1957.11.19

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 21η

ΤΡΙΤΗ 19 Νοεμβρίου 1957

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 6.50′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 72. Εἶπον ΝΑΙ 31, τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Δ. Παπαδημητρίου, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Δ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐνῷ ἤμην παρὼν κατὰ τὴν γενομένην ψηφοφορίαν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως καὶ ἐψήφισα ΟΧΙ, εἰς τὰ πρακτικὰ φέρομαι μὴ ψηφίσας.

§4Α. ΖΑΚΚΑΣ. Καὶ ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, φέρομαι ἀπών, ἐνῷ ἤμην παρὼν καὶ ἐψήφισα ναί.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως, ὡς ἀνωτέρω διωρθώθησαν. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Γ. Ἀνδρεάδης, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κ.λ.π.

§6Γ. ΑΝΔΡΕΑΔΗΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ἡ ἐπὶ τῆς Γεωργίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ Ν. Δ. «περὶ μέτρων προστασίας τῆς Ἐθνικῆς ἐλαιοπαραγωγῆς καὶ ὀργανώσεως τῶν σχετικῶν πρὸς ταύτην ὑπηρεσιῶν τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας». Ἡ ἐπὶ τῶν Συγκοινωνιῶν καὶ Δημοσίων Ἔργων Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν προτάσεων νόμων 1) «περὶ ἀκυρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 3721) 1957 Ν. Δ. «περὶ συστάσεως Ὀργανισμοῦ Ἀστικῶν Συγκοινωνιῶν Θεσσαλονίκης». 2) «Περὶ ἀκυρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 3721)1957 Νομοθ. Δ)ματος «περὶ συστάσεως Ὀργανισμοῦ Ἀστικῶν συγκοινωνιῶν Θεσσαλονίκης (Ο.Α.Σ.Θ.)». 3) «Περὶ ἀκυρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 3721)1957 Νομοθ. Διατάγματος «περὶ συστάσεως Ἀστικῶν Συγκοινωνιῶν Θεσσαλονίκης (Ο.Α.Σ.Θ.)». Ἡ ἐπὶ τῆς Κοινωνικῆς Προνοίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῶν ὑπ’ ἀριθ. 760)11.5.56 καὶ 978)9.5.55 πράξεων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Τ. Κολοκυθᾶς, Μ. Μυριδάκης, Α. Παυλόπουλος, Ν. Ρηγόπουλος καὶ Β. Ἀναστασᾶτος, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ Συμπληρώσεως τῶν περὶ προστασίας καὶ διοικήσεως τῶν δημοσίων κτημάτων κειμένων διατάξεων, ὡς καὶ τῶν διεπουσῶν τὸν ἐν Δωδεκανήσῳ Ὀργανισμὸν Ν. 2100)1952 κ.λ.π.». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ι. Διαμαντόπουλος, Π. Σταυρόπουλος, Π. Βουδούρης, Ι. Παπαηλιάκης, Γ. Μπακατσέλος, Δ. Κωστῆς καὶ Κ. Τσιγάρας, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ σχεδίων τῶν πόλεων κειμένων διατάξεων». Ὁ βουλευτὴς κ. Ε. Ἀλιπράντης καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπιβολῆς τέλους χρήσεως λιμένος πρὸς ἐκτέλεσιν λιμενικῶν ἔργων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Β. Κρῖκος, Δ. Στεφάνου, Χ. Ψαρρός, Ι. Λύρας, Α. Κακκαρᾶς, Ε. Κοθρῆς, Γ. Ρουμάνης καὶ Τ. Κολοκυθᾶς, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ρυθμίσεως ζητημάτων προσωπικοῦ Ἐθνικῆς Τραπέζης Ἑλλάδος καὶ Ἀθηνῶν». Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Ἀνδρεάδης, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διαβαθμίσεως καὶ ἐντάξεως προσωπικοῦ κατέχοντος προσωρινὰς θέσεις τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ ἀπὸ 3.4.1954 Β. Διατάγματος «περὶ ἐφαρμογῆς τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ Ν. Δ. 2500)1953 ἐπὶ τοῦ προσωπικοῦ τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Ὑπουργείου Κοινωνικῆς Προνοίας καὶ τακτοποιήσεως ἑτέρων τινῶν κατηγοριῶν προσωπικοῦ». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Κακκαρᾶς, Β. Κρῖκος, Γ. Τρουλλινός, Γ. Ρουμάνης, Χ. Ψαρρὸς καὶ Ε. Κοθρῆς, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διαβαθμίσεως καὶ ἐντάξεως προσωπικοῦ κατέχοντος προσωρινὰς θέσεις τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ ἀπὸ 3.4.1954 Β. Διατάγματος «περὶ ἐφαρμογῆς τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ Ν. Δ. 2500)1953 ἐπὶ τοῦ προσωπικοῦ τῶν Ὑπηρεσιῶν τοῦ Ὑπουργείου Κοινωνικῆς Προνοίας» καὶ τακτοποιήσεως ἑτέρων τινῶν κατηγοριῶν προσωπικοῦ».

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλὴ ἐὰν δέχεται ἀναβαλλομένων τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἐπερωτήσεων.

§8ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑπομένως εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΕΠΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Κατὰ τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν εἶχε ληφθῆ ἀπόφασις τοῦ Σώματος, ὅπως προταχθῇ ἡ συζήτησις τῆς ἐπερωτήσεως τῆς ἀφορώσης τὰ ἔργα ὑδρεύσεως ἐξ Ὑλίκης. Ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου αὐτοῦ ἔχουν ὑποβληθῆ ἓξ ἐπερωτήσεις. Ἡ πρώτη ὑπ’ ἀριθ. 57 τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως ὑποβάλλεται ὑπὸ τῶν συναδέλφων κ. κ. Κιτσίκη, Ἡλιοῦ, Πρίφτη καὶ Ἐφραιμίδη. Ἡ ὑπ’ ἀριθ. 71 ὑποβάλλεται ὑπὸ τῶν συναδέλφων κ. κ. Θεμιστ. Τσάτσου, Σταύρου Νικολαΐδη καὶ Α. Τσουκαλᾶ. Ἡ τρίτη ὑπ’ ἀριθ. 135 ὑποβάλλεται ὑπὸ τῶν κ. κ. Κ. Μητσοτάκη καὶ Γ. Μαύρου. Ἡ τετάρτη ὑπ’ ἀριθ. 193 ὑποβάλλεται ὑπὸ τοῦ κ. Κ. Μητσοτάκη. Ἡ πέμπτη ὑπ’ ἀριθ. 207 ὑποβάλλεται ὑπὸ τῶν κ. κ. Σ. Νικολαΐδη, Α. Τσουκαλᾶ, Θ. Τσάτσου, Γ. Μαύρου, Ν. Κιτσίκη καὶ Κ. Μητσοτάκη, καὶ ἡ ἕκτη ὑπ’ ἀριθ. 208 ὑποβάλλεται ὑπὸ τοῦ κ. Ε. Ἀρβανιτάκη. Ὅλαι αὐταὶ αἱ ἐπερωτήσεις συσχετίζονται καὶ θὰ συζητηθῶσιν ὁμοῦ. Ἡ συζήτησις, διευκρινίζεται ὅτι θὰ περιορισθῇ μόνον εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὰ ἔργα ὑδρεύσεως τῆς Ὑλίκης. Συμφώνως πρὸς τὸν Κανονισμόν, θὰ τηρηθῇ ἡ σειρὰ ἐγγραφῆς τῶν συσχετιζομένων ἐπερωτήσεων. Συνεπῶς τὸν λόγον ἔχει ὁ πρῶτος ἐπερωτῶν συνάδελφος κ. Ν. Κιτσίκης.

§10Ν. ΚΙΤΣΙΚΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ ἐπερώτησις τῆς Ε.Δ.Α. ἐκτείνεται κατ’ οὐσίαν ἐπὶ ὁλοκλήρου τῆς «πολιτικῆς ἔργων» τὴν ὁποίαν ἐνεκαινίασεν ὁ νῦν Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀφ’ ἧς ἐποχῆς ἦτο Ὑπουργὸς τῶν Συγκοινωνιῶν καὶ Δημοσίων Ἔργων, πολιτικῆς ὁμολογουμένως πρωτοτύπου, ἀλλ’ ἀπαραδέκτου μὲ συνεπείας ὀλεθρίας διὰ τὰ ἐκτελούμενα ἔργα καὶ διὰ τὸν σκοπὸν εἰς τὸν ὁποῖον ταῦτα ἀποβλέπουν, μὲ ἀποτέλεσμα τὴν ὀδυνηρὰν κακομεταχείρισιν μιᾶς μεγάλης ὡραίας ἐπιδιώξεως ὁλοκλήρου τοῦ Ἔθνους, τῆς τεχνικῆς ἀνασυγκροτήσεως τῆς Ἑλλάδος, ἡ ὁποία θὰ εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα τὴν ὕψωσιν τοῦ οἰκονομικοῦ ἐπιπέδου καὶ τὴν κοινωνικὴν εὐημερίαν τῆς χώρας. Τὴν πολιτικὴν αὐτὴν τοῦ κ. Καραμανλῆ, ἡ ὁποία συνίσταται εἰς τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων χωρὶς προγραμματισμόν, χωρὶς μελέτας, χωρὶς στοιχεῖα διὰ τὴν σύνταξιν τῶν μελετῶν, χωρὶς προϋπολογισμόν, χωρὶς ἐκτίμησιν τοῦ χρόνου ἀποπερατώσεως, χωρὶς πρόβλεψιν σταδιακῆς ἐκτελέσεως, συνεχίζει, ὑπὸ τὰς ἐμπνεύσεις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὁ νῦν Ὑπουργὸς τῶν Συγκοινωνιῶν καὶ Δημοσίων Ἔργων. Τὰ ἀποτελέσματα τῆς πρωτοφανοῦς αὐτῆς τακτικῆς ὑπῆρξαν τεράστιαι ὑπερβάσεις δαπανῶν, ἀνελθοῦσαι εἰς πολλὰς περιπτώσεις εἰς ποσὰ πολλαπλάσια τῶν προχείρως προϋπολογισθέντων, ἀλλὰ καὶ σοβαρώτατα σφάλματα ἐξ αἰτίας τῶν ὁποίων ἐματαιώθη ἡ πλήρης ἀξιοποίησις τῶν ἐκτελεσθέντων ἔργων. Πλεῖστα τῶν ἔργων εἶναι ἔργα ἐντυπώσεων, ἀμφιβόλου σκοπιμότητος, δαπανηρότατα, ἀλλὰ δευτερευούσης σημασίας. Θὰ σᾶς δώσω ἐνδεικτικῶς τὴν πρόσφατον ἱστορίαν καὶ μερικὰς ἀπολύτως ἐξηκριβωμένας πληροφορίας διὰ τὰ κυριώτερα ὑπὸ ἐκτέλεσιν ἔργα, ἀλλὰ θὰ διαιρέσω αὐτὴν εἰς μέρη, συμφώνως πρὸς τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, περιοριζόμενος σήμερον εἰς τὸ ἔργον τῆς ὑδρεύσεως Ἀθηνῶν, ποὺ τόσον συγκινεῖ τοὺς κατοίκους ὁλοκλήρου τῆς περιοχῆς τῆς πρωτευούσης καὶ τοῦ Πειραιῶς. Μόλις, ὅμως, περαιωθῇ ἡ συζήτησις ἡ ἀφορῶσα τὴν ὕδρευσιν τῶν Ἀθηνῶν ἐξ Ὑλίκης, θὰ πρέπει νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν λοιπῶν μερῶν τῆς ἐπερωτήσεως διὰ νὰ παρουσιασθῇ ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ὁλόκληρος ἡ «πολιτικὴ τῶν ἔργων» τῆς Κυβερνήσεως Καραμανλῆ καὶ νὰ ἐκτιμηθῇ κατ’ ἀξίαν ἡ πολιτικὴ καὶ αἱ συνέπειαι αὐτῆς. Ἡ ἱστορία τῆς ὑδρεύσεως Ἀθηνῶν εἶναι εἰς τοὺς περισσοτέρους γνωστή. Δὲν εἶναι, ὅμως, ἄσκοπον, νὰ ἐπισημάνωμεν ὡρισμένας χρονολογίας, περιοριζόμενοι εἰς τὰ τελευταῖα ἔτη. Τὸ 1919 ὑπὸ τῆς Τραπέζης Πειραιῶς καὶ τῶν ὑπ’ αὐτῆς ἐκλεγέντων Ἀμερικανῶν μηχανικῶν Φόρντ, Μπέϊκον καὶ Νταΐβις, διετυπώθη ἡ πρότασις τῆς ἱδρύσεως τεχνητῆς λίμνης Μαραθῶνος. Ἡ λίμνη Μαραθῶνος θὰ ἀπετέλει τὸν πρῶτον σταθμὸν τῶν ἔργων τῶν ἀπαιτουμένων διὰ τὴν προσκόμισιν ὑδάτων ἐκ τῶν ὑψηλῶν πηγῶν τῆς Βοιωτίας (Παρνασσοῦ), δηλαδὴ ἐκ τῶν πηγῶν τοῦ Βοιωτικοῦ Κηφισοῦ (τῆς Σουβάλας), δι’ ὑδραγωγείου μήκους 166 χιλμ. περιορισθέντος κατόπιν τῆς κατασκευῆς τοῦ τμήματος Κακοσάλεσι Μαραθῶνος εἰς 143 χιλμ. Αἱ πηγαὶ τῆς Σουβάλας εἶναι ὁμάδες πηγῶν κλιματοειδῶς διατεθειμέναι μεταξὺ Γραβιᾶς καὶ Δαδίου, εἰς τὰς ὑπωρείας τοῦ Παρνασσοῦ. Ὁ Γεννίδουγιας, προϊστάμενος τοῦ Γραφείου Μελετῶν Ὑδραυλικῶν Ἔργων, ὑπεστήριξε τὴν κατασκευὴν τοῦ φράγματος Μαραθῶνος, ὡς ἔργου αὐτοτελοῦς, χωρὶς νὰ τὴν συνδέσῃ ἀπαραιτήτως μὲ τὴν προσκόμισιν τῶν ὑδάτων τῆς Σουβάλας, τὰ ὁποῖα ἐθεώρησεν ἀνεπαρκῆ. Προετίμα τὸν Μέλανα ποταμόν. Τὸν Ἀπρίλιον τοῦ 1925 ἀνετέθη εἰς τὴν ἀμερικανικὴν ἑταιρίαν Γιοῦλεν ἡ κατασκευὴ τοῦ φράγματος Μαραθῶνος, τοῦ ἐξωτερικοῦ ὑδραγωγείου, τοῦ δικτύου διανομῆς, τῶν ἐγκαταστάσεων ἐξυγιάνσεως τοῦ ὕδατος κ.λ.π. ἐπὶ τῇ βάσει τῆς μελέτης τῶν Φόρντ, Μπέϊκον, Νταΐβις καὶ τοῦ Γεννίδουγια, ἐπὶ Κυβερνήσεως Μιχαλακοπούλου. Τὸ ἔργον ἐπερατώθη τὸ 1931. Ἀπὸ τὸ Δελτίον τοῦ Ὑπουργείου Συγκοινωνιῶν, τὸ σχετικὸν μὲ τὴν ὕδρευσιν Ἀθηνῶν–Πειραιῶς, πληροφορούμεθα ὅτι ἐγένοντο προβλέψεις, κατὰ τὰς ὁποίας τὸ ἐκ τοῦ Μαραθῶνος Ὑδραγωγεῖον, ἐξασφαλιζομένης τῆς τροφοδοτήσεώς του, διένειμε κατὰ τὸ 1950 διὰ πληθυσμὸν 1.093.000 κατοίκων Ἀθηνῶν 47 ἑκατ. κ. μ. ὕδατος ἐτησίως εἰς στάθμην λίμνης 223 μ., δηλ. 1,50 κυβ.)7″, ἀντιστοιχοῦντα εἰς κατανάλωσιν 125 λιτρῶν ἀνὰ κάτοικον καὶ ἡμέραν, ἤτοι τὸν μὲν χειμῶνα 88 λίτρας, τὸ δὲ καλοκαῖρι 169 περίπου. Εὔκτατος ὅμως, συντελεστής, ἐθεωρεῖτο ἀπὸ τὴν μελέτην 225 λ., ὁπότε θὰ ἀπῃτοῦντο 2,90 κυβ.)1″ 90 ἑκατομμύρια κυβικὰ ἐτησίως. Θεωρῶ ἐδῶ σκόπιμον νὰ ἀναφέρω, ὅτι ὁ Γάλλος εἰδικὸς Μπρινότ, κληθεὶς πρὸς γνωμάτευσιν ἐπὶ τῶν μελετῶν ὑδρεύσεως ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν κ. Ναπ. Ζέρβαν, τὸ 1951, γράφει τὰ ἑξῆς εἰς τὴν ἔκθεσίν του: «Ἔχομεν τὴν γνώμην, ὅτι οἱονδήποτε σχέδιον ὑδρεύσεως μὴ ἐξασφαλίζον 300 λίτρας) 1″ διὰ 2.000.000 κατοίκους, εἶναι ἀπορριπτέον. Ἀπαιτοῦνται, ἑπομένως, 600.000 κυβ. μ. ἡμερησίως ἢ 220 ἑκατομ. κυβ. ἐτησίως». Ἀπὸ τὸ 1931, ὅτε ἐτέθησαν εἰς χρῆσιν τὰ νέα ἔργα, μέχρι τοῦ 1940, ἡ λίμνη ἐπληρώθη ὕδατος καὶ ἀνταπεκρίθη εἰς τὴν αὔξουσαν ἐτησίαν κατανάλωσιν, ἥτις τὸ 1939 ἔφθασε τὰ 21 ἑκ. κ. μ., εἰς τὴν ὁποίαν ἀντιστοιχεῖ μέσος συντελεστὴς καταναλώσεως μόνον 60 λιτρῶν)1″. Εἶναι πολὺ κάτω τοῦ προϋπολογισθέντος, διὰ διαφόρους λόγους, ὁ κυριώτερος τῶν ὁποίων εἶναι ἡ μεγάλη τιμὴ τοῦ ὕδατος, δημιουργοῦσα ἀπαγορευτικὰ ὅρια καταναλώσεως. Βεβαίως, ὅμως, διὰ τὴν αὔξησιν τῆς καταναλώσεως ἀπαιτεῖται πύκνωσις καὶ βελτίωσις τοῦ δικτύου ὑδρεύσεως. Ἤδη, ὅταν ἀπεφασίζετο ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἔργων ὑδρεύσεως ἐκ τῆς λίμνης Μαραθῶνος ἦτο γνωστόν, ὅτι θὰ ἐχρειάζετο μελλοντικῶς ἐνίσχυσις τῆς ὑδρεύσεως, συμβαδίζουσα μὲ τὴν αὔξησιν τῶν ἀναγκῶν καὶ τοῦ πληθυσμοῦ τῶν δύο πόλεων, ἡ δὲ ἐνίσχυσις προεβλέπετο, ὅτι θὰ ἐγίνετο ἐκ τῶν πηγῶν τοῦ Βοιωτικοῦ Κηφισοῦ. Παρὰ τοὺς δισταγμοὺς ποὺ ὑπῆρχον, ἀφ’ ἧς τὸ πρῶτον ἐμνημονεύθησαν αἱ πηγαὶ τῆς Σουβάλας, διὰ τὴν ἐπάρκειάν των μέχρι τοῦ 1944, ὡς ὁριστικὴ λύσις παρέμεινεν ἡ τῆς Σουβάλας, τὸ δὲ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων, ἀπεφάνθη τὸ 1949 ὑπὲρ τῆς λύσεως αὐτῆς, μειοψηφήσαντος μόνον τοῦ τότε Διευθυντοῦ τῶν Ἔργων κ. Κουμούση. Ἀλλὰ εἰς τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν θὰ ἐπανέλθω. Τὴν σχετικὴν προμελέτην εἶχεν ἐκπονήσει ἡ Ἑλληνικὴ Ἑταιρία Ὑδάτων καὶ ἐν συνεχείᾳ κατεσκεύασεν ἡ Ἑταιρία τὸ πρῶτον τμῆμα αὐτῆς τὸν κλειστὸν ἀγωγὸν ἀπὸ τοῦ χειμάρρου Κακοσάλεσι μέχρι Μαλακάσης καὶ τὴν σήραγγα Κιούρκων μέχρι Μαραθῶνος, περαιωθὲν τὸ 1950. Ὁ ἀγωγὸς Κακοσάλεσι–Μαραθῶνος ἔγινε διὰ παροχὴν 3,25 κυβικῶν κατὰ δευτερόλεπτον, δηλαδὴ δι’ εἰσροὴν 100.000.000 κυβικῶν ἐτησίως εἰς τὴν λίμνην Μαραθῶνος. Τὸ τμῆμα τοῦτο μονομερῶς δὲν ἀπέδωσε, μηδόλως δικαιῶσαν τὰς ἐλπίδας, ἔγιναν, ὅμως, τὸ 1951 τὰ προσωρινὰ ἔργα τοῦ Ἁγίου Θωμᾶ, τὰ ὁποῖα συνίσταντο εἰς συγκέντρωσιν καὶ ἀνύψωσιν ὑδάτων ἐκ τοῦ ποταμοῦ Ἀσωποῦ διὰ φράγματος ἐκτροπῆς καὶ φρεάτων μέχρι τοῦ ὑδραγωγείου Κακοσάλεσι εἰς ὕψος 152 μ. ὁλικῆς ἐτησίας ποσότητος περίπου 10 ἑκατομμυρίων κυβικῶν, ποσότητος βέβαια μικρᾶς, ἀλλὰ ἡ ὁποία ἔσωσε προσωρινῶς τὰς Ἀθήνας. Ἡ δαπάνη τοῦ ὑδραγωγείου Σουβάλας μέχρι Κακοσάλεσι, μήκους 143 χιλιομέτρων, ἀνήρχετο, συμφώνως μὲ τὴν προμελέτην τῆς Ἑταιρίας Ὑδάτων, εἰς 700 ἑκατομμύρια σημερινῶν δραχμῶν καὶ ἡ παροχὴ τοῦ ὑδραγωγείου εἰς 70 ἑκατομμύρια κυβ. μέτρα ἐτησίως. Στὰ χρόνια τῆς κατοχῆς ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος συνέστησε καὶ ἐχρηματοδότησε μίαν μεγάλην Ἐπιτροπὴν τοῦ ἐνεργειακοῦ προβλήματος, ἔχουσαν ὡς Πρόεδρον τὸν τότε συνδιοικητὴν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης Κ. Ζαβιτσιᾶνον καὶ ἐνεργὸν Πρόεδρον τὸν Ἀλ. Διομήδην. Εἶναι δίκαιον νὰ ἐξαρθῇ ἡ σημασία τῆς πρωτοβουλίας ταύτης τῶν ἀειμνήστων πολιτικῶν καὶ οἰκονομικῶν προσωπικοτήτων. Μέλος τῆς Ἐπιτροπῆς ἦτο ὁ μηχανικὸς κ. Θεόδ. Ραυτόπουλος, ἐγὼ δὲν μετεῖχον εἰς τὴν Ἀνωτέραν αὐτὴν Ἐπιτροπὴν Ἐλέγχου τῶν ἐκπονουμένων μελετῶν. Αἱ ἐνεργειακαὶ μελέται ὡδήγησαν τὸν κ. Ραυτόπουλον εἰς τὴν μελέτην τῶν λιμνῶν Ὑλίκης, Παραλίμνης καὶ τῶν ὑδατοπτώσεων Ἀνθηδῶνος καὶ εἰς τὴν πρότασίν του ἐν ἔτει 1944, τῆς ὑδρεύσεως τῆς πρωτευούσης ἐκ τῆς λίμνης Ὑλίκης. Ἡ Ὑλίκη καὶ ἡ Παραλίμνη ἀποτελοῦν φυσικὴν δεξαμενήν, ὄχι, ὅμως, στεγανήν. Ἡ λεκάνη ἀπορροῆς τοῦ Βοιωτικοῦ Κηφισοῦ, ἐπιφανείας περίπου 1.900 τετρ. χιλ. ἀποστραγγίζεται ἐντὸς τῆς Ὑλίκης, κειμένης βορείως τῶν Θηβῶν, κατόπιν τῆς ἐν ἔτει 1886 ἀποξηράνσεως τῆς ἄλλοτε λίμνης Κωπαΐδος, διὰ τῆς κατασκευασθείσης ἀποστραγγιστικῆς τάφρου καὶ τῆς ἀντιστοίχου σήραγγος παρὰ τὴν Καρδίτσαν, διατηρηθείσης πρὸ 60 ἐτῶν ὑπὸ τῆς ἑταιρίας Κωπαΐδος. Οὕτω, ὁ Βοιωτικὸς Κηφισὸς καὶ ὁ Μέλας ποταμὸς καταλήγουν εἰς τὴν λίμνην Ὑλίκην, ἐκεῖθεν δὲ διὰ τῆς διώρυγος Μουρίκι εἰς τὴν κατὰ 25 περίπου μέτρα, ὑποκειμένην λίμνην Παραλίμνην. Ἐκ ταύτης μέσῳ διώρυγος καὶ τῆς σήραγγος Ἀνθηδῶνος, καταλήγουν εἰς τὴν θάλασσαν τοῦ Εὐβοϊκοῦ ὅσα ὕδατα ὑπερεκχειλίζουν ἐκ τῆς Παραλίμνης, δημιουργουμένων οὕτω τῶν πτώσεων Ἀνθηδῶνος. Ἡ ὑδρολογικὴ κατάστασις τῆς Ὑλίκης προκύπτει ἐκ τῶν παρὰ τῆς ἑταιρίας λίμνης Κωπαΐδος γενομένων καὶ καταχωρημένων παρατηρήσεων εἰς διάστημα 50 ἐτῶν. Κατὰ τὰ στοιχεῖα ταῦτα, τὰ ἀπολύτως ἀσφαλῆ, αἱ ἐκ τῆς σήραγγος Καρδίτσης εἰσροαὶ ἀνέρχονται εἰς 460 ἑκατ. κυβ. μ. ἐτησίως κατὰ μέσον ὅρον, μετ’ ἀφαίρεσιν τῶν δι’ ἐξατμίσεως ἀπωλειῶν, ἐκ τῶν ὁποίων 250 περίπου ἑκατ. κυβ. μ. ὑπερχειλίζουν, ἀπὸ στάθμης +77,8 καὶ ἄνω, διὰ τῆς διώρυγος τοῦ Μουρικίου πρὸς τὴν Παραλίμνην ἐνῷ τὰ ὑπόλοιπα 210 ἑκατ. κυβ. μ. διαφεύγουν ἐξ Ὑλίκης ὑπογείως. Πρὸ τῆς ἀποξηράνσεως τῆς λίμνης Κωπαΐδος καὶ τῆς παροχετεύσεως τῶν ὑδάτων αὐτῆς εἰς Ὑλίκην, ἡ μέση στάθμη τῆς Ὑλίκης ἦτο 45 μ. ὑπὲρ τὴν θάλασσαν, τῆς δὲ Παραλίμνης 35 μ. ὑπὸ τὴν θάλασσαν. Σήμερον αἱ ἀνώταται στάθμαι τῶν δύο λιμνῶν εἶναι ἀντιστοίχως +80,0 καὶ +55 μ. Εἰς τὴν ἀνωτάτην στάθμην +80 μ. ἡ Ὑλίκη ἔχει χωρητικότητα περίπου 600 ἑκατ. κυβ. μ. καὶ ἐπιφάνειαν περίπου 23 τετρ. χιλιομ. Τὸ μέγιστον βάθος ἐντὸς τῆς λίμνης εἶναι 40 μέτρα. Ἐκ τῶν λεχθέντων συνάγεται ὅτι ἂν ἡ ἄντλησις γίνῃ ἐξ Ὑλίκης, ὑπάρχουν διαθέσιμα 250 ἑκατ. κυβ. μ., ἐτησίως ἢ 8 κυβ.) 1″ δι’ ὕδρευσιν καὶ ἀρδεύσεις. Εἶναι πολὺ πιθανὸν ὅτι ἡ Παραλίμνη, τῆς ὁποίας ἡ στάθμη εἶναι 25–30 μ. χαμηλοτέρα τῆς στάθμης τῆς Ὑλίκης τροφοδοτεῖται καὶ ὑπογείως διὰ τῆς Ὑλίκης, δηλαδή, ἕνα μέρος, μέγα ἴσως τῶν διαφευγόντων 210 ἑκ. κυβ. μ. πιθανῶς καὶ τὸ σύνολον, χύνονται εἰς τὴν Παραλίμνην δι’ ὑπογείων διόδων. Ἐπὶ πλέον ρίπτονται εἰς αὐτήν, ὡς εἴπομεν, δι’ ὑπερχειλίσεως τὰ 260 ἑκ. κυβ. μ. Ἡ Παραλίμνη δὲν ἔχει ἄλλην ἰδικήν της ἔξωθεν ἐπιφανειακὴν τροφοδότησιν, διότι στερεῖται λεκάνης ἀπορροῆς. Ἡ ὑδρολογικὴ κατάστασις τῆς Παραλίμνης εἶναι ἀσαφής, λόγῳ τῶν σημαντικῶν ὑπογείων εἰσροῶν καὶ ὑπογείων διαφυγῶν αὐτῆς, αἱ ὁποῖαι εἶναι κατ’ οὐσίαν ἄγνωστοι. Πάντως τὸ γεγονὸς εἶναι ὅτι ἐνῷ εἰσρέουν 460 ἑκατ. κυβ. μ. διὰ τῆς σήραγγος Καρδίτσης, ἐκρέουν μόνον 110 ἑκατ. κυβ. μ. ἐτησίως κατὰ μέσον ὅρον διὰ τῆς σήραγγος Ἀνθηδόνος ἀπὸ τῆς στάθμης +62. Τὰ ὑπόλοιπα 350 ἑκατ. κυβ. μ. χάνονται διὰ ὑπογείων τεκτονικῶν καὶ καρστικῶν ρηγμάτων καὶ σπηλαίων. Αἱ λίμναι δὲν εἶναι στεγαναί. Ἄντλησις, ὅμως, ἐξ Ὑλίκης εἶναι, ὡς εἴπομεν, δυνατὴ μέχρι 250 ἑκ. κυβ. μ. ἐτησίως. Δηλαδὴ τῶν ποσῶν τῶν διαφευγόντων πρὸς Παραλίμνην. Ἄντλησις εἰς Παραλίμνην, ὅμως, εἶναι δυνατή, μόνον μέχρι 110 ἑκ. κυβ. μ. ἐτησίως. Ἡ Παραλίμνη εἰς τὴν μέσην στάθμην αὐτῆς +52 ἔχει χωρητικότητα περίπου 230 ἑκ. κυβ. μ. καὶ ἐπιφάνειαν 14 τετρ. χιλιομέτρων. Ἡ περιοχὴ Ὑλίκης καὶ Παραλίμνης ἔλαβε τὴν σημερινήν της μορφὴν κατόπιν τεκτονικῶν διαταραχῶν καὶ καρστικῶν φαινομένων, δηλαδὴ διαβρωτικῶν φαινομένων. Εἰς τὴν γεωλογίαν τῆς περιοχῆς ἐπικρατεῖ ἐπιφανειακῶς ὁ ἀσβεστόλιθος, κατ’ ἐξοχὴν πρόσφορος εἰς τὴν διαβρωτικὴν ἐπιρροὴν τοῦ ὕδατος, ὑπάρχουν, ὅμως, καὶ ἐμφανίσεις ὀφιτικῶν καὶ σχιστολιθικῶν πετρωμάτων. Οἱ πυθμένες τῶν λιμνῶν εἶναι ἀδιαπέραστοι, ἀλλὰ αἱ πλευραί, ἰδίως τῆς Ὑλίκης, ἐμφανίζουν σημαντικὸν ἀριθμὸν καταβοθρῶν ἐσχηματισμένων διὰ τεκτονικῆς καὶ καρστικῆς δράσεως, τοῦ ἀσβεστολίθου, διαλυομένου καὶ ὑφισταμένου τὴν διάβρωσιν τοῦ ὑπογείως ρέοντος ὕδατος. Τεχνητὴ στεγάνωσις μόνον τῆς Παραλίμνης θὰ εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα ἀσφαλῶς μὲν τὴν συγκράτησιν τῶν διαφευγόντων 140 ἑκ. κυβ. μ., ἀλλὰ ἴσως καὶ τῶν ἑτέρων 210 ἑκ. κυβ. μ. ἢ μέρους αὐτῶν, διότι ὑπάρχει, ὅπως ἀνέφερα, ἡ πιθανότης τὰ 210 ἑκ. κυβ. μ. νὰ διαφεύγουν καὶ αὐτὰ ὑπογείως πρὸς Παραλίμνην ἢ ἂν ὄχι ὅλα, μέρος αὐτῶν καὶ θὰ ἐδημιουργεῖτο οὕτω ἡ δυνατότης τῆς διαθέσεως ἴσως ὁλοκλήρου τῆς εἰσρεούσης ποσότητος τῶν 460 ἑκ. κυβ. μ. ὄχι μόνον διὰ τὴν ἐπὶ μακρὰν σειρὰν δεκαετηρίδων, αἰῶνος καὶ πλέον ὕδρευσιν τῆς πρωτευούσης, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν ἄφθονον ἄρδευσιν ὅλων τῶν πεδιάδων, παρευβοϊκῶν, Θηβαϊκῶν, Βοιωτικῶν, Κωπαϊδικῶν καὶ τοῦ Ἀττικοῦ λεκανοπεδίου. Ἰδιαιτέρας σημασίας εἶναι ἡ παροχὴ ἀφθόνου καὶ εὐθηνοῦ ὕδατος διὰ βαρείας βιομηχανίας καὶ προεβλέποντο εἰς τὴν πεδιάδα Ἐλευσῖνος, Ἀσπροπύργου κ.λ.π. Ἡ σημασία τῶν δυνατοτήτων τῆς εὐρείας ἀρδευτικῆς καὶ βιομηχανικῆς χρησιμοποιήσεως ὑπαρχόντων καὶ σήμερον ἀσκόπως εἰς τὴν θάλασσαν διοχετευομένων ὑδάτων, εἶναι τεραστία. Εἶναι ἀνάγκη νὰ δοθῇ ἀπάντησις εἰς μίαν δικαιολογημένην ἀπορίαν, διατὶ ἐβράδυνεν τόσον ἡ σκέψις περὶ χρησιμοποιήσεως τῶν λιμῶν Ὑλίκης καὶ Παραλίμνης, τῶν μεγάλων φυσικῶν αὐτῶν δεξαμενῶν, ἔστω καὶ μὴ στεγανῶν, ἀλλὰ ὁπωσδήποτε ἐξασφαλιζουσῶν μεγάλα ποσὰ ὕδατος, διὰ τὴν ὕδρευσιν τῶν Ἀθηνῶν, εὑρισκομένων σχετικῶς ἐγγὺς τοῦ λεκανοπεδίου Ἀττικῆς, ἀλλ’ ἀνεζητοῦντο πηγαί, ὡς τῆς Στυμφαλίας, τοῦ Μέλανος ποταμοῦ ἢ τῆς Σουβάλας, πολὺ ἀπομεμακρυσμέναι. Διότι εἰς (τὴν περίπτωσιν τῶν λιμνῶν Ὑλίκης καὶ Παραλίμνης ἀπαιτεῖται ἀνύψωσις τοῦ ὕδατος εἰς τὸ μέγα, σχετικῶς, ὕψος 170 μέτρων διὰ νὰ ριφθῇ τοῦτο εἰς τὴν λίμνην τοῦ Μαραθῶνος, τῆς ὁποίας ἡ στάθμη εἶναι +223 μ., ἐνῷ τῆς Ὑλίκης εἶναι +80. Ἀπαιτεῖται ἑπομένως ἠλεκτρικὸν ρεῦμα εὐθηνὸν διὰ τὴν κίνησιν τῶν καταθλιπτικῶν ἀντλιῶν καὶ τοῦτο μόνον διὰ τὴν περίπτωσιν γενικοῦ ἐξηλεκτρισμοῦ τῆς χώρας ἠδύνατο νὰ ἐξασφαλισθῇ. Σήμερον ἡ Δ.Ε.Η. τὸ δίδει εἰς τὰ ἀντλιοστάσια τῆς ὑδρεύσεως μὲ 40 λεπτὰ τὸ ὡριαῖον κιλοβὰτ καὶ ὅταν ὁ κ. Ραυτόπουλος ἔκαμε τὴν πρότασιν ὑδρεύσεως ἐξ Ὑλίκης, ἐθεώρει τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἐθνικῶν πηγῶν ἐνεργείας ὡς προϋπόθεσιν. Ἀλλὰ τὸ 1920 ὅταν ἐπροτείνετο ἡ Σουβάλα, τοιαύτην προϋπόθεσις ἀποτελεῖ οὐτοπίαν. Ἐκτὸς ὅμως τοῦ λόγου τούτου, δὲν προεβλέπετο τοιαύτη αὔξησις τοῦ πληθυσμοῦ τῶν Ἀθηνῶν καὶ ἑπομένως ἡ ἀνάγκη ἐκτελέσεως δαπανηροτάτων μεγάλων ἔργων, ὅπως, ἐνδεχομένως, σήραγγος ὑπὸ τὴν Πάρνηθα. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Ραυτοπούλου τὸ 1944 περὶ ὑδρεύσεως τῆς πρωτευούσης ἐξ Ὑλίκης, εἶχεν ὡς συνέχειαν τὴν ἀνάθεσιν εἰς αὐτὸν ἐν ἔτει 1946 τῆς προμελέτης. Εἰς αὐτὴν συνειργάσθησαν οἱ κ. κ. Ἀλέξ. Σῖνος, καθηγητὴς Ὑδραυλικῶν Ἔργων Ε. Μ. Πολυτεχνείου, Ἰωάννης Ρωμαΐδης, Διπλωματοῦχος Μηχανικός, Καθηγητὴς Ὑδραυλικῶν Ἔργων Ε. Μ. Πολυτεχνείου, Μαξ. Μητσόπουλος, Γεωλόγος, Ἀκαδημαϊκός, Καθηγητὴς Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου Ἰωάννης Τρικκαλινός, Γεωλόγος Ἀκαδημαϊκός, Καθηγητὴς Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου, Λεων. Καραπιπέρης, Μετεωρολόγος, Καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου, Δημ. Καντακουζηνός, Ἐδαφολόγος, Διευθυντὴς Ἐδαφολογικοῦ Ἐργαστηρίου Ὑπουργείου Γεωργίας, Ἰωάννης Γερουλᾶνος, Γεωπόνος, Ἀναστ. Κοφινιώτης, Δασολόγος–Μηχανικός, Διευθυντὴς Ὑπουργείου Γεωργίας, Μιχ. Βαστάγος, Προϊστάμενος Κινήσεως Πληθυσμοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, Μιχ. Περτέσης, Χημικὸς–Διευθυντὴς Χημ. Ἐργαστηρίου Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, Θεμ. Μιχαλόπουλος, Διπλ. Μηχανικός, Θεμ. Φιλαδελφεύς, Διπλ. Μηχανικὸς–Τοπογράφος, Ἰωάν. Καραβᾶς, Μηχανικὸς–Τοπογράφος, Κωνστ. Τριανταφυλλίδης, Διπλ. Μηχανικός, ἀνώτερος μηχανικὸς τῆς Ὑπηρεσίας Ὑδραυλικῶν Ἔργων τοῦ Ὑπουργείου Συγκοινωνιῶν καὶ Δημοσίων Ἔργων, Ἰωάν. Μωραΐτης, Διπλ. Μηχανικός, Ἀντ. Γαλάτης, Διπλ. Μηχανικός, Νικ. Κοκκινάκης, βοηθὸς Μηχανικός. Ἡ προμελέτη τοῦ κ. Ραυτοπούλου καὶ τῶν συνεργατῶν του ὑπεβλήθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων τὸ 1947 καὶ ἡ ἐπακολουθήσασα ὁριστικὴ μελέτη τὸ 1952. Διὰ τὴν ὁριστικὴν μελέτην μετεκλήθη Σουηδικὸς Οἶκος μελετῶν, ὑδραυλικῶν ἔργων, διεθνοῦς φήμης, μὲ ἐπὶ κεφαλῆς τὸν Βάλο Φιννέ. Αἱ μελέται αὗται προέβλεπον χάραξιν παρευβοϊκήν, μεταφορὰν τοῦ ὕδατος διὰ φυσικῆς ροῆς ἄνευ ἀνυψώσεως μέχρι σημείου — τοῦ χωρίου Αὐλὼν — ὑπὸ τὸ Κακοσάλεσι καὶ τὴν ἀνύψωσίν του κατὰ 170 μ. εἰς τὴν θέσιν ταύτην, τὴν ἄντλησιν εἰς Παραλίμνην προσωρινῶς ἐν ὄψει τῆς ἐνδεχομένης στεγανώσεως τῆς Παραλίμνης, ὁπότε τὸ μῆκος τοῦ ὑδραγωγείου θὰ ἦτο 55 χλμ. (μέχρι τοῦ Ἀντλιοστασίου Ἁγίου Θωμᾶ καὶ ὄχι Αὐλῶνος μόνον 51 χλμ.) ἢ εἰς Ἀνάχωλην τῆς Ὑλίκης, ἐφ’ ὅσον θὰ ἐγκατελείπετο ἡ στεγάνωσις, μὲ μῆκος ὑδραγωγείου 75 χλμ., ἢ εἰς Καρδίτσαν, συμφώνως πρὸς τὴν γνώμην τοῦ Διευθυντοῦ τῶν Ὑδραυλικῶν Ἔργων Κουμούση, προκρίναντος σχετικὴν πρότασιν τῆς προμελέτης, μὲ μῆκος ὑδραγωγείου 79 χλμ. καὶ δαπάνην ἐκτελέσεως διὰ τὴν τελευταίαν περίπτωσιν τοῦ ἐπιμηκεστέρου ὑδραγωγείου, 187 ἑκατ. νέων δραχμῶν, ἐφ’ ὅσον θὰ διωχετεύοντο 3,5 κυβ. μ. κατὰ δευτερόλεπτον, δηλαδὴ 100.000.000 κυβ. μ. ἐτησίως, ἀποκλειστικῶς διὰ τὴν ὕδρευσιν τῶν Ἀθηνῶν. Διὰ τὴν περίπτωσιν διοχετεύσεως 7,5 κυβικῶν κατὰ δευτερόλεπτον εἰς τὴν κεφαλὴν τοῦ ὑδραγωγείου, τὰ 85.000.000 κυβ. μ. ἐτησίως θὰ διετίθεντο διὰ τὴν ἄρδευσιν τῶν παρευβοϊκῶν ἐκτάσεων καὶ 100.000.000 κυβ. διὰ τὴν ὕδρευσιν, ἡ δὲ δαπάνη εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν θὰ ἀνήρχετο εἰς 230 ἑκατομμύρια σημερινῶν δραχμῶν. Ἡ παρευβοϊκὴ χάραξις μεταφέρει, ὡς εἴπομεν, τὰ διὰ τὴν ὕδρευσιν 100.000.000 κυβ. μ. μέχρι τοῦ χωρίου Αὐλών, ὁπόθεν διὰ καταθλιπτικοῦ ἀγωγοῦ ἀνυψοῦται τὸ ὕδωρ κατὰ 170 μέτρα μέχρι τοῦ ὑπάρχοντος ὑδραγωγείου Κακοσάλεσι. Εἶναι ἀνάγκη νὰ σᾶς εἴπω δύο λέξεις διὰ τὴν σημασίαν τῆς γνώμης τοῦ Κουμούση, προκρίναντος τὴν ἐκ Καρδίτσης ὑδροληψίαν, τῶν λοιπῶν λύσεων τῆς προμελέτης Ραυτοπούλου. Τὸ στόμιον ἐξόδου τῆς σήραγγος Καρδίτσης εἶναι εἶδος συγκεντρωμένης πηγῆς, ἀπὸ τὴν ὁποίαν εἰς τὸ μέγιστον μέρος τοῦ ἔτους, ἐκτὸς τῶν θερινῶν μηνῶν, ἐκκρέουν ὅλα σχεδὸν τὰ ὕδατα τὰ τροφοδοτοῦντα τὴν λίμνην, δηλαδὴ τεράστια ποσά. Ἄν, λοιπόν, ἓν ὑδραγωγεῖον ἐξεκίνει ἀπὸ τὸ σημεῖον αὐτὸ εἰς ὑψόμετρον +86 μ., δηλαδὴ 6 μ. ὑπὲρ τὴν ἀνωτάτην στάθμην τῆς Ὑλίκης, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ λαμβάνωνται μέγιστα ποσὰ ὑδάτων προτοῦ εἰσέλθουν εἰς τὰς λίμνας. Μόνον κατὰ τοὺς θερινοὺς μῆνας θὰ παρίστατο ἀνάγκη ἀντλιοστασίου ἐπὶ τῆς Ὑλίκης διὰ νὰ τροφοδοτῇ συμπληρωματικῶς τὸ ὑδραγωγεῖον. Ἠμπορεῖ, λοιπόν, νὰ ἐξετασθῇ ἡ περίπτωσις τῆς ἱδρύσεως ἑνὸς ὑδραγωγείου, τροφοδοτουμένου ἀπ’ εὐθείας ἀπὸ τὰ ὕδατα τῆς σήραγγος Καρδίτσης, τὰ ὁποῖα ἐκκρέουν εἰς τὸ ὑψόμετρον τῶν 86 μ. καὶ νὰ παραμερισθῇ τὸ πρόβλημα τῆς στεγανώσεως τῶν λιμνῶν καὶ τῆς χρησιμοποιήσεως αὐτῶν ὡς τεραστίας ἀποθήκης. Οὕτω θὰ εἶναι δυνατὸν τὸ νερὸ τῆς Καρδίτσης νὰ φθάσῃ ἕως τὸ Κακοσάλεσι διὰ φυσικῆς ροῆς, νὰ ἀρδεύσῃ τὰ 70 χιλ. στρέμματα εἰς τὰς περιοχὰς τῶν χωρίων Λουκήσια, Χάλια, Αὐλίδος, Δήλεσι, Ὠρωποῦ καὶ Κακοσάλεσι καὶ νὰ ἀνυψοῦται κατὰ 170 μ. μόνον εἰς Κακοσάλεσι, διὰ νὰ φθάσῃ εἰς τὴν λίμνην Μαραθῶνος, τῆς ὁποίας, ὡς εἶπον, ἡ ἀνωτάτη στάθμη εἶναι +223. Ὁ κ. Ραυτόπουλος δὲν συμπαθεῖ ὑπερβαλλόντως τὴν λύσιν αὐτήν, τὴν ὁποίαν ἐν τούτοις αὐτὸς καὶ οἱ συνεργάται του ἐμελέτησαν ὡς ἀντίρροπον τῆς λύσεως Σουβάλας. Δίδει τὴν προτίμησιν εἰς τὴν ἄντλησιν ἐκ Παραλίμνης διὰ οἰκονομικοῦ πλωτοῦ ἀντλιοστασίου, ἔχων τὴν ἔμμονον πεποίθησιν ὅτι ἡ στεγάνωσις μόνον τῆς Παραλίμνης εἶναι δυνατὴ καὶ οἰκονομικῶς συμφέρουσα, καθ’ ὅσον ἡ Παραλίμνη δύναται νὰ στεγανοποιηθῇ δι’ ἐμφράξεως ὀλίγων ρηγμάτων καὶ δύο ἢ τριῶν ἐμφανῶν καταβοθρῶν, κυρίως, ὅμως τῆς καταβόθρας τοῦ Μύλου, εἰς τὸ βορειανατολικὸν ἄκρον. Ἔχει συνεπῶς τὴν γνώμην ὅτι διὰ τῆς στεγανώσεως μόνον τῆς Παραλίμνης θὰ δημιουργηθῇ τεραστία ἀποθήκευσις ὕδατος εἰς τὰς δύο λίμνας καὶ συγκράτησις ὁλοκλήρου τοῦ εἰσρέοντος ὕδατος τῶν 460 ἑκ. κυβ. μ. ἐτησίως, ὁπότε θὰ κατεσκευάζετο ὁριστικὸν μόνιμον ἀντλιοστάσιον εἰς Παραλίμνην τῆς ὁποίας ἡ στάθμη θὰ ἀνήρχετο εἰς 80 δηλαδὴ εἰς τὴν στάθμην τῆς Ὑλίκης. Συντάσσεται μὲ τὴν γνώμην ὅτι ὅλα, ἢ σχεδὸν ὅλα τὰ ὑπογείως διὰ καταβοθρῶν διαφεύγοντα 210 ἑκ. κυβ. μ. ἐξ Ὑλίκης, χύνωνται εἰς Παραλίμνην, ὅτι αἱ δύο λίμναι ἀποτελοῦν συγκοινωνοῦντα ἀγγεῖα. Τὴν γνώμην ταύτην ἐνίσχυσε πολὺ διὰ τοῦ κύρους του ὁ ἀείμνηστος Καθηγητὴς τῶν Ὑδραυλικῶν Ἔργων Σῖνος. Εἰς τὴν ἀπίθανον, κατὰ τοὺς μελετητὰς περίπτωσιν, καθ’ ἣν θὰ ἀπεδεικνύετο ἀδύνατος ἡ στεγάνωσις τῶν λιμνῶν, οὗτοι δίδουν τὴν προτίμησιν ἀντλιοστασίου εἰς Ἀνάχωλην, λαμβάνοντες τὸ ὕδωρ εἰς βάθος 40 μέτρων, περιορίζουν τὰς ἀπαιτήσεις των εἰς 250 ἑκ. κυβ. μ. ἐτησίως καὶ τοῦτο διότι θεωροῦν ἀπαραίτητον τὴν ὕπαρξιν δεξαμενῆς ἀποθηκεύσεως, ἔστω καὶ μὴ στεγανῆς, καὶ ἐπιδιώκουν διὰ τοῦ αὐτοῦ ἀντλιοστασίου τὴν ἄρδευσιν τοῦ Θηβαϊκοῦ πεδίου. Περὶ τὸ θέμα στεγανώσεως, ἔγινε εὐρυτάτη συζήτησις μεταξὺ ἐπιφανῶν Ἑλλήνων καὶ ξένων γεωλόγων καὶ ὑδραυλικῶν μηχανικῶν, οἱ ὁποῖοι διῃρέθησαν εἰς δύο στρατόπεδα, ἀπαισιοδόξων καὶ αἰσιοδόξων. Ἐκ τῶν Ἑλλήνων οἱ γεωλόγοι ἀείμνηστος Λιάτσικας καὶ ὁ καθηγητὴς κ. Βορεάδης, θεωροῦν τὴν διὰ λογικῶν δαπανῶν στεγάνωσιν ἀνέφικτον. Οἱ καθηγηταὶ Μητσόπουλος καὶ Τρικαλλινός, συνεργάται τῆς μελέτης, εἶναι σαφῶς αἰσιόδοξοι. Πρὸς λύσιν τῆς διαφορᾶς αὐτῆς τῶν γνωμῶν, μετεκλήθη τὸ 1948 ὁ ἐπιφανὴς Ἑλβετὸς γεωλόγος καθηγητὴς Κάρολος Ρέντς, μελετητὴς ἀπὸ δεκαετηρίδων τῆς Ἑλληνικῆς Γεωλογίας. Εἶναι ὑπὲρ τῆς στεγανώσεως, ἐκτεινομένης, ὅμως, ἐπὶ μεγάλων ἀσβεστολιθικῶν μετώπων, καὶ ὡς ἐκ τούτου ἐπιφυλακτικὸς εἰς τὸ ζήτημα τῶν δαπανῶν. Ὑπέβαλε μακρὰν ἐμπεριστατωμένην ἔκθεσιν, ὕστερα ἀπὸ ἐπιτόπιον ἔρευναν 17 ἡμερῶν. Ἐπεσκέφθη ἐπίσης τὴν περιοχὴν καὶ ἐγνωμάτευσε μὲ πολλὴν αἰσιοδοξίαν ὁ Ἑλβετὸς γεωτεχνικὸς Νταξελχόφερ, εἰδικὸς διὰ τὰς στεγανώσεις, ἐπιστήμων μεγίστης πείρας καὶ ἐξεφράσθη μὲ πολλὴν αἰσιοδοξίαν. Ὁ τεχνικὸς Διευθυντὴς τῆς Ε.Ε.Υ. κ. Γεωργαλᾶς ἀναβιβάζει τὴν δαπάνην στεγανώσεως εἰς ἀστρονομικοὺς ἀριθμοὺς καὶ ἑπομένως θεωρεῖ τὴν στεγάνωσιν ἀποκλειομένην. Ἂν καὶ ἐκτιμῶ ἰδιαιτέρως ὡς ἐπιστήμονα τὸν κ. Ἀνδρέαν Γεωργαλᾶν, φοβοῦμαι μήπως ἡ ἔμμονος προσήλωσίς του εἰς τὴν λύσιν Σουβάλας τὸν προδιαθέτει διὰ πᾶσαν ἄλλην λύσιν. Ἐμελέτησα ὅλας αὐτὰς τὰς ἐκθέσεις, τὰς σχετικὰς μὲ τὸ πρόβλημα τῆς στεγανώσεως. Ἂν καὶ δὲν εἶμαι εἰδικὸς γεωλόγος ἢ γεωτεχνικός, προσεχώρησα εἰς τὴν παράταξιν τῶν αἰσιοδόξων, ἐδικαιολόγησα δὲ ἀπολύτως τοὺς Σῖνον καὶ Ραυτόπουλον, προτείναντας προσωρινὴν ὑδροληψίαν εἰς Παραλίμνην, παρὰ τὴν σήραγγα Ἀνθηδόνος, μέχρις ὅτου μελετηθῇ ὁριστικῶς τὸ πρόβλημα τῆς στεγανώσεως τῶν λιμνῶν παρ’ εἰδικῶν γεωτεχνικῶν. Ἡ δαπάνη μιᾶς τοιαύτης ὁριστικῆς μελέτης δὲν εἶναι μεγάλη. Τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων ἔχει ὑπ’ ὄψει του τοιαύτην προσφοράν, ὑποβληθεῖσαν τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1952 παρ’ ἑνὸς εἰδικοῦ Ἑλβετικοῦ Οἴκου. Ἡ μελέτη αὐτὴ πρέπει ὁπωσδήποτε νὰ γίνῃ διὰ νὰ γνωρίζωμεν ἂν δυνάμεθα νὰ ὑπολογίζωμεν ἐπὶ τοῦ μεγάλου ὑδατίνου πλούτου τῶν 460 ἑκατ. κυβ. μ. ἐτησίως. Εἰς τὴν περίπτωσιν τοιαύτης ἀποτελεσματικῆς στεγανώσεως, αἱ δύο λίμναι θὰ ἀπέκτων ἀνωτάτην στάθμην περίπου +80 καὶ ἱκανότητα ἀποθηκεύσεως εἰς τὴν στάθμην ταύτην 1.450 περίπου ἑκατομ. κυβ. μ. Τοιαύτη εἶναι ἡ συνολικὴ χωρητικότης τῶν δύο λιμνῶν μέχρι τοῦ ὑψομέτρου +80. Ἡ σήμερον μέχρι τῆς ἀνωτάτης στάθμης τῶν +55 πληρουμένη λίμνη Παραλίμνη, δύναται νὰ ἀνυψωθῇ μέχρι τῆς στάθμης +80 διὰ τῆς ἀποφράξεως τῆς εἰς τὸ ὑψόμετρον +51 κειμένης σήραγγος Ἀνθηδόνος δι’ ἧς σήμερον ἡ Παραλίμνη ὑπερχειλίζει πρὸς τὴν θάλασσαν. Ἡ διοχέτευσις τοῦ ὑπολοιπομένου μετὰ τὰς ἀρδεύσεις Παρευβοϊκοῦ, Θηβαϊκοῦ καὶ Κωπαϊδικοῦ μεγάλου ποσοῦ ὕδατος, ἴσως 250–300 ἑκατομμυρίων κυβ. μ. εἰς τὸ λεκανοπέδιον Ἀθηνῶν–Πειραιῶς, δὲν δύναται, ἀλλ’ οὔτε οἰκονομικῶς ἐπιτρέπεται νὰ γίνῃ δι’ ἀνυψώσεως κατὰ 170 μ. Εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν οἱ μελετηταὶ τῆς παρευβοϊκῆς χαράξεως προβλέπουν σήραγγα ὑπὸ τὴν Πάρνηθα, ἀπὸ τοῦ ἀντλιοστασίου Αὐλῶνος εἰς ἀντλιοστάσιον Ἐλευσῖνος, μήκους 22 χλμ. ἔχουσαν προορισμὸν τὴν διοχέτευσιν διὰ φυσικῆς ροῆς 150–200 ἑκ. κυβ. μ. εἰς τὸ λεκανοπέδιον Ἀθηνῶν. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἀκόμη δὲν γίνῃ ἡ στεγάνωσις καὶ ἑπομένως δὲν εἶναι διαθέσιμα τὰ 460 ἑκ. κυβ. μ., ἀλλὰ μόνον 250 ἡ σήραγξ ὑπὸ τὴν Πάρνηθα εἶναι ἀναγκαία διὰ τὴν αὔξησιν τῆς ὑδρεύσεως ὑπὲρ τὰ 100 ἑκ. κυβ. ἐτησίως. Ἡ τοιαύτη παρευβοϊκὴ χάραξις τοῦ ὑδραγωγείου Ὑλίκης ἔχει πολλὰ πλεονεκτήματα. Ἡ ἐδαφικὴ ζώνη δι’ ἧς διέρχεται εἶναι σχετικῶς ὁμαλή. Ἐξυπηρετεῖ τὴν Χαλκίδα καὶ ἱκανοποιεῖ τὰς βιομηχανικάς της ἀνάγκας. Ἔναντι τῶν ἄλλων δυνατῶν χαράξεων παρουσιάζει τὸ πλεονέκτημα, ὅτι μεταφέρει τὸ ὕδωρ ἀπὸ τῆς λίμνης σχεδὸν ἐπὶ τοῦ μεγαλυτέρου μήκους τοῦ ὑδραγωγείου, χωρὶς νὰ ἔχῃ προηγηθῆ οὐσιώδης ἀνύψωσις, δηλαδὴ ἡ ἐκμετάλλευσις δὲν ἐπιβαρύνεται οἰκονομικῶς, διότι δὲν ἔχει προηγουμένως ἀναλωθῆ ἐνέργεια πρὸς σημαντικήν τινα ἀνύψωσιν τοῦ ὕδατος. Ὁ ἀγωγὸς τοῦ ὑδραγωγείου δύναται νὰ ἀρδεύσῃ σημαντικὰς παρευβοϊκὰς ἐκτάσεις ὑποκειμένας εἰς τὸ ὑψόμετρον τῆς διαδρομῆς ἀπὸ Ἀνθηδόνα εἰς Αὐλῶνα. Ἐδῶ εἶναι ἀνάγκη νὰ παρεμβάλω μίαν παρατήρησιν ἀπαντητικὴν εἰς σημείωμα τοῦ Διευθυντοῦ κ. Ξανθοπούλου, τὸ ὁποῖον μοῦ διεβιβάσθη καὶ τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὰς ἀρδεύσεις τῶν παρευβοϊκῶν ἐκτάσεων καὶ τὴν ὕδρευσιν Χαλκίδος. Ὁ κ. Ξανθόπουλος, φρονεῖ ὅτι «αἱ ἀνάγκαι αὗται δύνανται νὰ ἱκανοποιηθοῦν, ἀνεξαρτήτως τοῦ παρευβοϊκοῦ ὑδραγωγείου, ἐκ Παραλίμνης, μέσῳ τῆς σήραγγος Ἀνθηδόνος, δι’ ἀσυγκρίτως μικροτέρας δαπάνης ἀπὸ ὅσην θὰ ἐπεβαρύνετο τὸ ὑδραγωγεῖον παρευβοϊκῆς χαράξεως, τοῦ ὁποίου ἡ ἐκ τοῦ λόγου τούτου ἐπιβάρυνσις εἶχεν ἐκτιμηθῆ εἰς 66 ἑκατ. δραχ. τὸ 1951 ὑπὸ τοῦ μελετητοῦ, ἅτινα ἀντιστοιχοῦν εἰς πολὺ μεγαλύτερον ποσὸν σημερινῶν δραχμῶν. Δὲν συμφωνῶ μὲ τὴν τοιαύτην ἄποψιν, οὔτε μὲ τὸν ἰσχυρισμόν, ὅτι κατὰ 66 ἑκατομμύρια ἢ περισσότερον θὰ ἐπιβαρυνθῇ τὸ παρευβοϊκὸν ὑδραγωγεῖον διὰ τὰς ἀρδεύσεις. Πάντως, εἶναι βέβαιον, ὅτι χωριστὸν ὑδραγωγεῖον διὰ τὰς ἀρδεύσεις θὰ στοιχίσῃ ἴσως 90 ἑκατ. σημερινῶν δραχμῶν, δηλαδὴ ὅσον τὸ ὑδραγωγεῖον διὰ τὴν διοχέτευσιν 40.000.000 κυβ. (112 ἑκ. δρχ.) πρὸς ὕδρευσιν, ἀφαιρουμένων μόνον τῶν δαπανῶν διὰ τὸ ἀντλιοστάσιον τῆς Βίλιζας. Πράγματι τὸ ὑδραγωγεῖον διὰ τὰς ἀρδεύσεις τῶν 70.000 στρεμμάτων παρευβοϊκῶν ἐκτάσεων, καὶ τὴν ὕδρευσιν Χαλκίδος, θὰ διοχετεύῃ καὶ θὰ διανέμῃ σταδιακῶς 85 ἑκ. κυβ. μ., ἡ δὲ μέση διατομή του δὲν μπορεῖ νὰ εἶναι κατωτέρα τῆς διατομῆς τοῦ ὑδραγωγείου τῶν 40 ἑκ. κυβικῶν. Ἐπὶ πλέον τὸ ὕδωρ ἀρδεύσεως θὰ ἐπιβαρυνθῇ μὲ κόστος ἰδιαιτέρας ἀντλήσεως ἀπὸ στάθμης +40 ἴσως καὶ χαμηλότερα μέχρι τῆς στάθμης +80, ὅπου ἀναγκαστικῶς θὰ ἀρχίσῃ (τὸ ὑδραγωγεῖον τῆς ἀρδεύσεως διὰ νὰ ὑπάρχουν χαμηλότεραι γαῖαι πρὸς ἄρδευσιν. Παρατηρῶ ἐπίσης ὅτι ἂν ἡ ἄντλησις γίνεται ἐξ Ὑλίκης, ἡ στάθμη τῆς Παραλίμνης θὰ ταπεινωθῇ σημαντικῶς, ἴσως δὲν θὰ ὑπάρχουν τὰ ἀναγκαιοῦντα 85 ἑκ. κυβικὰ πρὸς διοχέτευσιν. Τὸ συμπέρασμά μου εἶναι ὅτι ἄλλη χάραξις, ἐκτὸς τῆς παρευβοϊκῆς, ματαιώνει τὴν ἄρδευσιν τῶν παρευβοϊκῶν γαιῶν, ἐνῷ διὰ τοῦ ἀντλιοστασίου εἰς Ἀνάχωλην ἀρδεύει πλουσίως καὶ τὰς Θηβαϊκὰς γαίας. Γενικῶς ἡ χάραξις αὕτη ἔναντι τῶν ἄλλων δυνατῶν χαράξεων, ἐπιτρέπει ὅπως αἱ οὐσιώδεις ἀντλήσεις μετατεθῶσιν ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τοῦ ὑδραγωγείου — ὅπου ἀναγκαστικῶς τοποθετοῦνται αὗται κατὰ τὰς ἄλλας χαράξεις — εἰς τὸ τέλος του. Σημαντικὰ ποσὰ ὕδατος δύναται νὰ διατεθῶσι πρὸς τὴν πλευρὰν τοῦ λεκανοπεδίου Ἀθηνῶν καὶ τῆς Ἐλευσῖνος, ἄνευ προηγουμένης οὐσιώδους ἀντλήσεως καὶ ἑπομένως χωρὶς νὰ ἐπιβαρυνθῶσι μὲ μεγάλην κατανάλωσιν ἐνεργείας. Τέλος ἡ μελέτη τῆς παρευβοϊκῆς χαράξεως προβλέπει αὐτοτελῆ ἔργα ἀρδεύσεων τοῦ Θηβαϊκοῦ πεδίου καὶ ὅλων τῶν ἀρδευσίμων περιοχῶν μέχρις ἀκόμη τῶν Μεσογείων καὶ Βάρης. Σᾶς εἶπα ὅτι τὸ 1949 τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων, εἰς τὸ ὁποῖον εἶχεν ἤδη ὑποβληθῆ ἡ προμελέτη Ὑλίκης, ἀπεφάνθη ὑπὲρ τῆς λύσεως Σουβάλας, τὴν ὁποίαν μετὰ πείσματος ὑπεστήριξεν ἡ Ἑταιρία Ὑδάτων διὰ ψήφων 14 κατὰ μιᾶς τοῦ ἀειμνήστου Διευθυντοῦ Ὑδραυλικῶν Κουμούση, προκρίναντος τὴν λύσιν ἐξ Ὑλίκης. Ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων ἔργων κ. Σταῦρος Νικολαΐδης υἱοθέτησε τὴν γνώμην τῆς μιᾶς ψήφου καὶ ἐνέκρινε τὴν λύσιν ἐξ Ὑλίκης. Ὁ διαδεχθεὶς τὸν κ. Νικολαΐδην εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων κ. Χαβίνης, ἔθεσε τὴν προμελέτην Ὑλίκης ἐκ νέου, ὑπὸ τὴν κρίσιν Συμβουλίου τῶν Δημοσίων Ἔργων εὐρυτάτης ὅμως συνθέσεως, διατελοῦντος ὑπὸ τὴν Προεδρίαν τοῦ νέου Διευθυντοῦ κ. Δημ. Βασιλείου, τὸ ὁποῖον αὐτὴν τὴν φορὰν τὴν ἐνέκρινε κατὰ πλειοψηφίαν. Ὁ διαδεχθεὶς τὸν κ. Χαβίνην Στρατηγὸς Ναπολέων Ζέρβας, λόγω μεγάλων καὶ συνεχῶν πιέσεων τῆς Ἑταιρίας Ὑδάτων, μετεκάλεσε τὸν Γάλλον εἰδικὸν κ. Μπρινὸτ (ὑποδειχθέντα ὑπὸ τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως) ἵνα οὗτος ἐξετάσῃ τὸ ὅλον θέμα καὶ ἀποφανθῆ περὶ τῆς ἐνδεικνυομένης λύσεως. Ὁ κ. Μπρινότ, τοῦ ὁποίου ἔχω τὴν ἔκθεσιν εἰς χεῖρας μου, ἀπεφάνθη ὑπὲρ τῆς λύσεως Ὑλίκης, ἀπορρίψας τὰς προτάσεις τῆς Ἑταιρίας Ὑδάτων. Κατόπιν ὅλης αὐτῆς τῆς διαδικασίας καὶ ἐξονυχίσεως, ἀνετέθη παρὰ τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίων Ἔργων ἡ σύνταξις τῆς ὁριστικῆς μελέτης ὑδρεύσεως καὶ ἀρδεύσεως ἐξ Ὑλίκης, μὲ βάσιν τὴν παρευβοϊκὴν χάραξιν εἰς τοὺς κ. κ. Σῖνον, Ραυτόπουλον, τοὺς Σουηδοὺς μηχανικοὺς καὶ τοὺς λοιποὺς συνεργάτας των. Καθὼς εἶπον ἡ ὁριστικὴ μελέτη ὑπεβλήθη τὸ 1952 εἰς τὸ Υ.Δ.Ε. ἐπὶ Κυβερνήσεως Πλαστήρα, ἐνεκρίθη ὅμως ἐπὶ Ὑπουργοῦ τῆς Ὑπηρεσιακῆς Κυβερνήσεως κ. Κορωναίου. Ἔχω καθῆκον νὰ τονίσω ὅτι καμμία μελέτη δημοσίου ἔργου δὲν ἔγινε μὲ τόσην ἐπιμέλειαν, εὐσυνειδησίαν καὶ ἀρτιότητα, ὅσην ἡ μελέτη παρευβοϊκῆς χαράξεως διὰ τὴν ὕδρευσιν ἐξ Ὑλίκης τῆς Πρωτευούσης. Ἐξητάσθησαν εἰς αὐτὴν συγκριτικῶς ὅλαι αἱ δυναταὶ χαράξεις, πρώτης ἐξ ὅλων ἡ διὰ Τανάγρας, ἡ καλουμένη «ἐνδιάμεσος», αὐτὴ ἡ ὁποία προεκρίθη ὑπὸ τοῦ κ. Καραμανλῆ καὶ ἔγινε ἀφορμὴ τόσης ταλαιπωρίας καὶ τῶν καταπληκτικῶν ὑπερβάσεων. Ὀφείλεται ἰδιαιτέρα τιμὴ εἰς τὸν Ὑπουργὸν κ. Σταῦρον Νικολαΐδην, διότι αὐτὸς πρῶτος διέγνωσε τὴν ὀρθὴν λύσιν, ἀντιμετώπισε τὴν παμψηφίαν σχεδὸν τοῦ Συμβουλίου τῶν Δημοσίων Ἔργων καὶ τὸ πεῖσμα τῆς Ἑταιρίας Ὑδάτων. Ὀφείλεται ἐπίσης τιμὴ εἰς τὴν μοναδικήν, τότε, ψῆφον τοῦ ἀειμνήστου Κουμούση, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξεν εἷς ἐκ τῶν ἐκλεκτοτέρων ἐπιστημόνων ποὺ διῆλθον ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν Δημοσίων Ἔργων. Σήμερον, κατὰ μεγίστην παμψηφίαν, ἴσως παμψηφίαν, οἱ τεχνικοὶ τῆς Ἑλλάδος, καὶ ἰδίως οἱ εἰδικοὶ ὑδραυλικοί, συμφωνοῦν ὅτι ἡ ὕδρευσις ἐξ Ὑλίκης ἦτο ἡ μόνη ἐνδεδειγμένη. Οὕτω τὸ 1952, ὅταν ἀνέλαβεν ἡ Κυβέρνησις Συναγερμοῦ, ὑπῆρχε μία ἀρτιωτάτη μελέτη, προκύψασα, ὅπως εἶπον, ἀπὸ τὴν σχολαστικὴν σύγκρισιν ὅλων τῶν δυνατῶν χαράξεων ἐξ Ὑλίκης εἰς Κακοσάλεσι, ἐφωδιασμένη μὲ ὅλα τὰ στοιχεῖα ποὺ πρέπει νὰ συνοδεύουν μίαν μελέτην κατασκευῆς μεγάλου ἔργου, ἀποκλείουσα πᾶσαν ἔκπληξιν, ἐκ τῶν ὑστέρων, λόγου χάριν, ὑπερβάσεως τῆς προϋπολογισθείσης τιμῆς. Ἕν μόνον ἐρώτημα, ἀλλὰ ἐξαιρετικῆς σημασίας, ἔμεινε χωρὶς ἀπάντησιν. Ἐὰν εἶναι δυνατὴ ἡ στεγάνωσις τῆς Παραλίμνης, ὁπότε θὰ ἦσαν ἴσως διαθέσιμα τὰ 460 ἑκατομμύρια κυβικῶν μέτρων τοῦ εἰσρέοντος εἰς Ὑλίκην ἐτησίως ὕδατος ἐκ Καρδίτσης. Περὶ τοῦ δυνατοῦ τῆς στεγανώσεως προέβλεπεν ἡ ὁριστικὴ μελέτη καὶ ἡ ἔκθεσις τοῦ κ. Μπριγότ, χωρίς, ὅμως, νὰ ἐκφέρεται καμμία θετικὴ γνώμη, διότι δὲν εἶχον γίνει ἔρευναι. Ἡ δαπάνη τῆς μελέτης στεγανώσεως θὰ ἀνήρχετο κατὰ τὴν ὑποβληθεῖσαν προσφοράν, εἰδικοῦ Οἴκου, τοιούτων μελετῶν, τὴν ὁποίαν ἀνέφερον, εἰς 2.600.000, τότε, 4.000.000 σήμερον, δραχμῶν. Ἡ μελέτη τοῦ ἐπιμάχου ἀλλ’ ἐξόχως ἐνδιαφέροντος αὐτοῦ θέματος, θὰ ἔπρεπε νὰ ἀποτελέσῃ μαζὶ μὲ τὴν κατασκευὴν τοῦ ἔργου ἐπὶ τῇ βάσει τῆς παρευβοϊκῆς χαράξεως, μὲ προσωρινὴν ἄντλησιν ἐκ τῆς Παραλίμνης, ἕως οὗ ὑπάρξῃ ἀσφαλὲς πόρισμα τῆς μελέτης στεγανώσεως ἄμεσον ἐπιδίωξιν τοῦ Ὑπουργοῦ Δημοσίων Ἔργων τῆς Κυβερνήσεως Συναγερμοῦ. Ὁπωσδήποτε οὕτως εἶχον τὰ πράγματα, ὅταν ὁ κ. Καραμανλῆς ἀνέλαβε τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων. Ἡ ὕδρευσις ἐξ Ὑλίκης, μὲ βάσιν τὴν παρευβοϊκὴν χάραξιν, ἀποτέλεσμα δαπανηροτάτων μελετῶν, μιᾶς ὁλοκλήρου πενταετίας, (ἐδαπανήθησαν ἄνω τῶν 5.000.000 σημερινῶν δραχμῶν), μελετῶν, εἰς ἃς συνειργάσθησαν πολυάριθμοι ἐξέχοντες ἐπιστήμονες, ἡμεδαποὶ καὶ ἀλλοδαποί, καὶ ἐξητάσθησαν ὅλαι αἱ δυναταὶ χαράξεις ἀπὸ Ὑλίκης εἰς Μαραθῶνα, ἐθεωρεῖτο ἀπὸ τὸν τεχνικὸν κόσμον καὶ ἀπὸ τὴν Ὑπηρεσίαν Δημοσίων Ἔργων ὡς λύουσα ὁριστικῶς τὸ ἀπὸ ἑκατονταετίας ἀπασχολοῦν τὰς Ἑλληνικὰς Κυβερνήσεις ζωτικὸν πρόβλημα τῆς περιοχῆς τοῦ λεκανοπεδίου Ἀθηνῶν. Ἡ Ἑλληνικὴ Ἑταιρία Ὑδάτων ἐμμένουσα κατὰ βάσιν εἰς τὴν λύσιν τῆς Σουβάλας καὶ ἐπιδιώκουσα νὰ εἶναι αὐτὴ ὁ ἀνάδοχος τῆς κατασκευῆς, ἐπρότεινε τὴν ὕδρευσιν τῶν Ἀθηνῶν ἐξ Ὑλίκης μέν, ἀλλὰ μέσῳ τοῦ Θηβαϊκοῦ πεδίου, δι’ ἀνυψώσεως τῶν ὑδάτων αὐτῆς διὰ δύο ἀντλιοστασίων μέχρι τοῦ βορείου στομίου τῆς σήραγγος Θεσπιῶν, κειμένης ὑπὲρ τὰς Θήβας, ὁπόθεν διὰ τμήματος τοῦ ὑδραγωγείου Σουβάλας θὰ διωχετεύετο τὸ ὕδωρ μέσῳ Ραπτόζας τοῦ Ἀσωποῦ (εἰς τὴν ὁποίαν προβλέπεται ἡ κατασκευὴ τεχνητῆς λίμνης) εἰς τὸ ὑπάρχον ὑδραγωγεῖον Κακοσάλεσι, ἰσχυριζομένη ὅτι ἡ λύσις αὕτη εἶναι οἰκονομικωτέρα πάσης ἄλλης. Ἐζητήθη παρὰ τῆς Ἑλληνικῆς Ἑταιρίας Ὑδάτων νὰ ὑποβάλῃ περιγραφήν, ἀναλυτικὸν προϋπολογισμὸν καὶ ἄλλα στοιχεῖα, ἀλλ’ ἡ Ἑταιρία ἠρκέσθη εἰς τὴν ὑποβολὴν ἁπλοῦ σημειώματος. Ἐξ αὐτοῦ ἐξάγεται ὅτι τὸ μῆκος τοῦ ὑδραγωγείου θὰ ἦτο 44,2 χλμ., ὅτι προεβλέπετο ἡ κατασκευὴ πολλῶν σοβαρῶν τεχνικῶν ἔργων, ὅπως ἡ σῆραγξ Θεσπιῶν, μήκους ὑπὲρ τὰ 6 χλμ., διανοιγομένη εἰς μαλακὰ ἐδάφη, σίφωνες καὶ ὠθητικοὶ ἀγωγοὶ μήκους 8,2 χλμ. καὶ τέλος φράγμα εἰς Ραπτόζαν ὕψους 16 μ., διὰ τὴν κατασκευὴν τεχνητῆς λίμνης, χωρητικότητος 4–5 ἑκατ. κυβικῶν μέτρων. Θὰ ἀπῃτεῖτο ὅμως, στεγάνωσις προηγουμένως τῶν ἀσβεστολιθικῶν πετρωμάτων πρὸς ἐξασφάλισιν διαρροῶν. Ἦτο πρόδηλον ὅτι ἡ Ἑταιρία διὰ τῆς προτάσεώς της τὴν ὁποίαν εἶχεν ὑποβάλει μαζὶ μὲ τὴν λύσιν Σουβάλας τὸ 1949, ἀλλ’ ἐπανέλαβε μὲ ἰδιαιτέραν ἐπιμονὴν ἐπὶ Ὑπουργοῦ τοῦ κ. Καραμανλῆ, ἐπεδίωκεν ἁπλῶς τὴν ἀναβολὴν τῆς ἐνάρξεως κατασκευῆς τῆς παρευβοϊκῆς, μὲ τὴν ἐλπίδα ὅτι εἰς τὸ μέλλον θὰ ἀναβιώσῃ ἡ λύσις τῆς Σουβάλας, μὲ τὴν ὁποίαν ἄλλωστε ἡ Θηβαϊκὴ χάραξις εἶχε μέγα τμῆμα κοινόν. Τὸ ὑδραγωγεῖον θὰ ἐπροχώρει ἀπὸ Κακοσάλεσι μέχρις Ἀσωποῦ (Ραπτόζης) καὶ θὰ ἐσταμάτα προσωρινῶς ἐκεῖ ὅπου θὰ ἐκατασκευάζετο τὸ φράγμα 16 μ. ἢ ἐνδεχομένως 25 μ. ὕψους διὰ νὰ συνεχισθῇ ὑπὸ ἄλλας συνθήκας ὄχι πρὸς Ὑλίκην, ἀλλὰ πρὸς Σουβάλαν πλέον. Πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς Ἑταιρίας Ὑδάτων ἐγράφη, τότε, «ἡ Ἀμερικανικὴ Ἀποστολὴ θὰ ἐχρηματοδότει τὸ τοιοῦτον ἔργον». Ἡ προσπάθεια τῆς Ἑταιρίας Ὑδάτων ἐπέτυχε κατὰ τοῦτο, ὅτι ἐνέβαλε εἰς σκέψεις τὸν κ. Καραμανλῆν περὶ τῆς ἀξίας τῆς παρευβοϊκῆς χαράξεως. Κατὰ τὴν συζήτησιν ἐπερωτήσεως ποὺ ἔγινε τὴν 6ην Μαΐου 1955, ὁ κ. Καραμανλῆς ὡμολόγησεν ὅτι ἀφορμὴν εἰς ἐπανεξέτασιν τοῦ ζητήματος ἔδωσεν ἡ πρότασις τῆς Ἑταιρίας Ὑδάτων. Δὲν ἐδέχθη τὴν πρότασιν αὐτήν, ἀλλὰ ἀνεζήτησεν ἄλλην χάραξιν, διερχομένην μεταξὺ τῆς παρευβοϊκῆς καὶ τῆς Θηβαϊκῆς. Διὰ νὰ προχωρήσῃ κἄπως ἀνενόχλητος εἰς τὰς τολμηρὰς ἀλλ’ ἀνεδαφικὰς σκέψεις του, συνέθεσε τὰ διάφορα ὄργανα τοῦ Ὑπουργείου του κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε νὰ μὴ τοῦ δημιουργοῦν δυσκολίας. Ὅτε ἀνέλαβε τὸ Ὑπουργεῖον ὑφίστατο τὸ «Εἰδικὸν Συμβούλιον Ὑδρεύσεως» ἀπαρτιζόμενον ἀπὸ τοὺς κ. κ. Βασιλείου, Παππᾶν, Χριστόπουλον, Τριανταφυλλίδην καὶ Μπρούμην. Τοῦτο ὁ κ. Ὑπουργὸς τὸ διέλυσε. Ὑπῆρχεν ἐπίσης τὸ λεγόμενον «Μικρὸν Συμβούλιον Ὑδραυλικῶν Ἔργων», τμῆμα τοῦ Συμβουλίου τῶν Δημοσίων Ἔργων, περιλαμβάνον ὑπαλλήλους μὲ μακρὰν ἐνημερότητα ἐπὶ τοῦ θέματος. Τοῦτο ὁ κ. Ὑπουργὸς παρεγνώρισε πλήρως. Τὴν 31.1.53 ἠνάγκασε τὸν Γενικὸν Διευθυντὴν Δημοσίων Ἔργων κ. Δημ. Βασιλείου, ὑπέρμαχον τῆς παρευβοϊκῆς χαράξεως, εἰς παραίτησιν. Βραδύτερον δὲ τὸν κ. Δημ. Παπανικολάου, ἐπίσης Διευθυντὴν τῶν Δημοσίων Ἔργων. Ἀνασυνέστησε τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων τὸ ὁποῖον οὐδένα πλέον τῶν ἀσχοληθέντων μὲ τὸ θέμα ὑδρεύσεως περιελάμβανε. Ἐτοποθέτησε ὡς προϊστάμενον τῶν Ὑδραυλικῶν Ἔργων τὸν κ. Κανελλόπουλον, ὅστις ἐπίσης δὲν ἐγνώριζε τὸ ζήτημα. Ἀνέθεσεν εἰς τὸν κ. Σπ. Ξανθόπουλον, Ἐπιθεωρητὴν Δημ. Ἔργων, Διευθυντὴν τῶν Ἔργων Ὑδρεύσεως Ἀθηνῶν, τὴν εἰσήγησιν ἐπὶ τοῦ θέματος καὶ τὴν ἀναζήτησιν νέας συντομωτέρας χαράξεως. Συνέστησε δὲ νέαν Εἰδικὴν Ἐπιτροπήν, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνέθεσε νὰ ἀποφανθῇ ἐπὶ τῆς εἰσηγήσεως τοῦ κ. Ξανθοπούλου. Ἡ Ἐπιτροπὴ αὕτη ἀπηρτίσθη ἀπὸ τὸν κ. Καλλίνσκην, Γενικὸν Διευθυντὴν τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ, τεραστίως ἐπιβαρημένον, τὸν ἀσθενῆ καὶ μετ’ ὀλίγον ἀποθανόντα καθηγητὴν Καρακασώνην, τοὺς καλοὺς ἰδιώτας μηχανικοὺς κ. κ. Ἀλτηγὸν καὶ Κυριακόν, ἐξηρτημένους ἐπαγγελματικῶς ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον, ὡς ἀναλαμβάνοντας μελέτας ὑδραυλικῶν ἔργων. Ἡ εἰσήγησις τοῦ κ. Ξανθοπούλου ἔχει σελίδας 8, εἰς αὐτὴν ἀναφέρεται ὅτι ἡ χάραξις ἐμελετήθη ἐπὶ χάρτου 1: 5.000. Ἀκολουθοῦν 14 πίνακες, 3 μικρὰ σχέδια τοπικῶν διατομῶν, μία σελὶς διὰ τὰ ἀντλιοστάσια. Ἡ ἔκθεσις τῆς «Εἰδικῆς Ἐπιτροπῆς» ἔχει 6 σελίδας. Τὸ ὅλον τεῦχος, περιλαμβάνον ὅλα τὰ ἀνωτέρω καὶ μίαν ὁριζοντιογραφίαν, ἀριθμεῖ 42 σελίδας. Μὲ αὐτὸ τὸ τεῦχος ἐπροχώρησεν ὁ κ. Καραμανλῆς εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τῆς προτεινομένης ἐνδιαμέσου χαράξεως. Σᾶς ἐπιδεικνύω τὰ θλιβερὰ αὐτὰ στοιχεῖα διὰ νὰ θαυμάσῃ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία τὴν δραστηριότητα καὶ τὴν τόλμην τοῦ κ. Καραμανλῆ, ὁ ὁποῖος ἐθεώρησε τὸ τεῦχος τῶν 42 σελίδων, τὸ ὁποῖον ἀπεκάλεσε προμελέτην, ἐπαρκὲς διὰ νὰ ἀγνοηθῇ ὁ τεράστιος ὄγκος ἐργασίας τῆς προμελέτης καὶ ὁριστικῆς μελέτης τῆς παρευβοϊκῆς χαράξεως, ἀποτελούμενος ἀπὸ πολλοὺς ὀγκώδεις τόμους. Κύριοι βουλευταί, εἶμαι τεχνικός, ἀλλὰ κατ’ ἀντίθεσιν πρὸς τὸν φίλον μου Πρόεδρον τοῦ Τεχνικοῦ Ἐπιμελητηρίου κ. Ρουσόπουλον, δὲν εἶμαι τεχνικοκράτης. Δὲν θεωρῶ ἀπαραίτητον ὁ Ὑπουργὸς Δημοσίων Ἔργων νὰ εἶναι μηχανικός, ὅπως καὶ εἰς τὰ ἄλλα Ὑπουργεῖα οἱ Ὑπουργοὶ δὲν εἶναι εἰδικοὶ ἐπιστήμονες. Ἄν γινόμην ποτὲ Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων καὶ ἐπετύγχανα, θὰ ἔλεγα ὅτι ἐπέτυχα, ἂν καὶ τεχνικός. Ἴσως εἶχε δίκαιον δὲ ὁ ἀείμνηστος Μιχαλακόπουλος, ὁ ὁποῖος ἔλεγεν ὅτι οἱ εἰδικοὶ ἔχουν παρωπίδας. Ἀναφέρω, λόγου χάριν, τὸ παράδειγμα, ὅτι ἰδεώδης Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ὑπῆρξεν ὁ Ἀλέξανδρος Παπαναστασίου. Τὸ προσὸν ἑνὸς καλοῦ Ὑπουργοῦ εἶναι νὰ ἐκλέγῃ ἱκανοὺς συνεργάτας, νὰ σέβεται τὰ πορίσματα τῆς ἐπιστήμης καὶ τῆς πείρας, νὰ συλλαμβάνῃ κατὰ τρόπον ὀρθὸν τὸ τιθέμενον πρόβλημα εἰς τὰς γενικάς του γραμμὰς καὶ νὰ τὸ τοποθετῇ μέσα εἰς τὸ πλαίσιον τῆς πολιτικῆς τοῦ Ὑπουργείου του καὶ τῆς κοινωνικῆς πολιτικῆς του, νὰ μὴ ἔχῃ πείσματα καὶ ὑπέρμετρον σπουδήν. Ἐπὶ τῆς Ὑπουργίας τοῦ Ἀλεξάνδρου Παπαναστασίου ἀνεσυγκροτήθη ἐκ βάθρων τὸ Ὑπουργεῖον Συγκοινωνίας καὶ ἀπέκτησεν ὡς στελέχη τοὺς ἐκλεκτοτέρους Ἕλληνας μηχανικοὺς μετακληθέντας, διὰ κηρύγματος τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου, ἀπὸ ὅλον τὸν κόσμον, τὴν ἐποχὴν ποὺ ἡ Ἑλλὰς ἐμεσουράνει. Τότε ἱδρύθησαν τὰ περίφημα Γραφεῖα Μελετῶν ἐπὶ κεφαλῆς τῶν ὁποίων ἐτέθησαν προσωπικότητες, ὅπως ὁ Γεννίδουνιας, ὁ Ἑλληνοϊταλὸς Ἀνδρούτση καὶ ὁ Στυλιανίδης, διὰ τὰς μελέτας ὑδραυλικῶν καὶ ὑδροδυναμικῶν ἔργων, ὁ Γάλλος Ἐμπὰρ μὲ ἐπιτελεῖον ἐκλεκτῶν ἀρχιτεκτόνων διὰ τὰς ἀρχιτεκτονικὰς μελέτας, ὁ Δούκας διὰ τὰς στατικὰς μελέτας, ὁ Ἠλίας Γεωργόπουλος διὰ τὰ ἔργα ὁδοποιΐας κ.λ.π. Χάρις εἰς τὰ οὕτω συγκροτηθέντα ἐπιστημονικὰ γραφεῖα μελετῶν, μὲ ἐπὶ κεφαλῆς τοὺς εἰδικωτέρους Ἕλληνας ἐπιστήμονας μεγάλης πείρας, τὸ Ὑπουργεῖον Συγκοινωνίας ὑπῆρξεν ἱκανὸν ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν, νὰ μελετήσῃ ἢ νὰ ἐλέγξῃ τὰς μελέτας καὶ νὰ κατασκευάσῃ μεγάλα ἔργα κατὰ τρόπον ἀπολύτως ἄψογον. Σήμερον τὰ Γραφεῖα Μελετῶν ὑφίστανται κατ’ ὄνομα μόνον. Ἀποτελοῦν «καλὰς θέσεις» τὰς ὁποίας καταλαμβάνουν οἱοιδήποτε ἔντιμοι ὑπάλληλοι ἀποκτήσαντες διοικητικὰ προσόντα καὶ γραφειοκρατικὴν πεῖραν, ἀλλὰ μὴ ἔχοντες μεγάλην σχέσιν μὲ τὴν ἐπιστήμην τὴν ὁποίαν ἴσως ἔχουν ἐγκαταλείψει πρὸ πολλοῦ, οὐδεμίαν εἰδικότητα διὰ τὰ ἔργα ποὺ πρόκειται νὰ μελετήσουν, οὐδεμίαν πεῖραν κατασκευῆς ἀναλόγων ἔργων. Ὁ κ. Καραμανλῆς ὄχι μόνον δὲν ἐφρόντισε νὰ ἀποκτήσῃ συμβούλους, ἀλλὰ ἐπέτρεψε εἰς ἑαυτὸν ἐμπνεύσεις ἐπὶ τεχνικῶν ζητημάτων δυσκολωτάτων, περιεφρόνησε μὲ ἐλαφρὰν συνείδησιν τὰς προσπαθείας τῶν προκατόχων του Ὑπουργῶν, ἠγνόησε τὸν ὄγκον καὶ τὴν σοβαρότητα τῆς προηγηθείσης ἐργασίας ἐκλεκτῶν ἐπιστημόνων καὶ ἐστηρίχθη εἰς γνωμάτευσιν τοῦ Διευθυντοῦ του καὶ τεσσάρων ἀξιολόγων τεχνικῶν, μετ’ ἐπιμονῆς καὶ φορτικότητος παρὰ τοῦ ἰδίου Ὑπουργοῦ καὶ τὴν ὁποίαν γνωμάτευσιν προήγαγεν εἰς προμελέτην. Τὸ τεῦχος τῶν 42 σελίδων ἔχει ἡμερομηνίαν 10 Μαΐου 1954. Στὰς 23 Ἰουνίου 1954, δηλαδὴ μετὰ 40 ἡμέρας, ὁ Πρωθυπουργὸς Στρατάρχης Παπάγος, καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων κ. Καραμανλῆς, προέβησαν εἰς δηλώσεις πρὸς τὸν Τύπον, αἱ ὁποῖαι εἶδον τὸ φῶς εἰς τὰς πρωϊνὰς ἐφημερίδας τῆς 24ης Ἰουνίου 1954. Αἱ δηλώσεις τοῦ Στρατάρχου ἔχουν ὡς ἑξῆς: «Μὲ ἰδιαιτέραν ὅλως ἱκανοποίησιν ἀνακοινῶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐνέκρινε κοινὴν εἰσήγησιν τῶν Ὑπουργῶν Δημοσίων Ἔργων καὶ Οἰκονομικῶν, διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν νέων ἔργων ὑδρεύσεως τῆς περιοχῆς Πρωτευούσης. Κρίνω περιττὸν νὰ ἐξάρω τὴν σημασίαν τὴν ὁποίαν ἔχει διὰ τὴν ἐμφάνισιν, τὴν ὑγείαν καὶ τὴν πρόοδον τῶν Ἀθηνῶν, ἡ ἐπίλυσις τοῦ ζητήματος τούτου, τὸ ὁποῖον ὑφίσταται ἐκκρεμὲς ἀφ’ ἧς σχεδὸν ὑφίσταται ἡ πόλις τῶν Ἀθηνῶν ὡς Πρωτεύουσα. Κατὰ τὸ παρελθόν, παλαιὸν καὶ πρόσφατον, διεξήχθησαν ἐντὸς ἀτμοσφαίρας φανατισμοῦ μακραὶ συζητήσεις διὰ τὴν ἐνδεδειγμένην λύσιν τοῦ θέματος τούτου, ἄνευ ὅμως, θετικοῦ ἀποτελέσματος. Ἤδη ἡ Κυβέρνησις υἱοθετήσασα τὴν νέαν χάραξιν τὴν ὁποίαν εἰσηγήθη ὁ Ὑπουργὸς Δημοσίων Ἔργων καὶ ἐμελέτησαν αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ Ὑπουργείου του, δίδει ὁριστικὴν λύσιν εἰς τὸ ἐπίμαχον τοῦτο θέμα. Ἡ χάραξις αὕτη, ἥτις θὰ ἀπαιτήσῃ δαπάνην 121.000.000 δραχμῶν, μὲ παροχὴν 100 ἑκατομμυρίων κυβικῶν μέτρων ὕδατος ἐτησίως, θὰ ἐκτελεσθῇ εἰς δύο στάδια, ἐκ τῶν ὁποίων τὸ πρῶτον ἐκτελούμενον ἐντὸς τριετίας, θὰ ἀπαιτήσῃ δαπάνην 70.000.000 δραχμῶν καὶ θὰ ἐνισχύσῃ τὴν ὕδρευσιν τῆς Πρωτευούσης διὰ 40.000 000 κυβικῶν μέτρων ὕδατος ἐτησίως. Ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισε τὴν ἄμεσον ἐκτέλεσιν τοῦ πρώτου μόνον σταδίου τοῦ ἔργου, ἀφ’ ἑνὸς διότι δὲν ἐθεώρησε δίκαιον ὅπως ἡ παροῦσα γενεὰ ἐπωμισθῇ μὲ τὴν δαπάνην ὁλοκλήρου τοῦ ἔργου, ἀφ’ ἑτέρου δὲ διότι ἡ παροχὴ τῶν 40.000.000 κυβικῶν μέτρων ὕδατος, ἀπορροφουμένου καὶ τούτου προοδευτικῶς, ἱκανοποιεῖ τὰς ἀνάγκας τῆς Πρωτευούσης διὰ τὴν προσεχῆ τοὐλάχιστον δεκαπενταετίαν. Εἶναι αὐτονόητον ὅτι μὲ τὰς δαπάνας, τόσον τοῦ ἔργου τούτου, ὅσον καὶ τῶν ἀναγγελθέντων ἤδη ἔργων ἀποχετεύσεως, δὲν θὰ ἐπιβαρυνθῇ τὸ σύνολον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀλλὰ ὁ πληθυσμὸς τῆς περιοχῆς Πρωτευούσης διὰ μικροῦ προσθέτου τέλους συνεισπραττομένου μετὰ τοῦ φόρου οἰκοδομῶν». Ἡ ἀναγγελθεῖσα διὰ τῶν ἀνωτέρω δηλώσεων τοῦ Στρατάρχου Παπάγου ἀπόφασις, ἐλήφθη κατόπιν εἰσηγήσεως πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Ὑπουργοῦ Δημοσίων Ἔργων κ. Καραμανλῆ. Ἡ εἰσήγησις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἔχει ὡς ἑξῆς: «Εἶναι γνωστὴ ἡ σημασία τὴν ὁποίαν ἔχει διὰ τὴν Πρωτεύουσαν τὸ πρόβλημα τῆς ὑδρεύσεώς της, τὸ ὁποῖον ἀπησχόλησε τὰς τρεῖς τελευταίας γενεάς, χωρὶς μέχρι τῆς στιγμῆς νὰ εὕρῃ τὴν ὁριστικήν του λύσιν. Ἤδη, εἰς τὰς Ἀθήνας ἡ κατανάλωσις ὕδατος κατὰ κεφαλὴν ἀνέρχεται εἰς 75 περίπου λίτρας ἡμερησίως, ἔναντι τῶν 300 κατὰ μέσον ὅρον, ὃν ἔχουν αἱ ἀντίστοιχοι μὲ αὐτὴν πόλεις. Ὑδρεύονται δὲ ἐπὶ πληθυσμοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου τριακοσίων πεντήκοντα χιλιάδων (1.350.000) αἱ 950.000 μόνον περίπου. Διὰ νὰ ἐκτιμηθῇ, ὅμως, ἀκριβέστερον ἡ σοβαρότης τοῦ προβλήματος τούτου, ἀρκεῖ νὰ ὑπομνησθῇ ὅτι τὸν Νοέμβριον τοῦ 1952 ἡ λίμνη Μαραθῶνος περιεῖχε μόνον 7,5 ἑκατ. κυβικὰ μ. ὕδατος, παρὰ τὰ εἰσκομισθέντα εἰς αὐτὴν ἐκ τοῦ ἀντλιοστασίου Ἁγίου Θωμᾶ 11 ἑκατομμύρια κυβικά, ὅπερ σημαίνει ὅτι ἂν κατὰ τὸ 1951 δὲν εἶχον κατασκευασθῆ τὰ ἔργα τοῦ Ἁγίου Θωμᾶ, ἡ λίμνη θὰ ἦτο κενὴ ὕδατος καὶ ὁ πληθυσμὸς τῶν Ἀθηνῶν ἐνδεχομένως θὰ παρίστατο ἀνάγκη νὰ μετακινηθῇ. Ἤδη, παρὰ τὴν σχετικὴν βελτίωσιν τῆς καταστάσεως, ἡ ὁποία εἶναι συμπτωματικὴ καὶ ὀφείλεται εἰς τὰς εὐνοϊκὰς καιρικὰς συνθήκας τῶν τελευταίων δύο ἐτῶν, τὸ πρόβλημα διατηρεῖ ἀκεραίαν τὴν ὀξύτητά του.

ΛΥΣΕΙΣ ΥΔΡΕΥΣΕΩΣ

Ἀπὸ τοῦ 1899 ἤρχισαν αἱ πρῶται συζητήσεις ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς ὑδρεύσεως τῆς Πρωτευούσης καὶ μόλις τὸ 1925 ἀπεφασίσθη ἡ ἐκτέλεσις ὑπὸ τῆς Ἑταιρίας Οὖλεν τοῦ υἱοθετηθέντος ὑδραγωγείου Σουβάλας, τὸ πρῶτον τμῆμα τοῦ ὁποίου ἀπετέλει ἡ λίμνη Μαραθῶνος καὶ τὰ μετ’ αὐτὴν ἔργα. Εὐθὺς μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν, ὅτε καὶ πάλιν τὸ θέμα τῆς ὑδρεύσεως προσέλαβε μεγάλην ὀξύτητα, ἤρχισαν νέαι ἀναζητήσεις διὰ τὴν ὁριστικήν του ἐπίλυσιν, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ ἐγκαταλειφθῇ ἡ λύσις Σουβάλας καὶ νὰ υἱοθετηθῇ κατ’ αὐτὴν ἡ ὕδρευσις τῶν Ἀθηνῶν ἐξ Ὑλίκης. Κατὰ τὸ 1950 ἀπεφασίσθη ἡ μελέτη τῆς ὑδρεύσεως ἐξ Ὑλίκης παρευβοϊκῶς, ἥτις περατωθεῖσα κατὰ τὸ 1952 ἐνεκρίθη ὑπὸ τῆς τότε Ὑπηρεσιακῆς Κυβερνήσεως ἡ ὁποία καὶ ἀπεφάσισε τὴν ἐκτέλεσίν της. Καθ’ ἣν ἐποχήν, ὅμως, ἐμελετᾶτο ἡ ὡς ἄνω λύσις, προεβλήθη ὑπὸ τῆς Ἑταιρίας Ὑδάτων καὶ μερίδος Τεχνικῶν ἡ λύσις τῆς ὑδρεύσεως τῶν Ἀθηνῶν ἐξ Ὑλίκης, μέν, ἀλλὰ μέσῳ Θηβῶν καὶ Ραπτόζης, μὲ τὸ ἐπιχείρημα ὅτι ἡ χάραξις αὕτη εἶναι βραχυτέρα καὶ συνεπῶς οἰκονομικωτέρα. Ἐθεωρήσαμεν καθῆκον μας ἐφ’ ὅσον αἱ προηγούμεναι Κυβερνήσεις διέπραξαν καθ’ ἡμᾶς τὸ σφάλμα νὰ μὴ ἐρευνήσουν ἐπαρκῶς ὅλας τὰς δυνατὰς χαράξεις, ἐξ Ὑλίκης, νὰ θεραπεύσωμεν τὴν παράλειψιν ταύτην καὶ νὰ ζητήσωμεν ἀπὸ τὴν Ἑταιρίαν Ὑδάτων νὰ μᾶς ὑποβάλῃ ὑπάρχουσαν τυχὸν προμελέτην τῆς ὑποστηριζομένης ὑπ’ αὐτῆς χαράξεως. Ἡ Ἑταιρία μὴ ἔχουσα προμελέτην, μᾶς ὑπέβαλεν ἐν σημειώματι διάφορα στοιχεῖα ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστήριζε τὴν ἄποψίν της καὶ κατέληγεν εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι ἡ χάραξις αὕτη ἀπῄτει δαπάνην 105 ἑκατομμυρίων νέων δραχμῶν περίπου. Παρ’ ὅλον ὅτι τὰ στοιχεῖα ἅτινα ἔθεσεν ὑπ’ ὄψει μας ἡ Ἑταιρία δὲν ἦσαν ἐπαρκῆ διὰ νὰ ἐκτιμήσωμεν τὴν σοβαρότητα τῆς χαράξεως ταύτης, συνεκροτήσαμεν τριμελῆ Ἐπιτροπὴν ἐξ εἰδικῶν, ἡ ὁποία ἐγνωμάτευσε ὅτι ἡ χάραξις αὕτη θὰ ἀπαιτήσῃ δαπάνην 220 ἑκατομμυρίων νέων δραχμῶν περίπου.

ΜΕΣΗ ΛΥΣΙΣ

Ἐν τῇ ἐπιθυμίᾳ μας ὅπως ἐξαντλήσωμεν τὸ θέμα, ἐξετάσαντες ὅλας τὰς δυνατὰς λύσεις ὑδρεύσεως ἐξ Ὑλίκης, ἐδώσαμεν ἐντολὴν εἰς τὴν καθ’ ἡμᾶς ὑπηρεσίαν ὅπως μελετήσῃ τὴν δυνατότητα ἐνδιαμέσου χαράξεως (δηλαδὴ τὴν ἔμπνευσιν τὴν εἶχεν ὁ Ὑπουργὸς κ. Καραμανλῆς), ἥτις κατ’ ἀρχὴν ἐπὶ τοῦ τοπογραφικοῦ χάρτου ἐνεφανίζετο ὄχι ἁπλῶς δυνατὴ ἀλλὰ καὶ πρακτικωτέρα τῶν ἄλλων. Ἡ καθ’ ἡμᾶς ὑπηρεσία ἀφοῦ ἀπετύπωσε διὰ τοπογραφήσεως τὴν κατάλληλον ζώνην, συνέταξε προμελέτην χαράξεως τοῦ ὑδραγωγείου ἀπὸ Ὑλίκης μέσῳ Σύρτζι καὶ Τανάγρας καταλήγουσα εἰς τὸ ὑδραγωγεῖον Κακοσάλεσι, ὑπολογίσασα τὴν δαπάνην τοῦ ἔργου εἰς 121 ἑκατομμύρια νέων δραχμῶν. Τὴν προμελέτην αὐτὴν καὶ τὴν σύγκρισίν της μὲ τὰς δύο ἄλλας χαράξεις ἐθέσαμεν ὑπὸ τὴν κρίσιν Ἐπιτροπῆς συγκροτηθείσης ἐκ τῶν κ. κ. Α. Καλίνσκη, Γεν. Διευθυντοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ, Γ. Καρακασώνη, Καθηγητοῦ Ε. Μ.Π., Ν. Ἀλτηγοῦ, πολιτικοῦ μηχανικοῦ, Κ. Κυριακοῦ, πολιτικοῦ μηχανικοῦ. Ἡ Ἐπιτροπὴ διὰ γνωματεύσεώς της ἐγκρίνει τὴν ἐν λόγῳ προμελέτην καὶ ἀποφαίνεται ὅτι ἡ ἐνδιάμεσος αὕτη χάραξις εἶναι ἡ πλέον ἐνδεδειγμένη λύσις πρὸς ἐφαρμογήν, διότι, διὰ τὴν παροχὴν 3,25 κυβικῶν, δηλαδὴ ὅσην ἐπιτρέπει τὸ ὑφιστάμενον σήμερον Ὑδραγωγεῖον Κακοσάλεσι, εἶναι ἡ οἰκονομικωτέρα, ταχυτέρας κατασκευῆς καὶ ταχυτέρας ἀποδόσεως. Τέλος, τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 825 ἀπὸ 12.6.54 πράξεώς του ἐγκρίνει ὁμοφώνως τὴν λύσιν ταύτην ὡς πλεονεκτοῦσαν ἀπολύτως τῶν ἑτέρων. Κατὰ τὰς συζητήσεις αἵτινες διεξήχθησαν μεταξὺ τῶν εἰδικῶν διὰ τὴν ἐξεύρεσιν τῆς καλυτέρας λύσεως, ἐκρίθη σκόπιμον ὅπως μὴ συνδυασθῇ τὸ θέμα τῆς ὑδρεύσεως μὲ τὴν δυνατότητα τῶν ἀρδεύσεων ὡρισμένων περιοχῶν. Πρῶτον, διότι τὸ θέμα τῆς ὑδρεύσεως τῆς πρωτευούσης εἶναι ἐπεῖγον καὶ αὐτοτελές. Δεύτερον, διότι ὁ συνδυασμὸς μὲ τὴν ἄρδευσιν θὰ ἀπαιτήσῃ πρόσθετα ἔργα, μακρὸν χρόνον καὶ μεγάλας προσθέτους δαπάνας. Καὶ τρίτον, ἑκάστη τῶν τριῶν λύσεων δύναται νὰ χρησιμοποιηθῇ εἰς τὸ μέλλον δι’ ἀρδεύσεις, ἐφ’ ὅσον θὰ ὑπάρχουν αἱ οἰκονομικαὶ καὶ τεχνικαὶ δυνατότητες τῆς κατασκευῆς ἔργων ἀρδευτικῶν. Πρὸς πλήρη ἐνημέρωσιν ὑμῶν παραθέτομεν κατωτέρω τὰ στοιχεῖα ἑκάστης τῶν προτεινομένων χαράξεων, μὲ βάσιν τὰς ἐγκεκριμένας τιμὰς τῆς μελέτης τῆς παρευβοϊκῆς χαράξεως καὶ τὴν αὐτὴν παροχὴν ὕδατος ἤτοι 3,25 κυβικῶν, δηλαδὴ 100 ἑκατομμυρίων Μ. Κ. ἐτησίως. 1. Χάραξις Σουβάλας. Μῆκος ὑδραγωγείου 143 χλμ., δαπάνη 1310 ἑκατομ. τοῦ 1937 ἢ 700 ἑκατομ. νέαι δραχμαί. Μεγίστη παροχὴ ὕδατος 70 ἑκατομ. Μ. Κ. ἐτησίως. Διάρκεια ἐκτελέσεως κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τῆς Ἑταιρίας Ὑδάτων, πολλῶν ἐτῶν. 2. Παρευβοϊκή. Μῆκος 79 χλμ. Δαπάνη ἐκτελέσεως 187 ἑκατομ. νέαι δραχμαί. Διάρκεια ἐκτελέσεως 4 ἔτη. Παροχὴ 100 ἑκατομ. Μ. Κ. ἐτησίως, δυναμένη νὰ αὐξηθῇ διὰ συμπληρωματικῶν ἔργων εἰς 250 ἑκατομ. Δαπάνη λειτουργίας τῶν ἔργων διὰ παροχὴν 100 ἑκατομ. Μ. Κ. ὕδατος 19,5 ἑκατομ. νέαι δραχμαί, δηλ. 0,19 δρχ. κατὰ κυβικόν. 3. Θηβαϊκή. Μῆκος ὑδραγωγείου 44,2 χλμ. Δαπάνη ἐκτελέσεως 239 ἑκατομ. νέαι δραχμαί. Μεγίστη παροχὴ 100 ἑκατομ. Μ. Κ. ἐτησίως. Δαπάνη λειτουργίας τῶν ἔργων διὰ παροχὴν 100 Μ. Κ. ὕδατος 25 ἑκατομ. νέαι δραχμαί, δηλ. 0,25 δρχ. κατὰ κυβικόν. 4. Ἐνδιάμεσος μέσῳ Τανάγρας. Μῆκος 45 χλμ. Δαπάνη ἐκτελέσεως 121 ἑκατομ. νέαι δραχμαί. Παροχὴ 100 ἑκατομ. Μ. Κ. ἐτησίως, δυναμένη ν’ αὐξηθῇ διὰ συμπληρωματικῶν ἔργων εἰς 250 ἑκατομ. Δαπάνη λειτουργίας τῶν ἔργων διὰ 100 ἑκατομ. Μ. Κ. ὕδατος 23 ἑκατομ. νέαι δραχμαί, δηλ. 0,23 δρχ. κατὰ κυβικόν. Κρίνομεν σκόπιμον ν’ ἀναφέρωμεν ὅτι δι’ ἑκάστην τῶν χαράξεων αὐτῶν προτείνεται καὶ ὑπάρχει σταδιακὴ ἐκτέλεσις διὰ μὲν τὴν παρευβοϊκὴν τοῦ τμήματος ἀπὸ Παραλίμνης εἰς Ἅγιον Θωμᾶν, τῆς Θηβαϊκῆς τοῦ τμήματος Ραπτόζας–Κακοσάλεσι, καὶ τῆς ἐνδιαμέσου ἀπὸ Ὑλίκης μέχρι πλησίον Ἁγίου Θωμᾶ. Αʹ. Πρῶτον στάδιον: 1) Παρευβοϊκὴ (Παραλίμνη–Ἁγίου Θωμᾶ). Μῆκος 51 χλμ. Δαπάνη ἐκτελέσεως 112 ἑκατομ. νέαι δραχμαί. Χρόνος περαιώσεως 2½ ἔτη. Παροχὴ 40 ἑκατομ. Μ. Κ. ἐτησίως. 2) Θηβαϊκὴ (Ραπτόζας–Κακοσάλεσι). Μῆκος 21 χλμ. Δαπάνη ἐκτελέσεως 86 ἑκατομ. νέαι δραχμαί. Χρόνος περαιώσεως 2½ ἔτη. Μέση παροχὴ 14 ἑκατομ. Μ. Κ. ἐτησίως (ἤτοι 6 ἑκατομ. Μ. Κ. ἐπὶ πλέον τῶν σημερινῶν τοῦ Ἁγίου Θωμᾶ). 3) Ἐνδιαμέσου (ἀπὸ Ὑλίκης εἰς ὑδροληψίαν Ἁγίου Θωμᾶ). Μῆκος κυρίως ὑδραγωγείου 134 χλμ. Δαπάνη ἐκτελέσεως 67 ἑκατομ. νέαι δραχμαί. Χρόνος ἐκτελέσεως 1½ ἔτος. Παροχὴ 40 ἑκατομ. Μ. Κ. ἐτησίως. Ἐκ τῶν ἀνωτέρω στοιχείων προκύπτει κατὰ τρόπον ἀναμφισβήτητον ὅτι ἡ ἐνδιάμεσος λύσις, δηλαδὴ ἡ χάραξις μέσῳ Τανάγρας, τὴν ὁποίαν ἐμελέτησεν ἡ Ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου μας, εἶναι ἡ πλέον συμφέρουσα, πλεονεκτοῦσα ἀπολύτως τῶν δύο ἄλλων. Ἡ εἰς τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἀναφερομένη περίπτωσις μερικῆς λύσεως τῆς ἐνδιαμέσου χαράξεως δαπάνης 67 ἑκατομ. δραχμῶν, εἶναι ἡ λεγομένη λύσις ἐπειγούσης ἀνάγκης, ἐνισχύσεως τῆς ὑδρεύσεως, ἥτις προέβλεπε τὴν κατασκευὴν τοῦ ὑδραγωγείου μέχρι σημείου ἄνωθεν τοῦ Ἀσωποῦ, ἡ προσαγωγὴ τῶν ὑδάτων τῆς Ὑλίκης διὰ μικρᾶς ἑνωτικῆς διώρυγος μήκους 2.000 μ. περίπου εἰς τὴν ὑδροληψίαν τῶν ἔργων Ἁγίου Θωμᾶ, ὁπόθεν διὰ τῶν ἤδη ἐγκαταστάσεων τὸ ὕδωρ θὰ διωχετεύετο εἰς τὸ ὑδραγωγεῖον Κακοσάλεσι. Διὰ τὴν μερικὴν ἐφαρμογὴν τῆς ἐνδιαμέσου χαράξεως ὁπότε θὰ ἐφθάνομεν μέχρι τοῦ ὑδραγωγείου Κακοσάλεσι, ἡ δαπάνη ἀνήρχετο εἰς 92 ἑκατομ. νέων δραχμῶν καὶ ὁ χρόνος ἀποπερατώσεως πάλιν εἰς 1½ ἔτος. (Ὑπάρχει εἰς τὴν εἰσήγησιν τοῦ κ. Ξανθοπούλου, ἀλλὰ δὲν μνημονεύεται εἰς τὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως). Πρέπει νὰ σημειωθῇ ὅτι ὑπάρχει διαφορὰ εἰς τὰς δηλώσεις Στρατάρχου καὶ κ. Καραμανλῆ. Ὁ πρῶτος ὡμίλησε περὶ δαπάνης 70 ἑκατομμ. καὶ διαρκείας 3 ἐτῶν διὰ τὴν μερικὴν λύσιν διοχετεύσεως 40 ἑκ. κυβ., ὁ κ. Ὑπουργὸς ἠθέλησε νὰ εἶναι ἀκριβέστερος καὶ διώρθωσε τὸν Στρατάρχην. Καθώρισε τὴν δαπάνην εἰς 67 ἑκατ. καὶ τὴν διάρκειαν εἰς 1½ ἔτος. Ἄλλωστε αὐτὸν τὸν χρόνον καὶ αὐτὴν τὴν δαπάνην καθώριζεν ἡ εἰσήγησις τοῦ κ. Ξανθοπούλου. Αὐτὰ ἐγένοντο, ὅπως εἶπον, τὴν 23ην Ἰουνίου 1954, δηλαδὴ 40 ἡμέρας μετὰ τὴν ὑποβολὴν τῆς εἰσηγήσεως Ξανθοπούλου. Αἱ 40 ἡμέραι ἤρκεσαν εἰς τὸν κ. Καραμανλῆν διὰ νὰ λάβῃ ἀποφάσεις ἐπὶ τόσον σοβαροῦ ζητήματος, χωρὶς νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει οὔτε κἂν προμελέτην, ἀλλ’ ἁπλῆν εἰσήγησιν τοῦ ἁρμοδίου Διευθυντοῦ του. Λοιπόν, ἀνακεφαλαιοῦντες διακρίνομεν συμφώνως πρὸς τὴν εἰσήγησιν τρεῖς περιπτώσεις τῆς ἐφαρμογῆς τῆς ἐνδιαμέσου χαράξεως. 1) Λύσις ἐπειγούσης ἀνάγκης. Δαπάνη 67 ἑκ., χρόνος 1½ ἔτος. Παροχὴ 40 ἑκ. κυβικῶν μέτρων. 2) Μερικὴν ἐφαρμογήν. Δαπάνη 92 ἑκ., χρόνος 1½ ἔτος. Παροχὴ 40 ἑκ. κυβ. μ. 3) Ὁλοκληρωτικὴν ἐφαρμογήν. Δαπάνη 121 ἑκατ., χρόνος 2½ ἔτη. Παροχὴ 100 ἑκατ. κυβ. Δι’ ὅλας τὰς περιπτώσεις τὸ ὑδραγωγεῖον θὰ κατεσκευάζετο ὡς ἀνοικτὴ τάφρος παροχῆς 3,25 κυβ. μ. κατὰ 1″ ἢ 100 ἑκ. κυβ. μ. ἐτησίως. Φαίνεται ὅτι ἀπεφασίσθη ἡ μερικὴ τῆς ἐνδιαμέσου χαράξεως δαπάνη 92 ἑκατομ. παρὰ τὰς δηλώσεις τοῦ Στρατάρχου καὶ Ὑπουργοῦ, ὅτι θὰ ἐφηρμόζετο λύσις 67 ἢ 70 ἑκατομμυρίων, καθ’ ὅσον προφανῶς ἀπεδείχθη τοιαύτη λύσις ἀνεφάρμοστος, διότι τὴν 26ην Ἰουλίου 1954 ἐγένετο διακήρυξις διαγωνισμοῦ διὰ τὴν κατασκευὴν ὁλοκλήρου τοῦ ὑδραγωγείου, μήκους 45 χλμ. μετὰ ὅλων τῶν τεχνικῶν ἔργων, σηράγγων, σιφώνων, ὑδατογεφυρῶν, συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 1 τῆς συγγραφῆς ὑποχρεώσεων, ἀπὸ λίμνης Ὑλίκης μέχρι συναντήσεως τοῦ ὑδραγωγείου Ἁγίου Θωμᾶ– Κακοσάλεσι καὶ τὴν 1ην Ὀκτωβρίου 1954 κατεκυρώθη τὸ ἔργον ἐπ’ ὀνόματι τῶν κοινοπραττουσῶν ἑταιριῶν Ε.Τ.Κ.Α. καὶ «Ἑλληνικὰ Τεχνικὰ Ἔργα Α. Ε.», ἀντὶ συνολικοῦ ποσοῦ 70.000.000 δρχ. Ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου ἔργα ἀξίας 35.000.000 θὰ ἐξετελοῦντο ἐπὶ τῇ βάσει τιμῶν μονάδος καὶ ἔργα ἀξίας 35.000.000 ἀπολογιστικῶς. Τὸ ὁλικὸν μῆκος τοῦ ὑδραγωγείου θὰ ἦτο 45 χιλιομέτρων. Μετὰ τὴν ἐκτέλεσιν αὐτοῦ ὑπὸ τῶν ὡς ἄνω ἑταιριῶν ἀντὶ 70.000.000 θὰ ἀπέμενον τὰ δύο ἀντλιοστάσια Μουρικίου καὶ Βίλιζας. Διὰ τὰ ἔργα αὐτά, καθὼς καὶ τὰς συναφεῖς ἐγκαταστάσεις ἀπέμενον συμφώνως πρὸς τὴν εἰσήγησιν τοῦ Διευθυντοῦ Ὑδραυλικῶν Ἔργων, 22 ἑκατομμύρια. Πρέπει νὰ σημειωθῇ ὅτι διὰ τοῦ ἄρθρου 4 τῆς συγγραφῆς ὑποχρεώσεων τὸ Ὑπουργεῖον ἀνελάμβανε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ παραδώσῃ εἰς τὸν ἀνάδοχον τὴν ὁριστικὴν μελέτην ἐντὸς 8 μηνῶν ἀπὸ τῆς ἐγκαταστάσεως, ὁμολογοῦν οὕτω ὅτι δὲν ὑπῆρχε μελέτη. Τὰ πράγματα τῆς ἐργολαβίας αὐτῆς ἐξειλίχθησαν ὡς ἑξῆς: Κατεσκευάσθη μέχρι σήμερον ἐκ τοῦ ὁλικοῦ μήκους τοῦ ὑδραγωγείου τῶν 45 χλμ. τμῆμα 25.810 μ. ἀνοικτοῦ ἀγωγοῦ περιλαμβάνον δύο σήραγγας, μίαν μήκους 98 μ. καὶ ἑτέραν 2.414 μ. Ἐκόστισε κατὰ μὲν τὸ τμῆμα, τὸ ἐκτελεσθὲν διὰ τιμῶν μονάδος 49.600.000, κατὰ δὲ τὸ τμῆμα τὸ ἐκτελεσθὲν ἀπολογιστικῶς ἕτερα 26.400.000, συμφώνως πρὸς τὰς ἐπισήμους πληροφορίας τοῦ Ὑπουργείου. Τὸ ἔργον δὲν ἔχει παραληφθῆ ἀκόμη. Ὁ κανονισμὸς διαφόρων ἐκκρεμοτήτων θὰ ἀναβιβάσῃ τὴν δαπάνην εἰς 8.000.000 διὰ μῆκος ἀγωγοῦ 25.810 μ., ἀντὶ 45 χλμ. περὶ ὧν προέβλεπεν ἡ ἐργολαβία. Εἰς τὸ ποσὸν αὐτὸ πρέπει νὰ προστεθοῦν 5 ἑκατ. διὰ προστατευτικὰ ἔργα τοῦ ἀνοικτοῦ χάνδακος, περὶ τῶν ὁποίων θὰ ὁμιλήσω. Ἀπεφασίσθη ἐκ τῶν ὑστέρων, ἐπειδὴ διεπιστώθησαν δυσμενεῖς ἐδαφικαὶ συνθῆκαι καὶ δυσκολίαι σχεδὸν ἀνυπέρβλητοι ἐπὶ τοῦ ὑπολειπομένου μήκους περίπου 20 χλμ. τοῦ ὑδραγωγείου, ἡ κατασκευὴ αὐτοῦ ὡς κλειστοῦ διδύμου ἀγωγοῦ ἐκ προεντεταμένου σκυροδέματος καὶ ἐπειδὴ προεβλέφθη σίφων ἀπὸ τοῦ τέρματος τοῦ ἀνοικτοῦ ἀγωγοῦ ἐβραχύνθη τὸ ὁλικὸν ἀπομένον μῆκος εἰς 10,5 χλμ. Ἡ κατασκευὴ τοῦ ἑνὸς μόνον τῶν δύο ἀγωγῶν τῶν ἀποτελούντων τὸν δίδυμον, ἐδόθη ὑπεργολαβικῶς παρὰ τοῦ γενικοῦ ἀναδόχου εἰς τὴν ἑταιρίαν «Δομικὴ» ἀντὶ 35.000.000, ἑπομένως διὰ νὰ γίνῃ πλήρης ὁ κλειστὸς ἀγωγὸς παροχῆς 3,25 θὰ δαπανηθοῦν ἀκόμη 35.000.000, δηλαδὴ ἐν ὅλῳ 70.000.000. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι καθὼς ἀναγράφεται εἰς τὴν σύμβασιν, ἂν ἐντὸς ἑξαμήνου ἀνατεθῇ εἰς τὴν «Δομικὴν» ἡ ἐκτέλεσις τοῦ δευτέρου ἀγωγοῦ θὰ ἐκτελεσθῇ οὗτος ἀντὶ τιμῆς 27.900.000. Ὅμως τοιαύτη σύντομος ἀνάθεσις δὲν εἶναι πιθανή, ἴσως μάλιστα ἀντὶ νὰ γίνῃ καὶ ὁ δεύτερος ἀγωγὸς διὰ προεντεταμένου σκυροδέματος, περιορισθῇ τὸ μῆκος τοῦ πρώτου, δεδομένου ὅτι εἶναι πολὺ δυσμενῆ τὰ ἀποτελέσματα δοκιμῶν τῶν πρώτων κατασκευασθέντων σωλήνων, ὡς θὰ ἴδωμεν παρακάτω. Ἤτοι ἡ κατασκευὴ τοῦ ὑδραγωγείου ἀπὸ λίμνης Ὑλίκης εἰς Ἅγιον Θωμᾶν, περὶ ἧς ἡ ἐργολαβία προέβλεπε δαπάνην 70.000.000 θὰ στοιχίσῃ κατ’ ἐλάχιστον 155.000.000. Λέγω κατ’ ἐλάχιστον, διότι ἡ περαίωσις αὐτοῦ τοῦ ἔργου θὰ ἀργήσῃ ἀκόμη καὶ ἴσως μᾶς ἐπιφυλάσσει νέας ὀδυνηρὰς ἐκπλήξεις. Ὅλα αὐτά, χωρὶς τὴν δαπάνην τῶν ἀντλιοστασίων. Ἀλλά, πρὶν προχωρήσω, ὑπενθυμίζω εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ὅτι τὴν 6ην Μαΐου 1955 ἔγινε εὐρυτάτη συζήτησις εἰς τὴν Βουλὴν περὶ τῶν ἔργων ὑδρεύσεως Ἀθηνῶν, προκληθεῖσα ἀπὸ ἐπερώτησιν τοῦ τότε βουλευτοῦ κ. Ζίγδη καὶ τοῦ κ. Μητσοτάκη. Αἱ ὁμιλίαι τῶν δύο βουλευτῶν εἶναι πολὺ διαφωτιστικαὶ καὶ ἐνδιαφέρουσαι. Ἀναφέρονται εἰς τὴν σύγκρισιν τῶν διαφόρων χαράξεων, κακίζουν τὸν κ. Ὑπουργὸν διὰ τὴν ἄνευ μελέτης προτίμησιν τῆς ἐνδιαμέσου, καὶ ἐκφράζουν φόβους διὰ τὰς ἐνδεχομένας ὑπερβάσεις δαπανῶν, λόγῳ τῆς φύσεως τοῦ ἐδάφους διὰ τοῦ ὁποίου θὰ διέλθῃ ἡ τάφρος. Ὁ κ. Ζίγδης λέγει κατὰ λέξιν τὰ ἑξῆς: «Ἡ σχέσις ἐκσκαφῆς εἰς γαιώδη ἢ βραχώδη ἐδάφη ἀπὸ ἀπόψεως κόστους, εἶναι ἕνα πρὸς δύο». Ἐγὼ προσθέτω πολὺ δυσμενεστέραν, δυναμένην νὰ φθάσῃ ἕνα πρὸς πέντε. Καὶ συνεχίζει ὁ κ. Ζίγδης: «Οἱ εἰσηγηταὶ τῆς ἐνδιαμέσου χαράξεως διὰ τῶν ὑπολογισμῶν τοῦ κόστους προεξώφλησαν ὅτι κατὰ τὰ ⅚ τῆς διαδρομῆς της θὰ συναντήσῃ ὁμαλὸν γαιῶδες ἔδαφος. Τί θὰ συμβῇ ἀπὸ ἀπόψεως κόστους, ἐὰν αἱ αἰσιόδοξοι αὐταὶ προβλέψεις δὲν ἐπιβεβαιωθοῦν ἀπὸ τὰ πράγματα; Καὶ ἀτυχῶς, τοῦτο φαίνεται ὅτι συμβαίνει, ἐὰν αἱ πληροφορίαι μας εἶναι ὀρθαί, ἐκ τοῦ ἤδη διανοίγματος τμήματος τῆς τάφρου. Πληροφορούμεθα ἐπίσης, ὅτι αἱ γενόμεναι γεωτρήσεις διὰ τὴν διάνοιξιν τῆς σήραγγος Τανάγρα, μήκους 2.830 μέτρων, ἀποδεικνύουν ὅτι ἀντὶ βράχου τὸ ὑπέδαφος ἀποτελεῖται ἀπὸ μάργας καὶ ἄργιλλον. Διεπιστώθη δὲ καὶ ἡ ὕπαρξις ἀφθόνων ὑδάτων. Τὰ ἀποτελέσματα αὐτὰ ἑπομένως ἐμφανίζουν ὅτι τὸ κόστος τῆς σήραγγος θὰ εἶναι πολὺ μεγαλύτερον τοῦ προϋπολογισθέντος». Εἶχον παρέλθει μόνον 7 μῆνες ἀπὸ τῆς ἐγκαταστάσεως τοῦ ἀναδόχου, εἶχον ἐλάχιστα προχωρήσει αἱ ἐργασίαι καὶ ἐν τούτοις ἐμάντευαν τὸ ἐπαπειλούμενον δρᾶμα. Ἡ ὑπηρεσία τῶν ἔργων ὑδρεύσεως Ἀθηνῶν καὶ ἑπομένως ὁ κ. Καραμανλῆς, ἐγνώριζε, ὅτι δὲν ἐπρόκειτο πλέον, ὡς εἶχε πρὸ ἔτους διαβεβαιώσει τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, μὲ δαπάνην 67 ἑκατομ. δραχμῶν νὰ διοχετευθοῦν ἐντὸς ½ ἔτους 40.000.000 κυβικῶν, ἀλλὰ περὶ πολὺ μεγαλυτέρας δαπάνης καὶ διαρκείας τοὐλάχιστον τριῶν ἐτῶν, ἐφ’ ὅσον τοιαύτη διάρκεια προεβλέπετο εἰς τὸ συμβόλαιον τοῦ ἀναδόχου τῶν ἔργων. Ἐν τούτοις ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἐδίστασε νὰ παράσχῃ εἰς τὴν Βουλὴν διαβεβαιώσεις, ὅτι οὐδεμία ὑπέρβασις εἰς τὴν κατασκευὴν τοῦ ἀγωγοῦ θὰ σημειωθῇ, διότι «ἡ πραγματικότης εἶναι εὐνοϊκωτέρα τῶν προβλέψεων τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὡς εἶχε προκύψει ἐκ τῶν ἔργων τοῦ πρώτου ὀκταμήνου καὶ ὡς εἶχεν ὁ ἴδιος διαπιστώσει δι’ ἐπιτοπίου μεταβάσεως». Ὅτι «ἡ ἐκτέλεσις ἀποδεικνύει ὅτι ἡ προμελέτη ὑπῆρξεν ἀπόλυτα ἀκριβής», ὅτι «ἐν τῇ ἐκτελέσει τῆς ἐκβραχίσεως ἀποδεικνύεται ὅτι αὕτη θὰ εἶναι εὐθηνοτέρα». Ἰδιαιτέρως ἐνδιαφέρουσα εἶναι ἡ ἑξῆς περικοπὴ ἀπὸ τὴν ὁμιλίαν τοῦ κ. Καραμανλῆ εἰς τὴν Βουλήν, τῆς 6ης Μαΐου 1955: «Ὅλα αὐτά, τὰ ὁποῖα λέγονται, λέγονται διὰ νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ κακοδαιμονία γύρω ἀπὸ αὐτὸ τὸ θέμα τῆς ὑδρεύσεως, ὅτι ὅπως ἐκτελεῖται τὸ ἔργον αὐτὸ ἀποδεικνύει ὅτι τὰ βραχώδη, τὰ ὁποῖα προέβλεψεν ἡ προμελέτη, εἶναι περισσότερα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα εὑρέθησαν. Συνεπῶς, ἔχετε τὴν διαφορὰν τῆς δαπάνης 120 μὲ 187 (ὁμιλεῖ περὶ τῶν ὁλοκληρωτικῶν λύσεων, τῆς μεταφορᾶς 100.000.000 κυβ. μ. ὕδατος ἐτησίως) καὶ ἔχετε τὴν ἀπόδειξιν, ὅτι εἶναι ἀβάσιμος ὁ φόβος τῶν κυρίων, ὅτι τὰ 120 θὰ γίνουν 300. Συνεπῶς, δὲν ἔχετε μόνον τὴν γνώμην ὑπευθύνων τεχνικῶν, ὑπευθύνων συμβούλων τῆς Κυβερνήσεως, οἱ ὁποῖοι διαπιστοῦν αὐτὴν τὴν διαφορὰν τῶν ἀριθμῶν. Ἔχετε πλήρεις καὶ ἐμπράκτως τὰς ἀποδείξεις, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον σημαίνει, ὅτι ὀφείλομεν νὰ δεχθῶμεν ὡς ὁριστικὴν αὐτὴν τὴν διαφορὰν τοῦ κόστους. Ἡ ἐνδιάμεσος χάραξις ἀπαιτεῖ δαπάνην 120 ἑκατομμυρίων, ἡ παρευβοϊκὴ 187 καὶ ἐπαναλαμβάνω, δὲν πιστοποιεῖται μόνον ἀπὸ τὰ ὑπεύθυνα κρατικὰ ὄργανα, ἀποδεικνύεται καὶ ἀπὸ τὴν πρᾶξιν. Διότι, ἡ ἐνδιάμεσος χάραξις, τῆς ὁποίας ἐξετελέσθη μέχρι σήμερον ὑδραγωγεῖον 5–6 χιλιομέτρων καὶ σῆραγξ, τῆς ὁποίας ἐγένοντο γεωτρήσεις, ἀποδεικνύεται ἀπὸ τὴν πρᾶξιν, ὅτι ἀνταποκρίνεται πρὸς ὅλας τὰς προϋποθέσεις τῆς προμελέτης». Ἐπιθυμῶ νὰ πείσω τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ ἀναφορὰ αὐτὴ τῶν ἀριθμῶν δὲν πιστοποιεῖται μόνον ἀπὸ ὑπεύθυνα ὄργανα τοῦ Κράτους, ἀλλὰ ἀποδεικνύεται ἀπὸ τὴν πρᾶξιν, τὸ λέγει καὶ ἡ ὑπεύθυνος ἀνακοίνωσις τῆς ὑπηρεσίας ὑδραυλικῶν, τὸ διεπίστωσα καὶ ὁ ἴδιος». Ἀναφερόμενος εἰς τὴν ἐπιβολὴν τῆς φορολογίας 3% ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος ἀκινήτων, ὁ κ. Καραμανλῆς λέγει: «Ἡ φορολογία τὴν ὁποίαν ἐπεβάλομεν εἰς τοὺς Ἀθηναίους, μετὰ δυσκολίας δίδει 140 ἑκατομμύρια (ἀπέδωσε 185 ἑκ.), καὶ αὐτὰ καλύπτουν ὕδρευσιν καὶ ἀποχέτευσιν. «Ὅταν, παρὰ τὰ σκληρὰ μέτρα μὲ τὴν φορολογίαν τὴν ὁποίαν ἐπεβάλομεν, δὲν δυνάμεθα νὰ διαθέσωμεν διὰ τὸ ἐπεῖγον θέμα τῆς ὑδρεύσεως πλέον τῶν 80–90 ἑκατομμυρίων, ἦτο δυνατὸν σοβαρῶς νὰ πιστεύσωμεν, ὅτι θὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου τὸ ὁποῖον ἐστηρίζετο εἰς προϋπολογισθεῖσαν δαπάνην 259 δισεκατ.; (τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι 259 ἀλλὰ 230, πρόκειται δὲ διὰ τὴν παρευβοϊκὴν μὲ μεταφορὰν 7½ κυβ. κατὰ 1″, δηλαδὴ 250 ἑκατ. κυβ. ἐτησίως). Δὲν θὰ ἐγίνετο, οὔτε τὸ ἔργον τῆς ὑδρεύσεως, οὔτε τὸ ἔργον τῆς ἀρδεύσεως». Ἐν τῷ μεταξὺ παρετάθη ἡ φορολογία τοῦ 3% ἐπὶ μίαν πενταετίαν διὰ νὰ δημιουργηθοῦν ἐπὶ πλέον τῶν 185 ἑκατ. πόροι 250–300 ἑκατομμυρίων πρὸς κάλυψιν τῶν τεραστίων ὑπερβάσεων, διότι δυστυχῶς ἡ δαπάνη τοῦ ἔργου θὰ φθάσῃ τὰ 300.000.000 δραχ.

§11Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Θὰ ὑπερβῇ καὶ τὰς ἰδικάς μας προβλέψεις.

§12Ν. ΚΙΤΣΙΚΗΣ. Κύριοι βουλευταί, πρὶν προχωρήσω, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς βεβαιώσω ὅτι δυστυχῶς τὰ 120 ἑκατομμύρια πλησιάζουν νὰ γίνουν 300 καὶ νὰ ἐπαληθεύσῃ ὁ φόβος τὸν ὁποῖον ὁ κ. Καραμανλῆς ἐθεώρει ὡς τερατώδη, ὅταν ὡμίλει εἰς τὴν Βουλὴν τὴν 6ην Μαΐου 1955, ὀκτὼ μῆνας μετὰ τὴν ἔναρξιν, ὅταν πλέον εἶχε διαπιστωθῆ τὸ ναυάγιον τοῦ σχεδίου του τῆς ἐνδιαμέσου χαράξεως. Ἐπεσκέφθην πρὸ δύο περίπου ἑβδομάδων καὶ διέτρεξα ὁλόκληρον τὸ ὑδραγωγεῖον τὸ ἐκτελεσθὲν ὑπὸ τῆς κοινοπραξίας ΕΤΚΑ καὶ «Ἑλληνικὰ Τεχνικὰ Ἔργα», ἐπεσκέφθην τὸ ἐργοστάσιον τῆς ἑταιρίας «Δομικὴ» εἰς Σχηματάρι, ὅπου κατασκευάζονται οἱ σωλῆνες ἐκ προεντεταμένου σκυροδέματος, ἐπεσκέφθην τὰς θέσεις καὶ παρηκολούθησα τὰς ἐργασίας κατασκευῆς τοῦ ἀντλιοστασίου εἰς Μουρίκι. Θεωρῶ καθῆκον μου, προτοῦ προχωρήσω εἰς τὴν περαιτέρω ἀνάπτυξιν τῆς ἐπερωτήσεως τῆς Ε.Δ.Α., νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν τὰς ἐντυπώσεις τὰς ὁποίας ἀπεκόμισα ἐκ τῆς ἐπισκέψεως ταύτης. Ἀποτελεῖ σφάλμα ἀναμφισβήτητον ὅτι τὸ ὑδραγωγεῖον κατεσκευάσθη διὰ λόγους κακῶς ἐννοουμένης οἰκονομίας ὡς ἀνοικτὸς ἀγωγός. Εἰς τὸν ἰσχυρισμόν μου αὐτὸν δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ἀντιταχθῇ ὅτι, ἐπίσης ἀνοικτὸς ἀγωγὸς προεβλέπετο εἰς τὴν παρευβοϊκὴν χάραξιν. Εἰς τοιαύτην παρατήρησιν θὰ ἠδυνάμην νὰ ἀπαντήσω ὅτι δὲν ἀνέλαβα τὴν ὑποχρέωσιν νὰ συμφωνήσω εἰς ὅλα τὰ σημεῖα μὲ τὴν μελέτην τῆς παρευβοϊκῆς χαράξεως. Ἀλλ’ ἐν προκειμένῳ ὑπάρχει τὸ ἐλαφρυντικὸν ὅτι ἡ παρευβοϊκὴ χάραξις εἶχε σκοπὸν τὴν μεταφορὰν 7½–8 κυβικῶν μ. κατὰ 1″ ἢ 250 ἑκατ. κυβ. ἐτησίως, ἐνῷ τὸ ὑδραγωγεῖον ἐνδιαμέσου χαράξεως θὰ μεταφέρῃ τὸ πολὺ 3½ κυβ. κατὰ 1″ ἢ 100 ἑκατομ. ἐτησίως. Εἰς τὴν περίπτωσιν τοῦ μεγάλου ὑδραγωγείου τὰ μειονεκτήματα τοῦ ἀνοικτοῦ ἀγωγοῦ μειοῦνται αἰσθητῶς, χωρὶς νὰ ἐξαφανίζωνται ὅμως ἀπολύτως. Τὸ κατασκευασθὲν ἀνοικτὸν ὑδραγωγεῖον δυναμικότητος 3½ κυβ. κατὰ 1″ εἶναι ἐκτεθειμένον εἰς μολύνσεις, εἰς καταρρεύσεις χωμάτων καὶ ἀποφράξεις. Ἔχει ἀνάγκην ἀπὸ σοβαρὰ συμπληρωματικὰ ἔργα προστασίας τῶν πρανῶν, τὰ ὁποῖα ὑπολογίζω εἰς 4–5 ἑκατομμύρια διὰ τὸ κατασκευασθὲν μῆκος ἀνοικτοῦ ἀγωγοῦ 23,2 χλμ. τὸ ἀπομένον μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ μήκους τῆς σήραγγος. Ἔχει ἀνάγκην συνεχοῦς συντηρήσεως. Αἱ ἐτήσιαι δαπάναι τοιαύτης συντηρήσεως ὑπολογίζονται εἰς δύο ἑκατομμύρια περίπου, αἱ ὁποῖαι κεφαλαιοποιούμεναι δίδουν 30 ἑκατομμύρια πρόσθετον δαπάνην τοῦ ὑδραγωγείου. Ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ ἦτο συμφερώτερον νὰ κατασκευασθῇ σωληνωτὸν ὑδραγωγεῖον. Ἄλλο σοβαρὸν μειονέκτημα τοῦ ἀνοικτοῦ χάνδακος, ἀποτελοῦν αἱ ἀπώλειαι δι’ ἐξατμίσεως τοῦ διοχετευομένου ὕδατος, δι’ ἀπορροφήσεως ἀπὸ τὸ μπετὸν τῆς ἐπενδύσεως τῆς αὔλακος ποὺ ἔχει σχηματίσει πόρους καὶ ρωγμὰς ἀπὸ τὴν ξηρασίαν. Αἱ ἀπώλειαι τοῦ ἀντληθέντος καὶ ἑπομένως πολυτίμου ὕδατος εἶναι μεγάλαι δυνάμεναι νὰ φθάσουν εἰς 20% τοῦ ἀντληθέντος. Εἰς Ὑλίκην καὶ Μαραθῶνα ἡ ἐξάτμισις ἀνέρχεται εἰς 1.064 τοῦ μέτρου ἐτησίως. Εἶπον ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ δοθῇ προτίμησις εἰς κλειστὸν σωληνωτὸν ὑδραγωγεῖον. Τοῦτο διὰ τὸν καταθλιπτικὸν ἀγωγὸν καὶ τὸν σίφωνα, δηλαδὴ διὰ τὰ δύο ἄκρα τοῦ ὑδραγωγείου 4.000 καὶ 6.500 μέτρων θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι χαλύβδινον, διότι οἱ σωλῆνες ἐκ προεντεταμένου σκυροδέματος ποὺ προεκρίθησαν δὲν ἔδωσαν καλὰ ἀποτελέσματα εἰς τὰς διενεργηθείσας δοκιμάς. Παρουσίασθησαν ρωγμαὶ εἰς τὸ σκυρόδεμα, ὀφειλόμεναι ἴσως εἰς παραμόρφωσιν τοῦ περιβάλλοντος, τὸν πυρῆνα σιδηροῦ χιτῶνος, ὅστις δέχεται τὴν προέντασιν διὰ χαλυβδίνου σπειράματος εἰς τὴν ἐπιφάνειαν αὐτοῦ. Οἱ μηχανικοὶ τῆς ἑταιρίας «Δομικὴ» εἶναι ἄριστοι ἐπιστήμονες καὶ δὲν ὀφείλονται εἰς κακὴν κατασκευὴν τὰ παρατηρηθέντα ρήγματα, ἀλλὰ δὲν ἔπρεπε νὰ προκριθῇ τοιοῦτον σύστημα κατασκευῆς τῶν σωλήνων διὰ τὸν σίφωνα καὶ τὸν καταθλιπτικὸν ἀγωγόν, ἐλάχιστα ἴσως οἰκονομικώτερον τῆς περιπτώσεως χαλυβδίνων σωλήνων. Ὁπωσδήποτε γεγονὸς εἶναι ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν 150 ἑκατομμυρίων διὰ τὸ ὑδραγωγεῖον τῶν 3½ κυβ. κατὰ 1″ ἀπὸ τὴν λίμνην Ὑλίκην ἕως τὴν Βίλιζα, ὅπου τὸ ἀντλιοστάσιον, θὰ αὐξηθῇ κατὰ τὰς δαπάνας δι’ ἔργα προστασίας καὶ κατὰ τὴν ἐνδεχομένην ὑπέρβασιν τοῦ σωληνωτοῦ ἀγωγοῦ ἀπὸ τὴν πιθανολογουμένην ἀντικατάστασιν μέρους αὐτοῦ διὰ χαλυβδίνου ἀγωγοῦ. Πληροφοροῦμαι, λόγου χάριν, ὅτι γίνεται σκέψις ὁ καταθλιπτικὸς ἀγωγὸς ἀπὸ ἀντλιοστασίου Ὑλίκης εἰς ἀνοικτὴν τάφρον μήκους 4.000 μ., νὰ γίνῃ χαλύβδινος. Χαλύβδινοι σωλῆνες διαμέτρου 1,30 ἱκανοὶ πρὸς διοχέτευσιν 1,50 κυβ.) 1″ ὅσην ποσότητα θὰ παρέχουν αἱ πρῶται ἀντλίαι, δηλαδὴ 40.000.000 ἐτησίως, ἔχουν τιμὴν 4.800 κατὰ μέτρον ἀντὶ τῶν 3.200 τοῦ ἐκ προεντεταμένου σκυροδέματος. Διαμέτρου δὲ 1,80 ἱκανοὶ διὰ τὴν διοχέτευσιν 3,5 κυβ. μ.)1″ δηλαδὴ 100.000.000 κυβ. μ. ἐτησίως, στοιχίζουν 7.500 δρχ. τὸ μέτρον. Αἱ τιμαὶ νοοῦνται εἰς τὸ ἐργοστάσιον. Θὰ αὐξηθοῦν κατὰ τὰς δαπάνας μεταφορᾶς καὶ τοποθετήσεως. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι τελικῶς ἡ δαπάνη τοῦ ἀγωγοῦ διὰ τὴν διοχέτευσιν 3½ κυβ. κατὰ 1″ ἀπὸ τῆς λίμνης Ὑλίκης εἰς συνάντησιν τοῦ ὑδραγωγείου Ἁγίου Θωμᾶ–Κακοσάλεσι, τὴν κατασκευὴν τοῦ ὁποίου ἀνέλαβεν ἡ κοινοπραξία ΕΤΚΑ καὶ «Ἑλληνικὰ Τεχνικὰ Ἔργα» ἀντὶ 70.000.000 δρχ., θὰ ὑπερβῇ τὰ 160.000.000 δρχ. Καὶ ἔρχομαι τώρα εἰς τὸ σπουδαιότερον ἐξ ὅλων, εἰς τὸ ἀντλιοστάσιον τῆς Ὑλίκης, ὅπερ ἀποτελεῖ τὴν καρδίαν τοῦ κυκλοφοριακοῦ συστήματος, ὅπως προσφυῶς δύναται νὰ παρομοιασθῇ ἓν σύστημα ὑδρεύσεως. Εἰς τὴν μελέτην παρευβοϊκῆς χαράξεως προεβλέπετο, ὅπως εἴπομεν, προσωρινὸν πλωτὸν ἀντλιοστάσιον εἰς Παραλίμνην, ἐν ἀναμονῇ τῆς μελέτης στεγανώσεως. Εἰς τὴν εὐνοϊκὴν περίπτωσιν, καθ’ ἣν ἡ στεγάνωσις θὰ ἀπεδεικνύετο κατορθωτή, θὰ κατεσκευάζετο εἰς Παραλίμνην τὸ ὁριστικὸν ἀντλιοστάσιον. Εἰς τὴν ἀρνητικὴν περίπτωσιν, δηλαδὴ τῆς ἀποδείξεως τῆς στεγανώσεως ὡς ἀδυνάτου, τὸ ὁριστικὸν ἀντλιοστάσιον τῆς παρευβοϊκῆς θὰ κατεσκευάζετο εἰς Ἀνάχωλην, ὄχι μακρὰν ἀπὸ τὸν Κοκκινόβραχον, μὲ προβλεπομένην ἄντλησιν τοῦ ὕδατος, εἰς βάθος κατὰ τὸ πρῶτον στάδιον εἰς +56,50 μ., δηλαδὴ 23,50 ὑπὸ τὴν ἀνωτάτην στάθμην τῆς λίμνης, κατὰ τὸ δεύτερον στάδιον εἰς+42 μ., δηλαδὴ εἰς βάθος 38 μ. ὀλίγον ἄνω τοῦ βυθοῦ. Εἰς τὴν εἰσήγησιν τοῦ κ. Ξανθοπούλου, βάσει τῆς ὁποίας ἀπεφασίσθη ἡ ἐκτέλεσις τῆς ἐνδιαμέσου, δίδονται εἰς τὸν πίνακα ΙΧ ἁπλῶς αἱ πιθανολογούμεναι δαπάναι πλωτοῦ, ἀντλιοστασίου εἰς Ὑλίκην, ἴσαι πρὸς 3.000.000 σημερινῶν δραχμῶν καὶ ἡ δαπάνη τῶν συμπαρομαρτούντων ἔργων ἀντλιοστασίου εἰς Μουρίκι, δηλαδὴ παρὰ τὴν διώρυγα ποὺ ἑνώνει τὰς δύο λίμνας, Ὑλίκην καὶ Παραλίμνην, ἴση πρὸς 8.000.000 δρχ., δηλαδὴ ἐν ὅλῳ 11.000.000 δρχ. Τὰ ἀντλιοστάσια αὐτά, τὸ πλωτὸν καὶ τὸ ἐπὶ τοῦ ἐδάφους, θὰ εἶχαν τὴν ἱκανότητα ἀντλήσεως καὶ διοχετεύσεως 1,5 κυβ. μ. κατὰ 1′′, δηλαδὴ 40 ἑκατομ. κυβ. ἐτησίως. Ἀφοροῦν ἀμφοτέρας τὰς λύσεις μερικῆς ἐφαρμογῆς τῶν 67 καὶ 92 ἑκατομ. δραχμῶν. Διὰ τὴν ὁλοκληρωτικὴν ἐφαρμογὴν τῆς ἐνδιαμέσου χαράξεως πρὸς διοχέτευσιν 100.000.000 κυβ. μ. ἐτησίως, διὰ τὴν ὁποίαν προεβλέπετο ὁλικὴ δαπάνη 121.000.000 σημερινῶν δραχμῶν, διὰ τὸ ἀντλιοστάσιον εἰς Μουρίκι προβλέπεται ποσὸν 30.000.000 δραχμῶν. Οἱ ἀριθμοὶ αὐτοὶ ἐδόθησαν κυριολεκτικῶς «στὸ βρόντο». Ἰδέαν δὲν εἶχαν οἱ εἰσηγηταὶ καὶ ἡ εἰδικὴ Ἐπιτροπή, ποὺ ἐνέκρινε τὴν εἰσήγησιν, τί θὰ εἶναι αὐτὰ τὰ ἀντλιοστάσια, ἀφοῦ καὶ σήμερον ἀκόμη δὲν ἔχουν ἀποκρυσταλλωθῆ ἀποφάσεις, διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ ὁριστικοῦ ἀντλιοστασίου εἰς Ὑλίκην. Ὁ Γενικὸς Διευθυντὴς τῶν Δημοσίων Ἔργων, τὸν ὁποῖον σημειωτέον συμπαθῶ ἰδιαιτέρως, διότι εἶναι ἀφωσιωμένος καὶ ἔντιμος ἀνώτατος λειτουργός, εἶχεν ἀνέκαθεν τὴν ἔμμονον σκέψιν ὅτι τὸ ἀντλιοστάσιον θὰ ἔπρεπε νὰ τοποθετηθῇ εἰς τὸ Μουρίκι, παρὰ τὴν διώρυγα, ὅπου ἡ λίμνη εἶναι ἀβαθής. Θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ ὑποβρύχια ἐκσκαφὴ διαύλου διὰ τὴν προσαγωγὴν τοῦ ὕδατος. Ἤθελε τὸ ἀντλιοστάσιον εἰς Μουρίκι, διὰ νὰ εὑρίσκεται εἰς σημεῖον μεταξὺ τῶν δύο λιμνῶν καὶ ἐγγὺς τῶν πηγῶν τῆς Οὔγγρας. Ἀλλά, ὡς εἴπομεν, ἡ Παραλίμνη τροφοδοτεῖται μόνον ἐξ Ὑλίκης, ἑπομένως ἄντλησις ἐξ ἀμφοτέρων τῶν λιμνῶν, δὲν ἔχει καμμίαν ἔννοιαν. Αἱ πηγαὶ τῆς Οὔγγρας ἀποτελοῦν ἐπιφανειακὰς ἐκροὰς ὑδάτων τῆς Ὑλίκης, πραγματοποιουμένας μόνον ἐφ’ ὅσον ἡ στάθμη τῆς Ὑλίκης εἶναι ὑψηλοτέρα τῆς +70 ὑπὲρ τὴν θάλασσαν. Ἀποδίδουν περίπου 60.000.000 κυβ. μ. ἐτησίως. Αἱ πηγαὶ αὗται τροφοδοτοῦν ἐπιφανειακῶς ἐπίσης τὴν Παραλίμνην, ἀλλὰ στειρεύουν εἰς ταπεινωτέραν στάθμην τῆς +70. Ἡ περισυλλογή των καὶ παρεμπόδισίς των νὰ χυθοῦν εἰς Παραλίμνην, ἔχει βέβαια κἄποιαν σημασίαν, ὄχι ὅμως, ἀποφασιστικὴν διὰ τὴν ἐκλογὴν τῆς θέσεως τοῦ ἀντλιοστασίου. Τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1955 ἀνετέθη ἡ ἐκπόνησις προμελέτης κατασκευῆς ἀντλιοστασίου εἰς τὴν «περιοχὴν λιμνῶν» Ὑλίκης καὶ Παραλίμνης εἰς τὴν Ἀμερικανικὴν Ἑταιρίαν Μελετῶν «Ἄμμαν καὶ Οὐΐτνεϊ». Ἡ σύμβασις δὲν καθώριζε τὴν θέσιν τοῦ ἀντλιοστασίου, ἔχω ὅμως τὴν πληροφορίαν ὅτι ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου ἐξεδήλωσε κατὰ τρόπον ἐπίμονον καὶ φορτικὸν τὴν προτίμησίν της διὰ τὴν θέσιν Μουρίκι. Ἡ προμελέτη τῶν «Ἄμμαν καὶ Οὐΐτνεϊ» παρεδόθη στὸ τέλος Ἰουνίου 1956 εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Συγκοινωνιῶν καὶ Δημοσίων Ἔργων καὶ πρέπει νὰ ὁμολογήσω ὅτι ἀποτελεῖ ὄχι ἐξαιρετικὰ εὐσυνείδητον ἐργασίαν, ἀφοῦ οἱ συντάκται αὐτῆς ὑπέκυψαν εἰς τὴν φορτικὴν σύστασιν τοῦ Ὑπουργείου νὰ προτιμηθῇ ἡ θέσις Μουρίκι. Ἐν τούτοις ἐμελέτησαν πέντε ἀκόμη δυνατότητας τοποθετήσεων λύσεων, μὲ πρώτην μεταξὺ αὐτῶν τὴν θέσιν «Κοκκινόβραχος» πλησίον τῆς θέσεως Ἀνάχωλη, ὅπου τοποθετεῖ ἡ μελέτη τῆς παρευβοϊκῆς χαράξεως τὸ ἀντλιοστάσιον ἐξ Ὑλίκης, πέμπτην καὶ τελευταίαν τὴν ὑδροληψίαν ὑποβρυχίου διαύλου εἰς Μουρίκι, δηλαδὴ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Κανελλοπούλου. Ἀπὸ τὰς πρώτας σελίδας τῆς προμελέτης αὐτῆς καθορίζεται ὅτι (σελ. 10) «αἱ συνθῆκαι ἀντλήσεως εἶναι μᾶλλον δυσχερεῖς, χαρακτηριζόμεναι διὰ τῆς σημαντικῆς διακυμάνσεως τὴν ὁποίαν λόγῳ ἀντλήσεως, μέλλει νὰ παρουσιάζῃ ἡ λίμνη τῆς Ὑλίκης μεταξὺ χειμῶνος καὶ θέρους, ὡς ἐπίσης μεταξὺ ἐτῶν πλουσίων καὶ πτωχῶν εἰς βροχάς. Ἡ διακύμανσις αὕτη δύναται γενικῶς νὰ φθάσῃ καὶ μέχρι 37 μ. Αἱ ἀνωτέρω συνθῆκαι ἐπιβάλλουν τὴν τοποθέτησιν τῶν ἀντλιῶν εἰς μέγα βάθος ἀπὸ τὴν ἐπιφάνειαν τοῦ ἐδάφους μέχρι καὶ 45 μέτρων». Καὶ περαιτέρω εἰς τὴν αὐτὴν σελίδα 10: «Ἡ ἄντλησις θὰ γίνεται γενικῶς ἀπὸ στάθμης δυναμένης νὰ κυμανθῇ ἀπὸ +80 ἕως +43, ἡ δὲ κατάθλιψις μέχρι ὑψομέτρου +184. ἀπὸ τοῦ ὁποίου θὰ ἄρχεται ἀνοικτὸς ἀγωγὸς τοῦ ἀπαιτουμένου μήκους, συνδέον τὸ πέρας τῆς καταθλίψεως πρὸς τὴν ἀφετηρίαν τοῦ κατασκευαζομένου ὑδραγωγείου, δι’ οὗ θὰ ἄγεται τὸ ὕδωρ πρὸς τὴν λίμνην Μαραθῶνος». Ἡ προμελέτη καθορίζει ὑδροληψίαν 210 ἑκ. κυβ. μ. ἐτησίως, ἐξ ὧν 100 ἑκ. προορίζονται διὰ τὴν ὕδρευσιν τῶν Ἀθηνῶν καὶ τὸ ὑπόλοιπον, μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν ἀπωλειῶν, διὰ τὰς ἀρδεύσεις. Σημαντικὴ εἶναι ἡ ἑξῆς παρατήρησις (σελ. 22): «Ἡ ἄντλησις ἐξ Ὑλίκης, συνολικῆς ποσότητος 210 ἑκ. κ. μ. ἐτησίως, συνεπάγεται ἐλαχίστην στάθμην ἀντλήσεως +62,50 διὰ τὴν περίοδον μέσης ξηρασίας, ἐνῷ ἡ ὑδροληψία τῆς αὐτῆς ποσότητος κατὰ τὴν περίοδον μεγίστης ξηρασίας, ἤθελε κενώσει τὴν λίμνην μέχρι περίπου τοῦ πυθμένος αὐτῆς». Σχετικῶς μὲ τὴν προκύπτουσαν ὠφέλειαν ἐκ τῆς χρησιμοποιήσεως τῶν ὑδάτων τῆς Οὔγγρας, γράφει ἡ προμελέτη Ἄμμαν καὶ Οὐΐτνεϊ, ἐν τῇ σελίδι 23, ὅτι ἐνδέχεται νὰ ἀποδειχθῇ ἀντιοικονομικὴ ἡ ἀνάπτυξις τῶν πηγῶν τούτων πρὸς συμπλήρωσιν τῆς ἐξ Ὑλίκης ἀντλήσεως. Σχετικῶς μὲ πρόσθετον ὑδροληψίαν ἐκ Παραλίμνης ἀναφέρει (σελ. 24) ὅτι «τὸ μέγεθος τῶν διαρροῶν τῆς Παραλίμνης καὶ τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ μέση στάθμη αὐτῆς εἶναι χαμηλοτέρα κατὰ περίπου 30 μ. τῆς ἀντιστοίχου τῆς Ὑλίκης (χωρὶς νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἄντλησις ἐξ Ὑλίκης, ἥτις ἤθελε περαιτέρω καταβιβάσει τὴν στάθμην τῆς Παραλίμνης, λόγῳ μειώσεως τῶν πρὸς αὐτὴν ἐξ Ὑλίκης ἀπορροῶν) καθιστοῦν τὴν Παραλίμνην μὴ χρησιμοποιήσιμον ὑπὸ τὰς παρούσας συνθήκας αὐτῆς». Ἡ ἐπιφύλαξις, τὴν ὁποίαν κάμνει, διατυπουμένη μὲ τὴν φράσιν «ὑπὸ τὰς παρούσας συνθήκας», γίνεται διὰ τὴν περίπτωσιν ἔστω καὶ μερικῆς στεγανοποιήσεως, ὁπότε θὰ ἀνυψωθῇ ἡ στάθμη τῆς Παραλίμνης εἰς τὴν στάθμην τῆς Ὑλίκης. Ἀλλὰ τότε (σελ. 24) «αἱ δύο λίμναι θὰ ἀποτελέσουν ὑδαταποθήκας σημαντικωτάτης συνολικῆς χωρητικότητος», συγκοινωνούσας μεταξύ των καὶ ἡ ἄντλησις ὁπουδήποτε ἂν γίνῃ, πάντως εἰς τὰ βαθέα ὕδατα, εἰς Ὑλίκην ἢ Παραλίμνην, εἰς τὸ ἐγγύτερον σημεῖον τοῦ ὑδραγωγείου, ἔχει τὴν αὐτὴν ἀξίαν. Τὸ συμπέρασμά μου εἶναι ὅτι ἡ ἐκλεγεῖσα θέσις εἰς τὸ Μουρίκι, εἶναι ἀτυχής. Οὐδεὶς λόγος συντρέχει ὑπὲρ αὐτῆς. Ἡ προτεινομένη ὑπὸ τῶν Ἄμμαν καὶ Οὐΐτνεϊ λύσις, προβλέπει ἐγκατάστασιν τοῦ ἀντλιοστασίου εἰς Μουρίκι (σελ. 27). «Ἡ ὑδροληψία θὰ γίνεται ἐξ Ὑλίκης μέσῳ σήραγγος προσαγωγῆς, ἡ ὁποία διὰ βαρύτητος φέρει τὸ ὕδωρ μέχρι τοῦ ἀντλιοστασίου, (τύπου βαθέων φρεάτων), κειμένου εἰς τὴν περιοχὴν τῆς γεφύρας τῆς διώρυγος Μουρικίου. Διὰ τοῦ ἀντλιοστασίου τούτου θὰ ἀνυψοῦται τὸ ὕδωρ μέσῳ χαλυβδίνου ὠθητοῦ ἀγωγοῦ, μέχρι σημείου ἔνθα θὰ δύναται δι’ ἀνοικτοῦ ἀγωγοῦ, νὰ ἀχθῇ διὰ φυσικῆς ροῆς πρὸς τὴν ἀρχὴν τοῦ κατασκευαζομένου ὑδραγωγείου». (Σελ. 28). «Ἡ ἀνωτέρω ἀναγραφομένη σῆραγξ προσαγωγῆς ἔχει μῆκος 2,3 χλμ. διατομὴν κυκλικὴν ἢ προτιμότερον πεταλοειδῆ, ἐπένδυσιν, ἐκ σκυροδέματος. Ἡ σῆραγξ αὕτη θὰ κατασκευασθῇ ἐντὸς ὀφιτικοῦ βράχου καὶ μὲ ὑψόμετρον ἄξονος περίπου +40,5 (δηλαδὴ θὰ τοποθετηθῇ εἰς βάθος 40 μ. ὑπὸ τὴν ἀνωτάτην στάθμην τῆς Ὑλίκης), θὰ προορίζηται δι’ ὑδροληψίαν εἰς βάθος +62 μ. Ἀξίαν ἔχει ἡ ἐν συνεχείᾳ (σελ. 28) ἀκόλουθος παρατήρησις. «Διὰ τῆς τοποθετήσεως τῆς σήραγγος εἰς τὸ ὡς ἄνω ὑψόμετρον, καθίσταται δυνατὴ ἡ εἰς τὸ μέλλον ἐπέκτασις τῆς ὑδροληψίας ἐξ Ὑλίκης, εἰς οἱονδήποτε βάθος ἤθελεν ἀπαιτηθῆ, πρὸς κάλυψιν συνθηκῶν δυσμενεστέρων τῶν τῆς περιόδου 1936–37 ἢ πρὸς ἀντιμετώπισιν ηὐξημένων ἀναγκῶν ὑδροληψίας (ἄνω τῶν 3,5 μ3) ὅλ.). Ἀντιστρόφως, ἂν κατεσκευάζετο ἡ σῆραγξ εἰς ὑψόμετρον +60 μ. (τὸ ὁποῖον ἐπαρκεῖ μόνον διὰ συνολικὴν ὑδροληψίαν 210 ἑκατ. κυβ. μ. κατὰ περιόδους μετρίας ξηρασίας), οὐδεμία κατὰ βάθος ἐπέκτασις θὰ ἦτο δυνατὴ εἰς τὸ μέλλον καὶ θὰ ἔμενε ἑπομένως ἀχρησιμοποίητος σημαντικώτατος ὄγκος ἀποθηκεύσεως (περίπου 250 ἑκατ. κυβ. μ. ἤτοι ἑξαπλάσιος τῆς χωρητικότητος τῆς λίμνης Μαραθῶνος)». «Ἡ ἐκσκαφὴ τῆς σήραγγος εἰς τὸ βάθος τοῦτο τῶν +40,5 ἀντὶ τῶν +60 μ., δημιουργεῖ μίαν μικρὰν ἐπιβάρυνσιν, ἥτις ἀποτελεῖ ποσοστὸν τοῦ ὅλου κόστους τῆς κατασκευῆς τῆς σήραγγος (τῆς τάξεως τῶν 5–10%) ἐνῷ ἀντιθέτως ἡ δυνατότης τῆς μελλοντικῆς ἐπεκτάσεως εἶναι σημαντικώτατος παράγων, ὅστις δὲν πρέπει νὰ ἀγνοηθῇ». (Σελ. 32): «Τὸ προηγουμένως περιγραφὲν σύστημα ὑδροληψίας ἀφορᾷ τὴν πρώτην φάσιν τοῦ προγράμματος, καθ’ ἣν θὰ γίνεται ἄντλησις ἀπὸ κατωτάτην στάθμην μέχρι +62 μ. ποσότητος μέχρι 3,5 μ3) ὅλ.». Ἐπεκτάσεις πρὸς ἄντλησιν προβλέπονται εἰς τὴν προμελέτην (βλ. σελ. 32), ἐπίσης προβλέπεται ἐπέκτασις πρὸς Παραλίμνην καὶ δυνατότης συνδέσεως πρὸς πηγὰς Οὔγγρας. Ἡ δαπάνη τοῦ πρώτου σταδίου (ἄντλησις ἀπὸ κατωτάτην στάθμην +62 3,5 μ3 κατὰ 1″, δηλαδὴ 100 ἑκατομ. μ3 διὰ τὴν ὕδρευσιν) προϋπολογίζεται εἰς τὴν ἀναφερομένην προμελέτην (σελ. 101), ἴση πρὸς 43.860.000 δρχ. Μετὰ δὲ τὴν μελλοντικὴν ἐπέκτασιν δι’ ἄντλησιν, μέχρι βαθμοὺς +43, εἰς 63.660.000 δρχ., πάντοτε διὰ τὴν περίπτωσιν τῶν 100.000.000 μ3 κατὰ 1″. Αὐτὴ θὰ εἶναι ἡ δαπάνη τοῦ ὁριστικοῦ ἀντλιοστασίου, συμφώνως πρὸς τὴν προμελέτην Ἄμμαν καὶ Οὐΐτνεϊ. Καθὼς ἀνέφερα, ἡ ἐκλογὴ τῆς θέσεως εἰς Μουρίκι, ἔγινε ὑπὸ τὴν πίεσιν τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου. Ἀμέσως ὅμως, κατόπιν ἐξετάζει ὁ ἀνάδοχος τῆς προμελέτης τὴν καλουμένην λύσιν Χ—1 (σελ. 35), ἡ ὁποία προβλέπει παράκτιον ἀντλιοστάσιον καταθλῖβον τὸ ὕδωρ μέσῳ ἑνὸς ὠθητικοῦ ἀγωγοῦ εἰς τὴν ἀφετηρίαν τοῦ κατασκευαζομένου ὑδραγωγείου. Εἶναι περίπου ἡ θέσις τοῦ ἀντλιοστασίου Ὑλίκης τῆς παρευβοϊκῆς χαράξεως. Ἄν καὶ ἡ θέσις αὐτὴ εἶναι ἡ πρώτη ἐπιλαχοῦσα, χαρακτηρίζεται ὡς ἑξῆς ὑπὸ τοῦ μελετητοῦ Ἄμμαν καὶ Οὐΐτνεϋ (σελ. 35). Ἡ λύσις αὕτη παρουσιάζει ἀπὸ τῆς θέσεως ὑδροληψίας εἰς +62 μ. ἐν συγκρίσει πρὸς τὴν προτεινομένην, τὸ πλεονέκτημα ἐλαφρῶς μικροτέρου συνολικοῦ κόστους κατασκευῆς, ἐπίσης δὲ καὶ τὸ τῆς δυνατότητος ἀμέσου καὶ οἰκονομικῆς ἐπεκτάσεως πρὸς μεγαλύτερα βάθη τῆς λίμνης. Εἰς τὴν περίπτωσιν ἐπεκτάσεως τῆς ὑδροληψίας μέχρι τῆς στάθμης +43 θὰ εἶναι ἡ λύσις αὕτη οἰκονομικῶς εὐνοϊκωτέρα τῆς προτεινομένης διότι θὰ ἔχῃ σημαντικῶς ἤτοι κατὰ 20% περίπου μικρότερον τελικὸν κόστος κατασκευῆς. Διὰ τὴν τελευταίαν ἐξ ὅλων λύσιν τὴν Χ—5 (σελ. 37), τὴν προταθεῖσαν ὑπὸ τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίων Ἔργων κ. Π. Κανελλοπούλου, καθ’ ἣν «τὸ ὕδωρ προσάγεται εἰς τὸ ἀντλιοστάσιον διὰ βαθείας τάφρου διανοιγομένης διὰ βυθοκόρου εἰς τὸ πρὸς Μουρίκιον ἄκρον τῆς Ὑλίκης καὶ συνεχιζομένης μέχρι τοῦ ἀντλιοστασίου διὰ σήραγγος» γράφονται εἰς τὴν προμελέτην τὰ ἑξῆς (σελ. 38): «Ἡ λύσις αὕτη ἀποκλείει τὴν ἐν τῷ μέλλοντι πρὸς ταπεινοτέρας στάθμας ἀντλήσεως ἐξ Ὑλίκης ἐπέκτασιν τῶν ἀντιστοίχων ἔργων προσαγωγῆς τοῦ ὕδατος. Τοῦτο προκύπτει ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι ἡ τοιαύτη κατὰ βάθος ἐπέκτασσις θὰ ἦτο λίαν δαπανηρὰ καὶ ἐπισφαλὴς νὰ ἐπιδιωχθῇ διὰ περαιτέρω ἐκβαθύνσεως τῆς ἤδη σημαντικῶν διαστάσεων τάφρου, ἐνῷ ἡ πραγματοποίησις αὐτῆς διὰ μιᾶς μεγάλου μήκους, ὡς ἀπαιτεῖται σήραγγος, θὰ συνεπήγετο κατὰ πολὺ ηὐξημένον συνολικὸν κόστος ἐν συγκρίσει πρὸς τὸ προτεινόμενον σύστημα, ἐπεκτεινόμενον κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον, διότι μετὰ τὴν ὡς ἄνω διὰ κατασκευῆς τῆς σήραγγος ἐπέκτασιν τῆς ὑδροληψίας, ἡ ἀρχικὴ τάφρος θὰ εἶναι ἐντελῶς περιττὴ... «ἔχομεν σοβαρὰς ἐπιφυλάξεις, ὡς πρὸς τὴν ἐπὶ μακρὸν διατήρησιν τῆς τάφρου προσαγωγῆς καὶ ἑπομένως τὴν ἀνάγκην συχνῶν διακοπῶν τῆς ὑδροληψίας δι’ ἐπισκευὰς καὶ συντήρησιν». «Τὸ κόστος συντηρήσεως δύναται ν’ ἀποδειχθῇ σημαντικῶς ἀνώτερον τοῦ ἀρχικῶς ἐκτιμωμένου καὶ ἑπομένως τὸ συνολικὸν κόστος μιᾶς τοιαύτης λύσεως θὰ ἠδύνατο νὰ αὐξηθῇ σημαντικῶς». «Τὸ κόστος συντηρήσεως δύναται ν’ ἀποδειχθῇ σημαντικῶς ἀνώτερον τοῦ ἀρχικῶς ἐκτιμωμένου καὶ ἑπομένως τὸ συνολικὸν κόστος μιᾶς τοιαύτης λύσεως θὰ ἠδύνατο νὰ αὐξηθῇ σημαντικῶς». Λοιπόν, ἐνῷ τόσον κατηγορηματικῶς ἐξεφράσθη ὁ μελετήσας τὸ ἔργον τοῦ ἀντλιοστασίου Ἄμμαν καὶ Οὐΐτνεϋ ἐναντίον τῆς λύσεως τῆς προταθείσης ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου, ὑπεγράφη τὴν 21ην Νοεμβρίου 1956 σύμβασις μετὰ τοῦ Ἄμμαν καὶ Οὐΐτνεϋ διὰ τὴν ὁριστικὴν μελέτην τοῦ ἀντλιοστασίου, τοῦ ὁποίου τὸ πρῶτον στάδιον λειτουργίας θὰ εἶχεν ὡς βάσιν τὴν ἀνόρυξιν διώρυγος ἐντὸς τῆς λίμνης Ὑλίκης διὰ πλωτῆς βυθοκόρου, δηλαδὴ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Κανελλοπούλου. Δεύτερον στάδιον θ’ ἀπετέλει ἡ σῆραγξ προσαγωγῆς τοῦ ὕδατος εἰς ὑψόμετρον +40, συμφώνως πρὸς τὰ ἐν τῇ προμελέτῃ καθοριζόμενα. Ἡ προκριθεῖσα λύσις διὰ τὸ πρῶτον στάδιον ἦτο λύσις προσωρινή, ὅπως τὴν χαρακτηρίζει ἐπισήμως τὸ Συμβούλιον Ὑδρεύσεως, πραγματικῶς, ὅμως, λύσις ἀπογνώσεως, ἐν ὄψει τῶν τεραστίων δαπανῶν ἑνὸς ὁριστικοῦ ἀντλιοστασίου, αἱ ὁποῖαι προστιθέμεναι εἰς τὰς συντελεσθείσας καὶ συντελουμένας δαπάνας διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ ὑδραγωγείου ἀπὸ Ὑλίκης εἰς Κακοσάλεσι, εἰς τὰς δαπάνας τοῦ ἀντλιοστασίου τῆς Βίλιζας καὶ εἰς τὰς δαπάνας τῆς μελέτης τῶν Ἄμμαν καὶ Οὐΐτνεϋ, τὰς ὁποίας θὰ ἀκούσητε μετ’ ὀλίγον, θὰ ἀνεβίβαζον τὴν ὁλικὴν δαπάνην τοῦ ἔργου ὑδρεύσεως Ἀθηνῶν εἰς ἀστρονομικὸν ἀριθμόν. Τὸ Συμβούλιον Ὑδρεύσεως, τὸ ὁποῖον ἔχει Προεδρεύοντα τὸν Γεν. Γραμματέα κ. Θεοδοσιάδην καὶ Πρόεδρον τὸν Γεν. Διευθυντὴν κ. Κανελλόπουλον, μέλη τοὺς κ. κ. Ἀντωνόπουλον, καθηγητήν, Καλλίνσκην, Μπρούμην, Ἀρβανίτην, Ξανθόπουλον, Παυλάκην, Χωραφᾶν, Ρουμπάνην, παρὰ τὴν ὑπογραφὴν τῆς συμβάσεως διὰ τὴν ὁριστικὴν μελέτην τοῦ ἀντλιοστασίου συζητεῖ μέχρι καὶ πέραν τοῦ Ἰουνίου 1957, τὰς προσωρινὰς λύσεις, ὡς τὰς ὀνομάζει ἀφ’ ἑνὸς τὴν πρότασιν ἀνορύξεως διαύλου τοῦ κ. Κανελλοπούλου, ἀφ’ ἑτέρου τὴν χρησιμοποίησιν πλωτοῦ ἀντλιοστασίου μακρὰν ἀπὸ τὴν διώρυγα ταύτην, χωρὶς νὰ κατορθώνῃ νὰ λάβῃ ἀπόφασιν. Διαιρεῖται εἰς δύο ἀντιμαχομένας ἰσχυρὰς ὁμάδας μὲ ἐπὶ κεφαλῆς τοὺς κ. κ. Θεοδοσιάδην καὶ Κανελλόπουλον. Ὁ Γεν. Γραμματεὺς κ. Θεοδοσιάδης, ὁ καθηγητὴς κ. Καλλίνσκης καὶ οἱ κ. κ. Χωραφᾶς, Μπρούμης, Ξανθόπουλος, θέλουν ὡς προσωρινὴν λύσιν τὸ πλωτὸν ἀντλιοστάσιον καὶ ὡς ὁριστικὴν τὴν λύσιν Χ—1 τῆς προμελέτης, δηλαδὴ ἀπομακρύνοντες ἀπὸ τὴν θέσιν τοῦ ὁριστικοῦ ἀντλιοστασίου, τὸν Κοκκινόβραχον, δηλαδὴ περίπου τὴν θέσιν τοῦ ἀντλιοστασίου τῆς παρευβοϊκῆς χαράξεως. Ὑπὸ τὴν πίεσιν τῆς μεγάλης μειοψηφίας διὰ τὴν λύσιν τοῦ διαύλου ἀποφασίζεται τὸν Φεβρουάριον τοῦ 1957 νὰ διενεργηθοῦν γεωτρήσεις καὶ γεωλογικὴ μελέτη τῆς περιοχῆς Χ—1 (Κοκκινόβραχος) διὰ τὴν λῆψιν ἀποφάσεως πρὸς τοποθέτησιν τοῦ ὁριστικοῦ ἀντλιοστασίου Ὑλίκης. Ἐν τούτοις ὑπῆρχε τοιαύτη γεωλογικὴ μελέτη γειτονικῶν θέσεων διενεργηθεῖσα ἀπὸ τὸν καθηγητὴν κ. Τρικκαλινόν, μὲ ἀποτελέσματα λίαν ἐνθαρρυντικά. Μία μόνον γεώτρησις ἔγινε εἰς Κοκκινόβραχον, ἡ ὁποία δὲν ἔπεισε τοὺς ἀντιγνωμοῦντας νὰ συνταχθοῦν μὲ τὴν λύσιν Χ1 τοῦ Κοκκινόβραχου. Αἱ συζητήσεις συνεχίζοντο χωρὶς νὰ ἐπέρχεται σύμπτωσις γνωμῶν διὰ τὴν προσωρινὴν λύσιν ὁπότε ἐπεκράτησε ἡ φαεινὴ σκέψις νὰ καταφύγῃ τὸ Συμβούλιον Ὑδρεύσεως εἰς τὴν διαιτησίαν τοῦ μόνου ποὺ θὰ ἠδύνατο νὰ λύσῃ τὴν δυσκολωτάτην τεχνικὴν διαφοράν, ἐκ τῆς ὀρθῆς λύσεως τῆς ὁποίας θὰ ἐξηρτᾶτο ἡ τύχη τοῦ ὅλου ἔργου ὑδρεύσεως, εἰς ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος, κατὰ τὴν γνώμην ὅλων, ἐθεωρεῖτο ὁ πατὴρ τῆς ἰδέας τῆς ἐνδιαμέσου χαράξεως. Εἰς ποῖον ἄλλον; Εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως κ. Καραμανλῆν. Ὁ κ. Καραμανλῆς ἀπεφάνθη ἀδιστάκτως ὑπὲρ τῆς προσωρινῆς λύσεως διὰ τῆς ἀνορύξεως τοῦ διαύλου, δηλαδὴ ὑπὲρ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Κανελλοπούλου. Ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἐκείνης ἐτερματίσθη τὸ ζήτημα διὰ τὴν προσωρινὴν λύσιν καὶ τὴν συναφῆ πρὸς ταύτην ὁριστικήν. Ἐν τούτοις ὁ καθηγητὴς κ. Καλλίνσκης ἐπέμενε νὰ θεωρῇ τὴν θέσιν Κοκκινόβραχος ὡς προτιμητέαν ὁριστικὴν λύσιν, ὅπως ὁ ἴδιος ἀναφέρει εἰς συνεδρίασιν τοῦ Ἰουνίου 1957. Ἡ ὁριστικὴ μελέτη τῆς προσωρινῆς λύσεως ὑπεβλήθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τὸν Αὔγουστον τοῦ τρέχοντος ἔτους. Ἀπομένει ὅμως ἡ ὁριστικὴ μελέτη τῆς ὁριστικῆς λύσεως, ὡς τὴν προτείνει διὰ τῆς προμελέτης του ὁ Οἶκος Ἄμμαν καὶ Οὐΐτνεϋ.

§13Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὅπως ἐκθέτετε, κύριε συνάδελφε, τὸ θέμα τοῦ ἀντλιοστασίου ἐμφανίζεται τοῦτο ὡς παραλογισμός. Μήπως δύνασθε νὰ πληροφορήσητε τὴν Βουλὴν βάσει ποίων ἐπιχειρημάτων αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίων Ἔργων ὑποστηρίζουν τὸν παραλογισμὸν τοῦτον;

§14Ν. ΚΙΤΣΙΚΗΣ. Εἶναι λύσις ἀπογνώσεως, κύριε Πρόεδρε. Μόνον ἐξ αὐτοῦ τοῦ λόγου ἐξηγεῖται ἡ ἐμμονὴ τῶν τεχνικῶν τούτων εἰς τὸν παραλογισμὸν αὐτόν. Συμφώνως πρὸς τὸ ἀνὰ χεῖρας μου σημείωμα τοῦ Διευθυντοῦ κ. Ξανθοπούλου, αἱ μέχρι σήμερον δαπάναι διὰ τὴν μελέτην τοῦ ἀντλιοστασίου Μουρικίου ὑπὸ τῆς Ἑταιρίας Ἄμμαν καὶ Οὔλεν» ἀνέρχονται εἰς 4.525.400 δρχ. Αἱ δαπάναι αὗται θὰ συνεχισθοῦν μὲ ἄγνωστον τέρμα. Ἔγινε ἔναρξις τῶν ἐργασιῶν του προσωρινῆς λύσεως δι’ ἀνορύξεως μέρους τοῦ διαύλου, μικροῦ μέρους τοῦ φρέατος ὑδροληψίας, τοῦ φρέατος ὑπερχειλίσεως καὶ τοῦ ὀρύγματος ἐντὸς τοῦ ὁποίου θὰ τοποθετηθοῦν αἱ ἀντλίαι. Ἡ σῆραγξ μεταξὺ τῶν δύο φρεάτων δὲν ἔχει ἀρχίσει ἀκόμη. Ἐπεσκέφθην τὰς ἐργασίας πρὸ ἡμερῶν καὶ συνωμίλησα μὲ τὸν ἐνεργοῦντα τὴν ἀνόρυξιν τοῦ διαύλου μηχανικὸν κ. Σοκώκην. Ἡ φύσις τοῦ ἐδάφους διέψευσε τὰς ἐλπίδας περὶ γαιώδους εὐκόλως ἐξορυσσομένου ἐδάφους. Ἡ τιμὴ κατὰ κυβ. μέτρον εἶχε καθορισθῆ μὲ τὴν προϋπόθεσιν αὐτὴν εἰς δραχ. 11.40. Θὰ ζητηθῇ ἀναθεώρησις τιμῆς βάσει τῆς νέας πραγματικότητος, δηλαδὴ χαλικοπαγοῦς ἐδάφους. Ὁ κ. Σοκώκης ἔχει σκάψει ὡς τώρα εἰς βάθος 4–5 μέτρων, δηλαδὴ ἔχει φθάσει εἰς στάθμην +73.50 ἀπὸ στάθμην Λίμνης 78.50 περίπου. Ἀλλὰ ἐν τῷ μεταξὺ ἀνῆλθε ἡ στάθμη τῆς Ὑλίκης εἰς +80 μ. καὶ διὰ τὸν λόγον αὐτὸν ἔγινε παροχέτευσις πρὸς Παραλίμνην, διὰ νὰ ταπεινωθῇ ἡ στάθμη καὶ νὰ συνεχισθῇ ἡ ἐκσκαφή. Ἡ βυθοκόρος «Νέστος» τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου δὲν διαθέτει μεγάλον βραχίονα δι’ ἐκσκαφήν. Ὁ κ. Σοκώκης ὁ ὁποῖος εἶναι καλὸς μηχανολόγος, ὑπόσχεται νὰ τὸν ἐπιμηκύνῃ μέχρι 10 μ. διὰ νὰ φθάσῃ τὸ πολὺ εἰς βάθος 10 μ., δηλαδὴ εἰς τὴν στάθμην +70, ὅπως ἄλλωστε καθορίζει ἡ ὁριστικὴ μελέτη. Ὁ Ὑπουργὸς κ. Ράλλης ἐδήλωσε πρὸ ἡμερῶν εἰς ἀπάντησιν δημοσιεύματος τοῦ κ. Βασιλείου, πρώην Γεν. Διευθυντοῦ τῶν Δημοσίων Ἔργων, εἰς τὴν «Ἑστίαν», ὅτι ἡ ὑδροληψία διὰ τῆς προκριθείσης προσωρινῆς λύσεως, θὰ γίνεται εἰς βάθος 20 μέτρων. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβές. Ἡ σῆραγξ ἡ διοχετεύουσα τὸ ὕδωρ ἀπὸ τὸ φρέαρ ὑδροληψίας εἰς τὰ ἀντλιοστάσια θὰ εἶναι εἰς βάθος 20 μέτρων, ἀλλὰ ἡ ὑδροληψία θὰ γίνεται τὸ πολὺ εἰς βάθος 10 μέτρων μὲ κίνδυνον διακοπῆς, ὅταν τοὺς θερινοὺς μῆνας, λόγῳ ἀντλήσεως διὰ τὴν ὕδρευσιν καὶ τὰς ἀρδεύσεις Θηβαΐδος καὶ Κωπαϊδικοῦ πεδίου καὶ λόγῳ ξηρασίας, κατέλθῃ ἡ στάθμη κάτω τοῦ +70. Οἱ ἐφευρέται τῆς λύσεως αὐτῆς ἀντιτάσσουν ὅτι τότε, ὅταν δηλαδὴ κατέλθῃ ἡ στάθμη, θὰ συντελεσθῇ συμπληρωματικὴ ἐκσκαφή, δεδομένου ὅτι ἡ πλωτὴ βαθυκόρος θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ τὴν πραγματοποιήσῃ ἀπὸ τῆς νέας χαμηλωτέρας στάθμης. Αὐτὰ δὲν εἶναι σοβαρὰ πράγματα, ὅπως δὲν ὑπῆρξε τίποτε σοβαρὸν ἀπὸ τὰ συντελεσθέντα καὶ συντελούμενα διὰ τὸ ὑψίστης σπουδαιότητος ἔργον ὑδρεύσεως Ἀθηνῶν. Ἡ ὑπὸ τὴν στάθμην +70 ἐκσκαφὴ δημιουργεῖ τεράστιον ὄγκον ἐκχωματώσεων καὶ ἀπειλεῖ μὲ κίνδυνον διαταράξεως τῆς κρατούσης τεκτονικῆς καὶ ὑδρολογικῆς ἰσορροπίας, μὲ κίνδυνον διανοίξεως, κλεισμένων καταβοθρῶν καὶ μὲ τὴν δημιουργίαν πολὺ δυσαρέστων ἐκπλήξεων, ὅπως συνέβη μὲ τὴν διάνοιξιν ὑποβρυχίου σήραγγος ὑπὸ τῆς Ἑταιρίας Κωπαΐδος, ἐξ Ὑλίκης πρὸς Παραλίμνην παρὰ τὴν Οὔγγραν πρὸ 50 ἐτῶν. Ἡ διάνοιξις τῆς διώρυγος ἐκείνης ἐσταμάτησε ἐγκαίρως, ἐν τούτοις διὰ τοῦ ἐκτελεσθέντος τμήματος αὐτῆς ἡ Ὑλίκη ἔχει ἀπωλείας 60 ἑκ. κυβ. μ, ἐτησίως. Αὐτά, λοιπόν, συμβαίνουν εἰς τὴν Ὑλίκην. Εἰς ἕνα πίνακα ποὺ μᾶς ἔδωσε τὸ Ὑπουργεῖον κατόπιν αἰτήσεως τῶν ἐπερωτώντων βουλευτῶν χαρακτηριζόμενος ὡς «ὁριστικὸς προϋπολογισμὸς» προβλέπονται αἱ δαπάναι διὰ δύο περιπτώσεις διὰ διοχέτευσιν εἰς τὴν λίμνην Μαραθῶνος 65 ἑκ. κυβ. μ. ἐτησίως καὶ δι’ 100 ἑκ. κυβ. μ. Παρατηρῶ ἐν πρώτοις ὅτι δὲν πρόκειται περὶ 65 ἑκ. κυβ. μ. ἀλλὰ μόνον περὶ 40 ἑκ. τὸ πολύ. Καὶ τοῦτο διότι αἱ 2 ἀντλίαι τοῦ 0,5 κυβ. μ. κατὰ 1″ καὶ ἡ μία τοῦ 1,17 κυβ. μ. κατὰ 1″, δηλαδὴ ὁμοῦ 2,17 μ3) ὅλ. προβλέπονται διὰ τὴν περίπτωσιν αὐτήν, σημαίνουν θεωρητικῶς μόνον ἄντλησιν 180.000 κυβ. μ. τὸ εἰκοσιτετράωρον ἢ 65 ἑκ. κυβ. ἐτησίως εἰς τὴν θέσιν τοῦ ἀντλιοστασίου. Ἀλλὰ αἱ ἀντλίαι δὲν ἐργάζονται νυχθημερὸν ἐπὶ ὅλον τὸ ἔτος χωρὶς διακοπήν. Πρέπει νὰ ληφθοῦν ὑπ’ ὄψει ἐνδεχόμεναι βλάβαι. Τὸ 25% τῆς ἐγκατεστημένης ἰσχύος των εἶναι κατὰ κανόνα ἐφεδρικόν. Ἀφ’ ἑτέρου τὸ ὕδωρ ἀπὸ Ὑλίκης εἰς Μαραθῶνα χάνεται τοὐλάχιστον κατὰ 15% λόγῳ ἐξατμίσεως καὶ ἐξ ἄλλων αἰτίων. Οὕτω μόνον τὸ 60% τῶν 65 ἑκ. κυβ. μ. ποὺ ἀναφέρει ὁ πίναξ τοῦ Ὑπουργείου θὰ φθάσῃ εἰς τὸν Μαραθῶνα, πάντως ὄχι περισσότερα ἀπὸ 40.000.000 κυβ. μ. ἐτησίως. Ἑπομένως αἱ δύο περιπτώσεις δαπανῶν εἶναι αἱ ἀρχικαὶ αἱ ἀναφερόμεναι εἰς τὰς δηλώσεις τοῦ Στρατάρχου καὶ τοῦ τότε Ὑπουργοῦ κ. Καραμανλῆ, διὰ τὰς ὁποίας εἶχον ἐξαγγελθῆ δαπάναι 67 καὶ 121 ἑκ. δραχμῶν. Ἡ περίπτωσις τῶν 40 ἑκ. κυβ. καὶ ἡ περίπτωσις τῶν 100 ἑκ. κυβ. Διὰ τὴν πρώτην καθορίζεται δαπάνη τοῦ προσωρινοῦ ἀντλιοστασίου 20.500.000. Ἀφορᾷ ἐκσκαφὴν τοῦ διαύλου εἰς βάθος τὸ πολὺ 10 μέτρων ἀπὸ τῆς ἀνωτάτης στάθμης, δηλαδὴ μέχρι τῆς στάθμης βυθοῦ +70. Ὁ ὄγκος ἐξορύξεως θὰ εἶναι ὅμως μεγαλύτερος, ἡ τιμὴ κατὰ κυβ. μ. μεγαλυτέρα τῶν ἀναφερομένων εἰς τὸν πίνακα. Ὁ ἀριθμὸς 2.000.000 δρχ. εἶναι διὰ τὴν ἐκσκαφὴν αὐτὴν πολὺ μικρός. Θὰ κοστίσῃ ὁ δίαυλος τὸ ὀλιγώτερον 4.500.000 ἤτοι 2.000.000 ἐπὶ πλέον διὰ νὰ φθάσῃ στὸ +70. Ὅλα τὰ κονδύλια δαπανῶν εὑρίσκονται πολὺ κάτω τῆς πραγματικότητος καὶ συντόμως θὰ ἔχωμεν νέας διαψεύσεις. Τὰ 20.500.000 δραχ. θὰ γίνουν τὸ ὀλιγώτερον 26.000.000 δραχ., διὰ τὸ προσωρινὸν ἀντλιοστάσιον τῶν 40.000.000 κυβ. μ. ἐτησίως. Διὰ τὴν ἄντλησιν τῶν 100.000.000 κυβ. μ. ἐτησίως πρέπει νὰ ἔχωμεν 4 ἀντλίας τῶν 1,17 κ. μ. κατὰ 1″, συμφώνως μὲ τὴν μελέτην Ἄμμαν καὶ Οὐΐτνεϊ, ὄχι τρεῖς, ὅπως προβλέπει ὁ πίναξ καὶ διὰ τὴν περίπτωσιν αὐτὴν λαμβάνει ὡς βάσιν τὸ προσωρινὸν ἀντλιοστάσιον μὲ τὸν δίαυλον, τοῦ ὁποίου ὅμως, ἡ κοίτη καταβιβάζεται εἰς +65, πρᾶγμα ἀδύνατον, ὅπως ἀνέπτυξα. Ὁπωσδήποτε ἡ δαπάνη τῶν ὡς ἄνω 26 ἑκ. δρχ. πρέπει νὰ αὐξηθῇ μὲ τὴν δαπάνην μιᾶς ἀκόμη ἀντλίας καὶ τὴν ἀξίαν τῆς συμπληρωματικῆς ἐκσκαφῆς ἡ ὁποία δὲν θὰ εἶναι 2.500.000 ἀλλὰ 5.500.000. Τὸ προσωρινὸν ἀντλιοστάσιον δι’ 100.000.000 δραχ. θὰ στοιχίσῃ ὄχι 29.000.000 ὅπως ἀναγράφει ὁ πίναξ, ἀλλὰ 38.000.000. Ἀλλὰ πολὺ συντόμως πρέπει νὰ γίνῃ τὸ ὁριστικὸν ἀντλιοστάσιον καὶ νὰ φθάσωμεν εἰς ἄντλησιν ἀπὸ βάθος 40 μέτρων, ἂν δὲν θέλωμεν νὰ ἔχωμεν πολὺ δυσάρεστους συνεπεία ας εἰς περίπτωσιν ξηρασίας, δηλαδὴ πρέπει νὰ ἐκτελεσθῇ τὸ δεύτερον στάδιον διὰ τῆς κατασκευῆς τῶν σηράγγων προσαγωγῆς τῶν προβλεπομένων ἀπὸ τὴν προμελέτην Ἄμμαν καὶ Οὐΐτνεϊ πάντοτε διὰ τὴν ἄντλησιν μόνον 100.000.000 κυβ. μ. ἐτησίως, χωρὶς ἀρδεύσεις. Ἡ συμπληρωματικὴ δαπάνη διὰ τὸ δεύτερον στάδιον θὰ ἀνέλθῃ εἰς 50.000.000 τοὐλάχιστον, χωρὶς νὰ ἀποκλείωνται τὰ ἀπρόοπτα, ἤτοι τὸ ὁριστικὸν ἀντλιοστάσιον τῶν 100.000.000 κυβ. μ. κατὰ 1″ θὰ στοιχίσῃ 88.000.000 δρχ. Ἡ ἐπὶ πλέον τῶν συντηρητικῶς προϋπολογισθέντων 63.660.000 δρχ. ἀπὸ τοὺς Ἄμμαν καὶ Οὐΐτνεϊ ὀφείλεται εἰς τὴν ἄσκοπον δαπάνην τοῦ προσωρινοῦ ἀντλιοστασίου. Τοὺς ἀριθμοὺς τοὺς ὁποίους ἔδωσα, ὁμολογοῦν σήμερον καὶ μέλη τῆς Εἰδικῆς Ἐπιτροπῆς, ποὺ ἐνέκριναν τὴν εἰσήγησιν τοῦ κ. Ξανθοπούλου διὰ τὴν ἐνδιάμεσον χάραξιν. Διὰ τὸ ἀντλιοστάσιον τῆς Βίλιζας παρὰ τὸ ὑδραγωγεῖον Ἁγίου Θωμᾶ–Κακοσάλεσι, δὲν ἔχει γίνει ἀκόμη τίποτε. Διεξήχθη ἡ δημοπρασία διὰ τὴν προμήθειαν τῶν ἀντλητικῶν μηχανημάτων, κατεκυρώθησαν ἐπ’ ὀνόματι Οἴκου ὁ ὁποῖος δὲν εἶχε δώσει τὴν καλυτέραν προσφοράν. Ἡ δαπάνη τοῦ ἀντλιοστασίου Βίλιζας δίδεται εἰς τὸν προαναφερθέντα πίνακα ἴση πρὸς 13.300.000 δρχ. διὰ τὴν περίπτωσιν 40 ἑκ. κυβ. μ. καὶ 18.300.000 δρχ. διὰ τὴν περίπτωσιν τῶν 100 ἑκ. κυβ. μ. Ἀσφαλῶς, ὅμως, θὰ εἶναι μεγαλυτέρα. Ἀλλὰ δὲν ἔχω στοιχεῖα διὰ νὰ κάμω τὸν ἔλεγχον τῶν δαπαγῶν αὐτῶν καὶ τὰς δέχομαι ὅπως τὰς δίδει τὸ Ὑπουργεῖον. Τοῦτο ἐλησμόνησε κατὰ τὴν κατάρτισιν τοῦ πίνακος δαπανῶν ἕνα σοβαρὸν κονδύλιον. Τὴν ἀξίαν τῶν προσωρινῶν ἔργων, τῶν ἐκτελεσθέντων ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς Ἑταιρίας Ὑδάτων, διὰ τὴν ἄντλησιν τῶν 55.000–60.000 κυβ. ἡμερησίως ἐξ Ὑλίκης καὶ μεταφορὰν αὐτῶν διὰ χαλυβδίνου ἀγωγοῦ ἀφ’ ἑνὸς εἰς τὸ κατασκευασθὲν ὑδραγωγεῖον, ἀφ’ ἑτέρου εἰς Ἀσωπὸν πρὸς τροφοδότησιν ὑδραγωγείου Κακοσάλεσι. Ἡ ἀφελὴς ἀπάντησις τὴν ὁποίαν δίδει τὸ Ὑπουργεῖον εἰς τὸ ἐρώτημα διὰ τὰς δαπάνας αὐτάς, εἶναι ὅτι δὲν μᾶς ἐνδιαφέρουν, διότι γίνονται ἐκ τῶν εἰσπράξεων τῆς Ἑταιρίας Ὑδάτων. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, ἡ Ἑταιρία Ὑδάτων εἶναι ἐντολοδόχος τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, αἱ εἰσπράξεις ἀνήκουν εἰς αὐτὸ καὶ ἑπομένως δαπάναι ἐκ τῶν εἰσπράξεων σημαίνει δαπάνας εἰς τὸν Προϋπολογισμόν. Ἐτοποθέτησε ἡ Ε.Ε.Υ. δύο ἀντλίας εἰς Ὑλίκην, ἐπὶ πλέον καταθλιπτικὸν χαλύβδινον ἀγωγὸν τῶν 90 ἑκατοστῶν εἰς Ὑλίκην καὶ ἄλλον χαλύβδινον ἀγωγὸν ἀπὸ τοῦ τέρματος ὑδραγωγείου εἰς Ἀσωπόν. Ἡ ἀξία τῶν προσωρινῶν ἔργων μετὰ τῶν σωλήνων εἶναι τοὐλάχιστον 16.000.000. Οὕτω, κατόπιν τῶν ἐκτεθέντων, αἱ δαπάναι διὰ τὰς δύο περιπτώσεις ὑδρεύσεως 40 ἑκ. καὶ 108 ἑκ. κυβ. ἐτησίως ἔχουν ὡς ἀκολούθως:

Κύριοι βουλευταί, οἱ ἀριθμοὶ τοὺς ὁποίους δίδω, πιστεύσατε, δὲν ἔχουν καμμίαν ὑπερβολήν, ἐμπνεομένην ἀπὸ ἀντιπολιτευτικὴν διάθεσιν. Φοβοῦμαι μάλιστα, ὅτι θὰ ἀποδειχθοῦν καὶ οἱ ἰδικοί μου συντηρητικοί. Λόγου χάριν, τὸ ὁριστικὸν ἀντλιοστάσιον τῆς Ὑλίκης, ὅπως τὸ προβλέπει ἡ προμελέτη Ἄμμαν καὶ Οὐΐτνεϊ μὲ τιμήν, τῆς ὁποίας μέρος εἶναι τὰ 50 ἑκ. δρχ., δημιουργεῖ εἰς ὅλους, ὅσοι ἐγνώριζαν τὴν προμελέτην αὐτήν, μεγάλας ἀνησυχίας, ὅτι πηγαίνομεν πρὸς τὸ ἄγνωστον. Ὑπάρχει φόβος, σχεδὸν πεποίθησις, ὅτι θὰ συναντήσωμεν ἀνυπερβλήτους δυσχερείας κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς λύσεως αὐτῆς, ἰδίως κατὰ τὴν κατασκευὴν τῆς σήραγγος προσαγωγῆς μήκους 4,8 χλμ. εἰς βάθος 40 μ. καὶ εἰς γεωλογικῶς σχεδὸν ἄγνωστα ἐδάφη. Εἰς τοιαῦτα ἀποτελέσματα καταλήγουν οἱ περιφρονοῦντες τὴν ἀνάγκην μελετῶν πρὸ τῆς ἐνάρξεως κατασκευῆς τῶν ἔργων. Ἦτο μοιραῖον νὰ φθάσωμεν ἐκεῖ ποὺ ἐφθάσαμεν, Νὰ συναντήσωμεν τεραστίας δυσκολίας διὰ τὴν συνέχισιν τῆς ἐνδιαμέσου χαράξεως, πέραν ἑνὸς σημείου καὶ νὰ ἀναγκασθῶμεν εἰς ἀντικατάστασιν τοῦ ἀνοικτοῦ ἀγωγοῦ μὲ σίφωνα, νὰ φθάσωμεν σχεδὸν εἰς τὸ ἀπροχώρητον μὲ τὸ ὁριστικὸν ἀντλιοστάσιον τῆς Ὑλίκης. Νὰ παραιτηθῶμεν τῶν πρακτικῶν δυνατοτήτων ἀρδεύσεως τῶν παρευβοϊκῶν ἐκτάσεων ἀλλὰ καὶ τῆς Θηβαϊκῆς πεδιάδος. Διότι, αὐτὸ ποὺ ἰσχυρίζεται τὸ Ὑπουργεῖον ὅτι ἀπὸ τὸ ἀντλιοστάσιον Μουρικίου θὰ ἀρδεύωνται αἱ Θηβαϊκαὶ πεδιάδες δὲν εὐσταθεῖ οἰκονομικῶς. Πρέπει νὰ γίνῃ ἐπιμήκης ἀγωγὸς περὶ τὴν Ὑλίκην διὰ νὰ φθάσῃ τὸ πρὸς ἄρδευσιν ὕδωρ εἰς τὸ σημεῖον ἐκκινήσεως τοῦ κυρίου ἀγωγοῦ ἀρδεύσεως τῆς Θηβαΐδος. Θὰ ἀναγκασθῶμεν νὰ ἐγκαταστήσωμεν εἰδικὸν ἀντλιοστάσιον ἐγγὺς τοῦ ἀγωγοῦ τῶν ἀρδεύσεων, πρᾶγμα ποὺ καθίστατο περιττὸν εἰς τὴν περίπτωσιν καθ’ ἣν τὸ ἀντλιοστάσιον ὑδρεύσεως θὰ ἐγκαθίστατο εἰς Κοκκινόβραχον ἢ τὴν Ἀνάχωλην, ὅπως προέβλεπε ἡ παρευβοϊκὴ χάραξις. Τὸ ὕψος 110 μ. εἰς ὃ καταθλίβεται τὸ ὕδωρ δι’ ἀντλιῶν εἰς τὸ ἀντλιοστάσιον Ὑλίκης εἰς τὴν κατασκευασθεῖσαν χάραξιν εἶναι ἀπαγορευτικὸν δι’ ἀρδεύσεις. Οὕτω καὶ ἂν ὁ ἀνοικτὸς ἀγωγὸς διευρυνθῇ εἰς τὸ μέλλον διὰ νὰ γίνῃ ἱκανὸς διοχετεύσεως 8 κυβ. μ. κατὰ 1″, δηλαδὴ 250 ἑκατομ. κυβ. ἐτησίως, πρᾶγμα δυσχερέστατον καὶ δαπανηρότατον, διότι τὸ ἔδαφος εἶναι βραχῶδες, ὅπως ἀπεδείχθη, δὲν θὰ συμφέρῃ νὰ γίνουν διὰ τοῦ ὕδατος αὐτοῦ ἀρδεύσεις. Διὰ τοῦ ὑδραγωγείου αὐτοῦ δὲν θὰ γίνῃ ποτὲ δυνατὴ ἡ παροχὴ εὐθηνοῦ ὕδατος εἰς τὰς περιοχὰς Ἐλευσῖνος καὶ Ἀσπροπύργου καὶ εἰς τὴν χαμηλὴν ζώνην τοῦ Ἀττικοῦ λεκανοπεδίου, δηλαδὴ ἀκριβῶς εἰς τὰς περιοχὰς ὅπου θὰ ἐγκατασταθοῦν βαρεῖαι βιομηχανίαι λ. χ. μεταλλουργικαί. Τοιαῦται βιομηχανίαι, ἔχουν ἀνάγκην ἀφθόνου ὕδατος. Ἀκριβῶς τὸν ἀπώτερον, ἀλλὰ ἐξόχου σημασίας τοῦτον σκοπὸν ἐξυπηρετεῖ ἡ παρευβοϊκὴ χάραξις, προβλέπουσα τὴν διοχέτευσιν τοῦ πλέον τῶν 100.000.000 κυβ. μ. ὕδατος μὲ σήραγγα ὑπὸ τὴν Πάρνηθα. Δι’ αὐτῆς τῆς σήραγγος θὰ ἱκανοποιοῦντο αἱ μελλοντικαὶ ἀνάγκαι ὑδρεύσεως ὅταν τὰ 100.000.000 θὰ ἀπεδεικνύοντο ἀνεπαρκῆ καὶ θὰ ἐπλησιάζαμεν τοὺς ἀριθμοὺς τοῦ Μπρινὸτ τῶν 220.000.000 κυβ. μ. διὰ τὴν ὕδρευσιν τοῦ Ἀττικοῦ λεκανοπεδίου. Κύριοι βουλευταί, τὰ 67 ἑκ. δρχ. τοῦ κ. Καραμανλῆ ἢ κατ’ ἐκτίμησιν καὶ διὰ τὴν μελέτην τοῦ 2ου σταδίου, ἂν θέλετε τὰ 2 τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως διὰ τὴν μερικὴν ἐφαρμογὴν τῆς παρευβοϊκῆς χαράξεως πρὸς διοχέτευσιν 40.000.000 κυβ. μ. ἐτησίως, γίνονται 220 ἑκ. δρχ. Σημειοῦται δηλαδὴ ὑπέρβασις 153 ἢ 128 ἑκατ. ἤτοι ἀντιστοίχως 228% ἢ 190%. Τὰ δὲ 121.000.000 δρχ. διὰ τὴν ὁλοκληρωτικὴν ἐφαρμογὴν καὶ τὴν μεταφορὰν 100.000.000 κυβ. μ. πρὸς ὕδρευσιν, ἀλλὰ χωρὶς ἀρδεύσεις, γίνονται 289.000.000. Σημειοῦται ὑπέρβασις 168.000.000 δρχ., δηλ. 140%. Ἡ παρευβοϊκὴ χάραξις μελετημένη ἐξονυχιστικῶς εἰς ὅλας αὐτῆς τὰς λεπτομερείας, θὰ ἐστοίχιζεν εἰς τὴν πρώτην περίπτωσιν τῶν 40.000.000 κυβ. μ. ἐτησίως 112.000.000 δρχ., εἰς τὴν δευτέραν τῶν 100.000.000 μὲ τὸ ἐπιμηκέστερον ὑδραγωγεῖον ἐκ Καρδίτσης 187.000.000 δρχ. Τέλος, διὰ τὴν μεταφορὰν 250 ἑκ. κυβ. μ. ἐτησίως, δηλαδὴ μὲ τὰς ἀρδεύσεις 230 ἑκ. δραχμῶν. Ὁ κ. Καραμανλῆς ὑπεσχέθη νὰ φέρῃ τὰ 40.000.000 κυβ. μ. εἰς τὴν λίμνην Μαραθῶνος ἐντὸς 1½ ἔτους καὶ τὰ 100.000.000 ἐντὸς 2½ ἐτῶν. Ἴσως εἰς τὸ τέλος τοῦ 1958, δηλαδὴ μετὰ 4 ἔτη, πραγματοποιηθῇ τὸ πρῶτον στάδιον, ἀλλὰ μὲ λύσεις ἀτυχεῖς καὶ ἐπικινδύνους. Κύριοι βουλευταί, οἱ ἀριθμοὶ εἶναι συντριπτικοὶ διὰ τὸν κ. Καραμανλῆν καὶ ἀποδεικνύουν ποίας συνεπείας ἔχει διὰ μίαν Κυβέρνησιν νὰ ἐντέλλεται τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων, χωρὶς νὰ ἔχῃ προηγηθῆ ὁριστικὴ μελέτη κατασκευῆς αὐτῶν, συνοδευομένη ἀπὸ ὅλα τὰ ἀναγκαῖα στοιχεῖα, πρὸ παντὸς ὅμως, ἀπὸ τὸν ἀκριβῆ προϋπολογισμόν, ἀπὸ τὴν ἀκριβῆ ἐκτίμησιν τοῦ χρόνου ἀποπερατώσεως, ἐνδεχομένως ἀπὸ τὴν πρόβλεψιν σταδιακῆς ἐφαρμογῆς τῆς μελέτης, ὥστε τὸ ἔργον νὰ γίνῃ ταχέως ἀποδοτικόν. Πέραν τούτου, ὑπάρχει ἀνάγκη προγραμματισμοῦ τῶν ἔργων. Δὲν ἐπιτρέπεται νὰ προβαίνῃ εἰς αὐθαίρετον ἐπιλογὴν οἱωνδήποτε ἔργων, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ γενικὸν πρόγραμμα τεχνικῆς ἀνασυγκροτήσεως, ἐντὸς τοῦ ὁποίου νὰ ἐντάσσωνται ταῦτα κατὰ σειρὰν προτεραιότητος, χωρὶς νὰ γίνεται διάκρισις τῶν ἔργων εἰς παραγωγικὰ ἀπὸ τὰ μὴ παραγωγικὰ καὶ διαβάθμισις αὐτῶν ἀναλόγως τοῦ βαθμοῦ παραγωγικότητος, ἢ ἀναλόγως τῆς κοινωνικῆς αὐτῶν σημασίας καὶ ἐξυπηρετήσεως τῶν λαϊκῶν ἀναγκῶν, ἀλλὰ διδομένης προτεραιότητος εἰς ἔργα ἐντυπώσεων ἐνίοτε δαπανηρότατα, δευτερευούσης σημασίας. Ἡ τελευταία παρατήρησις ἀφορᾷ τὰ ἔργα τῆς περιοχῆς Πρωτευούσης, ἤτοι τῆς Πλατείας Ὁμονοίας, Συντάγματος, Ἀκροπόλεως, ὁδοῦ Σουνίου, τὰ σχεδιαζόμενα μεγάλα ξενοδοχεῖα «Παναμέρικαν» καὶ «Χίλτον», μὲ χρήματα κατὰ τὸ ἥμισυ τοῦ Ο.Χ.Ο.Α., ἔργα ἀμφιβόλου σκοπιμότητος καὶ ὠφελιμότητος. Τὰ ἔργα αὐτὰ ἐπίσης παρουσίασαν τεραστίας ὑπερβάσεις δαπανῶν, ὅπως καὶ τὰ ἀρδευτικὰ φράγματα Ἀχελώου, Ἁλιάκμονος καὶ Ἀξιοῦ. Συνεσωρεύθησαν σφάλματα ἐπὶ σφαλμάτων, ἐπηκολούθησαν ζημίαι ἐξ αἰτίας τῶν σφαλμάτων αὐτῶν καὶ ὑπερβάσεις δαπανῶν καταπληκτικαί. Ἀλλὰ περὶ ὅλων αὐτῶν θὰ ὁμιλήσωμεν ἐν συνεχείᾳ τῆς ἀναπτύξεως τῆς ἐπερωτήσεως τῆς Ε.Δ.Α., εὐθὺς ὡς περατωθῇ ἡ συζήτησις περὶ Ὑλίκης. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐθεώρησε σκόπιμον νὰ προβῇ, πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, εἰς ἐπανάληψιν παλαιῶν του ὑποσχέσεων καὶ δηλώσεων, σχετικῶν μὲ ἐκτέλεσιν ἔργων καὶ τὴν ἀνασυγκρότησιν τῆς Χώρας, προσδώσας εἰς αὐτὰς τὴν μορφὴν βελτιωμένης ἐκδόσεως. Ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία κατόπιν τῶν ἐκτεθέντων περὶ τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον ἀντιλαμβάνεται ἡ Κυβέρνησις τὴν Ἐθνικὴν Ἀνασυγκρότησιν καὶ ἐφαρμόζει τὴν πολιτικὴν τῶν ἔργων, εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐκτιμήσῃ, ἂν αἱ ὑποσχέσεις αὗται δημιουργοῦν ἐλπίδας ἢ ἐπισημαίνουν κινδύνους διὰ τὴν Ἐθνικήν μας οἰκονομίαν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μετὰ τὴν ἐπελθοῦσαν συμφωνίαν μεταξὺ τῶν δικαιουμένων νὰ ὁμιλήσουν, μετεβλήθη ἡ σειρὰ τῶν ἀγορητῶν καὶ κατόπιν τῆς συμφωνίας ταύτης, ὁ κ. Νικολαΐδης, ἔχει τὸν λόγον.

§16Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Θὰ ὁμιλήσω ἐγώ, κύριε Πρόεδρε.

§17Σ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Καλὸν θὰ ἦτο, κύριε Ὑπουργέ, νὰ ὁμιλήσῃ καὶ εἷς βουλευτὴς ἀκόμη τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, καὶ κατόπιν νὰ λάβητε τὸν λόγον.

§18Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Ἀπὸ τὸν Κανονισμὸν ἔχω τὸ δικαίωμα ὡς Ὑπουργός, νὰ ὁμιλῶ ὁσάκις ζητήσω τὸν λόγον. Καὶ ἑπομένως προτιμῶ νὰ ὁμιλήσω τώρα καὶ ἂν παραστῇ ἀνάγκη, νὰ ὁμιλήσω ἐκ νέου εἰς τὸ τέλος, θὰ τὸ πράξω.

§19Σ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Αὐτὸ εἶναι αὐθαιρεσία.

§20Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Ἡ τήρησις τοῦ Κανονισμοῦ δὲν εἶναι αὐθαιρεσία. Θὰ προσπαθήσω, κύριοι βουλευταί, μὴ ὢν μαθηματικὸς καὶ μὴ χρηματίσας καθηγητὴς τοῦ Πολυτεχνείου, νὰ ἐγκαταλείψω τὴν ἀλχημείαν καὶ τὴν μαγείαν τῶν ἀριθμῶν καὶ νὰ ὁμιλήσω περὶ γεγονότων, τὰ ὁποῖα ἔχουν συμβῆ πρὸ ὀλίγου χρόνου, καὶ συνεπῶς δὲν ἐπιδέχονται οὐδεμίαν ἀμφισβήτησιν. Ὁ κ. καθηγητὴς ἀρχίζων καὶ περατώνων τὴν ὁμιλίαν του, ὡμίλησε περὶ 200 καὶ 300 ἑκατομμυρίων. Λυποῦμαι, διότι θὰ ἀναγκασθῶ νὰ τὸν προσγειώσω εἰς ἐπίπεδα πολὺ πλέον κατώτερα αὐτῶν. Ὡμίλησεν ἐπίσης περὶ τεραστίων ὑπερβασιῶν. Τὸν πληροφορῶ ὅτι ἐὰν ἤθελε νὰ κάμῃ χρῆσιν τῶν ἀριθμῶν τοὺς ὁποίους τοῦ ἔδωσε τὸ Ὑπουργεῖον θὰ ἔβλεπε ὅτι δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ὑπέρβασις πλὴν βεβαίως τῆς ὑπερβάσεως, ἡ ὁποία ἐπεβάλλετο ἀπὸ τὴν διαφορὰν μισθῶν καὶ ἡμερομισθίων μεταξὺ τοῦ 1954 καὶ 1957, καὶ ἀπὸ τὴν προσθήκην ἔργων, ἐναντίον τῶν ὁποίων ἐξεφράσθη ἐν ἀρχῇ τοῦ λόγου του, τὰ ὁποῖα ὅμως, ἐπεκαλέσθη εἰς τὸ τέλος τοῦ λόγου του. Εἶπεν ὁ κ. καθηγητὴς ὅτι κακῶς τὸ Ὑπουργεῖον Δημ. Ἔργων υἱοθέτησε τὴν λύσιν τῆς ἐνδιαμέσου χαράξεως καὶ ἐγκατέλειψε τὴν λύσιν τὴν παρευβοϊκὴν διὰ τὴν ὁποίαν ὑπῆρχε πλήρης, ἀρτία καὶ ὁριστικὴ μελέτη. Λυποῦμαι, κύριοι βουλευταί, διότι ἀναγκάζομαι νὰ διαψεύσω τὸν τέως καθηγητὴν τοῦ Πολυτεχνείου. Δὲν ὑπῆρχεν οὐδεμία ὁριστικὴ μελέτη, καὶ ὄχι μόνον δὲν ὑπῆρχε ὁριστικὴ μελέτη, ἀλλὰ διὰ τὰς τρεῖς παραλλαγὰς τῆς παρευβοϊκῆς χαράξεως, ὑπῆρχον πλεῖσται ὅσαι ἀντιρρήσεις, ὁ ἴδιος δὲ ὁ μελετητὴς εἰς ἓν φυλλάδιον, τὸ ὁποῖον ἐκυκλοφόρησε καταδικάζει τὴν πρώτην ὑπ’ αὐτοῦ προταθεῖσαν προμελέτην. Ἡ παρευβοϊκὴ χάραξις, ὡς ἠκούσατε ἀπὸ τὸν κ. καθηγητήν, ἔχει τρεῖς παραλλαγάς. Ἡ μία λύσις, ἡ ἀρχικὴ λύσις Ραυτοπούλου, συνίσταται εἰς τὴν ἵδρυσιν ἀντλιοστασίου εἰς τὴν Ὑλίκην (θέσιν Ἀνάχωλη). Ἡ δευτέρα εἶναι ἀντλιοστάσιον εἰς τὴν Παραλίμνην καὶ ἡ τρίτη εἶναι παραλλαγὴ τοῦ μακαρίτου Κουμούση ἀπὸ τὴν Καρδίτσαν. Λέγουν οἱ κ. κ. συνάδελφοι, ὅτι ὁριστικὴ χάραξις εἶναι ἡ χάραξις ἀπὸ τὴν Ἀνάχωλην καὶ προσωρινὴ λύσις αὐτῆς τῆς χαράξεως εἶναι ἡ ὕδρευσις ἀπὸ τὴν Παραλίμνην. Καθὼς γνωρίζετε τὴν προμελέτην...

§21Δ. ΚΩΣΤΗΣ. Τὴν προμελέτην.

§22Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Τὴν προμελέτην τῆς παρευβοϊκῆς τὴν ἔκαμεν ὁ κ. Ραυτόπουλος καὶ ὁμιλεῖ ὁ ἴδιος περὶ τῆς λύσεως παρευβοϊκῆς μὲ παραλλαγὴν τὴν Ἀνάχωλην εἰς ἓν φυλλάδιον τὸ ὁποῖον ἐκυκλοφόρησε τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1955 καὶ εἰς τὸ ὁποῖον λέγει: «Ἡ διαπιστωθεῖσα, ἐν τῷ ἐξωτερικῷ κακίστη πεῖρα ἐκ τῆς ἐκμεταλλεύσεως πλωτῶν ἀντλιοστασίων, ἐπέβαλε ὡς μόνην λύσιν τὴν κατασκευὴν ὑπογείου ὑδροληψίας. Τοιαύτη ὅμως, κατασκευὴ ἐκ τῆς Ὑλίκης δημιουργεῖ σοβαροὺς κινδύνους, τόσον κατὰ τὴν κατασκευήν, ὅσον καὶ κατὰ τὴν ἐκμετάλλευσιν λόγῳ τῆς παραπλεύρου παρουσίας τοῦ ὑδατικοῦ ὄγκου τῆς Ὑλίκης (ὑπερκείμενον στρῶμα ὕδατος 40 μ. καὶ ὄγκος ἀποθηκευμένος 650.000.000 κυβ. μ.) καὶ τῶν δυσμενῶν γεωλογικῶν συνθηκῶν, αἵτινες ἐπιδεινοῦνται καὶ ἐκ τοῦ ὅτι ἡ περιοχὴ εἶναι ἰσχυρῶς σεισμόπληκτος. Βεβαίως, ἂν ἀναπόδραστος ἀνάγκη ἐπιβάλῃ τὴν κατασκευὴν τοιούτου ἔργου, ἡ τεχνικὴ εἶναι εἰς θέσιν νὰ τὸ ἀντιμετωπίσῃ, παρὰ τὰς δυσχερείας ταύτας καὶ τοὺς κινδύνους ἐπὶ φυσικῇ αὐξήσει τῶν δαπανῶν προνοίας καὶ ἀπροόπτων, ὅμως, οὐδεὶς ἐχέφρων τεχνικὸς θὰ ἐπιμείνῃ ποτέ, εἰς τὴν κατασκευὴν ἀντλιοστασίου εἰς τὴν Ὑλίκην, ὅταν ὑπάρχῃ πολὺ εὐνοϊκωτέρα κατάστασις εἰς τὴν Παραλίμνην». Ὥστε αὐτὴν τὴν λύσιν, τὴν ὁποίαν γνωρίζετε ὡς ὁριστικὴν λύσιν Ραυτοπούλου, ὁ ἴδιος ὁ Ραυτόπουλος τὴν κατεδίκασε καὶ ἐμιλεῖ περὶ παραφροσύνης, διότι χαρακτηρίζει ὡς παραφροσύνην τὴν κατασκευὴν ὑπογείου ἀντλιοστασίου ὅταν εἶναι δυνατὴ ἡ κατασκευὴ ἄλλου ἀντλιοστασίου μὴ ὑπογείου.

§23Δ. ΚΩΣΤΗΣ. Ὁμιλεῖτε περὶ τῆς λύσεως Μουρικίου. Παραποιεῖτε τὴν ἀλήθειαν. Ἡ λύσις Μουρικίου... (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι).

§24Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Συνεπῶς δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπικρίνω ἐγὼ τήν παραλλαγὴν Ἀνάχωλης καὶ τὴν κατασκευὴν ἐκεῖ ὑπογείου ἀντλιοστασίου, ἀφοῦ τὴν κατασκευὴν ταύτην ὁ ἴδιος ὁ ἐφευρέτης της ἐγγράφως τὴν καταδικάζει. Ἡ καταδίκη αὐτὴ ὀφείλεται πλὴν ἄλλων καὶ εἰς τὸ γεγονὸς ὅτι τὸ Σουηδικὸν γραφεῖον τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ προλαλήσας συνάδελφος, ὁμιλεῖ εἰς μίαν γνωμάτευσίν του «περὶ Ἀνάχωλης, ἥτις δὲν παρουσιάζει ἐλπίδα κατασκευῆς». Καὶ λέγει πρὶν ἢ κατασκευασθῇ ἐκεῖ αὐτὸ τὸ ἀντλιοστάσιον, θὰ πρέπει νὰ γίνῃ ἐξέτασις ἵνα ἀποκλεισθῇ ἡ ὕπαρξις γεωλογικῶν ρωγμῶν αἱ ὁποῖαι ρωγμαὶ θὰ δημιουργήσουν θανάσιμον κίνδυνον εἰς τὸ ἀντλιοστάσιον αὐτό. Καὶ ὅταν κατεδικάσθη ἡ παραλλαγὴ τῆς παρευβοϊκῆς χαράξεως δι’ Ἀνάχωλης ἔγινε μία αἴτησις ἀπὸ τὸν κ. Ραυτόπουλον διὰ ὕδρευσιν μὲ ἀντλιοστάσιον εἰς τὴν Παραλίμνην μὲ τὴν ἰδίαν χάραξιν ἡ ὁποία εἶχε τὸ προσὸν ἀπὸ 75 χιλιόμετρα μῆκος νὰ τὴν περιορίζῃ εἰς 55. Ἡ παραλλαγὴ ὅμως αὐτὴ προϋποθέτει τὴν στεγανότητα τῆς Παραλίμνης καὶ ἐπὶ τῆς στεγανότητος αὐτῆς, ὡς ἀνέφερεν ὁ κ. καθηγητής, πολλαὶ ἐγένοντο συζητήσεις. Καὶ ὁ γεωλόγος Ρὲντς τὸν ὁποῖον φαίνεται ὅτι ἄλλως θέλει νὰ ἑρμηνεύῃ ὁ κ. καθηγητής, λέγει ὅτι καὶ ἐὰν εἶναι δυνατὴ ἡ στεγάνωσις τεχνητῶς τῆς Παραλίμνης, ἡ ἀπαιτηθησομένη δαπάνη θὰ εἶναι τόσον κολοσσιαία, ὥστε μόνον διὰ Κράτη ὡς αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι τῆς Ἀμερικῆς εἶναι δυνατή. Δι’ ὅλα τὰ κράτη εἶναι καταδικαστέα. Κατηγορεῖται ὅμως, ὁ σημερινὸς κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διότι δὲν ἐμελέτησε τὴν δυνατότητα τῆς στεγανοποιήσεως τῆς Παραλίμνης καὶ διότι δὲν ἐξεκίνησε τὴν ὁριστικὴν παρευβοϊκὴν χάραξιν μὲ δυνατότητα ἀρδεύσεως ἐκ Παραλίμνης, ἐφ’ ὅσον ἀποδεικνύεται ἡ δυνατότης τῆς στεγανώσεως, τῆς ἐπιμηκύνσεως δὲ τοῦ ἀγωγοῦ κατὰ 20 χιλιόμετρα ἐν περιπτώσει μὴ στεγανότητος, ὥστε νὰ ἔχωμεν ἀντλιοστάσιον εἰς τὴν Ἀνάχωλην. Καὶ μάλιστα κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς παρούσης ἐπερωτήσεως, διότι τὸ θέμα εἶναι ἡ τρίτη φορὰ ποὺ συζητεῖται εἰς τὴν Βουλήν, τὸν Μάϊον τοῦ 1955 ὁ τότε βουλευτὴς κ. Ζίγδης εἶπε: «Δὲν ἔχετε κἂν ἀνάγκην στεγανότητος τῆς Παραλίμνης διότι καὶ ἄνευ στεγανότητος θὰ ἠμπορούσατε νὰ πάρετε 100 ἑκατομμύρια κυβικά. Ἔπρεπε, συνεπῶς, διὰ νὰ πᾶτε εἰς τὴν παρευβοϊκὴν χάραξιν νὰ τοποθετήσητε τὸ ἀντλιοστάσιόν σας εἰς τὴν Ὑλίκην, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει δυνατότης στεγανώσεως καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν θὰ ὑπάρχῃ δυνατότης στεγανώσεως, τὸ ὁποῖον θὰ ἀπεδεικνύετο ἀπὸ τὰς μελέτας, θὰ ἐπηγαίνατε εἰς τὴν Ἀνάχωλην». Πράγματι, εἶναι δυνατόν, νὰ λάβῃ κανεὶς ἐκ τῆς Παραλίμνης 100 ἑκατομμύρια, πρᾶγμα ἀμφίβολον, ἀλλὰ δέχομαι ὅτι ἠμπορεῖ νὰ λάβῃ μέχρι 100 ἑκατομμυρίων κυβικῶν, ἔστω καὶ ἂν δὲν στεγανοποιηθῇ ἡ Παραλίμνη, ἀλλὰ διὰ νὰ συμβῇ αὐτὸ θὰ πρέπει νὰ γίνουν δύο ἀντλήσεις κατὰ τὴν παρευβοϊκὴν χάραξιν. Ἡ πρώτη εἰς τὸ τέρμα ὅπου πράγματι θὰ εἶχεν, ἐὰν εἴχομεν ἐπιλέξει τὴν παρευβοϊκήν, μὲ ἀνύψωσιν 178 μέτρων, καὶ ἡ ἄλλη εἰς τὴν ἀρχὴν μὲ ἀνύψωσιν 27 μέτρων κατ’ ἐλάχιστον, καὶ 35 κατ’ ἀνώτατον ὅριον. Συνεπῶς ἄθροισμα ἀνυψώσεως 210 μέτρων ἔναντι σημερινοῦ ἀθροίσματος 110 σὺν 73 ἴσον 183. Ἡ στεγανότης ὅμως, τῆς Παραλίμνης, κατὰ τὸν Ρέντς, ἐνῷ εἶναι ἐφικτὴ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ λόγῳ τῆς κολοσσιαίας δαπάνης τὴν ὁποίαν θὰ ἀπαιτήσῃ. Παραμένει, λοιπόν, ἡ Ἀνάχωλη εἰς Ὑλίκην καὶ σᾶς ὡμίλησα περὶ τῆς Ἀνάχωλης. Μὲ τὰ λόγια τοῦ ἰδίου τοῦ μελετητοῦ, ὁ ὁποῖος λέγει: ὅτι οὐδεὶς ἐχέφρων ἄνθρωπος εἶναι δυνατὸν νὰ τοποθετήσῃ ὑπογείως τὸ ἀντλιοστάσιόν του, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει ἄλλη λύσις. Ἡ ἄλλη λύσις δὲν εἶναι ἡ λύσις τῆς Παραλίμνης, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἐφ’ ὅσον ἡ διαπιστουμένη δαπάνη εἶναι κολοσσιαία, ἀλλὰ ἡ λύσις ἡ ἐνδιάμεσος, ἡ ὁποία προϋποθέτει ὅτι τὸ ἀντλιοστάσιον θὰ εἶναι εἰς τὴν Ὑλίκην (Μουρίκι). Τὸ ἀντλιοστάσιον αὐτὸ δὲν εἶναι ὑπόγειον. Καὶ ἡ παρευβοϊκὴ χάραξις ἐνῷ εἶναι 75 χιλιομέτρων, μὲ τὴν λύσιν Ἀνάχωλης, 82 χιλιομ., μὲ τὴν λύσιν Καρδίτσης, 55 χιλιομ. καὶ μὲ τὴν λύσιν Παραλίμνης, περιορίζεται εἰς 35 χιλιόμετρα μὲ τὴν ἐνδιάμεσον λύσιν. Ἀλλὰ μᾶς εἶπεν ὁ κ. καθηγητής, ὅτι τὸ ἔγκλημα τοῦ ἐπελέξαντος τὴν ἐνδιάμεσον χάραξιν εἶναι ὅτι ἐπέλεξε ταύτην, χωρὶς νὰ ἔχῃ ὁριστικὴν μελέτην, ἐνῷ ἀπέκρουσε τὰς ἄλλας δύο προτάσεις ὅπου ὑπῆρχον καὶ ὁριστικαὶ μελέται. Κύριοι συνάδελφοι, σᾶς εἶπον ὅτι εἰς τὰς ἄλλας χαράξεις δὲν ὑπῆρχον ὁριστικαὶ μελέται καὶ ἐπὶ πλέον ὑπῆρχον προμελέται ἀρνητικαί, διὰ τὰς θέσεις τῶν ἀντλιοστασίων καὶ ὡς πρὸς τὴν Ἀνάχωλην, καὶ ὡς πρὸς τὴν Παραλίμνην, λόγῳ τῆς μὴ δυνατότητος τῆς στεγανοποιήσεώς των καὶ διὰ τὴν ἐνδιάμεσον χάραξιν ὑπῆρχε μία ὁριστικὴ μελέτη. Ἡ ὁριστικὴ αὐτὴ μελέτη ἀφεώρα εἰς τὴν σήραγγα καὶ εἰς ἕνα μῆκος 8 χιλιομέτρων, τὰ ὁποῖα εἶναι καὶ τὰ χαρακτηριστικὰ τῆς χαράξεως. Δὲν ὑπῆρχε οὔτε ἐκεῖ ὁριστικὴ μελέτη, ὡς πρὸς τὴν θέσιν τοῦ ἀντλιοστασίου τοῦ Μουρικίου, ἀλλὰ οὔτε εἰς τὰς ἄλλας λύσεις, δὲν ὑπῆρχε ὁριστικὴ μελέτη. Καὶ συνεπῶς, διὰ νὰ προχωρήσῃ τὸ ἔργον θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἡ ὁριστικὴ μελέτη τοῦ ἀντλιοστασίου κατὰ τὴν μίαν ἢ ἄλλην χάραξιν, διὰ νὰ ἀποφασισθῇ καὶ ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ἔργου. Σᾶς πληροφορῶ ὅτι τὸ ἔργον ἤρχισε τὸ 1954, τὸν Αὔγουστον, σήμερον ἔχομεν εἰς τὴν λίμνην Μαραθῶνος 7.200.000 κυβικὰ μέτρα, ἐὰν ἀφαιρέσωμεν τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον εἰσέρρευσεν ἐξ Ὑλίκης διὰ τοῦ κατασκευασθέντος ὑδραγωγείου, 60.000 κυβικὰ μέτρα ἡμερησίως, ἀπὸ 23 Αὐγούστου μέχρι σήμερον, 90 ἡμέραι, θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν ἕνα ἀριθμὸν 1.800.000 κυβικῶν, τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο τὸ ὑπόλοιπον σήμερον τῆς λίμνης τοῦ Μαραθῶνος. Ἐὰν τὸ ἔργον δὲν εἶχε προχωρήσει καὶ ἐπειδὴ αἱ Ἀθῆναι, αὐτὴν τὴν στιγμὴν, ἀντὶ νὰ τρῶνε λάσπην, πίνουν νερό, δι’ αὐτὸ κατηγορεῖται ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις. (Χειροκροτήματα). Ἀλλὰ ὁ κ. καθηγητὴς μᾶς εἶπε καὶ διάφορα ἄλλα περίεργα καὶ λίαν ἐνδιαφέροντα, διότι ὁμολογῶ, ὅτι ἐνῷ μὲ ἀφοροῦν, δὲν εἶχον λάβει γνῶσιν αὐτῶν τῶν θεμάτων. Μᾶς εἶπεν, ὅτι ὁ κατασκευαστὴς τοῦ ὑδραγωγείου κατεσκεύασε μόνον 25 χιλιόμετρα καὶ ἠρνήθη νὰ κατασκευάσῃ τὰ ὑπόλοιπα 15 χιλιόμετρα, διότι θὰ κατεστρέφετο. Ἡμεῖς δέ, διὰ νὰ εὕρωμεν μίαν διέξοδον εἰς τὸ δίλημμα αὐτὸ τοῦ κατασκευαστοῦ, ἑτοίμου ὄντος νὰ ἀπαγχονισθῇ, τὸν ἀπηλλάξαμεν τῶν ὑπολοίπων 15 χιλιομέτρων. Καὶ ἀντὶ ἀνοικτῆς τάφρου, ἔγιναν οἱ δύο κλειστοὶ ἀγωγοί, εἰς τὴν ἀρχὴν καὶ εἰς τὸ τέλος, μήκους 10 χιλιομέτρων. Σᾶς πληροφορῶ, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ὁ κατασκευαστὴς καθόλου δὲν ἤθελε νὰ ἀπαλλαγῇ. Ἡμεῖς ἐθεωρήσαμεν, ὅτι θὰ πρέπει, ὡς πρὸς αὐτὸ τὸ σημεῖον, νὰ ὑπάρξῃ μία ἀλλαγὴ τῆς μελέτης. Πρῶτον, διότι τὸ μῆκος ἀπὸ 44 χιλιόμετρα περιωρίζετο εἰς 37 χιλιόμετρα. Δεύτερον, διότι κατὰ τὸν ἴδιον τὸν κ. καθηγητὴν — καὶ ἐδῶ εἶναι ἡ ἀντίφασίς του — θὰ πρέπει νὰ εἶναι ἀσφαλέστερον τὸ ὑδραγωγεῖον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶναι κλειστὸν καὶ ὄχι ἀνοικτόν. Ὅταν, λοιπόν, εἴχομεν τὴν δυνατότητα μὲ μίαν μικρὰν ὑπέρβασιν δαπάνης νὰ κάμωμεν ὑδραγωγεῖον κλειστόν, ἀντὶ ἀνοικτοῦ, καὶ νὰ περιορίσωμεν καὶ τὸ μῆκος του, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον σημαίνει, ὅτι περιορίζομεν τὰ ἔξοδα συντηρήσεώς του, θὰ εἴμεθα παράφρονες, ἐὰν δὲν τὸ ἐδεχώμεθα. Ἀξίωσις τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίων Ἔργων ἦτο τὸ ὑπόλοιπον τῶν 17 χιλιομέτρων νὰ μὴ ἐκτελεσθῇ καὶ ἀντὶ ἀνοικτῆς τάφρου νὰ γίνῃ 10 χιλιόμετρα ἀγωγός. Δὲν ὑπῆρχε καμμία ἀξίωσις τοῦ ἐργολάβου, ὅπως εἶπεν ὁ κ. καθηγητής, ἁπλῶς ἀπὸ τὴν σύμβασιν ἠναγκάσθημεν εἰς τὸν ἐργολάβον νὰ τοῦ ἀναθέσωμεν τὴν ἐργολαβίαν τοῦ κλειστοῦ ἀγωγοῦ, διὰ νὰ μὴ μᾶς ζητῇ ἀποζημιώσεις, ὡς εἶχε δικαίωμα. Μᾶς εἶπεν ὁ κ. Κιτσίκης, ὅτι λάθος ἀμφοτέρων τῶν λύσεων — καὶ τῆς παρευβοϊκῆς καὶ τῆς ἐνδιαμέσου — εἶναι, ὅτι καὶ αἱ δύο ὡμίλουν περὶ ἀνοικτοῦ ἀγωγοῦ, ἐνῷ θὰ ἔπρεπε διὰ τὴν ἀσφάλειαν τοῦ ὑδραγωγείου νὰ μελετηθῇ ἀγωγὸς κλειστός. Τὸ θέμα τοῦτο διὰ τὴν σύγκρισιν τῶν ἀριθμῶν, δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν, διότι ἐφ’ ὅσον καὶ αἱ δύο χαράξεις ὡμίλουν περὶ ἀνοικτοῦ ὑδραγωγείου, δὲν ὑπάρχει καμμία διαφορά. Ἐὰν καὶ αἱ δύο ἦσαν κλεισταὶ θὰ ὑπῆρχε ἡ αὐτὴ ἀναλογία, τοῦτο δὲ θὰ ἦτο εἰς βάρος τῆς παρευβοϊκῆς. Διότι ἡ παρευβοϊκή, ἔχουσα τὸ διπλάσιον μῆκος τῆς ἤδη ἐκτελουμένης ἐνδιαμέσου, θὰ εἶχε καὶ διπλασίαν πρόσθετον δαπάνην, διὰ τὴν κάλυψιν τοῦ ὑδραγωγείου. Ἀλλ’ ἐνῷ ὁ κ. καθηγητὴς κατεδίκασε τὸ σφάλμα αὐτὸ ἀμφοτέρων τῶν λύσεων, ἐλησμόνησε νὰ σᾶς εἴπῃ, ὅτι ἐνῷ ἐκ τῆς παρευβοϊκῆς ἡ τάφρος προεβλέπετο ἀνοικτὴ καθ’ ὅλον τὸ μῆκος, πλὴν σηράγγων μήκους 6 χιλιομέτρων, συνεπῶς θὰ εἴχομεν ἐπὶ τῶν 75 χιλιομέτρων τὰ 69 ἀνοικτὰ καὶ μόνον τὰ 6 κλειστά, ἐπὶ τῆς ἐκτελουμένης σήμερον λύσεως τῶν 37 χιλιομέτρων, 24 εἶναι τὰ ἀνοικτὰ χιλιόμετρα καὶ 13 τὰ κλειστά. Συνεπῶς ἡ ἀναλογία εἰς μὲν τὴν παρευβοϊκὴν εἶναι 8% κλειστή, ἐνῷ εἶναι 33% καὶ πλέον. Σᾶς ὡμίλησεν ὁ κ. καθηγητής, ἐπίσης μὲ μεγάλον φόβον περὶ τῶν παρατηρουμένων ρωγμῶν εἰς τὸν ἤδη κατασκευαζόμενον ἀγωγὸν καὶ σᾶς ὡμίλησε περὶ πέντε σωλήνων, οἱ ὁποῖοι ἔχουν κατασκευασθῆ. Ὅπου τὸν συνέφερε υἱοθετεῖ τὴν διαίρεσιν, ὅπου δὲν τὸν συνέφερε υἱοθετεῖ τὸν πολλαπλασιασμόν. Ἐδῶ υἱοθέτησε τὴν διαίρεσιν. Διῄρεσε διὰ τοῦ 100, ἐνῷ θὰ πολλαπλασιάσῃ ἐπὶ 100. Οἱ κατασκευασθέντες σωλῆνες δὲν εἶναι πέντε, εἶναι 600. Αἱ ρωγμαί, λοιπόν, αἱ ὁποῖαι παρετηρήθησαν εἰς τοὺς σωλῆνας, ἐξετάζονται καὶ ἀπὸ τὸν καθηγητὴν κ. Τάκην Κορωναῖον, τὸν ἁρμόδιον καθηγητὴν τοῦ Πολυτεχνείου καὶ ἀπὸ τὸν Γάλλον σύμβουλόν μας καθηγητὴν ΕΣΚΑΝΤ καὶ ἐκ πρώτης ὄψεως — δὲν ἔχω ἀκόμη τὴν ἔγγραφον ἀπάντησίν των — αἱ ρωγμαὶ αὐταὶ δὲν πρέπει νὰ μᾶς ἐμβάλλουν κανένα φόβον, Ἀλλὰ καὶ ἐὰν αἱ ρωγμαὶ εἶναι κίνδυνος, ἡ λύσις εἶναι ἁπλουστάτη. Ἐφ’ ὅσον ἡ γνωμάτευσις τῶν δύο καθηγητῶν θὰ μᾶς εἴπῃ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, θὰ ἀπορριφθοῦν οἱ σωλῆνες καὶ τὸ Ὑπουργεῖον θὰ ἀρνηθῇ νὰ τοὺς παραλάβῃ. Δὲν ὑπάρχει εὐκολωτέρα λύσις, δεδομένου ὅτι ἕνα ποσοστὸν 5% ἐπὶ τοῦ συνόλου ἔχει ρωγμάς. Ἀλλὰ σᾶς ὡμίλησεν ὁ κ. καθηγητὴς καὶ περὶ τοῦ φόβου ὅτι εἰς τὸ μέλλον θὰ ἀντικαταστήσωμεν τὸν ἀγωγὸν εἰς τὸ Μουρίκι, θὰ μεταβάλωμεν τὸ σύστημα καὶ ἀντὶ μπετὸν πρεκοντρὲν θὰ υἱοθετήσωμεν τὸν μεταλλικόν. Τὸν πληροφορῶ ὅτι οἱ φόβοι του ἢ αἱ ἐλπίδες του, ὅπως θέλει κανεὶς ἠμπορεῖ νὰ τὸ πάρῃ, δὲν θὰ ἀποδειχθοῦν βάσιμοι. Ὁ ὠθητικὸς ἀγωγὸς θὰ κατασκευασθῇ ἐκ πρεκοντρέν, διότι αὐτὸ εἶναι τὸ ἀσφαλέστερον σύστημα, καὶ ὡς μοῦ ἐξήγησαν οἱ ἁρμόδιοι ἐν προκειμένῳ, εἶναι πολὺ πλέον εὐχερὲς καὶ μὲ πολλὺ μικροτέραν δαπάνην νὰ πολλαπλασιάσητε τὴν ἀσφάλειαν τοῦ ἀγωγοῦ, ὅταν εἶναι κατασκευασμένος ἀπὸ πρεκοντρὲν μὲ περιέλιξιν, παρ’ ὅταν εἶναι κατασκευασμένος ἀπὸ μέταλλον. Διότι, ὅταν ἔχωμεν ἕνα ἀγωγὸν οἱονδήποτε, ὁ ὁποῖος θὰ πρέπει νὰ ἐνισχυθῇ λόγῳ ἀσφαλείας κατὰ 50%, εἰς μὲν τὸ μέταλλον πρέπει νὰ προστεθῇ 50% μέταλλον, ἐνῷ εἰς τὴν κατασκευὴν τοῦ πρεκοντρὲν δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ προσθέσωμεν παρὰ μίαν δαπάνην περιελίξεως, ἡ ὁποία εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπερβῇ τὸ 2%–5%. Συνεπῶς — καὶ οἱ ἁρμόδιοι ὑπάλληλοι τοῦ Ὑπουργείου μὲ ἔχουν διαβεβαιώσει — δὲν θὰ ὑπάρξῃ περίπτωσις ἀντικαταστάσεως τοῦ ὠθητικοῦ ἀγωγοῦ διὰ μεταλλικοῦ, ὥστε νὰ ὑπάρξῃ ἐξ αὐτοῦ τοῦ λόγου, ὡς ἐλπίζει ὁ κ. καθηγητής, ὑπέρβασις δαπάνης. Ἀλλὰ μᾶς ὡμίλησεν, ὁ κ. καθηγητής, καὶ διὰ τὰς ἐκπλήξεις, τὰς ὁποίας παρουσιάζει τὸ ἀντλιοστάσιον, τοῦ Μουρικίου. Σᾶς πληροφορῶ ὅτι τὸ ἀντλιοστάσιον αὐτὸ παρουσιάζει πράγματι ἔκπληξιν, ἀλλὰ ἡ ἔκπληξις εἶναι ἀντίθετος ἀπὸ τὴν ἔκπληξιν τὴν ὁποίαν ἤλπιζε καὶ ἀνέμενε ὁ κ. καθηγητής. Ἐνῷ εἶχε διὰ τῆς προμελέτης θεωρηθῆ ὅτι τὸ ἔδαφος θὰ εἶναι πάρα πολὺ δύσκολον, ἀπεδείχθη ὅτι αἱ δυσκολίαι κατασκευῆς εἶναι πολὺ μικρότεραι καὶ συνεπῶς, ἂς εἶναι ἥσυχος ὁ κ. καθηγητής, τὸ ἀντλιοστάσιον δὲν διατρέχει κανένα κίνδυνον καὶ θὰ περατωθῇ λίαν συντόμως. Μᾶς ὡμίλησεν ἐπίσης διὰ τὸν δίαυλον, περὶ τοῦ «πρωτοφανοῦς κατασκευάσματος ποὺ κατασκευάζει κἄποιος καλὸς ἐργολάβος», ὁ κ. Συκόκης. Ὁ κ. Συκόκης, κύριοι βουλευταί, εἶναι ἀπὸ τοὺς σπανίους τεχνικούς, τοὺς ἀπαντωμένους εἰς τὴν Ἑλλάδα. Κατασκευάζει τὸν δίαυλον καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ φέρῃ τὸ ἔργον εἰς αἴσιον πέρας, διότι μέχρι σήμερον τοὐλάχιστον ὅ,τι ἀνέλαβε, τὸ ἐπεράτωσε ἐντὸς τῶν προθεσμιῶν καὶ σύμφωνα μὲ τὰς προβλέψεις. Ἐλπίζω τὸ «κακὸ ὄμμα», ποὺ θέλει νὰ ρίψῃ ἐπάνω εἰς τὸ ἔργον αὐτὸ ὁ κ. καθηγητής, νὰ μὴ πιάσῃ. Μᾶς εἶπεν ἀκόμη ὅτι ὁ δίαυλος αὐτὸς εἶναι μία λύσις ἀνάγκης καὶ κατασκευάζεται κατὰ στάδια· διότι δὲν εἶναι δυνατὸν κατ’ αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ γίνουν ἐργασίαι ὑπὸ τὴν λίμνην. Μάλιστα, κύριοι, κατασκευάζεται κατὰ στάδια ὄχι διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν ἐργασίαι ὑπὸ τὴν λίμνην, ἀλλὰ διότι δὲν ὑπάρχει καμμία ἀνάγκη νὰ γίνουν τοιαῦται. Ὅσον θὰ κατεβαίνουν τὰ νερά, θὰ ἐπεκτείνεται καὶ ὁ δίαυλος, διότι αὐτὸ τὸ εἶδος τῆς κατασκευῆς εἶναι πολὺ οἰκονομικώτερον τοῦ ἄλλου. Πολὺ οἰκονομικωτέρα εἶναι ἡ κατασκευὴ τοῦ διαύλου παρὰ ἐὰν εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ ἐργασθῶμεν ὑπὸ τὴν λίμνην καὶ δὲν βλέπω κανένα λόγον, διὰ νὰ ἱκανοποιήσω τὸν κ. καθηγητήν, νὰ ἐπιβαρύνω ἀσκόπως τὸ ἔργον. Ἀλλ’ ὁ κ. καθηγητὴς μᾶς εἶπεν, ὅτι ἡ λύσις αὐτή, ἡ ἐκτελουμένη σήμερον, εἶναι μία προσωρινὴ λύσις, ὅτι εὕρομεν πάρα πολλὰς δυσκολίας κατὰ τὴν ἐκτέλεσίν της καὶ ὅτι ἠναγκάσθημεν καὶ ὁ Γεν. Γραμματεὺς τοῦ Ὑπουργείου καὶ ἐγώ, νὰ προεδρεύσωμεν τοῦ Συμβουλίου διὰ νὰ ἐξέλθωμεν ἀπὸ τὴν δυσάρεστον θέσιν. Δὲν βλέπω, κύριοι, διατὶ εἶναι ὑποτιμητικὸν νὰ προεδρεύσῃ τοῦ Συμβουλίου Δημοσίων Ἔργων ἢ ὁ Ὑπουργὸς ἢ ὁ Γεν. Γραμματεύς. Ἀλλὰ καθησυχάζων καὶ ἐγὼ τὸν κ. καθηγητήν, λέγω, ὅτι δὲν ἐπῆγα ἐκ λόγων ἀνησυχίας. Ὑπῆρχε μία διαφορὰ γνωμῶν καὶ ἤθελα νὰ παραστῶ εἰς τὴν συζήτησιν. Ἡ ἀπόφασις δὲ ἐλήφθη ὄχι ὅπως εἶπεν ὁ κ. καθηγητής, μὲ μειοψηφίαν τοῦ κ. Θεοδοσιάδη, Καλλίνσκη, Χωραφᾶ καὶ τριῶν ἄλλων. Καὶ ἐδῶ ἔκαμε τὸ ἀντίστροφον, πολλαπλασιασμὸν ἀντὶ διαιρέσεως. Δὲν ἦσαν ἓξ τὰ μέλη τοῦ Συμβουλίου, ἀλλὰ δέκα. Ἦσαν δύο ἐναντίον τῆς λύσεως, οἱ κ. κ. Καλλίνσκης καὶ Χωραφᾶς. Οὔτε ὁ κ. Θεοδοσιάδης, οὔτε ἄλλοι τρεῖς ἦσαν ἐναντίον τῆς λύσεως. Μᾶς ὡμίλησε, λοιπόν, ὁ κ. καθηγητής, περὶ τῆς προσωρινῆς αὐτῆς λύσεως καὶ εἶπεν ὅτι, ἐφ’ ὅσον δὲν υἱοθετηθῇ τοποθέτησις ἀντλιοστασίου εἰς ὑψόμετρον 40, κἄποτε θὰ μείνωμεν χωρὶς νερὸ εἰς τὰς Ἀθήνας. Σᾶς πληροφορῶ, κύριοι, ὅτι ἀπὸ τὴν ὑποβληθεῖσαν ὁριστικὴν μελέτην, τῆς Ἄμμαν καὶ Γουΐτνεϋ, ἡ ὁποία βασίζεται εἰς μίαν στατιστικὴν 60 ἐτῶν, θὰ ἔχωμεν δυνατότητα μὲ τὸ ἤδη κατασκευαζόμενον ἀντλιοστάσιον, εἰς ὑψόμετρον 63,20 νὰ παίρνωμεν ἐτησίως 110 ἑκατομ. κυβ. μέτρα διὰ τὴν ὕδρευσιν, 100 ἑκατομ. κυβ. διὰ τὴν ἄρδευσιν καὶ ἀκόμη θὰ ἔχωμεν τὴν δυνατότητα νὰ παίρνωμεν καὶ ἄλλα 45 ἑκατομ., ὅλα αὐτὰ ἐτησίως, ἀπὸ τὴν πηγὴν τῆς Οὔγγρας, διὰ φυσικῆς ροῆς. Συνεπῶς, σύνολον δι’ ἄρδευσιν 100.000.000 κυβικὰ ἐτησίως, σύνολον δι’ ὕδρευσιν 155.000.000 κυβικὰ ἐτησίως. Εὔχομαι νὰ φθάσῃ γρήγορα ἡ κατανάλωσις τῶν Ἀθηνῶν εἰς αὐτὸν τὸν ἀριθμόν. Πολὺ ἀμφιβάλλω, ὅσον καὶ ἂν ὁ κ. Μπριγὼτ τὸ εὔχεται, ὅτι θὰ φθάσωμεν πρὸ τῆς παρελεύσεως ἀρκετῶν 10ετηρίδων. Εὑρισκόμεθα σήμερον εἰς ὕψος ἐτησίας καταναλώσεως 43.000.000 κυβικά. Διὰ νὰ τριπλασιασθῇ δὲν εἶναι μόνον ὅτι πρέπει ὁ πληθυσμὸς νὰ ἐθισθῇ εἰς τὴν μεγαλυτέραν κατανάλωσιν ὕδατος, χρειάζεται νὰ κάμωμεν τεράστια ἔργα ἐσωτερικοῦ δικτύου ἐντὸς τῆς πόλεως, τὰ ὁποῖα μόλις πρὸς ἑνὸς καὶ ἡμίσεος ἔτους ἤρχισαν. Καὶ δεδομένου ὅτι καὶ αἱ οἰκονομικαὶ δυνατότητες δὲν εἶναι μεγάλαι, ἀλλὰ καὶ αἱ τεχνικαὶ δυσκολίαι ἀρκετὰ σημαντικαί, ἡ ὁλοκλήρωσίς του θὰ ἀπαιτήσῃ σοβαρὸν χρονικὸν διάστημα. Ἐφ’ ὅσον, λοιπόν, ἔχομεν ἀπὸ ὑψόμετρον 63, ποὺ κατασκευάζεται τὸ ἀντλιοστάσιον τώρα, τὴν δυνατότητα νὰ ἔχωμεν αὐτὰς τὰς παροχάς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὀνομάσωμεν τὴν λύσιν αὐτὴν προσωρινήν. Ἕνα μόνον ἔτος κατὰ τὴν παρατήρησιν τῶν τελευταίων 50 ἐτῶν δὲν ἦτο δυνατὴ ἡ λῆψις αὐτοῦ τοῦ ἀθροίσματος. Τὸ ἔτος αὐτὸ ἦτο τὸ 1915. Ἀλλὰ εἶναι ἀπίθανον νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ ξηρασία τοῦ 1915, καὶ πρέπει νὰ λάβητε ἀκόμη ὑπ’ ὄψιν σας, ὅτι μετὰ τὸ 1915 ἔχομεν πτῶσιν εἰς τὴν Ὑλίκην τῶν ὑδάτων τοῦ Μέλανος ποταμοῦ. Συνεπῶς ἂν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὸ 1915 δὲν εἰσέρρεον τὰ ὕδατα αὐτὰ εἰς τὴν Ὑλίκην, θὰ πρέπει νὰ ἀποκλεισθῇ τὸ ἐνδεχόμενον ἐπαναλήψεως τῆς ξηρασίας τοῦ 1915. Ἀλλὰ καὶ δι’ ἄλλον λόγον, ὅμως. Τὸ νὰ ὁμιλοῦμεν περὶ ὑδραγωγείου εἰς τὰ 40 μέτρα εἶναι τοὐλάχιστον περίεργον, διότι ὑδραγωγεῖον εἰς τὸ ὑψόμετρον αὐτὸ σημαίνει ὅτι θὰ ἀδειάσωμεν ἐντελῶς τὴν λίμνην. Καὶ εἶναι αὐτὸ λογικόν; Εἶναι δυνατόν, ἔχοντες νὰ ἐκτελέσωμεν δύο ἔργα, τὴν ὕδρευσιν καὶ τὴν ἄρδευσιν, νὰ θέλωμεν νὰ ἐξυπηρετήσωμεν κατὰ τὸ ἔτος τῆς μεγάλης ξηρασίας ἀμφότερα, διὰ νὰ εἶναι βέβαιον ὅτι τὴν ἑπομένη χρονιὰ μὲ μίαν μικρὰν ξηρασίαν δὲν θὰ ἔχωμεν τὴν δυνατότητα ὑδρεύσεως τῶν Ἀθηνῶν; Πρῶτον, ἂν φθάσωμεν εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον θὰ εἶναι ἀντιοικονομικὴ ἡ ἄρδευσις, διότι θὰ θέλῃ μεγαλυτέραν ἄντλησιν. Θὰ πρέπει, συνεπῶς, νὰ περιορίσωμεν τὴν ἄρδευσιν εἰς ὄφελος τῆς ὑδρεύσεως ἡ ὁποία εἶναι τὸ κύριον ἔργον, Ἐπιπροσθέτως κατὰ τὸ ἔτος αὐτὸ τῆς ξηρασίας ἂς μείνουν καὶ τὰ χωράφια ἀπότιστα καὶ ἂς περιορισθοῦν οἱ χωρικοὶ εἰς ξηρικὰς καλλιεργείας. Εἶναι καὶ αὐτὸ κατὰ τοὺς γεωπόνους, ἕνας τρόπος ἀναπαύσεως τῶν κτημάτων των. Ὁ κ. καθηγητὴς εἶπεν ἀκόμη, καὶ εἶναι αὐτὸ υἱοθέτησις μιᾶς γνώμης, τὴν ὁποίαν ἐξέφερε πρὸ 1½ ἔτους ὁ κ. Ζίγδης, ὅτι ἡ ἐνδιάμεσος αὐτὴ χάραξις δὲν εἶναι τίποτε τὸ νέον, ἀλλὰ εἶναι μία χάραξις, παλαιά, μελετηθεῖσα ἀπὸ τὸν κ. Ραυτόπουλον καὶ τὸν μακαρίτην Σῖνον καὶ ἀπορριφθεῖσα. Κατὰ τὰς μελέτας τῶν Ραυτοπούλου καὶ Σίνου ἐγένετο λόγος καὶ περὶ ἀντλιοστασίου εἰς τὸ Μουρίκι. Ἀλλὰ ἡ ἐνδιάμεσος αὐτὴ χάραξις, ἡ ἐκτελουμένη σήμερον, οὐδέποτε ἐμελετήθη οὔτε ἀπὸ τὸν Ραυτόπουλον, οὔτε ἀπὸ τὸν Σῖνον. Ἐμελετήθησαν ἄλλαι χαράξεις, αἱ ὁποῖαι διήρχοντο διὰ βραχωδῶν ἐκτάσεων καὶ διὰ πολλῶν δυσκόλων ἐδαφῶν καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἀπερρίφθησαν. Ἡ ἀκολουθηθεῖσα σήμερον χάραξις, ἡ χάραξις τὴν ὁποίαν προέτεινον οἱ τεχνικοὶ τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίων Ἔργων καὶ αὐτὸ εἶναι πρὸς τιμήν των, εἶναι χάραξις ἐντελῶς νέα. Ἀλλὰ θέλω, κύριοι, νὰ κάμω μίαν σύγκρισιν μεταξὺ τῶν δαπανῶν τῆς ἀκολουθουμένης σήμερον λύσεως καὶ τῆς παρευβοϊκῆς χαράξεως. Ἡ διαφορὰ δὲν ὑπερβαίνει τὰ 7 ἢ 8 ἑκατομμύρια δραχμῶν. Ἡ σήμερον ἐφαρμοζομένη λύσις προϋπελογίσθη μὲ δαπάνην 121.000.000 τὸ 1954 καὶ διὰ νὰ περατωθῇ θὰ ἀπαιτηθοῦν 181.000.000 σημεριναὶ δραχμαί. Ἡ ἑτέρα λύσις, ἡ λύσις παρευβοϊκῆς ἄνευ ἀρδεύσεως, διότι ὁμιλεῖ περὶ λύσεως μὲ τρία καὶ ἥμισυ κυβικὰ μέτρα κατὰ δευτερόλεπτον, προϋπέθετε 187.000.000 κατὰ τὸ 1954. Ἂν δὲ τὸ 187 τὸ πολλαπλασιάσητε ἐπὶ 1,30, θὰ ἴδητε ὅτι θὰ ἔφθανεν εἰς τὰ 287.000.000. Διότι ἡ αὔξησις τιμῶν καὶ ἡμερομισθίων μεταξὺ τοῦ 1954 καὶ 1957, εἶναι 30%. Διότι καὶ τὰ δύο ἔργα προεμελετήθησαν κατὰ τὴν ἰδίαν ἐποχὴν καὶ θὰ ἐξετελοῦντο κατὰ τὴν ἰδίαν ἐποχήν. Ἡ αὔξησις λόγῳ μισθῶν καὶ ἡμερομισθίων πρέπει νὰ ὑπολογισθῇ καὶ εἰς τὰ δύο. Θὰ εἴχομεν, λοιπόν, ἂν τίποτε τὸ ἀνώμαλον δὲν παρουσιάζετο, εἰς τὴν λύσιν αὐτήν, δαπάνην 278.000.000 ἔναντι 180.000.000 σημερινῶν. Διαφορὰ μὲν λύσεως οὐδεμία, διότι εἰς μὲν τὴν παρευβοϊκὴν ἔχομεν ἄντλησιν εἰς Ἀνάχωλην, 7 κυβ. μέτρων καὶ ἄντλησιν εἰς τὸ τέλος 175, ἤτοι συνολικῶς 182 μέτρων, ἐνῷ εἰς τὴν σήμερον ἐφαρμοζομένην λύσιν, ἔχομεν ἄντλησιν 110 εἰς τὴν ἀρχὴν καὶ 75 εἰς τὸ τέλος, σύνολον 185. Συνεπῶς διαφορὰ ἀντλήσεως μηδενική. Διαφορὰ δαπάνης ὑπὲρ τῆς ἀκολουθουμένης σήμερον λύσεως 98.000.000 διὰ τὴν ἀκρίβειαν, μὲ τὸ πρόσθετον μειονέκτημα τῆς λύσεως Ἀνάχωλης, ὅτι ἐνῷ τὸ κατασκευαζόμενον σήμερον ὑδραγωγεῖον εἶναι ὑδραγωγεῖον κατασκευαζόμενον ὑπὲρ τὸν πυθμένα τῆς Ὑλίκης, τὸ ἄλλο θὰ ἦτο ὑδραγωγεῖον ὑπόγειον. Καὶ συνεπῶς οὐδεὶς ἐχέφρων ἄνθρωπος, καὶ κατὰ τὸν Ραυτόπουλον ἀκόμη, θὰ ἠσπάζετο τὴν λύσιν αὐτήν, ὑπαρχούσης ἄλλης. Ἀλλὰ τὸ ἀναφερόμενον πλεονέκτημα τῆς λύσεως ταύτης εἶναι ὅτι ἐνῷ διὰ τὴν κατανάλωσιν μέχρις 100.000.000 κυβικῶν ἐτησίως δὲν ὑπάρχει μεγαλυτέρα ἄντλησις εἰς τὴν μίαν καὶ εἰς τὴν ἄλλην λύσιν, ὅταν ἡ κατανάλωσις ὑπερβῇ τὰ 100.000.000 κυβικά, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θὰ πρέπει νὰ συμβῇ λίαν συντόμως, κατὰ τὴν γνώμην των, ἡ διαφορὰ εἶναι τεραστία. Διότι, ἐνῷ μὲ τὴν ἐνδιάμεσον λύσιν ἔχομεν ἀνύψωσιν 110 μέτρων, εἰς τὸ Μουρίκι μὲ τὴν ἄλλην λύσιν ἔχομεν ἀνύψωσιν μηδέν, πλὴν ἑνὸς μικροῦ μέρους, λέγουν, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ εἰς τὴν ὕδρευσιν τῶν ὑψηλῶν σημείων τῆς πόλεως. Τὰ πράγματα ἔχουν ὀλίγον ἀλλέως. Πρῶτον, δὲν εἶναι ἕνα μικρὸν μέρος τῆς πόλεως. Καὶ διὰ τὸ μέρος αὐτὸ τὸ ὁποῖον χαρακτηρίζουν μικρὸν οἱ ὀπαδοὶ τῆς παρευβοϊκῆς χαράξεως, τὸ ὁποῖον ὅμως εἶναι λίαν σημαντικόν, θὰ ἀπῃτεῖτο ἀνύψωσις ὄχι πλέον 110 μέτρων, ὡς γίνεται εἰς τὴν ἤδη ἀκολουθουμένην λύσιν, ἀλλὰ 118–125 μέτρων. Μὲ τὴν λύσιν Ραυτοπούλου ὑπάρχει τὸ ἀντλιοστάσιον εἰς τὴν Ἀνάχωλην ἢ τὴν Παραλίμνην καὶ ὑπάρχει καὶ τὸ ἕτερον ἀντλιοστάσιον ποὺ χρειάζεται ἀνύψωσιν 175 μέτρων εἰς Κακοσάλεσι. Ὅταν περάσωμεν τὰ 120 ἑκατομμύρια κυβικὰ τὸ ἔτος, τότε θὰ γίνῃ ἡ σῆραγξ διὰ τῆς Πάρνηθος, ἡ ὁποία σῆραγξ εἰς τὴν ἔξοδόν της, καὶ μάλιστα εἰς τὴν μεταξὺ Ἁγίας Βαρβάρας–Αἰγάλεω καὶ Ἐλευσῖνος, θὰ ἔχουν ὑψόμετρον 65 καὶ θὰ ἔχῃ ἀντλιοστάσιον, ποὺ θὰ στέλλῃ τὸ νερὸ εἰς τὰ 175 μέτρα, διὰ νὰ ἠμπορέσουν νὰ ὑδρευθοῦν τὰ ⅘ ἢ τὰ ¾ τῆς πόλεως. Τοῦτο σημαίνει διαφορὰν ὑπὲρ τῆς λύσεως Ραυτοπούλου, ὅταν ὑπερβῶμεν τὰ 120 ἑκατομμύρια κυβικά, 30 ἢ 40 ἑκατομμύρια κυβικὰ ἐτησίως ἐπὶ 0,25 7½ ἕως 10 ἑκατομμύρια δραχμῶν τὸ ἔτος θὰ ἀπαιτήσῃ περισσότερα ἡ σήμερον ἐφαρμοζομένη ἐνδιάμεσος λύσις διὰ τὴν ὕδρευσιν. Ἔναντι αὐτοῦ τοῦ μειονεκτήματος τῆς σήμερον ἐφαρμοζομένης λύσεως, ἔχομεν τὰ ἑξῆς τεράστια πλεονεκτήματα, ἐνῷ κατὰ τὴν λύσιν Ραυτοπούλου τὸ μὲν πρῶτον στάδιον ἔχει 75 ἢ 55 χιλιόμετρα, ἀναλόγως, ἐὰν πρόκειται περὶ Ἀναχώλης ἢ Παραλίμνης ἡ ἐνδιάμεσος σήμερον λύσις ἔχει μόνον 37 χιλιόμετρα. Ἐνῷ διὰ τὴν σήραγγα τῆς Πάρνηθος ὁ Ραυτόπουλος ὑπολογίζει μῆκος 22 χιλιόμετρα ὑπὸ τὴν Πάρνηθα καὶ ἕτερα 5 χιλιόμετρα εἰς τὸ Αἰγάλεω, δηλ. σύνολον σήραγγος 27 χιλιόμετρα, μεταξὺ τῶν ὁποίων ἡ μία σῆραγξ εἶναι ἡ τεραστία μὲ 22 χιλιόμετρα μήκους, ἡ σήμερον ἐφαρμοζομένη λύσις ἔχει σήραγγα μόνον 14,5 χιλιόμετρα. Συνεπῶς, ἔχομεν διαφορὰν 13 χιλιομέτρων, τὸ ὁποῖον πολλαπλασιαζόμενον ἐπὶ 8 ἑκατομμύρια τὸ χιλιόμετρον μᾶς δίδει ἐπὶ πλέον δαπάνην εἰς τὴν λύσιν Ραυτοπούλου διὰ τὸ δεύτερον αὐτὸ στάδιον, πλὴν τῆς πρώτης διαφορᾶς, 100 ἑκατομμύρια περίπου δραχμῶν. Προσθέτω ὅτι ἡ συντήρησις τοῦ ὑδραγωγείου εἶναι ἀνάλογος πρὸς τὸ μῆκος του. Ὑπολογίζεται δὲ αὕτη εἰς τὸ 1½ ἕως 2 τοῖς ἑκατὸν ἐπὶ τῆς ἀξίας του. Ἐὰν ὑπολογίσητε ὅτι τὸ μῆκος τοῦ ὑδραγωγείου εἶναι 37 χιλιόμετρα τὸ ἕνα καὶ τὸ ἄλλο 75 καὶ ὅτι ἀνάλογος θὰ εἶναι ἡ αὔξησις καὶ εἰς τὴν ἐπέκτασιν μετὰ τὰ 120 ἑκατομμύρια κυβικά, θὰ ἴδητε ὅτι αὐτὴ ἡ μελλοντικὴ ὠφέλεια τῶν 10 ἑκατομμυρίων μειώνεται καλὰ πολύ, λόγῳ συντηρήσεως, καὶ δὲν φθάνει κἂν τοὺς τόκους ποὺ θὰ ἀπῃτοῦντο διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ κεφαλαίου τῶν 100 ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Ἐτελείωσα μὲ τὸ θέμα τῆς ὑδρεύσεως, θὰ ἤθελα νὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἐπ’ ὀλίγον μὲ τὸ θέμα τῆς ἀρδεύσεως καὶ διὰ νὰ μὴ διαφωνήσωμεν πάλιν ἐπὶ ἀριθμῶν μὲ τὸν κ. καθηγητήν, θὰ υἱοθετήσω τοὺς ἰδικούς του ἀριθμούς. Εἶπεν ὁ κ. καθηγητής, ὅτι ὁ ἀγωγὸς διὰ τὴν ἄρδευσιν τῶν παρευβοϊκῶν ἐκτάσεων θὰ ἐκόστιζε 43 ἑκατομμύρια δραχμῶν, δηλαδὴ ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῶν 187 καὶ τῶν 230 ἑκατομμυρίων. Προχθὲς ὑπεβλήθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας ἡ προμελέτη Κραντονέλλη διὰ τὰ ἀρδευτικὰ δίκτυα τῆς παρευβοϊκῆς αὐτῆς ἐκτάσεως καὶ ἡ μελέτη αὐτὴ προβλέπει δαπάνην 90 ἑκατομμυρίων δραχμῶν δι’ ἔκτασιν 70 χιλιάδων στρεμμάτων. Συνεπῶς 90 σὺν 65 ἑκατομμύρια ποὺ θὰ κοστίσῃ ὁ ἀγωγὸς ἴσον 155 ἑκατομμύρια, εἶναι ἡ δαπάνη τῆς προμελέτης διὰ τὴν ἄρδευσιν 70 χιλιάδων στρεμμάτων, ἐκ τῶν ὁποίων μάλιστα τὰ 40 χιλιάδες εἶναι καὶ ὀρεινά. Εἰς τὴν Μακεδονίαν καὶ τὴν Θεσσαλίαν κοστίζει τὸ στρέμμα, μετὰ τὴν κατασκευὴν ὅλων τῶν ἀρδευτικῶν δικτύων μεταξὺ 1100 καὶ 1300 δραχμῶν. Καὶ ἐρωτῶ, εἶναι λογικὸν νὰ δεχθῶμεν ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ ἄρδευσις 70 χιλιάδων στρεμμάτων μὲ μέσον ὅρον 2.400 δραχ. τὸ στρέμμα, ἐφ’ ὅσον δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἄλλην λύσιν, πολὺ οἰκονομικωτέραν; Ἀπὸ μίαν προμελέτην, ἡ ὁποία ἔγινε διὰ τὰς ἀρδεύσεις ὄχι ὅλης αὐτῆς τῆς παρευβοϊκῆς ἐκτάσεως, ἀλλὰ μέρος μόνον τοῦ πλέον πολυτίμου ἀπὸ ἀπόψεως συστάσεως τοῦ ἐδάφους, εἶναι δυνατὸν διὰ συνολικῆς δαπάνης, ἐννοῶ καὶ τὸν ἀγωγὸν καὶ τὰ ἀρδευτικὰ δίκτυα, 48 ἑκατομμυρίων δραχμῶν νὰ ἀρδευθοῦν 26 χιλιάδες στρέμματα καὶ τὰ πλέον πολύτιμα. Ὄχι τὰ ὀρεινά, τὰ ὁποῖα καὶ συμπεριλαμβάνονται εἰς τὴν μελέτην Ραυτοπούλου. Αἱ ἐκτάσεις αὗται εἶναι 13 χιλιάδες στρέμματα εἰς τὴν περιοχὴν Χαλίων, 3 χιλιάδες στρέμματα εἰς τὴν περιοχὴν Λουκισίων καὶ 10 χιλιάδες στρέμματα εἰς τὴν περιοχὴν Βαθύ, Γεραλῆ καὶ Παραλία Χαλκίδος. Συνεπῶς, ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ἔργου τῆς ὑδρεύσεως διὰ τῆς υἱοθετηθείσης λύσεως καθόλου δὲν ἐτορπίλλισε τὴν λύσιν τῆς ἀρδεύσεως, τοὐναντίον τὴν ὠφέλησε διότι ἀπὸ μέσον ὅρον 2.400 δραχ. κατὰ στρέμμα, ἐκ τῶν ὁποίων τὸ ἥμισυ τοὐλάχιστον εἶναι ἐδάφη μὴ γόνιμα, μὴ ἀποδοτικά, κατεβαίνομεν εἰς μέσον ὅρον 1800 δραχ. καὶ μὲ τὸ πρόσθετον ἀκόμη προσόν, ὅτι τὰ ἐδάφη αὐτὰ εἶναι τὰ ἀποδοτικώτερα τῆς ὅλης παρευβοϊκῆς ἐκτάσεως. Εἶναι δὲ δυνατόν, νὰ γίνῃ ἡ ἄρδευσις αὐτὴ ἀπὸ τὴν Ἀνθηδόνα, ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος ἀπὸ ἐκεῖ ποὺ βάζομεν ἡμεῖς τὸ ἀντλιοστάσιον καὶ νὰ μὴ χρειάζεται διὰ τὴν ἄρδευσιν αὐτὴν καμμία ἄντλησις. Πλὴν αὐτοῦ ἔχει ἐρωτηθῆ καὶ ὑπεβλήθη πρὸ δύο ἡμερῶν ἀπὸ τὸν ἴδιον μελετητὴν Κραντονέλλη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας ἡ προμελέτη διὰ τὸ Θηβαϊκὸν πεδίον ἡ ὁποία προβλέπει δυνατότητα ἀρδεύσεως τῶν 70 χιλιάδων στρεμμάτων τοῦ Θηβαϊκοῦ πεδίου ἐκ τῆς Ὑλίκης μὲ μέσον ὅρον δαπάνης 1.900 δραχμῶν κατὰ στρέμμα. Ἀμφότερα αὐτὰ τὰ ἀρδευτικὰ ἔργα εἶναι μελετημένα καὶ ἐλπίζω ὅτι πολὺ ταχέως θὰ καταστῇ δυνατὴ ἡ ἐκτέλεσίς των. Καὶ θὰ ἔλθω τώρα εἰς τὴν περίφημον ὑπέρβασιν ἡ ὁποία ἀποτελεῖ καὶ τὸν λόγον τῆς ὑποβολῆς τῆς ἐπερωτήσεως διότι οὐδεὶς θὰ συνέτρεχε λόγος ὑποβολῆς τῆς ἐπερωτήσεως δι’ ἓν θέμα τὸ ὁποῖον ἔχει ἤδη συζητηθῆ δίς, τὸ θέμα δηλαδὴ τῆς ἐπιβολῆς τῆς ἐνδιαμέσου χαράξεως. Ἡ ἐπερώτησις ὑπεβλήθη μὲ ἀντικειμενικόν, βεβαίως, σκοπὸν τὴν διὰ τρίτην φορὰν συζήτησιν τοῦ θέματος, μὲ δικαιολογίαν ὅμως, τὰς ὑπερβάσεις. Εἶπεν ὁ κ. καθηγητής, ὅτι τὸ 1954 ἀνηγγέλθη ἡ ὕδρευσις τῶν Ἀθηνῶν διὰ 40 ἑκατομμύρια κυβικὰ ἐτησίως, ἡ δὲ δαπάνη θὰ ἀνήρχετο εἰς τὸ ποσὸν τῶν 67 ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Εὐτυχῶς ὅτι μετὰ ταῦτα μετέβαλε ὀλίγον τὴν ἄποψίν του ἐπὶ τὸ ἠπιώτερον καὶ εἶπεν ὅτι ναὶ μὲν ὡμίλει ἡ ἐξαγγελία τοῦ Στρατάρχου Παπάγου ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, περὶ 67 ἑκατομμυρίων δραχμῶν μὲ ἀπόδοσιν 40 ἑκατομμυρίων κυβικῶν ἐτησίως, ἀλλὰ εἰς τὴν εἰσήγησιν τοῦ ἁρμοδίου Διευθυντοῦ γίνεται λόγος περὶ 40 ἑκατομμυρίων κυβικῶν, μὲ δαπάνην 92 ἑκατομμυρίων. Καὶ εἶπεν ὁ κ. καθηγητὴς ὅτι αὐτὴ ἡ προσωρινὴ λύσις τῶν 67 ἑκατομμυρίων ἔφθασε σήμερα εἰς τὰ 200 ἑκατομμύρια. Κύριοι βουλευταί, δὲν ὑπάρχει οὔτε ἡ ἐπείγουσα λύσις τῶν 67 ἑκατομμυρίων, οὔτε κἂν ἡ σταδιακὴ λύσις τῶν 92 ἑκατομμυρίων, οὔτε ἡ ὁλοκληρωτικὴ λύσις τῶν 121 ἑκατομμυρίων. Διότι ἡ ἐπείγουσα λύσις δὲν ἐγένετο ποτέ. Ἡ λύσις τῶν 40 ἑκατομμυρίων δὲν ἐφαρμόζεται, ἐφ’ ὅσον, ὅταν τελειώσωμεν μὲ τὸ καλὸ τὰ ἔργα, τὸν Μάϊον ἢ Ἰούλιον, θὰ ἔχωμεν 60 ἑκατομμύρια ἐτησίως. Καὶ νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ προβῶμεν εἰς τὴν αὔξησιν αὐτῶν τῶν 60 ἑκατομμυρίων εἰς 100 διὰ τῆς προσθήκης τῶν ἀντλιῶν εἰς Βίλιζαν καὶ Μουρίκι. Πρὸς τὸ παρὸν οὐδεμία τοιαύτη ἀνάγκη ὑπάρχει. Τὰ 60 ἑκατομμύρια ἐτησίως μᾶς εἶναι ὑπεραρκετά. Ὅταν ἡ κατανάλωσις φθάσῃ τὸ ποσὸν αὐτό, ἔχομεν ὅλον τὸν καιρὸν νὰ προσθέσωμεν καὶ τὰς δύο ἄλλας ἀντλίας καὶ τὸν δεύτερον βοηθητικὸν ἀγωγὸν διὰ νὰ φθάσωμεν 100 ἑκατομμύρια κυβικὰ ἐτησίως, ὡς εἶναι ἡ ἐξαγγελθεῖσα ὁριστικὴ λύσις. Τὰ ἔργα μέχρι τῆς στιγμῆς, μὴ ὑπολογιζομένου τοῦ δευτέρου ἀγωγοῦ, καὶ τῶν ἀντλιῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ τοποθετηθοῦν εἰς τὸ Μουρίκι καὶ τὴν Βίλιζαν διὰ νὰ αὐξήσωμεν τὰ 60 ἑκατομμύρια ἐτησίως, εἰς 100 ἑκατομμύρια, θὰ μᾶς κοστίσουν 144 ἑκατομμύρια. Ὁ κ. καθηγητὴς μᾶς εἶπεν ὅτι ἡ κατασκευὴ τοῦ διαύλου λόγῳ ἀλλοίας συνθέσεως τοῦ ἐδάφους, θὰ μᾶς κοστίσῃ πολὺ ἀκριβότερον ἀπὸ ὅ,τι κοστίζει σήμερον. Ἡ ὁριστικὴ μελέτη ἔχει ἕνα ποσὸν 4.5 ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Συνεπῶς καὶ εἰς τὸ διπλάσιον ἐὰν πάῃ τὸ ἔργον αὐτὸ θὰ γίνῃ ἀπὸ 144, 150 ἑκατομμύρια, ἔναντι 92 ἑκατομμυρίων ἐξαγγελθέντων τὸ 1954, ἀλλὰ μὲ ἀπόδοσιν 40 ἑκατομμυρίων κυβικῶν. Ἐνῷ μὲ τὴν σήμερον ἀκολουθουμένην λύσιν θὰ ἔχωμεν 60 ἑκατομμύρια κυβικὰ ἐτησίως. Δὲν θέλω νὰ κάμω χρῆσιν αὐτῆς τῆς αὐξήσεως τῆς ἀποδόσεως κατὰ 50%. Θὰ συγκρίνω ἁπλῶς τὰ 92 ἑκατομμύρια μὲ τὰ 144 ἑκατομμύρια. 92 ἑκατομμύρια τοῦ 1954 μὲ αὔξησιν 30%, ὅση εἶναι ἡ διαφορὰ τιμῶν καὶ ἡμερομισθίων σημαίνουν 120 ἑκατομμύρια. Ἐὰν εἰς τὰ 120 αὐτὰ ἑκατομμύρια προσθέσητε καὶ 13 ἑκατομμύρια, ὅσον ἐκόστισαν αἱ ὁδοὶ αἱ ὁποῖαι ἔγιναν διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ ἔργου, ἡ ἐνισχυμένη ἀντισεισμικὴ κατασκευὴ τῶν τεχνικῶν ἔργων, ἡ ὁποία δὲν εἶχε προβλεφθῆ, οὔτε ἀπὸ τὴν μίαν λύσιν, οὔτε ἀπὸ τὴν ἄλλην, καὶ ἐὰν προσθέσητε τὸν κλειστὸν ἀγωγὸν ὁ ὁποῖος ἔγινε εἰς τὰ δύο ἄκρα τοῦ ὑδραγωγείου, θὰ πρέπει εἰς τὰ 120 ἑκατομμύρια νὰ προσθέσετε καὶ ἄλλα 26, δηλαδὴ ἔχομεν σύνολον 146 ἑκατομμυρίων ἔναντι 150 ἑκατομμυρίων, τὰ ὁποῖα θὰ ἀπαιτηθοῦν ἔστω καὶ ἐὰν οἱ φόβοι τοῦ κ. καθηγητοῦ ἀποδειχθοῦν βάσιμοι, ὡς πρὸς τὴν κατασκευὴν τοῦ διαύλου. Θὰ ἤθελον, κύριοι, ἐπειδὴ ὁ κ. καθηγητὴς ἐπεράτωσε τὴν ὁμιλίαν του μὲ τὰς σκανδαλώδεις ὑπερβάσεις, τὰς παρατηρουμένας εἰς τὰ δημόσια ἔργα, νὰ σᾶς ἀναφέρω δύο παραδείγματα. Ἐὰν ψάξετε ὅλα τὰ κατασκευασθέντα ἔργα ἐν Ἑλλάδι, θὰ ἴδητε ὅτι εἰς τὰ ἔργα πολὺ εὐκολώτερα αὐτοῦ καὶ εἰς ἔργα τὰ ὁποῖα γίνονται ἐπὶ ἀσφαλεστάτου ἐδάφους, ὡς ἔργα οἰκοδομικά, αἱ ὑπερβάσεις κυμαίνονται μεταξὺ 20 καὶ 40%. Ἠξεύρετε πόσον ἐκόστισε τὸ μέγαρον αὐτὸ εἰς τὸ ὁποῖον συνεδριάζομεν, ἔναντι τῆς μελέτης του; Τὸ ἔργον καθὼς ἠξεύρετε, κατεσκευάσθη τὸ 1928–31, εἶχε προϋπολογισθῆ εἰς 45 ἑκατομμύρια δραχμῶν καὶ ἐκόστισε 83 ἑκατομμύρια. Ὑπέρβασις, συνεπῶς, δι’ ἔργον τὸ ὁποῖον δὲν εἶχε καμμίαν δυσκολίαν, πλὴν τῆς δυσκολίας τῆς ἀκουστικῆς 95%. Ἀλλὰ ἐπειδὴ ὡρισμένοι κύκλοι ἐνόμιζον ὅτι αὐτὸ ἀποτελεῖ ἔνδειξιν τοῦ ὑποαναπτύκτου τῆς χώρας μας θὰ σᾶς ἀναφέρω μερικὰ παραδείγματα μιᾶς ἄλλης χώρας, ἡ ὁποία ἀπὸ τεχνικῆς ἀπόψεως εἶναι ἀρτίως ὠργανωμένη, τῆς Ἰταλίας. Καὶ θὰ σᾶς ἀναφέρω παραδείγματα λίαν πρόσφατα. Ὅταν ἤμην εἰς τὴν Ἰταλίαν ἐζήτησα νὰ πληροφορηθῶ ποία σχέσις ὑπάρχει μεταξὺ τῆς προμελέτης καὶ τῆς ἐκτελέσεως τοῦ ἔργου. Ὅλοι οἱ Ἰταλοὶ μηχανικοὶ τοὺς ὁποίους ἠρώτησα, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ἕνας συμπαθέστατος γέρων, ὁ ὁποῖος μοῦ ἔγραψε, διότι ἦτο ἀσθενὴς εἰς τὸ Μιλάνο καὶ δὲν ἠμποροῦσε νὰ ἔλθῃ νὰ μὲ συναντήσῃ, ὅλοι μοῦ εἶπον ὅτι αἱ ὑπερβάσεις δι’ ὅλα τὰ ἔργα κυμαίνονται μεταξὺ 20 καὶ 30%. Ὅταν ἐζήτησα συγκεκριμένα ἔργα μὲ ἀριθμοὺς μελέτης καὶ ἀριθμοὺς ἐκτελέσεως, μοῦ ἀπεστάλη πρὸ ἡμερῶν ἀπὸ τὸ Γραφεῖον Τύπου τῆς Ἑλληνικῆς Πρεσβείας ἕνα ἔγγραφον τὸ ὁποῖον ἀναφέρει τρία ἔργα ὀνομαστικῶς καὶ συλλήβδην ὡρισμένα ἄλλα περὶ τῶν ὁποίων θὰ σᾶς ὁμιλήσω εἰς τὸ τέλος. Ἀναφέρει, λοιπόν, ἕνας πρώην Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων τῆς Ἰταλίας, ὅτι ἐξ ὅσων ἐνθυμεῖται, ὅτι ἡ κατασκευὴ μιᾶς γεφύρας, τῆς γεφύρας Τζίνο τῆς Πάδουας, ἐπὶ προϋπολογισμοῦ 185 ἑκατομμυρίων λιρεττῶν ἡ ἐκτέλεσις ἀνῆλθεν εἰς 250 ἑκατομμύρια. Συνεπῶς, ὑπέρβασις περὶ τὰ 85%. Καὶ τοῦτο διότι κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ἐκτελέσεως ἐζητήθη καὶ ἐτροποποιήθη ἡ διάρθρωσις τοῦ ἔργου διὰ νὰ καταστῇ ἡ γέφυρα κατάλληλος διὰ τὴν διάβασιν καὶ εἰδικῶν μεταφορικῶν μέσων, τὰ ὁποῖα δὲν εἶχον προβλεφθῆ. Ἡ «πανοραμικὴ» ὁδός, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τμῆμα τοῦ αὐτοκινητοδρόμου μεταξὺ Παλέρμου καὶ Σαλέρνου, ὑπελογίσθη εἰς 1.200.000.000 λιρέττες, καὶ ἀνῆλθε τελικῶς εἰς 2.000.000.00 λιρέττες. Τὸ ὑδραγωγεῖον τοῦ Κασσίνο εἰς τὸ Σαλέρνο, ἐνῷ εἶχε προϋπολογισθῆ εἰς 120.000.000 λιρέττες, ἀνῆλθε τελικῶς εἰς 240.000.000, δηλαδὴ διπλασιασμός. Καὶ τέλος, εἰς ὅλας τὰς πόλεις τῆς «Κάζα ντὲ Μεσοτζόρνο» — εἶναι ἡ ὀργάνωσις, ἡ ὁποία προγραμματίζει καὶ ἐκτελεῖ τὰ ἐγγειοβελτιωτικὰ ἔργα τῆς Νοτίου Ἰταλίας — παρετηρήθη, κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἐν λόγῳ ἔργων, ἀναθεώρησις τῶν οἰκείων σχεδίων ἀπὸ τεχνικῆς ἀπόψεως, μὲ συνέπειαν τὴν μεγάλην αὔξησιν τῶν ἐξόδων. Συνεπῶς, κύριοι συνάδελφοι, δὲν συμβαίνει μόνον εἰς τὴν Ἑλλάδα τοῦτο. Καὶ δὲν ὀφείλεται εἰς ἀνεπάρκειαν τῶν Ἑλλήνων μηχανικῶν ἢ εἰς κακὴν ὀργάνωσιν. Γίνεται παντοῦ. Καὶ ἐὰν εἴχατε ἐρωτήσει εἰς τὴν Γαλλίαν ἢ εἰς τὴν Γερμανίαν, τὸ ἴδιον θὰ σᾶς ἔλεγον. Μὲ μίαν διαφοράν, ὅτι εἰς τὴν Ἰταλίαν καὶ παντοῦ, ἐὰν ἐρωτήσητε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων, δὲν θὰ σᾶς ὁμιλήσουν περὶ ὑπερβάσεων τῶν δημοσίων ἔργων κατὰ τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον ὁμιλοῦμεν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Διότι, τελευταίως, καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ παράπονον τοῦ Ὑπουργείου, ἔγινε μία συστηματικὴ ἐκστρατεία κατασυκοφαντήσεως καὶ κατασπιλώσεως καὶ τῶν πολιτικῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι διευθύνουν τὰ τεχνικὰ Ὑπουργεῖα καὶ τῶν τεχνικῶν ὑπαλλήλων. Διότι, ὅταν ὁμιλῆτε περὶ σκανδαλωδῶν ὑπερβάσεων τῶν προϋπολογισμῶν τῶν δημοσίων ἔργων, ἕνα μόνον εἶναι δυνατὸν νὰ ἐννοῆτε, ἔστω καὶ ἐὰν δὲν τὸ λέγετε σαφῶς. Ὅτι αἱ ὑπερβάσεις αὐταὶ ὀφείλονται εἰς δόλον. Αὐτὸ δὲν τὸ εἶπε κανεὶς εἰς τὴν Ἰταλίαν. Τοὐναντίον, ὅλοι δικαιολογοῦν αὐτὰς τὰς ὑπερβάσεις καὶ λέγουν, ὅτι εἶναι ἀπολύτως φυσικαί, καὶ εἰς ἔργα κοινά, καὶ ἀκόμη φυσικώτερον εἰς ἔργα δύσκολα, ὅπως εἶναι τὰ ἔργα τὰ ἐκτελούμενα ἐντὸς ποταμῶν, καὶ τὰ ἔργα ὑδραγωγείων, τὰ ὁποῖα ἔχουν μῆκος 35 καὶ 40 χιλιόμετρα. Αὐταί, κύριοι εἶναι αἱ ὑπερβάσεις, αὐτὴ εἶναι ἡ ἱστορία τῆς Ὑλίκης. Θὰ ἠδυνάμην νὰ ἀπαντήσω μονολεκτικῶς εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν τὴν ἐπαναφέρουσαν διὰ τρίτην, φορὰν τὸ θέμα. Ἐὰν δὲν εἶχε δοθῆ, ὡς καὶ ἐν ἀρχῇ τῆς ὁμιλίας μου εἶπον, ἡ λύσις αὐτή, σήμερον οἱ Ἀθηναῖοι θὰ ἔβλεπον τὴν λίμνην νὰ εὑρίσκεται εἰς τὰ 1.800.000 κυβικά, δηλαδὴ δὲν θὰ ἔπιναν νερό, ἀλλὰ θὰ ἔτρωγαν λάσπη. Μὲ τὴν λύσιν ποὺ ἐδόθη, εἰσρέουν εἰς τὴν λίμνην Μαραθῶνος, εἴτε τὸ θέλει ἡ Ἀντιπολίτευσις, εἴτε δὲν τὸ θέλει, 60.000 κυβικὰ ἡμερησίως. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα). Ἀπεφεύχθη οἱοσδήποτε κίνδυνος λειψυδρίας. Τὸν Ἰούνιον, ὁπότε θὰ ἔχῃ τελειώσει τὸ ἔργον τῆς Ὑλίκης, θὰ ἠμποροῦμεν νὰ ὑπολογίζωμεν ἐπὶ 60.000.000 κυβικῶν ἐτησίως ἀπὸ τὴν Ὑλίκην καὶ ἐὰν ἐξωδεύσωμεν καὶ ἄλλα 30.000.000 δρχ., θὰ ἔχωμεν τὰ 100 ἑκατομμύρα κυβικὰ ἐτησίως. Αὐτὸ ἀνηγγέλθη πρὸ τριῶν ἐτῶν καὶ αὐτὸ ἔγινε. Ἐὰν ὑπάρχῃ εἰς αὐτὸ τὸ ἔργον μικρὰ ὑπέρβασις, ἐνθυμηθῆτε τοὺς Ἰταλούς. Αὐτοὶ δὲν ὁμιλοῦν περὶ τῶν μικρῶν αὐτῶν ὑπερβάσεων, ὡς ἡμεῖς. (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Παπανδρέου, ἔχει τὸν λόγον.

§26Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ὅταν ὁ ἐπερωτήσας συνάδελφος ἀνέφερε μόνον τὴν λέξιν «ἔργα Ὁμονοίας» ἀπηγορεύσατε τὴν συνέχειαν. Ἐν τούτοις ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων ἀνέπτυξε ἐπὶ μακρὸν τὸ θέμα τῶν ὑπερβάσεων, χωρὶς νὰ ἐμποδισθῇ. Τὸ συμπέρασμα, εἰς τὸ ὁποῖον ἀγόμεθα εἶναι... (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι)....

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, κύριοι συνάδελφοι, ἡσυχία καὶ ὄχι διακοπάς. Συνεχίσατε, κύριε Πρόεδρε.

§28Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Τὸ συμπέρασμα, εἰς τὸ ὁποῖον ἀγώμεθα, εἶναι τοῦτο: Πρῶτον, εἰς τοὺς περαιτέρω ἐπερωτῶντας δὲν ἠμπορεῖ πλέον νὰ ἰσχύσῃ ἡ ἀπαγόρευσις, ἐὰν πρόκειται βεβαίως νὰ ἀναφερθοῦν γενικῶς εἰς τὸ θέμα τῶν ὑπερβάσεων, καὶ ὄχι νὰ εἰσέλθουν εἰς συγκεκριμένην ἀνάπτυξιν, ἡ ὁποία δὲν ἀνήκει εἰς τὴν σημερινὴν συζήτησιν. Καὶ δεύτερον, ἐν συνεχείᾳ πρὸς τὴν ἐπερώτησιν τῆς Ὑλίκης, θὰ πρέπει νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἐπερώτησιν τῶν ὑπερβάσεων διὰ τὰ ὑπόλοιπα δημόσια ἔργα. Διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀναπτύξας τὸ θέμα, ἀπέδειξεν ὅτι ὑπάρχει πλήρης συνάφεια καὶ ἐπιβάλλεται, ἑπομένως, ἡ συσχέτισις εἰς τὴν συνέχειαν τῶν ἐπερωτήσεων.

§29Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ εἶχε καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ γίνῃ συσχετισμὸς τοῦ ἔργου τῆς Ὑλίκης μὲ τὰ ὑπόλοιπα δημόσια ἔργα. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν συνεφωνήθη μεταξὺ Ἀντιπολιτεύσεως καὶ Κυβερνήσεως, μεσολαβοῦντος τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς, ὅπως ἐντοπισθῇ ἀπόψε ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς Ὑλίκης. Δεδομένου, ὅμως, ὅτι κατὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἐπερωτήσεως κατηγορήθη ἡ Κυβέρνησις δι’ ὑπερβάσεις, εἶχεν ὄχι δικαίωμα ἀλλ’ ὑποχρέωσιν ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργός, νὰ ἀποδείξῃ ὅτι αἱ ὑπερβάσεις αὗται εἶναι ἀναγκαῖαι, φυσικαὶ καὶ συνήθεις. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν συσχέτισιν τῶν ἐπερωτήσεων αἱ ὁποῖαι ἀφοροῦν τὰ δημόσια ἔργα δι’ αὐτὰς θὰ ἔπρεπε νὰ ὁρισθῇ μία ἄλλη συνεδρίασις. Δημόσια ἔργα εἰς τὸν τόπον μας ἐκτελοῦνται πολλά. Θὰ πρέπει νὰ προσδιορισθῇ συγκεκριμένως τὸ περιεχόμενον τῆς ἐπερωτήσεως. Θὰ πρέπει νὰ ἀναφέρωνται συγκεκριμένως τὰ δημόσια ἔργα εἰς ἃ ἀφορᾷ ἡ ἐπερώτησις διὰ νὰ εἶναι εἰς θέσιν ὁ Ὑπουργὸς νὰ παρασκευασθῇ καὶ νὰ δώσῃ ἐξηγήσεις εἰς τὴν Βουλήν.

§30Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Εἴμεθα σύμφωνοι μὲ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ ὑπάρξῃ ἡ συνέχεια τῆς ἐπερωτήσεως διὰ τὰς ὑπερβάσεις, ἀφοῦ προσδιορισθοῦν τὰ ἔργα εἰς τὰ ὁποῖα ἀναφέρεται ὁ ἔλεγχος τῶν ὑπερβάσεων. Βεβαίως, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι τοῦτο ἀόριστον, διότι πρέπει νὰ εἶναι παρασκευασμένος ὁ Ὑπουργός. Εἶναι ἐντελῶς λογικὸν καὶ οὐδέποτε εἶχεν ἄλλην ἔννοιαν ἡ ἀξίωσις νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις τῶν ἐπερωτήσεων. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ πρῶτον θέμα, θέλω νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι καθ’ ὃν τρόπον ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐθεώρησεν ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀναφερθῇ εἰς προηγούμενα ἔργα, καθ’ ὅμοιον τρόπον καὶ οἱ ἐπερωτῶντες ἐδικαιοῦντο νὰ εἴπουν, ὅτι ἀποτελεῖ κανόνα τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως ἡ συνεχὴς ὑπέρβασις τῶν δαπανῶν.

§31Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργός, δίδων ἐξηγήσεις καὶ ἀμυνόμενος κατὰ τῆς κατηγορίας ὅτι παρατηροῦνται ὑπερβάσεις, ἦτο ὑποχρεωμένος νὰ ἀποδείξῃ δι’ ἐπιχειρημάτων καὶ διὰ παραδειγμάτων ὅτι αἱ ὑπερβάσεις εἶναι φυσικαί.

§32Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις, ἀσκοῦσα τὸν ἔλεγχον, ἐδικαιοῦτο νὰ ὑποστηρίξῃ, ὅτι αἱ ὑπερβάσεις τῶν δαπανῶν, ἦσαν ἀδικαιολόγητοι.

§33Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Καὶ ἐὰν ἡ Ἀντιπολίτευσις ἀναφερθῇ εἰς ἔργα ἄλλα ἐκτὸς τῆς Ὑλίκης, ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ εἶναι παρασκευασμένη νὰ ἀπαντήσῃ. Θὰ πρέπει νὰ προσδιορισθοῦν τὰ θέματα τὰ συγκεκριμένα.

§34Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Εἴμεθα ἡμεῖς παρασκευασμένοι νὰ ἀπαντήσωμεν διὰ τὰς ὑπερβάσεις τῶν δαπανῶν αὐτοῦ τοῦ κτιρίου; Βεβαίως ὄχι. Ἦτο αἰφνιδιασμὸς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Δημοσίων Ἔργων.

§35Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἀνεφέρθη εἰς αὐτό, διότι ἀπετέλει περιεχόμενον τῆς ἐπερωτήσεως. Ἀνεφέρθη εἰς αὐτὸ ἁπλῶς διὰ νὰ ἀποδείξῃ ὅτι ὑπάρχουν ὑπερβάσεις καὶ εἰς ἄλλα ἔργα. Ἁπλῶς καὶ μόνον διὰ νὰ ἀντικρούσῃ τὴν κατηγορίαν τῶν ὑπερβάσεων ἦτο ὑποχρεωμένος νὰ ἐπικαλεσθῇ ὅλα αὐτὰ τὰ προηγούμενα. Δὲν γεννᾶται θέμα περιορισμοῦ τῶν ὁμιλητῶν, ἀλλά, ὅπως σᾶς εἶπον, προκειμένου νὰ γίνῃ συζήτησις δι’ εἰδικὰ θέματα, θὰ πρέπει αὐτὰ νὰ προσδιορισθοῦν.

§36Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ζητοῦμεν εἶναι ἴση μεταχείρισις Ἀντιπολιτεύσεως καὶ Κυβερνήσεως.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὀφείλω νὰ ἀπαντήσω καὶ ἐγὼ ὡς ἔχων τὴν τιμὴν νὰ προεδρεύω. Ὁ κ. Κιτσίκης ὅταν ἠγόρευε, κατόπιν συμφωνίας, ρητῶς συνομολογηθείσης, θὰ περιωρίζετο εἰς τὸ ζήτημα τῆς Ὑλίκης, ἐν τούτοις ἐπροχώρησε καὶ ἀνέπτυξε καὶ τὸ ζήτημα τῶν δαπανῶν τῆς Πλατείας Ὁμονοίας. Εἰς αὐτὸ ἀκριβῶς τὸ σημεῖον παρενέβην καὶ παρεκάλεσα νὰ περιορισθῇ μόνον εἰς τὸ θέμα τῆς Ὑλίκης. Περαιτέρω ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀγορεύων, ἀνεφέρθη εἰς διάφορα παραδείγματα καὶ εἶπεν ὅτι παντοῦ καὶ πάντοτε γίνονται ὑπερβάσεις. Ἀνεφέρθη εἰς ὑπερβάσεις, αἱ ὁποῖαι γίνονται εἰς δημόσια ἔργα, ἐκτελούμενα ἐν Ἰταλίᾳ καὶ ἀλλαχοῦ. Καὶ ἀνεφέρθη εἰς ὅλας αὐτὰς τὰς ὑπερβάσεις διὰ νὰ ἀποδείξῃ ἀμυνόμενος, ὅτι καὶ εἰς τὰ ἔργα τῆς Ὑλίκης ἐγένοντο δικαιολογημέναι καὶ συνήθεις ὑπερβάσεις.

§38Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὅσα ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀνέφερε διὰ τὴν Ἰταλίαν, δι’ ἡμᾶς παραμένουν ξένα, διότι δὲν εἴμεθα εἰς θέσιν καὶ νὰ ἐπιθυμοῦμεν νὰ ἀναλάβωμεν τὴν ὑπεράσπισιν ἢ τὴν κατηγορίαν τῶν Ἰταλῶν. Ἐπειδή, ὅμως, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπεκαλέσθη ἐπιχείρημα, ἀφορῶν τὸ παρελθόν, εἰς περίοδον Κυβερνήσεως τῆς σημερινῆς Ἀντιπολιτεύσεως, διεκδικοῦμεν τὸ ἀντίστοιχον δικαίωμα. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ζητοῦμεν ἰσότητα μεταχειρίσεως.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Νικολαΐδης, ἔχει τὸν λόγον.

§40Σ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί, θὰ ἀκολουθήσω ὀλίγον τὸ παράδειγμα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Δημοσίων Ἔργων, ὄχι διὰ νὰ ὁμιλήσω περὶ τῶν ὑπερβασιῶν τῆς Ὑλίκης, ἀλλὰ θὰ τὸν ἀκολουθήσω, διότι καὶ σήμερον καταλήγων καὶ ἄλλοτε δι’ ἀνακοινώσεώς του εἰς τὸν Τύπον, κατηγόρησε τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, ὅτι δῆθεν, συνεχίζον τὴν προσπάθειάν του, κατασυκοφαντεῖ πᾶσαν πρᾶξιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐμποδίζει τὴν προχώρησιν τῶν δημοσίων ἔργων καὶ τοῦτο τὸ πράττει ἄνευ οἱασδήποτε ἀποδείξεως. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Βʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Ι. Λαυρεντίδης). Κύριοι βουλευταί, ἐπειδὴ συνέβη νὰ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ διευθύνω τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων ἐπὶ μίαν διετίαν καὶ πλέον, ἐπειδὴ συνέβη ἐπίσης νὰ ἔχω λάβει τὴν ἀπόφασιν περὶ τῆς ὑδρεύσεως ἐξ Ὑλίκης καὶ ὄχι ἐκ Σουβάλας καὶ ἐπειδὴ πιστεύω ἀκόμη, ὅτι ἡ ἀπόφασις τοῦ ἐνδιαμέσου ὑδραγωγείου, κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν, τελείως ἀντικειμενικήν, ἔχει κολοβωθῆ, διὰ τοὺς λόγους αὐτοὺς εἶμαι ὑποχρεωμένος καὶ ἔχω τὸ δικαίωμα, νομίζω, νὰ ἀνέλθω εἰς τὸ βῆμα καὶ νὰ ἐλέγξω τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν σημερινὴν καὶ τὴν προηγούμενην καὶ τὸν σημερινὸν Ὑπουργὸν καὶ πολὺ περισσότερον τὸν πρώην Ὑπουργὸν καὶ νῦν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Πρέπει νὰ σᾶς δηλώσω, προκαταβολικῶς, ὅτι ἐνδέχεται ὁ ἔλεγχός μας, παρὰ τὴν ἀντικειμενικότητα, παρὰ τὴν καλοπιστίαν του, νὰ παρουσιάσῃ ὡρισμένα χάσματα, ἀλλὰ πρέπει ἐπίσης νὰ σᾶς δηλώσω, ὅτι τὰ χάσματα αὐτὰ θὰ ὀφείλωνται εἰς τὸ ὅτι τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἐζητήσαμεν ἐτέθησαν ὑπ’ ὄψει μας μὲ τόσην γλισχρότητα καὶ μὲ τόσην καθυστέρησιν, ὥστε πολὺ φυσικὸν ἦτο νὰ παρεμποδίζουν τὴν πληρότητα τῆς ἐρωτήσεώς μας. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων εἰς δηλώσεις του τὴν 31ην Ἰουλίου λήγοντος ἔτους, εἶπε καὶ ἐπανέλαβε καὶ σήμερον, ὅτι αἱ ὑπερβάσεις καὶ παρ’ ἡμῖν καὶ εἰς ἄλλας χώρας παρουσιάζονται περίπου ὡς φαινόμενα φυσικά, ἄφευκτα καὶ συνεπῶς εἶναι περίεργον, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις φέρει εἰς τὴν Βουλὴν θέμα ὑπερβάσεων. Πρέπει, κύριοι συνάδελφοι, νὰ συνεννοηθῶμεν μεταξύ μας, Συμπολίτευσις καὶ Ἀντιπολίτευσις καὶ ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ μὲ τὴν Κυβέρνησιν μὲ τὸ περιεχόμενον τοῦ ὅρου ὑπέρβασις. Διότι γίνεται σύγχυσις καὶ πιστεύει ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις ἔρχεται νὰ ἐλέγξῃ πᾶσαν ὑπέρβασιν. Ἡμεῖς, κύριοι, θὰ ἐλέγξωμεν τὰς πραγματικὰς ὑπερβάσεις καὶ ὄχι τὰς φαινομενικάς, διότι ὑπάρχουν ὑπερβάσεις, αἱ ὁποῖαι καταχραστικῶς ὀνομάζονται ὑπερβάσεις, εἶναι φαινομενικαί, διότι ἀποτελοῦν δαπάνας προσθέτου ἔργου. Δι’ αὐτὰς οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν θὰ κατηγορήσῃ τὴν Κυβέρνησιν. Ὑπάρχουν, ὅμως, καὶ αἱ πραγματικαὶ ὑπερβάσεις, αἱ ὁποῖαι ἀντιπροσωπεύουν δαπάνας ἐπὶ τοῦ βασικοῦ, τοῦ μοναδικοῦ ἔργου, χωρὶς νὰ προστεθῇ νέον ἔργον. Δι’ αὐτὰς καὶ μόνον τὰς ὑπερβάσεις εἶναι δυνατὸν σοβαρῶς καὶ καλοπίστως νὰ γίνῃ συζήτησις καὶ κατηγορία. Ὀφείλω νὰ δηλώσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι αἱ ὑπερβάσεις τὰς ὁποίας κατελόγισεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς εἰς βάρος τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, περιλαμβάνονται εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν φαινομενικῶν ὑπερβάσεων, εἰς ὡρισμένα δὲ παραδείγματα τούτου δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ὑπέρβασις, ἔστω καὶ φαινομενική, ἀλλὰ τοὐναντίον κόστος τοῦ ἔργου κάτω τοῦ συμφωνηθέντος. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, χωρὶς νὰ παραδῶ τὸν κανόνα, ὁ ὁποῖος συνεφωνήθη, ἐπειδὴ πρόκειται καὶ περὶ κατηγοριῶν, αἱ ὁποῖαι ἀναφέρονται εἰς τὴν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν διηύθυνα τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων, νὰ δώσω ὡρισμένας ἐξηγήσεις ἐν προκειμένῳ. Μὲ κατηγόρησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ἐν τῷ προσώπῳ μου τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, ὅτι τὰ ἔργα αὐτὰ παρουσιάζουν ὑπερβάσεις 280% καὶ 520%. Δὲν θὰ ὁμιλήσω περὶ ἔργων ὁδοποιΐας. Θὰ ὁμιλήσω περὶ ἔργων ἄλλων πλέον σημαντικῶν καὶ κυρίως λιμενικῶν καὶ ἐγγειοβελτιωτικῶν. Κατηγορήθην ὅτι ἐνῷ τὰ λιμενικὰ ἔργα τῆς Ἀλεξανδρουπόλεως εἶχον προϋπολογισθῆ ὅτι θὰ ἀνέλθουν εἰς 4.500.000 δραχμάς, τελικῶς ἀνῆλθον εἰς 13.000.000. Ἰδού, κύριοι συνάδελφοι, ποία εἶναι ἡ πραγματικότης. Καταθέτω εἰς τὴν Βουλὴν πίνακα τῶν ἐκτελεσθέντων ἔργων:

ΠΙΝΑΞ

ΛΙΜΕΝΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΕΩΣ

Ἐργολαβία 1η:

Ἐργολαβία 2α:

Ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῆς 1ης καὶ 2ας ἐργολαβίας ἐν σχέσει πρὸς τὰ κατασκευασθέντα μέτρα προέρχεται ἀπὸ τὴν ὕπαρξιν τεχνητῶν ὀγκολίθων ἑτοίμων, ὧν ἡ ἀξία δὲν περιέχεται εἰς τὴν ἀξίαν τῆς ἐργολαβίας. Πάντως, ὑπέρβασις οὐδεμία. Ἐργολαβία 3η:

ΕΡΓΑΣΙΑ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΕΠΕΙΓΟΝΤΩΝ ΕΡΓΩΝ

Ἀπὸ τὸν πίνακα ἐξάγεται σαφῶς ὅτι τὰ λιμενικὰ ἔργα Ἀλεξανδρουπόλεως ἐξετελέσθησαν διὰ τριῶν ἐργολαβιῶν. Ἡ πρώτη ἐργολαβία εἶχεν ἀντικείμενον τὴν κατασκευὴν προσηνέμου μώλου 209 μέτρων. Ἀξία προϋπολογισθεῖσα καὶ πραγματοποιηθεῖσα δραχμαὶ 4.500.000, ὑπέρβασις οὐδεμία. Δευτέρα ἐργολαβία. Ἀντικείμενον συνέχισις προσηνέμου μώλου 92 μέτρα. Ἀξία προϋπολογισθεῖσα καὶ πραγματοποιηθεῖσα δραχμαὶ 4.500.000. Ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῆς πρώτης καὶ δευτέρας ἐργολαβίας, ἐν σχέσει πρὸς τὰ κατασκευασθέντα μέτρα, προέρχεται ἀπὸ τὴν ὕπαρξιν τεχνητῶν ὀγκολίθων ἑτοίμων οἱ ὁποῖοι ἐτέθησαν εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ ἐργολάβου καὶ ὧν ἡ ἀξία δὲν περιέχεται εἰς τὴν ἀξίαν τῆς ἐργολαβίας. Πάντως, ὑπέρβασις οὐδεμία καὶ εἰς τὰς δύο ἐργολαβίας. Ἐργολαβία τρίτη. Ἀντικείμενον: κατασκευὴ ὑπηνέμου μώλου 500 μ. Ἀξία προϋπολογισθεῖσα δραχμαὶ 6.136.000, ἀξία προϋπολογισθεῖσα δραχμαὶ 6.100.000, ὑπέρβασις οὐδεμία. Τοὐναντίον μείωσις 36.000 δραχμῶν. Ἐξετελέσθησαν ἐπίσης ἐκεῖ καὶ ὡρισμέναι ἐργασίαι παρὰ τῆς ὑπηρεσίας ἐπειγόντων ἔργων, ἀξίας 620.000 δραχμῶν. Συνεπῶς, κύριοι συνάδελφοι, δὲν πρόκειται περὶ οὐδεμιᾶς ὑπερβάσεως, ἀλλὰ περὶ σειρᾶς ἐργολαβιῶν, διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἐν συνεχείᾳ ἔργων. Μὲ ἠδίκησε συνεπῶς ὁ κ. Ὑπουργός, ὡς πρὸς τὸ σημεῖον αὐτό. Ἔρχομαι ἤδη εἰς τὰ ἐγγειοβελτιωτικὰ ἔργα Θεσσαλίας καὶ Ἠπείρου. Εἶπεν, ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι τὰ ἐγγειοβελτιωτικὰ ἔργα Θεσσαλίας εἶχον προϋπολογισθῆ 28.000.000 δραχμὰς καὶ ἡ δαπάνη ἀνῆλθε εἰς 42.000.000 καὶ δεύτερον τὰ ἐγγειοβελτιωτικὰ ἔργα Ἄρτης ἐνῷ εἶχον προϋπολογισθῆ 5.600.000, ἀνῆλθον τελικῶς εἰς 26.600.000, ἤτοι ὅτι ἔχομεν μίαν ὑπέρβασιν κατὰ 500 καὶ πλέον τοῖς ἑκατόν. Καταθέτω καὶ ἐγὼ σχετικὸν πίνακα, διὰ νὰ φανῇ ἡ πραγματικότης. ΕΡΓΑ ΕΤΑΙΡΙΑΣ BOOT

Ἡ φαινομενικὴ ὑπέρβασις ὀφείλεται εἰς τὴν ἐκτέλεσιν προσθέτων ἔργων πρὸς ἀρτίωσιν τοῦ ὅλου ἔργου.

Κύριοι συνάδελφοι, τὰ ἀποξηραντικὰ ἔργα Θεσσαλίας ἐξετελέσθησαν, ὡς γνωστόν, ἀπὸ τὴν ἑταιρίαν ΒΟΟΤ. Ταῦτα εἶχον προϋπολογισθῆ εἰς 1.350.000 λίρας Ἀγγλίας, καὶ ἐπραγματοποιήθη δαπάνη 1.085.000 λιρῶν Ἀγγλίας. Τὰ ἔργα Ἄρτης εἶχον προϋπολογισθῆ εἰς 71.000.000, δηλαδὴ λ. Ἀγγλίας 200.000. Ἡ πραγματοποιηθεῖσα δαπάνη ἀνῆλθεν εἰς 320.000 λίρας. Ἡ φαινομενικὴ ὑπέρβασις ὀφείλεται εἰς τὴν ἐκτέλεσιν προσθέτων ἔργων. Ἔργα Ἀχέροντος: Προϋπολογισθεῖσα ἀξία δραχμαὶ 41.000.000, πραγματοποιηθεῖσα δαπάνη 10.400.000, ὑπολείπονται ἔργα ἀξίας 5.000 λ. Ἀγγλίας, ἄρα μείωσις κατὰ 5.000 λ. Ἀγγλίας.

§41Ε. ΣΚΟΡΔΙΛΗΣ. Αἱ ὑπερβάσεις αὗται περικλείουν λαδιτούριαν;

§42Σ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Τὰ λεγόμενά σας δὲν ἔχουν σχέσιν μὲ αὐτὰ ποὺ ἀναφέρω ἐγώ, κύριε συνάδελφε. Παρουσιάσθη, κύριοι συνάδελφοι, κἄποια ὑπέρβασις εἰς τὰ ἔργα Θεσσαλίας καὶ Ἠπείρου, μετὰ τὴν ἀποχώρησιν τῆς ἑταιρίας ΒΟΟΤ ἀπὸ τοῦ 1952 καὶ ἐντεῦθεν, δηλαδὴ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ Συναγερμοῦ καὶ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως. Ἰδοὺ ὡρισμένοι ἀριθμοί: Ἔργα Θεσσαλίας: Προϋπολογισθεῖσα δαπάνη 40.000.000. Δαπανηθέντα ποσὰ ἀπὸ 1.9.52—τέλος 1956 δραχμαὶ 69.900.000. Ἔργα Ἠπείρου: Προϋπολογισθεῖσα δαπάνη Δραχμαὶ 42.067.133 δραχμαί. Δαπανηθέντα ποσὰ 48.256.914 δραχμαί. Ἄρα συνολικὴ ὑπέρβασις 36.089.781. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ προβῶ εἰς χαρακτηρισμὸν τῶν ὑπερβάσεων αὐτῶν. Ἐνδέχεται νὰ ὑπάγωνται εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν φαινομενικῶν ὑπερβάσεων δηλαδὴ δαπάνης προσθέτων νέων ἔργων, ἢ ἴσως πρόκειται καὶ περὶ πραγματικῶν ὑπερβάσεων. Μετὰ τὰς ἐξηγήσεις αὐτάς, κύριοι συνάδελφοι, ἐπὶ τῶν λιμενικῶν ἔργων Ἀλεξανδρουπόλεως καὶ ἐγγειοβελτιωτικῶν ἔργων Θεσσαλίας καὶ Ἠπείρου ἔρχομαι εἰς τὸ μέγα θέμα τῆς σημερινῆς ἐπερωτήσεως. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Κιτσίκης σᾶς ἔδωσε μίαν εἰκόνα τῆς ὑποθέσεως. Τὸν διεδέχθη εἰς τὸ βῆμα ὁ κ. Ὑπουργὸς ὁ ὁποῖος ὑπερημύνθη τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Ἐγὼ θὰ ἐπισημάνω ὡρισμένα σημεῖα τοῦ ἱστορικοῦ τῆς ὑδρεύσεως καὶ θὰ προβῶ εἰς σύγκρισιν τῶν δύο ὑδραγωγείων. Κύριοι βουλευταί, ὅταν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἀναλάβω τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίων Ἔργων τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1947, τὸν Νοέμβριον τοῦ ἰδίου ἔτους ὑπεβλήθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἡ προμελέτη Ραυτοπούλου. Παρέδωσα τὴν μελέτην εἰς τὴν Ὑπηρεσίαν μελετῶν καὶ ἐλέγχου ὑδρεύσεων Ἀθηνῶν καὶ ἐπὶ ἓν ἔτος ἡ ὑπηρεσία αὕτη ἤλεγξε τὴν μελέτην Ραυτοπούλου καὶ παρουσίασε τὰ πορίσματά της. Ἐθεώρησα τότε καλὸν νὰ καλέσω τὸ Συμβούλιον Δημοσίων Ἔργων τὸ ὁποῖον ἐνίσχυσα καὶ μὲ ἄλλα ἐπιστημονικὰ πρόσωπα πρὸς μελέτην τοῦ θέματος. Ἐπὶ 28 συνεδριάσεις ἐμελετήθη τὸ πρόβλημα τῆς ὑδρεύσεως Ἀθηνῶν. Μετὰ τὰς συνεδριάσεις αὐτὰς ἔθεσα ὡρισμένα ἐρωτήματα εἰς τὸ Συμβούλιον Δημοσίων Ἔργων νὰ γνωματεύσῃ προκειμένου νὰ λάβω ὁριστικὴν ἀπόφασιν. Τὸ Συμβούλιον συνῆλθε καὶ κατὰ μεγίστην πλειοψηφίαν, πλὴν ἑνὸς ἢ δύο, τοῦ ἀειμνήστου Κουμούση, διευθυντοῦ ὑδρεύσεως καὶ τοῦ κυρίου Νίκου Παππᾶ, ὅλοι οἱ ἄλλοι οἱ δεκατέσσαρες ἐτάχθησαν ὑπὲρ τῆς Σουβάλας δύο δὲ ἔδωσαν ψῆφον λευκήν. Κύριοι συνάδελφοι, ὅταν ὁ ἀείμνηστος γενικὸς διευθυντὴς τοῦ Ὑπουργείου Τζὼν Οἰκονόμου μοῦ ἔφερε αὐτὴν τὴν γνωμάτευσιν, ὁμολογῶ, ὅτι ὑπέστην μίαν κρίσιν πολιτικῆς συνειδήσεως. Ἔβλεπον ἀφ’ ἑνὸς τὴν Σουβάλαν μὲ τὰ πενιχρὰ νερά της, ἡ ὁποία ἦτο δυνατὸν νὰ δώσῃ, 30.000.000 καὶ ἐνδεχομένως καθ’ ὁδὸν νὰ ἔδιδε ἄλλα 30 ἢ 35.000.000 ἐτησίως καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἔβλεπον τὴν Ὑλίκην ἡ ὁποία ἦτο δυνατὸν νὰ μᾶς δώσῃ 250 ἕως 350 ἑκατομμύρια κυβικά. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν δαπάνην, ἔβλεπον ὅτι εἶναι τελείως δυσανάλογος, διότι ἡ μὲν Ὑλίκη θὰ ἐκόστιζε 187.000.000 ἕως 200.000.000 —ἐλέγετο τότε— ἡ δὲ Σουβάλα θὰ ἐκόστιζε τοὐλάχιστον 700 ὡς 800 ἑκατομμύρια καὶ ὁ χρόνος ἐκτελέσεως τοῦ ὑδραγωγείου θὰ ἦτο τὸ πολὺ τέσσαρα ἔτη, ἐνῷ ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ὑδραγωγείου τῆς Σουβάλας, θὰ ἔφθανε εἰς 45 ἔτη. Εὑρεθεὶς ὅμως, πρὸ τῆς γνωματεύσεως τοῦ Συμβουλίου Δημοσίων Ἔργων, ἐπὶ δύο μῆνας ἐσκεπτόμην τί ἔπρεπε νὰ ἀποφασίσω. Ἐπεστράτευσα ὅλα τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα μοῦ προσέφερεν ὁ ἐξαίρετος ἐκεῖνος εἰς ἦθος καὶ εἰς γνώσεις ὑπάλληλος Ἀργύριος Κουμούσης, καὶ βάσει αὐτῶν τῶν δέκα ἐπιχειρημάτων κατέληξα εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς ὑδρεύσεως τῶν Ἀθηνῶν ἐξ Ὑλίκης καὶ ὄχι ἐκ Σουβάλας. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἀναγνώσω τὸ «Διὰ ταῦτα»: «Διὰ ταῦτα, ἐγκρίνομεν ὡς λύσιν.... (ἀναγινώσκει)....». Μετὰ τὴν ἔκδοσιν τῆς ἀποφάσεως αὐτῆς ἡ Ἑταιρεία Ὑδάτων κατεπλάγη περισσότερον ὅλων τῶν ἄλλων καὶ ἤρχισε τὰς ἀντιδράσεις της. Ἐπὶ τῶν ἀντιδράσεων αὐτῶν καίτοι θὰ ἐνθυμῆται καὶ ὁ ἀξιότιμος συναρχηγὸς τοῦ Κόμματός μας καὶ ὁ κύριος Τσαλδάρης, ὁ ὁποῖος ἀπουσιάζει, καὶ ὁ πρόεδρος κύριος Κανελλόπουλος, αἱ ἀντιδράσεις αὗται εἰς τὸ νὰ μὴ ἀρχίσῃ ἀμέσως ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ἔργου, διότι οἱ κύριοι πρόεδροι, κατ’ ἐξοχὴν δὲ ὁ κύριος Τσαλδάρης προέτεινε νὰ εἰσαγάγωμεν τὸ θέμα εἰς τὸ συντονιστικὸν Συμβούλιον κατὰ τὴν ἐπιστροφήν των ἐξ Ἀμερικῆς. Δυστυχῶς ἡ ἐπιστροφή των ἐξ Ἀμερικῆς καθυστέρησε διὰ λόγους γενικώτερον ἐθνικοὺς καὶ ἐφθάσαμεν περίπου εἰς τὰ πρόθυρα τῆς παραιτήσεως τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὴν 5ην Ἰανουαρίου 1950 καὶ ἔτσι δὲν κατώρθωσα νὰ θέσω ἀμέσως εἰς ἐφαρμογὴν τὴν ἀπόφασιν ἐκείνην. Κύριοι συνάδελφοι, πρέπει νὰ σᾶς ἐξομολογηθῶ τὴν ἁμαρτίαν μου. Ἐὰν ἐμάντευα τὴν κατόπιν περιπέτειαν τῆς ὑδρεύσεως Ἀθηνῶν, δὲν θὰ ἐπειθαρχοῦσα εἰς τοὺς ἀξιοτίμους κυρίους προέδρους, ἀλλὰ θὰ ἔθετα ἀμέσως εἰς ἐφαρμογὴν τὴν ὁριστικὴν μελέτην καὶ τὴν ἐκτέλεσιν ἐν συνεχείᾳ τοῦ ἔργου τῆς ὑδρεύσεως κατὰ τὴν παρευβοϊκὴν χάραξιν, ἀλλὰ ἐστερούμην, ὅπως οἱ περισσότεροι ἐξ ὑμῶν τῆς μαντικῆς δυνάμεως. Οἱ ἀξιότιμοι κύριοι διάδοχοί μου εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, πλὴν τοῦ κυρίου Στυλιανίδη, ὁ ὁποῖος πρὸς στιγμὴν ἦτο ὑπουργὸς τῆς Ὑπηρεσιακῆς Κυβερνήσεως τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1950, ἠθέλησε νὰ ἀγνοήσῃ τὴν Σουβάλαν, καὶ ὁ κ. Χαβίνης, ὁ κ. Ζέρβας, καὶ ὁ κ. Ντεντιδάκης συνεφώνησαν εἰς τὴν ὕδρευσιν ἐξ Ὑλίκης κατὰ τὴν παρευβοϊκὴν μάλιστα ὁ ἀξιότιμος ἐκ Πρεβέζης συνάδελφος, κύριος Χαβίνης, εἶχε τὴν ἔμπνευσιν νὰ ὑποβάλῃ τὴν ἀπόφασιν τὴν ἰδικήν μου ὑπὸ νέαν κρίσιν εἰς τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων, τὸ ὁποῖον περίπου μὲ τὴν αὐτὴν σύνθεσιν πλὴν τοῦ μακαρίτη Τζὼν Οἰκονόμου γενικοῦ διευθυντοῦ, μὲ τὴν ἰδίαν γνωμάτευσιν ἤλλαξε γνώμην καὶ ἐτάχθη παμψηφεὶ ὑπὲρ τῆς Ὑλίκης, ἐγκαταλείψας τελείως τὴν Σουβάλαν, μόνον διεφώνησεν εἰς τὴν χάραξιν τοῦ ὑδραγωγείου, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ γίνῃ κατὰ τὴν Θηβαϊκὴν ἔννοιαν ἢ κατὰ τὴν παρευβοϊκὴν ἔννοιαν. Τὸ πρᾶγμα, κύριοι συνάδελφοι, ἀπετέλεσεν ὁμολογουμένως δι’ ἐμὲ μίαν ἐκ τῶν βαθυτέρων ἱκανοποίησιν διὰ τὴν ἀπόφασιν, τὴν ὁποίαν εἶχον λάβει τότε. Ἡ ἀπόφασις ἐκείνη σημειωτέον ἀντεμετώπιζεν ὄχι μόνον τὴν ἄρδευσιν τῶν παραγωγικῶν ἐκτάσεων ἀλλὰ καὶ τὴν ἄρδευσιν τῶν Θηβαϊκῶν ἐκτάσεων. Ὁ κ. Ζέρβας ἀνέθεσε τὴν ὁριστικὴν μελέτην τῆς χαράξεως εἰς τὸν κ. Ραυτόπουλον, ὁ ὁποῖος προσέλαβεν ὡρισμένους ξένους μηχανικούς, καὶ ἀπὸ τὸ 1951 νομίζω μέχρι τοῦ 1952 κατήρτισε τὴν μελέτην αὐτὴν καὶ κατὰ τὴν ἄνοιξιν τοῦ 1952 τὴν ὑπέβαλε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Τότε ἦτο ὑπουργὸς ὁ ἀξιότιμος παλαιὸς συνάδελφος κ. Ντεντιδάκης, ὁ ὁποῖος προσεπάθησε νὰ ἐξεύρῃ τοὺς οἰκονομικοὺς πόρους διὰ τὴν ἐτέλεσιν τοῦ ἔργου καὶ ἐνῷ κατεγίνετο μὲ αὐτὸ τὸ πρόβλημα ἦλθον αἱ ἐκλογαὶ τοῦ 1952 καὶ ὁ διάδοχός του, ὁ ὑπηρεσιακὸς ὑπουργὸς κ. Κορωναῖος, κατὰ τὴν 3ην Νοεμβρίου 1952 διὰ πράξεώς του ὑπ’ ἀριθ. 1254 ἐνέκρινε τὴν ὁριστικὴν αὐτὴν μελέτην τοῦ παρευβοϊκοῦ ὑδραγωγείου καὶ διέταξε νὰ γίνουν τὰ σχετικὰ διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου. Ἀλλὰ δυστυχῶς μετὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1952 ὁ νέος ὑπουργὸς ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Σερρῶν καὶ νῦν Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐνῷ εἰς τὴν ἀρχὴν ἦτο ἐνθουσιώδης φίλος τῆς παρευβοϊκῆς χαράξεως καὶ ἔδωσεν ἐντολὴν εἰς τὸν τότε γενικὸν διευθυντὴν διὰ νὰ γίνουν τὰ δέοντα πρὸς δημοπράτησιν τοῦ ἔργου καὶ ἔναρξιν τῆς ἐκτελέσεώς του, μετ’ ὀλίγους μῆνας μετέβαλε γνώμην καὶ ἐγκατέλειψε καὶ τὴν Θηβαϊκὴν καὶ τὴν παρευβοϊκὴν χάραξιν καὶ ἐνεκολπώθη μίαν νέαν χάραξιν συντομωτέραν τὴν ὀνομασθεῖσα ἐνδιάμεσος, διότι ἦτο συντομωτέρα, διότι θὰ ἐκόστιζε ὀλιγώτερον καὶ διότι ταχύτερον θὰ ἔφερε τὸ νερὸ εἰς τὰς Ἀθήνας. Κύριοι συνάδελφοι, μετὰ εἴκοσι μηνῶν κυοφορίαν αὐτῆς τῆς λύσεως, κατὰ τὸν Ἰούνιον τοῦ 1954 εἰσηγεῖται τὴν λύσιν αὐτήν, ἐπὶ τῇ βάσει ὅπως εἶπεν καὶ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Κιτσίκης, ὀλιγοσελίδου εἰσηγήσεως τοῦ ἁρμοδίου διευθυντοῦ, κ. Ξανθοπούλου, εἰς τὸ συντονιστικὸν συμβούλιον. Καὶ τότε καὶ ἀργότερον ὅσον ἠδυνάμεθα νὰ ἔχωμεν βαρύνουσαν γνώμην ἐπὶ τοῦ σοβαρωτάτου αὐτοῦ ἔργου ἐξωρκίσαμεν τὸν τότε Ὑπουργὸν νὰ ἀφήσῃ τὴν περιπέτειαν τῆς Τανάγρας καὶ τοῦ Μουρικίου καὶ νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ ὑδραγωγεῖον τὸ ὁποῖον ὁριστικῶς εἶχε μελετηθῆ. Ἀπογοητευθεὶς ἀπὸ τὸν Ὑπουργόν, ἐπεσκέφθην καὶ ὑπέβαλα εἰς τὸν τότε Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως Στρατάρχην Παπάγον προσωπικὴν ἐμπιστευτικὴν ἐπιστολὴν εἰς τὴν ὁποίαν ἐξηγοῦσα τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους ἔπρεπε νὰ προτιμηθῇ τὸ παρευβοϊκὸν ὑδραγωγεῖον. Ἡ ἐπιστολή μου αὕτη ἔχει ὡς ἑξῆς: Ἀθῆναι τῇ 23 Σεπτεμβρίου 1954 Ἀξιότιμε κύριε Πρόεδρε, Ὑπὸ τὴν ἰδιότητα τοῦ ἄλλοτε ὑπευθύνως διαχειρισθέντος τὴν μεγάλην ὑπόθεσιν τῆς ὑδρεύσεως τῆς Πρωτευούσης καὶ λαβόντος τὴν βασικὴν ἀπόφασιν τῆς ἐξ Ὑλίκης καὶ οὐχὶ ἐκ Στυμφαλίας ὑδρεύσεως, μὲ τὴν εὐνόητον στοργὴν πατρὸς πρὸς τέκνον του, ἀλλὰ καὶ μὲ τὸ ζωηρὸν ἐνδιαφέρον τοῦ δημότου πρὸς τὴν ἔνδοξον πόλιν τῆς Παλλάδος, ἔλαβον ἤδη τὴν τὴν τιμὴν νὰ ἐξάρω δημοσίᾳ τὴν ἀποδοχὴν τῆς ἀποφάσεως ἐκείνης καὶ ἐκ μέρους τῆς ὑπὸ τὴν Προεδρίαν Ὑμῶν Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ ν’ ἀποτρέψω τὴν ἐφαρμογὴν τῆς μειονεκτούσης μέσῳ Τανάγρας χαράξεως τοῦ ἐξ Ὑλίκης ὑδραγωγείου, διὰ νὰ προληφθῇ ἡ μόνιμος καὶ μελλοντικῶς ἀθεράπευτος ζημία τοῦ λαοῦ τῆς Πρωτευούσης. Ἤδη, δημοπρατηθέντος τοῦ ἔργου καὶ ἐπαπειλουμένης τῆς ἐκτελέσεως τῆς προτιμηθείσης χαράξεως, ἐθεώρησα ὕστατον καθῆκον μου ν’ ἀπευθυνθῶ μετὰ πάσης τιμῆς πρὸς Ὑμᾶς, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὡς ὕπατον ὑπεύθυνον διαχειριστὴν τῶν τυχῶν τῆς Χώρας καὶ τῶν συναφῶν σοβαρῶν προβλημάτων αὐτῆς, καὶ δὴ μὲ τὴν παροῦσαν «κλειστὴν» ἐπιστολήν, ὡς εἶδος ἀθορύβου καὶ ἀκομματίστου ἐκκλήσεως, τρέφων τὴν ἐλπίδα, ὅτι ἡ μακρὰν δημοσιότητος καὶ θορύβου ἔκκλησίς μου αὕτη θέλει ἀπαλύνῃ τὴν ἀτμόσφαιραν τῆς συνεννοήσεως, καὶ θέλει συμβάλῃ εἰς ἄμεσον καὶ ἀντικειμενικωτέραν ἔρευναν τῆς ἀποφασισθείσης χαράξεως, βάσει τῶν προκυψάντων ἀδιασείστων τεχνικῶν δεδομένων κατ’ αὐτῆς, καὶ εἰς ἀναθεώρησιν τῆς ἀποφάσεως ταύτης, ἵνα οὕτως ἐξασφαλισθῇ ἄφθονον καὶ εὐθηνὸν κατὰ τὸ δυνατὸν ὕδωρ εἰς τὸ διηνεκές, διά τε τὴν ὕδρευσιν τῆς Πρωτευούσης, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν ἄρδευσιν τῶν παρευβοϊκῶν ἐκτάσεων ἀπαραίτητον ὡσαύτως διὰ τὴν βελτίωσιν τῶν ὅρων διατροφῆς τῆς Πρωτευούσης, παραλλήλως πρὸς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν ἐνδιαφερομένων ἀγροτικῶν πληθυσμῶν. Τρία εἶναι, ἀξιότιμε κύριε Πρόεδρε, τὰ βασικὰ καὶ κράζοντα μειονεκτήματα τῆς Ταναγραίας ἀπὸ Μουρικίου χαράξεως, ἐν συγκρίσει πρὸς τὴν ἐκ Παραλίμνης κατ’ ἀρχὰς καὶ ἐκ Καρδίτσης βραδύτερον παρευβοϊκὴν χάραξιν. 1) Ὅτι θὰ γίνεται ἀνύψωσις τοῦ ὕδατος εἰς τὴν ἀφετηρίαν τοῦ Ὑδραγωγείου καὶ εἰς ὕψος 100 μέτρων μονίμως καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας, τόσον δηλ. κατὰ τὸ πρόσκαιρον στάδιον τῆς λειτουργίας τοῦ ὑδραγωγείου ἀπὸ τοῦ 1957 μέχρι τοῦ 1970, ὁπότε θὰ ἐπέλθῃ ὁ κορεσμὸς τῆς διοχετευτικότητος τοῦ ὑδραγωγείου Κακοσάλεσι–Κιούρκων, ὅπως ἀπεφάνθησαν οἱ ἀναμφισβητήτου κύρους μελετηταὶ τῆς παρευβοϊκῆς χαράξεως Σουηδοὶ τεχνικοί, ὅσον καὶ πρὸ πάντων κατὰ τὸ τελευταῖον ὁριστικὸν στάδιον διὰ τῆς κατασκευῆς τῆς ὑπὸ τὴν Πάρνηθα σήραγγος. Ἡ ἀνύψωσις αὐτὴ θὰ βαρύνῃ ἐσαεὶ τὴν κατανάλωσιν καὶ ὡς δαπάνη λειτουργίας τοῦ ἀντλιοστασίου Μουρικίου, καὶ ὡς διαφυγὴ ἀναπόφευκτος κατὰ τὴν διαδρομὴν τοῦ ὕδατος μέχρι Κακοσάλεσι. Ἐνῷ ἀντιθέτως ἡ παρευβοϊκὴ χάραξις προβλέπει μικρὰν μὲν ἄντλησιν εἰς τὴν ἀφετηρίαν μόνον κατὰ τὸ πρῶτον στάδιον, οὐδεμίαν δὲ σχεδὸν κατὰ τὸ ὁριστικὸν τοιοῦτον, ὁπότε τὸ ὕδωρ θὰ λαμβάνεται ἐκ τοῦ στομίου τῆς Ὑλίκης (Καρδίτσης), καὶ διὰ φυσικῆς ροῆς θὰ διοχετεύεται μέχρις Ἀθηνῶν. 2) Ὅτι τὸ Ὑδραγωγεῖον Τανάγρας, διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ ὁποίου θὰ δαπανηθοῦν ἄνω τῶν 100 ἑκατομ. νέων δραχμῶν μετὰ τοῦ ἐπισφαλοῦς καὶ ἀκαθορίστου εἰσέτι θέσεως ἀντλιοστασίου του ἐπὶ τῆς Ὑλίκης, θὰ ἀχρηστευθῇ κατ’ ἀναπότρεπτον ἀνάγκην τὸ ἔτος 1970, ὡς καὶ τὸ ὑδραγωγεῖον Κακοσάλεσι–Ἀθηνῶν, εἴτε λόγῳ τοῦ ρηθέντος κορεσμοῦ τῆς χωρητικότητος τοῦ Ἀγωγοῦ Κακοσάλεσι, καὶ ἀνεπαρκείας τῶν σημερινῶν διϋλιστηρίων Γαλατσίου, εἴτε λόγῳ τῆς ἔτι μᾶλλον ἀντιοικονομικῆς λειτουργίας τοῦ ὑδραγωγείου Τανάγρας, διὰ τὸ πέραν τῶν 90 ἑκατομ. μ3 ἐτησίως ἀντληθησόμενον ὕδωρ, εἰς τὸ μόνιμον μοιραίως ὕψος τῶν 100 μέτρων. Ἐνῷ ἀντιθέτως τὸ παρευβοϊκὸν ὑδραγωγεῖον δὲν πρόκειται νὰ καταργηθῇ ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει, ἐφ’ ὅσον προβλέπεται μελλοντικῶς ἡ δι’ αὐτοῦ διοχέτευσις τοῦ ὅλου ὕδατος, διὰ φυσικῆς ροῆς, ὡς ἐλέχθη. 3) Ὅτι κατὰ τὴν περιοδικῶς ἀνὰ 50 ἔτη καὶ ἐπὶ τρία συνεχῆ ἔτη ἐμφανιζομένην ξηρασίαν εἰς τὴν περιοχὴν Ὑλίκης (ἥτις σημειωτέον ἐνεφανίσθη καὶ ἐμετρήθη κατὰ τὰ ἔτη 1916, 1917 καὶ 1918, ὡς διεπίστωσεν ἡ τέως Ἑταιρία Κωπαΐδος καὶ ὡς ἐξετέθη εἰς τὰς συζητήσεις τοῦ 1949, καὶ θὰ ἐμφανισθῇ πάλιν κατὰ τὰ ἔτη 1968, 1969 καὶ 1970, δηλ. 11 μόλις ἔτη ἀπὸ τῆς λειτουργίας τοῦ ὑδραγωγείου τῆς Τανάγρας), τότε θὰ ὑπάρξῃ παντελὴς ἔλλειψις ὕδατος, ὥστε θὰ εἶναι ἀδύνατος ἡ ἄντλησις ὑπὸ τοῦ ἀντλιοστασίου Μουρικίου καὶ σταγόνος ὕδατος. Ποῖος τότε Ἡρακλῆς ἢ τὶς Θεσβίτης Ἠλίας θὰ ἐξασφαλίσουν τὴν ἀπαιτηθησομένην ἐξ 600 ἑκατομμ. μ3 ποσότητα ὕδατος κατὰ τὰ αὐχμηρὰ ταῦτα ἔτη διὰ τὴν ταλαίπωρον πρωτεύουσαν; Ἀλλὰ καὶ ποῖος θὰ ἔχῃ τὴν δύναμιν νὰ ἐμποδίσῃ κατὰ τὴν ἰδίαν ἐποχὴν τοὺς καλλιεργητὰς τοῦ Θηβαϊκοῦ πεδίου νὰ προμηθεύωνται ὕδωρ διὰ τὰς ἀρδεύσεις των, ἐφ’ ὅσον πρόκειται, ἔστω καὶ ἰδιωτικῶς νὰ κατασκευάσουν ἐν τῷ μεταξὺ ἀρδευτικὸν διὰ τὰς ἀνάγκας των ὑδραγωγεῖον ἐξ Ὑλίκης; Εἰς τὰ ἀμείλικτα αὐτὰ ἐρωτήματα μόνον ἡ παρευβοϊκὴ χάραξις δίδει καθησυχαστικὴν ἀπάντησιν, διότι αὕτη κατὰ μὲν τὸ πρῶτον στάδιον προμηθεύεται τὸ ὕδωρ ἀπὸ τὴν Παραλίμνην, κατὰ δὲ τὸ ὁριστικὸν στάδιον ἀπὸ τὸ στόμιον τῆς Ὑλίκης, ἀφήνουσα εἰς τὴν ἄρδευσιν ἐλευθερίαν ἐκμεταλλεύσεως τῆς Ὑλίκης. Δὲν μοῦ διαφεύγει, ἀξιότιμε κύριε Πρόεδρε, τὸ στιλπνὸν ἐπιχείρημα τῆς δῆθεν οἰκονομικωτέρας κατασκευῆς τοῦ Ταναγραίου ὑδραγωγείου, ἐν σχέσει πρὸς τὸ παρευβοϊκὸν τοιοῦτον. Ἀλλὰ τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο δὲν ἀντέχει εἰς σοβαρὰν βάσανον τῶν τεχνικῶν, διότι ὑπολογισμοὶ ἀναμφισβητήτου βασιμότητος ἔχουν ἀποδείξει, ὅτι ἀμφότεραι αἱ χαράξεις θὰ στοιχίσουν τὰ αὐτὰ ποσὰ περίπου, ἐφ’ ὅσον μάλιστα εἶναι δυνατὸν νὰ συντομευθῇ ἀζημίως ἡ παρευβοϊκὴ χάραξις, ὥστε τὸ ὑδραγωγεῖον νὰ μὴ εἶναι ἐπιμηκέστερον τοῦ τῆς Τανάγρας, καὶ νὰ μειωθῇ σοβαρῶς ἡ δαπάνη τῆς κατασκευῆς τοῦ ἀντλιοστασίου τοῦ πρώτου σταδίου. Καὶ τότε θὰ ὑπάρξουν ἀναμφιβόλως ὑπὲρ τῆς παρευβοϊκῆς δύο θεμελιώδη πλεονεκτήματα: α) Ὅτι θὰ ἐξασφαλισθῇ διὰ τῆς αὐτῆς δαπάνης ἡ ὕδρευσις τῆς πρωτευούσης, ὄχι μόνον κατὰ τὸ πρῶτον στάδιον διὰ μικροτέρας ἀνυψώσεως εἰς τὴν ἀφετηρίαν, ἀλλὰ πρὸ πάντων κατὰ τὸ τελευταῖον ὁριστικὸν στάδιον διὰ φυσικῆς μὲν ροῆς μέχρις Ἀθηνῶν, πρὸς τροφοδότησιν τοῦ ½ τῆς περιοχῆς αὐτῶν, εἰς ἣν περιλαμβάνονται, πλὴν τῆς ζώνης Πειραιῶς μετὰ τοῦ λιμένος καὶ τῆς μεγάλης βιομηχανικῆς ζώνης, καὶ ὅλοι οἱ Δῆμοι καὶ Κοινότητες ἀπὸ Καλλιθέας καὶ Μοσχάτου μέχρι Φαλήρου, Γλυφάδας κ.λ.π., διὰ μικρᾶς δὲ ἀνυψώσεως, μὴ ὑπερβαινούσης τὸ ⅓ ἢ τὸ πολὺ τὸ ½ τοῦ ὕψους τοῦ Ταναγραίου ὑδραγωγείου, εἰς τὸ ὑπόλοιπον ½ τοῦ πληθυσμοῦ Ἀθηνῶν, καὶ β) ὅτι ἐπὶ πλέον θὰ παρασχεθῇ ἡ δυνατότης τῆς ἀρδεύσεως τῶν παρευβοϊκῶν ἐκτάσεων, τὴν ἀναγκαιότητα καὶ σπουδαιότητα τῆς ὁποίας οὐδεὶς σοβαρῶς σκεπτόμενος δικαιοῦται νὰ παραθεωρήσῃ καὶ νὰ παραπέμψῃ ταύτην εἰς τὰς ἑλληνικὰς καλλένδας. Ἐν προκειμένῳ προξενεῖ θλίψιν καὶ κατάπληξιν τὸ γεγονός, ὅτι τὸ ἕτερον ἁρμόδιον διὰ τὴν ὑδατικὴν οἰκονομίαν Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας ἐκρατήθη μακρὰν τῆς παρούσης ὑποθέσεως ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς Ὑμετέρας Κυβερνήσεως. Τὸ ἀβίαστον συμπέρασμα ἐκ τῶν ἀνωτέρω εἶναι, ὅτι παρίσταται ἀνάγκη ἀδήριτος νὰ δοθῇ ἄμεσος ἐντολὴ εἰς τοὺς ἔχοντας τὴν εἰδικὴν πολιτικὴν καὶ τεχνικὴν ἁρμοδιότητα ἐπὶ τῶν θεμάτων τῆς ἐν γένει ὑδατικῆς οἰκονομίας, ὑδρεύσεων δηλαδὴ καὶ ἀρδεύσεων, νὰ μελετήσουν, ὑπὸ τὸ φῶς τῶν ἀπόψεων τούτων καὶ ἄλλων συναφῶν, τὴν ὑπόθεσιν τῆς χαράξεως καὶ νὰ εἰσηγηθοῦν συντομώτατα διὰ τὴν λῆψιν τῆς προσφορωτέρας ὁριστικῆς ἐν προκειμένῳ ἀποφάσεως, χωρὶς τὸ παράπαν νὰ προσκρούσῃ ἡ ἐνέργεια αὕτη οὔτε πρὸς τὰ ἀποτελέσματα τῆς κατακυρωθείσης δημοπρασίας τοῦ ἔργου, οὔτε πρὸς τὸν χρόνον τῆς ἐνάρξεως τῆς ἐκτελέσεως τοῦ ἔργου, διότι ἐξ ἴσου πρὸς πάντας ἐνδιαφέρεται ὁ γράφων ταῦτα διὰ τὴν ταχίστην ἐκτέλεσιν ταύτην. Ἐπιτρέψατέ μοι, κύριε Πρόεδρε, νὰ σημειώσω, ὅτι οἱ πάντες ἐκτιμῶμεν βαθύτατα τὴν σταθερὰν ἐμμονὴν εἰς τὰς ληφθείσας ἤδη ἀποφάσεις, ἀλλ’ ἔτι μᾶλλον ἀποκαλυπτόμεθα πρὸ τῆς βελτιώσεως καὶ ἀναθεωρήσεως αὐτῶν τῶν ἀποφάσεων, ὅταν λόγοι σοβαροὶ θεμελιώδους σημασίας ὑπαγορεύουν τὴν τακτοποίησιν ταύτης, διότι ἡ ψύχωσις τοῦ ἀλαθήτου εἶναι ἐπικίνδυνος πειρασμός, ἰδίως διὰ τοὺς ὑπευθύνως διαχειριζομένους τὰ κοινά. Ὑπάρχει ἄλλωστε ἐν προκειμένῳ ἕνα προηγούμενον, λίαν διδακτικόν: Τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων, τὸ ὁποῖον, πρὸ τῆς ὑπ’ ἐμοῦ ἐκδόσεως τῆς ἀποφάσεως περὶ τῆς ἐξ Ὑλίκης ὑδρεύσεως, εἶχε γνωματεύσει κατὰ παμψηφίαν σχεδὸν ὑπὲρ τῆς Σουβάλας, τὸ αὐτὸ δὲ Συμβούλιον, ὑπὸ τὴν αὐτὴν περίπου συγκρότησιν, μετὰ δεκάμηνον καὶ δὴ μετὰ τὴν ἀποχώρησίν μου ἀπὸ τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου, ἐγνωμάτευσε ὑπὲρ τῆς Ὑλίκης κατὰ μεγάλην πλειοψηφίαν καὶ ἔκτοτε ὑπερημύνθη τῆς δοθείσης λύσεως. Πόσον θὰ ἦτο εὐκταῖον, ἂν ἤθελεν υἱοθετήσει καὶ σήμερον τὸ Ὑπουργεῖον τὴν ὀρθόφρονα αὐτὴν τακτικὴν καὶ βοηθήσει καὶ τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν καὶ Ὑμᾶς, διὰ νὰ δώσητε τὴν βάσει ἀκριβεστέρων στοιχείων ὀρθοτέραν ὁριστικὴν λύσιν. Εὐελπιστῶν, ὅτι ἡ παροῦσα μου θερμὴ ἔκκλησις δὲν θὰ παροραθῇ, περιαγομένη οὕτω εἰς τὴν πικρὰν μόνον παρηγορίαν, ὅτι ἐξεπλήρωσα καὶ τὸ ὕστατον διὰ τὴν ὀρθὴν ρύθμισιν τῆς ὡραίας ὑποθέσεως καθῆκον μου, ἀλλ’ ἐκτιμωμένη εἰς ὅλον τὸ βάθος της μετὰ θέρμης καὶ ἀντικειμενικότητος, εἰς Ὑμᾶς μέν, κύριε Πρόεδρε, καὶ τοὺς συνεργάτας Ὑμῶν θὰ δώσῃ ἀφορμὴν καὶ βάσιν διὰ τὴν ἔκδοσιν τῆς τελεσιδίκου ὀρθῆς ἀποφάσεως, ἄνευ οἱασδήποτε καθυστερήσεως τῆς ἐνάρξεως τῶν ἔργων, εἰς ἐμὲ δὲ θὰ χαρίσῃ τὴν μεγάλην χαρὰν καὶ ἱκανοποίησιν, ὅτι δὲν ὑπῆρξεν ἀτελέσφορος ἡ ἀθόρυβος παρέμβασίς μου, κατὰ τὴν κρισιμωτέραν στιγμὴν τῆς πραγματώσεως τοῦ μεγίστου διὰ τὴν πρωτεύουσαν ὀνείρου: τῆς ὑδρεύσεως. Μετ’ ἐξαιρέτου τιμῆς καὶ ὑπολήψεως Σταῦρος Α. Νικολαΐδης Πρώην Ὑπουργὸς Δημ. Ἔργων. Τῷ Ἀξιοτίμῳ κυρίῳ Ἀλεξάνδρῳ Παπάγῳ Στρατάρχῃ Προέδρῳ τῆς Κυβερνήσεως Ἀτυχῶς, ὅμως, ἀντὶ ἡ ἐπιστολή μου αὐτὴ νὰ μελετηθῇ, παρεπέμφθη εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν Δημοσίων Ἔργων, ὅστις δὲν ἔδωσεν οὐδεμίαν συνέχειαν, οὔτε ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὰς ὑποδείξεις μου. Τὸ ἔργον, λοιπόν, αὐτὸ ἐδημοπρατήθη, ὡς ἀνέφερεν ὁ συνάδελφος κ. Κιτσίκης, κατὰ Ὀκτώβριον τοῦ 1954 καὶ ἀνελήφθη ἀπὸ δύο ἢ τρεῖς ἑταιρίας, αἱ ὁποῖαι συνέπηξαν τὴν κοινοπραξίαν. Τὸ ἐνδιάμεσον αὐτὸ ὑδραγωγεῖον ἦτο μήκους 45 χλμ. καὶ μὲ σήραγγα 2400 μέτρων. Κύριοι συνάδελφοι, αὐτὰ εἶναι τὰ ἱστορικὰ σημεῖα τὰ ὁποῖα εἶχον ὑποχρέωσιν νὰ θέσω ὑπὸ τὴν κρίσιν ὑμῶν. Θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ τώρα νὰ κάμω μίαν σύγκρισιν τῶν δύο ὑδραγωγείων. Τὶ ἦτο τὸ ὑδραγωγεῖον Παρευβοϊκόν; Κατὰ τὴν ἀπόφασιν τὴν ὁποίαν εἶχον λάβει τὸ ὑδραγωγεῖον θὰ ἤρχιζεν ἀπὸ τὸ Κακοσάλεσι καὶ θὰ ἔφθανεν εἰς Καρδίτσαν διὰ μέσου τῆς παρευβοϊκῆς πεδιάδος. Καὶ σήμερον, κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν ἐτίθετο τὸ δίλημμα εἰς ἐμὲ ἐὰν πρέπει τὸ ἀντλιοστάσιον νὰ γίνῃ εἰς Καρδίτσαν καὶ εἰς τὸ στόμιον τῆς Ὑλίκης, ἢ εἰς τὴν Ἀνάχωλην, θὰ ἔλεγον ὅτι ἀναμφισβητήτως τὸ ὑδραγωγεῖον θὰ πρέπει νὰ φθάσῃ εἰς Καρδίτσαν καὶ ὄχι εἰς Ἀνάχωλην. Ποῖον θὰ ἦτο τὸ μῆκος τοῦ ὑδραγωγείου αὐτοῦ; Τὸ μῆκος τοῦ ὑδραγωγείου αὐτοῦ μέχρι Καρδίτσης θὰ ἦτο 78 χλμ. καὶ ἡ δαπάνη του 170–180 ἑκατομμύρια. Παροχὴ 100 ἑκατομ. κυβικὰ ἐτησίως δι’ ὕδρευσιν, ἐν συνεχείᾳ δὲ 100 δι’ ἀρδεύσεις μέχρις 60.000 στρεμμάτων. Τὸ ὑδραγωγεῖον αὐτὸ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ εἰς τρία στάδια. 1) Ἀπὸ τὴν Παραλίμνην μέχρι Κακοσάλεσι 55 χλμ. καὶ δαπάνη 112 ἑκατομμύρια. Ἐὰν δὲ θὰ ἠθέλαμεν νὰ ἦτο συντομώτερον, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ἀπὸ τοῦ Ἁγίου Θωμᾶ, ὁπότε θὰ εἴχομεν καὶ μίαν μικρὰν ἄντλησιν ἐπὶ πλέον. Τὸ ἔργον αὐτὸ θὰ ἐξετελεῖτο ἐντὸς 22 ἕως 26 μηνῶν, ὥστε, ἐὰν ἤρχιζε ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ἔργου ἀπὸ τὴν ἄνοιξιν τοῦ 1953, ἐντὸς 22 μηνῶν θὰ εἶχε ἤδη ἡ Ἀθήνα 40 ἑκατομ. κ. μ. νερὸ πρὸς ὕδρευσιν. Λοιπόν, κύριοι συνάδελφοι, καὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ τῆς Συμπολιτεύσεως καὶ ἀξιότιμε κύριε Ὑπουργέ, πρέπει, ἐντὸς τῆς αἰθούσης αὐτῆς εἰς τὸ θέμα αὐτὸ τοὐλάχιστον, νὰ ἀφήσωμεν πᾶσαν προκατάληψιν εἴτε κομματικήν, εἴτε πολιτικὴν καὶ νὰ εἴπωμεν εἰς τὸν λαὸν τῶν Ἀθηνῶν τὴν πραγματικότητα. Ἐὰν πέρυσι κατὰ τὸν Ἰανουάριον, ὑπεχρεώθη θορυβημένον τὸ Ὑπουργεῖον νὰ καλέσῃ τὴν Ἑταιρίαν Ὑδάτων, διὰ νὰ τῆς ἀναθέσῃ αὐτὰ τὰ ἐπείγοντα ἔργα, τὰ ὁποῖα θὰ μᾶς ἔδιδον 15 ἑκατομ. κ. μ. νερό, ἐὰν κατεσκευάζαμεν, τότε, τὸ ὑδραγωγεῖον τοῦ πρώτου σταδίου, θὰ εἴχομεν τὸ νερό, τὸ ὁποῖον μᾶς χρειάζεται καὶ μὲ τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν 40 ἑκατομ. θὰ ἦτο δυνατὸν ἐὰν παρουσιάζετο ἡ ἀδυναμία τῆς στεγανώσεως τῆς Παραλίμνης, νὰ συνεχίσωμεν τὸ ὑδραγωγεῖον μέχρι Ἀνάχωλης καὶ ἐκεῖ νὰ κατεσκευάζωμεν τὸ ἀντλιοστάσιον ἀκόμη καὶ τὴν στεγάνωσιν, ἐὰν ἀπεφασίζετο, καὶ τὰς δαπάνας αὐτῆς, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπίσωμεν ἀπὸ τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν 40 ἑκατομ. κυβικῶν μ. ὕδατος. Ὅταν, σήμερον, ἡ Κυβέρνησις μᾶς λέγει ὅτι ἐσώσαμεν τὰς Ἀθήνας, διότι θὰ κατεστρέφετο ἡ Ἀθήνα, ἐὰν δὲν κατεσκευάζαμεν τὸ ὑδραγωγεῖον τὸ ἐνδιάμεσον καὶ διὰ τὰ πρόχειρα αὐτὰ ἔργα, θὰ πρέπει νὰ μὴ λησμονῶμεν ποτέ, διότι ἡ ἀλήθεια πρέπει νὰ λέγεται, ὅτι τὸ 1954–1955 θὰ εἴχομεν τὰ 40 ἑκατομ. κ. μ. καὶ περαιτέρω θὰ προχωρούσαμε μὲ μίαν ἄνεσιν χρόνου διὰ τὴν ἐπέκτασιν τοῦ ὑδραγωγείου, ἀπὸ ὅπου καὶ ὅταν θὰ ἐχρειάζετο. Τὸ δεύτερον στάδιον, ἦτο ἡ κατασκευὴ τοῦ ὑδραγωγείου ἀπὸ τῆς Ὑλίκης μέχρι τοῦ Κακοσάλεσι. Τὸ ὑδραγωγεῖον αὐτὸ θὰ ἐστοίχιζε 187 ἑκατομ. σημερινὰς δραχμάς. Ὅταν ὑπῆρχε, κύριοι συνάδελφοι, ὁριστικὴ μελέτη, δὲν δυνάμεθα ποτὲ σοβαρῶς νὰ ἰσχυριζώμεθα ὅτι αὐτὰ τὰ 187 ἑκατομ. θὰ ἐγένοντο ἀσφαλῶς 230 ἑκατομ. ἢ 240 ἑκατομ. Θὰ ἦτο αὐθαίρετον. Βεβαίως καὶ εἰς τὰς μελέτας τὰς ὁριστικὰς εἶναι δυνατὸν νὰ παρουσιασθῇ μία ὑπέρβασις ἀλλὰ ὄχι αὐτή. Ἐπομένως, ὁ ἰσχυρισμὸς ὅτι θὰ ἔφθαναν, λόγῳ τῆς διαφορᾶς τῶν ἡμερομισθίων κ.τ.λ., αὐτὰ τὰ 187 ἑκατομ. εἰς 230 καὶ 240 ἑκατομ., ἐπαναλαμβάνω ὅτι εἶναι αὐθαίρετος. Τὸ ἔργον θὰ ἐξετελεῖτο, τὸ δεύτερον στάδιον, ἐντὸς 36 μηνῶν, ἐὰν τὸ ἀντλιοστάσιον τοῦ Αὐλῶνος, θὰ ἐγένετο ὑπόγειον καὶ ὄχι ἐπιφανειακόν. Ἐὰν τὸ ἀντλιοστάσιον αὐτό, κατεσκευάζετο ὑπόγειον καὶ ὄχι ἐπιφανειακόν, ἔπρεπε εἰς ὀλιγώτερα χρόνια νὰ κατεσκευάζετο τὸ ὑδραγωγεῖον τοῦ δευτέρου σταδίου, καὶ τὸ τρίτον στάδιον, ὅπως ἐλέχθη ἤδη, θὰ ἦτο ἡ διάτρησις τῆς Πάρνηθος, τὴν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἐχρειάζοντο αἱ Ἀθῆναι περισσότερα ἀπὸ 40 ἑκατομ. κυβ. καὶ ὡς γνωστόν, ἡ διοχετευτικότης τῆς σήραγγος τῆς Μαλακάσης, δὲν εἶναι μεγαλυτέρα τῶν 3,25 κυβικῶν μ. κατὰ λεπτόν. Τότε θὰ μᾶς ἐτίθετο τὸ δίλημμα νὰ κατασκευάσωμεν νέαν σήραγγα παράλληλον πρὸς τὴν ὑπάρχουσαν τῆς Μαλακάσης μέχρι τοῦ Μπογιατίου, ἢ θὰ ἔπρεπε νὰ διατρήσωμεν τὴν Πάρνηθα, διὰ νὰ ἔχωμεν τὰ νερὰ διὰ τῆς φυσικῆς ὁδοῦ; Κάθε ἐχέφρων Ὑπουργός, θὰ προτιμοῦσε τὸ δεύτερον, διότι, τὸ νερὸ πλέον θὰ ἤρχετο ὄχι δι’ ἀντλιοστασίου ἀπὸ 173 μέτρα ὕψος, ἀλλὰ διὰ φυσικῆς ροῆς. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς μέμφεται ἐν προκειμένῳ τὴν παρευβοϊκὴν χάραξιν, εἰπὼν ὅτι ὅταν θὰ φθάνῃ τὸ νερὸ εἰς τὴν Ἐλευσῖνα θὰ ἔχωμεν ἄντλησιν διὰ τὰ ⅘ τῶν Ἀθηνῶν, εἰς ὕψος 112 μέτρων. Δὲν γνωρίζω ποῦ στηρίζει αὐτοὺς τοὺς ἀριθμοὺς ὁ κ. Ὑπουργός. Ἐξ ὅσων ἐγὼ γνωρίζω τοὐλάχιστον, κατὰ τὸ τρίτον αὐτὸ στάδιον θὰ ἔχωμεν ἄνευ ἀντλήσεως διὰ φυσικῆς ροῆς ὕδρευσιν κατὰ ⅔ τῶν Ἀθηνῶν, ὕδρευσιν τοῦ Πειραιῶς, τῶν κάτω συνοικισμῶν, καὶ ἑνὸς μέρους τῶν Ἀθηνῶν καὶ τὸ ⅓, ἡ ὑψηλὴ ζώνη τῶν Ἀθηνῶν, θὰ εἶχε ἀνύψωσιν 30– 50 μέτρα.

§43Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἠμπορεῖ νὰ μᾶς ἐξηγήσῃ τὸν ἀριθμόν του, ὁ κ. Ὑπουργός;

§44Σ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Νὰ μὴ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν, διότι ἐγὼ νομίζω ὅτι ἀλλοῦ τοποθετεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς τὴν ἔξοδον τῆς σήραγγος τῆς Πάρνηθος καὶ δι’ αὐτὸ ἔχει αὐτὴν τὴν διαφορὰν καὶ ἀλλοῦ τοποθετεῖ τὸ τρίτον στάδιον. Ἐὰν εἰς τὸ ἴδιον σημεῖον γίνεται ἡ ἔξοδος τότε πρέπει νὰ ἐπαληθεύωνται οἱ ἀριθμοί του καὶ οἱ ἀριθμοί μου.

§45Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Ὁ Ραυτόπουλος λέγει εἰς τὴν μελέτην του, 63 μὲ 178 ὑψόμετρον.

§46Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Τὸ ἀπόλυτον ὑψόμετρον, τὸ ἐδώσατε ὡς ὑψομετρικὴν διαφοράν.

§47Σ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Ἐδῶ συζητοῦμεν τὰ μέτρα, εἰς τὰ ὁποῖα θὰ ἀνυψωθῇ τὸ νερό. Ὅταν λέγωμεν 50 μέτρα, βέβαια αὐτὸ λέγεται ἐν συσχετισμῷ μὲ τὸ ὑψόμετρον.

§48Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Ἡ ἔξοδος εἶναι εἰς τὸ σημεῖον 63 καὶ τὸ νερὸ πηγαίνει εἰς τὸ 178, μὲ μίαν ἄντλησιν. Διὰ νὰ πάῃ ἀπὸ τὸ 63 εἰς τὸ 178, ἐγὼ ἔκαμα μίαν ἀφαίρεσιν καὶ εὑρῆκα 115.

§49Δ. ΚΩΣΤΗΣ. Ἐφ’ ὅσον, μετὰ τὴν ἔξοδον ἐκ τῆς σήραγγος, θὰ ἀνυψοῦται τὸ ὕδωρ, διατὶ δὲν θὰ ἀνύψωνε ὁ τεχνικὸς πρὸ τῆς κατασκευῆς τῆς σήραγγος, ὥστε νὰ μειώσῃ εἰς τὸ ἐλάχιστον ἢ καὶ νὰ τὴν ἀποφύγῃ;

§50Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Διότι ἐὰν δὲν τὸ ἔφερνε εἴχομεν ἀνύψωσιν 200 μέτρων, διὰ τὸ σύνολον τῆς καταναλώσεως. Ἐὰν δὲν ἐκάμαμεν τὴν σήραγγα, θὰ εἴχομεν ἀντὶ 22 χιλιομέτρων, 50 μὲ ἀνύψωσιν 200 μέτρων διὰ τὸ σύνολον τῆς καταναλώσεως.

§51Δ. ΚΩΣΤΗΣ. Καὶ ἐὰν θὰ ἐκάματε σήραγγα, θὰ ἐκάματε σήραγγα 2–5 χιλιομέτρων.

§52Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Ἐγὼ τὰ νούμερα τὰ ἔχω ἀπὸ τὴν μελέτην Ραυτοπούλου. Ὁ Ραυτόπουλος, λοιπόν, λέγει, ὅτι ἡ σῆραγξ ὑπὸ τὴν Πάρνηθα θὰ ἦτο 17 χιλιόμετρα σὺν 5 χλμ. Σύνολον 22 χιλιόμετρα. .... (ἀναγινώσκει).....

§53Δ. ΚΩΣΤΗΣ. Διὰ τῆς σήραγγος τῆς Πάρνηθος θὰ ὑδρεύοντο τὰ χαμηλότερα σημεῖα τῆς πρωτευούσης, ἐνῷ διὰ τῆς λίμνης τοῦ Μαραθῶνος τὰ ὑψηλότερα σημεῖα. Κατὰ συνέπειαν ἡ μελέτη Ραυτοπούλου δὲν δύναται νὰ ἔχῃ τόσον βασικὸν λάθος.

§54Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Ἐὰν πᾶτε διὰ τῆς λίμνης Μαραθῶνος καὶ ὄχι διὰ τῆς σήραγγος τῆς Πάρνηθος, τὸ νερὸ θὰ τὸ πᾶτε εἰς τὰ 173. Ἐὰν πᾶτε διὰ τῆς σήραγγος Πάρνηθος τὸ νερὸ θὰ τὸ πᾶτε εἰς τὰ 112. Αὐτὰ λέγουν οἱ ἀριθμοί. Θέμα Μαραθῶνος δὲν ὑπάρχει ὅταν ὑπολογίσωμεν μὲ τὴν σήραγγα.

§55Σ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Πράγματι κατὰ τὸ τρίτον στάδιον θὰ κατηργεῖτο ἡ λίμνη Μαραθῶνος. Συνεπῶς θέμα ὑδρεύσεως ἀπὸ Μαραθῶνα, μετὰ τὴν διάτρησιν τῆς Πάρνηθος δὲν θὰ ὑφίστατο. Ἐρχόμεθα τώρα εἰς τὸ ἐνδιάμεσον ὑδραγωγεῖον. Διὰ τοῦ ὑδραγωγείου αὐτοῦ, πρῶτον ἡ ἄντλησις θὰ εἶναι εἰς τὸ διηνεκὲς καὶ δεύτερον ἀποκλείονται αἱ ἀρδεύσεις. Ὁ κ. Καραμανλῆς ἰσχυρίσθη, ὅτι καὶ ἡ λύσις αὐτὴ προσφέρεται δι’ ἀρδεύσεις. Ἀλλ’ ἡ πραγματικότης εἶναι, ὅτι ἡ λύσις ἡ ἐνδιάμεσος ἀποκλείει τὰς ἀρδεύσεις, διότι, ἡ εἰς τὴν ἀφετηρίαν ἄντλησις τοῦ νεροῦ εἰς 110 μέτρα καθιστᾷ ἀπαγορευτικὴν τὴν τιμὴν τοῦ ὕδατος δι’ ἀρδεύσεις. Ἐνῷ ἡ παρευβοϊκὴ χάραξις εἶναι συνδυασμένον ἔργον ὑδρεύσεως καὶ ἀρδεύσεως. Τὸ ἔργον αὐτό, ὡς ἰσχυρίσθη ὁ κ. Ὑπουργός, θὰ ἐξετελεῖτο εἰς διάφορα στάδια. Κατὰ τὸ πρῶτον στάδιον θὰ ἔφθανεν ἀπὸ τὸ Μουρίκι πρὸς τὸν Ἅγιον Θωμᾶν μὲ μῆκος 34.000 μέτρων καὶ ἡ παροχὴ ὕδατος θὰ ἦτο 40.000.000 κυβικά, ἡ δὲ δαπάνη θὰ ἀνήρχετο εἰς 67.000.000.

§56Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Αὐτὸ εἶπον καὶ ἐγώ, ὅτι ἡ πρώτη λύσις θὰ ἐστοίχιζεν 67.000.000 ἡ δὲ δευτέρα λύσις 92.000.000.

§57Σ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Αὐτό, ὅμως, τὸ ὑδραγωγεῖον τοῦ πρώτου σταδίου τὸ ὁποῖον σήμερον ἐκτελεῖται, θὰ στοιχίσῃ κατὰ τὰς βεβαιώσεις τοῦ Ὑπουργείου, 145 ἑκατομ. δρχ. Ἰδοὺ ἡ πραγματικὴ καὶ ἡ κραυγαλέα ὑπέρβασις. Ἐὰν ὑπῆρχεν ἀρχικὴ μελέτη, δὲν θὰ ἐγένοντο τὰ λάθη αὐτά, αἱ φοβεραὶ αὐταὶ ὑπερβάσεις.

§58Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Ἐκτελεῖται, κύριοι συνάδελφοι, ἡ λύσις τῶν 92 ἑκατομ., τῶν 40 ἑκατομ. ἐπὶ πλέον.

§59Σ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Ἐγὼ εἶπον τὸ εἰσηγήθη ὁ κ. Καραμανλῆς εἰς τὸ Συντονιστικὸν Συμβούλιον. Εἰσηγήθη τρία στάδια.

§60Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Ὄχι. Εἰσηγήθη δύο στάδια. 92 ἑκατομ. καὶ 121 ἑκατομ. μὲ δυνατότητα, ἐφ’ ὅσον ὑπάρξῃ ἐπείγουσα ἀνάγκη, νὰ καταφύγωμεν καὶ εἰς τὴν λύσιν τῶν 67 ἑκατομ. Ἐπείγουσα ἀνάγκη δὲν ὑπῆρξεν καὶ δὲν ἐπήγαμε τότε εἰς τὰ 67 ἑκατομ.

§61Σ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἀναγνώσω, κύριε Ὑπουργέ, ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ὑπεστήριξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων τότε καὶ νῦν Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κ. Καραμανλῆς. Ἔλεγε: «...... (ἀναγινώσκει) ....». Εἶναι ἡ ἐνδιάμεσος λύσις: μῆκος τοῦ ὑδραγωγείου 34 χλμ., δαπάνη, ἐπαναλαμβάνω, 67 ἑκατομ., χρόνος ἐκτελέσεως 1½ ἔτος, παροχὴ 40 ἑκατομ. Αὐτὴ εἶναι ἡ εἰσήγησις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, δὲν εἶναι ἰδική μου. Ἀλλὰ αὐτὸ τὸ ὑδραγωγεῖον τοῦ πρώτου σταδίου ἐγκατελείφθη, ἀμέσως, κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου καὶ οὐσιαστικῶς αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐκτελεῖται τὸ δεύτερον στάδιον, ὡς πρῶτον στάδιον, διὰ νὰ φέρωμεν εἰς τὰς Ἀθήνας τὰ 100 ἑκατομ. κυβικά. Τὸ δεύτερον αὐτὸ στάδιον, κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν, εἶχεν διαιρεθῆ εἰς δύο τμήματα, εἰς δύο μέρη, εἰς δύο χρονικὰς περιόδους, ὅπως λέγουν καὶ τοῦτο, διότι δὲν ὑπάρχει ὁριστικὴ μελέτη, ἡ ὁποία νὰ καθορίζῃ τὴν κατασκευὴν τοῦ ἔργου. Ἀλλὰ τὸ βασικὸν λάθος αὐτῶν τῶν περιπετειῶν τῆς ἐκτελέσεως αὐτοῦ τοῦ ἔργου περιπετειῶν, τὰς ὁποίας πρέπει νὰ συνομολογήσητε καὶ σεῖς, προῆλθεν ἀπὸ τὸ βασικὸν ἐλάττωμα τῆς λύσεως αὐτῆς, ὅτι δὲν ὑπῆρχεν ἐξ ἀρχῆς ὁριστικὴ μελέτη. Ποῦ ἠκούσθη, κύριοι συνάδελφοι, νὰ δίδεται μία ἐργολαβία, εἰς ἕνα ἐργολάβον καὶ νὰ τοῦ εἴπητε, ὅτι μετὰ 8 μῆνας θὰ σᾶς δώσω τὴν ὁριστικὴν μελέτην αὐτοῦ τοῦ ἔργου;

§62Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Πότε λέγει, ὅτι ἐδόθη ἡ ὁριστικὴ μελέτη τοῦ ἔργου;

§63Σ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Ἐγὼ λέγω ὅτι ἐδόθη μετὰ 8 μῆνας. Ἐπιτρέπεται νὰ δίδεται ἐργολαβία, χωρὶς ὁριστικὴν μελέτην τοῦ ἔργου; Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι εὔλογος ἡ ἀπορία σας, διότι πράγματι καὶ αὐτὴν τὴν στιγμήν, ὁριστικὴ μελέτη, κατὰ τοὺς τεχνικοὺς ὅρους δὲν ὑπάρχει. Τί ὑπάρχει; Ὑπάρχει ἕνα εἶδος προμελέτης, ἕνα εἶδος εἰσηγήσεως, ὅπως τὴν ὀνομάζουν. Δὲν ἐτόλμησαν οἱ ἄνθρωποι...

§64Γ. ΣΑΜΑΡΑΣ. Πῶς εἶναι δυνατόν, νὰ μὴ ὑπάρχῃ ὁριστικὴ μελέτη;

§65Σ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Αὐτὴ εἶναι καὶ ἡ ἰδική μου ἀπορία. Μοῦ ἐνθυμίζει δὲ μίαν ἱστορίαν. Κάποιος ἤρχισε νὰ φτιάχνῃ ἕνα σπίτι καὶ ἐπειδὴ ἤθελε νὰ ζητήσῃ ἕνα δάνειον ἀπὸ τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον, τότε ἐπῆγε καὶ ἔκαμε τὴν μελέτην τοῦ σπιτιοῦ. Κάτι ἀνάλογον συμβαίνει καὶ ἐδῶ.

§66Γ. ΣΑΜΑΡΑΣ. Δι’ ἕνα σπίτι ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ ἐκ τῶν ὑστέρων. Δι’ ἕνα τοιοῦτον ἔργον δὲν ἠμπορεῖ νὰ μὴ ὑπάρχῃ μελέτη καί, κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν 8 μηνῶν, κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ἐκτελέσεως, νὰ γίνῃ ἡ ὁριστικὴ μελέτη.

§67Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ, αὐτὸ λέγομεν καὶ ἡμεῖς. Δὲν μᾶς λύει ὁ κ. Ὑπουργὸς τὴν διαφοράν;

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὴν ἀπαντᾶτε εἰς τὰς διακοπάς, διότι δὲν θὰ ἐπιτρέψω καμμίαν ἄλλην διακοπήν.

§69Σ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Πρόκειται περὶ διακοπῆς ἑνὸς συναδέλφου τεχνικοῦ καί, νομίζω, ὅτι προάγομεν τὴν συζήτησιν, χωρὶς νὰ ἔχωμεν ἕναν διαπληκτισμὸν ἄσχετον ἐντὸς αὐτῆς τῆς αἰθούσης. Κατὰ τὸ δεύτερον αὐτὸ στάδιον τὸ ἔργον θὰ ἤρχιζεν ἀπὸ τὸ Μουρίκιον καὶ θὰ ἔφθανεν μέχρι Βίλιζας, ὁπόθεν διὰ τοῦ ἐκεῖ δευτέρου ἀντλιοστασίου θὰ ἔφθανεν εἰς Αὐλῶνα. Ἡ δαπάνη αὐτοῦ τοῦ ἔργου ὑπελογίσθη εἰς 121 ἑκατομ. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ ὑδραγωγεῖον αὐτὸ ἔτσι ἐσχεδιάσθη ἀπὸ τὸν εἰσηγητήν του κ. Καραμανλῆν. Πῶς ἐξετελέσθη αὐτὸ τὸ ὑδραγωγεῖον; Ὅπως εἶπον προηγουμένως, εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἐλησμονήθη τὸ πρῶτον στάδιον καὶ ἔγινε ἡ ἐκτέλεσις τοῦ δευτέρου σταδίου, αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἀνέφερον πρὸ ὀλίγου. Ἀλλὰ κατὰ τὴν πορείαν τῆς ἐκτελέσεως παρετηρήθη, ὅτι θὰ πρέπει εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ ὑδραγωγείου καὶ εἰς τὸ τέλος 10 περίπου ἕως 11 χλμ. νὰ κατασκευάσουν, ὄχι ὡς ἁπλοῦν ὑδραγωγεῖον, ἀλλὰ κατὰ τὸ σύστημα τῶν πρεκαντρέν. Δὲν γνωρίζω τί τελικῶς θὰ στοιχίσῃ αὐτὸ τὸ ἔργον τῶν πρεκαντρέν, δὲν γνωρίζω τί θὰ στοιχίσῃ τὸ ἀντλιοστάσιον τοῦ Μουρικίου. Εὔχομαι, αἱ προβλέψεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ αἱ διαβεβαιώσεις νὰ εἶναι καὶ νὰ ἀποβοῦν ἀκριβεῖς εἰς τὸ μέλλον. Ἐκεῖνα, ἐπίσης, τὰ ὁποῖα εἶπον, οἱ τεχνικοί, οἱ ὁποῖοι ἐπρόσεξαν τὸ ἔργον αὐτὸ μὲ κάθε ἀντικειμενικότητα, μὲ ἐνέβαλον εἰς πολλοὺς ἐνδοιασμούς, μοῦ δίδουν πολλοὺς φόβους ὅτι οὔτε τὰ πρεκαντρὲν στοιχίζουν ὅσον ὑπελογίσθησαν. Ἀπὸ ἕνα τελευταῖον προϋπολογισμόν, τῆς ὑπηρεσίας, τὸ ἀντλιοστάσιον τοῦ Μουρικίου θὰ κοστίσῃ τὸ ποσὸν τῶν 50–60 ἑκατομ. Ὁ, κατὰ προσέγγισιν, προϋπολογισμὸς τῶν ἔργων τοῦ ὑδραγωγείου θὰ εἶναι ὁ ἑξῆς, κύριοι συνάδελφοι: 75 ἑκατ. κοστίζει τὸ ὑδραγωγεῖον, τὸ ὁποῖον κατεσκεύασεν ἡ κοινοπραξία, ἀντλιοστάσιον μαζὶ τῆς Βίλιζας καὶ Μουρικίου καὶ μαζὶ ὁ σωληνωτὸς ἀγωγὸς καὶ τὸ ὑδραγωγεῖον, δὲν θὰ εἶναι ὀλιγώτερα τῶν 215 ἑκατομ. Ἐὰν εἰς αὐτὰ προσθέσωμεν τὰ 15–16 ἑκατ. τῶν προσωρινῶν ἔργων τῆς ἑταιρίας Ὑδάτων, φθάνομεν, σὺν Θεῷ, εἰς τὰ 230 ἑκατομ. δρχ. τόσα ὅσα ὑπολογίζει ἡ Κυβέρνησις, ὅτι θὰ ἦτο καὶ τὸ ὑδραγωγεῖον τὸ παρευβοϊκόν. Ἐρωτᾶται, λοιπόν, τί λέγει ὁ κοινὸς νοῦς, ὅταν ἔχωμεν ἕνα ὑδραγωγεῖον 230 ἑκατομ. ἀφ’ ἑνὸς καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἕνα ὑδραγωγεῖον μὲ τὴν αὐτὴν τιμὴν καὶ μὲ πλεονεκτήματα τοῦ πρώτου ὑδραγωγείου, ὅτι θὰ ἔχωμεν ἄρδευσιν ἐξησφαλισμένην ἀπὸ τὸ ἴδιον ὑδραγωγεῖον μὲ τὰς ἰδίας δαπάνας, ὅτι μελλοντικῶς δὲν θὰ ἔχωμεν τὴν ἀνύψωσιν, τὴν ὁποίαν μοιραίως καὶ εἰς τὸ διηνεκὲς θὰ ἔχῃ τὸ ὑδραγωγεῖον τοῦ Μουρικίου εἰς τὴν ἀφετηρίαν τί ἔπρεπε νὰ προτιμήσῃ ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς μεταξὺ αὐτῶν τῶν δύο ὑδραγωγείων; Ἡ κοινὴ λογική, ὁ κοινὸς νοῦς, χωρὶς νὰ εἶναι κανεὶς εἰδικός, ἢ τεχνικός, λέγει, ὅτι θὰ προτιμήσῃ τὸ ὑδραγωγεῖον, τὸ ὁποῖον θὰ μοῦ δώσῃ καὶ τὸ νερό, ἄνευ σοβαρᾶς ἀντλήσεως εἰς τὸ διηνεκὲς καὶ τὴν ἄρδευσιν τῶν παρευβοϊκῶν διὰ τῆς αὐτῆς δαπάνης. Συνεπῶς, ἡ κατηγορία, τὴν ὁποίαν ἀπηγγείλαμεν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως συνίσταται εἰς τοῦτο, ὅτι κατασκευάζει ἕνα ὑδραγωγεῖον διὰ τὸ ὁποῖον καὶ προκαταβολικῶς ἐδήλωσεν ὅτι θὰ κοστίσῃ 121 ἑκατομ. καί, τὸ ὁποῖον θὰ φθάσῃ τὰ 235 καὶ παρέλειψε τὸ μελετημένον ὑδραγωγεῖον, δι’ ὕδρευσιν καὶ ἄρδευσιν. Διότι πρέπει νὰ σᾶς σημειώσω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ὅλοι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων τὸν καιρὸν ἐκεῖνον καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας ἔλεγον, ὅτι τὰ ἔργα αὐτὰ ἔπρεπε νὰ ἔχουν συνδυασμὸν μὲ ὕδρευσιν καὶ μὲ ἄρδευσιν. Ἡ ἀπόφασις ἡ ἰδική μου ἐστηρίχθη εἰς αὐτὴν τὴν βάσιν. Ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ὑπεστήριζον τὴ Σουβάλα, ὅταν ἔβλεπαν ὅτι γίνεται αὐτὸς ὁ συνδυασμὸς καὶ εἰς τὰ δύο Ὑπουργεῖα, μεταξὺ ὅλων τῶν τεχνικῶν, ἔβλεπον, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀντισταθῇ εἰς σοβαρὰν κρίσιν ἡ λύσις τῆς Σουβάλας. Καὶ σήμερον τὸ ὑδραγωγεῖον τὸ ἐνδιάμεσον ματαιώνει τὴν ἄρδευσιν, τὸ ὑδραγωγεῖον τὸ παρευβοϊκὸν θὰ δώσῃ τὴν ἄρδευσιν. Εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργός, ὅτι ἡ ἄρδευσις αὐτὴ ἦτο δυνατὸν κατ’ ἄλλον τρόπον νὰ ἐξασφαλισθῇ μὲ μίαν δαπάνην 92 ἑκατομ. δραχμῶν. Κύριοι συνάδελφοι, ἐνῷ μὲ τὸ ἴδιον ὑδραγωγεῖον...

§70Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Ἔστω 41 μὲ τὰ δίκτυα.

§71Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Χωρὶς τὰ δίκτυα πόσος θὰ ἦτο ὁ ἀγωγός;

§72Σ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Ἐγὼ λέγω πόση ἦτο ἡ μελέτη τοῦ ἀγωγοῦ.

§73Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Κύριε Νικολαΐδη, ἔχετε ἀρδεύσει χωρὶς δίκτυα;

§74Σ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, δὲν εἶμαι τόσον ἀφελής, ὥστε νὰ μοῦ κάμητε αὐτὴν τὴν ἐρώτησιν.

§75Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Τὰ δίκτυα μονάχα εἶναι περισσότερα ἀπὸ τὸν ἀγωγόν.

§76Σ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Δὲν τὸ ἀμφισβητῶ. Ἐγὼ λέγω πόσον θὰ ἐκόστιζεν ὁ ἀγωγὸς τῆς μελέτης Γκραντογέλι.

§77Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Τὸ ἀντλιοστάσιον κ.λ.π. καὶ διὰ τὰς δύο περιοχὰς θὰ ἐκόστιζε 31.100.000.

§78Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Καὶ αἱ Θῆβαι, ἐνοεῖται.

§79Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Ἡ παρευβοϊκή.

§80Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Τὰ 92.000.000 ποὺ ἀνεφέρατε, κύριε Ὑπουργέ, τί ἦσαν;

§81Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Σᾶς εἶπον 92.000.000 εἶναι ἡ μελέτη Γκραντονέλλι διὰ τὴν ἄρδευσιν τῶν ἐκτάσεων, τῶν προβλεπομένων ὑπὸ Ραυτοπούλου. Συνεπῶς διὰ νὰ ἀρδεύσωμεν αὐτὰ τὰ 70.000 στρέμματα παρευβοϊκῶς σύμφωνα μὲ Ραυτόπουλον, θὰ πρέπει νὰ ἔχωμεν σύνολον 190.000.000, ἤτοι δαπάνη 2.900 κατὰ στρέμμα, κατὰ δὲ τὸν λογαριασμὸν τοῦ κ. Κιτσίκη, 65 σὺν 90, σύνολον 155.000.000.

§82Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριε συνάδελφε, μοῦ ἐπιτρέπετε μίαν παρατήρησιν; Κύριε Ὑπουργέ, εἶναι σαφὲς ὅτι ὁπωσδήποτε τὸ δίκτυον εἶναι χωριστὴ ὑπόθεσις. Ἐὰν κατὰ τὴν μίαν μελέτην, ἐγίνετο πληρέστερον τὸ δίκτυον, ἐνδεχομένως θὰ ἦτο ἀκριβότερον, ἀλλὰ εἰς πᾶσαν περίπτωσιν τὸ δίκτυον θὰ τὸ ἀφαιρέσητε. Ἡ ἐπὶ πλέον δαπάνη περὶ τῆς ὁποίας ὁμιλεῖ ὁ κ. συνάδελφος εἶναι ὁ ἀγωγός, ὁ ὁποῖος καθίσταται ἀπαραίτητος μὲ τὴν ἰδικήν σας λύσιν καὶ δὲν χρειάζεται, διότι ὑπάρχει μὲ τὴν λύσιν τῆς παρευβοϊκῆς χαράξεως καὶ τὸ ἐπὶ πλέον ἀντλιοστάσιον. Δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐννοήσω ὅτι κατωρθώσατε νὰ βγάλετε ἀκριβότερα τὰ δίκτυα μόνον ἀπὸ ὅ,τι ὁ ἀγωγὸς μὲ τὰ δίκτυα. Προφανῶς περὶ διαφορετικῆς μελέτης πρόκειται. Εἴπατε ὅτι τὰ δίκτυα μόνον κατὰ τὴν μελέτην Ραυτοπούλου στοιχίζουν 92.000.000 καὶ ὅτι ὁ ἀγωγὸς μαζὶ μὲ τὰ δίκτυα καὶ τὸ ἀντλιοστάσιον στοιχίζει 60.000.000. Πρέπει νὰ ὑποθέσωμεν ὅτι πρόκειται περὶ διαφορετικῆς μελέτης καὶ διαφορετικοῦ δικτύου.

§83Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Κύριε Μητσοτάκη, ἐὰν εἴχατε τὴν καλωσύνην νὰ ρίξητε μίαν ματιὰ εἰς τὰ τρία φράγματα ποὺ ἐκτελοῦνται, θὰ ἐβλέπατε ὅτι ἡ δαπάνη ἡ προβλεπομένη σήμερον εἶναι πρόβλεψις καὶ ἄλλων.

§84Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ὀρθῶς.

§85Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Ἐγὼ λέγω, λοιπόν, ὅτι ἡ διαφορὰ μεταξὺ ἀγωγοῦ 3½ κυβικῶν πρὸς ἀγωγὸν 7 κυβικῶν, ὁ ὁποῖος ἀπαιτεῖται διὰ νὰ γίνῃ ἄρδευσις, εἶναι 65.000.000 μὲ τοὺς λογαριασμοὺς τοῦ κ. Κιτσίκη. Ἔχει διαφορὰν δηλαδὴ 43.000.000. 100.000.000 ἕως 95.000.000 εἶναι λογαριασμὸς τοῦ Ὑπουργείου. Καὶ σᾶς λέγω, ἐὰν πάρωμεν μὲ λογαριασμὸν τοῦ κ. Κιτσίκη 65.000.000 — ἡ διαφορὰ τῶν δύο ἀγωγῶν — καὶ προσθέσωμεν καὶ 90 τοῦ δικτύου θὰ βγάλωμεν 155.000.000 διὰ 70.000 στρέμματα.

§86Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κε Ὑπουργέ, διατὶ κάμνετε αὐτοὺς τοὺς πολυπλόκους λογ)σμούς; Εἰς τὴν μελέτην Ραυτοπούλου ὁ ἀγωγὸς προβλέπεται, ὅπως ὀρθότατα εἴπατε, καὶ διὰ τὴν ὕδρευσιν καὶ διὰ τὴν ἄρδευσιν. Κατὰ συνέπειαν διὰ τὸν ἀγωγὸν μὲ τὴν μελέτην Ραυτοπούλου, δὲν ἔχετε δαπάνην, ἐνῷ ἔχετε δαπάνην μὲ τὴν ἰδικήν σας λύσιν.

§87Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Λάθος κάμνετε. Ὁμιλεῖτε περὶ ἀγωγοῦ μόνον διὰ τὴν ὕδρευσιν καὶ ὄχι διὰ τὴν ἄρδευσιν. Ἐὰν θέλετε νὰ ὁμιλῆτε καὶ διὰ τὴν ἄρδευσιν, θὰ ὁμιλῆτε κατὰ μὲν κ. Κιτσίκην διὰ 187+43= 230.000.000, κατὰ δὲ τὸ Ὑπουργεῖον διὰ 259.000.000.

§88Δ. ΚΩΣΤΗΣ. Ἀσκῶ ἐπὶ 23 χρόνια τὸ ἐπάγγελμα τοῦ μηχανικοῦ καὶ ἀσχολοῦμαι μὲ τὴν ἐκτέλεσιν τοιούτων ἔργων. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ μελέτη ἐπιβαρύνουσα 1.500 κατὰ στρέμμα δι’ ἀρδευτικὸν δίκτυον. Ἀποκλείεται ἀπολύτως.

§89Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Νὰ πᾶτε νὰ ἴδητε τὴν προμελέτην Γκραντονέλι καὶ νὰ τὸ εἴπητε εἰς αὐτόν.

§90Δ. ΚΩΣΤΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ νὰ τὴν καταθέσητε, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συμβαίνῃ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα.

§91Σ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐδῶ ἐγένετο μία σύγχυσις τῆς ὅλης ὑποθέσεως. Οὐδέποτε ἡ μελέτη Ραυτοπούλου καὶ ἡ ἄποψις γενικώτερον τοῦ Ὑπουργείου, τὸ ὁποῖον ἐτάχθη, τότε ὑπὲρ τῆς παρευβοϊκῆς χαράξεως, οὐδέποτε ἀντιμετώπισε τὸ θέμα τῆς κατασκευῆς τοῦ δικτύου. Τὸ δίκτυον θὰ τὸ κατεσκεύαζε τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας ἐν συνεννοήσει μὲ τοὺς ἐνδιαφερομένους πληθυσμούς. Καὶ ἀπορῶ διατὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς παρενέβαλε αὐτὴν τὴν συζήτησιν περὶ τοῦ δικτύου διὰ νὰ ἐξογκώσῃ τὴν κατασκευὴν τοῦ ὑδραγωγείου, αὐτὰ κατὰ τὴν παρευβοϊκὴν ἔννοιαν καὶ νὰ παρουσιάσῃ τὸ ὑδραγωγεῖον, τὸ ἐνδιάμεσον, πλεονεκτοῦν ἐν τούτῳ. Νομίζω ὅτι εἶναι σχῆμα λόγου ὅλα αὐτά, τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός. Τὸ θέμα εἶναι ἁπλοῦν. Τὸ Ὑπουργεῖον, τὸ ὁποῖον εἰσηγήθη τὴν παρευβοϊκὴν χάραξιν, τότε, ἐπρόκειτο νὰ κάμῃ τὸν ἀγωγὸν ἁπλῶς διὰ νὰ δώσῃ εἰς τοὺς ἀγρότας νερό, οἱ ὁποῖοι ἐν συνεννοήσει μὲ τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας θὰ κατεσκεύαζον τὸ δίκτυον, τὸ ὁποῖον δὲν ἐγνωρίζαμεν οὔτε ἡμεῖς, οὔτε αὐτὴν τὴν στιγμὴν γνωρίζομεν πόσον θὰ ἐκόστιζε καὶ δὲν μᾶς ἐνδιαφέρει διὰ τὸ θέμα τῆς ὑδρεύσεως τῶν Ἀθηνῶν, ἐν σχέσει πρὸς τὴν ἄρδευσιν. Συνεπῶς, κύριοι συνάδελφοι, ὅπως εἶπον καὶ προηγουμένως εὑρισκόμεθα πρὸ δύο θεμάτων. Πρὸ τῆς ἐνδιαμέσου χαράξεως, ἡ ὁποία καὶ κατασκευάζεται, ὅπως εἶπον, δυστυχῶς, καὶ πρὸ τῆς λύσεως τῆς παρευβοϊκῆς χαράξεως. Τὰ πλεονεκτήματα τοῦ παρευβοϊκοῦ ὑδραγωγείου εἶναι προφανῆ διὰ πάντα καλόπιστον συζητητήν, διότι καὶ ἄρδευσιν θὰ εἴχομεν καὶ ἄντλησιν ὄχι εἰς τὸ διηνεκές. Τὸ νερὸ θὰ ἤρχετο διὰ τῆς εἰσροῆς εἰς τὸ παρευβοϊκὸν πεδίον καὶ ἡ μόνη ἄντλησις θὰ ἦτο, ἐκείνη, τὴν ὁποίαν ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργός, εἰς τὸ τέρμα τοῦ ὑδραγωγείου, ὅταν κάποτε θὰ ἦτο ἀνάγκη νὰ διατρήσωμεν τὴν πεδιάδα καὶ νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν περιοχὴν τῆς Ἐλευσῖνος. Νομίζω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τοῦ Συναγερμοῦ καὶ τοῦ Μετασυναγερμοῦ, εἰς τὸ θέμα τῆς ὑδρεύσεως τῶν Ἀθηνῶν, διέπραξεν ἕνα τεράστιον σφάλμα, ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ σφάλματα, τὰ ὁποῖα ὁ Ταλεϋράνδος ὠνόμαζεν ἐγκλήματα. Νομίζω ὅτι αὐτὴ ἡ εὐθύνη θὰ βαρύνῃ εἰς τὸ διηνεκὲς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν Ὑπουργόν, ὁ ὁποῖος συνέλαβε καὶ ἐξετέλεσε καὶ ἐκτελεῖ τὸ ἔργον τῆς ἐνδιαμέσου χαράξεως. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, καταλήγων, νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω τὸν περίφημον μῦθον τοῦ Προδίκου, κατὰ τὸν ὁποῖον ὁ Ἡρακλῆς εὑρεθεὶς ἐνώπιον τῆς ἀρετῆς καὶ τῆς κακίας, ἐπροτίμησε, λέγει ὁ μῦθος, νὰ ἀκολουθήσῃ τὸν δρόμον τῆς ἀρετῆς. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων, τότε, καὶ νῦν Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἠκολούθησεν οὔτε τὸν δρόμον τῆς ἀρετῆς, οὔτε τὴν ὁδὸν τῆς κακίας. Ἠκολούθησεν ἑαυτόν. Ἐδῶ εἶναι τὸ σφάλμα τὸ ὁποῖον διέπραξε. Καὶ ἀκολουθήσας τὰς ἰδικάς του ἐμπνεύσεις, ἔβλαψε τὴν πρωτεύουσαν εἰς τὸ διηνεκές. Καὶ νομίζω ὅτι, ἐὰν ὁ λαὸς τῆς πρωτευούσης σήμερον ἐπηρεαζόμενος ἀπὸ ὡρισμένα ἀξιόλογα ἄλλα ἐντυπωσιακὰ ἔργα, γενόμενα ἐντὸς τῆς πρωτευούσης καὶ πέριξ αὐτῆς, δὲν προσέχει εἰς τὸ σφάλμα αὐτό, τὸ ὁποῖον διέπραξεν ὁ κ. Καραμανλῆς, νομίζω ὅτι μελλοντικῶς, πολὺ συντόμως, θὰ ἐξέλθῃ ἀπὸ τὴν περιοχὴν αὐτῆς τῆς γοητείας, διὰ τὰ ἔργα αὐτὰ τὰ ἐντυπωσιακά, θὰ ἀντιμετωπίσῃ ψυχραιμότερα τὸ θέμα καὶ νομίζω ὅτι θὰ καταδικάσῃ καὶ θὰ κατακρίνῃ καὶ σήμερον καὶ αὔριον τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον ἐξετέλεσε. Βεβαίως ἔχομεν ὀλίγον νερὸ σήμερον εἰς τὴν πρωτεύουσαν, ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, ὅπως εἶπον καὶ προηγουμένως, τὸ νερὸ αὐτὸ θὰ τὸ εἴχομεν ἀπὸ τὸ 1955–56 καὶ συνεπῶς ἂς μὴ καυχᾶται οὔτε ὁ κ. Ὑπουργός, οὔτε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον ἐξετέλεσε. Ἡ ἱστορία θὰ τοὺς καταδικάσῃ καὶ ὁ λαὸς τῶν Ἀθηνῶν θὰ κρίνῃ λίαν αὐστηρῶς καὶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Δημοσίων Ἔργων. (Χειροκροτήματα).

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Τσάτσος, ἔχει τὸν λόγον.

§93Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ὥρα εἶναι 11.15′.

§94Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ δὲν εἶχον ἀντίρρησιν νὰ διακόψωμεν, ἀλλὰ μετὰ ἡ συζήτησις θὰ πάῃ 4 καὶ 5 συνεδριάσεις.

§95Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, καὶ εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν, ὅπως καὶ ἄλλοτε ἐτονίσαμεν, ἐπιθυμία τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἶναι, δύο νὰ εἶναι αἱ συνεδριάσεις, τὸ μάξιμουμ, διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἐπερωτήσεων. Αὐτὸ ἄλλωστε πληροφοροῦμαι ὅτι προβλέπει καὶ ὁ νέος Κανονισμὸς καὶ θὰ ἠμπορούσαμεν νὰ τὸ ἐφαρμόσωμεν ἀναδρομικῶς. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπιθυμοῦμεν εἶναι τοῦτο: ὅτι κατὰ τὴν προσεχῆ συνεδρίασιν θὰ ἀνακοινώσωμεν πίνακα συγκεκριμένων δημοσίων ἔργων, περὶ τὴν ὑπέρβασιν τῶν ὁποίων νὰ συζητήσωμεν τὴν Τρίτην.

§96Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Ἐγὼ τὴν ἑπομένην ἑβδομάδα θὰ πάω εἰς τὰ νησιά.

§97Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Τότε μεσολαβεῖ ἄλλη ἐπερώτησις καὶ ὅταν ἐπιστρέψητε συζητοῦμεν αὐτὴν τότε νὰ συζητήσωμεν τὴν τοῦ ἔλασσον.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§99ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ., μὲ θέμα Ἡμερησίας Διατάξεως ἀναφοράς, ἐρωτήσεις καὶ νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 11.20′ μ. μ.)