1957.02.05

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 40ὴ

ΤΡΙΤΗ 5 Φεβρουαρίου 1957

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 6.45′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Κύριοι βουλευταί, μετὰ θλίψεως ἀγγέλλω εἰς τὴν Βουλὴν τὸν θάνατον τοῦ βουλευτοῦ Δωδεκανήσου Γ. Ἰωαννίδη. Ὁ ἐκλιπὼν συνάδελφος εὐγενής, πρᾶος, προσηλωμένος εἰς τὸ καθῆκον, μὲ πίστιν βαθεῖαν εἰς τὰ ἐθνικὰ ἰδεώδη, ἀφῆκε πραγματικὸν κενὸν ἐν τῇ αἰθούσῃ αὐτῇ, ὅπου τὰ ἀνωτέρω προσόντα του ἐξετιμήθησαν. Εἶναι κρῖμα, ὅτι ἀπέρχονται τοῦ κόσμου τούτου, καὶ τῆς αἰθούσης αὐτῆς, σεμνοὶ θεράποντες τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ καὶ τῆς Δημοκρατίας, ὅπως ὁ ἐκλιπὼν συνάδελφος.

§2Σ. ΚΩΤΙΑΔΗΣ. (Ὑπ. Ἐμπ. Ναυτιλίας). Κύριε Πρόεδρε, ἡ Κυβέρνησις αἰσθάνεται βαθεῖαν θλῖψιν ἐπὶ τῷ ἀγγέλματι τοῦ θανάτου τοῦ ἐγκρίτου ἐκ Κῶ συναδέλφου βουλευτοῦ Δωδεκανήσου Γ. Ἰωαννίδη. Ἡ Δωδεκάνησος θρηνεῖ σήμερον τὴν ἀπώλειαν ἑνὸς ἐκλεκτοῦ τέκνου της, πολλὰς προσενεγκόντος εἰς αὐτὴν ὑπηρεσίας. Λόγῳ δὲ τῶν ἰδιαιτέρων δεσμῶν μου μὲ τὸν μεταστάντα θεωρῶ καθῆκον μου νὰ ἐξάρω τὸ ἦθος, τὴν ἀρετὴν καὶ τὸν χαρακτῆρα τοῦ ἐκλιπόντος. Ἰατρὸς τὸ ἐπάγγελμα, πρᾶος, εὐγενής, προσηνέστατος, φιλάνθρωπος μὲ τὴν πλήρη ἔννοιαν τῆς λέξεως, εἶχεν ὡς ἀποστολὴν νὰ κάμνῃ τὸ καλὸν ἀφειδῶς καὶ νὰ ἐξυπηρετῇ τοὺς πάντας. Ἀναμιχθείς, κατὰ τὴν περίοδον τῆς ζοφερᾶς δουλείας τῆς Δωδεκανήσου, εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν κοινῶν τῆς ἰδιαιτέρας του πατρίδος, διεκρίθη διὰ τὴν φιλοπατρίαν του καὶ τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ κοινωνικοῦ συνόλου, δι’ ὃ καὶ ὑπερηγαπᾶτο παρὰ τοῦ Κωακοῦ λαοῦ. Μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν τῆς Δωδεκανήσου, χάρις εἰς τὸ ἦθος καὶ τὰς ὑπηρεσίας του, ἐτιμήθη διὰ τοῦ ἀξιώματος τοῦ Δημάρχου τῆς πόλεως Κῶ καὶ δὶς τοῦ βουλευτοῦ Δωδεκανήσου. Ἀπευθύνω ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως θερμὰ συλλυπητήρια εἰς τὴν βαρυπενθοῦσαν οἰκογένειάν του, εὔχομαι εἰς τὸν μεταστάντα ἀγαπητὸν καὶ ἐκλεκτὸν συνάδελφον ἐλαφρὸν τὸ χῶμα τῆς γῆς τοῦ Ἱπποκράτους, ποὺ θὰ καλύψῃ τὸν τάφον του.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ τὴν Βουλήν, ὅπως τηρήσωμεν ἑνὸς λεπτοῦ σιγὴν εἰς μνήμην τοῦ ἐκλιπόντος συναδέλφου. (Ἅπαντες οἱ βουλευταὶ ἐγείρονται καὶ τηρεῖται ἑνὸς λεπτοῦ σιγή).

§4ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αἰωνία του ἡ μνήμη.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Μπριλλάκης αἰτεῖται 15θήμερον ἀπουσίας ἄδειαν, προκειμένου ν’ ἀναχωρήσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§6ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, ἐγκρίνεται.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε τὴν χορήγησιν τῆς αἰτουμένης ἀδείας. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Ἀποσκίτης ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κ.λ.π.

§8Κ. ΑΠΟΣΚΙΤΗΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ κ. Δ. Μανέντης (Ὑφυπ. Γεωργίας), καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Ν. Δ. 2535)53 «περὶ καθορισμοῦ τιμήματος ἀποστραγγισθεισῶν γαιῶν καὶ περὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων ἀφορωσῶν εἰς τὰς γαίας ταύτας». Ὁ κ. Χ. Καραπιπέρης (Ὑφυπ. Συγκοινωνιῶν) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 1621)1.8.1955 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου». Ἡ ἐπὶ τῆς Γεωργίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκκοκκίσεως βάμβακος». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. Πλατῆς καὶ Δ. Στεφάνου, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου περὶ ὀργανώσεως τῆς Γραμματείας τῶν Δικαστηρίων καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Γρηγορίου, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ Συμβολαιογράφων καὶ Ὑποθηκοφυλάκων διατάξεων περὶ ἐξαλείψεως τῶν ὑποθηκῶν κ. λ. π.». Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Μαλλιάκας, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ Συμβολαιογράφων καὶ Ὑποθηκοφυλάκων διατάξεων, περὶ ἐξαλείψεως ὑποθηκῶν κ.λ.π.». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. Μπακατσέλος καὶ Ι. Παπαηλιάκης, καταθέτουσι τροπολογίας ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως Ὀργανισμοῦ Ἀστικῶν Συγκοινωνιῶν Θεσσαλονίκης (Ο.Α.Σ.Θ.). Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. Βογιατζῆς, Π. Γυιόκας, Κ. Παπαδόπουλος, Ι. Λαυρεντίδης καὶ Γ. Ρουμάνης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκτελωνιστῶν, διασαφιστῶν καὶ βοηθῶν ἐκτελωνιστῶν». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Δ. Πετροπουλάκος, Ε. Σαββόπουλος, Μ. Μυριδάκης καὶ Γ. Κατσαφάδος, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ φορολογίας μεταβιβάσεως μεταλλείων». Ὁ βουλευτὴς κ. Ε. Καλαντζῆς, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκκοκκίσεως βάμβακος». Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Ζάκκας, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν διατάξεων τοῦ νόμου 2348 τοῦ 1953 «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων ἀφορωσῶν τὴν ἐπεξεργασίαν τῶν φύλλων τοῦ καπνοῦ καὶ συγχωνεύσεως τοῦ Ταμείου Ἀσφαλίσεως Καπνεργατῶν μετὰ τοῦ Ι.Κ.Α., ὡς ἐτροποποιήθη οὗτος μεταγενεστέρως». Τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 14888) 5.2.57 ἐγγράφου του διαβιβάζει ἀναφορὰν τοῦ κ. Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Ἀθηνῶν μετὰ τῆς σχετικῆς κατὰ τοῦ βουλευτοῦ κ. Κωνσταντίνου Μητσοτάκη ποινικῆς δικογραφίας αἰτοῦντος τὴν ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας αὐτοῦ, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 63 τοῦ Συντάγματος. (Παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν).

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Συζητοῦνται αἱ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν Γεωργίας ἀπευθυνόμεναι ἀναφοραὶ καὶ ἐρωτήσεις. Ἡ ἀναφορὰ ὑποψηφίων δακτυλογράφων διὰ τὴν κατάληψιν θέσεως ΥΠΕΜ Δράμας, διαγράφεται, ἀπόντος τοῦ ἐπ’ αὐτῆς ἐγγεγραμμένου ὅπως ὁμιλήσῃ βουλευτοῦ κ. Θ. Παπαπαναγιώτου. Ὁμοίως διαγράφεται ἀναφορὰ τῶν ἀκτημόνων γεωργῶν Βαγίων–Θηβῶν, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν περικοπὴν τοῦ κλήρου ἀποκαταστάσεώς των ἐν τῇ Κωπαΐδι κ.λ.π., ἀπόντος τοῦ ἐπ’ αὐτῆς ἐγγεγραμμένου βουλευτοῦ κ. Δ. Παπασπύρου. Ὁ κ. Γ. Πρίφτης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Κοινοτικοῦ Συμβουλίου καὶ τοῦ Γεωργικοῦ Πιστωτικοῦ Συνεταιρισμοῦ Μεσσαριᾶς καὶ τοῦ Ἐλαιουργικοῦ Συνεταιρισμοῦ Βελωνάδων Κερκύρας, περὶ μετατροπῆς τῶν πρὸς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν βραχυπροθέσμων χρεῶν των εἰς μεσοπρόθεσμα τοιαῦτα.

§10Γ. ΠΡΙΦΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἀναφορὰς τοῦ Γεωργικοῦ Συνεταιρισμοῦ Μεσσαριᾶς καὶ τοῦ Γεωργικοῦ Συνεταιρισμοῦ Βελωνάδων, ὅπως ἐπίσης καὶ ψήφισμα τοῦ Συνδέσμου τῆς Ἑνώσεως Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν Κερκύρας εἰς τὰ ὁποῖα σαφῶς ἀναγράφεται ὅτι εἶναι ἀπαραίτητος ἡ μετατροπὴ τῶν ληξασῶν ἤδη ὑποχρεώσεων ἐκ χρεῶν τῶν ἀγροτῶν πρὸς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν εἰς μεσοπρόθεσμα, διότι εὑρίσκονται εἰς ἀδυναμίαν ὑπὸ τὰς παρούσας συνθήκας νὰ ἐκπληρώσουν τὰς ὑποχρεώσεις των. Καὶ εἶναι γνωστὸν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας ἐπὶ μίαν 5ετίαν δὲν ἐπετεύχθη οὐδεμία ἐλαιοεσοδεία, ὡς ἐκ τούτου ἔχουν ἐπισωρευθῆ ἀρκετὰ ἀνεξόφλητα ἀγροτικὰ χρέη. Ἐπὶ πλέον ἀναγκάζονται διὰ νὰ προμηθεύωνται τὰ λιπάσματά των καὶ διὰ νὰ συνεχίσουν τὰς συναλλαγάς των μετὰ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης νὰ πωλοῦν καὶ τὰ ἀροτριῶντα ζῶα των. Ἐπειδὴ τὸ θέμα εἶναι καθολικὸν διὰ τὸν Νομὸν Κερκύρας, ὅπως γνωρίζετε καὶ δι’ ἄλλας περιφερείας, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν Γεωργίας νὰ μᾶς πληροφορήσῃ ποῖα μέτρα εἶναι δυνατὸν νὰ λάβῃ τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας παρὰ τῇ Α.Τ.Ε., οὕτως ὥστε νὰ ἐπιτευχθῇ ἕνας διακανονισμὸς τῶν ὑποχρεώσεων αὐτῶν, ἐὰν ὄχι εἰς τρεῖς ἐτησίας δόσεις, ὅπως ἀναφέρουν τὰ ὑποβληθέντα ψηφίσματα εἰς τὴν Βουλὴν τοὐλάχιστον νὰ μεταβληθοῦν εἰς μεσοπρόθεσμα, οὕτως ὥστε νὰ δυνηθοῦν οἱ ἀγρόται νὰ ἀνταποκριθοῦν εἰς τὰς ὑποχρεώσεις των αὐτὰς καὶ εἰς τὰς πολλαπλᾶς ἀνάγκας τὰς ὁποίας ἀντιμετωπίζουν.

§11Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, καὶ ἡ ὑπ’ ἀριθ. 27 ἀναφορὰ εἶναι σχετική.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν τὰ εἶπε καλὰ ὁ κ. Πρίφτης...

§13Α. ΛΑΣΚΑΡΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πράγματι ἐντόνως καὶ ἀπὸ ὅλας τὰς γωνίας τῆς Ἑλλάδος ὑποβάλλεται τὸ αἴτημα τῆς μετατροπῆς τῶν χρεῶν τῶν ἀγροτῶν εἰς μεσοπρόθεσμα, ἢ καλλίτερον θὰ ἔπρεπε τὰ χρέη αὐτὰ νὰ παγιωθοῦν, ὅπως ἀκριβῶς γίνεται διὰ μερίδα τινὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Ὁπωσδήποτε ὑπάρχει ἡ ἀνάγκη αὐτὴ καὶ ἡ ἀνάγκη αὐτὴ ὑπαγορεύεται ἀπὸ τὰς γενικωτέρας ἀνάγκας τῆς ἀγροτικῆς μας οἰκονομίας. Δὲν εἶναι δυνατὸν μὲ τὰς περιστάσεις εἰς τὰς ὁποίας εὑρέθη ὁ ἀγροτικός μας πληθυσμὸς μεταπολεμικῶς νὰ ἀναζωογονηθῇ ἡ Ἐθνική μας Οἰκονομία, χωρὶς ἱκανοποιητικὴν χρηματοδότησιν. Ὁπωσδήποτε θὰ πρέπει τὸ μέτρον νὰ εἶναι γενικὸν καὶ ὁριστικὸν δι’ ὅλα τὰ ἀγροτικὰ χρέη. Θὰ πρέπει νὰ παγιωθοῦν καὶ διὰ τοὺς ἀγρότας τὰ χρέη αὐτά.

§14Δ. ΛΑΝΤΖΟΥΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι βεβαιωμένον παγκοίνως ὅτι ἡ τάξις τῶν ἀγροτῶν εἰς τὰ δύο τελευταῖα ἔτη, ἔχει ἐξυπηρετηθῆ σημαντικῶς καὶ τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἔχει λάβει ἡ Κυβέρνησις ὑπὲρ τῶν ἀγροτῶν καὶ εἰς τὰς τιμὰς τῶν προϊόντων καὶ εἰς τὴν χορήγησιν εὐθηνῶν λιπασμάτων καὶ λοιπῶν ἄλλων μέτρων. Λόγῳ, ὅμως, γεγονότων ἀνωτέρας βίας, ὡς ἡ χάλαζα, οἱ ἄνεμοι κ. λ.π., ἐπῆλθον ὡρισμέναι ζημίαι εἰς τοὺς ἀγρότας καὶ οὕτω δὲν ἠδυνήθησαν οὗτοι νὰ ἐξοφλήσουν τὰ παλαιά των χρέη πρὸς τὴν Α.Τ.Ε. Ἐπιβάλλεται διὰ τὴν περίπτωσιν αὐτὴν τῆς ἀνωτέρας βίας, νὰ ἀποβλέψωμεν μετὰ συμπαθείας εἰς τοὺς δυστυχεῖς ἐκείνους ἀγρότας οἱ ὁποῖοι ὑπέστησαν τὰς μεγάλας αὐτὰς ζημίας καὶ νὰ ρυθμίσωμε τὴν ἐξόφλησιν τῶν χρεῶν των ἐντὸς ὡρισμένου διαστήματος 5ετίας διὰ νὰ ἀποφύγουν τὴν ἐκπλειστηρίασιν ἢ ἄλλα ἀναγκαστικὰ μέτρα. Τοιαῦτα παραδείγματα, κύριε Πρόεδρε, ἔχομεν εἰς τὴν Μεσσηνίαν, λόγῳ τῶν γεγονότων ἀνωτέρας βίας, χαλάζης, παγετοῦ κ.λ.π., πλήξαντα τοὺς ὀρυζοκαλλιεργητάς, σταφιδοπαραγωγούς, τοὺς πατατοπαραγωγοὺς καὶ καλλιεργητὰς ὡρισμένων ἄλλων γεωργικῶν προϊόντων. Ἐπιβάλλεται διὰ τὰς περιπτώσεις αὐτὰς τῆς ἀνωτέρας βίας νὰ γίνῃ σύστασις εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν νὰ ἀναστείλῃ τὴν ἐξόφλησιν τῶν χρεῶν, παρέχουσα προθεσμίαν ἐξοφλήσεως.

§15Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Κύριε Ὑπουργέ, συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφοράν, διότι πράγματι οἱ ἐλαιοπαραγωγοὶ τὰ τελευταῖα χρόνια εὑρίσκονται εἰς δεινὴν οἰκονομικὴν κρίσιν. Δὲν ὑπῆρξε παραγωγὴ ἀρκετὴ διὰ νὰ ἱκανοποιήσῃ τὰς ἀνάγκας των καὶ τὰς ἐλλείψεις τὰς ὁποίας ἔχουν. Ἀπαιτεῖται κάποια ἐλαστικότης ἐκ μέρους τῆς Α.Τ.Ε. καὶ νομίζω ὅτι σεῖς θὰ τὴν υἱοθετήσητε καὶ θὰ κάμητε τὰς δεούσας συστάσεις.

§16Κ. ΤΣΙΓΑΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, συνηγορῶ καὶ ἐγὼ διὰ τὴν μετατροπὴν τῶν δανείων εἰς μεσοπρόθεσμα, διότι πράγματι ἡ κατάστασίς των εὑρίσκεται εἰς κατάστασιν ἐξαθλιώσεως καὶ μόνον τὸ μέτρον αὐτὸ θὰ δυνηθῇ νὰ τοὺς ἀνακουφίσῃ διὰ νὰ ἠμπορέσουν νὰ συνεχίσουν τὰς γεωργικὰς ἐργασίας των.

§17Γ. ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ. Προσθέτω καὶ ἐγὼ τὴν παράκλησιν νὰ υἱοθετήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τὸ αἴτημα τῶν Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν Κερκύρας. Ἐπιθυμῶ νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχὴν τῆς Α.Τ.Ε. ὅτι ἡ ἀναστολὴ τῶν χρεῶν εἶναι πλέον Πανελλήνιον αἴτημα. Πρέπει ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἀπασχοληθῇ σοβαρῶς μὲ τὸ ζήτημα αὐτό, διότι ἡ γεωργία δὲν δύναται εἰς οἱανδήποτε γωνίαν τῆς Ἑλλάδος καὶ ἐὰν εὑρίσκεται νὰ ἐξοφλήσῃ τὰ χρέη καὶ θὰ πρέπει ὁπωσδήποτε νὰ εὑρεθῇ μία λύσις.

§18Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι συναφεῖς ἐρωτήσεις.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Περὶ Κερκύρας δὲν ὑπάρχουν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἔχει τὸν λόγον.

§20Δ. ΜΑΝΕΝΤΗΣ (Ὑφ. Γεωργίας). Δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ κατὰ τὴν ὁποίαν ἀπησχολήθη ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία μὲ παράπονα ἐναντίον τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης. Εἰς τὴν συγκεκριμένην, ὅμως, περίπτωσιν, τῆς παροχῆς διευκολύνσεων εἰς τοὺς ἐλαιοπαραγωγοὺς τῆς Κερκύρας, νομίζω ὅτι, μέσα εἰς τὰ ἐπιτρεπτὰ ὅρια, ἡ Α.Τ.Ε. πράγματι παρέσχεν ὅσας ἦτο δυνατὸν νὰ παράσχῃ διευκολύνσεις εἰς τοὺς ἐλαιοπαραγωγοὺς τῆς Κερκύρας. Ἄλλο ζήτημα εἶναι κατὰ πόσον εἶναι ὀρθὴ ἡ αἰτουμένη ἀπὸ πλείστους συναδέλφους λῆψις ἑνὸς ριζικωτέρου μέτρου διὰ τὴν μετατροπὴν τῶν χρεῶν τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου εἰς μακροπρόθεσμα, ἢ μεσοπρόθεσμα. Αὐτὸ εἶναι, βέβαια, κάτι, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ ἀντικείμενον γενικωτέρας μελέτης καὶ φροντίδος — καὶ τὸ ὁποῖον βεβαίως αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ τὸ ὑποσχεθῶ ἐγώ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑπόσχομαι εἰς τοὺς ἀγαπητοὺς συναδέλφους, εἶναι ὅτι ἤδη ἐξετάζεται τὸ ζήτημα μετὰ πάσης προσοχῆς. Ἀλλὰ νὰ μὴ λησμονῆτε, ἀγαπητοὶ κύριοι συνάδελφοι, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς παροχῆς διευκολύνσεων ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν δυνατότητα, τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ Α.Τ.Ε. Ὅπως γνωρίζετε, ἡ Κυβέρνησις καταβάλλει προσπάθειαν διὰ νὰ προικοδοτηθῇ ἡ Α.Τ.Ε. μὲ ἓν σεβαστὸν ποσὸν ὁπότε θὰ εἶναι δυνατὸν τότε, ἐὰν ἐπιτευχθῇ ἡ προικοδότησις αὐτή, νὰ ἐξετασθῇ καὶ ἡ μετατροπὴ τῶν χρεῶν τῶν ἀγροτῶν, τῶν καλλιεργητικῶν καὶ τῶν βραχυπροθέσμων, εἰς μακροπρόθεσμα ἢ μεσοπρόθεσμα. Εἰδικῶς, ἐπαναλαμβάνω, διὰ τὴν Κέρκυραν ἡ Α.Τ.Ε. ὄχι μόνον δὲν ἐζήτησε τὰς καθυστερουμένας ὀφειλάς, ἀλλ’ ἀναγνωρίζουσα ὅτι οἱ ἐλαιοπαραγωγοὶ δὲν εὑρίσκοντο εἰς καλὴν κατάστασιν, συνεπείᾳ τῆς κακῆς ἐσοδείας καὶ συνεπείᾳ τῆς κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος καταστροφῆς τῆς ἐλαιοπαραγωγῆς, ὄχι μόνον, λέγω, δὲν ἐζήτησε τὰ ὀφειλόμενα, ἀλλ’ ἐχορήγησεν εἰς τοὺς ἐλαιοπαραγωγοὺς τῆς Κερκύρας καὶ πάλιν λιπάσματα, γεωργικὰ φάρμακα καὶ μὲ εἰδικὴν διάθεσιν ποσοῦ εἰς τὸ Ὑποκατάστημα Κερκύρας ἔλαβε κάθε μέτρον, τὸ ὁποῖον, ἐπαναλμβάνω, μέσα εἰς τὰ ὅρια τῶν δυνατοτήτων της ἦτο δυνατὸν νὰ λάβῃ διὰ τοὺς ἐλαιοπαραγωγοὺς τῆς Κερκύρας.

§21Γ. ΠΡΙΦΤΗΣ. Δὲν νομίζω, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ παρεξήγησις ἐκ τοῦ περιεχομένου τῆς ὁμιλίας μου, ὅτι ἐξεφράσθησαν παράπονα κατὰ τῆς Α.Τ.Ε. Κερκύρας. Εἶναι γεγονὸς ὅτι δὲν ἀσκεῖται πίεσις σοβαρὰ εἰς βάρος τῶν παραγωγῶν τῆς Κερκύρας, οὔτε ἰσχυρίσθην ἐγὼ τέτοιο πρᾶγμα, ἀλλὰ ἁπλῶς ἐδράχθην τῆς εὐκαιρίας τῆς ὑποβολῆς τῶν ψηφισμάτων τῶν συνεταιρισμῶν αὐτῶν, διὰ νὰ μεταφέρω εἰς τὴν Βουλὴν τὸ αἴτημα τῆς ἀναστολῆς τῶν δανείων, τὰ ὁποῖα ἐπικρέμανται ὡς Δαμόκλειος σπάθη ἐπὶ ἑκάστης ἀγροτικῆς οἰκογενείας. Αὐτὰ πρὸς ἄρσιν τῆς παρεξηγήσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅτι διετύπωσα παράπονα κατὰ τοῦ Ὑποκαταστήματος τῆς Α.Τ.Ε. Κερκύρας.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Βαρδινογιάννης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν Ρεθύμνης, ζητούντων ἀναστολὴν χρεῶν πρὸς τὴν Α.Τ.Ε., λόγῳ τῆς συνεχοῦς ἐπὶ ἔτη ἀφορίας.

§23Π. ΒΑΡΔΙΝΟΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρ’ ὅλον ὅτι τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ἀναπτύξωμεν, εἶναι σχετικὸν μὲ τὴν προηγουμένην ἐρώτησιν, θὰ πρέπει νὰ εἴπω ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας δὲν ἱκανοποίησε τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν μὲ τὴν ἀπάντησιν, τὴν ὁποίαν ἔδωσε. Δὲν εἶναι θέμα τῆς Α.Τ.Ε. ἡ ἄσκησις τῆς γεωργικῆς πολιτικῆς. Ἡ Α.Τ.Ε. καλεῖται ἁπλῶς νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Ὑποστηρίζοντες τὴν ἀναφορὰν τῶν Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν Ρεθύμνης, περὶ ἀναστολῆς τῶν χρεῶν πρὸς τὴν Α.Τ.Ε., θέλομεν νὰ ὑπενθυμίσωμεν εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργόν, μιὰ καὶ συνηθίζεται εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν νὰ ἐπικαλούμεθα κατὰ καιροὺς συστήματα τὰ ὁποῖα εἰς ἄλλα Κράτη ἐφαρμόζονται, ὅτι εἰς κανένα γεωργικὸν Κράτος δὲν ἐξυπηρετεῖται ἡ γεωργικὴ πίστις μὲ βραχυπρόθεσμα δάνεια. Τὰ βραχυπρόθεσμα δάνεια, κύριε Πρόεδρε, ἀποτελοῦν ἁπλῶς δάνεια ἀσπιρίνης πρὸς τὸν ἀγρότην, ὁ ὁποῖος πράγματι ὑποφέρει, καίτοι ἀποτελεῖ τὴν μεγαλυτέραν τάξιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Ὁσάκις πρόκειται νὰ προσφέρῃ καλεῖται πάντοτε πρῶτος καὶ ἀσφαλῶς εἶναι ὁ τελευταῖος, ὁσάκις πρόκειται νὰ λάβῃ. Εἰδικώτερον διὰ τὴν περιφέρειαν Ρεθύμνης, μίαν περιφέρειαν ἐξόχως ἐγκαταλελειμμένην ἀπὸ τὸ Κράτος, θὰ πρέπει νὰ ληφθῇ εἰδικὴ μέριμνα ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία πρέπει νὰ δώσῃ ὁδηγίας πρὸς τὴν Α.Τ.Ε., οὕτως, ὥστε νὰ μὴ πιέζηται ὁ ἀγροτικὸς πληθυσμός. Δὲν εἶναι θέμα οὔτε διευθυντῶν τῆς Α.Τ.Ε., οὔτε ἀσφαλῶς Διοικητοῦ τῆς Α.Τ.Ε., εἶναι θέμα γενικωτέρας πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Τότε μόνον ἠμποροῦμεν νὰ εἴπωμεν ὅτι ὑποστηρίζομεν τὸν ἀγρότην, ἂν ἀποφασίσωμεν νὰ τοῦ δώσωμεν μεσοπρόθεσμα καὶ μακροπρόθεσμα δάνεια. Εἰς τὴν Ἰταλίαν, φερ’ εἰπεῖν, δὲν δίδονται βραχυπρόθεσμα δάνεια. Τὰ βραχυπρόθεσμα δάνεια εἶναι πρὸς ἐνίσχυσιν τῶν ἀγροτικῶν οἰκογενειῶν καὶ ὄχι πρὸς ἀνάπτυξιν τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς. Δίδονται δάνεια διὰ πέντε χρόνια χωρὶς νὰ πληρώνεται κανεὶς τόκος καὶ ἐν συνεχείᾳ εἰσπράττονται. Νομίζω ὅτι τὰ δάνεια πρὸς τὸν ἀγρότην εἶναι πολὺ περισσότερον παραγωγικὰ ἀπὸ ὅ,τι εἶναι τὰ δάνεια εἰς ὡρισμένας βιομηχανίας, αἱ ὁποῖαι εἶναι δασμοβίωτοι καὶ αἱ ὁποῖαι εἰς τὸ τέλος δὲν πρόκειται νὰ πληρώσουν, διότι ἔχουν παγιοποιηθῆ αἱ πιστώσεις τὰς ὁποίας ἔχουν λάβει. Ἐὰν τυχὸν ἡ Κυβέρνησις ἔδειχνε μίαν μεγαλυτέραν γενναιότητα, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἤθελε μὲ στοργὴν νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ θέμα τῶν ἀγροτῶν, εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ εὕρισκε καὶ τὰ χρήματα, τὰ ἀπαιτούμενα διὰ τὴν προικοδότησιν τῆς Α.Τ.Ε. καὶ θὰ εἶχεν ἀσφαλῶς τὸ θάρρος νὰ λάβῃ ὅλα ἐκεῖνα τὰ γενναῖα μέτρα, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦν αἱ στιγμαὶ καὶ ὁ ἀγροτικὸς κόσμος ἐν τῷ συνόλῳ του. Ἡ περιοχὴ Ρεθύμνης, κατ’ ἐξοχὴν καὶ πάλιν, ἐπαναλαμβάνω, ἐγκαταλελειμμένη, ἀπὸ πάσης πλευρᾶς, θὰ πρέπει νὰ τύχῃ ἰδιαιτέρας στοργῆς καὶ ἰδιαιτέρας μερίμνης ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἀναμένω ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μᾶς ἀπαντήσῃ ἐπ’ αὐτοῦ.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Τρουλλινὸς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἰδίας ἀναφορᾶς.

§25Γ. ΤΡΟΥΛΛΙΝΟΣ. Δὲν εἶναι ὀρθόν, κύριε Ὑπουργέ, νὰ μετατοπίζεται τὸ θέμα ἀπὸ τοὺς ὤμους τῆς Κυβερνήσεως εἰς τοὺς ὤμους τῆς Α.Τ.Ε., ὅσον ἀφορᾶ τὴν ἀντιμετώπισιν τῆς πίστεως ἔναντι τῆς ἀγροτικῆς τάξεως. Εἶναι θέμα καθαρῶς κυβερνητικῆς πολιτικῆς καὶ ἡ ἠθελημένη ἢ ἀθέλητος μετατόπισις τοῦ ζητήματος, δὲν ἐξυπηρετεῖ τὴν προαγωγὴν τοῦ θέματος, τὸ ὁποῖον ὁμοθύμως ἡ Βουλὴ νομίζω ὅτι ἔχει ἀντιμετωπίσει. Καὶ ἀποτέλεσμα τῆς ὁμοθύμου αὐτῆς ἀντιμετωπίσεως καὶ ἀντιλήψεως, ὅτι ἡ ἀγροτικὴ πίστις πρέπει νὰ μεταβληθῇ τοὐλάχιστον εἰς μεσοπρόθεσμον, εἶναι καὶ ἡ κατάθεσις προτάσεως νόμου ὑπὸ ἱκανοῦ ἀριθμοῦ βουλευτῶν, ὅπως μετατραποῦν ὅλα τὰ ἐν ἐκκρεμότητι βραχυπρόθεσμα δάνεια εἰς μεσοπρόθεσμα. Δίδεται μία εὐκαιρία εἰς τὴν Κυβέρνησιν, μὲ τὴν πρότασιν αὐτὴν τοῦ νόμου, νὰ ἱκανοποιήσῃ, ἐὰν πράγματι ἐπιδιώκῃ τὴν μετατροπὴν τῆς ἀγροτικῆς πίστεως εἰς μεσοπρόθεσμον, νὰ μετατρέψῃ ὅλα τὰ ἐκκρεμοῦντα βραχυπρόθεσμα δάνεια εἰς μεσοπρόθεσμα. Διότι, ὅπως ἐτονίσθη ἐπαρκῶς, ἡ βραχυπρόθεσμος πίστις ὄχι μόνον δὲν ἐξυπηρετεῖ τὴν παραγωγὴν τῆς ἀγροτικῆς τάξεως, ὄχι μόνον δὲν βοηθεῖ τὸν ἀγρότην εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς παραγωγῆς, ἀλλὰ τοὐναντίον τὸν φέρει εἰς δύσκολον θέσιν. Διότι αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἰς ὅλας τὰς περιοχὰς τῆς Ἑλλάδος καί, ἰδιαιτέρως, εἰς τὸ πτωχὸν διαμέρισμα τῆς Ρεθύμνης, ὁ ἀγρότης συνθλίβεται μεταξὺ τοῦ εἰσπράκτορος τῆς Α.Τ.Ε. καὶ τοῦ εἰσπράκτορος τοῦ Δημοσίου, ἀναγκαζόμενος πολλὲς φορὲς νὰ ἐγκαταλείψῃ τὸ χωράφι του, διὰ νὰ ἀποφύγῃ τὴν φυλάκισίν του διὰ καθυστερούμενα χρέη, τὰ ὁποῖα ἡ ἄστοργος πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως ἀπέναντί του δὲν τοῦ ἐπιτρέπει νὰ ἐξοφλήσῃ. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι δίδεται μία εὐκαιρία εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ μετατρέψῃ ὅλα αὐτὰ τὰ δάνεια εἰς μεσοπρόθεσμα. Ἡ ἀντίρρησις ὅτι ἡ Α.Τ.Ε. δὲν εἶναι ἀρκετὰ προικοδοτημένη διὰ νὰ ἀντεπεξέλθῃ εἰς τὰς ἀνάγκας, αἱ ὁποῖαι θὰ δημιουργηθοῦν ἀπὸ ἔλλειψιν χρήματος διὰ τὸν λόγον τῆς μὴ ἐγκαίρου ἐξοφλήσεως τῶν μεσοπροθέσμων δανείων, δὲν εἶναι σοβαρός. Διότι καθ’ ἣν στιγμὴν ὑπάρχει τεράστιος ἀριθμὸς τῶν παγωμένων πιστώσεων καὶ ἡ Ἑλληνικὴ Οἰκονομία, τοὐλάχιστον ὡς ἰσχυρίζεται ἡ Κυβέρνησις, δὲν ἐκάμφθη ἀπὸ τὴν καθυστέρησιν τῆς ἐξοφλήσεως αὐτῶν τῶν ἀπαιτήσεων, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι κἂν παραγωγικαί, δὲν νομίζω ὅτι εἶναι σοβαρὸν τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι ἡ ἔλλειψις ἀναγκαίου χρηματικοῦ ποσοῦ συντελεῖ εἰς αὐτό. Νομίζω ἁπλῶς ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀντιμετωπίζει μὲ τὴν δέουσαν στοργὴν τὸ θέμα τῆς ἀγροτικῆς πίστεως. Καὶ εἶναι συνάρτησις καὶ παράλληλος ἡ στάσις τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ θέμα τῆς πίστεως πρὸς τὴν ὑπόλοιπον στάσιν της ἔναντι τῆς ἀγροτικῆς τάξεως, τὴν ὁποίαν ἔχει ἐντελῶς ἐγκαταλείψει. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ ἐγκαταλείψωμεν τὰ ἐπιχειρήματα τῆς ἀνεπαρκείας τοῦ χρήματος καὶ νὰ φροντίσωμεν νὰ περιποιηθῶμεν ὀλίγον καὶ τὸν ταλαίπωρον ἀγροτικὸν κόσμον, ὁ ὁποῖος δίδει τὰ πάντα διὰ τὴν Ἑλλάδα.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Παπασταύρου ἔχει τὸν λόγον.

§27Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἀντιμετωπίζομεν καὶ εἰς τὴν περιφέρειάν μου τὸ ἴδιον πρόβλημα, λόγῳ τῆς ἀφορίας τῶν τελευταίων χρόνων. Ἰδίως εἰς τὴν περιφέρειαν τῆς Παραμυθιᾶς ὅπου εὐδοκιμεῖ ἡ ἐλαία καὶ τὰ δημητριακὰ καὶ πέρυσι καὶ ἐφέτος, οὔτε τὸ ἕν, οὔτε τὸ ἄλλο ἀπέδωσεν. Οἱ ἀγρόται οἱ ὁποῖοι ἔχουν δάνεια — καὶ ὡς διεπίστωσα εἰς ὡρισμένας περιπτώσεις δάνεια μικρῶν ποσῶν, 200 ἕως 300 δραχμῶν — εὑρίσκονται εἰς τοιαύτην ἀδυναμίαν, οὕτως ὥστε οὔτε αὐτὰ τὰ ποσὰ δὲν δύνανται νὰ ἐξοφλήσουν εἰς τὴν Τράπεζαν, ἡ ὁποία τοὺς ἀρνεῖται τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσουν νέα δάνεια, καλλιεργητικά. Ἐγὼ δὲν θὰ κάμω τὴν ἰδίαν σύστασιν τὴν ὁποίαν ἔκαμον οἱ ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, νὰ γίνῃ ἡ μετατροπὴ τῶν δανείων εἰς μεσοπρόθεσμα, διότι αὐτὸ εἶναι ἀδύνατον νὰ γίνῃ, δεδομένου ὅτι τὰ δάνεια αὐτὰ ἔχουν ἐξαντληθῆ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ συνίστων καὶ θὰ παρεκάλουν νὰ τὸ προσέξητε, καὶ πιστεύω ὅτι θὰ τὸ υἱοθετήσητε, εἶναι τὸ ἑξῆς: Ὅτι τὰ δάνεια αὐτὰ πρέπει νὰ καθορισθοῦν εἰς δόσεις μακροπροθέσμους, πρὸς ἐξόφλησιν, διότι μεσοπρόθεσμον ἀποστολὴν δὲν δύνανται νὰ ἔχουν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐνδείκνυται καὶ ἐπιβάλλεται, εἶναι ἡ διευκόλυνσις τοῦ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ, ὁ ὁποῖος πράγματι ὑποφέρει. Καὶ ὑποφέρει εἰς σημεῖον τοιοῦτον, ὥστε νὰ μὴ δύναται οὔτε 200 δραχμῶν χρέος νὰ πληρώσῃ καὶ ἐκ τῆς αἰτίας αὐτῆς ἀρνεῖται ἡ Τράπεζα νὰ τοὺς διευκολύνῃ νὰ πάρουν ἕνα μικρὸν ποσόν, διὰ τὴν ἑπομένην καλλιέργειαν.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑφυπουργὸς τῆς Γεωργίας ἔχει τὸν λόγον.

§29Δ. ΜΑΝΕΝΤΗΣ (Ὑφυπ. Γεωργίας). Λυποῦμαι, διότι τόσον ὁ ἀγαπητὸς κ. Βαρδινογιάννης, ὅσον καὶ ὁ κ. Τρουλλινός, ἐκάκισαν τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἐγκατέλειψεν τὸν ἀγροτικὸν κόσμον. Καὶ ἐπειδὴ ἐπιθυμῶ νὰ ἀντιμετωπισθῇ ἡ συζήτησις εἰς τὸ πνεῦμα τῆς ἐρωτήσεως, νομίζω ὅτι καὶ μόνον ὁ ἀριθμὸς τῶν 825 ἑκατομ. τὰ ὁποῖα ἐχορήγησεν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις διὰ πιστοδότησιν, ἐπὶ πλέον τῆς πιστοδοτήσεως ἡ ὁποία εἶχε δοθῆ κατὰ τὸ 1954–55, ἀποτελεῖ καλλιτέραν ἀπόδειξιν τῆς προσοχῆς τὴν ὁποίαν ἔδωσεν ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν πιστοδότησιν τῆς Ἑλληνικῆς Γεωργίας. Ἂν τώρα ἀπητεῖτο νὰ δοθῇ ἓν μεγαλύτερον ποσὸν εἰς μεσοπρόθεσμα ἢ μακροπρόθεσμα δάνεια, δὲν εἴμεθα ἡμεῖς ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ ἀρνηθῶμεν τὴν χρησιμότητα τῶν μεσοπροθέσμων καὶ μακροπροθέσμων δανείων. Ἀλλά, νὰ μὴ ξεχνοῦν οἱ ἀγαπητοὶ συνάδελφοι, ὅτι αἱ ἀνάγκαι, αἱ ἄμεσοι αἱ καλλιεργητικαί, αἱ ὁποῖαι δημιουργοῦνται διὰ τὰ ἄλλα ἀγροτικὰ προϊόντα ἀπορροφοῦν, λόγῳ ἐπειγούσης ἀνάγκης τὸ μεγαλύτερον ποσὸν τῶν πιστώσεων αἱ ὁποῖαι διατίθενται ἀπὸ τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν. Μὴ λησμονῆτε ὅτι μόνον διὰ πλασματικὰ δάνεια καπνοῦ ἐχορηγήθησαν κατὰ τὸ 1956, 600 ἑκατομ. δραχμῶν. Βεβαίως θὰ ἦτο κἄτι τὸ ἰδανικὸν νὰ ἠδυνάμεθα νὰ ἐδίδωμεν καὶ τὰ πλασματικὰ δάνεια, νὰ ἐδίδωμεν καὶ τὰ καλλιεργητικὰ καὶ νὰ ἠδυνάμεθα ταυτοχρόνως νὰ ἐκαλύπταμεν ὅλας τὰς ἀνάγκας τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου μὲ μεσοπρόθεσμα δάνεια. Ἀλλὰ ὅλα αὐτά, ἀγαπητοὶ κύριοι συνάδελφοι, τὸ γνωρίζετε, ἀσχέτως τῶν διαμαρτυριῶν σας, ὅτι ἐξαρτῶνται ἀπὸ τὴν οἰκονομικὴν δυνατότητα τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ Κράτος, ἐφ’ ὅσον δὲν θέλετε νὰ μεταχειρισθῶ τὴν λέξιν ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις καυχᾶται διὰ τὴν στροφὴν τὴν ὁποίαν ἔδωσεν καὶ διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου. Δὲν θὰ ἔχω καὶ πολλὴν ἀντίρρησιν, ὅταν θελήσητε νὰ γενικευθῇ ἡ συζήτησις καὶ νὰ δώσωμεν λεπτομερῆ ἀπολογισμὸν τοῦ τὶ ἔπραξεν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, εἰδικῶς διὰ τὴν γεωργίαν κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος. Ἐπὶ τοῦ παρόντος ἐπιθυμῶ νὰ πληροφορήσω καὶ πάλιν τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν ὅτι τὸ ὅλον ζήτημα τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης καὶ τῆς ἀγροτικῆς πιστοδοτήσεως μελετᾶται ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως.

§30Γ. ΤΡΟΥΛΛΙΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν θὰ ἠμποροῦσα νὰ ἀπαντήσω, ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἰσχυρισμόν του, διὰ τὴν αὔξησιν τοῦ ὕψους τῆς χρηματοδοτήσεως πρὸς τὴν ἀγροτικὴν τάξιν, ὅτι εἶναι ἐντελῶς πλασματική, ἡ κατ’ ἀριθμοὺς αὔξησις τῆς πιστοδοτήσεως. Διότι, καθ’ ἣν στιγμὴν ὑψώθη πρὸς τὴν βιομηχανίαν τόσον καταπληκτικῶς ἡ πιστοδότησις καὶ καθ’ ἣν στιγμὴν ἡ γεωργικὴ παραγωγὴ ηὐξήθη μεταπολεμικῶς κατὰ τρόπον ἀξιοσημείωτον, εἶναι πλέον πλασματικὴ ἡ αὔξησις τῆς πιστοδοτήσεως. Ἀλλὰ πέραν αὐτοῦ, ὁ κ. Ὑπουργός, δὲν μᾶς ἔδωσεν ἀπάντησιν εἰς τὸ ἐπεῖγον θέμα. Ἀνεξαρτήτως δηλαδὴ τῆς προθέσεως τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν μετατροπὴν τῶν δανείων εἰς μεσοπρόθεσμα, δὲν μᾶς ἔδωσε τὴν ἀπάντησιν εἰς τὸ ἂν πρόκειται νὰ ἀνασταλοῦν ἀμέσως αἱ διώξεις ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι γίνονται κατ’ ἀγροτῶν εἰς τὰς περιφερείας εἰς τὰς ὁποίας ἡ ἔλλειψις παραγωγῆς δικαιολογεῖ τὴν μὴ ἐξόφλησιν τῶν χρεῶν των. Διότι, πέραν τῆς πιστοδοτήσεως εἶναι τὸ θέμα τῆς ἀμέσου τακτοποιήσεως αὐτοῦ τοῦ ζητήματος, δηλαδὴ τῆς ἀναστολῆς τῆς διώξεως τῶν γεωργῶν ἐκείνων οἱ ὁποῖοι δὲν δύνανται νὰ ἐξοφλήσουν τὰ χρέη των, λόγῳ ἀφορίας.

§31Δ. ΜΑΝΕΝΤΗΣ (Ὑφυπ. Γεωργίας). Οὐδαμοῦ, κύριε συνάδελφε, διώκονται ἀγρόται μὲ ἐντάλματα ἐφ’ ὅσον ἀποδεδειγμένως, λόγῳ τῶν θεομηνιῶν, ἢ λόγῳ ἀδυναμίας οὐσιαστικῆς δὲν δύνανται νὰ πληρώσουν. Αὐτὸ μοῦ ἐδόθη ἀφορμὴ νὰ τὸ δηλώσω ἐπανειλημμένως εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν καὶ μάλιστα νὰ παρακαλέσω τοὺς κ.κ. συναδέλφους, ὥστε εἰς συγκεκριμένας περιπτώσεις νὰ ἔρχωνται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον νὰ τὰς καταγγέλλουν, διὰ νὰ λάβω μέτρα ἐναντίον τῆς Τραπέζης ὡς μὴ κατανοούσης τὴν ἀποστολήν της.

§32Π. ΒΑΡΔΙΝΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐφ’ ὅσον ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐδήλωσεν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν ὅτι μελετᾷ τὸ θέμα ἡ Κυβέρνησις, τὸ πρόβλημα πάντως μένει καὶ ἡ Βουλὴ ἀναμένει νὰ ἀναγγείλῃ ἡ Κυβέρνησις τὰ μέτρα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ λάβῃ προκειμένου νὰ ἀνακουφίσῃ τοὺς ἀγρότας. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πρέπει ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν εἶναι ὅτι ὁ ἀγρότης ἂν χρεωθῇ εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν 800 δραχμάς, δὲν ἠμπορεῖ νὰ πάρῃ οὔτε τὸ λίπασμά του οὔτε ἕνα νέον δάνειον. Ἐνῷ ἂν ὁ βιομήχανος τάδε χρεωστῇ 20, 30 καὶ 50 ἑκατ. δραχ. ἠμπορεῖ νὰ πάρῃ δάνεια διὰ νὰ ξεπληρώσῃ τὰ παλαιὰ καὶ νὰ πάρῃ δάνεια νέα.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Σχινᾶς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς του ἀπευθυνομένης πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, σχετικῶς μὲ τὴν καταβολὴν ἀποζημιώσεως εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας ἀπαλλοτριωθεισῶν ἐκτάσεων διὰ τὴν ἀνέγερσιν προσφυγικῶν συνοικισμῶν.

§34Α. ΣΧΙΝΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ αἴτησίς μου κατὰ πρῶτον λόγον ἀπηυθύνετο πρὸς τοὺς ἀξιοτίμους κ. Ὑπουργοὺς Οἰκονομικῶν καὶ Προνοίας καὶ κατὰ δεύτερον λόγον πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, τὸν ὁποῖον καὶ ἀναφέρετε εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν. Εὐτυχῶς, τόσον ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας, ὅσον καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, παρίστανται καὶ ἐλπίζω νὰ μοῦ δώσουν τὴν ἀπάντησιν τὴν ὁποίαν ἀναμένω διὰ τῆς ἐρωτήσεώς μου. Πρόκειται περὶ τοῦ ἑξῆς: Προκειμένου τὸ Κράτος ἀπὸ τὸ 1925 νὰ στεγάσῃ ὁμαδικῶς πρόσφυγας εἰς ἀστικὰ Κέντρα, διὰ κοινῆς ἀποφάσεως τῶν Ὑπουργῶν Οἰκονομικῶν καὶ Γεωργίας ἀπηλλοτρίωσεν ὡρισμένας ἐκτάσεις, χωρὶς βέβαια οἱ ἰδιοκτῆται τῶν ἀπαλλοτριωθεισῶν ἐκτάσεων νὰ ἀποζημιωθοῦν. Μέχρι σήμερον ἔγιναν μακροὶ δικαστικοὶ ἀγῶνες, τοὺς ἀνεγνωρίσθη καὶ μάλιστα ἡ ἀποζημίωσις εἰς μεταλλικὰς δραχμάς. Ἐμεσολάβησεν ἡ κατοχικὴ περίοδος καὶ οἱ ἰδιοκτῆται αὐτοὶ ἐξηντλημένοι ἀπὸ τοὺς μακροὺς δικαστικοὺς ἀγῶνας ἔχασαν κάθε ἐλπίδα ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποζημιωθοῦν καὶ ὑπέκυψαν εἰς τὴν γνωστὴν βραχυπρόθεσμον παραγραφὴν εἰς τὴν ὁποίαν ὑπόκεινται αἱ ἀπαιτήσεις κατὰ τοῦ Δημοσίου. Καὶ ἔτσι οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, οἱ ὁποῖοι ἐστερήθησαν τῆς ἀκινήτου περιουσίας των, πολλοὶ τῶν ὁποίων μάλιστα οὕτω ἔγιναν ἀκτήμονες, οὐδὲν μέχρι σήμερον κατώρθωσαν νὰ λάβουν. Καὶ ἐκτὸς τοῦ ὅτι καὶ αὐτοὶ εἶναι πλέον ἀδικημένοι, ἐπὶ τέλους κλονίζεται καὶ ἡ πίστις τῶν πολιτῶν πρὸς τὸ Κράτος ὅτι τοῦτο δὲν ἐκπληροῖ τὰς ὑποχρεώσεις του. Παρακαλῶ, συνεπῶς, τοὺς ἁρμοδίους κ. Ὑπουργοὺς καὶ ἰδίως τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ μὲ πληροφορήσῃ ἐὰν πράγματι μελετᾷ τὸ μέτρον ἀφ’ ἑνὸς μὲν τῆς ἀποζημιώσεως, ἀλλὰ καὶ πρὸ παντὸς δι’ αὐτοὺς οἱ ὁποῖοι ἀπὸ τοῦ 1930, λόγῳ τῆς ἐπικρατησάσης καταστάσεως ὑπέπεσαν αἱ ἀπαιτήσεις των εἰς παραγραφήν, ὥστε νὰ ρυθμίσῃ τὸ ζήτημα νομοθετικῶς.

§35Δ. ΑΛΙΠΡΑΝΤΗΣ (Ὑφυπ. Οἰκονομικῶν). Ἔχει ὑπ’ ὄψιν της ἡ Κυβέρνησις τὸ θέμα καὶ θὰ προβῇ ἐν καιρῷ εἰς τὴν ρύθμισιν αὐτοῦ.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Γ. Κλῆς, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§37Γ. ΚΛΗΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Παρελθούσης τῆς ὥρας συζητήσεως ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν

καὶ ἐρωτήσεων, εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΕΠΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Κύριοι βουλευταί, ὡς γνωστόν, ἔχει προταχθῆ ἡ ὑπ’ ἀριθ. 1 ἐπερώτησις τῶν κ. κ. Μητσοτάκη, Μπακλατζῆ κ.λ.π. ἡ ἀφορῶσα τοὺς βομβοπλήκτους καὶ πολεμοπαθεῖς τῆς Χώρας. Εἶναι περὶ τοὺς 25 βουλευταὶ ἐγγεγραμμένοι. Ὑπάρχει ἐπερώτησις καὶ τοῦ κ. Γρηγορίου, ἐπίσης τοῦ κ. Πολυχρονίδη καὶ τέλος ὑπάρχει καὶ πρότασις περὶ γενικεύσεως τῆς συζητήσεως. Ἤθελον νὰ σᾶς παρακαλέσω, κύριοι βουλευταί, διὰ τὸ ἑξῆς: Τὸ θέμα βεβαίως εἶναι σοβαρόν, δὲν δύναται δὲ καὶ ὁ Πρόεδρος ἐν προκειμένῳ νὰ θέτῃ φραγμούς. Ὁπωσδήποτε, ὅμως, δὲν εἶναι καὶ ἔλεγχος, ἐὰν παρατείνεται ἡ συζήτησις δι’ ἓν θέμα ἐπὶ πολλὰς συνεδριάσεις. Πρέπει ἐν συντομίᾳ νὰ ἐκθέσωμεν τὰ πράγματα διὰ νὰ καταλήξωμεν εἰς συμπεράσματα. Ἡ σημερινὴ συνεδρίασις πρέπει νὰ ἐπαρκέσῃ ἰδίᾳ τὴν συζήτησιν τῆς ἐπερωτήσεως ἢ τὸ πολὺ καὶ ἡ συνεδρίασις τῆς Παρασκευῆς, ἀλλὰ νὰ μὴ λάβῃ τὴν μορφὴν τῆς συζητήσεως ἐπὶ πολλὰς συνεδριάσεις.

§39Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἐπρότεινα, διὰ νὰ μὴ ἐπαναληφθῇ ἀνάλογον προηγούμενον, τὸ ὁποῖον συνέβη μὲ ἄλλας ἐπερωτήσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν δύνανται νὰ τερματισθοῦν προτοῦ παρέλθουν πολλαὶ συνεδριάσεις, θὰ ἤθελον νὰ προτείνω προτοῦ γίνῃ ἡ ἔναρξις τῆς συζητήσεως καὶ διὰ νὰ μὴ ὑπάρξῃ ἀνισότης μεταξὺ τῶν κ. βουλευτῶν, ἐὰν συμφωνῇ καὶ τὸ Σῶμα, νὰ καθιερωθῇ ἀπὸ τοῦδε τὸ τέταρτον τῆς ὥρας.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εὐκταῖον θὰ ἦτο, ἀλλὰ προσκόπτει ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Κατ’ ἀρχὴν θὰ ἐδέχετο ἡ Βουλὴ τὸ τέταρτον;

§41ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§42Ε. ΜΠΑΚΛΑΤΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ζήτημα εἶναι σοβαρὸν, ἀπασχολεῖ πολὺν πληθυσμὸν καὶ δὲν πρέπει διὰ τὴν ἐπερώτησιν τῶν βομβοπλήκτων νὰ ἐφαρμόσωμεν τὸν περιορισμὸν αὐτόν.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Μπακλατζῆ, γνωρίζετε τὰ αἰσθήματα ἐκτιμήσεως καὶ συμπαθείας ποὺ ἔχω δι’ ὑμᾶς. Τὸ θέμα αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶναι τόσον σοβαρόν, θὰ ἀποδυναμωθῇ, ἐὰν ὁμιλοῦμεν ἐπὶ ἕνα μῆνα ἐπ’ αὐτοῦ. Λοιπόν, ἀφήσατε τὸ τέταρτον νὰ ἐφαρμοσθῇ.

§44Σ. ΠΑΠΑΠΟΛΙΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὀρθὸν εἶναι νὰ περιορισθῇ ὁ χρόνος, ὥστε νὰ ὁμιλήσουν πολλοὶ βουλευταί. Ἀλλὰ προκειμένου περὶ τῶν ἐπερωτώντων βουλευτῶν νὰ παραταθῇ περισσότερον τοῦ τετάρτου τῆς ὥρας.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἀρχηγὲ τῆς Ε.Π.Ε.Κ., οἱ ἐπερωτῶντες εἶναι πλέον τῶν 25. Ἐὰν ὅλοι αὐτοὶ ὁμιλήσουν ἀπὸ μίαν ὥραν ἕκαστος, ἔχομεν 25 ὥρας. Δεδομένου ὅτι ἐργαζόμεθα 2½–3 ὥρας τὴν ἡμέραν, κάμετε τὸν λογαριασμὸν νὰ ἴδητε ποῦ ἀγόμεθα. Αὐτὴ εἶναι ἡ πικρὰ ἀλήθεια, διότι μετὰ τὰς 9.30′ μ. μ. δὲν ὑπάρχει συνήθως ἀπαρτία. Βέβαια, ἐὰν ὁμιλήσῃ κανεὶς 5 λεπτὰ περισσότερον, δὲν θὰ ὑπάρξῃ ζήτημα.

§46Ε. ΛΟΥΛΑΚΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, αὐτὸ εἶναι ἀντίθετον πρὸς τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς, διότι πρῶτα πρέπει νὰ διαφωτισθῇ τὸ Σῶμα καὶ ὅταν κριθῇ....

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, τὸν γνωρίζω τὸν Κανονισμόν, δι’ αὐτὸ καὶ δὲν κάμνω παρὰ πολὺ σύστασιν ἐπ’ ὠφελείᾳ τοῦ συζητηθησομένου θέματος.

§48Ε. ΛΟΥΛΑΚΑΚΗΣ. Δὲν δυνάμεθα νὰ υἱοθετήσωμεν τὸ τέταρτον τῆς ὥρας.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἀμύνομαι ὑπὲρ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Ἔγινε συζήτησις ἐδῶ πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν καὶ ἔγιναν καὶ πολλαὶ ἄλλαι συζητήσεις καὶ ὡς ἐκ τούτου ἐμείναμεν σύμφωνοι νὰ μὴ γίνεται κατάχρησις τοῦ λόγου, ἀλλὰ οὕτω μακρηγοροῦντες καταλήγομεν εἰς τὸ ἀντίθετον ἀποτέλεσμα.

§50Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρέπει νὰ εἶσθε τηρητὴς τοῦ Κανονισμοῦ, ἀλλὰ χάριν αὐτοῦ τούτου τοῦ Κανονισμοῦ νομίζω ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ληφθῇ ἀπὸ τοῦδε ἡ ἀπόφασις διὰ τὸ τέταρτον.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ εἶπον, κύριε συνάδελφε αὐτό. Γνωρίζω τὸν Κανονισμόν. Δι’ αὐτὸ καὶ δὲν εἶμαι ἐγὼ ὁ εἰσηγηθεὶς τὸν περιορισμὸν τῶν ἀγορεύσεων εἰς 15′. Ἄλλωστε δὲν ὑπάρχει ἔγγραφος πρότασις ἀλλὰ προφορικὴ τοιαύτη τοῦ κ. Μητσοτάκη ἣν ἀπεδέχθη κατ’ ἀρχὴν τὸ Σῶμα οὐσιαστικῶς.

§52Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Μετὰ 1–2 ρήτορας, θὰ ληφθῇ ἡ ἀπόφασις περὶ τοῦ τετάρτου τῆς ὥρας.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς ἀπαντῶ, κύριε Καλκάνη, ὅτι εἶναι 25 οἱ ἐπερωτῶντες καὶ ὑπάρχει καὶ πρότασις γενικεύσεως τῆς συζητήσεως.

§54Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Χάριν τοῦ Κανονισμοῦ τὸ λέγω, κύριε Πρόεδρε.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, τὸν γνωρίζω, σᾶς ἐπαναλαμβάνω, τὸν Κανονισμόν, ἀλλὰ ὁ Κανονισμὸς εἶναι διὰ νὰ προστατεύῃ τὸν Κοινοβουλευτισμόν. Πιστεύετε εἰλικρινῶς ὅτι ἐὰν ὁμιλήσουν 40 ρήτορες ἐπὶ 7–8 συνεδριάσεις λέγοντες τὰ αὐτά, προάγεται ὁ Κοινοβουλευτισμός, ἐξυπηρετεῖται δέ τὸ θέμα;

§56Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Σεῖς πάντοτε τηρεῖτε τὸν Κανονισμόν, κύριε Πρόεδρε.

§57Ν. ΚΡΑΣΑΔΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν, διότι τὸ θέμα εἶναι πράγματι τὸ σοβαρώτερον θέμα, τὸ ὁποῖον θὰ συζητήσῃ ἡ Βουλή, παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ παρίσταται κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς ἐπερωτήσεως. Θὰ εἶναι ὀρθόν, πλὴν τοῦ ἀγαπητοῦ καὶ ἐξαιρέτου φίλου, τοῦ κ. Ὑφυπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, τὸν ὁποῖον ἰδιαιτέρως ἐκτιμῶ, θὰ πρέπει νὰ παρακολουθήσουν τὴν συζήτησιν οἱ περισσότεροι ὑπεύθυνοι παράγοντες τῆς Κυβερνήσεως. Δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου θὰ ἀποδείξῃ καὶ ἡ Κυβέρνησις ὅτι ὄντως τὸ θέμα ἔχει τὴν ἀξίαν καὶ τὴν σημασίαν ποὺ ἔχει.

§58Ε. ΣΚΟΡΔΙΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχει πρότασις γενικεύσεως τῆς συζητήσεως καὶ παρακαλῶ νὰ ἀναγνωσθοῦν τὰ ὀνόματα, διότι πιθανὸν μερικοὶ ἀπὸ ἐκείνους ποὺ ὑπέβαλον τὴν πρότασιν νὰ μὴ ἐπιθυμοῦν τὴν γενίκευσιν τῆς συζητήσεως.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Μητσοτάκης ἔχει τὸν λόγον.

§60Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, καὶ ἄλλοτε ἐτονίσαμεν ὅτι εἰς τὰς ἡμέρας τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου θὰ πρέπει νὰ παρίσταται ἡ Κυβέρνησις καὶ διὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ διὰ τῶν ἄλλων ἁρμοδίων Ὑπουργῶν. Τιμῶμεν τὴν παρουσίαν τῶν ἀξιοτίμων κ.κ. Ὑπουργῶν, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς τὰ ἑδώλιά των, ἀλλὰ σήμερον τὸ θέμα εἶναι σημαντικόν, συγκινεῖ εὐρύτατα στρώματα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Πρόκειται ἡ Κυβέρνησις νὰ δώσῃ ὑπεύθυνον ἀπάντησιν εἰς τὰς εἰσηγήσεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἐπισημαίνω τὸ γεγονὸς τῆς ἀπουσίας καὶ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Λυποῦμαι διὰ τὴν ἀπουσίαν των καὶ θὰ παρεκάλουν νὰ εἰδοποιηθοῦν, ὅτι ἀποτελεῖ ἐπιθυμίαν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας καὶ δικαίωμά της νὰ ζητήσουν τὴν παρουσίαν των. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§61Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι εὐτύχημα, διότι ἔστω καὶ μὲ τόσην μεγάλην καθυστέρησιν, πολλῶν ἐτῶν, τὸ θέμα τῶν βομβοπλήκτων καὶ πολεμοπαθῶν τῆς Ἑλλάδος ἔρχεται πρὸς συζήτησιν ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι ὑπεγράψαμεν τὴν ἐπερώτησιν, βουλευταὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, δὲν στρεφόμεθα ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον ἐναντίον τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία εἶναι ὑπεύθυνος μόνον δι’ ὅσον χρόνον χειρίζεται τὴν ἐξουσίαν, ἀλλὰ θέτομεν ἕνα γενικὸν θέμα, τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ ἕνα μεγάλο τμῆμα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ 80 χιλιάδας οἰκογενείας πολεμοπαθῶν τῆς Ἑλλάδος. Καὶ τὸ θέτομεν ἐνώπιον τοῦ πολιτικοῦ κόσμου καὶ τῆς Ἑλληνικῆς κοινῆς γνώμης πρὸς σοβαρὰν ἀντιμετώπισιν καὶ λύσιν. Εἶναι δυσάρεστον τὸ γεγονὸς τὸ ὁποῖον ὀρθότατα ἐπεσήμανεν ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων καὶ ὁ ἐξ Ἡρακλείου ἀγαπητὸς συνάδελφος κ. Κρασιαδάκης, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς δὲν ἀποδίδει τὴν σημασίαν τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἀποδώσῃ εἰς τὸ μεγάλο αὐτὸ θέμα. Δὲν εἶναι τυχαῖον τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ ἐπερώτησις στρέφεται πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, διότι ἀναμφισβητήτως ὁ κ. Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν παριστάμενος ἐνταῦθα, ἀξιόλογος καὶ ἀγαπητὸς φίλος, ὅπως ἐπίσης ὁ κύριος Ὑφυπουργὸς τῆς Προνοίας, ἔχουν ἁρμοδιότητας, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ ὁδηγήσουν εἰς τὴν λύσιν τοῦ μεγάλου αὐτοῦ θέματος. Τὸ θέμα τῶν πολεμοπαθῶν καὶ εἰδικώτερον τῶν βομβοπλήκτων τῆς Χώρας μας εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπισθῇ μόνον ὡς θέμα Κυβερνητικῆς γραμμῆς, ὡς γενικώτερον, δηλαδή, θέμα. Δὲν εἶναι θέμα εἰδικωτέρας ἁρμοδιότητος ἑνὸς Ὑπουργοῦ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ εἴπω πολλὰ περὶ τῆς τάξεως ἐκείνης τὴν ὁποίαν προσπαθοῦμεν διὰ τῆς ἐπερωτήσεως νὰ προστατεύσωμεν. Ἡ ἐπερώτησίς μας ἀφορᾷ εἰς τοὺς πάσης φύσεως βομβοπλήκτους καὶ πολεμοπαθεῖς τῆς Ἑλλάδος. Εἶναι γνωστὸν ὅτι κατὰ τὴν τραγικὴν πενταετίαν 1940 –45 μέγα τμῆμα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἐγένετο ὁλοκαύτωμα, χάριν τοῦ ἀγῶνος, τὸν ὁποῖον, τότε, διεξῆγεν τὸ Ἔθνος. Εἶναι γνωστὸν ὅτι πόλεις ὁλόκληραι ἐσωρεύθησαν εἰς ἐρείπια καὶ εἶναι γνωστὸν ὅτι πλείστους ὅσους ἔπληξαν τὰ πολεμικὰ γεγονότα. Συχνότατα δὲ οἱ πληγέντες ἀπετέλεσαν τὸ ἐκλεκτότερον τμῆμα, τὸ μαχόμενον τμῆμα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἀποτελεῖ ἀναμφισβήτητον χρέος τιμῆς καὶ δικαιοσύνης πρὸς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἀγωνιζόμενοι ἐπλήγησαν, νὰ τοὺς ἐνθυμηθῇ τὸ ἐλεύθερον Ἑλληνικὸν Κράτος, κατὰ τὴν εὐτυχῆ μάλιστα λῆξιν τοῦ πολέμου. Ἀλλὰ καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐκ τυχαίων γεγονότων ἐπλήγησαν ἀποτελεῖ χρέος τιμῆς, χρέος τῆς ὁλότητος τοῦ Ἔθνους, χρέος τοῦ Κράτους, νὰ τοὺς ἐνισχύσῃ, μὲ τὴν συμπαράστασίν του, ὥστε νὰ μὴ ἀπομένῃ τὸ εὐτυχὲς γεγονὸς τῆς ἱκανοποιήσεως μιᾶς μερίδος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ εἰς βλάβην ἐκείνων τοὺς ὁποίους ἡ τύχη δὲν ηὐνόησεν. Ὁ πόλεμος καὶ ἡ γενικωτέρα ἀνωμαλία ἀποτελοῦν γενικωτέραν ἐθνικὴν προσπάθειαν καὶ ὅλοι πρέπει νὰ φέρουν συμμέτρως τὸ βάρος τῶν ζημιῶν αἱ ὁποῖαι προέρχονται ἐξ αὐτῶν. Αὐτὰ τὰ ὁποῖα, κύριοι συνάδελφοι, ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἐκθέσω ἀπὸ τοῦ βήματος, ἀπετέλεσαν κατὰ τὴν περίοδον τοῦ πολέμου στοιχειῶδες καὶ αὐτονόητον προηγούμενον καὶ ἀποτελοῦν καὶ ἀκόμη καὶ σήμερον. Τὰ πολιτικὰ κόμματα καὶ οἱ πολιτικοὶ Ἀρχηγοὶ μὴ εὑρισκόμενοι ἐν τῇ Κυβερνήσει ἀντιμετωπίζουν τὸ θέμα καὶ ἀναγνωρίζουν τὸ δίκαιον τοῦ αἰτήματος καὶ ἔδωσαν ὑπόσχεσιν περὶ ἱκανοποιήσεως τοῦ αἰτήματος αὐτοῦ. Ὁ Στρατάρχης Παπάγος εἶχε τονίσει ὅτι εἶναι καταπληκτικὸν νὰ ἀναμένουν οἱ ζημιωθέντες ἀποζημίωσιν καὶ νὰ κρατῇ τὸ Κράτος τὴν ἀποζημίωσιν, τὴν ὁποίαν ἄλλωστε εἰσέπραξεν κατὰ ἕνα τρόπον, καὶ ἐνῷ αὐτὰ διεκήρυσσεν, ἐρχόμενος εἰς τὴν ἐξουσίαν οὐδὲν ἔπραξεν ἐν προκειμένῳ, ὅπως δὲν ἔπραξεν καὶ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία εἶναι συνέχεια τῆς προηγουμένης, καὶ διὰ νὰ εἴμεθα δίκαιοι, οὐδὲν εἶχον πράξει καὶ αἱ Κυβερνήσεις αἱ ὁποῖαι εἶχον προηγηθῆ τῶν δύο τελευταίων. Τὸ σπουδαιότερον δὲ εἶναι ὅτι ἐνῷ εἰς τὴν Χώραν μας ἐδόθησαν πολεμικαὶ ἀποζημιώσεις, ὄχι βεβαίως μεγάλαι, μετὰ τὸ 1945, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἰσχυρισθῇ τις ὅτι μὲ τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ λυθῇ τὸ θέμα τῶν πολεμοπαθῶν καὶ βομβοπλήκτων. Εἶναι, ὅμως, χαρακτηριστικὸν τὸ γεγονὸς ὅτι αἱ πολεμικαὶ ἀποζημιώσεις, ἔστω καὶ μικραί, δὲν διοχετεύθησαν οὔτε κατὰ ἕνα μικρὸν τμῆμα πρὸς τὴν κατηγορίαν τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, διὰ τοὺς ὁποίους ἐδόθησαν. Καὶ ἀποτελεῖ τοῦτο παράπονον τῶν βομβοπλήκτων καὶ πολεμοπαθῶν, ἀποτελεῖ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶχε τονίσει ὁ Στρατάρχης Παπάγος, ὅτι εἶναι ἀκατανόητον καὶ νὰ κρατῇ τὸ Κράτος τὰς ἀποζημιώσεις, τὰς ὁποίας ἔλαβε, καὶ νὰ μὴ τὰς δίδῃ εἰς τοὺς ζημιωθέντας. Ἐπίσης πρέπει νὰ τονισθῇ ὅτι μετὰ τὸ 1945 ἐδόθη εἰς τὴν Χώραν μας οὐσιώδης βοήθεια ἐκ μέρους τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν, ἡ ὁποία ἐστράφη ὀρθῶς πρὸς τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν τῆς Χώρας καὶ τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου τοῦ λαοῦ καὶ ἡ ὁποία, ὅμως, θὰ ἦτο δυνατὸν μερικῶς νὰ στραφῇ πρὸς τοὺς πολεμοπαθεῖς καὶ βομβοπλήκτους τῆς Ἑλλάδος. Ἐπίσης, πρέπει νὰ τονισθῇ ὅτι τὸ παράπονον τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν κορυφοῦται καὶ ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι δι’ ἄλλας κατηγορίας πληγέντων μετὰ τὸ 1945 διὰ τοὺς σεισμοπλήκτους καὶ συμμοριοπλήκτους, καίτοι ἡ ζημία τὴν ὁποίαν οὗτοι ὑπέστησαν ἦτο πρόσφατος σχετικῶς, καὶ ἴσως ἐκ τούτου τοῦ γεγονότος ἐπέδειξε στοργὴν τὸ Κράτος καὶ ἐνδιαφέρον καὶ τοὺς ἐνίσχυσεν. Καὶ εἶχον τὴν εὐκαιρίαν ὁσάκις συνεζητοῦντο νομοσχέδια ὡς τῶν σεισμοπλήκτων, τὰ ὁποῖα εὐχαρίστως ἐψήφισα, νὰ τονίσω ὅτι ἦτο παράδοξον τὸ γεγονὸς ὅτι ἐνῷ τὸ Κράτος ἐνεθυμεῖτο ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἐζημιώθη προσφάτως, λησμονεῖ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἐξακολουθεῖ νὰ εἶναι ἄστεγος. Τὸ γεγονὸς τοῦτο ἐπαυξάνει τὴν δυσφορίαν τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι βλέπουν ὅτι τὸ Κράτος εἶναι ἄνισον. Ἀλλοίμονον ἐὰν καθιερωθῇ ἡ ἀρχὴ ὅτι τὰ τελευταῖα θύματα εἶναι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔχουν τὴν προτεραιότητα, ἐνῷ τὰ παλαιότερα λησμονοῦνται τελεσιδίκως. Πρόθεσίς μου δὲν εἶναι νὰ προτείνω λεπτομερῶς συγκεκριμένα μέτρα, οὔτε ἀνήκω εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς τὴν θέσιν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὑποδεικνύων ἀπραγματοποιήτους λύσεις. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δικαιοῦμαι νὰ τονίσω εἶναι τοῦτο: Πρέπει νὰ ἀναγνωρισθῇ ἀπὸ τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν καὶ πρέπει νὰ ἀναγνωρισθῇ τοῦτο μὲ κοινὴν συμφωνίαν ὁλοκλήρου τοῦ πολιτικοῦ κόσμου τῆς Χώρας, ὅτι ὑπάρχει θέμα πολεμοπαθῶν. Πρέπει νὰ ἀρχίσωμεν ἀπὸ τὴν διαπίστωσιν ὅτι ὑπάρχει θέμα πρὸς ἀντιμετώπισιν καὶ πρὸς λύσιν. Διότι δὲν πρέπει νὰ κοροϊδεύωμεν τοὺς ἑαυτούς μας. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν οὐδεὶς σκέπτεται τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, καὶ οὐδεὶς σκέπτεται νὰ ἐξεύρῃ μίαν οἱανδήποτε λύσιν. Κατὰ συνέπειαν, νομίζω, ὅτι τὸ πρῶτον ἐπὶ τοῦ ὁποίου πρέπει νὰ συμφωνήσωμεν εἶναι, ὅτι ὑπάρχει θέμα καὶ ἀμέσως ἐν συνεχείᾳ νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὸ θέμα αὐτὸ βάσει τῶν δυνατοτήτων, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν σήμερον ἐκ τῶν πραγμάτων. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ θέμα τῶν πολεμοπαθῶν καὶ βομβοπλήκτων, κατὰ τὴν ἰδικήν μου πεποίθησιν, εἶναι θέμα, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὸ σύνολον τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, καὶ τὸ ὁποῖον, μὲ κοινὴν συμφωνίαν, ἀλλὰ καὶ κοινὴν προσπάθειαν ὅλων πρέπει νὰ ἀντιμετωπισθῇ καὶ νὰ λυθῇ.

§62Δ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ὅπως γνωρίζετε ἡ ἐπερώτησις εἶναι ἀρκετὰ σοβαρά, ὅπως δὲ ἀκούομεν τώρα, εἶναι ἀκόμη σοβαρωτέρα, ἐφ’ ὅσον τὰ πρόσωπα, πρὸς τὰ ὁποῖα ἀπευθύνεται δὲν εἶναι παρόντα, παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τῆς ἐπερωτήσεως μέχρις ὅτου προσέλθουν καὶ λάβουν γνῶσιν τῶν πραγμάτων.

§63Δ. ΑΛΙΠΡΑΝΤΗΣ (Ὑφ. Οἰκονομικῶν). Ἡ Κυβέρνησις γνωρίζει τὸ θέμα καὶ θὰ ἐπιφυλαχθῇ νὰ ἀπαντήσῃ εἰς τὸ τέλος.

§64Σ. ΠΑΠΑΠΟΛΙΤΗΣ. Ὀρθὸν θὰ εἶναι, ν’ ἀναβληθῇ διὰ τὴν Παρασκευήν, συζητουμένων ἀπόψε ἄλλων ἐπερωτήσεων, ὥστε νὰ παρίσταται ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἄλλοι Ὑπουργοί.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουν ἁρμόδιοι Ὑπουργοί, θὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις.

§66Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Φρονῶ, ὅτι πρέπει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ μᾶς τιμήσῃ διὰ τῆς παρουσίας του, ἄλλως προτείνω εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν νὰ ἀπέλθῃ.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἀντιμετωπισθῇ τὸ θέμα μὲ ὀξύτητα. Ἂς προχωρήσωμεν.

§68Δ. ΑΛΙΠΡΑΝΤΗΣ. (Ὑφ. Οἰκονομικῶν). Αὐτὴ ἡ θέσις τοῦ σεβαστοῦ κ. συναδέλφου, πῶς δὲν ἐξεδηλώθη κατὰ τὸ δωδεκάχρονον παρελθὸν ἀπὸ τοῦ 1944 μέχρι τώρα;

§69Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Πάντοτε διεμαρτυρόμην ἐγώ. Ἐγὼ ὡς Ὑπουργός, πάντοτε ἤμην παρών.

§70Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ ἰδική μου πρόθεσις δὲν εἶναι διὰ τῆς συζητήσεως τῆς ἐπερωτήσεως αὐτῆς ἁπλῶς νὰ ἀπαλλαγῶμεν ἡμεῖς οἱ βουλευταὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἀπὸ τὰς τύψεις τῆς συνειδήσεως, τὰς ὁποίας ἄλλως θὰ εἴχομεν ἐὰν δὲν ἐθέτομεν ἐνώπιον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας τὸ θέμα. Φιλοδοξία μας εἶναι νὰ συμβάλωμεν καὶ νὰ βοηθήσωμεν εἰς τὴν ἀποτελεσματικὴν ἀντιμετώπισιν ὥστε τοὐλάχιστον ἀπὸ τὴν συζήτησιν, ἡ ὁποία θὰ διεξαχθῇ ἐδῶ κάτι τὸ ὠφέλιμον καὶ τὸ χρήσιμον νὰ προκύψῃ ὑπὲρ τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν. Μὲ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν προηγουμένως εἶχον ἀρχίσει νὰ διατυπώνω, τὴν ἄποψιν, ὅτι τὸ θέμα τῶν πολεμοπαθῶν καὶ τῶν βομβοπλήκτων, δὲν εἶναι θέμα τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει ἕνα πολιτικὸν κόμμα, δὲν εἶναι θέμα τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει τὴν Κυβέρνησιν, εἶναι θέμα, τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει τὸν πολιτικὸν κόσμον ἐν τῷ συνόλῳ του καὶ εἶχον διατυπώσει τὴν ἄποψιν, ὅτι ἀποτελεῖ χρέος τιμῆς διὰ τὸ σύνολον τοῦ πολιτικοῦ κόσμου νὰ πράξῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον αἱ σημεριναὶ δυνατότητες ἐπιτρέπουν χάριν τῆς λησμονημένης αὐτῆς τάξεως τῶν πολεμοπαθῶν καὶ βομβοπλήκτων. Νομίζω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι πρωτίστως πρέπει νὰ προκύψῃ ἀπὸ τὴν παρατήρησιν αὐτὴν ὡς πρώτη διαπίστωσις, ἡ ἀνάγκη νὰ ἀντιμετωπισθῇ κατὰ τρόπον διακομματικὸν τὸ θέμα τῶν πολεμοπαθῶν καὶ βομβοπλήκτων. Νομίζω, ἡ πρακτικωτέρα ὁδός, τὴν ὁποίαν θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ἀκολουθήσωμεν, θὰ ἦτο νὰ ἀπαρτισθῇ μία Ἐπιτροπὴ διακομματικὴ τῆς Βουλῆς, εἰς τὴν ὁποίαν νὰ ἐκπροσωπηθοῦν ὅλα τὰ Κόμματα, καὶ ἡ ὁποία ἀφοῦ μελετήσῃ ἐπισταμένως τὸ θέμα ἐν ὄψει τῶν σημερινῶν δυνατοτήτων, νὰ προτείνῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν λύσεις. Κύριοι, δὲν ἐπιθυμῶ νὰ προχωρήσω εἰς τὴν πρότασιν συγκεκριμένης λύσεως. Ἐπιθυμῶ, ὅμως, νὰ διατυπώσω τὴν ἄποψιν, ὅτι θὰ ἦτο ἐντελῶς ἐκτὸς πραγματικότητος ὁ ἰσχυρισμός, ἐὰν προεβάλλετο ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ τίποτε σήμερον διὰ τὴν κατηγορίαν αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων. Νομίζω, ὅτι ἐὰν ὑπάρξῃ ἡ θέλησις καὶ ἡ ἀπόφασις, νομίζω, ὅτι ἐὰν κατ’ ἀρχὴν ἀναγνωρίσωμεν, ὅτι ὑπάρχει θέμα, καὶ ὅτι ἔχομεν χρέος τιμῆς νὰ τὸ ἀντιμετωπίσωμεν νομίζω, ὅτι εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν δυνάμεθα νὰ ἐξεύρωμεν ἐκ παντίων πηγῶν πόρους, οἱ ὁποῖοι νὰ χρησιμοποιηθοῦν διὰ τὴν κάλυψιν τῆς συγκεκριμένης αὐτῆς ἀνάγκης. Εἶχον τὴν εὐκαιρίαν προηγουμένως νὰ τονίσω, ὅτι παραγωγοὶ καὶ βιομήχανοι δὲν εἶναι ὅλη ἡ Ἑλλὰς εἶναι ἕνα μικρὸν μέρος, ἓν τμῆμα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, καὶ νομίζω, ὅτι πρωτίστως πρέπει νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ ἀρχή, ὅτι πρέπει ὅλοι συμμέτρως νὰ φέρουν τὰ βάρη αὐτῆς τῆς ζημίας, ἡ ὁποία προεκλήθη ἐκ πολεμικῆς αἰτίας. Δεύτερον, ἐπιθυμῶ νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὸ Σῶμα, ὅτι ὑπάρχει ἀκόμη ἐκκρεμὲς τὸ θέμα τῶν ἐπανορθώσεων ἐξ ἐχθρικῶν Κρατῶν καὶ πρέπει νὰ ληφθῇ ἀπόφασις, ὅτι οἱαιδήποτε ἐπανορθώσεις μᾶς δοθοῦν πρέπει νὰ δοθοῦν εἰς τοὺς βομβοπλήκτους καὶ πολεμοπαθεῖς. Τρίτον, ἐπιθυμῶ νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὸ Σῶμα, ὅτι ὑπάρχει ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως καὶ ἐπέκεινα ἓν νομοθέτημα ἐκκρεμές, τὸ ὁποῖον ρυθμίζει τὰς ὀφειλὰς ἐκείνας τὰς ἐνυποθήκους ὀφειλάς, αἱ ὁποῖαι ἀπεσβέσθησαν μὲ τὴν δραχμοποίησιν τοῦ 1944. Τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος εἶχε ποτὲ σκεφθῆ, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ἐξευρεθῇ τρόπος οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι κατώρθωσαν νὰ ἀνακτήσουν ἐλευθέραν καὶ ἀδέσμευτον τὴν ἀκίνητόν των περιουσίαν, θὰ ἔπρεπε καὶ νὰ εἰσφέρουν, χάριν τοῦ συνόλου. Καὶ τὸ σύνολον εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν εἶναι βεβαίως οἱ ἄλλοι συνάδελφοί των, οἱ ἄλλοι Ἕλληνες, οἱ ὁποῖοι ἐπλήγησαν. Καί, τέλος, κύριοι συνάδελφοι, πιστεύω, ὅτι ὑπάρχει ἐκ παντοίων ἄλλων πηγῶν ἡ δυνατότης ἀκόμη δὲ καὶ ἐκ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὁ ὁποῖος ἀναλαμβάνει βαρεῖαν ἐπιβάρυνσιν, χάριν τῶν σεισμοπλήκτων, ὑπάρχει ἡ δυνατότης νὰ ἐξευρεθοῦν κονδύλια, χάριν τῶν πολεμοπαθῶν καὶ βομβοπλήκτων. Κύριοι συνάδελφοι, ἐκπροσωπῶν τὸν Νομὸν Χανίων καὶ εἰδικώτερον τὴν πόλιν τῶν Χανίων, ἐπιθυμῶ μὲ ἕνα λόγον νὰ σᾶς δώσω μίαν ζωντανὴν εἰκόνα τῆς καταστάσεως, ἡ ὁποία ἐπικρατεῖ εἰς τὴν πόλιν αὐτήν. Οἱ βομβαρδισμοὶ τῶν Γερμανῶν, κατὰ τὴν κατάληψιν τῆς Κρήτης, εἶχον ὡς ἀποτέλεσμα νὰ ἰσοπεδωθῇ ἡ πόλις καὶ δὴ ἡ παλαιὰ πόλις. Ἡ παλαιὰ πόλις ἐξακολουθεῖ καὶ σήμερον ἀκόμη, 15 χρόνια μετὰ τὴν εἰσβολὴν τῶν Γερμανῶν, νὰ ἀποτελῆται ἀπὸ οἰκόπεδα. Ἀνοικοδόμησις δὲν ἔγινε, μὲ ἀποτέλεσμα δυσάρεστον ὄχι μόνον διὰ τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν πόλιν αὐτήν. Ἐπειδή, βεβαίως, ἡ ζωὴ τῆς πόλεως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σταματήσῃ, μετετοπίσθη τὸ ἐμπορικὸν κέντρον εἰς ἄλλην κατεύθυνσιν μὲ ἀποτέλεσμα ὁ Δῆμος νὰ μὴ ἠμπορῇ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰς στοιχειώδεις ἀνάγκας τῆς πόλεως καὶ μὲ ἀποτέλεσμα νὰ κινδυνεύῃ νὰ νεκρωθῇ τὸ τμῆμα τῆς πόλεως, τὸ ὁποῖον ἀπετέλεσε τὸ ζωτικόν της κέντρον ἐπὶ μακροὺς αἰῶνας κατὰ τὸ παρελθόν. Οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἐπλήγησαν δὲν εἶχον κἄν τὴν στοιχειώδη δυνατότητα νὰ ἐξεύρουν ἔστω καὶ διὰ δανεισμοῦ χρήματα διὰ νὰ ἀνοικοδομήσουν τὰς οἰκοδομὰς αἱ ὁποῖαι κατεστράφησαν.

§71Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ αὐτὸ καὶ εἰς τὰς Πάτρας.

§72Δ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΟΣ. Καὶ εἰς τὸν Πειραιᾶ.

§73Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἐγὼ δίδω μίαν εἰκόνα τῆς ἰδιαιτέρας μου πόλεως, ὅπου παρουσιάζεται τοῦτο κατὰ τρόπον ἔκδηλον. Εἶναι δυσάρεστον τὸ γεγονὸς ὅτι ἐνῷ ἐδόθησαν μέσῳ τῆς Κ.Ε.Δ. καὶ τοῦ Ο.Χ.Ο.Α. ἑκατομμύρια δολλαρίων εἰς πιστώσεις, ἐνῷ κινδυνεύωμεν νὰ ἔχωμεν περὶ τὰ 2 δισεκατομμύρια σημερινῶν δραχμῶν παγωμένας πιστώσεις αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν πρὸς τὰς πάσης φύσεως βιομηχανίας, δὲν εὑρέθη κανεὶς νὰ σκεφθῇ ὅτι, εἰς τὸ τέλος τῆς γραφῆς, τοὐλάχιστον, ὑπὸ τύπον δανειακῆς ἐνισχύσεως, ἔπρεπε νὰ ἔχουν βοηθηθῆ οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ διὰ νὰ δυνηθοῦν νὰ ἀνοικοδομήσουν, ὄχι μόνον χάριν αὐτῶν τῶν ἰδίων, ἀλλὰ χάριν καὶ τοῦ κοινωνικοῦ συνόλου. Νομίζω, κατὰ συνέπειαν, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἀσχέτως τῆς προσπαθείας τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ καταβάλωμεν σήμερον διὰ τὴν ἐξεύρεσιν πόρων πρὸς ἀποζημίωσιν τῶν πληγέντων, ὑπάρχει καὶ ἓν χωριστὸν θέμα, εἰς τὸ ὁποῖον αἱ δυνατότητες εἶναι πολὺ μεγάλαι. Καὶ δὲν δύναται κανείς, οὔτε καὶ ἡ Κυβέρνησις, νὰ ἀρνηθῇ ὅτι ὑπάρχουν δυνατότητες δανειακῆς, τοὐλάχιστον, ὑπὸ ὡρισμένας ἐξαιρετικῶς εὐνοϊκὰς προϋποθέσεις, ἐνισχύσεως τῶν πληγέντων, πρὸς ἀνοικοδόμησιν. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ αἴτημα τῶν ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι ἐπλήγησαν δὲν εἶναι νὰ λάβουν δάνεια. Ἐπανειλημμένως ἐτονίσθη καὶ τονίζεται εἰς ὅλας τὰς Συνελεύσεις ἀπὸ ὅλους τοὺς ἀντιπροσώπους των, εἰς ὅλα τὰ τηλεγραφήματα καὶ λοιπὰ ἔγγραφα διαμαρτυρίας, ὅτι δὲν ζητοῦν, καὶ ἔχουν δίκαιον νὰ μὴ ζητοῦν, δάνεια. Ἔχουν δίκαιον νὰ ζητοῦν ἀποζημιώσεις, ὅπως ἀποζημιώσεις ἔλαβον εἰς πλείστας ἄλλας περιπτώσεις ἄλλαι τάξεις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι δυνατὸν κανεὶς νὰ τοὺς ἀρνηθῇ εἶναι τὸ δικαίωμα, δέκα καὶ δέκα πέντε χρόνια μετὰ τὴν καταστροφήν, νὰ ἀνοικοδομήσουν τὰ οἰκήματά των, τὰ ὁποῖα κατέρρευσαν ἀπὸ τὰς βόμβας τοῦ ἐχθροῦ. Ἐὰν ἐγίνετο ἓν πρόγραμμα, ὄχι μεγαλεπήβολον, ὄχι τεράστιον εἰς ἔκτασιν, ἀλλὰ πρόγραμμα ἀνταποκρινόμενον πρὸς τὰς σημερινὰς δυνατότητας καὶ κλιμακούμενον μέσα εἰς λογικὸν χρονικὸν διάστημα, πρόγραμμα δηλαδὴ δανεισμοῦ τῶν βομβοπλήκτων καὶ πολεμοπαθῶν ὑπὸ ἐξαιρετικῶς εὐνοϊκὰς προϋποθέσεις, ἐν σχέσει πρὸς τὸν δανεισμὸν ὁ ὁποῖος δίδεται εἰς συνήθεις περιπτώσεις, μὲ χαμηλὸν δηλαδὴ ἐπιτόκιον καὶ πάσης φύσεως ἀτελείας ὡς πρὸς τὴν οἰκοδόμησιν— καὶ ἐπιφυλάσσομαι εἰς ἄλλην περίπτωσιν νὰ ἐκθέσω λεπτομερέστερον τὰς ἀπόψεις μου — νομίζω ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτύχωμεν, ἔστω καὶ σήμερον, τὴν μερικὴν ἀνοικοδόμησιν τῶν κατεστραμμένων Ἑλληνικῶν πόλεων. Κύριοι συνάδελφοι, εἶπον εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς ὁμιλίας μου ὅτι δὲν ἐπιθυμῶ νὰ δώσω ἀντιπολιτευτικὸν τόνον εἰς τὴν ἐπερώτησιν αὐτὴν καὶ δι’ αὐτὸ δὲν τὴν στρέφω μόνον ἐναντίον τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ἀλλὰ θέτω τὸ θέμα ὡς θέμα τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν πολιτικὸν κόσμον. Νομίζω, ὅμως, καὶ ἐν τούτῳ θὰ συμφωνήσητε ὑποθέτω ὅλοι ὑμεῖς, ἀνεξαρτήτως τῆς πολιτικῆς σας τοποθετήσεως, ὅτι ἅπαξ καὶ τὸ θέμα ἐτέθη, ἡ Κυβέρνησις καὶ προσωπικῶς ὁ ἀξιότιμος κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὀφείλει νὰ λάβῃ θέσιν. Δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ Σῶμα καὶ ἡμεῖς οἱ ἐπερωτῶντες νὰ ἀρκεσθῶμεν εἰς μίαν ἀπάντησιν, ἡ ὁποία δὲν θὰ μπῇ εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ θέματος, ἀλλ’ ἡ ὁποία θὰ προσπαθήσῃ κατὰ τὴν συνήθειαν τὴν ὁποίαν ἐμφανίζει τὸν τελευταῖον καιρὸν ἡ Κυβέρνησις, νὰ κάμῃ, ἐὰν θέλετε, συμψηφισμὸν ἀνωμαλιῶν ἢ συμψηφισμὸν σφαλμάτων μὲ τὰ κόμματα τὰ ὁποῖα ἐκυβέρνησαν εἰς τὸ παρελθόν, μίαν ἀπάντησιν ἡ ὁποία θὰ σταθῇ εἰς τὰς προϋποθέσεις ὅτι ἀποτελεῖ «ταμποῦ», τὸ ὁποῖον δὲν δυνάμεθα νὰ θίξωμεν. Ἡ σημερινὴ δημοσιονομικὴ κατάστασις, ἀπὸ ἀπόψεως προϋπολογισμοῦ, καὶ τὸ Σῶμα δὲν εἶναι δυνατόν, λέγω, νὰ δεχθοῦν μίαν τοιαύτην ἀπάντησιν. Ἀπὸ προϋπολογισμοὺς κάτι γνωρίζομεν καὶ ἡμεῖς, κύριοι συνάδελφοι, ὅπως ἐπίσης καὶ ἀπὸ τὴν διάθεσιν τῶν Κρατικῶν ἐσόδων. Βεβαίως ἐὰν ξεκινήσητε ἀπὸ τὴν προϋπόθεσιν ὅτι ὅλα πρέπει νὰ γίνουν ὅπως τὰ ἔχει ἀποφασίσει ἡ Κυβέρνησις, ὅτι καὶ αἱ πιστωτικαὶ δυνατότητες καὶ αἱ δυνατότητες τοῦ Προϋπολογισμοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ξεφύγουν ἀπὸ τὸ πρόγραμμα τὸ ὁποῖον ἔχει κάμει ἡ Κυβέρνησις, εὐλόγως δύναται νὰ δοθῇ ἡ ἀπάντησις ὅτι δὲν ὑπάρχουν περιθώρια οὔτε πιστώσεων οὔτε ἐπιδοτήσεως ἀπὸ τὸν Κρατικὸν Προϋπολογισμὸν ἢ ἐξ ἄλλων πόρων. Δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς νομίζω ὅτι τὸ θέμα εἶναι θέμα Προέδρου Κυβερνήσεως καὶ Κυβερνητικῆς ἀποφάσεως γενικωτέρας σημασίας, ὅτι πρέπει τὸ θέμα νὰ ἀντιμετωπισθῇ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὰ πραγματικά του μέτρα καὶ εἰς τὴν πραγματικὴν σημασίαν τὴν ὁποίαν ἔχει. Νὰ ξεκινήσῃ ἀπὸ τὴν προϋπόθεσιν ὅτι πρέπει νὰ εὑρεθῇ λύσις, νὰ ζητήσῃ τὴν συμπαράστασιν ὅλου τοῦ πολιτικοῦ κόσμου μὲ μίαν Διακομματικὴν Ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία νὰ προτείνῃ σοβαρὰς καὶ μετὰ ψύχραιμον ἐξέτασιν λύσεις καί, τέλος, ἡ Κυβέρνησις νὰ εἰσηγηθῇ τὰς δυνατὰς ἔστω καὶ μὲ τὰ σημερινὰ δεδομένα λύσεις. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ πολιτικὴ δὲν ἀποτελεῖ ἐν τῇ οὐσίᾳ τίποτε ἄλλο παρὰ ἀξιολόγησιν τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ χρησιμοποιηθοῦν αἱ δυνατότητες τὰς ὁποίας ἑκάστοτε τὸ Κράτος ἔχει. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ξεκινήσῃ ἀπὸ τὴν προϋπόθεσιν ὅτι ὅ,τι ἔκαμε μέχρι σήμερον εἶναι σωστὸ καὶ ὅτι ἀξιολογικῶς τὸ θέμα τῶν βομβοπλήκτων δὲν ἠμπορεῖ νὰ συγκριθῇ μὲ τὰ θέματα τὰ ὁποῖα σήμερον ἀντιμετωπίζει, βεβαίως θὰ καταλήξῃ εἰς τραγικὴν ἀποτυχίαν. Ἐάν, ὅμως, ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ πολιτικὸς κόσμος ἀποφασίσουν νὰ ἀντιμετωπίσουν τὸ θέμα εἰς τὴν βάσιν του, ἐὰν ξεκινήσῃ ἀπὸ τὴν προϋπόθεσιν ὅτι εἰς τὴν ἀξιολόγησιν τῶν ἐπιδιώξεών της πρέπει νὰ θέσῃ εἰς τὴν πρώτην γραμμὴν τὸ αἴτημα τῶν βομβοπλήκτων, ἔστω καὶ κλιμακούμενον εἰς μακρὸν χρόνον, ἔστω καὶ περιοριζόμενον βάσει τῶν σημερινῶν δυνατοτήτων, νομίζω ὅτι θὰ πρέπει νὰ ἐλπίζωμεν, νὰ αἰσιοδοξοῦμεν ὅτι κάτι θὰ γίνῃ διὰ τὸ ζήτημα αὐτὸ καὶ κάποια λύσις θὰ εὑρεθῇ. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ Ἑλλὰς εἰς τὴν μακραίωνα ἱστορίαν της, συχνότατα ἕως σήμερον, ἐπέρασε περιόδους ἀνωμαλιῶν, πολέμων καὶ καταστροφῶν. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἔχει δείξει μέχρι σήμερον ὅτι αἰσθάνεται πάντοτε τὴν ἀλληλεγγύην πρὸς τοὺς πληγέντας ἀδελφούς του. Ἔχει, ὅμως, δείξει ὅτι στερεῖται μνήμης. Τοῦτο συνέβη καὶ μὲ τὴν συγκεκριμένην περίπτωσιν. Ἂς μὴ ἀφήσωμεν τὰς 80.000 οἰκογενειῶν μὲ τὸ παράπονον ὅτι τὸ ἐλεύθερον Ἑλληνικὸν Κράτος, ἀφοῦ τοὺς ἐχρειάσθη τὴν κρίσιμον ὥραν τοῦ ἀγῶνος, τοὺς ἐγκατέλειψε κατόπιν καὶ δὲν ἔπραξε ἐκεῖνο τοὐλάχιστον τὸ ὀλίγον, τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ πράξῃ ὑπὲρ αὐτῶν χάριν τῆς δικαιοσύνης, τῆς ἰσότητος, τῆς Ἑλληνικῆς Πατρίδος.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Γρηγορίου ἔχει τὸν λόγον.

§75Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ ἀπουσία τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ θέματος τῶν βομβοπλήκτων καὶ πολεμοπαθῶν ἀποδεικνύει τὸ ἐνδιαφέρον, τὸ ὁποῖον ἐπιδεικνύει αὕτη διὰ τὴν ἀποκατάστασίν των. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀπουσίαν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ἀπουσία τοῦ ὁποίου, ὡς γνωστόν, δίδει τὸν τόνον καὶ τὴν πνοὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ἔχει καθιερωθῆ αὕτη ἀπὸ τοῦ 1955, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ παρουσιάζεται συχνὰ τὸ φαινόμενον νὰ λύωνται αἱ συνεδριάσεις ἐλλείψει ἀπαρτίας. Οἱ βομβόπληκτοι καὶ πολεμοπαθεῖς εἶναι θύματα τοῦ τελευταίου πολέμου, ἀλλ’ ἐλησμονήθησαν, ὅπως ἐλησμονήθησαν καὶ ὅλοι οἱ πολεμισταί, οἱ ἀνάπηροι καὶ οἱ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως, οἱ ὁποῖοι καὶ ἐσυκοφαντήθησαν παντοιοτρόπως. Καὶ ἐνῷ ὅλοι αὐτοὶ ἐλησμονήθησαν, αἱ σπουδαιότεραι θέσεις κατελήφθησαν ἀπὸ δοσιλόγους. Ἀπὸ τὰς Ἰταλικὰς ἐπανορθώσεις καὶ γενικώτερον ἀπὸ τὰς πολεμικὰς ἐπανορθώσεις, τὰς ὁποίας ἔλαβεν ἡ Ἑλλάς, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ἀποκατάστασις τῶν βομβοπλήκτων καὶ πολεμοπαθῶν, διότι καὶ πάλιν ἐκλήθη ἡ Ἑλλὰς διὰ θυσίας, μὴ λαβοῦσα ἐπανορθώσεις. Ὑπάρχει καὶ ἡ πλευρὰ τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας. Θὰ ἔπρεπε κάποτε νὰ δοθῇ ἀπολογισμὸς ποῦ ἐσπαταλήθη αὕτη, καθ’ ὃν τρόπον, ὡς γνωστόν, ἐσπαταλήθη. Ἀπὸ τὸ 1821, ὅτε ἡ Ἑλλὰς ἔλαβεν ἀπὸ τὴν Ἀγγλίαν τὸ πρῶτον δάνειον, τὸ ὁποῖον εἶχε 67% ἔξοδα καὶ προμηθείας καὶ τοῦ ὁποίου τὸ ὑπόλοιπον 33% οὔτε καὶ αὐτὸ ἔφθασεν εἰς τὴν Ἑλλάδα, μέχρι τοῦ 1940 τὸ σύνολον τῶν δανείων τῆς Χώρας ἀνήρχετο εἰς 450 ἑκατομμύρια δολλαρίων. Διὰ τοῦ ποσοῦ τούτου ἡ Ἑλλὰς διενήργησε τοὺς πολέμους 1912 καὶ 1913, τὸν Εὐρωπαϊκόν, Μικρᾶς Ἀσίας, ἔκαμε μεγάλα ἔργα ἀποξηραντικά, ἀντιπλημμυρικὰ καὶ ἀποκατέστησε 2.000.000 προσφύγων. Ἀντιλαμβάνεσθε ποία ἔπρεπε νὰ εἶναι ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τῆς Χώρας καὶ τὸ βιοτικὸν ἐπίπεδον τῶν Ἑλλήνων μετὰ τὴν χορήγησιν δύο καὶ ἥμισυ δισεκατομμυρίων τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας. Βεβαίως ὁ πολιτικὸς κόσμος φέρει εὐθύνην διὰ τὴν ἐγκατάλειψιν τῶν σεισμοπλήκτων, ἀλλὰ ἡ εὐθύνη αὕτη δὲν βαρύνει ἐξ ἴσου τὰ διάφορα κόμματα καὶ τὰς πολιτικὰς παρατάξεις. Διότι, αἱ Κυβερνήσεις τοῦ 1946–50 δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀσχοληθοῦν μὲ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν βομβοπλήκτων, διότι ἦτο περίοδος καθαρῶς πολεμική, ἡ ὁποία ἐδημιούργησεν ἑτέρους 850.000 συμμοριοπλήκτους ἀστέγους. Αἱ Κυβερνήσεις τοῦ 1950–52 εἶναι Κυβερνήσεις προελθοῦσαι ἀπὸ τρεῖς κατὰ σειρὰν ἐκλογὰς καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν ἑκάστη τούτων, μὲ θητείαν ἑνὸς ἔτους, νὰ λύσῃ ὅλα τὰ προβλήματα τῆς Χώρας. Βεβαίως φέρουν καὶ αἱ Κυβερνήσεις αὗται τὴν ἀναλογοῦσαν εἰς αὐτὰς εὐθύνην. Ἀλλὰ οὐδεμία δύναται νὰ ὑπάρξῃ αἰτιολογία διὰ τὰς Κυβερνήσεις τῆς 4ετίας τοῦ Συναγερμοῦ, αἱ ὁποῖαι καὶ εἰρηνικὴν περίοδον διῆλθον καὶ χρόνον μακρὸν εἶχον εἰς τὴν διάθεσίν των, ἀλλὰ καὶ αὔξησιν τοῦ Ἐθνικοῦ εἰσοδήματος εἶχον, ὥστε νὰ δύνανται νὰ κινοῦνται μὲ μεγαλυτέραν ἄνεσιν.

§76Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀποδέχομαι κατ’ ἀρχὴν ὡς μέλος καὶ ἐπιτελὴς τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Συναγερμοῦ τὴν μομφὴν τὴν ὁποίαν διατυπώνετε καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τὴν ἀποδεχθῶ, διότι ὑπάρχει εἰς τὴν μομφήν σας βάσις ἠθικῶς θεμιτή. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, ὅμως, ἐπειδὴ προσέλαβεν ἡ μομφή σας ἔντονον καὶ κατηγορηματικὸν χαρακτῆρα, νὰ παρακαλέσω ὅπως ἀναγνωρισθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῆς 4ετίας κάποιο ἐλαφρυντικόν. Ὅπως σεῖς διὰ τὴν Κυβέρνησιν τὴν προηγουμένην ἐπεκαλέσθητε ἐλαφρυντικὸν — ἐλαφρυντικὸν τὸ ὁποῖον διὰ τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Κέντρου εἶναι πράγματι οὐσιῶδες — ἔτσι καὶ ἡμεῖς, ὅσοι ἐκυβερνήσαμε κατὰ τὸ διάστημα τῆς 3ετίας τοῦ Συναγερμοῦ, εἴχομεν ἕνα μέγα ἐλαφρυντικόν, τοὺς σεισμούς. Σκεφθῆτε ποῖον μέγεθος καὶ ποίαν ἔκτασιν συμφορᾶς ἐσημείωσαν οἱ σεισμοί. Κάθε χρόνον εἴχομεν καταστροφάς. Τὸ πρῶτον ἔτος, τῶν Ἰονίων Νήσων, τὸ δεύτερον ἔτος τῆς Θεσσαλίας καὶ ἐν μέρει μόνον τοῦ Βόλου. Τὸ ἐπικαλοῦμαι ὡς ἁπλοῦν ἐλαφρυντικόν. Δὲν θεωρῶ ὡς ἀθέμιτον τὴν κατηγορίαν τὴν ὁποίαν διατυπώνετε. Μάλιστα μὲ κάποιαν μελαγχολίαν καὶ ἐγὼ διαπιστώνω κάτι, τὸ ὁποῖον εἶναι, δυστυχῶς, ψυχολογικῶς πολὺ συχνὰ διαπιστωμένον, ὅτι τὸ νεώτερον κακόν, ἡ νεωτέρα συμφορὰ ἐκτοπίζει ἀπὸ τὴν μνήμην τὸ παλαιότερον κακὸν καὶ τὴν παλαιοτέραν συμφοράν. Ὁ κ. Μητσοτάκης, κατὰ τὴν ἀγόρευσίν του, εἶπεν ὅτι δὲν ἔχομεν μνήμην ἐπαρκῆ οἱ Ἕλληνες. Ἴσως νὰ ἔχῃ ἀπὸ κάποιας ἀπόψεως δίκαιον. Ἐγὼ θὰ ἐτροποποίουν τὴν παρατήρησίν του καὶ θὰ ἔλεγον ὅτι ἡ μνήμη μας εἶναι πολὺ βεβαρυμένη. Εἶναι τόσα, ὅσα συμβαίνουν εἰς αὐτὸν τὸν τόπον κατὰ τὰς τελευταίας δεκαετίας, ὥστε δὲν προφθάνομεν νὰ φροντίσωμεν διὰ κάτι καὶ ἔρχεται τὸ νεώτερον κακόν. Ὡς ἐκπρόσωπος τοῦ Νομοῦ Ἀχαΐας καὶ εἰδικώτερον τῆς πόλεως Πατρῶν, συμμερίζομαι ἀπολύτως ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. Μητσοτάκης καὶ τὰ ὁποῖα λέγετε καὶ σεῖς, ἀλλὰ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ τὰ συμμερισθῶ ὄχι μόνον ὡς ἐκπρόσωπος τῆς πόλεως τῶν Πατρῶν, ὅπου ὑπάρχουν βομβόπληκτοι οἱ ὁποῖοι δὲν ἀπεζημιώθησαν, ἀλλὰ καὶ ὡς Ἕλλην ὁ ὁποῖος συναισθάνομαι τὸν πόνον καὶ τῶν βομβοπλήκτων τῆς πόλεως τοῦ Πειραιῶς καὶ γενικῶς τῶν πολεμοπαθῶν ὁλοκλήρου τῆς Ἑλλάδος. Μὲ συγχωρεῖτε διὰ τὴν διακοπήν. Ἐθεώρησα, ὅμως, τὴν διακοπὴν αὐτὴν ἀναγκαίαν διότι θεωρῶ μὲν τὴν βάσιν τῆς μομφῆς σας ὀρθήν, ἐν τούτοις, ὅμως, ἐθεώρησα ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐπικαλεσθῶ καὶ ἐγὼ κάποιο ἐλαφρυντικόν, τὸ ὁποῖον δὲν θὰ ἀρνηθῆτε ὅτι ἔχει κάποιαν οὐσίαν καὶ ἀξίαν.

§77Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν, Κάθε Κυβέρνησις ἔχει τὰς δικαιολογίας της καὶ τὰς ἀδυναμίας της. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον λέγω ἐγώ, εἶναι τοῦτο: Ὅτι, ναὶ μὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι, καὶ εἶναι ὀρθὰ τὰ ὅσα εἴπατε περὶ τῶν σεισμῶν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, κάθε Κυβέρνησις ἀντιμετωπίζει, ἄλλη σεισμούς, ἄλλη ἄλλα γεγονότα. Πάντως, ὑπάρχουν γεγονότα ποὺ ἀντιμετωπίζει ἡ ἑκάστοτε Κυβέρνησις καὶ παραλλήλως, ὅμως, δὲν λησμονεῖ τὰ ὑπάρχοντα ἐκκρεμῆ θέματα καὶ ζητήματα.

§78Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις τοῦ Συναγερμοῦ ἀντιμετώπισεν αὐτά. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῆς αὐξήσεως τοῦ εἰσοδήματος, ἐπέβαλεν εἰδικὸν φόρον εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον αἱ Κυβερνήσεις 1950–1952 δὲν τὸ ἀπετόλμησαν.

§79Δ. ΛΑΝΤΖΟΥΝΗΣ. Εἴχατε, ὅμως, τὴν οἰκονομικὴν βοήθειαν.

§80Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡμεῖς, δὲν ἐπεβάλαμεν βάρη φορολογικὰ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν. Τί τὰ ἐκάματε; Δὲν τὰ ἐδώσατε ὅλα εἰς τοὺς σεισμοπλήκτους, τὰ ἐφάγατε.

§81Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω, ἐπειδὴ τοῦ συμπαθεστάτου φίλου κ. Μπακοπούλου ἡ φρασεολογία ὑπῆρξε πάρα πολὺ βαρεῖα, νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ κάμω κατάχρησιν τοῦ δικαιώματος τῶν διακοπῶν καὶ νὰ εἴπω ὅτι δὲν δικαιολογεῖται νὰ εἴπῃ ὅτι τὰ ἐφάγαμεν. Δὲν νομίζω ὅτι ἂν σκεφθῇ κάπως ψυχραιμότερον τὴν σημασίαν τῆς λέξεως, ὅτι θὰ τὴν ἐπαναλάβῃ. Ἠγωνίσθημεν, ἐπαλαίσαμεν κατὰ τὸ διάστημα τῶν ἐτῶν ἐκείνων, ἠμπορεῖ νὰ διεπράξαμεν σφάλματα, ἀλλὰ δὲν ἐφάγαμεν χρήματα, κ. Μπακόπουλε.

§82Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ ἐρρίψατε εἰς τὸν Προϋπολογισμόν. Αὐτὴ ἦτο ἡ ἔννοια μου. Δὲν τὰ ἐδώσατε ὅλα διὰ τοὺς σεισμοπλήκτους, τὰ ἐρρίψατε εἰς τὸν Προϋπολογισμόν.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω ὅτι ἔγινεν ἡ ἐπανόρθωσις.

§84Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ ποὺ λέγεται εἰς τὴν Βουλήν: «Τί τὰ ἐκάματε τὰ χρήματα»;

§85Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ συνάδελφος κ. Λαντζούνης, διεμαρτυρήθη καὶ εἶπεν ὅτι σεῖς εἴχατε δολλάρια, ἐνῷ ἡμεῖς δὲν εἴχομεν δολλάρια.

§86Δ. ΛΑΝΤΖΟΥΝΗΣ. Ἡ διαφορὰ τοῦ ὕψους τοῦ δολλαρίου.

§87Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Λησμονεῖ ὁ κ. Λαντζούνης ὅτι εἰς τὸ συμβόλαιον τῆς Θεσσαλονίκης ἐγράφετο: «Ἑλληνικὲ Λαέ, θέλεις νὰ ἴδῃς τὴν βοήθειαν διπλασιαζομένην; Ψήφισε Συναγερμόν». Καὶ ἐψήφισε Συναγερμὸν ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς καὶ εἶδεν ἐντὸς μιᾶς τριετίας τὴν βοήθειαν ἐκμηδενιζομένην. Ἑπομένως, τὸ ἐὰν εἴχομεν δολλάρια, καὶ αὐτὸ εἰς τὴν ἱκανότητά μας ὠφείλετο. Καὶ ἐὰν τὰ ἐχάσατε τὰ δολλάρια τὰ ἐχάσατε διότι ἐδημιουργήσατε μίαν πολὺ εὐθηνὴν Κυβέρνησιν διὰ τοὺς συμμάχους, ἐνῷ ἡμεῖς εἴμεθα Κυβέρνησις ἀκριβή. Αὐτὴ εἶναι ἡ ὑπόθεσις, κύριοι συνάδελφοι.

§88Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Γρηγορίου, ἐπιτρέψατέ μου καὶ πάλιν νὰ μὴ δεχθῶ τὴν διατύπωσιν, εἰς τὴν ὁποίαν προέβητε. Εἶναι τόσον εὔκολον νὰ λέγῃ κανεὶς ὅτι μία Κυβέρνησις ὑπῆρξεν ἀκριβὴ διὰ τοὺς συμμάχους καὶ μία ἄλλη Κυβέρνησις ὑπῆρξεν εὐθηνή, ὥστε δὲν νομίζω ὅτι σεῖς, ὁ ὁποῖος καὶ πεῖραν κυβερνητικὴν ἔχετε καὶ πολιτικὴν πεῖραν, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ προβαίνητε εἰς τὴν διατύπωσιν τοιούτων ἀντιδιαστολῶν. Αὐτὰς τὰς ἀντιδιαστολὰς τὰς βλέπω καμμιὰ φορὰ εἰς ἄρθρα τοῦ Τύπου τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ γίνωνται ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Δὲν ὑπήρξαμεν διόλου εὐθηνοί. Ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ στιγμή, ἀλλὰ δὲν ἦλθεν, ἐὰν ἔλθῃ εὐκαιρία, θὰ εἴπωμεν τί ἐπράξαμεν. Ὁ Συναγερμὸς δὲν εἶχε τὴν εὐκαιρίαν τῆς λογοδοσίας, διότι ἀμέσως μετὰ τὸν θάνατον τοῦ Στρατάρχου Παπάγου, ἐσχηματίσθη Κυβέρνησις, προερχομένη μὲν ἐκ τῶν κόλπων του, ἡ ὁποία, ὅμως, μετωνομάσθη, ἀνέλαβε νέος πολιτικός, ὁ ὁποῖος δὲν εἶχε τὴν εὐθύνην τῶν γενικῶν γραμμῶν τῆς τότε Κυβερνήσεως, ἀνέλαβε τὴν διακυβέρνησιν τῆς Χώρας, καί, ἐὰν ἐξαιρέσητε ἐμέ, ὁ ὁποῖος εἰς τὴν πόλιν μου ἐλογοδότησα καὶ ἐξεφώνησα λόγον προεκλογικόν, ὁ ὁποῖος ἀνεφέρετο εἰς τὰς πράξεις καὶ παραλείψεις τοῦ Συναγερμοῦ, δὲν ἐγένετο ἄλλη λογοδοσία. Ἐὰν ἐγίνετο, θὰ ἀνετρέπετο πλήρως αὐτὴ ἡ τόσον εὔκολος φράσις, τὴν ὁποίαν ἐχρησιμοποιήσατε. Ἄλλως τε, ἀγαπητὲ κύριε συνάδελφε, δὲν νομίζω ὅτι συμφέρει καὶ εἰς σᾶς καὶ εἰς οἱονδήποτε Ἕλληνα, νὰ χαρακτηρίζῃ μίαν ὁλόκληρον παράταξιν καὶ ἕνα ὁλόκληρον κόμμα, ὡς κόσμον, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξεν εὐθηνὸς ἀπέναντι τῶν συμμάχων. Ἐπεμείναμεν, ἀπῃτήσαμεν, δὲν ὑπήρξαμεν διόλου ὑποχωρητικοὶ καὶ εἰς ὡρισμένας περιπτώσεις ἐπετύχομεν πολλά, τὰ ὁποῖα προηγουμένως δὲν εἶχον ἐπιτευχθῆ, ὅπως εἰς τὸν στρατιωτικὸν τομέα, ὅπου ἀπὸ τῶν ἡμερῶν ἀκριβῶς τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Συναγερμοῦ, διὰ τῆς ἰδικῆς μου παρεμβάσεως, ἐσταμάτησε πλήρως ἡ οἱαδήποτε τῶν ξένων ἀποστολῶν ἀνάμιξις εἰς τὰ προσωπικὰ ζητήματα τοῦ στρατοῦ, τῆς ἀεροπορίας καὶ τοῦ ναυτικοῦ. Καὶ ἐσταμάτησε καὶ ἡ ἀνάμιξις εἰς τὰ συμβούλια καὶ ἡ τυπικὴ ἀκόμη τῶν ξένων, τῶν παρισταμένων στρατιωτικῶν, εἰς τὰ θέματα τὰ προσωπικά. Καὶ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ μνημονεύσω καὶ πλῆθος ἄλλων περιπτώσεων. Εἶναι πάρα πολὺ εὐθηνὴ ἡ ἀντιδιαστολὴ μεταξὺ εὐθηνῶν καὶ ἀκριβῶν Κυβερνήσεων. (Χειροκροτήματα).

§89Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ἔχω ἄπειρα ἐπιχειρήματα διὰ νὰ ὑποστηρίξω τὸν ἰσχυρισμόν μου, διατὶ ἐπροτιμήθη ἀπὸ τοὺς συμμάχους ἡ Κυβέρνησις Παπάγου καὶ ἔχω ἄπειρα ἐπιχειρήματα νὰ σᾶς εἴπω, διατὶ ἐπεχειρήθη ἀπὸ τοὺς Συμμάχους ἡ πτῶσις τῆς Κυβερνήσεως Πλαστήρα. Ἐπειδή, ὅμως, δὲν εἶναι τῆς παρούσης ὥρας....

§90Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐπεχειρήθη, κύριε συνάδελφε.

§91Ε. ΜΑΛΑΜΙΔΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἠμπορεῖ...

§92Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Μαλαμίδαν νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ, ἄνευ διαμαρτυριῶν, νὰ εἴπω δύο λέξεις. Δὲν ἐξεβίασαν τὴν διενέργειαν ἐκλογῶν οἱ Ἀμερικανοὶ τὸ 1952. Ὅσοι γνωρίζουν τὰ πράγματα, καὶ ὁ Ἀρχηγός σας ὁ ἀπουσιάζων, τὰ γνωρίζει καὶ ὁ ἴδιος μοῦ τὰ ἔχει διηγηθῆ. Αὐτὸς οὗτος ὁ ἀείμνηστος Πλαστήρας ἦτο ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐπέμεινεν εἰς τὴν διενέργειαν ἐκλογῶν. Ἑπομένως, κύριε συνάδελφε, μὴ θέλετε, πρῶτον, διαρκῶς νὰ θεωρῆτε ὅτι πταίουν οἱ ξένοι. Παρὰ ἔγινε καὶ αὐτὸ τὸ κακόν, διότι ἐγυρίσαμεν τὴν σελίδα καὶ ἐνῷ ἄλλοτε ἐλιβανίζαμεν τοὺς ξένους, τώρα διαρκῶς ὁμιλοῦμεν ἐναντίον τῶν ξένων καὶ δεύτερον, μὴ θέλετε νὰ ρίψητε τὴν εὐθύνην εἰς τὸν Συναγερμόν, ὁ ὁποῖος, ὡς Κόμμα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τότε, οὐδεμίαν εἶχε ἀνάμιξιν εἰς τὴν παρασκηνιακὴν προώθησιν τῆς διενεργείας ἐκλογῶν.

§93Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Δὲν κατεφέρθην ἐναντίον τῶν ξένων. Καταφέρομαι καὶ παραπονοῦμαι ἐναντίον τῶν Ἑλλήνων. Ἐναντίον τῶν ξένων δὲ καταφέρομαι, διότι οἱ ξένοι δὲν ἔπραξαν ἀπολύτως τίποτε, παρὰ μόνον νὰ ὑπερασπίζουν τὸ συμφέρον τῆς πατρίδος των καὶ εἶναι ἀξιέπαινοι. Ἐγὼ καταφέρομαι ἐναντίον ὡρισμένων Ἑλλήνων, οἱ ὁποῖοι, διὰ παντοίων τρόπων, συκοφαντιῶν καὶ ἄλλων πολλῶν, τὰ ὁποῖα γνωρίζετε, ἔφθασαν μέχρι σημείου νὰ διαδίδουν ὅτι ὁ ἀείμνηστος Θεμιστοκλῆς Σοφούλης συνειργάζετο μὲ τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα. Καὶ θὰ ἠξεύρετε καλῶς, ὅτι τὸ 1949 ἠτοιμάσθη ἡ πτῶσις Σοφούλη καὶ ἡ πρωθυπουργοποίησις Παπάγου. Καὶ ἂν εἰς τὸ βραχυκύκλωμα ἐκεῖνο δὲν εἶχε τὴν ἱκανότητα νὰ ἀμυνθῇ, ὁ ἀείμνηστος Σοφούλης, θὰ εἶχε κατηγορηθῆ ὡς Πρωθυπουργός, ὡς δῆθεν συνεργαζόμενος μὲ τὸν Κομμουνισμόν.

§94Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐδέχθη ὁ Παπάγος τοιοῦτον τι.

§95Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐν ἀρχῇ τῆς συζητήσεως ἐζητήσατε ἀπὸ τὴν Βουλήν, νὰ συντομεύσωμεν τὰ τῆς ἐπερωτήσεως. Ὁ πρῶτος ρήτωρ ἔθεσε τὸ θέμα πολὺ ὀρθῶς, καὶ εἶπεν: Ἐρωτᾶται ἡ Κυβέρνησις, ὑπάρχει θέμα ἢ δὲν ὑπάρχει; Ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἀποῦσα, καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὡς πολὺ ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων. Ἐὰν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἦτο παρὼν καὶ ἐδέχετο ὅτι ὑπάρχει θέμα καὶ ἔλεγεν, ὅτι θὰ συστήσω μίαν Διακομματικὴν Ἐπιτροπὴν διὰ νὰ μελετήσῃ τὸ νομοθέτημα, ἡ συζήτησις θὰ ἐλάμβανεν ὁμαλὴν ἐξέλιξιν καὶ ἡ ἐπιθυμία τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς θὰ εἶχεν ἐκτελεσθῆ καὶ ἡ ἐκτὸς θέματος συζήτησις θὰ εἶχεν ἀποφευχθῆ.

§96Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ εἶπον μίαν λέξιν καὶ σεῖς ἠγορεύσατε περὶ τοῦ παρελθόντος.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, κύριε Γρηγορίου, προχωρήσατε εἰς τὴν ἐπερώτησιν.

§98Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος, νὰ ὑπερασπισθῶ, εἰς οἱανδήποτε περίπτωσιν, τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, διότι εἶναι εὔκολον νὰ κατηγορῇ κανεὶς ἕνα ἀποθανόντα, ὁ ὁποῖος ἔκαμε τὸ πᾶν ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος καὶ εἶναι εὔκολον νὰ λέγωνται, τὰ ὅσα λέγονται.

§99Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Λυποῦμαι, διότι ἐντοπίζετε τὸ πρᾶγμα εἰς τὸν Στρατάρχην Παπάγον. Ἀλλοίμονον ἐάν, ἐπειδὴ εἶναι νεκροί, ἡ ἱστορία ἐσταματοῦσε καὶ δὲν πρέπει νὰ κρίνεται τὸ ἔργον τῶν Κυβερνήσεων, τῶν ἀνθρώπων καὶ τοῦ πολιτικοῦ κόσμου. Λυποῦμαι, διότι σεῖς, σήμερον, θέτετε τοιαύτην ἀρχήν.

§100Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν τὴν θέτω τὴν ἀρχήν. Κατηγορήσατε, ἀλλὰ δώσατέ μου τὸ δικαίωμα νὰ ἀπαντήσω.

§101Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Καὶ ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος κατηγορεῖται καὶ ὁ Παναγῆς Τσαλδάρης κ. ἄ. Ὅταν θὰ ἔλθῃς νὰ κάμῃς κριτικὴν μιᾶς Κυβερνήσεως, βεβαίως, θὰ κατηγορήσῃς. Δηλαδή, θέλετε, κύριε Πρόεδρε, τὸν Παπάγον, νὰ τὸν πιστεύσωμεν ὡς μεσίαν;

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Γρηγορίου, προχωρήσατε, παρακαλῶ.

§103Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Μὲ διακόπτει ὁ κύριος Πρόεδρος καὶ μοῦ λέγει, ὅτι πρέπει νὰ πιστεύσωμεν ὡς μεσίαν τὸν Παπάγον.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν σᾶς κάμνω παρατήρησιν. Δὲν ἔχω δικαίωμα. Παράκλησιν σᾶς κάμνω.

§105Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Κύριοι βουλευταί, εἶναι γεγονὸς ὅτι ὑπάρχουν βομβόπληκτοι καὶ πυροπαθεῖς εἰς τὴν Χώραν μας, οἱ ὁποῖοι ἀνέρχονται εἰς 80 χιλιάδας. Οὗτοι ἔχουν τελείως λησμονηθῆ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Ἐγὼ δὲν πρόκειται νὰ προτείνω μέτρα καὶ διαφωνῶ εἰς τὴν σύστασιν Διακομματικῆς Ἐπιτροπῆς, διότι τίποτε δὲν πρόκειται νὰ γίνῃ. Πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ μᾶς εἴπῃ, ὑφίσταται θέμα βομβοπλήκτων; Διότι οὔτε μίαν δραχμὴν διὰ τὸν σκοπὸν αὐτὸν διαθέτει ὁ νέος Προϋπολογισμός. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐδέχθη, πρὸς χάριν τῶν σεισμοπλήκτων, βαρεῖαν φορολογίαν 140 δισεκατομμυρίων παλαιῶν δραχμῶν. Δυστυχῶς, ὅμως, μόνον τὸ ἓν πέμπτον ἐδόθη πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτόν, τὰ δὲ ὑπόλοιπα ⅘ ἐδόθησαν διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους. Ἡ ἰδιαιτέρα μου περιφέρεια, Σάμος, ἡ ὁποία ἀπηλευθερώθη τὸ 1944, κατεστράφη ὁλοσχερῶς ἀπὸ τοὺς Γερμανούς. Τὸ Τηγάνιον εἶναι κατεστραμμένον κατὰ 95%, ἡ δὲ πρωτεύουσα τῆς νήσου κατὰ 40% καὶ δυστυχῶς οὐδεμία ἀρωγὴ ἐδόθη εἰς τοὺς κατοίκους, καὶ μέχρι σήμερον, κύριοι συνάδελφοι, ἀκόμη 20 ἄτομα εἰς τὸ Τηγάνιον παραμένουν εἰς ἀντίσκηνα ἀπὸ τὸ 1945. Ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Κέντρου ἐδόθη ξυλεία καὶ ἀπεφασίσθη ἡ ἀνοικοδόμησις δύο πολυκατοικιῶν διὰ τὴν στέγασιν τῶν βομβοπλήκτων καὶ πυροπαθῶν. Ἀκόμη ἡ μία ἐξ αὐτῶν δὲν ἔχει ἀποπερατωθῆ καὶ θέλω νὰ πιστεύω ὅτι ἡ κυρία Ὑπουργὸς Προνοίας δὲν θὰ ἀκολουθήσῃ τὸ δόγμα συναδέλφου της, ὅστις εἶπεν ὅτι ἡ Σάμος εἶναι ἀποικία καὶ ἐγκατελείφθη, διότι ὑποστηρίζει τὴν Δημοκρατικὴν Ἕνωσιν καὶ τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁμιλῶμεν περὶ αὐξήσεως τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν, ὅταν δὲν ἔχουν τύχει περιθάλψεως τὰ θύματα τοῦ προηγουμένου πολέμου. (Χειροκροτήματα).

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Κοθρῆς ἔχει τὸν λόγον.

§107Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐγὼ θὰ περιορισθῶ εἰς ὀλίγα τινά. Τὸ θέμα, ὡς γνωστόν, ἦλθε πρὸς συζήτησιν δι’ ἐπερωτήσεως, τὴν ὁποίαν ὑπέγραψαν συνάδελφοι ὅλων τῶν παρατάξεων. Ἐξ αὐτοῦ ἀποδεικνύεται πόσην σημασίαν ἔχει τὸ θέμα καὶ πόσον συγκινεῖ τὴν κοινὴν γνώμην. Δυστυχῶς, ὅμως, ἡ μὴ ἐμφάνισις τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἡ ἀπουσία τοῦ κ. Προέδρου αὐτῆς καὶ ἄλλων ἁρμοδίων Ὑπουργῶν, ἀποδεικνύει τὴν ἀδιαφορίαν τούτων. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἦτο ἐπιβεβλημένον νὰ παρίσταται, διὰ νὰ ἀπαντήσῃ, ἐὰν ἀντιμετωπίζῃ τὸ θέμα τῶν βομβοπλήκτων, ἄλλως δὲν ἔχει πρακτικὸν ἀποτέλεσμα ἡ ἀποψινὴ συζήτησις. Ἔχει ὑποχρέωσιν ἡ Κυβέρνησις νὰ προστατεύσῃ τοὺς βομβοπλήκτους, οἱ ὁποῖοι ὑπέστησαν τὸ βάρος τοῦ πολέμου κατὰ προτεραιότητα. Βεβαίως, κύριοι συνάδελφοι, ὅλαι αἱ μεταπολεμικαὶ Κυβερνήσεις, ἔχουν τὴν εὐθύνην των. Τὸ θέμα, ὅμως, δὲν ἠδύνατο νὰ ἐπιλυθῇ ἀπὸ Κυβερνήσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν διέθετον ἀπόλυτον καὶ ἰσχυρὰν πλειοψηφίαν. Δι’ ἕνα τόσον σοβαρὸν θέμα ἔπρεπε νὰ ἐπιληφθῇ μόνον μία Κυβέρνησις μὲ μεγάλην πλειοψηφίαν καὶ τὴν πλειοψηφίαν αὐτὴν τὴν ἔδωκεν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἰς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Συναγερμοῦ, ὁ ὁποῖος φέρει, ὡς ἐκ τούτου, ἀκεραίαν τὴν εὐθύνην, διότι δὲν ἠδυνήθη νὰ δώσῃ μίαν λύσιν, εἴτε θετικὴν εἴτε ἀρνητικήν. Μία Κυβέρνησις, τοιαύτης πλειοψηφίας, ἠδύνατο εὐθέως νὰ δώσῃ ἐξηγήσεις εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ νὰ τονίσῃ εἰς αὐτόν, ἐὰν εὑρίσκετο πρὸ ἀδυναμίας, καὶ οὐχὶ νὰ παρέχῃ ἀφειδῶς ὑποσχέσεις ἀπραγματοποιήτους. Δὲν πρόκειται, κύριοι συνάδελφοι, νὰ εἶμαι ἐγὼ ἐκεῖνος ποὺ θὰ ὑποδείξῃ λύσιν, τοῦ σοβαρωτάτου τούτου θέματος εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἐκείνη θὰ δώσῃ τὴν λύσιν. Ὁ δὲ ἐκπροσωπῶν αὐτὴν ἀπόψε κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ δώσῃ ὅλα ἐκεῖνα τὰ στατιστικὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἀναμφισβητήτως πρέπει νὰ ἔχῃ εἰς χεῖρας του, δηλαδὴ τῶν ἐκ τοῦ πολέμου γενομένων ζημιῶν εἰς τὴν τάξιν τῶν βομβοπλήκτων καὶ τῶν πολεμικῶν ἀποζημιώσεων τὰς ὁποίας εἰσέπραξεν ἐκ τῶν ἡττηθέντων κατὰ τὸν πόλεμον δι’ ἀποκατάστασιν αὐτῶν, ἐὰν ἐδόθησαν ἐπανορθώσεις, εἰς τὶ ἀνήρχοντο τὰ κονδύλια αὐτὰ τῶν ἐπανορθώσεων, πῶς καὶ ποῦ διετέθησαν καὶ εἰς ποίας τάξεις πληγέντων συγκεκριμένως. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ Χώρα μας εἶναι μικρὰ καὶ ἐπλήγη κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη πολλάκις, τόσον ἀπὸ τὴν καταστροφικὴν μανίαν τοῦ πολέμου, ὅσον καὶ ἀπὸ τὴν θύελλαν τῶν σεισμῶν, ἀπὸ ἄλλας θεομηνίας, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν ὡρισμένων Κυβερνήσεων. Νομίζω ὅτι θὰ πρέπει νὰ ὑπάρχῃ δικαιοσύνη καὶ ἴση κατανομὴ τοῦ ἐνδιαφέροντος καὶ τῆς στοργῆς τοῦ Κράτους καὶ οὐχὶ μεροληπτικὴ προστασία καὶ ἐνδιαφέρον πρὸς ὡρισμένας πληγείσας τάξεις. Ὅλαι αἱ πληγεῖσαι καὶ πληττόμεναι τάξεις τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν ἔχουν τὰ αὐτὰ δικαιώματα καὶ τὸ Κράτος ἀπέναντί των τὰς αὐτὰς ὑποχρεώσεις καὶ συνεπῶς ἡ συνδρομὴ καὶ τὸ ἐνδιαφέρον του πρέπει νὰ εἶναι ἀνάλογον. Ἀναμένομεν νὰ πληροφορηθῶμεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ κυρίως ἀπὸ τὸν παριστάμενον κ. Ὑφυπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἐὰν πρόκειται νὰ ἀναγνωρισθῇ τὸ δικαίωμα ἀποζημιώσεως εἰς τὰς τάξεις αὐτὰς τῶν πληγέντων ἐκ τοῦ πολέμου Ἑλλήνων πολιτῶν. Δηλοῦμεν δὲ ὅτι ἡμεῖς θὰ εἴμεθα πρόθυμοι νὰ ψηφίσωμεν πᾶν κυβερνητικὸν μέτρον, τὸ ὁποῖον θὰ μᾶς εἰσηγηθῇ ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς διὰ τὸν σκοπὸν αὐτόν. Πιστεύομεν ὅτι ἐὰν ἡ Κυβέρνησις θὰ θελήσῃ, δύναται νὰ παράσχῃ προστασίαν εἰς τὴν δεινοπαθήσασαν αὐτὴν τάξιν τῶν πολεμοπαθῶν, ἐντὸς τῶν οἰκονομικῶν δυνατοτήτων τοῦ Προϋπολογισμοῦ.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Μαλαμίδας ἔχει τὸν λόγον.

§109Ε. ΜΑΛΑΜΙΔΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, μεθ’ ὅσα προλολήσαντες συνάδελφοι εἶπον καὶ κατόπιν τῶν ὅσων ἀνέφερεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, νομίζω ὅτι διὰ νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν περαιτέρω συζήτησιν τοῦ σοβαρωτάτου τούτου θέματος, σκόπιμον θὰ ἦτο νὰ ἔχωμεν τὴν ἄποψιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, δηλαδὴ ἐὰν ὑπάρχῃ θέμα καὶ ἐὰν πρόκειται νὰ ἀποζημιωθοῦν οἱ πληγέντες. Καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ θὰ ἐπεθύμουν νὰ παρακαλέσω νὰ ἔχωμεν τὴν ὑπεύθυνον ἀπάντησιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἤτοι, ἐὰν εἶναι διατεθειμένος νὰ ἀναγνωρίσῃ τὸ θέμα ὡς ὑφιστάμενον, διότι, ἐάν, ὡς ὀρθῶς εἶπον προλαλήσαντες συνάδελφοι, ὁ Κρατικὸς Προϋπολογισμὸς δὲν πρόκειται νὰ διαθέσῃ τίποτε ὑπὲρ τῶν δυστυχῶν βομβοπλήκτων, τότε δὲν ὑπάρχει, νομίζω, λόγος νὰ συζητῶμεν ἀσκόπως διὰ νὰ ἀκουώμεθα ἀπὸ τὰ θεωρεῖα, χωρὶς νὰ δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν σαφῆ καὶ συγκεκριμένα ἀποτελέσματα.

§110Δ. ΑΛΙΠΡΑΝΤΗΣ (Ὑφ. Οἰκονομικῶν). Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι σαφὲς εἶναι τὸ περιεχόμενον τῆς ἐπερωτήσεως τῶν ἀξ)μων κ. συναδέλφων. Ἡ ἐπερώτησις λέγει τὰ ἑξῆς: .... (Ἀναγινώσκει).... Ἡ Κυβέρνησις θὰ ἀναμένῃ πρῶτον τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἀπόψεων τῶν ἀξιοτίμων κ. συναδέλφων, διὰ νὰ ἀπαντήσῃ μετὰ τὰς ἀγορεύσεις τῶν ρητόρων.

§111Ε. ΜΑΛΑΜΙΔΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, νομίζω ὅτι τὸ θέμα εἶναι σοβαρὸν καὶ θὰ ἤξιζε νὰ κάμῃ τὴν τιμὴν νὰ παρίσταται ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὴν ἀποψινὴν συνεδρίασιν διὰ νὰ λάβῃ γνῶσιν. Ἐὰν δὲν παρίσταται, εἶναι καὶ τοῦτο μία ἔνδειξις τοῦ ἐνδιαφέροντος τὸ ὁποῖον ἐπιδεικνύει ἡ Κυβέρνησις πρὸς τὸ ὑπὸ συζήτησιν σοβαρώτατον θέμα.

§112Δ. ΑΛΙΠΡΑΝΤΗΣ (Ὑφ. Οἰκονομικῶν). Κύριε συνάδελφε, γνωρίζετε ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀσχολεῖται μὲ ἐθνικὰ σημαντικὰ ζητήματα καὶ ἄλλια ἐπείγοντα κυβερνητικὰ θέματα καὶ δὲν δύναται ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν νὰ παρίσταται εἰς τὴν Βουλήν, διὰ τὴν συζήτησιν καὶ παρακολούθησιν οἱασδήποτε ἐπερωτήσεως.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ ἔχει τὸν λόγον.

§114Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν πρόκειται νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ πολὺ διότι ἀρκετά, προλαλήσαντες ρήτορες ἀνέπτυξαν τὸ ὑπὸ συζήτησιν θέμα. Ἀνῆλθον, ὅμως, εἰς τὸ βῆμα, διότι ἤθελον νὰ τονίσω ὅτι ἀφ’ ἧς στιγμῆς τὸ Κράτος ἔθεσεν εἰς τοὺς συμμάχους μας καὶ εἰς τοὺς ἡττημένους θέμα ἐπανορθώσεων καὶ ἐζήτησεν ἀποζημιώσεις διὰ τὰς προξενηθείσας καταστροφὰς αὐτοῦ καὶ τῶν ἰδιωτικῶν περιουσιῶν, ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἐκείνης, νομίζω τὸ θέμα θεωρεῖται ἀνεγνωρισμένον, διότι αἱ δοθεῖσαι ἐπανορθώσεις εἰς τὸ Κράτος σκοπὸν εἶχον νὰ ἀποκαταστήσουν τὰς προξενηθείσας εἰς αὐτὸ καταστροφὰς καὶ εἰς τὰς ἰδιοκτήτους περιουσίας. Ἐφ’ ὅσον ἐδόθησαν ἀποζημιώσεις καὶ τὸ Κράτος ἐσφαλμένως δὲν θέλει, καθ’ ὃ ἔχει ὑποχρέωσιν, νὰ δώσῃ καὶ εἰς τοὺς ἰδιώτας ὑπηκόους του μέρος τῶν ἐπανορθώσεων αὐτῶν τὰς ὁποίας ἔλαβε διὰ λογαριασμόν των, τότε τοῦτο γίνεται ὑπεξαιρέτης τῶν περιουσιῶν των. Ὅπως βλέπετε, λοιπόν, θέμα ὑφίσταται, ἐφ’ ὅσον ἐδόθησαν διὰ τοῦτο ἐπανορθώσεις. Ἐὰν τὸ Κράτος δὲν θελήσῃ νὰ ἐπανορθώσῃ τὸ σφάλμα ποὺ διέπραξε μέχρι σήμερον, παρακρατῶν ἐξ ὁλοκλήρου τὰς ἐπανορθώσεις, τότε, τοῦτο, ἐπαναλαμβάνω, θεωρεῖται ὑπεξαιρέτης τῆς περιουσίας τῶν ὑπηκόων του.

§115Δ. ΑΛΙΠΡΑΝΤΗΣ (Ὑφ. Οἰκονομικῶν). Κύριε Πρόεδρε, αἱ Ἑλληνικαὶ μεταπολεμικαὶ Κυβερνήσεις ἐζήτησαν ἀπὸ τοὺς συμμάχους, ἐν συνόλῳ, ἀποζημίωσιν πολεμικὴν 17.550.000 δισεκατ. δολλάρια. Ἔναντι αὐτῶν ἔλαβε μόνον 130 ἑκατομμύρια δολλάρια.

§116Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, τὰ 17 δισεκατομμύρια ποὺ ἐζητήθησαν, ἦσαν ἐξ ἀπαιτήσεων τοῦ Κράτους ἢ καὶ ἐξ ἰδιωτῶν;

§117Δ. ΑΛΙΠΡΑΝΤΗΣ (Ὑφυπ. Οἰκονομικῶν). Τὴν Παρασκευήν, ποὺ ἐλπίζω ὅτι θὰ τελειώσῃ ἡ συζήτησις, θὰ ὁμιλήσω καὶ θὰ θέσω εἰς τὴν διάθεσίν σας ὅλα τὰ στοιχεῖα αὐτά, τὰ ὁποῖα σᾶς ἐνδιαφέρουν.

§118Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ. Πάντως, κύριε Ὑπουργέ, ὑφίσταται θέμα ἐπανορθώσεων καὶ δι’ αὐτὸ ἐγένετο ἡ ἐπερώτησις, ἡ ὁποία κατατείνει εἰς τὸ νὰ ὑποχρεώσῃ τὴν Κυβέρνησιν νὰ μᾶς εἴπῃ σαφῶς καὶ ἀπεριφράστως πῶς σκέπτεται νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ θέμα τῶν πολεμοπαθῶν καὶ τῶν βομβοπλήκτων. Πρὶν κατέλθω τοῦ βήματος, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω ὀλίγα τινὰ διὰ τὸ ζήτημα τῶν πολεμοπαθῶν τῆς περιφερείας Ἀνατολικῆς Μακεδονίας καὶ Θράκης. Αἱ περιφέρειαι αὐταὶ διετέλεσαν ὑπὸ ἰδιαίτερον καθεστὼς κατὰ τὸν πόλεμον. Διετέλεσαν ὑπὸ Βουλγαρικὴν κατοχὴν καὶ ὄχι ὑπὸ Γερμανικήν, ὅπως ἡ ὑπόλοιπος Ἑλλάς. Ἡ Βουλγαρία κατέλαβε τὴν Ἀνατολικὴν Μακεδονίαν καὶ τὴν Θράκην καὶ ἐπεδίωξεν, ἐντὸς βραχυτάτου χρονικοῦ διαστήματος, τὴν ἐκβουλγαροποίησιν τῶν πληθυσμῶν τῆς περιοχῆς ταύτης. Καὶ θὰ ἀναφερθῶ δι’ ὀλίγων εἰς τὰς ὠμότητας, τὰς ὁποίας διέπραξαν οἱ Βούλγαροι. Ὅλοι πρέπει νὰ γνωρίζετε, ὅτι τὴν 28ην 29ην καὶ 30ὴν Σεπτεμβρίου 1941 ἡ Βουλγαρία, ὑπὸ τὸ πρόσχημα Ἑλληνικῆς ἐπαναστάσεως, κατέσφαξεν ἀγρίως 16 χιλιάδας Ἕλληνας ἄνδρας, ἡλικίας ἀπὸ 16 ἐτῶν μέχρι 55. Εἰς τὴν Δράμαν ἔσφαξε τρεῖς χιλιάδας ἄνδρας. Εἰς τὸ Δοξᾶτον χιλίους διακοσίους. Εἰς τὴν Χωριστὴν ἢ Τσαλτάτσαν ἑξακόσια ἄτομα καὶ ἀναλόγους ἀριθμοὺς εἰς ἄλλας περιοχὰς τῆς Μακεδονίας καὶ Θράκης. Ἐν συνόλῳ κατέσφαξε 16–17 χιλιάδας Ἕλληνας. Πέραν τούτου, κύριοι συνάδελφοι, ἡ Βουλγαρία ἔλαβε μέτρα συστηματικῆς ἐξουθενώσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ στοιχείου καὶ κατεδάφισεν ὁλοκλήρους συνοικισμοὺς καὶ συνοικίας Δράμας, Καβάλας, Σερρῶν, Κομοτινῆς κ.λ.π. Ὑπὸ τὸ πρόσχημα ὅτι θὰ ἐφαρμοσθοῦν νέα σχέδια πόλεως, κατεδάφισαν πολλὰ κτίρια καὶ κατέσχον ὁλοκλήρους περιουσίας, ὅπως ἐπίσης κατέσχον ὅλα τὰ ἐμπορεύματα τῶν ἐμπόρων καὶ τὰ καπνὰ τῶν παραγωγῶν. Ἐκτός, ὅμως, τῶν μέτρων τούτων, ἡ Βουλγαρία ἐπέβαλε στέρησιν ἐπὶ τῶν πληθυσμῶν τῶν περιοχῶν αὐτῶν καὶ τοῦ ἐπιουσίου αὐτῶν ἄρτου, χορηγοῦντες μόνον 100 δράμια μπομπότας ἡμερησίως εἰς τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, διότι τὰ πάντα ἦσαν μόνον διὰ τοὺς Βουλγάρους καὶ εἶναι γνωστὸν τὸ περίφημον «Σάμοζα Μπόλγκαρι», δηλ. μόνον διὰ Βουλγάρους, τὸ ὁποῖον συνήντων οἱ Ἕλληνες εἰς πᾶσαν περίπτωσιν. Ἔλαβον, ἐπίσης, οἱ Βούλγαροι, τὸ μέτρον τῆς ἐπιστρατεύσεως τῶν Ἑλλήνων, εἰς τὰ λεγόμενα Τάγματα Ἐργασίας καὶ ἀπέστελλον αὐτοὺς εἰς τὸ ἐσωτερικὸν τῆς Βουλγαρίας, διὰ νὰ ἐργασθοῦν εἰς τὰς σκληροτέρας ἐργασίας, ἀπὸ ὅσους δὲ ἐπῆγαν, ἐγύρισαν οἴκαδε οἱ μισοί. Δὲν ὑπάρχει Ἕλλην, ὁ ὁποῖος νὰ παρέμεινεν εἰς τὴν Ἀνατολικὴν Μακεδονίαν καὶ Θράκην κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, χωρὶς νὰ πάῃ «ντουρντουβάκι» ἕνα χρόνον, δύο χρόνια, διὰ νὰ δουλέψῃ τὶς σκληρότερες ἐργασίες. Συνέπεια τούτου ἦτο νὰ δημιουργηθῇ ἕνα μεγάλο ρεῦμα προσφύγων, οἵτινες ἐγκατέλειπον τὴν Ἀνατολικὴν Μακεδονίαν καὶ Θράκην καὶ προσέφευγον εἰς τὴν λοιπὴν Ἑλλάδα. 120–150 χιλιάδες ἀνθρώπων προσέφυγον πρὸς τὴν Γερμανοκρατουμένην Ἑλλάδα. Ὅλοι αὐτοὶ οἱ πρόσφυγες ἐπέστρεψαν εἰς τὴν ἰδιαιτέραν των πατρίδα δι’ ἰδίων μέσων, μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν, διότι τὸ Κράτος δὲν διέθετεν οὔτε τὰ μεταφορικὰ μέσα. Μέχρι σήμερον, ὅμως, δὲν ἔτυχον οὐδεμιᾶς στοργῆς ἐκ μέρους τοῦ Κράτους καὶ ὑπὸ οὐδεμιᾶς Κυβερνήσεως. Ἐντελῶς κατεστραμμένοι ἐπέστρεψαν εἰς τὴν πατρίδα των, μετὰ τόσα μαρτύρια καὶ καταστροφὰς ποὺ ὑπέστησαν αὐτοὶ καὶ ὁ τόπος τους ἀπὸ τοὺς Βουλγάρους καὶ ἐν τούτοις μέχρι σήμερον οὐδὲν μέτρον ἐλήφθη διὰ τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς. Νομίζω, ὅτι ἐπιβάλλεται μία καταγραφὴ τῶν καταστραφέντων καὶ διαρπαγέντων περιουσιακῶν στοιχείων τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας καὶ Θράκης, δεδομένου, μάλιστα, ὅτι ἔχομεν οἰκογενείας μὲ 4–5 θύματα καὶ μὲ στέρησιν στέγης, χωρὶς μέχρι σήμερον νὰ ληφθῇ οὐδεμία μέριμνα οὔτε διὰ τὴν ἀπόκτησιν στέγης τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, οὔτε διὰ τὴν ἀπονομὴν συντάξεως. Διὰ τοῦ νόμου 1848 ἔτυχον μερικαὶ ἀπορφανισθεῖσαι οἰκογένειαι τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν μιᾶς μικρᾶς συντάξεως 300 δραχμῶν, κατηργήθη, ὅμως, καὶ ὁ νόμος οὗτος καὶ ἔπαυσε πᾶσα ἐπιδότησις αὐτῶν. Οὐδεμία, κύριοι συνάδελφοι, μέριμνα ἐλήφθη, οὔτε διὰ τὰ ὀρφανὰ τῶν περιοχῶν αὐτῶν καὶ μετὰ 16 ὁλόκληρα ἔτη περιφέρονται ἄνθρωποι γυμνοὶ καὶ ἄστεγοι, χωρὶς νὰ τύχουν οὐδεμιᾶς μερίμνης ἐκ μέρους τοῦ Κράτους. Δέον, ὅθεν, νὰ στρέψῃ τὸ Κράτος ἀμεσώτατα τὴν προσοχήν του πρὸς τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς καὶ νὰ τοὺς ἐνισχύσῃ ὅσον εἶναι ἀκόμη καιρός. Διότι, τὶ νὰ σᾶς εἴπω! Ἔχομεν πράγματι μεταπολεμικῶς, μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν, μέσα εἰς αὐτὰ τὰ θύματα καὶ θανάτους ἐκ πείνης. Ἔχομεν, ὅμως, καὶ σήμερον παιδιά, τὰ ὁποῖα γυμνητεύουν καὶ ἀλητεύουν, διότι ἀπερφανίσθησαν κατὰ τὴν Βουλγαρικὴν κατοχὴν στερηθέντα τῶν γονέων των καὶ δὲν ἐμεγάλωσαν ἀκόμη διὰ νὰ ἠμποροῦν μόνα των διὰ τῆς ἐργασίας των νὰ ζήσουν ἑαυτά. Δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ φθάσωμεν εἰς σημεῖον ὥστε νὰ ἐγκαταλείψωμεν τελείως αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους. Νομίζω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἐπιβάλλεται τὸ Κράτος νὰ στρέψῃ πρωτίστως τὴν προσοχήν του πρὸς τοὺς βομβοπλήκτους καὶ τοὺς πολεμοπαθεῖς. Θέμα, ὑπάρχει. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ζητοῦμεν σήμερον ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργόν, εἶναι, νὰ μᾶς εἴπῃ σήμερον ὁ κ. Ὑπουργός, ἐὰν ἀντιμετωπίζεται τὸ θέμα καὶ ἂν σκέπτεται ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ μέτρα ἢ θὰ ἀφήσῃ εἰς ἄλλην Κυβέρνησιν τὴν λύσιν τοῦ Ἐθνικοῦ τούτου θέματος.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Τσιγάρας ἔχει τὸν λόγον.

§120Κ. ΤΣΙΓΑΡΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ὅπως ἐλέχθη, 80 περίπου χιλιάδες οἰκογένειαι βομβοπλήκτων καὶ πολεμοπαθῶν, ἀναμένουν μὲ ἀγωνίαν τὴν λύσιν τῶν προβλημάτων των, δηλαδὴ τῆς ἀποζημιώσεως διὰ τὰς ζημίας ποὺ ἔπαθον ἀπὸ τὸν πόλεμον καὶ ἐν συνεχείᾳ ἀπὸ τὸν ἐμφύλιον πόλεμον. Τὸ πρόβλημα....

§121Γ. ΚΑΤΣΑΦΑΔΟΣ. Εἶναι διεθνές.

§122ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὁ συμμοριτοπόλεμος ἔγινεν αἰτία νὰ μὴ βοηθηθοῦν οἱ βομβόπληκτοι.

§123Κ. ΤΣΙΓΑΡΑΣ. Ὁ ἐμφύλιος πόλεμος, κύριε συνάδελφε, ὑπῆρξεν ἡ αἰτία νὰ σᾶς δοθοῦν 21/2 δισεκ. δολλάρια, τὰ ὁποῖα κατεσπαταλήθησαν, χωρὶς νὰ γίνῃ καμμία ἐπανόρθωσις καὶ καμμία ἀνοικοδόμησις εἰς τὴν Χώραν μας.

§124Γ. ΚΑΤΣΑΦΑΔΟΣ. Ἔγινε. Ἔχετε πάθει ἀμνησίαν τῶν γεγονότων.

§125Κ. ΤΣΙΓΑΡΑΣ. Οὐδεμία. Ἡ Κυβέρνησις μεταπολεμικῶς δὲν ἠθέλησε νὰ δώσῃ τὴν πρέπουσαν λύσιν καὶ νὰ ἀνακουφίσῃ τοὺς δυστυχεῖς αὐτοὺς βομβοπλήκτους καὶ πολεμοπαθεῖς. Ἐλέχθη ὅτι ἄλλα γεγονότα καὶ δυστυχίαι, αἱ ὁποῖαι ἔπληξαν τὴν Χώραν μας — ὅπως οἱ σεισμοὶ — ὑπῆρξαν τὰ ἐμπόδια διὰ τὴν βοήθειαν τῶν βομβοπλήκτων καὶ διὰ τὴν ἀποτελεσματικὴν λύσιν τοῦ προβλήματος αὐτοῦ. Ἡ δικαιολογία, ὅμως αὐτή, δὲν φαίνεται ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ εὐσταθήσῃ, διότι τὸ Κράτος καὶ ἰδιαίτερα ἡ Κυβέρνησις ἡ Συναγερμικὴ καὶ ἐν συνεχείᾳ τοῦ κ. Καραμανλῆ, ἐπέβαλεν εἰδικοὺς φόρους καὶ μάλιστα εἰς μεγαλύτερον ποσοστὸν ἀπὸ τὰς γενομένας ζημίας διὰ νὰ ἀντιμετωπισθοῦν οἱ σεισμοὶ αὐτοί. Ἑπομένως, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ δικαιολογία, ὅτι ἄλλαι δυστυχίαι καὶ γεγονότα ἠμπόδισαν τὴν λύσιν αὐτοῦ τοῦ προβλήματος, τῶν πολεμοπαθῶν. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ θέμα ἐξέθεσε γλαφυρώτατα καὶ πλατύτατα ὁ πρῶτος ὁμιλητής, ὥστε δὲν χρειάζεται νὰ ὁμιλήσωμεν ἐν ἐκτάσει καὶ ἡμεῖς. Ἐγὼ θὰ προσθέσω ὀλίγα πράγματα διὰ τὴν περιφέρειαν τῆς Θεσσαλονίκης, ἀπὸ τὴν ὁποίαν προέρχομαι. Ἐκεῖ ἔγιναν πραγματικαὶ καταστροφαὶ καὶ διὰ βομβῶν καὶ δι’ ἐμπρησμῶν καὶ 600 περίπου οἰκογένειαι μένουν ἀκόμη ἄστεγοι ἀπὸ τοὺς βομβαρδισμούς. Μεταπολεμικῶς, ἔγινε βεβαίως εἰς τὴν πόλιν τῆς Θεσσαλονίκης στέγασις 150 περίπου οἰκογενειῶν, ἀλλὰ καὶ ἐδῶ τὸ Κράτος ἔδειξε τὴν ἀστοργίαν του, διότι ἐξακολουθεῖ νὰ εἰσπράττῃ ἐνοίκια ἀπὸ αὐτὰς τὰς οἰκογενείας, τὰς ὁποίας ἐστέγασεν εἰς τὰς κατασκευασθείσας οἰκίας. Αὐτὴ ἦτο ἡ ἀποζημίωσις, ποὺ τοὺς ἔδωσε διὰ τὰς καταστροφὰς τοῦ νοικοκυριοῦ των. Νομίζω ὅτι τὸ θέμα εἶναι ἀρκετὰ κατανοητὸν ἀπὸ τὸν καθένα, διότι ὅλοι ἐζήσαμεν ὅλον τὸ δρᾶμα τῆς Χώρας μας. Ἐκεῖνο εἰς τὸ ὁποῖον θὰ ἠμποροῦσε κανεὶς νὰ καταλήξῃ εἶναι: Πρῶτον, ἡ Κυβέρνησις ἡ σημερινή, νὰ θέση τὸ ζήτημα καὶ νὰ παραδεχθῇ ὅτι πράγματι ὑπάρχει θέμα βομβοπλήκτων. Δεύτερον, ἐπειδὴ ἔχομεν τὴν πεῖραν τῶν ἄλλων τάξεων, θυμάτων πολέμου, ὅπως οἱ πρόσφυγες, οἱ ὁποῖοι, παρὰ τὰ 30 χρόνια, τὰ ὁποῖα ἐπέρασαν ἀπὸ τότε, δὲν ἔτυχον ἀποκαταστάσεως καὶ πολλοὶ ἀπὸ αὐτοὺς εἶναι ἀκόμη ἄστεγοι, δι’ αὐτὸ νομίζομεν ὅτι καὶ ἐδῶ, δυστυχῶς, δὲν πρόκειται νὰ δοθῇ ἡ λύσις, ἡ ὁποία πρέπει νὰ δοθῇ — ἀλλὰ ὅπως πολὺ σωστὰ εἶπεν ὁ πρῶτος ὁμιλητής, τοὐλάχιστον αἱ ἀποζημιώσεις αἱ ὁποῖαι πρόκειται νὰ δοθοῦν εἰς τὴν Χώραν μας, αὐταὶ αἱ ἀποζημιώσεις, νὰ δοθοῦν ὁλοκληρωτικὰ εἰς βομβοπλήκτους καὶ πολεμοπαθεῖς. Τρίτον, νὰ δοθοῦν ἐπίσης πάσης φύσεως ἀτέλειαι καὶ διὰ τὰ ὑλικὰ ἀνοικοδομήσεως, ἀλλὰ καὶ κάθε ἄλλη ἀτέλεια, ὥστε νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ ἀνακουφίσωμεν τοὺς βομβοπλήκτους αὐτοὺς καὶ τοὺς πολεμοπαθεῖς. Τέταρτον, νὰ δοθοῦν δάνεια μὲ μικρὸν τόκον καὶ νὰ δοθοῦν ὅλαι αἱ διευκολύνσεις ὥστε νὰ ἠμπορέσουν οἱ δυστυχεῖς αὐτοὶ νὰ στεγασθοῦν καὶ νὰ μὴ ἐξακολουθοῦν 12 ὁλόκληρα χρόνια νὰ ζοῦν εἰς παράγκας αἱ ὁποῖαι προσβάλλουν τὸν πολιτισμὸν καὶ τὸν ἀνθρωπισμόν, καὶ εἰς σκηνάς. Ἐὰν αὐτὰ τὰ τέσσαρα πράγματα θελήσῃ νὰ ἐφαρμόσῃ ἡ Κυβέρνησις, θὰ ἔχῃ προβῆ, ἔστω καὶ εἰς τὴν ἀρχήν, εἰς μερικὴν λύσιν τοῦ μεγάλου αὐτοῦ προβλήματος. Διότι, ὅπως εἶπον καὶ προηγουμένως, δὲν ἐπιτρέπεται 12 χρόνια μετὰ τὴν καταστροφήν, ἡ ὁποία ἔγινεν εἰς τὰς χιλιάδας αὐτῶν τῶν οἰκογενειῶν, νὰ ἐξακολουθοῦν νὰ ζοῦν κάτω ἀπὸ σκηνάς, καὶ μέσα σὲ παράγκες, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν ἐξαθλίωσιν καὶ προσβολήν, ὅπως εἶπον καὶ προηγουμένως, καὶ τοῦ πολιτισμοῦ καὶ τοῦ ἀνθρωπισμοῦ. Δι’ αὐτό, διὰ νὰ τελειώνωμεν, καλοῦμεν τὴν Κυβέρνησιν, νὰ δεχθῇ νὰ θέση τὸ θέμα τῶν βομβοπλήκτων καὶ νὰ προβῇ εἰς τὰ ἐλάχιστα αὐτά, τὰ ὁποῖα ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ ἱκανοποιήσωμεν μερικῶς τὴν δυστυχίαν ὅλων αὐτῶν τῶν οἰκογενειῶν τῶν βομβοπλήκτων.

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Β. Πανούσης ἔχει τὸν λόγον.

§127Β. ΠΑΝΟΥΣΗΣ. Θέμα, κύριοι, σοβαρὸν καὶ σπουδαῖον ἀπασχολεῖ ὅλας τὰς μετὰ τὴν λῆξιν τοῦ πολέμου Βουλάς. Ἀρχομένου τοῦ πολέμου, ὁ τότε Κυβερνήτης Ἰωάννης Μεταξᾶς, ὁμιλῶν ἀπὸ ραδιοφώνου, ὅταν ἐκάλει τὸν λαὸν νὰ λάβῃ τὰ ὅπλα ἐναντίον τοῦ ἐπιδρομέως καὶ νὰ πέσῃ ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας τῆς Πατρίδος, εἶπε μεταξὺ τῶν ἄλλων: «Τὰς ζημίας τοῦ πολέμου θὰ τὰς βαστάξωμεν συμμέτρως πάντες οἱ Ἕλληνες». Δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ προβῇ εἰς τὴν δήλωσιν αὐτὴν ὁ τότε Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ πολεμήσουν οἱ Ἕλληνες. Ἦτο, ὅμως, δήλωσις τιμία καὶ λογικὴ καὶ πατριωτική, ἡ ὁποία ἔκτοτε ἐδημιούργησεν τεραστίας ἠθικῆς σημασίας ὑποχρεώσεις διὰ τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον μετὰ τὸν νικηφόρον πόλεμον, ἀφοῦ ἔλαβεν ἐπανορθώσεις, ἦτο ὑποχρεωμένον νὰ στρέψῃ πρωτίστως τὰ βλέμματά του καὶ πρὸς ἐκείνους τοὺς ὁποίους τὸ βάρος τοῦ πολέμου ἔπληξε. Ἡ κατανομὴ τῆς ζημίας, ἥτις γίνεται διὰ κοινὸν σκοπόν, εἶναι νομικὸν ἀξίωμα, ἠθικὸν καὶ δίκαιον καὶ ἡ δήλωσις, εἰς τὴν ὁποίαν προέβη, ὁ τότε Κυβερνήτης, εἶναι ὑποχρέωσις διὰ τὸ Κράτος, εἶναι ὑποχρέωσις διὰ τὸ σύνολον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, καὶ εἶναι λυπηρὸν ὅτι συζητοῦμεν αἰτήματα πολεμοπαθῶν, ὁμήρων, βομβοπλήκτων καὶ πάσης φύσεως καταστραφέντων, ἐνῷ οἱ μὴ καταστραφέντες, καὶ τοὐναντίον, οἱ οἰκονομικῶς συνεργασθέντες μὲ τὸν κατακτητήν, εἶναι ἐν πολλοῖς καὶ ρυθμισταὶ τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τῆς Χώρας. Ἀλλὰ καὶ ἀργότερον, ὁ ἀείμνηστος Σοφούλης, τὸ 1947, ἐν συνεργασίᾳ μὲ τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος κύριον Τσαλδάρην, ὁ Σοφούλης, ὡς ἐκπρόσωπος τῆς Κυβερνήσεως, εἶπεν τὸ ἴδιον πρᾶγμα, ὅτι εἶναι ζήτημα τιμῆς διὰ τὸ Κράτος καὶ διὰ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀποζημιώσῃ τοὺς πολεμοπαθεῖς, βομβοπλήκτους καὶ ὁμήρους μέχρι τοῦ τελευταίου λεπτοῦ. Ἡ προπολεμικὴ δήλωσις, ἡ ἅμα τῇ ἐνάρξει τοῦ πολέμου, τοῦ Κυβερνήτου, τότε, Μεταξᾶ, ἐπεσφραγίσθη καὶ ἐπανελήφθη καὶ ἐπὶ Κυβερνήσεως τοῦ 1947 Σοφούλη–Τσαλδάρη. Τότε, ὅμως, εἴχομεν πόλεμον ἐσωτερικὸν καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ στραφῇ καὶ ἡ προσοχὴ τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὸν τομέα αὐτόν. Ἀλλά, ὡς γνωρίζετε, ἀπὸ τῶν ἡμερῶν σας, ἤρχισεν τότε ἡ ἀποκατάστασις τῶν πυροπαθῶν, τῶν βομβοπλήκτων γενικῶς, καὶ ἤρχισεν ἡ παροχὴ πιστώσεως καὶ ὑλικῶν ἀνοικοδομήσεως. Τότε, μὲ τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην, ἤρχισαν νὰ ἀποκαθίστανται, ἀπὸ ἀπόψεως στεγάσεως, χωρία καὶ πόλεις. Ἀναφέρω ἐνδεικτικῶς, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι εἰς τὴν Κορινθίαν ἐγένοντο πυρῆνες νέων οἰκιῶν εἰς τὰ χωρία Ροζενά, Ψάρι, Δούσια κ.λ.π.

§128Κ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι ὁλοκληρωτικά.

§129Β. ΠΑΝΟΥΣΗΣ. Ἤρχισε, λέγω, ἡ δημιουργία πυρήνων ἀποκαταστάσεως, καὶ ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι μένουν ἀκόμη οἰκήματα ἀτελῆ, ἐφ’ ὅσον οἱ ἰδιοκτῆται δὲν ἔχουν τὴν δυνατότητα δι’ ἰδίων, διότι περιεκόπησαν αἱ πιστώσεις, διότι δὲν εἶχον τὴν δυνατότητα νὰ τὰ ἀποτελειώσουν καὶ εἶναι ἀκόμη μὲ ξύλινες στέγες καὶ μὲ «τσίγκους». Ἀργότερον, ὁ ἀείμνηστος Στρατάρχης Παπάγος, ἀναγνωρίζων τὴν ὕπαρξιν τοῦ θέματος, εἶπεν ὅτι εἶναι αὐτόχρημα καταπληκτικὸν νὰ παραμένουν οἱ ζημιωθέντες ἀκόμη ἄνευ ἀποζημιώσεώς των καὶ νὰ κατακρατῇ τὸ Κράτος τὰς εἰσπραττομένας ἀποζημιώσεις. Ἡ δήλωσις αὕτη τοῦ Στρατάρχου ἐδημιούργησεν καὶ πάλιν νέον ζήτημα, ζήτημα ἠθικῆς. Ὁ ἐκπρόσωπος τοῦ Κράτους ἀνεγνώρισεν, ὅτι τὸ Κράτος κατακρατεῖ τὰς διὰ λογαριασμὸν τῶν παθόντων εἰσπραττομένας ἀποζημιώσεις. Εἶναι πλέον ζήτημα ἠθικῆς τάξεως. Τὸ Κράτος παρανομεῖ καὶ κλέπτει ὅ,τι ἀνήκει εἰς τοὺς ἐκ τοῦ πολέμου παθόντας. Εἶναι βαθὺς ὁ χαρακτηρισμός, τὸν ὁποῖον ἀποτολμῶ, ἀλλὰ εἶναι ἡ ἀλήθεια γυμνή. Τὸ Κράτος κατακρατεῖ ὅ,τι ἀνήκει εἰς 80 χιλιάδας οἰκογενείας Ἑλλήνων παθόντων. Ὑπῆρξεν πλῆγμα δεινὸν κατὰ τῆς ἀξιοπρεπείας τοῦ Κράτους, τὸ ἱστορικὸν ἐκεῖνο ἔγγραφον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, τὸ ὁποῖον ἐστάλη πρὸς τὰς Ἑνώσεις Πολεμοπαθῶν Πατρῶν καὶ Κρήτης ὑπ’ ἀρ. 129650) 2805 τὴν 4ην Ἰουνίου 1956 καὶ καθ’ ὃ ἔγγραφον: «Συναφὲς αἴτημα τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὴν ὑπογραφὴν τῶν συνθηκῶν Εὐρώπης μετὰ τῶν ἐχθρικῶν χωρῶν, δὲν ἔτυχεν ἱκανοποιήσεως». Αὐτὰ λέγει κακοπίστως τὸ Κράτος ἐνῷ ἔχομεν λαμβάνειν εἰσέτι ἐκ Γερμανίας περίπου 330 ἑκατομμύρια δολλάρια καὶ 55 ἑκατομμύρια παρὰ τῆς Ἰταλίας. Λέγεται ὅτι ὑπάρχουν ἀκόμη σημαντικὰ ποσά, τὰ ὁποῖα ἐδανείσαμεν τότε εἰς τὰς Ἀρχὰς Κατοχῆς, πέραν τῶν ἐξόδων κατοχῆς. Τὸ δίκαιον εἶναι νὰ ἀποδοθῶσιν εἰς τοὺς πολεμοπαθεῖς ὅσα δικαιωματικῶς τοὺς ἀνήκουν. Ἡ μέχρι σήμερον ἀκολουθουμένη παρὰ τοῦ Κράτους τακτική, εἶναι ἀπαράδεκτος. Ἐνῷ δημοσίᾳ, κατὰ σειράν, Μεταξᾶς, Σοφούλης καὶ Παπάγος ἀναγνωρίζουν τὸ δίκαιον, οἱ ἐνδιαφερόμενοι μένουν μὲ τὰς ἀνεκπληρώτους ὑποσχέσεις. Τὸ ἴδιον ἔχει γίνει καὶ διὰ τοὺς ἀναπήρους καὶ διὰ τὰ θύματα πολέμου. Δηλαδή, ὅσοι ἔδωκαν κατὰ τὸν πόλεμον αἷμα, ζωὴν καὶ περιουσίας, μένουν περιφρονημένοι διὰ νὰ «γαυριοῦν» καὶ νὰ μένουν ἀσύδοτοι οἱ ἐκ τοῦ πολέμου πλουτίσαντες, παντὸς εἴδους μαυραγορῖται καὶ οἰκονομικοὶ συνεργάται τοῦ ἐχθροῦ. Διορίζονται οἱ ἀστράτευτοι καὶ μένουν ἄνεργοι καὶ ἀνάπηροι, τὰ θύματα πολέμου καὶ οἱ παλαιοὶ πολεμισταί. Εἴμεθα ὅλοι ὑπεύθυνοι διὰ τὴν κατάστασιν αὐτήν. Ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις ἐλέγχεται, ἀλλὰ δὲν εἶναι αὐτὴ ἡ ὑπεύθυνος διὰ τὴν κατάστασιν αὐτήν. Εἶναι καὶ αἱ προηγούμεναι. Τὸ θέμα αὐτό, δὲν εἶναι θέμα Συμπολιτεύσεως καὶ Ἀντιπολιτεύσεως. Εἶναι ἐθνικὸν καὶ ὡς τοιοῦτον πρέπει νὰ ἀντιμετωπισθῇ. Ἐγώ, εὐθὺς ὡς ἐτιμήθην διὰ τῆς ψήφου τῶν συμπατριωτῶν μου καὶ εἰσῆλθον εἰς τὸ Κοινοβούλιον, κατέθεσα μετὰ τοῦ συναδέλφου κ. Καλκάνη, τὴν 24ην Ἀπριλίου 1956, μίαν πρότασιν νόμου, ἥτις, μὲ τὰς μικράς μου γνώσεις, ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ἔδιδε τὴν λύσιν εἰς τὸ θέμα τοῦτο. Ἡ πρότασίς μου αὐτή, δυστυχῶς, ἠκολούθησεν τὴν ὁδὸν τὴν ἄγουσαν πρὸς τὰς Ἑλληνικὰς καλένδας. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι, προτάσεις νόμων, ὑποβαλλόμεναι ὑπὸ τῶν βουλευτῶν, πρέπει νὰ τυγχάνωσι ἰδιαιτέρας προσοχῆς ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ δίδεται ἐπ’ αὐτῶν μία ἀπάντησις.

§130Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε, εἶναι ἕνα ἀπὸ τὰ οὐσιωδέστερα προβλήματα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἡ Βουλή. Ἔχει κατ’ οὐσίαν καὶ ἀπευθύνομαι κυρίως εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ἔχει ἀτονήσει ἡ ἀρχὴ τῆς προτάσεως νόμων ἐκ μέρους τῶν βουλευτῶν. Δὲν λέγω, βέβαια, ὅτι δὲν προηγοῦνται οἱ νόμοι τῆς Κυβερνήσεως, τὰ νομοσχέδια τῆς Κυβερνήσεως, αἱ Κυβερνήσεις εἶναι ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι ἔχουν μίαν εὐθύνην διαχειρίσεως τῆς ἐξουσίας, διαχειρίσεως τῶν κοινῶν καὶ ἑπομένως πρέπει νὰ προηγοῦνται, ἀλλὰ ὄχι κατὰ τρόπον ἀπόλυτον. Νομίζω ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ἐξευρεθῇ τρόπος ὥστε αἱ προτάσεις νόμων, αἱ ὑπὸ τοῦ Συντάγματος προβλεπόμεναι, αἱ προτάσεις νόμων τῶν βουλευτῶν, νὰ εἰσάγωνται πρὸς συζήτησιν εἰς τὰς Κοινοβουλευτικὰς Ἐπιτροπάς.

§131Β. ΠΑΝΟΥΣΗΣ. Ἀλλά, δυστυχῶς, αἱ προτάσεις ἔμειναν προτάσεις ἐνῷ θὰ ἔπρεπε, ὅπως αἱ ἐρωτήσεις τυγχάνουν μιᾶς ἀπαντήσεως, ὅπως αἱ αἰτήσεις τυγχάνουν μιᾶς ἀπαντήσεως καὶ αἱ προτάσεις νόμων τῶν βουλευτῶν νὰ τυγχάνουν μιᾶς κάποιας ἀπαντήσεως. Καὶ εἶναι ὀρθὴ ἡ ὑπόδειξίς σας, Κύριε Πρόεδρε.

§132Δ. ΛΑΝΤΖΟΥΝΗΣ. Εἰς ξένα Κράτη ἡ περισσοτέρα νομοθετικὴ ἐργασία προχωρεῖ βάσει προτάσεων τῶν βουλευτῶν καὶ γίνονται νόμοι, εἰσηγουμένων τῶν βουλευτῶν.

§133Β. ΠΑΝΟΥΣΗΣ. Εἴμεθα ἀπολύτως σύμφωνοι. Κάτι τώρα πρέπει νὰ γίνῃ. Ἐγὼ ἔφερον τὸ θέμα καὶ ἀναφέρω, διότι δὲν εἶναι γνωστὸν καὶ εἰς τοὺς κυρίους βουλευτάς, ὅτι πρότασις κατετέθη ἀπὸ τὸν Ἀπρίλιον τοῦ 1956 ἀπὸ ἐμὲ καὶ τὸν κ. Καλκάνην.

§134Ε. ΜΠΑΚΛΑΤΖΗΣ. Ἐπίσης κατετέθη ἀπὸ πολλοὺς βουλευτὰς ἑτέρα πρότασις νόμου. Δὲν γνωρίζομεν, ὅμως, ποία ἦτο ἡ τύχη της.

§135Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐπιβάλλει φορολογίαν ἡ πρότασις αὐτή;

§136Β. ΠΑΝΟΥΣΗΣ. Ὄχι, ὑποδεικνύει ἕνα διακανονισμόν.

§137Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Προτάσεις μὲ ἐπιβολὴν φορολογίας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνωνται παρὰ μόνον ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν.

§138Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ἔχω τὴν πληροφορίαν, ὅτι ἐστάλη εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ τὸ Γενικὸν Λογιστήριον. Συνεπῶς εἶναι ζήτημα νὰ τεθῇ εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν καί, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος, θὰ τὸ εἰσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς συζήτησιν.

§139Β. ΠΑΝΟΥΣΗΣ. Σεβόμενος τὸν χρόνον, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπεκταθῶ, οὐδὲ ἔχω τὴν ἀπαίτησιν νὰ προτείνω λύσεις λεπτομερεῖς ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Ἡ γενομένη πρότασις νὰ γίνῃ Διακομματικὴ Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία νὰ μελετήσῃ τὸ θέμα, μὲ εὑρίσκει ἀπολύτως σύμφωνον καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ μόνη ὀρθὴ ὁδός, ἀρκεῖ νὰ δηλώσῃ ἡ Κυβέρνησις ἐὰν συμφωνῇ ὅτι ὑπάρχει θέμα, διότι διὰ τοῦ ἐγγράφου τὸ ὁποῖον προηγουμένως σᾶς ἀνέγνωσα, φέρεται ὁ τότε κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι τὴν 4ην Ἰουνίου 1956 ἔλεγεν ὅτι μᾶλλον δὲν ὑπάρχει θέμα καὶ τὸ ἔγγραφον αὐτὸ τὸ εἶχεν ἀπευθύνει πρὸς τὰς Ἑνώσεις Πολεμοπαθῶν Πατρῶν καὶ Κρήτης, αἱ ὁποῖαι εἶχον ἐνοχλήσει τὸν κ. Ὑπουργὸν διὰ τὸ Πανελλήνιον αἴτημα. Κύριοι βουλευταί, νομίζω ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ παύσωμεν τὴν συζήτησιν. Ὅλα αὐτὰ τὰ θέματα, τὰ ὁποῖα βασανίζουν τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν καὶ ἕνα μεγάλο θέμα ποὺ βασανίζει τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν εἶναι οἱ παθόντες, κατὰ τὸν πόλεμον, πρέπει νὰ ἀντιμετωπισθοῦν καὶ νὰ δοθῇ ἡ λύσις, ἄλλως θὰ λέγωμεν, ὅτι ἐδῶ δὲν κάμνομεν τίποτε ἄλλο, παρὰ δημοκοπίαν καὶ οἱ παθόντες θὰ λέγουν, «νὰ εἶσαι μάρτυρας πλατάνι, ποὺ μὲ ἐπῆρε τὸ ποτάμι». (Χειροκροτήματα).

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Κωστῆς ἔχει τὸν λόγον.

§141Δ. ΚΩΣΤΗΣ. Κύριοι βουλευταί, τὸ 1941, ὅταν ἡ Ἑλλὰς ἀπ’ ἄκρου εἰς ἄκρον ἐδονεῖτο ἀπὸ τοὺς βομβαρδισμοὺς τῶν Γερμανικῶν ἀεροπλάνων, ἐὰν ἔλεγε κανεὶς εἰς αὐτοὺς ποὺ ἔχασαν ὁλόκληρον τὴν περιουσίαν των, ὅτι μεταπολεμικῶς δὲν θὰ συγκινεῖτο κανεὶς ἀπὸ αὐτοὺς καὶ θὰ τοὺς ξεχάσῃ ὅλος ὁ κόσμος καὶ οἱ ἰθύνοντες τὴν Χώραν μας καὶ οἱ σύμμαχοι, εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ ἐλιθοβολεῖτο. Εἶναι ἐπίσης ἀλήθεια ὅτι σήμερον καταφαίνεται σαφέστατα, καὶ ἂς μὴ αὐταπατώμεθα, ὅτι οὐδεὶς συγκινεῖται ἀπὸ τὴν δυστυχίαν τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν καὶ ἀπὸ τὴν ἀπώλειαν τῶν περιουσιῶν των. Καὶ πρῶτος ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος δὲν ἐτίμησεν, ἔστω καὶ διὰ πέντε λεπτά, ἔστω καὶ διὰ μιᾶς βασικῆς ἀπαντήσεως, ἐὰν ὑπάρχῃ θέμα ἀποζημιώσεως βομβοπλήκτων. Εἶμαι ὑποχρεωμένος, πρὶν εἰσέλθω εἰς τὸ θέμα, νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. Ὑφυπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Εἶπεν, ὁ κ. Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι 7½ δισεκ. δολλάρια ζητοῦνται ἀπὸ διαφόρους Ἕλληνας ὡς ἀποζημίωσις.

§142Δ. ΑΛΙΠΡΑΝΤΗΣ (Ὑφυπ. Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶπον αὐτό.

§143Δ. ΚΩΣΤΗΣ. Εἴπατε, ὅτι εἶναι μεγάλο τὸ ποσόν, ὅτι ἔναντι αὐτοῦ ἐδόθησαν ἐλάχιστα.

§144Δ. ΑΛΙΠΡΑΝΤΗΣ (Ὑφυπ. Οἰκονομικῶν). Αἱ Ἑλληνικαὶ Κυβερνήσεις, μετὰ τὸν πόλεμον, ἐζήτησαν 17½ δισεκ. δολλάρια, δι’ ἀποζημίωσιν τῶν μεγάλων θυσιῶν τῆς Χώρας, καὶ ἔλαβον 130 ἑκατ. δολλάρια. Αὐτὸ εἶπον.

§145Δ. ΚΩΣΤΗΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, ὅμως, κύριε Ὑπουργέ, νὰ σᾶς ἀπαντήσω, ὅτι τὸ θέμα αὐτό, τὸ ὁποῖον εἶναι θέμα πράγματι τῶν παθόντων κατὰ τὸν πόλεμον, δὲν εἶναι θέμα τῶν ἑκάστοτε Κυβερνήσεων. Προσφάτως βεβαίως ἀνεμίχθην εἰς τὰ πολιτικὰ ζητήματα τῆς Χώρας καὶ δὲν ἔχω καμμίαν ὑποχρέωσιν νὰ ἀπαντήσω τί ἔγινε εἰς τὸ παρελθόν, εἶναι, ὅμως, ἀληθές, ὅτι αἱ πρῶται μεταπολεμικαὶ Κυβερνήσεις ἀπησχολήθησαν μὲ πράγματι ζωτικώτατα προβλήματα, τὰ ὁποῖα ἀπήτουν ἄμεσον λύσιν. Μετά, ὅμως, τὸ 1952, ὅτε τὴν διακυβέρνησιν τῆς Χώρας ἀνέλαβον Κυβερνήσεις μὲ βάσιν Κοινοβουλευτικὴν καὶ δυνάμεναι νὰ ἀναπτύξουν κυβερνητικὰ προγράμματα, θὰ ἔπρεπε τοὐλάχιστον αὐταί, ἂς μὲ ἀκούσῃ ὁ Ἀρχηγὸς κ. Κανελλόπουλος, τοὐλάχιστον αὐτὸ τὸ θέμα νὰ τὸ εἶχον θέσει ἂν μὴ ἐπιλύσει. Λέγω ὅτι μεταπολεμικῶς αἱ διάφοροι Κυβερνήσεις ἀπὸ τὸ 1945 μέχρι τὸ 1952 ἀπησχολήθησαν μὲ ζωτικώτερα ζητήματα, ἀπαιτοῦντα ἄμεσον λύσιν. Καὶ ἐπὶ πλέον, μία Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἀπησχολήθη ἐξ ὁλοκλήρου μὲ τὰ ἐσωτερικὰ ζητήματα ἀπὸ τὸ 1946 μέχρι τὸ 1950. Τὸ 1950–1952 εἴχομεν ἀσταθεῖς Κυβερνήσεις, αἱ ὁποῖαι οὔτε πρόγραμμα ἠμποροῦσαν νὰ ἀναπτύξουν, οὔτε τὴν Κοινοβουλευτικὴν πλειοψηφίαν εἶχον, διὰ νὰ ἀναπτύξουν πρόγραμμα τῶν διαφόρων προβλημάτων τῆς Χώρας. Ἀπὸ τὸ 1952, ὅμως, καὶ μέχρι τοῦ 1955, μὲ τὸν θάνατον τοῦ Στρατάρχου Παπάγου, νομίζω, ὅτι εἶχεν ὅλο τὸ χρονικὸν διάστημα νὰ ἀναπτύξῃ καὶ νὰ μελετήσῃ τὰ πραγματικὰ προβλήματα τῆς Χώρας. Δὲν κατηγοροῦμεν, λοιπόν, τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Στρατάρχου Παπάγου, ὅτι δὲν ἐπέλυσε τὸ ζήτημα, τὴν κατηγοροῦμεν ὅτι δὲν ἔθεσε κἂν τὸ ζήτημα. Κύριοι βουλευταί, εἶναι πολλῶν εἰδῶν οἱ παθόντες καὶ οἱ ἔχοντες ἀνάγκην ἀποζημιώσεως. Δι’ αὐτοὺς ποὺ ἀκριβῶς συζητῶμεν σήμερον, εἶναι οἱ παθόντες ἀπὸ τὰς βόμβας τῶν Γερμανῶν, τὰς ὁποίας ἀδιακρίτως ἔρριψαν. Εἶναι οἱ πυρποληθέντες ἀπὸ τὴν ὁλοκληρωτικὴν ἀντίδρασιν. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ σταματήσω εἰς τὸ σημεῖον αὐτό. Ὡς Ἕλλην, εἶμαι ὑπερήφανος, διότι πιστεύω, ὅτι κανὲν ἄλλο κράτος εἰς τὸν κόσμον δὲν ἔδωσεν ὁλοκληρωτικὴν ἀντίστασιν, ὅπως ἔδωσεν ἡ Ἑλλάς. Κανὲν ἄλλο κράτος εἰς τὸν κόσμον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμφανίσῃ χιλιάδας νεκροὺς εἰς τὰ πεζοδρόμια τῶν Ἀθηνῶν, ὅταν πολιτισμένα κράτη, δὲν θὰ ἤθελον νὰ ἀναφέρω ὀνόματα, ὅπως ἡ Γαλλία, ἔστειλε 51/2 χιλιάδας ἐργάτας εἰς τὰ Γερμανικὰ ἐργοστάσια, διὰ νὰ κατασκευάζουν βόμβας καὶ κανόνια, διὰ νὰ πολεμήσουν ἐναντίον τῆς Πατρίδος των. Κανὲν κράτος εἰς τὸν κόσμον δὲν ἔκαμε τὴν ὁλοκληρωτικὴν ἀντίστασιν ποὺ ἔκαμεν ἡ Ἑλλάς. Ὁ Ἕλλην φαντάρος εἰς τὴν Ἀλβανίαν ἐτυφεκίζετο, ὅταν ἔκλεπτε ½ κιλὸ βενζίνης, ἐνῷ οἱ Γερμανοὶ ἔκλεπτον ὁλόκληρα αὐτοκίνητα, διὰ νὰ τὰ πωλήσουν καὶ οἱ Ἄγγλοι ἐπώλουν αὐτοκίνητα, διὰ νὰ διασκεδάζουν εἰς τὰ διάφορα καμπαρέ. Αὐτὴ εἶναι ἡ Ἐθνικὴ Ἀντίστασις. Αὐτὴ εἶναι ἡ δύναμις τῆς Χώρας μας, ἔναντι τῆς ὕλης, τὴν ὁποίαν διαθέτουν οἱ ἄλλοι. Παρὰ ταῦτα, λόγῳ ἐλλείψεως πραγματικῆς ἡγεσίας ἕως τώρα, τὸ θέμα αὐτὸ ἔμεινεν εἰς σημεῖον νεκρόν. Διότι, δυστυχῶς, ἐὰν πάσχει ἡ Χώρα μας μέχρι σήμερον, ἐὰν εὑρισκόμεθα εἰς αὐτὸ τὸ κακὸ χάλι, ποὺ εὑρισκόμεθα μεταπολεμικῶς, αὐτὸ ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι δὲν εὑρέθη κανεὶς ἄξιος ἡγέτης, ὁ ὁποῖος νὰ χειρισθῇ τὰ προβλήματα αὐτὰ καὶ νὰ ἀξιοποιήσῃ τὸ αἷμα καὶ τὸν ἱδρῶτα τοῦ λαοῦ μας.

§146Δ. ΛΑΝΤΖΟΥΝΗΣ. Κύριε συνάδελφε, μὲ αὐτὰ ποὺ λέτε βλάπτετε τὸν πολιτικὸν κόσμον ὁλόκληρον καὶ τοὺς Ἀρχηγούς σας. (Κωδωνοκρουσίαι).

§147Δ. ΚΩΣΤΗΣ. Εἶναι δικαίωμά μου νὰ ὁμιλῶ ὅπως θέλω. Τί ἔκαμαν οἱ Τοῦρκοι τότε ποὺ ἡμεῖς ἐθυσιαζόμεθα; Προδοσίαι καὶ μόνον προδοσίαι! Καὶ ὅμως σήμερον καὶ πολεμικὰ τοὺς δίδουν καὶ τὰ πάντα.

§148Δ. ΑΛΙΠΡΑΝΤΗΣ (Ὑφυπ. Οἰκονομικῶν). Τὸ πολεμικὸν καὶ κατοχικὸν δρᾶμα τῆς Ἑλλάδος πράγματι ἐπέρασεν τὰ ὅρια τῶν τεραστίων θυσιῶν καὶ τῆς ἀντοχῆς τῆς ἡρωϊκῆς Χώρας μας. Αἱ μεταπολεμικαὶ Κυβερνήσεις ἀντεμετώπισαν μὲ βάσιν καὶ τὴν βοήθειαν τῶν συμμάχων τὴν ἀνασυγκρότησιν τῆς Χώρας. Ὑπῆρξε μέγα ἔγκλημα κατὰ τοῦ τόπου, ὅτι κατὰ τὴν περίοδον ἐκείνην ἠγέρθη κατὰ τοῦ τόπου καὶ τῆς προσπαθείας αὐτῆς ὁ γνωστὸς συμμοριακὸς ἀγών, ὁ ὁποῖος ἐπεδείνωσε τὸ Ἐθνικὸν δρᾶμα.

§149Δ. ΚΩΣΤΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, σᾶς εὐχαριστῶ, διότι μοῦ δίδετε τὴν εὐκαιρίαν νὰ σᾶς ἀπαντήσω ἐπ’ αὐτοῦ. Δὲν νομίζω ὅτι ὁ συμμοριακὸς ἀγὼν εἶναι ὁ μόνος, ὁ ὁποῖος ἔβλαψε τὴν Χώραν. Βεβαίως τεράστιες ζημίες ἐπέφερε καὶ τὴν συνοχὴν τοῦ πολιτικοῦ κόσμου καὶ τῆς ἡγεσίας τοῦ τόπου συνεκλόνισεν ἐκ βάθρων καὶ δὲν τὸν ἄφισεν νὰ ἀπασχοληθῇ μὲ τὰ βασικὰ ζητήματα τῆς Χώρας. Ἐπιτρέψατέ μου, ὅμως, νὰ ἔχω ἐντελῶς διαφορετικὴν ἀντίληψιν. Καὶ θὰ ἐπαναλάβω κάτι, ποὺ εἶχον εἴπει καὶ ἄλλοτε: Πολὺ μεγάλα κεφάλαια ἔλαβεν ἡ Χώρα, αὐτὰ ὑπὸ τύπον ἐνισχύσεως εἴτε ὑπὸ τύπον ἀποζημιώσεως. Καὶ ἀρκετὲς βραδυὲς κατηνάλωσεν ἡ αἴθουσα αὐτὴ διὰ νὰ συζητῇ τὸ πῶς ἔγινε ἡ διαχείρισις αὐτῶν τῶν κεφαλαίων, τὶ θὰ γίνῃ μὲ τὰς παγωμένας πιστώσεις κ.λ.π. Ὅταν, ὅμως, σὲ μιὰ ἄλλη ἐποχή, τὸ 1928, ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος ἐξοικονόμησε ἕνα δάνειον, ἐκάλεσεν ὅλους τοὺς σοφοὺς τοῦ τόπου καὶ τοὺς ἠρώτησε: «Τί θὰ κάμωμεν»; Τοῦ εἶπον: «Ἐκβιομηχάνισιν, ὑψικάμινον». Τὰ ἐλογάριασεν ἕνα πρὸς ἕνα καὶ τοὺς εἶπε: «Στὴν πάντα. Δὲν ἔχομεν μεταλλεύματα διὰ νὰ λειτουργήσῃ ὑψικάμινος ὅλον τὸν χρόνον. Ποῦ θὰ εὕρωμεν τὸ κατάλληλον προσωπικόν;» Καὶ ἐστράφη ἐκεῖ, ὅπου εὑρίσκεται τὸ μέλλον τῆς Χώρας, πρὸς τὴν γεωργίαν. Καὶ ἔτσι, ἂν εἴχαμεν τὴν σιτάρκειαν τοῦ 1933, εἶναι ἀποτέλεσμα τῶν μεγάλων ἔργων τοῦ Στρυμῶνος, τῶν Γιαννιτσῶν, ἀπὸ τὸ πρόγραμμα τοῦ 1928– 1931. Ἐπιτρέψατέ μου νὰ τὸ πιστεύω αὐτὸ ἐγὼ τοὐλάχιστον προσωπικῶς.

§150Δ. ΑΛΙΠΡΑΝΤΗΣ (Ὑφυπ. Οἰκονομικῶν). Δὲν ἔχετε ἀντίληψιν τῆς ἐκτάσεως εἰς ἀριθμοὺς τοῦ τεραστίου οἰκονομικοῦ δράματος, ποὺ ἐδημιούργησε μετὰ τὸ 1946 ὁ συμμοριακὸς ἀγών. Ἡ γαληνευμένη περίοδος τοῦ 1928–32, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐκυβέρνησεν ἡ μεγάλη φυσιογνωμία ποὺ ἀνεφέρατε, δὲν ἐπανῆλθεν εἰς τὴν Χώραν, διότι ἀπὸ τὸ 1940 καὶ ἐδῶ πόλεμοι, καταστροφαί, κατοχή, συμμοριτοπόλεμος ἀνετίναξαν τὴν γαλήνην καὶ τὴν εὐτυχίαν τῆς Ἑλλάδος.

§151Δ. ΚΩΣΤΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ὄχι μόνον ἔχω πλήρη ἀντίληψιν τοῦ δράματος, τὸ ὁποῖον διῆλθεν ἡ Χώρα, ἀλλὰ χωρὶς νὰ θέλω νὰ εἴπω ὅτι δὲν εἶναι ἄλλοι παραπάνω ἀπὸ ἐμέ, ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς δὲν βάζω τὸν ἑαυτόν μου χαμηλότερον κανενός. Ἔφθασα τὸν βαθμὸν τοῦ Νομομηχανικοῦ, προηγουμένως διηύθυνα Ὑπηρεσίας, ἐπῆγα ὡς ἔφεδρος ἀξιωματικός, ἐπολέμησα εἰς τὰ περισσότερα βουνὰ τῆς Ἑλλάδος καὶ ἔτσι ἔζησα ὅλον τὸ δρᾶμα τῶν χωρίων τῆς ὑπαίθρου, ἀλλὰ καὶ τῶν πόλεων. Κατὰ συνέπειαν γνωρίζω καλλίτερον ἀπὸ κάθε ἄλλον τοὺς ἀριθμοὺς καὶ τὰς καταστροφάς, ποὺ ἐπέφερεν ὁ συμμοριτοπόλεμος. Πέραν, ὅμως, αὐτοῦ δὲν δύνασθε νὰ μὲ πείσητε ὅτι, ἂν ἐγένετο καλὴ χρῆσις τῶν εἰσαχθέντων εἰς τὴν Χώραν κεφαλαίων, δὲν θὰ εἴχομεν ἐντελῶς διαφορετικὴν κατάστασιν σήμερον.

§152Δ. ΑΛΙΠΡΑΝΤΗΣ (Ὑφυπ. Οἰκονομικῶν). Δι’ αὐτὸ νὰ ζητήσητε εὐθύνας ἀπὸ τὰς Κυβερνήσεις τοῦ παρελθόντος.

§153Δ. ΚΩΣΤΗΣ. Ἐὰν δὲν ἔχωμεν μνήμην πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσωμεν; Τότε θὰ εἴμεθα ἀσθενεῖς. Χθές, κατὰ σύμπτωσιν, ὁμιλῶν εἰς ἓν ὀρεινὸν χωρίον τῆς Φθιώτιδος, τοὺς ἔλεγον: «Σᾶς παρακαλῶ νὰ μοῦ πῆτε, μὲ ὅλα τὰ σχέδια Μάρσαλ καὶ τὶς οἰκονομικὲς ἐνισχύσεις, κυττᾶξτε σ’ αὐτὸν τὸν κάμπο τῶν 340.000 στρεμμάτων τῆς Φθιώτιδος, ποῖα καὶ πόσα ἔργα ἔγιναν;» Καὶ δὲν ἐτόλμησε κανεὶς νὰ μοῦ πῇ ὅτι ἔγινε κάτι, ποὺ νὰ ἀποδίδῃ. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ: Τί ἔγιναν ὅλες αὐτὲς οἱ οἰκονομικὲς ἐνισχύσεις; Ποῦ πῆγαν; Πῶς ἀποδίδουν; Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ συνέλθωμεν. Τὸ θέμα τῶν βομβοπλήκτων εἶναι μέγα καὶ ὀφείλει ἡ Βουλὴ καί, ἰδιαιτέρως ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἔχει τὰς εὐθύνας, νὰ δώσῃ μίαν σαφῆ ἀπάντησιν, ἐὰν θεωρῇ τὸ θέμα ὡς ὑφιστάμενον. Ἄλλως ἐπιτρέψατέ μου νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ὡς Κράτος εἴμεθα ἄνευ μνήμης, ἄρα ἀσθενεῖς.

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Νικολαΐδης ἔχει τὸν λόγον.

§155Σ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα, ὄχι διὰ νὰ ἀνέλθω εἰς τὰς πηγὰς τοῦ Νείλου, ὅπως λέγει ἡ παροιμία, διὰ νὰ ζητήσω δηλαδὴ εὐθύνας ἀπὸ τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν καὶ ἀπὸ τὰς παρελθούσας Κυβερνήσεις. Ἐὰν ὑπέγραψα τὴν ἐπερώτησιν αὐτήν, τὴν ὑπέγραψα διότι ἤθελον εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν νὰ ἔλθῃ τὸ θέμα αὐτό, τὸ ὁποῖον συγκινεῖ ἕνα κόσμον 80 χιλιάδων οἰκογενειῶν. Ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τὴν σημερινὴν δὲν ζητῶ εὐθύνας, ζητῶ ἁπλῶς νὰ ἐπιληφθῇ τοῦ θέματος, διὰ νὰ ἀρχίσῃ ἡ λύσις του, διότι, ἐπὶ τέλους, κάποτε πρέπει νὰ ἀρχίσῃ ἡ λύσις του. Εἶναι γενικὴ ἡ συγκίνησις καὶ εἰς τὴν πτέρυγα τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἰς τὴν πτέρυγα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, εἶναι γενικὴ ἡ συγκίνησις διὰ τὴν πράγματι δραματικὴν κατάστασιν, τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι ὑπέστησαν τὰς ζημίας ἐκ τοῦ πολέμου. Ἂν δὲν κάμνουν συλλαλητήριον, ἂν δὲν κάμνουν συγκεντρώσεις, αὐτὸ δὲν σημαίνει ὅτι μέσα εἰς τὴ ψυχήν των δὲν κοχλάζει τὸ παράπονον πρὸς τὸν πολιτικὸν κόσμον ὁλόκληρον καὶ πρὸς τὰς ἑκάστοτε Κυβερνήσεις, διὰ τὴν ἐγκατάλειψιν.

§156Ε. ΜΠΑΚΛΑΤΖΗΣ. Τρία Συνέδρια ἔχουν κάμει.

§157Σ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Κύριε συνάδελφε, τὰ δύο καὶ τρία Συνέδρια εἶναι σταγὼν ἐν τῷ ὠκεανῷ, ἂν ἐξετάσωμεν τὰ Συνέδρια τὰ ὁποῖα ἔκαμαν αἱ ἄλλαι τάξεις διὰ τὰ ζητήματά των. Ἔχω γνῶσιν τῶν Συνεδρίων τὰ ὁποῖα ἔγιναν καὶ τὸ περιεχόμενον τῶν Συνεδρίων αὐτῶν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μᾶς ἐνδιαφέρει αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἶναι τοῦτο: Ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἡ σημερινὴ εἶναι ἀνάγκη τὸ θέμα αὐτὸ νὰ τὸ ἀντιμετωπίσῃ μετὰ πάσης ἐπιμελείας, μετὰ πάσης σοβαρότητος καὶ νὰ φέρῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἕνα νομοσχέδιον ἂν θὰ χρειασθῇ ἢ νὰ λάβῃ τὰ Διοικητικὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα χρειάζονται διὰ τὴν ἱκανοποίησιν τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἔπαθον ἀπὸ τὸν πόλεμον, εἰς ὅλας τὰς πόλεις τῆς Ἑλλάδος καὶ τὰς νοτίους καὶ τὰς βορείους. Ὑπέστησαν πολλοὶ πολῖται ζημίας. Συμπαθῶ ὅλας τὰς τάξεις, ὅλους τοὺς κατοίκους τῶν μερῶν εἰς τὰ ὁποῖα ἔγιναν αὐταὶ αἱ ζημίαι. Εἶναι φυσικόν, κύριοι συνάδελφοι, ἡ συμπάθειά μου νὰ στρέφεται περισσότερον πρὸς τὴν περιοχὴν ἐκείνην, ἡ ὁποία εὑρίσκεται κοντὰ εἰς τὰ σύνορα, πρὸς τὴν περιοχὴν τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας καὶ τῆς Θράκης, ἡ ὁποία ὑπέστη τὸν βαρὺν Βουλγαρικὸν ζυγόν. Οὐδεμία περιοχὴ τῆς Ἑλλάδος, — δὲν τὸ λέγω αὐτό, κύριοι συνάδελφοι, δι’ ἐπαρχιακὴν κατανάλωσιν, ἀλλὰ σεῖς τὸ πιστεύετε καὶ ἐγὼ τὸ πιστεύω — ὑπέστη τόσας καταστροφάς, ὅσας ὑπέστη ἡ Δυτικὴ Θράκη καὶ ἡ Ἀνατολικὴ Μακεδονία.

§158Ι. ΓΙΑΝΝΙΔΑΚΗΣ. Πλὴν τῆς Κρήτης.

§159Σ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Δὲν θέλω νὰ κάμω σύγκρισιν, κύριε συνάδελφε, δὲν ἐξαιρῶ ἐγὼ τὰς ἄλλας περιοχάς, ἐγὼ λέγω διὰ τὴν ἰδικήν μου περιοχήν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον καὶ σεῖς θὰ παραδεχθῆτε. Ἐγὼ δὲν παραγνωρίζω τὰς θυσίας τῆς Κρήτης, ἐξαίρω μὲ ὅλην μου τὴν ψυχὴν τὰς θυσίας καὶ τοὺς ἀγῶνας ποὺ ἔκαμε ἡ Κρήτη κατὰ τὸ 1941. Αὐτό, ὅμως, δὲν σημαίνει ὅτι ἡ Ἀνατολικὴ Μακεδονία καὶ ἡ Θράκη ὑπέστησαν ὀλιγώτερα καὶ ὄχι περισσότερα. Κύριοι συνάδελφοι, ἐπιθυμῶ νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, νὰ φέρῃ τὸ ταχύτερον εἰς τὴν Βουλὴν τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα χρειάζονται διὰ τὴν διόρθωσιν τοῦ κακοῦ. Πρόχειρα μέτρα δὲν θέλω αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ ὑποδείξω εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει ὅλα τὰ στοιχεῖα καὶ τὰς σχετικὰς στατιστικάς, αἱ ὁποῖαι θὰ τὴν ὁδηγήσουν νὰ καθορίσῃ τὰ μέτρα, εἴτε διοικητικὰ εἴτε νομοθετικά, τὰ ὁποῖα χρειάζονται διὰ τὴν θεραπείαν τοῦ κακοῦ. Κάμνω ἔκκλησιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ ταχύτερον νὰ μᾶς φέρῃ ὅ,τι χρειάζεται διὰ νὰ ἱκανοποιηθοῦν οἱ πληθυσμοὶ αὐτοί. Διότι οἱ πληθυσμοὶ αὐτοὶ εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔδωσαν καὶ αἷμα καὶ χρῆμα καὶ σπίτια διὰ νὰ στεκώμεθα αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἥσυχοι, ἢ καὶ νὰ συζητοῦμεν καὶ νὰ λαμβάνωμεν διάφορα μέτρα δι’ ὅλας τὰς ἄλλας τάξεις τῆς Ἑλλάδος. Εἶναι ὑποχρέωσις τιμῆς διὰ τὴν Κυβέρνησιν καὶ διὰ τὸ Κοινοβούλιον γενικώτερον νὰ θεραπεύσῃ τὰ παράπονα τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι πράγματι εἶναι ἄξιοι τῆς συμπαθείας ὅλων μας. (Χειροκροτήματα).

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Πετροπουλάκης ἔχει τὸν λόγον.

§161Π. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Τὸ θέμα, κύριοι βουλευταί, τῶν βομβοπλήκτων καὶ πολεμοπαθῶν, ἔφθασεν εἰς τὴν Βουλὴν ἀποφασιστικῶς, κατόπιν τοῦ Πανελληνίου Συνδέσμου Βομβοπλήκτων καὶ Πολεμοπαθῶν Χανίων καὶ τῆς ἀναληφθείσης ὑποχρεώσεως ὑπὸ τῶν παραστάντων βουλευτῶν νὰ καταθέσουν τὴν σχετικὴν ἐπερώτησιν εἰς τὴν Βουλήν. Τὸ θέμα αὐτό, κύριοι βουλευταί, πρέπει νὰ τεθῇ ἐπὶ Ἐθνικῆς βάσεως, διότι, νομίζω, ὅτι τὰ θύματα τοῦ ἐσωτερικοῦ Ἐθνικοῦ συναγερμοῦ, τοῦ Λαοῦ, κατευθυνομένου ἢ ἐθελοντικῶς ἐνεργοῦντος, ὁ ὁποῖος τροφοδοτεῖ καὶ ἐμψυχώνει τοὺς πολεμιστὰς τῆς γραμμῆς τῶν πρόσω, δὲν πρέπει νὰ τίθενται εἰς δευτέραν μοῖραν ἐκείνης τῶν θυμάτων τῆς γραμμῆς τῶν πρόσω, διότι, ἀπὸ τὸ ὑψηλὸν ἠθικόν, ἐπιτακτικὸν καὶ πολεμικὸν φρόνημα αὐτοῦ ἐξαρτᾶται ἐν πολλοῖς καὶ τὸ ὑψηλὸν καὶ μέχρις αὐτοθυσίας φρόνημα τῶν μαχητῶν τῆς γραμμῆς τῶν πρόσω. Συνεπῶς, πρέπει νὰ γεραίρωνται καὶ νὰ ἱκανοποιοῦνται ἠθικῶς καὶ ὑλικῶς καὶ τὰ θύματα τῶν μετόπισθεν, ὅπως καὶ τὰ θύματα τῆς γραμμῆς τῶν πρόσω, διότι, οὕτω καὶ μόνον, δημιουργεῖται Ἐθνικὴ συνείδησις, μία καὶ ἑνιαία καὶ ἀποφασιστική, τὰ πάντα νὰ διακινδυνεύσῃ καὶ τὰ πάντα νὰ θυσιάσῃ διὰ τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ γενικοῦ σκοποῦ, ποὺ εἶναι ἡ Ἐλευθερία, ἡ Ἀνεξαρτησία καὶ ἡ ἀκεραιότης τῆς Χώρας μας. Τοιαῦτα μέτρα, ἠθικῆς καὶ ὑλικῆς ἀποκαταστάσεως, ἐλήφθησαν ἀπὸ ὅλας σχεδὸν τὰς χώρας ποὺ εἶχον τὴν ἀτυχίαν νὰ εὑρεθοῦν ὑπὸ τὴν κατοχὴν τῶν κατακτητῶν. Ἡ Πατρίς μας, κύριοι βουλευταί, εὐτυχῶς, καὶ μετὰ τὸν δεύτερον Παγκόσμιον Πόλεμον, συγκαταλέγεται μεταξὺ τῶν νικητῶν. Δὲν ἔτυχε, δυστυχῶς, ἀναλόγου δικαιώσεως πρὸς τὰς ὑπηρεσίας καὶ θυσίας ποὺ προσέφερε διὰ τὸν κοινὸν ἀγῶνα. Πάντως, ἡ παντελὴς ἐγκατάλειψις τῶν θυμάτων αὐτῶν, ἀπὸ ὅλας τὰς μεταπελευθερωτικὰς Κυβερνήσεις, παρὰ τὸ Σχέδιον Μάρσαλ, παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι εἰσεπράχθησαν σημαντικὰ ποσὰ δι’ ἐπανορθώσεις καὶ παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι οἱ σύγχρονοι προϋπολογισμοὶ εἶναι πολλαπλασίας δυναμικότητος τῶν προπολεμικῶν, ἀποτελεῖ βαρεῖαν παράλειψιν ὁλοκλήρου τοῦ πολιτικοῦ κόσμου. Καὶ τὴν εὔλογον δυσφορίαν τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, ἐπιτείνει τὸ γεγονὸς ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος ἔλαβε, προσφάτως ἀκόμη, γενναῖα μέτρα ὑπὲρ τῶν σεισμοπλήκτων, πολὺ δικαίως, κατὰ τὴν γνώμην μου, ἀλλὰ τὸ τοιοῦτον ἀποδεικνύει ὅτι τὸ Κράτος δὲν πιστεύει εἰς τὴν ἰσότητα τῶν πολιτῶν του. Κύριοι βουλευταί, θεωρῶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ δὲν θὰ θελήσουν νὰ θεωρήσουν τὸ θέμα ξεπερασμένον λόγῳ τοῦ χρόνου, καὶ πιστεύω ὅτι θὰ θεωρήσουν ὑποχρέωσίν τους καὶ χρέος τιμῆς διὰ τὸ Κράτος καὶ τὸν πολιτικὸν κόσμον, νὰ δώσουν τὴν προσήκουσαν λύσιν καὶ ἐντὸς τακτοῦ χρόνου ἡ Κυβέρνησις νὰ καταθέσῃ ρυθμιστικὸν νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλήν, ἐπὶ τοῦ ἀνωτέρω θέματος. Κύριοι βουλευταί, ἡ ὑψηλόφρων καὶ γενναιόφρων κατανόησις ποὺ ἐπεδείχθη μὲ σπατάλην πρὸς τοὺς τέως ἐχθροὺς καὶ ἡ στυγνὴ ἄρνησις ἀπέναντι τῶν Ἑλλήνων θυμάτων τους πρέπει, διὰ τοὺς δευτέρους, νὰ τελειώσῃ, διότι αὐτὸ ἐπιβάλλει τὸ Ἐθνικὸν καθῆκον καὶ τὸ Ἐθνικὸν συμφέρον. Ἐπερωτῶ, συνεπῶς, τὴν Κυβέρνησιν, διὰ τὴν ὡς ἄνω παράλειψιν καθήκοντος τῶν διαδοχικῶν μεταπελευθερωτικῶν Κυβερνήσεων πρὸς τοὺς βομβοπλήκτους καὶ πολεμοπαθεῖς καὶ τὴν παρακαλῶ ν’ ἀνακοινώσῃ πρὸς τὴν Βουλήν, τὰς ἀπόψεις της ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ.

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Κρασαδάκης ἔχει τὸν λόγον.

§163Ν. ΚΡΑΣΑΔΑΚΗΣ. Κύριοι βουλευταί, θὰ ἤθελον νὰ βεβαιωθῆτε ὅτι οὐδεμία ἀντιπολιτευτικὴ διάθεσις μὲ ὤθησεν εἰς τὸ βῆμα. Ἕνα καθῆκον καὶ ἕνα χρέος πρὸς μίαν τάξιν πράγματι, ἡ ὁποία εἶχεν ἀνάγκην μιᾶς δικαιώσεως καὶ δὲν ἔτυχε. Μὲ φέρει εἰς τὸ βῆμα τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον προέρχομαι ἀπὸ μίαν περιφέρειαν, ἡ ὁποία ὄντως εὑρίσκεται εἰς τὴν πρώτην γραμμὴν τῶν καταστροφῶν. Ἡ πόλις τοῦ Ἡρακλείου, ἀγαπητοὶ συνάδελφοι, τὴν πρώτην ἡμέραν, κατὰ τὴν ὁποίαν τὴν ἐπεσκέφθησαν τὰ ἐχθρικὰ ἀεροπλάνα, κατεστράφη τὸ ἓν τρίτον ἀμέσως τοῦ στεγαστικοῦ της πλούτου, τὸ ἕτερον ἓν τρίτον ἔμεινεν ἐρειπωμένον εἰς κατάστασιν ὄχι πλέον ἀνοικοδομήσεως καὶ τὸ ἓν τρίτον ἀπέμεινε καὶ μένει ἀκόμη, καὶ τὸ διεπίστωσεν, εἶμαι βέβαιος, ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος εἶχε τὴν εὐκαιρίαν πρὸ ἡμερῶν νὰ ἐπισκεφθῇ τὴν πόλιν τοῦ Ἡρακλείου. Μία κωμόπολις, τὰ Ἀνώγεια, ἡ ὁποία εἶχε 1000 σπίτια, ἡ μεγαλυτέρα κωμόπολις τῆς Κρήτης, κατεστράφη ἐξ ὁλοκλήρου, δὲν ἔμεινε παρὰ μόνον ἡ ἐκκλησία καὶ τὸ σπίτι τοῦ προδότη. Αὐτὸ καὶ μόνον ἀφῆκεν ἡ κατοχή. Ἰδού, λοιπόν, ὅτι ὁ πόνος, ἡ ἀξίωσις τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, ἔχει φωνὴν μεγαλυτέραν καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑφυπουργὸν νὰ τὴν ἀκούσῃ ὡς τοιαύτην. Ἀλλὰ πολὺ ὀρθῶς ὑπῆρξεν ἡ μομφὴ ὄχι μόνον πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τὴν σημερινὴν καὶ ὡς πρὸς τὰς προηγουμένας Κυβερνήσεις, καὶ θὰ ἐπερίμενον μάλιστα νὰ ἀκούσω ἐκ τῆς πλευρᾶς τῶν Ὑπουργικῶν ἑδωλίων, ὅτι ὁ ἀναμάρτητος ἐκ τῆς αἰθούσης αὐτῆς ἂς βάλῃ πρῶτον τὸν λίθον. Καὶ ἐγὼ τὸ αἰσθάνομαι, ἀγαπητοὶ συνάδελφοι, ὑπῆρξα καὶ ἐγὼ μέλος κάποιας Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία εἶχε καὶ αὐτὴ τὰς εὐθύνας της καὶ αἰσθάνομαι καὶ ἐγὼ αὐτὴν τὴν στιγμὴν προβλήματα συνειδήσεως. Τοῦτο, ὅμως, δὲν μὲ ἐμποδίζει ὄχι μόνον νὰ κατακρίνω τὸ τὶ δὲν γίνεται σήμερον, ἀλλὰ μοῦ δίδει τὴν ἄνεσιν τοὐλάχιστον, ἐν τῇ εἰλικρινείᾳ, ἡ ὁποία διακρίνει τοὐλάχιστον τὴν εἰσήγησίν μου, νὰ εἴπω ὅτι ἡ Κυβέρνησις, εἰς τὴν ὁποίαν καὶ ἐγὼ μετέσχον, εἶχε τὴν προνοητικότητα τότε τὸ ἕνα σκέλος, τὸ ὁποῖον ὑπολογίζει τις ὅτι θὰ ἠδύνατο νὰ διαθέσῃ διὰ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν βομβοπλήκτων καὶ πολεμοπαθῶν γενικῶς, ἤτοι τὰς Γερμανικὰς καὶ Ἰταλικὰς ἐπανορθώσεις, νὰ τὰς ἀξιοποιήσῃ. Διότι, θὰ γνωρίζετε πάντες, ὅτι τόσον αἱ Γερμανικαὶ ὅσον καὶ αἱ Ἰταλικαὶ ἐπανορθώσεις δὲν ἐμετρήθησαν εἰς τὴν πτωχὴν καὶ ὑπερήφανον Ἑλλάδα, ὅταν ἐνίκησε, ἀλλὰ τῆς εἶπαν οἱ Ἰταλοί: Θὰ σᾶς δώσωμεν 100 ἑκατομμύρια δολλάρια, κύριοι Ἕλληνες, ἀλλὰ δὲν πρόκειται νὰ πάρετε δραχμὴν διὰ νὰ τὰς βάλωμεν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν μπεζαχτᾶν καὶ νὰ ἠμπορέσωμεν ἐξ αὐτῶν νὰ κάμωμεν λογαριασμὸν ὅτι θὰ πληρώσωμεν ἀπὸ ἐκείνους πρῶτα ποὺ ἔχασαν τὶς περιουσίες των. Ἀλλὰ μᾶς εἶπον, ὅτι θὰ πάρετε εἴδη, καὶ μάλιστα μᾶς ὑπεχρέωσαν νὰ πάρωμεν εἴδη, διότι ἤθελον οἱ ἔξυπνοι Ἰταλοὶ εἰς τὸν λογαριασμόν τὸν ἰδικόν μας νὰ μεταφέρουν τὸ ἐθνικὸν δυναμικὸν τὸ ἰδικόν του, τὸ ἐργατικόν. Καὶ μᾶς εἶπον, θὰ πάρετε 20.000.000 δολλάρια σὲ καράβια, διότι κατὰ σύμπτωσιν ἀνετέθη εἰς τὸν ὑποφαινόμενον νὰ διαχειρισθῇ αὐτὸν τὸν ἁμαρτωλὸν λογαριασμόν. Καὶ λέγω ἁμαρτωλὸν λογαριασμόν, διότι, τέλος πάντων, μὲ τὸν ἐνθουσιασμὸν τὸν ὁποῖον ἔχουν οἱ πάντες, οἱ ὁποῖοι κάθηνται ἐκεῖ, ἐφρόντισαν μὲ ἀντιδικίας πρὸς τὴν Ἰταλικὴν καὶ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν καὶ πρὸς τὴν πτέρυγα ἐκείνην, ἡ ὁποία ἦτο τότε Ἀντιπολίτευσις, νὰ λάβουν τὰ καράβια αὐτὰ καὶ νὰ πωληθοῦν. Ἐνῷ δὲ ἐκ τοῦ τιμήματος τῶν καραβιῶν αὐτῶν, τὸ ὁποῖον πλέον θὰ ἠδύνατο ὡς Ἑλληνικαὶ δραχμαὶ νὰ εἰσέλθῃ μέσα εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Προϋπολογισμόν, εἴτε εἰς τὸ Ἑλληνικὸν δυναμικὸν καὶ νὰ ἀρχίσῃ μία βάσις τοὐλάχιστον πρὸς ἀποζημίωσιν τῶν πολεμοπαθῶν, δυστυχῶς δὲν ἐγένετο τίποτε. Διότι, τόσον οἱ ἀγορασταί, καὶ νῦν κάτοχοι τῶν σκαφῶν ἐξ Ἰταλικῶν ἐπανορθώσεων, ὅσον καὶ τῶν ἐκ τῶν Γερμανικῶν ἐπανορθώσεων, εἶμαι βέβαιος ὅτι ὁ ἀγαπητός μου κ. Ὑπουργὸς θὰ βεβαιώσῃ τὴν Βουλὴν ὅτι δὲν ἀνταπεκρίθησαν εἰς τὰς συνειδητὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἀνέλαβον. Μὲ τοῦτο δὲν θέλω νὰ εἴπω ὅτι δὲν ἔχω καὶ ἐγὼ εὐθύνας, ἔχει, ὅμως, ὀλιγωτέρας εὐθύνας καὶ ἡ Κυβέρνησις, εἰς τὴν ὁποίαν μετεῖχον. Διότι, κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον συμπεριεφέρθη καὶ εἰς τὸ ἕτερον σκέλος τῶν Γερμανικῶν ἐπανορθώσεων καὶ δὲν εἴχομεν οὔτε ἔχομεν σήμερον λογαριασμόν, ὁ ὁποῖος θὰ δύναται αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ εἴπῃ ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς Προϋπολογισμός, τὸ Ἑλληνικὸν δυναμικὸν τὸ ἰδικόν μας, ἔχει ἀπὸ τὸν λογαριασμὸν ἀποζημιώσεων πολεμοπαθῶν, ἀποζημιώσεις, ἀπὸ τὰς ὁποίας μοιραίως, κατ’ ἀνάγκην, ἀνελλιπῶς καὶ ἀπαραιτήτως ἔπρεπε νὰ ἀρχίσῃ ἡ ἀποζημίωσις αὐτῶν τῶν ἀτυχῶν συνελλήνων. Συμψηφισμοὶ καὶ κατὰ σύμπτωσιν εὑρέθησαν νὰ διαχειρίζωνται σήμερον τὰ ποσὰ αὐτὰ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν καὶ ἀνάγκην ἰδιαιτέρας προστασίας. Ἀλλὰ τὸ θέμα δὲν εἶναι αὐτό. Τὸ εἶπον, ἀκριβῶς μόνον καὶ μόνον διότι ἤθελον νὰ καταστήσω εἰ δυνατὸν τὴν ἰδικήν μου θέσιν κάπως ἐλαφροτέραν, καθὼς καὶ τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν ὁποίαν μετέσχον. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν πρόκειται νὰ προχωρήσω περισσότερον, διότι τὸ θέμα, τὸ μέγα πράγματι θέμα, τὸ καλύπτει, τὸ πλαισιώνει, ἕνα ἠθικὸν χρέος! Ἕνα ἠθικὸν χρέος, τὸ ὁποῖον πάντως παρέλειψαν καὶ ὀφείλομεν σήμερον νὰ τὸ ἀντικρύσωμεν. Δι’ αὐτὸ ὁ ὑποφαινόμενος προτείνω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει πρῶτον νὰ ἀναγνωρίσῃ ὅτι ὑπάρχει θέμα πρὸς ἀποζημίωσιν. Δεύτερον, εἶναι χρέος ἀπὸ τώρα νὰ ἀνακοινώσῃ, προτοῦ νὰ ἀρχίσῃ ὁ λογαριασμὸς τῶν ἀποζημιώσεων τῶν οἱωνδήποτε, διότι καὶ μία δραχμή, κατὰ τὸν Ἀστικὸν Κώδικα, ἀποτελεῖ δίκαιον ἀποτιμήσεως, ὅταν τὸ ἠθικὸν χρέος τὸ ἀντικρύζῃ ὁ Ἀστικὸς Κῶδιξ. Θὰ ἔλεγον, προτοῦ φθάσωμεν εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν αὐτῆς τῆς ὑποχρεωτικῆς Ἐθνικῆς ἀνάγκης, ὑποχρεώσεως, δηλαδή, διὰ νὰ ἀποζημιωθοῦν οἱ βομβόπληκτοι καὶ οἱ πολεμοπαθεῖς, θὰ ἔλεγον τὰς διευκολύνσεις τὰς ὁποίας δύναται ἡ σημερινὴ Ἑλληνικὴ κοινωνία νὰ παράσχῃ καὶ πρέπει νὰ τὰς παράσχῃ. Καὶ διατί, κύριε Ὑπουργέ. Ὅταν περιέρχεταί τις τὰς ὁδοὺς καὶ τὰς ρύμας τῆς Πρωτευούσης καὶ βλέπῃ ἀνεγειρομένας πολυκατοικίας καλλιμαρμάρους, πῶς θέλετε τὸ παράπονον ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ἔχασε τὴν καλύβην του, νὰ τὴν βλέπῃ ἀκόμη ἐρειπωμένην καὶ μάλιστα μὲ τὰ μαῦρα χορτάρια, τὰ ὁποῖα ἡ δόξα ἡ Ἑλληνικὴ ἀφήνει εἰς αὐτὰς τὰς περιπτώσεις; Ἰδοὺ πῶς ἔχομεν ὑποχρέωσιν καὶ καθῆκον, διότι σεῖς πιστοδοτεῖτε τὴν Κτηματικὴν Τράπεζαν διὰ νὰ ἀνεγείρωνται αὐταὶ αἱ οἰκοδομαὶ καὶ ἐν τῇ Πρωτευούσῃ καὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας. Ἀναγνωρίσατε ὅτι ὑποχρεωτικῶς εἰς ὅλους τοὺς βομβοπλήκτους, τῶν ὁποίων κατεστράφη ὁλοσχερῶς ἢ τοὐλάχιστον κατὰ τὸ ἥμισυ τὸ μοναδικὸ σπίτι ποὺ εἶχον, ὅτι θὰ τοὺς δώσητε ἕνα δάνειον διὰ μίαν εἰκοσαετίαν, ποὺ δίδουν ἄλλοι Ὀργανισμοὶ εἰς ἄλλα πρόσωπα μὲ τόκον 4%. Δεύτερον, ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι μὲ θυσίας τοῦ οἰκονομικοῦ τους ἐγώ, ᾠκοδόμησαν ἔστω τὴν πτωχὴν καλύβην, τὴν ὁποίαν καὶ σήμερον κατώρθωσαν, ἐπὶ τέλους νὰ κάμουν κάτι, ἕνα παράθυρον, μίαν πόρταν, δώσατέ τους μίαν ἄνεσιν νὰ τὴν κρατήσουν. Δηλαδὴ νὰ τοὺς δώσητε τὴν ἄνεσιν μὲ χρονολογικὰς ἀπαλλαγὰς καὶ ἄλλου εἴδους ἐνισχύσεις. Σᾶς ἀναφέρω ὡς παράδειγμα τὴν περίπτωσιν τοῦ ἄλλοτε συναδέλφου μας κ. Πετρακογιώργη, ὁ ὁποῖος εἶχεν ἕνα τεράστιον ἐργοστάσιον εἰς τὴν Κρήτην καὶ κατεστράφη συνεπείᾳ τῶν πολεμικῶν γεγονότων ὁλοσχερῶς, ἐνῷ αὐτὸς εὑρίσκετο εἰς τὸν Ψηλορείτην. Ὅταν κατέβηκε, μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν, τὸ ἀνοικοδόμησε, μὲ τὰ δάνεια τὰ ὁποῖα ἔκαμε, καὶ σήμερον κινδυνεύει ἀπὸ τὴν δυσχέρειαν τῆς ἐξυπηρετήσεως αὐτῶν τῶν δικαίων. Διατί, λοιπόν, εἰς αὐτὸν τὸν ἄνθρωπον — τυχαίως τὸν ἀνέφερον ἐπειδὴ τὸν εἶδον — δὲν θὰ ἦτο ἐπιτετραμμένον, ὡς μέτρον προστασίας τῶν πολεμοπαθῶν, νὰ μὴ τοῦ δώσωμεν τὴν ἄνεσιν τοὐλάχιστον νὰ μὴ τοῦ ξαναπάρουν ὅ,τι κατώρθωσε νὰ φτιάξῃ, αἱ Τράπεζαι καὶ οἱ κεφαλαιοῦχοι; Εἶναι μέτρα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ληφθοῦν χωρὶς τὴν ζημίαν οὐδενός. Αὐτὰ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἀνέφερον, πρέπει νὰ ληφθοῦν ὁπωσδήποτε. Ἰδού, διατί ἡ Κυβέρνησις, δύναται νὰ ἀναγγείλῃ μέτρα προστασίας, μέχρις ὅτου τὸ θέμα τῆς ἀποζημιώσεως τεθῇ πρὸς ἐφαρμογήν. Τρίτον, τὸ ὁποῖον ἔχω καθῆκον νὰ παρακαλέσω, εἶναι τὸ θέμα τῶν ὁμήρων τῆς Γερμανίας, πολλοὶ τῶν ὁποίων κατέστησαν ἀνάπηροι ἰσοβίως. Εἰδικῶς δι’ αὐτούς, πρέπει νὰ ληφθοῦν ἀνάλογα μέτρα μὲ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν διὰ τοὺς πολεμιστὰς τῆς Ἀλβανίας, διὰ τοὺς ὁποίους κάμαμε τοὺς προστατευτικοὺς νόμους 751 καὶ 1836. Διατί καὶ αὐτοὺς νὰ μὴ τοὺς κατατάξωμεν εἰς κάποιαν ἴσην μοῖραν, διὰ νὰ ἔχουν κάποιαν εὐχέρειαν ἀποζημιώσεως; Θὰ μοῦ εἴπητε ὅτι, ὁ Προϋπολογισμὸς δὲν δύναται σήμερον νὰ δαπανήσῃ οὔτε μίαν δραχμήν. Εἶναι ἀληθὲς αὐτὸ καὶ πρέπει νὰ γίνῃ παραδεκτὸν ὅτι, ὁ Ἑλληνικὸς Προϋπολογισμός, δὲν δύναται νὰ ἀνθέξῃ εἰς τὸ βάρος αὐτό. Ἀλλὰ μήπως ὑπάρχει ἐλπὶς εἰς τὸ ἀπώτερον μέλλον νὰ δημιουργηθῇ μία γωνία, διὰ νὰ κατατάξωμεν καὶ τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, ὅπως ἐγένετο ἄλλοτε μὲ τοὺς μικροκαταθέτας τῶν Ταμιευτηρίων, καθ’ ὃ μέρος, μικρὸν ἔστω, ἱκανοποιήθησαν καὶ αὐτοί; Δὲν θὰ δύναται νὰ εὑρεθῇ καὶ ἓν κονδύλιον δι’ αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους; Ἰδοὺ διατὶ ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ἔκαμον, ἔχει κάποιο εἰδικώτερον ἐνδιαφέρον. Προτείνω, μὲ τὴν εὐθύνην, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἔχῃ ὁ ὁμιλῶν ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, ὅπως ὅλα τὰ Δημόσια κτήματα ἀποτελέσουν ἀντικείμενον λογαριασμοῦ, ἐν περιπτώσει ρευστοποιήσεως, τῆς συζητουμένης περιπτώσεως, δεδομένου μάλιστα ὅτι πρόκειται νὰ κατατεθῇ εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, εἰς τὸ ὁποῖον, ὡς πληροφοροῦμαι, ἀναγνωρίζεται ὅτι, ὅσοι εἶναι παράνομοι κάτοχοι τῶν Δημοσίων κτημάτων, τοὺς ἀναγνωρίζει τὸ Κράτος καὶ τοὺς λέγει: Θὰ σοῦ παραδώσω τὸ κτῆμα ἄνευ τῆς διαδικασίας τῆς ἐκπλειστηριάσεως, μὲ ἀποζημίωσιν, ἡ ὁποία θὰ ἐκτιμηθῇ σήμερον καὶ οὕτω, ἂν ἕνας εἶναι παλαιὸς κάτοχος, θὰ πληρώσῃ τὸ ⅓ τῆς ἀξίας τοῦ κτήματος, ἂν εἶναι νεώτερος τὸ ½ (ἥμισυ) καὶ μετὰ τὸ 50 ὁλόκληρον. Ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισε νὰ ἐκποιήσῃ μέρος τῶν Δημοσίων κτημάτων, αὐτὰ θὰ πρέπει νὰ ἀποτελέσουν εἰδικὸν λογαριασμόν, διὰ νὰ δημιουργηθῇ ἔστω ἡ πρώτη βάσις, διὰ τὴν συζητουμένην περίπτωσιν. Δὲν ἔχω στοιχεῖα περισσότερα, βάσει τῶν ὁποίων θὰ ἠδυνάμην νὰ σᾶς πείσω ὅτι ἡ περιουσία αὐτὴ θὰ ἀποδώσῃ τὸ ἄλφα ἢ τὸ βῆτα ποσόν. Πάντως, ὅμως, εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ ὁδηγήσῃ εἰς τὴν λύσιν τοῦ θέματος αὐτοῦ. Ἐδῶ τελειώνει ἡ εἰσήγησίς μου, ὅσον ἀφορᾷ τὰ ληπτέα ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως μέτρα, τὰ ὁποῖα πιστεύω ὅτι θὰ θελήσῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀναγνωρίσῃ. Πρὶν κατέλθω τοῦ βήματος, κύριοι βουλευταί, θὰ ἤθελον νὰ σᾶς ἀναφέρω ὅτι ὅλοι ἔχουν μίαν εὐθύνην διὰ τὸ ζήτημα τῶν πολεμοπαθῶν καὶ βομβοπλήκτων καὶ αὐτὴν μὲν τὴν εὐθύνην σήμερον τὴν ἀποθέτομεν εἰς τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν, ἡ ἰδία δὲ Κυβέρνησις ὀρθῶς, ἴσως, μὲ τὴν σειράν της, θὰ τὴν ἀποθέσῃ εἰς τὰς προκατόχους Κυβερνήσεις. Ἀλλὰ ποία ἡ εὐθύνη ἡ ἰδική σας, κύριοι βουλευταί, καὶ τὸ λέγω τοῦτο, διότι βλέπω ὅτι αἱ θέσεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἠραιώθησαν πολὺ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ μεγάλου τούτου θέματος.

§164Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁμιλεῖτε διὰ τὰς θέσεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, δὲν βλέπετε καὶ πρὸς τὰς θέσεις τῆς Κυβερνήσεως; Εἶναι πλήρεις αὗται; Καὶ εἶσθε ἀντιπολιτευόμενος βουλευτής;

§165Ν. ΚΡΑΣΑΔΑΚΗΣ. Δὲν πρόκειται νὰ πάρω μαθήματα ἀπὸ σᾶς, κύριε συνάδελφε. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ ἤθελον νὰ εἴπω εἶναι τὸ ἑξῆς: Ἡμεῖς οἱ βουλευταί, ἔχομεν ἕνα καθῆκον καὶ τὸ καθῆκον αὐτὸ ἤθελον νὰ ἐπισημάνω εἰς τοὺς ἀγαπητοὺς συναδέλφους, ὅτι πρέπει ὅλοι οἱ βουλευταί, ὅλων τῶν πτερύγων, νὰ διαμηνύσουν εἰς τὴν Κυβέρνησιν — ἡ λέξις διαμήνυσις εἶναι μετάφρασις τοῦ ψηφίσματος, ὥστε φθάνω μέχρι τοῦ σημείου, ὅτι ἡ Βουλὴ τερματίζουσα τὴν συζήτησιν τοῦ τόσον μεγάλου θέματος πρέπει νὰ προβῇ εἰς τὴν σύνταξιν ψηφίσματος, ὄχι διότι τοῦτο θὰ καταστήσῃ περισσότερον ὑπεύθυνον τὴν νῦν Κυβέρνησιν ἀλλὰ οἱανδήποτε Κυβέρνησιν, καὶ μάλιστα ἔχω συντάξει ἕνα μήνυμα, τὸ ὁποῖον δὲν ἠξεύρω ἐὰν οἱ κύριοι Ἀρχηγοὶ θὰ τὸ δεχθοῦν ὡς δοκίμιον. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ τὸ ἀναγνώσω: «.... (ἀναγινώσκει)....». Αὐτὸ τὸ μήνυμα ἔχω τὴν τιμὴν νὰ θέσω ὑπ’ ὄψιν τῶν ἀγαπητῶν συναδέλφων, καὶ ἐὰν τὸ ἐγκρίνουν νομίζω, ὅτι δι’ ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς θὰ παρακληθῇ τὸ Προεδρεῖον νὰ τὸ δώσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§166Γ. ΤΡΟΥΛΛΙΝΟΣ. Αὐτὸς εἶναι ὁ νέος τρόπος ἐπικοινωνίας τῆς Βουλῆς μὲ τὴν Κυβέρνησιν;

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Τρουλλινέ, ἀφήσατε τὸν ρήτορα νὰ ὁμιλήσῃ.

§168Ν. ΚΡΑΣΑΔΑΚΗΣ. Πρέπει νὰ ἔλθῃ ἕνας νέος παγκόσμιος πόλεμος καὶ νὰ φθάσῃ μέχρι τῆς Βουλῆς τὸ θέμα αὐτό. Δὲν ἤμην βουλευτὴς εἰς τὸν προηγούμενον παγκόσμιον πόλεμον διὰ νὰ ἴδω πῶς οἱ συνάδελφοί μας τότε τὸ διεχειρίσθησαν. Ἔτσι τὸ αἰσθάνομαι, ἔτσι τὸ νομίζω καὶ θὰ παρακαλέσω εἰς περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ ἐγκρίνῃ τὸ Προεδρεῖον νὰ τεθῇ ὑπ’ ὄψιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ πάσης ἄλλης Κυβερνήσεως. Ἐλπίζω μὲ τὴν συμπαράστασιν ὅλων τῶν κυβερνητικῶν πτερύγων καὶ πρωτίστως τῆς Κυβερνητικῆς πτέρυγος ἀλλὰ καὶ μὲ τὴν φιλίαν τῶν ἀγαπητῶν συναδέλφων διὰ τὸ παρελθὸν τὸ τόσον δύσκολον, τὸ ὁποῖον ἐπεράσαμεν, θὰ προκύψῃ ἕνα αἴσιον καὶ ἐλπιδοφόρον μέλλον. (Χειροκροτήματα).

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Μπακλατζῆς ἔχει τὸν λόγον.

§170Ε. ΜΠΑΚΛΑΤΖΗΣ. Κύριοι βουλευταί, εἰλικρινῶς λυποῦμαι, διότι, θέμα ὅπως τὸ συζητούμενον, δὲν ἐστάθη ἱκανὸν νὰ ἐπισύρῃ, ὄχι τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ τὴν προσοχὴν τῶν ἀξιοτίμων κ. συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι εἶχον ὑποχρέωσιν καὶ λόγῳ τῶν ὑποσχέσεων, τὰς ὁποίας εἶχον καὶ ἔχουν δώσει πρὸς τοὺς πολεμοπαθεῖς νὰ παρίστανται εἰς τὴν ἀποψινὴν συνεδρίασιν.

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διὰ μὲν τὴν Κυβέρνησιν δὲν ἔχω καμμίαν ἀνάμιξιν νὰ σᾶς ἀπαντήσω. Ὅσον ἀφορᾶ τοὺς κ. συναδέλφους, ἤθελον νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ὁσάκις αἱ ἐπερωτήσεις ὑποβάλλονται ἀπὸ 40 ἐπερωτῶντας ὑφίστανται μίαν ἐκφύλισιν. Ἐὰν ἦτο ὑπογεγραμμένη ἀπὸ δύο–τρεῖς βουλευτὰς ἴσως θὰ ἐπέσυρε τὴν προσοχὴν τῶν κ. συναδέλφων καὶ ἴσως —δὲν παίρνω τὸ μέρος τῆς Κυβερνήσεως — νὰ παρίστατο καὶ ἡ Κυβέρνησις. Ὥστε πταίομεν ὅλοι εἰς τὸ θέμα αὐτό.

§172Ε. ΜΠΑΚΛΑΤΖΗΣ. Μέχρι τῆς στιγμῆς ἔχουν ὁμιλήσει 6.

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἐγγεγραμμένοι 42.

§174Ε. ΜΠΑΚΛΑΤΖΗΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι θέλετε νὰ καλύψητε αὐτοὺς ποὺ φεύγουν ἀπὸ τὴν Βουλὴν μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Βουδούρης, ὁ ὁποῖος ἐξήγγειλεν πρὸ ὀλίγου δριμὺ κατηγορητήριον μετὰ ὅμως ἀπεχώρησεν. Τὸ θέμα τῶν βομβοπλήκτων καὶ πολεμοπαθῶν εἶναι μέγα καὶ ὡς τοιοῦτον ἀξίζει καὶ εὐρείας συζητήσεως καὶ κατανοήσεως ἐκ μέρους τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ ἀναλάβῃ τὴν ὑποχρέωσιν τὸ ζήτημα αὐτὸ νὰ τὸ φέρῃ ὁπωσδήποτε εἰς αἴσιον πέρας. Ὅταν, κύριοι βουλευταί, οἱ Ἰταλοὶ τοῦ Μουσσολίνι καὶ αἱ φάλαγγες τοῦ Χίτλερ ἐξεχύθησαν εἰς τὴν Ἑλλάδα τότε ὅλοι ἔλαβον τὴν ἀπόφασιν τῆς ἀντιστάσεως καὶ ἀντέταξαν τὴν ἄρνησιν τὴν πολεμικὴν καὶ μοναδικὴν εἰς τὸν κόσμον. Τότε ὑπεσχέθησαν πρὸς τὸν μαχόμενον λαόν: «Μὴ φοβᾶσαι, ὅλας τὰς ζημίας τὰς ὁποίας θὰ ὑποστῇς, ὅλοι μας οἱ Ἕλληνες θὰ τὰς ἀναλάβωμεν συμμέτρως». Αὐτὴν τὴν διακήρυξιν εἶχεν κάμει ὁ ἀείμνηστος Βασιλεύς, καὶ ὁ ἀείμνηστος Κυβερνήτης Ι. Μεταξᾶς, καὶ δὲν ἦτο μόνον τοῦτο ἀλλὰ καὶ οἱ σύμμαχοί μας ἔλεγον: «Κρῆτες, καταστρέψατε τὰ σπίτια σας, ἡμεῖς διὰ τῆς εἰσφορᾶς μας θὰ τὰ ἀνορθώσωμεν».

§175Δ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΟΣ. Τὸ ἴδιον ἔλεγον καὶ μετὰ τὸν βομβαρδισμὸν τοῦ Πειραιῶς.

§176Ε. ΜΠΑΚΛΑΤΖΗΣ. Ὁ Ἑλληνικὸς λαός, εἶχε πιστεύσει εἰς τὴν νίκην καὶ δι’ αὐτὸ ἐπολέμησεν, κατεστράφη, ὁλοκαυτώθη, ἀλλὰ δὲν ἐκάμφθη. Ὅλοι ἀνεμέναμεν, ὅτι μία ἡμέρα θὰ ἀνέτειλεν, ἡ ἡμέρα τῆς νίκης, καὶ ἡ Ἑλλάς, ὡς Κράτος, θὰ τιμήσῃ τοὺς ἥρωάς της, θὰ τιμήσῃ τοὺς νεκρούς της, θὰ βοηθήσῃ τοὺς ἥρωάς της, καὶ θὰ ἀποκαταστήσῃ αὐτὰς τὰς ζημίας τῶν πάντων καὶ τῶν καταστραφέντων. Ἡ νίκη ἀνέτειλεν, ἀλλὰ τί ἔγινε, κύριοι βουλευταί; Οἱ νεκροί μας ἀναπαύονται εἰς τὰς δάφνας των, καὶ ἐκεῖνο ποὺ ἐκάμαμεν εἶναι, νὰ περικόψωμεν τὰς συντάξεις εἰς τὰ τέκνα των. Οἱ ἀνάπηροί μας κηρύττουν ἀπεργίαν πείνης, διότι δὲν εὑρίσκουν κατανόησιν ἀπὸ τὸ Κράτος, οἱ πυροπαθεῖς κάμουν συλλαλητήρια καὶ ἤδη ἔφθασαν εἰς κραυγὴν ἀπογνώσεως, εἰς κραυγὴν ἀγανακτήσεως. Ἡμεῖς ἐθελοτυφλοῦμεν. Ἀπ’ ἄκρου εἰς ἄκρον τῆς Ἑλλάδος ἀκούεται ἡ διαμαρτυρία ἀγανακτήσεως τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι ζητοῦν ἱκανοποίησιν. Καὶ τὴν ζητοῦν διότι γνωρίζουν, ὅτι οἱ Ἰταλοὶ καὶ οἱ Γερμανοὶ ἀπεζημίωσαν τοὺς παθόντας ὑπηκόους των, καὶ ὅτι οἱ Ἀμερικανοὶ ὑπήκοοι ἀπεκατεστάθησαν καὶ μόνον οἱ Ἕλληνες δὲν κατώρθωσαν νὰ ἀξιωθοῦν ἀποκαταστάσεως. Ἀξιότιμε κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅταν τὸ ζήτημα ἦλθεν ἐνώπιον τῆς ἁρμοδίας Ἐπιτροπῆς τῶν ἀποζημιώσεων, τὸ θέμα τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν παθόντων δὲν ἔτυχε ἱκανοποιήσεως, ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς Ἐμπορίου εἶχεν εἴπει εἰς τὰς Πάτρας, ὅτι: «Αὐτὰ ποὺ σᾶς λέγουν περὶ ἀποζημιώσεως, πρόκειται περὶ καθαρᾶς δημοκοπίας». Ἕνας δὲ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι τὸ Κράτος δὲν εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ προσφέρῃ ἀποζημιώσεις. Κύριοι βουλευταί, ἀπὸ τὰς ἐχθρικὰς δυνάμεις ἐπήραμεν καὶ ἐξακολουθοῦμεν νὰ παίρνωμεν ἀποζημιώσεις. Ὅταν συνεζητεῖτο εἰς τὴν Βουλὴν ἡ κύρωσις τῆς συμβάσεως μετὰ τῆς Γερμανίας, Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἦτο τότε ὁ κ. Θεοτόκης, εἰς ἐρώτησίν μου δὲ τί γίνεται μὲ τὸ θέμα αὐτό, μοῦ εἶπεν, ὅτι ἐπήραμεν ἐπανορθώσεις καὶ ἐξακολουθοῦμεν νὰ παίρνωμεν ἐπανορθώσεις. Καὶ διερωτᾶται, λοιπόν, ὁ κόσμος, τί ἔγιναν αἱ ἐπανορθώσεις αὐταί. Ὑπολείπεται ἀκόμη νὰ πάρωμεν ἀπὸ τὴν Γερμανίαν 480 ἑκατομμύρια δολλάρια. Ποῦ εἶναι αὐτά;

§177Δ. ΑΛΙΠΡΑΝΤΗΣ (Ὑφυπ. Οἰκονομικῶν). Μᾶς ἐπεδικάσθησαν 142 ἑκατομμύρια δολλαρίων καὶ αὐτὰ εἰς εἶδος.

§178Ε. ΜΠΑΚΛΑΤΖΗΣ. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου, κύριοι βουλευταί, μίαν ἔκθεσιν τοῦ συναδέλφου κ. Σαββοπούλου, ὁ ὁποῖος καταγγέλλει καταπληκτικὰ πράγματα διὰ τὰς Γερμανικὰς ἐπανορθώσεις. Καὶ ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς αὐτῆς δὲν ἐλέχθη τίποτε.

§179Δ. ΑΛΙΠΡΑΝΤΗΣ (Ὑφυπ. Οἰκονομικῶν). Κύριε συνάδελφε, κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς ἐρωτήσεως τοῦ κ. Σαββοπούλου, ἀπουσίαζεν οὗτος, διὰ νὰ λάβῃ τὴν ἀπάντησιν τῆς Κυβερνήσεως.

§180Ε. ΜΠΑΚΛΑΤΖΗΣ. Εἴπατε προηγουμένως, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι ἀπὸ τὰς Γερμανικὰς ἐπανορθώσεις μᾶς ἐπεδικάσθησαν 147 ἑκατομμύρια δολλαρίων εἰς εἶδος. Ἐδῶ ἔχομεν τὰς συμβάσεις τοῦ 1946 καὶ τοῦ 1951, αἱ ὁποῖαι ρητῶς ἀναφέρουν ὅτι αἱ ἐπανορθώσεις αὗται δίδονται διὰ τὰς καταστροφὰς ποὺ ὑπέστη ἡ Ἑλλὰς καὶ διὰ τὰς ἀπαιτήσεις τῶν ἰδιωτῶν. Ἀλλὰ θὰ σᾶς ἀναγνώσω τὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Σαββοπούλου, διὰ νὰ λάβητε γνῶσιν τῶν καταπληκτικῶν πραγμάτων τὰ ὁποῖα καταγγέλει. Ἰδοὺ τί λέγει ὁ κ. Σαββόπουλος: «Εἰς ἐκτέλεσιν ἐντολῆς .... (ἀναγινώσκει)....».

§181Δ. ΑΛΙΠΡΑΝΤΗΣ (Ὑφυπ. Οἰκονομικῶν). Ἐπαναλαμβάνω, κύριε συνάδελφε, ὅτι ἡ ἐρώτησις τοῦ κ. Σαββοπούλου, εἶχεν ἀναγραφῆ εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν καὶ δὲν προσῆλθεν ὁ ἐκ Πειραιῶς φίλος συνάδελφος νὰ τὴν ἀναπτύξῃ καὶ δὲν ἐδόθη ἐκ τούτου ἡ εὐκαιρία εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦ Ἐμπορίου, διὰ τῶν ἐπισήμων στοιχείων νὰ ἀντικρούσῃ τὰ ἀβασίμως γραφόμενα. Τὰ στοιχεῖα τῆς ἐρωτήσεως τοῦ κ. Σαββοπούλου δὲν εἶναι ἀκριβῆ, καθ’ ἃ ἐπισήμως τὸ Ὑπουργεῖον Ἐμπορίου ἐπρόκειτο νὰ ἐκθέσῃ ἐνώπιον τοῦ Σώματος. Ἑπομένως μὴ ἀναφέρεσθε εἰς κείμενον τὸ ὁποῖον ἐγκατελείφθη ἀπὸ τὸν ἴδιον τὸν κ. συνάδελφον.

§182Ε. ΜΠΑΚΛΑΤΖΗΣ. Ἐφ’ ὅσον ὁ κ. Σαββόπουλος συντάσσει μίαν ἀναφοράν, εἰς τὴν ὁποίαν γράφει ὅσα γράφει καὶ τὴν καταθέτει εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἀναγράφεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν διὰ νὰ συζητηθῇ καὶ εἰς τὸ τέλος ἀποσύρεται, διατὶ δὲν δίδεται τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν νὰ σκεφθῇ μήπως ἐπίτηδες ὑπεχρεώθη ὁ κ. Σαββόπουλος νὰ τὴν ἀποσύρῃ;

§183Δ. ΑΛΙΠΡΑΝΤΗΣ (Ὑφυπ. Οἰκονομικῶν). Νὰ παρακαλέσητε τὸν κ. συνάδελφον ἐκ Πειραιῶς νὰ τὴν ἐπαναφέρῃ ἢ νὰ τὴν ἐπαναφέρητε σεῖς, διὰ νὰ λάβητε τὴν ἀπάντησιν τῆς Κυβερνήσεως.

§184Ε. ΜΠΑΚΛΑΤΖΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, κύριοι συνάδελφοι, μετὰ τὰ λεχθέντα παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἀρκοῦμαι εἰς αὐτά, ἐπιφυλασσόμενος νὰ ἐπαναφέρω τὸ ζήτημα εἰς τὴν Βουλήν, διὰ νὰ ἴδωμεν ἐὰν ὑπάρχουν εὐθῦναι καὶ ποῦ ὑπάρχουν καὶ ἂν τὰ συμφέροντα τῆς Ἑλλάδος ἀπὸ ἀβελτηρίαν καὶ ἀπὸ ἀνικανότητα δὲν διεξεδικήθησαν ὅπως ἔπρεπε. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, λόγοι ἀλληλεγγύης, ἀλτρουϊσμοῦ, ἐπιβάλλουν νὰ ἱκανοποιηθοῦν ὡρισμένα αἰτήματα. Πρέπει νὰ ἐπαναχορηγηθοῦν αἱ διακοπεῖσαι συντάξεις τοῦ ἀμάχου πληθυσμοῦ καὶ ἔχουν ὑποχρέωσιν οἱ ἐπιζήσαντες Ἕλληνες νὰ ὑποστοῦν μίαν στέρησιν διὰ νὰ δώσουν τεμάχιον ἄρτου εἰς τὰ παιδιὰ ἐκεῖνα τῆς Πατρίδος, τὰ ὁποῖα ἔπεσαν ἀναφωνοῦντα: «Ζήτω ἡ Ἑλλάς». Ἐπίσης νὰ ἱκανοποιηθοῦν τὰ αἰτήματα τῶν ὁμήρων, οἱ ὁποῖοι ὑπέστησαν τὰ πάνδεινα εἰς τὴν Γερμανίαν. Ἐπίσης νὰ ἱκανοποιηθοῦν κατὰ τὸ μέτρον τοῦ δυνατοῦ οἱ βομβόπληκτοι καὶ οἱ πυροπαθεῖς, οἱ ὁποῖοι εἶχον τὴν ἀτυχίαν καὶ τὴν τιμὴν νὰ ὑποστοῦν πανωλεθρίαν καὶ καταστροφὰς καὶ εἰς τὰς ἐκκλήσεις των σήμερον ἡμεῖς ἀδιαφοροῦμεν. Τὸ θέμα εἶναι μέγα καὶ πρέπει νὰ ἀπασχολήσῃ τὴν Βουλήν, ἡ ὁποία νὰ δώσῃ τὸ παράδειγμα εἰς τοὺς ἐπερχομένους. Θέμα ὑπάρχει καὶ πρέπει νὰ τὸ ἀντιμετωπίσῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ πολιτικὸς κόσμος. Ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει θὰ γίνῃ ἀξίωσις καὶ ἐφ’ ὅσον θὰ γίνῃ ἀξίωσις θὰ ὀξυνθῇ ἡ κατάστασις καὶ δὲν γνωρίζομεν ποῦ θὰ ὁδηγήσῃ. Τὸ δίκαιον τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν εἶναι μέγα καὶ εἶναι ἀνάγκη μὲ κάθε θυσίαν, καὶ ὡς ἐπιβάλλει τὸ αἴσθημα τῆς δικαιοσύνης καὶ τῆς Ἐθνικῆς ἀνάγκης, διὰ τὸ παρὸν καὶ διὰ τὸ μέλλον, νὰ μὴ ἀγνοηθῇ, νὰ ἱκανοποιηθῇ.

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ὑπὸ 12 συναδέλφων, τῶν κ.κ. Α. Μπριλλάκη, Π. Γλιγλῆ, Κ. Τσιγάρα, Ε. Ἀρβανιτάκη, Σ. Τσιαπάρα, Β. Θανασέκου, Α. Πατσιαντᾶ, Γ. Εὐαγγέλου, Ν. Κιτσίκη, Γ. Πρίφτη, Π. Πετροπουλάκη καὶ Β. Ἐφραιμίδη, ὑπεβλήθη ἔνστασις, ἐλλείψει ἀπαρτίας. Εἶμαι, βεβαίως, ὑποχρεωμένος, κατόπιν τούτου, νὰ προβῶ εἰς τὴν διαπίστωσιν περὶ τοῦ ὑπαρκτοῦ ἢ μὴ ἀπαρτίας. Πρίν, ὅμως, προβῶ εἰς αὐτό, εἶμαι ἐπίσης ὑποχρεωμένος ἀπὸ τῆς ἕδρας αὐτῆς νὰ ὑπομνήσω εἰς τοὺς ὑποβαλόντας τὴν ἔνστασιν, κ.κ. βουλευτάς, ὅτι ἐὰν καὶ ἀφ’ ὅσον πιστεύουν εἰς τὸν Κοινοβουλευτισμόν, εἶναι πρωτοφανές, εἶναι ἄηθες, οἱ ἀντιπολιτευόμενοι βουλευταὶ νὰ καταθέτουν ἔνστασιν ἀπαρτίας, συζητουμένης ἐπερωτήσεως. Οὐδαμοῦ συμβαίνει τοῦτο. Εἰς οὐδὲν Κοινοβούλιον τοῦ κόσμου.

§186Γ. ΤΡΟΥΛΛΙΝΟΣ. (Ἐγείρεται διὰ νὰ ὁμιλήσῃ).

§187ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Τρουλλινέ, ἐπὶ τέλους, ὁμιλεῖ ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διακόπτετε καὶ τὸν Πρόεδρον. Μάθετε ὅτι εἰς ὅλα τὰ Κοινοβούλια, ὅταν εἰσέρχεται ὁ Πρόεδρος, ἐγείρεται καὶ ἡ Κυβέρνησις ἀκόμη. Σεῖς τοὐλάχιστον, μάθετε, ὅταν ὁμιλῇ ὁ Πρόεδρος, νὰ κάθησθε καὶ νὰ μή τὸν διακόπτετε καὶ μάλιστα πρὶν ἢ τελειώσῃ τὴν φράσιν του. Ἔγινε, πρό τινος, κύριοι συνάδελφοι, ἀπὸ τὸν κ. Βουδούρην μία μικρὰ συζήτησις ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ, καθ’ ἣν ἐθίγη καὶ τὸ θέμα περὶ τοῦ τρόπου τῆς συζητήσεως τῶν ἐπερωτήσεων. Θὰ ἐπακολουθήσῃ καὶ ἄλλη εὐρυτέρα. Θέλετε Κοινοβουλευτισμόν; Ἐστὲ κοινοβουλευτικοί. Αὐτὸ ποὺ γίνεται ἀπόψε εἶναι ἀντικοινοβουλευτικόν. Βεβαίως, δὲν εἶναι ὀρθὸν καὶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πλεῖστοι τῶν κ. συναδέλφων κάμνουν, νὰ μὴ εἶναι παρόντες κατὰ τὰς συνεδριάσεις τοῦ Σώματος. Ἐκμεταλλεύονται τὴν ἀπουσίαν των ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν πιστεύουν εἰς τὸν Κοινοβουλευτισμόν.

§188Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι δὲν δικαιοῦσθε νὰ ὑπαινίσσεσθε τοιαῦτα πράγματα δι’ ἡμᾶς.

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδὲν συγκεκριμένον ὑπαινίσσομαι. Ἐκδηλῶ τὴν πικρίαν.

§190Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Ἐκ τῶν 18 βουλευτῶν τῆς ΕΔΑ εἴμεθα παρόντες 15 καὶ εἴμεθα οἱ μόνοι, οἱ ὁποῖοι δικαιούμεθα νὰ διαμαρτυρηθῶμεν διὰ τῆς ἐνστάσεως, διότι εἶναι Ἐθνικῶς καὶ Κοινοβουλευτικῶς ἀπαράδεκτον νὰ συζητῆται αὐτὸ τὸ τεράστιον θέμα μὲ κενὰ τὰ ἑδώλια, καὶ διὰ τῆς ἐνεργείας μας αὐτῆς, ἀκριβῶς, ὑπερασπίζομεν τὸ κῦρος τοῦ Κοινοβουλίου.

§191ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς ἐνδιαφέρουν τὰ ἑδώλια; Ἡ Κυβέρνησις εἶναι παροῦσα· ἀφήσατε αὐτά. Τὰ αἴτια εἶναι βαθύτερα καὶ τὰ γνωρίζομεν.

§192Γ. ΤΡΟΥΛΛΙΝΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ νὰ μὲ συγχωρήσητε, διότι ἐνόμιζον ὅτι εἴχατε τελειώσει, ἀλλὰ ἔχω νὰ παρατηρήσω ἓν πρᾶγμα, ὅτι ἐκ τῶν βουλευτῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, οἱ πλεῖστοι εἴμεθα παρόντες. Ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀπουσιάζουν, εἶναι οἱ βουλευταὶ τῆς Συμπολιτεύσεως.

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαπιστώνω ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία. Ἐκ τῶν ἑκατὸν τεσσαράκοντα βουλευτῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, μόλις περὶ τοὺς 40 εἶναι παρόντες. Συνεπῶς ἂς ἀποφεύγωνται αἱ ἐντυπώσεις. Ὅταν εἶναι κοινοβουλευτικὸν τὸ θέμα, πρέπει νὰ εἴμεθα ἡνωμένοι, χάριν τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ καὶ τῆς Δημοκρατίας.

§194Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος πρὸς τὴν παρατήρησίν σας, ἐν τῇ γενικῇ ἐκδηλώσει. Διαφωνῶ πρὸς ὑμᾶς, ὡς πρὸς τὸ ἕτερον θέμα, ὅτι προκειμένου νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου, ὀφείλουν ὅλοι οἱ βουλευταὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως νὰ εἶναι παρόντες.

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶπον αὐτό.

§196Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ νὰ μὴ ὑποβάλλεται ἔνστασις ἀπαρτίας ἐκ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Κύριε Πρόεδρε, ἡ διαφωνία μου συνίσταται εἰς τοῦτο. Αἱ συζητήσεις ἐπὶ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου δὲν γίνονται ἁπλῶς διὰ νὰ γίνωνται. Ὁ ἀπώτερος σκοπός των εἶναι ὁ ἔλεγχος τῆς Κυβερνήσεως, ἡ πτῶσις τῆς Κυβερνήσεως. Αὐτὸ θὰ εἰπῇ κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος καὶ διὰ τοῦτο ἡ ἐνέργεια τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου σκοπὸν ἔχει νὰ παρασύρῃ καὶ τοὺς βουλευτὰς τῆς Συμπολιτεύσεως εἰς καταψήφισιν, ἐνδεχομένως τῆς Κυβερνήσεως. Συνεπῶς τὸ παράπονον τοῦ κ. Προέδρου ὅτι σημειώνεται μόνον ἡ ἀπουσία ἢ διὰ νὰ ἐκφρασθῶ καλλίτερον, ἡ μὴ ὁλοκληρωτικὴ παρουσία τῶν βουλευτῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως δὲν εἶναι ὀρθόν.

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὔτε αὐτὸ τὸ εἶπον.

§198Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἔλεγον ἐγὼ ἡ παρατήρησις ἔπρεπε νὰ στραφῇ καὶ πρὸς τοὺς βουλευτὰς τῆς συμπολιτεύσεως.

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὡμίλησα δι’ ὅλους τοὺς βουλευτὰς ἄνευ διακρίσεως.

§200Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν μόνον 10 βουλευταὶ τῆς Συμπολιτεύσεως εἶναι παρόντες. Αὐτὸ διὰ τὴν τάξιν. Ὡς πρὸς τὸ γενικὸν θέμα εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος.

§201ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαπιστώνω τὴν ἔλλειψιν ἀπαρτίας. Συνεπῶς λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6.30′ μ. μ., μὲ θέμα Ἡμερησίας Διατάξεως ἀναφοράς, ἐρωτήσεις καὶ νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 11.30′ μ.μ.)