1955.12.09

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 14η

Παρασκευὴ 9 Δεκεμβρίου 1955

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 6.30′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Ι. Ἡλιόπουλος, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Ι. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3Π. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὴν γενομένην χθὲς ψηφοφορίαν ἐπὶ τῆς τροπολογίας περὶ διαχωρισμοῦ τῶν Νομῶν, παριστάμην καὶ ἐψήφισα «ὄχι», εἰς τὰ πρακτικὰ ὅμως βλέπω ὅτι δὲν ἀναφέρομαι ὡς ψηφίσας. Παρακαλῶ νὰ γίνῃ ἡ δέουσα διόρθωσις.

§4Κ. ΣΑΜΑΡΑΣ. Καὶ ἐγώ, κ. Πρόεδρε, ἤμην παρὼν καὶ ἐψήφισα «ὄχι».

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ γίνῃ ἡ διόρθωσις, ἀλλὰ διὰ τὸ λάθος δὲν εἶναι ὑπεύθυνοι καὶ οἱ ψηφολέκται. Θὰ πρέπει ὁ ψηφίζων νὰ ἐγείρεται ὥστε νὰ γίνεται ἀντιληπτός. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως ὡς διωρθώθησαν ἀνωτέρω, καὶ μὲ φραστικάς τινας διορθώσεις τῶν κ.κ. Ε. Ζαννῆ καὶ Γ. Τζατζάνη. Τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 116383) 2.12.1955 ἐγγράφου του διαβιβάζει ἀναφορὰν τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Θεσσαλονίκης μετὰ τῆς σχετικῆς ποινικῆς δικογραφίας κατὰ τοῦ βουλευτοῦ Σερρῶν κ. Κυριάκου Δρόσου, καὶ ζητοῦντος τὴν ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας τούτου, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 63 τοῦ Συντάγματος. Παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Γ. Μεταξᾶς, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§6Γ. ΜΕΤΑΞΑΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ἡ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προελεύσεως Ὑπαξιωματικῶν Διαχειριστῶν Β.Ν.». Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διατάξεών τινων ἀφορωσῶν Δήμους καὶ Κοινότητας». Ὁ βουλευτὴς κ. Ε. Σαββόπουλος, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διατάξεων ἀφορωσῶν τοὺς ἀξιωματικοὺς τῆς Ὑπηρεσίας Γραφείου». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. Μεταξᾶς, Δ. Καρρέρ, Ἀλ. Παπαθανάσης, Ι. Ψαρρέας, Ν. Μήτρου καὶ Γ. Βούλγαρης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διατάξεων ἀφορωσῶν τοὺς ἀξιωματικοὺς τῆς Ὑπηρεσίας Γραφείου». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ἀθ. Παπαθανάσης, Η. Παπαηλιοῦ, Λ. Οἰκονομόπουλος καὶ Ι. Ἰντζές, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παροχῆς ἐξουσιοδοτήσεως πρὸς ἔκδοσιν Β. Δ. «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ τοῦ Καταστατικοῦ τοῦ Ταμείου Προνοίας Δικηγόρων Ἀθηνῶν, ἰσχυουσῶν διατάξεων καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». Ὁ βουλευτὴς κ. Ἀθ. Παπαθανάσης, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διατάξεών τινων ἀφορωσῶν Δήμους καὶ Κοινότητας». Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Καρατζένης, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διατάξεών τινων ἀφορωσῶν Δήμους καὶ Κοινότητας». Ἀπαντήσεις τῶν διαφόρων Ὑπουργείων ἐπὶ ἐρωτήσεων κ. κ. βουλευτῶν. I. Τοῦ Ὑπουργείου Κ. Προνοίας. 1) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Π. Πινάτση. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 6130)3408)5.7.55 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διαβιβάζεται ἡμῖν ἡ κατατεθεῖσα εἰς τὴν Βουλὴν ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ Δράμας, κ. Π. Πινάτση, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν ὅτι παρὰ τῷ καθ’ ἡμᾶς Ὑπουργείῳ δὲν ὑπάρχουν σωλῆνες πρὸς διάθεσιν εἰς τὴν Κοινότητα Δασωροῦ Δράμας δι’ ἀντικατάστασιν τοῦ ἐφθαρμένου ἐξωτερικοῦ ὑδραγωγείου ταύτης, οὔτε πρόκειται νὰ γίνῃ προμήθεια τοιούτων. Ἐπὶ τούτοις γνωρίζομεν ὅτι τὸ ἐν λόγῳ ἔργον ὑδρεύσεως δέον νὰ ἐκτελεσθῇ δι’ ἐντάξεώς του εἰς τὸ πρόγραμμα «Μικρῶν Κοιν. Ἔργων», ὅπερ χρηματοδοτεῖται διὰ τῶν εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Νομαρχίας σχετικῶν πιστώσεων. Ἐν Ἀθήναις τῇ 15 Ἰουλίου 1955

Ὁ Ὑπουργὸς

ΣΤ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ

2) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ν. Ζορμπᾶ. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 6222 τῆς 5.7.55 ὑμετέρου ἐγγράφου, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν ὅτι ὁ περὶ οὗ πρόκειται Πρόδρομος Ραφανόπουλος προσελήφθη προσωρινῶς παρὰ τῷ Γενικῷ Κρατικῷ Νοσοκομείῳ Ἀθηνῶν βάσει τῆς ὑπ’ ἀριθ. 50543)51 κοινῆς ἀποφάσεως τῶν ὑπουργῶν Κοιν. Προνοίας καὶ Οἰκονομικῶν καὶ εἰς βάρος τοῦ κονδυλίου τῶν ἐκ νοσηλείων ἐσόδων πρὸς ἀντιμετώπισιν ἐκτάκτου ὑπηρεσιακῆς ἀνάγκης. Μὴ ὑφισταμένης πλέον τῆς ὑπηρεσιακῆς ἀνάγκης, δι’ ἣν ὁ ἀνωτέρω προσελήφθη, καὶ πρὸς ἐπίτευξιν οἰκονομιῶν, τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τοῦ Νοσοκομείου δὲν ἐνέκρινε τὴν πρόβλεψιν πιστώσεως εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους 1955–56 διὰ τὴν διατήρησιν τοῦ ἀνωτέρω, λόγῳ τοῦ ὅτι ὁ σκοπὸς δι’ ὃν προσελήφθη ἐξέλιπεν. Ἐν Ἀθήναις τῇ 22 Ἰουλίου 1955

Ὁ Ὑπουργὸς

ΣΤ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ

3) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ. κ. Σ. Ἀλλαμανῆ καὶ Ι. Ριζιώτη. Ἐν σχέσει πρὸς τὴν ἀπὸ 24 Ἰουνίου ἐ. ἔ. ἐρώτησιν τῶν βουλευτῶν ἀξιοτίμων κ. κ. Στ. Ἀλλαμανῆ καὶ Ι. Ριζιώτη, διαβιβασθεῖσαν ἡμῖν διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 5825)25.6.55 ὑμετέρου ἐγγράφου, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν τὰ ἑπόμενα. Τὸ θέμα τῆς ἐκκενώσεως τῶν κατεχομένων δι’ ἐπιτάξεως οἰκημάτων εἰς ἃ στεγάζονται κυρίως βομβόπληκτοι γηγενεῖς καὶ ὁμογενεῖς καταφυγόντες ἐκ τοῦ Σιδηροῦ παραπετάσματος, ἀντιμετωπίζεται οὐχὶ ὑπὸ τὴν μορφὴν τῆς βιαίας ἐξώσεως τούτων ἀλλὰ κυρίως μὲ βάσιν τὴν οἰκειοθελῆ ἀποχώρησιν τῶν στεγαζομένων διὰ τῆς παροχῆς εἰς αὐτοὺς ἐφ’ ἅπαξ ἀποζημιώσεως ἀνερχομένης εἰς δραχμὰς 2.500 οὐχὶ κατὰ οἰκογένειαν ἀλλὰ κατ’ ἄτομον, ποσὸν ὄχι εὐκαταφρόνητον διὰ τὴν μίσθωσιν τοῦ ἀναγκαίου πρὸς στέγασιν ἑκάστης οἰκογενείας χώρου. Τοιαῦται αἰτήσεις οἰκειοθελοῦς ἀποχωρήσεως ὑπεβλήθησαν ἤδη ἀρκεταὶ εἰς τρόπον ὥστε νὰ καθίσταται ἐφικτὴ ἡ ἔναρξις ἐκκενώσεως ἰδίᾳ τῶν μεγάλων κτιρίων τῶν κειμένων εἰς ἐπικαίρους τουριστικὰς θέσεις (ξενοδοχείων κλπ.) διὰ τὰ ὁποῖα τὸ μὲν ὑπάρχουν ἀποφάσεις τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας λύουσαι ταῦτα τῆς ἐπιτάξεως τὸ δὲ ἐπιβαρύνεται τὸ δημόσιον μὲ λίαν σημαντικὰ ποσὰ ἐτησίως διὰ μισθώματα, κατόπιν τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νέου Ἐνοικιοστασίου. Εἰς τοὺς οὕτω ἐκκενουμένους χώρους, ἤτοι τοὺς ἐγκαταλειπομένους διὰ τῆς ἀποχωρήσεως ἐκ τῶν ἐπιτάκτων οἰκημάτων τῶν λαμβανόντων τὴν ἐφ’ ἅπαξ ἀποζημίωσιν ἀτόμων, θέλουσι μεταστεγασθῇ οἱ ἐγκατεστημένοι εἰς τὰ ὑπὸ ἐκκένωσιν ὡς ἄνω μεγάλα κτίρια. Δέον νὰ προστεθῇ ὅτι οἱ χῶροι οὗτοι εἶναι καλοὶ διὰ κατοικίαν, τὸ ζήτημα δὲ τῶν προθεσμιῶν ἐνεργείας τῶν ὡς ἄνω μετακινήσεων, δεδομένου, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ δικαστικῶν προθεσμιῶν ἀλλὰ περὶ διοικητικῶν τοιούτων, θέλει ρυθμίζεται ἑκάστοτε ἀναλόγως τῶν ὑφισταμένων πραγματικῶν ἀναγκῶν. Διὰ νὰ καταδειχθῇ τὸ οἰκονομικὸν βάρος τοῦ Δημοσίου ἐκ τῶν περὶ ὧν πρόκειται ἐπιτεταγμένων χώρων, ἀρκεῖ νὰ σημειωθῇ ὅτι δι’ ἓν μόνον ἐκ τῶν οἰκημάτων τούτων καταβάλλεται ἐτήσιον μίσθωμα ἐκ δραχμ. 350 χιλιάδων. Ἐν Ἀθήναις τῇ 30 Ἰουνίου 1955

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Κ. ΓΙΑΒΑΣΟΓΛΟΥ

4) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Γ. Τζατζάνη. Εἰς ἀπάντησιν τῆς διὰ τοῦ ὡς ἄνω ὑμετέρου ἐγγράφου διαβιβασθείσης ἡμῖν ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Γ. Τζατζάνη, σχετικῶς μὲ τὴν ἀπόδοσιν τοῦ κτιρίου τῆς Ριζαρείου Σχολῆς ἔνθα στεγάζεται τὸ Πρόσκαιρον Νοσοκομεῖον, ἔχομεν τὴν τιμήν, νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν ὅτι ἀπὸ μακροῦ χρόνου ἔχει ἀποφασισθῇ ἡ μεταστέγασις τοῦ Προσκαίρου Νοσοκομείου ἐπὶ τῷ σκοπῷ τῆς ἀποδόσεως τοῦ ἐφ’ ᾧ στεγάζεται κτιρίου, πλὴν ὅμως παρὰ τὰς καταβαλλομένας προσπαθείας διὰ τὴν ἐξεύρεσιν καταλλήλου οἰκήματος διὰ τὴν ἐγκατάστασιν τοῦ Νοσοκομείου κατέστη ἀδύνατος, ὁ δὲ προκηρυχθεὶς τακτικὸς μειοδοτικὸς διαγωνισμὸς διὰ τὸν αὐτὸν ὡς ἄνω σκοπὸν ἀπέβη ἄγονος. Πρὸς τούτοις γνωρίζομεν ὅτι αἱ προσπάθειαί μας συνεχίζονται καὶ ἐλπίζομεν ὅτι συντόμως θὰ καταστῇ δυνατὴ ἡ ἀπόδοσις τοῦ οἰκήματος εἰς τὴν Ριζάρειον Σχολήν. Ἐν Ἀθήναις τῇ 8 Ἰουλίου 1955

Ὁ Ὑπουργὸς

ΣΤ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ

6) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Π. Πινάτση. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 5819)3218 ἐ. ἔ. ὑμετέρου ἐγγράφου δι’ οὗ διαβιβάζεται ἡ ἀνακοινωθεῖσα εἰς τὴν Βουλὴν ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ Δράμας κ. Π. Πινάτση, σχετικὴ πρὸς τὴν ἀνάγκην τῆς βελτιώσεως τῶν συνθηκῶν ὑδρεύσεως τῆς Κοινότητος Νεροφράκτου Δράμας, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν ὅτι τὸ ἐν λόγῳ ἔργον δέον νὰ ἐνταχθῇ εἰς τὸ πρόγραμμα «μικρῶν κοινωφελῶν ἔργων», ὅπερ χρηματοδοτεῖται διὰ τῶν εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Νομαρχίας σχετικῶν πιστώσεων». Ἐν Ἀθήναις τῇ 2 Ἰουλίου 1955.

Ὁ Ὑπουργὸς

ΣΤ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ

7) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Γ. Τζατζάνη. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 5823)3222 ἐ.ἔ. ὑμετέρου ἐγγράφου δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Γ. Τζατζάνη, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν ὅτι τὸ καθ’ ἡμᾶς Ὑπουργεῖον, ἀπηύθυνε πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν τὸ ὑπ’ ἀριθ. ΔΔ 2999)55 ἡμέτερον ἔγγραφον δι’ οὗ παρακαλοῦμεν ὅπως μὴ συμπεριληφθῇ εἰς τὸ μέτρον τοῦ περιορισμοῦ τὸ προσωπικὸν τῶν Κέντρων Κοιν. Προνοίας. Ἐν Ἀθήναις τῇ 16 Αὐγούστου 1955.

Ὁ Διευθυντὴς Διοικήσεως

ΕΥΣΤ. ΠΟΥΛΑΝΤΖΑΣ

8) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Γ. Τζατζάνη. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. πρωτ. 6673 ὑμετέρου ἐγγράφου σχετικῶς μὲ τὴν ἐρώτησιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Γ. Τζατζάνη, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν ὅτι, οὐδὲν ἐπιδημικὸν νόσημα εὐρυτέρας ἐκτάσεως ἐσημειώθη που τῆς χώρας καὶ ἑπομένως καὶ εἰς τοὺς περὶ οὗ ὁ λόγος τόπους. Πληροφορίαι καθ’ ἃς εἰς ἅγιον Εὐστράτιον ἐσημειώθη ἐπιδημία ἐντερικῆς λοιμώξεως δὲν ἐπεβεβαιώθησαν ὑπὸ τοῦ οἰκείου Ὑγειον. Κέντρου κατὰ τὸ ὁποῖον ἐν τῇ μνησθείσῃ νήσῳ ἐσημειώθησαν περιστατικά τινα ἐντερίτιδων συνήθων κατὰ τὴν ἐποχὴν ταύτην καὶ διὰ τὰ ὁποῖα ἀπεστάλησαν εἰδικὰ φάρμακα. Ὑπὸ τοῦ ἡμετέρου Ὑπουργείου καὶ τῶν ἰατρείων τοῦ Ε. Ε. Σταυροῦ λαμβάνονται ἅπαντα τὰ ἐνδεδειγμένα μέτρα, τόσον προληπτικῶς ὅσον καὶ κατασταλτικῶς εἰς πᾶσαν περίπτωσιν. Ἐν Ἀθήναις τῇ 11 Αὐγούστου 1955

Ὁ Ὑπουργὸς

ΣΤ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ

9) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ν. Ζορμπᾶ. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ἐν ἐπικεφαλίδι ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Ν. Ζορμπᾶ, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν ὅτι ὑπεβλήθη ἤδη σχέδιον νομοθετικοῦ Δ)τος δυνάμει τοῦ ὁποίου ρυθμίζεται τὸ θέμα τῆς μονιμοποιήσεως τῶν ἡμερομισθίων ὑπαλλήλων τῶν Κέντρων Κοιν. Προνοίας. Ἐν Ἀθήναις τῇ 24 Αὐγούστου 1955.

Ὁ Διευθυντὴς Διοικήσεως

ΕΥΣΤ. ΠΟΥΛΑΝΤΖΑΣ

10) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ. κ. Σ. Ἀλλαμανῆ καὶ Κ. Βασαρδάνη. Ἐπὶ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 7328)2.9.55 ὑμετέρου ἐγγράφου δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἐρώτησις τῶν βουλευτῶν κ.κ. Σ. Ἀλλαμανῆ καὶ Κ. Βασαρδάνη ἐν σχέσει μὲ τὴν ἀνανέωσιν τῆς θητείας τῶν μελῶν τοῦ Δ. Σ. τοῦ παραρτήματος ΠΙΚΠΑ Καρδίτσης ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ ἑξῆς: Κατὰ τὴν ἀνανέωσιν τῆς θητείας τῶν μελῶν τοῦ Δ. Σ. τοῦ Παραρτήματος ΠΙΚΠΑ Καρδίτσης ὑπὸ τῆς Δ)νσεως τοῦ ΠΙΚΠΑ ἀντικατεστάθησαν ὡρισμένα μέλη τοῦ προηγουμένου Συμβουλίου ἐπὶ τῷ σκοπῷ ὅπως ἀνανεωθῇ ἡ Διοίκησις τοῦ Παραρτήματος διὰ τῆς συμμετοχῆς καὶ ἄλλων προσώπων δυναμένων νὰ παράσχωσι τὰς ὑπηρεσίας των εἰς τὸ Παράρτημα τοῦτο. Κατὰ συνέπειαν ἡ ἀνωτέρω ἐνέργεια τῆς Διοικήσεως τοῦ Πατριωτικοῦ Ἱδρύματος ἥτις ἐνεκρίθη παρ’ ἡμῖν ὡς κίνητρον εἶχε τὸ ὑπηρεσιακὸν συμφέρον. Ὡς πρὸς τὴν ὑποβληθεῖσαν παραίτησιν τοῦ Σεβ. Μητροπολίτου Θεσσαλιώτιδος γνωρίζομεν ὑμῖν ὅτι αὕτη δὲν ἐγένετο δεκτὴ ὑπὸ τῆς Διοικήσεως τοῦ Ἱδρύματος διὰ σχετικοῦ δὲ ἐγγράφου τοῦ Προέδρου τοῦ ΠΙΚΠΑ παρεσχέθησαν αἱ δέουσαι ἐξηγήσεις εἰς τὸν Σεβασμιώτατον. Ἐν Ἀθήναις τῇ 30 Σεπτεμβρίου 1955.

Ὁ Ὑπουργὸς

ΣΤ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ

11) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Θ. Ἀνδρεάδου. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 8882)25.11.55 ὑμετέρου ἐγγράφου δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 199 ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Θ. Ἀνδρεάδου, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὅτι αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ Ὑπουργείου στεροῦνται ἐπισήμων στοιχείων σχετικῶς μὲ τὴν περίπτωσιν τοῦ καθηγητοῦ ἰατροῦ κ. Παναγιωτοπούλου, διότι ὁ ἐν λόγῳ ὑπηρετεῖ εἰς Νοσηλευτικὸν Ἵδρυμα Θεσσαλονίκης τὸ ὁποῖον ὑπάγεται εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τῆς ΙΙ Ὑγειον. Περιφερείας. Κατὰ πρόσφατον τηλεφωνικὴν ἀναφορὰν τοῦ Προϊσταμένου τῆς ὡς εἴρηται Ὑγειον. Περιφερείας, διεξάγεται πράγματι τακτικὴ ἀνάκρισις ὑπὸ τοῦ ἐν Θεσσαλονίκῃ ἀνακριτοῦ κατόπιν ὑποβληθείσης καταγγελίας πρὸς τὸ ΠΣΙΑ ὅτι ὁ ἐν λόγῳ ἰατρὸς ἐξεμεταλλεύθη ἀσθενεῖς τινας νοσηλευθέντας εἰς τὴν ὑπὸ τὴν Δ)σίν του Κλινικὴν τοῦ Λαϊκοῦ Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης. Κατὰ τηλεφωνικὰς πληροφορίας αἱ καταγγελθεῖσαι περιπτώσεις ἀφοροῦν τὴν εἴσπραξιν ἰατρικῆς ἀμοιβῆς ἐκ μέρους νοσηλευθέντων ἀσθενῶν, τὴν ὁποίαν ὁ ὑπὸ κατηγορίαν ἰατρὸς δικαιολογεῖ ὡς στηριζομένην ἐπὶ σχετικῆς διαταγῆς τοῦ τότε ὑπουργοῦ Κοιν. Προνοίας κ. Ἀλ. Κωστοπούλου. Σχετικὸν βούλευμα δὲν ἐξεδόθη εἰσέτι καὶ ἑπομένως δὲν ἐνδείκνυται ἡ παρέμβασις τῆς Διοικήσεως. Ἐν Ἀθήναις τῇ 29 Νοεμβρίου 1955

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Γ. ΚΑΤΣΑΦΑΔΟΣ

12) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ν. Ἀθανασίου. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 8883)55 ἐγγράφου ὑμῶν δι’ οὗ διαβιβάζεται ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. βιβλ. ἐρωτ. 200 ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ Θεσπρωτίας κ. Ν. Ἀθανασίου, σχετικῶς μὲ τὸν Κοινοτικὸν Ὑγειονομικὸν Σταθμὸν Πρεβέζης, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν ὅτι ἡ μὴ εἰσέτι λειτουργία τοῦ ὡς ἄνω Κοινοτικοῦ Ὑγειονομικοῦ Σταθμοῦ, ὀφείλεται εἰς τὴν ἔλλειψιν πιστώσεων. Ἤδη μελετᾶται ὁ τρόπος διὰ τὴν ἐξεύρεσιν τῆς ἀπαιτουμένης πιστώσεως, διὰ τὴν λειτουργίαν τοῦ ἐν λόγῳ Κοινοτικοῦ Σταθμοῦ, καθόσον τὸ Ὑπουργεῖον ἀναγνωρίζον τὰς νοσηλευτικὰς ἀνάγκας τοῦ Νομοῦ Πρεβέζης, προεκάλεσεν ἀπόφασιν τοῦ Κεντρικοῦ Συμβουλίου Ἰατρικῆς Ἀντιλήψεως διὰ τὴν Ἵδρυσιν Μικροῦ Νοσοκομείου ἐν Πρεβέζῃ. Ἐν Ἀθήναις τῇ 29 Νοεμβρίου 1955

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Γ. ΚΑΤΣΑΦΑΔΟΣ

13) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Ἠλείας κ. Ι. Ἡλιοπούλου. Ἐπὶ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 8702)18.11.1955 ὑμετέρου, ἀναφορικῶς μὲ τὴν καταχωρηθεῖσαν ἐν τῷ παρ’ ὑμῖν βιβλίῳ ἐρωτήσεων ὑπ’ ἀριθ. 172 ἐρώτησιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Ι. Ἡλιοπούλου, σχετικῶς μὲ τὴν στέγασιν σεισμοπαθῶν Ν. Ἠλείας, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν τὰ κάτωθι: Δοθέντος ὅτι ἡ ἄμεσος καὶ ταυτόχρονος στέγασις τῶν ἐκ τῶν ἐπανειλημμένων θεομηνιῶν τῶν τελευταίων ἐτῶν πληγέντων εἶναι ἀδύνατος, ἀπεφασίσθη, ὅπως τὸ τεράστιον αὐτὸ θέμα ἀντιμετωπισθῇ τμηματικῶς καὶ ἐν τῷ μέτρῳ τῶν ἑκάστοτε οἰκονομικῶν δυνατοτήτων τοῦ Κράτους. Βάσει τῶν ἀνωτέρω, ἡ στέγασις τῶν πληγέντων τοῦ αὐτοῦ Νομοῦ θὰ πραγματοποιηθῇ τμηματικῶς, κατὰ τὴν ἀρχὴν τῆς στεγάσεως κατὰ πρῶτον λόγον τῶν βαρύτερον πληγέντων. Διὰ τὴν πιστὴν ἐφαρμογὴν τῆς ἀνωτέρω χαραχθείσης γραμμῆς ἡ ἀνὰ οἰκισμὸν κατανομὴ τῶν ἑκάστοτε ἀνὰ Νομὸν διατιθεμένων πρὸς τοῦτο πιστώσεων, ἀνετέθη εἰς τὰς οἰκείας Νομαρχιακὰς Ἐπιτροπάς, αἵτινες ἀποτελοῦνται ἀπὸ τὸν Νομάρχην, τὸν Νομομηχανικὸν καὶ Προϊστάμενον τοῦ Κέντρου Κοινωνικῆς Προνοίας. Ἐν Ἀθήναις τῇ 28 Νοεμβρίου 1955

Ὁ Ὑπουργὸς

Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ

14) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ν. Ζορμπᾶ. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 8660)5086)18.11.55 ὑμετέρου ἐγγράφου δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 126 ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Νικολ. Ζορμπᾶ, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ κάτωθι: Διὰ τὴν μεταφορὰν τοῦ Γενικοῦ Κρατικοῦ Νοσοκομείου Ἀθηνῶν καὶ τοῦ προσκαίρου Νοσοκομείου (Ριζάρειος) εἰς τὸ κτίριον τοῦ Οἴκου Ἀδελφῶν καὶ Σχολῆς Νοσοκόμων τῆς Σωτηρίας, ἔγινεν ἁπλῶς σκέψις καὶ ἐξέτασις ὑπὸ τὴν πίεσιν ἐπειγούσης ἀνάγκης ἀποδεσμεύσεως τοῦ Οἴκου Τυφλῶν. Ἐν προκειμένῳ γνωρίζομεν ὅτι, δὲν πρόκειται νὰ πραγματοποιηθῇ ἡ μεταφορὰ τῶν Νοσοκομείων τούτων ἐξευρεθείσης ἄλλης λύσεως ἥτις ἐκρίθη προσφορωτέρα. Ἐν Ἀθήναις τῇ 19 Νοεμβρίου 1955.

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Γ. ΚΑΤΣΑΦΑΔΟΣ

15) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Δ. Μπερδελῆ. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 8666)18.11.55 ὑμετέρου ἐγγράφου, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν ὅτι, τὸ παστεριωμένον γάλα παρακολουθεῖται ὑγειονομικῶς ὑπὸ τοῦ Ὑγειονομικοῦ Κέντρου Ἀττικῆς ὅπερ προβαίνει εἰς συχνὰς δειγματοληψίας τόσον ἐκ τῶν ἐργοστασίων παστεριώσεως γάλακτος ἤτοι ΕΒΓΑ, ΑΣΠΡΟ, ΤΑΤΟΪ καὶ ΑΣΤΥ ὅσον καὶ ἐκ τῶν πρατηρίων αὐτῶν. Ἐπειδὴ ἔνιαι ἐξετάσεις ἀπέδωσαν ηὐξημένον ἀριθμὸν μικροβίων, ἐγένοντο αἱ δέουσαι συστάσεις εἰς τὰ ὡς εἴρηται ἐργοστάσια, ὅπως λάβωσιν ὅλα τὰ μέτρα βελτιώσεως τοῦ παρεχομένου εἰς τὴν κατανάλωσιν γάλακτος. Ἐπ’ εὐκαιρίᾳ γνωρίζομεν ὑμῖν ὅτι τὰ παστεριωμένα γάλακτα παρουσιάζουσιν ἀριθμὸν μικροβίων ἄλλοτε ἄλλον ὑπάρχουσι δὲ διάφοροι γνῶμαι εἰς τὰ διάφορα Κράτη ὡς πρὸς τὰ ἐπιτρεπόμενα ὅρια. Πάντως τὸ παστεριωμένον γάλα τὸ ὁποῖον παρουσιάζει ἐσχάτως βελτίωσιν δὲν ἦτο ἐπικίνδυνον διὰ τὴν δημοσίαν ὑγείαν. Ἐπίσης γνωρίζομεν ὑμῖν ὅτι ἡ ἡμετέρα ὑπηρεσία ἐν συνεργασίᾳ μετὰ τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας, μελετᾷ τὴν ἐξεύρεσιν τρόπου ὁριστικῆς τακτοποιήσεως τῶν διαφόρων βουστασίων, ἥτις ἐπιτυγχανομένη θὰ βελτιώσῃ ἀσφαλῶς καὶ τὸ παραγόμενον γάλα. Ἐν Ἀθήναις τῇ 19 Νοεμβρίου 1955.

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Γ. ΚΑΤΣΑΦΑΔΟΣ

16) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Θ. Καλκάνη. Ἐπὶ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 8686)18.11.55 ὑμετέρου ἀναφορικῶς μὲ τὴν καταχωρηθεῖσαν ἐν τῷ παρ’ ὑμῖν βιβλίῳ ἐρωτήσεων ὑπ’ ἀριθ. 156 ἐρώτησιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Θ. Καλκάνη σχετικῶς μὲ τὴν στέγασιν σεισμοπαθῶν Ν. Λευκάδος, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν τὰ ἀκόλουθα: 1) Τὸ θέμα τῆς χρηματοδοτήσεως τοῦ Προγράμματος Σεισμοπαθῶν, διὰ τοῦ ποσοῦ τῶν 18.000.000 δρχ. ἔχει ὡς ἀκολούθως: Ἔναντι τοῦ ὑπολογισμοῦ τῶν μέχρι 18.5.55 Στεγαστικῶν ἀναγκῶν τῶν σεισμοπαθῶν τῆς χώρας (πλὴν τῶν σεισμοπαθῶν τῶν Ἰονίων Νήσων, Θεσσαλίας καὶ Φθιώτιδος) εἰς τὸ ποσὸν τῶν δραχ. 92.660.000, τὸ Συντονιστικὸν Συμβούλιον ἐνέκρινε τὴν διάθεσιν ποσοῦ δραχ. 24.000.000. Ἡ Νομισματικὴ Ἐπιτροπὴ τὴν 5.7.55 (πρᾶξις 926) ἐνέκρινε τὴν ἔναντι τοῦ ποσοῦ τούτου χρηματοδότησιν διὰ δραχ. 18.000.000. Ἡ σχετικὴ Σύμβασις μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῶν Τραπεζῶν Ἑλλάδος καὶ Κτηματικῆς ὑπεγράφη τὴν 6.8.1955. Τὸ κυρωτικὸν τῆς ὡς ἄνω Συμβάσεως Νομοθετικὸν Διάταγμα, ὑπογραφὲν ὑπὸ τοῦ πρώην ὑφυπουργοῦ κ. Γιαβάσογλου ἀπεστάλη εἰς τὸ Γενικὸν Λογιστήριον διὰ τὴν σύνταξιν τῆς κατὰ τὸ ἄρθρον 57 τοῦ Συντάγματος ἀπαιτουμένης ἐκθέσεως. Ἐν τῷ μεταξὺ συνέπεσε Κυβερνητικὴ μεταβολή, συνεπείᾳ τῆς ὁποίας τὸ ἐν λόγῳ Νομοθετικὸν Διάταγμα ἐπεστράφη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον διὰ τὴν ὑπὸ τοῦ ὑποφαινομένου ὑπογραφήν του, ἤδη δὲ εὑρίσκεται εἰς τὸ Γενικὸν Λογιστήριον διὰ τὴν λῆψιν τῆς προαναφερομένης ἐκθέσεως τούτου. Ἐπιδιώκεται ἡ ταχυτέρα κύρωσις τοῦ σχετικοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος. 2) Ὅσον ἀφορᾷ τὴν χρηματοδότησιν τοῦ Προγράμματος διὰ τῆς διαφορᾶς τῶν δραχ. 24.000.000–18.000.000 = 6.000.000 δρχ. ἐζητήθη ἀπὸ τὴν Νομισματικὴν Ἐπιτροπήν, κατὰ μῆνα Ἰούλιον τ.ἔ., ἡ διὰ τοῦ ποσοῦ τούτου συμπληρωματικὴ χρηματοδότησις. 3) Ἀπὸ τοῦ παρελθόντος Ἰανουαρίου 1955 μέχρι σήμερον εἰς τὸν Νομὸν Λευκάδος διετέθησαν καὶ δὴ κατὰ μῆνα Μάρτιον ἐ.ἔ. αἱ ἀκόλουθοι πιστώσεις: Διὰ τὴν ἀποκατάστασιν Στέγης δρχ. 1.000.000 Διὰ τὴν ἀποκατάστασιν ἐπαγγελ. στέγης δρχ. 1.700.000 Σύνολον δρχ. 2.700.000 4) Διὰ τὴν ὁλοκλήρωσιν τοῦ Προγράμματος στεγάσεως τῶν σεισμοπαθῶν τοῦ Νομοῦ Λευκάδος, διατεθήσονται τὰ ἀναγκαιοῦντα ποσὰ ἐκ τῶν εἰς τὸ μέλλον πραγματοποιηθησομένων χρηματοδοτήσεων καὶ κατὰ τὴν ἀναλογίαν τῶν διατεθησομένων πιστώσεων. Ἐν Ἀθήναις τῇ 28 Νοεμβρίου 1955.

Ὁ Ὑπουργὸς

Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ

ΙΙ. Τοῦ Ὑπουργείου Ἐθν. Ἀμύνης. 1) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ. κ. Σ. Ἀλλαμανῆ καὶ Γ. Γρηγορίου. Ἐπὶ τῆς ὕπερθεν ἐρωτήσεως ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ κάτωθι: α) Ἐπὶ τοῦ πρώτου ἐρωτήματος. Κατόπιν ἐμπεριστατωμένης ἐξετάσεως διεπίστωσα ὅτι κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ὁμιλίας τοῦ Ἀξιωματικοῦ οὐδόλως ἀνεφέρθησαν αἱ λέξεις «Συναγερμὸς», «Ἀντιπολίτευσις», «Δικτατορία» καὶ οὐδεὶς ὑπαινιγμὸς ἐγένετο πολιτικοῦ τεχνικοῦ περιεχομένου, ἀλλὰ ἡ ὁμιλία ἦτο καθαρῶς στρατιωτικοῦ περιεχομένου ἀσφαλείας πληροφοριῶν. β) Ἐπὶ τοῦ δευτέρου ἐρωτήματος. Ἅπαντες οἱ κ.κ. βουλευταὶ εἰσέρχονται: 1. Εἰς ΓΕΣ μέγαρον Χολαργοῦ καθ’ ἑκάστην Δευτέραν Τετάρτην καὶ Παρασκευὴν ἀπὸ 12.00–14.00. 2. Εἰς ΓΕΕΘΑ ὡς καὶ κεντρικὸν κτίριον ΓΕΣ κατόπιν τηλεφωνικῆς εἰδοποιήσεως τοῦ ἐνδιαφερομένου βουλευτοῦ εἰς τὸ οἰκεῖον Γραφεῖον εἰς ὃ ἐπιθυμεῖ νὰ μεταβῇ ὁ κ. βουλευτής. 3. Εἰς ΓΕΑ ἑκάστην Δευτέραν καὶ Παρασκευὴν ἀπὸ 11.00–12.00 ὥραν. 4. Εἰς ΓΕΝ ἐπιτρέπεται ἡ εἴσοδος οἱανδήποτε ὥραν ἐργάσιμον κατὰ τὰς ἐργασίμους ἡμέρας. 5. Ἤδη ρυθμίζεται ἓν ἑνιαῖον μέτρον δι’ ὅλα τὰ Γενικὰ Ἐπιτελεῖα.

Ὁ ἐπὶ τῆς Ἐθν. Ἀμύνης Ὑφυπουργὸς

ΔΗΜ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ

2) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ. κ. Ζορμπᾶ, Πασσάδη καὶ Μαυριδόγλου. Ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ ἐπαναφέρωμεν τὰ συνημμένα, ἀφορῶντα ἐρωτήσεις τῶν βουλευτῶν κ.κ. Ζορμπᾶ, Πασσάδη καὶ Μαυριδόγλου καὶ νὰ παρακαλέσωμεν, ὅπως γνωρίσητε αὐτοῖς τὴν ἀπάντησιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὑπουργοῦ Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἔχουσαν ὡς κάτωθι: Ἐξ ἀφορμῆς τῶν σημειουμένων ἀπὸ μακροῦ χρόνου ἐπεισοδίων ἐγγὺς τῆς Ἑλληνοτουρκικῆς θαλασσίας γραμμῆς εἰς τὸ Αἰγαῖον, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς διέταξεν, ὅπως διατεθῇ ἀριθμὸς καταδιωκτικῶν πλοίων πρὸς προστασίαν τῶν ἁλιευόντων ἐντὸς τῶν Ἑλληνικῶν ὑδάτων Ἑλλήνων παραλλήλως δὲ ἐλέγχουν ταῦτα πᾶσαν παράβασιν τῆς θαλασσίας γραμμῆς συνόρων εἴτε αὕτη γίνῃ ὑπὸ τῶν Ἑλλήνων εἴτε ὑπὸ τῶν Τούρκων ἁλιέων. Ἐξ ἄλλου ἡ Κυβέρνησις ἐπιδιώκει τὴν σύναψιν ἐντὸς βραχέος χρονικοῦ διαστήματος συμφωνίας μετὰ τῆς Κυβερνήσεως τῆς Ἀγκύρας, διὰ τῆς ὁποίας θὰ ρυθμίζεται τελικῶς τὸ θέμα τῆς ἁλιείας Ἑλλήνων καὶ Τούρκων, διὰ τοῦ καθορισμοῦ τῆς Ἑλληνοτουρκικῆς θαλασσίας γραμμῆς πρὸς ἀποφυγὴν εἰς τὸ μέλλον νέων ἐπεισοδίων.

Ἐντολῇ Ὑπουργοῦ

ΒΕΛΙΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ

Συν)ρχης Πυρ)κοῦ 3) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Δ. Δαβάκη. 1. Ἐπαναφέρεται. 2. Ὑπὸ τῆς ἐν λόγῳ Ἑνώσεως αἰτεῖται πλήρης ἐξομοίωσις τῶν ἀναπήρων Πολέμου πρὸς τοὺς τοιούτους ἀναπήρους εἰρηνικῆς περιόδου ἀπὸ ἀπόψεως συνταξιοδοτικῆς. 3. Ὡς γνωστὸν λόγοι σκοπιμότητος ἐπιβάλλουσι τὴν μεγαλυτέραν εὔνοιαν τοῦ Κράτους, πρὸς τοὺς ἐν πολέμῳ παθόντας. 4. Τὸ ὑπὸ τῆς ἐν λόγῳ Ἑνώσεως ἐπικαλούμενον νομοσχέδιον, περὶ ἀπονομῆς πολεμικῆς συντάξεως, εἰς τὰς οἰκογενείας τῶν φονευομένων ἐν εἰρηνικῇ περιόδῳ, ἀφορᾷ τοὺς φονευομένους στρατιωτικοὺς ἐν τῇ ἐκτελέσει ἐπικινδύνου ἀποστολῆς, ὡς εἶναι ἡ ἐκτέλεσις ἀσκήσεων μάχης διὰ πραγματικῶν πυρῶν, ἀσκήσεις ρίψεως ἐφοδίων ἐξ ἀεροπλάνων, συμμετοχὴ εἰς στρατιωτικὰ ἀποσπάσματα καταδιώξεως κακοποιῶν κ.ο.κ. 5. Πάντως ἡ ὑπηρεσία, ἔχουσα ὑπ’ ὄψει τὴν μειονεκτικὴν οὕτως εἰπεῖν, θέσιν εἰς ἣν εὑρίσκονται οἱ ἀνάπηροι εἰρηνικῆς περιόδου ἀπὸ ἀπόψεως συνταξιοδοτικῶν εὐεργετημάτων, προέτεινεν εὐεργετικὰς διατάξεις, εἰς τὸ ἐσχάτως συνταχθὲν καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν προωθηθὲν σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν ἰσχυουσῶν συνταξιοδοτικῶν διατάξεων» δι’ ὧν αὐξάνονται, περίπου εἰς τὸ διπλάσιον, τὰ παρεχόμενα εἰδικὰ εὐεργετήματα, ἐπὶ τῶν συντάξεων τῶν παθόντων ἐν σχέσει μὲ τὰ ἀναφερόμενα τοιαῦτα εἰς τὸν Α.Ν. 1854)51. 6. Συμπληρωματικῶς, παρακαλοῦμεν ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψει ὅτι, διὰ τὸν χειρισμὸν ἁπάντων τῶν συνταξιοδοτικῶν ζητημάτων, ἁρμόδιον τυγχάνει τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν. Β.Σ.Τ. 902 τῇ 21 Ἰουνίου 1955.

ΧΑΡ. ΔΡΙΒΑΣ

Ἀντιστράτηγος Β.Υ)Γ.Ε.Σ. 4) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Λ. Κατσιλάμπρου. 1. Ἐπὶ τῆς ὑπὸ 26.5.55 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Κατσιλάμπρου ἀναφέρεται ὅτι τὸ ζήτημα τῆς ἀποδημίας— μεταναστεύσεως ἀπὸ στρατιωτικῆς πλευρᾶς ἔχει ὡς ἀκολούθως: 2. Συμφώνως τῇ ἰσχυούσῃ Στρατολογικῇ Νομοθεσίᾳ (παράγρ. 134) ἀπὸ τῆς 1ης Ἰανουαρίου ἑκάστου ἔτους ἀπαγορεύεται ἡ χορήγησις διαβατηρίων διὰ τὸ ἐξωτερικὸν εἰς τοὺς ἀνήκοντας εἰς τὴν ἀπογραφὴν τῶν στρατευσίμων τοῦ ἀρχομένου ἔτους (ἤτοι τῆς κλάσεως ἥτις πρόκειται νὰ κληθῇ ἐντὸς τοῦ ἀρχομένου ἔτους) ὡς καὶ εἰς τοὺς ὁπωσδήποτε ἀκολουθοῦντας αὐτοὺς (ἐξ ἀναβολῆς λόγῳ σπουδῶν, ὑγείας κλπ.). Εἰς τοὺς λοιπούς, ἤτοι τοὺς ἐκπληρώσαντας τὰς στρατιωτικὰς αὐτῶν ὑποχρεώσεις καὶ τοὺς νομίμως ἐξαιρεθέντας τούτων ἐπιτρέπεται ἡ χορήγησις διαβατηρίων δι’ οἱανδήποτε χώραν. 3. Βάσει τῆς αὐτῆς ὡς ἄνω παραγρ. 134 τῆς Ι.Σ.Ν. καὶ τῶν ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου ἐκδοθεισῶν κατόπιν συμφώνου γνώμης τῆς ἱεραρχίας ὑπ’ ἀριθ. Φ. 17704)663448) 10.6.54 καὶ Φ. 17526)642422)5.3.55 ἑρμηνευτικῶν Διαταγῶν τοῦ Υ.ΕΘ. Ἀμύνης εἶναι δυνατὸν νὰ ἐγκριθῇ ἡ ἀποδημία καὶ εἰς στρατευσίμους, πλὴν ὅμως δι’ ὡρισμένον χρονικὸν διάστημα καὶ ἐπὶ καταβολῇ ἐγγυήσεως. 4. Τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης δὲν ἐκδίδει ἀδείας μεταναστεύσεως, οὐδὲ εἶναι ἁρμόδιον ἐπὶ τῆς ἑκάστοτε ἐφαρμοζομένης μεταναστευτικῆς πολιτικῆς. 5. Ἡ μετανάστευσις εἰς τὰς ὑπερποντίους χώρας λόγῳ τοῦ μικροῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐξ ἑκάστης κλάσεως ἀποδημούντων καθ’ ἕκαστον ἔτος ἐφέδρων ἐλαχίστην ἐπίδρασιν ἔχει ἐπὶ τοῦ σχεδίου ἐπιστρατεύσεως. Β.Σ.Τ. 902 τῇ 4 Ἰουνίου 1955.

Σ. ΑΡΒΑΝΙΤΗΣ

Ὑποστράτηγος Α.Κ.Β. 5) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ. Ν. Κουντούρη καὶ Θ. Καλκάνη. 1. Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 701)15.6.55 ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ. κ. Ν. Κουντούρη καὶ Θ. Καλκάνη ἀναφέρονται τὰ κάτωθι: α) Συμφώνως τῇ παραγρ. 134 τῆς ἰσχυούσης Στρατ. Νομοθεσίας ἐπιτρέπεται ἡ ἀποδημία εἰς ἅπαντας τοὺς ἐκπληρώσαντας τὰς στρατιωτικὰς αὑτῶν ὑποχρεώσεις ἀνεξαρτήτως κλάσεως. β) Διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 295)23.11.54 ΕΔΥΕΘΑ ἀπηγορεύθη ἀπὸ τῆς 1ης Ἰανουαρίου 1955 συμφώνως τῷ νόμῳ (παρ. 134 Ι. Σ. Νομοθ.) ἡ ἀποδημία εἰς τοὺς στρατευσίμους τῆς κλάσεως 1954 ὧν ἡ κλάσις καλεῖται ὑπὸ τὰ ὅπλα τμηματικῶς κατὰ τὸ τρέχον ἔτος. Κατ’ ἐξαίρεσιν ἐπιτρέπεται καὶ εἰς τούτους ἡ ἀποδημία ἐὰν προσκομίσωσι πιστοποιητικὸν τοῦ Προξενείου τῆς χώρας, εἰς ἣν προτίθενται νὰ μεταναστεύσωσιν ἐμφαῖνον ὅτι ἐπετράπη ἡ εἴσοδός των εἰς τὴν χώραν ταύτην. γ) Ὡσαύτως εἶναι ἐλευθέρα ἡ ἀποδημία εἰς ἅπαντας τοὺς μὴ ἄγοντας στρατεύσιμον ἡλικίαν (ἤτοι εἰς τοὺς στρατευσίμους τῶν κλάσεων 1955 καὶ νεωτέρων).

Ἐν Ἀθήναις τῇ 23 Ἰουνίου 1955

Κ. Ε.

Ι. ΕΥΘΥΜΙΟΥ

Συν)ρχης 6) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Γ. Τσαντίρη. Ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ ἐπαναφέρωμεν τὴν συνημμένην ἀλληλογραφίαν ἀναφερομένην εἰς τὴν ἐν θέματι ἐρώτησιν μετὰ σχετικῆς ἀπαντήσεως τοῦ Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν (Γεν. Δ)σεως Χωροφυλακῆς).

Ἐντολῇ Ὑπουργοῦ

ΜΠΙΦΕΡΝΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ

Ταγ)χης Πυρ)κοῦ Ἔχομεν τὴν τιμὴν εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 4108) 2200 ἀπὸ 5.5.1955 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 535 ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Γ. Τσαντίρη, νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ κάτωθι: Ὅλαι αἱ ἐνέργειαι καὶ τὰ μέτρα, ἅτινα ἐλήφθησαν ἐν τῇ νήσῳ Ἰκαρίᾳ, τείνουν ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον εἰς τὴν ἐπίτευξιν τῆς συλλήψεως τῶν ὑποκρυπτομένων ἐκεῖσε Κομμουνιστοσυμμοριτῶν, οἵτινες καὶ ἂν δὲν ἐπιδίδωνται σήμερον εἰς ἐγκληματικὰς ἐνεργείας, ἐν τούτοις ἀποτελοῦν μίαν σοβαρὰν ἑστίαν, ἡ περαιτέρω δὲ παράτασις τῆς ὑφισταμένης καταστάσεως εἶναι ἀδικαιολόγητος. Οὐδὲν ἐκ τῶν ληφθέντων μέτρων εἶναι πιεστικόν, δοθέντος ὅτι οὐδόλως θίγεται ἡ ἐλευθέρα κίνησις τῶν κατοίκων τῆς νήσου καὶ ἡ ἀπασχόλησις αὐτῶν ἀπὸ τὰς καθημερινάς των ἐργασίας. Κατὰ τῶν ἐν τῇ ἐρωτήματι ὀργάνων, φερομένων ὡς παρεκτραπέντων, διετάχθη σχετικὴ ἐξέτασις, ἵνα τιμωρηθῶσιν οἱ τυχὸν ὑπαίτιοι. Ἐν Ἀθήναις τῇ 16 Μαΐου 1955

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ

7) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Σ. Μπίρη. Συμφώνως πρὸς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 2024)1955 ἔγγραφον ὑμῶν παρέχομεν τὰς κάτωθι ἐπεξηγήσεις: α) Τὸ ἐπίδομα στολῆς ἐχορηγήθη καὶ εἰς τὸ παρελθὸν καὶ σήμερον κατὰ διάφορον κλιμάκωσιν αὔξουσαν κατὰ βαθμόν. β) Ἡ τοιαύτη κλιμάκωσις εἶναι ἐπιβεβλημένη ἐκ τῶν πραγματικῶν ἀναγκῶν. Ἡ στολὴ τῶν ἀξιωματικῶν εἶναι παράστασις καὶ εἰς τοιαῦτα ἔξοδα παραστάσεως ὑπόκεινται κατὰ μείζονα λόγον οἱ ἀνώτεροι ἀξιωματικοὶ οἱ ὁποῖοι καὶ στολὰς πλέον δαπανηρὰς διατηροῦν καὶ συχνοτέραν παράστασιν ἐπιβάλλει ὁ βαθμὸς τούτων. Διὰ τοῦ προεβλέφθη ἐπίδομα δρχ. 500 μηνιαίως. γ) Ὅσον ἀφορᾶ τὴν κλιμάκωσιν τοῦ ἐπιδόματος τῆς στολῆς διὰ τοὺς λοιποὺς βαθμοὺς ἐκ δρχ. 300 διὰ τοὺς βαθμοὺς ἀπὸ Λοχαγοῦ μέχρι Συνταγματάρχου, δικαιολογεῖται ἀπὸ τοὺς αὐτοὺς λόγους ὡς ἀνωτέρω, μὴ καθορισθείσης διαφορᾶς παραστάσεως εἰς τοὺς βαθμοὺς τούτους. δ) Ἡ ἐπὶ ἑνὸς μικροῦ ποσοστοῦ μείωσις τοῦ ἐπιδόματος (50) δραχμαὶ) διὰ τοὺς Ὑπολοχαγοὺς καὶ Ἀνθυπολοχαγούς, δικαιολογεῖται διότι οἱ νέοι οὗτοι Ἀξιωματικοὶ δὲν ὑφίστανται εἰς τὸν αὐτὸν βαθμὸν τὰς δαπάνας γενικῶς παραστάσεως ὡς οἱ ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ Λοχαγοῦ μέχρι Συνταγματάρχου Ἀξιωματικοί. ε) Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς Ἀνθ)στάς, οἵτινες ἀπὸ τοὺς νόμους περὶ στρατιωτικῆς ἱεραρχίας δὲν θεωροῦνται Ἀξιωματικοί, ἐκρίθη ὅτι ἡ καθόλου παράστασις αὐτῶν ἐξυπηρετεῖται διὰ τοῦ χορηγηθέντος αὐτοῖς χρηματικοῦ ἐπιδόματος. Ἐν ΒΣΤ 902 τῇ 22 Σεπτεμβρίου 1955

ΚΩΝ)ΝΟΣ ΠΑΝΑΓΑΚΗΣ

Ταξίαρχος Α.Α. Κλάδου Ζ)Γ.Ε.Σ. ΙΙΙ. Τοῦ Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν. 1) Ἐπὶ ἐρωτήσεως βουλευτοῦ κ. Λ. Κατσιλάμπρου. Ἐν σχέσει μὲ τὴν κατατεθεῖσαν ὑμῖν ἐρώτησιν τοῦ βουλευτοῦ Τρικάλων κ. Λ. Κατσιλάμπρου, διαβιβασθεῖσαν ἡμῖν διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 4828 ἐ.ἔ. ἐγγράφου ὑμῶν ἀναφορικῶς μὲ τὰς ἐν αὐτῇ διατυπωμένας ἀπόψεις ὡς καὶ τοῦ συνεπείᾳ τῆς ὁμαδικῆς μεταναστεύσεως ἐπισημαινομένου κινδύνου διὰ τὸ μέλλον τῆς φυλῆς, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν τ’ ἀκόλουθα: Εἶναι γεγονὸς ὅτι τὸ πρόβλημα τῆς μεταναστεύσεως προσέλαβεν ἀπό τινων ἐτῶν ἐν τῇ χώρᾳ μας ὀξὺ χαρακτῆρα. Αἱ καταστροφαί, αἱ ἀπώλειαι καὶ αἱ θυσίαι, ἃς ὑπέστη ἡ Ἑλλὰς ἐπὶ μίαν δεκαετίαν περίπου συνεπείᾳ τοῦ Βʹ Παγκοσμίου Πολέμου καὶ τοῦ ἐπακολουθήσαντος συμμοριτοπολέμου, ἡ ἀνεργία καὶ ἡ μόνιμος ὑποαπασχόλησις μεγάλου ἀριθμοῦ κατοίκων κυρίως ἀγροτῶν, ἡ κατὰ 110 χιλ. περίπου ἐκ γεννήσεων αὔξησις τοῦ πληθυσμοῦ, ἡ μὴ ὁλοκληρωτικὴ εἰσέτι ἀποκατάστασις ἀστῶν προσφύγων καταφυγόντων εἰς τὴν Ἑλλάδα ἀπὸ τοῦ 1922 καὶ διαβιούντων ὑπὸ ἀξιοθρηνήτους συνθήκας, ἡ ἄφιξις 7.000 ὁμογενῶν ἐκ Ρουμανίας ἐξαναγκασθέντων νὰ ἐγκαταλείψωσι τὴν δευτέραν αὐτῶν πατρίδα τὴν ἑπομένην τῆς ὑπὸ τῶν κομμουνιστῶν καταλήψεως τῆς ἀρχῆς, ἡ ὑπὸ τὰς αὐτὰς συνθήκας ἄφιξις 10.000 ὁμογενῶν ἐκ Β. Ἠπείρου ὡς καὶ ἡ κατὰ τὰ ἔτη 1938–1940 ἄφιξις 25.000 ὁμογενῶν ἐκ Ρωσσίας, ἔθεσαν ἐπὶ τάπητος τὸ δημογραφικὸν πρόβλημα τῆς Χώρας. Ἡ λύσις αὐτοῦ ἀντιμετωπίζεται ὑπὸ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως διὰ τῆς ἐφαρμογῆς οἰκονομικῶν προγραμμάτων δι’ ὧν σκοπεῖται ἡ ἀνάπτυξις τῆς παραγωγῆς καὶ ἡ δημιουργία ἐργασίας δι’ ὅλους, ἀλλὰ καὶ διὰ τῆς μεταναστεύσεως ὡς κοινωνικοῦ μέσου ἀμβλύνσεως τῆς ὑποαπασχολήσεως καὶ ἰσορροπήσεως τοῦ πλεονάζοντος πληθυσμοῦ. Οἱ καταστρεπτικοὶ σεισμοὶ τῶν Ἰονίων Νήσων κατὰ τὸ 1953, αἱ προκληθεῖσαι ζημίαι εἰς τοὺς πληγέντας ἐκ σεισμικῶν δονήσεων κατοίκους τῶν περιφερειῶν Θεσσαλονίκης, Φθιώτιδος, Αἰτωλ)νίας, Πελοποννήσου, Λέσβου, Ἰωαννίνων, Θεσσαλίας καὶ ἐσχάτως ἡ συμφορὰ τῆς Μαγνησίας εἶναι φυσικὸν νὰ ἀναγκάσουν τοὺς πληγέντας πληθυσμοὺς νὰ στραφῶσι καὶ πρὸς τὴν μετανάστευσιν, διὰ τῆς ὁποίας ἐλπίζουν νὰ εὕρωσι καλυτέρους ὅρους διαβιώσεως. Ἡ ὀξύτης τοῦ μεταναστευτικοῦ προβλήματος μεταπολεμικῶς δὲν ἐμφανίζεται μόνον εἰς τὴν χώραν ἡμῶν ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν Γερμανίαν, Ἰταλίαν, Ὁλλανδίαν καὶ Αὐστρίαν. Ἐν Ἑλλάδι υἱοθετήθη ἡ μετανάστευσις ὡς μέτρον ἀνάγκης δι’ ἐκτάκτους περιστάσεις καὶ μέτρον κοινωνικῆς προνοίας, εἰς ὃ ἠναγκάσθησαν νὰ προσφύγωσιν αἱ Ἑλληνικαὶ Κυβερνήσεις ὑπὸ ὡρισμένας προϋποθέσεις, αἵτινες δὲν θέτουν ἐν κινδύνῳ τὸ μέλλον τῆς φυλῆς οὐδὲ τὴν οἰκονομίαν τῆς χώρας ὡς φρονεῖ ὁ ἀξιότιμος ἐρωτῶν κ. βουλευτής. Οἱ Ἕλληνες μετανάσται ἀποκαθιστάμενοι καλῶς εἰς τὰς χώρας εἰσδοχῆς διὰ τῆς ἐργατικότητος καὶ δραστηριότητος αὐτῶν ὄχι μόνον εὐημεροῦσι καὶ προοδεύουσιν ἀλλὰ καὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν μελῶν τῶν ἐν ταῖς χώραις ταύταις Ἑλληνικῶν παροικιῶν αὐξάνουσι καὶ ζωογονοῦσιν ἄνευ κινδύνου ἐξαφανισμοῦ τῶν ἑλληνομόρφων χαρακτήρων αὐτῶν. Πρὸς τὸν σκοπὸν καὶ τὴν ἐθνικὴν ταύτην ἰδέαν φρονοῦμεν ὅτι ἡ Κρατικὴ ἐπαγρύπνησις δὲν ὑστερεῖ. Οἱ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ Ἕλληνες θρησκευτικοὶ ταγοὶ ὡς καὶ ἡ παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν Δ)νσις Ἀποδήμου Ἑλληνισμοῦ Μεταναστεύσεως καὶ Μορφωτικῶν σχέσεων, μέσῳ τῶν οἰκείων Διπλωματικῶν καὶ Προξενικῶν Ἀρχῶν, δὲν παραλείπουσι τὴν ἐπαγρύπνησιν, παρακολούθησιν καὶ ἠθικὴν ἐνίσχυσιν αὐτῶν διὰ τὴν τόνωσιν καὶ ἐξύψωσιν τοῦ ἐθνικοῦ φρονήματος τῶν μελῶν τῶν ἑλληνικῶν παροικιῶν ἐπὶ τῷ τέλει τῆς διατηρήσεως τῶν δεσμῶν αὐτῶν μετὰ τῆς Μητροπόλεως. Ἀλλὰ καὶ διὰ τοῦ ἐσχάτως, τῇ εἰσηγήσει τοῦ ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ψηφισθέντος νόμου «περὶ συστάσεως Συμβουλίου Ἑλλήνων Ἐξωτερικοῦ» δι’ οὗ σὺν τοῖς ἄλλοις προβλέπεται ἡ ἱκανοποίησις τῶν ἀναγκῶν καὶ ἀπαιτήσεων τῶν Ἑλληνικῶν Κοινοτήτων τοῦ Ἐξωτερικοῦ, θέλουσι συσφιγχθῇ ἔτι μᾶλλον οἱ δεσμοὶ τοῦ ἐν διασπορᾷ Ἑλληνισμοῦ μετὰ τῆς μητρὸς Ἑλλάδος. Αἱ ἀνησυχίαι τοῦ ἀξιοτίμου κ. βουλευτοῦ θὰ ἦσαν δεδικαιολογημέναι διὰ τὰς μεταναστεύσεις τοῦ ἀπωτέρου παρελθόντος, αἵτινες ἦσαν ἀνεξέλεγκτοι καὶ ἀπρογραμμάτιστοι καὶ εἶχον ὡς ἀποτέλεσμα νὰ σημειωθῶσι καὶ τραγικὰ δράματα, ἅτινα κατήσχυναν τὴν ἀνθρωπίνην συνείδησιν. Ἡ μετανάστευσις διενεργουμένη ἤδη ἐν Ἑλλάδι κατὰ τὸ πλεῖστον ὑπὸ τῆς Διακυβερνητικῆς Ἐπιτροπῆς Μεταναστεύσεως ἐξ Εὐρώπης (ΔΕΜΕ) εἶναι προγραμματισμένη καὶ κατὰ συνέπειαν παρέχει πᾶσαν δυνατὴν ἐγγύησιν, διεθνῶς ἀνεγνωρισμένην. Ἡ Διακυβερνητικὴ Ἐπιτροπὴ Μεταναστεύσεως συνεστήθη ὡς γνωστὸν τῇ πρωτοβουλίᾳ τῶν Η.Π.Α. συνελθούσης ἐν Βρυξέλλαις τὴν 5 Δεκεμβρίου 1951 Συνδιασκέψεως Μεταναστεύσεως εἰς ἣν συμμετέσχε δι’ ἀντιπροσώπου της καὶ ἡ τότε Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ἐπὶ τῷ τέλει ἀντιμετωπίσεως τῶν κινδύνων τοὺς ὁποίους ἠδύνατο νὰ δημιουργήσῃ ἡ ὀξύτης τῶν δημογραφικῶν προβλημάτων εἰς πλείστας χώρας τῆς Εὐρώπης μεταξὺ τῶν ὁποίων περιελαμβάνετο καὶ ἡ Ἑλλάς. Μερίμνῃ τῆς ἐν Ἑλλάδι ἀποστολῆς τῆς ΔΕΜΕ ἀπὸ τοῦ μηνὸς Φεβρουαρίου τοῦ ἔτους 1952, χρονολογίας ἐνάρξεως τῶν ἐργασιῶν αὐτῆς μέχρι τέλους Μαΐου ἐ.ἔ. ἀνεχώρησαν ἐν συνόλῳ περίπου εἴκοσι χιλιάδες (20.000) ἄτομα, ἅτινα δὲν θὰ ἠδύναντο ἄλλως νὰ μεταναστεύσωσιν εἰς ὑπερποντίους χώρας αἵτινες προσφέρουσιν εὐκαιρίαν διὰ προγραμματισμένην μετανάστευσιν. Ἐξ ὅλων τῶν ἐνδείξεων καὶ στοιχείων προκύπτει, ὅτι οἱ μεταναστεύοντες ἀποκατεστάθησαν καλῶς εἰς ἐργασίας δι’ ὃ καὶ πλεῖστοι ἐξ αὐτῶν ἄρρενες προσκαλοῦσιν ἤδη τὰς οἰκογενείας των, γονεῖς, συζύγους καὶ τέκνα. Δὲν παραγνωρίζομεν τὰ ὑπάρχοντα μειονεκτήματα ἐκ τῆς διενεργείας ὁμαδικῆς μεταναστεύσεως, δι’ ὃ καὶ δὲν χειροκροτοῦμεν πλήρως ταύτην, ἣν ὡς προερρέθη ἐδέχθημεν ὡς μέτρον ἀνάγκης ἐφήμερον πλὴν δὲν δυνάμεθα νὰ ἀπαγορεύσωμεν τὴν μετανάστευσιν ἑνὸς τόσον ἀριθμοῦ ἐνδεῶν ὁμογενῶν προσφυγόντων εἰς τὴν χώραν ἡμῶν ὡς καὶ τῶν ἐν γένει πλεοναζόντων ἐργατῶν τῶν ὁποίων ἡ ἀπορρόφησις δὲν καθίσταται δυνατὴ ἐπὶ τοῦ παρόντος. Κατὰ τὸ ὡς ἄνω χρονικὸν διάστημα, καθ’ ὃ μέσῳ ΔΕΜΕ μετενάστευσαν περὶ τὰ 20.000 ἄτομα, διὰ τῆς ἐλευθέρας μεταναστεύσεως ἀνεχώρησαν ἐκ τῆς χώρας περὶ τὰ 16.000 ἄτομα, τὰ πλεῖστα τῶν ὁποίων δι’ Η.Π.Α. ὡς ὑπαχθέντα εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν ἀνταρτοπλήκτων καὶ τοῦ νόμου «περὶ περιθάλψεως προσφύγων τοῦ 1953», ἤτοι τὸ σύνολον τῶν μεταναστευσάντων ἀνῆλθεν ἐντὸς τριετίας εἰς 36.000 ἄτομα. Κατὰ τὸ αὐτὸ χρονικὸν διάστημα ὁ ἀριθμὸς τῶν Ἰταλῶν μεταναστῶν διὰ χώρας τῆς Εὐρώπης καὶ ὑπερποντίους ἀνῆλθεν εἰς 430.000. Λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν τοῦ πληθυσμοῦ τῆς χώρας ταύτης ἀνερχομένου εἰς 46.000.000 κατοίκων ἐν ἀναλογίᾳ πρὸς τὸν πληθυσμὸν τῆς Ἑλλάδος ἐξ 8.000.000 κατοίκων, παρατηροῦμεν ὅτι τὸ ποσοστὸν τῆς ἐξ Ἰταλίας μεταναστεύσεως ἐν σχέσει πρὸς τὸ τῆς Ἑλλάδος εἶναι διπλάσιον. Πρόθεσις δὲ τῆς Ἰταλικῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἡ ἐπὶ πλέον αὔξησις τοῦ ἀριθμοῦ τῶν μεταναστῶν. Δὲν πρέπει νὰ παρορᾶται τὸ γεγονὸς ὅτι οἱ Ἕλληνες εἶναι ὁ μεγαλύτερος ἀποικιακὸς λαὸς τῆς ἀρχαιότητος. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ὕψος τῶν εἰς ξένον συνάλλαγμα ἐμβασμάτων κατὰ κατηγορίας προκύπτουσι τὰ κάτωθι ἐκ τῶν παρὰ τῇ Τραπέζῃ τῆς Ἑλλάδος στοιχείων διὰ τὰ πέντε τελευταῖα ἔτη. Εἰσπράξεις εἰς δολλάρια:

Ἐκ τῶν ἀνωτέρω προκύπτει ὅτι κατὰ τὰ δύο τελευταῖα ἔτη 1953 καὶ 1954 τὰ μεταναστευτικὰ ἐμβάσματα ὑπερτεροῦσι τριπλασιασθέντα ἔναντι τῶν τοῦ 1952 καὶ προηγουμένων ἐδιπλασιάσθησαν δὲ ἔναντι τῶν τουριστικῶν καὶ ναυτιλιακῶν τοιούτων ἐνῷ μέχρι καὶ τοῦ 1952 ὑπερεῖχον τὰ ναυτιλιακά. Τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὴν ἐπιτυχῆ μεταναστευτικὴν κίνησιν τῶν τελευταίων ἐτῶν ἥτις κατὰ τὰ προσεχῆ ἔτη θὰ εἶναι μᾶλλον ἀποδοτική. Δὲν θὰ ἦτο μάλιστα τολμηρὸν νὰ λεχθῇ ὅτι αὐτὴ αὕτη ἡ Ἑλλὰς τὴν γένεσίν της καί τὴν δημιουργικήν της ὑπεροχὴν ὀφείλει εἰς τὴν μετανάστευσιν. Ἡ ἵδρυσις τῶν Ἑλληνικῶν ἀποικιῶν τῶν 700–500 π. Χ. εἰς τὰς παραλίας ἀπὸ τὰ βάθη τοῦ Εὐξείνου Πόντου μέχρι τοῦ Γιβραλτὰρ καὶ ἐκ τῆς ἱδρύσεως τῶν ὁποίων αἱ ὠφέλειαι διὰ τοὺς Ἕλληνας ἦσαν οἰκονομικαί, ἐθνικαὶ καὶ πνευματικαὶ εἶχον ὡς ἐλατήρια α) τὴν ὑπερβολικὴν αὔξησιν τοῦ πληθυσμοῦ καὶ τὴν ἀνεπάρκειαν τῆς γῆς πρὸς διατροφὴν αὐτῶν, β) τὰς πολιτικὰς ταραχὰς καὶ διαιρέσεις, γ) τὴν ἀναζήτησιν πρώτων ὑλῶν, εἰδῶν διατροφῆς καὶ νέων ἐμπορικῶν ἀγορῶν καὶ δ) τὴν γνῶσιν καὶ μελέτην νέων χωρῶν. Διὰ τῶν ὡς ἄνω ἐκτεθέντων δὲν ὑπεραμυνόμεθα τοῦ θεσμοῦ τῆς μεταναστεύσεως, τὴν ὁποίαν μόνον ὡς μέτρον κοινωνικῆς προνοίας ἐδέχθημεν καὶ ἐκ τῆς ἀνάγκης μεταναστεύσεως τῶν κατοίκων πολλῶν περιφερειῶν, διότι πιστεύομεν, ὅτι διὰ τῶν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἐκτελουμένων εἰς τὴν χώραν ἔργων καὶ τῶν ὑπὸ ἐκτέλεσιν τοιούτων θέλει ἐπιτευχθῆ ἀφ’ ἑνὸς ἡ ἀναδιάρθρωσις τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας καὶ εὐρυνθῶσι τὰ περιθώρια τῆς παραγωγικῆς ἀπασχολήσεως τοῦ αὐξανομένου ἐργατικοῦ δυναμικοῦ, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἡ αὔξησις τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς, ὁπότε αὐτομάτως θέλει μειωθῆ σημαντικῶς ἡ παρουσιαζομένη σήμερον τάσις πρὸς μετανάστευσιν. Τὸ πρόβλημα τῆς μεταναστεύσεως εἶναι γνωστὸν ὅτι ἐφάπτεται τῆς παγκοσμίου ἱστορίας καὶ τῆς οἰκονομικῆς καὶ κοινωνικῆς τῶν λαῶν ζωῆς. Αἱ μορφαὶ δὲ τοῦ προβλήματος αὐτοῦ εἶναι τόσον διάφοροι, τὰ προκαλοῦντα αὐτὴν αἴτια τόσον πολλαπλᾶ καὶ ποικίλα αἱ συνέπειαι αὐτοῦ τόσον κυμαινόμεναι, ὥστε θὰ ἦτο οὐτοπία νὰ στηρίξῃ τις τὴν ἀντιμετώπισιν αὐτοῦ ἐπὶ σταθερῶν δογματικῶν λύσεων. Ὡς ἐκ τούτου τὰ προβλήματα τῆς μεταναστεύσεως ἀπησχόλησαν καί ἀπασχολοῦν πολιτείαν καί ἐπιστήμην διεθνεῖς ὀργανισμοὺς καὶ ἰνστιτοῦτα καὶ εἶναι ἀρρήκτως συνδεδεμένα ἀπὸ ἀπόψεως λύσεων μὲ τὴν ἐξέλιξιν ποὺ παρουσιάζει ἑκάστοτε ἡ παγκόσμιος κοινωνία. Ἐν Ἀθήναις τῇ 20 Ἰουνίου 1955

Ὁ Ὑπουργὸς

Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ

§7Η. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ ὅπως μοὶ δώσητε τὸν λόγον πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε βουλευτά, ἐπανειλημμένως ἔχω τονίσει, ὅτι προκειμένου νὰ ζητήσῃ τις τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, πρέπει νὰ ἔλθῃ εἰς τὸ γραφεῖον μου διὰ νὰ μοὶ ἀνακοινώσῃ τὸ θέμα ἐφ’ οὗ προτίθεται νὰ ὁμιλήσῃ ἵνα μοὶ παρασχεθῇ οὕτω ἡ εὐχέρεια νὰ εἰδοποιήσω καὶ καταστήσω ἐνήμερον ἐπὶ τοῦ θέματος τὸν εἰς ὃν ἀναφέρεται τοῦτο ὑπουργόν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καταλαμβάνεται ἐξ ἀπίνης τὸ Προεδρεῖον καὶ ἡ Κυβέρνησις.

§9Η. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Ἐπειδή, κ. Πρόεδρε, ἔχω καταθέσει ἐπερώτησιν περὶ τοῦ Ο.Λ.Π., ἥτις ἀποφάσει τῆς Βουλῆς ἐπρόκειτο νὰ συζητηθῇ σήμερον, προτασσομένη τῶν λοιπῶν, παρακαλῶ νὰ δεχθῇ ὁ κ. ὑπουργός, ὅπως ὁρισθῇ ἡ συζήτησις ταύτης διὰ τὴν προσεχῆ Τρίτην, κατὰ τὴν εἰλημμένην ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς.

§10Λ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. (Ὑπ. Συγκοινωνιῶν καὶ Δημ. Ἔργων). Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τὸ ἐδέχθη. Συμφώνως πρὸς τὴν ληφθεῖσαν χθὲς ἀπόφασιν ὑπὸ τῆς Βουλῆς, κατόπιν συνεννοήσεως μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως θὰ ἔχωμεν ἔλεγχον ἐπὶ ἡμίωρον καὶ κατόπιν θὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου.

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Πρῶται κατὰ σειρὰν φέρονται πρὸς συζήτησιν αἱ ἀναφοραὶ καὶ ἐρωτήσεις ἁρμοδιότητος τοῦ Ὑπουργείου Συγκοινωνιῶν καὶ Δημοσίων Ἔργων. Ὁ κ. Γ. Τζατζάνης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς του, δι’ ἧς αἰτεῖται νὰ πληροφορηθῇ ποῖα μέτρα ἐλήφθησαν ἢ πρόκειται νὰ ληφθῶσι διὰ τὴν ἐπίλυσιν τῶν ἀφορώντων τὴν πόλιν τοῦ Πειραιῶς θεμάτων, τῶν περιλαμβανομένων εἰς τὸ ἀπὸ 8.7.55 ὑπόμνημα πρὸς τοῦτο τῶν Δημάρχων τῆς περιφερείας Πειραιῶς.

§12Γ. ΤΖΑΤΖΑΝΗΣ. Τὸν παρελθόντα Ἀπρίλιον οἱ Δήμαρχοι Πειραιῶς, Νικαίας, Κερατσινίου, Δραπετσῶνος καὶ Κορυδαλλοῦ, ὑπέβαλον πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἐκτενῆ ὑπομνήματα διὰ τὴν ἐπίλυσιν τῶν θεμάτων ποὺ ἀφοροῦν τὰς περιοχάς των. Πιστεύω νὰ ἔχῃ λάβει ὑπ’ ὄψει της τὸ περιεχόμενον τῶν ὑπομνημάτων αὐτῶν καὶ δύναται ἀπόψε νὰ μᾶς ἀνακοινώσῃ τὰς ἐπ’ αὐτῶν ἀποφάσεις της. Τὰ θέματα τὰ ἀφορῶντα τὸν ὑπουργὸν Συγκοινωνιῶν εἶναι 1) ἡ κατασκευὴ τάφρου εἰς τὴν ὁποίαν νὰ εἰσρέουν τὰ κατερχόμενα ὕδατα ἀπὸ τὰ Τουρκοβούνια καὶ τὸ Αἰγάλεω πρὸς τὴν πόλιν, πρὸς ἀποτροπὴν πλημμυρῶν. Τὸ δεύτερον αἴτημα εἶναι ἡ κάλυψις τοῦ ρεύματος Π. Κοκκινιᾶς πρὸς Ν. Φάληρον μὲ τὴν γνωστὴν «ΣΟΥΔΑ» διότι ἐκτὸς τῶν πλημμυρῶν, τὰς ὁποίας προκαλεῖ, δημιουργεῖ καὶ μυρίους κινδύνους διὰ τὴν ὑγείαν τῶν περιοίκων. Τὸ τρίτον εἶναι ἡ ἐπίστρωσις τῆς λεωφόρου Ἀθηνῶν ἀπὸ τοῦ Γʹ Νεκροταφείου μέχρι Κερατσινίου, πρὸς ἀποσυμφόρησιν τῶν ἄλλων ὁδῶν καὶ ἰδίως τῆς λεωφόρου Ράλλη εἰς τὴν ὁποίαν λόγῳ τοῦ συνωστισμοῦ τῶν ὀχημάτων δημιουργοῦνται πολλὰ δυστυχήματα καὶ τὸ Τέταρτον, εἶναι νὰ λειτουργήσῃ ἡ πρὸ πολλοῦ ἀποφασισθεῖσα λεωφορειακὴ γραμμὴ ἡ ἑνοῦσα τὸν Κορυδαλλὸν μὲ τὸ Ν. Φάληρον, διὰ τῆς Νικαίας–Π. Κοκκινιᾶς καὶ Καραβᾶ, ἥτις θὰ ἐξυπηρετήσῃ τοὺς κατοίκους τῶν πτωχῶν αὐτῶν συνοικιῶν, οἵτινες ἐργάζονται εἰς τὰ διάφορα ἐργοστάσια, καὶ διὰ τὴν ὁποίαν ἔχει ληφθῆ ἀπόφασις, ἀλλὰ δὲν ἔχει τεθῆ ἐν λειτουργίᾳ. Ἐπὶ τῶν θεμάτων αὐτῶν παρακαλοῦμεν τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ παράσχῃ εἰς τὸ Σῶμα πληροφορίας.

§13Λ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. (Ὑπ. Συγκοιν. καὶ Δημ. Ἔργων). Κύριοι συνάδελφοι, ὀφείλω χάριτας εἰς τὸν βουλευτὴν Πειραιῶς, διότι μοῦ δίδει τὴν εὐκαιρίαν νὰ δώσω διευκρινήσεις ἐπὶ τῶν θεμάτων, τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν. Ὑπόμνημα τῶν Δημάρχων τοὺς ὁποίους ἀνέφερεν, δὲν ἔχω λάβει, ἔχω ὅμως λάβει ὑπόμνημα τοῦ Δημάρχου Νικαίας, τὸ ὁποῖον εἶναι ταὐτόσημον. Νομίζω, ὅτι τὸ σπουδαιότερον αἴτημα, εἶναι νὰ ληφθῇ μέριμνα καὶ δοθῇ πίστωσις διὰ τὴν κατασκευὴν τάφρου πρὸς περισυλλογὴν τῶν ὀμβρίων ὑδάτων τοῦ Κορυδαλλοῦ. Γνωρίζετε, κ.κ. βουλευταί, ὅτι χάρις εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, τέως ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Δημοσίων Ἔργων, κατέστη δυνατὸν νὰ γίνῃ ἐκεῖνο, τοῦ ὁποίου, περισσότερον παντὸς ἄλλου εἶχεν ἀνάγκην ὁ Πειραιεύς, νὰ ἀρχίσῃ νὰ κατασκευάζεται ὁ κεντρικὸς ἀποχετευτικὸς ἀγωγός. Εἶναι γνωστόν, ὅτι διὰ τὸν σκοπὸν αὐτὸν διετέθησαν εἰδικοὶ πόροι ἐκ τοῦ φόρου οἰκοδομῶν. Ἑπομένως, τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα εἰσπράττονται διατίθενται ἀποκλειστικῶς διὰ τοὺς σκοποὺς αὐτούς. Πολὺ ὀρθῶς, ὁ σημερινὸς Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἔρριψεν ὅλο τὸ βάρος, εἰς τὸ νὰ γίνῃ ὁ κεντρικὸς ἀποχετευτικὸς ἀγωγός, ἡ σῆραγξ καὶ χάρις εἰς αὐτὸν ὑπάρχει ἡ βάσιμος ἐλπίς, ὅτι θὰ λυθῇ τὸ θέμα τῶν ὑπονόμων εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ τὸν Πειραιᾶ. Συμφώνως μὲ τὸ πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον κατήρτισε, τὸ θέμα τῆς τάφρου, ἡ ὁποία πρέπει νὰ γίνῃ εἰς τὸν Κορυδαλλόν, ἐτέθη εἰς δευτέραν μοίραν, διότι εἶναι ἀπαραίτητον νὰ συμπληρωθῇ προηγουμένως ἡ κατασκευὴ τοῦ κεντρικοῦ ἀποχετευτικοῦ ἀγωγοῦ, ὥστε, νὰ ἀποφεύγωνται αἱ πλημμύραι εἰς τὴν περιοχὴν αὐτήν. Τώρα, ὅμως, ὁπότε προχωροῦν μὲ γοργὸν ρυθμὸν αἱ ἐργασίαι διὰ τὸν κεντρικὸν ἀγωγὸν, ἀνεθεώρησα τὴν παλαιὰν ἀπόφασιν τῶν τότε ὑπουργῶν τῶν Δημοσίων Ἔργων καὶ εὐχαρίστως πληροφορῶ τὴν Βουλήν, ὅτι διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 32640)12.11.55 διαταγῆς πρὸς τὴν ἑταιρείαν ὑπονόμων, ἐδόθησαν πιστώσεις 1.200.000 δραχμῶν, διὰ τὴν ἄμεσον ἔναρξιν, καὶ ἐλπίζω ἐντὸς αὐτοῦ τοῦ μηνός, νὰ ἀρχίσῃ τὸ ἔργον αὐτὸ τοῦ Κορυδαλλοῦ.

§14Π. ΝΤΕΝΤΙΔΑΚΗΣ. Ποῖον ἔργον; Ὁ κεντρικὸς ἀποχετευτικὸς ἀγωγός, ἔχει ἀρχίσει, θὰ γίνῃ νέος;

§15Γ. ΤΖΑΤΖΑΝΗΣ. Τῆς Σούδας.

§16Λ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. (Ὑπ. Συγκοιν. καὶ Δημ. Ἔργων). Ὑπάρχει ἓν τμῆμα, τὸ ὁποῖον χρειάζεται διὰ νὰ συμπληρωθῇ ἡ περιφερειακὴ τάφρος, ὥστε νὰ συγκεντρωθοῦν τὰ ὕδατα, διὰ νὰ διοχετευθοῦν εἰς τὸν Κεντρικὸν ἀγωγόν. Διὰ νὰ γίνῃ αὐτό, ἀπαιτεῖται δαπάνη 1.200.000. Διὰ τῆς διαταγῆς, τὴν ὁποίαν ὑπέγραψα ὡς ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων, δίδεται ἡ πίστωσις αὐτὴ καὶ θὰ συμπληρωθῇ τὸ ἔργον, ὥστε νὰ ἀποφευχθοῦν ὁριστικῶς αἱ πλημμύραι εἰς τὴν περιοχὴν αὐτήν. Ὡς πρὸς τὸ ἄλλο θέμα, τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ κ. συνάδελφος, τῆς ἀσφαλτοστρώσεως τῆς ὁδοῦ Ἀθηνῶν–Πειραιῶς, ἔχωμεν σκοπὸν νὰ δώσωμεν μίαν πίστωσιν εἰς τὸ Ταμεῖον Μονίμων Ὁδοστρωμάτων, ὥστε νὰ ἠμπορέσῃ νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ ὁδὸς, καθ’ ὅσον ὅλοι γνωρίζομεν, ὅτι ἡ ὁδὸς αὐτὴ εἶναι ἀπαραίτητος δι’ ὅλην τὴν περιφέρειαν τῆς Καλλιθέας.

§17Λ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. (Ὑπ. Συγκοινων. καὶ Δημ. Ἔργων). Αὕτη συνδέεται μὲ τὸν κεντρικὸν ἀποχετευτικὸν ἀγωγόν, καὶ χάρις εἰς τὸ ὅτι ἐλήφθη τοιαύτη πρόνοια ἐκ μέρους τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὑπάρχει ἐλπὶς νὰ λυθῇ καὶ τὸ θέμα αὐτό.

§18Γ. ΤΖΑΤΖΑΝΗΣ. Οὐδὲν ἀνέφερεν ὁ κ. ὑπουργὸς διὰ τὸ θέμα τῆς συγκοινωνίας Κορυδαλλοῦ–Νέου Φαλήρου. Θὰ πρέπει νὰ τεθῇ εἰς λειτουργίαν ἡ λεωφορειακὴ αὕτη γραμμή.

§19Λ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. (Ὑπ. Συγκοινων. καὶ Δημ. Ἔργων). Θὰ τὸ λάβω ὑπ’ ὄψει μου, κ. συνάδελφε, ἀφοῦ προηγουμένως μελετήσω τὸ θέμα.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Τζατζάνης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς του, δι’ ἧς αἰτεῖται νὰ πληροφορηθῇ διὰ τίνας λόγους δὲν ἐνεκρίθη τὸ παρὰ τοῦ Δήμου Κορυδαλλοῦ ὑποβληθὲν ρυμοτομικὸν διάγραμμα ἐπεκτάσεως τοῦ σχεδίου πόλεως εἰς τὴν περιοχὴν Ταξιαρχῶν.

§21Γ. ΤΖΑΤΖΑΝΗΣ. Ἀπὸ τὸν Ἐξωραϊστικὸν Σύλλογον Κορυδαλλοῦ, ὑπεβλήθη διαμαρτυρία, ὅτι αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ Ὑπουργείου Δημ. Ἔργων δὲν ἐνέκριναν τὸ παρὰ τοῦ Δήμου Κορυδαλλοῦ ὑποβληθὲν ρυμοτομικὸν διάγραμμα ἐπεκτάσεως τοῦ σχεδίου πόλεως εἰς τὴν περιοχὴν Ταξιαρχῶν ἀλλὰ ἐτροποποίησε τοῦτο ἀπὸ ἀπόψεως τοῦ πλάτους τῶν ὁδῶν, τῶν πρασιῶν καὶ τῶν πλατειῶν καὶ κοινοχρήστων χώρων, εἰς τρόπον ὥστε, βάσει τοῦ νέου ρυμοτομικοῦ σχεδίου, κτισθεῖσαι ἤδη, μικραὶ οἰκίαι νὰ πρέπει νὰ κατεδαφισθοῦν, καταστρέφονται δὲ πλέον τῶν 300 οἰκοπέδων πτωχῶν οἰκογενειαρχῶν. Φαίνεται, ὅτι ἐνόμιζαν αἱ ἁρμόδιαι ὑπηρεσίαι πῶς ἐπρόκειτο περὶ ἀριστοκρατικοῦ προαστείου τῆς Ἑκάλης καὶ οὐχὶ τῶν Ταξιαρχῶν τοῦ Κορυδαλλοῦ. Ἡ τροποποίησις τοῦ σχεδίου θὰ ἦτο εὔκολος, ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ ἐλευθέρου καὶ ἀκαλύπτου χώρου. Ἀλλὰ δεδομένου ὅτι ἔχουν ἤδη κτίσει, ἄλλοι ἕνα καὶ ἄλλοι δύο δωμάτια ποῖος ἠξεύρει μὲ πόσας θυσίας καὶ στερήσεις, διὰ τῆς τροποποιήσεως καταστρέφονται πολλαὶ οἰκογένειαι. Ζητοῦν ὅθεν οἱ πάμπτωχοι αὐτοὶ κάτοικοι νὰ ἐπανέλθῃ τὸ σχέδιον ρυμοτομίας, ὡς ὁ Δῆμος τὸ εἶχε συντάξει. Τὸ θέμα εἶναι ζωτικώτατον καὶ ἀφορᾷ 3 χιλιάδας πτωχὸν πληθυσμὸν καὶ βιοπαλαιστὰς. Παρακαλῶ ἐπ’ αὐτῶν νὰ ἔχω ἀπάντησιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Συγκοινωνιῶν καὶ Δημοσίων Ἔργων, ἔχει τὸν λόγον.

§23Λ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. (Ὑπ. Συγκοινων. καὶ Δημ. Ἔργων). Εὐτυχῶς καὶ ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ ἠμπορῶ νὰ σᾶς δώσω μίαν ἱκανοποιητικὴν ἀπάντησιν. Αἱ αἰτήσεις αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν δὲν εἶναι 300, ἀλλὰ 141. Ἤδη ἡ ὑπηρεσία ἔχει περατώσει τὰς 119 ἀπὸ τὰς 141. Ἑπομένως, δὲν ὑπάρχει θέμα καὶ θὰ ἐκδοθῇ τὸ Β. Διάταγμα περὶ ἐπεκτάσεως τοῦ σχεδίου.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Τζατζάνης, ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς του, δι’ ἧς αἰτεῖται νὰ πληροφορηθῇ ποῦ ὀφείλεται ἡ ταχεῖα φθορὰ τῆς μόλις πρὸ ἔτους κατασκευασθείσης λεωφόρου Συγγροῦ.

§25Γ. ΤΖΑΤΖΑΝΗΣ. Ἡ λεωφόρος Συγγροῦ, κ. συνάδελφοι, καί τινες ἄλλαι ὁδοί, εἶναι γνωστὸν ὅτι ὡδήγησαν τὸν πρώην ὑπουργὸν Δημ. Ἔργων εἰς τὸν Προεδρικὸν θῶκον. Συνέβη ὅμως, τὸ ἑξῆς περίεργον φαινόμενον: Ὅλοι διερωτῶνται πῶς ἔγινεν αὐτὴ ἡ τεραστία ἀνακατασκευὴ, ἡ τεραστία δαπάνη καὶ μετὰ πάροδον 8 μηνῶν ἤρχισαν συνεργεῖα νὰ τὴν ἀνακατασκευάζουν. Ποῦ ὀφείλεται αὐτό; Πῶς ἐχάλασεν ἐντὸς 8 μηνῶν ἡ λεωφόρος αὐτή; Ἐρωτῶ ἐὰν ἡ ὑπηρεσία ἐξήτασε τὸ θέμα, ἐὰν εἶναι κακὴ ἡ κατασκευὴ, ἐὰν οἱ ἐργολάβοι δὲν ἔκαμαν καλὴν ἐργασίαν καὶ πῶς ἡ λεωφόρος αὐτὴ κατεστράφη μετὰ πάροδον 8 μηνῶν;

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς Συγκοινωνιῶν καὶ Δημοσίων Ἔργων ἔχει τὸν λόγον.

§27Λ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. (Ὑπ. Συγκοινων. καὶ Δημ. Ἔργων). Κύριοι συνάδελφοι, νομίζω, ὅτι ἀρχίζω νὰ πείθωμαι, ὅτι ὁ ἀγαπητὸς συνάδελφος ἐκ Πειραιῶς, μετέστη εἰς τὴν Συμπολίτευσιν, διότι μὲ ἀναγκάζει διαρκῶς διὰ τῶν ἀπαντήσεων τὰς ὁποίας δίδω νὰ ἐξαίρω τὸ ἔργον τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ ἔργον τῆς λεωφόρου Συγγροῦ εἶναι ἕνα ἀπὸ τὰ σπουδαιότερα ἔργα, τὰ ὁποῖα, ἔκαμεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἶμαι εὐτυχὴς ὅτι μοῦ ἐδόθη ἡ εὐκαιρία διὰ νὰ τοῦ δώσω τὴν ὑπεύθυνον ἀπάντησιν, ὅτι οὐδεμία καταστροφὴ παρουσιάσθη εἰς τὴν λεωφόρον Συγγροῦ καὶ ὅτι ἀντιθέτως, εἶναι πολὺ καλὴ ἡ κατασκευὴ τῆς λεωφόρου Συγγροῦ. Αἱ ἐπαλείψεις, αἱ ὁποῖαι γίνονται, γίνονται σύμφωνα μὲ τοὺς κανόνας τοὺς ὁποίους ἀπαιτεῖ ἡ σημερινὴ τεχνικὴ τῆς ἀσφαλτοστρώσεως. Αὐτό, τὸ ὁποῖον γίνεται τώρα, δὲν γίνεται διότι κατεστράφη ἡ ὁδὸς ἀλλὰ διότι εἶναι ἀναγκαῖον, ἀφοῦ ἀφεθῇ ἐπ’ ὀλίγον εἰς τὴν κυκλοφορίαν ἡ ὁδὸς νὰ γίνουν αἱ ἀπαραίτητοι διὰ τὴν καλὴν συντήρησιν τῆς ὁδοῦ, ἐπαλείψεις. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ ἐὰν ὑπάρξουν καὶ μερικαὶ καταστροφαί, εἶναι γνωστὸν ὅτι εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ τὰς ἀνακατασκευάσῃ ἐξ ἰδίων του ὁ ἐργολάβος, ὁ ὁποῖος ἔχει ἀναλάβει τετραετῆ ὑποχρέωσιν πρὸς τοῦτο, ἀλλὰ μέχρι τῆς στιγμῆς δὲν παρέστη οὐδαμοῦ τοιαύτη ἀνάγκη ἀνακατασκευῆς. Ἑπομένως, τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον ἠθέλησεν ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Πειραιῶς νὰ χαρακτηρίσῃ ὅτι προεκάλεσε κατάπληξιν καὶ ὅτι κατεστράφη, εἶναι μακρὰν τῆς πραγματικότητος. Ὁ δρόμος τῆς λεωφόρου Συγγροῦ ἔγινε κατὰ τὸν καλύτερον καὶ τεχνικώτερον τρόπον. (Χειροκροτήματα).

§28Γ. ΤΖΑΤΖΑΝΗΣ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν εἶναι ὅτι δὲν ἦσαν συνεργεῖα ἐπιδιορθώσεως καὶ συνεχίσεως τῆς ἐργασίας, ἀλλὰ τὰ στρώματα τῆς ἀσφάλτου ἀντικατεστάθησαν ἐξ ὁλοκλήρου, ἐπεστρώθησαν καὶ ξανακατεσκευάσθησαν ἀπὸ τὴν ἀρχήν.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Συνέχεια τῆς αʹ κατ’ ἄρθρον συζητήσεως τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως, τροποποιήσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας». Κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν, κύριοι βουλευταί, ἐγένοντο δεκτὰ τὰ 7 πρῶτα ἄρθρα τοῦ σχεδίου τούτου. Συνεπῶς σήμερον θὰ συζητηθῶσι τὰ ἄρθρα ἀπὸ τοῦ 8ου καὶ ἑπόμενα. Ἄρθρον 8ον.

§30Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὸ ἄρθρον 10, ποὺ λέγει, πῶς συντάσσονται οἱ πίνακες διαλογῆς, προκειμένου νὰ ψηφίσουν οἱ στρατιῶται, πρέπει νὰ γίνωνται καὶ πίνακες τῶν ἐξ ἑκάστης περιφερείας στρατιωτῶν, τῶν ὁποίων ὁ ἀριθμὸς τῶν ψηφισάντων πρέπει νὰ εἶναι ἴσος μὲ τὰ ψηφοδέλτια τῆς περιφερείας αὐτῆς. Διότι εἶναι δυνατὸν καὶ τοῦτο νὰ γίνῃ, νὰ ψηφίζουν εἰς ἄλλην περιφέρειαν ἀπὸ τὴν κανονικὴν καὶ ἄντε τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας νὰ ἐλέγξῃ ὅτι 15 ἢ 50 ἐψήφισαν εἰς τὴν Αἰτωλοακαρνανίαν ἀπὸ τὴν Λάρισαν. Αὐτὸ τὸ ζήτημα τῆς ψήφου τοῦ Στρατοῦ πρέπει ἀπὸ τώρα νὰ τὸ προσέξωμεν καὶ νὰ λάβῃ τὰ μέτρα του τὸ Ὑπουργεῖον. Λέγω ὅτι ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ ἄρθρου 10, ὅταν θὰ γίνῃ ἡ διαλογή, θὰ γίνῃ καὶ κατάστασις συγχρόνως, ἡ ὁποία θὰ λέγῃ π.χ. Αἰτωλοακαρνανίας, ἐψήφισαν 5 ὅσα καὶ τὰ ψηφοδέλτια, διὰ νὰ μὴ εὑρεθοῦν κατόπιν 2 ψηφοδέλτια.

§31Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Εἶναι ὑπὸ ἐκτύπωσιν, τροπολογία, ἡ ὁποία συμπολιτεύεται πρὸς τὰς ὑποδείξεις σας.

§32Π. ΝΤΕΝΤΙΔΑΚΗΣ. Καὶ θὰ προστεθῇ ὡς ἴδιον ἄρθρον:

§33Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Μάλιστα.

§34Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Εἰς κάθε ἄρθρον θὰ ὑπάρχῃ καὶ τροπολογία διὰ τὴν ψῆφον τοῦ Στρατοῦ.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὡς μὲ ἐπληροφόρησεν ἡ Κυβέρνησις, ἔχουν ἑνωθῆ ὅλαι αἱ τροπολογίαι εἰς μίαν.

§36Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ἡ ψῆφος τῶν στρατιωτῶν εἶναι ἕτερον κεφάλαιον.

§37Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Ὅλα αὐτὰ δὲν πρόκειται νὰ διορθώσουν τὰς ἀνωμαλίας αἱ ὁποῖαι θὰ προκύψουν. Ἡ ἄποψις εἶναι μία, ὅσοι ἀγαποῦν τὸν τόπον καὶ θέλουν νὰ ὑπάρξῃ Στρατός, δὲν πρέπει νὰ ψηφίσῃ.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ πᾶμε ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, κύριε.

§39Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Ἡ ἀρχὴ ἔληξε.

§40Γ. ΜΟΔΗΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ ἤθελα νὰ ὁμιλήσω. Τὸ ζήτημα τῆς ψήφου τοῦ Στρατοῦ ἔχει λυθῆ; Ὄχι, δὲν ἐλήφθη ἀπόφασις, δὲν ἐψηφίσαμεν.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἀπεφάνθη ἡ Βουλὴ ἀκόμη.

§42Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Εἶναι εἰς τὸ ἄρθρον 21. Ἔχει κυκλοφορήσει πολυσέλιδος τροπολογία μὲ πολλὰ ἄρθρα, εἰδικῶς διὰ τὸ θέμα αὐτό.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, διὰ νὰ παρακολουθῆτε, βαδίζω σιγὰ εἰς κάθε ἄρθρον. Σᾶς κάμνω τὴν δήλωσιν ὅτι τὰ ἄρθρα αὐτά, τὰ ὁποῖα ψηφίζομεν ὅταν θὰ φθάσωμεν εἰς τὸν Στρατόν, καὶ ἐὰν τυχὸν ἔχουν ἀνάγκην τροποποιήσεως, εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν, θὰ τὰ τροποποιήσωμεν. Δὲν ἔχομεν κανένα λόγον νὰ μὴ τὰ τροποποιήσωμεν, ἐφ’ ὅσον θὰ ψηφίσωμεν τὸ περὶ Στρατοῦ, διότι εἶναι ἀνάγκη νὰ προσαρμοσθοῦν. (Ἀκολούθως γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 8 ἕως καὶ 11 ὡς ἔχουν). Ἄρθρον 12ον.

§44Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, καὶ εἰς τὸ ἄρθρον 12 ὅταν λέγῃ ὅτι: «.... τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀκύρων ψηφοδελτίων κλπ.». Ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν ὅτι πρέπει νὰ γράφῃ πάλιν κατὰ περιφερείας, διὰ νὰ ἐξακριβωθῇ πόσοι στρατιῶται ἐψήφισαν ἀπὸ κάθε περιφέρειαν.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἴπομεν ὅτι καὶ ἐκεῖνα ποὺ θὰ παραδεχθῇ ἡ Βουλὴ διὰ τῆς ψήφου της, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ψῆφον τῶν στρατιωτῶν καὶ τὸν τρόπον τῆς ψηφίσεως, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ ὅλα τὰ ἄρθρα νὰ προσαρμοσθοῦν εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν. Θὰ γίνῃ καὶ ἀνατύπωσις.

§46Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Συνέβη τὸ ἑξῆς περίεργον, δὲν ἐνθυμοῦμαι εἰς ποίαν ἐπαρχίαν. Τὰ ἀποτελέσματα, ὁ δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος τὰ ὑπέβαλεν εἰς τὸ πλησιέστερον Πρωτοδικεῖον. Συνέβη εἰς τὰς παρελθούσας ἐκλογὰς εἰς ἕνα τμῆμα τοῦ Νομοῦ Πρεβέζης καὶ τὸ ὁποῖον ἦτο ἐγγύτατα εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον Ἄρτης, τὸ ἑξῆς: Τὰ ἀποτελέσματα τὰ ἐπῆρε ὁ δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος καὶ ἐπῆγε εἰς τὴν Ἄρταν, ἐκοιμήθηκε δὲν τὰ παρέδωσε. Τηλεγραφεῖ ὁ Νομάρχης τῆς Πρεβέζης ποῦ ἐπῆγε καὶ τέλος μετὰ 24 ὥρας κατωρθώθη νὰ παραδοθῇ ὁ φάκελλος καὶ ὑπάρχει καὶ ὁ κίνδυνος νὰ γίνῃ καὶ καλπονόθευσις. Πρέπει νὰ μπῇ ρητὴ διάταξις, ὅτι ἀμέσως νὰ παραδίδεται καὶ διὰ νυκτὸς εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον καὶ ὄχι ὅταν θέλῃ ὁ ἀντιπρόσωπος. Πρὸς τοῦτο εἶχον εἴπει, ὅτι οἱ Νομάρχαι πρέπει νὰ ἔχουν εἰς τὴν διάθεσίν των δύο ἢ τρία αὐτοκίνητα μικρὰ, τὰ ὁποῖα νὰ σπεύδουν εἰς ὡρισμένα Κέντρα νὰ παίρνουν τοὺς ἀντιπροσώπους. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν πρέπει ὁ σάκκος τῶν ψηφοδελτίων νὰ μείνῃ εἰς ἄλλο μέρος. Ἀπὸ τὸ τμῆμα θὰ πάῃ εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον, ὄχι εἰς τὸ σπίτι τοῦ ἀντιπροσώπου. Ἐν πάσῃ περιπτώσει πρέπει νὰ ὑποχρεωθῇ ὁ ἀντιπρόσωπος ὁ δικαστικὸς νὰ τὸν μεταφέρῃ ἀμέσως τὸν σάκκον εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον.

§47Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Δὲν εἶναι θέμα νομοθετικῆς ρυθμίσεως.

§48Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Βεβαίως, εἶναι νομοθετικῆς ρυθμίσεως. Πρέπει ὁ δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος νὰ ὑποχρεωθῇ τὸ ταχύτερον νὰ τὸν παραδώσῃ. Ἀπὸ τὸ Τμῆμα θὰ πάῃ εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον ὁ σάκκος, δὲν θὰ πάῃ εἰς τὸ σπίτι του.

§49Δ. ΛΟΝΤΟΣ. Ὑποχρεοῦται.

§50Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὑποχρεοῦται, ἀλλὰ δὲν τὸ κάμνει. Δὲν μὲ ἐνδιαφέρει ἡ τιμωρία του, ὅταν ἀλλάξῃ τὰ ψηφοδέλτια ἄντε σὺ νὰ τὸν ἐλέγξῃς. Δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς λόγος νὰ μὴ παραδίδεται ἐντὸς τῆς αὐτῆς νυκτὸς εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον.

§51Γ. ΡΩΜΑΝΟΣ. Εἰς τὰ Νησιὰ δὲν γίνεται αὐτό.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 12;

§53ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, δεκτόν.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 12 ἐγένετο δεκτόν. Ἄρθρον 13ον. Ὁ κ. ὑπουργὸς, ἔχει μίαν τροποποίησιν εἰς τὴν παράγραφον 1. «...Τὸν διευθυντὴν τῆς οἰκείας διευθύνσεως τοῦ Ὑπουργείου....... (ἀναγινώσκει) ..........». Ἡ τροποποίησις εἶναι οὐσιώδης. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 13;

§55ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 13 ἐγένετο δεκτόν. Ἄρθρον 14ον.

§57Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Καὶ ἐδῶ τὰ ψηφοδέλτια τῶν στρατιωτικῶν πρέπει νὰ γίνωνται χωριστά.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἴπαμε, κ. Χαβίνη, ὅτι εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν, ὅ,τι προκύπτει ἐκ τοῦ συνόλου τῶν διατάξεων σχετικὸν μὲ τὴν ψηφοφορίαν τῶν στρατιωτῶν, θὰ προστεθῇ. Τὸ ἄρθρον 14 δεκτόν;

§59ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, δεκτόν.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 14 ἐγένετο δεκτόν. Ἄρθρον 15ον.

§61Γ. ΡΩΜΑΝΟΣ. Αὐτὸ τὸ ἄρθρον εἶναι ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου καὶ νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο καλύτερον νὰ πηγαίναμε παράγραφον μὲ παράγραφον. Αὐτὸ ἴσως διευκολύνῃ καὶ σᾶς. Ἔτσι ἔγινε καὶ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἡ συζήτησις.

§62Η. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὴν ὁμιλίαν μου εἰς τὴν κατ’ ἀρχὴν, εἶχον ἀναφερθῆ εἰς τὴν περίπτωσιν ἐκείνην, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ κατανομὴ εἰς τὰς 4 μεγάλας περιφερείας πρόκειται νὰ γίνῃ κατ’ ἀναλογίαν τοῦ πρώτου καὶ τοῦ δευτέρου κόμματος, δηλαδή, τοῦ πλειοψηφοῦντος καὶ τοῦ ἐρχομένου δευτέρου κατὰ σειράν. Χαίρω ἰδιαιτέρως διότι σήμερον ἀνέγνωσα εἰς τὰς ἐφημερίδας ὅτι ἡ Φ.Δ.Ε. ἔχει καὶ αὐτὴ παρομοίας μὲ τὰς ἰδικάς μου ἀπόψεις, δηλαδή, ἔχει μίαν μικρὰν διαφοράν. Ἐγὼ μὲν ὑποστηρίζω, ὅτι ἡ κατανομὴ πρέπει νὰ γίνῃ εἰς ἐκεῖνα, τὰ κόμματα, τὰ ὁποῖα θὰ συγκεντρώσουν τὰ ποσοστὰ τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου προβλεπόμενα, πότε θὰ λάβουν μέρος εἰς τὴν κατανομὴν, δηλαδή, τὸ 15% ἐὰν εἶναι μεμονωμένοι, ἢ τὸ 25% ἐὰν εἶναι συνησπισμένοι, ἐνῷ ἡ Φ.Δ.Ε. λέγει ὅτι δέχεται τὴν ἁπλῆν ἀναλογικὴν ὡς πρὸς τὴν κατανομὴν τῶν ἑδρῶν. Ἐπειδὴ τοῦτο, ὡς ἀνέπτυξα, ἔχει σημαντικωτάτην σημασίαν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν πόλωσιν τῶν δύο ἄκρων, τὴν ὁποίαν προσπαθοῦμεν νὰ ἀποφύγωμεν, δὲν θὰ ἐπανέλθω ἐπὶ τῶν λόγων ἐκείνων, διὰ νὰ ὑποστηρίξω πῶς, κατὰ τὴν ἐμὴν ἀντίληψιν ἡ πόλωσις αὐτὴ θὰ ἐπέλθῃ. Ἀλλὰ θὰ ἐπανέλθω εἰς τὸ σημεῖον ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον καὶ μόνον διὰ τοῦ τρόπου, τὸν ὁποῖον προτείνω, ἀποδίδεται δικαιότερον διὰ τὰ κόμματα σύστημα καὶ ἐκπροσωποῦνται ἀντιπροσωπευτικώτερον ἐν τῇ Βουλῇ, τὰ κόμματα, τὰ ὁποῖα λαμβάνουν μέρος εἰς τὰς ἐκλογάς. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ τροπολογία μου θὰ ἐπεθύμουν νὰ διατυπωθῇ ὡς ἑξῆς, ἔναντι τῆς διατυπουμένης ἐν τῷ ἄρθρῳ 3: «Ἐπιλαχὼν ἔν τινι περιφερείᾳ νοεῖται ...... (ἀναγινώσκει) ..........». Θὰ ἤθελα νὰ διατυπωθῇ ἡ ἄποψις αὐτὴ εἰς τὸν πληθυντικόν, δηλαδή: «Ἐπιλαχόντες ...... (ἀναγινώσκει ......». Ἔχω τὴν ἐντύπωσιν ὅτι διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ θὰ ἀμβλυνθῇ ἡ ὀξύτης, ἡ ὁποία αὐτὴν τὴν στιγμὴν παρουσιάζεται, καὶ ἡ τάσις πρὸς συνεργασίαν καὶ σύμπτυξιν συνδυασμῶν πρὸς τὰ δύο ἄκρα, καὶ θὰ ἀποδοθῇ ἡ δικαιοτέρα κατανομή, ἀναλόγως πρὸς τὴν ἐτυμηγορίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Δι’ αὐτὸ σᾶς παρακάλεσα, ὅπως κάμετε δεκτὴν τὴν τροπολογίαν.

§63Δ. ΧΑΤΖΗΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, κατὰ τὰς προσεχεῖς ἐκλογὰς μόνον εἰς ὀκτὼ περιφερείας πρόκειται νὰ ἰσχύσῃ τὸ ἀμιγὲς πλειοψηφικόν, δηλαδὴ εἰς τοὺς Νομοὺς Λασηθίου, Ρεθύμνης, Χαλκιδικῆς, Κεφαλληνίας, Σάμου, Χίου, Πιερρίας καὶ Ἠμαθίας καὶ Ζακύνθου ἐκλέγονται δύο. Εἰς τὰς περιφερείας αὐτὰς πρόκειται νὰ ἰσχύσῃ τὸ ἀμιγὲς πλειοψηφικόν. Καίτοι κύριοι συνάδελφοι, πιστεύω ὅτι τὸ Κυβερνῶν κόμμα θὰ καταγάγῃ περιφανῆ νίκην κατὰ τὰς προσεχεῖς ἐκλογάς, ἐν τούτοις ἐξ ἁβρότητος πρὸς τὴν Ἀντιπολίτευσιν προτείνω εἰς τὸ ἄρθρον 15 παράγραφος 4 νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ ἑξῆς τροπολογία: «Πλὴν τῶν ἐκλογικῶν ἐκείνων περιφερειῶν εἰς ἃς ἐκλέγονται τρεῖς βουλευταί, ὁ εἷς ἐκλέγεται ἐκ τῆς μειοψηφίας». Νομίζω ὅτι ἡ τροπολογία μου αὐτὴ καὶ τὴν Ἀντιπολίτευσιν ἐξυπηρετεῖ, ἀλλὰ καὶ τὸ ὁμοιόμορφον τῆς ἐκλογῆς τῶν βουλευτῶν. Νομίζω ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς κατ’ ἰδίαν συζήτησιν μοῦ εἶπεν εὐχαρίστως θὰ ἐδέχετο τὴν τροπολογίαν ἐφ’ ὅσον ὑμεῖς θὰ τὴν ἐψηφίζατε. Σᾶς παρακαλῶ λοιπὸν νὰ δεχθῆτε τὴν τροπολογίαν αὐτὴν διότι πράγματι ἐξυπηρετεῖται καὶ ἡ δημοκρατικὴ ἀρχή, ἀλλὰ καὶ ἡ Δικαιοσύνη, καὶ πρὸ πάντων ἡ Ἀντιπολίτευσις.

§64Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἤθελον νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. συνάδελφον τὸν ἄρτι κατελθόντα ἐκ τοῦ βήματος, ἐφ’ ὅσον ἡ πρότασίς του γίνεται κατὰ παραχώρησιν πρὸς τὴν Ἀντιπολίτευσιν καὶ νὰ τοῦ εἴπω ὅτι δὲν τὴν δεχόμεθα. Εἶναι δήλωσις τὴν ὁποίαν κάμνω καὶ εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ νὰ μὴ νομίσῃ ὅτι θὰ ἐδεχόμεθα τὴν πρότασιν.

§65Κ. ΜΑΡΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐπειδὴ καὶ ἐγὼ πιστεύω, μάρτυς μου ὁ Θεός, ὅπως ὁ ἄρτι κατελθὼν ἐκ τοῦ βήματος ὅτι τὸ κυβερνῶν κόμμα θὰ κερδίσῃ κατὰ τὰς προσεχεῖς ἐκλογάς, δι’ αὐτὸ θέλω νὰ κάμω μίαν πρότασιν — καὶ ἔχω ὑποβάλει καὶ σχετικὴν τροπολογίαν — ὅπως εἰς τοὺς Νομοὺς τοὺς ἐκλέγοντας μέχρι πέντε βουλευτάς, ἐφ’ ὅσον εἷς συνδυασμὸς ἔλαβε τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν, νὰ ἐκλέγεται ὁλόκληρος καὶ νὰ μὴ δίδῃ τὴν ἕδραν εἰς τὴν μειοψηφίαν. Ἐπειδὴ ἡ ὅλη διάρθρωσις καὶ ἡ ἀρχιτεκτονικὴ τοῦ νομοσχεδίου κατὰ τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν εἶναι μὲ βάσιν τὸ πλειοψηφικὸν κατ’ ἀρχήν, δι’ αὐτὸ νομίζω ὅτι προσαρμόζεται ἡ πρότασίς μου καὶ ἡ τροπολογία μου πρὸς αὐτὸ καὶ παρακαλῶ νὰ γίνῃ δεκτή.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τζατζάνης ἔχει τὸν λόγον.

§67Γ. ΤΖΑΤΖΑΝΗΣ. Ἡ παράγραφος 4 ἀφορᾷ τὰς ἕδρας αἱ ὁποῖαι παραχωροῦνται εἰς τὴν μειοψηφίαν καὶ λέγει ὅτι: Τόσαι ἕδραι ἀναλογοῦν, ὅσαι ἀναλογοῦν εἰς τὰ 3)10 τοῦ ἀριθμοῦ αὐτῶν, μὴ λαμβανομένου ὑπ’ ὄψει τοῦ κλάσματος. Νομίζω ὅτι ἡ τελευταία αὐτὴ φράσις δημιουργεῖ μίαν ἀδικίαν. Νομίζω ὅτι ἂν τὸ κλάσμα ὑπερβαίνῃ τὸ ἥμισυ πρέπει νὰ δίδεται ἕδρα. Ἑπομένως προσθέτω — καὶ ἔχω καταθέσει τροπολογίαν κ. Πρόεδρε—ἡ ὁποία λέγει: «Προστίθεται μία φράσις εἰς τὸ τέλος τῆς παραγράφου «ἐφ’ ὅσον εἶναι κάτω τοῦ ἡμίσεος δὲν λαμβάνεται ὑπ’ ὄψει τὸ κλάσμα».

§68Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος μὲ τὰς ἀπόψεις τὰς ὁποίας ὑπεστήριξεν ὁ συνάδελφος κ. Μαρῆς. Νομίζω καὶ ἐγώ, ἐφ’ ὅσον βάσις τοῦ νομοθετήματος εἶναι τὸ πλειοψηφικόν, ὅτι θὰ πρέπει οἱ συνδυασμοὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι λαμβάνουν τὸ 50% + 1 νὰ ἐκλέγωνται ἀπολύτως οἱ ὑποψήφιοι τοῦ πλειοψηφοῦντος κόμματος ἄνευ οὐδεμιᾶς παραχωρήσεως πρὸς τὴν μειοψηφίαν. Τὸ σοφὸν νομοθέτημα τὸ ὁποῖον συνέλαβεν ὁ ἐγκέφαλος τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ νὰ σώσῃ πολλοὺς ἐξ ὑμῶν, νομίζω ὅτι θὰ δείξετε περισσότερον θάρρος καί θὰ ἔχετε ἐμπιστοσύνην ὅτι ἐκπροσωπεῖτε σήμερον τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ἂν δεχθῆτε τὴν πρότασίν μου, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θὰ εἴπῃ ὅτι πιστεύετε ἀκόμα αὐτό, ἄλλως, ὅτι φοβεῖσθε τὰς ἐκλογὰς καὶ προσπαθεῖτε νὰ σωθῆτε.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζορμπᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§70Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν γνωρίζομεν ἀκόμη ἂν ἡ Κυβέρνησις υἱοθετῇ τὴν ὑποβληθεῖσαν ὑπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς τροπολογίαν ὅσον ἀφορᾷ τὸν δεύτερον συνδυασμὸν τῶν περιφερειῶν ἐκείνων εἰς τὰς ὁποίας γίνεται ἡ κατανομὴ τῶν ἑδρῶν τοῦ πλειοψηφοῦντος καὶ ἐπιλαχόντος συνδυασμοῦ. Τὸ μὲν νομοσχέδιον ὁρίζει ὅτι διὰ νὰ πάρῃ κανεὶς τὰς ἕδρας τῆς μειοψηφίας πρέπει νὰ ἔχῃ συγκεντρώσει τὸ 15% καὶ εἰς τὴν περιφέρειαν, καὶ εἰς τὴν Χώραν. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἐτροποποίησεν εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 15 καὶ ὁρίζει ὅτι νὰ πάρῃ μόνον τὸ 15% καὶ νὰ ἔλθῃ δεύτερον κόμμα, ἀσχέτως ἂν πάρῃ τὸ 15% εἰς τὴν περιφέρειαν. Ἡ ἀλλαγὴ εἶναι οὐσιώδης. Ἐγὼ νομίζω ὅτι πρέπει χάριν τῆς καλλιτέρας ἐκπροσωπήσεως τοῦ λαοῦ, ἀλλὰ καὶ τῆς ἀποδόσεως τοῦ φρονήματος, τὸ ὁποῖον θὰ ἐκδηλωθῇ διὰ τῆς ψήφου, νὰ μὴ ἰσχύσῃ ἡ διάταξις τοῦ 15% διὰ τὸ δεύτερον κόμμα. Διότι μία περιφέρεια ἠμπορεῖ νὰ ἀποφασίσῃ νὰ φέρῃ ἕνα κόμμα εἰς ψήφους, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον κατὰ σύμπτωσιν ἢ κατὰ γενικὴν ἀντίληψιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ θὰ λάβῃ ψήφους εἰς ὅλην τὴν Χώραν. Συνεπῶς θὰ εἶναι πρῶτον κόμμα καὶ θὰ πάρῃ τὰς ἕδρας τῆς πλειοψηφίας. Ἠμπορεῖ ὅμως μία περιφέρεια, λόγῳ τῆς διαμορφώσεώς της, λόγῳ τοῦ χαρακτῆρος της, λόγῳ τῶν διαφόρων ἀναγκῶν της, νὰ σκεφθῇ ἡ περιφέρεια αὐτὴ— εἶναι κ. ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν χαρακτηριστικὸς ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον σκέπτονται οἱ ἐκλογεῖς κατὰ τὴν ἡμέραν τῶν ἐκλογῶν. Μοῦ κάμνει ἐντύπωσιν πῶς σκέπτονται εἰς ὅλας τὰς περιφερείας κατὰ τρόπον ὀρθολογιστικὸν καὶ ἀντίθετα πρὸς ἐκεῖνον τὸν ὁποῖον καμμιά φορὰ ἡμεῖς οἱ ὁποῖοι πολιτευόμεθα σκεπτόμεθα — ἠμπορεῖ μία περιφέρεια νὰ σκεφθῇ ἄλλως, νὰ θελήσῃ νὰ στείλῃ ἐκπροσώπους τῆς μειοψηφίας ἀπὸ ἕνα ἄλλο κόμμα, τὸ ὁποῖον ἴσως ἄλλη περιφέρεια νὰ μὴ τιμήσῃ διὰ τῆς ψήφου. Διατὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἡ περιφέρεια αὐτὴ νὰ ἀδικηθῇ καὶ νὰ μὴ τὴν ἀφήσωμεν ἐλευθέραν, ἀβίαστον νὰ ἐκδηλώσῃ τὸ φρόνημά της, ἀλλὰ νὰ τῆς λέγωμεν ὅτι: Ὄχι, δὲν θὰ ψηφίσῃς τὸ κόμμα αὐτὸ τὸ δεύτερον τὸ ὁποῖον θέλεις νὰ φέρῃς σύ, ἀλλὰ θὰ ψηφίσῃς αὐτὸ τὸ κόμμα τὸ ὁποῖον θέλουν ὅλαι αἱ ἄλλαι περιφέρειαι, ὅλος ὁ ἄλλος λαός. Νομίζω ὅτι αὐτὸ εἶναι δεσμευτικὸν τῆς ἐλευθερίας τοῦ πολίτου καὶ νομίζω ὅτι δὲν συνάδει πρὸς τὴν οἰκονομίαν τοῦ νομοσχεδίου. Θὰ πρέπει νὰ ἀφήσωμεν τὸν ἀριθμὸν αὐτὸν καὶ νὰ μὴ ἀφήσωμεν τὸ 15%. Ἐγὼ θὰ ἐπροτιμοῦσα τὴν καθιέρωσιν τῆς ἀναλογικῆς. Ἐφ’ ὅσον ὅμως ἡ θέσπισις τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ τείνει πρὸς τὴν καθιέρωσιν τοῦ πλειοψηφικοῦ, θὰ ἤθελον νὰ ἀφήσωμεν ἐλευθερίαν εἰς τοὺς πολίτας καὶ εἰς τὰς περιφερείας. Δι’ αὐτό, νομίζω, ὅτι τὸ 15% ὅλης τῆς χώρας, δὲν πρέπει νὰ τὸ βάλωμεν εἰς τὸ νομοσχέδιον διὰ τὰς ἕδρας τῆς πλειοψηφίας καὶ συντάσσομαι μὲ τὴν πρότασιν τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ὡς πρὸς τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν, χάριν ἡμῶν, εἰσήγαγεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, κ. Χατζηδημητρίου, νομίζω, ὅτι αὐτὴ καθ’ ἑαυτὴ νοθεύει τὸ ὅλον σύστημα. Ἐὰν δὲν τὴν κάμετε ἀποδεκτήν, τότε, ἐν πάσῃ περιπτώσει, πρέπει νὰ μεταπέσωμεν εἰς τὸ σύστημα τῆς ἀναλογικῆς, νὰ καθιερώσωμεν ἀναλογικὴν καὶ νὰ ἠξεύρωμεν τί νὰ κάμωμεν καὶ νὰ διακηρύξωμεν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὅτι θὰ ψηφίσῃ μὲ τὸ σύστημα τὸ ἀναλογικόν. Ἀλλὰ ἐφ’ ὅσον σεῖς λέγετε, ὅτι ἐπικρατοῦν σύστημα εἶναι τὸ πλειοψηφικόν, διὰ νὰ ἔχετε τὰ πλεονεκτήματά του, δι’ αὐτὸ νομίζω, ὅτι δὲν θὰ πρέπει νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. συναδέλφου.

§71Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μίαν διασάφησιν μόνον ἤθελον ἐπὶ τῆς παραγράφου 3 τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρου. Ὅπως εἶναι διατυπωμένη ἡ διάταξις, φαίνεται ὅτι ὁ συγγράψας αὐτήν, νομίζει, ὅτι πάντοτε τὸ ἀμέσως ἑπόμενον κόμμα θὰ εἶναι τὸ αὐτὸ ἐν τῇ ἰδικῇ του περιφερείᾳ καὶ ἐν ὅλῃ τῇ Ἐπικρατείᾳ. Εἶναι δυνατόν, κύριε Ὑπουργέ, νὰ δημιουργηθῇ περίπτωσις, κατὰ τὴν ὁποίαν δύο κόμματα, τὰ ὁποῖα συνεκέντρωσαν τὸ 15% εἰς ὅλην τὴν Ἐπικράτειαν, ποῖον ἐκ τῶν δύο κομμάτων θὰ πάρῃ τὰς ἕδρας τῆς μειοψηφίας, ἐὰν ἐν τῇ περιφερείᾳ τὸ τρίτον κόμμα ἐν τῇ Ἐπικρατείᾳ ἔλθῃ δεύτερον; Εἶναι πιθανὸν νὰ ἔχωμεν, ἐὰν προχωρήσωμεν εἰς μίαν θεωρητικὴν περισσότερον ἀνάλυσιν, περισσότερα τῶν τριῶν κομμάτων, τὰ ὁποῖα θὰ πάρουν τὸ 15%. Ποῖον θὰ ἔλθῃ;

§72Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Τὸ δεύτερον εἰς ἀριθμοὺς ψήφων ἐν τῇ ἐκλογικῇ περιφερείᾳ, ἐφ’ ὅσον ἔχῃ συγκεντρώσει τὸ 15% εἰς ὅλην τὴν Ἐπικράτειαν.

§73Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ὄχι τὸ δεύτερον, ἐν τῇ Ἐπικρατείᾳ;

§74Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ὄχι.

§75Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Μὲ ἱκανοποιεῖ αὐτὴ ἡ δήλωσις.

§76Μ. ΧΛΟΥΒΕΡΑΚΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ὁ ἀγαπητὸς συνάδελφος κ. Χατζηδημητρίου, κατέθεσε μίαν τροπολογίαν, ἡ ὁποία, πραγματικῶς, ἀλλάζει βασικῶς τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου. Τόσον ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅσον καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὡμολόγησαν, ὅτι οὐδὲν ἐκλογικὸν σύστημα, μέχρι σήμερον, δὲν εἶναι δίκαιον ἀπολύτως καὶ κατ’ οἰκονομίαν πάντοτε τὰ ἐκλογικὰ συστήματα προσπαθοῦν νὰ λύνουν τὰς διαφόρους ἀδικίας. Πράγματι, ἀδιαβλήτως τὸ νομοσχέδιον, ὅπως ὑπεστηρίχθη ἐκ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁμιλεῖ σαφῶς καὶ ἐν κεφαλαίῳ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι: «Παραχωρεῖ ἐν ἑκάστῃ ἐκλογικῇ περιφερείᾳ..... (ἀναγινώσκει).......». Αὐτὰ εἶναι ἐν κεφαλαίῳ. Ὁ κ. Χατζηδημητρίου, λέγει, ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ καὶ μειοψηφία εἰς τὰς περιφερείας, αἱ ὁποῖαι ἐκλέγουν 3 ἕδρας καὶ εἶχε τὴν γενναιότητα, νὰ εἴπῃ, ὅτι κάμνει τὴν παραχώρησιν εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Ἐπιστρέφομεν αὐτὴν τὴν γενναιότητα καὶ θὰ παρακαλέσωμεν τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, νὰ ἐξηγήσῃ πρῶτος τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους εἶναι ἀπαράδεκτον αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Διατὶ δὲν πρέπει νὰ ἰσχύσῃ μειοψηφία; Διότι ἀλλάζει ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ καὶ διότι πρέπει νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν βαθμιαίαν αὔξησιν τῶν ἑδρῶν τῆς μειοψηφίας, διότι εἰς τὰς τρεῖς δίδεται μία, εἰς τὰς 6 ἕδρας πρέπει νὰ δοθοῦν 2 καὶ εἰς τὰς 9 τρεῖς. Καὶ ἐὰν ἐπρόκειτο τὰ δύο κόμματα, τὰ ἐθνικόφρονα, τὸ Δημοκρατικὸν Κέντρον καὶ ὁ Συναγερμός, νὰ πάρουν τὸ ἓν τὴν πλειοψηφίαν καὶ τὸ ἄλλο τὴν μειοψηφίαν, οὐδεὶς λόγος θὰ ὑπῆρχεν. Ἀλλά, ἐφ’ ὅσον εἶναι μαθηματικῶς ἐξηκριβωμένον, εἰς τὰς 4 περιφερείας, καίτοι δὲν πρέπει νὰ λέγωνται αὐτὰ ἐπισήμως ἀπὸ τοῦ βήματος, ὅτι δὲν θὰ ἐπικρατήσουν τὰ κόμματα αὐτά, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δώσωμεν εἰς τὰς ἤδη γνωστὰς ἕδρας, τὰς ὁποίας θὰ λάβῃ τὸ Κ. Κ., ἐπὶ πλέον 4 ἕδρας. Νομίζω, ὅτι αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, εἶναι ἀπαράδεκτον ἀπὸ τὴν σημερινὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ἡ ὁποία περιέχει ὅλα τὰ ἐθνικόφρονα κόμματα ἐντὸς αὐτῆς. Ἀλλὰ θὰ ἤθελον, ἐπιπροσθέτως, νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. συνάδελφον, ὅτι δὲν ἀποτελεῖ γενναιότητα, ὅταν εἰς τὰς προηγουμένας ἐκλογάς, εἰς τὴν περιφέρειάν του, ὁ Συναγερμὸς ἐπῆρε 12.330 ψήφους, τὸ Κέντρον 11.143 καὶ ἡ Ε.Δ.Α. 3.339. Καὶ εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ ΕΔΑ, τότε, μὴ ἔχουσα τὴν δυνατότητα νὰ ἔχῃ κανένα βουλευτήν, συνέστησεν εἰς τοὺς ὀπαδούς της καὶ πολλοὶ ἐξ αὐτῶν ἐψήφισαν ἡμᾶς. Σήμερον, μὲ τὴν ὑπάρχουσαν κατάστασιν, μὲ τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἔγιναν καὶ τὸ σπουδαιότερον πρᾶγμα, ὅτι ὁ Πρωθυπουργὸς εἶναι Μακεδών, δὲν ἀποτελεῖ γενναιότητα, ὁ ἀγαπητὸς συνάδελφος κ. Χατζηδημητρίου, νὰ φέρῃ μίαν τροπολογίαν φόβου, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποτύχῃ ὁ συνδυασμὸς εἰς τὴν περιφέρειαν αὐτήν. Ἀλλὰ τὸ σπουδαιότερον, τὸ ὁποῖον εἶναι μαθηματικῶς ἐξηκριβωμένον, ὅτι εἰς 4 περιφερείας θὰ μποῦν κομμουνισταί. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατόν, ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς, νὰ δώσωμεν 4 ἕδρας ἐπὶ πλέον εἰς τὸ Κ. Κ.

§77Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐὰν εἶναι διατεθειμένος, νὰ δεχθῇ τροπολογίας ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ, ὥστε νὰ μὴ κουραζώμεθα καί νὰ μὴ κουράζωμεν καί τοὺς κυρίους συναδέλφους. Πρῶτον, ἐὰν δέχεται τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἀπεφάσισε, περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησεν ὁ κ. Ζορμπᾶς καί δεύτερον ἐὰν πρόκειται νὰ δεχθῇ οὐσιώδεις τροπολογίας καὶ οὐχὶ ἁπλῶς διαδικαστικάς.

§78Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, νὰ ἀκούσω ὅλας τὰς τροπολογίας καὶ κατόπιν νὰ ὁμιλήσω.

§79Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, εἰς τὴν ἔκθεσιν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία διενεμήθη, ἀναφέρεται εἰς τὴν πρώτην στήλην, ἤτοι ἐπὶ τῆς παραγράφου 3 τοῦ ἄρθρου 15, ὅτι ἀπερρίφθη πρότασις περὶ αὐξήσεως προσθέτου ἀπὸ 15% — 20%.... (ἀναγινώσκει)....

§80Γ. ΡΩΜΑΝΟΣ. Κύριε συνάδελφε, εἶναι ἡ διατύπωσις τῆς προτάσεως τοῦ κυρίου Χαβίνη, ἡ ὁποία ἀπερρίφθη ὁλόκληρος.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Λαμπρόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§82Ι. ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἤκουσα μετὰ προσοχῆς ὅλας τὰς γνώμας τῶν ἀγαπητῶν κ.κ. συναδέλφων ἐπὶ τοῦ ἄρθρου, τὸ ὁποῖον προεκάλεσε τοιαύτας καὶ τοσαύτας ἀντιδράσεις καὶ τοσαύτας τροπολογίας. Εἰδικῶς θὰ ἀσχοληθῶ ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Χατζηδημητρίου, ὁ ὁποῖος προτείνει τὴν τροποποίησιν τῆς σχετικῆς παραγράφου, ὥστε καὶ ἡ μειοψηφία νὰ ἐκπροσωπῆται εἰς τοὺς Νομούς, τοὺς ἐκλέγοντας 3 βουλευτάς. Ρητῶς ἀντιτιθέμεθα εἰς τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. συναδέλφου, συμφωνούντων, νομίζω, ὅλων τῶν ἄλλων συναδέλφων ἤ, τοὐλάχιστον, τῶν περισσοτέρων τῆς Συμπολιτεύσεως καὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Εἶναι ἴσως μία σπανία περίπτωσις νὰ συμφωνοῦν καὶ αἱ δύο πτέρυγες εἰς ἕνα θέμα. Ἐλπίζω, ὅτι δὲν πλανῶμαι καὶ θὰ ἀποδειχθῇ τοῦτο. Ἀντιτιθέμεθα εἰς τὴν διάταξιν αὐτήν, διότι ἀνατρέπει τὰ θεμέλια τοῦ νομοσχεδίου. Οἱ κ.κ. συνάδελφοι, οἱ ἀναπτύξαντες τὴν τροπολογίαν καὶ ταχθέντες ὑπὲρ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Χατζηδημητρίου, δὲν εἶπον τίποτε ἄλλο, οὔτε περισσότερον, οὔτε ὀλιγώτερον, νὰ θέσωμεν μίαν τοιαύτην διάταξιν, ἡ ὁποία νὰ ἔρχεται εἰς τὰ μέτρα κάθε ἑνὸς συναδέλφου. Δὲν γνωρίζω, κύριοι συνάδελφοι, καὶ δὲν μπορεῖ κανείς, νομίζω, νὰ προβλέψῃ πλήρως τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐκλογῆς οἱασδήποτε περιφερείας, ὅσον καὶ ἐὰν εἶναι αἰσιόδοξος, ἢ νὰ βασίζεται ἐπὶ τῆς πραγματικότητος. Ἐκλογαὶ εἶναι καὶ παρουσιάζουν τόσα καὶ τόσα ἀπίθανα. Καὶ ἡ ἰδική μας περιφέρεια λέγουν, ἡμεῖς πιστεύομεν ἀπολύτως, ὅτι θὰ δώσῃ τὸ αὐτὸ ἀποτέλεσμα ποὺ ἔδωσε καὶ τὸ 1952 καὶ λέγομεν καὶ κατά τι ηὐξημένον καὶ τὸ πιστεύομεν αὐτό. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν ὑποθέσωμεν, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι δὲν θὰ εἶναι αἱ προβλέψεις μας ἀληθεῖς, πάντως καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν δὲν θὰ ἀπεδεχόμεθα τὴν τροπολογίαν τοῦ κυρίου συναδέλφου, διότι δὲν θὰ ἠθέλαμεν εἰς τὴν περιφέρειάν μας, μεταξὺ τῶν συναδέλφων Χαλκιδικῆς, μετὰ τῶν ὁποίων τόσον στενῶς συνεργαζόμεθα, νὰ ἀρχίσωμεν ἀμέσως μὲ τὴν ψήφισιν τῆς διατάξεως αὐτῆς τὴν διχόνοιαν καὶ διένεξιν. Προτείνω, συνεπῶς, τὴν ἀπόρριψιν τῆς προτάσεως καὶ παρακαλῶ ὅπως ἀποφασίσῃ ἐπ’ αὐτῆς ἡ Βουλή, δι’ ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας.

§83Ι. ΓΙΑΝΝΙΔΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, συντάσσομαι καὶ ἐγὼ μὲ τὰς ἀπόψεις, τὰς ὁποίας ἀνέπτυξαν οἱ συνάδελφοι κ.κ. Ζορμπᾶς καὶ Ἀλλαμανῆς.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Χαβίνης, ἔχει τὸν λόγον.

§85Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Εἰς τὸ βῆμα, κύριοι βουλευταί, μὲ ἔφερεν ἡ τροπολογία τοῦ κ. Χατζηδημητρίου, ὅστις δι’ αὐτῆς ἀνατρέπει τὴν ὅλην βάσιν τοῦ νομοσχεδίου, ἀνατρέπει ἕνα βασικὸν ζήτημα, ὅτι ἡ μειοψηφία θὰ λαμβάνῃ τὸ 30%. Διὰ τῆς τροπολογίας αὐτῆς, ἡ πλειοψηφία θὰ λαμβάνῃ τὸ 33%, τὸ ⅓ δηλαδή. Ἐφ’ ὅσον ὁ κ. Χατζηδημητρίου θέλει εἰς τοὺς 3 νὰ ἐκλέγεται εἷς, δηλαδὴ τὸ ⅓, εἰς τοὺς ἕξ (6) νὰ ἐκλέγωνται 2, εἰς τοὺς 9 νὰ ἐκλέγωνται 3, εἶναι φυσικὸν νὰ ἐκλέγωνται ὅπως ἐγένετο εἰς τὰς Γερουσιαστικὰς ἐκλογὰς τοῦ 1929. Ἀλλὰ δὲν νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ στέρξῃ εἰς τὴν ἀνατροπὴν τῆς βάσεως. Διότι, ἐάν, κύριε Ὑπουργέ, δεχθῆτε τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Χατζηδημητρίου διὰ τὴν περιφέρειαν τῶν 3 βουλευτῶν, εἶσθε ὑποχρεωμένος νὰ δεχθῆτε τοῦτο δι’ ὅλας τὰς περιφερείας τὸ ⅓. Δὲν δύνασθε νὰ σταματήσετε εἰς τὴν περιφέρειαν τῶν 3 βουλευτῶν καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι οὔτε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, οὔτε Σεῖς, οὔτε καὶ ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς, θὰ δεχθῇ τοῦτο. Ὁλόκληρος ὁ νόμος εἶναι τὸ ἄρθρον 15. Ἐὰν ἀλλάξητε βάσιν καὶ εἴπητε, ὅτι βάσις εἶναι τὸ ⅓, τότε εἶσθε ὑποχρεωμένοι νὰ τὸ κάμετε, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, δι’ ὅλας τὰς περιφερείας. Ἐὰν ἔχητε τοιαύτην ἀπόφασιν, ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι ἔχετε τοιαύτην ἀπόφασιν, νομίζω, ὅτι ἔπρεπε νὰ παραδεχθῆτε τὴν πρότασιν τοῦ κ. συναδέλφου.

§86Γ. ΡΩΜΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἤθελον νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς: Ὑποτίθεται, ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἤγαγε τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν ἀναβίωσιν τοῦ πλειοψηφικοῦ συστήματος, δηλαδὴ εἰς τὸ νὰ μὴ εἰσαγάγῃ σύστημα ἀπολύτως ἀμιγὲς πλειοψηφικόν, εἶναι ἡ σκέψις, ὅτι πρέπει νὰ ἐκπροσωπηθῇ κατὰ κάποιον τρόπον ἡ μειοψηφία εἰς ἑκάστην ἐκλογικὴν περιφέρειαν καὶ δι’ αὐτὸ εἰς περιφερείας ἐκλεγούσας σήμερον ἄνω τῶν 3 βουλευτῶν, παραχωρεῖται κατὰ τὸ ποσοστὸν τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 15, ἕδρα ἢ ἕδραι εἰς τὴν μειοψηφίαν. Ἐν τούτοις, αὐτὴ ἡ ἀρχή, ἡ ὁποία θὰ ἔπρεπε νὰ πιστεύωμεν, ὅτι πράγματι ἐκίνησε τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὸ σύστημα αὐτό, δὲν τηρεῖται μέχρι τέλους, διότι ἕδραι εἰς τὴν μειοψηφίαν παραχωροῦνται, εἰς τὸ ἐπιλαχὸν Κόμμα, μόνον ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν ὅτι συγκεντρώνει τὸ 15% εἰς τὴν Ἐπικράτειαν. Ὑπάρχει ὅμως ἡ περίπτωσις, τὸ δεύτερον εἰς τὴν περιφέρειαν Κόμμα νὰ μὴ συγκεντρώσῃ τὸ 15% εἰς τὴν Ἐπικράτειαν καὶ νὰ τὸ συγκεντρώσῃ τὸ τρίτον Κόμμα, τὸ ὁποῖον, κατὰ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 15, θὰ δικαιοῦται νὰ τύχῃ ἑδρῶν τῆς πλειοψηφίας. Αὐτὸ δὲν βλέπω νὰ ἔχῃ καμμίαν λογικὴν βάσιν, σύμφωνα μὲ τὸ σύστημά σας, τοὐλάχιστον. Διότι, ναὶ μὲν μᾶς λέγετε, ὅτι ἐπιδιώκετε τὴν δημιουργίαν δύο Κομμάτων, ἀλλ’ οὐδαμῶς εἶναι βέβαιον, ὅτι αὐτὸ τὸ δεύτερον Κόμμα, θὰ εἶναι τὸ ἴδιον εἰς ὅλας τὰς περιφερείας. Ἠμπορεῖ εἰς πολλὰς ἢ ὀλίγας περιφερείας, νὰ εἶναι τὸ ἴδιον, ἀλλὰ εἰς ἄλλας δὲν θὰ εἶναι. Δὲν νομίζω, ὅτι ἀνατρέπεται ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου σας, ἐὰν δεχθῆτε τὴν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω, ὅτι «ἐπιλαχὸν ἔν τινι ἐκλογικῇ περιφερείᾳ ...... (ἀναγινώσκει) ...... Δηλαδὴ ἐὰν τὸ δεύτερον Κόμμα, τὸ ἐπιλαχὸν Κόμμα, δὲν ἔχῃ συγκεντρώσει τὴν προϋπόθεσιν τοῦ ποσοστοῦ εἰς τὴν Ἐπικράτειαν, ἀλλ’ αὐτὴν τὴν προϋπόθεσιν τὴν ἔχῃ συγκεντρώσει τὸ τρίτον Κόμμα, δὲν βλέπω, διατὶ νὰ μὴ παραχωρῶνται εἰς αὐτὸ αἱ ἕδραι, ἀλλὰ νὰ ἔρχωνται ὅλαι εἰς τὸ δεύτερον Κόμμα.

§87ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πάει πολὺ μακρυά.

§88Γ. ΡΩΜΑΝΟΣ. Θεωρητικὴ εἶναι ἡ ἀπορία τῶν συναδέλφων, ἡ ἰδική μου, ὅμως, ἀπορία, δὲν εἶναι θεωρητική, ἀλλ’ οὐσιαστικὴ καὶ βασικωτάτη καὶ δὲν βλέπω τὸν λόγον, διατὶ νὰ μὴ γίνῃ δεκτή, ἐπαναλαμβάνω, μὲ τὴν βάσιν τῆς ἀρχῆς, τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζει ἡ Κυβέρνησις, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ἐπεδιώχθη ἡ ἐκπροσώπησις τῆς μειοψηφίας, εἰς τὴν μέλλουσαν νὰ προέλθῃ ἐκ τῶν ἐκλογῶν Βουλήν.

§89ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐφ’ ὅσον τὸ 30% τὸ προορίζει διὰ τὴν μειοψηφίαν.

§90Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριοι βουλευταί, νομίζω, ὅτι ἡ πρότασις τοῦ κ. Χατζηδημητρίου δὲν ὑπεστηρίχθη κατὰ τὸν τρόπον ἐκεῖνον ποὺ ἔπρεπε, διότι παρεσύρθη ἀπὸ τὸ πολὺ πνεῦμα ποὺ ἔχει καὶ δὲν ἔθεσε τὴν βάσιν τῆς προτάσεως αὐτῆς, ἡ ὁποία εἶναι ἀπολύτως ὀρθή. Ἡ βάσις τοῦ νομοσχεδίου εἶναι πλειοψηφικὸν σύστημα, μὲ ἐκπροσώπησιν τῆς μειοψηφίας. Τὸ νομοσχέδιον, ἀναφέρει ρητῶς τὰ 3)10, συνεπῶς τὸ ⅓ περίπου. Δὲν ἀντιλαμβάνομαι, διὰ ποῖον λόγον, εἰς περιφερείας, αἱ ὁποῖαι θὰ ἔχουν τρεῖς ἐν ὅλῳ ὑποψηφίους βουλευτὰς πρὸς ἐκλογήν, οἱ δύο νὰ ἐκλεγῶσιν ὑπὸ τῆς πλειοψηφίας καὶ ὁ τρίτος ὑπὸ τῆς μειοψηφίας. Νομίζω, ὅτι ἡ πρότασις τοῦ κ. Χατζηδημητρίου εἶναι ἀπολύτως ὀρθή, ἐντὸς τοῦ πνεύματος τοῦ νομοσχεδίου καὶ δι’ αὐτό, νομίζω, ὅτι θὰ πρέπει ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ τὴν ἀποδεχθῇ καὶ ἡ Βουλὴ νὰ τὴν ψηφίσῃ.

§91Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ Κυβέρνησις προσδιώρισεν ἡ ἰδία τὰς ἀρχὰς τοῦ νομοσχεδίου καὶ κρίνομεν τὸ νομοσχέδιον ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἰδικῶν της ἀρχῶν. Ἡ Κυβέρνησις εἶπε: Θὰ δώσω μίαν περιωρισμένην ἐκπροσώπησιν εἰς τὴν μειοψηφίαν καὶ τὴν ὥρισεν εἰς 30%, ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν τοῦ 15% καὶ εἰς τὴν ἐκλογικὴν περιφέρειαν καὶ εἰς τὴν Χώραν. Τὸ 30% εἰς τοὺς τρεῖς βουλευτάς, δὲν δίδει ἕνα βουλευτήν, εἶναι 0,9. Ἑπομένως, εὑρίσκεται εἰς πλήρη ἐναρμόνισιν πρὸς τὰς ἰδικάς της ἀρχάς, ὁρίζουσα, ὅτι εἰς τὴν περίπτωσιν τῶν τριῶν βουλευτῶν, δὲν ὑπάρχει ἐκπροσώπησις τῆς μειοψηφίας. Ἐὰν μεταβάλῃ γνώμην, τότε, παραβιάζει τὰς ἀρχάς της καί, τότε, θὰ πρέπει νὰ γίνῃ γενικωτέρα ἀναθεώρησις ὅλου τοῦ νομοσχεδίου, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν νέων ἀρχῶν, τὰς ὁποίας θὰ ἀποδεχθῇ.

§92Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ὑποστηρίζω τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ρωμανοῦ καί, ἐπὶ πλέον, προσθέτω τὸ ἑξῆς: Ὅτι ἐφ’ ὅσον ὑπεστηρίξατε καὶ ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει καὶ διὰ μακρῶν ἀπὸ τοῦ βήματος μετὰ τόσης εὐφραδείας, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἀποβλέπει εἰς τὸ νὰ ἔλθῃ καὶ ἀξιόλογος ἀντιπολίτευσις. Ἡ § 6 τοῦ ἄρθρου 15, εἶναι ἄδικος καὶ ἀντισυνταγματική. Διότι, ἀφοῦ καθιερώναται ὁ κανὼν ὅτι αἱ μειοψηφίαι, αἱ ὁποῖαι θὰ συγκεντρώσουν πέραν τῶν 30%, πρέπει νὰ ἀντιπροσωπευθοῦν, διατὶ νὰ κάμωμεν τὴν διάκρισιν, ὅτι πρέπει νὰ λάβωμεν ὡς μέτρον ὁλόκληρον τὴν Ἐπικράτειαν καὶ ὄχι τὸν Νομόν; Φέρ’ εἰπεῖν, ἔρχεται—ὅπως ἀναγράφετε καὶ θέλετε νὰ ἀποκλείσετε, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, τὴν παραχώρησιν τῆς ἕδρας—ἕνας συνδυασμὸς δεύτερος εἰς ἕνα Νομόν, ἂς ἀφήσωμεν τὰς ἕδρας, διότι ἡ ἄποψις εἶναι ὀρθὴ καὶ ἐφ’ ὅσον ἐθέσατε ἕνα ὅριον, δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ παραχωρηθῇ ἡ ἕδρα καὶ ἂς μείνωμεν ἐκεῖ. Ἀλλὰ ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου παράδειγμα ποὺ παίρνει τὴν τρίτην ἕδραν καὶ ἔρχεται ὁ πρῶτος συνδυασμὸς μὲ διαφορὰν ἐλαχίστων ψήφων ὑπερτερῶν τοῦ δευτέρου, καὶ ὁ δεύτερος ἀνήκει εἰς συνδυασμὸν κόμματος ποὺ δὲν συγκεντρώνει τὸ 15%. Καὶ ἔρχεσθε διὰ τοῦ νομοσχεδίου καὶ λέγετε, ὅτι, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, οὔτε εἰς τὸν τρίτον συνδυασμὸν παραχωρῶ τὴν ἕδραν ἢ τὰς ἕδρας, ἔστω καὶ ἂν ἔχῃ τὸ 15%, διότι αὐτὰς τὰς ἕδρας, θὰ τὰς πάρῃ ὁ πρῶτος συνδυασμός, ὁ ὁποῖος ὑπερτερεῖ τοῦ δευτέρου κατὰ ἐλαχίστους ψήφους. Ἐπιτρέψατέ μου, ὅτι εἶναι ἀντισυνταγματικὴ ἡ θεωρία αὐτή, διότι καταργεῖ τὴν ἰσότητα μεταξὺ τῶν Ἑλλήνων, ἀφοῦ ἔρχεσθε καὶ λέγετε, ὅτι μὲ ὡρισμένον μέτρον αἱ μειοψηφίαι θὰ ἀντιπροσωπευθοῦν, ἔρχεσθε κατόπιν καὶ λέγετε, ὅτι αὐταὶ αἱ ἕδραι θὰ ἐπανέλθουν εἰς τὸν πρῶτον συνδυασμόν. Κατὰ ποίαν συνταγματικὴν διάταξιν καὶ ποίαν θεωρίαν; Μήπως κατὰ τὴν θεωρίαν, ἡ ὁποία εἶναι γνωστή: «δικό μου, δικό σου, δικό μου», ἢ καλλίτερον «Ἐκεῖνο τὸ θέλω, ἐκεῖνο μοῦ ἀρέσει, ἐκεῖνο δὲν σοῦ τὸ δίδω»; Ἐὰν αὐτὴν τὴν αἰτιολογίαν δίδετε εἰς τὸ νομοσχέδιον, ἀπορρίψατε τὴν τροπολογίαν.

§93Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Πρῶτον, ἐπιθυμῶ νὰ παράσχω τὴν πληροφορίαν, ὅτι ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ δὲν ἀπεδέχθη τὴν τροπολογίαν, διὰ τὴν ὁποίαν ἔκαμε λόγον, τόσον ὁ ἀξιότιμος κ. Ζορμπᾶς, ὅσον καὶ ὁ κ. Ἀλλαμανῆς. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ἀπεδέχθη μία μόνον τροπολογίαν, τὴν ἀφορῶσαν τὴν αὔξησιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν βουλευτῶν καὶ τὴν ἀφορῶσαν τὸ μὴ θέτειν σταυρὸν εἰς τὸ ψηφοδέλτιον τῶν στρατιωτῶν. Ταῦτα, ὅσον ἀφορᾶ τὸ πληροφοριακὸν μέρος. Ὅσον ἀφορᾶ τὰς τροπολογίας, ὅλαι σχεδὸν αἱ τροπολογίαι, εἶναι σκέψεις, ἐξ ἄλλων συστημάτων, μὲ προσπάθειαν εἰσαγωγῆς των εἰς τὸ σύστημα τοῦ νομοσχεδίου, τοῦ ὁποίου ἡ ἀρχὴ ἐψηφίσθη. Δὲν λέγω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξετασθοῦν αἱ τροπολογίαι, ἀλλὰ πάντως αἱ τροπολογίαι δὲν ἐναρμονίζονται μὲ τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, ἡ ὁποία ἐψηφίσθη. Δύο λέξεις, δι’ ἑκάστην ἐξ αὐτῶν. Ὁ κ. Τζατζάνης, εἶπεν, ὅτι ὁσάκις μὲ τὸν ὑπολογισμὸν τοῦ 30%, τὸ κλάσμα ὑπερβαίνει τὸ 50%, πρέπει νὰ γίνεται ἀκεραία μονάς. Δὲν ὑπάρχει τοιοῦτον πρᾶγμα. Ὑπάρχει ἕνα μέτρον παραχωρήσεως πρὸς τὴν μειοψηφίαν. Αὐτὸ τὸ ποσοστὸν κρίνεται ὡς ἐναρμονιζόμενον πρὸς τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου. Δυνάμεθα νὰ λέγωμεν ὅ,τι μᾶς ἀρέσει, ὅ,τι δὲν μᾶς ἀρέσει, ὅτι εἶναι ὀλίγον, ὅτι εἶναι πολύ, ὄχι ὅμως αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Ἀλλά, τὸ περίεργον εἶναι ὅτι ἐκ τοῦ αὐτοῦ κόμματος προέρχεται ἡ ἐντελῶς ἀντίθετος τροπολογία, δηλαδή, ὁ συνδυασμός, ὁ ὁποῖος παίρνει τὸ 50%, λαμβάνει ὅλας τὰς ἕδρας. Δηλαδὴ ἀπὸ τὴν μίαν πλευρὰν προσπαθοῦμεν νὰ αὐξήσωμεν τὸ ποσοστὸν ἐκπροσωπήσεως τῆς μειοψηφίας, ἀπὸ τὴν ἄλλην πλευρὰν πᾶμε νὰ καταπνίξωμεν τὴν μειοψηφίαν. Κύριοι βουλευταί, θὰ ἠδύνατο νὰ συζητηθῇ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, ὁ λαμβάνων τὸ 50% νὰ λαμβάνῃ ὅλας τὰς ἕδρας, ἀλλὰ τότε πρόκειται περὶ τοῦ καθαρῶς πλειοψηφικοῦ, πρόκειται περὶ ἄλλου συστήματος, τὸ ὁποῖον δὲν προεκρίθη δι’ ἄλλους γενικωτέρους λόγους, ἐθνικούς. Ἔρχομαι εἰς τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ρωμανοῦ. Ἡ τροπολογία αὐτή, ἐκ πρώτης ὄψεως, φαίνεται ὀρθή, ἀλλὰ καὶ αὕτη δὲν ἐναρμονίζεται μὲ τὸ σύστημα, διότι ἐὰν εἰς ἑκάστην περιφέρειαν ὑπάρχουν δύο τοιαῦτα κόμματα, ποῦ εἶναι ἡ εὔνοια τοῦ συστήματος, τοῦ δευτέρου κόμματος, εἰς τὴν ὁποίαν ἀποβλέπομεν, διὰ νὰ ἔχωμεν ἀφ’ ἑνὸς μὲν Κυβέρνησιν ἑδραίαν καὶ σταθεράν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἰσχυρὰν ἀντιπολίτευσιν, δυναμένην κάποτε νὰ διαδεχθῇ τὴν Κυβέρνησιν; Ἑπομένως καὶ ἡ τροπολογία ἡ ἀφορῶσα τὸ 15% δὲν εἶναι βάσιμος. Ἔρχομαι τέλος εἰς τὴν τροπολογίαν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Σακαλῆ. Ὁ κ. Σακαλῆς, εἶπεν τὰ ἑξῆς: Διατὶ εἷς ἐπιλαχὼν συνδυασμὸς καὶ ὄχι περισσότεροι, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπο μόνον δυνάμεθα ν’ ἀποφύγωμεν τὴν πόλωσιν. Ἔχει ἀσφαλῶς ἄδικον. Δὲν δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ, ὅτι τὸ νομοσχέδιον πρέπει νὰ ἔχῃ κεχωρισμένα ὅλα τὰ κόμματα δι’ ἐξασφάλισιν τῆς ἐκπροσωπήσεώς των. Ἄλλη εἶναι ἀρχή του, νὰ μὴ ὠθήσῃ δηλαδὴ εἰς ἀπόγνωσιν τὰ ὀλιγώτερον ἰσχυρὰ κόμματα καὶ τὰ ὠθήσῃ εἰς συνεργασίαν μὲ τὴν Ε.Δ.Α., προέβλεψε τὴν ἐκπροσώπησιν τῆς ἰσχυροτέρας μειοψηφίας. Ὅθεν διὰ τοὺς λόγους αὐτούς, νομίζω, ὅτι ὅλαι αἱ τροπολογίαι, δὲν ἐναρμονίζονται πρὸς τὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου καὶ πρέπει ν’ ἀπορριφθοῦν.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Καψάλης, ἔχει τὸν λόγον.

§95Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀναφερόμενος εἰς τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ρωμανοῦ, θὰ ἐπεθύμουν νὰ δώσω μίαν ἀπάντησιν εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κ. Καλλίας. Ἐγὼ ἐκπλήσσομαι διὰ τὴν ἄποψίν του διότι γνωρίζω, ὅτι εἰς τὰ νομικὰ θέματα εἶναι πάντοτε πολὺ προσεκτικός. Εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν, ἀναφέρεται, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπιθυμεῖ νὰ βοηθήσῃ τὴν δημιουργίαν δύο κομμάτων. Ἀπὸ τὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου, δὲν προκύπτει ἡ ἐγγύησις ἢ ἡ βεβαιότης, ὅτι πράγματι θὰ ὁδηγηθῶμεν εἰς καθεστὼς δύο κομμάτων. Θὰ ἔχωμεν κόμματα, τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν νὰ πλειοψηφίσουν εἰς μίαν περιφέρειαν, ἀνεξαρτήτως ἐὰν ἔχουν 15% εἰς τὴν λοιπὴν χώραν. Θὰ ἤθελον δὲ νὰ ἐρωτήσω καὶ τοῦτο τὸν κ. Καλλίαν. Εἶναι βέβαιος, ὅτι τὸ κόμμα, τὸ ὁποῖον εἰς μίαν περιφέρειαν, θὰ εἶναι πράγματι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ ἔρχεται δεύτερον καὶ εἰς ὅλας τὰς περιφερείας; Συνεπῶς νομίζω, ὅτι εἶναι τελείως ἀντίθετον μὲ τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου νὰ στερήσετε ἕνα κόμμα, τὸ ὁποῖον εἰς μίαν περιφέρειαν ἔρχεται τρίτον κατὰ σειρὰν νὰ ἐκπροσωπηθῇ. Ὅταν ἕνα κόμμα εἰς μίαν περιφέρειαν ἔρχεται τρίτον, τὸ δὲ δεύτερον δὲν συγκεντρώνει τὰ 15% εἰς ὁλόκληρον τὴν Χώραν, διατί θὰ στερήσετε εἰς τὸ κόμμα αὐτό, τὸ ὁποῖον ἔρχεται τρίτον, ἀλλὰ συγκεντρώνει 15% εἰς τὴν περιφέρειαν καὶ 15% εἰς ὁλόκληρον τὴν Χώραν, νὰ ἐκπροσωπηθῇ; Δὲν ἀντιλαμβάνεσθε, ὅτι ἀποτελεῖ μίαν κατάφωρον, θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω αὐθαιρεσίαν, δηλαδὴ μόνον μὲ τὴν ἔννοιαν τῆς αὐθαιρέτου παρεμβολῆς εἰς αὐτὴν ταύτην τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, ἠμπορεῖτε νὰ κάμετε αὐτὴν τὴν ἐξαίρεσιν. Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ νὰ δεχθῆτε τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ρωμανοῦ. Νὰ εἶσθε βέβαιος, κ. Ὑπουργέ, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ μεταβάλῃ ἡ ἐν λόγῳ τροπολογία τὰς προθέσεις τοῦ νομοσχεδίου.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Πρωτοπαπαδάκης, ἔχει τὸν λόγον.

§97Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Νομίζω, ὅτι δὲν ἐτοποθετήθη ὀρθῶς τὸ θέμα ὑπὸ τοῦ κ. Καψάλη. Ἀπώτερος σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου, εἶναι ὅπως τὸ πρῶτον κόμμα κυβερνήσῃ καὶ τὸ δεύτερον ν’ ἀποτελέσῃ ἰσχυρὰν ἀντιπολίτευσιν. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ προκύψῃ θέμα τρίτου κόμματος, διότι τότε δὲν ἔχομεν περιωρισμένην τὴν ἐκπροσώπησιν τῆς μειοψηφίας.

§98Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Δὲν εἶπον αὐτό.

§99Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἡ κεντρικὴ ἰδέα τοῦ νομοσχεδίου εἶναι, ὅτι τὸ πρῶτον κόμμα πλειοψηφεῖ καὶ λαμβάνει τὸν μεγάλον ἀριθμὸν τῶν ἑδρῶν, τὸ δεύτερον κόμμα ἐκπροσωπεῖται κατὰ τρόπον περιωρισμένον. Πότε ὅμως; Ὄχι ἐὰν εἶναι ἕνας τοπικὸς σύνδεσμος. Δὲν εἶναι δυνατόν, ὅταν τὸ τρίτον κόμμα λάβῃ τὸ 15% εἰς τὴν περιφέρειαν καὶ τὸ 15% εἰς ὁλόκληρον τὴν Ἐπικράτειαν νὰ μετέχῃ. Διότι τότε δὲν κατευθυνόμεθα πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νομοσχεδίου. Κατ’ ἐμέ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Κανελλόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§101Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἄποψις, τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξεν ὁ κ. Καψάλης, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ στηριχθῇ ἐπὶ βάσεως, οὔτε λογικῆς ἐκλογικῆς, οὔτε πολιτικῆς ἠθικῆς καὶ τοῦτο διὰ τὸν ἁπλούστατον καὶ ἀκόλουθον λόγον. Ποία εἶναι ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου; Ὅπως εἶπεν ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης, εἶναι νὰ δώσῃ εἰς τὸ πρῶτον κόμμα τὴν δυνατότητα νὰ κυβερνήσῃ. Πρόσθετος ἀρχὴ εἶναι νὰ δώσῃ εἰς τὸ δεύτερον κόμμα τὴν δυνατότητα νὰ ἀντιμετωπίσῃ μὲ δύναμιν τὴν πλειοψηφίαν, τὴν Κυβέρνησιν. Ἀλλὰ Πανελλήνιος πολιτικὴ ἀνάγκη καὶ σκοπιμότης, ἐπιβάλλουν τὸ κόμμα, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει 15% εἰς ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα, ἔστω καὶ ἐὰν ἔλθῃ δεύτερον εἰς μίαν περιφέρειαν, νὰ μὴ ἐπιτύχῃ ἕδρας βουλευτικάς. Λόγοι τοπικοί, ἠθικῆς καὶ πολιτικῆς ἀνάγκης, ἐπιβάλλουν τὸ τρίτον κόμμα, ἔστω καὶ ἐὰν ἔχῃ 15% εἰς ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα, νὰ μὴ πάρῃ τὰς ἕδρας τῆς μειοψηφίας. Ἐάν, λοιπόν, δὲν πρέπει νὰ πάρῃ....

§102Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Διατὶ δὲν πρέπει νὰ τὶς πάρῃ;

§103Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀνάπτυξιν κάμνω, δὲν κάμνω διαλογικὴν συζήτησιν. Ἐὰν δὲν πρέπει νὰ πάρῃ τὰς ἕδρας τῆς μειοψηφίας τὸ κόμμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἔλθῃ δεύτερον εἰς τὴν περιφέρειαν, διότι δὲν ἔχει 15% εἰς ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα, δὲν πρέπει νὰ πάρῃ τὰς ἕδρας τῆς μειοψηφίας ὁ ἐλθὼν τρίτος, ἔστω καὶ ἐὰν ἔγῃ 15% Πανελληνίως. Δὲν εἶναι δυνατόν, διὰ λόγους στοιχειώδους πολιτικῆς ἠθικῆς, νὰ διεκδικήσῃ ἕδρας, τὰς ὁποίας ἔπρεπε νὰ εἶχε πάρει καὶ ἔχει πάρει ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ψήφων τὸ δεύτερον κόμμα εἰς τὴν περιφέρειαν. Δὲν εἶναι νοητόν, οὔτε διὰ τὴν συνείδησιν τῶν ἐκλογέων, ὅτι σεῖς, φέρ’ εἰπεῖν, ὁ ὁποῖος ἐπήρατε τὴν ἀμέσως μετὰ τὸ πλειοψηφοῦν κόμμα θέσιν, θὰ παραμερισθῆτε τοπικῶς διὰ νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Βουλὴν κάποιος ἄλλος, ὁ ὁποῖος δὲν ἐπῆρεν εἰς τὴν περιφέρειαν τὴν ἐκλογικήν, εἰς τὸν Νομόν, τόσας ψήφους, ὅσας ἐπήρατε σεῖς. Τὸ κριτήριον μὲν τὸ πρῶτον, εἶναι Πανελλήνιον, τὸ κριτήριον τὸ ἄλλο, εἶναι τοπικόν. Βάσει τοῦ Πανελληνίου κριτηρίου, δὲν ἠμπορεῖ τὸ κόμμα ποὺ ἐπῆρε 15% νὰ πάρῃ τὰς ἕδρας, ἐὰν δὲν ἔχῃ ἔλθει καὶ τοπικῶς δεύτερον. Διότι ἐὰν δὲν ἔλθῃ δεύτερον καὶ ἔχει ἔλθει τρίτον, ἕνα κριτήριον τοπικὸν τὸ ἀποκλείει καὶ τὸ ἀπαγορεύει. Ὑπάρχει, λοιπόν, κατ’ ἀνάγκην, ὁ συνδυασμὸς τῶν δύο κριτηρίων. Ἐὰν τὰ συνδυάσετε θὰ ἴδητε, ὅτι τὸ συμπέρασμα, εἰς τὸ ὁποῖον καταλήγω, εἶναι ἀναγκαῖον. Θὰ συνδυάσετε τὸ πανελλήνιον κριτήριον τοῦ 15% μὲ τὸ τοπικὸν κριτήριον τῆς σειρᾶς ἐπιτυχίας. Δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ πανελλήνιον κριτήριον νὰ ἀνατρέψῃ τὴν τοπικὴν σειράν, διότι αὐτὸ θὰ ἀπετέλει πολιτικὴν ἀνηθικότητα, πολιτικὴν ἀνηθικότητα ὄχι εἰς τὴν σκέψιν ἡμῶν, ποὺ τὸ συζητοῦμεν, θὰ ἀπετέλει πολιτικὴν ἀνηθικότητα διὰ τοὺς ψηφοφόρους.

§104Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Ἀταξίαν, νὰ εἴπητε, ἀνηθικότητα ποτέ.

§105Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πολιτικὴν ἀνηθικότητα, κ. Βασιλᾶτε, ὑπὸ τὴν ἑξῆς ἔννοιαν τῆς λέξεως. Ἔχετε συνηθίσει εἰς τὰς λέξεις αὐτὰς εἰς τὸ δικαστήριον. Ὅταν λέγωμεν πολιτικὴν ἠθικὴν γραμμὴν εἰς ἕνα νόμον, ἐννοοῦμεν ἐὰν ὁ νόμος αὐτὸς παραμερίζῃ ἢ ὄχι οὐσιωδέστερα ἐθνικὰ συμφέροντα. Καὶ οὐσιωδέστερα ἐθνικὰ συμφέροντα εἶναι εἰς μίαν περιφέρειαν, τὰ συμφέροντα ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐψήφισαν ὑπὲρ τοῦ δευτέρου κόμματος καὶ οὐχὶ ὑπὲρ τοῦ τρίτου. Δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ παραμερισθῇ τὸ δεύτερον κόμμα, παρὰ μόνον χάριν τοῦ πρώτου, ποτὲ χάριν τοῦ τρίτου, χάριν τοῦ πρώτου, τὸ ὁποῖον βάσει τοῦ πανελληνίου κριτηρίου ἦλθε πρῶτον. Ἑπομένως, ἐκεῖ τὸ πανελλήνιον κριτήριον καὶ τὸ τοπικὸν συμπίπτει, διότι καὶ τὸ πανελλήνιον ἦλθε πρῶτον καὶ τοπικῶς ἦλθε πρῶτον. Εἰς τὴν περίπτωσιν τὴν ἰδικήν σας, πανελληνίως θὰ ἔλθῃ δεύτερον, ἀλλὰ τοπικῶς θὰ ἔλθῃ τρίτον.

§106Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μὲ συγχωρεῖτε.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. 22 ρήτορες ὡμίλησαν εἰς ἕνα ἄρθρον.

§108Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ σχηματίσωμεν μίαν γνώμην.

§109Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, συζητεῖται τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἐπὶ μακρὰς ὥρας. Εἶναι ἡ πρώτη φορὰ ποὺ ἐζήτησα τὸν λόγον, διὰ τρία λεπτά. Νομίζω, ὅτι καὶ μόνον δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, θὰ ἔπρεπε νὰ μὴ ἦσθε, κύριε Πρόεδρε, ἀπαιτητικός. Πρέπει νὰ εἴπω, ὅτι, νομίζω, πὼς τὸ θέμα αὐτὸ πρέπει νὰ τὸ ἐξετάσῃ ἡ Κυβέρνησις μὲ τὴν ψυχραιμίαν καὶ τὴν προσοχήν, ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται καὶ ἀπὸ αὐτῆς τῆς πλευρᾶς διαφωνῶ μὲ τὸν φίλον κ. Πρόεδρον, διότι ἐθεώρησε σκόπιμον νὰ δραματοποιήσῃ τὰ γεγονότα καὶ νὰ ὁμιλήσῃ καὶ περὶ ἐκλογικῆς ἠθικῆς. Διότι ὅσον ἀνήθικον τοῦ φαίνεται ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν αἱ ἕδραι νὰ δοθοῦν εἰς τὴν μειοψηφίαν, ἡ ὁποία πληροῖ τὰς προϋποθέσεις τοῦ νόμου, τὸ 15% τοπικῶς καὶ 15% εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἄλλο τόσον ἀνήθικον εἶναι νὰ περιέλθουν εἰς τὸ πρῶτον πλειοψηφοῦν κόμμα. Καὶ ποῦ γνωρίζετε, κ. Πρόεδρε, ὅτι τὸ πρῶτον πλειοψηφοῦν κόμμα θὰ ἔχῃ αὐτὴν τὴν πανελλήνιον ἀκτινοβολίαν καὶ δὲν εἶναι ἕνας τοπικὸς συνδυασμός, ὁ ὁποῖος ἁπλῶς ἐπλειοψήφησε; Ποῦ εἶναι ἡ ἠθική σας ἐκεῖ; Δι’ αὐτὸ θὰ παρακαλέσω νὰ ἀφήσωμεν τὰ μεγάλα λόγια καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ θελήσῃ......

§110Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ παρακαλῶ νὰ μὴ δίδετε σεῖς δραματικὸν τόνον εἰς τὴν ὁμιλίαν σας.

§111Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Σεῖς δίδετε, διότι ὡμιλήσατε περὶ ἀνηθικότητος, περὶ πολιτικῆς ἠθικῆς κλπ. Ἐγὼ εἴδατε, ὅτι ὡμίλησα μὲ μεγάλην ἠρεμίαν ἀλλὰ σεῖς ἀναμιγνύετε τὴν ἠθικήν.

§112Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄλλα μᾶς εἴπατε καὶ ἄλλα ἐννοεῖτε.

§113Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Κύριοι συνάδελφοι, πᾶσαι αἱ τροπολογίαι, αἱ ὁποῖαι ἀνεπτύχθησαν, ἀντιτίθενται εἰς τὴν κεντρικὴν γραμμὴν τοῦ νομοσχεδίου. Ἐλέχθη, ὅτι ἀπομακρύνομαι ἀπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς δικαιοσύνης. Ἐδήλωσα ἀπεριφράστως, ὅτι περισσότερον σέβομαι τὴν ἀνάγκην τῆς δημιουργίας ἰσχυρᾶς κυβερνήσεως καὶ ἀξιολόγου ἀντιπολιτεύσεως καὶ ὀλιγώτερον τὴν ἔννοιαν τῆς δικαιοσύνης. Ἐξ ὅλων τῶν τροπολογιῶν, δὲν ἤκουσα καμμίαν ὑποστηριζομένην κατὰ τρόπον, ὥστε νὰ μὴ ἀντιπολιτεύεται τὴν ἀρχήν, εἰς τὴν ὁποίαν ἔχω τοποθετηθῆ. Εἶναι ἀληθές, ὅτι εἰς τὸν κ. Χατζηδημητρίου, ἐπειδὴ ἐθεώρησα τὴν τροπολογίαν του κάπως ἐπουσιώδη, ὑπεσχέθην νὰ τὴν θέσω ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς. Λυποῦμαι πολύ, κ. Χατζηδημητρίου, διότι ἐφ’ ὅσον ἡ ἀντιπολίτευσις ἔλαβε σαφῆ θέσιν, πρέπει καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ ὁμοίως σαφῆ θέσιν. Καὶ ἐπειδὴ, ὡς ἀντελήφθητε, ὑπάρχει κίνδυνος νὰ κατηγορηθῶ ὅτι ἀπομακρύνωμαι ἐκ τῆς ἀρχῆς, εἰς τὴν ὁποίαν ἔχω τοποθετηθῆ, παρακαλῶ νὰ μὴ ἐπιμείνετε ἐπὶ τῆς τροπολογίας σας. Παρακαλῶ, ἐπίσης, εἰς τὴν παράγραφον 7 τοῦ ἄρθρου 15, νὰ ἐπέλθῃ ἡ ἑξῆς τροποποίησις, τὴν ὁποίαν καταθέτω εἰς τὸν κ. Πρόεδρον.

§114Δ. ΧΑΤΖΗΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Κατόπιν τῆς δηλώσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀποσύρω τὴν τροπολογίαν μου.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν, οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ρωμανοῦ, ἡ ὁποία λέγει τὰ ἑξῆς: «Τὸ ἐδάφιον αʹ τῆς παραγράφου 3 τοῦ ἄρθρου 15, τροποποιεῖται ὡς ἀκολούθως: «Ἐπιτυχὼν ἔν τινι ἐκλογικῇ περιφερείᾳ νοεῖται συνδυασμὸς Κόμματος ἐλθὼν εἰς ἀριθμὸν ἐγκύρων ψηφοδελτίων δεύτερος καὶ τρίτος μετὰ τὸν ἐπιτυχόντα, ἐφ’ ὅσον συνεκέντρωσε καὶ αὐτὸς καὶ τὸ Κόμμα εἰς ὃ ἀνήκει ἐν ὅλῃ τῇ Ἐπικρατείᾳ τὰ δέκα πέντε τοὐλάχιστον ἑκατοστὰ τοῦ συνόλου τῶν ἐγκύρων ψηφοδελτίων». Ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεπῶς, ἡ τροπολογία ἀπερρίφθη. Ὑπάρχει καὶ ἑτέρα τροπολογία, τοῦ κ. Σακαλῆ, ἡ ὁποία ἔχει ὡς ἀκολούθως: «Παράγρ. 3. Ἐπιτυχόντες ἔν τινι ἐκλογικῇ περιφερείᾳ νοοῦνται μόνον οἱ ἀμέσως μετὰ τὸν ἐπιτυχόντα, ἐλθόντες εἰς ἀριθμὸν ἐγκύρων ψήφων συνδυασμοὶ κομμάτων, ἐφ’ ὅσον συνεκέντρωσαν καὶ αὐτοὶ ἐν τῇ ἐκλογικῇ περιφερείᾳ καὶ τὸ κόμμα, εἰς ὃ ἀνήκουν, ἐν ὅλῃ τῇ Ἐπικρατείᾳ τὰ δέκα πέντε τοὐλάχιστον τοῦ συνόλου τῶν ἐγκύρων ψηφοδελτίων. Παράγρ. 5. Ἀντὶ τῶν λέξεων «καὶ τοῦ ἐπιτυχόντος συνδυασμοῦ» τίθενται αἱ λέξεις «καὶ τῶν ἐπιτυχόντων συνδυασμῶν». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἐν λόγῳ τροπολογίαν, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. Ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἠγέρθησαν οἱ ὀλιγώτεροι. Συνεπῶς, ἡ ἐν λόγῳ τροπολογία ἀπερρίφθη. Ὑπάρχει ἑτέρα τροπολογία τοῦ κ. Μαρῆ, ἡ ὁποία ἔχει ὡς ἑξῆς. Εἰς τὸ ἄρθρον 15 νὰ προστεθῇ καὶ 9η παράγραφος, ἔχουσα οὕτω: «Συνδυασμὸς μέχρι 5 ἑδρῶν συγκεντρώνων τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν ἐν τῇ ἐκλογικῇ περιφερείᾳ του, καταλαμβάνει ἁπάσας τὰς ἕδρας». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. Ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἠγέρθησαν οἱ ὀλιγώτεροι. Συνεπῶς, ἡ ἐν λόγῳ τροπολογία ἀπερρίφθη. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Χατζηδημητρίου ἀποσύρεται. Ὑπάρχει καὶ ἡ τροπολογία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἐπὶ τῆς παραγράφου 7, ἡ ὁποία ἔχει ὡς ἑξῆς: «Ἐπιτυχόντος μεμονωμένου ὑποψηφίου ἢ συνδυασμοῦ περιλαμβάνοντος τακτικοὺς ὑποψηφίους ὀλιγωτέρους τῶν ἀνηκουσῶν αὐτῷ ἑδρῶν. Αἱ λοιπαὶ ἕδραι παραχωροῦνται μέχρις ἐξαντλήσεως τοῦ ἀριθμοῦ αὐτῶν εἰς τοὺς μεμονωμένους ὑποψηφίους ἢ συνδυασμοὺς τοὺς λαβόντας κατὰ σειρὰν τὰς πλείονας μετὰ τὸν ἐπιτυχόντα ἐγκύρους ψήφους ἔστω καὶ ἐὰν δὲν ὑπάγωνται οὗτοι εἰς τὴν κατηγορίαν τῆς παραγράφου 3».

§119Γ. ΡΩΜΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρέπει νὰ τὴν μελετήσωμεν τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. ὑπουργοῦ.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς τὴν ἀνέγνωσα, κύριε συνάδελφε. Καὶ οἱ κ.κ. βουλευταὶ ὑποβάλλουν τροπολογίας καὶ μάλιστα ἀπὸ χειρογράφου καὶ γίνονται δεκταὶ καὶ δὲν ἐθυμώσατε.

§121Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἡ τροπολογία αὐτή, ἀποτελεῖ συνέχειαν εὐχῆς, ἡ ὁποία ἐξεφράσθη εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία αὐτή, τροποποιεῖ τὴν παράγραφον 7 τοῦ ἄρθρου 15. Θὰ ψηφίσωμεν λοιπὸν τὸ ἄρθρον, δεδομένου ὅτι ἐνσωματοῦται εἰς αὐτό.

§123Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἡ λέξις «τακτικοὺς» ὑποψηφίους, νὰ ἀπαλειφθῇ.

§124Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἤθελα νὰ ἐρωτήσω τὴν Κυβέρνησιν, ἂν θὰ ἦτο διατεθειμένη εἰς τὰς περιφερείας τῶν τριῶν μεγάλων πόλεων, ὅπου καθιεροῦται τὸ σύστημα τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς μεταξὺ τῶν δύο πρώτων κομμάτων, νὰ ἐδέχετο ὅπως λειτουργήσῃ ἡ ἀναλογικὴ δι’ ὅλα τὰ κόμματα, τὰ ὁποῖα πληροῦν τοὺς ὅρους τοῦ νομοσχεδίου.

§125Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ ἀποδεχθῇ τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Φ.Δ.Ε., διότι εἰσάγεται πλέον 100% καὶ ἡ ἁπλῆ ἀναλογικὴ καὶ ἀπομακρύνεται ἐκ τῆς θεμελιώδους γραμμῆς τοῦ συστήματος.

§126Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀναμφισβητήτως ἡ πρότασις, ἡ ὁποία γίνεται, δὲν συνδυάζεται μὲ τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ πρόβλημα, ὅμως, εἶναι ἂν θέλῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ νὰ κάμῃ τὸ νομοθέτημά της κάπως δικαιότερον. Ἡμεῖς δὲν πιστεύομεν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ ὁ σκοπὸς τὸν ὁποῖον λέγει ὅτι ἐπιδιώκει, τῶν δύο κομμάτων. Πιθανώτατα θὰ ἔχωμεν τρία. Καὶ ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἄδηλον θὰ εἶναι τὸ ἐκλογικὸν ἀποτέλεσμα. Καὶ ἂν ἀκόμη ὑποθέσωμεν ὅτι θὰ ὑπῆρχε τρόπος νὰ λειτουργήσῃ τὸ σύστημα κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε ὅλαι αἱ ὑπόλοιποι πολιτικαὶ δυνάμεις τῆς χώρας, ἐκτὸς ἀπὸ τὰ δύο κόμματα ποὺ θὰ ἔλθουν πρῶτα, νὰ μὴ ἐκπροσωπηθοῦν εἰς τὴν Βουλήν, νομίζομεν ὅτι καὶ τοῦτο θὰ ἀπετέλει ἀστόχημα πολιτικόν. Δὲν βλάπτει εἰς τίποτε νὰ ἀντιπροσωπεύωνται εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Βουλὴν ὅλαι αἱ ἰσχυραὶ μειοψηφίαι, ὅλαι αἱ ροπαί, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν μέσα εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα καί, νομίζω, ὅτι τὸ πρᾶγμα ἀξίζει κάπως μεγαλυτέρας προσοχῆς καὶ κάπως περισσοτέρας συζητήσεως ἀπὸ αὐτήν, ἡ ὁποία φαίνεται ὅτι γίνεται ἀπὸ κυβερνητικῆς πλευρᾶς.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε, κ. Ἀρχηγὲ τῆς Φ.Δ.Ε., νὰ θέσω ὑπὸ ψηφοφορίαν τὴν πρότασίν σας, ἢ ἁπλῶς ἀρκεῖσθε εἰς τὴν δήλωσιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ;

§128Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐφ’ ὅσον ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐδήλωσεν ὅτι δὲν δέχεται, δὲν ἔχω λόγον νὰ θέλω νὰ τὴν θέσετε εἰς ψηφοφορίαν.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλή, ἐὰν δέχεται τὸ ἄρθρον 15 ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εἰς τὴν παράγραφον 7.

§130ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, δεκτόν.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 15 ἐγένετο δεκτόν, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. (Ἀκολούθως γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 16 ἕως καὶ 19). Ἄρθρον 20ον. Ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς, ἔχει τὸν λόγον.

§132Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 20, ὡς εἶναι διατυπωμένη, λαμβάνει ἀπὸ τὸ σύστημα τῆς ἀναλογικῆς τὸ πλεονέκτημα τῆς καταργήσεως τῶν ἀναπληρωματικῶν ἐκλογῶν καὶ ὁρίζει ὅτι διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ συστήματος τούτου τοῦ νομοσχεδίου, θὰ ἠμποροῦν νὰ ὁρίζωνται οἱ ἀναπληρωταὶ τῶν ἐκλεγομένων βουλευτῶν, ὥστε νὰ ἀποφεύγωνται αἱ ἀναπληρωματικαὶ ἐκλογαί. Ἡμεῖς νομίζομεν, ὅτι αἱ ἀναπληρωματικαὶ ἐκλογαὶ ὠφελοῦν τὸν τόπον καὶ ὠφελοῦν κυρίως τὴν Κυβέρνησιν, διότι τὴν κάμνουν προσεκτικήν. Τὴν ἀναγκάζουν νὰ ἐναρμονίζῃ τὰς πράξεις της πάντοτε πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ Ἔθνους καὶ τοῦ λαοῦ, ὥστε νὰ μὴ εὑρεθῇ ποτὲ κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς θητείας της ἐν δυσαρμονίᾳ πρὸς τὸ δημόσιον αἴσθημα. Θεωροῦμεν ἀναγκαῖον διὰ τὴν εὔρυθμον λειτουργίαν καὶ τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ μας πολιτεύματος, τὴν ὕπαρξιν αὐτῶν τῶν ἀναπληρωματικῶν ἐκλογῶν, ὥστε περιοδικῶς νὰ γίνεται ἡ σφυγμομέτρησις τῆς κοινῆς γνώμης. Ὁ ἰσχυρισμὸς τῶν δαπανῶν δὲν εἶναι τόσον ἰσχυρὸς νὰ μᾶς κλονίζῃ ἀπὸ τὴν ἄποψιν αὐτήν, διότι τὴν θεωροῦμεν ἀναγκαίαν. Θέλομεν τὴν κάθε Κυβέρνησιν νὰ εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ὠτακουστῇ ἀνὰ πᾶσαν ἡμέραν καὶ ἀνὰ πᾶσαν νύκτα πρὸς τὰ αἰσθήματα, πρὸς τὸ φρόνημα, πρὸς τὰς ἀνάγκας τοῦ λαοῦ καὶ νὰ τὰς ἱκανοποιῇ, διὰ νὰ μὴ εὑρεθῇ εἰς δυσαρμονίαν πρὸς τὸν λαόν. Αἱ ἀναπληρωματικαὶ ἐκλογαί, δίδουν εὐκαιρίαν σφυγμομετρήσεως τοῦ φρονήματος τοῦ λαοῦ καὶ εἶναι ἀπαραίτητοι, εἶναι ἀναγκαῖαι, εἶναι χρήσιμοι. Δι’ αὐτό, λοιπόν, ἀντιτασσόμεθα εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς διατάξεως αὐτῆς. Νομίζομεν, ὅτι ἐκ τῆς ἐκλογῆς πρέπει νὰ προκύψουν οἱ τακτικοὶ βουλευταί, νὰ ἔλθουν εἰς τὴν Βουλήν, νὰ συγκροτήσουν τὸ Σῶμα, νὰ συγκροτήσουν τὴν Κυβέρνησιν. Πέραν αὐτοῦ, ὁ λαὸς θὰ εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ κανονίζῃ ἑκάστοτε περὶ τῆς ἀναπληρώσεως ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δι’ οἱονδήποτε λόγον ἀπομακρύνονται τοῦ Κοινοβουλίου. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐμμείνωμεν εἰς τὴν ἄποψιν τῆς μὴ ὑπάρξεως ἀναπληρωματικῆς ἐκλογῆς, ἀλλὰ τῆς ἐκλογῆς τῶν ἀναπληρωματικῶν βουλευτῶν, δι’ οὓς λόγους ἀνέφερον.

§133Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος μὲ τὰς ἀπόψεις, τὰς ὁποίας ἐξέθεσεν ὁ κ. Ζορμπᾶς. Ἐφ’ ὅσον ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου εἶναι τὸ πλειοψηφικόν, δὲν εἶναι ἐπιτρεπτὸν νὰ ὑπάρχουν ἀναπληρωταὶ βουλευταί. Θὰ πρέπει οἱ ἀποχωροῦντες δι’ οἱονδήποτε λόγον νὰ ἀντικαθίστανται δι’ ἄλλων ἐκλογῶν. Συμφωνῶ ἐπίσης, ὅτι τὸ θέμα τῆς δαπάνης μιᾶς ἐκλογῆς, δὲν θὰ πρέπει νὰ ἐπηρεάσῃ τὴν σκέψιν μας, οὕτως ὥστε νὰ ὁρίζωνται ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας οἱ ἀναπληρωταὶ βουλευταί, ἐνῷ θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπαφίεται τοῦτο τὸ δικαίωμα εἰς τὸν λαόν, ὁ ὁποῖος θὰ κάμνῃ χρῆσιν ὁσάκις παρουσιάζεται περίπτωσις.

§134Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἐκπλήσσομαι, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐγκαταλείπει ἕνα ἀπὸ τὰ πλέον βασικὰ στοιχεῖα τοῦ πλειοψηφικοῦ.

§135Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐπιδιώκεται ἡ συνύπαρξις καὶ τῆς μειοψηφίας.

§136Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Πάντως, κ. Ὑπουργέ, δὲν ἔχει σχέσιν τὸ νομοσχέδιόν σας μὲ τὴν ἀναλογικήν. Ἡ ἀναλογικὴ δὲν ἔχει ἀνάγκην ἐπαναληπτικῶν ἐκλογῶν, ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ μία μικρὰ ἀλλαγή, ἀλλὰ δὲν θὰ ἐπηρεάσῃ τὴν πλειοψηφίαν. Μὲ τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα ἀναγκάζομεν τὸν λαὸν νὰ χωρισθῇ εἰς δύο στρατόπεδα. Νομίζω δέ, ὅτι θὰ δημιουργήσουν ἐν καιρῷ ζήτημα εἰς βάρος τῆς Κυβερνήσεως διὰ τῆς μειώσεως εἰς διαφόρους περιπτώσεις τῶν βουλευτῶν τῆς πλειοψηφίας. Θὰ δημιουργηθῇ δὲ τὸ θέμα αὐτό, ἐπειδὴ δὲν δίδεται τὸ δικαίωμα ἀναπληρωματικῆς ἐκλογῆς. Ἡ δὲ ἀντιπολίτευσις θὰ ἰσχυρίζεται, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχασε τὴν πλειοψηφίαν καὶ ὅτι κακῶς παραμένει εἰς τὴν ἀρχήν, ἐνῷ ἐὰν ἐφαρμοσθῇ ἡ ἐπαναληπτικὴ ἐκλογή, τὸ ἐπιχείρημα τῆς ἀντιπολιτεύσεως δὲν θὰ εὐσταθῇ. Μὲ τὴν κατάργησιν τῆς ἐπαναληπτικῆς ἐκλογῆς, θέτομεν τορπίλλην εἰς τὴν καλὴν λειτουργίαν τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος.

§137Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἄποψις τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξεν ὁ προλαλήσας, δὲν μὲ εὑρίσκει σύμφωνον. Νομίζω, ὅτι εἰς δημοκρατικὰ κράτη πρέπει νὰ προβλέπωνται ἐκλογαὶ βουλευτῶν οὐχὶ ὁποτεδήποτε, ἀλλ’ εἰς ὡρισμένα διαστήματα χρονικά. Τὸ πλειοψηφικὸν κατ’ ἀνάγκην καθιεροῖ ἀναπληρωματικὴν ἐκλογὴν εἰς περίπτωσιν θανάτου ἢ παραιτήσεως βουλευτῶν, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἄλλως, διὰ νὰ ἀναπληρωθῇ ὁ ἐκλιπὼν βουλευτής. Ἐφ’ ὅσον τὸ νέον σύστημα, ἔστω καὶ ἐὰν δὲν εἶναι πλήρης ἀναλογική, δίδει τὴν εὐχέρειαν ἀναπληρώσεως τοῦ ἐκλιπόντος βουλευτοῦ ἄνευ ἀναπληρωματικῆς ἐκλογῆς, εἶναι φανερὸν ὅτι ἡ ἀναπληρωματικὴ ἐκλογὴ εἶναι περιττή. Οὐδέποτε ὑπῆρξεν ἀνάγκη ἠθικὴ ἢ πολιτικὴ ἀναπληρωματικῆς ἐκλογῆς, ὑπῆρξεν ἀνάγκη, ἐκ τῶν πραγμάτων μόνον. Ἐδῶ ὅμως ἐκ τῶν πραγμάτων δὲν προκύπτει, διότι καὶ τὸ ψηφοδέλτιον τοῦ δευτέρου κόμματος καὶ τοῦ πρώτου ἀκόμη θὰ ἔχῃ ἐπιλαχόντας βουλευτάς. Εἰς μίαν περιφέρειαν ὅπου ὑπάρχουν 10 ἕδραι, βάσει τοῦ παρόντος ἐκλογικοῦ συστήματος, θὰ ἐκλεγοῦν 7 ἢ 8 —ἐνῷ ἐὰν εἴχωμεν ἀκραιφνὲς πλειοψηφικὸν θὰ ἐξελέγοντο καὶ οἱ 10— ἑπομένως εἰς τὴν περίπτωσιν κενώσεως μιᾶς ἕδρας, θὰ ἔλθῃ ὁ 8 ἢ ὁ 9. Νομίζω, κ. συνάδελφοι, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιμείνητε εἰς τὴν ἄποψίν σας, διότι ἡ Δημοκρατία ἡ ὠργανωμένη πρέπει νὰ ἀποφεύγῃ τὰς ἐκλογὰς ὁποτεδήποτε καὶ δὲν εἶναι καὶ πρακτικῶς ἀναγκαῖαι αἱ ἀναπληρωματικαὶ ἐκλογαί, διότι τὸ σχέδιον τὸ ὑπὸ συζήτησιν προβλέπει μίαν ἀναπλήρωσιν τοῦ ἐκλιπόντος βουλευτοῦ.

§138Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Αἱ ἀπόψεις, τὰς ὁποίας ἀνέπτυξεν ὁ κ. Κανελλόπουλος καὶ τὰς ὁποίας μετὰ προσοχῆς παρηκολούθησα, δὲν μὲ ἔπεισαν ὥστε νὰ ἀποστῶ ἀπὸ τὴν διατυπωθεῖσαν ἄποψιν περὶ μὴ καταργήσεως τῶν ἀναπληρωματικῶν ἐκλογῶν. Καὶ ἐξηγοῦμαι: Εἶναι δυνατὸν τεχνικῶς καὶ εἰς τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα νὰ ὑπάρχουν ἀναπληρωματικαὶ ἐκλογαί. Συνεπῶς δὲν κωλύει τὸ σύστημα νὰ ὑπάρχουν ἀναπληρωματικαὶ ἐκλογαί, ἀλλὰ κωλύει ἡ ἄποψις.....

§139Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχετε δίκαιον, ἀλλὰ ἠξεύρετε διατὶ δὲν τὸ ἐκάμομεν τότε; Διὰ νὰ ἀποφύγωμεν τὴν διαμάχην μεταξὺ τῶν ὑποψηφίων. Χάριν τοῦ ἀποκλεισμοῦ τοῦ κακοῦ αὐτοῦ ἀπεδέχθημεν τὴν ἀναπληρωματικὴν ἐκλογήν.

§140Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἀκριβῶς διὰ τὴν εὔρυθμον λειτουργίαν τοῦ Κοινοβουλίου καὶ τῆς Δημοκρατίας εἰς τὴν ὁποίαν ὅλοι πιστεύομεν, πρέπει νὰ μὴ ἀποστῶμεν τοῦ θεσμοῦ τῶν ἀναπληρωματικῶν ἐκλογῶν. Διότι εἰς τὴν Δημοκρατίαν κυρίαρχος εἶναι ὁ λαός.

§141Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι ἀνὰ πᾶσαν στιγμήν.

§142Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν καλεῖται νὰ ἐκλέξῃ ἐκείνους τοὺς ὁποίους προτιμᾷ καὶ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι νομίζει ὅτι θὰ ἐκφράζουν τὴν θέλησίν του. Διὰ τὴν εὔρυθμον λειτουργίαν λοιπόν, τῆς Δημοκρατίας καὶ διὰ τὴν προσήλωσίν μας εἰς τὸ φρόνημα τοῦ λαοῦ, ἡμεῖς ἐπιμένομεν εἰς τὴν μὴ ὕπαρξιν ἀναπληρωματικῶν βουλευτῶν, ἀλλὰ εἰς τὴν ἐκ τοῦ λαοῦ ἀναπλήρωσιν εἰς ἑκάστην περίπτωσιν.

§143Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος διέπραξε δύο θεωρητικὰ σφάλματα. Τὸ πρῶτον εἶναι ὅτι ἡ ἀνάγκη τῆς ἀναπληρωματικῆς ἐκλογῆς, θὰ προκύπτῃ ἐκ τῆς τεχνικῆς τοῦ πλειοψηφικοῦ συστήματος, διότι κάλλιστα θὰ ἠμπορούσαμεν νὰ εἴπωμεν ὅτι εἰς Βουλὴν ἡ ὁποία προέρχεται ἀπὸ πλειοψηφικὸν δὲν γίνονται ἀναπληρωματικαὶ ἐκλογαί. Εἶναι ἄλλη ἡ ἀνάγκη ἡ ὁποία ἐπιβάλλει τὴν ἀναπληρωματικὴν ἐκλογὴν εἰς τὸ πλειοψηφικόν. Εἶναι τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ πλειοψηφία διαμορφοῦται καὶ ἡ ἀνάγκη καθίσταται ὀργανική. Τὸ δεύτερον σφάλμα εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν, ὅτι ἡ ὠργανωμένη Δημοκρατία, κ. συνάδελφοι, ἀποβλέπει εἰς Βουλὴν τακτῆς προθεσμίας. Εἰς τὸ Κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, δίδομεν δυνατότητα ὡρισμένης προθεσμίας εἰς μὲν τὴν πλειοψηφίαν, νὰ Κυβερνήσῃ καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον γίνονται κάθε 4 χρόνια αἱ ἐκλογαί. Εἰς τὸ Κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα ὅμως ἀλλὰ μόνον ἐὰν ἔχωμεν τακτὴν προθεσμίαν, διότι ἐντὸς τῆς περιόδου τῶν 4 ἐτῶν εἶναι δυνατὸν νὰ δημιουργηθοῦν τοιαῦτα ζητήματα ὥστε ἡ κατοχύρωσις τοῦ κόμματος, τὸ ὁποῖον ἐπέτυχε μίαν πλειοψηφίαν πρὸ 3–4 ἐτῶν, νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ὁδηγήσῃ εἰς ἐπανάστασιν. Διὰ τοῦτο ἔχομεν τὴν διέξοδον τῆς ἀναπληρωματικῆς ἐκλογῆς.

§144Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ δύο σφάλματα, τὰ ὁποῖα ἀνεκάλυψεν ὁ ἀξιότιμος καὶ ἀγαπητὸς συνάδελφος Ρόδου, δυστυχῶς αὐτὰ δι’ ἐμὲ δὲν εἶναι σφάλματα. Λέγω δυστυχῶς, διότι εὔχομαι ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρὸν νὰ πλανῶμαι καὶ μοῦ ἀρέσει νὰ μὲ διορθώνουν. Ἀλλὰ δὲν εἶχον αὐτὴν τὴν χαρὰν νὰ ὑποστῶ διόρθωσιν ἐκ μέρους του. Διατί; Θὰ σᾶς δώσω ἀμέσως τὴν ἀπάντησιν. Εἴπατε ὅτι εἰς τὸ πλειοψηφικόν, ἡ ἀνάγκη τῆς ἀναπληρωματικῆς ἐκλογῆς δὲν προκύπτει ὀργανικῶς καὶ αὐτομάτως. Θὰ ἠμπορούσαμεν κάλλιστα νὰ ἀποφασίσωμεν νὰ μὴ γίνεται. Ἔχετε ἄδικον. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀποφασίσωμεν νὰ μὴ γίνεται, διότι εἶναι ἐνδεχόμενον ὁ βουλευτὴς νὰ εἶναι ἀπὸ μίαν μικρὰν περιοχήν, ἀπὸ μίαν μικρὰν ἐκλογικὴν περιφέρειαν εἰς τὴν ὁποίαν αὐτὸς καὶ μόνον ἢ αὐτὸς καὶ εἷς ἕτερος ἐκπροσωποῦν ὁλόκληρον τὴν ἐκλογικὴν περιφέρειαν. Εἰς τὴν Ἀγγλίαν μάλιστα ὅπου ἔχουν τὴν μονοεδρικὴν περιφέρειαν, ἐκεῖ ἴσχυσεν ἀνέκαθεν καὶ ὀρθῶς καὶ ἐκεῖθεν παρελάβομεν καὶ ὀρθῶς παρελάβομεν τὴν ἀρχὴν τῆς ἀναπληρωματικῆς ἐκλογῆς. Διότι δὲν πρέπει ἀποθνήσκοντος ἢ παραιτουμένου ἑνὸς ἐκπροσώπου μιᾶς ἐκλογικῆς περιφερείας νὰ μείνῃ ἡ περιφέρεια αὕτη ἄνευ ἀντιπροσώπου. Ἑπομένως, δὲν διέπραξα ἐγὼ σφάλμα. Διεπράξατε σεῖς. Εἶναι ἀνάγκη ἀπόλυτος καὶ ὀργανικὴ τοῦ πλειοψηφικοῦ νὰ καταλήξῃ ἢ εἰς τὴν ἀναπληρωματικὴν ἐκλογὴν ἢ εἰς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Ζορμπᾶς. Δηλαδή, εἰς τὴν ὕπαρξιν εἰς τὸ ψηφοδέλτιον ἀριθμοῦ ὑποψηφίων μεγαλυτέρου τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἑδρῶν. Εἶπον ὅμως διακόψας τὸν κ. Ζορμπᾶν, διατὶ συνήθως τὸ ἀποφεύγομεν, διότι θέλομεν νὰ ἀποφύγωμεν τὸ κακὸ τῶν σταυρῶν. Ἀπαντῶ καὶ εἰς τὸ δεύτερον θέμα, τὸ ὁποῖον ἐθίξατε. Εἴπατε ὅτι ἡ ὠργανωμένη Δημοκρατία, εἶναι διάφορος εἰς τὰς Η.Π.Α. καὶ διάφορος εἰς τὰς κοινοβουλευτικὰς χώρας. Ἔχετε ἀναμφισβητήτως δίκαιον. Ἐκεῖ εἶναι πράγματι αἱ προθεσμίαι, προθεσμίαι ἀπόλυτοι. Ἐδῶ εἰς τὰς κοινοβουλευτικὰς δημοκρατίας δὲν εἶναι ἀπόλυτοι. Ὑπάρχουν ὅμως καὶ ἐδῶ καὶ πρέπει νὰ ὑπάρχουν. Διότι πᾶσα ὠργανωμένη δημοκρατία βασίζεται ἐπὶ τοῦ πλάσματος τῶν ἀναγκῶν ὅτι καὶ αὔριον ὁ λαὸς θέλει ἐκεῖνον τὸν ὁποῖον θέλει σήμερον. Διότι ἐὰν ἐπηγαίναμεν εἰς τὴν ἀπόλυτον καὶ ἄφθαστον ἀπὸ ἀπόψεως ἱστορικῆς δυνατότητος Δημοκρατίαν, ἔπρεπε ἀνὰ πᾶσαν ὥραν νὰ γίνωνται ἐκλογαὶ διὰ νὰ διαπιστοῦται ἐὰν ὁ κ. Ζίγδης ἢ ὁ κ. Κανελλόπουλος χαίρουν τῆς ψήφου τῆς ἐκτιμήσεως καὶ τῆς ἀγάπης τῶν ἐκλογέων. Αὐτὸ ὅμως εἶναι ἀδύνατον, διότι δὲν θὰ ὑπῆρχε Κράτος. Τί προσπαθεῖ ὅμως ἡ Δημοκρατία; Νὰ συνδυάσῃ τὴν Δημοκρατίαν ὡς ἰδέαν μὲ τὴν Δημοκρατίαν ὡς Κράτος. Πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἑπομένως καὶ ὠργανωμένον Κράτος, ἄρα πρέπει νὰ ὑπάρχουν περίοδοι ἰσχύος τῆς λαϊκῆς ἐτυμηγορίας καὶ ψήφου. Αἱ περίοδοι αὐταὶ ὑπὸ τοῦ Συντάγματος καθορίζονται. Δὲν ὑπάρχει ὁ κίνδυνος, τὸν ὁποῖον λέγετε, διότι ἁπλούστατα ὁ κίνδυνος περὶ τοῦ ὁποίου ὡμιλήσατε αἴρεται διὰ τῆς διακριτικῆς ἐξουσίας, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ Ἀνώτατος Ἄρχων, εἰς ἐκτάκτους περιστάσεις διαπιστῶν πλήρη καὶ οὐσιώδη διαφωνίαν μεταξὺ τοῦ Σώματος, τὸ ὁποῖον ἐξελέγη καὶ τοῦ λαοῦ, νὰ διαλύσῃ δηλαδή, νὰ διορίσῃ Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία θὰ ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνην τῆς διαλύσεως, διότι ὁ ἴδιος ὁ Ἀνώτατος Ἄρχων, δὲν ἀναλαμβάνει μόνος του τὴν εὐθύνην. Ἡ ἀναπληρωματικὴ ἐκλογή, δὲν ἀποτελεῖ τὸ μέσον καὶ μέτρον κρίσεως καὶ ὑποβοηθήσεως ἑπομένως τῆς κρίσεως μόνον τοῦ Ἀνωτάτου Ἄρχοντος. Διατί; Διότι, ὀφείλεται εἰς τυχαῖον γεγονός. Καὶ δὲν ἐπιτρέπεται τὸ τυχαῖον γεγονὸς νὰ τὸ ἀναγορεύωμεν εἰς ἀπόλυτον κριτήριον τῆς λαϊκῆς καταστάσεως καὶ τῆς λαϊκῆς ψυχολογίας. Τυχαῖον γεγονὸς εἶναι ὁ θάνατος ἑνὸς βουλευτοῦ ἢ ἡ παραίτησις αὐτοῦ. Ὁ θάνατος εἶναι περισσότερον τυχαῖον γεγονός. Ἡ παραίτησις ἠμπορεῖ νὰ εἶναι καὶ σκόπιμος. Ἀλλὰ συνήθως εἶναι σπανία ἡ παραίτησις καὶ ὁ θάνατος εἶναι συνηθέστερον φαινόμενον. Εἰς τὴν περίπτωσιν τοῦ θανάτου, ἔχομεν τὸ τυχαῖον γεγονὸς ὅτι ὁ ἀποθανὼν ἐτύγχανε νὰ εἶναι βουλευτὴς τῆς τάδε περιφερείας, νὰ δώσῃ εἰδικῶς εἰς τὴν περιφέρειαν αὐτὴν τὸ δικαίωμα νὰ ἐκδηλώσῃ τὴν νέαν πολιτικὴν θέσιν ἀπέναντι τῶν πανελληνίων προβλημάτων. Ὄχι, σφάλμα. Ἀνάγκη ἦτο καὶ τὸ ἐκάμαμεν εἰς τὸ πλειοψηφικόν. Δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ γίνεται, εἶναι ἀντιδημοκρατικόν, διότι δίδει εἰδικῶς, λόγῳ τοῦ τυχαίου γεγονότος ἑνὸς θανάτου, τὸ δικαίωμα εἰς μίαν ἐπαρχίαν, εἰς μίαν νῆσον, εἰς ἕνα Νομὸν νὰ ἐκφράσῃ γνώμην ἐπὶ ὅλων τῶν προβλημάτων τοῦ Ἔθνους, διότι ὅπως καταλαβαίνετε ἡ ἐκλογὴ ἐκείνη ἀποτελεῖ, ἐκείνην τὴν στιγμήν, ὅπως καὶ ἀνὰ πᾶσαν στιγμήν, ὄχι μόνον τῆς συμπαθείας πρὸς τὸ πρόσωπον ἀλλὰ καὶ τῆς στάσεως τοῦ λαοῦ πρὸς τὸ κόμμα. Ἑπομένως αὐτὸ δὲν εἶναι ἀπολύτως Δημοκρατικὸν καὶ ἠμπορεῖ νὰ παρασύρῃ καὶ ἔχει πολλοὺς παρασύρει εἰς λάθη. Ἀντεδείκνυται, διότι εἶναι δυνατὸν νὰ παρασύρῃ τὸν Ἀνώτατον Ἄρχοντα εἰς ἐσφαλμένην κρίσιν περὶ τῆς διαθέσεως τοῦ πανελληνίου.

§145Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Δὲν ὑπονοεῖ ὁ κ. συνάδελφος, ὅτι ἐὰν εἰς μίαν ἐκλογὴν καταψηφισθῇ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ ἐκλογή, ἀλλὰ ἐὰν εἰς 3, 4 ἢ 5 ἀναπληρωματικὰς ἐκλογὰς ἀποτύχουν οἱ ὑποψήφιοι τῆς Κυβερνήσεως εἶναι μία ἔνδειξις ὅτι μετεστράφη ἡ κοινὴ γνώμη. Διότι πῶς ἄλλως ὁ Ἀνώτατος Ἄρχων θὰ σχηματίσῃ γνώμην ὅτι ὑπάρχει δυσαρμονία;

§146Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ κριτήρια εἰς τὴν διάλυσιν πρέπει νὰ εἶναι πάντοτε κριτήρια οὐχὶ νομικά, ἀλλὰ οὐσιαστικά. Ἡ ἐκλογὴ εἶναι μία ἐκλογὴ δεδομένη καὶ δὲν πρέπει νὰ συνδέεται αὐτὸ τὸ προνόμιον τοῦ Βασιλέως ὅπως διαλύσῃ τὴν Βουλήν, μὲ μίαν ἐκλογήν, ἡ ὁποία ἐγένετο. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, κύριοι συνάδελφοι, πιστεύω καὶ συζητῶ διὰ λόγους θεωρητικούς, διότι ἡ πρότασις δὲν θὰ γίνῃ δεκτή, ἀλλὰ εἶναι θέμα, τὸ ὁποῖον ἀξίζει νὰ τὸ συζητήσωμεν. Νομίζω ὅτι αἱ ἀναπληρωματικαὶ ἐκλογαὶ εἶναι κατ’ ἀρχὴν καταδικαστέαι. Ἀνατρέπουν τὴν ἰσορροπίαν, δὲν τὴν διαλύουν. Ἀποτελοῦν ἀφορμὴν ἀναστατώσεων, δὲν θεμελιώνουν καὶ δὲν παγιώνουν καταστάσεις, ἐνῷ ἡ Δημοκρατία τὴν ἀναστάτωσιν τὴν συγκρατεῖ. Τὴν Βουλὴν πότε; Κάθε τετραετίαν. Τότε πρέπει νὰ γίνωνται αἱ ἐκλογαὶ καὶ ὄχι κάθε μῆνα καὶ κάθε ἑξάμηνον. Ἐὰν συντρέχῃ λόγος παρουσίας ἑνὸς συναδέλφου, αὐτὸ εἶναι δημοκρατικόν, ἄλλως πρέπει νὰ τὸ ἀποφύγωμεν. Καὶ ἐφ’ ὅσον τὸ σύστημα ἐπιτρέπει νὰ τὸ ἀποφύγωμεν πρέπει νὰ τὸ ἀποφύγωμεν. Ἐὰν τὸ σύστημα ἐπέβαλε νὰ γίνωνται ἀναπληρωματικαὶ ἐκλογαί, κατ’ ἀνάγκην, ὅπως ἐπιβάλλῃ τὸ πλειοψηφικόν, θὰ τὸ ἐδεχόμεθα.

§147Ε. ΓΟΝΗΣ. Ἔχει μίαν ἀτέλειαν τὸ ἄρθρον 20. Νομίζω ὅτι ἐφ’ ὅσον ἐγένετο δεκτόν, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν ἑκάστοτε ἐξ αἰτίας τῶν ἀναπληρωματικῶν ἐκλογῶν νὰ δημιουργοῦμεν ἀναταραχάς, ἐθεσπίσθη ἡ διάταξις αὐτή. Ἐγὼ δέχομαι τὴν ἀρχὴν τῆς ἀναπληρώσεως ὡς ὀρθήν. Τὸ θέμα τοῦτο εἰς τὰς διαφόρους χώρας διαφόρως ἐρρυθμίσθη. Εἰς τὴν Ἀγγλίαν ἐγένοντο ἀναπληρωματικαί. Εἰς τὸ Βέλγιον, τὴν Γαλλίαν, τὴν Ἰταλίαν, τὴν Ἑλβετίαν, ψηφίζονται εἰδικῶς οἱ ἀναπληρωματικοί. Δηλαδὴ ἡ πρώτη στήλη ἀναφέρει τοὺς τακτικοὺς καὶ ἡ δευτέρα τοὺς ἀναπληρωματικοὺς καὶ ὡς τοιούτους ὁ λαὸς τοὺς ψηφίζει. Τὸ ἄρθρον 20 λέγει τὰ ἑξῆς «Ἀναπληρωματικοί... ἀνακηρύσσονται.... (ἀναγινώσκει)». Ἐρωτῶ, ὅταν ἐκλεγοῦν ἅπαντες οἱ ὑποψήφιοι, ποῖος θὰ εἶναι ἀναπληρωτής;

§148Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Τὸ ἄρθρον 22 τὸ λέγει «Μὴ ὑπαρχόντων... ἀναπληρωματικῶν...... (ἀναγινώσκει) .....».

§149Ε. ΓΟΝΗΣ. Δὲν πρέπει νὰ μεταβαίνωμεν εἰς ἀναπληρωματικὰς ἐκλογὰς. Εἶναι ἀντιφατικὸν ὅταν δὲν ὁρίζωμεν ἀναπληρωματικούς.

§150Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ἔχετε ἀποδείξεις ὅτι πλῆρες ἐκλογικὸν σύστημα 10% δὲν ὑπάρχει. Πῶς ἔχετε τὴν ἀξίωσιν τώρα νὰ ὑπάρξῃ;

§151Ε. ΓΟΝΗΣ. Τέλειον σύστημα δὲν ὑπάρχει. Τοῦτο ὅμως δὲν σημαίνει ὅτι τὰς ἀτελείας δὲν πρέπει νὰ τὰς διορθώνωμεν.

§152Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κατ’ ἀρχὴν πρέπει νὰ ἀποφεύγωνται αἱ ἀναπληρωματικαὶ ἐκλογαί, ἀλλὰ ὅπου τοῦτο καθίσταται ἀναπόφευκτον, πρέπει νὰ γίνωνται.

§153Ε. ΓΟΝΗΣ. Διατὶ νὰ μὴ ὁρίσωμεν ἕνα ἀναπληρωματικόν; Ἐὰν ὁ ἀρχηγὸς τοῦ συνδυασμοῦ καθορίσῃ τοὺς τακτικοὺς καὶ θέλει ἕνας νέος ποὺ φιλοδοξεῖ νὰ πάρῃ τὴν θέσιν τοῦ ἀναπληρωματικοῦ, διατὶ νὰ τὸν ἀποκλείσωμεν;

§154Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐγὼ συμφωνῶ μὲ τὸν κ. Γονῆν, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἀναπληρωματικός, διότι ὑπάρχουν πολλοὶ νέοι, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ εἰσέλθουν εἰς τὴν πολιτικὴν καὶ δὲν ἠμποροῦν νὰ τοὺς περιλάβουν εἰς τοὺς συνδυασμούς. Ἡ πρότασις πρέπει νὰ γίνῃ δεκτή.

§155Ε. ΝΟΥΛΕΛΗΣ. Ὅσα εἶπεν ὁ Πρόεδρος κ. Κανελλόπουλος εἶναι σωστὰ κατὰ τὸ ἥμισυ. Ὅπως ἔθεσε τὸ ζήτημα ὁ κ. Κανελλόπουλος ἰσχύει τὸ ἀμάχητον τεκμήριον ὅτι ἡ ἐντολὴ ποὺ ἐδόθη εἰς τὸν βουλευτήν, συνεχίζεται ἐπὶ 4ετίαν. Αὐτὸ δὲν εἶναι σωστό.

§156Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιτρέπεται ἡ διάλυσις.

§157Ε. ΝΟΥΛΕΛΗΣ. Ἐνῷ εἰς τὰ Σωματεῖα ὑπάρχει μία μέση ὁδός, ἡ ὁποία λέγει ὅτι κατὰ τὸ πρῶτον ἔτος δὲν γίνονται ἀναπληρωματικαὶ ἐκλογαί, διότι δὲν ἤλλαξεν ἡ γνώμη τοῦ Λαοῦ, ὅπως καὶ τὸ τελευταῖον ἔτος δὲν γίνονται ἀναπληρωματικαὶ ἐκλογαὶ διότι ἔρχονται αἱ ἄλλαι ἐκλογαί. Εἰς τὰ ἄλλα δύο μεσαῖα ἔτη γίνονται ἀναπληρωματικαὶ διότι τότε ὑπάρχει ἡ ὑπόνοια, μήπως ὁ λαὸς, λόγῳ γεγονότων, ἤλλαξε γνώμην. Αὐτὸ εἶναι τὸ καλύτερον σύστημα.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 20;

§159ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, δεκτόν.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 20 ἐγένετο δεκτόν. (Ἀκολούθως γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 21 καὶ 22). Ἄρθρον 23ον.

§161Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ διατύπωσις τοῦ ἄρθρου, κ. Πρόεδρε, δὲν εἶναι καλή. Λέγει ἐδῶ: «Ὁ κατὰ τὰ ἀνωτέρω, παραιτηθεὶς ἀξιωματικός, δὲν δύναται νὰ ἀνακληθῇ ὡς ἔφεδρος, μόνον ἐὰν ἐξελέγη βουλευτής». Αὐτὸ τὸ «μόνον» πρέπει νὰ φύγῃ. Δὲν ἐπιτρέπεται νὰ συντάσσωμεν νόμους, χωρὶς τὴν ὀρθὴν διατύπωσίν των.

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν ὑπάρχῃ διόρθωσις φραστική, θὰ γίνῃ εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν, κ. Πρόεδρε. Ἄλλωστε, ὡς συλλογικὸν Σῶμα, δὲν ἠμπορεῖ νὰ προσέχωμεν ὅλας τὰς λεπτομερείας.

§163Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Εἶναι παγία ἡ διατύπωσις. Ἔχει διατυπωθῆ καὶ εἰς τοὺς ἄλλους νόμους.

§164Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ ἀναγράφεται καὶ εἰς τοὺς ἄλλους νόμους, δὲν σημαίνει ὅτι πρέπει νὰ τὸ ἀφήσωμεν ἀδιόρθωτον.

§165Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ἐπειδὴ μετεχειρίσθητε κάπως αὐστηρὰν φράσιν, ὄχι πρὸς δικαιολογίαν, ἀλλ’ ὡς ἐλαφρυντικόν, ἐπεκαλέσθην ὅτι ἡ διάταξις εἶναι εἰλημμένη ἀπὸ σωρείαν προηγουμένων νομοθετημάτων. Ἔχω καὶ ἐγὼ κάποιαν εὐαισθησίαν εἰς τὴν καλὴν διατύπωσιν.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἴπομεν ὅτι θὰ ἔλθῃ διωρθωμένον εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν ἐὰν χρήζῃ διορθώσεως.

§167Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ διατύπωσις πρέπει νὰ ἀλλάξῃ ὡς ἑξῆς: Ὁ κατὰ τὰ ἀνωτέρω παραιτηθεὶς ἀξιωματικός, δύναται ν’ ἀνακληθῇ ὡς ἔφεδρος εἰς τὴν ἐνέργειαν πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῶν ἐργασιῶν τῆς νέας συνόδου τῆς Βουλῆς, μόνον ἐὰν δὲν ἐκλεγῇ βουλευτής». Αὐτὴ εἶναι ἡ ἑλληνικὴ ἔκφρασις. Ἡ ἰδία διατύπωσις νὰ γίνῃ καὶ εἰς τὴν παράγραφον 6.

§168Ν. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Τὸ ἴδιον λάθος ἔγινε καὶ προχθὲς εἰς ἄλλο Νομοσχέδιον.

§169Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Εἷς δήμαρχος, διὰ νὰ πολιτευθῇ πρέπει νὰ παραιτηθῇ. Ἀλλ’ αἱ ἐκλογαὶ πρὸς ἀναπλήρωσιν τοῦ δημάρχου πότε θὰ γίνουν;

§170Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ νόμος περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων τὸ καθορίζει.

§171Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Θὰ γίνουν τὴν ἑπομένην τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν; Αὐτὸ θέλω ν’ ἀποκρούσω. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι αἱ ἐκλογαὶ πρὸς ἀνάδειξιν δημάρχου παραιτηθέντος διὰ νὰ πολιτευθῇ, πρέπει νὰ γίνωνται ἕνα μῆνα μετὰ τὴν διενέργειαν τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν.

§172Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ὁ κ. Κανελλόπουλος προτείνει ὅπως εἰς τὴν παράγραφον 5 καὶ 6 νὰ διαγραφῇ ἡ λέξις «μόνον». Νομίζω, ὅτι ἀλλάσσει τὴν ἔννοιαν τῆς διατάξεως, διότι ὅπως ἔχει διατυπωθῆ, καλῶς ἔχει. Ὁ νόμος λέγει: «Ὁ ἀξιωματικός, ὁ ὁποῖος παραιτεῖται καὶ ἐκλέγεται εἰς τὴν Βουλήν, πρέπει νὰ προσέλθῃ εἰς τὴν Βουλήν, νὰ ὁρκισθῇ, καὶ μετά, ἐὰν αἱ ἀνάγκαι τῆς πατρίδος τὸ ἐπιβάλλουν, ν’ ἀνακληθῇ ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν εἰς τὴν ἐφεδρείαν. Ἀλλ’ ἐκεῖνος ὅπου ἐξελέγη βουλευτής, τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου εἶναι νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Βουλήν, νὰ δώσῃ τὸν ὅρκον τοῦ ἀντιπροσώπου καὶ ἐν συνεχείᾳ, ἐὰν ἡ πατρὶς τὸν χρειάζεται, νὰ τὸν ἀνακαλέσῃ. Συνεπῶς ἡ διόρθωσις τοῦ κ. Κανελλοπούλου ἀνατρέπει τὴν ἀρχήν.

§173ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ προχωρήσωμεν κ. Πρόεδρε.

§174ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ δὲν βιάζομαι.

§175Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς ὅλας τὰς περιπτώσεις πραγματικῆς δημιουργίας νομοθετημάτων, γίνεται καὶ γραμματικὴ ἀκόμη προσπάθεια καὶ εἰς τὰς συμβάσεις ὅταν εἴμεθα εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ ἐπίσης καὶ εἰς τὰς Βουλὰς ὅλας τοῦ κόσμου· μόνον εἰς τὴν Ἑλλάδα ὑπάρχει αὐτὴ ἡ τάσις πρὸς βιασύνην καὶ ἔπειτα ἔχομεν ἱστορίας εἰς τὰ ἐκλογοδικεῖα καὶ τραβᾶμε τὰ μαλλιά μας καὶ προσπαθοῦμεν ἐκ τῶν ὑστέρων νὰ δώσωμεν λύσεις. Ἐδῶ εἴμεθα διὰ νὰ μελετήσωμεν τὰς λεπτομερείας καὶ τὴν διατύπωσιν. Καὶ ὅταν ἡ διατύπωσις δὲν εἶναι σαφής, θὰ ἀσχοληθῶμεν καὶ μὲ τὴν γραμματικὴν κ. Πρόεδρε τῆς Βουλῆς. Αὐτὸ εἶναι τὸ καθεστώς μας ἐδῶ.

§176Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ὁ ἀξιωματικός, ὁ ὁποῖος παραιτεῖται, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκλεγῇ, εἶναι δυνατὸν καὶ νὰ μὴν ἐκλεγῇ. Ὅταν δὲν ἐκλεγῇ, ἀνακαλεῖται ἐκ τῆς ἐφεδρείας ἀνὰ πᾶσαν στιγμήν. Μόνον ἐὰν ἐκλεγῇ βουλευτὴς δὲν δύναται νὰ ἀνακληθῇ ἐκ τῆς ἐφεδρείας.

§177Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πρέπει νὰ τὸ διατυπώσωμεν ἄλλως. Ἀπὸ τὴν συζήτησιν, ἡ ὁποία προεκλήθη, εἶναι φανερόν, ὅτι ἡ διάταξις χρειάζεται καλυτέραν διατύπωσιν. Καὶ ἡ δατύπωσις πρέπει νὰ εἶναι ἡ ἀκόλουθος: ὁ κατὰ τ’ ἀνωτέρω παραιτηθεὶς ἀξιωματικός, ἀποκλείεται ν’ ἀνακληθῇ ὡς ἔφεδρος, εἰς τὴν ἐνέργειαν πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς συνόδου τῆς Βουλῆς ἐὰν ἐκλεγῇ βουλευτὴς ἢ δὲν δύναται ν’ ἀνακληθῇ. Ἄλλως δημιουργεῖται σύγχυσις. Διατὶ πρέπει νὰ ὑπάρχουν νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα νὰ προκαλοῦν συζήτησιν. Διότι ἐὰν προκληθῇ ἐδῶ συζήτησις, θὰ προκαλέσουν καὶ εἰς τὸ ἐκλογοδικεῖον ἢ ὁπουδήποτε ἀλλοῦ. Ζητῶ συγγνώμην, διότι ἐθεωρήσατε ὅτι κάμνω σύστασιν.

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶπον, ἀλλὰ δὲν μὲ ἐπροσέξατε, νὰ γίνῃ ἀκουστὴ ἡ παρατήρησίς σας καὶ ὅταν ἔλθῃ εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον νὰ ἔχῃ διατυπωθῆ ἀναλόγως, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ἕνα συλλογικὸν Σῶμα νὰ ψηφίσῃ ἕνα νομοσχέδιον καὶ νὰ προσέχῃ εἰς ὅλας του τὰς λεπτομερείας.

§179Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς αὐτὰς τὰς περιπτώσεις πρέπει. Ἄλλην ἀπορίαν ἠμπορεῖ νὰ ἔχω ἐγὼ σήμερον, ἄλλην ἄλλος συνάδελφος αὔριον. Θὰ ἐντείνωμεν τὴν σκέψίν μας διὰ νὰ ἔχωμεν τὴν καλυτέραν διατύπωσιν. Διότι αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀκόμη δὲν ἔχομεν ἐντοπισθῆ ποίους ἀφορᾷ ἡ διάταξις, τοὺς ἐκλεγέντας ἢ τοὺς μὴ ἐκλεγέντας; Ὅταν τοιαύτη εἶναι ἡ διατύπωσις μιᾶς διατάξεως, ὥστε ἡμεῖς νὰ μὴ δυνάμεθα νὰ ἐξαγάγωμεν τὸ συμπέρασμα διὰ τὸ ποίους ἀφορᾷ ἡ διάταξις, σκεφθῆτε πόση ἀνάγκη ὑπάρχει νὰ συζητήσωμεν διὰ νὰ εὕρωμεν τὴν καλλιτέραν διατύπωσιν. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν δὲν τὴν εὕρωμεν, τοὐλάχιστον νὰ πάρωμε τὴν ἀπόφασιν, τί θέλομε νὰ ἀποκλείσωμεν. Ὅτι πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς Συνόδου ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ ἀνακαλέσῃ ἕνα ἔφεδρον ἐκλεγέντα ἢ δὲν δικαιοῦται. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι αὐτό. Λοιπὸν νὰ μὴ ἠμπορῇ νὰ τὸν ἀνακαλέσῃ, ἐφ’ ὅσον ἐξελέγη.

§180Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Μόνον ἐὰν ἐκλεγῇ δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὸν ἀνακαλέσῃ. Εἰς πᾶσαν ἄλλην περίπτωσιν ἠμπορεῖ νὰ τὸν ἀνακαλέσῃ.

§181Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μά, εἰς πᾶσαν ἄλλην περίπτωσιν, ἀναμφισβητήτως πρέπει νὰ ἠμπορῇ. Τὸ πολύ–πολὺ ἠμπορεῖ νὰ δώσωμεν μίαν διορίαν 15 ἡμερῶν, διὰ νὰ ξεκουρασθῇ ὁ ὑποψήφιος, διὰ νὰ μὴ τὸν ἀνακαλέσωμεν ἀμέσως. Ἑπομένως, τί θέλομεν ἡμεῖς; Πρὸ τῆς ὁρκωμοσίας, δηλαδὴ πρὸ τῆς ἡμέρας κατὰ τὴν ὁποίαν καθίσταται πλέον βουλευτής, νὰ μὴ δύναται ἕνας ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου, ἔτσι ἀπὸ πεῖσμα, αὐτὸν τὸν ἐκλεγέντα νὰ τὸν θέσῃ ὑπὸ τὰς διαταγάς του. Αὐτὸ θὰ παρακαλέσωμεν νὰ διατυπωθῇ εἰς τρόπον ὥστε νὰ εἶναι νοητόν.

§182Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Εἰς τὸ Σύνταγμα, ἂν δὲν ἀπατῶμαι τοῦ 1926, τὸ δημοκρατικόν, ὑπῆρχε διάταξις, ἡ ὁποία ἀπηγόρευε τὴν ἐπάνοδον εἰς τὸν Στρατόν, ἐὰν ἐπολιτεύετο. Τὸ ἰσχῦον Σύνταγμα λέγει εἰς τὸ ἄρθρον 71 ὅτι, ἐὰν παραιτηθοῦν δὲν δύνανται νὰ ἐπανέλθουν πρὸ τῆς παρελεύσεως ἔτους.

§183ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί θὰ ἀπαντήσετε, κύριε Ὑπουργέ;

§184Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Αὐτὴ ἡ διάταξις εἶναι παγία ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν, ἔχει κριθῆ ἀπὸ τὰ δικαστήρια καὶ τὰ ἐκλογοδικεῖα καὶ ἔχει διατυπωθῆ, ὅπως ἐπληροφορήθην, ἀπὸ τὸν κ. Λιανόπουλον. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι παρερμηνεῖαι δὲν ἠμποροῦν νὰ γεννηθοῦν, διότι εἰς τὴν πρακτικὴν ἤδη ἔχει ἐφαρμοσθῆ καὶ ἔχει νομολογηθῆ. Ἐὰν ἐπιμένετε, ἴσως νὰ θεωρηθῇ ὅτι ὁ νομοθέτης κάτι ἄλλο ἤθελε νὰ εἴπῃ πέραν τοῦ σήμερον ἐφαρμοζομένου.

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ πρακτικὰ πλέον τῆς ἀποψινῆς συζητήσεως ἀποσαφηνίζουν τὸ τί θέλει ἡ Βουλὴ καὶ τί παραδέχεται, ψηφίζουσα τὸ ἄρθρον αὐτό. Καὶ ἐὰν καταχωρηθῇ καὶ ἡ δήλωσίς μου ἐν προκειμένῳ, δὲν γεννᾶται καμμία ἀμφιβολία.

§186Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, καλὸν θὰ ἦτο ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μᾶς εἴπῃ ποίαν ἔννοιαν ἔχει.

§187Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Κατὰ τὸ ἄρθρον 71 τοῦ Συντάγματος, ὁ ἀξιωματικός, ὁ ὁποῖος ὑποβάλλει ὑποψηφιότητα, ἐξέρχεται τοῦ Στρατεύματος, μετατάσσεται εἰς τὴν κατάστασιν τῆς ἐφεδρείας. Εἰς τὸν ἀξιωματικόν, ὁ ὁποῖος ἐκ τοῦ εἰδικοῦ αὐτοῦ λόγου, ἐξῆλθε τοῦ Στρατεύματος καὶ τελεῖ ἐν ἐφεδρείᾳ, δύναται ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ τὸν ἀνακαλέσῃ ἐκ τῆς ἐφεδρείας εἰς τὴν ἐνέργειαν. Μόνον τὸν ἐκλεγέντα ὡς βουλευτὴν δὲν δύναται νὰ ἀνακαλέσῃ.

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 23;

§189ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, δεκτόν.

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν τὸ ἄρθρον 23. Ἄρθρον 24ον.

§191Ν. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Τὸ ἄρθρον 24 περιέχει τὴν εὐχέρειαν νὰ δημιουργηθοῦν ἐκλογικὰ τμήματα εἰς διαφόρους συνοικισμοὺς μιᾶς καὶ τῆς αὐτῆς Κοινότητος. Ὑπάρχουν ὅμως, δυστυχῶς, ἄλλαι περιπτώσεις, κατὰ τὰς ὁποίας Κοινότητες ἀνύπαρκτοι, ἀπὸ ἀπόψεως διοικητικῆς καταστάσεως, δὲν ἔχουν ἐκλογικὰ τμήματα. Θὰ ἔπρεπε νομίζω, κύριε Πρόεδρε, νὰ θεσπισθῇ ὑποχρεωτικὴ ἡ ἵδρυσις ἐκλογικοῦ τμήματος εἰς ἑκάστην Κοινότητα.

§192Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐφ’ ὅσον ψηφίζουν καὶ αἱ γυναῖκες.

§193Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὴν ἐκλογικὴν περιφέρειαν τῆς Νάξου. Κοινότητες, αἱ ὁποῖαι ἀπέχουν τοῦ ἐκλογικοῦ τμήματος μιᾶς ὥρας, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ πᾶνε αἱ γυναῖκες νὰ ψηφίσουν;

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω ὅτι τὸ ἄρθρον 25 δίδει μίαν λύσιν.

§195Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἶχε τὴν καλωσύνην ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ μοῦ δώσῃ τὸ ἄρθρον 41 τοῦ κωδικοποιημένου νόμου. Ἐκεῖ λέγει ὅτι: «Ἕκαστος Δῆμος καὶ ἑκάστη Κοινότης........... (ἀναγινώσκει)..........». Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον λέγω ἐγὼ κύριε Ὑπουργέ, εἶναι, ἑκάστη Κοινότης ὑποχρεωτικῶς νὰ ἀποτελῇ καὶ ἐκλογικὸν τμῆμα. Καὶ τοῦτο διὰ νὰ παρέχεται, κύριε ὑπουργέ, ἡ εὐχέρεια νὰ ἀσκηθῇ πραγματικῶς τὸ ἐκλογικὸν δικαίωμα. Ἔχομεν ἐπανειλημμένα παραδείγματα καὶ περιπτώσεις ἐκλογῶν, ποὺ ἔγιναν τὸν χειμῶνα, νὰ μὴ ἔχουν ψηφίσει ὅλοι, καὶ τότε εἴχαμεν ψηφοφόρους μόνον ἄνδρας. Σήμερον, ποὺ ἔχομεν καὶ γυναῖκες τί θὰ γίνῃ;

§196Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Νομίζω ὅτι αὐτὸ εἶναι εἰς τὴν διακριτικὴν ἐξουσίαν τῆς διοικήσεως.

§197Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ὑπάρχει ἄλλη διάταξις, ἡ ὁποία λέγει ὅτι οἱ ἐκλογεῖς εἰς ἓν τμῆμα δὲν δύνανται νὰ ὑπερβαίνουν τοὺς 800 καὶ τώρα, ποὺ θὰ ψηφίσουν καὶ αἱ γυναῖκες, αἱ Κοινότητες 1.000 κατοίκων θὰ ἔχουν ἄνω τῶν 800.

§198Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ἐξεδόθη ἐγκύκλιος πρὸς ὅλους τοὺς Νομάρχας τοῦ Κράτους, νὰ ἱδρυθῇ εἰς κάθε Κοινότητα ἰδιαίτερον ἐκλογικὸν τμῆμα, προκειμένου δὲ περὶ συνοικισμῶν ἡ ἐπικοινωνία μετὰ τῶν ὁποίων εἶναι δύσκολος, νὰ ἱδρυθῇ καὶ ἐκεῖ ἀκόμη ἐκλογικὸν τμῆμα.

§199Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ προβλεφθῇ, εἶναι ὁ καθορισμὸς τῶν ἐκλογικῶν τμημάτων εἰς αὐτοὺς τοὺς συνοικισμούς. Δὲν πρέπει νὰ γίνῃ τὰς τελευταίας ἡμέρας τῶν ἐκλογῶν. Πρέπει νὰ γίνῃ ἀρκετὰς ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν. Ἀπὸ τώρα. Νὰ εἴπωμεν ἐκλογικὸν τμῆμα εἰς τοὺς συνοικισμοὺς αὐτοὺς εἶναι ὁ συνοικισμὸς Α. Διότι συνέβη πολλάκις τοῦτο, ὅταν δὲν συμφέρῃ εἰς ἕνα βουλευτὴν ὁ τάδε συνοικισμός, ὡς ἐκλογικὸν Τμῆμα, νὰ λέγῃ εἰς τὸν Νομάρχην, νὰ ὁρίσῃ ὡς ἐκλογικὸν τμῆμα τὸν Β συνοικισμόν, ὁ ὁποῖος συμφέρει εἰς τὸν βουλευτὴν αὐτόν. Τοῦτο, ἐπαναλαμβάνω, ἔχει συμβῆ ἐπανειλημμένως. Ἀναφέρω, ὅτι ἠκυρώθησαν ἐκλογαὶ καὶ ἐπέτυχεν ὁ κ. Καλλίας....

§200Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν, εἶπε τὸ ἑξῆς: Ὅτι ὑπάρχουν Κοινότητες μὲ 10–20 σπίτια. Ὑπάρχουν Κοινότητες μὲ 10–20 σπίτια, κύριε Πρόεδρε, διότι διὰ λόγους γεωγραφικοὺς εἶναι τοιαύτη ἡ θέσις των, ὥστε νὰ ἔχουν 10–20 σπίτια καὶ πρέπει νὰ εἶναι Κοινότητες. Ἐὰν δὲν χρειάζεται λοιπὸν νὰ ἔχῃ ἐκλογικὸν τμῆμα ἡ Κοινότης αὐτή, δὲν χρειάζεται νὰ εἶναι οὔτε Κοινότης. Τοιαύτας Κοινότητας ἔχει ἐκ τῆς κειμένης Νομοθεσίας τὴν εὐχέρειαν ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ καταργήσῃ. Ἐφ’ ὅσον ὅμως κρίνεται ἡ ὕπαρξις αὐτῶν ἀπαραίτητος, πρέπει νὰ εἶναι ἐκλογικαὶ περιφέρειαι. Θὰ σᾶς ἀναφέρω, ὡς παράδειγμα τὴν περιφέρειαν τῶν Νήσων τῶν Κυκλάδων, ὅπου κάθε Νῆσος ἔχει 50 σπίτια. Καὶ εἰς αὐτὰς τὰς περιπτώσεις δὲν ἔχουν τὰ μέσα νὰ μεταβοῦν οἱ ψηφοφόροι νὰ ψηφίσουν. Δὲν πρέπει, λοιπὸν, νὰ ὑπάρχῃ ἐκλογικὴ περιφέρεια ἐκεῖ; Εἶπεν ὁ κ. ὑπουργός, ὅτι αὐτὴν τὴν πρόθεσιν ἔχει καὶ αὐτὸ λέγει ἡ ἐγκύκλιος, τὴν ὁποίαν ἔστειλεν εἰς τοὺς Νομάρχας. Δὲν νομίζω, ὅμως ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο πρέπει νὰ τελῇ ὑπὸ τὴν διακριτικὴν διοικητικὴν ἐξουσίαν τοῦ Νομάρχου. Προτείνω εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ ὅπως εἰς ἑκάστην Κοινότητα ὑπάρχῃ ἀπαραιτήτως ἐκλογικὸν τμῆμα.

§201ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Ἀλλαμανῆς ἔχει τὸν λόγον.

§202Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Ἐπιθυμῶ νὰ συμφωνήσω καὶ ἐγὼ μὲ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Πρωτοπαπαδάκη, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχουν εἰς ὀρεινὰς ἐκλογικὰς περιοχὰς ἐκλογικὰ τμήματα ὅπου νὰ καλοῦνται νὰ ψηφίσουν οἱ κάτοικοι 2–3 Κοινοτήτων, ἀπεχουσῶν ὥρας ὁλοκλήρους ἀπὸ τὰ ἐκλογικὰ τμήματα. Ἡ ὁδικὴ ἐπικοινωνία μεταξὺ τοῦ χωρίου ὅπου εἶναι τὸ ἐκλογικὸν τμῆμα μὲ τὰ ἄλλα χωρία εἶναι πρωτόγονος. Βαίνομεν πρὸς ἐκλογὰς καὶ ἐν μέσῳ χειμῶνι καλοῦνται καὶ αἱ γυναῖκες νὰ ψηφίσουν διὰ πρώτην φοράν. Ἐρωτῶ, κ. ὑπουργέ, δὲν πρέπει νὰ κατοχυρώσητε τὴν διευκόλυνσιν τῶν ἐκλογέων νὰ ἀσκήσουν τὸ ἐκλογικὸν δικαίωμά των χωρὶς νὰ κινδυνεύουν, καὶ νὰ μὴ ἀφήσητε τὸ ζήτημα αὐτὸ εἰς τὴν διακριτικὴν ἐξουσίαν τοῦ Νομάρχου;

§203Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ὄχι, κύριε συνάδελφε, δὲν τὸ ἀφήνω εἰς τὴν διακριτικὴν ἐξουσίαν τοῦ Νομάρχου. Ἐξέδωσα ἤδη ἐγκύκλιον, καθ’ ἣν ὅπου ὑπάρχει Κοινότης, θὰ γίνῃ ἐκλογικὸν τμῆμα ἀκόμη καὶ εἰς συνοικισμοὺς ὅπου ἡ ἐπικοινωνία εἶναι δύσκολος, ἀσχέτως ἀποστάσεων. Καὶ ἐκεῖ θὰ γίνῃ ἐκλογικὸν τμῆμα. Ὑπολογίζω, ὅτι τὰ ἐκλογικὰ τμήματα θὰ ὑπερβοῦν τὰς 7.000 καὶ αὐτὸ εἶναι θέμα, τὸ ὁποῖον φρονῶ, ὅτι ἀνήκει εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τῆς διακριτικῆς διοικητικῆς ἐξουσίας καὶ δὲν εἶναι θέμα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ περιληφθῇ εἰς ἕνα νομοθέτημα.

§204Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Δηλαδή, αὐτὸ εἶναι ἀπόφασίς σας; Ὅτι, δηλαδή, εἰς ἑκάστην Κοινότητα πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἐκλογικὸν τμῆμα;

§205Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ὁ κανὼν εἶναι αὐτὸς ἐκτὸς ἐξαιρέσεων λόγῳ μικρᾶς ἀποστάσεως.

§206ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Κατσιλάμπρος ἔχει τὸν λόγον.

§207Λ. ΚΑΤΣΙΛΑΜΠΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς ψηφίσεως τοῦ ἄρθρου 24, ἐπιθυμῶ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως διευκρινισθῇ, ἢ ἐν τῷ ἐκλογικῷ νόμῳ, ἢ δι’ ὁμιλίας τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, πότε θὰ γίνεται ἐπαναληπτικὴ ἐκλογὴ εἰς περίπτωσιν καιρικῶν μεταβολῶν, πλημμύρας, βροχῶν κλπ.

§208ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ γράφει ὁ νόμος. Μετὰ μίαν ἑβδομάδα γίνεται ἡ ἀναπληρωματικὴ ἐκλογή.

§209Λ. ΚΑΤΣΙΛΑΜΠΡΟΣ. Διότι, κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Ἑλληνικὴ ὕπαιθρος νὰ στερηθῇ λόγῳ πλημμυρῶν καὶ βροχῶν τῶν ἀντιπροσώπων της.

§210ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εἶναι παγία ἡ διάταξις, ὅτι ἡ ἐπαναληπτικὴ ἐκλογὴ γίνεται τὴν ἑπομένην ἑβδομάδα.

§211Λ. ΚΑΤΣΙΛΑΜΠΡΟΣ. Εἰς τὸν Γαλλικὸν ἐκλογικὸν νόμον, ὁ ὁποῖος μὲ διέσωσεν ἀπὸ μίαν ἁρπαγὴν εἰς τὸ ἐκλογοδικεῖον, διατυποῦνται εἰς διάταξιν αἱ περιπτώσεις κατὰ τὰς ὁποίας γίνεται ἐπαναληπτικὴ ἐκλογή. Ἐπαναληπτικὴ ἐκλογή, γίνεται, ἐφ’ ὅσον ἡ περίπτωσις εἶναι τοιαύτη ὥστε νὰ ἀνατραπῇ μία γέφυρα, νὰ ἐκτροχιασθῇ μία ἁμαξοστοιχία ἢ νὰ ἀποθάνουν ἄνθρωποι. Τέσσαρες περιπτώσεις ὑπάρχουν διὰ νὰ γίνουν ἐπαναληπτικαὶ ἐκλογαί. Δυστυχῶς εἰς τὴν Ἑλλάδα ὑπάρχουν καὶ σύμβουλοι τῆς Ἐπικρατείας, ὑπάρχουν καὶ Ἀρεοπαγῖται, οἱ ὁποῖοι τὴν βροχὴν τοῦ 1951, τὴν ἐθεώρησαν ὅτι ἦτο καταποντισμὸς ἐνῷ ἦτο δρόσος. Καὶ τότε χάρις εἰς μίαν ψῆφον ἀντιπάλου κόμματος ἔγινεν ἐπαναληπτικὴ ἐκλογὴ καὶ ἐγλύτωσα.

§212Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι δυνατόν, σεῖς βουλευτὴς, νὰ ὁμιλῆτε περὶ Ἀρεοπαγίτου ἀνήκοντος εἰς ἀντίπαλον κόμμα......

§213Λ. ΚΑΤΣΙΛΑΜΠΡΟΣ. Εἰς τὸν Νομὸν Τρικάλων, κύριε ὑπουργέ, θὰ ἔχωμεν κρούσματα ἐπαναληπτικῆς ἐκλογῆς. Συνεπῶς σᾶς ἐρωτῶ, ἐὰν ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας πῶς θὰ ἀντιμετωπισθῇ τὸ θέμα αὐτό. Θὰ ἤθελον νὰ λάβω μίαν ἀπάντησιν.

§214Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Θὰ τὸ μελετήσω τὸ ζήτημα αὐτό.

§215ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 24;

§216ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, δεκτόν.

§217ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 24 ἐγένετο δεκτόν. Ἄρθρον 25ον. Ὁ κ. Χ. Παπασταύρου ἔχει τὸν λόγον.

§218Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Κύριε ὑπουργέ, ὡς εἶναι διατυπωμένον τὸ ἄρθρον 25, ἀπομακρύνεται ἀπὸ τὴν βάσιν, τὴν ὁποίαν ἐθέσατε προηγουμένως κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἄρθρου 24. Ἀνακύπτει ὅθεν ἀπὸ τὴν διάταξιν αὐτὴν ἓν θέμα, ὁ ὁποῖον ἀφορᾷ ἡμᾶς τοὺς καταδικασθέντας γὰ εἴμεθα συνηνωμένοι μὲ ἄλλους Νομούς. Εἰς τὰ Βόρεια διαμερίσματα τῆς χώρας, αἱ Κοινότητες, αἱ ὁποῖαι εὑρίσκονται εἰς δύσβατα μέρη, συμβαίνει πολλάκις νὰ ἀπέχουν μεταξὺ των πολλὰ χιλιόμετρα. Ὅταν λοιπὸν ὑπάρχῃ ἐκλογικὸν κέντρον πλησίον ὁμόρου Νομοῦ, ὅστις ὑπάγεται εἰς τὴν αὐτὴν ἐκλογικὴν περιφέρειαν ἡ Κοινότης τοῦ ἄλλου Νομοῦ ποὺ εἶναι πλησίον πρέπει νὰ ἐπιτραπῇ νὰ ψηφίζῃ εἰς αὐτὸ τὸ ἐκλογικὸν τμῆμα.

§219Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Θὰ τὸ ἐξετάσω τὸ ζήτημα.

§220Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Δεδομένου δέ, ὅτι εἰς τὰς Κοινότητας εἶναι δύσκολος ἡ ἀπομάκρυνσις κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ψηφοφορίας ὁλοκλήρου τοῦ πληθυσμοῦ, ἀφοῦ ψηφίζουν καὶ αἱ γυναῖκες, εἶναι ἀνάγκη νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑπεσχέθη ὁ κ. ὑπουργός, διότι θὰ διευκολυνθοῦν αἱ Κοινότητες ἀπὸ ὅλας τὰς δυσχερείας, ἀλλὰ νὰ θεσπισθῇ καὶ διὰ διατάξεως ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης, ὅτι ἑκάστη Κοινότης, θὰ πρέπει νὰ εἶναι ἴδιον ἐκλογικὸν τμῆμα. Ἐὰν τοῦτο δὲν θεσπισθῇ, τότε πρέπει νὰ διευκολυνθοῦν αἱ Κοινότητες τῶν ὁμόρων Νομῶν. Προτείνω τὴν ἑξῆς τροπολογίαν: «Εἰς Κοινότητας κειμένας.......... (ἀναγινώσκει).........». Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δύσκολον νὰ τεθῇ ἡ διάταξις αὑτὴ καὶ εἶναι ἐξυπηρετικὴ τοῦ πληθυσμοῦ καὶ ἰδίως τῶν ψηφοφόρων, ὑπὸ τὴν ἰδιομορφίαν τὴν ὁποίαν ἐμφανίζει τὸ νέον ἐκλογικὸν σύστημα.

§221Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ὅταν λέγετε ὁμόρους, τί ἐννοεῖτε; Ὅτι θέλετε νὰ κάμωμεν ἐκλογικὸν τμῆμα εἰς τὸ ὁποῖον θὰ ψηφίζουν ἐκλογεῖς ἀνήκοντες ὡς κάτοικοι εἰς δύο διαφόρους, ἀλλὰ ὁμόρους Νομούς;

§222Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Μάλιστα, εἰς τὰ ὅρια.

§223Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.) Ἄλλο εἰς τὰ ὅρια καὶ ἄλλο οἱ μισοὶ νὰ εἶναι εἰς τὸν ἕνα Νομὸν καὶ οἱ ἄλλοι μισοὶ εἰς τὸν ἄλλον. Θέλετε νὰ πᾶνε νὰ ψηφίζουν ἀπὸ τὴν περιφέρειαν τοῦ ἑνὸς Νομοῦ εἰς τὴν ἄλλην;

§224Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Πρόκειται περὶ τῆς αὐτῆς ἐκλογικῆς περιφερείας.

§225Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Τότε, μάλιστα.

§226Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Παρακαλῶ, κύριε ὑπουργέ, ἐὰν υἱοθετῆτε τὴν τροπολογίαν, νὰ τὴν ἀποδεχθῆτε.

§227Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Νὰ τὴν μελετήσω.

§228Γ. ΡΩΜΑΝΟΣ. Κατὰ τὴν συζήτησιν ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς, ἐζητήσαμεν νὰ πληροφορηθῶμεν τὰς διαφοράς, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν μεταξὺ τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 25 καὶ τῆς διατυπώσεως τοῦ τροποποιουμένου ἄρθρου 45 τοῦ Β. Δ. καὶ εἴδομεν ὅτι δὲν ὑπάρχουν πολλαὶ διαφοραὶ πλὴν τῶν λέξεων «ἢ καταργηθοῦν» δηλαδή, τὸ δικαίωμα τῆς καταργήσεως δὲν τὸ εἶχεν ὁ Νομάρχης, ἀλλὰ τώρα διὰ τῆς διατυπώσεως αὐτῆς, τὸ ἔχει. Ἔχει δηλαδή, ὁ Νομάρχης δικαίωμα νὰ καταργῇ ἐκλογικὰ τμήματα ἔχει τὸ δικαίωμα ὁ Νομάρχης 15 ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν νὰ καταργῇ ἐκλογικὰ τμήματα καὶ ναὶ μὲν ἡ τοιαύτη ἀπόφασις τοῦ Νομάρχου, δύναται νὰ μεταρρυθμισθῇ δι’ ἀποφάσεώς σας, ἀλλὰ εἶναι προφανές, ὅτι μέσα εἰς 15 ἡμέρας δὲν ὑπάρχει καιρὸς νὰ γίνουν αὐτά. Ἐγώ, προσωπικῶς, ἔχω πικρὰν πεῖραν τῆς σημασίας, τὴν ὁποίαν παίζει ἡ τοποθεσία τῶν ἐκλογικῶν τμημάτων εἰς μικρὰς περιφερείας. Θὰ ἤμουν τῆς γνώμης, ὁλόκληρον τὸ ἄρθρον, νὰ τροποποιηθῇ, τασσομένης πολὺ μεγαλυτέρας προθεσμίας διὰ τοιαύτην εὐχέρειαν τοῦ Νομάρχου. Θὰ παρεκάλουν νὰ τὸ δεχθῆτε αὐτό, τὸ ὁποῖον δὲν βλέπω τὸν λόγον διατὶ νὰ μὴ τὸ δεχθῆτε, ὥστε, τυχὸν παρανομίαι τῶν Νομαρχῶν, νὰ ἔρχωνται ἐνώπιον ὑμῶν καὶ νὰ διορθοῦνται...

§229Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Θέλετε εἰδικῶς διὰ τὴν περίπτωσιν καταργήσεως νὰ εὐρυνθῇ ἡ προθεσμία τῶν 15 ἡμερῶν;

§230Γ. ΡΩΜΑΝΟΣ. Εἶναι ὀλίγον μικρά. Διότι ἔχει μεγάλην σημασίαν διὰ τὰς μικρὰς περιφερείας, τὸ ἐὰν θὰ εἶναι τὸ τμῆμα εἰς τὸ Σχολεῖον ἢ εἰς τὴν Ἐκκλησίαν, ἀπὸ ὅπου θὰ περνᾷ ὁ κόσμος, ἀπὸ τὸ τάδε μέρος τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρξῃ τὸ χρονικὸν διάστημα μηνός, ὥστε τοιαῦται ἀποφάσεις τοῦ Νομάρχου, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὴν κρίσιν ὡρισμένων παραγόντων, εἶναι ὕποπτοι καὶ διαβληταί, νὰ φθάνουν μέχρις ὑμῶν καὶ νὰ διορθοῦνται. Ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν, νομίζω, ὅτι ἡ διάταξις δύναται νὰ γίνῃ δεκτή.

§231Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Προκειμένου περὶ καταργήσεως;

§232Γ. ΡΩΜΑΝΟΣ. Γενικῶς ὁμιλῶν, κάμνω τὴν παρατήρησιν, ὅτι ὑπάρχει μία διαφορὰ τοῦ ἄρθρου τοῦ διατάγματος καὶ τῆς διατυπώσεώς σας. Ἐὰν δεχθῆτε αὐτὴν τὴν λύσιν, τοῦ νὰ εἶναι ἡ προθεσμία μεγαλυτέρα, νομίζω, ὅτι δύναται νὰ τακτοποιηθῇ τὸ πρᾶγμα.

§233Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, παρετηρήθη, ὅτι γίνεται εἰς τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν, 3 ἢ 4 ἡμέρας πρὶν, ἀλλαγὴ ἐκλογικῶν τμημάτων. Ἀντὶ νὰ εἶναι εἰς τὸ χωρίον Α, μετατίθενται εἰς τὸ χωρίον Β. Τοῦτο ἐγέννησε τεραστίας παρεξηγήσεις ὅτι ὁ Νομάρχης πιεζόμενος, μεταθέτει ἀπὸ τὸ Α εἰς τὸ Β χωριὸ τὸ ἐκλογικὸν τμῆμα, ὅπου θὰ ψηφίσουν ὅλοι, ἐνῷ τοῦ Α χωριοῦ πιθανὸν δὲν θὰ μπορέσουν νὰ πᾶνε ὅλοι, διότι μεσολαβεῖ μία χαράδρα. Δι’ αὐτὸ ἔχω τὴν γνώμην ὅτι πρέπει νὰ διαταχθοῦν ὅπως τὰ ἐκλογικὰ τμήματα γίνουν ἀπὸ τώρα, ὥστε νὰ εἶναι γνωστὰ καὶ νὰ ὑποβάλλουν ἐνστάσεις, εἰ δυνατόν, οἱ ὑποψήφιοι. Νὰ εἴπω, δηλαδή, ἐγὼ, διατὶ, κύριε Νομάρχα, τὸ ἔβαλες ἐκεῖ τὸ ἐκλογικὸν τμῆμα καὶ ὄχι ἐκεῖ. Διότι νομίζει ὁ Νομάρχης, ὅταν βάλετε τὰς τελευταίας 15 ἡμέρας, ὅτι τὴν τελευταίαν ἡμέραν πρέπει νὰ τὸ κάμῃ. Διατὶ νὰ μὴ εἶναι γνωστὰ ἐκ τῶν προτέρων; Διότι ὅπως εἶναι διατυπωμένη ἡ διάταξις, νομίζει ὁ Νομάρχης, ὅτι τὰς τελευταίας 15 ἡμέρας πρέπει νὰ τὸ κάμῃ καὶ γίνεται αὐτὴ ἡ ἀνωμαλία καὶ ἡ παρεξήγησις. Νομίζω, ὅτι πρέπει ἐκ τῶν προτέρων νὰ ἑτοιμάσωμεν τὰ τμήματα.

§234Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἀνήκω εἰς ἐκλογικὴν περιφέρειαν μᾶλλον ὀρεινὴν καὶ ἑπομένως εἶμαι ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐνδιαφέρονται νὰ εἶναι πυκνότερα τὰ ἐκλογικὰ τμήματα. Ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι διὰ νομοθετικῆς διατάξεως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ρυθμισθοῦν αὐτὰ τὰ πράγματα, διότι ἐὰν βάλωμεν διάταξιν, ὅτι ὅλαι αἱ Κοινότητες ἀποτελοῦν ἐκλογικὰ τμήματα, τότε θὰ ἀχθῶμεν εἰς τὴν θέσιν ὥστε Κοινότητες, αἱ ὁποῖαι ἀπέχουν ἕνα τέταρτον τῆς ὥρας ἢ 20 λεπτά, νὰ ἀποτελοῦν ὑποχρεωτικῶς ξεχωριστὸν ἐκλογικὸν τμῆμα. Ἐὰν δὲ βάλωμεν διάταξιν περὶ χωριστῶν συνοικισμῶν τῆς αὐτῆς Κοινότητος, τί θὰ συμβῇ; Θὰ βάλωμεν διάταξιν νομοθετικήν, ὅτι ὅλοι οἱ χωριστοὶ συνοικισμοὶ θὰ ἔχουν χωριστὸν ἐκλογικὸν τμῆμα; Τοῦτο εἶναι ὑπερβολικόν, διότι ὑπάρχουν Κοινότητες, αἱ ὁποῖαι ἀπέχουν 5 καὶ 10 λεπτά, ἀπὸ τὴν ἄλλην. Ἀντιθέτως ὑπάρχουν καὶ Κοινότητες, αἱ ὁποῖαι ἀπέχουν ὥρας ἀπὸ ἄλλην Κοινότητα, ὅπου πρέπει νὰ γίνουν ἰδιαίτερα ἐκλογικὰ τμήματα. Πῶς εἶναι δυνατόν. Ἡ διάταξις ὅμως τῆς 15)θημέρου προθεσμίας, τίθεται ἐν τῷ νόμῳ διὰ νὰ μὴ τυχὸν παροραθῇ ἡ ὕπαρξις τυχὸν ἐκλογικοῦ τμήματος, καὶ διὰ νὰ δύναται ὁ Νομάρχης εἰς τὸ χρονικὸν αὐτὸ διάστημα νὰ ἱδρύσῃ ἢ μετατοπίσῃ ἐκλογικὸν τμῆμα.

§235Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, ἡ διάταξις αὐτὴ δὲν εἶναι καινοφανής, ἐφηρμόσθη εἰς ὅλας τὰς ἐκλογάς. Δὲν παραβλέπω, βεβαίως, τὸ γεγονὸς ὅτι πολλάκις κακῶς ἐφηρμόσθη κακῶς εἴς τινα ἐκλογικὰ διαμερίσματα. Διότι καὶ ἐγὼ ὁ ἴδιος ἐπλήγην παρὰ Νομάρχου, ὁ ὁποῖος ἠθέλησε νὰ κάμῃ κατάχρησιν τῆς διατάξεως καὶ μοῦ κατήργησεν ἕνα τμῆμα, τὸ ὁποῖον εἶχε 500 ψηφοφόρους. Ἀλλὰ ἡ κακὴ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου δὲν εἶναι ἐκεῖνο, ποὺ πρέπει νὰ μᾶς ὁδηγήσῃ εἰς τὴν κατάργησίν του. Ἀπὸ ὑμᾶς ἐξαρτᾶται νὰ ἐπιβλέψετε εἰς τὴν ὀρθὴν ἐφαρμογὴν καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ ὑπάρξουν ὅλα τὰ ἐχέγγυα διὰ τὴν καλὴν ἐφαρμογήν. Πρέπει ὁ Νομάρχης, νὰ ἔχῃ εἰς τὴν διάθεσίν του αὐτὸ τὸ χρονικὸν διάστημα. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον θὰ σᾶς παρακαλέσω, κ. ὑπουργέ, νὰ δεχθῆτε νὰ ἰσχύσῃ ἡ διάταξις αὐτὴ τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἔχομεν ὅλα τὰ ἐχέγγυα, ὅτι θὰ ἐφαρμοσθῇ ὀρθῶς ἡ διάταξις.

§236Γ. ΠΑΜΠΟΥΚΑΣ. Κύριε ὑπουργέ, ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 41 τοῦ Β. Διατάγματος, θὰ πρέπει νὰ τροποποιηθῇ ὡς ἑξῆς: «............................... ................. (ἀναγινώσκει).........». Βλέπετε, ὅτι τὸ τεκμήριον εἶναι ὅτι αἱ Κοινότητες κάτω τῶν 1.000 κατοίκων δὲν πρέπει ν’ ἀποτελέσουν ἰδιαίτερα τμήματα, παρὰ μόνον ἐὰν λόγοι συγκοινωνιακοὶ τὸ ἐπιβάλουν. Ἐάν, λοιπόν, γίνῃ δεκτὴ ἡ γενομένη πρότασις καὶ δημιουργηθοῦν πολλὰ ἐκλογικὰ τμήματα, τότε χάνεται πλέον ὁ ἔλεγχος τῶν ἐκλογῶν, καὶ δημιουργεῖται ἕνα τεράστιον ζήτημα μεταφορᾶς τῶν ψηφοφόρων. Θὰ παρεκάλουν ἐὰν καὶ ἐφ’ ὅσον γίνῃ δεκτὴ ἡ σχετικὴ τροπολογία νὰ ὁρισθῇ ἀπὸ τοῦδε, ὅτι θὰ εἶναι δυνατὴ ἡ ἵδρυσις ἐκλογικῶν τμημάτων εἰς Κοινότητας κάτω τῶν 1.000 κατοίκων, μόνον εἰς ἐξαιρετικὰς περιπτώσεις. Ἐγώ, πάντως, κ. ὑπουργέ, νομίζω, ὅτι αἱ Κοινότητες αὐταὶ θὰ πρέπει νὰ μείνουν ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τῶν μεγάλων πόλεων καὶ νὰ μὴ καταστοῦν ἀντικείμενον ἐκμεταλλεύσεως τῶν κομματαρχῶν.

§237Π. ΤΣΟΥΤΣΟΥΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐφ’ ὅσον διὰ τοῦ ἄρθρου 25 χορηγεῖται τὸ δικαίωμα εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μεταρρυθμίζῃ τὰς ἀποφάσεις τοῦ Νομάρχου περὶ ἱδρύσεως, τροποποιήσεως καὶ καταργήσεως τῶν τμημάτων, θεωρῶ τὴν 15θήμερον προθεσμίαν τοῦ νόμου πολὺ μικράν. Καὶ δεδομένου ὅτι αὕτη θὰ συμπέσῃ ἐντὸς τοῦ χρονικοῦ διαστήματος τοῦ σάλου τῶν ἐκλογῶν, ὁ πλησσόμενος ὑποψήφιος βεβαρημένος μὲ τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα, δὲν θὰ δυνηθῇ ἀμέσως νὰ κάμῃ τὴν σχετικὴν ἔνστασιν. Διὰ τοὺς λόγους αὐτούς, νομίζω ὅτι θὰ πρέπει νὰ αὐξηθῇ εἰς μηνιαίαν. Καὶ δι’ ἕνα ἄλλον λόγον, διότι ἐπὶ τέλους ὁ Νομάρχης ἀπὸ τότε ποὺ θὰ μελετήσῃ τὸν νόμον, ἕως ὅτου ἐρωτήσῃ τὰς κρατούσας συνθήκας εἰς τὸν Νομὸν διὰ νὰ κάμῃ τὰς τροποποιήσεις θὰ ἀπαιτηθῇ ἕνα χρονικὸν διάστημα.

§238Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Θέτω ὑπ’ ὄψει τοῦ ἀξιοτίμου κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, τὴν ἑξῆς περίπτωσιν. Εἰς τὴν περιφέρειάν μου ὑπάρχουν 8 Κοινότητες, αἱ ὁποῖαι ἀπέχουσι περὶ τὰ 40 λεπτὰ μόνον ἡ μία ἀπὸ τὴν ἄλλην. Καὶ τοῦτο μὲ βῆμα πεζοῦ, ἐκτὸς τοῦ ὅτι συνδέονται δι’ ἁμαξιτῆς ὁδοῦ. Ἐρωτᾶται, θὰ πρέπει αἱ 8 αὗται Κοινότητες νὰ ἔχουν 8 ἐκλογικὰ τμήματα, δεδομένου, ὅτι τὸ σύνολον τῶν κατοίκων ἀνέρχεται μόλις εἰς 1.500;

§239Σ. ΔΗΜΑΡΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, συζητοῦμεν ἐπὶ τῆς προτάσεως μιᾶς τροπολογίας, χωρὶς νὰ λαμβάνωνται ὑπ’ ὄψιν οἱ ἑξῆς παράγοντες. Πρῶτον ἡ ἐπάνδρωσις τῶν ἐκλογικῶν τμημάτων. Διότι ἐὰν θεσπίσωμεν ἐκλογικὰ τμήματα εἰς κάθε Κοινότητα, οἱ ἀντιπρόσωποι θὰ διπλασιασθοῦν καὶ ἐκτὸς τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀντιπροσώπων πρέπει νὰ διπλασιάσωμεν καὶ τὴν δαπάνην, ἡ ὁποία θὰ χρειασθῇ. Συνεπῶς καταλήγω εἰς τὸ ἑξῆς, εἰς τὸ ὅτι εἰς τὰς Κοινότητας, εἰς τὰς ὁποίας εἶναι δυνατόν, νὰ ὁρισθῇ ἕνα ἐκλογικὸν τμῆμα.

§240Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Κύριε ὑπουργέ, τὴν παρατήρησιν ποὺ ἔκαμεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Κορινθίας κ. Παμπούκας, τὴν εὑρίσκω ὀρθοτάτην καὶ νομικῶς ἐφαρμόσιμον, δηλαδὴ νὰ καθιερωθῇ ὡς κανὼν τοῦ ὅτι ἡ Κοινότης θὰ ἀποτελῇ ἐκλογικὸν τμῆμα καὶ ὡς ἐξαίρεσις τοῦ ὅτι ὁ Νομάρχης θὰ ἔχῃ τὴν εὐχέρειαν ὅπου ἐκεῖνος κρίνει ὅτι εἶναι ἀνάγκη δύο–τρεῖς συνοικισμοὶ ἢ Κοινότητες νὰ ἀποτελέσουν ἴδιον ἐκλογικὸν τμῆμα, τότε νὰ τὸ ἐφαρμόζῃ. Ὅλοι ὅσοι προερχόμεθα ἀπὸ ὀρεινὰς περιφερείας εἰλικρινῶς σᾶς ὁμολογῶ ὅτι δὲν θὰ ἔχωμεν ἀποχήν, διότι ἡ ἀποχὴ εἶναι εἰς βάρος τῶν ἐθνικῶν παρατάξεων καὶ οὐχὶ εἰς βάρος τῆς ἀριστερᾶς παρατάξεως.

§241Χ. ΕΥΑΓΓΕΛΑΤΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατόν, ἀξιότιμε κ. συνάδελφε, εἰς κάθε Κοινότητα νὰ ἐγκαταστήσωμεν ἐκλογικὸν τμῆμα, διότι ὁ ἀριθμὸς τῶν Κοινοτήτων εἶναι τόσον μεγάλος, ὥστε εἶναι ζήτημα ἐὰν θὰ εὑρεθοῦν εἰς τὴν Ἑλλάδα τόσοι δικηγόροι ἢ δικαστικοὶ ἀντιπρόσωποι διὰ νὰ καλύψουν τὴν ἀνάγκην αὐτήν. Ἔπειτα δημιουργοῦνται ἔξοδα καὶ τὸ Κράτος θὰ ὑποβληθῇ εἰς μεγάλην δαπάνην.

§242ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσεται περαιωμένη ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 25.

§243ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, δεκτόν.

§244ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 25 ἐγένετο δεκτόν. Ἄρθρον 26ον. Ὁ κ. Α. Παπαθανάσης, ἔχει τὸν λόγον.

§245Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, εἰς τὸ ἄρθρον αὐτὸ περιλαμβάνονται καὶ περιπτώσεις συνοικισμῶν, οἱ ὁποῖοι ὁμαδικῶς μετοικοῦν ἐντὸς τῶν ὁρίων τῆς ἐκλογικῆς περιφερείας των. Οὕτω κατὰ τὸ παρελθὸν εἰς ὅλους τοὺς ἐκλογικοὺς νόμους, δὲν εἶχον δικαίωμα νὰ ψηφίσουν παρὰ ἐὰν ἐπήγαιναν εἰς τὸν τόπον τῆς καταγωγῆς των. Μόνον κατὰ τὸ 1936 παρεισέφρησεν ἴσως λαθροχειρικῶς, μία διάταξις, διὰ τῆς ὁποίας ἐκλογικὸν τμῆμα ἱδρύθη εἰς τὴν περιφέρειαν Λεβαδείας καὶ ἕνας συνοικισμὸς ὁμαδικῶς μετεκινήθη εἰς τὴν περιφέρειαν, Κωπαΐδος, καὶ τοῦτο ἐγένετο μάλιστα δέκα ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν. Ἡμεῖς οἱ ὑποψήφιοι τοῦ Νομοῦ Αἰτωλοακαρνανίας εἴδομεν μετ’ ἐκπλήξεως μετὰ τὰς ἐκλογὰς ὅτι ὑπῆρχεν ἕνα ἐκλογικὸν τμῆμα ὅπου ἐπήραμεν μηδὲν καὶ ἐπῆρεν ἕνας ὑποψήφιος 280 ψήφους. Λοιπόν, νομίζω, ὅτι, ἐφ’ ὅσον σήμερον, καθιερώθη ὄχι μόνον ἡ καθολικὴ ψηφοφορία ἀλλὰ καὶ ὁ σεβασμὸς πρὸς τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλέγειν τῶν πολιτῶν, ὀρθῶς καὶ αὐτοὶ πρέπει νὰ μετέχουν εἰς τὰς ἐκλογάς. Ἀλλὰ νομίζω, ἐφόσον εὑρίσκονται εἰς μίαν ἀνάλογον περίπτωσιν καὶ οἱ στρατιωτικοὶ νὰ μὴ ἔχουν τὸ δικαίωμα τῶν σταυρῶν. Διότι ἡμεῖς οἱ ὑποψήφιοι τῆς ἐκλογικῆς μας περιφερείας δὲν τοὺς γνωρίζομεν καθόλου, διότι παραχειμάζουν εἰς τὰ ὀρεινὰ μέρη καὶ τὸ καλοκαῖρι εἰς ἄλλα μέρη. Ἠμπορεῖ νὰ ἔχουν ἀποκτήσει εἰς τὰ διάφορα χωριὰ ἐκλογικὸν δικαίωμα καὶ ἐκεῖ νὰ ψηφίζουν ἀλλὰ νὰ μὴ δύνανται νὰ θέτουν σταυρὸν προτιμήσεως. Θὰ παρεκάλουν λοιπόν, αὐτοὶ οἱ ἐκτὸς τῆς περιφερείας τῆς ἐκλογικῆς των ψηφίζοντες ὁμαδικῶς καὶ μετοικοῦντες νὰ ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ψηφίζουν, ἀλλὰ ὄχι νὰ ἔχουν δικαίωμα σταυροῦ προτιμήσεως.

§246ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Παπασταύρου, ἔχει τὸν λόγον.

§247Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Μίαν ἐξήγησιν, κ. ὑπουργέ. Τὸ ἄρθρον 26 ἀναφέρει ὅτι ὁμαδικῶς μετοικοῦν ὡρισμένοι κάτοικοι καὶ ἰδίως οἱ ποιμένες. Ὡρισμένοι ὅμως ἐξ αὐτῶν παραμένουν εἰς τὴν ἕδραν ὅπου εἶναι ἐγγεγραμμένοι. Ἐὰν ἡ διάταξις μείνῃ ὡς εἶναι καὶ μεταφέρονται διὰ πράξεως τοῦ Νομάρχου οἱ πίνακες καὶ οἱ ἐκλογικοὶ κατάλογοι εἰς τὸ νέον ἐκλογικὸν τμῆμα, τότε θὰ δημιουργηθῇ ἕνα κενὸν δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θὰ παραμείνουν. Θὰ ἤθελα νὰ ἀναγραφῇ μία δήλωσίς σας, κ. ὑπουργέ, ἡ ὁποία νὰ λέγῃ ὅτι ὅσοι παραμείνουν εἰς τὰ ἐκλογικὰ τμήματα νὰ ψηφίζουν ὅπως θὰ ἐψήφιζον καὶ οἱ ἄλλοι. Διότι ὅπως εἶναι διατυπωμένον τὸ ἄρθρον μεταφέρονται ὁλόκληροι οἱ ἐκλογικοὶ κατάλογοι.

§248Δ. ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, πολὺ ὀρθῶς ἐτέθη ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 26, διότι ὑπάρχουν ὁλόκληρα ὀρεινὰ χωριά, τὰ ὁποῖα ὁμαδικῶς μετακινοῦνται κατὰ τὸν χειμῶνα. Εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου χωριὰ ὁμαδικῶς μετακινοῦνται κατὰ τὸν χειμῶνα καὶ πολὺ ὀρθῶς ἐψήφιζον οἱ ἐκλογεῖς εἰς τμήματα, τὰ ὁποῖα ὥριζεν ὁ Νομάρχης. Δὲν δυνάμεθα νὰ στερήσωμεν τοὺς κατοίκους αὐτοὺς τοῦ δικαιώματος νὰ ψηφίζουν, διότι ὑπάρχουν εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου 3.000 ψηφοφόροι, οἱ ὁποῖοι ψηφίζουν ἐκτὸς τῆς κατοικίας των.

§249ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς ἄλλα Κράτη ταξιδεύουν ἀπὸ Κράτος εἰς Κράτος νὰ ψηφίσουν καὶ αὐτοὶ δὲν ἠμποροῦν νὰ πᾶνε 4 ὧρες ταξίδι νὰ ψηφίσουν;

§250Λ. ΚΑΤΣΙΛΑΜΠΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ἕνα σημεῖον παρενεβλήθη ἀπὸ τὴν ὁμιλίαν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Παπαθανάση. Διαφωνῶ μὲ τὴν ἄποψιν τοῦ κ. Παπαθανάση. Ὑπάρχουν ὁλόκληρα συγκροτήματα, τὰ ὁποῖα ἔχουν μετακινηθῆ ἀπὸ περιφερείας εἰς περιφέρειαν. Δὲν εἶναι δὲ νοητὸν καθ’ οἱονδήποτε τρόπον νὰ μετακινηθοῦν αὐτοὶ οἱ ψηφοφόροι. Ὁ κ. Παπαθανάσης εἶπε νὰ μὴ θέτουν σταυρὸν προτιμήσεως. Αὐτὴ ἡ ἄποψις δὲν εἶναι ὀρθή, διότι ἀκριβῶς αὐτοὶ οἱ μετοικοῦντες ἔχουν ἀνάγκην τῆς προστασίας τῶν βουλευτῶν καὶ ἐκεῖ θὰ δείξουν οἱ βουλευταὶ ἐὰν πράγματι ἀντιλαμβάνωνται τὸ καθῆκόν των. Συνεπῶς τὰ ἐκλογικὰ τμήματα τὰ χειμερινὰ τῶν μετοικούντων νὰ εἶναι ὡς ἦσαν τὸ 1950, διότι τότε ἦτο μία περίοδος ὁμαλὴ καὶ ὄχι ἀνώμαλος. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ τμῆμα τῆς Λειβαδιᾶς ποὺ ὑπερεψηφίσθη ὁ κ. Κατσώτας αὐτὸ ἦτο γεγονὸς τὸ ὁποῖον συνέβη τὸ 1946 καὶ δὲν δύναται νὰ ἀποτελέσῃ τεκμήριον διὰ τὰς προσεχεῖς ἐκλογάς. Προτείνω νὰ παραμείνουν τὰ τμήματα ὡς εἶχον τὸ 1950 καὶ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ τὸ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν του, ἀλλὰ ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν ὅτι τὰ τμήματα αὐτὰ νὰ ἐφοδιάζωνται ἀπαρεγκλίτως καὶ μὲ ἐκλογικοὺς καταλόγους. Τὸ σημεῖον αὐτὸ ἂν ὑποτεθῇ, κ. Πρόεδρε, ὅτι ἐφορμοσθῆ αὐτὴ ἡ ἀντίληψις τὴν ὁποίαν ὑμεῖς ἀπὸ τῆς ὑψηλῆς ἕδρας διετυπώσατε, ὅτι δηλαδὴ ἀλλοῦ, οἱ ψηφοφόροι μετακινοῦνται ἀπὸ σύνορον Ἔθνους εἰς ἕτερον σύνορον διὰ νὰ ψηφίσουν, ἂν θέλετε νὰ τὴν ἐφαρμόσωμεν εἰς τὰς ἄλλας ἐκλογάς, ἂς ψηφίσωμεν ἕνα πρᾶγμα τὸ ὁποῖον προτείνομεν. Κατὰ τὰς δύο ἢ τρεῖς ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν οἱ ΣΕΚ καὶ τὰ ὑπεραστικὰ λεωφορεῖα νὰ μεταφέρουν δωρεὰν τοὺς ψηφοφόρους. (Γέλωτες).

§251Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπιστρατεύομαι ἀπροόπτως εἰς τὸ θέμα. Τοῦ ἀποδίδω ὅμως σημασίαν καὶ δὲν τὸ θεωρῶ ἄξιον τῆς ἱλαρότητος τὴν ὁποίαν ἐπροκάλεσε.

§252Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Ἐπροκάλεσεν ἱλαρότητα, τὸ διαπιστώνετε δηλαδή.

§253Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἀφοῦ τὸ εἶπον, ποίαν ἔννοιαν εἶχεν ἡ προσθήκη σας; Ἁπλῶς διὰ νὰ ὁμιλήσητε. Κύριε Πρόεδρε, τὸ θέμα εἶναι ἄξιον σοβαρᾶς προσοχῆς. Εἰς τὴν Δημοκρατίαν ἀποτελεῖ καὶ δικαίωμα καὶ καθῆκον ἡ ψῆφος. Ἂν εἰς ὡρισμένας περιπτώσεις ὁ πολίτης δὲν δύναται, καὶ διώκεται κατόπιν διότι δὲν ἠδυνήθη, νὰ προσέλθῃ νὰ ψηφίσῃ καὶ δεδομένου ὅτι ἐν τῇ πράξει οἱ ἔχοντες χρήματα ὑποψήφιοι τοὺς μεταφέρουν καὶ ἐξευτελίζουν τὴν ἔννοιαν τῆς ψήφου, δεδομένης τῆς θεωρητικῆς ἰδεολογικῆς ἀπόψεως καὶ τῆς πράξεως αὐτῆς, ἀπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς Δημοκρατίας νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν σοβαρῶς τὸ θέμα τῆς δωρεὰν μεταβάσεως καὶ ἐπιστροφῆς εἰς τοὺς τόπους τῆς διαμονῆς των τῶν ψηφοφόρων αὐτῶν. Ποῖοι θὰ εἶναι οἱ τρόποι ποὺ θὰ τὸ ἐξασφαλίζουν εἶναι θέμα μελέτης. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πράγματι υἱοθετῶ καὶ τὸ θεωρῶ ἄξιον προσοχῆς καὶ μελέτης εἶναι νὰ ἀπαλλάξωμεν καὶ τοὺς ὑποψηφίους τῆς ἀνάγκης τῆς πληρωμῆς καὶ τοὺς πολίτας ἀπὸ τὴν ἀνάγκην νὰ πληρώνωνται διὰ νὰ μεταφέρωνται καὶ συγχρόνως νὰ διευκολύνωμεν τὴν ἄσκησιν τοῦ δικαιώματος καὶ καθήκοντος καὶ νὰ τὴν καταστήσωμεν οἰκονομικῶς δυνατήν. Δὲν ἠμπορεῖ ἡ Δημοκρατία νὰ εἶναι προνόμιον τοῦ πλούτου. Ἡ Δημοκρατία ἀνήκει εἰς ὅλους τοὺς πολίτας. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀρχή. Ποῖος εἶναι ὁ συγκεκριμένος τρόπος τὸ θεωρῶ ζήτημα μελέτης. Τὸ θέμα τῆς ἀρχῆς τὸ θεωρῶ ἄξιον μιᾶς προσοχῆς.

§254Λ. ΚΑΤΣΙΛΑΜΠΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχει μία τροπολογία. Πρὶν ἀναπτύξω τὴν τροπολογίαν εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω ὅτι ἡ σκέψις τῆς προτάσεως ἡ ὁποία ἔτυχε τῆς ἐπικουρίας τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων ἀνήκει τόσον εἰς ἐμὲ ὅσον καὶ εἰς τὸν κ. Ἔξαρχον. Ἔρχομαι τώρα εἰς τὴν τροπολογίαν, κ. Πρόεδρε. Ὑπέβαλον μίαν τροπολογίαν καὶ λέγω ὅτι «Οἱ κληρικοὶ δύνανται νὰ ψηφίζουν εἰς ἐκλογικὰ τμήματα τῆς περιφερείας ἐκτελέσεως τῶν ἱερατικῶν των καθηκόντων ἀσχέτως τόπου καταγωγῆς των ἢ ἐγγραφῆς των εἰς ἐκλογικὸν κατάλογον. Κατὰ τὴν ψηφοφορίαν καταρτίζεται εἰδικὸν πρὸς τοῦτο πρακτικὸν ὑπὸ τῆς ἐφορευτικῆς Ἐπιτροπῆς». Κύριε Πρόεδρε, ἀναλύω τὸ θέμα. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς ὅτι ὁ ἐκλογικός μας νόμος, ἀπαλείψας τὴν παλαιὰν διάταξιν, τὴν ἀπαγορεύουσαν εἰς τοὺς κληρικοὺς νὰ ψηφίζουν, δίδει οὐσιαστικῶς δικαίωμα εἰς αὐτοὺς νὰ ψηφίζουν. Ἔχομεν ὅμως ἕνα ἄλλο γεγονός. Ὅτι δὲν ἐπετεύχθη παρὰ τῆς Ἀρχιεπισκοπῆς ἡ συγκατάθεσίς της. Τὸ λέγω νὰ τεθῇ ἡ διάταξις αὐτή, διότι ἔχω μίαν μικρὰν ἔνδειξιν ὅτι τελικῶς ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Σπυρίδων θὰ συγκατανεύσῃ ὅπως εἰς τὸν ἀγῶνα τῶν προσεχῶν ἐκλογῶν συμμετάσχῃ καὶ ὁ κλῆρος. Καὶ μὴ λησμονῆτε, κύριοι βουλευταί, ὅτι εἰς τὴν Ἰταλίαν, εἰς τὰς ἐκλογὰς αἱ ὁποῖαι ἀνέδειξαν τὸν κ. Ντὲ Γκάσπερι, ὁλόκληρος ὁ λαὸς καὶ ὁλόκληρος ὁ κλῆρος μὲ μίαν φωνὴν ἠγωνίσθησαν τὸν ἀγῶνα τῶν ἐκλογῶν.

§255Δ. ΚΑΡΑΤΖΕΝΗΣ. Ἡ διάταξις τῆς παραγράφου 2 τοῦ ἄρθρου 26, πρέπει νὰ τύχῃ ἰδιαιτέρας προσοχῆς. Ἡ δὲ ὁμιλία τοῦ κ. Παπαθανάση καὶ Παπασταύρου, μόνον ἀπὸ θεωρητικῆς πλευρᾶς εἶχον σημασίαν, διότι κ. ὑπουργέ, εἰς τὸν Νομὸν Αἰτωλοακαρνανίας παραχειμάζουν πολλοὶ κτηνοτρόφοι Ἠπειρῶται. Αὐτοὶ κατὰ τὸν παλαιὸν νόμον μετεφέροντο εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν 3–4 Νομῶν δαπάναις, κυρίως, τῶν ὑποψηφίων. Φαντασθῆτε ποίας δυσχερείας ἀντιμετωπίζουν καὶ αὐτοί, ἀλλὰ καὶ οἱ ὑποψήφιοι, οἱ ὁποῖοι ἤθελον νὰ τοὺς μεταφέρουν. Σήμερον, κ. ὑπουργέ, ποὺ ψηφίζουν καὶ αἱ γυναῖκες εἶναι δυσχερέστερον νὰ μεταφερθοῦν, δι’ αὐτὸ ἡ ἵδρυσις τῶν τμημάτων τῶν ἐκλογικῶν εἰς τοὺς τόπους τῆς παραμονῆς των εἶναι εὐεργετικὴ καὶ ἐξυπηρετική. Σταυρὸς δὲν πρέπει νὰ δοθῇ εἰς τοὺς ὑποψηφίους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ εἶχον καμμίαν ἐπαφὴν μὲ τοὺς ψηφοφόρους, ἀλλὰ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι διατηροῦν ἐπαφὴν μὲ τὰς πατρίδας των δὲν βλέπω, διατὶ νὰ στερηθοῦν τοῦ σταυροῦ.

§256Λ. ΚΑΤΣΙΛΑΜΠΡΟΣ. Ποῖος ἔχει ἀντίρρησιν διὰ τὸν σταυρόν, ἐδῶ μέσα, κ. συνάδελφε;

§257Ι. ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐδῶ συζητοῦμεν διὰ τοὺς μετακινουμένους πληθυσμοὺς τῆς ξηρᾶς. Ἀλλὰ ὑπάρχουν καὶ οἱ μετακινούμενοι τῶν θαλασσῶν. Ἔχομεν τοὺς ἁλιεῖς. Τράται π.χ. ἀπὸ τὴν Κάρυστον ἁλιεύουν εἰς τὴν Σάμον. Αὐτοὶ στεροῦνται τοῦ δικαιώματος νὰ ψηφίζουν καὶ εἶναι πολλοί. Ἀλλὰ ἐπ’ εὐκαιρίᾳ θίγω καὶ τὸ θέμα τῶν ναυτικῶν καὶ τῶν ποντοπλόων καὶ παρακαλῶ νὰ ἐξετασθῇ.

§258Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Κύριε Πρόεδρε, δὲν δέχομαι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Κατσιλάμπρου, διότι οἱ κληρικοὶ δυνάμει τοῦ ν. 2800 ἀπέκτησαν δικαίωμα ψήφου καὶ δὲν θίγεται παντάπασι διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν σχεδίου νόμου τὸ δικαίωμα τὸ παραχωρηθὲν εἰς τοὺς κληρικούς.

§259Λ. ΚΑΤΣΙΛΑΜΠΡΟΣ. Ναὶ μὲν ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ψηφίζουν, ἀλλὰ δὲν ἔχουν ἐγγραφῆ εἰς τοὺς καταλόγους.

§260Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Νὰ πᾶνε νὰ ἐγγραφοῦν εἰς τοὺς καταλόγους. Δὲν τὸ δέχομαι, κ. Κατσιλάμπρο.

§261Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Ἐζήτησα τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε, διότι ὁ ἀγαπητὸς συνάδελφος κ. Παπαθανάσης, ὁμιλῶν πρὸ ὀλίγου, ἐμνήσθη ἑνὸς ἐκλογικοῦ τμήματος τῆς Τριχωνίδος, τὸ ὁποῖον ἐψήφισεν εἰς τὴν Βοιωτίαν. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὑπάρχουν νομάδες, οἱ ὁποῖοι 6 μῆνας ζοῦν εἰς τὴν Εὐρυτανίαν καὶ 6 μῆνας εἰς τὴν Βοιωτίαν. Νομίζω ὅτι ὀρθὸν θὰ ἦτο εἰς τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, ἐπειδὴ γνωρίζουν τὰ πράγματα καὶ τῶν δύο Νομῶν, νὰ τοὺς παρασχεθῇ δικαίωμα διπλῆς ψήφου. (Ἱλαρότης). Συμμερίζομαι καὶ ἐγώ, κ. Πρόεδρε, ἐν μέρει τὴν ἱλαρότητα τῆς Βουλῆς, νομίζω ὅμως ὅτι τοὐλάχιστον θὰ πρέπει νὰ γίνῃ δεκτὴ μία τροπολογία μου, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐκλογικὰ τμήματα λειτουργήσαντα κατὰ προγενεστέρας ἐκλογάς, νὰ θεωροῦνται νομίμως ὑφιστάμενα ἐφ’ ὅσον οἱ εἰς αὐτὰς ψηφίσαντες ὑπερέβησαν τοὺς 100. Πρέπει ἀκόμη νὰ ἐκφράσω τὴν ἀπορίαν, διατὶ δὲν προεκλήθη ἱλαρότης μὲ τὴν Κυβερνητικὴν τροπολογίαν ποὺ δίδει δικαίωμα ψήφου εἰς στρατιωτικοὺς μὴ ἐγγεγραμμένους εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους.

§262ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ δεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Παπασπύρου, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Συνεπῶς ἡ τροπολογία ἀπερρίφθη. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 26;

§263ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, δεκτόν.

§264ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 26 ἐγένετο δεκτόν. Ἄρθρον 27ον.

§265Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Νομίζω, ὅτι δὲν θὰ πρέπει νὰ περιορισθῶμεν μόνον εἰς τοὺς ὑπογραμματεῖς Αʹ τάξεως. Ἄλλωστε μὲ τὴν αὔξησιν τῶν ἐκλογικῶν τμημάτων θὰ χρειασθοῦν πολλοὶ δικαστικοί.

§266Γ. ΤΖΑΜΑΛΟΥΚΑΣ. Θὰ παρεκάλουν ὅπως δεχθῆτε τροπολογίαν δι’ ἧς θὰ ἐπανέλθῃ ἐν ἰσχύϊ τὸ ἄρθρον 35 τοῦ Β. Δ. τοῦ 1952. Ἡ τροπολογία μου ἔχει ὡς ἑξῆς: «... ..................... (ἀναγινώσκει) .....................».

§267Ν. ΕΞΑΡΧΟΣ. Θὰ παρεκάλουν ὅπως χρησιμοποιοῦνται ὡς δικαστικοὶ ἀντιπρόσωποι, ἅπαντες οἱ δικαστικοὶ ὑπογραμματεῖς.

§268Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Τὸ δέχομαι.

§269ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 27, δεκτόν;

§270ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, δεκτόν.

§271ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 27 ἐγένετο δεκτόν. Ἄρθρον 28ον.

§272Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Δὲν νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι εἶναι ὀρθόν, καθ’ ἣν στιγμὴν μάλιστα ἐπιτρέπομεν εἰς τοὺς στρατιώτας, τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους κλπ. νὰ ψηφίζουν ἐκτὸς τῶν ἐκλογικῶν των περιφερειῶν, νὰ μὴ ἐπιτρέπωμεν εἰς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν μονίμως ἐγκατασταθῆ μετὰ τὸ 1948 εἰς μίαν Κοινότητα, νὰ ψηφίσουν εἰς τὴν Κοινότητα ταύτην. Ἡ προθεσμία τοῦ ἔτους 1948, ἐτέθη τὸ ἔτος 1951. Ἔκτοτε παρῆλθον 5 ἔτη καὶ ἡ προθεσμία αὐτὴ δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ μείνῃ ἀμετακίνητος. Θὰ πρέπει νὰ ἐξετάζωμεν μόνον ἐὰν ὑπάρχῃ μόνιμος ἐγκατάστασις εἰς μίαν Κοινότητα καὶ οὐδὲν πλέον.

§273Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Πρὸς τὸ παρὸν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἡ ἀνακίνησις αὐτοῦ τοῦ ζητήματος, δι’ αὐτὸ δὲν δέχομαι τὴν τροπολογίαν σας.

§274Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Μία διάστασις κ. ὑπουργέ.

§275Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Μὲ συγχωρεῖτε. Μελετήσατε τὸ ζήτημα μὲ τὴν ὑπηρεσίαν καὶ τὴν Δευτέραν τὸ βλέπομεν.

§276Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Εἶμαι παρασκευασμένος, κ.κ. συνάδελφοι.

§277Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Διὰ τοῦ ἑτέρου ἐδαφίου ὁρίζεται ὅτι συμπεριλαμβάνονται εἰς ὅλας τὰς προθεσμίας καὶ ἡ προθεσμία ἡ μηνιαία, κατὰ τὴν ὁποίαν δύνανται νὰ ἐγγραφῶσι. Δηλαδὴ τοῦ μηνὸς Ἰανουαρίου. Ἐὰν μὲν δὲν συμπεριλαμβάνεται, ἔχει καλῶς. Ἐὰν ὅμως περιλαμβάνεται καὶ ἡ μηνιαία προθεσμία ἐγγραφῆς, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθόν.

§278Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Περιλαμβάνεται.

§279Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Νομίζω, ὅτι τοὐλάχιστον διὰ τὴν προθεσμίαν τῆς ἐγγραφῆς πρέπει νὰ δώσετε 15 ἡμέρας, διότι παρεμβάλλονται καὶ αἱ ἑορταί.

§280Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε Θεοχαρίδη, αὐτὸ τὸ δικαίωμα τὸ ἔχει ὁ ὑπουργός. Λέγει: «δύναται νὰ συντέμνῃ». Ἐὰν δὲν θέλῃ, δὲν συντέμνει. Ἐφ’ ὅσον ἀποφασίζει ὁ ὑπουργὸς νὰ κάμῃ τὴν σύντμησιν αὐτήν, νομίζω ὅτι ὑπονοοῦνται τὰ ἄλλα.

§281Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Δώσατε, λοιπόν, 15 ἡμέρας ἀπὸ τὸν Ἰανουάριον διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ ἐγγραφῇ ὁ κόσμος.

§282Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἀπόκειται εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῶν πραγματικῶν περιστατικῶν, τὰ ὁποῖα θὰ ἐμφανισθοῦν.

§283ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 28;

§284ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, δεκτόν.

§285ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 28 ἐγένετο δεκτόν. Ὑπάρχει καὶ ἓν ἄλλο ἄρθρον 28, τοῦ κ. ὑπουργοῦ τὸ ὁποῖον θὰ λάβῃ τὸν ἀριθμὸν 29. Νὰ σᾶς τὸ διαβάσω; «Θανόντος τινὸς ὑποψηφίου .................. .................. (ἀναγινώσκει) ..................

§286ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, δεκτόν.

§287ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 29 ἐγένετο δεκτόν. (Ἀκολούθως γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 29 τοῦ σχεδίου, λαμβάνον ἀριθμὸν 30). Καὶ ὡς ἄρθρον 30 ἢ μᾶλλον 31 θὰ γίνῃ, εἶναι ἡ Ψῆφος τῶν πολιτικῶν δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ στρατιωτικῶν. Τίς ἀγορεύειν βούλεται.

§288Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ γίνῃ συζήτησις; Νὰ ὑποβάλωμεν μερικὰς παρατηρήσεις, ὥστε νὰ τὰς ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν ὁ κ. ὑπουργὸς καὶ εἰς τὴν βʹ. ἀνάγνωσιν.

§289Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Νὰ γίνῃ δεκτὸν ἀπόψε εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν καὶ εἰς τὴν βʹ. ἀνάγνωσιν θὰ ἴδω ὅλας τὰς τροπολογίας ἀφοῦ τὰς μελετήσω προηγουμένως.

§290ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν ὑπάρχουν βασικαὶ ἀντιρρήσεις, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἀναπτυχθοῦν ἀπόψε.

§291Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐγὼ ἂν ἤμουν ὑπουργός, θὰ ἐδεχόμην νὰ γίνουν αἱ παρατηρήσεις ἀπόψε καὶ τὴν πρωΐαν νὰ τὰς μελετήσω μὲ τὴν ὑπηρεσίαν καὶ εἰς τὴν βʹ. ἀνάγνωσιν νὰ εἶμαι εἰς θέσιν νὰ ἀπαντήσω.

§292ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν πρόκειται, κύριοι, περὶ τροπολογιῶν νὰ ὑποβληθοῦν ἐγγράφως διὰ τὴν βʹ. ἀνάγνωσιν. Ἀλλὰ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ ἄρθρου παρακαλῶ οἱ ἐπιθυμοῦντες νὰ λάβωσιν τὸν λόγον, νὰ τὸν λάβουν.

§293Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ζήτημα θὰ ἔχῃ πολλὴν συζήτησιν. Διενεμήθη χθὲς τὸ βράδυ ἐξ ἀπροόπτου μία μακρυτάτη τροπολογία τοῦ κ. ὑπουργοῦ διὰ τὸ θέμα τῆς ψήφου τοῦ Στρατοῦ. Ὡρισμένοι συνάδελφοι, ποὺ ἦσαν ἐδῶ τὴν πῆραν. Ἄλλοι τὴν παρέλαβον τὸ ἀπόγευμα εἰς τὸ σπίτι των. Ἐδῶ πέρα γίνεται μία προσπάθεια ἀλλοιώσεως τοῦ ἐκλογικοῦ φρονήματος.

§294ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ διανεμηθεῖσα ἀποτελεῖ τὸ ἔλασσον τῆς μείζονος, ἡ ὁποία ἔχει ψηφισθῆ ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς.

§295Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Τὸ θέμα πρέπει νὰ μελετηθῇ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἀρχῆς καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἐφαρμογῆς. Δὲν εἶναι δυνατόν, μὲ ἓν σχέδιον τροπολογίας, τὸ ὁποῖον ἐλάβομεν πρὸ ὀλίγων ὡρῶν νὰ προχωρήσῃ ἡ συζήτησις.

§296Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Εἶναι αἱ διατάξεις, αἱ ὁποῖαι ἴσχυσαν τὸ 1951 ἐλαφρῶς τροποποιημέναι.

§297Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Νὰ τὰς μελετήσωμεν, κ. ὑπουργέ.

§298Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ἔχει διανεμηθῆ ἀπὸ χθές, κ. συνάδελφε.

§299ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, πρότασις ἀναβολῆς δὲν βλέπω νὰ γίνεται δεκτὴ ἀπὸ τὴν πλειοψηφίαν. Ποῖος ζητεῖ τὸν λόγον;

§300Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, καὶ εἰς τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν, εἶπον τὰς ἀντιρρήσεις μου διὰ τὸ ζήτημα τῆς ψήφου τῶν στρατιωτικῶν τῶν εὑρισκομένων ἐκτὸς τῆς ἐκλογικῆς των περιφερείας. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ὅπως, πᾶς πολίτης, ὁ ὁποῖος κατὰ τὴν ἡμέραν τῶν ἐκλογῶν δὲν εὑρίσκεται εἰς τὴν ἐκλογικήν του περιφέρειαν δὲν θὰ ἀσκήσῃ τὸ ἱερὸν αὐτὸ δικαίωμα, ἔτσι καὶ ὁ στρατιώτης εὑρισκόμενος μακρὰν τῆς περιφερείας του δὲν πρέπει νὰ ψηφίζῃ. Ὄταν εὑρίσκεται ὁ στρατιώτης εἰς τὴν ἐκλογικήν του περιφέρειαν ψηφίζει πάντοτε, κ. Πρόεδρε. Ἀφ’ ὅτου ὑπάρχει Ἑλληνικὸν Κράτος, οὐδέποτε ἐσκέφθη Κυβέρνησις, νὰ διαπράξῃ τὸ ἀνοσιούργημα, τὸ ὁποῖον θὰ διαπράξωμεν ἡμεῖς. Ἔχουν περάσει πολιτικοὶ ἄνδρες μεγάλης ὁλκῆς. Τρικούπης, Θεοτόκης, καὶ τόσοι ἄλλοι καὶ οὐδεὶς ἐσκέφθη ποτὲ νὰ διαπράξῃ αὐτὸ τὸ κατὰ τοῦ Στρατοῦ καὶ τῆς Πατρίδος ἀνοσιούργημα. Διότι ἐκτὸς τοῦ ὅτι θὰ δημιουργηθῇ σάλος εἰς τὸν Στρατὸν καὶ θὰ κλονισθῇ ἡ πειθαρχία καὶ ἡ μαχητικότης τοῦ Στρατοῦ, θὰ δημιουργηθῇ καὶ μία κατάστασις ὑποδεεστέρα εἰς τὸν Στρατόν. Κατ’ ἀνάγκην θὰ ψηφίσουν χωρὶς νὰ γνωρίζουν ποῖον ψηφίζουν καὶ ποῖον πρόγραμμα. Διότι καὶ ἐὰν θελήσωμεν νὰ πᾶμε εἰς τὸν στρατῶνα νὰ ἀναπτύξωμεν τὸ πρόγραμμά μας, δὲν θὰ μᾶς τὸ ἐπιτρέψῃ ὁ συνταγματάρχης, καὶ δικαίως δὲν θὰ μᾶς τὸ ἐπιτρέψῃ. Ἀλλὰ τότε πῶς θὰ ψηφίσουν οἱ στρατιῶται, κ. ὑπουργέ; Ἐμὲ ποὺ εἶμαι παλαιὸς πολιτευόμενος, ἠμπορεῖ νὰ μὲ γνωρίζουν, ἀλλὰ ἕνα νέον πολιτευόμενον μὲ πολλὰ προσόντα πῶς θὰ τὸν γνωρίσουν; Ἀλλ’ ἐὰν θεσπισθῇ διὰ τοὺς δημ. ὑπαλλήλους—ὅπως ἐπιτάσσει τὸ ἄρθρον 31—νὰ ψηφίζουν ὅπου εὑρίσκονται, διατί νὰ μὴ ψηφίζῃ πᾶς πολίτης ὅπου εὑρίσκεται; Καὶ διατὶ οἱ τραπεζιτικοὶ ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι λόγῳ τῆς ὑπηρεσίας των εἶναι μακρὰν τῆς ἐκλογικῆς των περιφερείας δὲν ψηφίζουν; Καὶ τότε θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ ἔχῃ ὁ καθένας ἕνα ἐκλογικὸν βιβλιάριον καὶ νὰ ψηφίζῃ ὁπουδήποτε εὑρίσκεται. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον γίνεται εἶναι μία πρᾶξις, ἡ ὁποία ἀφ’ ἑνὸς ὑποβιβάζει τὸν Στρατόν, ἀλλὰ καὶ ἀφ’ ἑτέρου εἶναι προνόμιον ἀπέναντι τῶν ἄλλων πολιτῶν. Ἀναγράφεται εἰς τὸ ἄρθρον 31 παράγραφος 1, ἐδάφιον 5β ποῖοι ἐννοοῦνται δημόσιοι ὑπάλληλοι. Καὶ ἐρωτῶ οἱ ἡμερομίσθιοι καὶ οἱ ἐπὶ συμβάσει ὑπάλληλοι θὰ ψηφίζουν; Καὶ διατὶ θὰ ψηφίζουν αὐτοὶ καὶ δὲν θὰ ψηφίζουν οἱ τραπεζιτικοὶ ὑπάλληλοι; Ὅλα αὐτὰ τὰ ἄτοπα θὰ ὑπάρχουν ἐφ’ ὅσον γίνεται τὸ βασικὸν ἄτοπον νὰ δίδεται ψῆφος εἰς τὸν στρατιώτην τὸν εὑρισκόμενον ἐκτὸς τῆς ἐκλογικῆς του περιφερείας. Εἰς τὴν 2αν παράγραφον τοῦ ἄρθρου 31 λέγετε ὅτι: «Ἑκάστη μονὰς ἢ ὑπηρεσία παρ’ ᾗ ὑπηρετεῖ .......... ................ (ἀναγινώσκει)................». Προτείνω, κύριε ὑπουργέ, καὶ ἐπρότεινα ὅταν συνεζητεῖτο ὁ νόμος 2800, προτείνω ὅπως τὴν κατάστασιν αὐτὴν τῶν στρατιωτῶν τὴν ὁποίαν κοινοποιοῦν εἰς τοὺς Νομάρχας νὰ τὴν κοινοποιοῦν καὶ εἰς ὅλα τὰ κόμματα τῶν περιφερειῶν, διὰ νὰ γνωρίζουν τὰ κόμματα πρὸ τῶν ἐκλογῶν ἕνα μῆνα, εἰς κάθε ἐκλογικὸν τμῆμα πόσοι θὰ ψηφίσουν καὶ πόσοι ἀπὸ ἑκάστην περιφέρειαν, διότι ἔτσι θὰ ὑπάρχῃ διασφάλισις ὅτι δὲν θὰ γίνουν νοθεῖαι. Πρέπει νὰ δοθοῦν αἱ καταστάσεις αὐταὶ διὰ νὰ ἔχουν τὸ δικαίωμα καὶ τὴν δυνατότητα ἐκ τῶν προτέρων νὰ ἐλέγξουν ἐὰν εἶναι ἀκριβεῖς αἱ καταστάσεις αὐταί, διότι μετὰ τὰς ἐκλογὰς δὲν ὠφελεῖ εἰς τίποτε ἡ προσφυγὴ εἰς τὸ Ἐκλογοδικεῖον, διότι θὰ εἶναι ἄπειραι αἱ προσφυγαί, διότι πρώτην φοράν, ἐκτὸς τοῦ 1920, γίνονται ἐκλογαὶ μὲ πλειοψηφικὸν εἰς τὰς ὁποίας ψηφίζουν οἱ στρατιῶται ὅπου εὑρίσκονται καὶ τὰ ἄτοπα τὰ ὁποῖα θὰ δημιουργήσουν αἱ νοθεῖαι καὶ αἱ ἀνωμαλίαι καὶ αἱ παρανομίαι θὰ εἶναι τεράστια. Δὲν ἔχομεν προηγούμενον, εἰς τὸ ὁποῖον νὰ βασισθῶμεν κατὰ ποῖον τρόπον θὰ γίνουν αἱ ἐκλογαί. Πρέπει διὰ τὰς ἐκλογὰς αὐτὰς νὰ ληφθοῦν ὅλα τὰ μέτρα, ὥστε τοὐλάχιστον ἐφ’ ὅσον ἐδώσαμεν αὐτὸ τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς στρατιώτας τοὺς εὑρισκομένους ἐκτὸς τῆς ἐκλογικῆς των περιφερείας νὰ τοὺς περιφρουρήσωμεν νὰ μὴ νοθευθῇ τὸ φρόνημά των. Δι’ αὐτὸ οἱ στρατιῶται δὲν πρέπει νὰ ἔχουν ψηφοδέλτια ἐκ τῶν προτέρων, ἀλλὰ νὰ τὰ λάβουν ἐντὸς τῆς αἰθούσης. Δὲν πρέπει νὰ συνοδεύωνται ἀπὸ ὑπαξιωματικούς, ἀλλὰ νὰ πηγαίνουν μόνοι των εἰς τὰ τμήματα. Νὰ ἔχουν τὸ δικαίωμα οἱ ἀντιπρόσωποι ἑκάστου κόμματος κατὰ τὴν διαλογὴν νὰ ἀπαιτήσουν νὰ ἀναγραφῇ ἰδιαιτέρα κατάστασις δι’ ἑκάστην περιφέρειαν διὰ νὰ ἐξακριβώσουν ἐὰν αἱ ψῆφοι αἱ δοθεῖσαι ὑπὲρ μιᾶς περιφερείας εἶναι ἴσοι μὲ τοὺς ψηφίσαντας, διὰ νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφίσουν ἀπὸ ἄλλας περιφερείας. Κανεὶς δὲν προσέχει τὰ ψηφοδέλτια. Ἐὰν δὲν ληφθοῦν ὅλαι αὐταὶ αἱ προφυλάξεις, ἡ ψῆφος τοῦ Στρατοῦ θὰ νοθευθῇ κατὰ μέγιστον βαθμὸν καὶ δὲν θὰ εἶναι ἠθικὸν καὶ τίμιον ἐκ μέρους τοῦ Κράτους νὰ ἐπιτρέψῃ τοιοῦτον τι. Ἐὰν θέλωμεν νὰ δώσωμεν εἰς τοὺς στρατιώτας νὰ ἐκτελέσουν τὸ ὑψηλόν των καθῆκον, νὰ τοὺς περιφρουρήσωμεν νὰ μὴ ρίψουν τὴν ψῆφον των ἐκεῖ ποὺ δὲν θέλουν. Ἔχω τὸ ἑξῆς παράδειγμα, κύριε Πρόεδρε. Ἕνας συμπολίτης μου ὑπηρέτει εἰς ἕνα καράβι καὶ τοὺς 18 ναύτας τοὺς ἔβαλεν εἰς τὴν γραμμὴν ὁ ἀρχικελευστής, τοὺς ἔδωσε τὰ ψηφοδέλτια καὶ τοὺς εἶπε, πηγαίνετε νὰ ψηφίσητε. Ἐπεισόδια συνέβησαν εἰς πολλὰ τμήματα μεταξὺ ὑποψηφίων καὶ ἀξιωματικῶν μὲ στολὴν, οἱ ὁποῖοι ἐκύτταζον τί ψηφίζουν οἱ στρατιῶται, πρὸς αἶσχος καὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι τὸ ἔκαμον καὶ τῆς Πολιτείας, ἡ ὁποία ἐπέτρεπε νὰ ἐκβιάσουν τὴν συνείδησιν τοῦ στρατιώτου, οἱ οἱοιδήποτε ἀξιωματικοὶ καὶ τὸ Κράτος τοὺς ἠνέχθη. Δὲν εἶναι τίμιον πρᾶγμα αὐτό, δὲν εἶναι ἠθικόν, δὲν ἐπιτρέπεται εἰς μίαν Πολιτείαν ἔντιμον, Δημοκρατικὴν νὰ ἐπιτρέψῃ τοιαύτην νοθείαν τῆς ψήφου τοῦ Στρατοῦ. Γενικῶς, κύριε Πρόεδρε, πρέπει νὰ ληφθῇ ἕνα μέτρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἀφοπλισθοῦν τὰ Τ.Ε.Α., διότι ἔγιναν μάστιγες εἰς τὰς ἐπαρχίας, μάστιγες πρωτοφανοῦς ἐκτάσεως καὶ ὑπάρχουν εἰς περιφερείας εἰς τὰς ὁποίας δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς λόγος. Ἐὰν ἦσαν εἰς τὰ σύνορα θὰ ἦσαν δικαιολογημένα. Νὰ διαλυθοῦν τὰ Τ.Ε.Α., διότι ἔχουν ὅπλα καὶ παρουσιάζονται ὡς ἔνοπλα τμήματα τοῦ Κράτους.

§301Σ. ΠΕΡΤΣΙΝΙΔΗΣ. Τὰ λέγετε αὐτὰ ὡς στρατηγὸς Χαβίνης;

§302Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Βεβαίως τὰ λέγω, διότι ἔγιναν πληγαὶ εἰς τὰ περισσότερα τμήματα τοῦ Κράτους.

§303Σ. ΠΕΡΤΣΙΝΙΔΗΣ. Εἶναι διὰ τὴν ἀσφάλειαν.

§304Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Τὸ Κράτος ἔχει Στρατὸν καὶ Χωροφυλακήν, ἀλλοίμονον ἐὰν ἐξηρτᾶτο ἀπὸ τοὺς 5–6 ἐνόπλους, εἰς κάθε χωρίον, ἔχουν γίνει τύραννοι.

§305Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Εἶναι λεβέντες.

§306Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Δὲν ἔχετε εἰς τὴν Κεφαλληνίαν καὶ δὲν ἠξεύρετε, ἐὰν εἴχατε δὲν θὰ μιλούσατε ἔτσι.

§307Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Δὲν πρέπει νὰ λέγωνται αὐτὰ δι’ ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι κοιμοῦνται στὰ χιόνια διὰ νὰ ἐξασφαλίσουν τὴν ἡσυχίαν μας. Ἀπὸ ἕνα στρατηγὸν δὲν πρέπει νὰ λέγωνται αὐτὰ τὰ πράγματα.

§308Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Δὲν ἐννοῶ νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. συνάδελφον.

§309ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ρήτωρ ἔχει δικαίωμα νὰ εἴπῃ τὰς ἀπόψεις του.

§310Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ὅταν συνεζητεῖτο τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ἐξεδηλώσαμεν τὴν ἀπόλυτον ἀντίθεσίν μας μὲ τὴν διατύπωσιν τῆς διατάξεως, ποὺ ἀφορᾷ τὴν ψῆφον τοῦ Στρατοῦ, ὡς αὕτη ὑπεβάλλετο ὑπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Ἡ Κυβέρνησις τροποποιοῦσα τὴν διάταξιν ἐκείνην, ὡς ὑπεβάλλετο ὑπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, εἰσάγει τώρα νέαν διάταξιν, διὰ τῆς ὁποίας ρυθμίζει τὰ τῆς ψήφου τοῦ Στρατοῦ. Θὰ ἠθέλαμεν ὁ Στρατὸς νὰ εὑρίσκετο εἰς τὸ κέντρον, ὅπως εὑρίσκεται εἰς τὴν ψυχὴν ὁλοκλήρου τοῦ Ἔθνους, νὰ εὑρίσκεται εἰς τὸ κέντρον τῆς συνειδήσεως ὅλων μας καὶ νὰ μὴ ἐγένετο ποτὲ συζήτησις περὶ πολιτικῆς ἢ κομματικῆς ἐκμεταλλεύσεως τοῦ ἱεροῦ αὐτοῦ συμβόλου, τῆς ἑνότητος τοῦ Ἔθνους. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐφ’ ὅσον εἰς τὸ παρελθὸν ἐψήφισεν ὁ Στρατὸς καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐπανέφερε διάταξιν νὰ ψηφίζῃ ὁ Στρατὸς τοὺς ὑποψηφίους τῆς περιφερείας του, καὶ ἐφ’ ὅσον ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς θὰ ψηφίσῃ τὴν διάταξιν αὐτήν, θὰ ἠθέλαμεν ἡ διάταξις αὐτὴ κατὰ τὴν ἐφαρμογήν της νὰ γίνῃ κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ εἶναι τοὐλάχιστον ἀκίνδυνος διὰ τὸ Ἔθνος. Δὲν μᾶς ἐνδιαφέρει τί θὰ ψηφίσῃ ὁ Στρατός. Μᾶς ἐνδιαφέρει νὰ μὴ δηλητηριασθῇ ἡ ψυχὴ ὄχι τῶν ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι εἶναι ὥριμοι ἄνδρες, ἀλλὰ τῶν νέων Ἑλλήνων, τῶν νέων στρατιωτῶν, οἱ ὁποῖοι εἰσερχόμενοι εἰς τὴν πολιτικὴν οἰκογένειαν καὶ συναισθανόμενοι καὶ αὐτοὶ ὅτι ἀποτελοῦν παράγοντα ζωῆς εἰς τὸν τόπον αὐτόν, νὰ μὴ αἰσθανθοῦν οὐδεμίαν εἰς τὴν συνείδησίν των δυσανασχέτησιν. Νομίζω ὅτι ἡ διάταξις πρέπει νὰ διατυπωθῇ κατὰ τοιοῦτον τρόπον καὶ νὰ ἐφαρμοσθῇ ὥστε νὰ ἀσκήσουν καὶ οἱ στρατιῶται μας τὸ ὑψηλὸν αὐτὸ καθῆκον ἐλευθέρως, νὰ αἰσθανθοῦν ὅτι εἶναι ἐλεύθεροι πολῖται καὶ νὰ αἰσθανθοῦν καὶ τὴν ὑπερηφάνειαν ὅτι καὶ αὐτοὶ διὰ τῆς ψήφου των συντελοῦν εἰς τὴν ἀνάδειξιν Κυβερνήσεως τοῦ τόπου. Ὅπως εἶναι διατυπωμένη ἡ διάταξις, νομίζω ὅτι ἡ ἐλευθερία αὐτὴ δὲν παρέχεται εἰς τοὺς στρατιώτας. Κατὰ ἕνα τρόπον ἐπιτρέπεται νὰ πᾶνε πάλιν ὁμαδικῶς νὰ ψηφίσουν. Αὐτὴ ἡ ὁμαδικὴ ὁδήγησις τῶν στρατιωτῶν εἰς τὰ τμήματα, τοὺς ὑποβιβάζει. Ἐνῷ ἡμεῖς θέλομεν διὰ τῆς ψήφου νὰ τοὺς ἀναβιβάσωμεν καὶ νὰ τοὺς ἀναγνωρίσωμεν ὅτι εἶναι πολῖται ἐλευθέρως σκεπτόμενοι καὶ ἀποφασίζοντες διὰ τὸ μέλλον τῆς πατρίδος, τὸ ὁποῖον εἶναι προνόμιον τῆς Δημοκρατίας, ὅταν τοὺς βάζωμεν εἰς τὴν ὁμάδα καὶ τοὺς ὁδηγοῦμεν διὰ τοῦ ἐπιλοχίου, τότε νομίζω ὅτι τοὺς καταβιβάζομεν, τοὺς δίδομεν τὴν ψυχολογίαν τῆς ὁμάδος, τῆς ἀγέλης.

§311Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἄλλωστε, ἡ Κυβέρνησις ἐδήλωσεν, ὅτι θὰ μελετήσῃ καὶ τοὺς τεχνικοὺς τρόπους τῆς καλῆς λειτουργίας, καθὼς ἐπίσης τῆς ἀδιαβλήτου καὶ ἐλευθέρας λειτουργίας. Ἀνταποκρινόμεθα, ἑπομένως, εἰς τὴν ἰδικήν της ἐπιθυμίαν, διαφωτίζοντες καὶ προσδιορίζοντες τρόπους τοιαύτης λειτουργίας τῆς ψήφου τοῦ Στρατοῦ. Γενικώτερον, εἰς τὴν ἐμφανιζομένην ἐκεῖθεν δυσανασχέτησιν, δίδεται αὐτὴ ἡ ἀπάντησις. Ὅτι ἀνταποκρινόμεθα καὶ εἰς τὴν ἐπιθυμίαν τῆς Κυβερνήσεως, προσδιορίζοντες τὸν καλύτερον τρόπον τῆς λειτουργίας.

§312Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ψηφίσουν οἱ στρατιῶται ὡς ἐλεύθεροι ἄνθρωποι, νὰ μὴ ἔχουν τὴν συναίσθησιν τῆς ἀγέλης. Ἡ διάταξις τῆς παραγρ. 7, ἡ ὁποία ὁρίζει ὅτι: «Ἐφ’ ὅσον εἰς ὡρισμένα σημεῖα τῆς περιφερείας τοῦ Νομοῦ ὑπηρετοῦν ἐκλογεῖς............. ............... (ἀναγινώσκει)...............». Αὐτὴ ἡ διάταξις θὰ ψηφισθῇ ὡς ἑξῆς: Θὰ ὁρισθῇ τὸ στρατιωτικὸν τμῆμα τὸ Ἄλφα καὶ θὰ πηγαίνουν ὁμαδικῶς νὰ ψηφίζουν ὑπὸ τὴν ἐπίβλεψιν τῶν ἀξιωματικῶν καὶ κυρίως τῶν ὑπαξιωματικῶν. Οἱ ἀξιωματικοὶ θὰ ψηφίσουν ὅπως θέλουν, εἶναι ὥριμοι ἄνδρες. Ἀλλὰ τοὐλάχιστον διὰ τοὺς νέους στρατιώτας, ἐκείνους οἱ ὁποῖοι συνεπλήρωσαν τώρα μόλις τὸ 21ον ἔτος τῆς ἡλικίας καὶ ἀρχίζουν νὰ αἰσθάνωνται τὸ αἴσθημα τῆς εὐθύνης, ἐὰν δὲν τοὺς ἀφήσωμεν ἐλευθέρους νὰ ψηφίσουν, θὰ ὑποστοῦν τὴν ἐπίδρασιν ὡρισμένων ἀνθρώπων, δὲν θὰ πᾶνε νὰ ψηφίσουν ὡς ἐλεύθεροι πολῖται, ὡς ἐλεύθεροι ἄνθρωποι, ἀλλ’ ὑπὸ τὴν ἐπίβλεψιν καὶ τὴν καθοδήγησιν τῶν ὑπαξιωματικῶν.

§313Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Εἶναι ἀδύνατον νὰ ὑπάρξῃ ἀντίρρησις ἐπ’ αὐτοῦ.

§314Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει τεχνικὴ δυσχέρεια τοῦ σταυροῦ. Ἐὰν τὰ ψηφοδέλτια τῶν στρατιωτῶν πέσουν εἰς τὴν αὐτὴν κάλπην, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ πέσουν καὶ τὰ ψηφοδέλτια τῶν πολιτῶν, πῶς θὰ γίνῃ ἡ ἐξακρίβωσις τοῦ γεγονότος, ὅτι ὁ στρατιώτης δὲν ἔβαλεν, ὅπως δὲν ἔπρεπε νὰ βάλῃ, σταυρόν;

§315Π. ΝΤΕΝΤΙΔΑΚΗΣ. Ὁ φάκελλος θὰ εἶναι ἰδιαιτέρου χρώματος, κ. Πρόεδρε.

§316Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Αὐτὸ δὲν ἠμπορεῖ νὰ συμβῇ, διότι οἱ μὲν καταγόμενοι ἐκ τῆς περιφερείας ἔχουν δικαίωμα νὰ βάλουν σταυρόν, οἱ ἄλλοι ὄχι. Ἐὰν βάλῃ ἕνας ἐκ Πρεβέζης εὑρισκόμενος ἐν Θεσσαλονίκῃ εἰς ἐμὲ σταυρόν, δὲν λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν.

§317Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Τεχνικῶς ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, ἐὰν αἱ μονάδες διαχωρίσουν τὴν δύναμιν. Τοιοῦτον ἐμπόδιον δὲν ὑπάρχει.

§318Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. (Ὑπουργ. Ἐσωτ.). Διὰ λόγους διευχεράνσεως τῆς ψηφοφορίας, ὅπου εἶναι περισσότεραι στρατιωτικαὶ μονάδες, θὰ ἱδρυθοῦν εἰδικὰ τμήματα. Ἀπὸ τοῦ σημείου αὐτοῦ, μέχρι ποὺ νὰ προάγεσθε εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι θὰ πηγαίνουν συντεταγμένοι ὑπὸ τὸν ἐπιλοχίαν, εἶναι μεγάλη ἡ ἀπόστασις. Θέλετε νὰ βάλωμεν ὅτι ἀπαγορεύεται νὰ πᾶνε συντεταγμένοι; Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν. Ὅπως θὰ ἰδῆτε, ἀντιμετωπίζεται τὸ ἑξῆς ἐνδεχόμενον: Νὰ κατάγωμαι ἐγὼ ἐκ Λακωνίας καὶ νὰ ὑπηρετῶ εἰς τὸ Κιλκίς. Κατὰ τὸν νόμον, ἔχω δικαίωμα νὰ ψηφίσω τὸν ὑποψήφιον τῆς περιφερείας ἐξ ἧς κατάγομαι, τὴν Λακωνίαν. Πρέπει νὰ εἶμαι ἐγγεγραμμένος εἰς τὰς καταστάσεις μετὰ ἐνδείξεως τοῦ τόπου τῆς καταγωγῆς μου. Ὅταν θὰ μεταβῶ διὰ νὰ ψηφίσω, πρέπει ὁ φάκελλος νὰ ἔχῃ μίαν διαπίστωσιν. Ὅτι ὁ στρατιώτης Ἀθαν. Παπαδόπουλος, κατάγεται ἐκ Λακωνίας. Φάκελλος Λακωνίας. Καὶ ἐὰν δὲν ὑπάρχουν ἕτοιμοι φάκελλοι πρόχειροι, θὰ γράψῃ ἀπὸ ἔξω ἡ Ἐφορευτικὴ Ἐπιτροπὴ «Λακωνία», ὥστε, ὅταν θὰ γίνῃ ἡ διαλογὴ καὶ θὰ ἴδωμεν ὅτι εἰς τὸν φάκελλον, ὁ ὁποῖος ἔχει τὴν ἐπιγραφὴν «Λακωνία» δὲν ὑπάρχει ψηφοδέλτιον τοῦ Νομοῦ Λακωνίας, αὐτὸς ὁ φάκελλος εἶναι ἄκυρος. Βλέπετε, ὅτι ἡ Ἐφορευτικὴ Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία θὰ ἐφορεύῃ, ἐπὶ τῆς ἀσκήσεως τοῦ δικαιώματος τῶν στρατιωτῶν, ἔχει εἰδικὸν μηχανισμὸν καὶ ἀκολουθεῖ καὶ εἰδικὴν διαδικασίαν. Ἐάν, λοιπόν, ἀναμιχθοῦν αὐτοὶ οἱ φάκελλοι μὲ τὰ ψηφοδέλτια τῶν πολιτῶν, θὰ ἐπέλθῃ μεγάλη καθυστέρησις. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος καὶ μόνον. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ ψηφίσουν καὶ οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι. Ὁ δημόσιος ὑπάλληλος, ὁ ὁποῖος θὰ κατάγεται ἐκ Λακωνίας, θὰ ὑπόκειται εἰς αὐτὴν τὴν διαδικασίαν. Ἐὰν ὅμως σᾶς ἐνοχλῇ ἡ περίπτωσις τοῦ ἐπιλοχίου, νὰ βάλωμεν διάταξιν, ὅτι θὰ μεταβαίνουν κατ’ ἄνδρα καὶ ἐλευθέρως καὶ οὐχὶ συντεταγμένοι, ὅπως θὰ πάῃ ὁ ἔφορος, ὁ εἰρηνοδίκης.

§319Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὴν ἡμέραν τῶν ἐκλογῶν ὑπάρχει γενικὴ ἐπιφυλακή. Δὲν εἶναι δυνατὸν οἱ στρατιῶται νὰ ἀφεθοῦν ὡς ἄτομα ἐλεύθεροι, κατὰ τὴν ἡμέραν τῶν ἐκλογῶν, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀδειάσουν οἱ στρατῶνες, κατὰ τρόπον ἀπολύτως ἐλεύθερον καὶ εἰκῆ καὶ ὡς ἔτυχεν οἱ στρατιῶται νὰ περιδιαβάζουν καὶ περιτριγυρίζουν. Κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην ὑπάρχει γενικὴ ἐπιφυλακὴ καὶ ἑπομένως ἡ πρότασις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἀντίκειται καὶ ἀντιφάσκει πρὸς αὐτὴν τὴν βάσιν τῆς γενικῆς ἐπιφυλακῆς. Οἱ στρατιῶται, κύριε ὑπουργέ, κατ’ ἀνάγκην ἑπομένως, ἂν καὶ πρὸς στιγμὴν καὶ ἐγὼ συνεμερίσθην τὴν ἄποψιν, διότι δὲν εἶχον σκεφθῆ αὐτό, τὸ ὁποῖον αὐτὴν τὴν στιγμὴν σκέπτομαι, οἱ στρατιῶται κατ’ ἀνάγκην θὰ πᾶνε καθ’ ὁμάδας, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ὅτι μόνον ἐκ τοῦ λόχου αὐτῶν ἡμίσειαν ὥραν θὰ φύγουν οἱ στρατιῶται, διὰ νὰ πᾶνε νὰ ψηφίσουν καὶ πρέπει μετὰ ἡμίσειαν ὥραν νὰ ἔχουν ἐπιστρέψει. Ἐὰν τοὺς ἀφήσετε, ὡς ἄτομα, ἐλευθέρους, θὰ δημιουργηθῇ μία σύγχυσις καὶ μία ἀκαταστασία καὶ θὰ δώσετε εἰς τοὺς στρατιώτας αὐτούς, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην πρέπει νὰ εὑρίσκωνται ἐν αὐστηρᾷ ἐπιφυλακῇ, θὰ τοὺς δώσετε τὸ δικαίωμα νὰ τριγυρίζουν ἐλεύθεροι. Νομίζω, κύριε ὑπουργέ, καὶ κύριοι συνάδελφοι, ὅτι παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι ἡ ἄποψις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἶναι σοβαρὰ καὶ ἀξία προσοχῆς, ἐν τούτοις, δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ ἀσπαστή. Ἀλλὰ θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε νὰ προσθέσω ἓν ἐπιλόγῳ, ὅτι καὶ ἀπολύτως δὲν εὐσταθεῖ ἡ ἄποψις τὴν ὁποίαν ἡ ἀντιπολίτευσις, ὁσονδήποτε καὶ ἐὰν ἐκ σεβασμοῦ ἀντικειμενικῶν λόγων, προβαίνῃ εἰς τὴν διατύπωσιν τῆς ἀπόψεως αὐτῆς, δὲν εἶναι νοητὸν κατ’ ἀρχήν. Εἰς ἃς περιπτώσεις συμβῇ αὐτό, πρέπει νὰ γίνῃ καταγγελία καὶ πρέπει νὰ ληφθοῦν τὰ μέτρα τῶν κυρώσεων. Δὲν εἶναι νοητὸν κατ’ ἀρχὴν ὅτι εἰς περίοδον ὁμαλῆς πολιτικῆς ζωῆς θὰ σημειωθῇ τοιαύτη ἄσκησις βίας. Βεβαίως, οἱ κύριοι συνάδελφοι, ἔχουν ὑπ’ ὄψει τους, ὅπως καὶ ἐγώ, προηγούμενα παλαιῶν περιστάσεων. Δὲν σᾶς ἀποκρύπτω, φερ’ εἰπεῖν, ὅτι κατὰ τὸ δημοψήφισμα τῆς Δημοκρατίας, ὑπηρέτουν ὡς στρατιώτης, καὶ ἐκ τοῦ 12ου Συντάγματος ἤμουν ὁ μόνος εἰς τὸν ὁποῖον ἐδόθη τὸ δικαίωμα νὰ ψηφίσῃ βασιλείαν. Ἅπαντες οἱ ἄλλοι ἐψήφισαν δημοκρατίαν. Ἦτο ὅμως μία ἀνώμαλος περίοδος. Αὐτὸ εἶναι γεγονός, Κύριοι. Δυστυχῶς ἢ εὐτυχῶς —εἶναι ἄσχετον αὐτό— τὸ λέγω αὐτὸ τὸ δυστυχῶς ἢ εὐτυχῶς, ὡς πρὸς τοὺς ἀνήκοντας εἰς τὴν αʹ ἢ βʹ παράταξιν. Τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, δι’ ἡμᾶς, δυστυχῶς, διότι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ γίνεται. Αὐτὸ ἦτο συνέπεια μιᾶς ἐπαναστάσεως. Ὁ ἀείμνηστος Παπαναστασίου, ὁ ὁποῖος διείπετο ἀπὸ μίαν ἰδεολογικὴν πίστιν πρὸς τὴν Δημοκρατίαν καὶ ὁ ὁποῖος ἦτο Πρωθυπουργὸς τότε, τὸν Ἀπρίλιον τοῦ 1924, δὲν διέταξε νὰ γίνουν αὐτά. Ἀλλ’ οἱ ἀξιωματικοί, ἔνθερμοι ὀπαδοὶ τῆς Δημοκρατίας, ἐπέμειναν νὰ ψηφίσουν ὅλοι Δημοκρατίαν. Εἰς ἐμέ, ὁ ὁποῖος ἤμην τελευταῖος καὶ ἐγενόμην πρῶτος ὡς ὑπουργὸς τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων, πολὺ ἀργότερα, μετὰ τριακονταετίαν, εἰς ἐμέ ἐπετράπη νὰ ψηφίσω ὅπως ἤθελα καὶ ἦτο ὁ ἴδιος ὁ διοικητὴς τοῦ Συντάγματος, ταγματάρχης, ἀσκῶν καθήκοντα διοικητοῦ, ὁ ὁποῖος μοῦ εἶπεν, ἐγὼ δὲν θὰ σὲ παρακολουθήσω, ψήφισε ὅπως θέλεις. Αὐτὸ ὅμως δὲν συμβαίνει εἰς ὁμαλὰς περιόδους. Ἴσως νὰ συνέβη ἐν μέρει καὶ εἰς τὸ βασιλικὸν δημοψήφισμα τοῦ 1935, ἐνῷ τοῦ 1946 ὑπῆρξεν ὑπεργνήσιον. Ἀλλὰ τὸ 1035 πιθανὸν— τότε ἦτο Πρωθυπουργὸς ὁ στρατηγὸς Κονδύλης— πιθανὸν ὑπὸ τὴν ἐπίδρασιν καὶ τὴν ἔμπνευσιν τοῦ στρατηγοῦ Κονδύλη νὰ εἶχε συμβῆ κατὰ τὸ 1935 εἰς κάποιαν μερικῶς μεγάλην ἔκτασιν τὸ αὐτό. Ἀλλὰ δὲν συνέβη ὁλόκληρον καὶ δὲν συνέβη ποτέ. Δὲν νομίζω ὅτι ὑπῆρξε περίπτωσις κατὰ τὸ 1950 ἤ τὸ 1951, ὅπου ἐψήφισαν οἱ στρατιῶται. Πιθανὸν μία εἰς τὰς ἑκατὸν ἢ μία εἰς τὰς χιλίας, ἀλλὰ περιπτώσεις αἱ ὁποῖαι ἀλλοιώνουν οὐσιωδῶς τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς, ἐπεμβάσεις ἀξιωματικῶν ἢ τῶν ὑπαξιωματικῶν εἰς τὴν ψῆφον τοῦ Στρατοῦ, δὲν ἐσημειώθησαν. Θὰ παρακαλέσω λοιπόν, δι’ αὐτὸ, κυρίως ὅμως λόγῳ τοῦ ἀσυμβιβάστου μεταξὺ γενικῆς ἐπιφυλακῆς καὶ ἀπολύτου ἐλευθερίας τοῦ στρατοῦ, νὰ μὴ ἐπιμείνῃ ἡ ἀντιπολίτευσις.

§320Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὡς πρὸς αὐτά, τὰ ὁποῖα ὁ Πρόεδρος κ. Κανελλόπουλος εἶπεν, ἔχω νὰ εἴπω τὰ ἑξῆς: Ὑπάρχει ἐπιφυλακὴ, ἀλλὰ ὑπάρχουν καὶ περίπολοι καὶ ὅταν οἱ στρατιῶται, μετὰ τὴν ψηφοφορίαν, θέλουν νὰ σκορπίσουν, τοὺς συλλαμβάνουν καὶ τοὺς πᾶνε στὰ φρουραρχεῖα. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ πηγαίνουν πολλοί–πολλοί. Νὰ πηγαίνουν 5–5, 10–10 καὶ αἱ περίπολοι νὰ τοὺς παρακολουθοῦν. Προκειμένου μάλιστα περὶ ἐπαρχιῶν, ὅπου θὰ εἶναι ἓν ἐκλογικὸν τμῆμα —μὴ παίρνωμε τὰς Ἀθήνας, ποὺ θὰ εἶναι κάποια δυσκολία— εἶναι εὐκολώτατον πρᾶγμα. Δὲν ὑπάρχει κανένας κίνδυνος νὰ γίνῃ αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγει ὁ Πρόεδρος κ. Κανελλόπουλος. Αἱ δὲ περίπολοι, αἱ ὁποῖαι αὐτὸν τὸν σκοπὸν ἔχουν, νὰ μὴ ἐπιτρέψουν εἰς τοὺς στρατιώτας τὴν ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς νὰ περιφέρωνται. Δὲν ὑπάρχει καμμία δυσκολία.

§321Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Αἱ ἀπαντήσεις, τὰς ὁποίας ἔδωσαν ἐπὶ τῶν κατ’ ἀρχὴν ἀπόψεων, ποὺ διετυπώθησαν, τόσον ὁ ἔγκριτος κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅσον καὶ ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος κ. Κανελλόπουλος, δὲν εὐσταθοῦν. Ὁ κ. Κανελλόπουλος εἶπεν ὅτι δὲν συμβιβάζεται ὁ τρόπος, τὸν ὁποῖον ὑπεδείξαμεν, μὲ τὴν ἄποψιν τῆς γενικῆς ἐπιφυλακῆς, ἡ ὁποία ἰσχύει κατὰ τὴν ἡμέραν τῶν ἐκλογῶν. Πράγματι, κατὰ τὴν ἡμέραν τῶν ἐκλογῶν, ἰσχύει ἐπιφυλακή. Ἀλλὰ τίποτε δὲν ἐμποδίζει τὰς μονάδας, νὰ ρυθμίσουν τὴν ὑπηρεσίαν, κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε περιοδικῶς καὶ καθ’ ὥραν νὰ ἀφήνουν τοὺς ἐκτὸς ὑπηρεσίας ἄνδρας, ἀντὶ νὰ κάθωνται εἰς τὰς μονάδας των, νὰ πηγαίνουν νὰ ἀσκοῦν μόνοι τους τὸ ἐκλογικόν των δικαίωμα. Εἰς τὸ παρελθὸν, παρετηρήθη ὅτι οἱ ἄνδρες αὐτοὶ ἐπήγαιναν ὁμαδικῶς —τοὐλάχιστον εἰς τὴν περιφέρειάν μου— ὑπὸ τὴν ἐπιβολὴν τῶν ἐπιλοχιῶν καὶ ἐψήφιζαν. Αὐτὴν τὴν ἐπιβολὴν θέλομεν νὰ ἀφαιρέσωμεν σήμερον, ὥστε ὁ στρατιώτης νὰ ἀντλήσῃ τὸ ψηφοδέλτιόν του ἐλευθέρως ἀπὸ τὸ τμῆμα καὶ νὰ ψηφίσῃ. Ὡς πρὸς τὰ τμήματα, τὰ στρατιωτικὰ, νομίζω, ὅτι ἡ ἄποψις τὴν ὁποίαν διετυπώσατε δὲν εὐσταθεῖ. Ὅταν δὲν εἶναι ἕνα εἰδικὸν στρατιωτικὸν τμῆμα, θὰ δημιουργηθῇ μία ἀτμόσφαιρα, ἂς μὴ εἴπω ἄλλην λέξιν, ἀλλὰ μία ἀτμόσφαιρα αὐστηροτάτη καὶ φρονῶ ὅτι δὲν θὰ ἔχουν οἱ στρατιῶται τὸ αἴσθημα τῆς ἐλευθέρας ἀσκήσεως τοῦ δικαιώματος.

§322Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐὰν εἶναι ἄνω τῶν 200 θὰ ἔχωμεν ἰδιαίτερα τμήματα, τῶν ὁποίων αἱ Ἐφορευτικαὶ Ἐπιτροπαὶ θὰ εἶναι ὅμοιαι μὲ τὰ ἄλλα τμήματα.

§323Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Δὲν ἤκουσα.

§324Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐὰν γίνουν εἰδικὰ τμήματα, στρατιωτικά, ἄνω τῶν 200, αἱ Ἐφορευτικαὶ Ἐπιτροπαὶ θὰ εἶναι λαϊκαὶ ὅπως καὶ εἰς τὰ ἄλλα τμήματα, ὄχι ἀξιωματικοί, ὅπως ἦτο τὴν ἄλλη φορά. Διότι ἐὰν εἶναι ἔτσι, ἀσφαλῶς πρέπει νὰ ἀπόσχῃ ἡ Ἀντιπολίτευσις ἀπὸ τὰς ἐκλογάς.

§325Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Κύριε Ζορμπᾶ, λέγει τὸ σχέδιον, τὸ ὁποῖον μᾶς διενεμήθη, θὰ γίνωνται τὰ εἰδικὰ τμήματα ἐκτὸς τῶν στρατώνων. Πρέπει νὰ γίνῃ μία διευκρίνισις. Ἐὰν ὑπάρχῃ στρατιωτικὸς σχηματισμὸς ἐν ὑπαίθρῳ καὶ εἶναι μισὴ ὥρα τὸ πλησιέστερον ἐκλογικὸν τμῆμα, ἐπιθυμῶ νὰ μάθω, ἡ Κυβέρνησις μὲ τὸ σχέδιόν της, πῶς ἀντιμετωπίζει τὸ θέμα. Ποῦ θὰ κάμῃ τὸ ἐκλογικὸν τμῆμα; Θὰ τὸ κάμῃ εἰς κατῳκημένον χῶρον, εἰς πολιτείαν, ὅπου ἑδρεύει ἀρχὴ καὶ λειτουργεῖ ἐκλογικὸν τμῆμα, διὰ τοὺς πολίτας. Θέλομεν μίαν διευκρίνισιν καὶ ἀπάντησιν διότι πρέπει νὰ τεθῇ ἡ ἀρχὴ ὅτι τὰ ἰδιαίτερα τμήματα θὰ γίνωνται εἰς περιοχὰς ὅπου ἑδρεύουν τὰ τμήματα τῶν πολιτῶν, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ καταστρατήγησις καὶ νὰ κάμουν τὸ τμῆμα ἀπ’ ἔξω ἀπὸ τόν στρατῶνα, ὑπό τὴν ἄμεσον καθοδήγησιν τῆς Κ.Υ.Π.

§326Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ἐγὼ εἶμαι ἀντίθετος πρὸς τὴν ἵδρυσιν ἰδιαιτέρων στρατιωτικῶν τμημάτων, διὰ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ἐξέθεσα. Θέλω οἱ στρατιῶται ἐλεύθεροι νὰ ψηφίσουν εἰς τὰ πολιτικὰ τμήματα, συνεπῶς θὰ καταψηφίσω τὴν διάταξιν αὐτήν. Ἐὰν ὅμως ἡ πλειοψηφία ἀποφασίσῃ νὰ γίνουν ἰδιαίτερα τμήματα, αὐτὰ θὰ γίνουν μέσα εἰς τὴν πόλιν, εἰς τὴν ἀτμόσφαιραν τῆς πόλεως καὶ μὲ ἐπιτροπὴν ἀπὸ πολίτας.

§327Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Δεκτὸν νὰ γίνουν ἰδιαίτερα;

§328Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ἐπειδὴ εἶναι πολλοί.

§329Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Δὲν ἔχει σημασίαν.

§330Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐγὼ εἶμαι ἀντίθετος, ὡς πρὸς τὸ θέμα τοῦ Στρατοῦ καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχήν σας, ὥστε ἐκτὸς τῆς ἀσκήσεως ἑνὸς ὑψηλοῦ πράγματι λειτουργήματος καὶ ἐκτὸς προνομίου, τὸ ὁποῖον παρέχομεν εἰς τοὺς στρατιώτας, νὰ μὴ σταματήσωμεν τὴν ψυχὴν τοῦ στρατιώτου, τὴν ψυχὴν τοῦ νεαροῦ στρατιώτου μας καὶ ζητῶ ἀπὸ σᾶς κατοχύρωσιν διὰ διατάξεως, ὥστε τὸ λειτούργημα αὐτὸ νὰ ἀσκηθῇ ἐλευθέρως. Ὡς πρὸς τοὺς λοιπούς, μὲ εὑρίσκει ἀντίθετον καὶ ἡ διάταξις αὐτή. Διότι οἱ Δικαστικοί, οἱ Δημόσιοι ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι ζοῦν μακρὰν τῶν περιφερειῶν των —ὁ στρατιώτης ἔχει σύνδεσμον μὲ τὴν περιφέρειάν του, ἔχει τὴν μητέρα του, τὸν πατέρα του, διότι ἐκεῖ θὰ ζήσῃ,— ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐπέλεξαν τὸ ἐπάγγελμα τοῦ δημοσίου ὑπαλλήλου, ἀπεξενώθησαν ἀπὸ τὴν περιφέρειάν των καὶ ζοῦν εἰς ἄλλας περιφερείας. Ἔχουν ἀφομοιωθῆ μὲ τὴν ἄλλην περιφέρειαν. Καὶ νομίζω, ὅτι, ἐὰν μὲν ἕνας εἶναι τακτικὸς καὶ φιλότιμος πολίτης, αὐτὸς θὰ ἔχῃ πολιτογραφηθῆ εἰς τὴν περιφέρειαν εἰς τὴν ὁποίαν μένει, ἀλλὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ καὶ ἡ διπλῆ ψῆφος καὶ νὰ ψηφίσῃ καὶ εἰς τὴν περιφέρειαν εἰς τὴν ὁποίαν διαμένει καὶ εἰς τὴν περιφέρειαν ἀπὸ τὴν ὁποίαν κατάγεται. Ἕνας δάσκαλος π.χ. τοποθετημένος εἰς τὴν Μακεδονίαν ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν, θὰ ἔχῃ ἐγγραφῆ εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους, θὰ ψηφίσῃ εἰς τὸν τόπον εἰς τὸν ὁποῖον εἶναι ἐγγεγραμμένος, ἀλλὰ ἠμπορεῖ νὰ ψηφίσῃ καὶ εἰς τὴν περιφέρειαν ἀπὸ τὴν ὁποίαν κατάγεται. Ἐγὼ τοὐλάχιστον δι’ αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι μένουν ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν μακρὰν καὶ ἔχουν διαγράψει κάθε σχέσιν μὲ τὴν περιφέρειάν των, νομίζω ὅτι προτιμότερον εἶναι νὰ ψηφίσουν εἰς τοὺς τόπους ὅπου ὑπηρετοῦν, διότι αὐτοὶ δὲν πρόκειται νὰ ἀλλοιώσουν τὸ ἀποτέλεσμα.

§331Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Εἶναι βασικὴ ἀρχὴ αὐτή.

§332Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Βασικὴ ἀρχὴ διὰ τὸν στρατιώτην ποὺ ζῇ μὲ τὴν ἀνάμνησιν τῆς ἐπαρχίας, ἐνῷ ὁ δημόσιος ὑπάλληλος, ὁ δικαστικός, ὁ ὁποῖος εἶναι Ἐφέτης καὶ ζῇ εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ ἔχει φύγει ἀπὸ τὴν Λάρισαν πρὸ 30 ἐτῶν καὶ δὲν ἔχει ἐγγραφῆ εἰς τὰς Ἀθήνας, τί σχέσιν ἔχει μὲ τὴν Λάρισαν;

§333Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Δέχεσθε νὰ ψηφίζουν οἱ ἀξιωματικοὶ ἐκεῖ ὅπου ὑπηρετοῦν;

§334Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ὄχι, μόνον οἱ ὑπάλληλοι. Διὰ τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους προτιμῶ νὰ γίνῃ αὐτό.

§335Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Οἱ χωροφύλακες δέχεσθε νὰ ψηφίσουν ἐκεῖ ποὺ ὑπηρετοῦν;

§336Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Οἱ Χωροφύλακες ὑπάγονται εἰς τὴν περίπτωσιν τῶν στρατιωτῶν.

§337Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ἡ Ἀστυνομία Πόλεως; Εἶναι ὑπάλληλοι, δὲν εἶναι στρατός; Δέχεσθε;

§338Π. ΝΤΕΝΤΙΔΑΚΗΣ. Εἶναι ἐφωδιασμένοι μὲ βιβλιάρια.

§339Π. ΝΤΕΝΤΙΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Διατὶ κάμνετε διαίρεσιν μεταξὺ ἀξιωματικῶν καὶ δημοσίων ὑπαλλήλων;

§340Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ὁ μὲν Στρατὸς δὲν εἶναι μόνιμος καὶ συνδέεται μὲ τὴν περιφέρειάν του, ἐνῷ ὁ δημόσιος ὑπάλληλος εἶναι μόνιμος καὶ ἔχει ἀποκόψει τὸν σύνδεσμον μὲ τὴν περιφέρειάν του.

§341Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ὑπηρετεῖ ἕνας ἔφεδρος καὶ ἕνας ἀξιωματικὸς καὶ οἱ δύο ὑπηρετοῦν εἰς τὴν Κοζάνην. Διατί ὁ μὲν ἔφεδρος θὰ ἔχῃ δικαίωμα νὰ ψηφίσῃ εἰς τὴν Κοζάνην, ὁ δὲ ἀξιωματικὸς ὄχι;

§342Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Διότι ὁ ἀξιωματικὸς μετατίθεται συνεχῶς.

§343Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ἔχει δύο χρόνια εἰς τὴν αὐτὴν περιφέρειαν.

§344Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀξιωματικὸς ποὺ ὑπηρετεῖ δύο χρόνια. Συνεχῶς μετατίθενται οἱ ἀξιωματικοὶ καὶ δὲν μένουν εἰς καμμίαν περιφέρειαν. Ὁ δάσκαλος μένει Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐγὼ προτιμῶ διὰ τοὺς δικαστικοὺς καὶ τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους νὰ ψηφίζουν εἰς τὴν περιφέρειαν ποὺ μένουν. Ἐφ’ ὅσον προβλέπομεν διὰ τὴν κατηγορίαν αὐτῶν θὰ ἤθελα νὰ δώσωμεν τὸ προνόμιον νὰ ψηφίσουν καὶ τὰ πληρώματα τῶν ἐμπορικῶν πλοίων τοῦ ἐσωτερικοῦ, τὰ ὁποῖα ταξιδεύουν τὴν ἡμέραν τῶν ἐκλογῶν. Ὁ ναυτικὸς ταξιδεύει, δι’ αὐτὰ δὲ τὰ πλοῖα νομίζω, ὅτι θὰ ἠμπορούσαμε νὰ ἐπιτρέψουν νὰ ψηφίσουν εἰς τοὺς λιμένας τῆς προσεγγίσεως.

§345Γ. ΡΩΜΑΝΟΣ. Τὸ Κόμμα τῶν Προοδευτικῶν εἶναι σύμφωνον μὲ τὴν τιθεμένην ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 31 τῆς τροπολογίας ἀρχὴν ὡς πρὸς τὴν ψῆφον τῶν πολιτικῶν δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ στρατιωτικῶν. Ἡ ἀρχὴ αὐτὴ ἀνταποκρίνεται εἰς τὰς ἀντιλήψεις τοῦ Κόμματος ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, ὡς αἱ ἀντιλήψεις αὐταὶ ἐξετέθησαν εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς παρελθούσης Τρίτης ὑπὸ τοῦ κ. Λυκουρέζου. Τὸ Κόμμα τῶν Προοδευτικῶν ἐτάχθη ὑπὲρ τῆς ψήφου τῶν στρατιωτικῶν, νομίζω δὲ ὅτι τὸ καθιερούμενον διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐκλογικὸν σύστημα ἐπέβαλεν ὅπως οἱ στρατιωτικοὶ ψηφίσουν τοὺς ὑποψηφίους τῆς περιφερείας εἰς ἣν ἀνήκει ὁ δῆμος ἢ ἡ κοινότης ἔνθα οἱ ψηφίζοντες εἶναι ἐγγεγραμμένοι, ὅπως δηλαδὴ προβλέπει τὸ ἄρθρον 31. Ἐπὶ τῶν ἐπὶ μέρους διατάξεων τῆς τροπολογίας αἱ ὁποῖαι προβλέπουν τὴν ἐφαρμογὴν τῆς ὡς ἄνω ἀρχῆς, ἐπιφυλασσόμεθα νὰ ὑποβάλωμεν ἐν καιρῷ τὰς παρατηρήσεις μας.

§346Γ. ΜΟΔΗΣ. Ἐζήτησα τὸν λόγον διὰ νὰ διατυπώσω διαμαρτυρίαν ἐναντίον τῆς ἐνεργείας αὐτῆς, περὶ χορηγήσεως εἰς τὸν Στρατὸν ψήφου, τὴν ὁποίαν θεωρῶ στρεφομένην καὶ κατὰ τοῦ Στρατοῦ καὶ κατὰ τῆς χώρας. Διαφωνῶ ριζικῶς μὲ τὸν κ. Κανελλόπουλον, ὁ ὁποῖος φαντάζεται ὅτι ἴσως ὁ Στρατὸς θὰ γίνῃ ἀκαταμάχητος ἐὰν ἐξοπλισθῇ μὲ τὸ δικαίωμα τῆς ψήφου. Δὲν θέλω νὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἐπὶ πολύ, εἶναι γνωστὸς ὁ ἀντίκτυπος ὁ ὁποῖος θὰ σημειωθῇ εἰς τὴν πειθαρχίαν τοῦ Στρατοῦ μας. Ἐὰν ἐπιτρέψητε εἰς τὸν Στρατόν μας νὰ ψηφίσῃ πρέπει νὰ δεχθῆτε ὅλας τὰς συνεπείας καὶ νὰ παράσχετε ὅλα τὰ ἐχέγγυα μέτρα διὰ τὴν ἐλευθέραν ἐκδήλωσιν τοῦ φρονήματός του. Πρέπει νὰ ἐπιτρέψητε νὰ κυκλοφοροῦν εἰς τοὺς στρατῶνας ὅλαι αἱ ἐφημερίδες ἀκόμη καὶ ἡ «Αὐγὴ» καὶ ὁ «Ριζοσπάστης», νὰ κυκλοφοροῦν αἱ προκηρύξεις καὶ τὰ διάφορα συνθήματα τῶν κομμάτων, ὡς ἐπίσης θὰ πρέπει νὰ ἐπιτραπῇ καὶ εἰς τοὺς πολιτευτὰς ὅπως ἀναπτύξουν τὰ προγράμματά των καὶ τὰς ὑποσχέσεις των. Ἐφ’ ὅσον θέλετε νὰ μεταβάλετε τοὺς στρατιώτας εἰς ἐκλογεῖς πρέπει νὰ τοὺς δώσετε, ἐπαναλαμβάνω, ὅλα τὰ μέσα καὶ τὰς ἐφημερίδας καὶ αὐτὸς οὗτος ὁ Πασαλίδης νὰ ἐπικοινωνήσῃ μὲ τὸν Στρατόν.

§347Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Πρέπει νὰ μεταβῇ ὁ κ. Πασαλίδης εἰς τοὺς στρατῶνας;

§348Γ. ΜΟΔΗΣ. Ἐφ’ ὅσον θὰ ἐπιτραπῇ νὰ ψηφίσουν οἱ στρατιῶται, βεβαίως ναί.

§349Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ἐνόμισα, κ. συνάδελφοι, ὅτι μετὰ τὰς ἐγγυήσεις αἱ ὁποῖαι παρέχονται διὰ τῶν πρὸ ὀφθαλμῶν σας διατάξεων καὶ μετὰ τὴν δήλωσιν τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι εἶναι πρόσφορος νὰ ἀκούσῃ οἱανδήποτε ὑπόδειξιν προερχομένην ἀπὸ τὴν Ἀντιπολίτευσιν διὰ νὰ καταστῇ πράγματι καὶ τύποις ἀδιάβλητος ἡ διάταξις περὶ ψήφου τοῦ Στρατοῦ, ἐνόμισα ὅτι θὰ εἶχε παύσει νὰ ὀλισθαίνωμεν εἰς μικροχαρῆ ἐπιχειρήματα. Τὰ μικροχαρῆ αὐτὰ ἐπιχειρήματα βλέπετε ἐπιτρέπονται κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος μὲ ἀναγκάζει εἰς ἀπάντησιν. Πάλιν συζητοῦμεν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, ἐὰν ὁ Στρατὸς πρέπει νὰ ψηφίσῃ. Τὸ ἐπιχείρημα τὸ ὁποῖον ἐπεκαλέσθησαν οἱ κ. συνάδελφοι, εἶναι ὅτι συνεκεντρώθησαν εἰς τὴν Βοιωτίαν 2 ἑκατομμύρια στρατιῶται καὶ ἀπειλεῖται ἡ ἐκλογικὴ ἔπαλξις τοῦ κ. Παπασπύρου. Καὶ εἴπομεν καὶ αὐτοὶ οἱ 100 ποὺ ὑπηρετοῦν εἰς τὴν Λεβάδειαν δὲν θὰ ψηφίσουν παρὰ μόνον τὰ 40 παληκάρια, ἐὰν θέλῃ ὁ κ. Παπασπύρου. Ἐλέχθη ἀκόμη ὅτι θέτομεν θρυαλλίδα εἰς τὸ στράτευμα. Τίθεται θρυαλλὶς εἰς τὸ Στράτευμα, διότι θὰ πᾶνε τὰ 105.000 Ἑλληνόπουλα νὰ ψηφίσουν ἀποτελοῦντες τὸ ⅓ τοῦ συνόλου τῶν ψηφοφόρων; Καὶ θὰ ψηφίσουν ποίους; Τοὺς ὑποψηφίους τῶν περιφερειῶν ἐκ τῶν ὁποίων κατάγονται. Ἀνεφέρθη καὶ ἕνα ἄλλο φοβερὸν ἐπιχείρημα, ὅτι οὐδέποτε οἱ στρατιῶται εἶχον δικαίωμα ψήφου. Ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θέλει νὰ παρακολουθήσῃ αὐτὸ τὸ περίφημον τέλος πάντων δικαίωμα τῆς ψήφου θὰ ἴδῃ ὅτι ἐξειλίχθη σταδιακῶς, ὅτι ὅσον προχωροῦμεν εὐρύνονται τὰ πλαίσια.

§350Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Εἶχον δικαίωμα ψήφου οἱ στρατιῶται.

§351Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Θὰ δώσω ἀπάντησιν διατὶ δὲν εἶχον καὶ ἔπρεπε νὰ ἔχουν.

§352Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐγὼ εἶπον ὅτι εἶχον καὶ ἄλλοτε τὸ δικαίωμα τῆς ψήφου.

§353Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Τώρα κ. Χαβίνη ψηφίζουν τοὺς ὑποψηφίους τῶν περιφερειῶν ἀπὸ τὰς ὁποίας κατάγονται. Ἐν τῷ μεταξὺ γίνονται ἅλματα εἰς τὴν παροχὴν τοῦ δικαιώματος τῆς ψήφου. Πρῶτοι πῆραν οἱ κληρικοί, κατόπιν αἱ γυναῖκες καὶ σήμερον οἱ στρατιῶται. Εἶμαι ἀναγκασμένος ν’ ἀπαντήσω καὶ εἰς τὸν κ. Μόδην, ὁ ὁποῖος ἐζήτησε νὰ πάῃ ὁ Παρτσαλίδης εἰς τὸν Στρατὸν νὰ κάμῃ προπαγάνδαν καὶ διαφώτισιν εἰς τοὺς στρατιώτας.

§354Γ. ΜΟΔΗΣ. Ἐφ’ ὅσον μεταβάλλετε εἰς ἐκλογικὰ κέντρα τοὺς στρατῶνας;

§355Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Εὑρισκόμεθα εἰς μίαν ἐποχὴν ποὺ δὲν πρέπει νὰ διαφεύγῃ οὐδενὸς τὴν προσοχὴν ὅτι ψῆφοι τινὲς εἶναι σφαῖρες ἐπιχειροῦσαι νὰ πλήξουν τὴν καρδίαν τῆς Ἑλλάδος. (Χειροκροτήματα). Καὶ αὐτούς, οἱ ὁποῖοι διὰ τῆς ψήφου των θὰ ἐπιχειρήσωσι πάλιν νὰ πλήξωσιν εἰς τὰς προσεχεῖς ἐκλογὰς τὴν καρδίαν τῆς Ἑλλάδος, θέλετε νὰ τοὺς ἔχετε εἰς θέσιν πλεονεκτικὴν ἔναντι τῶν παλληκαριῶν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα θὰ προτάξουν τὰ στήθη των ὅταν θὰ νομίσουν αὐτοὶ ὅτι αἱ ψῆφοι των ἔπρεπε πράγματι νὰ γίνουν σφαῖραι; Ἰδού καὶ πρόσθετος λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον πρέπει ὁ Στρατὸς νὰ ψηφίσῃ (χειροκροτήματα).

§356Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, λυποῦμαι διότι εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ δώσω ἀπάντησιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Δὲν ὑπάρχει διαφορὰ πατριωτισμοῦ μεταξὺ τῶν πτερύγων τῆς Βουλῆς. Ὅλοι εἶναι ὑπὲρ τοῦ Στρατοῦ, ἡ διαφορὰ ἔγκειται εἰς τοῦτο. Ἐκεῖ νομίζετε ὅτι εἶναι ἀπόδειξις τιμῆς πρὸς τὸν Στρατὸν ἡ παροχὴ ψήφου. Καὶ ἐδῶ νομίζομεν ὅτι εἶναι ἀπόδειξις τιμῆς πρὸς τὸν Στρατὸν ἡ προφύλαξις ἀπὸ τὴν πολιτικολογίαν.

§357Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Σύμφωνοι, κ. Πρόεδρε.

§358Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Παρακαλῶ θὰ προχωρήσω. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορὰ τῶν ἀπόψεων καὶ ὁ συνάδελφός μου κ. Μόδης ἀπὸ τοῦ βήματος ὑπεστήριξεν ὅτι βλάπτεται ὁ Στρατὸς ἀπὸ τὴν πολιτικολογίαν, διότι ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ τοὺς δώσωμεν ψῆφον, θὰ ὠφείλαμεν κατὰ συνέπειαν νὰ τοῦ δώσωμεν καὶ τὰ συνήθη μέσα τῆς διαφωτίσεως διὰ τὴν ἄσκησιν τῆς ψήφου. Θὰ ἔπρεπε νὰ μεταχειρισθοῦμε τὸν Στρατὸν ὡς πολίτην ψηφίζοντα. Καὶ συνήγαγεν τὸ συμπέρασμα, ὡς ἄτοπον συμπέρασμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἔπρεπε νὰ ἀποφευχθῇ καὶ διὰ νὰ ἀποφευχθῇ ἔπρεπε νὰ δοθῇ ἡ ψῆφος, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτήν, δὲν ἦτο ἐπικρίσιμος ἡ ἄποψις τὴν ὁποίαν διετύπωσεν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν κατέληξεν λέγων, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ στερήσωμεν τὸν Στρατὸν ἀπὸ τὴν σφαῖραν τὴν ὁποίαν θὰ χρησιμοποιήσῃ καὶ εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν διὰ τὴν ὑπεράσπισιν τῆς Ἑλλάδος. Ἡ δική μας ἄποψις, εἶναι ὅτι ἡ συμβολὴ τοῦ Στρατοῦ εἰς τὴν ὑπεράσπισιν τῆς Ἑλλάδος εἶναι ἀπείρως περισσότερον ἀποτελεσματικὴ ὅταν διατηρήσῃ ἀπόλυτον ἑνότητα, προφυλασσόμενος ἀπὸ τὴν πολιτικολογίαν. Καὶ διὰ νὰ εἶναι ἀπείρως δραστικὴ πλήρης ἡ ἑνότης καὶ δραστικὴ ἡ ἀπόδοσίς του πρέπει κατὰ τοὺς ὀλίγους μῆνας κατὰ τοὺς ὁποίους οἱ πλεῖστοι κληρωτοὶ εὑρίσκονται εἰς τὸν Στρατὸν νὰ μὴ ἀσχοληθοῦν μὲ τὸ θέμα τῶν ἐκλογῶν. Ἰδοὺ διατὶ ὅλοι μεριμνοῦμεν ὑπὲρ τῆς Πατρίδος, ὅλοι ἔχομεν τὴν αὐτὴν ἀφοσίωσιν εἰς τὸν Στρατόν, ἀντιλαμβανόμεθα ὅμως κατὰ διάφορον τρόπον τὴν ἄποψιν, εἰς ποίαν περίπτωσιν ὁ Στρατὸς διὰ τὴν μεγάλην ἀποστολήν του ἐξυπηρετεῖται πληρέστερον ἢ ὀλιγώτερον. Ἐφ’ ὅσον πρόκειται ἀκόμη νὰ ψηφισθῇ τελικῶς ἡ ἀρχὴ αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου καὶ συγκεκριμέναι διατάξεις, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι διὰ πρώτην φορὰν ὁ Στρατὸς καλεῖται νὰ ψηφίσῃ εἰς ἐφαρμογὴν τοῦ πλειοψηφικοῦ, ἔπειτα ἀπὸ τὴν ἀτυχῆ πρώτην ἐφαρμογὴν τοῦ 1920. Εἰλικρινῶς ὡς ἐδήλωσα καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος ἐν ὀνόματι τοῦ Κράτους, χάριν τοῦ Στρατοῦ, τιμῶν τὸν Στρατὸν θὰ ηὐχόμην νὰ εἴχομεν ἀποφύγει αὐτὴν τὴν πολιτικολογίαν, ὄχι διότι μοῦ ἐμπνέει καμμίαν κομματικὴν ἀνησυχίαν, διότι εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος ὅτι οἱ ψηφοφόροι οὗτοι θὰ κατανεμηθοῦν, ὅπως καὶ τῶν οἰκογενειῶν των. Ὁ ἀριθμὸς ἄλλωστε τῶν 105.000 ἀπέναντι τῶν 3.000.000 εἶναι ἐλάχιστος κατανεμόμενος εἰς τὰς ἐκλογικὰς περιφερείας. Διὰ λόγους ἀρχῆς νομίζω ὅτι εἰς ἕνα τόπον δοκιμαζόμενον ἀπὸ τὴν πολιτικολογίαν, ἡ προφύλαξις τοῦ Στρατοῦ, ὁ ὁποῖος ἐπανειλημμένως ἐξ ἄλλων λόγων, ἀνεμίχθη εἰς τὴν πολιτικὴν ζωήν, ἡ προφύλαξις τοῦ Στρατοῦ, ἀποτελεῖ ἐκδήλωσιν βαθυτάτην τιμῆς πρὸς τὸν Στρατὸν καὶ βαθυτάτης μερίμνης ὑπὲρ τῆς πατρίδος. Αὐτὰ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ γενικὸν θέμα τοῦ νομοσχεδίου. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς γενικωτέρας διατάξεις, χαίρω διότι ἤκουσα ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, συμφώνως πρὸς τὴν προχθεσινὴν δήλωσίν του, θὰ ἐξετάσῃ μὲ καλὴν θέλησιν ὅλας τὰς τροποποιήσεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀπαραίτητοι διὰ νὰ καταστῇ πράγματι ἀπολύτως ἀδιάβλητος καὶ ἀπολύτως ἐλευθέρα ἡ ψῆφος τοῦ Στρατοῦ. Ἀφ’ ἧς ὅμως τοῦ παραχωρηθῇ ψῆφος, πρέπει νὰ ἔχῃ ὅλας τὰς ἐγγυήσεις καὶ ὅλας τὰς ἐλευθερίας, τὰς ὁποίας ἔχουν οἱ πολῖται κατὰ τὴν ἄσκησιν τῆς ψήφου, πρέπει νὰ τὸν μεταχειρισθῶμεν ὡς πολίτην. Καὶ ἔπειτα ἀπὸ τὴν δήλωσιν αὐτήν, χαίρω διότι εἶμαι βέβαιος, ὅτι τὸ σύνολον τῶν καλοπίστων καὶ προαιρετικῶν ἀποδείξεων θὰ γίνῃ δεκτὸν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν.

§359Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Κύριε Πρόεδρε, ὁ ἀξιότιμος κ. ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων υἱοθέτησεν, ἐὰν καλῶς ἀντελήφθην, τὴν θεωρίαν καὶ τοὺς φόβους τοῦ κ. Μόδη περὶ πολιτικολογίας ἐν τῷ Στρατεύματι.

§360Γ. ΜΟΔΗΣ. Καὶ ἄλλοτε τὰ εἴχομεν συζητήσει αὐτὰ καὶ τότε τὴν ἰδίαν διαμαρτυρίαν εἴχομεν.

§361Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ἐξ οὗ καὶ εἶπεν ἐν ὀνόματι τῆς ἰσότητος καὶ τῆς δημοκρατίας, ὅτι καὶ ἀκατονόμαστός τις πρέπει νὰ εἰσέρχεται εἰς τοὺς στρατῶνας διὰ νὰ πολιτικολογῇ. Ἐπειδή, ἀξιότιμε κύριε ἀρχηγὲ τῶν Φιλελευθέρων, ἀνεφέρθητε καὶ εἰς τὴν καλὴν πίστιν, νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ζητήσω τὴν ἄδειάν σας παραπλεύρως μὲ τὴν καλὴν πίστιν νὰ βαδίζῃ καὶ ἡ σοβαρότης. Ἤθελα νὰ ἐρωτήσω τοῦτο. Πρόκειται περὶ τῶν κληρωτῶν, διότι περὶ τῶν ἀξιωματικῶν δὲν νομίζω ὅτι γίνεται συζήτησις, ὅτι ἔχουν ἀνάγκην διαφωτίσεως, διότι δὲν γνωρίζουν τὰ προγράμματα τῶν κομμάτων κλπ. Πρόκειται λοιπὸν περὶ τῶν κληρωτῶν. Νὰ ἔλθωμεν λοιπὸν εἰς τὰ πράγματα, νὰ εἴμεθα πρακτικοί, πλήρεις καλῆς πίστεως, ὅπερ δὲν ἀμφισβητῶ καὶ μὲ κάποιαν σοβαρότητα. Ἐγὼ ἔχω ἕνα γυιὸ καὶ εἶναι 21 ἐτῶν. Νομίζετε, κ.κ. συνάδελφοι, σοβαρῶς ὅτι ὁ γυιός μου αὐτός, ὁ ὁποῖος ἔχει συμπληρώσει τὸ 21ον ἔτος τῆς ἡλικίας του καὶ θὰ ψηφίσῃ εἰς Κοζάνην, ὅτι δὲν εἶναι τοποθετημένος πολιτικῶς ἤδη, πρὶν πάει στρατιώτης, ποῖον θὰ ψηφίσῃ; Ἐὰν εἶναι ἀληθὲς ὅτι πολιτικολογοῦμεν, ὅπως γνωρίζετε ἀπὸ 12 ἐτῶν, ὅλα τὰ παιδιὰ εἶναι τοποθετημένα πολιτικῶς. Εἰς τὰ σχολεῖα οἱ μαθηταί, ἐκείνην τὴν ἐπώδυνον ἐποχήν, εἴμεθα βενιζελικοὶ καὶ ἀντιβενιζελικοί. Δέν νομίζω, ἐπειδὴ εἴπατε περὶ καλῆς πίστεως καὶ προσθέτω καὶ περὶ σοβαρότητος, δὲν νομίζω, διότι ἐφόρεσε τὸ παιδὶ τοῦ κ. Μόδη τὸ χακὶ ἀποτόμως ἀπεκόπη ἀπὸ τὴν ζωήν, ἀπὸ τὸ κλῖμα τῆς οἰκογενείας του, τῆς ἐπαρχίας του, τῆς Ἑλλάδος. Διότι 21 ἐτῶν Ἕλλην εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ ἔχῃ τοποθετηθῆ πολιτικῶς.

§362Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑποστηρίζομεν εἶναι ὅτι εἰσέρχεται ἡ πολιτικολογία εἰς τὸν Στρατόν. Διατί; Διότι ἐπικειμένων τῶν ἐκλογῶν, ἐὰν μὲν δὲν ἐπρόκειτο νὰ ψηφίσουν, μὲ τὸ θέμα αὐτὸ δὲν θὰ ἐπρόκειτο νὰ ἀπασχολοῦνται εἰς τὰς συζητήσεις των εἰς τοὺς στρατῶνας μὲ πολιτικολογίαν, ἀλλὰ θὰ ἐξηκολούθουν τὰ συνήθη ἔργα των. Ἐπικειμένων τῶν ἐκλογῶν, ἐφ’ ὅσον πρόκειται νὰ ψηφίσουν, τὸ θέμα τῶν συνδυασμῶν τῶν κομμάτων, θὰ εἶναι ἀπὸ τὰ κύρια θέματα τῆς συζητήσεως εἰς τὸν στρατῶνα. Ἀναποφεύκτως, ἀνθρωπίνως αὐτὸ ὀνομάζομεν πολιτικολογίαν.

§363Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Κύριε ἀρχηγέ τῶν Φιλελευθέρων, θὰ ἤθελα νὰ μοῦ χαρίσετε μίαν ἀπάντησιν εἰς ἕνα ἐρώτημά μου. Ἀντελήφθητε μετὰ τὸ 1950 καὶ τὸ 1951 νὰ ἐψήφισαν οἱ στρατιῶται, ἀντελήφθητε νὰ ἔχῃ πιεσθῇ ἡ πειθαρχία τοῦ στρατεύματος; Ὑπῆρξε διαφορὰ τοῦ Στρατεύματος μετὰ τὰς ἐκλογὰς ἀπὸ ἀπόψεως πειθαρχίας ἢ τῶν ἄλλων κινδύνων περὶ τῶν ὁποίων γίνεται λόγος; Εἰς αὐτὸ ἤθελα νὰ μοῦ ἀπαντήσετε.

§364Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δὲν νομίζω ὅτι ἐπηκολούθησαν οὐσιώδεις συνέπειαι. Ὅτι ὅμως τὰ θέματα τοῦ Στρατοῦ ἦσαν θέματα πολιτικά, καὶ ὄχι μόνον πολιτικὰ καὶ κομματικὰ καὶ προσωπικὰ καὶ ὅτι ἐνιαχοῦ ἠσκήθησαν ἐπιρροαὶ πρὸς τὴν μίαν ἢ τὴν ἄλλην κατεύθυνσιν, ὅτι τοῦτο συνέβη καὶ ὅτι ἔχει ὑποπέσει εἰς τὴν καθολικὴν ἀντίληψιν εἶναι ἀναντίρρητον. Δέν εἶπον ὅτι τοῦτο εἶναι θέμα καταστροφῆς τοῦ Ἔθνους, εἶπον ὅτι εἶναι θέμα βλάβης. Καὶ ἐφ’ ὅσον σήμερον μεριμνῶμεν ὑπὲρ τοῦ Στρατοῦ, νὰ ἀποτρέψωμεν αὐτὴν τὴν βλάβην, αὐτὴ ἦτο ἡ ἄποψίς μου καὶ ἐξακολουθῶ νὰ πιστεύω ὅτι ἀποτελεῖ ἐκδήλωσιν βαθυτάτης στοργῆς καὶ τιμῆς πρὸς τὸν Στρατὸν ἡ ἄποψίς μας καὶ ὄχι ἔλλειψιν σεβασμοῦ πρὸς τὸ δικαίωμά του.

§365Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἀναντίρρητος ἡ πηγὴ ἀπὸ τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος κύριος ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων ἀρύεται τὴν ἀνησυχίαν του, εἶναι πηγὴ ἀξία σεβασμοῦ. Εἶναι ἀνησυχία ἐθνική. Ἀλλὰ πιστεύω, ὅπως καὶ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ὑπερβάλλει εἰς τὴν διατύπωσιν τῶν κινδύνων καὶ τῶν φόβων. Δέν νομίζω, κ. Πρόεδρε ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ μόνον καὶ μόνον εἰς τὸν λόγον ὅτι ὁ Στρατὸς κατὰ τὴν ἡμέραν τῶν ἐκλογῶν θὰ ψηφίσῃ, διαφορὰ εἰς τὸν τρόπον τῆς σκέψεως καὶ τῆς ζωῆς του, ἀπὸ τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἐπρόκειτο νὰ ψηφίσῃ. Αἱ ἐκλογαὶ κατέχουν καὶ κυριαρχοῦν τὴν σκέψιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ὄχι μόνον διότι ψηφίζει ὁ ἴδιος, ἀλλὰ διότι γίνονται. Καὶ δι’ αὐτὸ καὶ ἡ νεολαία τῶν 15 καὶ 16 ἐτῶν ποὺ δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ ψηφίζῃ, μετέχει τῶν ἐκλογῶν, συζητεῖ τὰς ἐκλογὰς καὶ δὲν ἀρχίζει τὴν συζήτησιν μόνον ἀφ’ ἧς στιγμῆς δοθῇ εἰς τὸν νέον τὸ δικαίωμα νὰ ψηφίσῃ. Δι’ αὐτὸ θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ ἀξιότιμος κ. ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων νὰ θεωρήσω ὅτι ὑπερβάλλει εἰς τὴν διατύπωσιν ὄχι μόνον ὡς ὑπερβολικήν, ἀλλὰ ὡς τελείως, ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ ἡ ἔκφρασις, ἀνεδαφικήν. Διότι ὁ Στρατὸς θὰ συζητῇ, ἂν κατ’ ἀρχὴν συζητῇ τὰ τῆς ἐκλογῆς, εἴτε πρόκειται νὰ ψηφίσῃ εἴτε ὄχι, ὡς Ἕλλην, ὡς νέος ἔχων ἡλικίαν ἐπαρκῆ διὰ νὰ σκέπτεται, διὰ νὰ ἀνησυχῇ καὶ διὰ νὰ πολιτικολογῇ. Ἐντὸς τοῦ πλαισίου τοῦ στρατιωτικοῦ καταστήματος ἢ τοῦ στρατῶνος, εὔκολον εἶναι νὰ μὴ γίνῃ συζήτησις ἢ νὰ γίνῃ μεταξὺ στρατιωτῶν. Νὰ μὴ γίνῃ συζήτησις μεταξὺ ἀξιωματικῶν καὶ στρατιωτῶν. Αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἂν ἔλεγεν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων θὰ εἶχε μίαν μεγαλυτέραν βάσιν. Ἀλλὰ καὶ αὐτὸ θὰ ἠμποροῦσε πλήρως νὰ ἀποτραπῇ. Εἴτε ἐπρόκειτο νὰ ψηφίσουν οἱ στρατιῶται εἴτε ὄχι κατὰ τὰς ὥρας τῆς σχολῆς των θὰ συζητοῦν. Κύριοι, νομίζω, ὅτι ἡ ἀνησυχία τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἶναι ἀδικαιολόγητος. Νομίζω ὅτι μετὰ τὴν τροποποίησιν τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ἐδέχθη νὰ κάμῃ, κατόπιν προτάσεως αὐτῆς ταύτης τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἰς τὸ σχετικὸν ἄρθρον τὸ ὁποῖον προβλέπει πλέον ὅπως οἱ στρατιῶται ψηφίζουν τοὺς ὑποψηφίους τῆς περιφερείας ἀπὸ τὴν ὁποίαν κατάγονται, εἰς τὴν ὁποίαν δηλαδὴ εἶναι ἐγγεγραμμένοι, μετὰ τὴν ἀποδοχὴν τῆς ἀπόψεως αὐτῆς, ἡ ὁποία εἶναι ὀρθή, πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ ὑπὸ πάντων, ὅτι εἶναι ὀρθή, νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει πλέον θέμα. Ἐκφράζω προσωπικῶς ἐπειδὴ εἶχον διατυπώσει ὡρισμένην γνώμην πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, τὴν βαθεῖαν μου ἱκανοποίησιν πρὸς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν διότι ὑπερενίκησε, ὅπως μᾶς εἶχεν εἴπει ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τοῦ εἶχε ἀνατεθῆ ἡ μεγάλη μελέτη τοῦ ζητήματος, ὑπερενίκησε τὰς τεχνικὰς δυσχερείας καὶ ἐθεώρησε ὅτι δὲν ὑπάρχει οὐδεμία τεχνικὴ δυσχέρεια ὅπως οἱ στρατιῶται ψηφίζουν καὶ δὴ τοὺς ὑποψηφίους τῶν περιφερειῶν ἀπὸ τὰς ὁποίας κατάγονται.

§366Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Οὐδὲν νέον προσέθεσεν ὁ ἀξιότιμος κ. Κανελλόπουλος, ὥστε νὰ πρόκειται νὰ ἀπαντήσω.

§367Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐπερίττευε καὶ ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Παπανδρέου.

§368Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐπειδὴ ἐγὼ ἤμην ἐκεῖνος καὶ ὁ κ. Μόδης, οἱ ὁποῖοι εἴχομεν τὴν γνώμην, ὅτι δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ δοθῇ τὸ δικαίωμα, θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω δύο λέξεις. Ὁ κ. Κανελλόπουλος πλανᾶται ὅταν πιστεύῃ ὅτι δὲν θὰ δημιουργηθοῦν ἐπεισόδια. Τὴν στιγμὴν ποὺ θὰ τοῦ δώσῃ ὁ ἀξιωματικὸς τὸ ψηφοδέλτιον καὶ ὁ στρατιώτης δὲν θὰ τὸ δεχθῇ, θὰ δημιουργηθῇ σύγκρουσις. Ἰδοὺ ἡ εὐθύνη σας, ἰδοὺ τὸ ἔγκλημά σας.

§369ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπασπύρου ἔχει τὸν λόγον.

§370Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, τὰς γενικωτέρας σκέψεις μου, ἐπὶ τοῦ ἐπιμάχου θέματος, ἔλαβον τὴν ἀφορμὴν νὰ τὰς διατυπώσω κατὰ τὴν προχθεσινὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἐπιφυλάσσομαι νὰ σᾶς ταλαιπωρήσω ὀλίγον καὶ εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν. Σεβόμενος τὴν καταπόνησιν τῆς Βουλῆς, θὰ εἶμαι πάρα πολὺ σύντομος. Θὰ ἤθελα ὅμως, πρὶν ἤ κάμω γενικάς τινας παρατηρήσεις, νὰ παρεμβληθῶ εἰς τὴν συζήτησιν, τὴν ὁποίαν πρὸ ὀλίγου ἠκούσαμεν μεταξὺ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων. Προεκάλεσεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸν ἀξιότιμον ἡγέτην τῶν Φιλελευθέρων, νὰ τοῦ καθορίσῃ ποία ἦτο ἡ ἀναστάτωσις ποὺ προῆλθεν εἰς τὸν στρατὸν ἀπὸ τὴν ἐνάσκησιν τοῦ ἐκλογικοῦ δικαιώματος κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1950 καὶ 1951, ἐκ μέρους τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων καὶ ἔδωσεν ἀπάντησιν ὁ ἀξιότιμος ἡγέτης τῶν Φιλελευθέρων. Ἀλλὰ ἐπειδὴ ἐλησμόνησε κάτι οὐσιῶδες, ἀναγκάζομαι νὰ παρεμβληθῶ καὶ νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι ἡ ψῆφος τοῦ 1950 καὶ 1951 ἐδημιούργησε μίαν βαθυτάτην κρίσιν εἰς τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις. Ἄξιοι ἡγέται τοῦ Ἐθνικοῦ Στρατοῦ εἶχον τὸ θάρρος νὰ διατυπώσουν κατὰ τρόπον ὑπεύθυνον τὴν γνώμην των καὶ τὴν ἀντίρρησίν των διὰ τὴν συμμετοχὴν τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων εἰς τοὺς πολιτικοὺς ἀγῶνας. Οἱ ἡγέται αὐτοὶ ὑπῆρξαν οἱ ἀμεσώτεροι συνεργάται τοῦ ἐκλιπόντος Στρατάρχου καὶ ὑπῆρξαν οἱ ταγοὶ τοῦ στρατεύματος κατὰ τὴν διεξαγωγὴν τοῦ ἐμφυλίου πολέμου. Καὶ ἐν τούτοις, ἡ ψῆφος τῶν στρατιωτῶν καὶ ἡ ἐμμονή των εἰς τὴν ἄποψιν ὅτι δὲν πρέπει αἱ Ἔνοπλοι Δυνάμεις νὰ ἀναμιχθοῦν εἰς τοὺς πολιτικοὺς ἀγῶνας, ἐδημιούργησαν μίαν βαθυτάτην κρίσιν εἰς τὴν στρατιωτικὴν ἡγεσίαν, μέχρι τοῦ σημείου, ὥστε ὁ ἐκλιπὼν Στρατάρχης νὰ περιέρχεται τὰς πόλεις καὶ τὰς κώμας τῆς Ἑλλάδος, ἀποκαλῶν ἀναξίους τοὺς χθεσινοὺς συνεργάτας του.

§371Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ (Ὑφυπ. Γεωργίας). Αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι διεφώνουν τὸ 1951, τὸ 1950 δὲν διεφώνουν.

§372Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Λησμονεῖτε, ὅτι εἰς τὰ 1950 ἐτέλουν ὑπὸ τὰ ὅπλα ἀρκεταὶ ἐφεδρικαὶ κλάσεις καὶ ἔπρεπε οἱ πολεμισταὶ αὐτοὶ νὰ λάβουν μέρος εἰς τὰς ἐκλογάς. Ταῦτα διὰ τὸ παρελθόν. Ἀλλά, κ. συνάδελφοι, ἐδημιουργήθη ἡ ἐντύπωσις, ὅτι οἱ εὑρισκόμενοι εἰς τὴν πτέρυγα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, δὲν διάκεινται καὶ τόσον φιλικὰ πρὸς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι τελοῦν ὑπὸ τὰ ὅπλα.

§373Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ἐγὼ προσπαθῶ νὰ σᾶς πείσω, ὅτι δὲν ἔχετε δίκαιον ὑποστηρίζοντες ὅτι τάχα ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ λάβῃ ὅσα μέτρα πρέπει νὰ λάβῃ διὰ νὰ εἶναι ἡ ἄσκησις τοῦ δικαιώματος τοῦ ἐκλογικοῦ ὑπὸ τῶν στρατιωτῶν ἀδιάβλητος. Δὲν ἀμφισβητῶ τὸ γεγονὸς ὅτι καὶ σεῖς ἀγαπᾶτε τὸν Στρατόν. Ἐπειδὴ λέγετε ὅμως, ὅτι ἡ πολιτικὴ θὰ εἰσαχθῇ εἰς τὸν Στρατόν, σᾶς πληροφορῶ, ὅτι ἡ πολιτικὴ οὐδέποτε ὑπῆρξεν εἰς τὸν Στρατὸν εἰς διαστάσεις τοιαύτας ὅσον εἰς ἐποχὴν ὅπου δὲν εἶχε δικαίωμα ψήφου ὁ Στρατός. Ποῖοι ἠμπόδισαν τότε τὸν Στρατὸν νὰ πολιτικολογῇ; Βλέπετε, λοιπόν, ὅτι ξεχνᾶμε πότε ὁ Στρατὸς πολιτικολογεῖ καὶ πότε ὄχι.

§374Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Ἡ ἀνησυχία μας, κ. ὑπουργέ, ἀφορᾷ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον πρόκειται νὰ ἐκτελεσθοῦν αἱ ἐντολαὶ τῆς Κυβερνήσεως. Ἐάν, κ. ὑπουργέ, διατυποῦμεν ὡρισμένας ἐπιφυλάξεις, τὸ πράττομεν ὄχι χάριν τοῦ ἐκλογικοῦ μας συμφέροντος, ἀλλὰ αὐτῶν τούτων τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων. Θὰ ἤθελον ἀπὸ τὸν διακεκριμένον νομομαθῆ, ὁ ὁποῖος κατέχει τὸν θῶκον τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ δώσῃ μίαν ἐξήγησιν. Διὰ νὰ γίνῃ ἕνας πολίτης ἐκλογεύς, σύμφωνα μὲ τὸν νόμον, χρειάζονται ὡρισμέναι διατυπώσεις. Πρέπει νὰ ἐμφανισθῇ εἰς τὰς ἁρμοδίας ἀστυνομικὰς ἀρχάς, μὲ ἕνα πιστοποιητικόν, τὸ ὁποῖον νὰ πιστοποιῇ τὴν κατοικίαν του κλπ. καὶ βάσει τῶν διατυπώσεων αὐτῶν, ἐγγραφῇ εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους, ἵνα λάβῃ ἐκλογικὸν βιβλιάριον, βάσει τοῦ ὁποίου θὰ ἀσκήσῃ τὸ δικαίωμά του. Ἐπίσης διὰ νὰ δύνανται οἱ ἑτεροδημόται νὰ ἐγγραφοῦν εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους, πρέπει νὰ ὑπάρχῃ μόνιμος ἐγκατάστασις ἀπὸ τοῦ 1940 καὶ ἐντεῦθεν. Ἐνῷ λοιπὸν διὰ τοὺς πολίτας ὑπάρχουν αὐταὶ αἱ προϋποθέσεις, δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι καλοῦνται νὰ ἐκπληρώσουν τὸ πρὸς τὴν Πολιτείαν καθῆκον τους, δι’ αὐτοὺς θεσπίζεται ὅτι ἀνεξαρτήτως τοῦ ἐὰν εἶναι ἐγγεγραμμένοι εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους, περιλαμβάνονται εἰς μίαν κατάστασιν θεωρημένην ὑπὸ τοῦ Δ)τοῦ τῆς Μονάδος καὶ βάσει αὐτῆς ψηφίζουν. Καὶ διὰ τινὰς ἐξ αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι ἐγγεγραμμένοι εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους, θὰ συμβῇ τὸ ἑξῆς: Ὅτι ἀπολυόμενοι τῶν τάξεων τοῦ Στρατοῦ, ἐὰν δὲν ἐπιμεληθοῦν διὰ τὴν ἐγγραφήν των, θὰ ἀποκλεισθοῦν μελλοντικῶν ἐκλογῶν αἱ ὁποῖαι θὰ εἶχον ἐν τῷ μεταξὺ ἐνδεχομένως προκηρυχθῇ. Καὶ διερωτῶμαι τὸ ἑξῆς: Εἰς τὰ 1950 ὅπου ἴσχυεν τὸ σύστημα τῆς Ἀναλογικῆς ἐκλογῆς καὶ ὑπηρέτουν πολλαὶ ἐφεδρικαὶ κλάσεις εἰς τὸν Στρατόν, ὑπῆρχε μία δικαιολογία διὰ τὴν ἀνάμιξιν τοῦ Στρατοῦ εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα. Προκειμένου ὅμως περὶ κληρωτῶν οἱ ὁποῖοι ἐκλήθησαν δι’ ἐκγύμνασιν, ποία δικαιολογία ὑπάρχει, ὅταν μάλιστα ἀφ’ ἧς ὑπάρχει ἀνεξάρτητον Ἑλληνικὸν Κράτος ἐπεκράτησεν νὰ μὴ ψηφίζουν; Κάτι ἄλλο τὸ ὁποῖον μᾶς ἀνησυχεῖ ὅλους, ἡ ἀνάμιξις τοῦ Στρατοῦ εἰς τοὺς πολιτικοὺς ἀγῶνας εἶναι μοιραῖον νὰ γίνῃ. Αὐτὸ εἶναι ὁ πρῶτος καὶ κύριος λόγος. Ὁ δεύτερος λόγος, ὁ ὁποῖος σοβαρῶς ἀνησυχεῖ τὴν Ἀντιπολίτευσιν, εἶναι ὁ τρόπος τῆς ἀσκήσεως τοῦ δικαιώματος αὐτοῦ. Θὰ ἤθελον κύριοι συνάδελφοι, νὰ εἴπω τοῦτο. Ἐὰν τυχὸν αἱ δύο αὐταὶ προϋποθέσεις, ἢ μᾶλλον αἱ δύο αὐταὶ ἀνησυχίαι δὲν ὑπῆρχον, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ διατυποῦνται ἀμφιβολίαι διὰ τὸ ἐκλογικὸν δικαίωμα τοῦ Ἑλληνικοῦ Στρατοῦ. Ἀλλὰ μᾶς συνέχουν βαθύταται ἀνησυχίαι λόγῳ εἰδικῶν συνθηκῶν καὶ λόγῳ εἰδικῆς καταστάσεως. Ἡμεῖς πάντως, κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν δὲν ὑπῆρχον οἱ λόγοι αὐτοί, οἱ μόνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔπρεπε νὰ ἀνησυχοῦν, εἶναι οἱ εὑρισκόμενοι εἰς τὰς ἕδρας ἐκείνας. Διότι θέλομεν νὰ πιστεύωμεν ὅτι μία μεγάλη μᾶζα τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, μᾶς περιβάλλει μὲ τὴν ἐμπιστοσύνην της. Καὶ θέλομεν ὄχι μόνον νὰ πιστεύωμεν, ἀλλὰ θὰ ἀποδείξωμεν ὅτι πρὸ παντὸς οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται περισσότερον εἰς τὴν νεανικὴν ἡλικίαν, αὐτοὶ εἶναι ἔτι πλέον προσηρμοσμένοι πρὸς τὰς πολιτικὰς ἀρχὰς καὶ κατευθύνσεις, τὰς ὁποίας ἐκπροσωπεῖ ἡ Ἀντιπολίτευσις. Προκειμένου, λοιπόν, περὶ νέων ἀνθρώπων, προκειμένου περὶ Ἑλληνοπαίδων, οἱ γονεῖς τῶν ὁποίων ἐν τῇ πλειοψηφίᾳ των περιβάλλουν μὲ ἐμπιστοσύνην τὴν πτέρυγα ἐκείνην, δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ διατυποῦται οὔτε ἡ παραμικρὰ ἀντίρρησις ἢ ἀμφισβήτησις. Ἀλλὰ μᾶς ἀνησυχεῖ ἡ γενικὴ κατάστασις, ἡ ὁποία εἶναι ἐνδεχόμενον ὄχι μόνον νὰ ἐπηρεάσῃ τὸ ἐκλογικὸν φρόνημα τῶν στρατιωτῶν ποὺ ὑπηρετοῦν εἰς τὰς διαφόρους Μονάδας, ἀλλὰ νὰ δημιουργήσῃ κατάστασιν αὐτόχρημα ἐπικίνδυνον καὶ διὰ τὸ Ἔθνος, ἀλλὰ πρὸ παντὸς διὰ τὰς ἐνόπλους δυνάμεις.

§375Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερ.). Διατί κ. συνάδελφε; Νὰ μοῦ εἴπητε τὸ διατί, διότι εἶναι δυνατὸν νὰ προσχωρήσω καὶ ἐγὼ εἰς τὰς σκέψεις σας. Εἴπατέ μου διὰ ποῖον λόγον. Ποῖος εἶναι αὐτός; Ἕνα θέλω. Παίρνετε ὡς δεδομένα κ. Παπασπύρου ὅτι, σεῖς εἶσθε προοδευτικὸς καὶ ἐγὼ ὀπισθοδρομικός;

§376Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Κύριε ὑπουργέ, μὲ προκαλεῖτε νὰ προχωρήσω καὶ θὰ προχωρήσω ἀκόμη ἀνοικτὰ εἰς τὴν ἐξήγησιν αὐτήν. Σᾶς ἔδωσε τὴν ἐξήγησιν ὁ κ. Χαβίνης καὶ εἶπε καὶ προχθὲς καὶ ἐπανέλαβε καὶ σήμερον, ὅτι ἡ φύσις τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχουν αἱ προϋποθέσεις καὶ αἱ ἐγγυήσεις ἐκεῖναι ποὺ θὰ ἐπέτρεπον εἰς τὰ πολιτικὰ κόμματα νὰ κάμουν ἀνάπτυξιν τῶν προγραμματικῶν κατευθύνσεων εἰς ἐκείνους ποὺ σήμερον ὑπηρετοῦν εἰς τὰς ἐνόπλους δυνάμεις.

§377Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Τότε ποὺ μᾶς ταράξατε εἰς τὰ κινήματα δὲν ὑπῆρχε ψῆφος;

§378Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Πέραν τούτου, ὑπὸ τὸ πρόσχημα τῆς Ἐθνικῆς Ἀσφαλείας καὶ ὑπὸ τὸ πρόσχημα τῆς παρεμποδίσεως ἀναπτύξεως ἰδεῶν καὶ ἀρχῶν ποὺ εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἐπηρεάσουν τὴν πειθαρχίαν, τὴν κατεύθυνσιν ποὺ ἔχει ὁ ὑπηρετῶν εἰς τὰς ἐνόπλους δυνάμεις, εἶναι ἐνδεχόμενον ὄχι ἀπὸ τὸ σύνολον, ἀλλὰ ἀπὸ ὡρισμένους ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι διαπνέονται ἀπὸ μίαν ἀσυδοσίαν καὶ οἱ ὁποῖοι δὲν βλέπουν μὲ ἤρεμον καρδίαν καὶ καθαρὰν τὴν σκέψιν τὰ διάφορα πολιτικά, τὰ κοινωνικὰ καὶ ἐθνικὰ προβλήματα, εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ δημιουργηθῇ κατάστασις τοιαύτη, ἡ ὁποία νὰ ἐπηρεάσῃ τὴν ἐλευθέραν ἐκδήλωσιν τοῦ φρονήματος τῶν ὑπηρετούντων εἰς τὰς ἐνόπλους δυνάμεις.

§379Τ. ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ. ........ (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος).

§380ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, βλέπω ὅτι ὁμιλεῖτε ἐπὶ τῆς ἀρχῆς ἐνῶ εὑρισκόμεθα εἰς τὰ ἄκρα.

§381Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Μὴ λησμονῆτε ὅτι ἐπὶ τῆς ἀρχῆς πρέπει νὰ ὁμιλήσωμεν, διότι τὸ νομοσχέδιον δὲν εἶχε διάταξιν σχετικὴν μὲ τὸν Στρατόν.

§382Τ. ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ. Ἐπικαλεῖσθε τὴν ἀσυδοσίαν ὡρισμένων ἀνθρώπων ἐντὸς τοῦ Στρατοῦ ἢ ἐκτὸς τοῦ Στρατοῦ; Μήπως ἐννοεῖτε αὐτούς;

§383Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Κύριε συνάδελφε, ἐπροχώρησα μὲ μίαν περίσκεψιν καὶ μὲ μίαν ἐπιφυλακτικότητα, ἀλλ’ ἐπειδὴ μὲ προκαλεῖτε εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω τί μᾶς ἀνησυχεῖ. Δὲν τὸ λέγω ἐγώ, κ. συνάδελφοι, τὸ λέγει ἡ πλευρὰ ἡ ἰδική σας καὶ τὸ εἶπεν ὁ ἐπιφανὴς συνάδελφος, ὁ πρώην ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας, ὁ ὁποῖος ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας κατήγγειλεν ὅτι εἰς τὸ ὅπλον τοῦ ὁποίου ἦτο ὁ πολιτικὸς ἡγέτης, εἰς τὸ ὅπλον ἐκεῖνο εἶχε δημιουργηθῆ κατάστασις ἀπαράδεκτος, διότι τὰ τζίνια.....

§384Σ. ΓΥΑΛΙΣΤΡΑΣ. Αὐτά, τὰ ὁποῖα ὑπενίττεσθε ἀφοροῦν τὴν προκάτοχον Διοίκησιν τῆς Ἀεροπορίας.

§385Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Μάλιστα, τὴν προκάτοχον. Μήπως ἐγὼ εἶπον ὅτι δὲν ἀφοροῦν τὴν προκάτοχον; Κύριοι συνάδελφοι, βλέπετε ὅτι ἐπικαλοῦμαι ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον προέρχεται ἀπὸ τὴν ἰδικήν σας πλευρὰν καὶ μαρτυρεῖ......

§386ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς ψήφου τοῦ Στρατοῦ, κ. συνάδελφε. (Θόρυβος).

§387Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Ὅταν, κ. συνάδελφοι, καταγγέλωνται ἀπὸ τὸ βῆμα τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ἀνώτατοι τιτλοῦχοι ὅτι παραβιάζοντες κανόνας καὶ κανονισμοὺς ἔφθασαν εἰς τὸ σημεῖον νὰ παρακολουθοῦν καὶ τὸν ὑπουργόν, ὅταν ἡ ἰδική σας....... (θόρυβος).

§388Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. ...... (ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος. (Θόρυβος).

§389ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφήσατε νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Παπασπύρου.

§390Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, μὲ προκαλεῖτε νὰ δικαιολογήσω.... (θόρυβος). Κύριε Πρόεδρε, διερωτῶμαι ἐὰν τὸ βῆμα τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, προκειμένου περὶ ἑνὸς βασικοῦ νομοθετήματος, ἐὰν εἶναι ἐλεύθερον διὰ τὰ μέλη τῆς Ἀντιπολιτεύσεως.

§391Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Ὄχι μόνον εἶσθε ἐλεύθερος, ἀλλὰ ἐχύσατε αἰθέρα εἰς τὴν φωτιά.

§392ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, κ. Λιβαδᾶ. Σᾶς ἀνακαλῶ εἰς τὴν τάξιν. Προχωρήσατε, κ. Παπασπύρου.

§393Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Ὑποστηρίζω ὅτι ἡ ἔξαψις, ἡ ὁποία ὑπῆρχεν εἰς ὡρισμένους παράγοντας τοῦ στρατεύματος κατηγγέλθη ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν κατώρθωσε νὰ τὴν διαλύσῃ διὰ τῶν ἐπανειλημμένων συζητήσεων, αἱ ὁποῖα ἔγιναν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Καὶ εἴδομεν ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὕπαρξιν δυνάμεων, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἐπηρεάσουν αὐτὴν ταύτην τὴν ἐλευθέραν ἐκδήλωσιν τοῦ φρονήματος τῶν ὑπηρετούντων εἰς τὰς ἐνόπλους δυνάμεις. Τὰ θέματα αὐτὰ τὰ ὁποῖα καὶ ἀπὸ τὰς στήλας τοῦ τύπου καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ἔχουν ἀπασχολήσει τὴν δημοσίαν γνώμην, μᾶς δημιουργοῦν μίαν βαθυτάτην ἀνησυχίαν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν γνησίαν ἐκδήλωσιν τοῦ πολιτικοῦ φρονήματος τῶν ὑπηρετούντων εἰς τὰς ἐνόπλους δυνάμεις. Πέραν τούτου ἡ προσπάθεια ἡ ὁποία καταβάλλεται διὰ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, διὰ τὴν κατασφάλισιν δῆθεν τῆς γνησίας ἐκδηλώσεως......

§394Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερ.). Εἴπατε, ὅτι «δῆθεν» εἶναι ἡ προσπάθειά μου;

§395Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Διατὶ ἐννοεῖτε νὰ παρεξηγῆτε πᾶσαν λέξιν μου; Εἶπον ὅτι παρ’ ὅλην τὴν προσπάθειαν, τὴν ὁποίαν καταβάλλετε, ἐξακολουθεῖ νὰ μᾶς διέπῃ ἡ αὐτὴ ἀνησυχία. Διότι δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν τὰ πολιτικὰ κόμματα νὰ λάβουν γνῶσιν, ἀπὸ τὸν Νομάρχην, τῶν καταστάσεων, τὰς ὁποίας οἱ διοικηταὶ θὰ στείλουν, ἐφ’ ὅσον οἱ ὅροι τῆς Ἀσφαλείας τοῦ Στρατοῦ τὸ ἐπιτρέπουν. Δηλαδὴ εἶναι δυνατὸν ὁ Νομάρχης ἢ ὁ διοικητὴς τῆς μονάδος νὰ εἴπῃ ὅτι λόγοι ἀσφαλείας δὲν ἐπιτρέπουν νὰ δώσω τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑπηρετούντων.

§396Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Δηλαδὴ θὰ θεωρηθῇ ὅτι θὰ προδοθῇ ἡ Ἑλλάς; Αὐτὸ δὲν ἔπρεπε νὰ γίνεται, διότι δὲν ὑπάρχει τοιαύτη πρόθεσις.

§397Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Δὲν μὲ ἀνησυχοῦν αὐτά, μὲ ἀνησυχεῖ ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον θὰ ἐφαρμοσθοῦν αὐτά. Κυρίως μὲ ἀνησυχεῖ κατὰ ποῖον τρόπον θὰ τηρηθοῦν οἱ ὅροι τῆς ἀσφαλείας καὶ ἡ ἐκτίμησις αὐτῶν. Ἐπίσης, δὲν εἶδον, κύριε ὑπουργέ, μέσα εἰς τὸ νομοσχέδιόν σας, ποία ἐξασφάλισις θὰ ὑπάρχῃ οὕτως ὥστε τὰ πολιτικὰ κόμματα καὶ οἱ ὑποψήφιοι νὰ ἐπισκεφθοῦν τὰς μονάδας καὶ νὰ διατυπώσουν τὰς πολιτικάς των ἀντιλήψεις ἐπὶ τῶν ὁποίων οἱ στρατιῶται θὰ προσέλθουν νὰ καθορίσουν τὴν περαιτέρω τύχην τῆς Πατρίδος.

§398ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀπὸ τὰς ἐφημερίδας.

§399Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Ἐρωτήσατε οἱονδήποτε φιλικόν σας πρόσωπον ποὺ ὑπηρετεῖ εἰς τὸν Στρατόν, ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμφανισθοῦν ἐφημερίδες εἰς τὸν Στρατόν, ἐκτὸς δύο ἢ τριῶν. Θὰ ἤθελον, λοιπόν, ἐφ’ ὅσον κατὰ κόρον γίνεται συζήτησις τοῦ ὅρου Δημοκρατία, θὰ ἤθελον νὰ μάθω κατὰ ποῖον τρόπον τὰ πολιτικὰ κόμματα θὰ ἐπικοινωνήσουν μὲ τὴν ἀριθμητικὴν αὐτὴν δύναμιν τῶν Ἑλλήνων, ποὺ θὰ κρίνουν τὰ ἀποτελέσματα εἰς ὡρισμένα διαμερίσματα, κατὰ ποῖον τρόπον θὰ ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ἐπικοινωνήσουν μὲ τοὺς Ἕλληνας αὐτοὺς καὶ νὰ θέσουν ὑπ’ ὄψει των τὰς ἀπόψεις των, τὸ πρόγραμμά των; Τοιοῦτον πρᾶγμα εἰς τὸ νομοσχέδιον δὲν βλέπω. Καὶ ἐὰν λάβωμεν ἀκόμη ὑπ’ ὄψιν καὶ διαμαρτυρίας συναδέλφων παραπονουμένων ὅτι ὡς βουλευταὶ ἐπεχείρησαν νὰ ἐπισκεφθοῦν στρατιωτικὰ γραφεῖα καὶ δὲν τοὺς ἐπετράπη, διερωτῶμαι. Ἀπαγορεύεται ἡ ἐπίσκεψις εἰς τὰ γραφεῖα τῶν βουλευτῶν;

§400Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. (Ὑφ. Ἐθνικῆς Ἄμ.). Ἔχετε λάθος. Τοῦτο ἐγένετο μόνον κατὰ τὸν χρόνον τῆς ἐγκαταστάσεως εἰς τὰ νέα γραφεῖα.

§401Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Ἐγὼ ἁπλῆν ἐρώτησιν διετύπωσα. Θὰ ἤθελον νὰ ἀκούσω ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν κατὰ ποῖον τρόπον τὰ κόμματα τὰ πολιτικὰ θὰ κατωρθώσουν νὰ ἐπικοινωνήσουν μὲ τοὺς ἐκλογεῖς των.

§402Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Θὰ σᾶς πληροφορήσω καὶ ἐγώ, τὸ ἑξῆς: Δὲν φαντάζομαι νὰ λησμονῆτε ὅτι εἰς τοὺς νόμους ποὺ ἐψηφίσατε τὸ 1950 καὶ 1951 οὐδεμίαν διάταξιν ἐθέσατε διὰ τῆς ὁποίας νὰ ἀναγνωρίζηται τὸ δικαίωμα εἰς τὰ πολιτικὰ κόμματα νὰ λαμβάνουν γνῶσιν τῶν καταστάσεων τῶν στρατιωτικῶν. Ἡ διάταξις αὕτη τὸ πρῶτον εἰσήχθη ἀπὸ τὸν κ. Λυκουρέζον. Καὶ θὰ εἶμαι περίεργος νὰ ἴδω ἐὰν θὰ φθάσητε βαθμὸν πρὸς βαθμὸν ὑπονοίας, καχυποψίας καὶ δυσπιστίας μέχρι τοῦ σημείου νὰ εἴπητε ὅτι αὐτὴ ἡ ὑπόδειξις τοῦ Γ.Ε.Σ. καὶ αὐτὴ ἐνεπνεύσθη ἀπὸ ἐλατήρια τὰ ὁποῖα δῆθεν κλπ.

§403Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Εἶναι ἀνεπαρκής, κ. ὑπουργέ, αὐτὴ ἡ προϋπόθεσις. Κάτι ξεύρομεν καὶ ἡμεῖς οἱ στρατιωτικοί.

§404Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερ.). Διατί εἰς τοὺς νόμους τοῦ 1950–1951, ὁπότε εἶσθε πλειοψηφία, δὲν ἐβάλατε τὴν διάταξιν, τὴν ὁποίαν τὸ πρῶτον ἔβαλεν ὁ κ. Λυκουρέζος;

§405Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Λάθος, δὲν ἤμουν ἐγὼ ὑπουργός. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, αὐτὸς ὁ ὅρος περὶ ἀσφαλείας δὲν πρέπει νὰ ἀναγράφεται.

§406Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερ.). Ἐπειδὴ διαρκῶς ὁμιλεῖτε περὶ ὑπερβασιῶν, σᾶς λέγω ὅτι τὰ ἀποτελέσματα τοῦ 1950–1951 ἐλαχίστην διαφορὰν εἶχον εἰς τὸ ποσοστὸν τῶν δύο κομμάτων. Ἐκεῖνο τὸ κόμμα, τὸ ὁποῖον ἔπεσεν εἰς τὰ στρατιωτικὰ τμήματα ἦτο ἡ Ε.Δ.Α. Ἐπῆρε τὸ ἓν κόμμα 44, τὸ ἄλλο 55 καὶ ἡ Ε.Δ.Α. μίαν ψῆφον. Ἐὰν αὐτὴ ἡ μία ψῆφος τῆς Ε.Δ.Α. ὀφείλεται εἰς ἐπέμβασιν τῶν στρατιωτικῶν, θὰ ἤμην εὐτυχὴς αὐτὸ νὰ γίνεται εἰς κάθε ἐκλογικὸν τμῆμα. (Χειροκροτήματα).

§407Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Αὐτὸς ὁ ὅρος ἀσφαλείας δὲν ἔχει οὐδεμίαν θέσιν ἀπολύτως.

§408Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ἡ ἀντίληψίς σας. Ἡ ἰδική μου εἶναι ὅτι ἐπιτακτικὴ ἀνάγκη ἐπιβάλλει νὰ ὑπάρχῃ.

§409Δ. ΛΟΝΤΟΣ. Ἡ συζήτησις ποὺ κάμνετε εἶναι ἄνευ λόγου, διότι ἐπαναλαμβάνει πράγματα, τὰ ὁποῖα εἴπατε καὶ κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν.

§410Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Θὰ σᾶς τὰ λέγωμεν 100 φορές, διὰ νὰ τὰ καταλάβετε. Δὲν ὑπάρχει τίποτε τὸ ἐμπιστευτικόν.

§411Δ. ΛΟΝΤΟΣ. Μὴ ἐπιμένετε εἰς αὐτὴν τὴν σκέψιν καὶ μὴ παρασύρεσθε εἰς τὸ νὰ κρίνετε μὲ δύο μέτρα καὶ μὲ δύο σταθμά. Ὅταν μὲν σεῖς ἐψηφίζατε τὸν νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου δίδετε δικαίωμα ψήφου εἰς τὸν Στρατόν, τότε ὅλα καλῶς ἔχουν. Ὅταν αὗται αἱ διατάξεις ψηφίζονται ἀπὸ ἡμᾶς, τότε κακῶς ἔχουν.

§412Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐγώ, κ. Λόντο, ὅταν ἤμουν ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν τὸ 1946 καὶ ὅλοι ἔλεγον νὰ δοθῇ ψῆφος εἰς τὸν Στρατὸν καὶ ὁ Σοφούλης ἤθελεν, εἶπον: «Ὄχι, κ. Πρόεδρε, δὲν πρέπει νὰ δοθῇ ψῆφος εἰς τὸν Στρατόν. Ἀναλαμβάνω ὅλην τὴν εὐθύνην ἐγώ». Καὶ ἀπήντησα τότε καὶ διὰ τοῦ τύπου καὶ εἰς τὸν κ. Γονατᾶν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ δοθῇ ψῆφος καὶ ἐγώ, ὡς ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπέμεινα καὶ ἐπέβαλα εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ δοθῇ ψῆφος καὶ ἔπεισα τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ δοθῇ ψῆφος εἰς τὸν Στρατόν. Ὅσα λέγω ἐγὼ τὰ τηρῶ, κ. Λόντο. Ἂν διέκοψα τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν τὸν διέκοψα διὰ τὰς λέξεις ὅτι διὰ λόγους ἀσφαλείας, δὲν θὰ δίδωνται καταστάσεις. Δὲν ὑπάρχουν λόγοι ἐμπιστευτικοί, καὶ δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ αὐτὸ εἰς τὸ κείμενον τοῦ νομοσχεδίου.

§413Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐμνήσθη τοῦ παρελθόντος, διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὰς ἀπορίας καὶ ἐρωτηματικά, τὰ ὁποῖα ἔθεσα ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Καὶ λέγει εἰς τὰ 1950 ἔγινεν ἔτσι, εἰς τὰ 1951 ἐπανελήφθη τὸ ἴδιον. Ἀπήντησεν ὁ κ. Χαβίνης διὰ τὸ θέμα τοῦ 1946. Μὴ λησμονῆτε ὅμως, κ. ὑπουργέ, ὅτι ὁ ἐκλογικὸς νόμος τοῦ 1950 δὲν ἦτο νόμος τοῦ Κέντρου. Ἦτο νόμος τῆς ὑπηρεσιακῆς Κυβερνήσεως τοῦ Ι. Θεοτόκη. Ἡ ὑπηρεσιακὴ Κυβέρνησις ἔκαμε τὸν νόμον, μὲ τὸν ὁποῖον διεξήχθησαν αἱ ἐκλογαὶ τοῦ 1950 καὶ 1951. Τὴν σφραγῖδα εἰς τὴν ἐνισχυμένην ἀναλογικὴν ἔθεσε τὸ πλειοψηφοῦν τότε ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἐν σχέσει μὲ τὰ ἄλλα κόμματα, Λαϊκόν, τὸ προγονικόν σας κόμμα. Τὸν ἐκλογικὸν αὐτὸν νόμον ἐψήφισαν τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων καὶ ἡ Ε.Π.Ε.Κ.

§414Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Δὲν εἶναι ἀκριβές, ὅτι τὸ 1951 τὸ ἐκλογικὸν σύστημα τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς ἔφερε τὴν σφραγίδα τοῦ τότε πλειοψηφοῦντος κόμματος. Θὰ διαφεύγῃ τῆς μνήμης σας, ὅτι πρὶν ἢ εἰσέλθῃ εἰς τὴν Βουλήν, ἀπετέλεσεν ἀντικείμενον τριμεροῦς συμφωνίας. Ἄρα, τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἰσοτίμως τὰ τρία κόμματα κατήρτισαν ἐκ τῶν προτέρων μίαν συμφωνίαν, ἡ ὁποία ἐδέσμευσεν τὴν πειθαρχίαν τῶν κομμάτων, τοὐλάχιστον δικαιοῦμαι νὰ σᾶς εἴπω ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν φέρει τὴν σφραγίδα ἑνὸς ἐκ τῶν τριῶν, ἀλλὰ καὶ τῶν τριῶν μαζί.

§415Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Βεβαίως μὲ τὴν συνεργασίαν τῶν τριῶν πολιτικῶν ἡγετῶν. Θὰ ἐνθυμῆσθε ὅμως ὅτι ἡ ἔφεσις διὰ τὴν δημιουργίαν τοῦ συστήματος τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς προέρχεται κατὰ πολὺ ἐκ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, τὸ ὁποῖον ἤλπιζεν ὅτι θὰ ἔθαπτεν τὸ τότε σχηματισθὲν κόμμα τῆς Λ.Ε.Κ. Καὶ ὑπῆρξε προφήτης ὁ κ. Παπανδρέου, ὁ ὁποῖος εἶπεν ὅτι τὸ Λαϊκὸν Κόμμα καὶ τὰ ἄλλα κόμματα προσπαθοῦν νὰ ἀνοίξουν ἕνα λάκκον, διὰ νὰ θάψουν τὰ ἄλλα κόμματα, ἀλλ’ ἔπεσε μέσα εἰς τὸν λάκκον τὸ Λαϊκόν. Τὸ ὅτι, κ. συνάδελφοι, ὑπῆρξεν ἡ συγκατάθεσις τῶν ἄλλων δύο κομμάτων, τῶν Φιλελευθέρων καὶ τῆς ΕΠΕΚ, διὰ νὰ ψηφίσῃ εἰς τὸ 1951 μὲ σύστημα ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς ὁ Στρατός, δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποτελέσῃ ἐπιχείρημα διὰ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐπιβάλῃ τὸ αὐτὸ εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν, ὅταν πλέον ἐφεδρικαὶ κλάσεις δὲν ὑπηρετοῦν. Δὲν πρέπει νὰ λησμονῆτε τί εἶπα ἀρχομένου τοῦ λόγου μου, ὅτι εἰς τὰ 1951 ἐδημιουργήθη ἀναταραχὴ ἄνευ προηγουμένου εἰς τὴν ἡγεσίαν τῶν ἐνόπλων δυνάμεων. Ὅπου οἱ στρατηγοὶ ποὺ ἐδόξασαν τὰ Ἑλληνικὰ ὅπλα, ὤρθωσαν τὸ ἀνάστημά των καὶ ἀντέταξαν καὶ πρὸς αὐτὸν τὸν προϊστάμενόν των ἀκόμη καὶ εἶπον ὅτι χάριν τοῦ Στρατοῦ, χάριν τῆς ἠρεμίας καὶ τῆς ἑνότητος τοῦ Στρατοῦ πρέπει ν’ ἀποκλεισθῇ ἡ ψῆφος τῶν στρατιωτῶν. Καὶ τὴν ἐπλήρωσαν τὴν αὐτοθυσίαν των αὐτὴν οἱ τιμημένοι στρατηγοί, τὴν ἐπλήρωσαν, διότι ὑβρίσθησαν, ἐλοιδωρήθησαν, διεπομπεύθησαν καὶ εἰς τὸ τέλος αὐτοὶ οἱ ἥρωες ἐξεβλήθησαν ἐκ τῶν τάξεων τοῦ Στρατοῦ.

§416Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Ἐπειδὴ ἐμνημονεύσατε τὴν ψῆφον τοῦ Στρατοῦ, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, παρ’ ὅτι δὲν μοῦ ἀρέσει, ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, νὰ ὑπενθυμίζω παραδείγματα, ἀφορῶντα ἐμὲ προσωπικῶς, ὅτι, κατὰ τὸ 1950, ὅταν διεξήχθησαν τότε ἐκλογαί, μὲ τὴν ἁπλῆν ἀναλογικὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν τῆς χώρας κατηύθυνεν ὁ πατέρας μου, ἐγὼ ἀπώλεσα τὴν βουλευτικήν μου ἕδραν μόνον ἐκ τῶν στρατιωτικῶν τμημάτων. Ἐκλεγεὶς εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μου πατρίδα, ἀπώλεσα τὴν ἕδραν μου ἐκ τῶν στρατιωτικῶν τμημάτων.

§417Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Σᾶς ἐξεδικήθη ἡ μοῖρα.

§418Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Τὸ τί ἔκαμεν ἡ μοῖρα εἶναι ἰδική μου ὑπόθεσις. Δὲν ἠξεύρω ποῖον ἐκδικεῖται περισσότερον ὑμᾶς ἢ ἐμέ. Ἀλλά, ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἠξεύρετε, ποὺ καταλήγετε μὲ τὸν συλλογισμόν, τὸν ὁποῖον ἀναπτύσσετε; Εἰς τὴν ἑξῆς ἄποψιν: Ὅτι, ὅταν ψηφίζῃ ὁ Στρατός, δὲν ὑπάρχει ἐξ αὐτοῦ αὐτομάτως ἡ ἀπόδειξις ὅτι ἀναμιγνύεται ἡ πολιτική, διότι, ὅταν ἡ πολιτικὴ δὲν θέλει νὰ ἀναμιχθῇ εἰς τὸν Στρατόν, δὲν ἀναμιγνύεται, ἔστω καὶ ἂν πρόκειται ὁ Στρατὸς νὰ ἐκτελέσῃ τό ἐκλογικόν του καθῆκον. Ἄλλως, ὑποθέτω, ὅτι θὰ εἶχον βγῆ βουλευτὴς καὶ δὲν θὰ εἶχον χάσει ἀπὸ τὰ στρατιωτικὰ τμήματα προσωπικῶς ἐγώ. Ἑπομένως, ἀξιότιμε κύριε συνάδελφε, ἠξεύρετε πόσον σᾶς παρακολουθῶ. Ὁδηγεῖσθε δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου ἐμμέσως, νὰ καταγγείλετε τὴν πλειοψηφίαν εἰς ἐνδεχομένας ἐκλογάς, ὅτι ἡ ψῆφος ἡ στρατιωτικὴ δὲν ἐπιδιώκεται, διὰ νὰ συμμετάσχῃ τὸ ἀμυνόμενον Ἔθνος ἤ, ἐὰν θέλετε, τὸ ἐπιστρατευμένον ἤδη Ἔθνος εἰς τὴν λαϊκὴν ἐτυμηγορίαν, ἀλλὰ τοῦτο γίνεται ἐπὶ τούτοις, διὰ νὰ νοθευθῇ τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐκλογῶν. Τοιαύτας κατηγορίας δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ἀπευθύνετε.

§419Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Κύριε ὑπουργέ, ἐὰν μὲ εἴχατε παρακολουθήσει, θὰ εἴχατε διαπιστώσει ὅτι αἱ ἀνησυχίαι μου στρέφονται ἐπὶ θέματος, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ ὅτι δὲν ὑπάρχουν αἱ προϋποθέσεις ἐκεῖναι καὶ ἡ ἀντικειμενικότης διὰ τὴν ὁμαλὴν διεξαγωγὴν τοῦ ἐκλογικοῦ ἀγῶνος εἰς τοὺς στρατιωτικοὺς σχηματισμοὺς καὶ ἐν μιᾷ λέξει, εἰς τὰς ἐνόπλους δυνάμεις. Ἐὰν μὲ εἴχατε παρακολουθήσει ἀπὸ τὴν ἀρχήν, δὲν θὰ μοῦ ἀπεδίδατε αὐτό, τὸ ὁποῖον μοῦ ἀπεδώσατε. Ἀλλά, κύριοι, σᾶς ἔχω κουράσει καὶ τελειώνω. Ἐπερίμενα μίαν ἐξήγησιν ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, διὰ τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον, τὰ πολιτικὰ κόμματα καὶ οἱ πολιτευόμενοι θὰ ἐπικοινωνοῦν μὲ τοὺς ἐν τῷ Στρατῷ ὑπηρετοῦντας ψηφοφόρους των. Μοῦ ἀπήντησε καὶ μὲ παρέπεμψεν εἰς τὸ 1950 καὶ 1951. Ἡ ἀπάντησίς του δὲν μᾶς ἱκανοποιεῖ, ὅταν μάλιστα ὁ ἐκλογικὸς ἀγὼν πρόκειται νὰ διεξαχθῇ εἰς τὰ 1956. Καὶ ἀναγινώσκων ἐδῶ, βλέπω ὅτι θὰ ὑπάρξῃ καὶ κάποια στιγμή, ποὺ θὰ μάθῃ ὁ ὑπηρετῶν εἰς τὸ στράτευμα ἐκλογεύς, τί πρόκειται νὰ κάμῃ εἰς τὴν κάλπην. Λέγει ἐδῶ: «Ἀντίτυπα τοῦ πίνακος ἀποστέλλονται.......... (ἀναγινώσκει). Τὸ περιεχόμενον τοῦ πίνακος ἀναγινώσκεται καὶ ἐν προσκλητηρίῳ». Δηλαδὴ εἰς ἓν προσκλητήριον, ποὺ δὲν θὰ παρίσταται οὔτε τὸ κόμμα, οὔτε ὁ πολιτευόμενος, οὔτε ὁ ἐκπρόσωπός του, θὰ ἀναγινώσκωνται ἐν τῷ προσκλητηρίῳ. Καὶ ἐν μιᾷ λέξει, ἐνῷ τόσον κατὰ τὴν προπαρασκευὴν τῶν ἐκλογῶν ὅσον καὶ κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν, τὰ πολιτικὰ κόμματα καὶ οἱ πολιτευόμενοι ἔχουν ἐκ τοῦ Συντάγματος καὶ ἐκ τοῦ νόμου τὸ δικαίωμα νὰ παρακολουθοῦν τὴν προεκλογικὴν καὶ ἐκλογικὴν κίνησιν εἰς τὰ θέματα, τὰ ἀναγόμενα εἰς τὴν ψῆφον τῶν ἐνόπλων δυνάμεων δὲν λαμβάνεται καμμία πρόνοια διὰ τὴν ἐξασφάλισιν τοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον ἔχει κάθε κόμμα καὶ κάθε ὑποψήφιος νὰ ἐπικοινωνῇ μὲ τὸ στράτευμα. Πέραν τούτου, κύριοι συνάδελφοι, θὰ πρέπει νὰ διασαφηνισθῇ, κατὰ τρόπον θετικόν, ἡ ἄποψις, ἡ ὁποία ὑπεστηρίχθη ἐκ μέρους τοῦ κ. Ζορμπᾶ, ὅτι ἡ διάταξις, ἡ προβλεπομένη διὰ τοῦ Κυβερνητικοῦ σχεδίου, περὶ δημιουργίας ἰδιαιτέρων τμημάτων, πρέπει νὰ ἀπαλειφθῇ. Καὶ εἰς τὸ θέμα αὐτὸ θὰ ἐπιμείνωμεν ἀνενδότως. Ὑπάρχει ὅμως καὶ μία ἐπικουρικὴ ἄποψις ὅτι, ἐὰν τυχὸν κριθῇ ὅτι πρέπει τοιαῦτα τμήματα νὰ σχηματισθοῦν, τὰ τμήματα αὐτὰ δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἑδρεύουν ἐκεῖ ὅπου ὑπάρχουν καὶ τμήματα πολιτῶν. Δὲν εἶναι δυνατόν, ὑπὸ τὸ πρόσχημα ὅτι ἐὰν μία μονὰς εὑρίσκεται ἐν ὑπαίθρῳ καὶ ἀπέχει 8 χμ. ἀπὸ τὴν Κοινότητα ἢ ἀπὸ τὴν πόλιν, ὅπου ὑπάρχει τὸ ἐκλογικὸν τμῆμα, ὅτι ὀλίγον ἔξωθεν τῆς μονάδος αὐτῆς, ἐν ὑπαίθρῳ, θὰ μπῇ μία παράγκα διὰ νὰ προσέλθουν ἐκεῖ οἱ στρατιῶται, νὰ ἀσκήσουν τὸ ἐκλογικόν των δικαίωμα. Οἱ στρατιῶται, ἀφ’ ἧς θὰ ξεκινήσουν ἀπὸ τὸν σχηματισμόν των διὰ νὰ πᾶνε νὰ ἀσκήσουν αὐτὸ τὸ ἱερὸν ἐκλογικὸν δικαίωμα ποὺ ἔχουν, πρέπει νὰ εἶναι ἀσυνόδευτοι, πρέπει νὰ εἶναι ἐλεύθεροι, πρέπει νὰ εἶναι ἀνεπηρέαστοι εἰς τὴν ἔκφρασιν τοῦ πολιτικοῦ των αἰσθήματος καὶ τῆς πολιτικῆς των θελήσεως. Μόνον κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, ἐὰν τυχόν, κατὰ τὴν τελευταίαν στιγμήν, ἡ Κυβέρνησις αἰσθανθῇ τὴν σοβαρότητα καὶ τὸ κρίσιμον τοῦ θέματος καὶ δὲν ἀνακαλέσῃ τὴν ἄποψίν της, διὰ τὴν ψῆφον τοῦ Στρατοῦ, μόνον μὲ τοιαύτας ἐγγυήσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ συνοδευθοῦν μετέπειτα, καὶ ἀπὸ τὴν πιστὴν παρακολούθησιν τῆς ἐφαρμογῆς των ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία θὰ διεξαγάγῃ τὰς ἐκλογάς, μόνον κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ τὸ τεκμήριον τῆς ἀδιαβλήτου ἐκδηλώσεως τοῦ ἐκλογικοῦ φρονήματος τῶν ψηφοφόρων. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ εἴπω, διὰ νὰ τελειώνω, ὅτι μὴ νομίζετε καὶ μὴ ἀσχάλλετε πρὸς τοῦτο ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις δὲν ἔχει ὅλην τὴν δύναμιν, ὅλα τὰ μέσα καὶ ὅλην τὴν ἱκανότητα νὰ ἀντιδράσῃ πρὸς πᾶσαν προσπάθειαν, ἡ ὁποία θὰ ἐκδηλωθῇ, ἐν τῇ ἐφαρμογῇ αὐτῶν τῶν διατάξεων, νὰ ἀντιδράσῃ, κατὰ τρόπον ἀποτελεσματικόν, καὶ πέραν τούτου, θὰ εὕρῃ τὸν τρόπον, ποὺ θὰ ἐπικοινωνήσῃ παρ’ αὐτὰ τὰ τοιχώματα τῆς Ἀσφαλείας καὶ παρ’ αὐτά, τὰ ὁποῖα διατυποῦνται ἐδῶ, θὰ εὕρῃ τὸν τρόπον, ποὺ θὰ ἐπικοινωνήσῃ μὲ τοὺς ἐκλογεῖς της καὶ εἰς τὴν ἀπωτέραν στρατιωτικὴν μονάδα καὶ θὰ κατορθώσῃ νὰ διαφωτίσῃ τοὺς στρατευομένους Ἕλληνας πολίτας, περὶ τοῦ κρισίμου καὶ σοβαροῦ τοῦ ἐπικειμένου πολιτικοῦ ἀγῶνος. Καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις εἰς τὸ κεφάλαιον αὐτὸ θὰ πράξῃ τὸ χρέος της. Σημειώσατέ το ὅμως, θὰ δημιουργήσητε κατάστασιν ἐπιζημίαν κατάστασιν, διὰ τὴν ὁποίαν, κάποιαν ἡμέραν, ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι τὴν δημιουργοῦν, πικρῶς θὰ μετανοήσουν.

§420Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. (Ὑφυπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Κύριε Πρόεδρε, ἤκουσα μετὰ προσοχῆς μέν, ἀλλὰ ἐν ἀπολύτῳ σιγῇ τὸν κ. συνάδελφον ὁμιλοῦντα καὶ ἰδιαιτέρως τὸ μέρος ἐκεῖνο τοῦ λόγου του, εἰς τὸ ὁποῖον ἐξέφρασεν ἀνησυχίαν διὰ τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ ψηφίσῃ ὁ Στρατός. Τὸν ἤκουσα διὰ πλείστους λόγους ἐν σιγῇ καὶ πρῶτον διότι ἠξεύρω πόσον πειράζεται ἀπὸ τὰς διακοπάς, δεύτερον καὶ κυρίως, διότι δὲν ἤθελον νὰ μακρύνῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ λελυμένου ἤδη θέματος λόγῳ καὶ τῆς φύσεώς του, ἀλλὰ καὶ λόγῳ τῶν χειροκροτημάτων, τὰ ὁποῖα ἔδρεψεν ἐκ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως προχθές, ὅταν εἶπεν θὰ εὕρῃ πιθανῶς, ὡς ἀνέλαβεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, τρόπον ἀδιάβλητον διὰ νὰ ψηφίσῃ ὁ Στρατὸς εἰς τὴν περιφέρειάν του, καὶ ἐὰν δὲν εὕρῃ τότε βεβαίως θὰ διαγράψῃ τὴν διάταξιν διὰ τὴν ψῆφον τοῦ Στρατοῦ. Καὶ ἐχειροκροτήθη. Ἔχει λήξει τὸ ζήτημα καὶ δὲν ὑπῆρχε λόγος νὰ μακρύνῃ ἡ συζήτησις. Εἶχον καὶ ἄλλον λόγον νὰ ἀκούσω τὸν κ. συνάδελφον ἐν σιγῇ, διότι ἤμην περίεργος ἐὰν θά, ἀναφέρῃ καὶ κανένα γεγονὸς δικαιολογοῦν τὴν ἀνησυχίαν του καὶ δὲν θὰ ἀναφερθῇ εἰς τὰς ἐφημερίδας ὡς ἀνεφέρθη καὶ εἰς ἐκεῖνα ποὺ λέγονται: «Τί γίνεται εἰς τὸν Στρατόν;» «Ἀνησυχοῦμεν διὰ τὸν Στρατόν». Βεβαίως ἔλαβε τὴν ἀπάντησιν ἀπὸ τὸν ἀγαπητὸν κύριον συνάδελφον διὰ τὸ πρῶτον σημεῖον, πραγματικοῦ ἰσχυρισμοῦ, τὸ ὁποῖον ἀνεφέρετο εἰς τὸ πολὺ ἀπώτερον παρελθὸν καὶ ἦτο βέβαιον καὶ δι’ ἐμὲ καὶ βεβαιῶ καὶ τὴν Βουλήν, ἐπειδὴ εἶναι δυνατὸν νὰ τὴν βεβαιώσω τοὐλάχιστον, καὶ τοὺς κ.κ. συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι θὰ ἤθελον νὰ μὲ ἀκούσουν καὶ τὸ μέρος τῆς κοινῆς γνώμης, ἡ ὁποία θὰ ἤθελε νὰ ἀκούσῃ τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι δὲν ὑπάρχει, οὐδεὶς λόγος ἀνησυχίας. Διότι, κύριε συνάδελφε, σᾶς ἀγαπῶ, ἀλλὰ δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐννοήσω πῶς φαντάζεσθε ὅτι αὐτοὶ οἱ ὁμοϊδεάται ἀξιωματικοὶ καὶ ὑπαξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι πρὸς μεγάλην σας ἱκανοποίησιν δὲν εἶναι ὀλίγοι—ἐθνικῶς σκέπτεσθε σεῖς καὶ ὅλοι μας, διάφορον ἀντίληψιν, ὡς πρὸς τὸν τρόπον ὑπερασπίσεως τῶν ἐθνικῶν ζητημάτων ἔχομεν ἅπαντες—πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπηρεασθοῦν κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὡς σεῖς νομίζετε. Ἀξιωματικοὶ πιστεύοντες ὅτι πρέπει ἡ διακυβέρνησις τῆς χώρας νὰ πάῃ εἰς σᾶς, πῶς θὰ ἐπιτρέψουν τὴν ἐπέμβασιν οἱουδήποτε ὑπολοχαγοῦ ἢ ἀνθυπολοχαγοῦ, νὰ μετατρέψουν τὸ αἴσθημα τοῦ Στρατοῦ καὶ τὰς ἀντιλήψεις τοῦ Στρατοῦ. Ἔχουν, κύριοι, ἀξιοπρέπειαν, ἔχουν ἐγωϊσμόν, ἔχουν πεποίθησιν εἰς τὰ αἰσθήματά των καὶ ἐὰν ἴδουν κανένα παρεκτρεπόμενον ἢ παραβιάζοντα τὰς διατάξεις τοῦ νόμου, θὰ παρέμβουν, κύριοι. Μὴ ἀνησυχῆτε, κύριοι. Ὁ κ. συνάδελφος, ὁ ἄρτι κατελθὼν τοῦ βήματος, ἐνεφάνισε μίαν ἄποψιν, διάφορον ἀπὸ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἐνεφάνισεν ὁ κ. Χαβίνης. Ὁ κ. Χαβίνης διαφωνεῖ θεωρητικῶς, πρὸς τὴν ψῆφον τοῦ Στρατοῦ. Ὁ κ. Παπασπύρου δὲν διαφωνεῖ πρὸς αὐτήν, ἀλλὰ ἀνησυχεῖ. Ἐὰν δὲν εἶχεν ἀνησυχίαν, δὲν θὰ τὸν ἔνοιαζεν ἐὰν θὰ ψηφίσῃ ὁ Στρατός. Πάντως εἶναι ἡ ὀπισθοφυλακὴ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἐν τῷ σημείῳ τοῦτο. Ἐν τῷ συνόλῳ της, ἡ Ἀντιπολίτευσις, ἔχει συμφωνήσει ἐπὶ τοῦ τρόπου καθ’ ὃν θὰ ψηφίσῃ ὁ Στρατός. Σεβαστέ μου στρατηγέ! Διατὶ ὑπεστηρίξατε μετὰ τόσης ζέσεως, ὅτι δὲν εἶναι μυστικόν, ποία εἶναι ἡ σύνθεσις τῶν δυνάμεων; Παρετηρήσατε τί λέγει ὁ νόμος; «Αἱ καταστάσεις συντάσσονται κατὰ μονάδας... (ἀναγινώσκει) ....». Δηλαδή, στρατηγὲ κύριε Χαβίνη, ἡ σύνθεσις τῶν μονάδων τοῦ Στρατοῦ, μᾶς ἔχετε διδάξει, σᾶς ἐνθυμοῦμαι ἐπανειλημμένως, ὅτι εἶναι ἐμπιστευτική. Εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀντιληφθοῦν οἱ πάντες, πῶς μετὰ τόσης ζέσεως ὑποστηρίζετε, ὅτι δὲν εἶναι ὁ ἀριθμὸς τῶν στρατιωτῶν τῶν εὑρισκομένων εἰς τὴν τάδε πόλιν, ἀλλὰ εἶναι τῆς μονάδος ἡ δύναμις εἰς ἀξιωματικούς, ὑπαξιωματικοὺς κτλ.

§421Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, ἐγὼ καίτοι στρατιωτικός, ἠμπορεῖ νὰ μὴ ἠξεύρω αὐτά, νὰ εἶσθε βέβαιος ὅτι ὅλοι οἱ στρατιωτικοὶ ἀκριβῶς εἰς τὰς Ἀθήνας θὰ τὰ ἠξεύρουν λεπτομερῶς καὶ δὲν ἔχει σημασίαν μεγάλην.

§422Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. (Ὑφυπουργὸς Ἐθν. Ἀμύνης). Τοὐλάχιστον διὰ τοὺς καταδότας.........

§423Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἔχουν δικαίωμα νὰ πᾶνε νὰ ζητήσουν πληροφορίας εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Δὲν ὑπάρχει μυστικόν. Μόνον ἐν ἐπιστρατεύσει ὑπάρχει τοιοῦτον ζήτημα.

§424Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. (Ὑφυπουργὸς Ἐθν. Ἀμύνης). Πάντως πρόκειται περὶ συνθέσεως μονάδων. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἔχω τίποτε νὰ προσθέσω πέραν μιᾶς ἐπαναλήψεως ὅτι πρέπει οἱ πάντες νὰ εἶναι ἥσυχοι, διότι οἱ ἀξιωματικοὶ εἶναι ἀξιοπρεπεῖς, εἶναι ἐγωϊσταί, δὲν θὰ ἐπιτρέψουν οὐδεμίαν παρέμβασιν εἰς τὴν ἔκφρασιν τῶν πεποιθήσεων αἱ ὁποῖαι διέπουν ἅπαντα τὰ τμήματα τὰ στρατιωτικά.

§425ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Ρουμάνης, ἔχει τὸν λόγον.

§426Γ. ΡΟΥΜΑΝΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν πρόκειται νὰ σᾶς καταπονήσω καθ’ ὅσον ἄνθρωποι πείρας ἐξόχου, πολιτικῆς καὶ στρατιωτικῆς, ἀπησχόλησαν τὸ Σῶμα τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας κατ’ ἐπανάληψιν μάλιστα καὶ ἐξέφρασαν τὰς ἀπόψεις των καὶ τὴν πίστιν των ἐπὶ ἑνὸς θέματος ἐξαιρετικὰ ἐνδιαφέροντος. Ἡ ταπεινή μου γνώμη, γνώμη ἑνὸς ὁ ὁποῖος ἔχει εἰσέλθει τελευταίως εἰς τὴν πολιτικὴν καὶ δὲν ἔχει τόσον πολὺ γνῶσιν καὶ προσώπων καὶ καταστάσεων τοῦ Στρατοῦ, ἡ ταπεινή μου γνώμη εἶναι ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ δοθῇ αὐτοῦ τοῦ εἴδους ἡ ἔκτασις ἀπὸ τοὺς ἀξιοτίμους καὶ σεβαστοὺς ἐκπροσώπους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ὑπῆρξαν ὑπερβολικοὶ ὅλοι οἱ φόβοι, κάθε ἔκφρασις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Παρηκολούθησα μὲ ἰδιαιτέραν προσοχὴν τὰς ἐκδηλώσεις, τὰς ἐκδηλώσεις πίστεως καὶ φόβου καὶ εἶδον ὅτι ὑπῆρχεν ὑπερβολὴ παντοῦ, εἰς κάθε ἐκδήλωσιν μικρὰν καὶ μεγάλην, εἰς τὰς λεπτομερείας καὶ εἰς τὸ σύνολον. Καὶ κάθε ὑπερβολὴ εἶναι ἀποδεδειγμένον ὅτι ὁδηγεῖ εἰς ἐσφαλμένας γνώμας καὶ κρίσεις. Ἔχω τὴν γνώμην καὶ εἶναι κοινὴ πίστις, ὅτι ὁ Στρατός, ἰδίως ὁ Ἑλληνικὸς Στρατός, ὁ πρῶτος Στρατὸς τοῦ κόσμου, ὡς ἀπέδειξεν ἡ τελευταία 10)ετία ἀποτελεῖ σχολεῖον ἀρετῆς, ἱπποτισμοῦ, εὐπρεπείας, ἀνδρισμοῦ. Εἰς αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὸ σχολεῖον, τὸ τόσον ἐκτεταμένον, τὸ τόσον εὐθύ, ζῇ τὸ Ἑλληνόπουλο ἔντονον ἐθνικὴν καὶ ἐθνικιστικὴν ζωήν. Ὅ,τι ὡραιότερον, ὅ,τι ὑψηλότερον, ὅ,τι εὐγενέστερον, ὅ,τι ἀληθινώτερον, ὅ,τι Ἑλληνοπρεπέστερον, βγαίνει ἀπὸ τὰ βάθη τοῦ μυστικοῦ του κόσμου, ἔρχεται εἰς τὴν ἐπιφάνειαν καὶ τὸν κάμει τὸν Ἕλληνα στρατιώτην νὰ ἀκτινοβολῇ καὶ τὸν πλέον ἀμόρφωτον, δὲν ὑπάρχει φιλολογικὴ ἢ ποιητικὴ ὑπερβολὴ εἰς τοῦτο. Ἀκριβῶς ὅλοι οἱ ἡρωϊσμοί, ὀφείλονται εἰς τὴν καλλιέργειαν τὴν συστηματικὴν τῆς ἐθνικῆς συνειδήσεως τοῦ ἐθνικοῦ μεγαλείου καὶ τῆς ἀρετῆς ἡ ὁποία γίνεται μέσα εἰς τὰς στρατιωτικὰς μονάδας καὶ ἐν καιρῷ εἰρήνης καὶ ἐν καιρῷ πολέμου. Δι’ αὐτὸν τόν Στρατόν, τοῦ ὁποίου τὰ μέλη, μικρὰ καὶ μεγάλα ἐργάζονται ὡς θρησκευτικαὶ ὀργανώσεις, ὡς εἰς κυψέλας, ἐπιτρέπεται νὰ ἐκφράζωνται, τόσον ἐπιμόνως καὶ μὲ τόσην πεποίθησιν φόβοι; Αἱ ἐποχαὶ τῶν κινημάτων παρῆλθον, ἂς εὐχηθῶμεν ἀνεπιστρεπτί. Ἤδη εἰς τὸν Στρατὸν ἐπικρατεῖ ἐξαίρετος τάξις καὶ πειθαρχία θαυμαστή. Εἰς αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὴν πειθαρχίαν, εἰς αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὴν ἐθνικὴν δύναμιν ὀφείλονται οἱ ἡρωϊσμοὶ διὰ τοὺς ὁποίους δυνάμεθα νὰ καυχώμεθα καὶ δύναται νὰ καυχᾶται καὶ κάθε ἀνθρωπίνη ὑπόστασις ἐπὶ τῆς γῆς. Νὰ μὴ ψηφίζουν, λοιπόν, ἠκούσθη τὰ Ἑλληνόπουλα, οἱ Ἕλληνες στρατιῶται. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ παρακολουθήσωμεν αὐτὴν τὴν ἐκδήλωσιν τῶν νεοσυλέκτων οἵτινες προσερχόμενοι εἰς τὰς τάξεις τοῦ Στρατοῦ καὶ χωρὶς νὰ εἶναι ἐπηρεασμένοι, ἀπό τὰς κατευθύνσεις τὰς γενικωτέρας καὶ ἐπιρροὰς δίδουν τὴν ψῆφον των καί ἐπηρεάζουν κατὰ ἕνα Α ἢ Β μικρὸν ποσοστὸν τὰς ἀποφάσεις ὅσον ἀφορᾷ τὰ πρόσωπα καὶ τὰ κόμματα ποὺ θὰ κυβερνήσουν τὴν χώραν. Θὰ ἔπρεπε νὰ τύχῃ μιᾶς ψυχολογικῆς ἐπιστημονικῆς μελέτης ἡ ἐκδήλωσις αὕτη τῆς πολιτικῆς συνειδήσεως τῶν Ἑλληνοπαίδων. Θὰ ἦτο δυνατὸν κατὰ τὰς ὥρας τῆς σχολῆς των νὰ ἀπασχολοῦνται μὲ ἰδέας πολιτικὰς μὲ ἰδέας ἀνωτέρας, μὲ θεωρίας καὶ νὰ ἔρχωνται εἰς ἐπαφὴν μὲ ἀρχηγοὺς κομμάτων, μὲ βουλευτὰς καὶ ἄλλους ἐξέχοντας ἀνθρώπους. Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω διατὶ αὐτοῦ τοῦ εἴδους ἡ ἀπασχόλησις καὶ ἡ ἐπαφὴ μὲ τοὺς πολιτικοὺς θὰ ἦτο ἐπικίνδυνος; Τόσον μολυσμένον εἶναι τὸ θέμα τῆς πολιτικῆς; Δὲν πρόκειται περὶ προσώπων μόνον, ἀλλὰ καὶ περὶ τῶν ἰδεῶν. Ἐκτὸς τῶν ἰδεῶν, τὰ πρόσωπα ὑπῆρξαν ἀκτινοβολοῦσαι φυσιογνωμίαι αἱ ὁποῖαι ἐπηρέασαν τὴν ζωὴν τῶν λαῶν καὶ ἔδωσαν τὰς κατευθύνσεις τὰς ἠθικὰς καὶ ὑγιεῖς εἰς τὴν πορείαν τῶν Ἐθνῶν. Δὲν εἶναι ἑπομένως δυνατὸν νὰ εἴπωμεν ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς Στρατὸς δὲν πρέπει νὰ ψηφίζῃ καὶ δὲν ἔπρεπε νὰ ἀκουσθῇ τοιοῦτόν τι ἐκ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Νὰ ψηφίζῃ ὁ Ἑλληνικὸς Στρατός, ἀλλὰ νὰ γίνουν διασφαλίσεις. Εἶχον τὴν τιμὴν καὶ τὴν τύχην νὰ μεταβῶ διὰ μίαν ὑπόθεσιν εἰς τὸ Τατόϊ. Ἐκεῖ ἐγνώρισα, διατὶ νὰ μὴ εἴπω τὸ ὄνομα τὸν κ. Πλατῆν καὶ ἐκαμάρωσα τὴν ὑπερηφάνειαν τὸ ἦθος καὶ τὴν Ἑλληνικὴν λεβεντιά. Ὅταν ἐπεσκέφθην τὰς διαφόρους ἐγκαταστάσεις ἠσθάνθην ἰδιαιτέραν ὑπερηφάνειαν διὰ τό ὡραῖον περιβάλλον καὶ διὰ τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον συντελεῖται. Εἰς αὐτὸ τὸ ὡραῖον περιβάλλον, τὸ καθαρῶς Ἑλληνικὸν πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ καλλιεργοῦνται συνειδήσεις χαμηλαὶ καὶ ἡ πολιτικολογία εἰς αὐτὸ τὸ περιβάλον, πῶς εἶνε δυνατὸν νὰ μὴ παίρνῃ τὴν ἀνάλογον πρὸς τὸ μεγαλεῖον αὐτό ἔκφρασίν της; Δὲν θὰ σᾶς κουράσω περισσότερον. Νομίζω ὅμως ὅτι εἰς τοὺς συλλογισμοὺς τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἔγιναν καὶ ὡρισμέναι παραλείψεις. Ὡμίλησαν διὰ τοὺς Ἕλληνας στρατιώτας ἀξιωματικοὺς καὶ εἶπον ὅτι δὲν πρέπει νὰ ψηφίσουν. Διὰ τοῦτο ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα, ὄχι διότι ὁ Ἑλληνικὸς Στρατός, ὁ ὁποῖος τόσον ἐτιμήθη εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ἔχει ἀνάγκην συνηγόρων, ἀλλὰ ἐθεώρησα ὀρθὸν ἐπειδὴ οἱ ὁμιλήσαντες ἔκαμον ὡρισμένα λάθη νὰ θέσω τὰ πράγματα εἰς τὴν θέσιν των. Ἐλησμόνησαν οἱ ρήτορες τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὑπάρχει κόσμος ἀπὸ μὴ Ἕλληνας, κόσμος ἀνήκων εἰς τὴν Ρωσσίαν, κόσμος ἐγκληματιῶν καί σφαγιαστῶν καὶ ὁ κόσμος αὐτὸς ψηφίζει καὶ ἀποφαίνεται ἐπὶ τῶν τυχῶν τῆς Ἑλλάδος καὶ αὐτοὺς τοὺς κόκκινους λύκους, αὐτοὺς τοὺς βουλγάρους κατὰ ποῖον τρόπον θὰ τοὺς ἐξουδετερώσωμεν. Καὶ μόνον ἀπὸ αὐτὴν τὴν σκέψιν ἐὰν ξεκινήσωμεν θὰ φθάσωμεν εἰς τὸ συμπέρασμα, πῶς αὐτοὶ θὰ ψηφίσουν καὶ δὲν θὰ ψηφίσουν τὰ Ἑλληνόπουλα, ὁ Ἑλληνικὸς Στρατός; Ἐν πάσῃ περιπτώσει, πιστεύω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἱκανὴ καὶ διότι διευθύνεται ἀπὸ ἕνα νέον ἄνδρα, ὁ ὁποῖος ἐγαλουχήθη εἰς τὴν Μακεδονίαν, εἰς τὸ σχολεῖον τῆς ἀρετῆς, εἰς τὸ σχολεῖον τοῦ Ἐθνικοῦ δυναμισμοῦ, ἀλλὰ καὶ διότι ἐξέρχεται ἀπὸ τὴν παράδοσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, τοῦ ὁποίου ἀρχηγὸς ἦτο ὁ ἀείμνηστος Στρατάρχης Παπάγος. Πιστεύω ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ πράξῃ τὸ καθῆκόν της καὶ ἐὰν παρατηρηθοῦν ὡρισμένα ἄτοπα, ταῦτα δὲν θὰ εἶναι πρὸς θάνατον. Τὰ Ἑλληνόπουλα πρέπει νὰ ψηφίσουν καὶ πρέπει ἡ στοργή μας καὶ δι’ ἔργων νὰ ἐκδηλώνεται πρός τὴν Ἑλληνικὴν νεότητα. (Χειροκροτήματα).

§427Σ. ΓΥΑΛΙΣΤΡΑΣ. Ἐδῶ ὑπάρχει μία βασικὴ παρανόησις μεταξὺ τοῦ κ. Βουρδουμπᾶ καὶ Χαβίνη, ἡ ὁποία μᾶς κρατᾷ ἐπὶ τόσην ὥραν. Ὁ κ. Βουρδουμπᾶς ἔχει δίκαιον ὅταν λέγει, ὅτι δὲν ἠμποροῦν αἱ στρατιωτικαὶ ὑπηρεσίαι, νὰ δώσουν τὴν σύνθεσιν τῶν μονάδων. Ἀλλὰ καὶ ὁ κ. Χαβίνης ἔχει δίκαιον διότι δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ, πρόκειται περὶ τῶν καταστάσεων. Δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ τοῦ ἐγγράφου. Θὰ δώσῃ ὁ διοικητὴς τοῦ συντάγματος τῆς Κοζάνης τὸ ὄνομά του.

§428ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καλὸν εἶναι νὰ μὴ συνεχίσωμεν ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ τὴν συζήτησιν καὶ νὰ μὴ γραφοῦν αὐτὰ τὰ πράγματα εἰς τὰ πρακτικά. Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 31;

§429Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ, Κύριε Πρόεδρε, ἐδέχθημεν νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ ἐπὶ τῶν τροπολογιῶν διὰ νὰ δώσωμεν τὴν εὐκαιρίαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀκούσῃ τὰς ἀπόψεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλὰ τὸ ἄρθρον καὶ ἡ συζήτησις παρατύπως ἐγένετο, διότι ἀντιστρατεύεται εἰς τὸ ἄρθρον 57 τοῦ Συντάγματος. Εἰσάγεται τροπολογία ἐκ μέρους τοῦ κ. ὑπουργοῦ, ἐπιφέρουσα δαπάνην καὶ κατὰ τὸν Κανονισμόν...

§430ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ζορμπᾶ, ἀφήσατε τὸν Κανονισμὸν πλέον.

§431Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Καὶ κατὰ τὸν Κανονισμὸν δὲν ἠμπορεῖ νὰ ψηφισθῇ. Εἴπομεν τὰς ἀπόψεις μας, θὰ σκεφθῇ τὰς ἀπόψεις αὐτὰς ἡ Κυβέρνησις, τὴν προσεχῆ Δευτέραν θὰ φέρῃ τὴν ἔκθεσιν τοῦ Γεν. Λογιστηρίου καὶ τότε θὰ ψηφίσωμεν.

§432ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναλαμβάνει ἡ Κυβέρνησις τὴν εὐθύνην. Ὁ κ. ὑπουργός, ἐὰν τὸ ζητήσῃ, τότε χρειάζεται ἡ ἔκθεσις τοῦ Γ. Λογιστηρίου, ἀλλὰ δὲν τὸ ἐζήτησε. Δὲν εἶναι δαπάναι, εἶναι ἡ ἐκλογὴ τῶν βουλευτῶν. Παρίσταται ἐξ ἄλλου, ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος ἀναλαμβάνει ὅλας τὰς εὐθύνας. Θέλω νὰ ὑπομνήσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι προκειμένου περὶ θεμάτων τοιαύτης φύσεως, ὅπου δὲν πρόκειται οὔτε περὶ διορισμῶν, οὔτε περὶ δημιουργίας θέσεων, οὔτε περὶ προαγωγῶν, δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ κάμωμεν κρίσεις μὲ τοιαῦτα ἐπιχειρήματα. Ἐδῶ ψηφίζεται ὁ ἐκλογικὸς νόμος καὶ ἐὰν ἔρχεται μία τροπολογία τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, θὰ κάμωμεν ἔνστασιν περὶ δαπανῶν; Δὲν εἶναι Κοινοβούλιον ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει αὐτό τὸ ὁποῖον θέλετε νὰ δημιουργήσετε, κ. Ζορμπᾶ. Ὀφείλω νὰ ἐκφράσω τὴν λύπην μου. Πρέπει ἅπαξ διὰ παντὸς νὰ σοβαρευώμεθα. Καὶ ὁμολογῶ, ὅτι δὲν εἶναι σοβαρὰ ἡ ἐρώτησίς σας.

§433Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ προσωπικοῦ ζητήματος τὸν λόγον. Μὲ κατηγορήσατε, ὅτι δὲν ὁμιλῶ σοβαρῶς.

§434Γ. ΠΛΑΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, διὰ νὰ λυθῇ ἅπαξ διὰ παντὸς τὸ ζήτημα αὐτό, τὸ ὁποῖον ἐπανέρχεται εἰς τὴν Βουλήν, δηλαδή, τὸ ζήτημα τῶν τροπολογιῶν τῶν ὑποβαλλομένων....

§435Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Ἔχει λυθῆ.

§436Γ. ΠΛΑΤΗΣ. Ὁσάκις ὑποβάλλεται μία τροπολογία, ἡ ὁποία προκαλεῖ δαπάνας ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν κρίσιν τοῦ ὑπουργοῦ ἐὰν πρέπει ἡ τροπολογία νὰ σταλῇ εἰς τὸ Γενικὸν Λογιστήριον ἢ νὰ συζητηθῇ ἄνευ τῆς σχετικῆς ἐκθέσεως τοῦ Γεν. Λογιστηρίου. Τὸ ζήτημα ἐδημιουργήθη ὡς ἑξῆς: Τὸ Σύνταγμα τοῦ 1927 ἔγραφεν, ὅτι ὁσάκις ὑποβάλλεται πρότασις νόμου συνεπιφέρουσα δαπάνας ἔπρεπε νὰ διαβιβασθῇ εἰς τὸ Γεν. Λογιστήριον τὸ ὁποῖον ἔπρεπε ἐντὸς 15 ἡμερῶν νὰ ἐπιστρέψῃ τὴν πρότασιν νόμου. Ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει περίπτωσις ποτὲ καμμία κατὰ τὴν ὁποίαν ἐστάλη πρότασις νόμου πρὸς τὸ Γενικὸν Λογιστήριον καὶ νὰ ἐπιστραφῇ. Ὅταν συνεζητεῖτο ἡ ἀναθεώρησις τοῦ Συντάγματος, τὸ 1946 ἐλήφθη πρόνοια, ὥστε νὰ ὑποχρεοῦται τὸ Γ. Λογιστήριον ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας νὰ στείλῃ τὸ νομοσχέδιον, διότι ἐὰν δὲν τὴν ἔστελλε, τότε συνεζητεῖτο καὶ ἄνευ τῆς ἐκθέσεως. Ἐγεννήθη τότε ὅμως τὸ ζήτημα, τὶ θὰ ἐγένετο μὲ τὰς ὑποβαλλομένας τροπολογίας ἐκ μέρους βουλευτῶν καὶ αἱ ὁποῖαι προκαλοῦν δαπάνας. Καὶ ἐτέθη τότε, ὅτι κατὰ τὴν κρίσιν τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ ἡ τροπολογία θὰ δύναται ἢ νὰ σταλῇ εἰς τὸ Γεν. Λογιστήριον ὁπότε ἀναβάλλεται ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου ἐν ἀναμονῇ τῆς ἀπαντήσεως ἤ, ἐὰν θέλῃ ὁ ἁρμόδιος ὑπουργός, θὰ εἴπῃ ναί, καὶ θὰ συζητηθῇ. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ ὅπως τὸ θέλει ὁ κ. Ζορμπᾶς, τί θὰ συνέβαινεν; Οἱονδήποτε νομοσχέδιον θὰ ἐσταματοῦσε καὶ δὲν θὰ ἐψηφίζετο ποτέ, διότι οἱοσδήποτε βουλευτής, θὰ ὑποβάλῃ τροπολογίας συνεπιφερούσας δαπάνας, ὁπότε ὁ ὑπουργὸς θὰ τὰς ἔστελλεν εἰς τὸ Γεν. Λογιστήριον καὶ εἰς κάθε ἄρθρον θὰ ὑπεβάλλοντο τροπολογίαι κ.ο.κ. Ἔτσι, ἔχουν τὰ πράγματα καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχετε ποτὲ δικαιολογίαν μὲ τὸ Σύνταγμα.

§437Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, μὲ κατηγορήσατε, ὅτι προκαλῶ τὸ Κοινοβούλιον εἰς μὴ σοβαρὰς συζητήσεις, Νομίζω, ὅτι ἡ κατηγορία σας, κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἄδικος καὶ τοὐλάχιστον ὡς πρὸς ἐμέ, ἔπρεπε νὰ εἶσθε τοὐλάχιστον ἐπιεικής, διότι γνωρίζετε πόσον προσέχω ὅταν ἐκφράζομαι καὶ ἀσκόπως οὐδέποτε συζητῶ. Τὸ ἄρθρον 57 τοῦ Συντάγματος σαφῶς ὁρίζει, ὅτι πᾶσα πρότασις νόμου καὶ πᾶσα τροπολογία, ἐπιφέρουσα δαπάνην πρέπει νὰ συνοδεύεται ὑπὸ τῆς ἐκθέσεως τοῦ Γεν. Λογιστηρίου.

§438ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ αὐτὸ ἰσχύει καὶ διὰ τὰς τροπολογίας ἐφ’ ὅσον ζητηθῇ τοῦτο ὑπὸ τῶν ἁρμοδίων ὑπουργῶν.

§439Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Εἶναι σαφὴς ἡ διάταξις τοῦ Συντάγματος. Θὰ μοῦ εἴπητε, διατὶ προβάλλομεν τὴν ἔνστασιν αὐτήν. Τὴν ἐπροβάλαμεν διὰ τὸν τυπικὸν αὐτὸν λόγον καί διὰ τὸν οὐσιαστικὸν λόγον τῆς σπουδαιότητος τῆς διατάξεως. Συζητοῦμεν λεπτόν, σοβαρώτατον ἐθνικὸν ζήτημα. Ἐδώσαμεν τὴν εὐκαιρίαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀκούσῃ τὸν ἀντίλογον. Ἡ Κυβέρησις μᾶς ἔφερε πρὸ ὀλίγων ὡρῶν μόλις ἕνα τόμον τροπολογιῶν, τὰς ὁποίας πρὸ ὀλίγου ἐμελετήσαμεν. Εἴπομεν τὰς ἀπόψεις μας καὶ δίδεται ἡ εὐκαιρία εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ 48ωρον ποὺ θὰ παρέλθῃ μέχρι τῆς Δευτέρας νὰ ἑτοιμασθῇ ἡ ἔκθεσις τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου διὰ νὰ τηρηθῇ ὁ τύπος τοῦ σχετικοῦ ἄρθρου τοῦ Συντάγματος νὰ μελετήσῃ τὰς ἀπόψεις μας, ὥστε τὴν προσεχῆ Δευτέραν νὰ τὸ ψηφίσωμεν.

§440ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 30;

§441ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, δεκτόν.

§442ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 30 ἐγένετο δεκτὸν λαμβάνον ἀριθμὸν 31. (Ἀκολούθως γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 31 τοῦ σχεδίου λαμβάνον ἀριθμὸν 32). Ἄρθρον 32ον.

§443Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 32, κύριε ὑπουργέ, λέγετε ὅτι, αὐταὶ αἱ καταστάσεις θὰ σταλοῦν καὶ εἰς τὰς μονάδας καὶ θὰ ἀναγνωσθοῦν καὶ ἐν προσκλητηρίῳ. Φοβοῦμαι, ὅτι θὰ ἀρχίσουν συζητήσεις μέσα εἰς τοὺς στρατῶνας.

§444Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ἐὰν σᾶς ἀνησυχῇ τὸ διαγράφω.

§445Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Νὰ σᾶς εἴπω κάτι, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ εἴπω. Ἐφ’ ὅσον, κ. ὑπουργέ, ἦτο Πρόεδρος Κυβερνήσεως ὁ Στρατάρχης Παπάγος, ὁ ὁποῖος εἶχε μεγάλο κῦρος καὶ πρὸς τὸν ὁποῖον ἡ μεγάλη πλειονότης τοῦ στρατοῦ εἶχεν ἀφοσίωσιν, ἀλλὰ καὶ σεβασμόν, δὲν ἐπέτρεπε νὰ γίνωνται συζητήσεις διὰ τὰς πράξεις τῆς Κυβερνήσεως τῆς προεδρευομένης ἀπὸ αὐτόν. Σήμερον ὅμως, κ. συνάδελφοι, δὲν εἶναι ἡ ἰδία κατάστασις. Σήμερον συζητοῦν μεταξὺ των οἱ ἀξιωματικοὶ καὶ οἱ ὑπαξιωματικοὶ καὶ οἱ στρατιῶται καὶ δι’ αὐτό, φοβοῦμαι, ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνωνται αἱ συζητήσεις αὐταὶ αἱ ἐκλογικαί, ποὺ εἶναι αἱ χειρότεραι ἀπὸ ὅλας. Καλῶς ἢ κακῶς αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὑπάρχει μία δυσφορία κατὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ γενικῶς. Μία δυσφορία εἰς τρόπον ὥστε νὰ πιστεύουν ὅτι, ὅταν πέσῃ ὁ Συναγερμὸς τὴν ἄλλην ἡμέραν θὰ εὕρουν ψωμὶ καὶ θὰ εὕρουν ἐργασίαν. Καὶ ἐγὼ εἶπον εἰς τοὺς συμπολίτας μου ὅτι κακῶς τὸ πιστεύουν. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἶναι ἐπικίνδυνος μία τοιαύτη συζήτησις μέσα εἰς τὰς ἐνόπλους δυνάμεις. Αὐτὰ ἤθελον νὰ σᾶς εἴπω, διὰ νὰ σᾶς ἀποδείξω ὅτι κάποιαν καλὴν πρόθεσιν εἶχον καὶ ἐγὼ ποὺ τὰ εἶπον ὅλα αὐτά.

§446Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Κύριε Χαβίνη, αὐτὸ ὑπάρχει εἰς τὸ ἄρθρον 20 τοῦ νόμου 1878 τοῦ 51 καὶ ἔχει ὡς ἑξῆς: «Ἡ κατὰ τὸ ἄρθρον 78 προκήρυξις τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς, ἀποστέλλεται εἰς τοὺς διοικητὰς μεγάλων μονάδων............................... ........... (ἀναγινώσκει)................». Ἐκεῖ τὴν εὑρῆκα εἰς τὸν νόμον 1878 τοῦ 51 καὶ τὴν μετέφερα ἐδῶ.

§447Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, ἄλλο πρᾶγμα ἡ ἀναλογικὴ καὶ ἄλλο τὸ πλειοψηφικόν. Καὶ ὁ τελευταῖος ἐκλογεὺς γνωρίζει, ὅτι μὲ διαφορὰν 5 ἕως 10 ψήφων δὲν πρόκειται νὰ ἀνατραπῇ ἡ πλειοψηφία ἑνὸς κόμματος, τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ σχηματίσῃ Κυβέρνησιν, δι’ αὐτὸ δὲν μᾶς ἐνδιέφερε τότε ἐὰν ἐψήφιζε καὶ ὁ Στρατὸς ἀπὸ ἀπόψεως ἀποτελέσματος.

§448Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Τὸ ἐδέχθη, κ. Χαβίνη.

§449ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 32;

§450ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, δεκτόν.

§451ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 32 ἐγένετο δεκτὸν λαμβάνον ἀριθμὸν 33. (Ἀκολούθως γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 33, 34, 35 καὶ 36 τοῦ σχεδίου λαμβάνοντα ἀντιστοίχως ἀριθμοὺς 34, 35, 36 καὶ 37). Ἄρθρον 37ον. Ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§452Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἀποτελεῖται ἀπὸ ἕνα Πρωτοδίκην καὶ τρεῖς δημοσίους ὑπαλλήλους. Νομίζω, ὅτι θὰ πρέπει νὰ ἀποτελῆται ἀπὸ δικαστικοὺς ὑπαλλήλους μόνον ἢ τοὐλάχιστον δύο πρωτοδίκας καὶ δύο διευθυντὰς ὑπηρεσιῶν ἐκ τῶν ἀνωτέρων ὑπαλλήλων τῆς περιφερείας. Διότι ἠμπορεῖ δύο ἢ τρεῖς κατώτεροι ὑπάλληλοι νὰ μὴ προσέξουν καὶ νὰ γίνουν σφάλματα. Νομίζω, ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ αὐτὴ ἡ Ἐφορευτικὴ πρέπει νὰ εἶναι συντεθειμένη ἀδιαβλήτως καὶ ἢ πρέπει νὰ εἶναι ἀπὸ Πρωτοδίκας, ἢ ἀπὸ δύο Πρωτοδίκας καὶ δύο διευθυντὰς ὑπηρεσιῶν.

§453ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 37;

§454ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, δεκτόν.

§455ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 37 ἐγένετο δεκτὸν λαμβάνον ἀριθμὸν 38. (Ἀκολούθως γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 38 καὶ 39 τοῦ σχεδίου λαμβάνοντα τοὺς ἀριθμοὺς 39 καὶ 40). Ἄρθρον 40ον. Ὁ κ. Θ. Χαβίνης ἔχει τὸν λόγον.

§456Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὸ ἄρθρον 36 ἐκεῖ ποὺ λέγει: «γίνονται δέματα κλπ.». Ἐπὶ τῶν δεμάτων τοῦ σάκκου, κ. ὑπουργέ, δύνανται νὰ θέσουν τὴν σφραγῖδα των οἱ ἀντιπρόσωποι. Διὰ τοὺς σάκκους εἶχον προτείνει προχθὲς νὰ μπῇ διάταξις «καὶ οἱ δικαστικοὶ ἀντιπρόσωποι ἐντὸς τῆς ἰδίας ἑσπέρας ἕως τὸ πρωΐ νὰ μεταφέρουν τοὺς σάκκους εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον» διότι σᾶς εἶπον, ὅτι εἰς τὸ παρελθὸν παρετηρήθη τὸ φαινόμενον, ἕνας συμβολαιογράφος νὰ ἔχῃ τὸν σάκκον ἐπὶ 30 ὥρας εἰς τὸ σπίτι του. Πρέπει νὰ ὑποχρεωθοῦν, κ. ὑπουργέ, νὰ στέλλουν ἀμέσως τὸν σάκκον. Δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ σάκκος νὰ εἶναι εἰς τὸ σπίτι τοῦ δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου.

§457Γ. ΡΩΜΑΝΟΣ. Κύριε ὑπουργέ, θὰ ἤθελον νὰ προτείνω τὴν κατάργησιν τῆς παραγράφου 2 τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ νόμου 2800 διὰ τῆς ὁποίας ἀπαγορεύεται ἡ πολλαπλῆ ὑποψηφιότης, ἐὰν δὲν ἔχετε ἀντίρρησιν.

§458Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ἀπεφασίσθη εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ νὰ μὴ ἐπιτρέψῃ μεταβολὴν ἡ Κυβέρνησις.

§459ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 40 τοῦ ἐντύπου δεκτόν;

§460ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, δεκτόν.

§461ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 40 ἐγένετο δεκτὸν λαμβάνον ἀριθμὸν 41. (Ἀκολούθως γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 41 λαμβάνον ἀριθμὸν 42). Τὸ ἄρθρον 42ον. Ὁ κ. Θ. Διακουμόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§462Θ. ΔΙΑΚΟΥΜΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε. Ὑπεβλήθη μία πρότασις ὑπογεγραμμένη, συμφώνως πρὸς τὸν Κανονισμόν, ἐπὶ μιᾶς τροπολογίας. Ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν ἔχομεν ὑπογράψει ὁ ὑποφαινόμενος καὶ οἱ κύριοι Γιαννουσίου, Ζορμπᾶς, Κοθρῆς καὶ ἄλλοι συνάδελφοι τῆς Συμπολιτεύσεως καὶ Ἀντιπολιτεύσεως, ἔχει οὕτως: «...... ........... (ἀναγινώσκει).............». Ὁ κ. ὑπουργός, ἀπεδέχθη τὴν τροπολογίαν. Ἡ τροπολογία δὲν πρόκειται νὰ βαρύνῃ τὸν Ἑλληνικὸν προϋπολογισμόν, ἀλλὰ ἐπιβαρύνει μόνον τὸ ταμεῖον τῶν βουλευτῶν. Ἡμεῖς εἴμεθα ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ψηφίζομεν καὶ ἔχομεν δικαίωμα νὰ τὴν ψηφίσωμεν. Δι’ αὐτό, δέ, παρακαλῶ νὰ γίνῃ δεκτή.

§463Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Δὲν νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ συζήτησις κἂν ἐπὶ τῆς τροπολογίας αὐτῆς καὶ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ μὴ τὴν δεχθῇ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ληφθῇ ἡ σύνοδος ὡς ὁλόκληρον ἔτος. Κύριε Πρόεδρε, εἶμαι ἀντίθετος πρὸς τὴν τροπολογίαν αὐτὴν καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ σταματήσῃ τὴν κατάστασιν αὐτήν, διότι θὰ μᾶς παραλάβουν αἱ ἐφημερίδες αὔριον.

§464Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Τί σχέσιν ἔχουν αἱ ἐφημερίδες; Δὲν εἶναι ἀπὸ τὸ δημόσιον ταμεῖον, εἶναι ἀπὸ τὰ χρήματα ποὺ πληρώνουν οἱ βουλευταί.

§465Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἤθελα νὰ ἐκδηλώσω τὴν ἀντίθεσίν μου πρὸς τὴν τροπολογίαν, τῆς ὁποίας ἡ σύλληψις ὑπῆρξεν ἀτυχής. Νομίζω ὅτι θὰ ὑπάρξῃ δυσμενεστάτη ἀπήχησις εἰς τὴν κοινὴν γνώμην ἐκ τῆς τοιαύτης τροπολογίας. Ἐγὼ τὴν γνώμην μου ἐκφράζω καὶ ὅστις δὲν συμφωνεῖ ἠμπορεῖ νὰ λάβῃ τὸν λόγον. Ἐκφράζω τὴν προσωπικήν μου γνώμην καὶ θέλω νὰ καταχωρηθῇ εἰς τὰ πρακτικά, διότι νομίζω ὅτι εἶναι καὶ δώδεκα ἐκ τῶν βουλευτῶν οἱ ὁποῖοι ἀνήκουν εἰς τὴν πτέρυγα αὐτήν.

§466Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Νομίζω, ὅτι τὸ θέμα δὲν ἐτοποθετήθη ὅπως πρέπει. Προχθὲς ὁ κ. Τζατζάνης ὁμιλῶν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς διεμαρτυρήθη διότι ἐτέθη διάταξις, διὰ τῆς ὁποίας τὸ παράβολον τῆς ὑποψηφιότητος τὸ ὁποῖον περιέρχεται εἰς τὸ ταμεῖον τῆς συντάξεως βουλευτῶν ὡρίσθη εἰς τρεῖς χιλιάδας δραχμάς. Προκληθεὶς ἔδωκα τὴν ἐξήγησιν, ὅτι αὐτὰ τὰ χρήματα ἐξ ὁλοκλήρου περιέρχονται εἰς τὸ ταμεῖον συντάξεως βουλευτῶν. Ἐπειδὴ λοιπόν, πολλὰ ἠκούσθησαν περὶ ἐπιβαρύνσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, σπεύδω νὰ δηλώσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἐκ τῶν θυλακίων τῶν βουλευτῶν καὶ σήμερον προέρχονται τὰ χρήματα αὐτὰ διὰ νὰ ἀνακουφισθοῦν εἰς τὸ γῆρας. Ἐὰν ἕνας καὶ μόνον ἔχῃ ἀντίρρησιν, ἐγὼ τάσσομαι ἐναντίον τῆς τροπολογίας.

§467Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ἡ Κυβέρνησις ὑπεσχέθη νὰ κάμῃ τὰς ἐκλογὰς τὸν Ἀπρίλιον, δὲν δύναται νὰ προκύψῃ ζήτημα, διότι τὴν 16.5.1956 συμπληροῦνται τρία χρόνια καὶ ἓξ μῆνες. Δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι σοβαρὸν τὸ ζήτημα.

§468Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Εἶμαι ἀντίθετος πρὸς τὴν προτεινομένην τροπολογίαν. Δὲν νομίζω, ὅτι δύνανται οἱ βουλευταὶ νὰ δημιουργοῦν εὐεργετικὰς δι’ αὐτοὺς διατάξεις.

§469ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 42;

§470ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, δεκτόν.

§471ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 42 ἐγένετο δεκτόν. Κύριοι βουλευταί, θὰ ἐπιτρέψητε καὶ εἰς ἐμέ, νὰ ἐκθέσω τὴν γνώμην μου, ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω ὅτι τὸ ταμεῖον δὲν λαμβάνει οὐδὲ μίαν δραχμὴν ἀπὸ τὸν δημόσιον προϋπολογισμόν. Νομίζω, ὅμως, ὅτι μίαν τοιαύτην διάταξιν ὅταν τὴν θέσωμεν εἰς τὸν ἐκλογικὸν νόμον, θὰ τὴν εὑρίσκωμεν μπροστά μας κατὰ τὰς ἐκλογὰς εἰς κάθε χωρίον. Δι’ αὐτό, ἀφήσατε εἰς ἕναν ἄλλον νόμον, νὰ τὸ περιλάβωμεν. Ὄχι ὅμως εἰς τὸν ἐκλογικόν. Ἐγὼ τοὐλάχιστον εἶμαι ἀντίθετος.

§472Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Θὰ πρέπει νὰ προσέξωμεν, διότι πρόκειται περὶ θέματος γενικωτέρας ἠθικῆς διαχειρίσεως.

§473Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Δηλῶ, ὅτι δὲν δέχομαι τὴν τροπολογίαν.

§474ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ τὸ νομοσχέδιον;

§475ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§476ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον τὸ σχέδιον νόμου «περὶ συμπληρώσεως, τροποποιήσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας». Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§477ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§478ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν προσεχῆ Δευτέραν καὶ ὥραν 6 μ.μ., μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 1.30′ π.μ.)