1955.12.20

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 21η

Τρίτη 20 Δεκεμβρίου 1955

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 6.30′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Κ. Γιαννούσης, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Παρατηρῶ, ὅτι, εἰς τὸ κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν ψηφισθὲν καὶ ἐν τοῖς πρακτικοῖς καταχωριζόμενον σχέδιον νόμου «περὶ παροχῆς ἐξουσιοδοτήσεως πρὸς ἔκδοσιν Β. Δ. «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ τοῦ Καταστατικοῦ τοῦ Ταμείου Προνοίας Δικηγόρων Ἀθηνῶν ἰσχυουσῶν διατάξεων καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων» ἄρθρον 7 στίχος 9, ἡ λέξις «διπλάσιον» δέον ν’ ἀντικατασταθῇ διὰ τῆς λέξεως «τριπλάσιον». Πρόκειται περὶ τυπογραφικῆς ἀβλεψίας, διότι οὕτως ἐγένετο δεκτὸν κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως, ὡς ἀνωτέρω διωρθώθησαν ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης καὶ μὲ φραστικὰς διορθώσεις, κατόπιν παρατηρήσεων τῶν κ. κ. Στεφάνου καὶ Ζίγδη. Ἡ Ἐξεταστικὴ τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν Ἰταλικῶν Ἐπανορθώσεων καταθέτει τὸ πόρισμά της, ἔχον οὕτω: Ἡ ἐπὶ τῶν Ἰταλικῶν Ἐπανορθώσεων Ἐξεταστικὴ τῶν Πραγμάτων Ἐπιτροπή, μελετήσασα τὰς ἐγγράφους εἰσηγήσεις τῶν γενικῶν Εἰσηγητῶν καὶ ἀκούσασα τὴν προφορικὴν ἀνάπτυξιν αὐτῶν, ἀποφαίνεται, ὅτι δὲν ὑφίσταται οὐδεμία εὐθύνη, οὔτε ποινική, οὔτε ἀστική, οὔτε πολιτικὴ ἐναντίον οἱουδήποτε πολιτικοῦ προσώπου ἐξ ἐκείνων ἅτινα διεχειρίσθησαν, λόγῳ ἁρμοδιότητος αὐτῶν, τὴν ὑπόθεσιν τῶν Ἰταλικῶν Ἐπανορθώσεων, πλὴν τοῦ Ἀντιπροέδρου τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ Γενικοῦ Εἰσηγητοῦ τῆς πλειοψηφίας κ. Παν. Τσούτσουρα, ἀναφερομένου εἰς τὸ πόρισμα ὅπερ ἀναγράφεται ἐν σελίδι 123 τῆς εἰσηγήσεώς του, μὲ τὰς ἑξῆς προσθέτους δηλώσεις: Αʹ.) Διαγράφει τὴν παράγραφον IV, καθ’ ὅσον αὕτη ἐτέθη ἐκ τυπογραφικοῦ λάθους τοῦ σημειώματος, ὅπερ ἀνέγραφεν τὰς χρονικὰς περιόδους τῆς ὑπουργίας ἑκάστου τῶν ἐν τῇ εἰσηγήσει ἀναφερομένων πολιτικῶν προσώπων. Βʹ) Ὅτι ἡ ἐν τῷ πορίσματι ἀναφερομένη γνώμη του δὲν ἔχει τὴν ἔννοιαν περαιτέρω ἐρεύνης διὰ τὴν ὕπαρξιν εὐθυνῶν, αἵτινες ἄλλωστε δὲν ὑπάρχουν, ἀλλ’ ἀποτελεῖ σκέψιν τοῦ ἰδίου ὡς Γενικοῦ Εἰσηγητοῦ, περὶ τοῦ τρόπου καθ’ ὃν δέον ν’ ἀσκῆται ἡ πολιτικὴ ἐξουσία. Ἐν τέλει ἡ Ἐπιτροπὴ ὁμοφώνως ἐκφράζει τὰς εὐχαριστίας της πρὸς ἀμφοτέρους τοὺς Γενικοὺς Εἰσηγητὰς διὰ τὸν κόπον τὴν προθυμίαν καὶ τὴν προσπάθειαν ἣν κατέβαλον διὰ τὴν ἐνημέρωσιν τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ πολυσχιδοῦς τούτου θέματος. Ἐπίσης ἡ Ἐπιτροπὴ ἐκφράζει τὴν εὐαρέσκειάν της πρὸς τὸν παρ’ αὐτῇ Γραμματέα τῶν Ἐπιτροπῶν κ. Ἀνδρέαν Μπιρμπίλην, ὑπάλληλον τῆς Βουλῆς, διὰ τὴν προθυμίαν, φιλοτιμίαν, ἐργατικότητα καὶ εὐγένειαν ἣν ἐπέδειξε κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν παρὰ τῇ Ἐπιτροπῇ καθηκόντων του. Ἐν Ἀθήναις τῇ 19ῃ Δεκεμβρίου 1955.

Ὁ Ἀντιπρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς

ΠΑΝ. ΤΣΟΥΤΣΟΥΡΑΣ

Ὁ Γραμματεὺς

Η. ΠΑΠΑΗΛΙΟΥ

Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Η. Ἀναστασόπουλος, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§5Η. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. (Γραμματεύς) (Ἀναγινώσκει). Ὁ κ. Α. Γεροκωστόπουλος (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Παιδείας καὶ Θρησκευμάτων), καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ Α. Ν. 1737)1939 «περὶ ὀργανώσεως τῶν μαθητικῶν συσσιτίων». Ὁ κ. Λ. Δερτιλῆς (Ὑφυπουργὸς Οἰκονομικῶν), καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ ἐκτελωνιστῶν, διασαφηστῶν καὶ βοηθῶν ἐκτελωνιστῶν». Ὁ κ. Ν. Σπέντζας (Ὑφυπουργὸς Οἰκισμοῦ καὶ Σεισμοπλήκτων Νήσων) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ μεταβιβάσεως ἁρμοδιοτήτων τοῦ ΟΔΙΣΥ εἰς τὴν παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων Ὑπηρεσίαν Οἰκισμοῦ». Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν σχεδίων νόμων: 1) «περὶ κυρώσεως τῆς ἐν Ἀθήναις ὑπογραφείσης τὴν 11ην Σεπτεμβρίου 1954 Μορφωτικῆς Συμβάσεως μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ἰταλίας» καὶ 2) «περὶ κυρώσεως τῆς ἐν Παρισίοις ὑπογραφείσης τὴν 30ὴν Ἰουνίου 1954 Συμβάσεως ἀνταλλαγῆς μαθητευομένων μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Γαλλίας». Ἡ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀνταλλαγῆς γηπέδου τοῦ Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου Στρατοῦ». Ἡ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ μετατροπῆς ποινῶν καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». Ἡ ἐπὶ τῶν Συγκοινωνιῶν καὶ Δημοσίων Ἔργων Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μεταβιβάσεως ἁρμοδιοτήτων τοῦ Ο.ΔΙ. Σ.Υ. εἰς τὴν παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ Συγκοινωνιῶν καὶ Δημοσίων Ἔργων Ὑπηρεσίαν Οἰκισμοῦ». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Σ. Λιβαδᾶς καὶ Γ. Μεταξᾶς καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ στρατολογίας τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ν. Ρηγόπουλος, Ν. Γιμουρτατζῆς, Α. Γκελεστάθης, Γ. Βούλγαρης, Χ. Γκαργκάνας, Γ. Πλατῆς, Γ. Καρότσης, Δ. Μπερδελῆς, Δ. Λόντος, Δ. Πετροπουλάκος, Λ. Κατσιλάμπρος καὶ Κ. Γιαννούσης καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τῆς περὶ Πανεπιστημίου νομοθεσίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Θ. Διακουμόπουλος, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τῆς περὶ Πανεπιστημίου νομοθεσίας». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Δ. Παπαδημητρίου, Σ. Λιβαδᾶς, Μ. Καροῦσος καὶ Σ. Κούνδουρος καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διατάξεών τινων ἀφορωσῶν εἰς τὸ προσωπικὸν τῶν πολιτικῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Κράτους». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Σ. Μπίρης, Α. Πασσάδης, Μ. Χλουβεράκης, Ε. Μπακλατζῆς, Ε. Ἐλευθεριάδης, Θ. Ἀνδρεάδης, Κ. Μητσοτάκης, Ν. Ζορμπᾶς, Ε. Νουλέλης, Σ. Κωτιάδης, Ν. Ἔξαρχος, Π. Τζαννετάκης καὶ Ι. Παπαμαστοράκης καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διατάξεών τινων ἀφορωσῶν τὴν εἴπραξιν τῶν Δημοσίων ἐσόδων κλπ.». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Κ. Βοβολίνης, Γ. Τζαμαλούκας, Ι. Λαμπρόπουλος, Κ. Μπαροῦνος καὶ Σ. Οἰκονόμου–Κωλέττης καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τῶν διεπουσῶν τὴν Ὑγειονομικὴν Σχολὴν Ἀθηνῶν διατάξεων καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων τοῦ Ὑπουργείου Κοινωνικῆς Προνοίας. Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Βουδούρης, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς περὶ Ἐργατικῆς Ἑστίας Νομοθεσίας». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Π. Μόντζαλας, Π. Βουδούρης καὶ Γ. Τζαμαλούκας, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ ἀσφαλίσεως ἀνεργίας διατάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ι. Κοντοβράκης καὶ Ι. Χατζηνικολῆς καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ ἀσφαλίσεως ἀνεργίας διατάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. Στεφανόπουλος, Ι. Ἠλιόπουλος, Π. Τριαντόπουλος καὶ Ν. Κοντογιαννόπουλος καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως ἄρθρων τινῶν τοῦ νόμου 6028, Α. Ν. 753)37, 892)37 καὶ Ν. Δ. 2490)53 καὶ καθορισμοῦ ἑνιαίων ποινῶν». Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Λιαροῦτσος, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Ν. Δ. 3413)53 «περὶ καταπολεμήσεως τοῦ δάκου τῆς Ἐλαίας» ὡς ἐτροποποιήθη καὶ συνεπληρώθη διὰ τοῦ Ν. Δ. 2939)54 καὶ 3004)54 καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Παμπούκας καταθέτει τροπολογίας ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Ν. Δ. 2413)53 «περὶ καταπολεμήσεως τοῦ δάκου τῆς ἐλαίας» ὡς ἐτροποποιήθη καὶ συνεπληρώθη διὰ τοῦ Ν. Δ. 2939)54 καὶ 3004)54 καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Δ. Ἰωάννου, Α. Κωνσταντινίδης καὶ Ε. Ζῶτος καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Ν.Δ. 2413) 1953 «περὶ καταπολεμήσεως τοῦ δάκου τῆς ἐλαίας» ὡς ἐτροποποιήθη καὶ συνεπληρώθη διὰ τοῦ Ν.Δ. 2939)54 καὶ 3004)54 καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Γ. Καρότσης, Λ. Κατσιλάμπρος, Γ. Παμπούκας, Χ. Γουλόπουλος, Ν. Μήτρου, Θ. Κιζάνης, Χ. Ψαρρός, Γ. Πλατῆς καὶ Ν. Ράπτης καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Ν. Δ. 2413)53 «περὶ καταπολεμήσεως τοῦ δάκου τῆς ἐλαίας» ὡς ἐτροποποιήθη καὶ συνεπληρώθη διὰ τοῦ Ν.Δ. 2939)54 καὶ 3004)54 καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων».

§6Η. ΣΑΚΑΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μοῦ ἔχει γεννηθῆ ἀμφιβολία ἐὰν εἴμεθα ἐνταῦθα τεταγμένοι νὰ ἐλέγχωμεν τὴν Κυβέρνησιν βάσει συγκεκριμένων στοιχείων ἢ νὰ ἐλεγχώμεθα ἡμεῖς ὑπὸ προσώπων ἐκτὸς τῆς Κυβερνήσεως ἀμφισβητοῦντες τὴν εἰλικρίνειαν τῶν ἐπικαλουμένων στοιχείων μας. Ἐδημοσιεύθη ὑπὸ τοῦ Γενικοῦ Δ)ντοῦ τοῦ Ο.Λ.Π. ἐπιστολὴ εἰς τὸν τύπον ὅτι κατέθεσα εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς συζητήσεως τῆς ἐπερωτήσεώς μου, σχετικῶς μὲ τὴν κατάστασιν εἰς τὸν Ὀργανισμὸν Λιμένος Πειραιῶς, στοιχεῖα τὰ ὁποῖα γέμουν ἀνακριβειῶν καὶ βάσει τῶν στοιχείων αὐτῶν κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς παρελθούσης Τρίτης εἶχον ζητήσει τὴν σύστασιν ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπῆς. Ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς, κύριε Πρόεδρε, δίδει τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς βουλευτὰς νὰ ζητοῦν ἐπὶ ὡρισμένων γεγονότων, τὰ ὁποῖα αὐτοὶ θεωροῦν ὡς κακῶς γενόμενα, τὴν σύστασιν ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπῆς. Ἐπειδὴ ὑπὸ τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Ο.Λ.Π. ἀμφισβητεῖται ἡ ἀλήθεια διὰ τὰ κατατεθέντα παρ’ ἐμοῦ στοιχεῖα εἰς τὴν Βουλήν, ζητῶ τὸν λόγον ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος λαμβάνει τὸν λόγον βουλευτής τις ὁσάκις ἀνακύπτει ζήτημα ἀφορῶν αὐτὸν καὶ δημιουργηθὲν κατὰ τὴν διάρκειαν συζητήσεως. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λύσητε τὴν διαφοράν σας μὲ τὸν Γεν. Διευθυντὴν τοῦ Ο.Λ.Π. διὰ τῆς Βουλῆς. Ἄλλωστε ἡ πρότασις περὶ συστάσεως ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπῆς δέον κατὰ τὸν Κανονισμὸν νὰ ὑπογράφεται ὑπὸ 10 βουλευτῶν. Τοιαύτη πρότασις δὲν ὑπάρχει εἰς τὸ προεδρεῖον.

§8Η. ΣΑΚΑΛΗΣ. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, κ. Πρόεδρε, ἡ Κυβέρνησις ἀποφεύγει τὸν ἐσωτερικὸν ἔλεγχον, τὸν ἐπιβαλλόμενον, ἐπὶ τοῦ Ὀργανισμοῦ Λιμένος Πειραιῶς.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, μὴ λησμονῆτε ὅτι μέχρι προχθὲς εὑρίσκεσθε εἰς τὰ Κυβερνητικὰ ἑδώλια.

§10Η. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ἐγώ, κ. Πρόεδρε, ἀνήκων προσωπικῶς καὶ μόνον εἰς τὸν ἀείμνηστον Στρατάρχην Παπάγον, καὶ οὐδεμίαν εἶχον ποτὲ σχέσιν μὲ τὴν λοιπὴν ἐκείνην, πτέρυγα.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρὶν εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἐκφωνήσω τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας, καὶ ἐὰν δὲν ἔχῃ ἀντίρρησιν ἡ Βουλὴ νὰ γίνῃ δεκτὸν τὸ σχέδιον νόμου τοῦ Ὑπουργείου Ἐξωτερικῶν τὸ ἀφορῶν τὰς Γερμανικὰς ἐπανορθώσεις, ἐπὶ τοῦ ὁποίου κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν ὁ συνάδελφος κ. Ζίγδης ἐζήτησεν, ὅπως προβῇ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εἰς σχετικὴν δήλωσιν ἀναφερομένην εἰς τὴν ἀποζημίωσιν τῶν ἐκ Γερμανίας ὁμήρων.

§12ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς συμφωνίας τῶν Παρισίων τοῦ 1946 περὶ τῶν Γερμανικῶν ἐπανορθώσεων κλπ.».

§14Π. ΝΤΕΝΤΙΔΑΚΗΣ. Χθὲς κατὰ τὴν ἐκφώνησιν τοῦ νομοθετήματος αὐτοῦ, ὁ κ. Ζίγδης ἔθεσεν ἓν ἐρώτημα.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ εἶπον, κ. συνάδελφε. Ἄλλωστε ἔχει ὑπ’ ὄψιν ὁ κ. Ζαννῆς καὶ ἂν θέλῃ τὸ κάμνει τὸ ἐρώτημα.

§16Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Εἶμαι εἰσηγητὴς τῆς μειοψηφίας. Ἡ πτέρυξ αὐτὴ δὲν ἔχει καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ κυρωθῇ ἡ Σύμβασις αὐτή, τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον ἔχει τεθῆ ἐν ἐφαρμογῇ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ζητεῖ ὁ κ. Ζίγδης, ὁ ὁποῖος ἀπουσιάζει, εἶναι μία δήλωσις ἐκ μέρους τοῦ κ. ὑπουργοῦ δι’ ὅ,τι ἀφορᾷ τοὺς ὁμήρους τῆς Γερμανίας. Πέραν τούτου δὲν ἔχομεν καμμίαν ἀντίρρησιν.

§17Κ. ΜΑΡΗΣ. Τὴν ἰδίαν παρατήρησιν ἔχω νὰ ὑποβάλω καὶ ἐγὼ εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν.

§18Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐξωτ.). Ἡ ὑπὸ τὴν κρίσιν σας Σύμβασις, τὴν ὁποίαν παρακαλεῖσθε νὰ κυρώσητε ἀφορᾷ τὸ θέμα τῶν Γερμανικῶν Ἐπανορθώσεων. Ἡ ἀνάγκη τῆς κυρώσεως εἶναι προφανής, διότι ἡ Σύμβασις αὕτη ἔχει ἤδη ὑπογραφῆ καὶ κυρωθῆ ἀπὸ ὅλα, καθ’ ἃ γνωρίζω, τὰ ἐνδιαφερόμενα Κράτη, καὶ ἀπομένει μόνον ἡ Ἑλλὰς νὰ τὴν κυρώσῃ. Σημειωτέον δὲ ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἔχει εἰσπράξει καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ εἰσπράττῃ τὸ ἀναλογοῦν εἰς αὐτὴν μερίδιον ἐκ τῶν ἐν λόγῳ Γερμανικῶν ἐπανορθώσεων. Πρόκειται ἑπομένως περὶ ζητήματος νομοθετικῆς ρυθμίσεως ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται πρὸς τακτοποίησιν τῆς θέσεώς μας ἔναντι τῶν συμβαλλομένων Κρατῶν. Τὸ θέμα τῶν εἰς Γερμανίαν ἀπαχθέντων ὁμήρων εἶναι διάφορον καὶ δὲν ἔχει σχέσιν μὲ τὴν Σύμβασιν αὐτήν. Ὅπως γνωρίζετε, κάτι ἀνάλογον συνέβη μὲ τὸ θέμα τῶν ἀπαχθέντων εἰς Ἰταλίαν ὁμήρων. Τότε ἡ Κυβέρνησις, ὑπὸ ἰδίαν της εὐθύνην, ἀνέλαβε νὰ ἀποζημιώσῃ τὰ ἀπαχθέντα πρόσωπα, χρησιμοποιήσασα πρὸς τοῦτο, κατὰ τὴν ἰδίαν αὑτῆς κρίσιν μέρος τοῦ ἐκ τοῦ ἄρθρου 78 τῆς Συνθήκης Εἰρήνης μὲ τὴν Ἰταλίαν εἰσπραχθέντος ποσοῦ Ἰταλικῶν Ἐπανορθώσεων. Θὰ ἐνθυμῆσθε ὅλοι ὅτι τὸ ἴδιον ἔλεγον εἰς ὑμᾶς, ὅταν ἦλθεν ὁ σχετικὸς νόμος πρὸς κύρωσιν καὶ μάλιστα τότε μαζὶ μὲ τὸν κ. συνάδελφον ἐκ Δωδεκανήσου εἴχομεν ὑποβάλει ὡρισμένας τροπολογίας ἀφορώσας περιπτώσεις ὁμήρων ἐκ τῶν ἰδιαιτέρων ἡμῶν Πατρίδων. Ἤδη τὸ γεγονὸς αὐτὸ σᾶς τὸ ὑπενθυμίζω διὰ νὰ τονίσω ὅτι τὸ θέμα τῶν ὁμήρων τῆς Γερμανίας δὲν εἶναι τὸ παρὸν θέμα Διεθνοῦς Συμβάσεως, ἀλλ’ εἶναι θέμα Ἐσωτερικοῦ Δικαίου. Πρέπει δηλαδή, ἡ Κυβέρνησις ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ ὥρα της νὰ κάμῃ κάτι τὸ ἀνάλογον τὸ ὁποῖον ἔκαμε καὶ προκειμένου περὶ τῆς Ἰταλίας εἰς τὸ ἄρθρον 78 τῆς σχετικῆς Συμφωνίας νὰ φροντίσῃ διὰ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν ἀπαχθέντων ἐν Γερμανίᾳ Ἑλλήνων. Εἶναι χωριστὸν λοιπὸν τὸ ζήτημα τῆς κυρώσεως τῆς Συμφωνίας τὴν ὁποίαν καλεῖσθε σήμερον νὰ κυρώσητε διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους σᾶς ἐξήγησα.

§19Κ. ΜΑΡΗΣ. Τὸ θέμα εἶναι ἀκριβῶς αὐτό, τὸ ὁποῖον ἀναφέρετε καὶ σεῖς. Ὅτι οἱ ὅμηροι τῶν ἄλλων Κρατῶν ἀπεζημιώθησαν ὑπὸ τοῦ Γερμανικοῦ Ράϊχ ἐνῷ οἱ ἰδικοί μας ἠγνοήθησαν. Ἐκεῖνο εἶναι τὸ παράπονον τῶν ὁμήρων τῶν ἐλαχίστων ἄλλως τε καὶ ἐπ’ αὐτοῦ θὰ ἠθέλομεν νὰ μᾶς διαφωτίσητε.

§20Ε. ΜΠΑΚΛΑΤΖΗΣ. Ἐφ’ ὅσον ἔρχεται πρὸς κύρωσιν ἡ συμφωνία περὶ Γερμανικῶν ἐπανορθώσεων καὶ καταφαίνεται καὶ εἴπατε καὶ ὑμεῖς, κ. ὑπουργέ, ὅτι εἰσπράττονται καὶ θὰ εἰσπράττωνται ἐπανορθώσεις ἐκ Γερμανίας, ἐρωτῶ, κ. ὑπουργέ, διατὶ δὲν ἀποζημιώνονται ἀκόμη, οἱ πολεμοπαθεῖς μας καὶ διατὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠθέλησεν ἀκόμη ν’ ἀντιμετωπίσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο, τὸ ὁποῖον εἶναι τόσον φλέγον. Παρῆλθον τόσα ἔτη ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῶν καταστροφῶν πολλὰ ἐγένοντο καὶ ἐν τούτοις ἀκόμη δὲν ἀπεζημιώθησαν οἱ πολεμοπαθεῖς καὶ οὐδεμία στοργὴ ἢ μέριμνα ἐλήφθη ὑπὲρ αὐτῶν. Εἰς τὸν κοινὸν ἀγῶνα ὑπὲρ τῆς πατρίδος καὶ τῆς ἐλευθερίας ἐκεῖνοι ὑπέστησαν ζημίας, ποὺ ἀποτελοῦν θυσίας εἰς τὸν βωμὸν τοῦ κοινοῦ ἀγῶνος, εἶναι λοιπὸν δίκαιον αὐτοὶ μόνοι ἔναντι τῶν ἄλλων Ἑλλήνων ποὺ ηὐτύχησαν νὰ σωθοῦν αὐτοὶ καὶ αἱ περιουσίαι των νὰ τελοῦν εἰς μειονεκτικὴν θέσιν καὶ νὰ ὑποφέρουν; Εἶναι καιρὸς τὸ Κράτος νὰ προσέξῃ τὴν τάξιν τῶν πολεμοπαθῶν ὡς καὶ τῶν ὁμήρων ἐν Γερμανίᾳ οἱ ὁποῖοι τόσα ὑπέστησαν χάριν τῆς πατρίδος καὶ τῆς ἐλευθερίας μας.

§21Γ. ΜΟΔΗΣ. Ὑπάρχει καμμία προοπτικὴ νὰ δοθῇ καμμία ἀποζημίωσις εἰς τοὺς ζημιωθέντας ὑπὸ τῶν Γερμανῶν οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀπειράριθμοι;

§22Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐξωτ.). Θὰ ἀπαντήσω, πρῶτον, εἰς τὸν ἀξιότιμον καὶ ἀγαπητὸν συνάδελφον ἐξ Ἡρακλείου. Ἐδῶ τὸ θέμα, ἐπαναλαμβάνω, εἶναι θέμα κυρώσεως μιᾶς συμφωνίας, ἡ ὁποία ἐκτελεῖται καὶ ἀπὸ τὴν ὁποίαν εἰσπράττονται χρήματα ἐκ μέρους τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου. Ὁ κ. συνάδελφος δὲν ἔχει δίκαιον νὰ λέγῃ ὅτι ἀπεζημιώθησαν οἱ ὅμηροι τῶν ἄλλων χωρῶν ἀπὸ τὸ Ράϊχ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς ἀμέσου ἀποζημιώσεως ἀλλ’ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς ἐμμέσου ἀποζημιώσεως. Ἐκεῖ ἔχετε δίκαιον. Δηλαδὴ δὲν ἦλθε τὸ Ράϊχ νὰ καταβάλῃ εἰς τοὺς ὁμήρους ἀποζημιώσεις. Τὸ Ράϊχ ἔδωσεν ἀποζημιώσεις εἰς τὰ διάφορα Κράτη καὶ τὰ Κράτη ἐχρησιμοποίησαν τὰ χρήματα αὐτὰ δι’ ὡρισμένους σκοποὺς μεταξὺ τῶν ὁποίων, ὡς τονίζετε ὀρθότατα, πρέπει νὰ εἶναι καὶ αἱ ἀποζημιώσεις τῶν ὁμήρων. Ἡ ἰδία διαδικασία θὰ πρέπει νὰ ἀκολουθηθῇ καὶ ἐν προκειμένῳ εὐθὺς ὡς ὑπογραφῇ συνθήκη εἰρήνης μετὰ τῆς Γερμανίας. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ θέμα τῶν ἐπανορθώσεων, τιθέμενον ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ὑπὸ τὴν ὁποίαν ἐτέθη ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον ἐκ Χανίων, θὰ πρέπει νὰ συνεννοηθῶμεν. Ὁ σκοπὸς τῶν ἐπανορθώσεων, θεωρητικῶς καὶ οὐσιαστικῶς, εἶναι νὰ ἀποζημιωθοῦν οἱ παθόντες πρωτίστως καὶ κατόπιν αἱ ζημίαι τὰς ὁποίας ὑπέστη τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον δικαιοῦται εἰς ἐπανορθώσεις. Ἡ πεῖρα τῶν τελευταίων δέκα ἐτῶν ὄχι μόνον εἰς τὴν Ἑλλάδα ἀλλὰ καὶ ἀλλαχοῦ, ἀπέδειξεν ὅτι αὐτὸ τὸ ὁποῖον θεωρητικῶς εἶναι δεκτόν, ἐν τοῖς πράγμασι δὲν ἐφαρμόζεται. Τὰ Κράτη τὰ ὁποῖα ἑκάστοτε ἐνίκησαν τὸν πόλεμον καὶ δικαιοῦνται ἑπομένως καὶ τῶν ἐπανορθώσεων, ὅταν αἱ ἐπανορθώσεις ἐδόθησαν —καὶ δὲν ἐδόθησαν πολλὰς φορὰς ἀξιόλογοι— ἐχρησιμοποίησαν τὰς ἐπανορθώσεις διὰ τὴν κάλυψιν πληγῶν κοινῆς, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ ἡ ἔκφρασις, δυστυχίας. Καὶ κατὰ δεύτερον λόγον ἐχρησιμοποιήθησαν διὰ τὴν ἱκανοποίησιν ὡρισμένων κατηγοριῶν πολιτῶν, παθόντων ἐκ τοῦ πολέμου εἴτε ἀμέσως, εἴτε ἐμμέσως. Ὁ δικαιολογητικὸς λόγος διὰ τῆς κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον χρησιμοποιήσεως γενικώτερον τῶν ἐπανορθώσεων, εἶναι ὅτι αἱ ἐπανορθώσεις δίδονται εἰς τὸ ζημιωθὲν Κράτος ὅτι ζημιωθεὶς ἑπομένως, εἶναι ἐν τῷ συνόλῳ ὁ λαὸς τοῦ δικαιουμένου Κράτους Καὶ ὅτι ἐὰν συνεπῶς αἱ ἐπανορθώσεις αὐταὶ κατευθύνοντο κατὰ ἕναν τρόπον κάπως προνομιακῶς πρὸς κατηγορίας δικαιουμένων φυσικῶν προσώπων χωρὶς νὰ λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν ἡ γενικωτέρα κοινωνικὴ ἀποστολὴ των, τότε θὰ ἐπήρχετο μία διαστολὴ μεταξὺ ζημιωθέντων ἀμέσως ἐκ τοῦ πολέμου καὶ ζημιωθέντων ἐμμέσως ἐκ τοῦ πολέμου, οἱ ὁποῖοι καὶ αὐτοὶ δικαιοῦνται κατὰ τὴν ἔννοιαν τῆς ἰσοπολιτείας, εἰς τὰ αὐτὰ δικαιώματα μὲ τοὺς πρώτους. Καὶ διὰ νὰ μὴ νομίζετε ὅτι αὐτὴ εἶναι μία θεωρητικὴ τοποθέτησις θὰ σᾶς εἴπω ἕνα παράδειγμα τὸ ὁποῖον ἐζήσαμεν ὅλοι εἰς τὸ διάστημα τοῦ τελευταίου πολέμου. Ἔχομεν τοὺς ζημιωθέντας ἐκ τῶν πολεμικῶν ἐπιχειρήσεων. Ἀλλὰ δὲν εἶναι εὔκολον νὰ ὑποστηριχθῇ ὅτι ἡ ὁλοκληρωτικὴ ἐξανέμισις τοῦ Ἐθνικοῦ νομίσματος δὲν ἔθιξε καὶ κατηγορίας δικαιουμένων οἱ ὁποῖοι ἔπαθον ἐκ τῶν πολεμικῶν γεγονότων, ἴσως ὄχι ἀμέσως, ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐμμέσως. Θὰ ἦτο, λοιπόν, ἄδικον ὁ πτωχὸς καταθέτης τοῦ Ταμιευτηρίου νὰ ἴδῃ τὸ πᾶν ἐξανεμισθὲν ὅ,τι ἦτο ἡ προσπάθειά του ἐπὶ πολλὰ ἔτη, καὶ ἄλλος τις, διότι ἔτυχεν ἐξ ἀμέσων πολεμικῶν γεγονότων νὰ ὑποστῇ μίαν ζημίαν, αὐτὸς νὰ τύχῃ προνομιακῆς μεταχειρίσεως. Δὲν θέλω νὰ εἴπω ὅτι ἡ ἀντιμετώπισις αὐτὴ τοῦ θέματος εἶναι πλήρης στηριζομένη ἐπὶ τῆς ἀντιλήψεως τῆς θεωρητικῆς, ἐὰν θέλετε, ἀντιλήψεως τοῦ πλήρους δικαίου. Ἀλλὰ λέγω πρὸς ὑμᾶς, ὅτι αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπεκράτησεν εἰς τὸ διάστημα τῶν τελευταίων 30 ἐτῶν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐπανερχόμενος ἐπὶ τοῦ ἐρωτήματος τὸ ὁποῖον μοὶ ἐδόθη, δηλῶ πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν ὅτι ὅταν θὰ ἔλθῃ ἐν εὐθέτῳ χρόνῳ ἡ συζήτησις τῆς συνθήκης εἰρήνης, θὰ προσπαθήσω νὰ παραλληλίσω τὸ Γερμανικὸν θέμα, μὲ τὸ Ἰταλικὸν θέμα καὶ ἑπομένως τὴν πρόνοιαν ἡ ὁποία ἐλήφθη διὰ τοὺς ἀπαχθέντας εἰς Ἰταλίαν θὰ λάβω, ποιούμενος τὴν αὐτὴν μεταχείρισιν, καὶ διὰ τοὺς Ἕλληνας, οἱ ὁποῖοι ἀπήχθησαν ὡς ὅμηροι εἰς τὴν Γερμανίαν.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται δεκτὸν τὸ ὡς ἄνω σχέδιον νόμου;

§24ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς Συμφωνίας τῶν Παρισίων τοῦ 1946 «περὶ τῶν Γερμανικῶν ἐπανορθώσεων κ. λ. π.».

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Συζητοῦνται αἱ πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ἀπευθυνόμεναι ἀναφοραὶ καὶ ἐρωτήσεις. Ὁ κ. Α. Δρούλιας ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν Κοινοτικῶν Συμβουλίων Αἰγίου, Νερατζῶν κλπ. Αἰγιαλείας, ζητούντων ἵδρυσιν Πρωτοδικείου ἐν Αἰγίῳ ὡς καὶ ἐπὶ τῆς σχετικῆς ἐπερωτήσεώς του. (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Γ. ΠΛΑΤΗΣ).

§26Α. ΔΡΟΥΛΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ συσχετίσω τὰς ἀναφορὰς τῶν Ὀργανώσεων Αἰγιαλείας αἰτούντων τὴν σύστασιν Πρωτοδικείου ἐν Αἰγίῳ μὲ τὴν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος ἐπερώτησίν μου. Καταθέτω δὲ αἴτησιν ὑπογεγραμμένην ἀπὸ τὸν ἀπαραίτητον ἀριθμὸν βουλευτῶν, ἵνα γενικευθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεώς μου. Κατόπιν τούτου, δύνανται οἱ βουλευταὶ τοῦ Νομοῦ Ἀχαΐας νὰ λάβουν τὸν λόγον καὶ νὰ ἐκφέρουν τὴν γνώμην των ἂν πρέπει ἢ δὲ πρέπει νὰ ἱδρυθῇ Πρωτοδικεῖον ἐν Αἰγίῳ. Κύριε Πρόεδρε, κύριε ὑπουργέ, κύριοι συνάδελφοι, ἀπὸ πολλῶν μηνῶν ὑπέβαλον ἐρώτησιν διὰ τὴν ἵδρυσιν Πρωτοδικείου ἐν Αἰγίῳ. Ὁ τότε ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης κ. Θεοφανόπουλος χωρὶς νὰ ἀσχοληθῇ ἰδιαιτέρως μὲ τὸ θέμα τοῦτο καὶ νὰ ἐξετάσῃ τὴν εἰδικὴν ταύτην περίπτωσιν, μοὶ ἀπηύθυνε μίαν τυπικὴν ἀπάντησιν. Κατόπιν τούτου δὲν συνεζητήθη τὸ θέμα ἐν τῇ Βουλῇ. Διὰ νὰ δώσω συνέχειαν εἰς τὴν ὑπόθεσιν, μετέτρεψα τὴν σχετικὴν ἐρώτησιν εἰς ἐπερώτησιν, ἥτις θὰ ἤθελον νὰ θεωρηθῇ ὡς «σύστασις» πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ὅπως ἐνδιαφερθῇ διὰ τὴν ὑπόθεσιν καὶ μελετήσῃ ταύτην. Ἂν δὲ πεισθῇ ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ ἵδρυσις Πρωτοδικείου ἐν Αἰγίῳ νὰ καταθέσῃ τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον. Ἡ ἵδρυσις Δικαστηρίων εἶναι σύνηθες αἴτημα τῶν Ἐπαρχιῶν. Ἀλλ’ ἡ περίπτωσις τῆς Αἰγιαλείας δὲν εἶναι ἐκ τῶν συνήθων. Ἄς μοῦ συγχωρηθῇ ποὺ τονίζω τοῦτο, ἀλλὰ πράγματι τὸ αἴτημά της, εἶναι τόσον δίκαιον καὶ ὀρθόν, ὅσον ζωτικὸν καὶ ἀναγκαῖον. Ἄλλως δὲν θὰ ἀπησχόλουν τὸ Σῶμα. Παρακαλῶ λοιπόν, ὅπως τύχω, κατὰ τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ δικαίου τούτου αἰτήματος τῆς ἐπαρχίας μου, τῆς ἐπισταμένης προσοχῆς σας καὶ τῆς πολυτίμου συνδρομῆς σας, πρὸς ἐπίτευξιν τοῦ ἐπιδιωκομένου σκοποῦ. Διατηρῶ τὴν βεβαιότητα διὰ τὴν συμπαράστασίν σας, κ. κ. βουλευταί, διὰ τὴν προθυμίαν σας, κ. ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης, καὶ ἰδιαιτέρως διὰ τὸ ἐνδιαφέρον τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὴν ἀποφασιστικότητα τοῦ ὁποίου ἀποβλέπουν οἱ Αἰγιαλεῖς. Ἂν ὅμως παρ’ ἐλπίδα δὲν συμβῇ τοῦτο, ἀσφαλῶς δὲν θὰ σημαίνῃ ὅτι τὸ αἴτημα τῆς ἐπαρχίας Αἰγιαλείας δὲν ἀξίζει νὰ γίνῃ δεκτόν, ἀλλὰ θὰ σημαίνῃ ὅτι ἐγὼ δὲν ἠδυνήθην νὰ μεταδώσω τὸ παράπονον τῶν πατριωτῶν μου καὶ νὰ πείσω περὶ τοῦ ἐπιβεβλημένου τῆς συστάσεως Πρωτοδικείου ἐν Αἰγίῳ. Τὸ Αἴγιον ἀπὸ ἱστορικωτάτων χρόνων εἶναι ἐπίκεντρον μεγάλης καὶ πλουσίας περιφερείας. Εἶναι μία ὡραία πόλις, ἥτις ἀκμάζει καὶ θὰ βαίνῃ ἀκμάζουσα. Ἔχει σοβαρὰν βιομηχανίαν μεγάλην εἰσαγωγικὴν καὶ ἐξαγωγικὴν κίνησιν ἐξ ὀγδοήκοντα χιλιάδων τόννων καὶ ἔχει ἐν γένει ζωὴν σφριγῶσαν. Ἀριθμεῖ πληθυσμὸν 20.000 κατοίκων. Εἶναι Πρωτεύουσα τῆς Ἐπαρχίας Αἰγιαλείας, ἥτις κατοικεῖται ἀπὸ 50.000 ἄτομα. Οἱ κάτοικοι τῆς Ἐπαρχίας συνδέονται ποικιλοτρόπως μὲ τὴν πρωτεύουσάν των τὸ Αἴγιον, ὅπου χάρις εἰς τὴν πυκνὴν συγκοινωνίαν καὶ τὴν μικρὰν ἀπόστασιν πηγαίνουν τακτικῶς διὰ τὰς ἀνάγκας των, δηλαδὴ διὰ τὰς πάσης φύσεως προμηθείας των, διὰ τὰς οἰκονυμικάς, ἐμπορικάς, τραπεζιτικάς, γεωργικάς των ὑποθέσεις διὰ τὴν ἰατρικὴν περίθαλψιν, διὰ τὴν μόρφωσιν τῶν παιδιῶν των, καὶ χάριν ἀναψυχῆς. Ἐν τούτοις, οἱ Αἰγιαλεῖς διὰ νὰ τοῖς ἀπονεμηθῇ ἡ Δικαιοσύνη, εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ μεταβαίνουν οὐχὶ εἰς τὴν ἰδικήν των πρωτεύουσαν, ἡ ὁποία εἶναι τὸ κέντρον τῶν συναλλαγῶν των καὶ τῶν ἀναφυομένων διαφορῶν των, ἀλλ’ εἰς ἄλλας πρωτευούσας ἄλλων ἐπαρχιῶν μὲ τὰς ὁποίας οὐδὲν τὰς συνδέει. Καὶ ἰδοὺ τὶ τοὺς ἔχουν κάμει: Διεχώρισαν τὴν Αἰγιαλείαν σὲ δύο κομμάτια. Τὸ ἕν, — ὡς λέγουν οἱ Αἰγιαλεῖς — τὸ προσέφερον βορὰν εἰς τὸν Μινώταυρον τῶν Καλαβρύτων, τὸ δὲ ἕτερον βορὰν εἰς τὸν Μινώταυρον τῶν Πατρῶν. Ὁσάκις οἱ Αἰγιαλεῖς ἔχουν ὑπόθεσιν Πρωτοδικείου αὐτοὶ μὲν ποὺ κατοικοῦν εἰς τὸ ἀνατολικὸν τμῆμα, ἀνεβαίνουν ἐκ τῆς παραλίας πρὸς τὸ Πρωτοδικεῖον τῶν ὀρεινῶν καὶ χιονοσκεπῶν Καλαβρύτων, ὅπου διαβιοῦν 2.200 κάτοικοι. Ὑποβάλλονται εἰς μεγάλας δαπάνας καὶ εἰς ἀπώλειαν τριῶν–τεσσάρων ἡμερῶν, διότι ἵνα καταλήξουν εἰς Καλάβρυτα πρέπει νὰ ἀλλάξουν διάφορα συγκοινωνιακὰ μέσα. Αὐτοὶ δὲ ποὺ κατοικοῦν εἰς τὴν Δυτικὴν Αἰγιαλείαν ἔχουν τὴν τύχην νὰ ταλαιπωροῦνται ὀλιγώτερον διότι μεταβαίνουν εἰς Πάτρας. Καὶ διερωτῶνται οἱ Αἰγιαλεῖς, διατί; Καὶ τοὺς δίδεται ἀπάντησις, ἐπισήμως μὲν ἡ ἑξῆς: «Τὸ αἴτημά σας εἶναι συμπαθὲς καὶ δίκαιον, ἀλλ’ ἡ σύστασις τοῦ Πρωτοδικείου ἀπαιτεῖ δαπάνην, ἥτις δὲν προβλέπεται εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Μὲ τὴν ὑπάρχουσαν οἰκονομικὴν κατάστασιν δὲν εἶναι δυνατὸν πρὸς τὸ παρὸν νὰ ληφθοῦν μέτρα αὐξήσεως τῶν Δικαστηρίων. Ἄλλωστε, ἔχουν συσταθῆ ἐν Ἑλλάδι πολλὰ δικαστήρια περισσότερα ἀπ’ ὅσα χρειάζονται. Ἔχουν ἱδρυθῆ δικαστήρια καὶ ἐκεῖ ποὺ δὲν χρειάζονται Οὕτω ἐκ τῶν 55 Πρωτοδικείων, τὰ 30 λειτουργοῦν εἰς πόλεις κάτω τῶν 14.000 κατοίκων, τὰ ἡμίση τῶν ὁποίων εἶναι ἐντελῶς ἄγονα». Ἀνεπισήμως δὲ καὶ ἰδιαιτέρως δίδεται εἰς τοὺς Αἰγιαλεῖς ὡς ἀπάντησις ὁ πραγματικὸς λόγος. Καὶ τοὺς λέγουν: «Τῷ ὄντι χρειάζεται Πρωτοδικεῖον εἰς τὸ Αἴγιον, ἀφοῦ τὸ ¼ τῶν ὑποθέσεων τοῦ Πρωτοδικείου Καλαβρύτων εἶναι ὑποθέσεις Αἰγιαλέων. Γνωρίζομεν ὅτι τὸ Πρωτοδικεῖον Αἰγιαλείας ἀπὸ ἀπόψεως δικαστικῆς κινήσεως θὰ περιλαμβάνεται μεταξὺ τῶν πρώτων 20 Πρωτοδικείων τῆς Ἑλλάδος, ἐν ἀντιθέσει μὲ πολλὰ ἅτινα θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον νὰ καταργηθοῦν διότι ζημιώνουν ἀσκόπως τὸ Κράτος. Παραδεχόμεθα ὅτι εἶναι ἀναγκαῖον τοὺς λέγουν, νὰ γίνῃ Πρωτοδικεῖον εἰς τὸ Αἴγιον διότι θὰ ὠφελήσῃ ὄχι μόνον σᾶς, ἀλλὰ καὶ τὴν Ἐθνικὴν Οἰκονομίαν, ἀφοῦ τότε δὲν θὰ ἀπομακρύνεσθε τόσοι πολλοὶ ἐπὶ τοσοῦτον ἐκ τῶν ἀγροτικῶν καὶ ἐπαγγελματικῶν σας ἀσχολιῶν. Ὅμως δέν, ἠμποροῦμεν νὰ σᾶς κάμωμεν Πρωτοδικεῖον ἐν Αἰγίῳ διότι τοῦτο δὲν συμφέρει εἰς τὰς Πάτρας καὶ εἰς τὰ Καλάβρυτα». Δίδεται, δηλαδή, μία ἀπάντησις, ἡ ὁποία δὲν εἶναι κολακευτικὴ διὰ τοὺς Πατρινοὺς καὶ Καλαβρυτινοὺς καὶ ἥτις ἀσφαλῶς δὲν υἱοθετεῖται ἀπὸ τὴν πλειοψηφίαν αὐτῶν, διότι ἀναμφιβόλως τοὺς διακρίνει τοσαύτη ἀνωτερότης, ὥστε νομίζω, ὅτι ἐλάχιστοι θὰ εὑρεθοῦν μεταξὺ αὐτῶν οἵτινες πράγματι θὰ ἀντιταχθοῦν εἰς τὴν πραγματοποίησιν τοῦ αἰτήματος τῶν γειτόνων των, ἀφοῦ τυγχάνει δίκαιον καὶ ἀναγκαῖον. Ὁμολογῶ ὅτι οἱ συνάδελφοι, τῶν γειτονικῶν ἐπαρχιῶν Καλαβρύτων καὶ Πατρῶν εὑρίσκονται εἰς ποιάν τινα δύσκολον θέσιν ἔναντι μικροῦ ἀριθμοῦ συμπατριωτῶν των, οἵτινες ἐκ τῆς ἀδίκου διατηρήσεως τῆς ὑπαγωγῆς τῶν Αἰγιαλέων εἰς τὰ Πρωτοδικεῖα τῆς περιφερείας των ἀποκομίζουν ὀλίγα τινὰ ὀφέλη. Τὸ τοιοῦτον ὅμως δὲν θὰ τοὺς ὡδήγει μέχρι τοῦ σημείου, ὥστε νὰ υἱοθετοῦν τὰς ἀπόψεις τῶν ἐλαχίστων τούτων πατριωτῶν των, καθ’ ἣν στιγμὴν διαπιστώνουν τὴν ἑκατονταπλασίαν ζημίαν ἥτις προσγίγνεται εἰς τοὺς γείτονάς των Αἰγιαλεῖς. Δικαιολογῶ λοιπὸν τὴν σημερινὴν ἀπουσίαν τῶν πλείστων βουλευτῶν τῶν ἐπαρχιῶν Καλαβρύτων καὶ Πατρῶν, καὶ ὅσους ἐκ τούτων δὲν λάβουν τὸν λόγον. Νομίζω ὅτι ἁπλῶς ἀποφεύγουν νὰ λάβουν θέσιν καὶ οὐδόλως ὅτι ἀντιτίθενται οὔτε ὅτι ἀντιδροῦν εἰς τὸ συζητούμενον αἴτημα, διότι ὅλοι εἶναι φιλοδίκαιοι. Δὲν εἶναι δυνατόν νὰ θέλουν ὅπως οἱ Αἰγιαλεῖς ταλαιπωροῦνται καὶ ἐξοδεύωνται ὑπερμέτρως οὕτως ὥστε νὰ ἀναγκάζωνται συχνὰ νὰ ἐγκαταλείπουν ἀνυπεράσπιστα τὰ δίκαιά των καὶ νὰ γίνωνται ἀντικείμενον ἐκμεταλλεύσεως ἀπὸ κακοὺς συγχωριανούς των. Πάντως διὰ νὰ εἶμαι ἐν τάξει ἔναντι τῶν βουλευτῶν τῶν Ἐπαρχιῶν Πατρῶν καὶ Καλαβρύτων ἀπέστειλα πρὸς αὐτοὺς πρὸ 4 ἡμερῶν τὴν κάτωθι ἐπιστολήν: Ἀγαπητὲ συνάδελφε, Τὴν 20ὴν τρέχοντος θὰ συζητηθῇ ἐν τῇ Βουλῇ ἐπερώτησίς μου διὰ τὴν ἵδρυσιν Πρωτοδικείου ἐν Αἰγίῳ. Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς πληροφορήσω περὶ τούτου διότι ἐν τῷ ἐγνωσμένῳ ἐνδιαφέροντί σας ὑπὲρ τῆς Ἐπαρχίας Αἰγιαλείας πιθανῶς νὰ θελήσητε νὰ ὑποστηρίξητε τὸ αἴτημα τοῦτο ἐν τῇ Βουλῇ. Ἄν προσέλθητε θὰ δυνηθῆτε νὰ λάβητε τὸν λόγον αἰτοῦντες εἴτε ὅπως γενικευθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεώς μου εἴτε ὅπως λάβητε τὸν λόγον ἐπί τινος τῶν σχετικῶν ἀναφορῶν. Ὑπάρχει ἤδη σωρεία ἀναφορῶν διαφόρων Κοινοτήτων καὶ Ὀργανώσεων Αἰγιαλείας αἰτουσῶν τὴν ἵδρυσιν Πρωτοδικείου αἵτινες ἔχουν κατατεθῆ ἐν τῇ Βουλῇ πρὸς συζήτησιν. Ἐπίσης καὶ ἄλλαι τοιαῦται ἀναφοραί, αἰτήσεις καὶ ψηφίσματα κατετέθησαν χθὲς καὶ σήμερον. Θὰ κατατεθοῦν δὲ καὶ ἄλλαι αὔριον, ὡς καὶ εἰς τὸ προσεχὲς μέλλον. Θὰ σᾶς δοθῇ συνεπῶς ἐπανειλημμένως ἡ εὐκαιρία νὰ λάβητε τὸν λόγον, ἕνεκεν τῶν πολλῶν σχετικῶν ἀναφορῶν, διὰ νὰ συντελέσητε εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ δικαίου αἰτήματος τῶν κατοίκων τῆς Ἐπαρχίας Αἰγιαλείας.

Μετὰ πλείστης τιμῆς

ΤΑΣΗΣ ΔΡΟΥΛΙΑΣ

Πολλοὶ λόγοι καθιστοῦν ἄμεσον τὴν ἀνάγκην συστάσεως Πρωτοδικείου ἐν Αἰγίῳ. Σεῖς εὐκόλως συνάγετε τούτους ἐκ τῶν ὅσων γενικὰ ἀνέφερα ὅτι συμβαίνουν εἰς τὴν περιοχὴν αὐτήν. Θὰ ἤθελα ὅμως νὰ προσθέσω ἕνα ἰδιαιτέρως σοβαρὸν λόγον διὰ τὸν ὁποῖον ἡ ἐπαρχία Αἰγιαλείας πράγματι δικαιοῦται νὰ ἔχῃ ἀξίωσιν πρὸς ἵδρυσιν Πρωτοδικείου. Ἡ Αἰγιαλεία εἶναι μία πλουσία ἐπαρχία συνεχῶς προαγομένη διὰ τοῦ μόχθου τῶν ἐργατικῶν κατοίκων της οἵτινες πληρώνουν φόρους εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον περισσοτέρους πολλῶν ἄλλων. Ἔχει εἰσόδημα, τοὐλάχιστον 500 ἑκατομμυρίων δραχμῶν ἐτησίως προερχομένων κυρίως ἀπὸ ἐξαγώγιμα προϊόντα. Ἀπὸ τὰ 500 ἢ 600 ἑκατομμύρια τῶν Αἰγιαλέων, τὸ Κράτος ἀπορροφᾷ ὑπὸ μορφὴν ἀμέσων ἢ ἐμμέσων φόρων τὸ 30%. Συνεπῶς, ἡ Αἰγιαλεία προσφέρει εἰς τὸ Κρατικὸν Ταμεῖον πλέον τῶν 150 ἑκατομμυρίων δραχμῶν ἐτησίως. Ἐκ τούτων, θὰ πρέπει νὰ ὑπολογίσωμεν ὅτι εἰς τὴν ἐπαρχίαν Αἰγιαλείας ἀναλογοῦν κρατικαὶ δαπάναι ἐκ 40 ἕως 50 τὸ πολὺ ἑκατομμυρίων διὰ δημοσίους λειτουργούς, δημοσίαν ἀσφάλειαν καὶ ἀναλογίαν στρατιωτικῶν δαπανῶν. Ἀπομένουν ὁπωσδήποτε περισσότερα τῶν 100 ἑκατομμυρίων τὰ ὁποῖα τὸ Κράτος ἀφαιρεῖ ἀπὸ τὸ Αἴγιον, ἵνα θεραπεύσῃ ἀνάγκας ἄλλων ἐπαρχιῶν. Τὸ Αἴγιον ἐκ τῶν 100 ἑκατομμυρίων ἰδικῶν του χρημάτων, δὲν λαμβάνει εἰς Δημόσια Ἔργα παρὰ μόνον περὶ τὸ 1 ἢ 2%. Τονίζω τοῦτο διότι κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ὅτε εἰς ἄλλας ἐπαρχίας πολλὰ ἐδαπανήθησαν εἰς δημόσια ἔργα καὶ ἀνασυγκρότησιν μὲ ἑλληνικὰ καὶ ἀμερικανικὰ κεφάλαια, ἡ Αἰγιαλεία οὐ μόνον δὲν ἔλαβε μερίδιόν τι ἐκ τῶν εἰσερχομένων ἑκατομμυρίων δολλαρίων, ἀλλ’ οὐδὲ ἐκ τῶν ἰδίων της χρημάτων ἔβλεπε σοβαρόν τι ποσὸν ἐπιστρεφόμενον εἰς Ἔργα. Ἡ τοιαύτη ἄνισος μεταχείρισις τῶν Αἰγιαλέων, ἔχει προκαλέσει εἰς αὐτοὺς μεγάλην πικρίαν καὶ ἔχουν καταλήξει εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι οἱ ἰθύνοντες τὸ Κράτος ἔστιν ὅτε δὲν ἀποδίδουν τὸ δίκαιον, ἀδιαφοροῦν διὰ τὴν ἴσην μεταχείρισιν καὶ παραμελοῦν τὰς μικρὰς ἐπαρχίας. Νομίζω ὅτι οἱ πρὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ οὕτω ἔπραττον. Τοῦτ’ αὐτὸ ἔπραξε καὶ ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμός. Παρακαλῶ νὰ μὴ θεωρηθῶ μὲ τὰ ὅσα λέγω ὅτι στρέφομαι κατὰ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως καὶ γενικώτερον κατὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, οὗτινος ἔχω τὴν τιμὴν νὰ εἶμαι μέλος. Παρακαλῶ ἂς θεωρηθῇ ὅτι κάμνω αὐτοκριτικήν. Παραδέχομαι ὅτι κατὰ τὰ τρία τελευταῖα ἔτη καθ’ ἃ εἶμαι βουλευτής, μολονότι οὐδέποτε ἔπαυσα καταβάλλων προσπαθείας, δὲν κατώρθωσα νὰ περιορίσω τὴν ἀδικίαν ἥτις προσγίγνεται εἰς τὴν Αἰγιαλείαν, ἡ ὁποία ὡς ἀνέφερα, ἐνῷ δίδει δὲν παίρνει. Δὲν ἐπιδιώκω νὰ ἀποσείσω τὴν εὐθύνην ἀπ’ ἐμὲ καὶ νὰ τὴν μεταβιβάσω εἰς τοὺς ὤμους ἄλλων, εἰς τοὺς κυβερνῶντας κατὰ τὴν τελευταίαν τριετίαν. Τὸ τοιοῦτον ἐπὶ ματαίῳ θὰ ἠγωνιζόμην νὰ ἐπιτύχω. Ἀφοῦ ἀνήκω εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Συναγερμόν, διατελῶ συνυπεύθυνος ἔναντι τῶν ψηφοφόρων μου. Κατόπιν τῶν ὅσων εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἐκθέσω ἐνώπιον Ὑμῶν, εὐελπιστῶ ὅτι κατέστησα φανερὸν πὼς συντρέχουν ὅλαι αἱ προϋποθέσεις, αἵτινες καθιστοῦν ἄμεσον τὴν ὑποχρέωσιν τοῦ Κράτους, ὅπως συστήσῃ Πρωτοδικεῖον ἐν Αἰγίῳ. Παράτασις τῆς ἐκκρεμότητος θὰ σημαίνῃ ἔλλειψιν καλῆς θελήσεως διότι πράγματι οὐδεὶς ἰσχυρισμὸς περὶ τοῦ ἀντιθέτου εὐσταθεῖ. Τὸ μόνον ποὺ θὰ ἠδύνατο νὰ ἀντιταχθῇ εἶναι ὅτι ἡ ἵδρυσις τοῦ Πρωτοδικείου συνεπάγεται ἔξοδα. Ἓν σύνηθες Πρωτοδικεῖον μὲ 3 ἕως 4 Δικαστάς, μὲ ἕνα Εἰσαγγελέα, ἕνα Γραμματέα, ἕνα Γραφέα, δύο καθαριστρίας καὶ μὲ ἔξοδα ἐγκαταστάσεως, ἀπαιτεῖ δαπάνας 600 χιλιάδων δραχμῶν ἐτησίως. Ἀλλ’ ἡ ἵδρυσις Πρωτοδικείου ἐν Αἰγίῳ θὰ ἐπιφέρῃ αὐτομάτως περιορισμὸν τῶν ἐργασιῶν τοῦ Πρωτοδικείου Πατρῶν καὶ συνεπῶς μείωσιν τῶν ἐξόδων λειτουργίας αὐτοῦ. Θὰ ἐπιφέρῃ περιορισμὸν ἀριθμοῦ τινος τῶν Δικαστῶν του οἵτινες θὰ μετατεθῶσιν εἰς Αἴγιον. Θὰ ἐπιφέρῃ ἐπίσης ὠφέλειαν εἰς τὸ Κράτος ἀπὸ τὴν μὴ πληρωμὴν τῶν ὁδοιπορικῶν ἐξόδων εἰς τοὺς ἐξ Αἰγιαλείας ἐρχομένους μηνυτὰς καὶ μάρτυρας. Κατὰ συνέπειαν ἡ πραγματικὴ ἐπιβάρυνσις τοῦ Κράτους χάριν τοῦ Αἰγίου θὰ εἶναι κατὰ πολὺ ὀλιγωτέρα τοῦ ½ ἑκατομμυρίου. Ἀλλὰ καὶ τόση ἂν ἦτο καὶ ἀκόμη μεγαλυτέρα ἐπιβάλλεται ἡ σύστασις Πρωτοδικείου ἐκεῖ διότι τοῦτο εἶναι ὀρθὸν νὰ γίνῃ. Καὶ προσθέτω, δοθέντος ὅτι ἡ Αἰγιαλεία προσφέρει εἰς τὸ Κρατικὸν Ταμεῖον 100 ἑκατομμύρια διὰ νὰ τὰ χρησιμοποιῇ εἰς ἄλλας Ἐπαρχίας, ποῖος θὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι δὲν δικαιοῦται νὰ ζητήσῃ τὴν δαπάνην ἔστω καὶ ἡμίσεος ἑκατομμυρίου διὰ τὴν κάλυψιν τῶν ἐξόδων λειτουργίας τοῦ Πρωτοδικείου των; Διὰ τοῦτο οἱ 50.000 κάτοικοι τῆς Ἐπαρχίας Αἰγιαλείας ὅλοι μηδενὸς ἐξαιρουμένου, ὑψώνουν τὴν φωνὴν των διὰ πολλοστὴν φορὰν καὶ ζητοῦν νὰ πραγματοποιηθῇ τὸ αἴτημά των. 50.000 ἄτομα διὰ πολλῶν ἀναφορῶν των, ἀπευθύνουν παράκλησιν πρὸς τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν ὁποίαν μετέχουν δύο ἐπίλεκτα μέλη τοῦ Νομοῦ μας, ἵνα ἐπὶ τέλους ἐπανορθωθῇ μία ἀδικία, ἥτις τοὺς ταλαιπωρεῖ ἐπὶ τόσα ἔτη. Βασίζονται εἰς τὴν ἐγνωσμένην εὐθυκρισίαν καὶ τὸ φιλοδίκαιον τοῦ ἐκ τῆς γείτονος Ἐπαρχίας Κορινθίας, ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, κ. Ἀδαμοπούλου, ὡς καὶ εἰς τὸ πρακτικὸν πνεῦμα τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Παρακαλοῦν ὅλους τοὺς βουλευτὰς ὅπως τοὺς συνδράμουν, ἂν πεισθοῦν ὅτι τὸ αἴτημά των εἶναι ὀρθόν. Ἀναμένουν ἀπὸ τὰς γείτονας Ἐπαρχίας τῶν Πατρῶν καὶ Καλαβρύτων, ὄχι μόνον νὰ μὴ ἀντιδράσουν ἀλλὰ καὶ ἐνεργῶς νὰ συμπαρασταθοῦν. Περαίνων θὰ ἤθελα νὰ ὑποβάλω τὴν παράκλησιν εἰς τὸν φίλον κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, νὰ μὴ δώσῃ τώρα ἀπάντησιν, ἀλλὰ νὰ μελετήσῃ τὸ θέμα καὶ ἀφοῦ συμβουλευθῇ ἕνα ἕκαστον τῶν κ.κ. βουλευτῶν τοῦ Νομοῦ Ἀχαΐας νὰ μᾶς ἀπαντήσῃ ἐν καιρῷ. Θὰ ἤθελα ἐπίσης νὰ προσθέσω ὅτι δὲν θὰ ἐθεωρεῖτο ἀπὸ τοὺς Αἰγιαλεῖς ἀπόδοσις δικαιοσύνης, μία μέση λύσις, δηλαδὴ ἡ σύστασις Μονίμου Μονομελοῦς Πρωτοδικείου ἐν Αἰγίῳ, ὡς πρώτου σταθμοῦ διὰ τὴν μελλοντικὴν ἵδρυσιν τοῦ συνήθους πλήρους Πρωτοδικείου. Ζητῶ συγνώμην ὅτι ἐπεξετάθην τόσον πολύ, καὶ εὐχαριστῶ διὰ τὴν προσοχήν σας.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Η. Ἀναστασόπουλος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ὁμοίας ἀναφορᾶς.

§28Η. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἑνώσω καὶ ἐγὼ τὴν φωνήν μου μετὰ τοῦ προλαλήσαντος συναδέλφου, κ. ὑπουργέ. Διότι πράγματι ἐπικρατεῖ μία ἰδιότυπος κατάστασις ἀπὸ ἀπόψεως δικαστηριακῆς ἐξυπηρετήσεως. Τὸ ἀνατολικὸν τμῆμα τῆς Αἰγιαλείας, τὸ ὁποῖον γειτνιάζει μὲ τὴν ἰδικήν σας περιφέρειαν, ὑπάγεται εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ Πρωτοδικείου Καλαβρύτων. Λοιπόν, οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, τῆς ἀνατολικῆς Αἰγιαλείας προκειμένου νὰ μεταβοῦν εἰς τὰ Καλάβρυτα, πρέπει νὰ μεταβοῦν ἀπὸ τὴν προηγουμένην εἰς τὸ Διακοφτόν, νὰ διανυκτερεύσουν, διὰ νὰ μεταβοῦν τὴν ἑπομένην εἰς τὰ Καλάβρυτα, ὅπου θὰ γίνῃ ἡ δίκη. Δηλαδή, εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ ἀπουσιάσουν ἀπὸ τὴν κατοικίαν των τρεῖς ὁλοκλήρους ἡμέρας. Ἡ ὑπόλοιπος περιφέρεια δὲν ἠξεύρω πῶς, ὑπήχθη δικαστικῶς εἰς τὴν περιφέρειαν Πρωτοδικείου Πατρῶν. Καὶ ὅσοι μὲν κατοικοῦν εἰς τὰ παράλια ἐξυπηρετοῦνται, διότι εἶναι εὔκολον νὰ μεταβοῦν εἰς τὰς Πάτρας. Αἱ ὀρειναί ὅμως περιοχαὶ ὑφίστανται τὴν αὐτὴν ταλαιπωρίαν διότι εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ κατεβοῦν ἀπὸ τὴν παραμονὴν εἰς τὸ Αἴγιον διὰ νὰ πᾶνε εἰς τὰς Πάτρας καὶ μετὰ τὴν διεξαγωγὴν τῆς δίκης ν’ ἀκολουθήσουν τὴν αὐτὴν ὁδόν. Νομίζω, ὅτι ἡ κατάστασις αὐτὴ εἶναι ἐντελῶς ἀπαράδεκτος. Πρέπει νά ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας ὅτι κατὰ τὴν ἐπίσημον στατιστικὴν τὴν ὁποίαν ἔχω ὡς δικηγόρος τοῦ Πρωτοδικείου Πατρῶν, κατὰ τὴν τελευταίαν τριετίαν τὸ ⅓ τῶν ὑπὸ τοῦ Πρωτοδικείου Πατρῶν ἐκδικασθεισῶν ὑποθέσεων, ἀφαιρουμένης τῆς περιφερείας Καλαβρύτων, προέρχονται ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν Αἰγιαλείας. Τὸ Πρωτοδικεῖον Πατρῶν ἐκδίδει ἐτησίως 550 ἀποφάσεις Προεδρικῆς διαδικασίας, προερχομένας ἀπὸ τὴν Ἐπαρχίαν Αἰγιαλείας, καὶ 650 ἀποφάσεις Ποινικοῦ χαρακτῆρος, αἱ ὁποῖαι προέρχονται ἐπίσης ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν Αἰγιαλείας. Δηλαδὴ μόνον μὲ τοὺς ἀριθμοὺς αὐτοὺς θὰ ἠδύνατο τὸ Πρωτοδικεῖον Αἰγίου, νὰ καθέξῃ καὶ τὴν πρώτην θέσιν μεταξὺ ὅλων τῶν Πρωτοδικείων τοῦ Κράτους, ἀνεξαρτήτως τοῦ ὅτι ἠδύνατο νὰ αὐξηθοῦν αἱ ὑποθέσεις διότι σήμερον οἱ διάδικοι ἀποφεύγουν τὰς ταλαιπωρίας τὰς ὁποίας ὑφίστανται διὰ νὰ μεταβῶσιν εἰς τὰς Πάτρας. Ἡ πόλις τοῦ Αἰγίου, κύριε ὑπουργέ, ἠμπορεῖ κάλλιστα νὰ δεχθῇ ἀνέτως καὶ τὸ Δικαστήριον καὶ τοὺς δικαστάς, καὶ τοὺς δικαστικοὺς ὑπαλλήλους καὶ τὰς φυλακάς. Εἶναι μία πόλις εὐημεροῦσα καὶ ἔχει τὴν διάθεσιν νὰ προσφέρῃ εἰς τὸ Δημόσιον καὶ τὸ οἴκημα τοῦ Δικαστηρίου. Οἱ δὲ τοποθετηθησόμενοι ἐκεῖ δικασταὶ καὶ δικαστικοὶ ὑπάλληλοι ἀνέτως θὰ ἐγκατασταθοῦν. Νομίζω, κ. ὑπουργέ, ὅτι σεῖς ἰδιαιτέρως, ὁ ὁποῖος διακρίνεσθε διὰ τὰ αἰσθήματά σας, καὶ εἶσθε γείτων καί γνωρίζετε τὰ βάσανα τῆς ἐπαρχίας Αἰγιαλείας, θὰ λάβετε μίαν ὀρθὴν ἀπόφασιν καί θὰ ἀποδώσητε εἰς τὴν ἐπαρχίαν Αἰγιαλείας τὴν δικαιοσύνην.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Λατζούνης ἔχει τὸν λόγον.

§30Δ. ΛΑΝΤΖΟΥΝΗΣ. Ἐφ’ ὅσον ἐξ ἐπισήμων πράξεων καὶ ἐκθέσεων τοῦ Δικαστικοῦ Συμβουλίου προκύπτει ὅτι ἐκ τῆς Ἐπαρχίας Αἰγιαλείας ὑπάρχει ἱκανὸς ἀριθμὸς ὑποθέσεων ποὺ νὰ ἐπιβάλουν τὴν σύστασιν Πρωτοδικείου συμφωνῶ καὶ συνηγορῶ πρὸς τὴν ἀναφορὰν τῶν κατοίκων τοῦ Αἰγίου.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης ἔχει τὸν λόγον.

§32Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Κύριοι συνάδελφοι, ἔτυχε πρὸ ἡμερῶν νὰ ὁμιλήσω σχετικῶς μὲ τὴν ὀργάνωσιν τῶν Δικαστηρίων τοῦ Κράτους, ἐξ ἀφορμῆς μιᾶς ἐπερωτήσεως συναδέλφου ἐκ Πειραιῶς καὶ σχετικῶς πρὸς τὸ Ἐφετεῖον Ναυπλίου. Πρῶτα–πρῶτα πρέπει νὰ ἐπαναλάβω ὅτι ἡ σύστασις εἴτε Πρωτοδικείου, εἴτε Ἐφετείου, ἀπαιτεῖ νόμον. Συνεπῶς τόσον τὴν ἐρώτησιν, ὅσον καὶ τὴν ἐπερώτησιν τοῦ ἀγαπητοῦ συναδέλφου, κ. Δρούλια, τὴν ἐκλαμβάνω ὡς σύστασιν, παρὰ ὡς ἐπερώτησιν. Ἀναμφισβητήτως εἶναι συμπαθὲς τὸ αἴτημα τῆς περιφερείας Αἰγιαλείας καὶ πιὸ συμπαθέστερον μάλιστα πρὸς ἐμέ, ἴσως δὲ ἀπὸ αὐτῆς τῆς πλευρᾶς ἀποτελεῖ καὶ ἕνα κώλυμα δι’ ἐμέ, διὰ τὴν ἄσκησιν τῶν καθηκόντων μου, διὰ τὴν κρίσιν μου ἐπὶ τοῦ θέματος, λόγῳ τῆς γειτνιάσεως τὴν ὁποίαν ἔχω μὲ τὸ Αἴγιον καὶ λόγῳ τῆς συμπαθείας, τῆς ἰδιαιτέρας, τὴν ὁποίαν αἰσθάνομαι διὰ τὴν περιφέρειαν αὐτήν. Ἀλλά, τὸ ὅλον θέμα τῆς ὀργανώσεως τῶν Δικαστηρίων, ἰδίᾳ τῶν Πρωτοδικείων, συνάπτεται μὲ τὸ ὅλον σχέδιον τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας, τὸ ὁποῖον εἶναι ὑπὸ κατάρτισιν καὶ τοῦ ὁποίου ἡ περάτωσις εἶναι προσεχής. Πρέπει νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἡ πρωτοβάθμιος Ἐπιτροπὴ ἔχει περατώσει ὅλην τὴν Πολιτικὴν Δικονομίαν μέχρι τοῦ μέρους περὶ ἐκτελέσεως, ἡ δὲ ἀναθεωρητικὴ Ἐπιτροπή, εἶναι εἰς τὸ κεφάλαιον τῶν ἐνδίκων μέσων. Συνάπτεται λοιπὸν μὲ τὸ ὅλον θέμα τῆς Πολ. Δικονομίας, τὸ σχέδιον τῆς ὁποίας προβλέπει τὴν ἵδρυσιν μονομελῶν Δικαστηρίων. Τὰ μονομελῆ δικαστήρια ἀναμφισβητήτως θὰ δυνηθοῦν νὰ ἐξυπηρετήσουν τὰ ἀστικὰ κέντρα τῶν ὁποίων ἡ περιφέρεια εἶναι ἀγροτική. Ἐν ὄψει, λοιπόν, τοῦ νέου σχεδίου τῆς Πολ. Δικονομίας θὰ γίνῃ ἀναδιάρθρωσις τῶν Δικαστηρίων τοῦ Κράτους, διότι ἀπὸ τὴν ἄλλην πλευρὰν πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι ὑπάρχουν καὶ πολλὰ Πρωτοδικεῖα εἰς τὴν Ἑλλάδα, εἶναι 50–52 τὸν ἀριθμόν, ἡ διατήρησις τῶν ὁποίων, τόσον ἀπὸ ἀπόψεως Δικαστικοῦ Μεγάρου, ὅσον καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἐμψύχου ὑλικοῦ προσκρούει σημαντικῶς. Ἔχομεν 100 περίπου κενὰ λόγῳ ἐλλείψεως δικαστῶν. Δὲν δύναμαι λοιπόν, νὰ δώσω κατηγορηματικὴν διαβεβαίωσιν οὔτε καὶ ἀρνητικὴν ἀπάντησιν, παρὰ μόνον νὰ ὑποσχεθῶ εἰς τοὺς κυρίους συναδέλφους, ὅτι μετὰ συμπαθείας, ἂν συμπίπτῃ νὰ εἶμαι ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὅταν θὰ τεθῇ εἰς ἐφαρμογὴν ἡ νέα ἀναδιάρθρωσις τῆς Πολιτικῆς Δικαιοσύνης τῆς χώρας θὰ τὸ ἐξετάσω μετὰ πάσης συμπαθείας τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν ἐπαρχίαν Αἰγιαλείας καὶ δὴ τὴν πρωτεύουσαν αὐτῆς τὸ Αἴγιον. (Χειροκροτήματα).

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζορμπᾶς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς Πανελληνίου Ὁμοσπονδίας Συνταξιούχων ΤΕ-ΒΕ αἰτουμένης χαρακτηρισμὸν τῶν μελῶν της ὡς μισθοσυντηρήτων καὶ ὑπαγωγὴν αὐτῶν εἰς τὰς προστατευτικὰς διατάξεις περὶ ἐνοικιοστασίου.

§34Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι γνωστόν, ὅτι οἱ ἐπαγγελματοβιοτέχναι ἀναλίσκονται εἰς ὅλον τὸν βίον εἰς ἀγῶνας σκληροὺς καὶ εἰς τὸ τέλος τίποτε δὲν κατορθώνουν. Ὅταν δὲ γίνουν ὑπερήλικες καὶ αὐτοὶ καὶ τὰ καταστήματά των διαλύονται ἀμφότερα καὶ παραμένουν σχεδὸν εἰς τὸν δρόμον. Μοῦ ἐδόθη ἡ εὐκαιρία νὰ παρακολουθήσω ἐπανειλημμένως συγκεντρώσεις συνταξιούχων τοῦ Τ.Ε.Β.Ε. Ἐκεῖ εἶδον πράγματι τὴν ἀπόγνωσιν ζωγραφισμένην εἰς τοὺς πτωχοὺς αὐτοὺς ἀνθρώπους. Χῆραι, ὀρφανά, ἀπόμαχοι τοῦ ἐπαγγέλματος συντηροῦνται μὲ τὰ ἐλάχιστα ψιχία, τὰ ὁποῖα τοὺς δίδει ὁ ἀσφαλιστικός των ὀργανισμὸς καὶ πέραν αὐτῶν δὲν ἔχουν καμμίαν πρόοδον. Εἰς τὰ ἐπανειλημμένα συνέδρια τῶν συνταξιούχων τοῦ ΤΕΒΕ, τὰ ὁποῖα συνῆλθον ἐσχάτως διετυπώθη ὁμοθύμως τὸ αἴτημα νὰ χαρακτηρισθοῦν καὶ αὐτοὶ οἱ συνταξιοῦχοι ὡς μισθοσυντήρητοι καὶ νὰ ὑπαχθοῦν εἰς τὰς εὐεργετικὰς διατάξεις περὶ ἐνοικιοστασίου διὰ τὰς κατοικίας των ὄχι διὰ τὰ καταστήματα, τὰ ὁποῖα δὲν ὑπάρχουν. Τὸ αἴτημα εἶναι λογικὸν καὶ δίκαιον. Ἀφορᾷ δὲ πτωχούς, πτωχοτάτους ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται ἐν ἀπαθλιώσει. Συνηγορῶ ὑπὲρ τοῦ αἰτήματος καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν, παρακαλῶ τὸν κύριον ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, νὰ προσέξῃ τὴν τάξιν τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν τῶν ἀπηθλιωμένων, τῶν πτωχῶν, ἀλλὰ τῶν ἰσχυρῶν ἀπὸ ἀπόψεως ἤθους καὶ φρονήματος καὶ νὰ τοὺς συμπαρασταθῇ. Ἀξίζει, εἰς τοὺς ἀπομάχους τῆς σκληρᾶς δουλειᾶς, τοὺς ἐπαγγελματοβιοτέχνας καὶ εἰς τὰς χήρας τὰ ὀρφανά των, κάποια στοργὴ τοῦ Κράτους, διότι τὴν δικαιοῦνται. Παρακαλῶ, κ. ὑπουργέ, νὰ προσέξητε τὸ αἴτημα καὶ νὰ προσπαθήσετε νὰ τὸ ἱκανοποιήσετε.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Τζατζάνης, ἔχει τὸν λόγον.

§36Γ. ΤΖΑΤΖΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ θέλω νὰ πιστεύω ὅτι μᾶλλον ἀπὸ παράλειψιν δὲν συμπεριελήφθησαν αἱ τάξεις αὐταὶ εἰς τὰς εὐεργετικὰς διατάξεις τοῦ ἐνοικιοστασίου. Νομίζω ὅτι δὲν χωρεῖ ἀντίρρησις ὅτι θὰ πρέπει καὶ ἡ ἐλαχίστη αὐτή, ἄλλωστε, τάξις τῶν συνταξιούχων τοῦ ΤΕΒΕ, νὰ συμπεριληφθῇ εἰς ἐκείνας τὰς εὐεργετικὰς διατάξεις ποὺ συμπεριλαμβάνονται ὅλοι οἱ μισθοσυντήρητοι καὶ συνταξιοῦχοι. Καὶ ἐπειδὴ πιστεύω ὅτι μᾶλλον εἰς παράλειψιν ὠφείλετο τοῦτο, δι’ αὐτὸ νομίζω ὅτι ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν θὰ ἀκούσωμεν, ὅτι τὴν παράλειψιν αὐτὴν καὶ τὸ σφάλμα αὐτὸ θὰ τὸ ἐπανορθώσῃ.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Κοθρῆς, ἔχει τὸν λόγον.

§38Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἔχει τὸν λόγον.

§40Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Κύριοι συνάδελφοι, τὸ θέμα εἶναι νομοθετικόν, διότι πᾶσα τροποποίησις τοῦ ἐνοικιοστασίου ἀπαιτεῖ νόμον. Δυστυχῶς ἀπόψε εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀπαντῶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον εἰς ὅλας τὰς ἐρωτήσεις. Ἡ τροποποίησις, λέγω, τοῦ ἐνοικιοστασίου ἀπαιτεῖ νόμον. Δὲν εἶναι δυνατὸν οὔτε διὰ Διατάγματος νὰ γίνῃ, διότι δὲν ὑπάρχει ἐξουσιοδότησις πρὸς τροποποίησιν. Ἀλλά, ἀνεξαρτήτως αὐτοῦ, παρ’ ὅλον ὅτι ἡ τάξις τῶν συνταξιούχων τοῦ ΤΕΒΕ, εἶναι ἀναμφισβητήτως συμπαθὴς ὅπως ὅλαι αἱ τάξεις τῶν συνταξιούχων, ἐφ’ ὅσον εἶναι πραγματικοὶ συνταξιοῦχοι, δηλαδὴ εἶναι ἀπόμαχοι τῆς ἐνεργητικῆς ζωῆς, διότι βέβαια ὑπάρχουν καὶ συνταξιοῦχοι οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι ἀπόμαχοι τῆς ἐνεργητικῆς ζωῆς, πρέπει νὰ λάβουν ὑπ’ ὄψιν των οἱ κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἀπὸ μακροῦ χρόνου, ἀπὸ τοῦ προτελευταίου ἐνοικιοστασίου αὐτοὶ ἔπαυσαν νὰ θεωροῦνται μισθοσυντήρητοι. Παρ’ ὅλον ὅτι εἶναι συμπαθὴς ἡ τάξις αὐτή, ἐρωτῶ εἶναι δυνατὸν παλινδρομοῦντες νὰ δώσωμεν διὰ μιᾶς διατάξεως μείζονα ἐνοικιοστασιακὴν προστασίαν; Νομίζω ὅτι αὐτὸ δὲν εἶναι ἐπιτρεπτόν. Αὐτὸ τὸ ἐνοικιοστάσιον κάποτε θὰ λήξῃ καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποτρέψωμεν τὴν λῆξιν διὰ τοιούτων διατάξεων.

§41Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κάποτε θὰ λήξῃ, κ. ὑπουργέ. Δὲν πρόκειται νὰ παλινδρομήσωμεν, ἀλλὰ νὰ δώσωμεν τὴν προστασίαν τὴν παρεχομένην εἰς τοὺς μισθοσυντηρήτους καὶ εἰς τοὺς συνταξιούχους. Παρακαλῶ νὰ ἐξετάσητε τὸ θέμα μετὰ μεγαλυτέρας προσοχῆς. Καὶ ἐὰν χρειάζεται νὰ παλινδρομήσωμεν, νὰ παλινδρομήσωμεν προκειμένου νὰ ὑποστηρίξωμεν πτωχοὺς ἀνθρώπους.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ ἀναφοραὶ καὶ ἐρωτήσεις αἱ ἀπευθυνόμεναι πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν Δικαιοσύνης, ἐξηντλήθησαν. Παρελθούσης τῆς ὥρας ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτή-

σεων, εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΕΠΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

§43Γ. ΤΖΑΤΖΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρὸ 20 καὶ πλέον ἡμερῶν ἐζήτησα ἀπὸ τὸ Προεδρεῖον νὰ μοῦ δοθῇ ὁ λόγος πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως διὰ τὰ γεγονότα τῆς Κωνσταντινουπόλεως καὶ Σμύρνης καὶ μοῦ ἠρνήθητε. Ἤλθεν ἡ σειρὰ συζητήσεως ἐρωτήσεώς μου σχετικῆς καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως ἐδήλωσεν ὅτι ἔπρεπε νὰ εἶναι παρὼν καὶ ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ἀναβληθεῖσα ὡρίσθη τακτὴ ἡμέρα ἡ προπερασμένη Παρασκευὴ διὰ νὰ συζητηθῇ. Δυστυχῶς ἐμεσολάβησε συμφωνία Προεδρείου καὶ Ἀντιπολιτεύσεως καὶ συνεχίσθη ἐκείνην τὴν ἑσπέραν νομοθετικὴ ἐργασία. Τὴν περασμένην Τρίτην ἀπουσίαζεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ἦτο φυσικὸν νὰ συνεζητεῖτο τὴν πρώτην ἡμέραν Κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου ἡ ἐπερώτησίς μου. Ἀπορῶ πῶς σήμερον δὲν συζητεῖται. Ἐκφράζω τὴν λύπην μου καὶ τὴν διαμαρτυρίαν μου, διότι ἡ Κυβέρνησις δὲν στέργει εἰς τὴν συζήτησιν πολλῷ μᾶλλον ὅταν ἡ Τουρκικὴ Ἐθνοσυνέλευσις ἀπησχολήθη δὶς ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος, ἐνῷ ἡ Ἑλληνικὴ Βουλὴ οὐδὲ ἅπαξ.

§44Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Μητσοτάκης, ἔχει τὸν λόγον.

§46Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ὁ κ. Τζατζάνης, ἤγειρεν ἕνα σοβαρὸν θέμα.......

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχει ἀνάγκην συνηγόρου ὁ κ. Τζατζάνης.

§48Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Εἶναι ζήτημα Κανονισμοῦ. Ὁ κ. Τζατζάνης εἶχεν ὑποβάλει μίαν ἐπερώτησιν διὰ ἕνα σοβαρὸν Ἐθνικὸν θέμα. Ἡ Κυβέρνησις ἀποφεύγει τὴν συζήτησιν ἀναβάλλουσα συνεχῶς. Ἀλλ’ ἐὰν δὲν θέλῃ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ σοβαρωτάτου αὐτοῦ θέματος θὰ ἔπρεπε νὰ τὸ εἴπῃ καθαρὰ καὶ ὄχι νὰ ἐμπαίζῃ τὴν Βουλὴν καὶ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο συμφωνία μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις.

§50Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἔπρεπε νὰ εἶναι παρὼν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν διὰ νὰ συζητηθῇ ἡ ἐπερώτησις.

§51Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Εἶχε συμφωνηθῆ, κ. Πρόεδρε, ὅτι θὰ συνεζητεῖτο καὶ θὰ ἐγενικεύετο ἡ συζήτησίς της, ὥστε νὰ λάβωμεν τὸν λόγον ὅλοι.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ἀλλὰ κατόπιν συμφωνίας Κυβερνήσεως καὶ Ἀντιπολιτεύσεως ἀνεβλήθη......

§53Γ. ΤΖΑΤΖΑΝΗΣ. Παρερμηνεύσατε τὸν λόγον. Ἡ συμφωνία δὲν ἀφοροῦσε τὴν ἐπερώτησίν μου, ἀφοροῦσε τὴν συζήτησιν κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς Τρίτης τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου διὰ νὰ ψηφισθῇ. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι, ἀντεγκλίσεις).

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Μόδης, ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς του ἀπευθυνομένης πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς ἐργασίας σχετικῶς μὲ τοὺς λόγους τῆς μὴ καταθέσεως τοῦ αἰτηθέντος πίνακος τῶν γενομένων διορισμῶν ὑπὸ τοῦ προκατόχου του.

§55Γ. ΜΟΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, πρὸ δύο μηνῶν ἐζήτησα ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς ἐργασίας τὴν κατάθεσιν πίνακος ἐμφαίνοντος τοὺς διορισθέντας ὑπὸ τοῦ προκατόχου του κατὰ τὸ τελευταῖον χρονικὸν διάστημα, εἰς τὰ ἱδρύματα καὶ τοὺς ὀργανισμοὺς τοῦ Ὑπουργείου Ἐργασίας. Δυστυχῶς ὁ κ. ὑπουργὸς δὲν ἀπήντησε, θὰ ἦτο ἴσως πολὺ ἀπησχολημένος. Νομίζω ὅμως ὅτι τὸ θέμα θὰ ἦτο ἄξιον νὰ ἀπασχολήσῃ καὶ τὸν κ. ὑπουργὸν καὶ ἡμᾶς ὅλους, διότι συμβαίνει τὸ ἑξῆς περίεργον: Ἐνῷ ἀπηγορεύοντο οἱ διορισμοὶ εἰς τὰς δημοσίας καὶ Τραπεζιτικὰς ὑπηρεσίας, ὁ προκάτοχος ὑπουργὸς Ἐργασίας κατώρθωσε νὰ διορίσῃ διὰ λόγους φιλανθρωπίας προφανῶς ἑκατοντάδας πολλάς. Οὕτω, ἐὰν αἱ πληροφορίαι μου εἶναι ἀκριβεῖς τὸ σωτήριον ἔτος 1955 διώρισε 427 εἰς τὸ Ι.Κ.Α.

§56Σ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐργασίας). Περισσοτέρους.

§57Γ. ΜΟΔΗΣ. 700 ἄλλοι ἐμονιμοποιήθησαν. Οἱ διορισμοὶ αὐτοὶ ἐνῷ ἔπρεπε, λόγου χάριν, νὰ γίνουν ἐντὸς τετραετίας, ἔγιναν ἐντὸς τεσσάρων ἡμερῶν. Διωρίσθησαν εἰς τὴν ὀργάνωσιν ἀπασχολήσεως καὶ ἀνεργίας 250. Τὸ ἐνδιαφέρον ἦτο τόσον ρηξικέλευθον ὥστε εἰς ἕνα ταμεῖον τοῦ Πειραιῶς, εἰς τὸ ταμεῖον ἀσφαλίσεως λιμενεργατῶν, διωρίσθησαν 7 ἐπὶ πλέον ἰατροὶ ἄνεργοι ἐντελῶς. Ἀνεξερεύνητος εἶναι ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑπὸ διαφόρους μορφὰς διορισθέντων εἰς τὰ διάφορα ταμεῖα ἀσφαλίσεως. Κατὰ τὰς πληροφορίας μου οὗτοι ὑπερβαίνουν τοὺς 500. Τὸ ζήτημα δὲν εἶναι μόνον ὁ ἀριθμὸς ἀλλά, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐνῷ ἀπαγορεύει διὰ τῆς δεξιᾶς χειρὸς διορισμοὺς εἴτε δημοσίων ὑπαλλήλων, εἴτε Τραπεζιτικῶν, παραλλήλως δίδει τὴν εὐχέρειαν εἰς ἕνα ὑπουργὸν νὰ γίνωνται διορισμοὶ κατὰ ἑκατοντάδας. Καὶ γεννᾶται τὸ ἐρώτημα πῶς δὲν προβάλλεται οὐδαμόθεν καμμία ἀντίρρησις. Θεωρῶ ἐγὼ τοὐλάχιστον, ὅτι εἶναι πλημ☐ μελέτης ἀρχῆθεν ἡ ὀργάνωσις τῶν Ταμείων. Πῶς δὲν προεβλέφθη νὰ ληφθοῦν μερικὰ μέτρα ἀνασχετικὰ τῆς ὁρμῆς διαφόρων ὑπουργῶν; Ἐρωτᾶται λοιπὸν κατὰ ποίαν λογικὴν εἶναι ἐπιτετραμμένον αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, νὰ μὴ ἐπιτρέπωμεν εἰς ἑαυτοὺς κάθε διορισμὸν καὶ νὰ ἐπιτρέπωμεν εἰς ἕνα ὑπουργὸν νὰ διορίζῃ τόσον μεγάλον ἀριθμὸν ὑπαλλήλων.

§58ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Σεῖς ἐντὸς 2 ἐτῶν διωρίσατε 10.000.

§59Γ. ΜΟΔΗΣ. Καὶ ἀπορῶ πῶς δὲν προβάλλουν ἀντίστασιν οἱ ἐπὶ κεφαλῆς, οἱ ἐκπρόσωποι δηλαδὴ τῶν διαφόρων τάξεων καὶ πρὸ παντὸς τῆς ἐργατικῆς εἰς τὰ διάφορα Ταμεῖα καὶ πῶς ἐπιτρέπουν τὰ διάφορα Ταμεῖα, ἀπὸ Ταμεῖα ἀσφαλίσεως ἐργατῶν καὶ ἄλλων ἐπαγγελμάτων νὰ καταλήγουν εἰς Ταμεῖα προστασίας καὶ ἀσφαλίσεως τῶν ὑπαλλήλων. Εἶναι ἀπεριόριστος ὁ ἀριθμός των. Πολλὲς φορὲς οἱ ἠσφαλισμένοι εἰσπράττουν ἐλάχιστα καὶ διατίθενται μεγάλα ποσὰ διὰ μισθοὺς ἀποζημιώσεως προσωπικοῦ. Εἶναι καλὸν νὰ θυμηθοῦμε ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα συμβαίνουν κάτω ἀπὸ τὴν ρῖνα μας, καθ’ ἥν στιγμὴν συζητοῦμεν περὶ ἐπεκτάσεως τῶν Κοινωνικῶν Ἀσφαλίσεων εἰς ἄλλας ἐργατικὰς τάξεις καὶ περὶ ἄλλων ἀσφαλιστικῶν ὀργανισμῶν καὶ ταμείων. Νομίζω κύριοι συνάδελφοι, ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ τεθῇ ἕνας φραγμὸς καὶ ἕνα τέλος εἰς τὴν ἀσυδοσίαν, τὴν ὁποίαν ἔχουν μερικοὶ ὑπουργοί, εἰδικῶς τοῦ ὑπουργείου τούτου. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνεχισθῇ αὐτὴ ἡ κατάστασις, ἡ ὁποία σημαίνει, ὅτι ὑπάρχει κάτι παλαιότερον σάπιο εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν ὅλων τῶν ἀσφαλίσεων καὶ ἀσφαλιστικῶν ταμείων, κάτι σάπιο λέγω, τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ μολύνῃ ὅλον τὸν Ὀργανισμὸν καὶ ἐπιβάλλεται διὰ τοῦτο νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ταχυτέραν ἐξυγίανσιν αὐτοῦ. Κύριε ὑπουργέ, κατὰ τύχην εἶδον μίαν ἀνακοίνωσιν παλαιὰν τῆς Ὁμοσπονδίας Ἐργατῶν τοῦ ἀπὸ 4 Ἀπριλίου ἐ. ἔ. ὑπ’ ἀριθ. 3848, εἰς τὴν ὁποίαν βλέπω, ὅτι γίνονται ὄχι ὑπαινιγμοί, ἀλλὰ καταγγελίαι, αἱ ὁποῖαι ἠμποροῦν νὰ λάβουν καὶ τὴν ἄγουσαν εἰς τὴν Εἰσαγγελίαν. Ὁ Ὀργανισμὸς αὐτὸς τῆς Ἐργατικῆς Ἑστίας ἀπησχόλησεν.......... (ἀναγινώσκει).

§60Σ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐργασίας). Κύριε συνάδελφε, εἶσθε ἐκτὸς θέματος. Δὲν δύναμαι νὰ σᾶς ἀπαντήσω. Καταθέσατε μίαν ἐπερώτησιν συγκεκριμένην, νὰ τὴν ἐξετάσω.

§61Γ. ΜΟΔΗΣ. Ἀναφέρω αὐτὰ ὡς ἐκ περισσοῦ, διότι εἶναι σχετικά καὶ δίδουν μίαν ἀνάγλυφον εἰκόνα τοῦ τρόπου καθ’ ὅν λειτουργοῦν αἱ Ἀσφάλειαι καὶ τὰ Ἀσφαλιστικά μας Ταμεῖα, τὰ ὁποῖα κατήντησαν ἀσφαλιστικά, μόνον διὰ μερικοὺς ἔξυπνους.

§62Σ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐργασίας). Ζητῶ, κατὰ πρῶτον, συγγνώμην ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον καὶ ἀγαπητὸν συνάδελφον ἐκ Φλωρίνης, διότι δὲν ἔσπευσα ἀμέσως, ἅμα τῇ καταθέσει τῆς ἐρωτήσεώς του, νὰ ἀπαντήσω. Τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν ἡ συγκέντρωσις τῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα μοῦ ἐζήτησε, δεδομένου ὅτι ἄπειροι Ὀργανισμοὶ τοιοῦτοι ὑπάρχουν, καθὼς καὶ ὁ ἴδιος ἀνέφερεν. Ἀπαντῶ εἰς τὸ ζήτημα τοῦ ΙΚΑ. Γνωρίζω καὶ εἰς αὐτὸν καὶ εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι τὸ Ἵδρυμα τοῦτο ἐλειτούργει πλημμελῶς, δεδομένου ὅτι ἡ σύνθεσις ἀπὸ τοῦ 1940 μέχρι σήμερον οὐδαμῶς ἐβελτιώθη. Δηλαδὴ σήμερον ἢ μᾶλλον μέχρι τῆς ἐποχῆς τοῦ κ. Στράτου, τὸ ΙΚΑ, τὸ κεντρικὸν καὶ τὰ ὑποκαταστήματα, εἶχον αὐτοὺς ἀκριβῶς τοὺς ὑπαλλήλους, τοὺς ὁποίους εἴχομεν κατὰ τὸ 1940. Διὰ νὰ ἀντιληφθῇ ὁ κ. Μόδης πόσον ἀτελῶς ἐλειτούργει τὸ ΙΚΑ, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τοῦ γνωρίσω ὅτι ἐλειτούργει μὲ τὴν ὀργανικὴν σύνθεσιν τοῦ 1940, ἥτις ἔκτοτε, ἀσημάντους μόνον μεταβολὰς εἶχε ὑποστῆ, μὴ ἀνταποκρινομένου εἰς τὴν αὔξησιν τῶν ἀναγκῶν του. Ἡ σύγκρισις τῶν ἀναγκῶν τοῦ 1940 πρὸς τὴν σημερινήν, εἶναι εὐχερεστέρα, ἐὰν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἔναντι 363 συνταξιούχων τοῦ 1940, τὸ ΙΚΑ σήμερον ἔχει 55.000, ἔναντι 15 ὑποκαταστημάτων τοῦ 1940, σήμερον λειτουργοῦν 70 ὑποκαταστήματα καὶ 41 παραρτήματα. Ἀρκεῖ νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ὑποκαταστήματα ἐλειτούργουν ὑπὸ τὴν διεύθυνσιν, ἐκτάκτων ὑπαλλήλων. Ἦτο ἐπιβεβλημένη ἡ ἐπάνδρωσις τῶν ὑποκαταστημάτων καὶ ἡ αὔξησις τοῦ προσωπικοῦ τοῦ ΙΚΑ. Εἰς τὸ διάστημα αὐτὸ ποὺ ἀφορᾷ ἡ ἐρώτησίς σας, ἀπὸ 15.12.54–5.10.55, προσελήφθησαν κατὰ τὴν ὑπουργίαν τοῦ κ. Στράτου, διοικητικὸν προσωπικὸν 82 εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα, δεύτερον ὑγειονομικὸν προσωπικὸν 131 καὶ ἰατροὶ 232 εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα. Ἐν ὅλῳ, 545. Διὰ νὰ ἀντιληφθῆτε, κύριοι, ὅτι δὲν εἶναι πολλοὶ οἱ διορισμοὶ τοῦ κ. Στράτου, ἢ μᾶλλον δὲν εἶναι ἀνάλογοι πρὸς τὰς ἀνάγκας τοῦ Ἱδρύματος, σᾶς τονίζω ὅτι ἐξακολουθοῦν ἀκόμη οἱ διορισμοί, διότι τὸ Ἵδρυμα καθημερινῶς μᾶς ἐνοχλεῖ ὅτι ἔχει μεγάλην ἀνάγκην αὐξήσεως τοῦ προσωπικοῦ, διὰ νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ὑποχρεώσεις του. Αὐτοὶ εἶναι οἱ διορισμοί, τοὺς ὁποίους ἔκαμεν ὁ κ. Στράτος. Σᾶς λέγω, ὅτι οἱ διορισμοὶ αὐτοὶ εἶναι κατώτεροι τῶν πραγματικῶν ἀναγκῶν τοῦ ΙΚΑ. Ὡς πρὸς τοὺς ἄλλους Ὀργανισμούς, δὲν κατώρθωσα, διότι εἶναι πολλοί, ἐπαναλαμβάνω, νὰ συγκεντρώσω πλήρη τὰ στοιχεῖα. Πάντως, δὲν εἶναι ἀκριβές, τὸ ὅ,τι ἀνεφέρατε, ὅτι εἰς ἕνα καὶ μόνον Ὀργανισμόν, ἀσφαλιστικόν, διωρίσθησαν 450, δεδομένου ὅτι κατὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας προχείρως συνέλεξα, ὁ ἀριθμὸς τῶν διορισθέντων εἰς ὅλους αὐτοὺς τοὺς ἀσφαλιστικοὺς Ὀργανισμούς, ποὺ ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας, ὅτι εἶναι πάρα πολλοί, δὲν ὑπερβαίνει τοὺς 200. Βλέπετε, ὅτι δὲν εἶναι ὑπερβολικὸς ὁ ἀριθμὸς τῶν διορισθέντων κατὰ τὴν περίοδον τῆς ὑπουργίας τοῦ κ. Στράτου. Ὄχι μόνον δὲν εἶναι ὑπερβολικός, ἀλλὰ ἔχομεν ἀνάγκην νὰ αὐξήσωμεν τὸ προσωπικὸν αὐτοῦ. Σᾶς ἀναφέρω τοῦτο, ὅτι ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας τῆς ὑπουργίας μου τὸ Ταμεῖον Ἀσφαλίσεως Ἀρτεργατῶν, δι’ ἐγγράφου του μοῦ ἐζήτησεν ὅπως προβῶ εἰς τὸν διορισμὸν 35 ὑπαλλήλων. Ἀπήντησα καὶ ἀπηγόρευσα καὶ τὸν διορισμὸν ἔστω καὶ ἑνὸς κλητῆρος. Πράγματι, ἔχουν ἀνάγκην. Ἄλλο εἶναι τὸ ζήτημα ἐὰν ἡ διάρθρωσις εἶναι αὐτὴ ποὺ πρέπει καὶ ἄλλο αὐτὸ τὸ αἴτημα, ἄν πρέπει νὰ ὑπαχθοῦν εἰς ἕνα ἀσφαλιστικὸν ὀργανισμὸν διὰ νὰ προκόψουν. Αὐτὸ εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ μελετήσῃ μία Κυβέρνησις καὶ τὸ εἶχον καὶ ἐγὼ ὑπ’ ὄψιν μου, μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι ἡμεῖς εἴμεθα Κυβέρνησις ὀλίγων μηνῶν καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὸ σοβαρὸν αὐτὸ ζήτημα. Εἰς τὸ ἄλλο ζήτημα, ἀναφέρατέ μου ὡρισμένα γεγονότα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου, καί....

§63Γ. ΜΟΔΗΣ. Εἶναι ἔγγραφον τῆς Ὁμοσπονδίας Ἐργατῶν.

§64Σ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐργασίας). Μὲ τὴν διαφοράν, ὅτι εἰς τὴν ἐπερώτησίν σας δὲν ἀναφέρετε νὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα διὰ νὰ μπορέσω νὰ σᾶς ἀπαντήσω. Ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ σημείου, μόνον τοῦτο δύναμαι νὰ σᾶς δηλώσω, ὅτι ἡ Ἑστία συνεστήθη ὡς Πρόσωπον Δημοσίου Δικαίου, κατόπιν, ἐπὶ τοῦ κ. Γονῆ, μετεβλήθη εἰς Πρόσωπον Ἰδιωτικοῦ Δικαίου. Ἀπόφασις τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας ἠκύρωσε τὸν νόμον αὐτόν, θεωρήσας αὐτὸν ἀντισυνταγματικόν καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν ὑπάρχει ἄλλο Πρόσωπον Δημοσίου Δικαίου. Δι’ αὐτὸ ἐγώ, διὰ νόμου, ὁ ὁποῖος ἐλπίζω νὰ συζητηθῇ αὔριον, καθιστῶ καὶ πάλιν τὴν Ἐργατικὴν Ἑστίαν Πρόσωπον Δημοσίου Δικαίου καὶ θὰ σᾶς δοθῇ ἡ εὐκαιρία κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν διαφόρων διατάξεων, τὰς παρατηρήσεις σας νὰ τὰς ἐκφέρετε. (Χειροκροτήματα).

§65Γ. ΜΟΔΗΣ. Εὐχαριστῶ τὸν κ. ὑπουργὸν διὰ τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας μᾶς ἔδωσε. Παραδέχομαι ὅτι τὰ πάντα βαίνουν καλῶς, εἰς τὸν κάλλιστον αὐτὸν τόπον μας, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν 530 διορισθέντων....

§66Σ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐργασίας). Οἱ περισσότεροι εἶναι ἰατροί, κύριε Μόδη. Σᾶς εἶπον, ὅτι 332 εἶναι ἰατροὶ καὶ 131 ἐξ αὐτῶν εἶναι κατώτερον ὑγειονομικὸν προσωπικόν, διὰ νὰ ἐνισχύσουν τοὺς ἰατροὺς τοῦ Ι. Κ.Α. Ἔχομεν ἀπόλυτον ἀνάγκην τοῦ προσωπικοῦ αὐτοῦ.

§67Γ. ΜΟΔΗΣ. Ἀλλὰ γεννᾶται ἡ ἀπορία πῶς πέρυσι τὸ ΙΚΑ ἐλειτούργει χωρὶς προσλήψεις νέου προσωπικοῦ, μέχρι τοῦ παρελθόντος ἔτους, καὶ παρουσιάσθη τόση μεγάλη καὶ ἐπιτακτικὴ ἀνάγκη κατὰ τὸ τρέχον ἔτος νὰ γίνουν οἱ διορισμοί. Καὶ μίαν ἄλλην ἐρώτησιν. Ἐὰν θέλωμεν, πράγματι, νὰ δημιουργήσωμεν Ὑπηρεσίας καὶ Κράτος, εἶναι δυνατὸν νὰ γίνωνται προσλήψεις ἄνευ διαγωνισμοῦ; Ἔλαβε χώραν κανένας διαγωνισμὸς διὰ τὸ προσωπικὸν αὐτό; Οἱ γραφεῖς οἱ προσληφθέντες 320.....

§68Σ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐργασίας). 82 εἶναι.......

§69Γ. ΜΟΔΗΣ. Εἶναι περισσότεροι.

§70Σ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐργασίας). Ἐγὼ σᾶς ὁμιλῶ ἐπὶ τῇ βάσει ἐπισήμων στοιχείων. Ἐὰν νομίζετε ὅτι τὰ ἰατρεῖα, τὰ ὁποῖα ἐκάμαμεν δὲν ἔπρεπε νὰ τὰ ἐπανδρώσωμεν δι’ ἰατρῶν διὰ νὰ λειτουργήσουν, εἶναι ἄλλο ζήτημα.

§71Γ. ΜΟΔΗΣ. Τὸ χαρακτηριστικὸν εἶναι ὅτι 800 ἔκτακτοι ἐμονιμοποιήθησαν καὶ αὐτοὶ ἄνευ διαγωνισμοῦ. Προσλαμβάνονται νέοι, ἄνευ διαγωνισμοῦ καὶ λέγετε ὅτι στέλνονται ἐγκύκλιοι ὑπὸ μερικῶν ὑπουργείων εἰς τὰς ἐπαρχίας, διὰ τῶν ὁποίων καλοῦνται οἱ πάντες, νηστεύσαντες καὶ μὴ νηστεύσαντες, νὰ σπεύσουν νὰ πάρουν διορισμούς. Αὐτὸ λέγεται. Ἐὰν ὅμως, ὅπως ἐπιβάλλεται, θέλωμεν νὰ ἔχωμεν Κράτος ἄψογον, ἐὰν αἱ προσλήψεις ἐγένοντο καὶ γίνωνται πάντοτε μὲ διαγωνισμόν, πολλὰ θὰ εἶχον προληφθῆ καὶ περισσότερα θὰ εἶχον ἀποφευχθῆ.

§72Σ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐργασίας). Ἡ αἴτησίς σας εἶναι ὅτι προσελήφθησαν πολλοὶ ἢ ὅτι προσελήφθησαν ἄνευ διαγωνισμοῦ; Εἰς τὸ πρῶτον σᾶς ἀπήντησα. Εἰς τὸ δεύτερον σᾶς εἶπον ὅτι...

§73Γ. ΜΟΔΗΣ. Πολλοὶ προσελήφθησαν καὶ αὐτοὶ ἄνευ διαγωνισμοῦ.

§74Σ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐργασίας). ....ὅτι ἔχομεν ἐξαίρεσιν ἐπὶ τοῦ προκειμένου, διότι πρόκειται περὶ ἐπαρχιῶν καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν διαγωνισμοί.

§75Γ. ΜΟΔΗΣ. Εἰς τὸ Ταμεῖον Λιμενεργατῶν Πειραιῶς διωρίσθησαν 7 ἰατροὶ ἀργόμισθοι.

§76Σ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐργασίας). Κάμετέ μου μίαν ἐπερώτησιν νὰ σᾶς ἀπαντήσω. Εἶναι 200 Ταμεῖα καὶ δὲν ἠμπορῶ νὰ γνωρίζω ποῦ ἔγιναν αὐτὰ τὰ πράγματα ἢ ἄν δὲν ἔγιναν.

§77Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Εἰς τὸ ΙΚΑ, κύριε ὑπουργέ, ὅπου ὑπάρχουν περιπτώσεις προσλήψεως, θὰ κάμετε διαγωνισμόν; Εἰς τὰ Χανιὰ π. χ. ὑπάρχει τοιαύτη ἀνάγκη.

§78Σ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐργασίας). Ἐφ’ ὅσον καὶ εἰς τὰ ἄλλα μέρη γίνῃ ἄνευ διαγωνισμοῦ, θὰ πρέπει καὶ ἐκεῖ νὰ γίνῃ τὸ ἴδιον.

§79Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἐγὼ θὰ παρακαλοῦσα νὰ κάμετε διαγωνισμόν.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη πρότασις ὑπογεγραμμένη ὑπὸ τοῦ κεκανονισμένου ἀριθμοῦ βουλευτῶν, ὅπως προταχθῇ καὶ συζητηθῇ ἀπόψε ἡ ἐπερώτησις τοῦ κ. Γ. Τζατζάνη διὰ τοὺς βανδαλισμοὺς τῆς Κωνσταντινουπόλεως εἰς βάρος ὁμογενῶν. Κατὰ τὸν Κανονισμόν, θὰ ὁμιλήσῃ εἷς ἐκ τῶν ὑποστηριζόντων τὴν πρότασιν καὶ εἷς ἐκ τῶν ἀντιτιθεμένων πρὸς ταύτην. Ὁ κ. Γ. Τζατζάνης ἔχει τὸν λόγον ἐκ μέρους τῶν ὑποστηριζόντων τὴν πρότασιν.

§81Γ. ΤΖΑΤΖΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶπα προηγουμένως, ὅτι πρὸ μηνὸς ἐπιστρέψας ἐκ Κωνσταντινουπόλεως ἐζήτησα ἀπὸ τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ μοῦ δώσῃ τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως διὰ νὰ ἀπασχολήσω τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν δι’ ἕνα κατ’ ἐξοχὴν ἐθνικὸν θέμα, τὸ ὁποῖον συγκινεῖ πᾶσαν ψυχὴν Ἑλληνικήν. Δυστυχῶς, τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς δὲν μοῦ ἐχορήγησε τὴν ἄδειαν. Κατέθεσα ἐρώτησιν καὶ ἀνέμενα τὴν σειράν της, διὰ νὰ φέρω ὑπὸ τύπον ἐρωτήσεως τὸ θέμα εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν. Ἦλθεν ἡ σειρὰ τῆς ἐρωτήσεως καὶ ὁ παριστάμενος ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως ἐζήτησε τὴν ἀναβολὴν τῆς ἐρωτήσεως, διότι ἀπουσίαζεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ἀπεφασίσθη τότε νὰ γενικευθῇ ἡ συζήτησις καὶ μὲ σχετικὴν ἐπερώτησιν τοῦ βουλευτοῦ Κεφαλληνίας κ. Βασιλάτου. Δυστυχῶς, παρὰ τὸ ὅτι ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε καὶ ὥρισε καὶ τακτὴν ἡμέραν συζητήσεως τὴν παρελθοῦσαν Τρίτην καὶ κατόπιν νεωτέρας προτάσεως τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν τὴν παρελθοῦσαν Παρασκευήν, ἡ ἐπερώτησις δὲν συνεζητήθη, διότι συνεφωνήθη τότε νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου καὶ νὰ περατωθῇ. Ἦτο φυσικόν, ἐφ’ ὅσον ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἀπουσίαζε κατὰ τὴν παρελθοῦσαν ἑβδομάδα, νὰ μὴ ἀνακινήσωμεν τὸ θέμα καὶ νὰ ἀναμείνωμεν τὴν ἐπάνοδόν του, βέβαιοι ὄντες, ὅτι εὐθὺς ἀπὸ τῆς ἐπανόδου του ὁ ἴδιος θὰ φέρῃ τὸ θέμα πρὸ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Σήμερον τὴν πρωΐαν εἰδοποίησα σχετικῶς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς καὶ ἐζήτησα ἀπόψε νὰ συζητηθῇ ἡ ἐπερώτησις. Δυστυχῶς, οὔτε ἀπόψε ἐτέθη τὸ θέμα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἐκφράζω τὴν λύπην μου καὶ διαμαρτύρομαι διὰ τὴν τακτικὴν αὐτήν, διότι κινδυνεύει ἡ Βουλὴ ἡ σημερινὴ νὰ διαλυθῇ καὶ ὅμως νὰ μὴ ἐπιληφθῇ ἑνὸς σοβαρωτάτου θέματος. Καὶ εἶναι ἀπορίας ἄξιον πῶς ἡ Κυβέρνησις δὲν συλλαμβάνει τὸν παλμὸν τὸν ἐθνικὸν καὶ δὲν θέλει ἀπὸ τοῦ ἐπισήμου βήματος τῆς Βουλῆς νὰ ἐξαγγείλῃ καὶ τὰ μέτρα καὶ τὰς ἀποφάσεις της ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Νομίζω, ὅτι ἔχει ὑποχρέωσιν ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία σήμερον, ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τοῦ θέματος αὐτοῦ, νὰ ἐπιληφθῇ, νὰ τὸ ἐξετάσῃ καὶ νὰ ἀκουσθῇ ἡ φωνὴ ἀπὸ τὸ βῆμα αὐτὸ καὶ ἀπὸ τὴν αἴθουσαν αὐτήν, διότι κινδυνεύει, ἐπαναλαμβάνω, νὰ διαλυθῇ ἡ Βουλὴ καὶ ὅμως τὸ θέμα αὐτὸ νὰ μὴ συζητηθῇ εἰς τὴν αἴθουσαν τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων. Τὰ λεχθέντα ὑπ’ ἐμοῦ εὑρίσκουν ἀπήχησιν εἰς τὴν ψυχὴν ὅλων τῶν συναδέλφων, διότι δὲν ἀφορᾷ πλέον θέμα τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει ὡρισμένας τάξεις καὶ ὡρισμένας παρατάξεις, ἀλλὰ ἀφορᾷ τὴν ἐθνικὴν συνείδησιν ὅλων μας.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Βουδούρης ἔχει τὸν λόγον.

§83Π. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ζήτημα τοῦτο συγκινεῖ πᾶσαν ἑλληνικὴν ψυχήν, δὲν εἶναι ζήτημα συμπολιτεύσεως ἢ ἀντιπολιτεύσεως. Πράγματι δέ, καὶ τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον θίγει ὁ κ. συνάδελφος, ἀπασχολεῖ τὴν κοινὴν γνώμην. Τὸν ἐθνικὸν παλμὸν τὸν ἔχομεν ὅλοι καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς κατηγορῇ ὁ κ. συνάδελφος. Οἱ ἀγῶνες μας κατὰ τὸ παρελθόν, ἡ συμπεριφορά μας ἐν γένει καὶ ἡ στάσις τῆς Κυβερνήσεως εἶναι τοιαύτη, ἡ ὁποία ἀνταποκρίνεται εἰς τὰ αἰσθήματα ὁλοκλήρου τοῦ Ἔθνους. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι αὐτὰ τὰ ζητήματα δὲν εἶναι ζητήματα οὔτε τῆς συμπολιτεύσεως, οὔτε τῆς ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλὰ εἶναι ζητήματα εἰς τὰ ὁποῖα ὅλαι αἱ πτέρυγες εἶναι σύμφωνοι. Δὲν νομίζω, ὅτι ἀποτελοῦν οὔτε θὰ ἀποτελέσουν ζητήματα. Ὕψιστα ἐθνικὰ συμφέροντα ἐπιβάλλουν τὴν στιγμὴν αὐτὴν μόνον οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων νὰ δύνανται νὰ λάβωσι γνῶσιν τῶν ζητημάτων καὶ νὰ κανονίσουν τὰ ζητήματα αὐτὰ κατὰ τὸν πλέον καλύτερον τρόπον. Νομίζω, ὅτι ἡ αἴτησις τοῦ κ. συναδέλφου δὲν πρέπει νὰ γίνῃ δεκτή.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλήν: Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρόταξιν τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ κ. Τζατζάνη διὰ τοὺς βανδαλισμοὺς τῆς Κωνσταντινουπόλεως, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Συνεπῶς ἡ πρότασις ἀπερρίφθη.

§85Κ. ΒΟΒΟΛΙΝΗΣ. Εἴμεθα περισσότεροι οἱ ἐγερθέντες, κ. Πρόεδρε.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι 28 οἱ ἐγερθέντες καὶ 33 οἱ καθήμενοι.

§87Κ. ΒΟΒΟΛΙΝΗΣ. Ὄχι, κ. Πρόεδρε.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 2 ὁ κ. Ἀλλαμανῆς ἔχει τὸν λόγον.

§89Κ. ΒΟΒΟΛΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρέπει νὰ κάμετε ὀνομαστικὴν ψηφοφορίαν.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔγινε δι’ ἀναστάσεως ὅπως λέγει ὁ Κανονισμός.

§91Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Θὰ παρεκάλουν νὰ μὲ διαφωτίσητε ἐπὶ τοῦ ἑξῆς σημείου: Ὅταν ὑπάρχῃ ἀμφισβήτησις περὶ τοῦ ἀποτελέσματος τῆς ψηφοφορίας δι’ ἀναστάσεως ἐπιβάλλεται κατὰ τὸν Κανονισμὸν νὰ γίνῃ ἢ ὄχι ὀνομαστικὴ ψηφοφορία; Διότι πιθανὸν νὰ κάμω καὶ λάθος. Ἐὰν ὁ Κανονισμὸς λέγῃ τοῦτο, τότε πρέπει νὰ ἐφαρμόσητε τὸν Κανονισμόν.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχουν δύο τρόποι ψηφοφορίας. Τὴν ψηφοφορίαν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως τὴν κάμνει ὁ Πρόεδρος, πρῶτον ἐὰν ὁ Πρόεδρος ἔχῃ ἀμφιβολίαν ὡς πρὸς τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ψηφοφορίας καὶ δεύτερον ἐὰν τὸ ζητήσουν 15 βουλευταί. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν γίνεται δι’ ὅλας τὰς ψηφοφορίας. Εἰς τὸ ἄρθρον 51, τὸ ὁποῖον πραγματεύεται τὰ τῆς προτάξεως, ἀναγράφεται ὅτι δι’ ἀναστάσεως ἀποφαίνεται ἡ Βουλή. Συνεπῶς τὸ Προεδρεῖον εὑρίσκεται ἐν ἀπολύτῳ τάξει μὲ τὸν Κανονισμόν.

§93Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Σεῖς εἴπατε τὴν ἄποψίν σας, ἐγὼ δίδω ἀπάντησιν ἐπ’ αὐτῆς. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ἄρθρον 71 λέγει ὅτι, ὅταν ἡ Βουλὴ ψηφίζῃ δι’ ἀναστάσεως ὁ Πρόεδρος, συμβουλευόμενος καὶ τοὺς γραμματεῖς, ἀπαγγέλλει τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ψηφοφορίας, ἥτις, ἐὰν ὁ Πρόεδρος κρίνῃ ἀναγκαῖον ἢ ἐὰν ἀμέσως μετὰ τὴν ἀπαγγελίαν ζητήσουν τοῦτο 15 βουλευταί, ἐπαναλαμβάνεται δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. Ἡμεῖς, κύριε Πρόεδρε, εἴμεθα πολὺ πλείονες τῶν 15 καὶ ζητοῦμεν ψηφοφορίαν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, διότι ἀμφισβητοῦμεν βασίμως τὸ ἀποτέλεσμα. Τὸ ἄρθρον 51, τὸ ὁποῖον ἀναφέρατε, οὐδεμίαν ἄλλην διάφορον διατύπωσιν ἔχει, ἡ ὁποία νὰ ἠμπορῇ νὰ δικαιολογήσῃ παρεκτροπὴν ἀπὸ τὴν γενικὴν ἀρχήν. Λέγει ἁπλῶς ὅτι 10 βουλευταὶ δύνανται νὰ ζητήσουν τὴν μεταβολὴν τῆς τάξεως τῶν ἐπερωτήσεων. Ἀλλὰ καὶ ἀσχέτως τούτου καὶ πέραν παντὸς Κανονισμοῦ δὲν νομίζω ὅτι εἶναι θεμιτὸν καὶ ὀρθὸν καὶ δίκαιον ὅταν ἀμφισβητῆται αὐτὸ τοῦτο τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ψηφοφορίας νὰ λέγετε ὅτι δὲν κάμνετε ὀνομαστικὴν ψηφοφορίαν.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχω καμμίαν ἀμφιβολίαν ὡς πρὸς τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ψηφοφορίας οὔτε δισταγμοὺς ἔχω. Σᾶς ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἦσαν 28 οἱ ἐγερθέντες βουλευταὶ καὶ 33 οἱ καθήμενοι. Τὸ ζήτημα ἔληξε.

§95Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Θὰ εἴπωμεν τὰς ἀπόψεις μας, κ. Πρόεδρε. Καὶ ἄλλοτε εἴπομεν ὅτι τὰ τεχνάσματα αὐτὰ δὲν εἶναι ἄξια τῆς Ἑλληνικῆς Βουλῆς. Ἡ Κυβέρνησις ἂς κάμνῃ τεχνάσματα, ὄχι ὅμως καὶ τὸ Προεδρεῖον.

§96Γ. ΤΖΑΤΖΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θλιβόμεθα διότι ἡ Κυβέρνησις, ἀποφεύγει τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ σοβαρωτάτου αὐτοῦ θέματος.

§97Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ὀφείλω, κ. Πρόεδρε, νὰ σᾶς εἴπω ὅτι δὲν μὲ ἐπείσατε. Ἐὰν προχωρήσητε χωρὶς νὰ γίνῃ ὀνομαστικὴ ψηφοφορία, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω ὅτι παραβιάζετε τὸν Κανονισμόν.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν ἀναγνώσητε τὸν Κανονισμόν, θὰ ἴδητε, ὅτι λέγει ὅπου θέλει ψηφοφορίαν, ὅτι: «Ἡ Βουλὴ ἀποφαίνεται διὰ ψηφοφορίας». Ἐκεῖ ποὺ θέλει νὰ περιορίσῃ τὴν ψηφοφορίαν, λέγει ὅτι: «Γίνεται δι’ ἀναστάσεως».

§99Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἐὰν ὅμως γεννηθῇ ἀμφισβήτησις ἐπὶ τοῦ ἀποτελέσματος τῆς κατὰ τὸ ἄρθρον 51 ψηφοφορίας δι’ ἀναστάσεως, τότε προκύπτει περίπτωσις ἐφαρμογῆς τοῦ ἄρθρου 71, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλει τὴν ὀνομαστικὴν ψηφοφορίαν.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεμία ἀμφισβήτησις ὑπάρχει.

§101Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Λυποῦμαι, διότι εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ παρατηρήσω ὅτι εἶναι αὐθαίρετος ἡ ἑρμηνεία τὴν ὁποίαν δίδετε εἰς τὸν Κανονισμόν. Καὶ παρακαλῶ τοῦτο νὰ γραφῇ εἰς τὰ πρακτικά. (Φωναί, θόρυβος).

§102Ν. ΜΑΛΛΙΑΚΑΣ. Ἐφ’ ὅσον τὸ ἥμισυ τῆς Βουλῆς ἀμφισβητεῖ τὸ ἀποτέλεσμα, δὲν νομίζω ὅτι ἐπὶ θέματος ὑψίστης ἐθνικῆς σημασίας, ὁσονδήποτε καὶ ἐὰν ἑρμηνεύεται στενῶς ὁ Κανονισμός, δύνασθε νὰ ἀποφύγετε τὴν ὀνομαστικὴν ψηφοφορίαν. Καὶ ἀπὸ τὸ ἄρθρον 51 καὶ ἀπὸ τὸ ἄρθρον 71 προκύπτει ζήτημα ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας.

§103Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Τὸ θέμα τῆς ἐπερωτήσεως αὐτῆς, ὅταν ἦλθεν ἐδῶ, ἐδέχθη ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ συζητηθῇ τὴν Παρασκευήν. Τὴν Παρασκευὴν ὅμως, ἤλλαξεν ἡ Βουλὴ τὴν ἀπόφασιν, καὶ προετάχθη ἡ συζήτησις ἑνὸς νομοσχεδίου καὶ ἡ ἐπερώτησις ἀνεβλήθη. Σήμερον ἰσχυρίζεται ὁ ἐπερωτῶν ὅτι ἐζήτησε πρόταξιν. Εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ὅμως δὲν βλέπομεν πρόταξιν. Συνεπῶς οἱ ἐπερωτώμενοι ὑπουργοί, μὴ ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν των ὅτι θὰ συζητηθῇ ἡ ἐπερώτησις, δὲν εἶχον ὑποχρέωσιν νὰ ἔλθουν ἐδῶ. Ὅσον ἀφορᾷ τώρα τὴν οὐσίαν, ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἤδη ἀποδεχθῆ τὴν συζήτησιν τῆς ἐν λόγῳ ἐπερωτήσεως.

§104Γ. ΤΖΑΤΖΑΝΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἐζήτησα πρόταξιν σήμερον, ἀλλ’ ἁπλῶς ὑπενθύμησα τὴν ὑποχρέωσιν τοῦ Προεδρείου, ὥστε νὰ συζητηθῇ ἀπόψε.

§105Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Κατηγορεῖτε τὸ Προεδρεῖον ἢ κατηγορεῖτε τὴν Κυβέρνησιν; Ὁ κ. συνάδελφος, κατηγορεῖ τὸ Προεδρεῖον ὅτι ἀνέλαβε νὰ κάμῃ τὴν πρόταξιν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς ἐπερωτήσεως καὶ δὲν τὴν ἔκαμεν. Ἡ Κυβέρνησις ὅμως, δὲν εἶχε γνῶσιν τοῦ θέματος.

§106Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ὁ κ. συνάδελφος, λέγει ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν φυγομαχεῖ. Ἂς μᾶς δηλώσῃ ὁ ἐκπρόσωπος τῆς Κυβερνήσεως ποία εἶναι ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἡ Κυβερνητικὴ ἄποψις. Καὶ τότε θὰ ἴδωμεν ἐὰν φυγομαχεῖ ἢ ὄχι;

§107Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Ὑποθέτω ὅτι τὰ τεχνάσματα αὐτά, κ. συνάδελφε, δὲν εἶναι τῆς ἀξιοπρεπείας σας.

§108Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἀφήσατέ τα αὐτά, κ. συνάδελφε. Ὁ λαὸς βοᾷ καὶ ὁ τύπος ἤρχισε νὰ ὁμιλῇ περὶ προδοσίας! (Φωναί, θόρυβος).

§109Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Τὰ πεζοδρόμια βοοῦν, χύνεται αἷμα, καὶ σεῖς ἀδιαφορεῖτε.

§110Ν. ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει νὰ ἀνακαλέσῃ ὁ κ. Μητσοτάκης.

§111Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Τί νὰ ἀνακαλέσω; Εἶπον ὅτι ὁ τύπος ἀρχίζει νὰ ὁμιλῇ περὶ προδοσίας. Καὶ εἶπον ὅτι εἶναι λάθος τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας καὶ τῆς Κυβερνήσεως νὰ φυγομαχοῦν ὥστε νὰ μὴ γίνῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως. (Φωναί, θόρυβος).

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ἐπὶ 5′.

(Ὥρα 8.10′ μ.μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 8.30′ μ.μ.)

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Γ. ΠΛΑΤΗΣ). Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§114Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Κύριοι βουλευταί, λυποῦμαι διότι συνέβη αὐτὴ ἡ ἀνωμαλία κατὰ τὴν ἀποψινὴν συνεδρίασιν, δεδομένου ὅτι ἐγὼ εἰς τὴν συνεδρίασιν τῆς ἑσπέρας ταύτης ἤμην παρὼν εἰς τὴν Βουλήν. Ἡ Βουλὴ ἐψήφισε μίαν σύμβασιν τῆς ὁποίας ἐζήτησα τὴν ἐπικύρωσιν καὶ ἀπεχώρησα τῆς αἰθούσης ὑπὸ τὴν ἐντύπωσιν ὅτι τὸ θέμα τῆς ἐπερωτήσεως δὲν θὰ ἤρχετο σήμερον πρὸς συζήτησιν. Ἐὰν ἡ Βουλὴ θέλῃ νὰ τὸ συζητήσῃ εἶμαι ἕτοιμος νὰ ἀπαντήσω. Θὰ προσέθετον μόνον ὅτι θὰ προτιμοῦσα, δεδομένου ὅτι αὔριον ἐξ Ἀγκύρας ἐπιστρέφει ὁ Τοῦρκος Πρέσβυς, ὁ ὁποῖος ἐζήτησε νὰ μὲ ἴδῃ ἅμα τῇ ἀφίξει του, νὰ ἔχω τὰς ἀντιλήψεις τῆς νεοσχηματισθείσης Τουρκικῆς Κυβερνήσεως, ὥστε νὰ εἶμαι εἰς θέσιν πληρέστερον νὰ ἐνημερώσω τὴν Βουλήν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐὰν ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐπιμένῃ εἰς τὴν συζήτησιν τῆς ἐπερωτήσεως κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην, ἐπαναλαμβάνω ὅτι εἶμαι ἕτοιμος νὰ ἀπαντήσω.

§115Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νομίζω ὅτι ἐφ’ ὅσον ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν δηλοῖ ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ὅτι θὰ εἶναι οὐσιώδης ἡ συνάντησις τὴν ὁποίαν θὰ ἔχῃ μὲ τὸν Τοῦρκον Πρέσβυν, δὲν ἔχομεν καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ δεχθῶμεν τὴν ἀναβολήν.

§116Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Νὰ ὁρισθῇ ἀπὸ τώρα ἡ ἡμέρα τῆς συζητήσεως.

§117Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐξωτ.). Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ φέρω πρόσκομμα εἰς τὴν ὁμαλὴν λειτουργίαν τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος. Ἐὰν νομίζετε ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξῃ ὁ ἀπαιτούμενος χρόνος πρὸς συζήτησιν τῆς ἐπερωτήσεως πρὸ τῶν διακοπῶν, νὰ τὴν συζητήσωμεν ἀπόψε. Ἐγὼ μίαν παράκλησιν διετύπωσα, ἀλλὰ δὲν θέλω ἡ παράκλησις αὐτὴ νὰ θεωρηθῇ ὡς ἔχουσα τὴν ἔννοιαν ὅτι δὲν εἶναι ἑτοίμη ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀπαντήσῃ. Ἐὰν ἡ Ἀντιπολίτευσις θέλῃ νὰ γίνῃ ἀπόψε ἡ συζήτησις ἡ Κυβέρνησις, ἐπαναλαμβάνω, εἶναι ἑτοίμη νὰ ἀπαντήσῃ.

§118Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριε ὑπουργέ, νομίζω, ὅτι, ὅπως ἡμεῖς ἐδέχθημεν τὴν παρελθοῦσαν Παρασκευὴν ἡμέραν κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου νὰ συνεχισθῇ, καὶ συνεχίσθη ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, κατόπιν παρακλήσεως τῆς Κυβερνήσεως, παρακαλοῦμεν καὶ ἡμεῖς αὔριον ἢ μεθαύριον νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως διὰ τοὺς βανδαλισμοὺς τῆς Κων)λεως.

§119Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Νομίζω, ὅτι ἡ ἐπιθυμία τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἶναι νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις αὐτὴ πρὸ τῶν διακοπῶν. Ἠμπορεῖ λοιπὸν νὰ ὁρίσῃ μίαν ἡμέραν ἡ Κυβέρνησις διὰ νὰ εἶναι ἑτοίμη.

§120Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερ.). Ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἑτοίμη. Διετύπωσε τὴν παράκλησιν......

§121Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἀκριβῶς δι’ αὐτὸ...

§122Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερ.)...... λόγῳ τοῦ ὅτι ἐλπίζω, ἢ φαντάζομαι, ὅτι θὰ ἔχω συμπληρωματικὰ στοιχεῖα, ἐνδεχομένως δυνάμενα νὰ ἀνακοινωθοῦν εἰς τὴν Βουλήν. Δὲν τὸ ξεύρω ὅμως. Ἠμπορεῖ καὶ νὰ μὴ εἶναι ἀνακοινώσιμα, ἀλλὰ ἐλπίζω, ὅτι θὰ ἠμποροῦν νὰ ἀνακοινωθοῦν. Ἐπειδὴ ὅμως πλησιάζουν αἱ ἑορταὶ καὶ ἐνδεχόμενον εἶναι νὰ μὴ ὑπάρξῃ ὁ ἀπαιτούμενος χρόνος, εἶναι θέμα Προέδρου καὶ Βουλῆς νὰ τὸ τακτοποιήσουν. Ἐγὼ δηλῶ καὶ πάλιν ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ὅτι εἶμαι ἕτοιμος νὰ τὴν συζητήσω.

§123Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Πότε πρόκειται νὰ διακοποῦν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς;

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχει ὁρισθῆ. Τὴν Πέμπτην τὸ βράδυ μᾶλλον.

§125Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἑπομένως ὁ χρόνος εἶναι ἢ αὔριον, ἢ μεθαύριον. Ἠμπορεῖ λοιπὸν ἀπὸ τοῦδε νὰ ὁρισθῇ. Τὸ θέμα ἐπιβάλλει καὶ σοβαρὰν καὶ καλόπιστον συνεννόησιν. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἐδήλωσεν, ὅτι νομίζει, ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἔχῃ συμπληρωματικὰ στοιχεῖα κατὰ τὴν ὥραν τῆς συζητήσεως. Εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀγνοήσωμεν αὐτὴν τὴν δήλωσίν του. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπιθυμεῖ ἡ Ἀντιπολίτευσις εἶναι, πρὸ τῶν διακοπῶν νὰ ἔλθῃ τὸ θέμα πρὸς συζήτησιν. Ἐφ’ ὅσον ἑπομένως ἡ Πέμπτη εἶναι ἡ τελευταία ἡμέρα τῶν συνεδριάσεών μας καὶ εἶναι ἐνδεχόμενον ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, αὔριον, ἢ μεθαύριον νὰ ἔχῃ αὐτὰ τὰ συμπληρωματικὰ στοιχεῖα, νὰ μείνωμεν σύμφωνοι νὰ γίνῃ τὴν Πέμπτην ἡ σχετικὴ συζήτησις.

§126Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερ.). Δὲν θὰ εἶχον καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ συνταχθῶ μὲ τὴν ἄποψιν τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων. Πράγματι, ἐὰν εἴχομεν ἀρκετὰς ἡμέρας ἐργασίας ἐνώπιόν μας, ὄχι μόνον θὰ παρεκάλουν, ἀλὰ θὰ συνίστων νὰ ὁρισθῇ μία ἄλλη ἡμέρα, διὰ νὰ δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν περισσότερα στοιχεῖα. Ἡ Κυβέρνησις ὅμως, ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῇ, ὅτι θὰ μεσολαβήσουν αἱ ἑορταὶ καὶ θὰ κατηγορηθῇ, ὅτι δὲν ἐλογοδότησεν ἐπὶ τοιούτου θέματος, ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Ἐπειδὴ δὲ ὁ ἔλεγχος αὐτὸς εἶναι δυνατὸν νὰ προσκρούσῃ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν νομοσχεδίων σημασίας πρωτευούσης διὰ τὴν Κυβέρνησιν, κύριοι ἀρχηγοὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ κύριοι συνάδελφοι, νὰ συζητηθῇ ἀπόψε ἡ ἐπερώτησις.

§127Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Θὰ συζητηθῇ καὶ ἡ ὑπ’ ἀριθ. 17, ἡ ἰδική μου. Ἀκριβῶς, ἄλλωστε αὐτὴ εἶναι ἡ ἐπερώτησις.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄλλωστε αὐτὴ εἶχε προταχθῆ τότε. Συνεπῶς εἶναι σύμφωνος ἡ Βουλὴ νὰ τὴν συζητήσωμεν ἀπόψε;

§129Θ. ΔΙΑΚΟΥΜΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ περάσωμεν πρῶτα τὸ νομοσχέδιον διὰ τὸ δῶρον τῶν συνταξιούχων.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε νὰ προηγηθῇ τὸ νομοσχέδιον, περὶ δώρου;

§131Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Ἐπειδὴ σήμερον θὰ συζητηθῇ ἐπερώτησις, ἡ ὁποία εἶναι τόσον σοβαροῦ περιεχομένου καὶ τὸ νομοσχέδιον περὶ δώρου, θὰ ἔχῃ μίαν ὀλιγόλεπτον συζήτησιν, αὔριον ἠμπορεῖ νὰ τεθῇ πρῶτον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ νὰ συζητηθῇ.

§132Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Σχετικὴ μὲ τὴν συζητουμένην ἐπερώτησιν εἶναι καὶ ἡ ὑπ’ ἀριθ. 18.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ὁ κ. Γ. Τζατζάνης, ἔχει τὸν λόγον.

§134Γ. ΤΖΑΤΖΑΝΗΣ. Ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους, εἶχα τὴν εὐκαιρίαν τρεῖς φορὰς νὰ ἐπισκεφθῶ τὴν βασιλίδα τῶν πόλεων, τὴν Κων)πολιν. Τὰς ἑορτὰς τοῦ Πάσχα τοῦ 1954, ἐκπληρώσας πόθον πολλῶν ἐτῶν καὶ καθῆκον χριστιανικόν, τὸν Ἰούνιον τοῦ ἰδίου ἔτους, καὶ τὸν Μάρτιον τοῦ 1955, διὰ νὰ δώσω διάλεξίν μου εἰς τὴν ἐκεῖ «Ἑλληνικὴν Ἕνωσιν» ἐκπληρώσας δοθεῖσαν ὑπόσχεσίν μου πρὸς ταύτην. Μοῦ ἐδόθη συνεπῶς ἡ εὐκαιρία, κατὰ τὰς τρεῖς αὐτὰς ἐπισκέψεις μου, νὰ γνωρίσω καλῶς τοὺς Ἱεροὺς Τόπους καὶ τὰ εὐλαβῆ προσκυνήματα τοῦ Βυζαντίου, τὸ αἰωνόβιον καὶ σεπτὸν Οἰκουμενικὸν Πατριαρχεῖον μετὰ τῶν εὐαγῶν ἱδρυμάτων αὐτοῦ, τὴν Μεγάλην τοῦ Γένους Σχολήν, τὴν Θεολογικὴν Χάλκης, τὸ Ζάππειον, τὸ Ζωγράφειον, τὸ Ἰωακίμειον καὶ τὰ λοιπὰ Ἑλληνικὰ Ἐκπαιδευτικὰ Ἱδρύματα τῆς κοιτίδος αὐτῆς τοῦ Βυζαντινοῦ Πολιτισμοῦ, τὴν «Ἑλληνικὴν Κοινότητα» καὶ τὸ ἀκμάζον ἐκεῖ Ἑλληνικὸν στοιχεῖον, τὴν ζωήν, τὴν δρᾶσιν καὶ τὴν σφίζουσαν δραστηριότητα πάντων καὶ νὰ θαυμάσω τὰ ἐπιτελεσθέντα ἄλλοτε εἰς τὴν πρωτεύουσαν τῆς Ἑλληνικῆς Βυζαντινῆς Αὐτοκρατορίας, τὴ φημισθεῖσαν Κωνσταντινούπολιν, καὶ νὰ ἐκτιμήσω δεόντως τὰ σήμερον ἐπιτελούμενα εἰς τὴν κυριωτέραν αὐτὴν πόλιν τῆς «φίλης» καὶ «συμμάχου» μας (!!) Τουρκίας, τὴν ἐπονομασθεῖσαν πλέον Ἰσταμπούλ. Τὰ γεγονότα τῆς 6ης Σεπτεμβρίου ἐ.ἔ. ἡ βεβήλωσις τῶν Ἱερῶν ναῶν καὶ τῶν προσκυνημάτων, ἡ ἱεροσυλία τῶν τάφων, ἡ διὰ βιασμῶν καὶ μαρτυρίων προσβολὴ τῆς τιμῆς, ἡ καταστροφὴ τῶν ἐκπαιδευτικῶν ἱδρυμάτων, ἡ ἁρπαγή, ἡ ληστεία καὶ ἡ φθορὰ τῶν Ἑλληνικῶν περιουσιῶν, αἱ βαρβαρότητες, οἱ βανδαλισμοί, ἢ ἄλλως οἱ «Τουρκισμοὶ» ὅπως ἐπιγραμματικώτατα συνωψίσθη τὸ Τουρκικὸν ὄργιον τῆς νέας αὐτῆς ἐκδόσεως τῶν νυκτῶν τοῦ «ἁγίου Βαρθολομαίου» τῶν φίλων καὶ συμμάχων μας (;) Νεοτούρκων, μὲ ἔκαμαν νὰ ἐπισκεφθῶ πρὸ τριῶν ἑβδομάδων, διὰ τετάρτην φοράν, τὴν Κωνσταντινούπολιν, διὰ νὰ ἴδω, ἰδίοις ὄμμασι, καὶ νὰ σχηματίσω ἰδίαν ἀντίληψιν, τῶν ὅσων ἐκεῖ ἀφαντάστων καὶ ἀπιστεύτων ἐγένοντο. Ἤδη θεωρῶ ἐθνικὴν ὑποχρέωσίν μου νὰ τὰ ἐκθέσω ἐνώπιον τῆς Ἑλληνικῆς κοινῆς γνώμης, ἵνα καὶ αὐτὴ λάβῃ γνῶσιν τούτων, διὰ νὰ σχηματίσῃ πλήρη ἰδέαν καὶ νὰ ἐξάγῃ τὰ ἀναγκαῖα συμπεράσματα, ὥστε νὰ λάβῃ τὴν πρέπουσαν θέσιν καὶ νὰ ἐπιβάλῃ τὰς ἐνδεικνυομένας ἀποφάσεις καὶ λύσεις. Διὰ πάντα Ἕλληνα τῆς Κωνσταντινουπόλεως, ἀλλὰ καὶ πάντα καλῆς πίστεως συζητητήν, ἔχοντα τὸν κοινὸν νοῦν, τὰ γεγονότα τῆς ἀποφράδος ἐκείνης νυκτός, τῆς 6ης Σεπτεμβρίου, τὰ ὁποῖα στιγματίζουν ὄχι μόνον τὸν Τουρκικόν, ἀλλὰ καὶ ὁλόκληρον τὸν σύγχρονον πολιτισμόν, δὲν ἦσαν ξέσπασμα δῆθεν λαϊκῆς ἀγανακτήσεως, ἢ γεγονότα τῆς στιγμῆς, ἤ πράξεις μιᾶς ὁμαδικῆς νοσηρᾶς ψυχολογικῆς ἐπιδράσεως, ἢ ἀποτελέσματα δῆθεν προκλήσεων ἐντεῦθεν, καὶ ἀντίποινα ἰδικῶν μας, δῆθεν, πράξεων, εἰς βάρος τῆς, ἀνυπάρκτου ἄλλως τε, Τουρκικῆς φιλοτιμίας. Ταῦτα ἦσαν, ἐκτέλεσις σχεδίου, ἀπὸ μηνῶν πολλῶν μελετηθέντος, πλήρως διωργανωθέντος καὶ μετὰ πάσης λεπτομερίας καταστρωθέντος, καὶ ὄχι ἀπὸ ἀνευθύνους ἢ θερμοαίμους πολίτας ἤ «στοιχεῖα ξένα», ἀλλὰ ἀπὸ αὐτὸ τοῦτο τὸ ἐπίσημον Κράτος, ἀπὸ τὰς κρατικὰς ὑπηρεσίας καὶ τὰ ὄργανά του, ἀπὸ τὸ Κυβερνοῦν κόμμα, ἀπὸ αὐτὴν ταύτην τὴν Τουρκικὴν Κυβέρνησιν. Ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου οὐδεμία ὑπάρχει πλέον ἐπιφύλαξις καὶ οὐδεμία χωρεῖ ἀμφιβολία ἢ ἀντίρρησις, διότι: Πῶς ἄλλως δύναται νὰ ἐξηγηθῇ ἡ μακρὰ καὶ συστηματικὴ πολεμικὴ τῆς ἐφημερίδος «Χουριέτ», τὰ ψεύδη, αἱ ὕβρεις, αἱ συκοφαντίαι καὶ τὰ ἐμπρηστικὰ ἄρθρα της διὰ τῶν ὁποίων ἐδηλητηρίαζεν ἐπὶ μῆνας τὴν κοινὴν γνώμην; Καὶ τὰ συλλαλητήρια ἐκεῖνα μὲ τὰς σωβινιστικὰς ἐκδηλώσεις καὶ τὰς προκλήσεις εἰς βάρος τῆς χώρας μας καὶ τοῦ λαοῦ της; Καὶ ὁ ἐμπρηστικὸς ἐκεῖνος λόγος τοῦ Πρωθυπουργοῦ Μεντερὲς εἰς τὴν Τουρκικὴν Ἐθνοσυνέλευσιν; Καὶ ὁ ἄλλος ἐκεῖνος τοῦ Ζουρλοῦ εἰς τὴν τριμερῆ συνδιάσκεψιν τοῦ Λονδίνου; Καὶ οἱ εἰς τὸν Ο.Η.Ε. ἄλλοι, τῶν Τούρκων ἐκπροσώπων; Καὶ τὰ ἐπεισόδια εἰς βάρος τῶν Ἑλλήνων καὶ τὰ τόσα καὶ τόσα ἄλλα γεγονότα, τὰ ἀποτελοῦντα, οὐ μόνον τὰς ἐνδείξεις, ἀλλὰ καὶ τὰς πλήρεις ἀποδείξεις περὶ τούτου; Ὅτι δηλαδὴ προπαρεσκευάσθησαν τὰ γεγονότα τῆς 6ης Σεπτεμβρίου.... Ἄλλως τε, σαφῶς τοῦτο ἐλέγετο καὶ διεμηνύετο παρ’ ἐπισήμων καὶ ἀνεπισήμων προσώπων καὶ ρητῶς ὡμολογήθη εἰς τὴν Τουρκικὴν Ἐθνοσυνέλευσιν, παρὰ τοῦ πρώην ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν Κιουπρουλοῦ, καὶ τοῦ Ἕλληνος βουλευτοῦ τῆς Κωνσταντινουπόλεως κ. Χατζοπούλου. Ἀλλ’ ἐὰν ταῦτα εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ θεωρηθοῦν ὡς ἐπαρκῆ στοιχεῖα, διὰ νὰ εἴπωμεν, ὅτι τὰ πάντα εἶχον προπαρασκευασθῆ, ἔρχονται αὐτὰ τὰ γεγονότα τῆς 6ης Σεπτεμβρίου, τὰ ὁποῖα ἀφ’ ἑαυτῶν ἀποδεικνύουν, πλήρως καὶ πασιφανῶς, καὶ βροντοφωνοῦν, ὅτι ταῦτα εἶχον προπαρασκευασθῆ μέχρι καὶ τῶν μικροτέρων λεπτομερειῶν. Τὴν 7.30 ἑσπερινὴν τῆς 6ης Σεπτεμβρίου 1955, 150.000 Τοῦρκοι (εἰς τόσους ὑπολογίζονται οἱ λαβόντες μέρος εἰς τοὺς βανδαλισμοὺς τῆς νυκτὸς ἐκείνης ἀπὸ ὅλους τοὺς ἁρμοδίους παράγοντας τῆς Κωνσταντινουπόλεως), μεταφερθέντες ἀπὸ τὰ βάθη τῆς βαρβάρου Ἀσίας, ἐφωδιασμένοι μὲ ρόπαλα, λοστούς, σιδηρᾶς ράβδους, σφυριά, τσεκούρια, φτυάρια, καὶ πάσης φύσεως ἄλλα ὄργανα καὶ ἐργαλεῖα διαρρήξεως καὶ καταστροφῆς μηδὲ συσκευῶν ὀξυγόνου ἐξαιρουμένων, διῃρημένοι εἰς ὁμάδας, μὲ ἀρχηγοὺς ἐπὶ κεφαλῆς, βουλευτάς, προέδρους τοπικῶν ὀργανώσεων τοῦ Κυβερνῶντος (Δημοκρατικοῦ) κόμματος, ἀνωτάτους κρατικοὺς ὑπαλλήλους, ἀξιωματικοὺς ἐν ἐνεργείᾳ, ἀστυνομικοὺς μὲ στολὴν καὶ ἄλλα κρατικὰ ὄργανα, μὲ πρῶτον στόχον τὰ Ἑλληνικὰ καταστήματα τῆς κεντρικῆς ὁδοῦ τοῦ Πέραν, μὲ φωνάς καὶ ἀλαλαγμούς, μὲ μανίαν δαιμονιώδη, μὲ λύσσαν πραγματικήν, ἐξεχύθησαν εἰς τὴν πόλιν, πρὸς ὅλα αὐτῆς τὰ σημεῖα, ἀπὸ τοῦ κεντρικωτέρου σημείου της, (Ταξὶμ) μέχρι καὶ τῆς ἀπωτάτης συνοικίας καὶ προαστείου. Βάσει τοῦ ἐπιτελικῶς κατηρτισμένου σχεδίου, ἐντὸς τριῶν ὡρῶν ἅπαντα τὰ καταστήματα τῶν Ἑλλήνων, ἀνεξαρτήτως ὑπηκοότητος, εἶχον καταστραφῆ. Αἱ θύραι παρεβιάσθησαν, αἱ προθῆκαι, τὰ ράφια, αἱ ἐπιγραφαί, τὰ ἔπιπλα, ἔγιναν «γῆς μαδιάμ» καὶ τὰ πάσης φύσεως ἐμπορεύματα ἐποδοπατήθησαν, ἐρρίφθησαν εἰς τοὺς δρόμους καὶ ἀνηρπάγησαν. Πολλοὶ ἀπὸ τὰ ἄτακτα στίφη τῆς καταστροφῆς ἔβαζαν διπλᾶ καὶ τριπλᾶ ἐσώρρουχα καὶ ἐξώρρουχα, ἐφορτώνοντο ὅσα ἠμποροῦσαν, ἐπέτων εἰς τοὺς δρόμους, διὰ νὰ τὰ πάρουν καὶ οἱ μὴ δυνάμενοι νὰ εἰσέλθουν εἰς τὰ καταστήματα, ἐλλείψει χώρου, καὶ ἐφόρτωναν εἰς καμιόνια καὶ στρατιωτικὰ αὐτοκίνητα ὅσα ἠδύναντο, τὰ λοιπὰ δὲ ἠχρήστευαν διὰ τῶν μαχαιριῶν καὶ τῶν ὀργάνων καταστροφῆς, τὰ ὁποῖα ἔφερον, ὥστε τίποτε νὰ μὴ μείνῃ ἐκ τοῦ κόπου, τοῦ μόχθου, τοῦ ἱδρῶτος καὶ τοῦ αἵματος ἐτῶν πολλῶν, δεκαετηρίδων ὁλοκλήρων καὶ αἰώνων ἀκόμη τῶν «γκιαούρηδων», ποὺ τόσον μῖσος ἔδειξαν ἐναντίον των. Ἤρκεσαν τρεῖς ὥραι διὰ νὰ συντελεσθῇ τὸ μεγαλύτερον κακούργημα τῆς ἱστορίας πεπολιτισμένου δῆθεν, λαοῦ. Ἀλλὰ μήπως περιωρίσθησαν εἰς τὴν καταστροφὴν μόνον τῶν καταστημάτων τῶν Ἑλλήνων ἀδελφῶν μας καὶ ἐν γένει ὅλων τῶν μειονοτήτων; Ὄχι, ἡ μῆνις καὶ ὁ ὄλεθρος ἐπεξετάθη καὶ εἰς τὰς οἰκίας τῶν ὁμογενῶν μας ἐν Κωνσταντινουπόλει εἰς ἁπάσας τὰς συνοικίας, πλὴν τοῦ Κέντρου. Ἄλλαι ὁμάδες, διὰ τὸν εἰδικὸν τοῦτον σκοπὸν καθωρισμέναι, τὴν αὐτὴν ὥραν, 7.30′ μ.μ., εἰς ὅλας τὰς συνοικίας, καὶ τὰς πέραν τῶν γεφυρῶν, ἀλλ’ ἰδίᾳ τὰς ἐντεῦθεν τούτων, εἰς τὰς εὐρωπαϊκὰς συνοικίας, τὰς συνοικίας τῆς παλαιᾶς πόλεως τοῦ Βυζαντίου, τὰς ἐντὸς τῶν τειχῶν, Κοντοσκαλίου, Βλάγκα, Ὑψωμαθίων, Γεντῆ–Κουλέ, Βελιγραδίου, Τοπ–Καπῆ, Πύλη Ἀνδριανουπόλεως καὶ Μπαλατᾶ, ἀλλὰ καὶ τὰς ἐκτὸς τῶν τειχῶν: Γαλατᾶ, Μπεσικτάς, Ὀρτάκιοϊ, Μποταγίκιοϊ, Γεννήκιοι, Θεραπειὰ κλπ. ἐξεχύθησαν, καὶ μὲ λεπτομερὲς πρόγραμμα καὶ σχεδιάγραμμα, δὲν ἄφιναν οἰκίαν ὁμογενῶν μας, χωρὶς νὰ εἰσέρχωνται ἐντός, νὰ τὴν λεηλατοῦν, νὰ ἁρπάζουν τὰ ἐν αὐτῇ καὶ νὰ καταστρέφουν τὰ πάντα, φειδόμενοι μόνον τῆς ζωῆς τῶν Ἑλλήνων καὶ λοιπῶν ξένων στοιχείων, καθ’ ἃ εἶχον ἐντολήν, οὐχὶ ὅμως καὶ τῆς τιμῆς τῶν ἐνοίκων, δεδομένου ὅτι, δὲν ἐδίστασαν τὰ ἀπαίσια αὐτὰ ἀνθρωπόμορφα τέρατα καὶ γυναῖκας νὰ βιάσουν καὶ ἁγνὰς κόρας νὰ καταστρέψουν καὶ μάλιστα μὲ τὸν ἀπαισιώτερον τρόπον καὶ διὰ μεθόδων, μέσων καὶ τρόπων καννιβαλικῶν. Εἰς 200 καὶ πλέον ἀναβιβάζουν τὰ θύματα τῆς καννιβαλικῆς ὀρέξεως τῶν ἐπιδρομέων ἐν Κωνσταντινουπόλει. Εἶναι ἀφάνταστος ὁ τρόμος, τὸν ὁποῖον ἐδοκίμασαν, καὶ ἀπερίγραπτον τὸ δρᾶμα, τὸ ὁποῖον ἐπέρασαν οἱ ὁμογενεῖς μας ἐν Κωνσταντινουπόλει. Οὐδεὶς εἶναι δυνατὸν νὰ τὰ περιγράψῃ ἐν τῇ ὁλότητί των, ἀλλὰ καὶ οὐδεμία ἀνθρωπίνη φαντασία νὰ τὰ συλλάβῃ. Εἶναι καὶ ἀπερίγραπτα καὶ ἀφάνταστα. (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τὴν προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Βʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Γ. ΚΑΡΟΤΣΗΣ). Δὲν τελειώνει ὅμως, δυστυχῶς, ἐδῶ τὸ δρᾶμα τῶν ἀδελφῶν μας Ἑλλήνων τῆς Κωνσταντινουπόλεως. Ἡ καταστροφή, ἡ λεηλασία καὶ ἡ ἁρπαγὴ ἐπεξετάθη καὶ εἰς τὰ ἐκπαιδευτικά των ἱδρύματα. Τὸ Ζάππειον παρθεναγωγεῖον, εἰς τὸ κέντρον τῆς πόλεως, ἱδρυθὲν καὶ λειτουργῆσαν ὡς διδασκαλεῖον ἀπὸ τὸ 1885–1922, μετὰ ἑνὸς ἔτους δὲ κλείσιμον, ἐπαναλειτουργῆσαν καὶ λειτουργοῦν ὡς Νηπιαγωγεῖον, δημοτικὸν σχολεῖον καὶ γυμνάσιον θηλέων, μὲ σημερινὴν δύναμιν πλέον τῶν 500 μαθητριῶν, ὑπέστη πρῶτον τὴν ἐπίθεσιν. Ὁμὰς καννιβάλων εἰσῆλθε διὰ τῆς θύρας τῶν ἐγκαταστάσεων τῆς θερμάνσεως καὶ ἐπεδόθη εἰς τὴν καταστροφὴν καὶ πυρπόλησιν, εὐτυχῶς, μόνον τῶν γραφείων καὶ τῶν ἀρχείων αὐτοῦ. Δὲν ἐφείσθη ὅμως μηδὲ τοῦ ἀγάλματος τοῦ ἱδρυτοῦ του, Ἐθνικοῦ εὐεργέτου, Ζάππα, τὸ ὁποῖον ἐκρήμνισεν ἐκ τοῦ βάθρου του καὶ ἐθρυμμάτισεν. Ἦτο καὶ εἶναι τραγικὸν τὸ θέαμα τούτου, ὡς κατέκειτο ἀκέφαλον καὶ ἠκρωτηριασμένον πρὸ τῆς κεντρικῆς κλίμακος τοῦ μεγάρου καὶ σήμερον ἀριστερὰ αὐτῆς. Ἐπίσης τὸ Ἰωακείμειον Παρθεναγωγεῖον, ὕπερθεν τῶν Πατριαρχείων καὶ παραπλεύρως τῆς Μεγάλης τοῦ Γένους Σχολῆς, ὑπέστη σοβαρὰς ζημίας ἐκ τῆς βανδαλικῆς ἐπιδρομῆς, ἰδίᾳ εἰς τζάμια καὶ κουφώματα. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑπέστη ἀνεπανορθώτους καταστροφὰς ὑπῆρξεν ἡ Πατριαρχικὴ Μεγάλη τοῦ Γένους Σχολή. Εἰς τὸ αἰωνόβιον αὐτὸ Ἑλληνικὸν Ἐκπαιδευτήριον, τοῦ ὁποίου τὸ 7ώροφον μεγαλοπρεπὲς οἰκοδόμημα, ἀνεγερθὲν τὸ 1881, διὰ δωρεᾶς τῶν ἱερῶν μονῶν τοῦ Βατοπεδίου καὶ τῶν Ἰβήρων καὶ τοῦ μεγάλου εὐεργέτου Ζαρίφη, ἀπὸ τὸν ἀρχιτέκτονα Δημάδην, δεσπόζει τοῦ Φαναρίου, μὲ τὸν κεκαλυμμένον ἀετόν, καὶ ἔμβλημα τὸν πυρσόν, τὰς ὡραίας αἰθούσας, παραδόσεων, τελετῶν, προβολῶν καὶ ἀμφιθεάτρου, μὲ τὴν σπανιωτάτην βιβλιοθήκην τῶν 20.000 τόμων καὶ τὰ πολύτιμα, πλήρη καὶ μοναδικὰ εἰς τὴν Πόλιν ἐργαστήρια, καὶ συλλογὰς ὀργάνων φυσικῆς καὶ χημείας, σκελετῶν ἀνθρώπων καὶ ζώων, πτηνῶν, φυτῶν καὶ ὀρυκτῶν, καὶ τοῦ ὁποίου ἡ ἵδρυσις ἀνάγεται εἰς τοὺς πρὸ τῆς ἁλώσεως χρόνους, ἀλλὰ εἶναι γνωστὴ ἀπὸ τοῦ 1454, ὡς ἔργον τοῦ Πατριάρχου Ἰωακεὶμ τοῦ Γʹ, μὲ τὸ ὄνομα ἔκτοτε «Πατριαρχικὴ Μεγάλη τοῦ Γένους Σχολή», ἀπὸ τὴν ὁποίαν τόσαι ἱεραὶ μορφαὶ τοῦ Γένους ἡμῶν ἀπεφοίτησαν, τὰ βάρβαρα στίφη ἐξέσπασαν τὴν ἀχαλίνωτον μανίαν των. Κύματα ἀλλεπάλληλα, ἀπωθούμενα ἀπὸ ἐπιθέσεις των κατὰ τοῦ Πατριαρχικοῦ Μεγάρου ἀπὸ τὸν φρουροῦντα τοῦτο στρατόν, ἐπέδραμον κατὰ τῆς Σχολῆς καὶ ἡ καταστροφικὴ μανία των δὲν ἄφισε τίποτε ὄρθιον καὶ εἰς τὴν θέσιν του. Τὰ γραφεῖα τῆς σχολῆς, τὰ ἀρχεῖα αὐτῆς, ἡ βιβλιοθήκη της, τὰ ἐργαστήριά της, αἱ συλλογαί, τὰ ὄργανα, τὰ πάντα, ἀνετράπησαν, ἐσχίσθησαν, συνετρίβησαν, κατεστράφησαν. Τὸ θέαμα τῶν συντριμμάτων προκαλεῖ πόνον βαθὺν καὶ ἀγανάκτησιν καὶ μῖσος κατὰ τῶν βανδάλων. Αἱ τεμαχισμέναι δὲ μορφαὶ τῶν μεγάλων εἰκόνων καὶ κάδρων τῶν ἱδρυτῶν, ἀνακαινιστῶν, δωρητῶν καὶ εὐεργετῶν τῆς Σχολῆς, προκαλοῦν τὰ δάκρυα καὶ τοῦ πλέον σκληροκάρδου θεατοῦ. Ἐπιδρομὰς καὶ καταστροφὰς ὑπέστησαν ἐπίσης καὶ τὰ λοιπὰ κατώτερα ἐκπαιδευτήρια καὶ μορφωτικὰ κέντρα τῆς ὁμογενείας μας, πλὴν τῶν γραφείων τῆς «Ἑλληνικῆς Ἑνώσεως» καὶ τῶν ἐκπαιδευτηρίων «Κεντρικοῦ Παρθεναγωγείου» καὶ «Ζωγραφείου» ἐκ τοῦ λόγου, ὅτι ταῦτα εὑρίσκονται πλησίον τοῦ Μεγάρου τοῦ Ἑλληνικοῦ Προξενείου καὶ εὑρέθησαν ἐντὸς τῆς ζώνης ἀσφαλείας αὐτοῦ. Ἀλλά, οὔτε τῶν καταστημάτων ἡ καταστροφή, οὔτε τῶν περιουσιῶν ἡ ἁρπαγή, οὔτε τῶν ἐκπαιδευτηρίων ἡ βάνδαλος συμφορά, οὔτε ἡ προσβολὴ τῆς τιμῆς, ἐκόρεσε τὰ ἄγρια ἔνστικτα τῶν «φίλων καὶ συμμάχων» μας Τούρκων. Τὸ πρόγραμμα περιελάμβανε καὶ τὴν μακάβριον τυμβωρυχίαν καὶ τὴν βεβήλωσιν καὶ τῶν ἱερῶν καὶ τῶν ὁσίων μας!!! Τὴν αὐτὴν ὥραν, ἄλλαι ὀρδαὶ ἀπαισίων τεράτων, μὲ ἐπικεφαλῆς ὄργανα τῆς τάξεως (!) καὶ κρατικοὺς ἐκπροσώπους, μὲ συνεργεῖα ὡργανωμένα καὶ σύνεργα καὶ ἐφόδια ἀνάλογα, ἐπέδραμον καὶ κατὰ τῶν δύο Ἑλληνικῶν νεκροταφείων τῆς Κωνσταντινουπόλεως καὶ ὅλων τῶν Ἑλληνικῶν χριστιανικῶν ναῶν καὶ προσκυνημάτων. Τὸ θέαμα τῶν νεκροταφείων καὶ τῶν χριστιανικῶν ναῶν τοῦ Κέντρου τῆς Ὀρθοδοξίας καὶ σήμερον ἀκόμη, εἶναι τῇ ἀληθείᾳ καὶ ἀφάνταστον καὶ ἀπερίγραπτον! Πρῶτον τὸ νεκροταφεῖον τοῦ Σισλῆ, ὑπέστη τὴν ἐπίθεσιν. Συνεργεῖα πλήρως ὡργανωμένα, τῆς πλησίον αὐτοῦ Ἠλεκτρικῆς Ἑταιρείας, ἡ ὁποία σημειωτέον, εἶναι Δημόσιος Ὀργανισμός, καὶ ὑπὸ τοὺς προβολεῖς αὐτῆς, φωτίζοντας τοὺς τάφους, μὲ αὐτοκίνητα τῆς Ἑταιρείας καὶ ὅλα τὰ ἐργαλεῖα, εἰσέβαλον θριαμβευτικῶς εἰς τὴν χώραν τῶν νεκρῶν. Ἐκεῖ, ἀντιστάσεως μὴ οὔσης, ἐπεδόθησαν εἰς τὸ μακάβριον ἔργον των. Προτομὰς νεκρῶν προσώπων ἐγκρέμισαν, σταυροὺς ἐθρυμμάτισαν, πλάκας μαρμαρίνας ἔσπασαν, τάφους, ἤνοιξαν, ὀστᾶ ἔκαυσαν, σώματα νεκρῶν ἐμαχαίρωσαν, τὸ ὀστεοφυλάκειον κατέκαυσαν καὶ τὸν ὡραῖον σταυροειδῆ ναΐσκον τοῦ νεκροταφείου, ἐπυρπόλησαν ἀπὸ τὸν ὁποῖον, οὔτε τέμπλον, οὔτε στασίδια, οὔτε κηροπήγεια, οὔτε εἰκόνες, οὔτε τοιχογραφίαι, οὔτε ἄμφια, οὔτε ἅγια σκεύη, οὔτε ἁγία Τράπεζα, οὔτε τίποτε, πλὴν τῶν τεσσάρων, καὶ αὐτῶν μαύρων ἐκ τῆς φωτιᾶς τοίχων, σώζονται!... Ταυτοχρόνως, ἄλλα στίφη βαρβάρων, μὲ πρόγραμμα, σχέδιον καὶ προπαρασκευὴν καὶ εἰς τὰς παραμικροτέρας λεπτομερείας, ἐπέδραμον ἐναντίον ὅλων τῶν ἱερῶν ναῶν καὶ προσκυνημάτων μας. Ἁγιάσματα ἐβεβηλώθησαν καὶ κατεστράφησαν. 16 ναοὶ ἐπυρπολήθησαν καὶ δὲν ὑπάρχει πλέον, εἰμὴ μόνον οἱ τοῖχοι αὐτῶν ὡς αἰώνια λείψανα μιᾶς πρωτοφανοῦς βαρβαρότητος, ὁμοίαν τῆς ὁποίας δὲν ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ ὁλόκληρος ἡ ἱστορία τοῦ ἀνθρώπου. 50 ἄλλοι κατεστράφησαν καὶ παρουσιάζουν θέαμα, ποὺ ἐξεγείρει τὴν συνείδησιν, ὄχι μόνον παντὸς ὀρθοδόξου ἢ παντὸς χριστιανοῦ, ἀλλὰ καὶ παντὸς ἀνθρώπου, οἱασδήποτε φυλῆς καὶ οἱουδήποτε θρησκεύματος. Στασίδια ἀνεστραμμένα, καθίσματα κομματιασμένα, πολυέλαιοι θρυμματισμένοι, μανουάλια σπασμένα, τοιχογραφίαι χαλασμέναι, εἰκόνες ξεσχισμέναι, σπασμέναι καὶ μαχαιρωμέναι, ἄμβωνες καὶ εἰκονοστάσια γκρεμισμένα, ἅγιαι Τράπεζαι ἀναποδογυρισμέναι, ἱερὰ σκεύη καὶ ἄμφια ποδοπατημένα καὶ ἐσταυρωμένοι κατὰ γῆς θρυμματισμένοι. Πάντα, εἰς σωροὺς συντριμμάτων εἰς τὰ δάπεδα τῶν ἱερῶν ναῶν, προκαλοῦντα θλῖψιν «μέχρι θανάτου» καὶ ἀγανάκτησιν καὶ μῖσος, τὰ ὁποῖα οὐδέποτε εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκριζωθοῦν. Διεσώθησαν μόνον 26 ναοί, ὄχι διότι τοὺς ἐσεβάσθησαν, ἀλλά, εἴτε διότι εὑρίσκοντο ἐντὸς τῆς ζώνης ἀσφαλείας καὶ χώρου φρουρουμένου, ὡς Πατριαρχικὸς Ναὸς τοῦ Ἁγίου Γεωργίου, εἴτε διότι ἐσώθησαν «χάριτι θείᾳ καὶ δυνάμει Θεοῦ», ὡς ὁ περίφημος Ναὸς τῆς Παναγίας τοῦ Πέραν, ὁ ὁποῖος ἐσώθη ἀπὸ τὰς τρεῖς ἀλλεπαλλήλους ἐπιδρομὰς κατ’ αὐτοῦ, διότι, οἱ ἐπερχόμενοι κατ’ αὐτοῦ, ἐκ τῆς μιᾶς καὶ μόνης πρὸς τοῦτον δυνατῆς εἰσόδου, ἠναγκάζοντο νὰ ὀπισθοδρομοῦν, μὴ δυνάμενοι νὰ προχωρήσουν ἀπὸ τοὺς καπνοὺς τὰ δάκρυα καὶ τὴν πνιγηρὰν ἀτμόσφαιραν, ποὺ προεκάλουν τὰ καιόμενα φάρμακα καὶ αἱ χημικαὶ οὐσίαι τοῦ πρὸ τοῦ ναοῦ πυρποληθέντος Ἑλληνικοῦ φαρμακείου. Τέλος, ἀγρίαν, βάναυσον, κακοήθη, ἄτιμον καὶ ἀνίερον ἐπιδρομὴν ὑπέστη καὶ ἡ Ἱερὰ Μονὴ τῆς Ζωοδόχου Πηγῆς (Βαλουκλῆ) μετὰ τοῦ ἁγιάσματος τῆς Παναγίας Βαλουκλιωτίσσης καὶ τοῦ ἑτέρου ἐκεῖ Ἑλληνικοῦ Νεκροταφείου τοῦ Βαλουκλῆ, ὅπου εἶναι καὶ οἱ τάφοι τῶν μεγάλων εὐεργετῶν καὶ τῶν Οἰκουμενικῶν Πατριαρχῶν μας. Ἰδοὺ πῶς περιγράφει τὰ τῆς ἐπιδρομῆς, τῶν βανδαλισμῶν καὶ τῶν ἀγριοτήτων, τῶν ἱεροσύλων καὶ τυμβωρύχων, ὁ ἡγούμενος τῆς Μονῆς, Θεοφιλέστατος Ἐπίσκοπος Παμφίλου κύριος Γερμανὸς καὶ τὰ τῶν βασανισμῶν καὶ τῆς διασώσεως αὐτοῦ ἀπὸ τὸν διὰ βασάνων καὶ πυρᾶς θάνατον, τὸν ὁποῖον πολλάκις ἐπεχείρησαν νὰ ἐπιφέρουν εἰς αὐτόν, οἱ εὐγενεῖς αὐτοὶ φίλοι τοῦ πολιτισμένου λαοῦ τῶν Νεοτούρκων. «Τὴν 11ην νυκτερινὴν τῆς ἀποφράδος ἐκείνης νυκτός, ψίθυροι καὶ κρότοι ἐπὶ τῆς ἐξωθύρας τῆς Μονῆς καὶ τῆς ἀπέναντι Ἀρμενικοῦ Νεκροταφείου, μὲ ἔκαμαν νὰ ἐξέλθω τοῦ κοιτῶνος μου καὶ νὰ ἴδω μερικοὺς χωροφύλακας νὰ συνομιλοῦν ζωηρῶς μὲ τὸν φύλακα τοῦ Ἀρμενικοῦ Νεκροταφείου, ἐνῷ τινὲς ἐκ τοῦ μαινομένου πλήθους ἀνερριχῶντο ἐκ τῆς ἠλεκτρικῆς στήλης τῆς βορείας πλευρᾶς τῆς Μονῆς εἰς τὴν στέγην καὶ ἐξ αὐτῆς κατήρχοντο εἰς τὸ ἐσωτερικὸν τῆς αὐλῆς καὶ ἤνοιξαν τὴν κυρίαν πύλην αὐτῆς. Χείμαρρος τότε ἀλαλαζόντων εἰσώρμησεν ἐντὸς καὶ ὑπὸ τὰς κωδωνοκρουσίας καὶ φωνάς των ἤρξαντο τοῦ καταστρεπτικοῦ των ἔργου, θραύοντες τὰς ὑάλους καὶ προκαλοῦντες, διὰ τῶν συντριμμάτων αὐτῶν, τὴν φρίκην καὶ τὸν τρόμον...». Ἀφοῦ διέρρηξαν τὰς δύο ἀποθήκας, τοῦ κηροῦ καὶ τῶν τροφίμων, ὡς λέγει ὁ ἐπίσκοπος, καὶ ἔθεσαν πῦρ εἰς αὐτάς, διέρρηξαν τὴν θύραν τοῦ Ἐπισκοπείου καὶ κραδαίνοντες ρόπαλα καὶ μὲ κραυγὰς διέταξαν αὐτὸν νὰ ἐξέλθῃ τοῦ κοιτῶνος του, ἐνῷ ἄλλοι ἐπεδόθησαν εἰς τὴν καταστροφήν, παντὸς ὅ,τι ὑπῆρχεν εἰς τὰ διαμερίσματα τοῦ Ἐπισκοπείου, ἐξακοντίζοντες τὰ τεμάχια τῶν θραυομένων κατὰ τοῦ Ἐπισκόπου καὶ περιλούοντες αὐτὸν δι’ ὕδατος. Ἀποτέλεσμα τούτου ἦτο νὰ κτυπήσουν εἰς τὸν ὀφθαλμόν, καὶ διάφορα μέρη τοῦ προσώπου καὶ τῆς κεφαλῆς, τὸν Ἐπίσκοπον, ἀφήσαντες αὐτὸν αἱμόφυρτον. Μετ’ ὀλίγον, δευτέρα ὁμάς, μείζων τῆς πρώτης, μὲ φωνὰς καὶ ἀλαλαγμούς, ἐν μέσῳ δαιμονιώδους θορύβου καὶ κωδωνοκρουσιῶν ἤρξατο τῆς καταστροφῆς τῶν τάφων τῶν Πατριαρχῶν, ὁ καπνὸς δὲ καὶ αἱ φλόγες τῶν καιομένων ἀποθηκῶν καὶ ὁ ἄμεσος κίνδυνος νὰ καῇ ζῶν, ἠνάγκασε τὸν Ἐπίσκοπον νὰ πηδήσῃ ἐκ παραθύρου ὕψους 4 μέτρων, χωρὶς νὰ πάθῃ τι. Ἔγινεν ὅμως ἀντιληπτός, καὶ νέαν ὑπέστη ἐπίθεσιν κτυπημάτων καὶ λακτισμάτων αἱμόφυρτος δὲ ἐσύρθη καὶ ἐρρίφθη ἐντὸς τῆς καιομένης ἀποθήκης κηροῦ. «Ἐν πλήρει συναισθήσει τοῦ γεγονότος, βροντοφωνῶ,— λέγει ὁ ἅγιος Παμφίλου— ἐκεῖ ἀκριβῶς διεῖδον τῆς Βαλουκλιωτίσσης τὴν πολλὴν προστασίαν καὶ σκέπην καὶ ἀγνοῶ εἰσέτι καὶ ἐξακολουθῶ νὰ ἀπορῶ, πῶς ἐρύσθην τῶν δολοφόνων καὶ δημίων μου χειρῶν καὶ εὑρέθην μακρὰν τῆς πυρᾶς καὶ εἰς τὴν αὐλὴν τῶν Πατριαρχικῶν μνημείων». Διασωθείς, χάριτι θείᾳ, τῆς πυρᾶς, δὲν ὁ ἔφυγε παρὰ ταῦτα νέους ἀπανθρώπους ραβδισμοὺς ἐπὶ τῆς κεφαλῆς του καὶ ἄλλους βασανισμοὺς ἕως ὅτου ὡδηγήθη εἰς τὸν Νάρθηκα, ὅπου ὁ μαινόμενος ὄχλος ἐζήτα τὴν ἀποκεφάλισίν του. Διεσώθη τελικῶς ἀπὸ ἀφιχθέντας ἀστυνομικοὺς καὶ στρατιώτας, κηρυχθέντος ἐν τῷ μεταξὺ τοῦ στρατιωτικοῦ νόμου, καὶ ὡδηγήθη παρ’ αὐτῶν, εἰς τὸ πλησίον ἐκεῖ εὑρισκόμενον Ἑλληνικὸν Νοσοκομεῖον, ὅπου, ἐν τῷ μεταξύ, εἶχε μεταφερθῆ, εἰς κακὴν κατάστασιν καὶ ὁ δόκιμος τῆς Μονῆς Εὐάγγελος Μαστοράκης καὶ ὅπου τοῦ παρεσχέθησαν αἱ πρῶται βοήθειαι καὶ ἔνθα μέχρι σήμερον θεραπεύεται, διαμένων, εἰς τό, παραπλεύρως τοῦ Νοσοκομείου, Γηροκομεῖον, ὅπου καὶ τὸν ἐπεσκέφθημεν κατὰ τὴν εἰς Κωνσταντινούπολιν μετάβασίν μας. Ἐνῷ ταῦτα διεδραματίζοντο εἰς βάρος τοῦ ἐπισκόπου— ἡγουμένου, ἄλλοι βάνδαλοι τυμβωρύχοι καὶ ἱερόσυλοι ἐπεδίδοντο εἰς τὴν καταστροφὴν τῶν Μνημείων τῶν Πατριαρχῶν, εἰς τὴν ἐκταφὴν τῶν ὀστέων αὐτῶν καὶ εἰς τὴν βεβήλωσιν τῶν τάφων. Οὕτω, κατεστράφησαν οἱ τάφοι τῶν εὐεργετῶν, Σιδερίδου (ἔργον τέχνης), Χρυσοβέργη, Σκυλίτση–Σεκιάρη οὗτινος ἤνοιξαν καὶ κατέσχισαν τὸ ταριχευμένον σῶμα καὶ τὰ μνημεῖα τῶν Πατριαρχῶν Ἰωακεὶμ τοῦ Βʹ, Κωνσταντίνου τοῦ Αʹ, Γερμανοῦ τοῦ Δʹ, Διονυσίου τοῦ Εʹ, Βασιλείου τοῦ Γʹ καὶ Φωτίου τοῦ Βʹ ἐπὶ τῆς ἐπιτυμβίου πλακὸς τοῦ ὁποίου, ἀκόμη καὶ σήμερον, εἶναι καρφωμένος ὁ κασμᾶς τῆς καταστροφῆς, ταὐτοχρόνως δέ, τὸ ἐπισκοπεῖον, ὁ ξενών, τὰ κελλιὰ καὶ ὁλόκληρον τὸ κτιριακὸν συγκρότημα τῆς μονῆς παρεδίδοντο εἰς τὰς φλόγας, ζωντανὸς δὲ ἐκαίετο εἰς τὸ κελλί του καὶ ὁ 92 ἐτῶν γέρων Ἀρχιμανδρίτης Χρύσανθος Μαντᾶς, (ὡς πιστεύεται, διότι μέχρι σήμερον δὲν ἀνευρέθη), ἀπετελεῖτο δὲ ἡ καταστροφὴ τοῦ Ἱεροῦ Ναοῦ καὶ τοῦ ἁγιάσματος μετὰ τοῦ παρεκκλησίου τῆς Ζωοδόχου Πηγῆς, κατὰ τὸν ἴδιον, ὁλοκληρωτικόν, ὡς καὶ ἀνωτέρω περιεγράφη, τρόπον καταστροφῆς ναῶν. Τὸ θέαμα τῶν ἀνεῳγμένων τάφων, τοῦ καταστραφέντος ναοῦ καὶ τοῦ ἁγιάσματος τῆς Ζωοδόχου Πηγῆς καὶ τὰ ἐρείπια τῆς πυρποληθείσης Ἱερᾶς Μονῆς θὰ ἀποτελοῦν τὸ ἀνεξίτηλον στίγμα τοῦ Τουρκικοῦ λαοῦ καὶ Ἔθνους, ἀνὰ τοὺς αἰῶνας. Εἰς τὸ ἐρώτημα, τὸ ὁποῖον αὐτομάτως ἀναπηδᾷ, κατόπιν τῶν γεγονότων τῆς 6ης Σεπτεμβρίου, ποία εἶναι ἡ βαθυτέρα αἰτία τῆς τοιαύτης πρωτοφανοῦς εἰς βαρβαρότητα ἐκδηλώσεως φίλου καὶ συμμάχου λαοῦ, ἅπαντες οἱ ὁμογενεῖς Κωνσταντινουπόλεως ἀπαντοῦν μιᾷ τῇ φωνῇ: «Θέλουν νὰ μᾶς ἐξοντώσουν». «Θέλουν νὰ μᾶς ξερριζώσουν ἀπὸ ἐδῶ. Δὲν μᾶς θέλουν οὔτε νεκρούς». Καὶ εἶναι ἀναμφισβήτητον τὸ γεγονός, ὅτι οἱ Τοῦρκοι, δὲν ἀνέχονται τὴν παραμονὴν Ἑλλήνων εἰς τὴν χώραν των. Δέχονται ὅτι ἡ ἀπομάκρυνσις τοῦ Ἑλληνικοῦ στοιχείου τοὺς ἐζημίωσεν οἰκονομικῶς, δέχονται καὶ πιστεύουν ὅμως ἐκ παραλλήλου, ὅτι αἰτία τῆς κακοδαιμονίας αὐτῶν εἶναι οἱ «ρωμηοί» καὶ ὅτι, διὰ τῆς παραμονῆς αὐτῶν εἰς τὴν χώραν των, κινδυνεύει νὰ χαθῇ ὁ Ἐθνισμός των. Τὴν ἰδέαν αὐτήν, ἥτις μετεβλήθη εἰς πίστιν, τὴν ἐκαλλιέργησεν ἐντέχνως τὸ ἐπίσημον Τουρκικὸν Κράτος διὰ τοῦ σχολείου, τῶν ἐνεργειῶν του καὶ τοῦ τύπου. Ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν, δεκαετηρίδων, τὸ ἐπίσημον Τουρκικὸν Κράτος εἰργάσθη ἐντατικῶς διὰ νὰ καλλιεργήσῃ τὸ μῖσος τῶν Τούρκων κατὰ τῶν Ἑλλήνων καὶ ἐκ παραλλήλου συνῆπτε συνθήκην φιλίας καὶ ὑπέγραψε σύμφωνα συμμαχίας μετὰ τοῦ ἐπισήμου Ἑλληνικοῦ Κράτους. Τὸ μῖσος αὐτὸ ἐξήφθη εἰς μέγιστον βαθμόν, μὲ τὸ κατόρθωμα τῶν ἄλλων φίλων, συμμάχων καὶ προστατῶν μας (!) τῶν Ἄγγλων, νὰ κάμουν τοὺς Τούρκους νὰ πιστεύσουν ὅτι ἔχουν δικαιώματα ἐπὶ τῆς Ἑλληνικωτάτης Κύπρου. Ἀφορμὴν ἑπομένως ἐζήτουν, διὰ νὰ ἐκδηλώσουν τὸ ἄσπονδον αὐτὸ μῖσος των καὶ νὰ πραγματοποιήσουν τὸν σκοπόν των. Καὶ ἦτο κατάλληλος ὁ καιρὸς νὰ τὴν δημιουργήσουν. Ἔτσι, μὲ τὸ ἄναμμα ἑνὸς καψυλίου εἰς τὸ Τουρκικὸν Προξενεῖον Θεσσαλονίκης, ποὺ παρουσιάσθη ὡς καταστροφὴ τοῦ σπιτιοῦ, ἔνθα ἐγεννήθη ὁ ἀναμορφωτὴς τῆς νεωτέρας Τουρκίας, τοῦ Ἀττατούρκ, ἐν Θεσσαλονίκῃ ἐξερράγη ἡ ἀτομικὴ βόμβα κατὰ τῶν Ἑλλήνων τῆς Κων)λεως καὶ τῆς Σμύρνης. Σήμερον εἶναι πλέον διεπιστωμένον ὅτι καὶ τὴν ἀφορμὴν αὐτὴν τὴν ἐσκηνοθέτησαν οἱ βάνδαλοι Τοῦρκοι. Τὸ σχέδιον, ἐπιτελικῶς κατεστρωμένον, ἀπέβλεπε κατὰ τὴν πρώτην φάσιν του, εἰς τὴν καταστροφὴν παντὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ (καταστημάτων–οἰκιῶν–περιουσιῶν– Ἱ. Ναῶν καὶ τάφων ἀκόμη) ὅπερ καὶ ἐγένετο. Κατὰ τὴν δευτέραν δὲ φάσιν αὐτοῦ, ἀφοῦ ὡς ἀνέμενον θὰ ἐξεδηλοῦντο οἱαδήποτε ἀντίποινα ἐν Ἑλλάδι, θὰ ἐπραγματοποιεῖτο σφαγὴ τῶν Ἑλλήνων. Αὐτὸ πιστεύουν πάντες εἰς τὴν Κων)πολιν καὶ ἔχουν δεδομένα σαφῆ καὶ βέβαια. Τὸ ἔλεγαν, ἄλλως τε, καθαρὰ οἱ Τοῦρκοι. «Σήμερον ἔχουμε Σεκὲρ Μπαϊράμι. Αὔριον θὰ ἔχουν Κουρμπὰν Μπαϊράν» (προσφορὰν γλυκῶν, προσφορὰν θυσιῶν). Τοῦτο ἀπεφεύχθη χθές. Οὐδεμία ὅμως ἐγγύησις ὑπάρχει διὰ τὴν αὔριον. Αὐτὸ δὲ εἶναι τὸ μέγα πρόβλημα, τὸ μέγα ἐρωτηματικὸν διὰ τοὺς ὁμογενεῖς τῆς Κων)λεως. Ἡ ἀβεβαιότης τῆς αὔριον. Τί θὰ γίνῃ αὔριον; Τοῦτο, ὀφείλει, ἔχει ὑποχρέωσιν, νὰ ἀντιμετωπίσῃ πρώτιστα πάντων, τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος καὶ νὰ δώσῃ σαφῆ, βεβαίαν καὶ ὑπεύθυνον ἀπάντησιν. Ἀλλὰ πρὶν εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἔρευναν καὶ τὴν ἀπάντησιν τοῦ ὡς ἄνω ἐρωτήματος, νομίζομεν ἀναγκαῖον νὰ παρουσιάσωμεν τὰς ἐπελθούσας ὑλικὰς μόνον ζημίας, διότι περὶ τῶν ἄλλων ἐκείνων, τῶν ἠθικῶν, τῶν ἀναγομένων εἰς τὸν θρησκευτικὸν καὶ πατριωτικόν μας κόσμον, τῶν ζημιῶν τοῦ ψυχικοῦ μας κόσμου, τίς δύναται νὰ ὁμιλήσῃ; Εἰς ποῖον ποσὸν νὰ καθορίσωμεν τὴν καταστροφὴν Ἱστορικῶν μας κειμηλίων; Ἡ βεβήλωσις τῶν Ἱερῶν μας Ναῶν, ἡ ποδοπάτησις τῶν ἀχράντων μυστηρίων μας, ἡ ἀνατροπὴ τῶν ἁγίων Τραπεζῶν, ἔνθα, τὰ ἄχραντα μυστήρια ἐτελοῦντο, ἡ μόλυνσις τῶν ἱερῶν καὶ τῶν ὁσίων μας καὶ ἡ βεβήλωσις τῶν τάφων μας, πῶς θὰ ἐκτιμηθοῦν; Περὶ αὐτῶν προτιμῶμεν νὰ σιωπήσωμεν. Ἡ τιμὴ τούτων εἶναι χαραγμένη εἰς τὰς ψυχάς μας καὶ δι’ αὐτὴν οὐδὲν ἀντίτιμον ὑπάρχει. Περὶ τῶν ἄλλων, τῶν καθαρῶς ὑλικῶν ζημιῶν, τῆς καταστροφῆς ὑλικῶν ἀγαθῶν, δυναμένων νὰ ἀντικατασταθοῦν καὶ οἰκοδομημάτων δυναμένων νὰ ἐπανεγερθοῦν, ὑπάρχουν σήμερον πλήρη καὶ ἀκριβῆ στοιχεῖα, ἀνταποκρινόμενα εἰς τὸ ἐλάχιστον δυνατὸν ὅριον τῆς πραγματικότητος. Οὕτω, Αἱ ζημίαι τῶν ἱερῶν ναῶν καὶ προσκηνυμάτων ἀνέρχονται, κατὰ τοὺς μετριωτέρους ὑπολογισμούς, εἰς τὸ ποσὸν τῶν 30.000.000 λιρῶν Τουρκίας, ἤτοι 100.000.000 περίπου νέων δραχμῶν.

§135Χ. ΣΟΛΟΜΩΝΙΔΗΣ. Ἐπιτρέψατέ μου νὰ σᾶς διακόψω καὶ νὰ σᾶς δώσω ὡρισμένα στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἔχω ἐξ ἀσφαλῶν πληροφοριῶν ἐκ Κωνσταντινουπόλεως, διὰ τοὺς βανδαλισμοὺς τῆς 6ης Σεπτεμβρίου. Τὸ πρόγραμμα εἶχε τελείως καταστρωθῆ προηγουμένως καὶ ἐν πάσῃ λεπτομερείᾳ, ἦσαν δὲ οἱ ἐκτελεσταὶ αὐτοῦ ἐν πλήρει γνώσει ἐκ τῶν προτέρων καὶ ἐγνώριζον ἄριστα τί θὰ ἔπραττεν ἕκαστος τούτων. Κατὰ τὸ πρόγραμμα ἡ ἐπιδρομὴ καὶ ἡ καταστροφὴ θὰ διήρκει ἐπὶ τρίωρον μὲ ὥραν ἐνάρξεως τὴν 10ην μ.μ., καὶ λῆξιν τὴν πρώτην πρωϊνήν. Ἡ ἐκτέλεσις, ὅμως, ἄγνωστον διὰ ποίους λόγους ἐπεσπεύθη καὶ οὕτω ἤρξαντο τοῦ καταστρεπτικοῦ ἔργου, ἀπὸ τῆς 7ης μ.μ. ὑπὸ τὰς ἐνθαρρύνσεις ἀστυνομικῶν, μάλιστα ἐφίππων. Τῆς ὀργανώσεως συμμετεῖχον: 1) οἱ ἀστυνομικοί, 2) οἱ ἔπαρχοι, 3) ὁ Πρόεδρος τοῦ Δημοκρατικοῦ κόμματος κατὰ συνοικίαν, 4) οἱ νυκτοφύλακες, 5) οἱ διανομεῖς ταχυδρομείων, 6) οἱ μουχτάρηδες τῶν συνοικιῶν καὶ 7) οἱ πρόεδροι τῶν ὀργανώσεων: «Ἡ Κύπρος Τουρκική». Ἀνώτεροι κυβερνητικοὶ καὶ ἀστυνομικοὶ καθώρισαν: α) Ποῖοι θὰ κατευθύνουσι τὰς διαδηλώσεις κατὰ συνοικίας. β) Ποῖοι θὰ θρυμματίσωσι τοὺς ὑαλοπίνακας. γ) Ποῖοι θὰ καταστρέψωσι τὰ ὑπάρχοντα ἐντὸς προθηκῶν καὶ οἰκιῶν, δ) ποῖοι θὰ προέβαινον εἰς κακοποιήσεις ἀτόμων καὶ θὰ ἐπυρπόλουν ἐκκλησίας, σχολεῖα, καθὼς καὶ οἰκίας. ε) Ποῖοι θὰ ἐλεηλάτουν τὰ ἐμπορεύματα καὶ πῶς θὰ μετέφερον αὐτὰ ἀσφαλῶς εἰς Θράκην καὶ τέλος στ) ποῖοι ἐπανερχόμενοι θὰ συνεπλήρουν τὰς λεηλασίας καὶ τὰς καταστροφάς. Καὶ τὸ πρόγραμμα τοῦτο ἐξετελέσθη κατὰ τὸν πλέον ἄρτιον τρόπον, τῇ ἐπινεύσει τῶν Τούρκων Κυβερνητῶν. Τὸ μέγεθος τῶν καταστροφῶν εἶναι μέγιστον. Οἱ βανδαλισμοὶ ἄνευ προηγουμένου. Καὶ εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ θὰ πρέπει νὰ στιγματίσω δύο Τούρκους, ἕνα δικηγόρον, τὸν Τσεβὰτ Ἐτσκὲ καὶ ἕνα ἰατρόν, τὸν Ὀρχὰν Τοτρότ, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ κεφαλῆς συρφετοῦ Τούρκων προέβαινον εἰς βανδαλισμούς, ἄνευ προηγουμένου.

§136Γ. ΤΖΑΤΖΑΝΗΣ. Αἱ ζημίαι τῶν ἐκπαιδευτηρίων εἰς 2.000.000 λιρῶν, ἤτοι 6.000.000 ν. δραχμῶν. Αἱ ὑλικαὶ ζημίαι τῶν Ἑλλήνων ὑπηκόων, σύμφωνα μὲ τὰς 1040 ὑποβληθείσας, αὐστηρῶς ὑπολογισθείσας, δηλώσεις τῶν παθόντων, εἰς 26.500.000 λίρας, ἤτοι 80.000.000 δρχ. Αἱ ζημίαι τῶν Μειονοτήτων (Ἑλλήνων, Ἑβραίων, Ἀρμενίων κλπ.) σύμφωνα μὲ τὰς 4.553, ὑποβληθείσας δηλώσεις εἰς 70.000.000 λίρας, ἤτοι 210.000.000 δραχμάς. Ἤτοι, συνολικῶς, ἅπασαι αἱ προξενηθεῖσαι ὑλικαὶ ζημίαι, μὲ τοὺς μετριωτέρους ὑπολογισμούς, ἀνέρχονται εἰς τὸ ποσὸν τῶν 130.000.000 περίπου λιρῶν Τουρκίας ἢ 390.000.000 περίπου δρχ. Ἑλλάδος, νέας ἐκδόσεως. Ἐπ’ αὐτῶν, τὶ μέχρι σήμερον ἔγινε; καὶ ποία προοπτικὴ ὑπάρχει; Δυστυχῶς, σχεδὸν τίποτε. Ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις, μέχρι σήμερον, οὐδεμίαν εὐθύνην ἀνέλαβεν, ἀποζημιώσεως. Ἁπλῶς κατήρτισε μίαν μεγάλην Ἐπιτροπὴν εἰς τὸ Ἐπαγγελματικὸν Ἐπιμελητήριον τῆς Κωνσταντινουπόλεως, διὰ νὰ ἐξεύρῃ τὰ ποσὰ τῆς ἀποζημιώσεως τῶν Ἑλλήνων Τουρκικῆς ὑπηκοότητος. Ἡ Ἐπιτροπὴ αὐτὴ ἐσχημάτισε κατ’ ἐπαγγελματικοὺς κλάδους ὑποεπιτροπὰς καὶ αὗται καθώρισαν τὶ ποσὸν ὤφειλε νὰ δώσῃ ἕκαστος ἐπαγγελματίας τῆς τάξεώς των ἐκ τῶν μὴ ζημιωθέντων ὑπὲρ τῶν συναδέλφων του. Τοιουτοτρόπως ἀφοῦ κυρίως τοὺς Ἕλληνας καὶ λοιποὺς μειονοτικοὺς ἐπεβάρυνε μὲ ποσὰ μὴ δυνάμενα νὰ καταβληθοῦν συνεκέντρωσε περὶ τὰ 4–5 ἑκατομμύρια λίρας (ἔναντι τῶν 70 ἑκατομμυρίων τῶν ζημιῶν) καὶ ἐκ τούτων διένειμε μέχρι σήμερον περὶ τὸ 1.000.000 λίρας παρέχουσα βοηθήματα (!) κατὰ ποσοστὸν ⅒ τῶν δηλωθεισῶν ζημιῶν ἑκάστου καί εἰς δηλώσαντας ζημίας ὄχι μεγαλυτέρας τῶν 5.000 λιρῶν. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἅπαν τῶν καταβληθεισῶν ἀποζημιώσεων μέχρι σήμερον. Ὑπεχρέωσε δὲ τὴν Ἐπιτροπὴν αὐτὴν ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις καὶ ἐχορήγησε 200.000 λίρας εἰς τὰ ἐκπαιδευτήρια (ἔναντι τῶν 2.000.000 λιρῶν ζημιῶν δηλ. τὸ ⅒), διὰ νὰ περάσουν τζάμια καὶ νὰ λειτουργήσουν, ὅπως ὑπεχρέωσε καὶ τὸν Δῆμον καὶ διέθεσε 85.000 λίρας διὰ νὰ τακτοποιήσῃ κάπως τοὺς τάφους τοῦ νεκροταφείου Σισλῆ, τοὺς ὑποστάντας ζημίας πλέον τοῦ 1.000.000 λιρῶν. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἅπαν τῶν μέχρι σήμερον ἀποζημιώσεων. Διὰ τοὺς Ἱ. Ναοὺς ἢ τοὺς Ἕλληνας ὑπηκόους οὐδὲν ἐγένετο, οὐδὲ φαίνεται διατεθειμένη ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις νὰ ἀναλάβῃ αὐτὴ τὰς εὐθύνας καὶ νὰ ἀποζημιώσῃ τὰ θύματά της. Ἐντεῦθεν προκύπτει βαρυτάτη εὐθύνη τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καί τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους, ἐκ τῆς στάσεως τῶν ὁποίων θὰ ἐξαρτηθῇ τὸ πᾶν. Εἰς τὸ ἀπερίγραπτον δρᾶμα τῶν ὁμογενῶν μας, οὗτινος ἀμυδρὰν μόνον ἰδέαν σᾶς ἔδωσα, πρῶτοι παρήγοροι ἄγγελοι ὑπῆρξαν αἱ τριμελεῖς ἐπιτροπαί, τὰς ὁποίας συνέστησε τὴν ἰδίαν νύκτα ἡ «Ἑλληνικὴ Ἕνωσις» Κων)πόλεως, ἀπὸ μίαν κυρίαν καί μίαν δεσποινίδα τοῦ τμήματος κυριῶν καί Δεσ)δων τῆς Ἑλληνικῆς Ἑνώσεως Κων)πόλεως καὶ ἕνα κύριον τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου αὐτῆς, ἢ τῆς Ἐπιτροπῆς περιθάλψεως. Αἱ τριμελεῖς αὐταί ἐπιτροπαί, ἀπὸ τὴν πρωίαν τῆς ἑπομένης τῆς καταστροφῆς νυκτός, μὲ ἄμεσον κίνδυνον τῆς ζωῆς των, ἐπεσκέφθησαν ἅπαντα τὰ σημεῖα τῆς πόλεως καί τῶν προαστείων, ὅπου ἐσημειώθησαν οἱ βανδαλισμοί, εἰσῆλθον εἰς τὰς καταστραφείσας οἰκίας τῶν ὁμογενῶν καί διεπίστωσαν τὰς προξενηθείσας καταστροφὰς καὶ ὠμότητας καί ἐκτὸς τῶν λόγων τῆς παρηγορίας, ἀναγκαίων τὰς στιγμὰς ἐκείνας, διένειμαν, εἰς τοὺς ἔχοντας ἄμεσον ἀνάγκην εἴδη ρουχισμοῦ καὶ ὑποδήσεως, ἀξίας 30.000 λιρῶν (90.000 δραχ.), ἐξ ὧν αἱ 15.000 προήρχοντο ἐκ τοῦ Πτωχοῦ Ταμείου τῆς Ἑνώσεως ἐνισχυθέντος δι’ ἐράνων αἱ ἄλλαι δὲ 15 ἐκ χορηγήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Προξενείου. Ἔκτοτε ἡ Ἑλληνικὴ Ἕνωσις ὑπὸ τὴν καθοδήγησιν καί τὰς ἀόκνους προσπαθείας τοῦ κατὰ ταῦτα ἐκλεκτοῦ τῆς ὁμογενείας μέλους κ. Νικ. Κατάνου, προέδρου αὐτῆς, μετὰ τοῦ Διοικητικοῦ της Συμβουλίου, ἐπίσης ἐξ ἐπιλέκτων ὁμογενῶν ἐξακολουθεῖ νὰ χορηγῇ εἰς τοὺς ἔχοντας ἀνάγκην, μηνιαῖα βοηθήματα ἀσκεῖ ἰατρικὴν καί φαρμακευτικὴν περίθαλψιν καί καταβάλλει πάντα κόπον καί μεταχειρίζεται πάντα τρόπον, νὰ ἀνακουφίσῃ καί παραμυθήσῃ τὰ μέλη της, ἀλλὰ γενικώτερον καί ὅλην τὴν ὁμογένειαν. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, ἐπιθυμῶ νὰ ἐξάρω τὴν συμπαράστασιν, συμβολὴν καὶ πλήρη ἐπιτέλεσιν τοῦ Ἐθνικοῦ των καθήκοντος, ἁπάντων τῶν μελῶν τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Ἑλληνικοῦ Προξενείου, ἀπὸ τοῦ γενικοῦ μας Προξένου κ. Καψαμπέλη μέχρι καὶ τοῦ κλητῆρος αὐτοῦ, ἅτινα εἶχα τὴν εὐκαιρίαν, ἀλλὰ καὶ τὴν πλήρη ἱκανοποίησιν καὶ χαράν, νὰ διαπιστώσω. Πόσον σοβαρὸν εἶναι καὶ Ἐθνικὸν ὄφελος νὰ ἐκπροσωπῆται τὸ Κράτος ἀπὸ πρόσωπα ἱκανὰ καὶ συναισθανόμενα τὰς εὐθύνας των εἰς τὴν ξένην, πρᾶγμα οὐχὶ συχνὰ —δυστυχῶς— συμβαῖνον. Διὰ τοῦτο πλήρης εἶναι ἡ ἱκανοποίησις καὶ ἀπέραντος ἡ εὐγνωμοσύνη πρὸς τὸν Γεν. Πρόξενον καὶ τὸ προσωπικὸν τοῦ Προξενείου, ἁπάντων τῶν μελῶν τῆς Ἑλληνικῆς Παροικίας Κωνσταντινουπόλεως, ὡς πλήρης εἶναι καὶ ἡ ἀναγνώρισις τοῦ ἔργου τῆς Ἑνώσεώς των. Ἰδιαιτέραν ἱκανοποίησιν καὶ μεγάλην αἰσθάνονται εὐγνωμοσύνην οἱ Ἕλληνες τῆς Κωνσταντινουπόλεως διὰ τὴν ἀξιοπρεπῆ καὶ ἀνδρικὴν στάσιν, καὶ τὴν ὅλην συμπαράστασιν, εἰς τὴν θλῖψιν, τὸν πόνον καὶ τὴν συμφοράν των, τοῦ ἀξίου ἀναδειχθέντος τῶν κρισίμων στιγμῶν ἀντιπροσώπου καὶ βουλευτοῦ των κ. Ἀλ. Χατζοπούλου Δ)ντοῦ τοῦ Ζαππείου Παρθεναγωγείου, οὗτινος ἐκτὸς τῶν ἄλλων ἡ ἀγόρευσις ἐπὶ τῶν γεγονότων εἰς τὴν Τουρκικὴν Ἐθνοσυνέλευσιν, κατὰ τὴν ἔκτακτον σύγκλησιν αὐτῆς ὑπῆρξεν ὄντως ὑπέροχος, γεμάτη ἀνδρισμόν, καὶ ξέσπασμα τῆς ὀργῆς καὶ ἀγανακτήσεως τοῦ βαθυτάτου Ἐθνικοῦ καὶ Χριστιανικοῦ του φρονήματος. «Κατεκρημνίσθησαν καὶ ἐπυρπολήθησαν τελείως ὅλοι οἱ ναοὶ καὶ ὅλα τὰ μορφωτικὰ κέντρα. Ἐχάθη ἐθνικὴ περιουσία ἀξίας ἑκατομμυρίων, προσεβλήθη τὸ οἰκογενειακὸν ἄσυλον χιλιάδων ἀθώων, κατεστράφη τὸ πᾶν ἐν μιᾷ νυκτὶ ὑπὸ συνθήκας φοβεράς». Ἐὰν αἱ πράξεις αὐταὶ ἐτελοῦντο ὑπὸ ἐχθρῶν θὰ ἐπνίγαμεν τὸν πόνον μας εἰς τὰ στήθη μας. Ἀλλ’ αὐταὶ ἐξετελέσθησαν μὲ τὰ ἰδικά μας χέρια, μὲ τὴν προτροπὴν ἄλλων. Δι’ αὐτὸ ἡ θλῖψις μου εἶναι μεγάλη. Τὰ γεγονότα ταῦτα δὲν εἶναι συνέπεια ἑνὸς στιγμιαίου ψυχικοῦ ἀναβρασμοῦ. Ἐξετελέσθησαν εἰς διαφόρους περιοχὰς μὲ τὴν αὐτὴν τακτικήν, μὲ τὸ ἴδιο πρόγραμμα καὶ μὲ τὸ ἴδιο σύστημα. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ταῦτα προπαρεσκευάσθησαν ἀπὸ πολὺν καιρόν, ἀπὸ ἀνθρώπους ἱκανοὺς πρὸς τοιαύτας πράξεις». Ἐκτιμῶ πλήρως τὴν εὐαισθησίαν τοῦ Ἔθνους μας, εἰς ζητήματα ἐθνικά, καὶ εἰς τὰς ἐθνικάς του ἀξιώσεις. Ἀλλὰ ἐν προκειμένῳ ἡ ὀργὴ καὶ ἡ ἀγανάκτησις ἐναντίον τίνων ἐχρησιμοποιήθη; Ποῖοι ὑπετέλεσαν τὸν στόχον τῆς ὀργῆς αὐτῆς; Ἄς μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ ἀναγνώσω τὸ ἄρθρον 88 τοῦ Συντάγματος ὅπερ εἶναι δι’ ἡμᾶς ἱερὰ Βίβλος. Λέγει τὸ ἄρθρον τοῦτο: «Ἐν Τουρκίᾳ ἀπὸ ἀπόψεως ἰθαγενείας, ὅλοι εἶναι πολῖται Τοῦρκοι ἀδιακρίτως φυλῆς καὶ θρησκεύματος». Καὶ ἡμεῖς ὑπερηφανευόμεθα μὲ αὐτό. (Χειροκροτήματα–Εὖγε). Ἀξιότιμοι συνάδελφοι, ἡ σημερινὴ Τουρκία εἶναι ἡ βάσις (ἡ οὐσία) τῆς μεγάλης Αὐτοκρατορίας τῆς συσταθείσης ἐπὶ τῶν βάσεων τῆς δικαιοσύνης (φωναὶ εὖγε). Τῆς Αὐτοκρατορίας τῆς ὁποίας τὰ σύνορα εἶχον ἐκταθῆ ἀπὸ τὰς Ἰνδίας μέχρι Βιέννης, ἀπὸ τὴν Κριμαίαν μέχρι τῶν ἐκβολῶν τοῦ Νείλου καὶ ἀπὸ τὴν Ἀραβίαν μέχρι τοῦ Γιβραλτάρ. Ὁ πολιτισμὸς τῆς ἐποχῆς ἐκείνης εὑρίσκετο μέσα στὰ σύνορα αὐτά. Ἡ Αὐτοκρατορία μας δὲν εὑρίσκετο εἰς τὸ μέσον τῆς ἐρήμου τῆς Ἀφρικῆς ὅπου δὲν πετοῦν τὰ πουλιὰ καὶ ἀπὸ ὅπου δὲν περνοῦν καραβάνια. Ἦτο φυσικὴ συνέπεια νὰ εὑρίσκωνται ἐντὸς τῶν συνόρων τῆς Αὐτοκρατορίας αὐτῆς καὶ ὑπήκοοι ἀνήκοντες εἰς διαφόρους φυλὰς καὶ εἰς διάφορα θρησκεύματα. Διότι ἦτο μία μεγάλη Αὐτοκρατορία. Ἐπαναλαμβάνω, ἡ σημερινὴ Δημοκρατικὴ Τουρκία εἶναι ἡ οὐσία τῆς Αὐτοκρατορίας ἐκείνης. Ἐὰν αὕτη κατοικῆται ἀπὸ ἀνθρώπους ἀνήκοντας εἰς διαφόρους φυλὰς καὶ θρησκείας, τοῦτο εἶναι φυσικὴ συνέπεια τῆς ἱστορίας της. Φίλοι μου, ἐὰν σήμερον, διότι δυσηρεστήθημεν μὲ τὸ δεῖνα ξένον Κράτος, ἀδικήσωμεν τοὺς συμπολίτας μας τοὺς ἀνήκοντας εἰς τὴν αὐτὴν μὲ ἐκεῖνο ἐθνικότητα καὶ τὴν ἐπαύριον, πράξωμεν τὸ ἴδιο εἰς τοὺς ἄλλους διότι τὰ ἐχαλάσαμεν μὲ ἕτερον Κράτος, τότε ποὺ θὰ καταλήξῃ «τὸ χάλι» τοῦ τόπου τούτου; Τὸ τοιοῦτον ἀποκρούομεν, κύριοι συνάδελφοι. (Φωναί, εὖγε). Ὅλοι γνωρίζουν παντοῦ, ὅτι οὐδεὶς πολίτης εἶναι αἰχμάλωτος οὔτε καὶ δοῦλος. «Δυστυχῶς ἐφημερίδες τινὲς συνετέλεσαν ὥστε νὰ δημιουργηθῇ ἔξαψις τῶν παθῶν, κατάστασις ἠλεκτρισμένη καὶ ἐπῆλθε ρῆγμα εἰς τὴν ἑνότητα τοῦ Τουρκικοῦ Ἔθνους. Ὁ τύπος ἔχει ἐν τῇ προκειμένῃ περιπτώσει τὴν μερίδα του». Θέλετε παραδείγματα. Προχθὲς ἀκόμη ἤτοι τὴν 8ην τοῦ μηνός, εἰς τὴν ἐφημερίδα «Οὐλούς», ἐδημοσιεύθη ὅτι τὰς Ἐκκλησίας τὰς ἔκαψαν οἱ ἴδιοι οἱ Ρωμηοὶ ἱερεῖς. Γίνεται αὐτό, κύριοι συνάδελφοι; (Ἐκ τῶν δεξιῶν ἑδωλίων ἠκούσθησαν φωναί: Μετὰ τὰ γεγονότα). Μάλιστα μετὰ τὰ γεγονότα.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ μὴ διακόπτετε τὸν ὁμιλητήν.

§138Δ. ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄς διερωτηθοῦν τί ἐκέρδισαν ἀπὸ τὰς τοιαύτας ἐνεργείας των. Τὰ ἴχνη τῶν κακουργημάτων στέκονται πρὸ τῶν ὀφθαλμῶν μας. Ἰδοὺ τὰ χαλάσματα, ἰδοὺ τὰ ἐρείπια. Συνάδελφοι, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ὁμολογήσω, ὅτι μᾶς ἐλύπησε περισσότερον παντὸς ἄλλου, ἡ ὀργάνωσις τῆς Δημοσίας ἀσφαλείας. Εἴμεθα ὅλοι σύμφωνοι εἰς τὴν διαπίστωσιν αὐτήν. «Μετὰ λύπης παρετηρήθη ὅτι ἡ Δημοσία Ἀσφάλεια ἐφοράθη ἀδρανής, ἀμέριμνος, ἐν ὕπνῳ καὶ ἴσως δὲν τολμῶ νὰ τὸ πῶ, ἔκλεισε τὰ μάτια της. Θέλετε παράδειγμα; Μεσάνυκτα. Ἔρχονται εἰς τὴν Πρίγκηπον 5–10 λέμβοι φέροντες 200–300 ἀνθρώπους ἀόπλους. Ἀποβιβάζονται οὗτοι. Τοὺς βλέπουν τὰ ἀστυνομικὰ ὄργανα, συνομιλοῦν μὲ αὐτοὺς καὶ κατόπιν καταστρέφουν τὴν Πρίγκηπον καὶ ἐπιστρέφουν εἰς τὰ ἴδια χωρὶς καμμίαν ἐνόχλησιν παρ’ οὐδενός. Ἐὰν ἤθελεν ἡ Ἀστυνομία δὲν ἠμποροῦσεν ἄραγε νὰ πιάσῃ αὐτοὺς σὰν τοὺς ποντικούς; Τὴν ὥραν καθ’ ἣν παρεβιάζετο ὑπὸ τῶν λαφυραγωγῶν τὸ Ζάππειον Λύκειον, κείμενον εἰς τὸ μέσον τοῦ Ταξίμ, διήρχετο ἀπὸ ἐκεῖ ἡ ἔφιππος ἀστυνομία, ἡ ὁποία βλέπει τὸν συρφετὸν νὰ ἀσχολῆται μὲ τὴν καταστροφὴν καὶ δὲν λέγει τίποτε εἰς τοὺς δράστας». Ἐπεισόδιον σοβαρὸν συνέβη εἰς τὴν ἰδικήν μου οἰκίαν. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀναφέρω δι’ ὅ,τι συνέβη εἰς τὴν ἰδικήν μου οἰκίαν παραπλεύρως τῆς ὁποίας ὑπάρχει Τμῆμα Ἀστυνομικόν. Τὰ ὄργανα τοῦ τμήματος γνωρίζουν καὶ ἐμὲ καὶ τοὺς γονεῖς μου. «Οἱ κακοποιοὶ εἰσέρχονται εἰς τὸ σπίτι μου καὶ τὸ καταστρέφουν ἐξ ὁλοκλήρου. Οἱ σκοποὶ χωροφύλακες, τὰ ὁπλοφόρα αὐτὰ ὄργανα δὲν ἐπεμβαίνουν ποσῶς. Δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι μᾶλλον οἱ κακοποιοὶ ἐπροστατεύθησαν παρὰ ἡ οἰκογένειά μου». Τὸν πατέρα μου καὶ τὴν μητέρα μου, ἀνθρώπους 80 ἐτῶν, τοὺς κατέβασαν ἀπὸ τὰ κρεββάτια τους καὶ κατέστρεψαν κρεββάτια, ἔπιπλα, σκεύη καὶ ρουχισμόν. Εἰς ποίαν κατάστασιν ἔφερον τὸ σπίτι μου οἱ λαφυραγωγοί, τὴν εἶδεν ἰδίοις ὄμμασιν ὁ Ὑφυπουργὸς τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως Σαλὶχ Κορούρ.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν ἀγορητήν, ἐὰν ἐπρόσεξεν. Οἱ προλαλήσαντες ὡμίλησαν περὶ τοῦ ἂν ἦτο ἀναγκαία ἡ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ἀποφασισθεῖσα κήρυξις τοῦ Στρατιωτικοῦ νόμου. Ἡ ἐξέτασις τῶν λεπτομερειῶν ἀνήκει εἰς τὰ ἔκτακτα Στρατοδικεῖα.

§140Δ. ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀξιότιμοι συνάδελφοι, τὰ γεγονότα δὲν προξενοῦν μόνον εἰς ἐμὲ λύπην, ἀλλ’ εἶναι ἐξ ἴσου θλιβερὰ καὶ διὰ σᾶς. Σήμερον ἐξ ἀφορμῆς αὐτῆς θὰ καταστραφῇ ἡ ἰδική μου οἰκία καὶ αὔριον ἐξ ἄλλης αἰτίας θὰ ὑποστῇ ἡ ἰδική σας οἰκία τὴν ἰδίαν μὲ ἐμὲ τύχην. Οἱ ἐπιδραμόντες κακοποιοὶ ἐφώναζον καὶ ἔλεγον «σπάσατε, ρημάξατε τὸ σπίτι τοῦ βουλευτοῦ. Αὐτὸς εἰσπράττει τζάμπα λεφτά». «Ποῦ εἶναι οἱ νόμοι τοῦ τόπου αὐτοῦ; Ποῦ εἶναι ἡ ἀσφάλεια τοῦ πολίτου; Ποῦ εὑρίσκεται ἡ λεγομένη ἀσυλία τῆς κατοικίας;». Αὐτοὶ οἱ νόμοι, αὐτὰ τὰ δικαιώματα πῶς ἐκτήθησαν; διὰ ποίας ἡμέρας, διὰ ποίας περιστάσεις, ἐθεσπίσθησαν; Εἰς τὸ Γενῆ Μαχαλλὰ οἱ ἐπιδρομεῖς εἰσέρχονται εἰς ἕνα σπίτι. Τοὺς πλησιάζει ἕνας ἀστυφύλαξ καὶ τοὺς λέγει ὅτι εἶναι ἐνωρὶς ἀκόμη καὶ ὅτι πρέπει νὰ ἐπανέλθουν μετὰ μίαν ὥραν. Αὐτὴ εἶναι ἡ δημοσία ἀσφάλεια; «Δύναμαι νὰ σᾶς ἀναφέρω χιλιάδας τοιαῦτα παραδείγματα». Διὰ ποίων ἐγγυήσεων ἐξασφαλίζεται ἡ ζωή, ἡ τιμή, καὶ ἡ περιουσία τοῦ πολίτου;». Εἰς αὐτὴν τὴν ὀγκώδη διαδήλωσιν οὔτε ἑνὸς ἀστυνομικοῦ ὀργάνου ἡ μύτη αἱμάτωσεν. Σχεδὸν ὅλοι οἱ κακοποιοὶ οὗτοι ὅπου καὶ ἂν εἰσήρχοντο ἔλεγαν: «Μὴ φοβᾶσθε. Δὲν πρόκειται νὰ σᾶς σφάξωμεν, καὶ νὰ σᾶς κρεμάσωμεν. Ἔχομεν σχετικὴν διαταγήν. Μόνον θὰ καταστρέψωμεν τὰ σπίτια σας, τὰ πράγματά σας». Ἄρα ὑπάρχει κάποιος ἢ κάποιοι ποὺ ἔδωσαν τὴν διαταγὴν αὐτήν. Ποῖοι εἶναι αὐτοί; Τίνος ὀργανισμοῦ ἔργον εἶναι αὐτὸ ποὺ ἔγινε;». Εἶναι ἐρωτήματα σοβαρὰ ἐπὶ τῶν ὁποίων πρέπει νὰ σταματήσωμεν καὶ νὰ σκεφθῶμεν μὲ σκέψιν βαθεῖαν. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ πέραν αὐτῶν, ὅπερ εἶναι καὶ σοβαρώτερον καὶ σπουδαιότερον. Ἐὰν τυχὸν τὰ ὄργανα τῆς ἀσφαλείας ἀποπειραθοῦν νὰ ὑπερασπίσουν τὸν ἑαυτόν τους λέγοντες: «Τί νὰ κάμωμεν, δὲν ἠμπορέσαμεν νὰ προλάβωμεν, δὲν προεβλέψαμεν, δὲν ἀντελήφθημεν», τότε ἡ κατάστασις εἶναι ἔτι σοβαρὰ καὶ δραματική. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὰ ἐπιχειρήματα τῆς δικαιολογίας των εἶναι χειρότερα (πλέον κατακριτέα) ἀπὸ τὰ ἁμαρτήματά των. «Ἐὰν ἡ ὀργάνωσις τῆς Δημοσίας Ἀσφαλείας, τὰ ὄργανα αὐτῆς μὲ τοὺς εἰς τὴν διάθεσίν των εὑρισκομένους Ἀστυφύλακας, χωροφύλακας μὲ τοὺς πλησίον τους εὑρισκομένους στρατιωτικοὺς σχηματισμούς, καὶ μὲ τὰ μηχανοκίνητα τμήματά των δὲν κατορθώσουν νὰ καταστείλουν ἐντὸς ὡρῶν τινων, μέσα εἰς τὸν ὀμφαλὸν τῆς Σταμπούλ, τὴν ἀναρχίαν 5–10 χιλιάδων ὄχλου ἀσυντάκτου, ἀόπλου καὶ ἐφωδιασμένου μόνον μὲ ρόπαλα τότε ἡ κατάστασίς μας εἶναι ἀξιοθρήνητος. Τί θὰ πράξωμεν ἐνώπιον μεγαλυτέρων κινδύνων καὶ συμφορῶν; Ἀξιότιμοι κύριοι, ἡ ὀργάνωσις τῶν κακοποιῶν ἦτο συστηματικὴ καὶ ἀξιόλογος. Εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν ὑπῆρχον 74 Ἐκκλησίαι. Ἑβδομήκοντα ἓξ αὐτῶν κατεστράφησαν καὶ ἐπυρπολήθησαν ταὐτοχρόνως». Τὸ εὐγενὲς τουρκικὸν ἔθνος, οἱ ἡγέται καὶ οἱ ἥρωες τοῦ ἔθνους τούτου ἐπέδειξαν ἀείποτε σεβασμὸν καὶ ἐκτίμησιν ἔναντι τῶν εὐκτηρίων τούτων οἴκων. Κατὰ τὴν πορείαν τῶν 500 ἐτῶν καὶ εἰς περιόδους πολεμικὰς ἀκόμη δὲν εἶχε προσβληθῆ οὐδεμία Ἐκκλησία, οὐδὲν θρησκευτικὸν ἵδρυμα. Οὐδέποτε τὰ ἱερὰ σκεύη τῶν Ἐκκλησιῶν κατεστράφησαν ὅπως κατεστράφησαν τώρα μὲ περισσὴν βαρβαρότητα. Κύριοι συνάδελφοι, Ἠνοίχθησαν οἱ τάφοι, ἐπετάχθησαν ἔξω τὰ ὀστᾶ τῶν ἱερωμένων, τῶν πατέρων καὶ τῶν μητέρων μας. Ἐμαχαιρώθησαν πτώματα νεκρῶν καὶ ἐκάησαν Δὲν πρόκειται περὶ ὑπερβολῆς. Αὐτὰ ποὺ σᾶς ἀναφέρω εἶναι μία μικρὰ σκιαγραφία τῶν ὅσων συνέβησαν ἐν τῇ πραγματικότητι. Ἱερεῖς ἐδάρησαν ἀνηλεῶς ὑπάρχουν δὲ καὶ θάνατοι μεταξὺ αὐτῶν. Τὸ ἀπαίσια αὐτὰ γεγονότα συνεπείᾳ ἀσφαλῶς σατανικῶν ἐπηρεασμῶν ἐκ μέρους ἐκείνων οἵτινες εὑρισκόμενοι ὑπὸ ξενικὴν ἐπιρροὴν ἐπιδιώκουσι σκοποὺς γνωστοὺς πᾶσιν. Ὅλοι μας ἐπέσαμεν θύματα. Τὰ ἐπεισόδια εἶναι γνωστά. Ταῦτα ἠμποροῦν νὰ προκαλέσουν αὔριον ἄλλα σπουδαιότερα. Διὰ τοῦτο ἐν ὀνόματι τῆς ὀρθοφροσύνης καὶ τῶν πάσης μορφῆς συμφερόντων μας χρειάζεται νὰ προβῶμεν εἰς θυσίας. Πρέπει νὰ προσέχωμεν πολὺ τὰ βήματά μας. Κύριοι, ἐπιθυμῶ νὰ τονίσω καὶ νὰ ἐκφράσω ζωηρῶς τὴν θλῖψιν, τὴν ὁποίαν αἰσθάνομαι διὰ τὴν ἠθικὴν ζημίαν τὴν ὁποίαν ὑπέστη ἡ Πατρίς μας, παρὰ διὰ τὴν ὑλικὴν ἣν ὑπέστησαν οἱ συμπολῖται μας οἱ χριστιανοὶ (οἱ Ρωμηοί). Τὸ εὐγενὲς τουρκικὸν ἔθνος δὲν δύναται νὰ ἀφήσῃ ἀτιμώρητα τὰ γεγονότα αὐτά. Εἶναι προφανὲς ὅτι δὲν θὰ ἐπιτραπῇ εἰς τοὺς ἐπιβουλευομένους τὴν τιμὴν τοῦ Ἔθνους, νὰ ἐπαναλάβωσι τὸ ἀπαίσιον ἔργον τους. Ἠθέλησαν νὰ θέσωσιν ὑπὸ δοκιμασίαν τὴν τιμὴν καὶ τὴν ὑπόληψιν ἣν ὑπολαμβάνομεν εἰς τὴν χορείαν τῶν πολιτισμένων καὶ ἐλευθέρων λαῶν. Τὰ βλέμματα ὅλου τοῦ κόσμου εἶναι ἐστραμμένα πρὸς ἡμᾶς. Θὰ ἀνακτήσωμεν, ἔστω καὶ μερικῶς, τὰς ἠθικὰς καὶ τὰς ὑλικὰς ἡμῶν ζημίας. Ἀναμένω ἀπὸ ὅλους Ὑμᾶς αὐτό. Τοὐναντίον, δυστυχῶς, γενικὴ εἶναι ἡ δυσφορία τῶν ὁμογενῶν μας τῆς Κων)πόλεως καὶ πανταχόθεν διατυποῦται ἡ διαμαρτυρία τούτων κατὰ τοῦ Πατριαρχείου καὶ προσωπικὰ κατὰ τοῦ Παν. Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου Κυρίου Ἀθηναγόρα τόσον διὰ τὴν ἀσκηθεῖσαν παρ’ αὐτοῦ, ὄχι ἁπλῶς φιλότουρκον ἀλλὰ καθαρῶς, ὡς λέγουν, τουρκικὴν πολιτικήν, ἀπὸ τῆς ἀναρρήσεώς του εἰς τὸν Οἰκουμενικὸν Πατριαρχικὸν Θρόνον, μέχρι τῶν γεγονότων, ὅσον καὶ διὰ τὴν ἐπιδειχθεῖσαν μετὰ τὰ βάρβαρα, παρὰ τῶν Τούρκων εἰς βάρος τοῦ ποιμνίου του, γεγονότα, χλιαρὰν στάσιν καὶ σχεδὸν ἀδιαφορίαν. Ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ συνομολογήσω τὸ δίκαιον τῶν ὁμογενῶν μας τῆς Κων)πόλεως ἀλλὰ ταὐτοχρόνως νὰ ἀναγνωρίσω ὅτι, ὁ σεπτὸς προκαθήμενος τοῦ Οἰκουμενικοῦ Θρόνου, Παναγ. Πατριάρχης Ἀθηναγόρας, ἔπεσε θῦμα, τῆς πίστεώς του, ὅτι δύναται νὰ ὑπάρξῃ φιλία καὶ ἁρμονικὴ συμβίωσις Ἑλλήνων καὶ Τούρκων, τὴν ὁποίαν ὄντως ἐκαλλιέργει καὶ ζωηρῶς προωθοῦσεν ὅπως θῦμα ἔπεσε καὶ τῆς ἑτέρας πίστεώς του ἐπὶ τῆς φιλικῆς Ἀμερικανικῆς πολιτικῆς καὶ ὑποστηρίξεως. Ἀμφότερα δυστυχῶς ἀπεδείχθησαν φροῦδα ὄνειρα καὶ ὁ Οἰκουμενικὸς Πατριάρχης ζωηρῶς ἤδη ἀνησυχεῖ καὶ ἀγωνιᾷ διὰ τὸ μέλλον τῆς ὁμογενείας καὶ ἐργάζεται ὑπὲρ αὐτῆς καὶ τὴν παραμυθεῖ καὶ τὴν βοηθεῖ, ὅσον δύναται, καὶ σκοπὸν ἔχει νὰ δώσῃ σκληρὰν τὴν μάχην τῆς ἀναγνωρίσεως τοῦ δικαίου τῶν Ἑλλήνων καὶ τοῦ διαπραχθέντος ἐγκλήματος ἐκ μέρους τῶν Τούρκων καὶ κατ’ αὐτῶν (τῶν Ἑλλήνων) ἀλλὰ καὶ κατὰ τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου καὶ τῆς Ὀρθοδόξου Ἀνατολικῆς Ἐκκλησίας καὶ ὁλοκλήρου τῆς Χριστιανοσύνης, ὡς διεπιστώσαμεν κατὰ τὰς δύο ἐπισκέψεις μας καὶ τὴν μακρὰν συνεργασίαν, τὴν ὁποίαν εἴχομεν μετ’ Αὐτοῦ. Εἴπομεν ἀνωτέρω, ὅτι τὰ διαδραματισθέντα ἐγκληματικὰ γεγονότα τῆς 6ης Σεπτεμβρίου ἐ.ἔ. ἐν Κων)πόλει, ὄχι μόνον δὲν ἦσαν ἐν ἀγνοίᾳ τοῦ ἐπισήμου τουρκικοῦ Κράτους ἀλλ’ ὅτι ὠργανώθησαν παρ’ αὐτοῦ καὶ συμμετεῖχεν εἰς αὐτά, καὶ διηύθυνε τὰς ἐπιχειρήσεις διὰ πλείστων ὀργάνων καὶ ὑπηρεσιῶν αὐτοῦ. Ἀλλὰ καὶ ἡ μετὰ τὰ βάρβαρα γεγονότα τῆς 6ης Σεπτεμβρίου στάσις τοῦ τουρκικοῦ Κράτους ὑπῆρξεν ἐξ ἴσου ἐχθρικὴ καὶ ἀπαράδεκτος. Ἀφήνει ἀτιμωρήτους τοὺς ἐγκληματίας καὶ ἐκείνους ἀκόμη τοὺς ὁποίους ἔχει συλλάβει διὰ νὰ ρίξῃ στάκτην εἰς τὰ ὄμματα τοῦ κόσμου. Προσπαθεῖ νὰ ἐπιρρίψῃ τὰς εὐθύνας εἰς ξένα δῆθεν στοιχεῖα, καὶ νὰ παρουσιάσῃ τὴν ὀργάνωσιν τῶν γεγονότων εἰς ξένην χώραν (Βηρυττὸν κλπ.). Τώρα δέ, προβαίνει εἰς ἐνεργείας εἰς βάρος ὁμογενῶν μας τῆς Κων)πόλεως αἱ ὁποῖαι ἐμβάλλουν εἰς ἀνησυχίας τὴν ὁμογένειαν ἡ ὁποία διαβλέπει εἰς αὐτάς, προσπάθειαν ἐνοχοποιήσεως καὶ Ἑλλήνων, διὰ νὰ ἀποδείξῃ οὕτω τὸ ἄλλοθι. Ὁμιλεῖ περὶ ἀσημάντων ἐπεισοδίων, ὅταν, βαρβαρότερα τούτων, δὲν δύναται νὰ συλλάβῃ νοῦς ἀνθρώπου. Ἐξακολουθεῖ νὰ προκαλῇ καὶ νὰ τηρῇ στάσιν ἥκιστα φιλικὴν καὶ ἰδία εἰς τὸ Κυπριακὸν ζήτημα. Ἀλλά, τὸ καὶ σπουδαιότερον ὅλων, οὐδεμίαν μέχρι σήμερον ἀναλαμβάνει εὐθύνην, περὶ ἀποζημιώσεως τοῦ καταστραφέντος Ἑλληνικοῦ στοιχείου, ἀποκαταστάσεως τῶν Ἑλληνικῶν ἐκπαιδευτηρίων, ἀναστηλώσεως τῶν πυρποληθέντων ἱερῶν ναῶν καὶ προσκυνημάτων, καὶ πρὸ παντὸς οὐδεμίαν παρέχει ἐγγύησιν ἐπὶ τοῦ μέλλοντος καὶ τῆς ἀσφαλείας τοῦ ἐν Κων)πόλει, καὶ γενικῶς ἐν Τουρκίᾳ βιοῦντος Ἑλληνικοῦ στοιχείου. Καὶ αὐτὰ μὲν ἀπὸ τουρκικῆς πλευρᾶς. Ἀπὸ Ἑλληνικῆς ὅμως; Τί ἔγινε καὶ τί πρέπει νὰ γίνῃ; Εἶναι λυπηρὸν, εἶναι ἄκρως ἀποκαρδιωτικόν, καὶ ἐμπνέει σοβαρὰς ἀπογοητεύσεις καὶ ἐπαπειλεῖ ἐθνικοὺς κινδύνους, ἡ στάσις τοῦ σημερινοῦ Κράτους καὶ εἰς τὸ θέμα αὐτό, ποὺ τόσον καιρίως ἔθιξεν, ὄχι μόνον τὴν Ἐθνικὴν μας ἀξιοπρέπειαν, ἀλλὰ καὶ τὴν Θρησκευτικὴν καὶ Ἐθνικήν μας συνείδησιν. Ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις δὲν κατώρθωσε, φαίνεται, νὰ αἰσθανθῇ τὸν Ἐθνικὸν παλμὸν καὶ νὰ συλλάβῃ τὸ βαθύτερον νόημα τῶν Ἐθνικῶν αὐτῶν περιπετειῶν. Ἡ Ἑλλάς, χώρα τῶν θυσιῶν καί τῶν ὁλοκαυτωμάτων, καθ’ ὅλην αὐτῆς τὴν μακραίωνα ἱστορίαν, ἐπέπρωτο, ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῶν Κυβερνήσεων τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, νὰ ὑποστῇ τοὺς μεγαλυτέρους ἐξευτελισμοὺς καὶ ταπεινώσεις, ὄχι μόνον ἀπὸ ἐχθρούς, ἀλλὰ καὶ ὀπὸ φίλους. ἢ μᾶλλον μόνον ἀπὸ φίλους καὶ συμμάχους (!) Μπροστὰ σὲ τέτοιους φίλους τύφλα νἄχουν οἱ ἐχθροί. Δὲν ἔφταναν αἱ δουλικαὶ καὶ αἱ ἀπαλλοτριώνουσαι τὴν ἐθνικήν μας ἀξιοπρέπειαν καὶ ἀνεξαρτησίαν συμβάσεις, τὰς ὁποίας ὑπέγραψε, μόνη αὐτὴ μεταξὺ ὅλων τῶν χωρῶν τοῦ κόσμου (στρατιωτικαὶ βάσεις, ἑτεροδικία), ἀλλά, ἔρχεται τώρα, νὰ δέχεται κολάφους, τοὺς ὁποίους οὐδέποτε ἄλλοτε θὰ ἠνείχετο, κολάφους ἀπὸ φίλους, μεγάλους καὶ μικρούς, οἱ ὁποῖοι τὴν παρουσιάζουν, ὅτι ἔχασεν ἐξ ὁλοκλήρου τὴν ἐθνικήν της ὑπερηφάνειαν καὶ ἀξιοπρέπειαν Τὸ μέγα Ἐθνικὸν θέμα τῆς αὐτοδιαθέσεως τῶν Κυπρίων κατεβαράθρωσε καὶ τὸ ἕτερον θέμα, τῆς συμπεριφορᾶς καί, ὄχι μόνον ἐχθρικῆς ἀλλὰ βαρβάρου καὶ στιγματιζούσης τὸν σύγχρονον πολιτισμόν, ἐπιθέσεως καὶ ἐξοντώσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ στοιχείου τῆς Τουρκίας, ἐχειρίσθη καὶ χειρίζεται, κατὰ τὸν πλέον ταπεινωτικὸν καὶ ἀναξιοπρεπῆ καὶ ἐθνικῶς ἀπαράδεκτον τρόπον. Τὸ Ἑλληνικὸν στοιχεῖον τῆς Κων)πόλεως καὶ γενικὰ τῆς Τουρκίας, ὑπέστη ἀνεπανόρθωτον πλῆγμα, ἐκτυπήθη εἰς τὰ καίρια εἰς τὰ ὅσια καὶ τὰ ἱερά του, τὴν περιουσίαν, τὴν τιμήν, τὴν ζωὴν καὶ τὴν πίστιν του, κινδυνεύει νὰ ξεριζωθῇ ἀπὸ τὰς ἑστίας του, κατὰ παράβασιν ὄχι μόνον τῶν ἐκ τῶν διεθνῶν συνθηκῶν ἀπορρεόντων δικαιωμάτων, ἀλλὰ καὶ αὐτῶν τῶν στοιχειωδῶν τοιούτων παντὸς ἀνθρώπου ὁπουδήποτε τῆς γῆς κατοικοῦντος, μηδὲ αὐτῆς τῆς ζούγκλας ἐξαιρουμένης. Ἡ Ἑλλὰς ὑπέστη ταπείνωσιν, ἄνευ προηγουμένου. Προσεβλήθη ἡ τιμὴ τῶν ἐνόπλων δυνάμεών της, ἐβεβηλώθη τὸ Ἐθνικόν της σύμβολον, ἡ Σημαία της, καὶ ἀπὸ ποίους; Τοὺς θρασεῖς καὶ ἰταμοὺς Τούρκους. Καὶ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ἐντολῇ τῶν ἀφεντάδων της, μετὰ τοὺς πρώτους λόγους, λεονταρισμούς της, ἀντιπαρέρχεται ταῦτα, ἀνέχεται τὴν δημιουργηθεῖσαν κατάστασιν, ἀρκεῖται εἰς μίαν γελοίαν, ἠθικὴν ἀποκατάστασιν, καὶ ἀφήνει ἔκθετον, ὄχι μόνον τὴν τιμήν, τὴν περιουσίαν καὶ τὴν ζωὴν τῶν ἐν Τουρκίᾳ βιούντων Ἑλλήνων, ἀλλὰ τὴν τιμὴν καὶ ἀξιοπρέπειαν καὶ ἀσφάλειαν τῆς Ἑλλάδος. Ταῦτα ὅμως εἶναι ἀπαράδεκτα πλέον. Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ ξυπνήσῃ ταχέως, νὰ ἐγερθῇ ἀπὸ τὸν λήθαργον εἰς τὸν ὁποῖον εὑρίσκεται, καὶ ἂν τοῦτο δὲν τὸ πράξῃ αὕτη, ὀφείλει ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ τὴν ἀφυπνίσῃ, διὰ ν’ ἀποτινάξῃ τοὺς ζυγοὺς τοὺς ὁποίους ἐπέβαλον εἰς τὸν τράχηλόν του φίλοι καὶ ἐχθροὶ νὰ διακηρύξῃ ὅτι ἡ Ἑλλὰς θέλει νὰ ἀνακτήσῃ τὴν ἐλευθερίαν, τὴν ἀξιοπρέπειαν καὶ τὴν ἀνεξαρτησίαν της. Νὰ καταγγείλῃ ἀμέσως τὰς ὑπούλους συνθήκας φιλίας, καὶ νὰ ἀπόσχῃ ὑπόπτων συμμαχιῶν, διότι θέλει νὰ γνωρίζῃ πλέον, ποῖοι εἶναι οἱ φίλοι της καὶ ποῖοι οἱ ἐχθροί της. Θέλει νὰ ἐξασφαλίσῃ καὶ μάλιστα περισσότερον τὰ πλάγια καὶ τὰ νῶτα της, παρὰ τὸ στῆθος της, τὸ ὁποῖον ἔμαθε νὰ ὑπερασπίζεται τιμίως καὶ ἀνδρικῶς. Θέλει νὰ ἐξασφαλίσῃ τὰ ἱερὰ καὶ τὰ ὅσια τοὺς βωμοὺς καὶ τὰ ἅγια προσκυνήματα, εἰς τὸν ὀμφαλὸν τῆς Ὀρθοδοξίας. Θέλει νὰ κατοχυρώσῃ τὰ δικαιώματα, τὴν περιουσίαν, τὴν τιμὴν καὶ τὴν ζωὴν τῶν ἐν Τουρκίᾳ βιούντων τέκνων της. Θέλει νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν αὔριον, καὶ τοῦ Οἰκουμενικοῦ Ὀρθοδόξου Πατριαρχείου τῆς Κων)πόλεως καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ εἰς Τουρκίαν στοιχείου, ἀφοῦ πρῶτον δοθῇ πλήρης ἀποζημίωσις καὶ πραγματοποιηθῇ πλήρης ἀποκατάστασις τῶν ὅσων ὑπέστη καταστροφῶν. Καὶ νὰ διακηρύξῃ ὅτι μόνον τότε, ὅταν δηλαδή, ἀναγνωρισθοῦν τὰ Ἑλληνικὰ δίκαια, ἐπανορθωθοῦν αἱ καταστροφαί, ἐξασφαλισθῇ διὰ πραγματικῶν καὶ βεβαίων ἐγγυήσεων, τὸ μέλλον τοῦ Ἑλληνισμοῦ τῆς Τουρκίας καὶ ἀναγνωρισθῇ τὸ δικαίωμα τῆς αὐτοδιαθέσεως τῶν ἀδελφῶν μας τῆς Κύπρου, μόνον τότε θὰ δεχθῇ νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὰς συνθήκας φιλίας καὶ τὰ σύμφωνα συμμαχίας, τὰ ὁποῖα μέχρι σήμερον ἀπεδείχθησαν σαθρά, ἐπισφαλῆ καὶ ἀνίκανα καὶ τὰ πλέον στοιχειώδη Ἑλληνικὰ δίκαια νὰ σεβασθοῦν... Ἄλλως, ἀδεσμεύτως καὶ ἐλευθέρως, θὰ κρίνῃ καὶ θὰ ἀποφασίσῃ περὶ τοῦ ἐθνικῶς ὠφελίμου καὶ τοῦ περαιτέρω πρακτέου. Τοῦτο εἶναι πλέον ἐθνικὸν καθῆκον καὶ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία ὀφείλει ἀκόμη νὰ δώσῃ ἐπιτακτικὴν καὶ κατηγορηματικὴν τὴν ἐντολὴν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν μὴ πράξασαν μέχρι σήμερον τὸ καθῆκόν της, δι’ ὃ καὶ ἐλέγχομεν ταύτην, νὰ χαράξῃ ἀπὸ ἀπόψε νέαν ἀποφασιστικὴν πολιτικὴν καὶ νὰ διακηρύξῃ πρὸς ὅλον τὸν κόσμον ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος δὲν ἀνέχεται πλέον πλήγματα φίλων (διότι ἐχθρῶν δὲν ἐδέχθη ποτὲ) καὶ ὅτι τοιούτους φίλους τοὺς θεωρεῖ πλέον ἐχθροὺς καὶ ὡς τοιούτους θὰ τοὺς μεταχειρισθῇ. Θέλει φίλους πραγματικοὺς καὶ ὄχι φίδια νὰ τὴν ζώνουν. Ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία εὑρίσκει εὐκαιρίαν ἀπόψε νὰ χαράξῃ τὴν ἐθνικὴν ὄντως πολιτικὴν ποὺ ἀξιοῖ ὁ λαός. Ἄλλως αἱ εὐθῦναι της θὰ εἶναι ἱστορικαὶ καὶ τεράστιαι. Θέλω νὰ πιστεύω ὅτι καὶ ἡ σημερινὴ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία μὲ τὴν γνωστὴν Συναγερμικὴν σύνθεσίν της δὲν θὰ φανῇ κατωτέρα τῆς ἀποστολῆς της καὶ τῆς ἱστορικῆς της εὐθύνης. (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§141Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι ὅταν κατέθεσα τὴν συζητουμένην ἐπερώτησιν, ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ μὲ καλέσῃ εἰς τό Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ νὰ μοῦ δώσῃ ὡρισμένας ἐξηγήσεις. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι καίτοι δὲν τὰς εὗρον ἐπαρκεῖς, ἐν τούτοις ἔκρινα ὅτι θὰ ἦτο ἀπὸ γενικωτέρας ἀπόψεως συμφερώτερον νὰ μὴ ἐπισπεύσω τὴν συζήτησιν τῆς ἐπερωτήσεως, ἵνα μὴ τυχὸν ἀκουσίως παρεμβάλλω προσκόμματα εἰς ἔργα κυβερνητικά. Ἀλλὰ τὸ δημοσιευθὲν σήμερον εἰς τὴν «Καθημερινὴν» ὑπόμνημα, τὸ κατάπτυστον αὐτὸ ἔγγραφον τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία μὴ ἀρκουμένη εἰς ὅσα διεπράχθησαν εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ στοιχείου κατασυκοφαντεῖ καὶ τὴν Ἑλλάδα, μὲ ἠνάγκασε, κ. συνάδελφοι, ἐνῷ εὑρισκόμην εἰς Πάτρας νὰ ἐπανέλθω ταχέως μὲ τὴν ἀνησυχίαν μήπως θὰ συζητηθῇ τὸ θέμα αὐτὸ τὸ πελώριον καὶ δὲν θὰ ἤθελον νὰ ἀπουσιάσω κατὰ τὴν συζήτησιν. Κύριοι συνάδελφοι, εἶχον τὴν ἀφέλειαν νὰ πιστεύω καὶ ἐγὼ ὅτι ἡ Ἑλληνο–τουρκικὴ φιλία, πρέπει ἐπὶ στερεῶν βάσεων νὰ στηριχθῇ. Εἶχον ἐπηρεασθῆ ἀπὸ τὰ κηρύγματα ἑνὸς συμπολίτου μου μεγάλου πολιτικοῦ ἀνδρὸς τοῦ ἀειμνήστου Ἰακωβάτου τοῦ Γεωργαντάρα, ὁ ὁποῖος ἀπὸ τὸ 1868 διέβλεπε τὸν πανσλαβικὸν κίνδυνον καὶ συνέλαβε τὸ ὅραμα τῆς Ἑλληνο–τουρκικῆς συνεργασίας. Ἐπίστευσα καὶ ἐγὼ εἰς τὴν ἀνάγκην τῆς Ἑλληνο–τουρκικῆς συνεργασίας καὶ μάλιστα ὅταν οἱ Βασιλεῖς μας ἐπεσκέφθησαν τὴν Πρωτεύουσαν τοῦ δῆθεν φιλικοῦ αὐτοῦ Κράτους, ἀπὸ Ραδιοφώνου ὡμίλησα διὰ νὰ ἐνισχύσω τὰς σχέσεις μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας καὶ ἐμνήσθην ἀγορεύσεων τοῦ Ἰακωβάτου Γεωργαντάρα. Ἔλαβον τότε καὶ δύο ἐπιστολὰς τοῦ Νομάρχου Κωνσταντινουπόλεως κ. Γιοκάϊ καὶ τοῦ τότε Πρεσβευτοῦ ἐν Ἀθήναις, διὰ τῶν ὁποίων μὲ συνεχάρησαν διὰ τὰ αἰσθήματά μου τῆς Ἑλληνο–τουρκικῆς φιλίας. Πόσον ὅμως, κ. συνάδελφοι, ἐπλανήθημεν ὅσοι ἐπιστεύσαμεν εἰς αὐτὸ τὸ ὅραμα, τὸ ὁποῖον πλέον εἶναι ἀνεπιστρεπτὶ παρελθόν, τὸ ὁποῖον εἶναι χίμαιρα, διότι ἀπεδείχθη ὅτι ἐνῷ ἡμεῖς ὅπως πάντοτε εἴμεθα εἰλικρινεῖς καὶ παντοιοτρόπως διεδηλώσαμεν τὴν ἀπόφασιν ἡμῶν νὰ συνεργασθῶμεν εἰλικρινῶς, ἐκεῖνοι δὲν ἐπίστευον τίποτε καὶ διέκειντο ἐχθρικά. Μετὰ τὴν ἐπάρατον ἡμέραν τῆς 29ης Μαΐου 1453 ἡ ὀρθοδοξία δὲν ἀντίκρυσε φοβερωτέραν δοκιμασίαν.

§142Χ. ΣΟΛΟΜΩΝΙΔΗΣ. Τὴν 1ην Αὐγούστου 1922.

§143Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Καὶ ὁ Ἑλληνισμὸς μετὰ τὰς σφαγὰς τῆς Μικρᾶς Ἀσίας δὲν ἔχει νὰ θρηνήσῃ μεγαλυτέραν ἀπώλειαν. Διότι ἄν τότε τὰ στίφη τῶν Μωαμεθανῶν εἰσελάσαντα εἰς τὴν βασιλίδα τῶν πόλεων, ἔθυσαν καὶ ἀπώλεσαν, ἦτο πόλεμος καὶ ὅμως ἐσεβάσθησαν τὰς περισσοτέρας ἐκκλησίας καὶ ἀπόδειξις ὅτι ὑπῆρχον, διὰ νὰ ἔλθουν μετὰ τόσας ἑκατονταετηρίδας οἱ ἀπόγονοι αὐτῶν διὰ νὰ τὰς καταστρέψουν. Ἐκείνην τὴν ἀποφράδα ἡμέραν τῆς 6ης Σεπτεμβρίου, ἡ Τουρκικὴ βαρβαρότης ἐξεχείλισε καὶ τὸ ἀνθρώπινον κτῆνος, τὸ ὁποῖον ἐφώλευεν εἰς τὰς καρδίας καὶ τὰς ψυχὰς αὐτῶν, ἐξωτερικεύθη ἐν ὅλῃ τῇ φρικαλέᾳ αὐτοῦ ἀγριότητι. Τὰ γνωρίζετε. Ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας τόσον ζωηρῶς ἐξιστόρησε καὶ ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως τὰ διαδραματισθέντα, τὰ ἐγνωρίζαμεν δυστυχῶς καὶ ἐθρηνήσαμεν ὅλοι αὐτὴν τὴν συμφοράν. Τὸ Ὑπουργεῖον τόσον εἶχε τὴν ἑτοιμότητα νὰ συλλέξῃ ἀνταποκρίσεις παρευρεθέντων αὐτοπτῶν μαρτύρων καὶ Γερμανῶν σπουδαστῶν, Ἰταλῶν φοιτητῶν καὶ ἐμπόρων, Ἑλβετῶν ἐκδρομέων, οἱ ὁποῖοι περιγράφουν μὲ τὰ μελανώτερα χρώματα τὴν τραγωδίαν, ἡ ὁποία ἐξετυλίχθη τὴν ἑσπέραν ἐκείνην εἰς βάρος τῆς ὀρθοδοξίας, εἰς βάρος τῶν ἀτυχῶν 100.000 ὁμοεθνῶν. «Κατὰ τὰς δύο αὐτὰς ὥρας, κατὰ τὰς ὁποίας εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν ἐμαίνετο ἡ ἀνταρσία, τὰ ὄργανα τῆς τάξεως ἀπεδείχθησαν τελείως ἀνίκανα νὰ τὴν καταπνίξουν ἐν τῇ γενέσει της. Εἰς τὴν πόλιν αὐτὴν ἔλαβε χώραν καταστροφή, ἡ ἔκτασις τῆς ὁποίας δὲν θὰ ἦτο μεγαλυτέρα, ἐὰν τὴν εἶχε πλήξει σεισμὸς ἤ φοβερὸς κυκλών. Τὰ πάντα παρεσύρθησαν ἀστραπιαίως εἰς τὴν λαίλαπα αὐτὴν τοῦ ὀλέθρου, ἔγραφεν ὁ ἀνταποκριτὴς τῆς Ἑλβετικῆς Ἐφημερίδος κ. Γκόγκιγκ. Γράφει εἷς ἕτερος, εἰς τὰς 10 Σεπτεμβρίου 1955. Εἰς τὴν ἐφημερίδα ABENPOST τῆς Φραγκφούρτης. Ὁ ὄχλος ὁρμᾷ κατὰ προτίμησιν εἰς τὰ πλουσιώτερα καταστήματα καὶ διαρπάζει ὑφάσματα καὶ φορέματα. Σπάζει ἔπιπλα, κουρελιάζει ὅ,τι εὕρει. Παντοῦ βλέπει κανεὶς ἀνθρώπους ὡπλισμένους μὲ σίδηρα, ξύλα μασταί, ὀρδὰς ποὺ διασχίζουν τὰς ὁδοὺς μὲ κραυγάς. Ἄλλη ἐφημερὶς τῆς Κολωνίας, τῆς 18.9.1955 δημοσιεύει ἄρθρον τοῦ ἀνταποκριτοῦ της κ. GROSS, ὅστις μεταξὺ ἄλλων γράφει: Ὁ ὑπὸ τοῦ Τύπου καὶ τῶν ἐκπροσώπων τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως ἐξαφθεὶς Ἐθνικισμὸς τῶν Τούρκων, ὑπῆρξεν ἡ αἰτία τῶν ἐκτρόπων. Γεγονὸς εἶναι ὅτι αἱ ταραχαὶ εἶχον προετοιμασθῆ προσεκτικῶς καθὼς ἐπίσης καὶ ὅτι ἡ Τουρκικὴ Ἀστυνομία καὶ ὁ Στρατὸς παρηκολούθησαν ἐπὶ ὥρας τὰς λυσσαλέας πράξεις τοῦ πλήθους χωρὶς νὰ ἐπέμβουν. Ὁ κ. HERMANN ZIOGK εἰς τὸν Κόσμον τοῦ Ἔσσεν γράφει εἰς τὰς 20.9.1955. «Μετὰ τὴν φοβερὰν νύκτα τῆς Κωνσταντινουπόλεως, κατὰ τὴν ὁποίαν ἔλαβον χώραν ἐκδηλώσεις πρωτοφανοῦς βιαιότητος, ἡ εἰκὼν εἶναι πράγματι θλιβερά. 4.500 Ἑλληνικὰ καταστήματα κατεστράφησαν καὶ δύο χιλιάδες (2.000) κατοικίαι, ἐπυρπολήθησαν δὲ 28 ἐκκλησίαι». Τὰ Νέα τῆς Φραγκφούρτης τῆς 25 Ὀκτωβρίου γράφουν. «Ὑπάρχουν φωτογραφίαι μαρτυροῦσαι ὅτι τὴν νύκτα τῆς 6ης Σεπτεμβρίου κατεστράφησαν πολυτιμόταται βυζαντιναὶ ἐκκλησίαι, ὅτι ἐσυλήθησαν τάφοι, ὅτι αἱ ζημίαι ἀνέρχονται εἰς 300 ἑκατομμύρια δολλάρια». Ἡ A–Z τῆς Βασιλείας ὑπὸ τὸν τίτλον Νύκτα Τρόμου γράφει. Ἡ ἀστυνομία παρηκολούθει ἄπρακτος καὶ δὲν ἀπεπειράθη κἂν νὰ ἐπέμβῃ, ἐνῷ ἦτο ἰσχυροτάτη. Ἡ Ἐθνικὴ Ἐφημερὶς τῆς Βασιλείας τῆς 16.9.1955 ἔγραφε. Τρεῖς ὧραι βανδαλισμοῦ ἤρκησαν διὰ νὰ μεταβάλουν ἐμπορεύματα εἰς ἀπορρίμματα, τὴν εὐτυχίαν εἰς δυστυχίαν, τὴν ἀξιοπρέπειαν μιᾶς πόλεως εἰς αἶσχος. Καὶ ἔρχεται, κύριοι, ἀτελεύτητος σειρὰ ἀνταποκρίσεων ποὺ προκαλοῦν φρίκην, διότι ἐν εἰκοστῷ αἰῶνι, ἦτο δυνατὸν νὰ εὑρεθοῦν στίφη ὀρδῶν, αἱ ὁποῖαι ἐξεχύθησαν εἰς τὰς ὁδοὺς τῆς πόλεως καὶ προεκάλεσαν βανδαλισμοὺς τοιαύτης βαρβαρότητος. Γράφει ὁ Ταχυδρόμος τῆς Γενεύης τῆς 18.9.1955. Θὰ πρέπει ν’ ἀνατρέξῃ κανεὶς εἰς τὰς σφαγὰς τῶν Ἀρμενίων τοῦ 1895 διὰ νὰ συναντήσῃ πράξεις τοιαύτης ἀγριότητος. Καὶ ἐν συνεχείᾳ τὸ 1895 αἱ Εὐρωπαϊκαὶ καγκελλαρίαι συγκινηθεῖσαι ὑπὸ τὰς σφαγὰς τῶν Ἀρμενίων προέβησαν εἰς διαμαρτυρίας — ἄν καὶ κάπως χλιαρὰς — πρὸς τὸν Ἀβδοὺλ Χαμίτ. Δὲν βλέπομεν ἐν τούτοις οὐδὲν δεῖγμα συγκινήσεως εἰς τὸν δυτικὸν κόσμον σήμερον. Γράφει καὶ ἡ BASLER NACHRICTEN τῆς Βασιλείας τῆς 18.10.1955. «Οἱ Τοῦρκοι ἠμποροῦν ὅσον θέλουν νὰ διαβεβαιώνουν τοὺς καταστραφέντας ἐμπόρους ὅτι θὰ τοὺς ἀποζημιώσουν διὰ τὰς ζημίας τὰς ὁποίας ὑπέστησαν. Ὅστις γνωρίζει μὲ ποίαν βραδύτητα ἀλέθουν οἱ μῦλοι τῆς Τουρκικῆς Γραφειοκρατίας καὶ πόσον εὐκόλως τὸ ἀνυπεράσπιστον ἄτομον δύναται νὰ ἐμπλακῇ μεταξὺ αὐτῶν θὰ δεχθῇ τὰς ὑποσχέσεις μετὰ μεγάλης ἐπιφυλακτικότητος». Κύριοι συνάδελφοι, δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξακολουθήσω διεκτραγῳδῶν τὴν φοβερὰν αὐτὴν τραγῳδίαν, ἡ ὁποία ἐξειλίχθη τὴν ἑσπέραν ἐκείνην. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι θλιβερόν, εἶναι ὅτι ἐκ μέρους τοῦ ἐπισήμου Κράτους, δὲν εἴδομεν τὴν ἐπιβαλλομένην καὶ ὑπὸ τῆς τρισχιλιετοῦς ἱστορίας μας, διδασκομένην ἀντίδρασιν. Ὑπέστη βεβαίως καὶ ἄλλοτε ὁ Ἑλληνισμὸς καὶ ἐξανδραποδισμοὺς καὶ σφαγάς, ἀλλὰ ἦτο δοῦλος ἐνῷ σήμερον ὑπάρχει Ἑλληνικὸν Ἔθνος ἐλεύθερον, τὸ ὁποῖον ἐδίδαξεν οὐχὶ ἅπαξ τὸν κόσμον, ὡς γνωρίζετε, ὅτι χάριν τῆς τιμῆς καὶ τῆς ἀξιοπρεπείας του γνωρίζει καὶ νὰ ἀποθνήσκῃ ἀκόμη. Καὶ οἱ ὁμογενεῖς τῆς Κωνσταντινουπόλεως καὶ ὁλόκληρον τὸ Ἔθνος ἀνέμενον τὴν ἑσπέραν ἐκείνην τὴν ἐπιβαλλομένην ἀντίδρασιν. Σᾶς ὑπενθυμίζω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτε κατὰ τὸ 1924 ὁ τότε Πατριάρχης Κωνσταντῖνος ἐξετοπίσθη ὑπὸ τῶν Τούρκων, διότι εὑρέθη ὅτι τὰ ἔγγραφά του ἦσαν ἀνταλλαξίμου καὶ οὐχὶ γηγενοῦς καὶ βάσει τῆς συνθήκης τῆς Λωζάνης ἐδικαιοῦντο οἱ Τοῦρκοι νὰ τὸν ἐκτοπίσουν, ὁ μακαρίτης ὁ Κονδύλης, ὁ ὁποῖος ἦτο τότε ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, αὐτὸν τὸν ἐκτοπισμὸν ἑνὸς ἱεράρχου τὸν ἐθεώρησε βαρυτάτην κατὰ τοῦ Ἔθνους προσβολὴν καὶ ἀπεστρατεύθη. Καὶ σᾶς ὑπενθυμίζω καὶ τὸν μακαρίτην τὸν Θεόδωρον Πάγκαλον, ὅταν κάποια περίπολος εἰσῆλθεν εἰς τὸ Ἑλληνικὸν ἔδαφος δὲν ἐδίστασε νὰ εἰσβάλῃ καὶ αὐτὸς εἰς τὸ Πετρίτσι. Ἐτιμωρήθημεν βεβαίως τότε, ἀλλὰ οἱ Βούλγαροι ἔνοιωσαν τὴν αἰχμὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ ξίφους εἰς τὴν καρωτίδα των. Καὶ εἶναι πανελλήνιον τὸ αἴσθημα, διότι ὁπουδήποτε καὶ ἄν διῆλθον ἤκουσα τοὺς χωρικοὺς παραπονουμένους καὶ λέγοντας τί τὰ θέλομεν τὰ τάνκς, διατί τὰ ἔχομεν τὰ ἀεροπλάνα, πῶς δὲν ἐγένετο καμμία ἐκδήλωσις προστασίας τοῦ δοκιμαζομένου ἐκείνην τὴν ἑσπέραν ὁμογενοῦς πληθυσμοῦ; Ἀλλὰ ἄς εἰσέλθω εἰς τὸ θέμα ἀκριβῶς, διότι ἡ ἐπερώτησις ἀφορᾷ, διατί δὲν ἐδημοσιεύθη ἡ Βίβλος. Δὲν ἠθέλαμεν, κύριοι, νὰ ἐκμεταλλευθῶμεν αὐτὴν τὴν βαρβαρότητα, ἡ ὁποία διεπράχθη εἰς βάρος τῶν ὁμογενῶν καὶ νὰ συντρίψωμεν ἠθικῶς ἐσαεὶ τὸ Τουρκικὸν Ἔθνος, τὸ ὁποῖον ἐνῷ ἐνεφανίζετο ὡς σύμμαχον καὶ φίλον τοιαύτας προθέσεις ἔτρεφε καὶ εἰς τοιαύτας βαρβάρους ἐκδηλώσεις κατῆλθεν. Ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Ἀμερικῆς ἠναγκάσθη νὰ στείλῃ διαμαρτυρίαν καὶ νὰ ζητήσῃ τὴν ἀποστολὴν φωτογραφιῶν μὲ τὰς ἀναμφισβητήτους αὐτὰς ἀποδείξεις, ἵνα κατατοπίσῃ τὴν Ἀμερικανικὴν κοινὴν γνώμην ἐπὶ τῶν διαπραχθεισῶν φρικαλεοτήτων. Καὶ ἀκόμη ἡ Βίβλος δὲν εἶδε τὸ φῶς. Καὶ ἐπληροφορήθημεν ὅλοι ἐξ ἰδίας πρωτοβουλίας ὅτι εἰς τὴν Θεσσαλονίκην ἤρχισαν νὰ συγκεντρώνουν τὰ στοιχεῖα διὰ νὰ ἐκδώσουν τὴν Βίβλον. Καὶ ἔχω ἔντονα παράπονα ὁμογενῶν τῆς Αἰγύπτου, οἱ ὁποῖοι διαμαρτύρονται διότι ἐνῷ ἠδυνάμεθα νὰ ἐκμεταλλευθῶμεν αὐτὴν τὴν συμφορὰν καὶ ἐνῷ ἠδυνάμεθα καὶ τὰ Ἀραβικὰ κράτη νὰ διαφωτίσωμεν, τὰ ὁποῖα διάκεινται ἔχθιστα πρὸς τοὺς Τούρκους καὶ τὰ ὁποῖα ἀνεζήτουν καὶ ἐπεδίωκον τὴν εὐκαιρίαν διὰ νὰ στιγματίσουν τὰς Τουρκικὰς βαρβαρότητας, δὲν ἐκινήθημεν, δὲν διεφωτίσαμεν, δὲν ἐξεμεταλλεύθημεν τὴν περίπτωσιν. Εἰς τὸ «Ἔθνος» τῆς 27ης Ὀκτωβρίου δημοσιεύεται μία ἀνταπόκρισις τοῦ γνωστοῦ δημοσιογράφου κ. Ντίνου Κουτσούπη. Διαμαρτύρεται ὁ ἀνταποκριτὴς αὐτὸς τοῦ «Ἔθνους» ἐξ Ἀλεξανδρείας, διότι δὲν διεφωτίσαμεν οὔτε τὸν Τύπον, οὔτε τὰ Ἀραβικὰ κράτη. Γράφει ὁ ἀνταποκριτὴς αὐτός: «Δυστυχῶς, οὐδεμία προσπάθεια διαφωτίσεως κατεβλήθη ἀπὸ Ἑλληνικῆς πλευρᾶς, διὰ τὸν Αἰγυπτιακὸν Τύπον. Διὰ νὰ εἴμεθα δίκαιοι, δὲν πταίει διὰ τοῦτο οὔτε ἡ Ἑλληνικὴ Πρεσβεία τοῦ Καΐρου, οὔτε τὸ γραφεῖον Τύπου αὐτῆς, ἀλλὰ τὸ κέντρον, τὸ ὁποῖον ἀφῆκε τὴν εὐκαιρίαν αὐτὴν ἀχρησιμοποίητον. Τὸ Ὑπουργεῖον Τύπου παρεκλήθη διὰ δημοσιευμάτων τῶν Ἑλληνικῶν ἐφημερίδων τῆς Αἰγύπτου νὰ σπεύσῃ νὰ στείλῃ φωτογραφικὸν ὑλικὸν ἀπὸ τὰ γεγονότα τῆς Κωνσταντινουπόλεως, ἀλλ’ ἠδιαφόρησεν». Ὁ Ἑλληνικὸς Τύπος ἔκαμε διαβήματα πρὸς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀποστείλῃ αὐτὰς τὰς ἀναμφισβητήτους ἀποδείξεις τῶν θηριωδιῶν, ἀλλὰ τὸ Κράτος ἠδιαφόρησε, γράφει ὁ κ. Κουτσούπης. «Μίαν ὁλόκληρον ἑβδομάδα μετὰ τὴν ἀθρόαν δημοσίευσιν συγκλονιστικῶν φωτογραφιῶν ὑπὸ τοῦ Ἀθηναϊκοῦ Τύπου, τὸ εἰς ἀπόστασιν μόλις ὀλίγων ὡρῶν εὑρισκόμενον Κάϊρον εἶχε μείνει ἀπληροφόρητον καὶ δὲν εὑρέθη μία ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου Τύπου νὰ συλλέξῃ μερικὰς φωτογραφίας καὶ νὰ τὰς στείλῃ ὅπως ὅπως ἔστω εἰς τὰς μεγάλας Αἰγυπτιακὰς ἐφημερίδας». (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τὴν προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Γʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Π. Βουδούρης).

§144Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Κύριε συνάδελφε, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ πιστεύσητε ὅτι τὸ Γραφεῖον Τύπου τοῦ Καΐρου ἔλαβεν ἴσην ποσότητα ὑλικοῦ, τὴν ὁποίαν ἔλαβον καὶ ὅλα τὰ ἄλλα γραφεῖα Τύπου τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§145Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐφ’ ὅσον τὸ λέγετε δὲν τὸ ἀμφισβητῶ, ἀλλὰ διατί διαμαρτύρονται αἱ ἐφημερίδες τῆς Αἰγύπτου, ὅτι εἶναι ἐντελῶς ἀκατατόπιστοι καὶ ἐν συνεχείᾳ ὑποστηρίζουν ὅτι μερικαὶ Αἰγυπτιακαὶ ἐφημερίδες διέσπασαν τὸ σιδηροῦν παραπέτασμα τῆς τουρκικῆς λογοκρισίας καὶ ἐπέτυχον νὰ ἐξοικονομήσουν μερικὰς φωτογραφίας, τὰς ὁποίας ἔσπευσαν νὰ διαδώσουν διὰ τοῦ τύπου;

§146Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Δύναμαι καὶ πάλιν νὰ σᾶς διαβεβαιώσω, ὅτι τὸ παραπέτασμα τῆς Τουρκικῆς λογοκρισίας τὸ διέσπασεν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις καὶ ἀπὸ αὐτὴν καὶ μόνον διέφυγον φωτογραφίαι εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Βεβαίως δὲν νομίζω νὰ πιστεύετε ὅτι τὰς ἔστειλεν ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις.

§147Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Καὶ ἐν συνεχείᾳ γράφει: «Αἱ ἡμερήσιαι Αἰγυπτιακαὶ ἐφημερίδες ἐφρόντισαν μόναι των νὰ καλύψουν τὴν περιέργειαν τοῦ ἀναγνωστικοῦ των κοινοῦ, ἀλλὰ χωρὶς τὴν μεσολάβησιν τοῦ Ὑπουργείου Τύπου τῶν Ἀθηνῶν. Τὴν ὀλιγωρίαν αὐτὴν κατέστησε περισσότερον ἐμφανῆ ἡ ἀντίδρασις τῶν Τούρκων, οἱ ὁποῖοι ἐπισήμως ἐξέδωκαν ἀνακοινωθέν, ἐκθέτοντες τὴν ἰδικήν των ἄποψιν διὰ τὰ γεγονότα. Τὸ ἀνακοινωθὲν αὐτὸ ἐδημοσιεύθη εἰς τὰς Αἰγυπτιακὰς ἐφημερίδας καὶ ἀμέσως ὁ ἐνταῦθα τύπος ἀπηύθυνεν ἔντονον διαμαρτυρίαν πρὸς τὴν πρεσβείαν τοῦ Καΐρου καὶ ἐτόνιζεν ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ μείνῃ χωρὶς ἀπάντησιν τὸ ἀνακοινωθέν». Βλέπετε ὅτι εὑρέθημεν καὶ κατηγορούμενοι. Οἱ βάνδαλοι γνωρίζουν ὅτι ἡ καλυτέρα ἄμυνα εἶναι ἡ ἐπίθεσις.

§148Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Καὶ πάλιν σᾶς λέγω, ὅτι λυποῦμαι διότι δίδετε τόσην πίστιν εἰς μίαν δημοσιογραφικὴν περιγραφὴν καὶ τίθεσθε ἀντίθετος ἑνὸς συναδέλφου, ὁ ὁποῖος σᾶς δίδει ἀκριβεῖς πληροφορίας.

§149Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Ἐγὼ κάμνω διαπιστώσεις, διατί μέχρι σήμερον, ἡ βίβλος τὴν ὁποίαν πανταχόθεν ζητοῦμεν, δὲν εἶδε τὸ φῶς. Διότι, ἐὰν κύριε τέως ὑφυπουργὲ τοῦ Τύπου...

§150Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Σᾶς διαβεβαιῶ, ὅτι ἡ βίβλος ὑπάρχει, ἀλλὰ εἶναι ζήτημα ἐθνικὸν ἐὰν πρέπει νὰ δημοσιευθῇ ἢ ὄχι.

§151Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Κάθε πρᾶγμα εἰς τὸν καιρόν του. Ἔπρεπε ὅταν πλέον εἶχε συγκλονισθῆ ἡ ἀνθρωπότης ἀπὸ τοὺς ξένους ἀνταποκριτάς, οἱ ὁποῖοι μετέδωσαν τὰς φρικαλεότητας, καὶ ποὺ ἀπὸ τὸν ἰδικόν μας τύπον, ὁ ὁποῖος, ὁμολογουμένως, ἀπὸ τῆς ἑπομένης τῆς φοβερᾶς ἐκείνης δοκιμασίας ἠγέρθη ἀπτόητος, καίτοι ἀκαθοδήγητος, καὶ ἐστιγμάτισε τὰς Τουρκικὰς βαρβαρότητας.

§152Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Καὶ πάλιν θὰ σᾶς βεβαιώσω, ὅτι κατὰ τὰς πρώτας ἡμέρας μετὰ τὰ γεγονότα, ὁ Ἑλληνικὸς Τύπος ἐτροφοδοτήθη ἀπὸ τὸ Ἑλληνικὸν Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ δι’ ὑλικοῦ καὶ διὰ φωτογραφιῶν.

§153Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὴ μὲ διακόπτετε.

§154Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀνασκευάσω τὰς ἀνακριβείας.

§155Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Ἀνέλθετε εἰς τὸ βῆμα. Ἐὰν κατεκλύζετο ἡ Οἰκουμένη ἀπὸ τὴν Μαύρην Βίβλον, ἐὰν τὰ ξένα Κράτη ἔβλεπον, ὅτι ἐν εἰκοστῷ αἰῶνι διεπράχθησαν τοιαῦται βαρβαρότητες, τοιοῦτοι βανδαλισμοί, τοιαύτη τραγωδία ἔπληξε τοὺς ὁμοεθνεῖς καὶ ὡς πρόσχημα ἦτο τάχα, ὅτι 500.000 Ἕλληνες θέλουν νὰ σπάσουν τὰ δεσμά των καὶ δὲν θέλουν νὰ εἶναι δοῦλοι τῶν τέως Συμμάχων μας Ἄγγλων, ἀντιλαμβάνεσθε ποῖον θὰ ἦτο τὸ κέρδος, διότι ἡ παγκόσμιος κοινὴ γνώμη θὰ ἤσκει πίεσιν ἐπί τῶν Ἀντιπροσώπων της καὶ ἴσως ἦτο διάφορος καὶ ἡ τύχη τῆς προσφυγῆς ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ. Ἀλλὰ εἰς αὐτὸν τὸν τομέα ἠδρανήσαμεν. Πρέπει νὰ τὸ παραδεχθῶμεν, ὅτι οἱαδήποτε σκέψις καὶ ἐὰν ἐκράτησεν, δὲν ἀνταπεκρίθημεν πρὸς τὴν ἐπιταγὴν τοῦ Ἔθνους, τὴν ἑσπέραν ἐκείνην, διότι, ἐὰν ὑπῆρχεν ἕνας Κονδύλης, θὰ διέτασσε γενικὴν κινητοποίησιν, ἐν τῇ πεποιθήσει ἄλλωστε, ὅτι θὰ ἐπενέβαινον οἱ Ἀμερικανοί, δὲν θὰ ἄφηνον νὰ ἔχῃ συνέχεια ἡ ὑπόθεσις αὐτή, ἀλλὰ θὰ εἴχομεν ἐπέμβασιν τῶν Ἀμερικανῶν, διὰ νὰ ἀνακληθῇ τὸ Διάταγμα τῆς ἐπιστρατεύσεως ἀλλὰ τὸ γόητρον θὰ εἶχε περισωθῆ. Καὶ θὰ πρέπει καὶ περαιτέρω νὰ προχωρήσω καὶ νὰ εἴπω ὅτι εἴδομεν βεβαίως μίαν τοιαύτην ρωμαλέαν σκέψιν, διότι ἐχρεάζετο εὐψυχία κατὰ τὴν ἑσπέραν ἐκείνην. Δὲν ὑπῆρξεν εὐψυχία εἰς τοὺς Κυβερνῶντας. Ἀλλὰ δὲν εἴδομεν τοὐλάχιστον κάτι, τὸ ὁποῖον ὁ κοινότερος νοῦς τὸ ἐσκέφθη, νὰ ἀνακληθοῦν οἱ ἀξιωματικοὶ ἀπὸ τὴν Σμύρνην, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ὑπέστησαν μίαν ταπείνωσιν καὶ ἡ στολὴ καὶ ἡ τιμὴ τοῦ Ἕλληνος ἀξιωματικοῦ διεσύρθη ἐταπεινώθη καὶ καμμία ἐπανόρθωσις ἀπὸ ἐκείνην τῆς τελετῆς ποὺ ἔλαβε χώραν εἰς τὴν Σμύρνην δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δώσῃ τὴν ἱκανοποίησιν ποὺ ἡ τιμία στολὴ τοῦ Ἕλληνος Ἀξιωματικοῦ ἐπιτάσσει. Δὲν ἀνεκαλέσαμεν τὸ Κλιμάκιον. Δὲν διεκόψαμεν τὰς σχέσεις. Ἀλλὰ ἐπειθαρχήσαμεν εἰς τὰς εἰσηγήσεις ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι βεβαίως κατὰ πρῶτον λόγον ἐνδιαφέρονται διὰ τὴν συμμαχίαν καὶ ἀδιαφοροῦν διὰ τὴν τιμὴν καὶ τὴν ἀξιοπρέπειαν τῶν ἰδικῶν μας. Ἐπειθαρχήσαμεν εἰς τὰς ὑποδείξεις ἐκείνας καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὁ τότε Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἦλθεν ἐνώπιον τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ὅπου δὲν ἐπετρέπετο νὰ γίνουν ἀνακοινώσεις καὶ μᾶς ὡμίλησε περὶ αὐτοκυριαρχίας καὶ ψυχραιμίας καὶ ὅτι δὲν ἀπετολμήσαμεν ἐπέμβασιν, διότι δὲν καταδεχόμεθα νὰ κατέλθωμεν εἰς ἀπρεπείας εἰς τὸ αὐτὸ ἐπίπεδον μὲ τοὺς Τούρκους. Ἀλλὰ ἡ τιμὴ τῆς Ἑλλάδος ἔμεινεν ἔκθετος καὶ μέχρι σήμερον ὁ κόσμος πιστεύει, ὅτι δὲν ἱκανοποιήθημεν. Καὶ τρανὴ ἀπόδειξις, κ. συνάδελφοι, εἶναι τὸ ὑπόμνημα αὐτό, τὸ κατάπτυστον, τὸ ὁποῖον Τοῦρκοι ἔστειλον εἰς ὅλας τὰς Πρεσβείας. Καὶ ἀλλοίμονον, ἐὰν ἀληθεύῃ ἡ πληροφορία ποὺ ἀνεγράφη χθὲς εἰς ἀπογευματινὴν ἐφημερίδα, ὅτι ἀπὸ διμήνου καὶ πλέον τὸ ὑπόμνημα αὐτὸ ἐκυκλοφόρησε, καὶ ἡμεῖς τὸ ἠνέχθημεν. Ἐὰν τοῦτο εἶναι ἀληθές, ἐὰν εἶναι ἀληθὲς ὅτι τό ὑπόμνημα αὐτὸ ἀπεστάλη ἀπὸ Τούρκους εἰς ὅλας τὰς Πρεσβείας πρὸ διμήνου, κύριοι, τὸ πρᾶγμα θὰ εἶναι πολὺ θλιβερόν. Διότι τὸ ἐδιαβάσατε. Μᾶς κατηγοροῦν ἀμείλικτα, ὅτι ἡμεῖς πταίομεν. Ὅτι ἡμεῖς τὰ προκαλέσαμεν. Καὶ ἔχει μίαν περικοπήν, ὅτι δὲν ἐλάβαμεν ὑπ’ ὄψιν τὰ παράπονα τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως, τὰ παράπονα τὰ ὁποῖα ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις ἀπηύθυνε τελευταίως πρὸς τὴν Ἑλλάδα, ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς ἀπαραδέκτου προπαγάνδας, εἰς τὴν ὁποίαν ἐπιδίδεται ἀδιακόπως ἡ Κυβέρνησις. Ἡ Κυβέρνησις ἀπαντᾷ, ὅτι «ἐπρόκειτο περὶ ἐνεργειῶν προορισμένων νὰ ἀντικρούσουν τὴν Τουρκικὴν προπαγάνδαν, νὰ διαφωτίσουν τὴν κοινὴν γνώμην». Ἠκούσατε, κύριοι: εἶχε τὴν ἀξίωσιν ἡ Τουρκία, οὔτε κἂν διαμαρτυρίαν νὰ μὴ κάμωμεν. Ὅπως εἶναι πρωτοφανὲς τὸ φαινόμενον κατὰ τὸ ὁποῖον ἡ Μεγάλη Σύμμαχος, ἡ Ἀμερική, ἐπενέβη τὴν ἑπομένην, ἢ μετ’ ὀλίγας ἡμέρας, διὰ τοῦ γνωστοῦ ἐκείνου μηνύματος τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, διὰ τοῦ ὁποίου ἦλθε νὰ μᾶς εἴπῃ, οὔτε ὀλίγον οὔτε πολὺ ὅ,τι ἔγινεν ἔγινε. Δώσατε τὰ χέρια. Δὲν ἠκούσθη ποτέ, κύριοι, νὰ τολμήσῃ ὁ Εἰσαγγελεὺς τὴν ἑπομένην ἑνὸς φόνου, νὰ καλέσῃ τὸν θύτην καὶ τὸ θῦμα νὰ συμφιλιωθοῦν. Διότι καὶ αὐτὸ ἀπετολμήθη εἰς βάρος μας. Δι’ αὐτὸ καὶ οἱ Τοῦρκοι ἔλαβον τὸ θάρρος νὰ περάσουν ἀπὸ τὴν ἄμυναν εἰς τὴν ἐπίθεσιν καὶ μᾶς κατηγοροῦν ὅτι κάμνομεν προπαγάνδαν, ἐνῷ δυστυχῶς, παρημελήσαμεν τὸ Ἐθνικὸ αὐτὸ καθῆκον, νὰ συντρίψωμεν τὸ Τουρκικὸν Ἔθνος καὶ τὴν Τουρκικὴν Κυβέρνησιν, διότι ἐνῷ ἐνεφανίζετο ὡς φίλη καὶ σύμμαχος ὠργάνωσε καὶ παρεσκεύασε τὰς θηριωδίας αὐτάς, αἱ ὁποῖαι στιγματίζουν τὸν πολιτισμὸν τοῦ αἰῶνος μας. Καὶ τῆς ἐδώσαμεν τὸ δικαίωμα νὰ μᾶς κατηγορῇ, ὅτι εἴμεθα ταραχοποιοί, ὅτι κάμνομεν προπαγάνδαν, ἐνῷ ἡμεῖς παρέβημεν τὸ καθῆκόν μας μὲ τὴν χλιαρὰν πολιτικήν μας. Διότι τὸ καθῆκόν μας ἐπέτασσε τὴν ἑσπέραν ἐκείνην σκέψεις καὶ ἀποφάσεις ρωμαλέας, ἐκείνας τὰς ὁποίας δὲν ἐδίστασε ποτὲ τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος νὰ εἴπῃ καὶ νὰ ἀπαντήσῃ εἰς τὰς θρασύτητας καὶ τοὺς ἐπιδρομεῖς. Ἀλλὰ ἀφοῦ δὲν ἔγινεν αὐτό, δὲν εἴχομεν τὴν στοιχειώδη φρόνησιν νὰ ζητήσωμεν ἵνα μία Διεθνὴς Ἐπιτροπὴ μεταβῇ εἰς Κωνσταντινούπολιν διὰ νὰ διαπιστώσῃ τὴν πραγματικότητα καὶ νὰ μὴ ἔχῃ τὸ δικαίωμα σήμερον ἡ Τουρκία νὰ ὁμιλῇ καὶ νὰ λέγῃ ὅτι πρόκειται περί ἐπεισοδίου, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ λησμονηθῇ. Δὲν εἴχομεν τοὐλάχιστον τὴν σύνεσιν ὅτι πρέπει αὐτοὶ οἱ δυστυχεῖς 100.000 Ἕλληνες ὁμογενεῖς, πρέπει νὰ τύχουν προστασίας πραγματικῆς. Καὶ ἡ πραγματικὴ προστασία μὲ δύο τρόπους ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξασφαλισθῇ· Πρῶτον διὰ μιᾶς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία νὰ ἐκτιμήσῃ τὴν ἔκτασιν τῶν ζημιῶν, διότι, ὅπως εἶπε καὶ ὁ ἀξιότ, προλαλήσας συνάδελφος, ὅπως γράφουν καί οἱ ἴδιοι οἱ ξένοι, θὰ τολμήσουν οἱ ἀτυχεῖς ἐκεῖνοι ὁμογενεῖς νὰ δώσουν τὴν πραγματικὴν εἰκόνα τῆς ἐκτάσεως τῆς καταστροφῆς, ἐνῷ εἶναι βέβαιον ὅτι ἐὰν ἔχασαν 10.000 λίρας, ζητοῦν 500 καί λαμβάνουν 100 καί ἐὰν τολμοῦν ἂς μὴν ὑπογράψουν. Ἔπρεπε λοιπὸν νὰ μεταβῇ ἐκεῖ μία Ἐπιτροπή, διὰ νὰ διαπιστώσῃ τὴν πραγματικὴν ἔκτασιν τῶν ζημιῶν. Ἀλλὰ ἐπίσης ἔπρεπε νὰ ζητήσωμεν ὅλας ἐκείνας τὰς ἐγγυήσεις διὰ τὴν ζωὴν πλέον τῶν ἀτυχῶν ὁμογενῶν, οἱ ὁποῖοι, ὅπως ἐψιθυρίσθη, ἐὰν κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην διεδραματίσθησαν αἱ ἐπιθέσεις τοῦ ὄχλου κατὰ τῶν ἀψύχων, δὲν ἀποκλείεται μίαν ἄλλην ἡμέραν νὰ ἐπαναληφθῇ πλέον ἡ ἐπίθεσις κατὰ τῶν ἐμψύχων. Ποῖα μέτρα ἀσφαλείας ἐλάβομεν μέχρι σήμερον; ὅταν ἠρχίσαμεν αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὰς συνεννοήσεις καὶ ἀπεδέχθημεν καὶ τὴν τελετὴν τῆς Σμύρνης, ἡ ὁποία δὲν ἱκανοποιεῖ τὸ Ἑλληνικὸν αἴσθημα, διότι ἐγένετο μίαν ἡμέραν, ποὺ ἐγένετο ἡ ἀπογραφὴ καὶ οὐδεὶς Τοῦρκος ἔλαβε γνῶσιν. Καὶ δὲν ἦτο αὐτὸς ὁ τρόπος, μὲ τὸν ὁποῖον ἀποκαθίσταται ἡ τιμὴ μιᾶς σημαίας, ἡ ὁποία ἐποδοπατήθη καὶ κατεξεσχίσθη Καὶ ἔχομεν παράδειγμα προηγούμενον, πῶς ἡμεῖς ἱκανοποιήσαμεν χωρὶς νὰ πταίωμεν τὴν Ἰταλικὴν σημαίαν. Ἔπρεπε κάτι τέτοιο, ἐὰν θέλωμε νὰ λέγωμεν, ὅτι συνεχίζομεν τὴν ὡραίαν ἱστορίαν καὶ τὴν ἀπωτέραν καὶ τὴν πρόσφατον, νὰ ἀξιώσωμεν πραγματικὴν ἱκανοποίησιν. Ἔπρεπε νὰ ἐξεύρῃ ἡ Κυβέρνησις ἐν συμφωνίᾳ μετὰ τῶν συμμάχων τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον θὰ ᾐσθάνετο αὐτὸς ὁ βάρβαρος ὄχλος τὸ μέγεθος τοῦ ἐγκλήματός του, μὲ μίαν ταπείνωσιν, ἡ ὁποία θὰ τὸν ἐστιγμάτιζε ἐσαεί. Καὶ θὰ ἔγραφον εἰς τὸ μέλλον οἱ Ἱστορικοί, ὅτι αὐταὶ αἱ βαρβαρότητες τιμωροῦνται παραδειγματικῶς. Ἀντὶ τούτου ἐδέχθημεν μίαν τελετὴν, ἐθεωρήθημεν ἱκανοποιημένοι καὶ ἀφήκαμεν ἐκεῖ τοὺς ἀξιωματικοὺς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀκριβῶς ὑπέπεσαν εἰς ἀντιπειθαρχικὰς ἐκδηλώσεις. Καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ αὐτὸ ὡς πλήρης ἱκανοποίησις; Εἶναι δυνατὸν τὸ ὁμογενές στοιχεῖον τῆς Κωνσταντινουπόλεως νὰ ἔχῃ ἤρεμον τὴν συνείδησιν, ὅτι δὲν θὰ διατρέξῃ μείζονα κίνδυνον; Εἶναι δυνατὸν εἰς τὰς σχέσεις μας μετὰ τῶν ἄλλων Κρατῶν, νὰ συζητοῦμεν ὡς ἰσότιμοι, ὅταν ὑφιστάμεθα μίαν τοιούτου εἴδους βαρυτάτην προσβολὴν καὶ ταπείνωσιν καὶ δὲν ἀμυνόμεθα καὶ δὲν τιμωροῦμε τὸν πταίσαντα; Εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν τὴν ἀξιοπρέπειαν ἐκείνην, μὲ τὴν ὁποίαν συνεζητούσαμεν καὶ ὑπεγράφαμε τὰς συμμαχίας μας; Εἶναι δυνατὸν πλέον, ἐκεῖ ὅπου ὡδήγησε τὰ πράγματα ἡ ἐσφαλμένη —οὐδενὸς βεβαίως τὸν πατριωτισμὸν ἀμφισβητῶ— ἡ ἐσφαλμένη ἀντίληψις ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐξωθηθοῦν τὰ πράγματα, εἶναι δυνατὸν πλέον οὕτω νὰ ἱκανοποιηθῇ τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος; Κύριοι συνάδελφοι, δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπιμείνω περισσότερον. Λυποῦμαι, διότι εὑρέθην εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐλέγξω τὴν Κυβέρνησιν, ἐπὶ τῶν θεμάτων ἐπὶ τῶν ὁποίων εἶχον τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ἀπασχολήσω. Θὰ κατέλθω τοῦ βήματος αὐτοῦ, λυπούμενος ὡς Ἕλλην, βαθύτατα ἀπογοητευμένος, διότι τὰ Ἔθνη ὅταν ὑποστοῦν ταπείνωσιν, γνωρίζουν ἢ νὰ νικοῦν ἢ νὰ θνήσκουν. Μία φορὰ κανεὶς πεθαίνει. Τὴν ἑσπέραν ἐκείνην, ὅπου θὰ ἔπρεπε νὰ ἀγωνισθῶμεν διὰ μίαν σοβαρωτάτην ὑπόθεσιν, ἔστω καὶ ἐὰν ἐπρόκειτο κίνδυνον νὰ διατρέξωμεν, παρελείψαμεν τὸ καθῆκον μας καὶ μέχρι σήμερον δὲν εἶδα τὰς πράξεις ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι ἐπεβάλλοντο νὰ λάβουν χώραν. Εὔχομαι ὁ κ. Ὑπουργὸς διὰ τῆς ἀπαντήσεώς του νὰ μᾶς ἱκανοποιήσῃ. Θὰ εἶμαι εὐτυχής, ἐὰν ἡ ἀπάντησις τὴν ὁποίαν θὰ δώσῃ θὰ ἱκανοποιήσῃ τὴν Ἑλληνικὴν ὑπερηφάνειαν.

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζορμπᾶς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ὁμοίας ἐπερωτήσεώς του.

§157Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Πράγματι, κ. βουλευταί, τὴν πρωΐαν τῆς 7ης Σεπτεμβρίου 1955 ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς καὶ ὁλόκληρος ὁ πολιτισμένος κόσμος ἐπληροφορεῖτο κατάπληκτος τὴν ἀναζωογόννησιν τοῦ προαιωνίου μίσους τοῦ Τουρκικοῦ λαοῦ ἐναντίον τοῦ ἑλληνικοῦ στοιχείου τῆς Κωνσταντινουπόλεως τὸ ὁποῖον ὑπέθεσεν ὅτι θὰ εἶχεν ἤδη κατασιγάσει. Δυστυχῶς, οἱ ὁραματισμοὶ δύο μεγάλων ἀνδρῶν τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου καὶ τοῦ Κεμὰλ Ἀτατούρκ, οἱ ὁποῖοι ὡραματίσθησαν καὶ ἐχάραξαν διὰ τὴν πορείαν τῶν αἰώνων μίαν καλὴν γειτονίαν μεταξὺ τῶν λαῶν των, ἐθρυμματίσθησαν ἐν μιᾷ νυκτί καὶ ἀπεδείχθησαν φροῦδοι. Ἐὰν ἔζων οἱ δύο αὐτοὶ μεγάλοι ἄνδρες καὶ ἰδίᾳ ὁ Κεμὰλ Ἀτατούρκ, θὰ ὡμολόγει μετὰ λύπης του, ὅτι ὁ Τουρκικὸς Λαὸς δὲν εἶναι ἀκόμη ὥριμος νὰ ζήσῃ μεταξὺ τῶν πολιτισμένων λαῶν. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀπὸ τῆς ἡμέρας ἐκείνης τοῦ Σεπτεμβρίου συνέχεται ὑπὸ θλίψεως ἀλλὰ καὶ ἀποφασιστικότητος νὰ ἀντιδράσῃ ἐναντίον τῆς προσβολῆς ἡ ὁποία τοῦ ἐγένετο. Καὶ ἐὰν μέχρι σήμερον ἔσφιξε τὶς γροθιές του καὶ δὲν ἀντέδρασεν ὅπως ἔπρεπε νὰ ἀντιδράσῃ, τοῦτο δὲν πρέπει νὰ ἐκληφθῇ ὡς δειλία, ἀλλ’ ὡς τρόπος ἀμύνης ἑνὸς πολιτισμένου λαοῦ, ὁ ὁποῖος ἐπιθυμεῖ νὰ δικαιωθῇ ἀπὸ τὸν πολιτισμένον κόσμον διὰ τῆς ἀνδροπρεποῦς καὶ ψυχραίμου στάσεώς του. Εἰς τοὺς βανδαλισμοὺς τοῦ Τουρκικοῦ ὄχλου ἀπήντησαν οἱ ὁμοεθνεῖς των, οἱ ὁποῖοι ζοῦν ἐλεύθεροι εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ ἀπολαμβάνουν ὅλων τῶν προνομίων καὶ ἐλευθεριῶν τῶν ὁποίων τυγχάνει ὁ Ἕλλην πολίτης. Ὡμολόγησαν τὴν ἀπέχθειαν καὶ ἀγανάκτησίν των ὁ Μουφτῆς τῆς Ρόδου καί ὁ μουφτῆς τῆς Κομοτινῆς καὶ ὅλοι οἱ ἀρχηγοὶ τοῦ Μουσουλμανικοῦ στοιχείου τὸ ὁποῖον ἀναπτύσσεται καὶ δρᾷ ἐλευθέρως εἰς τὴν Χώραν μας, διὰ τοὺς γενομένους βανδαλισμοὺς τοῦ τουρκικοῦ ὄχλου. Ἀλλ’ ἐὰν ἡ ἐξήγησις τῶν διαδραματισθέντων τὴν 6ην Σεπτεμβρίου γεγονότων σκοπὸν εἶχε νὰ ἐξαναγκάσῃ τὸ Ἑλληνικὸν στοιχεῖον τῆς βασιλίδος τῶν πόλεων νὰ ἐγκαταλείψῃ αὐτὴν καὶ εἶχε τοῦτο προδιαγραφῆ ὑπὸ τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως γεννᾶται ἡ ἀπορία ὄχι μόνον εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἀλλὰ εἰς ὁλόκληρον τὸν πολιτισμένον κόσμον πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ δικαιολογηθῇ ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις, ὅτι δύναται νὰ ζήσῃ ἐν ἁρμονίᾳ μεταξὺ πολιτισμένων λαῶν ὅταν τοιαῦτα κακουργήματα διαπράττῃ εἰς βάρος συμμάχου χώρας καὶ ὅταν εἰς τὴν Σμύρνην παραβιάζῃ διεθνεῖς κανόνας τῆς διπλωματικῆς ἀσυλίας; Διότι ἡ διπλωματικὴ ἀσυλία ὑπῆρξε πάντοτε καὶ ἐν καιρῷ πολέμου ἀκόμη κάτι τὸ ἱερὸν καὶ τὸ ἀπαραβίαστον καὶ ὁ διπλωματικὸς χῶρος ἐθεωρεῖτο ὡς χῶρος διαμονῆς ἀπαραβίαστος. Καὶ ὅμως ὁ Τουρκικὸς ὄχλος καθοδηγούμενος ἐπετέθη κατὰ τοῦ Προξενείου μας εἰς τὴν Σμύρνην καὶ παρεβίασε τὴν ἀσυλίαν καὶ τὸ ἀπαραβίαστον, τὸ ὁποῖον εἶναι διεθνῶς παραδεδεγμένον καὶ κατωχυρωμένον. Καὶ διερωτᾶται ὁ Ἑλληνικὸς λαός: Εἶναι δυνατὸν ἡ χώρα αὐτὴ νὰ τύχῃ συγγνώμης ὅταν μὲ τόσον ποταπότητα παραβιάζῃ ἀσυλίαν, ἡ ὁποία εἶναι διεθνῶς παραδεκτή, κατόπιν συμφωνίας ὅλων τῶν πολιτισμένων λαῶν. Καὶ ἂν ἀκόμη παραδεχθῶμεν ὅτι ὁ καθοδηγούμενος Τουρκικὸς ὄχλος ἠγνόει τὸν σεβασμὸν τῆς διεθνοῦς ἀσυλίας τῶν διπλωματῶν, ἐρωτᾶται, διατὶ δὲν ἐσεβάσθη κἂν τὴν ἀσυλίαν τῶν Ἑλλήνων Ἀξιωματικῶν τοῦ ΝΑΤΟ καὶ τῶν οἰκογενειῶν των, οἱ ὁποῖοι εἶχον μεταβῆ εἰς τὴν Σμύρνην διὰ νὰ διαφυλάξουν τὴν ἀσφάλειαν τῆς Τουρκίας καὶ διὰ νὰ ἀγωνισθοῦν διὰ τὸν ἴδιον σκοπόν, τὸν ὁποῖον θὰ ἠγωνίζοντο καὶ αὐτοὶ ἐν περιπτώσει ἐπιθέσεως κατὰ τῆς χώρας των; Εἶναι ἀπορίας ἄξιον πῶς παρεβιάσθη καὶ τὸ ἄσυλον αὐτό. Καὶ τίθεται πλέον τὸ ἐρώτημα πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ τηρηθοῦν διεθνεῖς συμβάσεις καὶ ὑποχρεώσεις, ὅταν οἱ ἐκπρόσωποι ἑνὸς γενναίου καὶ συμμάχου κράτους τὸ ὁποῖον τὰ πάντα προσέφερεν εἰς αἷμα καὶ εἰς θυσίας εἰς τὴν κοινὴν ὑπόθεσιν ἀπὸ τοῦ 1940 μέχρι σήμερον, κακοποιοῦνται αὐτοὶ καὶ αἱ οἰκογένειαί των καὶ προσβάλλεται κυρίως ἡ τιμὴ Ἑλλήνων ἀξιωματικῶν; Ὄχι μόνον τώρα, ἀλλὰ συνεχῶς ἀπὸ τοῦ 1940 ὅταν οἱ Τοῦρκοι παρέμενον ἔξω τῆς προσπαθείας, τὴν ὁποίαν τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος κατέβαλε διὰ τὴν κοινὴν ὑπόθεσιν, διὰ νὰ περισώσῃ καὶ τότε τὸν Τοῦρκον ἀπὸ τὴν ἐπιδρομὴν τῶν ἐκ δυσμῶν βαρβάρων. Ποῦ θὰ στηριχθῇ πλέον ὁ πεπολιτισμένος κόσμος, ποῦ θὰ στηριχθοῦν τὰ Κράτη διὰ νὰ συνάψουν συμμαχίας, ὅταν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ποδοπατοῦνται, παραβιάζωνται, ἀτιμάζωνται καὶ τὰ ἐθνικὰ σύμβολα καὶ τὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα ἐκπροσωποῦν τὰ Ἔθνη; Ὅλα αὐτὰ προκαλοῦν τὴν ὀργὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ ἐμβάλλουν εἰς σκέψεις τὸν πεπολιτισμένον κόσμον ἐὰν ἔπρεπε τοὺς σημερινοὺς ἡγήτορας τῶν λαῶν νὰ τοὺς κάμουν νὰ σκεφθῶσιν ἐὰν αὐτοὶ δὲν ἔπρεπε διὰ λογαριασμὸν τῆς Ἑλλάδος νὰ ἐκδικηθοῦν διὰ τοὺς βανδαλισμοὺς αὐτούς. Ἀλλ’ εἰδικῶς τὸ θέμα τοῦτο προβάλλει καὶ ὑπὸ ἄλλην μορφήν. Ὁ Τουρκικὸς ὄχλος εἶχε καθοδήγησιν νὰ ἐπιτεθῇ καὶ ἐπετέθη. Ἐρωτᾶται ὅμως ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ θὰ ἔπρεπε ἀπόψε νὰ δώσῃ ἀπάντησιν σαφῆ ἡ Κυβέρνησις: Τὸ συντεταγμένον κλιμάκιον τῆς Ἑλλάδος τὸ ὁποῖον ἦτο ἐντεταγμένον εἰς τὸ ΝΑΤΟ ἐν Σμύρνῃ καὶ ἐδέχθη τὴν ἐπίθεσιν διατί δὲν ἀντέδρασεν; Εἶναι ἐρωτήματα αὐτὰ τὰ ὁποῖα θέτω εἰς τὴν Κυβέρνησιν διὰ νὰ ἀπαντήσῃ. Ἠδύνατο νὰ ἀντιδράσῃ καὶ διατὶ δὲν ἀντέδρασεν, ὥστε ἔναντι τοῦ ἀσυντάκτου αὐτοῦ ὄχλου νὰ ἀναμετρήσῃ καὶ τὰς δυνάμεις του καὶ τὸ κῦρος του ὡς ἐκπροσώπου τῆς Ἑλλάδος; Ὁ Κανονισμὸς τῶν πόλεων καὶ φρουρίων λέγει ὅτι: «Ἐν περιπτώσει ταραχῶν ........ (ἀναγινώσκει) .........».

§158Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ἔχετε σεῖς τὴν πληροφορίαν ὅτι τὸ κλιμάκιον τὸ Ἑλληνικὸν τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται εἰς τὸ ΝΑΤΟ εἰς Σμύρνην ἦτο συντεταγμένον καὶ εὑρίσκετο εἰς τὸν αὐτὸν τόπον καὶ ἐδέχθη τὴν ἐπίθεσιν;

§159Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Δὲν ἔχω καμμίαν πληροφορίαν. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ὅμως θέλει νὰ πληροφορηθῇ, διότι ἐπλήγη καὶ ἐθρήνησε διὰ τὴν προσβολὴν τῆς ζωῆς καὶ τῆς περιουσίας τῶν ὁμοεθνῶν τῆς Κωνσταντινουπόλεως, ἐπλήγη βαθύτατα διὰ τὴν προσβολὴν τῶν ἀξιωματικῶν μας.

§160Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ἔτσι ὅπως τὸ παρουσιάζετε τὸ πρᾶγμα εἶναι ὡσὰν τὸ κλιμάκιον τοῦ ΝΑΤΟ νὰ εὑρίσκετο εἰς ἕνα τόπον συντεταγμένον καὶ δεχθὲν τὴν ἐπίθεσιν δὲν ἠμύνθη. Εἶναι σοβαρώτατον αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέτε, ἐνῷ δὲν συνέβη τοῦτο.

§161Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. (Ὑφ. Ἐθν. Ἀμύνης). Θὰ δώσω πληροφορίας εἰς τὸν κ. Ζορμπᾶν, ποῦ εὑρίσκοντο οἱ ἀξιωματικοί, ποῦ καὶ πότε ὑπέστησαν τὴν ἐπίθεσιν κλπ.

§162Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ἡ ἐντύπωσις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ εἶναι ὅτι οἱ ἀξιωματικοί.......

§163Σ. ΓΥΑΛΙΣΤΡΑΣ. Πῶς διερμηνεύετε σεῖς τὴν ἐντύπωσιν 7.000.000 ἀνθρώπων;

§164Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ἡ ἐντύπωσίς μου εἶναι ὅτι θὰ ἔπρεπε εἰς τὴν προσβολὴν τὴν ὁποίαν ἐδέχθησαν νὰ ἀμυνθοῦν....

§165Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ὡς ἄτομα, ναί. Διότι ἔχει σημασίαν αὐτὸ ποὺ λέτε...... (θόρυβος).

§166Ε. ΝΟΥΛΕΛΗΣ. (Ὁμιλεῖ εἰς ζωηρὸν τόνον ἐν μέσῳ τοῦ θορύβου, μὴ ἀκουόμενος).......

§167Σ. ΓΥΑΛΙΣΤΡΑΣ. (Ἐστραμμένος πρὸς τὸν κ. Νουλέλην, ὁμιλεῖ χειρονομῶν, μὴ ἀκουόμενος) ...... (θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι)............

§168Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Κύριοι συνάδελφοι, ὑποθέτω ὅτι ἕως τώρα διεξάγεται μία συζήτησις εἰς τόνον ἐμπρέποντα καὶ διαφωτιστικὸν διὰ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν. Δὲν ἀντιλαμβάνομαι διατὶ τώρα ἐδημιουργήθη αὐτὴ ἡ ὀξύτης. Ἐν πάσῃ ὅμως περιπτώσει ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ συστήσω εἰς τὸν ἐπερωτῶντα κ. συνάδελφον νὰ ἀναπτύξῃ τὴν ἐπερώτησίν του ἐπὶ στοιχείων τὰ ὁποῖα εἶναι ἠλεγμένα. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἐποικοδομητικὸν τῆς ἐπερωτήσεώς του νὰ τὴν στηρίζῃ ἐπὶ ἐντυπώσεων, ὡς λέγει, τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τὰς ὁποίας μεταφέρει ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ διὰ νὰ στηρίξῃ τὴν κατηγορίαν του. Ἐὰν ἔχετε, κύριε συνάδελφε, στοιχεῖα συγκεκριμένα, τότε, ὄχι μόνον δικαιοῦσθε, ἀλλὰ καὶ ὑποχρεοῦσθε νὰ τὰ μεταχειρισθῆτε. Τὸ ἀντίθετον, ἐπιτρέψατέ μου νὰ σᾶς εἴπω, εἶναι κατώτερον τῆς πείρας σας τῆς κοινοβουλευτικῆς. Σᾶς παρακαλῶ λοιπὸν νὰ προχωρήσητε, βασιζόμενος ἐπὶ συγκεκριμένων στοιχείων.

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τοὺς κυρίους βουλευτάς, νὰ μὴ κάμνουν διακοπάς.

§170Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Θὰ ἔλεγον τὸ ἑξῆς, κύριε ὑπουργέ. Τίθενται ὡρισμένα ἐρωτήματα ἐκ μέρους τῆς κοινῆς γνώμης, τὰ ὁποῖα χρέος ἔχομεν νὰ διευκρινήσωμεν. Ὁ πτωχὸς κόσμος, ὁ μαγαζάτορας τῆς Κωνσταντινουπόλεως ποὺ ἐδέχθη τὴν ἀπρόκλητον ἐπίθεσιν τῶν μπαστουνοφόρων Τούρκων, δὲν ἠμποροῦσε νὰ ἀρνηθῇ. Τί ἔκαμον ὅμως οἱ ἀξιωματικοί; Ἐρωτῶ διὰ νὰ ἀπαντήσῃ ἡ Κυβέρνησις χάριν τοῦ γοήτρου τῶν ἀξιωματικῶν καὶ τῆς Ἑλλάδος καὶ νὰ ἀποδείξῃ διὰ τῶν στοιχείων της ἡ Κυβέρνησις ὅτι ἔγινεν αὐτὸ καὶ αὐτὸ καὶ ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ ἐστάθησαν εἰς τὸ ἐμπρέπον ὕψος. Διότι ἡ συζήτησις γίνεται καὶ ἐρωτοῦν πολλοί.

§171Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. (Ὑφ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ σᾶς ἔχει ἤδη ἀπαντήσει ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεώς σας ἡ Κυβέρνησις. «Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων. 3 Νοεμβρίου 1955............. (ἀναγινώσκει).........». Ἡ ἀνακοίνωσις αὐτή, ἐκδοθεῖσα κατόπιν ἐρεύνης καὶ ἐξετάσεως τῶν πραγμάτων, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ ἐπὶ τούτῳ ἀποσταλεὶς εἰς Σμύρνην στρατηγὸς Κετσέας, ἐδημοσιεύθη εἰς τὰς ἐφημερίδας. Ἐὰν ἔχῃ διαφωνίας ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἢ σεῖς, ἠμπορεῖτε νὰ ἔχητε, νὰ μᾶς εἴπητε εἰς ποῖον σημεῖον.

§172Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἡ Κυβέρνησις εἶναι ὑποχρεωμένη ν’ ἀπαντήσῃ, διὰ νὰ ἀποκατασταθῇ τὸ γόητρον τῶν Ἑλλήνων ἀξιωματικῶν, τὸ ὁποῖον ἐτρώθη καὶ διὰ νὰ πιστεύσῃ διὰ τῶν στοιχείων τῆς Κυβερνήσεως ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὅτι πράγματι οἱ ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκοντο εἰς τὸ προκεχωρημένον ἐκεῖνον φυλάκιον ἐτήρησαν τὴν στάσιν τὴν ὁποίαν ἀνέφερεν ὁ κ. ὑφυπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὥστε διαλευκανομένων αὐτῶν νὰ φύγῃ μία σκιὰ ἀπὸ τὴν σκέψιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, νὰ παραμείνῃ δι’ ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ πρὸ τῆς ὄψεως τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ μόνον τὸ δρᾶμα, τὸ ὁποῖον ἐξελίχθη τὴν νύκτα τῆς 5ης πρὸς τὴν 6ην Σεπτεμβρίου εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν καὶ τὴν Σμύρνην, ἓν δρᾶμα, τὸ ὁποῖον προδίδει τὴν διάθεσιν τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ Τουρκικοῦ λαοῦ καὶ τὸ ὁποῖον πρέπει, ὡς Ἕλληνας πλέον, νὰ μᾶς ἐμβάλῃ εἰς σκέψεις διὰ τὴν περαιτέρω στάσιν μας ἔναντι τῆς γείτονος. Ἐγώ, ὁ ὁποῖος κατάγομαι ἐξ ἀκριτικῆς νήσου καὶ ἐξ ἀκριτικῆς περιοχῆς ἠμπορῶ νὰ εἴπω ὅτι ἠμπορεῖ εἰς τὴν Ἑλλάδα νὰ ἔχωμεν διαφωνίας πολιτικάς, διαφωνίας κομματικάς, ἀλλ’ ὅταν παρουσιασθῇ ὁ κίνδυνος, οἱ Ἕλληνες ἑνοῦνται καὶ ὅταν ἕνας θελήσῃ νὰ προσβάλῃ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, θὰ τὸν εὕρῃ ἕτοιμον καὶ ἡνωμένον, διὰ νὰ ἀντιδράσῃ. Διότι ἐὰν εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν εὑρεθῇ ἀπροετοίμαστος ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καὶ δεχθῇ τοὺς βανδαλισμοὺς αὐτούς, πρέπει νὰ εἰδοποιήσωμεν τὸν Τουρκικὸν λαόν, ὅτι ἡ ὑπομονή μας ἔχει ὅρια καλὸν εἶναι χάριν τῆς καλῆς γειτονιᾶς καὶ χάριν τῶν καλῶν σχέσεων, νὰ ἀναθεωρήσῃ τὴν στάσιν της ἀπέναντι τῆς Ἑλλάδος. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ζητεῖ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν δικαιοσύνην ἐπὶ τῶν σημείων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα καὶ οἱ προλαλήσαντες συνάδελφοι καὶ ἐγὼ ἐθίξαμεν καὶ θὰ ἐπιμείνωμεν, παρὰ τὴν δοθεῖσαν ἀπάντησιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, νὰ δοθοῦν ἐξηγήσεις, ὥστε νὰ διαπιστωθῇ ὅτι ἡμεῖς μὲν ἐκάμομεν ὅλοι τὸ καθῆκόν μας, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει ὅλοι ἐπιμένομεν εἰς τὴν ἀπόφασιν ὅτι θ’ ἀντιστῶμεν, ἐὰν τυχὸν ἀποτολμηθῇ ἄλλη φορὰ νὰ προσβληθῇ τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος.

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Παπανδρέου, ἔχει τὸν λόγον.

§174Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριοι βουλευταί, ἀνήκει εἰς τὰς συνηθείας μας, ἡ διαχείρισις τῶν ἐθνικῶν θεμάτων ἀπὸ τοῦ βήματος νὰ γίνεται πάντοτε μὲ πλῆρες τὸ αἴσθημα τῆς εὐθύνης. Δὲν πρόκειται κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἐθνικοῦ θέματος νὰ γίνῃ πλειοδοσία πατριωτισμοῦ. Ὁ πατριωτισμὸς εἶναι κοινὸν κτῆμα ὅλης τῆς αἰθούσης. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον τίθεται ὑπὸ συζήτησιν εἶναι ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ἡ πολιτική, τὴν ὁποίαν αἱ Κυβερνήσεις καὶ ἡ προκάτοχος καὶ ἡ σημερινὴ ἐτήρησαν, δὲν ὑπῆρξεν ἀξία τῆς Ἑλλάδος. Καὶ ὑπάρχουν αἱ ἀποδείξεις. Ὅταν εἰς τὸ Λονδῖνον, διαρκούσης τῆς τριμεροῦς, ἀνηγγέλθησαν αἱ βαρβαρότητες, οἱ βανδαλισμοὶ τῆς Κωνσταντινουπόλεως καὶ τῆς Σμύρνης, δὲν ὑπῆρξεν ἀντίδρασις εἰς τὸ ὕψος τῶν γεγονότων. Ποία θὰ ἦτο ἡ πρέπουσα ἀντίδρασις; Ἐκείνην τὴν ὥραν συνέχεια παραμονῆς εἰς τὴν τριμερῆ διάσκεψιν ἀπηγορεύετο πλέον. Ἄμεσος ἔπρεπε νὰ εἶναι ἡ διακοπὴ τῆς παρουσίας μας, καὶ ἄμεσος ἡ δημοσία, ἡ παγκόσμιος καταγγελία τῶν γεγονότων. Ὑπῆρξεν ἡ πρώτη βαρυτάτη παράλειψις. Ἐν συνεχείᾳ, ὁλόκληρος ἡ πολιτικὴ καὶ τῶν δύο Κυβερνήσεων, κυριαρχεῖται ἀπὸ τὴν προσπάθειαν τῆς συγκαλύψεως τῆς διευθετήσεως. Κατὰ δύο τρόπους ἦτο δυνατὸν ν’ ἀντιδράσῃ μία Κυβέρνησις ἐνώπιον τῶν γεγονότων. Ἢ μὲ τὸ πνεῦμα τῆς ἡττοπαθείας, τὸ ὁποῖον ἐδέσποζεν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, ἢ μὲ τὸ ὑπερήφανον πνεῦμα ἑνὸς Ἔθνους, τοῦ ὁποίου προσεβλήθη καὶ ἡ τιμὴ καὶ ὑπέρτατα ἐθνικὰ συμφέροντα. Ἡ δευτέρα ἦτο ἡ πρέπουσα πολιτικὴ καὶ δὲν ἐτηρήθη. Ἀμέσως κατόπιν ἐπεβάλλετο ἡ διεθνὴς καταγγελία καὶ ἡ ἀξίωσις διεθνοῦς ἐπιτροπῆς πρὸς ἔλεγχον τῶν γεγονότων. Ἐπεβάλλετο, ἐπίσης, ἡ ἄμεσος ἔκδοσις μαύρης βίβλου. Ἠκούσαμεν πρὸ ὀλίγου τὸν ἀξιότιμον τέως ὑφυπουργὸν τοῦ Τύπου, ὁ ὁποῖος εἶπεν, ὅτι ἡ μαύρη βίβλος εἶναι ἑτοίμη καὶ σήμερον, ἀλλὰ εἶναι θέμα πολιτικῆς, ἐὰν εἶναι χρήσιμος ἡ κυκλοφορία της. Αὐτὴ ἀκριβῶς ἡ δήλωσις εἶναι ἡ ἀπόδειξις τῶν λόγων μου. Ἀκόμη καὶ μετὰ τέσσαρας μῆνας εἰς τὸ πνεῦμα τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Κυβερνητικῆς παρατάξεως ὑπάρχει ἀμφιβολία, ἐὰν ἡ διεθνὴς ἀποκάλυψις εἶναι σκόπιμος. Καὶ ἐπίσης ἠκούσαμεν παλαιότερον ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ τὸν τότε πρῶτον Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὑπερηφανευόμενον, διότι οἱ προσβαλλόμενοι δὲν ἤσκησαν τὸ δικαίωμα τῆς ἀμύνης, ἀλλὰ συνεκάλυψαν τὴν ὀργήν των... Ἰδοὺ ἡ ἀποκάλυψις τοῦ κλίματος τῆς πολιτικῆς, ἐντὸς τῆς ὁποίας ἐκινήθη ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις. Ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς ἐνόμισεν, ὅτι συνέβη ἕνα δυστύχημα, τοῦ ὁποίου ἔπρεπε νὰ ἐλαττώσῃ τὴν δημοσιότητα καὶ εἰς τρόπον, ὥστε νὰ παρέλθῃ εἰς τὸν δυνατὸν συντομώτερον χρόνον. Ἀλλὰ μὲ τὴν πολιτικὴν αὐτὴν δὲν κατοχυρώνεται οὔτε τὸ παρόν, οὔτε τὸ μέλλον. Ἀξιότιμοι συνάδελφοι, ὅταν ὑποστηρίζωμεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ εἶναι ὑπερήφανος ἡ ἀντίδρασις τοῦ Ἔθνους, δὲν τὸ ὑποστηρίζομεν μόνον διὰ λόγους τιμῆς, διὰ λόγους ἠθικῆς τάξεως, οἱ ὁποῖοι καὶ μόνον θὰ ἤρκουν. Τὸ ὑποστηρίζομεν ἐπίσης καὶ δι’ ὑπερτάτους πολιτικοὺς λόγους. Μόνον τοιαύτη πολιτικὴ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποτελέσῃ πλήρη ἐγγύησιν διὰ τὸ μέλλον. Μόνον ἐὰν διεμορφοῦτο παγκόσμιος συνείδησις διὰ τὴν σοβαρότητα τῶν γεγονότων καὶ διὰ τὴν εὐθύνην τοῦ Τουρκικοῦ Κράτους, τὸ ὁποῖον διηύθυνε τὴν ὀχλοκρατίαν, μόνον ἐὰν ὑπῆρχε διεθνὴς διαπίστωσις, τότε ἠδυνάμεθα νὰ ἐλπίζωμεν, ὅτι ἡ πρόκλησις τῆς παγκοσμίου ἐξεγέρσεως θὰ ἀπετέλει τὴν πραγματικὴν ἐγγύησιν διὰ τὸ μέλλον. Ἀπὸ τοῦ Λονδίνου ὅπου ὑβρίσθη ἡ Ἑλλάς, ἀπὸ τὴν παράλειψιν τῆς ἐκδόσεως τῆς μαύρης βίβλου ἀπὸ τὴν παράλειψιν τῆς διεθνοῦς καταγγελίας, τὴν παράλειψιν τῆς διεθνοῦς διαφωτίσεως καὶ ἀπὸ τὴν σπουδὴν πρὸς ἐπάνοδον εἰς τὸ ΝΑΤΟ καὶ ἀποκατάστασιν τῶν σχέσεων μὲ τὴν Τουρκίαν προτοῦ νὰ ὑπάρξῃ πλήρης καὶ ὑλικὴ ἀποζημίωσις, ἐπεβεβαιώθη ὅτι ἡ πολιτικὴ τὴν ὁποίαν ἠκολούθησεν ἡ Κυβέρνησις, ὑπῆρξε πολιτικὴ ἡ ὁποία δὲν ὑπηρέτησε τὰ γενικὰ συμφέροντα τοῦ Ἔθνους, οὔτε διὰ τὸ παρόν, οὔτε διὰ τὸ μέλλον. Καὶ ἡμεῖς εἴμεθα σύμφωνοι, ὅτι πρέπει νὰ διατηρήσωμεν τὰς συμμαχίας μας ἀλλὰ τὸ χρέος εἶναι ἀμοιβαῖον διότι ἡ συμμετοχὴ εἰς τὰς συμμαχίας, εἶναι συμμετοχὴ ὁμότιμος καὶ ὅταν ἡ συμμαχία παραβιάζεται ἀπὸ τοὺς ἄλλους, καταγγέλλομεν καὶ ἐπανερχόμεθα μόνον, ὅταν ἔχῃ συντελεσθῆ πλήρως ἡ ἠθικὴ καὶ ὑλικὴ ἀποκατάστασις καὶ διὰ τὸ παρὸν καὶ διὰ τὸ μέλλον. Αὐτὴ εἶναι ἡ ὑπερήφανος ἀπάντησις τῆς Ἑλλάδος καὶ ἡ Ἑλληνικὴ πολιτική. Καὶ αὐτὴ δὲν ἐτηρήθη ἀπὸ τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν. Καὶ πρέπει, ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους, ἡ πολιτικὴ αὐτὴ νὰ ἐφαρμόζηται εἰς τὴν πρέπουσαν ὥραν, διότι ἔχουν παρέλθει σήμερον 3½ μῆνες, ὥστε νὰ εἶναι δυσχερὴς πλέον ἡ ἀνανέωσις τοῦ θέματος. Ὅ,τι συνέβη, ἡ παράλειψις τῆς πρεπούσης δράσεως εἰς τὸν πρέποντα χρόνον, εἶναι πράγματι ἀνεπανόρθωτον. Καὶ αὐτὴν τὴν βαρυτάτην εὐθύνην καταλογίζομεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς)

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἔχει τὸν λόγον.

§176Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐξωτ.). Θὰ ἔλεγον, κ. Πρόεδρε, νὰ δοθῇ ὁ λόγος εἰς τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τῆς Φ. Δ. Ἑνώσεως, διὰ νὰ ἔχω τὸν καιρὸν νὰ ἀπαντήσω καὶ εἰς αὐτὸν καὶ μὴ εὑρεθῶ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀντικρούσω ἀργότερον καὶ αὐτὸν δευτερολογῶν.

§177Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ σᾶς ἀκούσω καὶ μετά. Ἴσως δὲν ὑπάρξῃ περίπτωσις νὰ σᾶς ἀπαντήσω.

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἐκπρόσωπος τῆς ΕΠΕΚ κ. Ε. Μπακλατζῆς, ἔχει τὸν λόγον.

§179Ε. ΜΠΑΚΛΑΤΖΗΣ. Κύριοι βουλευταί, τὸ ζήτημα τῆς Κύπρου καὶ τὰ γεγονότα τῆς Τουρκίας δημιουργοῦν ὑποχρεώσεις δι’ ὅλους μας νὰ σκεφθῶμεν κατὰ ποῖον τρόπον πρέπει νὰ τὰ ἀντιμετωπίσωμεν. Τὰ θέματα ταῦτα δὲν ἀπαιτοῦν οὔτε δημαγωγίαν, οὔτε ἄλλα αἰσθήματα τὰ ὁποῖα δὲν δικαιούμεθα νὰ τὰ συγκαλύψωμεν. Ἐπιβάλλουν ὁμόνοιαν καὶ ἑνότητα, ὄχι δημαγωγίαν, ἀλλὰ καὶ σθεναρὰν ἀντιμετώπισιν. Κύριοι βουλευταί, τὸ ζήτημα τῆς ἑνώσεως τῆς Κύπρου, ἐδημιουργήθη ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ. Δυστυχῶς, ἡ Κυβέρνησις αὕτη δὲν ἐστάθη ἱκανὴ νὰ τὸ ἀντιμετωπίσῃ, ὄχι διότι δὲν ἤθελεν ἀλλὰ διότι δυστυχῶς, δὲν εὑρέθη κανένας νὰ τὸ ἀντιμετωπίσῃ. Ἐπίσης, τὰ γεγονότα τῆς Τουρκίας ἐδημιουργήθησαν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν της καὶ φρονοῦμεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις αὕτη δὲν ἐστάθη ἱκανὴ νὰ τὰ ἀντιμετωπίσῃ. Κύριοι βουλευταί, ἔσφαλεν ἡ Κυβέρνησις τοῦ Ἑλλ. Συναγερμοῦ, διότι ἐδέχθη νὰ συμμετάσχῃ εἰς τὴν τριμερῆ λεγομένην συνδιάσκεψιν τοῦ Λονδίνου. Ὤφειλεν ἡ Κυβέρνησις αὕτη, συνεπὴς πρὸς τὰς παραδόσεις τῆς Ἑλληνικῆς Ἱστορίας νὰ ἀρνηθῇ τὴν συμμετοχήν της εἰς συνδιάσκεψιν εἰς τὴν ὁποίαν ἐλάμβανον μέρος καὶ οἱ Τοῦρκοι. Μέγα σφάλμα τοῦτο. Ἐπίσης τὰ γεγονότα τῆς Τουρκίας γενοῦν τὸ ἐρώτημα εἰς πάντα πολίτην καὶ ἀποδεικνύουν ὅτι εἶχον προπαρασκευασθῆ καὶ μάλιστα κατὰ τρόπον σατανικόν. Ἐρωτᾶται καὶ ἐρωτᾶ ἡ κοινὴ γνώμη, ποῦ ἦσαν αἱ ὑπηρεσίαι αἱ Ἑλληνικαί, αἱ ὁποῖαι νὰ ἀντελαμβάνοντο ταῦτα, νὰ ἀνέφερον περὶ τῶν γεγονότων αὐτῶν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, διὰ νὰ λάβῃ αὕτη τὰ ἐνδεικνυόμενα μέτρα πρὸς ἀντιμετώπισίν των; Ἢ αἱ ὑπηρεσίαι αἱ Ἑλληνικαὶ δὲν ἐκπληροῦν τὸν προορισμόν των καὶ δὲν ἀντελήφθησαν τὰ γεγονότα καὶ δὲν ἀνέφερον εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἶναι βαρυτάτη ἡ εὐθύνη, ἢ τὰ ἀντελήφθησαν, τὰ ἀνέφερον εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔλαβε τὰ ἐνδεικνυόμενα μέτρα καὶ δι’ αὐτὸ εἶναι ἀξιοκατάκριτος καὶ ἐλεγκτέα. Καὶ ζητοῦμεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τὰ ἐρωτήματα αὐτὰ νὰ τὰ διασαφηνίσῃ ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας διὰ νὰ λάβῃ γνῶσιν ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Κύριοι βουλευταί, δὲν θὰ ἐπεκταθῶ περισσότερον. Λέγω, ὅμως, ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ προσέξωμεν διότι οἱ ἐχθροὶ ἐλλοχεύουν ἐνώπιόν μας εἰς βάρος τῆς Ἐθνικῆς μας ἀκεραιότητος.

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἔχει τὸν λόγον.

§181Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Κύριοι βουλευταί, ἀνέρχομαι εἰς τὸ βῆμα κατεχόμενος ἀπὸ δύο, κυρίως, συναισθήματα. Τὸ πρῶτον, εἶναι τὸ συναίσθημα τῆς Κυβερνητικῆς εὐθύνης, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλει εἰς τὸν χειρισμὸν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν μεγάλου ἐθνικοῦ θέματος, καὶ περίσκεψιν καὶ σύνεσιν. Τὸ ἄλλο, ἀπὸ τὴν ἀνάγκην τὴν ὁποίαν αἰσθάνομαι ὡς Ἕλλην, κατ’ ἔκτασιν νὰ ἀναπτύξω τὴν ὑφὴν τῶν γεγονότων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα προκαλοῦν ὄχι μόνον τὴν δικαίαν ἀγανάκτησιν, ὄχι μόνον τὴν πικρίαν, ἀλλὰ πράγματι τὴν ψυχὴν παντὸς ἀνθρώπου προσβάλλουν, ἀνεξαρτήτως τοῦ ρόλου, τὸν ὁποῖον εἷς ἕκαστος αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἰς τὴν Ἑλλάδα διαδραματίζει. Ἡ ἐξέλιξις τῶν τραγικῶν γεγονότων τῆς 6ης Σεπτεμβρίου, κύριοι βουλευταί, ὑπῆρξε περίπου ἐκείνη, τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξαν οἱ ἐπερωτήσαντες κύριοι συνάδελφοι. Προσωπικῶς, ἐκ τῶν ἐκθέσεων τὰς ὁποίας ἔχω ἀνὰ χεῖρας, ἐκ τῆς ἐρεύνης τῆς ἐπισταμένης, ἡ ὁποία ἐγένετο ἐν Κωνσταντινουπόλει ἀπὸ ἀνωτάτους λειτουργοὺς τοῦ Κράτους, τοὺς ὁποίους ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τῷ σκοπῷ αὐτῷ ἀμέσως ἀπέστειλεν ἐπὶ τόπου, ἀπεκόμισα τὴν ἐντύπωσιν ὅτι πράγματι κατὰ ἕνα κάποιον τρόπον ἡ ἐκδηλωθεῖσα ὀργὴ τοῦ Τουρκικοῦ ὄχλου, κατὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ στοιχείου, ἦτο προμελετημένη. Δὲν γνωρίζω μέχρι ποίου σημείου εὐθύνεται καὶ ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις διὰ τὰ λαβόντα χώραν γεγονότα. Ἐκ τῆς στάσεως, ὅμως, τὴν ἑσπέραν ἐκείνην τοῦ Τούρκου Πρωθυπουργοῦ, ἐπιστρέψαντος ἐσπευσμένως εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν καὶ προσωπικῶς ἀναλαβόντος τὴν ἐπιβολὴν τῆς τάξεως καὶ τὰ μέτρα κυρώσεως κατὰ τῶν ἀνωτάτων Τούρκων ἀξιωματικῶν καὶ λειτουργῶν, διὰ τὴν τόσον οὐσιώδη παραμέλησιν τῶν καθηκόντων των, δύναταί τις νὰ εἰκάσῃ ὅτι αἱ ἐκδηλώσεις τῆς 6ης Σεπτεμβρίου εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν ὑπερέβησαν κατὰ πολὺ τὰς προβλέψεις ὅλων ἐκείνων τῶν ἀνευθύνων ἢ καὶ ἐν μέρει ὑπευθύνων στοιχείων, τὰ ὁποῖα οὐσίᾳ εὐθύνονται διὰ τὰ λαβόντα χώραν γεγονότα. Τὸ θέμα δὲν εἶναι θέμα καταλογισμοῦ εὐθυνῶν, διότι ἡ εὐθύνη εἶναι ἀνάγλυφος καὶ ἡ συζήτησις περὶ τῆς ὑπάρξεως ἢ μὴ εὐθύνης μειώνει καὶ τὴν ἔκτασιν καὶ τὴν βαρύτητα καὶ τὴν τραγικότητα τῶν γεγονότων τούτων. Ὅταν ἐσχηματίσθη ἡ Κυβέρνησις, εἰς τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ μετέχω, κύριοι βουλευταί, εὑρέθημεν πρὸ τῆς καταστάσεως καθ’ ἣν ἐπεβάλλετο ζωηρὰ ἀντίδρασις ἐκ μέρους τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ἔναντι τῆς στάσεως τῆς Τουρκικῆς τοιαύτης. Καὶ δὲν ἐδιστάσαμεν, κατὰ τρόπον κατηγορηματικόν, ἀμέσως, ἅμα τῷ σχηματισμῷ τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ὑπογραμμίσωμεν καὶ εἰς τούτους καὶ ὅπου ἔδει ἀλλοῦ, ὅτι ἡ προσπάθεια τῆς Ἑλληνοτουρκικῆς φιλίας, ἡ ὁποία ἐνεκαινιάσθη διὰ λόγους εὐρυτέρας ἐθνικῆς ἀνάγκης ἀπὸ τὸν ἀείμνηστον πρῶτον ἀρχηγὸν τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων καὶ εἰς τὴν ὁποίαν Ἑλληνοτουρκικὴν φιλίαν ὁ Ἑλληνικὸς λαός, τοὐλάχιστον, καὶ δείγματα πίστεως ἀλλὰ καὶ δείγματα προσπαθείας ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν εἶχε προσδώσει, ὅτι αὐτή, λέγω, κύριοι βουλευταί, ἡ Ἑλληνοτουρκικὴ φιλία, ἥτις τόσον ἠλπίσθη ὅτι ἀπετέλει τὸ βάθρον μιᾶς κοινῆς κατευθύνσεως εἰς τὴν Ἀνατολικὴν λεκάνην τῆς Μεσογείου, εἶχεν ὑποστῆ βαθύτατον, ριζικώτατον κλονισμόν. Ἀλλὰ τὸ ὅτι ἡ γραμμὴ αὐτὴ ὑπέστη κρίσιν οὐχὶ κοινήν, κρίσιν τῆς ὁποίας αἱ πληγαὶ θὰ ἀργήσουν —κατὰ τὴν ἰδικήν μου γνώμην— νὰ ἐπουλωθοῦν, δὲν σημαίνει, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἡ ἔκτοτε χαραχθεῖσα πολιτικὴ εἰς τὸν τομέα τῶν ἐξωτερικῶν σχέσεων τῆς χώρας εἴτε ἦτο ἐσφαλμένη, εἴτε ἦτο ἀδικαιολόγητος. Τοὐναντίον τὰ αὐτὰ δεδομένα, τὰ ὁποῖα ὡδήγησαν ἔκτοτε εἰς τὴν χάραξιν τῆς πολιτικῆς αὐτῆς, εἶμαι βέβαιος, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ὅλοι ὅσοι πιστεύουν εἰς τὸν προορισμὸν τῆς Πατρίδος μας, τὴν αἰσθάνονται κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον, ὅπως καὶ ὁ ὁμιλῶν πρὸς ὑμᾶς τὴν στιγμὴν αὐτήν. Ὑπὸ τὸ πρῖσμα αὐτῶν τῶν σκέψεων, ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις εὐθὺς ἀμέσως, ὡς πρὸς τὴν Τουρκικὴν Κυβέρνησιν, κατέστησε σαφὲς ὅτι αἱ σχέσεις αἱ Ἑλληνοτουρκικαὶ ὑποστᾶσαι, ὅπως εἶπον, βαθύτατον καὶ ριζικὸν κλονισμόν, δὲν ἦτο δυνατὸν κατ’ οὐδεμίαν ἔννοιαν νὰ λάβουν τὴν νέαν ἀφετηρίαν τῆς ὁμαλοποιήσεώς των, ἐὰν ἐκ μέρους τοῦ ἀδικήσαντος δὲν ἐδίδετο πλήρης ἱκανοποίησις εἰς τὸν ἀδικηθέντα, ἐάν, μὲ ἄλλους λόγους, τὸ Τουρκικὸν Ἔθνος ἐν τῷ συνόλῳ του μὲ ἐπὶ κεφαλῆς τὴν Τουρκικὴν Κυβέρνησιν δὲν ᾐσθάνετο τὴν ἀνάγκην τῆς πλήρους ἠθικῆς καὶ ὑλικῆς ἀποκαταστάσεως τῶν γενομένων. Ἠλέγχθη ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ὅτι ὁ ἐπιδειχθεὶς κατὰ τὴν τελετὴν τῆς Σμύρνης σεβασμὸς πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν Σημαίαν ἐκ μέρους τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως ὄχι μόνον δὲν ἦτο ἐπαρκής, ἀλλὰ καὶ ἓν μέρος τοῦ ἡμερησίου τύπου τὴν ἐχαρακτήρισεν ὡς γελοίαν. Κύριοι βουλευταί, ὅταν κανεὶς εὑρίσκεται ἐκτὸς τῶν εὐθυνῶν τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι εὔκολον νὰ ρίπτῃ χαρακτηρισμούς. Ἀλλ’ ἐγὼ πρέπει νὰ πληροφορήσω τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν ὅτι αἱ τελεταὶ τῆς Σμύρνης, αἱ ὁποῖαι σκοπὸν εἶχον νὰ ἐπιδειχθῇ ἐκ μέρους τοῦ ἀδικήσαντος ὁ ἐπιβεβλημένος σεβασμὸς πρὸς τὸ ἐθνικόν μας λάβαρον, δὲν ὑπῆρξαν αἱ τελεταὶ αὗται, λέγω, ἀποτέλεσμα τῆς Τουρκικῆς πρωτοβουλίας, ἀλλά, κατὰ τοὺς στρατιωτικοὺς κανονισμούς, τοὺς διεθνῶς παραδεδεγμένους, τὸ πρόγραμμα τούτων καθωρίσθη ὅπως τὸ ἀντιλαμβάνονται αἱ στρατιωτικαὶ ἀρχαί, ὄχι μόνον αἱ ξέναι, ἀλλὰ κυριώτατα αἱ ἐθνικαί, αἱ ἰδικαί μας. Μὲ ἄλλους λόγους τὸ πρόγραμμα τῆς τελετῆς ἐκείνης, ἡ μορφή, τὴν ὁποίαν ἔλαβε καὶ ἡ ἐκδήλωσις ἐκ μέρους τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως τοῦ σεβασμοῦ πρὸς τὴν σημαίαν μας, ὑπῆρξαν ἀποτέλεσμα σκέψεως καὶ ἀποφάσεως καὶ εἰσηγήσεως τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, συμβουλευθείσης ἐν προκειμένῳ τοὺς ἐπὶ τούτῳ τεταγμένους στρατιωτικούς της συμβούλους. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ θέμα τῶν ὑλικῶν ζημιῶν καὶ τῆς ἀποκαταστάσεως αὐτῶν, κύριοι βουλευταί, ὀφείλομεν νὰ διαχωρίσωμεν τρεῖς τομεῖς. Ὁ πρῶτος εἶναι ὁ τομεὺς ὁ ἀφορῶν τοὺς Ἕλληνας ὑπηκόους κατοικοῦντας ἐν Κωνσταντινουπόλει. Ὁ δεύτερος τομεὺς ἀφορᾷ τὰς Ἐκκλησίας καὶ τὰ Ἱδρύματα. Ὁ τρίτος, τὴν μειονότητα ἐν Κωνσταντινουπόλει, τοὐτέστιν τοὺς Ἕλληνας ἀλλὰ Τούρκους ὑπηκόους. Καὶ ὅσον ἀφορᾷ μέν, τὴν πρώτην κατηγορίαν, ἡ εὐθύνη διὰ τὴν πλήρη ἀποκατάστασιν καὶ τὴν ἐγγύησιν τῆς ἀποζημιώσεως, βαρύνει ἀποκλειστικῶς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἱδρύματα, τὰ ὁποῖα, πράγματι, κύριοι συνάδελφοι, δημιουργοῦν μέγα ἠθικὸν θέμα, διότι ἐπὶ 85 ἐκκλησιῶν 72 ἐσυλήθησαν καὶ κατεστράφησαν, ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ἔχουσα νὰ ἀντιμετωπίσῃ, ὅτι τὰ ἱδρύματα καὶ αἱ ἐκκλησίαι αὗται τῆς ὀρθοδοξίας, τὸ σύμβολον τῆς ἠθικῆς ζωῆς, ἀποτελοῦν κατὰ τὸ Δίκαιον περιουσίαν Τουρκικήν, δὲν ἠδύνατο παρά, νὰ στραφῇ εἰς Διεθνῆ Ὀργανισμόν, διὰ νὰ ἐπιδιώξῃ δι’ αὐτοῦ, τὸ μὲν τὴν γενικωτέραν διαπίστωσιν τῆς γενομένης καταστροφῆς καὶ τῶν βανδαλισμῶν, τὸ δὲ νὰ ἐπιτύχῃ, κατὰ τὸ μέτρον τοῦ δυνατοῦ, τὴν παρέμβασιν διὰ τὴν ὑλικὴν ἀποκατάστασιν τῶν Ἐκκλησιῶν αὐτῶν. Ὁ Διεθνὴς αὐτὸς Ὀργανισμός, εἶναι πανίσχυρος καὶ ὀνομάζεται «Τὸ Συμβούλιον τῶν Ἐκκλησιῶν». Ἡ δὲ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ἀπετάνθη ἀμέσως εἰς τὴν ἕδραν ἐν Εὐρώπῃ, εἰς τὴν Γενεύην, καὶ ἐπέτυχε καὶ ἀπεστάλει Ἐπιτροπή, ἐπὶ τόπου, ἡ ὁποία, ὄχι μόνον διεπίστωσε τὸ μέγεθος τῶν γενομένων καταστροφῶν καὶ βανδαλισμῶν, ἀλλ’ ἐφρόντισεν ἐπιστρέφουσα εἰς τὸν Νέον Κόσμον, νὰ κυκλοφορήσῃ, ὡς ὤφειλεν, εὐρυτέραν ἔκθεσιν, περὶ τῶν λαβόντων χώραν γεγονότων εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν. Ἡ ἔκθεσις αὕτη ἀπετέλεσε, κύριοι βουλευταί, παμμέγιστον ὅπλον, διὰ τὴν ἐμφάνισιν τῶν γενομένων ζημιῶν, πολὺ μεγαλύτερον ἀπὸ ὅ,τι θὰ ἦτο μία Βίβλος Ἑλληνική, ἥτις δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ, ὡς ἐνέχουσα μίαν τάσιν ἐμφανίσεως ἐπὶ τὸ μεῖζον, τῶν Ἑλληνικῶν ἀπόψεων. Καὶ διὰ νὰ εἴπω καὶ περισσότερον συγκεκριμένως τὴν ἀντίληψίν μου, διὰ τὸ θέμα τῆς Βίβλου αὐτῆς, ἀνεξαρτήτως τῆς σκοπιμότητος καὶ τῆς ἀναγκαιότητός της, κύριοι βουλευταί, γεγονότα ὡσὰν ἐκεῖνα ποὺ συνέβησαν εἰς Κωνσταντινούπολιν, ἔχουν ἀπαραιτήτως ἀνάγκην ἐπιμελείας, εἰς τὴν ἐξεύρεσιν, συγκέντρωσιν καὶ ἐμφάνισιν τῶν στοιχείων. Καὶ δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηριχθῇ βασίμως, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις θὰ ἐξετέλει, κατὰ τὸ σημεῖον τοῦτο τὸ καθῆκόν της, ἐὰν συνεκέντρου ἁπλᾶ στοιχεῖα τῆς πρώτης στιγμῆς —καὶ δὲν ὤφειλε νὰ ἀκολουθήσῃ τὸν δρόμον τῆς ὁλοκληρώσεως ὅλων τῶν γεγονότων — διὰ νὰ ἐμφανίσῃ μίαν ἔκθεσιν, εἰς μίαν Βίβλον. Παρέχω δὲ τὴν πληροφορίαν, εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ὅτι εἰς τὸν τομέα αὐτόν, ἀπὸ ἐξέχουσαν Ἑλληνικὴν Προσωπικότητα, τῇ προτροπῇ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, γίνεται ἀξιολογωτάτη ἐργασία. Κύριοι βουλευταί, ὑπεστηρίχθη, ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων, ὅτι ἡ ἀντίδρασις τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ὤφειλε νὰ εἶναι ἡ ἐπίκλησις, μεταξὺ τῶν ἄλλων, μιᾶς Διεθνοῦς Ἐπιτροπῆς Ἐρεύνης, ἡ ὁποία θὰ διεπίστωνε τὸ τί συνέβη εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν. Κύριοι βουλευταί, ἀρνοῦμαι νὰ συνταχθῶ μὲ τὴν ἄποψιν αὐτῶν, ὄχι διότι εἰς περιστάσεις τοιαύτας, δὲν ἐπιβάλλεται ἐνδεχομένως νὰ ὑπάρχουν διεθνεῖς διαπιστώσεις, ἀλλὰ διότι ὑπῆρξεν, τοιοῦτον τὸ μέγεθος καὶ τοσαύτη ἡ ἔκτασις τῶν λαβόντων χώραν γεγονότων, ὥστε δὲν χρειάζεται, κἄν, μία διεθνὴς Ἐπιτροπὴ νὰ διαπιστώσῃ, διότι ὁμιλοῦν, ὄχι μόνον ἀφ’ ἑαυτῶν τὰ γεγονότα, ἀλλὰ διότι, κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην, κύριοι συνάδελφοι, ἐξέχουσαι προσωπικότητες τοῦ δυτικοῦ κόσμου, παρευρέθησαν καὶ ὑπῆρξαν αὐτόπται μάρτυρες τῶν λαβόντων χώραν γεγονότων. Καὶ ἡ μαρτυρία αὐτῶν τῶν μὴ ἐπὶ τούτῳ σταλέντων ἐπὶ τόπου, ἀλλὰ εὑρεθέντων τυχαίως ἐκεῖ, καὶ αἵτινες ἁπανταχοῦ, κατὰ τρόπον γλαφυρόν, βέβαιον καὶ ἀντικειμενικὸν ἐνεφάνισαν τὸ μέγεθος τῆς καταστροφῆς, ὑπῆρξεν ἡ καλυτέρα ὑποστήριξις καὶ ἐμφάνισις μέχρι ποίου σημείου ἐγένοντο ἐγκλήματα, κατὰ τῶν Ἑλλήνων τῆς Κωνσταντινουπόλεως. Ἀλλὰ ἂς ἔλθωμεν τώρα, εἰς τὰς πρωτοβουλίας τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Δὲν θὰ θελήσω νὰ ἀπαριθμήσω τὰ γενόμενα διαβήματα ἐντονωτάτης φύσεως, πρὸς τὴν Τουρκικὴν Κυβέρνησιν, εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς. Θὰ σᾶς εἴπω μόνον, ὅτι εἰς πάντα ταῦτα, ὑπῆρξε κατηγορηματικὴ καὶ ἄνευ τῆς παραμικρᾶς ἐπιφυλάξεως ἡ διαβεβαίωσις τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως, ὅτι θὰ ἔδιδε πλήρη καὶ ἀκεραίαν τὴν ἀποζημίωσιν εἰς τοὺς Ἕλληνας, δι’ ὅ,τι συνέβη εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν. Θὰ μοῦ εἴπητε, κύριε ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐστηρίχθητε ἐπὶ τῶν διαβεβαιώσεων τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως καὶ μόνον; Θὰ σᾶς ἀπαντήσω, ὅτι μέχρις ἀποδείξεως τοῦ ἐναντίου, δὲν εἶναι δυνατὸν ἐπισημοτάτας διαβεβαιώσεις, νὰ θέτῃ τις ἐν ἀμφιβόλῳ. Ἀλλά, ἐάν, κύριοι βουλευταί, δὲν θέτει κανεὶς ἐν ἀμφιβόλῳ τὴν καλὴν πίστιν καὶ τὴν διαβεβαίωσιν τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως, ἐν τῇ πλήρῃ ἐκτιμήσει τῶν καθηκόντων αὐτῶν καὶ τῆς εὐρυτέρας συμφορᾶς, τὴν ὁποίαν ὑφίσταται τὸ Τουρκικὸν Ἔθνος εἰς τὰ ὄμματα τῆς παγκοσμίου κοινῆς γνώμης μετὰ τὰ γεγονότα τῆς 6ης Σεπτεμβρίου, ἐὰν λέγω, δὲν δύναται κανεὶς νὰ ἀμφισβητήσῃ τὴν καλὴν πίστιν, δὲν ἕπεται ὅτι κανεὶς ἔπρεπε ἐπὶ ταύτης καὶ μόνον νὰ στηριχθῇ. Καὶ ἀπαντῶ ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου καὶ εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐπέκριναν τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν ἤλεγξαν ἐπὶ ἐλλείψει ἐθνικῆς ὑπερηφανείας, ὅτι, κύριοι, δὲν εἶναι ἀκριβές, ὅτι ἡμεῖς παρακαθήμεθα μετὰ τῶν Τούρκων εἰς συζητήσεις, ἄνευ τῆς πλήρους, προηγουμένως, ἀποκαταστάσεως τῶν γενομένων ἐν Κωνσταντινουπόλει. Ἐδήλωσα, κατὰ τρόπον κατηγορηματικόν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ συναντώμεθα, εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Βαλκανικῆς Συμμαχίας, ὅπως προβλέπει τοῦτο ἡ συμμαχία αὐτὴ καὶ νὰ παρακαθήμεθα μετὰ τῶν Τούρκων, ἐὰν προηγουμένως, δὲν ὑπάρξῃ ἡ πλήρης, ἡ ἔμπρακτος καὶ οὐχὶ μόνον διὰ λόγων, ἀπόδειξις, ὅτι ἡ Τουρκία, ὅσας ἐπανειλημμένας διαβεβαιώσεις μᾶς δίδει, ὄχι μόνον μᾶς τὰς δίδει, ἀλλὰ καὶ τὰς ἐκτελεῖ. Ἡ περίπτωσις τοῦ Συμβουλίου τοῦ ΝΑΤΟ εἶναι ἐντελῶς διάφορος. Ἐκεῖ εἶναι εὐρυτέρα ἡ τοποθέτησις τῶν πραγμάτων καὶ τῆς ἀνειλημμένης ὑποχρεώσεως τῆς Ἑλλάδος, καθ’ ἃ τοὐλάχιστον ἡμεῖς πιστεύομεν, εἶναι νὰ παραμείνῃ εἰς τὴν δυτικὴν συμμαχίαν, πιστὴ σύμμαχος τῶν ἄλλων. Ἀλλὰ δὲν εἶναι αὐτό, τὸ ὁποῖον ἐπηρεάζει τὴν τοποθέτησιν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ἔναντι τῆς Τουρκίας. Ἡ Τουρκία ὑπεσχέθη. Ἡ Τουρκία ὀφείλει νὰ ἐκτελέσῃ καὶ πρέπει νὰ ἐκτελέσῃ τὰ ὑπεσχημένα, διὰ νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ συνομιλητὴν τὴν Ἑλλάδα. Αὐτὸ ὄχι μόνον ἐλέχθη εἰς τοὺς Τούρκους, ὄχι μόνον ὑπεγραμμίσθη πρὸς πᾶσαν κατεύθυνσιν, ἀλλὰ αὐτὸ εἶναι ἡ τοποθέτησις τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ὡς ἐπανειλημμένως καὶ δημοσίᾳ ἐξεδηλώθη. Κύριοι βουλευταί ἔχω λόγους νὰ πιστεύω, ὅτι αὐτὴ ἡ σθεναρὰ καὶ ἐπίμονος στάσις τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ πράγματι, ἡ γενικωτέρα ἠθικὴ μείωσις, τὴν ὁποίαν κατὰ ταύτην τὴν στιγμὴν ἔχει ὑποστῆ, παρὰ τῇ διεθνεῖ κοινῇ γνώμῃ, ἡ Τουρκία, ὡς ἐκ τῶν γεγονότων τῆς 6ης Σεπτεμβρίου θέλει ὁδηγήσει εἰς τὴν παροχὴν ἐμπράκτων ἀναμφισβητήτων ὄχι μόνον ἐγγυήσεων, ἀλλὰ καὶ ἀποζημιώσεων, δι’ ὅσα συνέβησαν. Δὲν εἶμαι ἐγὼ ἐκεῖνος, ποὺ θὰ εἴπω εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ὅτι καὶ τούτου πραγματοποιουμένου δυνάμεθα νὰ ἰσχυρισθῶμεν, ὅτι ἡ Ἑλληνοτουρκικὴ φιλία θὰ λάβῃ τὴν μορφὴν τὴν ὁποίαν εἶχε προηγουμένως. Θὰ χρειασθῇ ἐπίπονος προσπάθεια ἐτῶν πολλῶν διὰ νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλεγχθῇ ὑπὸ τὸ φῶς τῆς παρόδου τοῦ χρόνου, ἐὰν πράγματι συντρέχουσιν αἱ προϋποθέσεις, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ στηριχθῇ μία πολιτικὴ ἐπὶ τῆς φιλίας τῆς γείτονος χώρας. Ἀλλ’ ἐὰν αὐτὸ εἶναι πραγματικότης, ἐξ ἴσου πραγματικότης εἶναι, ὅτι κατὰ τὴν ἔννοιαν τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν φιλικῶν δεσμῶν μετὰ τῆς Τουρκίας ὑπάρχουν ὕψιστα ἐθνικὰ συμφέροντα. Τίποτε δὲν μετεβλήθη ἀπὸ τὸ 1930, ὅταν ἐνεκαινιάσθη ἡ πολιτικὴ αὐτή, διὰ νὰ εἶναι δυνατὸν σήμερον νὰ ὑποστηριχθῇ τὸ ἀντίθετον. Κύριοι βουλευταί, ὑποθέτω, ὅτι θὰ ἐπείσθητε, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ὄχι μόνον δὲν εἶναι διατεθειμένη νὰ προβῇ εἰς πράξεις, ἐν σχέσει πρὸς τὸ ὑπὸ συζήτησιν θέμα, αἵτινες θὰ εὑρίσκωνται μακρὰν τῆς κοινῆς συνειδήσεως τοῦ Ἔθνους, ἀλλὰ ὑποθέτω, ὅτι μετὰ πίστεως καὶ ἐμπιστοσύνης ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καὶ ὑμεῖς, κ. βουλευταί, δύνασθε νὰ ἀποβλέψητε εἰς τὴν ἀμετακίνητον, σταθερὰν καὶ ἀπολύτως ἐθνικὴν στάσιν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. (Χειροκροτήματα).

§182Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἀπὸ τοῦ 1928 ἔχει καθιερωθῆ ἡ ἀρχή, ὅτι εἰς τὰ ἐθνικὰ θέματα δὲν πρέπει νὰ παρεμβαίνουν κομματικαὶ ἀπόψεις. Θὰ προσπαθήσω νὰ μὴ ἀποστῶ ἀπὸ τὴν καθιερωθεῖσαν αὐτὴν ἀρχήν. Κύριοι βουλευταί, εἶμαι ἐξ ἐκείνων, ποὺ ἐκ παραδόσεως ἐπίστευον, ὅτι ἡ φιλία μας μὲ τὴν Τουρκίαν πρέπει νὰ ἀποτελέσῃ τὸ βάθρον τῆς ἐξωτερικῆς μας πολιτικῆς. Τὰ συνταρακτικὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα διεδραματίσθησαν τὴν 6ην Σεπτεμβρίου ἐναντίον τοῦ ὁμογενοῦς πληθυσμοῦ τῆς Κωνσταντινουπόλεως, μᾶς ἀπέδειξαν καὶ μᾶς ἔπεισαν, ὅτι ἡ φιλία αὐτὴ ἦτο ἑτεροβαρής. Εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος καὶ θὰ συμφωνήσητε μαζί μου, ὅτι ἡ Ἑλληνοτουρκικὴ φιλία ἦτο βαθειὰ ριζωμένη εἰς τὰς καρδίας τῶν Ἑλλήνων καὶ δὲν ἠμποροῦμεν νὰ εἴπωμεν τὸ ἴδιον πρᾶγμα καὶ διὰ τὴν Τουρκικὴν Κυβέρνησιν. Διότι ἀπέδειξε τόσον κατὰ τὸ διάστημα τοῦ πολέμου μὲ τὴν ἐπιβληθεῖσαν βαρυτάτην φορολογίαν πρὸς ἐξόντωσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ στοιχείου, ὅσον καὶ μὲ τοὺς βανδαλισμοὺς τῆς 6ης Σεπτεμβρίου, ὅτι ἡ Τουρκία δὲν ἐπίστευσε ποτὲ εἰς τὴν φιλίαν αὐτήν. Μὲ πικρίαν ὀφείλω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ κάμω τὴν διαπίστωσιν, ὅτι εἰς τὰ τραγικὰ ἐκεῖνα γεγονότα οὐδεμίαν ἀλληλεγγύην εὕρομεν ἀπὸ μέρους τῶν μεγάλων μας συμμάχων, οἱ ὁποῖοι ἐπροτίμησαν τὴν πολιτικὴν τῆς στρουθοκαμήλου καὶ νὰ θέσουν εἰς ἴσην μοῖραν τοὺς θύτας καὶ τὰ θύματα. Ἡ γνώμη μου ἦτο καὶ δὲν ἐδίστασα νὰ τὸ διακηρύξω κατὰ τὸν λόγον μου ἐν Θεσσαλονίκῃ, ὅτι ἡ ἄμεσος ἀπάντησις εἰς τὰ θλιβερὰ ἐκεῖνα γεγονότα, θὰ ἦτο ἀνάκλησις τῶν ἀξιωματικῶν μας ἐκ τῆς Σμύρνης. Δὲν ἦτο ἐπιτετραμμένον, ὅτι ἡ ἔντιμος στολὴ τοῦ Ἕλληνος ἀξιωματικοῦ ἐπροπηλακίσθη καὶ ὅταν αἱ γυναῖκες των ἀκόμη ἐκακοποιήθησαν, νὰ ἐξακολουθοῦν παραμένοντες εἰς τὸ Στρατηγεῖον τῆς Σμύρνης. Δυστυχῶς ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔδειξε τὸ ἀπαιτούμενον σθένος ν’ ἀποχωρήσῃ ἀπὸ τὴν τριμερῆ τοῦ Λονδίνου, ἀλλὰ καὶ νὰ ἀνακαλέσῃ ἀμέσως τοὺς ἀξιωματικούς μας. Ἐπροτίμησε τὴν πολιτικὴν τῆς ὑποχωρήσεως, διότι ἐνόμισεν, ὅτι αὐτὸ τῆς ἐπέβαλεν ἡ στιγμὴ ἐκείνη. Καὶ ἐρχόμεθα τώρα εἰς τὴν δευτέραν περίοδον, ἡ ὁποία βαρύνει κυρίως τὸν νῦν ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις ἐθεώρησε κατὰ τὴν πρώτην τοὐλάχιστον περίοδον, ὅτι ἡ ἱκανοποίησις, ἡ ὁποία ἐδόθη, ἡ στοιχειώδης, ποὺ ἐδόθη, εἰς τὴν Ἑλληνικὴν σημαίαν ἐν Σμύρνῃ, ἔθεσε τέρμα εἰς τὴν Ἑλληνοτουρκικὴν διένεξιν. Καὶ αἱ λέξεις, τὰς ὁποίας ἐχρησιμοποίησε....

§183Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐξωτ.). Ὄχι, μὲ συγχωρεῖτε. Θὰ ἀναγκασθῶ νὰ σᾶς διακόψω, διότι ὑπάρχουν ἐπανειλημμέναι δηλώσεις τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος λέγει, ὅτι αὐτὰ ἀποτελοῦν τὴν ἀπαρχήν.

§184Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. «Ἦτο πληρεστάτη ἠθικὴ ἱκανοποίησις τῆς τρωθείσης ἐθνικῆς φιλοτιμίας» Αὐτὰ ἦσαν τὰ λόγια.

§185Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐξωτ.). Ἐγὼ γνωρίζω ὅτι εἶπεν ὅτι εἶναι ἀπαρχὴ διὰ τὴν περαιτέρω στάσιν μας.

§186Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω, διότι παρηκολούθησα ὅλην σας τὴν δρᾶσιν καὶ εἶχον τὴν εὐκαιρίαν ὅταν ἦλθον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, καὶ μᾶς ἐθέσατε ὡρισμένα ἔγγραφα, νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι τὸ πνεῦμα τῆς Κυβερνήσεως ὑπῆρξεν εἰς τὴν διαχείρισιν καὶ τῶν δύο ζητημάτων, —τοὐλάχιστον ἐδώσατε τὴν ἐντύπωσιν— κάμνω διαπιστώσεις, δὲν διατυπώνω κατηγορίαν, ὑπῆρξεν ὑποχωρητικόν. Δὲν εἶναι παρὰ πρὸ δύο ἡμερῶν ποὺ ἀρχίζει νὰ ἐκδηλώνεται μία πραγματικὴ στροφὴ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, στροφὴ τὴν ὁποίαν ἠμπορῶ νὰ χαρακτηρίσω ὅτι εἶναι στροφὴ 180 μοιρῶν, διότι δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐξηγήσω διὰ ποῖον λόγον τὰς ἀνακρίσεις τῆς Θεσσαλονίκης διὰ τὴν ὡρολογιακὴν βόμβαν τοῦ Τουρκικοῦ Προξενείου δὲν τὰς ἐπροχωρήσατε μὲ ταχύτερον ρυθμόν, ὥστε νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ μεταχειρισθῶμεν τοὐλάχιστον αὐτὸ ὡς πρῶτον ἐπιχείρημα. Σεῖς τὸ ἐφέρατε μόλις πρὸ δύο ἡμερῶν.

§187Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερ.). Ἡμεῖς θὰ ἐπηρεάσωμεν, κ. Πρόεδρε, τὴν Δικαιοσύνην; Ἡ δικαιοσύνη εἶναι ἀνεξάρτητος.

§188Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἡ δικαιοσύνη ἐκινήθη ταχύτατα ὅταν ἐγένετο ἡ μήνυσις τοῦ ὑπουργοῦ Γεωργίας, ἐπροχώρησε τάχιστα καὶ εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον καὶ εἰς τὸ Ἐφετεῖον.

§189Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐξωτ.). Κύριε Πρόεδρε, ἐλέγχετε τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὸν ρυθμὸν τῆς δίκης;

§190Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν ἐλέγχω τὴν Κυβέρνησιν, φοβοῦμαι ὅτι δὲν ἠθελήσατε, διότι ἀκολουθεῖτε μίαν πολιτικήν,— δὲν σᾶς μέμφομαι διὰ τὴν πολιτικήν, ἡ διαχείρισις ἀνήκει ἀποκλειστικῶς εἰς ὑμᾶς—διαπιστώνω μόνον ὅτι παρῆλθον 3 μῆνες καὶ ἔρχονται σήμερον μόνον νὰ καταθέσουν τὰ ἔγγραφα ἐκ τῶν ὁποίων ἀποδεικνύεται ἡ ἐνοχὴ καὶ τοῦ Προξένου καὶ τοῦ Ὑποπροξένου τοῦ Τούρκου τῆς Θεσσαλονίκης.

§191Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Κατὰ τὸ ἄρθρον 309 τοῦ Κώδικος τῆς Ποιν. Δικονομίας, ὑπάρχει ἡ εὐχέρεια συμφωνοῦντος ἀνακριτοῦ καὶ εἰσαγγελέως, νὰ ὑποβάλουν τὴν δικογραφίαν εἰς τὸν παρ’ Ἐφέταις κ. Εἰσαγγελέα, ὁ ὁποῖος ἀμέσως ὑποβάλλει πρότασιν εἰς τὸ Συμβ. Ἐφετῶν καὶ ἔχομεν καὶ ἐπὶ κακουργημάτων τὴν ταχίστην εἰσαγωγήν. Συνεπῶς, ἦτο δυνατὸν ἐντὸς ἑνὸς μηνὸς νὰ ἔχωμεν τὸ βούλευμα τῶν Ἐφετῶν καὶ τὴν παραπομπήν. (Θόρυβος). Ἐγὼ ὁμιλῶ νομικά, κύριοι.

§192Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐξωτ.). Λυποῦμαι πάρα πολὺ διότι παρεμβαίνετε εἰς τὴν συζήτησιν, διότι πρέπει νὰ δώσω μίαν ἀπάντησιν. Αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν ὁ κ. Βασιλᾶτος, γίνονται μετὰ τὸ πέρας τῆς ἀνακρίσεως. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ τὴν ἀνάκρισιν, ἐπιθυμῶ νὰ εἴπω πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις οὔτε ἐσκέφθη, οὔτε ἦτο δυνατὸν νὰ σκεφθῇ ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ παρέμβῃ εἰς τὸν ἔργον τῆς ἀνακρίσεως. Διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ ἐλάμβανε χώραν Κυβερνητικὴ πρᾶξις ἐπεμβάσεως εἰς τὴν δικαιοσύνην, ἡ ὁποία πέραν ὅτι θὰ ἦτο ἀντισυνταγματική, θὰ καθίστα καὶ τὴν ἀνάκρισιν διαβλητήν.

§193Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Τὴν ἐπίσπευσιν τῆς διαδικασίας εἴχατε ὑποχρέωσιν νὰ τὴν κάμετε.

§194Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὑπάρχει καὶ ἕνα ἕτερον γεγονός. Εἶναι τὸ κακόπιστον ἔγγραφον τὸ ὁποῖον ἦλθε σήμερον εἰς τὴν δημοσιότητα εἰς τὰς Ἑλληνικὰς ἐφημερίδας, τὸ ἔγγραφον τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία οὔτε ὀλίγον οὔτε πολύ, θέλει νὰ ἀποδείξῃ ὅτι ἡ εὐθύνη ὅλων αὐτῶν τῶν γεγονότων βαρύνει τὴν Ἑλλάδα. Ἄν, κ. Πρόεδρε, εἶναι ἀληθὲς ὅτι τὸ ἔγγραφον αὐτὸ ἀπὸ δύο μηνῶν εὑρίσκεται εἰς χεῖράς σας, διατί ἔρχεται αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἰς τὴν δημοσιότητα;

§195Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐξωτ.). Ἄν πράγματι ἀναφέρεται ἡ πραγματικότης εἰς τὸν τύπον, ἐγώ, ἐν πάσῃ περιπτώσει θὰ σᾶς ἀπαντήσω καὶ θὰ πληροφορήσω τὴν Βουλήν, ὅτι τὸ ἔγγραφον αὐτὸ ἐπιμελῶς ἀπέφυγεν ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις νὰ τὸ κοινοποιήσῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ὑπῆρξεν ἕνα ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον ἐκυκλοφόρησεν εἰς ἄλλας Ἀντιπροσωπείας καὶ ἡμεῖς τὸ αὐτούσιον ἔγγραφον δὲν τὸ ἔχομεν, ἔχομεν πληροφορίας, διότι ἡ ἰδική μας Ἀντιπροσωπεία ἔλαβε μόνον γνῶσιν τῶν ὅσων ἠθέλησαν ἐκεῖνοι ποὺ ὑπῆρξαν ἀποδέκται τοῦ ἐγγράφου νὰ πληροφορήσουν. Ἐν τούτοις ὅμως, παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι ἡμεῖς οὔτε καὶ ταύτην τὴν στιγμὴν δὲν ἔχομεν τὸ ἔγγραφον, ἐκ μέρους τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως, ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν τῶν πληροφοριῶν, αἱ ὁποῖαι δὲν ἀποτελοῦν τὴν ὁλοκλήρωσιν τοῦ κειμένου, ἐφροντίσαμεν ἐγκαίρως νὰ καταστήσωμεν εὐρύτατα γνωστὰς τὰς ἀπόψεις μας, αἱ ὁποῖαι ἀπόψεις μας ὄχι μόνον ἀντικρούουν εἰς τὴν βάσιν καὶ εἰς τὰς λεπτομερείας ὁλόκληρον τὴν Τουρκικὴν ἐπιχειρηματολογίαν, ἀλλὰ αἱ ὁποῖαι ἦλθον καὶ νὰ συνηγορήσουν, ὑπὲρ τῆς ἀκάμπτου στάσεως τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Δὲν αἰφνιδιάσθη, συνεπῶς, ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ἀλλὰ δὲν παρέδωσεν εἰς τὴν δημοσιότητα τὰς πράξεις της, τὰς ὁποίας πρὸ δύο μηνῶν ἐξετέλει, καὶ πληροφορῶ τὴν Βουλήν, καὶ πιστεύω ὁ κ. Πρόεδρος, ὁ ὁποῖος ἤσκησε καὶ τὰ καθήκοντα τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ὁ κ. ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, θὰ ἐκτιμήσουν βαθύτατα τὸ γεγονὸς ὅτι ὅταν ἀσκῇ κανεὶς ὑπευθύνως ἐξωτερικὴν πολιτικήν, δὲν εἶναι δυνατὸν αἱ πράξεις του νὰ παραδίδωνται, ὅταν εἶναι ἐν τῇ ἐξελίξει των τὰ προβλήματα, βορὰ εἰς τὴν κοινὴν γνώμην.

§196Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχει καὶ ἕνα ἄλλο σημεῖον, τὸ ὁποῖον θὰ ἐνδιαφέρῃ τόσον ὑμᾶς, ὅσον καὶ τὸν προκάτοχόν σας. Εἶναι γεγονὸς ὅτι ὁ Οἰκουμενικὸς Πατριάρχης πρὸ πολλῶν ἡμερῶν, πρὸ τῶν γεγονότων, εἰδοποίησε τὴν Κυβέρνησιν ὅτι ἐπίκεινται ταραχαὶ καὶ ἐπέστησε τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ μὲ ἐρωτήσητε: Ἦτο δυνατὸν νὰ προληφθοῦν τὰ γεγονότα; Ἀπαντῶ, ὄχι. Ἀλλ’ ἐὰν ἡ Κυβέρνησις εἰδοποίει ἔκτοτε τοὺς Συμμάχους μας τοῦ Ν.Α.Τ.Ο. θὰ ἦτο δυνατὸν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ καταγγείλωμεν καὶ ἐκ τῶν προτέρων τὴν ἐγκληματικὴν πρᾶξιν καὶ συγχρόνως νὰ ἀποδείξωμεν ἐκ τῶν ὑστέρων τὴν προμελετημένην ἐνέργειαν. Θὰ μοῦ ἀπαντήσετε, κ. Ὑπουργέ, ὅτι δὲν ἔχετε πάλιν γνῶσιν αὐτοῦ τοῦ πράγματος.

§197Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Ὄχι, δὲν θὰ σᾶς ἀπαντήσω αὐτὸ θὰ σᾶς δώσω τὴν κατηγορηματικὴν ἀπάντησιν, ὅτι αἱ πληροφορίαι σας δὲν βασίζονται ἐπὶ τῆς πραγματικότητος. Δὲν ὑπάρχει ἐκ μέρους τοῦ Πατριαρχείου, τουλάχιστον, καθ’ ἃ μὲ ἐπληροφόρησαν αἱ ὑπηρεσίαι μου διότι τότε ἐγὼ δὲν εἶχον τὴν εὐθύνην τοῦ τομέως τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, οὐδεμία πληροφορία περὶ ἐπικειμένων γεγονότων.

§198Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τότε, κ. ὑπουργέ, λυποῦμαι διότι εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δηλώσω τοῦτο, πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ὅτι ἦλθεν ἐκπρόσωπος τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου ὁ ὁποῖος καὶ μὲ ἐπεσκέφθη.

§199Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Πότε;

§200Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τουλάχιστον 15–20 ἡμέρας πρὸ τῶν γεγονότων, καὶ μοῦ εἶπεν ὅτι ὁ Ἑλληνισμὸς τῆς Κωνσταντινουπόλεως εἶναι ἐν ἀνησυχίᾳ λόγῳ τῆς ἐπικρατούσης ἐξάψεως τῶν Τούρκων ἐξ αἰτίας τοῦ Κυπριακοῦ ζητήματος καὶ πῶς εἶναι δυνατόν, κ. ὑπουργέ, ὅταν ὁ ἐκπρόσωπος αὐτὸς τοῦ Πατριαρχείου ἔρχεται πρὸς ἕνα ἀρχηγὸν Κόμματος νὰ τοῦ εἴπῃ αὐτά, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ τὰ ἀνακοινώσῃ καὶ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν;

§201Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Δὲν γνωρίζω, ἐὰν ὁ ἐκπρόσωπος τοῦ Πατριαρχείου σᾶς εἶπεν ὅτι ὁ Ἑλληνισμὸς εἶναι ἐν ἀνησυχίᾳ λόγῳ τῆς ἐπικρατούσης ἐξάψεως τῶν Τούρκων. Ἐγὼ γνωρίζω, ὅτι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, τοιαύτη πληροφορία, ἐκ μέρους τοῦ Πατριαρχείου δὲν ὑφίσταται καὶ πιστεύσατέ με ὅτι δὲν ἠμπορῶ παρὰ νὰ παρατηρήσω ὅτι ἡ πληροφορία ἡ ὁποία σᾶς ἐδόθη εἶναι καὶ ὀλίγον τι, μὴ συγκεκριμένη. Διότι τὸ νὰ σᾶς λέγῃ ὅτι ὁ Ἑλληνισμὸς κινδυνεύει, εἶναι κἄτι τὸ μὴ συγκεκριμένον. Ἐὰν ἰσχυρίζεται ὅμως ὅτι πρὸ δέκα ἡμερῶν προειδοποίησε διὰ τὸν κίνδυνον, αὐτὸ εἶναι διάφορον. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐγώ, λαμβάνω τὴν ἄποψιν τοῦ Προέδρου κ. Βενιζέλου. Δέν εὐθύνομαι οὔτε ἐγώ, οὔτε ἡ Κυβέρνησις δι’ αὐτὸ τὸ γεγονός.

§202Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριε ὑπουργέ, λυποῦμαι ποὺ δὲν ἠμπορῶ νὰ εἶμαι περισσότερον συγκεκριμένος, διὰ λόγους τοὺς ὁποίους ἀντιλαμβάνεσθε.

§203Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Εἶχε τοὐλάχιστον, ἡ Κυβέρνησις, πληροφορίας περὶ τῆς ἐμπεριστατωμένης ἀρθρογραφίας τοῦ Τουρκικοῦ τύπου, ἐπὶ ἕνα καὶ ἥμισυ μῆνα πρὸ τῶν γεγονότων; Τὸ ἔμαθεν αὐτὸ τοὐλάχιστον ἡ Κυβέρνησις;

§204Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐξ ὅλων τῶν ἀνωτέρω, τοὐλάχιστον, εἰς ἐμὲ δίδεται ἡ ἐντύπωσις ὅτι, ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ἐξωτερικήν της πολιτικὴν παραπαίει. Ποιοῦμαι ἔκκλησιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ὅπως λάβῃ τὰς ἀποφάσεις της. Εἶναι ἡ μόνη ἁρμοδία καὶ ὑπεύθυνος ἀλλὰ τὰς ἀποφάσεις αὐτάς, νὰ τὰς ἐφαρμόσῃ σταθερῶς. Δὲν εἶναι μὲ τὰς ἀμφιταλαντεύσεις ποὺ προάγονται τὰ Ἐθνικὰ ζητήματα.

§205Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερ.). Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἀντιδικήσω, κύριε Πρόεδρε, μὲ τὸν ἀρχηγὸν τῆς Φ.Δ.Ε., θὰ ἀναφερθῶ μόνον, εἰς τὴν κατακλεῖδα τοῦ λόγου του, διὰ νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ἢ κάλλιον εἰπεῖν, διὰ νὰ καταστήσω τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν κριτὴν τῆς σκέψεως. Ὁ κ. Πρόεδρος εἶπεν: Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις παραπαίει εἰς τὴν ἐξωτερικήν της πολιτικήν. Ἐρωτῶ· ὅταν ἡ Κυβέρνησις ὑπευθύνως δηλοῖ ὅτι ἐκ πρώτης ἀρχῆς τηρήσασα τὴν ἣν σταθερὰν καὶ ἀδιαφιλονίκητον στάσιν ἐτήρησε, κατέστησε σαφεστάτην τὴν γραμμήν της πρὸς πᾶσαν κατεύθυνσιν, τοὺς Τούρκους πρῶτον, τοὺς ὑπολοίπους μετέπειτα, αὐτὸ ἀποτελεῖ παραπλάνησιν ἢ ἀμφιταλάντευσιν ἢ ἀποτελεῖ σταθερὰν πολιτικήν, οἵα δὲν ἠμποροῦσεν ἄλλως νὰ τηρηθῇ; (Χειροκροτήματα).

§206ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ὑφυπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης.

§207Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. (Ὑφ. Ἐθν. Ἀμύνης). Καίτοι πιστεύω, κύριοι βουλευταί, ὅτι μὲ τὴν παρέμβασίν μου καὶ τὴν ὁμιλίαν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, κ. Ζορμπᾶ, ἔδωσα ἀπάντησιν ἐπὶ τοῦ ἐρωτήματος, τὸ ὁποῖον ἡ ἐπερώτησίς του ἔθετο, σχετικῶς μὲ τὴν στάσιν τῶν ἀξιωματικῶν ἐν Σμύρνῃ, ἐν τούτοις θεωρῶ ὑποχρέωσίν μου καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου εἰς τὸ Ἐθνικὸν αὐτὸ ἐρώτημα εἰς τὸ ἐρώτημα τὸ ἀφορῶν τὴν ἀξιοπρέπειαν καὶ τὴν τιμὴν τοῦ ὅλου Σώματος τῶν Ἑλλήνων ἀξιωματικῶν, νὰ δώσω ἐπισημοτέραν, τὴν ἀπάντησιν. Πρὸ τούτου ὅμως, θὰ ἤθελον καὶ ἐγὼ νὰ ἐκφράσω τὸν ἀποτροπιασμόν μου, δοθείσης τῆς ἀποψινῆς εὐκαιρίας διὰ τὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἔλαβον χώραν κατὰ τὴν νύκτα τῆς 6ης πρὸς τὴν 7ην Σεπτεμβρίου καὶ εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν καὶ εἰς τὴν Σμύρνην γεγονότα τὰ ὁποῖα προεκάλεσαν πολλὰ συναισθήματα καὶ ὡς συνηθίζω νὰ τονίζω εἰς τοὺς συνομιλητάς μου ξένους ἐπισήμους κατέχοντας θέσεις, ἐπικρατέστερον πάντων τὸ συναίσθημα τῆς καταπλήξεως. Αἰσθάνομαι βέβαια ἀγανάκτησιν, αἰσθανόμεθα ἀποτροπιασμόν, ἀλλὰ αἰσθανόμεθα καὶ μίαν βαθεῖαν κατάπληξιν ἡμεῖς οἱ Ἕλληνες, αὐτὸς ὁ λαὸς ὁ ἁγνός, ὁ αἰσθηματίας, ὁ ὁποῖος ἐπίστευσεν ὅτι ὅταν οἱ δύο μεγάλοι ἄνδρες τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς Τουρκίας ἀπεφάσισαν νὰ διαδηλώσουν μίαν φιλίαν, ἐπίστευσεν ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὁδεύσουν πρὸς τὰ πεπρωμένα τοῦ πεπολιτισμένου κόσμου ἐν συμπνοίᾳ καὶ ἀγάπῃ ἐν συμμαχίᾳ καὶ ἀπολύτῳ κατανοήσει καὶ συνεννοήσει. Καὶ ἐπληροφορήθη αἴφνης μίαν πρωΐαν ὅτι μισεῖται θανασίμως ἀπὸ ἐκείνους τοὺς ὁποίους ἐπίστευσε ἀγαπητοὺς του φίλους καὶ ὅτι ἔχει ὁμοθῆ ἐκ μέρους τοῦ τουρκικοῦ λαοῦ ἡ ἐξόντωσις παντὸς τοῦ ἑλληνικοῦ, τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται εἰς τὴν σύμμαχον ἐκείνην χώραν. Ὡς πρὸς τὴν στάσιν τῶν ἀξιωματικῶν, θὰ πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει, ὅτι αἱ σκηναὶ τῆς Σμύρνης ἤρχισαν τὸ ἑσπέρας ὥραν 8.30, ὅταν οἱ ἀξιωματικοὶ ἦσαν διεσπαρμένοι εἰς διάφορα κέντρα, εἰς διαφόρους οἰκίας μᾶλλον, ἐπισκέπται ὁ εἷς πρὸς τὸν ἄλλον, καὶ ὅτι αἱ ἐπιθέσεις τοῦ ὄχλου ἤρχισαν κατὰ τῶν οἰκιῶν τὴν 12 μεσονυκτίου, ὅτι εἶχεν ἐπιστηθῆ ἡ προσοχὴ τῶν τουρκικῶν ἀρχῶν τόσον ἐκ μέρους τῶν ἐπὶ κεφαλῆς Ἑλλήνων ἀξιωματικῶν μέσῳ τοῦ στρατηγείου τοῦ ΝΑΤΟ, ὅσον καὶ ἀπ’ εὐθείας ἐκ μέρους τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Ἑλληνικοῦ κλιμακίου στρατηγοῦ Πιπιλιαγκοπούλου πρὸς αὐτὸν τὸν Βαλῆν καὶ πρὸς αὐτὸν τὸν φρούραρχον τῆς Σμύρνης. Μετὰ τὴν 12ην μετὰ μεσονύκτιον ἤρχισαν αἱ ἐπιθέσεις ὅτε εἶχεν, ἐπαναλαμβάνω, ἐπιστηθῆ ἡ προσοχὴ τῶν τουρκικῶν ἀρχῶν ἐπὶ τῶν σκηνῶν αἱ ὁποῖαι εἶχον ἀρχίσει ἀπὸ τὰς 3.30′ μ.μ. Δὲν ἠμέλησεν ὁ Ἕλλην στρατηγὸς νὰ ἐπιμεληθῇ καὶ τῆς προστασίας τοῦ Ἑλληνικοῦ Προξενείου, τοῦ Ἕλληνος προξένου καὶ τοῦ γραμματέως. Μάλιστα μετὰ τοῦ γραμματέως τοῦ Προξενείου, ὁ ὁποῖος εὑρίσκετο εἰς μίαν οἰκίαν, συνηντήθη καὶ ἐπῆγαν πρὸς τὸ πυρπολούμενον ἤδη οἴκημα τοῦ προξενείου εὑρέθησαν ἀντιμέτωποι μὲ τὸν ὄχλον, χωρὶς νὰ ὑποστοῦν καμμίαν προσβολήν. Ἴσως νὰ μὴ τοὺς ἀνεγνώρισαν, διότι ἐφοροῦσαν πολιτικὴν περιβολήν. Δὲν τοὺς ἐπετράπη νὰ πλησιάσουν καὶ συνώδευσαν ἐν συνεχείᾳ τὸν γραμματέα καὶ τὸν πρόξενον εἰς τὴν οἰκίαν του κατ’ ἀρχὴν μέχρις ὅτου κατωρθώθη ἡ φρούρησις τῶν οἰκιῶν τῶν διπλωματικῶν αὐτῶν ὑπαλλήλων ὁπότε ἀπεχώρησεν ὁ Ἕλλην στρατηγός. Ἐπιθέσεις κατὰ οἰκιῶν Ἑλλήνων ἀξιωματικῶν ἐγένοντο ἑπτά. Οἱ ἓξ δὲν εὑρίσκοντο εἰς τὰς οἰκίας των, ἐγένοντο ὅμως λεηλασίαι χωρὶς νὰ προσβληθοῦν πρόσωπα. Εἰς μίαν μόνον οἰκίαν εὑρέθη ὁ ἀξιωματικὸς καὶ ἡ σύζυγός του, οἱ ὁποῖοι ἀντέστησαν καὶ ἐκεῖ ἐκτυπήθησαν κατὰ τὴν πάλην τὴν ὁποίαν διεξήγαγον. Σημειωτέον ὅτι ἡ ὁπλοφορία δὲν ἐπετρέπετο εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ ΝΑΤΟ ἔξω τῆς οἰκίας των.

§208Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Καὶ τὸ ἐδέχθημεν αὐτό;

§209Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. (Ὑφυπουργὸς Ἐθν. Ἀμύνης). Σημειωτέον, ἐπίσης, ὅτι ἡ εὐθύνη τῆς τηρήσεως τῆς τάξεως ἀνήκει εἰς τὸ Κράτος τό φιλοξενοῦν καὶ δὲν ἦτο δυνατόν, διότι δὲν διετίθεντο καὶ δυνάμεις Ἑλληνικαί, νὰ κινηθοῦν, ὡς ἄφησε νὰ ἐννοηθῇ ὁ κ. συνάδελφος, νὰ κινηθοῦν εἰς γενικὴν ἄμυναν ἢ εἰς γενικὴν διάλυσιν τοῦ συγκεντρουμένου πλήθους. Ὅλαι αἱ ἐκθέσεις, κύριοι βουλευταί, ὅλαι αἱ ἔρευναι, αἱ ἐξετάσεις καὶ αἱ ἀναφοραὶ διαπιστώνουν τὴν τήρησιν ἀξιοπρεπεστάτης στάσεως ἐκ μέρους τῶν Ἑλλήνων ἀξιωματικῶν τοῦ κλιμακίου Σμύρνης. Ὁ ἀποσταλεὶς ἐπὶ τούτῳ μὲ εἰδικὰ ἔγγραφα ἐρωτήματα στρατηγὸς Κετσέας, εἰς λεπτομερῆ ἔκθεσίν του καταλήγει συγχαίρων τοὺς ἀξιωματικοὺς διὰ τὴν στάσιν τὴν ὁποίαν ἐτήρησαν. Θὰ ἤθελα ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ αὐτῇ νὰ ἀπαντήσω καὶ εἰς ἓν σημεῖον, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ ἀξιότιμος κ. ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων σχετικῶς μὲ τὴν ἀπομάκρυνσιν τῆς Ἑλληνικῆς Ἀντιπροσωπείας ἀπὸ τὸ Λονδῖνον, ἅμα τῇ ἀναγγελίᾳ τῶν σκηνῶν τῆς Κωνσταντινουπόλεως καὶ τῆς Σμύρνης. Ἤμην καὶ ἐγὼ μέλος τῆς Ἀντιπροσωπείας ἐκείνης καὶ πράγματι ἐτέθη θέμα τί πρέπει νὰ γίνῃ τὴν μεσημβρίαν ὅτε ἦλθεν ἡ ἐξηκριβωμένη εἴδησις εἰς ἡμᾶς. Ἀλλά, σεβαστέ μοι, κ. Πρόεδρε, τὴν Ἑλληνικὴν Ἀντιπροσωπείαν ἀπησχόλει ἡ σκέψις μήπως ἡ Ἀγγλικὴ διπλωματία, ἡ ὁποία μᾶς ἐκάλεσεν εἰς αὐτὴν τὴν διάσκεψιν, μὲ τρίτον συμπαριστάμενον τὸν ἀντιπρόσωπον τῆς τουρκικῆς Κυβερνήσεως, ἐπωφεληθῇ τῆς ἀποχωρήσεως αὐτῆς καὶ ἀποδώσῃ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Ἀντιπροσωπείαν τὴν διακοπὴν τῶν διαπραγματεύσεων. (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Γ. ΠΛΑΤΗΣ). Ἔπρεπε νὰ ἀποδείξωμεν ὅτι εἰς τὴν διάσκεψιν ἐκείνην ἐκλήθημεν ὄχι διὰ νὰ ἔχωμεν ἀποτέλεσμα ἀλλὰ ἐκλήθημεν διὰ νὰ ἔχωμεν παρέλκυσιν τοῦ ζητήματος.

§210Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Νομίζω ὅτι ἐκάματε μίαν παράλειψιν. Ἐπειδὴ ἔτυχε νὰ ἔχω καὶ ἐγὼ τὴν τιμὴν νὰ εὑρίσκωμαι ἐκεῖ ἐν ἀποστολῇ, προσθέτω τοῦτο. Τὰ γεγονότα τῆς 6ης Σεπτεμβρίου μᾶς ἦλθαν περὶ τὰ ἐξημερώματα ἀπὸ ἕνα τηλεφώνημα ἀγγλικῆς ἐφημερίδος. Ὁ ἀνταποκριτὴς τῆς ἐφημερίδος αὐτῆς ἐτηλεφώνει ἀπὸ τὸν Βόσπορον ὅτι διαπράττονται λεηλασίαι καὶ ἐμπρησμοί. Βεβαίως ἡ ἀντιπροσωπεία ἦτο ἀδύνατον νὰ δώσῃ πίστιν καὶ νὰ βασισθῇ εἰς τὸ τηλεφώνημα αὐτό, ὥστε νὰ προβῇ εἰς διάβημα. Τὰ γεγονότα ἐπεβεβαιώθησαν τὴν μεσημβρίαν τῆς 7ης Σεπτεμβρίου, ἀλλὰ ἐλησμονήσατε, κ. ὑπουργέ, νὰ πληροφορήσητε τὴν Ἀντιπροσωπείαν ὅτι οὐσιαστικῶς ἤδη εἶχε τελειώσει ἡ τριμερής.

§211Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἕνας λόγος παρὰ πάνω νὰ φύγετε.

§212Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. (Ὑφυπουργὸς Ἐθν. Ἀμύνης). Διατὶ νὰ δίδωμεν τὴν ἐντύπωσιν ὅτι διεκόψαμεν ἡμεῖς ὅτι ἀπεχωρήσαμεν τῆς διασκέψεως καὶ δὲν ἦλθε τὸ τέλος αὐτῆς, τὸ ὁποῖον ἀποδεικνύει ἐκείνους ὑπαιτίους τῆς διακοπῆς;

§213Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ἔπρεπε νὰ δηλωθῇ ἐγγράφως ἐκ μέρους τῆς Ἑλληνικῆς Ἀντιπροσωπείας ἡ Ἑλληνικὴ ἀπάντησις εἰς τὴν πρότασιν Μὰκ–Μίλλαν. Τὴν ἑπομένην ἡ Ἀντιπροσωπεία ἀνεχώρησεν ἀπὸ τὸ Λονδῖνον. Δὲν ὑπῆρξε δηλαδὴ εὐκαιρία, ἐὰν ἔμενε, νὰ κάμῃ καὶ θεαματικὴν ἀποχώρησιν ἀπὸ τὴν διάσκεψιν. Δὲν τῆς ἐδίδετο ἡ εὐκαιρία.

§214Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. (Ὑφυπουργὸς Ἐθν. Ἀμύνης). Παρὰ ταῦτα, ἔγιναν αἱ διαμαρτυρίαι, τόσον πρὸς τὰς ξένας πρεσβείας, ὅσον καὶ πρὸς τὴν Ἀγγλικὴν Κυβέρνησιν, πρὸς τὸν τύπον καὶ εἰς συγκέντρωσιν δημοσιογράφων. Ἀλλὰ ἂς εἰσέλθω εἰς τὸ κύριον θέμα μου, κύριοι βουλευταί, ὅπερ ἦτο ἡ στάσις τῶν ἀξιωματικῶν. Πρέπει νὰ εἶναι βεβαία ἡ Βουλὴ καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὅτι οἱ Ἕλληνες ἀξιωματικοὶ ἐτήρησαν τὴν ἐμπρέπουσαν εἰς αὐτοὺς στάσιν. (Χειροκροτήματα).

§215Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ δώσω πρῶτον ἀπάντησιν εἰς τὸν κ. Ὑφυπουργόν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Γνωρίζει ἡ Βουλὴ ποία ὑπῆρξεν ἡ ἰδική μας γνώμη διὰ τὴν συμμετοχὴν τῆς Ἑλλάδος εἰς τὴν Τριμερῆ τοῦ Λονδίνου. Ἀπετέλεσε βαρύτατον σφάλμα. Καὶ ἀπετέλεσε βαρύτατον σφάλμα, διότι ὄχι μόνον ἐπρόκειτο νὰ συμμετάσχουν οἱ Τοῦρκοι καὶ τοῦτο ἦτο ἀπαράδεκτον, ἀλλὰ διότι ἀφ’ ἧς ἡ Ἑλλὰς προσέφυγεν εἰς τὸν ΟΗΕ καὶ ἐζήτει διὰ τὴν Κύπρον αὐτοδιάθεσιν δὲν ἐδικαιοῦτο νὰ μετάσχῃ εἰς οἱανδήποτε ἄλλην διάσκεψιν, ἡ ὁποία δὲν ἔθετεν ὡς προϋπόθεσιν τὴν ἀποδοχὴν τῆς ἀρχῆς τῆς αὐτοδιαθέσεως ὥστε νὰ πρόκειται πλέον νὰ συζητηθῇ μόνον ὁ τρόπος καὶ ὁ χρόνος τῆς αὐτοδιαθέσεως. Ἤκουσα τότε ὅτι θὰ παρεξηγεῖτο ἡ Ἑλλὰς ἐὰν δὲν συμμετεῖχεν αὐτῆς τῆς διασκέψεως. Τὸ ἀντίθετον ὅμως εἶναι ἀκριβές. Συμμετέχουσα ἀπέδειξε τὴν ἔλλειψιν πίστεως εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς αὐτοδιαθέσεως, τὴν ὁποίαν εἶχεν ὑποστηρίξει εἰς τὸν ΟΗΕ. Αὐτὴ εἶναι ἡ πρώτη ἀπάντησις. Καὶ ἡ δευτέρα ἀπάντησις εἶναι ὅτι ἦτο τόσον μέγα τὸ γεγονὸς τῶν βανδαλισμῶν τῆς Κωνσταντινουπόλεως ὥστε ἐκείνην τὴν στιγμὴν ἡ καταγγελία τῶν Τούρκων, ἡ ἄμεσος διακοπὴ τῆς παρουσίας μας, ἡ ἄμεσος ἐγκατάλειψις, ὄχι μόνον τῆς διασκέψεως, ἀλλὰ καὶ τοῦ Λονδίνου, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος κ. Ζορλοῦ ἐπρόλαβε νὰ ἐπιχειρήσῃ θεαματικῶς πρὶν ἀπὸ τοὺς προσβεβλημένους Ἕλληνας, ἀπετέλει στοιχειῶδες καθῆκον. Ἀκόμη καὶ αὐτὴ ἡ σημερινὴ ὁμιλία τοῦ κ. ὑφυπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὁ ὁποῖος εἶναι φορεὺς τοῦ κλίματος τῆς Τριμεροῦς τοῦ Λονδίνου, ἀποδεικνύει μὲ ποίαν πολιτικήν, μὲ ποίαν ψυχικὴν καὶ πνευματικὴν διάθεσιν ἡ Ἑλληνικὴ Ἀντιπροσωπεία εἶχεν ἀντιμετωπίσει τὸ θέμα. Παρουσίασε μίαν εἰκόνα κατωτερότητος ἀπέναντι τῶν Συμμάχων. Οἱ Τοῦρκοι ἠμποροῦν νὰ ὑβρίζουν, οἱ Τοῦρκοι ἠμποροῦν νὰ δηώνουν, οἱ Τοῦρκοι ἠμποροῦν νὰ ἀτιμάζουν καὶ ἡμεῖς προσέχομεν μήπως παρεξηγηθῶμεν. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορὰ καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ εὐθύνη σας. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως). Καὶ προχωροῦμεν. Εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ὅτι ἀρνούμεθα νὰ συμπαρακαθήσωμεν μὲ τοὺς Τούρκους εἰς τὴν Βαλκανικὴν συνεννόησιν, ἀλλὰ δεχόμεθα νὰ συμπαρακαθήσωμεν εἰς τὸ ΝΑΤΟ. Ἀδυνατοῦμεν νὰ ἐννοήσωμεν διατὶ εἶναι χρέος ἡ ἀπουσία ἀπὸ τὴν μίαν Συμμαχίαν καὶ ἡ παρουσία εἰς τὴν ἄλλην. Ἀφ’ ἧς ἡ Τουρκία, μέλος τοῦ ΝΑΤΟ ἔπταισεν ὄχι μόνον ἀπέναντι τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ ἀπέναντι ὅλων τῶν Συμμάχων χωρῶν καὶ ἀπέναντι τοῦ μετώπου τῶν ἐλευθέρων Ἐθνῶν, ὠφείλαμεν προτοῦ νὰ ἀποδώσῃ πλήρη ἠθικὴν καὶ ὑλικὴν ἱκανοποίησιν, νὰ θεωρήσωμεν αὐτὴν ὡς τὸν ὑπεύθυνον τῆς διασπάσεως τοῦ ΝΑΤΟ. Δὲν θὰ ἐθεωρεῖτο ἡ Ἑλλὰς ὑπεύθυνος. Θὰ ἦτο ἡ Τουρκία ὑπεύθυνος καὶ θὰ ἠσκεῖτο ἀπὸ τὸ σύνολον τῶν χωρῶν τοῦ ΝΑΤΟ πίεσις ἐπὶ τῆς Τουρκίας διὰ νὰ παράσχῃ πλήρη ἠθικὴν καὶ ὑλικὴν ἀποζημίωσιν, ὥστε νὰ ἀποκατασταθῇ εἰς τὸ ἀκέραιον ἡ λειτουργία τοῦ ΝΑΤΟ. Καὶ τὸ ἀποτέλεσμα θὰ ἦτο μέγα καὶ διὰ τὸ παρὸν καὶ διὰ τὸ μέλλον, διότι ὅταν ὑφίσταται διεθνῆ κύρωσιν μία πρᾶξις, τὸ Ἔθνος, τὸ ὁποῖον τὴν διαπράττει ἀναγκάζεται νὰ τὴν ἐνθυμεῖται καὶ εἰς τὸ μέλλον καὶ νὰ ἀποφεύγῃ τὴν ἐπανάληψιν. Εἶπεν ἀκόμη, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι δὲν ἐχρειάζετο ἡ ἔκδοσις τῆς Μαύρης Βίβλου. Ἀλλὰ καὶ πάλιν πλανᾶται. Ἡ μεγάλη παράλειψις τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ὑπῆρξεν ἡ παράλειψις τῆς διεθνοῦς διαφωτίσεως. Καὶ εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ κεῖται μεγάλη εὐθύνη. Καὶ αὐτὸ προῆλθεν ὄχι ἁπλῶς ἀπὸ ἀνικανότητα, ἀλλὰ ἀπὸ τὸ ἴδιον πλέγμα τῆς κατωτερότητος, τὸ ὁποῖον κατευθύνει τὸ πνεῦμα τῶν Ἑλληνικῶν Κυβερνήσεων, αἱ ὁποῖαι προσεπάθησαν ὄχι νὰ ἀποκαλύψουν τὰ τραγικὰ γεγονότα ἀλλὰ νὰ τὰ συγκαλύψουν πρὸς μίαν πρόχειρον διευθέτησιν. Εἶπεν ἀκόμη, ὅτι δὲν ἐχρειάζετο διεθνὴς ἐπιτροπή, διότι τὰ γεγονότα ἦσαν γνωστά. Ἀλλὰ μία διεθνὴς ἐπιτροπὴ εἰς τὴν ὁποίαν βεβαίως θὰ ἔπρεπε νὰ κληθοῦν νὰ συμμετάσχουν ὅσοι συνέβη νὰ εἶναι αὐτόπται μάρτυρες θὰ εἶχε γενικώτερον κῦρος, παρ’ ὅσον τὸ κῦρος τῶν μεμονωμένων μαρτύρων. Θὰ ἦτο μία διεθνὴς καταδίκη τῆς πράξεως. Καὶ ἐξ αὐτοῦ τοῦ λόγου ἐγγύησις καὶ διὰ τὴν ἄμεσον ἱκανοποίησιν καὶ διὰ τὴν ἀσφάλειαν τοῦ μέλλοντος. Ἐλέχθη ἐπίσης, ὅτι ἡ Κυβέρνησις γνωρίζει νὰ μὴ ἐπεμβαίνῃ εἰς τὸ ἔργον τῆς Δικαιοσύνης. Καὶ ἡ ἀπάντησις εἶναι βάσιμος. Ἡ Δικαιοσύνη εἰς τὴν Ἑλλάδα εἶναι ἀπολύτως ἀνεπηρέαστος καὶ καμμία Κυβέρνησις, οὔτε ἐπεμβαίνει οὔτε δικαιοῦται νὰ ἐπεμβαίνῃ εἰς τὸ ἔργον της. Δύναται ὅμως ἡ Κυβέρνησις νὰ συνιστᾷ ἐπιτάχυνσιν, ὅταν εἶναι δυνατή, καὶ γνωρίζει ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν ὑπῆρχε πράγματι βραδύτης. Διότι κατὰ τὴν συνάντησίν μας εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν τοῦ ἀνέγνωσα ἐπιστολὴν ἐκ Θεσσαλονίκης, εἰς τὴν ὁποίαν ἄνθρωπος ἔγκυρος μοῦ ἔγραφεν, ὅτι ἐνῷ τὸ πόρισμα ἔχει ἐκδοθῆ, καθυστερεῖ, ἡ ἀνακοίνωσις, ἐξ ἄλλου λόγου, ἐξ ἀνωτέρας ὑποδείξεως. Καὶ τοιουτοτρόπως ἐβράδυνεν ἡ ἀνακοίνωσις τοῦ πορίσματος, ὥστε νὰ κινδυνεύῃ σήμερον νὰ εἶναι χρήσιμον περισσότερον εἰς τὴν ἱστορίαν καὶ ὀλιγώτερον εἰς τὴν πολιτικήν. Οὐδεὶς εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηρίξῃ οἱανδήποτε ἐπέμβασιν εἰς τὴν Δικαιοσύνην, ἀλλὰ ἡ Δικαιοσύνη εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρῇ καὶ μὲ ταχύτερον ρυθμὸν καὶ μὲ βραδύτερον ρυθμόν. Καὶ ὅταν ἐθνικοὶ λόγοι ὕψιστοι ὑπαγορεύουν, δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ συστήσῃ ἁπλῶς τὸ ταχύτερον δυνατὸν ρυθμόν. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν ἐπεμβαίνει, ἐπιτελεῖ καθῆκον. Καὶ ἠκούσαμεν ἐπίσης ὅτι καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ κείμενον τῆς ἀπαντήσεως τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως, τὸ ὁποῖον σήμερον ἐδημοσιεύθη εἰς πρωϊνὴν ἐφημερίδα —ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν μᾶς εἶπεν— ὅτι ἀκόμη δὲν ἔχει κατορθώσῃ νὰ λάβῃ πλήρη γνῶσιν ἡ Κυβέρνησις. Κύριοι βουλευταί, ἐκφράζω εἰλικρινῶς καὶ κατάπληξιν καὶ λύπην. Βεβαίως δὲν ἀνεκοινώθη ἐπισήμως εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, ἀνεκοινώθη ὅμως εἰς ὅλας τὰς ἄλλας Πρεσβείας. Καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, πῶς εἶναι δυνατὸν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις νὰ εἶναι εἰς τόσον βαθμὸν ἐστερημένη ἐνημερότητος ὥστε νὰ μὴ κατορθώσῃ ἀπὸ τὴν πρώτην ἡμέραν νὰ ἔχῃ λάβει γνῶσιν αὐτοῦ τοῦ κειμένου; Τοιαύτη δήλωσις ἀποτελεῖ χρεωκοπίαν ὁμολογουμένην ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Ἐρχόμεθα εἰς τὸ θέμα τῆς ἀπαντήσεως εἰς τὸ ἰταμὸν αὐτὸ κείμενον, εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀπηντήσαμεν καὶ ἀνῃρέσαμεν. Ἀλλὰ μόνον περὶ αὐτοῦ ἐπρόκειτο; Αὐτὸ τὸ ἰταμὸν καὶ ὑβριστικὸν ἔγγραφον ἐπέβαλεν ἁπλῶς μίαν ἀπάντησιν πρὸς ἀναίρεσιν; Ἐκεῖ ἐφθάσαμεν; Ἡ Τουρκία νὰ εἶναι κατήγορος καὶ ἡ Ἑλλὰς νὰ ἀπολογῆται καὶ νὰ αἰσθάνεται ἱκανοποίησιν ὅτι ἡ ἀπολογία της ὑπῆρξεν ἐπαρκής; Ὄχι, κύριε ὑπουργέ. τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἡ Ἑλλὰς δὲν εἶναι κατηγορουμένη. Ἡ Ἑλλὰς δὲν ἀπολογεῖται. Ἡ Ἑλλὰς κατηγορεῖ. Καὶ μαζὶ μὲ τὴν Τουρκίαν, τὴν ὁποίαν κατηγορεῖ, κατηγορεῖ καὶ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, ἡ πολιτικὴ τῆς ὁποίας, ὅπως εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω, οὔτε ὑπῆρξεν, οὔτε εἶναι ἀξία τῆς Ἑλλάδος. (Χειροκροτήματα).

§216Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐξωτ.). Εἶναι προφανές, κ. βουλευταί, ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, μὲ τὴν γνωστὴν καλλιέπειαν καὶ τὴν ρύμην τοῦ λόγου, κατὰ τὴν ἰδικήν μου κρίσιν θὰ ἀντιλαμβάνεται καὶ ὁ ἴδιος ὅτι ὑπερέβη ὡρισμένα ὅρια εἰς τὴν κατηγορίαν του. Δὲν θὰ ἀνατρέξω εἰς τὴν ἀνασκευὴν ὅλων του τῶν ἐπιχειρημάτων, διότι τινὰ ἐξ αὐτῶν ἀνάγονται εἰς περίοδον κυβερνητικῆς εὐθύνης, ἡ ὁποία δὲν ἀφορᾷ τὴν ἐνεστῶσαν Κυβέρνησιν. Θὰ τοῦ εἴπω ὅμως, ὅτι πλανᾶται πλάνην μεγάλην, ἐὰν νομίζῃ ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις περιορίζεται εἰς τὸ νὰ ἀνασκευάσῃ τὰς ἀπόψεις τῆς τουρκικῆς Κυβερνήσεως. Ὄχι, κ. ἀρχηγὲ τῶν Φιλελευθέρων. Ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς, ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἐκατηγόρησεν, ἤλεγξε, προέβαλεν ὅ,τι ᾐσθάνετο ἡ Ἑλληνικὴ ψυχή. Καί, κ. ἀρχηγὲ τῶν Φιλελευθέρων, ὀφείλετε, ἐν τῇ ἀντικειμενικῇ κρίσει τῶν πραγμάτων νὰ παραδεχθῆτε τὰς δηλώσεις αὐτάς, τὰς τόσον κατηγορηματικάς. Ἐλέχθη ἀπὸ τὸν κ. ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων, ὅτι θὰ ὤφειλεν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις νὰ μὴ συμπαρακάθηται μετὰ τῶν λοιπῶν δυτικῶν συμμάχων, ἐφ’ ὅσον παρίσταται καὶ ἡ Τουρκία. Κύριε ἀρχηγὲ τῶν Φιλελευθέρων, νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω ἀπὸ τὸ ἐπίσημον τοῦτο βῆμα, ὅτι ἐὰν σεῖς αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐκυβερνᾶτε τὴν χώραν καὶ εἴχετε τὴν πλήρη ἀντίληψιν τῶν διεθνῶν ἀνελίξεων εἰς τὰ μεγάλα προβλήματα ποὺ ἀπασχολοῦν τὸν δυτικὸν καὶ ἀνατολικὸν κόσμον, εἶμαι ὑπερβέβαιος, στηριζόμενος ἐπὶ τῆς συνέσεώς σας, ἐπὶ τῆς πείρας σας εἶμαι βέβαιος κύριοι, ὅτι θὰ ἀντιλαμβάνεσθε τὴν ὑψίστην σημασίαν τῆς παρουσίας τῆς Ἑλλάδος κατὰ τὰς σοβαρωτάτας αὐτὰς συζητήσεις εἰς τὸ συμβούλιον τοῦ ΝΑΤΟ. Καὶ μὴ πιστεύσητε ὅτι ἡ θέσις τῆς Τουρκίας εἰς τὸ ἠθικὸν ζήτημα, τὸ ὁποῖον προεκάλεσεν ἐναντίον τῆς Ἑλλάδος καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ στοιχείου τῆς Κωνσταντινουπόλεως, δὲν αἰσθάνεται καταθλιπτικὸν τὸ βάρος τῆς γενομένης πλήρους ἀναγνωρίσεως τῆς ἐκτάσεως τοῦ ἀδικήματος τὸ ὁποῖον ἔκαμεν ἐναντίον τῆς χώρας μας.

§217Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ὁ Τοῦρκος τί λέγει; Ἡ «Καθημερινή»;

§218Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐξωτ.). Τὸ τί λέγει ἡ «Καθημερινή» εἶναι ἡ μία ὄψις τοῦ νομίσματος. Ἡ ἑτέρα εἶναι ὅτι ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις τελεῖ ὑπὸ κατηγορίαν, ὅτι ἔχει ἐπίγνωσιν τοῦ πράγματος αὐτοῦ καὶ ὅτι ἐπὶ τέλους, ἐφ’ ὅσον ἀνέλαβε ρητῶς καὶ σήμερον ἀκόμη ἡ νέα Κυβέρνησις τὴν πλήρη ἀποζημίωσιν καὶ ἀποκατάστασιν τῶν γενομένων ζημιῶν, δὲν νομίζω, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῇ ὅτι ὀφείλει νὰ ἀπορρίψῃ τὴν κατὰ τοιοῦτον κατηγορηματικὸν τρόπον ἀναληφθεῖσαν ὑποχρέωσιν. Περὶ τοῦ κατὰ πόσον ἡ Ἑλληνοτουρκικὴ φιλία διῆλθε σοβαρωτάτην κρίσιν καὶ διέρχεται κρίσιν, περὶ αὐτοῦ ὡμίλησα προηγουμένως. Ἐκεῖνο, ὅμως τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ δεκτὸν ἀπὸ οὐδένα ἀντικειμενικὸν κριτὴν, παριστάμενον εἰς τὴν συζήτησιν τὴν ἑσπέραν αὐτήν, εἶναι τὸ γεγονός, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ὑπῆρξε κατωτέρα τῆς ἀποστολῆς της, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις κατείχετο ἀπὸ σύμπλεγμα κατωτερότητος. Ὄχι, κ. ἀρχηγὲ τῶν Φιλελευθέρων, ἐξετέλεσε πλήρως τὸ καθῆκόν της ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις καὶ κατὰ τρόπον σκληρὸν καὶ ἀμετακίνητον εἶπεν εἰς τὴν Τουρκίαν ὅ,τι κάθε Ἑλληνικὴ ψυχὴ ἐδικαιοῦτο νὰ τῆς εἴπῃ.

§219Γ. ΤΖΑΤΖΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατόπιν τῶν ὅσων ἐλέχθησαν παρὰ τῶν ἀρχηγῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τῆς Φ.Δ.Ε. καὶ τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων, ἐγὼ δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τι, εἰμὴ μόνον, ἀφοῦ ἐκφράσω τὴν ἱκανοποίησίν μου, διότι ἔγινα ἀφορμὴ νὰ ἀκουσθῇ ἀπόψε ἡ φωνὴ τοῦ Ἔθνους ἔστω καὶ ἀσθενής, εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην, νὰ προσθέσω μόνον δύο σημεῖα συμπληρωματικῶς. Τὸ πρῶτον ἀφορᾷ τὸ λεχθὲν παρὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι δηλαδή, ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις ἐδήλωσε καὶ χθὲς ἀκόμη, ὅτι θ’ ἀποζημιώσῃ πλήρως τοὺς παθόντας. Ἐπιθυμῶ νὰ πληροφορήσω τὸν πλήρως καὶ εἰς ὅλα τὰ θέματα ἀπληροφόρητον κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι οἱ παθόντες καλοῦνται καὶ λαμβάνουν ἕνα βοήθημα, ὄχι ἀνώτερον τοῦ ⅒ τῶν ζημιῶν των καὶ πιέζονται νὰ ὑπογράψουν δήλωσιν, ὅτι ἀπεζημιώθησαν πλήρως. Τοιαύτην ἀποζημίωσιν ὑπόσχεται νὰ ὁλοκληρώσῃ ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις. Τὸ δεύτερον, τὸ καὶ σπουδαιότερον, εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐξηγεῖ καὶ ἀποκαλύπτει τὴν πολιτικὴν καὶ τῆς προκατόχου καὶ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως τοῦ Ἑλλην. Συναγερμοῦ, τὴν μέχρι χθὲς τοὐλάχιστον, διότι ἀπὸ χθὲς φαίνεται, ὅτι ἔκαμε στροφὴν 180 μοιρῶν, ὡς ἐδήλωσεν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Φ.Δ.Ε. (ἐὰν τοῦτο δὲν ὀφείλεται εἰς προεκλογικὸν κόλπον). Τοῦτο εἶναι καὶ ὑποχρεοῦμαι νὰ τὸ ἀποκαλύψω ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ὡς μοὶ τὸ ἀνέπτυξεν ὁ Ἕλλην βουλευτὴς Κωνσταντινουπόλεως κ. Χατζόπουλος, ὅστις καὶ μοὶ ἐπέτρεψε νὰ κάμω χρῆσιν, τὸ ἑξῆς: Εὑρεθεὶς ἐδῶ κατὰ τὰ γεγονότα τῆς 6ης Σεπτεμβρίου ὁ κ. Χατζόπουλος, καὶ πληροφορηθεὶς ταῦτα, ἐπεσκέφθη τὴν ἑπομένην πρωΐαν τὸν τότε Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὑπουργεύοντα ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης κ. Κανελλόπουλον καὶ τοῦ ἐζήτησε πληροφορίας. Ἔμεινε κατάπληκτος, ὡς μένει καὶ πᾶσα Ἑλληνικὴ ψυχή, ὁ κ. Χατζόπουλος, ὅταν ἤκουσε τὸν Ἕλληνα ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ τοῦ λέγει: «Πρὸς Θεοῦ, κ. Χατζόπουλε, μὴ λέτε καὶ μὴ κάνετε τίποτα, τὸ ὁποῖον εἶναι ἱκανὸν νὰ βλάψῃ τὴν Ἑλληνοτουρκικὴν φιλίαν ὅ,τι ἔγινε ἔγινε. Νὰ κυττάξουμε νὰ τὰ διορθώσουμε μὲ κάθε τρόπον». Ἰδού, ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους, πῶς ἐσκέφθησαν καὶ πῶς ἐπολιτεύθησαν αἱ Κυβερνήσεις τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ. Ἰδού, ποὺ ὀφείλεται ἡ πολιτική των. Ἰδού, ποὺ ἔγκειται τὸ ἐθνικόν των ἔγκλημα. Ἀλλὰ μὴ λησμονοῦμεν ὅτι ταῦτα ἐλέχθησαν καὶ αὐτὴ ἡ πολιτικὴ ἐχαράχθη ἀπὸ ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν δὲν ἐδίστασε νὰ χαράξῃ τὴν πολιτικὴν τοῦ Ζαλόγγου.

§220Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Οἱ ἀρχηγοὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως κ. Σ. Βενιζέλος καὶ κ. Γ. Παπανδρέου ἤλεγξαν τοὺς ὑπουργοὺς τῆς Ἑλλην. Κυβερνήσεως ἰδίως τὸν κ. Βουρδουμπᾶν, γιατὶ δὲν ἔφυγαν ἀμέσως ἀπὸ τὸ Λονδῖνον. Καὶ ὅμως καὶ οἱ δύο αὐτοὶ νῦν ἀρχηγοὶ ἠλέγχθησαν τὴν 2αν Φεβρουαρίου 1949 ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὑπὸ τοῦ τότε ἀρχηγοῦ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, κ. Στυλ. Γονατᾶ, ὅτι ἐν ὥρᾳ μακρᾶς Κυβερνητικῆς κρίσεως ἀνεβοκατέβαιναν τὰς κλίμακας τῶν ξένων πρεσβειῶν αἰτοῦντες τὴν βοήθειαν τοῦ τότε πρεσβευτοῦ πρὸς διακυβέρνησιν τῆς χώρας των.

§221Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐκ τῆς ἀπαντήσεως τοῦ ἀξιοτίμου κ. ὑφυπουργοῦ Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὅστις ἀνέφερε τὰ τῆς στάσεως τῶν Ἑλλήνων ἀξιωματικῶν τοῦ ἐν Σμύρνῃ κλιμακίου τοῦ ΝΑΤΟ, καθ’ ἣν διεφωτίσθημεν καὶ διεσκεδάσθησαν πολλαὶ ἀμφιβολίαι καὶ ἡμῶν καὶ τῆς κοινῆς γνώμης, φαίνεται, ὅτι εἶχον δίκαιον, ν’ ἀναφέρω ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας τὸ θέμα, ἵνα ἀποκατασταθῇ ἀπὸ ἀπόψεως Ἑλληνικῆς ἡ θέσις τῶν ἀξιωματικῶν μας. Καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου οὐδὲν ἔχω νὰ εἴπω πλέον. Νομίζω, ὅτι καὶ ἡ κοινὴ γνώμη, ἐπαρκῶς διαφωτισθεῖσα, θὰ αἰσθανθῇ ἱκανοποίησιν. Ἐπὶ τῆς ἀπαντήσεως τοῦ ἀξιοτίμου κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν ἔχω νὰ κάμω δύο παρατηρήσεις. Κατὰ ἕνα τρόπον ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἀνεγνώρισεν, ὅτι ἡ ἐπίθεσις κατὰ τῶν Ἑλλήνων τῆς Τουρκίας ἦτο προμελετημένη. Ἡμεῖς πιστεύομεν, ὅτι πράγματι ἦτο προμελετημένη. Ἀβιάστως, ὡς ἐκ τούτου, γεννᾶται τὸ ἐρώτημα. Αἱ μυστικαὶ καὶ διπλωματικαί μας ὑπηρεσίαι ἐν Τουρκίᾳ δὲν ἀντελήφθησαν αὐτὴν τὴν προπαρασκευήν, ὥστε ἐγκαίρως νὰ ἐνημερώσουν τὴν Κυβέρνησίν μας, ἵνα αὕτη διὰ μιᾶς καταγγελίας, πρὸ τῆς ἐκσπάσεως τῆς ἐπιθέσεως, προλάβῃ ταύτην; Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου, κατὰ παλαιοτέραν ἐποχὴν καὶ δὴ τὴν τοῦ 1940, ὅτε οἱ Πρεσβευταί μας ἐξ Ἰταλίας καὶ Γερμανίας μᾶς εἰδοποίησαν ἐν πάσῃ λεπτομερείᾳ τὰ τῶν κινήσεων τῶν χωρῶν τοῦ ἄξονος, καθορίζοντες πρὸ πολλοῦ χρόνου, τὴν ἡμέραν καὶ ὥραν τῆς ἀπροκλήτου ἐπιθέσεως τοῦ ἄξονος. Διατὶ τότε αἱ διπλωματικαί μας ὑπηρεσίαι ἦσαν τόσον ἐνημερωμέναι καὶ σήμερον τόσον χωλαίνουν; Ἐὰν ἠδράνησαν χρειάζεται νὰ τιμωρηθοῦν. Ἐὰν δὲν εἶναι καλῶς ὠργανωμέναι ὀφείλουν ν’ ἀναδιοργανωθοῦν. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εἶπεν ἀκόμη, ὅτι αὐτόκλητος ξένος δημοσιογράφος καὶ περιηγηταί, εὑρεθέντες εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν ἐδημοσίευσαν σειρὰν ἐντυπώσεων εἰς τὸν διεθνῆ τύπον περὶ τῶν γεγονότων, τονίζοντες τὴν θηριωδίαν τῶν Τούρκων. Τὸ ὑλικὸν αὐτό, τὸ καὶ ἀφιλοκερδῶς προσφερθέν, εὑρίσκεται κατάσπαρτον εἰς τὰς ἐφημερίδας τῶν ξένων χωρῶν καὶ εἶναι πολύτιμον. Ἐρωτῶμεν τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν. Αὐτὸ τὸ πολύτιμον ὑλικὸν ἡ Κυβέρνησις τὸ συνεκέντρωσε καὶ τὸ ἠξιοποίησε; Τὸ διοχέτευσεν ὅπου ἔδει διὰ νὰ διαφωτίσῃ καὶ νὰ ἀμυνθῇ τῶν δικαίων μας; Καὶ αὐτὸ τὸ ἐρώτημα γεννᾶται ἀβιάστως ἐκ τῶν λεχθέντων ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ζητοῦμεν ἀπάντησιν.

§222Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Μὲ συγχωρεῖτε, ἀλλά, ἔχετε μίαν ἐσφαλμένην ἀντίληψιν τῶν ὅσων εἶπον. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι ἡ Βίβλος, διὰ νὰ ἔχῃ τὴν πραγματικὴν της ἀξίαν καὶ ἀποδώσῃ, πρέπει νὰ ὑπάρχουν πλήρη στοιχεῖα. Καὶ τὰ στοιχεῖα, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ συγκεντρωθοῦν παρά, μετὰ μελέτην καὶ περίσκεψιν. Ἐδήλωσα δέ, ὅτι ἡ ἐργασία αὐτὴ εὑρίσκεται ἐν τῇ ἐξελίξει της. Δὲν εἶπον ὅτι εἶναι ἄχρηστος ἡ Βίβλος. Εἶπον, ὅτι, δὲν θὰ ἦτο χρήσιμος ἄνευ ἠλεγμένων στοιχείων.

§223ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Βασιλᾶτος, ἔχει τὸν λόγον.

§224Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Ἐσημείωσα τὴν φράσιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ, ὅτι τὰ γεγονότα, κατὰ κἄποιαν ἔκτασιν, ἦταν προμελετημένα. Ἀλλὰ ὅταν ἔρχεται ὁ ἴδιος ὁ ἀρχηγὸς τῆς Τουρκικῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὁ Ἰσμὲτ Ἰνονοῦ, καὶ κατηγορεῖ τὸν Πρωθυπουργὸν Μεντερὲς ὅτι αὐτὸς κατέστρωσε τὸ σχέδιον, δύναται νὰ ὑπάρξῃ καμμιὰ ἀμφιβολία ὅτι ἔχει ἀκεραίαν τὴν εὐθύνην ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις; Δεύτερον, λέγεται, ὅτι τὸ κατάπτυστον αὐτὸ ὑπόμνημα τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως, τὸ ὁποῖον ἐδημοσιεύθη, τὸ ἀντέκρουσεν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις μόνον εἰς τὸν Πρεσβευτὴν τῆς Ἀμερικῆς. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἠρκέσθη νὰ τὸ διαψεύσῃ μόνον ἐνώπιον αὐτοῦ καὶ ὄχι εἰς ὅλους τοὺς ἄλλους Πρεσβευτάς; Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ ἦτο βαρύτατον σφάλμα ἐὰν δὲν ἐγένετο εἰς ὅλας τὰς Πρεσβείας ἡ διάψευσις καὶ διεφωτίζοντο ὅλοι οἱ ἐν Ἑλλάδι ξένοι Πρεσβευταί.

§225ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὸ Σῶμα, ὅτι ὑπεβλήθη αἴτησις, ὑπογεγραμμένη ὑπὸ δέκα βουλευτῶν, περὶ γενικεύσεως, τῆς συζητήσεως.

§226Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐξωτ.). Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι τὸ θέμα εἶναι ἐξηντλημένον καὶ παρακαλῶ τοὺς συναδέλφους οἱ ὁποῖοι ὑπέγραψαν τὴν αἴτησιν τῆς γενικεύσεως τῆς συζητήσεως νὰ τὴν ἀποσύρουν. Διότι, ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἡ Κυβέρνησις εἶπεν, ὅ,τι ἔπρεπε νὰ εἴπῃ καὶ ὅ,τι ἐνόμιζεν ὅτι ἠμποροῦσε νὰ ἐμφανίσῃ ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας τὸ ἐνεφάνισε. Κλείων τὴν συζήτησιν, ἔχω νὰ εἴπω πρὸς ὑμᾶς τοῦτο: Τὸ θέμα τῶν Ἑλληνο–τουρκικῶν σχέσεων εἶναι μέγα καὶ μεγάλη ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ διὰ τὸ μέλλον τῆς χώρας. Ἡ Κυβέρνησις ἡ Ἑλληνική, οἱαδήποτε καὶ ἂν εἶναι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀγνοήσῃ ὅλους ἐκείνους τοὺς συντελεστάς, οἱ ὁποῖοι ἐπηρεάζουν τὸ πρόβλημα τοῦτο. Καὶ μεταξὺ τῶν συντελεστῶν αὐτῶν πρωταρχικὴν θέσιν —καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι τὸ συναισθάνεσθε ὅλοι— κατέχει ἡ προστασία τῶν Ἑλλήνων, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀγνοηθῇ ὁ παράγων αὐτὸς ἐν τῇ διαχειρίσει τοῦ θέματος ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς ἐξωτερικῆς τοποθετήσεως τῆς Ἑλλάδος. Καὶ δὲν θὰ διστάσω νὰ εἴπω ἀκόμη εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, καὶ παρακαλῶ νὰ πιστευθῇ ὅτι τοῦτο εἶναι ἀντικειμενικὴ κρίσις τῶν πραγμάτων, ὅτι, πέραν τῶν ὅσων ἔπραξεν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις εἰς τὸ θέμα τῶν Ἑλληνοτουρκικῶν σχέσεων, δὲν ὑπάρχει παρὰ ἡ ἐκτράχυνσις, εἰς τοιοῦτον σημεῖον, ὥστε, ἐγὼ τοὐλάχιστον, ὑπευθύνως σᾶς λέγω, ὅτι οὐδείς, ἔχων συνείδησιν τῆς ἀποστολῆς του, θὰ ἠδύνατο νὰ ἀποτολμήσῃ νὰ ἐκθέσῃ τὴν χώραν εἰς τοιαύτην περιπέτειαν.

§227ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις γενικεύεται.

§228Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Ὄχι, κύριε Πρόεδρε, ἐζήτησα ἀπὸ τοὺς κυρίους συναδέλφους καὶ τοὺς παρεκάλεσα νὰ ἀποσύρουν τὴν αἴτησίν των.

ΟΙ ΥΠΟΒΑΛΟΝΤΕΣ ΤΗΝ ΑΙΤΗΣΙΝ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ.

Τὴν ἀποσύρομεν, κύριε Πρόεδρε.

§229ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει κηρύσσω λήξασαν τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν ἐὰν ἐπιθυμῇ νὰ συζητήσωμεν τὸ νομοσχέδιον περὶ τῶν συνταξιούχων.

§230Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχει αἴτησις ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας καὶ ὅπως βλέπετε ἀπαρτία δὲν ὑπάρχει.

§231ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§232ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§233ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ σήμερον καὶ ὥραν 6ην ἀπογευματινὴν μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως, ἀναφοράς, ἐρωτήσεις καὶ νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 0.15′ π.μ.)