1957.11.22

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 24η

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 22 Νοεμβρίου 1957

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 6.50′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Γρηγορίου ζητεῖ 15θήμερον ἄδειαν ἀπουσίας, προκειμένου νὰ ἀναχωρήσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§2ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, ἐγκρίνεται.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε τὴν χορήγησιν τῆς αἰτηθείσης ἀδείας. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Π. Κηπουρὸς ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κ.λ.π.

§4Π. ΚΗΠΟΥΡΟΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ κ. Χ. Θηβαῖος (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν), καταθέτει βʹ μεταβολὰς ἐπὶ τοῦ κατατεθέντος τὴν 15ην Φεβρουαρίου ἐ. ἔ. Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους Οἰκονομικοῦ ἔτους 1957, γενομένας ἀπὸ 1 Ἰουλίου μέχρι 30 Σεπτεμβρίου ἐ. ἔ. Ἡ ἐπὶ τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ Ν. Δ. «περὶ λήψεως μέτρων διὰ τὴν ὀργάνωσιν τοῦ Ἐξωσχολικοῦ Ἀθλητισμοῦ». Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, καταθέτει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν προτάσεων νόμων: 1) «Περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ Ν. Δ. 3777) 1957 «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ Νομαρχῶν διατάξεων κλπ.». 2) «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ Ν. Δ. 3777) 1957 «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῆς νομοθεσίας «περὶ προσόδων τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων καὶ τοῦ Δημοτικοῦ καὶ Κοινοτικοῦ Κώδικος» καὶ 3) «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 3777) 57 Ν. Δ. «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῆς νομοθεσίας περὶ τῶν προσόδων τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων καὶ τοῦ Δημοτικοῦ καὶ Κοινοτικοῦ Κώδικος». Ἡ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Παιδείας καὶ Θρησκευμάτων Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, καταθέτει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν σχεδίων νόμων: 1) «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ ὀργανώσεως καὶ λειτουργίας τῆς Ἀνωτάτης Σχολῆς Καλῶν Τεχνῶν ἰσχυουσῶν διατάξεων» καὶ...2) «περὶ καθορισμοῦ ἐνίων δαπανῶν ἀνοικοδομήσεως ἀνεγειρομένων ὑπὸ τοῦ Ο.Δ.Ε.Π. Ἀστικῶν Ἀκινήτων καὶ τοῦ τρόπου καλύψεως αὐτῶν». Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχετικοῦ νόμου «περὶ εἰδικῆς κατονομασίας ἐν τῷ Τελωνειακῷ Δασμολογίῳ τῆς ἡμικατειργασμένης ὀρύζης». Ἡ ἐπὶ τῆς Βιομηχανίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων τοῦ ν. 3215) 55 «περὶ προτιμήσεως τῶν προϊόντων τῆς ἐγχωρίου βιομηχανίας καὶ βιοτεχνίας». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Φ. Κατσιάμπας, Κ. Καλκάνης, Ν. Π. Βαρβιτσιώτης καὶ Ε. Κεφαλογιάννης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπεκτάσεως ἐνίων διτάξεων τοῦ Ν. Δ. 33791955 «περὶ τοῦ προσωπικοῦ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως» ἐπὶ τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Προσωπικοῦ τῶν Ἀναμορφωτικῶν Καταστημάτων Ἀνηλίκων». Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Κάβδας καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ προστασίας καὶ διοικήσεως τῶν Δημοσίων Κτημάτων κειμένων διατάξεων ὡς καὶ τῶν διεπουσῶν τὸν ἐν Δωδεκανήσῳ Ὀργανισμὸν ν. 2100) 1952 κ.λ.π.». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ν. Μαλλιάκας καὶ Κ. Μητσοτάκης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ προστασίας, αἱ διοικήσεως τῶν Δημοσίων Κτημάτων κειμένων διατάξεων ὡς καὶ τῶν διεπουσῶν τὸν ἐν Δωδεκανήσῳ Ὀργανισμὸν ν. 2100) 1952 κ.λ.π.». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ι. Λύρας, Μ. Γλύκας, Β. Βασιλικός, Α. Λιάκος, Ν. Βαφειάδης, Θ. Κονίτσας, Ε. Κοθρῆς, Τ. Κολακυθᾶς, Δ. Στεφάνου, Π. Διαμαντόπουλος, Κ. Πετρόπουλος, Ι. Κοντοβράκης, Β. Κρῖκος, Θ. Μπάλλας, Β. Ἀναστασᾶκος καὶ Δ. Πετροπουλάκος, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ σχεδίων πόλεων κειμένων διατάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Β. Κρῖκος, Δ. Γόντικας, Α. Γκελεστάθης, καὶ Θ. Κονίτσας καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ρυθμίσεως ζητημάτων τοῦ προσωπικοῦ Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος καὶ Ἀθηνῶν». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Λαιμὸς καὶ Μ. Γλύκας, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν διατάξεων τοῦ νόμου 3215)1955 «περὶ προτιμήσεως τῶν προϊόντων τῆς ἐγχωρίου βιομηχανίας καὶ Βιοτεχνίας». Τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 288354) 1711.1957 ἀποφάσεώς του ἀνακοινοῖ ὅτι 1) ἐνέκρινε τὴν παρὰ τοῦ Ταμείου Παρακαταθηκῶν καὶ Δανείων καταβολὴν τῶν ὑπὸ τοῦ Δημοσίου κατατεθειμένων αὐτῷ ἀποζημιώσεων ἐξ ἀπαλλοτριώσεως ἀκινήτων ἐν τῇ νήσῳ Θήρᾳ συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 11 τοῦ Ν. Δ. 3525)56 εἰς τοὺς δι’ ἀποφάσεων τῆς Ἐπιτροπῆς τῆς συσταθείσης διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 1072) 25.6. 1957 γνωμοδοτήσεως τοῦ Α2 Τμήματος τοῦ Ν. Σ. Κράτους προσδιοριζομένους καὶ ἐμφανιζομένους ἰδιοκτήτας ἀπαλλοτριωθέντων ἀκινήτων δικαιούχους, τῆς σχετικῆς ἀποζημιώσεως καὶ 2) παρέσχε τὴν ἐγγύησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου ὑπὲρ τοῦ Ταμείου Παρακαταθηκῶν καὶ Δανείων, διὰ τὴν πληρωμὴν τῆς ἀποζημιώσεως ἀπαλλοτριώσεως εἰς ἣν περίπτωσιν ἐν τῷ μέλλοντι ἤθελεν ἐμφανισθῇ δικαιοῦχος καταβεβλημένης ἤδη εἰς τρίτον κατὰ τὴν διαδικασίαν τῆς προηγουμένης παραγράφου ἀποζημιώσεως, στηρίζων τὸ τῆς ἰδιοκτησίας ἐπὶ τοῦ ἀπαλλοτριωθέντος ἀκινήτου, δικαίωμα αὐτοῦ εἰς ἐπισήμους τίτλους. Ὁ βουλευτὴς κ. Η. Μπρεδῆμας, καταθέτει ἀναφορὰς τῶν πολιτικῶν ἐξορίστων Ἁγίου Εὐστρατίου διαμαρτυρομένων διὰ τὴν εἰς βάρος των στάσιν τοῦ ἰατροῦ τοῦ στρατοπέδου καὶ ζητούντων ἄμεσον ἀντικατάστασιν αὐτοῦ, ἀποστολὴν φαρμάκων, μεταγωγὴν τοῦ βαρέως ἀσθενοῦντος Στεργίου Νταλαγιώργου εἰς νοσοκομεῖον κλ.π. Ὁ βουλευτὴς κ. Λυσ. Σαραφιανός, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Ἐπιμελητῶν εἰσπράξεων Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν Ἐσόδων Δημοσίου Ταμείου Ἀρναίας, ζητούντων ὁριστικὴν τακτοποίησίν των εἰς θέσεις τοῦ Δημοσίου. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Η. Μπρεδῆμας καὶ Ε. Κοθρῆς, καταθέτουν ἀναφορὰς τῆς Ὁμοσπονδίας Ἐπιμελητῶν Εἰσπράξεως Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν Ἐσόδων Ξάνθης, ζητούντων ἔνταξιν καὶ μονιμοποίησιν τῶν μελῶν της εἰς ὀργανικὰς θέσεις τοῦ Δημοσίου κ.λ.π. Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Τζώρτζης, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Ὀργανώσεων Θηβῶν, διαμαρτυρομένων διότι εἰς τὰ ἐξαγγελθέντα ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως νέα ἐγγειοβελτιωτικὰ ἔργα δὲν περιλαμβάνεται τὸ ἔργον ἀρδεύσεως τοῦ Θηβαϊκοῦ σχεδίου ἐκτάσεως 100.000 στρεμμάτων, ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ὁποίου θὰ αὐξήσῃ τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα. Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Διαμαντόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Δημάρχου Λαυρίου, ζητοῦντος συμπλήρωσιν τοῦ νομοσχεδίου «περὶ Δημοσίων Κτημάτων» ἐπὶ τῷ τέλει ἐπαναφορᾶς εἰς τὴν κυριότητα καὶ κατοχὴν τοῦ Δημοσίου τῶν διὰ τοῦ ν. ΑΜΖ) 1882 παραχωρηθεισῶν εἰς τὴν μετέπειτα πτωχεύσασαν Ἑλληνικὴν Ἑταιρίαν ἐκτάσεων ἐν Λαυρίῳ, ἐφ’ ὧν ἡ Ἑταιρία ἀνήγειρε χιλίας οἰκοδομὰς καὶ αἵτινες κατέχονται ἤδη παρανόμως παρὰ τῶν δανειστριῶν Τραπεζῶν, ἵνα διατεθοῦν αὗται πρὸς στέγασιν τῶν ἐργατῶν Λαυρίου. Ὁ βουλευτὴς κ. Η. Μπρεδήμας, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Πανελληνίου Ὁμοσπονδίας Συνταξιούχων Τ. Ε.Β.Ε., ζητούσης ἄμεσον ἀπομάκρυνσιν τοῦ Προέδρου τοῦ Τ.Ε.Β.Ε. κ. Λαμπρινάκου, ἀναπροσαρμογὴν τῶν συντάξεων, παροχὴν πλήρους ἰατροφαρμακευτικῆς καὶ νοσηλευτικῆς περιθάλψεως κ.λ.π. Ὁ βουλευτὴς Ἄρτης–Πρεβέζης–Λευκάδος κ. Δ. Καρατζένης, καταθέτει ἀναφορὰν ἀρχιφυλάκων ἀγροφυλακῆς Νομοῦ Ἄρτης, ζητούντων μονιμοποίησιν αὐτῶν καὶ πλήρη ἐξομοίωσιν πρὸς τοὺς λοιποὺς δημοσίους ὑπαλλήλους Βʹ Κατηγορίας. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Η. Ἠλιοῦ, Γ. Σπηλιόπουλος, Γ. Αὐγερόπουλος καὶ Ε. Πρωϊμάκης, καταθέτουν ἀναφορὰν ἐκπροσώπων τῶν παραγωγικῶν τάξεων Ἑλλάδος, ζητούντων μείωσιν τῶν ὑπερβολικῶν ἐπιβαρύνσεων ἐπὶ τῶν ἀποδοχῶν τῶν ἐργατοϋπαλλήλων, ἀναδιοργάνωσιν καὶ ἐξυγίανσιν τοῦ Ι.Κ.Α. κ.λ.π. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Λασκαρίδης, Κ. Τσιγάρας καὶ Β. Ἐφραιμίδης, καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου κατεχόντων ἐγκαταλελειμμένα ἀκίνητα Ξάνθης «Η ΡΟΔΟΠΗ», αἰτοῦντος συμψηφισμὸν τῶν ὀφειλομένων μισθωμάτων, τῶν ἐτῶν ἀπὸ 1953 καὶ ἐντεῦθεν μὲ τὰ καταβληθέντα τοιαῦτα κατὰ τὰ ἔτη 1945 μέχρι 1953. Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ὁμοσπονδίας Ἐπιμελητῶν Εἰσπράξεως Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν Ἐσόδων Ξάνθης, ζητούσης ἔνταξιν καὶ μονιμοποίησιν τῶν μελῶν της εἰς ὀργανικὰς θέσεις τοῦ Δημοσίου κ.λ.π. Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν Ἐπιτροπῆς Γονέων καὶ Κηδεμόνων ἐπιλαχόντων ὑποψηφίων Α.Σ.Ο.Ε.Ε., ζητούσης τὴν καθ’ ὑπέρβασιν εἰσαγωγὴν τῶν ὑπολειπομένων κατὰ τὸ ἥμισυ βαθμὸν εἴς τι μάθημα. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. Εὐαγγέλου καὶ Β. Ἐφραιμίδης, καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ Ἑλληνικοῦ Ὀρειβατικοῦ Συνδέσμου Θεσσαλονίκης, ζητοῦντος τὴν ἀπαλλοτρίωσιν καὶ ἀποζημίωσιν τοῦ ἐπὶ ὄρους Χορτιάτη Θεσσαλονίκης ἰδιοκτήτου καταφυγίου, τὸ κτίσμα τοῦ ὁποίου εἶναι διώροφον, ὄγκου 580 κ. μ. καὶ τὸ ὁποῖον ἔχει ἐπιτεταγμένον τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 228077) 17.7.56 ἀποφάσεώς του, πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν ἀναγκῶν τῆς Βασιλικῆς Ἀεροπορίας. Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν Φυλάκων τῶν Ὀργανισμῶν ΠΛΕΓΔΕ, ΟΔΙΣΥ καὶ ΕΟΜΑ, ζητούντων αὔξησιν τῶν ἀποδοχῶν των κ.λ.π. Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Γρηγ. Καλάκου, ζητοῦντος χορήγησιν συντάξεως διὰ τὸν κατὰ τὴν κατοχὴν θάνατον τοῦ μονογενοῦς υἱοῦ του, μέλους τῆς Ἐθνικῆς Ἀνταρτικῆς Ὁμάδος «ΤΡΙ-

ΑΙΝΑ».

Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Νικολάου Τομποπούλου, ζητοῦντος ἄρσιν τῆς ἐνοικιοστασιακῆς προστασίας ἐπὶ καταστημάτων, κωμοπόλεων κάτω τῶν 5.000 κατοίκων. Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Διδασκαλικῆς Ὁμοσπονδίας Ἑλλάδος, ζητούσης βαθμολογικὴν καὶ μισθολογικὴν ἐξίσωσιν τῶν διδασκάλων πρὸς τοὺς λοιποὺς ὑπαλλήλους τοῦ Κράτους κ.λ.π. Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν Ἐπαγγελματιῶν Ναυτεργατῶν, ζητούντων ἐπαναχορήγησιν αὐτοῖς τῶν ναυτικῶν φυλλαδίων, ἅτινα τοῖς ἀφῃρέθησαν λόγῳ μικροαδικημάτων λαθρεμπορίας κ.λ.π. Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν ὁπλιτῶν Βασιλικῆς Χωροφυλακῆς, ὑπηρετησάντων εἰς τὰς Ἐθνικὰς Ἑλληνικὰς Δυνάμεις Μέσης Ἀνατολῆς, ζητούντων ἀναδρομικὴν προαγωγὴν αὐτῶν, ὡς τοῦτο ἐγένετο διὰ τοὺς ἀστυφύλακας Μέσης Ἀνατολῆς. Ὁ βουλευτὴς Ἀργολιδοκορινθίας κ. Κ. Χριστόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἀποστόλου Γεωργίου, διαμαρτυρομένου διὰ τὴν ἄρνησιν χορηγήσεως δανείου παρὰ τοῦ Ὑποκαταστήματος Ἐθνικῆς Τραπέζης Ἑλλάδος καὶ Ἀθηνῶν Ξυλοκάστρου, καὶ ζητοῦντος ἴσην μεταχείρισιν αὐτοῦ πρὸς τοὺς λοιποὺς ἐπαγγελματίας Ξυλοκάστρου. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Η. Σκυλλάκος, διὰ τηλεγραφήματός του ζητεῖ κατάπαυσιν τῶν διώξεων καὶ ἀναστολὴν πληρωμῆς τῶν παρὰ τῶν κατοίκων Μελίας–Λαρίσης ὀφειλομένων ἐξ εἰσφορᾶς διὰ κατασκευὴν ἀποστραγγιστικῶν χανδάκων. Ὁ βουλευτὴς Θεσπρωτίας–Ἰωαννίνων κ. Χ. Παπασταύρου, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Προέδρων τῶν Κοινοτήτων Λαβδάνης, Δημοκόρης, Καστάνης, Στρατινίτσης, Κερασόδου, Περιστερίου, Ἁγίας Μαρίνας, Πωγωνίου, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν μὴ προώθησιν τοῦ θέματος Πετρελαίου καὶ ἀσφάλτου τῆς περιοχῆς Λαβδάνης.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλή, θέλει νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἐρωτήσεων ἢ τῶν ἐπερωτήσεων;

§6Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἐπερωτήσεων καὶ ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἐπιθυμία τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἶναι νὰ λήξῃ ἀπόψε ἡ συζητουμένη ἐπερώτησις, ἀκόμη καὶ ἐὰν χρειασθῇ ἡ διανυκτέρευσις, διότι ἀνήκει καὶ αὕτη εἰς τὰς παραδόσεις τοῦ Σώματος. Αὐτὸ ἀποτελεῖ ἰδικήν μας ἐπαγγελίαν καὶ ἀπόφασιν. Μὲ τὴν εὐκαιρίαν αὐτήν, ἐπειδὴ ἀνελάβομεν ὑποχρέωσιν ἀπέναντι τῆς Κυβερνήσεως νὰ ὁρίσωμεν ποῖα εἶναι τὰ δημόσια ἔργα, διὰ τὴν ὑπέρβασιν τῶν ὁποίων θέλομεν νὰ ἀσκήσωμεν ἔλεγχον, ἀνακοινῶ: Εἶναι τὰ ἔργα τῆς Πλατείας Συντάγματος, τῆς Πλατείας Ὁμονοίας, τῆς Ἀκροπόλεως, τοῦ Σουνίου, καθὼς καὶ τὰ ἀρδευτικὰ φράγματα τοῦ Ἀχελώου, τοῦ Ἀλιάκμονος καὶ τοῦ Ἀξιοῦ. Ὅσοι φάκελλοι σχετικοὶ δὲν κατετέθησαν, θὰ παρεκάλουν νὰ κατατεθοῦν, εἰς τρόπον ὥστε καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις νὰ εἶναι ἐνήμερος τῶν θετικῶν στοιχείων, κατὰ τὴν ἄσκησιν τοῦ ἐλέγχου.

§7Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Πότε θὰ γίνῃ ἡ συζήτησις;

§8Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἡμεῖς προχθὲς εἴπομεν ὅτι εἶναι λογικὸν τὴν Τρίτην νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων εἶπεν ὅτι θὰ ἀπουσιάζῃ τὴν Τρίτην, εἴμεθα ἑπομένως ἠναγκασμένοι νὰ ἀναμείνωμεν τὴν ἐπιστροφὴν ἐκ τῆς περιοδείας του. Ἑπομένως, ἀπόκειται εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ὁρίσῃ πότε θὰ τοῦ εἶναι δυνατὸν νὰ παραστῇ εἰς τὴν Βουλὴν διὰ τὴν συζήτησιν τῆς ἐπερωτήσεως.

§9Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Θὰ παρεκάλουν νὰ προσδιορίσῃ ἡ Ἀντιπολίτευσις τὰς ἐπερωτήσεις ἐκείνας τῶν ὁποίων ἐπιθυμεῖ τὴν πρόταξιν, διὰ νὰ μὴ ὑφιστάμεθα κάθε Τρίτην καὶ Παρασκευὴν αἰφνιδιασμόν. Θὰ ἐπεθύμουν τοῦτο, διὰ νὰ μὴ ὑπάρχῃ συνεχῶς αὐτὴ ἡ διαφωνία, ἡ ὁποία ὁδηγεῖ κ.κ. συνάδελφοι, εἰς παρεξηγήσεις. Συμφέρον καὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ τοῦ Σώματος καὶ τοῦ Πολιτεύματος εἶναι νὰ λειτουργῇ ἡ Βουλὴ κατὰ τρόπον ὁμαλὸν καὶ μὲ γοργὸν ρυθμόν. Σᾶς πληροφορῶ ὅτι ἐζήτησα ἀπόψε τὸν κατάλογον τῶν ἐπερωτήσεων, αἱ ὁποῖαι κατετέθησαν εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς. Ἔχουν κατατεθῆ ἐντὸς ἑνὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῶν ἐργασιῶν, 223 ἐπερωτήσεις. Ἄν λάβητε ὑπ’ ὄψιν σας ὅτι κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος συνεζητήθησαν μόνον 17, καὶ τοῦτο ὑπαιτιότητι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἡ ὁποία κινεῖ τὸν μηχανισμὸν τοῦ ἐλέγχου, ἀντιλαμβάνεσθε ὅτι ἡ συζήτησις τῶν κατατεθεισῶν ἤδη ἐπερωτήσεων θὰ ἀπαιτήσῃ περισσότερα ἀπὸ πέντε ἔτη. Δι’ αὐτὸ εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπάρξῃ μία τάξις εἰς τὰς ἐργασίας τοῦ Σώματος. Ἐφ’ ὅσον ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐπιθυμεῖ τὴν πρόταξιν ὡρισμένων ἐπερωτήσεων καὶ ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει τὴν πρόθεσιν νὰ μὴ διευκολύνῃ τὸ ἔργον τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἂς προταχθοῦν ἀπὸ τοῦδε αἱ ἐπερωτήσεις ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι ἐνδιαφέρουν τὰ διάφορα Κόμματα, ὥστε νὰ εἶναι ἑτοίμη νὰ ἀπαντήσῃ ἡ Κυβέρνησις.

§10Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Χαίρω διὰ τὴν ἀπάντησιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Αὐτὴ ἀκριβῶς ἦτο ἡ ἄποψις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐναντίον τῆς ὁποίας ἐν τούτοις ἐγένετο βιαιοτάτη κυβερνητικὴ ἀνακοίνωσις εἰς τὸν Τύπον.

§11Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Δὲν εἶναι ὀρθὸν οὔτε ἡ Κυβέρνησις νὰ αἰφνιδιάζεται, πληροφορουμένη διὰ τοῦ Τύπου ὅτι τὴν προσεχῆ Τρίτην θὰ συζητηθῇ ἡ τάδε ἐπερώτησις ἢ τὴν Παρασκευὴν θὰ συζητηθῇ ἡ δεῖνα ἐπερώτησις. Οἱ Ὑπουργοί, ἐξ ἄλλου, ἔχουν καὶ ἄλλα καθήκοντα καὶ θέλουν νὰ γνωρίζουν τὸν χρόνον κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ συζητηθοῦν αἱ ἐπερωτήσεις. Θὰ ἐπεθύμουν, λοιπόν, τὰ διάφορα Κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως νὰ δηλώσουν ποίων ἐπερωτήσεων ἐπιθυμοῦν τὴν πρόταξιν καὶ νὰ ἀπαντήσῃ διὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς ἡ Κυβέρνησις.

§12Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Αὐτὴ ἀκριβῶς ἦτο καὶ εἶναι ἡ γνώμη τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Χαίρομεν διὰ τὴν σημερινὴν πλήρη ἀνταπόκρισιν τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ δηλοῦμεν ὅτι θὰ συνεννοηθῶμεν μὲ τὰ ἄλλα Κόμματα, διότι τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἐκφράζει μόνον τὴν ἀξιωματικὴν Ἀντιπολίτευσιν, δὲν εἶναι ὅλη ἡ Ἀντιπολίτευσις, θὰ συνεννοηθῶμεν μὲ τὰ ἄλλα Κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ νομίζω, θὰ εἴμεθα εἰς θέσιν εἰς προσεχῆ συνεδρίασιν, νὰ ἀνακοινώσωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸ Προεδρεῖον, ποίας ἐπερωτήσεις ἐπιθυμοῦν τὰ Κόμματα νὰ προτάξουν.

§13Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Θὰ παρεκάλουν νὰ τηρηθῇ ἡ τάξις, διὰ νὰ μὴ ὑπάρχουν παρεξηγήσεις.

§14Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἀπολύτως σύμφωνοι.

§15Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἀκριβῶς, διότι δὲν ὑπάρχει αὐτὴ ἡ τάξις, κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον συνεζητήθησαν μόνον, ὡς εἶπον, 17 ἐπερωτήσεις, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον βεβαίως, ἔγινεν ὑπαιτιότητι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἥτις ἐν προκειμένῳ, ὡς εἶπον, ἔχει τὴν πρωτοβουλίαν. Διὰ νὰ μὴ ἐπαναληφθῇ τὸ ἴδιον ἄτοπον καὶ ἐπειδὴ κατατίθενται σωρηδὸν ἐπερωτήσεις, ἂς δηλώσουν τὰ διάφορα Κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ποίας θέλουν νὰ προτάξουν καὶ θὰ ἀπαντήσῃ ἡ Κυβέρνησις, ποίων δέχεται τὴν πρόταξιν. Διότι θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ κάμω καὶ τὴν ἑξῆς διευκρίνισιν: Τὴν πρωτοβουλίαν τὴν ἔχει ἡ Ἀντιπολίτευσις, ἀλλὰ δὲν σημαίνει τοῦτο ὅτι ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ πλειοψηφία στεροῦνται τοῦ δικαιώματος νὰ διατυπώσουν γνώμην. Εἶναι δυνατὸν τὴν συζήτησιν μιᾶς ἐπερωτήσεως νὰ μὴ τὴν θεωρῇ ἐπίκαιρον ἢ νὰ μὴ εἶναι παρασκευασμένη διὰ τὴν συζήτησιν. Θὰ παρεκάλουν, λοιπόν, νὰ γνωρίζω ποῖαι ἐπερωτήσεις ἐπιθυμεῖ ἡ Ἀντιπολίτευσις νὰ προταχθοῦν, διὰ νὰ ἀπαντήσῃ ἡ Κυβέρνησις ποίας ἐξ αὐτῶν δέχεται καὶ μὲ ποίαν σειράν.

§16Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐντελῶς σύμφωνοι.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὀφείλω νὰ σᾶς γνωρίσω ὅτι εἰδικῶς διὰ τὰ ἔργα αὐτά, ποὺ εἴπατε, Πλατείας Ὁμονοίας, κ.λ.π., ἐφ’ ὅσον ἡ μνήμη μοῦ ἐπιτρέπει, ἐκ τῶν 250 ἐπερωτήσεων δὲν βλέπω νὰ ὑπάρχῃ συγκεκριμένη ἐπερώτησις. Πρέπει νὰ ὑποβληθῇ ἐπερώτησις μὲ ὑπογράφοντας ἐπερωτῶντας, διότι, ἄλλως, τὸ ἔργον τοῦ Προεδρείου καθίσταται δυσχερές.

§18Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Αὐτὸ τὸ τυπικὸν στοιχεῖον θὰ τὸ διευθετήσωμεν.

§19Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρ. Κυβ.). Θὰ εἶναι δυνατὸν ἐντὸς τῆς αὔριον νὰ ἠξεύρω τὰς ἀπόψεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως;

§20Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Εἰς ἓν διάλειμμα ἀπόψε, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ συνεννοηθῶμεν, ὥστε αὔριον θὰ γίνῃ ἀνακοίνωσις.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεχίζεται ὅθεν ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν συσχετισθεισῶν ἐπερωτήσεων περὶ τῶν ἔργων ὑδρεύσεως. Ὁ κ. Θ. Τσάτσος, ἔχει τὸν λόγον.

§22Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριοι βουλευταί, προκειμένου περὶ ἐλέγχου, ἀφορῶντος τὴν ἐκτέλεσιν μεγάλων δημοσίων ἔργων, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ προσδιορισθῇ, εἶναι αἱ ἀνάγκαι, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐξυπηρετηθοῦν διὰ τοῦ ἐκτελεσθησομένου δημοσίου ἔργου. Οὐδεμία κρίσις εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ περὶ τοῦ ἔργου, ἐὰν δὲν ἔχῃ προκαθορισθῆ ὁ σκοπὸς εἰς τὸν ὁποῖον τὸ ἔργον τοῦτο ἀποβλέπει. Ποία ὑπῆρξεν ἡ κρατήσασα ἀντίληψις, ὅσον ἀφορᾶ τὰς ἀνάγκας, τὰς ὁποίας θὰ ἐξυπηρετήσουν τὰ ἔργα ὑδρεύσεως Ἀθηνῶν, ποὺ νομίζω ὅτι κακῶς λέγονται ἔργα ὑδρεύσεως Ἀθηνῶν, διότι πρόκειται περὶ ἔργων τὰ ὁποῖα θὰ ἐξυπηρετήσουν ὁλόκληρον τὴν περιοχὴν τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης, ἔχει καθορισθῆ παρὰ τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Δημοσίων Ἔργων καὶ νῦν Πρωθυπουργοῦ, ὅσον καὶ παρὰ τοῦ τότε Πρωθυπουργοῦ Στρατάρχου Παπάγου. Καὶ ὁ Στρατάρχης καὶ ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων, εἰς ἀνακοινώσεις διετύπωσαν γνώμην, ὅσον ἀφορᾶ τὸν προβλεπόμενον ὄγκον τῶν μελλουσῶν ἀναγκῶν ἀπὸ ἀπόψεως ὑδρεύσεως τῆς περιοχῆς τῆς τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης, ἡ ὁποία κατὰ τὴν γνώμην μου ὑστερεῖ οὐσιωδῶς τῶν πραγματικῶν ἀναγκῶν. Ὁ Στρατάρχης Παπάγος εἰς δηλώσεις του γενομένας τὴν 24.6.1954, ἔλεγεν ὅτι «ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισε ... (ἀναγινώσκει) ...» ὁ δὲ τότε Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων κ. Καραμανλῆς καθορίζων τὰς ἰδικιάς του ἀντιλήψεις εἶχε δηλώσει εἰς τὴν Βουλὴν τὴν 6.5.1955 ὅτι «σήμερον αἱ Ἀθῆναι χρειάζονται 42.000 κυβικὰ ἡμερησίως ... (ἀναγινώσκει) ...». Νομίζω ὅτι, ἡ θεμελιώδης ἄποψις, ἡ ὁποία ἐπρυτάνευσε καὶ οὕτως εἰπεῖν κυριαρχεῖ τῆς περαιτέρω διαχειρίσεως τοῦ ὅλου θέματος, εἶναι κατὰ βάσιν ἐσφαλμένη. Πρῶτον, ὁ ρυθμὸς αὐξήσεως τοῦ πληθυσμοῦ, ὁ ὁποῖος ἐγκαθίσταται εἰς τὴν περιοχὴν τῆς τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης εἶναι ταχύς, ταχύτερος ἀπὸ τὴν μέσην αὔξησιν τοῦ πληθυσμοῦ εἰς ὁλόκληρον τὴν χώραν, διότι ἕλκεται ὁ πληθυσμὸς πρὸς τὴν περιοχὴν ταύτην, ἡ ὁποία καὶ περισσοτέρας εὐκαιρίας εὑρέσεως ἐργασίας παρουσιάζει, ἀλλὰ καὶ καθίσταται τὸ κύριον βιομηχανικὸν κέντρον τῆς χώρας. Κατόπιν ἔχομεν τὴν ταχεῖαν ἄνοδον τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου καὶ ὅπως εἶναι φυσικὸν εἰς ἕνα μεγάλον ἀστικὸν κέντρον, ὅπως εἶναι ἡ περιοχὴ Ἀθηνῶν–Πειραιῶς, ὁ ρυθμὸς τῆς ἀνόδου τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου εἶναι ἐπίσης ταχύτερος τοῦ γενικοῦ ρυθμοῦ ἀνόδου τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου ὁλοκλήρου τῆς χώρας. Τέλος, αἱ βιομηχανικαὶ ἀνάγκαι καὶ αὐξάνουν καὶ πρέπει νὰ αὐξάνουν, διότι ἐὰν εὑρισκώμεθα πλησίον τῆς ἐξαντλήσεως τῶν περιθωρίων τῆς γεωργικῆς ἐκμεταλλεύσεως τῆς χώρας, ἐὰν αὐτὸ εἶναι ἀληθὲς καὶ νομίζω ὅτι δυστυχῶς εἶναι, τότε ἡ μόνη διέξοδος διὰ τὴν συγκράτησιν τοῦ πληθυσμιακοῦ περισσεύματος τῆς χώρας ἐντὸς τῶν ὁρίων της εἶναι ἡ διαρκῶς μεγαλυτέρα ἐκβιομηχάνισις. Καὶ εἶναι φυσικὸν ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης νὰ δύναται νὰ προβλέψῃ τις μίαν ἁλματώδη ἄνοδον τοῦ πληθυσμοῦ τῆς περιφερείας Ἀθηνῶν–Πειραιῶς κατὰ τὰ προσεχῆ ἔτη. Δὲν εἶναι, ὅμως, τοῦτο μόνον. Τὸ τέταρτον σχεδὸν τοῦ πληθυσμοῦ ὁ ὁποῖος κατοικεῖ τὴν περιοχὴν τῆς τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης κατοικεῖ εἰς χώρους εἰς τοὺς ὁποίους δὲν ἔχει φθάσει τὸ δίκτυον τῆς ὑδρεύσεως. Καὶ ἐπὶ πλέον ὑπάρχει ὁλόκληρον τὸ λεκανοπέδιον τῆς Ἀττικῆς, ἰδίως ἡ πεδιὰς τῶν Ἀθηνῶν, καὶ τὸ Θριάσιο πεδίον, τὰ ὁποῖα θὰ ἠδύναντο νὰ μεταβληθοῦν τελείως, ἐὰν ἐγίνετο ἡ ἄρδευσίς των. Μὲ αὐτὴν τὴν προοπτικὴν ἡ ἀντίληψις ὅτι μὲ τὴν προσθήκην 40.000.000 κυβ. μ., κατὰ τὸν ἀείμνηστον Στρατάρχην ἢ 100.000.000 κ. μ. κατὰ τὴν ἀντίληψιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, θὰ λυθῇ τὸ ζήτημα διὰ μίαν τοὐλάχιστον 15ετίαν, ἢ 50ετίαν, αὐτὸ εἶναι ἐπικίνδυνος πλάνη, πλάνη διὰ τὴν ὁποίαν ὑπάρχει καὶ μία πρόσθετος ἀπόδειξις. Ἐκ χειλέων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Δημοσίων Ἔργων ἠκούσατε προχθὲς ὅτι ἡ κατανάλωσις σήμερον ἔχει ἀνέλθει εἰς 43.000.000 κ. μ. ἐτησίως καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπε τῷ 1955 ὅτι ἡ κατανάλωσις ἀνέρχεται εἰς 32.000.000, δηλαδὴ εἰς διάστημα 2 ἐτῶν καὶ ὀλίγων μηνῶν, ἡ κατανάλωσις ἔχει αὐξηθῆ κατὰ 30%. Δὲν θέλω βεβαίως νὰ ἰσχυρισθῶ ὅτι θὰ συνεχισθῇ ἡ αὔξησις ὑπὸ μορφὴν γεωμετρικῆς προόδου, ἀλλὰ εἶναι βέβαιον ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ περιοχὴ τῶν Ἀθηνῶν–Πειραιῶς νὰ παραμείνῃ ἐπὶ μακρὸν κάτω τῆς καταναλώσεως τῶν 100.000.000 κ. μ. Καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν 100 ἑκατομμυρίων εἶναι ὁ κρίσιμος. Ἐπὶ πλέον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραιτηθῶμεν ἀπὸ τοῦδε καὶ διὰ μίαν γενεὰν ἢ διὰ μίαν 50ετίαν ἢ 100ετίαν τῆς ἀρδεύσεως τῆς περιοχῆς ταύτης, ἡ ὁποία πρέπει νὰ καλλιεργηθῇ μὲ κηπευτικὰ προϊόντα διὰ νὰ τροφοδοτήσῃ τὸν διαρκῶς αὐξανόμενον πληθυσμὸν τῆς πρωτευούσης. Ποία, ὅμως, εἶναι ἡ μέση κατανάλωσις ὕδατος εἰς ἄλλας ἀναλόγους πόλεις; Κατὰ τὴν βεβαίωσιν τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Δημοσίων Ἔργων καὶ νῦν Πρωθυπουργοῦ, κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Μαΐου 1955, ἡ μέση κατανάλωσις εἰς ἀναλόγους πόλεις εἶναι 300 λιτρῶν κατὰ κεφαλὴν καὶ καθ’ ἡμέραν. Εἰς τὰς Ἀθήνας ἦτο, κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, κατὰ τὴν βεβαίωσιν ἐπίσης τοῦ κ. Καραμανλῆ, 70 λιτρῶν. Δὲν θέλω νὰ ὑποστηρίξω ὅτι ἐντὸς μιᾶς 10ετίας θὰ ἔχῃ ἐξελιχθῆ ἡ κατάστασις τόσον ὥστε ἡμεῖς νὰ ἔχωμεν φθάσει εἰς τὴν κατανάλωσιν τῶν 300 λιτρῶν, τὴν ὁποίαν ἀσφαλῶς κατὰ πολὺ θὰ ἔχουν ὑπερβῆ τότε αἱ ἄλλαι ἀνάλογοι εὐρωπαϊκαὶ πόλεις, ἀλλὰ βεβαίως θὰ ἔχωμεν ὑπερβῆ τὰς 200 λίτρας τὴν ἡμέραν. Καὶ ἀλλοίμονον, ἐὰν δὲν ἐπικρατῇ αὐτὴ ἡ αἰσιοδοξία δι’ αὐτὴν τὴν στοιχειώδη ἄνοδον τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι κυβερνοῦν τὴν Ἑλλάδα. Ἐάν, ὅμως, κύριοι βουλευταί, ἐντὸς μιᾶς 10ετίας ἀπὸ σήμερον ὑπάρξῃ ἡ ἐξέλιξις τὴν ὁποίαν προοιωνίζονται τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα ἐμνημόνευσα προηγουμένως, τότε ἡ ὕδρευσις τῆς πόλεως χωρὶς ἄρδευσιν θὰ ἐμφανίσῃ τὴν ἀνάγκην εἰς ὕδωρ τῆς περιοχῆς εἰς 165 τοὐλάχιστον ἑκατομμύρια κ. μ. ὕδατος καὶ εἰς αὐτὸ θὰ πρέπει νὰ προστεθῇ ὅση ποσότης εἶναι δυνατὸν νὰ προστεθῇ, ἐπὶ σκοπῷ ἀρδεύσεως τῆς περιοχῆς, τῆς πέριξ τῆς περιοχῆς τῆς τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης ὑφισταμένης ἀγροτικῶς ἐκμεταλλευσίμου ζώνης. Κατ’ ἀκολουθίαν ἀπολήγω εἰς ἕνα πρῶτον καὶ θεμελιῶδες συμπέρασμα ὅτι ὑπῆρξε πολὺ ἀπαισιόδοξος ἡ βάσις ἐκείνη ὑφ’ ἧς ἐστηρίχθη ἡ τόση ἀπαισιοδοξία, ὅσον ἀφορᾷ τὴν διάκειαν τῆς ἐπαρκείας τοῦ ἐκτελουμένου ἔργου. Ἐν συνόψει: ἡ πρόβλεψις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Δημοσίων Ἔργων στηρίζονται ἐπὶ τῆς ἀπαισιοδοξίας, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὕψωσιν τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου, ἐπὶ τῆς παραγνωρίσεως ὅλων τῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα ἐπιτρέπουν τὴν πρόβλεψιν τῆς ἐξελίξεως εἰς τὴν περιοχὴν αὐτὴν τῆς χώρας καὶ ἐπὶ τῆς ἀποφάσεως νὰ μὴ ἐπιλυθῇ δι’ εἴκοσι ἢ τριάκοντα ἔτη τὸ ἔργον τῶν ἀρδεύσεων εἰς τὴν περιοχὴν τῆς Ἀττικῆς. Ἐάν, ὅμως, κύριοι βουλευταί, ἐπρόκειτο ἐντὸς ὀλίγων ἐτῶν νὰ εὑρεθῶμεν πρὸ τῆς ἀνάγκης ἐκτελέσεως νέων ἔργων ὑδρεύσεως, τότε ἀποτελεῖ σφάλμα ἡ σύγκρισις τοῦ πρώτου σταδίου τῶν διαφόρων λύσεων. Ἐπεβάλλετο διὰ νὰ ληφθῇ ἀπόφασις καὶ νὰ προκριθῇ ἡ μία ἢ ἄλλη λύσις, νὰ συγκριθοῦν αἱ λύσεις ὑπὸ τὴν μορφὴν τὴν ὁποίαν θὰ προσελάμβανον κατὰ τὸν χρόνον, καθ’ ὃν θὰ ἐκαλοῦντο νὰ ἱκανοποιήσουν τὸ σύνολον τῶν ἀναγκῶν, ὅπως θὰ ἔχῃ διαμορφωθῆ μετὰ μίαν 10ετίαν ἢ 15ετίαν ἀπὸ σήμερον. Διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι ἡ μέθοδος ἡ ὁποία μέχρι τοῦδε ἐφηρμόσθη διὰ νὰ ἀσκηθῇ ὁ ἔλεγχος τῶν ἔργων τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἐν προκειμένῳ, ἐστηρίχθη ἐπὶ μιᾶς ἐσφαλμένης βάσεως. Παρεσύρθη ἡ συζήτησις εἰς τὴν σύγκρισιν κυρίως τῶν δύο πρώτων σταδίων, τῆς παρευβοϊκῆς καὶ τῆς ἐνδιαμέσου λύσεως, ἐνῷ ἐπεβάλλετο ἡ σύγκρισις τῶν δύο ἔργων ὁλοκληρωμένων. Διότι εἶναι βέβαιον ὅτι ἐντὸς ταχυτάτου χρόνου θὰ ἀναγκασθῶμεν νὰ ἐκτελέσωμεν τὰ ἔργα αὐτὰ καὶ νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν συμπλήρωσίν των.

§23Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Εἶναι αὐθαίρετον τὸ συμπέρασμα εἰς τὸ ὁποῖον καταλήγετε, καὶ αὐτὸ ὀφείλεται εἰς τὴν ἑξῆς παρεξήγησιν: Ἀγνοεῖτε, προφανῶς τὸ γεγονὸς ὅτι ἀμφότεραι αἱ χαράξεις ἔχουν τὴν αὐτὴν παροχὴν ὕδατος, τὴν παροχὴν τὴν ὁποίαν καθορίζει ἡ χωρητικότης τοῦ ὑδραγωγείου τοῦ Κακοσάλεσι. Ἀμφότεραι αἱ χαράξεις, ἐπαναλαμβάνω, ἔχουν τὴν αὐτὴν παροχὴν ὕδατος καὶ κατὰ τὸ πρῶτον καὶ κατὰ τὸ δεύτερον στάδιον.

§24Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, εὐχαριστῶ διὰ τὴν διακοπήν. Ἀλλὰ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ὑποβάλω μίαν παράκλησιν. Ἀναμείνατε. Διότι, ὑποτίθεται ὅτι ἐμελέτησα τὸν φάκελλον, ὑποτίθεται ἀκόμη ὅτι θὰ ἠδυνήθην νὰ ἀντιληφθῶ ὅτι ἡ παροχὴ κατὰ τὸ πρῶτον στάδιον καὶ διὰ τὰς δύο χαράξεις δύναται νὰ φθάσῃ τὰ 100.000.000 κ. μ. καὶ κατὰ τὸ δεύτερον στάδιον 250.000.000 καὶ γνωρίζω ὅτι ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῶν δύο λύσεων δὲν εἶναι διαφορὰ ποσοτικῆς ἀποδόσεως, ἀλλὰ κατ’ οὐσίαν διαφορὰ κόστους. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἠθέλησα νὰ παραμερίσω εἶναι ὁ περιορισμὸς εἰς τὸν ὑπολογισμὸν τοῦ κόστους εἰς τὸ πρῶτον στάδιον, διότι ἐκεῖ ἐμφανίζονται δεδομένα τὰ ὁποῖα ἀλλοιώνουν τὸ συμπέρασμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἐμφανισθῇ, ἐὰν συγκρίνωμεν τὸ κόστος τῆς παρευβοϊκῆς καὶ τῆς ἐνδιαμέσου χαράξεως ὁλοκληρωμένης. Πράγματι, κύριοι βουλευταί, καὶ αἱ δύο λύσεις δίδουν κατὰ τὸ πρῶτον στάδιον 100.000.000 κ. μ. καὶ 250.000.000 εἰς περίπτωσιν συμπληρώσεως τοῦ ἔργου. Ἀλλ’ ἀφ’ ἧς στιγμῆς οἱ καθορίζοντες τὴν πορείαν τῆς ἐκτελέσεως τοῦ ἔργου ἐνεποτίσθησαν ἀπὸ τὴν πεποίθησιν ὅτι ὑπάρχει μία χρονικὴ προοπτικὴ ἡ ὁποία τοὺς ἐπιτρέπει νὰ ἀντιμετωπίσουν τὸ θέμα μὲ ἄνεσιν καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὸν χρόνον τῆς ἐκτελέσεως καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὴν σταδιακότητα τοῦ ἔργου, ἀπὸ τῆς στιγμῆς αὐτῆς ἀπέβαινον ἀναπόφευκτα δύο βασικὰ σφάλματα: Τὸ πρῶτον εἶναι ὅτι ἡ ἐπικίνδυνος καθυστέρησις καὶ τὸ δεύτερον εἶναι ἡ ἀνεπάρκεια τῆς λύσεως, ἡ ὁποία θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐμφανισθῇ κατὰ τρόπον ὅλως αἰφνιδιαστικόν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν καθυστέρησιν, καθ’ ἣν στιγμὴν ἀνέλαβε τὴν εὐθύνην τῆς διαχειρίσεως τῶν θεμάτων τῶν ἀφορώντων τὴν ἐκτέλεσιν δημοσίων ἔργων ὁ νῦν Πρωθυπουργὸς ἐπὶ Κυβερνήσεως Παπάγου εὗρεν ἑτοίμην μίαν μελέτην διὰ τὴν ὕδρευσιν τῶν Ἀθηνῶν, ἐγκεκριμένην ἀπὸ τὰ ἁρμόδια κρατικὰ ὄργανα, ἡ ὁποία, νομίζω, ὅτι εἶναι μία ἀπὸ τὰς πληρεστέρας μελέτας, ποὺ διετυπώθησαν ποτὲ εἰς τὴν Ἑλλάδα. Καὶ ἀντὶ νὰ θέσῃ ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας εἰς ἐφαρμογὴν τὸ σχέδιον, ἀντὶ νὰ διατάξῃ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἐγκεκριμένης μελέτης, ἀρχίζει νὰ μελετᾷ ὁ ἴδιος — διότι δὲν ἀνεῦρον πολλὰς μελέτας εἰδικοῦ εἰς τὸν φάκελλον — τὴν δυνατότητα ἐξευρέσεως τρίτης λύσεως, ἀποκλειομένης τῆς παρευβοϊκῆς καὶ Θηβαϊκῆς. Ὁ χρόνος χάνεται καὶ χάνεται χωρὶς νὰ χρησιμοποιηθῇ τοὐλάχιστον διὰ νὰ καταρτισθῇ ἡ μελέτη τῆς στεγανώσεως τῆς Παραλίμνης. Βεβαίως δὲν ἀναμένετε, κύριοι συνάδελφοι, νὰ σᾶς εἴπω ἐὰν εἶναι ἢ δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ στεγάνωσις τῆς Παραλίμνης. Ἀλλὰ οἱοσδήποτε εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιληφθῇ ποίαν ἀποφασιστικὴν σημασίαν θὰ εἶχε ἡ διαπίστωσις τῆς δυνατότητος τῆς στεγανώσεως. Διότι ἐὰν εἶναι δυνατὴ ἡ στεγάνωσις, ὅσα λέγονται σήμερον διὰ τὴν σύγκρισιν τῆς παρευβοϊκῆς χαράξεως πρὸς τὴν ἐνδιάμεσον, θὰ κατέπιπτον, διότι τὸ μῆκος τῆς παρευβοϊκῆς, τὸ ὁποῖον κατὰ κύριον λόγον ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν, θὰ περιωρίζετο οὐσιωδῶς, καὶ τὸ θέμα τῆς ἀντλήσεως θὰ προσελάμβανε μίαν ἐντελῶς νέαν μορφήν. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἀντλιοστάσια, δὲν ὑπάρχει προμελέτη, οὔτε ἐκ τῆς μιᾶς, οὔτε ἐκ τῆς ἄλλης χαράξει τὸ σχέδιον. Ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν ἀπὸ τὴν ἔλλειψιν τοῦ στοιχείου τούτου νὰ ἀποκλεισθῇ οὔτε ἡ ἄλλη λύσις, οὔτε ἡ ἄλλη. Ὡς πρὸς τὴν τοποθέτησιν, ὅμως, τοῦ ἀντλιοστασίου, ὑπάρχουν στοιχεῖα, προκειμένου διὰ τὴν ἐνδιάμεσον λύσιν, εἰς τὴν ὁποίαν οὐδὲν στοιχεῖον ἐμφανίζεται ὡς πρὸς τὸ ἀντλιοστάσιον. Παρὰ τὰς ἐλλείψεις, γίνεται ἡ σύγκρισις, κύριοι βουλευταί, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, παρέμεινεν ἐπὶ μακρὸν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων, ὅπου ἀπέκτησε καὶ τὴν φήμην, ἥτις τὸν ὡδήγησεν εἰς τὴν Προεδρίαν τῆς Κυβερνήσεως. Ἐν τούτοις, εἰς τὸ μέγα τοῦτο θέμα, συμμερίζεται τὰ συμπεράσματα ποὺ προκύπτουν ἀπὸ μίαν ὑποτυπώδη προμελέτην καὶ δὲν φαίνεται νὰ δίδῃ σημασίαν εἰς τὴν λεπτομερῆ πλήρη, ὁριστικὴν μελέτην. Καὶ ἂν ἦτο δεδομένον ὅτι καλῶς προεκρίθη ἡ προκριθεῖσα λύσις αὕτη, τοῦτο θὰ ἦτο τυχαῖον καὶ ἀποτελεῖ σφάλμα τὸ νὰ ἐκτελῇ τις δημόσια ἔργα ἐπὶ τῇ βάσει προμελετῶν ἢ προσωρινῶν μελετῶν καὶ οὐχὶ ὁριστικῶν τοιούτων. Ἀναμφιβόλως εὑρέθη πρὸ μεγίστης δυσχερείας λόγῳ τῆς ἀνεπαρκείας τῆς ὑπηρεσίας, τῆς ὄχι ποιοτικῆς ἀλλ’ ἀριθμητικῆς. Καὶ ἂς κάμωμεν μίαν παρέκβασιν. Νομίζω ὅτι ἐφ’ ὅσον δὲν δοθῇ ἡ λύσις τῆς χορηγήσεως ἀνωτέρων μισθῶν εἰς τοὺς τεχνικούς, τῶν ὁποίων ἔχομεν τόσην ἀνάγκην, δὲν ὑπάρχει ἄλλη λύσις ἀπὸ τὴν ἀνάθεσιν τῶν μελετῶν εἰς μεγάλους τεχνικοὺς οἴκους. Εἶναι μέθοδος ἥτις ἐφαρμόζεται καὶ εἰς χώρας πολὺ περισσότερον προηγμένας ἀπὸ ἡμᾶς, διότι ἄλλως θὰ ἀποβῇ πολὺ δύσκολος ἡ ἐκτέλεσις μεγάλων ἔργων, καθ’ ὅσον θὰ εἶναι ἄγνωστοι αἱ δαπάναι, θὰ ὑπάρχῃ ἀβεβαιότης εἰς τὴν πληρότητα τοῦ ἔργου καὶ τέλος θὰ ἐπέρχεται βραδύτης ἐκτελέσεως, δεδομένου ὅτι ἡ ὁριστικὴ μελέτη θὰ γίνεται κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ἐκτελέσεως τοῦ ἔργου καὶ δὲν θὰ συγχρονίζεται ἡ ἐκτέλεσις μὲ τὴν κατάρτισιν τῆς μελέτης καὶ θὰ ἐπέρχεται καθυστέρησις.

§25Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ μάλιστα ὅταν ἡ μελέτη γίνεται ἀπὸ ἐργολάβον ποὺ ἐκτελεῖ τὸ ἔργον.

§26Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Μαΐου 1955 εἶχεν ἐπικαλεσθῆ τὸ προηγούμενον τῆς ἐκτελέσεως κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον δημοσίων ἔργων μεταξὺ αὐτῶν κυρίως ἀνέφερε τὰ ἔργα τοῦ Ἁγίου Θωμᾶ, τὰ ὁποῖα ἐξετελέσθησαν βάσει τοῦ νόμου περὶ ἐπειγόντων ἔργων. Ὑπάρχουν περιπτώσεις καθ’ ἃς ἐμφανίζεται πράγματι ἀπροσδοκήτως μία ἀνάγκη καὶ δὲν ὑπάρχει ὁ χρόνος προπαρασκευῆς τοῦ ἔργου κατὰ τὸν ὀρθόδοξον τρόπον, ὅπως ὑπῆρξεν ἡ περίπτωσις τῆς προσωρινῆς ὑδρεύσεως ἀπὸ τὸν Ἅγιον Θωμᾶν. Εἰς τὴν αὐτὴν περίπτωσιν πράγματι προέκυψεν ἐπείγουσα τραγικὴ ἀνάγκη δυνάμει τῆς ὁποίας καὶ διὰ τοιαύτας περιπτώσεις ἔχει θεσπισθῆ ὁ νόμος περὶ ἐπειγόντων ἔργων. Καὶ ἤδη ἐπανέρχομαι εἰς τὸ θέμα. Ἀποτελεῖ σφάλμα ἡ ἀπόφασις τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ προκρίνῃ λύσιν, ἥτις ἐστηρίζετο εἰς προμελέτην. Θὰ ἴδωμεν ἐὰν ἡ ἄποψις αὕτη δικαιολογῆται ἐκ τῆς περαιτέρω πορείας τῶν πραγμάτων, καὶ δὴ μετὰ τὴν διαπίστωσιν ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ἡ σύγκρισις μεταξὺ τῶν δύο λύσεων εἰς τὸ παρὸν στάδιον. Κατὰ τὰ δεδομένα, ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἔργων ἀποτιμωμένη μὲ τιμὰς τοῦ 1954 θὰ ἐπρόκειτο νὰ κοστίσῃ εἰς τὸ πρῶτον στάδιον διὰ τὴν ἐνδιάμεσον λύσιν 121 ἑκατομμύρια δραχμάς. Ἡ ἀντίστοιχος δαπάνη προκειμένου περὶ τῆς παρευβοϊκῆς χαράξεως βάσει τῶν ὑπολογισμῶν τοῦ Ὑπουργείου θὰ ἀνήρχετο εἰς 187 ἑκατομμύρια δραχμάς. Ἐν πρώτοις θέλω νὰ διατυπώσω τὴν ἐπιφύλαξιν ὡς πρὸς τὸν τρόπον ἀναγωγῆς τῶν παλαιῶν τιμῶν εἰς νέας.

§27Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Ἐὰν ἔχῃ γίνει λάθος, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφορᾷ τὴν μίαν περίπτωσιν.

§28Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Εἶναι. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων, κατὰ τὴν ἀγόρευσίν του τῆς παρελθούσης Τρίτης, εἶπεν ὅτι τὸ ποσὸν ποὺ ἀπαιτεῖται διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ πρώτου σχεδίου τοῦ ἔργου θὰ ὑπερβῇ τὰ 121 ἑκατομμύρια δραχμάς, διότι ὑψώθησαν αἱ τιμαὶ καὶ τὰ ἡμερομίσθια κατὰ 30%. Καὶ τὸ ποσὸν φθάνει τὰ 180 ἑκατομμύρια, ἐνῷ μὲ τὴν παρευβοϊκὴν λύσιν θὰ ἔφθανε τὰ 278 ἑκατομμύρια. Ἐπειδὴ τὸ λάθος εἶναι ἀριθμητικὸν καὶ πρόδηλον...

§29Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Δὲν εἶπον αὐτό. Εἶπον, ὅτι πρέπει νὰ πολλαπλασιάσητε τὴν παλαιὰν τιμὴν ἐπὶ 30%, ὅσον εἶναι ἡ διαφορὰ τιμῶν καὶ ἡμερομισθίων. Ἐκεῖ πρέπει νὰ προσθέσητε ἀκόμη δύο κονδύλια, ἓν κονδύλιον 13.000.000, ποὺ εἶναι ἡ διαφορὰ τοῦ ἀνοικτοῦ ἀγωγοῦ, μὲ τὸν κλειστὸν ἀγωγόν, καὶ δεύτερον, ἓν κονδύλιον ἄλλων 13.000.000, ποὺ εἶναι ἡ προσθήκη 40 χιλιομ. ὁδῶν, καὶ ἡ ἐνισχυμένη ἀντισεισμικὴ κατασκευή, ἡ ὁποία δὲν προεβλέπετο οὔτε εἰς τὴν μίαν λύσιν, οὔτε εἰς τὴν ἄλλην.

§30Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Πάλιν δὲν βγαίνει τὸ 278.

§31Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). 181 σὺν 30.

§32Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Γίνεται 243,1.

§33Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκ. καὶ Δημοσ. Ἔργων). Προσθέσατε, 13 σὺν 13 ἴσον 26, πόσον κάμνουν καὶ προσθέσατε 9 ὅσα εἶναι ἡ ἀναλογία τῶν νέων ἔργων παρευβοϊκῆς. Ἐπειδὴ ἀμφισβητεῖτε τοὺς ἀριθμούς μου, σᾶς λέγω, καὶ ἐνθυμοῦμαι ρητῶς τί σᾶς εἶπαν: Τὸ 121 θὰ τὸ πολλαπλασιάσητε ἐπὶ 30%, εἰς τὸ σύνολον αὐτὸ θὰ προσθέσητε 13.000.000, τὴν διαφορὰν τοῦ ἀνοικτοῦ ἀγωγοῦ μὲ τὸν κλειστόν, καὶ ἀκόμη θὰ προσθέσητε ἄλλα 13.000.000, δαπάνην 40 χιλιομ. ὁδῶν, καὶ διὰ τὴν ἐνισχυμένην ἀντισεισμικὴν κατασκευήν. Καὶ τὰ τρία αὐτὰ στοιχεῖα δὲν προεβλέποντο οὔτε εἰς τὴν μίαν λύσιν, οὔτε εἰς τὴν ἄλλην. Συνεπῶς πρέπει νὰ προσθέσητε εἰς τὴν παλαιὰν τιμήν, διὰ νὰ συγκρίνητε μὲ τὴν σημερινὴν τιμήν, τοῦ ὑδραγωγείου 30%. Δηλαδὴ θὰ εἴπητε 30 ἐπὶ 187 καὶ τὸ γινόμενον νὰ τὸ προσθέσητε μὲ τὸ 13 σὺν 13 ἴσον 26 καὶ θὰ ἴδητε, ὅτι θὰ εὕρητε τὸν ἰδικόν μου ἀριθμόν.

§34Π. ΤΖΑΝΝΕΤΑΚΗΣ. Πόθεν προέρχεται τὸ 30%;

§35Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκ. καὶ Δημοσ. Ἔργων). Ὑπάρχει εἰς τὸ Συμβούλιον Δημοσίων Ἔργων μία Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία δίδει διαφορὰν τιμῶν ἔναντι τιμῶν καὶ ἡμερομισθίων. Ὁ εἰς τὸ βῆμα ὁμιλητὴς γνωρίζει πολὺ καλὰ αὐτὴν τὴν Ἐπιτροπήν, διότι δὶς ἀπεφάνθη ἐπὶ περιπτώσεως πελάτου του, πρῶτον, διὰ τὴν γέφυραν τοῦ Ἕβρου καὶ διὰ μίαν ἄλλην. Διὰ τὴν Ὑλίκην ἐδόθη 0,29, διότι τόση εἶναι ἡ διαφορὰ τῶν τιμῶν καὶ ἡμερομισθίων, σιδήρου, μετάλλων, καυσίμων. Ὅλα αὐτὰ δίδουν ἕνα μέσον ὅρον 0,29%.

§36Π. ΤΖΑΝΝΕΤΑΚΗΣ. Πότε;

§37Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκ. καὶ Δημοσ. Ἔργων). Ἀπὸ τὸ 1954, ὁπότε ἔγινεν ὁ ἀπολογισμός.

§38Π. ΤΖΑΝΝΕΤΑΚΗΣ. Ἠρώτησα διὰ τὸ 30%, διότι ὅλοι οἱ ἐπίσημοι τιμάριθμοι παρουσιάζουν μίαν ὕψωσιν μεταξὺ τοῦ 1954 καὶ σήμερον 13% ἢ 14%. Οὐδεὶς τιμάριθμος παρουσιάζει ὕψωσιν 30%.

§39Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκ. καὶ Δημοσ. Ἔργων). Ὁ γενικὸς τιμάριθμος ἔχει ὡρισμένα εἴδη. Εἶναι δυνατὸν εἰς ἓν ἔργον, εἰς τὸ ὁποῖον δὲν ὑπάρχουν τὰ εἴδη τοῦ γενικοῦ τιμαρίθμου, ἀλλὰ ὑπάρχουν 4 ἢ 5 εἴδη, νὰ ὑπάρχῃ διαφορὰ μεταξὺ τοῦ ὁρίου καὶ τοῦ τιμαρίθμου, ὁ ὁποῖος δίδει τὸν μέσον ὅρον.

§40Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὶ εἶπεν ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ ὁ κ. Ὑπουργός, διότι φοβοῦμαι ὅτι εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τὸν ἀπατᾷ ἡ μνήμη: «.... (ἀναγινώσκει) ....».

§41Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Θὰ εἴδατε ἀπὸ τὴν ἀνάγνωσιν αὐτῶν τῶν κειμένων, τῶν ὁποίων ἡ διόρθωσις δὲν ἔγινε, διότι παρακολουθοῦσα τὸν δεύτερον ὁμιλητήν, ἀλλὰ ἐὰν πάρητε τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ θὰ ἴδητε τὸ ὀρθόν, ὅτι ὑπάρχει ἕνα λάθος προφανές, τὸ ὅτι πολλαπλασιάζεται ἐπὶ 1.30. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ εἶπον ποτὲ αὐτό. Τί θὰ εἴπῃ 1,30; Εἶναι 30%.

§42Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Διὰ νὰ προσθέσητε τὴν αὔξησιν τῶν 30%, πολλαπλασιάσατε ἐπὶ 1,30. Εἶναι τόσον ἀκριβὲς αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἴπατε.

§43Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκ. καὶ Δημοσ. Ἔργων). Ἔχω τὴν ἔκθεσιν, ἐγγράφως, τῆς ὑπηρεσίας ἐπὶ τῶν δύο λύσεων καὶ σᾶς λέγω ὅτι εἶναι αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπον ἐγώ. Δέχομαι νὰ κυττάξητε τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ τώρα.

§44Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Δὲν ἔχει νὰ κάμῃ τὶ εἶπεν. Διευκρινίζει καὶ λέγει ὅτι ὑπάρχει ἢ δὲν ὑπάρχει διαφορά. Αὐτὴ ἡ διαφορὰ δίδει ἀκριβῶς τὴν ὑπέρβασιν. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ γεννᾶται ἀμφιβολία. Ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπεν ὅτι αὐτὴ ἡ ὑπέρβασις ὀφείλεται εἰς ὡρισμένους λόγους, πρῶτον εἰς τὴν ἀναθεώρησιν τῶν τιμῶν, δεύτερον εἰς τὰ πρόσθετα ἔργα, ἡ ὁποία ἀναβιβάζει τὸ ποσὸν τῆς κατασκευῆς ἀπὸ 121 εἰς 187. Αὐτὸ δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀμφισβητηθῇ.

§45Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκ. καὶ Δημοσ. Ἔργων). Ὑπάρχει ἔκθεσις τῆς ὑπηρεσίας, ἡ ὁποία λέγει τὰ κάτωθι: «...Ἄνευ ἀρδεύσεως»... ἀρχικὴ μελέτη ἀναθεωρηθεῖσα βάσει τιμῆς 1954, 187 ἑκατομ. εἰς ἃ δέον νὰ προστεθῇ αὔξησις 29% διαφορὰ τιμῆς μέχρι σήμερον καὶ ἔτι 37 ἑκατομμ. ὅσα καὶ τὰ νέα ἔργα τὰ ἐκτελεσθέντα καὶ μὴ προβλεπόμενα: ἤτοι σύνολον 278 ἑκατομμ.». Εἶναι ὁ ἀριθμὸς τὸν ὁποῖον ἀνέφερον τὴν ἄλλην φορὰν καὶ ὁ ὁποῖος εἶναι ἀναγεγραμμένος εἰς τὰ πρακτικά. Ἄν, ὅμως, δὲν εἶχα τὸν χρόνον νὰ παρακολουθήσω τὰ πρόχειρα πρακτικά, διότι αὐτὰ δὲν εἶναι τὰ ἐστενογραφημένα, εἶναι ἄλλο θέμα. Ἀλλὰ ὅταν σᾶς λέγω ἕνα γεγονὸς καὶ σᾶς λέγω καὶ σᾶς ἐξηγῶ ὅτι, δὲν τὸ εἶπον καὶ ἐὰν δὲν τὸ εἶπον τὸ ἐξέχασα, αὐτὸ δὲν εἶναι...

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, δὲν ὑπάρχει θέμα, ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ λάθους καὶ πάντως τὰ πρακτικὰ ὁμιλοῦν σαφῶς περὶ τοῦ ἀριθμοῦ 181 ἐν συγκρίσει μὲ τὸ 278 καὶ κάμνουν τὸ λάθος νὰ μὴ ἀναφέρουν τὰς πράξεις ἐξ ὧν ἐξάγεται αὐτὸς ὁ ἀριθμός.

§47Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκ. καὶ Δημοσ. Ἔργων). Ὄχι ἰδικό μου.

§48Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Νομίζω ὅτι ἀπὸ ἀπόψεως περαιτέρω συζητήσεως, τὸ θέμα διηυκρινίσθη ἐπαρκῶς, διότι παραμερίζονται οἱ ἀναγραφέντες καὶ εἰς τὰ πρακτικὰ καὶ εἰς τὸν τύπον ἀριθμοί, καὶ ἦτο ἀναγκαῖον νὰ γίνῃ τοῦτο, διότι ἐδημιουργοῦσαν ἐντυπώσεις. Τὸ ὅτι ἐλέχθησαν οἱ ἀριθμοὶ εἶναι ἀναμφισβήτητον, διότι ἐκράτησα σημειώσεις κατὰ τὴν ὁμιλίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ τοὺς ἀριθμοὺς αὐτοὺς ποὺ σᾶς ἀνέφερον τοὺς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός.

§49Ε. ΚΕΦΑΛΟΓΙΑΝΝΗΣ. Τί εἶναι αὐτά, κύριε συνάδελφε, ἡμεῖς ἠκούσαμεν τοὺς ἀριθμοὺς ποὺ εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός.

§50Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριε συνάδελφε, μὲ τὸ ὀργίλον αὐτὸ ὕφος νὰ μὴ ἀποτείνεσθε εἰς ἐμέ. Ἐγὼ σᾶς ἀνέφερον ὅτι ἐσημείωσα τὸ λάθος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Εἶπον ὅτι ἐκράτησα ἐκείνην τὴν στιγμὴν σημείωσιν καὶ εἶμαι εὐτυχής, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς προέβη εἰς τὴν ἐπανόρθωσιν τῶν ἀριθμῶν.

§51Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐφιστῶ τὴν προσοχήν σας ἐπὶ τοῦ ὅτι εἰς ἀμφοτέρους τοὺς ὑπολογισμοὺς δηλαδὴ καὶ εἰς τὴν τῆς παρευβοϊκῆς καὶ εἰς τὴν τῆς ἐνδιαμέσου χαράξεως, δὲν ἀναφέρεται εἰς τὰ πρακτικὰ ὁ ὑπολογισμὸς τῆς ἐπιβαρύνσεως καὶ ἐκ τῶν προσθέτων ἔργων. Ὥστε δὲν ἐγένετο μόνον αὔξησις πέραν τοῦ 30%, εἰς τὸ κόστος τῆς παρευβοϊκῆς, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ τοιοῦτον τῆς ἐνδιαμέσου χαράξεως.

§52Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Δηλαδὴ προσθέτετε εἰς τὴν παρευβοϊκὴν χάραξιν ἔργα τὰ ὁποῖα θὰ ἐγίνοντο εἰς ἄλλην περίπτωσιν. Κύριοι συνάδελφοι, προέβην εἰς αὐτὰς τὰς ἐκ προοιμίου παρατηρήσεις, διὰ νὰ ἔχω διατυπώσει ὡρισμένας ἐπιφυλάξεις διὰ τὴν ἀκρίβειαν τῶν ἀριθμῶν. Ἀλλὰ θὰ προχωρήσω, δεχόμενος τοὺς ἀριθμοὺς 121 ἑκατομμύρια καὶ 187 τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν ὁ κ. Ὑπουργός. Ἐὰν φθάσωμεν νὰ συγκρίνωμεν τὰ ἔργα συμπεπληρωμένα, ἔχομεν ἕνα δεδομένον ὅσον ἀφορᾶ τὴν παρευβοϊκὴν χάραξιν. Γνωρίζετε ὅτι τὸ 1954 ὁ ὑπολογισμὸς τῆς παρευβοϊκῆς χαράξεως ἦτο δυνατὸν καὶ δι’ ἔργου ἀποδόσεως 250 ἑκατομμυρίων κυβικῶν μέτρων. Δὲν ἔχομεν, ὅμως, ἐπαρκῆ δεδομένα διὰ νὰ ἴδωμεν ποίαν αὔξησιν δαπάνης θὰ εἴχομεν διὰ τὴν ἐνδιάμεσον χάραξιν, προκειμένου αὕτη νὰ ἀποδώσῃ 250 ἑκατομμύρια κυβικὰ μέτρα ὕδατος.

§53Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἔχετε μίαν ἀπορίαν καὶ θέλετε νὰ σᾶς διευκολύνωμεν. Διὰ τὸ δεύτερον στάδιον ὁμιλεῖτε; Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀπόφασις, διὰ καμμίαν χάραξιν. Ὑπάρχει μία ἀπόφασις, τὸ μῆκος τῆς σήραγγος, εἰς μὲν τὴν παρευβοϊκήν, διὰ τὸ πρῶτον στάδιον, προβλέπεται σῆραγξ 21 χιλιομέτρων, εἰς δὲ τὴν ἐνδιάμεσον 14 χιλιομέτρων. Καὶ ἡ μόνη διαφορὰ τοῦ μήκους τῆς σήραγγος σᾶς δίδει τὸν προϋπολογισμόν.

§54Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ δεχθῶ ὅτι μεταξὺ τῶν δύο ἔργων ἡ ἀναλογία τῆς δαπάνης εἶναι ἡ αὐτὴ καὶ μὲ τὴν συμπλήρωσιν τῶν ἔργων. Καθ’ ὅσον ἀφορᾶ τὰς ἐπερχομένας διαφορὰς ὡς πρὸς τὸ κόστος τῆς ἀντλήσεως, λαμβάνω ὡς δεδομένον τὰς δηλώσεις τοῦ τότε Ὑπουργοῦ Δημοσίων Ἔργων καὶ τοῦ Στρατάρχου Παπάγου. Ὅσον ἀφορᾶ τὴν δαπάνην τῆς σήραγγος, λαμβάνω τοὺς ἀριθμοὺς τοὺς ὁποίους ἔδωσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ δὲν μεταχειρίζομαι αὐθαιρέτως ἀριθμούς. Κατὰ τὰ στοιχεῖα ταῦτα, θὰ πρέπει νὰ ἔχωμεν μίαν ἐπὶ πλέον διαφορὰν 185 ἑκατομμυρίων, μὲ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς παρευβοϊκῆς χαράξεως. Εἰρήσθω ἐν παρόδῳ φαίνεται, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Συγκοινωνιῶν, ἔχει ἀντίθετον γνώμην μὲ τὸν τότε Ὑπουργὸν τῶν Δημοσίων Ἔργων καὶ νῦν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο.

§55Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκ. καὶ Δημοσ. Ἔργων). Πότε, κύριε συνάδελφε;

§56Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Χαίρω πολύ, κύριε Ὑπουργέ, κύριοι συνάδελφοι, ὅταν φθάσωμεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ γίνῃ ἡ σῆραγξ τῆς Πάρνηθος καὶ ἐφ’ ὅσον θὰ ἐγίνετο ἡ παρευβοϊκὴ χάραξις, τὸ κόστος ἀντλήσεως θὰ ἦτο, 0,195 διὰ τὰ 100.000.000 κ. μ. καὶ ἀπομένουν διὰ τὰ 150.000.000, ἐνῷ διὰ τῆς ἐνδιαμέσου χαράξεως τὸ κόστος ἀντλήσεως θὰ εἶναι 0,023 δι’ ὅλην τὴν ποσότητα τῶν 260 ἑκατομ. κ. μ.

§57Δ. ΚΩΣΤΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ἡ ἐνδιάμεσος χάραξις προέβλεπεν ἄντλησιν ἀπὸ θέσιν Μουρικίου καὶ ἀποφεύγει τὴν Ἀνάχωλην. Διὰ νὰ γίνῃ ὅμως, ἡ ἄντλησις ἀπὸ Μουρίκιον, πρέπει νὰ γίνῃ προηγουμένως ὑπόγειος δίαυλος δηλαδὴ ὑπὸ τὴν θάλασσαν καὶ τοῦτο ἀποδεικνύει ὅτι ὑπάρχει διαφορὰ 8 χιλιομέτρων. Ἑπομένως, ἐὰν συγκριθοῦν αἱ δύο λύσεις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ὑπολογισθοῦν καὶ τὰ 8 χιλιόμετρα.

§58Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριοι βουλευταί, μὲ τὴν παρευβοϊκὴν χάραξιν θὰ εἴχομεν οἰκονομίαν διὰ μὲν τὰ 100.000.000 κ. μ. ὕδατος ποὺ θὰ παρείχετο εἰς τὴν Ἀθήνα ἐκ τοῦ κόστους τῆς ἀντλήσεως τὸ ὁποῖον θὰ ἀνήρχετο εἰς 5 ἢ 6.000.000. Ὅσον ἀφορᾶ ὅμως, τὴν διὰ τῆς σήραγγος τῆς Πάρνηθος παροχὴν ὕδατος, θὰ εἴχομεν οἰκονομίαν ἄνω τῶν 25.000.000 κατ’ ἀκολουθίαν ἐκ τῆς συγκρίσεως τῶν δύο μελετῶν συνάγεται τὸ συμπέρασμα ὅτι τὸ ποσὸν τῶν 30.000.000 περίπου θὰ ἦτο ἀρκετὸν διὰ νὰ ἀποσβέσῃ τὴν ἐπὶ πλέον δαπάνην τῆς παρευβοϊκῆς λύσεως ἐντὸς τὸ πολὺ 8 ἢ 10 ἐτῶν. Σημειῶ τοῦτο διὰ νὰ τονίσω ὅτι μὲ τὴν δοθεῖσαν λύσιν καταδικάζεται ὁλόκληρος περιφέρεια νὰ πληρώνῃ εἰς τὸ διηνεκὲς ἀκριβότερον τὸ ὕδωρ. Αὐτή, κύριοι βουλευταί, εἶναι ἡ σειρὰ τῶν σκέψεών μου. Ἐὰν ἀναζητήσωμεν τὰ αἴτια τῆς μὴ ἐκτελέσεως, θὰ τὰ ἀνεύρωμεν εἰς τὴν ἀδικαιολόγητον ἀπώλειαν χρόνου ἀπὸ τὸν κ. Καραμανλῆν. Δὲν δέχομαι, κύριοι βουλευταί, ὅτι ὑπῆρξε κυβερνήτης τῆς χώρας αὐτῆς, ὁ ὁποῖος ἐπροτίμησε τὴν προκριθεῖσαν λύσιν διὰ νὰ οἰκονομήσῃ ἐφ’ ἅπαξ μερικὰς δεκάδας ἑκατομμυρίων καὶ δαπανᾷ εἰς τὸ διηνεκὲς ἐπὶ πλέον 30.000.000 ἐτησίως ἐπὶ πλέον. Ἀλλὰ ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων καὶ νῦν Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, πιεζόμενος ἐκ τῆς ἀπωλείας χρόνου, ἠναγκάσθη νὰ προτιμήσῃ λύσιν ἀμελέτητον καὶ ἐστερημένην προοπτικῆς. Τὸ συμπέρασμα, κύριοι βουλευταί, εἰς ὃ ἀγόμεθα εἶναι σημαντικὸν καὶ χωρὶς νὰ θέλω νὰ δημιουργήσω ὀξύτητα, ὑποστηρίζω ὅτι ὁ κ. Καραμανλῆς ἐχρησιμοποίησε τὴν φήμην, ἡ ὁποία τὸν περιέβαλλε, διὰ νὰ ἀνέλθῃ εἰς τὴν ἐξουσίαν καὶ ἡ φήμη αὕτη ἦτο, ὅτι τῆς ἐκτελέσεως τῶν δημοσίων ἔργων προΐστατο ἄνθρωπος ἀποφασιστικός, τὸν ὁποῖον διακρίνει ἡ ταχύτης ἐνεργείας, ἐνῷ ἡ ἔρευνα τῆς παρούσης ὑποθέσεως ἀποδεικνύει τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἀμέθοδον, μὴ ἐπωφελούμενον πολυτίμου χρόνου καὶ ἀναγκαζόμενον ὑπὸ τὴν καταπίεσιν τῆς ἀπωλείας τοῦ χρόνου τούτου, νὰ προκρίνῃ τὴν λύσιν, τὴν ὁποίαν θεωρεῖ ὡς χρονικῶς συντομωτέραν.

§59Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ ὑπῆρξα μέλος τῆς Κυβερνήσεως τοῦ ἀειμνήστου Στρατάρχου Παπάγου καὶ μέλος, μάλιστα, τοῦ Συντονιστικοῦ Συμβουλίου, ἐνώπιον τοῦ ὁποίου ὁ νῦν Πρωθυπουργὸς καὶ τότε Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων εἶχε φέρει τὸ ζήτημα, εἶμαι ὑποχρεωμένος, χάριν τῆς ἀληθείας, νὰ προβῶ εἰς τὴν ἀκόλουθον ἀνακοίνωσιν: Ὁ κ. Καραμανλῆς, βεβαίως, κατὰ τὸ πρῶτον στάδιον τοῦ βίου τῆς Κυβερνήσεως, δηλαδὴ κατὰ τοὺς πρώτους 4– 5 μῆνας, ὡς ἦτο φυσικόν, ἀφιερώθη εἰς τὴν μελέτην τῶν λύσεων, ἐξετάζων ὅλας τὰς λύσεις, ἑπομένως, καὶ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν εἶχε προκρίνει εἷς τῶν προκατόχων του καὶ συγκεκριμένως ὁ κ. Νικολαΐδης. Θεωρῶ δέ, πράγματι, γενναίαν τὴν ἄποψιν, ἡ ὁποία ὡδήγησε τὸν κ. Νικολαΐδην, ἀσχέτως ἐὰν ἦτο ὀρθή, ἢ ὄχι, ἡ λύσις, τὴν σκέψιν, λέγω ἡ ὁποία ὡδήγησε τοῦτον εἰς τὴν λῆψιν τῆς ἀποφάσεως, κατ’ ἀντίθεσιν πρὸς τὴν γνώμην σχεδὸν τῆς παμψηφίας τοῦ ἁρμοδίου Συμβουλίου. Ἀμέσως, ὅμως, μετὰ τὴν Ἄνοιξιν τοῦ 1953 ὁ νῦν Πρωθυπουργὸς καὶ τότε Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων, ἔφερε τὸ ζήτημα ἐνώπιον τοῦ Συντονιστικοῦ Συμβουλίου. Δὲν ἐπρότεινε, βεβαίως, ἀμέσως τὴν λύσιν τῆς ἐνδιαμέσου χαράξεως. Πρέπει, χωρὶς νὰ εἰσέλθω εἰς τὰς λεπτομερείας τοῦ θέματος, νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἐπὶ ὁλόκληρον σχεδὸν ἔτος ἡ ἀναβολὴ δὲν ὠφείλετο εἰς τὸν κ. Κ. Καραμανλῆν. Ἄλλοι λόγοι, ὡδήγησαν εἰς τὴν ἀναβολήν. Ὁ κ. Καραμανλῆς εἶχε τὴν πρόθεσιν νὰ εἰσηγηθῇ λύσιν καί, εἰσηγήθη μάλιστα δὶς εἰς τὸ Συντονιστικὸν Συμβούλιον λύσεις, ἀλλὰ αἱ τελικαὶ κυβερνητικαὶ ἀποφάσεις διαρκῶς ἀνεβάλλοντο. Βεβαίως, ἡ ὑπόθεσις ἀφορᾷ τὰ παρασκήνια τοῦ βίου τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν θέλω νὰ εἴπω περισσότερα ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, ἤμην ὅμως, ὑποχρεωμένος, ὡς ὑπεύθυνος τῆς ἐποχῆς ἐκείνης καὶ μάλιστα, ὡς περισσότερον ὑπεύθυνος καὶ αὐτοῦ τοῦ κ. Καραμανλῆ, εἰς τὴν λῆψιν ὁριστικῆς ἀποφάσεως, διότι αἱ ὁριστικαὶ ἀποφάσεις ἐλαμβάνοντο ὑπὸ τοῦ Συντονιστικοῦ Συμβουλίου, τοῦ ὁποίου δὲν μετεῖχε, ἤμην ὑποχρεωμένος νὰ προβῶ εἰς τὴν δήλωσιν αὐτήν.

§60Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἀπάντησίς μου εἶναι ἡ ἑξῆς: Τὸ βεβαιούμενον εἶναι χαρακτηριστικὸν τῆς εὐγενείας σας, ἡ ὁποία εἶναι συνυφασμένη μὲ τὸ πρόσωπόν σας, Ἀλλὰ μοῦ ἐδώσατε τὴν εὐκαιρίαν νὰ κρίνω καὶ πάλιν τὸν κ. Καραμανλῆν, διότι ἕνας δυνατὸς ἄνδρας, ὅπως ἤθελε νὰ χαρακτηρίζεται, θὰ ἔπρεπε νὰ παραιτηθῇ ἐὰν δὲν ἠδύνατο ἐγκαίρως νὰ πράξῃ ὅ,τι θεωρεῖ χρέος του.

§61Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Προέβην, κύριε συνάδελφε, εἰς ἁπλῆν ἀνακοίνωσιν τῆς ἀληθείας.

§62Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Κύριε Τσάτσο, μὲ συγχωρεῖτε. Χωρὶς νὰ ἀμφισβητῶ αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ Πρόεδρος κ. Κανελλόπουλος, ὁ ἴδιος ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὅταν συνεζητήθη ἡ σχετικὴ ἐπερώτησις τὴν 6ην Μαΐου 1955, ἐξέθεσε τότε διὰ μακρῶν τὰς συνεννοήσεις τὰς ὁποίας ἔκαμε μετὰ τῆς Ἑταιρίας Ὑδάτων διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τότε τὴν παρέλευσιν τῶν δύο ἐτῶν.

§63Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων μὲ τὴν εὐγένειαν τῆς γενναιότητος, ἡ ὁποία τὸν διακρίνει, ἀνέλαβε τὰς ὀλίγας εὐθύνας τὰς ἰδικάς του καὶ τὰς πολὺ περισσοτέρας τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Δημοσίων Ἔργων καὶ νῦν Πρωθυπουργοῦ κυρίου Καραμανλῆ. Τιμῶ τὴν στάσιν του. Δὲν ἀνήκει εἰς τὰς συνηθείας μου νὰ παραλείψω μίαν ἐπίκρισιν, ἡ ὁποία βαρύνει προσωπικῶς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Δημοσίων Ἔργων. Βαρύνει τοῦτον μὲ τὴν κατάθεσιν ἀτελῶν φακέλλων. Δὲν ἀνήκει, ἐν τούτοις, εἰς οὐδεμίαν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν ἡ συνήθεια νὰ παραλείπῃ νὰ ἐνημερώνῃ τὴν Ἀντιπολίτευσιν — ἐξαιρέσει ἀπό τινος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν — ὥστε αὕτη νὰ δύναται νὰ ἀσκήσῃ ἔλεγχον πλήρη. Ὁ φάκελλος διὰ τὰ ἔργα τῆς Ὑλίκης, ὁ ὁποῖος κατετέθη ἦτο τόσον ἐλλιπής, ὥστε νὰ καθίσταται προβληματικὸς ὁ ἐνδελεχὴς ἔλεγχος, ὁ ὁποῖος θὰ ἐξεκίνα πέραν τῶν βασικῶν σημείων. Καὶ ὀφείλω εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο νὰ τονίσω τὴν διαφοράν, ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ τοῦ κατατεθέντος φακέλλου διὰ τὰ μεταλλεῖα τῆς Βάβδου καὶ τοῦ φακέλλου διὰ τὰ ἔργα Ὑλίκης. Ἐνῷ ἐγίνετο ὀξυτάτη ἐπίθεσις κατὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Βιομηχανίας διὰ τὰ μεταλλεῖα τῆς Βάβδου, ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι οἱ κατατεθέντες παρ’ αὐτοῦ φάκελλοι ἦσαν πλήρεις. Εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν, διὰ τὰ ἔργα τῆς Ὑλίκης οἱ κατατεθέντες φάκελλοι δὲν ἦσαν πλήρεις καὶ πιθανὸν αὐτὸ νὰ ὀφείλεται εἰς παράλειψιν τῶν ὑπηρεσιῶν, ἀλλὰ εἴθισται τὸ γεγονὸς αὐτὸ νὰ βαρύνῃ τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ μετὰ τὴν ἐπίκρισιν τὴν ὁποίαν ἔκαμα κατὰ τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Δημοσίων Ἔργων καὶ νῦν Πρωθυπουργοῦ ὀφείλω νὰ καταλογίσω εὐθύνην καὶ εἰς τὸν νῦν Ὑπουργὸν τῶν Δημοσίων Ἔργων, διότι οἱ κατατεθέντες φάκελλοι ἦσαν ἀτελεῖς. (Χειροκροτήματα).

§64Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Κύριοι βουλευταί, λαμβάνω τὸν λόγον, διότι συμβαίνει νὰ εἶμαι ἐγὼ ὁ ὑπεύθυνος διὰ τὸ ἔργον τῆς ὑδρεύσεως τῶν Ἀθηνῶν. Ἐπιθυμῶ νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλήν, ὅτι δὲν αἰσθάνομαι καμμίαν ἀνάγκην νὰ ἀπολογηθῶ. Ἀντιθέτως, μάλιστα, αἰσθάνομαι ὑπερηφάνειαν, διότι εἰς ἕνα θέμα, τὸ ὁποῖον ἀπησχόλησε τὰς Ἀθήνας, ἀπὸ τὸν καιρὸν ποὺ ὑπάρχει ὡς πόλις, εἶχον τὸ θάρρος νὰ ἀναλάβω τὴν εὐθύνην καὶ νὰ δώσω λύσιν. Ἀπὸ τοῦ 1899, κύριοι συνάδελφοι, ἤρχισεν ἡ συζήτησις γύρω ἀπὸ τὸ πρόβλημα αὐτό. Εὑρισκόμεθα εἰς τὸ 1957 καὶ ἐξακολουθοῦμεν νὰ συζητῶμεν πῶς νὰ λύσωμεν τὸ πρόβλημα τῆς ὑδρεύσεως τῶν Ἀθηνῶν, καθ’ ἣν στιγμὴν μάλιστα τὸ πρόβλημα εἶναι ἤδη λελυμένον. Μετὰ πολλὰς συζητήσεις καὶ κατὰ τὴν διάρκειαν μιᾶς περιόδου κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ Ἀθῆναι ὑπέφερον ἀπὸ λειψυδρίαν, διότι, θὰ ἐνθυμῆσθε τὴν ἐποχὴν ποὺ παρίστατο ἀνάγκη νὰ ὑδρεύεται ὁ κόσμος τῶν Ἀθηνῶν ἀπὸ τὸν Πόρον, τὴν Ὕδραν καὶ τὰς ἄλλας πλησίον νήσους, ἀπεφασίσθη τὸ ἔργον τοῦ Μαραθῶνος, ἐγένετο, τότε, ἐπὶ ἀειμνήστου Μιχαλακοπούλου ἡ σύμβασις μὲ τὴν Οὖλεν διὰ νὰ δώσῃ λύσιν εἰς τὸ θέμα τῆς ὑδρεύσεως. Ἀπεφασίσθη, τότε, νὰ γίνῃ τὸ ὑδραγωγεῖον τῆς Σουβάλας, ἡ δὲ λίμνη τοῦ Μαραθῶνος δὲν ἀπετέλει παρὰ τμῆμα τοῦ ὑδραγωγείου ἐκείνου. Συνεπῶς καὶ κατὰ τὸ 1952 μὲ τὴν κατασκευὴν τῆς λίμνης τοῦ Μαραθῶνος δὲν ἐδόθη λύσις εἰς τὸ πρόβλημα τῆς ὑδρεύσεως τῶν Ἀθηνῶν, ἀλλὰ ἁπλῶς ἐλύθη μέρος τοῦ ὅλου προβλήματος, διότι ἡ ὁριστικὴ λύσις ἦτο λύσις τοῦ ὑδραγωγείου Σουβάλας. Ἔκτοτε, καὶ ἰδίως κατὰ τὴν κατοχήν, ἐδημιουργήθη σαφὴς ἡ ἀνάγκη τῆς ἀποφασιστικῆς ἀντιμετωπίσεως τοῦ θέματος, διότι μὲ τὴν αὔξησιν τοῦ πληθυσμοῦ τῆς πόλεως τῶν Ἀθηνῶν καὶ τὴν μείωσιν τῶν ἀποθεμάτων τῆς λίμνης καθίστατο προφανὴς ὁ κίνδυνος νὰ ἀντιμετωπίσῃ θέμα λειψυδρίας ἡ Πρωτεύουσα τῆς Ἑλλάδος. Διεξήχθησαν ἀτέρμονες συζητήσεις ἐπὶ πολλὰ ἔτη μεταξὺ τῶν τεχνικῶν τῆς Ἑλλάδος, αἱ συζητήσεις αἱ ὁποῖαι ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἔφθασαν εἰς τοιοῦτον σημεῖον ὀξύτητος, ὥστε νὰ ὁδηγήσουν τοὺς τεχνικούς μας ἀκόμη καὶ ἐνώπιον τῆς δικαιοσύνης. Ὅσοι παρηκολούθησαν τὴν ἱστορίαν τοῦ θέματος τῆς ὑδρεύσεως τῶν Ἀθηνῶν θὰ ἐνθυμοῦνται ὅτι ἀντιμετωπίσθη τοῦτο μὲ τοιαύτας τεχνικὰς καὶ πολιτικὰς προκαταλήψεις ὥστε θὰ παρέμενε μονίμως ἄλυτον ἐὰν δὲν εὑρίσκετο κἄποιος ἄνθρωπος μὲ πρακτικὸν νοῦν καὶ πολιτικὸν θάρρος διὰ νὰ λύσῃ τὸ θέμα. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως). Ὅταν ἀνέλαβον τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων ἓν ἐκ τῶν πρώτων προβλημάτων τὰ ὁποῖα μὲ ἀπησχόλησαν ἦτο τὸ πρόβλημα τῆς ὑδρεύσεως τῶν Ἀθηνῶν, διότι, πράγματι κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ὅπως καὶ καθ’ ὅλα τὰ μεταπολεμικὰ ἔτη, τὸ πρόβλημα τοῦτο ἐνεφάνιζε μίαν μεγάλην ὀξύτητα. Θὰ ἐνθυμῆσθε ὅτι ἐκινδύνευσε πολλάκις ἡ πόλις τῶν Ἀθηνῶν νὰ στερηθῇ παντελῶς ὕδατος καὶ παρέστη ἀνάγκη νὰ γίνουν κατεπειγόντως διάφορα προσωρινὰ ἔργα διὰ νὰ ἐξοικονομηθῇ ἡ κατάστασις, μέχρις ὅτου ἔλθῃ ἡ στιγμὴ καὶ ἀποφασισθῇ τὸ ὁριστικὸν ἔργον. Τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον μᾶς ἀπασχολεῖ ἀπόψε συνεζητήθη δὶς εἰς τὴν παρελθοῦσαν Βουλήν. Εἶχον τὴν εὐκαιρίαν, τότε, διὰ μακρῶν νὰ ἀναπτύξω τοὺς λόγους, οἵτινες μὲ ἤγαγον εἰς τὸ νὰ λάβω τὴν ἀπόφασιν, τὴν ὁποίαν ἔλαβον. Καὶ ἐάν, κύριοι συνάδελφοι, κατὰ τὰς συζητήσεις ἐκείνας, ἦσαν δικαιολογημέναι ὡρισμέναι ἐπιφυλάξεις, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὀρθότητα τῆς λύσεως, ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ἡ σημερινὴ συζήτησις, διεξαγομένη μετὰ τὴν ἔμπρακτον ἀπόδειξιν ὅτι ἡ λύσις εἰς τὴν ὁποίαν προέβημεν ὑπῆρξεν ὀρθή, ἀφοῦ τὰ πρῶτα νερὰ διοχετεύονται ἤδη εἰς τὴν λίμνην, νομίζω ὅτι ἡ συζήτησις αὐτή, ἀπὸ τῆς ἰδικῆς μας πλευρᾶς, δὲν ἔχει κανὲν περιεχόμενον, τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον ἐνῷ ἡ συζήτησις ἀρχικῶς ἀφεώρα ὑπέρβασιν δαπάνης ἤδη ἐπεξετάθη καὶ ἐπὶ τῆς τεχνικῆς πλευρᾶς του. Ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν ὅτι ὅταν ἀνέλαβον τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων τὸ ἔργον τῆς ὑδρεύσεως εὑρίσκετο εἰς τοιαύτην ὀξύτητα ὥστε ἐὰν δὲν εἶχον ἐκτελεσθῆ ἐπειγόντως τὰ ἔργα τοῦ Ἁγίου Θωμᾶ, ἡ πόλις τῶν Ἀθηνῶν θὰ ἀντεμετώπιζε τὸ δρᾶμα τῆς λειψυδρίας. Εὗρον, τότε, εἰς τὸ Ὑπουργεῖον μίαν μελέτην τῆς παρευβοϊκῆς χαράξεως, ἐπὶ τῆς ὁποίας, ὅμως, ἐξηκολούθουν νὰ ὑπάρχουν διαφωνίαι τῶν τεχνικῶν. Προεβάλλετο ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς Ἑταιρίας Ὑδάτων καὶ ὁμάδος τεχνικῶν ἡ ἄποψις ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ ἐλύετο τὸ θέμα τῆς ὑδρεύσεως ἐξ Ὑλίκης ὄχι ὅμως διὰ τῆς παρευβοϊκῆς χαράξεως, ἀλλὰ διὰ συντομωτέρας, μέσῳ Θηβῶν. Θὰ ἀπετέλει βαρεῖαν παράλειψιν ἀπὸ μέρους μου ἐὰν καθ’ ἣν στιγμὴν ἡ Ἑταιρία Ὑδάτων, ἀλλὰ καὶ ἔγκριτοι τεχνικοί, ὑπεστήριζον τὴν ἄποψιν ὅτι εἶναι πρακτικωτέρα ἡ λύσις, ἡ μέσῳ Θηβῶν, ἐὰν δὲν ὑπεβαλόμην εἰς τὸν κόπον νὰ ἐρευνήσω καὶ τὴν λύσιν αὐτήν. Πρὸς τοῦτο ἐζήτησα νὰ τεθοῦν ὑπ’ ὄψιν τοῦ Ὑπουργείου τὰ στοιχεῖα διὰ τὴν χάραξιν αὐτήν. Ἐφ’ ὅσον δέ, καὶ μετὰ τὴν μελέτην τῆς παρευβοϊκῆς χαράξεως, ἐξηκολούθει νὰ ὑπάρχῃ διχογνωμία μεταξὺ τῶν τεχνικῶν καὶ ὑπῆρχε πάντοτε ἡ ἐντύπωσις ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἄλλη πρακτικωτέρα λύσις, ἔκαμα τὴν σκέψιν τὴν ὁποίαν θὰ ἔκαμνε πᾶς πρακτικὸς ἄνθρωπος, πρὶν ἢ ἀναλάβω τὴν πρωτοβουλίαν νὰ εἰσηγηθῶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὑπευθύνως τὴν χάραξιν καὶ τὴν λύσιν τὴν ὁποίαν θὰ προέκρινα, νὰ ἐρευνήσω τὸ θέμα ἐκ νέου ἀπὸ πάσης πλευρᾶς, εἰς τρόπον ὥστε νὰ ὑπάρχῃ ἡ βεβαιότης ὅτι δὲν παρημελήθη καμμία φροντὶς ὥστε ἡ τελικὴ ἀπόφασις, ἡ ὁποία θὰ ἐλαμβάνετο ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως νὰ εἶναι ἡ ὀρθοτέρα. Ἡ ὑπηρεσία ὑδρεύσεως Ἀθηνῶν ἐπιληφθεῖσα τοῦ θέματος, κατ’ ἐντολήν μου, μετὰ τρίμηνον ἔρευναν, εὑρίσκετο εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ μοῦ ἀνακοινώσῃ ὅτι ὑπῆρχε τρόπος συνδέσεως Ὑλίκης καὶ Ἀθηνῶν, ὁ ὁποῖος ἐπέτρεπεν ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ ἔχωμεν ὑδραγωγεῖον μικροτέρου μήκους, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ ἔχωμεν τὴν βεβαιότητα ὅτι θὰ ἔχωμεν μικροτέραν ἀπὸ ἐκείνην τῆς παρευβοϊκῆς χαράξεως δαπάνην καὶ ταχυτέραν κατασκευήν. Συνεκρότησα, τότε, μίαν Ἐπιτροπὴν ἀπὸ ὑδραυλικοὺς εἰς τὴν ὁποίαν μετεῖχον δύο καθηγηταὶ τοῦ Πολυτεχνείου καὶ τοὺς παρεκάλεσα, μὲ τὰ στοιχεῖα αὐτά, τὰ ὁποῖα προσεκόμισεν ἡ ὑπηρεσία ὑδρεύσεως Ἀθηνῶν, νὰ μοῦ κάμουν μίαν συγκριτικὴν μελέτην μεταξὺ τῶν δύο χαράξεων, εἰς τρόπον ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζω ἀπὸ ἀπόψεως μήκους ὑδραγωγείου, ἀπὸ ἀπόψεως δαπάνης τοῦ ἔργου καὶ ἀπὸ ἀπόψεως χρόνου κατασκευῆς, ποία ἐκ τῶν χαράξεων τῆς παρευβοϊκῆς, τῆς μέσῳ Θηβῶν ἢ τῆς ἐνδιαμέσου εἶναι ἐκείνη τὴν ὁποίαν ὑπευθύνως θὰ εἰσηγοῦντο. Αὐτὴ ἡ συγκριτικὴ μελέτη ἐγένετο ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ἄνευ οὐδεμιᾶς ἐπιφυλάξεως καὶ οὐδεμιᾶς διαφωνίας, οἱ τεχνικοὶ αὐτοὶ ἀπεφάνθησαν ὅτι ἡ ἐνδεδειγμένη λύσις ἦτο ἡ ἐνδιάμεσος χάραξις, διὰ τοὺς ἑξῆς λόγους: Ἡ μὲν παρευβοϊκὴ χάραξις προέβλεπεν ὑδραγωγεῖον 78 χιλιομέτρων ἀλλὰ καὶ σήραγγα 6½ χιλιομέτρων. Ἡ ἐνδιάμεσος προβλέπει ὑδραγωγεῖον 45 χιλιομέτρων μὲ σήραγγα 2600 μέτρων. Ὅσον ἀφορᾶ τὴν προταθεῖσαν παρὰ τῆς Ἑταιρίας Ὑδάτων μέσῳ Θηβῶν, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ συζήτησις περὶ αὐτῆς, διότι ἦτο χάραξις, ἡ ὁποία λόγῳ δαπάνης καὶ τεχνικῶν δυσκολιῶν ἀπεκλείετο. Ὑπῆρχε δὲ καὶ ἕνας ἄλλος λόγος νὰ μὴ συζητηθῇ σοβαρῶς ἡ λύσις τὴν ὁποίαν προέτεινεν ἡ Ἑταιρία. Ἡ Ἑταιρία εἶχε πάντοτε τὴν ἄποψιν ὅτι ἔπρεπε νὰ πραγματοποιήσῃ τὴν λύσιν Σουβάλας, ἡ ὁποία ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς ἀπεκλείσθη παρ’ ἐμοῦ διὰ τὸν λόγον ὅτι προέβλεπε ὑδραγωγεῖον 145 χιλιομέτρων, τεχνικὰ ἔργα ἄπειρα καὶ δαπάνην 700 ἑκατομμυρίων. Ὑπῆρχε, λοιπόν, ἡ βεβαιότης ὅτι ἡ λύσις, τὴν ὁποίαν προέτεινεν ἡ Ἑταιρία μέσῳ Θηβῶν ἐκτὸς τοῦ ὅτι ἦτο δαπανηρὰ καὶ δύσκολος θὰ ἀπετέλει στάδιον τὸ ὁποῖον τελικῶς θὰ ὡδήγει εἰς τὴν λύσιν Σουβάλας. Αὐτὸς ἦτο ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἀπεκλείσθη ἡ χάραξις μέσῳ Θηβῶν. Ἔγινε σύγκρισις μεταξὺ κυρίως τῆς Παρευβοϊκῆς καὶ τῆς ἐνδιαμέσου χαράξεως. Οἱ ὑπεύθυνοι τεχνικοὶ σύμβουλοι τῆς Κυβερνήσεως, μεταξὺ τῶν ὁποίων οἱ δύο καθηγηταὶ τῆς Ὑδραυλικῆς τοῦ Πολυτεχνείου ἀπεφάνθησαν εἰς τὴν συγκριτικὴν μελέτην ὡς ἀκολούθως: Τὸ πρῶτον ὑδραγωγεῖον εἶναι 78 χιλιομέτρων μὲ σήραγγα 6,5 χιλιομέτρων, τὸ ἕτερον ὑδραγωγεῖον τῆς ἐνδιαμέσου χαράξεως εἶναι 45 χιλιομέτρων μὲ σήραγγα 2.600 μέτρων. Ἡ δὲ δαπάνη θὰ εἶναι 120 ἑκατομμύρια διὰ τὴν ἐνδιάμεσον καὶ 187 ἑκατομμύρια διὰ τὴν παρευβοϊκὴν χάραξιν. Τὴν εἰσήγησιν τῆς ὑπευθύνου ὑπηρεσίας ὑδρεύσεως Ἀθηνῶν (ἡ ὁποία δύναμαι νὰ εἴπω, πρὸς τιμὴν τῆς ὑπηρεσίας αὐτῆς, ὅτι εἶναι ἐπηνδρωμένη μὲ ἐξαιρετικοὺς καὶ εὐσυνειδήτους ἀνθρώπους) καθὼς καὶ τὴν ἔκθεσιν τῆς εἰδικῆς ἐξ ὑδραυλικῶν Ἐπιτροπῆς, τὴν ἔθεσα ὑπ’ ὄψιν τοῦ Συμβουλίου Δημοσίων Ἔργων. Τὸ δὲ Συμβούλιον Δημοσίων Ἔργων ἀπεδέχθη ὁμοφώνως τὰς εἰσηγήσεις αὐτάς. Κατόπιν ὅλων αὐτῶν ἔλαβον τὴν πρωτοβουλίαν νὰ εἰσηγηθῶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν λύσιν τῆς ἐνδιαμέσου χαράξεως. Κύριοι συνάδελφοι, ὅταν ἡ Κυβέρνησις πρόκειται νὰ ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνην διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἑνὸς ἔργου εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ συμβουλευθῇ καὶ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει της τὰς γνώμας τῶν ὑπευθύνων τεχνικῶν της συμβούλων. Ἐὰν ἐπρόκειτο ἡ Κυβέρνησις, ἀγνοοῦσα τὴν γνώμην τῶν τεχνικῶν ἐκείνων συμβούλων καὶ ὀργάνων τὰ ὁποῖα εἶναι ὑπεύθυνα προκειμένου περὶ τεχνικῶν θεμάτων νὰ συμβουλεύεται, νὰ ἐπηρεάζεται ἀπὸ γνώμας ἰδιωτικῶν μηχανικῶν, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἔχουν εἴτε ὑλικὰ εἴτε ἠθικὰ συμφέροντα ἀναμφισβητήτως παραμελεῖ τὸ καθῆκον της. Λέγω, λοιπόν, ὅτι, ὅταν ἔχετε μίαν ἀπόφασιν, ἡ ὁποία στηρίζεται εἰς ὑπεύθυνον εἰσήγησιν τῆς ὑπηρεσίας ὑδρεύσεως Ἀθηνῶν, ἀπόφασιν ἡ ὁποία ἐστηρίχθη εἰς εἰδικὴν ἔκθεσιν καὶ ἀπόφασιν τῶν κυριωτέρων ὑδραυλικῶν τῆς Ἑλλάδος μεταξὺ τῶν ὁποίων, ἐπαναλαμβάνω, καὶ τῶν δύο καθηγητῶν τοῦ Πολυτεχνείου, καὶ ἔχετε ὁμόφωνον ἀπόφασιν τοῦ Συμβουλίου Δημοσίων Ἔργων, τὸ ὁποῖον θεωρεῖται, προκειμένου περὶ τεχνικῶν θεμάτων, ὁ Ἄρειος Πάγος τῆς τεχνικῆς καὶ ἐν συνεχείᾳ ἔχετε καὶ μίαν ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἡ ὁποία υἱοθετεῖ ὅλα αὐτά, ἐμελέτησε τὸ θέμα καὶ ἀπεφάσισε τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου, εἶναι δυνατὸν σοβαρῶς νὰ ἰσχυριζώμεθα ὅτι ὅλοι ἡμεῖς οἱ παριστάμενοι εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, μὴ ὄντες τεχνικοί, θὰ θέσωμεν ἐν ἀμφιβόλῳ συμβουλὰς τῶν ὑπευθύνων τεχνικῶν συμβούλων τῆς Κυβερνήσεως διὰ νὰ ζητοῦμεν λύσεις τὰς ὁποίας εἰσηγοῦνται μὲ ὑπεύθυνα πρόσωπα; (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως). Ἡ ἀπόφασις τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις, κύριοι συνάδελφοι, ὅπως ἀποδεικνύεται ἐξ ὅσων ἀνέφερον, δὲν ὑπῆρξεν αὐθαίρετος. Ὑπῆρξεν ἀπόφασις, ἡ ὁποία ἐστηρίχθη εἰς τὴν γνωμάτευσιν καὶ τὴν εἰσήγησιν εἰδικευμένων τεχνικῶν, τεταγμένων ἐκ τοῦ νόμου νὰ συμβουλεύουν τὴν Κυβέρνησιν. Ἀλλὰ ἀνεξαρτήτως τούτου, τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ χάραξις αὐτή, ἡ προκριθεῖσα καὶ ἐκτελεσθεῖσα, ἀπεδείχθη ἐμπράκτως καλλυτέρα, μοῦ ἐπιτρέπει νὰ ἰσχυρίζωμαι ὅτι ἡ σημερινὴ συζήτησις, τοὐλάχιστον ἀπὸ τεχνικῆς πλευρᾶς, εἶναι τοὐλάχιστον ἀδικαιολόγητος. Ἀνεξαρτήτως, κύριοι συνάδελφοι, τῶν ἀριθμῶν, οἱ ὁποῖοι δίδονται ἐντεῦθεν καὶ ἐκεῖθεν, ὅσον ἀφορᾷ τὸ κόστος τοῦ ὑδραγωγείου, πᾶς πρακτικὸς ἄνθρωπος εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιληφθῇ ὅτι ὅταν ἔχετε ὑδραγωγεῖον 78 χιλιομέτρων καὶ ὑδραγωγεῖον 45 χιλιομέτρων, ἦτο εὐθηνότερον, ὅταν μάλιστα θὰ ἔχῃ αὐτὸ ὀλιγώτερα τεχνικὰ ἔργα. Ἀπόδειξις ἄλλωστε τούτου εἶναι καὶ ἡ διαφορὰ τῆς δαπάνης. Εἰς τὴν μίαν χάραξιν, μήκους 45 χιλιομέτρων, τὸ κόστος ἦτο 121 ἑκατομ. δραχμῶν, εἰς τὴν ἄλλην 78 χιλιομ. τὸ κόστος ἀνήρχετο εἰς 187 ἑκατομμύρια. Εἰς τὴν μίαν, λόγῳ μήκους, ἔχομεν μακροτέραν διάρκειαν κατασκευῆς, καὶ εἰς τὴν ἄλλην μικροτέραν. Εἶναι δυνατὸν ὅταν ἔχετε αὐτὰ τὰ δεδομένα, πιστοποιούμενα ὑπευθύνως ἀπὸ τοὺς τεχνικοὺς συμβούλους τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἀποφασίσητε διάφορον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἀπεφάσισεν ἡ Κυβέρνησις; Κατεβλήθη ἡ προσπάθεια νὰ δημιουργηθῇ σύγχυσις, εἴτε ἀθελήτως, εἴτε ἠθελημένως, δὲν τὸ ἐξετάζω, ὅσον ἀφορᾷ τὰ στάδια τῆς ἐκτελέσεως τῶν διαφόρων χαράξεων. Διότι ὑπῆρχεν ἡ προοπτικὴ καὶ ὁ κίνδυνος μέχρι τῆς ἐκτελέσεως τοῦ ὁριστικοῦ ἔργου, νὰ ὑπάρξῃ καὶ πάλιν λειψυδρία καὶ ἐξητάσθη δι’ ὅλας τὰς χαράξεις ἡ δυνατότης ἐκτελέσεως ἐπειγόντων ἔργων. Καὶ ἀπεδείχθη ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν εἰς ἀμφοτέρας τὰς χαράξεις, ἐν περιπτώσει ἀνάγκης, νὰ ἐκτελεσθῇ τμῆμα τοῦ ὅλου ἔργου, διὰ νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ σωθῇ ἡ κατάστασις ἐὰν ἐν τῷ μεταξὺ ἐνεφανίζετο ὁ κίνδυνος λειψυδρίας. Ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ δεύτερον αὐτὸ στάδιον ἦτο προτιμοτέρα ἡ ἐνδιάμεσος χάραξις. Ἡ σύγχυσις, ὅμως, ἐν τούτῳ, ἔγκειται, ὅτι σήμερον δὲν ἐκτελεῖται τμῆμα τοῦ ὅλου ἔργου, ἐκτελεῖται ἡ ὁριστικὴ χάραξις, καὶ ὅπως εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων, ἡ ὁριστικὴ χάραξις, ἡ ὁποία προϋπελογίσθη εἰς 121 ἑκατομ., θὰ ἀνέλθῃ, λόγῳ ἀναπροσαρμογῆς τιμῶν, καὶ προσθέτων ἔργων, εἰς 181 ἑκατομ. δραχμῶν, μὲ παροχὴν ὕδατος 100 ἑκατομ. κυβικά. Διότι, ὅμως, καὶ ἂν συμβῇ νὰ ἔχετε σήμερον τὰ 100 ἑκατομ. κυβικά, εἰς τὴν διάθεσίν σας, εἶναι ἀδύνατον νὰ τὰ διοχετεύσητε εἰς τὴν κατανάλωσιν, ἐκτελεῖται τὸ ἔργον τῆς ὁριστικῆς χαράξεως ἄνευ, ὅμως, συμπληρώσεως τοῦ ἀντλιοστασίου, μὲ δαπάνην μόνον 145 ἑκατομ., τὸ ὁποῖον καὶ θὰ μᾶς δώσῃ μέχρι τῆς ἀνοίξεως 65 ἑκατομ. κυβικά. Συνεπῶς, τὸ νὰ γίνεται σύγχυσις τῆς ἐπειγούσης λύσεως μὲ τὴν ὁριστικὴν τοιαύτην, τὴν ὁποίαν ἤδη ἐκτελοῦμεν, εἶναι μία πλάνη τὴν ὁποίαν εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διαλύσω. Κατὰ τὰ τελευταῖα δύο ἔτη ὑπῆρχεν ἐπάρκεια ὕδατος εἰς τὴν λίμνην τοῦ Μαραθῶνος. Δὲν παρέστη ἀνάγκη νὰ προτιμήσωμεν τὴν ἐπείγουσαν λύσιν, ἀλλὰ τὴν ὁριστικὴν χάραξιν, καὶ νὰ δώσωμεν ὁριστικὴν λύσιν εἰς τὸ ζήτημα τῆς ὑδρεύσεως τῶν Ἀθηνῶν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως). Ὅταν, ὅμως, εἰς τὸ μέλλον προκύψῃ ἀνάγκη περισσοτέρου ὕδατος, συμπληροῦντες τὸ ἀντλιοστάσιον, ἡ δαπάνη 35 ἑκατομ., θὰ δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν τὰ 100 ἑκατομ. κυβικῶν. Ἤδη, κύριοι συνάδελφοι, ὅπως σᾶς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων, ἐὰν ἀπὸ τριμήνου δὲν εἶχον διοχετευθῆ τὰ πρῶτα ὕδατα εἰς τὴν λίμνην τοῦ Μαραθῶνος, αὐτὴν τὴν στιγμὴν θὰ ἦτο ἀδύνατον νὰ ὑδρεύεται ἡ πόλις τῶν Ἀθηνῶν. Συνεπῶς διὰ τῆς χαράξεως τὴν ὁποίαν προεκρίναμεν, ὄχι μόνον ἐσώσαμεν τὴν κατάστασιν ἀπὸ τὴν τραγικὴν ἐκείνην περίπτωσιν, ἀλλὰ θὰ φθάσωμεν ἐντὸς τῆς ἀνοίξεως εἰς τὴν παροχὴν 65 ἑκατομ. κυβικῶν καὶ ὅταν θὰ συμπληρώσωμεν τὸ ἀντλιοστάσιον θὰ ἔχωμεν 100 ἑκατομ. κυβικά, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον, δυνάμεθα, ἂν θέλωμεν καὶ ἐντὸς τοῦ προσεχοῦς ἔτους. Κύριοι συνάδελφοι, εἶμαι ὑπερήφανος, διότι ἕνα πρόβλημα τὸ ὁποῖον ἀπησχόλησε γενεὰς ὁλοκλήρους, καὶ τὸ ὁποῖον ἐδημιούργει αἴσθημα ἀγωνίας εἰς τὸν πληθυσμὸν τῶν Ἀθηνῶν, εἶχον τὴν πρωτοβουλίαν νὰ προωθήσω πρὸς τὴν λύσιν του. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως). Θὰ ἐπεθύμουν, μὲ τὴν εὐκαιρίαν τῆς συζητήσεως αὐτῆς, νὰ κάμω γενικωτέρας τινὰς παρατηρήσεις, ἐν σχέσει μὲ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων ἐν Ἑλλάδι, ἔργων τὰ ὁποῖα ἀποβλέπουν εἰς τὴν ἀνασυγκρότησιν τῆς οἰκονομίας τοῦ τόπου μας, καὶ εἰς τὴν ἀνύψωσιν τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου τοῦ λαοῦ μας. Τονίζεται μονίμως καὶ ἐξ ὅλων τῶν πλευρῶν, ἡ ἀνάγκη τῆς ἐκτελέσεως πάσης φύσεως ἔργων εἰς τρόπον ὥστε νὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ προωθήσωμεν τὴν οἰκονομίαν μας καὶ νὰ αὐξήσωμεν τὸ ἐθνικόν μας εἰσόδημα. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, ἡ ἐκτέλεσις ἔργων εἰς τὴν Ἑλλάδα συναντᾷ δυσκολίας, τὰς ὁποίας ἴσως νὰ μὴ συναντᾷ εἰς ἄλλας χώρας. Διότι, ἐκτὸς τῶν τεχνικῶν καὶ οἰκονομικῶν δυσχερειῶν, ὑπάρχει ἀρνητικὴ κριτική, καὶ πολλάκις διαβολή, ἡ ὁποία καθιστᾷ προβληματικὴν τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων ἐν Ἑλλάδι. Ὅταν σοβαρῶς ὑποστηρίζωμεν ὅτι διὰ νὰ ζήσῃ ὁ τόπος αὐτὸς εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐκτελεσθοῦν πάσης φύσεως ἔργα καὶ νὰ ἐκτελεσθοῦν μὲ γοργὸν ρυθμόν, διότι εἴμεθα καθυστερημένοι, εἶναι δυνατὸν νὰ δημιουργοῦνται πρόσθετοι δυσχέρειαι εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅταν μάλιστα στηρίζεται εἰς ὑπευθύνους συμβουλὰς τῶν τεχνικῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Κράτους; Καὶ ἄν, κύριοι συνάδελφοι, εἰς ἄλλας χώρας, οἰκονομικῶς προηγμένας, αἱ Κυβερνήσεις ἔχουν εὐχέρειαν νὰ ἀποφασίσουν τὰ ἔργα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα πιστεύουν ὅτι ἐξυπηρετοῦν τὸ δημόσιον συμφέρον κατὰ μείζονα λόγον θὰ πρέπει νὰ γίνεται αὐτὸ εἰς τὸν τόπον μας, διότι εἴμεθα καθυστερημένοι καὶ ἔχομεν ἀνάγκην καὶ βελτιώσεως καὶ πολλῶν ἔργων μὲ γοργὸν ρυθμόν. Δὲν ἀφορᾷ ἡ παρατήρησίς μου αὐτὴ τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν ἢ τὴν παροῦσαν Ἀντιπολίτευσιν. Εἶναι μία παρατήρησις, ἡ ὁποία ἀναφέρεται εἰς μίαν κακὴν συνήθειαν, κακὴν παράδοσιν, τὴν ὁποίαν ἔχομεν εἰς τὸν τόπον μας, νὰ ὑποκαθιστῶμεν τοὺς τεχνικοὺς καὶ τὰς ὑπευθύνους ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους, εἰς θέματα, ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν εἴμεθα εἰδικοί, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ δημιουργῶμεν ἀδυναμίαν ἐκτελέσεως ἔργων. Κύριοι συνάδελφοι, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς εἴπω ὅτι συνεπεία τῆς τακτικῆς αὐτῆς, αἱ ἑκάστοτε Κυβερνήσεις ἀλλὰ καὶ οἱ λειτουργοὶ τοῦ Κράτους, ἀντιμετωπίζουν τὸ ἑξῆς δίλημμα: Ἢ νὰ ἐκπληρώσουν τὸ καθῆκον των ἀπέναντι τοῦ λαοῦ καὶ νὰ ἀναλάβουν τὴν εὐθύνην τῆς ἐκτελέσεως ἔργων καὶ κινδυνεύοντες τὴν ὑπόληψίν των, ἢ νὰ ἀδρανήσουν, διὰ νὰ προστατεύσουν τὴν ὑπόληψίν των. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀντιληφθῶμεν ὅτι ἐὰν πρόκειται νὰ ἀγωνισθῶμεν διὰ τὴν αὔξησιν τοῦ ἐθνικοῦ μας εἰσοδήματος, ἡ ὁποία ἐξαρτᾶται ἀπολύτως ἀπὸ τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων, ὀφείλομεν μὲ περισσοτέραν καλὴν πίστιν, μὲ περισσοτέραν ἀντικειμενικότητα, νὰ ἀντιμετωπίζωμεν τὰς προσπαθείας τῶν ἑκάστοτε Κυβερνήσεων. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ παροῦσα Κυβέρνησις θὰ ἐξακολουθήσῃ νὰ ἐκτελῇ ἔργα εἰς τὴν ἔκτασιν ποὺ ἐπιτρέπουν αἱ τεχνικαὶ καὶ οἰκονομικαὶ δυνατότητες τῆς Χώρας, ἀδιαφοροῦσα διὰ τὴν ἀντίδρασιν καὶ διὰ τὰς σωρηδὸν κατατιθεμένας ἐπερωτήσεις. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, μάλιστα, αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην νὰ κάμω καὶ μίαν διαπίστωσιν, ὅτι ἡ σημερινὴ ἐπερώτησις ἐγένετο μὲ κύριον σκοπὸν νὰ ἐνοχλήσῃ τὸν ὁμιλοῦντα καὶ νὰ μειώσῃ τὴν σημασίαν τοῦ ἔργου του. Παρὰ ταῦτα, ὅμως, ἡμεῖς εἴμεθα ἀποφασισμένοι νὰ ἐξακολουθήσωμεν νὰ ἐκτελῶμεν ἔργα καὶ νὰ λαμβάνωμεν ἀποφάσεις, ἐφ’ ὅσον πιστεύομεν ὅτι διὰ τῶν ἀποφάσεων αὐτῶν ἐξυπηρετοῦμεν τὸ δημόσιον συμφέρον. Θὰ ἐπεθύμουν ὅμως, νὰ εἴπω πρὸς τὴν Ἀντιπολίτευσιν ὅτι ἐὰν ὁ λαὸς κρίνῃ τὰ ἔργα τῆς Κυβερνήσεως κρίνει ἐπίσης καὶ τοὺς λόγους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς Συμπολιτεύσεως).

§65Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐδοκιμάσαμεν βαθεῖαν λύπην ἀπὸ τὸ πέρας τοῦ λόγου τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Οὐδέποτε ἀνεμένομεν ὅτι ἦτο δυνατὸν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ νομίσῃ ὅτι ἐλατήριον τοῦ ἐλέγχου τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἦτο ἡ μικρότης της νὰ ἐλαττώσῃ τὴν σημασίαν τοῦ ἔργου του. Αὐτὴ ἀκριβῶς ἡ ἰδική του διατύπωσις ἀποτελεῖ μικρότητα, τὴν ὁποίαν τοῦ ἐπιστρέφομεν.

§66Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Κύριε Ἀρχηγὲ τῶν Φιλελευθέρων...

§67Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Σᾶς παρακαλῶ.

§68Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ὅταν ὁμιλῆτε περὶ μικρότητας, μοῦ ἐπιτρέπετε νὰ εἴπω ὅτι χρησιμοποιεῖτε πολλάκις βαρεῖς χαρακτηρισμούς, οἱ ὁποῖοι δημιουργοῦν τὴν ἀνάγκην νὰ ἀπαντήσω.

§69Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Τὸ γεγονὸς ὅτι τώρα ἡ λέξις ποὺ ἐχρησιμοποιήσατε σᾶς κάμνει αἴσθησιν, ἐπιβεβαιώνει τὸ λάθος σας. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἀπεδείξαμεν μὲ τοὺς ὁμιλητὰς ἐπὶ τοῦ θέματος πόσον βαθὺ εἶναι τὸ αἴσθημα τῆς εὐθύνης τὸ ὁποῖον μᾶς κατέχει κατὰ τὴν ἄσκησιν τοῦ ἐλέγχου. Ἡ κοινὴ γνώμη θὰ κρίνῃ μὲ πόσην περιωπήν, μὲ πόσην ἀντικειμενικότητα καὶ μὲ πόσην, πράγματι, καλὴν πίστιν ἀσκοῦμεν τὸν ἔλεγχον. Οὐδέποτε κατεδέχθημεν νὰ χρησιμοποιήσωμεν στρεβλώσεις ἀριθμῶν, παραλείψεις στοιχείων, διὰ νὰ καταλογίσωμεν ἀνυπάρκτους εὐθύνας. Διὰ τοῦτο καὶ δι’ ὅσα εἶπεν σήμερον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ δι’ ὅσα εἶπεν προχθὲς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων, διαμαρτυρόμεθα. Εἶπεν προχθὲς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων: «Τελευταίως ἔγινε μία συστηματικὴ ἐκστρατεία κατασυκοφαντήσεως καὶ κατασπιλώσεως καὶ τῶν πολιτικῶν ἐκείνων οἱ ὁποῖοι διευθύνουν τὰ τεχνικὰ Ὑπουργεῖα καὶ τῶν τεχνικῶν ὑπαλλήλων». Δὲν γνωρίζω, ἐὰν ἀναφέρεται εἰς ἄλλους, διότι δὲν πρόκειται νὰ δώσω ἀπάντησιν διὰ λογαριασμὸν ἄλλων. Ἐάν, ὅμως, ἀνεφέρθη εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, δὲν τοῦ παρέχομεν τὸ δικαίωμα αὐτῆς τῆς μομφῆς. Διότι, οὐδέποτε, οὔτε ἐσυκοφαντήσαμεν, οὔτε ἀπεπειράθημεν νὰ σπιλώσωμεν ὑπολήψεις. Ἐπιτελοῦμεν τὸ καθῆκον τοῦ ἐλέγχου, τὸ ὁποῖον μᾶς ἀνέθεσεν ἡ θέλησις τοῦ λαοῦ. Καὶ τὸ ἐπιτελοῦμεν μὲ ὑψηλὴν συνείδησιν εὐθύνης. Καὶ θὰ ἐξακολουθήσωμεν καὶ εἰς τὸ μέλλον, μὲ τὴν αὐτὴν ὑψηλὴν συνείδησιν τῆς εὐθύνης, ἐπιτελοῦντες τὸ ἔργον μας. (Χειροκροτήματα).

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπομιμνήσκω εἰς τοὺς κ. κ. βουλευτάς, ὅτι ἡ συζήτησις θὰ περατωθῇ ἀπόψε. Ὁ κ. Α. Τσουκαλᾶς, ἔχει τὸν λόγον.

§71Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅταν διαρκῇ ἡ συνεδρίασις ἐπὶ μακρὸν καὶ ἡ παράτασις εἶναι μεγάλη, εἶναι φυσικὸν νὰ παρουσιάζεται μία διαρροὴ τῶν κ. κ. βουλευτῶν, τὴν ὁποίαν εἰσπράττει ὁ ἀνερχόμενος εἰς τὸ βῆμα. Ἴσως εἶναι σκόπιμον νὰ γίνῃ μία διακοπὴ 5′–10′ λεπτῶν.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὴ ἡ διαρροὴ ἐγένετο ἤδη.

§73Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων, ἐκηρύχθη προχθὲς ἐχθρὸς ἀδυσώπητος τῆς ἀλχημείας τῶν ἀριθμῶν. Δὲν γνωρίζω ἐὰν ἐν τῇ προόδῳ τοῦ λόγου του τὸ ἀπέδειξε. Ἐπειδή, ὅμως, προσωπικῶς κηρύσσομαι καὶ ἐγὼ ἐχθρὸς τῆς ἀλχημείας τῶν ἀριθμῶν καὶ ἐπειδὴ μοῦ ἔλαχεν ὁ κλῆρος νὰ ἀνταπαντήσω εἰς τὸν ἄρτι κατελθόντα τοῦ βήματος ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, θὰ προσπαθήσω καὶ ἐγὼ νὰ ἀκολουθήσω ἄλλην τακτικὴν περιοριζόμενος ὀλιγώτερον εἰς τὰ θέματα τῶν ἀριθμῶν καὶ παρακολουθῶν τὴν ὀρθολογιστικὴν τακτικὴν τὴν ὁποίαν ἠκολούθησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν γνωρίζω ἐὰν ἐγὼ δὲν ἀντελήφθην τὴν τοποθέτησιν τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τότε Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων, ὅτι ἐνώπιον τοῦ κινδύνου, εἰς τὸν ὁποῖον εὑρίσκεται ἡ ὕδρευσις τῶν Ἀθηνῶν, ἔσωσε τὰς Ἀθήνας. Ὑπενθυμίζω ὅμως, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ὅταν ἀνέλαβε κατὰ Νοέμβριον τοῦ 1952 τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων, εὑρέθη πρὸ μιᾶς ἑτοίμης μελέτης, τῆς παρευβοϊκῆς χαράξεως. Τόσον ἑτοίμης, ὥστε πρὸς στιγμὴν παρ’ ὀλίγον νὰ τεθῇ εἰς ἐφαρμογὴν ἡ ἐκτέλεσις ἐπὶ ὑπηρεσιακῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀπὸ ὑπηρεσιακὸν Ὑπουργόν. Ἦτο τόσον βέβαιον καὶ ἀναμφισβήτητον ὅτι οὐδὲν ἀπέβαινεν ἄνευ ἐρεύνης, ὥστε Ὑπουργὸς 40 ἡμερῶν, ἐσκέφθη νὰ τὴν θέση εἰς ἐφαρμογήν. Δὲν γνωρίζω διατὶ δὲν ἐπροχώρησε. Λέγει, λοιπόν, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἐξετελέσθη ἔργον τὸ ὁποῖον σώζει τὰς Ἀθήνας ἀπὸ τὴν ἔλλειψιν ὕδατος ὡς εἰς ἀντικείμενον τῆς ἐπερωτήσεώς μας ἦτο ὅτι ὑπαρχούσης μοναδικῆς πίστεως τῆς λύσεως τῆς ἐνδιαμέσου χαράξεως, δὲν παρέμεινεν ἀδρανὴς ἀλλὰ .... ἔσωσε τὰς Ἀθήνας. Ἡ ἐπερώτησίς μας τοποθετεῖται ἐπὶ τῆς διαζεύξεως μεταξὺ τῶν δύο λύσεων: Τῆς ἐνδιαμέσου χαράξεως καὶ τῆς παρευβοϊκῆς τοιαύτης. Ποίαν ἐξ αὐτῶν ἔπρεπε νὰ ἐκλέξῃ; Κατὰ τὴν παρευβοϊκὴν χάραξιν ἠδύνατο καὶ ἔπρεπε ν’ ἀρχίσῃ τὸ ἔργον τὴν ἑπομένην τῆς ἀναλήψεως τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίων Ἔργων ὑπὸ τοῦ κ. Καραμανλῆ, ἐνῷ κατὰ τὴν προκριθεῖσαν λύσιν τῆς ἐνδιαμέσου χαράξεως καθυστέρησεν ἐπὶ μίαν διετίαν. Ἐὰν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐξῆρε τὸ γεγονὸς ὅτι μόλις καὶ μετὰ βίας διεφύγομεν τὸν κίνδυνον τῆς ἀνυδρίας, τοῦτο ὀφείλεται ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον εἰς τὸ ὅτι ὁ ἴδιος καθυστέρησε τὸ ἔργον ἐπὶ μίαν διετίαν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως). Ὑπεστηρίχθη, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ὁ λόγος ὁ βασικὸς τοῦ παραμερισμοῦ τοῦ θέματος τῆς ὑδρεύσεως καὶ ἀρδεύσεως ἦτο τὸ ἐξόχως κατεπεῖγον. Διατραγωνεῖ τὸ κατεπεῖγον τῆς ὑδρεύσεως καὶ ἐνῷ ἔχει ἑτοίμην μελέτην τὴν ἐγκαταλείπει καὶ μετὰ 2 ἔτη προσφεύγει εἰς ἄλλην λύσιν.

§74Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐπιθυμῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ διαπιστώσω τὸ ἑξῆς: Ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Συμπολίτευσις εἰς τόσον βαθμὸν ἀνταποκρίνεται εἰς τὸν ἔλεγχον καὶ τόσην σημασίαν δίδει εἰς τὴν συζήτησιν αὐτήν, ὥστε νὰ γίνεται αὕτη παρόντων 10 βουλευτῶν μόνον Κυβερνητικῶν. Τὸ λέγω διὰ νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὰ πρακτικὰ καὶ νὰ τὸ γνωρίζῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαός.

§75Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Ἐγὼ εἶμαι ὁ ἐπερωτώμενος καὶ εἶμαι παρών.

§76Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Δὲν εἶσθε σεῖς ὁ κατ’ οὐσίαν ἐπερωτώμενος.

§77Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Ἐγὼ ἀναλαμβάνω, ὡς ὑπεύθυνος Ὑπουργός, τὴν εὐθύνην τῶν ἔργων καὶ τῆς συζητήσεως.

§78Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὰ πρακτικὰ καὶ αὐτὸ μᾶς ἀρκεῖ, διότι ἡ λειτουργία τῆς Βουλῆς κρίνεται ἀπὸ τὸν λαόν.

§79Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. Νὰ ἀπατανθῆτε εἰς τοὺς φίλους σας, οἱ ὁποῖοι ἀπουσιάζουν.

§80Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπεκαλέσθη περαιτέρω τὸ ὅτι εἰς τὴν ἐπιλογὴν τῆς ἐνδιαμέσου χαράξεως εἶχε καὶ τὴν σύμφωνον γνώμην τῶν ἁρμοδίων τεχνικῶν. Ὑπενθυμίζω, κύριοι συνάδελφοι, χάριν τῆς ἱστορίας, ὅτι ὀλίγον χρόνον προηγουμένως ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων κ. Νικολαΐδης, ἐτέθη ἀντιμέτωπος ὅλων τῶν τεχνικῶν ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς Σουβάλας, οὐδεὶς δὲ ὑπάρχει αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὑποστηρίζων ὅτι ἔπραξε κακῶς. (Χειροκροτήματα). Ἔχω μίαν μικρὰν διαφωνίαν μὲ τὸν ἀγαπητὸν συνάδελφον κ. Τσάτσον, ὅτι ὁ φάκελλος τὸν ὁποῖον θὰ ἔπρεπε νὰ καταθέσῃ τὸ Ὑπουργεῖον δὲν ἦτο πλήρης. Αὐτὸ εἶναι ἀληθές. Ἦτο ἀδύνατον, ὅμως, νὰ κατατεθῇ ὁλόκληρος, διότι ἂν κατατίθετο μάλιστα καὶ ἡ προμελέτη τῆς Ὑλίκης, θὰ ἔπρεπε νὰ φορτωθοῦν εἰς τρία τοὐλάχιστον αὐτοκίνητα. (Χειροκροτήματα). Αὐτὴ εἶναι ἡ σύγκρισις μεταξὺ τῆς προμελέτης Ραυτοπούλου καὶ τῶν 8 σελίδων περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησεν ὁ κ. Κιτσίκης. Πρὶν ἀκούσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, δὲν εἶχον κατορθώσει νὰ συνειδητοποιήσω ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐν τούτοις καὶ τὸν Μάϊον τοῦ 1955 εἶχεν εἴπη μὲ μίαν ἐκπληκτικὴν ἁπλότητα, τὴν ὁποίαν συνεμερίσθη καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς προχθές. Τὸ πρᾶγμα εἶναι ἁπλοῦν. Φαίνεται ἄλλωστε καὶ ἀπὸ τὸν χάρτην. Διερωτᾶται ὅμως, κανεὶς ἐὰν ἡ ἁπλότης τῆς σκέψεως εἶναι ἐκείνη ἀκριβῶς ποὺ πρέπει νὰ μᾶς ὁδηγήσῃ εἰς σκέψει. Δὲν ἐγνώριζεν, ἄραγε, ὁ κ. Ραυτόπουλος ὅτι ἡ εὐθεῖα εἶναι ἡ συντομωτέρα πάσης ἄλλης ἐχούσης τὰ αὐτὰ πέρατα;... Καὶ ἠγνόει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτι τὸ ἐγνώριζεν αὐτὸ ὁ κ. Ραυτόπουλος; Καὶ ἀφοῦ κατὰ τὴν ἁπλῆν αὐτὴν σκέψιν διὰ νὰ ἑνώσῃ κανεὶς δύο σημεῖα πρέπει νὰ ἀκολουθήσῃ κατ’ ἀρχὴν τὴν εὐθεῖαν ἀλλὰ διὰ νὰ μὴ τὴν ἠκολούθησε, τοῦτο δὲν σημαίνει ὅτι κἄτι τὸ ἐμποδίζει; Ἑπομένως, καὶ ἀφοῦ ἡ μελέτη τοῦ κ. Ραυτοπούλου δὲν ὡδηγοῦσε εἰς τὴν λύσιν αὐτήν, δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ὑποπτευθῇ ὅτι κἄτι συμβαίνῃ; Ἐὰν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶχε τὴν περιέργειαν νὰ διατυπώσῃ τὴν ἀπορίαν πρὸς τὰς ὑπηρεσίας του, θὰ ἐπληροφορεῖτο ὅτι εἰς τοὺς πίνακας Υ4 καὶ Υ5 τῆς μελέτης Ραυτοπούλου ἀντιμετωπίζεται τὸ θέμα καὶ ἀπορρίπτεται. Καὶ πολὺ φυσικὰ ἐξητάσθη ἡ ἐνδιάμεσος χάραξις, διότι μία μελέτη τοιαύτης ἐκτάσεως ἦτο στοιχειῶδες νὰ τὴν ἐξετάσῃ. Εἶπεν, ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι εἶναι ἄλλη ἡ χάραξις. Ἐκτὸς τοῦ ὅτι ἀπὸ τὸν χάρτην φαίνεται τὸ πρᾶγμα, ἐρωτῶ, εἶναι δυνατὸν μία μελέτη τόσον ἐνδελεχής, καὶ λεπτομερής, νὰ μὴ ἠρεύνησεν ὅλας τὰς δυνατὰς λύσεις; Ἀπερρίφθη, ὅμως, κύριοι συνάδελφοι, ἡ ἐνδιάμεσος χάραξις, μὲ τρία ἐπιχειρήματα: Πρῶτον ἐπιχείρημα: Θέμα ἀρδεύσεως. Λέγει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ τότε Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων: «Ἦτο τόσον κατεπείγουσα ἡ ἐπίλυσις τοῦ προβλήματος ὑδρεύσεως Ἀθηνῶν, ὥστε τὸ θέμα ἀρδεύσεως ἔπρεπε νὰ μείνῃ εἰς τὸ περιθώριον». Μοῦ ἔκαμε ἐντύπωσιν, κύριοι συνάδελφοι, καὶ ἄλλοτε ἡ ἔλλειψις κάθε συντονισμοῦ εἰς τὰς κρατικὰς ὑπηρεσίας. Εἰς ὅλην αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν τοῦ θέματος τῆς ὑδρεύσεως τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας ἀπουσιάζει. Εἰς μίαν ἔκκλησίν του ὁ Στρατάρχης Παπάγος πρὸς τοὺς ἀγρότας, λέγει, ὅτι ἡ καλλιέργεια βάμβακος εἰς 150 ἕως 200.000 στρέμματα θὰ ἠδύνατο νὰ ἐνισχύσῃ τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν κατὰ 10 ἑκατομμύρια δολλάρια ἐτησίως. Ἰδοὺ ἡ ἀξία τῆς ἀρδεύσεως. Δὲν δέχεται ὁ κ. Ὑπουργὸς τὰ 150 ἕως 200.000 στρέματα. Ἀλλὰ καὶ 50.000 στρέμματα, ἐκαλλιεργοῦντο διὰ τῆς ἀρδεύσεως, πιστεύει ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι τοῦτο ἦτο παρωνυχίς, ὥστε νὰ τεθῇ τὸ θέμα τῆς ἀρδεύσεως εἰς τὸ περιθώριον. Ἐπιχείρημα δεύτερον. Ὕδρευσις Χαλκίδος: Πρόκειται περὶ μιᾶς βιομηχανικῆς πόλεως, ποὺ ἀντιμετωπίζει καὶ ἐκείνη ὀξύτατον θέμα ὑδρεύσεως. Ἐπιχείρημα τρίτον. Οἰκονομικὸν θέμα, μεταξὺ τῶν δύο λύσεων: Τῆς παρευβοϊκῆς καὶ τῆς ἐνδιαμέσου. Εὑρέθη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐνώπιον μιᾶς πλήρους μελέτης καὶ ἐνώπιον μιᾶς ὑποτυπώδους δῆθεν προμελέτης. Τὴν ἀξίαν τῆς ὑποτυπώδους μελέτης τὴν προσδιορίζει ὁ ἴδιος ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν ὁμιλίαν του τῆς 6ης Μαΐου. Ἰδοὺ τὶ λέγει: «.... (ἀναγινώσκει) ....». Ἔχει μίαν πλήρη μελέτην καὶ συζητῶν καὶ ἀντιμετωπίζων τὸ οἰκονομικὸν θέμα ἀρκεῖται εἰς τὴν προμελέτην τῆς ὁποίας δίδει τὸν ὁρισμόν. Ἐνώπιον τῆς πλήρους μελέτης ἐγκαταλείπει αὐτὴν καὶ ἀποφασίζει τὴν ἐνδιάμεσον χάραξιν. Καὶ παραγνωρίζει, ὅτι εἰς τὴν ὁριστικὴν μελέτην ἡ ὑπέρβασις θὰ εἶναι φυσικά, πάντως, μικροτέρα ἀπὸ ὅ,τι θὰ εἶναι εἰς τὴν πρόχειρον καὶ ὑποτυπώδη μελέτην. Κύριοι συνάδελφοι, ἐπιχείρημα, διὰ νὰ καταστήσω τὸ θέμα παραστατικώτερον, νὰ συντάξω ἕνα πίνακα συγκριτικὸν παρατηρήσεων, βάσει ἀριθμῶν, δεδομένων ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Ἰδοὺ τὶ προκύπτει ἀπὸ τὸν πίνακα αὐτόν: Παρευβοϊκὴ χάραξις. Αʹ στάδιον: 1) Παροχὴ 40 ἑκατομ. κυβ. μέτρων ἐτησίως. 2) Χρόνος 22–36 μῆνες. 3) Δαπάνη 112 ἑκατομμύρια. Βʹ στάδιον: 1) Παροχὴ 100 ἑκατομ. δι’ ὕδρευσιν (μὲ προοπτικὴν ἑτέρων 100 δι’ ἄρδευσιν). 2) Χρόνος 3 ἔτη (ἴσως παρῆλθον ἤδη). 3) Δαπάνη ἐκτελέσεως 187 ἑκατομ. (ἢ 259—ἔστω— συμπεριλαμβανομένης ἀρδεύσεως). 4) Δαπάνη λειτουργίας 19,5 ἑκατομ. ἐτησίως. Ἐνδιάμεσος χάραξις (ὡς ἐμελετήθη). Αʹ στάδιον: 1) Παροχὴ 40 ἑκατομ. κυβ. μέτρων ἐτησίως. 2) Χρόνος 18 μῆνες +24 μῆνες (ἀπολεσθεὶς χρόνος) =42 μῆνες. 3) Δαπάνη 67 ἑκατομ. (βάσει ὅλως ἀορίστου προμελέτης ὑποκειμένης εἰς τεραστίας ὑπερβάσεις). Βʹ στάδιον: 1) Παροχὴ 100 ἑκατομ. δι’ ὕδρευσιν (ἄνευ προοπτικῆς ἀρδεύσεως). 2) Χρόνος 3 ἔτη + 2 (ἀπολεσθέντα) = 5. 3) Δαπάνη ἐκτελέσεως 121 ἑκατομμύρια. 4) Δαπάνη λειτουργίας 23 ἑκατομμύρια. Ἐνδιάμεσος χάραξις (ὡς ἐξετελέσθη). Αʹ στάδιον: Δὲν ἐξετελέσθη. Βʹ στάδιον: 1) Παροχὴ 100 ἑκατομ. (ἄνευ προοπτικῆς ἀρδεύσεως). 2) Χρόνος. Ἤρχισαν τὸν Ὀκτώβριον 1954 καὶ δὲν ἐτερματίσθησαν. 3) Δαπάνη ἐκτελέσεως 181 ἑκατομ. (ὑποστηριζομένου ὅτι θὰ ὑπερβοῦν τὰ 230). 4) Δαπάνη λειτουργίας 23 ἑκατομμύρια. Διαφορά: 3.500.000 ἐτησίως εἰς τὸ διηνεκές.

§81Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνιῶν καὶ Δημοσίων Ἔργων). Κύριε συνάδελφε, ἔχετε παράδειγμα ἐργολάβου, ὁ ὁποῖος νὰ ἀνέλαβε τὸ 1954 ἔργον ἀξίας 181 ἑκατομμυρίων δραχμῶν καὶ νὰ σᾶς παραδώσῃ τὸ 1957 μὲ 187 ἑκατομμύρια;

§82Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Φρονεῖτε, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι δὲν συλλαμβάνω αὐτὸ τὸ θέμα; Ἐὰν μὲ ἀφήνατε νὰ προχωρήσω, θὰ ἐβλέπατε τὶ θὰ ἔλεγα. Λέγω, λοιπόν, ὅτι ἡ παρατήρησις τῶν ἀριθμῶν κεῖται, ἐν συναρτήσει πρὸς τὸ βασικὸν θέμα τῆς ἐπερωτήσεως, δηλαδὴ μὲ τὸν χρόνον τῆς ἐνάρξεως ἐκτελέσεως τοῦ ἔργου. Ἐπερωτᾶται ὁ κ. Ὑπουργός, διατὶ κατὰ τὸ 1952 δὲν ἐξετέλεσε τὸ ἔργον τῆς παρευβοϊκῆς, ἐφ’ ὅσον εἶχε πλήρη καὶ ὁριστικὴν μελέτην; Ἐὰν ἔκαμε συνεπῶς, ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ κάμῃ, θὰ ἤρχιζε τὸ ἔργον τὸ 1952 καὶ ἑπομένως τὰ 181 ἑκατομμύρια θὰ παρέμενον 181 ἑκατομμύρια.

§83Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Κύριε συνάδελφε, ἐπερωτᾶται ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων, διατὶ καθυστέρησε τὸ ἔργον ἀπὸ Νοεμβρίου 1952 μέχρι Αὐγούστου 1954. Κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον θὰ ἠδύνατο νὰ λεχθῇ, ὅτι τὸ ἔργον καθυστέρησε καὶ εἰς τὸ παρελθὸν ἀπὸ 22 Ἰανουαρίου 1952, ὅτε ὑπεβλήθη αἴτησις τῆς Ἑταιρίας, ἡ ὁποία ἔκαμε προτάσεις διὰ τὴν στεγάνωσιν τῆς Παραλίμνης καὶ μέχρι τῶν ἐκλογῶν. Καμμία ἀπάντησις δὲν ἐδόθη εἰς τὴν Ἑταιρίαν αὐτήν. Καὶ εἶναι βέβαιον, ὅτι ἀπὸ Ἰανουαρίου 1952 μέχρι Νοεμβρίου 1952 εἰς τὴν Κυβέρνησιν εὑρίσκετο τὸ Κέντρον. Ὁ σημερινὸς Πρόεδρος Κυβερνήσεως εὗρεν αὐτὰς τὰς ἐκθέσεις καὶ ἔδωσε τὴν τελικὴν λύσιν. Ἀλλὰ καὶ ἂν δεχθῶμεν ὅτι ὅλα αὐτὰ, τὰ ὁποῖα λέγει ὁ κ. Τσουκαλᾶς εἶναι ἀληθῆ, σᾶς ἐρωτῶ, ἐὰν τὰ ἔργα ἐκόστιζαν τὸ 1946, 20 ἑκατομ. δραχ., θὰ ὑπελογίζατε τὸ 1960 πάλιν 20 ἑκατομμύρια; Δὲν θὰ ὑπελογίζατε τὴν ἀγοραστικὴν δύναμιν τῆς τότε δραχμῆς ἔναντι τῆς σημερινῆς; Ἀσφαλῶς θὰ ἐκάματε τὴν ἀναγωγήν. Διὰ νὰ κάμνετε σύγκρισιν, ἡ σύγκρισις πρέπει νὰ γίνῃ μεταξὺ ὁμοειδῶν πραγμάτων καὶ τὰ ὁμοειδῆ πράγματα εἶναι ὅταν συγκρίνωνται ἐντὸς τοῦ αὐτοῦ χρόνου.

§84Π. ΝΤΕΝΤΙΔΑΚΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἠρωτήσατε διατὶ δὲν ἔγινε ἡ μελέτη τῆς στεγανώσεως τῆς Παραλίμνης. Σᾶς ἐρωτῶ καὶ ἐγώ: Ὁ προκάτοχός σας ἢ σεῖς ἔχετε δώσει ἐντολὴν νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ μελέτη;

§85Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Συγκ.–Δημ. Ἔργ.). Ὄχι, διότι ἡ ἰδία ἡ Ἑταιρία λέγει, κύριε Ντεντιδάκη, ὅτι θὰ χρειασθῇ πρῶτον, πολὺς χρόνος διὰ νὰ γίνῃ ἡ μελέτη τῆς στεγανώσεως καὶ δεύτερον, διαβάζω ἐπὶ λέξει: «Ἐν τούτοις δὲν πρέπει νὰ λησμονῆτε ὅτι τὸ πρόβλημα ἐμελετήθη ἀπὸ τὸν ἴδιον, ὁ ὁποῖος θέλει νὰ ἀναλάβῃ τὴν μελέτην καὶ ὑπὸ ἄλλων ξένων γεολόγων, τῶν ὁποίων ὅμως τὰ συμπεράσματα δὲν ὑπῆρξαν καθόλου ἐνθαρρυντικά». Αὐτὰ λέγει ἡ ἰδία ἡ Ἑταιρία, ἡ ὁποία ἐπιθυμεῖ νὰ ἀναλάβῃ τὴν μελέτην, καὶ θέλετε σεῖς νὰ εἴπωμεν, σταματῆστε πᾶσαν ἐργασίαν, μὴ κάμνετε τὰ ἄλλα ἔργα, μὴ προτιμᾶτε ἄλλην λύσιν, ἡ ὁποία εἶναι ταχυτέρα, διὰ νὰ κάμωμεν τὴν μελέτην τῆς στεγανώσεως, διὰ τὴν ὁποίαν ὁ ἴδιος ὁ μελετητὴς λέγει ἐκ τῶν προτέρων ὅτι εἶναι ἐπισφαλής.

§86Π. ΝΤΕΝΤΙΔΑΚΗΣ. Δὲν ἦτο δυνατὸν ἡμεῖς, τότε, νὰ ἐπιβαρύνωμεν τὸ Δημόσιον μὲ τὴν δαπάνην τῆς μελέτης τῆς στεγανώσεως, ὅταν δὲν εἴχομεν χρήματα νὰ κάμωμεν οὔτε τοὺς δρόμους τῆς προσπελάσεως.

§87Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Πῶς κατηγορεῖτε τὴν Κυβέρνησιν ὅτι δὲν ἐμελέτησε τὴν στεγάνωσιν τῆς Παραλίμνης; Ἡμεῖς δὲν πιστεύομεν εἰς τὴν στεγανότητα διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους σᾶς ἐξέθεσα. Ἠξεύρετε πόσα σᾶς ἐζήτησαν διὰ νὰ κάμουν τὴν ἀρχικὴν μελέτην τῆς στεγανώσεως, σᾶς ἐζήτησαν 800 ἑκατομμύρια.

§88Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἐπροτιμήσατε νὰ δώσητε τὰ 200 ἑκατομμύρια σήμερον, διὰ νὰ μὴ ἐξοδεύσητε τὰ 800 τότε.

§89Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Μᾶς ἐκόστισε 100 ἑκατομμύρια ὀλιγώτερον ἀπὸ τὸ ἔργον ὅπως εἶχε προταθῆ ὑφ’ ὑμῶν.

§90Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀνατεθῇ ἡ μελέτη τῆς στεγανώσεως, τότε, ποὺ ὑπεβλήθη ἡ αἴτησις, εἶναι ὁ ἑξῆς: Ὅτι δὲν ὑπῆρχε ἐγκεκριμένη ἡ μελέτη τῆς παρευβοϊκῆς χαράξεως. Ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ἡ ἀνάθεσις μετὰ τὴν ἔγκρισιν, διότι ἀποτελεῖ συνάρτημα καὶ κατ’ ἀκολουθίαν ὀρθῶς δὲν ἐτέθη. Ἀπὸ τῆς στιγμῆς, ὅμως, ποὺ ἐγένετο ἡ ἔγκρισις τῆς παρευβοϊκῆς, ἀπὸ τότε ἀρχίζει νὰ ὑπάρχῃ ἡ ἀνάγκη τῆς ἀναθέσεως τῆς μελέτης τῆς στεγανώσεως.

§91Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Καὶ ἐδῶ κάμνετε λάθος. Τὸν Ἰούνιον τοῦ 1951 δι’ ἀποφάσεως τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Δημοσίων Ἔργων ἐγκρίνεται ἡ μελέτη τῆς χαράξεως καὶ δὲν ἐγκρίνεται ἡ μελέτη τοῦ ἀντλιοστασίου τῆς Ἀναχώλης, οὐδέποτε δὲ ὑπῆρξεν ὁριστικὴ ἡ μελέτη ἀντλιοστασίου. Αὐτὸ δὲ ποὺ λέγομεν ὅτι μεταξὺ μιᾶς ὁριστικῆς μελέτης καὶ μιᾶς προμελέτης προεκρίθη ἡ προμελέτη, δὲν εἶναι ὀρθόν, διότι οὐδέποτε ὑπῆρξεν ὁριστικὴ μελέτη ἀντλιοστασίου. Καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ τὴν λύσιν Ἀναχώλης τὴν ὁποίαν ὡρισμένοι ἐξ ὑμῶν ὑποστηρίζουν, τὴν κατεδίκασεν αὐτὸς οὗτος ὁ μελετητὴς καὶ ἐφευρέτης της διὰ δὲ τὸ στεγανὸν τῆς Παραλίμνης εἰς τὸ ὁποῖον κατέφυγον, μετὰ ταῦτα ὑπάρχουν ἔγγραφοι ἀπόψεις εἰδικῶν γεωλόγων, οἱ ὁποῖοι λέγουν ὅτι καὶ αὐτὸ ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ εἶναι τόσον τεραστία ἡ δαπάνη ποὺ θὰ ἀπῃτεῖτο ὥστε θὰ ἦτο τρέλλα νὰ τὸ ἀρχίσῃ κανείς.

§92Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Τὸ ζήτημα, κύριοι συνάδελφοι, μετετοπίσθη ἀπὸ τὴν βάσιν του. Τὸ ζητούμενον εἶναι τοῦτο, ἐὰν ἔπρεπε ἢ δὲν ἔπρεπε νὰ προτιμηθῇ ἡ ἐνδιάμεσος χάραξις τῆς παρευβοϊκῆς. Ἐὰν προετιμᾶτο ἡ παρευβοϊκή, ὡς ἡμεῖς ὑποστηρίζομεν, ἡ δαπάνη τὴν ὁποίαν προσαυξάνει ὁ κ. Ὑπουργὸς κατὰ 30%, δὲν θὰ προσηυξάνετο, διότι τὸ ἔργον θὰ ἐξετελεῖτο ἀμέσως. Ἀλλὰ ὁ κ. Ὑπουργὸς μοῦ ὑπενθύμισε καὶ τὸ θέμα τῆς ἐγκαταλείψεως τῶν προηγουμένων ἀπόψεων ὑπὸ τοῦ κ. Ραυτοπούλου. Νομίζω, ὅτι ὑποπίπτετε εἰς μίαν πλάνην, κύριε Ὑπουργέ. Εἴπατε, ὅτι ὁ ἴδιος ὁ κ. Ραυτόπουλος κατεδίκασε τὴν λύσιν αὐτὴν καὶ ὁμιλεῖ περὶ παρεμφερῶν λύσεων. Ἀλλὰ ὁ κ. Ὑπουργός, ἴσως δὲν ἐπρόσεξεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὁ κ. Ραυτόπουλος λέγει. Τὸ ἀντλιοστάσιον τῆς ἐνδιαμέσου χαράξεως εἶναι δύσκολον, δαπανηρὸν καὶ ἐπισφαλὲς, λέγει εἰς τὴν ἐπικεφαλίδα. Καὶ συνεχίζει: Ἡ ἐνδιάμεσος χάραξις ἀναγκαστικῶς δύναται νὰ ἐξυπηρετηθῇ μόνον δι’ ἀντλιοστασίου κατασκευαζομένου ἐπὶ τῆς Ὑλίκης. Δηλαδή, ἀποκρούων τὴν λύσιν τῆς ἐνδιαμέσου χαράξεως καὶ ἀρχίζων μὲ τὴν φράσιν ὅτι δύναται νὰ ἐκτελεσθῇ ἀναγκαστικῶς μόνον δι’ ἀντλιοστασίου ἐπὶ τῆς Ὑλίκης, ἐπάγεται αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἐπάγεται. «Ἄφρων, εἶπεν, ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ οὐκ ἔστι Θεός», λέγει ὁ ψαλμὸς τοῦ Δαυΐδ. Ἀλλὰ ἀπὸ τὸν πάπυρον ἀπηλείφθη τὸ «ἄφρων εἶπεν ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ» καὶ ἔμεινε «οὐκ ἔστι Θεός». Ἀπηλείφθη ἡ φράσις, τὴν ὁποίαν σᾶς ἀνέγνωσα, καὶ ἀπέμεινε αὐτὸ ὡς καταδίκη τοῦ κ. Ραυτοπούλου, τὸ συμπέρασμα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§93Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Δὲν συνήθισα νὰ παρερμηνεύω κείμενα. Οὔτε θὰ ἐπαναλάβω αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, διὰ τὴν σπίλωσιν τῶν ὑπολήψεων. Παραπέμπω εἰς τὰς ἐφημερίδας τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, αἱ ὁποῖαι δέκα τοὐλάχιστον φορὰς μὲ ἐγκαλοῦν διὰ διάφορα δῆθεν σκάνδαλα δημοπρασιῶν. Ἀλλὰ ἐπανέρχομαι εἰς τὸ θέμα. Λέγει ἡ περικοπὴ τὴν ὁποίαν ἀνέγνωσα καὶ ἡ ὁποία ἀνεγράφη εἰς τὰ πρακτικά: «Ἡ διαπιστωθεῖσα ἐν τῷ ἐξωτερικῷ κακίστη πεῖρα ἐκ τῆς ἐκμεταλλεύσεως πλωτῶν ἀντλιοστασίων, ἐπέβαλεν ὡς μόνην λύσιν τὴν κατασκευὴν ὑπογείου ὑδροληψίας». Πρέπει νὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι εἰς τὴν Ἀνάχωλην αἱ ὑδροληψίαι εἶναι ὑπόγειοι, κατὰ τὴν προμελέτην.

§94Δ. ΚΩΣΤΗΣ. Μόνον εἰς τὸ Μουρίκι εἶναι ὑπόγειος.

§95Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκ. καὶ Δημοσ. Ἔργων). Ὄχι, εἶναι ἄνω τῆς ἐπιφανείας τοῦ ὕδατος τὸ ἀντλιοστάσιον. Καὶ συνεχίζει: «Τοιαύτη, ὅμως, κατασκευὴ ἐπὶ τῆς Ὑλίκης, δημιουργεῖ σοβαροὺς κινδύνους, τόσον κατὰ τὴν κατασκευήν, ὅσον καὶ κατὰ τὴν ἐκμετάλλευσιν, λόγῳ τῆς παραπλεύρου παρουσίας τοῦ ὑδατικοῦ ὄγκου τῆς Ὑλίκης καὶ τῶν δυσμενῶν γεωλογικῶν συνθηκῶν, αἵτινες ἐπιδεινοῦνται καὶ λοιπά». Καὶ καταλήγει ὅτι θὰ ἦτο παράφρων ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος, ὑπαρχούσης ἄλλης λύσεως, θὰ υἱοθέτει αὐτὴν τὴν λύσιν. Αὐτὰ λέγει ὁ κ. Ραυτόπουλος.

§96Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς ἰδικῆς σας, δίδεται μία ἐξήγησις. Ὁ κ. Ραυτόπουλος, ὅμως, λέγει ὅτι ἀναγκαστικῶς ἐὰν γίνῃ ἐνδιάμεσος χάραξις, τὸ ἀντλιοστάσιον θὰ γίνῃ εἰς τὴν Ὑλίκην. Ἐπειδή, ὅμως, αὐτὴ ἡ στάσις δὲν ἀνεγνώσθη, δι’ αὐτὸ εἶπον, ὅσα προηγουμένως ἀνέφερον. Καὶ ἕνα τελευταῖον, κ. κ. συνάδελφοι. Μεταξὺ τῶν ἄλλων θεμάτων, εἶναι καὶ ἡ δαπάνη τῆς λειτουργίας. Κατὰ τὴν παρευβοϊκὴν χάραξιν, ἡ δαπάνη θὰ ἀνήρχετο εἰς 19½ ἑκατ. ἐτησίως. Κατὰ τὴν ἐνδιάμεσον χάραξιν ἡ δαπάνη θὰ ἀνήρχετο εἰς 23 ἑκατομμύρια. Ὑπάρχει, ὅπως βλέπετε, μία διαφορὰ 3 καὶ ἡμίσεος ἑκατομμυρίων ἐτησίως εἰς τὸ διηνεκές. Δὲν γνωρίζω πότε θὰ γίνῃ ἡ Πάρνης καὶ τὶ λέγει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἐρωτῶ ὅμως, αὐτὴ ἡ διαφορὰ 3 καὶ ἡμίσεος ἑκατομμυρίων εἰς τὸ διηνεκές, δὲν ἀποτελεῖ ἕνα οἰκονομικὸν παράγοντα, καὶ δὲν ἔπρεπε νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ γεγονὸς ὅτι ἀποτελεῖ συνεχῶς ἐπιβάρυνσιν διὰ τοὺς Ἀθηναίους εἰς τὸ κόστος τῆς καταναλώσεως τοῦ ὕδατος;

§97Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημοσ. Ἔργων). Κύριε συνάδελφε, ὡς τίθεται τὸ ἐρώτημα, ὑπάρχει μία διαφορὰ δαπάνης διὰ τὴν λειτουργίαν μόνον ἂν ἡ ὑδροληψία γίνῃ εἰς Καρδίτσαν καὶ ὄχι εἰς Ἀγύχωλην, ὁπότε ὑφίσταται διαφορὰ ἐπὶ ἔλαττον εἰς τὴν ἐνδιάμεσον. Ἐάν, ὅμως, θέσητε τὸ ἐρώτημα, ὡς πράγματι ἔχει, τότε ἡ ἀπάντησις εἶναι ὑπέρ τῆς ἐνδιαμέσου χαράξεως καὶ κατὰ τῆς παρευδοϊκῆς. Διότι, ἡ μὲν ἐνδιάμεσος χάραξις θὰ ἔχῃ δαπάνην 180 ἑκατομμυρίων, ἐνῷ ἡ ἄλλη θὰ στοιχίσῃ 280 ἑκατομμύρια, ἔχομεν δηλαδὴ διαφορὰν 100 ἑκατομμυρίων. Ἐὰν τὴν διαφορὰν αὐτὴν τῶν 100 ἑκατομ. θελήσητε νὰ τὴν τοκίσητε, θὰ ἔχητε 7 ἑκατομ. ἐτησίως τόκους, ἐνῷ ἡ ἐπιπλέον δαπάνη τοῦ ἀντλιοστασίου θὰ εἶναι μόνον 3,5 ἑκατομ. ἐτησίως. Συνεπῶς, διαφορὰ ἐτησία ὑπὲρ τῆς ἐνδιαμέσου 3,5 ἑκατομμύρια.

§98Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ ἀπάντησις εἶναι ὅτι ὑπάρχει διαφορὰ δαπάνης, εἰς τὸ ἀντλιοστάσιον. Ἤδη θὰ προχωρήσω εἰς ἕνα ἄλλο ζήτημα, εἰς τὸ ὁποῖον ἐλπίζω ὅτι θὰ δώσῃ ἐξηγήσεις ὁ κ. Ὑπουργός. Πρὸ μηνὸς περίπου ἐδημοσιεύθη εἰς τὴν «Ἐλευθερίαν» ὁ τρόπος καθ’ ὃν ἐγένετο ἡ δημοπρασία διὰ τὸ ἀντλιοστάσιον τῆς Βίλιζας. Ἐδόθη μία ἀπάντησις τοῦ Γεν. Γραμματέως τοῦ Ὑπουργείου, ἀλλὰ ἐπειδὴ δὲν τὴν εὗρον ἱκανοποιητικήν, ἐζήτησα τὴν κατάθεσιν τοῦ φακέλλου. Ὀφείλω νὰ ἐκφράσω καὶ ἐγὼ τὸ παράπονον ὅπως τὸ ἐξέφρασε καὶ ὁ κ. Τσάτσος, ὅτι ὁ σχετικὸς φάκελλος κατετέθη μὲ πολλὴν καθυστέρησιν, καὶ δὲν ἦτο πλήρης. Βάσει τῶν στοιχείων τὰ ὁποῖα ἔχω, θὰ περιορισθῶ εἰς μίαν σύντομον ἐξιστόρησιν τοῦ θέματος, μὲ τὴν βεβαιότητα ὅτι εἰς ἕνα θέμα μὲ τὸ ὁποῖον ἀπησχολήθη ὁ Τύπος, θὰ θελήσῃ νὰ δώσῃ σαφεῖς ἐξηγήσεις ὁ κ. Ὑπουργός. Εἰς τὰς 19 Φεβρουαρίου 1957 γίνεται ἡ διακήρυξις τοῦ διαγωνισμοῦ διὰ τὸ ἀντλιοστάσιον τῆς Βίλιζας. Ὁ διαγωνισμὸς ἀνεβλήθη κατ’ ἐπανάληψιν καὶ ἔγινε τελικῶς τὴν 8ην Ἰουλίου 1957. Εἰς τὸν διαγωνισμὸν αὐτὸν ἐνεφανίσθησαν ὀκτὼ μειοδόται ἐκ τῶν ὁποίων ἀπεκλείσθησαν ἀμέσως οἱ τέσσαρες. Ἀπέμειναν συνεπῶς μόνον 4. Ἀλλὰ ὑπῆρχε καὶ μία συμπληρωματικὴ εἰσήγησις τοῦ Συμβουλίου Ὑδρεύσεως διὰ τῆς ὁποίας περιωρίζοντο οἱ μειοδόται εἰς δύο. Πρῶτος μειοδότης ἦτο ἡ ἑταιρία ΑΤΕΜΕ, δεύτερος μειοδότης ἦτο μία ἑταιρία ἐκπροσωπουμένη ἀπὸ τὸν Ἀργυρόπουλον κ.λ.π., καὶ τρίτος μειοδότης ἦτο μία ἰταλικὴ ἑταιρία Πελιτζάρι. Ἀνετέθη ἡ κατασκευὴ τοῦ ἀντλιοστασίου Βίλιζας τὴν 23ην Αὐγούστου 1957 εἰς τὴν ΑΤΕΜΕ. Ἀλλά, ἡ ἑταιρία αὐτὴ ὑπανεχώρησε καὶ δὲν ὑπέγραψε τὴν σύμβασιν. Ἐγεννήθη φυσικὰ ζήτημα, εἰς ποῖον ἔπρεπε νὰ κατακυρωθῇ ἡ δημοπρασία. Φαίνεται ὅτι εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον ὁ τρίτος μειοδότης — ἡ ἑταιρία Πελιτζάρι — ἔκαμε νέας προτάσεις. Τὴν 4ην Σεπτεμβρίου 1957, συνῆλθε τὸ Συμβούλιον Ὑδρεύσεως καὶ ἐγνωμοδότησε ὑπὲρ τῆς ἐκπτώσεως τοῦ πρώτου μειοδότου καὶ τῆς ἀναθέσεως τοῦ ἔργου εἰς τὸν τρίτον μειοδότην, διότι αἱ νέαι προτάσεις του ἦσαν εὐνοϊκώτεραι. Εἰς τὸ Συμβούλιον Δημοσίων Ἔργων ὑπῆρχε καὶ μειοψηφία μεταξὺ τοῦ κ. Καλλίνσκη, ὁ ὁποῖος ἔλεγε, δὲν θὰ ἔπρεπε, κατὰ τὴν γνώμην του, νὰ ἀκυρωθῇ ὁ ἐνεργηθεὶς διαγωνισμός, καθ’ ὅσον δὲν ὑφίστανται ἐπαρκεῖς καὶ εὔλογοι δικαιολογίαι θεμελιοῦσαι τὴν τοιαύτην ἐνέργειαν. Πρὸς τοῦτο ἐκθέτει τὰ ἑξῆς: «Ἡ προσφορὰ τοῦ τελευταίου μειοδότου (ΑΤΕΜΕ), κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τῆς ὑπηρεσίας (πίναξ 17ης Ἰουλίου 1957, τεθεὶς ὑπ’ ὄψιν τοῦ Συμβουλίου), παρουσίαζε διαφορὰν ἀπὸ τὸν ἑπόμενον γενόμενον δεκτὸν μειοδότην δραχμὰς 530.000 περίπου. Ἡ διαφορὰ αὕτη προήρχετο ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἐκ προφανοῦς καὶ χονδροειδοῦς σφάλματος ἀριθμητικῶν πράξεων εἰς τὸν ὑπολογισμὸν τῆς ἀξίας τοῦ ἠλεκτρικοῦ ἐξοπλισμοῦ (περίπου 350.000 δραχ.), τὸ ὁποῖον σφάλμα ὁ μειοδότης δὲν παρεδέχθη ἐκ τῶν ὑστέρων, δι’ ἐπιστολῆς του, ἥτις ὡς ἐκ τούτου ἠδύνατο νὰ θεωρηθῇ ὡς ἀντιπροσφορά, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἐκ σοβαρᾶς καὶ ἴσως ἀδικαιολογήτου διαφορᾶς τιμῆς τῶν βοηθητικῶν ὀργάνων, βαλβίδων καὶ δικλείδων (δραχ. 450.000 περίπου). Ἐάν, ὅθεν, ἀφ’ ἑνὸς ἐδιορθώνετο τὸ ἀριθμητικὸν σφάλμα, ὡς ἔδει νὰ γίνῃ κατὰ τὰ κεκανονισμένα καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἐγένετο ὁ ἔλεγχος τῆς ποιότητος τῶν βαλβίδων καὶ δικλείδων τῶν προσφερομένων παρὰ τῶν δύο τελευταίων μειοδοτῶν, ὡς εἶχεν ἀποφασίσει τὸ Συμβούλιον, πιθανὸν ἢ κατὰ τὴν γνώμην μου ἀσφαλῶς, ἡ σειρὰ μειοδοσίας θὰ ἀνετρέπετο. Κατὰ ταῦτα δὲν δύναται νὰ θεμελιωθῇ ἡ ἄποψις, ὅτι κατόπιν τῆς ὑπαναχωρήσεως τοῦ τελευταίου μειοδότου τὸ ἀποτέλεσμα τῆς δημοπρασίας καθίσταται ἀσύμφορον, διὰ τὸ Δημόσιον, ἥτις καὶ μόνη θὰ ἐδικαιολόγει τὴν ἀκύρωσιν ταύτης εἰς τὸ παρὸν στάδιον. Ἡ στήριξις τῆς ἀποφάσεως ἀκυρώσεως ἑνὸς δημοσίου διαγωνισμοῦ, καὶ μὴ ἐπαναλήψεώς του, εἰς τὸ γεγονὸς ὅτι εἷς ἐκ τῶν μειοδοτῶν ὑπέβαλεν ἀντιπροσφοράν, (ἐν τῇ ὁποίᾳ σημειωτέον οὐδεμίαν τεχνικὴν καὶ οἰκονομικὴν ἀνάλυσιν παρέχει τῶν προσφερομένων ἐγκαταστάσεων), ἔχω τὴν γνώμην ὅτι δὲν ἀποτελεῖ τὴν ἐνδεδειγμένην ἐνέργειαν, καθ’ ὅσον ἀφ’ ἑνός, ἀπὸ ἀπόψεως ἀρχῆς, ἀφαιρεῖ τὴν ἐμπιστοσύνην τῶν ξένων βιομηχανικῶν οἴκων, πρὸς τὰς ἐνεργουμένας δημοπρασίας καὶ ἀφ’ ἑτέρου εἰς τὴν συγκεκριμένην περίπτωσιν, δύναται νὰ ὁδηγήσῃ καὶ πάλιν εἰς νέας περιπετείας, δεδομένου ὅτι εἶναι πιθανόν, ὅταν ὑποβληθῇ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ἡ ἀναλυτικὴ περιγραφὴ τῆς προσφερομένης ἀντὶ τοῦ ποσοῦ τῶν 4.000.000 δραχμῶν ἐγκαταστάσεως, θὰ διαπιστωθῇ ὅτι αὕτη εἶναι ἀνεπαρκὴς εἴτε ἀπὸ ἀπόψεως συγκροτήσεως, εἴτε ἀπὸ ἀπόψεως ποιότητος, ὁπότε, ὡς εὐνόητον, θὰ προκύψουν νέαι καθυστερήσεις κατὰ τὰς διαπραγματεύσεις καὶ ἴσως τελικῶς καὶ ζημίαι τοῦ Δημοσίου». Τελικῶς ὁ διαγωνισμὸς ἠκυρώθη καὶ ἡ ἐκτέλεσις ἀνετέθη εἰς τὸν τρίτον μειοδότην ἀντὶ 4.800.000. Ὁ δεύτερος μειοδότης, διὰ τοῦ ἐκπροσώπου του, διεμαρτυρήθη, διότι αὐτὸς ἔκαμε νέας προσφορὰς καὶ ἠδύνατο νὰ ἀναλάβῃ τὸ ἔργον ἀντὶ 3.700.000 μὲ βαθμὸν ἀποδόσεως 90%, ἐνῷ ὁ βαθμὸς ἀποδόσεως ἀντλιῶν τοῦ τρίτου μειοδότου ἦσαν 84%. Ἡ διαφορὰ κόστους ἐτησίας ἐκμεταλλεύσεως, εἶναι διὰ κάθε ἀντλίαν: 1100 κιλοβὰτ Χ (90–86%) = 44 κιλοβὰτ ὡριαίως, καὶ μὲ τὰς τῶν μετασχηματιστῶν κ.λ.π. φθάνει τὰ 60 κιλοβὰτ ὡριαίως, ὅτε: 60 κιλοβὰτ Χ 8.000 ὧραι ἐτησίως = 480.000 κιλοβὰτ καὶ 480.000 κιλοβὰτ πρὸς 0,50 δραχμὰς τὸ κιλοβὰτ = 240.000 δραχμάς, ὅτε διὰ τὰς 2 ὑπὸ παράδοσιν ἀντλίας: 2 Χ 240.000 = 480.000 δραχμὰς ἐτησίως. Προβλέπεται νὰ τοποθετηθῇ καὶ τρίτη ἀντλία, ὁπότε ἡ ἐπὶ πλέον δαπάνη ἐτησίως θὰ εἶναι 720.000 δραχμάς. Πρὸ τῆς νέας καταστάσεως συνέρχεται ἐκ νέου τὸ Συμβούλιον Ὑδρεύσεως καὶ λέγει διὰ πρώτην φορὰν ὅτι δὲν θέλει ὁριζοντίους ἀντλίας, ἀλλὰ κατακορύφους, ἐνῷ ἀρχικῶς εἶχε προκρίνει ὁριζοντίους ἀντλίας. Κατακορύφους δὲ προσέφερε μόνον ὁ τρίτος μειοδότης εἰς τὸν ὁποῖον κατεκυρώθη ἡ δημοπρασία. Ὁ δεύτερος μειοδότης ἐπανέρχεται προσφέρων καὶ αὑτὸς κατακορύφους ἀντλίας καὶ ἀναλαμβάνει τὴν κατασκευὴν τοῦ ἔργου μὲ 500.000 δραχμὰς ὀλιγώτερον. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ θὰ σᾶς ἀναγνώσω ἀπόσπασμα τῶν πρακτικῶν τῆς μειοψηφίας τοῦ Συμβουλίου Ὑδρεύσεως, ἡ ὁποία μειοψηφία, ἀπετελεῖτο ἀπὸ τοὺς κ. κ. Καλλίνσκην, καὶ Χωραφᾶν, καὶ ἡ ὁποία λέγει, ὅτι ἡ ὑπαναχώρησις τοῦ Συμβουλίου διὰ τὰς ὁριζοντίους ἀντλίας εἶναι ἀδικαιολόγητος καὶ ἐπιφέρει ἀνωμαλίαν. Ἰδοὺ αὐτό: «Ἐπὶ τῆς ἀνωτέρω γνωματεύσεως διαφωνοῦν οἱ κ. κ. Καλλίνσκης καὶ Χωραφᾶς, ἐκφράζοντες τὴν γνώμην ὅτι τὸ Συμβούλιον εἶχε λάβει ἀπόφασιν εἰς τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν (Πρᾶξις 461) 4.9.57) νὰ χρησιμοποιήσῃ ὁριζοντίους ἀντλίας, συνεπείᾳ τῆς ὁποίας ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐκάλεσε ἐκ νέου τόσον τὸν Οἶκον Πελιτζάρι ὅσον καὶ τοὺς λοιποὺς διαγωνιζομένους νὰ ὑποβάλλουν νέας προσφορὰς διὰ ἀντλίας μὲ ὁριζόντιον ἄξονα. Ἐκ τοῦ διεξαχθέντος διαγωνισμοῦ προέκυψεν ὅτι ἡ προσφορὰ τῶν Ἀθανασοπούλου – Ἀργυροπούλου, ἐκπροσωπούντων τὸν Οἶκον Χάλμπεργκ, εἶναι ἡ εὐθηνοτέρα. Ἡ παρουσιαζομένη σήμερον ὑπαναχώρησις τοῦ Συμβουλίου καὶ προτίμησις τοῦ Οἴκου Πελιτζάρι διὰ κατακορύφους ἀντλίας, ἐφ’ ὅσον διὰ τὰς ὁριζοντίους εἶναι ἀκριβότερος καὶ διὰ τὸν αὐτὸν χρόνον παραδόσεως, ἀποτελεῖ ἀδικαιολόγητον ἀνωμαλίαν. Κατόπιν τούτου προτείνουν τὴν κατακύρωσιν τοῦ διαγωνισμοῦ εἰς τὸν τελευταῖον μειοδότην, καθ’ ὅσον τὰ παρουσιαζόμενα πλεονεκτήματα τῶν κατακορύφων ἀντλιῶν δὲν εἶναι σοβαρά. Παρὰ τὰς νέας προτάσεις τοῦ δευτέρου μειοδότου συνεχίζεται ἐν τούτοις ἡ προτίμησις ὑπὲρ τοῦ τρίτου μειοδότου. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω ἐπιστολὴν τοῦ κ. Πεσνικίδη ὡς ἀντιπροσώπου τῶν Γερμανικῶν ἐργοστασίων Χάλμπεργκ καὶ Σόρτς καὶ ὁ ὁποῖος διαμαρτύρεται διατί ἐνῷ προσέφερε καὶ αὐτὸς κατακορύφους ἀντλίας, δὲν κατεκυρώθη εἰς τὰς Ἑταιρίας αὐτὰς ὁ διαγωνισμός. Ἰδοὺ αὐτή: Ὡς Γενικὸς Ἀντιπρόσωπος τῶν Γερμανικῶν ἐργοστασίων Χάλμπεργκ καὶ Σόρτς καὶ ἐν στενῇ συνεργασίᾳ εὑρισκόμενος μετὰ τῆς Ἑταιρίας Κ. Ἀργυρόπουλος καὶ Γ. Ἀθανασόπουλος, ἥτις προσέφερεν ἀντλίας Χάλμπεργκ καὶ ἠλεκτροκινητῆρα Σόρτς, κατὰ τὴν συμμετοχήν της εἰς τὸν διαγωνισμὸν κατασκευῆς ἀντλιοστασίου Βίλιζας, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταγγείλω ὑμῖν τὰ κάτωθι: α) Ἐνῷ προεκρίθημεν παρὰ τῆς Ἐπιτροπῆς τῆς Δημοπρασίας ὡς οἱ δεύτεροι μειοδόται, (πραγματικῶς εἴμεθα ἀπ’ ἀρχῆς οἱ πρῶτοι μειοδόται, καὶ μόνον λόγῳ ὡρισμένων ἀσταθμήτων τιμῶν, ἃς εἶχεν ἡ Ἑταιρία ΑΤΕΜΕ, ἐνεφανίσθη αὕτη πρῶτος μειοδότης), ὅταν ὁ πρῶτος μειοδότης Ἑταιρία ΑΤΕΜΕ ὑπανεχώρησε καὶ δὲν ὑπέγραψε τὴν σύμβασιν τοῦ κατακυρωθέντος ἔργου μὲ ἀντλίας ὁριζοντίους, ἀντὶ νὰ κληθῶμεν ὡς δεύτεροι κατὰ σειρὰν μειοδόται, τὸ Συμβούλιον Ὑδρεύσεως ἀπεφάσισε τὴν ἀνάθεσιν τοῦ ἔργου εἰς τὸν τρίτον κατὰ σειρὰν μειοδότην Πελιτζάρι, βασιζόμενον εἰς μίαν ἐντελῶς πρόχειρον ἀντιπροσφορὰν του ὁριζόντων ἀντλιῶν καὶ μὲ βαθμὸν ἀποδόσεως 86%. (Σημειώσατε ὅτι καὶ ἡμεῖς προσεφέραμεν ἀντλίας ὁριζοντίους καὶ μὲ βαθμὸν ἀποδόσεως 90%). β) Ὅταν διεμαρτυρήθημεν καὶ ὁ κ. Γενικὸς Γραμματεὺς μᾶς εἶπεν ὅτι δυνάμεθα καὶ ἡμεῖς νὰ ὑποβάλωμεν σχετικὴν ἀντιπροσφοράν, ἐνῷ εἴμεθα πάλιν κατὰ 300.000 εὐθηνότεροι τοῦ Πελιτζάρι, δὲν μᾶς ἀναθέτουν τὴν ἐργασίαν, ἀλλὰ διὰ νὰ μᾶς ἀποκλείσουν ἀνεκάλυψαν μετὰ πάροδον 4 μηνῶν ἀπὸ τῆς ἡμέρας καθ’ ἣν ἐνηργήθη ἡ Δημοπρασία, ὅτι αἱ ὁριζόντιοι ἀντλίαι ἔχουν μειονεκτήματα καὶ προτιμοῦν τὰς κατακορύφους. Τὸ τοιοῦτον ἔγινε διότι μόνον ὁ Πελιτζάρι εἶχε μέχρι τῆς στιγμῆς ἐκείνης προσφέρει ἀντλίας κατακορύφους, ἂν ὅμως, ἡ ἀρχικὴ Ἐπιτροπὴ ἔκρινεν ὡς ἀσυμφόρους (λόγῳ ὑψηλῆς τιμῆς καὶ χαμηλοῦ βαθμοῦ ἀποδόσεως), παρ’ ὅλον ὅτι δὶς εἶχον λάβει τὴν κατακυρωτικὴν ἀπόφασιν ὑμῶν περὶ ἀναθέσεως τῆς κατασκευῆς τοῦ ἀντλιοστασίου, μὲ ὁριζοντίους ἀντλίας, ἤτοι τὴν πρώτην φορὰν εἰς ΑΤΕΜΕ καὶ τὴν δευτέραν εἰς Πελιτζάρι. γ) Ὅταν καὶ πάλιν διεμαρτυρήθημεν καὶ ἐγνωρίσαμεν εἰς τὸ Συμβούλιον ὅτι δυνάμεθα νὰ προσφέρωμεν καὶ ἡμεῖς κατακορύφους ἀντλίας κατὰ 500.000 δραχμὰς εὐθηνοτέρας καὶ ὑπεβάλαμε συγχρόνως εἰκονογραφημένον κατάλογον τῆς μορφῆς καὶ διατάξεως τῶν κατακορύφων τούτων ἀντλιῶν, ἐκλήθημεν ἐκ νέου ἐγγράφως ὅπως ὑποβάλωμεν νέαν ἐγγυητικὴν δραχμῶν 200.000 καὶ ὅπως ἐντὸς 5 ἡμερῶν ὑποβάλωμεν ἀναλυτικὴν προσφοράν. Πρᾶγμα ὅπερ ἐπράξαμεν καὶ εἴμεθα πάλιν κατὰ 500.000 δραχμὰς εὐθηνότεροι. Καὶ ἐνῷ ἀνεμένομεν τὴν κατακύρωσιν, αἴφνης ἐφευρίσκουν ὅτι αἱ κατακόρυφοι ἐμβαπτισμέναι δὲν εἶναι τώρα κατάλληλοι (σημειώσατε ὅτι τοιαύτας κατακορύφους ἀντλίας ἐμβαπτισμένας τοποθετοῦν ἤδη εἰς τὸ ἀντλιοστάσιον Μουρικίου), ἐνῷ ἐκλήθημεν πρὸς τοῦτο καὶ εἶχον τὸν κατάλογον εἰς χεῖρας των, ἀλλὰ θέλουν κατακορύφους μέν, ἀλλὰ μὴ ἐμβαπτισμένας, αἵτινες νὰ τοποθετηθοῦν εἰς ἕνα στεγανὸν θάλαμον ὑπὸ τὴν στάθμην τοῦ ὕδατος. Ἀλλὰ τότε διατὶ μᾶς ἐκάλεσαν νὰ καταθέσωμεν ἐγγυητικὴν ἐπιστολὴν νέαν, νὰ ὑποβληθῶμεν εἰς κόπους καὶ δαπάνας μεγάλας τηλεγραφημάτων, καὶ τηλεφωνημάτων μετὰ τοῦ ἐξωτερικοῦ (ἐφ’ ὅσον μᾶς ἔτασσον προθεσμίαν 5 ἡμερῶν); Ἢ τοὐλάχιστον διατὶ δὲν μᾶς ἐζήτησαν νὰ τοὺς προσφέρωμεν ἀντλίας τῆς διατάξεως ποὺ ἐπιθυμοῦν, ἀφοῦ ἤδη εἶχον τοιαύτην εἰλημμένην ἀπόφασιν; Καὶ διατί, ἐνῷ δὶς ἐπεσκέφθημεν τὴν εΔ5 πρὸ καὶ κατὰ τὴν ὑποβολὴν τῆς προσφορᾶς μας, οὗτοι οὐδὲν μᾶς ἀνέφερον, ἐνῷ τοὺς ἠρωτήσαμεν ἐὰν ἔχουν εἰδικήν τινα προτίμησιν ἢ ἐπιθυμίαν; Καὶ διατὶ δίδουν προτίμησιν πάλιν εἰς τὸν Οἶκον Πελιτζάρι, ἐνῷ γνωρίζουν καλῶς ὅτι ὁ Οἶκος Χάλμπεργκ κατασκευάζει ἀκριβῶς τὴν ἰδίαν διάταξιν ἀντλιῶν καὶ μὲ δραχμὰς 500.000 εὐθηνότερον; Τί ὑποκρύπτεται εἰς τὴν ὅλην ὑπόθεσιν; Ἠρωτήσαμεν τοὺς κυρίους ἐὰν ἔχουν τινὰ ἐνδοιασμὸν ἔναντι ἡμῶν καὶ τῶν ἀντλιῶν Χάλμπεργκ καὶ μᾶς ἀπήντησαν ἀρνητικῶς. Ἐν τούτοις, ὅμως, μόνον καὶ μόνον ἵνα μᾶς ἀποκλείσουν προέκριναν τὴν χειροτέραν τεχνικὴν λύσιν. Ἵνα βεβαιωθῆτε περὶ τούτου, παρακαλῶ ὅπως συγκαλέσητε μίαν Εἰδικὴν Τεχνικὴν Ἐπιτροπὴν ἀπὸ διακεκριμένους καθηγητὰς καὶ ἐπιστήμονας. Λέγω, λοιπόν, ὅτι εἰς τὴν ἀπάντησιν τὴν δοθεῖσαν ὑπὸ τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίων Ἔργων, ἡ ὁποία ἐδημοσιεύθη εἰς τὴν ἐφημερίδα «Ἐλευθερίαν», περιέχεται ἡ ἐξήγησις τῆς προτιμήσεως τοῦ Ἰταλικοῦ Οἴκου, ὅτι ὁ Οἶκος οὗτος εἶχε χρόνον παραδόσεως 9 μηνῶν, ἐνῷ ὁ ἕτερος μειοδότης εἶχε χρόνον παραδόσεως τοῦ ἔργου 11 μηνῶν. Αὐτὴ ἡ διαφορὰ τοῦ χρόνου, μεταφραζομένη εἰς δραχμὰς ἐκάλυπτε τὴν ἐπὶ ἔλαττον διαφορὰν τῶν 500.000 δραχμῶν. Ἔχω τὴν πληροφορίαν ὅτι τὸ ἀντλιοστάσιον τῆς Βίλιζας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λειτουργήσῃ χωρὶς τὴν ταυτόχρονον λειτουργίαν τοῦ ἀντλιοστασίου Μουρικίου, διότι ἀπὸ τὸ Μουρίκιον θὰ ἐστέλλετο τὸ ὕδωρ εἰς τὴν Βίλιζαν. Πληροφοροῦμαι ἐπίσης ὅτι τὸ ἀντλιοστάσιον Μουρικίου δὲν πρόκειται νὰ λειτουργήσῃ πρὸ τῆς παρόδου τῶν 11 μηνῶν. Ἐκ τούτου συνάγεται ὅτι ἡ διαφορὰ τοῦ χρόνου εἰς τὴν ὁποίαν τοσαύτην βαρύτητα δίδουν αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίων Ἔργων, οὐδεμίαν σημασίαν ἔχει ἐφ’ ὅσον δὲν ἀποπερατοῦται τὸ ἀντλιοστάσιον τοῦ Μουρικίου. Παρὰ τὴν διαφορὰν ἐν τούτοις τῶν 500.000 δραχμῶν, τὸ ἔργον ἐδόθη εἰς τὸν τρίτον μειοδότην, ἀγνοηθέντος κατὰ τρόπον ἀνεξήγητον τοῦ δευτέρου μειοδότου. Ἐπὶ ὅλων αὐτῶν τῶν θεμάτων, νομίζω, ὅτι ὁ κ. ἐπὶ τῶν Δημοσίων Ἔργων Ὑπουργός, ὀφείλει νὰ δώσῃ εἰς τὸ Σῶμα ἐξηγήσεις. Ἡ ὅλη εἰκὼν τοῦ πράγματος τούτου, ὡς ἐμφανίζεται, ὑποδηλοῖ ὅτι ὑπῆρξε κἄποια ἐκδήλωσις εὐνοίας πρὸς τὸν Ἰταλικὸν Οἶκον. Γνωρίζω ποῦ ὀφείλεται τοῦτο, νομίζω ὅμως, ὅτι εἶναι θέμα τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παρέλθῃ ἀπαρατήρητον.

§99Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκ. καὶ Δημοσ. Ἔργων). Κύριοι βουλευταί, διὰ τὸ ἀντλιοστάσιον τῆς Βίλιζας, πρέπει νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἐπανέφερα τὸ θέμα εἰς τὸ Συμβούλιον Δημοσίων Ἔργων δὶς καὶ ἐπὶ πλέον ἐζήτησα τὴν γνώμην καὶ τριῶν εἰδικῶν μηχανολόγων, δύο τοῦ Ὑπουργείου Βιομηχανίας καὶ ἑνὸς ἰδιώτου. Ἐπὶ τῆς τελικῆς αὐτῆς γνώμης ἐβασίσθην καὶ ἔβγαλα τὴν ἰδικήν μου γνώμην. Ἡ τελικὴ γνώμη τῶν τριῶν μηχανολόγων ἦτο ὅτι καλύτεραι ἀντλίαι ἦσαν αἱ κατακόρυφοι τοῦ Πελιτσάρη. Ἦτο δὲ ὁμόφωνος ἡ γνώμη καὶ τῶν τριῶν. Συνεπῶς ἐγὼ ἔχω τρεῖς ἀποφάσεις τοῦ Συμβουλίου τῶν Δημοσίων Ἔργων καὶ μίαν τετάρτην ἀπόφασιν, ὁμόφωνον τριῶν μηχανολόγων. Δὲν ἠδυνάμην νὰ πράξω ἄλλως. Ἔρχομαι ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς εὐνοίας, περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησεν ὁ κ. Τσουκαλᾶς καὶ ἡ ὁποία φαντάζομαι θὰ ἀφορᾷ τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων, διότι δὲν βλέπω ποία εὔνοια εἶναι ἡ ἐπαναφορὰ τοῦ θέματος ὑπ’ ἐμοῦ τρεῖς φορὰς εἰς τὸ Συμβούλιον. Τὸ Συμβούλιον Δημοσίων Ἔργων δὲν εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἐζήτησεν ὁριζοντίους ἀντλίας. Ἡ διακήρυξις ὁμιλεῖ περὶ ὁριζοντίων ἢ κατακορύφων ἀντλιῶν. Ὁ πρῶτος μειοδότης εἶναι μία γερμανικὴ ἑταιρία ἡ ὁποία εἶχεν ὁριζοντίους ἀντλίας διαφορετικοῦ τύπου τῶν προσφερομένων καὶ ὑπὸ τοῦ τρίτου καὶ ὑπὸ τοῦ τετάρτου καὶ ὑπὸ τοῦ πέμπτου μειοδότου καὶ δι’ αὐτὸ αἱ ἀντλίαι αὗται ἐκρίθησαν πλέον κατάλληλοι, Ὁ κύριος αὐτὸς τοῦ ὁποίου ἡ ἐγγύησις ἔληγε τέλος Αὐγούστου ἐκλήθη εἰς τὰς 23)8 διὰ τὴν ὑπογραφὴν τῆς συμβάσεως. Ἠξεύρετε ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν βάσει μιᾶς διακηρύξεως νὰ ὑπογραφῇ μία σύμβασις. Χρειάζονται ὡρισμέναι νομικαὶ διατυπώσεις. Ἐγένετο ἡ συζήτησις μεταξὺ τοῦ ἀντιπροσώπου καὶ τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Ὑπουργείου διὰ τὴν διατύπωσιν τῆς συμβάσεως. Δύο ἡμέρας μετὰ τὴν λῆξιν τῆς ἐγγυητικῆς ἐπιστολῆς του διετύπωσε τὴν ἄποψιν ὅτι θὰ ἔπρεπε, λόγῳ παρόδου τοῦ χρόνου, νὰ αὐξηθῇ ἡ τιμὴ κατὰ 400–500 χιλιάδας δραχμάς. Ἦλθον καὶ μοῦ τὸ ἀνέφερον αὐτὸ καὶ εἶπον ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶ αὐτὴν τὴν ἀξίωσιν. Τότε ἐπανῆλθε καὶ ἐμείωσε τὴν διαφορὰν τῆς τιμῆς εἰς τὸ ἥμισυ, δηλαδὴ εἰς τὰς 200.000 δραχμὰς νομίζω. Δὲν ἐνθυμοῦμαι καλῶς τοὺς ἀριθμούς. Ἀπήντησα κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον ὅτι δὲν δέχομαι νὰ ὑπογράψω σύμβασιν παρὰ ἐὰν ὑπογραφῇ μὲ τὴν τιμὴν τῆς κατακυρώσεως καὶ ἐκηρύχθη ἔκπτωτος ὁ κύριος αὐτός. Ὑπῆρχε, λοιπόν, ἡ πρώτη ἀπόφασις τοῦ Συμβουλίου Δημοσίων Ἔργων, ἡ ὁποία μοῦ ἔλεγε νὰ ὑπογραφῇ ἡ σύμβασις μὲ τὸν Πελιτσάρι. Ὑπῆρχεν ἡ δευτέρα ἀπόφασις τοῦ Συμβουλίου, τὴν ὁποίαν παρέπεμψα καὶ πάλιν καὶ ἐζήτησα τότε τὴν ἔγγραφον γνώμην τριῶν μηχανολόγων. Ἡ τρίτη ἀπόφασις τοῦ Συμβουλίου τῶν Δημοσίων Ἔργων ἦτο ἡ αὐτὴ καὶ ἡ ἀπόφασις τῶν μηχανολόγων ἦτο νὰ ἀνατεθῇ εἰς τὸν Πελιτσάρι, διότι αἱ ἀντλίαι του ἦσαν καλύτεραι. Κατόπιν τούτου, νομίζω ὅτι δὲν ὑπῆρχε ἄλλος τρόπος δράσεως. Δὲν ἦτο δυνατὸν ἐγώ, μὴ ἔχων ἰδέαν ἀπὸ ἀντλίας νὰ κρίνω ἐναντίον δύο ἀποφάσεων τοῦ Συμβουλίου Δημοσίων Ἔργων.

§100Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἀνεκηρύχθη δεύτερος ὁ Ἀργυρόπουλος εἰς τὴν ἀρχήν. Αὐτὸ εἶναι βέβαιον. Ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέρα δὲν γνωρίζω τί ἔγινε.

§101Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκ. καὶ Δημοσ. Ἔργων). Ὄχι. Καθὼς γνωρίζετε ὅταν γίνεται μία δημοπρασία γίνεται πίνακας. Οἱ πίνακες γίνονται ἀναλόγως τιμῆς καὶ κατατάσσονται ἀναλόγως τιμῆς. Ὅταν ἐπελέγη ὁ Αʹ, ὁ ὁποῖος εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν εἶναι ὁ εὐθηνότερος ὅλων τῶν ἄλλων, οἱ ἄλλοι κατετάγησαν κατὰ σειρὰν τιμῆς διότι ἡ ὑπηρεσία προέτεινε τὸν πρῶτον καὶ διὰ τοὺς ἄλλους ἦτο ἀδιάφορον ἐὰν θὰ ἐπήγαινον εἰς τὴν δευτέραν ἢ τρίτην σειράν. Δὲν εἶχε κανεὶς τότε τὴν προφητικὴν ἱκανότητα νὰ νομίσῃ ὅτι αὐτὸς ὁ κύριος δύο ἡμέρας μετὰ τὴν ἐκπνοὴν τῆς ἐγγυητικῆς ἐπιστολῆς θὰ προέβαινε εἰς αὐτὴν τὴν πρᾶξιν. Τυπικὴ ἦτο ἡ κατάταξις τῶν ἄλλων. Οὔτε ἔκρινε ἡ ὑπηρεσία καμμίαν πρότασιν. Κατέταξεν ἀπὸ ἀπόψεως τιμῆς μόνον χωρὶς νὰ ἐξετάσῃ τίποτε ἄλλο πλέον τοῦ θέματος τῆς τιμῆς. Συνεπῶς δὲν ἔκρινε καὶ μεταξὺ τῶν ἀντλιῶν τοῦ δευτέρου καὶ τρίτου, ἐνῷ ὅταν πλέον ὁ πρῶτος ἀπεκλείσθη ἦτο ὑποχρεωμένη ἡ ὑπηρεσία νὰ κρίνῃ καὶ ἐπὶ τοῦ εἴδους τῶν προσφερομένων ἀντλιῶν. Καὶ ἔκρινε ὅτι αἱ ἀντλίαι τοῦ δευτέρου ἦσαν εἰς χειροτέραν μοῖραν ἀπὸ τὰς ἀντλίας τοῦ τρίτου καὶ παρὰ τὴν διαφορὰν τῆς τιμῆς εἶπεν ὅτι ἔπρεπε νὰ προτιμηθῇ ὁ τρίτος.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Δ. Παπαδημητρίου, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§103Δ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως, διορθουμένης μιᾶς λέξεως ἀντὶ «Β. Φωτιάδης» τίθεται «Π. Τζαννετάκης» καὶ μὲ φραστικὰς διορθώσεις ὑπὸ τῶν κ. κ. Μ. Χλουβεράκη καὶ Γ. Σπηλιοπούλου.

§105Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ συνάδελφος κ. Νικολαΐδης, ἐπιθυμῶν νὰ προσθέσῃ σήμερον ὀλίγας ἀπόψεις εἰς τὴν χθεσινήν του ἀγόρευσιν, ἐπειδὴ εἶναι ἀσθενὴς παρακαλεῖ νὰ περιληφθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ ἡ ἐπιστολή του. Ἡ ἐπιστολὴ τοῦ κ. Νικολαΐδη, ἔχει οὕτω: Πρὸς τὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων. Κύριε Πρόεδρε, Μὴ δυνάμενος, λόγῳ ἀσθενείας, νὰ δευτερολογήσω, καθ’ ὃ ἔχω δικαίωμα, ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως περὶ τῆς ὑδρεύσεως Ἀθηνῶν, Πειραιῶς καὶ Περιχώρων, παρακαλῶ ὅπως διατάξητε τὴν καταχώρησιν εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς τῶν κάτωθι ἀπόψεών μου: Παραθέτω πίνακα συγκριτικὸν τῶν δύο λύσεων, τῆς παρευβοϊκῆς καὶ τῆς καταχρηστικῶς κληθείσης ἐνδιαμέσου, διὰ νὰ καταφανῇ ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῶν δύο καὶ ὑπὲρ τῆς παρευβοϊκῆς καὶ κατὰ τῆς ἐνδιαμέσου. Ι. Παρευβοϊκὴ χάραξις. Στάδιον 1ον: Μῆκος 55 χιλιομ. (ἢ 51 χιλιομ. μέσῳ Ἁγίου Θωμᾶ). Παροχὴ 40 ἑκατομ. μ3 ἐτησίως τοὐλάχιστον. Χρόνος ἐκτελέσεως 22 μῆνες μὲ ἀντλιοστάσιον Αὐλῶνος ἐπιφανειακόν, καὶ 32–36 μῆνες μὲ ἀντλιοστάσιον ὑπόγειον. Ἄντλησις εἰς τὴν Παραλίμνην 25 μ. καὶ εἰς τὸν Αὐλῶνα 173 μ. Ἀξία κατασκευῆς 112 ἑκατομ. δραχμαί. Στάδιον 2ον: Μῆκος συνολικὸν 75 χιλιομ. Παροχὴ 100 ἑκατομ. μ3. Χρόνος κατασκευῆς συνολικὸς 3 ἔτη εἰς περίπτωσιν ἀντλιοστασίου Αὐλῶνος ἐπιφανείας καὶ 4 τὸ πολὺ ἔτη εἰς περίπτωσιν ὑπογείου. Ἀξία κατασκευῆς 187–200 ἑκατομ. δραχ. Ἄντλησις 173 ἑκατομ. μ3 ἐτησίως μὲ δαπάνην 19,5 ἑκατομ. δραχ., ἤτοι κυβικὸν μέτρον 0,19 δραχ. Στάδιον τελικόν: Αὐλὼν–Ἀθῆναι. Μῆκος 29 χλμ. Παροχὴ 150 ἑκατομ. μ3 συνολικῶς. Ἄντλησις μόνον εἰς τὸ τέρμα τοῦ ὑδραγωγείου καὶ μόνον διὰ τὸ ½ τῆς Πρωτευούσης, εἰς ὕψος 110 μ. τῆς χαμηλῆς ζώνης, ἥτις θὰ εἶναι καὶ ἡ μεγαλυτέρα καταναλώτρια εἰς ποσότητα ὕδατος ὑδρευθησομένης διὰ φυσικῆς ροῆς ἀπὸ τῆς Ὑλίκης. ΙΙ. Ἐνδιάμεσος. (Ὡς ἐκτελεῖται καὶ προβλέπεται). Μῆκος 35 χιλιομ. μὲ πρεκοντρέν. Παροχὴ 50 ἑκατομ. μ3 οὐσιαστικῶς ἐπὶ τῶν προβλεπομένων 65, λόγῳ ἀπωλείας ἐξ ἐξατμίσεων καθ’ ὁδόν. Ἀξία κατασκευῆς 145 ἑκατομ. δραχ., κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τῆς ὑπηρεσίας, διαψευσθείσης ἐπανειλημμένως, ἐλλείψει ὁριστικῆς μελέτης. Ἡ τελικὴ ἀξία τῆς μερικῆς αὐτῆς ἐκτελέσεως θὰ ὑπερβῇ ἀσφαλῶς τὰ 170 ἑκατομ. δραχ. Χρόνος ἐκτελέσεως 3 ἔτη καὶ 10 μῆνες (Ὀκτώβριος 1954–Ἰούλιος 1958). Ἄντλησις 110 μ. εἰς Μουρίκι καὶ 75 μ. εἰς Βίλιζαν. Κατὰ τὴν ὁλικὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου ἡ δαπάνη κατασκευῆς, ἥτις προβλέπεται σήμερον εἰς 181 ἑκατομ. δραχ. καὶ ἥτις τὸ 1954 εἶχε προϋπολογισθῆ εἰς 121 ἑκατομ. δραχ., θὰ φθάσῃ τοὐλάχιστον τὰ 230 ἑκατομ. δραχ., καίτοι ὁ συνάδελφος κ. Κιτσίκης καὶ ἄλλοι ἔμπειροι εἰδικοὶ ἀναβιβάζουν τὸ τελικὸν κόστος εἰς 289 ἑκατομ. δραχ. καὶ πιθανὸν νὰ ἔχουν δίκαιον. Παροχὴ 100 ἑκατομ. μ3. Δαπάνη λειτουργίας 23 ἑκατομ. δραχ. ἐτησίως διὰ τὰ 100 ἑκατομ. μ3. Ἄρδευσις μηδέν. Στάδιον τελικόν: Μουρίκι μέχρις Ἀθηνῶν. Μῆκος Βίλιζας–Ἀθηνῶν 22 χιλιόμ. Διεύρυνσις τοῦ ἀγωγοῦ Μουρικίου μέχρι Βίλιζας διὰ τὴν διοχέτευσιν ὕδατος πέραν τῶν 100 ἑκατομ. μ3. Ἄντλησις εἰς τὸ διηνεκὲς εἰς τὸ Μουρίκι καὶ τὴν Βίλιζαν δι’ ὅλην τὴν ποσότητα τῶν 150 ἑκατομ. μ3 ὕδατος τῆς Πρωτευούσης. ΙΙΙ. Παρατηρήσεις καὶ συμπεράσματα: Παρατήρησις 1η: Κακῶς, κάκιστα ὑπεστήριξεν ὁ κ. Καραμανλῆς, ὅτι, ὅταν ἀνέλαβε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Δημοσίων Ἔργων τὸ 1952, ὑπῆρχε διαμάχη μεταξὺ τῶν τεχνικῶν τοῦ Ὑπουργείου ἐπὶ τῆς προκριτέας χαράξεως, διότι εἰς τὴν πραγματικότητα ὑπῆρχον μόνον αἱ ἀμελέτητοι ἀντιρρήσεις καὶ ἀντιδράσεις τῆς «Ἀμερικανικῆς» Ἑταιρίας Ὑδάτων, ἡ ὁποία δὲν ἐννοοῦσε νὰ ἐγκαταλείψῃ τὸ νόθον τέκνον της, τὴν Σουβάλα, τὸ δὲ Ὑπουργεῖον εἶχεν ἀπορρίψει τὰς ὑπερφιάλους ταύτας ἀξιώσεις τῆς ἑταιρίας αὐτῆς καὶ ἐνέκρινε τὴν ὁριστικὴν μελέτην τῆς παρευβοϊκῆς λύσεως καὶ ἀνέμενε τὴν προκήρυξιν τῆς δημοπρασίας διὰ τὴν ἔναρξιν τῆς ἐκτελέσεως τοῦ ἔργου. Ἡ εὐθύνη τοῦ κ. Καραμανλῆ, ἰδιὰ τὴν ἐγκατάλειψιν τοῦ ἔργου καὶ τὴν στροφήν του πρὸς ἀναζήτησιν ἐπὶ 2 περίπου ἔτη νέας χαράξεως εἶναι βαρυτάτη καὶ ἀναμφισβήτητος εὐθύνη, ἡ ὁποία καὶ προεκάλεσε τὸν κίνδυνον νὰ «πίουν αἱ Ἀθῆναι λάσπη» καὶ ὄχι νερό, ὅπως εἶπεν ὁ νῦν κ. Ὑπουργός. Παρατήρησις 2α: Δυστυχῶς, ὁ κ. Καραμανλῆς, δὲν ἤκουσε τοὺς ὑπευθύνους συνεργάτας του, οἵτινες ἐξ ἀρχῆς παρηκολούθουν τὸ ἔργον τῆς ὑδρεύσεως, ἀλλ’ ἀφοῦ τοὺς ἀπεμάκρυνε ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον, κατεσκεύασε τὴν ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν ὡς σκεῦος ἐκλογῆς του ἀπὸ τεχνικοὺς καλούς, μέν, ἀλλὰ μηδέποτε ἀσχοληθέντας μὲ ἔργα ὑδατικῆς οἰκονομίας εἰδικῆς μορφῆς, ἀπαιτοῦντα καὶ ἐμπειρίαν ἀπαραίτητον καὶ ὑπέταξε τὴν ὑπηρεσίαν αὐτὴν εἰς τὰς ἰδικάς του ἐμπνεύσεις, αἱ ὁποῖαι φυσικὸν ἦτο νὰ μεγεθυνθοῦν χάρις εἰς τὴν ἀπεριόριστον ἐξουσίαν τοῦ τότε Ὑπουργοῦ. Συνεπῶς ἂς μὴ μεταφέρῃ τὰς προσωπικάς του εὐθύνας, ὅταν τὸν συμφέρῃ ὁ κ. Καραμανλῆς, εἰς τοὺς ὤμους τῶν ὀργάνων του. Πλὴν τούτων, ὁ κ. Πρωθυπουργός, καὶ σήμερον, μετὰ τὴν δραματικὴν διάψευσιν τῶν ἐπαγγελιῶν του καὶ κατάρρευσιν ὅλου τοῦ τεχνικοῦ οἰκοδομήματος τῆς ὑδρεύσεως καὶ ἀπὸ τεχνικῆς καὶ ἀπὸ οἰκονομικῆς ἀπόψεως, ἐξακολουθεῖ νὰ ὑποστηρίζῃ, ὅτι δὲν ἠδύνατο νὰ ἀκούσῃ τὴν γνώμην ἰδιωτῶν τεχνικῶν, ἐχόντων ὑλικὰ συμφέροντα (καὶ θὰ ἐννοῇ βέβαια τοὺς μελετητὰς τῆς παρευβοϊκῆς χαράξεως), ἐνῷ ἐχρησιμοποίησε τεχνικοὺς ἔξω τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου μηδέποτε μελετήσαντας σοβαρῶς καὶ ὑπευθύνως τὴν ὕδρευσιν τῶν Ἀθηνῶν. Ἡ ἀνακολουθία αὕτη τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ εἶναι ἀνάγλυφος καὶ ἀποδεικνύει, ὅτι οὗτος ἐχρησιμοποίησε ὄχι ἐκείνους, ποὺ ὤφειλε νὰ συμβουλευθῇ, ποὺ εἶχον εὐθύνην ἀπέναντι τοῦ Ὑπουργείου ὡς ὑπεύθυνοι μελετηταὶ τοῦ ἔργου, ἀλλ’ ἐκείνους ποὺ ἤθελε, ἐκείνους ποὺ τοῦ ἦσαν ἀρεστοὶ καὶ τοῦ ἔλεγαν εὐάρεστα πράγματα. Παρατήρησις 3η: Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδογμάτισε καὶ κἄτι τὸ πολὺ περίεργον, ὅτι δηλαδὴ ἂν ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐπικρίνῃ συνεχῶς τὴν ἄνευ ὁριστικῶν μελετῶν ἐκτέλεσιν ἔργων, δὲν θὰ ὑπάρξουν εἰς τὸ τέλος Τεχνικαὶ Ὑπηρεσίαι, αἱ ὁποῖαι θὰ τολμοῦν τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων εἰς τὴν χώραν. Ἀλλ’ ἀπατᾶται πολύ, ὁ κ. Πρωθυπουργός, ἂν νομίζῃ, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις θέλει νὰ ἀναστείλῃ τὴν πορείαν τῆς ἐκτελέσεως ἔργων. Ἡ Ἀντιπολίτευσις φρονεῖ ἀδιστάκτως, ὅτι εἶναι ἀσύγγνωστον σφάλμα νὰ ἐκτελῶνται ἔργα ἄνευ ὁριστικῆς μελέτης, διότι, πλὴν τῆς ἀρτιότητος τῶν ἔργων, προκαλοῦνται καὶ οἰκονομικαὶ ὑπερβάσεις ἀδικαιολόγητοι. Πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον συνέβη εἰς τὰ ἔργα ὑδρεύσεως τῆς Πρωτευούσης. Ἀλλὰ δυστυχῶς, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ τώρα ἀκόμη ποὺ τὰ πάντα βοοῦν ἐναντίον τῆς λύσεώς του ἀναγνωρίζει τὸ τεράστιον σφάλμα του, καὶ κομπάζει λέγων, ὅτι εἶναι ὑπερήφανος καὶ ὅτι θὰ συνεχίσῃ τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον, δηλαδὴ κατὰ τρόπον ἀμελέτητον. Ὁ Θεὸς νὰ σώσῃ τὸν τόπον μας! Τί ἄλλο νὰ εἴπῃ κανείς; Παρατήρησις 4η: Παρουσιάσθησαν καὶ ὁ νῦν καὶ ὁ τέως Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων ὡς σωτῆρες τῆς Πρωτευούσης ἀπὸ τὴν λειψυδρίαν μὲ τὰ ὀλίγα κυβικά, ποὺ ἔφεραν εἰς Ἀθήνας ἐφέτος καὶ μετὰ τρία ἔτη, ἐνῷ εἶναι οἱ ὑπεύθυνοι δημιουργοὶ τοῦ κινδύνου τῆς λειψυδρίας, διότι, ἂν ὁ κ. Καραμανλῆς δὲν κατείχετο ἀπὸ τὸ περίεργον πλέγμα νὰ δημιουργηθῇ ἐποχὴν ἰδικήν του, ἀπὸ τὴν ὁποίαν νὰ ἔχουν ἀρχίσει τὰ ἔργα τῆς δημιουργίας, ἀλλ’ ἐφρόντιζε μὲ ὀλίγον πρακτικὸν νοῦν, τὸν ὁποῖον λέγει, ὅτι διαθέτει, ἀλλὰ δὲν τὸ ἀπέδειξε, νὰ διατάξῃ ἀμέσως τὴν δημοπράτησιν τῆς παρευβοϊκῆς χαράξεως ἐπὶ τῆς ὁποίας ἔμειναν σύμφωνοι αἱ ὑπηρεσίαι καὶ Ὑπουργοί, καὶ τότε θὰ εἶχε μὲν ἀπὸ τὴν ἄνοιξιν τοῦ 1955 ἀσφαλῶς 40 ἑκατομ. μ3 ὕδατος εἰς τὴν λίμνην Μαραθῶνος καὶ σήμερον θὰ εἶχεν ἀποπερατωθῆ τὸ ἔργον τῶν 100 ἑκατομ. μ3 δι’ ὕδρευσιν καὶ 100 ἑκατομ. μ3 δι’ ἄρδευσιν, τὴν δευτέραν ἄνευ ἀντλήσεως. Θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι πλέον σήμερον καὶ ὁ πρωτουργὸς τοῦ σφάλματος καὶ ὁ ἀτυχὴς διάδοχός του περισσότερον προσεκτικοὶ καὶ νὰ μὴ προκαλοῦν τὴν νοημοσύνην τοῦ λαοῦ τῆς πρωτευούσης. Παρατήρησις 5η: Ἡ ἐκτελουμένη χάραξις τοῦ Μουρικίου δὲν ἀντέχει εἰς σύγκρισιν πλέον σήμερον μὲ τὴν παρευβοϊκήν, διότι καὶ ἀπὸ ἀπόψεως κόστους τῶν ἔργων θὰ ὑπερβῇ τὸ κόστος τῆς παρευβοϊκῆς θὰ ὑπερβῇ δηλαδὴ τὰ 200 ἑκατομ. δραχμῶν τῆς παρευβοϊκῆς, καὶ ἀπὸ ἀπόψεως χρόνου ἐκτελέσεως, διότι μετὰ 4 ἔτη μόλις θὰ ἔχωμεν 40–50 μ3 καὶ πολὺ βραδύτερον τὰ 100 ἑκατομ. δρχ., ἐνῷ ἡ παρευβοϊκὴ τῶν 100 ἑκατομ. μ3 θὰ ἦτο ἤδη πραγματικότης καὶ ἐπὶ πλέον καὶ τὰ ἄλλα 100 ἑκατομ. μ3 θὰ ἦσαν διαθέσιμα διὰ τὴν ἄρδευσιν τῶν παρευβοϊκῶν ἐκτάσεων. Τὸ γενικὸν συμπέρασμα ἀπὸ ὅλην τὴν ἐν τῇ Βουλῇ ἐφετεινὴν συζήτησιν, εἶναι πρῶτον μέν, ὅτι τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων δύναται νὰ εἶναι πράγματι ὑπερήφανον, διότι ἐκπρόσωπός του ἔλαβε τὴν βασικὴν ἀπόφασιν περὶ τῆς ἐξ Ὑλίκης καὶ ὄχι ἐκ Σουβάλας ὑδρεύσεως τῆς Πρωτευούσης καὶ οἱ διάδοχοι τούτου Ὑπουργοὶ προητοίμασαν τὴν ὁριστικὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου κατὰ τὴ ὁριστικὴν μελέτην δηλαδὴ τὴν παρευβοϊκήν, δεύτερον δέ, ὅτι ὁ ἐκπρόσωπος τοῦ Συναγερμοῦ, καὶ ὁ νῦν Πρωθυπουργὸς ἐκολόβωσε τὸ ὑδραγωγεῖον τῆς Ὑλίκης καὶ ἀφοῦ ὑπέβαλε τὸν λαὸν τῶν Ἀθηνῶν εἰς δαπάνην ἀδικαιολόγητον κατὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ ἔργου, τὸν καταδικάζει καὶ εἰς διηνεκῆ ἄντλησιν καὶ συνεπῶς φυγαδεύει τὸ ὄνειρον τοῦ ἀφθόνου καὶ εὐθηνοῦ νεροῦ. Διηνεκὴς θὰ εἶναι δι’ αὐτὸ ἡ καταδίκη τοῦ κ. Καραμανλῆ.

Ἀθῆναι τῇ 22 Νοεμβρίου 1957

ΣΤ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ

Βουλευτὴς Καβάλας

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Μαῦρος, ἔχει τὸν λόγον.

§107Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς τεχνικὰς λεπτομερείας, διότι πιστεύω ὅτι τὸ θέμα ἐξηντλήθη μετὰ τὰς λαμπρὰς ἀγορεύσεις τῶν ἐπερωτώντων βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι προηγήθησαν ἐμοῦ εἰς τὸ βῆμα. Θὰ ἀναφερθῶ μόνον εἰς στοιχεῖα τεχνικὰ ἐφ’ ὅσον αὐτὸ κριθῇ ἀναγκαῖον διὰ τὴν συναγωγὴν τῶν συμπερασμάτων. Κύριοι βουλευταί, ἀπὸ τὴν ἀποψινὴν ὁμιλίαν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, προκύπτει ὅτι δεινῶς παρεξηγήθη ὁ σκοπὸς εἰς τὸν ὁποῖον ἀποβλέπει ἡ ἐπερώτησις τὴν ὁποίαν συζητοῦμεν. Εἰς τὴν ἰδίαν πλάνην εὑρίσκετο ὁ κ. Καραμανλῆς καὶ τὸ 1955, ὅταν ὡς Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων, τότε, ἠρώτησε τοὺς ἐπερωτῶντας Φιλελευθέρους βουλευτάς, διατὶ ἔγινε ἡ ἐπερώτησις ἐφ’ ὅσον τὸ ἔργον ἀπὸ 8μήνου ἤδη ἐκτελεῖται. Ἔλεγε τότε: Εἶναι δυνατὸν νὰ ἀλλάξωμεν χάραξιν; Περίπου τὸ ἴδιον πρᾶγμα ἐπανέλαβε σήμερον καὶ ἐὰν εἶχε τότε δίκαιον θὰ εἶχε πολὺ περισσότερον σήμερον, διότι τὸ ἔργον ἔχει προχωρήσει ἀκόμη πιὸ πολύ. Ἀλλὰ φοβοῦμαι ὅτι ὑπάρχει μία δεινὴ παρανόησις τῆς Κυβερνήσεως, ὡς πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς ἐπερωτήσεως. Ἡμεῖς, δὲν ζητοῦμεν σήμερον νὰ μεταβληθῇ ἡ χάραξις, νὰ γίνῃ νέα χάραξις ἢ νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν παρευβοϊκήν, διότι εἶναι πλέον ἀργά. Ἐγένετο δαπάνη ἑκατοντάδων ἑκατομμυρίων. Αὐτὸ ποὺ ἐλέγχομεν εἶναι μία κοσμοθεωρία εἰς τὴν ὁποίαν πιστεύει ἡ Κυβέρνησις περὶ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ προγράμματος δημοσίων ἔργων, κοσμοθεωρία ἡ ὁποία συνίσταται εἰς τοῦτο, ὅτι εἶναι δυνατὸν ἀκινδύνως νὰ ἐκτελεσθοῦν δημόσια ἔργα ἄνευ προγράμματος, ἄνευ μελέτης καὶ χωρὶς ἱεράρχησιν τῶν ἀναγκῶν, τὰς ὁποίας πρόκειται νὰ ἐξυπηρετήσουν τὰ ἐκτελούμενα ἔργα. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὠργίσθη ἀτόπως σήμερον καὶ περίπου ἀπευθυνόμενος εἰς τὴν πλευρὰν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἶπεν: «ἐγὼ θὰ συνεχίσω τὴν πολιτικὴν κατασκευῆς δημοσίων ἔργων παρὰ τὰς ἀντιδράσεις αἱ ὁποῖαι γίνονται καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς γνωρίζει τὸ ἔργον μου καὶ αὐτὸς θὰ τὸ κρίνῃ». Κύριοι βουλευταί, φοβοῦμαι ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δὲν γνωρίζει τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸν τομέα αὐτόν, φοβοῦμαι ὅτι δὲν τὸ γνωρίζετε οὔτε ὑμεῖς οἱ ἴδιοι οἱ βουλευταὶ τῆς πλειοψηφίας, ἐφ’ ὅσον ὡς θὰ ἀποδείξω μετ’ ὀλίγον δὲν τὸ γνωρίζει οὔτε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Εὑρίσκεσθε ἐν ἀπολύτῳ καλῇ πίστει ὅπως εὑρίσκεται καὶ ὁ κ. Καραμανλῆς ὅταν πιστεύῃ ὅτι πράγματι ἐκτελεῖ μεγάλα ἔργα ἀνάλογα πρὸς τὰς δυνατότητας τὰς ὁποίας παρέχουν αἱ οἰκονομικαὶ συνθῆκαι τῆς στιγμῆς αὐτῆς. Τελεῖ καὶ ὁ ἴδιος ὅπως τελεῖτε καὶ ὑμεῖς καὶ μέρος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ὑπὸ τὴν ψευδαίσθησιν ὅτι ἐπιτελοῦνται μεγάλης ὁλκῆς δημόσια ἔργα. Κύριοι βουλευταί, λέγω ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβές, ἀτυχῶς. Εἰς τὸ ἐρώτημα ἐὰν ἐκτελοῦνται δημόσια ἔργα μεγάλης ἐκτάσεως, τὴν ἀπάντησιν δίδει ἕνα ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον ἐκυκλοφόρησε πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, καὶ τὸ ὁποῖον ἂν εἶχεν ἀναγνώσει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν θὰ ἔκαμνε τὴν σημερινήν του ὁμιλίαν. Εἶναι τόσον σπουδαῖον τὸ ἔγγραφον αὐτό, ὥστε θὰ ἐνεδείκνυτο ἡ ἄμεσος μετάφρασίς του, διότι εἶναι Ἀγγλικὸν τὸ κείμενον, εἰς τὴν Ἑλληνικὴν καὶ ἡ διανομὴ τοῦ εἰς τὸν πολιτικὸν κόσμον καὶ εἰς τὰ μέλη τῆς Κυβερνήσεως διὰ νὰ γνωρίζωμεν τὶ ἀκριβῶς συμβαίνει εἰς τὸν τομέα τῆς ἀνασυγκροτήσεως. Τὸ ἔγγραφον αὐτὸ περιέχει ἀριθμοὺς ἀνατριχιαστικούς...

§108Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ τόμος.

§109Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Μάλιστα, ὁ τόμος, διότι περὶ τόμου πρόκειται. Προέρχεται ἀπὸ τὴν Ἀμερικανικὴν Οἰκονομικὴν Ἀποστολὴν καὶ ἀπευθύνεται πρὸς τοὺς ξένους συμμαχικοὺς Ὀργανισμοὺς Εὐρωπαϊκῆς Οἰκονομικῆς Συνεργασίας. Ἡ ἀξία τοῦ κειμένου αὐτοῦ εἶναι ὅτι παρέχει τὴν βάσιν συγκρίσεως τῶν διαφόρων μεγεθῶν τῆς οἰκονομίας ἡ ὁποία ἄλλως εἶναι δυσχερής. Εἶναι ἀδύνατον, κύριοι βουλευταί, νὰ συγκρίνωμεν ἐὰν τὰ σημερινὰ ἔργα ἢ τὰ ἔργα τοῦ 1955– 57 εἶναι περισσότερα ἢ ὀλιγώτερα ἀπὸ τὰ ἔργα τοῦ 1947– 48, ἢ τοῦ 1949–50, διότι ὅταν ἔχετε ἕνα ἀριθμὸν δημοσίων ἐπενδύσεων τοῦ 1948, χιλίων ἑκατομμυρίων δραχμῶν, καὶ σήμερον βλέπετε νὰ γίνωνται ἐπενδύσεις 1.600 ἑκατομμυρίων, ὅσαι προβλέπω ὅτι θὰ εἶναι αἱ ἐφετειναὶ ἐπενδύσεις, ἠμπορεῖ νὰ νομίσητε ὅτι εἶναι περισσότεραι αἱ σημεριναὶ ἐπενδύσεις. Τοῦτο θὰ ἦτο πλάνη, διότι τὸ 1947 τὸ δολλάριον εἶχε 5 καὶ τὸ δολλάριον σήμερα ἔχει 30 δραχ. Λοιπόν, τί κάμνει ἡ Ἀμερικανικὴ Ἀποστολή; Ἀνάγει τὰ μεγέθη αὐτὰ εἰς κοινὸν παρονομαστήν, δηλαδὴ εἰς τὴν ἀγοραστικὴν δύναμιν ὡρισμένου ἔτους, τοῦ 1954. Ἀνάγει ὅλους τοὺς ἀριθμοὺς τῆς δεκαετίας εἰς μονάδας τοῦ 1954 καὶ ἀπὸ τὰ στοιχεῖα αὐτὰ προκύπτουν τὰ ἑξῆς ἀνατριχιαστικὰ διὰ τὴν πορείαν τῶν κρατικῶν ἐπενδύσεων στοιχεῖα. Τὸ 1950–51 αἱ δημόσιαι ἐπενδύσεις ἐπὶ Κυβερνήσεως Κέντρου ἀνῆλθον εἰς 120.3 ἑκατομμύρια δολλάρια. Τὸ 1955–56 αἱ ἐπενδύσεις ἀνῆλθον εἰς 41,6 ἑκατομμύρια, δηλαδὴ τὸ ⅓. Διὰ νὰ λάβητε μίαν ἰδέαν πόσον κατακόρυφος εἶναι ἡ πτῶσις τῶν δημοσίων ἐπενδύσεων μεταξὺ 1950–56, πρέπει νὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψει, ὅτι τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα τοῦ 1956 ἀναγόμενον καὶ αὐτὸ εἰς δραχμὰς σταθερὰς τοῦ 1954, εἶναι 54.120 ἑκατομ., τὸ δὲ ἐθνικὸν εἰσόδημα τοῦ 1950 ἀνέρχεται εἰς 37.000 ἑκατομ. Ὥστε ἡ ἀναλογία τῶν δημοσίων ἐπενδύσεων τοῦ 1950–51, τοῦ πενιχροῦ ἐκείνου ἔτους, ἀπὸ ἀπόψεως εἰσοδήματος καὶ προϋπολογισμοῦ, ἀντιστοιχεῖ εἰς 10% τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, ἐνῷ τοῦ 1956 ἀντιστοιχεῖ μόνον εἰς 2,5%.

§110Π. ΤΖΑΝΝΕΤΑΚΗΣ. Ἐπειδὴ εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηριχθῇ, ὅτι ἡ Ἀμερικανικὴ Ἀποστολὴ μεροληπτεῖ ὑπὲρ τῶν Κομμάτων τῶν Κυβερνήσεων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι γνωστὸν εἰς ὅλους μας, ὅτι καὶ τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ εἰς τὸ τεῦχος ἐθνικῶν λογαριασμῶν, ποὺ ἐπεξεργάζεται τὰ ἔργα, εἰς τὰ ἴδια καταλήγει συμπεράσματα, δηλαδὴ εἰς αὐτὴν τὴν κατακόρυφον μείωσιν τῶν ἐπενδύσεων.

§111Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Ἔχετε ἀπολύτως δίκαιον. Ἡ μόνη διαφορὰ εἶναι, ὅτι τὸ τεῦχος τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς, περιέχει ἀναλυτικὰ στοιχεῖα. Ἄλλωστε τὸ τεῦχος τῶν ἐθνικῶν λογαριασμῶν 1955–56 εἶναι περίπου τόσον, ὅσον καὶ ἡ προμελέτη τῆς Ὑλίκης, ἡ ἐκτεινομένη εἰς 20 σελίδας, ἐνῷ τὸ τεῦχος τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς εἶναι 400 σελίδες καὶ κυκλοφορεῖ ἐντὸς ὀλίγου καὶ δεύτερον τεῦχος 400 σελίδων, περίπου.

§112Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὑπάρχει συμφωνία μεταξὺ τῶν δύο στοιχείων.

§113Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. Ὑπῆρχε τότε μεγαλυτέρα Ἀμερικανικὴ βοήθεια.

§114Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, μοῦ ἐκάματε καὶ ἄλλοτε τὸ ἐρώτημα καὶ ἐλάβατε μίαν ἀπάντησιν, τὴν ὁποίαν, ἐὰν εἴχατε προσέξει, δὲν θὰ ἐπανελαμβάνατε τὴν ἰδίαν ἐρώτησιν σήμερον. Ἡ Ἀμερικανικὴ βοήθεια, ἡ χορηγουμένη τότε, τὸ 1950–51, τὸ 1951–52, ἦτο βεβαίως μεγαλυτέρα τῆς σημερινῆς.

§115Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. Αὐτὸ ἤθελον νὰ εἴπω.

§116Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Ἀλλὰ ἡ μεγαλυτέρα Ἀμερικανικὴ βοήθεια ἐκάλυπτε κενά, τὰ ὁποῖα δὲν ὑπάρχουν σήμερον εἰς τὴν οἰκονομίαν. Τὸ 1950 ἡ ἐσοδεία σίτου ἦτο 500.000 τόννων. Καὶ εἴχομεν ἕνα ἔλλειμμα 900.000 τόννων. Αὐτὸ ἐκάλυψεν ἡ Ἀμερικανικὴ βοήθεια. Ὅταν αὐτὸ σήμερον τὸ ἔχετε ἐξ ἐγχωρίου πηγῆς, δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ παραπονῆσθε. Ἡ Ἀμερικὴ δὲν ἔκαμε δωρεάν, κενὰ ἐκάλυπτε. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι αἱ Κυβερνήσεις, μετὰ τὸ 1952 οὐδέποτε παρεπονέθησαν διὰ τὴν ἔλλειψιν δραχμῶν. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον δὲν ὑπῆρχε, δὲν εἶναι ἔλλειψις δραχμῶν. Ὁ σημερινὸς προϋπολογισμὸς περιέχει ὑπέρβασιν ἐσόδων 1.500 ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Δὲν εἶσθε εἰς θέσιν, εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἀπευθύνομαι, νὰ ἀπορροφήσητε τὸ πενιχρὸν πρόγραμμα τῶν ἐφετεινῶν 1.900 ἑκατομμυρίων, τὸ ὁποῖον ἔχετε ἀναγράψει εἰς τὸν προϋπολογισμόν, μολονότι ὑπάρχουν αἱ δραχμαί. Ὑπάρχει ἀνικανότης προγραμματικὴ ἐκτελέσεως ἔργων.

§117Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Κύριε Μαῦρε, ἡ διαφορά μας δὲν εἶναι αὐτή, ποὺ λέγετε. Εἶναι ἄλλη. Εἶναι, ὅτι τότε εἰς τὰς ἐπενδύσεις ὑπῆρχον κονδύλια, τὰ ὁποῖα τότε ἐνεγράφοντο εἰς τὸν Προϋπολογισμόν. Π. χ. τὰ σεισμόπληκτα σήμερον δὲν εἶναι εἰς τὰς ἐπενδύσεις, ἀναγράφονται εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν καὶ ἀντιπροσωπεύουν κονδύλια 18 ἑκατομμυρίων δολλαρίων.

§118Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Τί ἄλλο;

§119Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Εἰς τὴν Δ.Ε.Η. γίνεται ἕνα τεράστιον πρόγραμμα ἀνασυγκροτήσεως, τὸ ὁποῖον τότε ἐχρηματοδοτεῖτο ἀπὸ τὴν Ἀμερικανικὴν βοήθειαν καὶ ἀνεγράφετο εἰς τὰς ἐπενδύσεις. Εἰς τὸν Ο.Λ.Π. γίνεται ἕνα πρόγραμμα 3 ἑκατομμυρίων δολλαρίων αὐτὸ τὸ ἔτος καὶ εἰς τὸ προσεχὲς θὰ φθάσωμεν τὰ 4,5 ἑκατομμύρια δολλάρια. Καὶ αὐτὰ ἄλλοτε ἀνεγράφοντο εἰς τὰς ἐπενδύσεις ἀπὸ τὴν Ἀμερικανικὴν βοήθειαν, ἐνῷ ἐκεῖ δὲν θὰ ἀνεγράφετο αὐτὸ τὸ ποσόν. Αὐτὰ εἶναι πρόχειρα παραδείγματα, τὰ ὁποῖα ἀναβιβάζουν τὰς ἐπενδύσεις εἰς 25 ἑκατομμύρια δολλαρίων.

§120Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, εἰς τὸν τόμον, τὸν τόσον λεπτομερῆ, εἶναι προφανές, ὅτι θὰ ὑπάρχουν καὶ αὐτὰ τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἐμνημονεύσατε.

§121Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Ὄχι, εἰς τὸν Προϋπολογισμόν.

§122Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Ἀνέφερον μόνον τὰς δημοσίας ἐπενδύσεις καὶ εἰς τὸν λογαριασμὸν αὐτὸν δὲν ὑπάρχουν αἱ ἐπενδύσεις μέσῳ Ο.Χ.Ο.Α. καὶ ἐπενδύσεις τῆς Κ.Ε.Δ. τῶν τελευταίων ἐτῶν, ποὺ ἀνήκουν σήμερον εἰς τὸν Ο.Χ.Ο.Α. Ὅλα αὐτὰ τὰ στοιχεῖα καὶ οἱ λογαριασμοὶ τοὺς ὁποίους ὁ κ. Ὑπουργὸς ὑπαινίσσεται, ἔχουν τὴν ἰδίαν κατακόρυφον πτῶσιν. Τὸ σύνολον τῶν ἰδιωτικῶν ἐπενδύσεων, αὐτῶν αἱ ὁποῖαι εἶναι μὲν δημόσιαι, ἀλλὰ χρηματοδοτοῦνται ἀπὸ τὸν Ο. Χ.Ο.Α., ἔχουν τὴν ἰδίαν πτῶσιν μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1950– 51, 51–52 καὶ 55–56. Κύριοι βουλευταί, τὸ 1956 αἱ ἰδιωτικαὶ ἐπενδύσεις τοῦ τύπου τὸν ὁποῖον ὑπηνίχθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων εἶναι 12 ἑκατομμύρια δολλάρια. Τὰ ἴδια ἔργα διὰ τὰ ἐκτὸς Προϋπολογισμοῦ, τοῦ 1950–51 ἦσαν 27,9 ἑκατομμύρια δολλάρια, τὸ 1951–52 ἦσαν 11,4 καὶ ἐὰν θέλετε, τὸ σύνολον τῶν ἐπενδύσεων κρατικῶν καὶ ἰδιωτικῶν, διὰ νὰ μὴ ὑπάρχῃ αὐτὴ ἡ ἀμφισβήτησις ὅτι ὡρισμένα ἔργα ἐχρηματοδοτοῦντο ἀπὸ ἄλλας πηγὰς μὴ περιλαμβανομένας εἰς αὐτὰς ποὺ ἀνέφερον, σᾶς δίδω τὸν συνολικὸν ἀριθμὸν κρατικῶν καὶ ἰδιωτικῶν ἐπενδύσεων αὐτῶν τῶν ἐτῶν. 1950–51, 148 ἑκατομμύρια δολλάρια, 1955–56, 61 ἑκατομμύρια δολλάρια. Ἡ ἀναλογία μεταξὺ τότε καὶ τώρα ἐξακολουθεῖ νὰ εἶναι 1 πρὸς 3. Βεβαίως τὸ ἔτος 1950–51 περιέχει καὶ τὸ κονδύλιον καὶ 20 ἑκατομμύρια δολλαρίων διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν συμμοριοπλήκτων. Ἐὰν τὸ ἀφαιρέσητε αὐτό, ὡς δαπάνην ἔκτακτον, ἡ ὁποία ἔτυχε εἰδικῆς ξένης χρηματοδοτήσεως, τότε καταλήγομεν εἰς τὰ 128 ἑκατομμύρια δολλαρίων ἐπενδύσεις τὸ 1950–51 ἔναντι 61 ἑκατομμύρια δολλαρίων πάντοτε τὸ 1956. Δηλαδὴ αἱ ἐπενδύσεις αἱ σημεριναὶ εἶναι κατώτεραι τοῦ ἡμίσεος τῶν ἐπενδύσεων καὶ αἱ ὁποῖαι ὑπὸ δυσμενεστάτας οἰκονομικὰς συνθήκας ἔγιναν τὸ 1950–51. Κύριοι βουλευταί, ὑπὸ τὴν ψευδαίσθησιν τῆς ἐκτελέσεως ἔργων τελεῖ ἡ Κυβέρνησις, ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς καὶ μέρος τῆς κοινῆς γνώμης. Ἐὰν εἴπητε εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅτι δὲν γίνονται ἔργα, σᾶς ἀπαντᾷ στερεοτύπως, διϋλιστήρια, Μέγδοβας, Πτολεμαΐς. Αὐτὴ ἡ ἀπάντησις δὲν ἐδόθη τὸ 1954, ἐπανελήφθη τὸ 1955, 1956 καὶ 1957, καὶ τοῦ χρόνου διὰ τὰ τρία αὐτὰ ἔργα θὰ ὁμιλῇ ἡ Κυβέρνησις τὰ ὁποῖα ἐν τῷ συνόλῳ των καλύπτουν μίαν ἐπένδυσιν 70–80 ἑκατομμυρίων δολλαρίων. Θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ καλύπτουν τὸ πρόγραμμα ἐπενδύσεων 6 ἢ 9 μηνῶν, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαναλαμβάνωνται ἐπὶ 5 ἔτη συνεχῶς τὰ ἴδια ἔργα, διότι δημιουργοῦν τὴν ἐντύπωσιν ὅτι γίνεται κἄτι ἐνῷ δὲν γίνεται. Καὶ ἡ ψευδαίσθησις ἀποτελεῖ ἐθνικὸν κίνδυνον. Ἀπὸ τοῦ 1954 μέχρι σήμερον, κύριοι βουλευταί, ὁ πληθυσμὸς τῆς χώρας ηὐξήθη κατὰ 400.000 κατοίκους. Εἶναι δυνατὸν μετὰ δέκα χρόνια νὰ ἐπαναλαμβάνετε αὐτὰ τὰ τρία ἔργα, ὅταν ὁ πληθυσμὸς θὰ ἔχῃ αὐξηθῆ κατὰ 1.000.000;.

§123Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. 1954–1955 πάντως, δηλαδὴ ἀπὸ τοῦ θέρους τοῦ 1954 μέχρι τῆς ἀνοίξεως τοῦ 1955, ἀπεφασίσθησαν καὶ τὰ τρία. Δηλαδὴ ἔχει σημασίαν ὅτι κατὰ τὸ ἔτος ἐκεῖνο ἐλήφθησαν αἱ τρεῖς αὗται μεγάλαι ἀποφάσεις. Περιορίζομαι εἰς τὴν παρατήρησιν αὐτήν, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἔτος ἐκεῖνο.

§124Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ θέσω ἀμέσως εἰς τὴν διάθεσίν σας τοὺς πίνακας αὐτούς, διὰ νὰ ἴδητε, ὅτι ἀπὸ τοῦ 1952, ἀπὸ τῆς ἀνόδου τοῦ Συναγερμοῦ εἰς τὴν Ἀρχήν, δὲν ὑπάρχει ἀνασυγκρότησις. Αἱ ἐπενδύσεις ἀπὸ τοῦ 1952 καὶ ἐφεξῆς εἶναι ἐτησίως κάτω τῶν 50 ἑκατομμυρίων δολλαρίων συνολικῶς, κρατικαὶ καὶ ἰδιωτικαὶ τοῦ Ο.Χ.Ο.Α. Ἠρώτησα, λοιπόν, καὶ ἄλλοτε καὶ σᾶς ἐρωτῶ, διότι εἶσθε ὑπεύθυνος διὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην. Τί ἐκάματε τὸ 1952, τὸ 1953, τὸ 1954 καὶ διατὶ ἔπρεπε νὰ παρέλθουν τρία χρόνια διὰ νὰ λάβητε τὴν ἀπόφασιν διὰ τὸ πρῶτον ἔργον; Ἐὰν ἐζήτησα, κύριε Πρόεδρε, τὴν μετάφρασιν αὐτοῦ τοῦ τόμου, εἶναι διὰ νὰ γνωρίζωμεν ποῦ πηγαίνομεν καὶ διὰ νὰ ἀφυπνισθῶμεν. Εἶναι ἀνάγκη ὁ τόπος αὐτὸς νὰ ἐπιδοθῇ εἰς τὸ ἔργον τῆς ἀνασυγκροτήσεως. Οὐδεμία χώρα εἰς τὸν κόσμον, καὶ ὑποανάπτυκτος ἀκόμη, οὐδεμία χώρα τῆς Μέσης Ἀνατολῆς, ἔχει τόσον χαμηλὸν ὕψος ἐπενδύσεων, οὐδεμία χώρα εἰς τὴν Βαλτικήν. Καὶ αὐτὴ ἡ Ἀλβανία, ἐκτελεῖ ἀκόμη περισσότερα ἔργα. Καὶ αὐτὸς εἶναι ὁ ἐθνικὸς κίνδυνος, τὸν ὁποῖον δημιουργεῖ ἡ ψευδαίσθησις ἀπὸ τὴν ὁποίαν κατεχόμεθα, ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς ἐποχὴν μεγάλης δημιουργίας καὶ ὀργασμὸν ἀνασυγκροτήσεως.

§125Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ διορθωθῇ αὐτὸ ποὺ εἶπον προηγουμένως, εἰς 1953–55. Διότι τὰ τρία ἔργα ἔγιναν, ὁ Μέγδοβας τὸ 1953 καὶ τὰ ἄλλα δύο 1954– 1955.

§126Β. ΑΝΑΣΤΑΣΑΤΟΣ. Κύριε συνάδελφε, εἰς τὴν Αἰτωλοακαρνανίαν αὐτὸν τὸν χρόνον ἐκτελοῦνται ἔργα 70.000.000, ἀγροτικὰ καὶ ἐγγειοβελτιωτικά. Εἶναι πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἐκτιμηθῇ.

§127Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Μὴ ἐπιμένετε εἰς ἀριθμούς, ὅταν βλέπετε ὅτι εἶμαι τόσον ἐξωπλισμένος. Θὰ σᾶς ἀποδείξω, ὅτι δὲν ὑπάρχει κανὲν ἀπολύτως ἔτος ἐπὶ τῶν προηγουμένων τοῦ Συναγερμοῦ Κυβερνήσεων, κατὰ τὸ ὁποῖον τὰ ἔργα τὰ ἀρδευτικὰ νὰ ἦσαν ὀλιγώτερα ἀπὸ ὅσα σεῖς ἀνεφέρατε.

§128Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτό, ὡς ἀλήθεια, δὲν πρέπει νὰ ἀμφισβητηθῇ.

§129Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἀριθμοί, πρέπει νὰ συμφωνήσωμεν. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀμφισβητηθοῦν.

§130Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὴν περίοδον ἐκείνην, δὲν πρέπει νὰ κάμνῃ κανεὶς ἀντιδικίαν. Εἶναι γεγονός.

§131Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Εἶναι πρὸς τιμήν σας, διότι τὸ λέγετε, κύριε Πρόεδρε, ἀλλὰ θὰ ἐπεθύμουν νὰ τὸ ἀκούσω ἀπὸ τὸ στόμα τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Κύριοι βουλευταί, εἰσέρχομαι, μετὰ τὴν παρέκβασιν τὴν ὁποίαν κατέστησε ἀναγκαίαν ὁ ἀποψινὸς λόγος τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, εἰς τὸ προκείμενον θέμα, τὸ θέμα τῆς Ὑλίκης. Θὰ φροντίσω νὰ ἀποφύγω τὴν ἀνάπτυξιν στοιχείων, τὰ ὁποῖα ἐξετέθησαν, ἤδη διὰ νὰ μὴ κουράσω τὴν Βουλήν, ἄλλωστε τὸ θέμα ἔχει ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἀπὸ τῆς τεχνικῆς του ἀπόψεως ἐξαντληθῆ. Κύριοι βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις τοῦ 1952, ὅπως ἐτονίσθη ἀπὸ ὅλους τοὺς ρήτορας, εὗρε μίαν μελέτην, ἡ ὁποία εἶχε κοστίσει πανάκριβα. Πέντε δισεκατομμύρια τῆς ἐποχῆς ἐκείνης. Ἡ μελέτη ἐκείνη προέβλεπε δαπάνην 187.000.000 καὶ ἐξησφάλιζε τὰ ἑξῆς πράγματα: Ἄνευ στεγανώσεως τῆς Παραλίμνης: 1) Ὕδρευσιν τῆς τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης μὲ 100.000.000 κυβικά, 2) καθίστα δυνατὴν τὴν ἄρδευσιν καὶ ὕδρευσιν τοῦ Θηβαϊκοῦ πεδίου καὶ 3) καθίστα δυνατήν, διὰ προσθέτων ἔργων, τὴν ἄρδευσιν τῶν παρευβοϊκῶν ἐκτάσεων 70.000 στρεμμάτων. Ἐν περιπτώσει στεγανώσεως τῆς λίμνης ἐκείνης, μὲ ἐκτέλεσιν ἄλλων ἔργων μακρᾶς πνοῆς, καὶ προοπτικῆς, καθίστα δυνατὴν τὴν ἄρδευσιν ὁλοκλήρου τοῦ λεκανοπεδίου τῆς Ἀττικῆς καὶ δὴ τὴν διοχέτευσιν διαρροῆς φυσικῆς ἀφθόνων ὑδάτων εἰς τὸ Θριάσιον πεδίον, τὸ ὁποῖον, ὅπως γνωρίζετε, μὲ τὴν ἐγκατάστασιν τῶν διϋλιστηρίων πετρελαίου, καὶ ἄλλων μεγάλων βιομηχανιῶν μετάλλου, γίνεται κέντρον μεγάλης βιομηχανικῆς σπουδαιότητος. Ἡ διάρκεια, διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου αὐτοῦ ὁλοκλήρου, προεβλέπετο τετραετής. Ἐπειδή, ὅμως, ὑπῆρχεν ἀνάγκη ἐπειγόντως ἐφοδιασμοῦ τῶν Ἀθηνῶν μὲ νερό, προεβλέφθη καὶ μία σταδιακὴ ἐκτέλεσις μέρους τοῦ ἔργου ἐντὸς 2½ ἐτῶν, ἡ ὁποία θὰ ἐφωδίαζε τὴν Πρωτεύουσαν μὲ 40 ἑκατομ. κυβικά. Τὸ κόστος τῆς ἀντλήσεως ἦτο 19½ ἑκατομ. δραχμαί, ἤτοι 19 λεπτά, κατὰ κυβικόν. Ἐάν, κύριοι βουλευταί, ὡς ὑπεστηρίχθη ἀπὸ τὸν συνάδελφον κ. Τσουκαλᾶν, ἡ Κυβέρνησις ἐξετέλει τὴν ἀπόφασιν τῶν προηγουμένων Κυβερνήσεων, αἱ ὁποῖαι εἶχον ἐγκρίνει τὴν μελέτην τῶν Σουηδῶν καὶ διέτασσε τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου ἀπὸ τὰς ἀρχὰς τοῦ 1953, τὸν μῆνα Ἰούνιον τοῦ 1955, δηλαδή, πρὸ δύο καὶ πλέον ἐτῶν, θὰ εἴχομεν ἤδη τὰ 40.000.000 κυβικά, αὐτὴν δὲ τὴν στιγμὴν ποὺ σᾶς ὁμιλῶ, θὰ εἶχεν ὁλοκληρωθῆ τὸ ἔργον καὶ θὰ εὑρίσκοντο εἰς τὴν διάθεσίν μας 100.000.000 κυβικά, διότι 4 χρόνια ἐχρειάζοντο διὰ τὴν ὁλοκλήρωσιν τοῦ ἔργου. Ἡ Κυβέρνησις δὲν υἱοθέτησε τὴν λύσιν αὐτήν, τὴν παρευβοϊκήν, καὶ ἀπεδύθη εἰς τὴν περιπέτειαν τῆς ἀναζητήσεως ἄλλων λύσεων. Καὶ ἐρωτᾶται, διατί; Διατί, ἀφοῦ εἶχε μίαν πρωτοφανοῦς πληρότητος μελέτην, ἐγκεκριμένην ἀπὸ ὅλα τὰ ἁρμόδια ὄργανα, εἰς τὰ ὁποῖα τόσην σημασίαν ἀπέδωσεν ἀπόψε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ἔγκρισιν ὑπ’ αὐτοῦ τῆς ἐνδιαμέσου χαράξεως, διατὶ ἡ Κυβέρνησις ἐγκατέλειψε τὴν μελέτην αὐτὴν καὶ ἐτέθη εἰς ἀναζήτησιν ἄλλων λύσεων; Δύο λόγοι τὴν ὡδήγησαν εἰς τοῦτο. Ὁ πρῶτος λόγος εἶναι, ὅτι ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων εὑρῆκε τὸ ἔργον ἀκριβό. Ἑκατὸν ὀγδόντα ἑπτὰ ἑκατομμύρια τοῦ ἐφάνησαν πολλά. Αὐτὸς εἶναι ὁ πρῶτος λόγος καὶ ὁ δεύτερος λόγος, εἶναι ὅτι εὑρῆκε τὸν ἀπαιτούμενον χρόνον μακρόν, τέσσαρα χρόνια δι’ ὁλόκληρον τὸ ἔργον καὶ δυόμισυ διὰ τὴν σταδιακὴν ἐκτέλεσίν του. Ἀναζητῶν λύσιν οἰκονομικωτέραν καὶ συντομωτέραν, ἔχασε δύο πολύτιμα χρόνια, διότι μόλις εἰς τὸ τέλος τοῦ 1954 ἀποφασίζεται ἡ ἐκτέλεσις τῆς ἐνδιαμέσου χαράξεως. Συνεπῶς ἀπώλεσεν ἤδη τὸν παράγοντα «χρόνος» διὰ τὸν ὁποῖον ἀπέρριψε τὴν μελέτην τῶν Σουηδῶν, ἀλλ’ ἀπώλεσε καὶ τὸν παράγοντα «οἰκονομία», διότι τὰ ἔργα καθυστέρησαν περισσότερον ἀπὸ ὅ,τι θὰ ἐχρειάζετο διὰ νὰ ὁλοκληρωθῇ ἡ ὁριστικὴ κατασκευὴ ὁλοκλήρου τῆς λύσεως τῶν Σουηδῶν — καὶ ἀποκαλῶ λύσιν τῶν Σουηδῶν, τὴν λύσιν Ραυτοπούλου, διότι συνειργάσθησαν Σουηδοὶ μηχανικοὶ εἰς τὴν ἐκπόνησίν της — καὶ συγχρόνως ἐστοίχισε περισσότερον ἀπὸ ὅ,τι προϋπελογίσθη, βεβαίως, ἀλλὰ περισσότερον καὶ ἀπὸ τὴν λύσιν Σουηδῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων ἐπιχειρῶν νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ἀπόφασιν τῆς ἐνδιαμέσου χαράξεως ἡ ὁποία καθ’ ἡμᾶς ἀποτελεῖ τραγικὴν κυβερνητικὴν ἀποτυχίαν, εἶπε, μεταφέρων τὸ θέμα εἰς ἄλλον τομέα, ὅτι ἂν δὲν εἶχε τεθῇ εἰς ἐφαρμογὴν τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον γίνεται σήμερον, αἱ Ἀθῆναι καὶ θὰ εἶχον 1.800.000 κυβικὰ οἱ Ἀθηναῖοι θὰ ἔτρωγαν λάσπην ἀντὶ νὰ πίνουν νερό. Δὲν νομίζω, ὅτι τὸ ἐπιχείρημα αὐτὸ εὑρίσκεται εἰς τὸ ὕψος τῶν συζητήσεων, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ διακρίνῃ τὰ λεγόμενα εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Διότι ἡ Ἀντιπολίτευσις δὲν εἶπεν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν ἐνδιάμεσον λύσιν τὸ 1954 καὶ νὰ μὴ υἱοθετήσῃ καμμίαν ἄλλην. Ἡμεῖς ὁμιλοῦμεν περὶ ἐκτελέσεως ἀπὸ τὰς ἀρχὰς τοῦ 1953 τῆς χαράξεως τῆς παρευβοϊκῆς, ἀντὶ τῆς ἐνδιαμέσου, τῆς ὁποίας ἡ ἐκτέλεσις ἤρχισεν οὐσιαστικῶς τὸ τέλος τοῦ 1954. Ὁ κ. Ὑπουργὸς δικαιολογῶν τὴν ὑπέρβασιν τῶν δαπανῶν τὴν ὁποίαν ὁ ἴδιος ἀναβιβάζει εἰς 181.000.000, ἔναντι τῶν 121.000.000, τὰ ὁποῖα εἶχεν ὑπολογίσει ἡ προμελέτη ἐπικαλεῖται τὴν αὔξησιν τῶν τιμῶν καὶ ἡμερομισθίων μεταξὺ 1954 καὶ 1957 καὶ τὴν αὔξησιν αὐτὴν ἀναβιβάζει εἰς 30%. Διαπράττει ἐν τῷ συλλογισμῷ αὐτῷ μίαν σειρὰν σοβαρῶν σφαλμάτων. Πρῶτον, χρησιμοποιεῖ δύο χρονικὰ σημεῖα τὸ 1954 καὶ τὸ 1957 καὶ λέγει ὅτι ἀπὸ τὸ 1954 ἕως τὸ 1957 ὁ τιμάριθμος, οἱ μισθοὶ καὶ τὰ ἡμερομίσθια ηὐξήθησαν κατὰ 30%. Τὸ ἔργον δὲν ἔγινε τὸ 1957, τὸ ἔργον γίνεται ἀπὸ τὸ 1954, τὸ 1955, τὸ 1956 καὶ μέρος τὸ 1957. Συνεπῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ ἔπρεπε νὰ μᾶς εἴπῃ, ἂν αὐτὴ ἡ ὑπέρβασις τῶν 30% ἀφορᾷ καὶ τὴν κατασκευὴν ἡ ὁποία ἔγινε τὸ 1954 ὅταν οὐδεμία μετακίνησις τιμαρίθμου ἐγένετο. Δεύτερον, δι’ ἡμᾶς ἀφετηρία συγκρίσεως δὲν εἶναι τὸ ἔτος 1954, ἀλλὰ τὸ ἔτος 1955 καὶ ἰδοὺ διατί: Εἶναι τὸ ἔτος 1955 διὰ τὴν Βουλὴν τὸ κρίσιμον ἔτος καὶ αὐτὸ πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἂν τυχὸν ὑπάρχῃ διαφορὰ ἡμερομισθίων, πρέπει νὰ ὑπολογισθῇ μεταξὺ 1955, 1956 καὶ 1957. Ὁ σημερινὸς Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τότε Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων, κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς τῆς 6ης Μαΐου 1955, ἐβεβαίωσεν ἐντὸς τῆς αὐτῆς συνεδριάσεως, εἰς διάστημα 2 ὡρῶν, τὴν Βουλὴν ἑξάκις, ὅτι τὸ ἔργον θὰ στοιχίσῃ ὀλιγώτερον ἀπὸ 121.000.000 δραχμῶν. Τὸ ἐδήλωσεν αὐτό, ἀπαντῶν εἰς τοὺς βουλευτὰς τοῦ Κόμματος τῶν Φιλευθέρων, τότε, οἱ ὁποῖοι ἠμφισβήτουν τὴν ἀκρίβειαν τῆς ἐκτιμήσεως τῆς προμελέτης. Καὶ λέγει ὁ κ. Καραμανλῆς: «Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀμφισβητῆται, ὅταν τὰ ἔργα ἀποδεικνύουν τὰ μέχρι τοῦδε ἐκτελεσθέντα, ὅτι τὸ ἔργον ὄχι μόνον δὲν θὰ ὑπερβῇ τὰ 121 ἑκατομμύρια ἀλλὰ θὰ στοιχίσῃ καὶ ὀλιγώτερον; Καὶ ὄχι μόνον δὲν ὑφίσταται τὸ ἐνδεχόμενον νὰ στοιχίσῃ τὸ ἔργον ἀκριβότερον ἀπὸ ὅ,τι ὑπελογίσθη, ἀλλὰ ἡ πρᾶξις ἀποδεικνύει ὅτι θὰ εἶναι εὐθηνότερον. Τὸ λέγω ἐπισήμως εἰς τὴν Βουλήν». Αὐτὰ εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ κ. Χαβίνης τοῦ λέγει: «Θαυμάζω τὸ θάρρος σας, ὅταν τολμᾶτε νὰ λέγετε πόσον θὰ στοιχίσῃ ἕνα ἔργον, ἐνῷ δὲν ἔχετε μελέτην. Ἐὰν δὲν γνωρίζετε τί θὰ εἴπῃ μελέτη, νὰ φροντίσητε νὰ τὸ μάθητε». Αὐτὴ εἶναι ἡ πρώτη βεβαίωσις τῆς 6ης Μαΐου 1955. Δευτέρα βεβαίωσις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ἰδίας συνεδριάσεως: «Κατὰ τὸ 8μηνον διάστημα αἱ ἐργασίαι ποὺ ἐγένοντο μᾶς ἐπέτρεψαν νὰ διαπιστώσωμεν πόσην ἔκτασιν βραχώδη ἔχομεν καὶ σᾶς λέγω, ὅτι, ἐνῷ ἡ προμελέτη προέβλεπε 94.000 κυβικὰ ὑπολογίζομεν ὅτι δὲν θὰ ὑπερβοῦν τὰ 65.000. Δύο θέματα ἦτο δυνατὸν νὰ ἀνατρέψουν τὸ ἀκριβὲς τῆς προμελέτης: Τὸ θέμα τῆς ἐκβραχίσεως καὶ τὸ θέμα τῆς σήραγγος. Ἐκ τῆς ἐκτελέσεως προκύπτει ὅτι ἡ κατασκευὴ θὰ εἶναι εὐθηνοτέρα τῆς προμελετηθείσης». Τρίτη βεβαίωσις, μετὰ ἓν τέταρτον, ὅτι «ἀποδεικνύεται ἀπὸ τὴν πρᾶξιν ὅτι ἡ ἐκτέλεσις ἀνταποκρίνεται πλήρως πρὸς τὰς προϋποθέσεις τῆς προμελέτης. Τὰ λέγω αὐτὰ εἰς ἀπάντησιν τῶν διατυπωθέντων φόβων ὅτι ἡ ἐνδιάμεσος χάραξις δὲν εἶναι εὐθηνὴ καὶ θὰ ὑπερβῇ τὸν προϋπολογισμόν». Ἀκολούθως, κύριοι βουλευταί, τετάρτη, πέμπτη καὶ ἕκτη, ἐντὸς τῆς ἰδίας ἑσπέρας, βεβαίωσις, τοῦ σημερινοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι τὸ ἔργον θὰ στοιχίσῃ ὀλιγώτερον τῶν 121 ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Συνεπῶς δι’ ἡμᾶς ἀφετηρίαν ἀποτελεῖ ἡ Κυβερνητικὴ βεβαίωσις τοῦ 1955. Πρέπει νὰ μᾶς εἴπῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων, τί ἐμεσολάβησε μεταξὺ τοῦ Μαΐου τοῦ 1955 καὶ τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων, ὥστε νὰ ἔχωμεν ὑπέρβασιν 62.000.000 μὲν κατὰ τοὺς κυβερνητικοὺς ὑπολογισμούς, 100.000.000 δὲ τοὐλάχιστον κατὰ τοὺς ἰδικούς μας ὑπολογισμούς, ὡς θὰ ἀποδείξω ἀμέσως κατωτέρω. Ὁ κ. Ὑπουργὸς λέγει ὅτι ὁ τιμάριθμος ηὐξήθη κατὰ 30%. Τοῦτο εἶναι ἀνακριβέστατον.

§132Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Ἐγὼ δὲν εἶπον τέτοιο πρᾶγμα.

§133Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Ὄχι, εἴπατε αἱ τιμαὶ καὶ τὰ ἡμερομίσθια. Τοῦτο εἶναι ἀνακριβέστατον. Οὐδέποτε, ἢ μᾶλλον διὰ πρώτην φορὰν ἡ Κυβέρνησις λέγει ὅτι αἱ τιμαὶ ηὐξήθησαν κατὰ 30% μεταξὺ 1955 καὶ 1957.

§134Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). 1954 καὶ 1957. Σᾶς εἶπον ἀπὸ τὴν ἡμέραν τῆς ὑπογραφῆς τῆς συμβάσεως μέχρι τοῦ 1957, ἡ κατὰ νόμον Τιμαριθμικὴ Ἐπιτροπὴ συνήρχετο ἑκάστοτε καὶ καθώριζε πόσον ἀνέβηκαν τὰ καύσιμα, ὁ σίδηρος καὶ τὰ πράγματα ποὺ μεταχειρίζεται ὁ ἐργολάβος καὶ ἀκόμη ἡ ἀμοιβὴ τῶν ἐργατῶν. Ἐδόθη οὕτω μία μέση αὔξησις 29%. Αὐτὸ δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὸν τιμάριθμον. Ὁ τιμάριθμος ἠμπορεῖ νὰ εἶναι ἀνώτερος ἢ κατώτερος ἀπὸ αὐτά.

§135Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Ἔσπευσα ἀμέσως νὰ κάμω τὴν διόρθωσιν. Ἐπειδὴ ὡμίλουν περὶ δηλώσεως τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὸ 1955 εἶπον μεταξὺ 1955 καὶ 1957, ἐνῷ ἠννόουν 1954–57. Τὰ στοιχεῖα τοῦ Τεχνικοῦ Ἐπιμελητηρίου τῆς Ἑλλάδος ἀποδεικνύουν ὅτι τὰ ὑλικὰ μεταξὺ 1954 καὶ 1957, καὶ ἂν ἀκόμη ὑποτεθῇ ὅτι τὸ ὅλον ἔργον ἐγίνετο τώρα, ηὐξήθησαν κατὰ ἕνα ποσοστὸν μέσον 8%. Εἶναι ἐπίσημα στοιχεῖα τοῦ Τεχνικοῦ Ἐπιμελητηρίου τῆς Ἑλλάδος. Οἱ μισθοὶ ηὐξήθησαν ἀπὸ 1954 μέχρι τοῦ 1957 κατὰ μέσον ποσοστὸν 25%. Ἀπὸ δὲ τὸ 1955 ὅταν ὁ Πρωθυπουργὸς δηλώνῃ ὅτι θὰ ἐκτελεσθῇ ἀκριβῶς ἡ μελέτη, μέχρι τὸ 1956 καὶ μέχρι σήμερον τὸ ποσοστὸν αὐξήσεως εἶναι μόνον 15%. Διότι, μετὰ τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1955 δὲν ὑπάρχει ἄλλη αὔξησις μισθῶν καὶ ἡμερομισθίων, πλὴν ἐκείνης ἡ ὁποία ἐδόθη εἰς τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1956. Ὥστε ἔχομεν αὔξησιν ἀπὸ τὸ 1954–57 μισθῶν 25%, ἀπὸ τὸ 1955–57, 15%, κατὰ βεβαίωσιν τοῦ Ἐπιμελητηρίου, μέσην αὔξησιν ὑλικῶν 8%. Τώρα, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιδράσουν αὐτὰ ἐπὶ τῆς τιμῆς τῶν ἔργων; Κύριοι βουλευταί, ὅταν ἐκτελῆται ἕνα τεχνικὸν ἔργον αὐτῆς τῆς φύσεως, τὸ Τεχνικὸν Ἐπιμελητήριον πληροφορεῖ ὅτι ἡ συμμετοχὴ τῶν ἡμερομισθίων εἶναι 25% καὶ τῶν ὑλικῶν 75%, διότι γίνεται μεγάλη χρῆσις μηχανικῶν μέσων. Διὰ νὰ ἀντιληφθῆτε πόσον εἶναι ἀδικαιολόγητος αὐτὴ ἡ χονδρὴ αὔξησις τοῦ 30% τῆς τιμῆς τοῦ συνόλου τῶν ἔργων, ἀρκεῖ νὰ εἴπω τοῦτο, ὅτι τὸ ἔργον περιλαμβάνει πολλὰ μηχανήματα, ἰδίως τὰ ἀντλιοστάσια, τὰ ὁποῖα στοιχίζουν ἑκατομμύρια δολλάρια. Εἶναι ἀδύνατος ἡ μεταβολὴ εἰς τοιαύτην ἔκτασιν τῆς ὅλης δαπάνης τοῦ ἔργου, λόγῳ τῆς αὐξήσεως τῶν τιμῶν καὶ ἡμερομισθίων μεταξὺ 1954–57. Καὶ ἐὰν ἀκόμη τὸ ἔργον ἐξετελεῖτο ὁλόκληρον σήμερον, θὰ ἠδύνατο νὰ δικαιολογηθῇ ὑπέρβασις οὐχὶ μεγαλυτέρα τοῦ 5–6%. Ἀλλὰ διὰ νὰ διαφωτισθῇ περισσότερον ἡ Βουλή, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Δημοσίων Ἔργων, ἐὰν θὰ ἦτο δυνατόν, νὰ μᾶς προσκομίσῃ ἀποφάσεις τοῦ Συμβουλίου Δημοσίων Ἔργων, ἀπὸ τὰς ὁποίας νὰ προκύπτῃ αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπε πρὸ ὀλίγου, ὅτι τὰ 121 ἑκατομμύρια δραχμῶν ἔγιναν 156 ἑκατομμύρια, διότι τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων, ἐκτιμῶν τὴν αὔξησιν μισθῶν καὶ ἡμερομισθίων, καταλήγει εἰς τὸ ὅτι πρέπει ὁ ἐργολάβος νὰ πάρῃ 30% ἐπὶ πλέον ἀπὸ τὰ συμφωνηθέντα. Τοιαῦται ἀποδείξεις δὲν ὑπάρχουν καὶ θὰ σᾶς ἀποδείξω ποῦ ὀφείλεται ἡ ὑπέρβασις. Ἡ σῆραγξ ὁλόκληρος τῶν 45 χιλιομέτρων τῆς ἐνδιαμέσου χαράξεως, ἔχει ὑπολογισθῆ εἰς τὴν προμελέτην δι’ 65 ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Τὸ ἀντλιοστάσιον εἰς τὸ Μουρίκι ἔχει ὑπολογισθῆ διὰ 36 ἑκατομμύρια. Τὸ ἀντλιοστάσιον τῆς Βίλιζας δι’ 11 ἑκατομμύρια καὶ ὑπάρχει καὶ ἕνα κονδύλιον 11 ἑκατομμυρίων δι’ ἀπρόβλεπτα. Αὐτὰ τὰ 4 κονδύλια συγκρατοῦν τὸ ποσὸν τῶν 121 ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Τὰ 45 χλμ. ὑδραγωγείου, διὰ τὰ ὁποῖα προβλέπει ἡ προμελέτη δαπάνην 65 ἑκατομμυρίων ἐδημοπρατήθησαν καὶ ἐδόθησαν εἰς τὸν ἐργολάβον διὰ 70 ἑκατομμύρια. Ὁ ἐργολάβος ἐκτελεῖ τὰ 25.810 μ. καὶ κοστίζουν πλέον τῶν 70 ἑκατομμυρίων. Μετὰ γίνεται μεταβολὴ τῆς συμβάσεως. Ἡ Κυβέρνησις ζητεῖ ἀντὶ νὰ συνεχισθῇ τὸ ὑδραγωγεῖον διὰ τῆς κατασκευῆς τῶν ὑπολειπομένων 20 χιλιομέτρων, ζητεῖ νὰ γίνουν αὐτοὶ οἱ κλειστοὶ ἀγωγοὶ μὲ σίφωνας 10 χιλιομέτρων, οἱ ὁποῖοι, ὅταν κατασκευασθοῦν καὶ οἱ δύο θὰ στοιχίσουν μεταξὺ 65 καὶ 70 ἑκατομμυρίων. Τί σχέσιν τώρα ἔχει ὁ τιμάριθμος, τί σχέσιν ἔχουν οἱ μισθοὶ καὶ τὰ ἡμερομίσθια μὲ τὴν μεταβολὴν τῆς προμελέτης, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις λέγει ὅτι δὲν ἐζήτησεν ὁ ἐργολάβος, ἀλλὰ λέγει, ὅτι ἠναγκάσθη νὰ δώσῃ εἰς τὸν ἐργολάβον τὴν κατασκευὴν τῶν κλειστῶν ὑδραγωγείων, διὰ νὰ ἀποφύγῃ ἀγωγὰς ἀποζημιώσεων, τὰς ὁποίας θὰ ἤγειρεν ὁ ἐργολάβος ἐναντίον τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, διὰ τὴν μεταβολὴν τῶν σχεδίων. Εἶναι δυνατὸν νὰ δικαιολογήσωμεν ὑπέρβασιν κατὰ 120% ἑνὸς ἐκ τῶν κονδυλίων, μετὰ τῆς προμελέτης τοῦ ἀφορῶντος τὸ ὑδραγωγεῖον; Τί σχέσιν ἔχουν αἱ τιμαὶ καὶ τὰ ἡμερομίσθια καὶ τὰ ὑλικὰ μὲ τὴν μεταβολὴν αὐτήν;

§136Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Μήπως, ὁ κ. Ὑπουργός, θὰ ἠδύνατο νὰ μᾶς δώσῃ μεταβολὰς εἰς τὰς τιμὰς μονάδος τοῦ ἔργου; Καὶ τότε θὰ ἴδωμεν ἐὰν ἐπέδρασεν ὁ τιμάριθμος ἐπὶ τῶν ηὐξημένων δαπανῶν.

§137Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Ἡ ἀπόφασις τῆς ἁρμοδίας Ἐπιτροπῆς τῶν ἡμερομισθίων, ἂν ἐνθυμοῦμαι καλῶς, εἶναι 38 δραχ. κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τῆς συμβάσεως καὶ 58 δραχ. κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν.

§138Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Ἠμπορεῖτε, κύριε Ὑπουργέ, νὰ μᾶς παράσχητε τὴν πληροφορίαν, ἂν αὐτὸ τὸ 29,4%, τὸ ὁποῖον λέγετε ὅτι ἐχορηγήθη εἰς τὸν ἐργολάβον, λόγῳ αὐξήσεως τιμῶν καὶ ἡμερομισθίων ἐδόθη ἀναδρομικῶς ἀπὸ τὸ 1954, ἢ μόνον διὰ τὴν μεταβολὴν τῶν ἔργων;

§139Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Εἶναι ὁ μέσος ὅρος.

§140Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Τότε, διὰ νὰ εἶναι αὐτὸ μέσος ὅρος, ἐὰν ἔχετε δώσει τὸ 1954 5% καὶ τὸ 1955 10%, πρέπει νὰ ἔχετε φθάσει σήμερον εἰς τὰ 70%, διὰ νὰ ἔχωμεν μέσον ὅρον 30%.

§141Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Ἐὰν ἔχῃ γίνει τὸ ἴδιον ἔργον τὸ 1954, τὸ 1955 καὶ τὸ 1956 θὰ ἔχωμεν 5% διὰ τὸ 1954, 10% διὰ τὸ 1955, 10% διὰ τὸ 1956 καὶ 10% διὰ τὸ 1957. Ὑπάρχει ἀπόφασις τοῦ Συμβουλίου τῶν Δημοσίων Ἔργων, ἡ ὁποία δίδει ἀναθεώρησιν 0,29 καὶ ἀπόφασις πλήρως δικαιολογημένη, τῶν ἡμερομισθίων δὲ βάσει τῶν ἀποφάσεων τῆς Ἐπιτροπῆς Λεβαδείας, ἡ ὁποία εἶναι ἀπόφασις ὑποχρεωτικὴ διὰ τὸ Ὑπουργεῖον καὶ δὲν ἠδύνατο παρὰ νὰ τὴν ἀποδεχθῇ.

§142Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Μέχρι τοῦ Μαΐου τοῦ 1955, εἴχατε κάμει ἀναθεώρησιν τιμῶν;

§143Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Δὲν ἔχω ἐδῶ ὁλόκληρον τὸν φάκελλον. Πάντως τὸ Συμβούλιον τόσα ἔδωσε.

§144Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Ποῦ στηριζόμενον; Ἡ σύμβασις λέγει ὅτι ἀπαγορεύεται ἡ ἀναθεώρησις τιμῶν καὶ ὅτι ὁ ἐργολάβος ὀφείλει νὰ ἐκτελέσῃ τὸ ἔργον μὲ 121.000.000. Ποῦ στηρίζεται ὁ κ. Καραμανλῆς τὸν Μάϊον τοῦ 1955 καὶ λέγει ὅτι τὸ ἔργον θὰ στοιχίσῃ ὀλιγώτερον ἀπὸ 121.000.000;

§145Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Ἡ σύμβασις δὲν λέγει ὅτι ἀπαγορεύεται ἡ ἀναθεώρησις τιμῶν, διότι οὐδεὶς ἐργολάβος θὰ ἠδύνατο νὰ ἐκτελέσῃ τὴν ἐργασίαν αὐτὴν ἄνευ ἀναθεωρήσεως τιμῶν.

§146Δ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΟΣ. Κύριε συνάδελφε, γίνεται καμμία ἐργασία ἄνευ ἀναθεωρήσεως τιμῶν;

§147Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Διὰ νὰ κάμητε ἀναθεώρησιν τιμῶν μὲ μέσην τιμὴν αὐξήσεως κατὰ 29% πρέπει νὰ ἔχητε αὔξησιν 60% καὶ 70%. Ὅταν τὸ Τεχνικὸν Ἐπιμελητήριον δίδῃ τὴν πληροφορίαν ὅτι οἱ μισθοὶ ἔχουν μέσην αὔξησιν 25% μεταξὺ 1954 καὶ 1957, αἱ δὲ πρῶται ὗλαι τὰς ὁποίας ἐχρησιμοποιήσατε εἰς τὰ ἔργα αὐτὰ ἐσημείωσαν αὔξησιν 8%, εἶναι τὸ ὀλιγώτερον παραδοξολογία νὰ ὑποστηρίζετε ὅτι εἶναι δυνατὸν τὸ 1957 νὰ κάμωμεν ἀναθεώρησιν μονάδος, ἐὰν ἄλλο τι δὲν συμβαίνῃ. Ἐὰν δὲν συμβαίνῃ νὰ μεταβάλλεται ριζικῶς ἡ μελέτη, διότι ἡ προμελέτη τῶν 8 σελίδων δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ προβλέψῃ ὁλόκληρον τὸ ἔργον ἐν λεπτομερείᾳ.

§148Δ. ΚΩΣΤΗΣ. Βασικὸν αἴτημα σήμερον τοῦ Ἐπιμελητηρίου, εἶναι ὅτι δὲν ἀνεθεωρήθησαν αἱ τιμαί, καίτοι ηὐξήθησαν τὰ καύσιμα. Πρόκειται περὶ 4 ἢ 5.000.000 δραχμῶν, καὶ ἑπομένως τὸ ζητεῖ τὸ Ἐπιμελητήριον. Δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ σᾶς εἴπω ἐὰν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν αὐτοῦ τοῦ ἔργου ἀνεθεωρήθησαν αἱ τιμαὶ λόγῳ τῆς ἀναθεωρήσεως τῶν τιμῶν τῶν καυσίμων. Γενικῶς εἰς ὅλας τὰς μεγάλας ἐργολαβίας τὸ Ἐπιμελητήριον παραπονεῖται ὅτι δὲν ἀνεθεωρήθησαν αἱ τιμαί.

§149Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Ὅπου ἀπαγορεύεται ρητῶς, δὲν γίνεται ἀναθεώρησις τιμῶν. Ἐδῶ εἰς τὴν σύμβασιν δὲν λέγει ὅτι δὲν θὰ δοθοῦν ἀναθεωρήσεις τιμῶν. Ὑπάρχουν συμβάσεις ποὺ λέγουν ὅτι λαμβάνεις μέρος καὶ δὲν ἔχει δικαίωμα ἀναθεωρήσεως τιμῶν. Παρὰ τοῦτο τὸ Ἐφετεῖον Λαρίσης καὶ ἓν ἄλλο Ἐφετεῖον, τὸ γνωρίζει ὁ κ. Τσάτσος, ὁ ὁποῖος εἶχε σχετικὴν ὑπόθεσιν εἰς τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας, παρὰ τὴν ἀπαγόρευσιν ἔδωσεν ἀναθεώρησιν τιμῶν. Κατὰ τὴν διακήρυξιν καὶ τὴν σύμβασιν, ἡ ὁποία ὑπεγράφη κατὰ τὴν διακήρυξιν, ἐφαρμόζεται ὁ νόμος, ὁ ὁποῖος δίδει ἀναθεώρησιν τιμῶν καὶ δίδεται καὶ ἀναθεώρησις καὶ εἰς τὰ καύσιμα καὶ εἰς τὰ ἡμερομίσθια. Θέλω νὰ καταλάβω, κύριε Κωστῆ, τί θέλετε νὰ εἴπητε.

§150Δ. ΚΩΣΤΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, καὶ ἂν ἐδόθη ἡ ἀναθεώρησις, εἶναι ἀσήμαντος.

§151Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Τὸ πρᾶγμα εἶναι σαφές. Ἡ ὑπέρβασις τῶν 121 ἑκατομμυρίων εἰς 200, δὲν ὀφείλεται εἰς ἀναθεώρησιν. Διότι σᾶς εἶπον τί ἀναθεώρησιν τιμῶν περιέχει ὁ κεντρικὸς ἀγωγός, ὁ ὁποῖος ἀντικατεστάθη μὲ τὰ προεκτεταμένα σκυροδέματα, κόστος 155 ἑκατομμυρίων, ἀντὶ τῶν 65, τὰ ὁποῖα προβλέπει ἡ προμελέτη, δι’ ὅλον τὸ μῆκος τοῦ ὑδραγωγείου; Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων, διὰ νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι παρὰ τὴν ὑπέρβασιν αὐτὴν τῆς τιμῆς τοῦ ἔργου, καὶ ἡ παρευβοϊκὴ χάραξις θὰ ἐστοίχιζεν ἐπίσης 30% περισσότερον, ἀπὸ τὴν τιμὴν τῆς προβλέψεως, ἀναβιβάζει τὸ κόστος τῶν παρευβοϊκῶν ἀπὸ 187 εἰς 278. Νομίζω, ὅτι διεφωτίσθη πλήρως ἡ Βουλὴ ἀπὸ τὴν ἀγόρευσιν τῶν κ.κ. Τσάτσου καὶ Τσουκαλᾶ, περὶ τοῦ μαθηματικοῦ λάθους, τὸ ὁποῖον διαπράττει ὁ κ. Ὑπουργός, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν κατ’ ἀρχὴν νὰ προβαίνωμεν εἰς σύγκρισιν μιᾶς πλήρους ὁριστικῆς μελέτης, τῆς ὁποίας οἱ τόμοι γεμίζουν ἓν ὁλόκληρον δωμάτιον, μὲ μίαν προμελέτην, ἡ ὁποία καταλαμβάνει ὀκτὼ σελίδας καὶ μίαν μόνον διὰ τὰ ἀντλιοστάσια, ἀξίας 40 ἑκατομμυρίων δραχμῶν καὶ 15 χάρτας, κλίμακος 1 πρὸς 5 χιλιάδας. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων διεβεβαίωσε κατὰ τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν τὴν Βουλήν, ὅτι ὅ,τι ἔγινε ἕως ἐδῶ ἔγινε. Μὴ ἀνησυχῆτε, εἶπε, διὰ τὸ μέλλον, διότι τὰ πράγματα θὰ ἐξελιχθοῦν σύμφωνα μὲ τὴν πρόβλεψιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ μὲ τὰ σχέδια. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἠδυνάμην νὰ πιστεύσω τὰς προβλέψεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ἀλλὰ μετὰ τὸ πάθημα τοῦ κ. Καραμανλῆ, ὁ ὁποῖος τὸ 1955 ἑξάκις ἐβεβαίωσε τὴν Βουλὴν περὶ τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων εἰς ποσὸν κάτω τῶν 121 ἑκατομμυρίων, εὑρίσκομαι εἰς ἀπόλυτον δυσκολίαν νὰ συμμερισθῶ τὴν αἰσιοδοξίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅτι τὰ ἔργα θὰ στοιχίσουν 181 ἑκατομμύρια. Ὅταν ὁ κ. Ὑπουργὸς ὁμιλῇ περὶ 181 ἑκατομ., πρέπει πάντως νὰ προσθέσωμεν καὶ τὰ 17 ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα ἡ Ἑταιρία Ὑδάτων ἐδαπάνησε διὰ μίαν πρόχειρον λύσιν, ἡ ὁποία θὰ παραμείνῃ ἄχρηστος, μετὰ τὴν κατασκευὴν τῶν ἔργων. Κύριοι βουλευταί, ἐν ἀρχῇ τοῦ λόγου μου, εἶπον, ὅτι αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐλέγχομεν, δὲν εἶναι σήμερον ἡ σκοπιμότης τῆς ἐνδιαμέσου χαράξεως, ἐν συγκρίσει πρὸς τὴν παρευβοϊκήν, διότι ὄχι μόνον σήμερον, ἀλλὰ καὶ πρὸ ἑνὸς ἔτους, ἦτο ἀδύνατον νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς ἄλλην χάραξιν. Ἡ ἐπερώτησις, σκοπὸν ἔχει νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς καὶ τῆς κοινῆς γνώμης, ἐπὶ τοῦ κινδύνου τὸν ὁποῖον συνεπάγεται διὰ τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα ἡ προχειρότης μὲ τὴν ὁποίαν ἀντιμετωπίζονται τὰ Δημόσια ἔργα. Αὐτὴ ἡ ἄνευ μελέτης καὶ ἄνευ προγράμματος ἐκτέλεσις κολοσσιαίας σημασίας καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ποσῶν μεγίστης σπουδαιότητος ἔργων εἶναι ἀπαράδεκτος. Γίνεται ἐσχάτως, κ. κ. βουλευταί, μεγίστη κατάχρησις τῆς διαδικασίας τῶν λεγομένων ἐπειγόντων ἔργων. Ὅταν ἐψηφίσθη ὁ νόμος περὶ ἐπειγόντων ἔργων ἐπὶ ἰδικῆς μας Κυβερνήσεως, διευθύνων, τότε, τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, διετύπωσα ζωηροτάτας ἐπιφυλάξεις, διότι ἐφοβήθην αὐτὸ ἀκριβῶς, τὸ ὁποῖον γίνεται σήμερον. Ἐφοβήθην μήπως ἡ διαδικασία τῶν ἐπειγόντων ἔργων, ἡ ὁποία δὲν κατοχυρώνει ἐπαρκῶς τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, ἀποβῇ ὁ κανὼν καὶ δι’ ὅλα πλέον τὰ ἔργα, ἐπείγοντα ἢ ἐκτελοῦνται μὲ τὴν διαδικασίαν τῶν ἐπειγόντων ἔργων. Μὲ τὴν προχειρότητα αὐτήν, συνέβη, ὅπως θὰ ἔχωμεν ἀφορμὴν νὰ ἀναπτύξωμεν εἰς τὴν ἑπομένην ἐπερώτησιν, νὰ δημοπρατοῦνται ποσοστὰ μόνον ἔργων. Ἕν ἔργον, τὸ ὁποῖον τελικῶς θὰ στοιχίσῃ 20 ἑκατομμύρια, συμβαίνει νὰ δημοπρατῆται μόνον κατὰ ποσοστὸν 2 ἑκατομμυρίων καὶ ἐκεῖ ἐπάνω νὰ κτυποῦνται οἱ ἐργολάβοι. Κάποιος ἠρώτησεν ἕνα ἐργολάβον, ποὺ προσέφερε δι’ ἓν ἔργον πολὺ χαμηλὴν τιμήν. «Θὰ χάσῃς χρήματα» τοῦ εἶπε καὶ αὐτὸς ἀπήντησε: «Μὴ εἶσαι ἀφελής, τὸ ἔργον θὰ στοιχίσῃ 20 ἑκατομμύρια, ἄφησε νὰ τὸ πάρω μὲ τὰ 1.700 καὶ μετὰ θὰ καλύψω τὴν ζημίαν καὶ θὰ ἔχω μεγάλα κέρδη». Διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ ἐμπλέκεται καὶ ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους καὶ τὸ Πρόγραμμα τῆς ἀνασυγκροτήσεως εἰς μίαν δεινὴν περιπέτειαν. Δὲν θὰ γνωρίζωμεν πλέον κανένα ἔργον τὶ θὰ στοιχίζῃ. Ἔχομεν περιπτώσεις ὑπερβάσεως χίλια τοῖς ἑκατόν. Ἔργον, τὸ ὁποῖον ἤρχισε μὲ 2 ἑκατομμύρια, νὰ στοιχίσῃ 20 ἑκατομμύρια. Τὰ ἔργα τῆς Ὁμονοίας, τὰ ὁποῖα ἤρχισαν μὲ 6 ἑκατομμύρια, θὰ στοιχίσουν 13 καὶ πλέον. Φοβοῦμαι, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει υἱοθετήσει, εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν δημοσίων ἔργων, τὴν κοσμοθεωρίαν ἑνὸς γνωστοῦ Γάλλου συγγραφέως τοῦ παρελθόντος αἰῶνος, ὁ ὁποῖος ἔλεγεν, ὅτι «ἐὰν θέλετε νὰ ἀντιμετωπίσητε ἐπιτυχῶς ἓν ἔργον, νὰ μὴ κάμνετε μελέτην καὶ νὰ μὴ γνωρίζητε τίποτε περὶ αὐτοῦ. Διότι, ἐὰν γνωρίζητε, ἐπηρεάζεσθε ἀπὸ τὰς γνώσεις σας καὶ εἶσθε μεροληπτικός». Κύριοι βουλευταί, ὁ Μπωμαρσαὶ ἐξέφρασεν αὐτὰς τὰς σκέψεις εἰς ἓν ἔργον θεατρικόν. Αὐτὴ ἡ θεωρία ἡ ὁποία τόσον ἐπιτυχῶς ἀνεπτύχθη εἰς ἓν θεατρικὸν ἔργον, καταντᾷ δημόσιος κίνδυνος, ὅταν ἐφαρμόζεται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν δημοσίων ἔργων. (Χειροκροτήματα).

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Μητσοτάκης, ἔχει τὸν λόγον.

§153Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἔρχεται, ὄντως, κύριοι συνάδελφοι, ὅπως ὀρθότατα παρετήρησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐνώπιον τῆς Βουλῆς διὰ τρίτην φορὰν πρὸς συζήτησιν, τὸ θέμα τῆς Ὑλίκης, τὸ ὁποῖον συνεζητήθη ἤδη ἐκτενῶς καὶ τὸ ὁποῖον καὶ ἀπόψε ἐξονυχιστικῶς ἠρευνήθη. Ἀξίζει, ὅμως, τὸν κόπον, νομίζω νὰ ἐπανέλθωμεν ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ θέματος. Διότι, τὸ γεγονὸς ὅτι τὸ θέμα τῆς Ὑλίκης ἔρχεται πρὸς συζήτησιν, εἰς τρεῖς περιόδους, ἀπεχούσας χρονικῶς ἀλλήλων, μᾶς δίδει τὴν εὐχέρειαν νὰ δοκιμάσωμεν τὴν ὀρθότητα τῶν ἀποφάσεων βάσει τῶν πραγματικῶν δεδομένων καὶ νὰ καταλήξωμεν εἰς συμπεράσματα. Τὸ θέμα τῆς Ὑλίκης συνεζητήθη τὸ πρῶτον κατὰ Μάϊον τοῦ 1955, ὅτε ἤρχισεν ἐκτελούμενον τὸ ἔργον καὶ αἱ τότε διατυπωθεῖσαι κατηγορίαι κατὰ τοῦ Ὑπουργοῦ στηρίζονται εἰς τὴν αὐτήν, ὡς καὶ σήμερον, βάσιν, εἶναι χρήσιμοι καὶ σήμερον, διότι εὑρισκόμεθα εἰς τὸ τέλος τοῦ ἔργου καὶ συνεπῶς ἔχομεν τὰ δεδομένα νὰ κρίνωμεν ἂν τὰ ὅσα ἐπηγγέλθη τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἡ Κυβέρνησις ἦσαν πραγματικά. Ἐγὼ θὰ περιορισθῶ μόνον ἐπὶ τῆς πολιτικῆς πλευρᾶς τοῦ θέματος. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ τότε Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων, ἀνέλαβε τὸ Ὑπουργεῖον του εἰς τὴν καλυτέραν δυνατὴν στιγμήν. Ἀνέλαβε τὸ Ὑπουργεῖον τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ μακραὶ προσπάθειαι τοῦ παρελθόντος εἶχον καταλήξει εἰς ἕνα συμπέρασμα, τὸ ὁποῖον ἐφαίνετο νὰ γίνεται ἀπὸ ὅλους δεκτόν. Καὶ τὸ συμπέρασμα αὐτὸ ἦτο ἡ ἐφαρμογὴ διὰ τὴν ὕδρευσιν τῶν Ἀθηνῶν τῆς μελέτης τῶν Σουηδῶν–Ραυτοπούλου, ἡ ὁποία ἦτο πλήρης καὶ ἐμπεριστατωμένη, ἦτο δὲ δυνατὴ ἡ ἔναρξις τοῦ ἔργου. Τόσον δὲ τοῦτο ἦτο ἀκριβές, ὥστε ὑπηρεσιακὸς Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων θὰ εἶχεν ἀρχίσει τὴν ἐκτέλεσιν τῆς παραυβοϊκῆς χαράξεως, ἐὰν δὲν ἐδίσταζεν ὁ συνάδελφός του Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος ἐπίστευεν ὅτι ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ἔργου αὐτοῦ ἦτο θέμα πολιτικῆς Κυβερνήσεως, καὶ ὄχι ὑπηρεσιακῆς. Συνεπῶς, ὁ κ. Καραμανλῆς ὑπῆρξεν ὁ εὐνοούμενος τῆς τύχης, ἀναλαμβάνων τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων καὶ ἠδύνατο νὰ δώσῃ ἀμέσως ἐντολὴν ἐνάρξεως τοῦ ἔργου. Δὲν ἀποκρύπτω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι πολλοὶ ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὸ παρελθὸν διετέλεσαν Ὑπουργοὶ τῶν Δημοσίων Ἔργων, ἐφιλοδόξησαν νὰ εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔκαμνον ἔναρξιν τοῦ ἔργου. Καὶ παρετηρήθη τὸ γεγονός, ὅτι, ὁ ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος ἐθεωρεῖτο ὅτι λαμβάνει γενναίας ἀποφάσεις εἰς τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων, νὰ ἀναμείνῃ 21 ὁλοκλήρους μῆνας διὰ νὰ προβῇ εἰς τὴν ἔναρξιν τοῦ ἔργου. Ἤκουσα τὸν κ. Καραμανλῆν νὰ ἐπικαλῆται ὑπερηφάνως «πρακτικὸν νοῦν καὶ πολιτικὸν θάρρος». Καὶ περὶ μὲν τοῦ πολιτικοῦ του θάρρους δὲν θὰ ὁμιλήσω, διότι περὶ αὐτοῦ γνωρίζει ὁ ἴδιος. Ἐγώ, προσωπικῶς, πιστεύω ὅτι κάποιος λόγος θὰ ἔπρεπε νὰ τὸν ἔχῃ ὁδηγήσει εἰς τὴν μακρὰν ἀναβολὴν καὶ ὅτι δισταγμοὶ 21 μηνῶν δὲν προδίδουν θάρρος. Ὅσον ἀφορᾶ, ὅμως, τὸν πρακτικὸν νοῦν, νομίζω ὅτι δείγματα τούτου δὲν ἔδειξεν. Ὅλοι μέχρι σήμερον οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες, ἀναμφισβητήτως, ἐστηρίχθησαν καὶ πρέπει νὰ στηρίζωνται, εἰς τὰ ἀποτελέσματα τοῦ παρελθόντος. Ὁ κ. Καραμανλῆς ἠγνόησε τὰ πάντα καὶ ἐνόμισε ὅτι ἡ ἱστορία ἀρχίζει ἀπ’ αὐτόν. Ἀποτέλεσμα εἶναι ὅτι ἔχασε πολύτιμον χρόνον. Καὶ ἡ μεγάλη ἀπόφασις, τὴν ὁποίαν ἔλαβε, νὰ ἀκολουθήσῃ ἄλλην λύσιν, βαρύνει αὐτὸν καὶ μόνον ἀποκλειστικῶς. Ἐπέταξε εἰς τὸν κάλαθον τῶν ἀχρήστων μελέτας καὶ ἀποφάσεις διὰ τὰ δαπανηθέντα χρήματα ἐκ τοῦ Κρατικοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὡς ἐὰν τὰ χρήματα αὐτὰ νὰ μὴ ἦσαν χρήματα δι’ ἄλλους σκοπούς. Ἀπὸ τῆς στιγμῆς, λοιπόν, ποὺ ἐπέταξε εἰς τὸν κάλαθον τῶν ἀχρήστων τὰς μελέτας, ἦτο μοιραῖον νὰ ἐπακολουθήσουν τὰ λάθη, τὰ ὁποῖα ἐπηκολούθησαν μέχρι σήμερον. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Μαῦρος, ὁμιλῶν ἐπιτυχέστατα, ἔθεσε τὸ θέμα τοῦ ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτελοῦνται μεγάλα δημόσια ἔργα μόνον μὲ ἐμπνεύσεις τῆς στιγμῆς καὶ μὲ βάσιν ὅ,τι καθ’ ἕνας πιστεύει. Νομίζω, ὅτι ἐξ ἀφορμῆς τῆς περιπετείας τῶν ἔργων τῆς Ὑλίκης, καὶ τῆς ὑδρεύσεως τῶν Ἀθηνῶν πρέπει νὰ ὁδηγηθῶμεν εἰς ἕνα ἀσφαλὲς συμπέρασμα. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτελοῦνται δημόσια ἔργα χωρὶς προηγουμένην μελέτην. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς προηγουμένης ἐπερωτήσεως, ἐβεβαίωσε τὴν Βουλήν, ὅτι δὲν ἔχει τὴν μελέτην τῆς ἐνδιαμέσου χαράξεως, ἀλλὰ ἔχει μίαν προμελέτην. Ὅπως ἀπεδείχθη, ὅμως, οὔτε προμελέτην εἶχε, ἀλλὰ ἁπλῶς ἕνα σημείωμα. Καὶ ἐφ’ ὅσον ὑπῆρχον αὐταὶ αἱ ἀμφισβητήσεις ἐρωτᾶται πῶς ἐτόλμησε νὰ ἀρχίσῃ τὴν ἐκτέλεσιν ἑνὸς τοιούτου ἔργου, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ οὔτε κἂν μελέτη. Δι’ αὐτὸ ἔκτοτε ἠμφισβητήθησαν καὶ οἱ ἀριθμοὶ καὶ δὲν ἐγένετο πιστευτὴ ἡ ἐπαγγελία του πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Διότι πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ βεβαιώσῃ δι’ ἀριθμῶν τὴν ἀπαιτουμένην δαπάνην ἐφ’ ὅσον δὲν ἐγνώριζε τί θὰ ἐκτελέσῃ; Ἀλλὰ τὸ χειρότερον εἶναι ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, 8 μῆνας μετὰ τὴν ἔναρξιν τοῦ ἔργου ἔρχεται νὰ βεβαιώσῃ, ὅτι ἡ δαπάνη τοῦ ἔργου δὲν θὰ ὑπερβῇ τὴν ἀρχικῶς προβλεφθεῖσαν. Ἀλλὰ καὶ αὐτὴ ἡ βεβαίωσις τοῦ κ. Καραμανλῆ συγχωρεῖται, διότι ὅπως φαίνεται, ὅταν ἔκαμνε τὴν δήλωσιν αὐτήν, δὲν εἶχον γίνει παρὰ μόνον ἐλάχιστα ἔργα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων γενναιοφρόνως ἀναλαμβάνει βάρη διὰ τὰ ὁποῖα δὲν εὐθύνεται, διότι ὅταν ἀνέλαβε τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων τὸ ἔργον εἶχε προχωρήσει καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ δοθῇ ἄλλη λύσις. Δὲν θὰ θελήσῃ ὅμως, ὁ κ. Ὑπουργός, διότι δυνάμεθα νὰ τοῦ φέρωμεν στοιχεῖα καὶ νὰ τοῦ ἀποδείξωμεν, δὲν θὰ θελήσῃ νὰ ἐπιμείνῃ, ὅτι ἡ ὑπέρβασις αὐτὴ τῆς δαπάνης ὀφείλεται εἰς τὴν αὔξησιν τῆς τιμῆς μονάδος, διότι τοῦτο δὲν θὰ ἦτο πρὸς ὄφελος τῆς Κυβερνήσεως. Διότι, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τοῦ 1954–57 ἐνέκρινε μίαν αὔξησιν τιμῆς κατὰ 30%, ὁ συνάδελφος κ. Μαῦρος ἀπέδειξεν, ὅτι ἡ αὔξησις τῶν ὑλικῶν καὶ τῶν ἡμερομισθίων ἦτο σημαντικῶς μικροτέρα, ὁπότε θὰ ἠδύνατό τις νὰ εἴπῃ ὅτι προητοιμάσθη ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ἔργου αὐτοῦ ἐξ εὐνοίας. Ὅταν ἤρχισαν τὰ ἔργα τῆς Ὑλίκης οὐδὲν ἐγνώριζεν ποῖον ἔργον θὰ γίνῃ καὶ τί θὰ στοιχίσῃ καὶ ποία ἡ ἀπόδοσις αὐτοῦ, διότι ὑπῆρχε μελέτη καὶ δι’ αὐτὸ ἐκ τῶν πραγμάτων ὑπεχρεώθησαν νὰ κατασκευάσουν ἄλλο ἔργον, μεγαλυτέρας δαπάνης. Σήμερον μόνον μόλις εἶναι δυνατὸν νὰ διαφανῇ ἡ δαπάνη εἰς τὴν ὁποίαν θὰ ἀνέλθῃ τὸ ὅλον ἔργον τῆς Ὑλίκης. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων εἶπεν, ὅτι ἡ δαπάνη τοῦ ἔργου θὰ ἀνέλθῃ εἰς 181.000.000, ἐνῷ ἡ πρόβλεψις ἦτο δι’ 121.000.000. Ἐὰν προστεθοῦν καὶ τὰ ὑπόλοιπα κονδύλια, τὰ ὁποῖα ἀναφέρει λεπτομερῶς ὁ κ. Κιτσίκης καὶ ἀναγράφονται εἰς τὰ πρακτικὰ τότε τὸ σύνολον τῶν δαπανῶν τοῦ ἔργου θὰ ὑπερβῇ οὐσιωδῶς τὰ 250.000.000 δραχμῶν. Ἐάν τελικῶς ἐκ τῶν πραγμάτων διαπιστωθῇ, ὅτι ἡ δαπάνη θὰ ὑπερβῇ τὰ 250.000.000, τότε ἐρωτᾶται ποῖον εἶναι τὸ συμπέρασμα εἰς τὸ ὁποῖον θὰ καταλήξωμεν; Ὁ ἀείμνηστος Στρατάρχης Παπάγος ὅταν ἐξήγγειλε τὴν ἔναρξιν τῶν ἔργων τῆς Ὑλίκης, ἔκαμε μίαν ἐπαγγελίαν καὶ εἶπεν, ὅτι τὸ ἔργον θὰ στοιχίσῃ 121.000.000 δραχμὰς μὲ ἀπόδοσιν 100.000.000 κυβικῶν ἐτησίως καὶ θὰ ἐκτελεσθῇ εἰς τέσσαρα ἔτη. Ὑποτίθεται ὅταν μία Κυβέρνησις ἢ καὶ πολιτικοὶ ἄνδρες ἐπαγγέλλωνται κἄτι εἰς τὸν λαόν, ἀναλαμβάνουν καὶ τὸ βάρος τῆς εὐθύνης τῶν ἐπαγγελλομένων. Ἔλεγχον καὶ ἄλλοτε, ὅτι τοῦτο ἀποτελεῖ κατευθυντήριον γραμμὴν καὶ ὅτι διὰ τοὺς πολιτικοὺς ἄνδρας καὶ διὰ τοὺς στρατιωτικοὺς τὸ ἀποτέλεσμα ἔχει ἀξίαν καὶ βάρος. Ἀνέλαβεν ὁ κ. Καραμανλῆς, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων, μὲ συγκεκριμένην δαπάνην καὶ μὲ ἐπιβάρυνσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, νὰ ἐκτελέσῃ ἕνα ἔργον καὶ ὑπεσχέθη ὡρισμένην ἀπόδοσιν αὐτοῦ καὶ ὅτι μὲ τὴν δαπάνην αὐτὴν τὸ ἔργον αὐτὸ θὰ ἐγένετο ἐντὸς 3 ἢ τὸ πολὺ 4 ἐτῶν. Συμβαίνει ὅμως, ὄχι εἰς τὸν χρόνον διαφορὰ ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ συγκεκριμένον ἔργον, τὸ ὁποῖον μὲ ἀπόδοσιν 100.000.000 κυβικῶν θὰ στοιχίσῃ τοὐλάχιστον διπλάσιον ποσὸν ἀπὸ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπηγγέλθη. Καὶ ἐρωτᾶται πῶς ἀνέλαβεν ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς αὐτὴν τὴν εὐθύνην; Διότι ἐὰν τὸ ἔργον στοιχίσῃ τελικῶς, ὅπως ἐγὼ τοὐλάχιστον πιστεύω, 250–260 ἑκατομμύρια, ἂν καὶ ὁ τιμάριθμος ἦτο μικρότερος, τότε ὑπάρχει ἕνα ἄνοιγμα 120.000.000 καὶ ἐκ τοῦ ἀνοίγματος αὐτοῦ προκύπτει, ὅτι ἡ φαεινὴ αὐτὴ ἰδέα τοῦ κ. Καραμανλῆ ἐστοίχισεν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὁ ὁποῖος τελικῶς πληρώνει τὰ σπασμένα, τοὐλάχιστον 120.000.000 δραχμάς. Κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς προηγουμένης ἐπερωτήσεως, ὁ κ. Καραμανλῆς εἶπε μίαν ἀλήθειαν: Ἀπευθυνόμενος πρὸς τὴν Βουλὴν εἶπε, τρεῖς εἶναι οἱ λόγοι διὰ τοὺς ὁποίους δὲν γίνονται ἔργα εἰς τὴν Ἑλλάδα. Πρῶτον, λόγῳ ἀνεπαρκείας οἰκονομικῶν μέσων. Δεύτερον, λόγῳ ἐλλείψεως τεχνικοῦ προσωπικοῦ. Τρίτον, διότι πᾶς Ἕλλην θέλει νὰ γίνουν τὰ ἔργα ὅπως αὐτὸς θέλει. Καὶ ἡμεῖς ἀπηντήσαμεν ὅτι αὐτὸ ἀκριβῶς τοῦ καταλογίζομεν. Διότι, πράγματι, ὁ κ. Καραμανλῆς, ἐκτελεῖ τὰ δημόσια ἔργα ὅπως αὐτὸς τὰ ἀντιλαμβάνεται καὶ χωρὶς καμμίαν μελέτην καὶ τὰ πληρώνει τελικῶς ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Ὁ κ. Καραμανλῆς ἐπέδειξε πρακτικὸν νοῦν εἰς τὰ ἔργα ἀσφαλτοστρώσεως τῶν ὁδῶν τῆς Πρωτευούσης ἀλλ’ εἰς τὴν συγκεκριμένην περίπτωσιν δὲν ἐπέδειξε πρακτικὸν νοῦν. Ἐξετέλεσε τὸ ἔργον τῆς Ὑλίκης κατὰ τρόπον τραγικῶς ἄπειρον καὶ δι’ αὐτὸ οἱ Ἀθηναῖοι θὰ ὑφίστανται διαρκῶς αὐτὴν τὴν ἐπιβάρυνσιν. Διότι τὸ ἔργον αὐτὸ ἐκτὸς τοῦ ὅτι θὰ στοιχίσῃ τὰ διπλᾶ ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐπηγγέλθησαν, θὰ εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐπεκταθῇ μὲ τὸ ἔργον αὐτὸ ἡ ὕδρευσις τῶν Ἀθηνῶν, διότι δὲν προσφέρεται ἡ λύσις ἡ ὁποία ἐδόθη. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ σταματήσῃ αὐτὴ ἡ τακτική, νὰ ἐκτελῇ ἡ Κυβέρνησις τὰ δημόσια ἔργα ὅπως αὐτὴ τὰ ἀντιλαμβάνεται, χωρὶς μελέτην. Διότι πράγματι, ὡς πρὸς αὐτὸ ὁ κ. Καραμανλῆς εἶπε μίαν μεγάλην ἀλήθειαν. Ἡ ἀνασυγκρότησις τῆς χώρας, κύριοι βουλευταί, ἀποτελεῖ μίαν πολὺ μεγάλην ὑπόθεσιν. Μὴ λησμονῶμεν, ὅμως, ὅτι τὰ διάφορα ἔργα γίνονται πάντοτε μὲ τὸ ὑστέρημα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἡ εἰσφορά, ἡ ὁποία ἐπεβλήθη εἰς τὴν ἀκίνητον ἰδιοκτησίαν τῆς Πρωτευούσης, διὰ τὴν ὕδρευσιν, εἶναι βαρεῖα καὶ οἱ καταβάλλοντες ταύτην στενάζουν. Θὰ πρέπει τοὐλάχιστον τὸ ὑστέρημα αὐτοῦ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ νὰ μὴ σπαταλᾶται πρὸς δόξαν ἑνὸς πολιτικοῦ ἀνδρός. Τοῦτο, κύριοι βουλευταί, ἀποτελεῖ τὸ ἐπιμύθιον τῆς σημερινῆς συζητήσεως. Ἂς ἀποτελέσῃ τοὐλάχιστον μάθημα διὰ τὸ μέλλον, διὰ τὸν κ. Πρωθυπουργόν. (Χειροκροτήματα).

§154Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΗΣ. Μὲ μεγάλην ἔκπληξιν, κύριοι βουλευταί, ἤκουσα τὴν σημερινὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὁ ὁποῖος ἐθεωρεῖτο ὡς ὁ Μέγας Ἀλέξανδρος τῆς νεωτέρας Ἑλλάδος, ὁ ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος ἦτο εἰς θέσιν, λόγῳ τοῦ θάρρους του, νὰ λύσῃ ὅλα τὰ φλέγοντα προβλήματα τῆς χώρας. Τὸν ἤκουσα, κύριοι βουλευταί, νὰ λέγῃ, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀντιταχθῇ εἰς τὰς ἀποφάσεις καὶ τὰς γνώμας τῶν εἰδικῶν. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, ὅμως, νὰ σᾶς ἀναγνώσω ἀποσπάσματα ἐκ μιᾶς ἐκθέσεως τοῦ ἁρμοδιωτέρου διὰ τὸ ζήτημα ποὺ συζητοῦμεν προσώπου, τοῦ τέως Γενικοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίων Ἔργων, κ. Βασιλείου καὶ ἤδη ἐπιτίμου Γενικοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Ὑπουργείου τούτου, διὰ τῆς ὁποίας ἐμφανίζεται ὅλως ἀντιθέτως ἀπὸ ὅ,τι ὑπεστήριξεν εἰς τὸν λόγον του. «Εἶναι γνωστὴ τοῖς πᾶσιν ἡ ἐπὶ τέσσαρα συναπτὰ ἔτη ἀναβολὴ ἐνάρξεως ἑνὸς τόσον ἐπείγοντος ἔργου, ἧς ἐγένετο πρόξενος, ἐνώπιον τῶν ἀνισχύρων Κυβερνήσεων τοῦ Κέντρου, ἡ παρ’ ὑμῖν Ἀμερικανικὴ Ἑταιρία Ὑδάτων, ἡ συνεχῶς, τότε, ἀναμιγνυομένη ἀναρμοδίως καὶ ἀνοικείως μὲ τὴν συμπαράστασιν ξένων συμφερόντων εἰς βάρος τοῦ Ἀθηναϊκοῦ κ.λ.π. λαοῦ μὲ τὴν ἐπίμονον ὑποστήριξιν τῆς ἀτυχεστάτης ἀπὸ Σουβάλας ἐξορμήσεως τοῦ ὑδραγωγείου ἀντὶ τῆς ἀπὸ Ὑλίκης τοιαύτης, ἥτις καὶ τελικῶς ἐπεβλήθη. Ἦτο τοιαύτη ἡ ἐπίδρασις τῆς ἀνωτέρω Ἑταιρίας, μὲ τὰ μέσα ποὺ διέθετε, ὥστε καὶ αὐτὸ τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων λόγῳ κακῶν εἰσηγήσεων εἶχεν ἀρχῆθεν συνταχθῆ κατὰ πλειοψηφίαν πρὸς τὴν ἀτυχῆ αὐτὴν χάραξιν. Ἀλλ’ ὅτε ἀνελάβομεν ἡμεῖς τὴν Γενικὴν Διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Δημοσίων Ἔργων, μετὰ προσεκτικὴν μελέτην τῶν πραγμάτων καὶ σχετικὴν ἐν δημοσιότητι προεργασίαν μας, εἴχομεν τὴν τύχην νὰ ἀποσπάσωμεν τὴν παμψηφεὶ ἀποδοχὴν τῆς ἀπὸ Ὑλίκης παρευβοϊκῆς χαράξεως τοῦ ὑδραγωγείου καὶ τὴν ἀπόρριψιν τῆς τοιαύτης ἀπὸ Σουβάλας. Εἶναι δίκαιον νὰ μνημονευθῇ, ὅτι τὴν ἀπὸ Ὑλίκης χάραξιν ὁ τότε Ὑπουργὸς κ. Σταῦρος Νικολαΐδης εἶχε τὸ θάρρος καὶ τὴν φωτεινὴν ἔμπνευσιν νὰ ἀποδεχθῇ παρὰ τὴν ἀνωτέρω ἀντίθετον ἄποψιν τοῦ Συμβουλίου τῶν Δημοσίων Ἔργων. Οὕτω ἡ χάραξις αὕτη, ἡ ὁποία μὲ τὰς πολυτίμους ἀρδεύσεις της καθίστα τὸ ἔργον καὶ παραγωγικόν, εἶχε τύχει καὶ τῆς ἐγκρίσεως ὅλων τῶν ἐγκρίτων καθηγητῶν τοῦ Πολυτεχνείου μας, ὅλων τῶν προηγηθέντων Ὑπουργῶν τῶν Δημοσίων Ἔργων, τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου, τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, καὶ τὸ σπουδαιότερον ὅλων, ὅλων τῶν πρὸς τοῦτο μετακληθέντων ξένων εἰδικῶν μηχανικῶν. Μὲ τὰ ἀνωτέρω δεδομένα, δέον νὰ ὁμολογηθῇ ὅτι ἐβασανίσθην κυριολεκτικῶς νὰ δώσω νὰ κατανοήσῃ τὰ μεγάλα προσόντα τῆς τοιαύτης χαράξεως τὸν Σουηδὸν εἰδικὸν καὶ ν’ ἀποδεχθῇ ἐν τέλει ταύτην ἐνθουσιωδῶς, ὁ τότε ἐπὶ Κυβερνήσεως Παπάγου Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων κ. Κωνστ. Καραμανλῆς. Οὕτω διετάχθην παρὰ τούτου νὰ καταρτίσω τὴν τελικήν μου ἔκθεσιν, ἥτις ἀναγνωσθεῖσα εἰς ἐπήκοον πολλῶν εἰδικῶν προσώπων, ἔτυχε τῆς ὁμοθύμου ἐπιδοκιμασίας των μὲ πρῶτον ὑπέρμαχον τὸν Ὑπουργὸν κ. Καραμανλῆν παρασταθέντος κατὰ τὴν ἀνωτέρω ἀνάγνωσιν καὶ τοῦ μόλις προσληφθέντος, τότε, Γενικοῦ Γραμματέως τοῦ Ὑπουργείου μας, ὅστις βραδύτερον ἀπεμακρύνθη ὑπὸ τοῦ Στρατάρχου Παπάγου. Εἶναι χαρακτηριστικὸν καὶ ἀξιοπρόσεκτον, ὅτι ὁ κ. Καραμανλῆς, παρὰ τοὺς ἐνθουσιασμούς του τῆς προτεραίας, μὲ τὴν πρόσληψιν τοῦ ἀνωτέρω Γενικοῦ Γραμματέως, καὶ προφανῶς ὑπὸ τὴν ἐπιρροὴν τούτου, τῆς Ἑταιρίας Ὑδάτων καὶ ἑτέρων προσώπων, μετήλλαξε ἀποτόμως καὶ ἀνεξηγήτως στάσιν καὶ ἤρχισεν παρελκυστικὰς συζητήσεις ἐπὶ νέων χαράξεων, διατάξας τὸ σταμάτημα πάσης ἀσχολίας καὶ πάσης σκέψεως μὲ τὴν ἰδανικὴν αὐτὴν χάραξιν, καθ’ ὃν μάλιστα χρόνον, μόλις τὴν προτεραίαν ἀνεζητοῦμεν ἀπὸ κοινοῦ τὸν μᾶλλον κατάλληλον κατασκευαστὴν διὰ τὴν ἀδιάβλητον κατασκευὴν τοῦ ἱστορικοῦ ἔργου, τὸ ὁποῖον μάλιστα εἴχομεν ἀποφασίσει κατηγορηματικῶς νὰ ἤρχιζε ἀπὸ Ἀπριλίου τοῦ 1953!! Ἀντιληφθεὶς τὰ βυσσοδομούμενα εἰς βάρος τοῦ λαοῦ τῶν Ἀθηνῶν κ.λ.π., ὑπέβαλον αὐθημερόν, τὴν 31ην Ἰανουαρίου τὴν παραίτησίν μου καὶ ἀπῆλθον ἀμέσως εἰς τὸν οἶκον μου, ἵνα ἀποσείσω ἀπὸ τοὺς ὤμους μου μὲ τὴν θέσιν ἣν κατεῖχον, τόσον βαρείας εὐθύνας». «Εὐθὺς ἀμέσως τὸ προμνησθὲν ἐγκληματικὸν εἰκοσάμηνον ἐξωθεῖ τὸν συνεχῶς αὐθαιρετοῦντα κ. Καραμανλῆν νὰ διατάξῃ τὴν ἄμεσον ἔναρξιν τῆς ἰδίας αὐτοῦ χαράξεως καίτοι αὕτη δὲν εἶχε μελετηθῆ ὁριστικῶς. Ἀψευδῆ μάρτυρα τοῦ ἀμελετήτου τῶν ἔργων φέρω τὸ ἀπίστευτον γεγονός, ὅτι μετὰ τρία ἔτη ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῶν ἔργων ἀκόμη δὲν ἔχουσι μελετηθῆ, ἡ θέσις τῶν ἀντλιοστασίων καὶ τὰ συμπαρομαρτοῦντα μὲ αὐτὰ μεγάλα καὶ δαπανηρὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦσι τὴν καρδίαν ἑνὸς ὑδραγωγείου. Ἀλλὰ μὲ τὸ ἀμελέτητον τῶν ἔργων ἦτο φυσικὸν νὰ δημιουργηθοῦν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν οἱ μοιραῖοι δισταγμοὶ εἰς τὴν πρόοδον τῶν ἔργων, οἱ αὐτοσχεδιασμοὶ καὶ αἱ μεγάλαι βραδύτητες, οἵτινες περιήγαγον τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὸν πανταχόθεν πυρόβλητον τομέα τοῦ πανικοῦ, ὥστε νὰ διατάξῃ ἡ Κυβέρνησις ἐν ὄψει τῆς τόσον ἀνησυχητικῆς ἀνομβρίας — ἥτις κατὰ τὴν κεκτημένην πεῖραν ἀνεμένετο, τὴν κατασκευὴν ἀλλεπαλλήλων προσωρινῶν ἔργων, μὲ ἀδίκους δαπάνας τοῦ λαοῦ — διὰ νὰ εἰσκομισθῇ ὕδωρ, ὅπως καὶ μὲ τὰ μᾶλλον τυχοδιωκτικὰ μέσα. Ἀλλ’ ἐν τῷ μεταξὺ ταπεινωθείσης τῆς λίμνης τοῦ Μαραθῶνος ἐπικινδύνως καὶ αὐξηθείσης οὕτω τῆς ἀναλογίας τῶν ἁλμυρῶν νερῶν τοῦ Σουλίου σήμερον μὲν πίνομεν νερὸ ὑφάλμυρον ἐνῷ μετὰ ἕνα περίπου μῆνα θὰ ροφῶμεν τὴν λάσπην τῆς λίμνης τοῦ Μαραθῶνος, ἂν ὁ Ὕψιστος δὲν θελήσῃ νὰ βρέξῃ ἐντατικῶς καὶ κατὰ μεγάλην διάρκειαν. Λόγῳ τῶν ἀνησυχητικῶν αὐτῶν γεγονότων, προὐτάθη ἡ προσθήκη καὶ τρίτης ἀντλίας εἰς τὰ ὑπερεπείγοντα ἔργα. Οὕτω διὰ νὰ σώσωμεν τὸν κ. Πρωθυπουργόν, ἀπὸ τὴν δικαίαν κατακραυγὴν τῶν Ἀθηναίων διὰ τὰς αὐθαιρεσίας αὐτοῦ, ὑποβαλλόμεθα εἰς τόσον μεγάλας καὶ ματαίας δαπάνας, ἐνῷ ἐξ ἑτέρου διὰ νὰ διαφυλάξουν τὸ Κυβερνητικὸν γόητρον δὲν ἐπιβάλλουν τὰ ἄλλως ἐπιβαλλόμενα περιοριστικὰ μέτρα καταναλώσεως τοῦ νεροῦ, καθ’ ὃν μάλιστα χρόνον εἶναι βέβαιον, ὅτι μὲ τὰς πενιχροτάτας ἀποδόσεις τῶν ὑπερεπειγόντων ἔργων θὰ διέλθωμεν ὁλόκληρον τὸ ἔτος 1958, διὰ νὰ καταλήξωμεν ἀσφαλῶς εἰς τὴν συμφοράν, ἂν ὁ Ὕψιστος δὲν θελήσῃ ὡς ἀνωτέρω, νὰ βρέξῃ. Δέον νὰ προσθέσω ὅτι ἡ ἀτυχὴς προτίμησις πρὸς τὴν Ταναγραίαν (ἐνδιάμεσον) χάραξιν, εἶχεν ὡς βαθυτέραν αἰτίαν της τὴν πολιτικὴν μὲν ἰδιοτέλειαν τοῦ νὰ παρουσιάσουν δηλαδὴ εἰς τὸν λαὸν μίαν τελειοτέραν καὶ εὐθηνοτέραν χάραξιν ἐκείνης, ἣν εἶχον προκρίνει ὅλαι αἱ προκάτοχοι Κυβερνήσεις τοῦ Κέντρου, ἐπαγγελματικὴν δὲ τοιαύτην τῶν νέων καὶ ἀνευθύνων συμβούλων τοῦ Ὑπουργοῦ τοῦ νὰ παρουσιάσουν μίαν χάραξιν ἐπιστημονικῶς τελειοτέρα καὶ εὐθηνοτέραν τῆς ἰδανικῆς τοιαύτης τῶν Σουηδῶν πρὸς μείωσιν ἡμῶν ἀφ’ ἑνὸς καὶ ὁλοκλήρου τοῦ Συμβουλίου τῶν Δημοσίων Ἔργων, ὅπερ παμψηφεὶ ἀπεδέχθη ταύτην. Ἀλλ’ ὡς θὰ ἴδωμεν, ἐπλανήθησαν οἰκτρῶς». «Τώρα θὰ ἔλθωμεν εἰς τὴν ἐξιστόρησιν τῶν τῆς Ταναγραίας ἢ ἐνδιαμέσου, λεγομένης χαράξεως τοῦ ὑδραγωγείου, ἡ ὁποία προκριθεῖσα ἀβασανίστως ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ τῆς χώρας, φέρει ἐπιτυχῶς καὶ τὸ ὄνομα τῆς «Πρωθυπουργικῆς χαράξεως, ὡς ὀφειλομένην ἀπόδοσιν τιμῆς εἰς τὸν Πρωθυπουργὸν τῆς χώρας μας, διὰ τὴν τοιαύτην του ἔμπνευσιν. Ἡ χάραξις αὕτη ἀκολουθεῖ τὴν κάτωθι διαδρομήν: Ἄρχεται ἀπὸ τὸ Μουρίκι τῆς λίμνης Ὑλίκης, ἀκολουθεῖ καταθλιπτικὸς ἀγωγὸς μήκους 3.800 χλμ., ἀκολουθεῖ ἀνοικτὴ διῶρυξ, ἀκολουθεῖ ἡ σῆραγξ τῆς Τανάγρας, μήκους 2.400 χλμ., ἀκολουθεῖ μικρὸν ἀκόμη τμῆμα τῆς ἀνοικτῆς διώρυγος καὶ τερματίζεται μὲ σίφωνα μήκους 5.500 χλμ., διερχόμενον κάτωθι τοῦ ποταμοῦ Ἀσωποῦ. Ὅ,τε σίφων καὶ ὁ καταθλιπτικὸς ἀγωγὸς εἰσὶ κατασκευασμένος διὰ προεντεταμένου σκυροδέματος. Ὀφείλομεν ἀκόμη νὰ προσθέσωμεν ὅτι κατὰ τὴν ἀρχὴν τοῦ καταθλιπτικοῦ ἀγωγοῦ εἰς Μουρίκιον προβλέπεται ἡ τοποθέτησις τῶν ἀντλιοστασίων, ἀκολουθεῖ μικρὰ σῆραγξ μήκους 100 μέτρων καὶ ταύτην ἀκολουθεῖ (ὅπως κατασκευάζεται σήμερον) ὑποβρύχιος δίαυλος, μήκους 500 μέτρων, τοποθετημένος ἐντὸς τῆς Ὑλίκης, εἰς βάθος ἀπὸ τῆς στάθμης αὐτῆς δέκα μέτρων ἵνα ἐκ τοῦ βάθους τούτου ἀντλῶνται τὰ νερὰ τῆς Ὑλίκης ἐν τῇ ἀρχῇ τῆς διαδρομῆς αὐτῶν καὶ εἰς ὕψος 110 μέτρων. Ὀφείλομεν ἐπίσης νὰ προσθέσωμεν ὅτι ὁ προμνησθεὶς σίφων καταλήγει εἰς θέσιν Βίλιζα ὅπου προβλέπονται νέα ἀντλιοστάσια, ὑψοῦντα διὰ χυτοσιδηροῦ ὠθητικοῦ ἀγωγοῦ, μήκους 1,5 χιλιομ. τὰ νερὰ εἰς ὕψος ἑτέρων 70 μέτρων μέχρι τοῦ ὑπάρχοντος κτιστοῦ καὶ κλειστοῦ ὑδραγωγείου Κακοσάλεσι, μέσῳ τοῦ ὁποίου καὶ δι’ ἐλευθέρας πλέον ροῆς, τὰ νερὰ ἀπάγονται πρὸς τὴν λίμνην Μαραθῶνος. Προκύπτει ἀμέσως, ὅτι, ἐκ τοῦ ὅτι τὰ νερὰ τῆς Πρωθυπουργικῆς χαράξεως, ὑψοῦνται ἀμέσως ἐν τῇ ἀρχῇ τῆς διαδρομῆς των εἰς Μουρίκι κατὰ 110 μέτρα, τὰ νερὰ ταῦτα ἀποβαίνουν ἀμέσως καὶ ἰσοβίως λόγῳ δαπάνης, ἀπαγορευτικὰ διὰ πᾶσαν μελλοντικὴν ἄρδευσιν καὶ ἀκριβῶς ὁ κ. Πρωθυπουργός, κατὰ τὴν πρώτην εἰς τὴν Βουλὴν εἰσήγησίν του εἶπε τὸ ἐναντίον. Τὸ μῆκος τῆς Ταναγραίας αὐτῆς χαράξεως, μὲ τὴν ἀνωτέρω κατονομασθεῖσαν διαδρομήν του, συμπεριλαμβανομένων ἁπάντων τῶν ἐνδιαμέσων καὶ μνημονευθέντων τεχνικῶν ἔργων, ἀνέρχεται εἰς 45.500 μέτρα. Δι’ ὅλων τῶν προαναφερθέντων τεχνικῶν στοιχείων τῆς τοιαύτης χαράξεως, εἶναι δυνατή, ἀπὸ ἀπόψεως χωρητικότητος, ἡ διέλευσις νεροῦ 100 ἑκατομ. κ. μ. ἐτησίως, ὅπως λέγουν 3,5 κ. μ. νεροῦ κατὰ δευτερόλεπτον. Ὁλόκληρον τὸ σύστημα τῶν ἀντλιοστασίων, ποὺ ἀνεφέραμεν, μετὰ τῶν ἐπιβοηθητικῶν αὐτῶν ἔργων, κατασκευασθὲν ἀρχῆθεν ὡς προσωρινὸν ἐξειλίχθη βαθμιαίως καὶ ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ δημιουργηθέντος πανικοῦ, πρὸ τῶν ἐμφανισθεισῶν, ἐκ τῶν ὑστέρων, μεγάλων δαπανῶν, καὶ μεγάλων ἐπιβραδύνσεων, καὶ ὡς ὁριστικόν, διὰ προχείρων αὐτοσχεδιασμῶν. Εἶναι κατάδηλον ἤδη ὅτι ἡ τοιαύτη χάραξις κατασκευασθεῖσα ὑψηλὰ καὶ κρατήσασα καὶ τὰ νερὰ ὑψηλά, ἀφ’ ἑνὸς μὲν κατέστη ἐκ τῶν πραγμάτων συντομωτέρα, δελεάσασα διὰ τοῦτο τοὺς ἐμπνευστάς της εἰς τὴν ἐπιτυχίαν ἀκάρπων οἰκονομιῶν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ μὲ τὴν ὕψωσιν ταύτην τῶν νερῶν ἐν τῇ ἀρχῇ των, κατέστησε ταῦτα, ὡς προείπομεν, ἀπαγορευτικὰ διὰ πᾶσαν μελλοντικὴν ἄρδευσιν, ἀλλὰ μετέβαλεν οὕτω καὶ τὸ ὅλον ἔργον εἰς μὴ παραγωγικόν, ἐν ἀντιθέσει πρὸς τὴν παρευβοϊκήν, ἥτις σταθεῖσα σκοπίμως χαμηλά, κατέστησε τὸ ἔργον καὶ παραγωγικὸν ἰσοβίως, διὰ τῆς, ἀπὸ κατασκευῆς, δυνατότητος ταύτης τοῦ ν’ ἀρδεύῃ 75 χιλ. στρέμματα παρευβοϊκῆς γῆς. Οὕτω ἡ χάραξις αὕτη μὲ τὴν αὐτόβουλον ὑψηλὴν της τοποθέτησιν περιέπεσε εὐθὺς ἀμέσως καὶ αὔτανδρος εἰς ἐπιστημονικὴν ἀνυποληψίαν ἀπὸ τῆς μελλοντικῆς ἐκμεταλλεύσεως τοῦ δαπανηροῦ καὶ ἱστορικοῦ αὐτοῦ ἔργου τῆς χώρας μας». «Δέον ἐνταῦθα νὰ προσέξωμεν ἓν ἀκατάλυτον καὶ λογικώτατον ἀξίωμα τῆς τεχνικῆς ἐπιστήμης καθ’ ἣν ἅπαντα τὰ μεγάλα ἔργα — καὶ πολλῷ μᾶλλον ἓν ὑδραγωγεῖον — οὐδέποτε μελετῶνται μὲ ἀκροσφαλεῖς προϋποθέσεις, ἀλλὰ τοὐναντίον προορίζονται νὰ ἀντιμετωπίσουν τὰς μᾶλλον ἀπιθάνους καὶ ἀντιξόους περιπτώσεις. Διὰ τοὺς ἀνωτέρω λόγους ἡ σοβαρὰ Ἀμερικανικὴ Ἑταιρία AMMAN, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὸν σύμβουλον τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ ὑπὸ κατασκευὴν ὑδραγωγεῖον, ἀμειβομένη ἁδρότατα, βασιζομένη εἰς τὰ στατιστικὰ δεδομένα καὶ εἰς ἐπιτοπίους ἐρεύνας καὶ παρατηρήσεις ἀπέρριψε μὲν διαρρήδην τὸ βάθος τῶν δέκα μέτρων τοῦ κατασκευαζομένου εἰς Μουρίκι διαύλου, ἐπρότεινε δὲ καὶ ἐμελέτησε, ἀντὶ τούτου, τὴν κατασκευὴν ὑποβρυχίας σήραγγος εἰς βάθος 40 μέτρων καὶ μήκους 2,5 χιλιομ. διὰ τὴν ἀσφαλῆ καὶ βεβαίαν ἀναζήτησιν τοῦ νεροῦ εἰς τὸ μέγα αὐτὸ βάθος. Ἡ τοιαύτη μελέτη συνετάχθη ἤδη καὶ ἐστοίχισε μέχρις ὥρας εἰς τὸ Κράτος 700 χιλ. δραχμάς. Ἀλλὰ τὸ ἔργον τοῦτο — τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἀποτελῇ ἀπαράβατον στοιχεῖον τῶν ὁριστικῶν ἔργων — εἶναι ἐκτάκτου δυσχερείας, πλῆρες ἀπροόπτων, μεγίστης δαπάνης καὶ μεγίστης ἐπιβραδύνσεως τῶν ἔργων. Πρὸ τῶν ὅλως ἀπροόπτων αὐτῶν πραγμάτων, βραδυτήτων καὶ δαπανῶν, ἡ διαρκῶς αὐθαιρετοῦσα καὶ αὐτοσχεδιάζουσα Κυβέρνησις τοῦ κ. Καραμανλῆ, ἀντιπαρῆλθε τὸ πικρὸν αὐτὸ ἐκ τῶν ὑστέρων ποτήριον καὶ μὲ τὴν προχειρότητα ποὺ τὴν διακρίνει ἐπὶ τόσον σοβαρῶν θεμάτων ἀπετόλμησε, μὲ κλειστὰ τὰ μάτια εἰς τὸν κίνδυνον νὰ ἀναστήσῃ τὸ νερὸ τῶν Ἀθηνῶν ἀπὸ τὸ βάθος τῶν δέκα μέτρων. Οὕτω, ἡ Πρωθυπουργικὴ χάραξις, ἐκτὸς τῆς φυσικῆς ἀναπηρίας της, ἀπὸ ἀπόψεως ἐκμεταλλεύσεως, νοσεῖ σοβαρώτατα καὶ χρονίως, κατ’ αὐτὴν τὴν καρδίαν της, ἡ ὁποία ἐνταῦθα εἶναι τὰ ἀντλιοστάσια τοῦ Μουρικίου!! Καὶ νομίζω ὅτι μοῦ εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἰσχυρισθῶ ὅτι ὅταν ἡ Κυβέρνησις, παρουσιάζουσα μίαν χάραξιν κατ’ ἐπίφασιν εὐθηνὴν καὶ σύντομον, ἀποκρύπτῃ ἀπὸ τὴν Βουλὴν καὶ ἀπὸ τὸν λαὸν τὴν προαναπτυχθεῖσαν σοβαρὰν νόσον της, ἐξαπατᾷ προδήλως καὶ τὴ Βουλὴν καὶ τὴν κοινὴν γνώμην. Οὕτω ἡ Κυβέρνησις, περιῆλθεν εἰς τὰ κάτωθι φοβερὰ διλήμματα: Ἐπειδὴ ἡ πρότασις τῆς ἀνωτέρω Ἑταιρίας θὰ ἐστοίχιζεν ἐπὶ τοῦ ἰδίου μήκους 8–10 φορὰς περισσότερον μιᾶς συνήθους σήραγγος, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσιζε νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν πρότασιν αὐτήν, ἡ Πρωθυπουργικὴ χάραξις θὰ ἐστοίχιζε πολὺ περισσότερον τῆς παρευβοϊκῆς, χωρὶς αὕτη νὰ προσφέρῃ τὰς πολυτίμους ἀρδεύσεις, ἂν ἐξ ἑτέρου, ἐγκατέλειπε τὸ Μουρίκιον καὶ ἐστρέφετο πρὸς τὸν Κοκκινόβραχον τῆς Ὑλίκης, ὅπου τὰ νερὰ εἶναι βαθειά, αὐτὸ τοῦτο τὸ γεγονὸς θὰ ἀνέτρεπε τὴν ὅλην χάραξίν της, ἣν τόσον διετυμπάνισεν ἐπὶ μειώσει τοῦ γοήτρου της, τὸ τοιοῦτον ὑδραγωγεῖον θὰ ἀπέβαινε δαπανηρότερον τῆς παρευβοϊκῆς χαράξεως, χωρὶς καὶ πάλιν νὰ προσφέρῃ τοῦτο τὰς ἀρδεύσεις, ὡς φυσικῶς ἀδυνάτους, ἐνῷ ὁ ὁλικὸς χρόνος περαιώσεως τῶν ἔργων καὶ διὰ τὰς δύο ἀνωτέρω περιπτώσεις θὰ ἐμηκύνετο ἔτι περισσότερον. Οὕτω, ἡ Πρωθυπουργικὴ χάραξις ἐκτίθεται εἰς μίαν δευτέραν καὶ πολὺ σοβαρωτέραν ἐπιστημονικὴν ἀνυποληψίαν, τῆς ὁποίας εἶναι ἀμέτοχοι οἱ ἐκτελεσταὶ ἀνωτέρων διαταγῶν μηχανικοὶ τοῦ Ὑπουργείου καὶ δὴ ἀπὸ αὐστηρᾶς τεχνικῆς πλευρᾶς καὶ ἀπὸ ἀπόψεως τῆς ἐμπείρου ἀντιμετωπίσεως τόσον σοβαρῶν τεχνικῶν θεμάτων». Ἡ βάσις τοῦ ζητήματος, κύριοι βουλευταί, ἡ ὁποία δὲν ἐθίγη σοβαρῶς ἀπὸ οὐδένα ὁμιλητήν, μέχρι τοῦδε εἶναι ἡ ἑξῆς: Ὅλοι φωνάζομεν εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην, ὅταν μᾶς δίδεται ἡ εὐκαιρία, ὅτι εἶναι μεγάλη ἡ ἀπόστασις ἡ ὁποία χωρίζει τὴν Πρωτεύουσαν ἀπὸ τὴν Ἐπαρχίαν καὶ πολὺ μεγαλυτέρα ἡ ἀπόστασις ἡ ὁποία χωρίζει τὴν Πρωτεύουσαν ἀπὸ τὸ χωριό. Δὲν γνωρίζω, ἴσως οἱ ἰσχυροὶ τῆς Γῆς νὰ ἔχουν ἐφεύρει τὸ διηπειρωτικὸν βλῆμα. Νομίζω, ὅμως, ὅτι οὐδεὶς θὰ εὕρῃ τὸν τρόπον νὰ ἐξουδετερώσῃ τὴν ἀπόστασιν ἡ ὁποία χωρίζει τὴν Πρωτεύουσαν τῆς Ἑλλάδος ἀπὸ τὸ χωριό. Ἡ παρευβοϊκὴ χάραξις, κύριοι βουλευταί, θὰ εἶχε τὸ μεγάλο προσὸν ὅτι θὰ ἀνύψωνε τὸ νερὸ μόνον 25 μέτρα καὶ θὰ ἐπέτρεπε συνεπῶς τὴν χρησιμοποίησιν τούτου πρὸς ἄρδευσιν. Ἡ σήμερον ἐπιλεγεῖσα λύσις ἐπιβάλλει τὴν ἀνύψωσιν τοῦ ὕδατος εἰς τὸν τόπον τῆς λήψεώς του 110 ὁλόκληρα μέτρα, καὶ συνεπῶς ἀποκλείει τὴν χρησιμοποίησιν τοῦ ὕδατος τούτου δι’ ἀρδεύσεις. Ἐάν, κύριοι βουλευταί, προετιμᾶτο ἡ παρευβοϊκὴ χάραξις καὶ ἐπετυγχάνετο ἡ στεγανοποίησις τῆς Παραλίμνης, τότε θὰ ὡμιλούσαμεν περὶ δώρου Θεοῦ. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν δὲν ἐπετυγχάνετο ἡ στεγανοποίησις τῆς Παραλίμνης, θὰ ἐπηγαίναμεν εἰς τὴν Ὑλίκην καὶ θὰ ἐλαμβάναμεν ἐκεῖθεν 250 ἑκατομμύρια κυβικὰ μ. ὕδατος ἐτησίως, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θὰ ἐσήμαινε τὴν μεταβολὴν τῆς ἀγόνου σήμερον παρευβοϊκῆς ἐκτάσεως εἰς πραγματικὸν Παράδεισον. Ἀλλὰ καὶ μὲ τὸ πρῶτον μόνον στάδιον τῶν ἔργων μὲ τὰ 100 ἑκατομ. δηλαδὴ κυβικά, πάλιν θὰ εἴχομεν ἓν περίσσευμα ὕδατος ἀπὸ 60 ἑκατομ. κυβικὰ ἐτησίως, μὲ τὰ ὁποῖα θὰ ἐπετυγχάναμεν τὴν ἄρδευσιν 120.000 στρεμμάτων γῆς, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον σημαίνει τὴν μεταβολὴν ἰσοπόσου ἀγόνου ἐκτάσεως εἰς εὐφορωτάτην γῆν. Ἐάν, λοιπόν, κύριοι βουλευταί, ἐκάμαμεν τὴν στεγανοποίησιν, θὰ ἐπερνοῦσε τὸ νερὸ ἀπὸ τὴν Πάρνηθα καὶ θὰ ἐδίδαμεν ἔτσι νερὸ εἰς ὅλον τὸ λεκανοπέδιον τῆς Ἀττικῆς διὰ φυσικῆς ροῆς. Θὰ ἔπαιρνε νερὸ ὅλη ἡ περιοχὴ τῆς Χαλκίδος, ἡ ὁποία σήμερον τὸ στερεῖται παντελῶς. Ἐγκατελείφθη ἕνα τέτοιο τεράστιον ἔργον, καὶ περιωρίσθη ὁ κ. Καραμανλῆς εἰς αὐτὸ τὸ μικρὸν ἔργον, τὸ ὁποῖον θέλει νὰ παρουσιάσῃ ὡς μεγάλο. Πῶς, κύριοι, θὰ θεωρηθῇ ἕνα ἔργον μεγάλο, ποὺ ἀκόμη διὰ νὰ γίνῃ ἡ μελέτη του περιελήφθη εἰς 12 σελίδας; Ἀφοῦ εἶμαι βέβαιος ὅτι διὰ νὰ τοποθετηθοῦν τὰ μικρόφωνα τῆς Βουλῆς, ἡ μελέτη περιεῖχε ἄνω τῶν 30 σελίδων. Ἀποροῦμεν, πῶς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐτόλμησε καὶ εἶπεν ὅτι ἐὰν δὲν ἔφερνε τὸ νερὸ διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ οἱ Ἀθηναῖοι θὰ ἔπιναν λάσπη. Τὸ νερὸ θὰ εἶχεν ἔλθει πρὸ 2 ἐτῶν, ἐὰν ἐφηρμόζετο ἡ ἐξονυχιστικὴ μελέτη τῶν ξένων εἰδικῶν καὶ τῶν καλυτέρων ἰδικῶν μας. Κύριοι συνάδελφοι, ἐν πάσῃ περιπτώσει, ὅ,τι ἔγινε, ἔγινε. Ἔγινε ἕνα μεγάλο λάθος, ἄνευ προηγουμένου. Καὶ δι’ αὐτὸ οὐδεμία ἀμφιβολία ὑπάρχει. Δὲν πρέπει, ὅμως, αὐτὸ τὸ λάθος νὰ ἐπαναληφθῇ καὶ ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις νὰ τὸ ἀναγνωρίσῃ ὅτι εἶναι λάθος. Διὰ νὰ φθάσῃ τὸ νερὸ αὐτὸ εἰς τὴν Ἀθήνα, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσῃ μὲ τὸ ὑδραγωγεῖον αὐτό. Θὰ ἀπαιτηθοῦν καὶ ἄλλα τοιαῦτα, διὰ νὰ συμπεριλάβουν, ὡς θέλουν νὰ εἴπουν, τὰ 200 ἑκατομμύρια κυβικά. Ἐάν, ὅμως ἐτηρεῖτο τὸ πρόγραμμα τῆς παρευβοϊκῆς χαράξεως, καὶ ἐστεγανοποιεῖτο ἡ Παραλίμνη, θὰ εἴχομεν νερὸ 400 ἑκατομ. κυβικὰ μέτρα καὶ θὰ ἀρδεύαμεν 300.000 στρέμματα, καὶ θὰ ἐκάμαμεν κηπούπολιν ὄχι μόνον τὴν Ἀττικήν, ὄχι μόνον τὶς παρευβοϊκὲς ἀκτές, ἀλλὰ καὶ ὅλην τὴν ἐπαρχίαν Χαλκίδος. Διότι, εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἀκολουθήσω τὸν ἀείμνηστον, τότε, Πρωθυπουργὸν Πλαστῆραν, ὅταν μετέβη μεθ’ ὅλων τῶν Ἑλλήνων εἰδικῶν, ὡς καὶ τῶν ξένων τοιούτων, εἰς τὴν Ὑλίκην, διὰ νὰ ἀντιληφθῇ προσωπικῶς τὴν κατάστασιν, καθ’ ὅτι ἦτο εἰδικός. Διότι τὸ ἔργον τῆς Νεράϊδας ἐγένετο διὰ μελέτης ἰδικῆς του. Ἐκεῖ μᾶς ἐβεβαίωσαν οἱ ξένοι εἰδικοὶ ὅτι θὰ προβλεφθῇ καὶ ἡ ὕδρευσις τῆς πόλεως Χαλκίδος καὶ θὰ ἀρδευθῇ πρὸς νότον μὲν διὰ φυσικῆς ροῆς μέχρι τῆς Ἀμαρύνθου, πρὸς βορρᾶν δὲ μέχρι τοῦ χωρίου Πολιτικὰ τῆς ἐπαρχίας Χαλκίδος. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ συμβίωσις μεταξὺ τῆς Πρωτευούσης καὶ τῶν ἐπαρχιῶν, ὡς ὅλοι καλῶς γνωρίζομεν, καὶ πρέπει νὰ ἀνεβάσωμεν ὁπωσδήποτε τὴν ἐπαρχίαν. Ἐνῷ ὅμως, μὲ λόγια ὅλοι τὸ ὑποστηρίζομεν, ὅταν ἔρχεται ἡ πρακτικὴ ἐφαρμογὴ ἀδιαφοροῦμεν, ὡς ἠδιαφορήσαμεν καὶ διὰ τὸ ἔργον αὐτό. Εἰς οὐδεμίαν χώραν τοῦ κόσμου ὑπάρχει αὐτὴ ἡ τεραστία διαφορὰ πρωτευούσης καὶ ὑπαίθρου καὶ πρέπει σύντομα νὰ διορθώσωμεν τὴν κατάστασιν αὐτήν, ἡ ὁποία ἐγκυμονεῖ τεραστίους ἐθνικοὺς κινδύνους. Καὶ θὰ εἶναι ἀνόητοι οἱ κάτοικοι τῶν χωρίων ἐὰν δὲν τὰ ἐγκαταλείψουν καὶ νὰ ἔλθουν ὅλοι εἰς τὰς Ἀθήνας.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Κιτσίκης, ἔχει τὸν λόγον.

§156Ν. ΚΙΤΣΙΚΗΣ. Ἀναγκάζομαι νὰ ἀνέλθω καὶ πάλιν εἰς τὸ βῆμα, διὰ νὰ δώσω ἀπάντησιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Δημοσίων Ἔργων, ἐπὶ τῶν ἀριθμῶν τοὺς ὁποίους ἀνέφερε καὶ τῶν ἐπιχειρημάτων τὰ ὁποῖα ἐπεκαλέσθη διὰ νὰ ὑποστηρίξῃ τὰς ἀπόψεις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων μᾶς εἶπεν ὅτι ἡ μελέτη τῆς παρευβοϊκῆς χαράξεως δὲν ἦτο μελέτη ὁριστική. Αὐτό, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ἀνακριβές. Ἡ μελέτη τῆς παρευβοϊκῆς χαράξεως ὑπῆρξεν ὁριστικὴ εἰς ὅλας της τὰς λεπτομερείας. Σᾶς ἀναφέρω ὅτι διὰ τὴν ὁριστικὴν αὐτὴν μελέτην τοῦ παρευβοϊκοῦ ὑδραγωγείου ἡ τοπογραφικὴ ἐργασία περιέχει τὰ ἑξῆς στοιχεῖα: 1) Ἀποτύπωσις ζώνης κατὰ μῆκος τοῦ ἄξονος τοῦ ὑδραγωγείου πλάτους 200–500 μέτρων ὑπὸ κλίμακα 1:500. Ὁμοίως, διὰ παραλλαγὰς χαράξεως. 2) Τομὰς ἀνὰ 40–50 μέτρων (πρὸς ἀκριβῆ ὑπολογισμὸν τῶν κυβισμῶν). 3) Ἀποτυπώσεις 1: 200 τῶν περιοχῶν τῶν τεχνικῶν ἔργων (σιφώνων, ὑδατογεφυρῶν, ὁδογεφυρῶν, ἀποχετευτικῶν ὀμβρίων κ.λ.π.). 4) Πασσάλων ἐπὶ τοῦ ἐδάφους μὲ ἐξασφάλισιν ἐπὶ τῶν σημείων καὶ 5) χωροστάθμισιν ἀκριβείας διὰ τὴν χάραξιν τοῦ ἄξονος. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔμεινε ἐκκρεμὲς εἶναι τὸ ζήτημα τοῦ ἀντλιοστασίου, ἀπὸ ἀπόψεως ὁριστικῆς τοποθετήσεως, ἐκ τοῦ λόγου ὅτι ἐπεβάλλετο, κατὰ τοὺς μελετητάς, ἡ μελέτη τῆς στεγανώσεως, διὰ τὴν ὁποίαν ὑπῆρχεν εἰς αὐτοὺς ἡ ἔμμονος πεποίθησις ὅτι εἶναι κατορθωτή. Δὲν ἦτο, λοιπόν, δυνατὸν νὰ ἐγκαταλειφθῇ ἡ προσπάθεια αὐτή, ἐφ’ ὅσον ὅλοι οἱ μελετηταὶ ἦσαν αἰσιόδοξοι διὰ τὸ θέμα αὐτὸ τῆς στεγανώσεως. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ παραγνωρισθῶσιν αἱ γνῶμαι τῶν πλέον ἁρμοδίων μεγίστης πείρας καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου καὶ τοῦ Πολυτεχνείου κ. κ. Μητσοπούλου καὶ Τρικκαλινοῦ, συνεργατῶν τῆς μελέτης; Ἡ μελέτη, ἐν τούτοις, τῆς παρευβοϊκῆς περιέχει δύο λύσεις ἀντλιοστασίων εἰς Παραλίμνην καὶ εἰς Ὑλίκην, παρὰ τὴν Ἀνάχωλην. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων διὰ νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν ἄποψίν του, ὅτι ἡ ἐκλεγεῖσα θέσις Μουρικίου καὶ ἡ κατασκευὴ διαύλου ἀποτελοῦν ἐπιτυχῆ λύσιν, παρηρμήνευσε καὶ ἔδωσε ἄλλην ἔννοιαν εἰς τὴν ἔκκλησιν τοῦ Ραυτοπούλου πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὡς πρὸς τὸ ἀντλιοστάσιον. Ὁ Ραυτόπουλος δὲν ὁμιλεῖ περὶ τοῦ ἀντλιοστασίου τῆς ἰδικῆς του μελέτης, ἀλλὰ τοῦ ἐνδεχομένου ἀντλιοστασίου τῆς προκριθείσης λύσεως, τῆς ἐνδιαμέσου χαράξεως, ἀνεφέρετο εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἐπεσήμαινε τὰ μειονεκτήματα τῆς δοθείσης ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως λύσεως καὶ χαρακτηρίζει τὸ ἀντλιοστάσιον τῆς ἐνδιαμέσου χαράξεως ὡς δύσκολον, δαπανηρὸν καὶ ἐπισφαλές. Πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ ὁμιλῇ τόσον δυσμενῶς καὶ μὲ τοιούτους χαρακτηρισμοὺς διὰ τὴν ἰδικήν του λύσιν, ὅταν κάμνῃ ἔκκλησιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ τὴν προκρίνῃ. Ἄλλωστε, εἰς τὴν ἰδικήν του μελέτην τοῦ ἀντλιοστασίου εἰς Ἀνάχωλην δὲν ὑπάρχουν αἱ συνθῆκαι αἱ ὁποῖαι προκαλοῦν τοὺς σοβαροὺς κινδύνους, περὶ τῶν ὁποίων ὁμιλεῖ. Εἰς ὀλίγας, λοιπόν, γραμμὰς διαγράφει τοὺς κινδύνους οἱ ὁποῖοι θὰ παρουσιασθῶσι. Διὰ νὰ ἀποφύγῃ, λοιπόν, αὐτοὺς τοὺς κινδύνους ὁ Ραυτόπουλος λέγει, «γιὰ ὄνομα τοῦ Θεοῦ, μὴ κάμνετε τὸ ἀντλιοστάσιον αὐτό». Διὰ τῆς ἰδικῆς του λύσεως, ὁ κ. Ραυτόπουλος, κατασκευάζει φρέαρ ὑδροληψίας καὶ ἐξ αὐτοῦ μίαν σήραγγα προσαγωγῆς 70 μέτρων μόνον δι’ ὑδροληψίαν εἰς βάθος +56, 50 καὶ βραδύτερον +40 μ., ἐνῷ εἰς τὸ ἀντλιοστάσιον Μουρικίου οἱ Ἄμμαν καὶ Οὔϊτνεϊ προβλέπουν σήραγγα προσαγωγῆς εἰς βάθος 40 μέτρων, μήκους διαδοχικῆς 2300 μ. δι’ ὑδροληψίαν εἰς +62 μ., 1500 δι’ ὑδροληψίαν εἰς +56 μ. καὶ 2400 δι’ ὑδροληψίαν εἰς +40. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐπικίνδυνος ὑπόγειος ὑδροληψία. Ἐκεῖνο ποὺ εἶναι ἀπαραίτητον νὰ καθορισθῇ εἶναι ἐὰν τὸ ἀντλιοστάσιον ποὺ κατασκευάζεται εἶναι προσωρινὸν ἢ ὁριστικόν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι δὲν εἶναι 5 τὰ διαφωνήσαντα μέλη τοῦ Συμβουλίου Ὑδρεύσεως, ἀλλὰ δύο. Ἔχω εἰς χεῖρας μου τὸ πρακτικὸν τοῦ Συμβουλίου καὶ θὰ σᾶς ἀναγνώσω τὶ λέγει, διὰ νὰ ἴδητε ἐὰν εἶναι 5 ἢ 2 αἱ δοθεῖσαι ψῆφοι ἐναντίον τῆς δοθείσης λύσεως. Ἀναγινώσκει τὰ πρακτικὰ τοῦ Συμβουλίου Ὑδρεύσεως τῆς 9.1.57 ἐξ ὧν προκύπτει ὅτι ὁ Γεν. Γραμματεὺς κ. Θεοδοσιάδης, ὁ καθηγητὴς κ. Καλλίντσης, οἱ Διευθυνταὶ κ. κ. Ξανθόπουλος, Χωραφᾶς καὶ Μπρούμης ἐτάχθησαν ὑπὲρ τῆς προσωρινῆς λύσεως τοῦ πρώτου ἀντλιοστασίου καὶ τῆς ὁριστικῆς εἰς Κοκκινόβραχον, παρὰ τὴν Ἀνάχωλην. Ὅλα, ὅμως τὰ μέλη τοῦ Συμβουλίου θεωροῦν πάντως τὴν προτεινομένην λύσιν προσωρινήν. Ἄλλως, ὅταν τὰ πρακτικὰ τὰ σχετικὰ μὲ τὸ θέμα ἀντλιοστασίων φέρουν τὸν τίτλον «Προσωριναὶ λύσεις ὑδρεύσεως ἐξ Ὑλίκης». Λοιπόν, οἱ 5 ἐκ τῶν 11 μελῶν τοῦ Συμβουλίου, οἱ ὁποῖοι εἶναι ὑδραυλικοὶ μηχανικοί, κηρύσσονται ἐναντίον τῆς λύσεως Κανελλοπούλου, ὡς πρὸς τὸ ἀντλιοστάσιον τῆς ἐνδιαμέσου χαράξεως καὶ ζητοῦν ὁριστικὴν μελέτην εἰς ἄλλην θέσιν. Ἀλλὰ καὶ οἱ ξένοι εἰδικοὶ Ἄμμαν καὶ Οὔτνεϊ χαρακτηρίζουν τὴν λύσιν δυσμενῶς καὶ ἀντιτίθενται πρὸς αὐτήν. Περικοπὰς τῆς μελέτης ἔχω δώσει καὶ ἔχουν περιληφθῆ εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς παρελθούσης Τρίτης καὶ ἀπὸ ἐκεῖ θὰ ἴδητε ὅτι καταδικάζουν τὴν λύσιν Κανελλοπούλου ὡς δαπανηρὰν καὶ ἐπικίνδυνον. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐδέχθη τὴν λύσιν αὐτὴν εἰς στιγμὰς ἀπογνώσεως, διότι δὲν ἠδύνατο νὰ λύσῃ τὸ θέμα τοῦ ὁριστικοῦ ἀντλιοστασίου. Ὡς πρὸς τὴν γνώμην τῶν 5 μελῶν τοῦ Συμβουλίου, θὰ πρέπει νὰ ἐπισημάνω τὸ γεγονὸς ὅτι εἶχον τὸ θάρρος νὰ ἔχουν ἀντίθετον γνώμην.

§157Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Μέχρι στιγμῆς προέβητε εἰς δύο βεβαιώσεις. Πρῶτον, ὅτι ἀποτελεῖ παρανόησιν τοῦ Ὑπουργοῦ τὸ κείμενον Ραυτοπούλου, διότι ὁμιλεῖ περὶ τῆς ἐνδιαμέσου λύσεως καὶ νομίζω, ὅτι θὰ δώσῃ ἀπάντησιν καὶ δεύτερον, ἐνῷ πέντε ἐψήφισαν ἐναντίον τὸ διέψευσε καὶ μᾶς διεβεβαίωσεν, ὅτι μόνον 2 ἐψήφισαν ἐναντίον. Ὑπάρχουν, ἑπομένως, δύο συγκεκριμένα θέματα, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἀναμένομεν ἀπάντησιν ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§158Ν. ΚΙΤΣΙΚΗΣ. Ἀνεξαρτήτως τῆς μεγάλης ἀμοιβῆς τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ὁ ξένος εἰδικὸς καὶ ἡ ὁποία ἀνέρχεται εἰς 25% ἐπὶ τῆς δαπάνης τοῦ ἔργου, ὡς τὴν προϋπολογίζει τὸ Ὑπουργεῖον, ἔκαμε ἐργασίαν ἐπιμελημένην, ἀλλὰ ἡ ὑπ’ αὐτοῦ προταθεῖσα λύσις παρεμερίσθη καὶ ἡ τελευταία ἐπιλαχοῦσα, δηλαδὴ ἡ λύσις Κανελλοπούλου, ἐπροτιμήθη καὶ εἶναι αὐτὴ ποὺ σήμερον ἐφαρμόζεται. Αὐτὸ ποὺ εἶπεν ὁ κ. Μαῦρος, ἐν σχέσει μὲ τὰς αὐξήσεις ἡμερομισθίων καὶ ὑλικῶν εἶναι ἀκριβές. Ἔλαβα καὶ ἐγὼ ἀπὸ τὸ Τεχνικὸν Ἐπιμελητήριον τὰς μεταβολὰς τῶν ὑλικῶν καὶ ἡμερομισθίων αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἀπὸ τοῦ 1954 μέχρι σήμερον. Ἐκ τῶν μεταβολῶν αὐτῶν προκύπτει ὅτι ἡ αὔξησις ἐπὶ τοιούτων ἔργων εἶναι 12½%. Ἰδού, κύριοι συνάδελφοι, ἕνας πίναξ, ὁ ὁποῖος ἐμφανίζει τὰς μεταβολὰς αἱ ὁποῖαι ἐπῆλθον εἰς τὰς τιμὰς τῶν ὑλικῶν καὶ τῶν ἡμερομισθίων, ἀπὸ τὸ 1954 μέχρι τὸ 1957.

Ἤτοι κατὰ μέσον ὅρον 8%

Ἤτοι κατὰ μέσον ὅρον 26% Εἰς ἔργα ὡς τὸ ὑπ’ ὄψιν 25% τῶν δαπανῶν εἶναι ἡμερομίσθια καὶ 75% ὑλικά. Βάσει τοιαύτης ἀναλογίας προκύπτει ἡ αὔξησις 12½%, τῆς ὁποίας ὅμως, πρέπει νὰ ληφθῇ μέσος ὅρος, δεδομένου ὅτι τὰ ἔργα ἐξετελέσθησαν ἐντὸς τετραετίας, ἤτοι ἡ μέση αὔξησις δὲν εἶναι ἀνωτέρα τοῦ 7%. Ἑπομένως, πρέπει νὰ πολλαπλασιάσωμεν τὸ 187 (δαπάνη παρευβοϊκῶς) ἐπὶ 1,07, ὁπότε τὰ 187 ἑκατομμύρια γίνονται 200 ἑκατομμύρια. Ἡ δαπάνη τῆς ἐνδιαμέσου χαράξεως διὰ τὴν μεταφορὰν 100 ἑκατομμυρίων κυβικῶν θὰ φθάσῃ, ὅπως εἶπον, εἰς 289 ἑκατομμύρια, ἀντὶ τῆς προϋπολογισθείσης 121 ἑκατομ., ἥτις μὲ τὴν αὔξησιν 7% γίνεται 130 ἑκατομμύρια. Συνεπῶς, ἡ διαφορὰ μεταξὺ παρευβοϊκῆς καὶ ἐφαρμοζομένης εἶναι 89 ἑκατομμύρια εἰς βάρος τῆς ἐφαρμοζομένης, ἡ δὲ ὑπέρβασις ἀνέρχεται εἰς 160 ἑκατομμύρια. Ἐπειδή, κύριοι βουλευταί, ὅλοι ὁμιλοῦμεν δι’ ὁλοκληρωτικὰς λύσεις, ὑποστηρίζω ὅτι τὸ ποσὸν 121 τῆς ἐνδιαμέσου θὰ ἀνέλθῃ εἰς 289 ἑκατομμύρια.

§159Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Νὰ τὸ ἐπαναλάβητε, πῶς πρόκειται νὰ γίνῃ αὐτό.

§160Ν. ΚΙΤΣΙΚΗΣ. Θὰ σᾶς ἐπαναλάβω. Καὶ ἀναφέρω ὅτι εἰς τοὺς ἀριθμοὺς δαπανῶν τὸ Ὑπουργείου τὸ ὁποῖον καθώρισε εἰς 181 ἑκατομ. τὰς δαπάνας τοῦ ἔργου διὰ τὴν μεταφορὰν 100 ἑκατομ. κυβικῶν μέτρων, προσθέτει 50 ἑκατομ. διὰ δαπάνας συμπληρωματικὰς τοῦ ὁριστικοῦ ἀντλιοστασίου, 16 ἑκατομ. διὰ δαπάνας τῶν προσωρινῶν ἔργων τῆς Ἑλληνικῆς Ἑταιρίας Ὑδάτων, 6,7 ἑκατομ. διὰ τὴν μελέτην Ἄμμαν καὶ Οὐΐτνεϊ, τὰς δαπάνας τοῦ δευτέρου ἀγωγοῦ, τῶν ἔργων προστασίας κ. λ. π. Τὰ 65 ἑκατομμύρια κυβικά, κύριοι συνάδελφοι, ποὺ ἀντλοῦνται, δὲν θὰ εἶναι 65 ἑκατομ. ὅταν θὰ εἰσρεύσουν εἰς τὴν λίμνην, ἀλλὰ μόνον 40, ὅπως ἀνέφερα εἰς μίαν συνεδρίασιν τῆς παρελθούσης Τρίτης. Ἐπίσης ἠμφισβήτησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τὸν ἰσχυρισμόν μου ὅτι πέντε μόνον σωλῆνες ἔχουν κατασκευασθῆ εἰς τὸ Σχηματάρι καὶ ἰσχυρίσθη ὅτι ἔγιναν 600. Σήμερον διεπίστωσα ὅτι ἀπὸ τῆς πρὸ δεκαπενθημέρου ἐπισκέψεώς μου ἔχουν κατασκευασθῆ 80 καὶ ὑπὸ κατασκευὴν εἰς διάφορα στάδια ἕτεροι 500. Ἀλλ’ αὐτοὶ δὲν εἶναι ἕτοιμοι. Σημειωτέον ὅτι αὐτὴ ἡ παρατήρησις δὲν ἔχει μεγάλην ἀξίαν διὰ νὰ ἀμφισβητήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τὰς πληροφορίας μου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἠμφισβήτησεν ὅτι εἰς τὴν παρευβοϊκὴν χάραξιν ἐμελετήθησαν ὅλαι αἱ δυνατότητες χαράξεως. Θὰ ἦτο περίεργον νὰ μὴ μελετηθῇ καὶ ἡ ἐνδιάμεσος χάραξις, περίεργον, ἐπαναλαμβάνω, νὰ μὴ μελετήσῃ ὁ μελετητὴς τὴν συντομωτέραν ὁδὸν ποὺ ἑνώνει τὰ δύο σημεῖα μεταξὺ λιμνῶν καὶ Κακοσάλεσι. Ἐπαναλαμβάνω, λοιπόν, ὅτι, ὡς ἦτο φυσικόν, ἡ χάραξις διὰ Τανάγρας ἦτο ἡ πρώτη μελετηθεῖσα καὶ ἀπορριφθεῖσα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι τὰ τελευταῖα χιλιόμετρα τοῦ ἀγωγοῦ κατεσκευάσθησαν κατόπιν ἀπαιτήσεως τοῦ Ὑπουργείου, διὰ νὰ γίνῃ ὁ ἀγωγὸς κλειστὸς καὶ μικροτέρου μήκους. Ἐγὼ ὑπεστήριξα ὅτι ἡ μεταβολὴ ἔγινε, διότι αἱ δυσκολίαι τῆς συνεχίσεως τοῦ ἀνοικτοῦ ἀγωγοῦ ἦσαν ἀφάνταστοι καὶ ὁ ἐργολάβος ἠπείλει νὰ ἐγκαταλείψῃ τὸ ἔργον. Ἔχω, ὅμως, εἰς χεῖρας μου μίαν διαμαρτυρίαν τοῦ ἐργολάβου ἡ ὁποία ἐπεδόθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τὸν Ἰούλιον τοῦ 1955, ἤτοι μετὰ 10μηνον ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῶν ἔργων. Λέγει, λοιπόν, ὁ ἀνάδοχος Ε.Τ.Κ.Α. καὶ «Ἑλληνικὰ Τεχνικὰ Ἔργα», τὰ ἑξῆς: «Μετὰ δεκάμηνον σχεδὸν ἀπὸ τῆς ἐγκαταστάσεως, δὲν ἔχει δοθῆ παρὰ μερικῶς μόνον ἐνδιάμεσον τμῆμα τοῦ ἄξονος τῆς διοχετευτικῆς διώρυγος μήκους 26.340 χλμ. ἔναντι ὁλικοῦ μήκους 45 χλμ. περίπου καὶ τοῦτο ἄνευ ὅλων τῶν λεπτομερειῶν δι’ ὅλον τὸ τμῆμα. Καὶ εἰς τὸ δοθέν, ὅμως, τμῆμα ἡ ἐκτέλεσις συναντᾷ πλείστας ὅσας δυσχερείας (ἀπαλλοτριώσεις, χορήγησις λεπτομερειῶν κατασκευῆς κ.λ.π.). Μετὰ δεκάμηνον σχεδὸν δὲν ἔχει δοθῆ οὐδὲν στοιχεῖον τῶν προβλεπομένων σοβαρῶν τεχνικῶν ἔργων. Μόλις κατὰ τὸ τέλος Μαΐου μᾶς ἐδόθησαν τὰ σχέδια χαράξεως τῆς σήραγγος μετὰ τῶν ἑκατέρωθεν διωρύγων προσβάσεως, τῶν ὁποίων δὲν ἔχει ἀκόμη καθορισθῆ ἡ ἀκριβὴς διατομὴ ἐκσκαφῆς. Μετὰ τὸ πέρας τῶν διατυπώσεων ἀπαλλοτριώσεως κατωρθώθη νὰ γίνῃ ἔναρξις ἐκσκαφῆς τῆς διώρυγος προσβάσεως τοῦ Α.Σ.Σ. μόλις πρὸ δεκαημέρου. Καὶ πάλιν, ὅμως, παραμένουσαι πολλαὶ ἀμφιβολίαι, ὅσον ἀφορᾷ τὰς συνθήκας ἀνορύξεως, αἵτινες δυνατὸν νὰ συναντηθῶσιν ἐκ τοῦ λόγου ὅτι δὲν ἐξηκριβώθησαν, ὡς ἔδει, αἱ κατὰ τὰς γεωτρήσεις προκύψασαι ἐνδείξεις συναντήσεως στρώματος πλαστικῆς ἀργίλλου. Ὁ ἀνάδοχος ὑπεχρεώθη νὰ προβῇ εἰς τὴν ἔναρξιν τῶν ἐργασιῶν προώρως, καὶ δὴ ἅμα τῇ κατακυρώσει τῆς δημοπρασίας, χωρὶς οὐδεμίαν προετοιμασίαν ὀργανώσεως καὶ βάσει κατὰ μῆκος τομῆς ἐλαχίστου μήκους διώρυγος. Ἡ ἄμεσος ἔναρξις τῶν ἔργων εἰς τὰς παραμονὰς εἰσόδου τῆς χειμερινῆς περιόδου, δὲν παρουσίαζε, βεβαίως, προοπτικὴν πλεονεκτημάτων διὰ τὸν ἀνάδοχον. Ἐν ἄλλαις λέξεσιν διετασσόμεθα ἐπιτακτικῶς νὰ ἀρχίσωμεν τὰς ἐργασίας ἐκσκαφῶν τοῦ ὀρύγματος, χωρὶς νὰ γνωρίζωμεν ποίαν μορφὴν θὰ ἔπρεπε νὰ δώσωμεν εἰς αὐτό. Πιεζόμενοι παρὰ πάντων νὰ ἀρχίσωμεν, προέβημεν πράγματι εἰς τὴν ἔναρξιν τῶν ἐκσκαφῶν ἄνευ σχεδίου, ἄνευ γνώσεως τῆς ἐφαρμοσθησομένης διατομῆς ὀρύγματος, ἄνευ σαφῶν ὁδηγιῶν, περὶ τῶν κλίσεων τῶν πρανῶν. Μετὰ πάροδον ἑνὸς ὁλοκλήρου μηνὸς καὶ ἀφοῦ εἴχομεν ἤδη πραγματοποιήσει ἐκσκαφὰς εἰς σημαντικὴν ποσότητα, κατόπιν ἡμετέρας ὀχλήσεως Ε—805)22.6.55 καὶ Ε—815)27.6.55, μᾶς ἐκοινοποιήθη διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 50944)30.6.55 διαταγὴ τῆς Διευθύνσεως Δ5 νέον σχέδιον διατομῆς, τοῦ ἤδη ἐκτελουμένου ὀρύγματος, μὲ πλάτος ὁδοῦ κυκλοφορίας 4.00 μ., ἄνευ προστατευτικῆς τάφρου καὶ μὲ ἔνδειξιν κλίσεως πρανῶν 1: 1 ἕως 1: 1½, μὲ ἐπὶ πλέον προσθήκην δευτέρου ἐρείσματος εἰς βάθος 6.000 μ. Εἶναι ἀσυνήθης διὰ τόσον σοβαρὰ ἔργα ἡ διαδοχὴ ἀλληλοσυγκρουομένων ἐντολῶν, αἵτινες, φυσικὸν εἶναι, νὰ δημιουργοῦν ἀνωμαλίας εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων, σοβαρωτάτας ζημίας εἰς τὸν ἀνάδοχον καὶ καθυστερήσεις εἰς τὴν πρόοδον τῶν ἔργων. Νομίζοντες ὅτι αἱ πρόοδοι κατασκευῆς ἀγωγῶν ἐν γένει ἐκ προεντεταμένου σκυροδέματος (μπετὸν πρεκοντρὲν) θὰ ἠδύνατο νὰ δώσωσι καλυτέραν λύσιν εἰς τὸ θέμα, ἠρευνήσαμεν τὸ ζήτημα ἐκτεταμένως συνεννοηθέντες καὶ μὲ εἰδικὰς ἑταιρίας κατασκευῆς μεγάλων ὁμοίων ἔργων τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ μὲ ἐπὶ τόπου ἐλθόντας εἰδικοὺς μηχανικοὺς τῶν ξένων τούτων ἑταιριῶν. Τὰ συμπεράσματα τῆς μελέτης μας ταύτης ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ἀνεπισήμως μὲν ἀπὸ τοῦ Ἰανουαρίου ἐ. ἔ. ἐπισήμως δὲ ἀπὸ 18.2.1955. Συμφώνως τῇ μελέτῃ μας, ἡ κατασκευὴ τοῦ μεγαλυτέρου τμήματος τοῦ ὑδραγωγείου, ὡς κλειστοῦ ἀγωγοῦ, θὰ ἦτο καὶ τεχνικῶς καὶ οἰκονομικῶς συμφερωτέρα λύσις τῆς προμελέτης. Ἐκ τῶν ὡς ἄνω ἀναπτυχθέντων καταφαίνεται ὅτι: Ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἔργων ὑδρεύσεως ἐξ Ὑλίκης δὲν ἐκτελεῖται κατὰ τὸν τεχνικῶς ἀρτιώτερον καὶ κατὰ τὸν οἰκονομικῶς καλύτερον τρόπον. Καίτοι διὰ τοῦτο δὲν εἴμεθα οὔτε ὑπεύθυνοι, οὔτε ἁρμόδιοι, τὸ τονίζομεν διὰ νὰ ἐκπληρώσωμεν, ὡς νομίζομεν, τὸ καθῆκον μας. Κατὰ ταῦτα καὶ ἐκ τοῦ λόγου ὅτι μέχρι σήμερον δὲν μᾶς ἐδόθη οὔτε πλήρης χάραξις τοῦ ὑδραγωγείου, οὔτε ὑπάρχει πρόβλεψις συντόμου παραδόσεως τῶν μελετῶν τῶν σοβαρῶν τεχνικῶν ἔργων, συμφέρον καὶ δικαίωμα ἡμῶν εἶναι νὰ ζητήσωμεν διάλυσιν τῆς ἐργολαβίας, ἵνα περιωρίσωμεν τὰς ζημίας μας εἰς ἕνα ὅριον, τὸ ὁποῖον μᾶς ἐπιτρέπουν αἱ οἰκονομικαί μας δυνατότητες».

§161Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Αὐτὸ εἶναι μνημεῖον τῆς Κυβερνήσεως.

§162Ν. ΚΙΤΣΙΚΗΣ. Αὐτὸ ἦτο, κύριοι συνάδελφοι, τὸ αἴτημα τοῦ ἐργολάβου. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ κατασκευασθῇ τὸ ὑπόλοιπον τμῆμα, τὸ ὁποῖον ἔχει μῆκος 18 χιλιομέτρων, διότι, ὡς εἶμαι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω, τὸ ἔδαφος εἶναι ἐξαιρετικὰ δύσκολον καὶ συνεπῶς δὲν θὰ ἐκόστιζεν 64 ἑκατομμύρια, ὅσα ἀναλογοῦν, ἂν λάβωμεν ὑπ’ ὄψει ὅτι τὰ 25 χιλιόμετρα ἐκόστισαν 75 ἑκατομμύρια, ἀλλὰ πλέον τῶν 100. Ὁ κλειστός, συνεπῶς, ἀγωγός, ἐγένετο, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ἄλλως καὶ διότι, ὡς ἀναφέρει εἰς τὴν διαμαρτυρίαν του ὁ ἐργολάβος, θὰ ἠναγκάζετο νὰ ἐγκαταλείψῃ τὸ ἔργον. Κύριοι βουλευταί, νομίζω ὅτι ἀρκετὰ σᾶς εἶπον καὶ τὸ βέβαιον συμπέρασμα εἶναι ὅτι ἐγένοντο μεγάλα σφάλματα. Ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός, περὶ ἀρδευτικῶν ἔργων, δὲν εὐσταθοῦν. Ἐὰν ἐγένετο τὸ ἀντλιοστάσιον εἰς τὴν Ἀνάχωλην, τὰ ἀρδευτικὰ ἔργα τοῦ Θηβαϊκοῦ πεδίου θὰ ἦσαν εὐθηνότερα, ἐνῷ ἀντιθέτως σήμερον, ἐὰν θέλωμεν ἄρδευσιν ἀπὸ τὸ Μουρίκι, θὰ πρέπει νὰ κάμωμεν περιμετρικὸν ἀγωγόν, ὁ ὁποῖος θὰ ἔχῃ σημαντικὴν δαπάνην. Ἔχομεν, ἐπίσης, βεβαίωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅτι δὲν δύναται νὰ ἀρδεύσῃ 70.000 στρέμματα, ἀλλὰ μόνον 26.000 ἀπὸ τὴν Παραλίμνην. Ὁ κ. Ὑπουργός, τερματίζων τὸν λόγον του, εἶπεν, ὅτι ὁμιλοῦμεν διὰ σκανδαλώδεις παραβάσεις καὶ ὅτι εἰς αὐτὰς ὑπονοοῦμεν ὅτι ὑπάρχει δόλος. Κανεὶς δὲν ὡμίλησε περὶ δόλου. Οὐδέ, κατελόγισε τοιοῦτον εἰς τοὺς ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι, πρὸς τιμήν των, ἐκτελοῦν μὲ ἐντιμότητα καὶ προσήλωσιν τὸ καθῆκον των. Ἀλλὰ ἀναμφισβητήτως ὑπάρχει βαρεῖα ἀμέλεια τοῦ κ. Καραμανλῆ, ὡς Ὑπουργοῦ, καὶ βαρεῖα πολιτικὴ εὐθύνη. Διότι, ἐκ τῆς ἀμελείας αὐτῆς ἐπῆλθεν ἡ περιπέτεια τῆς ὑδρεύσεως, ἡ ματαίωσις ὅλων τῶν πλεονεκτημάτων τῆς σχολαστικῶς μελετηθείσης ὁριστικῆς λύσεως τοῦ μεγάλου προβλήματος τῆς ὑδρεύσεως Ἀθηνῶν καὶ ἡ δημιουργία καταπληκτικῶν ὑπερβάσεων. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἀνέφερον τυχαίως τὸ ἔργον τοῦ ἀειμνήστου Παπαναστασίου. Ἐὰν τὸ ἔκαμα ἦτο διότι ἠθέλησα νὰ ὁμιλήσω διὰ παραβολῶν καὶ διὰ νὰ τονίσω, ὅτι ὁ Παπαναστασίου ἐγνώριζε πῶς ἔπρεπε νὰ ἑτοιμάσῃ τὸ Ὑπουργεῖον διὰ τὸ μέγα ἔργον τοῦ Ἔθνους καὶ τοῦ λαοῦ τῆς ἀνασυγκροτήσεως τῆς χώρας, εἰς ἐποχὴν ποὺ ἐδικαιολογοῦντο αἱ τολμηρότεραι ἐπιδιώξεις. Ζῶμεν, κύριοι βουλευταί, εἰς τὴν ἐποχὴν τῶν εἰδικεύσεων καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ζητῆται ἀπὸ τὸν ὀδοντίατρον νὰ κάμῃ χρέη μαιευτῆρος, ὅπως δὲν εἶναι ἐπίσης δυνατὸν εἰς ὑπαλλήλους, ἀσκοῦντας εὐσυνειδήτως καὶ ἐντίμως ἐπὶ δεκάδας ἐτῶν, διοικητικὰ καθήκοντα ἢ ἀσχοληθέντας μὲ τὴν κατασκευὴν ποικίλων μικρῶν σχετικῶς ἔργων, ἀλλὰ μὴ εἰδικευθέντας νὰ ἀναθέτετε τὴν μελέτην καὶ ἐκτέλεσιν τοιούτων ἔργων, ὅπως τὸ ἔργον τῆς ὑδρεύσεως. Ὑπῆρξε, κύριοι συνάδελφοι, μέγα λάθος ἡ ἐγκατάλειψις τῶν γραφείων μελετῶν. Αὐτὸ ἔγινε κυρίως ἀφ’ ἧς ἀνέλαβεν ὁ κ. Καραμανλῆς τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων καὶ συνεχίζεται. Δι’ αὐτό, φοβοῦμαι, ὅτι ὅλα τὰ ἔργα τὰ ὁποῖα ἐπαγγέλλονται, δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν χωρὶς νὰ σημειωθοῦν τεράστια σφάλματα. Ἐὰν δὲν γίνῃ ἐκ νέου ἡ ὀργάνωσις τῶν γραφείων μελετῶν, πολὺ φοβοῦμαι ὅτι δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὸ μέγα καὶ σοβαρὸν θέμα τῆς ἀνασυγκροτήσεως. (Χειροκροτήματα).

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐξηντλήθη ὁ κατάλογος τῶν ἐγγεγραμμένων νὰ ὁμιλήσουν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς θέλει νὰ ἀπαντήσῃ;

§164Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Κύριε Πρόεδρε, ἀπήντησα.

§165Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἀποροῦμεν, διατὶ ἔπειτα ἀπὸ ὡρισμένας βαρυσημάντους παρατηρήσεις αἱ ὁποῖαι ἔγιναν ἀπὸ τοῦ βήματος, δὲν δίδεται μία ὑπεύθυνος ἀπάντησις. Βεβαίως ἀνήκει εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ κρίνῃ ἂν θέλῃ νὰ ὁμιλήσῃ ἢ ὄχι. Τὸ συμπέρασμα εἰς τὸ ὁποῖον καταλήγομεν εἶναι τοῦτο: Ὅτι, δυστυχῶς, ἕνας μῦθος διελύθη. Τὸ ἔργον τῆς ἐνδιαμέσου χαράξεως τῆς Ὑλίκης δὲν ὑπῆρξε μέγα ἔργον. Ὑπῆρξε μέγα λάθος καὶ μεγάλη εὐθύνη.

§166Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Κύριοι βουλευταί, ἐφ’ ὅσον μὲ προκαλεῖ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, θὰ εἴπω μόνον δύο λέξεις, βασιζόμενος εἰς ἀριθμούς, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι ἰδικοί μου καὶ εἶναι εὔκολος ἡ ἐξακρίβωσις. Ὁ κ. καθηγητὴς δὲν διεκόπη κατὰ τὸ διάστημα τῆς ὁμιλίας του, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸν διακόψῃ κανείς. Ἔχει αὐτὴν τὴν φυσικὴν ἀδυναμίαν νὰ παρακολουθῇ τὰς διακοπὰς καὶ δὲν ἔχω τὸν σκοπὸν νὰ κάμω μονόλογον καὶ νὰ καταστρέψω τὴν ὁμιλίαν του. Παρέθεσε ἀριθμοὺς οἱ ὁποῖοι ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους δὲν ἔχουν καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν πραγματικότητα. Σᾶς παραπέμπω εἰς ἕνα ἀριθμὸν τὸν ὁποῖον εἶπε προχθὲς καὶ τὸν ὁποῖον ἐπανέλαβε καὶ σήμερον καὶ τὸν ὁποῖον προχθὲς ἐλησμόνησα νὰ διαψεύσω. Εἶπε τὸ προσωρινὸν ἔργον, τὸ ἔργον τῆς ἐπειγούσης ἀνάγκης, τὸ ὁποῖον δίδει τὰ 60.000 κυβικὰ τὴν ἡμέραν, ἐκόστισεν εἰς τὴν Ἑταιρίαν Ὑδάτων 16 ἑκατομ. δραχμῶν. Δὲν ἔχετε παρὰ νὰ πᾶτε εἰς τὴν Ἑταιρίαν, νὰ ἴδητε τὰ στοιχεῖα. Τὸ ἔργον ἐκόστισεν 1.400.000 δραχμάς. Ἂν εἰς αὐτὸ τὸ ποσὸν προσθέσητε καὶ τὰς ἀντλίας τῆς Ἑταιρίας Ὑδάτων, αἱ ὁποῖαι δὲν πρόκειται νὰ χρησιμοποιηθοῦν εἰς τὸ ἔργον αὐτό, διότι θὰ χρησιμοποιηθοῦν ἐκεῖ ἐπὶ ἑξάμηνον καὶ θὰ πρέπει νὰ ὑπολογισθῇ εἰς τὴν χρῆσιν τῶν 6 μηνῶν, ἀλλὰ ἂν πρόκειται, λέγω, νὰ προσθέσητε καὶ τὸ κόστος τῶν ἀντλιῶν τὸ ὁποῖον δὲν ὑπερβαίνει τὰ 2 ἑκατομ., θὰ ἔχετε σύνολον 3.500.000, ἔναντι 16 ποὺ ἀνέφερεν ὁ κ. Κιτσίκης. Ἀπὸ αὐτὸν τὸν μοναδικὸν ἀριθμὸν τὸν ὁποῖον ἠμπορεῖτε νὰ ἐλέγξητε, εὐκόλως αὔριον, σᾶς ἀφήνω νὰ κρίνητε περὶ τῆς ὅλης σημασίας τῶν ἀριθμῶν τοὺς ὁποίους ἔδωσεν ὁ κ. καθηγητής.

§167Ν. ΚΙΤΣΙΚΗΣ. Εἰς τὸν ἀριθμὸν δὲν περιλαμβάνεται ἡ δαπάνη τῶν χαλυβδίνων σωλήνων 90 ἑκατοστῶν διαμέτρου, ἡ ὁποία ἀνέρχεται εἰς 14 ἑκατομμύρια.

§168Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Μίαν ἀπάντησιν ἤθελον ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργόν, ἡ ὁποία νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὰ πρακτικά. Κατὰ τὴν γνώμην του, τὴν ὑπεύθυνον, τὸ ἔργον ὁλοκληρούμενον πόσον θὰ στοιχίσῃ;

§169Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). 181 ἑκατομμύρια, ἂν ἐκτελεσθῇ ἐντὸς τῆς συμπεφωνημένης προθεσμίας. Ἐὰν παραμείνῃ μετὰ 10 ἔτη θὰ ἔχετε τὴν διαφορὰν τῶν ἀντλιῶν.

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξαντληθέντος τοῦ καταλόγου τῶν ἀγορητῶν, κηρύσσεται περαιωμένη ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν συσχετισθεισῶν ἐπερωτήσεων περὶ τῶν ἔργων ὑδρεύσεως ἐκ τῆς λίμνης Ὑλίκης. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§171ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν προσεχῆ Δευτέραν, μὲ θέμα Ἡμερησίας Διατάξεως νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 0.55′ π. μ.)