. Ἀνήκουν εἰς τὴν Βουλὴν τὰ θέματα αὐτὰ καὶ ἀσκοῦνται ὑπὸ τοῦ Προέδρου αὐτῆς καὶ δὲν πρέπει νὰ ἀνεχώμεθα νὰ παρατείνηται ἡ ἀπρέπεια αὑτή, τὸ νὰ δεχθῇ δηλαδὴ ἡ Βουλὴ ὡς Σῶμα πρόσκλησιν ἀπὸ ξένην Βουλήν, ἀπὸ τὸ Ἀνώτατον Σοβιέτ, νὰ πᾶνε 15 βουλευταὶ καί, κατὰ τὸν πλέον ἀγροῖκον τρόπον, νὰ ἀρνῆται τὸ Προεδρεῖον νὰ ἀνταποδώσῃ τὴν πρόσκλησιν. Συνεπῶς, καὶ τὰ ζητήματα τὰ ἀναγόμενα εἰς τὰς σχέσεις τῆς Βουλῆς μὲ τὸ ἐξωτερικὸν καὶ τὰ Διακοινοβουλευτικὰ ζητήματα, δὲν δύνανται νὰ μένουν ἀδιακανόνιστα καὶ προνόμιον τῆς ἀριστοκρατικῆς ἀντιδραστικῆς ἀντιλήψεως τοῦ κατὰ τὰ ἄλλα ἀγαπητοτάτου μου κ. Προέδρου.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐπ’ αὐτοῦ, τὸ Προεδρεῖον ὀφείλει νὰ δώσῃ μίαν ἐξήγησιν. Εἴπατε ὅτι δὲν ἐγένετο πρόσκλησις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ὁμάδος τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως. Προηγεῖται ἡ πρόσκλησις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ὁμάδος τῆς Ἀγγλίας. Διὰ λόγους τοὺς ὁποίους δὲν δύναμαι νὰ ἐκθέσω – δίδω μίαν ἐξήγησιν εἰς τὴν Βουλὴν – δὲν ἐγένετο τοῦτο. Δὲν ὑπάρχει, λοιπόν, ἐκ μέρους τοῦ Προεδρείου ἢ οἱουδήποτε ἄλλου ἀντίρρησις, νὰ γίνουν αἱ προσκλήσεις αὐταὶ αἱ ὁποῖαι εἶναι τυπικαὶ καὶ πράξεις φιλοφροσύνης. Συνεπῶς, ἔχομεν νὰ ἀντιμετωπίσωμεν ὡρισμένα πράγματα τὰ ὁποῖα δὲν πρέπει νὰ τὰ φέρωμεν ἐδῶ, ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ μὲ μίαν προσωπικὴν ἐπαφὴν μὲ τὸ Προεδρεῖον, θὰ ἐλαμβάνατε τὴν ἐξήγησιν καὶ δὲν θὰ εἴχατε αὐτὸ τὸ παράπονον.

§89Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, αὐτὸ εἶναι ἕνα πρόσχημα ποὺ δὲν ἀντέχει εἰς τὸν στοιχειωδέστερον ἔλεγχον. Ἐγὼ νομίζω, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ εἴμεθα ψυχροὶ καὶ ἀγροῖκοι, πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι μᾶς ἐκάλεσαν. Θὰ ἦτο εὐπρεπέστερον νὰ μὴ δεχθῶμεν, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, οὐδὲ τὴν πρόσκλησίν των.

§90Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, συμφωνοῦμεν καὶ ἡμεῖς καὶ συμμεριζόμεθα τὰς ἀπόψεις τοῦ κ. Ἠλιοῦ, διὰ τὴν καθυστέρησιν ἐπὶ τόσον χρόνον τῆς ἐπισκέψεως τῆς Σοβιετικῆς Ἀντιπροσωπείας εἰς Ἑλλάδα.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ὑπάρχουν, σᾶς εἶπον, ἐθιμοτυπίαι καὶ πρωτόκολλα, τὰ ὁποῖα δὲν δυνάμεθα νὰ παρίδωμεν. Ἡ ἐπίσκεψις πρὸς μίαν χώραν προϋποθέτει καὶ οἰκονομικὰς δυνατότητας, τὴν διάθεσιν χιλιάδων δολλαρίων. Ἡμεῖς, δέ, ὡς γνωστόν, εἴμεθα χώρα πτωχή.

§92Η. ΗΛΙΟΥ. Τελευτῶν, κύριοι συνάδελφοι, ἔχω νὰ σημειώσω, ὅτι τὰς συζητήσεις τοῦ Σώματος πρέπει νὰ διέπῃ ἀμοιβαῖος σεβασμὸς καὶ νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν οἱ ἡγέται μερίδων νὰ ἐκφράζωνται, ὡς ἐξεφράσθη προηγουμένως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, κατὰ βουλευτοῦ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἡμεῖς παρεμείναμεν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, διότι ἤδη εὑρισκόμην εἰς τὸ βῆμα. Πρὸς προστασίαν ὅμως, τοῦ λόγου ἐν τῇ Βουλῇ, διαταρασσομένου ἐκ τῶν προσωπικῶν ὕβρεων, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἀποχωρήσωμεν τῆς αἰθούσης.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Βρανόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§94Δ. ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ ἀναπροσαρμογὴ τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς ἐκρίθη ἀναγκαία διὰ τὴν εὔρυθμον λειτουργίαν τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος. Ὡρισμένας, ὅμως, τροποποιήσεις, τὰς ὁποίας προτείνει ἡ ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ Ἐπιτροπή, παρ’ ὅλην τὴν μεγάλην ἐκτίμησιν τὴν ὁποίαν ἔχω ἀπέναντι τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς ταύτης καὶ ἔναντι τῆς μεγάλης αὐτῶν πείρας, θεωρῶ ὅτι τινὲς ἐκ τῶν διατάξεων τῶν προτεινομένων ὑπὸ τῆς ἐν λόγῳ Ἐπιτροπῆς, κατ’ ἐμέ, δὲν εἶναι ἀναγκαῖα. Ἄλλαι ἐξ αὐτῶν, ἐπαναλαμβάνω, δὲν προσιδιάζουν εἰς τὸ κατ’ ἐξοχὴν ἀξίωμα τοῦ ἀντιπροσώπου τοῦ Ἔθνους. Ἄλλας ἐξ αὐτῶν τὰς εὑρίσκω ἀντιδημοκρατικάς, διότι διαβλέπω αὔξησιν τῆς δικαιοδοσίας τοῦ Προεδρείου τῆς Βουλῆς, καὶ μέτρα περιορισμοῦ τοῦ λόγου τῶν ἀντιπροσώπων εἰς τὴν Βουλήν. Εἶπον ἐν ἀρχῇ ὅτι τὸ ἀξίωμα τοῦ βουλευτοῦ τὸ θεωρῶ μέγα. Βεβαίως εἶναι μέγα, διότι ἡμεῖς οἱ νέοι βουλευταὶ οἱ πρώτην φορὰν εἰσερχόμενοι εἰς τὸ ἱερὸν αὐτὸ τέμενος, εἴχομεν ἕνα ὡραῖον ἰδανικόν, ἕνα ὡραῖον ὄνειρον, νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὸ τέμενος αὐτὸ διὰ νὰ προσφέρωμεν τὰς ὑπηρεσίας μας. Καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς μᾶς ἔδωκε τὴν εὐκαιρίαν αὐτὴν τιμῶντας ἡμᾶς διὰ τῆς ψήφου του νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὸ τέμενος αὐτὸ διὰ νὰ προσφέρωμεν τὰς ὑπηρεσίας μας. Καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς μᾶς ἔδωκε τὴν εὐκαιρίαν αὐτὴν τιμῶντας ἡμᾶς διὰ τῆς ψήφου του νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κοινοβούλιον καὶ μὲ τὴν ἐργασίαν καὶ τὰς ὑπηρεσίας μας νὰ προσφέρωμεν τὸ πᾶν διὰ νὰ ἱκανοποιήσωμεν καὶ νὰ ἐκπροσωπήσωμεν ἐπαξίως εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Βουλήν, ἐκείνους οἱ ὁποῖοι μᾶς ἐτίμησαν διὰ τῆς ψήφου των. Ἑπομένως ἦτο πολὺ φυσικὸν νὰ αἰσθανθῶμεν πικρίαν καὶ ἀπογοήτευσιν δι’ ὅσα ἠκούσθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ ἐναντίον τῶν βουλευτῶν καὶ τοῦ κοινοβουλευτικοῦ κόσμου γενικῶς. Διότι ἐλέχθη καὶ τοῦτο: ὅτι δῆθεν ὁ Κοινοβουλευτισμὸς νοσεῖ εἰς τὴν Ἑλλάδα. Καὶ εὐλόγως διερωτώμεθα: Ἐφ’ ὅσον νοσῇ τὸ κοινοβουλευτικὸν καθεστὼς ποῦ θὰ εὑρεθοῦν νέοι ἄνδρες οἱ ὁποῖοι θὰ διαθέσουν τὰς πνευματικάς των καὶ τὰς τεχνικάς των δυνάμεις διὰ νὰ ἐπέλθῃ βελτίωσις τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ; Ἐγένετο δυστυχῶς δριμυτάτη κριτική. Λέγω κριτική, διότι δὲν θέλω νὰ μεταχερισθῶ ἄλλας λέξεις, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν ἁρμόζει εἰς τὰς συνηθείας μου πρὸς δημιουργίαν ὀξύτητος. Γνωρίζω πολλοὺς ἐξαιρέτους ἐπιστήμονας Ἕλληνας, διαπρέψαντας εἰς τὴν διακονίαν τῆς Πατρίδος, εἰς τὰ γράμματα, εἰς τὰς τέχνας, οἱ ὁποῖοι μετὰ τὰ ὅσα ἐλέχθησαν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, καὶ τὰ ὁποῖα ἀνέγνωσαν εἰς τὰς ἐφημερίδας, μοῦ ἔλεγον τὸ ἑξῆς: «Καὶ ἂν ἀκόμη εἴχομεν τὴν διάθεσιν νὰ προσφέρωμεν τὰς ὑπηρεσίας μας, δὲν θὰ πολιτευθῶμεν μεθ’ ὅσα ἠκούσαμεν κατὰ τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ». Κύριοι βουλευταί, δὲν νοσεῖ ὁ κοινοβουλευτικὸς θεσμός, διότι μέσα εἰς τὸ ἱερὸν αὐτὸ βῆμα τὸ ὁποῖον καθηγιάσθη ἀπὸ τοὺς προγόνους μας, ἔχει δοθῆ τὸ ἀναφαίρετον δικαίωμα εἰς πάντα ἐκπρόσωπον τοῦ λαοῦ, διὰ νὰ ὁμιλῇ ἐλευθέρως. Καὶ τοῦτο ἀποτελεῖ κραυγαλέαν ἀπόδειξιν ὅτι τὸ κοινοβουλευτικὸν καθεστὼς εἶναι τὸ καλύτερον καθεστὼς τοῦ κόσμου. Ἐὰν εἰς ἄλλας χώρας ρήτωρ ἐτόλμα νὰ ὁμιλήσῃ ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ καὶ νὰ εἴπῃ ὅσα εἶπε κατὰ τοῦ κοινοβουλευτικοῦ θεσμοῦ, δὲν γνωρίζω ἐπὶ πόσας ὥρας μετὰ τὴν κάθοδόν του ἐκ τοῦ βήματος θὰ εἶχε τὴν κεφαλήν του εἰς τὴν θέσιν της. Ἐκ τῶν λόγων τούτων ἀποδεικνύεται, ὅτι τὸ κοινοβουλευτικὸν καθεστὼς εἶναι τὸ καλύτερον ἀπὸ τὰ σήμερον ὑπάρχοντα συστήματα. Ἀναμφισβητήτως ἔχει ὁ Κοινοβουλευτισμὸς τὰ ἐλαττώματά του. Ἠδύναντο, λοιπόν, οἱ συνάδελφοι αὐτοί, ἀντὶ τῆς δημιουργίας ἐντυπώσεων καὶ μόνον ἐντυπώσεων, νὰ φέρωσιν τὰ τρωτὰ ταῦτα εἰς τὰς συνελεύσεις τῶν Κομμάτων νὰ τὰ συζητήσωμεν μὲ τοὺς Ἀρχηγούς μας, νὰ εὕρωμεν τὰ ληπτέα μέτρα καὶ ὄχι νὰ κάμνωμεν αὐτό, τὸ ὁποῖον ἐγένετο καὶ ἐδώσαμεν τροφὴν εἰς τοὺς ἐχθροὺς τοῦ κοινοβουλευτικοῦ καθεστῶτος, μέσα εἰς τὰ καφενεῖα, μέσα εἰς τοὺς δρόμους, μέσα εἰς τὰ αὐτοκίνητα, νὰ συζητοῦν συνεχῶς διὰ τὸ δῆθεν κατάντημα τῶν βουλευτῶν καὶ τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ. Οἱ Ἕλληνες βουλευταί, κύριοι συνάδελφοι, γνωρίζετε καλύτερον ἐμοῦ, δὲν διορίζονται, ἀλλὰ ἐκλέγονται. Ὅταν, λοιπόν, ὁμιλῇ τις ἐναντίον τῶν βουλευτῶν, ὁμιλεῖ καὶ ἐναντίον ἐκείνων, ποὺ τοὺς ἐξέλεξαν, ὁμιλεῖ ἐναντίον τῶν Ἑλλήνων, οἱ ὁποῖοι ὑπάρχουν ὡς λαὸς 2.5 χιλ. ὁλόκληρα χρόνια καὶ ἔχωσιν τεραστίαν πολιτικὴν ὡριμότητα, ὥστε νὰ ἠξεύρουν ποίους ἐκλέγουν. Ἂς σταματήσῃ, λοιπόν, ἡ συζήτησις αὐτή, διότι ἐγὼ τοὐλάχιστον τὴν θεωρῶ ὡς καταστρεπτικὴν καὶ δι’ αὐτὴν ταύτην τὴν Δημοκρατίαν καὶ δι’ αὐτὰς τὰς ἀτομικὰς ἐλευθερίας. Καὶ ἤδη, ἀφοῦ ἐξέφρασα πρὸς ὑμᾶς τὴν ἀγανάκτησιν, τὴν ὁποίαν εἶχον αἰσθανθῆ ὅταν ἤκουσα τὰς ὕβρεις αἱ ὁποῖαι λέγονται εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ἤδη ἔρχομαι νὰ εἴπω ὀλίγα τινά, ἐπὶ τῶν τροπολογιῶν ποὺ ἐπρότεινεν ἡ Ἐπιτροπή. Βλέπω τροπολογίαν, ὅτι ἐάν τις λείψῃ τρεῖς φορὰς ἀπὸ τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, δέον νὰ θεωρῆται αὐτοδικαίως παραιτηθείς. Εἶναι γνωστόν, κύριοι βουλευταί, ὅτι πολλάκις δὲν ἔρχονται αἱ προσκλήσεις ἐγκαίρως, ἄλλαι δὲ δὲν ἔρχονται καθόλου καὶ ἑπομένως θὰ πρέπει, κατ’ ἐμέ, νὰ προηγῆται μία ἔγγραφος σύστασις τοῦ Προέδρου καὶ μετὰ ταύτην νὰ λαμβάνεται τὸ μέτρον τῆς διαγραφῆς τοῦ βουλευτοῦ ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπήν. Μία ἄλλη τροπολογία ποὺ ἀφορᾷ τὴν αὔξησιν τοῦ ἀριθμοῦ διὰ τὴν ἔνστασιν ἀπαρτίας, διὰ τὴν ὀνομαστικὴν ἐπίσης ψηφοφορίαν, ἡ τροπολογία αὐτὴ καὶ ἄλλαι τινὲς ἀποβλέπουν βεβαίως εἰς τὴν ἀνάγκην τῆς παρουσίας τῶν βουλευτῶν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Οἱ βουλευταί, ὅμως, κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἀπουσιάζουν ἀπὸ τὴν Βουλήν, τοὐλάχιστον οἱ περισσότεροι, ἀπὸ ἀδιαφορίαν ἢ φυγοπονίαν, ἀλλὰ ἀπουσιάζουν διότι ἀπὸ τῆς πρωΐας καταπονοῦνται εἰς τὸ νὰ δέχωνται τοὺς φίλους των καὶ μετὰ ταῦτα, μέχρι τῆς 2ας καὶ 3ης ἀπογευματινῆς ὥρας νὰ ἀνεβοκατεβαίνουν τὰς κλίμακας τῶν Ὑπουργείων διὰ τὴν ἐπίλυσιν τῶν ὑποθέσεων τῶν φίλων των. Ὅσοι μετέχουν καὶ μετέχετε πολλοὶ ἐξ ὑμῶν, εἰς δύο καὶ τρεῖς Ἐπιτροπάς, εἶσθε ὑποχρεωμένοι ἀπὸ τῆς 5ης μ. μ. νὰ προσέρχεσθε εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐν συνεχείᾳ νὰ παραμείνετε μέχρι τῶν μεταμεσονυκτίων ὡρῶν. Διὰ νὰ μὴ ἔχωμεν τὰς ἀπουσίας τῶν βουλευτῶν, θὰ πρέπει τὸ σύστημα ἐργασίας τοῦ Σώματος νὰ ρυθμισθῇ κατ’ ἄλλον τρόπον. Ἕνας δὲ ἐξ αὐτῶν, εἶναι, νὰ ἀρχίζουν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς ἀπὸ τῆς 5ης μεταμεσημβρινῆς ὥρας καὶ νὰ τελειώνῃ τὴν 11ην τὸ πολὺ ὥραν. Ἕξ ὧραι νομίζω ὅτι εἶναι ἀρκεταί. Καὶ ἡ λειτουργία τῶν Ἐπιτροπῶν νὰ γίνεται εἴτε ἅπαξ τῆς ἑβδομάδος, ὅπως ἐπρότεινεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀθηνῶν κ. Μαῦρος, εἴτε νὰ γίνεται τρεῖς φορὰς τὴν ἑβδομάδα κατὰ τὰς πρωϊνὰς ὥρας. Ἐπίσης, ἡ διανομή, κύριοι, τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων, νομίζω, πὼς πρέπει νὰ γίνεται πρὸ 24ώρου, ἀλλὰ ἡ διανομὴ τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας πρέπει νὰ γίνεται πρὸ 48ώρου, διότι δὲν εἶναι κατάστασις αὐτὴ νὰ ἀναγράφωνται ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει, 10 καὶ 15 νόμοι, ποὺ δὲν εἶναι δυνατὸν βεβαίως οὔτε καὶ νὰ ἀναγνωσθῶσιν ἀπὸ ἡμᾶς ὅλους. Πρέπει, λοιπόν, ἡ Ἡμερησία Διάταξις τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας νὰ κοινοποιῆται πρὸ 48ώρου, διὰ νὰ παρέχεται ἐπαρκὴς χρόνος εἰς τοὺς βουλευτὰς νὰ μελετοῦν τὰ νομοσχέδια. Ὅμως, διὰ τὸ κῦρος τοῦ βουλευτικοῦ ἀξιώματος, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς θεωροῦμεν ὅλοι ὑψηλόν, δὲν πρέπει νὰ θεσπισθῇ τροπολογία, ποὺ θὰ δίδῃ τὸ δικαίωμα εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ ἀποβάλῃ ἐκ τῆς αἰθούσης τὸν παρεκτρεπόμενον βουλευτήν. Διὰ τὸν παρεκτρεπόμενον βουλευτὴν ἀρκεῖ ἡ ἀποδοκιμασία τῶν συναδέλφων του, ἀρκεῖ διὰ τὸν παρεκτρεπόμενον βουλευτὴν ἡ ἀνάκλησις εἰς τὴν τάξιν, ἁπλῶς ἡ δημοσίευσις εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως, γενικῶς ἡ ἀνακοίνωσις εἰς τὸν τόπον τῆς ἐκλογῆς του. Δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ἀποβάλλεται ἐκ τῆς Βουλῆς, διότι θὰ ἐπεθύμουν νὰ μάθω καὶ νὰ ἐρωτήσω τοὺς ἀγαπητοὺς κ. κ. συναδέλφους ποὺ ἔκαμον τὴν πρότασιν αὐτήν, πῶς θὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ ἀποβολή, μήπως θέλετε νὰ μεταχειρισθῶμεν τὴν ἔνοπλον δύναμιν, ἢ κανένα κλητῆρα νὰ μᾶς βγάλῃ ἀπὸ τὴν αἴθουσαν; Νομίζω, κύριοι, ὅτι αὐτὸ εἶναι ἀπαράδεκτον. Σπανιώτατα, κύριοι συνάδελφοι, θὰ παρουσιασθῇ αὐτό, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ποτὲ δὲν θὰ πρέπει νὰ φθάσωμεν νὰ δώσωμεν τὸ δικαίωμα εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ ἀποβάλῃ ἀπὸ τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἕνα βουλευτήν. Δι’ ἐμέ, τοὐλάχιστον, αὐτὸ εἶναι ἀπαράδεκτον. Ἐπίσης, κύριοι συνάδελφοι, ἕνα θέμα ποὺ πάντοτε μὲ ἀπησχόλησεν, ὅταν εἰσῆλθον εἰς τὴν Βουλήν, εἶναι ὁ τρόπος, ποὺ ὑποβάλλονται αἱ τροπολογίαι τὴν τελευταίαν πολλάκις στιγμήν. Νομίζω, ὅτι αἱ τροπολογίαι αὐταὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μελετηθῶσιν ἀπὸ τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργόν. Θὰ πρέπει, λοιπόν, νὰ ὑποβάλλωνται αἱ τροπολογίαι πρὸ 48ώρου εἰς τὴν ἁρμοδίαν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, νὰ ἀποφαίνηται ἐπὶ τούτων ἡ Ἐπιτροπὴ καὶ ἐν συνεχείᾳ νὰ ὑποβάλλωνται εἰς τὸν Ὑπουργόν, ὥστε νὰ ἔχῃ οὗτος τοὐλάχιστον 48ωρον προθεσμίαν, διὰ νὰ ἀποφασίζῃ ἐπὶ τῶν ὑποβαλλομένων τροπολογιῶν. Μόνον οὕτω θὰ ἠμπορῇ ὁ Ὑπουργὸς νὰ βοηθῆται ἀπὸ τοὺς βουλευτάς, διότι αἱ τροπολογίαι ἔχουν ὑψίστην ἀποστολήν, βοηθοῦν κυρίως τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν καὶ δὲν πρέπει νὰ γίνεται αὐτὸ ποὺ γίνεται, νὰ μὴ τὰς προσέχουν οἱ Ὑπουργοὶ καὶ νὰ μὴ τὰς διαβάζουν. Πρέπει, λοιπόν, νὰ ὑποβάλλωνται πρὸ 48ώρου.

§95Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Συμφωνῶ, ὅτι πρέπει νὰ ὑποβάλλωνται ἐγκαίρως, δὲν νομίζω, ὅμως, ὅτι πρέπει νὰ θεσπίσωμεν τὸν περιορισμόν, τὸν ὁποῖον σεῖς προτείνετε, δηλαδὴ νὰ ὑποβάλλωνται 48 ὥρας πρὸ τῆς συνεδριάσεως τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Νὰ ὑποβάλλωνται 48 ἢ 24 ὥρας πρὸ τῆς ἡμέρας τῆς κατ’ ἄρθρον συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὴν Βουλήν. Αὐτὸ νομίζω εἶναι ἐπαρκές.

§96Δ. ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, συμφωνῶ μὲ τὴν ἄποψιν αὐτήν. Ἡ ἄποψίς σας εἶναι ὀρθοτέρα, διότι βασίζεται ἐπὶ τῆς πείρας καὶ τὴν ἀποδέχομαι ἀπολύτως. Ἐπίσης ἔχω ἀντιρρήσεις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 79, τὸ ὁποῖον προβλέπει τὸν καταρτισμὸν εὑρετηρίου τῶν Ἐπισήμων Πρακτικῶν κ.λ.π. καὶ τὸ ὁποῖον ὁρίζει, ὅτι θὰ χρησιμοποιηθοῦν πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτὸν καθηγηταί, Σύμβουλοι Ἐπικρατείας κ.λ.π., μὲ παχυλοὺς βέβαια μισθούς. Νομίζω, ὅτι τὸ ἄρθρον τοῦτο δὲν χρειάζεται. Οἱ βουλευταὶ καὶ οἱ ὑπάλληλοι τῆς Βουλῆς θὰ φέρουν τὸ ἔργον τοῦτο εἰς πέρας. Φρονῶ ὅτι ἡ Βουλή, πρέπει νὰ δώσῃ τὸ παράδειγμα τῆς φειδοῦς τοῦ δημοσίου χρήματος. Ἐπίσης, καθιεροῦται ὁ θεσμὸς τῶν εἰδικῶν ἀγορητῶν καίτοι πιστεύω ὅτι ὁ θεσμὸς οὗτος θὰ δημιουργήσῃ προνομιούχους ἀγορητάς, ἐφ’ ὅσον, ὅμως, θὰ ὑποδεικνύωνται ἀπὸ τοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν Κομμάτων, εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ δεχθῶμεν. Οἱ ἄλλοι, ὅμως, οἱ ταλαίπωροι βουλευταὶ θὰ ὁμιλοῦν ἐπὶ 10 λεπτὰ καὶ μὲ τὰς διακοπὰς τὰς ὁποίας θὰ ἔχουν δὲν θὰ δύνανται νὰ ἀναπτύξωσιν οὔτε κατ’ ἐλάχιστον τὰς ἀπόψεις των. Οὐσιαστικῶς καταργοῦνται. Τέλος, εἶναι τὸ θέμα τῶν ὁμιλητῶν πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. Ὡς γνωστόν, κύριοι βουλευταί, σήμερον πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ λάβουν τὸν λόγον οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων καὶ οἱ διατελέσαντες Πρωθυπουργοί. Νομίζω ὅτι ἕνα θέμα διὰ νὰ ἔλθῃ πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, θὰ πρέπει νὰ πρόκειται περὶ θέματος σοβαροῦ τὸ ὁποῖον συγκινεῖ τὴν κοινὴν γνώμην. Δὲν εἶναι δημοκρατικὸν καὶ δίκαιον νὰ στεροῦνται βουλευταὶ τοῦ δικαιώματος νὰ φέρουν ἕνα τοιοῦτον θέμα ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Αὐτὸ εἶναι στέρησις τῆς ἐλευθερίας τοῦ λόγου. (Χειροκροτήματα).

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Μπακλατζῆς, ἔχει τὸν λόγον.

§98Ε. ΜΠΑΚΛΑΤΖΗΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν θὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἐπὶ πολύ. Ἁπλῶς θὰ περιορισθῶ εἰς ὡρισμένας διαπιστώσεις, τὰς ὁποίας ἔκαμα ὡς μέλος τῆς διακομματικῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία συνεζήτησε καὶ ἔλαβεν ὡρισμένας ἀποφάσεις ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Οὔτε θὰ ἀναφερθῶ, εἰς τὸν Κοινοβουλευτισμόν, οὔτε θὰ ἐκφέρω ἀφορισμοὺς καὶ κραυγὰς ἀπαισιοδόξου Κασσάνδρας, ὅπως ἔκαμαν μερικοὶ ἄλλοι συνάδελφοι, ἀλλὰ ἁπλῶς καὶ μόνον θὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἔχομεν ἀνάγκην νὰ συζητήσωμεν τὸν ἰσχύοντα Κανονισμὸν καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ὄχι μὲ σπουδὴν ἀλλὰ μὲ φρόνησιν καὶ προσοχὴν νὰ ἴδωμεν ποῖα εἶναι τὰ σημεῖα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ βελτιώσουν τὴν λειτουργίαν τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ. Ὀφείλω, κύριοι συνάδελφοι, νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἡ Διακομματικὴ Ἐπιτροπή, ἀποτελεσθεῖσα ἀπὸ ὅλα τὰ Κόμματα, ἐπεξειργάσθη ἐν πνεύματι κατανοήσεως καὶ χωρὶς ὑστεροβουλίαν ἢ δημαγωγίαν τὸν Κανονισμὸν καὶ κατέληξεν εἰς ὡρισμένας ἀποφάσεις, τὰς ὁποίας ἔθεσεν ὑπ’ ὄψει τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ἐκείνη τὰς ἔφερεν ἐνώπιον ἡμῶν. Βέβαια, κύριοι, τὸ τέλειον δὲν εἶναι δυνατόν, τὸ σχετικὸν μόνον ὑπάρχει, ἀλλὰ νομίζω ὅτι μὲ τὰς τροπολογίας, τὰς ὁποίας προτείνομεν ἐπέρχονται οὐσιώδεις βελτιώσεις εἰς τὴν λειτουργίαν τοῦ Κοινοβουλίου καὶ νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ ἀσμένως θὰ τὰς ἀποδεχθῇ. Κύριοι βουλευταί, ἐγὼ νομίζω ὅτι, μόνον εἰς δύο μέρη πρέπει νὰ σταθῇ ἡ προσοχή μας: Πῶς θὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ παρουσία τῶν βουλευτῶν, τόσον κατὰ τὰς συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς ὅσον καὶ κατὰ τὴν λειτουργίαν τῶν Κοινοβουλευτικῶν Ἐπιτροπῶν. Ὅταν τοῦτο ἐξασφαλισθῇ, εἶμαι βέβαιος ὅτι ὅλα θὰ πᾶνε θαυμάσια, τὸ Κοινοβούλιον θὰ λειτουργῇ κανονικῶς, θὰ ψηφίζωνται οἱ νόμοι καὶ δὲν θὰ ὑπάρχουν ἀντιρρήσεις καὶ κραυγαὶ καὶ δημαγωγίαι καὶ καταγγελίαι εἰς βάρος τῶν Ἑλλήνων βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι ἐσυνήθισαν νὰ ἀποθνήσκουν πτωχοί, σπαταλῶντες τὴν περιουσίαν των, καὶ ὄχι νὰ λέγεται εἰς τὸ Κοινοβούλιον ὅτι οἱ βουλευταὶ εἶναι ἀνέντιμοι ἢ χρηματοδοτοῦνται. (Χειροκροτήματα). Ἐπίσης, κύριοι βουλευταί, τὸ ἄλλο σοβαρὸν θέμα τὸ ὁποῖον, πρέπει νὰ ἐξετασθῇ, εἶναι ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον, χωρὶς νὰ παραβλάπτεται ἢ νὰ θίγεται ἡ ἐλευθερία τοῦ λόγου ἐντὸς περιωρισμένων ὁρίων καὶ νὰ παρουσιάζεται ἔργον ἀποδοτικόν. Αὐτὰ τὰ δύο σημεῖα εἶναι κυρίως ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐγὼ τοὐλάχιστον, ἐνόμισα ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐξετασθοῦν καὶ αὐτῶν κυρίως πρέπει νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις. Ἄλλα θέματα, κύριοι βουλευταί, δὲν ὑπάρχουν. Εἶπον ὅτι τίποτε δὲν εἶναι τὸ τέλειον. Ἐκεῖνο μόνον ποὺ πρέπει νὰ λεχθῇ εἶναι ὅτι ὅλοι ἡμεῖς, ἐν τῷ μέτρῳ τοῦ δυνατοῦ, πρέπει νὰ ἀποδεχθῶμεν τὰς τροπολογίας, τὰς ὁποίας ἀπεδέχθη ἡ Διακομματικὴ Ἐπιτροπὴ καὶ ἡ Κοινοβουλευτικὴ καὶ κατόπιν νὰ προχωρήσωμεν τὸ ταχύτερον εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ Κανονισμοῦ, διότι εἶμαι βέβαιος ὅτι, ψηφιζομένου τοῦ Κανονισμοῦ, θὰ ἴδωμεν καλύτερον τὸ ἔργον τοῦ Κοινοβουλίου. (Χειροκροτήματα).

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Α. Λιάκος ἔχει τὸν λόγον.

§100Α. ΛΙΑΚΟΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν θὰ εἶμαι ὁ ἁρμόδιος νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ, ἔχω ὅμως καθῆκον νὰ εἴπω τὰς ἀντιλήψεις μου ἐν σχέσει μὲ τὸν τρόπον τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς καὶ ἐν σχέσει μὲ τὸ Κοινοβουλευτικὸν σύστημα ὑπὸ τὸ ὁποῖον διοικούμεθα. Εἶναι εὐχάριστον διότι διεπιστώθη ἀπὸ ὅλας τὰς πλευρὰς ὅτι κἄτι νοσεῖ. Γενικῶς ὑπάρχει αὐτὴ ἡ διαπίστωσις. Καὶ ἐπάνω εἰς τὴν διαπίστωσιν αὐτὴν ἐλήφθη ἡ ἀπόφασις νὰ τροποποιηθῇ ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς, ὡσὰν τάχα ἀπὸ τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς νὰ πάσχῃ τὸ Κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα ὑπὸ τὸ ὁποῖον διοικούμεθα. Ἀλλὰ πρὶν προχωρήσωμεν εἰς τὴν ἐξεύρεσιν τῶν λύσεων πρὸς θεραπείαν τῆς νόσου, θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἡ διάγνωσις τῆς νόσου καί, δυστυχῶς, ἕως τώρα ἀπὸ τοὺς ὁμιλητὰς δὲν διεπιστώθη ἡ διάγνωσις τῆς νόσου. Ἁπλῶς ὑπάρχει διαπίστωσις τῆς νόσου. Καὶ διὰ νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν θεραπείαν, θὰ ἔπρεπε νὰ γνωρίζουν ὅλοι οἱ βουλευταί, νὰ γνωρίζῃ τὸ Σῶμα, ἀπὸ τί πάσχομεν. Ἐν μέρει ἐπεχείρησεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐξ Ἀθηνῶν, κύριος Μαῦρος, νὰ πλησιάσῃ τὴν ὑπόθεσιν καὶ νὰ θέσῃ τὸν δάκτυλον ἐπὶ τὸν τύπον τῶν ἥλων. Ἐὰν δὲν εἶχε τὴν ἀτυχίαν νὰ ἐμπλακῇ εἰς τὰ περὶ ραδιοφώνου καὶ περὶ εὐθύνης τῆς Κυβερνήσεως, θέλων οὕτω νὰ δημιουργήσῃ ἕνα θόρυβον εἰς βάρος τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ἦτο ἴσως ὁ μόνος, ὁ ὁποῖος ἐπλησίασεν εἰς τὸ θέμα. Ἐγώ, νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ διαπίστωσις, ὄχι μόνον ἡμῶν ἀλλὰ καὶ ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ εἶναι σαφής: Ὅτι πράγματι αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς καὶ γενικῶς τὸ Κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα νοσεῖ. Καὶ κατὰ τὴν γνώμην μου νοσεῖ διὰ τοὺς ἑξῆς γενικωτέρους λόγους. Καὶ θὰ ἀρχίσω κατὰ σειράν. Ζῶμεν εἰς τὴν ἐποχὴν τῆς ἀτομικῆς ἐνεργείας, ζῶμεν εἰς τὴν ἐποχὴν τῶν Σπούτνικ, ζῶμεν εἰς τὴν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν καταβάλλεται προσπάθεια νὰ κατακτηθῇ ἡ σελήνη καὶ δυστυχῶς ἐξακολουθῶμεν ἡμεῖς νὰ διεπόμεθα ἀπὸ τὰς ἀρχὰς καὶ τὰς συνθήκας τοῦ 1821, ἀπὸ τὴν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἠλευθερώθημεν. Δὲν κατεβλήθη προσπάθεια νὰ ἀπαλλαγῶμεν ἀπὸ τὰς ἁμαρτίας τοῦ παρελθόντος καὶ εἴμεθα αἰχμάλωτοι τοῦ παρελθόντος καὶ συνεπῶς βαδίζομεν τὴν πεπατημένην. Τὰ κόμματα, οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων, θὰ ἔπρεπε εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ νὰ προσέξουν πολὺ περισσότερον. Καὶ νομίζω ὅτι ἡ εὐθύνη κυρίως εἰς τὸν τομέα αὐτὸν τὸν πολιτικόν, βαρύνει ἐξ ὁλοκλήρου τοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν Κομμάτων. Διότι τὰ κόμματα θὰ ἔπρεπε σήμερον, εἰς τὴν ἐποχὴν τὴν ὁποίαν ζοῦμε νὰ εἶναι κἄπως ὠργανωμένα ἐπὶ μιᾶς σαφοῦς ὑγιοῦς γραμμῆς τὴν ὁποίαν ὅλοι οἱ βουλευταί, οἱ ὁποῖοι ἀκολουθοῦν τὸ Κόμμα αὐτό, νὰ γνωρίζουν τὶ πιστεύουν, νὰ γνωρίζουν ὅλοι τὸ καθῆκον των καὶ τὴν ἀποστολήν των καὶ τὶ ζητοῦν. Δυστυχῶς τὸ φαινόμενον αὐτὸ τὸ ὁποῖον παρουσιάζουν τὰ κόμματα, ἔδωσε τὴν ἐντύπωσιν τὴν δεδικαιολογημένην εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ὅτι ἀποτελοῦν μπουλούκια, μεταπηδῶντες ἀναλόγως τῶν συμφερόντων των, ἀναλόγως τῆς στιγμῆς, ἀπὸ τὸ ἕνα κόμμα εἰς τὸ ἄλλο πρὸς ἐξυπηρέτησιν προσωπικῶν καὶ μόνον συμφερόντων. Εἰς προσωπικὸν συμφέρον θυσιάζονται αἱ γενικώτεραι ἀντιλήψεις μας. Εἶναι ἀνάγκη τὴν ἐποχὴν αὐτὴν νὰ ὀργανωθῶμεν εἰς κόμματα ὠργανωμένα μὲ ἀρχάς. Εἶναι ἀνάγκη τὰ κόμματα νὰ διευθύνουν τὴν κατάστασιν, εἶναι ἀνάγκη ἡ ἐκλογὴ τῶν Ὑπουργῶν νὰ γίνεται ἐξ ὁλοκλήρου ἐξ ὀνόματος τοῦ κόμματος. Τὸ κόμμα εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ἐπιδείξῃ τὰ στελέχη ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ ἀποτελέσουν τὴν Κυβέρνησιν. Ἐδῶ παρουσιάζεται τὸ φαινόμενον Ὑπουργοῦ νὰ ἔχῃ διαφορετικὰς ἀντιλήψεις ἐπὶ ἑνὸς ὡρισμένου θέματος καὶ εὐθὺς ὡς γίνεται Ὑπουργός, ἐγκαταλείπει τὰς ἀρχάς του καὶ ἀκολουθεῖ ἄλλην γραμμήν. Τὸ φαινόμενον εἶναι γνωστόν. Ἐπίσης ἄλλο χαρακτηριστικὸν τῆς ἐποχῆς τὴν ὁποίαν ζοῦμε καὶ διὰ τὸ ὁποῖον ἐγώ, τοὐλάχιστον, πιστεύω, ὅτι νοσοῦμεν, εἶναι ὅτι ἀπετέλεσε συνήθειαν ὅτι ἡ προνομιοῦχος τάξις, ἡ ὁποία πρέπει νὰ διοικῇ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν εἶναι μόνον οἱ δικηγόροι. Καὶ μοῦ φαίνεται ὅτι τὸ βασικώτερον ἐλάττωμα ἀπὸ τὸ ὁποῖον πάσχει ἡ Ἑλλὰς καὶ δὲν δύναται νὰ προχωρήσῃ εἶναι αὐτὸ τὸ στοιχεῖον, τὸ ὅτι ἡ Βουλή, εἶναι πάντοτε πλημμυρισμένη πάντοτε ἀπὸ δικηγόρους.

§101Δ. ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγετε, διασύρετε ὁλόκληρον τὸν Δικηγορικὸν κόσμον.

§102Α. ΛΙΑΚΟΣ. Ἔχομε, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ἀντιμετωπίσωμε προβλήματα, τεράστια προβλήματα, βιομηχανικά, φέρ’ εἰπεῖν, καὶ εἶναι γνωστόν, καὶ πρέπει νὰ εἶναι γνωστὸν εἰς ὅλους μας, ὅτι διὰ νὰ ζήσῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἰς ἐπίπεδον πολιτισμένον, θὰ πρέπει νὰ ἐπιζητήσῃ τὴν ἐκβιομηχάνισιν τῆς χώρας. Διότι μόνον διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ θὰ ἠμπορέσῃ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν μὴ μετανάστευσιν τοῦ πλεονάζοντος πληθυσμοῦ, θὰ ἠμπορέσῃ νὰ ἐξασφαλίσῃ μίαν ἄνοδον τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου. Καὶ ὅμως εἰς τὴν Βουλὴν σπανίζουν οἱ βιομήχανοι. Ἔχομεν ἀνάγκην ἐμπόρων διὰ τὸ ἐμπόριον τὸ ἐξαγωγικὸν καὶ τὸ εἰσαγωγικὸν καὶ δὲν ὑπάρχουν ἔμποροι εἰς τὴν Βουλήν. Ἔχομεν ἀνάγκην πολλῶν μηχανικῶν διὰ τὰ μεγάλα ἔργα, τῶν ὁποίων ἔχει ἀνάγκην σήμερον ἡ Ἑλλάς, καὶ δὲν νομίζω ὅτι ὑπάρχουν μηχανικοὶ εἰς τὴν Βουλὴν μέσα. Ἔχομεν ἀνάγκην πολλῶν γεωπόνων καὶ δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς γεωπόνος, ὑπάρχουν ὅλο δικηγόροι. Τιμῶ βαθύτατα τοὺς δικηγόρους, ἐκτιμῶ τὴν τάξιν αὐτήν, τὴν ἐπιστημονικήν, ἀλλὰ αὐτὸ δὲν σημαίνει ὅτι ἐπειδὴ εἶναι ἄριστοι κατὰ τὰ ἄλλα, ὅτι εἶναι ἱκανοὶ νὰ καταπιαστοῦν μὲ ὅλα τὰ προβλήματα, τὰ ὁποῖα ἀπασχολοῦν σήμερον τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ἀλλὰ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω ὅτι ἡ φύσις τοῦ ἐπαγγέλματος εἶναι τοιαύτη, ὥστε πράγματι οἱ δικηγόροι νὰ εἶναι ἀποξενωμένοι ἀπὸ τὰ προβλήματα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Εἶναι διαρκῶς μὲ τοὺς νόμους, δι’ αὐτὸ δὲ ὑποφέρομεν, διότι τὸ κατάντημα διὰ τὸ ὁποῖον ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς φωνάζει καὶ διαμαρτύρεται, εἶναι οἱ πολλοὶ νόμοι, τοὺς ὁποίους κάμνομεν. Καθημερινῶς, διαρκῶς, νόμους τὴν ἑπομένην τοὺς τροποποιοῦμεν, μετὰ ἕνα μῆνα ξανὰ τὸν φέρνομε διὰ νὰ τὸν ἀλλάξωμε. Καὶ δὲν ἐκαθήσαμε ποτὲ εἰς τὰ σοβαρὰ νὰ φτιάξωμεν ἕνα νόμον καλοῦντες ὅλους τοὺς ἁρμοδίους νὰ προσφέρουν τὰ φῶτα των, διὰ νὰ μελετήσουν ὅλας τὰς πτυχάς, διὰ νὰ φέρωμε τὸν νόμον αὐτὸν εἰς τὴν Βουλὴν νὰ τὸν ψηφίσωμεν διὰ νὰ ἰσχύσῃ διὰ 10–20 χρόνια. Ἐδῶ οἱ νόμοι γίνονται διὰ μίαν ἑβδομάδα. Καὶ ἂν μὲν τὸ φροῦτο αὐτὸ ἐξήγετο εἰς τὸ ἐξωτερικὸν θὰ ἦσαν ἄξιοι συγχαρητηρίων καὶ ἄξιοι τῆς εὐγνωμοσύνης τοῦ Ἔθνους διὰ τὴν μεγάλην βιομηχανίαν τῶν νόμων τοὺς ὁποίους κάμνουν. Ἀλλὰ δυστυχῶς τὸ φροῦτο αὐτὸ μένει εἰς τὴν Ἑλλάδα διὰ νὰ μᾶς σαπίζῃ καὶ πράγματι μᾶς σαπίζει. Τὴν παλαιὰν ἐποχὴν οἱ νόμοι ἐγράφοντο εἰς ὡραίας στήλας καὶ ἐγνώριζον ὅλοι οἱ πολῖται τί πρέπει νὰ κάμουν καὶ τί ὄχι. Ἐδῶ εἶναι τόσοι νόμοι ὥστε εἶναι γνωστὸν ὅτι οὔτε οἱ δικασταί, οἱ ὁποῖοι καλοῦνται νὰ δικάσουν τοὺς πολίτας γνωρίζουν τούτους. Ἄν, λοιπόν, σοβαρῶς ἀπασχολῇ τὴν Βουλὴν τὸ ὅτι πράγματι νοσοῦμεν καὶ ὅτι πράγματι ὑπάρχει τρόπος θεραπείας, θὰ πρέπει σοβαρῶς νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὸ θέμα αὐτὸ — καὶ νομίζω ὅτι εἶναι ἔργον τῶν Ἀρχηγῶν τῶν Κομμάτων νὰ καταπιαστοῦν μὲ αὐτὸ καὶ θὰ εἶναι πρὸς τιμήν των, διότι ἔτσι νομίζω ὅτι θὰ ἠμπορούσαμε νὰ ἀνταποκριθῶμεν εἰς τὸ ἔργον μας. Ἐκατηγορήθη καὶ τὸ Προεδρεῖον καὶ ἡ Κυβέρνησις ὅτι εἶναι ὑπεύθυνος, διότι δὲν τηροῦνται οἱ νόμοι. Ἐδῶ νόμοι, ψηφίζονται μὲ μεγάλην εὐκολίαν. Ἐν τούτοις γνωρίζω ἀπὸ προηγουμένας φοράς, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐκατηγορήθη, πρὸ παντὸς ἡ ἰδική μας Κυβέρνησις, ὅτι ἔκαμε πολλοὺς νόμους. Ἀλλὰ ἡ κατηγορία τὴν ὁποίαν εἶπον ὅτι καθυστερεῖ εἰς τὴν ψήφισιν τῶν νόμων δὲν στέκει, διότι ἐκατηγορήθη ἡ Κυβέρνησις διὰ νόμους τοὺς ὁποίους ἔφερε. Ἡ ἄλλη ὑπόθεσις τοῦ ἐλέγχου ἐκ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, δὲν ἀνάγεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀνάγεται εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Ἄν ἡ Ἀντιπολίτευσις θέλῃ διαρκῶς νὰ κάμνῃ ἐρωτήσεις καὶ ἐπερωτήσεις, θὰ περιμένῃ τὴν σειρὰν διὰ νὰ συζητηθοῦν. Δὲν εὐθύνεται ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν μὴ συζήτησιν τῶν ἐρωτήσεων, διότι ὑποβάλλεται σωρεία ἐπερωτήσεων μὲ μόνον τὸ δικαιολογητικὸν τῆς δημιουργίας τοῦ θορύβου. Ἐκεῖνο ποὺ ἀπομένει μόνον ὡς πρὸς τὸ Προεδρεῖον, ὡς πρὸς τὴν καλὴν λειτουργίαν τοῦ Σώματος, εἶναι νὰ περιορισθῇ ὁ λόγος καὶ νὰ καθορισθῇ χρόνος ἐξαιρουμένων μόνον τῶν Ἀρχηγῶν τῶν Κομμάτων καὶ τῶν Ὑπουργῶν, δι’ ὅλους δὲ τοὺς ἄλλους βουλευτὰς νὰ ἰσχύσῃ ὁ χρόνος. Καὶ μάλιστα προτείνω εἰς τὸ Σῶμα ὅπως ὁ χρόνος αὐτὸς καθορισθῇ κατὰ τὸν τρόπον ποὺ γίνεται εἰς τὸ τηλέφωνον. Ἐὰν περάσῃ, φέρ’ εἰπεῖν τὸ ἡμίωρον ἢ τὸ τέταρτον νὰ ὑποχρεοῦται ὁ βουλευτὴς διὰ τὴν ἐπὶ πλέον ἀπασχόλησιν τοῦ Σώματος νὰ πληρώνῃ εἰς τὸ Σῶμα ἀποζημίωσιν. Θὰ κρατῆται δηλαδὴ ἀπὸ τὴν βουλευτικὴν ἀποζημίωσιν, ὥστε καὶ ἐλευθερία τοῦ λόγου νὰ ὑπάρχῃ, ἀλλὰ καὶ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θέλει νὰ ὁμιλῇ, διὰ νὰ ἀπασχολῇ τὸ Σῶμα, νὰ εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ πληρώσῃ.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Τ. Μιχαηλίδης, ἔχει τὸν λόγον.

§104Τ. ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω δύο λόγια ἀπὸ τῆς θέσεώς μου. Ὑπῆρξεν ἀφορμὴ κατὰ ἕνα τρόπον νὰ δημιουργηθῇ θέμα ἀλλαγῆς τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς συνεπείᾳ μιᾶς ἐπερωτήσεως ἐπὶ τοῦ θέματος τὸ ὁποῖον εἶχα φέρει πρὸς συζήτησιν ὑπὸ τύπον ἐπερωτήσεως ἑνὸς θέματος κλειστοῦ. Εἶχον θέσει συγκεκριμένον θέμα: Ἐὰν ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ προσωποκρατῇ ἕνα ἀγρότην εἰς μίαν περίοδον τοῦ ἔτους ἀκατάλληλον, μὲ τὴν δικαιολογίαν ὅτι ὁ νόμος τῆς παρεῖχε τὸ δικαίωμα αὐτό. Ἡ ἐπερώτησις αὐτή, ἐπαναλαμβάνω, ἐγένετο ἐπὶ τοῦ περιωρισμένου αὐτοῦ θέματος, ἀτυχῶς ὅμως ἡ συζήτησις ἐκάλυψε ὁλόκληρον τὴν πρώτην περίοδον τῆς προηγουμένης συνόδου τῆς Βουλῆς καὶ ἐκράτησε μέχρι τῶν θερινῶν διακοπῶν. Ἐὰν ὁ Κανονισμὸς ἐφηρμόζετο, δὲν θὰ ὑπῆρχε θέμα. Ὁ Κανονισμὸς ὁ ἰσχύων λέγει ὅτι οὔτε σχετικὰ θέματα ἠμποροῦν νὰ συζητοῦνται ἐπ’ εὐκαιρίᾳ συζητήσεως μιᾶς ἐπερωτήσεως. Συνεπῶς δὲν πρέπει νὰ ἀποδοθῇ ἡ παράτασις τῶν συζητήσεων εἰς τὴν ἐλαττωματικότητα τοῦ ἰσχύοντος σήμερον Κανονισμοῦ, ἀλλ’ εἰς τὴν ἐφαρμογὴν αὐτοῦ. Κατὰ τὴν ἑπταετῆ θητείαν μου εἰς τὸ Κοινοβούλιον, διεπίστωσα ὅτι ὑπάρχουν πράγματι θέματα τὰ ὁποῖα χρήζουν κἄποιας διευθετήσεως. Εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν ἔξαφνα βλέπω τὰ 9)10 τῶν τροπολογιῶν νὰ ἀναφέρωνται εἰς θέματα ἄσχετα πρὸς τὸ νομοσχέδιον καὶ ἀφορῶντα διαφόρους κατηγορίας ἰδιωτῶν καὶ πρὸ πάντων ὑπαλλήλων. Ἐὰν καθιεροῦντο αἱ τροπολογίαι αἱ σχέσιν ἔχουσαι μὲ ζητήματα ὑπαλληλικὰ νὰ συζητοῦνται μόνον ἐπ’ εὐκαιρίᾳ συζητήσεως νομοσχεδίου ἀφορῶντος ὑπαλληλικὰ ζητήματα, ἀσφαλῶς θὰ ἀπηλλάσσετο τὸ Σῶμα ἀπὸ τὰς μακρὰς αὐτὰς συζητήσεις τῶν τροπολογιῶν, ἀλλὰ καὶ οἱ βουλευταὶ θὰ ἀπηλλάσσοντο ἀπὸ τὰς παρενοχλήσεις τὰς ὁποίας συνεχῶς ὑφίστανται ὅταν ἐπιχειροῦν νὰ κυκλοφορήσουν εἰς τοὺς διαδρόμους τῆς Βουλῆς, ἀπὸ τοὺς διαφόρους ἐνδιαφερομένους, οἱ ὁποῖοι μὲ μίαν τροπολογίαν ἀνὰ χεῖρας ζητοῦν τὴν συλλογὴν ὑπογραφῶν. Ὑποθέτω ὅτι ἐὰν ἐλαμβάνετο αὐτὸ τὸ μέτρον ἡ Βουλὴ θὰ ἀπηλλάσσετο ἀπὸ τὰ 9)10 τῶν τροπολογιῶν καὶ αἱ συζητήσεις ἐπὶ τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας θὰ ἐπροχωροῦσαν πολὺ γρηγορώτερα. Τρίτον κακὸν εἶναι νὰ ἐπαναλαμβάνουν οἱ ρήτορες πράγματα λεχθέντα ἀπὸ προηγηθέντας αὐτῶν, ἀλλ’ εἰς ξένα Κοινοβούλια, ἔχω ἀκούσει ὅτι ἀφαιρεῖται ὁ λόγος ἀπὸ τὸν βουλευτὴν ὁ ὁποῖος ἐπαναλαμβάνει πράγματα τὰ ὁποῖα εἶπεν ἄλλος πρὸ αὐτοῦ. Αὐτὸ συνήθως δὲν προέρχεται ἀπὸ τὴν διάθεσιν συναδέλφων νὰ ἐπαναλαμβάνουν ὅσα εἶπον οἱ ἄλλοι, ἀλλ’ ἴσως διότι δὲν παρηκολούθησαν τοὺς ἀγορητάς. Καὶ ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς μὲ τὴν ἀπαγόρευσιν τοῦ καπνίσματος ἐν τῇ αἰθούσῃ δημιουργεῖ τὴν ἀνάγκην τῆς ἐξόδου τοῦ μεγαλυτέρου μέρους τῶν συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι εἶναι καπνισταί, καὶ δὲν δύνανται ἐπὶ ὥρας νὰ μὴ καπνίζουν. Ἐξερχόμενοι οὗτοι τῆς αἰθούσης διὰ νὰ καπνίσουν, ἀναπτύσσεται μία θεωρία, τὴν ὁποίαν δὲν ἔχουν ὑπ’ ὄψει των καὶ ἐπανερχόμενοι ἐν τῇ αἰθούσῃ ἐπαναλαμβάνουν καὶ αὐτοὶ τὰ ἴδια πράγματα. Τώρα ποὺ μετεδόθη τὸ κάπνισμα καὶ εἰς τὰς γυναῖκας δὲν νομίζω ὅτι θὰ ἐνοχλοῦνται εἰς τὰ θεωρεῖα αἱ κυρίαι καὶ προτείνω ὅπως ἐπιτραπῇ τὸ κάπνισμα ὅπως κατὰ τὰς συνεδριάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι αὐτὰ τὰ λεπτομερειακὰ ζητήματα, θὰ ἠμποροῦσαν νὰ ἐξυπηρετήσουν τὴν οὐσίαν περισσότερον παρὰ τὰ γενικὰ μέτρα τὰ ὁποῖα τυχὸν θὰ ἐφαρμόσωμεν μὲ ἄλλας τροποποιήσεις τοῦ Κανονισμοῦ. Συμφωνῶ μὲ τὴν Ἀντιπολίτευσιν, διὰ τὴν πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως εἰσαγωγὴν σοβαροῦ τινος ζητήματος πρὸς συζήτησιν. Ὑπῆρξα καὶ ἐγὼ βουλευτὴς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως κατὰ τὸ 1951–52 καὶ θέματα σοβαρὰ τῆς ἐπαρχίας μου μοῦ ἐδίδετο τότε ἡ εὐκαιρία νὰ τὰ φέρω ἐνώπιον τοῦ Σώματος καὶ ἂν δὲν ἐγίνετο τοῦτο, θὰ ἔχανον τὴν ἐπικαιρότητα ἢ τὴν δυνατότητα θεραπείας καὶ περιστολῆς ἑνὸς κακοῦ. Τὸ μέτρον τοῦτο δὲν πρέπει νὰ καταργηθῇ, διότι ἄλλως περιορίζεται ἡ ἐκπλήρωσις τῆς ἀποστολῆς μας κατὰ πολύ. Βεβαίως δὲν δύναται νὰ ἀπασχολῆται τὸ Σῶμα μὲ οἱονδήποτε μικροζήτημα, καὶ δύναται ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Βουλῆς νὰ ἐκτιμήσῃ τὴν σοβαρότητα τοῦ θέματος καὶ ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ θέματος δικαιολογοῦντος τὴν δεκάλεπτον ἀπασχόλησίν του θὰ πρέπει νὰ παρέχεται ἡ δυνατότης τῆς ἀναπτύξεώς του πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως ὡς ἐγένετο καὶ εἰς τὸ παρελθὸν καὶ ὡς γίνεται καὶ σήμερον προκειμένου περὶ ἀρχηγῶν κομμάτων ἔστω καὶ ἂν ἀποτελοῦνται ταῦτα ἀπὸ μόνον τὸν ἀρχηγόν των.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ἰ. Τριανταφυλλίδης ἔχει τὸν λόγον.

§106Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ἀφορμὴ τῆς εἰς τὴν συζήτησιν περὶ τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς ἔδωσεν ἡ μὴ πρόοδος τῶν ἐργασιῶν αὐτῆς, ὀφειλομένη εἴτε εἰς ἀπουσίαν ἡμῶν, εἴτε εἰς τὸν τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον χειρίζονται καὶ προβάλλουν ὡρισμένα ἐκ τῶν ζητημάτων οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, νομίζοντες ὅτι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον πράγματι ἀποδίδουν εἰς τοὺς ψηφοφόρους των, οἱ ὁποῖοι τοὺς ἐτίμησαν μὲ τὸ ἀξίωμα τοῦ βουλευτοῦ. Νομίζω ὅτι αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς ὁπωσδήποτε πρέπει νὰ ἀποβοῦν ἀποδοτικαὶ διὰ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συγκεντρωνώμεθα εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην καὶ νὰ λέγωμεν ὅτι ἡ Βουλὴ ἀποτελεῖται ἀπὸ 300 βουλευτάς, ἐνῷ παρόντες κατὰ τὴν συζήτησιν καὶ τῶν νομοσχεδίων ἀλλὰ καὶ τῶν ἐπερωτήσεων εἶναι μόνον τὸ ἓν δέκατον τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν βουλευτῶν. Ἔχομεν ἱερὰν ὑποχρέωσιν ἔναντι ὅλων ἐκείνων οἱ ὁποῖοι μᾶς ἐτίμησαν διὰ τῆς ψήφου των νὰ παρευρισκώμεθα ἐδῶ εἰς τὴν ἱερὰν ταύτην αἴθουσαν καὶ νὰ ὑποστηρίζωμεν τὰ δίκαια αἰτήματά των, ἄλλως πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν ὅτι δὲν ἐκπληροῦμεν τὸν σκοπόν μας καὶ ἀποβαίνομεν ἐπιζήμιοι πρὸς τὸν τόπον τὸν ὁποῖον ἐκπροσωποῦμεν. Καὶ ἔχομεν, λέγω, ἱερὰν ὑποχρέωσιν νὰ παρευρισκώμεθα ἐδῶ καὶ νὰ λαμβάνωμεν μέρος εἰς ὅλους τοὺς ψηφιζομένους νόμους διότι δι’ αὐτῶν κατοχυροῦνται τὰ συμφέροντα μιᾶς ἑκάστης τάξεως. Εἶπεν ὁ προλαλήσας ἀξιότιμος ἐκ Ξάνθης συνάδελφος ὅτι, ἂν ἐπετρέπετο τὸ κάπνισμα εἰς τὴν Βουλὴν θὰ ἐπετυγχάνοντο ἀποτελέσματα παρουσίας τῶν βουλευτῶν πλέον ἢ καλύτερα. Ἐγὼ προχωρῶ καὶ περαιτέρω: Νὰ ὁρισθοῦν καθ’ ὡρισμένην ὥραν, διαλείμματα, νὰ μὴ ἐπιτρέπεται μὲν τὸ κάπνισμα, ἀλλὰ νὰ ὁρισθοῦν διαλείμματα, νὰ γίνεται ἡ διακοπὴ καὶ μετὰ τὴν διακοπὴν νὰ ἔρχωνται οἱ κύριοι βουλευταὶ εἰς τὴν αἴθουσαν καὶ νὰ μὴ στεροῦνται καὶ αὐτοῦ τοῦ ἀγαθοῦ τοῦ καπνίσματος. Δὲν νομίζω ὅτι θὰ εἶναι στέρησις τῆς ἀτομικῆς μας ἐλευθερίας, κύριε Πρόεδρε, αὐτὸ τὸ ὁποῖον προτείνω. Θὰ εἶναι πειθαρχία εἰς αὐτὸν τοῦτον τὸν ἑαυτόν μας καὶ πρέπει νὰ ἐπιβληθῇ αὐτὴ ἡ πειθαρχία, χάριν τοῦ γενικοῦ συνόλου. Ἐπὶ πλέον, κύριε Πρόεδρε, ἐν συνεχείᾳ τῶν ὅσων οἱ προλαλήσαντες συνάδελφοί μου ἐξέθεσαν καὶ τῶν ὅσων ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος κ. Κανελλόπουλος εἶπε, σχετικῶς μὲ τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, ἡ ὁποία κοινοποιεῖται, ἔχω, κύριε Πρόεδρε, νὰ προτείνω τὰ ἑξῆς: Ὁσάκις πρόκειται περὶ νομοθετικῆς ἐργασίας, νὰ ἀναγράφεται εἷς νόμος καὶ νὰ κοινοποιῆται ἡ Ἡμερησία Διάταξις πρὸ 24 ὡρῶν πρὸς τοὺς ἀξιοτίμους κυρίους συναδέλφους. Οὕτω, θὰ δίδεται ἡ εὐκαιρία εἰς ὅλους τοὺς βουλευτὰς νὰ μελετοῦν τὸ κείμενον τοῦ νόμου καὶ νὰ ὁπλίζωνται μὲ τὰ ἀπαραίτητα στοιχεῖα, ὥστε νὰ ἀποβοῦν, κατὰ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἔλθουν εἰς τὴν ἱερὰν αὐτὴν αἴθουσαν ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἐκπορεύονται ὅλα τὰ καλὰ καὶ ὅλα τὰ κακὰ διὰ τὴν Ἑλλάδα, νὰ ἀποβοῦν πλέον προσοδοφόροι. Ὀλίγα τινὰ ἔχω νὰ προσθέσω καὶ μὲ τὴν διάταξιν ἐκείνην τοῦ Κανονισμοῦ, ἡ ὁποία προκαθορίζει τὸν ἀριθμὸν τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ ἔχῃ κάθε κόμμα, διὰ νὰ ἀναγνωρισθῇ ὁ Ἀρχηγός του ἀπὸ τὴν Βουλήν, ὡς Ἀρχηγὸς Κόμματος. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ἐφ’ ὅσον ἔχομεν παράδειγμα ὅλας τὰς εὐρωπαϊκὰς Βουλὰς εἰς τὰς ὁποίας ἀντιστοιχεῖ κατώτερος ἀριθμὸς τοῦ ἀριθμοῦ 10, διὰ νὰ ἀναγνωρισθῇ εἷς Ἀρχηγὸς Κόμματος, δὲν εἶναι ὀρθόν, ἡμεῖς ἐδῶ εἰς τὴν Ἑλλάδα, νὰ ἀναγνωρίζωμεν καὶ νὰ θέλωμεν νὰ ψηφίσωμεν, ὥστε νὰ ὀνομάζωνται Ἀρχηγοὶ ἐκεῖνοι ἐκ τῶν ὁμάδων αἱ ὁποῖαι θὰ ἐπιτύχουν ἀριθμὸν πλέον τῶν 15. Ὅπως ἀνέφερεν ὁ κύριος Ἠλιοῦ, καὶ σᾶς ἔφερε τὸ παράδειγμα τῆς Γαλλικῆς Βουλῆς, ἀντιστοιχεῖ ὁ ἀριθμὸς 7. Ἑπομένως, θὰ εἶναι ὀρθὸν καὶ ἡμεῖς νὰ ἀναγνωρίσωμεν τὸν ἀριθμὸν αὐτὸν καὶ νὰ εἴπωμεν ὅτι, ὁσάκις ἓν κόμμα συγκεντρώνει ἀριθμὸν βουλευτῶν 7, ἀρκεῖ διὰ νὰ ἀναγνωρισθῇ ὁ ἀρχηγός του, ὡς Ἀρχηγὸς Κόμματος ἀπὸ τὴν Βουλήν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτυγχάνῃ εἰς τὰς ἐκλογὰς καὶ νὰ παρουσιάζῃ ὡρισμένον ἀριθμὸν βουλευτῶν καὶ νὰ μὴ ὀνομάζεται αὐτὸς Ἀρχηγὸς κόμματος, διότι δὲν συμπληροῖ τὸν ἀριθμὸν 15, καὶ νὰ ἔχωμεν ἀρχηγοὺς κόμματος, οἱ ὁποῖοι ἔρχονται ἐδῶ εἰς τὴν Βουλήν μὲ ἕνα ἢ δύο βουλευτάς. Βεβαίως, τοὺς εἶχεν ἀναγνωρισθῆ τὸ δικαίωμα αὐτό, ἀλλὰ σήμερον εὑρίσκονται εἰς ἄνισον μεταχείρισιν ἐντὸς τῆς Βουλῆς αὐτῆς. Εἷς ὁ ὁποῖος ἔχει τετραπλάσιον ἀριθμὸν βουλευτῶν δὲν θεωρεῖται ἀρχηγὸς κόμματος καὶ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἔμεινε μόνος του ἐκεῖνος θεωρεῖται ἀρχηγὸς κόμματος, ἀπολαμβάνων ὡρισμένων προνομίων ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ καὶ τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ Συντάγματος. Νομίζω ὅτι αὐτὸ οὔτε λογικὸν εἶναι οὔτε δίκαιον. Εἶναι ἄδικον καὶ κατακρίνεται, τοὐλάχιστον ἀπὸ ὅλας τὰς πλευρὰς τῆς Βουλῆς.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§108ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6.30 μ.μ. μὲ θέμα Ἡμερησίας Διατάξεως ἀναφοράς, ἐρωτήσεις καὶ ἐπερωτήσεις. (Ὥρα 10 μ. μ.).