1955.12.08

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 13η

Πέμπτη 8 Δεκεμβρίου 1955

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 6.30′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Κ. Γιαννούσης, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Η. Ἀναστασόπουλος, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§4Η. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ κ. Σ. Πολυζωγόπουλος (Ὑπουργὸς Ἐργασίας) καὶ Β. Παπαρρηγόπουλος (Ὑπουργὸς Ἐμπορίου), καταθέτουσι σχέδιον νόμου «περὶ τῶν πόρων, τρόπου εἰσπράξεως αὐτῶν καὶ τῆς λειτουργίας ἐν γένει τοῦ Ταμείου Ἀσφαλίσεως Μυλεργατῶν–Μακαροτεχνιτῶν καὶ Ἀρτεργατῶν». Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Καναβαριώτης, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Παπαδημητρίου, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Χ. Παπασταύρου, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Ρωμανός, καταθέτει τροπολογίας ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Χατζηδημητρίου, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Γ. Ρωμανός, Π. Λυκουρέζος, Γ. Βασιλᾶτος, Θ. Χαβίνης, Θ. Καψάλης καὶ Θ. Λέκκας, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Θ. Διακουμόπουλος, Γ. Γρηγορίου, Ε. Κοθρῆς, Π. Βουδούρης, Ν. Ζορμπᾶς, Σ. Γουδελῆς, Π. Σταμούλης, Θ. Κιζάνης, Ι. Κοντολέων, Ν. Κωνσταντόπουλος, Δ. Παπαδημητρίου, Ν. Σταθόπουλος, Α. Λεονταρίδης, Ι. Δούμπας, Α. Φωστερίδης, Γ. Τζηρίδης, Π. Μόντζαλας, Κ. Βενέτης, Β. Μητσόπουλος, Π. Παπαϊωάννου, Κ. Παπαδόπουλος, Κ. Μουρατίδης, Σ. Περτσινίδης καὶ Ι. Λαυρεντίδης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Μαρῆς, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παροχῆς ἐξουσιοδοτήσεως πρὸς ἔκδοσιν Β. Δ. «περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ Καταστατικοῦ τοῦ Ταμείου Προνοίας Δικηγόρων Ἀθηνῶν ἰσχυουσῶν διατάξεων καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. Μεταξᾶς καὶ Ν. Ράπτης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων ἀναφερομένων εἰς τὴν εἴσπραξιν τῶν δημοσίων ἐσόδων». Οἱ βουλευταί, Καρδίτσης κ. Σ. Ἀλλαμανῆς, Ἐλασσόνος, κ. Χ. Κόρακας καὶ Γυθείου, κ. Π. Τζαννετάκης, καταθέτουν ἀναφορὰν τῶν Καλλωπιστικῶν Συλλόγων Ἀναγεννήσεως, Λιούμη, Ἱεραπόλεως, Χαραυγῆς, Σωτηράκη–Αἰγάλεω, Μπουρναζίου–Περιστερίου κλπ., ζητούντων ἀπομάκρυνσιν τοῦ Πυριτιδοποιείου ἀπὸ τῆς κατωκημένης περιοχῆς τῶν Ἀθηνῶν, εἰς ἀκατοίκητον τοιαύτην, λόγῳ τοῦ ὑφισταμένου κινδύνου καταστροφῆς ἐκ τυχὸν ἐκρήξεως τῶν ἐν αὐτῷ ἐκρηκτικῶν ὑλῶν κλπ. Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς κ. Ε. Σαββόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου Συνταξιούχων Ἐργατῶν Λιμένος καὶ Προλιμένων Πειραιῶς «ἡ Ἁγία Τριάς», ζητοῦντος οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν τοῦ Ταμείου Ἀσφαλίσεως Λιμενεργατῶν Πειραιῶς ἐκ μέρους τοῦ Ο.Λ.Π. Ὁ βουλευτὴς Γρεβενῶν κ. Θ. Σαράντης, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν Καλαμπάκας, διαμαρτυρομένης διὰ τὴν μελετωμένην ὑπαγωγὴν τοῦ δημοσίου δάσους Μαλακασίου εἰς τὴν ἐκμετάλλευσιν τῆς ΚΕΔ Κίνδου καὶ ζητούσης παραχώρησιν τῶν λημμάτων αὐτοῦ πρὸς ἐκμετάλλευσιν εἰς τοὺς γειτονικοὺς συνεταιρισμούς. Ὁ βουλευτὴς Χίου κ. Α. Πασσάδης, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Γενικῆς Συνομοσπονδίας Ἐργατῶν Ἑλλάδος, ζητούσης ἀναμόρφωσιν τοῦ φορολογικοῦ συστήματος, πρὸς ἐπίτευξιν δικαίας ἀνακατανομῆς τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος καὶ ἐφαρμογὴν τοῦ συστήματος τῆς δημοσιότητος τῶν φορολογικῶν δηλώσεων πρὸς κατατόπισιν τῆς κοινῆς γνώμης ὡς τοῦτο ἰσχύει εἰς ἄλλας χώρας κλπ. Ὁ βουλευτὴς Αἰγιαλείας κ. Η. Ἀναστασόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν ἀπολυθέντων ὁπλιτῶν Β. Χωροφυλακῆς κατὰ τὰ ἔτη 1946–1954, ζητούντων τροποποίησιν τῆς κειμένης περὶ ΤΑΟ Χωροφυλακῆς νομοθεσίας ἐπὶ τῷ τέλει ἀναπροσαρμογῆς τοῦ καταβληθέντος εἰς αὐτοὺς βοηθήματος καὶ ἐξισώσεως αὐτῶν πρὸς τοὺς σήμερον ἐξερχομένους τοῦ Σώματος. Ὁ βουλευτὴς Πέλλης κ. Β. Μουράτογλου, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν κατοίκων τῆς κοινότητος Λευκώματος Χαλκιδικῆς, ζητούντων ἀπόσπασιν τῆς κοινότητός των ἐκ τοῦ Νομοῦ Χαλκιδικῆς καὶ διοικητικὴν ὑπαγωγὴν αὐτῆς εἰς τὸν Νομὸν Θεσσαλονίκης. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Ν. Ράπτης διὰ τηλεγραφήματός του ἐκφράζει τὰς εὐχαριστίας τοῦ βιομηχανικοῦ καὶ ἐπαγγελματικοῦ κόσμου Λαρίσης διὰ τὴν ἐπιβληθεῖσαν παραίτησιν τοῦ τέως Διοικητοῦ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ Ἀθηνῶν καὶ ζητεῖ τὸν καταλογισμὸν εὐθυνῶν κακῆς διαχειρίσεως τοῦ πρώτου πιστωτικοῦ ἱδρύματος τῆς χώρας.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκτελέσεως προϋπολογισμοῦ Ὑπουργείου Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων οἰκον. ἔτους 1954–55».

§6ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τὸ σχέδιον νόμου «περὶ ἐκτελέσεως προϋπολογισμοῦ Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων οἰκον. ἔτους 1954– 1955». Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ οἰνοπνευματοποιήσεως πλεονασμάτων 800.000 ὀκάδων οἴνων τῆς Ἑνώσεως Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν Λευκάδος ἐπὶ καταβολῇ τῶν μεταφορικῶν ἐξόδων».

§8ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τὸ σχέδιον νόμου «περὶ οἰνοπνευματοποιήσεως πλεονασμάτων 800.000 ὀκ. οἴνων τῆς Ἑνώσεως Γεωργικῶν Συν)σμῶν Λευκάδος ἐπὶ καταβολῇ τῶν μεταφορικῶν ἐξόδων». Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας». Ἄρθρον 1ον.

§10Θ. ΔΙΑΚΟΥΜΟΠΟΥΛΟΣ. Προτοῦ νὰ ἀρχίσωμεν τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ ψηφισθέντος κατ’ ἀρχὴν νομοσχεδίου, θὰ παρεκάλουν τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ τὴν γενομένην δεκτὴν τροπολογίαν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ὥστε ὁ ἀριθμὸς τῶν βουλευτῶν νὰ κανονισθῇ εἰς 300.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, θὰ ἀκολουθήσωμεν μίαν διαδικασίαν. Πᾶς, ὅστις θέλει νὰ ὁμιλήσῃ, νὰ ζητῇ τὸν λόγον καὶ νὰ ἐγγράφεται εἰς τὸν κατάλογον, τὸν ὁποῖον ἔχομεν.

§12Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ὅπως βλέπετε ἐκ τοῦ κειμένου τοῦ σχεδίου νόμου, τὸ ὁποῖον ἔχετε πρὸ ὀφθαλμῶν, δὲν θίγεται ἡ διάταξις τοῦ νόμου 2800, ἡ ὁρίζουσα τὸν ἀριθμὸν τῶν βουλευτῶν, ὁ ὁποῖος διὰ τοῦ εἰρημένου νόμου ἔχει καθορισθῆ εἰς 250. Ἐν τῇ Κοινοβουλευτικῇ Ἐπιτροπῇ ἐγένετο μακρὰ συζήτησις καὶ ἐξεφράσθη ἡ εὐχὴ αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ ἀπὸ 250 εἰς 300. Ἡ Κυβέρνησις, μὴ ἔχουσα προτίμησιν, ἐπαφίεται, ὡς πρὸς τὸ θέμα τοῦτο, εἰς τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς.

§13Γ. ΡΩΜΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ ἔχει ὑποβληθῆ τροπολογία περὶ περιορισμοῦ τοῦ ἀριθμοῦ εἰς 150 καὶ ὑποβάλλομεν καὶ πρὸς τὸ Προεδρεῖον πρότασιν ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου.

§14Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, σχετικῶς μὲ τὸν ἀριθμὸν τῶν βουλευτῶν, νομίζομεν, ὅτι ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι μεγαλύτερος τῶν 200. Διότι, ἐὰν ἐν αὐτῇ τῇ ἀναλογίᾳ εἶχον ἀριθμὸν βουλευτῶν καὶ τὰ ἄλλα Κράτη, ἔπρεπεν ἡ Ἀμερικὴ νὰ ἔχῃ 7.000 βουλευτάς.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, δὲν ἠμπορεῖ νὰ συνεχισθῇ ἡ συνεδρίασις κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον.

§16Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Εὑρισκόμεθα ἐνώπιον τῆς προτάσεως τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς κατὰ πρῶτον λόγον, ἡ ὁποία ἀπεφάνθη κατὰ πλειοψηφίαν ὑπὲρ τῆς δημιουργίας 300 ἑδρῶν. Συνεπῶς, ἐὰν πρόκειται νὰ διεξαχθῇ ψηφοφορία, πρῶτον θὰ πρέπει νὰ διεξαχθῇ ἐπὶ τῆς προτάσεως τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ κατόπιν ἐπὶ τῆς προτάσεως τῶν ἀξιοτίμων κ. συναδέλφων. Κύριε Πρόεδρε, ἐφ’ ὅσον ἡ πρότασις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς κατὰ πλειοψηφίαν ὑπάρχει, νομίζω, ὅτι εἶναι τακτικὸν νὰ γίνῃ πρῶτον ἡ ψηφοφορία ἐπ’ αὐτῆς καὶ κατόπιν νὰ ἐπακολουθήσῃ ἐπὶ τῆς ἄλλης προτάσεως.

§17Γ. ΡΩΜΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ, ἐφ’ ὅσον συνεχίσετε τὴν συζήτησιν. Ἤθελον λοιπόν, νὰ εἴπω, ὅτι δὲν ἔχω ἴδει πουθενὰ τὰς προτάσεις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς νὰ ἔχουν κἄποιαν προτεραιότητα. Τὸ θέμα εἶναι, ὅτι τίθενται ἐνώπιον τοῦ Σώματος δύο προτάσεις καὶ ἐναπόκειται εἰς ὑμᾶς, κ. Πρόεδρε, νὰ κρίνετε ποία εἶναι ἡ ἀπωτέρα, ἵνα θέσητε εἰς ψηφοφορίαν. Φρονῶ, ὅτι ἀπωτέρα εἶναι ἡ πρότασις περὶ περιορισμοῦ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν βουλευτῶν.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι ἀπωτέρα, διότι καὶ αἱ δύο εἶναι τροπολογίαι. Ἡ μία τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ἡ ἄλλη ἰδική σας.

§19Γ. ΡΩΜΑΝΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τροπολογίας ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς τροπολογίας. Τὸ νομοσχέδιον δὲν ἀναφέρει καθόλου τὸ θέμα αὐτό, διότι προβλέπεται ἀπὸ τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νόμου 2800, τὸ ὁποῖον δὲν καταργεῖται.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διατί θεωρεῖτε ἀπωτέραν τὴν μείωσιν καὶ οὐχὶ τὴν αὔξησιν; Ἐδῶ θέλω νὰ σᾶς ἐρωτήσω. Πῶς τὸ εὑρίσκετε αὐτό, ὅτι ἡ ἀπωτέρα εἶναι ἡ μείωσις καὶ ὄχι ἡ αὔξησις; Ἔχω μίαν πρότασιν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία, ἐφ’ ὅσον ψηφισθῇ ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς ἐτελείωσε. Ποῖος λόγος νὰ καταπονούμεθα; Ποῖον εἶναι τὸ μέτρον, διὰ νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἡ ἀπωτέρα εἶναι ἡ μείωσις καὶ ἑπομένως ἡ ἰσχυροτέρα; Τίθεται λοιπὸν εἰς ψηφοφορίαν ἡ πρότασις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς.

§21Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὴν τριετίαν κατὰ τὴν ὁποίαν ηὐτύχησα νὰ εἶμαι βουλευτής, δύναμαι νὰ διαβεβαιώσω καὶ νομίζω, ὅτι θὰ εἶναι σύμφωνος ἡ γνώμη ὁλοκλήρου τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ὅτι ἡ σοβαρωτέρα νομοθετικὴ ἐργασία συνετελέσθη εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ ἄρθρου 35 τοῦ Συντάγματος. Ὁ ὄγκος τῶν Ν. Διαταγμάτων εἶναι ἡ μεγαλυτέρα ἀπόδειξις τρῦ ἰσχυρισμοῦ μου. Καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ ἀπετελεῖτο ἀπὸ τὸ ¼, μετὰ τῶν ἀναπληρωματικῶν τῶν 300 καὶ δὲν εἶναι ὑπερβολὴ νὰ εἴπωμεν, ὅτι σπανίως εὑρίσκετο ἐν ἀπαρτίᾳ. Τὰ νομοσχέδια ἐψηφίζοντο μὲ 30–40 βουλευτάς. Ὅταν λοιπόν, ἔχωμεν ἀριθμὸν 150, εἶναι περίεργον πῶς εἶναι δυνατόν, ὅταν ὑπάρχει πρότασις διὰ 150, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς κατεθέσαμεν καὶ ζητοῦμεν τὴν ὀνομαστικὴν ψηφοφορίαν καὶ εἶναι μοναδικὴ πρότασις περὶ ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας, ἔχομεν τὴν γνώμην ὅτι πρέπει νὰ προτιμηθῇ. Καὶ παρακαλῶ, κ. συνάδελφοι, νὰ γίνῃ δεκτή, διότι ἐκτὸς τῶν ἄλλων, τὸ Ἔθνος θὰ ἀποκομίσῃ μίαν τεραστίαν οἰκονομίαν, ὑπὸ τὰς σημερινὰς μάλιστα συνθήκας. Εἶναι λοιπὸν προτιμωτέρα καὶ ἐπὶ πλέον, κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον καὶ τὸ Κοινοβούλιον θὰ ἐξυψωθῇ, διότι θὰ ἐκλέγωνται οἱ ἄριστοι.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Βασιλᾶτε, ὁμιλεῖτε ἐπὶ τῆς προτάσεως;

§23Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Συνεπῶς νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ προηγηθῇ ἡ ψηφοφορία ἐπὶ τῆς ἰδικῆς μου προτάσεως.

§24Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ Σύνταγμα, εἰς τὸ ἄρθρον 68, καθορίζει τὸ μέγιστον καὶ τὸ ἐλάχιστον τοῦ ἀριθμοῦ τῶν βουλευτῶν. Καὶ καθορίζει ὡς μέγιστον μὲν τὸν ἀριθμὸν τῶν 300 βουλευτῶν, καὶ ἐλάχιστον τῶν 150. Τὸ Σύνταγμα περιέλαβε τὴν διάταξιν αὐτήν, διὰ νὰ δοθῇ εὐκαιρία εἰς τὸν νομοθέτην, ὅπως ἐντὸς τῶν ὁρίων αὐτῶν καὶ ἀναλόγως τῶν παρουσιαζομένων ἑκάστοτε ἀναγκῶν, καθορίζῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν βουλευτῶν. Ἡ σημερινὴν Βουλή, ἀποτελεῖται ἀπὸ 300 βουλευτάς, δηλαδὴ ἔχει τὴν μεγαλυτέραν ἐπιτρεπομένην σύνθεσιν. Θὰ διαιωνίσωμεν τὴν κατάστασιν αὐτήν; Κατὰ τὴν γνώμην μου, τοῦτο θὰ ἀπετέλει παραβίασιν τοῦ πνεύματος τοῦ Συντάγματος. Ἀλλ’ ὁ μεγάλος ἀριθμὸς τῶν βουλευτῶν, δὲν νομίζω ὅτι συντελεῖ εἰς τὴν ποιοτικὴν ἀπόδοσιν τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ μὴ ἀναφερθῶ καὶ εἰς τὴν δημοσιονομικὴν ἄποψιν. Ὁ μεγάλος ἀριθμὸς τῶν βουλευτῶν, ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ παρατηρήσω, ἰδίως μὲ τὴν πρόσφατον πεῖραν, καθ’ ἣν τὸ μέγιστον τοῦ νομοθετικοῦ ἔργου τῆς Βουλῆς, διενεργεῖται διὰ τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ ἄρθρου 35 τοῦ Συντάγματος, εἰς οὐδὲν ἄλλο συντελεῖ, εἰμὴ εἰς τὸν συναγωνισμὸν διὰ τὴν προσωπικὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν ψηφοφόρων, τὸ ρουσφέτι. Ὁ περιορισμὸς ἑπομένως τοῦ ἀριθμοῦ, θὰ ἀποβῇ εἰς ποιοτικὴν βελτίωσιν τῆς συνθέσεως καὶ ἀποδόσεως τοῦ νομοθετικοῦ σώματος. Ἡ πρότασις περὶ μειώσεως τοῦ ἀριθμοῦ εἰς 150 εἶναι ἀπωτέρα τῆς αὐξήσεως εἰς 300 καὶ ἑπομένως πρέπει νὰ προταχθῇ, ἐφ’ ὅσον μάλιστα, ζητεῖται ἐπ’ αὐτῆς καὶ ὀνομαστικὴ ψηφοφορία. Θὰ ἤθελον τέλος, νὰ ὑπογραμμίσω τὴν ἀντινομίαν, ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ τῆς δηλώσεως τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ψηφίσῃ πάγιον ἐκλογικὸν σύστημα καὶ τῆς προθυμίας της, νὰ ὑποχωρήσῃ εἰς τὴν ἀξίωσιν τῆς πλειοψηφίας, ὅπως ὁ ἀριθμὸς τῶν βουλευτῶν εἶναι τὸ μέγιστον ποὺ ἐπιτρέπει τὸ Σύνταγμα. Θὰ καταστήσωμεν πάγιον τὸν ἀριθμὸν τῶν 300 βουλευτῶν;

§25Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρ. Κυβερνήσεως). Κύριοι συνάδελφοι, ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐδήλωσεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις προτείνει τὸν ἀριθμὸν τῶν 250, ἀλλὰ διότι περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν βουλευτῶν ὑπάρχουν διάφοροι ἀπόψεις ἐν τῇ Βουλῇ, ἐδήλωσεν ὅτι θὰ ἀφήσῃ τὸ θέμα εἰς τὴν κρίσιν τοῦ Σώματος. (Χειροκροτήματα). Θὰ ἦτο προτιμότερον, ἐὰν ὑπῆρχε τρόπος νὰ ὑπάρξῃ συμφωνία τῶν κομμάτων ἐπὶ τοῦ ἀριθμοῦ, διότι δὲν ἐπιτρέπεται ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ νὰ προκαλῆται ἀνταγωνισμὸς μὲ σκοπὸν τὴν δημιουργίαν ἐντυπώσεων. Ὅλοι ἔχομεν συμφέρον ὥστε τὸ Κοινοβούλιον νὰ ἔχῃ ἀρτίαν σύνθεσιν καὶ νὰ λειτουργῇ ἀποδοτικῶς. Τὸ νὰ γίνεται ὅμως προσπάθεια δημιουργίας ἐντυπώσεων, μὲ τὸ ἐπιχείρημα τῶν οἰκονομιῶν τὸ θεωρῶ ἀπαράδεκτον καὶ δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ συζητῆται.

§26Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Λυποῦμαι, διότι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἠθέλησε νὰ ὑποβιβάσῃ τὸν τόνον τῆς συζητήσεως. Νομίζω ὅτι ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν βουλευτῶν, δὲν ἀποτελεῖ προσπάθεια νὰ ἐντυπωσιάσωμεν τὴν κοινὴν γνώμην. Ἡ προσπάθεια τῆς πλειοψηφίας ὅπως αὐξηθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν βουλευτῶν, νομίζω ὅτι εὑρίσκεται εἰς ἀντίθεσιν πρὸς τὸ κοινὸν αἴσθημα.

§27Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρ. Κυβερν.). Δὲν δύνασθε νὰ ὑποστηρίζετε τὴν ἄποψιν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ ἀσεβῇ πρὸς τὴν Βουλήν, ἀρνουμένη εἰς αὐτὴν τὸ δικαίωμα ν’ ἀποφασίσῃ. (Χειροκροτήματα).

§28Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Μεταξὺ τῶν ἀντιτιθεμένων ἀπόψεων, κ. βουλευταί, ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, τῆς Κυβερνήσεως καθοριζούσης τὸν ἀριθμὸν τῶν βουλευτῶν 250 καὶ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς τὸν ἀριθμὸν τῶν 300, ὑπάρχει τὸ γράμμα τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον εἰς τὸ ἄρθρον 68 ὁρίζει σαφῶς, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν βουλευτῶν ἑκάστης ἐκλογικῆς περιφερείας καθορίζεται ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ πληθυσμοῦ αὐτῆς. Ἑπομένως, τὸ Σύνταγμα ἐπιτάσσει καὶ καθορίζει τὴν ἐκλογικὴν περιφέρειαν ὡς βάσιν διὰ τὸν καθορισμὸν τῶν βουλευτῶν ἑδρῶν, ἀναλόγως τοῦ πληθυσμοῦ ἑκάστης περιφερείας. Τοῦτο ἐτηρήθη εἰς ὅλους τοὺς προγενεστέρους ἐκλογικοὺς νόμους, οἵτινες καθορίζουν μέτρον ἀριθμοῦ δημοτῶν δι’ ἑκάστην ἕδραν 30 ἢ 25.000. Ἐνῷ τὸ νομοσχέδιον ὁρίζει τὸν συνολικὸν ἀριθμὸν τῶν βουλευτικῶν ἑδρῶν τῆς ὅλης χώρας καὶ τοῦτον καταμερίζει εἰς τὰς περιφερείας κατὰ τρόπον, ὅστις, προφανῶς, δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὸ γράμμα καὶ τὸ πνεῦμα τοῦ Συντάγματος.

§29Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διαφωνήσω μὲ τὸν κ. Ζίγδην ὅτι οὕτω ἐὰν περιορίζετο ὁ ἀριθμός, τότε θὰ συνέβαινεν ὥστε ὁλόκληρος ἡ Δωδεκάνησος νὰ ἐκπροσωπῆται ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ Ρόδου.

§30Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, νομίζω ὅτι ἡ συζήτησις προσέλαβεν ἔκτασιν, μὴ ἀναγκαίαν. Τὸ ἐπιχείρημα τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος, εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐσκεπτόμην νὰ εἴπω ὁ ἴδιος. Ὁ ἀξιότιμος ἐκπρόσωπος τῆς ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὁ προλαλήσας, λησμονεῖ κάτι τὸ ὁποῖον ἀπὸ πολιτικῆς ἀπόψεως εἶναι οὐσιῶδες καὶ ἀποδεικνύει τὸ κόμμα τῆς ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, ὅτι ἀνεπαρκῶς ἐκτιμᾷ τὰ πολιτικὰ λαϊκὰ κριτήρια. Τί δὲν ἐκτιμᾷ τὸ κόμμα τῆς ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅτι πρέπει πᾶσα ἐπαρχία νὰ ἐκπροσωπῆται δεόντως, ὅτι πρέπει ἡ ἱστορικὴ ἑνότης πάσης ἐπαρχίας νὰ γίνῃ σεβαστή, καὶ ὅτι, εἰ δυνατόν, πᾶσα καὶ μικρὰ ἀκόμη ἐπαρχία πρέπει νὰ ἔχῃ δύο βουλευτάς. Διότι διὰ νὰ μὴ γίνεται ἀντικείμενον μονοπωλιακῆς ἐκμεταλλεύσεως ἐκ μέρους ἑνὸς νὰ ὑπάρχῃ καὶ τὸ ἀντίπαλον δέος καὶ εἰς αὐτὸ τοῦτο τὸ κόμμα. Ἐπεκαλέσθη ὁ ἐκπρόσωπος τῆς ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως τὸ ἐπιχείρημα τῆς οἰκονομίας. Ὀρθότατα ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀντέδρασε, διότι δὲν ἔπρεπε τοιοῦτον ἐπιχείρημα νὰ ἀκουσθῇ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Δὲν εἶναι ἡ διαφορὰ τῶν δέκα ἕως δέκα πέντε ἑκατομμυρίων ποὺ θὰ προκαλέσῃ τὴν σωτηρίαν τοῦ Ἔθνους, καὶ δὲν εἶναι ὀρθὸν ὑμεῖς βουλευταί, ἀπευθύνομαι πρὸς ὅλους τοὺς ἐκπροσώπους τοῦ κόμματος, νὰ προβαίνετε εἰς αὐτὴν τὴν καταγγελίαν πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὅ,τι δῆθεν οἱ ἀπαρτίζοντες τοὺς ἐκπροσώπους τοῦ Ἔθνους οἱ μοχθοῦντες ἀπὸ τῆς πρωΐας μέχρι τῆς νυκτὸς διὰ νὰ ἱκανοποιήσουν, κ. Ζίγδη, ἔστω καὶ τὰς ἀνάγκας τῶν μεμονωμένων πολιτῶν, διότι τὸ ρουσφέτι εἶναι πολλάκις ἱερόν, ὅτι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ στοιχίζουν εἰς τὸν λαὸν πολλά. Δὲν ἔπρεπε τοιαύτη ἔκφρασις νὰ ἀκούεται εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Κύριοι, τὸ θέμα πρέπει νὰ ἐξετασθῇ ἀσχέτως αὐτοῦ τοῦ ἐπιχειρήματος τὸ ὁποῖον δὲν ἔπρεπε νὰ ἀκουσθῇ. Πρέπει νὰ ἐξετασθῇ ἀπὸ τῆς σκοπιᾶς ἀπὸ τῆς ὁποίας τὸ ἐξήτασεν ὁ κ. Ζαννῆς. Εἶναι ἁπλούστατον τὸ θέμα, δὲν ἀφορᾷ μόνον τὴν Δωδεκάνησον, ἀφορᾷ ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα. Ὅσοι γνωρίζουν τὴν Ἑλλάδα καὶ γνωρίζουν τὸν λαὸν καὶ δὲν πολιτεύονται μόνον ἀφ’ ὑψηλοῦ, γνωρίζουν ὅτι πᾶσα ἐπαρχία καὶ ἡ μικροτέρα πρέπει νὰ ἔχῃ κάποιον, ὁ ὁποῖος νὰ φροντίζῃ δι’ αὐτήν καὶ εἰ δυνατὸν δύο. Καὶ μὲ μὲ τοὺς 300, ἀξιότ. κ. συνάδελφοι, δὲν θὰ κατορθωθῇ νὰ ἐκπροσωπηθοῦν αἱ ἐπαρχίαι, πόσον μᾶλλον μὲ τοὺς 250. Θὰ εἶναι ἀδύνατον οὐσιωδῶς ἡ ἐκπροσώπησις τῶν ἐπαρχιῶν καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ μὲ τοὺς 150, ὅπως προτείνει τὸ κόμμα τῶν Προοδευτικῶν. (Χειροκροτήματα).

§31Γ. ΤΖΑΤΖΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ νομίζω ὅτι ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ κατέληξεν εἰς τὴν ἀπόφασιν νὰ προτείνῃ τὴν αὔξησιν τοῦ ἀριθμοῦ ἀπὸ 250 εἰς 300. Ἴσως διὰ νὰ ἐξυπηρετηθοῦν περισσότερα πρόσωπα ἢ μᾶλλον νὰ δοθῇ ἡ εὐκαιρία εἰς περισσοτέρους Ἕλληνας πολίτας, ποὺ θέλουν νὰ ἀναμιχθοῦν εἰς τὰ κοινά, νὰ πολιτευθοῦν καὶ ἴσως νὰ ἱκανοποιηθοῦν περισσότεραι ἀπαιτήσεις. Πάντως νομίζω ὅτι ἡ ἀνάγκη αὐτή, ἡ ὁποία ὄντως εἶναι ἀνάγκη, καὶ θὰ μοῦ δοθῇ εὐκαιρία εἰς σχετικὴν τροπολογίαν νὰ εἴπω τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ θεραπευθῇ διὰ νὰ ἱκανοποιηθοῦν ὅλοι οἱ φιλοδοξοῦντες νὰ ἀναμιχθοῦν εἰς τὰ κοινὰ εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἡ ἀνάγκη αὐτὴ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δικαιολογηθῇ μὲ τὴν αὔξησιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν βουλευτῶν εἰς 300. Νομίζω ὅτι ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς εἶναι ὑπερβολικὸς διὰ τὸν πληθυσμὸν τῆς Ἑλλάδος. Εἰς κανένα μέρος τοῦ κόσμου δὲν ὑπάρχει αὐτὴ ἡ ἀναλογία ἀριθμοῦ βουλευτῶν ἐν σχέσει μὲ τὸν ἀριθμόν. Τὸ ἐπιχείρημα δὲ ὅτι ὑπάρχουν ἐπαρχίαι αἱ ὁποῖαι τυχὸν θὰ μείνουν ἄνευ βουλευτοῦ, δὲν εἶναι ὀρθόν.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, οὐδεὶς θὰ πείσῃ τὸν ἕτερον ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Λοιπὸν παρακαλῶ νὰ μὴ μακρηγορεῖτε. Θὰ γίνῃ ψηφοφορία καὶ θὰ ἀναλάβῃ ὁ καθένας τὰς εὐθύνας του.

§33Γ. ΤΖΑΤΖΑΝΗΣ. Τὸ ἐπιχείρημα ὅτι θὰ ὑπάρξουν ἐπαρχίαι αἱ ὁποῖαι δὲν θὰ ἐκπροσωποῦνται νομίζω ὅτι δὲν εὐσταθεῖ, διότι ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ κατανομὴ κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε ὅλοι νὰ ἐκπροσωποῦνται. Πάντως ὁ ἀριθμὸς τῶν 300 ἠμπορεῖ νὰ θεωρηθῇ πρόκλησις ἀπὸ τὸν λαόν.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, θὰ σᾶς διαβάσω τὸ ἄρθρον 61 τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς: «Ὁ Πρόεδρος προτείνει τὴν τάξιν καθ’ ἣν αἱ τροπολογίαι πρέπει νὰ ψηφοφορηθῶσιν, ἀντιρρήσεως δὲ ἐγειρομένης, ἡ Βουλὴ ἀποφασίζει ἀμέσως ποία τροπολογία πρέπει νὰ προηγηθῇ». Ἑπομένως ἐγὼ ἀποφαίνομαι ὅτι θὰ προηγηθῇ ἡ τροπολογία τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ θὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ ἐὰν ἡ γνώμη αὐτὴ εἶναι ὀρθὴ ἢ ὄχι. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι).

§35Κ. ΜΠΑΚΟΛΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Κύριε Πρόεδρε, ἐζήτησα τὸν λόγον ἀπὸ τῆς σκοπιᾶς τοῦ ἄρθρου 71 τοῦ Κανονισμοῦ νὰ εἴπω τὴν γνώμην μου. Τὸ ἄρθρον 71 ὑποχρεοῖ εἰς ὀνομαστικὴν ψηφοφορίαν ἢ ὀνομαστικὴν κλῆσιν ὁσάκις 15 βουλευταὶ ζητήσουν τοῦτο. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καταστρατηγῆται τὸ ἄρθρον 71. Ὑπάρχει μία πρότασις δι’ ὀνομαστικὴν ψηφοφορίαν. Σύμφωνα μὲ τὸ ἄρθρον 71 δὲν ἠμπορεῖ οὔτε ἡ Βουλὴ οὔτε σεῖς, κ. Πρόεδρε, νὰ παραβῆτε τὸ ἄρθρον 71 τοῦ Κανονισμοῦ. Ἔχετε ὑποχρέωσιν νὰ προβῆτε εἰς τὴν ψηφοφορίαν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἀποφαίνεται ὅτι θὰ προηγηθῇ ἡ τροπολογία τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Ἐν πάσῃ περιπτώσει τίθεται ἐκ νέου, διὰ νὰ μὴ ὑπάρξῃ καμμία ἀμφιβολία, ἡ πρότασις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς εἰς ψηφοφορίαν. Οἱ παραδεχόμενοι ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Συνεπῶς ἡ πρότασις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἐγένετο δεκτὴ διὰ τῶν τριῶν τετάρτων τοῦ ἀριθμοῦ τῆς Βουλῆς.

§37Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἀποφύγετε τὴν ὀνομαστικὴν ψηφοφορίαν.

§38Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, σᾶς ἐζήτησα τὸν λόγον.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν ἔγινε κανένα λάθος νὰ ὁμιλήσητε. Ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου. Ὁ κ. Ε. Οἰκονόμου, ἔχει τὸν λόγον.

§40Ε. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ–ΚΩΛΕΤΤΗΣ. Κύριοι βουλευταί, καὶ ἐὰν μὲν χθὲς ἐτελειώσαμεν μὲ τὸ ζήτημα τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἔτσι ἐπέρασεν, ἂς εἴπωμεν, καὶ τὸ σπουδαιότερον μέρος κατὰ τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ἐπεκράτησεν εἰς τὰς ἀπόψεις της, ἤδη ὅμως συζητοῦμεν τὸ ἄρθρον 1, τὸ ὁποῖον ἅπτεται κατὰ οὐσιώδη τρόπον αὐτοῦ τούτου τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος. Καθορίζονται διὰ τοῦ ἄρθρου 1 αἱ ἐκλογικαὶ περιφέρειαι, ὅπως εἶπε καὶ ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας, κατὰ Νομόν, πλὴν ὅμως παρὰ τὴν θεμελιώδη αὐτὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, ὡρισμένοι Νομοί, οἱ ὁποῖοι δὲν δίδουν ἐκλογικὴν ἐκμετάλλευσιν καταδικάζονται εἰς τὴν ἐκλογικὴν συνύπαρξιν μετ’ ἄλλων τέως Νομῶν καὶ ἀποτελοῦν μετ’ αὐτῶν μίαν ἐκλογικὴν περιφέρειαν. Τοιουτοτρόπως, κύριοι βουλευταί, μία θεμελιώδης ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα, διὰ τὸν λόγον ὅτι ἐξυψοῦται τὸ ἐκλογικὸν ἐπίπεδον, τὰ πολιτικὰ ἤθη, ἀπομακρυνόμεθα ἀπὸ τὰς ἐπιδράσεις, ὅπως θέλει ὁ νόμος, ἀπομακρυνόμεθα ἀπὸ τὰς ἐπιδράσεις τῶν κομματαρχῶν, δυστυχῶς διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς καταπίπτει. Δὲν βλέπω, λοιπόν, οὔτε εἰς τὴν δικαιολογητικὴν ἔννοιαν τοῦ νόμου, οὔτε εἰς τὴν πρᾶξιν νὰ ὑπάρχῃ δικαιολογία τις διὰ τὸ παράνομον ζευγάρωμα τῶν Νομῶν. Ἡ Ἀργολίς, κύριοι συνάδελφοι, ἔχει 40.000 ἐκλογεῖς καὶ ἀποτελεῖ, μετὰ τῆς Ναυπλίας, ἡ ὁποία ἔχει 28.000 καὶ τῆς Ἑρμιονίδος ἡ ὁποία ἔχει 13.000, ἀποτελεῖ ἀπὸ μακροῦ χρόνου —καὶ τὸ τονίζω αὐτὸ— ἀποτελεῖ ἴδιον Νομόν, καὶ συνεπῶς ἰδίαν ἐκλογικὴν περιφέρειαν. Εἶπεν ὅμως ὁ κ. εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας ὅτι πρέπει νὰ ἔχωμεν τὸν Νομὸν ὡς βάσιν τῆς ἐκλογικῆς περιφερείας. Καὶ κατὰ τὴν συμφωνίαν τῶν κομμάτων, γενομένην τὸ 1951, δηλαδὴ τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος καὶ τῆς Ε.Π.Ε.Κ. καθωρίσθη ὁ Νομὸς Ἀργολιδοκορινθίας ὡς ἑνιαία ἐκλογικὴ περιφέρεια. Ἐφ’ ὅσον σήμερον δὲν ὑπάρχει πλέον τοιαύτη συμφωνία, δὲν δύναται νὰ γίνῃ λόγος περὶ βάσεως καὶ ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, ἀφῆστε ὅτι τοιαύτη ἀρχὴ δὲν εἶναι κἄν ἀρχή, ἀλλὰ τέλος εἰς τὴν ὀρθὴν τοποθέτησιν τόσον σοβαροῦ θέματος. Εἶναι εὐτύχημα ὅτι ὁ κ. Κανελλόπουλος πρὸ πέντε λεπτῶν, ὁμιλῶν ἐπὶ παρεμφεροῦς θέματος, μὲ ἀπήλλαξε νὰ ὑποστηρίξω περισσότερον τὸ θέμα. Εἶπεν ὅτι κάθε ἐπαρχία πρέπει νὰ ἔχῃ ἕνα βουλευτὴν καὶ ἐπὶ πλέον μᾶς εἶπεν ὅτι ὄχι μόνον ἕνα βουλευτήν, ἀλλὰ καὶ δύο πρέπει νὰ ἔχῃ. Εὐχαριστῶ πάρα πολὺ τὸν ἀξιότιμον καὶ σεβαστὸν συνάδελφον κ. Κανελλόπουλον, διότι μὲ ἀπήλλαξεν ἀπὸ μίαν τοιαύτην συνηγορίαν. Δὲν εἶναι μόνον ὁ κ. Κανελλόπουλος, ὁ ὁποῖος εἶπε τόσα ὑπὲρ τοῦ θέματος αὐτοῦ, ἔχομεν καὶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ἐν προκειμένῳ δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τῆς κομματικῆς πειθαρχίας. Καὶ εἶμαι εὐτυχής, διότι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πρὸ πέντε λεπτῶν ἐδήλωσεν ὅτι δὲν θέλει ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀσεβῇ πρὸς τὴν Βουλήν. Δι’ αὐτὸ τὸν συγχαίρω. Ἐὰν δὲν θέλετε νὰ ἀσεβῆτε πρὸς τὴν Βουλήν, ἀφήσατε τὴν Βουλὴν ἐλευθέραν νὰ ἀπαντήσῃ ἐπὶ τοῦ θέματος καὶ ἐλπίζω ὅτι θὰ τηρήσῃ αὐτὴν τὴν ἀρχήν. Εἰς τὰς 4 Σεπτεμβρίου 1952 εἴπατε τὰ ἑξῆς, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως: «............... (ἀναγινώσκει)..............».

§41Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρ. Κυβερν.). Δὲν ἀρνοῦμαι, ὅτι ὑπεστήριξα τὴν ἄποψιν αὐτήν, μὲ τὴν ἑξῆς διαφορὰν ὅτι σήμερον ἡ Κυβέρνησις μὲ τὸ νομοσχέδιον δὲν καθορίζει κατὰ τρόπον αὐθαίρετον τὰς ἐκλογικὰς περιφερείας, ἐὰν τὰς καθώριζε κατὰ τρόπον αὐθαίρετον θὰ ἦτο διαβλητή. Πέρνουμε μίαν μονάδα ἐκλογικῆς περιφερείας, ἡ ὁποία ἴσχυσε κατ’ ἐπανάληψιν ὅσες φορὲς ὑπῆρχεν ἀναλογική, ἴσχυσε καὶ τὸ 1951. Δὲν δέχομαι νὰ λέγετε ὅτι ἡ Κυβέρνησις καθώρισε τὰς ἐκλογικὰς περιφερείας ὥστε νὰ ἀποβλέπῃ νὰ καρπωθῇ ὠφέλη. Ἐπήραμεν μίαν ἐκλογικὴν περιφέρειαν, ἡ ὁποία ἴσχυσε καὶ εἶναι καθιερωμένη. Ἡ Κυβέρνησις ἐδήλωσε καὶ ἐπιθυμεῖ νὰ δώσῃ ἀπόδειξιν περὶ τούτου, ὅτι ἐπιθυμεῖ ὁ νόμος νὰ ἐφαρμοσθῇ κατ’ ἴδιον τρόπον, δι’ ὅλα τὰ κόμματα. Δὲν ὑπάρχει περίπτωσις, πονηρευομένη ἡ Κυβέρνησις, νὰ δημιουργήσῃ ὑπεροχὴν διὰ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου καθιεροῦσα κατὰ τρόπον αὐθαίρετον τὰς ἐκλογικὰς περιφερείας. Ἐλάβομεν ὡς ἐκλογικὴν περιφέρειαν μίαν μονάδα, ἡ ὁποία ἴσχυσε κατ’ ἐπανάληψιν καὶ ἡ ὁποία καθωρίσθη κατόπιν συμφώνου γνώμης καὶ τῶν κομμάτων.

§42Ε. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ–ΚΩΛΕΤΤΗΣ. Σᾶς εὐχαριστῶ διὰ τὴν ἀπάντησιν, ἀλλὰ δὲν ἐπήρατε τὸν Νομόν, ἐπήρατε μίαν κομματικὴν συμφωνίαν, ἡ ὁποία δὲν ὑπάρχει. Καὶ σεῖς δὲν βλέπω ποῖον λόγον ἔχετε νὰ ἐπιμένετε νὰ ἑνώσητε τὴν Ἀργολίδαν καὶ τὴν Κορινθίαν.

§43Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρ. Κυβ.). Σᾶς εἶπον πρῶτον, διατὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει τὸν φόβον νὰ διαβληθῇ, ὅτι ἔχει δόλον καθιεροῦσα τὴν οἵαν καθιεροῖ ἐκλογικὴν περιφέρειαν. Τὸ σύστημα ὅπως διεμορφώθη, λειτουργεῖ καλύτερον εἰς ὅσο τὸ δυνατὸν εὐρυτέραν περιφέρειαν. Ἐφ’ ὅσον ὁ νόμος προβλέπει ἐκπροσώπησιν τῆς μειοψηφίας, παρέχει περισσοτέρας δυνατότητας καλῆς λειτουργίας τοῦ συστήματος. Αὐτὸ εἶναι τὸ θεωρητικόν. Τὸ πρακτικὸν εἶναι ὅτι ἡ περιφέρειαν ὑφίσταται καὶ εἶναι καθιερωμένη.

§44Ε. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ–ΚΩΛΕΤΤΗΣ. Εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι διὰ τῆς προτάσεως αὐτῆς παρέχεται περισσοτέρα εὐχέρεια νὰ ἐκπροσωπηθῇ ἡ πλειοψηφία. Σᾶς ἐρωτῶ, καταδικάζετε, ναί ἢ ὄχι ὁλόκληρον τὸν Νομὸν Ἀργολίδος νὰ μὴ ἔχῃ κανένα πληρεξούσιον. Ἐδῶ δὲν εἶναι μελλοθάνατοι τὸ 30% τῶν βουλευτῶν, εἶναι μελλοθάνατοι ὁλόκληροι ἐπαρχίαι. Δὲν θέλω νὰ ἐκπροσωπηθῇ τὸ Ἄργος ἢ ἡ Ἑρμιονίς, ἀλλὰ ἐπιθυμῶ νὰ ἐκπροσωπηθῇ ἡ Ἀργολίς. Εὐχαριστῶ καὶ πάλιν τὸν κ. Κανελλόπουλον, ὁ ὁποῖος ὑπεστήριξεν ὅτι πρέπει νὰ εἶναι δύο οἱ βουλευταί.

§45Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Πῶς θὰ ἐκπροσωπῆται λοιπόν, μὲ τοὺς 150 βουλευτάς;

§46Ε. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ–ΚΩΛΕΤΤΗΣ. Αὐτὸ ἠμποροῦσα νὰ τὸ περιμένω νὰ τὸ ἀκούσω ἀλλὰ ὄχι ἀπὸ ἕνα διαπρεπῆ συνάδελφον νομικὸν ὅπως εἶσθε σεῖς. Αὐτὸ εἶναι τελείως διάφορον. Ἄλλο εἶναι τὸ νὰ λέγωμεν ἡμεῖς 150 βουλευτὰς καὶ ἄλλο ἐκεῖνο ποὺ λέγετε σεῖς. Ἔχομεν τὸ θέμα, κ. συνάδελφοι, ὅτι καταδικάζονται ὁλόκληροι ἐπαρχίαι νὰ μείνουν ἄνευ ἐκπροσώπου εἰς τὴν μέλλουσαν νὰ συνέλθῃ Βουλήν. Καὶ ἐπιμένομεν ἐπὶ τοῦ θέματος. Δὲν μὲ ἐνδιαφέρει τὶς θὰ εἶναι ὁ ἐκπρόσωπος ἀλλὰ μὲ ἐνδιαφέρει νὰ ὑπάρχῃ ἐκπρόσωπος. Τώρα ἐκπρόσωπος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ, διότι ἤδη ἡ ἐπαρχία Ἀργολίδος, διὰ τῆς ἐπαφῆς της τῆς φυσικῆς μὲ τὴν ἐπαρχίαν Ναυπλίας καὶ τὴν ἐπαρχίαν Ἑρμιονίδος θὰ ἔχῃ μίαν νόθευσιν τοῦ τοπικιστικοῦ της αἰσθήματος κατὰ 50%. Ἂν τώρα βάλωμεν τὴν Κορινθίαν μὲ 112 χιλιάδας ψήφων εἰς τὴν ἐπαρχίαν τοῦ Ἄργους μὲ τὰς 40 χιλιάδας ψήφων, εἴπητέ μου σεῖς, κ. βουλευταί, ἂν πρόκειται νὰ βγάλῃ τὸ Ἄργος βουλευτήν. Βεβαίως εἶδον τὴν ἀγωνίαν τοῦ κ. Παπαληγούρα, ὁ ὁποῖος ἐπιμένει νὰ εἶναι μαζί.

§47Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Πρῶτον, δὲν ἔχω καμμίαν ἀγωνίαν καὶ λόγον νὰ ἔχετε ἀγωνίαν ἔχετε μόνον σεῖς καὶ ὄχι ἐγὼ καὶ νομίζω ὅτι καὶ σεῖς ὁ ἴδιος θὰ τὸ ὁμολογήσητε. Δεύτερον, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ προεξοφλῆτε τὴν γνώμην μου.

§48Ε. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ–ΚΩΛΕΤΤΗΣ. Ἡ θέσις μου ἀποδεικνύει ὅτι δὲν ἔχω ἀγωνίαν.

§49Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Δὲν ὡμίλησα ἐπὶ τοῦ θέματος καθόλου. Ἂν θὰ ὁμιλήσω, κ. συνάδελφε θὰ μὲ ἀκούσητε.

§50Ε. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ–ΚΩΛΕΤΤΗΣ. Θὰ ἔχωμεν τὴν Ἀργολίδα καταδικασμένην διὰ τὴν μὴ ἐκπροσώπησίν της εἰς τὴν μέλλουσαν Βουλήν. Ἂν αὐτὸ ἡ Κυβέρνησις τὸ εὑρίσκῃ δίκαιον ἂς τὸ κάμῃ.

§51Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μίαν παρατήρησιν, κύριε Οἰκονόμου. Νομίζω, ὅτι κατ’ ἀρχήν, δὲν εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ σημειωθῇ αὐτὸ τὸ ὁποῖον φοβεῖσθε, διότι ἡ μεγαλυτέρα ἐπαρχία, ἡ ὁποία συνάπτεται μὲ τὴν Ἀργολίδα, μὲ τὴν Ἑρμιονίδα καὶ μὲ τὴν Ναυπλίαν θὰ ἔχῃ περισσοτέρους ὑποψηφίους. Ἐκεῖ θὰ γίνῃ κατανομὴ τῶν σταυρῶν. Ἐὰν βεβαίως ὁ ἐκπροσωπῶν εἰς ἕνα ψηφοδέλτιον τὸ Ἄργος δὲν κατορθώσῃ νὰ συγκεντρώσῃ οὐσιώδη ἀριθμὸν σταυρῶν τοῦ Ἄργους, τότε βεβαίως κινδυνεύει. Ἀλλὰ τότε δὲν πταίει ὁ ἐκ τῆς Κορίνθου ὑποψήφιος, ὁ ὁποῖος θὰ συγκεντρώσῃ εἰς τὸ Ἄργος σταυρούς, ἀλλὰ θὰ πταίῃ ὁ ἐκπρόσωπος τῆς περιοχῆς τοῦ Ἄργους ὁ ὁποῖος δὲν κατώρθωσε βάσει τοῦ τοπικιστικοῦ, ὅπως εἴπετε, πνεύματος, τὸ ὁποῖον δὲν γνωρίζω ἂν πρέπει ἢ δὲν πρέπει νὰ ἰσχύῃ νὰ συγκεντρώσῃ τοὺς σταυροὺς αὐτούς. Ἑπομένως ὁ κίνδυνος θεωρητικῶς δὲν ὑπάρχει. Ἡ βάσις τῆς κάπως εὐρυτέρας περιφερείας, δεδομένου ὅτι τὸ σύστημα προβλέπει καὶ τὴν ἐκπροσώπησιν τῆς μειοψηφίας δὲν εἶναι ἐσφαλμένη. Δὲ ἀποφαίνομαι αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὑπὲρ τῆς διατηρήσεως ἢ μὴ τῶν δύο Νομῶν ὡς ἑνιαίας ἐκλογικῆς περιφερείας, ἁπλῶς καὶ μόνον διότι τὸ θέμα ἔχει καὶ τὰ ὑπὲρ καὶ τὰ κατά, ἀλλὰ ἁπλῶς καὶ μόνον τὴν παρατήρησιν καὶ τὸ ἐπιχείρημά σας ἀντικρούω. Δὲν νομίζω, ὅτι ὑπάρχει ὁ κίνδυνος περὶ τοῦ ὁποίου ὁμιλεῖτε. Εἰς τὴν Κορινθίαν θὰ εἶναι 4 ἢ καὶ 5 ὑποψήφιοι, εἰς τὴν Ἀργολίδα θὰ εἶναι 2.

§52Ε. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ–ΚΩΛΕΤΤΗΣ. Ἤδη, ἐδώσατε τὴν ἀπάντησιν, κ. Πρόεδρε.

§53Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν Ἀργολίδα θὰ εἶναι 2, εἰς τὴν Ναυπλίαν ἕνας καὶ εἰς τὴν Ἑρμιονίδα ἕνας. Ἑπομένως, ὁ ἐκπρόσωπος τῆς Ἑρμιονίδος ἢ τῆς Ναυπλίας ἢ τοῦ Ἄργους κατ’ ἀρχήν, πρέπει ὑποθέτω, νὰ ἔχῃ περισσοτέρας πιθανότητας ἐπιτυχίας ἀπὸ τὸν ἕνα ἐκ τῶν 5 ἐκπροσώπων εἰς τὸν συνδυασμὸν τῆς Κορινθίας. Ἂν δὲν τὸ κατορθώσῃ θὰ πταίῃ ὁ ἴδιος, δὲν θὰ πταίῃ ὁ νόμος διὰ τὴν συγχώνευσιν τῶν δύο Νομῶν εἰς μίαν περιφέρειαν.

§54Ε. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ–ΚΩΛΕΤΤΗΣ. Ἡ ἐμπειρικὴ αὐτὴ τοποθέτησις δὲν εἶναι ὀρθή, διότι ἐφ’ ὅσον λέγετε δύο εἰς τὴν Ἀργολίδα, πόσοι θὰ εἶναι οἱ ψῆφοι τῆς Ἀργολίδος; Ἄν τοὺς μοιράσουν αὐτοὶ οἱ δύο τοὺς ψήφους τῆς Ἀργολίδος σεῖς θὰ ἐκκινῆτε μὲ μείζονα ἀριθμὸν ψήφων.

§55Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄν χωρίσωμεν, κ. Οἰκονόμου, τοὺς Νομούς, θὰ ἔχωμεν ὄχι 4 καὶ 4, ἀλλὰ βάσει τῶν δεδομένων τοῦ πληθυσμοῦ θὰ ἔχωμεν 5 εἰς τὴν Κορινθίαν καὶ 3 εἰς τὸν Νομὸν Ἀργολίδος. Ἑπομένως δὲν ἔχετε παρὰ τὴν ἑνιαίαν περιφέρειαν, ὁπότε ἔχετε πολὺ μεγαλυτέρας ἐλπίδας ἐπιτυχίας, δὲν ἔχετε παρὰ νὰ τὸ προσπαθήσετε πλησίον τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ κόμματος ἢ τῶν ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων, οἱ ὁποῖοι θὰ συνασπισθοῦν καὶ θὰ κατέλθουν εἰς τὰς ἐκλογάς. Δὲν σᾶς πταίει λοιπὸν ὁ νόμος.

§56Ε. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ–ΚΩΛΕΤΤΗΣ. Ἐφ’ ὅσον θὰ ἔχῃ δύο τὸ Ἄργος γίνεται ἡ κατανομὴ τῶν σταυρῶν μεταξὺ τῶν δύο αὐτῶν ὑποψηφίων ὅπως γίνεται καὶ εἰς τὴν Κορινθίαν. Κατὰ συνέπειαν ἔχει περισσοτέρους ὁ Κορίνθιος. Ἐπίσης ὁ τῆς Ἑρμιονίδος, ἡ ὁποία ἔχει 1700 ψήφους μόνον δὲν θὰ καταπλακωθῇ ἀπὸ τοὺς ψήφους τῶν Κορινθίων; Ἐφ’ ὅσον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἤθελε νὰ ἀφήσῃ τὴν Βουλὴν ἐλευθέραν θὰ ἤθελα νὰ τοῦ κάμω τὴν ἔκκλησιν νὰ μὴ θελήσῃ νὰ στερήσῃ τὴν Ἀργολίδα τῆς ἐκπροσωπήσεώς της. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ σβύσῃ τὸ Ἄργος ἀπὸ τοῦ προσώπου τῆς Βουλῆς. Καὶ νὰ γνωρίζετε ἐδῶ ὅτι δὲν θὰ λησμονήσῃ ποτὲ τὸ Ἄργος αὐτὸ τὸ ὁποῖον σήμερον ἡ Κυβέρνησις προσπαθεῖ νὰ κάμῃ.

§57Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρεκάλουν νὰ ἐξετασθῇ τὸ ζήτημα ἐν συνδυασμῷ μὲ ὅλους τοὺς Νομούς, διότι ἡ περίπτωσις Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας δὲν εἶναι διαφορετικὴ ἀπὸ τὴν περίπτωσιν Θεσπρωτίας–Ἰωαννίνων. Ἄς ἐξετασθῇ ὡς ἀρχὴ καὶ ὄχι κατὰ περιφέρειαν. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐθέσπισεν εἰς τὸ νομοσχέδιον αὐτὴν τὴν βάσιν, ἡ ὁποία ὀφείλεται εἰς μίαν πρόσφατον παράδοσιν. Δὲν λέγω ἀπωτέραν. Εἰς τὴν ἀπωτέραν καὶ ἡ Ἀχαΐα μὲ τὴν Ἤλιδα ἦσαν ἡνωμέναι, ἀλλὰ ἡ πρόσφατος παράδοσις ἐμφανίζει τοὺς Νομοὺς Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας, ὅπως καὶ τοὺς Νομοὺς Φλωρίνης καὶ Καστορίας, ὅπως καὶ τοὺς Νομοὺς Τρικάλων καὶ Καρδίτσης, Θεσπρωτίας καὶ Ἰωαννίνων. Εἶναι λοιπόν, ἕνα ζήτημα ἀρχῆς. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι ἀντὶ νὰ ἐξετάσωμεν ἑκάστην εἰδικῶς περίπτωσιν, ἡ ὁποία εἶναι μακρὰν τῆς δυνατότητος ἐξαγωγῆς θετικῶν ἀποτελεσμάτων, ἀντὶ τούτου, θὰ ἦτο ὀρθότερον νὰ ἀναπτυχθοῦν ὑπό τινος τῶν κ.κ. συναδέλφων αἱ ἀπόψεις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς ἀσχέτως τῆς εἰδικῆς περιπτώσεως Ἄργους ἢ Φλωρίνης.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Θεοχαρίδης ἔχει τὸν λόγον.

§59Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Δὲν νομίζω, ὅτι ἔχει δίκαιον ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος, κ. Κανελλόπουλος. Διότι εἶναι δυνατὸν εἰς μίαν περιφέρειαν νὰ ἰσχύσῃ αὐτό, τὸ ὁποῖον ὑποστηρίζει ὁ κ. Κανελλόπουλος καὶ εἰς ἄλλην περίπτωσιν νὰ εἶναι ὀρθοτέρα ἡ γνώμη ἐκείνη, τὴν ὁποίαν θὰ ὑποστηρίξουν ἄλλοι. Φερ’ εἰπεῖν, διὰ τοὺς Νομοὺς Φλωρίνης καὶ Καστορίας, οἱ ὁποῖοι ἑνοῦνται διὰ τοῦ ἄρθρου 1, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, δὲν νομίζω, ὅτι ὑπάρχει πλέον κανεὶς ἀποχρῶν λόγος, νὰ ἐξακολουθήσουν νὰ συμβιοῦν αὐτοὶ οἱ δύο Νομοί, ἐκλογικῶς. Διότι, ἐφ’ ὅσον πλέον φαίνεται ὅτι ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς εἶναι ὑπὲρ τῆς αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν βουλευτῶν εἰς 300 ἤτοι ἡ Φλώρινα θὰ ἔχῃ 3 καὶ ἡ Καστοριὰ 3, δὲν ὑπάρχει κανεὶς λόγος νὰ εἶναι ἡνωμένοι οἱ δύο αὐτοὶ Νομοί. Ἴσχυσε μόνον, πράγματι, κατὰ τὰ ἔτη 1950–51, ἡ ἕνωσις αὐτή, ἀλλὰ τότε, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, εἴχομεν ἁπλῆν ἀναλογικὴν καὶ ἐνισχυμένην. Καὶ νομίζω, ὅτι εἶναι πάρα πολὺ διάφορον, ὅταν εἶναι ἀναλογικὴ ἢ ἐνισχυμένη ἀναλογικὴ καὶ ὅταν ἔχωμεν πλειοψηφικόν. Ὑπάρχει περίπτωσις, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, νὰ μὴ ἐκπροσωπηθῇ ἡ μειοψηφία τοῦ ἑνὸς Νομοῦ, διότι οἱ μὲν ψηφοφόροι τοῦ Νομοῦ Φλωρίνης εἶναι περὶ τοὺς 12.000–13.000 καὶ τώρα θὰ εἶναι μὲ τὰς γυναῖκας 22–23 χιλιάδες, οἱ δὲ ψηφοφόροι τοῦ Νομοῦ Καστορίας θὰ εἶναι 15–16 χιλιάδες. Ἐφ’ ὅσον λοιπόν, θὰ ἰσχύσῃ καὶ ἕνας σταυρὸς προτιμήσεως, ὑπάρχει περίπτωσις νὰ ἐκλεγοῦν οἱ βουλευταί, μόνον ἀπὸ τὸν ἕνα Νομὸν καὶ φυσικὸν εἶναι νὰ ἐκλεγοῦν ἀπὸ τόν Νομὸν Φλωρίνης. Μάλιστα δέ, καὶ τό 1950 καὶ τό 1951 δὲν ἐξεπροσωπεῖτο ὁλόκληρος ὁ Νομὸς Καστορίας καὶ μὲ τὴν ἀναλογικὴν ἀκόμη, διότι ἦσαν πολὺ περισσότεροι οἱ ψηφοφόροι τοῦ Νομοῦ Φλωρίνης καὶ ἔτσι ὁλόκληρος ὁ Νομὸς Καστορίας καὶ εἰς τὴν Βουλὴν τοῦ 1950 καὶ εἰς τὴν Βουλὴν τοῦ 1951 δὲν ἐξεπροσωπήθη εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν. Δὲν νομίζω, λοιπόν, ὅτι ὑπάρχει κανεὶς λόγος νὰ ἐπιμείνῃ ἡ Κυβέρνησις, τοὐλάχιστον, εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Λυκουρέζος ἔχει τὸν λόγον.

§61Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Κύριοι βουλευταί, νομίζω, ὅτι τὸ θέμα, ὅπως ὀρθῶς ἐτόνισε καὶ ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος, κ. Κανελλόπουλος, πρέπει νὰ τεθῇ ἐπὶ βάσεως γενικῆς. Ἡ κυρία γραμμὴ τοῦ νόμου εἶναι ὅτι λαμβάνει καὶ καθορίζει ὡς ἐκλογικὴν περιφέρειαν τὸν Νομόν. Μόνον προκειμένου περὶ 4 ἢ 5 περιφερειῶν συναθροίζει 2 ἢ 3 Νομούς μὲ ἄγνωστον ποῖον κριτήριον. Προσεπάθησα νὰ εὕρω μήπως εἶναι τὸ κριτήριον τῶν νεοϊδρυθέντων Νομῶν, ἀλλὰ δὲν εἶναι οὔτε κἂν αὐτό. Διότι, ἐνῷ ἀπὸ τοῦ ἔτους 1940 καὶ ἐντεῦθεν εἴχομεν ἱδρύσει 12 περίπου Νομούς, δὲν ἐπαναφέρονται εἰς τὰ ὅρια τὰ προηγούμενα. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διακόπτων τὸν προλαλήσαντα συνάδελφον κ. Μᾶνον Οἰκονόμου, εἶπεν, ὅτι τοῦτο ἔπραξε, διὰ νὰ ἔχῃ ἀδιάβλητον τὴν ἐμφάνισιν καὶ τὸ ἄρθρον αὐτό. Διότι ὑπῆρχε μία συμφωνία, παλαιοτέρα, τῶν κομμάτων, καὶ βάσει ἐκείνης τῆς συμφωνίας καθωρίσθησαν αὐταὶ αἱ ἐκλογικαὶ περιφέρειαι καὶ διενηργήθησαν αἱ ἐκλογαὶ τοῦ ἔτους 1951. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ τοῦ ἀπαντήσω, ὅτι τὸ ἐπιχείρημα δὲν εἶναι βάσιμον. Διότι, ἐὰν ἡ ἁπλῆ ἐφαρμογὴ ἑνὸς ἐκλογικοῦ νόμου, ἤρκει, διὰ νὰ τὸν καθίστα ἀδιάβλητον, τότε ὅσους βαρυτάτους χαρακτηρισμοὺς ἔκαμνε τὸ 1952 περὶ στενοευρείας, θὰ ἦσαν καὶ αὐτοὶ πλήρως ἀβάσιμοι, διότι καὶ ἡ στενοευρεία δὲν εἰσήγετο τὸ πρῶτον τὸ 1952, ἀλλὰ εἶχεν εἰσαχθῆ τὸ 1928, ὑπῆρχε τὸ 1933, ὑπῆρχε καὶ τὸ 1923. Οὐδέποτε δὲ διενοήθημεν, κατὰ τὸ 1952, ὅσοι ἀντετάχθημεν εἰς τὴν καθιέρωσιν τῆς στενοευρείας, νὰ θεωρήσωμεν ὅτι καλῶς καθιεροῦται ἡ στενοευρεία, ἐπειδὴ ἴσχυσε καὶ μάλιστα εἶχεν ἰσχύσει τρὶς εἰς τὸ παρελθόν. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν, νὰ ἐξετάσῃ τὸ θέμα. Διατί νὰ μὴ ἀφήσῃ τὴν περιφέρειαν τοῦ Νομοῦ, διατί νὰ συνάπτῃ δύο Νομούς, καὶ ἄνευ εἰδικοῦ λόγου; Συνάπτει τὸν Νομὸν Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος, Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας, Εὐρυτανίας καὶ Αἰτωλοακαρνανίας, τὸν Νομὸν Ξάνθης καὶ Ροδόπης. Ὅλοι αὐτοὶ εἶναι χωριστοὶ Νομοὶ ἀπὸ ἐτῶν. Ἢ πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀνατρέξῃ εἰς τὴν διοικητικὴν διαίρεσιν τὴν προπολεμικὴν καὶ νὰ εἴπῃ, καθιερώνω ὡς ἐκλογικὴν περιφέρειαν, ὁπότε θὰ εἶχε μίαν βάσιν ἀδιάβλητον, ἢ ἐφ’ ὅσον καταλήγῃ εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ Νομοῦ, βασικῶς δὲν ἀντιλαμβάνομαι, διατί, προκειμένου περὶ 2–4 περιπτώσεων, συνάπτονται 2 καὶ 3 Νομοί, διὰ νὰ ἀποτελέσουν μίαν καὶ μόνον ἐκλογικὴν περιφέρειαν. Νομίζω, δέ, ὅτι θὰ ἔπρεπε ἐπὶ τοῦ προκειμένου νὰ ἀναθεωρήσῃ ἡ Κυβέρνησις τὴν ἀπόφασίν της, διότι ἀνταποδίδων τὸ φιλοφρόνημα εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἐντυπώσεις ἡ Κυβέρνησις ἐπιδιώκει καὶ ἐν προκειμένῳ νὰ δημιουργήσῃ, δῆθεν ὅτι ὁ νόμος εἶναι ἀδιάβλητος ἐνῷ ἁπλῆ ἀνάγνωσις, ὄχι τῶν ἄλλων διατάξεων, περὶ τῶν ὁποίων ὡμιλήσαμεν χθές, ἀλλὰ τοῦ πρώτου ἄρθρου, μὲ αὐτὴν τὴν σαλατοποίησιν τῶν Νομῶν, διὰ τὴν δημιουργίαν ὡρισμένων ἐκλογικῶν περιφερειῶν, ἀποδεικνύει πόσον ἀδιάβλητος εἶναι, τὸ δὲ ἐπιχείρημα, ὅτι κάποτε ἴσχυσε καὶ ὅτι στηρίζεται εἰς κάποιαν συμφωνίαν, ἄλλοτε τῶν κομμάτων, πρὸ 4 καὶ 5 ἐτῶν, αὐτὸ δὲν εἶναι ἐπιχείρημα. Ἐκτὸς ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δι’ ἄλλους λέγει ὅτι ἐπιδιώκουν ἐντυπώσεις, ἀλλὰ αὐτὴ ἐπιθυμεῖ ἐντυπώσεις νὰ δημιουργῇ καὶ τίποτε ἄλλο.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἤθελον νὰ παρακαλέσω τοὺς κυρίους συναδέλφους, διὰ νὰ μὴ καταπονηθῶμεν μέχρι πρωΐας, νὰ εἴμεθα σύντομοι εἰς τὰς ἀγορεύσεις μας, διότι τὰ θέματα εἶναι γνωστὰ καὶ αἱ πεποιθήσεις εἶναι περίπου ἐσχηματισμέναι. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Γ. Μόδης.

§63Γ. ΜΟΔΗΣ. Νομίζω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ζῶμεν εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ ζῴδιον δὲν εἶναι πολὺ εὐνοϊκὸν διὰ τὰς συγχωνεύσεις. Ἂν δὲν ἀπατῶμαι, εἴχομεν συγχώνευσιν δύο Τραπεζῶν, ἀλλὰ τώρα τελευταῖα καὶ οἱ εἰσηγηταί της ἔχουν μετανοήσει. Ποῖος ὁ λόγος νὰ κάμωμεν νέας συγχωνεύσεις διὰ νὰ μὴ εἴπω παρανόμους συμβιώσεις; Ἐδῶ διαβάζω τὸν κατάλογον τῶν ἐκλογικῶν περιφερειῶν καὶ βλέπω, ὅτι εἰς ὁλόκληρον τὴν Μακεδονίαν μόνον διὰ τοὺς δύο ἀκραίους Νομοὺς Φλωρίνης καὶ Καστοριᾶς γίνεται αὐτὴ ἡ παράνομος σύζευξις μὲ τὴν δικαιολογίαν ὅτι εἶχε γίνει καὶ κατὰ τὸ 1951. Ἄλλοτε ἡ Καστορία ὑπήγετο εἰς τὸν Νομὸν Φλωρίνης καὶ ἄλλοτε εἰς τὸν Νομὸν Θεσ)νίκης. Ἀπὸ δεκαετηρίδων ὅμως ἀπετέλεσε χωριστὸν Νομόν. Ἐπίσης ὑπήγοντο 3–4 περιφέρειαι χωρισταί, αἱ ὁποῖαι ἀπετέλεσαν εἰδικοὺς Νομούς (Βερροίας, Κατερίνης, Κιλκίς, Χαλκιδικῆς), οἵτινες παραμένουν κατὰ τὸ νομοσχέδιον χωρισταὶ ἐκλογικαὶ περιφέρειαι. Ἐξαίρεσις γίνεται καὶ ἐπιβάλλεται ἀναγκαστικὴ συγχώνευσις μόνον διὰ τοὺς Νομοὺς Φλωρίνης καὶ Καστορίας. Καὶ διὰ ποῖον λόγον δὲν εἶναι καὶ εἰς δύο περιφερείας τρεῖς βουλευταί, χωριστά; Ὑποθέτω ὅτι διὰ πάντας τοὺς κεκηρυγμένους ὑπὲρ τοῦ ἀμιγοῦς πλειοψηφικοῦ, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ἀριθμὸς 3 εἶναι ἰδεώδης λύσις. Γνωρίζομεν ὅτι εἰς τὰς χώρας τὰς ἀγγλοσαξωνικάς, ὅπου κατ’ ἐξοχὴν ἰσχύει τὸ πλειοψηφικὸν ἔχουν τὸ μονοεδρικὸν σύστημα. Κάθε περιφέρεια ἔχει ἕνα βουλευτήν. Ἐδῶ ἔχομεν τρεῖς, διατί νὰ τοὺς κάμωμεν ἕξ; Ποῖος ὁ λόγος; Τὸ ἐπανέλαβε καὶ ἕνας συνάδελφός μου. Πράγματι εἰς δύο ἐκλογὰς δὲν ἐξελέγη κανεὶς βουλευτὴς ἀπὸ τὴν Καστορίαν, ὡς μικροτέραν ἐνῷ ἂν ἦσαν χωριστὰ αἱ περιφέρειαι θὰ ἔβγαιναν 2–3 βουλευταὶ Καστορίας. Ἀλλ’ ὁ κ. Κανελλόπουλος, ὁ ὁποῖος ἤρχισεν ἀπὸ χθὲς νὰ ἐμφανίζεται εἰς τὴν αἴθουσαν τῆς Βουλῆς ἀγορεύων, μᾶς εἶπεν ὅτι ἔχει καθιερωθῆ γενικὴ ἀρχή, κάποιος κανὼν πάγιος. Θὰ παρακαλέσω νὰ τὸν εὕρουν τὸν κανόνα αὐτὸν ὅλοι οἱ θιασῶται τοῦ νομοσχεδίου καὶ νὰ μοῦ τὸν ἐπιδείξουν καὶ ὁ εὑρὼν ἀμειφθήσεται. Ποῖον κανόνα; Διαβάζω: «Νομὸς Ἀργολίδος............. (ἀναγινώσκει).........».

§64Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Διὰ τὸν Νομὸν Ἡμαθείας καὶ Πιερίας ἐχωρίσθησαν μόλις τὸ 1951 μὲ εἰδικὴν διάταξιν εἰς τὸν νόμον. Συνεπῶς, διατί ὁ κανὼν αὐτός;

§65Γ. ΜΟΔΗΣ. «...... (ἀναγινώσκει)........». Διατὶ δὲν ἐπανέρχεται ὁ παλαιὸς κλασσικὸς Νομὸς τῆς Ἀργολίδος; Ποῖος εἶναι ὁ λόγος; Ὅπως ἐπίσης ὁ Νομὸς Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος; Διατί χωρίζεται; Χάρις εἰς τοὺς δύο ἀγαπητοὺς Ἀντιπροέδρους, τὸν κ. Κανελλόπουλον καὶ Στεφανόπουλον; Ποῦ ὑπάρχει λοιπὸν ὁ πάγιος, ὁ γενικὸς κανών; Κύριε ὑπουργέ, θὰ ἦτο βεβαίως δύσκολον νὰ σᾶς ζητήσωμεν τὸν χωρισμὸν ἑνὸς Νομοῦ. Ἀλλὰ δὲν σᾶς ζητοῦμεν, παρὰ μόνον νὰ μὴ εἴπητε ἐκεῖνο καὶ ποὺ δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ἑνώσητε. Εἰδικῶς διὰ τὴν περιφέρειαν Φλωρίνης καὶ Καστοριάς, οἱ βουλευταὶ καὶ τῶν δύο περιφερειῶν εἶναι ἀπολύτως σύμφωνοι νὰ μείνουν χωριστοὶ ὅπως εἶναι. Ποῖος οὐσιώδης λόγος ἢ δάκτυλος ὑπαγορεύει τὴν παράνομον αὐτὴν ἕνωσιν; Τί ὑπάρχει; Τρεῖς μὲ τρεῖς. Ἰδεώδης ἐκλογικὴ περιφέρεια. Τρεῖς θὰ ἔχῃ ἡ Φλώρινα τρεῖς ἡ Καστορία.

§66Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, μήπως ἐκάματε ἀποδεκτὴν τὴν τροπολογίαν μας, ὥστε ἐπιμένομεν ἐπ’ αὐτοῦ ἀδίκως;

§67Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Δὲν ἠξεύρω, ἐὰν θὰ σᾶς εἶμαι δυσάρεστος. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δηλώσω ὅτι τὸ θέμα συνεζητήθη εὐρύτατα κατὰ τὴν ἐπεξεργασίαν τοῦ σχεδίου νόμου ἐνώπιον τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Ἠκούσθησαν ὅλα τὰ ἐπιχειρήματα καὶ ἀπόψεις. Δὲν ἐκρίθησαν ἱκανά, ὥστε ν’ ἀποστῇ ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τὴν διάταξιν αὐτήν, τὴν ὁποίαν θεωρεῖ θεμελιώδη. Δὲν παραγνωρίζει ὅτι εἰς ἑκάστην περίπτωσιν ὑπάρχουν καὶ εἰδικὰ περιστατικά. Ἔχει κάθε περιφέρεια καὶ τὴν φυσιογνωμίαν της καὶ τὰς ἰδικάς της συνθήκας. Παρὰ ταῦτα, ἐπειδὴ θεωρεῖ τὴν διάταξιν θεμελιώδη, δὲν πρόκειται ν’ ἀποστῇ ταύτης. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Συμπολιτεύσεως).

§68Γ. ΜΟΔΗΣ. Δὲν γνωρίζω διατὶ ἡ Κυβέρνησις, ὡς ἐδήλωσεν ὁ κ. ὑπουργός, θεωρεῖ τὴν διάταξιν αὐτήν, θεμελιώδη καὶ δὲν θεωρεῖ ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ ἀναθεώρησις τοῦ ἄρθρου. Τοῦτο, κ. ὑπουργέ, σημαίνει ὅτι κάποιον ἄλλον λόγον ἔχετε καὶ κάποιον λάκκον ἔχει ἡ φάβα σας. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λέγετε ὅτι λαμβάνετε ἀπόφασιν, ὅταν βλέπετε ὅτι ὅλος ὁ κόσμος εἶναι σύμφωνος. Οὔτε οἰκονομικοί, οὔτε γεωγραφικοί, οὔτε συγκοινωνιακοὶ λόγοι ἐπιβάλλουν αὐτὴν τὴν ἕνωσιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Τί θεμελιώδεις λόγοι εἶναι οἱ ὑπαγορεύοντες πράγματα μὴ θεμιτὰ καὶ ἀχαρακτήριστα; Καὶ νομίζω, κ. ὑπουργέ, ὅτι διαπράττετε πρᾶξιν ὄχι καλήν, ἐπιμένοντες εἰς διάταξιν αὐτόχρημα φαῦλον, ἥτις θὰ σᾶς βαρύνῃ.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Χαβίνης ἔχει τὸν λόγον.

§70Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐν πρώτοις θὰ ἐρωτήσω τὴν Κυβέρνησιν διὰ πολλοστὴν φοράν, διότι ἰδιαιτέρως τὴν ἔχω ἐρωτήσει, ἐὰν σκέπτεται νὰ ἐφαρμόσῃ εἰς τὰς προσεχεῖς ἐκλογὰς τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1951. Διότι εἶναι ἐξωφρενικὸν πράγματι νὰ διενεργηθοῦν ἐκλογαὶ τὸ 1955, μὲ τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1940. Ἀπησχόλησα ἐπανειλημμένως τοὺς κυρίους ὑπουργοὺς Συντονισμοῦ καὶ Ἐσωτερικῶν. Μοῦ εἶπον ὅτι ἔχουν γίνει λάθη, ὅτι εἶναι μερικοὶ ἐγγεγραμμένοι δίς. Ἀλλ’ ἐάν, κ. ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως σᾶς εἶπον καὶ ἰδιαιτέρως, ἔχουν γίνει λάθη, εἰς τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1951, εἰς τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1940 εἶχον γίνει δεκαπλάσια λάθη. Τότε ὑπῆρχον, ὄχι μόνον περισσότεροι ἐγγεγραμμένοι, ἀλλὰ καὶ μερικοὶ ἦσαν ἐγγεγραμμένοι ὄχι μόνον εἰς δύο ἐκλογικὰς περιφερείας, ἀλλ’ εἰς τρεῖς καὶ περισσοτέρας. Καὶ γνωρίζετε ὅτι ἐψήφιζον τὸ πρωῒ εἰς τὰς Ἀθήνας, τὸ ἀπόγευμα εἰς τὴν Κόρινθον καὶ τὸ βράδυ εἰς τὰς Πάτρας. Θέλω νὰ γνωρίζω ἐὰν ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐφαρμόσῃ τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1951. Θὰ εἶναι ἀναξιοπρεπὲς διὰ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐφαρμόσῃ ἀπογραφὴν γενομένην πρὸ 15 ἐτῶν.

§71ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Τῆς Συμπολιτεύσεως). Δὲν ἐτελείωσεν ἡ ἀπογραφή......

§72Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὄχι μόνον ἐτελείωσεν, ἀλλ’ ἐδημοσιεύθησαν ὅλαι αἱ διατάξεις, αἱ ἀφορῶσαι τὴν ἀπογραφήν. Δηλαδή, ἐδημοσιεύθη ὁ ἀριθμὸς τοῦ πραγματικοῦ πληθυσμοῦ, ἐδημοσιεύθη ὁ ἀριθμὸς τῶν κατοίκων, πόσοι εἶναι ἐγγεγραμμένοι καὶ μένει μόνον πρὸς δημοσίευσιν ἡ ἀπογραφὴ τοῦ νομίμου πληθυσμοῦ, δηλαδή, τῶν δημοτῶν, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων καθορίζεται ὁ ἀριθμὸς τῶν βουλευτῶν. Βεβαίως, διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1951, ὁ ἀριθμὸς τῶν βουλευτῶν εἰς Ἀθήνας θὰ αὐξηθῇ κατὰ 5–6 καὶ τοῦ Πειραιῶς κατὰ 1. Δὲν ἔχει οὐδεμίαν σημασίαν, εἶναι δίκαιον. Ἐφ’ ὅσον ὁ ἀριθμὸς τῶν δημοτῶν ηὐξήθη, εἶναι δίκαιον ν’ αὐξηθῇ καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν βουλευτῶν. Κύριοι βουλευταί, πρέπει νὰ σᾶς δηλώσω, ὅτι προσωπικῶς δὲν μὲ ἐνδιαφέρει ἂν θὰ μείνῃ ἡ διάταξις τῶν Νομῶν, ὅπως ἔχει. Ἀλλ’ ἔχω ἰδιαίτερον λόγον νὰ ἐπιμείνω εἰς τὸν χωρισμὸν τῶν Νομῶν. Διότι θὰ ἴδητε, κ. συνάδελφοι, ὅτι ὅλοι οἱ Νομοί, ὅλαι αἱ περιφέρειαι ἀποτελοῦνται ἀπὸ 2 Νομούς, μία περιφέρεια ἡ ἰδική μου ἀποτελεῖται ἀπὸ τρεῖς Νομούς. Ἐνῷ, κ. βουλευταί, ὁ Νομὸς Αἰτωλοακαρνανίας ἀπετελεῖτο πάντοτε ἀπὸ τὸν Νομὸν Εὐρυτανίας, ἀπὸ τὸν Νομὸν Αἰτωλοακαρνανίας, ἀπὸ τότε ποὺ ἔγινε Κράτος, ἡμεῖς οὐδέποτε ἔχομεν τὸν ἴδιον Νομὸν μὲ τὴν Ἄρταν. Δέν ὑπῆρχε Νομὸς Ἄρτης–Πρεβέζης ποτέ, κ.κ. συνάδελφοι. Ἐπὶ πλέον ἡ Λευκάς, ἡ ὁποία εἶναι Νῆσος Ἰόνιος, ἡ ὁποία ἦτο ἀνέκαθεν εἰς τὸν Νομὸν Κερκύρας, καὶ μόλις ὅταν ἔγινεν ἡ ἀναλογικὴ μᾶς τὴν ἐκόλλησαν ὡς ἐπαρχίαν εἰς τὴν Πρέβεζαν. Καὶ σᾶς ὁμολογῶ, κ.κ. συνάδελφοι, ὅτι ὅσας φορὰς ἔγινεν ἀναλογική, οὐδέποτε μετέβημεν εἰς τὴν Λευκάδα, ὅπως καὶ οἱ Λευκάδιοι οὐδέποτε ἦλθον εἰς τὴν Πρέβεζαν. Εἶναι ἄλλος ἐντελῶς κόσμος. Ἔχει διαφορετικὸν πνεῦμα. Ἔχει λίτρα ὡς μέτρον καὶ ὄχι τὴν ὀκᾶ. Μίαν φοράν, ἐνθυμοῦμαι, μετέβην μαζὶ μὲ τὸν μακαρίτην Τσῶκον, τότε πολιτευόμενον τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος εἰς Λευκάδα, καὶ μοῦ ἔλεγε: «Ποῦ πᾶμε; Ἐκεῖ εἶναι Ἀβησσυνία. Τί θὰ πᾶμε νὰ κάμωμεν;». Κύριοι συνάδελφοι, τὸ χωρίον Βασιλικὸν τῆς Λευκάδος, τὸ εὑρισκόμενον ἀπέναντι τῆς Κεφαλληνίας θὰ ἀποτελῇ τὴν ἰδίαν ἐκλογικὴν περιφέρειαν μὲ τὸ χωρίον Μελισσουργὸς τῆς Ἄρτης, τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται εἰς τὰ σύνορα τῶν Τρικάλων. Ἡ Κυβέρνησις δικαιολογεῖ τὴν κατανομὴν αὐτὴν τὴν ἐκλογικὴν τοῦ 1951 καὶ τοῦτο διὰ νὰ μὴ παρεξηγηθῇ. Ἡ ἐκλογὴ τοῦ 1951 ἦτο μὲ ἀναλογικὴν καὶ ὅταν εἶναι μὲ ἀναλογικὴν δὲν μᾶς ἐνδιαφέρει ἐὰν θὰ εἶναι καὶ ἡ Λευκὰς εἰς τὴν περιφέρειάν μας, διότι δὲν ἐξαρτᾶται ἡ ἐπιτυχία ἑνὸς συνδυασμοῦ ἢ ἑνὸς κόμματος ἐκ τῶν ὀλίγων ψήφων ποὺ θὰ λαμβάνῃ ἡ μία περιφέρεια ἀπὸ τὴν ἄλλην. Σήμερον ἔχομεν πλειοψηφικὸν καὶ ἡ ἐπίδρασις καὶ τῆς μιᾶς ψήφου ἔχει σημασίαν. Εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος, ὁ κ. Κανελλόπουλος, προηγουμένως, ὅτι μὲ τὴν ἀναλογικὴν μὲ ἕνα σταυρὸν θὰ γίνῃ κατανομὴ καὶ αἱ μικραὶ ἐπαρχίαι θὰ ἐκλέξουν βουλευτήν. Δὲν εἶναι ἐντελῶς ἀληθὲς αὐτό. Ὑπάρχουν περιπτώσεις κατὰ τὰς ὁποίας εἶναι δυνατὸν ἀπὸ μίαν περιφέρειαν νὰ ἐκλεγοῦν 3 βουλευταί καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλην νὰ μὴ ἐκλεγῇ κανείς. Δι’ αὐτό, κύριοι βουλευταί, μετ’ ἄλλων συναδέλφων θὰ ὑποβάλωμεν ὀνομαστικὴν ψηφοφορίαν καὶ πιστεύω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις παρὰ τὴν δήλωσιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμε, δὲν θὰ τὸ θέσῃ ζήτημα, διότι ὅταν, κύριε ὑπουργέ, ἡ Κυβέρνησις διὰ στόματος τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἀφίνῃ ἐλευθερίαν εἰς τοὺς βουλευτὰς τοῦ Συναγερμοῦ, προκειμένου νὰ ἀποφασίσουν διὰ τὸν ἀριθμὸν τῶν βουλευτῶν, ποὺ εἶναι σοβαρὸν θέμα, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ μὴ ἀφήσῃ ἐλευθερίαν εἰς τοὺς βουλευτάς του ὅταν πρόκειται διὰ 3, 4, ἢ 5 περιφερείας ποὺ ἀποτελοῦν ἰδιαιτέρας περιφερείας. Ἐὰν γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία μας θὰ γίνουν περιφέρειαι ἕκαστος Νομός. Πῶς εἶναι δυνατὸν ἡ Ζάκυνθος μὲ ἕνα βουλευτὴν νὰ ἀποτελῇ μίαν περιφέρειαν καὶ ἡ Καρδίτσα μὲ 5 βουλευτὰς νὰ μὴ ἀποτελῇ ἰδιαιτέραν περιφέρειαν; Λοιπόν, θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, καὶ λυποῦμαι ποὺ δὲν εἶναι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδῶ, ὅταν ἀφίνῃ ἐλευθερίαν εἰς τοὺς βουλευτάς της καὶ δὲν θέτει ζήτημα κομματικῆς πειθαρχίας εἰς τὸ ζήτημα τοῦ ἀριθμοῦ τῶν βουλευτῶν, δὲν ἔχει τὸ ἠθικὸν δικαίωμα, νὰ θέτῃ ζήτημα κομματικῆς πειθαρχίας εἰς μίαν λεπτομέρειαν τοῦ νομοσχεδίου, ἡ ὁποία εἶναι καὶ σύμφωνος πρὸς τὸ πνεῦμα τοῦ ὅλου ἐκλογικοῦ νόμου, δηλαδὴ τὴν νομαρχιακὴν περιφέρειαν. Ἠθικὸν δικαίωμα δὲν ἔχετε. Θὰ διαπράξετε πρᾶξιν ὄχι ἠθικὴν ἐὰν δὲν ἀφήσετε ἐλευθέραν τὴν Βουλήν, διὰ τὸν ἀριθμὸν τῶν βουλευτῶν. Σᾶς ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν, ὅτι προσωπικῶς δὲν μὲ ἐνδιαφέρει. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ὀρθόν, κύριε ὑπουργέ, ἡ περιφέρεια ἡ ἰδική μας ἔχει ἰδιάζοντα χαρακτῆρα, δὲν ἀποτελούσαμεν ποτὲ Νομόν, ὅπως ἀποτελοῦν ὅλαι αὐταί, αἱ διπλαῖ πῶς μᾶς ἑνώνετε τώρα; Πῶς θέλετε ὁ κάτοικος τῆς Βασιλικῆς καὶ ὁ κάτοικος τῆς Μελισσουργοῦ νὰ ψηφίζουν τοὺς ἰδίους ἀντιπροσώπους; Αὐτὸ εἶναι τερατῶδες. Ὁμοιάζει μὲ τὴν διάταξιν τοῦ νόμου 2800 ποὺ θὰ ἐψήφιζαν τὰ Καλάβρυτα μὲ τὴν Κέρκυραν. Δι’ αὐτό, ἐὰν δὲν γίνῃ δεκτὴ ἡ γενικὴ τροπολογία, παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν, νὰ δεχθῇ τὴν διαίρεσιν τοὐλάχιστον τῆς περιφερείας μας, εἰς τρεῖς Νομούς. Ἀντὶ νὰ λάβετε ὑπ’ ὄψιν τὴν διαίρεσιν, ἡ ὁποία ἐπῆλθε κατὰ τὰς ἐκλογάς, τοῦ 1951, ἔπρεπε νὰ πᾶτε πιὸ μακρυὰ καὶ θὰ ἐβλέπατε μὲ τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα τί περιφέρειαι ὑπῆρχον. Δέν εἴμεθα ποτὲ ἡνωμένοι, μὲ πλειοψηφικὸν σύστημα, οὔτε μὲ τὴν Λευκάδα οὔτε μὲ τὴν Ἄρταν. Πρώτην φορὰν μᾶς ἑνώνετε. Δι’ αὐτό, θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν σκεπτομένη ἀντικειμενικὰ καὶ ὄχι μὲ κομματικὴν πειθαρχίαν, τὴν ὁποίαν παραδόξως ἔθεσεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν προτήτερα, νὰ ψηφίσῃ ὑπὲρ τοῦ χωρισμοῦ τῶν περιφερειῶν αὐτῶν, διότι δὲν ἐπιτρέπεται εἰς ἄλλας περιφερείας νὰ εἶναι Νομοὶ καὶ εἰς ἄλλας νὰ εἶναι ἄθροισμα Νομῶν.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Παπασταύρου ἔχει τὸν λόγον.

§74Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ προσπαθήσω μὲ ὅσα θὰ θέσω ὑπ’ ὄψει τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, νὰ δημιουργήσω τὴν πεποίθησιν εἰς ὅλους τοὺς κ.κ. συναδέλφους ὅτι εἶναι ἀνάγκη καὶ εἶναι καὶ μέτρον δικαιοσύνης καὶ ἴσης μεταχειρίσεως, νὰ διατηρηθῇ ὅλων τῶν Νομῶν ἡ αὐτοτέλειά των. Βασικὴ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου εἶναι τὸ πλειοψηφικὸν καὶ ἡ εὐρεῖα περιφέρεια. Παρέκκλισις ἀπὸ τῆς βασικῆς αὐτῆς ἀρχῆς εἶναι ἡ καθιέρωσις τοῦ συστήματος τῆς ἀναλογικῆς εἰς ὡρισμένας περιφερείας διὰ λόγους εἰδικούς, τοὺς ὁποίους καὶ ἡ Κυβέρνησις υἱοθέτησεν, ἀλλὰ καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις δὲν ἀπέκρουσεν. Ἀλλὰ ἀπὸ τὴν παρέκκλισιν αὐτήν, τὴν βασικήν, τὴν ὁποίαν υἱοθέτησεν ὁλόκληρος ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, ὑπάρχει, κύριοι συνάδελφοι, καὶ θὰ παρακαλέσω νὰ μὲ προσέξετε, καὶ μία ἄλλη παρέκκλισις, ἡ ὁποία δὲν συγχωρεῖται. Δέν ἔχει ἠθικὴν βάσιν, ὅπως τὸ 1951 ἐτόνισεν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν συνεζητεῖτο ἡ διάταξις, ἡ ὁποία ἐτέθη εἰς τὸ ἄρθρον 1 καὶ ἡ ὁποία χρησιμοποιεῖται ὡς ἐπιχείρημα ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ παρέκκλισις αὐτὴ εἶναι ἡ ἑξῆς: Ἐδημιούργησε τὸ νομοσχέδιον περιφερείας εὐρείας, κατὰ Νομόν, περιφερείας αὐτοτελεῖς καὶ περιφερείας συγκεκολλημένας, περιφερείας συνδυασμένας κατὰ δύο ἢ τρεῖς Νομούς. Καὶ ἐάν, κύριοι συνάδελφοι, —καὶ θὰ παρακαλέσω αὐτὸ τὸ σημεῖον νὰ τὸ προσέξετε καὶ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ φίλτατόν μου, νὰ τὴν προσέξῃ αὐτὴν τὴν παρατήρησίν μου, τὴν ὁποίαν θὰ κάμω— ἐὰν ἐπρόκειτο μὲ τὰς περιφερείας, τὰς ὁποίας συνιστᾷ τὸ νομοσχέδιον νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ ἀναλογικὸν σύστημα, δὲν θὰ εἶχον οὐδεμίαν ἀντίρρησιν, διότι ἡ μία παρέκκλισις ἠκολούθησε τὴν ἄλλην, ἀλλὰ ἐν προκειμένῳ τί συνέβη; Οἱ περισσότεροι ἐκ τῶν συνδυασμένων αὐτῶν Νομῶν, θὰ ἔχουν ὡς σύστημα ἐκλογικὸν τὸ πλειοψηφικὸν καὶ ἐρωτῶ, τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐρωτῶ καὶ τὴν ἀξιότιμον Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ποῖον εἶναι τὸ ὄφελος τῆς τοιαύτης συγκολλήσεως τῶν δύο ἢ τριῶν Νομῶν, ἀφοῦ πλειοψηφικὸν καὶ εἰς τὴν μίαν περίπτωσιν, πλειοψηφικὸν θὰ εἶναι καὶ εἰς τὴν ἄλλην περίπτωσιν. Δηλαδή, καὶ ἐὰν εἶναι κεχωρισμένοι οἱ Νομοί, πλειοψηφικὸν θὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ ἐὰν εἶναι συνδυασμένοι οἱ Νομοί, πάλιν πλειοψηφικὸν σύστημα θὰ ἐφαρμοσθῇ. Ποία λοιπὸν εἶναι ἡ ἠθικὴ καὶ ἡ αἰτιολογικὴ βάσις, αὐτῆς τῆς παρανόμου συγκολλήσεως τῶν Νομῶν ὡρισμένων μόνον ἐπαρχιῶν; Κύριοι συνάδελφοι, ἀπὸ ἔλεγχον ποὺ ἔκαμα εἰς ὅλους σχεδὸν τοὺς Νομούς, ἀλλ’ ἰδιαιτέρως εἰς τὴν περιφέρειαν τὴν ἰδικήν μου, τῶν Ἰωαννίνων καὶ Θεσπρωτίας, συνήγαγον τὸ ἑξῆς τραγικὸν ἀποτέλεσμα, τὸ ὅτι διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, ὁ Νομὸς Ἰωαννίνων θὰ ἀπορροφήσῃ ὁλόκληρον τὸν Νομὸν Θεσπρωτίας, ὁ ὁποῖος ἔχει ἐν ὅλῳ 16.000 χιλιάδας ψηφοφόρους. Εἰς μὲν τὰ Ἰωάννινα, οἱ ὑποψήφιοι θὰ εἶναι ἕνας πρὸς δέκα χιλιάδας εἰς δὲ τὸν Νομὸν Θεσπρωτίας (1) ἕνας πρὸς 5.000 χιλιάδας. Ἡ σύγκρισις αὐτῶν τῶν δύο ἀριθμῶν καὶ ὁ ὄγκος τὸν ὁποῖον παρουσιάζει ἡ περιφέρεια τῶν Ἰωαννίνων καὶ ὁ ἀνάλογος ὅμως τῶν ἄλλων Νομῶν, εἰς τοὺς ὁποίους συγχωνεύονται οἱ ἄλλοι μικροὶ Νομοί, ὁ ὄγκος αὐτὸς σᾶς δίδει τὴν εἰκόνα, ὅτι οἱ μικροὶ Νομοὶ δὲν πρόκειται νὰ ἔχουν ἀντιπροσώπους εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην. Αὐτὸ δὲν τὸ λέγω σήμερον καὶ δὲν θὰ τὸ διαπιστώσω τώρα. Τὸ εἶχον διαπιστώσει ἀπὸ τὸ παρελθόν. Οὐδέποτε ὁ Νομὸς Θεσπρωτίας ὅταν ἀπετέλει ἐκλογικὴν περιφέρειαν μὲ τὸν Νομὸν Ἰωαννίνων εἶχεν ἐκπροσώπους διότι ἐκυριάρχουν οἱ ὑποψήφιοι τοῦ Νομοῦ Ἰωαννίνων. Διότι, κύριοι συνάδελφοι, δὲν εἶναι μόνον τὸ ὅτι οἱ ὑποψήφιοι τοῦ Νομοῦ Ἰωαννίνων, οἱ ὑποψήφιοι τοῦ μεγάλου Νομοῦ, ἔχουν ἐνδυναμωμένην τὴν θέσιν των εἰς τὴν μεγάλην περιφέρειαν τὴν ὁποίαν ἐκπροσωποῦν ἀπὸ προηγουμένας ἐκλογάς, ἀλλὰ ἔχουν καὶ ἐπίδρασιν ἐπὶ τῶν μικρῶν περιφερειῶν ψυχολογικήν, διότι ἀρχίζουν νὰ μεταδίδουν εἰς τὰς μικρὰς περιφερείας τὴν ἀντίληψιν ὅτι δὲν πρόκειται νὰ ἐκλέξουν διὰ τῶν ψήφων των ἰδικούς των βουλευτάς. Κύριοι συνάδελφοι, ἐκτὸς τῶν προβλημάτων, τὰ ὁποῖα θέτει τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον διὰ τοὺς μικροὺς Νομούς, δημιουργεῖ καὶ διὰ τοὺς ὑποψηφίους τῶν μικρῶν Νομῶν καὶ τὰ ἑξῆς προβλήματα: Καὶ σᾶς φέρω ὡς παράδειγμα καὶ πάλιν τοὺς Νομοὺς Ἰωαννίνων καὶ Θεσπρωτίας διὰ νὰ παρουσιάζω τὴν πραγματικὴν τραγικὴν εἰκόνα. Ὁ ὑποψήφιος τοῦ Νομοῦ Θεσπρωτίας εὑρίσκεται εἰς μειονεκτικὴν θέσιν καὶ διὰ τοὺς λόγους ποὺ ἀνέφερα ἀλλὰ καὶ διὰ τὸν ἑξῆς λόγον: Τὰ Ἰωάννινα ἔχουν 110 ἐκλογικὰ Τμήματα. Εἶναι ὑποχρεωμένος ὁ ὑποψήφιος τοῦ Νομοῦ Θεσπρωτίας νὰ ἀποστείλῃ ἐκπροσώπους εἰς ὅλα τὰ ἐκλογικὰ παραρτήματα. Τὸ ἴδιο συμβαίνει καὶ εἰς ὅλους τοὺς ἄλλους μικροὺς Νομούς, οἱ ὁποῖοι συγχωνεύονται διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου μὲ τοὺς μεγάλους. Εἶναι ἀνάγκη διὰ τὰ 110 αὐτὰ ἐκλογικὰ Τμήματα νὰ ἐξασφαλίσουν ἀντιπροσώπους καὶ σᾶς ἐρωτῶ: Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ τοὺς εὕρῃ; Καὶ πῶς θὰ δυνηθῇ νὰ ἀποστείλῃ τὰ διάφορα ψηφοδέλτια εἰς τὰ διάφορα χωρία...

§75Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Οἱ ἀντιπρόσωποι δὲν προμηθεύουν τὰ ψηφοδέλτια.

§76Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Αὐτοὶ θὰ τὰ ἀποστείλουν εἰς τὰ χωρία τὰ ψηφοδέλτια διὰ νὰ διανεμηθοῦν.

§77Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Αὐτὸ εἶναι παράβασις τῶν καθηκόντων τῶν ἀντιπροσώπων.

§78Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Δέν ὁμιλῶ διὰ τοὺς ἀντιπροσώπους τοὺς ὁποίους σεῖς ἐννοεῖτε. Δεύτερον θέμα σπουδαιότερον εἶναι τὸ ἑξῆς: Πρέπει νὰ διατεθῇ ἕνα μικρὸ ποσὸν διὰ τὰ ἔξοδα κινήσεως τῶν ἀντιπροσώπων αὐτῶν.

§79ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πόσα;

§80Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Θέλετε νὰ προσδιορίσωμεν 30 χιλιάδας δραχμάς. Θὰ ἔπρεπε νὰ διατεθῇ ἕνα ποσὸν 50 χιλιάδων δραχμῶν διὰ τὰς δαπάνας τῶν ἀντιπροσώπων. Περαιτέρω γίνεται ἕνωσις τοῦ Νομοῦ Θεσπρωτίας μετὰ τοῦ Νομοῦ Ἰωαννίνων καὶ προστίθεται εἰς τὴν περιφέρειαν τῶν ὑποψηφίων τοῦ Νομοῦ Θεσπρωτίας μία ἄλλη περιφέρεια μὲ 400 Κοινότητας καὶ 130 ποὺ ἔχει ὁ Νομὸς Θεσπρωτίας 530. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ: Μὲ ποῖα οἰκονομικὰ μέσα θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπικοινωνήσῃ ὁ ὑποψήφιος τῆς μικρᾶς αὐτῆς περιφερείας μὲ τὰ κέντρα τὰ ἐκλογικὰ τῆς μεγάλης περιφερείας; Δὲν θὰ ἠμπορέσῃ νὰ ἀνταποκριθῇ καὶ ἂν ἀκόμη διαθέσῃ καὶ ὁλόκληρον τὴν περιουσίαν του. Θὰ ἐδικαιολόγουν τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ἐὰν εἶχε κάποιαν ἐλπίδα ἢ προσδοκίαν ἐκ τῆς συνενώσεως τῶν Νομῶν αὐτῶν. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, ἡ Κυβέρνησις ἰσχυρίσθη ὅτι ἔθεσε τὴν διάταξιν αὐτήν, ἀκολουθήσασα τὸ διάταγμα τοῦ 1951 καὶ ἐδικαιολόγησε τὴν στάσιν της αὐτήν, λέγουσα ὅτι δὲν θέλει νὰ δημιουργήσῃ νέα σχήματα περιφερειῶν διὰ νὰ μὴ παρεξηγηθῇ ἀπὸ τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Θὰ παρακαλέσω τὴν ἀντιπολίτευσιν, ἐφ’ ὅσον αὐτὸς ὁ λόγος προβάλλεται ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δὲν θέλει νὰ δημιουργήσῃ παρεξηγήσεις, ὅτι μὲ τὴν υἱοθέτησιν τῆς διατάξεως τοῦ διατάγματος τοῦ 1951 δημιουργεῖ νέα σχήματα ἐκλογικῶν περιφερειῶν, θὰ παρακαλέσω τὴν Ἀντιπολίτευσιν, νὰ κάμῃ τὴν σχετικὴν δήλωσιν, ὅτι δὲν ἔχει καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ γίνῃ ὁ ἀποχωρισμὸς τῶν Νομῶν ὅπως ἐμφανίζεται συγκεκροτημένος.

§81Ε. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ–ΚΩΛΕΤΤΗΣ. Τὸ εἶπε καὶ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν καὶ εἰς τὴν εἰσήγησιν.

§82Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Κύριε συνάδελφε, σεῖς εἶσθε συνάδελφος, προερχόμενος ὄχι ἀπὸ τὴν Ἀντιπολίτευσιν τῶν κομμάτων ποὺ τότε ἐθέσπισαν τὴν διάταξιν περὶ ἐκλογικῶν περιφερειῶν, τὴν ὁποίαν υἱοθετεῖ τὸ νομοσχέδιον.

§83Ν. ΕΞΑΡΧΟΣ. Τώρα εἶναι Ἀντιπολίτευσις.

§84Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Παρακαλῶ, ἐὰν κ. ὑπουργέ, ἡ Ἀντιπολίτευσις υἱοθετήσῃ τὴν ἄποψιν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλα καὶ δὲν ἔχει ἀντίρρησιν, νὰ δεχθῆτε καὶ σεῖς τὴν παράκλησίν μου.

§85Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Διὰ νὰ μὴ φέρετε εἰς δύσκολον θέσιν τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ἐγὼ δηλῶ, ὅτι ἔχω ἀντιρρήσεις διότι πρόκειται περὶ θεμελιώδους γραμμῆς. Ἔτσι τὴν πιστεύει καὶ ἔτσι τὴν ἔθεσεν ἡ Κυβέρνησις.

§86Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ παρατηρήσω ὅτι θεμελιώδης ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου εἶναι τὸ πλειοψηφικὸν καὶ ἡ εὐρεῖα περιφέρεια. Εὐρεῖα περιφέρεια ἐστὶν ὁ Νομός. Αὐτὰ εἶπεν ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας ὅταν ἀνέπτυσσε τὰς ἀπόψεις του ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου προχθές. Παρέκκλισις εἶναι ὅτι ἔγινεν εἰς ὡρισμένας περιφερείας. Διὰ νὰ σᾶς ἀπαλλάξω ἀκόμη ἀπὸ τὴν δυσχερῆ θέσιν τοῦ ὅτι θεωρεῖτε θεμελιώδη τὴν διάταξιν αὐτὴν κάμνω τὴν ἑξῆς πρότασιν, τὴν ὁποίαν καὶ ἐγγράφως ὑπέβαλα εἰς τὴν Βουλήν. Ὅπου οἱ ἑνούμενοι Νομοί, θὰ ἔχουν ὡς σύστημα ἐκλογικὸν τὸ πλειοψηφικόν, ἐκεῖ νὰ ἀποχωρίσωμεν τοὺς Νομοὺς καὶ νὰ ἀποκτήσῃ ἕκαστος τὴν αὐτοτέλειάν του. Ἐκεῖ δὲ ὅπου θὰ ἐφαρμοσθῇ λόγῳ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ψήφων καὶ λόγῳ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑποψηφίων, τὸ ἀναλογικὸν σύστημα, ἐκεῖ ἠμπορεῖτε νὰ κάμετε διάκρισιν καὶ νὰ εἴπετε, ὅτι ἐδῶ θὰ διατηρηθῇ ὅπως ἔχει τὸ νομοσχέδιον. Διότι εἰς τὰς περιφερείας, τὰς ὁποίας ἡνώσατε διὰ νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ ἀναλογικὸν σύστημα, εἰς τὰς περιφερείας αὐτὰς χωρεῖ ὁ ἀριθμὸς τῶν ψήφων καὶ τῶν ὑποψηφίων. Τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐφαρμόζεται εἶναι τελείως διάφορον τῶν ἄλλων Νομῶν. Δηλαδὴ εἰς τοὺς 30 Νομοὺς καὶ μάλιστα εἰς Νομοὺς ποὺ ἔχουν 1, 2, 3, ὑποψηφίους ἐφαρμόζεται τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα μὲ αὐτοτέλειαν τῶν Νομῶν, καὶ τοὺς Νομοὺς τοὺς ἰδικούς μας, οἱ ὁποῖοι ἔχουν 3–4 ὑποψηφίους, τοὺς συγκολλᾶτε εἰς τοὺς μεγαλυτέρους Νομούς. Κύριοι, εἴπατέ μου ποῖος εἶναι ὁ δικαιολογητικὸς λόγος. Τί εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον σᾶς ἐξωθεῖ εἰς τὴν παράνομον συγκόλλησιν τῶν Νομῶν, ἀφοῦ τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι ἕν καὶ τὸ αὐτό. Πλειοψηφικὸν εἶναι καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν τῆς συνενώσεως, πλειοψηφικὸν εἶναι καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν τῆς αὐτοτελείας τῶν δύο Νομῶν. Κύριε ὑπουργέ, ἐπιμένω εἰς τὴν πρότασιν, ἡ ὁποία σᾶς διευκολύνει ἀπολύτως καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ ἀπολυτρώνει καὶ διευκολύνει καὶ τὰς περιφερείας ἐκείνας. Ἐπισημαίνω καὶ ἐπαναλαμβάνω τὴν περίπτωσιν αὐτὴν καὶ παρακαλῶ, ὅπως μὴ ἀπομακρυνθῆτε ἀπὸ τὴν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν κατέθεσα. Εἶναι δικαιοτάτη καὶ εἶναι σύμφωνος μὲ τὰς ἀπόψεις, τὰς ὁποίας ἐπιδιώκει τὸ νομοσχέδιόν σας. Αὐτὰ εἶχον νὰ σᾶς εἴπω καὶ παρακαλῶ νὰ μοῦ κάμετε τὴν τιμὴν νὰ μοῦ ἀπαντήσετε εἰς τὴν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν ὑπέβαλα, ἡ ὁποία σᾶς διευκολύνει ἀρκετά.

§87Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ (Ὑπ. Ἐργασ.). Λυποῦμαι πολύ, ἀλλὰ δὲν ἠμπορῶ νὰ τὴν δεχθῶ.

§88Λ. ΜΠΑΤΡΙΝΟΣ. Κύριε ὑπουργέ, παραδέχομαι ὡς ὀρθὴν τὴν βάσιν καὶ πρὸ παντὸς τόσον τὸν δικαιολογητικὸν ὅσον καὶ τὸν πολιτικὸν καὶ ἠθικὸν λόγον, τὸν ὁποῖον ἐπεκαλέσθητε εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν διὰ τὸν καθορισμὸν τῶν ἐκλογικῶν περιφερειῶν, αἱ ὁποῖαι ἐθεσπίσθησαν διὰ τοῦ Δ)τος τοῦ Αὐγούστου τοῦ 1951. Ὁ αἰτιολογικὸς λόγος εἶναι ἡ συμφωνία τῶν τότε κομμάτων. Τὸν ἠθικὸν λόγον ἐπικαλοῦμαι εἰς τὴν συγκεκριμένην περίπτωσιν, κ. ὑπουργέ, τὴν περίπτωσιν τοῦ διαχωρισμοῦ τοῦ Νομοῦ Καστοριᾶς καὶ τοῦ Νομοῦ Φλωρίνης. Διότι εἶναι ἀγαστὴ ἡ σύμπνοια καὶ πρωτοφανὴς μεταξὺ τῶν δύο Νομῶν καὶ οἱ ἀρχηγοὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως συμφωνοῦν ἀπολύτως ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχὴν σας καὶ παρακαλῶ ὅπως γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Τσαούσης ἔχει τὸν λόγον.

§90Δ. ΤΣΑΟΥΣΗΣ. Ἀνεξαρτήτως τοῦ ἐὰν ἡ ἰδιότης τοῦ βουλευτοῦ εἶναι ἐπικρατεστέρα ὡς πρὸς τὸ σημεῖον τοῦ ἐὰν εἶναι ἀντιπρόσωπος τοῦ Ἔθνους ἢ τῆς ἐκλογικῆς του περιφερείας, διὰ τὸ ὁποῖον ἔγινε προχθὲς εὐρυτάτη συζήτησις, ἡ πραγματικότης εἶναι, κ. συνάδελφοι, ὅτι ὁ βουλευτὴς ἀντιπροσωπεύει τὴν περιφέρειάν του. Ἀντιπροσωπεύει τὴν ἐκλογικήν του περιφέρειαν κατὰ τὸ Σύνταγμα, ἀντιπροσωπεύει τὴν περιφέρειάν του εἰς τὴν πραγματικότητα. Ἡ διοικητική μας διαίρεσις εἶναι ὁ Νομός, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ μίαν ἑνότητα τοπικῶν συμφερόντων, τοῦ ὁποίου τὰ ὅρια ἔχουν καθορισθῆ διὰ νόμου σύμφωνα μὲ τὰς συνθήκας τῆς περιφερείας αὐτῆς. Ὁ Νομὸς δέ, ἀποτελεῖ αὐτὴν τὴν ἑνότητα τῶν τοπικῶν συμφερόντων, ἔχει ἕδραν νομαρχίας καὶ ἐκπαιδευτικὰς ἀρχὰς, ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἐκπαιδευτικά του ζητήματα, ἔχει Πρωτοδικεῖον διὰ τὰ δικαστικὰ ζητήματα, ἔχει Στρατολογικὸν Γραφεῖον διὰ τὰ στρατολογικὰ ζητήματα καί ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εἰς αὐτὰ τὰ ὅρια, τὰ ὁποῖα σύμφωνα μὲ τὰς συνθήκας τὰς τοπικὰς ἔχουν καθορισθῆ, ἐκεῖ περιστρέφονται τὰ τοπικὰ συμφέροντα. Εἶναι, ἐπαναλαμβάνω, ἀναμφισβήτητον, ὅτι ὁ βουλευτὴς ἀντιπροσωπεύει αὐτὰ τὰ τοπικὰ συμφέροντα. Τὰ ἀντιπροσωπεύει καὶ εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τὴν πραγματικότητα τὴν Ἑλληνικήν, τὰ ἀντιπροσωπεύει καὶ εἰς ὅλας τὰς δημοσίας ἀρχὰς, συμβάλλων εἰς τὴν προαγωγὴν αὐτῶν τῶν συμφερόντων καὶ εἰς τὴν ἐπίλυσιν τῶν τοπικῶν ζητημάτων. Ὅταν, κύριε Πρόεδρε, ὁ Νομὸς αὐτὸς συγχέεται μὲ ἕνα ἄλλον Νομόν, ὁ ὁποῖος εἶναι ξένος πρὸς τὰ ἀτομικὰ συμφέροντα, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν ἀναφορικῶς μὲ τὰ ζητήματα ποὺ ἔχουν οἱ κάτοικοι τῆς περιφερείας αὐτῆς, ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ Νομοῦ αὐτοῦ δὲν ἀντιπροσωπεύει πλέον, οὔτε ξεύρει κἂν τὰ ζητήματα τοῦ γειτονικοῦ Νομοῦ, ὅπως ἀντιστοίχως δὲν τὰ ξεύρει καὶ ὁ ἀντιπρόσωπος βουλευτὴς τοῦ ἄλλου Νομοῦ. Ἑπομένως εἶναι κατὰ φύσιν ἐπιβεβλημένον, ὁ ἀντιπροσωπεύων τὴν ἑνότητα αὐτῶν τῶν τοπικῶν συμφερόντων νὰ εἶναι ὁ ἴδιος αὐτὸς ποὺ τὰ ξεύρει καὶ αὐτὸς εἰς τὸν ὁποῖον ἀποτείνονται οἱ ἔχοντες αὐτὰ τὰ συμφέροντα. Διότι εἰς τὸν Νομόν, εἶναι ἐκεῖνοι τῶν ὁποίων τὰ συμφέροντα ξεύρομεν, χωρὶς νὰ ξεύρωμεν καὶ τὰ ζητήματα τοῦ ἄλλου Νομοῦ. Ὁ δικαιολογητικὸς λόγος λοιπόν, τὸν ὁποῖον ἔχετε εἰς τὴν εἰσηγητικήν σας ἔκθεσιν, νομίζω, ὅπως καὶ ἄλλοι συνάδελφοι εἶπον, ὅτι εἶναι ὄχι τόσον βάσιμος, διότι στηρίζεται εἰς μίαν συμφωνίαν τῶν τότε κομμάτων, δηλαδὴ εἰς παρωχημένην ἐποχήν, ἐνῷ ἡ πραγματικότης σήμερον εἶναι ἄλλη. Ὅσον ἀφορᾷ τώρα τὰς τοπικὰς ἀρχὰς τοῦ Συντάγματος, ἡ μὴ ὁμοιόμορφος καὶ ἡ μὴ ἴση μεταχείρισις, νομίζω, ὅτι πρέπει καὶ ἐγὼ νὰ ἐπικαλεσθῶ τοὺς ἰσχυρισμοὺς αὐτοῦ τούτου τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἀνεφέρθησαν πανειλημμένως, ὅτι ἄλλοτε ἐθεωροῦσε, ὅτι δὲν συμβιβάζεται μὲ τὰς θεμελιώδεις ἀρχὰς τοῦ Συντάγματος, ἡ μὴ ὁμοιόμορφος καὶ ἴση μεταχείρισις μεταξὺ τῶν διαφόρων περιφερειῶν.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Ταλιαδοῦρος ἔχει τὸν λόγον.

§92Α. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ ἀρχὴ τὴν ὁποίαν καθιεροῖ τὸ ὑπὸ κρίσιν Νομοσχέδιον, ἡ βασικὴ καὶ θεμελιώδης ἀρχή, εἶναι ἡ καθιέρωσις τοῦ πλειοψηφικοῦ συστήματος μὲ τὴν ἐκπροσώπησιν ὅμως τῆς μειοψηφίας. Συνεπῶς δὲν εἶναι ἐκτὸς τῆς ἀρχῆς αὐτῆς, ὅτι ἔχομεν ἕνωσιν εἴς τινας περιφερείας δύο Νομῶν. Ἀντιθέτως, ἡ ἕνωσις αὐτὴ ἐνισχύει τὴν ἀρχὴν τοῦ Νομοσχεδίου, διότι πρὸ τῆς ἑνώσεως τῶν δύο Νομῶν, ἡ μειοψηφία θὰ ἐκπροσωπηθῇ καλύτερον. Συνεπῶς τὸ λεχθὲν ὅτι εἶναι ἐκτὸς τῆς ἀρχῆς τοῦ ὑπὸ κρίσιν Νομοσχεδίου ἡ ἕνωσις τῶν δύο Νομῶν, νομίζω, ὅτι δὲν εὐσταθεῖ, διότι διὰ τοῦ Νομοσχεδίου δὲν καθιεροῦται τὸ ἀμιγὲς πλειοψηφικὸν σύστημα, ἀλλὰ ἕνα μικτὸν σύστημα, κάτι μεταξὺ ἀναλογικῆς καὶ πλειοψηφικοῦ. Αὐτὸ καθιερώνει τὸ Νομοσχέδιον. Δὲν εἶναι ἀμιγὲς πλειοψηφικόν, διότι καθιερώνει τὴν ἐκπροσώπησιν τῆς μειοψηφίας. Ἀπὸ τοῦ τέλους τοῦ 1946 ὡς εἶναι γνωστόν, αἱ ἐκλογαί, αἱ ὁποῖαι διεξήχθησαν τόσον τὸ 1946, ὅσον καὶ τὸ 1950 καὶ 1951 διεξήχθησαν μὲ τὰς ἐκλογικὰς περιφερείας, αἱ ὁποῖαι καθορίζονται ἐν τῷ Νομοσχεδίῳ. Τὸ ἐπιχείρημα ὅτι αἱ ἐκλογαὶ ἐκεῖναι ἦσαν ἐκλογαὶ ἀναλογικῆς, δὲν εὐσταθεῖ διότι διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, δὲν καθιεροῦται τὸ ἀμιγὲς πλειοψηφικὸν ἢ ἀναλογικὸν σύστημα.

§93Γ. ΜΟΔΗΣ. Ἡ Πιερία καὶ ἡ Ἡμαθία ἦσαν μαζί.

§94Α. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ἐξετάζω ὡρισμένους Νομούς. Ἐξετάζω γενικῶς, ὅτι ἡ ἕνωσις δύο Νομῶν δὲν ἀντιστρατεύεται πρὸς τὴν ἀρχὴν τὴν καθιερωμένην ὑπὸ τοῦ Νομοσχεδίου. Συνεχῶς δὲ καὶ πάντοτε ἡ ἐκλογικὴ περιφέρεια ἦτο ἡ ἰδία. Ἀπὸ τοῦ 1946 μέχρι σήμερον, ἐκ τῶν τεσσάρων ἐκλογῶν, αἱ τρεῖς διεξήχθησαν μὲ τὴν αὐτὴν ἐκλογικὴν περιφέρειαν. Ἀλλὰ καὶ διὰ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ μὴ εἶναι διαβλητὸν ὅτι κάμνομεν σήμερον τὴν διαίρεσιν τῶν νομῶν, κηρύσσομαι ὑπὲρ τῆς παραμονῆς τοῦ ἄρθρου 1 ὅπως διετυπώθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Οἱ προλαλήσαντες κ.κ. συνάδελφοι, νομίζω, ὅτι ὑπέπεσαν εἰς τὰ ἑξῆς σφάλματα: Νομίζουν ὅτι αἱ μικραὶ ἐκλογικαὶ περιφέρειαι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκπροσωπηθοῦν διὰ τῆς καθιερώσεως τῆς μεγαλυτέρας ἐκλογικῆς περιφερείας. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβές. Ὁ φόβος αὐτὸς ἦτο δυνατὸν νὰ εἶναι βάσιμος, εἰς τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ εἴχομεν πολλοὺς σταυρούς. Κατὰ τὴν συζήτησιν ἐνώπιον τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐδήλωσεν ὅτι ἐμμένει ἀπολύτως εἰς τὴν καθιέρωσιν τοῦ ἑνὸς σταυροῦ. Συνεπῶς, διὰ τοῦ ἑνὸς σταυροῦ οὐδεὶς φόβος ὑφίσταται, ὅπως οἱ ὑποψήφιοι τῶν μεγαλυτέρων περιφερειῶν ἐκλεγοῦν καὶ δὲν ἐκλεγοῦν οἱ ὑποψήφιοι τῶν μικροτέρων περιφερειῶν. Ἀντιθέτως, κ.κ. συνάδελφοι, διὰ τῆς καθιερώσεως τοῦ ἑνὸς σταυροῦ, θὰ ἐκλεγῇ μὲν μὲ πολλοὺς σταυροὺς ἕνας ὑποψήφιος ἐκ τῆς μεγαλυτέρας ἐκλογικῆς περιφερείας, θὰ ἔλθῃ ὅμως εὐθὺς ἀμέσως ὁ ὑποψήφιος τῆς μικρᾶς ἐκλογικῆς περιφερείας, ἀρκεῖ νὰ συγκεντρώσῃ τοὺς σταυροὺς προτιμήσεως. Ἐὰν ὅμως ὁ ὑποψήφιος δὲν κατορθώσῃ νὰ συγκεντρώσῃ τοὺς σταυροὺς προτιμήσεως εἰς τὴν ἰδίαν του μικρὰν περιφέρειαν! ἑαυτὸν πρέπει νὰ αἰτιᾶται καὶ ὄχι τὸ ἐκλογικὸν σύστημα. Ἀντιθέτως, νομίζω, ὅτι διὰ τοῦ συστήματος αὐτοῦ εὐνοοῦνται οἱ ὑποψήφιοι, οἱ ὁποῖοι προέρχονται ἐκ τῶν μικροτέρων περιφερειῶν. Ἀλλὰ ἐκτὸς τούτου, τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ τὸ ἐπικαλοῦνται οἱ ὑποστηρίζοντες τόν χωρισμὸν τῶν περιφερειῶν. Διότι, ἂς ὑποθέσωμεν ὅτι γίνεται δεκτὸν νὰ χωρισθοῦν αἱ Νομοί. Ὁ φόβος τῆς ἀπορροφήσεως τῶν ὑποψηφίων τῶν μικρῶν περιφερειῶν, ὑπὸ τῶν συναδέλφων τῶν μεγαλυτέρων περιφερειῶν, ὑφίσταται καὶ ἐν τῷ Νομῷ. Παραδείγματος χάριν εἰς τὸν Νομὸν Λαρίσης ὑπάρχουν 3–4 μικρότεραι περιφέρειαι. Καὶ πάλιν λοιπὸν ὁ ὑποψήφιος Φαρσάλων θὰ μειονεκτῇ. Τί πρέπει νὰ κάμνωμεν; Νὰ διαιρέσωμεν τὸν Νομὸν Λαρίσης εἰς 5 ἀκόμη μικροτέρας ἐκλογικὰς περιφερείας, ὥστε νὰ μὴ παρατηρῆται αὐτό; Νομίζω, κ. βουλευταί, ὅτι, ὡς διεπιστώθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, τὸ ἄρθρον 1 πρέπει νὰ παραμείνῃ καὶ δι’ ἕναν ἀκόμη λόγον: Διότι ἐπὶ τέλους ὁ σκοπὸς εἰς τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ κατατείνωμεν πρέπει νὰ εἶναι ἡ διεύρυνσις τῶν ἐκλογικῶν περιφερειῶν καὶ οὐχὶ ὁ περιορισμὸς αὐτῶν. Ἀφοῦ λοιπόν, κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1951 ὡρίσαμεν τὰς ἐκλογικὰς περιφερείας, θὰ ἔλθωμεν σήμερον νὰ περιορίσωμεν αὐτάς; Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ παραμείνουν αἱ ἐκλογικαὶ περιφέρειαι, ὡς καθωρίσθησαν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως διὰ τοῦ ἄρθρου 1.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Β. Βραχνὸς ἔχει τὸν λόγον.

§96Β. ΒΡΑΧΝΟΣ. Κατόπιν τῆς ρηματικῆς ἀνακοινώσεως τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι δὲν θὰ ἀποστῇ ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τὸ πρῶτον ἄρθρον, δὲν θὰ ἀνέβαινα εἰς τὸ βῆμα νὰ ὁμιλήσω, πλὴν ὅμως ἀναγκάζομαι σήμερον νὰ μεταφέρω τὴν φωνὴν τῆς ἰδιαιτέρας μου ἐπαρχίας, ὄχι μόνον ταύτης ἀλλὰ καὶ τοῦ Νομοῦ Ἀργολίδος, ὁ ὁποῖος θέλει νὰ ἀποχωρισθῇ τοῦ Νομοῦ Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας καὶ νὰ ἀποτελέσῃ ἰδιαιτέραν ἐκλογικὴν περιφέρειαν. Ὅταν ἱδρύθη τὸ Κράτος καὶ διῃρέθη διοικητικῶς, βεβαίως ἀπετελέσθη ἕνας Νομὸς Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας. Βραδύτερον ἡ Κορινθία ἔγινεν ἐπαρχία καὶ διωρίσθη Ἔπαρχος καὶ τὸ 1949 ἐχωρίσθησαν οἱ Νομοὶ καὶ τοιουτοτρόπως ὑπάρχει ὁ Νομὸς Ἀργολίδος καὶ ὁ Νομὸς Κορινθίας. Τὸ τελευταῖον κοινὸν σημεῖον τῶν δύο τούτων Νομῶν, ἦτο τὸ Στρατολογικὸν Γραφεῖον, καὶ τὸ Στρατολογικὸν Γραφεῖον ἐχωρίσθη καὶ ἐπῆγε τὸ ἀνῆκον εἰς τὴν Κορινθίαν εἰς τὴν Κορινθίαν καὶ παρέμεινεν τὸ ἀνῆκον εἰς τὴν Ἀργολίδα εἰς τὸ Ναύπλιον. Ἀπὸ τῆς διαιρέσεως τῶν δύο Νομῶν ἐγένοντο τρεῖς ἐκλογαί, τοῦ 1951 καὶ τοῦ 1952 μὲ ἀναλογικὸν σύστημα καὶ οἱ δύο Νομοὶ ἦσαν ἡνωμένοι ἐκλογικῶς καὶ τοῦτο διότι ἡ Κορινθία εὐτυχῶς ἢ δυστυχῶς διὰ τὴν Ἀργολίδα, ἔχει τοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων καὶ εἶχον συμφέρον οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων νὰ ἔχουν τὴν Ἀργολίδα διὰ νὰ τοὺς μεταφέρῃ τὸ νερὸ ὅπως χρησιμοποιοῦν καὶ εἰς τοὺς γάμους, ἀλλὰ τὰ ὁποῖα δὲν ὀνομάζω. Εἰς τὴν τρίτην ἐκλογὴν ἡ ὁποία ἔγινε τὸ 1952 καὶ τὸ σύστημα δὲν ἦτο ἀναλογικόν, ἐχωρίσθησαν οἱ Νομοὶ καὶ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ ὁ Νομὸς Ἀργολίδος ἐχωρίσθη εἰς τρεῖς ἐπαρχίας καὶ τοιουτοτρόπως εἶναι εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην ἐκπρόσωποι καὶ τῶν τριῶν ἐπαρχιῶν καὶ τῆς τοῦ Ἄργους καὶ τῆς Ναυπλίας καὶ τῆς Ἑρμιονίδος. Ἐκτὸς τοῦ ὅτι εἶναι ἡ φωνὴ αὐτὴ τῶν ἀνθρώπων τοῦ Νομοῦ Ἀργολίδος νὰ θέλουν τοὺς ἀντιπροσώπους των ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ψηφίζουν καὶ ὄχι νὰ πηγαίνουν ἀντιπρόσωποι ἄλλων περιφερειῶν, εἶναι καὶ ἕνα ἄλλο ζήτημα, ὅτι θὰ ἠμπορέσουν νὰ ἀμβλυνθοῦν τὰ ὑφιστάμενα πάθη μεταξὺ τῶν βουλευτῶν τοῦ ἑνὸς Νομοῦ καὶ τοῦ ἄλλου. Ἐκ τούτου ὑφίστανται αὐτὰ τὰ πάθη, εἴτε ἐκ τοῦ ἐμφανοῦς, εἴτε ἐκ τοῦ μυστικοῦ, διότι οἱ ἐκ τοῦ Νομοῦ Κορινθίας βουλευταὶ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον διορίζονται ὑπουργοί, καὶ δὲν εἶναι τό πῶς θὰ δημιουργήσουν καλὰ εἰς τὸν Νομὸν Κορινθίας, ἀλλὰ κυττάζουν πῶς νὰ δημιουργήσουν εἰς ὡρισμένα χωριὰ τῆς Ἀργολίδος καλὰ διὰ νὰ ἠμπορέσουν νὰ πάρουν σταυροὺς προτιμήσεως, ὅταν θὰ εἶναι τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον θέλουν ὅπως εἶναι καὶ τό σημερινόν. Ἀφορμὴ μοῦ ἐδόθη ἐναντίον τοῦ τέως ὑφυπουργοῦ τῶν Συγκοινωνιῶν κ. Παπακωνσταντίνου, ὁ ὁποῖος μετέβη τὴν 21ην Μαΐου εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου καὶ εἰς ἐμέ εἶπεν εὑρισκόμενος εἰς τὰ ὑπουργικὰ ἑδώλια ὅτι θὰ πάῃ νὰ περάσῃ τὴν ἑορτὴν τοῦ Ἁγίου Κωνσταντίνου εἰς τόν ἰατρὸν κ. Παπακωνσταντίνου, οὗτος δὲ ἔδωσε τὴν διαταγὴν ἔγιναν τὰ τηλέφωνα χωρὶς κἂν νὰ μὲ εἰδοποιήσῃ, ἐπῆγεν εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου καὶ εἰς ὡρισμένα χωρία αὐτῆς, καὶ ἔλαβε σημείωσιν ἀναγκῶν τηλεφωνικῶν ἐπανεγκαταστάσεων, τὰς ὁποίας ἐπραγματοποίησε, χωρὶς νὰ μοῦ ἀνακοινώσῃ τὴν ἐνέργειάν του ταύτην, διὰ νὰ δύναται νὰ τύχῃ σταυρῶν προτιμήσεως ἀπὸ τὰ χωρία ταῦτα. Οἱ ὑπάρχοντες τηλεφωνικοὶ στῦλοι εἰς Λυρκείαν, διὰ τηλεφωνικὴν σύνδεσιν τῶν χωρίων Λυρκείας–Καρυᾶς, διετέθησαν κατόπιν ἐντολῆς του διὰ τὴν ἐπανασύνδεσιν τῶν χωρίων ποὺ ἤθελεν οὗτος. Τηλεφωνικοὶ στῦλοι τῆς Κοινότητος Πουλακίδος, ἀγορασθέντες πρὸ ἔτους, κεῖνται ἐπὶ τοῦ ἐδάφους εἰσέτι, μὴ τηρηθείσης τῆς σειρᾶς προτεραιότητος καὶ ἐδόθησαν τὰ ἀπαιτούμενα ὑλικὰ εἰς τὰ χωρία, εἰς τὰ ὁποῖα ἐνδιεφέρετο ὁ κ. Ὑπουργός. Ὁ κ. Παπακωνσταντίνου, δὲν ἐνδιεφέρθη διὰ τὴν Κορινθίαν καὶ πρὸς ἀπόδειξιν τῆς ἀληθείας τῶν λεγομένων μου, θὰ σᾶς ἀναγνώσω περικοπὴν τῆς ἐφημερίδος «ΣΗΜΑΙΑ», ἡ ὁποία λέγει τὰ ἑξῆς: «Ἐκ τῆς ἐπανεγκαταστάσεως ταύτης δὲν θὰ εἶχαν ὀφέλη πολιτικά, διότι ἡ περιοχὴ αὐτὴ ἀνήκει σχεδὸν ἐξ ὁλοκλήρου εἰς τόν κ. Μανιαδάκην. Κατόπιν λοιπόν, τῶν ὅσων ἀνέφερα, κ. συνάδελφοι, καὶ διὰ νὰ παύσῃ ἡ διαμάχη μεταξὺ τῶν βουλευτῶν τῶν δύο Νομῶν, ὑποβάλλω τὴν παράκλησιν, ὅπως οἱ δύο Νομοὶ χωρισθοῦν, συμφωνῶν, ἐν προκειμένῳ, μὲ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Παπασταύρου.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας κ. Κ. Παπακωνσταντίνου, ἔχει τόν λόγον.

§98Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπουρ. Γεωργίας). Λυποῦμαι εἰλικρινῶς, διότι εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλήν, ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος. Νομίζω, ὅτι ἡ Πολιτεία μου ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ ἐκτός αὐτῆς δὲν παρέχει ἀφορμὴν προσωπικῆς ἐπιθέσεως, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν δύναμαι νὰ ἀπαντήσω, ὡς θὰ ἐδικαιούμην, μὴ ἐπιθυμῶν ὅπως ἡ προσωπικὴ ἐναντίον μου ἐπίθεσις παράσχῃ τὴν εὐκαιρίαν συναγωγῆς συμπερασμάτων ἀπαραδέκτων ὡς πρὸς τὴν οὐσίαν τῶν πολιτικῶν ἠθῶν καὶ τῶν σχέσεων μεταξὺ συναδέλφων. Παραξενεύομαι, διότι ὁ κατελθὼν τοῦ βήματος σεβαστὸς στρατηγός, πληρεξούσιος τῆς ἐπαρχίας Ναυπλίας, ἐνόμισεν ὅτι ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου, ἐδικαιολόγει προσωπικὴν ἐναντίον μου ἐπίθεσιν. Περιλαμβάνεται εἰς τό σχέδιον τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου διάταξις περὶ τῆς ἐκλογικῆς περιφερείας. Δὲν θὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν μὲ τὴν διάταξιν ταύτην καὶ μὲ τὸν χωρισμόν ἤ τὴν ἑνιαίαν ἐμφάνισιν τῆς Ἀργολίδος καὶ τῆς Κορινθίας. Δὲν μὲ ἀπησχόλησε προσωπικῶς. Νομίζω, ὅτι οὔτε τὸν Στρατηγὸν ἔπρεπε νὰ ἀπασχολήσῃ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐπ’ αὐτῆς θὰ κρίνῃ κυριαρχικῶς ἡ Βουλή. Ἐκπλήσσομαι, διότι ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ναυπλίας ἐξέλεξε τὴν ἑσπέραν ταύτην διὰ νὰ μοῦ καταλογίσῃ μικροχαρῆ προσπάθειαν ἀναμίξεως εἰς τὰ ζητήματα τῆς περιφερείας του. Φυσικά, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀρνηθῶ, ὅτι παλαιοὶ δεσμοὶ μὲ συνδέουν μὲ τὴν Ἀργολίδα καὶ τὴν Ναυπλίαν. Πρὶν ἤ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ὁ ὁμιλῶν προηγουμένως ἀπὸ τοῦ βήματος ἀναμιχθῇ εἰς τὴν πολιτικήν, εἶχον δημιουργηθῆ δεσμοὶ συνδέοντες στενῶς τὴν ὀρεινὴν Ἀργολίδα καὶ περιοχὰς τῆς ἐπαρχίας Ναυπλίας μὲ τό πρόσωπόν μου. Δὲν ἀνεμίχθην ὅμως ποτὲ εἰς τὰς ἐπαρχίας Ναυπλίας καὶ τῆς Ἀργολίδος διὰ τὴν δημιουργίαν φίλων, ἀλλὰ διὰ τὴν προαγωγὴν τῶν γενικῶν ζητημάτων τοῦ τόπου, προσφέρων τὰς ἀσθενεῖς μου δυνάμεις, ἐκλαμβάνων τοῦτο ὡς ὑποχρέωσίν μου πρὸς περιφέρειαν, ἡ ὁποία κατ’ ἐπανάληψιν ἐξεδήλωσε τὴν ἐμπιστοσύνην καὶ τὴν συμπάθειάν της πρὸς τὸ πρόσωπόν μου καὶ τὴν οἰκογενειακήν μου παράδοσιν. Θλίβομαι εἰλικρινῶς, διότι ὁ Στρατηγὸς ἐκδηλώνει τοιαύτην ἀντίθεσιν πρὸς τὸν ψυχικὸν σύνδεσμον, ἑνὸς συναδέλφου του μὲ τὴν Ἀργολίδα. Εἶναι ἀνάγκη ὅμως νὰ σημειωθῇ ὅτι ἄλλοι εἶναι οἱ λόγοι διὰ τοὺς ὁποίους ἐνόμισα ὅτι δὲν ἠδυνάμην νὰ ἀφήσω ἀναπάντητα ὅσα ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἠθέλησε νὰ μοῦ καταλογίσῃ. Ἀφοῦ ἡ Ἀντιπολίτευσις δὲν μοῦ κατελόγισε ποτὲ φατριασμόν, ἐπέπρωτο νὰ μοῦ προσδοθῇ τοιαύτη μομφὴ ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον προλαλήσαντα. Ἰσχυρίσθη ὁ Στρατηγός, ὅτι ἠδίκησα τμῆμα τῆς Κορινθίας, διὰ νὰ δώσω τηλέφωνα εἰς ἄλλην περιφέρειαν. Θὰ ἤθελον νὰ παρακαλέσω τὸν Στρατηγὸν καὶ τοὺς λοιποὺς συναδέλφους ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ νὰ δεχθοῦν τὴν διαβεβαίωσίν μου, ὅτι δὲν εἶμαι ἄξιος τοιαύτης κατηγορίας. Οὐδέποτε ἐγένετο μεταφορὰ τηλεφώνων ἐκ τῆς Κορινθίας εἰς τὴν Ἀργολίδα.

§99Β. ΒΡΑΧΝΟΣ. Ἀπὸ τὴν Λυρκεία.

§100Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ὁ Στρατηγὸς δὲν ἔχει ἰδιαίτερον λόγον νὰ διεκδικῇ προνομιακῶς τὸ δικαίωμα τοῦ ἐνδιαφέροντος διὰ τὴν Λυρκείαν, τὴν ὁποίαν δὲν ἐκπροσωπεῖ, περισσότερον ἢ ὀλιγώτερον τοῦ ὁμιλοῦντος.

§101Ε. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ–ΚΩΛΕΤΤΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ἀληθές, ἀλλὰ θὰ ἤθελον νὰ ἀκούσω πῶς ἔγινεν αὐτό.

§102Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Θὰ ἤθελον νὰ δώσω μίαν ἐξήγησιν, προκειμένου περὶ τῆς Κορινθίας. Τὸ ἐκτελούμενον ὑπὸ τοῦ Ὀργανισμοῦ τῶν Τηλεπικοινωνιῶν πρόγραμμα, προβλέπει τὴν διάθεσιν ὡρισμένων ὑλικῶν κατὰ Νομόν. Ἡ Κορινθία ἐξήντλησε κατὰ τὸ 1954–55 τὸ ὅριον, τὸ ὁποῖον προεβλέπετο εἰς τὸ πρόγραμμα 1954–55 καὶ παρ’ ὅλην τὴν ἐπιθυμίαν μου νὰ ἐνισχύσω τὴν ἀνασυγκρότησιν τῶν κοινοτικῶν τηλεφώνων εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μου περιφέρειαν, δὲν ἐνόμισα ὅτι ἐδικαιούμην νὰ περιφρονήσω τὰς ἄλλας περιφερείας. Κατὰ τὸ διάστημα τῆς ὑπουργίας μου, δὲν ἐπεδίωξα τὴν προνομιακὴν ἱκανοποίησιν τῶν ἀναγκῶν τῆς περιφερείας ἐκείνης, ἀλλὰ ἀπέβλεψα εἰς τὴν δημιουργίαν τῶν προϋποθέσεων τῆς ἐφαρμογῆς προγράμματος ἐξασφαλίζοντος τὴν ἐντὸς διετίας ἀποκατάστασιν τοῦ προπολεμικοῦ δικτύου τῶν κοινοτικῶν τηλεφωνείων καθ’ ὅλην τὴν Ἐπικράτειαν. Εἰς τὴν Κορινθίαν ἡ ἀποκατάστασις τοῦ κοινοτικοῦ δικτύου δὲν ἔφθασε τὸ ποσοστὸν 60%. Ἀντιθέτως, ὑπάρχουν Νομοὶ μὲ ἀποκατάστασιν τοῦ δικτύου ἀπὸ 60%—80%. Σημειῶ, μάλιστα, ὅτι εἰς τὸν Νομὸν Ἠμαθίας, ὄχι μόνον ἀποκατεστάθη τὸ προπολεμικὸν δίκτυον, ἀλλ’ ὅτι πλέον ἐγένετο καὶ ἐπέκτασις, εἰς τρόπον ὥστε τὸ σημερινὸν δίκτυον νὰ ἀνέρχεται εἰς τὸ 125% τοῦ προπολεμικοῦ. Εἰς τὴν Ἀργολίδα, ἡ ἀποκατάστασις ὑπερβαίνει τὰ 45–50%. Παρακαλῶ τοὺς κ.κ. συναδέλφους καὶ πάλιν νὰ μὲ συγχωρήσουν, διότι τοὺς ἀπησχόλησα ἐπὶ ἑνὸς προσωπικοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει οὐδεμίαν ἀπολύτως σχέσιν μὲ τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον.

§103Ε. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ–ΚΩΛΕΤΤΗΣ. Ἐφ’ ὅσον ὁ Στρατηγὸς ἰσχυρίζεται, ὅτι οἱ στῦλοι τῆς Λυρκείας μετεφέρθησαν τῇ ἐντολῇ σας, παρακαλοῦμεν νὰ μᾶς ἐξηγήσητε ἐὰν τοῦτο ἔχῃ ἀληθείας.

§104Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Νομίζω, ὅτι σεῖς τοὐλάχιστον προσωπικῶς, δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ θέσητε αὐτὸ τὸ ἐρώτημα. Σᾶς παρέχω τὴν πληροφορίαν, ὅτι δὲν εἶχον διατεθῆ στῦλοι διὰ τὴν Λυρκείαν καὶ κατὰ συνέπειαν δὲν ἐτέθη ζήτημα χρησιμοποιήσεως αὐτῶν εἰς ἄλλην περιοχὴν τῆς Ἀργολίδος. Δύναμαι ἐπὶ πλέον νὰ δώσω καὶ τὴν πληροφορίαν, ὅτι κατὰ τὴν περίοδον, καθ’ ἣν διετέλεσα Ὑφυπουργὸς τῶν Συγκοινωνιῶν, ἐπεδίωξα ἐξασφάλισιν τῶν ἀναγκαιούντων ὑλικῶν διὰ τὴν σύνθεσιν ὡρισμένων κοινοτήτων τῆς Λυρκείας μετὰ τοῦ Ἄργους ἢ τῆς Λυρκείας. Παρακαλῶ καὶ πάλιν νὰ μὲ συγχωρήσητε, διότι σᾶς ἀπησχόλησα μὲ προσωπικὸν ζήτημα, καὶ δηλῶ, ὅτι καθ’ ἣν περίοδον διετέλεσα Ὑφυπουργὸς τῶν Συγκοινωνιῶν, ἐθεώρησα ἀνάξιον τῆς ἀποστολῆς μου τὴν ἱκανοποίησιν οἱασδήποτε περιφερείας εἰς βάρος ἑτέρας. Ἀπόδειξις ὅσα εἶπον ἀνωτέρω περὶ τοῦ ποσοστοῦ τῆς ἀνασυγκροτήσεως τοῦ κοινοτικοῦ τηλεφωνικοῦ δικτύου. Καὶ ἡ Ἀργολὶς ἔτυχεν ἐπίσης τῆς αὐτῆς μεταχειρίσεως, χωρὶς διακρίσεις καὶ προτιμήσεις. Δύναμαι νὰ βεβαιώσω, ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβές, ὅτι ὑλικὰ προοριζόμενα διὰ τὴν Ἀργολίδα, ἐχρησιμοποιήθησαν ἄλλως, ἢ ὡς τὸ πρόγραμμα τοῦ Ὀργανισμοῦ προέβλεψε. Τὸν ρυθμὸν μόνον ἐπεζήτησα νὰ ἐπισπεύσω καὶ ἐπιτακτικὰς ἀνάγκας ἔκρινα ἐπιβεβλημένον νὰ ἱκανοποιήσω.

§105Β. ΒΡΑΧΝΟΣ. Ἐπιφυλάσσομαι νὰ φέρω ἔγγραφον, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἀποδείξω, ὅτι αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός, δὲν εἶναι ἀληθῆ.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς, ἔχει τὸν λόγον.

§107Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Τὸ λεχθὲν ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν δέχεται τροπολογίας, θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ εἴπω ὅτι τοῦτο εἶναι ἀντικοινοβουλευτικὸν καὶ ἀντιδημοκρατικόν. Δὲν πρόκειται περὶ νομοσχεδίου μικρᾶς σημασίας. Νομίζω ὅτι διὰ τῶν ὁμιλιῶν μας θὰ συμβάλωμεν εἰς τὴν καλιτέρευσιν τοῦ νομοσχεδίου. Δὲν πρόκειται περὶ τυχαίου νομοσχεδίου, ὥστε ἡ Κυβέρνησις νὰ χαράσσῃ μίαν πολιτικὴν ἀμετάθετον, πρόκειται περὶ καταστατικοῦ Νόμου ἐνδιαφέροντος ἰδιαιτέρως τὸ Ἔθνος, διότι ἐκ τῆς καλῆς συνθέσεως καὶ διατυπώσεως τοῦ Νόμου καὶ ἐκ τῆς καλῆς ἢ κακῆς ἐφαρμογῆς του θὰ ἐξαρτηθῇ ἡ τύχη τοῦ Ἔθνους. Εἶναι ὑποχρεωμένη ἡ Κυβέρνησις νὰ προσέξῃ ὅλας τὰς ἀπόψεις καὶ νὰ καταλήξῃ εἰς τὴν καλυτέραν διατύπωσιν τοῦ Νόμου αὐτοῦ, διότι αἱ προηγούμεναι Κυβερνήσεις τοῦ Συναγερμοῦ, ὁσάκις ἐπέμενον ἐπὶ διατάξεων νόμων ἀμεταθέτων, πάντοτε ἐπλανήθησαν καὶ ἡ μία Κυβέρνησις ἀνήρεσε τὰ μέτρα τῆς ἄλλης. Πρέπει ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, ἡ ὁποία δείχνει κάποιαν κατανόησιν, νὰ εἶναι φρονιμωτέρα τῶν προηγουμένων. Νομίζω ὅτι τὸ ἄρθρον 1 ἀντιστρατεύεται εἰς τὴν οἰκονομίαν καὶ τὸ πνεῦμα τοῦ νομοσχεδίου. Διατὶ ἔρχεται τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, κύριε ὑπουργέ; Ἔρχεται διὰ νὰ καταργήσῃ ἢ νὰ τροποποιήσῃ τὸν Νόμον 2.800. Νομίζω ὅτι τὸ παρὸν νομοσχέδιον πρέπει νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὸ αἴτημα τῆς στενωτέρας περιφερείας. Νομίζω πὼς ἡ Κυβέρνησις θὰ ἀποδεχθῇ τὴν διατύπωσιν τὴν ὁποίαν προτείνομεν. Ἐξετάζω τὸ ζήτημα ἀπὸ ἀπόψεως θεωρητικῆς. Δὲν εἶναι τὸ προσωπικὸν συμφέρον ἑκάστου ἐκ τῶν κ. κ. συναδέλφων ν’ ἀντιταχθοῦν εἰς τὴν διάταξιν αὐτήν. Εἶναι ἡ ἄποψις καὶ τὸ πνεῦμα, τὸ ὁποῖον μεταφέρεται εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, τὸ πνεῦμα τοῦ λαοῦ, τὸ ὁποῖον θέλει τὴν ἐπιψήφισίν του. Δεδομένου ὅτι διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου ἐπιβάλλεται τὸ πλειοψηφικόν, καὶ ὑπάρχει ἡ πιθανότης, ἐὰν κάμωμεν μίαν ἀνάλυσιν τῶν ἀριθμῶν καὶ τοῦ συστήματος τοῦ ἐκλογικοῦ, νὰ παρουσιασθοῦν εἰς μίαν ἢ καὶ περισσοτέρας περιπτώσεις περιφέρειαι μὴ ἀντιπροσωπευόμεναι, νομίζω, ὅτι βαίνομεν κατ’ εὐθεῖαν εἰς τὸ νὰ παραβιάσωμεν τὸ Σύνταγμα, τὸ ὁποῖον ζητεῖ ἰσότητα μεταχειρίσεως καὶ ἐκπροσώπησιν ὅλων τῶν περιφερειῶν. Νομίζω λοιπόν, κ. ὑπουργέ, ὅτι χάριν τῆς συνταγματικότητος τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ κυρίως χάριν τῆς προσαρμογῆς του εἰς τὸ πνεῦμα καὶ τὸν σκοπόν, πρέπει νὰ τροποποιηθῇ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 1 καὶ νὰ καθιερωθῇ ἡ γενικὴ ἀρχὴ ἡ νομαρχιακὴ περιφέρεια, ἔχετε δὲ ὅλην τὴν ἄνεσιν νὰ ἐκπροσωπευθοῦν ὅλαι αἱ περιφέρειαι. Εἶναι τὸ αἴτημα τοῦ λαοῦ καὶ τὸ αἴτημα αὐτὸ μεταφέρομεν ἐδῶ, διὰ νὰ ζητήσωμεν τὴν τροποποίησην τοῦ ἄρθρου 1. Παρακαλῶ νὰ σταθμίσητε τὸ ζήτημα αὐτὸ καὶ νὰ μὴ παραμείνητε ἀμετάθετοι εἰς τὰς ἀπόψεις σας καὶ νὰ δεχθῆτε τὴν ὑποβληθεῖσαν τροπολογίαν, βέβαιοι ὅτι προσαρμόζετε τὴν διάταξιν αὐτὴν καλλίτερον πρὸς τὰς σημερινὰς πολιτικὰς ἀνάγκας τῆς Χώρας.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀλλαμανῆς, ἔχει τὸν λόγον.

§109Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, νομίζω ὅτι δὲν θὰ διαφωνήσωμεν ἐπὶ μιᾶς θεμελιώδους ἀρχῆς, ὅτι δηλαδὴ ἓν ἀπὸ τὰ βασικὰ γνωρίσματα τοῦ ἀδιαβλήτου τῶν ἐκλογικῶν συστημάτων, εἶναι τὸ ἑνιαῖον τῆς ἐκλογικῆς μεταχειρίσεως ὅλων τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν εἰς τὰς διαφόρους ἐκλογικὰς περιφερείας καὶ ἡ ἔλλειψις διαφορισμοῦ εἰς τὸν καθορισμὸν τῶν ἐκλογικῶν περιφερειῶν. Καὶ ἀπὸ τῆς πρώτης μὲν ἀρχῆς ἔχετε παρεκκλίνει μὲ τὴν δικαιολογίαν ὅτι ἐπιθυμεῖτε τὴν ἐκπροσώπησιν τῆς μειοψηφίας. Ἀλλὰ καὶ ἂν αὐτὴ ἦτο ἡ δῆθεν ἐπιδιωκομένη νὰ ἐφαρμοσθῇ ἀρχή, δὲν ὑπῆρχε λόγος νὰ καθιερώσητε εἴς τινας περιφερείας ἀμιγὲς πλειοψηφικὸν καὶ εἰς ἄλλας, σύστημα ἀναλογικὸν μὲ ἰσχυρὰν ἢ ἀσθενῆ ἐκπροσώπησιν τῆς μειοψηφίας. Ἐδώσατε περὶ αὐτοῦ ἀνεπαρκεῖς ἐξηγήσεις μὲ τὴν χθεσινήν σας ὁμιλίαν. Πέραν τούτου ὅμως ἀπομένει ἡ σφραγὶς τοῦ διαβλητοῦ τοῦ συστήματός σας ἐκ τοῦ ὅτι καθιεροῖτε περιφερείας ἐκλογικὰς διαφόρων διαστάσεων. Ἐνῷ βασικῶς ὁρίζετε ὡς ἐκλογικὴν περιφέρειαν τὸν Νομόν, ἐπιχειρεῖτε διὰ τοῦ νομοσχεδίου σας τὴν συγκόλλησιν πλέον τοῦ ἑνός, δύο καὶ τριῶν Νομῶν καὶ ἐπικαλεῖσθε ὡς ἐπιχείρημα αὐτῆς τῆς δευτέρας παρεκκλίσεως, τὸ ὅτι εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1951 τὰ τότε κόμματα, τὰ ὑπάρχοντα ἐν τῇ Βουλῇ, τὰ κυριώτερα, εἶχον συμφωνήσει ἐπὶ τῶν περιφερειῶν αὐτῶν, τὰς ὁποίας εἰσάγετε μὲ τὸ νομοσχέδιόν σας. Τὸ ἐπιχείρημά σας, δὲν εἶναι βάσιμον, πρῶτον, διότι διὰ τῆς συγκολλήσεως Νομῶν, αὐτοτελῶν ἀπὸ μακροῦ, μεταβάλλετε κατ’ οὐσίαν τὸ ἐφαρμοστέον ἐκλογικὸν σύστημα. Ἐνῷ μὲ τοὺς Νομούς, ἀποτελοῦντας ὁ καθ’ ἕνας ἰδιαιτέραν ἐκλογικὴν περιφέρειαν, θὰ ἐφηρμόζετο τὸ πλειοψηφικόν, μὲ τὴν συγκόλλησιν τῶν Νομῶν, μεταβάλετε τὸ σύστημα καὶ ἐπιβάλετε τὴν ἀναλογικήν. Ἰδού, διατί, ὡς καὶ χθὲς ἐτόνισα, ὁ διαφορισμὸς αὐτὸς ἀποτελεῖ εὔλογον ἀφορμὴν δυσπιστίας πρὸς τὴν προτεινομένην διὰ τοῦ νομοσχεδίου ρύθμισιν τῶν ἐκλογικῶν περιφερειῶν. Ἀλλά, κ. Ὑπουργέ, ἔχετε εἰς βάρος σας καὶ ἐναντίον τοῦ ἐπιχειρήματός σας καὶ μίαν ἄλλην διαπίστωσιν. Ἐνῷ πρεσβεύετε τὴν ἀρχήν, ὅτι πρέπει αἱ ἐκλογικαὶ περιφέρειαι νὰ μειωθοῦν, ὡς καθωρίσθησαν κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1951, ἔχετε ἐμμέσως εἰσαγάγει τροποποίησιν τῶν τότε ὑφισταμένων ἐκλογικῶν περιφερειῶν. Καὶ θὰ ἐνθυμῆσθε ἀπὸ τὴν συζήτησιν ποῦ ἔγινεν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τὴν Κοινοβουλευτικὴν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι διεπιστώθη τοιαύτη παρέκκλισις σημαντικὴ εἰς δύο περιπτώσεις. Καὶ ἡ μία περίπτωσις, κ. Ὑπουργέ εἶναι αἱ νῆσοι Σκόπελος καὶ Σκίαθος. Αἱ δύο αὗται νῆσοι ὑπήγοντο ἐκλογικῶς τὸ 1951 καὶ παλαιότερον εἰς τὸν Νομὸν Εὐβοίας. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου σας, διὰ εἰδικῆς διατάξεως, ἡ ὁποία ἔχει πολλὴν ἐπιφάνειαν ἀθωότητος, τροποποιεῖται ἡ ἐκλογικὴ περιφέρεια, οἵα εἶχε καθορισθῆ ἀπὸ τὰ κόμματα διὰ συμφωνίας τὸ 1951 καὶ αἱ δύο νῆσοι προσκολλῶνται εἰς τὸν Νομὸν Μαγνησίας. Αὐτὴ εἶναι ἡ πρώτη παρέκκλισις. Ὑπάρχει μία δευτέρα περίπτωσις, πάρα πολὺ κτυπητή, ἐπίσης. Εἶναι ἡ περίπτωσις τῆς ἐπαρχίας Ὀλυμπίας. Ἐνῷ ἀπετέλει ἡ ἐπαρχία αὕτη ἀνέκαθεν τμῆμα τῆς ἐκλογικῆς περιφερείας τοῦ Νομοῦ Μεσσηνίας.......

§110ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μπαίνετε εἰς ξένα οἰκόπεδα, κύριε συνάδελφε. Εἴμεθα ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι προερχόμεθα ἀπὸ αὐτὴν τὴν περιφέρειαν, ἡ ὁποία θὰ ὑποστηρίξῃ τὰς ἀπόψεις μας.

§111Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, συμβαίνει ὥστε ἡ ἐπαρχία Ὀλυμπίας, αὐτὸ εἶναι ἀναμφισβήτητον, ἀνέκαθεν, ἀπὸ μίας εἰκοσιπενταετίας ἀνῆκεν εἰς ἐκλογικὴν περιφέρειαν τοῦ Νομοῦ Μεσσηνίας, ἀπετέλεσε δὲ τμῆμα τῆς περιφερείας αὐτῆς καὶ κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1951 καὶ τώρα ἐπιχειρεῖτε νὰ τὴν προσκολλήσετε εἰς τὸν Νομὸν Ἠλείας. Καὶ ἐρωτῶ, μὲ ποίαν δικαιολογίαν, ἀφοῦ τὰ πάντα ἠθελήσατε νὰ δικαιολογήσητε ἐν ὀνόματι τῆς συμφωνίας τῶν κομμάτων τοῦ 1951, διατὶ παραβιάζετε τὴν ἀρχὴν αὐτὴν εἰς δύο περιπτώσεις οὐχὶ ἀσημάντους καὶ ὑποχρεώνετε τώρα μίαν μικρὰν ἐπαρχίαν νὰ εἰσέλθῃ μετὰ 25 ἔτη αὐτὴ καὶ οἱ πολιτευόμενοι τῆς ἐπαρχίας αὐτῆς εἰς μίαν εὐρυτέραν περιφέρειαν, μὲ τὴν ὁποίαν ἐκλογικῶς δὲν ἔχουν καμμίαν ἐπαφήν; Θὰ παρεκάλουν, κ. ὑπουργέ, μίαν ἀπάντησιν διὰ νὰ σᾶς διευκολύνω δέ, θὰ καταθέσω καὶ τὴν σχετικὴν τροπολογίαν.

§112Γ. ΜΟΔΗΣ. Εἶναι καὶ αὐτὴ θεμελιώδης διάταξις.

§113ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Νὰ ἴδωμεν τὴν τροπολογίαν. Εἴμεθα ἀντιπρόσωποι τῆς περιφερείας καὶ μᾶς ἐνδιαφέρει.

§114Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Καὶ ἐπειδή, κύριοι βουλευταί, ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, κ. Μόδης, μοῦ ὑπέμνησε τὴν φράσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, περὶ τοῦ θεμελιώδους τῆς διατάξεως, ἐπιθυμῶ νὰ τοῦ ὑπομνήσω, ὅτι εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν ἡ τροπολογία περὶ χωρισμοῦ τῶν Νομῶν συνήντησε τὴν παγερὰν ἀδιαφορίαν του, μὲ ἀποτέλεσμα μέγας ἀριθμὸς τῶν βουλευτῶν τοῦ Συναγερμοῦ νὰ ψηφίσῃ ὑπὲρ τῆς τροπολογίας, νὰ πάρῃ τὴν πλειοψηφίαν καὶ μετὰ τὴν ψηφοφορίαν εἷς τῶν βουλευτῶν νὰ ἀνακαλέσῃ τὴν ψῆφον του, διὰ νὰ γίνῃ ἰσοψηφία. Σημειωτέον δέ, ὅτι πλεῖστοι συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι ἐψήφισαν ἐναντίον τῆς τροπολογίας, ἐψήφισαν ὑπὸ μίαν αἵρεσιν, ὅτι δὲν θὰ ἀλλάξῃ κατὰ τὰ λοιπὰ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα. Ἰδού, λοιπόν, ὅτι εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἦτο ἡ μεγίστη πλειοψηφία ὑπὲρ τοῦ χωρισμοῦ τῶν Νομῶν.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τ. Μιχαηλίδης, ἔχει τὸν λόγον.

§116Τ. ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ ἤθελον καὶ ἐγὼ νὰ σᾶς ἀπασχολήσω ὀλίγα λεπτά, διότι καὶ ἡ περιφέρειά μου πλήσσεται ἀπὸ τὴν διάταξιν αὐτήν. Τὸν Νομὸν Ξάνθης τὸν ἑνώνουν μὲ τὸν Νομὸν Ροδόπης καὶ ἐμὲ μὲ καταδικάζουν ἀντὶ νὰ περιοδεύω εἰς τὰ 100 χωρία τῆς Ξάνθης κατὰ τὰς ἐκλογάς, νὰ περιοδεύσω εἰς 300 χωρία. Ἀντὶ νὰ ἔχω 100.000 κόσμο νὰ ἐξυπηρετήσω, θὰ ἔχω 300.000. Ἀλλὰ πρέπει νὰ θέσωμεν τὸ ἐρώτημα: Ἐκλήθημεν ἐδῶ, διὰ νὰ ἴδωμεν τί μᾶς συμφέρει προσωπικῶς ἢ τί συμφέρει εἰς τὸν λαόν, τὸν ὁποῖον ἐκπροσωποῦμεν; Ἐπεκαλέσθησαν, συνάδελφοι, διάφορα ἐπιχειρήματα καὶ μεταξὺ τῶν ἄλλων καὶ τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι εἰς τὴν μίαν περιφέρειαν ζυγίζουν μὲ ὀκάδας καὶ εἰς τὴν ἄλλην μὲ λίτρα. Ἀλλὰ τοῦτο ἀποτελεῖ θέμα σχέσι ἔχον μὲ τὴν ἐκπροσώπησιν τῶν κατοίκων ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ; Νομίζω, ὅτι οἱαδήποτε περιφέρεια, ἡ ὁποία ἔχει 2 ἢ 3 βουλευτάς, ὅταν θὰ ἔχῃ 5 ἢ 6 ἢ περισσοτέρους, θὰ ἐξυπηρετηθῇ καλύτερον καὶ ἐφ’ ὅσον ἐξυπηρετεῖται οὕτω καλύτερον ὁ λαός, δὲν ἔχωμεν παρὰ νὰ συγχαρῶμεν τὴν Κυβέρνησιν, διότι μὲ τὸ μέτρον αὐτὸ ἐξυπηρετεῖ τὸ σύνολον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, παραβλέπουσα ἂν ἐξυπηρετούμεθα ἢ καταπονούμεθα ἡμεῖς ὡς ἄτομα, ὡς βουλευταί. Ὁ Νομὸς Ροδόπης καὶ ὁ Νομὸς Ξάνθης, ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως τῆς Θράκης, ἀπετέλουν μίαν ἐκλογικὴν περιφέρειαν καὶ εἶχον κοινοὺς τοὺς βουλευτάς. Ὁ κάθε πολίτης τοῦ ἑνὸς Νομοῦ ἢ τοῦ ἄλλου, ἐλευθέρως ἀπηυθύνετο εἰς τοὺς 8 βουλευτάς. Μόνον κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογὰς ἐχωρίσθησαν οἱ Νομοὶ καὶ τὸ παράξενον εἶναι, ὅτι δὲν ἀπεβλήθη ἡ συνήθεια τόσων δεκαετηρίδων. Ἐξακολουθοῦν νὰ μᾶς ἀπασχολοῦν τόσον οἱ κάτοικοι τοῦ ἑνός, ὅσον καὶ οἱ κάτοικοι τοῦ ἄλλου Νομοῦ καὶ θεωροῦμεν τιμὴν καὶ ὑποχρέωσίν μας, νὰ ἀνταποκρινώμεθα εἰς τὴν ἀνάγκην ἐξυπηρετήσεως τοῦ λαοῦ ἀμφοτέρων τῶν Νομῶν. Καὶ πάλιν ἐκφράζω θερμὰ εὐχαριστήρια πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, διότι παρέβλεψε τὰς ἀπόψεις ἡμῶν τῶν βουλευτῶν καὶ ἐπεδίωξε νὰ ἐξυπηρετήσῃ καλύτερον τὸν λαόν.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Διακουμόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§118Θ. ΔΙΑΚΟΥΜΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, δύο λέξεις μόνον ἔχω νὰ προσθέσω. Εἶμαι ὑποχρεωμένος, ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης, νὰ εὐχαριστήσω τὴν Κυβέρνησιν, διότι περιέλαβεν, εἰς τὸ ἄρθρον 1, τὴν περιφέρειαν Ξάνθης καὶ τῆς Ροδόπης, ὡς μίαν ἐκλογικὴν περιφέρειαν. Ὡς γνωστόν, κύριοι συνάδελφοι, λόγοι ἀκριβῶς ἐθνικοὶ ἐπιβάλλουν τοῦτο, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ὅλα τὰ κόμματα τῆς Πατρίδος ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως καὶ ἐντεῦθεν, τὴν ἰδίαν μεταχείρισιν εἶχον. Εὐχαριστῶ τὸν ἀγαπητόν μου κ. Ὑπουργόν, διότι, διὰ λόγους ἀκριβῶς ἐθνικούς, συμπεριέλαβεν εἰς μίαν περιφέρειαν τοὺς δύο Νομούς.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Ἀντωνίου, ἔχει τὸν λόγον.

§120Α. ΑΝΤΩΝΙΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ ἄρθρον 1, προφανῶς, συνάπτεται πρὸς τὸ θέμα τῆς ἐκτάσεως τῆς ἐκλογικῆς περιφερείας. Δηλονότι, ποία πρέπει νὰ εἶναι, διὰ νὰ εἶναι ἐπωφελεστέρα διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν γενικωτέρων συμφερόντων ἡ περιφέρεια, ἂν θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι εὐρεῖα ἢ στενή; Ἡμεῖς πιστεύομεν, ὅτι διὰ τὴν ἐξύψωσιν τοῦ ἐπιπέδου τοῦ πολιτικοῦ μας βίου, ἐπιβάλλεται ἡ ἐκλογικὴ περιφέρεια νὰ εἶναι εὐρεῖα. Ἀνεφέρθη ἀπὸ ἀξιοτίμους προλαλήσαντας συναδέλφους, τὸ παράδειγμα τῶν Ἀγγλοσαξωνικῶν χωρῶν. Εἶναι πράγματι ἀληθές, ὅτι εἰς τὰς χώρας ἐκείνας, ἡ περιφέρεια συμπίπτει νὰ εἶναι μονόεδρη. Ἀλλὰ ὑπάρχει μία κολοσσιαία διαφορὰ μεταξὺ τῆς ἰδικῆς μας χώρας καὶ τῶν Ἀγγλοσαξωνικῶν χωρῶν. Διότι, ἐὰν τηρηθῇ ἡ ἀναλογία τοῦ πληθυσμοῦ καὶ μόνον θὰ ἔπρεπε, διὰ νὰ ἔχωμεν ἀντιστοιχίαν ἐν σχέσει μὲ τὴν Ἀγγλίαν, νὰ καθιερώσωμεν περιφερείας τουλάχιστον 4 ἑδρῶν εἰς τὴν χώραν μας. Ὑπάρχει δέ, ἐὰν θέλωμεν νὰ εἴμεθα ἀντικειμενικοί, καὶ ἕνας ἄλλος λόγος, ὅτι εἰς τὰς περιφερείας ἐκείνας, δὲν εἶναι τόσον εὐχερὴς ἡ ἀλλοίωσις τοῦ φρονήματος τῶν ἐκλογέων διὰ τῆς ἐπιδράσεως τοῦ πλούτου. Προσωπικῶς φρονῶ, ὅτι ὅσον εὐρυτέρα εἶναι ἡ ἐκλογικὴ περιφέρεια, τόσον περισσότερον ἔχομεν ὡς ἀποτέλεσμα τὴν ἀνάδειξιν τῶν πλέον ἱκανῶν, τῶν πλέον φημισμένων, ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐξαρτοῦν τὴν πολιτικήν των ὑπόστασιν ἀπὸ τὰς γνωστὰς μικροεξυπηρετήσεις. Βεβαίως, ὀφείλω νὰ τονίσω, ὅτι δὲν εἶμαι σύμφωνος πρὸς μίαν ἐκλογικὴν περιφέρειαν, ὡς ἐκείνη, ἡ ὁποία καταργεῖται διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, διότι εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἔχομεν πλέον τὸ ἀχανὲς καὶ προσωπικῶς θὰ ἤμην διατεθειμένος νὰ συμφωνήσω καὶ εὑρίσκω ὅτι ἡ ἰδεώδης ἐκλογικὴ διαίρεσις εἰς τὴν χώραν αὐτὴν εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία εἶχε προταθῆ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἰσχύοντος ἤδη ἐκλογικοῦ νόμου ὑπὸ τῆς ἐφημερίδος τῆς Συμπολιτεύσεως «Ἡ Καθημερινή». Ἡ «Καθημερινὴ» εἶχε, πράγματι, προτείνει τότε, ὅτι ἐνδεδειγμένη θὰ ἦτο ἡ διαίρεσις ἡ ἐκλογικὴ τῆς χώρας εἰς 30 ἐκλογικὰς περιφερείας. Ἐπειδὴ ὅμως αὐτὸ δὲν ὑπάρχει εὐχέρεια χρόνου νὰ γίνῃ, μολονότι ἀποτελεῖ μίαν ἀξιοπρόσεκτον πρότασιν διὰ τὸ μέλλον, φρονῶ, ὅτι δὲν εἶναι ἄτοπος ἡ συνένωσις πλειόνων τοῦ ἑνὸς Νομῶν, ὡς συμπίπτει διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Αἱ ἀπόψεις, αἱ ὁποῖαι ἀνεπτύχθησαν ἀπὸ ὡρισμένους βουλευτὰς καὶ συγκεκριμένως ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν ἐξ Ἀργολιδοκορινθίας κ. Οἰκονόμου, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι βάσιμοι. Εἰς τὴν συγκεκριμένην αὐτὴν περίπτωσιν, τῆς ἑνότητος τῶν δύο Νομῶν Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας, δὲν ὑπάρχει κανεὶς φόβος ἀπολύτως νὰ μείνῃ ἡ Ἀργολὶς ἄνευ ἐκπροσωπήσεως. Ἐφ’ ὅσον εἰς τὸν συνδυασμὸν θὰ περιληφθοῦν ὁπωσδήποτε πρόσωπα προερχόμενα ἐκ τῶν δύο Νομῶν, εἶναι αὐτονόητον, ὅτι θὰ ὑπάρξῃ ἐκπροσώπησις καὶ τῶν δύο Νομῶν. Διότι τὸ χειρότερον, τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ συμβῇ ἐπὶ 7 ἑδρῶν, εἶναι νὰ ἐκλεγοῦν οἱ 4 ἢ οἱ 5, ἐφ’ ὅσον εἶναι μεγαλυτέρα ἡ περιφέρεια τῆς Κορινθίας, νὰ ἐκλεγῇ 6 τῆς μειοψηφίας ἀπὸ τὴν Κορινθίαν. Ὁπωσδήποτε ὅμως καὶ ἡ περιφέρεια Ἄργους θὰ ἔχῃ τὴν ἐκπροσώπησίν της ἀπὸ ἐκπροσώπους τῆς πλειοψηφίας. Ἄλλωστε, θὰ ἔπρεπε νὰ ὑπενθυμίσω καὶ τὰ προηγούμενα. Καὶ εἰς τὰς περιπτώσεις ἀκόμη κατὰ τὰς ὁποίας ἐφηρμόσθη τὸ ἀναλογικὸν σύστημα, μὲ τὴν πολυσταυρίαν, ὁπότε ὁ φόβος, ὁ ὁποῖος ἐξεφράσθη ἀπὸ ὡρισμένους ἐκ τῶν κυρίων συναδέλφων, εἶναι πράγματι βασιμώτερος, θεωρητικῶς ὅμως, εἰς τὴν πρᾶξιν, ἐπιθυμῶ νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὸν κ. Οἰκονόμου, οὐδέποτε ἐσημειώθη τοιοῦτόν τι. Διότι ἀκόμη καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν τῆς πολυσταυρίας, παρὰ τὴν μεγάλην ὑπεροχήν, τὴν ὁποίαν ἐνεφάνιζεν ἀπὸ ἀπόψεως πληθυσμοῦ ὁ Νομὸς Κορινθίας, ἐν τούτοις, ἐξελέγησαν βουλευταὶ καὶ ἀπὸ τὴν περιφέρειαν Ἀργολίδος. Τοῦτο δέ, ἐπαναλαμβάνω, ἀποκλείεται καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, ὡς τὸ συζητούμενον, τὸ ὁποῖον καθιερώνει ἕνα σταυρὸν προτιμήσεως. Διὰ νὰ τελειώνω, κύριοι συνάδελφοι, ἐπιθυμῶ νὰ προσθέσω καὶ τοῦτο: Ἡ καλὴ πίστις μοῦ ἐπιβάλλει νὰ ἀναγνωρίσω καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, ὅτι ἡ διάταξις, ὅπως καθιεροῦται, διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, κάθε ἄλλο παρὰ διαβλητὴ εἶναι, διότι συμπίπτει εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐφαρμόζῃ μίαν διάταξιν, τὴν ὁποίαν δὲν εἶχε καθιερώσει ἡ ἰδία ὡς κόμμα κατὰ τὸ παρελθόν. Ἀλλὰ ὑπάρχει, νομίζω, καὶ καὶ μία σκοπιμότης. Καὶ ἡ σκοπιμότης εἶναι ἡ ἑξῆς: Εὑρισκόμεθα πρὸ ἑνὸς φαινομένου, ἀπὸ ἐτῶν, ἱδρύσεως Νομῶν διὰ λόγους καθαρῶς πολιτικούς. Τὸ θέμα ἐμφανίζει ἕνα τεράστιον μειονέκτημα, διὰ τὴν ὁμαλὴν ἐξέλιξιν τῶν Δημοσίων οἰκονομικῶν, διότι ἔχομεν μίαν ἐπιβάρυνσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ κολοσιαίαν, συνεπεία τῆς ἱδρύσεως τῶν Νομῶν. Φρονῶ, ὅτι καὶ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς τῆς σκοπιμότητος, ὅτι πρέπει νὰ θέσωμεν ἕνα φραγμὸν εἰς τὰς πιέσεις αὐτάς, αἱ ὁποῖαι εἶναι τόσον ἐπιζήμιοι, πρὸς ἵδρυσιν νέων Νομῶν καὶ αἱ ἀποφάσεις μας ν’ ἀποτελέσουν προειδοποίησιν πρὸς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι κινοῦνται διὰ τὴν ἵδρυσιν νέων Νομῶν, καὶ δὲν ἔχουν τίποτε νὰ ὠφεληθοῦν πολιτικῶς ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς, ἐφ’ ὅσον θὰ ἐξακολουθῇ νὰ ἰσχύῃ ἡ ἑνιαία περιφέρεια, ἀνεξαρτήτως τῆς ἱδρύσεως ἢ μὴ νέων Νομῶν.

§121Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ ὡμίλησα ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1, ἀλλὰ ἂν ἐζήτησα τώρα τὸν λόγον, εἶναι διότι ἔλαβον ἀφορμὴν ἐκ τῶν ὅσων εἶπεν ὁ κ. Ἀλλαμανῆς. Τὸ θέμα ἤχθη καὶ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς Ἐπαρχίας Ὀλυμπίας. Μία ὁλόκληρος ἐπαρχία, ἡ Ὀλυμπία, ὑπάγεται διοικητικῶς, τὰ τελευταῖα χρόνια, εἰς τὴν Ἠλείαν. Ἀπὸ ἀνέκαθεν ὅμως ἐκλογικῶς ὑπήγετο εἰς τὴν Μεσσηνίαν. Ὅλοι οἱ πολιτευταὶ τῶν λοιπῶν ἐπαρχιῶν Μεσσηνίας ἔχουν σχέσεις καὶ πολιτικὰς μὲ τὴν ἐπαρχίαν Ὀλυμπίας, ὅπως καὶ καὶ οἱ πολιτευόμενοι ἀνέκαθεν τῆς ἐπαρχίας Ὀλυμπίας ἔχουν στενωτάτας σχέσεις μὲ τὰς Καλάμας, μὲ τὴν Κυπαρισσίαν, μὲ τὴν Μεσσηνίαν καὶ μὲ τὰς λοιπὰς ἐπαρχίας τοῦ Νομοῦ Μεσσηνίας. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ μιᾶς ὁλοκλήρου ἐπαρχίας, ὅτι θὰ ἔπρεπεν, ἐν προκειμένῳ, ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις ἐπιμένει νὰ μὴ δεχθῇ ἄλλας τροπολογίας εἰς τὸ ἄρθρου 1, τοὐλάχιστον διὰ τὴν ἐπαρχίαν τῆς Ὀλυμπίας νὰ δεχθῇ ὅπως ὑπαχθῇ καὶ μὲ τὸ σύστημα τοῦ νέου νόμου, εἰς τὸν Νομὸν Μεσσηνίας.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσεται περαιωμένη ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1. Ὑπεβλήθη πρότασις, ὑπογραφομένη παρὰ τοῦ κεκανονισμένου ἀριθμοῦ βουλευτῶν, περὶ ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας ἐπὶ τροπολογίας, ἀφορώσης τὸ ἄρθρον 1. Ἡ προτεινομένη τροπολογία, ἔχει οὕτω: «Εἰς τὸ ἐδάφιον «Περιφέρειαι πρὸς ἐκλογὴν βουλευτῶν τοῦ ἄρθρου 1, αἱ ἀποτελούμεναι ἐκ πλειόνων τοῦ ἑνὸς Νομῶν ὑπ’ ἀριθ. 4, 6, 7, 16, 27, 18, 19, 29 καὶ 41 περιφέρειαι καταργοῦνται καὶ ἀντ’ αὐτῶν γίνονται περιφέρειαι ἐξ ἑνὸς Νομοῦ ἑκάστη». Οἱ προτείνοντες βουλευταὶ Θ. Χαβίνης, Β. Βραχνός, Ν. Ἔξαρχος, Χ. Παπασταύρου, Λ. Μπατρῖνος.

§123Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ τροπολογία αὕτη, ὑπεγράφη ὑπ’ ἐμοῦ καὶ ὑπὸ ἄλλων συναδέλφων, ἀλλὰ βλέπω τώρα, ὅτι ἐμφανίζεται κατὰ τρόπον διάφορον. Ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζω ἐγώ, ἔχει ὡς ἑξῆς: «Ἐὰν εἰς τὰς ὑπ’ ἀριθ. 3, 4, 6, 7, 16, 17, 18, 19, 29 καὶ 41 ἐκλογικὰς περιφερείας, λόγῳ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐκλογέων καὶ τῶν ὑποψηφίων, δὲν ἐφαρμόζεται τὸ ἀναλογικὸν σύστημα, τότε ἕκαστος Νομὸς ἀποτελεῖ ἰδίαν αὐτοτελῆ περιφέρειαν, εἰς ἣν ἔχει ἐφαρμογὴν τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα, κατὰ τὰ κατωτέρω ὁριζόμενα».

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγώ, κύριε συνάδελφε, ἔχω ἄλλην πρότασίν σας ὑπ’ ὄψει μου, ἐκείνην ποὺ σᾶς ἀνέγνωσα. Παρακαλῶ, ὅπως προσέλθωσιν ἐπὶ τοῦ καταλόγου οἱ κ.κ. Ι. Ἡλιόπουλος καὶ Σ. Κωτιάδης. Τὸ ἐρώτημα τίθεται οὕτω: Οἱ ἀποδεχόμενοι τὴν ἀναγνωσθεῖσαν τροπολογίαν λέγουν ΝΑΙ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι ταύτην λέγουν ΟΧΙ. (Προσελθόντων τῶν ψηφολεκτῶν, ἄρχεται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία τῶν κ.κ. βουλευτῶν ἀπαντώντων ὡς ἀκολούθως εἰς τὸ τεθὲν ἐρώτημα: (Κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ψηφοφορίας, τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Γ. Πλατῆς).

(Περατωθείσης τῆς ψηφοφορίας καὶ γενομένης διαλογῆς προέκυψε τὸ κάτωθι ἀποτέλεσμα:)

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 192. Εἶπον ΟΧΙ 140 καὶ ΝΑΙ 52. Συνεπῶς ἡ τροπολογία ἀπερρίφθη. Ὑπάρχει καὶ ἑτέρα τροπολογία τοῦ κ. Ἀλλαμανῆ, ἔχουσα οὕτω: «.......... (ἀναγινώσκει)..........». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Συνεπῶς καὶ ἡ ἐν λόγῳ τροπολογία ἀπερρίφθη. Ὑπάρχει καὶ ἑτέρα τροπολογία τοῦ κ. Παπασταύρου, ἔχουσα οὕτω: «........ (ἀναγινώσκει).........».

§126Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ δώσω μίαν ἐξήγησιν διὰ ν’ ἀντιληφθοῦν οἱ κ. συνάδελφοι τί ἀκριβῶς ζητᾷ ἡ τροπολογία. Διὰ τῆς τροπολογίας ζητεῖται τὸ ἑξῆς, ὅπως ἐφαρμόζεται τὸ πλειοψηφικόν, δηλαδὴ εἰς τὰς περιφερείας τὰς ἐκλεγούσας 10 βουλευτὰς ἐκεῖ ν’ ἀναγνωρισθοῦν οἱ Νομοί. Ὅπου λόγω τοῦ μεγάλου ἀριθμοῦ τῶν ὑποψηφίων ἐφαρμόζεται ἡ ἀναλογική, ἐκεῖ θὰ ἰσχύσῃ ὅπως ἔχει ἡ σχετικὴ διάταξις τοῦ Νόμου. Ὑποβάλλω πρότασιν ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας ἐπὶ τῆς τροπολογίας αὐτῆς.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Παπασταύρου ὑπεβλήθη πρότασις ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας. Ἐπειδὴ ὅμως δὲν φέρει τὰς ὑπογραφὰς 15 βουλευτῶν ὡς προβλέπει ὁ Κανονισμός, θεωρεῖται μὴ γενομένη. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλή, δι’ ἀναστάσεως, ἐὰν δέχεται τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Παπασταύρου. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Συνεπῶς ἡ τροπολογία ἀπερρίφθη. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἔχει;

§128ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, δεκτόν.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 1 ἐγένετο δεκτόν, ὡς ἔχει. (Ἐν συνεχείᾳ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2 ὡς ἔχει). Ἄρθρον 3ον. Ὁ κ. Α. Αὐγερινός, ἔχει τὸν λόγον.

§130Α. ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἤθελον νὰ προτείνω τὰ ἑξῆς: Εἰς τὸ τέλος τῆς παραγράφου 8 τοῦ ἄρθρου 72 τοῦ αὐτοῦ Β. Δ)τος ὡς ἀντικατεστάθη διὰ τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ νόμου 2800)54 προστεθῇ «ἐκ δὲ τῶν δικηγόρων καὶ συμβολαιογράφων, εἰς τὴν ἐκλογικὴν περιφέρειαν ἐν ᾗ περιλαμβάνεται τὸ Πρωτοδικεῖον παρ’ ᾧ ἕκαστος διατελεῖ».

§131Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Τὸ δέχομαι, κ. Πρόεδρε.

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἐτροπολογήθη;

§133ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, δεκτόν.

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 3 ἐγένετο δεκτόν, ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ. Ἄρθρον 4ον. Ὁ κ. Γ. Τζατζάνης, ἔχει τὸν λόγον.

§135Γ. ΤΖΑΤΖΑΝΗΣ. Κύριοι βουλευταί, διὰ τοῦ ἄρθρου 4 καθορίζονται τὰ παράβολα, τὰ ὁποῖα ὀφείλουν νὰ καταβάλλουν οἱ ὑποψήφιοι καὶ τὰ ὁποῖα εἶναι δύο εἰδῶν. Τὸ πρῶτον ἀφορᾷ παράβολον 500 δραχμῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ καταβάλλωνται διὰ τὰ γενικὰ ἔξοδα τῆς ἐκλογῆς καὶ τὸ δεύτερον γραμμάτιον ἀφορᾷ παράβολον 3.000 δραχμῶν. Μοῦ ἐδόθη καὶ κατὰ τὴν προχθεσινὴν ἀγόρευσίν μου ἡ εὐκαιρία νὰ θίξω τὸ θέμα αὐτὸ καὶ νὰ εἴπω ὅτι ὄχι μόνον ὑπερβολικὸν θεωρῶ τὸ ποσὸν αὐτό, ἀλλὰ καὶ τελείως ἀπαράδεκτον, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον καθίσταται πλέον τὸ πολιτεύεσθαι προνόμιον τῶν πλουσίων. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καθορίζωμεν καταβολὴν τοιούτων ποσῶν ὅταν εἶναι γνωστὸν ὅτι πλεῖστοι ὅσοι εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι φιλοδοξοῦν νὰ ἀναμιχθοῦν εἰς τὰ δημόσια πράγματα τῆς χώρας καὶ οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ καταβάλουν τὸ ποσὸν αὐτὸ κατὰ τρόπον εὐχερῆ τοὐλάχιστον. Διὰ νὰ μὴ δημιουργηθῇ ἡ ἐντύπωσις ὅτι διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ ἀποκλείονται πλεῖστοι ὅσοι δυνάμενοι νὰ προσφέρουν ὑπηρεσίαν καὶ ὅτι διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ καθίσταται τὸ πολιτεύεσθαι εἰς τὴν Ἑλλάδα προνόμιον τῶν πλουσίων καὶ ἀκόμη διὰ νὰ μὴ παρεξηγηθῇ ἡ Βουλὴ ἡ ὁποία θὰ θεωρηθῇ καὶ θὰ σχολιασθῇ, κατ’ ἐμὲ δὲ δικαίως, ὅτι κατὰ ἕνα τρόπον περιορίζει.......

§136Θ. ΚΙΖΑΝΗΣ. Εἶναι ἰσχύουσα διάταξις αὐτή.

§137Γ. ΤΖΑΤΖΑΝΗΣ. Ὅτι περιορίζομεν μὲ τὸν τρόπον αὐτὸν ἀπὸ πολλοὺς Ἕλληνας τὴν δυνατότητα νὰ ἐκθέσουν ὑποψηφιότητα, δι’ αὐτὸ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ περιορισθῇ τὸ παράβολον αὐτὸ εἰς τὸ ἐλάχιστον ὅριον, τοὐλάχιστον νὰ μὴ ὑπερβῇ τὸ ποσὸν τῶν 1.000 δραχμῶν ἐκτὸς τῶν πρώτων 500 δραχμῶν. Ἀκόμη καὶ εἰς τὴν δευτέραν παράγραφον τοῦ βʹ ἐδαφίου, ποὺ λέγει ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιστρέφωνται καὶ ἐὰν ὁ ὑποβαλὼν ἢ ὁ ἀποδεχθεὶς προταθεῖσαν ὑποψηφιότητα παραιτηθῇ ταύτης νομίζω πρὸ τῆς ἀνακηρύξεώς του, νομίζω ὅτι καὶ ἡ διάταξις αὐτὴ χρήζει τροποποιήσεως. Θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπιστρέφεται τὸ παράβολον εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἀπεφάσισαν νὰ θέσουν ὑποψηφιότητα ἀλλὰ κατόπιν ἠναγκάσθησαν πρὸ τῆς ἡμέρας τῆς ἐκλογῆς μέχρι τῆς προηγουμένης ἡμέρας νὰ ἀποσύρουν τὴν ὑποψηφιότητά των, νὰ ἀποσυρθοῦν τοῦ ἐκλογικοῦ ἀγῶνος καὶ ἑπομένως θὰ εἶναι ἄδικον τὸ ποσὸν αὐτό, τὸ ὁποῖον κατεβλήθη νὰ παραμείνῃ καὶ νὰ ὑπαχθῇ εἰς ἕνα οἱονδήποτε Ταμεῖον. Βεβαίως, προχθὲς διακόπτων με ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐδήλωσεν ὅτι τὸ ποσὸν αὐτὸ προορίζεται διὰ τὸ Ταμεῖον συντάξεως βουλευτῶν. Ἕνας λόγος περισσότερον διὰ νὰ ὑποστηρίξω τὴν ἄποψίν μου, ὅτι δὲν πρέπει δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου νὰ χρηματοδοτῆται τὸ Ταμεῖον συντάξεως βουλευτῶν. Ὑπάρχουν ἄλλοι πόροι καὶ θὰ πρέπει τὸ Ταμεῖον αὐτὸ νὰ ἐμπλουτίζεται καὶ νὰ ἐνισχύεται ἀπὸ χρήματα προερχόμενα ἀπὸ ἐκείνους, τῶν ὁποίων ἐξασφαλίζεται ἡ σύνταξις ἡ τοιαύτη ἢ τοιαύτη. Δὲν θὰ εἶναι ὀρθὸν ἐκ πόρων ἄλλων καὶ εἰς βάρος ἄλλων προσώπων νὰ ἐμπλουτίζεται τὸ Ταμεῖον συντάξεως τῶν βουλευτῶν. Διὰ τοὺς λόγους αὐτοὺς κατέθεσα τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχετικοῦ ἄρθρου, ἡ ὁποία ἔχει ὡς ἑξῆς: «Τὸ εἰς τὸ ἐδάφιον βʹ τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ σχεδίου καθοριζόμενον ποσὸν παραβόλου ἐκ δρχ. 3.000 νὰ ἀντικατασταθῇ διὰ ποσοῦ ἐκ δρχ. 1.000». Καὶ δευτέρα τροπολογία: «Τὰ ἀνωτέρω ποσὰ ἐπιστρέφονται εἰς τὸν καταβαλόντα ὑποψήφιον ἐὰν ὁ ὑποβαλὼν ἢ ὁ ἀποδεχθεὶς προταθεῖσαν ὑποψηφιότητα παρῃτήθη ταύτης νομίμως μέχρι τῆς 12ης νυκτερινῆς τῆς προηγουμένης τῶν ἐκλογῶν». Νομίζω ὅτι δὲν θὰ εἶναι ὀρθὸν καὶ δὲν θὰ γίνουν εὐμενῆ σχόλια ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴν κοινὴν γνώμην ἐὰν παραμείνῃ ἡ διάταξις ὡς ἔχει.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἠκούσατε, κ. βουλευταί, τὴν τροπολογίαν. Συνεπῶς οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Τζατζάνη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Συνεπῶς ἡ τροπολογία ἀπερρίφθη.

§139Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶδα ὅτι τὸ παράβολον αὐξάνεται εἰς 3.000 δρχ.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω ὅτι ἰσχύει τώρα ὁ νόμος αὐτός.

§141Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Θὰ ἤθελα νὰ εἴπω δύο λέξεις. Ὅτι ὅσον περισσότερον αὐξάνεται τὸ ποσὸν τοῦ παραβόλου, τόσον περισσότερον, δὲν εἶναι δυνατὸν οἱ πτωχοὶ ὑποψήφιοι οἱ φιλοδοξοῦντες νὰ ἔλθουν ἐδῶ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, μειοῦνται. Διατί νὰ αὐξηθῇ τὸ παράβολον; Δὲν ὑπάρχει κανεὶς λόγος πρὸς τοῦτο. Ἐὰν τώρα οἱ διαμαρτυρόμενοι εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι περιμένουν ἀπὸ τὸ Ταμεῖον συντάξεως βουλευτῶν, δὲν νομίζω ὅτι ἔχουν δίκαιον. Καὶ ἄλλοτε εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ὑπεστήριξα τὴν ἄποψιν ὅτι δὲν νομίζω ὅτι θὰ ὑπάρχουν ἄνθρωποι εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν οἱ ὁποῖοι νὰ περιμένουν νὰ λάβουν σύνταξιν ἀπὸ τὸ Ταμεῖον βουλευτῶν. Δὲν εἶναι ἐπάγγελμα ἡ ἰδιότης τοῦ βουλευτοῦ, κύριε Πρόεδρε. Ἐδῶ μέσα δὲν ἐρχόμεθα διὰ νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὰ γεράματά μας, ἀλλὰ ἐρχόμεθα διὰ νὰ προσφέρωμεν ὑπηρεσίαν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Συνεπῶς νομίζω ὅτι θὰ πρέπει νὰ μειωθῇ τὸ ποσὸν τῶν 3.000 δρχ. εἰς 1.500.

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 4 ἐγένετο δεκτόν.

§143ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, δεκτόν.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 4 ἐγένετο δεκτόν. (Ἐπίσης τὸ ἄρθρον 5ον ἐγένετο δεκτόν). Ἄρθρον 6ον.

§145Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἡ ἀνανέωσις τοῦ πολιτικοῦ κόσμου εἶναι ἐπιθυμία ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Μὲ τὸν νόμον αὐτὸν εἶναι ἀδύνατος ἡ ἀνανέωσις αὐτή, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ αἴτημα τοῦ λαοῦ τῆς Ἑλλάδος. Μὲ τὸ νομοσχέδιον νομίζω ὅτι ἀποκλείεται σχεδὸν παντελῶς ἡ δυνατότης εἰσόδου νέων πολιτευτῶν εἰς τὴν Βουλήν. Διὰ τοῦτο θὰ ἐπεθύμουν ὅπως ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀποδεχθῇ τροπολογίαν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑποψηφίων ἑνὸς συνδυασμοῦ εἶναι μεγαλύτερος τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἑδρῶν κατὰ 50%.

§146ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. (Τῆς Κυβερνητικῆς Πτέρυγος). Ὄχι, ὄχι.

§147Κ. ΜΑΡΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἔχω ὑποβάλει τροπολογίαν διὰ τὸ ἄρθρον 6 ὅτι εἰς ἕκαστον συνδυασμὸν νὰ περιλαμβάνωνται ὑποψήφιοι μέχρι τοῦ διπλασίου τοῦ ἀριθμοῦ τῶν βουλευτικῶν ἑδρῶν ἑκάστης ἐκλογικῆς περιφερείας. Ἀσφαλῶς, κύριοι συνάδελφοι, ἡ πλειοψηφία τῶν βουλευτῶν εἶναι ἀντίθετος πρὸς τὴν τροπολογίαν αὐτήν. Ἀλλὰ θὰ ἐπεθύμουν νὰ συνηγορήσω, διότι εἶναι πολλαὶ αἱ ἀπαιτήσεις τῆς ἀνανεώσεως τῶν πολιτικῶν στελεχῶν τῆς χώρας.

§148Χ. ΠΑΝΑΓΙΟΥΛΑΣ. Λάθος.

§149Κ. ΜΑΡΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ὑπάρχει μία μοναδικὴ εὐκαιρία νὰ ἀφήσητε τοὺς νεωτέρους νὰ εἰσέλθουν εἰς τὸ Κοινοβούλιον καὶ νὰ ἐπανεκλεγῆτε καὶ σεῖς καὶ νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι θὰ ἐξέλθετε ἀνανεωμένοι. Ἐνῷ ἀντιστρόφως θὰ σᾶς κατηγορήσουν ὅτι καταλαμβάνετε τὰς ἕδρας καὶ δὲν ἐννοεῖτε νὰ ἀφήσετε κανένα νεώτερον νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Αὐτὸ θὰ εἶναι εἰς βάρος ὅλων τῶν κομμάτων.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Τζατζάνης, ἔχει τὸν λόγον.

§151Γ. ΤΖΑΤΖΑΝΗΣ. Παρὰ τὸ ὅτι εἶναι ἔκδηλος ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς εἰς τὸ σχετικὸν ἄρθρον, ἀναγκάζομαι ὅμως νὰ ἀνέλθω καὶ ἐγὼ εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ τονίσω ὅτι θὰ ἔπρεπε ἡ διάταξις αὐτὴ νὰ τύχῃ ὅλως ἰδιαιτέρας προσοχῆς. Δὲν θὰ εἶναι εὐμενὴς ἡ κρίσις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ διὰ τὴν Βουλὴν αὐτήν, ἡ ὁποία θέλει νὰ περιορίζῃ πάντα νέον πολιτευόμενον νὰ μὴ εἰσέλθῃ εἰς τὴν Βουλήν. Εἶναι φυσικὸν καὶ δίκαιον, ὅλοι οἱ νέοι νὰ διεκδικοῦν νὰ περιληφθοῦν εἰς τοὺς συνδυασμοὺς τῶν ἑπομένων ἐκλογῶν. Θὰ ἔπρεπε, λοιπόν, νὰ ἐπιτραπῇ τοὐλάχιστον κατ’ ἐμὲ νὰ εἶναι διπλάσιος ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑποψηφίων ἀπὸ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἑδρῶν. Εἶναι πολλοὶ οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι συνηγοροῦν πρὸς τοῦτο. Πρῶτον διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θεραπεύεται ἡ φιλοδοξία πολλῶν, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ ἀναμιχθοῦν εἰς τὴν πολιτικήν, φιλοδοξίαν τὴν ὁποίαν ἐρχόμεθα ἡμεῖς νὰ ἀποκλείσωμεν, διότι ἔτσι μᾶς ἀρέσει. Δεύτερον νομίζω, ὅτι διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ δίδομεν τὴν εὐχέρειαν καὶ εἰς πλείστους ὅσους ἀξίους κατὰ πάντα, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀναμιγνύονται εἰς τὴν πολιτικὴν διότι δὲν τοὺς ἀρέσει νὰ μετέρχωνται τὰ γνωστὰ μέσα προεκλογικῶς καὶ νὰ πηγαίνουν εἰς τοὺς προθαλάμους τῶν αἰθουσῶν τοῦ σχηματισμοῦ τῶν κομματικῶν συνδυασμῶν νὰ ἐνοχλοῦν τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων, νὰ ἀσκοῦν πάσης φύσεως ἐπιρροὴν διὰ νὰ περιληφθοῦν εἰς τοὺς συνδυασμούς.

§152Θ. ΚΙΖΑΝΗΣ. Κύριε συνάδελφε, θὰ σᾶς ἐρωτήσω σχετικῶς μὲ τὸν συνδυασμόν σας νὰ μοῦ ἀπαντήσητε ἐπὶ πόσας ἡμέρας ἠσχολήθητε διὰ νὰ συμπληρωθῇ.

§153Γ. ΤΖΑΤΖΑΝΗΣ. Δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Κύριε συνάδελφε, νομίζω ὅτι σφάλεσθε καὶ πλανᾶσθε πλὴν ἐγώ, ἀφοῦ ἀναφέρετε εἰδικῶς τὸν συνδυασμὸν αὐτόν, ἔχω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἀκριβῶς ἐπειδὴ δὲν ἠμποροῦσαν νὰ περιληφθοῦν ὅλοι ὅσοι ζητοῦσαν εἰς τὸν συνδυασμὸν διεσπάσθη καὶ ἐτράπησαν πρὸς ἄλλας κατευθύνσεις. Καὶ εἶναι γνωστόν, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι καὶ αὐτὸ εἶναι μία αἰτία τοῦ νὰ ἔχωμεν πολλὰ καὶ ποικίλα κόμματα εἰς τὴν Ἑλλάδα, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἱκανοποιηθοῦν αἱ φιλοδοξίαι ὅλων. Καὶ ὑπῆρξαν εὐγενεῖς φιλοδοξίαι ἀνθρώπων νὰ ἀναμιχθοῦν εἰς τὴν πολιτικὴν καὶ νὰ περιληφθοῦν εἰς τοὺς συνδυασμοὺς τῶν διαφόρων κομμάτων ἀλλὰ ἀπεκλείσθησαν ἀπὸ τοὺς συνδυασμούς. Καὶ ἔτσι ὁ Α, ὁ Β, ὁ Γ δὲν ἔχουν παρὰ νὰ πᾶνε νὰ εὕρουν ἕνα ἄλλον περισσότερον φιλόδοξον καὶ νὰ τοῦ εἴπουν νὰ γίνῃ ἀρχηγὸς καὶ νὰ τὸν πλαισιώσουν. Καὶ κατήντησε νὰ βλέπωμεν εἰς τὴν Ἑλλάδα νὰ κατεβαίνουν 15 κόμματα εἰς τὰς ἐκλογάς. Διότι τότε δὲν θὰ ὑπῆρχε λόγος νὰ καταφεύγωμεν εἰς δευτέρας καὶ τρίτης καὶ τετάρτης κατηγορίας ἀρχηγοὺς καὶ νὰ δημιουργοῦμεν κόμματα διὰ νὰ ἱκανοποιήσωμεν τὰς εὐγενεῖς φιλοδοξίας τῶν πολιτευομένων. Ἀκόμη βγαίνουν ἀπὸ μεγάλην δυσχέρειαν καὶ οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀνταποκριθοῦν εἰς τὰς ἀπαιτήσεις τῶν φίλων καὶ νὰ περιλάβουν ὅλους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τοὺς ἐνοχλοῦν, οἱ ὁποῖοι δικαίως ἐζήτησαν νὰ περιληφθοῦν εἰς τοὺς συνδυασμούς. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ ἀφήνουν ἐλευθέρους τοὺς φίλους των νὰ θέσουν ὑποψηφιότητα ἂν εἶναι μεγαλύτερος ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑποψηφίων. Καὶ θὰ ἐδίδετο ἡ εὐχέρεια ἀκόμη εἰς τὸν λαὸν νὰ ἐκλέγῃ τοὺς ἀρίστους. Διότι τώρα τί γίνεται; Γίνονται διορισμοὶ ὑποψηφίων καὶ εἶναι περισσότερον κτυπητὸν τὸ παράδειγμα τῆς παρούσης Βουλῆς ὅπου ἐξελέγησαν οἱ ὑποψήφιοι τῶν συνδυασμῶν, τοὺς ὁποίους κατήρτισε κατ’ ἐξοχὴν ὁ ἀείμνηστος Στρατάρχης Παπάγος. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μένωμεν εἰς τὴν ἄποψιν αὐτήν, διότι πράγματι λέγομεν ὅτι ὁ λαὸς εἶναι κυρίαρχος ἐνῷ τοῦ ἀφαιροῦμεν ὅλα τὰ κυριαρχικά του δικαιώματα. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποχρεώνωμεν τὸν λαὸν νὰ ρίψῃ τὸ ψηφοδέλτιον μὲ τὰ πρόσωπα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα οὐδόλως ἐκτιμᾷ καὶ οὐδόλως θὰ ἤθελε νὰ στείλῃ εἰς τὴν Βουλὴν ὡς ἀντιπροσώπους. Καὶ ὅμως, τὸν ἀναγκάζομεν τοῦτο νὰ κάμῃ. Νομίζω λοιπόν, ὅτι δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, διὰ νὰ δώσωμεν εἰς τὸν λαὸν τὴν εὐχέρειαν νὰ κάμῃ ἐπιλογὴν μεταξὺ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι φιλοδοξοῦν νὰ πολιτευθοῦν καὶ νὰ ἔχῃ τὴν δυνατότητα τῆς ἐπιλογῆς αὐτῆς πρέπει νὰ αὐξηθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑποψηφίων. Τὸ σπουδαιότερον εἶναι ὅτι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐπέρχεται ἡ ἕνωσις τοῦ πολιτικοῦ κόσμου. Δὲν ἔχομεν δικαίωμα, κύριοι, ἡμεῖς νὰ ἀποκλείσωμεν τοὺς ἄλλους ἀπὸ τοῦ νὰ ἀναμιχθοῦν εἰς τὴν πολιτικήν. Κατόπιν τῶν ὅσων σᾶς ἀνέπτυξα, ἔχω τὴν τιμὴν νὰ θέσω ὑπ’ ὄψιν σας τὴν ἑξῆς τροπολογίαν: «........... (ἀναγινώσκει) ..............».

§154Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, θεωρῶ ὑποχρέωσίν μου νὰ ὑποστηρίξω τὴν τροπολογίαν, διότι τὴν θεωρῶ οὐσιώδη. Τὸ αἴτημα τῆς ἀνανεώσεως τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, εἶναι παλαιόν. Δὲν λέγω ὅτι εἶναι κάτι τὸ ὁποῖον θὰ πραγματοποιηθῇ μὲ οἱονδήποτε ἐκλογικὸν σύστημα, διότι συνήθως, οἱ παλαιοὶ εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι κατωρθώνουν νὰ ἐπικρατοῦν, εἰς τὸν ἐλεύθερον πολιτικὸν στίβον. Νομίζω, ὅμως ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι δυνατόν, ὅταν συζητῇ ἕνα ἐκλογικὸν νόμον, νὰ δίδῃ τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ἔχεται σταθερῶς ὡρισμένων πλεονεκτημάτων, τὰ ὁποῖα δίδουν πλεονεκτικὴν θέσιν εἰς τὸν παλαιὸν βουλευτὴν ἐν ὄψει ἐκλογῶν. Ὅταν ἴσχυεν ἡ κάλπη καὶ τὸ σφαιρίδιον, πάντες οἱ ὑποψήφιοι εὑρίσκοντο εἰς τὴν αὐτὴν μοῖραν. Μὲ τὸν οἱονδήποτε ὑποψήφιον τοῦ ἰσχυροτέρου κόμματος ἠδύνατο νὰ συναγωνισθῇ καὶ ὁ ἀνεξάρτητος ὑποψήφιος. Σήμερον, ὡς ἔχει τὸ ἐκλογικὸν σύστημα, πῶς θέλετε εἷς νέος νὰ κατέλθῃ μὲ πιθανότητας εἰς τὸν ἐκλογικὸν στίβον; Βεβαίως χρέος τῶν κομμάτων εἶναι νὰ ἐπιδιώκουν τὴν ἀνανέωσιν ἀλλὰ καὶ ἀνάγκη τῶν κομμάτων εἰς παραμονὰς ἐκλογῶν νὰ ἐπιτύχουν τοὺς καλυτέρους συνδυασμούς. Δι’ αὐτό, νομίζω, ὅτι θὰ πρέπει νὰ γίνῃ ἀποδεκτὴ ἡ τροπολογία. Δὲν ὑποστηρίζω ὅτι ἐὰν μποῦν περισσότεροι νέοι εἰς τὸ ψηφοδέλτιον θὰ ἐκλεγοῦν, ἀλλὰ δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου θὰ δώσωμεν διέξοδον εἰς ὡρισμένους νέους νὰ δείξουν τὴν δύναμίν των. Ἐγὼ ὑποστηρίζω, ὅτι θὰ πρέπει νὰ ἔχωμεν καὶ ηὐξημένου ἀριθμὸν ὑποψηφίων καὶ πλείονας σταυρούς, ὥστε νὰ μὴ εἰσέλθουν ἁπλῶς καὶ μόνον, διὰ νὰ προκαλέσουν διάσπασιν. Διὰ τῆς ἀποδοχῆς τῆς τροπολογίας αὐτῆς, δὲν θὰ δώσωμεν τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ἡ παροῦσα Βουλὴ φοβεῖται τοὺς νέους, ἀπεναντίας θὰ δώσωμεν τὴν εὐκαιρίαν εἰς αὐτοὺς νὰ δοκιμάσουν τὰς δυνάμεις των.

§155Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἀποδοχῆς τῆς τροπολογίας αὐτῆς, διότι οὕτω δίδεται ἡ εὐκαιρία εἰς τὸν λαὸν νὰ ἐπιλέξῃ τοὺς ἐκπροσώπους του. Νομίζω, ὅτι θὰ πρέπει νὰ ἀνταποκριθῶμεν εἰς τὸ αἴτημα αὐτὸ τοῦ λαοῦ. Τοῦ δίδομεν τὴν εὐχέρειαν τῆς ἐπιλογῆς καὶ παράλληλα τοῦ παρέχομεν δυνατότητα ἀνανεώσεως τοῦ πολιτικοῦ κόσμου. Ὁπωσδήποτε ἡ ἀποδοχὴ τῆς τροπολογίας δὲν βλάπτει τὸν Κοινοβουλευτισμόν, ἀλλὰ τὸν ὠφελεῖ. Χωρίς, λοιπόν, τὸ παράπαν νὰ ἀπομακρυνθῶμεν ἀπὸ τὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου, δυνάμεθα νὰ δεχθῶμεν τὴν τροπολογίαν. Τάσσομαι διὰ τοὺς λόγους τούτους ὑπὲρ ταύτης.

§156Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ ἠκούσθη προηγουμένως ἀπὸ τὴν πτέρυγα ἐκείνην, ὅτι τὸ ἐπάγγελμα τοῦ βουλευτοῦ δὲν εἶναι ἐπάγγελμα διὰ νὰ παίρνουν σύνταξιν καὶ δὲν πρέπει νὰ ζητοῦν χρήματα διὰ τὴν σύνταξιν τῶν βουλευτῶν, δι’ αὐτὸ νὰ μὴ βάλωμεν εἰς τοὺς συνδυασμοὺς νέους ἀνθρώπους διὰ νὰ παίρνουν χρήματα.

§157Σ. ΜΠΙΡΗΣ. Ἐπειδὴ πιστεύομεν καὶ ἡμεῖς ὅτι πρέπει νὰ πραγματοποιηθῇ τὸ αἴτημα τῆς ἀνανεώσεως τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, διὰ τοῦτο θὰ ψηφίσωμεν αὐτὴν τὴν τροπολογίαν καὶ παρακαλοῦμεν νὰ γίνῃ δεκτή.

§158Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, συμφωνῶ ἀπολύτως μὲ τὴν τροπολογίαν καὶ τοῦτο διὰ τὸν ἑξῆς λόγον: Διότι τὸ σύστημα τὸ σημερινὸν δίδει τὴν δύναμιν μόνον εἰς τοὺς ἀρχηγοὺς νὰ καταρτίζουν τοὺς συνδυασμοὺς χωρὶς νὰ γνωρίζουν τί συμβαίνει εἰς τὰς ἐπαρχίας. Πολλοὶ ἐξ ἡμῶν ἠμπορεῖ νὰ μὴ ἀπολαμβάνουν τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ λαοῦ. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ διπλάσιος ὁ ἀριθμός, ὥστε νὰ δοθῇ ἡ εὐκαιρία εἰς τοὺς ἐκλογεῖς νὰ ψηφίσουν τὸν καλύτερον.

§159Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Τὸ αἴτημα ὑποδύεται τὸ συμπαθές, διότι συγχορδίζεται πρὸς τὸ κήρυγμα «τόπον εἰς τοὺς νέους». Φαντασθῆτε πόσον δυσχερὴς ἡ θέσις μου ἐμφανιζομένου ὡς ἀντιμετώπου αὐτοῦ τοῦ αἰωνίου κηρύγματος: «Τόπον εἰς τοὺς νέους». Ἐκεῖνος, ὅμως ὁ ὁποῖος πράγματι θέλει νὰ δώσῃ τόπον εἰς τοὺς νέους καὶ ὑποδεικνύει παραλλήλως καὶ διὰ ποίου ἀσφαλοῦς μέσου θὰ δοθῇ, εἶναι ὁ ἔχων τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ὁμιλῇ. Καὶ ὁ λόγος εἶναι ἁπλοῦς. Ἐφ’ ὅσον ἔχομεν κόμματα καὶ τὰ κόμματα ἔχουν ἡγεσίαν καὶ ἡγεσία σημαίνει γνῶσις καὶ εὐθύνη καὶ ἱκανότης πλήρους σταθμίσεως τῶν παραγόντων, οἱ ὁποῖοι συνθέτουν τὴν ἔννοιαν τοῦ νέου καλοῦ πολιτευτοῦ. Νομίζω, ὅτι ἀποτελεῖ, ὑπό τινα ἔννοιαν, προσβολὴν κατὰ τῆς ἡγεσίας ὅλων τῶν κομμάτων τὸ νὰ λέγωμεν ὅτι ἡ ἡγεσία τῶν κομμάτων δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐκλέξῃ τοὺς ἱκανούς, ὥστε νὰ πραγματοποιηθῇ ἡ στελέχωσις τοῦ πολιτικοῦ βίου τῆς χώρας. Καὶ χθὲς ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ εἴπω ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι διευθύνουν τὰς τύχας τῆς πολιτείας πρέπει νὰ εἶναι φορεῖς πολλῶν εἰδικῶν γνώσεων, πρέπει νὰ εἶναι πολυσύνθετοι. Δὲν δέχομαι ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ ὅτι τὸν νέον τὸν κεκοσμημένον μὲ τὰ ἀπαραίτητα προσόντα εἶναι εἰς θέσιν νὰ τὸν κρίνωσιν οἱ ἁπλοῖ ψηφοφόροι ὅσον εἶναι εἰς θέσιν νὰ τὸν σταθμίσῃ ὁ ἀρχηγὸς τοῦ κόμματος. Νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι οἱ ἀξιότιμοι ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων ὅταν εἰς τὸ ἐργαστήριόν των, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ ἀνάλωσιν ὑπὲρ τῆς πατρίδος ἀσχολοῦνται μὲ τὴν σύνθεσιν τῶν συνδυασμῶν, νομίζω, ὅτι τοὺς καταβιβάζομεν ἀπὸ τὸν ὑψηλὸν ρόλον των ἐὰν νομίζετε ὅτι δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ αἰσθάνωνται τὴν ἀνάγκην τῆς ἀναστελεχώσεως τοῦ πολιτικοῦ κόσμου τῆς χώρας.

§160Ε. ΝΟΥΛΕΛΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, σφάλλετε, διότι ἡ φιλοσοφία λέγει ὅτι ὁ νέος δὲν ἀποδεικνύει τὰς ἀρετάς του ὅταν ἐξέρχεται ἀπὸ τὰ μαθητικὰ θρανία, ἀλλ’ ὅταν δράσῃ καὶ ἀποδεικνύει ὅτι ἔχει ἀρετὰς ὄχι μόνον εἰς τὰ λόγια, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰ ἔργα. Πῶς θέλετε νὰ ξεύρῃ ὁ ἀρχηγὸς ἐὰν εἷς ἔχῃ ἀρετάς; Ἐδὼ διὰ νὰ γίνῃ τὶς δικαστὴς χρειάζεται νὰ ἔχῃ δύο ἔτη δικηγορίας.

§161Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Καὶ ποῖος θὰ κρίνῃ γιὰ νὰ γίνῃ δικαστής; Ὁ ἄλλος;

§162Ε. ΝΟΥΛΕΛΗΣ. Ὁ οἱοσδήποτε. Θὰ ἰδοῦν τὴν δρᾶσιν ὡς δικηγόρου καὶ ὁ λαὸς καὶ οἱ δικασταὶ καὶ θὰ τὸν βαθμολογήσουν.

§163Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ἐπειδὴ ἀνεφέρθητε εἰς τὴν φιλοσοφίαν, θέλω νὰ σᾶς εἴπω τοῦτο, ὅτι ὑπάρχει ἔντονος ροπή, τὴν σειρὰν τῆς ἐπιτυχίας τῶν βουλευτῶν νὰ τὴν κανονίζουν οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων. Ἐὰν π. χ. εἰς τὰς Ἀθήνας ἐκλέγωνται 21 βουλευταὶ καὶ ἰσχύει ἀναλογικὸν σύστημα, καὶ ὑπάρχουν τρία κόμματα, τὸ καθένα παίρνει ἑπτὰ ἕδρας. Εἰς ἄλλα Κράτη ἰσχύει τὸ σύστημα τῆς σειρᾶς ἐπιτυχίας, τὴν ὁποίαν κανονίζει ὁ ἀρχηγὸς τοῦ κόμματος. Βλέπετε, λοιπόν, ὅτι εἶναι κοινὴ ἀναγνώρισις ὅτι ὁ ἁρμόδιος καὶ ὑπεύθυνος κριτὴς εἶναι ὁ ἀρχηγὸς τοῦ κόμματος.

§164Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ὁ λαὸς εἶναι ὁ ὑπεύθυνος κριτής.

§165Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ἕως τώρα εἰς τὴν Ἑλλάδα ἔχομεν κόμματα προσωπικά.

§166Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν παρηννόησε τὸ περιεχόμενον τῶν παρατηρήσεών μας. Κύριε Πρόεδρε, δὲν διεπράξαμεν τὸ ἁμάρτημα νὰ ἀμφισβητήσωμεν τὴν φρόνησιν τῶν ἀρχηγῶν, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἀποτελεῖ —ἂν θέλῃ νὰ τοποθετήσωμεν ἐκεῖ τὸ θέμα ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς— ἀποτελεῖ ἓν βῆμα προόδου εἰς τὰ πολιτικὰ μας ἤθη νὰ ἀποστραγγίσωμεν τὴν ἐκλογὴν τοῦ ἀντιπροσώπου τοῦ Ἔθνους ἀπὸ τὶς καμαρίλες τῶν ἑκάστοτε ἀρχηγῶν. Εἶναι μία τῶν μεγαλυτέρων καὶ πλέον ἐπαγγελματικῶν μεταρρυθμίσεων εἰς τὸν τόπον μας. Ἀλλά, κ. Πρόεδρε, ὁ ἀρχηγὸς εἶναι ὑποχρεωμένος καὶ πρέπει νὰ συνομολογήσω μετὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τοὺς τίτλους, τοὺς ὁποίους ἔχει κάθε πολιτευόμενος εἰς τὸ κόμμα του. Ὁ παλαιὸς πολιτευόμενος εἶχε περισσοτέρους κομματικοὺς τίτλους καὶ ὁ ἀρχηγὸς τοῦ κόμματος εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ τοὺς σεβασθῇ. Οἱ τίτλοι ὅμως αὐτοὶ παρὰ τῷ λαῷ ἠμπορεῖ νὰ ἔχουν πέσει πάρα πολύ. Διατί νὰ μὴ ἐπιτρέψωμεν εἰς τὸν ἀρχηγὸν περὶ τοῦ ὁποίου τόσον ἐνδιαφέρεται ὁ κ. ὑπουργός, διὰ τῆς μεθόδου τῆς πολλαπλῆς ὑποψηφιότητος νὰ δώσῃ εἰς τὸ κόμμα του τὴν δυνατότητα νὰ πάρῃ τὰς ψήφους ποὺ τοῦ ἀνήκουν καὶ νὰ μὴ τοὺς ἀποπέμψῃ διότι ἐπιμένει ἐπὶ τῶν παλαιῶν πολιτευομένων; Ἐπὶ τέλους, κ. Πρόεδρε, ἡ ἰδιότης τοῦ ἀντιπροσώπου τοῦ Ἔθνους, δὲν εἶναι κλειστὸν ἐπάγγελμα. Τὸ νομοσχέδιον αὐτό, ὅπως ἔχει, εἰσάγει εἰς τὸ ἀξίωμα τοῦ βουλευτοῦ τὸν θεσμὸν τοῦ κλειστοῦ ἐπαγγέλματος, τὸν ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις τοῦ Συναγερμοῦ κατεπολέμησεν εἰς τὴν περίπτωσιν τῶν καπνεργατῶν. Πρέπει νὰ δώσωμεν τὴν δυνατότητα εἰς τοὺς νέους, ὥστε καὶ ἂν εἶναι βέβαιον ὅτι θ’ ἀποτύχουν εἰς τὰς πρώτας ἐκλογάς, νὰ συμμετάσχουν διὰ νὰ ἀποκτήσουν τὴν δέουσαν πεῖραν ν’ ἀποκτήσουν τοὺς τίτλους των εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα καὶ εἰς τὴν προσεχῆ ἀναμέτρησιν νὰ προσέλθουν πλέον ὄχι ὡς νέοι ἄνευ πείρας, ἀλλ’ ὡς ἄνθρωποι ὁλοκληρωμένοι, ἀξιοῦντες τὸ δίκαιόν των ἐπὶ ἴσοις ὅροις μὲ τὰ παλαιὰ στελέχη τοῦ κόμματος. Ἑπομένως, κ. ὑπουργέ, ὅταν ὡμιλήσατε, διὰ τοῦ νομοσχεδίου σας ἀπεκλείατε τὰς ἀνεξαρτήτους ὑποψηφιότητας — καὶ ἀποτελεῖ κόσμημα ὅλων τῶν βουλευτῶν τοῦ κόμματος ἡ ἀνεξάρτητος βουλευτικὴ προσωπικότης— ὅταν ἀποκλείετε αὐτό, δὲν ἠμπορεῖ ν’ ἀποκλείετε τοὐλάχιστον, τὴν ἀνανέωσιν κάποιου καινούργιου αἵματος διὰ τῆς μεθόδου τῆς πολλαπλῆς ὑποψηφιότητος, ἡ ὁποία θὰ ἐξυπηρετήσῃ καὶ τὸν ἀρχηγόν, περὶ τοῦ ὁποίου κάπως περίεργος καὶ καθυστερημένος θιασώτης του ἐμφανίζεσθε αὐτὴν τὴν στιγμήν.

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Γονῆς, ἔχει τὸν λόγον.

§168Ε. ΓΟΝΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, προχθές, εἰς τὴν σύντομον πρὸς ὑμᾶς ἀγόρευσίν μου εἶχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ θίξω καὶ τὸ θέμα, ἐν ὀλίγοις, τῆς ἀνανεώσεως τῶν στελεχῶν τοῦ κόμματος. Δὲν πρόκειται τώρα νὰ ἐπαναλάβω τὰ αὐτά. Βλέπω ὅμως τὴν ἔκτασιν, τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ἡ συζήτησις τῆς ἐνανεώσεως καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ προσθέσω πολὺ ὀλίγας λέξεις. Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ἡ πάλη τῶν γενεῶν εἶναι ἡ δεινοτέρα πασῶν. Δεινοτέρα καὶ τῆς πάλης τῶν τάξεων. Ἐνῷ ἡ πάλη τῶν γενεῶν εἶναι μία πραγματικότης, ἡ πάλη τῶν τάξεων ἀμφισβητεῖται ἀπὸ πολλούς. Καὶ εἶπον προχθές, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἀτιμωρητὶ τὰ κόμματα νὰ σκληρύνωνται. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀνανεώνωνται συνεχῶς. Καὶ εἴδομεν, καὶ σᾶς ἔφερα τὸ παράδειγμα τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων τῆς Ἀγγλίας, τὸ ὁποῖον ἐξηφανίσθη, λόγῳ τῆς ἐμμονῆς του εἰς τὴν σκλήρυνσιν.

§169ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὄχι δι’ αὐτὸ μόνον.

§170Ε. ΓΟΝΗΣ. Πιστεύω, ὅτι αὐτὸς ἦτο ὁ λόγος. Διότι ἓν κόμμα ὀφείλει ν’ ἀνανεώνῃ τοὺς σκοποὺς καὶ τὰ στελέχη του, καὶ νὰ εὑρίσκεται εἰς διαρκῆ ἐπαφὴν μὲ τὰς ἐξελίξεις τῶν προβλημάτων τῆς κοινῆς γνώμης. Ἐπειδὴ δὲ τὸ πιστεύω, ἀπὸ τὴν μελέτην, τὴν ὁποίαν ἔκαμα ὅτι τὸ κόμμα τοῦτο ἐσκληρύνθη, διὰ τὸν λόγον τοῦτον ὑποκατεστάθη ἐκ τῆς προϊούσης κοινωνικῆς δυνάμεως διὰ τοῦ Ἐργατικοῦ Κόμματος τῆς Ἀγγλίας. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ πάλη τῶν γενεῶν εἶναι δεινοτέρα καὶ εἶναι τύφλωσις πολιτικὴ τὸ νὰ μὴ θελήσῃ τὸ κόμμα νὰ συγκεντρώσῃ αὐτὴν τὴν πεῖραν καὶ νὰ τὴν ἐπιβάλῃ δεόντως καὶ βαθμιαίως. Ἀλλὰ παρουσιάζεται τὸ φαινόμενον τὸ ἑξῆς καὶ δι’ αὐτὸ ἠναγκάσθην νὰ σᾶς ἀπασχολήσω δι’ ὀλίγων. Ἄν εἶναι ἀλήθεια, κ. κ. συνάδελφοι, ὅτι ὑπάρχει ὄντως πολιτικὴ ἀνάγκη τῆς ἀνανεώσεως τοῦ Κοινοβουλίου καὶ τοῦ κόσμου γενικῶς, τότε τὴν ἀνάγκην αὐτὴν ὀφείλει νὰ τὴν ἐνστερνισθῇ πρῶτος ὁ ἀρχηγὸς τοῦ κόμματος καὶ ἂν τὴν ἐνστερνισθῇ ὁ ἀρχηγὸς τοῦ κόμματος καὶ ἂν εἶναι ὄντως ἡγέτης τοῦ κόμματος, τότε διὰ τοῦ χρίσματος ὅπου ἔγκειται ἡ παντοδυναμία του θὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὸν συνδυασμὸν τὴν μερικὴν ἀνανέωσιν τῶν στελεχῶν, διότι ὁλόκληρος ἡ ἀνανέωσις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ. Πιστεύω λοιπόν, εἰς τὴν θεωρίαν τῆς ἀνανεώσεως τῶν στελεχῶν. Ἐν προκειμένῳ ὅμως, δὲν πρόκειται περὶ τῆς λύσεως τοῦ προβλήματος. Θὰ σᾶς ὑποδείξω ἀμέσως τὰ μέσα καὶ τὸν τρόπον τῆς ἀνανεώσεως τῶν στελεχῶν. Ἐὰν ὅμως δεχώμεθα ὅτι ὄντως χρειάζεται ἡ ἀνανέωσις τῶν στελεχῶν, καθ’ ὃ μέτρον ἀπαιτοῦν αἱ ἀνάγκαι τοῦ κόμματος—καὶ τὸ πιστεύω αὐτὸ καὶ τὸ διακηρύσσω ἀφ’ ὅτου τοὐλάχιστον δημοσίᾳ πολιτεύομαι— εἶναι λάθος, διὰ νὰ μὴ εἴπω ἀτολμία, νὰ αἴρωμεν τὰς εὐθύνας ἀπὸ τὸν ἡγέτην καὶ νὰ τὰς ἐπιρρίπτωμεν εἰς τὸν ἄγνωστον. Ὅσον εἶναι ἀληθὲς ὅτι οὐχὶ ἀτιμωρητὶ εἶναι δυνατὸν τὸ κόμμα νὰ παραμείνῃ ἐν σκληρύνσει, τόσον, ἐπαναλαμβάνω, ἡ εὐθύνη συγκεντροῦται εἰς τὸν ἀρχηγὸν ἢ μᾶλλον ἐγὼ κηρύσσομαι κατὰ τῶν δυνάμεων, διότι εἶμαι συνεπὴς πρὸς τὴν θεωρίαν τῆς ἀνανεώσεως τοῦ κόμματος. Εἶναι ἢ ὄχι ἀληθές, ὅτι ἐὰν δὲν πάρωμεν τὸ χρῖσμα, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμφανισθῶμεν ἐνώπιον τοῦ λαοῦ, ὡς μεμονωμένοι καὶ ἀνεξάρτητοι; Ἰδιαιτέρως εἰς χώραν, ὅπως ἡ Ἑλλάς, ὅπου ἐπικρατοῦν τὰ προσωπικὰ κόμματα. Εἶναι παντοδυναμία τοῦ ἀρχηγοῦ, διότι εἶναι προσωπικὰ τὰ κόμματα. Ἐδῶ καὶ τὸ κομμουνιστικόν, τὸ ὁποῖον εἶναι κόμμα ἀρχῆς, ἀγῶνος, πολέμων, ἐξοντώσεως, καὶ αὐτὸ ἠναγκάσθη εἰδικῶς εἰς τὴν Ἑλλάδα νὰ διορίσῃ ἀρχηγόν, καταργοῦσα τὴν δημοκρατικὴν ἀρχὴν τῆς συλλογικῆς ἡγεσίας, διότι ὑπεχρεώθη ἀπὸ τὰς ἀνάγκας τῆς χώρας.

§171ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὸ ἴδιον ἔγινε καὶ εἰς τὴν Γαλλίαν καὶ τὴν Γερμανίαν.

§172Ε. ΓΟΝΗΣ. Ὄχι, δὲν ἔγινε τὸ ἴδιον, ὑπάρχει κάποια διαφορά. Διότι ἐκεῖ ὁ ἀρχηγὸς ἐκλέγεται ἀπὸ τὸ συνέδριον. Ἐδῶ ἦλθεν ὁ διορισμὸς τοῦ Ζαχαριάδη ἀπὸ τὴν Μόσχαν. Ἐπαναλαμβάνω, κατ’ ἐξοχὴν ἡ χώρα μας ἔχει ἱστορίαν προσωπικῶν κομμάτων, ἡ ὁποία εἶναι ἱστορία νεκροταφείων. Διότι μετὰ τὸν θάνατον τοῦ ἀρχηγοῦ γίνεται νέα ἡγεσία. Ἐὰν λοιπόν, εἴμεθα συνεπεῖς καὶ ὄντως πιστεύομεν εἰς τὴν ἀνάγκην τῆς ἀνανεώσεως τῶν στελεχῶν, τότε εἰς τὸν ἡγέτην ἐναπόκειται τοιαύτη ἐκδήλωσις τῶν ἀντιλήψεών του, ὄχι νὰ μετατοπίσωμεν τὰς εὐθύνας εἰς τὸ ἄγνωστον. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ἡ δύναμις συγκεντροῦται εἰς τοὺς παλαιοὺς πολιτευομένους, εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι παρέχουν τὴν ἐλπίδα ὅτι ἡ ψῆφος δὲν πάει χαμένη καὶ ὁ Ἕλλην ψηφοφόρος, γνωρίζων νὰ κάμῃ χρῆσιν τῆς ψήφου του, δὲν θὰ πάῃ πρὸς τοὺς νέους. Θὰ πάῃ πρὸς τοὺς Νομούς. Ὑπάρχει ὅμως καὶ ἕνας ἄλλος λόγος.

§173Π. ΝΤΕΝΤΙΔΑΚΗΣ. Ἂν εἶναι ἔτσι ἂς δοκιμάσετε.

§174Ε. ΓΟΝΗΣ. Ἐπειδὴ μοῦ ἐκάματε τὴν τιμὴν νὰ μὲ διακόψητε, ἡ δοκιμὴ γίνεται ἐπὶ τῶν ἀγνώστων. Ἐπὶ τῶν γνωστῶν ὑπάρχει ἡ πεῖρα καὶ ἡ ἐκ ταύτης θεωρία. Καὶ θὰ παρεκάλουν, εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, νὰ μὲ προσέξητε. Εἶναι γεγονός, ὅτι ὅσον ὁ λαὸς καὶ ἂν φωνάζῃ νέους, ἔχει μίαν δυσπιστίαν ἀπέναντι τῶν νέων καὶ τὸ εἴδομεν εἰς ὅλα τὰ ἐκλογικὰ ἀποτελέσματα. Ἐὰν πρόκειται περὶ 8 ὀπαδῶν θὰ ἐκλεγοῦν οἱ 2, ἐὰν εἶσθε βέβαιος ὅτι αὐτοὶ οἱ 2 θὰ εἶναι ἢ πρώην ὑπουργοὶ ἢ παλαιοὶ πολιτευόμενοι. Εὑρισκόμεθα, λοιπόν, κύριοι συνάδελφοι, πρὸ μιᾶς ἀντιφάσεως τῶν πρὸς τοῦτο ἀγόντων μέσων. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ὡς πρὸς τοὺς νέους, ὁ ἡγέτης τοῦ κόμματος ὀφείλει νὰ ἀναλάβῃ τὴν τοιαύτην εὐθύνην καὶ τὴν εὐθύνην αὐτὴν πρέπει νὰ ἀναλάβῃ κατὰ 2 τρόπους: Ἢ νὰ ἀναλάβῃ τὸ βάρος καὶ νὰ παρεμποδίσῃ μερικὰ πεπαλαιωμένα στελέχη καὶ νὰ βάλῃ τοὺς νέους εἰς τὸν συνδυασμὸν ἢ νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ Εὐρωπαϊκὸν σύστημα, ὅπου ἡ σειρὰ τῆς ἐκλογῆς καθορίζεται ἐκ τῶν προτέρων ὑπὸ τοῦ κόμματος ἢ μετεκλογικῶς. Ἐάν, λοιπόν, ὄντως πιστεύωμεν, καί ἐγὼ πιστεύω εἰς τὴν ἀνανέωσιν τῶν στελεχῶν, τότε, νὰ προχωρήσωμεν ἢ εἰς τὸ ἕνα ἢ εἰς τὸ ἄλλο σύστημα. Ἀλλὰ τὸ νὰ μοῦ εἴπητε, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἀντὶ τῶν τριῶν νὰ θέσωμεν ἕξ, τότε ἀπὸ τοὺς ἓξ θὰ βγῇ ὁ ἄγνωστος εἰς ὁ τὸ πρῶτον εἰσερχόμενος, νομίζω, ὅτι δὲν χρειάζεται νὰ τὸ ὑποστηρίξωμεν σοβαρῶς. Οἱ κομμουνισταὶ γνωρίζοντες τὴν ἀξίαν τῶν νέων κατὰ τὴν κατοχὴν —παρηκολούθησα εἰς τὰς λεπτομερείας του τὸ κίνημα τοῦτο — ἐσαγήνευον τοὺς νέους καὶ τοὺς ἀπένειμον διάφορα OFFICIA. Ἰδοὺ ὁ μέγας κίνδυνος τοῦ Ἔθνους, κύριοι, τὸν ὁποῖον δὲν δύνασθε νὰ ἀγνοήσητε. Εἶναι ἀνάγκη νὰ προσέξωμεν τοὺς νέους, ἐὰν τοὺς θέλωμεν εἰς τὸ Κοινοβούλιον, ἀλλὰ τοῦτο συνδέεται ἀναποσπάστως, κύριοι, μὲ τὴν ὀργάνωσιν τῶν κομμάτων, ἡ ὁποία παντελῶς ἐλλείπει ἀπὸ τὰ Ἑλληνικὰ κόμματα. Ἔχομεν ὅλην τὴν πεῖραν τῶν πραγμάτων. Δὲν γνωρίζομεν ἀκόμη τί πάρα κάτω πρόκειται νὰ γίνῃ. Ἐὰν θέλετε, λοιπόν, νὰ ὁδηγηθῶμεν εἰς ὁμαλὸν πολιτικὸν βίον εἶναι ἀνάγκη ταχέως οἱ ἔχοντες τὴν εὐθύνην νὰ ἀναλάβουν καὶ τὴν ὀργάνωσιν τῶν κομμάτων, νὰ τρέξουν εἰς τὰς ἐπαρχίας, νὰ ἀνεύρουν τοὺς νέους καὶ νὰ τοὺς προωθήσουν καὶ τότε νὰ ἀναλάβουν οἱ ἡγέται τὴν εὐθύνην, περιλαμβάνοντες αὐτοὺς εἰς τοὺς συνδυασμούς των, ἀδιαφοροῦντες διὰ τὰ παράπονα τῶν παλαιῶν. Νομίζετε, ὅτι, ἐὰν περιλάβωμεν τὸν νέον εἰς τὸν συνδυασμόν, ἐξεπληρώσαμεν ἀπέναντι αὐτοῦ τὸ καθῆκόν μας; Ὑπάρχει βουλευτής, ποὺ νὰ πιστεύῃ σοβαρῶς, ὅτι ὁ ἄγνωστος νέος, ὁ συναντῶν τὴν δυσπιστίαν, ὁ μὴ παρέχων καμμίαν ἐγγύησιν διὰ τὴν αὔριον ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ πιθανότητας ἐκλογῆς του; Πρόκειται ἁπλῶς νὰ ἐξαπατήσωμεν μερικοὺς νέους ἢ νὰ ἱκανοποιήσωμεν μερικὰς κομματικὰς ἀνάγκας. Ἀλλὰ αὐτὸ δὲν εἶναι λύσις τοῦ αἰτήματος τῶν νέων. Ἡ ἡγεσία, ἐὰν πιστεύῃ εἰς τὴν χρησιμότητα τῶν νέων, ἂς προχωρήσῃ νὰ καταρτίσῃ τοὺς συνδυασμοὺς μὲ νέους. (Χειροκροτήματα).

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Χαβίνης, ἔχει τὸν λόγον.

§176Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Τὸ αἴτημα τῆς ἀνανεώσεως τοῦ πολιτικοῦ κόσμου εἶναι γενικὸν καὶ ὅλα τὰ κόμματα τὸ ἔχουν ὑπ’ ὄψει των καὶ προσπαθοῦν νὰ τὸ ἐφαρμόσουν. Ὁ κ. Γονῆς, ὑπεστήριξε μίαν ἄποψιν, ἡ ὁποία διὰ τὴν Ἑλλάδα εἶναι ἀνεφάρμοστος. Ὑπεστήριξεν ὁ κ. Γονῆς, ὅτι μόνον ἀπὸ τὸν ἀρχηγὸν ἐξαρτᾶται ἡ ἀνανέωσις τοῦ πολιτικοῦ κόσμου καὶ ὑπεστήριξεν, ὅτι εἰς τὴν Εὐρώπην, εἰς τὴν ἀναλογικήν, ἐκλέγονται κατὰ σειρὰν ἐγγραφῆς εἰς τὸ ψηφοδέλτιον. Ἀληθῶς. Μὴ λησμονῆτε, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐκ κληρονομικότητος ἔχει ἀνεπτυγμένον πολύ, τὸ φιλόπρωτον. Ἐὰν γίνῃ ἕνας σύλλογος, θὰ γίνῃ μάχη ποῖος θὰ γίνῃ Πρόεδρος. Διὰ τὸν λόγον αὐτὸν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν καὶ κομματικαὶ ὀργανώσεις τῶν κομμάτων τοῦ Κέντρου. Μόνον οἱ κομμουνισταὶ καὶ οἱ δικτατορικοὶ ἠμποροῦν νὰ κάμουν ὀργάνωσιν. Ὅποιος νομίζει, ὅτι θὰ κάμῃ ὀργάνωσιν πλανᾶται πλάνην οἰκτράν. Καὶ ὅσοι ἐδοκιμάσαμεν, ἀπετύχαμεν. Καὶ ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος, ὁ ὁποῖος ἔκαμε τοὺς συλλόγους τῶν Φιλελευθέρων ἠγωνίσθη ἐπὶ 4–5 χρόνια νὰ τοὺς διαλύσῃ. Διότι ἠξεύρετε τί συνέβη, κύριοι συνάδελφοι; Ἤρχετο ἡ Βάθη καὶ ἔλεγε, κύριε Πρόεδρε, εἰς τὸν συνδυασμὸν πρέπει νὰ εἶναι αὐτός, αὐτὸς καὶ αὐτὸς. Ἤρχετο κατόπιν τὸ Παγκράτι καὶ ἔλεγεν, ὅτι εἰς τὸν συνδυασμὸν πρέπει νὰ εἶναι ὁ τάδε καὶ ὁ τάδε. Ἀπηύδησε πλέον ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος καὶ ἠσχολήθη ἐπὶ 2–3 χρόνια νὰ διαλύσῃ τοὺς συλλόγους τῶν Φιλελευθέρων. Καὶ ἐγὼ ὁσάκις ἐδοκίμασα νὰ κάμω ἐπιτροπάς, μετεμελήθην, Ἔλεγον, νὰ γίνῃ πενταμελής, μοῦ ἔλεγον νὰ γίνῃ ἑπταμελής, νὰ γίνῃ τετραμελής, νὰ γίνῃ εἰκοσαμελής καὶ ποῖος θὰ γίνῃ Πρόεδρος καὶ εἰς τὸ τέλος τὰς διέλυσα. Ἐφ’ ὅσον εἶναι ἀνεπτυγμένον τὸ φιλόπρωτον, τὰ Κόμματα τοῦ Κέντρου δὲν ἠμποροῦν νὰ κάμουν ὀργάνωσιν. Ἀλλὰ τὸ αἴτημα τῆς ἀνανεώσεως τοῦ πολιτικοῦ κόσμου εἶναι ζωτικόν. Αὐτὰ ἐξαρτᾶται ἀπὸ 2 παράγοντας, ἀπὸ τὸν ἀρχηγὸν τοῦ Κόμματος καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι ὅλοι οἱ ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων ἔχουν τὴν πρόθεσιν αὐτὴν καὶ ἀπὸ τὸ σύστημα τῶν ἐκλογῶν. Πράγματι τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ψηφίζομεν ἀπόψε, εἶναι κλειστόν. Δὲν ἐπιτρέπει εἰς νέους ἀνθρώπους νὰ σκεφθοῦν νὰ βάλουν ὑποψηφιότητα, ἀλλὰ οὔτε καὶ τὸ προτεινόμενον περὶ αὐξήσεως τῶν ὑποψηφίων. Δύο συστήματα δύνανται νὰ συντελέσουν εἰς τὴν ἀνανέωσιν τοῦ πολιτικοῦ κόσμου. Ἢ ἡ πολυσταυρία, ὁπότε ἐπιτυγχάνει ὁ κομματάρχης, ἀλλὰ ἐπιτυγχάνει καὶ ὁ νέος, ἢ αἱ μικραὶ περιφέρειαι εἰς τὰς ὁποίας εἶναι δυνατόν, καὶ ἕνας ἀνεξάρτητος μὲ προσόντα νὰ ἐκλέγεται ὡς ἀνεξάρτητος. Ὅταν φύγωμεν ἀπὸ τὰ συστήματα τὰ ὁποῖα ἐπιτρέπουν εἰς τὸν ἐκλογέα νὰ ἔχῃ ἐκλογὴν προσώπων δὲν δύναται νὰ γίνῃ ἀνανέωσις τοῦ πολιτικοῦ κόσμου. Τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον ψηφίζομεν καὶ τὸ σύστημα τοῦ νόμου 2.800 ἀποκλείει πᾶσαν πρωτοβουλίαν εἰς τὸν ἐκλογέα. Ἐνῷ τὸ καλύτερον σύστημα κατ’ ἕνα μεγάλον πολιτικὸν τῆς Γαλλίας, τὸν Μπριάν, ὁ ὁποῖος ἔκαμε 10 φορὰς τὸν Πρωθυπουργόν, εἶναι ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον ὁ ἐκλογεύς, γνωρίζει καλύτερον τὸν ὑποψήφιον. Καὶ εἶναι ἀληθὲς τοῦτο, κύριοι συνάδελφοι. Συνεπῶς ἐὰν θέλωμεν ἀνανέωσιν τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, πρέπει νὰ ψηφίσωμεν μεγάλην περιφέρειαν καὶ πολυσταυρίαν. Ὅλη ἡ Θεσσαλία μία περιφέρεια, ὅλη ἡ Ἤπειρος μία περιφέρεια. Ἢ πολὺ στενὴ περιφέρεια μὲ πλειοψηφικὸν σύστημα διὰ νὰ ἔχῃ ἐλευθερίαν ἐκλογῆς ὁ ἐκλογεύς. Διὰ τοῦτο ὑπεστήριξα, κύριοι συνάδελφοι, προθύμως καὶ τὴν μείωσιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν βουλευτῶν ὥστε ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ μονόεδρος περιφέρεια. Διότι εἰς τὰς μονοεδρικὰς περιφερείας ὅταν ἐμφανισθῇ ἕνας νέος μὲ προσόντα, μὲ ἱκανότητα, καὶ μὲ ἦθος, θὰ ἐπιπλεύσῃ. Καὶ ἐὰν δὲν ἐπιπλεύσῃ τὴν πρώτην φορὰν θὰ ἐπιπλεύσῃ τὴν δευτέραν. Νὰ εἶσθε βέβαιοι. Αὐτό, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Γονῆς, ὅτι ἐξαρτᾶται μόνον ἀπὸ τὴν θέλησιν τῶν ἀρχηγῶν, δὲν εὐσταθεῖ, δηλαδή, δὲν δύνανται οἱ ἀρχηγοί, νὰ κάμουν ἀπολύτως τίποτε. Ἐὰν δὲ θελήσωμεν νὰ νομοθετήσωμεν, ὥστε νὰ ἐκλέγωνται κατὰ σειρὰν τῶν ψηφοδελτίων τότε τὰ κόμματα θὰ διαλυθοῦν ἐντὸς 24 ὡρῶν. Ποῖος ὑποψήφιος θὰ δεχθῇ νὰ πάῃ 15ος εἰς τὸ ψηφοδέλτιον. Διὰ τοῦτο δύο συστήματα εἶναι ἡ ἁπλῆ ἀναλογικὴ μὲ πολλοὺς σταυροὺς ἢ πλειοψηφικὸν μὲ στενὴν περιφέρειαν. Τὸ ζήτημα εἶναι σοβαρὸν καὶ ἔπρεπε νὰ τὸ σκεφθῇ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία. Εἶναι κρῖμα διότι αὐτὴ ἡ συζήτησις δὲν ἔγινε πρώτη καὶ κατὰ τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου. Ἡ μεγάλη περιφέρεια καὶ μὲ πολλοὺς σταυροὺς ἢ μικρὰ περιφέρεια μὲ ἕνα ἕως δύο βουλευτάς, μὲ δικαίωμα τοῦ ἐκλογέως νὰ ἐγγράφῃ ἕνα ἢ νὰ διαγράφῃ καὶ νὰ ἐγγράφῃ ἕνα. Μὲ αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ψηφίζεται σήμερον δὲν θὰ εἰσέλθῃ οὐδεὶς νέος βουλευτὴς εἰς τὴν μέλλουσαν Βουλήν.

§177Ε. ΓΟΝΗΣ. Ὑπεστηρίξατε, ὅτι εὑρίσκεται εἰς τὴν θέλησιν τῶν ἀρχηγῶν καὶ φυσικὰ ἔχετε δίκαιον διότι προϋποθέτει ὡρισμένας ἀρχὰς καὶ συστήματα. Εἰς τὸ πλειοψηφικὸν τῆς εὐρείας περιφερείας εἶναι ἢ ὄχι ἐν τῇ βουλήσει τῶν ἀρχηγῶν νὰ πάρουν τοὺς μισοὺς νέους καὶ τοὺς μισοὺς παλαιούς; Ἐρώτησιν θὰ ἤθελα νὰ κάμω.

§178Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Τοὺς μισοὺς ὄχι, ἀλλὰ δύνανται νὰ πάρουν τὸ ⅓. Τὸ πλειοψηφικὸν καὶ ἡ εὐρεῖα δύνανται νὰ προκαλέσῃ τὴν ἀνανέωσιν, ἀλλ’ ἐξαρτᾶται μόνον ἐκ τοῦ ἀρχηγοῦ.

§179Γ. ΤΖΑΤΖΑΝΗΣ. Ἡ μακρὰ συζήτησις ἀποδεικνύει τὴν σοβαρότητα τοῦ θέματος. Ἀπορῶ δὲ πῶς ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπεστήριξεν αὐτὰ — διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πιστεύσω, ὅτι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα τὰ πιστεύει. Ὁ κ. ὑπουργός, μὲ τὴν μακρὰν πολιτικὴν πεῖραν ἀλλὰ καὶ τῶν Ἑλληνικῶν πολιτικῶν πραγμάτων, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συμβοῦν. Ἀναμφισβητήτως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ ἀνανέωσις τοῦ πολιτικοῦ κόσμου διὰ τοῦ ψηφιζομένου νομοσχεδίου καὶ αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἐξυγιάνωμεν τὸν πολιτικόν μας βίον, πρᾶγμα, περὶ τοῦ ὁποίου ὡμιλήσαμεν εἰς τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἤδη ὅμως, τὸ νομοσχέδιον ψηφίζεται νὰ γίνῃ νόμος τοῦ Κράτους. Ἡμεῖς διαφωνοῦμεν ἐπὶ τῶν διατάξεων τοῦ ἄρθρου τοῦ ψηφιζομένου καὶ δι’ αὐτὸ ἐπιμένομεν νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ἐκάμομεν.

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Μαρῆ ἔχει ὡς ἑξῆς: «Ἕκαστος συνδυασμὸς περιλαμβάνει ὑποψηφίους μέχρι διπλάσιον ἀριθμὸ τῶν βουλευτικῶν ἑδρῶν ἑκάστης ἐκλογικῆς περιφερείας». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν.

§181Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν τὴν δέχομαι.

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνω, οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Συνεπῶς ἡ τροπολογία ἀπερρίφθη. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 6;

§183ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, δεκτόν.

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 6 ἐγένετο δεκτὸν ὡς ἔχει. Ἄρθρον 7ον. Ὑπάρχει ἡ ἑξῆς τροπολογία τοῦ κ. ὑπουργοῦ.

§185Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἔχει διανεμηθῆ ἡ τροπολογία; Νὰ τὴν διαβάσωμεν. Νὰ τυπωθῇ καὶ νὰ διανεμηθῇ.

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. ὑπουργοῦ ἔχει ὡς ἑξῆς: «Ἡ παράγραφος 4 τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ σχεδίου, νὰ ἀντικατασταθῇ ὡς ἀκολούθως: 4. «Ὁ εἰς ψηφοδέλτιον συνδυασμοῦ κόμματος ἢ συνασπισμοῦ κομμάτων, προτασσόμενος πάντων τῶν λοιπῶν ὑποψηφίων, κατὰ τὴν σειρὰν ἀνακηρύξεως τοῦ συνδυασμοῦ, ἀρχηγὸς κόμματος, ὅστις ἀνεγνωρίσθη ὡς τοιοῦτος συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 7 τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς ἢ ἐδηλώθη κατὰ τὸ ἄρθρον 80 τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν κωδικοποιημένης νομοθεσίας, ἐφ’ ὅσον ἡγεῖται κόμματος, ὅπερ μετέχει τῆς ἐκλογῆς, εἴτε αὐτοτελῶς, εἴτε ἐν συνασπισμῷ μετ’ ἄλλων κομμάτων, δηλωθέντι κατὰ τὴν παράγρ. 2 τοῦ ἄρθρου 80, θεωρεῖται λαβὼν ὡς σταυροὺς προτιμήσεως τὸ σύνολον τῶν ἐγκύρων ψηφοδελτίων τοῦ συνδυασμοῦ ἐν ᾗ περιφερείᾳ ἔθεσεν ὑποψηφιότητα. Τὰ ἀνωτέρω δὲν ἔχουν ἐφαρμογὴν ἐπὶ τῶν μελῶν τῆς συλλογικῆς ἡγεσίας κόμματος, πλὴν τῶν ἐν τῇ τελευταίᾳ πρὸ τῶν ἐκλογῶν Βουλῇ Ἀρχηγῶν κομμάτων». Ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§187Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Τὸ ἄρθρον 7 ἀφορᾷ τὴν κατάρτισιν τῶν ψηφοδελτίων. Εἶναι μία ἐργασία σοβαρά, ἡ ὁποία ἀπασχολεῖ πολὺ τὰ κόμματα καὶ τοὺς ἀσχολουμένους περὶ τὰ ἐκλογικά. Δι’ αὐτὸ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ τὸ προσέξωμεν. Ἐν πρώτοις, θὰ ἤθελα εἰς τὴν παράγραφον 1, κ. ὑπουργέ, νὰ λυθῇ ἓν ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ νομίζω εἰς κάθε ἐκλογὴν ὅλα τὰ Πρωτοδικεῖα, ὥστε τὰ ὀνόματα τῶν ὑποψηφίων νὰ ἀναγράφωνται κατ’ ἀλφαβητικὴν σειράν, διότι ἐπὶ τῆς σειρᾶς γεννῶνται διαρκῶς ζητήματα. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι πρέπει νὰ συμπληρωθῇ ἡ διάταξις αὐτή.

§188ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὑπάρχει ἀρχηγὸς κόμματος.

§189Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Μετὰ τὸν ἀρχηγὸν ὅλοι οἱ ἄλλοι. Οὐδεὶς θίγεται διότι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ σειρά. Καὶ ἔρχομαι ἐπὶ τῆς παραγράφου 3, ἡ ὁποία ἀφορᾷ τοὺς σταυρούς. Ἐὰν μὲν ἐπρόκειτο περὶ καθαρῶς πλειοψηφικοῦ, δὲν ἐγεννᾶτο ζήτημα σταυρῶν. Ἐφ’ ὅσον ὅμως τὸ σύστημα ἐπιβάλλει τὴν διάκρισιν τὴν ὁποίαν ἐπιβάλλει, κατ’ ἀνάγκην ὁ σταυρὸς πρέπει νὰ καθιερωθῇ. Τάσσομαι ἀνεπιφυλάκτως ὑπὲρ τῆς πολυσταυρίας. Δὲν μὲ ἐνδιαφέρει προσωπικῶς.

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας, ὅτι ὑπάρχει τροπολογία τῶν δύο σταυρῶν.

§191Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ὡμιλήσαμεν περὶ ἀνανεώσεως τοῦ πολιτικοῦ κόσμου. Ἐκ τῆς πείρας τὴν ὁποίαν ἔχω, νομίζω ὅτι ὁ ἕνας σταυρὸς πρῶτα, πρῶτα, δὲν διακρίνει τοὺς ὑποψηφίους ἀμέσως. Δεύτερον εἶναι ὀλίγον λεβέντικο, ἀλλὰ καλὸ διὰ τοὺς συνδυασμούς. Οἱ ἰσχυρότεροι ἐκ τῶν προσωπικοτήτων θὰ ἐπιβληθοῦν, διότι ἢ θὰ κάμουν τὰ τερτίπια τὰ πολιτικὰ ἢ διὰ τῆς ἐπιβολῆς των θὰ πάρουν τοὺς σταυροὺς καὶ δὲν θὰ ἐπιτύχωμεν αὐτό, τὸ ὁποῖον ἐπιδιώκομεν ὅλοι, τὴν ἀνανέωσιν τοῦ πολιτικοῦ κόσμου καὶ τὴν εἴσοδον εἰς τὸν συνδυασμὸν εὐυπολήπτων καὶ καλῶν στελεχῶν, τὰ ὁποῖα εἶναι ἄγνωστα καὶ δὲν κατέχουν τὸν μηχανισμὸν τῆς ἐκλογῆς. Νομίζω οἱ δύο σταυροὶ εἶναι τὸ κακόν. Οἱ δύο σταυροὶ φέρνουν εἰς συνεννόησιν, κάμνουν ὑποσυνδυασμούς, κάμνουν συνεννοήσεις καὶ ἀνατρέπουν τὴν σειράν. Οἱ δύο σταυροὶ εἶναι κακόν. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ καθιερωθῇ ἡ πολυσταυρία, ὥστε νὰ ἠμπορέσῃ ὁ ἐκλογεὺς νὰ κάμῃ ἐπιλογήν, διότι ὅταν ἔχῃ πρὸ ὀφθαλμοῦ 5–10 ὑποψηφίους ἠμπορεῖ εἰς αὐτοὺς νὰ ἔχῃ τὴν προτίμησίν του εἰς 1 ἢ 2 ἢ 3. Ἐὰν ἔχῃ ἕνα, ἠμπορεῖ νὰ δώσῃ εἰς αὐτόν, ἠμπορεῖ, ὅμως, νὰ ἔχῃ τὴν προτίμησίν του εἰς ἄλλον. Διατὶ νὰ τοῦ ἐμποδίσωμεν αὐτὴν τὴν εὐχαρίστησιν, τὴν ὁποίαν θὰ αἰσθανθῇ σταυρώνων ἢ διακρίνων 2 ἢ 3 διακεκριμένους φίλους; Τάσσομαι ἀπολύτως ὑπὲρ τῆς πολυσταυρίας, διότι ἀμβλύνει καὶ τοὺς ἐσωτερικοὺς ἀγῶνας καὶ ὅλοι γνωρίζομεν, τὸ τὶ ὑποφέρομεν ἐξ αὐτῶν τῶν ἐσωτερικῶν ἀγώνων, διότι ἀγωνιζόμεθα κατὰ φίλων καὶ νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι σωστόν, διότι πρέπει νὰ ἀνεβάζωμεν τὸ ἐπίπεδον τῶν πολιτικῶν ἀγώνων καὶ νὰ τὸν καταστήσωμεν ἰδεολογικόν. Ἀλλὰ ὁ συνεχὴς ἀγὼν διὰ τὸν ἕνα σταυρὸν καὶ ὁ συναγωνισμὸς τῶν δύο φίλων ποῖος θὰ φάῃ τὸν ἄλλον, μᾶς ἐκθέτουν εἰς τὰ ὄμματα τῶν ἐκλογέων καὶ καταβιβάζουν καὶ τὸν ἀγῶνα κάτω τοῦ ἰδεολογικοῦ ἐπιπέδου, εἰς τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ τὸν κρατήσωμεν καὶ συγχρόνως δὲν βοηθοῦν εἰς τὴν ἀνανέωσιν τοῦ πολιτικοῦ κόσμου. Ἐξ αὐτῶν τῶν λόγων τάσσομαι ὑπὲρ τῆς ἀπόψεως τῆς πολυσταυρίας. Σᾶς λέγω ὅτι προσωπικῶς δὲν μὲ ἐνδιαφέρει τὸ σύστημα ποὺ θὰ ἐφαρμοσθῇ εἰς τὴν περιφέρειάν μου, ἀλλὰ θέλω θεωρητικῶς νὰ συμβάλω. Ὡς πρὸς τὴν παράγραφον 4, θὰ ἤθελα νὰ ὑποβάλω τὴν ἑξῆς παράκλησιν εἰς τὸν κ. ὑπουργόν. Νὰ βάλετε, οἱ ἀρχηγοὶ τῶν ἀνεγνωρισμένων κομμάτων ἢ οἱ ἐκπρόσωποι.

§192Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ὄχι, ὄχι.

§193Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, νομίζω, ὅτι αὐτὸ ἠμπορούσαμεν νὰ τὸ καθορίσωμεν, διὰ τὸν ἕνα ἐκπρόσωπον διότι καὶ τὸ κόμμα σας διοικεῖται ὑπὸ Διοικούσης Ἐπιτροπῆς καὶ ἄλλα κόμματα διοικοῦνται ὑπὸ Συλλογικῆς Ἐπιτροπῆς. Νομίζω, ὅτι ὁ βουλευτής, ὁ ὁποῖος ἐκπροσωπεῖ τὸ κόμμα, ὅπου ὑπάρχει συλλογικὴ ἡγεσία, δίκαιον εἶναι νὰ τιμᾶται δι’ αὐτῆς τῆς διακρίσεως. Ἐγὼ πιστεύω ὅτι καὶ ἡ διάταξις αὐτὴ θὰ ὁδηγήσῃ εἰς τὴν καλυτέραν ἐξέλιξιν τῶν πολιτικῶν πραγμάτων, διότι θὰ μᾶς ὁδηγήσῃ εἰς τὰς συλλογικὰς ἡγεσίας καὶ θὰ φύγωμεν ἀπὸ τὰ προσωπικὰ κόμματα, τὰ ὁποῖα κατέκρινεν ὁ κ. Γονῆς καὶ ἠμποροῦμεν νὰ διοργανώσωμεν κόμματα ἰδεολογικὰ καὶ διοικούμενα, ὄχι ἀπὸ ἀρχηγοὺς ποὺ νὰ ἔχουν τὴν σφραγῖδα τῆς προσωπικότητός των, ἀλλὰ ἀπὸ Ἐπιτροπὰς καὶ ἕνα ἐκ τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς νὰ ἔχῃ τὰ δικαιώματα τοῦ ἀρχηγοῦ. Νομίζω, ὅτι αὐτὴ ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν ὑποβάλλω εἰς τὸν κ. ὑπουργόν, δὲν ἀφορᾷ συγκεκριμένον πρόσωπον, εἶναι μία ἀρχή, τὴν ὁποίαν ὀφείλομεν νὰ καθιερώσωμεν, διὰ νὰ διευκολύνωμεν τὴν ἐξέλιξιν τῶν ἰδεολογικῶν κομμάτων.

§194Α. ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Ἔχω καταθέσει, κύριε Πρόεδρε, μίαν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ἀσφαλῶς ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς ἔχει ὑπ’ ὄψει του. Μία θεμελιώδης ἀρχή, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἑδράζεται τὸ Κοινοβουλευτικὸν σύστημα εἶναι ἡ μυστικότης τῆς ψηφοφορίας. Τὴν ἔκφρασιν αὐτῆς τῆς ἀρχῆς τὴν εὑρίσκομεν εἰς τὴν παρ. 3 τοῦ ἄρθρου 15 τοῦ νόμου 2800, ὡς διετυπώθη διὰ τοῦ ἄρθρου 9 τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου νόμου. Κατ’ αὐτήν, πᾶν ψηφοδέλτιον εἶναι ἄκυρον ὅταν φέρῃ διακριτικόν τι σημεῖον. Ἐνῷ τοῦτο καθιεροῦται διὰ τοῦ ἄρθρου 9, ἐν ἄρθρῳ 7, παρ. 2 νομιμοποιεῖται ἕνας τρόπος φανερᾶς ψηφοφορίας καὶ ἐλέγχου τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ ψηφίσουν οἱ ἐκλογεῖς, διότι λέγει: Ἐγγραφαὶ καὶ διαγραφαὶ δὲν ἐπιτρέπονται, γενόμεναι δέ, δὲν λαμβάνονται ὑπ’ ὄψει καὶ τὸ ψηφοδέλτιον θεωρεῖται ἔγκυρον. Ἀλλὰ ἐὰν τοῦτο παραμείνῃ ἔγκυρον, τότε παρέχεται ἡ εὐχέρεια εἰς τὸν οἱονδήποτε κομματάρχην νὰ ἀναγράψῃ διὰ τῆς ἰδίας του χειρὸς καὶ τὸ ὄνομα, τὸ ἐπώνυμον ἐκλογέως, φερ’ εἰπεῖν Ἀθανάσιος Ἐκλογίδης καὶ νὰ κρατᾷ ἕνα τετράδιον καὶ νὰ γράφῃ αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγει κάθε ψηφοδέλτιον καὶ εἶναι δυνατὸν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ ἐλέγξῃ 500 ψηφοφόρους μέσα εἰς τὴν περιφέρειάν του. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ τοῦ ξεφύγῃ κανείς, ὅταν ἔγραψε μὲ τὸ χέρι του καὶ ἔδωσε εἰς τὸν ψηφοφόρον, π.χ. κ. Ἰωάννου, τὸ ψηφοδέλτιον, τὸ ὁποῖον φέρει τὸ ὄνομα Παυσανίας Ἐκλογίδης, εἶναι βέβαιος κατόπιν, ἐὰν τὸν ἐψήφισεν ἢ ὄχι. Παραβιάζεται προδήλως τὸ ἀπόρρητον καὶ εἰς εὐρεῖαν κλίμακα. Ὅθεν προτείνω, ὅπως ἡ παρ. 2, τοῦ ἄρθρου 7 τροποποιηθῇ ὡς ἑξῆς: «Ἐγγραφαὶ καὶ διαγραφαὶ δὲν ἐπιτρέπονται, αἱ δὲ τυχὸν γενόμεναι θὰ καθιστοῦν τὸ ψηφοδέλτιον ἄκυρον». Ἐὰν δέχεσθε τὴν μυστικότητα τῆς ψηφοφορίας καὶ ἐὰν δὲν θέλετε νὰ ἐπηρεασθοῦν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον οἱ ψηφοφόροι, πρέπει νὰ τὸ δεχθῆτε αὐτό.

§195Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Νὰ θεωρῇ τὸν σταυρὸν ἄκυρον.

§196Α. ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Θὰ σᾶς εἴπω καὶ ἄλλην περίπτωσιν. Εἶναι καὶ περιφέρειαι αἱ ὁποῖαι ἐκλέγουν βουλευτὰς κατὰ τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα, ἕνα ἢ δύο ἢ τρεῖς. Ὑπάρχουν σταυροὶ εἰς τὰ ψηφοδέλτια αὐτά; Ὄχι. Θὰ σᾶς εἴπω μίαν περίπτωσιν. Κατὰ τὰς παρελθούσας ἐκλογὰς καὶ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ μὲ προσέξῃ, κατὰ τὰς παρελθούσας ἐκλογὰς εἰς τὸν Νομὸν Πρεβέζης, καὶ δέον νὰ γίνῃ τοῦτο γνωστόν, ὑπῆρχε συνδυασμὸς τῆς ΕΔΑ. Τὴν Παρασκευὴν τὸ βράδυ, 36 ὥρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν, παρῃτήθησαν οἱ ὑποψήφιοι τῆς ΕΔΑ καὶ ἐδόθη ἐντολὴ ἐπίσημος ἀπὸ τοῦ μεγαφώνου νὰ ψηφίσουν οἱ ὀπαδοὶ τῆς ΕΔΑ, τὸ Κέντρον καὶ κατ’ ἰδίαν ἐδόθη ἐντολή, νὰ ἐγγράψουν ἀπὸ κάτω τὸν Παπαδήμαν τὸν ἐξόριστον κομμουνιστὴν εἰς Μακρόνησον, διὰ νὰ μετρήσουν πόσα ψηφοδέλτια εἶχον καὶ πόσα ἐδόθησαν εἰς τὸ Κέντρον. Καὶ ἐμετρήθησαν 1.653 ψηφοδέλτια. Ἦτο ἢ δὲν ἦτο φανερὰ ἡ ψηφοφορία αὐτή;

§197Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐφ’ ὅσον ὁ κ. ὑπουργός, ἀπέρριψε τὴν τροπολογίαν περὶ ηὐξημένου ἀριθμοῦ ὑποψηφίων, ἐν σχέσει μὲ τὰς ἕδρας, νομίζω, ὅτι θὰ πρέπει νὰ δεχθῶμεν τὴν τροπολογίαν περὶ ἐγγραφῶν καὶ διαγραφῶν, διὰ τῆς ὁποίας θὰ παρασχεθῇ ἡ εὐχέρεια εἰς τοὺς ψηφοφόρους τῆς ἐπιλογῆς προσώπου καὶ τῆς ἀρεσκείας των. Νομίζω, ὅτι τοῦτο ἀποτελεῖ ἀσφαλιστικὴν δικλεῖδα διὰ τὸν πολιτικὸν κόσμον. Καὶ διὰ τοῦτο προτείνω ὅπως δεχθῶμεν μίαν ἐγγραφὴν καὶ μίαν διαγραφὴν ἀνὰ 5 βουλευτάς.

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Τζατζάνης ἔχει τὸν λόγον.

§199Γ. ΤΖΑΤΖΑΝΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐπὶ τῆς παραγράφου 2 τοῦ ἄρθρου 7 ἔχω καταθέσει τροπολογίαν ἀφορῶσαν τὴν ἐγγραφὴν καὶ τὴν διαγραφὴν τῶν ὑποψηφίων. Ἐξ ὅσων ἐλέχθησαν καὶ εἰς τὰ προηγούμενα ἄρθρα, τὰ ὁποῖα ἐψηφίσαμεν καὶ μετὰ τὴν ἀπόρριψιν τῆς τροπολογίας περὶ ηὐξημένου ἀριθμοῦ τῶν ὑποψηφίων ἐν σχέσει μὲ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἑδρῶν, νομίζω, ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ δώσωμεν τὴν εὐχέρειαν εἰς τὸν ἐκλογέα νὰ διαγράψῃ καὶ νὰ προσθέσῃ εἰς ἕνα συνδυασμὸν ὑποψηφίους ἄλλου συνδυασμοῦ. Εἶναι δυνατὸν εἰς ἕνα οἱονδήποτε συνδυασμὸν οἱουδήποτε κόμματος νὰ εἶναι ὅλοι ἄριστοι, ὅπως ἐπίσης εἶναι δυνατὸν εἰς ὅλους τοὺς συνδυασμοὺς νὰ ὑπάρχουν ἄριστοι. Διατί συνεπῶς νὰ μὴ δώσωμεν τὴν εὐχέρειαν εἰς τὸν ἐκλογέα νὰ ἐπιλέγῃ τὰ κατάλληλα πρόσωπα διὰ τῆς διαγραφῆς ἢ ἐγγραφῆς δύο προσώπων ἐξ ἄλλου κόμματος; Νομίζω, ὅτι ἡ εὐχέρεια αὐτὴ πρέπει νὰ παρασχεθῇ εἰς τὸν λαόν, διὰ νὰ δυνηθῇ οὗτος νὰ δώσῃ τοὺς σταυροὺς τῆς προτιμήσεώς του εἰς τοὺς ὑποψηφίους τῆς ἀρεσκείας του. Ἔστω καὶ ἐὰν οὗτοι ἀνήκουσιν ἰδεολογικῶς εἰς ἄλλην παράταξιν. Νομίζω, ὅτι αὐτὸ τοὐλάχιστον, ὁ κ. ὑπουργὸς θὰ ἔπρεπε νὰ τὸ ἐδέχετο. Ὅπως ἐπίσης ἡ Βουλὴ δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχῃ ἀντίρρησιν. Ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου ἔχω καταθέσει σχετικὴν τροπολογίαν εἰς τὸν κ. Πρόεδρον, τὴν ὁποίαν παρακαλῶ νὰ θέσῃ εἰς ψηφοφορίαν.

§200ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Κοτσώνης ἔχει τὸν λόγον.

§201Μ. ΚΟΤΣΩΝΗΣ. Ὀρθῶς διαχωρίζονται, διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, ἀπὸ τὸ μικτὸν σύστημα, αἱ ἐκλογικαὶ περιφέρειαι αἱ ἐκλέγουσαι τρεῖς βουλευτὰς καὶ ὑπάγονται εἰς τὸ σύστημα τὸ ἀμιγὲς πλειοψηφικόν. Ἀλλὰ ὁ διαχωρισμὸς αὐτὸς νομίζω, ὅτι ἐκφεύγει τῆς βασικῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου καὶ κονιορτοποιεῖ τὰς μειοψηφίας. Διὰ τοῦτο ὁ κ. ὑπουργός, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ δεχθῇ τροποποίησιν, ὥστε τὰς περιφερείας αὐτὰς νὰ τὰς φέρῃ πλησιέστερα πρὸς τὰς βασικὰς ἀρχὰς τοῦ νομοθετήματός του διὰ μιᾶς ἐκλεκτικῆς ψήφου προτιμήσεως. Τοῦτο ἄλλωστε ἴσχυσε καὶ εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1952. Διότι ἐὰν τοῦτο δὲν γίνῃ θὰ καταλήξωμεν εἰς τὴν πλήρη συντριβὴν τῶν μειοψηφιῶν εἰς τὰς περιφερείας ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι ἐκλέγουν τρεῖς βουλευτάς. Θὰ παρουσιασθῇ τὸ φαινόμενον νὰ ἐκλεγοῦν οἱ συγκεντρώσαντες 57% καὶ νὰ μείνῃ ἄνευ ἐκπροσωπήσεως τὸ 49%. Νομίζω, ὅτι διὰ νὰ μὴ καταλήξωμεν εἰς τὴν κονιορτοποίησιν καὶ συντριβὴν τῶν μειοψηφιῶν εἰς τὰς περιφερείας αὐτάς, ὁ κ. ὑπουργός, θὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν μου ἡ ὁποία εἶναι ἄλλως τε σύμφωνος μὲ τὴν βάσιν τοῦ σχεδίου του.

§202Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Κύριε συνάδελφε, λυποῦμαι, ἀλλὰ δὲν δύναμαι ν’ ἀποδεχθῶ τὴν τροπολογίαν σας, διότι αὕτη εἶναι ἐκτὸς τῆς γενικῆς γραμμῆς τοῦ νόμου ἀπὸ τὴν ὁποίαν δὲν δυνάμεθα νὰ ἐξέλθωμεν δεδομένου ὅτι γενικῶς προσθῆκαι ἢ διαγραφαὶ δὲν ἐπιτρέπονται.

§203ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Μόδης ἔχει τὸν λόγον.

§204Γ. ΜΟΔΗΣ. Συμβαίνει τὸ ἑξῆς παράδοξον, κύριοι συνάδελφοι, ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, κόπτεται ὑπὲρ τοῦ πλειοψηφικοῦ καὶ σεῖς ὅλοι πλειοδοτεῖτε ὑπὲρ τοῦ πλειοψηφικοῦ, ὡς συγκεντρώνοντες ὅλας τὰς ἀρετὰς καὶ ὅλα τὰ προτερήματα. Ἐν τούτοις, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, εἰσάγει ἕνα πλειοψηφικόν, τὸ ὁποῖον ἀνατρέπει τὰς βάσεις τοῦ πλειοψηφικοῦ συστήματος. Τί συνέβαινε μὲ τὸ πλειοψηφικόν; Τὸ εἴχομεν εἰς τὴν χώραν μας ἐπὶ ὀγδοήκοντα ἔτη καὶ μάλιστα ἀμιγὲς πλειοψηφικὸν μὲ εὐρεῖαν νομαρχιακὴν περιφέρειαν. Εἴχομεν τότε τὴν κάλπην καὶ τὸ σφαιρίδιον καὶ κάθε ψηφοφόρος, κάθε ὑποψήφιον ποὺ ἐψήφιζεν, ἢ τὸν κατεψήφιζεν, ἢ ὅπως ἔλεγον τότε, τὸν ἐμαύριζε. Τώρα θὰ ἦσθε ἐλεύθεροι νὰ ψηφίσετε κατὰ τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα καὶ κατὰ τὴν ἐλευθέραν σας κρίσιν, ἀλλ’ αὐτούς, οἱ ὁποῖοι θὰ εἶναι ἐγγεγραμμένοι εἰς τὸ ψηφοδέλτιον χωρὶς καμμίαν διαγραφὴν ἢ ἐγγραφήν. Ἐὰν δὲν σᾶς ἀρέσῃ καὶ ἕνας ἐκ τῶν ὑποψηφίων πρέπει νὰ τὸν καταψηφίσετε ἢ νὰ ἀπορρίψετε ὁλόκληρον τὸ ψηφοδέλτιον! Καμμίαν προτίμησιν δὲν θὰ ἠμπορῆτε νὰ ἐκδηλώσητε, καμμίαν ἀντίθεσιν, καμμίαν ἀποδοκιμασίαν!... Καὶ αὐτὸ λέγεται πλειοψηφικὸν σύστημα! Καὶ διατί ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα; Ποῖος κίνδυνος ὑπάρχει ἀπὸ τὰς διαγραφὰς ἢ τὰς ἐγγραφάς; Ἐπαναλαμβάνω, δὲν γνωρίζω ἐὰν ὑπάρχῃ κανένα μέρος τοῦ κόσμου εἰς τὸ ὁποῖον κατὰ τὴν ψηφοφορίαν μὲ τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα νὰ μὴ εἶναι ἀπολύτως ἐλεύθερος ὁ ψηφοφόρος νὰ ἐκλέξῃ ἢ νὰ κάμῃ ἐκλογήν. Εἶναι τὰ καινὰ δαιμόνια, τὰ ὁποῖα εἰσήχθησαν εἰς τὸν τόπον μας ἀπὸ μερικοὺς τρέμοντας τὴν σκιάν των καὶ ἐπὶ τὰ ἴχνη τῶν ὁποίων βαδίζει πιστῶς καὶ ἀπαρασαλεύτως ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Δὲν κατάλαβα ποίαν δικαιολογίαν ἐπρόβαλεν, ὁ κ. ὑπουργὸς ἐναντίον τῶν διαγραφῶν καὶ ἐγγραφῶν.

§205Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα δὲν εἶναι ὅπως, τὸ λέγετε σεῖς. Τὸ πλειοψηφικὸν τὸ ἀμιγές, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου ἐγὼ κόπτομαι, ἀλλὰ ἐγὼ δὲν κόπτομαι ἀλλὰ ἁπλῶς εἰσάγω ἕνα σύστημα πλειοψηφικὸν μὲ περιωρισμένην ἐκπροσώπησιν τῆς πλειοψηφίας. Καὶ πᾶσα ἀπόκλισις ἐξ αὐτοῦ δι’ ἐγγραφῶν κλπ. νοθεύει τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα.

§206Γ. ΜΟΔΗΣ. Δὲν καταλαβαίνω πῶς νοθεύεται τὸ σύστημα.

§207Δ. ΛΟΝΤΟΣ. Διότι διὰ τῶν σταυρῶν τοῦ ἑνὸς κόμματος ἐκλέγεται ὑποψήφιος τοῦ ἑτέρου κόμματος.

§208Γ. ΜΟΔΗΣ. Πῶς ἐγένετο τὰ παλαιότερα χρόνια κ. ὑπουργέ;

§209Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Τὰ παλαιότερα χρόνια ἦτο ἄλλο σύστημα, τώρα ἔχομεν αὐτὸ τὸ σύστημα, καὶ σᾶς ἀπαντῶ, ὅτι δὲν δέχομαι τὴν τροπολογίαν σας, διότι ἄλλοτε ἴσχυε τὸ σύστημα ἐκεῖνο, δὲν εἶναι ὅμως δικαιολογία ἐπειδὴ ἄλλοτε ἴσχυε τὸ σύστημα ἐκεῖνο, νὰ νοθεύσωμεν καὶ τὸ σημερινὸν σύστημα.

§210Γ. ΜΟΔΗΣ. Ἐγὼ πιστεύω, ὅτι αὐτὸ ποὺ κάμνετε σεῖς εἶναι νοθεία καὶ μάλιστα ὁλοκληρωτική.

§211Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ἐγὼ θέλω τὸ σύστημα αὐτὸ τὸ πλειοψηφικὸν νὰ τὸ ἀφήσωμεν ἀνόθευτον.

§212Γ. ΜΟΔΗΣ. Ἀνόθευτον, ἴσως, ἀλλ’ ἀσφαλῶς ἀνατρεπτικὸν τῆς ἐννοίας τοῦ πλειοψηφικοῦ. Καὶ διατὶ καθιερώνετε τὸν σταυρὸν προτιμήσεως τὸν ἐνδοκομματικόν; Δὲν ἀφίνατε ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, τὸν ἀρχηγὸν τοῦ κόμματος νὰ καθορίζῃ κυριαρχικῶς ἢ κατ’ ἀρέσκειαν τὴν σειρὰν τῆς ἐπιτυχίας;

§213Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Σεῖς κόπτεσθε ὑπὲρ τῆς ἀναλογικῆς, δὲν σᾶς κατηγορῶ δι’ αὐτό, καὶ σᾶς λέγω, εἴδατε ποτὲ εἰς τὸ σύστημα τῆς ἀναλογικῆς διαγραφὰς ἢ ἐγγραφάς;

§214Γ. ΜΟΔΗΣ. Καὶ ἐκεῖ θὰ τὸ ἤθελα. Μέχρι τριῶν βουλευτῶν ἔχομεν ἀμιγὲς πλειοψηφικόν. Διατὶ δὲν ἐπιτρέπετε καὶ ἐπ’ αὐτῶν διαγραφὰς καὶ ἐγγραφὰς ὅπως ἐγένετο εἰς τὰς ἐκλογὰς μὲ πλειοψηφικὸν καὶ ψηφοδέλτιον τοῦ 1923, τοῦ 1928, τοῦ 1933, τοῦ 1935;

§215Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ὅταν πρόκειται περὶ τριῶν βουλευτῶν ἢ περὶ 10 βουλευτῶν, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ κάμωμεν διάκρισιν, διότι τότε ἀναλόγως τοῦ συνδυασμοῦ πρέπει νὰ ἔχωμεν καὶ ἕνα σύστημα.

§216Γ. ΜΟΔΗΣ. Μήπως διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ἔχομεν ἕνα μόνον σύστημα ἢ πολλά; Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον καταλογίζετε εἰς βάρος τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς εἶναι αὐτὸς ὁ περιορισμὸς, ἡ δέσμευσις τοῦ ἐκλογέως, καὶ ἐγὼ ἐξ ἀρχῆς, εἰς αὐτὸ διεφώνουν, διότι δὲν βλέπω τὸν λόγον διατὶ νὰ εἶναι δεσμευμένος καὶ μὲ τὸ σύστημα τῆς ἀναλογικῆς ὁ ψηφοφόρος καὶ νὰ ἀναγκάζεται νὰ ψηφίζῃ ἕνα κόμμα καὶ ὅταν ἔχῃ ὑποψήφιον τὸν ὁποῖον δὲν.........................

§217Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Διότι ἡ ἀναλογικὴ εἶναι καθαρῶς, κομματικὴ ὑπόθεσις θέλει τὴν ἐκλογὴν τοῦ κόμματος καὶ μεταξὺ τοῦ κόμματος ὑπάρχει ἡ διάκρισις τοῦ σταυροῦ διὰ νὰ κάμῃ μίαν διάκρισιν ὁ ἐκλογεύς.

§218Γ. ΜΟΔΗΣ. Φέρετέ μου τὰ κόμματα αὐτὰ τῶν χωρῶν ὅπου καθιερώθη ἡ ἀναλογικὴ καὶ θὰ σᾶς εἴπω μάλιστα. Ἀλλὰ ἐδῶ δὲν ὑπάρχει κανένα στεγανὸν χώρισμα μεταξὺ τῶν κομμάτων, διότι ἐφάπτονται. Κατὰ τὸ πλεῖστον πρόσωπα θὰ ψηφίσῃ ὁ ψηφοφόρος καὶ δὲν προστατεύομεν τὴν ἐλευθερίαν του ὅταν τὸν δεσμεύομεν καθ’ ὃν τρόπον τὸν δεσμεύομεν.

§219Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Σχετικῶς μὲ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Αὐγερινοῦ, δὲν νομίζω, ὅτι δικαιολογοῦνται οἱ φόβοι του μεταξὺ τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 7 παρ. 2 καὶ τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 9. Ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 2 ἀφορᾷ τὴν περίπωσιν καθ’ ἣν λόγῳ τῶν ἰσχυσάντων μέχρι τοῦδε συστημάτων εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ λάβῃ χώραν μία διαγραφὴ ἢ μία προσθήκη ὑποψηφίου ἄλλου συνδυασμοῦ καὶ αὐτὴν τὴν ἐξ ἀγνοίας διαγραφὴν ἢ ἐξ ἀγνοίας ἐγγραφὴν ὑποψηφίου ἑτέρου συνδυασμοῦ τείνει νὰ καλύψῃ ἡ παράγραφος 2 τοῦ ἄρθρου 7. Εἰς περίπτωσιν ὅμως καθ’ ἣν τοῦτο γίνεται ὄχι ἐκ λάθους τοῦ ψηφοφόρου ἀλλὰ γίνεται ἐκ προθέσεως καὶ ἐπὶ τῷ σκοπῷ καταστρατηγήσεως τοῦ μυστικοῦ τῆς ψηφοφορίας, καὶ τότε ὑπάρχει ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 9, ἡ ὁποία τείνει νὰ καλύψῃ τὸ ἀπαραβίαστον καὶ τὸ μυστικόν. Ὑπενθυμίζω δὲ ὅτι δὲν εἶναι ὁ μοναδικὸς τρόπος, μὲ τὸν ὁποῖον δύναται νὰ ἀποκαλυφθῇ τὸ μυστικὸν τῆς ψηφοφορίας. Ἐγὼ λέγω, ὅτι οὐδεμία παραβίασις τοῦ μυστικοῦ τῆς ψηφοφορίας δύναται νὰ γίνῃ ἐκ τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 2. Καλύπτει ἀπολύτως τὴν μυστικότητα τὸ ἄρθρον 9.

§220ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Παπασπύρου ἔχει τὸν λόγον.

§221Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Ἀπευθύνομαι, κύριοι συνάδελφοι, εἰδικώτερον πρὸς τὴν πλειοψηφίαν, ἡ ὁποία θὰ κρίνῃ τὸ θέμα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ σᾶς ἀπασχολήσω. Θὰ σᾶς ἐξομολογηθῶ ὅμως ἐν εἰλικρινείᾳ ἐπὶ μιᾶς προσωπικῆς μου διαθέσεως. Κάμνω αὐτὴν τὴν προεισαγωγὴν διὰ νὰ ἐκτιμήσετε τὴν εἰλικρίνειαν τῆς προτάσεώς μου. Ὅλαι αἱ ἐνδείξεις ἢ μᾶλλον κοινὴ πεποίθησις εἶναι ὅτι τὸ πλειοψηφοῦν σήμερον κόμμα, θὰ εἶναι τὸ κόμμα τῆς μειοψηφίας εἰς τὰς προσεχεῖς ἐκλογάς. Ὁ χῶρος, τὸν ὁποῖον κατέχετε σήμερον θὰ περιορισθῇ κατὰ πολὺ πρὸς τὴν ἄκραν δεξιὰν θὰ ἤθελα ὅμως, κύριοι συνάδελφοι, σᾶς τὸ λέγω ἐν εἰλικρινείᾳ, οἱ ἐκπρόσωποι τῆς μειοψηφίας νὰ προέρχωνται ἀπὸ μὴ συναδέλφους ποὺ παρακάθηνται σήμερον εἰς τὰ βουλευτικὰ ἔδρανα. Καὶ διὰ νὰ γίνῃ αὐτὸ πρέπει νὰ δώσετε τὴν προσήκουσαν προσοχὴν εἰς τὸ θέμα τῶν σταυρῶν προτιμήσεως. Δι’ αὐτὸ ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα. Σᾶς ἐνδιαφέρει τὸ θέμα προσωπικῶς, διότι πολλοὶ ἀπὸ σᾶς συνέπεσε, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ἐκλέγωνται μὲ τὸ σύστημα τὸ πλειοψηφικὸν καὶ δὲν ἔχετε ἐθισθῆ εἰς τὰ ἀπόκρυφα ποὺ ἐμφανίζει τὸ σύστημα τῆς ἀναλογικῆς μὲ τοὺς σταυροὺς προτιμήσεως. Καὶ ὑπέστην, ὅταν εἰς τὸ 1950 καὶ ἐγὼ εἰσῆλθον εἰς τὴν Βουλήν, τὴν ἰδίαν καὶ ἐγὼ ἐντύπωσιν ποὺ ἔχετε ὑποστῆ καὶ σεῖς ὅτι ὁ ἕνας σταυρὸς εἶναι πανάκεια ποὺ ἐξασφαλίζει τὴν ὁμαλὴν διεξαγωγὴν τῆς ἐκλογῆς καὶ τὴν ἀνάδειξιν ἐκείνων ποὺ διαθέτουν δύναμιν. Εἶχον καὶ ἐγὼ τὴν ἰδίαν ἀντίληψιν. Εἶδον ὅμως ὅτι οἱ συνάδελφοί μας καὶ ὅσοι παρακάθηνται εἰς τὰ βουλευτικὰ ἕδρανα ἀπὸ τὴν Βουλὴν τοῦ 1950 θὰ τὸ ἐνθυμοῦνται ὅτι οἱ παλαιότεροι τῶν βουλευτῶν τῆς Βουλῆς ἐκείνης δὲν ἐδέχοντο οὔτε συζήτησιν διὰ τὸν ἕνα σταυρόν. Διεξήχθη μακροτάτη συζήτησις ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ καὶ τὴν κατεύθυνσιν τὴν ἔδωσαν οἱ παλαιότεροι ἐκ τῶν συναδέλφων. Ὑπῆρξεν ἕνα συντριπτικὸν ἀποτέλεσμα ἀπὸ ὅλας γενικῶς τὰς πτέρυγας τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία δὲν ἀπεδέχθη τὴν μονοσταυρίαν καὶ καθιέρωσε διὰ τῆς διατάξεως, ἡ ὁποία περιελήφθη εἰς τὸν νόμον περὶ ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς, τὴν πολυσταυρίαν. Ἄν ἀναδιφήσητε τὰ πρακτικὰ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης θὰ ἴδητε, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι μὲ μίαν συντριπτικὴν πλειοψηφίαν ἡ Βουλὴ καθιέρωσε τὴν πολυσταυρίαν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον ὁ νόμος τοῦ 1951 ποὺ καθιέρωσε τὴν πολυσταυρίαν. Ὁσάκις ἔγιναν ἐκλογαὶ μὲ τὸ σύστημα τῆς ἀναλογικῆς πλὴν μιᾶς, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, περιπτώσεως, ἦτο πάντοτε καθιερωμένη ἡ πολυσταυρία. Διότι ἂν θελήσωμεν, κύριοι βουλευταί, νὰ τὸ ἴδωμεν τὸ θέμα ἀπὸ ἀπόψεως ἀρχῆς, διερωτῶμαι διὰ ποῖον λόγον ὁ ἐκλογεὺς ὁ ὁποῖος καλεῖται εἰς μίαν περιφέρειαν νὰ ἐκλέξῃ ὡρισμένον ἀριθμὸν βουλευτῶν, θὰ περιορίσῃ τὴν προτίμησίν του εἰς ἕνα μόνον. Τὸ πρᾶγμα εἶναι ἀπαράδεκτον πρὸς τὴν ἔννοιαν τῆς ἀναδείξεως τῶν καλυτέρων, ἐκείνων ποὺ προτιμᾷ ὁ λαὸς εἰς μίαν περιοχήν. Διὰ ποῖον λόγον εἰς τὸν ἐκλογέα θὰ δημιουργήσητε περιορισμόν, καὶ θὰ τοῦ εἴπητε ὅτι ἐνῷ εἰς τὸ διαμέρισμα Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας πρόκειται νὰ ἀναδειχθοῦν 8 ἢ βουλευταί, αὐτὸς θὰ ψηφίσῃ μόνον τὸν ἕνα βουλευτήν.

§222Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Ρίπτοντας τὸ ψηφοδέλτιον προκρίνει 8 ὑποψηφίους καὶ ὅτι ὁ ἄριστος εἶναι ὁ ἕνας.

§223Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Κύριε συνάδελφε, προκρίνει τὸ κόμμα διὰ τοῦ ψηφοδελτίου καὶ διὰ τῆς προτιμήσεως προκρίνει τὸν κατὰ τὴν ἀντίληψίν του καλύτερον. Ἀλλὰ ἐφ’ ὅσον αἱ ἕδραι εἶναι πλείονες τῆς μιᾶς διὰ ποῖον λόγον θὰ περιορίσητε τὸν ἐκλογέα ἀπὸ τοῦ νὰ ἐκφράσῃ τὴν προτίμησίν του καὶ διὰ τὸ σύνολον ἀκόμη τῶν ἑδρῶν. Αὐτή, κύριοι συνάδελφοι, ἦτο ἡ ἀρχὴ ἡ καθιερωθεῖσα καὶ βάσει τῆς ὁποίας τὰ ἑκάστοτε ψηφισθέντα νομοθετήματα ἀπεδέχθησαν τὴν ἔννοιαν τῆς πολυσταυρίας. Ἤδη δημιουργεῖται μία καινοτομία μὲ τὸ ὑπὸ ψήφισιν νομοσχέδιον, διότι ἀνάλογα μὲ τὰς βουλευτικὰς ἕδρας θὰ ἐκπροσωπηθῇ ἡ μειοψηφία καὶ ἡ πλειοψηφία. Φέρω ἕνα παράδειγμα τοῦ διαμερίσματος εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκω. Ἐφ’ ὅσον προσδιωρίσθη ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐκλογέων εἰς τὸ διαμέρισμα Ἀττικοβοιωτίας θὰ ἐκλεγοῦν 9 βουλευταὶ ἐκ τῶν ὁποίων οἱ 7 θὰ ἀνήκουν εἰς τὴν πλειοψηφίαν καὶ οἱ δύο εἰς τὴν μειοψηφίαν. Ὁ ἐκλογεύς, κατὰ τὴν ταπεινήν μου ἀντίληψιν, πρέπει νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ἢ νὰ προσδιορίσῃ μέχρι τοῦ ἀριθμοῦ τῶν 7 ἐκείνων ποὺ προτιμᾷ ἐκ τοῦ ψηφοδελτίου, ἢ ἂν τυχὸν δὲν θελήσητε αὐτὴν τὴν ἀρχήν, πάντως εἶναι ὑποχρέωσίς σας νὰ σταματήσητε εἰς μίαν ἄλλην ἀρχήν. Ὁ ἀριθμὸς τῶν σταυρῶν νὰ ἐξισοῦται μὲ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἑδρῶν ποὺ παραχωροῦνται εἰς τὴν μειοψηφίαν. Δηλαδή, ἂν εἰς τὴν μειοψηφίαν εἰς μίαν περιοχὴν δίδονται δύο ἕδραι, ὁ ἐκλογεὺς νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα, διότι μιὰ ποὺ γίνεται ἡ παραχώρησις εἰς τὴν μειοψηφίαν... (γέλωτες)....... Κύριοι, διὰ νὰ μὴ ἀσχάλλετε καὶ διὰ νὰ μὴ δημιουργῆτε ἐντυπώσεις, θὰ ἤθελα νὰ καθορίσω ὅτι ἡ προσωπική μου ἄποψις εἶναι ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρξῃ τὸ δικαίωμα τῆς πολυσταυρίας μέχρι τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἑδρῶν ποὺ θὰ δοθοῦν εἰς τὸν πρῶτον συνδυασμόν. Ὁ ἐκλογεὺς νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ δίδῃ προτίμησιν εἰς τόσους ὑποψηφίους ὅσοι θὰ κληθοῦν ἀπὸ τὴν πλειοψηφίαν νὰ καταλάβουν τὰς ἕδρας, αἱ ὁποῖαι θὰ παραχωρηθοῦν εἰς τὸν πρῶτον συνδυασμόν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια ἡ δημοκρατική, αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικὴ ἐφαρμογὴ ἑνὸς συστήματος, ἀπὸ τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ προκύψῃ κατὰ τρόπον δίκαιον καὶ ἀναλλοίωτον σαφὲς ἐκλογικὸ ἀποτέλεσμα. Θὰ ἤθελα ὅμως, κύριος συνάδελφοι, νὰ ἔλθω καὶ εἰς τὴν πρᾶξιν, διότι νὰ ἀσχάλετε πλεῖστοι ἐξ ὑμῶν καὶ ἐντυπωσιάζεσθε μὲ τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι χάρις εἰς τὸν ἕνα σταυρὸν θὰ εὑρεθῆτε πάλιν εἰς τὰς ἕδρας ποὺ κατέχετε. Πόσοι ἀπὸ σᾶς θὰ εὑρεθῆτε ἐν πλάνῃ καὶ πόσοι ἀπὸ σᾶς θὰ ἐνθυμηθῆτε τοὺς λόγους μου τὴν ἑπομένην, δυστυχῶς, τῆς ἐκλογῆς, ὁπότε θὰ εἶναι ἀργά. Τί θὰ εἴπητε εἰς τοὺς ἐκλογεῖς σας; Τὴν νύκτα, κύριοι, θὰ γίνῃ ἡ ἰδιαιτέρα ἐργασία. Θὰ τεθοῦν εἰς ἐνέργειαν συστήματα σκοτεινά. Ἡ σταυροφορία, θὰ γίνεται τὴν νύκτα, ὅπου ὁ εἷς ὑποψήφιος θὰ ἐπιχειρῇ τὴν ἐξόντωσιν τοῦ ἄλλου. Καὶ ἐπειδὴ αἱ ἐπαρχίαι κατὰ τὸ πλεῖστον ἀναδεικνύουν δύο βουλευτὰς διερωτῶμαι διὰ νὰ δημιουργήσωμεν μίαν κατάστασιν μεταξὺ αὐτῶν, ἡ ὁποία δὲν θὰ προαγάγῃ τὰ πολιτικά μας ἤθη; Θὰ σᾶς παρακαλέσω τὰς παρατηρήσεις μου αὐτὰς νὰ τὰς προσέξητε, διότι μετὰ τὸ ἀποτέλεσμα θὰ εἶναι ἀργά. Σᾶς δηλῶ ὅτι τὸν ἔχοντα τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλῇ δὲν θὰ τὸν ἐπηρεάσῃ ἡ κατάστασις αὐτή. Θέλω νὰ πιστεύω ὅτι πολλοὶ ἀπὸ ὑμᾶς θὰ θελήσητε νὰ κρατήσητε εἰς κάποιο ἀνώτερον ἐπίπεδον τὴν ἄσκησιν τῆς πολιτικῆς, πρὸ παντὸς τὴν συνεργασίαν μεταξὺ τῶν συνυποψηφίων. Δὲν θὰ ὑπάρξῃ στάδιον συνεργασίας, ἐὰν δὲν ἐφαρμοσθῇ ἡ πολυσταυρία, ἢ ἄν οἱ σταυροὶ τοὐλάχιστον δὲν εἶναι πλείονες τοῦ ἑνός.

§224ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Ρωμανός, ἔχει τὸν λόγον.

§225Γ. ΡΩΜΑΝΟΣ. Κύριοι βουλευταί, κατόπιν τῆς συνεχοῦς ἐν ἀρχῇ τῆς συζητήσεως ἑκάστου ἄρθρου, δηλώσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ Ἐσωτερικῶν, ὅτι ἡ ὑπὸ συζήτησιν διάταξις εἶναι θεμελιώδης καὶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν δέχεται τροπολογίαν καὶ τῆς μονολιθικῆς στάσεως τῆς κυβερνητικῆς πλειοψηφίας ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, ἡ δήλωσις εἰς ἣν προβαίνω, ἐκ μέρους τοῦ κόμματος εἰς ὃ μετέχω, γίνεται μόνον χάριν τῆς ἱστορίας! Δηλῶ, λοιπόν, ὅτι τασσόμεθα ὑπὲρ τῶν διαγραφῶν καὶ ἐγγραφῶν τῶν ὑποψηφίων εἰς τοὺς περιφερειακοὺς συνδυασμοὺς καὶ ὅτι θὰ ὑποστηρίξωμεν τὴν ὑποβληθεῖσαν σχετικῶς τροπολογίαν. Ἐν τῷ μεταξὺ, ἀφ’ ἧς ἐνεγράφην ὡς ὁμιλητὴς, ἐκυκλοφόρησεν ἡ τροπολογία τοῦ κ. ὑπουργοῦ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 7 παρ. 4 καὶ ὁμολογῶ, ὅτι παρὰ τὴν ὑποτιθεμένην ὡς νομικοῦ ἱκανότητά μου νὰ ἑρμηνεύσω δυσνόητα κείμενα δὲν ἐννοῶ τί ἐπιδιώκει ὁ κ. ὑπουργός. Κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἄρθρου ἐνώπιον τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἠρωτήθη ὁ κ. ὑπουργὸς, ἐὰν τὸ προνόμιον τῆς παρ. 4 ἀπελάμβανον κατὰ τὴν ἔννοιαν τῆς διατάξεώς του, αἱ συλλογικαὶ ἡγεσίαι κομμάτων. Ὁ κ. Ἀλλαμανῆς, ὑπεστήριξεν, ὅπως τὸ προνόμιον ἐπεκταθῇ ἐπὶ τῆς συλλογικῆς ἡγεσίας κομμάτων, ἀλλ’ ὁ κ. ὑπουργὸς ὑπῆρξεν κατηγορηματικῶς ἀντίθετος, δηλώσας, ὅτι τὸ προνόμιον τῆς παρ. 4 θὰ εἶχεν ἐφαρμογὴν ἐπὶ ἐκείνων τῶν μελῶν συλλογικῆς ἡγεσίας τὰ ὁποῖα συγκεντροῦν τὰς προϋποθέσεις τῆς παρ. 4, δηλαδή, ἦσαν ἀρχηγοὶ κομμάτων ἀναγνωρισθέντες τοιοῦτοι κατὰ τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς. Μὲ τὴν τροπολογίαν του ὅμως, ὁ κ. ὑπουργὸς καθιερώνει νέας προϋποθέσεις, προσθέτους διὰ τὴν ἀναγνώρισιν τοῦ προνομίου τῆς παρ. 4 τοῦ ἄρθρου 7. Ἀφ’ ἑνὸς ὡς ἀρχηγὸς κόμματος θεωρεῖται ὁ ἀνεγνωρισμένος κατὰ τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς, ἐφ’ ὅσον ὅμως (αὐτὴ εἶναι ἡ νέα προϋπόθεσις ποὺ καθιεροῖ ἡ τροπολογία τοῦ κ. ὑπουργοῦ), οὗτος ἡγεῖται κόμματος ὅπερ μετέχει τῆς ἐκλογῆς. Ἀφ’ ἑτέρου διὰ τῆς τελευταίας παραγράφου τῆς τροπολογίας του καθιεροῦται ἀρχὴ ἀντίθετος πρὸς τὴν ἀρχικὴν διατύπωσιν τοῦ ἄρθρου 7 παρ. 4, ὅτι δηλαδή, μέλη συλλογικῆς ἡγεσίας κομμάτων καὶ ἐὰν ἔτι εἶναι νομίμως ἀρχηγοὶ κομμάτων, κατὰ τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς, δὲν χαρακτηρίζονται τοιοῦτοι ἵνα ἀπολαύσουν τοῦ προνομίου τῆς παρ. 4 παρὰ μόνον ἐὰν ἦσαν ἀρχηγοὶ κομμάτων ἐν τῇ τελευταίᾳ πρὸ τῶν ἐκλογῶν Βουλῇ. Βεβαίως, κύριοι βουλευταί, ὑποπτευόμεθα ὅτι ἡ τροπολογία αὐτὴ ἔχει σκοποὺς ἀδιαφόρους διὰ τὰ κόμματα τῆς ἀντιπολιτεύσεως. Δι’ ὃ καὶ νομίζω, ὅτι ἐκπροσωπῶ τὴν γνώμην τῶν κομμάτων τούτων, ἐὰν δηλώσω ἐκ μέρους αὐτῶν, ὅτι θὰ εἴμεθα ἱκανοποιημένοι μὲ μίαν δήλωσιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ, ὅτι ἡ τροπολογία του εἶναι οἰκογενειακὴ ὑπόθεσις τοῦ κυβερνῶντος κόμματος.

§226Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ὅπως ἐνθυμεῖσθε, κατὰ τὴν συζήτησιν εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν ἀπεκλείσθη ἡ συλλογικὴ ἡγεσία τῶν κομμάτων. Ἡ τελευταία προσθήκη ἐνεπνεύσθη ἀπὸ τὴν ἑξῆς περίπτωσιν. Ἐὰν π. χ. τὸ κόμμα τῶν Προοδευτικῶν συμπράξῃ μὲ ἕν ἄλλο κόμμα καὶ ἐμφανισθῆτε ὡς νέον κόμμα, ὡς νέα πολιτικὴ μονάς, τόσον ὁ κ. Μαρκεζίνης, ὅσον καὶ ὁ ἀρχηγὸς τοῦ ἄλλου κόματος, ἀμφότεροι ἀπολαμβάνουν τοῦ προνομίου.

§227Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Ἐφ’ ὅσον ἦσαν κόμματα ἀνεγνωρισμένα ἐν τῇ Βουλῇ.

§228Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Διὰ νὰ μὴ θεωρηθῇ ὡς μία ἀτέλεια τοῦ Νόμου καὶ ὡς μία ἄνισος μεταχείρισις ἐσκέφθημεν ὅτι οἱ ἐν τῇ παρούσῃ Βουλῇ ἀρχηγοὶ κομμάτων συνδυαζόμενοι καθ’ οἱονδήποτε τρόπον νὰ ἀπολαμβάνουν τοῦ προνομίου.

§229Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Ἡ δήλωσις εἶναι ὅτι ἡ τροπολογία λύει τὸ θέμα ἐν περιπτώσει συνεργασίας κομμάτων.

§230Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερ.). Ἐὰν σεῖς βλέπετε ὅτι ὑπάρχει καμμία ἄλλη περίπτωσις ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἠμπορεῖ νὰ δοθῇ ἡ ὑπόνοια ὅτι ἡ διάταξις ἔχει οἱανδήποτε πονηρίαν νὰ μοῦ τὸ εἴπητε νὰ τὴν διαγράψωμεν.

§231Γ. ΡΩΜΑΝΟΣ. Προσθέτετε νέας προϋποθέσεις διὰ τὴν ἀναγνώρισιν τινὸς ὡς ἀρχηγοῦ κόμματος. Διότι τὸ κόμμα τὸ ὁποῖον ὑπονοεῖτε ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ συνεργασθῇ μὲ ἄλλο κόμμα δὲν ὑπάρχει ἐν τῇ Βουλῇ, εἰς αὐτὸν τὸν ἀρχηγὸν τοῦ ἔξω τῆς Βουλῆς κόμματος ἀπαγορεύεται, βάσει αὐτῆς τῆς τροπολογίας, νὰ θεωρηθῇ ἀρχηγὸς κόμματος;

§232Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερ.). Ὄχι, προσέξατε. «Τὰ ἀνωτέρω δὲν ἔχουν ἐφαρμογὴν ἐπὶ τῶν μελῶν τῆς συλλογικῆς ἡγεσίας κόμματος». Νὰ μὴ γίνῃ ἐκεῖνο ποὺ λέγει ὁ κ. Ἀλλαμανῆς.

§233ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διευκρίνισις εὔκολος.

§234Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερ.). «Πλὴν τῶν ἐν τῇ τελευταίᾳ — πρὸ τῶν ἐκλογῶν Βουλῇ — ἀρχηγῶν κομμάτων». Νομίζω ὅτι θὰ ἀπαλλαγῆτε οἱασδήποτε ἀμφιβολίας ἢ ὑπονοίας, ἐὰν λάβητε ὑπ’ ὄψει ποῖοι εἶναι οἱ ἀρχηγοὶ κομμάτων ἐν τῇ παρούσῃ Βουλῇ. Τὸ περιορίζομεν μόνον εἰς αὐτούς.

§235Γ. ΡΩΜΑΝΟΣ. «Τὰ ἀνωτέρω δὲν ἔχουν ἐφαρμογὴν ὅταν ...........». Τί θὰ εἰπῇ αὐτό;

§236Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερ.). Ἐὰν γίνῃ ἕνα νέον κόμμα καὶ δηλωθῇ εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον ὅτι ἔχουν ἡγεσίαν 12μελῆ, θέλω νὰ τὸ ἀποκλείσω. Θέλω νὰ μὴ προκύψῃ αὐτὴ ἡ δυσμενὴς μεταχείρισις εἰς ἀρχηγοὺς κομμάτων ὑφισταμένων σήμερον ἐν τῇ Βουλῇ. Ἐὰν δὲν εἶναι σαφὴς αὐτὴ ἡ πρότασις, εὐχαρίστως δέχομαι οἱανδήποτε διόρθωσιν.

§237Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Δηλαδὴ διὰ τῆς τροπολογίας προστατεύετε τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων τῶν ἐν τῇ Βουλῇ.

§238Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερ.). Μάλιστα.

§239Κ. ΜΑΡΗΣ. Θὰ ἤθελον ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν μίαν σαφεστέραν διατύπωσιν. Λέτε: «Ἐφ’ ὅσον ἡγεῖται.......»

§240Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερ.). Ὑπῆρξαν πολλοὶ ἀρχηγοί, ὅπως π. χ. ὁ κ. Γονατᾶς. Ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι τεθῇ εἰς ἕνα συνδυασμὸν τῶν Ἀθηνῶν, τοῦ ἀξίζει βεβαίως, σεῖς θεωρεῖτε ὀρθὸν αὐτομάτως νὰ θεωρηθῇ ὅτι ἔλαβεν ὅλους τοὺς σταυρούς;

§241Κ. ΜΑΡΗΣ. Πιθανὸν νὰ εἶναι τρεῖς συνεργαζόμενοι ἀρχηγοὶ καὶ νὰ δηλώσουν δύο ἡγεσίαν, τί γίνεται τότε;

§242Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερ.). Εἶναι δικαίωμά τους, ἐὰν εἶναι τρεῖς καὶ προταθοῦν οἱ δύο μόνον εἰς τοὺς συνδυασμούς. Αὐτὸ εἶναι θέμα ἐσωτερικόν των.

§243Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν εἶχον σκοπὸν νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τῆς ὑπὸ κρίσιν διατάξεως, πλὴν ὅμως, ἡ τροπολογία τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, πραγματικῶς μὲ ἐξέπληξε. Διαφωνῶ ριζικῶς, ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, ὅτι οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων πρέπει νὰ ἐκλέγωνται, ἀνεξαρτήτως ἐὰν τοὺς θέλῃ ἢ ὄχι ὁ λαός. Τοῦτο εἶναι ἀντιδημοκρατικόν. Ἐπειδὴ ὅμως ἔχει σχηματισθῆ ἡ γνώμη ὅτι πρέπει οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων νὰ εἰσέρχωνται εἰς τὴν Βουλήν, δὲν θὰ εἶχον ἀντίρρησιν νὰ μείνῃ τὸ πρῶτον μέρος τῆς τροπολογίας τοῦ κ. ὑπουργοῦ. Ἀλλὰ τὸ δεύτερον μέρος, ἐπὶ συλλογικῆς ἡγεσίας, δὲν μὲ εὑρίσκει σύμφωνον. Διότι, εἶναι πιθανόν, μέχρι τῆς διαλύσεως τῆς παρούσης Βουλῆς, εἷς συνάδελφος νὰ πείσῃ 15 βουλευτὰς νὰ τὸν ἀναγνωρίσουν ὡς ἀρχηγόν. Οὗτος, θὰ τύχῃ τοῦ εὐεργετήματος τῆς διατάξεως αὐτῆς; Διὰ τοῦτο, κύριοι συνάδελφοι, προτείνω νὰ διαγραφοῦν αἱ λέξεις: «Πλὴν τῶν ἐν τῇ τελευταίᾳ πρὸ τῶν ἐκλογῶν Βουλῇ, ἀρχηγῶν κομμάτων».

§244Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐὰν διαρκέσῃ ἡ Βουλή, ἄν εὑρεθῇ ἕνας βουλευτὴς καὶ ἔχει τὴν δύναμιν νὰ συγκεντρώσῃ 10 βουλευτὰς καὶ νὰ κάμῃ ἕνα κόμμα διατί τὸν ἀποκλείετε;

§245Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὥστε καθ’ ὑμᾶς εἶναι δημοκρατικὸν νὰ ἐκλέγωνται, χωρὶς νὰ ψηφίζωνται ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν;

§246Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ἄλλο. Ἐδῶ εἶναι δύο ζητήματα. Τὸ ἓν εἶναι μία γενικὴ ἀρχή, τὸ δεύτερον δὲν ἠμπορεῖ, ἐφ’ ὅσον ἡ Βουλὴ θὰ ἔχῃ μίαν ζωὴν καὶ θὰ ἐξελιχθῇ, θὰ σχηματισθῇ ἓν κόμμα, δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὸ ἀποκλείσωμεν αὐτὸ ἐκ τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ κόμματος.

§247Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερ.). Ἐπιθυμῶ νὰ μείνῃ ἡ διάταξις ὅπως ἔχει.

§248ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαμαστοράκης ἔχει τὸν λόγον.

§249Ι. ΠΑΠΑΜΑΣΤΟΡΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὸ ἄρθρον 6 δὲν ὡμίλησα, ἀλλ’ ἐψήφισα ὑπὲρ διπλοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑποψηφίων. Ἐγὼ ὑποστηρίζω τὴν πολυσταυρίαν, ἀφ’ ἑνὸς μὲν διότι ἐξυπηρετεῖ ἐκεῖνον, εἰς τὸν ὁποῖον ὁ ψηφοφόρος ἔχει τὴν Αʹ ἢ τὴν Β ὑποχρέωσιν, ἀφ’ ἑτέρου διότι δίδει καὶ μίαν δυνατὴν προτίμησιν εἰς ἐκεῖνον ποὺ τοῦ ἀξίζει. Λαμβανομένου δὲ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι εἰς τὰς περισσοτέρας θὰ ἐκλέγωνται πέραν τῶν δύο ἀπὸ τὸν συνδυασμοὺν, δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἄσκοπον ν’ ἀποφευχθῇ τὸ τραγικὸν ἐκεῖνο φαινόμενον, τὸ ὁποῖον θὰ παρουσιασθῇ μεταξὺ τῶν ὑποψηφίων τοῦ αὐτοῦ κόμματος, νὰ προσπαθῇ νὰ κατηγορήσῃ ὁ ἕνας τὸν ἄλλον, διὰ νὰ ἐπιτύχῃ ὁ ἕτερος τὸν σταυρόν, τὸν ἀποκλειστικὸν ὑπὲρ τοῦ ἑαυτοῦ του. Διὰ νὰ ἀποφευχθοῦν ὅλα αὐτὰ καὶ διὰ νὰ ὑπάρξῃ κάποιον ἦθος εἰς τὴν διεξαγωγὴν αὐτοῦ τοῦ πολιτικοῦ ἀγῶνος καὶ ὁ ὑποψήφιος νὰ κρατηθῇ εἰς τὸ ὕψος ποὺ τοῦ ἐπιβάλλεται καὶ ἔναντι τοῦ λαοῦ καὶ ἔναντι τοῦ ἑαυτοῦ του, δι’ αὐτὸ ὑποστηρίζω καὶ παρακαλῶ τοὺς συναδέλφους, ὅπως δεχθῶσιν τὴν ἄποψιν τοὐλάχιστον αὐτὴν τῆς πολυσταυρίας, ἡ ὁποία δὲν βλέπω εἰς ποῖον σημεῖον θὰ βλάψῃ πραγματικῶς, θὰ ἀποφευχθοῦν ὅμως ὡρισμέναι ἀνωμαλίαι.

§250ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καναβαριώτης, ἔχει τὸν λόγον.

§251Σ. ΚΑΝΑΒΑΡΙΩΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὸ ἄρθρον 13 τοῦ Νόμου 2.800)54 ἀναφέρεται ἐν τῇ παραγράφῳ 4 ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχουν χειρόγραφα ψηφοδέλτια. Διὰ τὰ χειρόγραφα αὐτὰ ὁρίζει ὅτι «.... (ἀναγινώσκει).....». Νομίζω, ὅτι ὑπάρχει ἓν κενὸν εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ καὶ πρέπει νὰ συμπληρωθῇ καὶ νὰ διατυπωθῇ οὕτω πως: «Εἰς τὴν παράγραφον 4 (........ (ἀναγινώσκει) ........» Νὰ προστεθῇ ἡ τελευταία πρότασις: «Χειρόγραφα ψηφοδέλτια, ἀναγράφοντα τὸ ὄνομα ἑνὸς ὑποψηφίου, λογίζονται καὶ ὁ σταυρὸς προτιμήσεως ὑπὲρ τοῦ ἀναγραφομένου». Νομίζω ὅτι αὐτὸ εἶναι ὀρθόν...

§252ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Καναβαριώτης ἔχει τὸν λόγον.

§253ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Κρασαδάνης ἔχει τὸν λόγον. ἐγὼ ὑπὲρ τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ συνάδελφος κ. Μαρῆς, τῆς πολυσταυρίας δι’ ἓν κυρίως ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον τὸ αἰσθάνομαι πηγαῖον αὐτὴν τὴν ὥρα ποὺ συζητοῦμεν τὸν ἐκλογικὸν νόμον. Καὶ τὸ λέγω τὸ αἴσθημα πηγαῖον, διότι εἴμεθα ὑποχρεωμένοι, προκειμένου νὰ συζητήσωμεν τὸν ἐκλογικὸν νόμον, νὰ ἀνατρέξωμεν εἰς τὰς ὡραίας ἰδέας τῆς Δημοκρατίας. Διότι πράγματι ἡ ὡραία ἰδέα τῆς Δημοκρατίας εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία ἀφήνει τὴν ἐλευθέραν ἐκλογὴν τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ λαοῦ. Μόνον αἱ ἐλεύθεραι Δημοκρατίαι ἔχουν τὸ προνόμιον αὐτὸ καὶ τὸ προνόμιον αὐτὸ ἐρχόμεθα ἡμεῖς σήμερον νὰ τὸ οὐσιαστικοποιήσωμεν. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, αὐτὸ τὸ προνόμιον, τὸ ὁποῖον δίδει ἡ Δημοκρατία, ἐρχόμεθα νὰ τὸ νοθεύσωμεν ὅταν περιορίσωμεν τὸν ἐκλογέα εἰς ἕνα καὶ μόνον σταυρόν. Διατί; Διότι κατωρθώσαμεν ἐν Ἑλλάδι, τὴν ἰδέαν τῆς Δημοκρατίας καὶ τὴν ἰδέαν τοῦ ἀντιπροσώπου τοῦ Ἔθνους νὰ τὴν τοποθετήσωμεν κυρίως ὡς ἀντιπροσώπου, πρὸ παντὸς τῆς ἐπαρχίας. Οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν, ἀναμφισβητήτως, κύριοι συνάδελφοι, εὑρισκόμενος ἐδῶ κάμνει τὸν συλλογισμὸν ὅτι εἶναι ἀντιπρόσωπος τοῦ Ἔθνους. Πάντοτε ἐρχόμενος καὶ ἐκτελῶν τὸ καθῆκον του, τὸ ὁποῖον τοῦ δίδει ὁ λαός, ἐκτελεῖ τὸ καθῆκον του ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς ἐπαρχίας. Ἰδοὺ τὸ μέγα δίλημμα, τὸ ὁποῖον ὑποχρεωτικῶς τὸ νομοσχέδιον μὲ τὴν μονοσταυρίαν περιορίζει τὸν ἐκλογέα, τὸν ὁποῖον θέλομεν κάπως ἐλεύθερον. Ἐλέχθη κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἡ πολυσταυρία διευκολύνει τὴν συναλλαγὴν τῶν ὑποψηφίων. Εἶναι λάθος διότι πράγματι αὐταὶ αἱ συναλλαγαὶ τῶν ὑποψηφίων εἰς τὴν πρακτικὴν οὐδέποτε ἐπέτυχον πλὴν ἐλαχίστων περιπτώσεων. Προβάλλουν τὴν συναλλαγὴν τοῦ τοπικοῦ κομματάρχου. Ἐπιτρέψατέ μου νὰ σταχυολογήσω κάτι ἐκ τῶν πρακτικῶν τῆς προχθεσινῆς συνεδριάσεως τῆς Βουλῆς. Ὁ ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν λέγει: «Καὶ θὰ ἀνακύψῃ ἐν ὅλῃ του τῇ ἀκμῇ ὁ τοπικὸς κομματάρχης».

§254Γ. ΡΩΜΑΝΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τοῦ ἀρχηγοῦ μου, ἀλλὰ περὶ ἐμοῦ, ὁ ὁποῖος ὡμίλουν ὡς εἰσηγητής.

§255Ν. ΚΡΑΣΑΔΑΚΗΣ. Χαίρω ἰδιαιτέρως. Ἐγὼ, ἐν πάσῃ περιπτώσει, τὸ ἐχρέωσα ὡς δόγμα ὀρθὸν εἰς τὸν κ. Μαρκεζίνην. Αὐτὸς εἶναι ὁ μέγας κίνδυνος, ὁ ὁποῖος θὰ προκύψῃ. Αἱ συναλλαγαὶ μεταξὺ τῶν ὑποψηφίων εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ νοθεύσουν τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς. Ἀλλὰ εἶναι, πρὸ παντός, αἱ συναλλαγαὶ τῶν τοπικῶν κομματαρχῶν. Εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μου Πατρίδα ἔχω ἐπαρχίαν ἡ ὁποία ἔχει χωρισθῆ εἰς τὴν ἄνω καὶ κάτω ἐπαρχίαν καὶ οὐδέποτε ἡ ἄνω ἐπαρχία ὑπακούει εἰς τὴν κάτω ἐπαρχίαν. Φαντασθῆτε τί θὰ γίνῃ, ὅταν θὰ ἔχῃ τὸ ψηφοδέλτιον ὁ ψηφοφόρος ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ ἐκλέξῃ, μεταξὺ ποίων; Τοῦ ἀντιπροσώπου, ὁ ὁποῖος θὰ εἶναι τῆς τοπικῆς του περιφερείας; Ποῖον εἶναι τὸ γνήσιον φρόνημα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τὸ ὁποῖον ἐκδηλώνει, πράγματι, ὁ ἐκλογεύς; Ἰδοὺ λοιπὸν ὅτι ἡ γενικὴ ἀρχή, ἀγαπητοὶ κύριοι συνάδελφοι, ἡ ἀρχὴ τῆς Δημοκρατίας εἶναι ἡ ἑξῆς: Εἰς περιφέρειαν, εἰς τὴν ὁποίαν ἀναγνωρίζεται ἡ ἐκπροσώπησις τῆς μειοψηφίας, ἐκεῖ, ὁ ψηφοφόρος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐκλέξῃ τοὺς ἀντιπροσώπους του, ἐν συνεχείᾳ ὅλους. Εἰς μίαν ἐπαρχίαν, ἐπὶ 7 ἑδρῶν, δύο θὰ εἶναι ὑποχρεωτικῶς τῆς μειοψηφίας. Ὁ ψηφοφόρος, δημοκρατικώτατα φερόμενος, θὰ πρέπει νὰ σημειώσῃ εἰς τὸ ψηφοδέλτιόν του ὅτι οἱ 5 ἐκ τῶν 7 νομίζει ὅτι θὰ εἶναι οἱ ἀντιπρόσωποί του, διότι αὐτοὶ θὰ εἶναι σύμφωνοι καὶ πρὸς τὴν Δημοκρατικὴν ἀρχήν, ἀλλὰ πολὺ περισσότερον καὶ πρὸς τὸ τοπικὸν συμφέρον. Ἀποφεύγεται δέ, δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου τὸ σπουδαιότερον ἐξ ὅλων, ἡ συναλλαγὴ τοῦ τοπικοῦ κομματάρχου, ἡ ὁποία, ἠξεύρετε οἱ πτωχότεροι ἐξ ὑμῶν, πόσον σκληρὰ παρουσιάζεται, ἰδίως, τὰς τελευταίας ὥρας. Ἀπευθύνομαι εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸν ἔξοχον φίλον, ὁ ὁποῖος — ὑπολογίζω — δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ διαθέσῃ διὰ τὴν ἐκλογικήν του περιοδείαν, παρὰ μόνον ὅσα θὰ τοῦ περισσεύσουν τὴν ἡμέραν, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ καταθέσῃ τὸ παράβολον καὶ ὁ τοπικός του κομματάρχης θὰ τοῦ ἀξιώσῃ καὶ νομίζω ὅτι θὰ προκύψῃ καὶ πρέπει νὰ προκύψῃ, ἐὰν ἔχῃ τὴν ὄρεξιν καὶ τὴν ἔφεσιν νὰ εἰσέλθῃ τοῦ Κοινοβουλίου. Ἰδοὺ καὶ τὸ μέγα μειονέκτημα τῆς Ἀναλογικῆς, ἀγαπητοὶ κύριοι συνάδελφοι. Καὶ ἐὰν ἔχωμεν, πράγματι, μίαν ταλαιπωρίαν εἰς τὴν ἑλληνικὴν πολιτικὴν ζωήν, εἶναι διότι ἔχομεν ἐπανειλημμένας ἐκλογὰς μὲ τὸ ἀναλογικὸν σύστημα. Διότι ἀφαιροῦμεν τὸ μέγα προνόμιον τοῦ σταυροῦ εἰς τὸν Ἕλληνα ψηφοφόρον, ὁ ὁποῖος — δὲν θέλω νὰ τὸν κατονομάσω, ἀλλὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει — δὲν κατώρθωσε, ποτὲ νὰ ἀρθῇ εἰς τὸ ὡραῖον, πράγματι, ἐπίπεδον τῆς ὡραίας ἐκείνης ἀρχῆς τῆς Δημοκρατίας, ποὺ ἀνέφερον, πρὸ ὀλίγου, οἱ κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ὁ ἀρχηγὸς εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος κανονίζει τὴν σειρὰν τῆς εἰσόδου εἰς τὴν Βουλήν, ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐπιτύχουν. Ἰδοὺ λοιπόν, κύριε ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι, μὲ τὴν μονοσταυρίαν σας, πρῶτος θὰ τὸ ὑποστῆτε καὶ εὔχομαι, νὰ μὴ πληρώσητε δι’ αὐτὴν τὴν ἐπιμονήν σας τὸν τοπικὸν κομματάρχην. Ἤκουσα νὰ λέγεται, ὅτι ἐγὼ εἶμαι ἐξασφαλισμένος, δι’ αὐτὸ εἶμαι μὲ τὸν ἕνα σταυρὸν καὶ ἀναμιμνήσκομαι, εὐχαρίστως, αὐτά, τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. Παπασπύρου, ὅτι θὰ ἐπεθύμουν οἱ ἀλλαζῶνες ἐκεῖνοι ὅτι, πράγματι, αὐτὴ ἡ λέξις ἦτο πικρά. Καὶ δι’ ἕνα ἀκόμη λόγον, διότι, ἀγαπητοὶ κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὴν Ἑλλάδα οὐδεμία δόξα ἐστὶ ἀμετάθετος. Ἐὰν ὁ ἀείμνηστος Στρατάρχης Παπάγος, ποὺ ἐγώ, περισσότερον ἀπὸ ὅτι ὑπολαμβάνεται, τιμῶ τὴν μνήμην του, αὐτὴν τὴν ὥραν ἦτο ὑποψήφιος μὲ αὐτὸ τὸ σύστημα, δὲν γνωρίζω κατὰ πόσον θὰ εἶχε πάλιν νὰ ἀπολαύσῃ τὰς χιλιάδας τῶν σταυρῶν, τὰς ὁποίας ἔλαβεν εἰς τὴν πρώτην ἐμφάνισίν του. Δι’ αὐτὸ ἡ δόξα ἐν Ἑλλάδι δὲν εἶναι ἀμετάθετος. Πιστεύσατέ το αὐτὸ καὶ σεῖς οἱ ὁποῖοι νομίζετε ὅτι μὲ τὸν ἕνα μόνον σταυρὸν θὰ εἰσέλθητε ἀκόπως εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν καὶ θὰ τὸ ἀντιληφθῆτε πάρα πολὺ γρήγορα. Ἰδοὺ διὰ ποῖον λόγον ἀπευθύνομαι εἰς τὸν ἔξοχον καὶ ἐκλεκτὸν φίλον κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, μὲ τὴν παράκλησιν νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Μαρῆ, ἀπεριορίστως τοὐλάχιστον, ὅσας ἕδρας πρόκειται νὰ καταλάβῃ ὁ πλειοψηφῶν συνδυασμός, τόσοι σταυροὶ προτιμήσεως νὰ ὑπάρχουν. Διατί; Διότι αὐτὸ τὸ ἐπιβάλλει ἡ Δημοκρατία, ἀλλὰ καὶ τὸ καθῆκον τὸ ἰδικόν σας.

§256Ι. ΡΙΖΙΩΤΗΣ. Ἤθελον νὰ σᾶς εἴπω τοῦτο, ὅτι, διὰ τῆς ὑποβληθείσης τροπολογίας, ὁρίζεται ὅτι ὑπάρχει σταυρὸς προτιμήσεως καὶ εἰς ψηφοδέλτιον λευκόν, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἀναγράφεται ὁ ἕνας ὑποψήφιος τοῦ συνδυασμοῦ. Νομίζω ὅτι οὐδεὶς λόγος ὑπάρχει νὰ ἀναγραφῇ αὐτὸ διότι, δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου, παραβιάζεται τὸ ἀπόρρητον τῆς ψηφοφορίας.

§257Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Αὐτὸ ἴσχυε, κύριε συνάδελφε.

§258Ι. ΡΙΖΙΩΤΗΣ. Ἀλλὰ καὶ ἡ πεῖρα, ἡ μέχρι σήμερον, μᾶς διδάσκει ὅτι, δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου, παραβιάζεται βασικὴ διάταξις τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Εἶναι δυνατόν, μὲ ἀλλαγὴν μόνον τῆς μορφῆς τῆς λέξεως, νὰ εὑρεθῇ ἐὰν ὁ ψηφοφόρος ἐψήφισεν ἕναν ὑποψήφιον ἢ ὄχι.

§259Α. ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Ὑπάρχει μία τροπολογία, τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξα προηγουμένως. Ἐὰν αὐτὴ γίνῃ δεκτή, τότε, παρέλκει ἡ ἑπομένη. Ἀντιθέτως δέ, πρέπει νὰ προστεθῇ παράγραφος, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἐπιτρέπονται τὰ χειρόγραφα ψηφοδέλτια.

§260Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερ.). Δυστυχῶς, δὲν τὴν δέχομαι, κύριε συνάδελφε.

§261Α. ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Κατέθεσα τὴν τροπολογίαν, διὰ νὰ διασφαλισθῇ τὸ ἀπόρρητον τῆς ψηφοφορίας, κατὰ τὴν ὁποίαν ψηφοδέλτια, τὰ ὁποῖα ἔχουν ἐγγραφὰς ἢ διαγραφάς, νὰ θεωρηθῶσιν ἄκυρα. Ἀνέπτυξα δὲ προηγουμένως εἰς τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους, διὰ ποῖον λόγον θεωρῶ τοῦτο ἀναγκαῖον καὶ σκόπιμον. Ἐὰν τοῦτο γίνῃ δεκτόν, ὡς πιστεύω, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πρέπει νὰ προστεθῇ σχετικὴ παράγραφος.

§262Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Ἐγώ, κ. Πρόεδρε, ἔχω νὰ κάμω μίαν σοβαρὰν παρατήρησιν ἐπὶ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. ὑπουργοῦ, ἡ ὁποία λέγει: «θεωρεῖται ἀρχηγὸς κόμματος, ὁ κατὰ τὸ ἄρθρον 7 τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς ἀναγνωριζόμενος». Τὸ ἄρθρον 7 τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς ἔχει τρεῖς περιπτώσεις ἀρχηγοῦ κόμματος. Ἡ τρίτη δὲ περίπτωσις ἀφορᾷ τοὺς Πρωθυπουργούς, οἱ ὁποῖοι ἀκολουθοῦνται ἀπὸ ὀλιγωτέρους τῶν δέκα βουλευτῶν. Διότι ὅπως εἶναι διατυπωμένη ἡ διάταξίς σας καὶ τοῦ Κανονισμοῦ, ὁ σημερινὸς Πρωθυπουργός, δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἀρχηγὸς καὶ ψηφιζόμενον τὸ ἄρθρον καθ’ ὃν τρόπον συνιστᾷ ἡ τροπολογία, δηλαδὴ ἄνευ σταυροῦ προτιμήσεως, δὲν θὰ ἐκλεγῇ ἀρχηγός. Καὶ τοῦτο διὰ τὸν ἑξῆς λόγον: Τὸν κ. Πρόεδρον ἴσως νὰ τὸν ἀκολουθῇ ὁλόκληρος ἡ Βουλή, ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει γραπτὸν σημεῖον ἀπὸ τὸ ὁποῖον νὰ ἀποδεικνύεται ὅτι ὡς Πρωθυπουργὸς ἀκολουθεῖται ὑπὸ κάτω τῶν δέκα βουλευτῶν. Εἶναι λεπτὸν τὸ θέμα καὶ προσέξατε διότι πρέπει νὰ τροποποιηθῇ κατὰ τοῦτο ἡ διάταξις. Νὰ ὁρισθῇ οἱ διατελέσαντες Πρωθυπουργοί.

§263ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσεται περαιωμένη ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 7 καὶ θὰ ἀρχίσωμεν νὰ ξεκαθαρίσωμεν τὰς τροπολογίας. Νομίζω ὅτι τὴν Βουλὴν ἐνδιαφέρει τὸ ζήτημα τῶν σταυρῶν. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§264Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ὅπως ὅλα τὰ συστήματα, ἔτσι καὶ αἱ λεπτομέρειαι τῶν συστημάτων ἔχουν ἀπόψεις διαφόρους καὶ ἀντιτιθεμένας. Καὶ ὑπὲρ τοῦ ἑνὸς σταυροῦ καὶ ὑπὲρ τῶν δύο καὶ ὑπὲρ τῶν πολλῶν δύνανται εὐπρεπῆ ἐπιχειρήματα νὰ ἀναπτυχθῶσιν. Ἐσταθμίσαμεν καὶ ἡμεῖς τὰ ἐπιχειρήματα ὑπὲρ τοῦ ἑνὸς καθὼς καὶ τὰ μειονεκτήματα ἐπίσης καὶ πρὸς τοὺς πολλοὺς καὶ πρὸς τοὺς δύο σταυροὺς καὶ κατελήξαμεν εἰς τὴν ἄποψιν ὅτι ὁ εἷς σταυρὸς παρακολουθεῖται ἀπὸ ὀλιγώτερα μειονεκτήματα. Ἐν προκειμένῳ δέ, παίζει ἀποφασιστικὸν ρόλον καὶ τὸ γεγονὸς ὅτι αἱ μικραὶ ἐπαρχίαι, ἐπειδὴ γίνεται συνένωσις τῶν Νομῶν, ὅπως ἀνέφερεν ὁ κ. Βραχνός, αἱ μικραὶ ἐπαρχίαι ὅταν θὰ ἐπιτρέπωνται οἱ πολλοὶ σταυροί, θὰ δουλεύουν ὑπὸ συνθήκας δυσμενεῖς. Ἐνῷ ὅταν εἶναι εἷς σταυρὸς καὶ ἡ ἐπαρχία εἶναι μικρά, οἱ ἐκλογεῖς τῆς μικρᾶς περιφερείας, ὀλιγάριθμοι ὄντες, ἀλλὰ συγκεντρώνοντες τοὺς σταυροὺς εἰς τὸν ἕνα ὑποψήφιον τῆς ἐπαρχίας των, δὲν μειονεκτοῦν ἔναντι τῆς μεγάλης ἐπαρχίας, διότι εἰς ταύτην εἰς ἕκαστον ἐκ τῶν πλειόνων θ’ ἀναλογῇ τὸ πηλίκον τῶν ψηφοφόρων διὰ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἑδρῶν. Δεύτερον, συντάσσομαι μὲ τὴν ἄποψιν, κατὰ τὴν ὁποίαν πολλὰ ἄτοπα, τὰ ὁποῖα συνέβαινον μὲ τοὺς ὑποσυνδυασμούς, δὲν ἠμποροῦν νὰ λάβουν χώραν, ἐν τῇ πραγματικότητι ἐλλειπούσης τῆς ἀντιστοίχου προϋποθέσεως. Δι’ αὐτὸ ἡ ἄποψίς μας εἶναι ὑπὲρ τοῦ ἑνὸς σταυροῦ. (Χειροκροτήματα).

§265ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις τοῦ ἄρθρου 7 κηρύσσεται περαιωμένη. Ὑπάρχει τροπολογία περὶ καθιερώσεως τῶν πολλῶν σταυρῶν, ἔχουσα οὕτω: «... (ἀναγινώσκει) ...». Οἱ παραδεχόμενοι ταύτην, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Συνεπῶς, ἡ ἐν λόγῳ τροπολογία ἀπερρίφθη. Ὑπάρχει καὶ ἑτέρα τροπολογία περὶ καθιερώσεως δύο σταυρῶν, ἡ ὁποία ἔχει οὕτω: «... (ἀναγινώσκει) ...». Ἐπ’ αὐτῆς ὑπάρχει καὶ πρότασις ψηφοφορίας δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπογεγραμμένη παρὰ τοῦ κεκανονισμένου ἀριθμοῦ βουλευτῶν. Παρακαλῶ ὅπως προσέλθουν ὡς ψηφολέκται οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ι. Ἡλιόπουλος καὶ Ν. Κρασαδάκης. Οἱ παραδεχόμενοι τοὺς δύο σταυροὺς λέγουσι ΝΑΙ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι τοῦτο ἀλλὰ ἐμμένοντες εἰς τὸν ἕνα σταυρόν, συμφώνως τῷ σχεδίῳ, λέγουσιν ΟΧΙ. Προσελθόντων τῶν ψηφολεκτῶν, ἄρχεται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία, τῶν κ. κ. βουλευτῶν ἀπαντώντων ὡς ἀκολούθως: (Κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ψηφοφορίας, τὴν προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Βʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Γ. ΚΑΡΟ-

ΤΣΗΣ).

(Περατωθείσης τῆς ψηφοφορίας καὶ γενομένης διαλογῆς προέκυψε τὸ κάτωθι ἀποτέλεσμα):

§266ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 185 Εἶπον ΝΑΙ 37 Εἶπον ΟΧΙ 144 καὶ ἠρνήθησαν ψῆφον 4 Ἑπομένως ἡ τροπολογία ἀπερρίφθη. Ὑπάρχει ἡ τροπολογία τοῦ κ. Καναβαριώτη, ἥτις τροποποιηθεῖσα παρὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ, ἔχει οὕτω: «....... ................. (ἀναγινώσκει) ......................». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην, παρακαλῶ ὅπως ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἠγέρθησαν οἱ περισσότεροι. Συνεπῶς ἡ τροπολογία τοῦ κ. Καναβαριώτη, ἔγινε δεκτὴ ὡς διεμορφώθη παρὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ. (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Πρόεδρος κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ). Ἡ τροπολογία τοῦ κ. ὑπουργοῦ ἥτις διενεμήθη, γίνεται δεκτή; Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἠγέρθησαν οἱ περισσότεροι. Συνεπῶς ἡ τροπολογία τοῦ κ. ὑπουργοῦ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 7, ἐγένετο δεκτή.

§267Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε ὑπουργέ, ἔχω ὑποβάλει τροπολογίαν, ὅπως εἰς τὰ ψηφοδέλτια μετὰ τὸ ὄνομα τοῦ ἀρχηγοῦ, τὰ ὀνόματα τῶν λοιπῶν ὑποψηφίων νὰ τίθενται κατ’ ἀλφαβητικὴν σειράν.

§268Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Αὐτὸ ἰσχύει. Ὑπάρχει σχετικὴ διάταξις καὶ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ τεθῇ νέα τοιαύτη.

§269ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 7, ὡς ἐτροποποιήθη;

§270ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, δεκτόν.

§271ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 7 ἐγένετο δεκτὸν ὡς ἐτροποποιήθη. Κατόπιν διαβιβασθείσης μοι συμφωνίας μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀπεφασίσθη νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις, νὰ συνεχισθῇ δὲ αὔριον ἡ συζήτησις τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου μετὰ ἡμίωρον ἄσκησιν κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου. Κατόπιν τούτου, ἐρωτῶ τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ἐὰν συναινῇ εἰς τοῦτο.

§272Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Μάλιστα, κ. Πρόεδρε, συμφωνοῦμεν.

§273ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως). Μάλιστα, μάλιστα.

§274ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑπομένως αὔριον, τῇ συγκαταθέσει τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, θὰ ἔχωμεν ἐπὶ ἡμίωρον κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον καὶ κατόπιν νομοθετικὴν ἐργασίαν. Δηλαδὴ θὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ σήμερον καὶ ὥραν 6ην μ.μ., μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως, ἀναφοράς, ἐρωτήσεις, ἐπερωτήσεις καὶ νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 1.30′ π.μ.)