1956.12.13

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 17η

Πέμπτη 13 Δεκεμβρίου 1956

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 6.30′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ Συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Γ. Κλῆς ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Γ. ΚΛΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὸ πρακτικὸν τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως δὲν κατεχωρήθη ἀπάντησις τὴν ὁποίαν μοῦ ἔδωσεν ὁ διευθύνων ἐκείνην τὴν στιγμὴν τὰς συζητήσεις Γʹ. Ἀντιπρόεδρος διὰ τὴν ὁποίαν καὶ θὰ ζητήσω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Πάντως νομίζω ὅτι ὀρθὸν θὰ ἦτο νὰ καταχωρηθῇ ὁπωσδήποτε ἡ ἀπάντησις αὕτη εἰς τὸ πρακτικόν.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἤμουν παρὼν καὶ δὲν γνωρίζω περὶ τίνος πρόκειται. Ἐὰν λοιπὸν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος — ὡς συμβαίνει εἰς ἀτμόσφαιραν ἠλεκτρισμένην — ἡ δὲ χθεσινὴ συνεδρίασις διεξήχθη ὑπὸ ὅρους δυσχερεῖς, εἶπεν φράσιν τινά, τὴν ὁποίαν ὁ ἴδιος ἠθέλησε νὰ ἀποφύγῃ, τοῦτο δὲν εἶναι λόγος διὰ νὰ συζητήσωμεν ἐκ νέου θέμα λῆξαν ἤδη. Ἀφοῦ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος κατὰ ἕναν τρόπον διέκρινεν ὅτι τοῦ διέφυγεν κἄτι, νομίζω ὅτι αὐτὸ θὰ πρέπει νὰ σᾶς ἱκανοποιήσῃ καὶ νὰ μὴ σᾶς ὁδηγήσῃ εἰς ἐπίκρισιν.

§5Η. ΗΛΙΟΥ. Ἡ λύσις ὅμως αὕτη δὲν ἐπηρεάζει τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ λεχθέντος.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Κ. Ἀποσκίτης ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κ.λ.π.

§7Κ. ΑΠΟΣΚΙΤΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ κ. Κ. Παπακωνσταντίνου, (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ τοῦ Δικαστηρίου τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ τῆς ἐνώπιον αὐτοῦ διαδικασίας ἐπὶ τῶν πολιτικῶν δικῶν». Ὁ κ. Δ. Ἀλιπράντης (Ὑφυπουργὸς Οἰκονομικῶν) καὶ ἡ κ. Λίνα Π. Τσαλδάρη (Ὑπουργὸς Κοινων. Προνοίας) καταθέτουσι σχέδιον νόμου «περὶ ἑνοποιήσεως τῶν ἀντιστοίχως εἰς τὸ Δημόσιον καὶ εἰς τὸν Δῆμον Αἰγίνης ὑπὸ τῶν Παντελῆ Κάππου καὶ Ἀρτέμιδος Κάππου καταλειφθεισῶν πρὸς προίκισιν ἀπόρων νεανίδων περιουσιῶν». Οἱ κ.κ. Δ. Ἀλιπράντης (Ὑφυπουργὸς Οἰκονομικῶν) καὶ Π. Λεβαντῆς (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Παιδείας καὶ Θρησκευμάτων) καταθέτουσι σχέδιον νόμου «περὶ τοῦ τρόπου διαθέσεως περιουσιακῶν στοιχείων κληροδοτημάτων ὑπὲρ Κεφαλληνίας Μαρίνου Κοριαλένιου καὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων νόμων ἀφορωσῶν ταύτην». Ὁ κ. Χ. Καραπιπέρης (Ὑφυπουργὸς Συγκοινωνιῶν) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ τοῦ τρόπου καθορισμοῦ τῶν ἀποδοχῶν τοῦ προσωπικοῦ Ἀτμηλάτων Σιδηροδρόμων καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων ἀφορωσῶν τὸ προσωπικὸν τοῦτο κ.λ.π.». Ὁ κ. Σ. Κωτιάδης (Ὑπουργὸς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας) καταθέτει σχέδιον νόμων: 1) «Περὶ ποινικῆς καὶ πειθαρχικῆς διώξεως τῶν ἀνηκόντων εἰς τὸ Λιμενικὸν Σῶμα ἀνδρῶν». 2) «Περὶ κυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 704 τῆς 26ης Ἀπριλίου 1955 Πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων περὶ ναυτιλιακῶν Πρακτορείων ἀκτοπλοϊκῶν ἐπιβατηγῶν πλοίων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Δ. Βρανόπουλος καὶ Μ. Γλύκας καταθέτουν πρότασιν νόμου «περὶ συστάσεως Ἐφετείου Πειραιῶς». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Θ. Χαβίνης, Κ. Καλκάνης, Π. Γαρουφαλιᾶς, Δ. Καρατζένης, Δ. Κρόκος καὶ Λ. Σπαῆς καταθέτουν πρότασιν νόμου «περὶ διοικητικῶν μεταβολῶν μεταξὺ ὁμόρων Νομῶν καὶ Ἐπαρχιῶν». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ε. Σαββόπουλος καὶ Ε. Κεφαλογιάννης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καθορισμοῦ τῶν Ὀργανικῶν θέσεων τῶν μονίμων ἀξιωματικῶν καὶ Ὑπαξιωματικῶν τῆς Β. Ἀεροπορίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Πολυχρονίδης, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως Πράξεων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Μ. Μυριδάκης καὶ Α. Μητακίδης καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων ἀφορωσῶν εἰς τὴν εἰς προσωπικὸν σύνθεσιν τοῦ Ὑπουργείου Ἐμπορίου». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Λ. Μπίστης καὶ Σ. Ἀλιπράντης καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων ἀφορωσῶν εἰς τὴν εἰς προσωπικὸν σύνθεσιν τοῦ Ὑπουργείου Βιομηχανίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Θανόπουλος, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων ἀφορωσῶν εἰς τὴν εἰς προσωπικὸν σύνθεσιν τοῦ Ὑπουργείου Βιομηχανίας».

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Φ.Δ.Ε. ἐζήτησε τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§9Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐν ὄψει τῆς ψηφίσεως τοῦ νόμου «περὶ κρατικοποιήσεως τοῦ Σισμανογλείου» θὰ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις σκέπτεται ἐν τῷ μεταξὺ καὶ μέχρι τῆς ψηφίσεως τοῦ νόμου, νὰ λάβῃ μέτρα, διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν μισθῶν τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Σισμανογλείου, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς δεινὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν καὶ δὲν νομίζω ὅτι θὰ ἦτο σωστὸν οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, οἱ ὁποῖοι ὑπῆρξαν θύματα τῆς ἀθλίας αὐτοῦ διαχειρίσεως, νὰ μείνουν ἄνευ τῆς στοργῆς τοῦ Κράτους.

§10Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερνήσεως). Οἱ ἁρμόδιοι Ὑπουργοί, Οἰκονομικῶν καὶ Προνοίας, εἶναι εἰς τὸν διάδρομον. Ἐντὸς δύο λεπτῶν θὰ εἶναι ἐδῶ καὶ θὰ σᾶς ἀπαντήσουν.

§11Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ ἤθελον, ἐπίσης, ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ, χωρὶς νὰ κάμω κατάχρησιν τοῦ δικαιώματος ποὺ μοῦ παρέσχεν ὁ κ. Πρόεδρος, νὰ ἐρωτήσω, διὰ τὴν πρότασιν τὴν ὁποίαν ὑπέβαλε χθὲς ὁ κ. Μητσοτάκης, ὅπως γίνῃ μία Ἐξεταστικὴ τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπή, διὰ νὰ ἐξετάσῃ κατὰ ποῖον τρόπον ἐκδίδονται αἱ διάφοροι ἐφημερίδες καὶ εἰδικώτερον τὸ ζήτημα τοῦ τύπου. Ἐπειδὴ διετυπώθη ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ Ἐμπορίου, πρὸ ἡμερῶν, μία, τρόπον τινά, ἐρώτησις πρὸς τὸν συνάδελφον κ. Τζατζάνην, κατὰ ποῖον τρόπον ἐκδίδεται ἡ ἐφημερίς του, νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο σωστὸν νὰ γίνῃ Ἐξεταστικὴ Ἐπιτροπή, διὰ νὰ ἴδωμεν πῶς ἐκδίδονται καὶ λειτουργοῦν αἱ διάφοροι ἐφημερίδες. Ἐὰν θέλῃ ἡ Κυβέρνησις, ἂς μᾶς δώσῃ μίαν ἀπάντησιν.

§12Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερνήσεως). Κύριε Πρόεδρε, χθές, ὅταν ὑπεβλήθη ἡ ἐρώτησις αὐτή, εἶπον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ ἔχῃ κατ’ ἀρχὴν ἀντίρρησιν εἰς μίαν τοιαύτην πρότασιν καὶ ὅτι ἁπλῶς πρέπει νὰ καθορίσωμεν τοὺς ὅρους τῆς ἐνεργείας μιᾶς τοιαύτης Ἐπιτροπῆς. Ὁ Ἀρχηγὸς τῆς πλειοψηφίας καὶ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι ἀπολύτως σύμφωνος νὰ γίνῃ ἡ τοιαύτη Ἐξεταστικὴ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν θεμάτων τοῦ τύπου, ἀλλὰ θέτει, κατηγορηματικῶς, ἕνα ὅρον, ὅτι τὸ ἔργον τῆς Ἐπιτροπῆς θὰ ἐπεκταθῇ εἰς βάθος καὶ εἰς πλάτος, εἰς τρόπον ὥστε νὰ περιλάβῃ ὅλα τὰ θέματα τοῦ τύπου καὶ ὅλα τὰ αἴτια τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν τὴν ἀφορμὴν τῆς κακοδαιμονίας του. Δηλ. θὰ ἐξετάσωμεν, ὄχι μόνον αὐτὸ ποὺ ἐζητήθη, ἡ συγκεκριμένη δηλ. περίπτωσις ὑπάρξεως πόρων, μιᾶς ἢ ἄλλης ἐφημερίδος, ἀλλὰ καὶ τὸ σύνολον τῶν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν τὴν ρίζαν τοῦ κακοῦ. Διὰ μίαν τοιαύτην γενικὴν συζήτησιν, ἐπὶ τοῦ θέματος τοῦ τύπου, ἡ πρότασις περὶ συστάσεως μιᾶς Διακομματικῆς ἢ Ἐξεταστικῆς — ὅπως θέλετε— Ἐπιτροπῆς, γίνεται δεκτὴ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν.

§13Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Συμφωνοῦμεν ἀπολύτως.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρέπει, δηλαδή, προηγουμένως, νὰ γίνῃ κάποια συνεννόησις.

§15Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερνήσεως). Ἐπειδὴ διὰ τὴν διατύπωσιν τῆς ἁρμοδιότητος τῆς Ἐπιτροπῆς πρέπει νὰ γίνῃ κάποια συνεννόησις, παρακαλῶ ὅπως, σεῖς, ὡς Ἀρχηγὸς τῆς Ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως, συνεννοηθῆτε εἴτε μὲ ἐμέ, εἴτε μὲ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως.

§16Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δηλαδή, θὰ πρέπει νὰ ὑπάρξῃ μία συνεννόησις.

§17Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερνήσεως). Διὰ νὰ καταλήξωμεν εἰς μίαν διατύπωσιν.

§18Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Σύμφωνοι.

§19Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Πταίω ἐγώ, ὁ ὁποῖος ἔφθασα ἀργά. Δηλ. τὸ ἀντικείμενον τῆς Ἐπιτροπῆς ποῖον θὰ εἶναι;

§20Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερνήσεως). Θὰ περιλάβῃ ὅλα τὰ θέματα, τὰ ὁποῖα σήμερον δημιουργοῦν προβλήματα γύρω ἀπὸ τὸν τύπον. Ὄχι μόνον τὸ θέμα τῆς χρηματοδοτήσεως, ὄχι μόνον τὸ θέμα τῶν οἰκονομικῶν πόρων τῶν ἐφημερίδων καὶ δὴ τῶν ἐφημερίδων τῶν Ἀθηνῶν, ἀλλὰ γενικῶς ὅλα τὰ θέματα, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν ἀφορμὴν κακοδαιμονίας τοῦ τύπου σήμερον, ἀπὸ ἀπόψεως ἐθνικοῦ καὶ ἠθικοῦ ἐπιπέδου τῶν ἐφημερίδων καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἀσκήσεως γενικῶς τοῦ λειτουργήματος τοῦ τύπου ἀπὸ αὐτὰς γενικῶς.

§21Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Συμφωνοῦμεν ἀπολύτως εἰς τὴν εὐρύτητα τοῦ θέματος. Θὰ ἤθελον ὅμως νὰ παρακαλέσω σᾶς καὶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, νὰ θέσωμεν μίαν προθεσμίαν εἰς τὴν Ἐπιτροπήν.

§22Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερνήσεως). Σύμφωνοι.

§23Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Νὰ συμφωνήσωμεν εἰς ἕνα δίμηνον.

§24Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερνήσεως). Μὲ τὸν ἀρχηγὸν τῆς Φ.Δ.Ε., συνεννούμενον μαζί μου, ἀφοῦ οὗτος συνεννοηθῇ μὲ τοὺς ἄλλους Ἀρχηγοὺς θὰ καθορίσωμεν ἕνα τύπον ἀποφάσεων, τὸν ὁποῖον θὰ ὑποβάλωμεν εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς.

§25Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Συμφωνοῦμεν ἀπολύτως.

§26Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ πρὸ τῶν ἑορτῶν τῶν Χριστουγέννων.

§27Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερνήσεως). Εἴμεθα σύμφωνοι, πρὸ τῶν διακοπῶν νὰ διατυπώσωμεν τὴν ἀπόφασιν.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κ. Θηβαῖος, ἔχει τὸν λόγον.

§29Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Ὀφείλω μίαν ἀπάντησιν, ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Σισμανογλείου. Κύριε Πρόεδρε, τὸ θέμα καὶ χθὲς τὸ βράδυ ἐτέθη. Εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσωμεν εἰς δάνειον πρὸς τὸ Σισμανόγλειον; Ἐὰν δὲν ἐκκαθαρισθῇ τὸ θέμα καὶ δὲν λυθῇ τὸ πρόβλημα τῆς Κρατικοποιήσεως τοῦ Ἱδρύματος, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ βαρύνωμεν τὸν προϋπολογισμόν; Ἐπισπεύδομεν τὸ ἔργον τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐθνικῶν Κληροδοτημάτων καὶ θὰ ἀναλάβωμεν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ καταβάλωμεν πᾶν ποσόν, τὸ ὁποῖον ἀνήκει εἰς τοὺς ἐργαζομένους ἐκ τῆς πραγματικῆς αὐτῆς ἀντιμισθίας, ὑπὸ τοὺς ὅρους τῶν συλλογικῶν συμβάσεων. Πέραν τούτου, εἶναι ζήτημα κοινωνικῆς προνοίας καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ τὸ ἀντιμετωπίσωμεν. Εἶναι μία ἰδιωτικὴ ἐπιχείρησις, ἡ ὁποία θὰ ὑποστῇ τὴν ἐκκαθάρισιν, ὅπως πᾶσα ἰδιωτικὴ ἐπιχείρησις. Δὲν ὑπάρχει ἄλλος δρόμος παρὰ μόνον τῆς Κρατικοποιήσεως.

§30Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Μητσοτάκη, σᾶς παρακαλῶ, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ὁμιλήσετε τώρα. Ἐὰν ἐπιμείνητε, θὰ εἶσθε ἐκτὸς τοῦ Κανονισμοῦ.

§32Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Μίαν παρατήρησιν, μόνον, κύριε Πρόεδρε.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λυποῦμαι, κ. Μητσοτάκη, δὲν ἠμπορῶ νὰ σᾶς δώσω τὸν λόγον.

§34Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Μίαν παρατήρησιν, κ. Πρόεδρε, τὴν ὁποίαν προφανῶς δὲν ἔχει ὑπ’ ὄψει του ὁ κ. Ὑπουργός. Ὅπως ἐδάνεισε τὸ Κράτος 1.300.000 μέχρι σήμερον, νὰ δανείσῃ ἀκόμη 300.000 διὰ νὰ πληρωθοῦν οἱ πτωχοὶ ὑπάλληλοι τοῦ Ἱδρύματος καὶ νὰ ἀντιμετωπίσουν τὰς ἀνάγκας τῶν ἑορτῶν.

§35Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὅπως ἀναγνωρίζεται ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ἡ περίπτωσις ἐπαναπροσλήψεως τῶν ὑπαλλήλων αὐτῶν, δὲν βλέπω διὰ ποῖον λόγον δὲν δύναται νὰ δοθῇ ὑπὸ μορφὴν προκαταβολῆς ἕνα ποσὸν πρὸς τὸ Σισμανόγλειον, ὥστε νὰ πληρωθοῦν οἱ ὑπάλληλοι κατὰ τὰς ἑορτάς.

§36Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Ἐθέσαμεν χθὲς ἕνα ἐρώτημα. Θὰ πρέπει νὰ ἐνδιαφερθῶμεν καὶ νὰ σώσωμεν τὸ ἵδρυμα, ἢ θὰ τὸ ἐγκαταλείψωμεν; Ἢ πολιτικὴ ἐγκαταλείψεως ἢ πολιτικὴ περισώσεως. Ἐὰν πρέπει νὰ ἀκολουθήσωμεν τὴν δευτέραν, θὰ τὸ ἀναλάβωμεν, θὰ τὸ ἐξυγιάνωμεν καὶ θὰ διατηρήσωμεν τὸ ὅλον ἀναγκαῖον προσωπικὸν διὰ τὴν καλὴν λειτουργίαν του καὶ νὰ ἀποζημιώσωμεν τὸ ὑπόλοιπον. Αὐτὸ εἶναι ἡ μόνη γραμμή.

§37Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Δὲν πρόκειται νὰ ἐπανασυζητήσωμεν τὴν βασικὴν γραμμὴν τῆς κυβερνητικῆς πολιτικῆς ἐπὶ τοῦ Σισμανογλείου. Ἔγινε χθὲς διεξοδικὴ συζήτησις ἐπὶ τοῦ θέματος. Ὑπάρχει ὅμως τὸ ἐκκρεμὲς θέμα τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Σισμανογλείου, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀπλήρωτον. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἰσχυρίζεται ὅτι ὑπάρχουν οἰκονομικαὶ ἢ καὶ ἄλλαι δυσκολίαι διὰ νὰ πληρωθῇ τὸ προσωπικὸν δι’ ἐνισχύσεως τοῦ Σισμανογλείου. Ὑπάρχουν ἄπειροι τρόποι, κύριε Ὑπουργέ, νὰ πληρωθῇ τὸ προσωπικόν, χωρὶς νὰ αὐξήσετε σεῖς τὰς ὑποχρεώσεις σας πρὸς τὸ Σισμανόγλειον, ὡς ἔχει σήμερον. Ἠμπορεῖτε νὰ χρηματοδοτήσετε τὸ Ταμεῖον Ἀνεργίας διὰ νὰ πληρώσῃ τὴν διαφορὰν καὶ τὸ Ταμεῖον Ἀνεργίας θὰ ἀναλάβῃ νὰ σᾶς τὰ ἐπιστρέψῃ. Ἡ οὐσία εἶναι αὐτή: Θέλετε ἢ δὲν θέλετε τὴν στιγμὴν αὐτὴν νὰ πληρώσετε τοὺς μισθοὺς τοῦ προσωπικοῦ; Αὐτὸ εἶναι τὸ ἐρώτημα.

§38Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Ὑπάρχει ὁ δρόμος τῆς προστασίας τῶν ἐργαζομένων διὰ τοῦ Ταμείου Ἀνεργίας. Ἐκεῖ θὰ ἀποταθοῦν, ἐὰν θέλουν, καὶ θὰ τύχουν τῆς κεκανονισμένης ἐπιδοτήσεως. Δὲν ὑπάρχει, ἑπομένως, θέμα. Ἡ πληρωμὴ τῶν ὑπαλλήλων αὐτῶν εἰς βάρος τοῦ Κρατικοῦ Προϋπολογισμοῦ πρὸς ἕνα Ἵδρυμα, τὸ ὁποῖον εἶναι ξένον πρὸς τὸ Κράτος, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ. Ἐὰν χωρήσῃ κρατικοποίησις, θὰ ἀναλάβωμεν ὅλα τὰ χρέη καλῆς πίστεως τοῦ ἱδρύματος.

§39Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Ἡ δήλωσις, δηλαδή, τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ προβῇ, εἰς βάρος τοῦ προϋπολογισμοῦ, εἰς τὴν ἱκανοποίησιν τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Σισμανογλείου.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Η. Ἠλιοῦ ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§41Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐζήτησα τὸν λόγον, διὰ νὰ διευκρινισθῇ, ἅπαξ διὰ παντός, ἐὰν ὑπάρχῃ ἢ δὲν ὑπάρχῃ ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ, ὡς οὗτος παγίως, ὁμοιομόρφως καὶ ἀδιαλείπτως ἔχει ἑρμηνευθῆ καὶ ἐφαρμοσθῆ εἰς συναπτὰς περιόδους τῆς Βουλῆς, ἡ ἐλευθερία τῶν συντεταγμένων εἰς πολιτικὰς ἑνότητας κομμάτων καὶ ὁμάδων ὅπως, κατὰ πᾶσαν περίπτωσιν, ἀκούωνται ἐπὶ θεμάτων, τὰ ὁποῖα ἔρχονται εἰς τὸν χῶρον τοῦτον τῶν πολιτικῶν συζητήσεων. Κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν, ἀδιαθετῶν, ἀπουσίαζεν ὁ Πρόεδρος τῆς ΕΔΑ. Ἐν τῷ μεταξὺ προϊούσης τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ θέματος τοῦ Σισμανογλείου, προέκυψεν ἡ ἀνάγκη νὰ ἐκφρασθῇ ἡ γνώμη τοῦ κόμματός μας καὶ ἐζήτησα ἀπὸ τὸν διευθύνοντα τὴν συνεδρίασιν κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην Ἀντιπρόεδρον κ. Οἰκονομίδην, τὸν λόγον. Ὁ κ. Οἰκονομίδης, παρερμηνεύων τὸ ἄρθρον 20 τοῦ Κανονισμοῦ, ἠρνήθη νὰ μοῦ δώσῃ τὸν λόγον, εἰπὼν ὅτι, ναὶ μὲν δυνάμει γραπτῆς δηλώσεως τοῦ συνόλου τῶν βουλευτῶν τοῦ κόμματός μας, ἐκπροσωπῶ τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ κόμματος ἀπόντα ἢ κωλυόμενον, ἀλλὰ τὸ ἄρθρον 20 προνοεῖ μόνον περὶ Ἀρχηγῶν καὶ οὐχὶ περὶ ἐκπροσώπων τῶν κομμάτων. Βεβαίως, ἡ γραπτὴ διατύπωσις εἶναι οἵα τὴν ἐπεκαλέσθη ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος. Ὅμως ἐδόθη ἡ ἑρμηνεία ποὺ συνάδει εἰς τὴν δημοκρατικὴν μορφὴν τοῦ πολιτεύματος καὶ ἔχει καθιερωθῆ κοινοβουλευτικὸν ἔθιμον, ἔθιμον τοῦ πολιτεύματος, καθ’ ἣν τὸ περιεχόμενον τῆς διατάξεως, εἶναι ὄχι ὅτι δημιουργοῦνται ὡρισμένοι βουλευταὶ προνομιοῦχοι ἢ πρώτης κατηγορίας, ἀλλ’ ὅτι τὰ συντεταγμένα κόμματα, ἔχουν δικαίωμα νὰ ἀκούεται ἡ γνώμη των φυσικά. Ὁ Κανονισμὸς ἐπρονόησε περὶ τῶν Ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων, οἱ ὁποῖοι ἀξιωματικῶς εἶναι φορεῖς τῶν ἀντιλήψεων τῶν μερίδων των. Ὅταν ὅμως ὑπάρχῃ κώλυμα ἢ ἀπουσία, παγίως ἐφαρμόζεται τοῦτο. Ἀνεδίφησα ὅλους τοὺς τόμους τῆς Βουλῆς, ἀπὸ τοῦ 1950 καὶ ἐντεῦθεν καὶ δὲν ὑπάρχει οὔτε μία περίπτωσις ἐξαιρέσεων, ἀκόμη μάλιστα, καὶ ὅταν δὲν πρόκειται περὶ κομμάτων, κατὰ τὴν ἔννοιαν τοῦ Κανονισμοῦ. Προκειμένου περὶ τῆς μικρᾶς ὁμάδος τοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος, κατὰ τὴν προηγουμένην περίοδον, οὐδέποτε ἠρνήθη τὸν λόγον ὁ ἑκάστοτε Πρόεδρος εἰς τὸν κ. Ἀλλαμανῆν, ἐκπρόσωπον καὶ οὐχὶ ἀρχηγὸν τῆς ὁμάδος καὶ οὐχὶ τοῦ κόμματος τότε. Τὸ αὐτὸ ἐγίνετο μὲ τὸν κ. Ζορμπᾶν, τὸν κ. Χαβίνην διὰ τὰ κόμματά των καὶ ἄλλους, εἴτε παγίως ὁριζομένους, εἴτε κατ’ ἐξουσιοδότησιν τῶν Ἀρχηγῶν. Μάλιστα, ἐπὶ τοσοῦτον ἡρμηνεύθη καὶ ἐφηρμόσθη εἰς τὴν οὐσίαν, ὅτι δὲν δημιουργοῦνται προνομιοῦχα πρόσωπα, ἀλλ’ ὅτι πρέπει νὰ ἀκούεται ἡ φωνὴ τῶν μερίδων τῶν συντεταγμένων εἰς πολιτικὰς ἑνότητας, ὥστε, κατ’ εὐρυτάτην διαστολήν, κατὰ τὴν ἐποχὴν ποὺ τὸ κόμμα τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ ἦτο ἀντιπολίτευσις, καὶ παρόντος τοῦ Ἀρχηγοῦ, ἐδίδετο ὁ λόγος εἰς τὸν κοινοβουλευτικὸν ἐκπρόσωπον τοῦ Συναγερμοῦ. Τοῦτο ἐφηρμόσθη καὶ παρ’ ὑμῶν καὶ παρὰ τῶν ἀξιοτίμων δύο ἄλλων Ἀντιπροέδρων παγίως καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν τοῦ κόμματός μας. Ὁ Προεδρεύσας χθὲς κ. Οἰκονομίδης, ἐμμένει εἰς τὸ νὰ μὴ τὸ ἐφαρμόζῃ, παρ’ ὁσάκις θέλῃ. Ἐγεννήθη τὸ ἴδιον ζήτημα εἰς τὰς 13 Νοεμβρίου, ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως καὶ ἐλύθη ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς, παρὰ τὰς ἀντιρρήσεις τοῦ κ. Οἰκονομίδη, εὑρίσκεται δὲ κατεχωρημένον εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς συνεδριάσεως ἐκείνης, εἰς τὴν σελίδα 20. Πέραν τούτου, κ. Πρόεδρε, ἐγὼ νομίζω, ὅτι αἱ πολιτικαὶ μερίδες, δὲν ἀκούονται μόνον ὅταν εὐαρεστῆται ὁ ἑκάστοτε προεδρεύων καὶ κατ’ εὔνοιαν ἢ κατὰ παραχώρησιν, ἀλλ’ ἐξ αὐτοῦ τοῦ Κανονισμοῦ, ἑρμηνευθέντος σύμφωνα πρὸς τὸ πνεῦμα τοῦ πολιτεύματός μας. Δὲν θέλω νὰ ἐπιμείνω καὶ ἐπὶ τοῦ γεγονότος, ὅτι ὡμίλησεν ὅπως ὡμίλησεν χθὲς ὁ κ. Γʹ Ἀντιπρόεδρος, μὴ τηρήσας τὸν τόνον τὸν προσιδιάζοντα εἰς προϊστάμενον ἑνὸς πολιτικοῦ σώματος ἀπευθυνόμενος πρὸς συνάδελφόν του, ἀντιπρόσωπον τοῦ λαοῦ, ἀλλὰ τόνον, τὸν ὁποῖον δὲν θέλω νὰ χαρακτηρίσω. Εἶπεν, «ἐγὼ θὰ τὰ κανονίσω αὐτά, δὲν ἔχω νὰ ἀκούσω κανέναν». Κύριε Πρόεδρε, συνέβη καὶ τοῦτο. Μοῦ ἔστειλε σημείωμα καταπληκτικὸν (ἀναγινώσκει). «Ἀξιότιμε κύριε συνάδελφε, οἱ παρόντες ἀρχηγοὶ δὲν ὡμίλησαν. Κατόπιν τούτου καὶ σύμφωνα μὲ τὸν Κανονισμὸν δὲν ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ δώσω τὸν λόγον». Δηλαδὴ ἐξαρτᾶται τὸ ἐὰν ἓν κόμμα θὰ ἐκφράσῃ τὰς ἀπόψεις του ἀπὸ τὸ ἐὰν οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν ἄλλων κομμάτων ζητήσουν τὸν λόγον. Κύριε Πρόεδρε, ὅταν δὲν μᾶς δίδετε εὐθέως ὁ λόγος, ἀνοίγεται ὁ δρόμος εἰς καταστρατήγησιν τοῦ Κανονισμοῦ, διότι θὰ ἠδυνάμεθα νὰ καταθέτωμεν δευτέραν ἐπερώτησιν ἐπὶ ἑκάστης κατατιθεμένης ἐπερωτήσεως ἐπὶ οἱουδήποτε θέματος, ὥστε νὰ ἔχωμεν πάντοτε τὴν εὐχέρειαν τοῦ λόγου. Δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ἀγνοοῦνται αἱ πολιτικαὶ μερίδες καὶ νὰ παρεμποδίζωνται εἰς τὴν ἔκφρασιν τῆς γνώμης των, οὔτε νὰ ἀκολουθοῦν σκοτεινοὺς δρόμους, διὰ νὰ κατοχυρώνουν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὀρθότατα ὁ Κανονισμός, ὡς παγίως ἐφαρμόζεται, ἐξασφαλίζει. Παρακαλῶ, λοιπόν, ὅπως ἰδοθῇ μία ὁριστικὴ λύσις εἰς τὸ θέμα αὐτό, διὰ νὰ γνωρίζωμεν, πῶς θὰ προστατεύσωμεν τὸ δικαίωμα αὐτό, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι παραχώρησις τοῦ Γʹ. Ἀντιπροέδρου, ἀλλὰ δικαίωμα τῆς ἐντολῆς τοῦ Λαοῦ.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ὁριστικὴ λύσις, κύριε βουλευτά, θὰ δοθῇ ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία κατηρτίσθη ὑπὸ τὴν Προεδρίαν τοῦ τέως Προέδρου τῆς Βουλῆς κ. Γόντικα, ὁ ὁποῖος θὰ ἐπιληφθῇ μόνος τοῦ ἔργου τούτου, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς μακρᾶς πείρας, τὴν ὁποίαν ἔχει διὰ νὰ ἔχωμεν ἕνα νέον Κανονισμόν. Μέχρι τῆς ἡμέρας καθ’ ἣν θὰ ἰσχύσῃ ὁ νέος οὗτος Κανονισμὸς ἔχω νὰ σᾶς εἴπω τοῦτο: Καὶ ἄλλοτε ἐκάματε παρόμοια παράπονα· κατέχεσθε ἀπὸ ἕνα «πλέγμα» δὲν λέγω οὔτε κατωτερότητος οὔτε ἀνωτερότητος τὸ ὁποῖον σᾶς κάμει νὰ νομίζετε ὅτι, ἂν καμμιὰ φορά, εἴτε ἐν στιγμῇ νευρικότητος εἴτε ἐν στιγμῇ πλάνης, εἴτε ἐν στιγμῇ, διότι θέλει ἀποφασιστικότητα καὶ ἡ στιγμὴ ταχείας ἀντιλήψεως, ἠμπορεῖ νὰ συμβῇ κάτι εἰς τὸ Προεδρεῖον — δὲν ἀφορᾷ δὲ ἐμὲ—διότι συνέβη εἰς τὸν Προεδρεύοντα ἐκείνην τὴν στιγμήν, ἐὰν λέγω, συμβῇ κάτι, ἀμέσως νομίζετε τι τοῦτο ἀφορᾷ εἴτε ὑμᾶς προσωπικῶς, εἴτε ὁμάδα, εἰς ἣν ἀνήκετε. Θὰ ἤθελον νὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὴ ἔχετε αὐτὴν τὴν ἀντίληψιν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς ἐκπροσωπήσεως τῶν κομμάτων, ὁ Κανονισμὸς ἐν προκειμένῳ, ὁ ὁποῖος καὶ πρέπει νὰ ἐφαρμόζηται, δὲν λέγει τίποτε καὶ μάλιστα ὁμιλεῖ μόνον περὶ ἀρχηγῶν. Ἀλλὰ οἱ Πρόεδροι τοῦ Σώματος ἐν προκειμένῳ εὑρεθέντες ἐνίοτε πρὸ κομμάτων, τῶν ὁποίων οἱ ἀρχηγοὶ εἴτε ἠσθένουν, εἴτε ἀπουσίαζον ἐπὶ μακρόν, ἐδέχθησαν κατόπιν ἐγγράφου τῶν ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων ἢ τῶν Προέδρων τῶν κομμάτων — δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν ἐὰν λέγεται Πρόεδρος ἢ Ἀρχηγός, αὐτὸ εἶναι ζήτημα ἐσωτερικὸν ἑνὸς κόμματος — καὶ ἐπέτρεψαν τὴν ἐκπροσώπησιν αὐτῶν ὑφ’ ἑνὸς καὶ μόνον βουλευτοῦ ἀλλὰ μονίμως. Νὰ μὴ ἀλλάσσῃ ἑκάστοτε δηλαδή. Εἰς τὴν κατηγορίαν αὐτὴν ὑπάγεσθε καὶ σεῖς, νομίζω δὲ ὅτι ὑπάγεται ἐπίσης καὶ ὁ κ. Ἀλλαμανῆς, δὲν ἠξεύρω ἐὰν καὶ ὁ κ. Μπακλατζῆς. Ἄλλο κόμμα δὲν ἔχει δώσει εἰς τὸ Προεδρεῖον ἐπιστολήν, δυνάμει τῆς ὁποίας νὰ ἐκπροσωπῆται ὑπὸ βουλευτοῦ ἁπλῶς καὶ ὄχι Ἀρχηγοῦ ἢ Προέδρου. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι μέχρι τῆς ἡμέρας, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ κ. Γόντικας θὰ μᾶς φέρῃ τὸ νέον σχέδιον τοῦ Κανονισμοῦ, σιωπηρῶς αὐτὸ τὸ «στάτους κβό», σιωπηρῶς, διότι δὲν τὸ λέγει ὁ Κανονισμός, θὰ ἐξακολουθήσῃ ὑφιστάμενον. Νομίζω ἔδωκα ἀρκετὰς ἐξηγήσεις ἐπὶ τοῦ ἐγερθέντος ζητήματος.

§43Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς πρέπει νὰ εἶναι σύμφωνος καὶ μὲ τὸ πνεῦμα ὄχι μόνον μὲ τὸ γράμμα τοῦ Συντάγματος. Εἰς τὴν παροῦσαν Βουλήν, κ. Πρόεδρε, ὑπάρχουν ὀκτὼ ἀρχηγοὶ κομμάτων. Ἐὰν ἡ χώρα κατήρχετο εἰς ἐκλογὰς μὲ τὸ Ἀναλογικὸν σύστημα, κατὰ τὰς ἰδικάς μου προβλέψεις, τὰ ἐν τῇ Βουλῇ κόμματα θὰ ἦσαν 15–16. Ἐὰν αὐτὸ συμβῇ κ. Πρόεδρε, θὰ ὑπάρχουν, βάσει τῆς σημερινῆς κοινοβουλευτικῆς τακτικῆς 16 βουλευταί, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔχουν τὸ ἀπαράδεκτον προνόμιον νὰ ὁμιλοῦν πάντοτε, κατόπιν μεθ’ ὑμῶν συνεννοήσεως, πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως καὶ νὰ λαμβάνουν τὸν λόγον ὁποτεδήποτε θέλουν. Διερωτῶμαι, ποῖα εἶναι τὰ δικαιώματα ἡμῶν τῶν ἄλλων βουλευτῶν; Νομίζω, ὅτι παραβιάζεται καταφώρως τὸ πνεῦμα τοῦ Συντάγματος, ἀνεξαρτήτως τοῦ ὅτι καὶ τὸ γράμμα αὐτοῦ νομίζω ὅτι παράσχει δικαιώματα ἴσα εἰς ὅλους τοὺς βουλευτάς. Ἐγώ, κ. Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι τὸ θέμα εἶναι ἐκτάκτως σπουδαῖον καὶ ἐπείγει. Θὰ πρέπει νὰ ταχθῇ μία προθεσμία εἰς τὴν ὑπὸ τὸν κ. Γόντικαν Ἐπιτροπήν, τὴν ὁποίαν συγκροτήσαντες διὰ νὰ ἔλθῃ ἐνώπιον τοῦ Σώματος αὐτὸ τὸ θέμα, ἐὰν δηλαδὴ θὰ ὑπάρχουν προνομιοῦχοι βουλευταί, οἱ ὁποῖοι ὑπὸ τὸν τίτλον τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ κόμματος, θὰ ἠμποροῦν νὰ λαμβάνουν τὸν λόγον ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν ἀφαιροῦντες οὐσιαστικῶς τὸν λόγον ἀπὸ τὰ ὑπόλοιπα μέλη τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Γόντικα, εἶναι δυνατόν, εὐθὺς μετὰ τὰς διακοπὰς νὰ ἔχωμεν ἕτοιμον τὸ σχέδιόν σας;

§45Δ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Ἐλπίζω, ναί.

§46Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερνήσεως). Κύριοι βουλευταί, μὲ τοὺς λόγους του, ὁ κ. Μαῦρος, παρουσιάζει ἀνάγλυφον τὸ μειονέκτημα, τὸ ὁποῖον δημιουργεῖται ἐκ τῶν πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως συζητήσεων μόνον μεταξὺ τῶν ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων. Παρεκάλεσα καὶ ἄλλην φοράν, τὸ Προεδρεῖον, καὶ νομίζω ὅτι τὸ Προεδρεῖον εἶναι σύμφωνον πρῶτον, συζητήσεις πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως αἱ ὁποῖαι δημιουργοῦν αὐτὸ τὸ ἰδιαίτερον δι’ ὡρισμένους βουλευτὰς προνόμιον, δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ γίνωνται ὅταν ὑπάρχῃ ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ ἡ δυνατότης διὰ τῆς προτάξεως τῆς ἐπερωτήσεως ἐντὸς ἐλαχίστων ὡρῶν νὰ γίνεται ἡ συζήτησις σύμφωνα μὲ τὸν Κανονισμόν. Φαίνεται νὰ κατεχώμεθα, ὅλοι μας ἀπὸ κάποια τεμπελιὰ νὰ γράψωμεν μίαν ἐπερώτησιν καὶ νὰ τὴν ὑποβάλωμεν εἰς τὸ Προεδρεῖον καὶ ἐπιμένωμεν εἰς τὰς πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως συζητήσεις. Αὐταὶ πρέπει νὰ περιορισθοῦν εἰς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀνέκαθεν ἐπετρέπετο, ὅπως μία πανηγυρικὴ δήλωσις, μία ἀναγγελία θανάτου συναδέλφου, ἕνας ἐπιμνημόσυνος λόγος....

§47ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἢ καὶ εὐχάριστα γεγονότα.

§48Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερνήσεως). Καὶ εὐχάριστα γεγονότα, ἂν θέλετε. Μόνον τότε χρειάζονται αἱ πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως συζητήσεις. Περαιτέρω, ἡ διάταξις αὐτὴ ἡ ὅλως ἐξαιρετική, ἡ ὁποία παρέχει εἰς τοὺς ἀρχηγοὺς ἰδιαίτερα προνόμια πέραν τῶν βουλευτῶν, καθ’ ὃ ἐξαιρετικὴ διάταξις, πρέπει νὰ ἑρμηνεύεται ὅσον τὸ δυνατὸν στενώτερον.

§49Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἑρμηνεύεται ὅσον τὸ δυνατὸν εὐρύτερον.

§50Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερνήσεως). Καὶ ἐν τούτοις ἐπιμένομεν νὰ μὴν ἑρμηνεύωμεν ὅσον τὸ δυνατὸν εὐρύτερον. Πρέπει νὰ ἑρμηνευθῇ στενώτατα. Πῶς ἐννοεῖ ἄλλοτε ὁ Κανονισμὸς τοὺς Ἀρχηγούς; Εἶχε ὑπ’ ὄψιν του πρώην πρωθυπουργὸς ἢ ἀμέσως μέλλοντας πρωθυπουργοὺς καὶ εἰς αὐτοὺς ἀνεγνώριζεν ὁ Κανονισμὸς αὐτὸ τὸ ἰδιαίτερον προνόμιον. Τώρα μὲ τὴν διαμόρφωσιν καὶ διάρθρωσιν τῆς πολιτικῆς μας ζωῆς καὶ μὲ τὸν πληθωρισμὸν τῆς ἡγεσίας τὸν ὁποῖον ἐτόνισεν ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος, θὰ ἀχθῶμεν εἰς τὸ κωμικοτραγικὸν ἄτοπον νὰ δημιουργοῦνται δύο τάξεις βουλευτῶν. Οἱ βουλευταὶ οἱ ὁποῖοι ἠμποροῦν νὰ ὁμιλοῦν ὁπόταν θέλουν καὶ οἱ βουλευταὶ οἱ ὁποῖοι σχεδὸν δὲν θὰ ἠμποροῦν νὰ ὁμιλήσουν. Καὶ δι’ αὐτὸ παρακαλῶ καὶ ἐγώ, ὅπως παρακαλεῖ τὸν κ. Πρόεδρον καὶ ὁ κ. Μαῦρος, εἰς τὴν ἑρμηνείαν τὴν ὁποίαν ἐπιχειρεῖ νὰ δώσῃ ὁ κ. Ἡλιοῦ, νὰ ἀντιτάξῃ τὸ Προεδρεῖον ἄρνησιν. Διότι ἐὰν τυχὸν παρέχεται ἕνα προνόμιον εἰς τοὺς ἀρχηγούς, καὶ ἐὰν παρέχεται ἕνα προνόμιον εἰς τοὺς ἀρχηγούς, οὐαὶ καὶ ἀλλοίμονον ἐὰν τὸ ἐπεκτείνωμεν καὶ εἰς τοὺς πληρεξουσίους αὐτῶν. Τότε θὰ κινδυνεύωμεν νὰ βλέπωμεν συνεδριάσεις εἰς τὰς ὁποίας ἀπουσιαζόντων τῶν Ἀρχηγῶν, θὰ γίνωνται αἱ συζητήσεις μέσῳ τῶν πληρεξουσίων. Θὰ παρακαλέσω, λοιπόν, νὰ εἴμεθα ἀπολύτως περιοριστικοὶ εἰς τὴν ἑρμηνείαν τῆς ἐξαιρετικῆς αὐτῆς διατάξεως περὶ πολιτικῶν ἀρχηγῶν.

§51Η. ΗΛΙΟΥ. Νομίζω, ὅτι ἐγὼ δὲν ἐζήτησα νὰ μάθω τί θὰ γίνεται μὲ τὸν μέλλοντα Κανονισμόν. Δὲν θὰ εἶχον καμμίαν ἀπολύτως ἀντίρρησιν εἰς ὅσα ὁ κ. Μαῦρος ἐτόνισεν, ὡς καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως. Ἐγὼ δὲν δέχομαι ὡς ὀρθὴν λύσιν προκειμένου περὶ μιᾶς μερίδος καὶ παρακαλῶ νὰ μοῦ ἀπαντήσητε ὡς Πρόεδρος καὶ ὄχι διὰ ψυχαναλυτικῆς, ἂς εἴπωμεν, ἑρμηνείας.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀλλαμανῆς, νομίζω, ἅπαξ ἢ δὶς ὡμίλησε. Ἐνῷ σεῖς θέλετε συχνὰ νὰ ὁμιλῆτε ἀντὶ τοῦ κ. Πασσαλίδη. Δι’ αὐτὸ σᾶς λέγω ὅτι δὲν ἔχετε δίκαιον οὐσιαστικῶς.

§53Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ζήτημα ποσοῦ εἶναι ἢ ἀρχῆς;

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφήσατέ με, σᾶς παρακαλῶ, νὰ ἐκθέσω τὴν ἄποψίν μου. Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦ ἐὰν πρέπει νὰ λαμβάνεται ὁ λόγος πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ἐὰν ἀναδιφήσητε τὰ πρακτικὰ θὰ ἴδητε ὅτι τετράκις ἢ πεντάκις ἔχω παρακαλέσει νὰ μὴ γίνεται χρῆσις αὐτῆς τῆς διαδικασίας. Δράττομαι δὲ τῆς εὐκαιρίας, ἐκ τοῦ λόγου τοῦ κ. Ὑπουργοῦ διὰ νὰ τονίσω, σήμερον μάλιστα, ὅτι δὲν ὑπάρχει θέμα ἐκκρεμὲς καὶ νὰ δηλώσω ὅτι τοῦ λοιποῦ δὲν θὰ δίδω τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Ὁ Κανονισμὸς οὐδόλως μὲ ὑποχρεώνει. Ὑπάρχει μόνον ἡ διάταξις ἡ ὁποία λέγει ὅτι οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων δικαιοῦνται νὰ λαμβάνουν τὸν λόγον, ὅταν ζητήσουν τοῦτον, ἀλλ’ ἐντὸς τῶν θεμάτων τῆς ἡμερησίας διατάξεως καὶ ἀφοῦ ἀρχίσῃ ἡ συνεδρίασις καὶ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἐπιμένω εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ὅτι δὲν θὰ δώσω τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως εἰς οὐδένα, παρὰ μόνον ἐὰν ἤθελε συμβῆ ἐξαιρετικόν τι γεγονὸς μεγάλης σημασίας, ἢ ἐὰν τὸ θέμα εἶναι ἐπεῖγον. Ἀλλὰ καὶ τότε θὰ παρακαλέσω νὰ εἰδοποιοῦμαι πρὸ τῆς δευτέρας μεσημβρινῆς εἰς τὸ Γραφεῖόν μου προσωπικῶς ὑπὸ τῶν κ.κ. Ἀρχηγῶν διὰ τηλεφώνου ἢ ἐπισκέψεως, διὰ νὰ ἔρχωμαι εἰς ἐπαφὴν μὲ τὴν Κυβέρνησιν. Διότι δὲν εἶναι δυνατόν, χωρὶς ἡ Κυβέρνησις νὰ γνωρίζῃ τὸ θέμα, χωρὶς ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς νὰ εἶναι ἕτοιμος νὰ συζητήσῃ τὸ θέμα, νὰ γίνεται συζήτησις ἐν τῇ Βουλῇ. Ἡ σοβαρότης τῶν συζητήσεων, ἡ σοβαρότης τῶν θεμάτων καὶ τῆς ἀτμοσφαίρας τῆς αἰθούσης αὐτῆς, ἐπιβάλλουν τὴν τήρησιν αὐτῶν τῶν ἀρχῶν. Ἐπομένως, ὅλως ἀμερολήπτως δηλῶ ὅτι, τοῦ λοιποῦ δὲν θὰ δίδω τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, πλὴν μόνον ἐὰν εἰδοποιοῦμαι ἐγκαίρως ὥστε νὰ προηγῆται συνεννόησίς μου μὲ τὴν Κυβέρνησιν. Θὰ ἤθελα δὲ εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ νὰ κάμω μίαν παρέμβασιν καὶ νὰ ἐκφράσω τὸ παράπονον, κύριοι βουλευταί, ὅτι πλειστάκις πληροφοροῦμαι ὅτι μερικοὶ τῶν κυρίων ἀρχηγῶν θὰ λάβουν τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ἀπὸ τὰς ἐφημερίδας. Ἀποτελεῖ τοῦτο ἔλλειψιν ἁβρότητος ἀπέναντι τοῦ Προέδρου, ὁ ὁποῖος, διαθέτει καὶ τὸ «ΒΕΤΟ». Δὲν τὸ προέβαλα ὅμως ποτὲ τὸ «ΒΕΤΟ» διὰ νὰ μὴ θεωρηθῶ ὅτι εἶμαι πείσμων ἢ ὅτι καὶ ἐγὼ ἔχω, κ. Ἡλιοῦ, κανένα πλέγμα. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον δηλῶ καὶ ἐπαναλαμβάνω ὅτι πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως θὰ δίδω τὸν λόγον εἰς σπανιωτάτας περιπτώσεις καὶ ἐφ’ ὅσον εἰδοποιοῦμαι πρὸ τῆς δευτέρας μεσημβρινῆς εἰς τὸ Γραφεῖόν μου προσωπικῶς ὑπὸ τῶν κυρίων Ἀρχηγῶν διὰ τηλεφώνου καὶ κατορθώσω νὰ ἔχω ἐπαφὴν μὲ τὴν Κυβέρνησιν. Παρακαλῶ ἡ δήλωσίς μου αὕτη νὰ διαβιβασθῇ εἰς τοὺς τυχὸν ἀπουσιάζοντας τῆς αἰθούσης κυρίους Ἀρχηγοὺς τῶν Κομμάτων. Ὅσον ἀφορᾶ τὸ ἕτερον θέμα, τὸ θέμα τοῦ κ. Ἠλιοῦ, ἐπειδὴ ἐφαρμόζω ἤδη μίαν τακτικήν, τὴν τακτικὴν ταύτην μέχρι τῆς 15ης Ἰανουαρίου, δὲν πρόκειται νὰ τὴν μεταβάλλω. Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι μέχρι τοῦδε ἔχουν ἔγγραφον διορισμόν, δήλωσιν καὶ ἀναγνώρισιν ἀπὸ τοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν Κομμάτων ὅτι μονίμως καὶ παγίως ἐκπροσωποῦν αὐτούς, ἀσθενοῦντας ἢ ἀπόντας εἰς ταξείδιον αὐτοὶ θὰ λαμβάνουν τὸν λόγον, διότι τὸ Κόμμα δὲν ἠμπορεῖ νὰ μείνῃ χωρὶς ἐκπροσώπησιν, ἀπόντος ἢ ταξειδεύοντος τοῦ Ἀρχηγοῦ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἄποψις τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζω.

§55Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅσα εἶπον πρὸ ὀλίγου ἐξ ἀφορμῆς τῆς παρατηρήσεως τοῦ κ. Ἠλιοῦ, ἀνεφέροντο εἰς τὸ θέμα τῆς βάσεως ἐν ὄψει μεταρρυθμίσεως τοῦ Κανονισμοῦ. Δὲν ἠθέλησα νὰ λάβω θέσιν ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ θέματος τὸ ὁποῖον ἔθιξε ὁ κ. συνάδελφος. Ἐπ’ αὐτοῦ φρονῶ ὅτι ἅπαξ τὸ κακὸ ἔγινε καὶ ἔλαβε τοιαύτην διάστασιν καὶ ἐδῶ καὶ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως, νομίζω ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὸ σταματήσωμεν δι’ ἑρμηνειῶν ἐφ’ ἅπαξ ἢ μονίμως. Ὀρθότερον θὰ ἦτο ἐὰν τὸν λόγον τὸν ἐδίδατε εἰς κάθε περίπτωσιν. Εἰς τὰς Βουλὰς τὸ τεκμήριον μάχεται ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας τοῦ λόγου. Ἐν ἀμφιβολίᾳ ὁ λόγος δίδεται, κατὰ τὸν Κανονισμὸν καὶ δὲν ἀφαιρεῖται.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ τεκμήριον ὅμως ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας τοῦ λόγου εἶναι νὰ δίδεται ὁ λόγος εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι συμφώνως τῷ Κανονισμῷ τὸν περιμένουν ἐπὶ μῆνας, ὄχι εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι διὰ παρεκκλίσεων καὶ παρερμηνειῶν τὸν λαμβάνουν προηγουμένως. Τοῦτ’ αὐτὸ συμβαίνει δηλαδὴ παρεμποδίζεται ἡ σειρὰ τῶν ἐρωτήσεων καὶ ἐπερωτήσεων, ἤτοι ἡ ἐλευθερία τοῦ λόγου, διὰ τῶν συνεχῶν συζητήσεων «πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως». Ἡ τακτικὴ αὕτη τερματίζεται.

§57Β. ΑΛΕΞΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὀρθὸν εἶναι αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἴπατε ὅτι πρέπει νὰ γίνεται μία προσυνεννόησις μαζί σας προκειμένου νὰ λάβῃ τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως Ἀρχηγὸς Κόμματος. Ὀρθὸν εἶναι νὰ δίδεται ὁ λόγος πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ἀλλὰ νὰ μὴ μεταβάλλεται τὸ θέμα ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ ὁμιλήσῃ ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματος πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως εἰς ἐπερώτησιν. Διότι ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων χθὲς ὑπέβαλε μίαν ἐρώτησιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἡ ὁποία εἶχε τὴν ἔννοιαν τῆς ἐπερωτήσεως. Ἠρώτησε τὴν Κυβέρνησιν ἐὰν ἐζήτησε τὴν μεσολάβησιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ἰταλίας διὰ τὸ Κυπριακόν. Τοῦτο νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθόν.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Αʹ. συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τῆς προτάσεων νόμου «περὶ ἀκυρώσεως τοῦ Ν. Δ. 3555)56 περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ μετατροπῆς ποινῶν καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων».

§59Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Εἶμαι ἐξουσιοδοτημένος ἀπὸ τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων νὰ παρακαλέσω νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, νομίζω δὲ ὅτι καὶ τὰ λοιπὰ κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἶναι σύμφωνα εἰς τὴν ἀναβολήν. Ἐπειδὴ ὅμως πρόκειται περὶ νομοθετήματος τὸ ὁποῖον κατὰ τὸ Σύνταγμα προτάσσεται κατ’ ἀπόλυτον προτεραιότητα, εἰς ὅτι θὰ συγκατατεθῇ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ προσδιορισθῇ ἀμέσως καὶ τακτὴ ἡμέρα περαιτέρω συζητήσεως.

§60Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Πρόκειται περὶ ἑνὸς ζητήματος τὸ ὁποῖον ἀρκετὰ ἔχει βασανίσει τὴν κοινὴν γνώμην. Ἐπιστεύσαμεν ὅτι διὰ τῆς ψηφίσεως τοῦ Ν. Δ. ἔληξεν αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις καὶ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποκατασταθῇ ἠρεμία καὶ τάξις εἰς τὴν Ἀεροπορίαν.

§61Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Παρακαλῶ, τάξις καὶ ἠρεμία ὑπάρχει ἀπόλυτος.

§62Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικ.). Ἀλλὰ οἱ συνάδελφοι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, καθ’ ὃ ἔχουν δικαίωμα ἐκ τοῦ Συντάγματος, ἐνόμισαν ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐπαναφέρουν πρὸς συζήτησιν τὸ νομοθέτημα ἐκεῖνο ἐνώπιον τῆς Ὁλομελείας τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ παρατείνεται ἡ κατάστασις τὴν ὁποίαν ἠθελήσαμεν νὰ θεραπεύσωμεν ἐκ τοῦ νομοθετήματος ἐκείνου. Νομίζω ὅτι εἶναι ἀνάγκη τὸ ταχύτερον νὰ τελειώσῃ τὸ ζήτημα αὐτό.

§63Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Διατυπώνω ἁπλῶς παράκλησιν ἀναβολῆς διὰ 24 ὥρας.

§64Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικ.). Ἡ Κυβέρνησις ἔχει καὶ ἄλλα νομοσχέδια τὰ ὁποῖα εἶναι ἐπείγοντα καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων πρέπει νὰ ἀσχοληθῇ ἡ Βουλή. Τὸ θέμα ἔχει τόσον πολὺ ὡριμάσει, ὥστε δὲν ἀντιλαμβάνομαι τί θὰ ἐξυπηρετήσῃ ἡ ἀναβολή.

§65Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων διετύπωσε αὐτὴν τὴν παράκλησιν. Ὑπάρχουν ἐγγεγραμμένα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ἄλλα δύο νομοσχέδια. Τί θὰ ἔβλαπτεν ἐὰν ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου σας δὲν γίνῃ σήμερον;

§66Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσ.). Τὸ γεγονὸς ὅτι ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων ἐπιθυμεῖ νὰ παρακολουθήσῃ τὴν συζήτησιν, δημιουργεῖ διὰ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης μίαν ὑποχρέωσιν νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὴν αἴτησίν του. Ἀλλὰ θέλω νὰ ἐπαναλάβω ὅτι ἡ Κυβέρνησις καὶ εἰδικώτερα ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἔχει νομοθετήματα ἐπείγοντα ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ πρέπει νὰ ἀσχοληθῇ ἡ Βουλή. Νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν ὁ κ. συνάδελφος ὁ ὁποῖος ἐζήτησε τὴν ἀναβολὴν ὅτι δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν ἡ Βουλὴ νὰ ἀσχοληθῇ ἀμέσως ἐπὶ τῆς προτάσεως αὐτῆς, διότι τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης θὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν πρόταξιν τῶν ἄλλων ἐπειγόντων νομοσχεδίων του.

§67Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Αὐτὸ εἶναι θέμα τηρήσεως ἢ μὴ τηρήσεως τῆς σχετικῆς διατάξεως τοῦ Συντάγματος.

§68Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσ.). Τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης ἔχει καὶ ἄλλα νομοσχέδια καὶ θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν τὴν προσεχῆ ἑβδομάδα νὰ ἀσχοληθῇ μὲ αὐτά.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ὁρίσωμεν μίαν ἡμέραν, διὰ νὰ συζητήσωμεν.

§70Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Εἶμαι σύμφωνος ἐπὶ τῆς ἀναβολῆς, ἀλλὰ θὰ προταχθῇ ἡ συζήτησις τὴν ἑπομένην ἑβδομάδα τῶν ἄλλων νομοσχεδίων τοῦ Ὑπουργείου Δικαιοσύνης.

§71ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἴμεθα σύμφωνοι.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεπῶς ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀκυρώσεως τοῦ Ν. Δ. 3555) 56 περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ μετατροπῆς ποινῶν καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων» ἀναβάλλεται. Μόνη συζήτησις. Ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων ἀφορωσῶν εἰς τὴν εἰς προσωπικὸν σύνθεσιν τοῦ Ὑπουργείου Βιομηχανίας».

§73Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπουργ. Ἐμπ.–Βιομηχαν.). Κύριοι συνάδελφοι, ἐπιθυμῶ νὰ προβῶ ἐπὶ τοῦ πρώτου νομοσχεδίου εἰς τὴν ἀκόλουθον δήλωσιν. Τὸ νομοσχέδιον δὲν ἀποσκοπεῖ εἰς τὴν βασικὴν μεταβολὴν τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου Βιομηχανίας. Μολονότι πιστεύω, ὅτι τοιαύτη βασικὴ ἀναδιάρθρωσις τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Ὑπουργείου Βιομηχανίας εἶναι ἐπιβεβλημένη, θὰ ἀποτελέσῃ ἡ ἀναδιάρθρωσις αὐτὴ ἀντικείμενον εἰδικοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον θὰ ἀποτελέσῃ τὸν βασικὸν ὀργανισμὸν τοῦ Ὑπουργείου Βιομηχανίας. Διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, ἁπλῶς, θεραπεύεται, πρῶτον, μία ἀνάγκη ὑπηρεσιακή, ἡ ἀνάγκη τῆς τακτοποιήσεως τῶν παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ ὑπηρετούντων, ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν, ἐκτάκτων ὑπαλλήλων καὶ δεύτερον, ἡ ἀνάγκη τῆς τακτοποιήσεως ὡρισμένων ἄλλων ἐλαχίστων ζητημάτων, τῶν ὁποίων ἐπείγει ἐπίσης ἡ τακτοποίησις. Πρέπει νὰ πληροφορήσω τὸ Σῶμα, ὅτι ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἀπεφάνθη ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἐπὶ τῶν ὑποβληθεισῶν τροπολογιῶν ὁμοψήφως, διότι συνειργάσθημεν Συμπολίτευσις καὶ Ἀντιπολίτευσις, διὰ νὰ ἐμφανίσωμεν ἓν σχέδιον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου, ἐὰν δὲν εἶχεν ἐπιτευχθῇ συμφωνία, φυσικὸν θὰ εἶναι, νὰ ἀρχίσῃ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἀτέρμων συζήτησις καὶ ἐπιτρέψατέ μου νὰ εἴπω, ἐπικίνδυνος συζήτησις.

§74Κ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ σύμφωνον ἦτο, πλὴν μιᾶς μικρᾶς ἀντιρρήσεως, ἰδικῆς μου.

§75Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπουργ. Ἐμπ.–Βιομηχαν.). Μὲ συγχωρεῖτε. Πάντως, ὅλοι οἱ ἄλλοι συνάδελφοι τῆς Ἐπιτροπῆς, ἀνεξαρτήτως κομμάτων, συνεφώνησαν. Ἤθελον, νὰ τονίσω τὸ ἑξῆς: Ὅτι πρέπει νὰ προσέχωμεν εἰς τὰ νομοσχέδια Ὑπουργείων, ἅτινα ἀφοροῦν εἰς τὸ προσωπικόν, ὄχι μόνον, ἐὰν ἡ α ἢ β τροπολογία εἶναι δικαία καθ’ ἑαυτή, ἀλλὰ καὶ ἐν σχέσει πρὸς τὸ σύνολον τοῦ προσωπικοῦ. Διότι δὲν ἠμπορεῖ κανείς, νὰ θεραπεύσῃ τὴν ἀνάγκην τοῦ α καὶ νὰ μὴ θεραπεύσῃ καὶ τοῦ β —τὴν ὑπηρεσιακὴν ἀνάγκην ἐννοῶ— συμμέτρως. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, θὰ σᾶς παρεκάλουν, ἂν συμφωνῆτε νὰ γίνῃ δεκτὸν τὸ σχέδιον, ὡς ἐτροπολογήθη ἀπὸ τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, μὲ μίαν διαγραφὴν ἐν ἀρχῇ τοῦ ἄρθρου 6, παρ. 1, ἥτις εἶναι ἡ ἑξῆς: Ἐκεῖ, ὅπου λέγει «Αἱ κατὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ παρόντος κεναὶ θέσεις» νὰ φύγῃ «κατὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ παρόντος». Διότι, ἐὰν δὲν φύγῃ, θὰ συμβῇ τοῦτο τὸ ἄτοπον: Ὡρισμένοι ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι, σήμερον ὑπηρετοῦν καὶ σήμερον ἀπέκτησαν τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου ἀπαιτούμενα προσόντα, διὰ νὰ πᾶνε εἰς τὴν πρώτην κατηγορίαν, ἐπειδὴ δὲν ὑπάρχουν θέσεις κεναί, αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν θὰ καταλάβουν τὰς θέσεις αὐτάς, ὅταν καὶ ὁπότε δημιουργηθοῦν. Νομίζω, ὅτι εἶναι δίκαιον ὑπὲρ τῶν ἤδη ὑπηρετούντων ὑπαλλήλων νὰ γίνῃ ἡ διαγραφή, τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον εἰς ὀργανικοὺς νόμους ἄλλων πολλῶν Ὑπουργείων καὶ δὴ τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν, ὑπάρχει διάταξις, οὕτως συντεταγμένη. Καὶ λυποῦμαι, διότι δὲν τὸ ἔπραξα, κατὰ τὴν κατάρτισιν τοῦ νομοσχεδίου καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν αὐτοῦ ἐνώπιον τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Θὰ παρεκάλουν τοὺς κυρίους συναδέλφους νὰ στέρξητε, νὰ μὴ συζητήσωμεν ἐπὶ τροπολογιῶν, εἰς αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον, διότι, ἐὰν συζητήσωμεν, φοβοῦμαι, ὅτι θὰ ἀδικήσωμεν τὸ προσωπικόν. Σᾶς ὑπόσχομαι, τὸ ταχύτερον, νὰ φέρω ἕνα νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θὰ ρυθμίσῃ τὰ ἐκκρεμοῦντα ὑπηρεσιακὰ ζητήματα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§76Κ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, γεγονὸς πράγματι εἶναι ὅτι τὸ σύνολον τῆς Ἐπιτροπῆς ἀπεδέχθη τὸ νομοσχέδιον ὡς ὑπηρεσιακόν. Ἐπίσης ἀπεδέχθη ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ ἀποκατασταθοῦν οἱ ὑπάλληλοι τοῦ Ὑπουργείου. Ἕνα πρᾶγμα ὅμως δὲν δύναμαι νὰ ἀντιληφθῶ. Ὑπάρχει μία τεραστία Ὑπηρεσία ὡς τοῦ Ὑπουργείου Βιομηχανίας χωρὶς νὰ προΐσταται ὑπάλληλος ὁ ὁποῖος νὰ φέρῃ τὸν βαθμὸν τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ. Νομίζω ὅτι ὑπάρχει ἡ θέσις αὐτὴ καὶ ἀπορῶ πῶς δὲν συμπληροῦται. Ἀντιθέτως ὁ κ. Ὑπουργὸς ἠθέλησε νὰ θεσπίσῃ δύο θέσεις μηχανολόγων μὲ βαθμὸν Γενικοῦ Διευθυντοῦ. Θὰ ἤθελα νὰ δώσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὸ Σῶμα μίαν ἐξήγησιν διατί δὲν θέλει τὴν θέσιν τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Ὑπουργείου.

§77Α. ΒΟΥΛΟΔΗΜΟΣ. Εἰς τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον ἤμην εἰσηγητὴς τῆς μειοψηφίας ὅτε τὸ πρῶτον ἦλθεν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐξουσιοδοτήσεως. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τονίσω ὅτι εἶναι πρὸς τιμὴν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῆς Βιομηχανίας διότι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο μονιμοποιεῖ ἑκατὸν τρεῖς ἐκτάκτους ὑπαλλήλους οἵτινες ἐπὶ μακρὰ ἔτη εἰργάσθησαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τοῦτο ἀπέκτησαν ἀρκετὴν πεῖραν καὶ κατάρτισιν οὐχὶ ἀμελητέαν. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο θὰ ἦτο καλύτερον ἐὰν δὲν εἶχεν ὡρισμένας προσωπικὰς διατάξεις, αἵτινες ὅμως κατὰ τὴν κρίσιν θὰ εἶναι ἀπαραίτητοι διὰ νὰ μὴ καλύψουν ὡρισμένας ἀνάγκας ὑπηρεσιακάς. Ἐκεῖνο ὅμως ποὺ ἐπιθυμῶ νὰ τονίσω ἰδιαιτέρως, εἶναι ἐπὶ μιᾶς ἀδικίας ἀφορώσης τοὺς εἰσηγητὰς οἵτινες ἐπὶ 12ετίαν παραμένουν εἰς τὸν αὐτὸν βαθμὸν μὲ σύνολον ὑπηρεσίας 25–30 ἐτῶν περίπου μὲ προσόντα ἀνωτάτων Σχολῶν τοῦ Κράτους καὶ οἱ ὁποῖοι λαμβάνουν τὸν μισθὸν τοῦ τμηματάρχου, καὶ ἑπομένως δὲν ἐπιβαρύνεται ὁ προϋπολογισμός. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν εἰς τὸ ἄρθρον 2ον νὰ προστεθῇ παράγραφος 2α εἰς τὴν ὁποίαν νὰ γίνωνται δύο θέσεις Δ)ντῶν καὶ ἑπτὰ θέσεις τμηματαρχῶν. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ δικαιώσωμεν μίαν τάξιν ἱκανωτάτων ὑπαλλήλων οἱ ὁποῖοι προσφέρουν μεγίστας ὑπηρεσίας εἰς τὸ Κράτος.

§78Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπουργ. Ἐμπ.–Βιομηχ.). Κύριε συνάδελφε, μὲ συγχωρεῖτε. Τὸ νομοσχέδιον ἠλέγχθη παράγραφος πρὸς παράγραφον ἀπὸ τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ἐπειδὴ τὸ νομοσχέδιον, πράγματι, ἀφορῶν εἰς τὴν ρύθμισιν ἑνὸς προσωπικοῦ, τὸ ὁποῖον ἔχει ποικίλην προέλευσιν, τὸ ὁποῖον εἶναι κατατεταγμένον εἰς δεκάδας — δὲν ὑπερβάλλω— κλάδων, παρουσιάζει, πράγματι, μίαν εἰκόνα, ἡ ὁποία, ἐκ πρώτης ὄψεως, ἠδύνατο νὰ θεωρηθῇ ὡς εἰκὼν νομοσχεδίου, περιέχοντος προσωπικὰς διατάξεις. Παρεκάλεσα ὅλους τοὺς συναδέλφους καὶ τῆς Συμπολιτεύσεως καὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, νὰ μὲ βοηθήσουν, ὥστε νὰ μὴ παρεισφρύσῃ διάταξις προσωπική, ὑπὸ τὴν κακὴν ἔννοιαν.

§79Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Δὲν ἔχει πάντοτε τὴν κακὴν ἔννοιαν. Εἶναι προσωπικὴ διάταξις, ἡ ὁποία πρέπει νὰ εἶναι.

§80Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπουργ. Ἐμπ.–Βιομηχ.). Καὶ νομίζω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἐπείσθη ἡ Ἐπιτροπὴ καὶ ἐπείσθησαν ἅπαντες οἱ κύριοι συνάδελφοι ὅλων τῶν κομμάτων ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ, ὅτι τὸ νομοσχέδιον οὐδεμίαν περιέχει προσωπικὴν διάταξιν. Τὸ νομοσχέδιον ἔχει ἐλαττώματα καὶ ἔχει τὸ βασικὸν ἐλάττωμα, ὅτι δὲν ἀναδιαρθώνει τὰς ὑπηρεσίας, ἐκ λόγων, τοὺς ὁποίους δὲν θέλω, αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ σᾶς ἀναφέρω, διότι δὲν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ κάμνωμεν μακρὰν ἀνάπτυξιν τοῦ πῶς πρέπει νὰ εἶναι ὠργανωμένον τὸ Ὑπουργεῖον Βιομηχανίας. Δὲν ἀποβλέπει εἰς τὴν ἀναδιάρθωσιν τῶν Ὑπηρεσιῶν τοῦ Ὑπουργείου. Διαμαρτύρομαι, λοιπόν, ἐλαφρῶς, κατὰ τῆς φράσεως τοῦ ἀγαπητοῦ συναδέλφου, κ. Βουλοδήμου, τὴν ὁποίαν θὰ ἐδεχόμην, διότι ὁ κ. Βουλόδημος ὑπῆρξε καθηγητής μου τῶν Μαθηματικῶν. Πάντως, κύριε συνάδελφε, θὰ σᾶς παρεκάλουν, νὰ μοῦ εἴπητε, μήπως, τυχόν, παρὰ τὴν ἐπιμέλειαν, τὴν ὁποίαν ἐπέδειξεν ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, μήπως, τυχόν, εἰσῆλθον τίποτε προσωπικαὶ διατάξεις, νὰ τὰς ἀπαλείψωμεν ἀμέσως. Δὲν δύναμαι νὰ ἀποδεχθῶ τὴν πρότασίν σας. Ἡ ἀποφασισθεῖσα αὔξησις τῶν θέσεων εἰς μίαν τοῦ Διευθυντοῦ καὶ πέντε τῶν Τμηματαρχῶν εἶναι ἀρκεταὶ πρὸς τὸ παρόν. Ὅταν δὲ θὰ φέρω πρὸς συζήτησιν τὸν Ὀργανισμὸν τοῦ Ὑπουργείου θὰ ἐκφέρετε τὰς ἀπόψεις σας καὶ θὰ ἐξετασθῇ τὸ ζήτημα. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ μὴ ἐπιμείνετε ἐπὶ τῆς τροπολογίας σας, κάμνω δὲ καὶ τὴν δήλωσιν, ὅτι δὲν θὰ δεχθῶ οὐδεμίαν τροπολογίαν καὶ σᾶς ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν ὅτι προσεχῶς θὰ φέρω πρὸς ψήφισιν τὸν Ὀργανισμὸν τοῦ Ὑπουργείου Βιομηχανίας ὁπότε θὰ ἐξετασθοῦν ὅλαι αἱ ἀπόψεις τῶν κ. κ. συναδέλφων.

§81Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Κύριοι βουλευταί, ἐκτιμῶ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι σοβαρὸν καὶ κατεπεῖγον καὶ οὐδεμίαν ἀντίρρησιν ἔχομεν νὰ τὸ ψηφίσωμεν. Δυστυχῶς ὅμως ὅλοι οἱ Ὑπουργοὶ προβάλλουν τὸ ἐπιχείρημα τοῦ κατεπείγοντος καὶ ὅτι τὰς τυχὸν ἐκκρεμότητας, αἱ ὁποῖαι ἐμφανίζονται εἰς τὰ νομοσχέδιά των θὰ τὰς ρυθμίσουν μὲ νέον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον οὐδέποτε φέρουν εἰς τὴν Βουλήν. Τοῦτο κ. βουλευταὶ δὲν εἶναι ὀρθὸν διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον κινδυνεύομεν νὰ γίνωμεν ἕνα ἄβουλον Σῶμα. Διότι ἀποστολὴ καὶ προορισμός μας, δὲν εἶναι μόνον νὰ ἐλέγχωμεν τὰ νομοσχέδια, ἢ νὰ ἐπιφέρωμεν παρατηρήσεις ἂν αὐτά, τὰ ὁποῖα σεῖς διετυπώσατε ἢ ἡ Ὑπηρεσία διετύπωσεν εἶναι ὀρθά, εἶναι λογικὰ καὶ ἐπιβεβλημένα νὰ γίνουν. Ἀποστολή μας ἐδῶ εἶναι νὰ τὰ μεταφέρωμεν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, νὰ κάμωμεν ὡρισμένας συστάσεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἐνδεχόμενον, εἴτε ἀπὸ τὸ Σῶμα, εἴτε ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ υἱοθετηθοῦν ὡς ὀρθαί, καὶ νὰ γίνουν καὶ αὐταὶ ἀντικείμενον συζητήσεως. Ἔρχεσθε μὲ τὸ νομοσχέδιον νὰ θεραπεύσητε μίαν ὑφισταμένην ἀνάγκην εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Βιομηχανίας, τὴν ὁποίαν καὶ ἡμεῖς ἀναγνωρίζομεν καὶ συντασσόμεθα μὲ τὰς ἀπόψεις σας. Εἶναι, λοιπόν, καὶ μερικαὶ περιπτώσεις —καὶ εἶναι μοναδικὴ ἡ περίπτωσις τὴν ὁποίαν ἠμποροῦμεν νὰ ἐμφανίσωμεν ἐνώπιόν σας— εἰς τὰς ὁποίας, ὅπως μοῦ εἶπον καὶ μερικοὶ συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τροπολογίαν, καὶ σεῖς εἶσθε σύμφωνος νὰ τὰς υἱοθετήσετε ἀπόψε. Διατί, λοιπόν, ἔρχεσθε μὲ κατηγορηματικὸν ὕφος νὰ μᾶς ἀποκλείσετε αὐτὴν τὴν εὐκαιρίαν, νὰ συζητήσωμεν μαζὶ σας τὰς προτάσεις αὐτὰς νὰ τὰς ἐλέγξωμεν ἐὰν εἶναι ὀρθαὶ καὶ δίκαιαι; Καὶ σᾶς ἀναφέρω καὶ κάτι, τὸ ὁποῖον θὰ ἴδητε καὶ σεῖς, ὅτι ἔχει κάποιαν σημασίαν καὶ βαρύτητα. Πρόκειται περὶ μιᾶς τροπολογίας, ἡ ὁποία εἶναι ὑπογεγραμμένη ἀπὸ πολλοὺς συναδέλφους καὶ ἡ ὁποία ἀφορᾷ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀπελύθησαν κατόπιν ἀποφάσεως τοῦ Ὑπηρεσιακοῦ Συμβουλίου καὶ κατ’ ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου 2500. Ἦλθε τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας καὶ ἠκύρωσε τὰς ἀπολύσεις αὐτάς. Πῶς εἶναι δυνατὸν εἰς αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται σήμερον μετέωροι, νὰ εἴπωμεν, ὅτι: ξεύρετε, θὰ περιμένωμεν ἄλλο νέον νομοσχέδιον νὰ ἱκανοποιήσωμεν τὸ ἰδικόν σας δίκαιον αἴτημα. Ἤδη ἐμφανίζεται εἰδικὴ περίπτωσις διότι ἔρχεσθε μετὰ 6 μῆνας μὲ νομοσχέδιον τοῦ Ὑπουργείου σας, εἰς τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ δεχθῆτε ὡρισμένας δικαίας, ἠθικὰς τροπολογίας. Δὲν εὑρίσκω ἐπαρκῆ τὸν ἀφορισμόν, τὸν ὁποῖον ἐκάματε, ὅτι πρέπει νὰ ψηφισθῇ ἄνευ συζητήσεων τὸ νομοσχέδιον. Κατ’ ἀρχήν, εἴμεθα σύμφωνοι νὰ ψηφισθῇ. Ἀλλὰ εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, θὰ παρακαλέσωμεν νὰ δεχθῆτε μερικὰς τροπολογίας, αἱ ὁποῖαι ἀφοροῦν εἰδικὰς περιπτώσεις.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐφ’ ὅσον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις νομίζω ὅτι ὀρθὸν εἶναι νὰ γίνῃ δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον καὶ εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν νὰ ἀναπτυχθῶσιν αἱ τροπολογίαι. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν δέχεται κατ’ ἀρχὴν τὸ συζητούμενον σχέδιον νόμου;

§83ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν.

§85Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπουργ. Ἐμπ.–Βιομηχαν.). Πάντως, ὡς ἐτροποποιήθησαν ὑπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς.

§86Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Δὲν τὸ ξεύρομε, κ. Ὑπουργέ, δὲν μᾶς διενεμήθη.

§87Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπουργ. Ἐμπ.–Βιομηχαν.). Διενεμήθη πρὸ πέντε ἡμερῶν κ. συνάδελφε.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1, 2, 3, 4 καὶ 5 ὡς ἐτροποποιήθησαν ἀπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Ἄρθρον 6. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Βιομηχανίας ἔχει τὸν λόγον.

§89Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπουργ. Ἐμπ.–Βιομηχαν.). Εἶναι τὸ μόνον σημεῖον, ὅπου ἐζήτησα βελτίωσιν, παρακαλέσας νὰ διαγραφοῦν αἱ λέξεις «Αἱ κατὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ παρόντος» καὶ «κεκτημένα, κατὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ παρόντος».

§90Α. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Θὰ ἤθελα νὰ σᾶς παρακαλέσω, κ. Ὑπουργέ, ὅπως ὡρισμέναι κατηγορίαι ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου Βιομηχανίας καὶ δὴ οἱ πτυχιοῦχοι, τύχουν τῆς αὐτῆς μεταχειρίσεως τῆς ὁποίας τυγχάνουν οἱ τοῦ Ὑπουργείου Ἐμπορίου. Ἤθελα νὰ σᾶς παρακαλέσω, κ. Ὑπουργέ, νὰ δεχθῆτε τὰς δύο αὐτὰς τροπολογίας διὰ τοὺς πτυχιούχους τοῦ Ὑπουργείου Βιομηχανίας. Ἐάν, παρ’ ἐλπίδα, δὲν ἠθέλατε τὰς ἀποδεχθῆ, νὰ μᾶς κάμετε τὴν δήλωσιν, ὅτι θὰ τὰς ἐξετάσετε μετ’ εὐμενείας εἰς τὸ νέον σας νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ φέρετε.

§91Κ. ΜΑΡΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, εἰς τὸ τέλος τῆς παρ. 1 τοῦ ἄρθρου 6, νομίζω ὅτι σωστὸν θὰ ἦτο νὰ προστεθῇ ὅτι «συμπεριλαμβάνονται καὶ οἱ πτυχιοῦχοι τῆς Ἀνωτέρας Σχολῆς Βιομηχανικῶν Σπουδῶν». Ἔχει ἀναγνωρισθῆ καὶ αὐτή, ὡς ἰσότιμος Σχολή. Εἶναι παράλειψις τοῦ Νομοσχεδίου, ποὺ δὲν τὴν ἀναφέρει καὶ ἐπειδὴ αὐτὸ ἠμπορεῖ νὰ γεννήσῃ ἀμφιβολίας, δι’ αὐτὸ θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ἐγκρίνητε νὰ συμπεριληφθοῦν αἱ λέξεις «καὶ οἱ πτυχιοῦχοι τῆς Ἀνωτέρας Σχολῆς Βιομηχανικῶν Σπουδῶν».

§92Α. ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Ἤθελα νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐὰν εἰς τὸ ἄρθρον 6, παρ. 1, θὰ προστεθῇ ἡ τροπολογία, ἡ ὁποία ἀφορᾶ τὴν κατάληψιν θέσεως Ἐπιθεωρητοῦ Ἁλυκῶν. Νομίζω, κ. Ὑπουργέ, ὅτι σεῖς εἴχατε καταθέσει τὴν τροπολογίαν αὐτήν.

§93Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπουργ. Ἐμπ.–Βιομηχαν.). Ὄχι. Εἶχον ὑποσχεθῆ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν νὰ προβῶ εἰς ἐξέτασιν τοῦ θέματος, διότι ἐξεφράσθη μία ὀρθὴ ἄποψις, ἀλλὰ πρέπει νὰ γίνῃ μία γενικωτέρα ὑπηρεσιακὴ ρύθμισις εἰς τὴν Δ)σιν ἁλυκῶν διὰ νὰ μὴ δημιουργηθοῦν ἄλλαι ἀνωμαλίαι. Διότι ὁ σκοπὸς δὲν εἶναι νὰ δικαιώσωμεν ἓν πρόσωπον καὶ νὰ ἀδικήσωμεν ἄλλο.

§94Α. ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν εἴχατε ὑποστηρίξει αὐτὴν τὴν τροπολογίαν καὶ θὰ πρέπει νὰ δοθῇ μία λύσις διὰ τὸ ζήτημα αὐτό.

§95Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπουργ. Ἐμπ.–Βιομηχαν.). Θὰ δοθῇ εὐνοϊκὴ λύσις.

§96Κ. ΜΑΡΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, δὲν ἔλαβα ἀπάντησιν ἐπὶ τῆς τροπολογίας μου.

§97Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπουργ. Ἐμπ.–Βιομηχαν.). Κύριε Μαρῆ, τρέφω ἰδιαιτέραν ἐκτίμησιν διὰ τὴν Ἀνωτέραν αὐτὴν Σχολήν, μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι τὸ ποῖος ἀνήκει καὶ ποῖος δὲν ἀνήκει εἰς τὴν Αʹ Κατηγορίαν λύεται, κατὰ βάσιν, ὑπὸ τοῦ Κώδικος καὶ δὲν νομίζω ὅτι εἶναι σωστὸν εἰς εἰδικὰς διατάξεις νὰ περιληφθοῦν εἰδικὰ προσόντα.

§98Κ. ΜΑΡΗΣ. Ὁ Κῶδιξ ἀναφέρει: Οἱ πτυχιοῦχοι τῆς Παιδαγωγικῆς Ἀκαδημίας....................... (Ἀναγινώσκει) Ὅταν συνετάγη ὁ Κῶδιξ, ἡ Ἀνωτέρα Σχολὴ δὲν ἀναφέρεται μέσα. Δι’ αὐτό, πρέπει νὰ γίνῃ μνεία, εἰδικῶς, τῶν πτυχιούχων τῆς Σχολῆς αὐτῆς οἱ ὁποῖοι εἰς ἄλλους Ὀργανισμοὺς καταλαμβάνουν θέσεις πρώτου βαθμοῦ.

§99Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Εἶναι ὀρθόν. Τὸ βλέπομεν καὶ ἡμεῖς.

§100Κ. ΜΑΡΗΣ. Τὸ δέχεται ὁ κ. Ὑπουργός;

§101Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπουργ. Ἐμπορ.–Βιομηχ.). Ὄχι.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 6;

§103ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 6 ἐγένετο δεκτὸν ὡς ἐτροποποιήθη. Ἐπίσης γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 7 καὶ 8, ὡς ἔχουν. Ἄρθρον 9 Ὁ κ. Ν. Λαμπρινάκος ἔχει τὸν λόγον.

§105Ν. ΛΑΜΠΡΙΝΑΚΟΣ. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι παρὰ τὴν δήλωσιν, τὴν ὁποίαν ἐκάματε, ὅτι δὲν θὰ δεχθῆτε οὐδεμίαν τροπολογίαν, θὰ κάμετε μίαν παρέκκλισιν ἐπὶ τῆς τροπολογίας αὐτῆς, διότι θὰ ἴδητε ὅτι πρόκειται περὶ λάθους τῶν ἁρμοδίων. Διὰ τοῦ ἄρθρου 9, καθορίζονται αἱ προϋπηρεσίαι διαφόρων ὑπαλλήλων, εἰς διαφόρους Ὑπηρεσίας. Καὶ ἐνῷ μέσα εἰς τὸ ἄρθρον αὐτὸ ἀναφέρονται καὶ εἰς τὰ Σώματα Ἀσφαλείας καὶ εἰς τὸ ΙΚΑ καὶ εἰς διαχειρίσεις διαφόρων Ὀργανισμῶν, παραλείπονται ὅσοι εἶχον ὑπηρεσίαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν.

§106Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπουργ. Ἐμπ.–Βιομ.). Κύριοι συνάδελφοι, προβαίνω εἰς τὴν αὐτόνομον δήλωσιν, ὅτι εἶναι ὑπηρεσία εἰς τὸ Δημόσιον, ὅταν ὑπηρετῇ τις εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν.

§107Δ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΟΣ. Εἰς τὰς διαφόρους Ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου Στρατιωτικῶν. Νὰ μὴ θεωρηθῇ, εἰς τὴν Κεντρικὴν Ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου μόνον.

§108Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπουργ. Ἐμπ.–Βιομ.). Προβαίνω εἰς τὴν δήλωσιν —καὶ νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὰ Πρακτικὰ— τὴν ἑρμηνευτικήν, ὅτι αὐτονόητον εἶναι, ὅτι ἡ Βουλή, ψηφίζουσα τὸ ἄρθρον αὐτό, ἐννοεῖ μὲ τὴν φράσιν «δημοσία ὑπηρεσία» —καὶ ἀφοῦ λέγομεν «πολιτικαὶ δημόσιαι ὑπηρεσίαι»— καὶ τὴν πολιτικὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Στρατιωτικῶν, εἴτε εἰς τὸ Κέντρον, εἴτε εἰς ἄλλας ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου Στρατιωτικῶν.

§109Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ὑπάρχει μία τροπολογία διὰ τὸ ΙΚΑ καὶ τοὺς ἀσφαλιστικοὺς ὀργανισμούς, ἀλλὰ πληροφοροῦμαι τώρα, ὅτι προσετέθη.

§110Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Ἐμπ.–Βιομ.). Θὰ τεθῇ.

§111Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Συμφωνεῖτε καὶ περὶ τῶν λοιπῶν ἀσφαλιστικῶν ὀργανισμῶν;

§112Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Ἐμπ.–Βιομ.). Ναί. Ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἄρθρου, εἰδικῶς, μοῦ ἐπιτρέπετε νὰ κάμω τὰς ἑξῆς τροπολογίας, διὰ νὰ εἴμεθα συνεννοημένοι καὶ νὰ μὲ ἀφήσετε νὰ τὰς διατυπώσω. Διότι πλὴν τοῦ ΙΚΑ, εἴπομεν νὰ προστεθοῦν καὶ οἱ ἄλλοι ἀσφαλιστικοὶ ὀργανισμοί. Εἴπαμε νὰ διακανονισθῇ καὶ τὸ θέμα τῶν στρατιωτικῶν. Τώρα μοῦ λέγει ὁ κ. συνάδελφος, ὅτι καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐργάζονται εἰς τὰ ἐργοστάσια τῆς Ἀεροπορίας. Σωστὸν εἶναι καὶ αὐτό. Προϋπηρεσία εἶναι πολιτικὴ καὶ αὐτὴ δημοσία καὶ νομίζω ὅτι......

§113Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Οἱ ἡμερομίσθιοι;

§114Δ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΟΣ. Ἐπιστήμονες εἶναι, κ. Ὑπουργέ.

§115Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπουρ. Ἐμπ.–Βιομ.). Καὶ οἱ ἡμερομίσθιοι, ἐφ’ ὅσον ἔχουν προϋπηρεσίαν καὶ ἀναλόγως τῶν προσόντων των θὰ ἐνταχθοῦν. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ συναινέσῃ εἰς μίαν πεντάλεπτον διακοπήν. Εἶναι μία ὑπηρεσιακὴ ἀνάγκη.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ἐπὶ 5 λεπτά.

(Ὥρα 9.30′ μ. μ.)

(ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ).

(Ὥρα 9.30′ μ. μ.)

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις.

§118Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπουρ. Ἐμπ.–Βιομ.). Ἐδέχθημεν, κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὸ ἄρθρον 9 τὰ ἑξῆς: Ἐδέχθημεν τὴν ἀναγνώρισιν τῆς προϋπηρεσίας τοῦ ΙΚΑ καὶ λοιπῶν ἀσφαλιστικῶν Ὀργανισμῶν, εἴτε ὡς ἡμερομίσθιοι ὑπηρέτησαν ἐκεῖ οἱ ἐνδιαφερόμενοι, εἴτε ἐπὶ ἡμερησίᾳ ἀποζημιώσει. Ἐπίσης ἐδέχθημεν τὴν προϋπηρεσίαν εἰς τὰ ἐργοστάσια τῆς ἀεροπορίας καὶ γενικῶς εἰς ὅλα τὰ στρατιωτικὰ ἐργοστάσια.

§119Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐδέχθημεν κ. Ὑπουργέ, καὶ τὴν προϋπηρεσίαν εἰς τὰ Σώματα Ἀσφαλείας.

§120Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Ἐμπ.–Βιομ.). Μάλιστα, ἀναφέρεται ρητῶς εἰς τὸ σχέδιον.

§121Α. ΖΑΚΚΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἔχω νὰ εἴπω μερικὰ πράγματα γενικωτέρου χαρακτῆρος καὶ σᾶς παρακαλῶ πολὺ νὰ μὲ ἀκούσετε. Κύριοι βουλευταί, τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον εἶναι ἕνα νομοσχέδιον πολὺ σοβαρόν, διότι ἀφορᾷ τὴν ὀργάνωσιν τῶν ὑπηρεσιῶν ἑνὸς Ὑπουργείου, ἐπὶ τῆς δράσεως τοῦ ὁποίου στηρίζεται ἐν πολλοῖς καὶ ἡ βελτίωσις τῆς παραγωγῆς τῆς Βιομηχανίας καὶ τῆς ἐν γένει Οἰκονομικῆς καταστάσεως τῆς χώρας, αὐτὸ τὸ Ὑπουργεῖον, δὲν ἠξεύρω ἐὰν εἶναι εἰς ὅλους γνωστὸν τὸ πρᾶγμα, μὲ ἐνδιαφέρει ἰδιαιτέρως, διότι ἀπὸ ἐκεῖ ἤρχισα τὴν σταδιοδρομίαν μου εἰς τὴν δημοσίαν ζωήν, καὶ δι’ αὐτὸ μὲ ἰδιαιτέραν προσοχὴν παρακολουθῶ πάντοτε τὰ λαμβάνοντα χώραν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τοῦτο. Ὅλαι αἱ ἀνώμαλοι περίοδοι τῆς Χώρας μας εἶχον σημαντικὸν ἀντίκτυπον ἐφ’ ὅλης τῆς διοικήσεως, φυσικὰ ἰδιαιτέρως ἐπηρέασαν τὸ Ὑπουργεῖον αὐτό. Οἱ διορισμοὶ χωρὶς προσόντα, μὲ ποικίλας προϋπηρεσίας κλπ. Δὲν εἶναι μόνον ἐκεῖ ποὺ ἔγιναν αὐτὰ τὰ ἄτοπα, ἀλλὰ καὶ εἰς ὅλα τὰ ἄλλα Ὑπουργεῖα. Καὶ τὸ 1951 ἐξ ἀφορμῆς αὐτῶν τῶν ἀτόπων διὰ νὰ καταστῇ δυνατὴ ἡ διόρθωσις τῶν πραγμάτων, ἐψηφίσθη ὁ νόμος ὁ ὁποῖος ἀπεκλήθη ὑπαλληλικὸς Κῶδιξ. Διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ καθωρίζοντο γενικαί τινες ἀρχαὶ αἱ ὁποῖαι θὰ ἔπρεπε νὰ τηροῦνται κατὰ τὸν διορισμὸν καὶ τὴν προαγωγὴν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ τῶν ὑπαλλήλων Νομικῶν Προσώπων Δημοσίου Δικαίου. Αὐτὸς ὁ Κῶδιξ, ἢ μᾶλλον ἡ μετέπειτα περίοδος ἐδικαίωσεν ὅλας τὰς ἐπιφυλάξεις τὰς ὁποίας εἶχον διατυπώσει ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἀποτελέσματα τοῦ Κώδικος. Διότι συνεχίσθησαν οἱ διορισμοὶ χωρὶς τὰ κατάλληλα προσόντα μὲ βάσιν μίαν προϋπηρεσίαν μόνον, ἢ μὲ ὡρισμένας εὐνοίας πρόσωπα τὰ ὁποῖα σήμερον εὑρίσκονται εἰς ἀνωτάτας θέσεις τὰ πρόσωπα αὐτὰ στεροῦνται προσόντων, ἔχουν ὅμως ὡς ὑφισταμένους πρόσωπα τὰ ὁποῖα ἔχουν τὰ προσόντα τῶν ἀνωτάτων σπουδῶν. Ἐκεῖ εἶναι τὸ ἄτοπον ὅτι ὑπάλληλοι οἱ ὁποῖοι ἔχουν πτυχίον Ἀνωτάτης Σχολῆς καὶ ἔχουν προϋπηρεσίαν ἀρκετὴν καὶ πεῖραν, εἶναι ὑφιστάμενοι ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν τὰ ἀνωτέρω προσόντα, ἀλλὰ κατώρθωσαν μὲ χαριστικὰς διατάξεις νὰ πλεονεκτήσουν τῶν ἄλλων. Αὐτὴ εἶναι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 9. Αὐτὰ δὲν ἐπιτρέπεται ποτὲ νὰ ἀναγράφωνται εἰς ἓν νομοσχέδιον ποὺ ἀφορᾷ νὰ ἀναδιοργανώσῃ τὰς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Ὅταν ἡμεῖς εἰσήλθομεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, τὸ 1911, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι κατεῖχον τὰς θέσεις Γραμματέως ἢ Τμηματάρχου Διευθυνταὶ τότε δὲν ὑπῆρχον διότι δὲν ἐδίδοντο τόσον ἀφειδῶς οἱ βαθμοί, λέγω ὅτι οἱ ἀνώτεροι ἀπετέλεσαν κοσμήματα τῆς Ἑλληνικῆς δημοσίας ζωῆς. Θλίβεται κανεὶς νὰ παρακολουθῇ τὰς διατάξεις αὐτάς, αἱ ὁποῖαι προσπαθοῦν νὰ μπαλώσουν τὰ κακῶς γενόμενα καὶ νὰ τὰ καλύψουν. Τὸ δὲ λυπηρὸν εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔκαμαν, τὴν συμφωνίαν συμπολιτεύσεως καὶ ἀντιπολιτεύσεως νὰ περάσῃ τὸ νομοσχέδιον ὅπως ὅπως, μὲ ὡρισμένας παραχωρήσεις πρὸς τὰ ἐδῶ ἢ πρὸς τὰ ἐκεῖ ἐφόσον αἱ παραχωρήσεις δὲν πρόκειται νὰ θίξουν τὴν ὑπηρεσιακὴν κατάστασιν προσώπων, τὰ ὁποῖα δι’ εὐνοίας ἀνῆλθον. Λυποῦμαι κατάκαρδα ὅτι ἕνα τέτοιο νομοσχέδιον ἔρχεται νὰ γίνῃ δεκτὸν εἰς μίαν συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν ἄρθρον καὶ σύνολον. Τὴν λύπην μου αὐτὴν ἀνέβηκα νὰ ἐκφράσω καὶ δὲν πρόκειται νὰ σᾶς ἀπασχολήσω μὲ τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν διότι τέτοια συζήτησις εἰς τὸ πόδι δὲν ἐπιτρέπεται προκειμένου περὶ θεμελιωδῶν Νομοθετημάτων.

§122Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπουργ. Ἐμπ.–Βιομηχαν.). Κύριε συνάδελφε, νομίζω ὅτι πρόκειται περὶ παρεξηγήσεως, διότι τὸ ἄρθρον 9 λέγει τὰ ἑξῆς ἁπλᾶ: «Ὑπηρετοῦν αὐτὴν τὴν στιγμὴν.........».

§123Α. ΖΑΚΚΑΣ. Τί λέγει τὸ ὅλον νομοσχέδιον.

§124Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπουργ. Ἐμπ.–Βιομηχαν.). Εἰδικῶς περὶ τοῦ ἄρθρου 9. Κατόπιν θὰ εἴπω περὶ τοῦ ὅλου νομοσχεδίου. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὸ ὅλον νομοσχέδιον ἐὰν ἐξαιρέσητε 2–3 διατάξεις ὁρίζει τὰ ἀκόλουθα: Ὑπάρχουν αὐτὴν τὴν στιγμὴν 103 ἔκτακτοι ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Βιομηχανίας ἀπὸ μακρῶν ἐτῶν, ἀπὸ 15, ἀπὸ 14, ἀπὸ 12 καὶ ἀπὸ 10 ἐτῶν. Καὶ νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, κ. συνάδελφε, νὰ σᾶς ἀπευθύνω τὸ ἐρώτημα: Στέργετε σεῖς προσωπικῶς εἰς τὴν μονιμοποίησιν αὐτῶν τῶν ὑπαλλήλων, ναὶ ἢ οὔ;

§125Α. ΖΑΚΚΑΣ. Δὲν ἠμπορῶ νὰ σᾶς ἀπαντήσω τόσον εὔκολα.

§126Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπουργ. Ἐμπ.–Βιομηχαν.). Αὐτὸ εἶναι τὸ θέμα. Ἐγὼ στέργω καὶ ἔστερξε καὶ ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή.

§127Α. ΖΑΚΚΑΣ. Ἐὰν εἶναι ἀναγκαῖον καὶ χρήσιμον καὶ εἰς τὴν πρέπουσαν θέσιν καὶ ἐὰν θὰ ὑπηρετήσουν ὑπὸ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀνώτερά των ποιοτικῶς. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, βεβαίως θὰ στέρξω νὰ ἱκανοποιηθοῦν οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, διατὶ τὴν μέθοδον αὐτὴν τῶν ἡμερομισθίων καὶ τῶν ἐκτάκτων δὲν τὴν συγχωροῦσα καὶ δὲν τὴν ἠνειχόμην.

§128Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Ἐμπ. καὶ Βιομ.). Θεωρητικῶς ἔχετε δίκαιον, ἀλλὰ πρακτικῶς ὅμως ἡ ἀναγνώρισις ὅτι καθ’ ὅλα αὐτὰ τὰ ἔτη ἐλειτούργησαν αἱ δημόσιαι ὑπηρεσίαι κατὰ τρόπον ἀνώμαλον — διότι ἀνώμαλος ἦτο ἡ κρατήσασα κατὰ τὴν κατοχὴν καὶ μετ’ αὐτὴν κατάστασις. Ἐγώ, κύριοι συνάδελφοι, ἀντιθέτως ἐπιχειρῶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν τοὺς ὑπαλλήλους αὐτοὺς νὰ τοὺς τακτοποιήσω καὶ τοὺς ἐντάξω, καὶ ἐὰν εἴχατε τὴν καλωσύνην νὰ προσέξετε τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου, θὰ εἴχατε παρατηρήσει ὅτι οἱ ὑπάλληλοι αὐτοί, οἱ ὁποθενδήποτε προερχόμενοι, κατατάσσονται ἀναλόγως τῶν προσόντων των εἰς διαφόρους κατηγορίας. Ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὰ προσόντα καὶ ἐφόσον ὑπάρχουν κεναὶ θέσεις θὰ πᾶνε εἰς κατηγορίαν ἀπαιτοῦσαν ὡρισμένα προσόντα. Ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν τὰ προσόντα αὐτά, θὰ ἐνταχθοῦν εἰς κατηγορίαν ἀναλογοῦσαν εἰς τὰ προσόντα των. Αὐτὸ ὁ νόμος τὸ ὁρίζει σαφέστατα δι’ ὅλων του τῶν διατάξεων καί, νομίζω, ὅτι ὀρθῶς ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ δὲν ἔκρινεν ὅτι τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον εἶναι βασικῆς σημασίας. Διότι δὲν εἶναι παρὰ ἕνα τελείως δευτερεῦον νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἔχει κατὰ τοῦτο οὐσιώδη χαρακτῆρα: Διότι, ἐπὶ τέλους, τακτοποιεῖ 103 ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι εὐόρκως ὑπηρέτησαν μέχρι τῆς στιγμῆς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ κατὰ τῶν ὁποίων οὔτε οἱ προκάτοχοί μου οὔτε ἐγὼ ἔχομεν παράπονον καὶ σωστὸν εἶναι νὰ κριθοῦν ἀπὸ τὰ ἁρμόδια ὑπηρεσιακὰ ὄργανα καὶ νὰ ἐνταχθοῦν. Καὶ πρέπει αὐτοὶ νὰ ἐνταχθοῦν κατὰ προτίμησιν καὶ νὰ μὴ πάρω ἐγὼ ὅποιους ὑπαλλήλους θέλω ἀπὸ τὸν δρόμον ἢ ἔστω ἐνεργῶν ἕνα διαγωνισμόν. Διότι δὲν ἠμπορῶ αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι, ὑπηρετοῦντες ἐπὶ τόσον μακρὸν χρονικὸν διάστημα, ἔχουν τακτοποιήσει κάπως τὴν ζωήν των, νὰ τοὺς πετάξω εἰς τὸν δρόμον. Εἶμαι ὑποχρεωμένος, νὰ δώσω τὰς λύσεις ποὺ δίδω, καὶ ἐν τούτῳ νομίζω ὅτι ὑπάρχει συμφωνία. Ἐπίσης ἐπιθυμῶ νὰ παρατηρηθῇ ὅτι ὁλόκληρος ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἀπεφήνατο ὅτι τὸ νομοσχέδιον πρέπει νὰ ψηφισθῇ ὡς κατεπεῖγον καὶ ὑπηρεσιακὸν εἰς μίαν μόνον ἀνάγνωσιν. Αὐτὴ ἦτο ἀπόφασις παμψηφεὶ ληφθεῖσα.

§129Α. ΖΑΚΚΑΣ. Ἐγὼ λέγω τοῦτο πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι ἐὰν ἐγίνετο μία συζήτησις ἐδῶ κανονικά, εἰς τὰς συνεδριάσεις ποὺ ὁρίζει ὁ Κανονισμὸς διὰ τὴν ψήφισιν τῶν νομοσχεδίων καί, μάλιστα, τῶν δευτερευόντων ποὺ λέγετε σεῖς καὶ τὰ ὁποῖα τέλος πάντων παρουσιάζουν κάποιαν σημασίαν, τότε θὰ ἠμπορούσαμεν νὰ κρίνωμεν ὄχι τοὺς 103 ὅτι ἔχουν προσόντα Α ἢ Β, ἀλλὰ θὰ ἐζητούσαμεν νὰ μᾶς φέρετε ἕνα πίνακα ἀπὸ πότε ἔχουν διορισθῆ ὁ καθένας, ποίαν θέσιν κατέχει, ποῖα προσόντα κατέχει, ἐὰν ἐτηρήθη ἡ διάταξις τοῦ διαγωνισμοῦ εἰς τὴν εἰσαγωγήν των κ.λ.π. διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ κρίνωμεν.

§130Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Ἐμπ. καὶ Βιομηχ.). Αὐτὴ εἶναι δουλειὰ τῶν Συμβουλίων. Δὲν ἠμπορεῖ ἡ Βουλὴ νὰ μεταβληθῇ εἰς Ὑπηρεσιακὸν Συμβούλιον.

§131Α. ΖΑΚΚΑΣ. Τότε, θὰ ἐκτιμήσωμεν τὸ φιλοδίκαιον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὴν πρόθεσίν της νὰ τακτοποιήσῃ μὲ πνεῦμα δικαιοσύνης τοὺς ὑπαλλήλους αὐτούς. Ἔχω τὴν ἐντύπωσιν ὅτι πολλοὶ πρόκειται νὰ ἀδικηθοῦν, μολονότι ἔχουν τὰ προσόντα, ἐπ’ ὠφελείᾳ ἄλλων, οἱ ὁποῖοι θὰ τοὺς ὑποσκελίσουν χωρὶς νὰ ἔχουν προσόντα.

§132Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Ἐμπ. καὶ Βιομηχ). Αὐτὸ εἶναι νομικῶς ἀδύνατον.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 9 ὅπως ἐτροπολογήθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ;

§134ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 9 ἐγένετο δεκτὸν ὡς ἐτροποποιήθη. Ἄρθρον 10 ὁ κ. Γ. Θεμελῆς ἔχει τὸν λόγον.

§136Γ. ΘΕΜΕΛΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, εἰς τὴν λίμνην Ἁγίου Βασιλείου–Λαγκαδᾶ ὑπηρετοῦν δύο ὑπάλληλοι ἐπὶ μίαν 23ετίαν. Θὰ παρεκάλουν, κ. Ὑπουργέ, ἐφόσον λαμβάνετε μέριμνα διὰ τοὺς ἄλλους ὑπαλλήλους, τοὺς ἔχοντας τριετῆ τοὐλάχιστον ὑπηρεσίαν, νὰ συμπεριληφθοῦν καὶ αὐτοί, οἱ ὁποῖοι ἔχουν 23 ἐτῶν ὑπηρεσίαν. Πρόκειται, ἐπαναλαμβάνω, περὶ δύο ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦν ὡς ἔκτακτοι.

§137Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Ἐμπ. καὶ Βιομ.). Τὸ δέχομαι, κ. συνάδελφε.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 10 ὡς ἐτροπολογήθη;

§139ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 10 ἐγένετο δεκτὸν ὡς ἐτροποποιήθη. Ἄρθρον 11. Ὁ κ. Κ. Μαρῆς ἔχει τὸν λόγον.

§141Κ. ΜΑΡΗΣ. Προτείνω, ὅπως εἰς τὴν παρ. 4 τοῦ ἄρθρου 11, πρὸ τῆς φράσεως «δι’ ἄλλων ἰσοτίμων σχολῶν», προστεθῇ ἡ φράσις «καὶ ἀνωτάτης Σχολῆς Βιομηχανικῶν σπουδῶν». Ἐφ’ ὅσον τὸ Ὑπουργεῖον σας συνιστᾶ εἰς τὰ λοιπὰ Ὑπουργεῖα τὴν πρόσληψιν ἀποφοίτων τῆς Σχολῆς Βιομηχανικῶν σπουδῶν, πρέπει, δίδοντας τὸ παράδειγμα, νὰ τὸ ἐφαρμόσητε πρῶτος ὑμεῖς.

§142Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Ἐμπ. καὶ Βιομ.). Συζητῶ μετὰ τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου, τὴν πλήρη ὀργάνωσιν τῆς Σχολῆς. Θὰ ἴδωμεν πῶς θὰ ρυθμισθῇ τὸ θέμα, ἀλλὰ σήμερον δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ τὴν τροπολογίαν ἐξ ἀφορμῆς ἑνὸς νομοσχεδίου, ὅσον ἀφορᾷ τὴν θέσιν τῆς Σχολῆς. Θεωρῶ ὅτι ἔχω ὡρισμένα ὑπηρεσιακὰ καθήκοντα, ἀπὸ τὰ ὁποῖα δὲν δύναμαι νὰ ἀποστῶ.

§143Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Διὰ τοῦ ἄρθρου 11, θεσπίζεται ὅτι ἡ μονιμοποίησις τῶν μέχρι καὶ τοῦ 9ου βαθμοῦ κατωτέρων ὑπαλλήλων ἐνεργεῖται δι’ ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργοῦ. Τοῦτο εἶναι πρωτοφανὲς καὶ ἀντισυνταγματικόν, διότι καταργεῖται δι’ αὐτοὺς τὸ Ὑπηρεσιακὸν Συμβούλιον, ἐφ’ ὅσον δὲν θὰ ἀπαιτῆται ἀπόφασίς του.

§144Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Ἐμπ. καὶ Βιομ.). Εἶναι ἐπανάληψις ἐπὶ λέξει διατάξεως τοῦ Ὑπαλληλικοῦ Κώδικος. Ὑπάρχει διάκρισις ὡς πρὸς τὸν τρόπον προαγωγῆς τῶν ἀνωτέρων καὶ κατωτέρων. Διὰ τοὺς κατωτέρους, ἀπαιτεῖται ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργοῦ. Διὰ τοὺς ἀνωτέρους ἀπαιτεῖται Β. Διάταγμα. Ἀλλὰ καὶ διὰ τὰς δύο περιπτώσεις ἀπαιτεῖται κρίσις τοῦ Ὑπηρεσιακοῦ Συμβουλίου.

§145Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, κ. Ὑπουργέ, θὰ πρέπει διὰ νὰ μὴ δημιουργηθοῦν παρεξηγήσεις, ἡ διάταξις νὰ διατυπωθῇ ὡς ἑξῆς. (Ἀναγινώσκει).

§146Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Ἐμπ. καὶ Βιομ.). Δέχομαι αὐτὴν τὴν διατύπωσιν.

§147Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ ἄρθρου 35 τοῦ Συντάγματος, ὅταν συνεζητεῖτο τὸ σχέδιον περὶ Ἐθνικῆς Στατιστικῆς Ὑπηρεσίας, εἰς πρότασίν μας ὅπως μὴ περιληφθοῦν κατὰ προτίμησιν οἱ πτυχιούχοι τῆς Ἀνωτάτης Σχολῆς Βιομηχανικῶν Σπουδῶν, διότι ἔχει διαβληθῆ ὡς ἰδιωτικὴ ἀνωτέρα σχολή, ὁ κ. Χέλμης μᾶς ἀπήντησεν, ὅτι ἡ σχολὴ αὕτη, δέχεται ἀποφοίτους γυμνασίου ὡς ἀνωτέρα σχολή, προοριζομένους νὰ χρησιμοποιηθοῦν καὶ διὰ τὸ Ὑπουργεῖον Βιομηχανίας καὶ ἀκόμη πρὸς εἰδίκευσιν, ὑπαλλήλων τῆς Στατιστικῆς Ὑπηρεσίας. Μὲ τὴν αἰτιολογίαν αὐτήν, ἀπέκρουσε τὴν ἄποψίν μου. Καὶ ἔμεινα καὶ ἐγὼ σύμφωνος. Σήμερον, παρατηρῶ ὅτι ἐκδηλώνετε, κύριε Ὑπουργέ, ἀμφιβολία διὰ τὸ κῦρος τῆς σχολῆς καὶ μοῦ κάμει ἐντύπωσιν. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Βʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Β. Βύζας).

§148Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Ἐμπ. καὶ Βιομ.). Δὲν ἐκδηλώνω οὐδεμίαν ἀμφιβολίαν περὶ τοῦ κύρους τῆς Σχολῆς. Ἀλλὰ εἶπον, ὅτι δὲν δέχομαι ἐξ ἀφορμῆς εἰδικοῦ νομοσχεδίου νὰ ρυθμισθῇ θέμα, τὸ ὁποῖον θὰ τακτοποιηθῇ διὰ εἰδικοῦ νομοσχεδίου.

§149Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Ἱδρύθη μετὰ τὸν Ὑπαλληλικὸν Κώδικα καὶ θεωρεῖται ὡς ἀνωτάτη σχολή. Ἀπορῶ, διατὶ δὲν δύναται νὰ ἐνταχθῇ εἰς τὰς ἀνωτάτας σχολάς. Νομίζω, ὅμως, ὅτι εἰδικῶς διὰ τὸ Ὑπουργεῖον Βιομηχανίας, πρέπει οἱ πτυχιούχοι τῆς Βιομηχανικῆς Σχολῆς, νὰ τύχουν τῆς αὑτῆς μεταχειρίσεως μὲ τοὺς πτυχιούχους τῶν ἄλλων ἀνωτάτων σχολῶν, διότι πρέπει νὰ ἔχῃ εἰδικωτέραν σχέσιν μὲ τὸ Ὑπουργεῖον Βιομηχανίας, παρὰ μὲ ἄλλα Ὑπουργεῖα.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 11 δεκτὸν ὡς ἐτροποποιήθη;

§151ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 11 ἐγένετο δεκτὸν ὡς ἐτροποποιήθη. (Ἐπίσης γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 12).

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 13. Ὁ κ. Δ. Γόντικας ἔχει τὸν λόγον.

§154Δ. ΓΟΝΤΙΚΑΣ. Κατ’ ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου 2500, ἀπελύθη ὑπάλληλος τοῦ Ὑπουργείου, τῆς ὁποίας ἡ ἀπόλυσις ἠκυρώθη κατόπιν ἀποφάσεως τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας. Ἐπειδὴ πρόκειται περὶ μιᾶς μόνον ὑπαλλήλου, ἡ ὁποία εἶναι θῦμα πολέμου, παρακαλῶ, κύριε Ὑπουργέ, ὅπως δεχθῆτε τὴν ἐπαναφοράν της.

§155Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Εὑρισκόμεθα καὶ πάλιν ἐνώπιον τοῦ ἀντισυνταγματικοῦ προβλήματος, τῆς ἀπολύσεως δηλαδὴ ὑπαλλήλων τοῦ νόμου 2500 διὰ τῆς καταργήσεως τῶν θέσεών των, τῆς ἐπανιδρύσεως τῶν θέσεων καὶ νῦν ἐπαναφορᾶς τῶν ἀπολυθέντων. Θὰ πρέπει γενικῶς αἱ ἐπανιδρυόμεναι θέσεις, νὰ καταλαμβάνωνται ἀπὸ τοὺς ἀπολυθέντας. Πέραν τούτου, συνηγορῶ καὶ ἐγώ, ὑπὲρ τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξεν ὁ κ. Γόντικας, ἀλλὰ τὸ ὀρθὸν εἶναι ἡ γενικὴ λύσις τοῦ ζητήματος, διὰ τοῦ ἐπαναδιορισμοῦ τῶν ἀπολυθέντων.

§156Α. ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Ἐκ τῶν 72 ὑπαλλήλων, τῶν ἀπολυθέντων βάσει τοῦ νόμου 2500, μία ὑπάλληλος κατέφυγε εἰς τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας καὶ ἐδικαιώθη. Περιορίζεται ἑπομένως τὸ θέμα, εἰς ἕνα ἄτομον καὶ μάλιστα θῦμα πολέμου.

§157Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Ἐμπ. καὶ Βιομ.). Τὸ δέχομαι.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 13 δεκτὸν ὡς ἐτροποποιήθη;

§159ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 13 ἐγένετο δεκτὸν ὡς ἐτροποποιήθη. (Ἐπίσης γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 14).

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 15. Ὁ κ. Χ. Παπασταύρου ἔχει τὸν λόγον.

§162Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Δὲν φαντάζεσθε, κ. Ὑπουργέ, πόσον ἱκανοποιημένος εἶμαι, διότι ἐγενόμην ἀφορμὴ νὰ προσέξητε τοὺς ἔναντί σας κ. συναδέλφους καὶ νὰ δεχθῆτε ὡρισμένας δικαίας τροπολογίας, ἐνῷ εἴχατε δηλώσει ἐν ἀρχῇ, ὅτι δὲν θὰ δεχθῆτε καμμίαν ἐξ αὐτῶν. Εἰς τὸ ἄρθρον 15, ἔχω νὰ κάμω τὴν ἑξῆς παρατήρησιν: Οἱ ὑπάλληλοι τῆς δʹ κατηγορίας, οἵτινες δὲν ἔχουν δίπλωμα ἀνωτάτων σχολῶν, ἐξελίσσονται μέχρι καὶ τοῦ βαθμοῦ τοῦ εἰσηγητοῦ. Ἐπειδὴ εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐνταχθησομένων ὑπάρχουν καὶ ὑπάλληλοι βʹ κατηγορίας, ἔχοντες οὐσιαστικὰ προσόντα ἔκδηλα, θὰ παρεκάλουν, ὅπως ποσὸν 25 τῶν θέσεων τοῦ διοικητικοῦ κλάδου τῆς βʹ κατηγορίας μετατραπῇ εἰς θέσεις αʹ κατηγορίας τοῦ διοικητικοῦ κλάδου, διὰ νὰ ἱκανοποιηθοῦν καὶ οὗτοι καὶ διὰ νὰ μὴ τοὺς κλεισθῇ ὁ περαιτέρω δρόμος ἐξελίξεώς των. Τώρα, λοιπόν, ποὺ πρόκειται νὰ γίνῃ ἡ ἔνταξίς των, ἂς τοὺς δοθῇ εὐχέρεια τῆς ἐπανεξετάσεως εἰς τοὺς βαθμοὺς αʹ κατηγορίας. Αὐτὸ εἶναι τὸ πνεῦμα τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν ὑπογράφουν οἱ κ. κ. Πετρόπουλος, Οἰκονομίδης καὶ ἄλλοι. Εἶναι ἕνα δικαιότατον αἴτημα τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, καὶ παρακαλῶ ὅπως κάμετε ἀποδεκτὴν τὴν τροπολογίαν.

§163Ε. ΑΛΙΠΡΑΝΤΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 15 ὑπάρχει μία τροπολογία προτεινομένη ὑπὸ τῶν συναδέλφων κ.κ. Ἀδαμοπούλου, Στεφάνου καὶ Μαλλιάκα, σχετικῶς μὲ τὸν ἀποθηκάριον Σμυριδωρυχείων Νάξου ὁ ὁποῖος ἐκτελεῖ μεγίστην ὑπηρεσίαν παραδίδων χιλιάδας τόννων σμύριδος Νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο δίκαιον ὁ ἀποθηκάριος αὐτὸς νὰ τύχῃ καλλιτέρας βαθμολογικῆς καὶ μισθολογικῆς ἐξελίξεως, λόγῳ τῆς σοβαρᾶς καὶ σπουδαίας ὑπηρεσίας τὴν ὁποίαν ἐκτελεῖ. Καὶ διὰ τὸν λόγον αὐτὸν συνηγορῶ καὶ ἐγὼ ὅπως γίνῃ ἀποδεκτὴ ἡ τροπολογία αὕτη.

§164Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Ἐμπ. καὶ Βιομ.). Ἀποδέχομαι τὴν τροπολογίαν.

§165Α. ΜΠΑΡΟΤΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διαφωνήσω μὲ τὴν προταθεῖσαν ὑπὸ τοῦ κ. συναδέλφου τροπολογίαν, ἡ ὁποία πιθανὸν νὰ εἶναι δικαία. Νομίζω, ὅμως, ὅτι ἀντιστρατεύεται πρὸς τὸ πνεῦμα τοῦ νομοθετήματος, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς ὁμιλῶν μᾶς εἶπεν, ὅτι τὸ νομοσχέδιόν του ἀφορᾷ ἀποκλειστικῶς τὴν τακτοποίησιν τῶν ἐκτάκτων ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου. Καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ψηφίσεως ἑνὸς νομοθετήματος νὰ ἀποκατασταθοῦν ἔστω καὶ ἀδικίαι αἱ ὁποῖαι ὅμως δὲν ἔχουν σχέσιν πρὸς τὸ περιεχόμενον τοῦ νομοθετήματος. Δὲν εἶναι, λοιπόν, δυνατὸν νὰ γίνῃ ἀποδεκτὴ ἡ τροπολογία τοῦ κ. συναδέλφου, ἔστω καὶ ἂν εἶναι δικαία, ἐπαναλαμβάνω, προτοῦ ἀντιμετωπισθῇ ἐν τῷ συνόλῳ του τὸ θέμα τῶν Σμυριδωρυχείων.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Κονίτσας ἔχει τὸν λόγον.

§167Θ. ΚΟΝΙΤΣΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἔχω νὰ προτείνω μίαν τροπολογίαν ἡ ὁποία μᾶλλον ἑρμηνευτικὸν χαρακτῆρα ἔχει. Βάσει τῶν διατάξεων τοῦ νόμου 3214, ὑπηρετεῖ μία κατηγορία ὑπαλλήλων ἡ ὁποία πρέπει νὰ θεωρηθῇ ὡς κατέχουσα τὴν θέσιν 6ου βαθμοῦ. Φαντάζομαι, ὅτι ἡ ὀρθὴ ἑρμηνεία θὰ πρέπει νὰ εἶναι αὐτὴ καὶ διότι πρόκειται περὶ δικαίου αἰτήματος, παρακαλῶ νὰ τὴν ἀποδεχθῆτε.

§168Μ. ΧΛΟΥΒΕΡΑΚΗΣ. Συνηγορῶ καὶ ἐγώ, κ. Ὑπουργέ, ὑπὲρ τῆς προτάσεως τοῦ συναδέλφου κ. Κονίτσα καὶ παρακαλῶ ὅπως ἀποδεχθῆτε τὴν τροπολογίαν αὐτήν.

§169Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Ἐμπ. καὶ Βιομ.). Συμφωνῶ, κ. συνάδελφε, καὶ ἀποδέχομαι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Κονίτσα.

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Θανόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§171Δ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἡ προτεινομένη τροπολογία μου, ἀφορᾷ τοὺς πτυχιούχους Ἀνωτάτων Σχολῶν, οἱ ὁποῖοι εἰδικῶς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Βιομηχανίας ἔχουν ἀδικηθῆ, ἐνῷ οἱ συνάδελφοί των τοῦ Ὑπουργείου Ἐμπορίου πρὸ μακροῦ χρόνου ἔχουν ἀποκατασταθῆ. Παρακαλῶ, λοιπόν, νὰ διορθωθῇ καὶ διὰ τὴν κατηγορίαν αὐτὴν τῶν ὑπαλλήλων ἡ ὑφισταμένη ἀδικία, διὰ νὰ ὑπάρξῃ ἴση μεταχείρισις.

§172Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Ἐμπ. καὶ Βιομ.). Σᾶς εἶπον, κ. συνάδελφε, ὅτι μολονότι μοῦ εἶναι συμπαθὴς ἡ διάταξις, θὰ τὴν ἐξετάσω καὶ θὰ λάβω πρόνοιαν εἰς προσεχὲς νομοσχέδιον.

§173Π. ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΡΗΣ. Συνηγορῶ καὶ ἐγώ, κ. Ὑπουργέ, ὑπὲρ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Θανοπούλου καὶ παρακαλῶ, ὅπως κάμετε ἀποδεκτὴν τὴν τροπολογίαν.

§174Π. ΒΑΡΔΙΝΟΓΙΑΝΝΗΣ. Καὶ ἐγώ, κ. Ὑπουργέ, συνηγορῶ, διότι πρόκειται περὶ τροπολογίας δικαιοτάτης καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ τὴν ἀποδεχθῆτε.

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Πετροπουλάκος, ἔχει τὸν λόγον.

§176Δ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, τὴν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν προηγουμένως ἀνέπτυξεν ὁ κ. Παπασταύρου, τὴν ἔχει ὑπογράψει σημαντικὸς ἀριθμὸς συναδέλφων, διότι πρόκειται περὶ δικαιοτάτης τροπολογίας. Παρακαλῶ καὶ ἐγὼ νὰ τὴν δεχθῆτε.

§177Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Ἐμπ. καὶ Βιομ.). Κύριε συνάδελφε, βεβαίως ἐὰν ὑπάρχουν κεναὶ θέσεις ὀργανικαὶ θὰ τὰς καταλάβουν. Ἐὰν ὅμως δὲν ὑπάρχουν, δὲν εἶναι δυνατὸν βεβαίως νὰ καταληφθοῦν καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ καταργηθῇ ἡ πυραμίς.

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 15 δεκτόν, ὡς ἐτροπολογήθη;

§179ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 15 ἐγένετο δεκτὸν ὡς ἐτροπολογήθη. (Ὡσαύτως, ἐγένοντο ἀποδεκτὰ τὰ ὑπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς προταθέντα ἄρθρα 16 καὶ 17)

§181Ι. ΚΟΝΤΟΒΡΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρὸ τοῦ ἄρθρου 18 τῆς Ἐπιτροπῆς, θὰ ἤθελα νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργόν, νὰ ἀκούσῃ τὴν ἑξῆς περίπτωσιν: Ὑπάρχει εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Βιομηχανίας μία κατηγορία Ἐπιθεωρητῶν Ἁλιείας οἱ ὁποῖοι εἶναι οἱ πλέον ἀδικημένοι ὑπάλληλοι, ἐν ἀντιθέσει πρὸς τὰς μεγίστας ὑπηρεσίας τὰς ὁποίας προσφέρουν εἰς τὴν Ἁλιείαν. Παρακαλῶ, λοιπόν, τὸν κ. Ὑπουργόν, νὰ ἀποδεχθῇ σχετικὴν τροπολογίαν μου διὰ τὴν τακτοποίησιν τῶν ὑπαλλήλων αὐτῶν βαθμολογικῶς εἰς τὴν θέσιν τοῦ Τμηματάρχου.

§182Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Ἐμπ. καὶ Βιομ.). Τὸ ἀποδέχομαι, αὐτό, ἀπολύτως, κ. συνάδελφε, καὶ πρέπει νὰ δοθῇ μία ὁριστικὴ λύσις. Μοῦ εἶναι ἐξόχως συμπαθὴς ἡ διάταξις καὶ ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ φέρω σχετικὸν νομοθέτημα διὰ τὴν τακτοποίησιν τῆς θέσεώς των. Θὰ πρέπει ὅμως προηγουμένως νὰ γίνῃ μία διάρθρωσις τῆς ὑπηρεσίας αὐτῆς, ἡ ὁποία, βεβαίως, ἀπαιτεῖ εἰδικὸν νόμον. Συνεπῶς, δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ τὴν πρότασίν σας, μολονότι, ἐπαναλαμβάνω, μοῦ εἶναι συμπαθής, οὐχὶ δι’ ἄλλον λόγον, ἀλλὰ διὰ νὰ μὴ ἀνατραπῇ ἡ πυραμίς. (Ἐπίσης ἐγένετο δεκτὸν τὸ ὑπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς προταθὲν ἄρθρον 18).

§183Δ. ΚΑΡΑΤΖΕΝΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, παρακαλῶ νὰ δεχθῆτε τὴν τροπολογίαν, διὰ τὴν κενὴν θέσιν τοῦ Ἐπιθεωρητοῦ ἁλυκῶν.

§184Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Ἐμπ. καὶ Βιομ.). Ἐδήλωσα, κ. συνάδελφε, ὅτι θὰ εὕρωμεν μίαν λύσιν διὰ τὴν περίπτωσιν αὐτήν.

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὡς ἄνω σχέδιον ἐγένετο δεκτὸν καὶ κατ’ ἄρθρον. Δέχεται τοῦτο ἡ Βουλὴ καὶ εἰς τὸ σύνολον;

§186ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§187ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ὡς ἐτροποποιήθη, σχέδιον νόμου. «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων ἀφορωσῶν εἰς τὴν εἰς προσωπικὸν σύνθεσιν τοῦ Ὑπουργείου Βιομηχανίας. Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ αὐξήσεως τῶν τιμῶν πωλήσεως λιγνιτῶν ἐνίων λιγνιτωρυχείων. Ὁ εἰσηγητὴς τῆς μειοψηφίας κ. Μ. Γαληνὸς ἀπέστειλε τὴν ἑξῆς ἐπιστολήν: «Κύριε Πρόεδρε, Ὑποχρεωμένος νὰ ἀπουσιάσω τῆς Βουλῆς, λόγῳ ἀδιαθεσίας, ἔχω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς παρακαλέσω, ὅπως ἀνακοινώσητε εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ὡς εἰσηγητὴς ἐκ τῆς μειοψηφίας ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τῆς τιμῆς τῶν λιγνιτῶν», ὃ συζητεῖται σήμερον, προτείνω τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, ὡς προωρισμένου νὰ ἐξυπηρετήσῃ ἀναμφισβητήτως δημιουργημένην ἀνάγκην. Εὐχαριστῶν διατελῶ ὑμέτερος.

Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ».

Ὁ εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας κ. Ι. Κοντοβράκης ἔχει τὸν λόγον.

§188Ι. ΚΟΝΤΟΒΡΑΚΗΣ. Καὶ ἐγώ, κ. Πρόεδρε, εἰσηγοῦμαι τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, διότι θὰ καλύψῃ μίαν ἀνάγκην. Εἶναι τυπικὸν καὶ νομίζω, ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξῃ ἀντίρρησις.

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Ζάκκας ἔχει τὸν λόγον.

§190Α. ΖΑΚΚΑΣ. Κύριοι βουλευταί, θὰ διαφωνήσω καὶ πρὸς τοὺς δύο εἰσηγητὰς καὶ τῆς πλειοψηφίας καὶ τῆς μειοψηφίας. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἔρχεται νὰ ἐπιβάλῃ διάφορα τέλη, διὰ νὰ ἠμπορέσουν νὰ ἀντιμετωπισθοῦν αἱ δαπάναι τῶν ἐπιχειρήσεων. Ἐμφανίζεται ὡς ἕνα νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔρχεται νὰ τακτοποιήσῃ τὴν δημιουργηθεῖσαν κοινωνικὴν ἀνάγκην, ἀλλὰ καὶ τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἔχουν οἱ ἐκμεταλλευταὶ τῶν λιγνιτωρυχείων, διὰ τῆς δημιουργίας πόρων οἱ ὁποῖοι θὰ διατεθοῦν δι’ ἔργα, τὰ ὁποῖα ὀφείλουν νὰ κάμουν ἐκ τῆς κειμένης νομοθεσίας. Λοιπὸν ἐὰν δεχθῶμεν τὸ νομοσχέδιον, ὅσοι τὸ ψηφίσουν καὶ ἐὰν τὸ ψηφίσω καὶ ἐγώ, θὰ πρέπει νὰ ξεύρωμεν τί ψηφίζομεν. Μὴ νομίζετε, ὅτι ἐρχόμεθα νὰ διασφαλίσωμεν τὰ συμφέροντα πτωχῶν ἀνθρώπων ὅπως εἶναι οἱ κάτοικοι τοῦ Περιστερίου, τῶν ὁποίων τὰ σπίτια ἔπεσαν, ἢ τῆς Ἀνθουπόλεως, ἢ τοῦ Ἡρακλείου κ.λ.π. Δὲν πρόκειται νὰ ἱκανοποιηθοῦν αἱ ἀνάγκαι τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν. Τὸ πρῶτον ἀπὸ ὅλα εἶναι, πῶς θὰ ἀντιμετωπίσουν οἱ κύριοι τῶν ἐπιχειρήσεων αὐτῶν τὰς ἐπιτακτικὰς διὰ τὴν συνέχισιν τῆς ἐκμεταλλεύσεως δαπάνας, ποὺ θὰ ἀπαιτήσῃ ἡ λιθογόμωσις ἢ ἡ διάνοιξις νέων στοῶν κ.λ.π. Διὰ πρώτην φορὰν ἐπιβάλλεται ἕνα 10% εἰς τὴν κατανάλωσιν τοῦ λιγνίτου καὶ συγχρόνως ἐπιβάλλεται ἕνα τέλος κατὰ τετρ. πῆχυν ἐπὶ τῶν χώρων τῶν λιγνιτωρυχείων, οἱ ὁποῖοι ἀνήκουν εἰς πτωχοὺς ἀνθρώπους, διὰ νὰ ἀνακουφισθοῦν αἱ ἐπιχειρήσεις. Αὐτὸ εἶναι τὸ κατ’ ἀρχήν. Λέγεται, ὅτι αὐτὸ τὸ 10% θὰ κατατίθεται ἀπὸ κάθε ἐπιχείρησιν εἰς τὴν Τράπεζαν, εἰς ἕνα εἰδικὸν λογαριασμὸν καὶ ὁ πόρος αὐτὸς θὰ χρησιμοποιηθῇ, διὰ τοὺς σκοποὺς ποὺ σᾶς ἀνέφερον καὶ διὰ τὴν ἀποζημίωσιν βλαβέντων σπιτιῶν κ.λ.π. Δὲν προβλέπεται ὅμως, ὅτι ἡ Τράπεζα δὲν θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ διαθέσῃ οὐδὲν μέρος τοῦ πόρου αὐτοῦ, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ αἰτιολογικὴ ἀνάγκη, συμφώνως πρὸς τοὺς σκοποὺς ποὺ ἀναγράφει τὸ νομοσχέδιον, ὡς αἰτιολογίαν τῆς ἐπιβολῆς τοῦ τέλους.

§191Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Ἐμπ.). Ἡ παρατήρησίς σας ὀφείλεται εἰς τὸ ἁπλούστατον πρᾶγμα, ὅτι δὲν γνωρίζετε, ὅπως δὲν ἐγνώριζον καὶ ἐγώ, ἐὰν δὲν εἶχον ἀσχοληθῆ μὲ τὸ θέμα, πῶς κοστολογεῖται ὁ λιγνίτης. Διότι, ἐὰν τὸ ἐγνωρίζατε αὐτό, θὰ ἐβλέπατε, ὅτι ὑπάρχει ἕνα κοστολόγιον, εἰς τὸ ὁποῖον περιλαμβάνονται, καὶ ὀρθῶς, ὅλα τὰ κονδύλια, πλὴν τῶν κονδυλίων τῶν ἀφορώντων εἰς ἀπαλλοτριώσεις. Ἐὰν ἐξακολουθήσῃ αὐτὸ τὸ καθεστὼς καὶ μὲ συγχωρεῖτε ποὺ σᾶς διακόπτω, ἀλλὰ θέλω νὰ συμφωνήσετε καὶ σεῖς ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ νομίζω, ὅτι θὰ συμφωνήσετε, θὰ ἔπρεπε νὰ ἀκολουθήσωμεν μίαν ἐκ τῶν δύο διαδικασιῶν. Ἢ θὰ πρέπει νὰ ἐπιτρέψωμεν νὰ περιληφθοῦν τὰ ἔξοδα τῶν ἀπαλλοτριώσεων εἰς τὸ κοστολόγιον, ἢ θὰ πρέπει νὰ ἐπιβάλωμεν αὐτὸ τὸ τέλος καὶ νὰ ἐπιβάλωμεν τὸ τέλος, ὅσον διαρκοῦν αἱ ἀπαλλοτριώσεις. Λοιπόν, ὅταν θὰ εἰσηγηθῶ τὸ θέμα, εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ σᾶς πείσω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι κοινωνικώτατον καὶ παραγωγικώτατον. Ἐὰν δὲν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτό, σᾶς δηλῶ ρητῶς, ὅτι κλείουν, ἡ Καλογρέζα, τὸ Ἡράκλειον καὶ τὸ Περιστέρι, ἐκ λόγων ἀντικειμενικῶν. Ἐδῶ δὲν πρόκειται περὶ κερδῶν, ἢ ὄχι. Σᾶς λέγω ὑπευθύνως, ὅτι κλείει τὸ Περιστέρι καὶ θὰ καταρρεύσῃ ὁλόκληρος ἡ Ἀνθούπολις. Πρέπει κάποιος νὰ στηρίξῃ τὸ λιγνιτωρυχεῖον, διότι ἄλλως θὰ πέσουν τὰ σπίτια τὰ ὁποῖα κακῶς βεβαίως καὶ παρανόμως ἐκτίσθησαν, διότι ὤφειλε ἡ Πολιτεία νὰ προλάβῃ, νὰ κτισθοῦν, ἀλλὰ ἐφ’ ὅσον δὲν τὰ ἐπρόλαβε, ὀφείλει νὰ τὸ σεβασθῇ. Σᾶς πληροφορῶ δέ, ὅτι οἱ κάτοικοι τῆς Ἀνθουπόλεως, τοὺς ὁποίους ἐπεσκέφθην δίς, ἔχουν συμφωνήσει πρὸς τὸ νομοσχέδιον. Αἱ παρατηρήσεις λοιπὸν τοῦ κ. συναδέλφου ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ ὀφείλονται εἰς τὸ γεγονὸς ὅτι διέλαθεν, ἡ πρώτη παράγραφος τοῦ νομοσχεδίου καὶ εἰς τὸ γεγονός, ὅτι δὲν γνωρίζει, οὔτε ὀφείλει ἄλλωστε νὰ γνωρίζῃ, κατὰ ποῖον περίπλοκον καὶ παράδοξον τρόπον γίνεται ἡ κοστολόγησις τῶν λιγνιτῶν. Σᾶς λέγω, ὅτι τὸ 10% δὲν πρόκειται νὰ ἐπιβαρύνῃ τὴν κατανάλωσιν, ἀλλὰ πρόκειται νὰ ἀποστερήσῃ περιθώριον κέρδους ὡρισμένας βιομηχανικὰς καταναλωτρίας. Κύριοι, ὁ λιγνίτης κοστολογεῖται ἀναλόγως τῆς θερμιδικῆς του ἀποδόσεως καὶ κοστολογεῖται φορτωμένος εἰς τὸ λιγνιτωρυχεῖον. Ἑπομένως, ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέραν προστίθενται τὰ ἔξοδα τῆς μεταφορᾶς. Ὅλοι οἱ Ἐπαρχιακοὶ λιγνῖται, λοιπόν, στοιχίζουν κατὰ τοννοθερμίδα πολὺ ἀκριβότερον ἀπὸ ὅ,τι στοιχίζουν οἱ λιγνῖται τῆς Καλογρέζας εἶναι κατ’ ἐξοχὴν λαμπεροὶ καὶ πολὺ περισσότεροι καὶ ἀπὸ τὸν λιγνίτην τῆς Ἀνθουπόλεως. Αἱ τιμαὶ δὲν διαμορφώνονται ὡς εἶναι φυσικόν, ὄχι ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ κατωτάτου, ἀλλὰ τοῦ ἀνωτάτου ὁρίου τοῦ κόστους. Κατὰ συνέπειαν, τὸ Νομοσχέδιον ἔχει τοῦτο τὸ προσόν, ὅτι αἱ τιμαὶ δὲν πρόκειται νὰ μεταβληθοῦν ἐν τῇ οὐσίᾳ των καὶ ἀπὸ αὐτὴ τὴ δουλειὰ θὰ περιορισθοῦν ὡρισμένα κέρδη καὶ θὰ ἐπιτρέψουν εἰς δύο ἐπιχειρήσεις, αἱ ὁποῖαι ἀπασχολοῦν τόσον κόσμον, νὰ δουλέψουν. Οἱ κάτοικοι τῆς Ἀνθουπόλεως θὰ εἶναι ἐνθουσιασμένοι νὰ πληρώσουν 50 λεπτὰ ἐπὶ μίαν 5ετίαν κατὰ ἀκάλυπτον τετραγωνικὸν μέτρον καὶ νὰ ἔχουν ὡς ἀντάλλαγμα τὴν νομιμοποίησίν των ἐπὶ τῶν οἰκοπέδων τὰ ὁποῖα κατέχουν σήμερον. Διότι κάποιος πρέπει νὰ βάλῃ τὰ χρήματα διὰ νὰ γίνῃ ἡ ἀναγκαία λιθογόμωσις ὑπὸ τὰς στοάς, διότι ἀλλέως θὰ καταρρεύσῃ ὁλόκληρον τὸ σύστημα καὶ θὰ ἔχωμεν θύματα. Παρακαλῶ νὰ πιστεύσῃ ὁ κ. συνάδελφος ὅτι δὲν θὰ ἔφερνα νομοσχέδιον ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ὠφελήσω δύο βιομηχάνους. Τὸ ἔφερα διότι νομίζω ὅτι προστατεύω καὶ τὰ συμφέροντα τῶν ἐργατῶν καὶ τὰ συμφέροντα βεβαίως τῆς παραγωγῆς, τὰ νόμιμα συμφέροντα ἀλλὰ τὰ συμφέροντα πρὸ παντὸς τῶν κατοίκων, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς τὴν κατάστασιν αὐτήν. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ταύτην παρακαλῶ τὸν κ. συνάδελφον νὰ ἀναθεωρήσῃ τινὰς τῶν ἀπόψεών του τὰς ὁποίας ἐξέθεσε.

§192Α. ΖΑΚΚΑΣ. Εὐχαριστῶ πολύ, κύριε Ὑπουργέ, διότι ἐπιχειρήσατε νὰ μὲ κάμετε νὰ ἀλλάξω γνώμην καὶ ὡμιλήσατε περισσότερον ἀπὸ ὅ,τι ὡμίλησα ἐγώ. Αὐτὸ ἀποδεικνύει τὸ ἐνδιαφέρον σας καὶ δι’ αὐτὸ σᾶς εὐχαριστῶ. Ἀλλὰ δὲν θὰ ἀνέβαινα εἰς τὸ βῆμα, κύριε Ὑπουργέ, διὰ νὰ ἔχω τὴν εὐχαρίστησιν νὰ σᾶς κάμω ἀντιπολίτευσιν. Δὲν εἶμαι ἐκ τῶν μελῶν τῆς Βουλῆς τὰ ὁποῖα ἐπιδιώκουν αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὰς ἱκανοποιήσεις. Ἐπέρασα τὴν ἐποχὴν αὐτήν. Ἐδῶ οἱ ἐκμεταλλευταὶ τῶν ἐπιχειρήσεων ἐπιβαρύνονται μὲ ὡρισμένας κακὰς πράξεις καὶ δι’ αὐτὸ — καὶ μὴν τὸ πάρετε τοῦτο ὡς ἀντιπολιτευτικὴν διάθεσιν — εὐθύνονται καὶ αἱ ὑπηρεσίαι σας. Καὶ ὁ ἐκπροσωπῶν τὰς Ὑπηρεσίας ἐδῶ εἶσθε ἐσεῖς. Ἐπανειλημμένως ἠσχολήθην μὲ τὸ θέμα τοῦτο, ἐπῆγα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Βιομηχανίας ἀπὸ τὸ 1951 πλειστάκις καὶ ἐζήτησα νὰ κυττάξουν τί γίνεται ἐκεῖ. Καὶ διαρκῶς ἔχω βεβαιώσεις ὅτι θὰ γίνῃ τοῦτο ἢ ἐκεῖνο, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ φθάσωμεν εἰς τὸν κίνδυνον τῆς καταρρεύσεως. Δὲν θέλω νὰ εἴπω ὅτι δὲν ἀντιλαμβάνεσθε τὸ θέμα, ἀλλὰ νομίζω ὅτι δὲν ἐπροσέξατε ὅσον πρέπει τὰς ὑποχρεώσεις τὰς ὁποίας ἔχουν οἱ κύριοι αὐτοὶ διὰ νὰ λάβουν τὰ ἀναγκαῖα μέτρα προνοίας δαπάναις των. Εἴπατε ὅτι δὲν θὰ ὠφεληθῇ κανείς. Πῶς δὲν θὰ ὠφεληθῇ; Τὸ κόστος τοῦ λιγνίτου πρέπει νὰ καθορίζεται ἐπὶ τῇ βάσει τῶν δικαιολογημένων ἐξόδων καὶ ὄχι τῶν ἐξόδων τὰ ὁποῖα προκαλοῦνται ἀπὸ τὴν ἀμέλειαν τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν. Λοιπόν, Κύριε Ὑπουργέ, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ἀναθεωρήσετε τὴν γνώμην σας.

§193Κ. ΣΑΜΑΡΑΣ. Γνωρίζετε, κύριε συνάδελφε, ὅτι ἡ ἐκμετάλλευσις τῶν λιγνιτωρυχείων καὶ ὅλων τῶν μεταλλείων γίνεται ἐπιστημονικῶς. Ἡ κατεύθυνσις μιᾶς στοᾶς δὲν δίδεται βάσει τῆς ἐπιθυμίας τοῦ ἐκμεταλλευτοῦ, ἀλλὰ βάσει ἐπιστημονικῶν δεδομένων. Νομίζω ἐξ ἄλλου ὅτι τὸ παράνομον κτίσιμον ἐπεξετάθη μετὰ τὸ 1945 καὶ συνεχίζεται. Πῶς αἱ ἐπιχειρήσεις αἱ ὁποῖαι εὑρίσκονται εἰς τὸ χεῖλος τῆς καταρρεύσεως, πῶς νομίζετε ὅτι εἶναι ἱκαναὶ νὰ καλύψουν ὅλας τὰς δαπάνας αὐτάς;

§194Α. ΖΑΚΚΑΣ. Πάντοτε προσέχω αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέτε, κύριε συνάδελφε. Ἔχω νὰ σᾶς εἴπω τοῦτο. Πῶς νὰ γνωρίζῃ ὁ κόσμος τί γίνεται ἀπὸ κάτω. Πρέπει νὰ γίνεται κατὰ τρόπον ἐπιστημονικὸν ἡ ἐκμετάλλευσις. Δηλαδὴ τοῦτο σημαίνει ὅτι ὁ ἐνδιαφερόμενος πάει νὰ κερδίσῃ. Τοῦτο θὰ τὸ παρακολουθήσῃ ὁ ἁρμόδιος ἐπιστήμων καὶ θὰ δώσῃ τὴν κατεύθυνσιν. Νὰ γίνεται δὲ ἡ ἐκμετάλλευσις εἰς βάθος ὀλιγώτερον τῶν 50 μέτρων. Ἐδῶ ὀφείλει νὰ ἐπέμβῃ ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία. Καὶ ἡμεῖς θέλομεν ἐπιστημονικὴν τὴν ἐκμετάλλευσιν, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ὅμως ὅτι ἡ ἐπιστήμη δὲν θὰ εἶναι μόνον ὠφέλιμος, ἀλλὰ θὰ πρέπει νὰ ὑπερασπίζῃ καὶ τὴν ζωὴν τῶν ἀτόμων.

§195Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Νομίζω, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι τὸ Νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν αἴρει τὰς ἀπαγορευτικὰς διατάξεις τοῦ μεταλλευτικοῦ Κώδικος, καθ’ ἃς δὲν ἐπιτρέπεται ἡ ἐπέκτασις τῶν στοῶν ὅπου ὑπάρχουν κατῳκισμένοι χῶροι.

§196Α. ΖΑΚΚΑΣ. Ἐνῷ ἀντιθέτως ἔρχεται καὶ ἀπαλλάσσει τὸν ἐκμεταλλευτὴν ἀπὸ βάρη καὶ τὸν ἀποθρασύνει.

§197Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Βιομ.). Ἐὰν τοὺς ἔβαζα εἰς τὸ κοστολόγιον ἕνα κονδύλιον μὲ τὸ ὁποῖον νὰ ἠμποροῦν νὰ καλυφθοῦν, ὅλα αὐτὰ ποὺ λέτε εἶναι καλὰ καὶ ἅγια. Ἔπρεπε λοιπόν, νὰ εὑρεθῇ κἄποια λύσις, καὶ ἡ λύσις εἶναι ὅτι ἀφοῦ δὲν ἠμπορῶ νὰ προσθέσω εἰς τὸ κοστολόγιον ἐφ’ ὅσον τρία ἕως τέσσαρα λιγνιτωρυχεῖα εἰς τὴν Ἑλλάδα ἔχουν κονδύλια ἀπαλλοτριώσεως, ἔπρεπε νὰ εὕρω αὐτὴν τὴν μέθοδον. Δὲν εἶχα ἀπολύτως καμμίαν διέξοδον καὶ θὰ σᾶς δώσω διὰ νὰ ἴδητε πῶς γίνεται τὸ κοστολόγιον τῶν λιγνιτωρυχείων. Δὲν περιλαμβάνει κανένα ἄλλο κονδύλιον ἐκτὸς ἀπὸ τὰ ἑξῆς: Ἡμερομίσθια, ΙΚΑ, Γενικὰ ἔξοδα (ἀναγινώσκει). Μὲ αὐτὸ τὸ κέρδος 7% οὕτως ὑπολογιζόμενον ὅταν ὁ τόκος τοῦ χρήματος εἰς τὴν Ἑλλάδα εἶναι οἷος εἶναι, εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντεπεξέλθῃ μία ἐπιχείρησις. Σᾶς λέγω ἐμπειρικῶς ὅτι ἡ ἐπιχείρησις εἶναι εἰς κατάστασιν ἀπελπισίας τόσον ὥστε ἡ Ἀνθούπολις εἶναι ἀποκλεισμένη. Ἔχουν ἔλθει ὅλοι οἱ βουλευταὶ ὅλων τῶν Κομμάτων ἀπὸ τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς μέχρι τῆς συμπολιτεύσεως καὶ εἶπον, πρὸς Θεοῦ κύριε Ὑπουργέ, ψηφίσατε τὸ νομοσχέδιον διὰ νὰ ἴδουν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ὅτι κάποια λύσις δίδεται εἰς τὸ δρᾶμα. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐὰν δὲν ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον, ἡ μὲν Ἀνθούπολις θὰ σταματήσῃ τὸ δὲ Ἡράκλειον καθὼς καὶ ἡ Καλογρέζα θὰ σταματήσουν καὶ αὐτά.

§198Α. ΖΑΚΚΑΣ. Γνωρίζω, κύριε Ὑπουργέ, τί ζητοῦν καὶ πῶς καταρτίζονται τὰ κοστολόγια. Ἐκεῖνο ποὺ ἐπαναλαμβάνω εἶναι ὅτι βεβαίως τὸ νομοσχέδιον πρέπει νὰ ψηφισθῇ. Δὲν νομίζω ὅμως ὅτι πρέπει νὰ ψηφισθῇ ὅπως τὸ ἔχετε διατυπώσει. Ἐκεῖνο ποὺ ἔχω παρατηρήσει εἶναι ὅτι δὲν βλέπω νὰ λαμβάνεται μέριμνα ὑπὲρ τῶν δικαιούχων. Ἀφίνετε διὰ τοῦ νομοσχεδίου σας τὸν Ὑπουργὸν νὰ τὰ κάμῃ ὅλα μόνος του. Δὲν θὰ μπορέσητε, κύριε Ὑπουργέ, μόνος σας. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλεται εἶναι νὰ συστήσητε μίαν Ἐπιτροπὴν ἀπὸ πληγέντας ἀπὸ ἕνα δημοτικὸν σύμβουλον τῆς περιοχῆς συγκεκριμένως τοῦ Δήμου Περιστερίου, ὑποδεικνυόμενον ἀπὸ τὸ Δ. Σ. καὶ ἀπὸ ἕνα ἀντιπρόσωπον τῶν ἐργατῶν, ἡ ὁποία Ἐπιτροπὴ νὰ μὴ ἔχῃ μὲν ἀποφασιστικὴν γνώμην, ἀλλὰ ἀπαραιτήτως νὰ ἀπαιτῆται ἡ σύμφωνος γνώμη της ἐπὶ τῆς διαθέσεως τοῦ δημιουργουμένου διὰ τοῦ νομοσχεδίου πόρου. Ὅλα μὲ τὴν ὑπογραφὴν τοῦ Ὑπουργοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν. Δεχθῆτε κ. Ὑπουργέ, αὐτὴν τὴν διαδικασίαν ποὺ προτείνω. Φροντίσατε, κ. Ὑπουργέ νὰ μὴ ἀποθρασυνθῇ ἡ ἐπιχείρησις πάλιν, διότι τοῦτο τὸ βλέπετε τώρα σεῖς, ἀλλὰ ἐγὼ ἀσχολοῦμαι διὰ τὸ ζήτημα αὐτὸ ἀπὸ τοῦ 1945. Σκεφθῆτε τα λοιπὸν κ. Ὑπουργέ, ὅλα αὐτὰ καὶ θὰ ἐπρότεινα νὰ μὴ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον ἀπόψε, ἀλλὰ νὰ τὸ ἀναβάλωμεν δι’ αὔριον ἢ ἐὰν δὲν συμφωνῆτε εἰς τοῦτο τοὐλάχιστον νὰ δεχθῆτε τροπολογίαν ἀποδεχομένην νὰ γίνεται ἡ διανομὴ μετὰ σύμφωνον γνώμην τῆς Ἐπιτροπῆς τὴν ὁποίαν ἀνωτέρω ἀνέφερα. Καὶ νὰ διαγράψετε τὸ ἄρθρον ποὺ προβλέπει τὴν φορολογίαν τῶν κατοίκων διὰ νὰ ἀνακουφισθοῦν ἀπὸ τοὺς ἐργοδότας πού, ὑπονομεύουν τὴν πτωχὴν κατοικίαν, ἡ ὁποία πρέπει νὰ εἶναι σεβαστὴ εἴτε ἐκτίσθη σύμφωνα μὲ τὸ σχέδιον πόλεων εἴτε ὄχι.

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Τσουκαλᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§200Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Εἶχον ὁρισθῆ εἰσηγητὴς τῆς μειοψηφίας, κ. συνάδελφοι, ὅταν τὸ νομοσχέδιον εἶχε κατατεθῆ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ ἄρθρου 35 τοῦ Συντάγματος καὶ ὡς ἐκ τούτου ἔχω κάπως κατατοπισθῆ εἰς τὸ θέμα καὶ πρέπει νὰ ἀναγνωρισθῇ ὅτι μελετήσας τὰ πράγματα τότε ἐπείσθην ὅτι τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν εἶναι ὀρθόν. Διότι ἐδῶ πρόκειται περὶ ἑνὸς προβλήματος ἰσχύοντος παντοῦ εἰς ὅλα τὰ μέρη τοῦ κόσμου, ὅπου γίνεται ἐκμετάλλευσις τοῦ ὑπογείου πλούτου. Ἀφ’ ἑνὸς εἶναι ἀνάγκη διὰ λόγους οἱ ὁποῖοι εἶναι περιττὸν νὰ ἐξαρθοῦν—λόγους τῆς γενικῆς οἰκονομίας —νὰ γίνῃ ἡ ἐκμετάλλευσις. Ἡ ἐκμετάλλευσις συνεπάγεται ἀναποφεύκτως ζημίας τῆς ἐπιφανείας. Ὅταν λέγωμεν ἀναποφεύκτως ἐννοοῦμεν ὅτι ἐὰν ὑπάρχουν εἰς τὴν ἐπιφάνειαν παράγκες ἢ καὶ μόνιμα κτίσματα, εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ ἐπέλθουν ζημίαι. Θὰ μοῦ εἴπητε: Εἶναι θεωρητικῶς καὶ ἐπιστημονικῶς ἀδύνατος ἡ λῆψις μέτρων ἐκ τῶν ὁποίων θὰ ἀπεφεύγοντο, αἱ καταστροφαὶ τῆς ἐπιφανείας; Θεωρητικῶς καὶ ἐπιστημονικῶς ὄχι. Ἐάν, ὅμως γίνῃ τοιοῦτον τι, ἡ ἐπιχείρησις καθίσταται ἀντιοικονομικὴ καὶ συνεπῶς ἡ ἐκμετάλλευσις ἀδύνατος.

§201ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖος εὐθύνεται διὰ τὴν ἐπέλευσιν τῶν ζημιῶν;

§202Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἐκεῖ θὰ φθάσω. Ἀκριβῶς αὐτὰ τὰ συγκρουόμενα συμφέροντα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι πράγματα συμβαίνοντα εἰς τὸ Ἑλληνικὸν μόνον Κράτος, ἰσχύουν εἰς ὅλα τὰ Κράτη τοῦ κόσμου, ὅτι ἀφ’ ἑνὸς μὲν πρέπει νὰ γίνῃ ἐκμετάλλευσις τοῦ ὑπογείου πλούτου, καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἡ ἀναπόφευκτη συνέπεια τῶν ζημιῶν τῆς ἐπιφανείας ἤγαγεν ὅλας τὰς νομοθεσίας τοῦ κόσμου εἰς τὸ νὰ ἐπιτύχουν νὰ εἰσαχθῇ κάποια παρέκκλισις ἀπὸ τῶν συνήθων ἂς εἴπωμεν ἀρχῶν τοῦ δικαίου καὶ κάποια ὑποχώρησις τοῦ ἰδιωτικοῦ συμφέροντος τῶν ἐπὶ τῆς ἐπιφανείας δικαιούχων ἔναντι τοῦ γενικωτέρου καὶ ηὐξημένου οἰκονομικοῦ Ἐθνικοῦ συμφέροντος, τῆς ἐκμεταλλεύσεως τοῦ ὑπογείου πλούτου. Διὰ τὸν λόγον αὐτόν, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὡς μία γενικὴ ἀρχὴ παρίσταται ἀνάγκη ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου. Νομίζω ἄλλωστε ὅτι ὑπάρχουν καὶ εἰδικαὶ εἰς τὸ Σύνταγμα διατάξεις αἱ ὁποῖαι προστατεύουν κατὰ κάποιον τρόπον τὰ θέματα αὐτά. Φυσικὸν ὅμως εἶναι ἐξ ἄλλου ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ὑφίστανται τὰς ζημίας αὐτὰς καὶ ἀδιαφοροῦν διὰ τὴν ἐκμετάλλευσιν τοῦ ὑπογείου πλούτου καὶ νὰ θέλουν νὰ προστατεύσουν τὰ συμφέροντά των. Ἐντεῦθεν ἐδημιουργήθησαν καὶ δημιουργοῦνται προστριβαὶ αἱ ὁποῖαι ἄγουν καὶ εἰς θλιβερὰ ἐπεισόδια, ὅπως τὰ ἐπεισόδια τῆς Ἀνθουπόλεως καὶ εἰς δίκας ἀκόμη ποινικὰς ὅπου δὲν ἐτακτοποιήθησαν τὰ πράγματα κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος θὰ ἐπέτρεπε τὸ μὲν τὴν προστασίαν τῶν ἐπὶ τῆς ἐπιφανείας ἰδιοκτητῶν, τὸ δὲ θὰ παρεῖχε ἀπρόσκοπτον τὴν δυνατότητα τῆς ἐκμεταλλεύσεως τοῦ ὑπογείου πλούτου. Ὑπὸ ταύτην τὴν ἔννοιαν κύριοι συνάδελφοι ἡ βάσις τοῦ νομοσχεδίου καλῶς ἔχει, ἔστω καὶ μὲ τὴν μικρὰν φορολογίαν διὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἐξέφραζα καὶ ἐγὼ τὴν εὐχήν, ἐὰν ὑπῆρχε τρόπος νὰ ἀποφευχθῇ, διότι πρόκειται περὶ πτωχῶν ἀνθρώπων.

§203Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπουργ. Ἐμπορ.). Ἀπὸ ποῦ τότε νὰ εὑρεθοῦν τὰ λεπτά; Ἄλλωστε ἡ φορολογία εἶναι κατὰ τετραγωνικὰ μέτρα. Πόσα τετραγωνικὰ μέτρα ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ μία κατοικία ὡσὰν αὐτές;

§204Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Πάντως τάσσομαι ὑπὲρ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου. Ἔφθασα νὰ σκεφθῶ καὶ μίαν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν θὰ ἀναπτύξω περισσότερον στὸ νὰ ἀπολογηθῶ ἔναντι τῶν κ. συναδέλφων, παρὰ διότι πιστεύω ὅτι πρέπει νὰ ὑποστηριχθῇ. Ὑπάρχει μία διάταξις τοῦ Π.Κ. ἡ ὁποία λέγει ὅτι ὅστις ἐκτὸς τῶν περιπτώσεων κλπ. προκαλεῖ ἐκ προθέσεως βλάβην εἰς ἴδια αὐτοῦ πράγματα τιμωρεῖται κλπ. Ἐδῶ τί γίνεται καθημερινῶς; Ὁ ἐκμεταλλευτής, ὁ ἐπιχειρηματίας προξενεῖ βλάβην κατὰ κάποιον τρόπον εἰς ἴδιον πρᾶγμα, καθ’ ὃν χρόνον ἐκμεταλλεύεται τὸ ἴδιον αὐτοῦ πρᾶγμα. Τούτου ἀναπόφευκτος συνέπεια εἶναι νὰ προξενηθῇ ζημία εἰς τρίτους. Ὁ ἐπιχειρηματίας λοιπόν, ἐμπίπτει εἰς τὴν διάταξιν αὐτήν, πηγαίνει εἰς τὸ Πλημμελειοδικεῖον καὶ καταδικάζεται.

§205Γ. ΣΤΑΜΑΤΗΣ. Ἡ διάταξις αὐτὴ ἀπαιτεῖ πρόθεσιν ἡ ὁποία δὲν ὑπάρχει ἐν προκειμένῳ.

§206Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ὁ νόμος τοποθετεῖ τὴν πρόθεσιν εἰς τὴν φθορὰν τοῦ ἰδίου πράγματος. Δηλαδὴ ἡ πρόθεσις ἔγκειται εἰς τὴν γνῶσιν τοῦ ὅτι σκάβεις καὶ βγάζεις μετάλλευμα.

§207Γ. ΤΡΟΥΛΛΙΝΟΣ. Φθορὰ ὑπάρχει ὅταν τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐνεργείας ἡ ὁποία ἀποδίδεται εἰς τὴν μεταβολὴν τῆς ὑπαρχούσης κατοικίας (δὲν ἠκούσθη) ........

§208Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει εὑρίσκω ὅτι ὑπάρχει μία ἀντίφασις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ κατὰ τοῦτο, ὅτι ἐνῷ ὁ νομοθέτης υἱοθετεῖ τὴν ἄποψιν ὅτι αἱ ζημίαι εἶναι ἀναπόφευκτοι, ἀφ’ ἑτέρου, λαμβάνει νομοθετικὰ μέτρα διὰ νὰ ἀποζημιώσῃ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι θὰ ὑποστοῦν τὰς ζημίας. Ἡ παράλληλος ἰσχὺς τῶν διατάξεων αὐτῶν νομίζω ὅτι περικλείει μίαν ἀντίφασιν. Πάντως ἡ ἀποζημίωσις τῶν ἐπὶ τῆς ἐπιφανείας ζημιουμένων εἶναι κάτι τὸ ἀπαραίτητον ἀπὸ τῆς κοινωνικῆς πλευρᾶς, τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξε ὁ κ. Ὑπουργός, ἀλλὰ καὶ διότι θὰ ἀποτρέψῃ τὰς προστριβὰς εἰς τὸ μέλλον. Ἤθελα κ. Ὑπουργέ, νὰ διατυπώσω μόνον μίαν παρατήρησιν ἐπὶ τῆς παραγράφου 5 τοῦ ἄρθρου 2. Λέγετε ἐκεῖ ὅτι «πᾶν ὑπόλοιπον ἐκ τοῦ λογαριασμοῦ προσθέτει αὐξήσεις................. (ἀναγινώσκει)...........» Αὐτὸ τὸ ἤθελε μείνει ἀδιάθετα, καταλείπει ἀπροσδιόριστον τὸν χρόνον. Νομίζω ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ προστεθῇ: «μετὰ τὴν πλήρη ἐκμετάλλευσιν». Διότι ἐφέτος φερ’ εἰπεῖν δὲν ἐσημειώθησαν ζημίαι καὶ παρέμεινεν ὑπόλοιπον.

§209Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπουργ. Ἐμπ.). Δέχομαι τὴν παρατήρησίν σας ὡς ὀρθοτάτην.

§210Α. ΖΑΚΚΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, διατί ὁ φόρος νὰ διατεθῇ ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου; Νομίζω ὅτι καλλίτερον ἦτο νὰ διατεθῇ διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τοῦ Δήμου.

§211Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπουργ. Ἐμπ.). Πρὶν ἀκόμη τὰ εἰσπράξουμε τὰ χρήματα αὐτὰ θέλατε νὰ φανοῦμε γενναιόδωροι καὶ νὰ τὰ χαρίσωμεν ἐδῶ κι’ ἐκεῖ; Ἂς τὰ πάρῃ τὸ Δημόσιον καὶ θὰ ἴδωμεν κατόπιν τί θὰ τὰ κάμωμε.

§212Α. ΖΑΚΚΑΣ. Νὰ τὰ πάρῃ ὁ Δῆμος, τοῦ ὁποίου οἱ κάτοικοι πάσχουν, ἀπὸ ἀπόψεως οἰκισμοῦ. Κάμνω τὴν πρότασιν αὐτήν, διότι μᾶς εἴπατε, ὅτι μετέβητε εἰς τὸ Περιστέρι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ εἴδατε τὴν ἀθλίαν κατάστασιν τῆς ὁδοποιΐας τῆς περιοχῆς αὐτῆς. Εἶναι λοιπόν, καλύτερον νὰ ἐνισχύσωμεν τοὺς Δήμους, διὰ νὰ κάμνουν ὡρισμένα ἔργα.

§213Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 6 θέλω νὰ παρατηρήσω, κύριε Ὑπουργέ, μήπως ἡ διάταξις αὐτοῦ, κατὰ τὴν ὁποίαν δι’ ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργοῦ Βιομηχανίας δύναται νὰ ἀπαγορευθῇ ἡ παρεχομένη προσαύξησις, δὲν εἶναι ποινή, ἀλλὰ προνόμιον μὲ ἀποτέλεσμα τὸν συναγωνισμόν.

§214Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπουργ. Βιομ.–Ἐμπορ.). Ὁ σκοπὸς εἶναι νὰ ἠμπορῶ νὰ τὸν κλείσω, ἐὰν εἶναι κακόπιστος.

§215Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἐὰν θὰ ἔχῃ ζημίας προτιμᾷ νὰ μὴ κάμῃ χρῆσιν;

§216Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπουργ. Βιομηχαν.–Ἐμπ.). Τότε, εἶναι ἄλλο θέμα. Ἐγὼ λέγω, ὅτι ἠμπορῶ νὰ τὸν ἀποστερήσω ἑνὸς προνομίου.

§217Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Τὸ εὑρίσκετε, πάντοτε προνόμιον, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ πωλήσῃ τὸν λιγνίτην του εἰς τιμὴν εὐθηνοτέραν κατὰ 10% τοῦ ἄλλου;

§218Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπουργ. Ἐμπ.–Βιομηχαν.). Δὲν θὰ ἠμπορῇ νὰ συνεχίσῃ τὴν ἐκμετάλλευσιν, τὴν ἀπαγορεύω κατὰ τὸν μεταλλευτικὸν Κώδικα, ὅπως τώρα τὴν ἔχω ἀπαγορεύσει.

§219Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ὅταν τοῦ ἀπαγορεύετε τὴν προσαύξησιν, σημαίνει ὅτι ὑπάρχει ἡ δυνατότης καὶ ὁ τρόπος τῆς συνεχίσεως μὲν τῆς ἐπιχειρήσεως, ἀλλὰ ἄνευ τῆς προσαυξήσεως.

§220Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπουργ. Ἐμπ.–Βιομηχαν.). Ὄχι, κύριε συνάδελφε. Δὲν εἶναι αὐτό. Ἐὰν ὑπάρχῃ ἡ δυνατότης, νὰ συνεχίσῃ ἡ ἐπιχείρησις ἐπὶ ἕνα χρονικὸν διάστημα, αὐτὸ δὲν τὸ γνωρίζω. Γνωρίζω μόνον, ὅτι θὰ εἶναι ἕνα βαρύτατον πλῆγμα, αὐτὴν τὴν στιγμήν. Καὶ τὸ δικαίωμα αὐτὸ τὸ ἔχει ὁ Ὑπουργὸς μετὰ γνώμην τοῦ Συμβουλίου.

§221Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἐπισημαίνω τὸν κίνδυνον καὶ κατὰ συνέπειαν καὶ τὰς εὐθύνας. Σεῖς θὰ τὰς φέρετε καὶ ὄχι ἐγώ.

§222Α. ΖΑΚΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχομεν ἀπαρτίαν;

§223ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεμία ἔνστασις ἀπαρτίας ὑπάρχει. Ἔχω μόνον μίαν ἔκθεσιν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἐκ τῆς ὁποίας ἐμφαίνεται, ὅτι ὁμοφώνως ἀποδέχεται τὸ νομοσχέδιον. Ὁ κ. Γ. Βογιατζῆς ἔχει τὸν λόγον.

§224Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ λιγνιτικὸν πρόβλημα εἶναι μέγιστον διὰ τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν τῆς χώρας Πρέπει νὰ μελετηθῇ τὸ ζήτημα τοῦ λιγνίτου ἐν τῷ συνόλῳ του καὶ νὰ ἐνισχυθῇ ἡ λιγνιτοπαραγωγὴ καὶ νὰ γίνῃ βασικὸν πρόγραμμα ἐνισχύσεως καὶ ἀνασυγκροτήσεως τῶν λιγνιτωρυχείων τῆς χώρας. Ἡ τελευταία κρίσις τῶν πετρελαίων τῆς Μέσης Ἀνατολῆς καὶ οἱ ἐκ ταύτης περιορισμοὶ εἰς ὑγρὰ καύσιμα μᾶς δίδουν τὸ μέτρον καὶ τὴν σοβαρότητα ποὺ ἔχουν τὰ ἐγχώρια καύσιμα δι’ αὐτὴν ταύτην τὴν ζωὴν τοῦ Ἔθνους. Προχωρήσατε κ. Ὑπουργέ, εἰς τὴν λῆψιν τῶν γενικῶν ἐπιβαλλομένων μέτρων διὰ τὴν ὑποστήριξιν τῶν ἑλληνικῶν λιγνιτῶν καὶ θὰ προσφέρετε μεγάλην ὑπηρεσίαν εἰς τὴν χώραν. Τὰ κεφάλαια αὐτὰ ποὺ θὰ σχηματίζωνται διὰ τοῦ νομοσχεδίου θὰ ἀφοροῦν καὶ τὰ λιγνιτωρυχεῖα τῆς Κύμης. Ὀφείλω ἰδιαιτέρως νὰ τονίσω τὸ γεγονὸς αὐτὸ διότι διὰ τῶν χρημάτων αὐτῶν θὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ ἀποζημιωθοῦν καὶ νὰ κτισθοῦν νέα καὶ ὡραῖα σπίτια εἰς ὡρισμένα χωρία εἰς τὴν περιφέρειαν τῶν λιγνιτωρυχείων τῆς Κύμης ὅπως οἱ Καλλιάνοι, οἱ Μελετιάνοι, Τὸ Βίταλο καὶ ἄλλα. Ὑπάρχουν σήμερον σπίτια, ἐκκλησίαι καὶ σχολεῖα ἀκόμη ποὺ εἶναι ἑτοιμόρροπα ἐξ αἰτίας τῶν στοῶν ἐκμεταλλεύσεως. Εἶναι ἄμεσος ἡ ἀνάγκη νὰ δοθοῦν ἀποζημιώσεις καὶ νὰ κτισθοῦν νέα σπίτια διὰ τοὺς κατοίκους τῶν Κολλιάνων καὶ τῶν ἄλλων χωριῶν ποὺ ἔχουν πάθει ἐξ αἰτίας τῶν λιγνιτωρυχείων. Πρέπει δὲ ἡ βοήθεια νὰ εἶναι ἄμεσος διότι εὑρισκόμεθα εἰς τὰ πρόθυρα τοῦ χειμῶνος καὶ οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ θὰ παραμείνουν ἄστεγοι. Ἐπίσης πρέπει νὰ ἐπανορθωθοῦν αἱ ζημίαι εἰς τὴν ἐκκλησίαν Βιτάλου καὶ τῶν ἄλλων χωριῶν.

§225Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπουργ. Ἐμπ.–Βιομηχαν.). Ὄχι, τότε πηγαίνομεν εἰς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. Τσουκαλᾶς καὶ τὰ ὁποῖα λέγει ὁ Μεταλλευτικὸς Κῶδιξ. Αὐτά, ὑποτίθεται ἀποσκοποῦν εἰς τὴν ἀντιμετώπισιν ἐκείνων τῶν δαπανῶν, αἱ ὁποῖαι γίνονται, ὅπως εἶπεν ὀρθῶς ὁ ἐξ Ἀθηνῶν προλαλήσας κ. συνάδελφος, ὅτι εἶναι ἀναγκαῖαι ζημίαι. Εἶναι ἐπακόλουθα τῆς ἐκμεταλλεύσεως, ἔστω καὶ ἐὰν αὕτη γίνεται μεθ’ ὅλων τῶν κανόνων τῆς τέχνης καὶ τῆς ἐπιστήμης. Τὸ παρὸν νομοσχέδιον δὲν ἀποσκοπεῖ εἰς τὴν ἀντιμετώπισιν ἐκείνων τῶν ζημιῶν, τὰς ὁποίας ὁ ἐκμεταλλευτὴς τοῦ μεταλλείου παρανόμως ἐνεργῶν, ἐδημιούργησεν. Ἀποσκοπεῖ, ἁπλῶς εἰς τὴν θεραπείαν ἐκείνων τῶν ζημιῶν, αἵτινες εἴτε εἶναι αὐτὴν τὴν στιγμήν, ἤδη, δημιουργημέναι καὶ δὲν ἀπεδείχθη, ὅτι ἐδημιουργήθησαν ἐξ ἀποκλειστικῆς αὐτοῦ ὑπαιτιότητος τρομερᾶς καὶ φοβερᾶς.

§226Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἠμπορούσατε νὰ τὸ διευκρινήσετε.

§227Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπουργ. Ἐμπ.–Βιομηχαν.). Νομίζω, ὅτι εἶναι αὐτονόητον.

§228Α. ΖΑΚΚΑΣ. Δὲν εἶναι ἀπολύτως.

§229Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπουργ. Ἐμπ.–Βιομηχαν.). Ὑπάρχει καὶ ἡ ἑξῆς διασφάλισις: Δὲν ἠμπορεῖ νὰ παίρνῃ τὰ χρήματα καὶ νὰ τὰ χρησιμοποιῇ, ὡς βούλεται, ἀλλὰ μετ’ ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργοῦ, ἥτις ἐκδίδεται μετὰ γνώμην τοῦ Μεταλλευτικοῦ Συμβουλίου.

§230Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Χαίρω ἰδιαιτέρως, κ. Ὑπουργέ, διότι πρέπει νὰ σᾶς εἴπω ὅτι πέραν τῆς πρωτευούσης καὶ εἰς τὰ λιγνιτωρυχεῖα τῆς Κύμης, ὑπάρχουν οἰκίαι κατακομματιασμέναι ἀπὸ τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν λιγνιτωρυχείων καὶ ἀπὸ τὸ ἓν μέρος αἱ Κρατικαὶ Ὑπηρεσίαι τὰς χαρακτηρίζουν ὡς ἐπικινδύνους ἑτοιμορρόπους, ἀπὸ τὸ ἄλλο δὲ δὲν δίδει κανεὶς εἰς αὐτοὺς βοήθειαν οἰκονομικὴν διὰ νὰ φύγουν θὰ ἔλεγον ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ αὐξήσετε τὸ 10% διὰ νὰ καταστῇ δυνατὴ ἡ ἄμεσος ἀντιμετώπισις τῶν τοιούτων περιπτώσεων.

§231Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπουργ. Ἐμπ.–Βιομηχαν.). Προβλέπω ὅτι ἀπ’ αὐτὰ θὰ δύναται νὰ δανεισθῇ ὁ ἐπιχειρηματίας ἐὰν δὲν τὸ ἔκαμεν αὐτό, ἡ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος, δὲν θὰ ἦτο διατεθειμένη νὰ δανεισθῇ — ἔτσι καθιστάμενος ἀπὸ ἀπόψεως Τραπεζιτικῆς φερέγγυος θὰ συνάψῃ δάνειον ἀπὸ τὴν Τράπεζαν.

§232Α. ΖΑΚΚΑΣ. Δὲν μεριμνᾶτε διὰ νὰ εὐχεράνετε τὴν πίστιν τῶν ἐκμεταλλευτῶν.

§233Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ’ Βιομ. καὶ Ἐμπ.). Μεριμνῶ καὶ παραμεριμνῶ. Μὲ συγχωρεῖτε ἀλλὰ δὲν τὸ ἐδιαβάσατε. Ἐὰν ἐπήγαινεν ὁ ἔχων τὴν ἐκμετάλλευσιν τοῦ λιγνιτωρυχείου εἰς τὴν Τράπεζαν καὶ ἔλεγε δῶσε μου τόσα χρήματα, διὰ νὰ προχωρήσω, ἡ Τράπεζα δὲν θὰ τοῦ ἔδιδε δεκάρα διότι γνωρίζει ὅτι εἶναι κλεισμένη. Τοῦ ὑποδεικνύω νὰ φέρῃ τὴν ἐπιχείρησίν του εἰς ἓν λογικὸν περιθώριον ἀπὸ ἀπόψεως κερδῶν καὶ ἐξυπηρετήσεώς του διὰ δανείων.

§234Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Τοῦ δίδετε ἐκτὸς ἀπὸ τὸ 10% καὶ ἄλλο 7%.

§235Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Βιομ. καὶ Ἐμπ.). Αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἴπατε εἶναι ἀπόδεκτον ἤ, μὲ συγχωρεῖτε, δημοκοπικόν. Καὶ ὁ κ. Τσουκαλᾶς εἶπε πῶς προκύπτει ἡ τιμὴ τοῦ λιγνίτου. Εἶπον δεκάκις, ὅτι ἡ κοστολόγησις βάσει τῆς ὁποίας γίνεται ἡ διατίμησις, δὲν περιέχει ἐκεῖνα τὰ κονδύλια, μὲ τὰ ὁποῖα θὰ ἠμποροῦσε νὰ πληρώσῃ ἐνδεχομένως τὴν ἀπαλλοτρίωσιν. Σᾶς ἐξήγησα ὅτι δὲν δύναται νὰ προκληθῇ αὔξησις τῶν τιμῶν οὔτε κατὰ ἕνα μονόλεπτον.

§236Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργόν, νὰ μοῦ ἀπαντήσῃ καὶ εἰς τὴν τελευταίαν μου ἐρώτησιν: Πολλὲς φορὲς γίνεται καὶ νόμιμος ἀπαλλοτρίωσις τῶν διαφόρων γηπέδων διὰ τὴν ἐπέκτασιν τῶν στοῶν. Εἰς τὴν τοιαύτην περίπτωσιν οἱ ἀπαλλοτριωταὶ ἐπωμίζονται τὰς δαπάνας αὐτάς. Γίγνονται ὅλαι αἱ διατυπώσεις των. Ἡ ἑταιρεία εἶναι ἑτοίμη, ἔχει κάμει τὰς δαπάνας ἐπεκτάσεως τῶν ὑπογείων στοῶν διὰ τὴν ἐκμετάλλευσιν τοῦ λιγνιτωρυχείου. Καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ διαδικασία νὰ δώσῃ τὴν εὐχέρειαν τῆς ἐπεκτάσεως, διότι παρέχεται μέγιστος χρόνος διὰ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ὅρων τῆς ἀπαλλοτριώσεως. Θὰ ἤθελα ἐπ’ αὐτοῦ νὰ σκεφθῆτε καὶ ἂν εἶνια δυνατόν, νὰ ὑπάρξῃ μία διαδικασία, ἀνάλογος πρὸς ἐκείνην ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου. Ὑπάρχει μία σύντομος διαδικασία διὰ τὴν ἐκτέλεσιν καὶ ἐφαρμογὴν τῶν ἀπαλλοτριώσεων. Διότι αἱ ἐπιχειρήσεις ζημιοῦν καὶ εἶναι διατεθειμέναι νὰ ἀπολύσουν τὸ προσωπικόν.

§237Λ. ΔΕΡΤΙΛΗΣ. Ὀλίγας λέξεις θὰ εἴπω μόνον, διότι ἔχει ἐξαντληθῆ, πράγματι, τὸ θέμα. Τὸ κάμω αὐτό, διότι αἰσθάνομαι μίαν ἰδιαιτέραν ὑποχρέωσιν ἔναντι τῆς περιφερείας αὐτῆς, τῆς πολυπληθοῦς, πράγματι, ἐφ’ ὅσον εἶμαι ἐκπρόσωπος τῆς περιφερείας ταύτης. Κύριοι συνάδελφοι, ἴσως θὰ ἔπρεπε νὰ μὴ ὑπάρχουν λιγνιτωρυχεῖα γύρω ἀπὸ τὴν Πρωτεύουσαν καὶ μάλιστα, ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ κανείς, μέσα εἰς προάστεια τῆς Πρωτευούσης. Δὲν θὰ ἔπρεπε ἐπίσης, νὰ ὑπάρχουν οἰκωδομημέναι κατοικίαι, κατὰ τρόπον παράνομον. Ἐν τούτοις, γεγονὸς εἶναι ἕν: ὅτι ἔχομε καὶ λιγνιτωρυχεῖα ἔξω ἀπὸ τὰς Ἀθήνας καὶ μέσα εἰς τὰ προάστεια τῶν Ἀθηνῶν καὶ ἔχομεν, ἐπίσης, καὶ κατοικίας, αἱ ὁποῖαι ἔχουν ἀνεγερθῆ κατὰ τρόπον παράνομον, ἀσφαλῶς, ἀπὸ πολίτας πτωχούς. Θὰ ἐνθυμηθῶμεν, ὅτι μόλις πρὸ ὀλίγου καιροῦ εἴχομεν μίαν κοινωνικὴν ἀναταραχὴν ἐκτάσεως παμμεγίστης, ἠμπορῶ νὰ εἴπω ἀναταραχὴν πρωτοφανῆ διὰ τὸν τόπον μας, ἡ ὁποία συγκινεῖ ὄχι μόνον τοὺς κατοίκους τῶν Ἀθηνῶν, ἀλλὰ καὶ ὁλοκλήρου τῆς χώρας. Εὑρίσκω, λοιπόν, ὅτι ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἓν νομοθέτημα, διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ ἀντιμετωπισθῇ, κατὰ τὸν δυνατὸν ἐπιτυχέστερον τρόπον, αὐτὸ τὸ θέμα. Χωρὶς νὰ νομίζῃ ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι θέλω αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ ἐκφράσω τρόπον τινά, μίαν εὐμένειαν δι’ αὐτόν, ὀφείλω νὰ τὸν συγχαρῶ διότι, πράγματι, κατώρθωσε μὲ τὰ δυνατὰ μέσα, τὰ ὁποῖα τοῦ ἔδωσαν αἱ περιστάσεις, νὰ εὕρῃ τόν, κατ’ ἐμέ, ἐπιτυχέστερον τρόπον, διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ θέμα αὐτό. Βεβαίως, θὰ ἦτο δυνατόν, κ. Ὑπουργέ, ἀφοῦ, πράγματι, πιστεύω ὅτι εἶναι ὁ ἐπιτυχέστερος δυνατὸς τρόπος, πράγματι. Πιστεύω ὅτι καὶ αὐτὸ εἶναι ἕνα νομοθέτημα ἀπὸ ἐκεῖνα ὅπου μᾶς ἐσυνηθίσατε μὲ τὴν δημιουργική σας σύλληψιν καὶ προσπάθειαν, τὴν ὁποίαν ἐξεδηλώσατε, θὰ σᾶς παρεκάλουν νὰ ἐξετάζατε μὲ κάποιαν εὐμένειαν δύο θέματα, τὰ ὁποῖα σᾶς ἐτέθησαν: Τὸ ἕνα, ἡ δυνατότης τῆς μεταφορᾶς τῆς ἐλαφρᾶς, πράγματι, φορολογίας ἐπὶ τῶν ἀκινήτων καὶ ἐπὶ τῶν μὴ κατωκημένων χώρων. Γνωρίζω τὴν ἀπάντησιν. Εἶναι ἀναμφισβήτητον τὸ γεγονός, ὅτι οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, οἱ ὁποῖοι ἔχουν οἰκοδομὰς εἰς χῶρον ἐλεύθερον, ὄχι δηλαδὴ εἰς τὸ σχέδιον τῆς Πόλεως, ἀναμφισβητήτως εὐεργετοῦνται, διότι δι’ αὐτοῦ τοῦ μικροῦ ποσοῦ δύνανται νὰ μονιμοποιήσουν τὴν παράνομον στέγασίν των. Ἐν τούτοις, ὅμως, πραγματικὸν εἶναι τὸ γεγονὸς ὅτι εἶναι πτωχοὶ οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, καὶ πραγματικὸν τὸ γεγονός, ὅτι ἔχουν τὴν φορολογίαν, τὴν οἱονεί, αὐτοῦ τοῦ δεκαλέπτου. Θὰ ἦτο δυνατὸν δηλαδή, μία μικρὰ ἐπέκτασις τῆς φορολογίας νὰ μᾶς ἀπαλλάξῃ ἀπὸ αὐτὴν τὴν μικρὰν φορολογίαν τῶν οἰκοπέδων, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θὰ ἤρχετο νὰ δώσῃ ἀκόμη ἕνα ἀκόμη τόνον εἰς τὴν κοινωνικὴν σκέψιν. Τὸ τονίζω αὐτό, —εἰς τὴν κοινωνικὴν σκέψιν, ἡ ὁποία διέπει τὸ νομοθέτημά σας.— Δηλαδὴ νὰ ἀπαλλάξωμε τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς καὶ ὑπὸ τὸ δεκάλεπτον διὰ τοὺς καλυπτομένους χώρους. Τὸ δεύτερον, τὸ ὁποῖον ἐκίνησε τὴν ἀγανάκτησίν σας —εἶμαι καὶ ἐγὼ ὑποχρεωμένος νὰ συμμερισθῶ τῶν δύο συναδέλφων τῶν Ἀθηνῶν τὴν ἄποψιν—ὅτι θὰ ἦτο εὐκταῖον, ὅπως τὸ τυχὸν ὑπόλοιπον, τὸ ὁποῖον δὲν βλέπω ὅτι θὰ ὑπάρξῃ, ἀντὶ νὰ μεταφέρεται εἰς τὸν καιάδα τοῦ προϋπολογισμοῦ, τοῦ Κράτους, νὰ περιέρχεται εἰς τοὺς ἐνδιαφερομένους Δήμους. Ὑπῆρξα Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ξέρω ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους δὲν περιμένει τὴν ἀνόρθωσίν του, ἐνῷ οἱ Δῆμοι θὰ ἐνισχυθοῦν.

§238Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπουργ. Ἐμπ.–Βιομηχαν.). Ἄν ὁμιλῆτε διὰ τὸ δεύτερον ὑπόλοιπον, διότι πρόκειται περὶ δύο ὑπολοίπων, ὁ Δῆμος Περιστερίου τὸ παίρνει, κατὰ τὸ νομοσχέδιον. Ἐὰν ὁμιλῆτε διὰ τὸ πρῶτον θὰ πρέπει νὰ γίνῃ μία ἀρκετὰ περίπλοκος διάθεσις, διότι εἰς τὴν Καλογρέζαν εἶναι εἷς Δῆμος καὶ μία Κοινότης, οἱ ὁποῖοι ἐνδιαφέρονται.

§239Λ. ΔΕΡΤΙΛΗΣ. Θὰ εὕρωμεν τὸν τρόπον νὰ τὸ μοιράσωμεν, ἀρκεῖ νὰ ὑπάρχῃ ἡ διάθεσις κ. Ὑπουργέ.

§240Ν. ΚΙΤΣΙΚΗΣ. Κύριοι βουλευταί, λυποῦμαι διότι εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διαπιστώσω ὅτι ὁμιλῶ ἐνώπιον κενῶν ἑδωλίων. Δυστυχῶς, δὲν ὑπάρχουν οὔτε 10 διὰ νὰ ὑποβάλουν ἔνστασιν ἀπαρτίας. Εἶναι δὲ λυπηρόν, διότι τὸ νομοσχέδιον εἶναι σοβαρόν. Τὸ νομοσχέδιον θὰ ἠμποροῦσε νὰ δώσῃ ἀφορμὴν διὰ νὰ διατυπωθοῦν γνῶμαι, εἰδικώτεραι γνῶμαι, αἱ ὁποῖαι δὲν θὰ εἶχον ὡς σκοπὸν νὰ δημιουργήσουν ζήτημα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ τοὐναντίον, νὰ ἐξετάζωνται ἀπὸ κοινοῦ. Ἕν θέμα, τὸ ὁποῖον, πραγματικῶς, διὰ τὸν τόπον εἶναι ἐξαιρετικῶς σημαῖνον, ὅπως εἶναι ἡ ἐκμετάλλευσις τοῦ μεταλλευτικοῦ μας πλούτου. Τὴν περιοχὴν τῶν Ἀθηνῶν τὴν γνωρίζω πολὺ καλά. Τὰ λιγνιτωρυχεῖα αὐτὰ τὰ ἐπεσκέφθην πέρυσι, ὅταν ἔγιναν τὰ θλιβερὰ γεγονότα τοῦ Περιστερίου. Ἀλλὰ τότε μετέβην καὶ εἰς τὴν Καλογρέζαν καὶ Ἡράκλειον καὶ διέτρεξα τὰς ὑπογείους στοάς. Γνωρίζω, ὅτι ἡ περιοχὴ αὐτῶν τῶν ὀρυχείων τῆς Καλογρέζας εἶναι μεγάλη ἔκτασις, φθάνουν ὡς τὸ Μαρούσι, περιλαμβάνουν ἐκτάσεις πυκνοκατωκημένας, καὶ πιθανόν, ἂν θέλωμεν τὴν ἐντατικὴν ἐκμετάλλευσιν αὐτοῦ τοῦ ὑπογείου πλούτου, νὰ εὑρεθῶμεν πρὸ προβλημάτων, πραγματικῶς, ἐξαιρετικῶν δυσχερῶν. Ὡς γνωρίζετε, ὁ λιγνίτης τοῦ ἀνθρακωρυχείου Καλογρέζης εἶναι ἀπὸ τοὺς καλλίτερους ἐν Ἑλλάδι ἐξαγομένους. Ἡ ἐκμετάλλευσις τῶν λιγνιτωρυχείων καὶ ἐν γένει τοῦ ὀρυκτοῦ πλούτου δὲν πρέπει νὰ παραχωρῆται εἰς ἰδιώτας. Ἐπ’ αὐτοῦ, ἐγὼ προσωπικῶς, ἀλλὰ καὶ τὸ κόμμα εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκω, ἔχομεν διάφορον γνώμην. Πιστεύομεν ὅτι ἡ ἐκμετάλλευσις τοῦ ὑπογείου πλούτου τῆς Χώρας θὰ πρέπει νὰ γίνεται ὑπὸ τοῦ Κράτους. Νὰ εἶναι ἐθνική. Αὐτὸ ὅμως εἶναι ἕνα θέμα διὰ τὸ ὁποῖον δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ὁμιλήσω σήμερον. Ἴσως ἄλλοτε μοῦ δοθῇ ἀφορμὴ νὰ ὁμιλήσω ἐπ’ αὐτοῦ. Σήμερον ἀνακύπτει τὸ ἑξῆς πρόβλημα: Ἔχομεν ἓν λιγνιτωρυχεῖον ἡ ἐκμετάλλευσις τοῦ ὁποίου δὲν πρέπει νὰ σταματήσῃ. Ἔχομεν ὅμως ὕπερθεν τοῦ λιγνιτωρυχείου τούτου καὶ πυκνοκατωκημένους συνοικισμοὺς οἱ ὁποῖοι διατρέχουν μεγάλους κινδύνους. Ὡς γνωρίζετε, κύριε Ὑπουργέ, καὶ αὐτὴ ἡ σιδηροδρομικὴ γραμμὴ ἀκόμη εἰς τὸ Ἡράκλειον ἔχει ὑποστῆ καθιζήσεις καὶ πολλαὶ οἰκίαι ἔχουν ὑποστῆ ἐπικινδύνους ρωγμάς. Ἡ ἑταιρεία δὲν ἀρνεῖται πάντοτε νὰ καταβάλῃ ἀποζημιώσεις. Ἐγὼ προσωπικῶς πιστεύω ὅτι καὶ τὰ δύο αὐτὰ πράγματα, δηλαδὴ καὶ ἡ ἐκμετάλλευσις τοῦ λιγνιτωρυχείου καὶ ἡ ὕπαρξις οἰκισμοῦ ὑπεράνω αὐτοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνυπάρξουν. Καὶ ἡ προτίμησις θὰ πρέπει νὰ δοθῇ εἰς τὴν ὕπαρξιν τῶν συνοικισμῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς μᾶς βεβαιοῖ ὅτι ἐγένοντο ζημίαι καὶ ὅτι θὰ ὑπάρξουν καὶ εἰς τὸ μέλλον τοιαῦται, καὶ διὰ τὸν λόγον αὐτὸν προβλέπει τὴν δημιουργίαν πόρων πρὸς ἀντιμετώπισιν τῶν ζημιῶν. Ὑπὸ τοιαύτας ὅμως συνθήκας, ὑπὸ τὸν κίνδυνον δηλαδὴ τῆς καθιζήσεως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ζήσῃ ἕνας συνοικισμός. Δι’ αὐτὸ ἴσως ἴδωμεν, κύριοι βουλευταί, ἐπαναλαμβάνομεν καὶ εἰς τὸ μέλλον τὰ λυπηρὰ γεγονότα τοῦ Περιστερίου. Τί θὰ πρέπει λοιπόν, νὰ γίνῃ; Κατὰ τὴν ἰδικήν μου γνώμην τὸ ζήτημα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λυθῇ μὲ τὰ μικρὰ ταμεῖα τὰ ὁποῖα δημιουργεῖ τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον, ἀλλὰ μόνον μὲ τὴν ἐπίλυσιν τοῦ μεγάλου θέματος τῆς λαϊκῆς κατοικίας. Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκισμοῦ, κύριε Ὑπουργέ, ἔχει γίνει μία ἀξιόλογος μελέτη διὰ τὴν ἐπίλυσιν τοῦ ζητήματος τῆς λαϊκῆς κατοικίας. Θὰ ἦτο ἴσως ὀρθότερον πρὸς τὰ ἐκεῖ νὰ στραφῆτε, διότι μὲ τὰ 50 λεπτὰ καὶ τὴν μίαν δραχμὴν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπίσετε τὸν κίνδυνον ἐκ τῆς συνεχίσεως τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν λιγνιτωρυχείων. Δὲν τὸ εὔχομαι, κύριε Ὑπουργέ, φοβοῦμαι ὅμως ὅτι τὸ νομοσχέδιόν σας συντόμως θὰ σᾶς ἀπογοητεύσῃ. Ἀναγνωρίζω βεβαίως ὅτι ἔχετε τὴν καλὴν διάθεσιν νὰ τακτοποιήσετε τὸ πρόβλημα αὐτό. Ἡ πραγματικὴ ὅμως κατάστασις δὲν σᾶς δικαιώνει. Εἶναι ἀνάγκη, κύριε Ὑπουργέ, νὰ δείξετε ἀκόμη μίαν φορὰν ὅτι σκέπτεσθε εὐρέως καὶ ν’ ἀντιμετωπίσετε τὸ πρόβλημα τοῦτο κατὰ ριζικώτερον τρόπον. Συνεννοηθῆτε μὲ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως τίνι τρόπῳ θὰ τακτοποιήσετε πρῶτα τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς εἰς λαϊκὰς κατοικίας καὶ μετὰ ταῦτα νὰ ἐπιτρέψητε τὴν συνέχισιν τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν λιγνιτωρυχείων. Ὁσονδήποτε καὶ ἂν εἶμαι ὑπέρμαχος τῆς ἐντατικῆς ἀξιοποιήσεως τοῦ ὀρυκτοῦ πλούτου καὶ ἰδίως τῶν ἐθνικῶν πηγῶν ἐνεργείας, προέχει πάντως ἡ δημιουργία ἀνεκτῶν συνθηκῶν διαβιώσεως τῶν πληθυσμῶν καὶ τὸ νομοσχέδιόν σας οὐδὲν περὶ τούτου προβλέπει.

§241Γ. ΤΡΟΥΛΛΙΝΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ὁ ρεαλισμὸς ὁ ὁποῖος σᾶς διακρίνει σᾶς ὡδήγησε εἰς τὴν διατύπωσιν αὐτὴν τοῦ νομοσχεδίου διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν μιᾶς καταστάσεως ἡ ὁποία πράγματι εἶναι ἀσυγχώρητος. Ἐπ’ αὐτοῦ θὰ ἐκφέρω ὀλίγας παρατηρήσεις, πρὶν ὅμως ἀρχίσω θέλω νὰ ἐρωτήσω τὸ ἑξῆς τὸν κ. Ὑπουργόν. Εἶναι ἐξησφαλισμένον, ὅτι οἱ συνοικισμοὶ αὐτοὶ θὰ εἶναι ἀσφαλεῖς ἐὰν ληφθοῦν τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα προβλέπει τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον; Καὶ ἀντιλαμβάνεται τὴν εὐθύνην ἣν ἀναλαμβάνει προωθῶν τὴν λειτουργίαν τῶν λιγνιτωρυχείων μετὰ τὰ γνωστὰ γεγονότα;

§242Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπουργ. Ἐμπ.–Βιομηχαν.). Ἐπ’ αὐτοῦ ἐπιθυμῶ νὰ εἶμαι λίαν σαφής. Νομίζω τι τὸ ἄρθρ. 4 παρ. 4–5 κλπ. ὁρίζει ποῦ θὰ γίνῃ ἡ ἐκμετάλλευσις καὶ ἐξαιρεῖ τὴν ζώνην ὅπου ὑπάρχουν σήμερον σπίτια. Ἁπλῶς λέγει ὅτι ἡ ζώνη ποὺ εἶναι ἐκτισμένη ἀπὸ σπίτια θὰ λιθοδομηθῇ διὰ νὰ μὴ γίνουν καθιζήσεις. Δεύτερον ἐπιτρέπει ὡρισμένας προσπελάσεις. Βεβαίως ἐγὼ δὲν εἶμαι μεταλλειολόγος, οὔτε εἰδικὸς ἐπὶ τοῦ θέματος καὶ δὲν ἀναλαμβάνω οὐδεμίαν εὐθύνην, πέραν τῆς πολιτικῆς εὐθύνης. Ἀναλαμβάνω πλήρη τὴν εὐθύνην τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ μέτρου αὐτοῦ. Βεβαιῶ ὅμως τὴν Βουλήν, ὅτι κατὰ τὴν γνώμην τῶν τεχνικῶν, τοὺς ὁποίους δύναμαι νὰ ἔχω εἰς τὴν διάθεσίν μου, οἱ συνοικισμοὶ θὰ εἶναι πλήρως ἐξησφαλισμένοι ἐὰν ληφθοῦν τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα διαλαμβάνονται εἰς τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον.

§243Γ. ΤΡΟΥΛΛΙΝΟΣ. Ἡ γνώμη ποὺ ἐσχηματίσατε, κατόπιν τῆς γενομένης ἐρεύνης, πρέπει νὰ γίνῃ ἀποδεκτή, διότι θὰ ἦτο τρομερὸν ἐάν, διὰ νὰ ἐκμεταλλευθῶμεν ἕνα ὑπόγειον πλοῦτον, περιωρισμένης ἢ ἐκτεταμένης ἐκτάσεως, θὰ ἐθέτομεν ἐν κινδύνῳ τὴν ζωὴν τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν. Κατόπιν αὐτοῦ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ παρατηρήσω ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι νομοσχέδιον ἀνάγκης. Δυστυχῶς ἢ εὐτυχῶς ζῶμεν ὑπὸ ἓν καθεστὼς καπιταλιστικῆς ἐλευθέρας οἰκονομίας καὶ ἡ λειτουργία μιᾶς ἐπιχειρήσεως κανονίζεται ἀπὸ τὴν βεβαιότητα ἢ πιθανότητα τοῦ κέρδους. Καὶ αἱ ἐπιχειρήσεις αὗται, ἂν εἶχον τὴν δυνατότητα νὰ ἀντιμετωπίσουν αὐτὰς τὰς δαπάνας τῆς ἀσφαλείας, θὰ τὰς ἀντιμετώπιζον ἀπὸ τὴν διάθεσιν τοῦ κέρδους καὶ δὲν θὰ ἦτο ἀνάγκη νὰ ὑποβληθῆτε, σεῖς εἰς τὴν προσπάθειαν αὐτήν, ἡ ὁποία εἶναι ἕν εἶδος ἐπιδοτήσεως τῆς ἐπιχειρήσεως διὰ ἀντεπεξέλθῃ εἰς τὰ ἔξοδά της.

§244Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Ἐμπ. καὶ Βιομ.). Ὄχι, κ. συνάδελφε. Νὰ μὴ συγχέωμεν τὰς ἐννοίας. Δὲν ὑπάρχει κανὲν καθεστώς, οὔτε κομμουνιστικόν, οὔτε ἀστικόν, οὔτε θεοκρατικόν, κατὰ τὸ ὁποῖον καθεστὼς νὰ στοιχίζῃ κάτι ὀλιγώτερον ἀπὸ ὅ,τι εἶναι τὸ κόστος του. Ἁπλῶς εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν μεταφοραὶ τοῦ βάρους διὰ διαφόρων ἐπιδοτήσεων καὶ νὰ μὴ φαίνεται ποῖον εἶναι τὸ κόστος. Εἰς τὴν συγκεκριμένην περίπτωσιν δὲν συμβαίνει αὐτὸ ἀκριβῶς. Ἐδῶ ἁπλούστατα ἀναγνωρίζεται τὸ κόστος καὶ συμβαίνει, δι’ οὓς λόγους ἐπανειλημμένως ἐπεχείρησα νὰ ἐξηγήσω, ὅτι παρὰ τὴν προσθήκην αὐτήν, τὴν ὁποίαν κάμνομεν εἰς τὸ κοστολόγιον —καὶ ἡ ὁποία δὲν εἶναι πρᾶξις χαριστική...

§245Γ. ΤΡΟΥΛΛΙΝΟΣ. Δὲν τὸ ἰσχυρίσθην ἐγώ. Ἴσα–ἴσα ἀνεγνώρισα τὴν ἀνάγκην.

§246Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Ἐμπ. καὶ Βιομ.). Πρέπει νὰ κατανοήσῃ ἡ Ἀντιπροσωπεία τοῦτο τὸ ἁπλοῦν: Τὸ κοστολόγιον ὑπολογίζει μὲ τὸ ὑποδεκάμετρον τὰ ἔξοδα. Διότι ὑπάρχει ἕνας τύπος ἰδανικοῦ τοννοθερμικοῦ παράγοντος 2.800 θερμίδων. Γίνεται μία διαίρεσις αὐτοῦ τοῦ κοστολογίου, εἰς τὸ ὁποῖον, ἐπαναλαμβάνω, δὲν περιλαμβάνονται τοιαῦτα ἔξοδα — καὶ ἀφοῦ δὲν περιλαμβάνονται, δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὰ ἔχῃ ἡ ἐπιχείρησις διὰ νὰ τὰ δώσῃ. Ἐφόσον δὲν ἐπιτρέπετε εἰς τὴν ἐπιχείρησιν νὰ καθορίζῃ αὐτὴ τὰς τιμάς, ἀλλὰ τὰς καθορίζετε σεῖς ἀγορανομικῶς — καὶ ἐφόσον σεῖς μέσα εἰς τὴν ἀγορανομικὴν αὐτὴν κατασκευὴν ποὺ κάμνετε δὲν τοῦ ἀναγνωρίζετε ἔξοδα τέτοια, δὲν λέγεται ἐπιδότησις. Ἐπιδότησις θὰ ἐλέγετο ἐὰν ἡ ἐκμετάλλευσις αὐτή, συγκρινομένη πρὸς ἄλλην ἐκμετάλλευσιν, ἦτο ἀντιοικονομικὴ καὶ σεῖς, ἀντιοικονομικὴν οὖσαν τὴν ἐκμετάλλευσιν αὐτήν, θέλετε διὰ λόγους οἰκονομικοὺς ἢ ἄλλους, νὰ τὴν συντηρήσετε. Σᾶς ἐξήγησα ὅμως ὅτι ἡ ἐπιχείρησις δὲν εἶναι ἀντιοικονομική, διότι ὁ καταναλισκόμενος εἰς τὰς Ἀθήνας λιγνίτης κομίζεται ἀπὸ περιφερείας εὑρισκομένας μακρὰν τῶν Ἀθηνῶν καὶ βαρύνεται μὲ κόμιστρα μεγάλα, φθάνει δ’ ἔτσι ὁ λιγνίτης τῶν Σερρῶν εἰς τὰς Ἀθήνας — καὶ μετὰ τὰς αὐξήσεις — νὰ εἶναι ἀκριβότερος. Ἀπόδειξις: Ἡ θερμὶς τοῦ λιγνίτου Ἡρακλείου–Καλογρέζης στοιχίζει σήμερον — 435 ὁ τόννος, ἂν τῆς προσθέσωμεν τὰ 10%, ἡ τιμὴ τῆς θερμίδος θὰ εἶναι 0,095· ἡ τιμὴ τῆς θερμίδος τοῦ λιγνίτου Περιστεριοῦ 0,096 καὶ ἡ τιμή, φέρ’ εἰπεῖν, ἑνὸς ἀπομεμακρυσμένου λιγνιτωρυχείου, ἀπὸ τὰς Σέρρας π. χ., θὰ εἶναι 0,12. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος ἰδιὰ τὸν ὁποῖον ὑπάρχουν αὐτὰ τὰ οἰκονομικὰ περιθώρια καὶ διὰ τὸν ὁποῖον αὐτό, τὸ ὁποῖον πράττομεν, οἰκονομικῶς δὲν λέγεται — διότι δὲν εἶναι — ἐπιδότησις. Εἶναι, ἁπλούστατα, ἀναγνώρισις εἰς τὸ κοστολόγιον ἑνὸς ἀναγκαίου στοιχείου. Διότι δὲν ἠμπορεῖ ἀπὸ τὴν μιὰ μεριά, νὰ λὲς «θέλω νὰ ἀπαλλοτριώσῃς, θέλω νὰ ἐκμεταλλεύεσαι αὐτὴν τὴν περιοχὴν κατὰ τοὺς κανόνας τῆς τεχνικῆς καὶ τῆς ἐπιστήμης, ἀλλὰ δὲν σοῦ ἀναγνωρίζω εἰς τὸ κοστολόγιον τὰ ὅσα χρειάζονται γι’ αὐτὴν τὴν δουλειά». Νομίζω ὅτι τὸ πρᾶγμα εἶναι ἁπλοῦν.

§247Γ. ΤΡΟΥΛΛΙΝΟΣ. Ἐγὼ δὲν κατακρίνω αὐτὴν τὴν προσπάθειαν, τὴν ὁποίαν ἐγὼ ὀνομάζω ἐπιδότησιν, σεῖς δὲν τὴν θέλετε ἐπιδότησιν. Νομίζω ὅτι οὐσιαστικῶς δὲν διαφωνοῦμεν. Ἡ οὐσία εἶναι αὐτή, ὅτι πρέπει νὰ παραδεχθῆτε κατὰ κάποιον τρόπον ὅτι ἡ ἐπιχείρησις εἶναι ἀντιοικονομική. Διότι ἐφόσον δὲν ἐξασφαλίζει ὅλας τὰς προϋποποθέσεις, ποὺ εἶναι χρήσιμοι διὰ τὴν λειτουργίαν της — καὶ εἰς τὰς ὁποίας περιλαμβάνονται ἀναμφισβητήτως καὶ οἱ κανόνες ἀσφαλείας, ὑποστηλώσεως κ.λ.π. — σημαίνει ὅτι ἡ ἐπιχείρησις δὲν προέβλεψεν ὅλα τὰ δεδομένα ποὺ θὰ τὴν καθιστοῦσαν βιώσιμον.

§248Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Ἐμπ. καὶ Βιομ.). Αὐτὸ θὰ ἦτο σωστὸν ἐὰν ὑπῆρχεν ἄλλη ἐπιχείρησις μὲ εὐθηνότερον κόστος. Ἐφόσον ὅμως εἰς ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα αἱ ἐπιχειρήσεις αὐταὶ εἶναι συναγωνιστικαὶ καὶ μετὰ ἀπὸ τὶς προσθῆκες, σημαίνει ὅτι ὄχι. Ἐὰν πράγματι ὑπῆρχον, ἂς εἴπωμεν, ὀλίγον πιὸ πέρα κοιτάσματα λιγνίτου τεράστια, τὰ ὁποῖα ἠμποροῦσε κανεὶς νὰ ἐκμεταλλευθῇ κατὰ καλλίτερον τρόπον — καὶ τὰ ὁποῖα νὰ μὴ ἦσαν ὑπὸ συνοικισμοὺς καὶ οἰκισμούς, τότε βεβαίως ἡ ἐκμετάλλευσις Καλογρέζης θὰ ἦτο ἀντιοικονομική. Σήμερον ὅμως ἡ ἐκμετάλλευσις αὐτὴ δὲν εἶναι, τό γε νῦν ἔχον, ἀντιοικονομική. Ὅταν σᾶς εἶπα ὅμως ὅτι ἡ τοννοθερμὶς στοιχίζει 0,095, 0,096 καὶ 0,12 ὅταν ἔρχεται ἀπὸ τὰς Σέρρας, τοῦτο σημαίνει ὅτι ἡ ἐκμετάλλευσις εἶναι οἰκονομικωτάτη, ἀφοῦ δὲν ὑπάρχει ἄλλη οἰκονομικωτέρα.

§249Γ. ΤΡΟΥΛΛΙΝΟΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, κ. Ὑπουργέ, θέλων νὰ τερματίσω αὐτὴν τὴν θεωρητικὴν συζήτησιν, σημειώνω τὰ ἑξῆς: Ὅτι εἰς τὸν καταρτισμὸν τοῦ κοστολογίου σας κακῶς ἐβαδίσατε, δὲν ἐλάβετε ὑπ’ ὄψιν καὶ αὐτὴν τὴν προϋπόθεσιν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐγὼ δὲν κατακρίνω αὐτὴν τὴν προσπάθειάν σας καὶ νομίζω ὅτι ἔπρεπε νὰ διατηρηθῇ αὐτὴ ἡ ἐπιχείρησις, διότι ἐννοοῦμεν ὅτι εἶναι πολύτιμος αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἰς τὸν τόπον μας καὶ διότι οἱ ἐργαζόμενοι εἰς αὐτὴν δὲν πρέπει νὰ ἀχρηστευθοῦν. Ἐκεῖνο ὅμως, εἰς τὸ ὁποῖον θέλω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας — καὶ αὐτὸ εἶναι παράλληλον πρὸς τὰς σκέψεις ποὺ ἔκαμα καὶ δι’ αὐτὸ τὰς ἐξέθεσα καὶ ὄχι διὰ νὰ ἀναπτύξω μίαν θεωρίαν — εἶναι τοῦτο, κ. Ὑπουργέ: Ὅτι, ἐφόσον κατ’ ἀρχὴν κοινωνικὸς εἶναι ὁ λόγος, ὁ ὁποῖος μᾶς ὁδηγεῖ εἰς τὴν βοήθειαν ποὺ κάμνομεν εἰς τὴν ἐπιχείρησιν διὰ νὰ διατηρηθῇ καὶ ἐπιβάλλομεν μίαν πρόσθετον αὔξησιν τῆς τιμῆς κατὰ 10%, νομίζω ὅτι ἡ ἰδία πρόθεσις πρέπει νὰ μᾶς ὁδηγήσῃ εἰς τὸ γεγονός, ὥστε αὐτὴν τὴν ἀσφάλειαν, ποὺ ἐπιζητεῖτε καὶ κάτω τοῦ ἐδάφους καὶ ἄνω, νὰ μὴ τὴν ἐπωμισθοῦν οἱ πτωχοὶ αὐτοὶ ἄνθρωποι ποὺ κατοικοῦν εἰς τὴν περιοχὴν αὐτήν. Εἶναι καὶ ὀξύμωρον, ἄλλωστε, ἐκεῖνοι ποὺ θὰ βλαφθοῦν ἀπὸ τὰς ὑπογείους αὐτὰς ἐργασίας, νὰ εἶναι καὶ ἐκεῖνοι, ποὺ θὰ ἔλθουν νὰ πληρώσουν τὸ τίμημα αὐτό. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι, ἐπειδὴ εἶναι πτωχοὶ ἄνθρωποι, εἶναι πληθυσμὸς πολὺ πτωχός, αὐτὸ τὸ μικρὸν ποσοστὸν θὰ τοὺς στοιχίσῃ πολύ, ἐνῷ εἰς τὴν ἑταιρίαν δὲν θὰ στοιχίσῃ. Νομίζω ὅτι αἱ ἀποζημιώσεις δύνανται νὰ καταβληθοῦν ἀπὸ τὸ ποσοστὸν 10% κατὰ τὸ ὁποῖον αὐξάνετε τὴν τιμὴν τοῦ λιγνίτου. Ἤδη σεῖς ὁ ἴδιος ἐκφράζετε μίαν πιθανότητα ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ περίσσευμα, διότι προβλέπετε τὴν χρησιμοποίησιν τοῦ πιθανοῦ αὐτοῦ περισσεύματος, λέγοντες ὅτι θὰ περιέλθῃ εἰς τὸ δημόσιον ἢ θὰ καταβληθῇ εἰς τὸν Δῆμον Περιστερίου. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν ἀκόμη δὲν προβλέπετε τὴν πιθανότητα περισσεύματος, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ λείψῃ ἡ ἠθικὴ αὐτὴ ἀντινομία, οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι ἔχουν κτίσει ἐκεῖ σπίτια, διότι δὲν ἦσαν εἰς θέσιν οἰκονομικῶς νὰ στεγασθοῦν ἀλλοῦ, νὰ φορολογηθοῦν σήμερον καὶ νὰ τοὺς ἀναγκάσωμεν νὰ καταβάλουν τὸ τίμημα. Νομίζω ὅτι μὲ μίαν αὔξησιν τοῦ ποσοστοῦ, ἤτοι τὸ 10% νὰ γίνῃ 12%, τακτοποιεῖται τὸ πρόβλημα, ἀλλὰ μὴ βάλετε τοὺς ἀνθρώπους αὑτοὺς νὰ καταβάλουν ἀσφάλιστρα καὶ διασώσουν τὸν ἴδιον τὸν ἑαυτόν των διὰ βλάβας, εἰς τὰς ὁποίας αὐτοὶ δὲν εἶναι ὑπεύθυνοι.

§250ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Στεφανίδης ἔχει τὸν λόγον.

§251Μ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐξ ἀφορμῆς τῆς βαρυτάτης ἀμελείας ἁρμοδίων κρατικῶν ὀργάνων, τῶν ἐπιθεωρητῶν μεταλλείων ὡς ἐκ τῆς μὴ ἀσκήσεως αὐστηροῦ καὶ ἐμπεριστατωμένου προληπτικοῦ ἐλέγχου τῆς λειτουργίας πολλῶν μεταλλευτικῶν ἐπιχειρήσεων ἐδημιουργήθη εἴς τινας λιγνιτοπαραγωγικὰς περιοχὰς τῆς Χώρας μία κατάστασις αὐτόχρημα τραγικὴ εἰς βάρος τῶν κατοίκων καὶ ἰδιοκτητῶν οἰκιῶν εἰς κατῳκημένους χώρους ὅπου γίνεται ἐκμετάλλευσις μεταλλείων.

§252Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Ἐπ. καὶ Βιομ.). Διατί δὲν θέλετε νὰ μεμφθῆτε ἐμένα ἀλλὰ τοὺς ὑπαλλήλους; Οἱ Ἐπιθεωρηταὶ μεταλλείων ἔκαμαν τὸ καθῆκον τους καὶ ἔπραξαν ὅ,τι ἔδει. Ἀλλ’ ὑπάρχει νόμος, ὁ Κῶδιξ μεταλλείων, καὶ δὲν νομίζω ὅτι ἐπιτρέπεται δημοσίους λειτουργοὺς ἀβασανίστως νὰ τοὺς κατακρίνωμεν. Δὲν εἶναι ὀρθὸν καὶ ἀκριβὲς αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε.

§253Μ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἂν δὲν ἐκάμνατε αὐτὴν τὴν διακοπήν, θὰ εἶχα ὁλοκληρώσει τὴν σκέψιν μου καὶ θὰ ἐπικαλούμην τὸ συγκεκριμένον παράδειγμα τῶν λιγνιτωρυχείων Κύμης, ὅπου ἡ ἐκμεταλλευομένη αὐτὰ Ἀνώνυμος Ἑταιρεία Ἐπιχειρήσεων ἔχει καταστῆ κυριολεκτικῶς μάστιξ καὶ διὰ τοὺς κατοίκους τῶν πέριξ αὐτῶν χωρίων καὶ διὰ τοὺς ἐγκαταλελειμμένους μεταλλωρύχους, ἐργάτας καὶ ὅπου οἱ Ἐπιθεωρηταὶ μεταλλείων τοῦ Ὑπουργείου Βιομηχανίας καθ’ ὅλα τὰ τελευταῖα ἔτη ὅταν κατόπιν ἐντόνων διαμαρτυριῶν τοῦ πληγέντος πληθυσμοῦ ἐκ τῆς καταστροφῆς τῶν κατοικιῶν των μετέβησαν ἐπὶ τόπου καὶ συνέταξαν ἐκθέσεις δὲν ἐτάχθησαν ὑπὲρ τῶν ἀδικηθέντων πτωχῶν αὐτῶν ἀνθρώπων καὶ δὲν ἔλαβον αὐστηρὰ μέτρα κατὰ τῆς ἑταιρείας αὐτῆς. Εἰδικώτερον λόγῳ τῆς ἀπληστίας τῆς ἑταιρίας αὐτῆς διηνοίχθησαν στοαὶ κάτωθι τῶν κατῳκημένων χώρων εἰς τὰ χωρία Καλλιάνων (Καλημεριάνων), Μελενιάνων καὶ Βιτάλου ἐντὸς ἀκτῖνος ἀπηγορευμένης. Ἡ ἐπακολουθήσασα καθίζησις ἐδαφῶν προεκάλεσε τεραστίας καταστροφὰς εἰς τὰς οἰκίας τῶν χωρίων αὐτῶν μέχρι σημείου ὥστε αἱ πλεῖσται ἐξ αὐτῶν νὰ κηρυχθοῦν ἑτοιμόρροποι καὶ νὰ ἐπίκειται κατόπιν διαταγῶν τῶν ἀρχῶν ἡ κατεδάφισίς των μὲ κίνδυνον νὰ παραμείνουν ἐν μέσῳ χειμῶνος εἰς τὸ ὕπαιθρον ἑκατοντάδες πτωχῶν ἐργατικῶν οἰκογενειῶν. Ἐπαναλαμβάνω, κύριοι βουλευταί, ἡ ἐπιθεώρησις μεταλλείων δὲν ἔλαβε τὰ προσήκοντα αὐστηρὰ μέτρα καὶ δὲν παρέσχεν ἀποτελεσματικὴν προστασίαν εἰς τὸν καταταλαιπωρούμενον αὐτὸν κόσμον καὶ ἔκτοτε ἐνεπλάκησαν οἱ ὑποστάντες ζημίας εἰς δικαστικοὺς ἀγῶνας μετὰ τῆς Ἑταιρείας αὐτῆς ἡ ὁποία εὑρίσκεται εἰς ἀνθηροτάτην οἰκονομικὴν κατάστασιν. Ἐπληροφορήθην ὅτι εἰς τὴν περίπτωσιν τοῦ χωρίου Κολλιάνων ἀπεδόθη ἡ βλάβη πολλῶν οἰκιῶν εἰς ἄλλα αἴτια ξένα πρὸς τὴν ἐκμετάλλευσιν λιγνίτου δι’ ἐκθέσεως Ἐπιθεωρητοῦ μεταλλείων ὡς λ. χ. κατολίσθησιν τοῦ ἐδάφους ἐνῷ ἦτο πρόδηλον τὸ γεγονὸς ὅτι εἰς τὰς ὑπογείους στοὰς τῆς περιοχῆς αὐτῆς τὰς εἰσδυούσας παρανόμως εἰς κατῳκημένους χώρους καὶ ἀπηγορευμένην ἀκτῖνα ὀφείλονται αἱ ἐπενεχθεῖσαι ζημίαι καὶ καταστροφαί.

§254Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Ἐμπ. καὶ Βιομ.). Νὰ ὑποβάλετε ἐπερώτησιν καὶ ἀφοῦ λάβω στοιχεῖα καὶ ἐρευνήσω σχετικῶς θὰ σᾶς ἀπαντήσω. Δὲν ἐπιτρέπεται ὅμως ἐξ ἀφορμῆς ἑνὸς νομοσχεδίου νὰ μέμφεσθε τὰς ὑπηρεσίας.

§255Μ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Ἐγώ, κ. Ὑπουργέ, πιστεύω ὅτι αἱ ἐκτεθεῖσαι ἀπόψεις, αἱ ἀναφερόμεναι εἰς τὰ γενικώτερα αἴτια τὰ προκαλέσαντα τὰς ζημίας, ποὺ θέλετε νὰ ἐπανορθώσητε, ἔχουν ἄμεσον σχέσιν μὲ τὸ περιεχόμενον τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου. Δὲν συμμερίζομαι τὴν ἐξενεχθεῖσαν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ Βιομηχανίας ὅτι αἱ μεταλλευτικαὶ Ἐπιχειρήσεις τῆς Χώρας ἀντιμετωπίζουν δεινὴν οἰκονομικὴν κρίσιν καὶ ὅτι εὑρίσκονται εἰς τὰ πρόθυρα τῆς οἰκονομικῆς καταρρεύσεως. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου τὴν περίπτωσιν τῆς μεγάλης Ἑταιρείας Ἐπιχειρήσεων τῆς ὁποίας ὁ μεγαλύτερος μέτοχος κ. Σκαλιστήρης ἔχει ἀγοράσει κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη πολλὰ μεταλλεῖα εἰς διάφορα διαμερίσματα τῆς Χώρας, ἔχει λάβει μεγάλα ποσὰ δανείων ἐνῷ ταὐτοχρόνως ἀδιαφορεῖ διὰ τὰς ἐπενεχθείσας καταστροφὰς περιουσιῶν πτωχῶν ἀνθρώπων καὶ ἀφίνει ἐπὶ τρίμηνον καὶ πλέον ἀπλήρωτους τοὺς ἐργαζομένους, ὑπὸ τὰς σκληροτέρας ἀνθυγιεινὰς συνθήκας μέσα εἰς τὰς ὑπογείους στοάς, μεταλλωρύχους μας. Ἡ Ἑταιρεία λοιπὸν αὐτὴ ποὺ ἐθησαύρισε κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη χάρις εἰς τὰ ληφθέντα προστατευτικὰ μέτρα ὑπέρ τοῦ λιγνίτου, ὤφειλε νὰ ἀποκαταστήσῃ καὶ αὐτὰς τὰς ζημίας καὶ νὰ ἀποζημιώσῃ τοὺς ὑποστάντας αὐτὰς καὶ δὲν τὸ ἔπραξεν, ἐξαναγκάσασα τοὺς δυστυχεῖς αὐτοὺς ἀνθρώπους ἢ νὰ προσφύγουν εἰς τὴν Δικαιοσύνην ἢ νὰ ὑποκύψουν εἰς τὴν μοῖραν των λόγῳ τῆς παντελοῦς πενίας των. Εἰς αὐτὴν ἀκριβῶς τὴν στιγμὴν ὅπου πράγματι ὑφίσταται μία μεγάλη καὶ ἀδήριτος κοινωνικὴ ἀνάγκη προστασίας τοῦ πληγέντος αὐτοῦ κόσμου ἔρχεται τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον ὅπερ οὐσιαστικῶς αἴρει τὰ βάρη τῶν ἀποζημιώσεων ἐξ ἀπαλλοτριώσεων ἢ ἐκ προξενηθεισῶν εἰς τρίτους ζημιῶν ἅτινα ἔφερον ἢ ὤφειλον κατὰ τὴν κειμένην νομοθεσίαν μας νὰ φέρουν αἱ μεταλλευτικαὶ ἐπιχειρήσεις καὶ τὰ ἐπιθέτει εἰς τὴν κατανάλωσιν διὰ τῆς δημιουργίας λογαριασμοῦ προσθέτου αὐξήσεως τιμῆς πωλήσεως λιγνίτου, σχηματιζομένου ἐκ τῆς ἐπιβαλλομένης προσαυξήσεως ποσοστοῦ 10% ἐπὶ τῆς τιμῆς τοῦ λιγνίτου τοῦ ἐξαγομένου ἐκ τῶν λιγνιτωρυχείων Καλογρέζης, Ἡρακλείου, Περιστερίου καὶ Κύμης. Λόγῳ ἀκριβῶς αὐτῆς τῆς ἀδικαιολογήτου καὶ ἐστερημένης πάσης νομικῆς καὶ ἠθικῆς βάσεως μετατοπίσεων τῶν βαρῶν ἐκ τῶν ὑπαιτίων εἰς τοὺς ἀναιτίους, τὸν λαόν, τὴν κατανάλωσιν, θὰ ὤφειλε πᾶς τις νὰ εἶναι ἀντίθετος πρὸς τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ. Ὑφίσταται, ὅμως, ἡ τραγικὴ κατάστασις τῶν θυμάτων, ἡ πλήρης αὐτῶν ἐγκατάλειψις καὶ ἡ συνεχὴς ἀδιαφορία τῶν ὑπευθύνων, δι’ ὅλα τὰ δεινὰ μεγαλοεπιχειρηματιῶν μεταλλειοκτητῶν, ὧν πράγματι ὀφείλει τὸ Κράτος νὰ ἀντιμετωπίσῃ, καὶ δὲν ἀντεμετώπισεν ἐγκαίρως. Πιστεύω, κύριοι βουλευταί, ὅτι δὲν θὰ συνέβαινον ὅσα συνέβησαν καὶ εἰς τὴν Ἀττικὴν καὶ τὴν Εὔβοιαν, ἂν τὸ Κράτος ἤσκει διὰ τῶν Ἐπιθεωρητῶν μεταλλείων αὐστηρότατον ἔλεγχον τῶν μεταλλευτικῶν ἐπιχειρήσεων καὶ ἐλάμβανεν ὅλα τὰ ἐνδεδειγμένα μέτρα ἐπιβολῆς αὐστηροτάτων κυρώσεων. Καὶ ἄλλοτε, εἰς τὴν Βουλὴν τοῦ 1950 καὶ σήμερον ὑποστηρίζω, ὅτι ριζικὴ θεραπεία τοῦ κακοῦ θὰ ἐπήρχετο καὶ ἀληθὴς ἀπολύτρωσις χιλιάδων μεταλλωρύχων τῆς Χώρας, ὑφισταμένων τὰ πάνδεινα καὶ οἰκονομικῶς ἐξαθλιωμένων, θὰ ἐπετυγχάνετο, ἐὰν ἐγένετο κρατικοποίησις ὅλων τῶν μεταλλείων, ὥστε νὰ τεθῇ τέρμα εἰς τὴν ἐκμετάλλευσιν ἐλαχίστων ἀνθρώπων ποὺ μὲ μίαν δήλωσιν πάλαι ποτε εἰς τὰς Νομαρχίας ἐγένοντο μεταλλειοκτῆται τεραστίων ἐκτάσεων. Δὲν πρέπει ἄλλωστε κανεὶς νὰ λησμονῇ ὅτι καὶ εἰς αὐτὴν τὴν κεφαλαιοκρατικὴν Ἀγγλίαν, ἐγένετο ἐθνικοποίησις τῶν ἀνθρακωρυχείων. Οἱαδήποτε ἄλλωστε Κυβέρνησις ποὺ θὰ υἱοθέτει καὶ θὰ ἐφήρμοζεν ἕνα τόσον ριζοσπαστικὸν μέτρον, θὰ ἐξησφάλιζε τὴν εὐγνωμοσύνην τοῦ Ἔθνους, διότι εἶναι ἀπεριόριστοι πράγματι αἱ δυνατότητες ἐκμεταλλεύσεως τοῦ ὀρυκτοῦ πλούτου τῆς Χώρας. Ἤδη ὅμως, ἐφ’ ὅσον ἡ τραγικὴ κατάστασις τῶν ζημιῶν καὶ καταστροφῶν ὑφίσταται εἴς τινας περιοχὰς καὶ ὁ δυστυχισμένος αὐτὸς κόσμος ζητεῖ μίαν προστασίαν καὶ τερματισμὸν τῶν δεινῶν του, παρὰ τὴν ἀντίθεσίν μου πρὸς τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου διὰ τὴν θεσπιζομένην ἀδικαιολόγητον εὔνοιαν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιταχθῶ εἰς τὴν λῆψιν ἐπειγόντων μέτρων πρὸς ἀντιμετώπισιν τοῦ κρισίμου θέματος ὑπὸ τοῦ Κράτους, ἔστω καὶ διὰ τοῦ τρόπου ποὺ ὁρίζει τὸ νομοσχέδιον εἰς τὰς γενικάς του γραμμάς. Ἐφ’ ὅσον, μὲ ἄλλας λέξεις, οἱ πραγματικοὶ ὑπεύθυνοι, αἱ ἐπιχειρήσεις, δὲν ἀπεκατέστησαν τὰς ζημίαν καὶ δὲν ἐλήφθησαν αὐστηρὰ ἐναντίον των μέτρα, πρέπει τὸ Κράτος νὰ εὕρῃ μίαν θετικὴν λύσιν. Διαφωνῶ ὅμως ριζικῶς μὲ τὸν τρόπον διατυπώσεως τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νομοσχεδίου, διότι δὲν περιορίζει τὴν διάθεσιν τοῦ ἐκ τῆς προσαυξήσεως προϊόντος διὰ τὴν κάλυψιν τῶν ἀποζημιώσεων δι’ ἀπαλλοτριώσεις καὶ πληρωμὴν τῶν ἀποζημιώσεων λόγω ζημιῶν εἰς ὑπερκείμενα ἀκίνητα, ἀλλ’ ἐπεκτείνει ταύτην καὶ εἰς ἐκτέλεσιν ἔργων ἀποσκοπούντων εἰς τὴν μεταφορὰν καὶ διανοίξεις νέων φρεάτων καὶ στοῶν μετὰ τῶν ἀναγκαιουσῶν ἐγκαταστάσεων, ἐνῷ τοῦτο εἶναι ἀπαράδεκτον, δηλαδὴ νὰ γίνεται διάθεσις τῆς προσαυξήσεως αὐτῆς, ἐπὶ τῆς τιμῆς τοῦ λιγνίτου 10%, διὰ νέα ἔργα ποὺ θὰ φέρουν κέρδη εἰς τὰς ἰδιωτικὰς ἐπιχειρήσεις. Ἐπιβάλλεται ἡ διαγραφὴ αὐτῆς τῆς παραγράφου, διότι πρέπει νὰ γίνωνται ταῦτα δαπάναις τῶν ἐπιχειρήσεων.

§256Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Ἐμπ. καὶ Βιομ.). Ἡ μεταβολὴ γίνεται ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν τοῦ Δημοσίου συμφέροντος, ἐφ’ ὅσον τὸ ἀπαιτήσουν αἱ ἀνάγκαι.

§257Μ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐφ’ ὅσον ἔχομεν ὡς δεδομένον ὅτι διὰ τῶν ὑφισταμένων στοῶν προεκλήθησαν ζημίαι καὶ καταστροφαί, ὅλαι αὐταὶ αἱ μεταλλευτικαὶ ἐπιχειρήσεις θὰ ἰσχυρισθοῦν ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ διάνοιξις νέων μετὰ τῶν ἐγκαταστάσεων, ὄχι δι’ ἰδίων οἰκονομικῶν μέσων των ἀλλὰ ἐκ τοῦ εἰδικοῦ αὐτοῦ λογαριασμοῦ, χωρὶς αὐταὶ νὰ συνεισφέρουν οὐδ’ ὀβολόν, καθ’ ἣν στιγμὴν θὰ ἀπολαμβάνουν τὰ κέρδη τῆς νέας ἐκμεταλλεύσεως. Δι’ αὐτό, ἐπιβάλλεται ἡ διαγραφὴ τῆς παραγράφου αὐτῆς τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νομοσχεδίου. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς Βιομηχανίας, ὑπεστήριξεν, ἀπόψε, τὴν γνώμην, ἀπαντῶν εἰς σχετικὰ ἐρωτήματα τῶν προλαλησάντων συναδέλφων, ὅτι κατὰ τὴν γενικὴν κοστολόγησιν πρὸς καθορισμὸν τῆς τιμῆς πωλήσεως τοῦ λιγνίτου δι’ ἀγορανομικῶν διατάξεων, μέχρι τοῦδε δὲν περιελαμβάνετο καὶ εἰδικὸν κονδύλιον τῶν ἀποζημιώσεων ἐξ ἀπαλλοτριώσεων καὶ ζημιῶν καὶ συνεπῶς δικαιολογεῖται ἤδη ἡ προσθήκη καὶ ὁ συνυπολογισμὸς αὐτοῦ τοῦ κονδυλίου. Δὲν ἀποδέχομαι τὴν ἄποψιν αὐτὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ θὰ ἠδυνάμην καὶ ἐγὼ νὰ ἐρωτήσω, διατὶ ἐπὶ τόσα ἔτη δὲν ἐκρίθη δίκαιον καὶ σκόπιμον νὰ προστεθῇ εἰς τὴν γενομένην κοστολόγησιν καὶ τὸ κονδύλιον αὐτὸ καὶ διατί, παρὰ τὸ γεγονὸς τοῦτο, αἱ μεταλλευτικαὶ ἐπιχειρήσεις ἦσαν βιώσιμοι καὶ ἐξησφάλιζον σημαντικὰ κέρδη, καὶ ἤδη ἐκρίθη τὸ πρῶτον ἐπάναγκες νὰ προστεθῇ ὁπωσδήποτε;

§258Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Ἐμπ. καὶ Βιομ.). Κύριε συνάδελφε, περὶ τῶν γεγονότων τὰ ὁποῖα ἀναφέρει ὁ ὑπεύθυνος ὑπουργός, δὲν ὑπάρχουν γνῶμαι. Σᾶς ἀνέγνωσα τὸ κοστολόγιον. Ὅταν ὅμως μέσα εἰς τὸ κοστολόγιον δὲν περιλαμβάνεται κἄτι, δὲν εἶναι δυνατὸν ἔπειτα νὰ τὸ ζητῆτε. Καὶ ὅταν ἕνα μεταλλεῖον ἔχῃ νὰ ἀποζημιώσῃ ἕνα δύο σπίτια, ἔχει καλῶς, ὅταν ὅμως ἔχῃ νὰ ἀποζημιώσῃ μίαν ὁλόκληρον πόλιν, τότε, ἀσφαλῶς, δὲν πάει καλά. Συνεπῶς, δὲν νομίζετε ὅτι ὑπάρχει μία διάκρισις μεταξὺ τῶν δύο αὐτῶν περιπτώσεων;

§259Μ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐγώ, ὑπεστήριξα τὴν ἑξῆς ἄποψιν: Μέχρι σήμερον ὑπῆρχεν ἕνα ὡρισμένον καθεστὼς κοστολογήσεως καὶ καθ’ ὅλην αὐτὴν τὴν μακρὰν περίοδον δὲν ὑπῆρχεν εἰδικὸν κονδύλιον ἀποζημιώσεων ἐξ ἀπαλλοτριώσεων καὶ ζημιῶν. Τώρα, δημιουργεῖτε σεῖς ἕνα νέον κονδύλιον, αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἀναφέρει τὸ νομοσχέδιόν σας. Ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τοῦ κοστολογίου, ποὺ ἐθέσατε ὑπ’ ὄψει μου, προκύπτει, κατὰ τρόπον σαφῆ, ὅτι μέσα εἰς τὰ εἰδικὰ κονδύλια τῶν κερδῶν 7% καὶ τῶν γενικῶν ἐξόδων 10% ὅπου ἐνδεικτικῶς γίνεται μνεία περὶ ἀποσβέσεων ἐγκαταστάσεων κ.λ.π., περιλαμβάνεται ἀσφαλῶς, καὶ λογικῶς, καὶ τὸ κονδύλιον αὐτὸ τῶν ἀποζημιώσεων ἐξ ἀπαλλοτριώσεων καὶ ζημιῶν καὶ συνεπῶς δὲν δικαιολογεῖται ἡ δι’ ἐπιβολῆς τῆς προσαυξήσεως αὐτῆς 10% ἐπὶ τῆς τιμῆς τοῦ λιγνίτου ἀνάληψις τῶν συναφῶν βαρῶν ὑπὸ τοῦ εἰδικοῦ λογαριασμοῦ ποὺ θεσπίζει τὸ νομοσχέδιον. Ἐτόνισα προηγουμένως, κ. συνάδελφοι, ὅτι ριζικὴ λύσις τοῦ προβλήματος θὰ ἦτο μόνον ἡ κρατικοποίησις τῶν μεταλλείων μας καὶ κατὰ πρώτιστον λόγον τῶν λιγνιτωρυχείων μας. Ἐφ’ ὅσον ὅμως δὲν δίδεται αὕτη, δὲν ἠμπορῶ νὰ παρίδω τὴν ἐπιτακτικὴν ἀνάγκην ἀντιμετωπίσεως τῆς προπεριγραφείσης οἰκτρᾶς καταστάσεως δι’ ἀμέσου ἐπανορθώσεως τῶν προξενηθεισῶν ζημιῶν, εἰς ἣν ἀποβλέπει τὸ νομοσχέδιον, ἔστω καὶ ἂν αἱ μεταλλευτικαὶ ἐπιχειρήσεις εἶναι ὑπεύθυνοι διὰ τὰς προσγενομένας ἀδικίας καὶ τυγχάνουν ἐξαιρετικῆς μεταχειρίσεως. Ἐπιβάλλεται ὅμως νὰ γίνῃ σαφεστέρα καὶ εἰδικωτέρα μνεία περὶ τῆς ἐννοίας τῶν γενομένων ζημιῶν πρὸς ἀποκλεισμὸν τῶν πταίσματι τῶν ἐπιχειρήσεων προξενηθησομένων. Παρατηρῶ, ὡσαύτως, κ. Ὑπουργέ, ὅτι ἡ διάταξις τῆς παραγράφου 3 τοῦ ἄρθρου 2 δὲν καθορίζει σαφῶς τὴν μετὰ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν ἢ ἐξαγορὰν χώρων νομικὴν κατάστασιν αὐτῶν καὶ ἀφίνει ἀμφιβολίαν ἂν διατηρῇ τὴν κυριότητα ὁ μεταλλειοκτήτης ἢ τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον καὶ δι’ αὐτὸ δέον εἰς τὴν φράσιν «ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου» νὰ προστεθῇ ἡ φράσις «καθισταμένου κυρίου τούτων». Ὡσαύτως, υἱοθετῶ πλήρως τὴν πρότασιν τοῦ ἐξ Ἀθηνῶν συναδέλφου κ. Ζάκκα περὶ συστάσεως Εἰδικῆς Ἐπιτροπῆς ἐκ τῶν ἐνδιαφερομένων μελῶν γνωμοδοτικῆς καὶ προτείνω ἵνα εἰς τὴν παράγραφον 1 τοῦ ἄρθρου 2 εἰς τὴν φράσιν «κατόπιν ἀποφάσεων τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Βιομηχανίας», προστεθῇ ἡ φράσις «μετὰ σύμφωνον γνώμην τοῦ Συμβουλίου Μεταλλείων».

§260Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Ἐμπ. καὶ Βιομ.). Δέχομαι εἰς τὴν παράγραφον 3 νὰ διατυπωθῇ «τοῦ Δημοσίου καθισταμένου κυρίου τούτων». Τὴν Ἐπιτροπὴν ὅμως δὲν δύναμαι νὰ τὴν ἀποδεχθῶ, διότι νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἔργον κανενὸς νὰ καθορίσῃ τὸ ἀντικείμενον, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀποκλειστικῶς ἔργον κρίσεως τῶν τεχνικῶν τοῦ Ὑπουργείου Βιομηχανίας.

§261Α. ΖΑΚΚΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, δύνασθε νὰ ἀκοῦτε τοὺς τεχνικούς σας, ἀλλὰ νὰ ἀκούγωνται καὶ οἱ ἐνδιαφερόμενοι.

§262Μ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Τερματίζων τὸν λόγον μου, κ. Ὑπουργέ, ὀφείλω νὰ ἐκφράσω δύο εὐχὰς καὶ συστάσεις. Πρῶτον, νὰ ἀπαλείψητε τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 4, δι’ ἧς ἐπιβάλλετε ἐπὶ μίαν πενταετίαν πρόσθετον ἐτησίαν φορολογίαν ἐπὶ τῶν ἰδιοκτητῶν οἰκοπέδων, διότι εἶναι ἄδικος καὶ ἀψυχολόγητος μία τοιαύτη φορολογία εἰς βάρος πτωχῶν ἀνθρώπων, ποὺ ὑπέστησαν τόσας συμφοράς, καθ’ ἣν στιγμὴν οἱ μεγάλοι ὑπεύθυνοι ὅλων τῶν συναφῶν κακῶν ἀπηλλάγησαν ἀπὸ τόσα βάρη.

§263Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Ἐμπ. καὶ Βιομ.). Βεβαίως, δημιουργεῖται μία κατάστασις, ἀλλὰ οἱ ἴδιοι αὐτοὶ μοῦ τὸ ἐπρότειναν.

§264Μ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Ἡ δευτέρα σύστασις καὶ εὐχή μου, ἣν ἐλπίζω, ὅτι θὰ συμμερίζωνται πολλοὶ κύριοι συνάδελφοι, κατόπιν τῶν ὅσων ἐξέθεσα, ἀναφέρεται εἰς τὸν τρόπον, καθ’ ὃν τὸ Ὑπουργεῖον Βιομηχανίας θὰ διαχειρισθῇ τὸ ὅλον λεπτὸν καὶ σοβαρὸν αὐτὸ θέμα καὶ εἰδικώτερον τὸν τρόπον καταρτίσεως τῆς κοστολογήσεως. Ἐπιβάλλεται ἐπιτακτικῶς, ἐφ’ ὅσον πλέον θὰ γίνηται ἐφεξῆς συνυπολογισμὸς τοῦ κονδυλίου ἀποζημιώσεων ἐξ ἀπαλλοτριώσεων καὶ ζημιῶν, νὰ γίνηται ταὐτοχρόνως καὶ ἀνάλογος περιορισμὸς τοῦ ποσοστοῦ τῶν κονδυλίων κέρδους καὶ γενικῶν ἐξόδων τῶν ἐπιχειρήσεων ὥστε κατὰ ἕνα μικρὸν ποσοστὸν μὲ τὴν φαλκίδευσιν αὐτὴν νὰ μετριασθῇ τὸ κακὸν καὶ ἡ ἀδικαιολόγητος ὠφέλεια τῶν μεγάλων αὐτῶν ἐπιχειρηματιῶν ἐκ τῆς ἀπαλλαγῆς των ἐκ τῶν βαρῶν ποὺ ὤφειλον κατὰ νόμον νὰ φέρουν διὰ τὰς ἐκνόμους ἐνεργείας των καὶ τὰς προσγενομένας καταθλιπτικὰς ἀδικίας εἰς βάρος χιλιάδων πτωχῶν ἐργατικῶν οἰκογενειῶν.

§265ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Σούλας, ἔχει τὸν λόγον.

§266Ι. ΣΟΥΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον νόμου εἶναι εὐεργετικόν, διότι θὰ παράσχῃ τὴν δυνατότητα εἰς τὰ λιγνιτωρυχεῖα Ἀττικῆς καὶ Κύμης νὰ συνεχίσωσιν ἢ νὰ ἐπαναλάβωσιν τὰς ἐργασίας των. Αἱ δαπάναι τῆς παραγωγῆς τοῦ λιγνίτου εἶναι μεγάλαι ὥστε νὰ μὴ δύνανται νὰ ἀποζημιώσωσιν τοὺς κατοίκους διὰ τὰς προξενουμένας ζημίας ἐκ τῶν ὑπογείων στοῶν καὶ νὰ συνεχίσωσιν τὰς ἐργασίας. Καὶ οὕτω νὰ ἀναγκασθῶσιν καὶ ἔντιμοι ἐπιχειρήσεις νὰ βλέπουσι νὰ καταρρέῃ τὸ ἔργον των. Διότι πιστεύω ὅτι ὑπάρχουν καὶ ἔντιμοι ἐπιχειρηματίαι, οἵτινες καὶ προσφέρουν εἰς τὸν τόπον ὠφέλειαν διὰ τῆς ἀναπτύξεως τῶν ἐργασιῶν. Διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου νόμου θὰ ἀποζημιοῦνται πτωχοὶ οἰκογενειάρχαι τῶν ὁποίων καταστρέφονται αἱ οἰκίαι. Θὰ δοθῇ ἡ ἐργασία εἰς ἐργάτας οἵτινες ἀναγκάζονται νὰ μεταβαίνωσιν καὶ εἰς τὸ Βέλγιον διὰ τὴν ἐξασφάλισιν τοῦ ἄρτου, τῆς οἰκογενείας των. Καὶ θὰ παρέχεται ἀφθόνως ὁ λιγνίτης εἰς τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν τόσον πολυτίμου, ἰδίᾳ εἰς τὴν σημερινὴν ἐποχήν. Δι’ ὅλους τοὺς λόγους τούτους, θὰ ψηφίσω ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου καὶ ὡς προερχόμενος ἀπὸ Νομὸν ὅπου εὑρίσκεται τὸ παλαιότερον μεταλλεῖον λιγνίτου ἐν Κύμῃ, ἀπευθύνω εὐχαριστήρια καὶ ἐκφράζω τὴν εὐγνωμοσύνην, διότι ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῆς Βιομηχανίας συνέλαβεν τὸ ὅλον ζήτημα καὶ λύει τὸ ὅλον πρόβλημα τοῦ λιγνίτου.

§267Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι προφανὲς ὅτι τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοθέτημα υἱοθετεῖται ἀπὸ ἡμᾶς. Ἐν τούτοις θέλω νὰ ἐκφράσω τὴν διαμαρτυρίαν μου καὶ νομίζω ὅτι καὶ ἡ οἰκονομολογικὴ συνείδησις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Βιομηχανίας θὰ συμφωνήσῃ μαζί μου. Ἔχομεν, κ. Πρόεδρε, ἰδιοκτήτας ἐπιχειρήσεων καὶ δημιουργεῖται ὑπὲρ αὐτῶν ἕνα ταμεῖον εἰς βάρος τῆς καταναλώσεως. Βέβαια, ὅλαι αἱ ἐργασίαι αἱ ὁποῖαι προβλέπονται διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου θὰ γίνωνται τῇ ἐγκρίσει τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Βιομηχανίας, ἀλλὰ τῇ εἰσηγήσει τῶν ἐνδιαφερομένων ἐκμεταλλευτῶν τῶν λιγνιτωρυχείων. Θὰ λαμβάνουν χρήματα καὶ θὰ ἐκτελοῦν τὰς ἐργασίας. Νομίζω ὅτι τοῦτο δὲν προσαρμόζεται εἰς τὸ εἶδος τῆς ἐθνικῆς μας οἰκονομίας. Λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι δὲν περιλαμβάνονται τὰ ἔξοδα τῆς ἀποζημιώσεως εἰς τὴν κοστολόγησιν. Νομίζω ὅτι πρέπει οἱ ἐπιχειρηματίαι νὰ ἐκτελοῦν αὐτὰ τὰ ἔργα ἰδίαις δαπάναις καὶ κατόπιν ταῦτα νὰ ὑπολογίζωνται εἰς τὴν κοστολόγησιν. Τώρα ἔχει τὸ Ταμεῖον καὶ θὰ λαμβάνῃ ἀπὸ ἐκεῖ τὰ χρήματα. Δὲν εἶναι δυνατόν, κύριε Ὑπουργέ, νὰ εὑρισκώμεθα ἑκάστοτε ὑπὸ τὴν ἀπειλὴν τοῦ σταματήματος τῶν ἐργασιῶν μιᾶς ἐπιχειρήσεως. Δὲν πρέπει νὰ ὑποκύπτωμεν εἰς τοὺς ἐκβιασμούς. Διὰ τοῦτο δὲν μὲ εὑρίσκει σύμφωνον τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοθέτημα. Εἶναι ἀπαράδεκτον δι’ ἐμὲ νὰ δημιουργοῦμεν ταμεῖον εἰς τὴν διάθεσιν τῶν ἐκμεταλλευτῶν εἰς βάρος τῆς καταναλώσεως.

§268Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Κύριε Ὑπουργέ, ράτσιο τοῦ Νομοσχεδίου εἶναι ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις. Εἰς τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν, λέγετε ὅτι αἱ ἐπιχειρήσεις λιγνιτωρυχείων Ἀττικῆς κ.λ.π., ἔχουν περιέλθει, λόγῳ ἐκτάκτων περιστάσεων, εἰς μίαν οἰκονομικὴν ἀδυναμίαν. Ποῖα τὰ γεγονότα αὐτά; Τὸ ὅτι ὑπέστησαν καθιζήσεις κ.λ.π. Μὲ αὐτὴν τὴν αἰτιολογίαν ἔπρεπε νὰ διατυπωθῇ καὶ τὸ κείμενον τοῦ νομοθετήματος. Ἀντ’ αὐτοῦ, ὅμως, ὁ σκοπὸς τὸν ὁποῖον ἀναφέρετε εἰς τὸ κείμενον, εἶναι διάφορος ἐκείνου, τὸν ὁποῖον θέτει ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις. Μέσα εἰς τὰ γενικὰ ἔξοδα, εἶναι αἱ λιθογομώσεις κ.λ.π.

§269Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Ἐμπ. καὶ Βιομ.). Αὐτὰ δὲν περιλαμβάνονται, κ. συνάδελφε. Εἶναι γνωστὸν ποῖα εἶναι τὰ γενικὰ ἔξοδα.

§270Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Μᾶς εἴπατε τὰ γενικὰ ἔξοδα σὺν 7%. Δηλαδὴ δίδετε κέρδος 7%. Ἔρχεσθε σήμερον καὶ τοὺς δίδετε ἄλλο ἕνα 10%.

§271Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Ἐμπ. καὶ Βιομ.). Τί εἶναι αὐτὰ ποὺ λέτε, κ. συνάδελφε; Ποῦ τὰ εἴδατε αὐτὰ τὰ πράγματα;

§272Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Αὐτὰ λέγει τὸ κείμενον τοῦ νομοθετήματος τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται εἰς ἀντίθεσιν πρὸς τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν. Τὰ κονδύλια, κ. Ὑπουργέ, θὰ διατίθενται διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων, τὰ ὁποῖα μέχρι τοῦδε ἐξετελοῦντο ἀπὸ τὰς ἐπιχειρήσεις. Ἤδη τοὺς δίδετε ἕνα 10% Νὰ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν ἐκτάκτων ἀναγκῶν, ὅπως εἶναι καθιζήσεις κ.λ.π. Τὸ σφάλμα ὅμως εἶναι, ὅτι ἐνισχύετε τὰς ἐπιχειρήσεις τῶν λιγνιτωρυχείων μὲ ἕνα 10% εἰς βάρος τῆς καταναλώσεως. Ἐρχόμεθα ἤδη εἰς τὸ ἄρθρον 4. Διὰ τοῦ ἄρθρου 4, ἐπιβάλλεται φορολογία 0,90 δρ. ἢ μιᾶς δραχμῆς εἰς ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν χρήματα νὰ ἀγοράσουν τὸ ψωμί τους. Ἐπιβαρύνονται τὰ οἰκόπεδα, τὰ ὁποῖα δὲν πρόκειται νὰ κτισθοῦν λόγῳ τοῦ φόβου καθιζήσεως. Καὶ ζητεῖτε 250 δραχμὰς τὸν χρόνον, διότι τὰ οἰκόπεδα εἶναι 550 πήχεων περίπου. Ἀπὸ ποῦ θὰ σᾶς τὰ δώσουν; Τὰ χρήματα αὐτὰ θὰ τὰ καταβάλουν, διὰ νὰ πληρωθοῦν εἰς περίπτωσιν, καθιζήσεως. Δηλαδὴ κάνουν ἀντασφάλισιν. Προτείνω, κ. Ὑπουργέ, νὰ διαγραφῇ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 4. Διότι δὲν ἐξυπηρετεῖ καμμίαν κοινωνικὴν ἀποστολήν.

§273Α. ΖΑΚΚΑΣ. Ἀρνεῖσθε, κ. Ὑπουργέ, τὴν ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία θὰ σᾶς βοηθήσῃ εἰς τὸ ἔργον σας καὶ ἡ ὁποία θὰ παρέχῃ μίαν ἐγγύησιν τοῦ πῶς θὰ διατεθοῦν τὰ χρήματα; Ἐπίσης, κ. Ὑπουργέ, νομίζω ὅτι ἐκ τοῦ ποσοῦ 10%, τὸ 5% νὰ διατεθῇ εἰς ἔργα λιθογομώσεως καὶ τὸ ἄλλο 5% διὰ ἀποζημίωσιν τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν.

§274Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Ἐμπ. καὶ Βιομ.). Ὄχι, κύριε συνάδελφε, δὲν τὸ δέχομαι.

§275Α. ΖΑΚΚΑΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, κ. Ὑπουργέ, δὲν κάνετε κοινωνικὴν πολιτικήν, ἀλλὰ κάτι τι ἄλλο.

§276Γ. ΤΡΟΥΛΛΙΝΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἀπὸ τὸ ἄρθρον 4, διὰ λόγους ἠθικοὺς καὶ κοινωνικῆς τάξεως, πρέπει νὰ ἀπαλείψητε τὴν διάταξιν, διὰ τῆς ὁποίας ἐπιβαρύνονται μὲ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ζημιῶν, αἱ ὁποῖαι πρόκειται νὰ ἐπέλθωσιν ἀπὸ τὴν ἐκμετάλλευσιν ὑπὸ τῶν ἐπιχειρήσεων τῶν λιγνιτωρυχείων, τῶν ζημιῶν αἱ ὁποῖαι πρόκειται νὰ γίνωσιν εἰς βάρος πτωχῶν κατοίκων τῆς ἐπιφανείας. Εἶναι ἀπαράδεκτον οἱ πτωχοὶ οἰκογενειάρχαι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν ποὺ τὴν κεφαλὴν κλῖναι καὶ οἱ ὁποῖοι ὡς ἐσχάτην ἀνάγκην ἐχρησιμοποίησαν τὴν τοποθεσίαν αὐτὴν διὰ νὰ κατοικήσωσι, νὰ πληρώσουν αὐτοὶ μὲ χρήματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν, τὰς ζημίας τὰς ὁποίας οἱ ἴδιοι θὰ ὑποστοῦν καὶ διὰ τὰς ὁποίας δὲν εἶναι καθόλου ὑπεύθυνοι. Δὲν ἔχω πολιτικὰ ὠφέλη ἀπὸ τὴν περιφέρειαν αὐτήν, ἀλλὰ ὁμιλῶ ὡς Ἕλλην βουλευτής, ὁ ὁποῖος ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ λαμβάνῃ μέριμναν διὰ τὴν προστασίαν τῶν πτωχῶν ἐργαζομένων, διότι εἶναι ἀκατανόητον καὶ ἀποτελεῖ ἠθικὴν ἀντινομίαν, ἐνῷ ἀπὸ τὴν ἄλλην πλευρὰν βοηθᾶτε πλουσίους ἐπιχειρηματίας τῶν λιγνιτωρυχείων, ἐπειδὴ ἔχετε τὴν ἐντύπωσιν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνταπεξέλθουν εἰς τὰς ἐκτάκτους δαπάνας, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐμφανισθοῦν — ἀδιάφορον ὅτι πλανᾶσθε περὶ αὐτοῦ — ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος νὰ ἐπιβαρύνετε πενεστέρους ἀνθρώπους. Νομίζω δὲ ὅτι τὸ ἔσοδον, τὸ ὁποῖον θὰ πραγματοποιηθῇ ἀπὸ τὴν κατὰ 10% αὔξησιν τῆς τιμῆς τῶν λιγνιτῶν, εἶναι ἀρκετὸν χωρὶς ἐπιβάρυνσιν τῶν πτωχῶν ἰδιοκτητῶν νὰ καλύψῃ τὰς ἀπαιτήσεις τῶν ἀποζημιώσεων. Ἐκτὸς ἐὰν ἐπιθυμῆτε νὰ τιμωρήσετε τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, διότι ἠναγκάσθησαν, ἐν ἐσχάτῃ ἀθλιότητι διατελοῦντες, νὰ ἀποκτήσωσιν ἀθλίας κατοικίας, εἰς αὐτὴν τὴν περιοχήν.

§277Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Ἐμπ. καὶ Βιομ.). Ὄχι, κ. συνάδελφε, δὲν τὸ δέχομαι αὐτό.

§278Γ. ΠΡΙΦΤΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἔχω τὴν γνώμην ὅτι τὸ ἄρθρον 4 παρουσιάζει κάποιαν ἀσάφειαν. Νομίζω ὅτι θὰ ἦτο σκόπιμον νὰ περιληφθοῦν καὶ αἱ φράσεις «αἱ ἐργασίαι γίνονται κατόπιν γνώμης τῆς ὑπηρεσίας Μεταλλείων τοῦ Ὑπουργείου Βιομηχανίας».

§279Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Ἐμπ. καὶ Βιομ.). Εἶναι πολὺ σωστὴ ἡ παρατήρησίς σας, κ. συνάδελφε. Νομίζω λοιπόν, ὅτι δύναμαι νὰ κάμω τὴν δήλωσιν «ὅτι ὁ λογαριασμὸς αὐτὸς θὰ παρακολουθῆται ἀπὸ τὴν ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου Βιομηχανίας, διότι ἐὰν ἐγένετο καθ’ οἱανδήποτε ἄλλην μέθοδον, ποτὲ δὲν θὰ ἐγίνετο ἡ λιθογόμωσις».

§280ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ κατ’ ἄρθρον τὸ ὡς ἄνω σχέδιον νόμου;

§281ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§282Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Ἐμπορίου καὶ Βιομηχ.). Κύριοι συνάδελφοι, πρὶν ψηφισθῇ καὶ εἰς τὸ σύνολον τὸ νομοσχέδιον, θέλω νὰ κάμω δύο ἑρμηνευτικὰς δηλώσεις. Ἡ πρώτη εἶναι ὅτι ὁ λογαριασμὸς αὐτὸς θὰ κινῆται καὶ θὰ ἐλέγχεται παρὰ τῆς ἁρμοδίας Ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου Βιομηχανίας. Ἡ δευτέρα εἶναι ὅτι τὸ νομοσχέδιον ψηφίζεται μὲ τὴν ἔννοιαν ὅτι ἐκ τῶν πόρων αὐτῶν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καταβληθῇ ἀποζημίωσις διὰ ζημίας προξενηθείσας ἐκ πταίσματος τοῦ ἐπιχειρηματίου.

§283ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ τὸ ὡς ἄνω σχέδιον νόμου καὶ εἰς τὸ σύνολον;

§284ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§285ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ὡς ἐτροποποιήθη τὸ σχέδιον νόμου: «Περὶ αὐξήσεως τῶν τιμῶν πωλήσεως λιγνίτου ἐνίων λιγνιτωρυχείων». Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§286ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§287ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6 μ.μ. μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως ἀναφοράς, ἐρωτήσεις καὶ ἐπερωτήσεις. (Ὥρα 11.45′ μ. μ.)