1957.10.30

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 8η

ΤΕΤΑΡΤΗ 30 Ὀκτωβρίου 1957

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 6.55′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Π. Κηπουρὸς ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Π. ΚΗΠΟΥΡΟΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, τὰ πρακτικὰ συντασόμενα συνοπτικῶς ὑπὸ τῶν κ. κ. πρακτικογράφων, ἑπόμενον εἶναι καὶ ὀρθὸν εἶναι νὰ ἐπιδέχωνται ὡρισμένας διορθώσεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι δικαιολογημέναι. Ὅταν, ὅμως, διατυποῦνται τὰ πρακτικὰ ἀπὸ τὰ ἐστενογραφημένα, τότε δὲν νομίζω ὅτι εἶναι σωστὸν νὰ γίνωνται διορθώσεις ἢ προσθῆκαι ἐπὶ τῶν πρακτικῶν. Τὴν παρατήρησιν ταύτην κάμνω μὲ τὴν παράκλησιν νὰ γίνῃ ἡ σχετικὴ σύστασις, διότι εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς προχθεσινῆς συνεδριάσεως παρετηρήθη τὸ ἑξῆς, κύριε Πρόεδρε, ἄτοπον, τὸ ὁποῖον διεπίστωσα μετὰ τὴν ἐπικύρωσιν τῶν πρακτικῶν, δηλονότι ὁ κ. Ἀβέρωφ, εἰς μίαν διακοπὴν τὴν ὁποίαν ἔκαμα ἀπήντησε καὶ τὴν ἀπάντησιν τὴν διετύπωσαν οἱ στενογράφοι κατὰ λέξιν, ὡς διετυπώθη. Περιέργως, ὅμως, παρεποίησε διὰ τῆς ἰδίας του χειρὸς τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ καὶ διέλαβε μέσα φράσιν, τῆς ὁποίας δὲν θέλω νὰ δώσω τὸν χαρακτηρισμόν, διότι προῆλθεν ἀπὸ πρόσωπον, κατ’ ἐμέ, φαιδρόν, τὸ ὁποῖον δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ νὰ κάμῃ διάφορον μεταχείρισιν, παραποίησιν...

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁμιλεῖτε ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§5Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Παραποίησις τῶν πρακτικῶν σημαίνει πλαστογραφία. Δὲν θέλω νὰ τῆς δώσω τὴν ἔννοιαν τῆς πλαστογραφίας ἀλλὰ τῆς παραποιήσεως καὶ δὲν ἠμπορεῖ οἱοσδήποτε Ὑπουργός, οἱοσδήποτε ὁμιλητής, νὰ προσθέτῃ κείμενα εἰς τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ διάφορα ἐκείνων τὰ ὁποῖα συνέλαβε τὸ αὐτὶ τοῦ στενογράφου.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Παπασταύρου, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ἔλθητε εἰς τὸ Γραφεῖον μου νὰ μοῦ εἴπητε πῶς ἔχει τὸ θέμα.

§7Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Δὲν πταίουν οἱ στενογράφοι, τὸ κείμενον διωρθώθη διὰ τῆς χειρὸς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅλοι κάμνουν διορθώσεις, δὲν εἶναι κακόν.

§9Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Προκειμένου περὶ φράσεων, αἱ ὁποῖαι ἀνάγονται εἰς τὸν λόγον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ εἰς τὸ συζητούμενον θέμα ἔχει καλῶς, προκειμένου, ὅμως, περὶ φράσεων, αἱ ὁποῖαι εἶναι δυνατὸν νὰ θίγουν συναδέλφους του χρειάζεται προσοχὴ καὶ δὲν ἠμπορεῖ οἱοσδήποτε Ὑπουργὸς οἱοσδήποτε ὁμιλητής, νὰ ἀλλάζῃ φράσεις.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Παπασταύρου, ἔχω νὰ σᾶς κάμω τὴν ἑξῆς σύστασιν. Ὅταν ὁμιλῆτε ἐπὶ τῶν πρακτικῶν, θὰ ὁμιλῆτε ἐπὶ τῶν πρακτικῶν, τὰ ὁποῖα εἶναι πρὸς κύρωσιν. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον κάμνετε εἶναι μία παράβασις τοῦ Κανονισμοῦ. Δὲν μοῦ ἀρέσει αὐτό.

§11Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Διετύπωσα τὴν ἄποψίν μου, ὡς ἑξῆς:....

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὡμιλήσατε ἐπὶ τῶν χθεσινῶν πρακτικῶν. Ὡμιλήσατε ἐπὶ τῶν προχθεσινῶν καὶ ἑπομένως εἶσθε ἐκτὸς τοῦ θέματος καὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§13Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Πρόκειται περὶ παρατυπίας, ὀφειλομένης γενικώτερον εἰς τὰ πρακτικά.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι ἐπὶ τῆς ἐπικυρώσεως τῶν χθεσινῶν πρακτικῶν. Εἶσθε ἐκτὸς τοῦ Κανονισμοῦ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια. Ἐπειδὴ ζητεῖτε νὰ ἐφαρμόζωνται οἱ τύποι, σᾶς ἀπαντῶ καὶ ἐγώ, ἐφαρμόσατέ τους καὶ σεῖς.

§15Γ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ, κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ τὸν λόγον.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μετὰ τὴν ἐπικύρωσιν τῶν πρακτικῶν. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Δ. Παπαδημητρίου ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κ.λ.π.

§17Δ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ κ. Γ. Ράλλης (Ὑπουργὸς Συγκοινωνιῶν καὶ Δημοσίων Ἔργων) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως συγγραφῆς ὑποχρεώσεων κλπ. διὰ τὴν κατασκευὴν ὑδραυλικῶν ἔργων εἰς Θεσσαλίαν, Ἤπειρον καὶ πεδιάδας Ἀλιάκμονος, Ἀξιοῦ καὶ Ἀχελώου». Ὁ κ. Δ. Ἀλιπράντης (Ὑφυπουργὸς Οἰκονομικῶν) καταθέτει σχέδια νόμων: 1) «Περὶ χορηγήσεως δανείων ὑπὸ τοῦ Ταμείου Παρακαταθηκῶν καὶ Δανείων, διὰ τὴν ἀνέγερσιν καὶ διασκευὴν ξενοδοχείων», καὶ 2) «Περὶ ἐπεκτάσεως τῶν διατάξεων περὶ φορολογίας τοῦ καπνοῦ εἰς Δωδεκάνησον καὶ ἀποζημιώσεως καπνοβιομηχανιῶν καὶ καπνεργατῶν». Ὁ κ. Δ. Ἀλιπράντης (Ὑφυπουργὸς Οἰκονομικῶν) καὶ ἡ κ. Λίνα Π. Τσαλδάρη (Ὑπουργὸς Κοινωνικῆς Προνοίας), καταθέτουσι σχέδιον νόμου «περὶ ἀντικαταστάσεως τῶν ἄρθρων 3 καὶ 4 τοῦ Ν. Δ. ὑπ’ ἀριθ. 3414) 1955 «περὶ διοικήσεως τοῦ Ἱδρύματος «Φιλανθρωπικὰ Καταστήματα» Μυτιλήνης». Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Μποῦτος, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ Ἐκτελωνιστῶν, Διασαφιστῶν καὶ βοηθῶν Ἐκτελωνιστῶν». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Κ. Ἀδαμόπουλος, Π. Σταυρόπουλος, Μ. Γλύκας καὶ Π. Βουδούρης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ Ἐκτελωνιστῶν, Διασαφιστῶν καὶ βοηθῶν Ἐκτελωνιστῶν». Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ Ἐκτελωνιστῶν, Διασαφιστῶν καὶ βοηθῶν Ἐκτελωνιστῶν». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ι. Κοντοβράκης, Μ. Μυριδάκης καὶ Ι. Σπηλιόπουλος, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ Ἐκτελωνιστῶν, Διασαφιστῶν καὶ βοηθῶν Ἐκτελωνιστῶν». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Δ. Κολιαπίδης, Σ. Εὐστρατιάδης, Δ. Θανόπουλος καὶ Θ. Μπάλλας, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ προστασίας καὶ διοικήσεως τῶν δημοσίων κτημάτων κειμένων διατάξεων, ὡς καὶ τῶν διεπουσῶν τὸν ἐν Δωδεκανήσῳ Ὀργανισμὸν ν. 2100) 1952 κ.λ.π.». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Λ. Δερτιλῆς καὶ Ι. Λαυρεντίδης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διαβαθμίσεως καὶ ἐντάξεως προσωπικοῦ κατέχοντος προσωρινὰς θέσεις τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ ἀπὸ 3.4.1954 Β. Δ. «περὶ ἐφαρμογῆς τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ Ν. Δ. 2500) 53 ἐπὶ τοῦ προσωπικοῦ τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Ὑπουργείου Κοινωνικῆς Προνοίας» καὶ τακτοποιήσεως ἑτέρων τινῶν κατηγοριῶν προσωπικοῦ». Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Πλατῆς καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διαβαθμίσεως καὶ ἐντάξεως προσωπικοῦ κατέχοντος προσωρινὰς θέσεις τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ ἀπὸ 3.4.1954 Β. Δ. «περὶ ἐφαρμογῆς τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ Ν. Δ. 2500) 53 ἐπὶ τοῦ προσωπικοῦ τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Ὑπουργείου Κοινωνικῆς Προνοίας» καὶ τακτοποιήσεως ἑτέρων τινῶν κατηγοριῶν προσωπικοῦ». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Π. Ξενοδοχειάρης, Γ. Μεταξᾶς, Β. Ἀλεξᾶτος καὶ Μ. Μυριδάκης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διαβαθμίσεως καὶ ἐντάξεως προσωπικοῦ κατέχοντος προσωρινὰς θέσεις τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ ἀπὸ 3.4.54 Β. Δ. «περὶ ἐφαρμογῆς τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ Ν. Δ. 2500)53 ἐπὶ τοῦ προσωπικοῦ τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Ὑπουργείου Κοινωνικῆς Προνοίας» καὶ τακτοποιήσεως ἑτέρων τινῶν κατηγοριῶν προσωπικοῦ». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Δ. Βρανόπουλος, Ε. Κοθρῆς, Τ. Κολοκυθᾶς καὶ Κ. Μητσοτάκης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων, ἀφορωσῶν τὴν ἐπεξεργασίαν τῶν φύλλων καπνοῦ καὶ συγχωνεύσεως τοῦ Ταμείου Ἀσφαλίσεως Καπνεργατῶν μετὰ τοῦ Ι.Κ.Α.», ὡς οὗτος ἐτροποποιήθη μεταγενεστέρως». Ὁ βουλευτὴς κ. Θ. Γκουτζουρῆς, καταθέτει ἀναφορὰν γονέων καὶ κηδεμόνων μαθητῶν Γυμνασίου Πελοπίου, ζητούντων ἄμεσον συμπλήρωσιν τοῦ διδακτικοῦ προσωπικοῦ τοῦ ἐν λόγῳ Γυμνασίου. Ὁ βουλευτὴς Σάμου κ. Γ. Γρηγορίου, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Βασ. Ν. Τσούρδου, διαμαρτυρομένου διὰ τὴν μὴ ἀποδοχὴν αἰτήσεως ἀναιρέσεως ὑπὲρ τοῦ νόμου παρὰ τοῦ Ἀρείου Πάγου κατὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1112)54 βουλεύματος τοῦ Συμβουλίου Ἐφετῶν, πρὸς προστασίαν τοῦ ἐθνικοῦ νομίσματος κ.λ.π. Ὁ βουλευτὴς Σάμου κ. Γ. Γρηγορίου, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Βασ. Ν. Τσούρδου διαμαρτυρομένου διότι ἁρμόδιαι ὑπηρεσίαι παρακωλύουν αἰτηθεῖσαν κατ’ ἐπανάληψιν ἀκρόασιν παρὰ τῆς Α. Μ. τοῦ Βασιλέως. Ὁ βουλευτὴς Σάμου κ. Γ. Γρηγορίου, καταθέτει ἀναφορὰς τοῦ Βασ. Τσούρδου, μετὰ ἀποκαλυπτικῆς ἐκθέσεως, περὶ ἐποπτείας καὶ προφυλάξεως τοῦ ἐθνικοῦ νομίσματος διὰ τοῦ νόμου 2190 κ.λ.π. Ἀπαντήσεις τῶν ἑξῆς Ὑπουργείων ἐπὶ ἐρωτήσεων τῶν κ. κ. βουλευτῶν. I) Τοῦ Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν. α) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Π. Γαρουφαλιᾶ. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 7720)57 ὑμετέρου ἐγγράφου καὶ ἐν συνεχείᾳ πρὸς τὸ κοινοποιηθὲν ὑμῖν ὑπ’ ἀριθ. Τ.Ε. 4897)57 ἡμέτερον, ἀφορώντων εἰς τὴν ὑπ’ ἀριθ. 41 ἐρώτησιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Π. Γαρουφαλιᾶ, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ κάτωθι, κατόπιν σχετικῶν ἀναφορῶν τῶν κ. κ. Νομαρχῶν Πρεβέζης καὶ Ἄρτης. 1) Εἰς τὸν Νομὸν Πρεβέζης δὲν ἔλαβον χώραν καταστροφαὶ ὑδραγωγείων ὀρεινῶν Κοινοτήτων συνεπείᾳ πολεμικῶν γεγονότων, πλὴν ὅμως εἰς τὰς Κοινότητας Ἀνωγείου, Βουλίσπης, Παναγιᾶς, Γοργομύλου, Γυμνοτόπου, Κερασῶνος, Κρανιᾶς, Ἄνω Κοτσανοπούλου, Κουλίου καὶ Τσαγκαρπούλου, παρίσταται ἀνάγκη ἐκτελέσεως ἔργων ὑδρεύσεως πρὸς ἐξασφάλισιν ἐπαρκείας ποσίμου ὕδατος, δι’ ὃν λόγον ἡ Νομαρχία προῆλθεν εἰς τὰς δεούσας ἐνεργείας διὰ τὴν ἐκτέλεσιν γεωτρήσεων. 2) Εἰς τὸν Νομὸν Ἄρτης ἡ ὕδρευσις τῶν Κοινοτήτων τῆς πεδινῆς περιοχῆς, ὡς καὶ τῆς ὀρεινῆς, ἀπησχόλησεν ἰδιαιτέρως τὴν Νομαρχίαν. Οὕτω: 1) Διὰ τὰς Κοινότητας Καμπῆ καὶ Γρίμποβον κατηρτίσθησαν μελέται ὑδρεύσεως. 2) Διὰ τὰς Κοινότητας Ἀνέζης, Χαλκιάδες, Κομμένον, Κωσταικοὺς καὶ Κεραμάτες, προεβλέφθη ἡ ἐπίλυσις τοῦ ζητήματος τῆς ὑδρεύσεως διὰ τῆς κατασκευῆς ὑδατοπύργων. 3) Εἰς τὰς Κοινότητας Ἀνεμορράχης καὶ Ἀμμοτόπου κατασκευάζονται δεξαμεναὶ ὀμβρύων ὑδάτων. 4) Εἰς τὴν Κοινότητα Μηλιανά, μελετᾶται ἡ καλλιέργεια τῆς πηγῆς «Μαρία» διὰ τὴν ἐπίλυσιν τοῦ ὑδρευτικοῦ ζητήματος ἑνὸς μικροῦ συνοικισμοῦ τῆς Κοινότητος ταύτης, καθ’ ὅσον ἡ ὕδρευσις τούτου ἀπὸ τὴν πηγήν, ἣν χρησιμοποιεῖ ὁ συνοικισμὸς Ἄνω Καρυὰ εἶναι δυσχερὴς ἀπὸ τεχνικῆς καὶ οἰκονομικῆς πλευρᾶς καὶ 5) Εἰς τὰς Κοινότητας 1) Χώσεψης, 2) Μικροσπηλιᾶς, 3) Λεπιανῶν, 4) Βουργαρελίου, 5) Καταρράκτου, 6) Μηλιᾶς, 7) Ἐλάτης, καὶ 8) Γραμμενίτσης, ἐξετελέσθησαν ἔργα ὑδρεύσεως. Ἐν Ἀθήναις τῇ 18 Ὀκτωβρίου 1957

Ὁ Ὑπουργὸς

Δ. ΜΑΚΡΗΣ

β) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Δ. Βρανοπούλου. Κατόπιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 9948 ἀπὸ 17.10.57 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἀντίγραφον κατατεθείσης εἰς τὴν Βουλὴν ἐρωτήσεως (αὔξ. ἀριθ. 146) τοῦ βουλευτοῦ κ. Δ. Βρανοπούλου, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, πρὸς πληροφόρησιν τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ ἐρωτῶντος κ. βουλευτοῦ, ὅτι, τὸ ὑπὲρ τῶν Σωμάτων Ἀσφαλείας ἐκδηλούμενον ἐνδιαφέρον του συμπίπτει ἀπολύτως καὶ πρὸς τὴν πλέον στοργικὴν συμπάθειαν ἡμῶν καὶ τῆς Κυβερνήσεως ὁλοκλήρου, ὑπὲρ τῶν φρουρῶν τῆς τάξεως καὶ ἀσφαλείας τῆς χώρας. Ἀπόδειξιν τούτου ἀποτελεῖ ἡ διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 1818 ἀπὸ 11 Ὀκτωβρίου 1957 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, χορήγησις καὶ εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τῶν Σωμάτων Ἀσφαλείας ἐπιδόματος εἰδικῶν συνθηκῶν ὑπηρεσίας, ἀναλόγου πρὸς τὸ χορηγηθὲν εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ Στρατεύματος. Ἡ παροχὴ σημαντικωτέρας εἰς ὕψος καὶ εὐρυτέρας εἰς ἔκτασιν, ἀπὸ ἀπόψεως δικαιούχων, οἰκονομικῆς ἐνισχύσεως, ἐξαρτωμένη ἐκ τῶν δυνατοτήτων τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους, ἀποτελεῖ ἀντικείμενον ἀνῆκον εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τῶν ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ καὶ τῶν Οἰκονομικῶν κ. κ. Ὑπουργῶν. Ἐν Ἀθήναις τῇ 21 Ὀκτωβρίου 1957

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Ν. ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ

γ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ. κ. Γ. Μαύρου. Ἐν σχέσει πρὸς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 8976) 29.8.57 ὑμέτερον ἔγγραφον, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ ἀνακοινώσωμεν ὑμῖν, εἰς ἀπάντησιν ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 99) 1957 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Γεωργίου Μαύρου, ἀφορώσης εἰς τὴν ἐπιβληθεῖσαν πειθαρχικὴν ποινὴν εἰς τὸν Πρόεδρον τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Μουζακίου Στέφανον Οἰκονόμου, ὅτι διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. Τ.Α. 3313) 25.8.57 ἡμετέρας ἀποφάσεως, ἐγένετο δεκτή, ἐν μέρει, ἧς ἀντίγραφον ἐπισυνάπτομεν, ἡ ἀσκηθεῖσα ἔφεσις ὑπὸ τοῦ ἀνωτέρω κατὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 13616)13.6.57 ἀποφάσεως τοῦ Νομάρχου Καρδίτσης καὶ περιωρίσθη, διὰ τοὺς ἐν αὐτῇ ἐκτιθεμένους λόγους, ἡ ἐπιβληθεῖσα εἰς τὸν τιμωρηθέντα πειθαρχικὴ ποινὴ τῆς τριμήνου ἀργίας εἰς δεκαπενθήμερον τοιαύτην. Ἡ ἀνωτέρω ἀπόφασις ἡμῶν ἐξεδόθη ἐντὸς τοῦ ἀπαραιτήτου χρόνου διὰ τὴν ὑποβολὴν καὶ μελέτην τοῦ σχετικοῦ φακέλλου. Ἐν Ἀθήναις τῇ 18 Ὀκτωβρίου 1957

Ὁ Ὑπουργὸς

Δ. ΜΑΚΡΗΣ

ΒΑΣΙΛΕΙΟΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ

ΓΕΝΙΚΗ Δ)ΝΣΙΣ Αʹ.

ΔΙΕΥΘΥΝΣΙΣ Τοπ. Αὐτοδιοικήσεως. ΤΜΗΜΑ Δημ. καὶ Κοιν. Δ)σεως Ἀριθ. Πρωτ. Τ. Α. 3313 «Ἐπὶ ἐφέσεως Στεφάνου Οἰκονόμου, Προέδρου τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Μουζακίου Καρδίτσης».

ΑΠΟΦΑΣΙΣ

Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν Ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν: 1) Τὰς διατάξεις τῆς παρ. 3 τοῦ ἄρθρου 130 τοῦ Δημοτικοῦ καὶ Κοινοτικοῦ Κώδικος. 2) Τὴν ὑπ’ ἀριθ. 13616)13.6.57 ἀπόφασιν τοῦ Νομάρχου Καρδίτσης, δι’ ἧς ἐπεβλήθη εἰς τὸν Στέφανον Οἰκονόμου, Πρόεδρον τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Μουζακίου, πειθαρχικὴ ποινὴ ἀργίας τριῶν μηνῶν, ἕνεκα τῶν ἐν αὐτῇ ἐκτιθεμένων λόγων, καὶ 3) Τὴν κατὰ τῆς ἀνωτέρω ἀποφάσεως ἀσκηθεῖσαν ἀπὸ 17.6.57 ἔφεσιν τοῦ τιμωρηθέντος, τὸ ἀπὸ 18.6.57 ὑπόμνημα αὐτοῦ, ὡς καὶ ὁλόκληρον τὸν ὑποβληθέντα φάκελλον τῆς ὑποθέσεως Σκεφθέντες Ἐπειδὴ ἡ ὑπὸ κρίσιν ἔφεσις, ἐμπροθέσμως ἀσκηθεῖσα τύποις δεκτὴ καὶ οὐσίᾳ ἐξεταστέα τυγχάνει. Ἐπειδὴ ἐκ τῶν ἐγγράφων τοῦ φακέλλου βεβαιοῦται ἐκκαλῶν κινούμενος ἐκ προσωπικῶν ἀντιθέσεων, εἰσηγήθη ἑκάστοτε, κατ’ ἐπανάληψιν, εἰς τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον μὲ διαφόρους ἑκάστοτε δικαιολογίας, τὴν ἀναβολὴν τῆς λήψεως ἀποφάσεως διὰ τὴν καταβολὴν τῆς νομίμου ἀποζημιώσεως εἰς τὸν δημοτικὸν δασοφύλακα διὰ τὰς προσφερθείσας πρὸς τὸν Δῆμον ὑπηρεσίας του παρὰ τὴν ὑπ’ ἀριθ. 4392) 7.3.1956 διαταγὴν τῆς Νομαρχίας, δι’ ἧς συνεστήθη εἰς τὸν Δῆμον ἡ καταβολὴ τῆς ἀποζημιώσεως ταύτης, πρὸς ἀποφυγὴν δικαστικῶν ἀγώνων καὶ ἀδικαιολογήτων δαπανῶν τοῦ Δήμου. Ἐπειδὴ ἡ ἐνέργεια αὕτη τοῦ ἐκκαλοῦντος συνιστᾷ βαρεῖαν παράβασιν καθήκοντος ἐλεγκτέαν, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 130 τοῦ Δημοτικοῦ καὶ Κοινοτικοῦ Κώδικος καὶ ὡς ἐκ τούτου οἱ περὶ τοῦ ἀντιθέτου ἰσχυρισμοὶ τοῦ ἐκκαλοῦντος εἶναι ἀπορριπτέοι ὡς ἀβάσιμοι. Ἐπειδὴ ὁ ἐκκαλῶν, μετασχὼν εἰς τὴν συνεδρίασιν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου τῆς 5.6.1957 καὶ εἰς τὴν κατάρτισιν ἀποφάσεως αὐτοῦ, ἐξ ἧς εἶχεν ὑλικὸν συμφέρον, εἶναι ἐλεγκτέοι κατὰ τὰς διατάξεις τῶν ἄρθρων 97 καὶ 121 καὶ οὐχὶ τοῦ ἄρθρου 130 τοῦ εἰρημένου Κώδικος. Ἐπειδή, ἐξ ἄλλου, τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, ὅπερ ἠδύνατο νὰ ἀμφισβητήσῃ τὸ βάρος τοῦ ὑπὸ τοῦ αὐτοκινήτου τοῦ ἐκκαλοῦντος μεταφερθέντος ἀντλητικοῦ συγκροτήματος τοῦ Δήμου, ἐξετάσαν τὸ θέμα τοῦτο, ἀπέρριψε διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 54)1955 ἀποφάσεώς του τὴν ὑπὸ τῶν δημοτικῶν συμβούλων Κ. Συμφέρη καὶ Θ. Καραχούτου ἀμφισβήτησιν τοῦ περιεχομένου τῶν σχετικῶν φορτωτικῶν ἐγγράφων καὶ ἐνομιμοποίησε τὴν γενομένην δαπάνην ὑπὸ τοῦ Δήμου διὰ τὴν μεταφορὰν τοῦ ἐν λόγῳ ἀντλητικοῦ συγκροτήματος, ἡ ἀπόφασις δ’ αὕτη τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου ἐνομιμοποιήθη ἐπίσης διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 12789)4.7.1955 ἀποφάσεως τοῦ Νομάρχου, καὶ κατ’ ἀκολουθίαν τῶν ἀνωτέρω δὲν δικαιολογεῖται πειθαρχικὴ τιμωρία διὰ τὸ θέμα τοῦτο, ἐπειδὴ κατ’ ἀκολουθίαν τῶν ἡγουμένων σκέψεων, ἡ ἐπιβληθεῖσα εἰς τὸν ἐκκαλοῦντα πειθαρχικὴ ποινὴ τῆς τριμήνου ἀργίας δέον ὅπως περιορισθῇ εἰς δεκαπενθήμερον τοιαύτην. Διὰ ταῦτα Ἀποδεχόμενοι, ἐν μέρει, τὴν ἀπὸ 17.6.1957 ἔφεσιν τοῦ Στεφάνου Οἰκονόμου, Προέδρου τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Μουζακίου κατὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 13616)13.6.1957 ἀποφάσεως τοῦ Νομάρχου Καρδίτσης, περιορίζομεν τὴν ἐπιβληθεῖσαν αὐτῷ ποινὴν τῆς τριμήνου ἀργίας εἰς δεκαπενθήμερον τοιαύτην. Ἡ παροῦσα κοινοποιηθήτω εἰς τὸν κ. Νομάρχην Καρδίτσης, σὺν τῇ ἐπιστροφῇ τοῦ σχετικοῦ φακέλλου καὶ εἰς τὸν ἐκκαλοῦντα. Ἐν Ἀθήναις τῇ 23 Αὐγούστου 1957

Ὁ Ὑπουργὸς

Δ. ΜΑΚΡΗΣ

ΙΙ) Τοῦ Ὑπουργείου Συγκοινωνιῶν καὶ Δημοσίων Ἔργων. α) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ε. Σκορδίλη. Εἰς ἀπάντησιν τῆς ἐν θέματι ἐρωτήσεως, διαβιβασθείσης ἡμῖν διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 8704)14.8.57 ὑμετέρου ἐγγράφου, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν ὅτι τὸ ἐν τῇ ἐρωτήσει θέμα «περὶ κατασκευῆς συγχρονισμένου κέντρου ἐπισκευῆς πλοίων εἰς Πειραιᾶ» συνεζητήθη εἰς τὴν συνεδρίασιν τῆς 12ης Σεπτεμβρίου 1957 ὑπὸ τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τοῦ Ο.Λ.Π. καὶ πρόκειται λίαν προσεχῶς νὰ ληφθοῦν ἀποφάσεις. Ἐν Ἀθήναις τῇ 11 Ὀκτωβρίου 1957

Ὁ Ὑπουργὸς

Γ. ΡΑΛΛΗΣ

β) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ. κ. Α. Πατσιαντᾶ καὶ Κ. Τσιγάρα. Εἰς ἀπάντησιν τῆς ἐν θέματι ἐρωτήσεως, διαβιβασθείσης ἡμῖν διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 8707)14.8.57 ὑμετέρου ἐγγράφου, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὅτι, ὁ κ. Ν)κὸς Βόλου, ἀπέστειλε τὰ αἰτηθέντα ἀπαραίτητα στοιχεῖα πρὸς σύνταξιν τῆς μελέτης ἀνακατασκευῆς γεφύρας «Κραυσίδωνος» καὶ κατόπιν τούτου ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία θὰ προβῇ εἰς τὴν σύνταξιν τῆς σχετικῆς μελέτης. Κατὰ τὸ νέον οἰκονομικὸν ἔτος θέλομεν μεριμνήσει διὰ τὴν χρηματοδότησιν τοῦ ἐν λόγῳ ἔργου. Ἐν Ἀθήναις τῇ 14 Ὀκτωβρίου 1957

Ὁ Ὑπουργὸς

Γ. ΡΑΛΛΗΣ

γ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Σ. Τσιαπάρα. Εἰς ἀπάντησιν τῆς ἐν θέματι ἀναφορᾶς, διαβιβασθείσης ἡμῖν διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 8061 ἐ. ἔ. ὑμετέρου ἐγγράφου ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν ὅτι, διεθέσαμεν διὰ τὴν ἀνακαίνισιν τῶν ὁδῶν Χίου δραχμὰς 2.000.000. Τὸ ποσὸν τοῦτο πρέπει νὰ θεωρηθῇ σοβαρὸν δεδομένου ὅτι αἱ δυνατότητες τοῦ Ὑπουργείου μας δὲν εἶναι ἀπεριόριστοι. Ἐν Ἀθήναις τῇ 14 Ὀκτωβρίου 1957

Ὁ Ὑπουργὸς

Γ. ΡΑΛΛΗΣ

δ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ. κ. Π. Πετροπουλάκη, Ε. Πρωϊμάκη, Β. Θανασέκου καὶ Α. Μπριλλάκη. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 7503) 22.6.57 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 28 ἐρώτησις τῶν βουλευτῶν κ. κ. Π. Πετροπουλάκη, Ἐμμ. Πρωϊμάκη, Β. Θανασέκου καὶ Α. Μπριλλάκη, σχετικῶν μὲ πυρκαϊὰς εἰς ἀποθήκας Ταχυδρομικῶν δεμάτων Πειραιῶς, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι διὰ τὴν ἐκραγεῖσαν τὴν 16. 1.57 πυρκαϊὰν εἰς τὴν ἐν Πειραιεῖ καὶ ἐπὶ τῆς ὁδοῦ Ντενὺ Κοσσὲν ἀποθήκην τῆς ὑπηρεσίας ἐκτελωνισμοῦ δεμάτων Πειραιῶς, ἐνηργήθη διοικητικὴ ἀνάκρισις ὑπὸ τοῦ Γεν. Ταχ. Ἐπιθεωρητοῦ κ. Κ. Παπαζαφειροπούλου, ἐξ ἧς προκύπτει ὅτι ἡ πυρκαϊὰ ὑπῆρξε τυχαία προελθοῦσα κατὰ τὴν ἐπικρατεστέραν ἐκδοχὴν ἐκ βραχυκυκλώματος τῆς πεπαλαιωμένης ἠλεκτρικῆς ἐγκαταστάσεως καὶ ὅτι δὲν ἦτο θετὴ οὔτε ἐπρόκειτο περὶ ἐμπρησμοῦ ἐκ προθέσεως πρὸς συγκάλυψιν τῶν τυχὸν ἀνωμαλιῶν εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν δεμάτων ἥτις παρηκολουθεῖτο ἐνδελεχῶς καὶ ὑπῆρξεν ἄμεμπτος. Ὡς πρὸς τὴν πυρκαϊὰν ἥτις ἐξερράγη τὴν 17.5.57 εἰς τὴν αἴθουσαν τοῦ Ἐλεγκτηρίου τοῦ κτιρίου τοῦ ἐπὶ τῆς Λεωφόρου Κονδύλη Δʹ Τελωνείου Πειραιῶς, ἔνθα στεγάζεται καὶ ἡ Ὑπηρεσία Ἐκτελωνισμοῦ Δεμάτων Πειραιῶς, ἐκ τοῦ πορίσματος τῆς ἐνεργηθείσης ὑπὸ τοῦ Γεν. Ταχ. Ἐπιθεωρητοῦ κ. Ἀνδρέα Στεργιοπούλου διοικητικῆς ἀνακρίσεως προκύπτει ὅτι αὕτη δὲν δύναται νὰ ἀποδοθῇ εἰς συγκεκριμένην τινὰ αἰτίαν. Ἀποκλείεται, ὅμως, ἡ ἐκ δόλου ἢ ἀμελείας προέλευσις αὐτῆς καὶ πιθανολογεῖται ὅτι ἐνδεχομένως ὀφείλεται εἰς τὴν πλημμελῆ ἠλεκτρικὴν ἐγκατάστασιν τοῦ κτιρίου, ἥτις τῇ ἐγκρίσει τοῦ ἐργολάβου ἐλειτούργει πρὸ τῆς ὁριστικῆς παραδόσεώς της καὶ πρὸ τοῦ τελικοῦ ἐλέγχου, ταύτης, ὑπὸ τῆς ἁρμοδίας ἠλεκτρολογικῆς ὑπηρεσίας. Ἀνεξαρτήτως, ὅμως, τῆς διενεργηθείσης διοικητικῆς ἀνακρίσεως, ἐπ’ ἀμφοτέρων τῶν περιπτώσεων ἔχει ἐπιληφθῆ ἡ δικαιοσύνη πρὸς δίωξιν τῶν τυχὸν ὑπαιτίων, συνεχίζονται δὲ αἱ ἐνεργούμεναι παρ’ αὐτῆς ἀνακρίσεις. Ἐν Ἀθήναις τῇ 17 Ὀκτωβρίου 1957

Ὁ Ὑφυπουργὸς

ΧΡ. ΚΑΡΑΠΙΠΕΡΗΣ

δ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ι. Παπαδημητρίου. Κατόπιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 9684) 7967) 4.10.57 ὑμετέρου ἐγγράφου καὶ εἰς ἀπάντησιν ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 127) 23.9.57 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ι. Παπαδημητρίου σχετικῶς μὲ τὴν μὴ εἰσέτι ἀποκατάστασιν τῶν τηλεφωνικῶν συνδέσεων τῶν Κοινοτήτων 1) Διχωρίου, 2) Δάφνου καὶ 3) Κοκκίνου τῆς ἐπαρχίας Δωρίδος, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ κάτωθι: Ἡ ἀποκατάστασις τῶν ὡς ἄνω συνδέσεων περιελήφθη ἀρχικῶς εἰς τὸ πρόγραμμα ἀνασυγκροτήσεως τοῦ Κοινοτικοῦ Τηλεφωνικοῦ Δικτύου τοῦ ἔτους 1955–56 κατόπιν δηλώσεως τῶν ἐν λόγῳ Κοινοτήτων ὅτι θὰ προσέφερον τοὺς ἀπαιτουμένους διὰ τὴν σύνδεσίν των στύλους. Αἱ Κοινότητες Διχωρίου καὶ Δάφνου ἐγνώρισαν μεταγενεστέρως ὅτι ἀδυνατοῦσι νὰ ἐξεύρωσι τοὺς στύλους καὶ ἐδήλωσαν ὅτι ἀντὶ στύλων προσφέρουσιν ἡ μὲν πρώτη δραχμὰς 1.500 ἡ δὲ δευτέρα τὴν ἀξίαν τῶν στύλων. Κατόπιν τούτου ἐνεκρίθη ὑπὸ τοῦ Ο.Τ.Ε. ἡ τροποποίησις τῶν ὅρων συμβολῆς συμφώνως πρὸς τὰς νεωτέρας δηλώσεις τῶν ὡς ἄνω δύο Κοινοτήτων. Ἡ Κοινότης Κοκκίνου δὲν ἀπήντησεν εἰσέτι εἰς σχετικὸν ἔγγραφον τῆς Τεχνικῆς Ὑπηρεσίας τοῦ Ο.Τ.Ε. Λαμίας ἐὰν ἔχῃ ἑτοίμους τοὺς στύλους, ἢ ἀδυνατῇ νὰ ἐξεύρῃ τούτους πρὸς τροποποίησιν τοῦ ὅρου τῆς συμβολῆς αὐτῆς. Πάντως ἡ ἀποκατάστασις τῆς συνδέσεως τῶν περὶ ὧν πρόκειται Κοινοτήτων, περιλαμβανομένων ὡς ἀνωτέρω ἐκτίθεται εἰς τὸ οἰκεῖον πρόγραμμα, ἐλπίζεται ὅτι θὰ πραγματοποιηθῇ συντόμως. Ἐν Ἀθήναις τῇ 17 Ὀκτωβρίου 1957

Ὁ Ὑφυπουργὸς

ΧΡ. ΚΑΡΑΠΙΠΕΡΗΣ

στ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ι. Τριανταφυλλίδη. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 7499) 22.6.57 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡ ὑπ’ ἀριθ. 24 ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Ι. Τριανταφυλλίδη, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι ὡς γνωστόν, ἡ ἐκμετάλλευσις τῶν Σιδηροδρομικῶν Δικτύων τῆς Χώρας ἐμφανίζει σημαντικὰ ἐλλείμματα, καλυπτόμενα ὑπὸ τοῦ Κρατικοῦ Προϋπολογισμοῦ. Συνεπῶς οἱαδήποτε μείωσις τῶν ἐν ἐφαρμογῇ τιμολογίων ἐπιβατῶν καὶ ἐμπορευμάτων, θέλει ἔχει ὡς ἀποτέλεσμα περαιτέρω μείωσιν τῶν εἰσπράξεων καὶ ἐπαύξησιν τῶν ἐλειμμάτων, καθ’ ὅσον εἰς τὴν μείωσιν ταύτην θέλουσιν ἀκολουθήσει τοὺς σιδηροδρόμους καὶ τὰ ἰδιωτικὰ λεωφορεῖα καὶ φορτηγὰ αὐτοκίνητα. Ἐπὶ τούτοις σημειοῦμεν, ὅτι τὰ ἤδη ἐφαρμοζόμενα σιδηροδρομικὰ τιμολόγια εἶναι κατὰ τὸ πλεῖστον οὐχὶ τὰ κανονικά, ἀλλ’ εἰδικὰ τοιαῦτα, παρέχοντα ἔκπτωσιν καὶ μέχρι 50% ἐπὶ τῶν κανονικῶν τιμολογίων, τὰ ὁποῖα ἀναγκάζονται νὰ ἐφαρμόζωσιν οἱ σιδηρόδρομοι λόγῳ τοῦ ἀνταγωνισμοῦ ὃν ὑφίστανται ἐκ μέρους τοῦ αὐτοκινήτου. Ἐν Ἀθήναις τῇ 21 Ὀκτωβρίου 1957

Ὁ Ὑφυπουργὸς

ΧΡ. ΚΑΡΑΠΙΠΕΡΗΣ

ΙΙΙ) Τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης. α) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ. κ. Χ. Κόρακα, Γ. Παναστεργίου, Τ. Βουλοδήμου, Λ. Λυμπέρη, Π. Πετροπουλάκη καὶ Α. Μπριλλάκη. Ἔχομεν τὴν τιμήν, εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὕπερθεν ὑμετέρου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 29 ἐρώτησις τῶν βουλευτῶν κ. κ. Χ. Κόρακα, Γρ. Παναστεργίου, κ. λ. π., νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ ἀκόλουθα, κατόπιν εἰδικῆς ἐρεύνης: α) Οἱ εἰς τὸν Λόχον Μακρονήσου ὑπηρετοῦντες στρατιῶται τυγχάνουν πολὺ καλῆς μεταχειρίσεως, πλὴν ὅμως λόγῳ τῶν ἀναρχικῶν φρονημάτων καὶ ἐνεργειῶν των εὑρίσκονται ὑπὸ ἄμεσον ἐπίβλεψιν. β) Λαμβάνουν πράγματι ἠλαττωμένον μισθόν, ὡς ὑπὸ τῆς κειμένης νομοθεσίας προβλέπεται. γ) Τὰ ἐπισκεπτήρια αὐτῶν ἔχουσιν ὁρισθῆ εἰς πέντε ἐτησίως. δ) Ἡ ἐπὶ τῶν ἐπιστολῶν αὐτῶν λογοκρισία ἐνεργεῖται δυνάμει καὶ συμφώνως τῷ Α. Ν. 511)47, κυρωθέντι διὰ τοῦ ν. 539)48 καὶ ε) Οἱ στρατιῶται Κανναβός, Ἀρώνης, Καβαλιεράκης, καὶ Οἰκονόμου ἐνεκλείσθησαν εἰς τὸ πειθαρχεῖον δι’ ἀντιπειθαρχικὰ παραπτώματα, ὡς συμβαίνει δι’ ὅλους τοὺς ὁπλίτας, ὅταν ὑποπίπτουν εἰς παραπτώματα, διὰ τὰ ὁποῖα ὁ Κανονισμὸς προβλέπει ἔγκλεισιν εἰς τὸ πειθαρχεῖον. Ἐν Ἀθήναις τῇ 13 Ὀκτωβρίου 1957

Ὁ Ὑφυπουργὸς Ἐθν. Ἀμύνης

ΔΗΜ. ΔΑΒΑΚΗΣ

β) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Εὐαγγέλου Σαββοπούλου. Ἔχομεν τὴν τιμήν, εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὕπερθεν ὑμετέρου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 92 ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Ε. Σαββοπούλου, νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ ἀκόλουθα: α) Κατ’ ἀρχὴν δὲν δυνάμεθα νὰ δεχθῶμεν τὴν αἰτίασιν τοῦ κ. βουλευτοῦ ἐπὶ ἀντεργατικῇ πολιτικῇ ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Καὶ τοῦτο διότι ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἡ ἡμετέρα ἐπὶ τοῦ θέματος πολιτικὴ καθορίζεται καὶ περιορίζεται ὑπὸ τῆς κειμένης σχετικῆς νομοθεσίας ἀφ’ ἑτέρου δὲ εἰς πᾶσαν περίπτωσιν ἐπεδείχθη ἐκ μέρους τοῦ ἡμετέρου Ὑπουργείου πᾶσα εὐμενὴς διάθεσις ἐντὸς τῶν δυνατοτήτων καὶ τῶν ἀναγκῶν τῆς ὑπηρεσίας. β) Ὡς πρὸς τὸ συγκεκριμένον θέμα τῆς ἐπανόδου εἰς τὸ ὡράριον τῶν 48 ὡρῶν ἑβδομαδιαίως ἡ ἐπ’ αὐτοῦ ἀπάντησις εἶναι μὲν ὅτι αὕτη εἶναι σύμφωνος μὲ τὸν νόμον, δεύτερον δὲ ὅτι αὕτη ἐπεβλήθη λόγῳ φόρτου ἐργασίας, ὑπαγορευομένου ἐξ ὑπηρεσιακῶν ἀναγκῶν εἰς ἀντιστάθμισμα δὲ ἐχορηγήθη χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ πρὸς τοῦτο ὑποχρέωσις αὔξησις τῶν ἡμερομισθίων 1–2 δραχμῶν εἰς τοὺς ἐργατοτεχνίτας τοῦ

Β. Ν.

Ἐν Ἀθήναις τῇ 18 Ὀκτωβρίου 1957

Ὁ Ὑφυπουργὸς Ἐθν. Ἀμύνης

ΔΗΜ. ΔΑΒΑΚΗΣ

γ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ἰακώβου Διαμαντοπούλου. Ἔχομεν τὴν τιμήν, εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὕπερθεν ὑμετέρου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 105 ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Ἰακ. Διαμαντοπούλου, νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ ἀκόλουθα: α) Αἱ κινήσεις ὁπλασκίας καὶ γενικώτερον αἱ ἀσκήσεις πυκνῆς τάξεως τῶν στρατευμάτων ὡς σήμερον καθορίζονται ὑπὸ τοῦ σχετικοῦ Κανονισμοῦ, πόρρω ἀπέχουσιν ἀπὸ τὰς παρομοίας τῶν πρώτων μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν ἐτῶν, αἵτινες ἦσαν αἱ τοῦ Βρεταννικοῦ συστήματος. β) Πάντως κατόπιν διαταγῆς μου ἔχει ἀρχίσει ἐκ νέου μελέτη τοῦ θέματος παρὰ τῶν ἁρμοδίων Γεν. Ἐπιτελείων τὰ πορίσματα τῆς ὁποίας ἀναμένονται. γ) Δέον νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅτι οἱαδήποτε μεταβολὴ ἑνὸς συστήματος ἀσκήσεων πυκνῆς τάξεως συναντᾷ μεγάλας δυσχερείας διότι ἀπαιτεῖ διάθεσιν πολλοῦ χρόνου διὰ τὴν ἐξ ἀρχῆς ἐκπαίδευσιν τῶν ὑπηρετουσῶν κλάσεων οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ τῶν ἐφεδρικῶν τοιούτων. δ) Ὡς πρὸς τὸν λαιμοδέτην τῆς χειμερινῆς στολῆς ὅστις μὲ τὴν θερινὴν στολὴν ὑπ’ ἀριθ. 6 φέρεται ὡς ζώνη, οὗτος ἀποτελεῖ ἐξάρτημα κανονικὸν τῆς στολῆς τοῦ Ἕλληνος ναύτου, οὐδεμίαν δ’ ἔχει σχέσιν μὲ ξένον Ναύαρχον ἢ ἄλλο τι. Ἐν Ἀθήναις τῇ 18 Ὀκτωβρίου 1957

Ὁ Ὑπουργὸς Ἐθν. Ἀμύνης

ΑΡ. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ

δ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Χ. Παπασταύρου. Ἔχομεν τὴν τιμήν, εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὕπερθεν ὑμετέρου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡ ὑπ’ ἀριθ. 74 ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Χ. Παπασταύρου, νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ ἀκόλουθα: α) Διὰ τὴν ἀποδέσμευσιν τοῦ ἐπιτάκτου κτιρίου τῆς Ζωσιμαίας Παιδαγωγικῆς Ἀκαδημίας Ἰωαννίνων εἶχεν μεταξὺ ἄλλων μελετηθῆ καὶ ἡ ἀναφερομένη εἰς τὴν ἐρώτησιν τοῦ κ. βουλευτοῦ λύσις τῆς μεταστεγάσεως τοῦ 406 Στρατ. Νοσοκομείου εἰς μισθωθησόμενον κτίριον τοῦ κληροδοτήματος Γεωργίου Σαύρου. Αὕτη, ὅμως, δὲν ἐπραγματοποιήθη διότι: ι) Ἡ δαπάνη ἐπισκευῆς τοῦ κτιρίου θὰ ἀνήρχετο εἰς 1.000.000 δρχ. ιι) Λόγῳ τοῦ πεπαλαιωμένου τοῦ κτιρίου ἡ ὑπηρεσία θὰ εὑρίσκετο εἰς τὴν ἀνάγκην συνεχοῦς συντηρήσεως καταβαλλομένων πρὸς τοῦτο ὑπερόγκων ποσῶν ἐτησίως καὶ ιιι) Διότι μελετᾶται ἡ ἀνέγερσις Νοσοκομειακοῦ κτιρίου ἐντὸς τοῦ Στρατοπέδου Βελισσαρίου ἥτις ἀποτελεῖ τὴν πλέον οἰκονομικὴν καὶ συμφέρουσαν λύσιν καὶ ἥτις θὰ καταβληθῇ προσπάθεια νὰ ἐπιταχυνθῇ. Ἐν Ἀθήναις τῇ 18 Ὀκτωβρίου 1957

Ὁ Ὑφυπουργὸς Ἐθν. Ἀμύνης

ΔΗΜ. ΔΑΒΑΚΗΣ

ε) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Γ. Αὐγεροπούλου. Ἔχομεν τὴν τιμήν, εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὕπερθεν ὑμετέρου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 15 ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Γ. Αὐγεροπούλου, ἀφορῶσα τὴν ἐξαγορὰν προσθέτων ὑπηρεσιῶν ἀνυποτάκτων κλάσεων 1949 καὶ παλαιοτέρων νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ ἀκόλουθα: 1) Τελευταία προθεσμία ἐξαγορᾶς τῶν στρατιωτικῶν ὑποχρεώσεων εἶχεν ὁρισθῆ διὰ νόμου διὰ μὲν τοὺς κλάσεων 1949 καὶ παλαιοτέρων τοὺς νομίμως εὑρισκομένους ἐκτὸς Στρατεύματος μέχρι 31.12.56, διὰ δὲ τοὺς ἀνυποτάκτους τῶν αὐτῶν κλάσεων ὡς ἀκολούθως: ι) Κλ. 1943 καὶ παλαιοτέρων μέχρι 31.12.55. ιι) Κλ. 1944–49 μέχρι 31.12.56. 2) Μετὰ τὴν ἐκπνοὴν τῆς ἀνωτέρω προθεσμίας τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἔχον ἀκριβῶς ὑπ’ ὄψει του τὴν δυσχερῆ οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ μεγαλυτέρου ἀριθμοῦ τῶν ὑποχρέων πρὸς ἐξαγορὰν ὡς καὶ τὰς διατάξεις τοῦ ὑπὸ ἐπιψήφισιν σχεδίου νόμου «περὶ Στρατολογίας τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων» δι’ ἐπανειλημμένων διαταγῶν του παρέτεινε διαδοχικῶς τὰς ὡς ἄνω προθεσμίας μέχρι 15ης Ὀκτωβρίου 1957 καθορίσαν εἰς τὸ ἐλάχιστον τὸ ποσὸν τῶν καταβαλλομένων δόσεων. Ἤδη διὰ νεωτέρας διαταγῆς τοῦ Ὑπουργείου, αἱ ἀνωτέρω προθεσμίαι παρατείνονται καὶ αὖθις, ἀλλὰ διὰ τελευταίαν φορὰν μέχρι 31ης Δεκεμβρίου ἐ. ἔ. Ἐν Ἀθήναις τῇ 18 Ὀκτωβρίου 1957

Ὁ Ὑφυπουργὸς Ἐθν. Ἀμύνης

ΔΗΜ. ΔΑΒΑΚΗΣ

στ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ. κ. Κ. Τσιγάρα καὶ Γ. Πρίφτη. Ἔχομεν τὴν τιμήν, εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὕπερθεν ὑμετέρου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 9 ἐρώτησις τῶν βουλευτῶν κ. κ. Κ. Τσιγάρα καὶ Γ. Πρίφτη, ἀφορῶσα τοὺς ἀγωνιστὰς Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως, νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν ὅτι σχετικὸν σχέδιον νόμου ἔχει καταρτισθῆ ὑπὸ τοῦ ὑμετέρου Ὑπουργείου καὶ ἔχει ἀποσταλῆ εἰς τὴν Οἰκονομικὴν ἐξ Ὑπουργῶν Ἐπιτροπὴν ἀπὸ τοῦ παρελθόντος Μαρτίου. Ἐν Ἀθήναις τῇ 18 Ὀκτωβρίου 1957

Ὁ Ὑφυπουργὸς Ἐθν. Ἀμύνης

ΔΗΜ. ΔΑΒΑΚΗΣ

ζ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ι. Γωνιάδη. Ἔχομεν τὴν τιμήν, εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὕπερθεν ὑμετέρου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 58 ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Ι. Γωνιάδη, νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ ἀκόλουθα: α) Πράγματι συνέβαινε κατὰ τὸ παρελθὸν νὰ παραχωρῶνται ὡρισμένα τμήματα τῶν Α. —Ζ πρὸς δασικὴν ἐκμετάλλευσιν εἰς ἰδιώτας ἐπιχειρηματίας. Εἶναι, ὅμως, βέβαιον, ὅτι τοῦτο ἐγένετο κατόπιν εὐρέως πλειοδοτικοῦ διαγωνισμοῦ καὶ ὅτι πάντοτε ἐφηρμόσθησαν αὐστηρῶς οἱ ὅροι τῶν σχετικῶν συμβάσεων, μὴ ἐπιδειχθείσης οὐδέποτε εὐνοίας πρὸς οὐδένα ἐργολάβον. Τοῦτο ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν συνεχῶν παραπόνων τῶν ἐργολάβων τούτων, ὡς καὶ ἐκ τοῦ ἐξηκριβωμένου γεγονότος, ὅτι τρεῖς (3) ἐκ τούτων κατεστράφησαν οἰκονομικῶς. β) Ἀσχέτως τούτου, ἐξηκριβώθη ὅτι εἰδικῶς εἰς τὸν Νομὸν Κιλκὶς τὴν ἐκλογικὴν περιφέρειαν τοῦ κ. συναδέλφου, οὐδέποτε παρεχωρήθη τμῆμα τῆς Α–Ζ πρὸς δασικὴν ἐκμετάλλευσιν εἰς ἰδιώτην ἐπιχειρηματίαν. γ) Παρὰ τὰ ἀνωτέρω, τὸ Ὑπουργεῖον τοῦτο ἐμελέτησεν ἐξ ὑπαρχῆς καὶ ἐπισταμένως τὸ θέμα ἐν τῇ προσπαθείᾳ του νὰ εὐεργετήσῃ τοὺς κατοίκους τῶν παραμεθορίων περιοχῶν καὶ εἶτα ἐξέδωκε τὴν ὑπ’ ἀριθ. 56)1957 βασικὴν διαταγήν του, στηριζομένην εἰς τὸν σχετικὸν Α. Ν. 1629) 1939, διὰ τῆς ὁποίας παρέχει σοβαρὰ εὐεργετήματα εἰς τοὺς ἐντοπίους δασεργάτας καὶ τοὺς δασικοὺς Συνεταιρισμούς. ι) Προτιμῶνται οἱ Συνεταιρισμοὶ τῶν ἐπιχειρηματιῶν ἔστω καὶ ἂν προσφέρωσι τιμὰς 20% διὰ τὰ καυσόξυλα καὶ τοὺς ξυλάνθρακας καὶ 10% διὰ τὰ λοιπὰ δασικὰ προϊόντα, κατωτέρας τῶν τιμῶν τῶν ἐπιχειρηματιῶν. ιι) Ἡ διάρκεια τῶν συμβάσεων ὡρίσθη τριετὴς διὰ τοὺς Συνεταιρισμοὺς καὶ τὰς ἀκριτικὰς Κοινότητας, ἐνῷ μόνον διετὴς διὰ τοὺς ἐπιχειρηματίας. ιιι) Ἐπεβλήθη ὑποχρέωσις εἰς τοὺς ἐπιχειρηματίας ὁσάκις ἀνακηρύσσωνται τελευταῖοι πλειοδόται, ὅπως προσλαμβάνουν ὑποχρεωτικῶς τοὺς ἐργάτας ἐκ τῆς περιοχῆς καί, ιυ) Διετάχθησαν τὰ Σώματα Στρατοῦ νὰ ἀναλάβουν τὴν διαφώτισιν τῶν κατοίκων τῶν παραμεθορίων περιοχῶν πρὸς σύμπτυξιν δασικῶν Συνεταιρισμῶν σὺν τῇ παροχῇ αὐτοῖς πάσης δυνατῆς εὐκολίας. Ἐξ ὅλων τῶν ἀνωτέρω καταφαίνεται, ὅτι ἡ Στρατιωτικὴ Ὑπηρεσία καὶ τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἔχωσι πλήρως κατανοήσει τὸ θέμα καὶ ἔχουν πράξει πᾶν τὸ δυνατὸν διὰ τὴν εὐεργετικωτέραν μεταχείρισιν τῶν παραμεθορίων πληθυσμῶν. Ἐν Ἀθήναις τῇ 18 Ὀκτωβρίου 1957

Ὁ Ὑφυπουργὸς Ἐθν. Ἀμύνης

ΔΗΜ. ΔΑΒΑΚΗΣ

η) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ι. Γιαννοπούλου. Ἔχομεν τὴν τιμήν, εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὕπερθεν ὑμετέρου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 100 ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Ι. Γιαννοπούλου, νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἀφορῶν τὸν Ὀργανισμὸν τοῦ τακτικοῦ προσωπικοῦ τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης, εὑρίσκεται ὑπὸ κατάρτισιν, θέλει δὲ ὑποβληθῇ εἰς τὴν Βουλὴν ἅμα τῇ συμπληρώσει τῆς ἐπεξεργασίας του. Ἐν Ἀθήναις τῇ 18 Ὀκτωβρίου 1957

Ὁ Ὑφυπουργὸς Ἐθν. Ἀμύνης

ΔΗΜ. ΔΑΒΑΚΗΣ

θ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Π. Γαρουφαλιᾶ. Ἔχομεν τὴν τιμήν, εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὕπερθεν ὑμετέρου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 16 ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Π. Γαρουφαλιᾶ, ἀφορῶσα τοὺς ἀγωνιστὰς Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως, νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι σχετικὸν σχέδιον νόμου ἔχει καταρτισθῇ ὑπὸ τοῦ ἡμετέρου Ὑπουργείου καὶ ἔχει ἀποσταλῆ εἰς τὴν Οἰκονομικὴν ἐξ Ὑπουργῶν Ἐπιτροπὴν ἀπὸ τοῦ παρελθόντος Μαρτίου. Ἐν Ἀθήναις τῇ 18 Ὀκτωβρίου 1957

Ὁ Ὑφυπουργὸς Ἐθν. Ἀμύνης

ΔΗΜ. ΔΑΒΑΚΗΣ

ΙΓ) Τοῦ Ὑπουργείου Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας. Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ε. Σαββοπούλου. 1) Ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν, ὅτι διὰ τοῦ ν. 3170)55 «Περὶ Ν.Α.Τ.» βάσει στατιστικῶν στοιχείων καὶ ἀναλογιστικῆς μελέτης ἐγένετο σημαντικὴ αὔξησις τῶν παρεχομένων συντάξεων ὅλων τῶν ἐχόντων ἄνω τῶν 15 ἐτῶν συντάξιμον ὑπηρεσίαν. Ἤδη ἀπὸ τοῦ παρελθόντος μηνὸς Ἀπριλίου ἐ. ἔ. περατωθεισῶν τῶν ἐργασιῶν ἀναθεωρήσεως καὶ συμφώνως ταῖς διατάξεσι τοῦ ἄρθρου 66, τοῦ ὡς εἴρηται νόμου 3170) 55 ἤρχισαν καταβαλλόμεναι ἐπηυξημέναι πλέον συντάξεις. 2) Προσθέτομεν ὅτι αἱ παρὰ τῶν ἐχόντων συντάξιμον ὑπηρεσίαν κάτω τῶν 15 ἐτῶν λαμβανόμεναι σήμερον συντάξεις ὑπολογίζονται ὅλως εὐεργετικῶς βάσει ἑνὸς κατωτάτου ὁρίου συντηρήσεως καὶ οὐχὶ τῶν πραγματικῶν των ἀσφαλιστικῶν δεδομένων, ὅτε θὰ ἦσαν ἔτι κατώτεραι τούτων. 3) Ἐπὶ τῆς διακοπῆς τοῦ ἐπιδόματος προικοδοτήσεως τῶν νὰ λάβητε θέσιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Διότι, πράγματι, θυγατέρων τῶν συνταξιούχων ναυτικῶν γνωρίζομεν ὅτι ἡ τοιαύτη παροχὴ εἶναι ἐκτὸς τῆς ἐννοίας τοῦ θεσμοῦ τῆς κοινωνικῆς ἀσφαλίσεως καὶ ὅτι κατὰ τὰ ἐν Ἑλλάδι κρατοῦντα παρ’ οὐδενὸς ἑτέρου Ὀργανισμοῦ ἢ Ἱδρύματος Κοινωνικῆς Ἀσφαλίσεως παρέχεται σήμερον τοιαύτη. Ἡ παρὰ τῶν Ἀσφαλιστικῶν Ἱδρυμάτων, Μ.Τ.Σ. καὶ Μ.Τ.Β.Ν. παρεχομένη τοιαύτη ἔχει τὸν χαρακτῆρα ἐπικουρικῆς ἀσφαλίσεως, δι’ ἣν ὅλως ἰδιαιτέρως εἰσφέρουσιν οἱ παρ’ αὐτοῖς ἠσφαλισμένοι μέτοχοι τούτων. Ἀνεξαρτήτως, ὅμως, τῶν προμνησθέντων ἡ διακοπὴ τῆς κατὰ τὰ ἀνωτέρω παροχῆς ἐπεβλήθη ἡμῖν καὶ ἐκ τῶν οἰκονομικῶν συνθηκῶν τοῦ Ταμείου, αἵτινες δὲν ἐπέτρεπον τὴν περαιτέρω ἐξακολούθησιν ταύτης. Ἐν Πειραιεῖ τῇ 31 Αὐγούστου 1957

Ὁ Ὑπουργὸς

Σ. ΚΩΤΙΑΔΗΣ

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κύριε Οἰκονομόπουλε, ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§19Γ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶμαι ὑποχρεωμένος, νὰ διαμαρτυρηθῶ διὰ τὴν φράσιν τοῦ κ. Παπασταύρου, χαρακτηρίσας τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν ὡς φαιδρὸν πρόσωπον. Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι εὐπρεπὲς ἀπόντος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, νὰ ἐκφράζεται καὶ νὰ τὸν χαρακτηρίζῃ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ὁ κ. Παπασταύρου. Νομίζω, ὅτι ὑμεῖς, κύριε Πρόεδρε, εἴχατε ὑποχρέωσιν νὰ λάβητε θέσιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Διότι, πράγματι, κατὰ τὴν ταπεινήν μου γνώμην, εἶναι βαρεῖα ὕβρις εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, δὲν ἤκουσα ἀκριβῶς τὶ εἶπεν ὁ κ. Παπασταύρου. Ἀλλὰ δὲν προσέχω καὶ πολύ, διότι μεταξὺ....... ἀνταλλάσσονται πολλὰ κομπλιμέντα.

§21Γ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διαμαρτυρηθῶ ἐντονώτατα καὶ νὰ ἐπιστρέψω τὴν ὕβριν αὐτὴν πρὸς τὸν κ. Παπασταύρου.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Παπασταύρου, πρέπει νὰ δώσητε ἐξηγήσεις.

§23Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Τί ἐξηγήσεις ζητεῖτε;

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπηυθύνατε βαρεῖαν φράσιν κατὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν.

§25Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Εἶπον, ὅτι ἡ διατυπωθεῖσα ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν φράσις ἢ μᾶλλον παραποίησις, ὑπ’ αὐτοῦ γενομένη, εἶναι φαιδρά.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι φράσις κοινοβουλευτικὴ αὐτὴ καὶ παρακαλῶ νὰ τὴν ἀνακαλέσητε ἄλλως σᾶς ἀνακαλῶ ἐγὼ εἰς τὴν τάξιν.

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Κύριοι βουλευταί, θὰ συζητηθοῦν αἱ ἀναφοραὶ καὶ ἐρωτήσεις, αἱ ἀπευθυνόμεναι πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐργασίας. Ἡ ἐρώτησις τοῦ κ. Δ. Στρατῆ, σχετικῶς μὲ τὴν λῆψιν μέτρων ὑπὲρ τῶν ὑπαλλήλων καφεζυθεστιατορίων κ.λ.π., διαγράφεται, λόγῳ ἀπουσίας τοῦ ἐρωτῶντος κ. βουλευτοῦ. Ἐπίσης, ἡ ἐρώτησις τοῦ κ. Σ. Τσιαπάρα, σχετικῶς μὲ τὴν μὴ ἐφαρμογὴν γνωματεύσεως τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου τοῦ Κράτους διὰ τὸν ἐργολάβον Ἐλευθέρας Ζώνης Θεσσαλονίκης, διαγράφεται, λόγῳ ἀπουσίας τοῦ ἐρωτῶντος κ. βουλευτοῦ. Ἡ ἐρώτησις τοῦ κ. Δ. Στρατῆ, σχετικῶς μὲ τὴν ἐπανόρθωσιν τῆς γενομένης ἀδικίας εἰς τοὺς συνταξιούχους σιδηροδρομικούς, διαγράφεται λόγῳ ἀπουσίας τοῦ ἐρωτῶντος βουλευτοῦ. Ὁ κ. Γ. Αὐγερόπουλος, ἔχει τὸν λόγον, ἐπὶ ἐρωτήσεώς του, σχετικῶς μὲ τὴν λῆψιν μέτρων ὑπὲρ τῶν καπνεργατῶν Ἀγρινίου, οἵτινες παραμένουσι ἄνεργοι συνεπείᾳ τοποθετήσεως αὐτομάτων μηχανημάτων ἐπεξεργασίας καπνοῦ.

§27Γ. ΑΥΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν Ἐργασίας, νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν τὶ μέτρα προστασίας ἔλαβεν ἢ σκέπτεται νὰ λάβῃ ὑπὲρ τῶν καπνεργατῶν Ἀγρινίου, οἱ ὁποῖοι παραμένουν ἄνεργοι, συνεπείᾳ τῆς τοποθετήσεως αὐτομάτων μηχανημάτων ἐπεξεργασίας τοῦ καπνοῦ. Βεβαίως, ἡ χρησιμοποίησις μηχανικῶν μέσων, ἐφ’ ὅσον ἡ τεχνικὴ προχωρεῖ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπαγορευθῇ, οὔτε καὶ πρέπει. Ἐν τούτοις, ὅμως, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἀποθάνουν ἐκ πείνης οἱ καπνεργάται αὐτοὶ καὶ αἱ οἰκογένειαί των, χωρὶς νὰ ληφθοῦν ἀντίστοιχα μέτρα διὰ τὴν ἐπιβίωσίν των.

§28Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ (Ὑπουργὸς Ἐργασίας). Κύριε συνάδελφε, πράγματι, ἐφέτος, κατὰ τὴν λήξασαν καπνικὴν περίοδον, ἐτοποθετήθη μηχάνημα αὐτόματον ἐπεξεργασίας καπνοῦ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ὅμως, τὸ θέμα θὰ ἀντιμετωπισθῇ. Δηλαδὴ οἱ ἐξ αὐτῶν σχετικῶς ὑπερήλικες, λαμβάνεται πρόνοια, νὰ συνταξιοδοτηθοῦν ὑπὸ εὐνοϊκωτέρας προϋποθέσεις, οἱ δὲ δυνάμενοι νὰ χρησιμοποιηθοῦν εἰς ἄλλους τομεῖς τῆς παραγωγῆς, θὰ μετεκπαιδευθοῦν, διὰ νὰ χρησιμοποιηθοῦν ἀλλαχοῦ. Ἐν τῷ μεταξὺ παραλλήλως καταβάλλεται καὶ τακτικὴ καὶ ἔκτακτος ἐπιδότησις, ἀναλόγως τῆς κατηγορίας τῶν δικαιουμένων.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐρώτησις τοῦ κ. Γ. Σαμαρᾶ, σχετικῶς μὲ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τοῦ ΙΚΑ διὰ τὸ Σανατόριον Ν. Μπόμπολα κ.λ.π., διαγράφεται λόγῳ ἀπουσίας τοῦ ἐρωτῶντος κ. βουλευτοῦ. Αἱ ἐρωτήσεις τοῦ κ. Ε. Σαββοπούλου, σχετικῶς 1) Μὲ τὴν μείωσιν τοῦ τόκου διὰ τὰ χορηγηθέντα ὑπὸ τῆς «Ἐργατικῆς Ἑστίας» στεγαστικὰ δάνεια εἰς τοὺς κατοίκους τοῦ συνοικισμοῦ ἐργατικῶν στελεχῶν Ἄνω Γλυφάδας. 2) Μὲ τὴν λῆψιν μέτρων βελτιώσεως τῶν ὑπὸ τοῦ Ι.Κ.Α. χορηγουμένων συντάξεων καὶ 3) Διατὶ δὲν ἐλήφθη ὑπ’ ὄψει ὑπὸ τοῦ Ι.Κ.Α. βεβαίωσις στρατιωτικῆς Ἀρχῆς, ὡς διαπίστωσις πραγματοποιηθείσης ἐργασίας διὰ τὴν ἀπονομὴν συντάξεως, διαγράφονται, λόγῳ ἀπουσίας τοῦ ἐπερωτῶντος κ. βουλευτοῦ. Ὁ κ. Γ. Εὐαγγέλου ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ σχετικῆς ἐρωτήσεως, δι’ ἧς ζητεῖ νὰ πληροφορηθῇ ἐὰν πρόκειται νὰ ληφθῶσι μέτρα πρὸς πρόληψιν καταχρήσεων εἰς τοὺς ἀσφαλιστικοὺς ὀργανισμούς.

§30Γ. ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἀποκαλυφθεῖσα κατάχρησις τοῦ Ταμείου Αὐτοκινητιστῶν ἐδημιούργησε μίαν εὔλογον ἀνησυχίαν μεταξὺ τῶν ἐργαζομένων. Διότι, πράγματι, ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ τις, ὅτι περὶ τὴν διαχείρισιν ὑπάρχει μία ἀσυδοσία. Πρέπει νὰ γνωρίζῃ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, ὅτι, πλὴν τοῦ κυρίου ἀσφαλιστικοῦ ἔργου, τὰ διάφορα ἀσφαλιστικὰ Ταμεῖα, ἔχουν ἐπιδοθῆ ἐσχάτως μὲ τὴν ἀγορὰν οἰκοπέδων, μὲ τὴν οἰκοδόμησιν καὶ ἄλλων ἐπιχειρήσεων καὶ κυκλοφοροῦν τεράστια χρηματικὰ ποσά. Αἴτημα τῶν ἐργαζομένων εἶναι, νὰ ὑπάρχῃ συνεχὴς ἔλεγχος ἀπὸ αἱρετοὺς ἐκπροσώπους τῶν ἐργαζομένων, ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ Ἐργασίας. Νομίζω, πὼς τὸ γεγονὸς αὐτὸ τῆς καταχρήσεως τοῦ Ταμείου Αὐτοκινητιστῶν πρέπει νὰ ἐμβάλῃ εἰς ἀνησυχίας τὸ Ὑπουργεῖον Ἐργασίας, ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τοῦ ὁποίου τελοῦν οἱ ἀσφαλιστικοὶ ὀργανισμοὶ καὶ ἀκόμη πρέπει νὰ πληροφορηθῇ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, πῶς σκοπεύει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐργασίας νὰ ρυθμίσῃ τὸ αἴτημα αὐτὸ τῶν ἐργαζομένων, περὶ συστηματικοῦ ἐλέγχου τῶν πόρων καὶ τῶν κεφαλαίων τῶν ἀσφαλιστικῶν ὀργανισμῶν.

§31Α. ΠΑΤΣΙΑΝΤΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, συνηγορῶ ὑπὲρ τῆς ἐρωτήσεως, τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξεν ὁ κ. συνάδελφος. Νομίζω ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ σκεφθῇ τὸ Ὑπουργεῖον Ἐργασίας ποῖα μέτρα πρέπει νὰ λάβῃ διὰ νὰ διασφαλίσῃ τὰ χρήματα τῶν ἐργαζομένων. Ὡς μόνη ἀσφαλιστικὴ δικλεὶς διὰ τὴν διασφάλισιν τῶν χρημάτων τῶν ἐργαζομένων εἶναι ἡ συμμετοχὴ αὐτῶν εἰς τοὺς ἐλέγχους οἱ ὁποῖοι γίνονται.

§32Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ (Ὑπουργὸς Ἐργασίας). Πληροφορῶ τὴν Βουλὴν καὶ τοὺς κυρίους συναδέλφους, ὅτι ὁ ἔλεγχος εἰς τοὺς ἀσφαλιστικοὺς ὀργανισμοὺς εἶναι πλήρης καὶ προληπτικὸς καὶ ὁ κατασταλτικὸς εἴς τινας περιπτώσεις εἶναι καὶ πολλαπλοῦς. Ἡ δώσασα ἀφορμὴν εἰς τὴν ἐρώτησιν κατάχρησις εἰς τὸ Ταμεῖον Αὐτοκινητιστῶν, ὅπως γνωρίζουν οἱ κύριοι συνάδελφοι, ἐγένετο ἀπὸ τὸν ταμίαν. Διὰ τὸν λόγον αὐτὸν ἐζήτησα τὴν ἐφαρμογὴν τῆς ἀποφάσεώς μας, ὅπως καταργηθοῦν οἱ ταμεῖς τῶν ἀσφαλιστικῶν ὀργανισμῶν καὶ ὅλη ἡ διαχειριστικὴ ὑπηρεσία γίνεται ἀπὸ τὰς Τραπέζας. Παραλλήλως, ἀπὸ μηνῶν, ἔχει ὑπογραφῆ κοινὴ ἀπόφασις τῶν Ὑπουργῶν Συντονισμοῦ καὶ Ἐργασίας, διὰ τῆς ὁποίας οἱ 20, οἱ καὶ κυριώτεροι ἀσφαλιστικοὶ ὀργανισμοὶ πέραν τοῦ προληπτικοῦ καὶ κατασταλτικοῦ ἐλέγχου, τὸν ὁποῖον κάμνουν ὄργανα τοῦ Ὑπουργείου Ἐργασίας, ὑπαχθοῦν ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τῶν ὁρκωτῶν λογιστῶν. Ἡ πρότασίς σας, ὅπως ὁ ἔλεγχος ἀσκεῖται ἀπὸ αἱρετοὺς διαχειριστάς, προτεινομένους ἀπὸ τὰς οἰκείας ὀργανώσεις καὶ ἀνεφάρμοστος εἶναι καὶ οὐχὶ ἡ ἐπιθυμητή, δεδομένου ὅτι τὰ πρόσωπα αὐτὰ στεροῦνται γνώσεων, πείρας καὶ μορφώσεως, διὰ νὰ ἀσκήσουν τὸν ἔλεγχον, ὅπως ἐπιβάλλεται νὰ ἀσκηθῇ, εἰς τὰς μεγάλας ἰδίᾳ ἐπιχειρήσεις.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Εὐαγγέλου ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς του, σχετικῶς μὲ τὴν ὁμαλὴν λειτουργίαν τοῦ Ἐπικουρικοῦ Ταμείου Ἐργατῶν Μετάλλου κ.λ.π.

§34Γ. ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, πρὸ δύο μηνῶν τὸ Ταμεῖον Ἐπικουρικῆς Ἀσφαλίσεως Ἐργατῶν Μετάλλου, εἶχεν διακόψει τὴν συνταξιοδότησιν τῶν συνταξιούχων Θεσσαλονίκης. Αἰτία τῆς διακοπῆς αὐτῆς μία ἀντιδικία μεταξὺ ἐργοδοτῶν καὶ τῆς Διοικήσεως τοῦ Ταμείου αὐτοῦ. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐργασίας ἐπειδὴ πρέπει ἡ ἐκκρεμότης αὐτὴ νὰ τελειώσῃ ἅπαξ διὰ παντὸς νὰ μᾶς ἀπαντήσῃ τί πρόκειται νὰ γίνῃ, διότι πραγματικῶς εὑρίσκονται ἐν ἀγανακτήσει οἱ δυστυχεῖς συνταξιοῦχοι τοῦ Ταμείου τούτου.

§35Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ (Ὑπουργὸς Ἐργασίας). Κύριε συνάδελφε, γνωρίζετε ὅτι διὰ καταρτισθέντος σχεδίου νόμου, τὸ ὁποῖον ἔχει προχωρήσει καὶ ὑπάρχει καὶ ἔκθεσις τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου καὶ τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ καὶ εὑρίσκεται εἰς τὴν Οἰκονομικὴν Ἐπιτροπὴν, ἔχει λυθῆ τὸ θέμα, συμφώνως πρὸς τὰς ἀπόψεις σας.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Παπαπολίτης ἔχει τὸν λόγον, ἐπὶ σχετικῆς ἐρωτήσεως διατὶ καθυστερεῖ ἡ εἰς τὸν Πειραιᾶ ἵδρυσις τοπικῶν ὑποκαταστημάτων τοῦ Ι.Κ.Α.

§37Σ. ΠΑΠΑΠΟΛΙΤΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ὅπως ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας, ὁ Πειραιεὺς μειονεκτεῖ ἀπὸ ἀπόψεως ὑποκαταστημάτων τοῦ Ι.Κ.Α., ἐν σχέσει μὲ ἄλλας πόλεις, γεγονὸς τὸ ὁποῖον συντελεῖ εἰς τὴν ταλαιπωρίαν τῶν ἐργαζομένων. Θὰ παρεκάλουν νὰ ἀκούσω ἀπόψε ἀπὸ ὑμᾶς πῶς ἀντιμετωπίζετε τὸ θέμα αὐτό.

§38Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ (Ὑπουργὸς Ἐργασίας). Κύριοι συνάδελφοι, ἔχει ληφθῆ πραγματικὴ ἀπόφασις δημιουργίας καὶ ἄλλων ὑποκαταστημάτων τοῦ Ι.Κ.Α. εἰς τὸν Πειραιᾶ. Ἐπειδὴ ὅμως ὑπάρχει τὸ προηγούμενον τῆς δημιουργίας τοιούτων ὑποκαταστημάτων εἰς Θεσσαλονίκην, χωρὶς ἐκ τῶν προτέρων νὰ λυθῇ ἡ ὀρθολογιστικὴ ἄποψις τῆς ὀργανώσεως αὐτῶν, τὸ Ἵδρυμα προβαίνει μετὰ περισκέψεως, ὥστε νὰ βοηθηθοῦν πράγματι οἱ συνταξιοῦχοι καὶ οἱ ἠσφαλισμένοι εἰς αὐτό. Μετὰ τὴν ἐρώτησίν σας, ἐζήτησα νὰ ἐπισπευσθῇ ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον ἡ δημιουργία τῶν τοπικῶν ὑποκαταστημάτων εἰς τὴν πόλιν τοῦ Πειραιῶς.

§39Σ. ΠΑΠΑΠΟΛΙΤΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, χρονικῶς ποῦ τοποθετεῖτε τὴν ρύθμισιν τοῦ θέματος; Διότι ἡ ἀπάντησίς σας εἶναι μᾶλλον ἀόριστος ἀπὸ ἀπόψεως χρονικῆς.

§40Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. (Ὑπουργὸς Ἐργασίας). Ἐζήτησα καὶ θὰ ἐπιμείνω ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον νὰ δημιουργηθοῦν τὰ ὑποκαταστήματα τοῦ Ι.Κ.Α. εἰς τὴν πόλιν τοῦ Πειραιῶς.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ ἐρωτήσεις τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας ἀναβάλλονται, διότι ἀπουσιάζει ὁ κ. Ὑπουργός.

§42Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Θὰ παρεκάλουν, κύριε Πρόεδρε, νὰ εἰδοποιηθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἢ ὁ κ. Ὑφυπουργὸς νὰ εὑρίσκωνται ἐδῶ διότι τὴν περασμένην ἑβδομάδα ἀπουσίαζον καὶ πάλιν καὶ ἀνεβλήθησαν αἱ ἐρωτήσεις. Δὲν εἶναι δυνατόν, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐξακολουθήσῃ αὐτὴ ἡ κατάστασις. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐρωτῶμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας καὶ τὸν κ. Ὑφυπουργὸν καὶ νὰ περιφρονοῦν τοὺς ἐρωτῶντας βουλευτάς. Ἐγκρίνετε σεῖς, κύριε Πρόεδρε, αὐτὸ τὸ ὁποῖον γίνεται ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ Ὑφυπουργὸν τῆς Γεωργίας;

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ὁ Προεδρεύων δὲν πρόκειται νὰ ἐκφέρῃ κρίσιν, δι’ οἱονδήποτε βουλευτὴν ὁ ὁποῖος μάλιστα εἶναι Ὑπουργός. Ἐκτελῶ τὸ καθῆκόν μου. Πέραν τούτου δὲν ἠμπορῶ οὔτε τοὺς Ὑπουργοὺς οὔτε τοὺς βουλευτὰς νὰ κρίνω.

§44Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Ἐπειδή, κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὴν προσεχῆ συνεδρίασιν νομίζω θὰ πρέπει νὰ συζητηθοῦν αἱ ἐρωτήσεις πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας, παρακαλῶ ὅπως εἰδοποιηθῇ ἢ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἢ ὁ κ. Ὑφυπουργὸς νὰ εἶναι παρόντες διὰ νὰ τὰς συζητήσωμεν.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Προτάσεις νόμων ἐπὶ νομοθετικῶν διαταγμάτων βάσει τοῦ ἄρθρου 35 τοῦ Συντάγματος: α) συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἀκυρώσεως τοῦ Ν.Δ. 3555)56 περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ μετατροπῆς ποινῶν καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». Κύριοι βουλευταί, θὰ παρεκάλουν, προτοῦ προχωρήσωμεν εἰς τὴν συζήτησιν, τῆς προτάσεως αὐτοῦ τοῦ νόμου, νὰ ψηφισθῇ εἰς τὸ σύνολον τὸ σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως ἰσχυουσῶν διατάξεων «περὶ Τ.Α.Ο. Χωροφυλακῆς».

§46ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς τὸ σύνολον τὸ σχέδιον νόμου περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως ἰσχυουσῶν διατάξεων «περὶ Τ.Α.Ο. Χωροφυλακῆς». Κύριοι βουλευταί, ἔχω νὰ ὑπομνήσω πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς συζητήσεως, ὅτι ἡ πρότασις αὐτὴ νόμου περὶ ἀκυρώσεως τοῦ Ν.Δ. 3555)56, ἔχει καὶ προηγουμένως συζητηθῆ εὐρύτατα καὶ διεξοδικῶς καὶ ὡμίλησαν ἐπ’ αὐτοῦ διὰ μακρῶν τόσον ὁ εἰσηγητὴς τῆς μειοψηφίας κ. Τσουκαλᾶς, ὅσον καὶ ὁ εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας κ. Γιαννούσης. Τὴν ὑπόμνησιν αὐτὴν κάμνω πρὸς τὴν Βουλήν, διὰ νὰ προχωρήσωμεν τὸ συντομώτερον. Ἐγγεγραμμένος κατὰ σειρὰν εἶναι ὁ κ. Τούμπας, ὁ ὁποῖος ἔχει καὶ τὸν λόγον.

§48Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Κύριοι βουλευταί, τὸ ὑπὸ συζήτησιν Ν.Δ. περὶ μετατροπῆς ποινῶν καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων, κυρίως ἐνδιαφέρει ὅσον ἀφορᾶ τὸ ἄρθρον τὸ προβλέπον τὴν ἀμνήστευσιν ὡρισμένων ἀδικημάτων τοῦ ποινικοῦ κώδικος. Τὸ νομοθετικὸν διάταγμα ἔχει μίαν μικρὰν ἱστορίαν, τὴν ὁποίαν θεωρῶ, ὅτι πρέπει νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὴν Βουλὴν διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ διεξαχθῇ ἁρμονικὰ ἡ περαιτέρω συζήτησις. Τοῦτο εἶχεν ἔλθει ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ ἄρθρου 35 τοῦ Συντάγματος κατὰ τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1956. Εἶχε ψηφισθῆ ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς, τότε, καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις τὸ ἐπανέφερε, καθ’ ὃ εἶχε δικαίωμα, πρὸς συζήτησιν εἰς τὴν Βουλήν, μετὰ πολλὰς ταλαιπωρίας διὰ τὰς ὁποίας δὲν εἶναι ὑπεύθυνον τὸ Προεδρεῖον. Ἡ συζήτησις εἰς τὴν Βουλὴν ἦλθε μόλις περὶ τὰ μέσα Ἀπριλίου τοῦ παρελθόντος καὶ ἤρξατο ἡ συζήτησις καὶ ἀνέπτυξε τὰς ἀπόψεις του ὁ εἰσηγητὴς τῆς μειοψηφίας κ. Τσουκαλᾶς καὶ ἀμέσως μετὰ ἀπὸ αὐτὸν ὁ εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας κ. Γιαννούσης. Ἡ συνεδρίασις ὅμως διεκόπη τὸ βράδυ ἐκεῖνο, λόγῳ τοῦ προκεχωρηκότος τῆς ὥρας, καὶ τὴν ἑπομένη ἡμέραν ἡ Βουλὴ διέκοψε τὰς ἐργασίας της. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐπανέρχεται σήμερον πρὸς συζήτησιν τὸ Ν.Δ. Ὅπως βλέπετε τὸ Ν.Δ. ἔχει καὶ αὐτὸ τὰ βάσανά του, διότι ἀσχολεῖται μὲ τὰ βάσανα ἄλλων ἀνθρώπων. Κύριοι βουλευταί, θεωρῶ, ὅτι θέματα τοιαύτης μορφῆς εἶναι ἰδιαιτέρως σοβαρὰ καὶ διὰ τοῦτο δὲν θὰ πρέπει νὰ ἐξετάζωνται οὐδὲ μὲ τὴν ἐλαχίστην ἀντιπολιτευτικὴν διάθεσιν, ἀλλὰ οὔτε ἐπίσης καὶ νὰ ὑποστηρίζωνται μὲ συμπολιτευτικὴν διάθεσιν. Ἀφορᾷ ἕνα βασικὸν θέμα ἠθικῆς ἀρχῆς, τὸ ὁποῖον ἐνῷ ἐνδιαφέρει τὴν Πολιτείαν κατὰ ἕνα ποσοστὸν ἐνδιαφέρει ἰδιαιτέρως τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις τῆς Χώρας καὶ ἐνῷ αἱ ἠθικαὶ ἀρχαὶ ἔχουν πάντοτε τὴν ἀξίαν των, εἴτε εἰς τὰ ἄτομα, εἴτε εἰς τὰ σύνολα ἐὰν αἱ κοινωνίαι ἔχουν ἀνάγκην τῶν ἠθικῶν ἀρχῶν διὰ νὰ βαδίσουν καὶ νὰ βασίζουν τὴν ζωήν των κατὰ μείζονα λόγον αἱ Ἔνοπλοι Δυνάμεις μιᾶς χώρας, ἔχουν ἀπόλυτον ἀνάγκην νὰ βασίζωνται ἐπὶ ἀπολύτως ἀτέγκτων καὶ αὐστηρῶν ἠθικῶν ἀρχῶν. Ἐὰν δὲν ὑπῆρχον αἱ ἠθικαὶ ἀρχαὶ τότε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ βασίζεται τὸ ἠθικὸν τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων ἐπὶ εὐρέων καὶ σταθερῶν βάσεων καὶ ὅλοι γνωρίζετε, ὅτι ἄνευ ἠθικοῦ, εἶναι ἀδύνατον ὁ πλέον καλῶς ἐξωπλισμένος στρατὸς τοῦ κόσμου νὰ ἀποδώσῃ. Προτοῦ εἰσέλθω εἰς τὴν οὐσίαν θὰ ἤθελον, ἐπειδὴ δὲν εἶναι μακρὸς ὁ χρόνος ποὺ ἔχω ἐγκαταλείψει τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις καὶ ἑπομένως ἐξακολουθῶ νὰ διαπνέωμαι ἀπὸ ὅλα ἐκεῖνα τὰ ἰδανικά, τὰ ὁποῖα ἐπὶ 40 ἔτη μὲ παρηκολούθησαν εἰς τὴν σταδιοδρομίαν μου, θὰ ἤθελον νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω, ὅτι τὸ θέμα τοῦ ἠθικοῦ εἶναι ἡ βάσις στρατῶν καὶ στόλων. Γίνονται ὅλα εἰς ἕνα ἢ 2 χρόνια, ὀλίγα ὅπλα, ὀλίγα ἅρματα, ἀλλὰ διὰ νὰ ἀποδώσουν χρειάζεται νὰ ἔχουν παραδόσεις αὐτοὶ οἱ στρατοὶ καὶ οἱ στόλοι καὶ αἱ παραδόσεις χρειάζονται αἰῶνας διὰ νὰ γίνουν. Πρέπει ἑπομένως, ὅταν ἀντιμετωπίζωμεν ζητήματα ἠθικῆς εἰς τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει μας κυρίως τὰς παραδόσεις, αἱ ὁποῖαι διαπνέουν τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις. Μὲ αὐτὴν τὴν σκέψιν θὰ εἰσέλθω εἰς τὸ θέμα, κύριοι συνάδελφοι. Διὰ τοῦ ἄρθρου 6 ἐπιζητεῖται νὰ ἀμνηστευθοῦν ἀδικήματα, τὰ ὁποῖα περιλαμβάνει ὁ ποινικὸς κῶδιξ εἰς εἰδικὸν ἄρθρον, ὑπὸ τὸν τίτλον «Ἐγκλήματα περὶ τὴν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης». Ὁ τίτλος καὶ μόνος ἀποδεικνύει τὴν ἰδιαιτέραν σοβαρότητα, τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ διάταξις αὐτὴ καὶ δεικνύει ἰδιαιτέρως τὴν λεπτότητα, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ δείξωμεν κατὰ τὴν ἐξέτασιν τῶν ἀμνηστευομένων ἀδικημάτων. Διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς θετικὰ συμπεράσματα, ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν Ν. Δ. πρέπει κυρίως νὰ ἐξετάσωμεν τί συμφέρει εἰς τὸν τόπον ὄχι τί συμφέρει εἰς τὴν Συμπολίτευσιν, οὔτε τί συμφέρει εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ἀλλὰ τί εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον, κυρίως, συμφέρει εἰς τὸν τόπον καί, νομίζω, διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ νὰ ἴδωμεν τί συμφέρει εἰς τὸν τόπον, θὰ πρέπει νὰ διερευνήσωμεν τί πρόκειται νὰ ἀμνηστεύσωμεν. Κύριοι, κἄποτε ἀνεφέρθη ὅτι ἔγινε δολιοφθορὰ εἰς τὴν Ἀεροπορίαν, ἀμέσως ὁ μηχανισμὸς τῆς Ἀεροπορίας ἐτέθη ἐν λειτουργίᾳ, ἀνετέθη εἰς ὡρισμένους ἁρμοδίους ἀξιωματικούς, ἡ ὑπεύθυνος ἐξέτασις τοῦ θέματος, ἔγιναν ἀνακρίσεις, ἔγιναν συλλήψεις, ἔγιναν δίκαι, ἀνεστατώθη ἡ κοινὴ γνώμη, ἄρθρα εἰς τὰς ἐφημερίδας ἐγράφησαν, ἐκαλέσαμεν ὡς ἐφέδρους διαφόρους Ἀρεοπαγίτας, ἐκάμαμεν δίκην ἀναθεωρητικήν, ἐξητάσθη ἡ ὑπόθεσις καθ’ ὅλους τοὺς δυνατοὺς δικανικοὺς τρόπους καί, θὰ ἔπρεπε, ἐφ’ ὅσον ἔγιναν ὅλα αὐτὰ νὰ ἠξεύρωμεν σήμερον, ἐὰν ἔγινε δολιοφθορά, ποῖοι τὴν ἔκαμαν, ποῖαι κυρώσεις ἐπεβλήθησαν. Λυποῦμαι, ὅμως, κύριοι, ὅτι πρέπει νὰ σᾶς εἴπω ὅτι σήμερον οὐδεὶς δύναται νὰ ὑποστηρίξῃ μετ’ ἀποδείξεως οὐδεμίαν ἄποψιν οὔτε ὅτι ἔγινε δολιοφθορά, οὔτε ὅτι δὲν ἔγινε δολιοφθορά, οὔτε ποῖοι τὴν ἔκαμαν, οὔτε τί κυρώσεις ἐπεβλήθησαν. Δὲν εἶναι ἐπικίνδυνον αὐτό, εἰς τὸν τόπον αὐτόν; Τί ἔχει συμβῆ, διὰ νὰ φθάσωμεν μετὰ 5 ἢ 6 ἔτη εἰς τὸ νόθον, ἀρνητικὸν καὶ στερητικὸν αὐτὸ ἀποτέλεσμα; Κἄτι συνέβη, κἄτι πταίει εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν. Τί πταίει εἰς τὴν ὑπόθεσιν; Ἔχω τὴν ἐντύπωσιν τὴν ἑξῆς, κύριοι: Πιστεύω, ὅτι ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον διεξήχθησαν αἱ ἀνακρίσεις καὶ τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα μετεχειρίσθησαν οἱ ἀνακρίναντες, εἶχον ὡς ἀποτέλεσμα τὴν διαστροφὴν ἀπὸ τὴν ὀρθὴν ὁδὸν τῆς ὑποθέσεως. Καὶ ἐξηγοῦμαι: Ἔγινε δολιοφθορά; Δὲν ἔγινε δολιοφθορά; Ἂς ὑποθέσωμεν ὅτι ἔγινε δολιοφθορά, ἔγιναν ἀνακρίσεις καὶ συνελήφθησαν ὡρισμένοι. Ἔρχεται ἡ Πολιτεία καὶ τοὺς ἀναλαμβάνει. Αὐτὸ σημαίνει ὅτι τὸ ἴδιον τὸ Κράτος ἀμφιβάλλει ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης ἡ ὁποία ἔγινε.

§49Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Πρωτότυπος ἑρμηνεία τοῦ θεσμοῦ τῆς δικαιοσύνης.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Γιαννούση, παρακαλῶ νὰ μὴ διακόπτετε.

§51Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Ἐὰν ἔχετε ὀλίγην ὑπομονήν, παρὰ τὸ ὅτι δὲν εἶμαι νομικός, ἀλλ’ ἐπειδὴ θέλω νὰ μπῶ εἰς τὴν οὐσίαν, θὰ σᾶς εἴπω τὸ ἑξῆς: Ὑπεστηρίξατε κατὰ τὴν ἀγόρευσίν σας, κύριε Γιαννούση, ὅτι εἶσθε εἰσηγητὴς τοῦ ὑπὸ κρίσιν Ν. Δ., ὅτι πιθανὸν τὸ θέμα τῆς ἀμνηστίας νὰ ἀπετέλει λύσιν διὰ τὴν ἠρεμίαν τοῦ τόπου. Εἶναι μία ἄποψις αὐτή, ἡ ὁποία διὰ μακρῶν ἔχει ἐξετασθῆ, ἀλλὰ εἶναι καὶ μία ἄποψις, ἡ ὁποία δικαίως εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν ἀποτελεῖ, ὡς θὰ ἀποδείξω, ὄχι δημιουργίαν ἠρεμίας εἰς τὸν τόπον, ἀλλὰ ὑποσκάπτει τὸ ἠθικὸν καὶ τὰ θεμέλια τῆς Βασ. Ἀεροπορίας. Καὶ θὰ ἐξηγήσω διατί. Δίδομεν, κύριοι, ἀμνηστίαν, διὰ νὰ ἠρεμήσῃ ὁ τόπος. Μάλιστα, νὰ πᾶνε στὸ καλό τους καὶ δεξιὰ καὶ ἀριστερά. Ἀλλὰ ἐδῶ πρόκειται περὶ ἀμνηστίας ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦν εἰς τὸ Σῶμα. Ποῖον παράδειγμα ἠρεμίας δίδομεν μὲ τὴν ἀμνηστίαν αὐτήν; Ἀντιστρόφως δίδομεν τὸ παράδειγμα ὅτι εἶναι δυνατὸν εἰς τὴν Ἀεροπορίαν ἀξιωματικοὶ αὐτῆς, νὰ ὑποπίπτουν εἰς τὰ ἑξῆς ἀδικήματα: «.... (ἀναγιγνώσκει)....», καὶ ὅλα ἐκεῖνα τὰ ἀδικήματα τὰ ὁποῖα προβλέπουν τὰ σχετικὰ ἄρθρα τοῦ Π. Κ. περὶ ὧν ἡ ἀμνηστία, καὶ δίδομεν εἰς τὸ Σῶμα τῆς Ἀεροπορίας τὸ παράδειγμα, ὅτι εἶναι δυνατὸν μέσα εἰς τὴν Ἀεροπορίαν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἔκαμαν καταπληκτικὰ ἐγκλήματα περὶ τὴν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης, νὰ μένουν εἰς τὸ Σῶμα. Θὰ ἤθελον, κύριοι, νὰ γνωρίζω πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηριχθῇ ὅτι εἶναι δυνατὸν ἓν Σῶμα εἰς τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλομεν τοιαύτας ἀρχάς, καὶ τοιαύτην παράδοσιν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ ὑψηλὸν ἠθικὸν τὸ Σῶμα αὐτό. Μοῦ εἶναι λυπηρὸν, διότι ἀναγκάζομαι νὰ ὁμιλῶ μὲ τόσην κατηγορηματικότητα, ἀλλὰ πονῶ, κύριοι, τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις. Εἶναι ἔγκλημα νὰ δημιουργήσωμεν αὐτὸ τὸ προηγούμενον. Καὶ ἐπ’ εὐκαιρίᾳ θὰ ἤθελον νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς: Ἀφήνω τὸ δικαστικὸν θέμα καὶ τὸ θέμα τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας καὶ θὰ ἤθελον νὰ ὑπεισέλθω εἰδικώτερον εἰς τὰ τοῦ Σώματος τῆς Ἀεροπορίας. Μοῦ κάμνει κατάπληξιν, πῶς εἶναι δυνατὸν ἡ ἡγεσία τοῦ Σώματος νὰ δέχεται ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι βαρύνονται μὲ τοιαῦτα ἐγκλήματα καὶ διὰ τοὺς ὁποίους ἀναγκάζεται ἡ Κυβέρνησις νὰ φέρῃ νόμον διὰ νὰ ἀμνηστεύσῃ τὰ ἐγκλήματα αὐτά, πῶς δέχεται νὰ ἔχῃ αὐτοὺς εἰς τὸ Σῶμα καὶ πῶς δὲν κάμνει τὸ στοιχειῶδες καθῆκον τὸ ὁποῖον ἔχει, νὰ τοὺς διώξῃ, μὲ τὸ πρῶτον Συμβούλιον. Ὅλα τὰ ὅπλα καὶ ὁ Στρατός, καὶ τὸ Ναυτικόν, εἶχον πάντοτε καὶ τὰ κακὰ στοιχεῖα, ἀλλὰ πάντοτε καὶ ὁ Στρατὸς καὶ τὸ Ναυτικόν, ἀντέδρασαν κατὰ τρόπον ὑγιῆ. Εἶχον τὴν ἀπαίτησιν ἀπὸ τὴν Ἀεροπορίαν, ἡ ὁποία εἶναι νέον Σῶμα, καὶ ἀπετελέσθη ἀπὸ τὸν Στρατὸν καὶ τὸ Ναυτικόν, εἶχον τὴν ἀπαίτησιν καὶ τὴν ἐλπίδα, ὅτι θὰ ἐκληρονόμουν τὰ προτερήματα τῶν δύο αὐτῶν ὅπλων. Ἀτυχῶς ἡ ἐξέλιξις τοῦ ὅπλου αὐτοῦ μὲ κάμνει νὰ ἔχω σαφῆ ἐρωτηματικὰ ἐπὶ τοῦ θέματος καὶ ἀντιστρόφως βλέπω ὅτι πλὴν τῶν μειονεκτημάτων τῶν δύο ὅπλων ἐπῆρε ἐπὶ πλέον καὶ πολλὰ ξένα μειονεκτήματα, τὰ ὁποῖα δὲν παρουσίασεν ποτὲ ὁ Στρατὸς καὶ τὸ Ναυτικόν.

§52Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Δὲν πταίει τὸ ὅπλον εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν.

§53Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Πταίει ἡ ἡγεσία. Καὶ ὅταν λέγω ἡγεσία, ὁμιλῶ περὶ τῆς σημερινῆς ἡγεσίας. Εἰς τὸ Ναυτικόν, ὅταν εἴχομεν μίαν περίπτωσιν σκάρτου ἀξιωματικοῦ, αὐτὸς δὲν ἐστέκετο εἰς τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον. Τὸ ἴδιον συμβαίνει καὶ εἰς τὸν Στρατόν. Τὸ Ναυτικὸν καὶ ὁ Στρατὸς ἀντέδρασαν ἀμέσως εἰς τὰς δυσκόλους στιγμάς, καὶ εἰς στιγμὰς ὅπου ὑπῆρχον λόγῳ τῶν κακῶν γεγονότων πολλὰ ἐρωτηματικά. Τί ἔκαμεν, ἐν προκειμένῳ, ἡ σημερινὴ ἡγεσία τῆς Ἀεροπορίας, καὶ ἔχει ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι βαρύνονται μὲ τοιαῦτα ἀδικήματα καὶ ἀναγκάζεται ἡ Κυβέρνησις νὰ φέρῃ νόμον διὰ νὰ τοὺς ἀμνηστεύσῃ;

§54Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικ.). Ἐπειδὴ ἐκάματε λόγον ὅτι παραμένουν εἰς τὸ Σῶμα τῆς Ἀεροπορίας ἀξιωματικοὶ οἱ ὁποῖοι βαρύνονται μὲ τοιαύτας κατηγορίας καὶ ὅτι ἡ ἡγεσία τοῦ Σώματος δὲν ἀντέδρασεν καὶ δὲν ἀπέβαλεν ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἀπηλλάγησαν τῆς ποινικῆς καταδίκης λόγῳ τῆς ἀμνηστίας τὴν ὁποίαν παρέχει τὸ Ν.Δ. ἐρωτῶ: Ποῖοι εἶναι οἱ κατηγορούμενοι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι διέφυγον τὴν ποινικὴν δίωξιν ἀπὸ τὸ Ν. Δ. περὶ ἀμνηστίας; Κατηγορούμενοι ὑπῆρξαν δύο ἰδιῶται, ἕνας ὑποσμηνίας καὶ ἕνας ἀξιωματικός. Οἱ δύο ὑποσμηνίαι ἐξέτισαν τὴν θητείαν των καὶ ἔφυγαν ἀπὸ τὸ Σῶμα, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀσχοληθῇ ἡ ἡγεσία τῆς Ἀεροπορίας μὲ τοὺς δύο ἐφέδρους ἰδιώτας τώρα, καὶ εἶναι καὶ εἷς ἀξιωματικός.

§55Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Διὰ τοὺς ἰδιώτας ἐκάματε τὸν νόμον;

§56Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικ.). Πρέπει νὰ προστεθῇ ὅτι οἱ ἄλλοι ἀξιωματικοὶ οἱ ὁποῖοι εἶχον μηνυθῆ διὰ πλαστογραφίαν καὶ δι’ ἄλλας παραβάσεις, αὐτοὶ δὲν ἠμνηστεύθησαν, ἀλλὰ κατὰ τὸ στάδιον τῆς προανακρίσεως ἀπηλλάγησαν διὰ βουλεύματος, τὸ ὁποῖον ἐξέδωκεν ἡ δικαιοσύνη τῆς Ἀεροπορίας, βάσει τοῦ πορίσματος τοῦ Προέδρου τοῦ Ἀρείου Πάγου κ. Ἀποστολοπούλου.

§57Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Δὲν πρέπει νὰ εἶσθε κατηγορηματικός, κύριε Ὑπουργέ, διὰ τὸν ἑξῆς λόγον: Ἀνεξαρτήτως ἐὰν κατηγορήθησαν δύο σμηνίαι, ἢ ἕνας ἀξιωματικός, ἢ ὑπαξιωματικός, τὸ θέμα παραμένει καὶ ἑπομένως τὸ θέμα τῆς χορηγηθείσης ἀμνηστίας εἰς τοιαῦτα πρόσωπα δι’ ἐμὲ τοὐλάχιστον εἶναι ἀκατανόητον. Καὶ ἔρχομαι νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸ ἐρώτημα τὸ ὁποῖον ἐθέσατε. Παίρνετε ὡς δεδομένον ὅτι αἱ μόναι μηνύσεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξουν εἶναι ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι ἐστράφησαν κατὰ τῶν δύο σμηνιτῶν καὶ ἑνὸς ἀξιωματικοῦ, ἀλλὰ δύναμαι νὰ σᾶς πληροφορήσω ὅτι ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι εἶχον τὴν ἰδιότητα τοῦ ἀξιωματικοῦ καὶ οἱ ὁποῖοι εἶναι δυνατὸν νὰ περιμένουν τὸν καιρὸν διὰ νὰ ὑποβάλουν μηνύσεις, ἀλλ’ ὅμως τοὺς ἀφηρέσατε τὸ δικαίωμα αὐτό. Ἐὰν θέλετε, δύναμαι νὰ σᾶς ὀνομάσω καὶ μίαν περίπτωσιν.

§58Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικ.). Καὶ ἐὰν ἐπεθύμει ἡ Βουλὴ καὶ ὅλοι οἱ ἀσκοῦντες τὴν νομοθετικὴν λειτουργίαν νὰ καταστήσουν ἐπὶ ἔτη ἀπαράγραπτα τὰ ἀδικήματα, διὰ νὰ ἔχουν αὐτοὶ τὴν εὐχέρειαν ὅταν ἀπολυθοῦν ἀπὸ τὴν Ἀεροπορίαν νὰ ὑποβάλουν μηνύσεις, σᾶς παρέχω τὴν πληροφορίαν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ αὐτό, διότι ὑπάρχει ὁ περὶ παραγραφῆς νόμος, ὁ ὁποῖος καθορίζει τὸν χρόνον τῆς παραγραφῆς τῶν ἀδικημάτων καὶ ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραταθῇ ἐπ’ ἄπειρον.

§59Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Νὰ μὴ ἀφήνητε ἐπ’ ἄπειρον τὸν νόμον περὶ παραγραφῆς, ἀλλὰ δυστυχῶς σεῖς ἔρχεσθε καὶ καταργεῖτε τὸν νόμον περὶ παραγραφῆς. Σήμερον, ὅμως, μὲ τὸ ὑπὸ συζήτησιν σχέδιον Ν. Δ. μὲ τὸ ἄρθρον 6, ἐν τῇ οὐσίᾳ καταργοῦμεν τὸν νόμον τῶν παραγραφῶν. Θὰ ἤθελον δὲ νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, νὰ εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ μοῦ ὑπενθυμίσῃ ἔστω καὶ μίαν περίπτωσιν εἰς τὴν ἱστορίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου, κατὰ τὴν ὁποίαν ἠμνηστεύθησαν ἄτομα, τὰ ὁποῖα ἐν τῇ κακῶς ἐννοουμένῃ ἀσκήσει τῆς ἐξουσίας των ἐπέφεραν αὐτὰς τὰς βλάβας καὶ κατηγορήθησαν διὰ τὰ βασανιστήρια διὰ τὰ ὁποῖα κατηγορήθησαν, αὐτοί.

§60Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικ.). Ἠμπορῶ νὰ σᾶς δώσω τὴν ἀπάντησιν, ὅτι ἐκάμομεν ἀναδρομὴν εἰς τὴν ἱστορίαν, ὅταν συνεζητεῖτο τὸ Ν. Δ. εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως, καὶ νομίζω ὅτι δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ θέμα αὐτό. Ἐὰν θέλετε νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω προχείρως, σᾶς λέγω ὅτι ὑπῆρξαν περιπτώσεις, κατὰ τὰς ὁποίας ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία — ὅπως ἄλλωστε καὶ ἄλλαι Πολιτεῖαι — εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀμνηστεύσῃ τὸ ἀδίκημα τῆς ἐσχάτης προδοσίας. Καὶ ὅταν τὸ ἀδίκημα τῆς ἐσχάτης προδοσίας ἀμνηστεύεται, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνεται συζήτησις, διότι ἀμνηστεύεται ἢ παραγράφεται καὶ τὸ παρεπόμενον ἀδίκημα τῆς ψευδορκίας ἢ ἄλλης παραβάσεως περὶ τὴν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης. Ἀλλὰ νὰ μὴ σᾶς ξενίζῃ τόσον πολὺ τὸ θέμα, ὅταν ἔχωμεν παραγραφὴν καὶ ἀμνήστευσιν ἀδικήματος ἐσχάτης προδοσίας. Ἀλλὰ αὐτὸ σήμερον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συζητηθῇ.

§61Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Ἐγὼ ἠρώτησα τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶχε τὴν εὐγενῆ καλωσύνην νὰ μοῦ ἀπαντήσῃ καὶ πρέπει καὶ ἐγώ, συνεπῶς, νὰ τοῦ ἀπαντήσω. Τὸ ἐρώτημά μου δὲν ἦτο αὐτό, ἀλλὰ ποῖοι κρατικοὶ λειτουργοί, οἱ ὁποῖοι παρεξετράπησαν ἢ ἐν τῇ ἐνασκήσει τῆς κρατικῆς ἐξουσίας των ὑπέπεσαν εἰς τοιαῦτα ἐγκλήματα, ποῖοι ποτὲ εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος ἠμνηστεύθησαν.

§62Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικ.). Ἀπήντησα ὅτι εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν δὲν ἠμνηστεύθη κανείς, παρὰ οἱ δύο ὑποσμηνίαι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἐπιδοθῆ ἤδη εἰς τὰ οἰκιακὰ ἔργα των καὶ τὴν στιγμὴν αὐτὴν θὰ ὀργώνουν εἰς τὰ χωράφια των.

§63ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖος τοὺς ἔβαλε νὰ κάμουν αὐτὰ ποὺ ἔκαμαν;

§64Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι λυποῦμαι διὰ τὴν δυσάρεστον θέσιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης. Θὰ σᾶς ἐξηγήσω διατί. Σέβομαι καὶ ἐκτιμῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης καὶ δὲν ἔχω πρόθεσιν οὐδὲ πόρρωθεν νὰ τοῦ εἴπω μίαν λέξιν, ἡ ὁποία ἠμπορεῖ νὰ τὸν ἐνοχλήσῃ. Θὰ ἤθελον νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς: Ὑπεισέρχεται εἰς θέσμια καὶ θέσφατα τῆς στρατιωτικῆς οἰκογενείας καὶ εἶναι φυσικὸν νὰ εἶναι ξένος πρὸς αὐτὰ παρὰ τὴν ἀρτίαν νομικήν του κατάρτισιν καὶ θὰ ἤθελον νὰ ἀντιληφθῇ καὶ ὁ ἴδιος ὅτι ἄλλο εἶναι τὸ ξηρὸν γράμμα τοῦ νόμου τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ ἀπροσώπως τοὺς πολίτας καὶ ἄλλο εἶναι αἱ πράξεις τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, αἱ ὁποῖαι δημιουργοῦν προηγούμενα εἰς τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις. Ἐπανέρχομαι ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τὴν ὁποίαν ἔθεσα κατὰ τὴν ἀρχὴν τῆς ὁμιλίας μου καὶ θὰ ἤθελον νὰ τονίσω καὶ νὰ εἴπω ὅτι, κύριοι, ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ ἔφερε τὸν τόπον εἰς τὸ ἑξῆς σημεῖον: Ἀπὸ αὐτοῦ τούτου τοῦ βήματος, ἀπὸ τὸ ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλῶ πρὸς σᾶς αὐτὴν τὴν στιγμήν, Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας ὕψωσε τὸ ἀνάστημά του καὶ διεκήρυξεν ὅτι «οἱ ἀεροπόροι εἶναι ἐλεύθεροι ὅταν πετοῦν εἰς τὸν ἀέρα καὶ χάνουν τὴν ἐλευθερίαν των μόλις προσγειωθοῦν».

§65Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Καὶ ἦτο Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας τότε. Αὐτὸ τὸν χαρακτηρίζει ἐπαρκῶς.

§66Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Σεῖς εἶσθε συνάδελφός του, ἔπρεπε νὰ τὰ εἴπητε τότε.

§67Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἦτο Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας ὅταν τὰ εἶπε αὐτὰ καὶ λέγω ὅτι αὐτὸ χαρακτηρίζει ἐπαρκῶς τὸν κύριον ἐκεῖνον.

§68Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Διὰ ποῖον λόγον; Τότε, ὅταν ὁ Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας ἀνέφερε καὶ διεκήρυξε αὐτὰ ἀπὸ τοῦ βήματος, διὰ ποῖον λόγον ἡ τότε Κυβέρνησις δὲν τοῦ ἀπήντησεν ὅπως θὰ ἔδει νὰ τοῦ ἀπαντήσῃ;

§69Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἦτο μέλος τῆς Κυβερνήσεως.

§70ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἕνας λόγος πάρα πάνω, διότι εἶχε βαρύτητα μεγίστην.

§71Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἐδῶ συμβαίνει τὸ ἑξῆς περίεργον....

§72Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Ὁ σκοπός μου δὲν εἶναι οὔτε νὰ σᾶς ἀντιπολιτευθῶ, οὔτε νὰ σᾶς προκαλέσω, ἀλλὰ ἐδῶ ψάχνομεν νὰ ἴδωμεν τί εἶναι τὸ ὀρθὸν καὶ τὸ συμφέρον τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων.

§73Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Πάντοτε προσέχω τί λέγετε, ἀλλά, κύριε συνάδελφε, ἐδῶ εἴπατε ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἐκεῖνος Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας εἶπεν αὐτὰ ποὺ εἴπατε. Τὰ εἶπε δὲ αὐτὰ καθ’ ἣν στιγμὴν ὑπεύθυνος Ὑφυπουργὸς διὰ τὰ τῆς Ἀεροπορίας ἦτο ὁ ἴδιος.

§74ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ ἠναγκάσθη νὰ παραιτηθῇ.

§75Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ὄχι, παρέμεινε μέχρις ὅτου ἔγινεν ἀνασχηματισμὸς τῆς Κυβερνήσεως καὶ τότε ἔμεινε ἔξω. Εἶναι ἀπὸ ἀπόψεως πολιτικῶν ἐθίμων καταπληκτικὸν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Θὰ ἔχετε ἀσφαλῶς, κύριε συνάδελφε, ἐπιχειρήματα νὰ ὑποστηρίξητε, ἀλλὰ νομίζω ὅτι αὐτὸ τὸ ἐπιχείρημα, ποὺ ἐχρησιμοποιήσατε τώρα, ἀφήσατέ το καλλίτερα.

§76Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, πιστεύω ἀκραδάντως, καὶ γνωρίζω ἀπὸ τὸν διεξαχθέντα δημοσιογραφικὸν θόρυβον εἰς τὰς ἐφημερίδας ὅτι ὁ κ. Γυαλίστρας — διότι περὶ αὐτοῦ πρόκειται — ἀφοῦ ἐπανειλημμένως εἶχεν ἐπιστήσει τὴν προσοχὴν καὶ εἶχε κάμει ἐκκλήσεις εἰς τὸν Στρατάρχην Παπάγον, ἠναγκάσθη εἰς τὸ τέλος νὰ διαχωρίσῃ τὰς εὐθύνας του καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον εἰς τὸν ἀνασχηματισμὸν ποὺ ἔγινε ἔφυγεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Ὁ κ. Γυαλίστρας ἐδημοσιογράφησεν ἐνυπογράφως διὰ τῶν ἐφημερίδων καὶ ἀπέδειξε, ζῶντος τοῦ Στρατάρχου, ὅτι ἀπετάθη εἰς αὐτόν, ζητῶν τὴν βοήθειάν του διὰ νὰ ἐλευθερώσῃ τὴν Ἀεροπορίαν ἀπὸ τὰς σκοτεινὰς δυνάμεις ποὺ τὴν περιέβαλον, καὶ λόγῳ τῆς ἐμμονῆς εἰς τὰς ἀπόψεις του, εἰς τὸ τέλος ἠναγκάσθη νὰ φύγῃ.

§77Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Δὲν εἶναι ἔτσι.

§78Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Αὐτὰ ἔχουν διαλευκανθῆ διὰ τοῦ Τύπου καὶ ἔχει ἀνταλλαγῆ σχετικὴ ἐπιστολογραφία.

§79Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, χωρὶς νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ θέματος, νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἡ ἀπομάκρυνσις τῶν ἀξιοτίμων, τότε, συναδέλφων μου — ἢ μᾶλλον καὶ τῶν τριῶν Ὑφυπουργῶν — ἐγένετο κατόπιν ἀποφάσεως τοῦ ἀειμνήστου Στρατάρχου, συνδεομένης μὲ τὴν σκέψιν ὅτι δὲν εἶναι ἀναγκαία ἡ ὕπαρξις τριῶν...

§80ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τοὺς ἔδιωξε.

§81Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι. Ὁ Στρατάρχης ἐνόμισεν ὅτι δὲν εἶναι ἀναγκαία ἡ ὕπαρξις τριῶν Ὑφυπουργῶν καὶ ὅτι ἀρκεῖ εἷς. Κατ’ ἀνάγκην, ἐπειδὴ ὁ ἴδιος ὁ Στρατάρχης δὲν ἤθελε νὰ κάμῃ ἐπιλογὴν μεταξὺ τῶν τριῶν — καὶ οἱ τρεῖς ὑπῆρξαν ἀνώτατοι ἀξιωματικοὶ εἰς τὸ παρελθὸν καὶ ἦσαν ἐπίλεκτα μέλη τῆς Βουλῆς — ἐνόμισεν ὅτι ἔπρεπε νὰ παρακαλέσῃ καὶ τοὺς τρεῖς ὅπως ὑποβάλουν τὰς παραιτήσεις των καὶ εἰς τὴν θέσιν τῶν τριῶν, τότε, ἐτοποθετήθη ὡς ἄμεσος συνεργάτης μου ὁ ἀξιότιμος καὶ ἀγαπητὸς κ. Βουρδουμπᾶς, μόνος, μετὰ ταῦτα, Ὑφυπουργός. Εἶμαι, λοιπόν, ὑποχρεωμένος, νὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ διορθώσητε τὴν διατύπωσιν ἐκείνην, τὴν σχετικὴν μὲ τὴν δῆθεν ἀπόφασιν αὐτοῦ τούτου τοῦ κ. Γυαλίστρα, ὅπως παραιτηθῇ. Ὁ κ. Γυαλίστρας δὲν παρῃτήθη.

§82Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Δὲν εἶπον αὐτό.

§83Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Γυαλίστρας δὲν ἐζήτησε νὰ μὴ συμπεριληφθῇ εἰς τὸν νέον κατάλογον τῶν Ὑπουργῶν ἢ Ὑφυπουργῶν. Ἄλλωστε δὲν ἐχρειάζετο νέος κατάλογος, ἀνασχηματισμὸς ἁπλοῦς ἐγένετο. Ἐξ ἄλλου ὅμως, πρέπει νὰ τονίσω, διὰ νὰ εἶμαι ἀπολύτως ἐντὸς τοῦ πλαισίου τῆς πραγματικότητος, ὅτι ὁ κ. Γυαλίστρας, ὁ ὁποῖος εἶπεν αὐτὰ ἀπὸ τοῦ βήματος, ὢν Ὑφυπουργός, προέβη εἰς τὴν οὐσιαστικὴν διόρθωσιν αὐτῆς τῆς φράσεως ἀπὸ τοῦ αὐτοῦ βήματος μετά τινας ὥρας ἢ μετὰ μίαν ἢ δύο ἡμέρας.

§84ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τοῦ τὸ ἐπέβαλαν, κύριε Πρόεδρε.

§85Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος, ὁ ὁποῖος, διακόπτων λέγει ὅτι «τοῦ τὸ ἐπέβαλαν», νὰ τοῦ ἀπαντήσω ὅτι οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες δὲν δέχονται τοιούτου εἴδους ἐπιβολήν. Παραιτεῖται ὁ Ὑπουργὸς ὅταν δὲν συμφωνῇ. Ὁ κ. Γυαλίστρας δὲν παρῃτήθη καί, ἑπομένως, πρέπει νὰ θεωρηθῇ ὡς συμφωνήσας, τοὐλάχιστον εἰς τὰς γενικὰς γραμμάς. Ἐξ ἄλλου, ὅμως, πρέπει ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς, χάριν τῆς ἀληθείας, νὰ εἴπω ὅτι ὁ κ. Γυαλίστρας εἶχεν ὑποβάλει καὶ εἰς τὸν Στρατάρχην Παπάγον καὶ εἰς ἐμέ, ὡς Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὡρισμένα καθαρῶς προσωπικὰ ὑπομνήματα, τῶν ὁποίων τὸ περιεχόμενον εἶχε σχέσιν μὲ αὐτά, τὰ ὁποῖα εἶπεν ἀπὸ τοῦ βήματος. Πιστεύω, ὅμως, ὅτι εὑρίσκετο ἐν πλάνῃ. Ἐπειδὴ ὁ ἴδιος δὲν ἦτο, ἴσως βέβαιος ἂν αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἔλεγεν εἰς τὰ ὑπομνήματα καὶ τὸ ὁποῖον εἶπε καὶ ἀνεκάλεσε ἀπὸ τοῦ βήματος ἦσαν ἀπολύτως ἀκριβῆ, δι’ αὐτὸ παρέμεινε. Μόνον κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον εἶναι δυνατὸν νὰ δικαιολογήσῃ τὸ γεγονὸς ὅτι παρέμεινε. Διότι πίεσις οὐδεμία ἠσκήθη ἐπὶ τοῦ κ. Γυαλίστρα. Ὁ κ. Γυαλίστρας ἦτο ἐλεύθερος νὰ παραμείνῃ ἢ νὰ παραιτηθῇ, ὅπως πᾶς Ὑπουργὸς εἶναι ἐλεύθερος νὰ παραμείνῃ ἢ νὰ παραιτηθῇ, εἶναι ἐλεύθερος ἀκόμη καὶ νὰ ἐγκαταλείψῃ μίαν παράταξιν, εἰς ἣν περίπτωσιν δὲν συμφωνεῖ πρὸς τὰς γραμμάς, τὰς κατευθύνσεις τῆς παρατάξεως αὐτῆς. Ἑπομένως, προσωπικῶς ἀποδίδω τὸ γεγονὸς ὅτι παρέμεινε εἰς ἀμφιβολίαν τῆς ὁποίας δυνατὸν νὰ εἶχε ὡς πρὸς τὴν ἀκρίβειαν τῶν ἐντυπώσεων καὶ πληροφοριῶν τὰς ὁποίας ἀπὸ τοῦ βήματος εἶπεν, ἀλλὰ ἀνεκάλεσε.

§86Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, εὐχαριστῶ διὰ τὴν διακοπήν. Δὲν εἶπον πρῶτον, ὅτι παρῃτήθη ὁ κ. Γυαλίστρας. Ἀλλὰ θὰ ἤθελον νὰ προσθέσω, ὅτι ὁ κ. Γυαλίστρας δὲν εἶναι ἕνας τυχαῖος ἄνθρωπος. Δὲν ἀνήκει δέ, κατὰ σύμπτωσιν, εἰς τὴν παράταξίν μας καὶ ἑπομένως δὲν ἔχω διάθεσιν κομματικὴν νὰ τὸν ὑποστηρίξω. Πρόκειται περὶ ἑνὸς διακεκριμένου στρατιωτικοῦ, ἑνὸς ἀνθρώπου, ὁ ὁποῖος ὅπου ἐτοποθετήθη ἀπέδωσεν ἄριστα, καί, τοῦ ὁποίου τὸ ἠθικὸν κῦρος εἶναι ἀνώτερον πάσης ἀμφιβολίας. Τὰς λεπτομερείας τῆς ἀπομακρύνσεως τοῦ κ. Γυαλίστρα τὰς ἀνέφερεν δι’ ὀλίγων ὁ Ὑπουργὸς κ. Κανελλόπουλος, ἐγὼ δὲν ἔχω τίποτε νὰ προσθέσω. Ἔχω, ὅμως, νὰ προσθέσω τὰ ἑξῆς:

§87Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐτόνισα, ὅτι δὲν ἀπεμακρύνθη, οὔτε ἠθέλησε νὰ ἀπομακρυνθῇ, οὔτε ὁ Στρατάρχης ἀπέβλεψεν εἰς ἀπομάκρυνσίν του, ἀλλὰ ἁπλούστατα καὶ οἱ τρεῖς παρῃτήθησαν, κατόπιν παρακλήσεως τοῦ Στρατάρχου, διὰ νὰ γίνῃ ἕνας Ὑφυπουργός.

§88Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχουν δύο διαφορετικὰ θέματα. Ἡ ἐκτίμησις τὴν ὁποίαν εἶχεν ὁ τότε Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας διὰ τὸν καλλίτερον τρόπον ἀντιμετωπίσεως τῶν προβλημάτων τῆς Ἀεροπορίας. Εἰς ἐκεῖνον ἀπέκειτο νὰ κρίνῃ ἂν διὰ τῆς παραμονῆς ἢ διὰ τῆς παραιτήσεως, θὰ ἐπάλαιεν ἀποτελεσματικώτερον κατὰ τῶν σκοτεινῶν δυνάμεων, ὅπως τὰς ὠνόμασε. Εἶχε δικαίωμα νὰ κρίνῃ ποῖος ἦτο ὁ καλλίτερος τρόπος. Αὐτὸ εἶναι προσωπική του ὑπόθεσις. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι οὐσιῶδες ἐν προκειμένῳ εἶναι τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα ἔφερεν εἰς τὴν δημοσιότητα, ἀκόμη καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ. Καὶ διότι ἐλέχθη ὅτι ὅσα εἶπεν εἰς τὸ βῆμα κατά τινα τρόπον κατόπιν τὰ μετέβαλε, παραμένει τὸ γεγονὸς τὸ ὁποῖον ἐτόνισε καὶ πάλιν ὁ Πρόεδρος κ. Κανελλόπουλος, ὅτι καὶ εἰς ὑπομνήματα τὰ ὁποῖα ὑπέβαλε καὶ εἰς τὸν Στρατάρχην καὶ εἰς τὸν κ. Κανελλόπουλον, κατήγγειλε, τότε, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον καὶ κατόπιν ἀπὸ τοῦ βήματος καὶ βραδύτερον ἀπὸ τῶν στηλῶν τοῦ Τύπου ἐπανέλαβεν. Τὸ συμπέρασμα εἶναι, ὅτι ἀτόπως ἀνεμίχθη εἰς τὴν συζήτησιν τὸ προσωπικὸν θέμα τοῦ κ. Γυαλίστρα, ἡ παραμονή του εἰς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Συναγερμοῦ, ἡ παραίτησις ἢ ἡ ἀπόλυσίς του. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει εἶναι τὰ πραγματικὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα καὶ ἐμπιστευτικῶς καὶ δημοσίᾳ κατήγγειλε. Καὶ ἡ καταγγελία ἔχει προέλθει ἀπὸ τὴν ἐγκυροτέραν πηγήν.

§89Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Συνεχίζων, κύριοι, καὶ συσχετίζων αὐτά, τὰ ὁποῖα ἐλέχθησαν πρὸ ὀλίγου, σχετικῶς μὲ τὰς δηλώσεις τοῦ Ὑφυπουργοῦ τῆς Ἀεροπορίας, θὰ ἤθελον νὰ εἴπω, τί ἔκαμον οἱ ἄνθρωποι αὐτοί; Οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἔκαμον κατάχρησιν ἐξουσίας. Ἐψευδόρκησαν τὸ ἕνα, ἢ τὸ ἄλλο. Δὲν φρονεῖτε, ὅτι διὰ τὸ γεγονός, ὅτι, ἐνῷ τοὺς ἀνετέθη ἡ διαλεύκανσις μιᾶς ὑποθέσεως, κατέστησαν, διὰ τῆς ἀνικανότητός των, διὰ τῆς ἐμπαθείας των, λόγῳ τῶν κακῶν μεθόδων τὰς ὁποίας ἠκολούθησαν, ἔφθασαν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα νὰ μὴ διαλευκάνουν τὴν ὑπόθεσιν, μίαν τόσον ἐνδιαφέρουσαν τὸ Ἔθνος ὑπόθεσιν, ἐὰν ἔγιναν δολιοφθοραί, ἢ ὄχι εἰς τὴν Ἀεροπορίαν, ἕνα ἀπὸ τὰ σοβαρώτερα θέματα, ποὺ ἐνδιαφέρει τόσον τὸν Ἑλληνικὸν λαόν; Ἐφ’ ὅσον λέγω, λόγῳ τῆς ἀνικανότητός των, τῶν μεθόδων, τὰς ὁποίας ἠκολούθησαν δὲν ἔφθασαν εἰς ἀποτέλεσμα, ἐγὼ θεωρῶ, ὅτι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ εἶναι ὑπόλογοι ἀπέναντι τοῦ Ἔθνους. Πῶς ἐρχόμεθα τώρα νὰ τοὺς ἀμνηστεύσωμεν; Αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορὰ ἀντιλήψεων, τὴν ὁποίαν ἔχομεν ὑμεῖς καὶ ἡμεῖς. Δι’ ἐμέ, σαφῶς οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ εἶναι ὑπόλογοι ἔναντι τοῦ Ἔθνους. Τὸ μέγα ἐρώτημα, κύριε Ὑπουργέ, εἶναι αὐτὸ τὸ ἐρώτημα, τὸ ὁποῖον γεννᾶται εἰς τὸν κόσμον. Ὑπάρχουν δολιοφθοραί, ποῖοι τὶς ἔκαμον; Ἐγὼ φοβοῦμαι, ὅτι συνελήφθησαν ἀθῶοι καὶ ἀφέθησαν οἱ ἔνοχοι.

§90Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Ἐπιθυμῶ νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἐκάματε δύο βασικὰ λάθη. Πρῶτον, ὁμιλεῖτε περὶ ἀμφιβολιῶν, περὶ τοῦ ἐὰν διεπιστώθη, ὅτι πράγματι ἔγιναν δολιοφθοραί. Αἱ δολιοφθοραὶ ἔγιναν καὶ τοῦτο διεπιστώθη καὶ διεπιστώθη, ἀνεξαρτήτως τοῦ τί λέγει ὁ κ. Γυαλίστρας καὶ οἱοσδήποτε ἄλλος, τελείως ἀναρμόδιος. Διεπιστώθη ἀπὸ τὰ ἀποκλειστικῶς ἁρμόδια ὄργανα, τὴν δικαιοσύνην. Ἑπομένως, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τεθῇ πλέον ἐν ἀμφιβόλῳ τὸ γεγονὸς αὐτό, ἔχομεν δεδικασμένον.

§91Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Τούμπα, τὸ ὅτι ἔγιναν, δὲν διεπιστώθη οὔτε ἀπὸ σᾶς, ὡς Ἀρχηγὸν, τότε, τοῦ Στόλου, οὔτε ἀπὸ ἐμέ, ὁ ὁποῖος ἤμην Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1952. Τὸ ὅτι ἐγένοντο, διεπιστώθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Κέντρου, Ὑπουργοῦντος τοῦ κ. Μαύρου. Ἐγὼ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ διαπιστώσω ἂν ἐγένοντο ἢ ὄχι δολιοφθοραί. Διότι αἱ δολιοφθοραί, αἱ ὁποῖαι μετὰ ταῦτα ἤχθησαν ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου, ἐσημειώθησαν μῆνας πολλοὺς πρὸ τῆς ὑπ’ ἐμοῦ ἀναλήψεως τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ἦτο Ὑπουργός, τότε, ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Μαῦρος, ἦτο Κυβέρνησις τοῦ Στρατηγοῦ Πλαστήρα, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἦτο Ἀντιπρόεδρος ὁ συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων κ. Βενιζέλος ἐπὶ τῶν ἡμερῶν των ἐγένετο καὶ ἡ πρώτη δίκη, δηλαδὴ συνῆλθε τὸ πρῶτον Ἀεροδικεῖον, ἐπὶ τῶν ἡμερῶν των κατεδικάσθησαν ὅλοι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐκρίθησαν καταδικαστέοι.

§92Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε.... (δὲν ἠκούσθη).

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Dura lex sed lex. Ὁ ὁρισμὸς ἀπαγορεύει τὰς διακοπάς, ἀλλὰ διακοπὰς θὰ δεχθῶ.

§94Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Φοβοῦμαι, ὅτι ὁ κ. Γιαννούσης δὲν ἀντελήφθη τί εἶπον. Δέχομαι, ὅτι ἐγένοντο δολιοφθοραί, ἀλλὰ ἀτυχῶς, ἡ ἀνικανότης καὶ ἡ ἐμπάθεια καὶ τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα ἐχρησιμοποιήθησαν κατέληξαν, ὥστε νὰ στραφοῦν ταῦτα ἐναντίον τῶν ἀθώων καὶ νὰ διαφύγουν οἱ ἔνοχοι.

§95Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Ἀμύνης). Πότε;

§96Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Τότε.

§97Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Τὸ ἔτος.

§98Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Δὲν μὲ ἐνδιαφέρει.

§99Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Ἔχει σημασίαν.

§100Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικ.). Ὄχι μόνον ἔγινεν ἡ δίκη ἐνώπιον τοῦ πρωτοβαθμίου δικαστηρίου τῆς Ἀεροπορίας, τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1952, πρὸ τῶν ἐκλογῶν τοῦ Νοεμβρίου τοῦ 1952, ἀλλὰ καὶ οἱ ἓξ ἐκ τῶν καταδικασθέντων εἶχον ὁμολογήσει καὶ δὲν ἀνεκάλεσαν ποτὲ τὴν ὁμολογίαν των, ὅτι ἦσαν ὑπεύθυνοι τῶν δολιοφθορῶν. Ἡ συζήτησις ἔγινε διὰ 4 ἢ 5 διότι μόνον ἐκεῖνοι ἠρνήθησαν τὴν ἐνοχήν των, διότι οἱ ἄλλοι ἀνεγνώρισαν καὶ ὡμολόγησαν. Περὶ αὐτῶν δὲν ἐγένετο συζήτησις.

§101Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Συνεπείᾳ τῶν βασανιστηρίων.

§102Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικ.). Ὄχι συνεπείᾳ τῶν βασανιστηρίων.

§103Γ. ΠΑΛΛΑΣΚΑΣ. Δὲν τοὺς στείλατε εἰς τὸ ἐκτελεστικὸν ἀπόσπασμα; Οἱ ἀξιωματικοὶ ὡμολόγησαν ὅτι ἔκαμαν δολιοφθορὰν καὶ δὲν τοὺς πήγατε εἰς τὸ ἐκτελεστικὸν ἀπόσπασμα;

§104Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικ.). Ὁ κ. συνάδελφος θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν του τὸ ἑξῆς: Ὅτι εἰς τὸ ἐκτελεστικὸν ἀπόσπασμα δὲν στέλλει ἡ Κυβέρνησις ποτέ, τὸ Στρατοδικεῖον στέλλει εἰς τὸ ἐκτελεστικὸν ἀπόσπασμα. Καὶ τὸ ἐκτελεστικὸν ἀπόσπασμα ἔπρεπε νὰ συσταθῇ ὅταν ἐξεδικάσθη ἡ ὑπόθεσις καὶ ὅταν ὡμολόγησαν τὴν ἐνοχήν των. Λοιπόν, μὴ ἀναζητῆτε εὐθύνας ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν.

§105Γ. ΠΑΛΛΑΣΚΑΣ. Νὰ στείλετε τοὺς Στρατοδίκας εἰς τὸ ἐκτελεστικὸν ἀπόσπασμα.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Τούμπα, χάριν τῆς συζητήσεως, θὰ παρεκάλουν καὶ τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς νὰ μὴ διακόπτουν καὶ τοὺς κυρίους βουλευτάς. Ἀλλά, βλέπω, καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλην πλευρὰν νὰ ὑποβοηθοῦν τὰς διακοπάς. Σᾶς παρακαλῶ πολὺ ἀφήσατε νὰ τελειώσῃ ὁ ρήτωρ. Δὲν ἠμπορῶ νὰ διευθύνω τὴν συζήτησιν. Τί θὰ γίνῃ; Τί θέλετε νὰ κάμω; Θέλετε νὰ διακόψω τὴν συνεδρίασιν;

§107Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Δὲν μὲ ἐνδιαφέρει πότε ἔγιναν καὶ ἐπὶ ποίας Κυβερνήσεως ἔγιναν. Τὸ θέμα δὲν εἶναι νὰ ἀμνηστεύσωμεν τὰ τῆς τάδε Κυβερνήσεως ἢ τῆς τάδε. Ἐμένα μὲ ἐνδιαφέρει τὸ θέμα τὸ πραγματικόν. Πότε καὶ ποῦ ἔγιναν μοῦ εἶναι ἀδιάφορον. Δὲν ἐξετάζω μὲ κομματικὸν πρῖσμα. Ἠμπορεῖ νὰ ἐγένοντο καὶ νὰ ἤμην ἐγὼ Ὑπουργός. Θὰ εἶχον τὴν ἰδίαν ἄποψιν καὶ θὰ ἐκαυτηρίαζα τὸν ἴδιον τὸν ἑαυτόν μου ἂν συνέβαινε ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μου νὰ γίνῃ τέτοιο πρᾶγμα. Ἀλλὰ θὰ ἤθελον νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς: Ἀνέφερεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι ὡμολόγησαν. Καὶ ἔρχομαι ἐδῶ, εἰς τὸ καίριον σημεῖον. Ἔχομεν τὸν κ. Χριστέαν, τὸν διακεκριμένον καθηγητὴν τοῦ Πανεπιστημίου, γνωστότατον ἰατρόν, ἀρίστου κύρους καὶ γνωστοτάτων ἀντιλήψεων πολιτικῶν, ἔρχεται καὶ βεβαιώνει ὅτι διεκρίβωσε καὶ ἐξηκρίβωσε βασανιστήρια. Καὶ θέλω νὰ σᾶς εἴπω, κύριοι, τὸ ἑξῆς: Θὰ ἠμποροῦσα, κύριοι, νὰ κάμω τὸν πόλεμον ὅσα χρόνια θέλετε, πάνω εἰς τὴν γέφυραν τοῦ καραβιοῦ. Ἀλλὰ δὲν γνωρίζω πόσα λεπτὰ ἢ δευτερόλεπτα θὰ ἀντεῖχον ἂν ἀρχίζανε νὰ μοῦ βγάζετε τὰ νύχια ἢ νὰ μοῦ κάμνετε ἄλλα βασανιστήρια, οἱ πόνοι οἱ ἠθικοὶ εἶναι ἀπέραντοι, ὁ πόνος τοῦ σαρκίου εἶναι κἄτι τὸ ὁποῖον δὲν ἠξεύρω πόσον ἠμπορῶ νὰ ἀνθέξω. Ὅταν ἔχωμεν τὰς ἀποδείξεις ὅτι ὑπεβλήθησαν εἰς τὸν πόνον τοῦ σαρκίου ἄνθρωποι, δὲν ἔχομεν καμμίαν ἐμπιστοσύνην.

§108Μ. ΧΛΟΥΒΕΡΑΚΗΣ. Οἱ καθηγηταὶ δέν λέγουν ὅτι ἀπεσπάσθησαν ὄνυχες, πρέπει νὰ εἴμεθα σαφεῖς.

§109Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Κύριε Τούμπα, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε μίαν διακοπήν. Θὰ ἀνέλθω εἰς τὸ βῆμα ἀλλὰ ἐπειδὴ δὲν ἔχω σειράν, κύριοι συνάδελφοι, μετὰ τὸν κ. Τούμπαν ἀμέσως, θὰ ἤθελον νὰ εἴπω δύο λέξεις, διὰ νὰ μὴ δημιουργοῦνται ἐντυπώσεις, μέχρι τῆς στιγμῆς κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ λάβω τὸν λόγον. Ὁ κ. Κανελλόπουλος, εἶπεν ὅτι, πρώτη διαπίστωσις τῶν βασανιστηρίων ἐγένετο ἐπὶ Κυβερνήσεως Κέντρου ἐμοῦ Ὑπουργοῦντος.

§110Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διαπίστωσις τῆς δολιοφθορᾶς. Καὶ ἡ διαπίστωσις τῆς δολιοφθορᾶς καὶ ἡ προανάκρισις καὶ ἡ τακτικὴ ἀνάκρισις καὶ ἡ πρώτη δίκη, ὅλα αὐτὰ ἔγιναν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν σας.

§111Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἀληθὲς τοῦτο, ὅτι ἡ πρώτη ἀπόφασις τοῦ Ἀεροδικείου ἐξεδόθη ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Κέντρου, ἐμοῦ Ὑπουργοῦντος. Ἀλλὰ ἡ δίκη αὐτὴ ἀφορᾷ ὑπόθεσιν ἡ ὁποία καλύπτει χρονικὸν διάστημα 6–7 ἐτῶν καὶ ἀκόμη δὲν ἐπερατώθη. Ἡ πρώτη δολιοφθορὰ φέρεται λαβοῦσα χώραν τὸν Μάρτιον τοῦ 1950 καὶ ἡ ὑπόθεσις φέρεται τερματισθεῖσα διὰ μὲν τοὺς καταδικασθέντας μὲ τὴν ἀμνηστίαν τοῦ 1955, διὰ δὲ τοὺς βασανιστὰς μὲ τὴν ἀμνηστίαν τοῦ Ν. Δ. τὴν ὁποίαν συζητοῦμεν σήμερον. Ἡ Ὑπουργία τὴν ὁποίαν ἐμνημονεύσατε ἀφορᾷ ἕνα διάστημα 3–3½ μηνῶν. Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, διετέλεσα ἀπὸ τὸν Ἀπρίλιον τοῦ 1952, μέχρι τὰς 10 Ὀκτωβρίου τοῦ 1952, ὅταν διελύθη ἡ Βουλὴ καὶ ἔγιναν ἐκλογαί. Ποῖος ἦτο ὁ ρόλος μου τὴν ἐποχὴν ἐκείνην; Ἐπληροφορήθην πράγματι ἀπὸ συναδέλφους, καὶ εἷς ἐξ αὐτῶν εὑρίσκεται εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι αἱ ὁμολογίαι ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστηρίχθη τὸ παραπεμπτικὸν βούλευμα ἦσαν προϊὸν βασανιστηρίων καὶ ὄχι ἐλευθέρας καταθέσεως τῶν ἀεροπόρων. Ὅταν ἐπληροφορήθην αὐτό, ἐκάλεσα ἀμέσως τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Ἐπιτελείου τῆς Ἀεροπορίας καὶ τοῦ εἶπον ὅτι αὐτὰ μοῦ καταγγέλλονται καὶ ἐζήτουν οἱ συνήγοροι νὰ ἐπικοινωνήσουν διὰ πρώτην φορὰν μὲ τοὺς κατηγορουμένους. Τὴν στιγμὴν ἐκείνην, κύριοι βουλευταί, ἡ ἀνάκρισις εὑρίσκεται εἰς τὸ τέρμα της, ὅπως μὲ ἐπληροφόρει ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου Ἀεροπορίας, καὶ μετὰ 15 ἢ 20 ἡμέρας θὰ εὑρίσκετο ἡ ὑπόθεσις εἰς τὸ ἀκροατήριον, ὅπερ καὶ ἐγένετο. Στάδιον ἀναμίξεως τοῦ Ὑπουργοῦ εἰς τὴν ὑπόθεσιν ἐπὶ τῆς ὁποίας διεξάγεται ἀπὸ διετίας ἀνάκρισις, δὲν ὑπάρχει. Εἶπον εἰς τὸν δικηγόρον, ὅτι εἶναι ἤδη ἀργὰ νὰ ἐπέμβω, διότι θὰ γίνῃ σκάνδαλον, ὅτι ἐπὶ μιᾶς τόσον σοβαρᾶς ὑποθέσεως ἀγομένης εἰς τὸ δικαστήριον ἐπεμβαίνω. Ἀλλὰ αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἔγιναν νὰ τὰ ἐκθέσητε εἰς τὸ δικαστήριον καὶ ἀναλαμβάνω ἐγὼ νὰ προστατεύσω τοὺς μάρτυρας, ὅτι θὰ ὑπάρξῃ πλήρης ἀσφάλεια, ὅτι θὰ ἀποδοθῇ δικαιοσύνη. Ὅταν ἐξεδόθη ἡ πρώτη ἀπόφασις, δι’ ἧς κατεδικάζοντο τινὲς εἰς θάνατον καὶ ἄλλοι εἰς ἄλλας ποινάς, ἐξέσπασε ἕνα μεγάλο σκάνδαλον, ὅτι ἡ ἀπόφασις ὑπῆρξεν πεπλανημένη. Ὑπῆρξε στάδιον ἐφέσεως, ὑπῆρχε δευτεροβάθμιον δικαστήριον τὸ ὁποῖον θὰ ἔκρινε τὴν ἀπόφασιν τοῦ δικαστηρίου. Ἐν τούτοις, ἀμέσως ἀνέθεσα — αὐτὸ ἔγινε περὶ τὰ μέσα Σεπτεμβρίου — ἀνέθεσα εἰς τὸν τότε ἀνώτερον ἐν ὑπηρεσίᾳ δικαστικὸν τοῦ Στρατοῦ, εἰς τὸν Ἀντιστράτηγον Παπαγεωργίου, νὰ ἐρευνήσῃ, ἂν αἱ καταγγελίαι περὶ βασανιστηρίων ἦσαν βάσιμοι καὶ ἂν ὑπῆρχε στάδιον ἀναμίξεως τῆς Πολιτείας εἰς τὰ περαιτέρω. Κύριοι βουλευταί, τὸ πόρισμα τοῦ Ἀντιστρατήγου Παπαγεωργίου ἐπὶ τῶν βασανιστηρίων ὑπεβλήθη εἰς τὸν διάδοχόν μου, διότι ἐν τῷ μεταξύ εἶχε πέσει ἡ Κυβέρνησις. Τὸ πρόβλημα ὑφίσταται ἀπὸ τοῦ Ὀκτωβρίου τοῦ 1952, ἀπὸ τότε ὑπάρχει πρόβλημα. Καὶ ὅταν ἡ Κυβέρνησις τὸ 1955, κύριε Ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης — καὶ ἀναφέρομαι εἰς ἕνα διάλογόν σας μὲ τὸν κ. Τσουκαλᾶν εἰς τὴν προηγουμένην συζήτησιν — ἔρχεται νὰ ἀμνηστεύσῃ ἀδικήματα στηριζόμενα εἰς ὁμολογίας, εἴπατε, τοῦτο, ὅτι καὶ αἱ δολιοφθοραὶ ἔγιναν καὶ ἀπὸ πρόσωπα περὶ τῶν ὁποίων πρόκειται ἔγιναν. Διότι αἱ δικαστικαὶ ἀποφάσεις εἶναι ἀπαρασάλευτοι καὶ ἡ Κυβέρνησις τὰς δέχεται ὅτι εἶναι ἀληθεῖς. Καὶ σᾶς ἠρώτησα τότε, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ δέχεσθε ὁμολογίας ὡς ἀληθεῖς, δηλαδὴ ὁμολογίας διαπράξεως τέτοιων φοβερῶν ἀδικημάτων καὶ νὰ ἀμνηστεύετε τοὺς δράστας. Τὸ πρόβλημα, κύριε Πρόεδρε, εἰς τὸν κ. Κανελλόπουλον ἀπευθύνομαι, ἀρχίζει νὰ ὑπάρχῃ ἀπὸ τὸ 1952. Ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῶν ἰδικῶν μου ἐξειλίχθη μία μόνον φάσις τριῶν μηνῶν, μιᾶς ὑποθέσεως, ἡ ὁποία ἀρξαμένη τὸν Μάρτιον τοῦ 1950, σᾶς βεβαιῶ ὅτι δὲν ἐπερατώθη ἀκόμη.

§112Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κατ’ ἀνάγκην, κύριε Ναύαρχε, θὰ πρέπει νὰ ἀπαντήσω δι’ ὀλίγων εἰς τὸν κ. Μαῦρον.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ σᾶς φέρωμεν μίαν καρέκλαν, κύριε Τούμπα.

§114Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, κύριε Πρόεδρε, τότε θὰ καθήσω ἐγώ, διότι ἡ παρέμβασίς σας αὐτὸ σημαίνει.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι, κύριε Πρόεδρε.

§116Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ θὰ ὁμιλήσω εἰς τὸ τέλος καὶ ἐπὶ τῶν δύο σημείων.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἀφεώρα ὑμᾶς ἡ παρέμβασίς μου, ἠμπορεῖτε νὰ ἀπαντήσητε τώρα.

§118Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πάντως, κύριε Πρόεδρε, ἔχετε δίκαιον, διότι ἐγένοντο ἀλλεπάλληλοι διακοπαὶ εἰς βάρος τοῦ κ. Τούμπα. Μόνον σᾶς παρακαλῶ νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω δύο λέξεις μετὰ τὸν κ. Τούμπαν. Διότι ἔμεινε ἐπὶ πολλὴν ὥραν ὁ κ. Ναύαρχος ὄρθιος. Νομίζω ὅτι μετὰ τὸν τερματισμὸν τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. συναδέλφου, τοῦ ἐπὶ τοῦ βήματος, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπω δύο λόγια ἀπὸ τῆς θέσεώς μου διὰ τὸ ζήτημα αὐτό.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ ὁμιλήσητε τώρα.

§120Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, καὶ κύριοι συνάδελφοι, πράγματι ὁ κ. Μαῦρος ἀνέθεσεν εἰς τὸν τότε Πρόεδρον τοῦ Ἀναθεωρητικοῦ, τὸν Ἀντιστράτηγον Παπαγεωργίου, τὴν διενέργειαν διοικητικῆς ἐξετάσεως καὶ ἀνακρίσεως, ὄχι ὅσον ἀφορᾷ τὴν οὐσίαν τῆς κριθείσης ὑπὸ τοῦ Πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου ὑποθέσεως, ἀλλὰ ὅσον ἀφορᾷ τὰ καταγγελθέντα ὑπὸ τῶν συνηγόρων τῶν κατηγορουμένων περὶ βασανιστηρίων. Ἦτο φυσικόν, νὰ πράξῃ τοῦτο ὁ κ. Μαῦρος, καὶ δεδομένου ὅτι προηγουμένως δὲν εἶχε τὴν δυνατότητα νὰ παρακολουθήσῃ καὶ νὰ ἐλέγξῃ τί συνέβαινε εἰς τὴν Ἀεροπορίαν, καὶ λυποῦμαι διότι δὲν εἶχε τὴν δυνατότητα, διότι ἔπρεπε νὰ τὴν ἔχῃ, ἐφ’ ὅσον δὲν τὴν εἶχε καὶ ἐφ’ ὅσον καὶ μετὰ τὴν προανάκρισιν κατὰ τὴν ὁποίαν λέγουν οἱ συνήγοροι ὅτι ἔγιναν βασανιστήρια καὶ μετὰ τὴν κυρίαν ἀνάκρισιν καὶ μετὰ τὴν δίκην καὶ τὴν καταδίκην, ἐφ’ ὅσον ἕως τότε δὲν εἶχε πράξει τίποτε, φυσικὸν καὶ ὀρθὸν ἦτο νὰ παραπέμψῃ ἀργότερα τὸ ζήτημα εἰς τὸν Ἀντιστράτηγον Παπαγεωργίου. Θὰ γνωρίζῃ ὁ κ. Μαῦρος ποῖον εἶναι τὸ πόρισμα τοῦ Ἀντιστρατήγου Παπαγεωργίου. Τὸ εὗρον, ὅταν ἀνέλαβον τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Τὸ πόρισμα ἀπετέλει διάψευσιν τῶν καταγγελθέντων. Ὁ Ἀντιστράτηγος Παπαγεωργίου διέψευσεν ἐπὶ τῇ βάσει ἀνακρίσεως καὶ διαφόρων στοιχείων τὰ ὁποῖα παραθέτει ὅτι ἐγένοντο βασανιστήρια καὶ καταλήγει εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι δὲν ἐγένοντο βασανιστήρια. Παρὰ ταῦτα, ἐπειδὴ εἶχε γίνει θόρυβος καὶ ἐπειδὴ οἱ κ. κ. συνήγοροι, περιλαμβανομένου καὶ τοῦ συναδέλφου μας κ. Τσουκαλᾶ, ἦλθον καὶ ἐνώπιόν μου καὶ ἐπέμεινον, ἰσχυριζόμενοι ὅτι ἐγένοντο βασανιστήρια, ἐθεώρησα ἀναγκαῖον τὴν ἀρξαμένην, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, κατὰ Φεβρουάριον 1953 ἀναθεωρητικὴν δίκην, νὰ τὴν σταματήσω. Μὲ συγχωρεῖτε, διότι χρησιμοποιῶ μίαν λέξιν ἀδόκιμον. Δὲν ἐπιτρέπεται ὁ Ὑπουργὸς νὰ σταματᾷ μίαν δίκην. Ἐν τούτοις παρεκάλεσα τὸν Πρόεδρον τοῦ δικαστηρίου νὰ εὕρῃ βάσιν δικονομικὴν διὰ νὰ ἀναστείλῃ τὴν συνέχισιν τῆς δίκης. Διότι, κύριοι συνάδελφοι, χάριν τῆς οὐσίας τῆς δικαιοσύνης, ἐθεώρησα καθῆκον μου, παρὰ τὴν ὕπαρξιν τοῦ πορίσματος τοῦ Ἀντιστρατήγου Παπαγεωργίου, πορίσματος εἰς τὸ ὁποῖον ἀσφαλῶς θὰ ἠρκεῖτο ὁ κ. Μαῦρος, καὶ ἔπρεπε νὰ ἀρκεσθῇ, ἐθεώρησα ἀναγκαῖον, παρὰ τὴν ὕπαρξιν τοῦ πορίσματος αὐτοῦ, νὰ παρακαλέσω τὸν τότε Ἀντιπρόεδρον καὶ νῦν Πρόεδρον τοῦ Ἀρείου Πάγου, ξένον πρὸς τὰς ἐνόπλους δυνάμεις, τὸν κ. Ἀποστολόπουλον, νὰ δεχθῇ νὰ ἐπιστρατευθῇ καὶ νὰ ἀναλάβῃ ἐκεῖνος καὶ διοικητικὴν ἐξέτασιν καὶ προανάκρισιν. Καὶ ἀνέλαβεν ὁ νῦν Πρόεδρος τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστηρίου τῆς χώρας, ὁ κ. Ἀποστολόπουλος, τὴν διενέργειαν ἀνακρίσεως διοικητικῆς ἐξετάσεως. Ἐπὶ δίμηνον, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ἠγωνίσθη, εἰργάσθη, ἐμόχθησε καὶ κατέληξεν ἐπίσης εἰς πόρισμα ἀνάλογον πρὸς ἐκεῖνο εἰς τὸ ὁποῖον εἶχε καταλήξει ὁ κ. Παπαγεωργίου.

§121Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ὄχι, κύριε Πρόεδρε.

§122Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ μὴ μὲ διακόπτετε καὶ μὴ μὲ διαψεύδετε. Καὶ ἐν ἀνάγκῃ, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ τὸ καταθέσῃ καὶ νὰ λάβῃ γνῶσιν ἡ Βουλὴ ὁλόκληρος τοῦ πορίσματος τοῦ κ. Ἀποστολοπούλου. Τὸ πόρισμα τοῦ κ. Ἀποστολοπούλου εἶναι κατ’ ἀρχὴν ἀρνητικόν, ὡς πρὸς τὰ βασανιστήρια. Τὸ δηλῶ ὑπευθύνως καὶ παρακαλῶ νὰ τεθῇ ὑπ’ ὄψει τῆς Βουλῆς ὁ φάκελλος. Μ’ ὅλα ταῦτα, ἐπειδὴ ἐξηκολούθει μερὶς τοῦ Τύπου νὰ θορυβῇ, ἐπειδὴ οἱ κύριοι συνήγοροι ἐξηκολούθουν ἐπιμένοντες ὅτι καὶ αὐτὸ τὸ πόρισμα δὲν εἶναι ἀκριβές, ἐνόμισα πέραν αὐτοῦ, δὲν εἶχον τίποτε ἄλλο νὰ κάμω, ἐνόμισα ὅτι ἔπρεπε νὰ φθάσω μέχρι τοῦ σημείου νὰ ἀλλοιώσω καὶ τὴν σύνθεσιν τοῦ Ἀνωτάτου Ἀναθεωρητικοῦ Δικαστηρίου καὶ νὰ παρακαλέσω ἕτερον Ἀρεοπαγίτην, τὸν Ἀντιπρόεδρον τοῦ Ἀρείου Πάγου κ. Κυριακόπουλον, νὰ ἀναλάβῃ τὴν Προεδρίαν τοῦ Ἀναθεωρητικοῦ Δικαστηρίου. Μέχρις αὐτοῦ τοῦ σημείου ἔφθασεν ἡ ἐπέμβασις τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν ἐξακρίβωσιν τῆς οὐσιαστικῆς ἀληθείας, παραμεριζομένων ὅλων τῶν τύπων, διότι κατ’ οὐσίαν καὶ αὐτὸ ποὺ ἔπραξεν ὁ κ. Μαῦρος ἀπετέλεσε παραμερισμὸν τῶν τύπων, διότι ἡ ὑπόθεσις ἔπρεπε νὰ ἀχθῇ εἰς τὸ Ἀναθεωρητικὸν καὶ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔκαμα ἐγὼ ἐσήμαιναν ἔτι μεγαλυτέρας παραβιάσεις τῶν τύπων, χάριν, ὅμως, τῆς οὐσιαστικῆς δικαιοσύνης καὶ τῆς ἀληθείας. Κύριοι, πέραν αὐτοῦ δὲν ἠδυνάμην νὰ πράξω τίποτε, οὐδὲ ἄλλος τις Ὑπουργὸς θὰ ἠδύνατο νὰ πράξῃ. Δὲν ἔλαβα ὑπ’ ὄψει μου οὔτε τὴν κειμένην Στρατιωτικὴν Δικονομίαν, ἀφοῦ μετέβαλα καὶ τὴν σύνθεσιν τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστηρίου, ἐπιστρατεύσας ἕνα Ἀρεοπαγίτην, δὲν ἔλαβα ὑπ’ ὄψει οὔτε τὸ πόρισμα τοῦ Ἀντιστρατήγου Παπαγεωργίου, ἐξαιρέτου ἀπὸ πάσης ἀπόψεως ἀνδρός, εἰς τὸν ὁποῖον ἐνεπιστεύθη ὁ κ. Μαῦρος τὴν διενέργειαν ἀνακρίσεων, ἐπεστράτευσα αὐτὸν τοῦτον τὸν νῦν Πρόεδρον τοῦ Ἀρείου Πάγου διὰ νὰ κάμῃ ἀνακρίσεις, τέλος δὲ ἐπεστράτευσα τὸν Ἀντιπρόεδρον τοῦ Ἀρείου Πάγου διὰ νὰ ἀναλάβῃ τὴν Προεδρίαν τοῦ Ἀναθεωρητικοῦ Δικαστηρίου. Κύριοι, τὸ Ἀναθεωρητικὸν κατέληξεν ἐκεῖ ὅπου κατέληξε. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ σεβώμεθα τὰς ἀποφάσεις τῶν δικαστηρίων. Ἐπειδή, ὅμως, ἐξηκολούθουν ὑπάρχουσαι ὡρισμέναι ἀμφιβολίαι, καλῶς ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Καραμανλῆ, ὅταν ἀνέλαβε τὴν ἐξουσίαν καὶ προέβη εἰς τὴν ἀμνήστευσιν διὰ νὰ λείψῃ καὶ ἡ τελευταία ὑπόνοια ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπάρχουν εἰς τὰς φυλακὰς ἀδίκως ταλαιπωρούμενα πρόσωπα. Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι καθῆκον μου, ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς, νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ὁ ἀείμνηστος Στρατάρχης Παπάγος, κατόπιν εἰσηγήσεώς μου, τὸν Ἰούνιον ἢ Ἰούλιον τοῦ 1955, ἀσθενὴς ὤν, εἶχε πλήρως συμφωνήσει εἰς τὸ νὰ προχωρήσωμεν, τότε, εἰς τὴν χορήγησιν χάριτος, ὅπως γνωρίζουν καὶ οἱ τότε εἰς τὰς φυλακὰς εὑρισκόμενοι, ἐσκεπτόμεθα δὲ καὶ ἡμεῖς ὡς δεύτερον στάδιον τὴν χορήγησιν ἀμνηστίας. Πρέπει δὲ νὰ εἴπω ὅτι εἷς ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀπετέλουν καὶ τοὺς ἡγετικοὺς παράγοντας τῆς ὁμάδος ἡ ὁποία κατηγορήθη καὶ κατεδικάσθη, παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι διεμήνυσα εἰς αὐτὸν νὰ ὑποβάλῃ αἴτησιν χάριτος, δὲν ἤθελε νὰ τὴν ὑποβάλῃ. Ἐπικαλοῦμαι αὐτὸ τὸ περιστατικὸν τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ ἀπόδειξιν τοῦ γεγονότος ὅτι αὐτὴ ἦτο ἡ πρόθεσίς μας. Ἐκάμαμε, λοιπόν, τὰ πάντα, ἢ μᾶλλον παρέβημεν αὐτοὺς τούτους τοὺς τύπους, τοὺς ὁποίους σπανίως, ἢ μᾶλλον σχεδὸν ποτὲ δὲν πρέπει νὰ παραβαίνῃ κανείς, διότι ἡ τήρησις τῶν δικονομικῶν τύπων ἀποτελεῖ σεβασμὸν τῆς οὐσίας. Ἐν τούτοις, χάριν μιᾶς μεγίστης ἀνάγκης, ἢ σκοπιμότητος, προέβημεν εἰς τὴν λῆψιν ὅλων αὐτῶν τῶν μέτρων.

§123Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Παρ’ ὅλα, αὐτά, ὅμως, ἔμειναν ἀτυχῶς ἀμφιβολίαι καὶ αἱ ἀμφιβολίαι ὤθησαν εἰς τὴν χορήγησιν ἀμνηστίας. Καὶ ἡ ἀμφιβολία ἐξακολουθεῖ νὰ ὑπάρχῃ, παρ’ ὅλας τὰς προσπαθείας σας καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ θέμα. Κύριοι, τὸ θέμα δὲν εἶναι κομματικόν, τὸ θέμα δὲν πρέπει νὰ τὸ ἐξετάσητε ὡς μίαν συνήθη ἀμνηστίαν, ἡ ὁποία δίδεται διὰ πολιτικὰ ἀδικήματα, διότι δὲν εἶναι ἐδῶ οὔτε ζωοκλέπται, οὔτε λῃστοτρόφοι, τοὺς ὁποίους ἀμνηστεύετε. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ εἴμεθα ἰδιαιτέρως εὐαίσθητοι εἰς θέματα τοιούτου εἴδους, ὅπως εἶναι τὸ παρὸν θέμα. Πιστεύω ἀκραδάντως, ὅτι πρέπει νὰ προσέξωμεν ἰδιαιτέρως τὸ ἠθικὸν τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ὀφείλομεν νὰ καταβάλλωμεν πᾶσαν προσπάθειαν, ὥστε νὰ θεμελιώσωμεν τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις ἐπὶ τῆς ἀληθείας καὶ τῆς Δικαιοσύνης. (Χειροκροτήματα).

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, θέλω νὰ ἐκφράσω τὴν λύπην μου εἰς τὸν κ. Κανελλόπουλον. Δὲν εἶχον οὐδένα λόγον, ἀλλά, κύριε Πρόεδρε, μοῦ εἶχε ξεφύγει ἡ συνεδρίασις, ἦτο ἀδύνατον νὰ τὴν διευθύνω. Καὶ εἶναι φυσικόν, ὅταν εὑρίσκεσαι πρὸ μιᾶς τοιαύτης καταστάσεως, νὰ λαμβάνῃς μέτρα. Προσωπικῶς, ἠξεύρετε πόσον σᾶς ἐκτιμῶ.

§125Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παρὰ τὴν στιγμιαίαν ἀντίδρασίν μου, παρελθούσης, ἐντελῶς, στιγμιαίως, τῆς ἀντιδράσεώς μου, ἀνεγνώρισα ὅτι εἴχατε δίκαιον.

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ ἄλλην μίαν σύστασιν ἔχω νὰ κάμω, ἐὰν εἶναι δυνατὸν — βεβαίως ὁ Κανονισμὸς δὲν μοῦ δίδει τὸ δικαίωμα αὐτὸ — ἀλλὰ ἂν εἶναι δυνατόν, οἱ ρήτορες ν’ αὐτοπεριορισθοῦν εἰς ἓν ἡμίωρον, διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ τελειώσωμεν. Ὁ κ. Γ. Γρηγορίου, ἔχει τὸν λόγον.

§127Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Κύριοι βουλευταί, διὰ νὰ ἴδωμεν τί ἐπιδιώκεται διὰ τοῦ Ν. Δ. 3555)53 πρέπει νὰ ἀνατρέξωμεν εἰς τὸ παρελθόν. Εἰς τὰς 12 Σεπτεμβρίου 1951 δίδεται εἰς τὴν ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν Ἐπιθεωρήσεως τὸ ὑπ’ ἀριθ. 620, τύπου Χάρβαρντ, ἀεροπλάνον διὰ τὴν ἐπιθεώρησίν του. Τὴν 13ην Σεπτεμβρίου 1951, περὶ ὥραν 1.30′ μεσημβρινήν, τὸ ἀεροπλάνον αὐτὸ δοκιμάζεται ὑπὸ τοῦ ἐπικούρου χειριστοῦ Μανιάτη. Ὅταν προσγειώθη τὸ ἀεροπλάνον αὐτό, παθαίνει βλάβην εἰς τὸ σύστημα προσγειώσεως. Ἐπειδὴ πολλὰ ἐλέχθησαν περὶ βλάβης τοῦ συστήματος προσγειώσεως, εἶμαι ὑποχρεωμένος, κύριοι συνάδελφοι, διὰ νὰ κατατοπισθῆτε ἀπολύτως εἰς τὴν ὑπόθεσιν, νὰ σᾶς εἴπω ὀλίγα τινὰ διὰ τὸ περίφημον σύστημα προσγειώσεως. Ὅπως θὰ ἔχετε ἴδει, τὰ ἀεροπλάνα, μόλις φεύγουν ἀπὸ τὸ ἔδαφος, οἱ δύο τροχοὶ ἀνοίγουν πρὸς τὰ πλευρὰ τοῦ ἀεροπλάνου. Ὅταν πρόκειται νὰ προσγειωθῇ τὸ ἀεροπλάνον, κατεβαίνουν οἱ δύο τροχοὶ καὶ εἰσέρχονται τὰ μπροστινὰ τῶν δύο τροχῶν εἰς μίαν εἰσδοχήν. Ἡ εἰσδοχὴ αὐτὴ κάμνει ἕνα χαρακτηριστικὸν κρότον, τὸν ὁποῖον ἀκούει ὁ πιλότος ἀπὸ ἐπάνω. Διότι εἰς τὸ σύστημα προσγειώσεως ἔχει δυνατότητα ὁ ἀεροπόρος νὰ κρίνῃ ὅταν εἶναι ἐπάνω, ἐὰν τὸ σύστημα προσγειώσεως λειτουργῇ καλῶς. Ὅταν προσεγειώθη τὸ ἀεροπλάνον, δὲν εἰσῆλθε τὸ ἔμπροσθεν τοῦ τροχοῦ, καλῶς, μέσα καὶ τὸ ἀεροπλάνον προσεγειώθη ἀνωμάλως. Μόλις προσεγειώθη τὸ ἀεροπλάνον, σπεύδει ὁ ἀξιωματικὸς Τριάντος, μὴ ὢν τῆς ἐπιθεωρήσεως ἀεροπλάνων, ἀλλὰ τῆς μονάδος ἀπὸ τὴν ὁποίαν προήρχετο τὸ ἀεροπλάνον, καὶ ἐπιθεωρεῖ τὸ ἀεροπλάνον, τὸ ὁποῖον ἔφερε κηροταινίας, αἱ ὁποῖαι εὑρέθησαν εἰς τὸ βάθος τῆς εἰσδοχῆς, ὥστε νὰ μὴ ἠμπορέσῃ νὰ προσγειωθῇ καλῶς τὸ ἀεροπλάνον. Κατόπιν αὐτοῦ, διατάσσονται ἀνακρίσεις. Αἱ ἀνακρίσεις ἀνατίθενται εἰς τὸν σμηναγὸν Ζαφειρόπουλον. Ὁ Ζαφειρόπουλος ἀποφαίνεται ὅτι πρόκειται περὶ σαμποτάζ, δὲν εἶναι, ὅμως, εἰς θέσιν νὰ ὁρίσῃ καὶ ποῖοι, πιθανόν, εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔκαμαν τὸ σαμποτάζ. Μετὰ τὸν Ζαφειρόπουλον, διατάσσονται νέαι ἀνακρίσεις καὶ ἀνατίθενται εἰς τὸν ἐπισμηναγὸν Δημακόπουλον. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, τὸ ὄνομα «Δημακόπουλος» νὰ τὸ κρατήσητε εἰς τὴν μνήμην σας.

§128Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Πότε ἔγινεν αὐτό;

§129Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Τὸ 1951 ἔγινε αὐτό. Μὴ ἐνοχλῆσθε. Δὲν πρόκειται ἐγὼ νὰ εἴπω ποία Κυβέρνησις τὸ ἔκαμεν. Ὁ Δημακόπουλος, κύριοι συνάδελφοι, ὑπέβαλε τὸ πόρισμά του. Αὐτὸς ὑποψιάζεται δύο σμηνίτας καὶ τὸν Γαλανόν. Μετὰ τὸν Δημακόπουλον, ἀνατίθεται εἰς τὸν κ. Μητσᾶκον, μὲ βοηθὸν τὸν κ. Θέμελην, εἰς τοὺς ὁποίους προσετέθη, ἀργότερον, ὁ ὑποσμηναγὸς Σμαΐλος, καὶ γίνεται τρίτη ἀνάκρισις. Ἔχομεν, κύριοι συνάδελφοι, τρεῖς ἀνακρίσεις. Καί, εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως τοῦ ἀεροπλάνου, ἀρχίζει ἡ ὑπόθεσις νὰ κινῆται ὑπόπτως. Ἀρχίζει ἡ ὑπόθεσις νὰ κινῆται ἐναντίον τῶν συμφερόντων τῆς ἐθνικῆς μας ἀεροπορίας. Διατί; Διότι, ἐφ’ ὅσον εἶναι γνωστὸν ὅτι ὑπάρχουν αὐστηροὶ κανονισμοὶ καὶ ἐγκύκλιοι, ὅτι ἀπαγορεύεται εἰς πάντα τρίτον νὰ πλησιάσῃ τὸ ἀεροπλάνον, ἂν δὲν μεταβῇ ἡ ἁρμοδία Ἐπιτροπή, ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀτυχημάτων, ἀντὶ νὰ μεταβῇ ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀτυχημάτων μετέβη ὁ Τριάντος. Καὶ ἐρωτᾶται, ποῖος τοῦ ἔδωσε τὸ δικαίωμα, αὐτὸς ποὺ δὲν ἦτο τῆς μοίρας ἐπιθεωρήσεως, νὰ μεταβῇ ἀπὸ ἄλλην μοῖραν καὶ νὰ ἐρευνήσῃ πῶς ἔπεσε τὸ ἀεροπλάνον; Ἔπεσεν ἓν ἀεροπλάνον, κύριοι συνάδελφοι. Ἔχομεν δολιοφθοράν. Δὲν μετέβη ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀτυχημάτων, ὡς ὁρίζει ὁ Κανονισμός. Γίνεται ἡ πρώτη ἀνάκρισις, διατάσσονται αἱ πρῶται ἀνακρίσεις, δὲν διατάσσεται πραγματογνωμοσύνη, πῶς ἔπεσε τὸ ἀεροπλάνον. Διατάσσεται, κύριοι συνάδελφοι, δευτέρα ἀνάκρισις. Δὲν διατάσσεται πραγματογνωμοσύνη, πῶς ἔπεσε τὸ ἀεροπλάνον.

§130Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀπαγορεύεται νὰ πλησιάσουν τὸ ἀεροπλάνον, διότι θέλουν νὰ σώσουν τοὺς τυχὸν τραυματίας.

§131Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ἄλλο νὰ σώσῃ καὶ ἄλλο νὰ πλησιάσῃ εἰς τὸ σύστημα εἰσδοχῆς καὶ νὰ ξεκολλήσῃ ταινίες. Διαξάγονται ἀνακρίσεις καὶ δὲν ὑπάρχει, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ἡ πρώτη φορά, κατὰ τὴν ὁποίαν πταίει ἀεροπόρος, διετάσσεται τρίτη ἀνάκρισις, οὐδεμία πραγματογνωμοσύνη. Καὶ πραγματογνωμοσύνη, καὶ μάλιστα εἰς μίαν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν τρεῖς διεξήχθησαν ἀνακρίσεις ἀπὸ τρεῖς διαφορετικοὺς ἀξιωματικούς. Νομίζω, ὅτι αὐτὸ δὲν εἶναι ὀρθόν, ὅτι αὐτὸ εἶναι παράνομον. Νομίζω, ὅτι οἱ ὑπεύθυνοι ἔπρεπε νὰ τιμωρηθοῦν, διότι δὲν διέταξαν τὴν ἐπιβαλλομένην πραγματογνωμοσύνην εἰς τὸ ἀεροπλάνον.

§132Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ. Ὅταν τὸ ἀεροπλάνον πέσῃ εἰς τὴν θάλασσαν, τότε τί πραγματογνωμοσύνη θὰ γίνῃ;

§133Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ὅταν πέσῃ τὸ ἀεροπλάνον εἰς τὴν θάλασσαν, δὲν ἔχω τὴν ἀξίωσιν νὰ πέσητε καὶ σεῖς εἰς τὴν θάλασσαν νὰ τὸ σώσητε. Κατόπιν ἐντολῆς τῆς τρίτης Ἀνακριτικῆς Ἐπιτροπῆς, συλλαμβάνεται ὁ Γαλανὸς καὶ ὁ Γλαύκαρης, ὁ πρῶτος σμηνίας καὶ ὁ ἄλλος ἀρχισμηνίας. Ὁ Γαλανὸς εἰς τὰς 12 Σεπτεμβρίου παθαίνει κρίσιν σκωληκοειδίτιδος καὶ εἰσάγεται εἰς τὸ Νοσοκομεῖον τῆς Ἀεροπορίας, ὅπου καὶ ἐγχειρίζεται. Μετὰ λαμβάνει 15θήμερον ἄδειαν καὶ μεταβαίνει εἰς τὴν Σάμον, τὴν ἰδιαιτέραν του πατρίδα. Ἐπανέρχεται ἀπὸ τὴν Σάμον καὶ συλλαμβάνεται μετὰ ὁλόκληρον δίμηνον ἀφοῦ ὑπηρέτησεν εἰς τὴν βάσιν του. Σημειωτέον ὅτι ὁ Γαλανὸς — ἴσως ἀπὸ Θείαν Πρόνοιαν ἐτιμωρήθη — ἀνήκει εἰς τὸν Συναγερμόν, ὁλόκληρος ἡ οἰκογένειά του ὑπῆρξεν εἰς τὴν Σάμον ἀντιβενιζελικὴ καὶ ὁ θεῖος του, ὁ Κοτσώνης, ἦτο ὑποψήφιος τῆς Ε.Ρ.Ε. Αὐτός, λοιπόν, ὁ ἄνθρωπος, ἐξελέγη ὡς θῦμα. Διότι τὴν ὥραν αὐτὴν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι προητοίμαζον τὴν ὑπόθεσιν, ἠδιαφόρουν ἐὰν ὁ Γαλανὸς ἀνῆκεν εἰς τὴν αὐτὴν ἢ ὄχι παράταξιν καὶ τὸν ἐπῆραν ὡς θῦμα. Ὁ Γαλανὸς ἐμαρτύρησεν ὅσον ὀλίγοι εἰς τὴν ζωήν τους. Ὁ Γαλανὸς ἐδάρη ἀνηλεῶς μὲ λαστιχένια μαστίγια. Τὸν ἐξάπλωσαν ὕπτιον, τοῦ ἔβαλαν τοὺς πόδας ἐντὸς τοῦ ἐρεισινώτου τῆς καρέκλας, καὶ τὸν κτυποῦσαν μὲ τὰ λαστιχένια μαστίγια, διότι δὲν ἀφήνουν σημάδια. Καὶ ἀφοῦ ὑπέστη τὸ μαρτύριον αὐτό, τὸν ἔβαλαν νὰ περπατήσῃ ἐπάνω σὲ χαλίκια καὶ ἐπειδὴ ἦτο ἀδύνατον νὰ σταθῇ ἀπὸ «φιλευσπλαγχνίαν» οἱ ἐξετασταί του, τὸν ἐκρατοῦσαν ἀπὸ τὶς μασχάλες διὰ νὰ περπατάῃ. Ἐκεῖ καὶ ἐκείνην τὴν ὥραν ὁ Γαλανὸς ἠναγκάσθη νὰ ὑπογράψῃ τὴν δήλωσιν τὴν ὁποίαν τοῦ ἔφεραν, ὅτι αὐτὸς καὶ ὁ Γλαύκαρης εἶναι οἱ δολιοφθορεῖς τῶν ἀεροπλάνων μας. Γίνεται ἀντιπαράστασις Γλαύκαρη–Γαλανοῦ καὶ ὁ Γαλανὸς λέγει εἰς τὸν Γλαύκαρην, ὁ ὁποῖος τὸν ἠρώτησε διατὶ εἶπεν ὅτι ἦτο συνεργάτης του, λέγει διαμαρτυρόμενος: «Δὲς εἰς ποιὰ χάλια μὲ ἔφεραν καὶ γιατὶ ἠναγκάσθην νὰ ὁμολογήσω ὅτι καὶ σὺ καὶ ἐγὼ εἴμεθα δολιοφθορεῖς. Τοὺς δύο αὐτοὺς ἐπισκέπτεται, τότε, ἡ ἡγεσία τῆς Ἀεροπορίας. Διαμαρτύρεται ὁ Γαλανός, ἐπιδεικνύει εἰς τὸν Ἀρχηγὸν τῆς Ἀεροπορίας τὰ τραύματά του καὶ τὰς κακώσεις ποὺ εἶχεν ὑποστῆ καὶ λέγει ὅτι εἶναι ἀθῶος. Ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ἀεροπορίας περιφρονεῖ τὸ θῦμα καὶ ἀπέρχεται ἄνευ οὐδεμιᾶς περαιτέρω ἐνεργείας. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, ὁ ἀτυχὴς Συναγερμικὸς Γαλανός, ἐνόμισεν ὅτι ἅπαξ καὶ ὑπέγραψεν ὅτι ἦτο δολιοφθορεὺς ὅτι ἡσύχασε. Ἐδῶ ἦτο ἡ πλάνη του. Διότι οἱ ἀνακριταί του ἐφήρμοσαν ἕνα καταπληκτικὸν σύστημα. Πρὸ πάσης ἐξετάσεως ἠρώτων τοὺς κατηγορουμένους διὰ τὴν ἱστορίαν τοῦ ἐγγὺς παρελθόντος των. Καὶ ἀνέφερον διάφορα περιστατικά. Καὶ τοὺς ἠνάγκαζον νὰ ὁμολογήσουν διὰ διαφόρους γνωστούς των, ὅτι ἦσαν συνεργοί τους. Ἔτσι ἀνέφερεν ὁ Γαλανὸς ὅτι ἦτο καὶ ἕνας Κοντὸς ὁ ὁποῖος ἦτο παλαιὸς ἀριστερὸς καὶ κατὰ τὸν συμμοριτοπόλεμον παρέδωσεν ὁπλισμὸν εἰς τοὺς συμμορίτας. Συλλαμβάνεται τὸ 1947 ὅπου τὰ Στρατοδικεῖα κατεδίκαζον μόνον βάσει σκοπιμότητος. Ὁ Κοντὸς εἰσάγεται εἰς δίκην καὶ ἀθωοῦται. Διατί; Διότι τελικῶς ἔγινε καὶ ὄργανον τῆς Ἀσφαλείας. Καὶ μέχρι σήμερον ὁ Κοντὸς φοβεῖται τοὺς κομμουνιστὰς μὴ τυχὸν τὸν ἀντεκδικηθοῦν. Παρὰ ταῦτα ὁ Κοντὸς συλλαμβάνεται. Καὶ ὄχι μόνον τοῦτο. Ἀλλὰ τρώει δεύτερο ξύλο ὁ Γαλανὸς καὶ ὑπογράφει συμπληρωματικὴν ὁμολογίαν ὅτι συνεργάτης του ἦτο καὶ ὁ Κοντός. Καὶ ἀπὸ ἐκείνης τῆς στιγμῆς ἔχομεν τρία θύματα. Ἐν συνεχεία, κύριοι συνάδελφοι, ὁ Γαλανὸς ὁμολογεῖ ὅτι ὁ ἀεροπόρος Παπαντωνίου ἦτο κουμπάρος του, ὑπογράφει τρίτην ὁμολογίαν ὅτι εἶχε συνεργάτας τὸν Παπαντωνίου καὶ τὸν Κοντόν. Ὁ Παπαντωνίου βασανίζεται ἐπὶ 50 ἡμέρας. Ἔδειξε καταπληκτικὴν ἀντοχήν. Ἦσαν τοιαῦτα τὰ βασανιστήρια ποὺ ἔγιναν ὥστε ἀεροπόρος ἠναγκάσθη νὰ πιῇ τὰ οὖρα του, διότι τὸν εἶχαν ἐπὶ ἡμέρας ἀφήσει ἄνευ ὕδατος. Καὶ ἀναγκάζεται ὁ Παπαντωνίου μετὰ 50 ἡμερῶν βασανιστήρια νὰ ὁμολογήσῃ ὅτι αὐτὸς καὶ ὁ Παναγουλάκης ἦσαν δολιοφθορεῖς. Ὁ Παναγουλάκης μετὰ ἀπὸ βασανιστήρια, δηλοῖ, ὅτι εἶχε συνεργάτην του ἄλλον ἀεροπόρον, τὸν Ζαφειρόπουλον, ὁ ὁποῖος εἶναι ἐκεῖνος ποὺ εἶχε διεξαγάγει τὰς πρώτας ἀνακρίσεις. Καὶ ἐρωτᾶται, κύριοι συνάδελφοι: Ἡ ἡγεσία τῆς Ἀεροπορίας ἦτο δυνατὸν εἰς ἕνα τοιοῦτον ἀξιωματικὸν ἐκβιαστὴν νὰ ἀναθέτῃ ἀνακρίσεις; Καὶ δὲν θὰ ἔπρεπεν ἡ ἡγεσία τῆς Ἀεροπορίας νὰ πεταχθῇ κακὴν κακῶς μέσα ἀπὸ τὴν Ἀεροπορίαν; Τὴν ὥραν ποὺ συλλαμβάνεται εἰς τὰς 26 Μαρτίου ὁ Ζαφειρόπουλος, συμβαίνει ἕνα τυχαῖον γεγονὸς διὰ τοὺς ἀνακριτάς. Τὴν 7ην Ἀπριλίου ἀπογειοῦται ἕνα ἀεροπλάνον ἀπὸ τὸ Τατόϊ, τὸ ἀεροπλάνον τῆς περίφημης ἱστορίας Ἀκριβογιάννη. Εὐκαιρία νὰ συνδυασθῇ τὸ γεγονὸς αὐτὸ μὲ τὰς δολιοφθοράς. Ὑπάρχει ὅμως, ἕνα τρωτὸν σημεῖον εἰς τὴν ὑπόθεσιν. Ἐδῶ σᾶς ἔκαμαν δολιοφθορές. Λοιπὸν τί — ἐπιτρέψατέ μου τὴν φράσιν — τί «στὸ διάβολο» ἡγεσία Ἀεροπορίας εἶσθε σεῖς; Ἐδῶ, κύριοι συνάδελφοι, ἔγινεν μία πυρκαϊὰ εἰς τὸν Ναύσταθμον, εἰς μίαν ἀποθήκην ξυλείας καὶ ὅμως παρῃτήθη ὁ Ναύαρχος κ. Κύρης καὶ ἡ καταγγελία ἐστράφη ἐναντίον τοῦ Ναυάρχου, ὅτι αὐτὸς ἦτο ὑπεύθυνος ἐπειδὴ ἔπιασε πυρκαϊὰ εἰς τὸν Ναύσταθμον. Καὶ ἐδῶ μᾶς παίρνουν τὰ ἀεροπλάνα καὶ ἡ ἡγεσία παραμένει εἰς τὴν θέσιν της. Διὰ νὰ μὴ ὑπάρξῃ κατηγορία κατὰ τῆς ἡγεσίας ἀναθέτουν εἰς τὸν κ. Δημακόπουλον τὴν ἀνάκρισιν. Ὁ Δημακόπουλος πρέπει νὰ εὕρῃ θύματα καὶ εὑρίσκει τὸν Θεοδωρίδην, τὸν ἥρωα τοῦ συμμοριτοπολέμου, ὁ ὁποῖος λέγει ὅτι ὁ Θεοδωρίδης ὡρμήνευσε τὸν Ἀκριβογιάννην πῶς θὰ πάῃ τὸ ἀεροπλάνο εἰς τὴν Ἀλβανίαν, ὡς ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ τοῦ δείξῃ τὴν ὁδὸν Σταδίου νὰ στρίψῃ εἰς τὴν Εὐριπίδου καὶ μετὰ νὰ βγῇ στὴν Λαχαναγοράν. (Γέλωτες). Συλλαμβάνεται, ὅμως, καὶ ὁ Μαδεμπλῆς, διότι, λέγουν συνώδευσε τὸν Ἀκριβογιάννην ἕως τὴν Ἀλβανίαν. Τί ἀπεδείχθη ἐκ τῶν ὑστέρων, κύριοι συνάδελφοι; Ἀπεδείχθη ὅτι μετὰ τὴν ἀναχώρησιν τοῦ Ἀκριβογιάννη ἐγένετο προσκλητήριον καὶ εἶδον πῶς πιλότος ἐπῆρε τὸ ἀεροπλάνον. Δίπλα εἰς τὸν Δημακόπουλον ἦτο ὁ Μαδεμπλῆς καὶ δὲν ἦτο εἰς τὴν Ἀλβανίαν συνοδεύων τὸν Ἀκριβογιάννην. Κατόπιν αὐτοῦ ὁ Μαδεμπλῆς, ἀφοῦ ὑπέστη μαρτύρια ὑπέβαλε μήνυσιν ἐναντίον τοῦ Δημακοπούλου. Ἐὰν ἡ μήνυσις αὐτὴ ἤρχετο ἐπ’ ἀκροατηρίῳ, ὅλη ἡ ὑπόθεσις τῆς ψευδορκίας, τῆς ἀπάτης καὶ τῆς συκοφαντίας θὰ ἤρχετο εἰς τὸ φῶς. Διὰ τοῦτον τὸν λόγον ἐρωτῶ τοὺς κ. κ. Ὑπουργούς, διατὶ ἐπὶ ἓξ ὁλόκληρα χρόνια δὲν ἦλθεν εἰς τὸ ἀκροατήριον ἡ μήνυσις Μαδεμπλῆ ἐναντίον Δημακοπούλου; Ἀφοῦ παρῆλθον ὁλόκληρα ἓξ χρόνια ἐγένετο τὸ παρὸν νομοθέτημα 3555, ὄχι ὅπως εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς διότι ἠμνήστευσε δύο ποὺ σκάπτουν τὰ χωράφια των, ἀλλὰ διότι ἠμνήστευσε τὸν Δημακόπουλον, ὁ ὁποῖος ἐὰν φθάσῃ εἰς δίκην θὰ παρουσιασθῇ ὅλο τὸ αἶσχος, τὸ ὁποῖον γίνεται εἰς βάρος τῆς Ἐθνικῆς Ἀεροπορίας.

§134Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικ.). Θὰ σᾶς δώσω τὴν ἀπάντησιν. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι οὐδεὶς ἐκ τῶν κ. κ. συναδέλφων θὰ ἔχῃ ἀντίρρησιν, ὅτι ἡ Βουλὴ εἶναι τὸ τριτοβάθμιον δικαστήριον, τὸ ὁποῖον θὰ ἀκούσῃ ὅλην τὴν ἱστορίαν τῆς ὑποθέσεως καὶ θὰ κρίνῃ ἐὰν τὸ Στρατοδικεῖον ἢ τὸ Ἀναθεωρητικὸν ἐδίκασε ὀρθῶς καὶ κατὰ νόμον, διότι αὐτὴ εἶναι ἡ ἀποστολὴ τῆς Βουλῆς, ἡ οἰκειοποίησις ἔργων δικαστικῶν καὶ ὄχι ὁ ἔλεγχος ἁπλῶς τοῦ τρόπου, μὲ τὸν ὁποῖον λειτουργοῦν αἱ ὑπηρεσίαι. Ἐν πάσῃ περιπτώσει μετεβλήθη ἡ Βουλὴ εἰς δικαστήριον τριτοβάθμιον καὶ ἀκούει τὴν ἔκθεσιν τοῦ πραγματικοῦ, ἀλλὰ θὰ πρέπει νὰ ἀκούσῃ τὴν ἔκθεσιν τὴν πραγματικὴν καὶ ἀκριβῆ. Καὶ εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος ἐπὶ τοῦ βήματος, ὅτι ὁ Γαλανός, τὸν ὁποῖον ἡ ἡγεσία ἤθελε νὰ ἐκδικηθῇ, διότι ἐψήφισε Συναγερμό....

§135Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ἡ Θεία Πρόνοια, διὰ τῆς ἡγεσίας τῆς Ἀεροπορίας.

§136Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικ.). Ὑπεβλήθη εἰς βασανιστήρια καὶ τελικῶς κατεδικάσθη καὶ ὁ Γαλανὸς ὁ ὁποῖος ὑπεβλήθη εἰς τὰ βασανιστήρια, ὅπως εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος, οὔτε μήνυσιν ὑπέβαλεν.

§137Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Θὰ ἔλθω εἰς τὸ θέμα αὐτό. Διότι τοῦ εἶπεν ὁ θεῖος ὁ βουλευτὴς Κοτσώνης, μὴ ὑποβάλῃς μήνυσιν καὶ θὰ σὲ ἀθωώσω.

§138Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικ.). Ἐσπεύσατε νὰ δώσητε ἐξήγησιν. Δυστυχῶς, ἡ ἀπάντησις εἶναι πολὺ εὔκολος, οὔτε μήνυσιν ὑπέβαλεν ὁ ἐξαπατηθεὶς καὶ ἀπογοητευθείς, διότι ἐψήφισε τὸν Συναγερμόν, ὁ ὁποῖος τοῦ ἐπεφύλαξεν αὐτὴν τὴν περιπέτειαν, ἀλλὰ οὔτε ἔφεσιν ἤσκησεν διὰ νὰ πάῃ εἰς τὸ Ἀναθεωρητικὸν δικαστήριον, ἀφοῦ διεψεύσθη ἡ ὑπόσχεσις ποὺ τοῦ ἔδωσεν ὁ θεῖος του.

§139Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ Συναγερμὸς δὲν τοῦ ἐπεφύλαξε τίποτε, διότι, καὶ ὡς εἶπεν ὁ ἐπὶ τοῦ βήματος κ. συνάδελφος, αὐτὰ συνέβησαν πρὸ τοῦ Συναγερμοῦ καὶ ἡ καταδίκη τοῦ περὶ οὗ πρόκειται καὶ ἡ ἀνάκρισις.

§140Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικ.). Εὐχαριστῶ πάρα πολὺ διὰ τὴν πληροφορίαν. Τὰ βασανιστήρια τὰ ὁποῖα, κατὰ τὸν κ. συνάδελφον ὑπέστη ὁ Γαλανός, ὁ ὁποῖος εἶχε ψηφίσει τὸν Συναγερμόν, ἔγιναν ἐπὶ Κυβερνήσεως Κέντρου, ὄχι ἐπὶ Ὑπουργίας τοῦ κ. Μαύρου. Ἐν συνεχείᾳ ὁ Γαλανὸς ὁ ὁποῖος ἐδέχθη διαβεβαίωσιν τοῦ θείου του βουλευτοῦ τοῦ Συναγερμοῦ, ὅτι θὰ ἀπαλλαγῇ, δὲν ἤσκησε ἔφεσιν, ἐνῷ κατεδικάσθη.

§141Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ἕνας δολιοφθορεὺς δι’ 6 χρόνια;

§142Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικ.). Ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ θέσωμεν τὰ πράγματα μὲ ἀκρίβειαν ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Εἴπατε ὅτι ὁ βουλευτὴς τοῦ Συναγερμοῦ τοῦ ἔδωσε τὴν ὑπόσχεσιν. Ἡ δίκη τοῦ Στρατοδικείου ἔγινε τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1952 καὶ ὁ κ. Κοτσώνης ἐξελέγη βουλευτὴς τὸν Νοέμβριον τοῦ 1952. Πότε ἦτο βουλευτὴς τοῦ Συναγερμοῦ διὰ νὰ τοῦ δώσῃ τὴν ὑπόσχεσιν;

§143Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Παίζετε μὲ τὰς λέξεις;

§144Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικ.). Ἀποκαλύπτω, δὲν παίζω καθόλου μὲ τὰς λέξεις. Εἴπατε ὅτι βουλευτὴς τοῦ Συναγερμοῦ τοῦ ἔδωσε τὴν ὑπόσχεσιν καὶ δὲν ἦτο τότε βουλευτὴς τοῦ Συναγερμοῦ. Ὅταν κατεδικάσθη ὁ ἀνεψιὸς ὁ συμπολίτης σας δὲν ἤσκησεν ἔφεσιν. Καὶ ἔρχεσθε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ διαφωτίσητε τὴν Βουλὴν καὶ ἔχετε τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ἠμπορεῖ ἡ Βουλὴ νὰ μεταβληθῇ εἰς δικαστήριον τριτοβάθμιον παρέχοντα τὸ πραγματικὸν τῆς ὑποθέσεως κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον; Διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὸν Μαδεμπλῆν. Ὁ Μαδεμπλῆς ὑποβάλλει μήνυσιν διὰ ψευδορκίαν, λαβοῦσαν χώραν τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1953 εἰς τὴν Εἰσαγγελίαν τὸ 1954 τὸν Ἰούνιον.

§145Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἐπὶ τρία χρόνια τί γίνεται αὐτὴ ἡ μήνυσις;

§146Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικ.). Δὲν εἶναι μόνον ὁ Μαδεμπλῆς, ὁ ὁποῖος ὑπέβαλε μὲ τόσην καθυστέρησιν μήνυσιν, ἀλλὰ πάντες οἱ καταδικασθέντες. Ἀνέχονται τὰ βασανιστήρια, ὁδηγοῦνται εἰς τὸ πρῶτον Στρατοδικεῖον, καταδικάζονται, ἤσκησαν ἔφεσιν, ἐδημιούργησεν ὁ Τύπος τὸν θόρυβον, φθάνουν εἰς τὸ Ἀναθεωρητικὸν δικαστήριον, ἐκδικάζεται ἡ ὑπόθεσις κατ’ οὐσίαν καὶ κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς ἀπολογίας των, τότε ἐνθυμοῦνται νὰ ὑποβάλουν μήνυσιν, ὅταν δηλαδὴ ἐπείσθησαν ὅτι πρέπει νὰ εὕρουν κἄποιον τρόπον νὰ ἀποφύγουν τὴν ἐπιβολὴν κυρώσεων.

§147Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς οὐσιαστικὰ δὲν διαφωνεῖ μαζί μου, διότι ἐγὼ εἶπον ὅτι ἔχει ἓξ ἔτη νὰ ἔλθῃ αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις εἰς τὰ δικαστήρια καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς λέγει τρία. Συμφωνῶ μαζί του καὶ ἐρωτῶ, τρία χρόνια διατὶ δὲν ἦλθεν ἡ ὑπόθεσις. Εἴπατε ὅτι ὁ Κοτσώνης δὲν ἦτο βουλευτής, ἦτο πολιτευτής, τὶ διαφορὰ ἔχει τὸ ἕνα ἀπὸ τὸ ἄλλο;

§148Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικ.). Εἴπατε πὼς ὁ θεῖος του τοῦ εἶπε νὰ μὴ ὑποβάλῃ μήνυσιν.

§149Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ὁ Γαλανός, ὁ ὁποῖος ἐθεωρήθη ὁ κυριώτερος δολιοφθορεύς, διότι ἦτο εἰς τὸ συνεργεῖον, ἐτιμωρήθη μόνον μὲ 6 ἔτη. Τοῦτο καὶ μόνον ἀποδεικνύει ὅτι αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγει εἶναι ἀληθῆ, διότι δὲν ἠμποροῦν νὰ τὸν ἀθωώσουν ἀπολύτως, οὔτε νὰ τοῦ βάλουν 15 ἡμέρες φυλάκισιν, διότι δὲν δικάζει μονομελές, Στρατοδικεῖον δικάζει. Δολιοφθορεὺς ἐκ τῶν πρώτων.

§150Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικ.). Καὶ ἑκουσίως ὑπεβλήθη εἰς τὴν ποινὴν τῆς καθείρξεως τῶν 6 ἐτῶν, διὰ νὰ ἱκανοποιήσῃ τὸν θεῖον του;

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, νὰ ἀφήσωμεν τὸν ρήτορα νὰ τελειώσῃ.

§152Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικ.). Μὲ ἠρώτησεν ὁ ρήτωρ καὶ τοῦ ἀπήντησα.

§153Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, κύριοι συνάδελφοι, διὰ τὸν ὁποῖον, κατὰ πρῶτον λόγον ἐψηφίσθη τὸ Ν. Δ. 3555. Ὅταν ἔφυγεν ὁ Ἀκριβογιάννης, δημοσιεύεται εἰς τὰς ἐφημερίδας ὅτι ἔπεσε ἕνα ἀεροπλάνο. Μετὰ δύο ἡμέρας ἐγένετο ἄλλη δημοσίευσις, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνεφέρετο ὅτι ἀπωλέσθη ἀεροπλάνον καὶ ὁ πιλότος ἀπωλέσθη ὁριστικῶς. Μετὰ 6–7 ἡμέρας, μετὰ τὰς δύο αὐτὰς ἀνακοινώσεις, δημοσιεύεται εἰς μίαν ἐφημερίδα, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι τὴν «Καθημερινήν», ὅτι ἔφυγε ἀεροπλάνον καὶ ὁ πιλότος διὰ τὴν Ἀλβανίαν, ἐνῷ ἡ ἐπίσημος ἡγεσία δὲν λέγει τίποτε περὶ αὐτοῦ εἰς δύο ἀνακοινωθέντα. Ἡ ἐφημερὶς δημοσιεύει ὅτι τὸ ἀεροπλάνον πράγματι ἔχει φύγει πρὸς Ἀλβανίαν. Ποῖος ἦτο ὁ Ἀκριβογιάννης, κύριοι συνάδελφοι; Σᾶς λέγω μόνον τοῦτο: Ὁ Ἀκριβογιάννης ἦτο κληρωτὸς καὶ ὑπηρέτει τὴν θητείαν του. Μπῆκε εἰς τὴν Σχολὴν Ἐφέδρων Χειριστῶν ἀεροπλάνων καὶ ἐπειδὴ ἦτο ἀνεπίδεκτος μαθήσεως ἀπερρίφθη καὶ ἐπρόκειτο νὰ σταλῇ πάλιν εἰς τὴν μονάδα του, διὰ νὰ ὑπηρετήσῃ ὡς φαντάρος. Ἴσως, λοιπόν, αὐτός, διὰ νὰ ἐπιδείξῃ ἀεροπορικὰς ἱκανότητας, τὴν ἡμέραν ἐκείνην, νὰ ἐπῆρε τὸ ἀεροπλάνον νὰ πετάξῃ, νὰ κατεστράφη καὶ νὰ μὴ ἐπῆγε εἰς τὸ παραπέτασμα.

§154Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικ.). Καὶ τί ἐχρειάζετο ὁ ὁδηγός;

§155Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ὁ Θεοδωρίδης ὑπέδειξε τὸν δρόμον εἰς τὸν Ἀκριβογιάννη; Αὐτὸ λέγετε, κύριε Ὑπουργέ. Παρακαλῶ νὰ γραφῇ εἰς τὰ πρακτικά.

§156Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικ.). Ὁ Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης δὲν ὑποπίπτει εἰς τὸ σφάλμα νὰ ἀπασχολήσῃ τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς οὐσίας τῆς ὑποθέσεως, ἐπὶ τῆς ὁποίας ὑπάρχουν τόσαι δικαστικαὶ ἀποφάσεις.

§157Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ἐν συνεχεία, ὁ Παναγουλάκης κατόπιν βασανιστηρίων ὁμολογεῖ ὅτι ἀρχηγὸς τῶν δολιοφθορέων εἶναι ὁ Σμήναρχος Μεταξᾶς. Αὐτὸ τὸ λέγει ὁ Παναγουλάκης εἰς τὰς 29 Ἀπριλίου. Ἐπὶ ἕνα μῆνα ὁλόκληρον ἀφήνεται ὁ Μεταξᾶς νὰ κινῆται ἐλεύθερος. Καὶ τὸ ὡραιότερον ἀπὸ ὅλα αὐτὰ εἶναι, ὅτι μετὰ 40 ἡμέρας συλλαμβάνεται ὁ Μεταξᾶς ἐξ ἐνέδρας μέσα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ἀεροπορίας. Ἐπὶ 40 ἡμέρας κυκλοφορεῖ ἐλεύθερος καὶ συλλαμβάνεται ἐξ ἐνέδρας μέσα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Σημειωτέον δέ, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι εἰς τὴν δίκην τῆς ἀεροπορίας παρουσιάζεται ἕνας ὀνόματι Κασιώτης, ὁ ὁποῖος καταθέτει, ὅτι ὁ Μεταξᾶς εἶναι κομμουνιστὴς διότι κατάγεται ἀπὸ τὸ Ροστὼβ τῆς Ρωσίας. Ἐλησμόνησεν, ὅμως, ὁ Κασιώτης, ὁ Μεταξᾶς ὁ ὁποῖος εἶναι παιδιόθεν κομμουνιστὴς καὶ ὁ κ. Μαργαρίτης, ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ἀεροπορίας, εἶναι καὶ αὐτὸς ἀπὸ τὸ ἴδιον χωρίον μὲ τὸν Μεταξᾶ. Κατὰ τὴν λογικήν, λοιπόν, τοῦ Κασιώτη, πρέπει καὶ ὁ Μαργαρίτης νὰ εἶναι κομμουνιστής. Μέχρις αὐτοῦ τοῦ σημείου, κύριοι συνάδελφοι, ἔφθασαν, νὰ καταθέτουν τοιαῦτα πράγματα, οἱ ἀξιωματικοὶ εἰς τὴν δίκην. Ἐκ τῶν 29 συλληφθέντων, κύριοι συνάδελφοι, εἰσάγονται οἱ 19 εἰς δίκην εἰς τὸ Ἀεροδικεῖον, ἐπὶ Κυβερνήσεως Κέντρου.

§158Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικ.). Συλλαμβάνεται ἐξ ἐνέδρας; Ἡ Ἀεροπορία δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ τὸν διατάξῃ νὰ παρουσιασθῇ; Δὲν ἠμποροῦσαν νὰ τὸν συλλάβουν εἰς τὸ σπίτι του; Ἔπρεπε ἐξ ἐνέδρας νὰ τὸν συλλάβουν;

§159Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Αὐτοὶ οἱ λακέδες ἔκαμον πολλὰ τέτοια, διὰ νὰ φαίνωνται, ὅτι δροῦν ὑπὲρ τῆς Ἐθνικῆς Ἀεροπορίας, ἐνῷ οὐσιαστικῶς τὴν διέλυσαν. Καὶ μὴ λησμονῆτε, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι καθ’ ὅλον αὐτὸ τὸ χρονικὸν διάστημα εἴχαμεν Ἀρχηγὸν τῆς Ἀεροπορίας τὸν Ναύαρχον Σακελλαρίου, μὴ προερχόμενον ἀπὸ τὴν παράταξίν μας.

§160Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικ.). Δηλαδὴ ὁ Ναύαρχος Σακελλαρίου δὲν ἔκαμε τὸ καθῆκον του, ἐπειδὴ δὲν προήρχετο ἀπὸ τὴν παράταξίν σας;

§161Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι πλέον αὐτὸ συνεδρίασις. Ἡ διακοπὴ εἶναι ἀτελεύτητος. Παύει νὰ εἶναι πλέον λειτουργία τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς αὐτό.

§162Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικ.). Κύριε Πρόεδρε, ζητῶ καὶ ἐγὼ τὸν λόγον. Νομίζω, ὅτι ἀσφαλῶς δὲν τηροῦμε τὸν Κανονισμόν, ἀλλὰ ὄχι μόνον διὰ τὰς διακοπάς, τὰς ἰδικάς μας. Ἐλέχθη, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ὁ Ναύαρχος, ὁ ὁποῖος ἔχει συνδέσει τὸ ὄνομά του μὲ τὴν ἱστορίαν καὶ μὲ τὰς νίκας τῆς Ἑλλάδος, δὲν ἀνταπεκρίθη εἰς τὸ καθῆκον του. Καὶ τοῦτο, διότι δὲν ἀνήκει εἰς τὴν παράταξιν ἐκείνην. (Θόρυβος — διαμαρτυρίαι). Κύριε Πρόεδρε, δὲν τηροῦμε τὸν Κανονισμὸν καὶ δι’ ἄλλον λόγον, διότι δὲν συζητοῦμεν ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ Κανονισμοῦ, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μεταβληθῇ ἡ Βουλὴ εἰς δικαστήριον καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνοίξωμεν τὰ πρακτικὰ τῆς δίκης καὶ νὰ διαβάσωμεν ὅλας τὰς σελίδας καὶ τὰ ὑπομνήματα τῶν κατηγορουμένων. Ἐὰν νομίζετε, ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ ἀποστολὴ τῆς Βουλῆς, θὰ ἔπρεπε καὶ ἡμεῖς νὰ τὸ πληροφορηθῶμεν, ἢ τοὐλάχιστον θὰ ἔπρεπε νὰ ἀλλάξωμεν τὸ Σύνταγμα καὶ νὰ καθιερώσωμεν τὴν Βουλὴν ὡς ὄργανον ἀπονομῆς τῆς δικαιοσύνης.

§163Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἐπεκαλέσθητε, ὅμως καὶ σεῖς ἄπειρα στοιχεῖα.

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Τσουκαλᾶ, ἀφήνετε τὸν Ἀρχηγόν σας νὰ ὁμιλήσῃ;

§165Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὅταν ἐνώπιον τοῦ Σώματος ἔρχεται πρὸς συζήτησιν νομοθετικὸν διάταγμα τοιούτου περιεχομένου, εἶναι ἐντελῶς εὔλογον, ὅτι ἡ συζήτησις θὰ λάβῃ τὴν ἔκτασιν, τὴν ὁποίαν ἔλαβε.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, καὶ ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἐπὶ τῆς οὐσίας τῆς ὑποθέσεως δὲν πρέπει νὰ εἰσέλθωμεν. Τὸ νὰ εἰσέλθωμεν ἐπὶ τῆς οὐσίας δικανικῆς ὑποθέσεως τὸ εὑρίσκω, ὅτι εἶναι ἐκτὸς τοῦ θέματος. Ἀλλὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐγὼ δὲν ἔχω τὰ μέσα νὰ σᾶς ἐμποδίσω. Ἐκφράζω ὅμως, καὶ ἐγὼ τὴν γνώμην, ὅτι τὸ νὰ συζητοῦμεν ἐπὶ τῆς οὐσίας δικανικῆς ὑποθέσεως δὲν εἶναι ὀρθόν.

§167Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Δὲν εἶπον ἐγώ, ὅτι ὁ Ναύαρχος Σακελλαρίου δὲν ἔπραξε τὸ καθῆκον του. Ἐγώ, εἶπον, ὅτι Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἦτο ὁ Ναύαρχος Σακελλαρίου. Δὲν εἶπον, ὅμως, ὅτι ἐξ αἰτίας τοῦ Ναυάρχου Σακελλαρίου ἔγινεν ἡ δίκη. Καὶ τὸ εἶπον, διότι ὑπάρχει καὶ ἕνας ἄλλος λόγος, ποὺ θὰ τὸν ἀναφέρω πάρα κάτω, διότι—λέγεται—ἐπὶ Κυβερνήσεως ἰδικῆς μας, συνοδοιπορικῆς, ἐγένοντο τὰ ἐγκλήματα εἰς τὴν Ἀεροπορίαν, ἐνῷ ὅταν ἦλθεν ὁ Συναγερμὸς περιωρίσθησαν. Κύριοι συνάδελφοι, ἡμεῖς εἴχομεν τὰ ὀλιγώτερα ἀτυχήματα καὶ τὰ ὀλιγώτερα θύματα. Νά, διατὶ εἶπον διὰ τὸν Ναύαρχον Σακελλαρίου, ὁ ὁποῖος εἶναι καὶ φίλος μου πολὺ φίλος μου. Ἔρχεται, λοιπόν, τὸ Ἀεροδικεῖον καὶ καταδικάζει τὸν ἀρχηγὸν τῶν δολιοφθορέων, τὸν Μεταξᾶν εἰς ἰσόβια καὶ τοὺς ὀπαδοὺς Θεοδωρίδην καὶ Παναγουλάκην εἰς θάνατον. Κατόπιν τοῦ θορύβου καὶ τοῦ σάλου ποὺ ἐδημιουργήθη διατάσσεται ὁ Στρατηγὸς τοῦ Ἀναθεωρητικοῦ Παπαγεωργίου, τὸν Σεπτέμβριον, νὰ κάμῃ ἀνακρίσεις, ἐὰν πράγματι ὑπῆρξαν βασανιστήρια. Ὁ κ. Παπαγεωργίου ὑπέβαλεν τὸ πόρισμά του, μετὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ Νοεμβρίου καὶ λέγει μέσα εἰς τὸ πόρισμά του, ὁ ἀξιότιμος αὐτὸς κύριος, εἰς τοὺς πόδας τοῦ Θεοδωρίδη, ὄχι μόνον δὲν ὑπάρχουν κακώσεις ἀπὸ τὰ βασανιστήρια, ἀλλὰ εἶναι «ἀλαβάστρινα». Ὁ κ. ἀνακριτὴς τὰ εὑρῆκε χαρὰ Θεοῦ. Καὶ θὰ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω: Ὅταν ὁ Χριστέας, ὁ φίλος τῆς Κυβερνήσεως, λέγει, ὅτι 100% ἐβασανίσθησαν τί θὰ μᾶς εἴπῃ ὁ ἀξιότιμος αὐτὸς κ. ἀναθεωρητής;

§168Γ. ΚΑΤΣΑΦΑΔΟΣ. Κύριε συνάδελφε, δὲν πρέπει νὰ θίγετε τοὺς ἐπιστήμονας, οἱ ὁποῖοι πράττουν τὸ καθῆκον των. (Θόρυβος). Ὅταν ἀναφέρωνται πολλοὶ ἐπιστήμονες, οἱ ὁποῖοι προσέφερον ὑπηρεσίας εἰς τὴν κοινωνίαν καὶ τὴν ἐπιστήμην καὶ πράττουν τὸ καθῆκον των ἐξ ὁλοκλήρου, δὲν....

§169Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Μὴ ἀναλαμβάνετε τὴν προστασίαν τοῦ φίλου μου κ. Χριστέα. Μετὰ τὸ πόρισμα τοῦ κ. Παπαγεωργίου γίνεται ἡ δίκη εἰς τὸ ἀναθεωρητικόν. Ἐκεῖ ἀποκαλύπτονται πλήρως αἱ σκευωρίαι, αἱ συκοφαντίαι, αἱ ἀπάται. Ἐκεῖ ἀποκαλύπτεται, ὅτι, ἐνῷ κατὰ τὴν δίκην τοῦ Ἀεροδικείου ὑπῆρχον τρεῖς στενογράφοι τῆς Βουλῆς καὶ ἐκράτησαν ἐστενογραφημένα πρακτικά, τὰ πρακτικὰ αὐτὰ δὲν ὑπῆρχον εἰς τὴν δίκην τῆς ἀναθεωρήσεως. Ἀπὸ τὰς φωτογραφίας τοῦ δικαστηρίου ἀπεδείχθη, ὅτι κατὰ τὴν δίκην ὑπῆρχεν μαγνητόφωνον, τὸ ὁποῖον καὶ ἐξηφανίσθη. Κατόπιν τοῦ σάλου, ὁ ὁποῖος ἐγένετο, τὸ δικαστήριον, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Κανελλόπουλος, εἴτε κατόπιν ἐντολῆς τῆς Κυβερνήσεως, εἴτε ἀφ’ ἑαυτοῦ, διακόπτει τὴν διαδικασίαν διὰ κρείσσονας ἀποδείξεις. Καὶ ἀναθέτει εἰς τὸν τότε Ἀρεοπαγίτην καὶ νῦν Πρόεδρον τοῦ Ἀρείου Πάγου, κ. Ἀποστολόπουλον, νὰ ἐξετάσῃ ἐὰν ὑπάρχουν κακώσεις καὶ βασανιστήρια. Κατὰ τὰς 15 Μαρτίου τρέχοντος, ἐζήτησα ἀντίγραφον τῆς ἐκθέσεως Ἀποστολοπούλου καὶ διάφορα ἄλλα σχετικά. Μετὰ 40 ἡμέρας, κύριοι συνάδελφοι, ἕνα κουτοπόνηρον ἔγγραφον μὲ ἐρωτᾶ: Τί ἀπὸ ὅλα θέλετε, διότι ἐὰν τὰ δακτυλογραφήσωμεν ὅλα, θὰ χρειασθῇ πολὺς χρόνος. Καὶ τοὺς ἀπαντῶ: Διὰ νὰ μὴ σᾶς βάλω εἰς κόπον νὰ μοῦ δώσητε μόνον ἀντίγραφον τῆς ἐκθέσεως Ἀποστολοπούλου. Ἔχομεν μῆνα Ὀκτώβριον καὶ τὴν ἔκθεσιν δὲν τὴν ἐπῆρα, κύριοι συνάδελφοι. Ἑπτὰ μῆνες παρῆλθον, χωρὶς νὰ μοῦ δοθῇ ἡ ἔκθεσις αὐτή, ἡ ὁποία πρέπει νὰ τυπωθῇ καὶ νὰ διανεμηθῇ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, διὰ νὰ ἀντιληφθῇ εἰς ποῖον κατάντημα ἔχομεν φθάσει ἠθικῶς. Διότι, ὁ Πρόεδρος τοῦ Ἀρείου Πάγου διετάχθη νὰ ἐνεργήσῃ ἔλεγχον ἐὰν ἔγιναν βασανιστήρια καὶ λέγει εἰς τὴν ἔκθεσίν του: Ἀφοῦ οἱ κατηγορούμενοι ὡμολόγησαν μόλις συνελήφθησαν, διατὶ νὰ βασανισθοῦν; Κύριε Πρόεδρε, αὐτὸ σᾶς ἐρωτῶμεν, διατὶ ἐβασανίσθησαν καὶ σεῖς ἐρωτᾶτε ἡμᾶς εἰς τὴν ἔκθεσίν σας καὶ τὸ πόρισμά σας; Καὶ προχωρεῖ καὶ λέγει ὁ κ. Πρόεδρος: Ἀφοῦ οἱ κατηγορούμενοι ἅμα τῇ συλλήψει των ὁμολογοῦν, ἕπεται ὅτι ὁμολογία καὶ σύλληψις ἦτο αὐτόχρονος. Δὲν μᾶς ἐξήγησε μόνον ἕνα πρᾶγμα, κύριοι συνάδελφοι, ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ἀρείου Πάγου. Πῶς εἶναι δυνατόν...

§170Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικ.). Κύριε Ἀρχηγὲ τῶν Φιλελευθέρων, καὶ ὁ ἔλεγχος τοῦ Προέδρου τοῦ Ἀρείου Πάγου ἀνάγεται εἰς τὸ δικαίωμα τοῦ ρήτορος καὶ εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τῆς Βουλῆς.

§171Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ὁ ἕνας προσωπικότης, ὁ ἄλλος στρατιωτικός, λεβέντης καὶ γενναῖος, ὁ ἄλλος ἔτσι, ὁ ἄλλος ἀλλοιῶς καὶ καταντήσαμε ἐδῶ νὰ παρουσιαζώμεθα, ὅτι εἴμεθα οἱ ἔσχατοι τῶν πολιτῶν, ἐνῷ εἴμεθα ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία καὶ πρέπει νὰ τοὺς βάλωμε κάτω ὅλους καὶ νὰ τοὺς κρίνωμεν. Διότι, εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ Ο.Χ.Ο.Α. μοῦ εἶπεν ὁ κ. Χέλμης, ὅταν τὸν ἠρώτησα ποῖοι θὰ συνεργάζωνται μὲ τὸν Ο.Χ.Ο.Α. ὅτι δὲν ἔχετε πιστεύσει εἰς τὰς προσωπικότητας: Ἰδοὺ αἱ προσωπικότητες τί κάμνουν.

§172Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐπειδὴ τὸ θέμα ἀφορᾷ ἀνώτατον δικαστικὸν λειτουργόν, εὐλόγως εἶναι ἡ ἀπορία, τὴν ὁποίαν διατυπώνομεν. Διατὶ δὲν κατετέθη τὸ ἀληθὲς ἔγγραφον. Ὥστε δὲν εἶναι ὑπ’ ὄψει ὁλοκλήρου τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ κειμένου νὰ συναχθοῦν γενικώτερα συμπεράσματα. Βάσιμος εἶναι ἡ ἀπορία καὶ τὸ παράπονον, τὸ ὁποῖον διετυπώθη ἀπὸ τὸν κύριον συνάδελφον.

§173Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικ.). Ἡ ἔκθεσις ἀπετέλεσε στοιχεῖον τῆς δικογραφίας καὶ κατετέθη.

§174Κ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῦ κατετέθη;

§175Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικ.). Δὲν τὸ ἐζήτησε κανείς. Πάντως ἀποτελεῖ στοιχεῖον τῆς δικογραφίας.

§176Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ἐγὼ ἐζήτησα ἀντίγραφον. Ὁρίστε καὶ τὰ ἔγγραφα τῆς Βουλῆς.

§177Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. (Μὴ ἀκουόμενος).

§178Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἀπάντησις αὐτή; Εἶναι εἰς τὴν δικογραφίαν καὶ νὰ πάῃ νὰ τὴν εὕρῃ; Εἰς τὴν Βουλὴν θὰ πρέπει νὰ ἔλθῃ.

§179Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ὁ Πρόεδρος τοῦ Ἀρείου Πάγου ἐνῷ λέγει, ὅτι αὐθορμήτως ὡμολόγησαν οἱ κατηγορούμενοι ἅμα τῇ συλλήψει των, δὲν ἐξηγεῖ εἰς ἡμᾶς, τοὺς κοινοὺς πολίτας, πῶς εἶναι δυνατόν, ἀποφασισμένοι κομμουνισταί, ἀποφασισμένοι ἀναρχικοί, νὰ διαπράξουν πρᾶξιν δολιοφθορᾶς καὶ πῶς εἶναι δυνατὸν ἅμα τῇ συλλήψει των νὰ ἔχουν τοιοῦτον αὐθορμητισμὸν μέχρις ἡδονισμοῦ καὶ νὰ λέγουν ὅτι μᾶς ἔπιασαν, εἴμεθα κομμουνισταί, εἴμεθα δολιοφθορεῖς, δικάστε μας, τουφεκίστε μας, καὶ δὲν μᾶς ἐξηγεῖ αὐτὸν τὸν αὐθορμητισμὸν τῶν κατηγορουμένων νὰ ὁμολογήσουν τὰ πάντα. Καὶ φθάνει εἰς τὰ βασανιστήρια ὁ κ. Ἀποστολόπουλος καὶ λέγει, ὅτι πράγματι τοῦ Θεοδωρίδη εἶναι 100% βασανιστήρια. Καὶ θὰ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργόν, τί λέγει ἐπ’ αὐτοῦ ὁ κ. Παπαγεωργίου, τὸν ὁποῖον ἔθιξα ἐγὼ προηγουμένως. Ἐπίσης λέγει ὁ κ. Ἀποστολόπουλος: Τοῦ Παπαντωνίου εἶναι 80% καὶ 40% τοῦ Παναγουλάκου.

§180Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικ.). Ποῦ τὰ ηὕρατε αὐτὰ τὰ ποσοστά; Ἐγὼ ἐκπλήσσομαι ἰδιαιτέρως διότι πουθενὰ δὲν ἀναφέρονται. Διὰ τὸν Θεοδωρίδην ἐκφράζει ἀμφιβολίαν ἁπλῶς, χωρὶς νὰ καθορίζῃ ποσοστά. Διὰ δὲ τοὺς ἄλλους τὸ ἀποκλείει. Διὰ τὸν Θεοδωρίδην ἠσκήθη ποινικὴ δίωξις καὶ ἐξεδόθη βούλευμα ἀπαλλακτικόν.

§181Κ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δηλαδή, διὰ τὸν συμπολίτην μας, τὸν Παπαντωνίου, ἰσχυρίζεται οὔτε 80%; Τίποτε δὲν ἔχει;

§182Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικ.). Δὲν ἠξεύρω οὐδένα προσωπικῶς. Ἠξεύρω καταδίκους καὶ καταδικασθέντας δι’ ἐσχάτην προδοσίαν.

§183Κ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦ ἐκόπη τὸ αὐτί.

§184Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικ.). Οὔτε τὸν γνωρίζω, οὔτε θέλω νὰ τὸν γνωρίσω. Ἐπιθυμῶ νὰ τὸν ἀγνοῶ, ἐφ’ ὅσον ἔχει καταδικασθῆ διὰ ταπεινωτικὴν πρᾶξιν. Σᾶς τὸν παρέχω καὶ σᾶς τὸν χαρίζω.

§185Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Εἰς τὴν ἔκθεσίν του ὁ κ. Ἀποστολόπουλος λέγει, ὅτι μόνον ἐκακοποιήθη ὁ Θεοδωρίδης εἰς μίαν ὥραν ἐθνικῆς ἐξάρσεως τῶν φαντάρων, οἱ ὁποῖοι τὸν ἐφύλαττον. Καὶ τὰ λέγει ὁ Πρόεδρος τοῦ Ἀρείου Πάγου, ὅτι οἱ φαντάροι τὸν ἔσπασαν εἰς τὸ ξύλο, λόγῳ ἐθνικῆς ἐξάρσεως καὶ ἐμηνύθησαν οἱ φρουροί, ἀλλὰ ἠθωώθησαν καὶ ἑπομένως ὁ ἰσχυρισμὸς αὐτὸς τοῦ Προέδρου τοῦ Ἀρείου Πάγου καταπίπτει ἀπὸ ἄλλης πλευρᾶς.

§186Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικ.). Κύριε Πρόεδρε τῶν Φιλελευθέρων, τὸ συμπέρασμα, εἰς τὸ ὁποῖον κατέληξεν ἡ ἀνάπτυξις τοῦ κυρίου συναδέλφου, εἶναι, ὅτι τὸ συμπέρασμα τοῦ Προέδρου τοῦ Ἀρείου Πάγου καταπίπτει ἐξ ὅσων εἶχεν τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐκθέσῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον προχωρεῖ ἡ συζήτησις.

§187Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Λοιπόν, κύριοι συνάδελφοι, ἔρχεται εἰς μίαν ἄλλην περίπτωσιν ὁ Πρόεδρος τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ λέγει ὅτι ὁ Μητσᾶκος δὲν ἦτο ἐναντίον τοῦ Μεταξᾶ, διότι ὁ Μεταξᾶς ἦτο ἐκεῖνος ποὺ τὸν παρέπεμψεν ἐπὶ καταχρήσει καὶ λαθρεμπορίᾳ. Καὶ ἠθωώθη μὲν ὁ Μητσᾶκος ἀπὸ τὴν λαθρεμπορίαν καὶ τὴν κατάχρησιν ἀπὸ ἀναθεωρητικὸν δικαστήριον λόγῳ βλακείας. Αὐτὸς δὲ σήμερον εἶναι Σμήναρχος καὶ ὁ Μεταξᾶς ἀπὸ τὸ 1944 εἶναι Ἀρχηγὸς τοῦ κλάδου τῆς Ἀεροπορίας, καὶ ὁ μόνος ἁρμόδιος νὰ παραπέμπῃ τοὺς ἀξιωματικοὺς καὶ τοὺς ὑπαξιωματικοὺς εἰς Στρατοδικεῖα εἰς ἀνακρίσεις κ.λ.π. Ἔρχομαι εἰς μίαν ἄλλην ὑπόθεσιν, κύριοι συνάδελφοι, διὰ τὴν ὁποίαν, βέβαια, δὲν θέλω νὰ σᾶς κουράσω. Ἔρχομαι εἰς τὴν ὑπόθεσιν Μπαθρένου εἰς τὸν ὁποῖον ἐπεβλήθη νὰ γράψῃ τὴν γνωστὴν ἐπιστολήν. Κατόπιν ὅλων αὐτῶν γίνεται ἡ ἀναθεώρησις. Διὰ τῆς ἀποφάσεως δὲ τοῦ Ἀναθεωρητικοῦ δικαστηρίου ὁ ἀρχηγὸς τῆς δολιοφθορᾶς καταδικάζεται εἰς ἰσόβια δεσμὰ καὶ οἱ συνυπεύθυνοι εἰς θάνατον. Σᾶς ἐρωτῶ, κύριοι συνάδελφοι, ὅλους ἐσᾶς, ὅλων τῶν κομμάτων καὶ παρατάξεων, διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ δὲν γίνεται πραγματικὴ διάλυσις τῆς Ἀεροπορίας; Εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, κύριοι συνάδελφοι, ἢ εἶναι ἔνοχοι οἱ κατηγορούμενοι καὶ πρέπει ἐντὸς 48 ὡρῶν νὰ ἐκτελεσθοῦν ἢ εἶναι ἀθῶοι καὶ πρέπει νὰ ἀφεθοῦν ἐλεύθεροι. Αὐταὶ αἱ ἀποφάσεις δὲν ἁρμόζουν εἰς σοβαρὰ Στρατοδικεῖα. Αὐτὸ εἶναι τὸ νόημα τῆς ὅλης ὑποθέσεως. Διὰ τὰ Στρατοδικεῖα μέση λύσις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ, κύριοι συνάδελφοι.

§188Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικ.). Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, κύριε Γρηγορίου, νὰ σᾶς δώσω τὴν πληροφορίαν ὅτι τὸ Ἀεροδικεῖον συνεκροτήθη τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1952. Καὶ δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω μάλιστα ὅτι ἡ σύνθεσίς του δὲν παρέμεινεν ὅπως εἶχεν προβλέψει ἡ ἡγεσία τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων. Ἡ πολιτικὴ ἐξουσία μετέβαλε τὴν σύνθεσίν του τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1952. Ποῦ θέλετε νὰ ἀναζητήσωμεν τώρα τὰς εὐθύνας διὰ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Στρατοδικείου; Εἴπατε ὅτι ἐβασανίσθη ὁ Θεοδωρίδης. Ὁ Θεοδωρίδης, ὁ καθ’ ὑμᾶς βασανισθείς, οὐδέποτε ὡμολόγησε καὶ ἀνεγνώρισεν ἐνοχήν, ἐνῷ ἀντιθέτως ὁ Μεταξᾶς...

§189Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Λυποῦμαι, κύριε Ὑπουργέ, ἐὰν θέλετε νὰ τὸν φέρω...

§190Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικ.). Παρατηρῶ ὅτι ἡ διεξαγωγὴ τῆς συζητήσεως σᾶς ἐμπνέει τὴν σκέψιν νὰ ἐπικαλεσθῆτε μάρτυρας πολίτας ἀπὸ τὰ θεωρεῖα. Ἐγὼ τοὐλάχιστον νομίζω ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπιζητῆτε τὴν ἀναγνώρισιν ὅτι εἶναι ἀρκετὴ ἡ ἰδική σας διαβεβαίωσις διὰ νὰ μὴ χρειάζεται ἡ ἐπίκλησις τῆς μαρτυρίας πολιτῶν ἐκ τῶν θεωρείων. Ἀλλὰ ἐπαναλαμβάνω, τὴν πληροφορίαν, ὅτι ὁ Θεοδωρίδης, ὁ βασανισθεὶς καθ’ ὑμᾶς, δὲν ὡμολόγησεν ἐνοχήν, ἐνῷ ἀντιθέτως ὁ Μεταξᾶς καὶ τρεῖς ἄλλοι ἐκ τῶν καταδικασθέντων ἀξιωματικῶν, ἐβεβαίωσαν κατ’ ἐπανάληψιν εἰς τὸ Στρατοδικεῖον καὶ εἰς τὸ Ἀναθεωρητικὸν ὅτι οὐδέποτε ὑπέστησαν βασανιστήρια καὶ ὅτι οὐδέποτε ἀντελήφθησαν νὰ ὑποβληθοῦν ἄλλοι συγκατούμενοί των εἰς βασανιστήρια, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀποδεικνύει ὅτι ὅλοι μὲ ἀξιοπρέπειαν ὑπέμειναν τὴν δίκην καὶ τὰς περιπετείας της, χωρὶς νὰ καταφύγουν εἰς αὐτὰς τὰς μεθόδους, ἐνῷ ἀντιθέτως, ἄλλοι μὲ διάφορον ἀντίληψιν ἁπλῶς ἀντιμετώπισαν τὴν ὑπόθεσιν.

§191ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Τῆς Ἀντιπολιτεύσεως) (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος).

§192Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικ.). Τὰ γεγονότα τὰ πραγματικὰ εἶναι ὅπως τὰ ἐκθέτω, ναὶ ἢ ὄχι;

§193ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ (Τῆς Ἀντιπολιτεύσεως). Ὄχι, ὄχι.

§194Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικ.). Εἰς ποῖον σημεῖον ἡ ἐξιστόρησις δὲν ἀποδίδει μὲ ἀκρίβειαν τὰ γεγονότα; Αὐτὸ ἐνδιαφέρει καὶ ὄχι αἱ ὑποκειμενικαὶ ἐπὶ τῶν γεγονότων κρίσεις.

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἤθελον νὰ ἀποτανθῶ εἰς τοὺς κ. κ. συναδέλφους, καὶ νὰ τοὺς παρακαλέσω ὅτι ἐφ’ ὅσον ἐπὶ τοῦ βήματος εὑρίσκεται ἀγορητής, ὁ ὁποῖος εἶναι εἰς θέσιν ὅ,τι τοῦ λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἀπαντήσῃ μόνος του, δὲν ὑφίσταται ἀνάγκη νὰ ἔρχωνται συνάδελφοι, νὰ τὸν ἐπικουροῦν καὶ νὰ τὸν διακόπτουν. Τοῦτο νομίζω ὅτι ἀποτελεῖ μείωσιν τοῦ ἐπὶ τοῦ βήματος κ. βουλευτοῦ. Παρακαλῶ, λοιπόν, ἀφήσατε τὸν ἀγορητὴν νὰ ἀναπτύξῃ τὰ ἐπιχειρήματά του.

§196Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχομεν φθάσει εἰς ἕνα κρίσιμον σημεῖον τῆς συζητήσεως καὶ εἶναι τὸ καιριώτατον διὰ τὴν συνείδησιν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας καὶ διὰ τὴν συνείδησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ὁμολογῶ ὅτι αὐτὸ δημιουργεῖ καὶ εἰς ἐμὲ προσωπικῶς κρίσιν συνειδήσεως. Θέλω νὰ εὐλαβοῦμαι τὴν Ἑλληνικὴν Δικαιοσύνην. Ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω πῶς ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχῃ Στρατοδικεῖον, τὸ ὁποῖον δικάζει δολιοφθορὰς ἀξιωματικῶν, καὶ δὲν ἐκδίδει ἀπόφασιν ἀθωώσεως ἢ θανάτου. Καὶ πῶς ἠμποροῦν διὰ μίαν τοιαύτην κατηγορίαν νὰ ὑπάρχουν καταδίκαι ἰσοβίων, προσκαίρων δεσμῶν, φυλακίσεως. Αὐτὸ μοῦ εἶναι ἀκατανόητον. Ἐκ τῶν ποινῶν εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ ἀμφισβητήσω τὴν ὀρθότητα τῆς ἀποφάσεως. Λυποῦμαι βαθύτατα, ἀλλὰ πᾶς ἄνθρωπος σκεπτόμενος, εἶναι ὑποχρεωμένος, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ στοιχειώδους αὐτοῦ συλλογισμοῦ, νὰ καταλήξῃ εἰς καταδίκην τῆς καταδίκης.

§197Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι δὲν ἔγιναν βασανιστήρια...

§198Β. ΑΛΕΞΑΤΟΣ. Δὲν ὑπάρχει τρίτη λύσις.

§199Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ πάλιν ἀμφισβητεῖ ὅτι ἐγένοντο βασανιστήρια. Θὰ ἤθελον ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ διακόψῃ ἐπὶ 5 λεπτὰ τὴν συνεδρίασιν καὶ νὰ παραμείνουν οἱ κ. κ. βουλευταὶ ἐδῶ νὰ ἀνέλθω εἰς τὸ θεωρεῖον, νὰ φέρω τὸν Θεοδωρίδην διὰ νὰ ἐπιδείξῃ τὰς κακώσεις εἰς τοὺς κ. κ. συναδέλφους.

§200ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν νομίζω ὅτι λέγει τοιοῦτον ὁ Κανονισμός.

§201Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Μοιραίως θὰ φθάσωμεν εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον.

§202Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Αὐτὸ θὰ ἠδύνατο νὰ εἶναι θέμα Ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ ὄχι τῆς ὁλομελείας.

§203Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ἔστω, τῆς Ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν Παπαντωνίου, ἐξητάσθη ἀπὸ τὸν καθηγητὴν Δημητριάδην, τοῦ Πανεπιστημίου. Ὁ κ. Δημητριάδης διαβεβαιώνει ὅτι ἔπαθε διαστρέβλωσιν εἰς τὸ αὐτί, συνεπείᾳ κακώσεων. Τί λέγει ὁ ἰατρὸς τῆς Ἀεροπορίας; Λέγει ὅτι τὸ αὐτὶ διεστρεβλώθη, συνεπείᾳ μολύνσεως ἀπὸ ὠτίτιδα.

§204Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικ.). Ὁ Δημητριάδης δὲν λέγει ὅτι ὀφείλεται ἡ στρέβλωσις εἰς κακώσεις, ἀλλὰ ὅτι δύναται νὰ ὀφείλεται εἰς κακώσεις. Ἀντιθέτως, ὅλα τὰ ἄλλα μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς τῶν ἰατρῶν ἀποδίδουν τὰς στρεβλώσεις εἰς ἄλλα αἴτια.

§205Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ὑπόθεσις τῆς Ἀεροπορίας. Θὰ ἐξετάσητε, ὅμως, καὶ θὰ ἐρευνήσητε, διατὶ ἔγιναν ὅλα αὐτὰ τὰ ἐγκλήματα εἰς τὴν Ἀεροπορίαν. Ἡ ἐρώτησις εἶναι φυσική, ἀλλὰ καὶ ἡ ἀπάντησις λίαν εὔκολος. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ Σῶμα τῆς Ἀεροπορίας ἀπετελέσθη ἀπὸ ἀξιωματικοὺς προερχομένους ἀπὸ τὸ Ναυτικὸν καὶ ἀπὸ τὸν Στρατόν. Εἰς δὲ τὴν Ἀεροπορίαν τοὺς ὠνόμαζαν «οἱ μπλὲ» καὶ οἱ «χακί». Αὐτοὶ οἱ ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι ἐπῆγαν εἰς τὴν Ἀεροπορίαν, ἤρχισαν μεταξὺ των «ἕνα ἀγῶνα ἐξοντώσεως». Κατόπιν αὐτοῦ, ἀναγκάζεται ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος καὶ ἀναθέτει εἰς ἕνα περίφημον ἀξιωματικόν, ταγματάρχην τῆς Ἀεροπορίας, τότε 28 χρονῶν, τὸν Π. Βῆλον, νὰ ὀργανώσῃ Σχολὰς Ἀεροπορίας καὶ νὰ βγαίνουν ἀπὸ ἐκεῖ πλέον οἱ ἀεροπόροι καὶ νὰ παύσῃ αὐτὸ τὸ κακόν, τὸ ὁποῖον ὑπῆρχεν εἰς τὴν Ἀεροπορίαν. Πράγματι, τότε, ἐγένετο ἡ Σχολὴ Ἰκάρων. Ἔρχεται ἡ 4η Αὐγούστου, ἥτις καταργεῖ τὰς ὀργανικὰς θέσεις καὶ προάγονται ὅλοι εἰς Στρατηγοὺς καὶ ἔτσι εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολὴν φθάνουν 40 Στρατηγοὶ τῆς Ἀεροπορίας.

§206Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐλάχιστοι ἦσαν οἱ Στρατηγοί.

§207Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. 20 Στρατηγοὶ καὶ 40 Σμήναρχοι.

§208Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, διότι αὐτὸς οὗτος ὁ Βῆλος ἦτο Σμήναρχος. Οἱ περισσότεροι εἶχον τὸν βαθμὸν τοῦ Ἀντισμηνάρχου. Οἱ κατελθόντες εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολήν, ὅταν ἤμην ἐγὼ Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, Στρατηγοὶ τῆς Ἀεροπορίας, ἦσαν, μᾶλλον εἷς, ἔχω τὴν γνώμην, καὶ ὄχι 20. Τὸ 1942 πιθανὸν τὸ 1943 νὰ κατῆλθον ἕνας ἢ δύο ἀκόμη. Ἑπομένως, μὴ λέγετε ὑπερβολάς, διότι κλονίζετε ὅσα ἔχετε εἴπει ἀπὸ τοῦ βήματος.

§209Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Σᾶς ἐδόθη ἡ εὐκαιρία νὰ εἴπητε ὅτι ὅλα εἶναι ὑπερβολαί. Αὐτὸ εἶναι ἄποψίς σας. Ὅσον διὰ τοὺς ἀξιωματικούς, ἐὰν ἦσαν 20 ἢ 10, αὔριον σᾶς φέρω τὰ ὀνόματά των.

§210Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μόνον ὁ Ρέππας ἦλθεν, ὡς πολίτης. Δὲν ὑπάρχουν ἄλλοι.

§211Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ὅλοι οἱ πολῖται ἦλθον καὶ ἐκάθηντο εἰς τὰ καφενεῖα καὶ ἐπερίμεναν νὰ τοὺς καλέσουν. Καὶ εἰς τοὺς καφενέδες ἤρχισεν νὰ δημιουργῆται αὐτὴ ἡ διχόνοια μεταξὺ τῶν ἀξιωματικῶν τῶν προερχομένων ἐκ τοῦ Στρατοῦ καὶ ἐκ τοῦ Ναυτικοῦ. Ἀπὸ τοὺς καφενέδες μετέφερον τὴν διαμάχην εἰς τὸ Σῶμα τῆς Ἀεροπορίας καὶ προσεπάθησαν νὰ παρασύρουν τοὺς μαθητὰς τῆς Ἀεροπορίας, οἱ ὁποῖοι προήρχοντο ἀπὸ τὴν Σχολὴν τῆς Ἀεροπορίας. Εὐτυχῶς διὰ τὴν Ἀεροπορίαν, ὅτι οἱ ἀεροπόροι αὐτοί, δὲν ἠκολούθησαν αὐτούς, ἀλλὰ μὲ τὴν πάροδον τοῦ χρόνου, ὁλόκληρος ἡ Ἀεροπορία, τὸ τεχνικόν της, ἡ Διοίκησίς της περιῆλθον εἰς χεῖρας τῶν μαθητῶν, τῶν προερχομένων ἀπὸ τὴν Σχολὴν Ἀεροπορίας, διότι αὐτοὶ ἦσαν οἱ καλλίτεροι.

§212Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἔζησα τὰ γεγονότα ἐκεῖνα οὐχὶ ὡς παρατηρητής, ἀλλὰ ὡς φορεὺς ἀμέσου εὐθύνης. Πράγματι, ὅταν μετέβην εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολήν, διαφυγὼν τὸν Ἀπρίλιον τοῦ 1942 καὶ ἀνέλαβον μετὰ ἕνα μῆνα τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης, καὶ τὴν Ἀντιπροεδρίαν τῆς Κυβερνήσεως, εὑρέθην ἐνώπιον μιᾶς καταστάσεως ἀνωμάλου εἰς τὴν Ἀεροπορίαν. Ὀλίγας ἡμέρας πρὸ τῆς ἀφίξεώς μου εἰς τὸ Κάϊρον, ἢ πρὸ τῆς ὁρκωμοσίας μου ὡς Ὑπουργοῦ, εἶχε σημειωθῆ μία πάρα πολὺ μεγάλη ἀνωμαλία, ἐπιτρέψατέ μου νὰ τὴν χαρακτηρίσω κίνημα, εἰς τὴν Ροδαισίαν, ὅπου ἡ Κυβέρνησις πρὸ τῆς ὑπ’ ἐμοῦ ἀναλήψεως τοῦ Ὑπουργείου, εἶχεν ἀποστείλει νεαροὺς ἀξιωματικοὺς τῆς Ἀεροπορίας νὰ ἀσκηθοῦν διὰ τὸν πόλεμον καὶ οὐχὶ νὰ κάμουν κίνημα. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, οἱ νεαροὶ αὐτοί, ἄριστοι πιλότοι, πολλοὶ ἐξ αὐτῶν ἀπεδείχθησαν πολὺ καλοὶ ἀξιωματικοὶ μετὰ ταῦτα, ἔχοντες φιλοδοξίαν, ἐνόμισαν ὅτι ἔπρεπε νὰ τὰ βάλουν μὲ τὴν ἡγεσίαν των. Ἡ πρώτη των πρᾶξις, αὐτῶν τῶν νεαρῶν, μεταξὺ τῶν ὁποίων εἶναι ὀνόματα πολὺ γνωστά, πάρα πολὺ γνωστὰ καὶ ὀνόματα συνδεόμενα πρὸς τὴν ὅλην δίκην, ἡ πρώτη των πρᾶξις ἦτο κίνημα, τὸν Ἀπρίλιον τοῦ 1942, προτοῦ φθάσω εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολήν. Ἐφρόντισα νὰ κατευνάσω τὰ πράγματα καὶ ὅταν ἤχθησαν οἱ συλληφθέντες νεαροὶ ἀξιωματικοὶ μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ὁ Μεταξᾶς εἰς τὸ Κάϊρον, κατήρτισα ἕνα Στρατοδικεῖον, ἐκάλεσα τὸν Πρόεδρον τοῦ Ἐκτάκτου αὐτοῦ Στρατοδικείου, ἄριστον ἀξιωματικόν, τοῦ ὑπέδειξα νὰ ἐπιδείξῃ μεγάλην ἐπιείκειαν, ἐν τέλει δὲν ἐγένετο κἄν, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἡ δίκη διότι τοὺς ἀπήλλαξα διὰ πράξεως διοικητικῆς διότι, ὅλαι διοικητικὰς πράξεις ἀπετέλουν, ἔστω καὶ ἂν εἶχον συντακτικὸν περιεχόμενον, τοὺς ἀπήλλαξα καὶ ἐπανῆλθον εἰς τὰς θέσεις των, παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι εἶχον τόσον βαρεῖαν ἁμαρτίαν. Ἴσως εἶχε πταίσει καὶ ἡ Διοίκησις, ἴσως ὑπῆρξε καὶ αὐστηρὸς κἄπως ὁ τότε Διοικητής, ἂν δὲν ἀπατῶμαι ὁ Σμήναρχος Ἀβέρωφ, ἄριστος ἀξιωματικός, δὲν ἐδικαιολογοῦντο, ὅμως, διότι ἦτο αὐστηρὸς ὁ ἐπὶ κεφαλῆς νὰ κάμουν κίνημα εἰς τὰ βάθη τῆς Ἀσίας. Παρὰ ταῦτα τοὺς ἐχάρισα αὐτὴν τὴν πρᾶξιν καὶ τοὺς ἔστειλα νὰ ἀναλάβουν τὰ καθήκοντά των. Εἶχον μετὰ ταῦτα, κατόπιν ἐντόνου παρακλήσεως τοῦ Μεταξᾶ, 2–3 συναντήσεις μετ’ αὐτοῦ, ὄντως κατωτέρου ἀξιωματικοῦ, ἐπειδὴ εὑρίσκοντο τὰ παιδιὰ εἰς τὸ ἐξωτερικόν, μακρὰν ἀπὸ τὰς οἰκογενείας των 2–3 χρόνια, τοὺς ἐδεχόμην νὰ λέγουν τὸν πόνον τους, καὶ ὁ Μεταξᾶς ἀντὶ νὰ μοῦ εἴπῃ τὸν πόνον του, μοῦ ἔφερε, παιδὶ 27 ἐτῶν, ὁλόκληρον σύστημα ἀναμορφώσεως τῆς Ἀεροπορίας, ζητῶν τὴν ἀποπομπὴν ὅλων τῶν ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι ἦσαν μεγαλύτεροι τῆς ἡλικίας του, δηλαδὴ ὅλων τῶν ἀξιωματικῶν οἱ ὁποῖοι προήρχοντο ἀπὸ τὸ Ναυτικὸν καὶ τὸν Στρατόν. Δηλαδὴ κατ’ οὐσίαν ἔπρεπε νὰ φύγουν καὶ ὁ Βῆλος καὶ ὁ Ἀλεξανδρῆς καὶ ὁ Γραφᾶκος καὶ ὁ συνάδελφός μας κ. Θεμελῆς, ἔπρεπε ὅλοι αὐτοὶ νὰ ἐκδιωχθοῦν ἂν καὶ ἦσαν νεώτατοι διὰ νὰ ἀναλάβουν οἱ 28ετεῖς τὴν ἡγεσίαν τῆς Ἀεροπορίας, ἐδέχοντο δὲ τὸ πολὺ–πολύ, νὰ ἀναλάβῃ ἕνας ἐκ τῶν παλαιῶν τὴν ἡγεσίαν. Προσεπάθησα νὰ βάλω μυαλὸ εἰς τὰ παιδιὰ αὐτά, ποὺ ἦσαν γενναῖα ἀλλὰ δὲν εἶχον μυαλό. Δὲν ἐπετρέπετο εἰς τοιαύτας στιγμὰς νὰ προβαίνουν εἰς τοιούτου εἴδους ἐνεργείας καὶ εἰς κίνημα εἰς τὴν Ροδεσίαν, πρὶν γίνῃ τὸ κομμουνιστικὸν κίνημα εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολήν, διότι τὸ κίνημα τῆς Ροδεσίας δὲν εἶχε κομμουνιστικὸν χαρακτῆρα, ἐπρόκειτο περὶ ἀνοησίας, προσεπάθησα νὰ τοὺς βάλω μυαλό, ἀλλ’ εἰς μάτην ὅλα αὐτά, πολλοὶ ἐξ αὐτῶν ἐξηκολούθουν νὰ εἶναι ἀδιόρθωτοι, ἐπιμένοντες ἔκτοτε καὶ τὴν ἐπιμονὴν αὐτὴν τὴν ἐδοκίμασε μετὰ ταῦτα καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων. Ἔκτοτε ἀναλαβὼν τὴν Προεδρίαν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἐξηκολούθησαν ἐπιμένοντες ὅτι ἔπρεπε νὰ μείνουν αὐτοὶ καὶ νὰ φύγουν οἱ ἄλλοι. Συνεμερίσθην, χάριν αὐτῶν τῶν νέων, τοὺς ὁποίους καὶ ἠγάπων καὶ ἀγαπῶ, τὴν γραμμὴν τὴν ὁποίαν μοῦ εἰσηγήθη ὁ κ. Βῆλος, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξε συνεργάτης μου στενὸς καὶ ἐκεῖ καὶ εἰς τὴν Πελοπόννησον, ὅταν μετέβην ὡς Ὑπουργὸς διὰ νὰ ἠρεμήσῃ ἡ τραγικῶς δοκιμασθεῖσα ὑπὸ τῶν κομμουνιστῶν τότε, Πελοπόννησος, καὶ δὲν ἔλαβα ὑπ’ ὄψει μου εἰσήγησιν ἴσως ὀρθοτέραν ἄλλων, ὅπως τοῦ κ. Γραφάκου, οἱ ὁποῖοι νομίζω, ὅτι εἶχον δίκαιον, ἰσχυριζόμενοι ὅτι ἦτο πολὺ ἐνωρὶς διὰ τοὺς νέους αὐτοὺς διὰ νὰ διεκδικοῦν τὴν ἀποπομπὴν ὅλων τῶν ἄλλων. Ἐν τούτοις, εἰς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Παπανδρέου, ἐδέχθημεν, εὑρισκόμενοι ἐνώπιον ἀδιεξόδου, καὶ ἐπειδὴ ὅλοι μας ἀγαπούσαμε αὐτὰ τὰ παιδιά, τὰ ὁποῖα πετοῦσαν καὶ πολεμοῦσαν, ἐδέχθημεν νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἔκδοσιν ἑνὸς νομ. διατάγματος διὰ τοῦ ὁποίου — μετεῖχον καὶ ἐγὼ τότε τῆς Κυβερνήσεως τοῦ ἀξιοτίμου κ. Παπανδρέου καὶ εἶμαι εὐτυχὴς διότι μετεῖχον — διὰ τοῦ ὁποίου νόμου ἐθεσπίσαμεν αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶπον πρὸ ὀλίγου, τὴν ἔξοδον τῶν παλαιῶν, παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι οἱ παλαιοὶ αὐτοί, ποίαν ἡλικίαν εἶχον, κύριοι συνάδελφοι, 33–34–35 ἐτῶν. Ἐκ τῶν ὑστέρων πιστεύω ὅτι ἦτο λάθος μας, τότε, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, καὶ νῦν συναρχηγὲ τῶν Φιλελευθέρων, διότι, νέους ἀνθρώπους 35 ἐτῶν, ἐπειδὴ τὸ ἐζήτησαν ἔτι νεώτεροί τους, τοὺς ἀπεπέμψαμεν, ἐπειδὴ δὲν εἶχον βγῆ ἀπὸ τὴν Σχολὴν τῆς Ἀεροπορίας, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ φύγουν μετὰ 10–12 ἔτη. Τὴν ἀνωμαλίαν, ἑπομένως, τὴν προεκάλεσεν ἡ ὑπερβολικὴ οἴησις τῶν νέων, οἱ ὁποῖοι ἦσαν μὲν γενναῖοι καὶ καλοί, ἀλλὰ δὲν εἶχον μυαλό.

§213Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Καὶ αὐτὸ ἀπετέλεσε τὴν ἀφορμὴν τοῦ σκανδάλου.

§214Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὅσα ἐξέθεσεν ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος κ. Κανελλόπουλος, ἔχουν καλῶς. Εἰς ἓν σημεῖον διαφωνοῦμεν, ὅτι ὑπῆρξεν λάθος ὅ,τι ἐκάμαμεν. Ἐξακολουθῶ νὰ φρονῶ, ὅτι ὑπῆρξεν ἡ θεμελίωσις τοῦ Σώματος καὶ τῆς δόξης τῆς Ἀεροπορίας, διότι καὶ ἡ ἡλικία διὰ τὴν Ἀεροπορίαν τῶν ἄλλων ἦτο μεγάλη, ἀλλὰ πέραν τούτου ἐδημιουργήθη ἡ ἑνότης τοῦ πνεύματος ἡ ὁποία ἦτο ἀπαραίτητος διὰ τὴν εὐδοκίμησιν τοῦ Σώματος. Ἡ θεμελίωσις ἐπὶ τῆς Σχολῆς τῶν Ἰκάρων, τοῦ Σώματος τῆς Ἀεροπορίας, ἀπετέλεσε τὴν βάσιν, ἐπὶ τῆς ὁποίας πράγματι ἐστηρίχθη τὸ μεγαλεῖον τοῦ Σώματος, τὸ ὁποῖον ἐδόξασε τὴν Ἑλλάδα καὶ ὕψωσε τὴν τιμὴν τῆς Ἑλλάδος μὲ τὰ πτερά της.

§215Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ τὸ θέμα εἶναι τόσον κρίσιμον, θὰ ἤθελον νὰ εἴπω εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. συναρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων, ὅτι δὲν διαφωνῶ πρὸς τὴν ἄποψίν του, ὅτι ἔπρεπε οἱ ἐξερχόμενοι ἐκ τῆς Σχολῆς τῶν Ἰκάρων ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον νὰ ἀναλάβουν τὴν ἡγεσίαν. Θὰ ἤθελον, ὅμως, νὰ τοῦ ὑπενθυμίσω τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου κ. Παπανδρέου, ὅτι ἡ ἀπόφασις τὴν ὁποίαν, τότε, ἐλάβομεν, ἀπεδείχθη ἐκ τῶν πραγμάτων — καὶ αὐτὸ ἴσως δὲν ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας, κύριε Πρόεδρε — ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ, καὶ ἐὰν ἡδραιώθη ἡ Ἀεροπορία, ἡδραιώθη, διότι μετὰ τὴν ἐπιστροφήν μας εἰς τὴν Ἑλλάδα, αἱ μετέπειτα Κυβερνήσεις, ἡ ἀμέσως ἑπομένη, ἐθέσπισε μίαν διάταξιν διὰ τῆς ὁποίας προέβλεψε τὴν μονιμοποίησιν ἑνὸς ὡρισμένου ἀριθμοῦ παλαιῶν, προερχομένων ἀπὸ τὴν Σχολὴν Ἀεροπορίας, διὰ νὰ διοικήσουν τὸ Σῶμα μέχρις ὅτου ἔλθῃ ἡ σειρὰ τῶν νεαρῶν...

§216Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Αὐτὸ προεβλέπετο.

§217Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. .. καί τινων ἐφέδρων, ἐκ μονίμων, ἐνῷ μετὰ ταῦτα ἀπεδείχθη τὸ λάθος μας, ὑφ’ ἣν μορφὴν τὸ διώρθωσαν ἄλλοι — ἡμεῖς παρεσύρθημεν ἀπὸ τὸ συναίσθημα — οἱ διαδεχθέντες ἡμᾶς ἐσκέφθησαν ὡριμώτερον.

§218Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Τὸ κίνημα τῆς Ροδεσίας ἦτο ἀποτέλεσμα τοῦ ἀλληλοφαγώματος μεταξὺ ἀξιωματικῶν τοῦ Στρατοῦ καὶ τοῦ Ναυτικοῦ καὶ ἔγινε τοῦτο τὸ καταπληκτικὸν ὅτι ὁ Ὑποδιοικητής, ὁ ὁποῖος ἦτο στρατιωτικὸς συνωμώτησε μὲ τοὺς ἀξιωματικούς, διὰ νὰ ἐκθέσουν τὸν Διοικητήν, ὁ ὁποῖος προήρχετο ἐκ τοῦ Ναυτικοῦ. Αὐτὴ ἦτο ἡ ὑπόθεσις τοῦ κινήματος τῆς Ροδεσίας. Ὅσον ἀφορᾶ αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Κανελλόπουλος, πράγματι ὁ Σμήναρχος Βῆλος, ἦτο ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐπρότεινεν ὅπως ὅλοι οἱ προερχόμενοι ἀπὸ τὸ Ναυτικὸν καὶ τὸν Στρατὸν φύγουν καὶ τὸ ὅπλον νὰ περιέλθῃ εἰς χεῖρας τῶν φυσικῶ του ἀξιωματικῶν, δεδομένου μάλιστα ὅτι ἤρχισε νὰ καταρρίπτεται τὸ γόητρον τῶν ἀξιωματικῶν τῶν προερχομένων ἀπὸ τὸ Ναυτικὸν καὶ τὸν Στρατὸν διότι οἱ τῆς Σχολῆς Ἰκάρων ἐπέδειξαν καὶ γενναιότητα καταπληκτικὴν καὶ τεχνικήν, ἔκαμον πτήσεις μὲ ἀεροπλάνα μὲ τὰ ὁποῖα δὲν ἐπετρέπετο καὶ ἔτυχον τοῦ γενικοῦ θαυμασμοῦ τῶν Συμμάχων.

§219ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, αὐτὴν τὴν στιγμὴν θέλετε τοὺς ἀξιωματικοὺς αὐτούς, οἱ ὁποῖοι ἐδημιούργησαν τὴν Ἀεροπορίαν. Διὰ νὰ γίνουν αὐτοὶ οἱ ἀξιωματικοὶ τῆς Σχολῆς Ἰκάρων, ἔπρεπε νὰ ὑπάρχουν οἱ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι τοὺς ἐξεπαίδευσαν.

§220Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅλοι οἱ διοικηταὶ τῶν Μοιρῶν ἦσαν γενναῖα παιδιά, ποὺ δὲν ἐβγῆκαν ἀπὸ Σχολὰς Ἀεροπορίας. Ἐκεῖνοι, ποὺ ἐπολέμησαν ὡς Διοικηταὶ Μοιρῶν προήρχοντο, εἴτε ἀπὸ τὴν Σχολὴν τῶν Δοκίμων, εἴτε ἀπὸ τὴν Σχολὴν τῶν Εὐελπίδων καὶ ἦσαν 30–32 ἐτῶν. Ἔπρεπε νὰ τοὺς πετάξωμεν;

§221Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ὁ νόμος 3202 ἐπροτάθη ἀπὸ τὸν Βῆλον. Εἶπεν ὁ ἀείμνηστος Βασιλεὺς Γεώργιος εἰς τὸν Βῆλον: Δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ βλάψωμεν ὅλους τοὺς ἀξιωματικούς, διότι θὰ δώσωμεν πολλὰ γαλόνια εἰς τοὺς νέους. Καὶ τοῦ εἶπεν: Ὄχι, Μεγαλειότατε, διότι εἰς τοὺς ἀνωτάτους βαθμοὺς θὰ παραμείνουν 15 παλαιοὶ ἀεροπόροι. Καὶ ὅταν θὰ ἤρχετο ὁ χρόνος καὶ οἱ προερχόμενοι ἐκ τῆς Σχολῆς Ἀεροπορίας θὰ προήγοντο εἰς τοὺς βαθμοὺς τότε θὰ ἀπεστρατεύετο ἕνας–ἕνας ἐκ τῶν παλαιῶν ἀεροπόρων. Ἑπομένως, δὲν τοὺς ἔδωσαν τὰ γαλόνια ἀμέσως. Καὶ ἐδῶ εἶναι τὸ μέγα θέμα, κύριοι συνάδελφοι, ποὺ ἄρχεται ἡ ὑπόθεσις τῆς Ἀεροπορίας. Διότι, τὸ 1946 ἡ τότε Κυβέρνησις παρὰ τὸν νόμον, μονιμοποιεῖ 60 παλαιοὺς καὶ ὅταν πλέον ἦλθεν ἡ ὥρα ἐκείνων οἱ ὁποῖοι προήρχοντο ἀπὸ τὴν Σχολὴν Ἰκάρων, ἀρχίζει ὁ ἀμείλικτος πόλεμος ἐναντίον αὐτῶν. Καὶ ἔτσι ἀποστρατεύεται ὁ Χόνδρος καὶ ἔτσι ἀποστρατεύεται ὁ Μάρκου καὶ ἔτσι ἀποστρατεύεται ὁ Πάγκαλος καὶ ἔτσι ἀποστρατεύεται ὁ κ. Παπαπαναγιώτου, προχθὲς... (δὲν ἠκούσθη) ἀλλὰ δὲν ἐπρόλαβε, διὰ λόγους ποὺ θὰ εἴπωμεν, νὰ παραμείνῃ ὁ Μεταξᾶς, ποὺ εἶναι τῆς πρώτης σειρᾶς καὶ εἶχε τὴν ἡλικίαν καὶ σειρὰν νὰ γίνῃ ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ἀεροπορίας. Τὸ 1950 ἀποστρατεύεται ἀπὸ Ὑπηρεσιακὴν Κυβέρνησιν, τὸ διάταγμα εἶναι ἄκυρον, πρόκειται νὰ ἀκυρωθῇ, πρόκειται νὰ καταφύγῃ εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας. Προκειμένου νὰ ἀκυρωθῇ τὸ διάταγμα ἐδημιουργήθη ἡ δίκη τῶν ἀεροπόρων καὶ ὅτι ὁ Μεταξᾶς ἦτο ὁ κομμουνιστής. Αὐτὰ ἦσαν τὰ αἴτια τῆς δημιουργίας τῆς δίκης, κύριοι συνάδελφοι, ἔφθασαν μέχρι τοῦ σημείου καὶ θὰ τὸ ἐνθυμοῦνται ὅσοι ἔζησαν τὰς τραγικὰς ἡμέρας τοῦ Δεκεμβρίου εἰς τὰς Ἀθήνας, ἔφθασαν αὐτοὶ οἱ κύριοι νὰ κατηγορήσουν τὴν Ἐθνικὴν Ἀεροπορίαν, ὅτι κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ Δεκεμβριανοῦ κινήματος, δὲν ἠθέλησε νὰ κτυπήσῃ τοὺς στασιαστὰς τοῦ Δεκεμβρίου. Μέχρι τοιούτου σημείου ἔφθασαν καί, ὄχι μόνον τὸ εἶπον, ἀλλὰ ἐφρόντισαν νὰ διαδοθῇ εἰς τὸ Πανελλήνιον, ὅτι ἡ Ἀεροπορία ἠρνεῖτο νὰ κτυπήσῃ τοὺς στασιαστάς, διὰ νὰ κατηγορήσουν ὡρισμένους ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι ἦσαν Σμήναρχοι καὶ οἱ ὁποῖοι ἐπρόκειτο μετ’ ὀλίγον νὰ πάρουν εἰς τὰς....

§222Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Αὐτὸ περιελήφθη καὶ εἰς τὰ στοιχεῖα τῆς κατηγορίας.

§223Δ. ΙΑΤΡΙΔΗΣ. Δὲν εἶναι ἀληθὲς τοῦτο.

§224Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Δὲν ἠκούσθη).

§225Δ. ΙΑΤΡΙΔΗΣ. Ἡ Ἑλληνικὴ Ἀεροπορία εἰς τὰ Δεκεμβριανὰ ἐκτύπησε καὶ παραεκτύπησε. Ἐκτύπησε εἰς τὴν ἀπελευθέρωσιν τῶν κρατουμένων εἰς τὰς φυλακὰς Συγγροῦ. Καὶ ὑπεστηρίχθη ἀπὸ σμῆνος τῆς Ἑλληνικῆς Ἀεροπορίας......

§226Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Σμῆνος τῆς Ἀγγλικῆς Ἀεροπορίας.

§227Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Συνεχῶς διακόπτετε...

§228Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄς μείνωμεν εἰς τὸ σκότος καὶ τὴν πλάνην καὶ ἂς μὴ σᾶς πληροφορήσω...

§229Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Δέχομαι τὰς διακοπάς σας, ἀλλὰ μέχρι τώρα μοῦ ἐκάματε τρεῖς διακοπὰς ποὺ διήρκεσαν ἐπὶ ἡμίσειαν ὥραν.

§230Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰσηγήθη, τότε, ὁ Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας εἰς τὸν τότε Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως κ. Παπανδρέου καὶ ἤμην παρὼν κατὰ τὴν εἰσήγησιν τοῦ τότε Ὑφυπουργοῦ τῆς Ἀεροπορίας, νὰ μὴ λάβουν μέρος τὰ ἀεροπλάνα, ρίπτοντα ρουκέτες, εἴτε πολυβολοῦντα διὰ νὰ μὴ κτυπηθῇ Ἑλληνικὸς πληθυσμὸς καὶ ἀπεδέχθημεν τὴν ἄποψιν, διότι δὲν ἔπρεπε νὰ αἰσθάνωνται οἱ Ἕλληνες ἀεροπόροι ὅτι βάλλουν ἐκεῖ ὅπου ὑπάρχουν γυναικόπαιδα Ἑλληνικά, ἐνδεχομένως αἱ μητέραι των, ἢ αἱ ἀδελφαί των καὶ ἡ ἰδία μου ἡ μήτηρ, ἡ ἀδελφή μου, ὁ ἀδελφός μου καὶ ὁ ἀείμνηστος πατήρ μου, ἦσαν εἰς τὴν Πλατεῖαν Ἀμερικῆς ὅπου θὰ ἔβαλλον οἱ Ἕλληνες ἀεροπόροι. Δὲν ἦτο δυνατὸν καὶ ἐγὼ νὰ αἰσθανθῶ αὐτὸ ὡς δυνάμενον νὰ συμβιβασθῇ μὲ τὸ καθῆκον τῶν Ἑλλήνων ἀεροπόρων. Διότι οἱ κομμουνισταὶ εἶχον φροντίσει νὰ συναναμιχθῶσι μὲ τὸν πληθυσμόν, τὸν ἄμαχον. Ἀλλὰ δὲν ἐγνωρίζατε οὔτε σεῖς, ἀξιότιμε κύριε συναρχηγὲ τῶν Φιλελευθέρων καὶ τότε Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ δὲν ἐγνώριζον οὔτε ἐγὼ μέχρι τοῦ Δεκεμβρίου 1954 τί συνέβη πράγματι. Δὲν ἐξεδόθη τοιαύτη διαταγή, ἐξεδόθη ἡμερησία διαταγή, φέρουσα τὴν ὑπογραφὴν τοῦ τότε Ἀρχηγοῦ τῶν τακτικῶν δυνάμεων τῆς Ἀεροπορίας, σεμνοῦ ἀξιωματικοῦ, δὲν θέλω νὰ τὸν ὀνομάσω, διότι εἶναι βαρὺ αὐτὸ τὸ ὁποῖον διέπραξε καὶ ἐξέδωσε ἡμερησίαν διαταγήν, διὰ τῆς ὁποίας ἔλεγε πρὸς τοὺς Διοικητὰς τῶν Μοιρῶν καὶ ἠμπορεῖτε νὰ μάθητε ποῖοι ἦσαν οἱ Διοικηταὶ τῶν Μοιρῶν, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον αὐτὴν καὶ τὴν ἠνέχθησαν, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Ἀεροπορία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λάβῃ μέρος εἰς ἀγῶνα μεταξὺ Ἑλλήνων καὶ Ἑλλήνων καὶ εἰς ἀγῶνα μεταξὺ Ἑλλήνων καὶ Ἄγγλων, ὅτι θὰ μείνῃ οὐδετέρα καὶ ὅτι ἡ παροῦσα δέον νὰ κοινοποιηθῇ πρὸς τὸ Ἀρχηγεῖον τοῦ ΕΛΑΣ. Δὲν ἐλάβατε, κ. συναρχηγὲ τῶν Φιλελευθέρων, δὲν ἔλαβον καί γὼ γνῶσι) ἤμην Ὑπουργὸς Ναυτικῶν καὶ Οἰκονομικῶν, κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην, ἐξεδόθη, δυστυχῶς τοιαύτη διαταγὴ καὶ τῆς διαταγῆς αὐτῆς τῆς ὁποίας τὸ περιεχόμενον τὸ εἶχον ἀποκρύψει καὶ ὅταν ὑφιστάμην ἐγὼ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἐπιθέσεις καὶ ἐν τῇ οὐσίᾳ καὶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὴν ἀποκρύπτω, διότι δὲν ἀναγινώσκω τὸ περιεχόμενον αὐτῆς τῆς διαταγῆς. Ὑπεγράφη ἀπὸ Ἕλληνα Σμήναρχον καὶ ἀπηυθύνθη εἰς τοὺς Διοικητὰς τῶν τριῶν Μοιρῶν, οἱ ὁποῖοι τὸ ἠνέχθησαν. Ἐὰν τὸ ἀνεκάλυψα, τὸ ἀνεκάλυψα κατόπιν. Ὅταν ἤμην Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἀνέθεσα τὴν διενέργειαν ἀνακρίσεως εἰς τὸν τότε Ἀντιστράτηγον καὶ νῦν Ἀρχηγὸν τοῦ Γ.Ε.Ε.Θ.Α. κ. Δόβαν, ὁ ὁποῖος εὗρε τὸ ἔγγραφον καὶ ἐβάσισε ἐπὶ τοῦ ἐγγράφου αὐτοῦ ὡρισμένα συμπεράσματα διὰ τὸν κ. Παπαπαναγιώτου.

§231Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Τὸ περιστατικὸν τὸ ἐγνώρισα καὶ ἐγὼ ὄχι εἰς ἐκείνας τὰς ἡμέρας, ἀλλὰ βραδύτερον. Ἀπορῶ, ὅμως, διὰ τὸ συμπέρασμα τοῦ κ. Κανελλοπούλου, διότι τοῦτο δὲν ὑπῆρξε αἴτημα τοῦ Σώματος, δὲν ἦσαν οἱ ἀξιωματικοὶ τῆς Σχολῆς τῶν Ἰκάρων, οἱ ὁποῖοι τὸ ἐζήτησαν.

§232Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν τὸ εἶπον αὐτό.

§233Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Παρακαλῶ, μὴ διακόπτετε.

§234Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Ὁ σημερινὸς Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου τῆς Ἀεροπορίας ἦτο ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι τὸ ἔλαβον;

§235Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι.

§236Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Ἦτο ἐξ ἐκείνων ποὺ τὸ ἔλαβε.

§237Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἦτο.

§238Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Ἔχω τὸ ἔγγραφον.

§239Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἦτο. Ἦσαν, ἐὰν ἐνθυμοῦμαι καλῶς, οἱ κ. κ. Παπαπαναγιώτου, Δούκας καὶ Χόνδρος.

§240Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ποῖος τὸ ὑπέγραψε;

§241Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Κριεμάδης.

§242Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Προερχόμενος ἀπὸ τὸ Ναυτικὸν καὶ ἐφρόντισε νὰ συκοφαντήσῃ τὴν Ἀεροπορίαν.

§243ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν ἔχει σημασίαν.

§244Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Τεραστίαν.

§245Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἀπὸ τὴν διακοπὴν αὐτὴν ἐνδέχεται νὰ δημιουργηθῇ ἐντύπωσις ἐντελῶς ἀντίθετος πρὸς τὴν ἀλήθειαν. Ἀκριβὲς εἶναι ὅτι ὁ τότε Ἀρχηγὸς τῆς Ἀεροπορίας, ὁ κ. Κριεμάδης, μὴ προερχόμενος ἐκ τῆς Σχολῆς τῶν Ἰκάρων, ὁ ἴδιος, ἐξαίρετος τεχνικὸς καὶ διοικητικός, ἐξέδωκε αὐτὴν τὴν καταπληκτικὴν διαταγήν, ἡ ὁποία πράγματι ἐξελάμβανε τὸν ἀγῶνα, ὡς ἀγῶνα ἐμφύλιον, μεταξὺ τῶν Ἑλλήνων, ἀπέναντι τοῦ ὁποίου τὸ εὐγενὲς Σῶμα τῆς Ἀεροπορίας δὲν ἐπεθύμει νὰ λάβῃ θέσιν! Προετίμα νὰ πολεμήσῃ τὸν ἐχθρὸν ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος. Αὐτὸ τὸ κείμενον, κατόπιν συνεννοήσεως μὲ τὴν Ἀγγλικὴν ἡγεσίαν, ἡ ὁποία ἀνέλαβε, τότε, τὸ ἔργον τῆς ἀεροπορίας ἐντὸς τῆς χώρας, τὸ ἐξέδωκεν ὁ τότε Διοικητὴς τῆς Ἀεροπορίας. Ἔλαβον γνῶσιν βραδύτερον, ὅταν δὲν ἤμην πλέον εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἡ ἀποδοκιμασία μου ὑπῆρξεν ἀπόλυτος. Καὶ ἐνθυμοῦμαι ὅτι ἅπαξ κατόπιν τὸν συνήντησα καὶ ἡ συνάντησίς μας ὑπῆρξεν πικροτάτη δι’ ἐκεῖνον. Ἐκ τοῦ περιστατικοῦ, ὅμως, αὐτοῦ, δὲν συνάγεται καμμία ἀπολύτως εὐθύνη τοῦ Σώματος τῆς Ἀεροπορίας καί, εἰδικώτερον τῶν ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι προέρχονται ἀπὸ τὴν Σχολὴν τῶν Ἰκάρων. Ἦσαν ἀξιωματικοὶ καὶ ἐξετέλεσαν διαταγάς. Καὶ διετάχθησαν, ἀντὶ νὰ ὑπερίπτανται τῆς Ἑλλάδος, νὰ ἵστανται εἰς πλέον ἐπικινδύνους χώρους, εἰς τὴν Ρόδον καὶ ἄλλας περιοχάς, ὅπου ἐξηκολούθει ὁ πόλεμος. Ἑπομένως, εἶναι ἀδύνατον νὰ ζητήσωμεν ἀπὸ ὑφισταμένους εὐθύνας, διότι ἐξετέλεσαν τὴν διαταγὴν τῆς προϊσταμένης Ἀρχῆς. Ἐκτὸς ἐὰν εἴχομεν τὴν ἀξίωσιν ἐπαναστάσεως. Ἦτο καὶ αὐτὴ δυνατὴ καὶ θὰ τὴν ἐτιμῶμεν ἀπολύτως, διότι, πράγματι, ἐκείνη ἡ διαταγὴ ἦτο ἀξία ἐπαναστάσεως. Ἐκ τοῦ γεγονότος, ὅμως, ὅτι εἰς μίαν δεδομένην στιγμὴν δὲν γίνεται ἐπανάστασις ἀπὸ ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι κατ’ ἄλλον τρόπον ἐξακολουθοῦν νὰ ἐκτελοῦν τὸ ἐθνικόν των καθῆκον, ὅπου ἐκτίθενται εἰς μεγαλυτέρους κινδύνους, ἐξυπηρετοῦντες τὸν γενικώτερον ἀγῶνα τῆς Πατρίδος, δὲν εἶναι δυνατὸν ἐξ αὐτοῦ τοῦ γεγονότος νὰ συναχθῇ δι’ αὐτοὺς δυσμενὲς συμπέρασμα. Τὸ γεγονὸς αὐτὸ δὲν ἀποτελεῖ καμμίαν εὐθύνην δι’ ὁλόκληρον τὸ Σῶμα τῶν ἀξιωματικῶν, τὸ ὁποῖον προέρχεται ἀπὸ τὴν Σχολὴν τῶν Ἰκάρων. Αὐτὴ εἶναι ἡ δικαία κρίσις. Καί, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἀπὸ τῆς ὥρας, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐθεμελιώσαμεν τὸ Σῶμα ἐπὶ τῆς Σχολῆς τῶν Ἰκάρων, τὸ Σῶμα εὗρε τὴν ψυχήν του. Καὶ διεταράχθη ἡ ἑνότης του ὅταν ἀκριβῶς αὐτὴ ἡ ἀρχὴ βραδύτερον παρεβιάσθη. Διὰ τοῦτο ἐπιμένω ἀπολύτως ὅτι ὑπῆρξεν εὐτυχεστάτη ἡ ἀρχικὴ βάσις τοῦ νόμου καὶ ἀτυχεῖς ὑπῆρξαν αἱ περαιτέρω ἀπόπειραι παραβιάσεως αὐτῆς τῆς ἀρχῆς.

§246Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ἐκτός, κύριοι συνάδελφοι, τῶν λόγων αὐτῶν ὑπάρχουν καὶ ἕτεροι λόγοι, οἱ ὁποῖοι ἐδημιούργησαν ὅλην αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν. Δηλαδὴ οἱ πρῶτοι λόγοι εἶναι ὅτι, ὅταν ἦλθεν ἡ ὥρα τῶν Ἰκάρων νὰ καταλάβουν πλέον τὴν Ἀνωτάτην ἡγεσίαν....

§247Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Μὲ συγχωρεῖτε, ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὸν ἀξιότιμον κ. συναρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων: Πότε ἐννοεῖτε ὅτι ἔπαυσε τηρουμένη ἡ ἀρχὴ τῆς παραδόσεως τοῦ ὅπλου τῆς Ἀεροπορίας εἰς τοὺς προερχομένους ἐκ τῆς Σχολῆς Ἰκάρων;

§248Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὅταν, κύριε Ὑπουργέ, ἐπανῆλθον βραδύτερον εἰς τὸ Σῶμα, ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ Σώματος, ἀξιωματικοὶ τῆς Ἀεροπορίας, μὴ προερχόμενοι ἐκ τῆς Σχολῆς τῶν Ἰκάρων.

§249Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Ἤθελον νὰ ὑπενθυμίσω τὸ ἑξῆς: Ὅτι τὸ θέμα τῆς Ἐπετηρίδος, ἂς τὸ εἴπω ἔτσι, τῆς Βασ. Ἀεροπορίας ἐρρυθμίσθη κατὰ τρόπον ὁριστικὸν — καὶ αὐτὸ ὑπάρχει καὶ σήμερον ἀκόμη — διὰ τοῦ νόμου 1041) 49, τὸν ὁποῖον ἐγὼ εἶχον τὴν τιμήν, ὡς Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας, τότε, νὰ εἰσηγηθῶ εἰς τὴν Βουλήν. Ὡς ἀποτέλεσμα τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νόμου αὐτοῦ ἀναφέρω ὅτι παρέμειναν εἰς τὸ Σῶμα ὡς μόνιμοι, μὴ προερχόμενοι ἐκ τῆς Σχολῆς τῶν Ἰκάρων, 4 ἢ 5, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, οἱ ὁποῖοι καὶ αὐτοὶ ἐν τῷ μεταξὺ ἀπεχώρησαν φυσιολογικῶς. Θὰ ἤθελον, ὅμως, νὰ παρακαλέσω — καὶ ὑποθέτω ὅτι συμφωνοῦμεν ὅλοι — ὅτι δὲν ἐξαρτᾶται ὁ πατριωτισμὸς οἱουδήποτε ἐκ τοῦ ἀπὸ ποίαν Σχολὴν προέρχεται.

§250Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἔγινε διάκρισις πατριωτισμοῦ; Ὡρίσθησαν αἱ Σχολαὶ ὡς πηγὴ πατριωτισμοῦ; Αἱ Σχολαὶ ὡρίσθησαν ὡς ἐπαρκὴς τεχνικὴ παίδευσις καὶ ὡς ἑνότης πνεύματος. Καὶ ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν ὑπῆρξε πολύτιμος καὶ θεμελιώδης ὁ νόμος ἐκεῖνος.

§251Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἠξεύρετε ποία εἶναι ἡ ἡλικία τῶν ἀξιωματικῶν τῆς Σχολῆς Ἰκάρων, οἱ ὁποῖοι εἶναι αὐτὴν τὴν στιγμὴν οἱ πρεσβύτεροι ὅλων; Ἔχουν τὴν ἡλικίαν τῶν 42 ἐτῶν. Σήμερον, πράγματι, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ διοικοῦν ἄλλοι, παρὰ οἱ Ἴκαροι. Ἀλλὰ πρὸ δέκα ἐτῶν αὐτὸ ἦτο ἀδύνατον. Δὲν ἦτο δυνατόν, τότε, πρὸ δέκα ἐτῶν, νὰ κάμωμεν Ἀντισμήναρχον ἕνα νέον 30 ἐτῶν, 40 νὰ τὸν κάμωμεν.

§252Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Εἶπον καὶ προηγουμένως, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι εἰσηγήσει τοῦ Βήλου ἔγινε ὁ νόμος 2202 καὶ παρέμειναν 15 ἀνώτατοι ἀξιωματικοὶ εἰς τὴν ἡγεσίαν προερχόμενοι ἀπὸ τὸ Ναυτικὸν καὶ τὸν Στρατὸν καὶ εἶπον, ὅταν οἱ νεαροὶ Ἴκαροι φθάσουν τὸν βαθμὸν ποὺ πρέπει νὰ καταλάβουν τὴν ἡγεσίαν, τότε καὶ μόνον θὰ ἔφευγαν αὐτοὶ ὅλοι, διὰ νὰ καταλάβουν αὐτοὶ τοὺς βαθμούς. Οὐδεὶς εἶπεν ὅτι πρέπει νὰ πᾶνε 30 ἐτῶν. Δεύτερον, ἡ Κυβέρνησις τοῦ 1946, ἐπὶ Ὑπουργοῦ Ἀεροπορίας τοῦ Μαυρομιχάλη ἐμονιμοποίησεν 60 ἀπὸ αὐτοὺς καὶ ἐν συνεχείᾳ τὸ 1949 ἔγινε μία ἐκκαθάρισις εἰς τὴν Ἀεροπορίαν. Καὶ ἐπειδὴ τὰ ὑπενθυμίζει τὰ γεγονότα ὁ κ. Ὑπουργός, θὰ τοῦ ὑπενθυμίσω ὅτι τότε ἀνέθεσεν ἀνακρίσεις ἢ μᾶλλον ἔλεγχον εἰς κἄποιον δικαστικὸν Δημητρίου, νὰ ἴδῃ τί γίνεται εἰς αὐτὸ τὸ ἔρημον Σῶμα τῆς Ἀεροπορίας, διὰ νὰ ἐκδιωχθοῦν οἱ κακοί, ὑπολογίζοντας ὅτι κακοὶ θὰ εἶναι οἱ τῆς πλευρᾶς τῆς ἰδικῆς μας.

§253Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Δὲν εἶναι ἔτσι, κύριε συνάδελφε.

§254Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Κύριε Ὑπουργέ, νὰ τελειώσω. Εἶμαι 2½ ὧρες εἰς τὸ βῆμα.

§255Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ λέγετε ὅ,τι θέλετε. Τουλάχιστον τὰ περιστατικὰ ποὺ ἀναφέρετε νὰ εἶναι ἀκριβῆ. Τὰ περὶ τοῦ σκοποῦ τῆς ἐκθέσεως, τῆς ἐξετάσεως τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Δημητρίου, εἶναι τελείως ἀνυπόστατα.

§256Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Κύριε συνάδελφε, μοῦ ἐπιτρέπετε; Ἡ διεξαγομένη συζήτησις ἀποδεικνύει περιτράνως ὅτι οὔτε οἱ ἀξιωματικοὶ, οὔτε τὰ στρατευμένα παιδιὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ὑπῆρξαν δολιοφθορεῖς. Δολιοφθορεῖς εἶναι οἱ πολιτικοί, οἱ ὁποῖοι δὲν φείδονται οὔτε τῶν ἐθνικῶν δυνάμεων, διὰ νὰ ἠμπορέσουν ἑκάστοτε νὰ ἔλθουν εἰς τὴν ἐξουσίαν. Αὐτὴ εἶναι ἡ οὐσία, αὐτὸ εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα. Σᾶς παραδίδω εἰς τὴν ἐτυμηγορίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ποὺ σᾶς ἔστειλεν ἐδῶ διὰ νὰ κάμητε δικαστήριον τρίτης κατηγορίας. Διότι θέλετε καὶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ διαλύσητε τὴν Ἑλληνικὴν δικαιοσύνην. Ἑπομένως πρέπει νὰ μεταβάλωμεν τὴν Βουλὴν εἰς Ἐθνοσυνέλευσιν διὰ νὰ ψηφίσωμεν νέον Σύνταγμα.

§257Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ Δημητρίου, ὁ δικαστικός, τὸ ἔτος 1949, τὸ θέρος, ὡρίσθη ἀπὸ τὸν νῦν Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης νὰ κάμῃ ἔλεγχον ἐπὶ τῶν ὅσων ἐγένοντο εἰς τὴν Ἀεροπορίαν.

§258Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν ἦτο τότε Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας ὁ νῦν Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης.

§259Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ὁ Δημητρίου τὸ 1949, ἔβγαλε τὸ πόρισμά του, εἰς τὸ ὁποῖον ἔλεγε τὰ ἑξῆς μεταξὺ ἄλλων: «Πρόκειται περὶ πρωτοφανοῦς συκοφαντίας. Τὸ Βʹ Γραφεῖον τῆς Ἀεροπορίας, τὸ Α2, εἶναι χαλκεῖον συκοφαντιῶν καὶ σκευωριῶν». Αὐτὸ ἔλεγεν ὁ Δημητρίου εἰς τὸ πόρισμά του τὸ 1949.

§260Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Ποῦ τὸ εὑρήκατε;

§261Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Αὐτὸ εἶναι δικός μου λογαριασμός. Μήπως θέλετε νὰ σᾶς εἴπω τὸν γραφέα ποὺ μοῦ τὸ ἔδωσε διὰ νὰ τὸν τιμωρήσητε; Ἐπειδή, ὅμως, κύριοι συνάδελφοι, τὰ πράγματα εἰς τὴν Ἀεροπορίαν, εἶχον φθάσει εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν καὶ τὸ Σῶμα ἔβαινε πρὸς διάλυσιν, ἐπενέβησαν οἱ Ἀμερικανοί, οἱ ὁποῖοι ἔκαμαν δριμυτάτας παρατηρήσεις διὰ τὴν κατάστασιν, ἡ ὁποία ὑπῆρχεν εἰς τὴν Ἀεροπορίαν. Τότε οἱ κύριοι ἰθύνοντες τὴν Ἀεροπορίαν εὗρον ἄλλο τροπάριον. Προσεπάθησαν τὰ βάρη, ὅλην τὴν κακοδαιμονίαν τῆς Ἀεροπορίας, νὰ τὰ ἐπιρρίψουν ὅτι δῆθεν τὰ ἔκαμεν τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα. Πρὸς τούτοις ἀρχίζουν ἐντέχνως νὰ δημιουργοῦν δίκας καὶ γεγονότα ὥστε νὰ πείσουν τοὺς συμμάχους ὅτι ὄχι ἡ ἀνικανότης αὐτῶν, ἀλλὰ τὸ Κ.Κ.Ε. εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δημιουργεῖ τὴν ἀναρχίαν καὶ τὴν διάλυσιν τῆς Ἀεροπορίας. Καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, κύριοι συνάδελφοι, τὸ 1947 γίνεται ἕνα σαμποτὰζ εἰς τὸ ἀεροδρόμιον Ἐλευσῖνος. Εἰς τὸ σαμποτὰζ αὐτὸ ἀνατινάσσεται ἀεροπλάνον ἄνευ μηχανῆς, πεταμένον εἰς μίαν ἄκρην εἰς τὸ ἀεροδρόμιον καὶ ἀνατινάσσεται μὲ δυναμίτην, ὄχι μὲ βόμβαν. Συνεπείᾳ αὐτοῦ θόρυβος καὶ σάλος ὅτι οἱ κομμουνισταὶ ἀνατινάσσουν τὰ ἀεροπλάνα. Συλλαμβάνονται 40 σμηνίαι, τὰς ἀνακρίσεις κάμνει ὁ γνωστὸς Μητσάκας καὶ θὰ γνωρίζῃ ὁ συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ὁ κ. Βενιζέλος, ὅτι ἀπὸ ὅλην αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν ἐτυφεκίσθη ὁ ἀτυχὴς σμηνίας Κυριακάκης φωνάζων ὅτι δὲν εἶχε ἰδέαν τοῦ πράγματος. Καὶ διεμαρτυρήθη ὁ κ. Βενιζέλος, διότι καὶ ἐθνικόφρων ἦτο καὶ σαμποτὰζ δὲν ὑπῆρξεν, κύριοι συνάδελφοι. Ἦτο τὸ πρῶτον τὸ ὁποῖον ἔγινε. Κατόπιν γίνεται ἡ δίκη τοῦ Ναυτικοῦ, κύριοι συνάδελφοι. Ὑπάρχει ἐκεῖ ἄλλος Μεταξᾶς τοῦ Ναυτικοῦ, προσπαθῶν νὰ ἐμπλέξῃ τὸν Κονιωτάκην τὸν νῦν Ὑπαρχηγὸν τοῦ Ἐπιτελείου, καὶ ὁ Κονιωτάκης παραπέμπεται εἰς τὸ Στρατοδικεῖον τὸ 1949 ὡς κομμουνιστής, συνεργάτης τῶν κομμουνιστῶν καὶ ἀθωοῦται.

§262Γ. ΠΑΛΛΑΣΚΑΣ. Μὲ κυριώτερον μάρτυρα κατηγορίας τὸν κ. Κελαϊδῆν.

§263Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἠξεύρετε ποῖος τὸν ἔσωσε; Ἡ μαρτυρία τοῦ νῦν Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν κ. Ἀβέρωφ.

§264Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Τὸν Κονιωτάκην, λοιπόν, ἔπρεπε νὰ τὸν φᾶμε, ποὺ ἀνῆκεν εἰς τὴν δευτέραν τάξιν, διὰ νὰ μείνωμεν κάμποσα χρόνια ἀνεπηρέαστοι ὅτι αὐτοὶ θὰ μᾶς φᾶνε τὴν θέσιν. Μετὰ τὴν κομμουνιστοφαγίαν τῶν δύο αὐτῶν, κύριοι συνάδελφοι, ἔρχεται ἡ ὑπόθεσις Μεταξᾶ καὶ ἔτσι τὰ πάντα τὰ ρίξαμε εἰς τὰ μάτια τῶν συμμάχων ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα τόσοι Στρατηγοὶ τῆς Ἀεροπορίας δὲν ἀξίζουν τίποτε, διότι ἦλθε τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα καὶ τοὺς ἐξευτελίζει, ἀεροπλάνα τοὺς παίρνει, ἀεροπλάνα τοὺς ἀνατινάσσει. Καὶ ἐνῷ θὰ ἔπρεπε πρὸ τοιαύτης καταστάσεως νὰ εἶχε τυφεκισθῆ ἡ ἡγεσία, ἐν τούτοις ἐξακολουθεῖ νὰ παραμένῃ μέχρι σήμερον καὶ δὲν ἐτιμωρήθη κανεὶς ἀπὸ αὐτούς. Ἕτεροι λόγοι, οἱ ὁποῖοι ἐδημιούργησαν τὴν κατάστασιν εἰς τὴν Ἀεροπορίαν. Μετὰ τὰ γεγονότα τῆς Μέσης Ἀνατολῆς, κύριοι συνάδελφοι, οἱ νέοι ἀξιωματικοὶ εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολὴν καὶ πρὸς ἀπελευθέρωσιν τῆς Πατρίδος φτιάχνουν μίαν ὀργάνωσιν, τὴν ὁποίαν ὠνόμασαν Σ.Α.Ν., ἡ ὁποία ὠργανώθη, ὥστε ὅταν ἀπελευθερωθῇ ἡ Πατρὶς νὰ ἠμποροῦν νὰ συγκρατήσουν τὴν κατάστασιν. Ὅλα αὐτὰ ἔφθασαν εἰς τὴν Ἀθήνα, ἅμα τῇ ἀπελευθερώσει, τὴν ὀργάνωσιν αὐτὴν τὴν ὠνόμασαν ΙΔΕΑ. Καὶ ἦσαν οἱ νέοι ἀξιωματικοὶ οἱ ὁποῖοι δὲν ἐδέχθησαν ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει ἀνωτέρους ἀξιωματικούς, διότι ἐγνώριζον καὶ αὐτοὶ ὅτι οἱ Στρατηγοὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα μόλις γίνουν Στρατηγοί, βλέπουν εἰς τὸν καθρέπτην τὸν ἑαυτόν των ὡς Ναπολέοντα. Καὶ ἀπέκλεισαν ὅλους τοὺς ἀνωτέρους ἀξιωματικοὺς καὶ παρέμειναν μόνον οἱ μικροί. Γίνεται Ἀρχηγὸς τοῦ Στρατοῦ ὁ Παπάγος. Τὸ περιβάλλον του, οἱ Στρατηγοί, εἶναι ἐκτὸς τοῦ ΙΔΕΑ. Τότε, πιέζοντες τὰ πράγματα, διότι κατεῖχον τὰς καιρίας θέσεις, ἀναγκάζουν τοὺς μικροὺς νὰ δεχθοῦν τοὺς μεγάλους εἰς τὸν ΙΔΕΑ. Καὶ ἀπὸ τότε ὁ ΙΔΕΑ μεταβάλλεται εἰς πολιτικὴν ὀργάνωσιν ἡ ὁποία ἀποβλέπει εἰς τὴν κατάληψιν τῆς ἐξουσίας καὶ τὸ 1951 τὸν Μάϊον, ἀποφασίζουν τὸ κίνημα, τὸ ὁποῖον ἀπέτυχε, κύριοι συνάδελφοι, διότι οἱ μικροὶ ἀξιωματικοὶ πρὸς τιμήν των, δὲν ἠκολούθησαν τοὺς μεγάλους. Καὶ ὅταν πλέον εἶδον ὅτι στρατιωτικῶς δὲν ἠμποροῦσαν νὰ ἐπιβληθοῦν, ἐζήτησαν ἀπὸ τὸν μακαρίτην Παπάγον νὰ πολιτευθῇ καὶ νὰ ἔλθουν εἰς τὴν ἐξουσίαν διὰ τῆς πολιτικῆς, διὰ νὰ πάρουν τὰς ἡγετικὰς θέσεις τοῦ Στρατοῦ. Καὶ ὅταν οἱ κύριοι τοῦ ΙΔΕΑ ἐπῆραν τὰς ἡγετικὰς θέσεις τοῦ Στρατοῦ, ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἐκείνης ἔπαυσε νὰ ὑπάρχῃ οὐσιαστικῶς ὁ ΙΔΕΑ, διότι ὅλοι τους τὸ ἴδιο εἶναι καὶ ὅλος τους ὁ ὑπερεθνικισμὸς ἦτο πῶς θὰ πιάσουν τὰ Ἐπιτελεῖα καὶ τὰς ἡγετικὰς θέσεις. Ἀφ’ ἧς τὰ ἐπῆραν ἐξέχασαν τοὺς νέους. Ἀλλά, δυστυχῶς, δι’ αὐτούς, ἔπειτα ἦλθεν ἡ σειρὰ τῶν μικρῶν νὰ ζητοῦν τὰς θέσεις καὶ σιγὰ–σιγὰ ὅλοι αὐτοὶ οἱ «Ἰδεᾶται» ἀπεστρατεύθησαν καὶ εὑρίσκονται ἔξω τοῦ νυμφῶνος. Καὶ ὅταν αὐτοί, κύριοι, ἠθέλησαν νὰ καταλάβουν τὰς θέσεις κ.λ.π. ἤρχισαν μίαν τρομοκρατίαν ἐναντίον τῶν ἀξιωματικῶν, ἡ ὁποία ἐπεκτάθη καὶ εἰς τὴν Ἀεροπορίαν καὶ κατώρθωσαν τὴν πρώτην τάξιν, τὴν δευτέραν τάξιν καὶ τὴν τρίτην τάξιν, τῆς Ἀεροπορίας, τὰς προερχομένας ἀπὸ τοὺς Ἰκάρους, νὰ τὰς ἀποστρατεύσουν καὶ παρέμειναν μόνον ὁ Μαργαρίτης καὶ ὁ Δούκας καὶ ἄλλοι τῆς τετάρτης καὶ πέμπτης τάξεως, ἄγνωστον διατὶ ὑπέκυψαν καὶ πῶς ὑπέκυψαν. Διότι πῶς εἶναι δυνατὸν ὁ Κελαϊδῆς νὰ παραπέμπῃ τὸν Κονιωτάκην ὡς κομμουνιστὴν εἰς τὸ Στρατοδικεῖον ἐν ὥρᾳ συμμοριτοπολέμου καὶ μετὰ χρόνια πολλά, 5 ἢ 6 νὰ ἔχῃ γίνει «φιλὶ καὶ κλειδί»; Κἄτι ἔχει δοθῆ καὶ ἔγινε αὐτὴ ἡ φιλία. Αὐτοὶ ἦσαν οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ἐδημιούργησαν τὰ ἐγκλήματα εἰς τὴν Ἀεροπορίαν. Καὶ τὰ ἐγκλήματα αὐτά, ἔρχεται σήμερον ἡ Κυβέρνησις, γνωρίζουσα ἐνσυνειδήτως ὅτι πρόκειται περὶ ἀθώων ἀνθρώπων, νὰ ἀμνηστεύσῃ. Καὶ ἐνῷ ἀναμένομεν ὅτι μετὰ τὴν ἀμνηστίαν θὰ ἐδικαίωνε ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἠθωώθησαν ἀπὸ τὸ Στρατοδικεῖον ἐν τούτοις οἱ πολεμισταὶ ἀξιωματικοὶ παραμένουν ἔξω καὶ ἀμνηστεύεται ὁ Σιμαῆλος καὶ οἱ ἄλλοι ἀξιωματικοὶ ἕνας ἀπὸ τοὺς ὁποίους ἐκρύβη μέσα εἰς ἕνα βαρέλι ὅταν ἐβομβαρδίσθη τὸ Ἀεροδρόμιον Λαρίσης καὶ ὅταν ἕνας φαντάρος τοῦ κοπάνησε μίαν κλωτσιὰν εἰς τὰ ὀπίσθια, ἐβγῆκε ἀπὸ τὸ βαρέλι ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ἀεροπορικῆς βάσεως. Καί, περιμένετε, θὰ σᾶς εἴπω καὶ ἄλλα, κύριοι συνάδελφοι. Καὶ ἐνῷ, ὡς ἀεροπόρος, ἔπρεπε, κατὰ τὴν κατάληψιν τῆς Λαρίσης, νὰ φύγῃ μὲ ἀεροπλάνον, ἔφυγε μὲ κάρρο καὶ ἐπεβιβάσθη τῆς ἁμαξοστοιχίας εἰς τὸν Δομοκόν. Αὐτὰ ἦσαν τὰ ἐγκλήματα τῆς Ἀεροπορίας, αὐτὰ ἔγιναν, κύριοι συνάδελφοι, καὶ ἔρχεται σήμερον ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ὀρθῶς ἔπραξε καὶ ἔδωσε τὴν ἀμνηστίαν, καὶ μάλιστα ἅμα τῇ ἀνόδῳ της εἰς τὴν ἐξουσίαν, ἔρχεται καὶ μᾶς λέγει ὅτι διὰ νὰ ἐπιβάλωμεν ἡσυχίαν εἰς τὸ Σῶμα, διὰ νὰ ἐπιβάλωμεν τάξιν εἰς τὸ Σῶμα, ἀμνηστεύομεν αὐτοὺς ποὺ ἐγκλημάτησαν. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ, κύριοι συνάδελφοι, σᾶς τοὺς ἰδίους ὅταν θὰ ἴδητε ἀξιωματικὸν ὁ ὁποῖος ἐδικάσθη ἐπὶ λαθρεμπορίᾳ καὶ καταχρήσει καὶ ἠθωώθη ἀπὸ ἐπίσημον δικαστήριον λόγῳ βλακείας, τί ἐμπιστοσύνην ἠμπορεῖτε νὰ τοῦ ἔχετε; Καὶ πῶς εἶναι δυνατὸν εἰς τὸν ἀξιωματικὸν αὐτὸν νὰ στέκῃ ὁ φαντάρος εἰς στάσιν προσοχῆς, καὶ νὰ τοῦ ὁμιλῇ περὶ Πατρίδος καὶ ὁ φαντάρος νὰ τοῦ λέγῃ «τί λὲς ρέ βλάκα, ποὺ ἔχεις καὶ ἀπόφασιν τοῦ δικαστηρίου;» Εἶναι δυνατὸν εἰς ἕνα εὐαίσθητον ὅπλον, εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχουν τοιοῦτοι ἀξιωματικοί; Εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι καὶ ἄλλοτε, καὶ ἐπὶ ἐσχάτῃ προδοσίᾳ ἐχορηγήθη ἀμνηστία. Συμφωνῶ, κύριε Ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης. Καὶ ἄλλοτε ἔγιναν κινήματα, ἐπαναστάσεις καὶ ἐδώσαμεν ἀμνηστίαν. Οὐδέποτε ὅμως, ἐδόθη, κύριε Ὑπουργέ, ἀμνηστία καὶ οἱ ὑπαίτιοι παρέμειναν ἐν ἐνεργείᾳ. Οὐδέποτε οἱ ἀμνηστευθέντες παρέμειναν ἐν ἐνεργείᾳ. Σεῖς ἀμνηστεύετε σήμερον καὶ τοὺς ἀμνηστευομένους τοὺς ἀφήνετε ἐν ἐνεργείᾳ. Πῶς εἶναι δυνατὸν ὁ Δημακόπουλος νὰ ὑπηρετῇ ὅταν ψευδῶς κατηγορῇ συναδέλφους του, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπηρετῇ ὁ Σιμαῆλος, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπηρετῇ ὁ Μητσάκος μὲ ἐπίσημον βεβαίωσιν τοῦ δικαστηρίου ὅτι εἶναι βλάξ; Νὰ τοὺς ἀμνηστεύσητε, κύριε Ὑπουργέ, ἀλλὰ ταὐτοχρόνως νὰ τοὺς ἀποστρατεύσητε. Τότε καὶ μόνον δίδετε πραγματικὴν λήθην εἰς τὸ παρελθόν. Καὶ ἂν θέλετε, βέβαια ἕνα Συμβούλιον, ἂν θέλετε νὰ κάμετε Σῶμα Ἀεροπορίας, ὑπάρχουν σήμερον ἔξω ἀπὸ τὴν Ἀεροπορίαν ἀξιωματικοὶ ὅλων τῶν ὅπλων, τίμιοι καὶ γενναῖοι. Κάμετε ἕνα Συμβούλιον, ἀποστρατεύσατε ὅλους τοὺς ἀξιωματικοὺς τῆς Ἀεροπορίας καὶ δώσατε ἐντολὴν εἰς αὐτοὺς τοὺς τρεῖς ποὺ θὰ διαλέξετε νὰ σᾶς κάμουν ἕνα Σῶμα Ἀεροπορίας.

§265Θ. ΜΠΑΡΜΠΑΣ. (Διακόπτει, μὴ ἀκουόμενος).

§266Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Κύριε Μπάρμπα, γνωρίζω διατὶ ἔφυγες καὶ μὴ μὲ προκαλεῖς διότι θὰ σοῦ ὑπενθυμίσω τὸ Βίτσι. Θὰ μοῦ εἴπητε ἐὰν ἀληθεύῃ ὅτι εἰς τὸ Βίτσι σᾶς ἀφῄρεσαν τὴν Διοίκησιν;

§267Θ. ΜΠΑΡΜΠΑΣ. Ὄχι.

§268Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ἐν τάξει. (Φωναὶ — διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως).

§269Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικ.). Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι ὁ ρήτωρ ἔχει παρεξηγήσει τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα παρέχει ὁ Κανονισμὸς καὶ τὴν ἐλευθερίαν τὴν ὁποίαν ἀναγνωρίζει εἰς τὸν ρήτορα. Εἶπεν ὁ κ. Γρηγορίου, ὅτι ὁ κ. Θεμελῆς εὑρίσκετο εἰς τὴν Θεσσαλονίκην καὶ δὲν δύναται νὰ γνωρίζῃ τί ἐγένετο εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολήν. Αὐτὸ εἶπεν ὁ κ. Γρηγορίου. Αὐτὸ τὸ πρᾶγμα ἔχει κἄποιαν ἔννοιαν καὶ ἀποβλέπει εἰς τὴν μείωσιν τοῦ συναδέλφου κ. Θεμελῆ.

§270Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ἀποκλείεται, κύριε Ὑπουργέ, νὰ μὴ γνωρίζωμεν ποῦ ἦτο ὁ καθένας τότε;

§271Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπ. Δικ.). Ὅταν ὁ κ. Θεμελῆς διαμαρτύρεται καὶ ὑποστηρίζει ὅτι εὑρίσκετο εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολήν, ὑπὸ τὰς διαταγὰς τῶν δύο Ἀρχηγῶν τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ὁ συνάδελφος κ. Γρηγορίου ἀπαντᾷ, ἔ. καλά. Δὲν ἐσκέφθη ὅτι ἔπρεπε νὰ ζητήσῃ, τοὐλάχιστον συγγνώμην. Καὶ ἐπακολουθεῖ ἡ περίπτωσις τοῦ κ. Μπάρμπα. Ὁ κ. Γρηγορίου ἐπιρρίπτει εἰς τὸν συνάδελφον κ. Μπάρμπαν τὴν μομφὴν ὅτι ἀντικατεστάθη ἐπὶ τοῦ πεδίου τῆς μάχης καὶ ὅταν ὁ συνάδελφος τὸν διαψεύδῃ, τότε ὁ κ. Γρηγορίου λέγει, λάθος ἔκαμα.

§272Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Αὐτά, κύριοι συνάδελφοι, ὑπῆρξαν τὰ αἴτια τοῦ δράματος τῆς Ἀεροπορίας καὶ τὸ δρᾶμα τῆς Ἀεροπορίας. Ἐὰν θέλῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀμνηστεύσῃ τοὺς ἀεροπόρους, διὰ νὰ δώσῃ λήθην καὶ ἡσυχίαν εἰς τὸ Σῶμα, νὰ τοὺς ἀμνηστεύσῃ, ἀλλὰ δὲν δύνανται οἱ ἀμνηστευόμενοι νὰ ὑπηρετοῦν εἰς τὸν Στρατόν, διότι οὐδέποτε ἄλλοτε οἱ ἀμνηστευθέντες ὑπηρέτησαν εἰς τὸν Στρατόν. Ἀμνηστεύσατέ τους, δὲν ἔχομεν καμμίαν ἀντίρρησιν, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπηρετοῦν εἰς τὸ στράτευμα ἄνθρωποι ἀμνηστευθέντες δι’ ἐγκλήματα.

§273Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Κύριε Πρόεδρε, ὁμολογῶ ὅτι ἐκπλήσσομαι πρὸ τοῦ θάρσους τοῦ συναδέλφου κ. Γρηγορίου, νὰ ἐκθέσῃ ἀπὸ τοῦ ἐπισήμου αὐτοῦ βήματος τόσας ἀνακριβείας. Νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ λάβῃ ἀπάντησιν ἀπὸ ἐμέ. Νομίζω ὅτι τὸ Σῶμα μόνον του ἐξετίμησε τὴν ἀξίαν καὶ τῶν περιστατικῶν ποὺ ἐξέθεσε, καθ’ ὃν τρόπον τὰ ἐξέθεσε καὶ συνεπῶς καὶ τῶν συμπερασμάτων του. Εἶναι ὁμολογουμένως περίεργον, διὰ νὰ μὴ εἴπω τίποτε ἄλλο, πῶς τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐκφράζονται, ὅπως ἐκφράζονται διὰ τὴν Ἀεροπορίαν μας, ὅλοι οἱ Στρατηγοὶ τοῦ ΝΑΤΟ καὶ τῶν συμμάχων, εὑρίσκονται ἄνθρωποι ἐδῶ, ἀξιότιμοι συνάδελφοι ἐδῶ, νὰ διατυπώνουν καθ’ ὃν τρόπον διατυπώνουν σκέψεις περὶ τῆς Ἀεροπορίας. Κύριοι βουλευταί, δὲν πιστεύω νὰ ἐπηρεάσθη κανεὶς ἀπὸ ὅσα ἤκουσεν ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον ἐκ Σάμου, οὔτε καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς περιμένει ἀπὸ τὸν κ. Γρηγορίου διὰ νὰ πληροφορηθῇ ποία εἶναι ἡ ἀξία τῆς Ἀεροπορίας μας. Εἶναι τοιαύτη ἡ ἀξία τῆς Ἀεροπορίας μας, ὥστε δὲν χρειάζεται συνηγόρους καὶ πολὺ ὀλιγώτερον τοῦ εἴδους τοῦ κ. Γρηγορίου. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως).

§274ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Κανελλόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§275Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, κύριοι συνάδελφοι, νὰ περιορισθῶ εἰς ὀλίγας τινὰς παρατηρήσεις. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε δὲ ἐπίσης, μετὰ τὴν κἄποιαν ἔξαψιν, ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη νὰ προσπαθήσω, ἀλλὰ διὰ νὰ ἐπιτύχῃ ἡ προσπάθειά μου πρέπει νὰ συμβάλλετε ὅλοι νὰ προσπαθήσω νὰ ἐπανέλθῃ ἠρεμία εἰς τὰ πνεύματα. Προσωπικῶς ὑπέστην, ὡς ὑπεύθυνος Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, φοβερὰς ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἐπιθέσεις, ἔτι δὲ φοβερωτέρας ἀπὸ τῶν στηλῶν τοῦ Τύπου. Διότι, φοβεροὶ εἶναι πολλάκις καὶ οἱ συνάδελφοι ἐν τῇ Βουλῇ, ἀλλὰ ἀσυγκρίτως φοβερώτεροι εἶναι οἱ χρησιμοποιοῦντες τὰς στήλας τῶν ἐφημερίδων. Ἡ ἀγάπη μου πρὸς τὴν Ἀεροπορίαν καὶ πρὸς τοὺς ἀεροπόρους καὶ πρὸς τὸ ἀεροπλάνον, αὐτὸ καθ’ ἑαυτό, ἦτο ἀνέκαθεν τόσον μεγάλη, ὥστε, πράγματι ἐθλίβην βαθύτατα ὅταν ἀναλαβὼν τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης εὑρέθην ὑποχρεωμένος νὰ ἐκκαθαρίσω κατάστασιν, ἡ ὁποία εἶχε δημιουργηθῆ προηγουμένως, χωρὶς νὰ ἔχω κἂν ἐκ τοῦ νόμου τὸ δικαίωμα νὰ ἐκκαθαρίσω καταστάσεις τοιαύτας, διότι ὅ,τι ἄγεται εἰς τὴν δικαιοσύνην δὲν ἀνήκει πλέον εἰς τὴν διοίκησιν. Ἐγνώριζα τοὺς περισσοτέρους τῶν ἀεροπόρων διότι συνυφάνθην μαζί τους ἀπὸ τοῦ 1942. Ἐγνώριζα, μάλιστα, κατ’ ἐξοχὴν τὸν Σμήναρχον Μεταξᾶν, τὸν ὁποῖον ὡς νεαρὸν ἀξιωματικὸν εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολήν, εἶχα ἰδιαιτέρως προσέξει, μολονότι διὰ λόγους παιδαγωγικοὺς εἰς τόσον νεαρὰν ἡλικίαν, δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ προσέξω ἀξιωματικὸν ὁ ὁποῖος μοῦ ἀνέπτυσσε ἀπόψεις ἀναμορφώσεως τοῦ Σώματος τῆς Ἀεροπορίας, ἀλλὰ ἤμην καὶ ἐγὼ τότε σχετικῶς νέος τὴν ἐποχὴν ἐκείνην καὶ δὲν εἶχα ἀκόμη τὴν πεῖραν τὴν ὁποίαν ἔχω σήμερον. Πιθανόν, ἑπομένως, νὰ συνέβαλα καὶ ἐγὼ κατὰ κἄποιον τρόπον εἰς τὸ νὰ διεγερθῇ ἔτι μᾶλλον ἡ σκέψις ὡρισμένων ἀξιωματικῶν, θεωρήσας ἄλλωστε, ὅταν εὑρισκόμην εἰς τὴν ξένην, τῆς χώρας οὔσης κατεχομένης, καθῆκον νὰ συναναστρέφωμαι ὅλους ἀδελφικῶς. Κύριοι συνάδελφοι, εἶπα πρὸ μιᾶς ὥρας, διακόψας τὸν συνάδελφον κ. Τούμπαν, τί ἠδυνάμην καὶ τί ἔπραξα, ὄχι τί ἐδικαιούμην, διότι ἔπραξα πολλὰ πέραν τῶν ὅσων ἐδικαιούμην νὰ πράξω, ὅπως αὐτὸς οὗτος ὁ προκάτοχός μου, προκάτοχος εἰς τὴν πολιτικὴν Κυβέρνησιν, διότι παρενεβλήθη καὶ Ὑπηρεσιακὴ Κυβέρνησις, τότε, ἢ μᾶλλον δὲν παρενεβλήθη Ὑπηρεσιακὴ Κυβέρνησις τὸ 1952. Παρενεβλήθη ὑπηρεσιακὸς Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης.

§276Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Παρενεβλήθη ἡ Κυβέρνησις.

§277Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχετε δίκαιον. Ὁ προκάτοχός μου πολιτικὸς Ὑπουργὸς κ. Μαῦρος, καὶ ἐκεῖνος καθ’ ὑπέρβασιν τῶν δικαιοδοσιῶν, τὰς ὁποίας εἶχεν, ἀνέθεσεν ὕστερα ἀπὸ μίαν ἀπόφασιν Στρατοδικείου εἰς ὡρισμένα πρόσωπα καὶ ἔκαμεν ἀρίστην ἐκλογὴν ἐπιλέξας τὸν μετ’ ὀλίγον ἐπιστρατευόμενον καὶ μὴ ἔχοντα λόγον νὰ φοβῆται οὐδεμίαν Κυβέρνησιν, Ἀντιστράτηγον Παπαγεωργίου — ἀνέθεσεν εἰς αὐτὸν τὴν ἀνάκρισιν. Δὲν γνωρίζω ἐὰν ὁ κ. Μαῦρος θὰ ἔπραττεν, ἐὰν ἐπλειοψήφει τὸ Κέντρον, ὅσα ἔπραξα ἐγώ. Αἱ εἰσηγήσεις ἦσαν ἰδικαί μου, ἀλλὰ συνεφώνησε καὶ ὁ Στρατάρχης Παπάγος. Εἶπον τί ἔπραξα. Πιθανὸν νὰ τὸ ἔπραττε καὶ ὁ κ. Μαῦρος. Δὲν ἠρκέσθην εἰς τὸ πόρισμα τοῦ κ. Παπαγεωργίου, ὁ ὁποῖος ἀπεστρατεύθη εἰς τὸ τέλος τοῦ ἔτους, καὶ ἀνέθεσα εἰς τὸν τότε Ἀντιπρόεδρον τοῦ Ἀρείου Πάγου, διακεκριμένον, ἀπὸ ἀπόψεως ἤθους, καὶ ἐπιστημονικῆς ἀξίας, ἡγέτην τῆς Δικαιοσύνης, κύριον Ἀποστολόπουλον, τὴν προανάκρισιν καὶ τὴν διοικητικὴν ἐξέτασιν πράξεων, αἱ ὁποῖαι συνήθως γίνονται ἀπὸ Λοχαγοὺς ἢ Ὑπολοχαγούς. Μετὰ ταῦτα δὲ ἐπεστράτευσα Ἀντιπρόεδρον τοῦ Ἀρείου Πάγου, ἐπίσης, ἐπίλεκτον, ἐξαίρετον, ἀπὸ ἀπόψεως ἤθους καὶ μορφώσεως, τὸν κ. Κυριακόπουλον, ἀνέθεσα εἰς αὐτὸν τὴν Προεδρίαν τοῦ Ἀναθεωρητικοῦ. Κύριοι, περισσότερον ἀπὸ αὐτὰ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ προχωρήσω, καὶ ἂν ἀκόμη ὑπετίθετο ὅτι ὑπῆρχον ἐλάχισταί τινὲς ἀμφιβολίαι εἰς τὴν συνείδησίν μου, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐνοχὴν ἁπάντων τῶν καταδικασθέντων ἢ ἁπάντων τῶν κατηγορουμένων. Εἶπον ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπάρχουν, ὑπῆρχον καὶ εἰς τὴν ψυχήν μου, ἀμφιβολίαι. Ἀλλὰ διατὶ ὑπῆρχον; Διότι δὲν ἐδίκασα. Πᾶς ὅστις δὲν δικάζει δὲν ἔχει τὸ αἴσθημα ὅτι πρέπει νὰ λάβῃ μίαν ὁριστικὴν καὶ συγκεκριμένην ἀπόφασιν. Κύριοι συνάδελφοι, καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς διεξαγωγῆς τῆς δίκης εἰς τὸ Ἀναθεωρητικὸν Δικαστήριον δὲν εἶδον τὸν Πρόεδρον, τὸν εἶδον προηγουμένως, οὔτε καὶ ἐνόμιζα ὅτι ἔπρεπε νὰ τὸν καλέσω καὶ νὰ ἐπικοινωνήσω κατὰ τὸ διάστημα ποὺ ἤσκει τὰ καθήκοντά του. Οὔτε ἐκεῖνος θὰ ἐδέχετο νὰ ἔλθῃ εἰς ἐπικοινωνίαν μὲ τὸν Ὑπουργόν, καθ’ ὃ διάστημα ἤσκει τὰ καθήκοντα τοῦ Προέδρου τοῦ Ἀναθεωρητικοῦ. Ἀλλὰ δὲν σᾶς ἀποκρύπτω ὅτι εὑρισκόμην — διότι ἐκεῖ ὑπῆρχεν ἱεραρχικὴ σκέψις — εἰς ἐπαφὴν μὲ τὰ μέλη τοῦ Ἀνωτάτου Στρατοδικείου, τοῦ Ἀναθεωρητικοῦ, καὶ ἐπανειλημμένως ἤσκησα ἐπ’ αὐτῶν τὴν ἀγαθήν, ἠθικὴν πίεσιν, λέγων: Ἐὰν δὲν πεισθῆτε δὲν πρέπει νὰ ἀποφασίσητε. Ὄχι μόνον δὲν θὰ παρεξηγήσωμεν, ἐγὼ ἢ ὁ Στρατάρχης, τὴν οἱανδήποτε ἀπόφασιν, ἡ ὁποία θὰ ἀνέτρεπε τὰ μέχρι τοῦδε θεωρούμενα ὡς ἀνέκλητα ἠθικῶς, διότι δικαστικῶς δὲν εἶχε σημειωθῆ τίποτε τὸ ἀνέκλητον. Ἀπεναντίας θὰ σᾶς τιμήσω διὰ τὸν λόγον αὐτόν. Καὶ ἔπραξαν ὅ,τι ἐνόμισαν, βάσει τῆς συνειδήσεώς των. Ἐθεώρησα καὶ εἰς τοὺς στρατιωτικοὺς δικαστὰς οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι συνηθισμένοι ἐπὶ 45 ἔτη νὰ ἀσκοῦν τὴν ἀπόλυτον αὐτοτελῆ δικαιοσύνην, ἐθεώρησα ἀναγκαῖον εἰς αὐτοὺς οἱ ὁποῖοι ἀσκοῦν τὴν σχετικῶς αὐτοτελῆ, διότι ἡ Στρατιωτικὴ δικαιοσύνη εἶναι πολλάκις εἰς περιόδους χρησίμους καὶ δικαιοσύνη σκοπιμότητος, συνδεομένη μὲ τὸ συμφέρον τοῦ Ἔθνους, ἐθεώρησα ἀναγκαῖον νὰ τοὺς ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν ἐπὶ τοῦ γεγονότος ὅτι πρέπει νὰ ἀποφασίσουν κατ’ ἀπόλυτον ἐλευθερίαν συνειδήσεως. Ἀλλ’ ἐθεώρησα καθῆκον μου νὰ προβῶ εἰς αὐτὸν τὸν ἠθικὸν πλεονασμὸν καὶ νὰ τὸ τονίσω ἰδιαιτέρως, ἰδίᾳ εἰς δύο ἐξ αὐτῶν, μὲ τοὺς ὁποίους εἶχον προσωπικὸν σύνδεσμον καὶ ἐδικαιούμην νὰ ἔλθω εἰς ἐπαφὴν προσωπικὴν καὶ οὐχὶ ἁπλῶς ὑπηρεσιακήν. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν θὰ κρίνω τὴν ἀπόφασιν. Εἶπον ἀπὸ τῆς θέσεώς μου ὅτι, ἐφ’ ὅσον ὑπῆρχον καὶ μετὰ τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν καὶ μὲ τὰ ὅσα ἐγένοντο καὶ μὲ τὰ ὅσα ἀπεφασίσθησαν, ἐνῶ, συνεχίζων τὴν τακτικὴν τὴν ὁποίαν ἤρχισε νὰ ἐγκαινιάζῃ ὁ κ. Μαῦρος, ἀνέθεσα εἰς τὸν κ. Παπαγεωργίου τὴν ὑπόθεσιν, ἐφ’ ὅσον παρ’ ὅλα αὐτὰ ἐξηκολούθουν ὑπάρχουσαι ἔντονοι ἀμφιβολίαι δημιουργοῦσαι σάλον, εἶπον ἀπὸ τῆς θέσεώς μου, διακόψας ρήτορα συνάδελφον ἀξιότιμον, ὅτι ἄριστα ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Καραμανλῆ ἡ ὁποία προέβη ἀμέσως εἰς τὴν ἀμνήστευσιν ἁπάντων. Διότι καὶ ἂν ὑπῆρχον ἀμφιβολίαι μόνον περὶ ὡρισμένων ἐξ αὐτῶν εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ α ἢ β δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ἄλλως, παρὰ νὰ ἀμνηστευθοῦν ἅπαντες. Τοσούτῳ μᾶλλον ἦτο ἀναγκαία ἡ ἀμνήστευσις καθ’ ὅσον, παρ’ ὅλα τὰ πορίσματα καὶ τοῦ κ. Παπαγεωργίου καὶ τοῦ κ. Ἀποστολοπούλου, καὶ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Ἀναθεωρητικοῦ– Προεδρευομένου ὑπὸ τοῦ κ. Κυριακοπούλου — ἐδίδετο τοιαύτη συστηματικὴ καὶ καλῆς πίστεως προπαγάνδισις, δυσμενὴς προπαγάνδισις, τοῦ καθεστῶτος τῆς Ἀεροπορίας, ὡς καθεστῶτος τὸ ὁποῖον ἤσκει μέτρα βίας, τὸ ὁποῖον προέβη εἰς τὴν λῆψιν μέτρων φοβερῶν, διὰ νὰ ἀποσπάσῃ διὰ βασανιστηρίων ὡρισμένας ὁμολογίας, ἐφ’ ὅσον αὗται συστηματικῶς ἐγράφοντο ὄχι ἁπλῶς ὑπὸ μιᾶς ἐφημερίδος ἢ δύο ἀλλ’ ὑπὸ ἀρκετῶν ἐφημερίδων, δημιουργουμένης οὕτω μιᾶς ἀμφιβολίας εἰς τὴν μεγάλην ἐθνικὴν κοινωνίαν τῆς Ἑλλάδος, ὀρθὸν ἦτο νὰ δοθῇ ἀμνηστία. Βεβαίως, λυποῦμαι διότι οἱ περὶ ὧν ὁ λόγος ἀξιωματικοὶ εἶναι ἀθῶοι, χωρὶς νὰ σημαίνῃ αὐτὸ ὅτι τὸ Ἀνώτατον Ἀναθεωρητικὸν Δικαστήριον, ἐν γνώσει τοὺς κατεδίκασε. Ὀρθὸν εἶναι ἐνδεχομένως ἕνα τοῖς χιλίοις νὰ συνέβη καὶ αὐτό, βάσει πλάνης. Λυποῦμαι, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποκατασταθοῦν εἰς τὸ Σῶμα τῆς Ἀεροπορίας. Διότι, βεβαίως, ὅπως δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μείνουν εἰς τὰς φυλακὰς καὶ ἔπρεπε νὰ δοθῇ ἀμνηστία, λόγῳ αὐτῆς τῆς ἀμφιβολίας, ἡ ὁποία ὑπῆρχε, διὰ τὸν αὐτὸν λόγον δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον καὶ νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὸ Σῶμα. Ἐφ’ ὅσον καλῶς ἢ κακῶς συνεδέθη τὸ ὄνομά του μὲ μίαν βαρεῖαν περιπέτειαν τῆς Ἀεροπορίας καὶ ἐγένετο ὁ θόρυβος αὐτός, διὰ τὸν ὁποῖον ἐγὼ πρῶτος λυποῦμαι, διότι ὅλα αὐτὰ συνέβησαν πρὸ τῆς ὑπ’ ἐμοῦ ἀναλήψεως τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἡ μόνη διέξοδος λοιπόν, ἦτο ἡ ἀμνήστευσις. Κύριοι συνάδελφοι, ἔρχομαι εἰς τὸ δεύτερον θέμα, εἰς τὸ ὁποῖον, θέμα εἰδικόν, ἀχθὲν ἐνώπιον ἡμῶν ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Σάμου συναδέλφου, κ. Γρηγορίου, ἔδωσα μίαν στοιχειώδη ἀπάντησιν, ἀλλὰ πρέπει νὰ τὴν αἰτιολογήσω. Ὁ κ. Γρηγορίου ἔκαμε μνείαν μιᾶς παλαιᾶς διαιρέσεως — ἀντιθέσεως, εἰς τὴν Ἀεροπορίαν μεταξὺ τῶν ἐκ τῆς Σχολῆς Ἰκάρων καὶ τῶν ἄλλων ἀξιωματικῶν. Συναισθηματικῶς εἶχον καὶ ἐγὼ ταχθῆ μὲ τοὺς νέους καὶ δι’ αὐτὸ εἶπον ἀπὸ τῆς θέσεώς μου — ἴσως — κατ’ ἐκείνην τὴν στιγμὴν νὰ ἦτο λάθος μου νὰ συμμερισθῶ — διὰ πρώτην φορὰν ἀνελάμβανον στρατιωτικὸν Ὑπουργεῖον καὶ δὲν εἶχον πεῖραν — νὰ συμμερισθῶ τὰς εἰσηγήσεις τοῦ ὑπερσυναισθηματικοῦ Σμηνάρχου Βήλου καὶ νὰ μὴ λάβω ὑπ’ ὄψει τὰς μὲ τὰς στρατιωτικὰς Ἀρχὰς περισσότερον συμμορφουμένας ἀπόψεις τοῦ κυρίου Γραφάκου. Καὶ ὁ μὲν κ. Βῆλος ἦτο γενικὸς Διευθυντὴς τοῦ Ὑπουργείου, ὁ δὲ κ. Γραφάκος ἦτο Ἐπιτελάρχης. Ἦσαν καὶ οἱ δύο ἄμεσοι σύμβουλοί μου. Πάντως, τὸ θέμα αὐτό, τὸ ὁποῖον προεβλήθη ἀκαίρως, διότι εἴχομεν πόλεμον καὶ δὲν ἔπρεπε νὰ σκέπτωνται οὕτως αὐτοὶ οἱ νέοι, αὐτὰ τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ λυθοῦν μετὰ τὴν λῆξιν τοῦ πολέμου. Ἄλλωστε, οὔτε ἡ ἡλικία των ἐπέτρεπε, τότε, νὰ ἀναλάβουν ἡγεσίαν. Αὐτὰ ἐλύθησαν διὰ τοῦ χρόνου. Εἶναι ἓν μέρει ὀρθόν, δὲν θέλω νὰ ἀντιδικήσω πρὸς ὅσα ὁ Πρόεδρος κ. Παπανδρέου εἶπε, τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον ἀπουσιάζει. Ἐγὼ μὲν ἐνόμισα, ὅτι κακῶς ἐπράξαμεν ἐπὶ Κυβερνήσεως Παπανδρέου νὰ ἐκδώσωμεν αὐτὸν τὸν νόμον, ὁ δὲ κ. Παπανδρέου ἐπέμενεν ὅτι καλῶς ἐπράξαμεν. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ἓν μέρος τοῦ δικαίου ὑπάρχει εἰς τὸ ὑπὸ τοῦ κ. Παπανδρέου λεγόμενον καὶ ἕνα ἄλλο μέρος ὑπάρχει εἰς τὰ ὑπ’ ἐμοῦ λεγόμενα. Ἔπρεπε νὰ ἰσορροπήσωμεν τὰ πράγματα καὶ ἔπρεπε νὰ φθάσωμεν μέχρι τοῦ σημείου νὰ ἀποφασίσωμεν τὴν ἐξίσωσιν ὅλων ἐκείνων ποὺ εἶχον ἡλικίαν 32–33 ἐτῶν, οἱ ὁποῖοι προήρχοντο ἀπὸ τὴν Σχολὴν τῶν Ἰκάρων ἢ τῶν Εὐελπίδων καὶ οἱ ὁποῖοι εἶχον πολεμήσει. Ὅπως εἶπε συνάδελφος αὐτοὶ διώκουν τὰς Μοίρας τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, διότι δὲν ἦτο φυσικὸν νὰ τὰς διοικήσουν νεώτεροι. Ἀργότερον ἀνέλαβον τὴν διοίκησιν Μοιρῶν ὁ Παπαπαναγιώτου, ὁ Δούκας, ὁ Χόνδρος καὶ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι καὶ ἔπραξαν ἄριστα τὸ καθῆκον των, ὁ κ. Παπαπαναγιώτου εἰς τὴν Ἰταλίαν, ὁ δὲ κ. Δούκας εἰς τὴν ἔρημον τῆς Λιβύης. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ δεύτερον θέμα τὸ ὁποῖον συνυφάνθη ἐν τῇ ἀγορεύσει τοῦ κ. Γρηγορίου, μὲ αὐτὸ διὰ τὸ ὁποῖον δὲν θὰ ἐπιμείνω καὶ τὸ ὁποῖον δὲν θὰ ἀναλύσω περισσότερον, διότι ἄλλωστε ὁ χρόνος κατέστησε ἀνύπαρκτον, ἦλθον πλέον οἱ ἀξιωματικοὶ τῆς Σχολῆς τῶν Ἰκάρων, καὶ διοικοῦν τὴν Ἀεροπορίαν, τὸ δεύτερον αὐτὸ θέμα ἀφορᾷ τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1944. Διέκοψα τὸν κ. Γρηγορίου καὶ ἔδωσα μίαν πρόχειρον ἀπάντησιν. Ἔκαμον ἕνα λάθος καὶ ἐμνημόνευσα — τὸ εἶπον ἄλλωστε ὅτι δὲν ἤμην βέβαιος περὶ τῶν λεχθέντων τὰ ὁποῖα ἀνέφερον — ἐμνημόνευσα ὡς Διοικητὰς Μοιρῶν τοὺς κ. κ. Παπαπαναγιώτου, Δούκαν καὶ Χόνδρον. Νομίζω ὅτι ὁ κ. Χόνδρος ἦτο Διοικητὴς ἀλλὰ δὲν ἤσκει τὰ καθήκοντά του ὡς Διοικητοῦ εἴτε λόγῳ ἀπουσίας, εἴτε λόγῳ ἀσθενείας καὶ ἀνεπλήρωνε αὐτὸν ἕνας νεώτερος ἀξιωματικός. Ἐν πάσῃ περιπτώσει διατὶ ἐμνημόνευσα τὴν ἡμερησίαν ἐκείνην διαταγήν, τὴν ὁποίαν δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα ὁ τότε Διοικητὴς τῶν Μοιρῶν, ὁ Ἀρχηγὸς ὅλων τῶν Μοιρῶν νὰ ἐκδώσῃ; Καὶ δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα, διότι ὅπως συνομωλόγησε καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων κατὰ τὴν σύσκεψιν ἡ ὁποία ἐγένετο ὑπὸ τὴν Προεδρίαν τοῦ κ. Παπανδρέου κατόπιν εἰσηγήσεως τοῦ Ὑφυπουργοῦ, δὲν ἀπεφάσισεν ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κ. Παπανδρέου νὰ κηρύξῃ ἡ Ἀεροπορία ἑαυτὴν οὐδετέραν εἰς τὸν ἀγῶνα, ὅπως ρητῶς λέγεται εἰς τὴν ἡμερησίαν διαταγήν, ἀλλὰ ἁπλῶς νὰ μὴ ρίψῃ βόμβας ἢ ρουκέτας καὶ νὰ χρησιμοποιήσῃ τὰ πολυβόλα της εἰς τὴν περιοχὴν τῶν Ἀθηνῶν καὶ γενικῶς τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ νὰ χρησιμοποιήσῃ τὰ μέσα πυρὸς τὰ ὁποῖα διέθετε ἐναντίον τῶν Γερμανῶν, οἱ ὁποῖοι ἐξηκολούθουν ἀκόμη νὰ εὑρίσκωνται εἰς ὡρισμένα τμήματα τοῦ ἐδάφους μας εἰς τὴν Μακεδονίαν, τὴν Κρήτην καὶ τὴν Ρόδον. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ ἡμερησία ἐκείνη διαταγὴ ἐχαρακτηρίσθη — δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ τὴν χαρακτηρίσω καὶ ἐγὼ — ὑπ’ αὐτοῦ τούτου τοῦ κ. συναρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων ὡς ἀπαράδεκτος, ὡς ἐθνικῶς δηλαδὴ τελείως ἐξερχομένη ἀπὸ τὰ ὅρια τῆς δικαιοδοσίας ἑνὸς Ὑφυπουργοῦ ἢ Διοικητοῦ τῆς τακτικῆς Ἀεροπορίας. Ἐλπίζω ὁ τότε Ὑφυπουργὸς νὰ μὴ εἶχε γνῶσιν, διότι ἄλλως θὰ εἶχε καὶ αὐτὸς βαρεῖαν τὴν εὐθύνην. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ κ. Παπανδρέου εἶπεν ὅτι οἱ λαμβάνοντες γνῶσιν τῆς ἡμερησίας αὐτῆς διαταγῆς θὰ ἔπρεπε —ἐνδεχομένως διότι ἡ περίστασις ἦτο τοιαύτη — νὰ ἐπαναστατήσουν. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἐχρειάζετο κἂν νὰ ἐπαναστατήσουν. Ἔπρεπε νὰ ζητήσουν ἀκρόασιν εἰς ἀνώτερα κλιμάκια καὶ ἀντὶ νὰ παρουσιασθοῦν εἰς τὸν κ. Κριεμάδην, ποὺ εἶναι καὶ αὐτὸς φορεὺς ἐθνικῆς συνειδήσεως, καὶ ἄριστος ἀξιωματικός, παρασυρθεὶς δὲ τὴν στιγμὴν ἐκείνην ὑπό τινος δὲν ἠξεύρω, καὶ ὑπέγραψε τὴν ἡμερησίαν ἐκείνην διαταγήν, θὰ ἠδύναντο νὰ παρουσιασθοῦν καὶ εἰς αὐτὸν ἀκόμη τὸν κ. Κριεμάδην, ἢ εἰς τὸν Ὑφυπουργὸν ἢ εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Διότι τὸ θέμα ἦτο κρίσιμον, διότι ἡ διαταγὴ ἔλεγεν ὅτι αἱ Μοῖραι αὐταὶ καὶ οἱ ἀξιωματικοί των ἐὰν ἐγένετο εἰς τὴν περιοχὴν ὅπου ἦσαν ἐπίθεσις, νὰ εἴπουν — διότι αὐτὴ ἄλλωστε εἶχε μεταδοθῆ εἰς τὸ Στρατηγεῖον τοῦ ΕΛΑΣ, — ἡμεῖς εἴμεθα οὐδέτεροι, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν ἔλεγεν ὁ πολίτης, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν ἔλεγεν ὁ ἀστυφύλαξ, ὁ ὁποῖος ἐσφαγιάζετο εἰς τὰ τμήματα τῆς πόλεως τῶν Ἀθηνῶν, ἢ ἐκτὸς τῶν Ἀθηνῶν ὁ χωροφύλαξ, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν ἔλεγον αἱ γυναῖκες αἱ ὁποῖαι ἤγοντο εἰς σφαγὴν ἢ οἱ ὅμηροι οἱ ὁποῖοι δὲν ἐτήρουν οὐδετερότητα ἀλλὰ ἐθεώρουν ἑαυτοὺς Ἕλληνας μέχρι καὶ τῆς τελευταίας πνοῆς. Δὲν ἐχρειάζετο λοιπόν, ἀξιότιμε κύριε συναρχηγὲ τῶν Φιλελευθέρων, νὰ ἐπαναστατήσουν οἱ περὶ ὧν ὁ λόγος Διοικηταὶ Μοιρῶν. Ἔπρεπε νὰ κάμουν μίαν βόλταν, νὰ πᾶνε εἰς τὸν Ὑπουργὸν ἢ εἰς τὸν Πρωθυπουργὸν, ἢ νὰ ἔλθουν εἰς ἐμέ, μὲ τὸν ὁποῖον συνεδέοντο καὶ ἤμην, τότε, Ὑπουργὸς Ναυτικῶν καὶ Οἰκονομικῶν καὶ νὰ μοῦ εἴπουν: Πῶς βγῆκε μία τοιαύτη διαταγή; Κύριοι, καὶ μόνον τὸ γεγονὸς ὅτι ὁ μὲν κ. Παπανδρέου Πρόεδρος τότε τῆς Κυβερνήσεως, ἐπληροφορήθη τὰ τῆς διαταγῆς, ἀφοῦ ἔπαυσε νὰ εἶναι Πρόεδρος καὶ ἐγὼ τὸ ἐπληροφορήθην μόνον τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1954, ὅταν κατ’ ἐπίμονον παράκλησιν τοῦ κ. Παπαπαναγιώτου παρέπεμψε ὡρισμένον θέμα ὑπὸ τὴν κρίσιν καὶ τὴν ἔρευναν τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Γ.Ε.ΕΘ.Α. Ἀντιστρατήγου κ. Δόβα, τὸ ὅτι καὶ ἐγὼ μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς δὲν τὸ ἐγνώριζον καὶ τὸ εἶδον εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Δόβα, εἶναι ἐπιχειρήματα διὰ τὸ ὅτι αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐγένετο ἦτο βαρύτατον, ἡ ἀπόκρυψις δηλαδὴ παρὰ πάντων, οἱ ὁποῖοι τὸ εἶχον γνωρίσει. Κύριοι συνάδελφοι, ἀναγνωρίζω ἕνα ἐλαφρυντικὸν οὐσιῶδες.

§278Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν ἦτο διαταγὴ τῆς Κυβερνήσεως αὐτή;

§279Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι.

§280Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὁ τότε Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας δὲν εἶχε γνῶσιν αὐτῆς;

§281Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν τὸ γνωρίζω.

§282Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Διότι ἐὰν εἶχε γνῶσιν θὰ ἦτο καὶ ἐν γνώσει τῆς Κυβερνήσεως.

§283Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅπως συνωμολόγησεν ὁ ἕτερος συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων κ. Παπανδρέου, τότε Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ τότε Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας εἰσηγήθη εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ μὴ γίνουν πολυβολισμοὶ καὶ νὰ μὴ ριφθοῦν ρουκέττες ἀπὸ ἑλληνικὰ ἀεροπλάνα εἰς τὰς Ἀθήνας, ἐνῷ ἡ Ἡμερησία Διαταγὴ δὲν ἔλεγε αὐτό. Ἡ Ἡμερησία Διαταγὴ ἐκήρυσσε οὐδετερότητα εἰς τὸν ἀγῶνα μεταξὺ Ἑλλήνων καὶ ἑλλήνων. Καὶ ἔλεγεν ἐπίσης ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ μείνῃ ἡ Ἀεροπορία ἔξω τοῦ ἀγῶνος αὐτοῦ.

§284Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Καὶ ἐκοινοποιήθη καὶ εἰς τὸν Ε-

ΛΑΣ.

§285Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα. Ἐκοινοποιήθη καὶ εἰς τὸν ΕΛΑΣ διὰ νὰ λάβῃ γνῶσιν.

§286Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ποῖος ἦτο Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας;

§287Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἦτο ὁ κ. Φυκιώρης. Δὲν γνωρίζω ἐὰν εἶχε λάβει γνῶσιν τῆς Ἡμερησίας αὐτῆς διαταγῆς καὶ ἔρχομαι εἰς τὸ συμπέρασμά μου. Καὶ ἐὰν ἀκόμη ἐγνώριζον ἀπὸ τὸ 1954–55 ὅτι οἱ Διοικηταὶ τῶν Μοιρῶν, ἄριστοι ἀξιωματικοί, μορφωμένοι, γενναῖοι, οἱ ὁποῖοι εἶχον ἐπιστρέψει ἀπὸ πολεμικὰς ἐπιχειρήσεις, ἐξαίρετοι ἀπὸ πάσης ἀπόψεως, καὶ ἐὰν ἀκόμη ἐγνώριζον ὅτι εἶχεν ἐκδοθῆ μία τοιαύτη Ἡμερησία Διαταγή, δὲν ἠνέχθησαν καὶ δὲν προέβησαν, ἴσως ἐκ λόγων ἀποστάσεως, ἴσως ἐκ λόγων δυσκόλου ἐπικοινωνίας μὲ τὴν Κυβέρνησιν, εἰς ἕνα διάβημα φιλικόν. Ὄχι εἰς ἐπανάστασιν, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Παπανδρέου ὅτι ἐνδεχομένως ἔπρεπε νὰ ἐπαναστατήσουν. Καὶ ἐὰν ἀκόμη τὸ ἐγνώριζον δὲν θὰ ἠρνούμην ὑπὲρ αὐτῶν ὡρισμένα ἐλαφρυντικά. Ἦσαν νέοι καὶ δὲν εἶχον τὴν δυνατότητα νὰ κρίνουν τὴν ἔκτασιν τῆς σημασίας τῆς Ἡμερησίας αὐτῆς Διαταγῆς. Ἦσαν γενναῖοι ἀξιωματικοὶ καὶ ἄριστοι ἀπὸ ἀπόψεως τεχνικῆς καταρτίσεως, ἄριστοι ὡς πιλότοι καὶ διοικηταὶ Μοιρῶν, ἀλλὰ δὲν εἶχον τὴν πεῖραν ἐκείνην τὴν ἀπαιτουμένην διὰ νὰ σκεφθοῦν τὴν σημασίαν τῆς εὐθύνης των. Δὲν ἐπεθύμουν νὰ λάβουν τοιαύτην διαταγήν, ἀλλ’ ἁπλῶς ἐγένοντο ἀποδέκται. Δι’ αὐτὸ καὶ ἐὰν τὸ ἐγνώριζον ὅταν ὑπῆρξα Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας τὸ 1947 θὰ τοὺς ἐκράτουν ὡς Πρόεδρος τοῦ Ἀνωτάτου Συμβουλίου Ἀέρος. Θὰ ἔδιδον τὴν ψῆφον μου ὑπὲρ τῆς προαγωγῆς των. Δὲν γνωρίζω ὅμως τί θὰ ἔπραττα ἐὰν εὑρισκόμην εἰς τὸ δίλημμα νὰ ἐπιλέξω ἀρχηγὸν τῆς Ἀεροπορίας. Ἢ μᾶλλον ἐκλήθην νὰ τὸ πράξω καὶ ἠναγκάσθην, ὑπὸ τὴν πίεσιν αὐτῶν τῶν σκέψεων νὰ μὴ ἐπιλέξω οὔτε τὸν ἕνα, οὔτε τὸν ἄλλον ἐκ τῶν δύο ἀρίστων πράγματι ἀξιωματικῶν. Ὄχι διότι ἐφοβούμην ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπαναλάβουν μίαν παθητικὴν τοιαύτην στάσιν εἰς τὸ μέλλον—διότι περὶ παθητικῆς στάσεως ἐπρόκειτο—ἀλλὰ διότι κάθε ἀξιωματικὸς κρίνεται ὅταν πρόκειται νὰ καταλάβῃ τὴν μίαν μοναδικὴν θέσιν ἐπὶ τῇ βάσει ὅλων τῶν δεδομένων καὶ στοιχείων. Γενναῖος, γενναιότατος εἶναι ὁ Παπαπαναγιώτου. Ἄριστος ὑπῆρξεν ὡς Διοικητὴς τῆς Σχολῆς κατὰ τὸν συμμοριτοπόλεμον. Δὲν εἶχε τὴν εὐκαιρίαν ποτὲ νὰ ἀναλάβῃ εὐθύνην εἰς τὸ μέτωπον, ἀλλ’ ἦτο ἄριστος εἰς πᾶν ὅ,τι ἀνέλαβε καὶ τὸ ἔφερεν εἰς πέρας. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ ἔκθεσις τοῦ κ. Δόβα ἀπεκάλυψε τὸ σημεῖον αὐτό, διὰ τὸ ὁποῖον, προκειμένου νὰ ἐπιλέξῃ κανεὶς ἀνώτατον ἡγήτορα, θὰ ἔκαμεν ὡρισμένας σκέψεις. Ὄχι ἀμφιβολίας περὶ τῆς Ἐθνικῆς συνειδήσεως, ὄχι ἀμφιβολίας περὶ τῆς ἱκανότητος εἰς τὸ Διοικεῖν, ἀλλ’ ὡρισμένας σκέψεις, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἔκτασιν εἰς τὴν ὁποίαν προεκτείνεται ἡ ἔννοια τοῦ καθήκοντος ἐν περιπτώσει διλήμματος καὶ κινδύνου.

§288Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε δύο λέξεις, κύριε Πρόεδρε, διὰ τὴν ἱστορίαν καὶ μόνον καὶ διότι πιστεύω ὅτι τὰ κριτήρια τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψει κατὰ τὴν κρίσιν τῶν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν τῆς Ἀεροπορίας δὲν περιωρίσθησαν μόνον εἰς τὰ στοιχεῖα αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἀνεφέρατε. Κακίζετε τὸν ἐκδώσαντα τὴν Διαταγὴν καὶ συμφωνῶ ἀπολύτως μαζί σας. Ἤμην Ἀρχιεπιστολεὺς τοῦ Στόλου καὶ ἤμην εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω καὶ τότε καὶ τώρα ὅτι ἐπρόκειτο περὶ διαταγῆς, τὴν ὁποίαν δὲν θέλω νὰ χαρακτηρίσω. Εἴμεθα σύμφωνοι, ἀλλ’ ἡ διαταγὴ ἐξεδόθη ἀπὸ ἕνα Ἐπιτελεῖον. Εἶναι ὑπεύθυνος ὁ Ἀρχηγός. Πρὶν ὅμως εἶναι κατὰ ἕνα οἱονδήποτε λόγον ὑπεύθυνοι οἱ Διοικηταὶ τῶν περιφερειακῶν Μονάδων καὶ Μοιρῶν, ἔπρεπε νὰ εἶναι ὑπεύθυνα τὰ τρία πρῶτα ὄργανα τοῦ Ἐπιτελείου καὶ ἰδίως ὁ ἀρχηγὸς τῶν ἐπιχειρήσεων. Εἶναι ἢ δὲν εἶναι;

§289Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα, ἐὰν τὸ ἐγνώριζον.

§290Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Ἀπέφυγα ν’ ἀναφέρω ὀνόματα διότι δὲν εἶχα σκοπὸν νὰ θίξω οὐδὲν πρόσωπον. Σᾶς πληροφορῶ ὅμως ὅτι δὲν ἦτο αὐτὸ τὸ κριτήριον πρὸς ἐπιλογὴν τῶν ἀνωτάτων ἀξ)κῶν. Ὁ ἀρχηγὸς τῶν ἐπιχειρήσεων τοῦ Κριεμάδη ἦτο ὁ νῦν ἀρχηγὸς τῆς Ἀεροπορίας.

§291Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν γνωρίζω ποῖος ἦτο ἀρχηγὸς τοῦ κλάδου τῶν ἐπιχειρήσεων. Ἀλλ’ εἶναι λίαν ἐνδεχόμενον ὁ διευθυντὴς τῶν ἐπιχειρήσεων νὰ μὴ εἶχε γνῶσιν, διότι ἡ διαταγὴ αὐτὴ ἐξεδόθη ἀπὸ τὸν ἀρχηγὸν ἀπευθείας, εἶχε καθαρῶς πολιτικὸν περιεχόμενον καὶ ἐστάλη ἀπ’ εὐθείας εἰς τὰς Μονάδας, αἱ ὁποῖαι εὑρίσκοντο ἔξω. Ἄλλωστε, ἀγαπητέ, κ. Τούμπα, συνειργάσθημεν κατὰ τὸν Δεκέμβριον στενώτατα καὶ γνωρίζετε πόσον βαθεῖα εἶναι ἡ τιμὴ τὴν ὁποίαν τρέφω πρὸς ὑμᾶς, ὄχι μόνον διὰ τὴν ἔξοχον δρᾶσιν σας εἰς τὸν πόλεμον καὶ εἰς τὸ Ναυτικόν, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν ἀντικειμενικότητα καὶ κρίσιν, ἡ ὁποία σᾶς διέπει. Τιμῶ βαθύτατα ἀπὸ ἀπόψεως ἐπιδόσεως, ἤθους προσωπικοῦ καὶ ἐθνικῆς σκέψεως καὶ τὸν Παπαναγιώτου καὶ τὸν Δούκαν. Ὅταν προβαίνῃ κανεὶς εἰς τὴν ἐπιλογὴν ἑνὸς ἀρχηγοῦ Ἐπιτελείου, τὴν ἐπιλογὴν αὐτὴν κάμνει πάντοτε μεταξὺ προσώπων, τὰ ὁποῖα κατ’ οὐσίαν εἶναι ἰσότιμα. Διότι ὑπάρχουν, εὐτυχῶς, καὶ εἰς τὴν Ἀεροπορίαν, ὅπως καὶ εἰς τὸ Ναυτικὸν καὶ εἰς τὸν Στρατὸν τῆς Ξηρᾶς ἰσότιμα πρόσωπα. Μία ἐκλογὴ πρέπει νὰ γίνῃ. Εἰς τὴν στάθμισιν τῶν διαφόρων περιστατικῶν ἦτο ἀδύνατον νὰ μὴ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει καὶ τὸ στοιχεῖον αὐτό. Δὲν τὸ ἔλαβον ἰδιαιτέρως ὑπ’ ὄψει, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν ἦτο δυνατὸν καὶ νὰ τὸ ἀγνοήσω τελείως. Πρέπει δὲ ἐπειδὴ ἠξεύρω τὴν δρᾶσιν τοῦ κ. Παπαπαναγιώτου ἡ ὁποία εἶναι περισσότερον γνωστὴ τῆς δράσεως τοῦ κ. Δούκα, νὰ εἴπω ὅτι ὁ κ. Δούκας εἶχε ἐξ ἴσου σπουδαίαν δρᾶσιν κατὰ τὸν πόλεμον. Δυνατὸν νὰ μὴ εἶχε τὴν εὐθύνην ὅπως εἶχεν ὁ κ. Παπαπαναγιώτου τῆς διοικήσεως μιᾶς μονάδος πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἦτο δυσχερὲς καὶ κρίσιμον, εἶχε ὅμως τὴν εὐθύνην ἀσκήσεως πολεμικῆς ἀποστολῆς καὶ μάλιστα ὑπευθύνου διότι νομίζω ὅτι ἦτο διοικητὴς μοίρας. Καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς σταδιοδρομίας του ὑπῆρξεν ἄριστος καὶ δὲν τὸ ἀποκρύπτω ὅτι εἶχον σκεφθῆ καὶ εἶχον καταλήξει κατ’ ἀρχὴν εἰς τὴν ἀπόφασιν νὰ εἰσηγηθῶ εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως τὸν Στρατάρχην Παπάγον, νὰ ἀνατεθῇ εἰς τὸν Δούκαν, ἀρχαιότερον τοῦ Παπαπαναγιώτου, ἡ Ἀρχηγία τοῦ Ἐπιτελείου καὶ θὰ ἦτο ἀξιώτατος διὰ τὴν θέσιν αὐτήν, δὲν γεννᾶται ζήτημα, ἀλλὰ ἀξιώτατος ἐπίσης ἦτο καὶ ὁ κ. Μαργαρίτης, ὁ ὁποῖος εἶχε τὸ μέγα προσὸν νὰ πολεμήσῃ καὶ μάλιστα νὰ ἀσκήσῃ ὑπεύθυνον διοίκησιν κατὰ τὸν συμμοριτοπόλεμον. Ὁ κ. Δούκας κατὰ τὸ διάστημα αὐτὸ ἤσκησε οὐσιώδη καθήκοντα εἰς τὸ ἐπιτελεῖον, δὲν εἶχε ὅμως διοικήσει τὴν τακτικὴν Ἀεροπορίαν. Ὁ Μαργαρίτης ἦτο διοικητὴς τῶν Μοιρῶν καὶ εἶναι γεγονὸς αὐτὸ χωρὶς νὰ μειώνῃ τὸν Δούκα. Διότι ἡ Πολιτεία πταίει ἐὰν δὲν ἀνετέθη ἡ διοίκησις εἰς τὸν Δούκα. Ὅπως ἠξεύρετε ἄριστα, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, ὅταν γίνεται ἡ ἐπιλογὴ ἑνὸς ἡγέτου λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν καὶ αὐτὴ ἡ ἀτυχία, ὅτι δὲν διώκησε κατὰ τὸ διάστημα μιᾶς πολεμικῆς περιόδου καὶ δὲν εἶχε τὴν εὐθύνην. Δὲν ὑπάρχει περίπτωσις εἰς τὸν Στρατὸν καὶ εἰς τὴν Ἀεροπορίαν νὰ μὴ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν αὐτό. Ἐγὼ ἤμην κατ’ ἐξοχὴν ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐτόνισα ὅτι πρέπει νὰ λαμβάνεται συνεχῶς ὑπ’ ὄψει.

§292Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀντιλαμβάνομαι τὴν προσπάθειαν τὴν ὁποίαν καταβάλλετε διὰ νὰ δικαιολογήσητε καὶ εἶναι πρὸς τιμήν σας αὐτό, ἄλλωστε σεῖς ὁ ἴδιος νομίζω προσωπικῶς εἴχατε διαφορετικὴν γνώμην. Ἐδῶ ὑπάρχει ἕνα γεγονὸς ἀναμφισβήτητον ὅτι ἐκλήθη ὁ Δούκας εἰς τὸν ὁποῖον ἀνεκοινώθη ὅτι πρόκειται νὰ καταλάβῃ τὴν θέσιν τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Ἐπιτελείου. Αὐτὸ τὸ ἠξεύρω ἀπὸ τὸν ἴδιον εἰς τὸν ὁποῖον τὸ ἀνεκοινώσατε. Μετὰ δύο ἡμέρας κατὰ τὴν τελετὴν τῆς 1ης τοῦ ἔτους ὅταν μετέβη εἰς τὸ Παλάτι διὰ νὰ εὐχηθῇ εἰς τὸν Βασιλέα, τοῦ εἶπον ὅτι δὲν πρόκειται νὰ εἶναι αὐτὸς ὁ ἀρχηγός. Τί ἐμεσολάβησεν; Ἐὰν εἶναι τὰ κριτήρια τὰ ὁποῖα λέγετε ἔπρεπε ἐξ ἀρχῆς νὰ τοποθετηθῇ ὁ Μαργαρίτης. Τί εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔκαμε νὰ μεταβάλῃ τὴν σκέψιν της ἡ Κυβέρνησις;

§293Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, αὐτὰ ἐλέχθησαν εἰς τὸ παρελθὸν καὶ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπανέλθωμεν. Προέβητε εἰς παρατήρησιν ἡ ὁποία εἶναι ὀρθή. Πράγματι εἶχε ἀνακοινωθῆ ὑπ’ ἐμοῦ εἰς τὸν κ. Δούκαν ὅτι θὰ ἀνελάμβανε τὴν ἀρχηγίαν τοῦ Ἐπιτελείου. Καὶ κατὰ τὴν παραμονὴν τοῦ Νέου ἔτους ὁ Στρατάρχης Παπάγος, δεχόμενος τὰ συγχαρητήρια τῶν Ἀνωτάτων Ἀξιωματικῶν—ὁ Δούκας ἦτο Ὑπαρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου Ἀρχηγοῦ ὄντος τοῦ Κελαϊδῆ—τοῦ ἀνεκοίνωσε αὐτὸς οὗτος ὁ Στρατάρχης Παπάγος ὅτι θὰ γίνῃ ἀρχηγός. Ἐν πάσῃ περιπτώσει μία Κυβέρνησις δύναται νὰ πέσῃ εἰς μίαν κρίσιν ἀμφιβολίας καὶ δισταγμοῦ κατὰ τὴν τελευταίαν στιγμήν. Θέλετε νὰ τὸ εἴπητε λάθος, θέλετε νὰ τὸ εἴπητε ὡς ἕνα ὄψιμον ἔλεγχον τῶν ἐλατηρίων μιᾶς ἀποφάσεως, ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ ληφθῇ τὴν ἑπομένην ὁριστικῶς, δικαιοῦσθε νὰ τὸ εἴπητε. Δὲν τὸ ἀρνοῦμαι ὅτι ἔχετε εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ δίκαιον. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἤθελα νὰ εἴπω ὅτι ἀμφότεροι ἦσαν ἱκανοὶ νὰ ἀναλάβουν καὶ ὁ Παπαπαναγιώτου καὶ ὁ Δούκας καὶ ὁ Πάγκαλος. Ὁ Πάγκαλος ἦτο ἀρχαιότερος τοῦ Παπαπαναγιώτου καὶ ἑπομένως δὲν ἐτίθετο ζήτημα νὰ γίνῃ ὁ Παπαπαναγιώτου τοῦ ὁποίου προηγοῦντο δύο. Κύριοι, συνάδελφοι, αὐτὴ ἦτο ἡ ἀπόφασις. Ἐκ τῶν ὑστέρων δὲν εἶμαι κεκλημένος ἐγὼ νὰ ὁμιλήσω περὶ τῆς περαιτέρω πορείας τῆς Ἀεροπορίας, εἶμαι κεκλημένος νὰ εἴπω ὅτι μέχρι τῆς ἡμέρας κατὰ τὴν ὁποίαν ἔφυγον ἐγὼ ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθν. Ἀμύνης, δηλαδὴ ἐπ’ ἀρκετοὺς μῆνας ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἀνέλαβε τὴν ἀρχηγίαν ὁ κ. Μαργαρίτης, ἀνταπεκρίθη πλήρως εἰς τὰς προσδοκίας τὰς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις, εἶχε στηρίξει εἰς αὐτόν. Εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ ἀνταπεκρίνετο εἰς τὴν ἀπαίτησιν τῆς θέσεως αὐτῆς καὶ ὁ Δούκας καὶ ὁ Παπαπαναγιώτου καὶ ὁ Πάγκαλος. Ἐν πάσῃ περιπτώσει καὶ ὁ προηγούμενος τῶν τριῶν αὐτῶν ὁ Κουτσοῦκος εἶχε πολεμήσει καὶ εἶχεν ἀρίστην ἐπιδείξει διαγωγήν, ἀλλὰ δὲν προήρχετο ἀπὸ τὴν Σχολὴν Ἀεροπορίας καὶ αὐτὸ ἦτο μέγα ἔγκλημα τὸ νὰ μὴ προέρχεσαι ἀπὸ τὴν Σχολὴν Ἀεροπορίας καὶ ἔπρεπε αὐτὸς ὁπωσδήποτε νὰ θυσιασθῇ, πράγματα τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι πολὺ ὀρθά, εἶμαι βέβαιος ὅτι οἱ προερχόμενοι ἀπὸ Σχολὴν Ἀεροπορίας οἱ ὁποῖοι εἶναι σήμερον Ταξίαρχοι καὶ ὑποπτέραρχοι ὅταν τελειώσουν καὶ αὐτοὶ θὰ παύσουν νὰ κάμουν πλέον διακρίσεις μεταξὺ Σχολῶν, ἀλλὰ θὰ κάμουν διακρίσεις μεταξὺ ἡλικιῶν καὶ τάξεων. Εἶναι κακὸν νὰ εἰσέρχωνται τοιαῦτα κριτήρια εἰς τὴν ζωὴν τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων καὶ δι’ αὐτὸ ἐθεώρησα καθῆκον μου νὰ τονίσω ὡς παιδαγωγὸς πρὸς ὅλους αὐτοὺς ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ βιάζωνται τόσον πολύ. Ἤθελον νὰ γίνουν ἡγέται εἰς ἡλικίαν 28 ἐτῶν, ἡγέται γίνονται εἰς ἡλικίαν 40 ἐτῶν καὶ εἰς ἡλικίαν 41 καὶ 42 ἐτῶν ποὺ γίνονται ἀντιπτέραρχοι ὅπως καὶ ὁ Μαργαρίτης. Ἀλλὰ καὶ αὐτὸ εἶναι ἕνα φαινόμενον, διότι καὶ εἰς τὰ ἄλλα μέρη τοῦ κόσμου δὲν συμβαίνει αὐτὸ παρὰ μόνον εἰς μίαν περίπτωσιν ἐπὶ τοῖς ἑκατόν. Καὶ οἱ Ἄγγλοι καὶ οἱ Ἀμερικανοὶ καὶ οἱ Γάλλοι τῆς Ἀεροπορίας ἔχουν ἡλικίαν ἄνω τῶν 45 ἐτῶν. Ἐὰν γίνῃ κανεὶς εἰς τὰ 30 του χρόνια αὐτὸ συμβαίνει λόγῳ εἰδικῶν προσόντων καὶ εἰδικῆς γενναιότητος καὶ κατορθωμάτων τὰ ὁποῖα ἐπέδειξαν εἰς ἡλικίαν νεωτέραν, εἰς τοὺς ἰδικούς μας πολέμους εἶχε γίνει κατ’ ἐξαίρεσιν. Τότε δὲν ὑπάρχει κανών. Εἰς τὴν Ἀεροπορίαν τὸ ἐθεσπίσαμεν ὡς κανόνα ἡμεῖς. Θὰ δημιουργηθῇ ζήτημα διότι νεώτεροι καὶ αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι ἐξέρχονται ἀπὸ τὴν Σχολὴν Ἀεροπορίας θὰ πρέπει νὰ τοὺς ἀπομακρύνωμεν διότι θὰ ἔχουν γίνει Ταξίαρχοι εἰς ἡλικίαν 39 ἐτῶν καὶ θὰ πρέπει εἰς ἡλικίαν 45 καὶ 46 ἐτῶν, καταλαμβανόμενοι ὑπὸ τῆς ὀκταετίας, νὰ φύγουν, πρᾶγμα δραματικὸν διὰ τοὺς ἰδίους καὶ κακὸν δι’ αὐτὸ τοῦτο τὸ ὅπλον προκειμένου περὶ τῆς Ἀνωτάτης Ἡγεσίας. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, κύριοι συνάδελφοι, ἡ Κυβέρνησις τότε ἐνόμισεν ὅτι ἔπρεπε νὰ λάβῃ τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν καὶ σᾶς βεβαιῶ ὅτι εἰς τὴν συνείδησίν μου καὶ ὁπωσδήποτε καὶ εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ ἀειμνήστου Στρατάρχου Παπάγου δὲν ἐσήμαινε μείωσιν τοῦ Παπαπαναγιώτου, τοῦ Δούκα, τοῦ Κουτσούκου καὶ τοῦ Παγκάλου, ἡ ἐπιλογὴ τοῦ ἀρχηγοῦ ἡ ὁποία ἐγένετο. Εἴθισται, δυστυχῶς, εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὅταν γίνεται ἐπιλογὴ ἀνωτέρων νὰ ἀποστρατεύωνται οἱ ἀρχαιότεροι. Ὄχι, διότι αὐταὶ αὗται αἱ Κυβερνήσεις καὶ αἱ ἡγεσίαι τὸ ἐπιθυμοῦν, ἀλλὰ διότι ἡ φιλοτιμία τῶν Ἑλλήνων ἀξιωματικῶν δὲν τὸ ἐπιτρέπει καὶ μάλιστα τὸ κακῶς ἐννοούμενον κατ’ ἐμὲ φιλότιμον. Διότι, εἰς ἄλλας χώρας, γίνεται προτίμησις νεωτέρων, ἀναγορεύεται ὁ νεώτερος ἀρχηγὸς ἐπιτελείου, ὑπηρετοῦν ἀρχαιότεροι μὲ βαθμὸν κατωτέρου ὑπὸ τὰς διαταγὰς τοῦ ἄλλοτε νεωτέρου. Ἐδῶ, εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ εἰς τὸν Στρατὸν καὶ εἰς τὸ Ναυτικὸν καὶ εἰς τὴν Ἀεροπορίαν καθίσταται δυσχερές. Καὶ ἐὰν εἰς ὡρισμένες περιπτώσεις, ὅπως εἰς τὴν περίπτωσιν τοῦ κ. Παπαπαναγιώτου, ὁ ὁποῖος δὲν ἐπεθύμει νὰ ἀπομακρυνθῇ, δὲν ὑπάρχει ἡ ἐπιθυμία τῆς ἀπομακρύνσεως, βεβαιωθῆτε, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, καὶ ἰδιαιτέρως τὸ τονίζω αὐτό, ἀπευθυνόμενος εἰς τὸν Ναύαρχον κ. Τούμπαν, θὰ ἦτο δυσχερὴς ἐὰν δὲν ἀπεμακρύνετο, ἡ ζωὴ τῆς Ἀεροπορίας, ὅταν οἱ ἀξιωματικοί, οἱ ἐν ἐνεργείᾳ θὰ ἐγνώριζον, ὅτι ὑπηρετεῖ ἀρχαιότερος τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Ἐπιτελείου, ἀποβλέπων εἰς τὴν θέσιν αὐτήν. Θὰ ἐδημιουργεῖτο εἰς τοὺς ἀνωτάτους ἀξιωματικοὺς καὶ τοὺς ἀνωτέρους ἕνας διχασμὸς καὶ ἄλλοι θὰ ἐπήγαιναν, πρᾶγμα ἀτοπώτατον, νὰ κολακεύσουν τὸν ἕνα καὶ ἄλλοι θὰ ἐπήγαιναν νὰ κολακεύσουν τὸν ἄλλον. Θὰ ἐδημιουργεῖτο δὲ πάντοτε ἡ ἐντύπωσις, ὅτι ὁ ἐν ἐνεργείᾳ αὐτὴν τὴν στιγμήν, Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου δύναται ἀπὸ στιγμῆς εἰς στιγμὴν ἢ μεταβαλλομένης τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐκτοπισθῇ ὑπὸ τοῦ ἀρχαιοτέρου, ὁ ὁποῖος εἶναι ἐπίσης ἐν ἐνεργείᾳ, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον δυστυχῶς εἰς τὸ Σῶμα θὰ προεκάλει ζητήματα.

§294Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐπειδὴ ἐχρηματίσατε ἐπὶ μακρὸν Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὁ Ἐπιθεωρητὴς τοῦ Στρατοῦ δὲν εἶναι ἀρχαιότερος τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Ἐπιτελείου;

§295Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα! Ἀλλὰ δὲν τίθεται ζήτημα, διότι ἀντιστράτηγοι εἶναι ἀρκετοὶ καὶ τόσον ὁ κ. Κοντόπουλος εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν, ὅσον καὶ ὁ πρὸ αὐτοῦ Γενικὸς Ἐπιθεωρητὴς εἶχον τὴν πρόθεσιν νὰ συνεργασθοῦν στενώτατα μὲ τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Ἐπιτελείου καὶ εἶχον προθυμοποιηθῆ νὰ παραμείνουν. Τὸν πρὸ τοῦ κ. Κοντοπούλου, τὸν κ. Μεσσηνόπουλον, ὁ ὁποῖος ἦλθεν εἰς ἐμὲ καὶ εἶπεν ὅτι «παρακαλῶ νὰ μὲ ἀποστρατεύσετε, ἐὰν νομίζετε, ὅτι ἐξεπλήρωσα τὸ καθῆκον μου, δὲν ζητῶ νὰ γίνω Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου, διότι δὲν εἶχον προωθήσει τὸν ἑαυτόν μου νὰ γίνῃ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου», τὸν τιμᾷ αὐτὴ ἡ πρωτοφανὴς διατύπωσις, τὴν ὁποίαν μοῦ ἔκαμε—δὲν τὴν ἤκουσα ἀπὸ ἄλλον στρατιωτικὸν—καὶ ὅταν τὸν παρεκάλεσα νὰ παραμείνῃ, μοῦ εἶπεν, ὅτι εἶναι πρόθυμος νὰ παραμείνῃ, ὡς Ἐπιθεωρητὴς τοῦ Στρατοῦ, ἔστω καὶ ἂν νεώτερός του θὰ ἀνελάμβανε τὴν ἀρχηγίαν. Κύριοι συνάδελφοι, αὐτὸ δὲν ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ ὑπ’ αὐτὴν τὴν μορφὴν εἰς τὴν Ἀεροπορίαν. Ἡ ἀντίθεσις μεταξὺ τῶν δύο ἀνωτάτων, τοῦ Παπαπαναγιώτου καὶ Μαργαρίτη θὰ ἦτο ἐντονωτάτη. Θὰ ἦτο συνεχὴς καὶ ἀδιάπτωτος ἡ προσπάθεια τοῦ ἑνὸς μὲν νὰ φυλαχθῇ ἀπὸ τὸν ἄλλον, τοῦ ἑτέρου δὲ νὰ ὑποσκελίσῃ τὸν ἄλλον, φυσικόν, αὐτονόητον, ἐφ’ ὅσον εἶχε καὶ ὁ Παπαπαναγιώτου φιλοδοξίαν, διότι εἶναι γενναῖος πολεμιστής, φιλόδοξος, οἱ περισσότεροι τῶν ἀεροπόρων εἶναι ὑπὲρ τὸ δέον φιλόδοξοι καὶ εἶναι ὁ Παπαπαναγιώτου ὑπὲρ τὸ δέον φιλόδοξος, ἦτο ἀδύνατον νὰ παραμείνῃ, χωρὶς νὰ ἐδημιουργεῖτο αὐτὴ ἡ ἀνωμαλία εἰς τὴν Ἀεροπορίαν. Εἶχον τὴν πρόθεσιν, ἀνερχόμενος εἰς τὸ βῆμα, νὰ κάμω ὀλίγας παρατηρήσεις. Ἠναγκάσθην, λόγω ὡρισμένων διακοπῶν, νὰ προβῶ εἰς ἀνάπτυξιν σκέψεων εὐρυτέρων. Λυποῦμαι, διότι τὸ θέμα ἔρχεται πάλιν πρὸς συζήτησιν καὶ μάλιστα ἐξ ἀφορμῆς ἑνός, κατ’ ἐμέ, ἀσημάντου σχεδίου Ν. Δ., τοῦ ὁποίου τὴν ἠθικὴν ἀξίαν ἠμφισβήτησεν ἡ Ἀντιπολίτευσις. Οἱ δικασθέντες καὶ καταδικασθέντες ἀξιωματικοὶ τῆς Ἀεροπορίας ἂς θεωρήσουν τοὺς ἑαυτούς των ἐπίσης, εἴτε ἔπταισαν, εἴτε δὲν ἔπταισαν, δὲν τὸ γνωρίζω, διότι δὲν ὑπῆρξα οὔτε δικαστής, οὔτε εἶμαι μάντις, κριτὴς καὶ γνώστης τῶν ψυχῶν, ἂς θεωρήσουν τοὺς ἑαυτούς των θύματα, τὰ ὁποῖα ἦσαν ἀναγκαῖα διὰ νὰ προαχθῇ ἔτι μᾶλλον τὸ Σῶμα τῆς Ἀεροπορίας. Πολλάκις συμβαίνει αὐτό. Γνωρίζει ὁ κ. Τούμπας, ἐμνημονεύθη ἄλλως τε τὸ πρᾶγμα ὑπὸ τοῦ κ. Γρηγορίου, ὅτι ἕνας ἐξαίρετος Ναύαρχος καὶ φίλος μας, ὁ κ. Κύρης, ἀπεμακρύνθη διὰ λόγον, ὁ ὁποῖος δὲν τὸν ἐβάρυνε διόλου. Διότι ἀκριβῶς ἐσημειώθη ἡ ἔκρηξις, διὰ τὴν αἰτίαν τῆς ὁποίας δὲν ἦτο ὑπεύθυνος καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν ὁ ἴδιος, ἀλλὰ ἄλλος ἀξιωματικὸς νὰ διαπιστώσῃ, ἐὰν ὑπῆρχον αὐταὶ αἱ εὔφλεκτοι ὗλαι εἰς μίαν ἀποθήκην τοῦ Ναυστάθμου. Ὑπάρχουν πολλαὶ τοιαῦται περιπτώσεις. Θύματα ὑπάρχουν πολλά. Ὄχι μόνον εἰς τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις. Εἰς ὅλους τοὺς τομεῖς τῆς κρατικῆς λειτουργίας ὑπάρχουν θύματα ἄξια συμπαθείας βαθυτάτης καὶ πολλάκις καὶ ἄξια τιμῆς. Δὲν γνωρίζω εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, ἐὰν οἱ ἀμνηστευθέντες εἶναι ἄξιοι τιμῆς, διότι δὲν γνωρίζω δὲν εἶμαι ἐγὼ κριτὴς τῶν ψυχῶν, τῶν συνειδήσεων καὶ γνώστης—νὰ εἴπωμεν—τοῦ μυστικοῦ, τὸ ὁποῖον κρύπτει ἡ ψυχὴ ἑκάστου ἐξ αὐτῶν, δὲν γνωρίζω, ἐὰν εἶναι ἀθῶοι. Ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τοὺς θεωρήσω ἀξίους τιμῆς. Τοὺς θεωρῶ ἀξίους συμπαθείας. (Χειροκροτήματα).

§296ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βουρδουμπᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§297Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. Προσεπάθησα, κύριοι βουλευταί, νὰ μὴ ἀναμιχθῶ εἰς τὴν μέχρι τοῦδε συζήτησιν, καίτοι αἱ γενόμεναι ἀγορεύσεις, ἰδιαιτέρως τοῦ δευτέρου ἀγορητοῦ ἔδωσαν εὐκαιρίαν καὶ παρεμβάσεων καὶ διορθώσεων καὶ παρατηρήσεων καὶ διαμαρτυριῶν καὶ ἐκδηλώσεων ἀγανακτήσεως ἀκόμη δι’ ὡρισμένα πράγματα, τὰ ὁποῖα ἐλέχθησαν. Τοῦτο δὲ τὸ ἔπραξα, διότι πιστεύω πάντοτε καὶ ἰδιαιτέρως εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν, πρέπει νὰ εἴμεθα προσεκτικοὶ καὶ νὰ περιοριζώμεθα εἰς τὸ πρὸ ἡμῶν θέμα. Τὸ δὲ θέμα τὸ ἀπόψε συζητούμενον, ἡ αἴτησις δηλαδὴ ἀκυρώσεως τοῦ Ν. Δ. ἀμνηστεύσεως ὡρισμένων ἀδικημάτων εἶναι σοβαρώτατον, βασικώτατον καὶ ἔχει ἀνάγκην ἐξαντλητικῆς συζητήσεως. Ἐπὶ τοῦ θέματος, πλὴν τοῦ πρώτου ἀγορητοῦ, δὲν ὁμιλῶ διὰ τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον, τὸν κ. Κανελλόπουλον, διότι ἠναγκάσθη νὰ παρεμβληθῇ διὰ νὰ δώσῃ ὡρισμένας ἐξηγήσεις, ἐπὶ ρηθέντων, πλὴν τοῦ πρώτου ἀγορεύσαντος, οὐδὲν ἐλέχθη. Ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν προηγηθεῖσαν συζήτησιν κατὰ τὴν ὁποίαν, ὁ κ. Τσουκαλᾶς εἰσηγήθη τὴν ὅλην ὑπόθεσιν καὶ πάλιν ἡ συζήτησις ἐξέφυγεν ἐκ τῆς βάσεως, τὴν ὁποίαν θέτει ἡ πρότασις ἀκυρώσεως τοῦ Νομοθετικοῦ τούτου Διατάγματος. Ἦτο φυσικόν, κύριοι βουλευταί, νὰ ἐκταθοῦν οἱ κύριοι συνάδελφοι εἰς τὴν οὐσίαν καὶ ἡ ἀπόδειξις τῆς φυσικῆς αὐτῆς ἐξελίξεως μὲ ἱκανοποιεῖ ἀπολύτως, ὡς Ὑφυπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης κατὰ τὸν χρόνον κατὰ τὸν ὁποῖον εἰσηγήθη εἰς τὴν Βουλὴν ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης τῆς ἀμνηστεύσεως τῶν καταδικασθέντων ἀεροπόρων, διότι ἐπιβεβαιοῦται ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἠθέλησεν ἡ Κυβέρνησις τότε νὰ ἀποφύγῃ, δίδουσα τὴν ἀμνηστείαν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἠθέλησε νὰ προλάβῃ καὶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἠθέλησε νὰ ἀποτρέψῃ ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις καὶ ἀπὸ ὁλόκληρον τὸ Ἔθνος διατυποῦται σαφῶς εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τοῦ ὑπὸ ἀκύρωσιν Νομοθετικοῦ Διατάγματος, ἡ ὁποία ὑπεβλήθη εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τότε Ἐξουσιοδοτήσεως. Λέγει ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις: «Τὸ κῦρος τῶν δικαστικῶν ἀποφάσεων.................... (ἀναγινώσκει)................ Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ δηλαδὴ τῆς συζητήσεως τῆς ὑπὸ κρίσιν προτάσεως, συζητοῦμεν ἐπὶ 4 ὁλοκλήρους ὥρας καὶ συνεζητήσαμεν ἐπὶ 4 πάλιν ὥρας κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον καὶ τὸ θέμα εἰσέτι δὲν ἐξηντλήθη. Βεβαίως τὸ θέμα τῆς Ἀεροπορίας εἶναι ἕνα θέμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἔπρεπε νὰ συζητηθῇ εἰς τὴν Βουλήν. Καὶ ἐδόθη μάλιστα ἡ εὐκαιρία καὶ ὑπῆρξεν ἡ δυνατότης νὰ ἔλθῃ τὸ θέμα τοῦτο πρὸς συζήτησιν εἰς τὴν Βουλήν. Ὑπῆρξεν ἡ δυνατότης, διότι οἱ συνάδελφοι, κ. κ. Τσουκαλᾶς καὶ Τσάτσος διετύπωσαν σχετικὴν ἐπερώτησιν ἀπὸ 18.4.1956, τῆς ὁποίας ὅμως ἡ συζήτησις δὲν ἐπεδιώχθη ἀπὸ τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ἡ ὁποία ἔχει τὴν πρωτοβουλίαν διὰ τὴν συζήτησιν τῶν ἐπερωτήσεων. Θὰ ἔπρεπε, κύριοι συνάδελφοι, τὸ θέμα τῆς ἀεροπορίας νὰ ἔλθῃ πρὸς συζήτησιν συμφώνως πρὸς τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς διὰ τῆς συζητήσεως τῆς σχετικῆς ἐπερωτήσεως καὶ οὐχὶ ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς ὑπὸ κρίσιν προτάσεως. Προετιμήθησαν ἄλλαι ἐπερωτήσεις. Ὑπενθυμίζω, ὅτι ἡ ἐπερώτησις περὶ μέτρων εἰρηνεύσεως συνεζητεῖτο ἐπὶ πολλὰς συνεδριάσεις καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις δὲν ἐθεώρησεν ἀναγκαῖον νὰ τελειώσῃ τὴν συζήτησιν καὶ τὸ θέμα τῆς Ἀεροπορίας, ἀφοῦ τοῦ ἀπέδιδε τὴν σημασίαν, τὴν ὁποίαν ἤδη τοῦ ἀποδίδει. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τώρα τῆς ὑπὸ κρίσιν προτάσεως, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ μίαν μικρὰν πτυχὴν τοῦ ὅλου θέματος ἐγκαταλείπομεν τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς προτάσεως καὶ ἀναφερόμεθα εἰς τὸ ὅλον θέμα τῆς δίκης. Ἐγώ, κύριοι συνάδελφοι, δὲν θὰ ἀκολουθήσω τὴν ἰδίαν τακτικήν. Θὰ περιορισθῶ μόνον εἰς τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ συζητήσωμεν καὶ τὸ ὁποῖον εἶναι πράγματι θέμα ποὺ ἀξίζει νὰ ἀναπτυχθῇ. Ἐρωτᾶται, κύριοι βουλευταί, δικαιούμεθα νὰ ἀμνηστεύσωμεν ὡρισμένα ἀδικήματα, ὅταν τοῦτο ἐπιβάλλεται διὰ τὸ γενικώτερον καλόν; Τὸ ἄν, κύριοι συνάδελφοι, καλῶς ἢ κακῶς ἐδόθη ἡ ἀμνηστία ἐκείνη συνεζητήθη διὰ μακρῶν εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην καὶ οὐδεὶς ἀντέλεξεν ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἀμνηστεύσωμεν τοὺς ἀεροπόρους. Ἀρκετοὶ μάλιστα συνάδελφοι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, συνεχάρησαν τότε τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὸ διάβημά της ἐκεῖνο. Ἐάν, ὅμως, τότε ἡ Κυβέρνησις εἶχε περιλάβει εἰς τὸ ἄρθρον 2 καὶ τὴν διάταξιν τὴν κατάργησιν τώρα, τῆς ὁποίας ἐπιδιώκει ἡ Ἀντιπολίτευσις, θέλω νὰ πιστεύω, ὅτι οὐδεμία ἀντίρρησις θὰ προεβάλλετο καὶ οὐδὲν ζήτημα θὰ ἐδημιουργεῖτο. Ὁ εἰσηγητὴς τῆς μειοψηφίας μάλιστα τότε κ. Λυκουρέζος ἐζήτησεν ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν κ. Ἀδαμόπουλον νὰ περιλάβῃ εἰς τὴν ἀμνηστίαν τὰ ἀδικήματα, τὰ ὑπαγόμενα εἰς τὰ ἄρθρα 362 καὶ καὶ 363 τοῦ Ποιν. Κώδικος καὶ ὁ κ. Ἀδαμόπουλος ἀπαντῶν εἶπεν, ὅτι δὲν περιέλαβε καὶ τὰ ἀδικήματα αὐτά, διότι δὲν ἐγνώριζεν ἐὰν εἶχον ὑποβληθῆ σχετικαὶ μὲ αὐτὰ μηνύσεις. Ἐὰν δηλαδὴ ἐγνώριζεν, ὅτι ὑπῆρχον τοιαῦται μηνύσεις ἀσφαλῶς θὰ ἠμνήστευε καὶ τὰ ἀδικήματα ἐκεῖνα, ὅπως βεβαίως θὰ ἠμνήστευε καὶ τὰ ἀδικήματα τὰ ἀμνηστευθέντα διὰ τοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος, οὗτινος ζητεῖται ἡ ἀκύρωσις. Εἶναι σημαντικόν, κύριοι συνάδελφοι τὸ γεγονός, ὅτι οἱ φερόμενοι ὡς ὑπεύθυνοι τῶν βασανιστηρίων καὶ λοιπῶν ἀδικημάτων ἐπιτελεῖς τότε τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου, συναπτώμενοι μάλιστα μεθ’ ἡμῶν καθημερινῶς καίτοι ἔχοντες ὑπ’ ὄψει των ὅτι ὑπῆρχον τοιαῦται μηνύσεις δὲν ἐσκέφθησαν κἂν νὰ ἀποτανθοῦν πρὸς ἡμᾶς καὶ νὰ μᾶς εἴπουν, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ περιλάβωμεν καὶ τὰς περιπτώσεις αὐτὰς εἰς τὴν παρεχομένην τότε ἀμνηστίαν. Τόση ἦτο ἡ ἀνησυχία των καὶ ἡ σημασία, τὴν ὁποίαν ἀπέδιδον εἰς τὰς κατ’ αὐτῶν αἰτιάσεις. Ἀλλὰ τὸ ἐρώτημα εἶναι ποῖον θὰ εἶναι τὸ πρακτικὸν ἀποτέλεσμα ἀπὸ τὴν ἀναμόχλευσιν τῆς συζητήσεως ἐκείνης, δοθέντος ὅτι ὡς πιστεύω ἐγὼ καὶ ἀκύρωσιν τοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος ἐὰν ἐπιτύχῃ ἡ Ἀντιπολίτευσις, ἡ δοθεῖσα ἀμνηστία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀτονίσῃ. Τὸ μόνον πρακτικὸν ἀποτέλεσμα θὰ εἶναι ἡ ἀναμόχλευσις τῶν παθῶν καὶ ἡ κατασυκοφάντησις τοῦ Σώματος τῆς Ἀεροπορίας, τὸ ὁποῖον ὅλοι εἰς κάθε εὐκαιρίαν πρέπει νὰ θαυμάζωμεν καὶ θαυμάζομεν.

§298Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει, κύριοι συνάδελφοι, ἀνεξαρτήτως τῆς συγγνώμης τὴν ὁποίαν ἕκαστος ἐκ τῶν κυρίων συναδέλφων ἔχει διὰ τὸ πρόσωπον τὸ ὁποῖον θὰ μνημονεύσω νὰ ἀναλογισθῇ ὅτι τὴν ὀργάνωσιν αὐτὴν ἐπὶ ἔτη τὴν ἐπεδίωξεν καὶ τὴν ἐπραγματοποίησεν ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐγένετο στόχος τόσων ἐπιθέσεων καὶ ὁ ὁποῖος δύναται νὰ ἔχῃ ὅπως πᾶς ἄνθρωπος ἐλαττώματα. Ἀλλὰ ἔχει καὶ μίαν μεγάλην ἀρετήν, οὗτος εἶναι ὁ κ. Κελαϊδῆς.

§299Γ. ΠΑΛΛΑΣΚΑΣ. Εἶναι ἐντροπὴ διότι ἦτο πρῶτα ἀκατάρτιστος τελείως καὶ ἀνίκανος.

§300Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Διαφωνοῦμεν εἰς αὐτὸ μὲ τὸν κ. Συνάδελφον.

§301Γ. ΠΑΛΛΑΣΚΑΣ. Ἐπρόκειτο περὶ ἀμορφώτου ἀξιωματικοῦ.

§302Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Λυποῦμαι, ὅτι ὁ συνάδελφος ἐνόμισεν ὅτι ἔχει δικαίωμα νὰ χρησιμοποιήσῃ μίαν λέξιν τὴν ὁποίαν ὀφείλω νὰ ἀγνοήσω διότι δὲν ἔχει νομίζω τὸ δικαίωμα κανεὶς ἀπευθυνόμενος πρὸς οἱονδήποτε βουλευτὴν νὰ εἴπῃ τὴν λέξιν αὐτὴν τὴν ὁποίαν εἶπεν.

§303Γ. ΠΑΛΛΑΣΚΑΣ. Δὲν ἀφεώρα τὸ πρόσωπόν σας, κ. Πρόεδρε. Ξέρετε πόσον σᾶς ἐκτιμῶ. Ἔδωσα τὴν ἐξήγησιν αὐτὴν διὰ νὰ μὴ δημιουργηθῇ παρεξήγησις. Εἶναι ἐντροπὴ διὰ τὸν Κελαϊδῆ καὶ ὄχι διὰ σᾶς.

§304Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ συμπληρώσω αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπον τὸ ὁποῖον εἶναι ἐπίσης οὐσιῶδες καὶ τὸ ὁποῖον μάλιστα εἶχον παραλείψει πρὸ διετίας νὰ τονίσω ὅταν ἐγένετο ἐπίθεσις ἐναντίον μου, ὅτι τὴν σπουδαίαν αὐτὴν ὀργανωτικὴν προσπάθειαν τὴν ὁποίαν διὰ τῆς ἐπιμονῆς του καὶ διὰ τῆς σκληρότητος ἡ ὁποία τὸν διεῖπεν ἐπραγματοποίησεν ὁ Κελαϊδῆς. Βεβαίως ἦτο δύσκολον νὰ τὸ πραγματοποιήσῃ ἐὰν δὲν εἶχε πλησίον του ἕνα ἀπὸ ἀπόψεως μορφώσεως καὶ ἱκανότητος ἐξαίρετον ἀξιωματικόν, ὅπως ἦτο ὁ ὑπαρχηγός του ὁ Δούκας, καὶ ἐὰν δὲν εἶχεν ὅλους ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἀπήρτιζον τὸ ἐπιτελεῖον του. Ἕνας ἐκ τῶν ἀρχηγῶν τῶν κλάδων ἦτο ὁ Μαργαρίτης. Δὲν ἐνθυμοῦμαι αὐτὴν τὴν στιγμὴν ποῖοι ἄλλοι ὑπῆρχον τότε. Καὶ ἐὰν ἐπίσης δὲν ἀπηρτίζετο τὸ Σῶμα ἀπὸ τοὺς ἐξόχους αὐτοὺς ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι τὸ ἀπήρτιζον ἀπὸ τοῦ ἀνωτάτου βαθμοῦ, μέχρι τοῦ κατωτάτου, μέχρι τοῦ ἀνθυποσμηνίου, χειριστοῦ ἢ τεχνικοῦ ἢ οἰκονομικοῦ ἢ ὑγειονομικοῦ ἀξιωματικοῦ.

§305Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἐξετέθησαν διάφοροι ἀπόψεις εὐρύταται σήμερον περὶ τῶν διαφόρων θεμάτων τῆς Ἀεροπορίας καὶ ἐξετέθησαν καὶ διάφοροι κρίσεις περὶ προσώπων. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ ἐμὲ γνωρίζω ὅτι ὡς πρὸς τὸ πρόσωπον ἐκεῖνο διὰ τὸ ὁποῖον ἐξεφράσθη ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος μετὰ πάσης κακῆς κρίσεως, τὸν κ. Κελαϊδῆ γνωρίζω ὅτι εἶναι πολεμιστὴς ἐκ τῶν ὀλίγων, ἔχει δρᾶσιν εἰς τὴν Ἀεροπορίαν ἀξιοζήλευτον, ἔχει δρᾶσιν πολεμικὴν ὄχι μόνον εἰς πολέμους ἀλλὰ καὶ ἰδιαιτέρως εἰς τὴν κατοχὴν ὅπου προσωπικῶς ἐμάχετο μὲ τὸ ἀεροπλάνον του ἡ ὁποία ὄχι μόνον δὲν δικαιολογεῖ μίαν τοιαύτην περιφρονητικὴν κρίσιν καὶ μάλιστα ἐντὸς τῆς αἰθούσης αὐτῆς ὅπου πᾶς ἐξυπηρετῶν τὴν πατρίδα εἰς ὥρας μάλιστα κινδύνου πρέπει νὰ τυγχάνῃ βραβεύσεως ἀλλὰ εἶναι δρᾶσις ἡ ὁποία εἶναι ἀξία πάσης τιμῆς. Δὲν γνωρίζω ἐὰν διοικητικῶς ἔσφαλεν. Τὸ σφάλλειν εἶναι ἀνθρώπινον. Ἀλλὰ ὅτι εἶναι πολεμιστής, ὅτι ἔχει δρᾶσιν εἰς τὴν Ἀεροπορίαν νομίζω ὅτι εἶναι ἀναμφισβήτητον καὶ πρέπει νὰ τοῦ ἀναγνωρισθῇ.

§306Μ. ΧΛΟΥΒΕΡΑΚΗΣ. Ἀναφέρθη διὰ τὸν κ. Κελαϊδῆν αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἀνεφέρθη. Εὐτυχῶς ὅτι ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Μπακόπουλος ὡμίλησεν ἐπ’ αὐτοῦ. Ἕνας ἄλλος ἐναντίον τοῦ ὁποίου ἐξετοξεύθησαν βέλη δηλητηριώδη καὶ ὁ ὁποῖος ἦτο διοικητὴς τῆς Σχολῆς ποὺ ἔβγαλε τὰ φυτώρια τῆς Ἀεροπορίας καὶ ἂν ἡ Τουρκία κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς κρίσεως τῆς τελευταίας ἐὰν ἐφοβήθη, ἐφοβήθη μόνον ἀπὸ τὴν Ἀεροπορίαν, λοιπὸν ἕνας εἶναι ὁ ἀξιωματικὸς αὐτὸς ὁ ὁποῖος κατηγορήθη ὡς λαθρέμπορος καὶ θὰ ἐπερίμενα ἀπὸ ὑμᾶς ὅσον καὶ ἀπὸ τὸν κ. Κανελλόπουλον νὰ τὸν μνημονεύσουν. Πρόκειται διὰ τὸν Μητσάκον ὁ ὁποῖος ἀναφέρεται ὡς λαθρέμπορος χωρὶς ὅμως νὰ ἀναφέρεται κάτι τι περὶ αὐτοῦ.

§307Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ εἶχον θίξει ὡς ὑπεύθυνος Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ ἐπαναλάβωμεν ἀπόψε ὅλα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἴπομεν τότε.

§308Μ. ΧΛΟΥΒΕΡΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι σωστὸν νὰ λέγωνται αὐτὰ τὰ πράγματα εἰς τὴν Βουλήν, ὁ Μητσάκος εἶναι ξένος πρὸς ἐμὲ καὶ κατάγεται ἀπὸ ἄλλην περιφέρειαν ἐν τούτοις εἶναι ἐξαίρετος ἀξιωματικὸς ὁ ὁποῖος ἐτραυματίσθη μάλιστα εἰς τὸ συμμοριτοπόλεμον.

§309Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. Ἐκτιμῶ ἀπολύτως τὸν προαναφερθέντα κ. Κελαϊδῆν, ἀλλὰ δὲν ἀνέφερον γνώμην διὰ τὴν δρᾶσιν του, τὴν ὁποίαν, ἐπαναλαμβάνω, ἐκτιμῶ ἀπολύτως διότι τότε εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ὁμιλήσω περὶ ὅλων ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐβλήθησαν προηγουμένως ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ εἶναι ὅλη ἡ ἡγεσία τῆς Ἑλληνικῆς Ἀεροπορίας. Εἶναι ἀδύνατον νὰ λησμονήσω τὸν κύριον Μητσάκον, διὰ τὸν ὁποῖον ἐλέχθησαν ὅσα ἐλέχθησαν ἀλλὰ μὲ τὴν πολεμικήν του δρᾶσιν καὶ ὅλας τὰς ὑπηρεσίας τὰς ὁποίας ἔχει προσφέρει, ἔχει προσφέρει τὴν μεγαλυτέραν ὑπηρεσίαν, ὅτι ἀπεκάλυψεν ὅτι ἐγένοντο δολιοφθοραί.

§310Δ. ΔΑΒΑΚΗΣ (Ὑφυπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Θέλω νὰ πληροφορήσω τὸ Σῶμα ὅτι ὁ Μητσάκος εἶναι ὁ Ταξίαρχος ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἔχει τὰς περισσοτέρας ὥρας πολεμικῆς δράσεως παντὸς ἑτέρου ἀεροπόρου καὶ τὰς περισσοτέρας ὥρας πτήσεως.

§311Γ. ΠΑΛΛΑΣΚΑΣ. Ἐὰν θέλετε νὰ ἔχουν ἀξίαν αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγετε ὀφείλετε νὰ φέρετε τὰ βιβλιάρια πτήσεως ὁπότε θὰ ἐβλέπατε πόσην ἀξίαν ἔχουν αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγετε ἐδῶ.

§312Δ. ΔΑΒΑΚΗΣ (Ὑφυπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἐγένετο σύγκρισις ἐν ἐπισήμῳ Συμβουλίῳ εἰς τὸ ΓΕΕΘΑ ὑπὸ τὴν Προεδρίαν τοῦ Ὑπουργοῦ Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἐμοῦ καὶ τῶν Ἀρχηγῶν τῶν Ἐπιτελείων. Καὶ ἐκ τῆς συγκρίσεως αὐτῆς ἀπεδείχθη αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἀνέφερον.

§313Γ. ΠΑΛΛΑΣΚΑΣ. Τοὺς ἄλλους ὅμως τοὺς ἀγνοήσατε.

§314Δ. ΔΑΒΑΚΗΣ (Ὑφυπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Δὲν μπορῶ νὰ ξέρω διὰ ὁλόκληρον τὴν Ἀεροπορίαν.

§315ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι ἐντὸς τοῦ θέματος τῆς συζητήσεως τὰ προσωπικὰ αὐτὰ θέματα.

§316Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Εἰς ἕνα τόνον ἠρεμίας θὰ ἔπρεπε νὰ γίνεται ἡ συζήτησις διότι δὲν νομίζω ὅτι προάγεται ἡ ἀντικειμενικότης τῆς συζητήσεως. Θὰ ἤθελα νὰ παρατηρήσω ὅτι ἐὰν πρόκειται νὰ μνημονεύσωμεν τοὺς ἀξιωματικοὺς τῆς Ἀεροπορίας οἱ ὁποῖοι κατὰ τὰς κρισίμους στιγμὰς ἔχουν δρᾶσιν θὰ ἦτο δίκαιον νὰ μνημονευθοῦν καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι κατεδικάσθησαν, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀναμφισβήτητα καὶ ἀντικειμενικὰ δικαιολογητικὰ τῆς ἐθνικῆς καὶ πολεμικῆς των δράσεως. Καὶ δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ μνημονεύωνται μόνον οἱ μέν, ἐὰν ἔχουν δὲν τὸ γνωρίζω καὶ νὰ ἀποκρύπτεται τὸ γεγονὸς ὅτι αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι κατεδικάσθησαν ἔχουν τιμηθῆ ὅλοι μὲ τὰς ἀνωτάτας δυνατὰς ἐπιβραβεύσεις τῆς Πολιτείας.

§317Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. Δὲν ἐμνημονεύθησαν τυχαίως αὐτοί. Κατηγορήθησαν προηγουμένως ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, καὶ διότι κατηγορήθησαν προέκυψεν ζήτημα νὰ μνημονευθοῦν. Καὶ εἶναι ἀναγκαῖον νὰ εἴπω, καὶ ἐπαναλαμβάνω διὰ τὸν κ. Μητσάκον, ὅτι προσέφερεν μεγίστας ὑπηρεσίας, διότι πρῶτος αὐτὸς ἀνέλαβεν τὴν ἀνάκρισιν καὶ ἀνακάλυψιν καὶ ἀπόδειξιν τῆς δολιοφθορᾶς. Κύριοι συνάδελφοι, ἐτίθεντο τρία ζητήματα. Ἐγένοντο δολιοφθοραί, ποῖοι ἔκαμον τὰς δολιοφθοράς, ἐὰν ἔπρεπε νὰ δοθῇ ἀμνηστία εἰς τοὺς καταδικασθέντας καὶ τέταρτον ἐὰν ἔπρεπε νὰ δοθῇ ἀμνηστία καὶ εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι θὰ κατηγορηθοῦν πιθανῶς, ἢ ὅσοι κατηγορηθοῦν βάσει τῶν ἄρθρων τὰ ὁποῖα προβλέπουν τὰ ἀμνηστευθέντα ἀδικήματα. Ἐὰν ἐγένοντο ἢ δὲν ἐγένοντο δολιοφθοραὶ δὲν ὑπάρχει θέμα. Τοῦτο δὲν ἀμφισβητεῖται. Ἔχει ὡμολογηθῆ καὶ παρ’ αὐτῶν τῶν κατηγορουμένων. Καὶ ὁ Μεταξᾶς καὶ ὁ Παναγουλάκης καὶ οἱ λοιποὶ καταδικασθέντες ἀνεγνώρισαν ὅτι ὑπάρχουν δολιοφθοραί. Αὐτὸ φαίνεται καὶ εἰς τὴν ἔκθεσιν Ἀποστολοπούλου. Αἱ δολιοφθοραὶ ὑπάρχουν, τὰς ἀποδεικνύει ἐπὶ πλέον καὶ τὸ βιβλίον ἑτοιμότητος, τοῦ Σώματος τῆς Ἀεροπορίας, ἀπὸ τὸ ὁποῖον προκύπτει ὅτι κατὰ τὸ διάστημα ἐκεῖνο κατὰ 50% ἡ Ἀεροπορία μας δὲν ἦτο ἱκανὴ εἰς τὸ νὰ ἀσκῆται, εἰς τὸ νὰ γυμνάζεται, διότι τὰ ἀεροπλάνα μας ἦσαν ἐκτὸς τεχνικῆς καταστάσεως, εἴτε δυνατότητα ἐπανδρώσεως μὲ ἄνδρας. Μετὰ τὴν ἀνακάλυψιν τῶν δολιοφθορῶν, τὴν ἔναρξιν τῆς προανακρίσεως καὶ τὴν προφυλάκισιν ὡρισμένων, ἡ ἑτοιμότης περιωρίσθη εἰς 15– 17%, ὅση εἶναι ἡ συνήθης ἔνδειξις ἑτοιμότητος εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Ἀεροπορίαν. Ὑπῆρξαν δολιοφθοραί, εἶναι ἀποδεδειγμέναι καὶ δὲν ἐπιτρέπεται εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι λέγουν ὅτι ἔχουν μελετήσει τὴν ὑπόθεσιν νὰ τὰς ἀμφισβητοῦν. Ποῖος τὰς ἔκαμεν. Ἐγὼ θὰ τὸ εἴπω, κ. βουλευταί; Σεῖς θὰ τὸ εὕρετε; Ἐγένετο δίκη, βάσει τῆς Ἑλληνικῆς νομοθεσίας καὶ μὲ τροποποίησιν τῆς Ἑλληνικῆς νομοθεσίας ὅπως ἀνέφερεν ὁ κ. Κανελλόπουλος. Ἔγινε προανάκρισις. Ὀφείλω νὰ σημειώσω ὅτι ὁ πρῶτος προανακριτὴς δὲν εὑρῆκε τίποτε. Διεπίστωσε τὰς δολιοφθοράς, ἀλλὰ δὲν ἀνεκάλυψεν οὐδένα ἔνοχον. Ὁ δεύτερος προανακριτὴς ἐπεβεβαίωσε τὰς δολιοφθοράς, ἀλλὰ δὲν κατώρθωσεν καὶ αὐτὸς νὰ ἀνεύρῃ κανένα ἔνοχον. Δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς λεπτομερείας. Ἡ προανάκρισις τελειώνει μόνον μὲ τὰς ἀνακαλύψεις τὰς ὁποίας ἔκαμεν ὁ κ. Μητσάκος. Ἐπηκολούθησεν ἀνάκρισις καὶ εἰσαγωγὴ τῆς ὑποθέσεως εἰς τὸ Ἀεροδικεῖον. Ὁ κ. Μαῦρος ἀνέφερεν ὅτι τοῦ ἀνεφέρθη πρὸ τῆς δίκης ὅτι ὑπάρχουν ὑποψίαι ὅτι ἐγένοντο βασανιστήρια. Γίνεται ἡ δίκη καταδικάζονται οἱ κατηγορούμενοι καὶ μήνυσις διὰ βασανιστήρια δὲν ὑποβάλλεται. Ἐρχόμεθα εἰς τὴν δίκην ἐνώπιον τοῦ Ἀναθεωρητικοῦ. Δὲν ὑπάρχει μήνυσις. Γίνεται ἡ διαδικασία, καὶ ἐκεῖ μήνυσις δὲν ὑποβάλλεται παρ’ οὐδενὸς καὶ μόνον διὰ τὴν ἀναβολὴν τῆς δίκης ὑποβάλλεται μήνυσις. Ἡ σύνθεσις τοῦ Ἀναθεωρητικοῦ πλέον ἢ ἀδιάβλητος. Ἀνακρίσεις διὰ τὰς καταγγελίας περὶ βασανιστηρίων ἀνετέθησαν ὑπὸ τοῦ κ. Μαύρου εἰς τὸν κ. Παπαγεωργίου. Καὶ θὰ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω καὶ ἐπ’ αὐτοῦ τὸν κ. Μαῦρον ἐπειδὴ ἐπέκειτο ἡ δίκη, ὅλα αὐτὰ τὰ εἶπεν, ἢ δὲν τὰ εἶπεν εἰς τὸ Δικαστήριον;

§318Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Δι’ ἕνα λόγον, τὸν ὁποῖον ἐξέθεσεν ὁ κ. Παπανδρέου πρὸ ὀλίγου. Καὶ εἶναι οὐσιῶδες νὰ λεχθῇ αὐτό. Εἶχον εἴπει εἰς τὸν κ. Κελαϊδῆν, ὁ ὁποῖος ἦτο Ἀρχηγὸς τοῦ Γ.Ε.Α. ὅτι ἀπὸ τὴν δίκην αὐτὴν θέλω ἀπόφασιν καταδικαστικὴν εἰς θάνατον ἐὰν ὑπάρχουν ἔνοχοι καὶ θὰ ἀναλάβω τὴν εὐθύνην τῆς ἐκτελέσεως τῆς ἀποφάσεως. Ὅταν εἶδα τὴν ἑπομένην τὸ πρωῒ εἰς τὰς 18 Σεπτεμβρίου νὰ βγαίνῃ ἀπόφασις καὶ νὰ ἐπιβάλῃ τὴν ποινὴν τῶν ἰσοβίων δεσμῶν εἰς τὸν Ἀρχηγόν, λέγω κάτι συμβαίνει καὶ παρεκάλεσα τὸν Ἀντιστράτηγον Παπαγεωργίου νὰ ἐξετάσῃ τὸ θέμα αὐτὸ μολονότι τοῦτο εἶχε κἄποιαν ἀνωμαλίαν, διότι ἐν τῷ μεταξὺ θὰ ἠσκοῦντο ἔνδικα μέσα καὶ θὰ ἤγετο ἡ ὑπόθεσις ἐνώπιον τοῦ Ἀναθεωρητικοῦ. Τὸ εἶπον εἰς τὴν προηγουμένην ἡγεσίαν.

§319Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. Νομίζω ὅτι εἴπατε ὅτι κατόπιν νέας διαμαρτυρίας τῶν δικηγόρων ἀναθέσατε εἰς τὸν κ. Παπαγεωργίου. Ἐρωτῶ ἐὰν εἶσθε Ὑπουργὸς καὶ ἤρχετο ἡ ἔκθεσις Παπαγεωργίου καὶ ἔλεγεν αὐτὰ καὶ ἔλεγεν, τί ἄλλο θὰ ἐκάματε, ἀπ’ ὅ,τι ἐκάματε; Θὰ τοὺς εἰσήγατε εἰς τὸ δευτεροβάθμιον δικαστήριον. Αὐτὸ ἔκαμεν καὶ ὁ κ. Κανελλόπουλος. Τοὺς παρέπεμψεν ἅπαντας εἰς τὸ δευτεροβάθμιον δικαστήριον.

§320Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔκαμα μόνον αὐτό, ἐματαίωσα τὴν δίκην, διὰ νὰ ἀναθέσω εἰς τὸν κ. Ἀποστολόπουλον.

§321Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. Δὲν ἔφθασα ἀκόμη ἐκεῖ. Ἐρχόμεθα, κύριοι, εἰς τὸ Ἀναθεωρητικόν, Φεύγομεν πλέον ἀπὸ τὴν Ἀεροπορίαν καὶ πᾶμε εἰς τοὺς Δικαστὰς τοῦ Στρατεύματος καὶ τοῦ Ναυτικοῦ. Γίνεται ἡ ἀναβολὴ τῆς δίκης διότι περὶ τὸ τέλος αὐτῆς ὑπεβλήθησαν αἱ μηνύσεις καὶ ἀνατίθεται εἰς Ἀρεοπαγίτην πλέον ἡ ἔρευνα, ὁ ὁποῖος ἐξέδωκεν 12 πορίσματα ἐκ 12 σελίδων. Ὁ κ. Κανελλόπουλος εἰσηγεῖται καὶ τροποποίησιν τῆς Ἑλληνικῆς νομοθεσίας καὶ χωρὶς νὰ φοβῆται τὴν προσβολὴν ἡ ὁποία θὰ ἠδύνατο νὰ γίνῃ εἰς τὴν Στρατιωτικὴν Δικαιοσύνην, καὶ θέτει ἐπικεφαλῆς καὶ Πρόεδρον τοῦ Ἀναθεωρητικοῦ Ἀρεοπαγίτην. Καὶ ἐκεῖνος ἀπήντησεν, εἶχε κάμει λάθος: Πᾶμε εἰς τὴν τακτικὴν Δικαιοσύνην. Ὑποβάλλεται μία μήνυσις, ἐναντίον ἑνὸς Τσώκου, ἐπὶ ψευδορκίᾳ, διότι κάποτε ἀνεκάλεσε. Ἀνεκάλεσε, κύριοι, κάποιος ἀπὸ τοὺς ἰσχυρισθέντας ὅτι ἐπιέσθη καὶ τοῦ ἔκαμεν μήνυσιν ἐπὶ ψευδορκίᾳ καὶ ἔρχεται ἡ ὑπόθεσις εἰς τὰ τακτικὰ δικαστήρια καὶ δικάζεται ἐπὶ ψευδορκίᾳ, κάμει ἔφεσιν καὶ πηγαίνει εἰς τὸ Ἐφετεῖον. Ἔρχεται ἡ πολιτικὴ δικαιοσύνη καὶ καταδικάζει τὸν Τσῶκον. Ποῖοι εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ κρίνουν πλέον, ὅτι ὅλα αὐτὰ δὲν εἶναι σωστά, ἡμεῖς ἐδῶ; Μόνον ἐὰν ἠμποροῦσε κανεὶς νὰ ἐπικαλεσθῇ τὸν Θεόν, νὰ κρίνῃ, ὁ Θεός, τότε θὰ ὑπῆρχε μέθοδος ἐπανακρίσεως τοῦ θέματος αὐτοῦ. Τὰ πάντα μετετράπησαν ἐν Ἑλλάδι, ἡ νομοθεσία ἐτροποποιήθη. Εἶναι ἔνοχοι; Οἱ δικασταὶ οἱ κρίνοντες, οἱ ὁρισθέντες, οἱ δώσαντες ὅρκον εἰς τὸν Θεὸν καὶ τὴν ψυχήν των γνωρίζουν. Ἐξήτασαν ἐπὶ δύο μῆνας, 18–20 ὥρας διήρκεσεν ἡ διάσκεψις διὰ νὰ ἐκδώσουν τὴν ἀπόφασιν καὶ τὴν ἐξέδωσαν. Πῶς θὰ τὴν κρίνωμεν ἡμεῖς; Ἐλέχθη ὅτι τοὺς ἔβγαλαν τὰ νύχια.

§322Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εἶναι τὸ θέμα, κύριοι, ὅτι ἔλαβον χώραν βασανιστήρια, ἐπ’ αὐτοῦ θὰ συζητήσωμεν.

§323Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. Ἐὰν εἴχατε μελετήσει τὴν δικογραφίαν θὰ ἐβλέπατε, ὅτι ὑπάρχουν ἐκθέσεις, αἱ ὁποῖαι ἀποκλείουν τὰ βασανιστήρια. Πρῶτον, ὑπάρχει ἔκθεσις τοῦ κ. Χρηστέα διὰ τὸν Θεοδωρίδην, ὅτι οὐδέποτε ὑπέστη. Τὸ λέγω αὐτό, ὄχι διότι δὲν ἔχει σημασίαν ἐὰν ὁ Θεοδωρίδης ὑπέστη, ἀλλὰ ἔχει σημασίαν, ὅτι ψευδῶς τὸ ἐδήλωσεν.

§324Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δι’ αὐτὸ καὶ ἡ ἐπιφύλαξις τοῦ κ. Ἀποστολοπούλου, ὅσον ἀφορᾷ τὴν περίπτωσιν Θεοδωρίδη.

§325Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ἐὰν ὑποτεθῇ.

§326Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. Δὲν ἠξεύρω ἐὰν ὑποτεθῇ. Ἆραγε μόνον ἐν Ἑλλάδι συμβαίνει αὐτό; Ἐξ αὐτῶν εἶναι δυνατὸν τινὲς νὰ ἐδικάσθησαν ἀδίκως. Ὅμως εἰς ὅλα τὰ Στρατοδικεῖα, τὰ ὁποῖα ἐλειτούργησαν κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ἀνωμαλίας εἰς ἀτμόσφαιραν κεκορεσμένην, ἀτμόσφαιραν ἐξάρσεως Ἐθνικῆς, εἰς ἀτμόσφαιραν ἀγανακτήσεως, πιθανὸν νὰ ἐξεδόθησαν ἀποφάσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν θὰ ἦσαν ὀρθαί. Ζητεῖται παρ’ ἡμῶν ἡ ἐπανεξέτασις αὐτῶν τῶν ὑποθέσεων, ποὺ ἐδικάσθησαν ἀπὸ ἕνα ἄλλο στρατοδικεῖον καὶ διατί ζητοῦμεν μόνον δι’ αὐτοὺς καὶ διατί παραβλέπομεν τοὺς ἄλλους Ἕλληνας;

§327Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δυστυχῶς εἴμεθα ὅλοι βέβαιοι, ὅτι κατὰ τὸ διάστημα τοῦ συμμοριτοπολέμου, ὅπως καὶ κατὰ τὸ διάστημα τοῦ Ἀλβανικοῦ πολέμου, ὅπως εἰς ὅλους τοὺς πολέμους καὶ εἰς ὅλας τὰς χώρας θὰ ἐξετελέσθησαν καὶ ἀθῶοι. Ὁ Κλεμανσὼ ἠναγκάσθη νὰ ἐκτελέσῃ χιλιάδας καὶ ἐγένετο μετὰ ταῦτα ἡ ἀποκατάστασίς των ἐκ μέρους τῆς Γαλλικῆς Δημοκρατίας, ὄχι τινῶν, ἀλλὰ ἁπάντων, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ διάκρισις μεταξὺ τῶν πράγματι πταισάντων καὶ μή. Εὐτυχῶς εἰς τὴν περίπτωσιν τῶν περὶ ὧν πρόκειται ἀεροπόρων δὲν ὑπάρχει ἀνέκκλητον φυσικὸν γεγονός. Ὅλοι τὸ ἀνεγνωρίσαμεν ὅτι εἰς κρισίμους περιόδους γίνονται ἀδικίαι. Καὶ προσεπάθησα ὡς Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν τὸ 1949 καὶ κατὰ τὸ διάστημα τοῦ πολέμου νὰ ἐξετάζω, ὅσον ἦτο δυνατόν, χωρὶς νὰ ἔχω ἁρμοδιότητα, διότι μόνοι ἁρμόδιοι ἦσαν οἱ στρατιωτικοὶ διοικηταί, νὰ σώσω τοὺς ἀθώους. Ὅταν μοῦ κατηγγέλλοντο περιπτώσεις, ποὺ κατεδικάζοντο εἰς θάνατον ἐξήταζον καὶ εἰς ἀρκετὰς περιπτώσεις παρενέβην, χωρὶς νὰ ἔχω τὸ δικαίωμα καὶ ἐματαίωσα τὴν ἐκτέλεσιν, εἴτε διότι εἶχον διαίσθησιν, εἴτε διότι ἤρχετο μία μητέρα καί, εἴτε ἐφ’ ὅσον μοῦ ἔλεγεν, εἴτε ἐκ διαισθήσεως κατέληγον εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἡ ἐκτέλεσις. Ὅταν τοιαῦται περιπτώσεις ὑπάρχουν ἐν καιρῷ πολέμου, δὲν νομίζω, ὅτι θὰ ἔπρεπε ὁσονδήποτε καὶ ἐὰν εἶναι τὸ θέμα αὐτὸ ἐπίσης κρίσιμον, νὰ γίνεται αὐτὴ ἡ παράτασις τοῦ θορύβου, δεδομένου, ὅτι εὐτυχῶς καὶ ἐὰν ὑπάρχουν διά τινας ἀμφιβολίαι περὶ τῆς ὀρθότητος τῶν ἀποφάσεων τῶν δικαστηρίων, αἱ ἀποφάσεις δὲν ἦσαν ἀπὸ ἀπόψεως φυσικῆς ἀνέκκλητοι καὶ μάλιστα ἐδόθη ἀμνηστία καὶ οἱ περὶ ὧν πρόκειται εἶναι ἐλεύθεροι.

§328Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Εἶναι ἐν ψυχρῷ καὶ ὄχι ὑπὸ ἐξαιρετικὰς συνθήκας.

§329Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι ἐν ψυχρῷ αἱ ἐκδιδόμεναι εἰς τὸ Ἀεροδικεῖον ἀποφάσεις. Σκεφθῆτε τί συμβαίνει νὰ φοβῆσαι ἀνὰ πᾶσαν στιγμήν, ὡς πιλότος νὰ ἀνέβῃς εἰς τὸ ἀεροπλάνον σου, διότι ὁ πιλότος εὑρίσκεται πάντοτε εἰς ἐμπόλεμον κατάστασιν μὲ τὰ στοιχεῖα τῆς φύσεως καὶ μὲ τὴν μηχανὴν ποὺ ἔχει κάτω ἀπὸ τὰ πόδια του. Τὸ γνωρίζω, διότι ἔχω 350 ὥρας πτήσεως σόλο, δηλαδὴ ὁλομόναχος καὶ τὸ ἔκαμα διὰ νὰ δώσω τὸν τόνον ὕστερα ἀπὸ τὰς δολιοφθοράς, εἰς ἡλικίαν ἄνω τῶν 50 ἐτῶν, ἀπεφάσισα διὰ νὰ δώσω αὐτὸ τὸ παράδειγμα, διὰ νὰ τονώσω τοὺς νέους καὶ ἰδίως τὰς οἰκογενείας των, διότι οἱ μαθηταὶ καὶ οἱ χειρισταὶ δὲν ἔχουν ἀνάγκην τονώσεως, ἀλλὰ αἱ οἰκογένειαί των εἶχον ἀνάγκην. Ὁσάκις ἤρχοντο ἑορταὶ ἐπίεζον οἱ γονεῖς τὰ παιδιὰ νὰ φύγουν ἀπὸ τὴν Σχολήν, καὶ ὅπως ἠξεύρετε, ἡ νομοθεσία ἐπιβάλλει ὅταν τὸ παιδὶ εἰπῇ ὅτι θέλει νὰ φύγῃ ἀπὸ τὴν Σχολὴν ἡ θέλησίς του αὐτὴ εἶναι σεβαστή. Καὶ ἠναγκάσθην προσωπικῶς, δὲν λέγω ἠναγκάσθην, διότι τὸ ἐπεθύμουν καὶ μοῦ ἤρεσε, 300 ἐκ τῶν μαθητῶν νὰ τοὺς πετάξω διὰ πρώτην φορὰν μὲ διθέσια ἀεροπλάνα Χάρβαρτ διὰ νὰ τοὺς φέρω εἰς πρώτην ἐπαφὴν μὲ τὸν ἀέρα, διὰ νὰ ἔχουν κατὰ τὸ διάστημα 1952–55 αὐτὸ τὸ αἴσθημα καὶ οἱ γονεῖς καὶ οἱ μαθηταὶ ὅτι πρέπει νὰ μείνουν εἰς τὴν Ἀεροπορίαν ἀφοῦ ἐπὶ τέλους καὶ κἄποιος ἡλικιωμένος καὶ ἀρκετὰ ἡλικιωμένος ἐν συγκρίσει πρὸς αὐτούς, Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης τοὺς ἐπέταξε. Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι κρισιμώτατον τὸ θέμα, δὲν τὸ ᾐσθάνθην ποτὲ ὅτι εἶναι κρίσιμον, διότι ὅταν ἀνέβης εἰς τὸ ἀεροπλάνον ὁλομόναχος, ἀλλὰ καὶ χωρὶς νὰ εἶσαι ὁλομόναχος, διότι ὅταν εὑρίσκεσαι εἰς τὸν ἀέρα ἡ καταστροφὴ δύναται νὰ ἐπέλθῃ καὶ χωρὶς νὰ εἶσαι μόνος, δὲν τὸ αἰσθάνεσαι ἐκείνη τὴ στιγμή, διότι ἐπιβάλλεσαι εἰς τὸν ἑαυτόν σου, ἀλλὰ σκεφθῆτε τοὺς νέους τῆς Σχολῆς τί ἀνησυχίαν εἶχον, διότι δὲν ἤξευρον ἐὰν τὸ ἀεροπλάνο τους, τὸ Χάρβαρτ, θὰ τοὺς ἔφερνε πίσω ἢ ὄχι. Καὶ βεβαίως ἐὰν δὲν τοὺς ἔφερνε λόγῳ μιᾶς αἰτίας ἀπροβλέπτου, λόγῳ μιᾶς θυέλλης, ἢ ἀτυχήματος, αὐτὸ εἶναι ἄλλο πρᾶγμα, ἀλλὰ νὰ ἠξεύρουν, ὅτι εἶναι δυνατὸν συνάδελφοί των νὰ προβαίνουν εἰς δολιοφθορὰς διὰ νὰ καταστήσουν ἀδύνατον τὴν ἐπιστροφήν των, αὐτὸ εἶναι φοβερόν. Αὐτὸ προκαλεῖ μετὰ ταῦτα πνεῦμα καὶ ἀμόσφαιραν πολέμου καὶ εἰς τοὺς Στρατοδίκας.

§330Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, εἰδικῶς μὲ τὸ ζήτημα τῶν δικῶν, ποὺ διεξήχθησαν ἀπὸ τὰ πλημμελειοδικεῖα καὶ τὰ Ἐφετεῖα, δηλαδὴ ἀπὸ τὴν πολιτικὴν Δικαιοσύνην, βεβαίως δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία, ὅτι ἡ κρίσις τῶν δικαστῶν ἐβασίσθη μόνον ἐπὶ ὡρισμένων στοιχείων καὶ μαρτυριῶν. Ἡ διαφωνία μας ἔγκειται εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, ὅτι τὰ στοιχεῖα καὶ αἱ μαρτυρίαι προητοιμάζοντο δεόντως καὶ σᾶς ὑπενθυμίζω τὴν περίπτωσιν τοῦ σμηνάρχου Παπαπαναγιώτου, ὁ ὁποῖος, ὅταν ἐτόλμησεν νὰ καταθέσῃ καὶ κατέθεσεν εἰς τὸ Ἀναθεωρητικόν, ἐκεῖνα ποὺ κατέθεσε, ἔκτοτε τὸν ἐτύλιξαν εἰς ἕνα κομμάτι χαρτὶ καὶ τὸν ἔβγαλαν κομμουνιστή, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ φύγῃ ἀπὸ τὴν Ἀεροπορίαν. Ὅταν εἰς ἕνα πραγματικὸν ἥρωα πολέμου γίνεται αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, ἀντιλαμβάνεσθε ποῖον θάρρος ἠθικὸν ἔπρεπε νὰ ἔχῃ ὁ οἱοσδήποτε καλούμενος μάρτυς νὰ ἀποτινάξῃ τὴν πίεσιν αὐτήν, μὲ τὴν ὁποίαν τὸν περιέβαλον οἱ ἐνδιαφερόμενοι.

§331ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, πρὸς ἄρσιν πάσης παρεξηγήσεως καί, ἐὰν ἀκόμη ἐπιτρέψῃ ὁ ἐπὶ τοῦ βήματος ρήτωρ τὰς διακοπάς, δὲν θὰ ἐπιτρέψω ἐγώ. Μὲ λύπην μου θὰ τὸ κάμω, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσῃ ἡ συζήτησις.

§332Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. Ἀρνοῦμαι νὰ δεχθῶ, κύριε Ναύαρχε, τοιαύτας ἱκανότητας εἰς οὐδένα νὰ παραπλανᾷ τὰ Ἑλληνικὰ Δικαστήρια. Ὅσοι δικηγοροῦμεν, γνωρίζομεν, ὅτι βάσει τῶν μαρτυρικῶν καταθέσεων ἐκδίδονται αἱ ἀποφάσεις. Ὑποτίθεται καὶ εἶναι βέβαιον, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Δικαιοσύνη ἐλέγχει τὰς μαρτυρικὰς καταθέσεις. Ἀλλοίμονον ἐὰν χωρὶς νὰ γίνεται ἔλεγχος ἐκδίδονται ἀποφάσεις δικαστικαί.

§333Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Δὲν ἀναγνωρίζετε δικαστικὰς πλάνας;

§334Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τίποτε δὲν ἀποκλείεται, ἀπολύτως.

§335Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. Καὶ ἡ δικαστικὴ πλάνη δὲν ἀποκλείεται ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ. Κύριοι βουλευταί, ἔρριψα μίαν ματιὰν εἰς τὴν ἀγόρευσιν τοῦ ἀξιοτίμου συναρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων, κατὰ τὴν συνεδρίασιν τοῦ 1953. Ὁμιλοῦντες, κ. Πρόεδρε, ἐλέγατε: «καὶ μετὰ τὴν ἀπόφασιν ὑπάρχει τὸ στάδιον διὰ τῆς ἐπαναλήψεως τῆς δίκης, διὰ τῆς ὁποίας προβλέπει ἡ ποινικὴ μας δικονομία, διὰ τῆς ἀπονομῆς χάριτος, διὰ τὴν ἄρσιν τῶν συνεπειῶν». Θέλω νὰ εἴπω ὅτι ἦτο πάγκοινον τὸ αἴτημα νὰ δοθῇ ἀμνήστευσις, ὁ δὲ κ. Τσουκαλᾶς εἶπε προηγουμένως ὅτι συνεχάρη τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως τότε ὅταν ἐδόθη ἀμνηστία καὶ οἱ παριστάμενοι τότε ὑποστηρικταὶ τῶν ἀπόψεων τῶν καταδικασθέντων, βουλευταί, κ. Παπασταύρου καὶ ὁ πτέραρχος κ. Χατζηνικολῆς ἐξέφρασαν τὴν ἱκανοποίησιν τῶν ἀμνηστευθέντων διὰ νὰ παύσῃ πᾶσα αἰτία διαιροῦσα τὴν Ἑλλάδα καὶ τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις. Τί εἴδους ἀμνηστίαν ἠμπορεῖ νὰ δίδεται εἰς τὴν βρωμερὰν πρᾶξιν τῆς δολιοφθορᾶς, διὰ νὰ μὴ γίνῃ συζήτησις ἡ ὁποία θὰ βλάψῃ τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις καὶ τὴν ἑνότητα τοῦ Ἔθνους; Καὶ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ χωρίσωμεν αὐτὴν τὴν πρᾶξιν, ἡ ὁποία εἶναι βαρυτάτη, νὰ πανηγυρίσωμεν διὰ τὴν ἀμνήστευσιν καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλη μεριὰ νὰ θέλωμεν νὰ παραπέμψωμεν τὸν ὑποσμηνίαν ἐπὶ ψευδορκίᾳ;

§336Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Κύριε συνάδελφε, σᾶς ὑπόσχομαι ὅτι ἔναντι αὐτῆς τῆς διακοπῆς ποὺ θὰ κάμω, δὲν θὰ ὁμιλήσω. Κύριε Βουρδουμπᾶ, τὸ θέμα εἶναι τοῦτο: Κατηγορεῖται ὄχι ἕνας ὑποσμηνίας, ἀλλὰ καὶ ἕνας ἀντισμήναρχος διὰ τὰς πράξεις αὐτάς.

§337Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. Ὄχι διὰ τὰς πράξεις, ἐπὶ ψευδορκίᾳ.

§338Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἀφοῦ θέλετε ψευδορκία, ψευδορκία. Κατατίθεται ὅτι αὐτοὶ παρεκινήθησαν ὑπὸ ἄλλων προσώπων διὰ νὰ διαπράξουν αὐτὸ τὸ ἀδίκημα, τὸ ὁποῖον διέπραξαν. Αἱ μηνύσεις αὗται ὑπεβλήθησαν πρὸ 4 ἐτῶν καὶ δὲν ἐξεδικάσθησαν. Ἕνα μέγα ἐρώτημα: Διατί ἡ δικαιοσύνη δὲν ἀπεφάνθη ἐπὶ τῶν μηνύσεων αὐτῶν; Ἐρωτῶ, λοιπόν, κ. Βουρδουμπᾶ, ἐὰν ἀνεκαλύπτοντο κατὰ τὴν δίκην αὐτὴν οἱ ἠθικοὶ αὐτουργοὶ καὶ ἐὰν ἀνεκαλύπτετο ὅτι ὑπάρχουν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται ἐπικεφαλῆς τῆς Ἀεροπορίας καὶ παρεκίνησαν τοὺς ὑποσμηνίας αὐτοὺς εἰς τὸ ἀδίκημα, εὑρίσκετε ὅτι τοῦτο εἶναι παρωνυχίς;

§339Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. Καὶ ἐὰν εἴπωμεν ὅτι δὲν εἶναι ψευδῆ καὶ ὅτι ὅλοι αὐτοὶ εἶναι ἔνοχοι ἐσχάτης προδοσίας, εὑρίσκετε ὅτι εἶναι ἄξιοι ἀμνηστεύσεως; Ἀμνηστία δίδεται διὰ τὴν σωτηρίαν τῆς πατρίδος. Καὶ ἐφ’ ὅσον, ἐπαναλαμβάνω, ἠμνηστεύσαμεν τὴν βαρυτέραν πρᾶξιν τῆς ἐσχάτης προδοσίας διὰ τὴν σωτηρίαν τῆς πατρίδος, περιλαμβάνονται καὶ τὰ παρεμπεσόντα ἀδικήματα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐλαφρότερα. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἐλέχθη τίποτε περὶ τοῦ χρόνου καὶ περὶ τῆς ἀτμοσφαίρας καὶ περὶ τοῦ τί συνέβαινε κατὰ τὴν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐγένοντο αἱ δολιοφθοραί. Ἦτο τὸ ἔτος 1950, ὅταν ἤρχιζεν ἡ σύμμαχός μας Ἀμερικὴ νὰ ἐνισχύῃ τὴν Ἑλληνικὴν Ἀεροπορίαν καὶ γενικῶς τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις, εἰς ρυθμὸν γοργότερον, μὲ νέα ὅπλα, μὲ νέου τύπου ἀεροπλάνα. Προϋπόθεσις, ὕπαρξις ἀνδρῶν, ὕπαρξις ἐμψύχου ὑλικοῦ, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπήνδρωνε αὐτὰ τὰ ἀεροπλάνα, τὰ ὁποῖα θὰ ἔδιδεν ἡ Ἀμερική. Καὶ κατεβάλλετο πανταχόθεν μία προσπάθεια ταχυτάτης ἐκπαιδεύσεως στελεχῶν καὶ ἀποδείξεως ἱκανότητος τοῦ Σώματος τῶν Ἑλλήνων ἀεροπόρων νὰ δεχθοῦν τὸ νέον αὐτὸ ὑλικόν. Φαντασθῆτε, λοιπόν, τὴν ἀγωνίαν, τὴν ψυχικὴν ἀγωνίαν, τὴν ὁποίαν ᾐσθάνθησαν οἱ ἐντεταλμένοι τότε νὰ διοικοῦν τὴν Ἀεροπορίαν, ὅταν ἤρχισαν παρατηρούμεναι αἱ δολιοφθοραί. Τὴν ἀνησυχίαν, τὴν ἀγωνίαν των ἐπαναλαμβάνω καὶ τὴν ἀνάγκην ἀνακαλύψεως τοῦ τί συνέβαινε. Τὸ ἕνα ἀεροπλάνο ἐπανήρχετο μὲ τὸ σύστημα προσγειώσεως κατεστραμμένον, τὸ δεύτερο ὑφίστατο σοβαρὰς ζημίας καὶ ἐπέρχεται τέλος καὶ ἡ ἀπόδρασις τοῦ Ἀκριβογιάννη εἰς τὴν Ἀλβανίαν. Μοιραίως ἐκινήθησαν τὰ πάντα. Μοιραίως ὀφείλομεν χάριτας εἰς ὅλους αὐτούς, οἱ ὁποῖοι ἀνεκάλυψαν τὸ τί ἐγίνετο τότε. Τὴν ἀτμόσφαιραν μέσα εἰς τὴν ὁποίαν ἔζησαν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ δὲν ἠμποροῦμεν νὰ τὴν ἀγνοήσωμεν. Ἦτο ἀνάγκη ὅλα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐπεδίωκον οἱ ἀμνηστευθέντες καὶ ἕως τότε δολιοφθορεῖς, ὅλαι αἱ συμφοραὶ τοῦ κράτους νὰ προληφθοῦν. Καὶ προελήφθησαν, κύριοι. Καὶ ἔχομεν σήμερον τὴν εὐτυχίαν νὰ καμαρώνωμεν διὰ τὴν Ἀεροπορίαν, τὴν ὁποίαν ἔχομεν, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὸ στήριγμα καὶ τὸ καμάρι τοῦ Ἔθνους. Κύριοι βουλευταί, δὲν νομίζω ὅτι δικαιοῦμαι νὰ προσθέσω τι πλέον. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ἤθελον νὰ εἴπω, εἶναι τοῦτο: δὲν θέλω ὡς Ἕλλην πολίτης διάκρισιν καμμίαν. Καὶ ἐδῶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ὀρθότατα λόγῳ τῆς σοβαρότητος τοῦ θέματος, λόγῳ τῶν ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι κατηγοροῦνται, ἔγινεν ὅ,τι ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ἀπὸ ἀπόψεως ἀπονομῆς δικαιοσύνης, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρξῃ οὐδεμία διαμαρτυρία. Κάθε ἀντίθεσις καὶ κάθε ἰσχυρισμός, κάθε κατηγορία ἐτέθη ὑπὸ ἔλεγχον ἐνδελεχῆ ἀνωτάτων στελεχῶν τῆς Ἑλληνικῆς Πολιτείας, τῆς Ἑλληνικῆς Δικαιοσύνης. Ἐπεστρατεύθησαν καθηγηταὶ Πανεπιστημίων, ἐξεδόθη συνέχεια ὑπομνημάτων, ἐξεδόθη συνέχεια ἀποφάσεων, ἐτροποποιήθη ἡ νομοθεσία ἡ Ἑλληνικὴ καὶ ἡ ὑπόθεσις ὑποτίθεται ὅτι πρέπει νὰ λήξῃ. Διότι τότε, ἐπαναλαμβάνω, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπον καὶ προηγουμένως. Οἱ ἄλλοι Ἕλληνες πολῖται εἶναι ἀνάξιοι λόγου; Δι’ αὐτοὺς δὲν χρειάζεται ἆραγε ἡ ἐπανεξέτασις τῶν καταδικαστικῶν ἀποφάσεων εἴτε τῆς παρελθούσης ἀνωμάλου ἐποχῆς εἴτε οἱασδήποτε ἐποχῆς; Νομίζω, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Βουλὴ, δὲν μπορεῖ νὰ φθάσῃ εἰς τοιοῦτον ἀποτέλεσμα.

§340Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Αὐτὰ εἶχον συμβῆ καὶ εἰς τὴν ὑπόθεσιν Ντρέϋφους.

§341ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δέν ἔχει ὑποβληθῆ κάποια πρότασις, κύριε Πρόεδρε;

§342ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαῦρος ἔχει τὸν λόγον.

§343Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, θὰ εἶμαι σύντομος ὄχι μόνον διότι ἔχει καταπονηθῆ τὸ Σῶμα, ἀλλὰ καὶ διότι ἔχει ἐξαντληθῆ τὸ θέμα κατόπιν τῶν διεξοδικῶν ἀγορεύσεων καὶ καὶ τῶν πλέον διεξοδικῶν διακοπῶν, αἱ ὁποῖαι πολλάκις διήρκεσαν πέραν καὶ τῶν ἀγορεύσεων. Δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς λεπτομερείας ἐπὶ τῆς οὐσίας τῆς ὑποθέσεως, διότι νομίζω ὅτι εἷς ἐκ τῶν ἀγορητῶν ἐξήντλησε καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς τὸ θέμα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ὅταν ἔλεγε πρὸ ὀλίγου ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλέγξῃ τὴν οὐσίαν ὑποθέσεων, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἀπεφάνθη ἡ δικαιοσύνη, ὑπέπεσε, νομίζω, εἰς σφάλμα. Ἡμεῖς δὲν ἐλέγχομεν ὡς δικαστήριον τὴν ἀπόφασιν, ἀλλὰ ἐλέγχομεν τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ἐργάζονται ὡρισμέναι λειτουργίαι τῆς Πολιτείας καὶ δὲν ὑπάρχει ἄλλη αἴθουσα ἁρμοδιωτέρα δι’ αὐτὸ ἀπὸ τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Ὅταν τὸ Πανελλήνιον συνεκλονίσθη ἀπὸ τὴν δίκην τῶν ἀεροπόρων, ὅταν ἑπτὰ χρόνια προσπαθῇ ὁ Ἕλλην πολίτης νὰ λύσῃ ὡρισμένας ἀπορίας ἐπὶ τοῦ θέματος καὶ δὲν κατορθώνει μέχρι σήμερον, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀδιαφορήσῃ ἡ Ἑθνικὴ Ἀντιπροσωπεία καὶ νὰ καλύψῃ μὲ σκότος τὴν ὑπόθεσιν ὅπως ἀκριβῶς γίνεται μὲ τὴν ἀμνήστευσιν τῶν ἀδικημάτων διὰ τὰ ὁποῖα ἔγιναν αἱ μηνύσεις τινῶν ἐκ τῶν ἀμνηστευθέντων ἀεροπόρων. Κύριοι βουλευταί, αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις δημιουργεῖ ὀλίγα ἐρωτήματα, τὰ ὁποῖα νομίζω, εἶναι ἀδυσώπητα καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν ἐδόθη μέχρι σήμερον ἀπάντησις. Δολιοφθοραὶ ἔγιναν; Ὁ κ. Βουρδουμπᾶς εἶπε—καὶ ἐβεβαιώθη ἀπὸ τὰς ἀποφάσεις—ὅτι ἀναντιρρήτως ἔγιναν. Εὑρέθησαν ἀεροπλάνα καμμένα; Ποῖος ἔκαμε τὰς δολιοφθορὰς αὐτάς; Ἔχομεν μίαν σειρὰν καταδικαστικῶν ἀποφάσεων αἱ ὁποῖαι λέγουν ὅτι ὑπεύθυνοι αὐτῶν τῶν δολιοφθορῶν εἶναι οἱ καταδικασθέντες καὶ ἐν συνεχείᾳ ἀμνηστευθέντες μὲ τὸν νόμον τοῦ 1955. Διατί ἔγινεν αὐτὴ ἡ ἀμνήστευσις; Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εἰς τὴν συζήτησιν ἡ ὁποία προηγήθη καὶ διεκόπη, ὅταν ἐκηρύχθη ἡ λῆξις τῶν ἐργασιῶν τῆς Συνόδου, εἶπεν ὅτι τὸ δεδικασμένον εἶναι ἀπαραβίαστον ὅτι λέγουν αἱ ἀποφάσεις ὅ,τι ἔγινεν, ἔγινεν συνεπῶς εἶναι ὑπεύθυνοι αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι κατεδικάσθησαν διὰ τὰ ἀδικήματα διὰ τὰ ὁποῖα κατεδικάσθησαν, εἶναι ἔνοχοι, ἀλλὰ ἁπλῶς ἡ Πολιτεία διὰ λόγους σκοπιμότητος καὶ πρὸς ἡσυχίαν τῆς χώρας ἀπεφάσισε νὰ χορηγήσῃ τὴν ἀμνηστίαν. Κύριοι βουλευταί, τὸ ἀδίκημα διὰ τὸ ὁποῖον πρόκειται, δὲν εἶναι ἐξ ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἐπιτρέπουν τοιαύτην μεταχείρισιν, δὲν ἐπρόκειτο περὶ πολιτικοῦ ἀδικήματος τὸ ὁποῖον προεκάλεσε σάλον καὶ τὸν ὁποῖον ἡ λήθη διὰ τῆς ἀμνηστίας θὰ ἀποκαθίστα τὴν εἰρήνην καὶ τὴν ὁμαλότητα εἰς τὴν χώραν. Ἐδῶ πρόκειται περὶ δολιοφθορῶν εἰς τὰ ἀεροσκάφη τῆς Ἑλληνικῆς Ἀεροπορίας. Ἂν αὐτὰ ἔγιναν καὶ ἔγιναν ἀπὸ τοὺς ἀξιωματικοὺς οἱ ὁποῖοι κατεδικάσθησαν δὲν ἐπιτρέπεται ἐπ’ οὐδενὶ λόγω νὰ χορηγηθῇ ἀμνηστία. Ἂν δὲν ἐγένοντο ἀπὸ αὐτοὺς καὶ λόγω ὑφισταμένων ἀμφιβολιῶν ἐχορηγήθη ἡ ἀμνηστία, τότε ἡ ἀμνηστία αὐτὴ δὲν εἶναι πρᾶξις ἔντιμος, διότι ἀφίνει εἰς τὴν κατηγορίαν ἐκτεθειμένους ὡρισμένους ἀξιωματικοὺς τοῦ Σώματος, ὅτι ἐνήργησαν τὴν βαρυτέραν πρᾶξιν τὴν ὁποίαν εἶναι δυνατὸν νὰ διαπράξῃ πολίτης, πρᾶξιν ἡ ὁποία συνεπάγεται, κατὰ τὸν νόμον τὴν ποινὴν τοῦ θανάτου, καὶ τοὺς ἀφίνετε ἐλευθέρους μὲ τὴν κατηγορίαν αὐτήν. Ἐλέχθη, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἠναγκάσθη νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀμνηστίαν καὶ λόγω τοῦ θορύβου τὸν ὁποῖον ἔκαμεν ὁ τύπος. Καὶ ὑπενθυμήθη καὶ ὀρθῶς ἐτέθη τότε ὑπ’ ὄψιν τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὴν προηγουμένην συζήτησιν ἡ περίπτωσις τοῦ ζεύγους Ρόζεμπεργκ. Ἐνθυμεῖσθε ὅτι εἶχον καταδικασθῆ εἰς θάνατον, διότι εἶχον ἀνακοινώσει ἀτομικὰ μυστικὰ εἰς ξένην Δύναμιν, ἀπὸ τὸ Δικαστήριον τῶν Ἡν. Πολιτειῶν. Καὶ εἶχεν ἐξεγερθῆ ὁ τύπος ὅλου τοῦ κόσμου. Δὲν ὑπῆρξεν ὀργάνωσις εἰς τὴν Ἀμερικὴν καὶ τὴν Εὐρώπην ποὺ νὰ μὴ ἐζήτει τὴν ἐπιείκειαν. Ἀκόμη καὶ ὁ Πάπας ἐζήτησε τὴν ἐπιείκειαν τοῦ Προέδρου. Καὶ ἐν τούτοις ὁ Πρόεδρος τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν, διότι ἐπίστευεν ὅτι αὐτοὶ ἦσαν ἔνοχοι ἀνέλαβε τὴν εὐθύνην καὶ διέταξε τὴν ἐκτέλεσιν. Ἂν σεῖς ἐπιστεύατε ὅτι εἶναι ἔνοχοι ὅλοι, κύριε Ὑπουργέ, τότε θὰ ἔπρεπε νὰ προχωρήσετε εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἀποφάσεων. Διότι μοῦ εἶναι ἀδύνατον νὰ φαντασθῶ ὅτι Ἕλλην Ὑπουργὸς πιστεύων εἰς τὴν ὀρθότητα τῶν δικαστικῶν ἀποφάσεων, ἠμνήστευσεν ἀδικήματα ἐσχάτης προδοσίας ἐναντίον τοῦ Ἔθνους. Ὑπῆρξεν σφάλμα ἡ ἀμνηστία τοῦ 1955, διότι ἄφησε ἀνοικτὰ αὐτὰ τὰ ἐρωτήματα. Καὶ μία ὑπάρχει, κύριοι βουλευταί, διέξοδος: Νὰ ἔλθουν ἐνώπιον τῆς Δικαιοσύνης αἱ μηνύσεις ἐπὶ ψευδορκία, αἱ ὁποῖαι παραμένουν ἐκκρεμεῖς ἐπὶ μίαν τετραετίαν. Ἐπεχειρήθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ ὑποτιμηθῇ ἡ σημασία τῶν μηνύσεων. Ὅταν, εἶπον, ἔγιναν τόσαι ἀνωμαλίαι εἰς τὴν χώραν αὐτήν, ὅταν ἠμνηστεύσαμεν τοὺς ἀεροπόρους, μὲ δύο σμηνίας θὰ ἀσχολούμεθα; Δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ. Ὅπως ὁ κ. Τσουκαλᾶς, πρὸ ὀλίγου εἶπε, δὲν μᾶς ἐνδιαφέρει ποῖοι ἦσαν οἱ σμηνίαι. Ἐδῶ ὑπάρχει ἡ ἄποψις ὅτι ἡ ὅλη ὑπόθεσις τῆς Ἀεροπορίας εἶναι προϊὸν μιᾶς σκευωρίας καὶ ἐζητήσαμεν τὴν ἐκδίκασιν τῶν μηνύσεων ὄχι διὰ νὰ ἐπιβληθῇ ποινὴ 3 μηνῶν φυλακίσεως εἰς τὸν Α ἢ Β σμηνίαν ἢ καὶ τὸν Ἀντισμήναρχον ὁ ὁποῖος εἶναι ἐν ἐνεργείᾳ, ἀλλὰ διὰ νὰ ἀποκαλυφθῇ ποῖοι εἶναι ὄπισθεν αὐτῶν καὶ ὠργάνωσαν τὴν σκευωρίαν καὶ διότι πιθανὸν θὰ κατελήγομεν εἰς ἀνακάλυψιν ἑνὸς ἄλλου σπουδαιοτάτου γεγονότος, τὸ ὁποῖον ἀγνοοῦμεν σήμερον. Ἴσως θὰ ἐφθάναμεν εἰς ἀνακάλυψιν τοῦ ποῖοι εἶναι οἱ ἔνοχοι τῶν δολιοφθορῶν αὐτῶν, διότι πιθανὸν οἱ ἔνοχοι νὰ εὑρίσκωνται σήμερον μέσα εἰς τὸ Σῶμα τῆς Βασιλικῆς Ἀεροπορίας καὶ νὰ ἀπειλοῦν τὴν ἀσφάλειαν τοῦ Σώματος.

§344Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Τὸ πιστεύετε αὐτό;

§345Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Πιθανὸν νὰ εὑρίσκωνται. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης εἶπε πρὸ ὀλίγου ὅτι ὅσα λέγομεν ἐδῶ, εἶναι δυνατὸν νὰ βλάψουν τὴν τιμὴν τοῦ Σώματος.

§346Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Δὲν εἶπον τέτοιο πρᾶγμα. Εἶπον ὅτι δὲν ἔχει ἀνάγκην συνηγόρων ἡ Ἀεροπορία.

§347Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Καὶ ἐπεκαλέσθητε ὡς μαρτυρίαν ποίαν;

§348Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Τὴν περὶ αὐτῆς γνώμην τῶν Στρατηγῶν τῶν Συμμάχων.

§349Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Λέγοντας αὐτὰ θὰ ἐννοῆτε τὴν περὶ τοῦ Ταξιάρχου Παπαπαναγιώτου κρίσιν τοῦ Συμμαχικοῦ Στρατηγείου ἐν Παρισίοις ὅπου ὑπηρέτησεν ἐπὶ τριετίαν; Ἀλλὰ ἐπ’ αὐτοῦ θὰ ἐπανέλθω ἐν συνεχείᾳ.

§350Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Ἀμύνης ὅτι ἡ Ἀεροπορία δὲν ἔχει ἀνάγκην συνηγόρων. Ὑπάρχει ἕνας οὐσιώδης λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἡ Ἀεροπορία δὲν ἔχει ἀνάγκην συνηγόρων; Ὁ λόγος ὅτι δὲν ὑπάρχουν κατήγοροι. Διότι ἀπὸ τῆς ἰδικῆς μας πλευρᾶς εἶναι ὁμόφωνος ὁ θαυμασμὸς καὶ ἡ ἀγάπη πρὸς τὸ ἔξοχον Σῶμα τῆς Ἑλληνικῆς Ἀεροπορίας.

§351Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Χαίρω πολύ. Καὶ ἄλλην φοράν, κύριε Πρόεδρε, εἶχον τὴν ἱκανοποίησιν νὰ σᾶς ἀκούσω ὁμιλοῦντα κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον διὰ τὸ σῶμα τῆς Ἀεροπορίας.

§352Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Χαίρω θερμῶς, ὅτι τὸ ἐνθυμεῖσθε.

§353Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πιστεύετε εἰλικρινῶς ὅτι ὅσα δὲν ἐξεκαθαρίσθησαν εἰς τόσας δίκας, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ τὰ ἐκκαθαρίσῃ τὸ Πλημμελειοδικεῖον; Διότι ἐκεῖ καταλήγετε.

§354Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, μία ὑπόθεσις τοιαύτης σημασίας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τερματισθῇ πρὶν ὑπάρξῃ πλήρης διαλεύκανσις καὶ δὲν ὑπῆρξεν ἀκόμη ἀπὸ ὅσα ἐξετέθησαν ἀπὸ Ὑμᾶς καὶ κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν διακοπῶν.

§355Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀγαπητέ, κύριε συνάδελφε, εἴπατε ὅτι δὲν πρέπει νὰ δοθῇ ἡ ἀμνηστία αὐτὴ τὴν ὁποίαν προβλέπει τὸ σχέδιον Ν. Δ. ἢ μᾶλλον τὸ Νομοθετικὸν Διάταγμα τὸ ὁποῖον ἐπανακρίνομεν σήμερον, διότι θὰ ἦτο δυνατὸν διὰ τῆς δίκης ἡ ὁποία θὰ προκληθῇ νὰ ἐκκαθαρισθῇ ἡ ὅλη ὑπόθεσις. Τί πιστεύετε, πράγματι ὅτι τὸ Πλημμελειοδικεῖον θὰ ἐκκαθαρίσῃ τὴν ὑπόθεσιν τὴν ὁποίαν δὲν κατώρθωσεν νὰ ἐκκαθαρίσῃ ἄλλως πως παρὰ μόνον ὅπως τὴν ἐκκαθάρισαν τὰ ἀνώτατα δικαστήρια καὶ οἱ ἀνώτατοι τῶν δικαστῶν;

§356Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Τὰ ἀνώτατα δικαστήρια καὶ οἱ ἀνώτατοι δικασταὶ ἔκριναν βάσει ὡρισμένου ἀποδεικτικοῦ ὑλικοῦ τὸ ὁποῖον καθ’ ἃ προκύπτει ἐξ ὅσων ἐξετέθησαν ἐδῶ, ἂν δὲν εἶναι προϊὸν ἐξ ὁλοκλήρου σκευωρίας πάντως ἔχει κατασευασθῆ εἰς ἕνα Σῶμα τὸ ὁποῖον σπαράσσεται ἀπὸ ἐσωτερικὰς διαιρέσεις. Καὶ ἂν εἶχον ἀμφιβολίας μὲ ὅσα ἤκουσα ἐδῶ τὰ θεωρῶ ὅλα πιθανά, διότι εἰς τὸ Σῶμα τῆς Ἀεροπορίας διὰ τὴν ἐπικράτησιν ὡρισμένης κλίκας μετῆλθον μεθόδους κυριολεκτικῶς γκαγκστερικάς. Καὶ ἀναφέρω, κύριοι βουλευταί, τὴν περίπτωσιν τοῦ Δούκα, ὁ ὁποῖος Ὑπαρχηγὸς ὢν τοῦ Γ.Ε.Α., εἰδοποιεῖται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ὅτι ἔχει προκριθῆ διὰ τὴν ἡγεσίαν τοῦ Σώματος καὶ δέχεται συγχαρτητήρια καὶ εἰς μίαν ἡμέραν, ἐδέχθη συγχαρητήρια καὶ ἀπὸ ἡμᾶς καὶ ὅπως εἴπατε πρὸ ὀλίγου καὶ ἀπὸ τὸν Στρατάρχην Παπάγον ὁ ὁποῖος προσωπικῶς τοῦ ἀνεκοίνωσεν ὅτι αὐτὸς θὰ εἶναι ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου Ἀεροπορίας, καὶ ἐν τῷ συνόλῳ μεταξὺ δὲν γνωρίζω ποῖαι σκοτειναὶ δυνάμεις εἰργάσθησαν διὰ νυκτὸς καὶ ἐπέτυχον τὴν ἀντικατάστασίν του. Δὲν ἔγινεν ἡ ἀντικατάστασίς του διότι ὑπῆρχεν ἄλλος ὁ ὁποῖος εἶχε περισσότερα προσόντα. Ποῖοι ἦσαν ὑποψήφιοι διὰ τὸ ἀξίωμα τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Γ.Ε.Α. ἐγνωρίζετε καλῶς καὶ Ὑμεῖς καὶ ὁ Στρατάρχης Παπάγος καὶ ἐξελέξατε τὸν Ὑποπτέραρχον Δούκαν διὰ τὸ ἀξίωμα αὐτό, ἀλλὰ ἄλλαι δυνάμεις ἐνήργησαν διὰ νυκτὸς καὶ εἰς ἀπόδειξιν τούτου ἔρχεται ἡ ἐκστρατεία ἡ ὁποία ὠργανώθη ἀπὸ τὴν ἐπιοῦσαν τῆς ἀναγγελίας, ἐναντίον τοῦ Ὑποπτεράρχου Δούκα, τοῦ ὁποίου ἀμφισβητοῦνται τὰ ἐθνικὰ φρονήματα. Ἐλπίζω ὅλη ἡ Βουλὴ νὰ ἐνθυμῆται τί ἀνεγράφη τότε ἀπὸ τὸν τύπον τῆς Κυβερνήσεως. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἡ κοινὴ γνώμη ἐπληροφορεῖτο τὴν οὐχὶ σοβαρὰν πρᾶξιν, διότι εἶναι καὶ πρωτοφανὲς Κυβέρνησις, ἀφοῦ ἀναγγείλῃ εἰς τὸν Ὑποπτέραρχον ὅτι τὸν ἐπελέξατο διὰ τὴν ἡγεσίαν τοῦ Σώματος, νὰ μεταβάλῃ γνώμην τὴν ἑπομένην καὶ νὰ διορίζῃ ἄλλον ἀντ’ αὐτοῦ.

§357Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴπατε τὰς ἐφημερίδας τῆς τότε Κυβερνήσεως. Ὄχι ἀπὸ τὰς ἐφημερίδας, μόνον μία ἦτο διὰ νὰ εἴμεθα καὶ εἰς τὴν πραγματικότητα.

§358Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Εἶναι ὁ «Ἐθνικὸς Κῆρυξ», ἡ «Ἀπογευματινὴ» καὶ ἡ «Ἀκρόπολις», ἂν δὲν ἀπατῶμαι. Τὸ γεγονὸς ὅτι ἐφημερὶς ἔχουσα συνήθως καλὰς πληροφορίας ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἐξετόξευσεν αὐτὴν τὴν κατηγορίαν, νομίζω ὅτι ἀποτελεῖ ἀπόδειξιν τοῦ ἰσχυρισμοῦ μου.

§359Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μήπως ἐννοεῖτε ὅτι εἶχαν ἐπικοινωνίαν μαζί μου, διότι θεωρῶ ὅλα ὅσα ἐδημοσιεύθησαν τὰς ἡμέρας ἐκείνας ὡς τελείως ἀσήμαντα, μὴ θίγοντα διόλου τὸν κ. Δούκαν.

§360Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, μήπως δὲν ἔγινε τὸ ἴδιον διὰ τὸν Ταξίαρχον Παπαπαναγιώτου; Εὑρίσκετο εἰς ἐμπιστευτικὴν ὑπηρεσίαν εἰς Παρισίους εἰς τὸ ΝΑΤΟ, ἐκρίθη ἀπὸ τὴν ἡγεσίαν τοῦ ὅπλου κατάλληλος ὄχι μόνον νὰ κρατῇ τὰ ἑλληνικὰ μυστικά, ἀλλὰ καὶ τὰ μυστικὰ τῶν συμμάχων τῆς Ἀτλαντικῆς συμμαχίας καὶ ὅταν ἦλθεν ἡ στιγμὴ νὰ προαχθῇ κατασκευάζεται ἐπειγόντως κατόπιν συνεννοήσεως ὡρισμένων ὑπηρεσιῶν μὲ τὴν Ἀσφάλειαν ἕνα ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον χαρακτηρίζει τὸν Ταξίαρχον Παπαπαναγιώτου ὕποπτον. Κύριοι βουλευταί, ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι εἶναι πρὸς τιμὴν τοῦ Προέδρου κ. Κανελλοπούλου ὅτι ἔσπευσε μετ’ ἀγανακτήσεως διὰ διαταγῆς του νὰ κηρύξῃ ἄκυρον τὸ ἔγγραφον αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἔθετε ἐν ἀμφιβόλῳ τὴν ἐθνικοφροσύνην τοῦ Ταξιάρχου Παπαπαναγιώτου καὶ ἐλυπήθην σφόδρα σήμερον ὅταν ἤκουσα τὸν κ. Κανελλόπουλον νὰ ἀποδίδῃ σημασίαν εἰς τὸ γεγονὸς ὅτι ὁ κ. Παπαπαναγιώτου λαβὼν μίαν διαταγὴν τοῦ Κριεμάδη τὸ 1944 διὰ τῆς ὁποίας διετάσσετο ἡ Ἑλληνικὴ Ἀεροπορία νὰ μὴ λάβῃ μέρος εἰς τὰς ἐναντίον τῶν συμμοριτῶν ἐπιχειρήσεις, δὲν ἔσπευσε νὰ ἀντιταχθῇ καὶ τρόπον τινὰ νὰ κάμῃ μίαν στάσιν ἐναντίον τῶν ἀνωτέρων του. Κύριοι βουλευταί, ὁ Ταξίαρχος, περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται διηύθυνε τότε μοῖραν βομβαρδιστικῶν καὶ δὲν ἐπρόκειτο ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει λόγῳ τῆς φύσεως τῆς μονάδος του νὰ ἀναμιχθῇ εἰς τοιαύτας ἐπιχειρήσεις. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν ὑπῆρχεν ἡ διαταγή, δὲν ὑπῆρχε καὶ στάδιον ἀντιδράσεως. Ἀλλὰ τὸ γεγονὸς ἐκεῖνο τῆς συγχύσεως τῶν Δεκεμβριανῶν δὲν γνωρίζω πῶς εἶναι δυνατὸν εἰς ἀξιωματικὸν λαμβάνοντα μίαν Κυβερνητικὴν διαταγὴν νὰ ἀντισταθῇ εἰς αὐτήν.

§361Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶπα νὰ ἀντισταθῇ. Δι’ αὐτὸ ἐνόμισα ὅτι ἔπρεπε νὰ παρατηρήσω ὅτι ὁ κ. συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων ὁ κ. Παπανδρέου ὑπέβαλε λέγων ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπαναστατήσουν διὰ νὰ ἀντιδράσουν. Ἁπλούστατα νὰ παρουσιασθοῦν ἐνώπιον τοῦ τότε Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ εἴπουν ὅτι αὐτὸ τὸ χαρτὶ εἶναι ἀντίθετον πρὸς τὴν συνείδησίν μου, φιλικῶς, διότι ἦσαν φίλοι καὶ ὁ ἕνας καὶ ὁ ἄλλος.

§362Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἡ ἀνωτέρα ἡγεσία τότε ἀνῆκεν εἰς τοὺς Βρεταννούς, ἦτο ὁ στρατηγὸς Σκόμπυ καὶ ἐπίσης ἐπὶ κεφαλῆς τῆς Ἀεροπορίας Βρεταννός. Ὁ κ. Κριεμάδης ἐξέδωκε τὴν διαταγὴν ἀπὸ συμφώνου μὲ τὴν Βρεταννικὴν ἡγεσίαν, ἡ ὁποία ἔκρινεν ὅτι ἡ Ἀγγλικὴ ἀεροπορία ἔπρεπε νὰ ἀναλάβῃ τὸ ἐσωτερικὸν τῆς Ἑλλάδος. Διότι οἱ Ἄγγλοι δὲν θὰ ἐδυσκολεύοντο νὰ βάλλουν, θὰ τὸ ἀντελαμβάνοντο ὡς εἶδος πολεμικῆς ἐπιχειρήσεως, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο δυσχερέστερον διὰ τοὺς Ἕλληνας ἀεροπόρους, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐστενοχωροῦντο νὰ πλήττουν καὶ ἑλληνικὸν πληθυσμὸν γενικῶς καὶ ἰδικούς των ἐπίσης. Αὐτὴ ὑπῆρξεν ἡ ἀπόφασις τῆς Ἀνωτάτης ἡγεσίας. Καὶ δὲν ἐζητήθη ἡ γνώμη καὶ δὲν ἐξηρτήθη ἀπὸ τὴν κριτικὴν ἐξουσίαν τῶν ἀξιωματικῶν ἡ ἐκτέλεσις τῆς διαταγῆς. Ἁπλῶς ἐξετέλουν διαταγάς.

§363Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ μεταθέτει αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὸ θέμα ὁ κ. συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων εἰς ἐπίπεδον ἀνύπαρκτον. Οὐδεὶς ἰσχυρίσθη ὅτι ἔπρεπε νὰ ζητήσουν νὰ λάβουν μέρος εἰς τοὺς πολυβολισμοὺς τῶν Ἀθηνῶν. Ἄλλο ἰσχυρίσθην, ἀλλὰ δὲν παρηκολουθήσατε τὴν ἀγόρευσίν μου. Διότι ἰσχυρίσθην ὅτι ἔπρεπε ἁπλούστατα νὰ πράξουν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ἔπραττε πᾶς τις. Ὑμεῖς πρῶτος θὰ ἐπηγαίνατε καὶ θὰ ἐλέγατε ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῆτε σεῖς κατὰ προνόμιον ὁ ἀεροπόρος οὐδέτερος εἰς τὸν ἀγῶνα αὐτόν. Βεβαίως νὰ μὴ λάβουν μέρος εἰς τοὺς πολυβολισμοὺς τῶν Ἀθηνῶν, βεβαίως νὰ μὴ ρίψουν ρουκέττες εἰς τὰς Ἀθήνας, ἀλλὰ ἐὰν τοὺς ἐπετίθεντο, ὅπως κατὰ πολιτῶν ἢ κατὰ ἀστυφυλάκων εἰς τὰ ἀπομεμακρυσμένα τμήματα, θὰ εἶχον ὑποχρέωσιν καὶ χωρὶς μάλιστα νὰ ἐπιτεθοῦν οἱ κομμουνισταί, θὰ εἶχον ὑποχρέωσιν νὰ πολεμήσουν. Αὐτοὶ ἐδέχθησαν κήρυξιν οὐδετερότητος, ἐκακοποιήθησαν καὶ εἰς τὸ Στρατηγεῖον τοῦ ΕΛΑΣ ἐκακοποιήθησαν δὲ κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος δὲν συνάδει οὔτε πρὸς τὰ στοιχειώδη καθήκοντα, οὔτε εἰς τὰς στοιχειώδεις παραδόσεις τῆς τιμῆς. Εἰς ὡρισμένην τοιαύτην περίπτωσιν δὲν θὰ ἐτίμων, κύριε Πρόεδρε, οὔτε κομμουνιστὴν ἐὰν τὸ ἔπραττε ἀπέναντί μας καὶ δὲν τιμῶ καὶ Ἕλληνα μὴ κομμουνιστήν, ὅταν τὸ πράττῃ ἀπέναντι τῶν κομμουνιστῶν εἰς τοιαύτην κατάστασιν. Οἱ ἀγωνισταὶ δὲν ἐπιτρέπεται νὰ κάμουν συμβιβασμοὺς πρὸς σωτηρίαν τῆς ζωῆς των, διότι καὶ κομμουνισταὶ γενναῖοι ὑπάρχουν εἰς τὸν κόσμον, οἱ ἰδικοί μας δὲ κομμουνισταὶ ἐὰν τὸ ἔπρατταν, δὲν θὰ ἦσαν ἄξιοι τιμῆς, ἐφ’ ὅσον τὸ ἔπραξαν.

§364Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Αὐτὸ ἀποτελεῖ μετάθεσιν τοῦ θέματος, διότι ἡμεῖς δὲν ὑπεστηρίξαμεν τὴν διαταγὴν Κριεμάδη. Ὁ κ. Πρόεδρος εἶπεν ὅτι εἶναι ἀπαράδεκτον. Τὸ θέμα εἶναι ἀλλοῦ. Ἐὰν οἱ λαβόντες τὴν διαταγὴν αὐτὴν ἐδικαιολογοῦντο ὅτι δὲν ἐστασίασαν.

§365Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Χωρὶς αὐτὸ νὰ σημαίνῃ στάσιν, ἠδύναντο νὰ εἴπουν εἰς τοὺς προϊσταμένους των ὅτι αὐτὴ ἡ διαταγὴ νομίζομεν ὅτι ἔχει περιεχόμενον μὴ συνᾴδον πρὸς τὴν ἐθνικήν μας συνείδησιν.

§366Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Τὸ γεγονὸς ὅτι οὐδεὶς προέβη ποτὲ εἰς στάσιν, εἴτε εἰς διαμαρτυρίαν, ἀποδεικνύει ὅτι ὑπῆρχε καθολικὴ ἔλλειψις πατριωτισμοῦ εἰς τὴν Ἀεροπορίαν; Διότι ἐὰν δεχθῶμεν τὴν ἄποψίν σας, ὀφείλομεν νὰ συμπεράνωμεν ὅτι εἰς ὁλόκληρον τὴν Ἀεροπορίαν ὑπῆρχε τότε ἔλλειψις πατριωτισμοῦ. Ἐπιτρέπεται νὰ συναγάγωμεν αὐτὸ τὸ συμπέρασμα; Διότι ἐὰν οἱ πρῶτοι δὲν διεμαρτυρήθησαν, ἔπρεπε οἱ ἑπόμενοι, εἰς τοὺς ὁποίους ἐπίσης ἐκοινοποιήθη, νὰ διαμαρτυρηθοῦν κάπου, ἔπρεπε νὰ ἀνακύψῃ ὁ Ἑλληνικὸς πατριωτισμὸς διὰ νὰ διαμαρτυρηθῇ. Οὐδεὶς διεμαρτυρήθη. Αὐτὸ σημαίνει ὅμως, ὅτι ἡ ἀνακοίνωσις αὐτὴ εἶχε ἕνα τυπικὸν χαρακτῆρα καὶ ἀπὸ οὐδένα ἐζητεῖτο ἀποδοχὴ καὶ οἱ ὑφιστάμενοι ἀνέμενον ἐπίσης μαζὶ μὲ τὴν ἀνακοίνωσιν αὐτὴν νὰ ἐκτελέσουν τὰς ἄλλας ἐντολὰς τὰς ὁποίας εἶχον. Διότι εἶναι τελείως παράλογον καὶ οὐδεὶς ἀσφαλῶς τὸ ἀπεδέχθη ὅτι τὸ γεγονὸς τῆς ἐλλείψεως εἴτε τῆς ἐπαναστάσεως, εἴτε διαμαρτυρίας, ἀποδεικνύει καθολικὴν ἔλλειψιν πατριωτισμοῦ τοῦ ἐξόχου Σώματος τῆς Ἀεροπορίας, τὸ ὁποῖον ὁπουδήποτε ἐτάχθη ἐδόξασε τὴν Ἑλλάδα, δὲν ὑπάρχει παρὰ μόνον ἡ ἄλλη ἐξήγησις, ὅτι δὲν ἀνῆκεν εἰς τοὺς ἀεροπόρους ἡ διαμαρτυρία, ἡ διαπραγμάτευσις ἢ πολιτικὴ συζήτησις, ἑκάστης διαταγῆς.

§367Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι εἰς τὰς συνηθείας τοῦ ἀγαπητοῦ κ. συναρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων νὰ ὁδηγῇ τὰ προβλήματα εἰς τὰς ἀκρότητας διατυπώσεώς των. Οὐδεὶς ἰσχυρίσθη ὅτι οἱ περὶ ὧν πρόκειται ἀξιωματικοὶ δὲν ἦσαν πατριῶται. Ἰσχυρίσθην ὅτι δὲν ἐσκέφθησαν νὰ πράξουν κἄτι τὸ ὁποῖον ἕνας ὁ ὁποῖος ἔχει μέσα του ἡγετικὴν πρωτοβουλίαν θὰ ἔπραττε. Αὐτὸ καὶ μόνον ἰσχυρίσθην. Ὁ κ. συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων νομίζει ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ στρογγυλεύῃ τὰς φράσεις κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος δὲν ἀποδίδει τὴν πραγματικότητα. Ἡ ὑπερβολικὴ στρογγύλευσις, ἀποτελεῖ μίαν παραφθορὰν τοῦ οὐσιαστικοῦ περιεχομένου τῶν λόγων ἑκάστου ἐξ ἡμῶν. Στρογγυλεύει τὰ πράγματα καὶ λέγει ὅτι ἂν εἶχε δίκαιον ὁ κ. Κανελλόπουλος θὰ ἔπρεπε νὰ συναγάγωμεν τὸ συμπέρασμα ὅτι ἅπαντες εἰς τὴν Ἀεροπορίαν δὲν ἦσαν πατριῶτες. Παρακαλῶ, νὰ μὴ γίνεται ἡ συναγωγὴ τοιούτων πολὺ στρογγυλῶν συμπερασμάτων, μηδεμίαν σχέσιν ἐχόντων εἰς ὅσα εἶπον καὶ ὅσα σκέπτομαι. Εἶναι φυσικώτερον νὰ ὁμιλῶμεν ἄνευ στρογγυλῶν φράσεων καὶ νὰ λέγωμεν ὅτι ὁ τἄδε ἔκανε λάθος, διότι προέβη εἰς μίαν ἐνέργειαν. Τὸ λάθος αὐτὸ δὲν σημαίνει ὅτι δὲν εἶναι πατριῶται. Καὶ τὸ λάθος ἑνὸς Διοικητοῦ Μοίρας δὲν σημαίνει ὅτι ἅπαντες οἱ ἀξιωματικοὶ δὲν ἦσαν πατριῶται. Πρέπει εἰς τὰς ἐκφράσεις μας νὰ εἴμεθα κἄπως προσεκτικώτεροι. Δὲν ἰσχυρίσθην αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε, κύριε συναρχηγὲ τῶν Φιλελευθέρων, δι’ αὐτὸ προτιμῶ νὰ εἶμαι εἰς τὰς ἐκφράσεις μου προσεκτικὸς καὶ σκέπτομαι καὶ νὰ μὴ στρογγυλεύω ὑπὲρ τὸ δέον τὰς φράσεις.

§368Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, πρώτην φορὰν πληροφοροῦμαι ὅτι ἀνήκει εἰς τὰ τάλαντά μου ἡ στρογγύλευσις τῶν ἐννοιῶν καὶ τῶν φράσεων. Πρώτην φορὰν τὸ ἰδικόν σας καὶ τὸ γνωρίζετε πρὸ ἐμοῦ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πληροφοροῦμαι ἐγώ. Ἐὰν τὸ γνωρίζετε σεῖς εἶναι τάλαντον διεπίστωσα εἶναι ὅτι καθ’ ὃν τρόπον ἐτοποθέτησεν τὸ θέμα ὁ Πρόεδρος κ. Κανελλόπουλος, μὲ ὡδήγησε εἰς τὸ δίλημμα τὸ ὁποῖον ἀνέπτυξα καὶ τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι στρογγύλευσις ἀλλὰ λογικὴ ἀναγκαιότης. Θὰ ἤθελον ἐπὶ πλέον νὰ διατυπώσω ἓν ἐρώτημα: Ὑπεστηρίχθη ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἡγετικὴν ἰδιότητα ὀφείλουν νὰ ἀντιδράσουν. Ὅσοι δὲν ἀντέδρασαν στεροῦνται ἡγετικῆς ἰδιότητος.

§369Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐλέχθη, κύριε Πρόεδρε.

§370Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Θὰ λεχθῇ καὶ θὰ τὸ ἀκούσητε. Διότι, ὅταν τὰ ἀκούσητε, ὅσα ὑποστηρίζει ἐκείνη ἡ πλευρὰ ἀποστομώνονται καὶ δι’ αὐτὸ θὰ τὸ ἐπαναλάβω. Διότι, ἐὰν διὰ τοὺς ἄλλους, οἱ ὁποῖοι ἐπικρίνονται ἀποτελεῖ εὐθύνην, μὲ ποῖον δικαίωμα ἡ Κυβέρνησις διατηρεῖ σήμερον εἰς τὴν ἡγεσίαν τῆς Ἀεροπορίας, ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος ἀπέδειξεν ὅτι στερεῖται ἡγετικῆς ἱκανότητος καὶ δὲν εἶχε αὐτὸν τὸν εὔφλεκτον πατριωτισμὸν τῆς διαμαρτυρίας εἰς ἐκείνην τὴν ὥραν. Εὑρίσκεται εἰς πλήρη ἀντίφασιν ἡ Κυβέρνησις. Ἢ θὰ ἀποσύρῃ τὰς ἐπικρίσεις ἀπὸ ὅλους, ἢ θὰ ἀπολύσῃ ἀμέσως τὸν σημερινὸν Ἀρχηγὸν τῆς Ἀεροπορίας. Αὐτὴ εἶναι ἡ τοποθέτησις.

§371Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τούτοις δὲν ἐπέκρινεν ἡ Κυβέρνησις, ἐπέκρινα ἐγώ. Ἑπομένως, καὶ αὐτὴ ἡ στροφὴ τοῦ λόγου εἶναι στροφὴ ἡ ὁποία δὲν εἶχε προσανατολισμὸν πραγματικόν. Προσανατολισθῆτε εἰς ἐμὲ καὶ πέστε ὅτι ἐγὼ κατέκρινον καὶ πέστε ὅτι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἔστω καὶ πολὺ νέος ἐνώπιον τοιούτου διλήμματος εὑρισκόμενος, δὲν παίρνει τὴν ἀπόφασιν ὄχι γιὰ ἐπαναστατήσῃ, ὅπως κακῶς ἰσχυρίζεσθε, διότι δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ πράξῃ τοῦτο ἀλλὰ νὰ σᾶς ἐμπιστευθῇ πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἦτο εὔκολον ἐνδεχομένως...

§372Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἀδύνατον, ἀπὸ τὸ Παλαιὸν Φάληρον...

§373Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. ... νὰ ἐπικοινωνήσῃ διὰ τοῦ ἀσυρμάτου μαζί σας, ὅπως ἐδόθη ἡ διαταγή. Ἐκτὸς τούτου δὲν ἦτο ἀδύνατον ἀπὸ τὸ Παλαιὸν Φάληρον νὰ ἐπικοινωνήσῃ μαζί σας. Ἐγὼ τοὐλάχιστον, εἶχον τὴν εὐκαιρίαν, τὸ γνωρίζει ὁ τότε Ἀρχιεπιστολεὺς τοῦ Στόλου Ναύαρχος κ. Τούμπας, νὰ κινοῦμαι παντοῦ. Δὲν ἦτο δύσκολον νὰ κινῆται κανείς, ὅταν εἶχε τὸ αἴσθημα τῆς εὐθύνης. Καὶ εἰς μίαν τοιαύτην στιγμήν, ἦτο δυνατὸν ἔστω καὶ νὰ διακινδυνεύσουν διὰ νὰ ἔλθουν εἰς Ἀθήνας, διὰ νὰ ὁμιλήσουν εἰς σᾶς ἢ εἰς ἐμὲ ἢ εἰς οἱονδήποτε καὶ ἦτο δυνατὸν νὰ εἰδοποιήσουν νὰ τοὺς μεταφέρῃ ἕνα τεθωρακισμένον ἐὰν ἐφοβοῦντο. Ἀλλά, κύριε συναρχηγὲ τῶν Φιλελευθέρων, συνάγετε συμπεράσματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἀνταποκρίνονται εἰς τὰς βάσεις ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστηρίχθησαν. Ἐγὼ δὲν εἶπον ὅτι δὲν ἦσαν ἄξιοι ἡγέται. Μόνον καὶ μόνον δι’ αὐτὸν τὸν λόγον θὰ ἦσαν ἄξιοι ἡγέται. Τὸ εἶπον καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος. Αὐτὸ ἀπετέλεσε μίαν ἀφορμήν, μίαν ἀφορμὴν δισταγμοῦ εἰς τὰς σκέψεις τῆς πολιτικῆς ἡγεσίας κατὰ τὴν κρίσιμον ἐκείνην στιγμὴν καὶ ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν ἠμφισβήτησε κανεὶς οὔτε ὁ Στρατάρχης Παπάγος ἠμφισβήτησεν, οὔτε ἐγὼ ἀμφισβητῶ τὸν πατριωτισμὸν τῶν περὶ ὧν πρόκειται προσώπων. Ὁ δισταγμὸς εἰς τοιαύτην στιγμὴν δὲν σημαίνει ἔλλειψιν πατριωτισμοῦ, ὅπως ἠθελήσατε νὰ τὸν παρουσιάσητε, ἐπικρίνοντες μάλιστα τὴν ἐμὴν γνώμην. Δι’ αὐτὸ εἶπον ὅτι στρογγυλεύετε τὰς φράσεις σας καὶ προβαίνετε εἰς τὴν παραποίησιν ἐκείνων τὰ ὁποῖα λέγω.

§374Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Θὰ συμπεράνω.

§375Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ συμπεράνω καὶ ἐγώ.

§376Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Τὸ προβλέπω. Ἀλλὰ τὸ θέμα παραμένει ἀμετακίνητον. Ἐὰν ὑπῆρξαν εὐθῦναι τῶν ἀξιωματικῶν τῆς Ἀεροπορίας, αἱ εὐθῦναι βαρύνουν ὅλους.

§377Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τοὺς Διοικητὰς Τμημάτων.

§378Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Καὶ τὸν διευθύνοντα τὰς ἐπιχειρήσεις, ὁ ὁποῖος ἐξέδωκε τὴν διαταγήν. Καὶ εἶναι ὁ σημερινὸς Ἀρχηγὸς τῆς Ἀεροπορίας.

§379Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δυνατὸν νὰ μὴ τὸ ἤξευρε. Ἐπρόκειτο περὶ μικροῦ τενεκὲ μὲ μπαροῦτι.

§380Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Γίνεται δύσκολον νὰ σᾶς παρακολουθήσω.

§381Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ πολεμήσῃ μὲ τὸ περίστροφον. Ἐνθυμεῖσθε τὰ γεγονότα τοῦ Δεκεμβρίου ἢ τὰ ἐλησμονήσατε; Ἐὰν τὰ ἐνθυμῆσθε θὰ γνωρίζετε πολὺ καλὰ ὅτι καὶ τὸ Φάληρον ἠμποροῦσε νὰ ὑποστῇ ἐπίθεσιν. Ἔπρεπε νὰ ἀμυνθοῦν καὶ ἔπρεπε μάλιστα ἐν ἀνάγκῃ καὶ νὰ ἐπιτεθοῦν, ὅπως ἐπολέμησε πᾶς Ἕλλην. Νὰ πολεμήσουν καὶ αὐτοί. Αὐτοὶ ἦσαν ἐπὶ κεφαλῆς Μονάδων ὡπλισμένων εἰς τὸ Φάληρον καὶ αὐτὸ δὲν ἐγένετο.

§382Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Τὸ πρᾶγμα εἶναι σαφές.

§383Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ὁ κ. Κριεμάδης....

§384Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὁμιλεῖτε, συνεπῶς, μετ’ αὐστηρότητος, διὰ τὸν κ. Κριεμάδην, ὡς ἐὰν τὸν εἶχον ὑπερασπίσει. Τὸ γεγονὸς ὅτι αὐτῆς τῆς διαταγῆς ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔλαβε γνῶσιν, ἀποδεικνύει εἰς ποίαν δυσχερῆ θέσιν ἐπικοινωνίας εὑρίσκοντο καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ αἱ δυνάμεις τοῦ Στρατοῦ πρὸς ἀλλήλας. Ἦτο κατάστασις ἀποσυνθέσεως — ἐπαναστάσεως. Βρεταννοὶ διηύθυνον τὰς Ἑλληνικὰς δυνάμεις. Καὶ πρέπει κανεὶς νὰ ἀναφερθῇ εἰς τὴν εἰκόνα ἐκείνης τῆς ἐποχῆς, διὰ νὰ ἀποκτήσῃ μίαν σαφῆ ἐπίγνωσιν τῆς καταστάσεως. Ὑπὸ τὰς συνθήκας ἐκείνας, δὲν ὑπῆρχεν ἑνότης διοικήσεως, δὲν ὑπῆρχεν ἑνότης κατευθύνσεως καὶ ἑπομένως ἦτο ἀδύνατον ἕκαστος νὰ γνωρίζῃ περὶ τίνος ἀκριβῶς ἐπρόκειτο. Αὐτὴ ἦτο ἡ πραγματικότης. Ἑπομένως εἶναι βέβαιον ὅτι καὶ οἱ ἀξιωματικοὶ δὲν θὰ ἐγνώριζον ἐὰν αὐτὴ ἡ διαταγὴ ἐξεδόθη ἀπὸ τὸν Κριεμάδην, ἢ εἶχε προέλευσιν γενικωτέραν, ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Δὲν ὑπῆρχε πρακτικὸς τρόπος ἐπικοινωνίας. Καὶ δι’ αὐτὸ εἶναι ἄτοπον νὰ ζητοῦμεν ἀπὸ ἀξιωματικοὺς ὑπὸ τὰς συνθήκας ἐκείνας τῆς μονώσεως πρωτοβουλίαν, ὡς ἐὰν εὑρίσκοντο ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας καὶ θὰ εἶχον εὐκαιρίαν ἐκτιμήσεως τῶν γεγονότων καὶ τῶν προσώπων. Ἰδοὺ διατὶ ὑποστηρίζω ὅτι ὀφείλομεν νὰ εἴμεθα δίκαιοι πρὸς ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι ὑπῆρξαν γενναῖοι καὶ μᾶς ἐτίμησαν καὶ μᾶς ἐδόξασαν. Ὀφείλομεν νὰ εἴμεθα δίκαιοι καὶ νὰ εἴπωμεν: Πέραν τῆς μωρίας τοῦ Κριεμάδη, πέραν αὐτῆς, εὐθῦναι δὲν ὑπάρχουν. Καὶ διὰ τοῦτο ἡμεῖς, οὔτε καὶ εἰς τὸν σημερινὸν Ἀρχηγὸν τῆς Ἀεροπορίας καταλογίζομεν εὐθύνας. Ἐάν, ὅμως, ἐπρόκειτο νὰ ὑπάρξουν εὐθῦναι καὶ ἡ Κυβέρνησις ἀπεδέχετο τὴν ἄποψιν, ὅτι ὑπάρχουν εὐθῦναι, εὑρίσκεται εἰς ἀπόλυτον ἀταξίαν, διατηροῦσα εἰς τὴν ἡγεσίαν τῆς Ἀεροπορίας ἀξιωματικόν, ὁ ὁποῖος, ὅπως καὶ οἱ ἄλλοι, δὲν προέβη εἰς καμμίαν διαμαρτυρίαν.

§385Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μετὰ τὴν τελευταίαν διατύπωσιν τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, εἶναι εὔκολος ἡ πλήρης συμφωνία, διότι καὶ ἐγὼ — ἐὰν ἤκουεν ὁ κ. Παπανδρέου, θὰ διεπίστωνε — δὲν κατηγόρησα τοὺς περὶ ὧν πρόκειται καὶ δὲν εἶπον, ὅτι, ἐκ τοῦ λόγου αὐτοῦ δὲν θὰ ἦσαν ἄξιοι νὰ καταλάβουν ἡγετικὰς θέσεις. Ἔφερεν τὸ ζήτημα, ὁ ἀξιότιμος κ. συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων καὶ πάλιν, ἐνῷ εἶχεν κατ’ οὐσίαν διαλευκανθῆ. Δὲν τίθεται ζήτημα ἐὰν ἔκαμον ὁ κ. Παπαπαναγιώτου καὶ ὁ κ. Δούκας — ὡς λέγει — οὐσιώδεις παραλείψεις. Ἀνεγνώρισα καὶ ἐγὼ οὐσιώδη ἐλαφρυντικὰ ὑπὲρ αὐτῶν. Ἑπομένως κατ’ οὐσίαν, μετὰ τὴν τελευταίαν στροφὴν τοῦ λόγου τοῦ ἀξιοτίμου κ. συναρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων εἶμαι καὶ ἐγὼ σύμφωνος.

§386Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶμαι σύμφωνος ἐγώ, διότι σᾶς ἀποδίδω μίαν ἄδικον καὶ ἄνισον μεταχείρισιν δύο ἀξιωματικῶν διὰ τοὺς ὁποίους τὸ ἴδιον ἀκριβῶς πταῖσμα καταλογίζεται. Ἔχομεν τὸν σημερινὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Γ.Ε.Α. ὁ ὁποῖος ἦτο τότε ἀξιωματικὸς ἐπιτελικὸς τῶν ἐπιχειρήσεων, τοῦ Στρατηγείου τὸ ὁποῖον ἐξέδωσε τὴν περὶ ἧς πρόκειται διαταγήν. Διὰ τὸν κ. Μαργαρίτην λέγετε, πιθανὸν νὰ μὴ ἐγνώριζε. Διὰ τὸν Ταξίαρχον Παπαπαναγιώτου, ὁ κ. Δόβας ἀνεκάλυψεν ὅτι δὲν ἐξανέστη, καὶ τοῦτο τὸ καταλογίζετε εἰς τὸν κ. Παπαπαναγιώτου, ἐνῷ δὲν εὑρίσκετε καμμίαν εὐθύνην διὰ τὸν κ. Μαργαρίτην, τὸν εὑρισκόμενον εἰς τὸ Στρατηγεῖον, τὸ ἐκδόσαν τὴν διαταγήν, διὰ τὸν ὁποῖον λέγετε, πιθανὸν νὰ μὴ ἐγνώριζε. Πρόκειται, λοιπόν, περὶ μιᾶς ἀνίσου καὶ ἀδίκου μεταχειρίσεως. Ἀλλὰ τὸ θέμα αὐτὸ ἔχει κριθῆ καὶ ἀπορῶ πῶς ἐπανῆλθεν εἰς τὴν ἐπιφάνειαν ὅταν ἀπεφασίσθη ἡ ἐκτέλεσις τοῦ Παπαπαναγιώτου. Τὸ ζήτημα αὐτὸ ἐν τούτοις εἶχε κριθῆ καὶ τερματισθῆ. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω ἀπόσπασμα πρακτικῶν τοῦ Ἀνωτάτου Συμβουλίου Ἀέρος, τοῦ Νοεμβρίου 1953, ὅτε προήχθη εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ Ταξιάρχου, παρὰ τὴν ὕπαρξιν τῶν κλασσικῶν ἐγγράφων.

§387Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμ.). Ἡ γνώμη μου ὡς πρὸς τὸν Σμήναρχον Παπαπαναγιώτου Π. εἶναι γνωστὴ ἐκ τῆς προηγουμένης κρίσεως. Καὶ τότε ἐψήφισα ὑπὲρ αὐτοῦ. Τὸν θεωρῶ ἄριστον ἀπὸ ἀπόψεως ἐπαγγελματικῆς μορφώσεως, πολεμικῆς δράσεως καὶ ἐθνικῆς ὑποστάσεως. Δὲν θὰ ἐπαναλάβω ἐκεῖνα, ἅτινα εἶπον τότε. Παρηκολούθησα τὴν δρᾶσιν κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη σχεδὸν πάντων τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ἑπομένως καὶ τῶν τῆς ἀεροπορίας. Πιστεύω ἐπὶ τῇ βάσει τῆς πείρας καὶ τῆς γνώσεως προσώπων, ὅτι ὁ Σμήναρχος Παπαπαναγιώτου Π. ἔπραξε τὸ καθῆκον του, ὁσάκις ἐκλήθη πρὸς τοῦτο. Εἴς τινας περιπτώσεις ἄριστα. Ὡς ἐν Ἰταλίᾳ ἐν τῇ Σχολῇ Ἀεροπορίας καὶ τῷ Κ.Ε.Α. (οὗτινος δὲν ἔγινε σήμερον μνεία), καὶ τέλος κατὰ τὴν παραμονήν του εἰς τὸ ΝΑΤΟ. Ἐκτὸς τῶν γραπτῶν κρίσεων, γνωρίζω τὴν γνώμην τῶν ἁρμοδίων εἰς τὸ Shape οἵτινες ἔχουν σχηματίσει περὶ αὐτοῦ πολὺ καλὴν ἐντύπωσιν. Νομίζω, ὅτι, ἐφ’ ὅσον κατὰ τὸ 1944 ἔπραξε τὸ καθῆκον του καὶ δὲν ὑπέκυψε — ὡς εἶπεν ὁ κ. Ὑφυπουργὸς, καθ’ ὃν χρόνον ὁ Στρατὸς καὶ τὸ Ναυτικὸν εὑρίσκοντο ἐν ἐπαναστάσει — εἰς τοιοῦτον πειρασμόν, ἀλλὰ παρέλαβε τὴν Μοῖραν του καὶ ἐπολέμησεν, εἶναι ἄξιος ἐθνικῆς ἐμπιστοσύνης. Ἡ ὑπόθεσις τοῦ Δεκεμβριανοῦ κινήματος δὲν πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν. Μετεῖχον τῆς Κυβερνήσεως καὶ γνωρίζω πόθεν προήρχοντο αἱ ἀντιδράσεις αὗται ἀνήγοντο εἰς ἀνώτερον κλιμάκιον. Ὁ Στρατηγὸς Σκόμπυ προὐτίμησε νὰ ρίπτωνται αἱ ρουκέττες, δεδομένου ὅτι καὶ μὴ κομμουνισταὶ θὰ ἐπλήττοντο ὑπ’ αὐτῶν, οὐχὶ ὑπὸ Ἑλλήνων. Δὲν συμμεριζόμην βεβαίως τὴν ἄποψιν ταύτην. Ὁ κ. Παπαπαναγιώτου δὲν ἐκλήθη, οὐδ’ ἐτέθη ζήτημα νὰ ἀποφανθῇ, ἂν θὰ ἐλάμβανε μέρος εἰς τὸν ἀγῶνα. Μετὰ ταῦτα ἐνεφάνισε δρᾶσιν ἄμεμπτον καὶ ἐξαιρετικήν: Ἐν Σχολῇ Ἀεροπορίας εἰς ἐκπαίδευσιν χειριστῶν. Μετὰ εἰς Κ.Ε.Α., οὗτινος ἡ Διοίκησις τυγχάνει μᾶλλον σπουδαία καὶ σημαντικῆς δραστηριότητος. Κατώρθωσε νὰ διοικήσῃ τοῦτο κατὰ τρόπον ἄριστον. Αἱ δύο περιπτώσεις, περὶ ὧν ἐγένετο ἀνωτέρω λόγος, ὀρθῶς θὰ ἠδύναντο νὰ παραμερισθοῦν: Ἡ περίπτωσις Μπαθρέλλου, διότι ἐν πάσῃ περιπτώσει ἀνάγεται εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ δικαστηρίου, καὶ δὲν εἴμεθα ἡμεῖς δικασταί. Ἡ ἑτέρα περίπτωσις ἐκ τοῦ ἐγγράφου τῆς Γεν. Ἀσφαλείας ἣν θεωρῶ ἐπουσιώδη. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους θὰ πρέπει νὰ κριθῇ προακτέος εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ Ταξιάρχου. Ὁ νῦν Ἀρχηγὸς τοῦ Γ.Ε.Α. Μαργαρίτης, τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1944 ὑπηρέτει εἰς τὸ Στρατηγεῖον, ὡς ἐπιτελὴς ἐπιχειρήσεων, ὅταν ἐξεδόθη ἡ διαταγὴ περὶ μὴ συμμετοχῆς τῆς Ε.Β.Α. ἐναντίον τῶν Κομμουνιστῶν». Αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἐδιάβασα εἶναι ἡ γνώμη τοῦ τότε Ὑπουργοῦ Ἐθνικῆς Ἀμύνης Προέδρου κ. Κανελλοπούλου. Καὶ τὸ Συμβούλιον ἔκρινε ἐπ’ αὐτῶν ἀκριβῶς περὶ τῶν ὁποίων ὁμιλοῦμεν σήμερον.

§388Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι. Τὸ Συμβούλιον δὲν ἔκρινε ἐπ’ αὐτῶν ἀκριβῶς, διότι ποίαν ἡμερομηνίαν ἔχει;

§389Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Νοέμβριος 1954.

§390Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ βεβαίως ταῦτα θὰ ἐπανελάμβανον καὶ τὰ αὐτὰ θὰ ἔλεγον καὶ σήμερον, ὅσον ἀφορᾷ τὸν Δεκέμβριον, διότι ἀναγνωρίζω πλήρως ἐλαφρυντικὰ εἰς ἕνα γενναῖον ἀξιωματικόν, ὅπως ἐπίσης καὶ εἰς τὸν Δούκαν. Ὅλα αὐτὰ ἐλέχθησαν ἐν πάσῃ περιπτώσει πρὶν ἀπὸ τὴν ἐξέτασιν, τὴν ἀνάκρισιν τοῦ Στρατηγοῦ Δόβα καὶ πρὶν ἢ γνωρίσω τὸ κείμενον τῆς ἡμερησίας διαταγῆς τῆς ὁποίας ἐγένετο ἀποδέκτης, ὡς Διοικητὴς μονάδος ὁ κ. Παπαπαναγιώτου, διότι τότε ἔκρινον, βασιζόμενος ἐπὶ τῆς γνώμης, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ τῆς ἀποφάσεως τὴν ὁποίαν καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ αὐτὸς οὗτος ὁ συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων κ. Παπανδρέου, πάντες ὁμοῦ ἔλαβον, ὅπως μὴ κτυπηθῇ ὁ πληθυσμὸς τῶν Ἀθηνῶν ἀπὸ τὰ ἀεροπλάνα τὰ Ἑλληνικά. Ὁ ὑπαινιγμός, ὁ σχετικὸς ἀφορᾷ μόνον αὐτὴν τὴν περίπτωσιν. Ἠγνόουν τὸ περιεχόμενον περὶ οὐδετερότητος.

§391Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι ἐὰν ἡ λῆψις παρομοίας διαταγῆς καὶ μὴ ἀντίδρασις εἶναι στοιχεῖον σοβαρὸν ὥστε νὰ βαρύνῃ τὸν Ταξίαρχον Παπαπαναγιώτου, ἔπρεπε, τοὐλάχιστον δύο ἔτη ἀργότερον, ὅταν ὠνομάζετε Ἀρχηγὸν τοῦ Ἐπιτελείου τῆς Ἀεροπορίας τὸν Διευθυντὴν τοῦ Ἐπιτελικοῦ Γραφείου Ἐπιχειρήσεων, τῆς ἀρχῆς ἡ ὁποία ἐξέδωκε τὸ ἔγγραφον, ἔπρεπε νὰ καλέσητε τὸν Δόβαν, ὁ ὁποῖος φαίνεται διαθέτων τρόπον νὰ ἀνακαλύπτῃ αὐτὰ τὰ πράγματα καὶ νὰ τὸν ἐρωτήσητε ἐὰν ὁ κ. Κριεμάδης εἶχε λάβει γνῶσιν, ἐὰν ἀνεφέρθη εἰς τὸν τότε Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐὰν αὐτὰ ἦσαν ἀληθῆ ἔπρεπε νὰ μὴ εἴχατε κάμει Ἀρχηγὸν τοῦ

Γ.Ε.Α.

Κύριοι βουλευταί, ἡ ἔκτασις τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ἡ συζήτησις, ἀποδεικνύει ποία εἶναι ἡ ἀτμόσφαιρα ἡ ὁποία ἐπικρατεῖ εἰς τὸ ταλαίπωρον Σῶμα τῆς Ἀεροπορίας, τὸ ὁποῖον ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν σπαράσσεται διὰ τοὺς λόγους οἱ ὁποῖοι ἐξετέθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου.

§392Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, σπαράσσεται, κύριε συνάδελφε. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ τὸ λέγωμεν αὐτὸ καὶ ταὐτοχρόνως νὰ ἐγκωμιάζωμεν τὸ Σῶμα τῆς Ἀεροπορίας.

§393Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Τὸ Σῶμα τῆς Ἀεροπορίας διῆλθεν ἀπὸ μεγίστας κρίσεις καὶ σεῖς ὁ ἴδιος τὸ ἀνεφέρατε ἐδῶ. Λυποῦμαι, διότι ἡ σημερινὴ συζήτησις μεταβάλλεται εἰς ἀντιδικίαν τῶν βουλευτῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως μὲ τὸν κ. Κανελλόπουλον, ἀντὶ τῆς Κυβερνήσεως, τῆς ὁποίας ὁ κ. Κανελλόπουλος ἀνέλαβε τὴν ὑποστήριξιν.

§394Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤμην ὑπεύθυνος καὶ τὰς εὐθύνας μου δὲν ἔχω δικαίωμα νὰ τὰς ἀρνηθῶ.

§395Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικ.). Ἐνόμιζον ὅτι ἀπόψε ἐπρόκειτο νὰ συζητηθῇ ἡ πρότασις ἐπὶ τοῦ Ν. Δ. τῆς ἀμνηστίας καὶ ὄχι ὁ ἔλεγχος τῆς ἡγεσίας τῆς Ἀεροπορίας. Νομίζω ὅτι δὲν ἦτο ἀντικείμενον τῆς συζητήσεως τὸ ἐὰν ὁ κ. Παπαπαναγιώτου ἢ οἱοσδήποτε ἄλλος ἔπρεπε νὰ εἶναι Ἀρχηγὸς τῆς Ἀεροπορίας.

§396Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Ἔχετε ἀπολύτως δίκαιον, ἀλλὰ τὸ λέγετε πάρα πολὺ ἀργά. Παρίστασθε ἐπὶ τρίωρον εἰς τὴν αἴθουσαν καὶ τώρα ἐνθυμεῖσθε ὅτι εὑρισκόμεθα ἐκτὸς θέματος.

§397Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικ.). Ἀπὸ ἀρχῆς διεμαρτυρήθην διὰ τὴν ἐκτροπὴν τῆς συζητήσεως. Ὁ κ. Κανελλόπουλος εἶπε καὶ νομίζω ὀρθῶς, ὅτι εἶχε δημιουργηθῆ τοιαύτη κατάστασις εἰς τὴν Ἀεροπορίαν, τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ὥστε οἱ ἀξιωματικοί, ἐπὶ κεφαλῆς τῆς Ἀεροπορίας κατὰ τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1944 ἐξέδωκαν τὴν παράδοξον αὐτὴν καὶ καταπληκτικὴν διαταγήν, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς οἱ ἄλλοι Ἕλληνες διὰ πρώτην φορὰν πληροφορούμεθα. Καὶ ἠκούσαμεν βέβαια τὴν παρασχεθεῖσαν ἑρμηνείαν τῶν ἐνεργειῶν τοῦ Σκόμπυ καὶ τῆς Κυβερνήσεως, ὡς πρὸς τὴν χρησιμοποίησιν τῆς Ἀεροπορίας κατὰ τὸν Δεκέμβριον. Νομίζω, ὅμως, καὶ ἡμεῖς οἱ ἄλλοι δυνάμεθα νὰ συναγάγωμεν ἤδη τὰ συμπεράσματά μας, διὰ τοὺς λόγους, οἵτινες ἐπροκάλεσαν τὴν Κυβερνητικὴν ἀπόφασιν. Ἀλλὰ ὁ κ. Κανελλόπουλος εἶχεν ὀρθῶς τοποθετήσει τὸ ζήτημα. Ὁ κ. Κανελλόπουλος ἐξέθεσε ποία κατάστασις εἶχε διαμορφωθῆ εἰς τὴν Ἀεροπορίαν διὰ νὰ κρίνῃ βάσει αὐτῆς τὴν Κυβερνητικὴν ἐνέργειαν περὶ ἀπονομῆς ἀμνηστίας. Ἔπειτα, ὅμως, ἡ συζήτησις ἐξετράπη εἰς ἄλλα θέματα, ἐντελῶς ἄσχετα.

§398Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἠθέλησα νὰ εἴπω ὅτι ὅλον αὐτὸ τὸ πόρισμα τοῦ Ἀντιστρατήγου Δόβα, περὶ μὴ ἀντιδράσεως τοῦ Παπαπαναγιώτου εἰς τὴν διαταγὴν Κριεμάδη, εἶναι στοιχεῖον τὸ ὁποῖον ἦλθεν εἰς τὴν κατάλληλον στιγμήν, διότι ἀπεφασίζετο ἡ ἐκτέλεσις τοῦ Ταξιάρχου Παπαπαναγιώτου.

§399Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Θέλετε νὰ εἴπητε ὅτι ὁ Δόβας σκοπίμως ἔβγαλε τὸ συμπέρασμα αὐτό. Νὰ ὁμιλήσητε καθαρά.

§400Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Δὲν λέγω αὐτό. Λέγω ὅτι ἦλθεν εἰς τὴν ἐπιφάνειαν εἰς τὴν κατάλληλον στιγμήν. Διότι προηγουμένως οὐδεὶς ἀπέδιδε σημασίαν εἰς τὸ γεγονὸς αὐτό, διότι ἦτο ἀσήμαντον καὶ ἂν ἦτο ἀληθές. Μέσα εἰς τὸ χάος τοῦ Δεκεμβριανοῦ κινήματος, εἶναι περίεργον νὰ ἐρωτᾶται ἐὰν κἄποιος ἀντέδρασεν ἢ ὄχι εἰς τὸ Α ἢ Β γεγονός. Ὅταν εἶναι εἰς θέσιν νὰ βεβαιώσητε ἂν καὶ πῶς ἀντέδρασεν ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου τῆς Ἀεροπορίας, νομίζω ὅτι ὑπερβάλλομεν τὰ πράγματα εἰς βαθμὸν ἀπαράδεκτον, ὅταν καταλογίζωμεν εὐθύνην εἰς τὸν Παπαπαναγιώτου.

§401Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Καὶ ἐδῶ θὰ σᾶς εἴπω τὸ ἑξῆς:

§402Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Παρακαλῶ, κύριε Ὑπουργέ, νὰ τελειώσω τὴν φράσιν μου καὶ ἔπειτα μὲ διακόπτετε.

§403Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Θέλω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἔλαβε γνῶσιν ὁ κ. Μαργαρίτης........ (Θόρυβος).

§404Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Ὅταν κρίνετε τὰ γεγονότα αὐτὰ πρέπει νὰ τὰ κρίνετε τὴν ἐποχὴν ποὺ ἔλαβον χώραν. Διότι, ἐπαναλαμβάνω, εἰς τὸ χάος τοῦ Δεκεμβρίου τοῦ 1944 δὲν ἠμπορῶ νὰ γνωρίζω πῶς ἀντέδρασε ἕνας ἀξιωματικὸς εἰς τὴν διαταγὴν ποὺ ἐξέδωκε ἡ προϊσταμένη του Ἀρχή. Κύριε Κανελλόπουλε, ἤκουσα ἀπὸ ὑμᾶς, πρὸ ἔτους περίπου, ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ μίαν πληροφορίαν, τὴν ὁποίαν ἐδώσατε καὶ ἡ ὁποία ἐκρίθη ἀπολύτως ἐπαρκὴς ἀπὸ ἐμέ, σχετικῶς μὲ ἕνα ἔγγραφον τὸ ὁποῖον ἀπεστάλη ἀπὸ τὴν Μέσην Ἀνατολήν, καὶ μὲ τὸ ὁποῖον συνιστούσατε εἰς φίλους σας νὰ μετάσχουν τοῦ Ε.Α.Μ. Δι’ αὐτὸ ἐδώσατε ἐξηγήσεις αἱ ὁποῖαι δι’ ἐμὲ ὑπῆρξαν, ἐπαναλαμβάνω, ἀπολύτως ἐπαρκεῖς καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ γεγονὸς τοῦτο νὰ ἀποτελέσῃ εἰς τὴν κρίσιν μου ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον νὰ σᾶς καθιστᾷ ἀκατάλληλον διὰ νὰ ἡγηθῆτε τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Εἶναι μία ἀσήμαντος πρᾶξις, μία λεπτομέρεια, ἡ ὁποία ἔλαβε χώραν ἀπὸ εἰδικὰς συνθήκας, ἡ ὁποία ἔλαβε χώραν πρὸ 15 ἐτῶν.

§405Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ πρᾶξις αὐτὴ ἦτο συνυφασμένη μὲ ταυτόχρονον ἀποστολὴν διὰ τῆς Ἀγγλικῆς Ὑπηρεσίας μηνύματος ἀντιθέτου περιεχομένου.

§406Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Τὰ γνωρίζω αὐτά.

§407Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν τὰ γνωρίζετε, ἔπρεπε νὰ τὸ εἴπητε. Ἐθίξατε ἕνα θέμα, τὸ ὁποῖον δὲν ἔπρεπε νὰ θίξητε. Ὠφείλατε νὰ προσθέσητε καὶ τοῦτο: Ὅταν ἦλθον τὸ 1943 εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολήν, οἱ ἐκπρόσωποι τῶν Δυνάμεων Ἀντιστάσεως τῶν βουνῶν, εἶχον ἔλθει σὺν τοῖς ἄλλοις καὶ ὡρισμένοι ἐκπρσωποῦντες τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα. Εἶχον πληροφορηθῆ ὅτι πρόσωπον στεγώτατα συνδεόμενον— τὰ εἶπον καὶ τότε εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὰ ἐξήγησα — στενώτατα συνδεόμενον μὲ τὴν οἰκογένειάν μου, συγκεκριμένως πρῶτα ἐξαδέλφια τῆς γυναίκας μου, εἶχον συλληφθῆ, πατριῶται ὄντες, ἀπὸ τοὺς κομμουνιστάς, καὶ ἐνόμιζον ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐνδιαφερθῶ διὰ τὴν σωτηρίαν των καὶ ἔδωσα αὐτὸ τὸ χαρτί, εἰς χεῖρας τῶν κομμουνιστῶν, ἀπελθόντων ἀπὸ τὸ Κάϊρον καὶ ἐπιστρεφόντων εἰς τὰ βουνά. Καὶ τοιουτοτρόπως ἔστειλα καὶ ἐλήφθη εἰς τὰς Ἀθήνας μήνυμα μέσῳ Σμύρνης, διὰ τῶν Ἄγγλων, διὰ τοῦ ὁποίου ἔλεγον νὰ μὴ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει τὸ ἀποσταλὲν χαρτὶ μέσῳ τῶν βουνῶν, ἀλλ’ ἀναλόγως νὰ κρίνουν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν τελευταίων γεγονότων. Διότι, τότε ἐπληροφορήθημεν τὰς σφαγὰς καὶ τὰς δολοφονίας καὶ τὸν φόνον τοῦ Συνταγματάρχου Ψαρροῦ καὶ ἔλεγον νὰ κρίνουν μόνοι των τί πρέπει νὰ πράξουν. Νομίζω ὅτι ἔπρεπε νὰ προσέξητε, κύριε Μαῦρε, εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ καὶ νὰ μὴ προβῆτε εἰς μίαν ἀνακοίνωσιν τοιαύτην, λέγοντες μάλιστα ὅταν σᾶς διέκοψα ὅτι τὸ ἐγνωρίζατε αὐτό. Ἐὰν τὸ ἐγνωρίζατε, ἔπρεπε νὰ τὸ εἴπητε.

§408Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Πρῶτον, κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶχον τελειώσει ἀκόμη. Ἔπειτα δὲν ὑπάρχει ἄτοπον, ὅταν ἐπαναλαμβάνω ὅσα ἔχετε εἴπει σεῖς ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ καὶ ὑπάρχουν εἰς τὰ πρακτικά. Καὶ ἐὰν δὲν μὲ εἶχον διακόψει θὰ εἶχον προσθέσει ὅσα εἴπατε πρὸ ὀλίγου. Καὶ ἤθελον νὰ προσθέσω τοῦτο: Τί θὰ ἐγίνετο ὁ ταλαίπωρος Παπαπαναγιώτου, εὑρισκόμενος ἐν τῇ Μέσῃ Ἀνατολῇ, εἶχεν ἀποστείλει ἀνάλογον μήνυμα ἐδῶ; Ποῖος Νιαγάρας θὰ ἠμποροῦσε νὰ τὸν πλύνῃ; Δὲν πρέπει νὰ μεγαλοποιοῦμεν ὡρισμένα πράγματα καὶ πρέπει νὰ εἴμεθα προσεκτικοὶ εἰς τὴν ἐκτίμησιν παλαιῶν στοιχείων, ὅταν μάλιστα γίνεται χρῆσις αὐτῶν ἀπὸ ἀντιπάλους των. Νομίζω, ὅτι τὸ θέμα ἐξηντλήθη.

§409Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ προσθέσω καὶ τοῦτο: Ἐγὼ καὶ πᾶς βουλευτὴς κρινόμεθα ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν. Ὁ ἀξιωματικὸς κρίνεται ἀπὸ τὸ Συμβούλιον Ἀξιωματικῶν. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καὶ ἐὰν εἶχα διαπράξει σφάλμα, θὰ εἶχε δικαίωμα νὰ παραμερίσῃ τὸ σφάλμα αὐτό. Καὶ ὁ λαὸς μὲ ἐτίμησε διὰ τῆς ψήφου του καὶ μὲ ἔφερε πρῶτον βουλευτὴν τοῦ Νομοῦ μου. Νομίζω ὅτι δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ γίνεται σύγκρισις μεταξὺ τῆς πρώτης περιπτώσεως καὶ τῆς ἄλλης. Ὁ λαὸς ἐκλέγει ἐκείνους τοὺς ὁποίους νομίζει.

§410Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ δὲν δύναμαι νὰ ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν. Ἐπιμένω ὅμως, εἰς τὴν κρίσιν μου ἐπὶ τοῦ περιστατικοῦ αὐτοῦ, τοῦ ὁποίου ὑπερβάλατε τὴν σημασίαν.

§411Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἦσθε παρὼν κατὰ τὴν ἀγόρευσίν μου. Εἶπον ἐγὼ ὅτι ἦτο τόσον σοβαρὸν ὥστε νὰ βαρύνῃ; Θὰ παρεκάλουν νὰ διαβάσητε τὰ πρακτικά. Δὲν τὸ εἶπον. Εἶπον ἀντιθέτως, ὅτι δὲν ἦτο οὐσιῶδες, ὑπῆρχον δὲ πολλὰ ἐλαφρυντικὰ καὶ δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς ἐπικράνθην καὶ ὠργίσθην ὅταν ὁ κ. συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων ἀπουσιάσας, ὑπέθεσεν ὅτι εἶπον ἄλλα ἀντὶ ἄλλων. Δὲν εἶπον ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ὑπέθεσε καὶ μάλιστα ὅταν ἐπεχείρησεν ὁ κ. Οἰκονομίδης νὰ εἴπῃ τὸν παρεκάλεσα νὰ μὴ εἴπῃ τίποτε. Εἶπον ἁπλῶς καὶ θὰ τὸ διαβάσητε αὔριον, ὅτι ὑπῆρξεν ἕνας παράγων κάποιου δισταγμοῦ. Πέραν αὐτοῦ τίποτε ἄλλο.

§412Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, τελειώνων, λέγω τοῦτο: Ἡ ἀμνηστία τὴν ὁποίαν ἐχορήγησεν τὸ νομοθετικὸν διάταγμα τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν σήμερον, συμβάλλει εἰς τὴν συσκότισιν μιᾶς ὑποθέσεως, τῆς ὁποίας ἡ κοινὴ γνώμη δικαιοῦται νὰ ἀξιοῖ τὴν πλήρη διαλεύκανσιν. Ἐγὼ πιστεύω ὅτι αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις δὲν πρόκειται νὰ λησμονηθῇ, μέχρις ὅτου γίνῃ πλήρης διαλεύκανσις, ἀρκεῖ πρὸς τοῦτο νὰ ὑπάρξῃ θέλησις. Ἐὰν εἰς τὴν δίκην, τῆς ὁποίας τὴν διεξαγωγὴν κατέστησεν ἀδύνατον τὸ περὶ παραγραφῆς ἄρθρον τοῦ Ν. Δ. τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν σήμερον, εἷς ἐκ τῶν κατηγορουμένων ἐπὶ ψευδορκίᾳ ἔλεγε, φερ’ εἰπεῖν, ὅτι αὐτὴν τὴν κατάθεσιν τὴν ἔκαμα διότι μοῦ τὸ εἶπε ὁ τάδε ἀξιωματικὸς καὶ ἡ ἀκρίβεια τούτων διεπιστοῦτο, τοῦτο θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ὁδηγήσῃ εἰς τὴν πλήρη διαλεύκανσιν τῆς ὑποθέσεως, τὴν ὁποίαν μὲ τόσην ἐπιμονὴν ἀξιοῖ ἡ κοινὴ γνώμη. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§413ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ὑπεβλήθη πρότασις, ὑπογεγραμμένη ὑπὸ 20 βουλευτῶν, καὶ διὰ τῆς ὁποίας ζητεῖται ὁ περιορισμὸς τοῦ χρόνου τῶν ἀγορεύσεων εἰς τὸ ἓν τέταρτον τῆς ὥρας, λόγῳ προφανοῦς ἐξαντλήσεως τοῦ θέματος. Δεδομένου ὅτι ἡ πρότασις ὑπεβλήθη συμφώνως πρὸς τὸν Κανονισμόν, ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν ἐὰν δέχεται τὴν πρότασιν ταύτην.

§414ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§415ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεπῶς, ἡ πρότασις ἐγένετο δεκτὴ καὶ παρακαλῶ τοὺς μέλλοντας νὰ λάβουν τὸν λόγον, ρήτορας, νὰ περιορίσουν τὰς ἀγορεύσεις των εἰς τὸ ἓν τέταρτον τῆς ὥρας. Ὁ κ. Κ. Ἀδαμόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§416Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἐπ’ ἐλάχιστον ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος. Ἐκ τῆς συζητήσεως ἐδοκίμασα μίαν κατάπληξιν, ὅτι δὲν συνεζητήθη τὸ θέμα τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ ἡ πρότασις τῶν κ. κ. βουλευτῶν, συνεζητήθη τὸ ἐὰν ἔπρεπε νὰ γίνῃ Ἀρχηγὸς τῆς Ἀεροπορίας ὁ κ. Παπαπαναγιώτου ἢ ὁ κ. Δούκας ἢ ὁ κ. Μαργαρίτης. Συνεζητήθη τί ἔγινε εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολήν. Ἀνεγνωρίσθη ἀπὸ τὸν τελευταῖον ρήτορα ὅτι ταῦτα ὅλα εἶναι ἐκτὸς τοῦ θέματος, ἀλλὰ δὲν συνεζητήθη τὸ θέμα. Καὶ ὄχι μόνον αὐτό, ἀλλὰ ἀπησχολήθη ἡ Βουλὴ ἐπὶ τῆς οὐσίας τῆς ἀποδοθείσης εἰς τοὺς ἀεροπόρους κατηγορίας ἐπ’ ἐσχάτῃ προδοσίᾳ, ὡς ἐὰν ἡ Βουλὴ ἦτο τριτοβάθμιον δικαστήριον. Ὅλα αὐτά, κύριοι βουλευταί, μοῦ δίδουν τὸ ἐνδόσημον νὰ πιστεύω, ἢ μᾶλλον δικαιολογοῦν τοὺς φόβους μου, ὅτι καταβάλλεται προσπάθεια νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν ἐπιφάνειαν δημοσία συζήτησις ἐπὶ μιᾶς ὑποθέσεως τῆς δίκης τῶν ἀεροπόρων, ἡ ὁποία πιστεύω ὅτι ἐρρίφθη ἤδη εἰς τὴν λήθην ἐκ μέρους τῆς κοινῆς γνώμης. Καὶ καταβάλλεται προσπάθεια, κύριοι βουλευταί, καθ’ ἣν ἐποχὴν ἡ ἱστορία τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς τῆς ἀμνηστεύσεως τῶν ἀεροπόρων μᾶς δίδει στοιχεῖα νὰ πιστεύωμεν ὅτι, παρ’ ὅλων τῶν πτερύγων τῆς Βουλῆς, ἐγένετο δεκτὸν τὸ μέτρον καὶ ἀκόμη ἐγένετο δεκτὸν καὶ τὸ μέτρον τῆς ἀμνηστεύσεως τοῦ ἀδικήματος τῆς ψευδορκίας, περὶ τοῦ ὁποίου συζητοῦμεν.

§417Κ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι ἀπὸ ὅλους.

§418Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ σᾶς πείσω, νομίζω, ὅτι ἐγένετο ἤδη δεκτὸν καὶ ὅτι ὀψίμως ἐγένετο ὁ θόρυβος, ὁ ὁποῖος ἠγέρθη καὶ σήμερον καὶ κατὰ τὰς ἄλλας συνεδριάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας συνεζητήθη τὸ θέμα. Κύριοι βουλευταί, ἡ ἀμνήστευσις τῶν ἀδικημάτων τῆς Ἀεροπορίας εἶχεν ὡς συνέπειαν ὅτι δὲν ἐπετρέπετο ἡ ἐπανάληψις τῆς διαδικασίας, ἡ ἀναθεώρησις τῆς δίκης. Ἐὰν τοῦτο εἶναι ἀληθές, ὅπως εἶναι ἀληθές, οἱ ἐνδιαφερόμενοι ἀεροπόροι καὶ τὰ ἐν τῇ Βουλῇ Κόμματα, τὰ ἐν τῇ παρελθούσῃ Βουλῇ, τὰ ὁποῖα εἶναι τὰ ἴδια, τὰ ὁποῖα ἐγείρουν τὸ ζήτημα μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοθετικοῦ διατάγματος περὶ ἀμνηστεύσεως τῶν ἀεροπόρων, ἔπρεπε νὰ ἀντιδράσουν, ἐὰν εἶχον τὴν ἀντίληψιν ὅτι τὸ μέτρον δὲν ἦτο ὀρθὸν καὶ ὅτι ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἀναθεώρησις τῆς δίκης, ἐὰν καὶ ἐφ’ ὅσον ὑπῆρχον στοιχεῖα ἀναθεωρήσεως, ὅπως θὰ ἦτο στοιχεῖον ἀναθεωρήσεως ἡ καταδίκη ἐπὶ ψευδορκίᾳ μαρτύρων, οἱ ὁποῖοι κατέθεσαν εἰς βάρος τῶν ἀεροπόρων. Καὶ ὑπῆρχε τὸ μέσον νὰ ἀντιδράσουν, τὸ μέσον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δίδει τὸ Σύνταγμα, δηλαδὴ τὸ νομοθετικὸν διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου ἐχορηγήθη ἡ ἀμνηστία εἰς τοὺς ἀεροπόρους, νὰ ζητηθῇ νὰ ἀκυρωθῇ εἰς τὴν πρώτην Σύνοδον τῆς ἑπομένης Βουλῆς. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, οἱ ἀεροπόροι, οἱ ὁποῖοι ὑποκινοῦν τὸ θέμα, γνωρίζω καὶ ἐγὼ πῶς τὸ ὑποκινοῦν, ἀφοῦ ἐξησφάλισαν τὴν ἀμνηστίαν, ἀφοῦ ἐξησφάλισαν καὶ τὰ πλεονεκτήματα τῆς ἀμνηστίας καὶ ἐγείρουν τὸ ζήτημα, ὄχι δι’ ἄλλον λόγον, ἀλλὰ διότι θέλουν νὰ ἐκδικηθοῦν τοὺς ἀντιπάλους των ἐν τῇ Ἀεροπορίᾳ καὶ νομίζουν ὅτι ἐὰν παρασυρθῶμεν εἰς τὴν ἄποψιν αὐτήν, πρόκειται νὰ ἀποδοθῇ ἡ δικαιοσύνη. Ἐὰν τυχόν, γενομένης τῆς δίκης ἐπὶ ψευδορκίᾳ, καταδικασθοῦν οἱ κατηγορούμενοι οὗτοι ὡς ψεύδορκοι, οὔτε τοῦτο εἶναι βάσιμον, διότι ἡ καταδίκη τῶν ἀεροπόρων δὲν ἐστηρίχθη μόνον ἐπὶ τῶν μαρτυριῶν τῶν δύο σμηνιῶν, διότι περὶ τῶν μαρτυριῶν τῶν δύο σμηνιῶν πρόκειται — ὁ Ἀντισμήναρχος Δημητρόπουλος κατηγορεῖται ἐπὶ ἠθικῇ αὐτουργίᾳ, διότι διεξῆγε τὰς ἀνακρίσεις καὶ ἐξήτασε αὐτοὺς τοὺς δύο σμηνίας οἱ ὁποῖοι κατηγοροῦνται ἐπὶ ψευδορκίᾳ — δὲν ἐστηρίχθη ἡ καταδίκη τῶν ἀεροπόρων μόνον ἐπὶ τῶν μαρτυριῶν αὐτῶν, οὕτως ὥστε νὰ εἴπωμεν ὅτι καταδικαζομένων τούτων ἐν τῇ δίκῃ περὶ τῆς ὁποίας ἡ ἀμνηστία, ὅτι θὰ ἀπεδεικνύετο ἡ ἀθωότης των.

§419Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Ἐπὶ πλέον κατὰ τὸ 525, παράγρ. 2: «Αἱ κατὰ.... (ἀναγινώσκει)....». Ἑπομένως, ἐὰν πιστεύουν οἱ κύριοι συνάδελφοι, ὅτι καὶ μετὰ τὴν ἀμνήστευσιν ἐδικαιοῦντο πρὸ τῆς ψηφίσεως αὐτοῦ τοῦ τελευταίου Ν. Δ., τοῦ ὁποίου τώρα ζητοῦν τὴν ἀκύρωσιν, ἐδικαιοῦντο νὰ αἰτήσωνται τὴν ἐπανάληψιν τῆς δίκης, δύνανται καὶ τώρα νὰ τὸ ζητήσουν, χωρὶς κἂν νὰ εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ προσαγάγουν καταδικαστικὴν ἀπόφασιν, καθίσταται κρείσσονα ἡ θέσις τοῦ κατηγορουμένου διὰ τοῦ ψηφισθέντος Ν. Δ.

§420Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκόμη, κύριοι βουλευταί, ὁ θόρυβος εἶναι ὄψιμος διὰ τὸν ἑξῆς λόγον: Σκοπός μου, ὁ ὁποῖος εἰσηγήθην τὸ μέτρον τῆς ἀμνηστίας, ἦτο νὰ περιλάβω εἰς τὴν ἀμνηστίαν ὅλα τὰ ἀδικήματα, ὅπως καὶ περιέλαβον τὰ ἀδικήματα τοῦ Τύπου, κυρίως δὲ ἀδικήματα διαπραχθέντα ὑπὸ τῆς ἐφημερίδος «Ἐλευθερία», ἡ ὁποία εἶχε κατηγορηθῆ ἐπὶ συκοφαντικῇ δυσφημίσει διὰ πρᾶξιν σχετιζομένην μὲ τὴν δίκην τῶν ἀεροπόρων. Ἀλλά, κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ σχετικοῦ Ν. Δ., δὲν εἶχον ὑπ’ ὄψει μου, ὅτι ὑπῆρχεν ἐκκρεμὴς κατηγορία ἐπὶ ψευδορκία, σχετικὴ μὲ τὴν δίκην τῶν ἀεροπόρων καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον δὲν περιέλαβον σχετικὴν διάταξιν περὶ ἀμνηστίας ἢ παραγραφῆς καὶ τοῦ ἀδικήματος τούτου. Ὅταν, μεταγενεστέρως, ἀπεκαλύφθη τοῦτο, εἰς νομοθέτημα, τὸ ὁποῖον εἰσήγαγον εἰς τὴν προηγουμένην Βουλήν, δηλαδὴ τὸν Νοέμβριον 1952, περιέλαβον καὶ διάταξιν περὶ ἀμνηστεύσεως τοῦ ἀδικήματος τῆς ψευδορκίας. Τὸ νομοθέτημα τοῦτο εἰσήχθη εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ἐγένετο ὁμοφώνως δεκτὸν καὶ παρὰ τῶν βουλευτῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Εἰσήχθη εἰς τὴν Βουλήν, ἀνεγράφη εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, δὲν ἐψηφίσθη ὅμως, διότι δὲν ἐπρόφθασε νὰ ψηφισθῇ κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην καὶ ἐπῆλθεν ἡ διάλυσις τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ ἐγένετο γνωστόν, ὅμως, ὅτι εἰσήχθη τοιοῦτον νομοσχέδιον καὶ οὐδεμία ἀντίδρασις ἐξεδηλώθη ἐν τῷ Τύπῳ κατὰ τοῦ νομοσχεδίου. Ἡ τακτικὴ αὐτή, ὅμως τί μᾶς πείθει, ὅτι πραγματικῶς ἐσκέπτοντο τὰ ἀντιπολιτευόμενα Κόμματα ἐν τῇ ἐποχῇ ἐκείνῃ, ὅτι τοῦ ἀδικήματος αὐτοῦ ἡ ἀμνηστία εἶναι φυσικὴ συνέπεια τῆς ἀμνηστίας τῶν ἀξιωματικῶν τῆς Ἀεροπορίας. Ἐπανέρχομαι, λοιπόν, εἰς αὐτό, τὸ ὁποῖον εἶπον ἐν ἀρχῇ, ὅτι παρασυρόμεθα ἀπὸ τὸν θόρυβον, τὸν ὁποῖον δημιουργοῦν οἱ ἀμνηστευθέντες ἀεροπόροι καὶ παρασυρόμεθα, χωρὶς νὰ ὑπολογίζωμεν ἀκριβῶς τὰς συνεπείας, τὰς ὁποίας δύναται νὰ ἔχῃ μία δημοσία συζήτησις πάλιν ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, ἐπὶ τοῦ θέματος, ἐπαναλαμβάνω, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐπῆλθεν ἤδη ἡ λήθη. Κύριοι βουλευταί, ἐλέχθη, ὅτι τὸ ἀδίκημα τῆς ψευδορκίας εἶναι ἀτιμωτικὸν ἀδίκημα. Καὶ εἶναι ὀρθὸν αὐτό. Ἀλλὰ οὔτε ἡ πρότασις, οὔτε ἡ βεβαιότης τοῦ ἀδικήματος εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶναι κριτήριον εἰς τὸ νὰ δοθῇ ἢ ὄχι ἀμνηστία. Ἡ ἀμνηστία, ὡς γνωστόν, δίδεται ὅταν ὑπάρχῃ περίπτωσις γαληνεύσεως τοῦ τόπου, γαληνεύσεως τῆς κοινῆς γνώμης. Ἐφ’ ὅσον, λοιπόν, ἐκρίθη, ὅτι διὰ τὸ κύριον ἀδίκημα, τὸ ἀδίκημα τῶν ἀεροπόρων ἔπρεπε νὰ δοθῇ ἀμνηστία, δὲν νομίζω, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ ἀντίθετος γνώμη, ὅτι πρέπει νὰ ἀφήσωμεν ἀναμνήστευτον τὸ ἀδίκημα τῆς ψευδορκίας, οὕτως ὥστε νὰ ἐπαναληφθῇ μία δημοσία συζήτησις ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος, ἐπὶ τοῦ θέματος κατὰ πόσον εἶναι ἔνοχοι ἢ ὄχι οἱ ἀμνηστευθέντες ἀεροπόροι. Ἂς ἀφήσωμεν εἰς τὴν λήθην τὸ θέμα. Διότι τοῦτο ἐπιβάλλει καὶ ἡ ἡσυχία τοῦ τόπου, ἀλλὰ πρὸ παντὸς ἡ ἑνότης τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων καὶ ἰδίᾳ τοῦ Σώματος τῆς Ἀεροπορίας καὶ ἂς μὴ διαταράσσωμεν, ὅπως διεταράχθη ἀπόψε ἡ ἡσυχία τοῦ Σώματος αὑτοῦ, διότι, νομίζω, ὅτι ἀναξέοντες τὰς πληγὰς τοῦ παρελθόντος καὶ μάλιστα καθ’ ὃν τρόπον ἀνεξέσθησαν ἀπόψε, νομίζω, ὅτι δὲν πράττομεν καλὸν διὰ τὸ Σῶμα αὐτό, διὰ τὸ ὁποῖον σεμνύνεται ἡ Ἑλλάς.

§421Δ. ΔΑΒΑΚΗΣ (Ὑφυπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Κύριοι συνάδελφοι, ἐπειδὴ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Μαῦρος ἐπέμενεν, ἐὰν ὑπάρχῃ εὐθύνη, νὰ καταλογίσῃ τὴν αὐτὴν εὐθύνην εἰς τοὺς Διοικητάς, τότε, τῶν Μοιρῶν, κατὰ τὰ γεγονότα τοῦ 1944 καὶ εἰς τὸν σημερινὸν Ἀρχηγὸν τῆς Ἀεροπορίας, τότε ἐπισμηναγόν, κ. Μαργαρίτην, ἐπιθυμῶ, νὰ σᾶς πληροφορήσω ὑπευθύνως, ὅτι ὁ ἐπισμηναγός, τότε, Μαργαρίτης, δὲν ὑπηρέτει ὡς Διευθυντὴς τοῦ Γραφείου Ἐπιχειρήσεων τοῦ κ. Κριεμάδη, ἀλλὰ ἦτο βοηθὸς τοῦ ἀντισμηνάρχου Πλατσῆ, ὁ ὁποῖος ἦτο σύνδεσμος τῶν Βρεταννῶν, μὲ ἕδραν τὴν Κηφισίαν, ἐν ἀντιθέσει πρὸς τὸν κ. Κριεμάδην, τοῦ ὁποίου τὸ Ἀρχηγεῖον εὑρίσκετο εἰς τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον Στρατοῦ. Οὔτε κἂν παραλήπτης ἦτο ὁ τότε ἐπισμηναγὸς Μαργαρίτης, τῆς διαταγῆς ἐκείνης, οὔτε ἔλαβε διόλου γνῶσιν. Κατὰ συνέπειαν νομίζω, ὅτι ὅλοι οἱ συλλογισμοὶ τοῦ κ. Μαύρου δὲν βασίζονται εἰς τὴν πραγματικότητα ἢ τοὐλάχιστον αἱ πληροφορίαι του δὲν ὑπῆρξαν ἀκριβεῖς.

§422ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ ὑπόλοιποι ἐγγεγραμμένοι νὰ ὁμιλήσουν παρῃτήθησαν. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης.

§423Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικ.). Διὰ τρίτην φοράν, κύριοι συνάδελφοι, ἀπὸ τὸ 1955, ἀσχολεῖται ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία μὲ τὸ ζήτημα τῆς δίκης τῆς Ἀεροπορίας. Καὶ κατηγορεῖται ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, ὅτι προεκάλεσεν ἀναταραχὴν εἰς τὸ Σῶμα τῆς Ἀεροπορίας καὶ ἐδημιούργησεν ἠθικὸν πρόβλημα. Θὰ ἤθελον νὰ ὑπενθυμίσω εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ὑπεστήριξαν τὴν ἄποψιν αὐτήν, ὅτι τὸ πρόβλημα τῆς Ἀεροπορίας καὶ ἡ ἀναταραχὴ ἐδημιουργήθη ὄχι ἀπὸ τὴν πρᾶξιν τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ ἀπὸ τὴν ἐνέργειαν τῶν δολιοφθορῶν, αἱ ὁποῖαι ἐσημειώθησαν ἀπὸ τοῦ ἔτους 1950–1951. Ἐνόμιζον, ὅτι οἱ ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι ὡμίλησαν ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς, δὲν θὰ ἐλησμόνουν τὸ βασικὸν αὐτὸ γεγονός, ὅτι ἀποκλειστικὴ καὶ μόνη ἀφορμὴ τῆς ἀναταραχῆς, ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη καὶ ἡ ὁποία μέχρι σήμερον κρατεῖ ἐν συγκινήσει καὶ τὴν Ἀεροπορίαν καὶ τὴν κοινὴν γνώμην εἶναι τὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἐξειλίχθησαν, τοῦ 1950–1951. Χαίρω, ἰδιαιτέρως, διὰ τὴν πληροφορίαν, τὴν ὁποίαν κατέθεσεν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν ὁ συνάδελφος κ. Ὑφυπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ἐπαναλαμβάνω, ὅμως, τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, δὲν εἶναι ἡ εὐθύνη οἱουδήποτε ἀξιωματικοῦ διὰ τὰ γεγονότα τοῦ Δεκεμβρίου τοῦ 1944, οὔτε ὁ καθορισμὸς τῆς ἡγεσίας τοῦ Σώματος. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ καὶ πρέπει νὰ ἀπασχολήσῃ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν εἶναι ἡ κρίσις. Ἐὰν ἡ ἐνέργεια τῆς Κυβερνήσεως τοῦ 1955 καὶ ἡ ἐπακολουθήσασα ἐνέργεια τοῦ 1956, διὰ τῆς ὁποίας ἐχορηγήθη ἀμνηστία εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τῆς Ἀεροπορίας, τοὺς καταδικασθέντας διὰ τὴν δολιοφθορὰν καὶ εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀπέμειναν κατηγορούμενοι, ὡς ψευδομαρτυρήσαντες, ἦτο ἡ ἐνδεδειγμένη ἐὰν ἐξυπηρετῇ τὸ συμφέρον τῆς Ἀεροπορίας καὶ ἐὰν συμβάλῃ εἰς τὴν ἀποκατάστασιν ὁμαλότητος καὶ γαλήνης εἰς τὸ Σῶμα. Ἐξετέθησαν, κύριοι συνάδελφοι, τὰ γεγονότα, ὅπως ἐξειλίχθησαν. Ἔλαβον τὴν εὐκαιρίαν εἰς μίαν στιγμήν, νὰ ὑπενθυμίσω, ὅτι δὲν πρόκειται ἡ Βουλὴ νὰ μεταβληθῇ εἰς δικαστήριον οὐσίας καὶ νὰ κρίνῃ διὰ τρίτον βαθμὸν τὴν ὑπόθεσιν τῆς δολιοφθορᾶς καὶ τῆς δίκης τῶν ἀεροπόρων. Βεβαίως, συμφωνῶ μὲ τὸν κ. Μαῦρον, ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐλέγξῃ τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ λειτουργήσουν αἱ ὑπηρεσίαι. Ὁ ἔλεγχος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνδέεται μὲ τὴν οὐσιαστικὴν ἐκτίμησιν, οὐσιαστικὴν ἐκτίμησιν τῶν γεγονότων, τὰ ὁποῖα ἤγαγον τὰ δικαστήρια εἰς τὴν ἔκδοσιν τῶν καταδικαστικῶν ἀποφάσεων. Κύριοι συνάδελφοι, ἐλέχθη, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, συναισθανομένη τὴν εὐθύνην της διὰ τὰ γεγονότα, ἐπεχείρησε νὰ κλείσῃ τὴν ὑπόθεσιν. Ὑπενθυμίζω, ὅτι τὰ γεγονότα ἔλαβον χώραν τὸ 1950–1951, ὅτι ἡ δίκη οὐσιαστικῶς εἶχε τελειώσει τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1952, ὅταν τὸ Στρατοδικεῖον τῆς Ἀεροπορίας κατεδίκασε τοὺς κατηγορηθέντας ἀξιωματικοὺς καὶ ὅτι μετὰ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Ἀναθεωρητικοῦ Δικαστηρίου, τὴν ἐκδοθεῖσαν ὑπὸ τὴν ἐγγύησιν τῆς διεξαγωγῆς ἀνακρίσεως ἀπὸ τὸν σημερινὸν Πρόεδρον τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ ὑπὸ τὴν Προεδρίαν τοῦ Ἀναθεωρητικοῦ ἀπὸ τὸν Ἀντιπρόεδρον τοῦ Ἀρείου Πάγου, τὸν κ. Βασίλειον Κυριακόπουλον, δὲν ἀπέμενε θέμα εἰδικῆς οὐσιαστικῆς ἀντιμετωπίσεως τοῦ ζητήματος, τοὐλάχιστον διὰ τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν. Δὲν εἶχε κανένα λόγον ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις νὰ φοβῆται τὰς συνεπείας τὰς ὁποίας θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχῃ οἱαδήποτε τυχὸν ἀποκάλυψις ἀπὸ τὴν διεξαγωγὴν τῆς δίκης ἐπὶ ψευδομαρτυρίᾳ. Διότι, ὡς ἐξετέθη, τὰ γεγονότα εἶχον λάβει χώραν ἐνωρίτερον. Καὶ ἡ δίκη καὶ ἡ ἀνάκρισις εἶχον τελειώσει πρὶν ἀνέλθῃ ὁ Συναγερμὸς εἰς τὴν ἐξουσίαν. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐξήρτησε τὰς ἐνεργείας της ἀπὸ τοιαύτας σκέψεις ὡς τοῦτο ἐξετέθη, ἀλλὰ ἀπέβλεψε ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον εἰς τὸ ἐὰν ἔπρεπε νὰ ἐξακολουθῇ ὁ θόρυβος καὶ ἡ ἀναταραχὴ εἰς τὴν ἀεροπορίαν, ἢ θὰ ἔπρεπε νὰ δοθῇ λύσις ἡ ὁποία θὰ ἐξησφάλιζε τὴν γαλήνην τοῦ ὅπλου αὐτοῦ. Καὶ ἐπροχώρησε τὸ 1955 εἰς τὴν ἀμνήστευσιν τῶν ἀεροπόρων τῶν καταδικασθέντων ἄνευ οὐσιαστικῆς ἀντιδράσεως τῆς τότε Ἀντιπολιτεύσεως καὶ ὑπὸ τὰς ἐπευφημίας της, ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ κανείς.

§424ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ (Ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Συμπολιτεύσεως). Καὶ ὑπὸ τὰ συγχαρητήρια τοῦ κ. Τσουκαλᾶ.

§425Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικ.). Δὲν ἐνθυμοῦμαι. Εἶμαι εἰς θέσιν νὰ βεβαιώσω, ὅμως, ὅτι δὲν ἐξεδηλώθη ἀντίδρασις κατὰ τοῦ νομοθετήματος τὸ ὁποῖον εἰσήγαγεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Ἀδαμόπουλος. Ἀπέμενεν, ὅπως, ἐξέθεσα, ἄνευ ρυθμίσεως ἡ κατηγορία τῶν δύο ὑποσμηνιῶν ἢ σμηνιῶν καὶ ἑνὸς ἀξιωματικοῦ φέροντος τώρα τὸν βαθμὸν τοῦ ἀντισμηνάρχου, ἐπὶ ψευδομαρτυρίᾳ καὶ ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ ἐκδίκασις τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς καὶ εἰς τὰ κοινὰ δικαστήρια καὶ εἰς τὸ Στρατοδικεῖον, διότι, καὶ τὰ δύο ἐπελήφθησαν τῆς ὑποθέσεως καθ’ ὅσον οἱ κατηγορηθέντες σμηνίαι εἶχον τὴν ἰδιότητα τὴν στρατιωτικὴν ὅταν ἐξητάζοντο ὑπὸ τοῦ Στρατοδικείου καὶ ἦσαν πολῖται ὅταν ἐξητάζοντο ὑπὸ τοῦ Ἀναθεωρητικοῦ Δικαστηρίου. Λέγω ὅτι ἐπρόκειτο κατὰ τὴν ἐκδίκασιν τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς νὰ ἀνασκαλευθῇ ἡ ὑπόθεσις, ἡ ὁποία ἐπὶ τόσον εἶχε ταλαιπωρήσει τὴν κοινὴν γνώμην. Διότι, ἤρχισεν ἡ εἰσαγωγὴ τῆς προτάσεως αὐτῆς εἰς τὴν Βουλὴν διὰ νὰ φθάσωμεν συζητοῦντες περὶ τῆς στάσεως καὶ δράσεως τῶν ἀεροπόρων εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολήν, διὰ νὰ ἀκουσθοῦν ὅσα ἠκούσθησαν περὶ τοῦ Δεκεμβρίου καὶ περὶ τῶν γεγονότων τὰ ὁποῖα εἶχον ὁπωσδήποτε σχέσιν μὲ τὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα ὑπηρέτουν εἰς τὴν Ἀεροπορίαν. Δύναταί τις νὰ φαντασθῇ ποία θὰ ἦτο ἡ κατάστασις ἡ ὁποία θὰ ἐδημιουργεῖτο ἐὰν εἰς τὴν αἴθουσαν τοῦ Πλημμελειοδικείου ἢ εἰς τὸ Στρατοδικεῖον ἀνεκινεῖτο καὶ πάλιν τὸ ζήτημα τῶν δολιοφθορῶν εἰς τὴν Ἀεροπορίαν ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ συρθῇ εἰς τὸ πεζοδρόμιον ἡ τιμὴ καὶ ἡ ὑπόληψις ὄχι μόνον ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτουν εἰς τὴν Ἀεροπορίαν, ἀλλὰ καὶ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν τὸ σέμνωμα τῆς δικαιοσύνης, καὶ οἱ ὁποῖοι ἔδωσαν τὴν προσωπικήν των ἐγγύησιν διὰ τὸ γόητρον τῆς ἐξουσίας καὶ ἐδόθη λύσις ὁριστικὴ καὶ τελεσίδικος εἰς τὴν ὑπόθεσιν τῶν ἀεροπόρων. Διότι θὰ ἐπρόκειτο εἰς τὴν αἴθουσαν τοῦ Πλημμελειοδικείου καὶ τῶν Στρατοδικείων νὰ ἀναπτυχθῇ ἡ θεωρία περὶ ἀνεπαρκείας τοῦ διεξαγαγόντος, τότε, τὴν ἀνάκρισιν καὶ τὴν διοικητικὴν ἐξέτασιν τοῦ σημερινοῦ Προέδρου τοῦ Ἀρείου Πάγου νὰ κριθῇ ἡ ἐπάρκεια τοῦ Ἀντιπροέδρου τοῦ Ἀρείου Πάγου, τοῦ Προεδρεύοντος τοῦ Ἀναθεωρητικοῦ Δικαστηρίου. Θὰ ἐπρόκειτο νὰ κριθῇ καὶ νὰ συρθῇ εἰς τὸ πεζοδρόμιον καὶ πάλιν ἡ ψυχικὴ ἑνότης τοῦ ὅπλου. Ἔλεγον, λοιπόν, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι δὲν πρόκειται καὶ δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἀσχοληθῇ κανεὶς μὲ τὴν οὐσίαν τῆς ὑποθέσεως. Εἶμαι, ὅμως, ὑποχρεωμένος νὰ ὑπενθυμίσω ὅτι μετὰ τὴν ἔκδοσιν τῆς καταδικαστικῆς ἀποφάσεως τοῦ Στρατοδικείου ἠκούσθη ὁ θόρυβος καὶ ἐδημιουργήθη ζήτημα περὶ βανδαλισμῶν, περὶ βασάνων, περὶ πλαστογραφιῶν εἰς τὰς καταθέσεις τῆς διεξαχθείσης ἀνακρίσεως. Δὲν ὑποβάλλεται, ὅμως μήνυσις ἀκόμη. Ἀσκεῖται ἔφεσις ἀπὸ τὸ Ἀναθεωρητικὸν Δικαστήριον. Ὁ μετέπειτα Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος κ. Κανελλόπουλος, λαμβάνει ὅλα τὰ μέτρα διὰ νὰ διεξαχθῇ ἡ δίκη εἰς τὸ Ἀναθεωρητικὸν Δικαστήριον μὲ ὅλας τὰς ἐγγυήσεις ἀνεξαρτησίας, ἀκεραιότητος καὶ ἠθικῆς. Ἐπιστρατεύει ἀντιπρόσωπον τοῦ Ἀρείου Πάγου, τότε, καὶ τοῦ ἀναθέτει τὴν διεξαγωγὴν ἀνακρίσεως καὶ διοικητικῆς ἐξετάσεως. Θέτει ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ Ἀναθεωρητικοῦ Δικαστηρίου τὸν Ἀντιπρόεδρον τοῦ Ἀρείου Πάγου κ. Β. Κυριακόπουλον. Καὶ δὲν ὑποβάλλονται ἐπὶ πλέον μηνύσεις. Ὅταν ἐφθάσαμεν εἰς τὴν πρώτην δίκην ἐνώπιον τοῦ Ἀναθεωρητικοῦ Δικαστηρίου καὶ πάλιν ἀκόμη δὲν ὑποβάλλονται μηνύσεις δι’ ὅλα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐλέχθησαν ὅτι εἶχον γίνει κατὰ τὸ στάδιον τῆς ἀνακρίσεως. Καὶ μόνον κατὰ τὸ στάδιον τῆς ἀπαλλαγῆς τῶν κατηγορουμένων ἐκρίθη ὅτι εἰς τὰ ἄλλα μέσα τὰ ὁποῖα εἶχε μεταχειρισθῆ ἡ ὑπεράσπισις διὰ τὴν ἀπόδειξιν τῆς ἀθωότητος, ὡς εἶχεν ὑποχρέωσιν καὶ τῆς ἀπαλλαγῆς τῶν κατηγορουμένων ἀεροπόρων, ἔπρεπε νὰ ὑποβληθοῦν καὶ μηνύσεις περὶ βασάνων, πλαστογραφίας, καὶ ψευδομαρτυρίας. Ἔρχονται νὰ ὁμιλήσουν εἰς τὸ δικαστήριον καὶ οἱ κατηγορηθέντες ἀξιωματικοὶ ἀπαλλάσσονται. Κατατίθεται ἡ ἔκθεσις καὶ τὸ πόρισμα τοῦ κ. Ἀποστολοπούλου καὶ διαπιστοῦται—καὶ ὑποθέτω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀμφισβητήσῃ κανεὶς τὴν ἱκανότητα τοῦ ἀνωτάτου δικαστηρίου νὰ ἐκτιμήσῃ τὸ ἀποδεικτικὸν ὑλικόν, τὸ ὁποῖον εἶχε συγκεντρώσει καὶ νὰ κρίνῃ ἐὰν αὐτὸ ἐπιτρέπῃ νὰ βασίσῃ συμπεράσματα καὶ κρίσεις — ἀποφαίνεται, λέγω ὁ κ. Ἀποστολόπουλος ὅτι δὲν ὑπάρχουν βασανιστήρια, κακώσεις, ὅτι δὲν ὑπάρχουν ἀδικήματα καὶ πλαστογραφίαι, ὅτι δὲν ὑπάρχουν ὑποβολαὶ ὁλοκλήρου καταθέσεως καὶ περιορίζει τὴν ἀμφιβολίαν του μόνον εἰς τὰς κακώσεις τοῦ Θεοδωρίδου, ὁ ὁποῖος σημειωτέον οὐδέποτε ὡμολόγησεν καὶ ἀπεδέχθη ἐνοχήν.

§426Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Διατί, κύριε Ὑπουργέ, δὲν κατετέθη εἰς τὴν Βουλὴν ἀντίγραφον τῆς δικογραφίας ὅταν ἐζητήθη τοῦτο ἀπὸ τὸν κ. Γρηγορίου;

§427Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικ.). Δὲν ἐζητήθη ἀπὸ ἐμὲ νὰ τὸ καταθέσω. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ἔχει ἀποτελέσει μέρος τῆς δικογραφίας τῆς δίκης τῶν ἀεροπόρων καὶ πᾶς τις δύναται νὰ λάβῃ γνῶσιν τούτου καὶ ἐὰν ζητηθῇ ἡ κατάθεσις ἀντιγράφου δὲν ἔχω καμμίαν δυσχέρειαν νὰ πράξω τοῦτο. Ἔλεγον, λοιπόν, ὅτι μετὰ τὴν ὑποβολὴν τῆς ἐκθέσεως καὶ ὑπὸ τὴν ἐγγύησιν τῆς προσωπικότητος τοῦ Προέδρου τοῦ Ἀναθεωρητικοῦ Δικαστηρίου ἐκδίδεται καὶ πάλιν ἀπόφασις καταδικαστική, ἀπόφασις ἡ ὁποία περίπου ἐπανελάμβανε τὰς ποινὰς τὰς ὁποίας εἶχεν ἐπιβάλει τὸ Στρατοδικεῖον τῆς Ἀεροπορίας. Πρέπει νὰ ὑπομνησθῇ ὅτι ἀξιωματικοὶ οἱ ὁποῖοι φέρονται ὡς ἔχοντες τὴν μεγαλυτέραν εὐθύνην εἰς τὴν ὑπόθεσιν τῆς δολιοφθορᾶς, ἀρνοῦνται μέχρι τῆς τελευταίας στιγμῆς ὅτι ὑπεβλήθησαν εἰς βασάνους. Καὶ ὄχι μόνον διὰ τοὺς ἑαυτούς των, ἀλλὰ καταθέτουν ὅτι δὲν ἀντελήφθησαν καὶ τοὺς συγκατηγορουμένους των νὰ ὑποβληθοῦν εἰς βασανιστήρια. Θὰ ἔπρεπε νὰ ὑποθέσῃ κανεὶς καὶ θὰ ἔπρεπε νὰ ἀναμείνῃ εὐλόγως ὅτι ἔπειτα ἀπὸ τὴν ἔκδοσιν μιᾶς ἀποφάσεως τοῦ Ἀναθεωρητικοῦ Δικαστηρίου μὲ τόσας ἐγγυήσεις καὶ ἀφοῦ καὶ αἴτησις ἀναιρέσεως κατὰ τῆς ἀποφάσεως αὐτοῦ διὰ τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους ἐπιτρέπεται ἀναίρεσις, ἀπερρίφθη ἀπὸ τὸν Ἄρειον Πάγον, θὰ ἔπρεπε νὰ θεωρηθῇ κλειστὴ ἡ ὑπόθεσις αὐτή. Ὁ θόρυβος, ὅμως, ἐξακολουθεῖ καὶ ἀναγκάζεται ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Καραμανλῆ τὸ 1955, τὸν Νοέμβριον ἢ τὸν Ὀκτώβριον, νὰ εἰσηγηθῇ τὴν ἀμνήστευσιν τῶν ἀεροπόρων. Εἶπον καὶ εἰς τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν, ὅτι εἶμαι ὑποχρεωμένος ἐγὼ περισσότερον παντὸς ἄλλου, ὡς ἐκ τῆς ἰδιότητός μου νὰ σέβωμαι τὸ δεδικασμένον, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ καὶ ὑποχρέωσιν ὅλων τῶν πολιτῶν καὶ δὲν θέλω νὰ λάβω θέσιν ἐπὶ τῆς οὐσίας τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω τὴν στιγμὴν αὐτὴν ἐὰν οἱ ἀεροπόροι ἦσαν ἔνοχοι τῆς πράξεως διὰ τῆς ὁποίας κατεδικάσθησαν ἢ δὲν ἦσαν. Μοῦ ἀρκεῖ τὸ γεγονὸς ὅτι ἐξεδόθησαν ἀποφάσεις ὑπὸ αὐτὰς τὰς ἐγγυήσεις. Διεπιστώθη ἐκ τῶν ὑστέρων ὅτι εἰς τὴν ἀμνήστευσιν δὲν εἶχε περιληφθῆ ἡ παραφυὰς αὐτὴ τοῦ ἀδικήματος τῆς ψευδομαρτυρίας. Εἰσάγει ὁ προκάτοχός μου, ὁ κ. Ἀδαμόπουλος νέον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἀποδέχεται ὁμοφώνως ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καὶ τὸ ὁποῖον φθάνει μέχρι τῆς αἰθούσης αὐτῆς ὑπὸ τὴν γενικὴν ἐπιδοκιμασίαν καὶ τὸ ὁποῖον θὰ ἐψηφίζετο ἀναμφισβητήτως τὴν ἐποχὴν αὐτήν, ἐὰν κυβερνητικὸς βουλευτὴς δὲν ἐζήτει νὰ καθυστερήσῃ ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ διὰ τὸ ὁποῖον ἠκούετο ὁμόθυμος ἡ κραυγὴ εἰς τὴν αἴθουσαν καὶ ἀπὸ ὅλα τὰ σημεῖα ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ δεκτόν, ἐὰν δὲν μεσολαβοῦσε παρατήρησις κυβερνητικοῦ βουλευτοῦ, ζητοῦντος νὰ γίνῃ ἰδιαιτέρα συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου διὰ νὰ περιληφθῇ τροπολογία τὴν ὁποίαν ὁ ἴδιος εἶχεν ὑποβάλει, σχετιζομένην μὲ τὴν διάταξιν περὶ μετατροπῆς τῶν ποινῶν. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ τότε τὸ νομοσχέδιον διὰ νὰ ἔχῃ ἀπὸ τότε λήξει ἡ ὑπόθεσις. Καὶ ἐφθάσαμεν εἰς τὸν Ἰούλιον τοῦ 1956 μὲ τὴν κατάθεσιν νέου νομοσχεδίου ἐπαναλαμβάνοντες ἐπὶ λέξει ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶχε γίνει ὁμοφώνως δεκτὸν ἀπὸ τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ Ὑπουργείου Δικαιοσύνης τὸ 1955 καὶ τὸ ὁποῖον ἔπειτα ἐπρόκειτο νὰ δημιουργήσῃ τὸν θόρυβον, ὁ ὁποῖος ἐπηκολούθησε τὴν κατάθεσιν καὶ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ συμφωνοῦσα καὶ θὰ προσχωροῦσα εἰς τὴν ἄποψιν ὅτι θὰ ἦτο ἴσως ἐνδεδειγμένον νὰ ἀφεθῇ εἰς τοὺς καταδικασθέντας καὶ ἀμνηστευθέντας ἀεροπόρους ἡ εὐκαιρία νὰ ἀποδείξουν τὴν ἀθωότητά τους εἰς τὴν δίκην τῆς ψευδομαρτυρίας, ἐὰν δὲν εἶχε διεξαχθῆ ἡ δίκη μὲ τόσας ἐγγυήσεις, ἐὰν ὑπῆρχε ἔστω καὶ ἡ ἐλαχίστη πιθανότης ὅτι νέα δίκη ἐπὶ ψευδομαρτυρίᾳ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ὁδηγήσῃ εἰς ἀντίθετα συμπεράσματα καὶ ἂν ὑπῆρχε ἐγγύησις ὅτι ἡ νέα αὕτη δίκη θὰ ἦτο μοιραῖον νὰ ἔχῃ ὡς ἐπακόλουθον νέαν διαταραχὴν καὶ διασάλευσιν τῆς γαλήνης τοῦ Σώματος τῆς Ἀεροπορίας. Λέγω, λοιπόν, ὅτι ἡ καταδίκη τῶν ἀεροπόρων κατὰ τὸ δεύτερον καὶ τελικὸν στάδιον ἀπὸ τὸ Ἀναθεωρητικὸν Δικαστήριον εἶχε γίνει μὲ τόσας ἐγγυήσεις, ὥστε δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ πιστεύῃ κανεὶς σοβαρὰ ὅτι ἡ δίκη ἐπὶ ψευδομαρτυρίᾳ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχῃ τοιαῦτα ἀποτελέσματα καὶ περὶ τοῦ ὅτι καὶ οἱ ὑποστηρίζοντες τὰ ἀντίθετα εἶναι βέβαιοι καὶ ἐπίστευαν ὅτι δὲν πρόκειται ἡ δίκη νὰ ἔχῃ σοβαρὰ ἀποτελέσματα, ἀποδεικνύεται ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι ἀπὸ τοῦ 1953, ὅτε ὑπεβλήθησαν αἱ δύο μηνύσεις κατὰ τῶν ἀεροπόρων, μέχρι τοῦ Ἰουλίου τοῦ 1956, ὅταν ἐψηφίσθη τὸ Ν. Δ. τῆς παραγραφῆς τῆς πράξεως τῆς ψευδομαρτυρίας, δὲν ὑπεβλήθη ἄλλη μήνυσις, οὔτε κατὰ ἀξιωματικοῦ, οὔτε κατὰ ὁπλίτου ἢ ἄλλου παράγοντος τῆς διαδικασίας, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀποδεικνύει ὅτι καὶ οἱ ὑποστηρίζοντες τὰ ἀντίθετα ἦσαν βέβαιοι ὅτι δὲν ἐπρόκειτο ἐκ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς νὰ προκύψῃ διάφορον ἀποτέλεσμα. Ἐπρόκειτο βεβαίως νὰ διασαλευθῇ καὶ πάλιν ἡ γαλήνη καὶ περὶ αὐτοῦ πρόκειται. Εἶχε τὴν εὐκαιρίαν ὁ κ. Βουρδουμπᾶς νὰ ὑπενθυμίσῃ εἰς τὸ Σῶμα ὅτι πλὴν τοῦ Ἀναθεωρητικοῦ Δικαστηρίου, τὸ ὁποῖον κατεδίκασεν τοὺς ἀεροπόρους καὶ πλὴν τῶν βουλευμάτων τὰ ὁποῖα ἐξέδωκεν ἡ δίκη τῆς Ἀεροπορίας, διὰ τῶν ὁποίων ἀπηλλάγησαν οἱ κατηγορηθέντες διὰ τὰς πράξεις περὶ τῶν ὁποίων ἐγένετο λόγος κατὰ τὸ στάδιον τῆς ἀνακρίσεως, ἐπελήφθη καὶ τὸ τακτικὸν δικαστήριον, ἐπελήφθησαν καὶ ἡ κοινὴ δικαιοσύνη ἐπὶ μηνύσεως κατὰ ἑνὸς ἀξιωματικοῦ Τσόχου, ὁ ὁποῖος εἰς τὸ Ἀναθεωρητικὸν ἀνεκάλεσεν ὅ,τι εἶχε καταθέσει προηγουμένως εἰς τὴν ἀνάκρισιν. Ἐμηνύθη ἐπὶ ψευδομαρτυρία καὶ παρεπέμφθη εἰς τὰ τακτικὰ δικαστήρια, ἐξεδόθη βούλευμα παραπεμπτικὸν τοῦ Συμβουλίου Πλημμελειοδικῶν Ἀθηνῶν, διὰ τοῦ ὁποίου διαπιστοῦται ἡ ὕπαρξις στοιχείων ἐνοχῆς. Γίνεται παραπομπὴ εἰς τὸ Πλημμελειοδικεῖον, καταδικάζεται εἰς ποινὴν φυλακίσεως ἐπὶ ψευδομαρτυρία 16– 18 μῆνες καὶ ἡ ποινὴ αὐτὴ ἐπικυροῦται ἀπὸ τὸ Ἐφετεῖον, ἀπὸ τὸ τακτικὸν δικαστήριον ἐνώπιον τοῦ ὁποίου ἐπρόκειτο νὰ εἰσαχθῇ ἡ κατηγορία ἐπὶ ψευδομαρτυρία κατὰ τῶν δύο σμηνιτῶν. Ἐκρίθη, κύριοι συνάδελφοι, καὶ ἡ ψευδομαρτυρία ἀπὸ τὰ τακτικὰ δικαστήρια καὶ ὄχι ἀπὸ τὸ Στρατοδικεῖον. Ἐκρίθη εἰς τὴν ὑπόθεσιν τοῦ Τσόχου καὶ εἶπον τὰ δικαστήρια ὅτι εἶναι ἔνοχος ψευδομαρτυρίας ὁ Τσόχος, ὁ ὁποῖος ἀνεκάλεσε τὴν ὁμολογίαν τὴν ὁποίαν εἶχε κάμει εἰς τὴν ἀνάκρισιν καὶ εἰς τὸ Στρατοδικεῖον τῆς Ἀεροπορίας. Ποῖον λόγον θὰ εἶχε διεξαγωγὴ νέας δίκης τῶν δύο σμηνιτῶν καὶ πάλιν εἰς τὸ Στρατοδικεῖον τῆς Ἀεροπορίας. Κάθε ἕνας ἠμπορεῖ νὰ ἀντιληφθῇ ποῖον λόγον θὰ εἶχε ἡ διεξαγωγὴ μιᾶς νέας δίκης καὶ ποῖον θὰ ἦτο τὸ ἀποτέλεσμα ἀπὸ τὴν διεξαγωγὴν τῆς νέας δίκης. Ἐλέχθησαν, κύριοι συνάδελφοι, ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ καὶ ἀπὸ τῶν στηλῶν τῶν ἐφημερίων, διάφορα αὐθαίρετα καὶ ἀβάσιμα πράγματα, πολλὰ τῶν ὁποίων προσάπτονται εἰς τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ἀρείου Πάγου διεξήγαγε τὴν ἀνάκρισιν, τὰ ὁποῖα προσάπτονται εἰς τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον τὸ Ἀναθεωρητικὸν Δικαστήριον ὑπὸ τὴν Προεδρίαν τοῦ ἐπιστρατευθέντος Ἀντιπροέδρου τοῦ Ἀρείου Πάγου, ἔκρινε τὴν ὑπόθεσιν. Θὰ παρακαλέσω τοὺς κ. κ. συναδέλφους, νὰ μοῦ ἐπιτρέψουν νὰ ἀναγνώσω ἕνα ἄρθρον δημοσιευθὲν τὸ θέρος τοῦ 1957 εἰς Ἀθηναϊκὴν ἐφημερίδα, ἄρθρον ὑπογραφόμενον ἀπὸ τὸν Προεδρεύσαντα τοῦ Ἀναθεωρητικοῦ Δικαστηρίου: «Ὁ Προεδρεύων ....(ἀναγιγνώσκει) ....». Αὐτὴ εἶναι ἡ ἱστορία, κύριοι βουλευταί, τῆς ὑποθέσεως διὰ τὴν ὁποίαν συζητεῖ τὴν ἑσπέραν αὐτὴν ἡ Βουλὴ καὶ διὰ τὴν ὁποίαν εἶχεν ἀρχίσει ἡ συζήτησις τὸν Ἀπρίλιον τοῦ τρέχοντος ἔτους. Εἶμαι βέβαιος ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι πράγματι τὸ νομοθετικὸν μέτρον τὸ ὁποῖον ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ Ν. Δ. τοῦ Ἰουνίου 1956, ἐξυπηρετεῖ τὸ μέλλον τοῦ Σώματος τῆς Ἀεροπορίας καὶ ὅτι ἀντιθέτως διεξαγωγὴ νέας δίκης θὰ ἐπρόκειτο νὰ ἔχῃ δυσάρεστα διὰ νὰ μὴ εἴπω καταστρεπτικὰ ἀποτελέσματα διὰ τὴν ἑνότητα τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ διέπῃ τὰ Σώματα εἰς τὰ ὁποῖα στηρίζεται ἡ ἐθνική μας ἄμυνα καὶ ἀσφάλεια.

§428ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων κ. Γ. Παπανδρέου, ἔχει τὸν λόγον.

§429Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, αἱ ἀπόψεις ἐξετέθησαν ἑκατέρωθεν καὶ δὲν πρόκειται νὰ δώσω συνέχειαν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ συγκεκριμένου θέματος. Ἐπιθυμῶ μόνον νὰ συναγάγω ὀλίγα γενικὰ συμπεράσματα ἀπὸ τὴν συζήτησιν. Εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ὅτι δέχεται τὸ δεδικασμένον. Καὶ ἡμεῖς θὰ ἠθέλαμεν νὰ δεχθῶμεν τὸ δεδικασμένον. Ἐκτός, ὅμως, τοῦ τυπικοῦ δεδικασμένου, ὑπάρχει καὶ ἡ γενικὴ συνείδησις τοῦ δικαίου. Καὶ ἐνῷ ὑπάρχει τὸ τυπικὸν δεδικασμένον, τὸ δυστύχημα εἶναι ὅτι εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν δὲν συμπίπτει μὲ τὴν γενικὴν συνείδησιν περὶ δικαίου. Καὶ τοῦτο ἀποτελεῖ βεβαίως διὰ τὴν Ἑλληνικὴν Δικαιοσύνην ἐξαίρεσιν, διότι ὁ κανών, πρὸς τιμὴν τῆς Ἑλληνικῆς Δικαιοσύνης, εἶναι ὅτι ἑκάστοτε τὸ δεδικασμένον εὑρίσκει ἀνταπόκρισιν εἰς τὴν περὶ δικαίου συνείδησιν τοῦ λαοῦ. Οἱ λόγοι, διὰ τοὺς ὁποίους εἰς τὴν συγκεκριμένην περίπτωσιν ὑφίσταται ἡ ἐξαίρεσις, εἶναι γνωστοὶ καὶ ἀνεπτύχθησαν καὶ πάλιν κατὰ τὴν σημερινὴν συζήτησιν. Εἶναι πρῶτον τὸ γεγονὸς τοῦ εἴδους τῆς καταδίκης. Τὸ εἶπον εἰς μίαν διακοπήν μου καὶ θὰ τὸ ἐπαναλάβω ἐπειδὴ εἶναι θεμελιῶδες καὶ διὰ τὴν ἰδικήν μου συνείδησιν. Τὸ γεγονὸς ὅτι εἰς μίαν κατηγορίαν αὐτοῦ τοῦ εἴδους δὲν ἐξεδόθη ἡ ἀναμενομένη ἀπόφασις, ἢ καταδίκη εἰς θάνατον ἢ ἀθώωσις.

§430Β. ΑΛΕΞΑΤΟΣ. Δὲν εἶναι ἔτσι, κύριε Πρόεδρε. (Φωναὶ — θόρυβος).

§431Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Εἶναι ἐντελῶς ἀδικαιολόγητος ἡ διαφωνία ἐπὶ πραγματικῶν γεγονότων, ἀλλὰ ἡ ἀπόφασις εἶναι δεδομένη καὶ εἶναι γνωστὸν καὶ εἶναι γεγονὸς ὅτι ἡ ἀπόφασις δὲν περιέχει αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἀνέπτυξα δηλαδὴ ἢ ἀθώωσις ἢ καταδίκη εἰς θάνατον. Περιέχει καταδίκην εἰς θάνατον, περιέχει καταδίκην εἰς ἰσόβια δεσμά, περιέχει ἄλλας ποινὰς φυλακίσεως. Αὐτὸ εἶναι δεδομένον. Διὰ τὴν ἰδικήν μου συνείδησιν, ὁ πρῶτος κλονισμός, διὰ τὸν ὁποῖον λυποῦμαι, ὁ πρῶτος κλονισμὸς πρὸς τὸ δεδικασμένον εὑρίσκεται εἰς αὐτὸ τὸ περιεχόμενον τῆς ἀποφάσεως. Δὲν μοῦ ἱκανοποιεῖ, ὡς μέλος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τὸ αἴσθημα τοῦ δικαίου. Δεύτερον ἐπίσης γεγονός, εἶναι ὅτι εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν ἐβεβαιώθη ἡ ὕπαρξις πολλῶν ἢ ὀλίγων βασανιστηρίων, διότι ταῦτα ἤσκησαν ἐπιρροὴν ἐπὶ τῶν μαρτυριῶν. Καὶ ὡμολογήθη, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι περιπτώσεις βασανιστηρίων ὑπῆρξαν. Ὑπάρχουν, συνεπῶς, δύο βαρυσήμαντα γεγονότα, τὰ ὁποῖα, ἀποτελοῦν εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, ἐξαίρεσιν. Πρῶτον τὸ γεγονὸς ὅτι ὑπῆρξεν ἡ ἀπόφασις ἡ ὁποία δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὴν συνείδησιν περὶ δικαίου, διότι εἰς τὴν περίπτωσιν δολιοφθορῶν Ἑλλήνων ἀξιωματικῶν εἰς Ἑλληνικὰ ἀεροπλάνα, ἄλλη ποινὴ ἐκτὸς τοῦ θανάτου δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ. Εἰς αὐτὸ τὸ συμπέρασμα εἶμαι ἀμετακίνητος. Καὶ δεύτερον, τὰ βασανιστήρια καὶ εἰς δίκας ὅπου ὑπῆρξαν βασανιστήρια, ὁ κλονισμὸς ἐμπιστοσύνης πρὸς τὸ δεδικασμένον εἶναι ἀνθρώπινος. Αὐτοὶ εἶναι οἱ δύο θεμελιώδεις λόγοι, διὰ τοὺς ὁποίους εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν τὸ τυπικὸν δεδικασμένον, δυστυχῶς, δὲν συμπίπτει πρὸς τὴν περὶ δικαίου συνείδησιν τοῦ λαοῦ. Ἐκρίθη ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἔπρεπε νὰ δοθῇ ἀμνηστία. Ἡ ἀμνηστία δίδεται εἰς τὰ πολιτικὰ ἀδικήματα καὶ πράγματι ὑπηρετεῖ, ὅταν εὐστόχως δίδεται, τὴν γαλήνην. Ἐρωτᾶται, ἡ περίπτωσις τῆς δολιοφθορᾶς τῆς Ἀεροπορίας ἀνήκει εἰς τὰς κατηγορίας ὅπου ἡ ἀμνηστία ὑπηρετεῖ τὴν γαλήνην; Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ἐπίσης δὲν ὑπάρχει σύμπτωσις τῶν ἰδικῶν μας ἀπόψεων μὲ τὴν Κυβέρνησιν. Ἡ ἀμνηστία, ἡ ὁποία δὲν ἐπέφερε τὴν γαλήνην, διότι οἱ ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι ἠμνηστεύθησαν ἠσθάνθησαν, ὅτι ὡς τίμημα τῆς ἐλευθερίας των ἔχουν τὴν ἀμφισβήτησιν τῆς πατριωτικῆς των τιμῆς, ἐπειδὴ δὲν κατηργήθη ἡ ὕπαρξις τοῦ ἀδικήματος.

§432Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Δὲν ἀντέδρασαν.

§433Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἀντέδρασαν. Ἐπιμόνως ἔχουν διαμαρτυρηθῆ. Καὶ ὁ μὲν κ. Ἀδαμόπουλος εἶπεν, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ ἀφ’ ἧς ἐξησφάλισαν τὴν ἐλευθερίαν των ὁμιλοῦν περὶ τῆς τιμῆς των διὰ νὰ ἐκδικηθοῦν τοὺς ἀντιπάλους των. Ἄδικον, ὅμως, εἶναι, νὰ δεχθῶμεν, ὅτι Ἕλληνες ἀξιωματικοὶ εἶναι ἀδιάφοροι διὰ τὴν πατριωτικήν των τιμήν. Καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ ἰδικόν μας συμπέρασμα. Ἡ ἀμνηστία ἡ ὁποία ἐδόθη εἰς ἀξιωματικοὺς καταδικασθέντας ὡς δολιοφθορεῖς, δὲν ὁδηγεῖ εἰς τὸ ἀποτέλεσμα τῆς γαλήνης. Τοὐναντίον ἀφήνει ἀνικανοποίητον καὶ τὸ αἴτημα τῆς ἐθνικῆς ἀσφαλείας, τὸ ὁποῖον ἐπέβαλε, ὅπως οἱ πραγματικοὶ ἔνοχοι τιμωρηθοῦν ἀμειλίκτως, ἐνῷ σήμερον, ἐνδεχομένως, εἶναι ἐλεύθεροι καὶ ἀφήνει ἐπίσης ἀνικανοποίητον καὶ τὸ αἴσθημα τῆς ἠθικῆς τάξεως, τὸ ὁποῖον ἐπέβαλεν, ὅπως οἱ πραγματικοὶ ἀθῶοι ἐπανεύρουν ὁλοκληρωτικῶς τὴν τιμήν των, ἐνῷ μένουν σήμερον ὑπὸ τὸ ἠθικὸν στῖγμα τῆς καταδίκης. Τοιουτοτρόπως καὶ τὰ δύο αἰτήματα τοῦ λαοῦ καὶ τὸ αἴτημα τῆς ἐθνικῆς ἀσφαλείας καὶ τὸ αἴτημα τῆς ἠθικῆς τάξεως παραμένουν ἀνικανοποίητα. Εἰς αὐτὰ τὰ ἀποτελέσματα ὡδήγησε ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους ἀνεπτύξαμεν, μὲ τὴν πολιτικὴν αὐτὴν διαφωνοῦμεν καὶ τὴν ἀποδοκιμάζομεν. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§434Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικ.). Ὀρθῶς ὁ ἀξιότιμος κ. συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων ἐξέθεσε τὰ θέματα ἐπὶ τῶν ὁποίων ὑπάρχει διαφωνία πρὸς τὴν ἄποψιν τὴν Κυβερνητικήν. Ἀναμφισβητήτως εἶναι περιττὸν νὰ προσθέσω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συμφωνήσῃ μὲ ὅσα ἐξέθεσεν ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων. Ἡ Κυβέρνησις, ἀντιθέτως πιστεύει ὅτι τὸ μέτρον τῆς παραγραφῆς τοῦ ἀδικήματος τῆς ψευδομαρτυρίας ἔπειτα ἀπὸ τὴν ἀμνηστίαν τοῦ ἀδικήματος τῆς ἐσχάτης προδοσίας, ἐξυπηρετεῖ πράγματι καὶ ἐπιδιώκει ἐὰν εἶναι δυνατὸν ὄχι μόνον ἐὰν εἶναι δυνατόν, ἀλλὰ ἔχει ἐξασφαλίσει τὴν γαλήνην καὶ τὴν εἰρήνευσιν τῆς Ἀεροπορίας. Καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ προσθέσω ἐν ἐπιλόγῳ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἠμπορεῖ νὰ θεωρῇ ἑαυτὴν ἱκανοποιημένην, διότι τοὐλάχιστον κατὰ τὴν ἀποψινὴν συζήτησιν, ὅπως καὶ παλαιότερον, δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ θεμελιωθῇ διάφορος ἀντίληψις περὶ τῶν λόγων οἱ ὁποῖοι παρεκίνησαν τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν ἀμνήστευσιν τοῦ ἀδικήματος τῶν ἀεροπόρων καὶ τοῦ παρεπομένου ἀδικήματος τῆς ψευδομαρτυρίας. Διότι δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ προσαχθῇ οἱαδήποτε ἔνδειξις περὶ τοῦ ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία δὲν εἶχε καμμίαν ἀνάμιξιν οὔτε κατὰ τὸν χρόνον, ὅπως εἶπον τῆς διαπράξεως τοῦ ἀδικήματος, οὔτε κατὰ τὸν χρόνον τῆς διεξαγωγῆς τῆς δίκης εἰς τὸ Ἀεροδικεῖον, ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει κανένα λόγον νὰ ἐπιδιώξῃ διὰ τῆς ἐνεργείας τῆς αὐτῆς, παρὰ μόνον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀπετέλεσε καὶ τὸν πραγματικὸν σκοπὸν τοῦ νομοθετήματος, τὴν ἐξασφάλισιν δηλαδὴ τῆς γαλήνης καὶ τῆς ἠρεμίας τῆς Ἀεροπορίας. (Χειροκροτήματα).

§435ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐξαντληθέντος τοῦ καταλόγου τῶν ἐγγεγραμμένων ἀγορητῶν, κηρύσσομεν περαιωμένην τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. 3555) 56 «περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ μετατροπῆς ποινῶν καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». Παρακαλοῦνται οἱ ἀποδεχόμενοι τὴν πρότασιν ταύτην ὅπως ἐγερθῶσιν. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι ἐκ τῶν κ. κ. βουλευτῶν).

§436ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ ἠγέρθησαν οἱ ὀλιγώτεροι, ἡ πρότασις ἀπορρίπτεται. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§437ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§438ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ σήμερον καὶ ὥραν 6.30′ ἀπογευματινήν, μὲ θέμα Ἡμερησίας Διατάξεως νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 2 π. μ.)