1956.06.05

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 25η.

Τρίτη 5 Ἰουνίου 1956.

Προεδρία κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 6.30′ μ. μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ (Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Γ. Πλατῆς). Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθοῦν τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Β. Κρῖκος ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ Πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Β. ΚΡΙΚΟΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν Πρακτικῶν).

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ Πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως, ὡς φραστικῶς διωρθώθησαν κατόπιν παρατηρήσεων τοῦ βουλευτοῦ κ. Γ. Μπακατσέλου. Κύριοι βουλευταί, μετὰ βαθυτάτης θλίψεως ἀγγέλλω εἰς τὴν Βουλὴν τὸν ἀδόκητον θάνατον τοῦ βουλευτοῦ Ἀθηνῶν Ἰωάν. Τριανταφύλλη, ἐκλεκτοῦ μέλους τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, τιμήσαντος τὰ ὑψηλὰ ἀξιώματα, τὰ ὁποῖα ἐνεπιστεύθη εἰς αὐτὸν ἡ Πατρίς. Ὑπῆρξεν ὄντως προσωπικότης ὁ ἐκλιπὼν πολιτικὸς ἀνήρ. Διέπρεψεν ὡς ἐπιστήμων, διεκρίθη ὡς βουλευτής, Ὑπουργὸς καὶ Ἀντιπρόεδρος Βουλῆς. Ἡ ζωή του ὁλόκληρος ὑπῆρξεν ἕνας ἀγὼν διὰ τὴν ἀρετήν, διὰ τὸ δίκαιον, διὰ τὴν Πατρίδα. Βαθὺς γνώστης τῆς ἐπιστήμης του, ἐτίμησε λαμπρῶς τὸ δικανικὸν βῆμα. Ὡς βουλευτής, Ὑπουργὸς καὶ Ἀντιπρόεδρος Βουλῆς παρέσχε θαυμάσια δείγματα τοῦ ἐξαιρετικοῦ του ἤθους, τῆς ἱκανότητός του, τῆς μορφώσεώς του καὶ τῆς συναισθήσεως τοῦ καθήκοντος. Ἐπίστευεν ὁ Ἰωάννης Τριανταφύλλης εἰς τὴν ἀρετήν, καὶ αἱ ὡραῖαι ψυχικαὶ ἰδιότητες ὑφ’ ὧν ἐκοσμεῖτο, τὸν ἐβοήθησαν νὰ δημιουργήσῃ μίαν λαμπρὰν ἱστορίαν ἰδιωτικοῦ καὶ δημοσίου βίου. Τὸ Προεδρεῖον ἐξέφρασε πρὸς τὴν οἰκογένειαν τοῦ ἀειμνήστου συναδέλφου μας τὰ συλλυπητήρια τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας καὶ κατέθεσεν ἐξ ὀνόματός της στέφανον εἰς τὸν τετιμημένον νεκρόν. Αἰωνία ἔστω ἡ μνήμη του. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§4Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερν.). Εἶμαι βέβαιος ὅτι διερμηνεύω τὰ αἰσθήματα ὅλου τοῦ Σώματος ἐὰν καὶ ἐγὼ ἐκφράσω τὴν βαθυτάτην λύπην διὰ τὸν θάνατον τοῦ Ἰωάννου Τριανταφύλλη. Ὅσοι τὸν ἐγνώριζαν, ὅσοι ἔτυχε νὰ συνεργάζωνται μαζί του, ἐξετίμησαν τὰς ἠθικὰς καὶ πνευματικὰς ἀρετάς του. Οἱ πλεῖστοι ἐξ ἡμῶν, ὡς δικηγόροι, τὸν ἐγνωρίσαμεν ἐπὶ πολλὰ ἔτη ἀγωνιζόμενον εἰς τὸν δικανικὸν στίβον, ὅπου πράγματι διέπρεψε καὶ ὡς ἐπιστήμων καὶ ὡς ἀγωνιστὴς δικηγόρος. Τὸν ἐγνωρίσαμεν κατόπιν εἰς τὸν πολιτικὸν στίβον, ὅπου ἐπέδειξε πάντοτε προσόντα, εὐγένειαν ἤθους, ὀξύνοιαν σκέψεως καὶ πιστεύω ὅτι ἀπελθὼν τοῦ κόσμου τούτου, ἄφησεν εἰς μνήμην ὅλων ἡμῶν τὴν καλλιτέραν ἀνάμνησιν ἑνὸς ἀνθρώπου, ὁ ὁποῖος πάντοτε, ὅπου τὸν ἔταξεν ἡ ζωή, ἔπραξεν μέχρι κεραίας τὸ ἐθνικόν του καθῆκον.

§5Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐκ μέρους τῆς Φ.Δ.Ε. ἐκφράζω τὴν βαθυτάτην λύπην διὰ τὴν σκληρὰν ἀπώλειαν τοῦ Ἰωάννου Τριανταφύλλη, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξεν ἕνας ἀγαπητὸς καὶ ἐκτιμώμενος παρ’ ὅλων συνάδελφος.

§6Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι βαθυτάτη ἡ θλῖψις, τὴν ὁποίαν δοκιμάζομεν ἀπὸ τὴν ἀπώλειαν τοῦ ἐξαιρέτου ἀνδρός. Εἶχεν ἔξοχον προσωπικὸν ἦθος καὶ ἀπεδείχθη ἐντὸς τοῦ συντόμου χρόνου, κατὰ τὸν ὁποῖον παρέστη μεταξὺ ἡμῶν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, πολιτικὴ προσωπικότης πρώτης σειρᾶς. Ἄπειρος εἶναι ἡ ὀδύνη τὴν ὁποίαν δοκιμάζομεν διὰ τὴν ἀδόκητον ἀπώλειάν του.

§7Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ Δημοκρατικὸν Κόμμα αἰσθάνεται βαθυτάτην θλῖψιν ἐπὶ τῷ θανάτῳ τοῦ Ἰωάννου Τριανταφύλλη. Προσωπικῶς εἶχον τὴν μεγάλην τιμὴν νὰ συνεργασθῶ, ὡς Δήμαρχος, ὑπὸ τὴν κατεύθυνσίν του. Ὁμολογῶ ὅτι θὰ διατηρήσω πάντοτε ζωηροτάτην τὴν μνήμην καὶ τῆς τιμιότητός του, ἀλλὰ καὶ τοῦ ἀγαθοῦ ἀνδρὸς οἷος ὑπῆρξεν ὁ Ἰωάννης Τριανταφύλλης.

§8Ε. ΜΠΑΚΛΑΤΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, συμμετέχομεν καὶ ἡμεῖς εἰς τὸ πένθος ἐπὶ τῷ θανάτῳ τοῦ ἀειμνήστου Ἰ. Τριανταφύλλη. Ὁ Ἰωάννης Τριανταφύλλης ὑπῆρξε πράγματι μία ξεχωριστὴ φυσιογνωμία. Ἡμεῖς, οἱ πολιτικοί του ἀντίπαλοι, δὲν ἠμποροῦμεν παρὰ νὰ ἀναγνωρίσωμεν εἰς τὸν ἄνδρα τὴν ἐπιστημονικήν του μόρφωσιν, τὸ ἄψογον τοῦ πολιτικοῦ του χαρακτῆρος καὶ νὰ ἐξάρωμεν τὸ ἦθος καὶ τὰς ἀρετάς του. Δείγματα τοῦ ἤθους καὶ τῶν ἀρετῶν του ἐπέδειξεν ὁ ἀείμνηστος ἀνὴρ καὶ ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς, καὶ ὡς βουλευτὴς καὶ ὡς Ἀντιπρόεδρος τοῦ Σώματος. Εἶναι ἄσχετον τὸ ὅτι ὡς ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν οὗτος υἱοθέτησεν τὸν ἐκλογικὸν νόμον, ἐναντίον τοῦ ὁποίου τόσαι ἐπικρίσεις ἀκούονται. Ἡ εὐθύνη δὲν βαρύνει αὐτόν. Εἰλικρινῶς θρηνοῦμεν τὴν ἀπώλειαν ἐκλεκτοῦ συναδέλφου. Λυπούμεθα διὰ τὴν ἀπώλειαν ἑνὸς εὐγενοῦς καὶ συνετοῦ πολιτικοῦ ἀντιπάλου καὶ ἐκφράζομεν πρὸς τὴν βαρυπενθοῦσαν οἰκογένειάν του τὰ εἰλικρινῆ μας συλλυπητήρια.

§9Σ. ΣΑΡΑΦΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, συμμεριζόμεθα καὶ ἡμεῖς τὸ πένθος τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῇ ἀπωλείᾳ τοῦ ἐκλεκτοῦ μέλους αὐτῆς, Ἰωάννου Τριανταφύλλη.

§10Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἀπώλεια ἀγωνιστῶν ὑπὸ τὰς παρούσας συνθήκας, εἶναι μία ἀπώλεια ἐθνικὴ καὶ ὡς τοιαύτην χαρακτηρίζω τὴν ἀπώλειαν τοῦ ἀγαπητοῦ συναδέλφου καὶ εὐχόμεθα ὅπως ἡ γῆ τῶν Ἀθηνῶν εἶναι ἐλαφρά, διὰ νὰ τὸν δεχθῇ.

§11Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Συμμεριζόμεθα καὶ ἡμεῖς τὸ γενικὸν πένθος τοῦ πολιτικοῦ κόσμου διὰ τὸν πρόωρον θάνατον τοῦ Ἰωάννου Τριανταφύλλη. Ὑπῆρξεν πάντοτε ἐξαίρετος καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἤθους, ἐξαίρετος καὶ ὡς ἐπιστήμων καὶ ὡς πολιτικός. Καὶ ὅλοι μας δοκιμάζομεν εἰλικρινῆ λύπην διὰ τὸν πρόωρον θάνατον τοῦ Ἰωάννου Τριανταφύλλη.

§12Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπιτρέψατέ μου νὰ ἐκφράσω καὶ ἐγὼ τὴν βαθεῖαν μου θλῖψιν διὰ τὸν θάνατον τοῦ ἀγαπητοῦ καὶ ἐκλεκτοῦ συναδέλφου, Ἰωάννου Τριανταφύλλη.

§13Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Συμμεριζόμεθα βαθύτατα τοὺς θερμοὺς καὶ συγκινητικοὺς λόγους μὲ τοὺς ὁποίους ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Βουλῆς καὶ οἱ προλαλήσαντες πολιτικοὶ ἡγέται καὶ λοιποὶ συνάδελφοι ἔπλεξαν κατὰ τρόπον εὔγλωττον τὸ ἐγκώμιον τοῦ ἐκλιπόντος ἐπιφανοῦς συναδέλφου μας Ἰωάννου Τριανταφύλλη καὶ διηρμήνευσαν τὴν βαθεῖαν ὀδύνην καὶ τὸ πένθος τοῦ Σώματος διὰ τὸν ἀδόκητον θάνατόν του. Συνήθως αἱ πρὸς ἀλλήλους σχέσεις ἐκείνων ποὺ μάχονται εἰς τὸν πολιτικὸν στίβον καὶ παρακάθηνται εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν δὲν εἶναι δυστυχῶς πάντοτε ἐγκάρδιοι. Αἱ πολιτικαὶ ἀντιθέσεις καὶ ἡ ὁρμὴ τοῦ πολιτικοῦ ἀγῶνος ἐκτραχύνουν καὶ πικραίνουν τὰς ἀμοιβαίας σχέσεις. Ἀλλ’ ὁ νεκρὸς ποὺ θρηνοῦμεν ἀπὸ τῆς παρελθούσης Κυριακῆς ἐπέτυχε μὲ τὸ πρᾶον καὶ φιλοσοφικόν του ἦθος νὰ μὴ ἔχῃ κανένα ἐχθρὸν καὶ οὐδενὸς νὰ προκαλέσῃ τὸ μῖσος καὶ τὴν ἀντιπάθειαν. Δι’ αὐτὸ φίλοι καὶ ἀντίπαλοι ἀπὸ κοινοῦ ἐξεδηλώσαμεν τὴν ὀδύνην μας ἐπὶ τῇ ἀγγελίᾳ τοῦ αἰφνιδίου θανάτου του. Βραχεῖα ὑπῆρξε τοῦ Ἰωάννου Τριανταφύλλη ἡ κοινοβουλευτικὴ δρᾶσις, ἀλλὰ πλουσία εἰς ἀπόδοσιν. Ἀφ’ ἧς κατὰ Νοέμβριον τοῦ 1952 μὲ τὴν ψῆφον τοῦ Ἀθηναϊκοῦ λαοῦ κατέστη μέλος τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ἐπρόβαλεν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ κατὰ τρόπον ἔντονον ἡ προσωπικότης του. Εἰς τὴν δευτέραν σύνοδον τῆς Βουλῆς τοῦ 1952, ἐκλέγεται ἐν πλήρει ἀγνοίᾳ του Βʹ Ἀντιπρόεδρος καὶ τὴν τιμητικήν του ἐκλογὴν πληροφορεῖται εἰς τὸν λιμένα τοῦ Πειραιῶς καθ’ ἥν ὥραν ἐπέστρεφεν ἐκ τοῦ ταξιδίου του ἀπὸ τὸ ἐξωτερικόν. Εἰς τὴν ἑπομένην σύνοδον ἐκλέγεται διὰ καταπληκτικῆς πλειοψηφίας πρῶτος Ἀντιπρόεδρος. Ἀπὸ τοῦ προεδρικοῦ θώκου ἐδόθη ἡ εὐκαιρία νὰ ἐκτιμηθοῦν τὰ μεγάλα ψυχικὰ καὶ πνευματικά του προσόντα... Προσηλωμένος βαθύτατα εἰς τοὺς κοινοβουλευτικοὺς θεσμούς, προικισμένος μὲ σεμνότητα καὶ ἀνώτερον ἦθος κατηύθυνε τὰς ἐργασίας τοῦ Σώματος, ὁσάκις ἐκαλεῖτο εἰς τὴν Προεδρικὴν ἕδραν, μὲ ἀντικειμενικότητα καὶ ἀνωτερότητα ποὺ τὸν ἐπέβαλαν εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ Σώματος καὶ τοῦ πολιτικοῦ κόσμου. Εἰς τὴν μετὰ τὸν θάνατον τοῦ Στρατάρχου Παπάγου σχηματισθεῖσαν Κυβέρνησιν, ἐκλήθη εἰς τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἡ διέλευσίς του ἐκ τοῦ σημαντικωτάτου τούτου κυβερνητικοῦ τομέως ὑπῆρξε γόνιμος καὶ ἀποδοτική. Ἐχειρίσθη μὲ λεπτότητα καὶ ἀνωτέραν ἀντίληψιν θέματα ποὺ εἶχαν δημιουργήσει ὀξύτητα καὶ ἀντιθέσεις μεταξὺ τοῦ πολιτικοῦ κόσμου. Ἡ πτέρυξ εἰς τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω, ἦλθεν εἰς ὀξεῖαν ἀντιδικίαν μαζύ του ἐξ ἀφορμῆς τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Πρέπει ὅμως νὰ ὁμολογηθῇ ὅτι ὁ Ἰωάννης Τριανταφύλλης, ὡς εἰσηγητὴς τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου, ἐχειρίσθη τὸ ἐπίμαχον θέμα, ποὺ εἶχε βαθύτατα διαιρέσει τὸν πολιτικὸν κόσμον, μὲ λεπτότητα καὶ ἀνωτέραν ἀντίληψιν. Ἡ ὀξεῖα διαμάχη ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου δὲν ἐμείωσε τὸ παράπαν τὰ αἰσθήματα τῆς ἀγάπης καὶ ἐκτιμήσεως τοῦ πολιτικοῦ κόσμου πρὸς τὸ πρόσωπόν του. Μὲ τὰς ἐκλογὰς τῆς 19ης Φεβρουαρίου 1956 εἰσέρχεται καὶ πάλιν εἰς τὴν Βουλὴν ὡς ἐκπρόσωπος τοῦ Ἀθηναϊκοῦ λαοῦ μὲ καταπληκτικὸν ἀριθμὸν σταυρῶν προτιμήσεως καὶ συνεχίζει τοὺς ἀγῶνας του μὲ τὸν αὐτὸν ἐνθουσιασμὸν καὶ τὴν ἰδίαν πίστιν καὶ ἀνιδιοτέλειαν. Ἡ μοῖρα ὅμως ὑπῆρξε σκληρά. Εἰς τὸ κορύφωμα τῆς δράσεώς του τὸν ἔπληξε καὶ ὁ θάνατος τὸν ἀφήρπασε ἀπὸ τοῦ μέσου ἡμῶν. Εἶναι βαθύτατον καὶ εἰλικρινὲς τὸ πένθος μας διὰ τὴν ἀπώλειαν τοῦ ἐκλιπόντος πολιτικοῦ ἀνδρός. Ἀλλὰ πέραν τῆς ἰδιότητος τοῦ πολιτευτοῦ, ὁ Ἰωάννης Τριανταφύλλης, ἦτο καὶ διαπρεπὴς νομικὸς καὶ δικηγόρος. Ὁ Γενικὸς Γραμματεὺς τοῦ Δικηγορικοῦ Συλλόγου Ἀθηνῶν κ. Σπ. Πάλλης, ἐκπληρῶν ἐντολὴν τῆς Διοικήσεως τοῦ Συλλόγου, ἀνέλυσε εὐγλώττως χθές, κατὰ τὴν ἐπικήδειον τελετήν, τὴν πολυσχιδῆ δρᾶσιν του ὡς νομικοῦ καὶ δικηγόρου. Ἀναμφισβητήτως ὁ νομικὸς κόσμος τῆς Χώρας, ἀπώλεσεν ἐν τῷ προσώπῳ τοῦ Ἰωάννου Τριανταφύλλη ἕνα ἐπιφανῆ καὶ διακεκριμένον δικηγόρον καὶ νομικὸν ὁ ὁποῖος μὲ τὴν ὀξύνειάν του, τὸ ἦθος του καὶ τὴν εὐρεῖαν ἀντίληψίν του ἀνήγαγε εἰς περιωπὴν τὸ δικηγορικὸν λειτούργημα. Πέραν ὅμως τοῦ πολιτευτοῦ καὶ νομικοῦ, οἱ πολυπληθεῖς φίλοι του καὶ ὅλοι γενικῶς οἱ γνώριμοί του θρηνοῦν τὸν ἄνθρωπον, διότι ἦτο πράγματι βαθύτατος ὁ ἀνθρωπισμὸς τοῦ Ἰωάν. Τριανταφύλλη. Εἰς πᾶσαν ἐκδήλωσιν τῆς δημοσίας καὶ ἰδιωτικῆς του ζωῆς, προέβαλε ἡ μεγάλη ἀνθρωπιά του καὶ τὸ στοιχεῖον τοῦτο κατ’ ἐξοχὴν τὸν εἶχε ἐπιβάλει εἰς τὴν κοινὴν συνείδησιν καὶ εἰς τὰ εὐρύτερα στρώματα τοῦ λαοῦ. Τὸ παράδειγμά του προσφέρεται πρὸς μίμησιν καὶ οἱ νεώτεροι, τόσον οἱ πολιτευταί, ὅσον καὶ οἱ νομικοί, ὀφείλουν νὰ ὁδηγοῦνται καὶ νὰ φρονηματίζωνται ἐξ αὐτοῦ. Μὲ πραγματικὴν συντριβὴν καὶ βαθεῖαν ὀδύνην, ὑποκλινόμεθα πρὸ τῆς τετιμημένης μνήμης τοῦ Ἰωάννου Τριανταφύλλη καὶ τοῦ νωποῦ τάφου ὁ ὁποῖος ἠνοίχθη χθὲς εἰς τὴν Ἀττικὴν γῆν, ποὺ τόσον ἐλάτρευσε καὶ ἐδέχθη τὸ σκήνωμά του.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ τὴν Βουλήν, ὅπως τηρηθῇ ἑνὸς λεπτοῦ σιγὴ εἰς μνήμην τοῦ ἐκλιπόντος συναδέλφου. (Ἅπαντες οἱ βουλευταί, ἐγείρονται καὶ τηρεῖται ἑνὸς λεπτοῦ σιγή).

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Βαρβούτης αἰτεῖται 20ήμερον ἄδειαν ἀπουσίας, προκειμένου ν’ ἀναχωρήσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§16ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, ἐγκρίνεται.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε τὴν χορήγησιν τῆς αἰτουμένης ἀδείας. Ἐπίσης ὁ βουλευτὴς κ. Α. Λεμὸς, αἰτεῖται 3μηνον ἄδειαν ἀπουσίας προκειμένου ν’ ἀναχωρήσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§18ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, ἐγκρίνεται.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε τὴν χορήγησιν τῆς αἰτουμένης ἀδείας. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Κ. Ἀποσκίτης ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§20Κ. ΑΠΟΣΚΙΤΗΣ (Γραμματεὺς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ κ. Δ. Χέλμης (ὑπουργὸς Συντονισμοῦ), καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως συμφωνίας μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Κυβερνήσεως τῶν Η.Π.Α. διὰ τὴν αὔξησιν τῆς ἱκανότητος παραγωγῆς, συντηρήσεως καὶ ἐπισκευῆς πυρομαχικῶν». Ὁ κ. Δ. Δαβάκης (Ὑφυπουργὸς Ἐθν. Ἀμύνης), καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως πρακτικῶν τῆς Διοικούσης Ἐπιτροπῆς τοῦ Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης». Ὁ κ. Χ. Θηβαῖος (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν), καταθέτει σχέδια νόμων: 1) «Περὶ καθορισμοῦ τῶν ἐκ τοῦ φόρου εἰσοδήματος ὑποχρεώσεων κατόπιν τῆς ἀλλαγῆς τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους» καὶ 2) «Περὶ παρατάσεως προθεσμιῶν τοῦ νόμου 3274) 1955 μέχρι 31 Δεκεμβρίου 1956» καὶ περὶ συμπληρώσεως τῆς παρ. 2 τοῦ ἄρθρου 8 τοῦ Ν. Δ. 3393)1955» καὶ β) ἀποσύρει τὸ κατατεθὲν κατὰ τὴν Συνεδρίαν ΙΓʹ τῆς 25 Ἀπριλίου ἐ. ἔ. σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀρ. 2442 ἀπὸ 30 Δεκεμβρίου 1955 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου «περὶ παρατάσεως προθεσμιῶν ποῦ νόμου 3274)1955 μέχρι 31 Δεκεμβρίου 1956». Ὁ κ. Δ. Ἀλιπράντης (Ὑφυπουργὸς Οἰκονομικῶν) καταθέτει σχέδια νόμων: 1) «Περὶ ἐκποιήσεως τῆς ἐν Ἁγίῳ Γεωργίῳ Ρίου οἰκοδομῆς τῆς ὁμωνύμου Κοινότητος, περιελθούσης ὑπὸ τὸν ὅρον τοῦ ἀναπαλλοτριώτου ἐκ δωρεᾶς τοῦ Δημοσθένους Καλαπόδη» καὶ 2) «περὶ ἐκποιήσεως 600 ὁμολογιῶν Ἐθνικοῦ Δανείου 4% 1889 ἐκ κληροδοτήματος Γεωργίου Γερμενῆ». Ὁ κ. Δ. Ἀλιπράντης (Ὑφυπουργὸς Οἰκονομικῶν) καὶ ἡ κ. Λίνα Τσαλδάρη (Ὑπουργὸς Κοινωνικῆς Προνοίας), καταθέτουσι σχέδιον νόμου «περὶ διαθέσεως τῶν εἰσοδημάτων τῆς περιουσίας τοῦ τέως Νοσοκομείου Δημητσάνης «Γρηγόριος Εʹ» ἐκ κληροδοτήματος Χαρ. Πουρναρᾶ, πρὸς συμπλήρωσιν, ἐξοπλισμὸν καὶ ἐπέκτασιν τοῦ Κοινοτικοῦ Ὑγειονομικοῦ Σταθμοῦ Δημητσάνης». Ἡ κ. Λίνα Τσαλδάρη (Ὑπουργὸς Κοινωνικῆς Προνοίας) καὶ ὁ κ. Χ. Θηβαῖος (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν) καταθέτουσι σχέδιον νόμου «περὶ ἐγκρίσεως δαπανῶν τινῶν τοῦ Ὑπουργείου Κοινωνικῆς Προνοίας πραγματοποιηθεισῶν κατὰ τὰ πρὸ τοῦ 1955–1956 οἰκονομικὰ ἔτη καὶ χορηγήσεως τῶν ἀπαιτουμένων πιστώσεων». 3.306. 862) 1935). Ὁ βουλευτὴς κ. Χ. Σκουτέρης, καταθέτει πρότασιν νόμου «περὶ ἱδρύσεως Αὐτονόμου Οἰκοδομικοῦ Ὀργανισμοῦ Σωμάτων Ἀσφαλείας καὶ Πυροσβεστικοῦ». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ε. Καλαντζῆς, Δ. Βρανόπουλος, Γ. Πλατῆς, Ι. Ἰντζές, Α. Δερδεμέζης, Χ. Ψαρρός, Ι. Διαμαντόπουλος, Θ. Μπάλλας, Σ. Χούτας, Δ. Λαντζούνης, Ι. Νικολίτσας καὶ Μ. Γλύκας, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 2923)54 Ν. Δ. «περὶ ἱεραρχίας καὶ προαγωγῶν τῶν Ἀξι)κῶν καὶ τῶν τριῶν κλάδων τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Γ. Πλατῆς, Β. Κρῖκος, Νικηταρᾶς, Βαρβιτσιώτης, Λ. Κουτσοπέταλος, Ἐμμ. Μπακλατζῆς, Ι. Σπηλιόπουλος καὶ Κ. Χριστόπουλος, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 2923)54 Ν. Δ. «περὶ ἱεραρχίας καὶ προαγωγῶν τῶν Ἀξ)κῶν καὶ τῶν τριῶν κλάδων τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ν. Σπέντζας καὶ Ε. Κεφαλογιάννης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 2923)54 Ν. Δ. «περὶ ἱεραρχίας καὶ προαγωγῶν τῶν Ἀξ)κῶν καὶ τῶν τριῶν κλάδων τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων». Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Σταυρόπουλος, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 2923)54 Ν. Δ. «περὶ ἱεραρχίας καὶ προαγωγῶν τῶν Ἀξ)κῶν καὶ τῶν τριῶν κλάδων τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Θ. Μπάρμπας καὶ Α. Ἀηδονᾶς, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 2923)54 Ν. Δ. «περὶ ἱεραρχίας καὶ προαγωγῶν τῶν Ἀξ)κῶν καὶ τῶν τριῶν κλάδων τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Κ. Ἀδαμόπουλος, Π. Σταυρόπουλος, Α. Ἀηδονᾶς, Σ. Ἀλιπράντης, Ι. Νικολίτσας, Α. Καρασπήλιος, Φ. Πιτούλης καὶ Χ. Ψαρρὸς καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 2923)54 Ν. Δ. «περὶ ἱεραρχίας καὶ προαγωγῶν τῶν Ἀξ)κῶν καὶ τῶν τριῶν κλάδων τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Γ. Ἀνδρικόπουλος, Β. Ἀναστασᾶτος, Μ. Γλύκας, Η. Παπαηλιοῦ, Σ. Εὐστρατιάδης, Ε. Σκορδίλης, Τ. Μιχαηλίδης καὶ Θ. Μπάρμπας καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 2923)54 Ν. Δ. «περὶ ἱεραρχίας καὶ προαγωγῶν τῶν Ἀξιωματικῶν καὶ τῶν τριῶν κλάδων τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Δ. Ἰατρίδης, Α. Καρασπήλιος, Π. Οἰκονομίδης, Α. Δεκῆς, Δ. Λαντζούνης, Α. Γκελεστάθης καὶ Ν. Βαφειάδης καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 2923)54 Ν. Δ. «περὶ ἱεραρχίας καὶ προαγωγῶν τῶν Ἀξιωματικῶν καὶ τῶν τριῶν κλάδων τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ι. Κοντοβράκης, Δ. Ἰωάννου, Β. Κρῖκος, Δ. Λαντζούνης καὶ Π. Γαστερᾶτος, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 2923)54 Ν. Δ. «περὶ ἱεραρχίας καὶ προαγωγῶν τῶν Ἀξιωματικῶν καὶ τῶν τριῶν κλάδων τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων». Τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 137809) 30.5.1956 ἀποφάσεώς του ἀνακοινοῖ ὅτι παρέτεινε μέχρι 31.8.1956 τὴν διὰ τῶν 230701)25.10.55, 304691)18.11. 55, 24171)26.1.56 καὶ 109758)27.4.56 ἀποφάσεών του παρασχεθεῖσαν ἐγγύησιν τοῦ Δημοσίου πρὸς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος διὰ τὴν ἐξόφλησιν τῶν ὑπὸ ταύτης χορηγηθέντων δανείων εἰς τὸν Α.Σ.Ο. διὰ τὴν συγκέντρωσιν σταφίδος ἐσοδείας 1956. Τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 137844) 30.5.1956 ἀποφάσεώς του ἀνακοινοῖ ὅτι παρέσχε τὴν ἐγγύησιν τοῦ Δημοσίου πρὸς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος διὰ τὴν ὑπὸ ταύτης χορήγησιν χρηματοδοτήσεως δραχ. ὀκτὼ ἑκατομμυρίων ἑκατὸν χιλιάδων (8.100.000) εἰς τὴν Ἐριοβιομηχανίαν Ναούσης Λαναρᾶ–Κύρτση καὶ Σίας Α. Ε. ὅπερ ἀντιπροσωπεύει ποσοστὸν 60% εἰς δραχμὰς τῆς συνολικῆς ἀξίας παραγγελιῶν ἐριονημάτων δολλ. 450.000 διαθετέου ὑπὸ ταύτης διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἀναληφθεισῶν παρ’ αὐτῆς παραγγελιῶν ἐριονημάτων τοῦ οἴκου CENTRO-TEXTIL–BEOGRAD ἐκ δολλαρίων 450.000. Τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 130487) 31.5.1956 ἀποφάσεώς του ἀνακοινοῖ ὅτι παρέσχε τὴν ἐγγύησιν τοῦ Δημοσίου πρὸς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος διὰ τὴν ὑπὸ ταύτης χορήγησιν δανείου δραχ. τριάκοντα ἑκατομμυρίων (30.000.000) πρὸς τὴν Α.Ε.Ε. Πυριτιδοποιείου καὶ Καλυκοποιείου διαθετέου ὑπὸ ταύτης διὰ τὴν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ προμήθειαν πρώτων ὑλῶν καὶ ἐπιχωρίους δαπάνας πρὸς ἐκτέλεσιν τῆς παραγγελίας τοῦ ΝΑΤΟ τῶν δολλαρίων 10.434.000. Οἱ βουλευταὶ Θεσσαλονίκης κ. κ. Σ. Τσιαπάρας καὶ Α. Ἀνωγειανάκης καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ Γεωργικοῦ Πιστωτικοῦ Συνεταιρισμοῦ Νέου Ρυσίου Θεσσαλονίκης, ζητοῦντος ἄμεσον καταβολὴν εἰς τοὺς δικαιούχους τῆς ἀποζημιώσεως διὰ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν ἐκτάσεως πρὸς ἐπέκτασιν τοῦ ἀεροδρομίου Μεγάλης Μίκρας καὶ ματαίωσιν πάσης περαιτέρω ἐπεκτάσεως αὐτοῦ. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Ζάκκας, Δ. Στρατῆς, Ι. Παπαδημητρίου, Γ. Εὐαγγέλου, καὶ Α. Πατσιαντᾶς καταθέτουν ἀναφορὰν τῶν συνεργαζομένων ἐργατοϋπαλληλικῶν ὀργανώσεων Ἑλλάδος διαμαρτυρομένων διὰ τὴν παρὰ τοῦ Γνωμοδοτικοῦ Συμβουλίου τοῦ Νομοῦ ἐκδοθεῖσαν ἀπόφασιν τροποποιήσεως συλλογικῆς συμβάσεως προσωπικοῦ Ἐμπορικῆς Τραπέζης καὶ ζητούντων ἄμεσον ἀνάκλησιν τῆς ἐν λόγῳ ἀποφάσεως καὶ τροποποίησιν τοῦ Ν. 3239. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας, κ. Ι. Μποῦτος καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Σωματείων Προσωπικοῦ Βιομηχανιῶν Ἠλεκτρισμοῦ Ἑλλάδος, ζητούντων ἔνταξιν τῶν μελῶν του εἰς τὸ μόνιμον προσωπικὸν τῆς Δ.Ε.Η., διασφάλισιν τῶν κεκτημένων ἀσφαλιστικῶν δικαιωμάτων αὐτῶν κλπ. Οἱ βουλευταὶ Μεσσηνίας κ. κ. Ι. Μποῦτος καὶ Κ. Κωστόπουλος καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ Συνεταιρισμοῦ ἐπεξεργασίας καὶ πωλήσεως γεωργικῶν προϊόντων Καλαμῶν, ζητούντων χορήγησιν πιστώσεως διὰ τὴν συνέχισιν καὶ ὁλοκλήρωσιν τῶν ἔργων Χειμάρρου Μεγάλης Λαγκάδας. Ὁ βουλευτὴς Φθιωτιδοφωκίδος κ. Α. Γκελεστάθης, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Σχολικῆς Ἐφορείας Σερνικακίου, ζητούσης χορήγησιν πιστώσεως διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ διδακτηρίου τοῦ Δημοτικοῦ Σχολείου τῆς Κοινότητός των. Ὁ βουλευτὴς Ἠλείας, κ. Ι. Γιαννόπουλος καταθέτει ἀναφορὰν κατοίκων Κοινότητος Βάρδας ζητούντων ἐλευθερίαν εἰσαγωγῆς γεωργικῶν φαρμάκων καὶ λιπασμάτων παρὰ τοῦ ἰδιωτικοῦ ἐμπορίου καὶ κατάργησιν τοῦ ἀποκλειστικοῦ προνομίου εἰσαγωγῆς τοιούτων παρὰ τῆς ΑΤΕ. Οἱ βουλευταὶ Δράμας κ.κ. Α. Παπαϊωάννου καὶ Π. Πινάτσης καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου Κοινότητος Κάτω Νευροκοπίου Δράμας, ζητοῦντος ἀπαλλαγὴν τῆς Κοινότητός του ἐκ τῆς ὑποχρεώσεως πρὸς πληρωμὴν τῆς ἀξίας τοῦ παρὰ τῆς Μηχανικῆς Καλιεργείας ἐκτελεσθέντος ἔργου δεδομένου ὅτι τοῦτο κατεστράφη ὁλοσχερῶς ὑπὸ τῶν πρώτων μηνῶν τῆς κατασκευῆς του, δὲν ἐγένετο δὲ ἔκτοτε ἐν ὅλῳ ἢ ἐν μέρει ἐπανακατασκευὴ τοῦ παρασυρθέντος ἔργου. Ὁ βουλευτὴς Ἄρτης–Πρεβέζης–Λευκάδος κ. Θ. Χαβίνης, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Διοικήσεως τοῦ Συλλόγου Φορτοεκφορτωτῶν καὶ Ἐργατῶν Λιμένος Πρεβέζης ζητούσης ὅπως τὰ διὰ τὴν Ἤπειρον προοριζόμενα Κρατικὰ ἐφόδια διαμετακομίζονται διὰ τοῦ Λιμένος Πρεβέζης ἵνα οὕτω ἀναζωογονηθῇ ἐν μέρει ὁ ἐν λόγῳ Λιμὴν καὶ οἱ ἐν αὐτῷ ἐργαζόμενοι λιμενεργάται. Ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Γ. Καραγκιόζης καταθέτει ἀναφορὰν Ἐργατοϋπαλληλικῶν ὀργανώσεων Θεσσαλονίκης διαμαρτυρομένων διὰ τὴν γενομένην βιαίαν ἔξωσιν τῶν σωματείων των ἐκ τοῦ Ἐργατικοῦ Κέντρου Θεσσαλονίκης καὶ ζητούντων ἐπανεγκατάστασιν αὐτῶν κλπ.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

§22Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἤθελον νὰ κάμω μίαν πρότασιν εἰς τὸ Σῶμα. Δοθέντος ὅτι δὲν ὑπάρχει ἑτοίμη νομοθετικὴ ἐργασία καὶ κατ’ οὐσίαν ἡ Βουλὴ συνεδριάζει δύο φορὰς τὴν ἑβδομάδα –δὲν γνωρίζω ποῖαι εἶναι αἱ προθέσεις τῆς Κυβερνήσεως, ὡς πρὸς τὰς διακοπὰς τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος– ἀλλὰ θὰ προέτεινον, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἀντίρρησις κατὰ τὰς ἡμέρας τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας, ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει νομοθετικὴ ἐργασία πρὸς συζήτησιν νὰ γίνεται Κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος, δοθέντος ὅτι ὑπάρχουν ἐρωτήσεις καὶ ἐπερωτήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐκκρεμοῦν ἀπὸ πολλοῦ καὶ δὲν γνωρίζω ἐὰν θὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ συζητηθοῦν.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομοθετικὴν ἐργασίαν θὰ ἔχωμεν. Θὰ ἀρχίσωμεν ἀπὸ αὔριον.

§24Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐὰν ἔχετε, οὐδεμία ἀντίρρησις. Χθὲς π.χ. δὲν ἐγένετο συνεδρίασις. Δι’ αὐτὸ λέγω, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἑτοίμη νομοθετικὴ ἐργασία, νὰ γίνῃ Κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος.

§25Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβ. καὶ προσωρ. Ὑπουργ. Ἐξωτερ.). Θὰ ὑπάρξῃ ἐντὸς δύο ἡμερῶν.

§26Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Νομίζω ὅτι καὶ ἡ Βουλὴ εἶναι σύμφωνος καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ προταχθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ τηλ)τος τοῦ ἐθναρχεύοντος Κύπρου Μητροπολίτου Κιτίου. Θὰ ἦτο βαρυτάτη καὶ ἀσύγγνωστος παράλειψις τοῦ Σώματος νὰ παρέλθῃ ἐν σιγῇ τὴν ἔκκλησιν τοῦ ἐκπροσώπου τοῦ ἀγωνιζομένου Κυπριακοῦ Λαοῦ. Παρακαλῶ νὰ προταχθῇ σήμερον ἡ συζήτησις καὶ νὰ λάβουν τὸν λόγον οἱ ἐγγραφέντες κατὰ σειρὰν καὶ κατόπιν νὰ ὁμιλήσωμεν καὶ ἡμεῖς.

§27Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβ. καὶ προσ. Ὑπουργ. Ἐξωτ.). Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει ἀντίρρησιν διὰ τὴν πρότασιν. Συνεπῶς θὰ γίνῃ κατὰ προτίμησιν ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ τηλεγραφήματος τοῦ ἐθναρχεύοντος Κύπρου. Πρὸ τούτου, ἔχω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ἀναγνώσω τηλεγράφημα τὸ ὁποῖον ἔστειλεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἐκ μέρους τοῦ Σώματος, πρὸς τὸν Σεβασμιώτατον Μητροπολίτην Κιτίου εἰς ἀπάντησιν τοῦ τηλεγραφήματός του. «Μητροπολίτην Κιτίου ΑΝΘΙΜΟΝ Κύπρον Βουλὴ Ἑλλήνων ἔλαβε γνῶσιν μετὰ βαθυτάτης συγκινήσεως Ὑμετέρου τηλεγραφήματος καὶ ἐπέσυρεν ἀμέσως προσοχὴν Κυβερνήσεως Στόπ. Βουλὴ Ἑλλήνων ἵσταται παρὰ τὸ πλευρὸν σας καὶ διαβεβαιοῖ ἀγωνιζόμενον Κυπριακὸν Λαὸν περὶ τῆς ἀγανακτήσεως, ἡ ὁποία τὴν κατέχει διὰ καταγγελλομένας βιαιότητας.

Ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων

Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ

Οἱ ἐγγεγραμμένοι ὅπως ὁμιλήσουν ἐπὶ τοῦ τηλεγραφήματος τοῦ Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου, παρακαλῶ νὰ ἔχουν ὑπ’ ὄψει των, ὅτι ἐρώτησις εἶναι καὶ συνεπῶς εἶναι ὀλιγοχρόνιον τὸ διάστημα τῆς ὁμιλίας των. Ὁ κ. Χούτας ἔχει τὸν λόγον.

§28Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Κύριοι βουλευταί, βαθεῖα καὶ ἀπολύτως δικαιολογημένη εἶναι ἡ ἀγανάκτησις, ἡ ὁποία συνέχει τὰς ψυχὰς ὅλων ἡμῶν καὶ ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους διὰ τὰς νέας μεθόδους βίας εἰς τὰς ὁποίας προσέφυγε ἀπὸ τινος ὁ δυνάστης τῆς Κύπρου. Ἀφοῦ ἐπὶ ἓν τώρα ἔτος, δὲν κατώρθωσε διὰ τῶν ὑπερόγκων στρατιωτικῶν του δυνάμεων, νὰ καταστείλῃ τὸ ἀπελευθερωτικὸν κίνημα τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ, προσέφυγεν ἀπό τινος χρόνου εἰς μίαν μέθοδον, ἡ ὁποία ἐνθυμίζει τὰς μεθόδους ἑνὸς Χίτλερ, τὴν μέθοδον τῶν ὁμαδικῶν ἀντιποίνων, εἰς βάρος τοῦ ἀμάχου πληθυσμοῦ. Ἐνθυμίζει λέγω, τὰς μεθόδους ἑνὸς Χίτλερ, ἀλλὰ στερεῖται ὅμως, ἠμπορῶ νὰ εἴπω καὶ τοῦ ἀνδρισμοῦ ἐκείνου. Μεθόδου βαρβαρότητος, ἀλλὰ καὶ ἀνανδρίας συγχρόνως, διότι ἐκεῖνος εἶχεν ἐπὶ τέλους, τὸν ἀνδρισμὸν νὰ ἀναλαμβάνῃ τὰς εὐθύνας τῶν ὁμαδικῶν ἀντιποίνων, τὰ ὁποῖα ἐπέβαλε ἐπὶ τῶν ὑποδούλων λαῶν, διότι τὰ ὁμαδικὰ αὐτὰ ἀντίποινα, τὰ τόσον σκληρά, τὰ ὁποῖα ὅλοι ἡμεῖς ἰδίως οἱ Ἕλληνες ἐνθυμούμεθα, τὰ ἐπέβαλε διὰ τῶν ἰδίων του στρατιωτικῶν δυνάμεων καὶ ἑπομένως ἀνελάμβανεν ἐπ’ εὐθείας τὰς εὐθύνας ἡ Γερμανικὴ Διοίκησις. Ἐνῷ σήμερον, ἡ Μεγάλη Βρεταννία δὲν ἔχει οὔτε αὐτὸν τὸν στοιχειώδη ἔστω ἀνδρισμόν. Προσέφυγεν εἰς τὴν βάρβαρον καὶ ἀναχρονιστικὴν αὐτὴν ἀρχὴν τῶν ὁμαδικῶν ἀντιποίνων, χρησιμοποιοῦσα τὸν τουρκικὸν ὄχλον καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος, ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, νὰ στιγματίσω τὴν ἄνανδρον καὶ βάρβαρον αὐτὴν πρᾶξιν τῆς Μεγάλης Βρετανίας. Ἀποτελεῖ ἡ πρᾶξις αὐτὴ καὶ θὰ ἀποτελῇ εἰς τὸν αἰῶνα τὸν ἅπαντα στίγμα, ὄχι μόνον διὰ τὴν χώραν αὐτήν, ἀλλὰ καὶ δι’ ὁλόκληρον τὸν πολιτισμόν μας τῆς σήμερον. Καὶ χρησιμοποιεῖ, λέγω πρὸς τὸν ἀνίερον αὐτὸν σκοπὸν ἕνα ἄλλο ἔθνος, τὸ ὁποῖον ἐδέχθη νὰ διαδραματίσῃ τὸν εὐτελέστατον αὐτὸν ρόλον τοῦ ἀμειβομένου χαφιὲ μιᾶς ἄλλης δυνάμεως. Καὶ ἐννοῶ τὴν Τουρκίαν. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραδεχθῶμεν ὅτι αὐθόρμητοι εἶναι οἱ βανδαλισμοὶ αὐτοί, τοῦ τουρκικοῦ ὄχλου ἐν Κύπρῳ, ὅπως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραδεχθῶμεν καὶ δὲν θὰ παραδεχθῶμεν ποτέ, ὅτι αὐθόρμητοι ὑπῆρξαν καὶ οἱ βανδαλισμοὶ ἐκεῖνοι τῆς 6ης Σεπτεμβρίου, ἐν Σμύρνῃ καὶ Κωνσταντινουπόλει. Καὶ ἀποτελεῖ δι’ ὁλόκληρον τὸ Τουρκικὸν ἔθνος στίγμα ὁ ρόλος αὐτὸς τὸν ὁποῖον καὶ σήμερον ἀνενδοιάστως ἀνέλαβε αὕτη νὰ διαδραματίσῃ. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, οἱ ἀντίπαλοι μὲ τὴν ἰδικήν των σκέψιν, βάσει τῶν ἰδικῶν των συμφερόντων, βάσει τῆς ἰδικῆς των ἀντιλήψεως περὶ ἠθικῆς καὶ δικαίου, προχωροῦν ἀδιστάκτως εἰς τὸ ἀπαίσιον ἔργον των. Ἡμεῖς ὅμως τί πράττομεν; Καὶ αὐτὸ ἔχομεν καθῆκον μας νὰ ἐξετάζωμεν, νὰ τὸ ἐπικρίνωμεν καὶ νὰ συντείνωμεν ὅλοι εἰς τὸ νὰ πράξωμεν τοὐλάχιστον ἀπὸ τοῦδε καὶ εἰς τὸ ἑξῆς τὸ καλλίτερον. Τὸ τί ἐπράξαμεν μέχρι τοῦδε, τὸ τὶ ἔπραξεν ἐννοῶ τὸ ἐπίσημον Ἑλληνικὸν Κράτος, ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις τῆς σήμερον αὐτὸ ἐξετέθη διὰ μακρῶν εἰς ἄλλας συνεδριάσεις τοῦ Σώματος καὶ εἶναι γνωστὸν εἰς ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν τὸ τί ἔπραξε καὶ τὸ τί παρέλειψε νὰ πράξῃ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις. Ἀλλὰ τί δύναται νὰ πράξῃ σήμερον, ἢ μᾶλλον τί θὰ ἔδῃ νὰ εἶχε ἤδη πράξει, ἀφ’ ἧς ὁ δυνάστης προσέφυγεν εἰς τὴν νέαν αὐτήν, ὅπως εἶπον, ἀναχρονιστικὴν καὶ βάρβαρον μέθοδον; Κατὰ τὴν γνώμην μου, κύριοι βουλευταί, θὰ ἔδῃ νὰ εἶχε προσφύγει ἀσυζητητὶ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις εἰς τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας. Ὁ Καταστατικὸς Χάρτης τοῦ Ο.Η.Ε. παρέχει ὅπως ὅλοι γνωρίζετε, διὰ τῶν ἄρθρων του 34 καὶ 35, τὴν δυνατότητα τῆς προσφυγῆς εἰς τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας ἐφ’ ὅσον λαμβάνουν χώραν γεγονότα, τὰ ὁποῖα θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποτελέσουν ἀπειλὴν διὰ τὴν παγκόσμιον εἰρήνην καὶ ἀσφάλειαν. Ἰσχυρίσθη ἡ Κυβέρνησις, πρό τινος, ὅταν καὶ πάλιν ἐτέθη τὸ θέμα τῆς προσφυγῆς εἰς τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας διὰ τὴν ἐκτόπισιν τοῦ Ἐθνάρχου Μακαρίου, ἰσχυρίσθη τότε καὶ ἐπιμένει καὶ ἤδη ὅτι ἴσως αὐτὸ θὰ ἀποτελέσῃ σύμφωνα μὲ τὸ ἄρθρον 12 ἐμπόδιον διὰ τὴν ἐγγραφὴν καὶ συζήτησιν τοῦ Κυπριακοῦ θέματος ἐνώπιον τοῦ

Ο.Η.Ε.

Ἐξ ὅσων διεπίστωσα ἐκ συνομιλιῶν, τὰς ὁποίας εἶχον μὲ ἀνθρώπους δυναμένους νὰ γνωρίζουν καλῶς τὸ θέμα, ὁ ἰσχυρισμὸς αὐτὸς τῆς Κυβερνήσεως δὲν εὐσταθεῖ. Διότι τὰ θέματα εἶναι διάφορα. Προσφεύγομεν εἰς τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας διὰ τοὺς τουρκικοὺς βανδαλισμούς, ἐνῷ εἰς τὸν ΟΗΕ διὰ τὴν αὐτοδιάθεσιν τοῦ Κυπριακοῦ Λαοῦ. Ἰσχυρίζεται ἐπὶ πλέον ἡ Κυβέρνησις ὅτι τὰ πέντε μόνιμα μέλη τοῦ Συμβουλίου Ἀσφαλείας, ἔχουν τὸ δικαίωμα τοῦ βέτο καὶ συνεπῶς τὸ δικαίωμα αὐτὸ τὸ ἔχει καὶ ἡ Μεγάλη Βρεταννία, προκειμένου νὰ ἐγγραφῇ τὸ θέμα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν πρὸς συζήτησιν. Γνωρίζομεν ὅμως ὅλοι ὅτι τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας εἶναι ἑνδεκαμελές. Εἶναι 5 τὰ μόνιμα μέλη καὶ 6 τὰ μὴ μόνιμα. Καὶ πιστεύομεν ὅτι ὡς εἶναι ἡ σημερινὴ σύνθεσις τοῦ Συμβουλίου Ἀσφαλείας, μὲ τὴν συμμετοχὴν εἰς αὐτὸ τῆς Γιουγκοσλαβίας, τῆς Κούβας, τοῦ Περοῦ, τῆς Ἰσλανδίας καὶ μὲ τὴν πεποίθησιν ποὺ ἠμποροῦμε νὰ ἔχωμεν ὅτι αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι θὰ ἀπόσχουν τῆς πρώτης τοὐλάχιστον ψηφοφορίας, ἠμποροῦμεν νὰ ἐλπίζωμεν ὅτι δὲν θὰ συνεκέντρωνεν ἡ προσπάθεια τῆς Μεγ. Βρεταννίας τὰς ἑπτὰ ψήφους ποὺ ἀπαιτοῦνται διὰ νὰ μὴ γίνῃ ἀποδεκτὴ ἡ προσφυγή μας εἰς τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τῶν διατάξεων τοῦ ἄρθρου 12, διότι αὐτὸ ἀκριβῶς εἶναι ποὺ παρέχει τὴν δυσχέρειαν καὶ τὸ ὁποῖον ἐπεκαλέσθη ἡ Κυβέρνησις πρό τινος, πιστεύω καὶ ἐγὼ καὶ θὰ πιστεύῃ καὶ κάθε ἁπλοῦς ἄνθρωπος ὅτι καὶ ἂν ἀκόμη νὰ ἐπιτυγχάνωμεν τὴν ἐγγραφὴν καὶ συζήτησιν τοῦ θέματός μας εἰς τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας καὶ ἂν δὲν ἐπετυγχάνομεν δικαίωσιν τοῦ αἰτήματός μας, θὰ εἴχομεν ἕνα τεράστιον κέρδος, ὅτι κατὰ τὴν διαδικασίαν τῆς ἐγγραφῆς ἡ Ἑλλὰς διὰ τοῦ ἀντιπροσώπου της, ἀπὸ τοῦ ὑψηλοτάτου ἠθικοῦ βάθρου εἰς τὸ ὁποῖον ἵσταται σήμερον ἔναντι τῆς παγκοσμίου κοινῆς γνώμης, θὰ ἠδύνατο, λέγω, ἀπὸ ἐκεῖ νὰ στιγματίσῃ τὰς ἀπανθρώπους αὐτὰς μεθόδους νὰ διακηρύξῃ τὸ δίκαιόν της πρὸς ὅλον τὸν κόσμον καὶ νὰ ἀποτελέσῃ τὸ βῆμα ἐκεῖνο, ἀπὸ τοῦ ὁποίου θὰ ὁμιλήσῃ ὁ Ἕλλην ἀντιπρόσωπος, ἕνα βῆμα διαφωτίσεως τῆς παγκοσμίου κοινῆς γνώμης. Καὶ αὐτὸ θὰ ἦτο ἕνα μεγάλο κέρδος ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος. Δὲν δικαιολογῶ, λοιπόν, τὴν Κυβέρνησιν διότι δὲν προσέφυγε καὶ ἅμα τῇ ἐκτοπίσει τοῦ Ἐθνάρχου Μακαρίου εἰς τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας. Καὶ δὲν τὴν δικαιολογῶ πολλῷ μᾶλλον σήμερον, ὁπότε ἔπρεπε ὁπωσδήποτε νὰ εἶχε προσφύγει εἰς τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας. Ἐγὼ τοὐλάχιστον θὰ θεωρήσω ὡς βαρύτατον παράπτωμα, ὡς ἐθνικὸν ἔγκλημα τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν ἔστω καὶ τώρα δὲν προσφύγῃ εἰς τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας. Δὲν πιστεύω βέβαια, ὅτι καὶ ἂν καταθέσῃ μίαν προσφυγὴν ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, τῆς ὁποίας τὴν πολιτικὴν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἐκθέσω πρὸς τὸ Σῶμα πρό τινων ἡμερῶν —καὶ ἐπὶ τῆς ὁποίας πιστεύω ἀπόλυτα—ὅτι εἶναι δυνατὸν ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις νὰ φέρῃ εἰς πέρας τὸ θέμα αὐτό, τὸ μεγάλο, τὸ ὅλον θέμα τὸ Κυπριακόν. Ἀλλ’ αὐτὸ θὰ ἀπετέλει, διὰ μίαν ἔστω στιγμήν, ἐκτέλεσιν ἐλαχίστου καθήκοντός της—ἐννοῶ τὴν κατάθεσιν τῆς προσφυγῆς εἰς τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας. Τὸ μέγα καθῆκον τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως—καὶ πρέπει νὰ τὸ ἀντιληφθῇ ἂν θέλῃ ἐγκαίρως τῆς ὁμιλῶ μὲ ὅλην τὴν εἰλικρίνειαν καὶ χωρὶς καμμίαν ἀντιπολιτευτικὴν διάθεσιν—τὸ μέγα καθῆκον της, λέγω εἶναι νὰ ἐννοήσῃ ὅτι δὲν εἶναι αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη, τὴν ὁποίαν ἀπαιτοῦν αἱ σημεριναὶ κρίσιμοι περιστάσεις ποὺ διέρχεται τὸ Ἔθνος. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Ζάκκας ἔχει τὸν λόγον.

§30Α. ΖΑΚΚΑΣ. Κύριοι βουλευταί, εἰς τὸ βῆμα μὲ ἔφερον τρία κείμενα: Τὸ τηλεγράφημα τοῦ Ἀνθίμου ἀπὸ τὴν Κύπρον, αἱ δηλώσεις τοῦ Βρεταννοῦ Πρωθυπουργοῦ, αἱ τελευταῖαι ἐννοῶ, καὶ αἱ εἰς ἀπάντησιν τῶν δηλώσεων αὐτῶν γενόμεναι ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, δηλώσεις. Σπεύδω νὰ δηλώσω ὅτι δὲν ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ κάμω ἀντιπολίτευσιν ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Καὶ δὲν συγχωρεῖται εὔκολα ἀντιπολίτευσις ἐπὶ θεμάτων ἐθνικῆς σημασίας ὅπως τὸ Κυπριακόν. Ἀλλὰ καὶ ἔχουν λεχθῆ ἀρκετά, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ ἀλλάξῃ ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἦτο καὶ αὐτὸ κἄτι. Ἂς ἐξετάσωμεν τὰ κείμενα, τὰ ὁποῖα ἀνέφερα. Τὸ τηλεγράφημα τοῦ Ἀνθίμου εἶναι μία κραυγὴ κινδύνου ἀπὸ μέρους τοῦ συντριπτικὰ πλειοψηφοῦντος Ἑλληνικοῦ στοιχείου τῆς Κύπρου, τὸ ὁποῖον ἤρχισε νὰ βάλλεται ἐπ’ ἐσχάτων ὄχι μόνον ἐντονώτατα ἀπὸ τὸν δυνάστην Χάρτινγκ, ἀλλὰ καὶ μὲ ἐγκληματικὸν σύστημα καὶ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τοῦ Τουρκικοῦ στοιχείου. Καὶ ὁ κίνδυνος αὐτὸς εἶναι μέγας. Αἱ δηλώσεις τοῦ κ. Ἤντεν μαρτυροῦν, ὅτι ὅταν οἱ μικροὶ ἔχουν καὶ τὰ πλέον δίκαια συμφέροντα νὰ διεκδικήσουν ἀπὸ τοὺς Μεγάλους, χρειάζεται πολὺ μεγάλο θάρρος νὰ ἀντιμετωπισθοῦν οἱ Μεγάλοι καὶ νὰ πεισθοῦν, ὅτι οὕτω πως φερόμενοι δημιουργοῦν κινδύνους καὶ διὰ τὸν ἑαυτόν των. Διαφορετικὰ ἡ πειθηνία στάσις εἰς οὐδὲν πρόκειται νὰ ὠφελήσῃ τοὺς μικρούς, ὅπως ἀποδεικνύει περιτράνως ἡ περίπτωσις τοῦ Κυπριακοῦ ζητήματος. Μόνον ὅταν ὁ μικρὸς ἀποδείξῃ εἰς τὸν μεγάλον, ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον ἐκεῖ ποὺ τὸν ὑπολογίζει φίλον νὰ τὸν χάσῃ καὶ ἴσως νὰ τὸν ἴδῃ καὶ ἀντίπαλον, τότε ἀρχίζει νὰ λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν ἡ διεκδίκησίς του, ἡ δικαία ἐννοῶ, διότι δὲν πρόκειται βέβαια περὶ διεκδικήσεων αἱ ὁποῖαι ὁμοιάζουν μὲ ἐκβιασμόν. Ὑπάρχουν καὶ τοιαῦται, ἀλλὰ ἡ Ἑλληνικὴ διεκδίκησις, ἔναντι τῆς Μεγάλης Βρεταννίας, θὰ ἦτο κοινοτυπία νὰ τονισθῇ, ὅτι εἶναι ἁγία, διότι ἀφορᾷ τὴν ἐλευθερίαν σημαντικοῦ τμήματος Ἑλληνικοῦ. Αἱ εἰς ἀπάντησιν τοῦ κ. Ἤντεν δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὄχι μόνον δὲν ἱκανοποιοῦν τὸ αἴσθημα τὸ Ἐθνικὸν καὶ τὴν ὑπερηφάνειάν μας, ἀλλὰ ἀντιθέτως ἐμφανίζονται ἐξαιρετικῶς ἐπικίνδυνοι διὰ τὴν Ἑλληνικὴν διεκδίκησιν. Διότι τί λέγουν εἰς τὴν οὐσίαν των αἱ δηλώσεις αὐταί. Κατ’ ἡμᾶς λέγουν πρὸς τὴν Μεγάλην Βρεταννίαν: Ἐγὼ εἶμαι διατεθειμένος νὰ κρατήσω πάντοτε τὴν Ἑλλάδα εἰς τὰς διαταγάς σου μὲ τὰς καλυτέρας δι’ ἐσὲ προϋποθέσεις, δηλαδὴ νὰ δεχθῶ νὰ ἔχῃς βάσεις ἐναντίον οἱουδήποτε καὶ δὲν ἠμπορῶ νὰ καταλάβω διατί, παρὰ ταῦτα, ἐπιμένεις νὰ φέρεσαι ἔτσι σκληροτράχηλος καὶ δύσπιστος ἀπέναντι τοῦ δικαίου αἰτήματος τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ. Αὐτὴν τὴν γλῶσσαν, ἀξιότιμοι κύριοι, τὴν μετεχειρίσθη ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις καὶ τὴν μετεχειρίσθη ἀκάρπως μέχρι τοῦδε. Μεταχειρίζεται δὲ αὐτὴν τὴν γλῶσσαν καὶ τώρα μετὰ τὰς τελευταίας δηλώσεις τοῦ κ. Ἤντεν. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τίποτε ἄλλο δὲν κάμνει ἡ Κυβέρνησις, παρὰ νὰ ἐξασθενίζῃ τὴν ὑπεράσπισιν τῆς ἁγίας ὑποθέσεως τῆς Κύπρου. Διότι μὲ τὰς δηλώσεις της περὶ σεβασμοῦ τῶν ὑπαρχουσῶν καὶ προθύμου παραχωρήσεως καὶ ἄλλων βάσεων, ἔρχεται νὰ πικράνῃ ἀκόμη περισσότερον τοὺς λαοὺς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι μέχρι τοῦδε ἐψήφιζον εἰς τὸν Ο. Η.Ε. ὅπου θὰ καταφύγωμεν καὶ πάλιν ὑπὲρ τοῦ Κυπριακοῦ. Διότι κατόπιν τῶν Κυβερνητικῶν δηλώσεων, δύσκολον εἶναι νὰ μὴ δημιουργηθοῦν εἰς αὐτοὺς σοβαραὶ ὑποψίαι, ὅτι θέλομεν νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν λύσιν τοῦ ζητήματός μας, δεχόμενοι νὰ συνεργήσωμεν εἰς τὴν συνέχισιν τῆς ἐξαρτήσεώς των ἀπὸ τοὺς Βρεταννούς, τὴν ὁποίαν δικαίως δὲν ἀνέχονται πλέον. Καὶ τῶν Λαῶν αὐτῶν τὴν συνδρομὴν τὴν ἔχει ἀπόλυτον ἀνάγκην τὸ Ἐθνικόν μας ζήτημα, ὅταν θὰ ἔλθῃ πρὸς συζήτησιν ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως τοῦ ΟΗΕ, εἰς τὴν ὁποίαν τὸ αἴτημα αὐτοδιαθέσεως Λαοῦ τινος, διὰ νὰ συγκεντρώσῃ πλειοψηφίαν, δὲν πρέπει νὰ ἐπιδιώκεται μὲ προτάσεις συνενοχῆς εἰς τὴν συνέχειαν τῆς ἐκμεταλλεύσεως ἄλλων Λαῶν ὑπὸ τῶν ἰσχυρῶν. Κατὰ συνέπειαν αἱ δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καλὸν θὰ ἦτο νὰ ἔλιπον. Θὰ ἦτο καλύτερον νὰ μὴν ἀπήντα ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸν κ. Ἤντεν. Ἀλλὰ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐννοήσω εἶναι τοῦτο. Ἔχομεν τὴν Μεγ. Βρεταννίαν κυβερνωμένην ἀπὸ τοὺς συντηρητικούς, τοὺς διαπνεομένους ἀπὸ τὴν παλαιὰν νοοτροπίαν, ἡ ὁποία, τίποτε περισσότερον, τίποτε ὀλιγώτερον, ἐπρέσβευε καὶ πρεσβεύει, ὅτι ἡ Μεγ. Βρεταννία πάντοτε ἔχει δίκαιον καὶ πάντοτε πρέπει νὰ ἱκανοποιοῦνται τὰ οἱαδήποττε συμφέροντά της, χωρὶς νὰ λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν, ὅτι οἱ καιροὶ σήμερον ἔχουν ἀλλάξει. Ἀπὸ τὴν ἄλλην πλευράν, ὑπάρχει ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ὑποστηρίζουσα τὸ Κυπριακὸν αἴτημα προβαίνει εἰς σχετικὰ διαβήματα, ἀποφασισμένη ὅμως νὰ μὴ θίξῃ κανένα. Καὶ πρὸς τοῦτο ἄλλοτε σιωπᾷ, ἄλλοτε τροποποιεῖ ἢ ἀνακαλεῖ τὰ λεχθέντα καὶ ὅλα αὐτὰ μὲ τὴν ἐλπίδα, ὅτι θὰ ἐκτιμηθῇ ἀπὸ τοὺς ἰσχυροὺς ἡ καλή της συμπεριφορὰ καὶ ἐν τέλει θὰ δικαιωθῇ τὸ αἴτημα τῆς αὐτοδιαθέσεως τῶν Κυπρίων. Αὐτὲς τὶς ἡμέρες ὅμως πρὸς βορρᾶν τῆς Ἑλλάδος παρουσιάζεται ἕνα πολὺ ἀξιόλογον φαινόμενον. Βορειότερον ἡμῶν, ὑπάρχει χώρα, κυβερνωμένη μὲ σύστημα σύμφωνον περίπου μὲ τὸ σοβιετικόν. Τοῦ Κυβερνήτου τῆς χώρας αὐτῆς ἡ ἐξουσία ἠπειλήθη πρὸ ἐτῶν ὅπως καὶ τὸ καθεστώς του. Αὐτὸς ὅμως εἶχε τὸ θάρρος νὰ ἀπομακρυνθῇ ἀπὸ τὴν σοβιετικὴν ἐπιρροὴν καὶ εἶχε τὸ μεγαλύτερον ἀκόμη θάρρος νὰ μὴ περάσῃ εἰς τὴν ἀπέναντι πλευράν. Τοῦ θάρρους αὐτοῦ αἱ συνέπειαι ὑπῆρξαν ἀπὸ πάσης πλευρᾶς σημαντικὰ ὠφέλιμοι διὰ τὴν χώραν του καὶ τὸ προσωπικόν του κῦρος. Καὶ σήμερον ἔγινε δεκτὸς μετὰ μεγάλων τιμῶν εἰς τὴν Σοβιετικὴν Ἕνωσιν, ἐνῷ δὲν παύει νὰ ἀπολαμβάνῃ καὶ τῶν ὠφελίμων διὰ τὸν Λαόν του συμπαθειῶν τῆς Δύσεως. Τὸ φαινόμενον αὐτὸ σᾶς τὸ ἀνέφερα, κύριοι, διότι θέλω νὰ τονίσω τὸ ἑξῆς ἀπευθυνόμενος πρὸς ὁλόκληρον τὴν Βουλήν. Καθῆκον ἔχομεν, ἐξ ἀφορμῆς τοῦ τηλεγραφήματος τοῦ Ἀνθίμου, νὰ ἐκπέμψωμεν μήνυμα ἐντονωτάτης ἀγανακτήσεως ἐναντίον τῆς Μεγ. Βρεταννίας καὶ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι τὴν βοηθοῦν ἤ τὴν ἀνέχονται. Καὶ τὴν ἀγανάκτησίν μας αὐτὴν νὰ τὴν γνωστοποιήσωμεν τηλεγραφικῶς πρὸς ὅλα ἀνεξαιρέτως τὰ κοινοβούλια τοῦ κόσμου καὶ πρὸς ὅλους τοὺς διεθνεῖς ὀργανισμούς, εἰς τοὺς ὁποίους ἔχει φωνὴν ἡ θέλησις καὶ ἠμπορεῖ νὰ ἀκουσθῇ ἡ κραυγὴ τῶν ὑπὲρ τῆς δικαιοσύνης πρὸς τοὺς ἀδικουμένους. Ἐπὶ πλέον ὀφείλομεν νὰ μὴ παύσωμεν νὰ ὀχλοῦμεν, νὰ καθοδηγοῦμεν καὶ νὰ διαφωτίζωμεν τὴν διεθνῆ κοινὴν γνώμην, ἰδίως τὰς λαϊκὰς τάξεις περὶ τοῦ δικαίου τῶν Κυπρίων. Ποῖον τὸ ὄφελος, θὰ μοῦ εἴπητε, ἀπὸ τὸ διάβημα ποὺ προτείνω; Τὸ ὄφελος θὰ εἶναι ἀξιόλογον, διότι τὸ διάβημα αὐτὸ θὰ πείσῃ ὅλους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι νομίζουν, ὅτι τὸ ΝΑΤΟ εἶναι ἀκλόνητον καὶ ἀρραγές, ὅτι ἀρχίζει νὰ κλονίζεται. Ὑπεμφαινομένη ἔστω ἀπειλὴ τῆς Ἑλλάδος, ὅτι θὰ ἀποχωρήσῃ ἀπὸ τὸ ΝΑΤΟ, ἐρχομένη μετὰ τὴν ψῆφον, τὴν ὁποίαν ἔδωσε τὸ Κοινοβούλιον τῆς Ἰσλανδίας, ἐναντίον τῶν ἐν τῇ χώρᾳ της στρατιωτικῶν βάσεων, νομίζω ὅτι ἠμπορεῖ νὰ συντελέσῃ εἰς τὸ νὰ φέρῃ εἰς τὴν ὀρθὴν ὁδὸν τοὺς μεγάλους, οἱ ὁποῖοι στηρίζουν τὴν πολιτικήν των ἐπὶ τῆς βορειοατλαντικῆς συμμαχίας. Καὶ δὲν πρέπει νὰ διστάσωμεν νὰ ἀποκλείσωμεν ἀνοικτὰ καὶ αὐτὴν ἀκόμη τὴν ἀπομάκρυνσίν μας ἐκ τῆς συμμαχίας αὐτῆς, ποὺ εἶναι τόσον ἄδικος διὰ τὰ πλέον δίκαια αἰτήματά μας. Ἡ ἀπειλή μας αὐτὴ πραγματοποιουμένη δὲν σημαίνει ὅτι ἀναγκαστικῶς πρέπει νὰ περάσωμεν εἰς τὸ ἄλλο στρατόπεδον. Δὲν πρέπει ὅμως νὰ ἀποκλείεται ἐκ προοιμίων καὶ ἡ ἐν καιρῷ ἐξέτασις τοῦ ἐνδεχομένου αὐτοῦ. Διότι, κύριοι, ἠμπορεῖ σήμερον νὰ θερμαίνουν τοὺς μὲν ἤ τοὺς δὲ διάφοροι πολιτικαὶ ἤ κοινωνικαὶ ἀντιλήψεις καὶ θεωρίαι, ἀλλὰ ἕνα πρέπει νὰ ἔχωμεν πάντα ὅλοι ὑπ’ ὄψιν: ὅτι αὐτοῦ τοῦ εἴδους αἱ διαφοραὶ εἶναι κάτι τὸ ἐφήμερον. Ὅταν δὲ πρόκειται περὶ τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων εἰς οὐδένα ἐπιτρέπεται νὰ θέτῃ ὑπεράνω αὐτῶν ταξικὰς ἰδεολογίας ἤ συμφέροντα. Καὶ δι’ αὐτὸ τονίζω ὅτι ὀρθὸν εἶναι νὰ ἐκπεμφθῇ ὁμόφωνος ἀπὸ τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἡ δριμυτάτη διαμαρτυρία μας ἐναντίον τῆς πολιτικῆς τῆς Βρεταννικῆς Κυβερνήσεως, ἐναντίον τῶν Τούρκων, οἱ ὁποῖοι εἶναι οἱ συνένοχοί των, ἐναντίον καὶ τῶν Ἀμερικανῶν ἀκόμη, οἱ ὁποῖοι ἀνέχονται τὴν ἀναβίωσιν καὶ τὴν ἐφαρμογὴν πολιτικῶν ἀντιλήψεων ξεπερασμένων πλέον, ὡς καὶ τὴν ὑποδούλωσιν τῶν παθῶν τοῦ παρελθόντος ποὺ ἐχώριζαν τοὺς λαοὺς τῆς Μ. Ἀνατολῆς καὶ τῆς Νοτιοανατολικῆς Εὐρώπης. Πρέπει νὰ στιγματίσωμεν δριμύτατα τὴν ἐξώθησιν τῶν Τούρκων νὰ προβάλλουν ἐπιδιώξεις, αἱ ὁποῖαι καμμίαν σχέσιν δὲν ἔχουν μὲ τὸ δίκαιον τῶν Λαῶν, αἱ ὁποῖαι καταδικάζονται ἀπὸ τὰς προγραμματικὰς ἀρχὰς τοῦ ΟΗΕ, καὶ τὰς ὁποίας οἱ σήμερον κυβερνῶντες τὴν Τουρκίαν δὲν διστάζουν νὰ δεχθοῦν ὡς μίαν κολακείαν ὀφειλομένην εἰς αὐτοὺς καὶ ἴσως καὶ ὡς μίαν εὐκαιρίαν ἀνακτήσεως ὡρισμένων ἀπωλειῶν των, αἱ ὁποῖαι ὅταν συνετελέσθησαν δὲν ἦσαν τίποτε ἄλλο παρὰ τὸ μοιραῖον ἀποτέλεσμα μιᾶς ἱστορικῆς ἐξελίξεως, ὀφειλομένης εἰς τὴν ἐπικράτησιν τοῦ δικαίου εἰς βάρος μιᾶς αὐτοκρατορίας προελθούσης ἐκ τῆς βίας. Δὲν πρόκειται νὰ σᾶς ἀπασχολήσω περισσότερον, κύριοι. Ἁπλῶς θὰ ἐπαναλάβω ὅτι εἰς τὴν παροῦσαν δύσκολον περίοδον χρειάζεται τόλμη. Μὴ σκέπτεσθε ἄλλου εἴδους ἐπιρροάς, πολιτικὰς ἢ ἰδεολογικάς. Μὴ σᾶς ἐπηρεάζουν ἀντιπάθειαι ἢ συμπάθειαι πρὸς τοῦτο ἢ ἐκεῖνο τὸ σύστημα. Ὄχι. Κυττάξετε μόνον τὸ ἐθνικὸν συμφέρον τῆς Ἑλλάδος καὶ δεχθῆτε ὅπως τὸ τηλεγράφημα δριμυτάτης διαμαρτυρίας ποὺ εἶχα τὴν τιμὴν νὰ Σᾶς προτείνω προέλθη ἀπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς δι’ ὀνομαστικῆς κλίσεως, διὰ νὰ ἔχῃ ὁ καθένας ἐξ ἡμῶν καὶ τὴν εὐθύνην ἀλλὰ καὶ τὴν τιμὴν ὅτι εἶναι διατιθεμένος νὰ μὴ ἀμελήσῃ τίποτε πρὸς ὑποστήριξιν τῶν ἐθνικῶν μας δικαίων. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Σαράφης ἔχει τὸν λόγον.

§32Σ. ΣΑΡΑΦΗΣ. Τὸ τηλεγράφημα τοῦ Μητροπολίτου Κιτίου μᾶς δείχνει μίαν δραματικὴν πτυχὴν τοῦ ὅλου Κυπριακοῦ δράματος. Εἰς τὴν Κύπρον διεξάγεται ἕνας πραγματικὸς πόλεμος. Ὁ πρωθυπουργὸς τῆς Μεγάλης Βρεττανίας πρὸ ἐλαχίστων ἡμερῶν ἐδήλωσεν, ὅτι ἡ Κύπρος εἶναι ἀπαραίτητος διὰ τὰ πετρέλαια τῆς Μέσης Ἀνατολῆς. Καὶ διὰ νὰ κρατήσῃ τὴν Κύπρον ἡ Μεγ. Βρεττανία θὰ ἐξαντλήσῃ ὅλα τὰ μέσα ποὺ διαθέτει. Ὄχι μονάχα θὰ χρησιμοποιήσῃ στρατό, στόλο, ἀεροπορία, σκυλιά, μαστιγώσεις παιδιῶν, ἀλλὰ θὰ κάμῃ ἐκτελέσεις θὰ ξερριζώσῃ δένδρα, θὰ κάψῃ χωριὰ καὶ μὲ τὸ ζήτημα τῆς ὁμαδικῆς εὐθύνης θὰ ἐκτελέσῃ χωρικούς. Ὄχι μονάχα θὰ ὑποκινήσῃ τὸν τουρκικὸν πληθυσμὸν σὲ ἔκτροπα ἐναντίον τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ, ἀλλὰ θὰ ὀργανώσῃ καὶ θὰ ἐξοπλίσῃ τὸν τουρκικὸν πληθυσμὸν καὶ ἀκόμη θὰ στρατολογήσῃ ἀτάκτους ἀπὸ τὴν Μικρὰν Ἀσίαν, οὕτως ὥστε νὰ ἐπιβάλῃ τὰς ἀπόψεις της. Ἐκτὸς ἀπὸ αὐτὰ θὰ προσπαθήσῃ νὰ διαιρέσῃ τὸν Κυπριακὸν λαόν, θὰ προσπαθήσῃ νὰ διαιρέσῃ τοὺς Κυπρίους ἀγωνιστάς, θὰ προσπαθήσῃ νὰ διαιρέσῃ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, τὸν Ἑλληνικὸν πολιτικὸν κόσμον, οὕτως ὥστε νὰ ἐπιτύχῃ τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον τὴν συμφέρει. Ἀπέναντι σ’ αὐτὸ καθῆκον ὅλων εἶναι ὁ Κυπριακὸς λαὸς ἑνωμένος, οἱ Κύπριοι ἀγωνιστὲς ἑνωμένοι, ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἑνωμένος, ὁ πολιτικὸς κόσμος ἑνωμένος, νὰ πάρῃ τὰ μέτρα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ ἀποτρέψουν τὴν ἐπιβολὴ τῆς ὑποταγῆς στὸν Κυπριακὸ λαό. Σὲ ἕνα συμβούλιο τῶν ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων νὰ ἐξετασθῇ τὸ ὅλο Κυπριακὸ πρόβλημα καὶ ἔχοντας ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ὁ μονόπλευρος προσανατολισμὸς τῆς Ἑλλάδος, δὲν ἐξασφαλίζει τὴν ἐλευθερίαν, τὴν ἀκεραιότητα καὶ τὴν ἀνεξαρτησία της ὅταν δύο ὑδρογονοβόμβες εἶναι ἱκανὲς νὰ ἐξαφανίσουν κάθε ζωὴν ἀπὸ τὴν χώραν μας εἶναι ὑποχρεωμένη ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐξετάσῃ, ἐπαναλαμβάνω, ὁ πολιτικὸς κόσμος τὸ Κυπριακὸν πρόβλημα καὶ νὰ εὕρῃ τὴν ἐνδεδειγμένην λύσιν, ἡ ὁποία θὰ ἀποτρέψῃ τὴν ὑποταγὴν τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ εἰς τοὺς Ἄγγλους ἀποικιστὰς καὶ ἡ ὁποία θὰ συντελέσῃ, ὥστε μὲ τὴν βοήθειαν ὄχι μόνον τὴν ἠθικήν, ἀλλὰ καὶ τὴν ὑλικὴν καὶ τοῦ λαοῦ καὶ τοῦ Κράτους, νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ ἀπελευθέρωσις τῆς Κύπρου. (Χειροκροτήματα).

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Καλκάνης ἔχει τὸν λόγον.

§34Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Τὸ ζήτημα κ. συνάδελφοι, δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ζήτημα μεταξὺ Ἑλλάδος–Ἀγγλίας–Τουρκίας. Τὸ ζήτημα εἶναι γενικώτερον. Τὸ ζήτημα ἔχει πτυχάς, αἱ ὁποῖαι ἐκτὸς πάσης ἀμφιβολίας εἶναι, ὅτι ἐνδιαφέρει ὁλόκληρον τὸν κόσμον τὸν πεπολιτισμένον. Πρόκειται περὶ τοῦ ἐὰν πρέπει νὰ ὑπάρχουν σήμερον δοῦλοι λαοί. Πρόκειται νὰ καθορισθῇ ἐὰν σήμερον ἡ ἐλευθερία ἑνὸς λαοῦ εἶναι ἀδιατίμητον ἀγαθόν, ἢ ὄχι. Δι’ αὐτό, προοιμιαζόμενος ἔχω τὴν ἀντίληψιν, ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι ἐξ ὁλοκλήρου παγκόσμιον. Δὲν ἀφορᾷ, δὲν ἐντοπίζεται ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας, ἢ Ἑλλάδος καὶ Ἀγγλίας. Ἐξετάζεται, ἐὰν ἡ ἐλευθερία ἑνὸς λαοῦ εἶναι ἀδιατίμητον ἀγαθόν, ἢ ἐὰν εἶναι ἐμπόρευμα ὅπως τὸ ἐχαρακτήρισεν ἡ Ἀγγλία ὅταν ἠγόρασε τὴν Κύπρον ἀντὶ ὀλίγων λιρῶν ἀπὸ τοὺς Τούρκους, καὶ ὅπως τὸ ἐχαρακτήρισαν οἱ Τοῦρκοι, οἱ ὁποῖοι ἐπώλησαν τὴν Κύπρον ἀντὶ ὀλίγων λιρῶν. Ἐρευνητέον λοιπὸν εἶναι καὶ ἀφορᾷ τὸ σύμπαν καὶ ὁλόκληρον τὸν κόσμον, ἐὰν ἡ ἐλευθερία ἑνὸς λαοῦ, ἑνὸς λαοῦ μάλιστα πολιτισμένου, ἑνὸς λαοῦ ἔχοντος 3000 ἐτῶν ἱστορίαν, ἱστορίαν πολιτισμοῦ, ἱστορίαν ἡ ὁποία μετελαμπάδευσε τὰ φῶτα εἰς ὅλον τὸν κόσμον, εἰς λαοὺς οἱ ὁποῖοι —ἂς μὴ λησμονῶμεν— ὅταν πρὸ 3.000 ἐτῶν ἀκόμη οἱ Ἕλληνες Κύπριοι καὶ ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνισμὸς ἦτο εἰς τὸν κολοφῶνα τῆς δόξης του, ἀπὸ ἀπόψεως πολιτισμοῦ, καὶ τὸν διετήρησε μέχρι τῆς στιγμῆς κατὰ τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλῶ ἐνώπιόν σας, τότε οἱ ἄλλοι καὶ οἱ Τοῦρκοι καὶ οἱ Ἄγγλοι διῃτῶντο εἰς σπήλαια καὶ ἐπήδαγαν ἀπὸ δένδρο εἰς δένδρον καὶ δὲν εἶχον ἰδέαν περὶ πολιτισμοῦ. Ὤφειλον λοιπὸν ἀπεριόριστον νὰ ἔχουν τὴν εὐγνωμοσύνην των πρὸς ἐκείνους, ποὺ τοὺς ἔδωσαν τὰ φῶτα καὶ τὸν πολιτισμόν. Καὶ ὅμως συμβαίνει τὸ ἀντίθετον. Συμβαίνει νὰ θεωροῦν τὴν Κύπρον καὶ τὴν ἔννοιαν τῆς ἐλευθερίας ὡς ἐμπόρευμα. Ἔναντι ὀλίγων χιλιάδων λιρῶν ἐπώλησαν τὰ ἱερὰ καὶ τὰ ὅσια οἱ μὲν καὶ τὰ ἠγόρασαν οἱ δέ. Εἶναι μέθοδος Ἀγγλικὴ αὐτή. Διότι καὶ πρὸ ὀλίγων ἀκόμη ἐτῶν εἶχον πωλήσει οἱ Ἄγγλοι —πρὶν ἀκόμη πωλήσουν οἱ Τοῦρκοι εἰς τοὺς Ἄγγλους τὴν Κύπρον— τὴν Πάργαν καὶ ὁλόκληρον τὴν περιοχὴν τῆς Βορείου Ἠπείρου ἀντὶ ὀλίγων λιρῶν. Εἶναι λοιπὸν ἔθος, εἶναι συνήθεια, ἡ ὁποία ἀποδεικνύει, ὅτι δὲν ἔχουν τὴν ἀντίληψιν περὶ τοῦ ὅτι ἡ ἐλευθερία εἶναι ἀδιατίμητον ἀγαθόν. Ἀλλὰ ὅπως προκύπτει ἀπὸ τὴν σειρὰν τῶν μέχρι σήμερον γεγονότων, τὰ ὁποῖα ἐξειλίχθησαν ἐν Κύπρῳ δὲν ἄφησαν τίποτε, τὸ ὁποῖον νὰ μὴ θέσουν εἰς ἐφαρμογήν. Οἱ Κύπριοι ἐζήτησαν στηριζόμενοι εἰς τὸ θούριον τοῦ Ρήγα «καλύτερα μιᾶς ὥρας ἐλεύθερη ζωή, παρὰ 40 χρόνια σκλαβιὰ καὶ φυλακή» καὶ ἔχοντες ἐνστερνισθῆ μέσα εἰς τὴν ψυχήν των αὐτό, καθ’ ὃ λαός πολιτισμένος, ἐζήτησαν τὴν ἐλευθερίαν των. Δὲν ἐζήτησαν μόνον. Ἠγωνίσθησαν παρὰ τῇ Ἀγγλικῇ Κυβερνήσει. Ἔκαμον πᾶν ὅ,τι ἦτο δυνατόν. Καὶ ὅμως φωνὴ βοῶντος ὑπῆρξεν ἐν τῇ ἐρήμῳ. Καὶ ἔρχεται ὁ κ. Ἦντεν, σήμερον, ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Συντηρητικοῦ Κόμματος τῆς Ἀγγλίας, διότι δὲν θέλω νὰ κακίσω τὸν Ἀγγλικὸν λαόν, ἔχω τὴν ἀντίληψιν ὅτι ὁ Ἀγγλικὸς λαὸς ἀναμφιβόλως θὰ ἐξεγείρεται ὑποσυνειδήτως, ἔρχεται λοιπὸν ὁ κ. Ἦντεν καὶ λέγει: Ἀκούσατε–ἀκούσατε. Λέγει ὡς δικαιολογία, ὅτι ἔχει ἀνάγκην τῆς Κύπρου διὰ τὰ πετρέλαια. Θέλει δηλαδὴ νὰ κρατᾷ ἕνα λαὸν 450.000 δοῦλον, διὰ νὰ ἐξυπηρετοῦνται τὰ συμφέροντά του καὶ διὰ νὰ μὴ ὑπάρξῃ— ὅπως λέγει— ἀνεργία εἰς τὴν Ἀγγλίαν. Σκεφθῆτε νοοτροπία καὶ ἀντίληψιν, ποὺ ἔχει ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις ἐν ἀντιθέσει πρὸς τὸ Ἐργατικὸν καὶ τὸ Φιλελεύθερον Κόμμα. Δι’ αὐτὸ δὲ εἶχον τὴν τιμὴν νὰ εἴπω ἐνώπιόν σας ὅτι δὲν κακίζω τὸν Ἀγγλικὸν λαόν, διότι ἔχω πλήρη, ἑδραίαν, ἀκράδαντον τὴν πεποίθησιν ὅτι ἐὰν ἐγένοντο γνωστὰ τὰ γεγονότα ἐν τῷ συνόλῳ των, θὰ ἐξεγείρετο καὶ θὰ μετέβαλε ἀντίληψιν καὶ τὸ Συντηρητικὸν Κόμμα. Ἀποτελεῖ ὅμως στίγμα καὶ στίγμα ἀνεξίτηλον διὰ τὸ Συντηρητικὸν Κόμμα τῆς Ἀγγλίας τὸ ὁποῖον δὲν θὰ σβυσθῇ διὰ μέσου τῶν αἰώνων. Θὰ φέρεται εἰς μεταγενεστέρας γενεὰς ὡς παράδειγμα ἰταμότητος καὶ ἀναξιοπρεπείας, τὸ ὁποῖον ἐγείρει τὴν ἀγανάκτησιν ὅλου τοῦ πολιτισμένου κόσμου καὶ οἱουδήποτε ἀνθρώπου. Καὶ ὡς Ἕλλην καὶ ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ Ἔθνους καὶ ὡς ἐπιστήμων, ἔχω ἱερὰν ὑποχρέωσιν νὰ στιγματίσω μὲ ὅσην χωρεῖ ἡ ψυχή μου ἀγανάκτησιν καὶ εἶμαι πεπεισμένος ὅτι ἀνταποκρίνεται τοῦτο καὶ εἰς τὸ αἴσθημα ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, νὰ κακίσω καὶ νὰ ἐκφράσω πλήρη τὴν ἀγανάκτησιν, ἡ ὁποία ἔφθασεν εἰς τὸ ἀνώτατον σημεῖον ποὺ ἠδύνατο νὰ φθάσῃ ποτέ. Διότι μεταχειρίζονται τὴν ποταπότητα καὶ μέσα ἀνάξια. Προβαίνουν εἰς ἀπαγχονισμοὺς μικρῶν παιδιῶν. Ἤθελον νὰ ξεύρω, ὁ κ. Ἦντεν ἐὰν εἶχε παιδὶ καὶ τὸ ἐκρέμαγαν διὰ τῆς ἀγχόνης, τί θὰ ᾐσθάνετο; Διότι ἦσαν παιδιὰ ἰδικά μας τὰ ὁποῖα ἠγωνίσθησαν διὰ τὸ ἱερώτερον τῶν ἀγαθῶν, διὰ τὸ ἀγαθὸν τῆς ἐλευθερίας. Διότι ἐκεῖ δὲν ὑπάρχει ἐλευθερία, δὲν ὑπάρχει πολιτισμός. Καὶ οὔτε χαχόλοι εἴμεθα, οὔτε κάφροι, οὔτε Μάου–Μάου. Ὤφειλε λοιπόν, νὰ ἔχῃ τὴν ἀντίληψιν αὐτὴν τὸ Συντηρητικὸν Κόμμα τῆς Ἀγγλίας. Δὲν ἔπρεπε ποτὲ νὰ φθάσῃ εἰς τὸ σημεῖον, τὸ ὁποῖον καταρρίπτει αὐτὸ τὸ ἴδιον, ὅταν λέγῃ ὅτι κρατεῖ 450.000 δούλους καὶ ὑποτελεῖς, διότι ἔχει ἀνάγκην ἀπὸ τὰ πετρέλαια τῆς Ἀσίας. Ἀποτελεῖ κατάπτωσιν τὴν ὁποίαν θὰ αἰσθανθοῦν κάποτε οἱ Ἄγγλοι καὶ θὰ ἀποτελῇ στίγμα, τὸ ὁποῖον δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξαλειφθῇ ποτέ. Ἀλλὰ τί ἔκαμε, κύριοι, ἡ Κυβέρνησις καθ’ ὅλον αὐτὸ τὸ διάστημα; Παρῆλθον 10 μῆνες κατὰ τοὺς ὁποίους ὤφειλεν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις νὰ ἀντιδράσῃ εὐθὺς ἀμέσως. Ὤφειλε νὰ ἀντιδράσῃ ἀμέσως ἡ Κυβέρνησις, ἐκδίδουσα μίαν μαύρην βίβλον καταγγέλλουσα κάθε βαρβαρότητα, ἡ ὁποία γίνεται εἰς βάρος τοῦ ἀγωνιζομένου Κυπριακοῦ Λαοῦ. Μήπως δὲν ὑπάρχουν τοιαῦται περιπτώσεις; Ἐκτὸς τῶν γεγονότων τῆς Κων)πόλεως, ἐκτὸς τῆς ἀποπείρας, ἡ ὁποία ἐγένετο εἰς τὸ Τουρκικὸν Προξενεῖον Θεσ)νίκης τῶν βιασμῶν καὶ τῶν λεηλασιῶν, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ στοιχείου τῆς Σμύρνης, ἔχομεν τὰς καταδιώξεις τῶν Κυπρίων, οἱ ὁποῖοι ἀγωνίζονται διὰ τὴν ἐλευθερίαν των. Ἐπηκολούθησεν ἡ κατὰ δόλιον τρόπον ἀπαγωγὴ τοῦ Μακαρίου καὶ ἐν συνεχείᾳ ὁ ἀπαγχονισμὸς τῶν Κυπρίων πατριωτῶν. Τί ἔκαμε δι’ ὅλα αὐτὰ ἡ Κυβέρνησις; Μᾶς εἶπεν ὅτι πταίει ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν. Ὅταν τώρα λέγωμεν ὅτι πταίει ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, νομίζω ὅτι πταίει ὁλόκληρος ἡ Κυβέρνησις. Καὶ ὅμως ἔφυγεν ὁ κ. Θεοτόκης καὶ οἱ ἄλλοι ὑπουργοὶ παρέμειναν. Ἐὰν ὅμως παρὰ τὰς ὁδηγίας τῆς Κυβερνήσεως, ὁ κ. Θεοτόκης ἐνήργει ἀντιθέτως, ὤφειλεν ἡ Κυβέρνησις νὰ εἰσάγῃ εἰς δίκην τὸν κ. Θεοτόκην, ἀλλὰ τοιοῦτον τι δὲν συνέβη. Ἡ στάσις αὐτή, κ. βουλευταί, τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ἐνεθάρρυνε τὴν Ἀγγλίαν διὰ νὰ καταφέρῃ βαρύτερα πλήγματα κατὰ τοῦ Κυπριακοῦ Λαοῦ. Τὸ τηλεγράφημα τοῦ Ἀνθίμου, ἀποκαλύπτει τὰς γενομένας φρικαλεότητας εἰς Κύπρον, τὴν εὐθύνην τῶν ὁποίων φέρει ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις. Εἰς οὐδὲν ἀποικιακὸν Κράτος ἔδειξε τοιαύτην συμπεριφορὰν ἡ Ἀγγλία. Οὔτε εἰς αὐτοὺς τοὺς Μάου–Μάου. Καὶ ὅλον, κύριοι, τὸ βάρος τῆς καταστάσεως αὐτῆς τὸ φέρει ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία μὲ τὴν τακτικήν της καὶ τὴν ἀδιαφορίαν της, ἐνεθάρρυνε τοὺς Ἄγγλους καὶ τοὺς Τούρκους εἰς τὰς ἐνεργείας των αὐτάς. Εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι οὐδέποτε ὑπῆρξαν τόσον κρίσιμοι περιστάσεις καὶ ὅμως, οὐδέποτε ἐγένετο ἀτυχεστέρα διαχείρισις τῆς ἐξωτερικῆς μας πολιτικῆς. Κακίζω, κύριοι, τὸ Συντηρητικὸν Κόμμα τῆς Ἀγγλίας, ἀλλὰ διὰ τοὺς λόγους ὅπου ἀνέφερα, ἐπιρρίπτω τὰς εὐθύνας καὶ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν. Εἴθε, κύριοι, ὁ Θεὸς τῆς Ἑλλάδος νὰ εὐνοήσῃ τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν καὶ νὰ δείξῃ ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι καταπατοῦν τὴν ἐλευθερίαν, θὰ ὑποστοῦν τὰς συνεπείας τῶν πράξεών των. (Χειροκροτήματα).

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Διαμαντόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§36Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Θλῖψιν αἰσθανόμεθα διὰ τὰ γεγονότα τῆς Κύπρου, κ. βουλευταί, ὅλοι οἱ Ἕλληνες καὶ δι’ αὐτὸ κατάπληξιν ἐδοκίμασε μία μεγάλη μερὶς τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, ὅταν ἐπληροφορήθη, ὅτι ἐκπρόσωποι τοῦ πολιτικοῦ κόσμου μετέβησαν εἰς τὴν δεξίωσιν τῆς Ἀγγλικῆς Πρεσβείας κατὰ τὴν ἐπέτειον τῆς Βασιλίσσης τῆς Ἀγγλίας. Ἡ πρόσφατος ἱστορία μᾶς ἐδίδαξεν ὅτι ἕνας Ἀρχηγὸς μεγάλου Κόμματος, ἐθυσίασε, κάποτε, τὸ Κόμμα του, ἀναθέσας τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν μειοψηφίαν, διὰ νὰ σώσῃ τὴν Ἑλλάδα. Προχθές, ὁμιλῶν ὁ κ. Χούτας, ἠκούσθη συνάδελφος λέγων ὅτι ὁ κ. Χούτας εἶπεν ὅσα εἶπεν, διὰ νὰ εἰσέλθῃ τὸ Κόμμα του εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ὁ κ. Χούτας, κύριοι, ὡμίλησεν ὡς Ἕλλην. Δὲν θὰ σᾶς ἀπασχολήσω μὲ ρητορικὰ σχήματα, διότι εἶμαι ἰατρός. Ἕνα ἠξεύρω, ὅτι ὅταν ἔχωμεν δύο ἀνευλαβεῖς παράγοντας καὶ ἕνα ὀργανισμὸν ἐξησθενημένον, δὲν θὰ ἠμπορέσωμεν νὰ ἀνταπεξέλθωμεν. Πρέπει νὰ καταλάβωμεν ποὺ πηγαίνομεν, διότι δὲν τὸ ἔχομεν καταλάβει ἀκόμη. Πρέπει νὰ καταλάβουν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀνήκουν εἰς τὸν ΙΔΕΑ ὅτι ἦλθεν ἡ ὥρα ποὺ οἱ Ἕλληνες πολιτικοὶ καὶ ὁ Στρατὸς μὲ τὴν ἐπαναφορὰν τῶν καλῶν στελεχῶν, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀναγκαῖα αὐτὴν τὴν στιγμήν, τότε μόνον θὰ δώσωμεν νὰ καταλάβουν οἱ ἀντίπαλοι ὅτι ὑπάρχει πιθανότης νὰ μὴ μᾶς ἔχουν σὰν ἕνα ἁπλὸ κλωτσοσκοῦφι.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπριλλάκης ἔχει τὸν λόγον.

§38Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ὀφείλομεν κατ’ ἀρχὴν νὰ σημειώσωμεν πρῶτον ὅτι τὸ ἀγωνιῶδες μήνυμα τοῦ Μητροπολίτου Κιτίου, στὸ σύνολό του δὲν ἔχει γίνει ἀκόμη γνωστὸ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν καὶ δεύτερον ὅτι τὸ σημερινὸ μήνυμα ποὺ ἀποτελεῖ καὶ τὴν ἀφορμὴν τῆς συζητήσεως, ἦλθε καθυστερημένον εἰς τὸ Σῶμα καὶ ἔγινε προσπάθεια νὰ μείνῃ ἀπαρατήρητο καὶ μόνον κάτω ἀπὸ τὴν πίεσι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἔγινε δεκτὸν νὰ προταχθῇ εἰς τὴν σημερινὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν. Ὅταν τὸ Ἔθνος ὁλόκληρο φλέγεται ἀπὸ τὸ πάθος νὰ ἐκπληρώσῃ εἰς τὸ ἀκέραιον τὸ καθῆκον του, ἡ στάσις αὐτὴ τῆς Κυβερνήσεως προδίδει μίαν νοοτροπίαν ἐθνικῶς ἀπαράδεκτον. Κύριοι βουλευταί, μὲ τὴν ἀρχικὴν αὐτὴν παρατήρησιν, ὀφείλω νὰ ὑπογραμμίσω τὴν κρισιμότητα τῆς καταστάσεως, τῆς ὁποίας ἐκδήλωσιν ἀποτελεῖ τὸ μήνυμα τοῦ Μητροπολίτου Κιτίου. Εἰς τὶ συνίσταται, κατὰ τὴν γνώμην μας ἡ κρισιμότης αὐτῆς τῆς καταστάσεως. Συνίσταται πρῶτον εἰς τὸ ὅτι ἔχομεν ἀντιμέτωπον πλέον ἕναν κατακτητὴν τῆς Κύπρου, ὁ ὁποῖος εἶναι διατεθειμένος νὰ μεταχειρισθῇ κάθε μέσον διὰ νὰ καταπνίξῃ τὸν ἀγῶνα τοῦ Κυπριακοῦ Λαοῦ καὶ ὅτι εἰς τὴν προσπάθειάν του αὐτήν, ἔχει συμπαραστάτην τὴν Κυβέρνησιν μιᾶς γειτονικῆς χώρας. Εἶναι ἀναμφισβήτητον γεγονὸς ὅτι ἡ ληστρικὴ καὶ δολοφονικὴ ἐπίθεσις τῶν Τούρκων εἰς τὴν Κύπρον, ὄχι μόνον ἐγένετο ἀνεκτή, ἀλλὰ εἶχε ὀργανωθῆ καὶ καθωδηγεῖτο τόσον ἀπὸ τὰς Ἀγγλικὰς ἀρχάς, ὅσον καὶ ἀπὸ τὴν ἰδίαν τὴν Τουρκικὴν Κυβέρνησιν καὶ αὐτὸ ἀποδεικνύεται καὶ ἀπὸ στοιχεῖα τῶν Ἀγγλικῶν ἀρχῶν κατοχῆς καὶ ἀπὸ τὰς δηλώσεις τὰς ὁποίας ἔκαμε ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Τούρκων Κιουτσούκ. Τὸ γεγονός, ὑπογραμμίζω, ὅτι ἀπειλεῖ τὸν Ἑλληνικὸν πληθυσμὸν τῆς Κύπρου μὲ ἕνα κίνδυνον μιᾶς ἀληθοῦς γενοκτονίας. Ἡ κρισιμότης τῆς καταστάσεως, δεύτερον, συνίσταται εἰς τὸ ὅτι ἐν συνδυασμῷ μὲ τὸ γεγονὸς αὐτὸ ἔχομεν καὶ τὰς ἀπειλητικὰς δηλώσεις τοῦ Κιουτσούκ, ὅτι θὰ ἔλθουν στρατιωτικαὶ ἐνισχύσεις ἐκ Τουρκίας εἰς τὴν Κύπρον, καὶ ἔχομεν παραλλήλως τὴν προκλητικὴν στάσιν τῶν Τούρκων εἰς τὰ νησιὰ τοῦ Αἰγαίου. Τὰ γεγονότα αὐτά, δεικνύουν ὅτι ὁ κίνδυνος δὲν ἀπειλεῖ μόνον τὸν Κυπριακὸν λαόν, ἀλλὰ ἀπειλεῖ καὶ τὴν ἀσφάλειαν τῆς Ἑλλάδος καὶ πάρα πέρα ἀπειλεῖ τὴν εἰρήνη κοὶ τὴν ἀσφάλεια τῆς ἀνατολικῆς λεκάνης τῆς Μεσογείου. Τρίτον, ἡ κρισιμότης τῆς καταστάσεως συνίσταται καὶ ὑπογραμμίζεται καὶ ἀπὸ τὶς δηλώσεις τοῦ κ. Ἤντεν. Τί ἰσχυρίσθη ὁ κ. Ἤντεν, κύριοι συνάδελφοι; Ἰσχυρίσθη ὅτι ἡ Μεγάλη Βρεταννία δὲν θὰ ἀναγνωρίσῃ τὸ δικαίωμα τῆς αὐτοδιαθέσεως τοῦ Κυπριακοῦ Λαοῦ, ἐφ’ ὅσον ἔτσι θίγονται τὰ οἰκονομικὰ καὶ τὰ στρατηγικὰ της συμφέροντα, ὁ ἔλεγχος δηλαδὴ τῶν πετρελαίων τῆς Μέσης Ἀνατολῆς. Τί σημαίνει ἡ δήλωσις αὐτή, κύριοι βουλευταί; Σημαίνει ὅτι ἡ Μεγάλη Βρεταννία θὰ χρησιμοποιήσῃ κάθε μέσον διὰ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν κατοχὴν τῆς Κύπρου καὶ νὰ συνεχίσῃ τὸν ἔλεγχον τῶν χωρῶν τῆς Μέσης Ἀνατολῆς, νὰ συνεχίσῃ τὸν ἔλεγχον τῶν πετρελαίων. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, ἐν παρενθέσει, ὀφείλω νὰ ὑπογραμμίσω ὅτι ὁ κ. Ἤντεν ὑπῆρξεν ὠμὸς καὶ σκληρός, ἀλλὰ ἀληθὴς στὴ γλῶσσα, ἡ ὁποία εἶναι γλῶσσα τῶν ἰμπεριαλιστῶν ἀποικιστῶν. Ὀφείλω νὰ ὑπογραμμίσω ὅτι ἡ δήλωσις τοῦ κ. Ἤντεν ξεκαθαρίζει τὶ σημαίνει ἀγὼν τοῦ ἐλευθέρου κόσμου, τί σημαίνει στρατηγικὰ συμφέροντα τοῦ ἐλευθέρου κόσμου, τί σημαίνει ὑπεράσπισις τῶν ἀρχῶν τοῦ Ἑλληνοχριστιανικοῦ πολιτισμοῦ. Ὀφείλομεν ἀκόμη νὰ ὑπογραμμίσωμεν, μετὰ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ἤντεν, τὸ γεγονὸς ὅτι εἰς τὰς σημερινὰς συνθήκας ποὺ ἐξέλιπεν ὁ κίνδυνος ἑνὸς γενικωτέρου πολέμου καὶ ποὺ τὸ ἀποικιακὸν οἰκοδόμημα τρίζει ἀπὸ ἐσωτερικὲς ἀντιθέσεις μεταξὺ τῶν συμμάχων τοῦ ΝΑΤΟ, ἀρχίζουν νὰ ἐκδηλοῦνται ὀρέξεις ἰμπεριαλιστικαὶ καὶ καταβάλλεται προσπάθεια νὰ συγκρατηθῇ ὅτι εἶναι δυνατόν. Εἰς τὰ πλαίσια αὐτά, κύριοι βουλευταί, ἡ χώρα μας ἀκολουθεῖ τὴν μονόπλευρη ἐξωτερικὴ πολιτικὴ ὀμνύουσα διαρκῶς τυφλὴ ὑπακοὴ εἰς τοὺς μεγάλους συμμάχους της καὶ εἶναι ἀπομονωμένη διεθνῶς, καὶ ἀποκομμένη ἀπὸ κάθε ἄλλη συμμαχία. Ὀφείλουμε νὰ ὁμολογήσουμε ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἶναι ὁ ὑπ’ ἀριθ. 1 στόχος τῶν ἰμπεριαλιστικῶν ὀρέξεων τῶν Ἄγγλων καὶ Τούρκων, οἱ ὁποῖες ὀρέξεις ἀναπτύσσονται καὶ καλλιεργοῦνται μὲ τὶς εὐλογίες τῶν Ἀμερικανῶν προστατῶν τους. Μόνον πολιτικὴ τύφλωσις ἐξηγεῖ τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις δὲν ἐπισημαίνει τοὺς κινδύνους ποὺ ἀπειλοῦν καὶ τὴ φυλή μας καὶ τὴν ἀσφάλεια ὁλοκλήρου τῆς Χώρας. Κύριοι βουλευταί, γεννᾶται τὸ ἐρώτημα πῶς ἀντιμετωπίζει ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις τὴν σημερινὴ κρίσιμη κατάσταση; Ὅσον ἀφορᾷ τὰ τραγικὰ γεγονότα τῆς Κύπρου, ἡ Κυβέρνησις ἐδήλωσε διὰ τοῦ στόματος τοῦ Προέδρου αὐτῆς ὅτι ἔπραξε πᾶν τὸ δυνατόν, ἀλλὰ λόγῳ ἐθνικοῦ συμφέροντος δὲν ἀνεκοίνωσε τί ἔπραξε ἐνῶ ἔπρεπε νὰ συνεγείρῃ κάθε ἄνθρωπο, κάθε λαὸ εἰς τὰ πέρατα τῆς οἰκουμένης διὰ τὰ ἐγκληματικὰ μέτρα τῶν Ἄγγλων. Τὰς δηλώσεις αὐτὰς τῆς Κυβερνήσεως, μὲ μεγάλην ἐπιείκειαν μόνον ὡς ἐξοργιστικὰς ἠμπορεῖ νὰ τὰς χαρακτηρίσῃ κανείς. Ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις τί ἀπήντησεν εἰς τὶς κυνικὲς καὶ ἀναίσχυντες δηλώσεις τοῦ κ. Ἤντεν; Θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ εἶχε σιωπήσῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως παρὰ νὰ κάμῃ τὶς δηλώσεις αὐτές, διότι μὲ τὶς δηλώσεις ποὺ ἔκαμε ἀνατινάσσει κάθε δυνατότητα συμπαραστάσεως τῶν Κρατῶν ἐκείνων τῶν Ἀραβικῶν καὶ ἀντιαποικιακῶν διὰ τὴν λύσιν τοῦ Κυπριακοῦ. Ὅταν, κύριοι βουλευταί, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διακηρύσσῃ ὅτι προσφέρει τὴν Κύπρον ὡς στρατηγικὴν βάσιν διὰ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὰ στρατηγικὰ καὶ οἰκονομικὰ συμφέροντα τῆς Μεγάλης Βρεταννίας, ὅταν διατυπώνῃ τὸ παράπονον ὅτι δὲν ἔγινε κατανοητὸς ἀπὸ τὴν Βρεταννικὴν Κυβέρνησιν, σᾶς ἐρωτῶ, μετὰ τὶς δηλώσεις τοῦ κ. Ἤντεν ποῖος λαὸς Ἀραβικὸς ἢ ἀντιαποικιακὸς θὰ ὑποστηρίξῃ τὸ αἴτημα τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ, ὅταν ἠξεύρει ὅτι ἡ ἀπελευθέρωσις τῆς Κύπρου δὲν θὰ σημαίνῃ καὶ τὴν ἀπελευθέρωσίν του ἀπὸ τὸν ἀποικιακὸ ζυγό; Κύριοι συνάδελφοι, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐξακολουθεῖ τὴν πολιτικὴν τῆς ὑποτελείας, διότι μετὰ τὶς ἐπαίσχυντες δηλώσεις τοῦ κ. Ἤντεν τί ἀπαντᾷ; Ὅτι πάντοτε προσφέρομεν τὴν Κύπρον ὡς βάσιν τῶν Ἄγγλων διὰ νὰ ἀσκῇ τὴν ἀποικιακὴν πολιτικὴν ἐναντίον τῶν χωρῶν τῆς Μέσης Ἀνατολῆς. Σᾶς ἐρωτῶ, αὐτὸ ἐξυπηρετεῖ τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα καὶ βοηθεῖ τὴν ὑποστήριξιν ἐκ μέρους τῶν ἀντιαποικιακῶν λαῶν;

§39Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβ.). Ἐὰν αὐτὴ δὲν εἶναι ἡ ἔννοια τῶν δηλώσεων τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, αὐτὸ ποὺ κάμετε σεῖς ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ ὑπηρετεῖ τὸ Ἔθνος ἢ τὸ θάπτει;

§40Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, σεῖς εἶσθε Κυβέρνησις καὶ σεῖς ὀφείλετε νὰ διευκρινίσετε τὰς δηλώσεις τοῦ Πρωθυπουργοῦ. Ὁ γνωρίζων ἀνάγνωσιν καὶ γραφήν, αὐτὸς ἀντιλαμβάνεται ὅτι προσφέραμε καὶ ἐξακολουθοῦμε νὰ προσφέρωμεν στρατηγικὰς βάσεις εἰς τὴν Ἀγγλίαν.

§41Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερν.). Θὰ τὸ ἀκούσετε ἀμέσως.

§42Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. συνάδελφον ὅταν ὁμιλεῖ νὰ μὴ κτυπᾷ τὴν χεῖραν του ἐπὶ τῆς ἕδρας.

§43Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κύριοι βουλευταί, αὐτὴ ἦτο ἡ στάσις τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀπέναντι εἰς τὰ τραγικὰ γεγονότα τῆς Κύπρου καὶ εἰς τὰς ἐπαισχύντους δηλώσεις τοῦ Πρωθυπουργοῦ τῆς Μεγάλης Βρεταννίας. Γενικώτερον ἡ Κυβέρνησις ἐνώπιον μιᾶς κρισίμου καταστάσεως, δὲν φαίνεται νὰ σκέπτεται τίποτε τὸ θετικὸν διὰ τὴν χάραξιν μιᾶς Ἑλληνικῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς. Κύριοι βουλευταί, τὸ συμπέρασμα ἀπὸ ὅσα ἀνεπτύξαμεν εἶναι ὅτι εἰς τὴν Κύπρον ἔχομεν νὰ ἀντιμετωπίσωμεν ἕνα ἀντίπαλον ἀδίστακτον καὶ ἀδυσώπητον, ὅτι ὁ ἀντίπαλος αὐτὸς ἔχει σύμμαχον μίαν σωβινιστικὴν Κυβέρνησιν γειτονικήν, τὴν Τουρκικήν, ὅτι ἡ προκλητικότης τῶν Τούρκων καὶ εἰς τὸ Αἰγαῖον καὶ εἰς τὴν Κύπρον αὐξάνει. Δὲν γνωρίζω, κύριοι βουλευταί, τί περιμένει καὶ τὴν Κύπρον καὶ τὸν κυπριακὸν λαὸν καὶ τὴν Χώραν μας εἰς τὸ τέρμα αὐτοῦ τοῦ δρόμου. Ὀφείλω ὅμως νὰ τονίσω ὅτι τὸ ἐὰν θὰ κερδίσωμεν τὴν μάχην ἢ ἐὰν θὰ τὴν χάσωμεν, ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν πολιτικὴν τὴν ὁποίαν θὰ ἀσκήσῃ ἡ ἐπίσημος Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις. Ἐν ὄψει τῶν δεδομένων αὐτῶν θεωρῶ χρέος μου νὰ τονίσω ὅτι ἡ ἀποψινὴ συζήτησις ἐπὶ τοῦ κρισίμου αὐτοῦ θέματος, θὰ πρέπει νὰ ἀποτελέσῃ τὴν ἀφετηρίαν μιᾶς νέας ἐθνικῆς πράξεως. Ὀφείλομεν πρῶτα, πρῶτα νὰ διακηρύξωμεν ἐπίσημα καὶ θαρραλέα τὴν ἀπόλυτον συμπαράστασίν μας πρὸς τὸν ἀγωνιζόμενον κυπριακὸν λαόν. Ὀφείλομεν νὰ καταγγείλωμεν σὲ κάθε κατεύθυνσιν τὴν ἐγκληματικὴ τακτικὴ καὶ τὰ ἐγκληματικὰ σχέδια τῶν Ἀγγλο–τούρκων, τὰ ὁποῖα δὲν ἀπειλοῦν μόνον τὸν Ἑλληνικὸν πληθυσμὸν τῆς Κύπρου, ἀλλὰ καὶ τὴν εἰρήνην εἰς τὴν γωνίαν αὐτὴν τῆς Μεσογείου. Ὀφείλουμε ἀκόμη νὰ ἀποφασίσουμε τὴν ἄμεσο κατάθεση τῆς προσφυγῆς εἰς τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας, ἡ ὁποία προσφυγή, ἀνεξάρτητα ἀπαισιοδόξου προοπτικῆς γιὰ τὴν τύχην της, θὰ ἀποτελέσῃ ἕνα σημαντικὸ φραγμὸ εἰς τὰ ἐγκληματικὰ σχέδια τῶν Ἀγγλο–τούρκων στὴν Κύπρο. Ὀφείλουμε ἐπίσης νὰ διαπιστώσουμε ὅτι τὸ Κυπριακὸ δὲν εἶναι δυνατὸ νὰ λυθῇ χωρὶς τὴν ὁλόπλευρη συμπαράσταση τῆς ἐπισήμου Ἑλλάδος στοὺς Κυπρίους ἀδελφούς μας. Ὀφείλουμε νὰ τὸ τοποθετήσουμε ὡς διεθνὲς θέμα καὶ νὰ διακηρύξουμε ὅτι αἴτημά μας μόνο εἶναι ἡ πλήρης αὐτοδιάθεσις, χωρὶς ὅρους τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ. Ὅτι δὲν θὰ ἐπιτρέψουμε τὴν χρησιμοποίηση τῆς Κύπρου ὡς στρατηγικῆς βάσεως διὰ νὰ δολοφονοῦνται Καραολῆδες καὶ Δημητρίου στὰς ἄλλας Χώρας τῆς Μέσης Ἀνατολῆς. Ὅτι πρέπει νὰ ζητήσουμε τὴν συμπαράσταση ὅλων τῶν Ἀραβικῶν Χωρῶν καὶ νὰ ἀνατρέψουμε τὰ σχέδια τὰ ἐγκληματικὰ τῶν Ἄγγλων καὶ τῶν Τούρκων στὴν Κύπρο. Καὶ πρέπει νὰ διαχωρήσουμε τὸν Τουρκικὸ πληθυσμὸ τῆς Κύπρου ἀπὸ τὴν Κυβέρνηση τῶν Μεντερέδων καὶ ἀπὸ τοὺς Κιουτσούκ. Ὀφείλουμε νὰ καταβάλουμε προσπάθεια, ὥστε ἡ Τουρκικὴ μειονότης ν’ ἀποτελέσῃ σύμμαχο τῶν Ἑλλήνων τῆς Κύπρου. Καὶ ὀφείλουμε νὰ ἀφαιρέσουμε κάθε ἐπιχείρημα τῆς Ἀγγλικῆς προπαγάνδας. Ἡ δήλωσις ὅτι ἡ Κύπρος, ὅταν ἀποκτήσῃ, τὴν αὐτοδιάθεσή της θὰ εἶναι στρατηγικὴ βάσις, σημαίνει ὅτι ἡ κατοχή της ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα δημιουργεῖ κινδύνους διὰ τὴν Τουρκίαν. Τέλος, κύριοι βουλευταί, ὀφείλουμε ν’ ἀποκαταστήσουμε καὶ νὰ διαφυλάξουμε ὡς κόρην ὀφθαλμοῦ τὴν ἐθνικὴν ἑνότητα καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ εἰς τὴν Κύπρο. Καὶ ὅλοι μαζὺ νὰ χαράξουμε μία θαρραλέα πολιτικὴ ἀπέναντι τῶν Ἀγγλο–τούρκων καὶ μία πραγματικὴ Ἑλληνικὴ ἐξωτερικὴ πολιτική, ἡ ὁποία νὰ ἐξασφαλίζῃ τὰς συμμαχίας μεταξὺ τῶν Δημοκρατικῶν, ἀντιαποικιακῶν χωρῶν. Ἐμεῖς σὲ μιὰ τέτοια προσπάθεια θὰ βαδίσουμε ἑνωμένοι μὲ ὅλες μας τὶς δυνάμεις. Προσπαθοῦντες νὰ βρίσκουμε τὰ σημεῖα τὰ ὁποῖα μᾶς ἑνώνουν καὶ ὄχι τὰ σημεῖα τὰ ὁποῖα μᾶς χωρίζουν. Διότι πιστεύουμε ὅτι ἡ προσπάθεια αὕτη ἐξυπηρετεῖ τὰ πραγματικὰ συμφέροντα καὶ τοῦ λαοῦ καὶ τῆς Χώρας μας.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Χαβίνης ἔχει τὸν λόγον.

§45Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ συζήτησις γίνεται ὑπὸ τύπον ἀναφορᾶς, ἐπὶ τῇ βάσει τηλεγραφήματος τοῦ Μητροπολίτου Κιτίου. Συνεπῶς, θὰ περιορισθῶ μόνον εἰς τὸ περιεχόμενον τῆς ἀναφορᾶς αὐτῆς. Θὰ εἴπω βεβαίως ὀλίγας λέξεις χωρὶς οὐδένα ἀντιπολιτευτικὸν σκοπόν, διότι δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τὴν συζήτησιν αὐτὴν σήμερον νὰ δοθῇ τοιοῦτος χαρακτήρ. Ἄλλωστε τὸ θέμα τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ Κυπριακὸν ἐξηντλήθη εἰς τὴν προηγουμένην συζήτησιν καὶ ἐγὼ ἐκ χαρακτῆρος δὲν ἀρέσκομαι νὰ ἐπαναλαμβάνω τὰ ἴδια. Κύριοι βουλευταί, ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι οὐδέποτε Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις εὑρέθη εἰς δυσκολωτέραν θέσιν ἀπὸ τὴν σημερινήν. Διότι ἐνῷ εἶναι μέλος τοῦ ΝΑΤΟ καὶ εἶναι ὑποχρεωμένη μὲ τοὺς συμμάχους της νὰ λαμβάνῃ ὅλα τὰ μέτρα καὶ νὰ συμμετέχῃ εἰς ὅλας τὰς προσπαθείας πρὸς διατήρησιν τῆς εἰρήνης, συγχρόνως μέσα εἰς τὸ ΝΑΤΟ ὑπάρχουν δύο δυνάμεις, ἡ Ἀγγλία καὶ ἡ Τουρκία, αἱ ὁποῖαι διαπράττουν ἐχθρικὰς πράξεις ἐναντίον της. Διὰ τοῦτο, εἰς τὸν χειρισμὸν τοῦ ζητήματος τῆς Κύπρου, χρειάζεται μεγάλη σύνεσις καὶ πολὺ μεγάλο θάρρος. Φοβοῦμαι ὅτι ἡ Κυβέρνησις μέχρι σήμερον ἔδειξε πολὺ μεγάλην σύνεσιν καὶ πολὺ ὀλίγον θάρρος. Ἐάν, κύριοι βουλευταί, εἰς τὴν μειονεκτικὴν αὐτὴν θέσιν τῆς Ἑλλάδος λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν καὶ ἓν ἄλλο μειονέκτημα βασικὸν τοῦ Κράτους μας, ὅτι εἴμεθα μόνοι εἰς τὸν κόσμον καὶ δὲν ἔχομεν οὐδὲν ἄλλο Κράτος Ἑλληνικῆς φυλῆς ἡ δυσκολία αὐξάνει. Εἴδατε τί συνέβη μὲ τὴν Ἰορδανίαν, ὅπου μικρὸν αὐτὸ Κράτος, κατάφερεν ἓν ράπισμα κατὰ τῆς Μεγάλης Βρεττανίας καὶ ἐν τούτοις οὔτε κἂν διεμαρτυρήθη. Διότι ὄπισθεν τῆς Ἰορδανίας ἦσαν τὰ Ἀραβικὰ Κράτη. Ἐὰν εἰς τὴν γεωγραφικὴν θέσιν τῆς Σερβίας καὶ τῆς Βουλγαρίας ἦσαν δύο Ἑλληνικαὶ Χῶραι, νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι ἄλλη θὰ ἦτο ἡ πολιτικὴ τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως. Ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν καὶ τὸ μειονέκτημα αὐτὸ τοῦ Κράτους μας, ἀντιλαμβανόμεθα πόσον δύσκολοι εἶναι αἱ περιστάσεις, τὰς ὁποίας διατρέχομεν σήμερον. Ἡ κατάστασις εἰς τὴν Κύπρον, ὡς διαγράφεται ἀπὸ τὸ τηλεγράφημα τοῦ Μητροπολίτου Κιτίου εἶναι σοβαρά. Δὲν ἔχω νὰ ὑποδείξω οὐδὲν μέτρον εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Αὐτὴ ἔχει τὰ στοιχεῖα, αὐτὴ εἶναι ἡ ὑπεύθυνη Κυβέρνησις τῆς Χώρας καὶ αὐτὴ θὰ λάβῃ ὅλα τὰ ἐνδεικνυόμενα μέτρα. Μίαν σύστασιν μόνον κάμνω: Νὰ δείξῃ μεγάλον θάρρος. Διότι, δυστυχῶς, οἱ βάρβαροι λαοί, ὅταν οἱ ἀντίπαλοί των δὲν δεικνύουν θάρρος καὶ ὑποχωροῦν, γίνονται πλέον βάρβαροι καὶ πλέον αὐθάδεις. Μόνον τὸ μεγάλο θάρρος, κύριοι βουλευταί, τῆς Πατρίδος μας τὴν στιγμὴν αὐτὴν θὰ μᾶς σώσῃ, ἀντιθέτως ἀπὸ ὅτι πιστεύουν πολλοὶ τῶν κυρίων συναδέλφων καὶ ἴσως καὶ ἡ Κυβέρνησις ὁλόκληρος, ἡ ὁποία τηρεῖ μίαν ἄψογον, ἂς εἴπωμεν τὴν λέξιν, στάσιν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον κατὰ τὴν γνώμην μου θέλει νὰ ἀποφύγῃ ἡ Ἀγγλία καὶ εἶναι αὐτὸ ὁ τελικὸς σκοπὸς τῶν ἐνεργειῶν της καὶ τῶν προσπαθειῶν της, εἶναι νὰ ἀποφύγῃ ἐκ νέου τὴν συζήτησιν τοῦ Κυπριακοῦ ζητήματος εἰς τὴν Γενικὴν Συνέλευσιν τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν. Διότι γνωρίζει ὅτι ἐκεῖ, παρ’ ὅλα τὰ λεγόμενα, διὰ μεγάλης πλειοψηφίας θὰ ἀποφασισθῇ ἡ αὐτοδιάθεσις τῆς Κύπρου. Καὶ ἐὰν τὸ 1954 ὅτε εἶχον τὴν τιμήν, ὡς ἐκπρόσωπος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, νὰ μετέχω τῆς Ἑλληνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ἐπετύχομεν πλειοψηφίαν μεγάλην, ὅταν τὸ Κυπριακὸν ζήτημα ἦτο ἐντελῶς ἄγνωστον εἰς τὰ Κράτη τὰ μετέχοντα τοῦ ΟΗΕ, φαντασθῆτε ποῖον θὰ εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα σήμερον, μετὰ τὰ πρόσφατα αἱματηρὰ γεγονότα. Σήμερον δὲν ὑπάρχει ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος νὰ μὴ γνωρίζῃ τὸ Κυπριακὸν θέμα. Τότε, κύριοι βουλευταί, διήλθομεν ἡμέρας ἀγωνίας καὶ συγκινήσεων, ἀλλ’ ἐπετύχομεν μεγάλην νίκην. Διότι εἰς μὲν τὴν Γενικὴν Ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία θὰ ἀπεφάσιζε τὴν ἐγγραφὴν τοῦ Κυπριακοῦ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἐψηφίσθη ἡ Ἑλληνικὴ πρότασις διὰ ψήφων 9 κατὰ 3 καὶ τρεῖς ἠρνήθησαν ψῆφον. Εἰς δὲ τὴν Γενικὴν Συνέλευσιν, ἐπετύχομεν πάλιν μεγάλην πλειοψηφίαν 35 νομίζω ψήφων μὲ 23. Ἀλλὰ δὲν ἐπετύχομεν τὰ ⅔ τῶν ψήφων ὡς ἔλεγεν ὁ Κανονισμὸς τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, δηλαδὴ 40 ψήφους, διὰ νὰ ἀποφασισθῇ ἡ αὐτοδιάθεσις. Καὶ τότε, κύριοι συνάδελφοι, σᾶς βεβαιῶ ὅτι ὑπῆρχεν ἀντιαποικιακὸν πνεῦμα εἰς τὰς ἀντιπροσωπείας ὅλων τῶν Κρατῶν. Φαντασθῆτε σήμερον ποῖον θὰ εἶναι τὸ πνεῦμα τοῦ ΟΗΕ. Δὲν θὰ ὑποστῇ μόνον ἧτταν ἡ Ἀγγλία διότι θὰ ἀποφασισθῇ κατὰ τὴν γνώμην μου διὰ μεγάλης πλειοψηφίας ἡ αὐτοδιάθεσις, ἀλλὰ θὰ ὑποστῇ καὶ ἄλλο καίριον πλῆγμα: Θὰ παύσῃ νὰ ἰσχυρίζεται ὅτι εἶναι Χώρα φιλελευθέρα, Χώρα δημοκρατική, Χώρα πολιτισμένη, ὅταν εἰς τὸν 20ὸν αἰῶνα καὶ ἐν μέσῃ Εὐρώπῃ κρατεῖ ὑπὸ τὴν τυραννίαν λαὸν πολιτισμένον, τοὐλάχιστον ὅσον καὶ ὁ Ἀγγλικὸς λαός. Διὰ τοῦτο ἀνῆλθα εἰς τὸ βῆμα, κύριοι βουλευταί, διὰ νὰ ὑπενθυμίσω ἕνα καὶ μόνον πρᾶγμα, ὅτι ἀνεξαρτήτως τοῦ ἀποτελέσματος τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ ὁ Κυπριακὸς ἀγών, πρέπει πάσῃ θυσίᾳ ἡ προσφυγὴ τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸν ΟΗΕ νὰ συζητηθῇ. Αὐτὴ πρέπει νὰ εἶναι ἡ ἔμμεσος, ἡ ὁριστικὴ ἀπόφασις τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ Ἔθνους ὁλοκλήρου. Πλανᾶται πλάνην οἰκτρὰν ἡ Ἀγγλία ἐὰν νομίζῃ ὅτι διὰ τῶν βαρβάρων μεθόδων τὰς ὁποίας μεταχειρίζεται εἰς τὴν Κύπρον, θὰ κερδίσῃ τὸ ζήτημα. Εἶμαι βέβαιος, κύριοι βουλευταί, ὅτι αἱ βάρβαροι αὐταὶ μέθοδοι, οἱ φόνοι τοὺς ὁποίους διαπράττει ἐναντίον ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἀγωνίζονται διὰ τὴν ἐλευθερίαν των ἐπιταχύνουν τὴν λύσιν τοῦ Κυπριακοῦ ζητήματος, διότι συντελοῦν εἰς τὴν ἐξέγερσιν τῆς παγκοσμίου κοινῆς γνώμης, ἡ ὁποία σήμερον κατὰ μεγίστην πλειοψηφίαν εἶναι ὑπὲρ τῆς αὐτοδιαθέσεως τῆς Κύπρου. Ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα, ἐπαναλαμβάνω, διὰ νὰ τονίσω τοῦτο, ὅτι ἀνεξαρτήτως τῆς ἐκβάσεως τοῦ σημερινοῦ ἀγῶνος εἰς τὴν Κύπρον, ἡ προσφυγὴ εἰς τὸν ΟΗΕ πρέπει νὰ συζητηθῇ ἀπαραιτήτως. Εἶναι ἐθνικὴ ἀνάγκη. Ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ τονώσω τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν ἄποψιν αὐτήν, διότι ὑπάρχουν πολλοὶ οἱ ὁποῖοι ἰσχυρίζονται, ὄχι ἐγώ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν εἶναι τὴν ἐποχὴν ἐκείνην εἰς τὴν ἀρχήν, δὲν θὰ συζητήσῃ τὴν προσφυγὴν εἰς τὸν ΟΗΕ. Ἐγὼ πιστεύω ὅτι δὲν θὰ ὑπάρχῃ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἡ ὁποία δὲν θὰ προσφύγῃ καὶ δὲν θὰ συζητήσῃ εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη τὸ Κυπριακὸν ζήτημα. Διότι ἡ ἐπιτυχία εἰς τὸν ΟΗΕ πρέπει νὰ θεωρεῖται βεβαία. Ἡ αὐτοδιάθεσις θὰ ἀποφασισθῇ διὰ μεγάλης πλειοψηφίας. Καὶ θὰ εἶναι τοῦτο μία πίεσις τεραστία κατὰ τῆς Βρεταννικῆς Κυβερνήσεως, ὄχι μόνον τῆς δημοσίας γνώμης ὁλοκλήρου τοῦ κόσμου, ἀλλὰ καὶ τῆς δημοσίας γνώμης τοῦ Βρεταννικοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος καὶ σήμερα κατὰ μεγάλην πλειοψηφίαν εἶναι ὑπὲρ τῆς αὐτοδιαθέσεως τῆς Κύπρου. Ἀλλὰ τότε ἡ πίεσις θὰ εἶναι τοιαύτη, ὥστε οὐδέποτε Βρεταννικὴ Κυβέρνησις θὰ δυνηθῇ νὰ ἀντιδράσῃ εἰς τὴν αὐτοδιάθεσιν τῆς Κύπρου. (Χειροκροτήματα).

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἀρχηγὸς τῆς Φ.Δ.Ε. κ. Βενιζέλος ἔχει τὸν λόγον.

§47Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, αἴσθημα ἀνησυχίας μὲ συνέχει κατόπιν τῶν τελευταίων ἐξελίξεων αἱ ὁποῖαι λαμβάνουν χώραν εἰς τὴν Κύπρον. Ὁ ἀγὼν ὁ ὁποῖος κατὰ τρόπον σατανικὸν ὠργανώθη καὶ ὁ ὁποῖος ἀποβλέπει νὰ φέρῃ τὸ Ἑλληνικὸν στοιχεῖον καὶ τὸ Μουσουλμανικὸν εἰς ἀντίθεσιν, πρέπει νὰ σταματήσῃ, διότι πολὺ φοβοῦμαι ὅτι, ἐὰν ὁ ἀγὼν αὐτὸς συνεχισθῇ, θὰ ἔχωμεν νὰ θρηνήσωμεν ἀνυπολογίστους συμφοράς, τῶν ὁποίων τὴν ἔκτασιν ἴσως εἶναι δύσκολον αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ προβλέψωμεν. Κύριοι βουλευταί, γίνεται συζήτησις ἐὰν τὸ θέμα πρέπει νὰ ἔλθῃ ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου Ἀσφαλείας. Νομίζω ὅτι πρόκειται περὶ κλασσικῆς μορφῆς θέματος, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἀπασχολήσῃ τὸ Συμβούλιον τῆς Ἀσφαλείας. Ἀλλὰ δὲν εἶμαι ἐγὼ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ ἀνελάμβανα τὴν εὐθύνην τῆς προσφυγῆς. Ἡ Κυβέρνησις ἡ ὁποία ὑπευθύνως μέχρι σήμερον καὶ μονομερῶς ἐχειρίσθη τὸ ζήτημα, εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐκτιμήσῃ ἐὰν ἡ προσφυγὴ εἰς τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας πρέπει νὰ γίνῃ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, διαφωνῶ πρὸς ὡρισμένους ρήτορας οἱ ὁποῖοι παρῆλθον τοῦ βήματος καὶ οἱ ὁποῖοι ἔθεσαν καὶ ζήτημα ἀποχωρήσεως ἀπὸ τὸ ΝΑΤΟ. Ἀπεναντίας πιστεύω ὅτι ὑπέρποτε ἄλλοτε ἡ θέσις μας ἐντὸς τοῦ ΝΑΤΟ ἀποτελεῖ ἐγγύησιν· διότι οὐαὶ καὶ ἀλλοίμονον ἐὰν εὑρεθῶμεν ἀπομεμακρυσμένοι (χειροκροτήματα ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς συμπολιτεύσεως). Θὰ εἴμεθα κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην ἕρμαιον ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐπιβουλεύονται σήμερον ἴσως καὶ τὴν ὕπαρξίν μας. Κύριοι βουλευταί, δὲν θέλω αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ μακρηγορήσω. Ἀλλ’ ἐπισημαίνω ἀκόμη μίαν φορὰν τοὺς μεγάλους κινδύνους τοὺς ὁποίους διατρέχομεν ἀπὸ τὰς τελευταίας ἐξελίξεις. Ἔχω τὴν ἐλπίδα ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει συνείδησιν τῆς σημερινῆς πραγματικότητος καὶ ὅτι θὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ ζήτημα μὲ θάρρος καὶ ἀποφασιστικότητα. Διότι καὶ ἐγὼ συμφωνῶ μὲ τὸν κ. Χαβίνην, ὅτι ἡ πολλὴ σύνεσις ἕως τώρα δὲν ἔφερε τὰ προσδοκώμενα ἀποτελέσματα. Μὲ τὴν βεβαιότητα ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἀρθῇ εἰς τὸ ὕψος τῶν περιστάσεων πρὸς ἀντιμετώπισιν ἑνὸς τόσον ζωτικοῦ ζητήματος διὰ τὴν Χώραν, δὲν ἔχω παρὰ νὰ ἐκφράσω τὴν εὐχὴν ὅπως ἐπιδείξῃ τὰς ἱκανότητάς της διὰ νὰ ἀποκαταστήσῃ τὴν ἡσυχίαν καὶ τὸ αἴσθημα ἀσφαλείας εἰς τὸν Λαόν. (Χειροκροτήματα).

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων κ. Γ. Παπανδέου ἔχει τὸν λόγον.

§49Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριοι βουλευταί, ἀνεπτύξαμεν τὰς ἀπόψεις μας ἐπὶ τῆς διαχειρίσεως τοῦ Κυπριακοῦ θέματος πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν καὶ δὲν πρόκειται σήμερον νὰ ἐπανέλθωμεν. Ἐθεωρήσαμεν σήμερον ἀπαραίτητον νὰ διεξαχθῇ ἐνώπιον τοῦ Σώματος συζήτησις ἐπὶ τῆς εἰσηγήσεως τὴν ὁποίαν ἀπηύθυνε πρὸς τὸ Σῶμα ὁ Ἐθναρχεύων τῆς Κύπρου. Ἀναγράφεται εἰς τὰ ὄργανα τοῦ κυβερνητικοῦ τύπου, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐπιδιώκει συνεχῶς νὰ ἐπαναφέρῃ τὸ Κυπριακὸν εἰς τὴν Βουλήν, διὰ νὰ καταπονῇ καὶ ἀπασχολῇ τὴν Κυβέρνησιν. Διαμαρτυρόμεθα ἐναντίον αὐτῆς τῆς κατηγορίας μὲ ὅλην τὴν δύναμιν τῆς ψυχῆς μας. Θὰ ἀπετέλει βαρύτατον καὶ ἀσύγνωστον πταῖσμα τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ἐὰν ἐνώπιον τῆς δραματικῆς ἐκκλήσεως τοῦ ἐκπροσώπου τοῦ ἀγωνιζομένου Κυπριακοῦ λαοῦ, παρέμεινεν ἀσυγκίνητος καὶ παρήρχετο ἐν σιγῇ τὴν ἔκκλησιν. (Χειροκροτήματα). Ἐπικαλοῦμαι σήμερον στοιχειῶδες καθῆκον. Καὶ εἰς τὸ μέλλον ἐπίσης, ὅταν κρίνωμεν ὅτι τὸ ἐθνικὸν καθῆκον ὑπαγορεύει συζήτησιν θὰ ἐπαναφέρωμεν τὸ θέμα. Οὐδέποτε ἐκρίναμεν ὅτι εἶναι θέμα ἀντιπολιτεύσεως τὸ ἱερὸν Κυπριακὸν θέμα. Εἶναι θέμα ἐθνικόν, εἶναι θέμα ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Καί, ὅταν διατυπώνωμεν ἐπικρίσεις κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, δὲν τὰς διατυπώνομεν, ὡς Ἀντιπολίτευσις τὰς διατυπώνωμεν, διότι πηγάζουν ἀπὸ τὴν ἐθνικὴν μας συνείδησιν καὶ διότι κρίνομεν ὅτι ἐφαρμοζόμεναι, θὰ ὑπηρέτουν πληρέστερον τὸν Ἐθνικόν μας Ἀγῶνα. (Χειροκροτήματα). Μὲ τὴν σημερινὴν εὐκαιρίαν διαμαρτυρόμεθα ἐπίσης καὶ διὰ μίαν ἄλλην ἐπίμονον παραμόρφωσιν τῆς πολιτικῆς μας, ἡ ὁποία ἐπιχειρεῖται ἀπὸ τὸν κυβερνητικὸν τύπον. Καθημερινῶς ἀναγράφει ὅτι τάχα εἰς τὴν Βουλὴν διεπιστώθη ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις ἀπεδέχθη τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ!... Καταγγέλλομεν αὐτὴν τὴν παραμόρφωσιν. Ἡ Ἀντιπολίτευσις ὄχι μόνον διεφώνησεν, ἀλλὰ καὶ ἐξέφρασε δυσπιστίαν ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἡ συγκεκριμένη διαφορὰ τῶν ἀπόψεων εἶναι ἀπολύτως σαφής: Κατελογίσαμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἡττοπάθειαν καὶ διεκηρύξαμεν τὴν ἀνάγκην τοῦ Ἀγῶνος. Ἐκεῖ εὑρίσκεται ἡ διαφορά μας. (Χειροκροτήματα). Ἀνήλθομεν σήμερον εἰς τὸ βῆμα, διὰ νὰ ἀποκριθῶμεν εἰς τὴν ἔκκλησιν τοῦ Ἐθναρχεύοντος Κύπρου. Τραγικὴ εἶναι ἡ κατάστασις, ἡ ὁποία διαμορφοῦται καὶ σκοτεινότερον ἀπειλεῖται τὸ μέλλον. Ὁ Πρωθυπουργὸς τῆς Μεγάλης Βρεταννίας, κατ’ αὐτὰς τὰς ἡμέρας, ἐπροτίμησεν νὰ γίνῃ ἀπροκάλυπτος καὶ ὠμός. Τὸν εὐχαριστοῦμεν διὰ τὴν εἰλικρίνειαν τῆς ὠμότητος τῶν δηλώσεων εἰς τὰς ὁποίας προέβη. Γνωρίζει ἐπὶ πλέον ὄχι μόνον ἡ Ἑλλάς, γνωρίζει ὁλόκληρος ὁ ἐλεύθερος κόσμος, ποῖα εἶναι τὰ ἐλατήρια, τὰ ὁποῖα κινοῦν τὴν Μεγάλην Βρεταννίαν εἰς τὴν ἐπιμονὴν τῆς ὑποδουλώσεως τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ. Ἐνώπιον τῆς συνειδήσεως τοῦ ἐλευθέρου κόσμου, σήμερον τίθενται δύο αἰτήματα: Τὰ πετρέλαια τῆς Μεγάλης Βρεταννίας καὶ ἡ ἐλευθερία ἑνὸς πολιτισμένου λαοῦ. Καὶ καλεῖται ὁ ἐλεύθερος κόσμος νὰ κρίνῃ. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα). Δίδει ἐξετάσεις σήμερον ἡ συνείδησις τοῦ ἐλευθέρου κόσμου. Θὰ κριθῇ ἐὰν εὑρισκώμεθα σήμερον εἰς περίοδον πολιτισμοῦ ἢ ἐὰν ὑπεχωρήσαμεν εἰς μίαν περίοδον βαρβαρότητος. (Χειροκροτήματα). Καὶ διὰ τοῦτο, λυποῦμαι διὰ τὴν ἀπάντησιν, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ἤντεν. Βεβαίως, θὰ μείνωμεν εἰς τὸ ΝΑΤΟ, ὅπως καὶ πρὸ ἡμερῶν διεκηρύξαμεν. Βεβαίως, εἴμεθα πρόθυμοι νὰ παραχωρήσωμεν εἰς τὴν Κύπρον βάσεις, ἀλλὰ διὰ τὴν ἄμυναν τοῦ ἐλευθέρου κόσμου. Ὑπάρχομεν εἰς τὸ ΝΑΤΟ, ὑπάρχομεν μεθ’ ὅλην μας τὴν δύναμιν καὶ μὲ ὅλον τὸν γεωγραφικόν μας χῶρον, ἀλλὰ ὄχι, διὰ νὰ ὑπηρετοῦμεν ἰδιοτελῆ συμφέροντα, τὰ ὁποῖα ἀποβλέπουν εἰς ἐκμετάλλευσιν καὶ εἰς ὑποδούλωσιν ἄλλων λαῶν. (Χειροκροτήματα). Ὑπάρχομεν διὰ τὴν ἄμυναν τοῦ ἐλευθέρου κόσμου. Καὶ ὁ λαός, ὁ Ἑλληνικὸς καὶ ὁ χῶρος ὁ Ἑλληνικὸς προσφέρεται ὁλόκληρος, ἀλλὰ μόνον δι’ αὐτὴν τὴν μεγάλην, τὴν ἱερὰν ἀποστολήν, διὰ τὴν ἄμυναν τοῦ ἐλευθέρου κόσμου. Καὶ θὰ ηὐχόμεθα αὐτὴ ἡ διακήρυξις νὰ ὑπάρχῃ εἰς τὴν ἀπάντησιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. (Χειροκροτήματα). Ἐρχόμεθα εἰς τὸ συμπέρασμα τῆς σημερινῆς συζητήσεως. Ὀφείλομεν, ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους, νὰ ἀνταποκριθῶμεν εἰς αὐτὴν τὴν συγκινητικὴν ἔκκλησιν τοῦ Ἐθναρχεύοντος Κύπρου «διὰ τὴν ἄμεσον διπλωματικὴν ἐπέμβασιν καὶ ἀνάληψιν ταχείας καὶ ἀποφασιστικῆς πρωτοβουλίας, πρὸς προστασίαν τῆς κινδυνευούσης ζωῆς καὶ περιουσίας τῶν Ἑλλήνων τῆς Νήσου». Ὀφείλομεν νὰ ἀνταποκριθῶμεν εἰς τὴν ἔκκλησιν. Τὸ Σῶμα ὀφείλει νὰ ἀπευθυνθῇ πρὸς ὅλα τὰ Κοινοβούλια, νὰ καταγγείλῃ ὅ,τι συμβαίνει εἰς τὴν Κύπρον, τοὺς βανδαλισμοὺς τῶν Ἄγγλων καὶ τῶν Τούρκων, νὰ καταγγείλῃ τὴν Βρεταννικὴν Κυβέρνησιν ὅτι ἐπιχειρεῖ ἀντισυμμαχικὰς πράξεις, παρωθοῦσα τοὺς Τούρκους εἰς ρῆξιν πρὸς τοὺς Ἕλληνας. Καὶ ὀφείλομεν νὰ καταγγείλωμεν εἰς ὅλα τὰ Κοινοβούλια τὴν Βρεταννικὴν Κυβέρνησιν καὶ ὄχι τὸν Βρεταννικὸν λαόν. Διότι, ὅταν ἔχομεν τὴν συμπαράστασιν τοῦ Ἐργατικοῦ καὶ τοῦ Φιλελευθέρου Κόμματος, θὰ ἀπετέλει βαρύτατον πολιτικὸν σφάλμα καὶ ταὐτοχρόνως θὰ ἦτο ἄδικος πρᾶξις, ἐὰν ἐστρεφόμεθα ἐνατίον τοῦ λαοῦ τῆς Μ. Βρεταννίας. Χθὲς ἀκόμη δημοψήφισμα εἰς τὴν Μ. Βρεταννίαν ἐπεβεβαίωσεν, ὅτι ἡ πλειοψηφία τοῦ Βρεταννικοῦ λαοῦ εὑρίσκεται εἰς τὸ πλευρόν μας. Ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, πρὸς τὴν πλειοψηφίαν αὐτήν, ἀπευθύνομεν χαιρετισμὸν ἐλευθερίας καὶ εὐγνωμοσύνης. (Χειροκροτήματα). Εἴμεθα εὐτυχεῖς, διότι ἐπιβεβαιώνεται καὶ πάλιν σήμερον ὅτι αἱ παλαιαὶ παραδόσεις, αἱ φιλίαι, αἱ συμμαχίαι τῶν Ἑλλήνων καὶ τῶν Βρεταννῶν, ἐπιβεβαιώνονται ἀκόμη καὶ σήμερον. Καὶ εἴμεθα βέβαιοι ὅτι τὸ σημερινὸν 51% θὰ γίνῃ συντόμως μεγάλη πλειοψηφία, εἰς τρόπον ὥστε, ἀπὸ κοινοῦ μίαν ἡμέραν, νὰ συνεορτάσωμεν τὴν Ἐλευθερίαν, ἡ ὁποία θὰ εἶναι χαρὰ διὰ τὴν Κύπρον καὶ τιμὴ διὰ τὴν Μ. Βρεταννίαν. (Χειροκροτήματα). Τὸ χρέος τοῦ Σώματος, ἑπομένως, εἶναι νὰ ἀπευθυνθῶμεν πρὸς ὅλα τὰ Κοινοβούλια, καταγγέλλοντες τὴν Βρεταννικὴν Κυβέρνησιν, καταγγέλλοντες τὴν ἀνελευθέραν καὶ ταὐτοχρόνως ἀντισυμμαχικὴν ἐνέργειαν τῆς Βρεταννικῆς Κυβερνήσεως καὶ ζητοῦντες παγκόσμιον συμπαράστασιν. Αὐτὸ εἶναι τὸ χρέος τοῦ Σώματος. Καὶ καθῆκον τῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ προσφύγῃ εἰς τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας, χωρὶς δισταγμοὺς καὶ ἐκεῖ, ἐνώπιον τοῦ διεθνοῦς Ἀρείου Πάγου, νὰ καταγγείλῃ τὰς ὠμότητας, τοὺς βανδαλισμούς. Διότι, ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους, μία εἶναι ἡ δύναμις, τὴν ὁποίαν διαθέτομεν: Ἡ δύναμις τοῦ δικαίου μας. Καὶ δὲν πρέπει νὰ παραλείπωμεν καμμίαν εὐκαιρίαν, ὅπως διακηρύττωμεν ἐνώπιον τῆς ἀνθρωπότητος, τὸ δίκαιον. Καὶ μὲ τὴν ἐπίμονον αὐτὴν διακήρυξιν ἠμποροῦμεν νὰ εἴμεθα βέβαιοι καὶ ἀντλοῦμεν ἀπὸ τὴν ἔνδοξον ἱστορίαν μας τὴν πεποίθησιν, ὅτι εἰς τὸ τέλος, θὰ ἐπικρατήσῃ τὸ δίκαιον. Καὶ ἐπιθυμοῦμεν, νὰ πληροφορήσωμεν τὸν κ. Ἤντεν ὅτι οἱ λόγοι τοὺς ὁποίους, πρὸ 15 ἐτῶν, ἐκήρυττεν, ὅτι τὸ δίκαιον εἶναι ἰσχυρότερον ἀπὸ τὴν βίαν, θὰ ἐπαληθεύσουν καὶ σήμερον. (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος κ. Γ. Καρτάλης ἔχει τὸν λόγον.

§51Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ὁμολογῶ, ὅτι κατόπιν τῆς ἐξαντλητικῆς ἀντιμετωπίσεως τοῦ θέματος ἐκ μέρους τῶν ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων καὶ τόσων ἐπιλέκτων συναδέλφων, ὁ ρόλος μου εἶναι πολὺ περιωρισμένος. Καί, ἀναμφισβητήτως, δὲν θὰ λάβωμεν ἀφορμήν, ἀπὸ τὴν σημερινὴν συζήτησιν τῆς Βουλῆς διὰ νὰ προβῶμεν εἰς νέαν κριτικὴν τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, δεδομένου, ὅτι μόλις πρὸ 10 ἡμερῶν, εἴχομεν τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐκθέσωμεν εἰς τὸ Σῶμα τὰς ἀντιλήψεις μας, ἐπὶ τῆς πορείας τοῦ Κυπριακοῦ. Θὰ ἤθελον μόνον, ὡς εἰσαγωγήν, νὰ διαπιστώσῃ τὸ Σῶμα, τὰς ἑξῆς μεταβολάς, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς παραιτήσεως τοῦ κ. Θεοτόκη ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Ἐξωτερικῶν. Πρῶτον, ὑπάρχει μία σαφὴς στροφὴ τῆς Ἐθναρχίας, στροφή, ἡ ὁποία εἶναι ἔκδηλος. Ἔχομεν τὰ μηνύματα τοῦ κ. Ἀνθίμου — τὰ δημοσιευθέντα μηνύματα τοῦ κ. Ἀνθίμου — διότι πρέπει νὰ ὁμολογήσω εἰς τὸ Σῶμα ὅτι ὑποπτεύομαι καὶ ὕπαρξιν καὶ μὴ ὁμολογημένου μηνύματος ἀπὸ τὸν κ. Ἄνθιμον, πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Δεύτερον, ἔχομεν μίαν σαφεστάτην στάσιν τοῦ Ἐθναρχικοῦ Συμβουλίου, ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς ἀμέσου αὐτοδιαθέσεως. Ἐνῷ μέχρι στιγμῆς, ἡ στάσις τῆς Ἐθναρχίας δὲν ἦτο ἔκδηλος, εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, ἔχομεν τὰς δηλώσεις τῶν δύο Ἐθναρχικῶν συμβούλων, τῶν κ.κ. Ρωσσίδη καὶ Λανίτη, οἱ ὁποῖοι λέγουν τὸ ἑξῆς: Ἡ διατύπωσις τῆς εὐλόγου καὶ τακτῆς προθεσμίας, ὑπῆρξεν μία ὑπαναχώρησις, ἀπὸ τὴν βασικὴν γραμμὴν τῆς ἀμέσου αὐτοδιαθέσεως. Ὑπαναχώρησις ἀναγκαία διὰ τὰς διαπραγματεύσεις μετὰ τῆς Μ. Βρεταννίας. Ἐφ’ ὅσον αἱ διαπραγματεύσεις αὗται ἐσταμάτησαν ἐπανερχόμεθα εἰς τὴν ἄμεσον αὐτοδιάθεσιν. Δηλαδή, ἡ Ἐθναρχία τῆς Κύπρου, εἶναι εὐθυγραμμισμένη μὲ τὸ αἴτημα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως κατὰ τὴν τελευταίαν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ, ὡς πρὸς τὴν ἄμεσον αὐτοδιάθεσιν. Τοὐναντίον ἔχομεν ἐκδηλώσεις κυβερνητικὰς τὰς ἑξῆς: Δηλώσεις τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, τὸ Σάββατον πρὸς τὴν «CORRIERE DE LA SERE» αἱ ὁποῖαι θέτουν τὸ θέμα ὡς ἑξῆς: Δὲν ὁμιλεῖ περὶ ἀμέσου αὐτοδιαθέσεως ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν. Ὁμιλεῖ περὶ προσωρινῆς λύσεως, παραδεκτῆς, ὑπὸ τὸν ὅρον, ὅτι ἡ ὁριστικὴ λύσις δὲν θὰ ἀναβληθῇ ἐπ’ ἀόριστον. Καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει μέχρι τῆς συνόδου τοῦ Ο.Η.Ε. ἡ προσωρινὴ λύσις δὲν δοθῇ, τότε — προσέξατε τὸ κείμενον— θὰ καταγγελθοῦν αἱ συμφωνίαι τῆς στάσεως αὐτῆς τῆς Βρεταννικῆς. Δὲν θέλω νὰ ἐκλάβω τὰς δηλώσεις, τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὡς ἀπάντησιν πρὸς τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ἤντεν, διότι, νομίζω, ὅτι αἱ δύο δηλώσεις διεστρεβλώθησαν. Ἀλλά ἀναμφισβητήτως, ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ἐξακολουθεῖ καὶ μετὰ τὴν παραίτησιν τοῦ κ. Θεοτόκη, τὴν πολιτικὴν τοῦ συμβιβασμοῦ, ἀγνοοῦσα εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, τὴν ὁμόθυμον ἐπιθυμίαν τῆς Ἐθναρχίας καὶ τὴν θέλησιν ὁλοκλήρου τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Αὐτὸ σημαίνει τῷ ὄντι—καὶ φανταζόμεθα, ὅτι θὰ μᾶς δώσῃ ἐξηγήσεις ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν—ὅτι μεταξὺ Ἐθναρχίας καὶ Κυβερνήσεως, ὑπάρχει μία διχογνωμία, σοβαρωτάτη. Τρίτον, ἔχομεν τὰς δηλώσεις τοῦ πρωθυπουργοῦ κ. Ἤντεν. Εἶναι γνωσταὶ αἱ δηλώσεις. Σᾶς ἀνέλυσαν οἱ προηγούμενοι ρήτορες τὴν σημασίαν τῶν δηλώσεων αὐτῶν. Ἀλλὰ θὰ ἤθελον, προτοῦ εἰσέλθω εἰς τὴν κριτικὴν τῶν δηλώσεων τοῦ κ. Ἤντεν καὶ εἰς τὴν ἀπάντησιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως νὰ σᾶς δώσω μίαν ἐπεξήγησιν, ἡ ὁποία θὰ σᾶς εἶναι διαφωτιστικὴ καὶ ἡ ὁποία προέρχεται ἀπὸ τὴν τελευταίαν ἀρθρογραφίαν τοῦ Ἀγγλικοῦ τύπου, ἰδίως τῆς ἐγκύρου ἐφημερίδος «Ἐκόνομιστ»:. Ὁ κ. Ἤντεν, λέγει, ὅτι ἡ Κύπρος εἶναι ἀναγκαία διὰ τὴν προάσπισιν τῶν πετρελαίων. Ἡ προάσπισις τῶν πετρελαίων ἠμπορεῖ νὰ εἶναι διττή: ἢ γεωγραφική, ἐὰν ὑπάρχῃ ἀγωγός, ὁ ὁποῖος διέρχεται κοντὰ ἀπὸ τὴν Νῆσον, πρᾶγμα ἀνύπαρκτον σήμερον, ἢ μόνον στρατηγική. Αἱ ἐξηγήσεις ὁλοκλήρου τοῦ Ἀγγλικοῦ τύπου λέγουν τὰ ἑξῆς: Ἡ Κύπρος δὲν εἶναι ἀναγκαία ὡς βάσις τοῦ ΝΑΤΟ, διότι οὐδεμία ἐπιχείρησις στρεφομένη ἐνδεχομένως ἐναντίον τοῦ Ἀνατολικοῦ Μπλόκ, ἠμπορεῖ νὰ διεξαχθῇ ἀπὸ τὴν Κύπρον. Ὡς ἐκ τούτου, καὶ μία εἶναι ἡ βασικὴ ἐπιχειρηματολογία, δὲν θὰ ἦτο δυνατόν, ποτὲ νὰ διεξαχθῇ ἀπὸ μίαν Ἀγγλίαν ὅταν μία βάσις τοῦ ΝΑΤΟ ἐπὶ Ἑλληνικοῦ ἐδάφους θὰ εἶναι ἐπαρκὴς ἐγγύησις τῶν συμφερόντων μας. Δηλαδή, ὁ τύπος ἰδίως ὁ «Ἐκόνομιστ» καὶ ἔγκυροι ἐφημερίδες, ἀποκλείουν τὴν χρησιμοποίησιν τῆς Κύπρου, ὡς βάσεως τοῦ ΝΑΤΟ. Ἄρα παραμένει πλέον, κατὰ δήλωσιν τοῦ κ. Ἤντεν, ὡς βάσις οὐχὶ τῆς συμμαχίας, ἀλλὰ μιᾶς ἐξασφαλίσεως τῶν οἰκονομικῶν καὶ ἰδιαίτατα στρατηγικῶν συμφερόντων τῆς Μ. Βρεταννίας. Αὐτὸ σημαίνει, περαιτέρω, ὅτι ἡ Κύπρος στρέφεται, ὡς βάσις εἰς χεῖρας τῶν Ἄγγλων, ἐναντίον τῶν κρατῶν ἐκείνων, τῶν κατόχων τῶν πετρελαίων καί, ὡς ἐκ τούτου, διὰ τῆς χρησιμοποιήσεώς της σήμερον ἡ Μ. Βρεταννία τίθεται ἐν ἀντιθέσει πρὸς τὰ Ἀραβικὰ Κράτη ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔχουν πετρέλαια καὶ τὰ ὁποῖα ἐν ἀνάγκῃ δὲν θὰ ἐξακολουθήσουν τὸν ἀνεφοδιασμὸν τῆς Μ. Βρεταννίας. Ἀλλὰ καὶ δεύτερον, ἐναντίον τῶν ἀμερικανικῶν συμφερόντων διότι σᾶς εἶναι γνωστή, κ.κ. βουλευταί, ἡ ἀντίθεσις ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ Ἀγγλίας καὶ Ἀμερικῆς, ὡς πρὸς τὴν διανομὴν καὶ διοχέτευσιν τῶν πετρελαίων τῆς Μ. Ἀνατολῆς. Ἔναντι λοιπόν, αὐτῆς τῆς σαφῶς καθωρισμένης στάσεως τοῦ κ. Ἤντεν, ποία ὑπῆρξεν ἡ ἀπάντησις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ; Ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὅπως πολὺ ὀρθῶς εἶπεν ὁ κ. ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, δὲν ἠρκέσθη νὰ εἴπῃ ὅτι εὐχαρίστως ἐὰν πρόκειται περὶ βάσεως, ἐντὸς τῶν συμμαχικῶν μου ὑποχρεώσεων, ἐντὸς τοῦ ΝΑΤΟ, θὰ ἤμην πρόθυμος νὰ σᾶς δώσω οἱανδήποτε βάσιν καὶ ὁλόκληρον τὴν χώραν ἐφ’ ὅσον μετέχω μιᾶς συμμαχίας. Ἀλλὰ εἶπεν ὅτι ἐν πάσῃ περιπτώσει, καὶ ἀθέμιτα συμφέροντα, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν πέραν τῶν συμμαχικῶν ἰδιοτελῶν συμφερόντων τῆς Μ. Βρεταννίας ἐὰν ὑπάρχουν, θὰ εἶμαι διατεθειμένος νὰ σᾶς δώσω μίαν βάσιν. Καὶ ὡς ἐκ τούτου, ἀναμφισβητήτως, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑπῆρξεν ἀτυχὴς εἰς τὰς δηλώσεις του, ἀτυχής, διότι νομίζω ὅτι κατὰ τὰς τελευταίας συζητήσεις καὶ δὲν ἤκουσα καὶ ἀντιρρήσεις ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν ἐζήτησεν ἡ Ἀντιπολίτευσις μίαν συμπλήρωσιν τῆς πολιτικῆς τῶν συμμαχιῶν μας, μίαν συμπλήρωσιν πρὸς τὰ Ἀραβικὰ Κράτη, πρὸς τὴν ἐνίσχυσιν τοῦ ἄξονος Βελιγραδίου–Ἑλλάδος, πρὸς τὰ Ἀραβικὰ Κράτη καὶ τὰ Κράτη τοῦ Μπαντούγκ, δὲν ἤκουσα οὐδεμίαν διαμαρτυρίαν ἐκ μέρους τῆς πτέρυγος ἐκείνης, οὔτε ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Τοὐναντίον ὑπεγραμμίσθη ὅτι ἐντὸς τῆς Κυβερνήσεως πρὸ τῆς παραιτήσεως τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπῆρχε μία σοβοῦσα ἀντίθεσις, ἐντὸς τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἡ ὁποία ἐξεδηλώθη εἰς ἀνταλλαγὴν ἀρκετὰ σοβαρῶν τηλεγραφημάτων, μεταξὺ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τοῦ ἄνευ Χαρτοφυλακίου ὑπουργοῦ, κ. Κασιμάτη. Ἄρα, μὲ τὴν στάσιν αὐτήν, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς μᾶς θέτει ἐκτὸς βοηθείας, μᾶς ἀπομακρύνει ἀπὸ τὰ Ἀραβικὰ Κράτη καὶ ὡς ἐκ τούτου ἐξασθενίζει τὰ μέγιστα τὴν θέσιν μας εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη. Διότι, κύριοι βουλευταί, ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις, νὰ καταλάβῃ —ἐδῶ εἶναι ἡ βασικὴ διαφορά μας μεταξὺ τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως— ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις νὰ καταλάβῃ, ὅτι μόνον μία ζωηρὰ συνειδητὴ πολιτικὴ Ἡνωμένων Ἐθνῶν δύναται νὰ κερδίσῃ τὸ Κυπριακόν. Ἡ στάσις τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁ ὁποῖος θέτει ὡς ἐπικουρικὴν τὴν λύσιν τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, ἐὰν δὲν εὑρεθῇ προσωρινὴ λύσις, ἐν τῷ μεταξύ, εἶναι ἀκριβῶς, ἡ στάσις ἐκείνη ἡ ὁποία κλονίζει τὴν ἐμπιστοσύνην ὅλων τῶν λαῶν τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν εἰς τὴν σοβαρότητα τοῦ αἰτήματός μας τῆς Κύπρου. Ἄρα, ἐντὸς τῆς πολιτικῆς αὐτῆς τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν ἡ ἀστοχία τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ μᾶς ἀπομακρύνει ἀπὸ μία μεγάλη ὁμάδα Κρατῶν, τὰ ὁποῖα ἦσαν πιστοὶ καὶ καλοὶ σύμμαχοί μας. Καὶ ἐπανέρχομαι τώρα εἰς τὸ θέμα τοῦ πρακτέου. Ὑπάρχει μία ἔκθεσις τοῦ κ. Ἀνθίμου. Καταγγέλλει ὠμότητας τουρκικάς. Καταγγέλλει ὠμότητας καὶ ζητεῖ τὴν βοήθειάν μας. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἢ μᾶλλον ὁ ἀναπληρωτὴς τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, μᾶς ἐβεβαίωσεν, ἀλλὰ τηρεῖ μυστικότητα, δὲν γνωρίζω διὰ ποῖον λόγον, ὅτι ἐλήφθησαν ὅλα τὰ ἀναγκαιοῦντα μέτρα. Δὲν μᾶς εἶπε ποῖα μέτρα, ἐλπίζω νὰ ἀπαντήσῃ ἀπόψε. Ἀναμφισβητήτως, ὅμως ἕνα θέμα ἔμεινεν ἐκτὸς τῆς συζητήσεως, θέμα τὸ ὁποῖον ἔθιξε τόσον ὁ ἀρχηγὸς τῆς Φ. Δ.Ε. ὅσον καὶ ὁ ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων. Ἡ προσφυγὴ πρὸς τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας. Γνωρίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἀπαντήσῃ ἀρνητικῶς εἰς τὸ αἴτημα αὐτό, καὶ θὰ ἀπαντήσῃ ἀρνητικῶς, διότι ἡ Κυβέρνησις εὑρίσκεται αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἰς τοσαύτην διπλωματικὴν ἀπομόνωσιν, ὥστε φοβεῖται, ὅτι κατὰ τὴν συζήτησιν ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου Ἀσφαλείας κατὰ τὸ προδικαστικὸν στάδιον δὲν θὰ ἔχῃ παρὰ τὸ πλευρόν της, οὔτε μίαν δύναμιν. Δὲν γνωρίζω κατὰ πόσον εἶναι ἀληθές, ἀλλὰ ἀναμφισβητήτως ἡ ἐνδόμυχος σκέψις τῆς Κυβερνήσεως, στρέφεται γύρω ἀπὸ τὴν γύμνια της αὐτὴν τὴν διπλωματικὴν διότι ἄλλος λόγος, νὰ μὴ προσφύγῃ εἰς τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας δὲν ὑπάρχει. Πρῶτον, διότι ἡ προσφυγὴ θὰ θέσῃ ἐκ νέου τὸ Κυπριακόν, ἐνώπιον τῆς διεθνοῦς κοινῆς γνώμης, δεύτερον, θὰ ἀναγκάσῃ τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας πρὸ τῶν ἐκλογῶν καὶ οὐχὶ μετὰ τὰς ἐκλογὰς, ὅπως θὰ εἶναι ἡ προσφυγὴ εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη, νὰ λάβῃ σαφῆ θέσιν, εἰς τὸ Κυπριακόν. Τρίτον, ἀκριβῶς, διότι εἴμεθα μέλη τοῦ ΝΑΤΟ, ἡ προσφυγὴ ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου Ἀσφαλείας, θὰ ἀναγκάσῃ τὰ μέλη τοῦ ΝΑΤΟ νὰ λάβουν μίαν θέσιν διὰ νὰ τερματισθῇ αὐτὴ ἡ διαφορά, ἡ ὁποία ἐμφανίζει τὴν συμμαχίαν αὐτὴν καθημερινῶς κλονιζομένην, διότι δὲν ἠξεύρω ἐὰν ἔχετε παρακολουθήσῃ κατὰ τὰς τελευταίας συνεδριάσεις τοῦ ΝΑΤΟ, ἡ κρίσις ἐντὸς τοῦ ΝΑΤΟ ὡς πρὸς τὴν μορφὴν καὶ τὴν πορείαν τοῦ ΝΑΤΟ, ὑπῆρξεν τοσαύτη, ὥστε εἰδικαὶ ἔρευναι, αἱ ὁποῖαι ἔγιναν τελευταίως, ἀποδεικνύουν ὅτι μία κρίσις ὡς ἡ Κυπριακή, θὰ σπάσῃ τελείως τὴν συμμαχίαν, ἀλλὰ διότι εἴμεθα μέλη τοῦ ΝΑΤΟ καὶ παραμένομεν εἰς τὸ ΝΑΤΟ, ὀφείλομεν νὰ προσφύγωμεν εἰς τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας, διὰ νὰ ἐξαναγκάσωμεν τὰ ὑπόλοιπα μέλη —Κράτη τοῦ ΝΑΤΟ νὰ λάβουν θέσιν. Τέταρτον, θὰ ἐνισχύσωμεν τὸ ἠθικὸν τῶν Κυπρίων, διότι εἶναι μία προσφυγὴ ἐνώπιον ἑνὸς παγκοσμίου ὀργανισμοῦ, ἡ ὁποία θὰ δώσῃ εἰς τὸν λαόν, μίαν ἠθικὴν ἔνεσιν ἄνευ προηγουμένου. Καὶ πέμπτον, θὰ καταβάλῃ τὸ γόητρον τῆς Μεγάλης Βρεταννίας, ἡ ὁποία εἰς κάθε προσφυγὴν ἐνώπιον διεθνοῦς ὀργανισμοῦ, ὅπως εἶναι τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας, ἢ ὅπως τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη, δέχεται μίαν μείωσιν μεγάλην τοῦ γοήτρου της. Ὁ πρώην ὑπουργός, τῶν Ἐξωτερικῶν, δὲν γνωρίζω τί λέγει ὁ σημερινός, εἶχε κάποιον φόβον, ὅτι μία προσφυγὴ ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου Ἀσφαλείας, θὰ ἐδημιούργει μίαν ἐμπλοκὴν εἰς τὸν περαιτέρω χειρισμὸν τοῦ ζητήματος, ἐνώπιον τῆς Γενικῆς Συνελεύσεως ἐμπλοκὴν ὀφειλομένην εἰς μίαν τελείως ἀνόητον παρερμηνείαν τοῦ ἄρθρου 12 τοῦ Καταστατικοῦ τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν κατὰ τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιληφθῇ διὰ συστάσεως ἡ Γενικὴ Συνέλευσις ἑνὸς θέματος, τοῦ ὁποίου ἐπιλαμβάνεται ἢ ἐπελήφθη ἤδη τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι ὁ νῦν ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν θὰ συμφωνήσῃ ἀπολύτως μαζί μου καὶ θὰ τὸν παραπέμψω ἐὰν θέλῃ εἰς πρώην συναδέλφους του, τῆς Φιλοσοφίας τοῦ Δικαίου, οἱ ὁποῖοι ἑρμηνεύοντες τὸ ἄρθρον αὐτό, δίδουν ἀπολύτως δίκαιον εἰς τὴν ἄποψιν αὐτήν, ὅτι τὸ Συμβούλιον εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξετάσῃ ἕνα μεμονωμένον ζήτημα, ἀλλὰ ἕνα γενικώτερον ζήτημα, τὸ ὁποῖον τίθεται ἐνώπιον τῆς συνελεύσεως, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀποτελέσῃ ἐμπλοκήν, εἰς τρόπον ὥστε νὰ σταματήσῃ ἡ συζήτησις ἐνώπιον τῆς Γενικῆς Συνελεύσεως. Τὸ τρίτον ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον κατὰ πᾶσαν πιθανότητα θὰ παρατάξῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, εἶναι ὅτι θὰ ξαναμπῇ ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου Ἀσφαλείας ὁ τουρκικὸς παράγων. Γνωρίζετε, κύριοι συνάδελφοι, ἐκ τῶν προηγουμένων συζητήσεων, τὰς ὁποίας εἴχομεν, ὅτι ἀπεδείξαμεν νομίζω, ὅτι οὐδέποτε ὑπῆρχε τόσον ἰσχυρὸς ὁ τουρκικὸς παράγων εἰς τὴν σκέψιν τῶν Ἀγγλοαμερικάνων ἀπ’ ὅ,τι ὑπάρχει σήμερον. Ἄρα νομίζω, ὅτι οὐδεὶς λόγος ὑπάρχει διὰ νὰ μὴ προσφύγῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη. Μόνον ὁ λόγος ὅτι δὲν θὰ ἔχῃ ὑποστηρικτήν, διὰ νὰ ἀκουσθῇ ἡ ἄποψίς της. Ὁμολογῶ, ὅτι δὲν θὰ περιμένωμεν τὴν ἀπάντησιν αὐτὴν τοῦ κ. ὑπουργοῦ, ἀλλὰ εἶμαι βέβαιος ὅτι ἐὰν μᾶς τὴν δώσῃ θὰ εἶναι αὐτὸ ὁμολογία τῆς χρεωκοπίας τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Κύριοι βουλευταί, τελειώνων νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ κάμῃ τὸ καθῆκον της. Θὰ ἐκφράσῃ τὴν συμπαράστασιν τὴν ἀπόλυτον πρὸς τὸν κ. Ἄνθιμον καὶ τοὺς ἀγωνιζομένους Κυπρίους, δεύτερον θὰ δηλώσῃ ἐλπίζω ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰς λοιπὰς Κυβερνήσεις τοῦ κόσμου, ὅτι δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν τοῦ λοιποῦ, ἐὰν δὲν σταματήσουν αἱ βιαιότητες εἰς τὴν Κύπρον νὰ σταματήσωμεν καὶ ἡμεῖς διὰ τῶν παροτρύνσεών μας τὸν Ἑλληνικὸν πληθυσμὸν τῆς Κύπρου, διότι σᾶς εἶναι γνωστόν, ὅτι ἡ οἰκονομικὴ κύρωσις ἐκ μέρους τῶν Ἑλλήνων ἐναντίον τῶν Τούρκων, σημαίνει ἐξαφάνισιν τῆς τουρκικῆς μειονότητος ἐντὸς 2 ἕως 4 μηνῶν καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις δὲν θὰ καθοδηγήσῃ τὰς Προξενικὰς ἀρχάς, διὰ μίαν μετριοφροσύνην εἰς τὸν τομέα αὐτὸν ἀλλὰ θὰ ἀφήσῃ τὸν πληθυσμὸν νὰ πράξῃ κατὰ τὸ δοκοῦν. Κύριοι βουλευταί, εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἡ ἀπάντησις τοῦ κ. ὑπουργοῦ, θὰ εἶναι διαφωτιστική. Δὲν θέλω νὰ προβῶ εἰς κριτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, διότι κριτικὴν ἐκάμαμεν πρὸ 10 ἡμερῶν. Εἶμαι βέβαιος ὅτι ὁ μόνος δρόμος, εἶναι ὁ δρόμος τῆς προσφυγῆς ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου Ἀσφαλείας. (Χειροκροτήματα).

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Μπακλατζῆς ἔχει τὸν λόγον.

§53Ε. ΜΠΑΚΛΑΤΖΗΣ. Κύριοι βουλευταί, τὰ διαδραματιζόμενα εἰς τὴν Κύπρον, ὅπως πράγματι εἶναι καὶ ὅπως τὰ ἀνέφερεν ὁ ἐθναρχεύων τῆς Κύπρου, συγκινοῦν βαθύτατα τὴν ἐθνικὴν ψυχήν. Ὁ ἀγὼν τῶν Ἑλλήνων τῆς Κύπρου, ὑπὲρ τοῦ δικαιώματος τῆς ἐλευθερίας καὶ τῆς αὐτοδιαθέσεώς των, ἐπισύρει, καὶ θὰ ἐπισύρῃ, τὸν θαυμασμὸν ὅλων τῶν ἐλευθέρων ἀνθρώπων, ὅλων τῶν Ἑλλήνων καὶ τὴν συμπαράστασιν τοῦ Ἔθνους. Συμπαριστάμεθα καὶ συμπονοῦμεν τὸν ἀγῶνα τῶν Κυπρίων, ὡς πολῖται μιᾶς ἐλευθέρας Ἑλλάδος, ἡ ὁποία ἠλευθερώθη μὲ τὰς θυσίας τοῦ Σουλίου, τοὺς ἀγῶνας τοῦ Μεσολογγίου καὶ τὰς θυσίας τῶν τέκνων της καὶ συμπαριστάμεθα ὡς πολῖται τοῦ ἐλευθέρου κόσμου, ἐκείνου ὁ ὁποῖος συνέλαβε, συνέθεσε καὶ ὑπέγραψε τὸν χάρτην τοῦ Ἀτλαντικοῦ, ὁ ὁποῖος καθιερώνει καὶ ὁμιλεῖ ὑπὲρ τῆς αὐτοδιαθέσεως τῶν λαῶν. Ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις τοῦ Ἤντεν, ἀρνουμένη τὸ δικαίωμα τῆς αὐτοδιαθέσεως εἰς τὸν Κυπριακὸν λαόν, παραβιάζει τὰς συνθήκας, τὰς ὁποίας ὑπέγραψε ὁ ἐλεύθερος κόσμος καὶ ἔρχεται ἀντιμέτωπος πρὸς τὴν πλειονότητα τοῦ Ἀγγλικοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος ἔχει δημιουργήσει τὰς ὡραίας ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας τῶν ἐθνῶν ἀρχάς, ἔρχεται ἀντιμέτωπος πρὸς τὰς παραδόσεις τοῦ Ἀγγλικοῦ λαοῦ. Ἐὰν αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐρωτηθῇ ὁ Ἀγγλικὸς λαὸς, ποία εἶναι ἡ γνώμη του ὑπὲρ τοῦ ἀγῶνος καὶ τοῦ δικαιώματος τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ, εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ ἀποφανθῇ ὑπὲρ τῆς δικαιώσεως τοῦ Κυπριακοῦ ἀγῶνος. Ἀλλὰ ἐκτὸς τῆς τακτικῆς αὐτῆς, τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως, κύριοι βουλευταί, ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις θέτει εἰς ἐφαρμογὴν τὰ παλαιὰ τῆς ἀναχρονιστικὰ συστήματα τὸ «διαίρει καὶ βασίλευε». Δὲν εἶναι εἰς θέσιν μόνη της νὰ καθυποτάξῃ τὴν ἐπαναστατημένην ἑλληνικὴν ψυχὴν τῶν Κυπρίων, οὔτε νὰ θέσῃ ἐκ ποδὸς τοὺς ἡρωϊκοὺς πολεμιστὰς τῆς ΕΟΚΑ καὶ θέτει εἰς ἐνέργειαν τὴν ἀρχὴν τοῦ διαίρει καὶ βασίλευε καὶ ἐμφυσᾷ εἰς τὴν Τουρκικὴν μειονότητα τὸν ἐμφύλιον σπαραγμὸν τὸν σπαραγμὸν μὲ τοὺς συμπατριώτας των, τοὺς Ἕλληνας τῆς Κύπρου. Αὐταὶ εἶναι αἱ ἐνέργειαί της καὶ ἔρχεται νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν γραμμὴν αὐτὴν πρὸ τῆς ὁποίας σύμπας ὁ ἐλεύθερος κόσμος πρέπει νὰ στρέψῃ τὴν προσοχήν του, διότι ἀποτελεῖ ἀρχὴν σοβαρῶν γεγονότων ἐπὶ τῶν ὁποίων εἶναι ὑποχρεωμένος ὁ ἐλεύθερος κόσμος νὰ ἀσχοληθῇ. Κύριοι βουλευταί, ἡ ὑπόθεσις τῆς Κύπρου εἶναι ἐθνικὴ καὶ ὡς τοιαύτη πρέπει νὰ ἀντιμετωπισθῇ. Δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν νὰ ἀφίνῃ νὰ πιστευθῇ ὅτι ἡ πολιτική της ἔναντι τοῦ χειρισμοῦ τῆς ὑποθέσεως ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἀποτελεῖ ἀντιπολιτευτικὴν ἐκδήλωσιν καὶ δημαγωγίαν. Ἀλλὰ δὲν ἐπιτρέπεται οὔτε καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἔχῃ τὸ μονοπώλιον τοῦ χειρισμοῦ καὶ νὰ πιστεύῃ ὅτι αὑτὴ ἔχει πολιτικὴν ἀλάθητον. Χάριν τοῦ Ἔθνους, χάριν τοῦ ἀγῶνος τῆς αἱμασσούσης καὶ πυρπολουμένης Κύπρου, ἐπιβάλλεται κοινὴ γραμμή, ἀστείρευτος ἀγὼν καὶ κοινὴ προσπάθεια. Κατηραμένοι νὰ εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ θελήσουν κατὰ οἱονδήποτε τρόπον, εἴτε ἀπὸ ἐκμετάλλευσιν, εἴτε ἀπὸ μονοπώλησιν τοῦ πατριωτισμοῦ, νὰ κάμουν τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν ἰδικήν των. Αἱ εὐθῦναι ἡμῶν ἤ ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι θὰ δημιουργηθοῦν θὰ ἀνήκουν εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ εἰς τὰς ἐπερχομένας γενεάς. Ἄνω σχῶμεν τὰς καρδίας. Κύριοι βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ὁποίαν δὲν ἀρνούμεθα πατριωτισμόν, εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ ἔχῃ λάβει ἤδη τὰ μέτρα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ λάβῃ διὰ νὰ δείξῃ ἀφ’ ἑνὸς κατανόησιν πρὸς τὸ μήνυμα τοῦ ἐθναρχεύοντος τῆς Κύπρου καὶ ἀφ’ ἑτέρου διὰ νὰ συγκινήσῃ τὴν διεθνῆ κοινὴν γνώμην, διὰ μηνυμάτων, τὰ ὁποῖα θὰ στείλῃ ἐκεῖ ὅπου πρέπει. Ἀλλά, νομίζω, ὅτι ἔχει ὑποχρέωσιν ἡ Βουλή, κατόπιν τοῦ μηνύματος τοῦ ἐθναρχεύοντος, νὰ λάβῃ ἀπόφασιν νὰ στιγματίσωμεν τὸ ὄργιον, τὸ ὁποῖον διαπράττει εἰς βάρος τῆς ζωῆς, τῆς περιουσίας καὶ τῆς τιμῆς ὁ Τουρκικὸς ὄχλος ἔναντι τῶν Ἑλλήνων καὶ ἐξ ἄλλου νὰ στείλῃ μήνυμα ψήφισμα, πρὸς ὅλους τοὺς λαοὺς τῆς γῆς ὅτι τὸ δίκαιον, τὸ ὁποῖον στραγγαλίζει ἡ Ἀγγλία εἰς βάρος τῆς Κύπρου καὶ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα χρησιμοποιεῖ εἶναι ἀπαράδεκτα καὶ ὡς τοιαῦτα καταδικάζονται. Πρέπει, κ. βουλευταί, ὅλοι μας νὰ σκεφθῶμεν τὴν Ἑλλάδα, νὰ σκεφθῶμεν τὴν ἀγωνιζομένην Κύπρον καὶ μακρὰν κομματικῶν βλέψεων, μακρὰν διαμαχῶν καὶ μακρὰν οἱασδήποτε μονοπωλήσεως, νὰ σταθῶμεν συμπαραστάται τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ. (Χειροκροτήματα).

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος κ. Τσαλδάρης ἔχει τὸν λόγον.

§55Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ προσθέσω ὀλίγα τινὰ εἰς τὴν γενομένην συζήτησιν, ἡ ὁποία ἔχει ἕνα μέγα σκοπὸν καὶ προεκλήθη ἐκ τοῦ τηλεγραφήματος τοῦ ἐθναρχεύοντος ἐν Κύπρῳ ἐπισκόπου Κιτίου κ. Ἀνθίμου. Ἐπὶ τῆς γενικωτέρας πολιτικῆς τῆς ἀσκηθείσης ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ ζητήματος ἐκ μέρους τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, νομίζω, ὅτι ἐλέχθησαν ἀρκετά, ἔχει δὲ ἡ Κυβέρνησις ὑπὲρ αὐτῆς μίαν πίστωσιν χρόνου —μετὰ τὴν τελευταίαν ψῆφον ἐμπιστοσύνης τῆς ὁποίας ἔτυχεν— ἐντὸς τοῦ ὁποίου θὰ πρέπει νὰ ἀναμείνωμεν τὰς ἐνεργείας της, αἱ ὁποῖαι ὀφείλουν ἐπὶ τέλους, νὰ εἶναι πληρέστεραι καὶ δραστηριώτεραι ἐκείνων, μὲ τὰς ὁποίας μᾶς ἐσυνήθισεν ἕως τώρα ἐπὶ τοῦ μεγάλου ἐθνικοῦ Κυπριακοῦ θέματος. Δι’ αὐτὸ δὲν θέλω ἐκτεινόμενος νὰ προσθέσω εἰς ὅσα οἱ κ. συνάδελφοι ἐξέθεσαν ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Ἐπιθυμῶ ὅμως νὰ τονίσω ὅτι μετὰ τὴν ἀπάντησιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τοῦ ἀναπληροῦντος τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ἐφ’ ὅσον συζητουμένου ἑνὸς τόσον μεγάλου ἐθνικοῦ θέματος δὲν τιμᾷ τὴν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς ὁ κ. Πρωθυπουργός, θὰ πρέπει τοὐλάχιστον εἰς τὴν Κυπριακὴν ἔκκλησιν ἡ ἀπάντησις νὰ προέλθῃ ἀπὸ ὅλας τὰς πτέρυγας τῆς Βουλῆς καὶ νὰ εἶναι τοιαύτη καὶ ἑνιαία ὥστε νὰ ἐνθαρρύνῃ καὶ νὰ ἐμψυχώσῃ τὸν ἀγῶνα τῶν μαχομένων Κυπρίων πατριωτῶν καὶ ὅλου τοῦ Κυπριακοῦ Ἑλληνισμοῦ, ὁ ὁποῖος μάχεται ἐκεῖ καὶ νὰ ἐμπνεύσῃ τὴν πεποίθησιν εἰς ὅλους ὅτι δὲν ἔχει ἐγκαταλειφθῆ παρὰ τῆς μητρὸς Πατρίδος. (Χειροκροτήματα).

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§57Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπ. Ἐξωτ.). Ἴσως δὲν θὰ ἦτο ἄσκοπον νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὴν Βουλὴν κάτι, τὸ ὁποῖον καὶ ἐγὼ προσωπικῶς ἐλησμόνησα καὶ τὸ ἐνεθυμήθην μόνον τώρα, ποὺ ἀνῆλθον ἐπὶ τοῦ βήματος: ὅτι συζητοῦμεν μίαν ἀναφοράν. Αὐτὸ τὸ ἐνεθυμήθη μόνον ὁ ἀξιότιμος καὶ ἀγαπητὸς ἐκ Πρεβέζης βουλευτής. Ὅλοι οἱ ἄλλοι, νομίζω, ὅτι ἐξέφυγον ἀπὸ τὰ ὅρια τοῦ Κανονισμοῦ ἡ δὲ Κυβέρνησις, σεβομένη τὴν οὐσίαν καὶ τὴν σημασίαν τοῦ θέματος οὔτε διεμαρτυρήθη οὔτε διέκοψε τοὺς ἀγορητὰς, ἀλλὰ τοὺς ἤκουσεν ὅλους, ἀρκοῦντας τὴν κριτικὴν των ἐπὶ τῆς γενικῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, κριτικὴν ἥν εἶχε συζητήσει πρὸ 10 ἡμερῶν καὶ πάλιν ἡ Ἀντιπολίτευσις. Ὁ πρόλογος ἑνὸς ἑκάστου ρήτορος, ἀπετέλει πάντοτε ὑπόσχεσιν περὶ ἀσκήσεως κριτικῆς καὶ περὶ μὴ ἐπαναλήψεως τῶν ἤδη λεχθέντων εἰς προηγουμένας συζητήσεις. Ὁ ἐπίλογος ὅμως καὶ ἡ οὐσία ἦσαν κριτικὴ τῆς γενικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν πιστεύω ὅτι θὰ ἀποτελέσῃ ἀσέβειαν πρὸς τὸ Σῶμα, ἐὰν ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς συμμορφούμενος πρὸς τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς, προσπαθήσῃ ἐντὸς τοῦ πλαισίου τοῦ Κανονισμοῦ, νὰ δώσῃ πᾶσαν δυνατὴν ἀπάντησιν εἰς τὰ ἐρωτήματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἐφ’ ὅσον τοῦ ἐπιτρέπεται ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ. Τὰ γεγονότα, κύριοι, ποὺ ἔδωσαν ἀφορμὴν εἰς τὴν σημερινὴν συζήτησιν, εἶναι πράγματι, τραγικά. Εἶναι τοσούτῳ μᾶλλον τραγικά, καθ’ ὅσον ἐνῷ τὰ δύο στοιχεῖα τὸ Μουσουλμανικὸν καὶ Ἑλληνικὸν ἀπὸ πολλῶν αἰώνων μάχονται καὶ ἀγωνίζονται εἰς ὅλας τὰς γωνίας τῆς Βαλκανικῆς χερσονήσου καὶ εἰς ὅλας τὰς νήσους τοῦ Αἰγαίου ἐπὶ 7 αἰῶνας, εἰς ἕνα μέρος μόνον τῆς γῆς ἔζησαν πάντοτε ἐν ἀγαστῇ συμπνοίᾳ καὶ αὐτὸ τὸ μέρος εἶναι ἡ Κύπρος. Καὶ αἰφνιδίως, ὄχι κατὰ τὸ ἔτος κατὰ τὸ ὁποῖον ἔγινε τὸ δημοψήφισμα καὶ ὅπου θὰ ἀνεμένετο κάποια ἀντίδρασις τοῦ Τουρκικοῦ στοιχείου, ὄχι τὸ ἑπόμενον ἔτος, ἀλλὰ μόνον πρὸ ὀλίγων μηνῶν ἐδημιουργήθη αὐτὴ ἡ κατάστασις, ἡ ὁποία δικαίως ἀνησυχεῖ τοὺς Ἐθναρχεύοντας ἐν Κύπρῳ καὶ δικαίως ἀνησυχεῖ καὶ τὴν Βουλὴν ἐν Ἑλλάδι. Δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ σᾶς ἀναφέρω, ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι, ἐπὶ τῶν κατ’ ἰδίαν περιστατικῶν, διότι τὰ πλεῖστα ἐξ αὐτῶν τὰ γνωρίζετε ἀπὸ τὸν ἡμερήσιον τύπον. Ἤθελον μόνον νὰ τονίσω μερικὰ σημεῖα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔθιξαν οἱ μέχρι τοῦδε ὁμιλήσαντες. Εἶναι τὰ ἑξῆς: Παρὰ τὴν ἀριθμητικὴν ὑπεροχὴν τῶν Ἑλλήνων ἐν Κύπρῳ, κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας ἀφ’ ἧς ἐνετάθη ἡ σύγκρουσις τῶν δύο στοιχείων, τὰ θύματα εἶναι κατὰ κανόνα περισσότερα μεταξὺ τῶν Ἑλλήνων. Δεύτερον ἐνῷ ἔχομεν καταστροφάς, τὰς ὁποίας διαπράττουν Μουσουλμάνοι, βλέπομεν ὅτι δὲν συλλαμβάνονται τόσον εὐκόλως οἱ ἔνοχοι. Ἀντιθέτως, κατόπιν αὐτῶν συλλαμβάνονται Ἕλληνες. Παρατηροῦμεν βραδύτητα εἰς τὴν ἐπιβολὴν κυρώσεων ὁσάκις αἱ κυρώσεις αὗται δὲν ἀφοροῦν Ἕλληνας. Αὐτὸ δὲ συμβαίνει, κύριοι, πού; εἰς μίαν χώραν ὅπου ὑπῆρχε πάντοτε σύμπνοια μεταξὺ τῶν δύο στοιχείων. Ὀφείλω δὲ νὰ σᾶς δηλώσω ἐπισήμως ὅτι καὶ ἡ ἐπιθυμία καὶ ἡ πρόθεσις τοῦ Ἑλληνικοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ ἦτο καὶ εἶναι νὰ ζήσῃ ἐν ἀγαστῇ συμπνοίᾳ μετὰ τοῦ Τουρκικοῦ στοιχείου. Ἡ πρόθεσις τῶν Ἑλλήνων ὑπῆρξεν ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν νὰ διατηρηθῇ ἡ φιλικωτάτη σχέσις μεταξὺ τῶν δύο στοιχείων οἵα ὑπῆρξεν ὡς σᾶς εἶπον ἀπὸ αἰώνων. Αὐτὰ εἶναι τὰ γεγονότα. Παρὰ ταῦτα ἐδημιουργήθησαν ἐσχάτως ὅλαι αὐταὶ αἱ συγκρούσεις αἱ ὁποῖαι εὐλόγως ἀνησύχησαν τὴν Ἐθναρχίαν, εὐλόγως ἀνησύχησαν ἡμᾶς καὶ ἀνησύχησαν ἐγκαίρως ἀπὸ πολλῶν ἤδη ἡμερῶν τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἔλαβε πάντα τὰ ἐνδεικνυόμενα διπλωματικὰ μέτρα πρὸς ἀναχαίτισιν καὶ πλησίον τῶν Κυβερνήσεων τῶν συμμάχων Κρατῶν καὶ ὅσα δύνανται νὰ ληφθῶσιν εἰς τοὺς διεθνεῖς Ὀργανισμούς. Θὰ δυσαρεστηθῇ ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος, ὅτι δὲν θὰ τοῦ ἐκθέσω ἐν πάσῃ λεπτομερείᾳ τὰ ληφθέντα μέτρα.

§58Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Συνήθισα.

§59Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβ. ἀναπλ. Ὑπ. Ἐξωτερ.). Ἀλλὰ θέλω νὰ τὸν διαβεβαιώσω ὅτι ὅταν ἔχωμεν διπλωματικὰ διαβήματα, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται ἐν ἐξελίξει —ἀπὸ ἀλλοῦ περιμένομεν ἀπάντησιν, ἀπὸ ἀλλοῦ περιμένομεν περαιτέρω ἐνεργείας— εἶναι ἀπολύτως ἀπαράδεκτον νὰ γίνεται δημοσίᾳ περὶ τῶν ἐνεργειῶν αὐτῶν συζήτησις. Ἑπομένως λυπεῖται ἡ Κυβέρνησις, λυπεῖται ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀλλὰ δὲν θὰ δώσω ἐξηγήσεις ἐπὶ γενομένων μέχρι τοῦδε ἐνεργειῶν καὶ διαβημάτων, ἀσχέτως τοῦ ἂν ἀργότερον ὑπάρξῃ καιρὸς καὶ χρόνος καὶ τὰ μέτρα αὐτὰ νὰ ἀνακοινωθοῦν καὶ ἄλλα, τὰ ὁποῖα θὰ γίνουν ἐν τῷ προσεχῇ μέλλοντι. Μεταξὺ τῶν ἀντιδράσεων, τὰς ὁποίας παρουσίασεν ἡ Κυβερνητικὴ δραστηριότης κατὰ τὰς τελευταίας αὐτὰς ἡμέρας, εἶναι καὶ αἱ δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, αἱ ἀπαντητικαὶ εἰς τὰς γνωστὰς δηλώσεις τοῦ Πρωθυπουργοῦ τῆς Μεγάλης Βρεταννίας. Ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ θέλω νὰ κάμω μίαν μόνον δήλωσιν. Εἰς τὰς δηλώσεις αὐτὰς δὲν ὑπάρχει οὐδεμία αἰχμὴ ἐναντίον οἱασδήποτε φιλικῆς χώρας. Καὶ νομίζω ὅτι προσφέρουν κακίστην ὑπηρεσίαν εἰς τὸν τόπον, ὅσοι θέλουν νὰ ἑρμηνεύσουν τὰς δηλώσεις αὐτὰς ἐν τῇ ἐννοίᾳ τῆς ὑπάρξεως ἐν αὐταῖς αἰχμῶν κατὰ οἱασδήποτε χώρας τῆς Μέσης Ἀνατολῆς ἢ καὶ ἄλλης τινὸς χώρας. Αἱ δηλώσεις αὗται τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἀποτελοῦν ἄλλωστε ἀνακοίνωσιν νέου γεγονότος, ἀλλὰ ὑπόμνησιν παλαιοτέρων, πολὺ παλαιοτέρων δηλώσεων, ὄχι τῆς παρούσης Κυβερνήσεως. Οἱ ἀξιότιμοι κύριοι Ἀρχηγοὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, νομίζω ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος καὶ δὲν ἐνθυμοῦμαι ἂν καὶ ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ὑπεστήριξαν τὴν ἀνάγκην τῆς προσφυγῆς εἰς τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας...

§60Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Βεβαίως.

§61Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβ. ἀναπλ. Ὑπ. Ἐξωτερ.). ....ἤδη μετὰ τὰ νέα γεγονότα. Ἡ Κυβέρνησις, ἐπὶ τοῦ παρόντος, ἐμμένει εἰς τὴν σκέψιν τῆς μὴ προσφυγῆς εἰς τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας διὰ τοὺς ἰδίους λόγους, τοὺς ὁποίους ὑπεστήριξεν καὶ εἰς προηγουμένην συζήτησιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, κρίνασα ὅτι δὲν εἶναι πρόσφορος ἡ προσφυγὴ εἰς τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας.

§62Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, οὐδέποτε ἐξετέθησαν αὐτοὶ οἱ λόγοι εἰς τὴν Βουλήν. Ἂν ἔχετε λόγους νὰ τοὺς ἐκθέσετε, ἀλλὰ οὐδέποτε ἐξετέθησαν.

§63Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβ. ἀναπλ. Ὑπ. Ἐξωτερ.). Οἱ λόγοι ἐξετέθησαν, κ. ἀρχηγὲ τοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος, ἀφ’ ἧς στιγμῆς ὑπέμνησεν ἀπαντῶν εἰς ὑμᾶς, νομίζω, ὁ πρώην ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι δὲν ὑπάρχουν τόσον λόγοι οὐσίας οἱ ὁποῖοι μᾶς ἐμποδίζουν νὰ προσφύγωμεν εἰς τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας, ἀλλὰ δικονομικοί. Διότι ὡς ὀρθότατα εἶπεν ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως κ. Βενιζέλος, εἶναι κλασσικὴ ἡ περίπτωσις προσφυγῆς ἀπὸ ἀπόψεως οὐσίας εἰς τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας. Ὀρθότατα τὸ εἶπε καὶ δὲν εἶναι ἐκεῖ τὸ ζήτημα. Τὸ ζήτημα εἶναι ἂν εἶναι πρόσφορος ὁ χρόνος καὶ ἂν διαδικαστικῶς συμφέρει εἰς ἡμᾶς νὰ προσφύγωμεν εἰς τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας.

§64Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Δηλαδή, κύριε ὑπουργέ, ὁμολογεῖτε ὅτι δὲν ἔχετε μίαν δύναμιν νὰ σᾶς ὑποστηρίξῃ.

§65Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβ. ἀναπλ. Ὑπ. Ἐξωτερ.). Δὲν ὁμολογῶ τοῦτο. Ὁμολογῶ τὴν διαδικασίαν τοῦ Συμβουλίου Ἀσφαλείας, τὴν ὁποίαν ὁμολογεῖτε καὶ σεῖς.

§66Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Ποίαν;

§67Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Νὰ τὴν ἐξηγήσετε, νὰ πεισθῇ τὸ Σῶμα ἂν ἔχετε δίκαιον ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ οὐσιώδους θέματος.

§68Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβ. ἀναπλ. Ὑπ. Ἐξωτερ.). Διὰ νὰ σᾶς πείσω, θὰ ἔπρεπε νὰ ἀναπτύξω λεπτομερείας, τὰς ὁποίας, λυποῦμαι, ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ ἀναπτύξω δημοσίᾳ.

§69Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Βεβαίως, νὰ τὰς ἀναπτύξετε.

§70Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβ. ἀναπλ. Ὑπ. Ἐξωτερ.). Τὸ μόνον τὸ ὁποῖον δύναμαι νὰ ἀναφέρω ἐκ τῶν ἐπιχειρημάτων, τὰ ὁποῖα προβάλλονται ἐναντίον τῆς προσφυγῆς, εἶναι τὸ δικαστικόν, ἀξιότιμε κ. συνάδελφε ἐκ Βόλου. Δηλαδὴ θεωρῶ ὅτι ὑπάρχει κίνδυνος μέγιστος ἐμπλοκῆς εἰς τοῦτο δὲ συμφωνοῦν καὶ ὅλοι οἱ γνωματεύσαντες ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου εἰδικοί. Διότι κατὰ περίεργον σύμπτωσιν ὅλοι οἱ καθηγηταὶ τοῦ Διεθνοῦς Δικαίου, οἱ παρ’ ἡμῖν, ἀπεφάνθησαν ἐπὶ τούτου ὁμοφώνως.

§71Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Κάμνετε λάθος, κ. ὑπουργέ, ὄχι ὁμοφώνως.

§72Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβ. ἀναπλ. Ὑπ. Ἐξωτερ.). Δὲν κάμνω λάθος. Ὁμοφώνως ἀπεφάνθησαν ὅλοι οἱ καθηγηταὶ, ὁμοφώνως τὸ Συμβούλιον τοῦ Ὑπουργείου Ἐξωτερικῶν, πλὴν ἑνὸς ἀνωτάτου ὑπαλλήλου, διαφωνήσαντος ὅτι λόγοι διαδικαστικοὶ ἐπιβάλλουν τὴν μὴ προσφυγήν. Ἂν πέραν αὐτοῦ ὑπάρχουν ἄλλοι λόγοι, αὐτοὺς τοὺς λόγους, ὡς εἶπον, δὲν εἶναι σκόπιμον νὰ τοὺς ἀνακοινώσω.

§73Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Τὸ ἄρθρον 12, κύριε ὑπουργέ;

§74Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβ. ἀναπλ. Ὑπ. Ἐξωτερ.). Τοῦ ἄρθρου 12 καὶ ἄλλων ἄρθρων.

§75Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ἄλλο ἄρθρον.

§76Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβ. ἀναπλ. Ὑπ. Ἐξωτερ.). Ἐν συναρτήσει τὰ ἄρθρα τὰ ἀφορῶντα εἰς τὴν ἀπαιτουμένην πλειοψηφίαν καὶ τὰ ἄρθρα τὰ καθορίζοντα τὸ βέτο.

§77Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Δὲν εἶναι ἀντιδικία αὐτό, κ. ὑπουργέ, ἀλλὰ νομίζω ὅτι τὸ Σῶμα ὀφείλει νὰ γνωρίζῃ τί ἐννοοῦμεν καὶ σεῖς καὶ ἡμεῖς ὅταν ὁμιλοῦμεν περὶ διαδικαστικῶν δυσκολιῶν.

§78Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβ. ἀναπλ. Ὑπ. Ἐξωτερ.). Ἐννοοῦμεν, κ. Ἀρχηγὲ τοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος, κατὰ πρῶτον λόγον ὅτι ὑπαρχούσης ἐκκρεμότητος, ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου Ἀσφαλείας, ἐκκρεμότητος τὴν ὁποίαν δύναται ἡ πλειοψηφία τοῦ Συμβουλίου Ἀσφαλείας νὰ παρατείνῃ ὅσον θέλει, ὑπάρχει ἔνστασις ἐκκρεμοδικίας πρὸς συζήτησιν τοῦ ζητήματος ἐνώπιον τῆς Γεν. Συνελεύσεως.

§79Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Τότε θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε νὰ σᾶς ἀναφέρω τὴν σελ. 216 Χάμπρο, οἱ ὁποῖοι σᾶς ἀπαντοῦν ἄνευ οὐδεμιᾶς συζητήσεως. Φαντάζομαι ὅτι τὸ κῦρος τῶν ἀξιοτίμων καθηγητῶν τοῦ Διεθνοῦς Δικαίου ἐν Ἑλλάδι, εἶναι μέγιστον, ἀλλὰ νομίζω ὅτι πέραν τῶν συνόρων τῶν Κρατῶν των εἶναι γνωστοί αὐτοί οἱ δύο κλασσικοὶ ἑρμηνευταὶ. Ἄρα ἀναμφισβητήτως ἔχετε ἄδικον σεῖς, ἐὰν ἀσπάζεσθε τὴν γνώμην ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ποτὲ ἐμπλοκὴ ἐκ τοῦ ἄρθρου 12, διότι εἶναι τόσον σαφὴς ἡ διάταξις, ὥστε ἐπιτρέπει ὄχι μόνον σύστασιν, ἀλλὰ συζήτησιν. Ὑπάρχει, ἄλλωστε, καὶ προηγούμενον, κ. ὑπουργέ, τὸ προηγούμενον τῆς Παλαιστίνης, ὅπου συνεζητοῦντο ταὐτοχρόνως προσφυγὴ εἰς τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας καὶ προσφυγὴ εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη.

§80Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Καὶ τοῦ Μαρόκου.

§81Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Διὰ τό Μοαρόκον εἶχε τελειώσει. Ἀλλ’ ἀναμφισβητήτως, κ. ὑπουργέ, δὲν ὑπάρχει ἐκ τοῦ ἄρθρου 12 οὐδεμία δυνατότης ἐμπλοκῆς. Καί, δεύτερον, αὐτὸ ποὺ πρέπει νὰ ἐξηγήσετε εἰς τὸ Σῶμα: ποῦ εἶναι ἡ διαδικαστικὴ δυσκολία, τὴν ὁποίαν ἀντιμετωπίζετε; Δὲν εἶναι τοῦ ἄρθρου 12, διότι τὸ ἄρθρον 12 εἶναι μία ὑπεκφυγή. Εἶναι οἱ κανόνες διαδικασίας ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου. Τί φοβεῖσθε; Τοὺς κανόνας διαδικασίας ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου Ἀσφαλείας;

§82Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβ. ἀναπλ. Ὑπ. Ἐξωτερ.). Οἱ λόγοι διὰ τοὺς ὁποίους ὄχι μόνον ἡμεῖς, ἀλλ’ ὁλόκληρος ἡ Ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου Ἐξωτερικῶν, ἐν ὁμοφωνίᾳ μὲ τοὺς ἐδῶ τοὐλάχιστον νομομαθεῖς, ἀπὸ ἀπόψεως διεθνοῦς δικαίου, ἤχθημεν εἰς τὴν ἀπόφασιν νὰ μὴ προσφύγωμεν ἐπὶ τοῦ παρόντος εἰς τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας, εἶναι κατὰ κύριον λόγον, αὐτοὶ τοὺς ὁποίους ἀνέφερα.

§83Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐὰν ἐπιδεινωθῇ ἡ κατάστασις, κ. ὑπουργέ;

§84Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβ. ἀναπλ. Ὑπ. Ἐξωτερ.). Κύριε Πρόεδρε, ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις δὲν ἀναλαμβάνει ὑποχρέωσιν νὰ εἴπῃ εἰς κανένα —καὶ καταλαβαίνετε πολὺ καλὰ τί ἐννοῶ δι’ αὐτῆς τῆς δηλώσεως— ἂν θὰ κάμῃ αὔριον ἤ μεθαύριον προσφυγήν. Δικαιολογεῖται διατί δὲν ἥν ἔκαμεν ἕως σήμερον. Ἂν θὰ κάμῃ αὔριον προσφυγήν, αὐτὸ θὰ τὸ ἀφήσωμεν ἀνοικτόν.

§85Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δηλαδὴ διὰ καθαρῶς διαδικαστικοὺς λόγους, οἱ καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου, ἔχουν ἀντίθετον γνώμην διὰ τὴν προσφυγήν; Νομίζω ὅτι οἱ κύριοι καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου, ἠμπορεῖ νὰ ἔχουν τὴν ἔγκυρον γνώμην των ἀπὸ πλευρᾶς ἐπιστημονικῆς. Ἀλλὰ ἡ ἐκτίμησις τῶν διαδικαστικῶν λόγων εἶναι καθαρῶς ζήτημα τῆς Κυβερνήσεως. Ποῖος δηλαδὴ εἶναι ὁ κατάλληλος χρόνος ὑποβολῆς, ἡ ὥρα τῶν ἐνστάσεων καὶ πρὸ παντὸς ἂν καὶ πῶς θὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ συμπαράστασις ἐκείνων ποὺ θὰ μᾶς ὑποστηρίξουν κλπ.

§86Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Κύριε ὑπουργέ, μοῦ ἐπιτρέπετε νὰ σᾶς εἴπω τοῦτο, διότι εἶμαι ὁ πρῶτος ἐρωτῶν.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Χούτα, δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ κάμετε διακοπάς.

§88Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Δύο λέξεις θὰ εἴπω. Κύριε ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑπεστηρίξατε, εἶναι ὅτι τὰ θέματα εἶναι διάφορα. Τὸ θέμα, διὰ τὸ ὁποῖον θὰ προσφύγωμεν ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου Ἀσφαλείας, εἶναι τὸ θέμα τῶν σημερινῶν Τουρκικῶν βανδαλισμῶν, ἐνῷ τὸ θέμα διὰ τὸ ὁποῖον προσφεύγομεν εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη, εἶναι τὸ ὅλον Κυπριακὸν θέμα, τὸ θέμα δηλαδὴ τῆς αὐτοδιαθέσεως τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ. Ἑπομένως, ἕτερον ἑκάτερον καὶ συνεπῶς δὲν δύναται τὸ ἕνα νὰ παρεμποδίσῃ τὴν ἐγγραφὴν ἤ τοὐλάχιστον τὴν διαδικασίαν τῆς συζητήσεως τοῦ ἑτέρου. Αὐτὸ εἶναι τὸ θέμα.

§89Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβ. ἀναπλ. Ὑπ. Ἐξωτερ.). Ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ διακινδυνεύσῃ ἀμφιβόλου ἐκβάσεως νομικὰς συζητήσεις καὶ διαδικασίας, τὴν προσφυγὴν της ἐνώπιον τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ὀρθότατα, ὅπως εἶπεν καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Πρεβέζης βουλευτὴς, ἀναμένεται ἡ εὐτυχὴς ἔκβασις τῆς ὑποθέσεως. Δὲν πρόκειται νὰ ἐμπλακῶμεν ἡμεῖς εἰς ἀμφισβητούμενα ἐπιχειρήματα, εἴτε τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ἀρχηγοῦ τοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος, εἴτε τῶν συγγραφέων τοὺς ὁποίους ἐπικαλεῖται εἰς τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας διὰ νὰ διακινδυνεύσωμεν ἔστω καὶ κατὰ 10% μίαν ὑπόθεσιν τῆς ὁποίας ἐντὸς τεσσάρων μηνῶν ἐπίκειται ἡ εὐνοϊκωτέρα κατὰ πολὺ προβολὴ ἐνώπιον τοῦ ἁρμοδίου καὶ ἀνωτάτου διεθνοῦς ὀργάνου ὑπὸ πολὺ καλυτέρους οἰωνούς.

§90Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Καὶ νὰ ἀφήσωμεν τοὺς Τούρκους νὰ σφάζουν καὶ νὰ καῖνε εἰς τὴν Κύπρον;

§91Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Δέκα μῆνες ἐπέρασαν χωρὶς νὰ κάμετε τίποτε.

§92Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβ. ἀναπλ. Ὑπ. Ἐξωτερ.). Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀναφέρεται καὶ εἰς τὴν τελευταίαν ἀπάντησιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὸν Πρωθυπουργὸν τῆς Μ. Βρεταννίας, εἶναι ἡ πλήρης ὀργάνωσις ἀπὸ πάσης πλευρᾶς τῆς μάχης εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη. Αὐτὸ εἶναι τὸ μέγα χρέος μας. Ἐκεῖ δὲ ὡς ὀρθότατα καὶ οἱ ἐθναρχικοὶ σύμβουλοι καὶ νομίζω καὶ ἀξιότιμοι ρήτορες τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐτόνισαν, ἕνα εἶναι τὸ αἴτημα, ἡ ἄμεσος αὐτοδιάθεσις, διότι δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχῃ ἐκεῖ κανένα ἄλλο αἴτημα. Εἶναι ἀστεῖον νὰ συζητῶμεν περὶ ἄλλου αἰτήματος διὰ τὴν προσφυγήν μας ὅταν εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη μόνον αὐτὸ ἠμπορεῖ νὰ συζητήσωμεν δι’ αὐτῆς.

§93Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, ἐπέρασαν δέκα μῆνες, τί ἐκάματε;

§94Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπ. Πρ. Κυβ. ἀναπλ. Ὑπ. Ἐξωτ.). Κύριε Πρόεδρε, θὰ τελειώσω ἐντὸς πέντε λεπτῶν καὶ σᾶς παρακαλῶ ἄνευ διακοπῶν. Διὰ τῶν ὀργάνων τοῦ ἀγῶνος εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη, θὰ καταβληθῇ πᾶσα προσπάθεια κατὰ τοὺς προσεχεῖς μῆνας. Ἤδη, δύναμαι νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ἐξετυπώθη ἡ λευκὴ βίβλος. Ἡ λευκὴ βίβλος θὰ γίνῃ δημόσιον κείμενον ἐντὸς ἐλαχίστων ἴσως ὡρῶν ἢ ἡμερῶν, μόλις δηλαδὴ λάβωμεν τηλεγράφημα τοῦ ἐκεῖ ἀντιπροσώπου μας, ὅτι διενεμήθη ἡ βίβλος εἰς τὰς Ὑπηρεσίας τῆς Γραμματείας τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν. Μαζὶ μὲ τὴν λευκὴν βίβλον ὑπάρχουν τὰ ἐπεξηγηματικὰ σημειώματα, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν προτάσεις —καὶ θέλομεν νὰ κάμωμεν ἐκεῖ παραλληλισμὸν— τὰς προτάσεις τὰς ὁποίας καταθέτει τὸ Κράτος εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη. Εἰς πάντας ἀναπτύσσονται τὰ ἐπιχειρήματα ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζει τὸ αὐτὸ Κράτος τὴν προσφυγήν του. Αὐτὴ ἡ διαδικασία, ἀρτίως ὡργανωμένη, μὲ τὴν συμπαράστασιν ὅλων τῶν φίλων μας, μὲ τὴν συμπαράστασιν ὅλου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ νομίζω ὅτι θὰ δώσῃ τὰ ἐνδεικνυόμενα ἀποτελέσματα. ᾘσθάνθην ὁμολογουμένως μίαν βαθεῖαν ἱκανοποίησιν ὅταν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Πρεβέζης βουλευτής, ἐκ τῶν ὀλίγων οἱ ὁποῖοι ἔζησαν προσωπικῶς τὸ κλῖμα τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, εἶπε μερικὰς λέξεις αἰσιοδοξίας διὰ τὴν ἔκβασιν τοῦ ἀγῶνος, αἰσιοδοξίαν, τὴν ὁποίαν συμμεριζόμεθα καὶ ἡμεῖς, διότι πιστεύομεν πράγματι ὅτι εἶναι δυνατὸν εἰς τὴν προσεχῆ σύνοδον, ὡς εἶναι αὕτη διαμορφωμένη καὶ μὲ τὴν προπαρασκευήν, τὴν ὁποίαν κάμνομεν καὶ ἡμεῖς καὶ ἂς εἴπωμεν καθὼς καὶ μὲ τὴν βοήθειαν τοῦ Πρωθυπουργοῦ τῆς Ἀγγλίας, ὁ ὁποῖος κάμνει τὸ κατὰ δύναμιν διὰ νὰ μᾶς βοηθήσῃ τὸν τελευταῖον καιρὸν, ὅτι εἶναι δυνατὸν λέγω, νὰ καταλήξωμεν εἰς μίαν ἐπιτυχῆ λύσιν τοῦ Κυπριακοῦ ζητήματος.

§95Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Πολὺ φοβοῦμαι ὅτι θὰ ἔχετε νέας ἀπογοητεύσεις, κύριε ὑπουργέ.

§96Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπ. Πρ. Κυβ. ἀναπλ. Ὑπ. Ἐξωτερ.). Κύριε Πρόεδρε, ἐμεῖς θὰ κάμωμεν ὅ,τι πρέπει διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ τέρμα αὐτό. Αὐτὸς εἶναι ὁ δρόμος τὸν ὁποῖον ἀκολουθοῦμεν καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ χρέος μας. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς πτέρυγος).

§97Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θέλω μίαν διευκρίνισιν ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργόν.

§98Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπ. Πρ. Κυβ. ἀναπλ. Ὑπ. Ἐξωτερ.). Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐσεβάσθη πλήρως τὴν ἐπιθυμίαν τῆς ἀντιπολιτεύσεως νὰ διαδηλώσῃ ὅπως ὅλη ἡ Βουλή, τὰ αἰσθήματα τῆς ὀργῆς καὶ τῆς πικρίας διὰ τὰ διαπραττόμενα ἐν Κύπρῳ ἀλλὰ καὶ ὁ Κανονισμὸς εἶναι Κανονισμός.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ τηρεῖται ἤδη αὐτός.

§100Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, μὲ κατηγορήσατε ὅτι παρηρμήνευσα τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἔχω ὅλην τὴν διάθεσιν νὰ ἀνακαλέσω τὰ ὅσα εἶπα, ἐφ’ ὅσον σεῖς ὡς ἁρμόδιος ὑπουργὸς τὰ ἑρμηνεύσετε. Δηλαδὴ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, διεκδικοῦσα τὸ αἴτημα τῆς αὐτοδιαθέσεως, προσφέρει βάσεις της διὰ τὰ Ἀραβικὰ κράτη... (Κωδωνοκρουσίαι, θόρυβος).

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀρκετά, κύριε Μπριλλάκη.

§102Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ συμπέρασμα τῆς ἰδικῆς μου ὁμιλίας ἦτο διπλοῦν. Πρῶτον, ἡ Κυβέρνησις νὰ προσφύγῃ εἰς τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας. Ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἔδωσε τὴν ἀπάντησιν τῆς Κυβερνήσεως. Δεύτερον, τὸ Σῶμα, τὸ Κοινοβούλιον νὰ καταγγείλῃ εἰς ὅλα τὰ Κοινοβούλια τὰς ὠμότητας αἱ ὁποῖαι διαπράττονται εἰς τὴν Κύπρον καὶ νὰ ἐπικαλεσθῇ τὴν συμπαράστασιν τῶν ἐλευθέρων λαῶν διὰ τὴν ἐπιβολὴν τῆς ἐλευθερίας καὶ τῆς εἰρήνης εἰς τὴν Κύπρον. Ἡ διατύπωσίς μου ὑπῆρξεν ἡ ἑξῆς: νὰ ἀπευθυνθῶμεν εἰς ὅλα τὰ κοινοβούλια νὰ καταγγείλωμεν ὅσα συμβαίνουν εἰς τὴν Κύπρον καὶ νὰ ἐπικαλεσθῶμεν παγκόσμιον συμπαράστασιν διὰ τὴν ἐλευθερίαν καὶ τὴν εἰρήνην τῆς Μεγαλονήσου.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐτελείωσε τὸ ζήτημα.

§104Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ζήτημα δὲν ἐτελείωσε. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ θεωρηθῇ μὲ τὰ λεχθέντα ὡς λῆξαν. Εἶναι ὑποχρέωσις νὰ συνταχθῇ ψήφισμα διαμαρτυρίας πρὸς ὅλας τὰς Βουλὰς τοῦ κόσμου, ἐπισημαῖνον τοὺς κινδύνους τῆς εἰρήνης ἐκ τῶν συμβαινόντων αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἰς Κύπρον. Δὲν πρέπει νὰ τελειώσῃ ἡ σημερινὴ συζήτησις ἄνευ λήψεως μέτρων, ἐκτὸς τῆς Κυβερνήσεως καὶ παρ’ αὐτῆς τῆς Βουλῆς. Πρέπει νὰ ληφθῇ ἀπόφασις ἐπὶ τῆς προτάσεως ἀποστολῆς διαμαρτυρίας καὶ ἐκκλήσεως διὰ τοὺς κινδύνους τῆς εἰρήνης καθὼς καὶ διὰ τὸ ποῦ θὰ ἀπευθυνθῇ καὶ κατὰ ποῖον τρόπον.

§105Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπ. Πρ. Κυβ. ἀναπλ. Ὑπ. Ἐξωτ.). Νὰ ἐρωτηθῇ τὸ Σῶμα, κ. Πρόεδρε.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συμφωνεῖ ἡ Βουλὴ διὰ τὴν ἀποστολὴν τοιαύτης διαμαρτυρίας;

§107ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα. (Χειροκροτήματα).

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεπῶς, ἐξουσιοδοτεῖται τὸ Προεδρεῖον ὅπως συντάξῃ καὶ ἀποστείλῃ τὴν σχετικὴν διαμαρτυρίαν.

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΕΠΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως διὰ τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν. Ὁ κ. Γ. Μπουρδάρας ἔχει τὸν λόγον.

§109Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Λαμβάνω τὸν λόγον, κ. βουλευταί, ὄχι διὰ νὰ προσθέσω εἰς ὅσα οἱ ὁμιλήσαντες κ. βουλευταὶ εἶπον καὶ ἀπήντησεν ὁ κ. τέως ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας καὶ ἐξέθεσαν διὰ τὴν προστασίαν τῶν ἀγροτῶν, τῆς γεωργίας καὶ τῶν γεωργικῶν προϊόντων καὶ διὰ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ληφθοῦν, καθ’ ὅσον ταῦτα ἀνεπτύχθησαν ἐνώπιον τοῦ Σώματος λεπτομερῶς καὶ λίαν ἐμπεριστατωμένως. Ἀλλὰ λαμβάνω τὸν λόγον διὰ νὰ εἴπω ὀλίγα λόγια καὶ δι’ ἄλλον κλάδον τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, διὰ τὴν κτηνοτροφίαν, ἡ ὁποία καὶ αὐτὴ ἀποτελεῖ τὸ ἕτερον σκέλος τῶν δύο κυρίων πλουτοπαραγωγικῶν πηγῶν τῆς χώρας, διὰ τὴν ὁποίαν δὲν ὡμίλησαν οὔτε οἱ κύριοι βουλευταί, οὔτε ὁ κ. τέως ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, καίτοι οὗτος προέρχεται ἀπὸ περιφέρειαν κατ’ ἐξοχὴν κτηνοτροφικήν. Τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας, κ. συνάδελφοι, ἀφ’ ἧς ἱδρύθη, ἤσκησε μονόπλευρον σχεδὸν πολιτικὴν προστασίαν τῆς γεωργίας καὶ τῶν ἀγροτῶν, ἴσως διότι ἡ γεωργία καλύπτει τὸ μέγιστον ποσοστὸν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος καὶ τὸ πραγματικῶς μεγάλο μέρος τοῦ πληθυσμοῦ. Ἀλλὰ καὶ ἡ κτηνοτροφία εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία ἔρχεται δευτέρα εἰς τὴν κάλυψιν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Διὰ τὴν κτηνοτροφίαν, κ. βουλευταί, ἐκτὸς τῆς περιόδου τῆς ὑπουργίας τοῦ ἀειμνήστου Γ. Καφαντάρη, οὐδὲν ἄλλο ἔγινε παρὰ τὸ ἐνοικιοστάσιον βοσκῆς, τὸ ὁποῖον καθιερώθη μὲ τὴν προοπτικὴν νὰ ρυθμισθῇ τὸ ζήτημα τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἀκτημόνων κτηνοτρόφων τὸ ταχύτερον. Ἀντὶ τούτου, ὅμως, κ. βουλευταί, ἀντὶ τῆς ρυθμίσεως τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἀκτημόνων κτηνοτρόφων ἐκδίδονται συνεχῶς ἀποφάσεις ἄρσεως τοῦ ἐνοικιοστασίου βοσκῆς καὶ κινδυνεύομεν νὰ καταλήξωμεν εἰς τὴν ὁριστικὴν τούτου ἄρσιν, ἄνευ οἱασδήποτε ἀποκαταστάσεως. Ὅλοι οἱ νόμοι, οἱ ὁποῖοι ψηφίζονται, ἀναφέρουν ὅτι γίνονται διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀκτημόνων γεωργῶν καὶ κτηνοτρόφων, κτηνοτρόφοι ὅμως δὲν ἀποκατεστάθησαν. Ἐὰν δὲ τινὲς ἐξ αὐτῶν κατώρθωσαν, ἀγοράζοντες δι’ ἰδίων μέσων λειβάδια, νὰ ἀποκατασταθοῦν, δὲν ἔτυχον οὐδεμιᾶς ἐκ μέρους τοῦ Κράτους προστασίας οὔτε συνδρομῆς, οὔτε διὰ τὴν στέγασίν των, διότι στεγάζονται εἰς ἀχυροκαλύβας, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν στίγμα διὰ τὸ Κράτος τῆς σήμερον, τὸ ὁποῖον ἐν τούτοις ἐστέγασεν ἑκατοντάδας χιλιάδων οἰκογενειῶν ἀγροτῶν καὶ ἀστῶν. Καὶ δὲν εἶναι μόνον τοῦτο. Τὸ χειρότερον εἶναι, κ. βουλευταί, ὅτι καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀποκατεστάθησαν δι’ ἰδίων μέσων, ἐπέσυρον τὴν δίωξιν τῶν χωρικῶν, μὲ τὴν βοήθειαν καὶ ὡρισμένων ὑπηρεσιῶν τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας. Πλεῖσται ὅσαι τοιαῦται περιπτώσεις ὑπάρχουν καὶ σᾶς ἀναφέρω μίαν, τῶν κτηνοτρόφων, οἱ ὁποῖοι ἀποκατεστάθημεν εἰς τὸ χωρίον Βελασότες, τοῦ ὁποίου οἱ κάτοικοι μὲ τὴν βοήθειαν καὶ ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας ἠθέλησαν νὰ τοὺς περιορίσουν εἰς πετρώδη καὶ ἀκατάλληλα μέρη τῆς περιφερείας, ἐσώθησαν δὲ χάρις εἰς τὴν προσωπικὴν ἐπέμβασιν τοῦ τέως Ὑπουργοῦ Γεωργίας. Θέλετε, κ. βουλευταί, νὰ σᾶς εἴπω καὶ ἄλλα παραδείγματα διὰ τὴν ἀστοργίαν τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας καὶ τοῦ Κράτους καὶ διὰ τὴν ἀδιαφορίαν των, διὰ τοὺς κτηνοτρόφους; Εἶναι ἡ Κωπαΐς. Ἀπηλλοτριώθη ἡ Κωπαΐς καὶ παρεχωρήθησαν κλῆροι γεωργικοὶ καὶ ἐπαγγελματικοὶ, ὄχι μόνον εἰς τοὺς ἀγρότας, ἀλλὰ καὶ εἰς ἰατροὺς καὶ παπάδες καὶ ἐμπόρους διαφόρων χωρίων καὶ μάλιστα χωρίων μακρὰν κειμένων τῆς λίμνης καὶ εἰς κτηματίας πλουσίους, εἰς τοὺς ὁποίους παρεχωρήθησαν καὶ ὡρισμένα στρέμματα δωρεὰν καὶ ἀρνεῖται τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας, γεωργικοὺς κλήρους εἰς 60 οἰκογενείας παραχειμαζούσας εἰς τὴν Κωπαΐδα, καίτοι τὸ γράμμα καὶ τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου ἐπιβάλλει τοῦτο. Ἀρνοῦνται λοιπὸν τὴν χορήγησιν ἑνὸς κλήρου ἐπαγγελματικοῦ, 10 στρεμμάτων καὶ παραχωροῦν τοιούτους εἰς πλουσίους κτηματίας. Ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου ἐπικαλοῦμαι τὴν ταχυτάτην ἐπέμβασιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ Γεωργίας, διὰ νὰ ἄρῃ μίαν ἀδικίαν πραγματικήν, ἡ ὁποία γίνεται εἰς τὰς οἰκογενείας τῶν ἀκτημόνων κτηνοτρόφων, τῶν παραχειμαζόντων εἰς τὴν περιφέρειαν τῆς Κωπαΐδος.

§110ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὄχι μόνον οἱ κτηνοτρόφοι, ἀλλὰ καὶ οἱ πρόσφυγες τῆς Θήβας, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀγρόται, δὲν ἀποκατεστάθησαν εἰς τὴν Κωπαΐδα.

§111Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Πέραν τούτου, κ. βουλευταί, αἱ πιστώσεις τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης πρὸς τοὺς κτηνοτρόφους χορηγοῦνται μὲ μίαν μεγάλην φειδὼ καὶ εἰς ἐντελῶς ἀνεπαρκεῖς ποσότητας, ἀλλὰ καὶ μὲ ἀφαντάστους δυσκολίας, ἀλλοίμονον δὲ ἐὰν εὑρεθῇ κτηνοτρόφος, ὁ ὁποῖος νὰ ὀφείλῃ 100 δραχμὰς εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν. Χαρακτηρίζεται ἀμέσως ὡς δύστροπος ὀφειλέτης καὶ δὲν τοῦ χορηγεῖται πλέον δάνειον. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐξαθλιώνονται οἱ κτηνοτρόφοι καὶ κινδυνεύομεν νὰ φθάσωμεν εἰς ἐκμηδένισιν τῆς κτηνοτροφίας, πρὸς μεγάλην ζημίαν τῆς Ἐθνικῆς μας Οἰκονομίας καὶ τῆς διαβιώσεως τοῦ Λαοῦ, εἰς τὴν συντήρησιν τοῦ ὁποίου τὰ κτηνοτροφικὰ προϊόντα παίζουν σπουδαῖον ρόλον. Καὶ ταῦτα εἶναι τὸ κρέας, τὸ γάλα καὶ τὰ τούτου παράγωγα καθὼς καὶ τὸ μαλλὶ διὰ τὴν χειμερινὴν θέρμανσιν. Πέραν τούτου, κ. βουλευταί, ὀφείλει τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ προστατεύσουν τὴν τιμὴν τῶν κτηνοτροφικῶν προϊόντων, ἐν συσχετισμῷ μὲ τὰς τιμὰς τῶν ἄλλων προϊόντων, τῶν ἀπαιτουμένων διὰ τὴν διατροφὴν τῶν προβάτων, διότι τὸ πρόβατον τὸν χειμῶνα, διὰ τὴν συντήρησίν του καὶ τὴν διατροφήν του ἀπαιτεῖ κάποιαν δαπάνην. Καὶ θὰ σᾶς ἀναφέρω ἕνα παράδειγμα, σχέσιν ἔχον μὲ τὸ γάλα καὶ τὴν βαμβακόπηττα. Τὸ γάλα πωλεῖται 4 δρχ., ἕκαστον δὲ πρόβατον παράγει 100 δράμια τὴν ἡμέραν καὶ ὄχι ὅλα, διότι δὲν εἶναι ὅλα γαλακτοφόρα, ἐνῷ διὰ τὴν διατροφὴν ὅλων τῶν προβάτων ἀπαιτεῖται καθ’ ἑκάστην ½ ὀκᾶ βαμβακόπηττα, ἀξίας 1½ δραχ. Ἐκτὸς τούτου, κ. βουλευταί, θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε παρεμπιπτόντως νὰ ἀναφέρω καὶ μίαν ἄλλην δίωξιν, τὴν ὁποίαν ὑπέστη ἕνας ἄλλος κλάδος τῆς κτηνοτροφίας, ἡ αἰγοτροφία, διὰ τὴν κατάργησιν τῆς ὁποίας ἐλήφθησαν ἑκάστοτε μέτρα ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας, διότι οἱ εἰσηγηθέντες τὴν κατάργησιν τῆς γίδας εἶναι ξένοι πρὸς τὸν τρόπον τῆς ζωῆς τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Ἡ γίδα παρέχει εἰς τὸν ὀρεινὸν πληθυσμὸν τὴν τροφήν, τὴν θέρμανσιν, τὸ νόμισμα τῆς συναλλαγῆς, διότι μόνον δι’ αὐτῶν συναλλάσσεται εἰς τὴν ἀγοράν. Τὰ δάση δὲν καταστρέφονται ἀπὸ τὴν γίδα, ἀλλὰ ἀπὸ τὸ τσεκοῦρι καὶ τὴν πυρκαϊά. Ἡ γίδα, ἡ ὁποία ὑπῆρχε πάντοτε, τὰ διεφύλαξε καὶ τὰ παρέδωσε ἀκέραια εἰς τὴν Κρατικὴν ἐκμετάλλευσιν, διὰ νὰ εἰσπράττῃ τὸ Κράτος χιλιάδας δραχμῶν κατ’ ἔτος. Ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου, κ. ὑπουργέ, δέον νὰ ἀποφασίσετε, νὰ προστατεύσετε τὴν γίδα καὶ ὄχι νὰ τὴν καταδικάσετε. Καὶ ὑπάρχουν τὰ μέσα πρὸς προστασίαν δασῶν, ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ὑπῆρχον καὶ πρὸ τῆς εἰσηγήσεως τῶν ὑπαλλήλων ποὺ ἐσπούδασαν εἰς τὴν Εὐρώπην καὶ τὴν Ἀμερικήν, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται ἐν ἀγνοίᾳ τῶν συνθηκῶν, ποὺ ὑπάρχουν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Νομίζω, κ. βουλευταί, ὅτι συμφωνεῖτε μαζί μου, ὅτι εἶναι καιρὸς πλέον τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀρχίσουν νὰ ἐκδηλώνουν ἐμπράκτως τὴν στοργήν, τὴν ὀφειλομένην πρὸς τοὺς κτηνοτρόφους καὶ τὴν κτηνοτροφίαν, κυρίως διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν κτηνοτρόφων, διὰ νὰ λείπῃ τὸ φαινόμενον τῶν νομάδων, οἱ ὁποῖοι κάθε ἄνοιξιν καὶ φθινόπωρον μετακινοῦνται διὰ τὴν ἐξεύρεσιν λειβαδίων καὶ καθίστανται ἕρμαια τῶν ὀργάνων τῆς ἀγροτικῆς ἀσφαλείας, τὰ ὁποῖα δὲν τοὺς ἐπιτρέπουν οὔτε τὴν διάβασιν, διὰ τὰς περιφερείας των, χωρὶς νὰ τοὺς ἀφαιμάξουν ἁδρῶς. Εἶπον αὐτὰ τὰ ὀλίγα, κ. συνάδελφοι, διὰ τὴν κτηνοτροφίαν καὶ νομίζω, ὅτι εἶναι ἱκανά, διὰ νὰ προκαλέσουν τὸ ἐνδιαφέρον τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἰδίᾳ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, ὁ ὁποῖος γνωρίζει τὴν δυστυχίαν καὶ τὸν πόνον τῶν κτηνοτρόφων. (Χειροκροτήματα).

§112Γ. ΤΡΟΥΛΛΙΝΟΣ. Ἐρωτῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἐὰν ἡ γενομένη πρὸ τῶν ἐκλογῶν ἐπιδότησις διὰ τὰ λιπάσματα καὶ ἡ ὁποία λήγει τὴν 31)6)56, θὰ συνεχισθῇ καὶ εἰς τὸ ἑξῆς, καὶ ἐὰν, ἐφ’ ὅσον ἀπεφασίσθη ἡ συνέχισις ταύτης, ἐγένετο ἡ σχετικὴ πρόβλεψις εἰς τὸν προϋπολογισμόν, δεδομένου ὅτι ἀπαιτεῖται ποσὸν 70 ἑκατομμυρίων δραχμῶν.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Μακρόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§114Σ. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἔχω ἐπίγνωσιν, ὅτι ἡ μακρὰ συζήτησις, ἡ ὁποία διεξήχθη ἐπὶ τοῦ σοβαρωτάτου τούτου θέματος ἐξήντλησε τοῦτο καὶ δι’ αὐτὸ θὰ εἶμαι πολὺ σύντομος. Θὰ εἴπω μόνον ἐν συντομίᾳ δύο σκέψεις μου, αἵτινες πιστεύω, ὅτι ὑπηρετοῦν τὴν προαγωγὴν τῆς ἀγροτικῆς ἡμῶν οἰκονομίας. Ἡ συζητουμένη ἐπερώτησις ἔλαβε τὴν μορφὴν μιᾶς συστάσεως καὶ μιᾶς προσπαθείας ὅλων μας νὰ προαχθῇ τὸ γενικώτερον ἀγροτικὸν πρόβλημα. Εἶναι ἀναμφισβήτητον καὶ ὀρθῶς ἡ Χώρα μας χαρακτηρίζεται ὡς πρὸς τὸ θέμα αὐτό, ὡς χώρα ὑποανάπτυκτος, ἐν συγκρίσει πρὸς ἄλλας χώρας, αἵτινες ὑπὸ τὰς ἰδίας περίπου γεωλογικὰς καὶ κλιματολογικὰς συνθήκας ἔχουν μεγάλην πρόοδον ἐπιτελέσει εἰς τὸν τομέα τῆς ἀγροτικῆς οἰκονομίας. Τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι ὅλαι αὗται αἱ χῶραι ἔστρεψαν πρὸ παντὸς τὴν προσοχήν των εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἀγροτικῆς οἰκονομίας. Ἀντιθέτως ἡ Ἑλλάς, χώρα πτωχὴ δὲν ἠδυνήθη μέχρι σήμερον νὰ συγκεντρώσῃ τὴν προσοχήν της εἰς τὸν τομέα αὐτόν, ὡς κύριον τομέα τῆς ὅλης μας οἰκονομίας. Κύριοι συνάδελφοι, πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ὁ μέχρι πρὸ ὀλίγου ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἐξήγγειλε τὴν ἀπόφασιν τῆς Κυβερνήσεως ὅπως διορίσῃ 500 γεωπόνους, 60 δασολόγους καὶ 40 κτηνιάτρους. Χειροκροτῶ μὲ ἐνθουσιασμὸν τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν τῆς Κυβερνήσεως, διότι μαρτυρεῖ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀντιληφθεῖσα κατ’ ἀξίαν τὸ μέγα αὐτὸ πρόβλημα ἀπεφάσισε νὰ ἐπανδρώσῃ τὴν γεωργίαν διὰ τοῦ διορισμοῦ 500 γεωπόνων καὶ τῶν δασιλόγων. Τὸ μέτρον εἶναι πράγματι θαρραλέον. Παρὰ ταῦτα ὅμως τὸ μέτρον αὐτὸ δὲν τὸ θεωρῶ ὡς ἐπαρκὲς καὶ λῦον τὸ πρόβλημα. Τὸ ὑπὸ τῶν γεωπόνων συντελούμενον ἔργον θὰ εἶναι διδασκαλία τῶν γεωργῶν μας ἐπὶ τῶν νέων μεθόδων καλλιεργείας καὶ μολονότι τὸ ἔργον εἶναι πολύτιμον, τὰ ἀποτελέσματά του, ὅμως, θὰ βραδύνουν νὰ ἐκδηλωθοῦν, ἐνῷ ἡμεῖς ὡς Ἔθνος καὶ ὡς ἀγροτικὸς πληθυσμὸς ἔχομεν ἀνάγκην ἐπιταχύνσεως τοῦ ἔργου καὶ τοῦ ρυθμοῦ ἀποδόσεως. Ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου θὰ ἤθελα ἐμπνεόμενος ἀπὸ μίαν ἀξιομνημόνευτον ἐνέργειαν τοῦ Ὀργανισμοῦ Κωπαΐδος νὰ ἐκφράσω τὴν εὐχὴν ὅπως, ἐὰν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποστέλλωνται κατ’ ἔτος εἰς Εὐρώπην ἀντὶ τόσων γεωπόνων καὶ παιδιὰ τοῦ ἀγροτικοῦ λαοῦ ποὺ θὰ ἐργασθοῦν τὴν Ἑλληνικὴν γῆν. Τοῦτο θὰ ἔχῃ μεγάλην ἀξίαν καὶ θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ἐπιτάχυνσιν τοῦ ρυθμοῦ τῆς ἐργασίας καὶ τῆς πρακτικῆς ἐφαρμογῆς τῶν νέων μεθόδων καλλιεργείας. Τὰ ἀποτελέσματα καὶ ὁ ρυθμὸς τῆς ἐργασίας θὰ εἶναι τελείως διάφοροι, ὅταν τὰ παιδιὰ αὐτὰ δὲν εὑρίσκωνται εἰς τὴν κατάστασιν ἢ τὴν θέσιν τοῦ διδασκομένου, ἀλλὰ ἀποκτοῦν τὰς γνώσεις καὶ τὰς νέας μεθόδους καλλιεργείας ἀπὸ τοὺς ἰδίους τοὺς ὁμοίους των. Τότε καὶ μόνον ἡ ἐπίδοσίς των θὰ εἶναι καλυτέρα. Πρὸ 15 ἡμερῶν, καὶ χαιρετίζω τὸ γεγονὸς τοῦτο, ὁ Ὀργανισμὸς Κωπαΐδος εἶχε τὴν πρωτοβουλίαν νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν μέθοδον αὐτήν, 34 παιδιὰ ἀγροτῶν ἐστάλησαν, δαπάναις τοῦ Ὀργανισμοῦ εἰς τὴν Βαυαρίαν, εἰς τὴν Ὁλλανδίαν καὶ εἰς ἄλλας χώρας τῆς Εὐρώπης διὰ νὰ ἐργασθοῦν ὡς ἀγελαδοτρόφοι καὶ μελετήσουν τὰ ἀντίστοιχα θέματα εἰς τὰς χώρας αὐτάς, μεταξὺ τῶν ὁμοίων των καλλιεργητῶν. Τόση δὲ εἶναι ἡ διδομένη εἰς τὸ ἐξωτερικὸν σημασία τοῦ γεγονότος αὐτοῦ, ὥστε ὁ ὑπουργὸς τῆς Βαυαρίας ὑπεδέχθη τὰ παιδιὰ αὐτὰ εἰς τὸν σταθμὸν τοῦ Μονάχου καὶ ἔκαμε καὶ δεξίωσιν πρὸς χάριν των. Αὐτὴ εἶναι ἡ σημασία, τὴν ὁποίαν δίδουν εἰς τὸ μέτρον τοῦτο οἱ ξένοι. Προσθέτω ὅτι κατὰ τὰς ἰδίας πάντοτε πληροφορίας, οἱ Γερμανοί, οἱ ὁποῖοι εἶναι προηγμένοι ἐν παντί, ἀποστέλλουν ἐτησίως εἰς τὰς ὁμόρους καὶ ἄλλας χώρας περὶ τὰ 2.500 παιδιὰ ἐργαζομένων ἀγροτῶν, ἀκριβῶς διὰ νὰ παρακολουθήσουν τὰς μεθόδους, αἱ ὁποῖαι ἐφαρμόζονται εἰς τὰς ἄλλας χώρας.

§115Θ. ΛΥΜΠΕΡΙΔΗΣ. Πῶς θέλετε νὰ ἔχωμεν ἀγροτικὴν πολιτικὴν καὶ πῶς θέλετε νὰ εἴμεθα προηγμένον ἀγροτικῶς κράτος, ὅταν συζητῆται τὸ ἀγροτικὸν πρόβλημα καὶ εὑρίσκεται ἐδῶ μόνον εἷς ὑπουργὸς ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως καὶ μέσα εἰς τὴν Βουλὴν 15 βουλευταί; Ὅταν πηγαίνωμεν ἔξω, ὅλοι μας κοπτόμεθα διὰ τὰ ἀγροτικὰ ζητήματα, ἀλλ’ ὅταν ἐρχώμεθα ἐδῶ δὲν εἶναι οὔτε οἱ βουλευταὶ παρόντες, οὔτε καὶ ἡ Κυβέρνησις.

§116Σ. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ γεγονὸς τῆς ἀπουσίας τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν βουλευτῶν δὲν ἐπιθυμῶ, οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ ἑρμηνεύσω ὡς ἔλλειψιν ἐνδιαφέροντος καὶ ἀγάπης πρὸς τοὺς ἀγρότας.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις παρίσταται διὰ τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, κ. συνάδελφε.

§118Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Ὅταν μία ἐπερώτησις διὰ τὸ ἀγροτικὸν συζητῆται ἐπὶ τόσον χρόνον καὶ γίνεται σκόπιμος κωλυσιεργία διὰ νὰ ἀγορεύσουν οἱ βουλευταὶ καὶ νὰ στέλλουν τὰς ἀγορεύσεις των εἰς τὰς τοπικὰς ἐφημερίδας, νομίζω ὅτι εἶναι περιττὸν πᾶν σχόλιον.

§119Σ. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ κ. συνάδελφε, ἐννοῶ νὰ σεβαστῶ τὸ τέταρτον καὶ ἐφ’ ὅσον μοῦ μένουν πέντε λεπτὰ δὲν δύναμαι οὔτε νὰ δεχθῶ οὔτε νὰ ἀπαντήσω εἰς περαιτέρω διακοπάς. (Ἐνταῦθα οἱ βουλευταὶ τῆς Ἀγροτικῆς ὁμάδος διαμαρτύρονται ἀπὸ τῆς θέσεώς των). (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι).

§120Γ. ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, καὶ οἱ ἑπτὰ βουλευταὶ τοῦ κόμματός μας εἶναι παρόντες, καθ’ ἣν στιγμὴν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν παρίστανται 4–5 βουλευταὶ καὶ 15 ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι).

§121Θ. ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. (Ἀπὸ τῆς θέσεώς του ὁμιλεῖ ἐν μέσῳ θορύβου μὴ ἀκουόμενος).

§122Σ. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐταὶ εἶναι αἱ σχετικαὶ ἐπὶ τοῦ θέματος ἀντιλήψεις ὁμόρων καὶ προηγμένων κρατῶν. Ἀντελήφθησαν οἱ λαοὶ αὐτοὶ ὅτι παρὰ τὸν ἐπιστήμονα γεωργόν, παρὰ τὸν ἐπιστήμονα κτηνοτρόφον, παρὰ τὸν ἐπιστήμονα ὀπωροκόμον, χρειάζεται ὁ πρακτικὸς ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ εἶναι πάντοτε πρόθυμος νὰ βοηθήσῃ διὰ τὴν ἀπόδοσιν ἀγαθῶν καρπῶν ἀπὸ τὴν διδασκαλίαν. Καὶ ἤθελα νὰ προσθέσω ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ κάτι, τὸ ὁποῖον θὰ ἔπρεπε ἀπαραιτήτως νὰ εἶχε λεχθῆ. Ἐνδεχομένως οἱ λόγοι μου νὰ προσκρούουν εἰς μίαν ἀντίρρησιν, εἰς τὴν ἀντίρρησιν ὅτι τὸ πρᾶγμα θὰ προκαλέσῃ μεγάλας δαπάνας καὶ εἶναι πρακτικῶς ἀνεφάρμοστον. Ὄχι κύριοι! Ὑὑπῆρξε καὶ ὑπάρχει τρόπος, ὁ τρόπος τὸν ὁποῖον ἐφήρμοσεν ἤδη τὸ πρῶτον ὁ Ὀργανισμὸς Κωπαΐδος, πρὸς τὸν ὁποῖον, ὅσον ἀφορᾷ τὸ σημεῖον αὐτό, θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ ἀπευθύνω ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ θερμὰ συγχαρητήρια. Ὑπάρχει ὁ τρόπος, καὶ ὁ τρόπος εἶναι τελείως σχεδὸν ἀδάπανος. Μὲ 3–4.000 δραχμὰς περίπου εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματωθῇ τοῦτο. Διότι οἱ νέοι αὐτοὶ φοιτοῦν εἰς μίαν σχολήν, εἰς τὴν ὁποίαν ἐκμανθάνουν τὴν γλῶσσαν τοῦ τόπου τὸν ὁποῖον πρόκειται νὰ ἐπισκεφθοῦν ἰδίαις δαπάναις, ἐργαζόμενοι εἰς τὰ ὡρισμένα κτήματα ἢ ἄλλας σχολὰς καὶ μὲ τὸ ἡμερομίσθιόν των συμπληρώνουν τὰ ἔξοδά των. Πέραν τούτου, ὅλα τὰ κράτη εἶναι πρόθυμα νὰ ἐξεύρουν κτήματα, εἰς τὸ ἐξωτερικόν, εἰς τὰ ὁποῖα τὰ παιδιὰ αὐτὰ ἐργάζονται μὲ δικαίωμα τροφῆς, στέγης καὶ προσθέτου ἀμοιβῆς παραλλήλως πρὸς τοὺς γηγενεῖς, οἱ ὁποῖοι ἐργάζονται εἰς τὰ κτήματα αὐτά, εἴτε κτήματα ἀγροτικὰ εἶναι, εἴτε βουστάσια, εἴτε ὀπωρῶνες, εἴτε λαχανόκηποι. Ἐργάζονται 9 μῆνας καὶ ἐπιστρέφουν περισσότερον φωτισμένοι γεωργικῶς, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἐπιστρέφουν καὶ μὲ κάτι ἄλλο. Μὲ τὴν πίστιν ὅτι οἱ ξένοι λαοὶ δὲν θεωροῦν τοὺς ἐργάτας τῆς γῆς κάτι ὑποδεέστερον τῶν μορφωμένων. Ἀναλογισθῆτε ποίαν σημασίαν θὰ ἔχῃ αὐτὸ διὰ τὰ παιδιά μας, τὰ ὁποῖα ἐξέρχονται ἀπὸ τὸ γυμνάσιον, ὅταν θὰ ἴδουν ὅτι δὲν εἶναι καθόλου ὑποτιμητικὸν ἕνας τελειόφοιτος τοῦ γυμνασίου νὰ ἀσχολῆται μὲ ἀγροτικὰς ἐργασίας. Πέραν τούτου, εἶναι καὶ κάτι ἄλλο. Ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισε νὰ διορίσῃ 500 γεωπόνους. (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Βʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Β. Βύζας).

§123Λ. ΣΠΑΗΣ. Ὑπάρχουν 2–3 πρακτικαὶ γεωργικαὶ σχολαὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα, εἰς τὰς ὁποίας οἱ νέοι ἀπὸ τὰ διάφορα χωρία πηγαίνουν καὶ φοιτοῦν περὶ τὸν ἕνα χρόνον. Δὲν νομίζετε ὅτι αἱ σχολαὶ αὐταὶ πληροῦν τὸν σκοπόν, εἰς τὸν ὁποῖον ἀναφέρεσθε;

§124Σ. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, κ. συνάδελφε, διότι καλλιεργητὴς μὲ καλλιεργητὴν συνεννοοῦνται περισσότερον, ἐνῷ μαθητὴς μὲ καθηγητὴν γεωπόνον δὲν συνεννοοῦνται τόσον εὐκόλως. Θὰ ὑπάρχῃ πάντοτε μεταξὺ των μία συντηρητικότης. Αὐτὸ εἶναι τὸ μυστικὸν καὶ ἡ βασικὴ σκέψις μου. Ὁ Ἕλλην καλλιεργητὴς θέλει νὰ ἴδῃ ἕνα νέον τρόπον καλλιεργείας πρῶτον ἐφαρμοζόμενον ἀπὸ τὸν γείτονά του καὶ ἔπειτα νὰ τὸν ἐφαρμόσῃ καὶ ἐκεῖνος. Πέραν τούττου, ἡ Κυβέρνησις ἐξήγγειλε τὸν διορισμὸν 500 γεωπόνων καὶ 60 δασολόγων. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι χαιρετίζω τὸ γεγονὸς ὡς ἓν θαρραλέον βῆμα καὶ τὸ βῆμα αὐτὸ θὰ πρέπει νὰ συμπληρωθῇ καὶ μὲ κάτι ἄλλο. Γεωπόνος, κύριοι, καὶ δασολόγος σημαίνει ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος εὑρίσκεται εἰς ἄμεσον καὶ συνεχῆ ἐπαφὴν μὲ τὸν γεωργόν, μὲ τὸν χωρικόν, ὁ ὁποῖος ἀσχολεῖται μὲ τὸ δάσος, μὲ τὴν κτηνοτροφίαν, τὴν ὀπωροκομίαν κλπ. Ἀλλ’ ἡ ἄμεσος αὐτὴ ἐπαφὴ μὲ βάσιν, μάλιστα, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀβέρωφ ἐδήλωσεν, ὅτι ἕκαστος ἐκ τῶν διοριζομένων γεωπόνων θὰ ἔχῃ νὰ ἐπιμελῆται μίαν περιφέρειαν 6 κοινοτήτων, ὅπερ σημαίνει 30 χιλιάδων στρεμμάτων, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτελέσῃ τὸ ἔργον του, ὁσηνδήποτε προθυμίαν καὶ ἂν ἔχῃ, ἐὰν δὲν ἔχῃ τὰ μέσα τῆς μεταφορᾶς καὶ τῆς μετακινήσεως προχείρως καὶ εἰς πᾶσαν στιγμήν. Αὐτὸ τὸ σημεῖον θὰ ἤθελα ἡ Κυβέρνησις νὰ τὸ προσέξῃ ἰδιαιτέρως. Σήμερον, δυστυχῶς, δίδομεν εἰς τοὺς γεωπόνους μας 10 ἡμέρας ἐξόδου. Τὰς ἄλλας 20 ἡμέρας τοὺς καταδικάζομεν νὰ μένουν εἰς τὰ γραφεῖα των, ἐνῷ θὰ ἔπρεπε νὰ ἀντιστρέψωμεν τὸ πρᾶγμα καὶ νὰ εἶναι 5 ἡμέρας εἰς τὸ γραφεῖον καὶ 25 ἡμέρας εἰς τὴν ὕπαιθρον. Αὐτὰς τὰς σκέψεις εἶχα τὴν τιμὴν νὰ θέσω ὑπ’ ὄψιν τοῦ Σώματος καὶ τῆς Κυβερνήσεως. Ἐὰν ὀρθῶς σκέπτωμαι, θὰ κρίνῃ τὸ Σῶμα. Ἐὰν δὲ αἱ σκέψεις μου αὗται ἄγουν κάπου λυσιτελῶς καὶ εἶναι πρακτικῶς ἐφαρμόσιμοι, ἀπόκειται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ κρίνῃ. Ἐλπίζω ὅτι αἱ σκέψεις μου αὐταὶ θὰ τύχουν τῆς δεούσης προσοχῆς. (Χειροκροτήματα).

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Κρασαδάκης ἔχει τὸν λόγον.

§126Ν. ΚΡΑΣΑΔΑΚΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ εἶμαι σύντομος καὶ θὰ προσπαθήσω νὰ μὴ ἐξαντλήσω οὔτε τὸ τέταρτον. Πράγματι κύριοι συνάδελφοι, τὸ θέμα τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης συγκινεῖ βαθύτατα τὸν λαὸν τῆς ὑπαίθρου. Διότι ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα, χωρὶς νὰ θέλῃ καὶ ἐγὼ νὰ ἐπαναλάβω τοὺς ὕμνους καὶ τοὺς αἴνους ὑπὲρ τοῦ ἀγρότου, ἀποτελεῖ κύριον συντελεστὴν τῆς γεωργικῆς μας οἰκονομίας καὶ ἀπετέλεσε νίκην ἡ ἵδρυσίς της. Ὅταν κύριοι συνάδελφοι, ἱδρύετο ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα, ὁ μεγάλος ἐκεῖνος Κυβερνήτης τῆς Ἑλλάδος ἔλεγε: «Ἡ ἵδρυσις τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης δὲν ἀποτελεῖ μόνον μίαν νίκην τοῦ δημοκρατικοῦ πνεύματος, ἀλλὰ καὶ μίαν νίκην τοῦ ἀγρότου». Καὶ πράγματι ὑπῆρξε νίκη καὶ ἀξιοποίησε τὴν νίκην ἐκείνην ὁ ἀγρότης. Διότι ὁ μεγάλος ἐκεῖνος δημιουργὸς, εἰς μίαν μνημειώδη ἀγόρευσίν του, ἡ ὁποία καὶ σήμερον ἀποτελεῖ δι’ ὅλους μας τὸ κλασσικώτερον ἀγόρημα μέσα εἰς τὸ Κοινοβούλιον, ἔφερε μαζὺ μὲ τὸν νόμον ἐκεῖνον καὶ μίαν γενναίαν προικοδότησιν. Ἐπῆρε τὰ καλύμματα καὶ εἶπεν εἰς τὸν ἀγρότην: Ἰδοὺ αὐτὸ ἀποτελεῖ τὸ προικιό σου! Πάρε το καὶ εἶσαι ἐλεύθερος τώρα νὰ ἐργασθῇς. Αὐτὸ ἀναμένει καὶ σήμερον ὁ ἀγρότης, αὐτὸ ἀνέμενε καὶ πέρυσι καὶ πρόπερσι· πολὺ περισσότερον τὸ ἀνέμενεν εἰς τὴν ἐποχὴν τῶν θορυβωδῶν πυροτεχνημάτων. Τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ἀγαπητὲ κ. ὑπουργέ, σεῖς ἐκοσμούσατε τὴν πλευρὰν αὐτήν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν καὶ ἐγὼ προέρχομαι. Καὶ θὰ ἠκούσατε τότε ὅτι εἶχε ἔλθει τὸ ἔτος τοῦ ἀγρότου. Εἶχεν ἐξαγγείλει ἡ Κυβέρνησις τῶν ἡμερῶν ἐκείνων, διὰ τὴν ὁποίαν σεῖς εἴσασθε ἀθῶος, ὅτι λαμπραὶ ἡμέραι θὰ ἀνατείλουν διὰ τὸν ἀγροτικὸν κόσμον καὶ ὅτι ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα θὰ ἐγίνετο πραγματικὸς συμπαραστάτης τοῦ ἀγρότου. Εἴδαμε, ἐκρίναμε καὶ κατεκρίναμεν τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην διὰ τὰς ψευδεῖς ἐπαγγελίας της. Ποία ἦτο ἡ προικοδότησις τὴν ὁποίαν ἔκαμε πρὸς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν; Διότι ἐν ἐσχάτῃ ἀναλύσει τὸ θέμα τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, δὲν εἶναι θέμα Διοικητικοῦ Συμβουλίου καὶ ὑπαλλήλων. Δὲν μὲ συνδέει τίποτε μὲ τὴν σημερινὴν Διοίκησιν τῆς Τραπέζης, οὔτε μὲ τοὺς προκατόχους της. Ἀλλ’ οὔτε καὶ μὲ χωρίζει τί. Ἐξετέλεσαν Διοίκησις καὶ ὑπάλληλοι τὸ καθῆκον των. Μάλιστα δύναμαι νὰ βεβαιώσω ὅτι κατὰ τὰ χρόνια τῆς μαύρης κατοχῆς, ὅταν ρημάδια ἀπὸ τὴν Ἀλβανίαν δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν Κρήτην, οἱ διευθυνταὶ τῶν ὑποκαταστημάτων καὶ οἱ ὑπάλληλοί των μᾶς περιέσωσαν. Δὲν εἶναι ἐπαναλαμβάνω θέμα Διοικητικοῦ Συμβουλίου καὶ ὑπαλλήλων. Εἶναι θέμα μόνον προικοδοτήσεως καὶ αὐτὸ ἀνέμενεν ὁ ἀγροτικὸς πληθυσμὸς νὰ ἀκούσῃ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Εἰς ἄλλους τομεῖς τῆς ἐθνικῆς μας οἰκονομίας εἴδομεν γενναίας παραχωρήσεις καὶ στοργήν, ἐνῷ τὴν ἰδίαν στοργὴν δὲν εἴδομεν πρὸς τοὺς ἀγρότας — θέλω νὰ ἀποφύγω αὐτὸν τὸν συνηθισμένον ἀγροτοπατρισμὸν καὶ τὸν ψαλμὸν ὑπὲρ τῶν δεινοπαθούντων ἀγροτῶν, — ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι καθόλου ἐποικοδομητικὸς διὰ τὴν συζήτησιν. Λέγω λοιπὸν καὶ εἰς αὐτὸ πιστεύω συμφωνοῦμεν πάντες, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ προικοδοτηθῇ γενναίως ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα. Δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω — καὶ δι’ αὐτὸ ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα — ὅτι προσεφέρθησαν ἀρκετὰ χρήματα διὰ τὴν προικοδότησιν τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς προκατόχου Κυβερνήσεώς σας καὶ δὲν κατεβλήθη ἡ δέουσα προσπάθεια τὰ χρήματα αὐτὰ νὰ περιέλθουν πράγματι εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν. Πρὸ ἔτους περίπου προσεφέρθησαν ἐκ τῶν ὑπολοίπων εἰς δραχμὰς τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας δύο τρισεκατομμύρια. Εἶδε μάλιστα τὸ φῶς τῆς δημοσιότητος ἡ ἔκθεσις Σούλαν, ἑνὸς ἐμπειρογνώμονος τῆς Ἀμερικανικῆς ἀποστολῆς, ὁ ὁποῖος ἦλθεν ἐπίτηδες ἐξ Ἀμερικῆς διὰ νὰ μελετήσῃ τὴν κατάστασιν, νὰ συνεννοηθῇ μὲ τὴν Κυβέρνησιν καὶ νὰ προχωρήσῃ εἰς τὸν τρόπον τῆς προικοδοτήσεως. Αὐτὰ ὅμως ὅλα ἀπετέλεσαν φιλολογίαν, καὶ ἀπετέλεσαν φιλολογίαν διότι ἠξιώθη ἐκ τῆς Ἀμερικανικῆς πλευρᾶς ὅτι διὰ νὰ δοθοῦν τὰ δύο αὐτὰ τρισεκατομμύρια εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν, ἔπρεπε νὰ κληθοῦν ἐξ Ἀμερικῆς ὀκτὼ εἰδικοὶ ἐμπειρογνώμονες εἰς Ἑλλάδα, νὰ μελετήσουν τὸ τραπεζιτικὸν ἀγροτικὸν σύστημα τῆς Ἑλλάδος, τὴν ἀγροτικὴν οἰκονομίαν τῆς Ἑλλάδος καὶ ἐν συνεχείᾳ νὰ προχωρήσουν. Τοῦτο δὲ εἶναι τὸ παράπονον τοῦ ἀγρότου, διότι δὲν εἶχε τὴν συμπαράστασιν τῆς Κυβερνήσεως τότε, τὴν ὁποίαν τοῦ ὑπεσχέθη καὶ οὕτω σήμερον ἀκόμη ὑπάρχει τὸ θέμα ἐκκρεμές. Εἶμαι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω ὅτι καὶ σήμερον ὑφίσταται ἡ αἴτησις τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας πρὸς προικοδότησιν καὶ εἶναι ἀνάγκη ὅπως ἡ προικοδότησις αὐτὴ ληφθῇ. Συζητοῦμεν ἐπὶ 12 ἡμέρας διὰ θέμα καὶ δὲν ἐθέσαμεν ἀκόμη τὸν τύπον ἐπὶ τῶν ἥλων. Τὸ ζήτημα τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης εἶναι ζήτημα κεφαλαίων καὶ κεφάλαια ὑπάρχουν, προσεφέρθησαν τὰ ὁποῖα δὲν ἀξιοποίησεν ἡ Κυβέρνησις, ἡ προκάτοχος. Ἀντιθέτως, ἰδοὺ ἡ κατηγορία, ὑπῆρξαν ὑπόλοιπα εἰς δολλάρια 10 ἑκατομμύρια. Καὶ ὑπῆρξε σπουδὴ τὰ 10 αὐτὰ ἑκατομμύρια δολλάρια νὰ δοθοῦν εἰς τὸν ΟΧΟΑ, ὁ ὁποῖος εἶναι μία Τράπεζα Βιομηχανική, ἡ ὁποία δὲν ἔπρεπε νὰ ἱδρυθῇ, διότι προγραμματικῶς ἡ Κυβέρνησις εἶχεν εἴπει ὅτι δὲν ἐπρόκειτο νὰ κάμῃ ἄλλας Τραπέζας. Καὶ ὅμως ἵδρυσεν ἐκτὸς τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος ἕνα παράρτημα ποὺ ὀνομάζεται ΟΧΟΑ, ὁ ὁποῖος χορηγεῖ ἐκ τῶν ὑπολοίπων τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας, δολλάρια εἰς τὰς βιωσίμους Βιομηχανίας. Ἰδού, λοιπόν, ἀγαπητὲ κύριε ὑπουργέ, ὅτι ὁ ὑποφαινόμενος σᾶς ὑποδεικνύει ὅτι ὑπάρχουν αἱ δυνατότητες σήμερον, ἐκ τῶν ὑπολοίπων εἰς δραχμὰς τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας, νὰ προικοδοτηθῇ ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα καὶ μάλιστα μὲ τὸ ποσὸν τῶν δύο τρισεκατομμυρίων δραχμῶν. Ἡ σύστασις τοῦ ὑποφαινομένου εἶναι ἡ ἑξῆς: Ὅτι θὰ πρέπει νὰ καταβληθῇ ἡ φροντὶς καὶ νὰ μὴ ἐπεκταθῇ ἡ συζήτησις ὅσον ἀφορᾷ τὸν τόκο. Ἡ λέξις «τόκος» εἰς τὴν ὕπαιθρον ἔχασε τὴν ἀξίαν της, διότι θὰ ἰδῆτε τόκο 250%. Γνωρίζω ἐγὼ εἰς τὴν ἰδικήν μου περιφέρεια τοκογλυφικὰ δάνεια μὲ αὐτὸν τὸν τόκον. Εἶναι πολὺ νὰ συζητοῦμε σήμερον δι’ ἕνα τόκο 1% καὶ 2%. Ἡ γνώμη τοῦ ὑποφαινομένου εἶναι ὅπως καταβληθῇ προσπάθεια ὥστε τὰ χρήματα αὐτὰ νὰ εἰσέλθουν εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν καὶ νὰ δοθοῦν διὰ μεσοπρόθεσμα καὶ μακροπρόθεσμα δάνεια δι’ ἐπενδύσεις γεωργικάς, διότι εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι διὰ τῶν δανείων αὐτῶν θὰ ἀνασάνῃ ἡ ὕπαιθρος καὶ δίδεται εἰς τὸν ἀγρότην ἕνα ἐφόδιον, τὸ ὁποῖον θέλει διὰ νὰ δημιουργήσῃ μίαν ἄνωσιν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, τὴν ὁποίαν μὲ τὰ μικρὰ καὶ ἐλάχιστα βραχυπρόθεσμα δάνεια εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐπιτύχῃ. Συνοψίζων λέγω ὅτι εἶναι ἀπαραίτητος ἡ προσπάθεια ὅπως τὸ ποσὸν τῶν ὑπολοίπων ἐκ τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας εἰ δυνατὸν τάχιστα ἀξιοποιηθῇ καὶ προικοδοτηθῇ μὲ τὸν οἱονδήποτε τόκον. Ἐν συνεχείᾳ ἡ πρότασίς μου εἶναι νὰ συνεχισθῇ ἡ προικοδότησις τῆς ΑΤΕ ὑπὸ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ εἶσθε βέβαιος, κύριε ὑπουργέ, ὅτι ἐξοπλίζετε τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζα μὲ τὸ ποσὸν τῶν δύο ἑκατομμυρίων δολλαρίων δι’ ἐπενδύσεις γεωργικὰς διὰ μεσοπροθέσμων καὶ μακροπροθέσμων δανείων καὶ νὰ εἶσθε βέβαιος ὅτι προσφέρετε μίαν ὑπηρεσίαν εἰς τὸν ἀγροτικὸν κόσμον, πολὺ δὲ περισσότερον εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν, τὴν ὁποίαν βλέπει ὁ ἀγροτικὸς κόσμος ὡς τὸν μόνον ἐνισχυτήν του εἰς τὴν ὡραίαν προσπάθειαν, τὴν ὁποίαν ὅλοι μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς ὑμνοῦμεν ἀπὸ τοῦ βήματος.

§127Τ. ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ. Διὰ τοὺς ἐμπειρογνώμονας τί ἔχετε νὰ μᾶς πῆτε;

§128Ν. ΚΡΑΣΑΔΑΚΗΣ. Διὰ τοὺς ἐμπειρογνώμονας θὰ σᾶς ἀπαντήσω καὶ ἂς μακρύνω τὴν ὁμιλίαν μου. Ἐγὼ ὁπωσδήποτε θὰ ἀπέκλειον τὴν συμμετοχὴν τῶν ἐμπειρογνωμόνων. Κύριε συνάδελφε, οἱ ἐμπειρογνώμονες, κατὰ τὴν γνώμην μου, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔλθουν ἀπὸ τὴν Ἀμερικὴν ἔχουν ζήσει μίαν ἄλλην ἀγροτικὴν οἰκονομίαν, διότι εἰς τὴν Ἀμερικὴ ἡ ἀγροτικὴ πίστις καὶ ἡ ἀγροτικὴ οἰκονομία εἶναι διάφορος ἀπὸ ὅ,τι εἶναι εἰς τὴν Ἑλλάδα. Εἰς τὴν Ἀμερικὴν ὅπως ἠξεύρετε τὸ μικρότερον ἀγροτικὸν κτῆμα εἶναι τὸ ὀλιγώτερον 200 στρέμματα, διότι σήμερον ἐκεῖ ὁ τόκος δίδεται μόνον εἰς μεγάλας καλλιεργείας, ὅπου τὰ μηχανικὰ μέσα δύνανται νὰ ἀποδώσουν πολύ, ἐνῷ ἀντιθέτως εἰς τὴν Ἑλλάδα ἀφ’ ἑνὸς ὁ γεωργικὸς κλῆρος εἶναι μικρός, ἀφ’ ἑτέρου τὰ μηχανικὰ μέσα καλλιεργείας εἶναι ἄγνωστα. Τὸ σπουδαιότερον εἶναι ὅτι εἶναι ἐντελῶς ἄγνωστος ὁ τρόπος τῆς διαρθρώσεως τῆς ἰδιωτικῆς οἰκονομίας καὶ τοῦ ἀγρότου ἔναντι τῆς Τραπέζης. Λοιπὸν οὗτοι θὰ βλάψουν, θὰ παρεμποδίσουν καὶ ἀναμφισβητήτως θὰ ἀνατρέψουν τὴν ὡραίαν προσπάθειαν, τὴν ὡραίαν γραμμὴν τῆς προικοδοτήσεως τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης ἐκ τῶν ὑπολοίπων διαθεσίμων τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας. Ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει, ἄνευ τῆς μεσολαβήσεως αὐτῶν τῶν ἐμπειρογνωμόνων, νὰ προχωρήσῃ μὲ κάθε τρόπον εἰς τὴν προικοδότησιν τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης διὰ τῶν ὑπολοίπων τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας.

§129Τ. ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ. ...... (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος). (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι).

§130Ν. ΚΡΑΣΑΔΑΚΗΣ. Ἐπίσης ἐν τάχει ἡ Κυβέρνησις, κατὰ τὴν γνώμην μου, πρέπει νὰ ἀλλάξῃ τὸ λογιστικὸν σύστημα τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης. Ἀπεδείχθη ὅτι τοῦτο, ἐκτὸς τοῦ ὅτι δὲν τὸ θέλει ὁ ὑγιὴς ἀγρότης—διότι ὑπάρχουν καὶ εἰς τὴν ὕπαιθρον μὴ ὑγιεῖς— εἶναι σήμερον ἐκτὸς τῆς πραγματικότητος, τὴν ὁποίαν εἶχεν ὅταν ἱδρύετο ἡ ΑΤΕ. Εἶναι ἀνάγκη ἡ ΑΤΕ νὰ φθάσῃ εἰς ἕνα θέμα, τὸ ὁποῖον πιθανότατα νὰ μελετᾶται ἀπὸ πολὺ παλαιά, τῆς δημιουργίας τοῦ ἀνοικτοῦ λογαριασμοῦ, τὸν ὁποῖον οἱ ἀγρόται τὸν ἔχουν συνηθίσει καὶ τὸν θέλουν. Διατί; Διότι ὁ ἀνοικτὸς λογαριασμός, κύριε ὑπουργέ, ποὺ ἐζήτησα δίδει τὴν ἄνεσιν εἰς τὸν παραγωγόν, διότι θὰ τοῦ δημιουργήσῃ μίαν ἰδικὴν του ἀτομικότητα. Τὸ ζητεῖ ἐπιμόνως ὁ παραγωγὸς καὶ ἔχει δίκαιον. Οὔτε δαπανηρὸν εἶναι, ἀλλὰ θέλει ὀλίγην καλὴν θέλησιν καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ ἐπιτύχῃ. Μία ἄλλη ἴσως ριψοκίνδυνος πρότασις, τὴν ὁποίαν ἔχω νὰ κάμω, εἶναι ἡ κατάργησις τοῦ ἐντάλματος προσωπικῆς κρατήσεως διὰ τοὺς ἀγρότας. Τὴν ἐποχὴν αὐτὴν εἶναι ὄχι μόνον ἀναχρονιστικόν, ἀλλὰ καί βάρβαρον νὰ κυκλοφορῇ εἰς τὴν ὕπαιθρον ὁ χωροφύλαξ μὲ ἔνταλμα προσωπικῆς κρατήσεως καὶ μάλιστα δι’ ἐλαχίστας δραχμὰς καὶ νὰ σύρωνται εἰς τὰς φυλακὰς οἱ ἀγρόται. Ἐὰν σήμερον, ὑπὸ τὰς κοινωνικὰς συνθήκας, ὑπὸ τὰς ὁποίας διαβιοῖ καὶ ἡ Ἑλλὰς καὶ ὑπὸ τὰς ὁποίας ὅλοι ἐθητεύσαμεν εἰς τὸ θέμα τῆς προσωπικῆς ἐλευθερίας, τὸ ἀφήσαμεν ἀσύδοτον, ἀντιλαμβάνεσθε εἰς ποῖον σημεῖον θὰ ὁδηγηθῶμεν. Δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω ὅτι ὀλίγας ἡμέρας πρὸ τοῦ Πάσχα εἰς ἓν χωρίον τῆς περιφερείας μου μίαν ἑσπέραν 12 χωροφύλακες ἔκαμαν μπλόκο, ποὺ ἐνεθύμιζε γερμανικὴν κατοχὴν, διὰ νὰ συλλάβουν μερικοὺς ἀτυχήσαντας ὀφειλέτας ἀγρότας πρὸς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν. Ὁ διευθυντὴς τοῦ ὑποκαταστήματος εἶχε κατανόησιν, ἀλλὰ ἔπρεπε νὰ ἐκτελέσῃ διαταγάς. Δὲν ἠμποροῦσε δὲ νὰ πράξῃ ἄλλως, διότι ἐὰν δὲν ἐξετέλει τὴν διαταγὴν θὰ ἐτιμωρεῖτο. Κύριοι συνάδελφοι, σήμερον, ἡ προσωπικὴ κράτησις, ἡμεῖς οἱ ἀσχολούμενοι περὶ τὰ νομικά, πιστεύομεν, ὅτι ἐπιτρέπεται ὡς μέσον ἐκτελέσεως εἰς ἐλαχίστας περιπτώσεις εἰς πολὺ δὲ ὀλιγωτέρας ἐπιβάλλεται. Ἐκτὸς αὐτοῦ δὲ ἡ προσωποκράτησις ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸν ἐπισπεύδοντα καὶ ὄχι ἀπὸ τὸ νομικὸν πρόσωπον, ἀπὸ τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν. Ἐάν, συνεπῶς, ὑπὸ τὰ σημερινὰ κοινωνικὰ δεδομένα, ἀφήσωμεν ἀπαρατήρητον τὸ θέμα τοῦτο νομίζω, ὅτι τότε εὑρισκόμεθα ἐκτὸς τῆς πραγματικότητος. Θὰ μοὶ εἴπητε, ἴσως, εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφήσωμεν τοὺς κακοπίστους δανειστάς, ἐλευθέρους; Ἀγαπητὲ κύριε ὑπουργέ, ἐγὼ θὰ ἤμην πρόθυμος νὰ εἴπω, ἂς χάσῃ ἡ Τράπεζα ἀπὸ τοὺς ἐλαχίστους αὐτοὺς κακοπίστους ἓν μικρὸν ποσὸν καὶ ἂς προχωρήσῃ εἰς τὴν ἐνίσχυσιν, εἰς τὴν ἐνθάρρυνσιν καὶ τὴν ἐμψύχωσιν τῶν ἀγροτῶν, χωρὶς νὰ ἀνατρέχῃ εἰς τὸ ἀναχρονιστικὸν σύστημα τῆς προσωποκρατήσεως δι’ ἐνταλμάτων. Ὑπάρχουν ἄλλα μέσα, τὰ ὁποῖα ἐπιτρέπουν εἰς τὴν Τράπεζαν νὰ εἰσπράξῃ παρὰ τῶν κακοπίστων αὐτῶν δανειστῶν τὰ δανεισθέντα. Ὑπάρχει ἡ ἀναγκαστικὴ ἐκτέλεσις κατασχέσεως ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος, ἐπὶ τῆς ἀγροτικῆς του περιουσίας κλπ. Νομίζω, ὅτι τὰ σημερινὰ κοινωνικὰ δεδομένα ἐπιβάλλουν ὁπωσδήποτε τὴν κατάργησιν τοῦ ἐντάλματος προσωποκρατήσεως. Ἀλλὰ ἐν συνεχείᾳ, καὶ ἓν μέτρον, τὸ ὁποῖον ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις ἐφεῦρεν, ἐπίσης εἶναι ἀνυπόληπτον. Ὁσάκις ὁ παραγωγὸς πρόκειται νὰ πωλήσῃ τὰ προϊόντα του, πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἕνας Εἰσαγγελεύς, διὰ νὰ βεβαιώσῃ ὅτι τὰ λεπτά, τὰ ὁποῖα εἰσέπραξεν ἐπῆγαν εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν. Σᾶς πληροφορῶ, κύριε ὑπουργέ, ὅτι πέρυσι, διὰ πρώτην φοράν, εἰς τὸν Νομόν, τὸν ὁποῖον κατὰ σύμπτωσιν ἐκπροσωπῶ, οἱ ἀγρόται οἱ ὁποῖοι ἦσαν ὀφειλέται πρὸς τὴν Ἀγροτράπεζαν ὑπεχρεώθησαν, ὅταν ἐπώλησαν τὰ προϊόντα των, νὰ πάρουν βεβαίωσιν ἀπὸ τὸν ἔμπορον, ὅτι παρεκράτησεν ὁ ἀγοραστὴς τὸ ἀντίτιμον τοῦ χρέους του πρὸς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν καὶ ἀνέλαβεν ὁ ἔμπορος, νὰ τὸ καταθέσῃ εἰς αὐτήν. Αὐτὴ ἡ παρεμβολὴ παρενθέτων προσώπων δημιουργεῖ ἀνυποληψίαν πρὸς τοὺς ἀγρότας μας, οἱ ὁποῖοι, δικαίως, παραπονοῦνται. Καὶ ἔχω περιπτώσεις, κατὰ τὰς ὁποίας, ἀφοῦ ἐπενέβη ὁ ποινικὸς Εἰσαγγελεύς, διὰ νὰ φέρῃ τὰ χρήματα τοῦ πτωχοῦ ἀγρότου εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν καὶ ἀφοῦ εἰσεπράχθησαν ταῦτα, ἐπὶ 2–3 μῆνας, κατόπιν, ὁ ἀγρότης ἐπλήρωνε καὶ τόκον εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν, ἐνῷ οὐσιαστικῶς εἶχεν ἐξοφλήσει. Αὐτὰς τὰς ὑποδείξεις εἶχον νὰ κάμω αἱ ὁποῖαι νομίζω ὅτι δὲν στεροῦνται πρακτικότητος. Θὰ κλείσω τὸν λόγον μου, κύριοι συνάδελφοι, μὲ τὸ κύριον θέμα τῆς πριμοδοτήσεως τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ καὶ τὸ μέγα θέμα τοῦ ἀγρότου καὶ τὸ ὁποῖον ὀφείλει ἀναμφισβητήτως ἡ Κυβέρνησις, νὰ τὸ διαπραγματευθῇ ἀμέσως, διότι ἐκτὸς τῶν ἄλλων, εἶναι καὶ ἓν στάδιον δόξης λαμπρὸν καὶ τὸ ὁποῖον ἐὰν τὸ διεξέλθητε ἐπιτυχῶς, χάριν τοῦ χειμαζομένου ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ τῆς χώρας ἀλλὰ καὶ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, θὰ σᾶς χειροκροτήσῃ ὁλόκληρος ὁ ἀγροτικὸς κόσμος, ὁ δὲ ἔχων τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ὁμιλῇ αὐτὴν τὴν στιγμήν, θὰ σᾶς χειροκροτήσῃ πρῶτος καὶ εὐχαρίστως.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Στεφανίδης ἔχει τὸν λόγον.

§132Μ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί, θὰ εἶμαι συντομώτερος τῶν ἄλλων προλαλησάντων ἀξιοτίμων συναδέλφων. Κύριοι βουλευταί, δὲν εἶχον ἐγγραφῆ ἀρχικῶς νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως αὐτῆς διότι ἔχω καταθέσει ἐπερωτήσεις ἀναφερομένας εἰς θέματα σπουδαιότατα καὶ μεγάλης σημασίας καὶ ἐνδιαφέροντα τὸν ἀγροτικὸν κόσμον μας. Ἐπειδὴ ὅμως, Κύριος οἶδεν πότε θὰ ἔλθουν πρὸς συζήτησιν αἱ κατατεθεῖσαι ὑπ’ ἐμοῦ ἐπερωτήσεις, ὁπότε θὰ ἐκθέσω εὐρύτερον τὰς ἀπόψεις μου, ἐζήτησα τὸν λόγον, συνεχιζομένης τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως αὐτῆς, μετὰ τὴν ἀπάντησιν τοῦ ἀξιοτίμου τέως ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας καὶ ἤδη Ἐξωτερικῶν κ. Ἀβέρωφ, ὅστις ἐξεφράσθη μὲ ὑπέρμετρον αἰσιοδοξίαν διὰ τὴν ἐξέλιξιν τῶν πραγμάτων τῶν σχετιζομένων μὲ τὸ μέλλον καὶ τὴν ζωὴν τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου καὶ συγκεκριμένως τὸ σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον ἐξῆρεν ὡς γόνιμον καὶ ἐξαιρετικῶς καρποφόρον τὸ ὀλιγόμηνον ἔργον τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸν σπουδαιότατον αὐτὸν τομέα τῆς ἐθνικῆς μας ζωῆς. Οὔτε τὴν αἰσιοδοξίαν αὐτήν, τοῦ κ. ὑπουργοῦ συμμερίζομαι, οὔτε ἐπιπροσθέτως θεωρῶ ἀνταποκρινομένην πρὸς τὴν πραγματικότητα τὴν ἔξαρσιν ἐκ μέρους του τῆς συμβολῆς τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν λύσιν τῶν ἀγροτικῶν μας μεγάλων ζητημάτων. Κύριοι βουλευταί, θὰ περιορισθῶ μόνον εἰς τὸ νὰ συναγάγω μερικὰ συμπεράσματα ἐπιγραμματικῶς ἀπὸ τὴν μέχρι σήμερον γενομένην ἐξαντλητικὴν συζήτησιν ἐπὶ τῶν θεμάτων αὐτῶν. Κύριοι βουλευταί, νομίζω ὅτι δύναμαι νὰ κάμω μίαν ἀκριβῆ διαπίστωσιν, ὅτι ἡ δυσφορία τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου ὀφείλεται εἰς συγκεκριμένα θέματα, τὰ ὁποῖα ὅλοι σας γνωρίζετε ἀπὸ τὰς περιοδείας τὰς ὁποίας ἐκάματε κατὰ τὰς τελευταίας βουλευτικὰς ἐκλογάς. Πρῶτον ὀφείλεται ἡ δυσφορία τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου εἰς τὴν ἔλλειψιν κρατικῆς προστασίας τῶν γεωργικῶν προϊόντων του καὶ εἰς τὴν ὑπάρχουσαν μεγάλην δυσαναλογίαν μεταξὺ τῆς τιμῆς τῶν γεωργικῶν καὶ τῶν βιομηχανικῶν προϊόντων. Δεύτερον, ὀφείλεται εἰς τὴν αὔξησιν τῆς τιμῆς τῶν χημικῶν λιπασμάτων καὶ φαρμάκων. Τρίτον, εἰς τὴν ὑπέρμετρον ἐπιβάρυνσίν του ἐκ τῆς στρεμματικῆς φορολογίας διὰ τὴν συντήρησιν τῆς ἀγροφυλακῆς. Τέταρτον, εἰς τὸ γεγονὸς τὸ ὁποῖον παρελείφθη καθ’ ὅλην τὴν μακρὰν συζήτησιν ὅτι ἡ προκάτοχος συναγερμικὴ κυβέρνησις ἐπεβάρυνε τὸν ἀγροτικὸν κόσμον μὲ τὴν ἐπιβολὴν δυσβαστάκτων δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν φόρων, ἐφ’ ὅλων τῶν γεωργικῶν προϊόντων, μέχρι σημείου νὰ θεσπίζεται τὸ ἰδιώνυμον ποινικὸν ἀδίκημα ἐν περιπτώσει παραλείψεως ἐπιβολῆς τῶν ὡς ἄνω φόρων. Κατὰ σύμπτωσιν, ἀφ’ ἧς ἀνέλαβεν ὁ Συναγερμὸς, τὴν ἐξουσίαν, τοῦ ὁποίου συνέχεια εἶναι καὶ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, ἀπολύτως ὅλα τὰ μεγάλα ζητήματα τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου κατεβαραθρώθησαν ἢ τοὐλάχιστον ἐδόθησαν εἰς αὐτὰ δυσμενέστατοι λύσεις. Ἐγὼ ἐπισημαίνω τὸ γεγονός, ὅτι αἱ τιμαὶ τῶν χημικῶν λιπασμάτων κατὰ τὴν τελευταίαν διετίαν, ἐλλείψει κρατικῆς προστασίας ἐδιπλασιάσθησαν. Ὡς γνωστόν, ἐπὶ Κυβερνήσεως τοῦ Κέντρου ἐτιμῶντο 1.90 κατ’ ὀκᾶν καὶ ἤδη κατὰ τὴν συναγερμικὴν τετραετίαν ἔφθασαν τὰς δραχμὰς 4.00. Ἐξ ἄλλου οὐδόλως ὑπῆρξεν ἐπαρκῶς ἡ ἐπιδότησις καὶ ἡ αἰσιοδοξία τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας κ. Ἀβέρωφ, περιωρίσθη εἰς τὴν ἀναγγελίαν ὅτι ἐπίκειται ἡ ἵδρυσις ἐργοστασίου ἀζώτου ἀλλὰ καὶ αὐτὸ δὲν εἶναι βέβαιον. Θὰ ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιδοτήσῃ τὰ λιπάσματα ὅπως γίνεται εἰς ἄλλας χώρας. Ἐπὶ τοῦ ἑτέρου θέματος τῆς ἀγροφυλακῆς διὰ τὴν συντήρησιν τῆς ὁποίας ἐπεβλήθη ὑπέρμετρος ἐπαύξησις τῆς στρεμματικῆς φορολογίας, ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος μὲ τὴν γνωστήν του σαφήνειαν εἶπε πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι πρέπει νὰ καταργηθῇ καὶ νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ δεδοκιμασμένον πράγματι ἐπιτυχῶς σύστημα τῆς ἐπιβαρύνσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι ἡ ἐπιβολὴ τῆς βαρείας κτηματικῆς φορολογίας διὰ τὴν ὁποίαν ὁ ἀγροτικὸς κόσμος βοᾷ ἀπέτυχεν. Ἡ Κυβέρνησις τοῦ Συναγερμοῦ τελευταίως ὄχι μόνον ὑπερμέτρως ἐπεβάρυνε τὸν ἀγροτικὸν κόσμον, ἀλλὰ μὲ τὰ μέτρα ποὺ ἔλαβε προεκάλεσε μεγαλυτέραν δυσφορίαν. Κατὰ συνέπειαν ἐφ’ ὅλων τῶν θεμάτων αὐτῶν τῶν προκαλεσάντων τὴν δυσφορίαν τοῦ ἀγροτικοῦ μας κόσμου δὲν ἐδόθη οὐδεμία εὐμενὴς λύσις μέχρι τῆς στιγμῆς.

§133Δ. ΜΑΝΕΝΤΗΣ. (Ὑφυπ. Γεωργίας). Κύριε Στεφανίδη, μόνον διὰ τὸ θέμα τῆς ἀγροφυλακῆς θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὴ ἐπιμείνητε. Δὲν νομίζω, ὅτι ὁμιλητὴς τῆς ἰδικῆς σας περιωπῆς, ἔπρεπε νὰ εἴπῃ αὐτὰ ἀπόψε μετὰ τὴν διαβεβαίωσίν μου προχθές, ὅτι θὰ καταργηθῇ ἡ στρεμματικὴ φορολογία, ὅτι θὰ τύχῃ εὐνοϊκῆς λύσεως τὸ θέμα ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἐπὶ πλέον μετὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἓν τοιοῦτον ζήτημα μελετᾶται ἀπὸ τὰς πρώτας ἡμέρας, ἀφ’ ἧς ἀνέλαβεν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις τὴν ἐξουσίαν καὶ ὅτι θὰ λυθῇ κατὰ τρόπον ἀπολύτως εὐνοϊκὸν διὰ τοὺς ἀγρότας.

§134Μ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Πράγματι, προχθές, κύριε ὑπουργέ, ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, ἔδωσε μίαν διαβεβαίωσιν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις μελετᾶ τὸ θέμα καὶ προσανατολίζεται πρὸς τὴν σκέψιν ὅπως ἐπιβαρύνῃ τὸν κρατικὸν προϋπολογισμόν. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὅμως δὲν ἐξεφράσθη μετὰ τῆς ἰδίας πεποιθήσεως καὶ βεβαιότητος διὰ τὴν ἐξέλιξιν αὐτοῦ τοῦ θέματος. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὡμίλησε περὶ μελέτης ἐξονυχιστικῆς τοῦ θέματος διὰ τὸ ὁποῖον τὸν λόγον πρέπει νὰ ἔχῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Συνεπῶς δὲν εἶναι ἀληθές, κ. ὑπουργέ, ὅτι παρεσχέθη ἡ διαβεβαίωσις περὶ ἀμέσου λύσεως τοῦ θέματος. Ἐπὶ τοῦ ἑτέρου θέματος, τοῦ ἀναφερομένου εἰς τὴν ἐπιβάρυνσιν τῶν γεωργικῶν προϊόντων, διὰ τῆς δημοτικῆς καὶ κοινοτικῆς φορολογίας, ἔχω νὰ εἴπω ὅτι ἐδημιουργήθη μία κατάστασις τραγελαφική. Ἐὰν θέλῃ ἡ Κυβέρνησις μετὰ στοργῆς νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰ θέματα τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου ὀφείλει νὰ φέρῃ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον νὰ λύῃ τὰ ἐπίμαχα θέματα τοῦ ἀγροτικοῦ μας κόσμου. Ὀφείλει νὰ τροποποιήσῃ τὸν νόμον περὶ δημοτικῆς καὶ κοινοτικῆς φορολογίας καὶ νὰ ρυθμίσῃ τὸ θέμα τῆς ἀγροφυλακῆς, ὁπότε καὶ ἡμεῖς θὰ ἀναγνωρίσωμεν, θὰ εἴμεθα ἠναγκασμένοι ὡς Ἀντιπολίτευσις νὰ ἀναγνωρίσωμεν, τὴν προσπάθειάν της αὐτήν. Ἐν ἐναντίᾳ δὲ περιπτώσει, ἐὰν δηλαδή, συνεχίσῃ τὴν πολιτικὴν τοῦ Συναγερμοῦ, τότε θὰ ὁδηγήσῃ ἔτι περαιτέρω εἰς τὴν οἰκονομικὴν ἐξαθλίωσιν τοῦ ἀγροτικοῦ μας κόσμου καὶ θὰ ἐπέχῃ βαρυτάτην εὐθύνην. (Χειροκροτήματα).

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§136ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ., μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως ἀναφοράς, ἐρωτήσεις καὶ νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 11.00′ μ.μ.)