1955.12.05

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 10η

Δευτέρα 5 Δεκεμβρίου 1955

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 6.30′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Κ. Γιαννούσης, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Καρρὲρ αἰτεῖται μηνιαίαν ἄδειαν ἀπουσίας προκειμένου ν’ ἀναχωρήσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§4ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐγκρίνεται, ἐγκρίνεται.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε τὴν χορήγησιν τῆς αἰτουμένης ἀδείας. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Ι. Ἡλιόπουλος, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§6Ι. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει).

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ.κ. Σ. Θεοτόκης (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν) καὶ Δ. Βουρδουμπᾶς (Ὑφυπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης) καταθέτουσι σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῶν Συμβάσεων τῆς Γενεύης τῆς 12ης Αὐγούστου 1949». Οἱ κ.κ. Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν) καὶ Δ. ΔΑΒΑΚΗΣ (Ὑφυπουργὸς Συγκοινωνιῶν) καταθέτουσι σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῶν ἀπὸ 25 Ὀκτωβρίου 1952 Διεθνῶν Συμβάσεων, τῶν ἀφορωσῶν τὰς διεθνεῖς διὰ τοῦ σιδηροδρόμου μεταφορὰς ἐπιβατῶν καὶ ἀποσκευῶν (ΟΙΥ) καὶ ἐμπορευμάτων (ΟΙΜ) τοῦ σχετικοῦ αὐταῖς Προσθέτου Πρωτοκόλλου ἀπὸ 11 Ἀπριλίου 1953 καὶ τοῦ Κανονισμοῦ τοῦ Κεντρικοῦ Γραφείου τῶν διὰ σιδηροδρόμου διεθνῶν μεταφορῶν». Οἱ κ.κ. Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν) καὶ Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Παιδείας καὶ Θρησκευμάτων) καταθέτουσι σχέδιον νόμου περὶ κυρώσεως τῆς ἐν Ἀθήναις ὑπογραφείσης τὴν 11ην Σεπτεμβρίου 1954 Μορφωτικῆς Συμβάσεως μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ἰταλίας». Οἱ κ.κ. Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν) καὶ Σ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐργασίας) καταθέτουσι σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ἐν Παρισίοις ὑπογραφείσης τὴν 30ὴν Ἰουνίου 1954 Συμβάσεως ἀνταλλαγῆς μαθητευομένων μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Γαλλίας». Ἡ ἐπὶ τοῦ Ἐμπορίου Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ Ν. 2341)53 «περὶ λήψεως μέτρων διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τῶν πληττομένων ἰδιαιτέρως ἐκ τῆς κατηγορίας τοῦ δελτίου γενικῶν διανομῶν πληθυσμῶν καὶ καθορισμοῦ τρόπου πληρωμῆς εἰς τοὺς ἀλευρομύλους τῆς διαφορᾶς τιμῆς ἀλεύρων τύπου 90 κλπ.». Ὁ βουλευτὴς κ. Ε. Κοθρῆς καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ Στρατολογίας τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων». Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Τσούτσουρας καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ Προέδρων Ἐφετῶν παρὰ τῷ Ἐφετείῳ Ἀθηνῶν». Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Γρηγορίου καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παροχῆς ἐξουσιοδοτήσεως πρὸς ἔκδοσιν Β. Δ. «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ τοῦ Καταστατικοῦ τοῦ Ταμείου Προνοίας Δικηγόρων Ἀθηνῶν ἰσχυουσῶν διατάξεων καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Φράγκος καὶ Δ. Πλαγιάννης καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παροχῆς ἐξουσιοδοτήσεως πρὸς ἔκδοσιν Β. Δ. «περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ τοῦ Καταστατικοῦ τοῦ Ταμείου Προνοίας Δικηγόρων Ἀθηνῶν ἰσχυουσῶν διατάξεων καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Γ. Πλατῆς, Ι. Λαυρεντίδης, Μ. Καροῦσος, Ι. Ψαρρέας, Κ. Γιαννούσης, Α. Ψιμάρας καὶ Δ. Λατζούνης καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Μ. Κοτσώνης καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας» Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Αὐγερινὸς καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Δ. Πετροπουλάκος, Θ. Σαράντης, Α. Παπαχριστοδούλου, Γ. Μεταξᾶς, Η. Ἀναστασόπουλος, Θ. Ταμβακᾶς, Ν. Βαρβιτσιώτης, Π. Σταυρόπουλος καὶ Μ. Κοτσώνης καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Ε. Σαββόπουλος καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων ἀναφερομένων εἰς τὴν εἴσπραξιν τῶν δημοσίων ἐσόδων», Ὁ βουλευτὴς Θεσπρωτίας κ. Χρ. Παπασταύρου δι’ ἀναφορᾶς του ζητεῖ ὅπως διαγραφοῦν ἀπὸ τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς τῆς 21.11.55 φράσεις μὴ σημειούμεναι ὡς αἴτημα εἰς τὸν ἀποσταλέντα δυνάμει τῆς ὑπ’ ἀριθ. 82506)25.8. 55 ἐγγράφου τοῦ Ὑπουργοῦ Δικαιοσύνης φάκελλον τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν. Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς κ. Γ. Τζατζάνης καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Διοικητικῆς Ἐπιτροπῆς Ἐφαπαξιούχων Καπνεργατῶν Πειραιῶς, ζητούσης παραχώρησιν ἐκτάσεων διὰ τὴν ἀγροτικὴν ἀποκατάστασιν τῶν μελῶν κλπ. Ὁ βουλευτὴς Θεσπρωτίας κ. Χ. Παπασταύρου καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Ἐπαγγελματιῶν τῆς πόλεως Φιλιατῶν, ζητούντων καταβολὴν εἰς ἑξήκοντα δόσεις τῶν ὀφειλομένων ἐπαγγελματικῶν δανείων καὶ ἀπαλλαγὴν αὐτῶν ἐκ τῆς καταβολῆς τῶν τόκων, λόγῳ τῆς δεινῆς οἰκονομικῆς κρίσεως ἥτις μαστίζει τὴν πόλιν τῶν Φιλιατῶν. Οἱ βουλευταὶ Καρδίτσης κ.κ. Σ. Ἀλλαμανῆς καὶ Κ. Βασαρδάνης, Ἐλασσόνος κ. Χ. Κόρακας καὶ Πειραιῶς κ. Γ. Τζατζάνης καταθέτουν ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως ἀπολυθέντων ὑπαλλήλων Ἑλλάδος, ζητούντων ἐπαναφορὰν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ἁπάντων τῶν ἀπὸ τὴν περίοδον τῆς κατοχῆς καὶ ἐντεῦθεν ἀπολυθέντων ὑπαλλήλων καὶ ἐργατοτεχνιτῶν, ἄμεσον συνταξιοδότησιν μέχρι τῆς ἐπαναφορᾶς τῶν ἐχόντων συμπληρώσει 15ετῆ ὑπηρεσίαν κλπ. Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς κ. Γ. Τζατζάνης καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως ἐργατοτεχνιτῶν λεβητοποιῶν Ναυπηγείων καὶ Μεταλλικῶν κατασκευῶν Πειραιῶς–Ἀθηνῶν, ζητούσης τροποποιήσεις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ συλλογικῶν συμβάσεων καὶ ἀναγνώρισιν τῶν ἤδη καταβαλλομένων ἡμερομισθίων, μείωσιν τοῦ πρὸς συνταξιοδότησιν ὁρίου ἡλικίας κλπ. Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς κ. Γ. Τζατζάνης καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Ἀναπήρων Ὑπαξιωματικῶν καὶ Ὁπλιτῶν Ξηρᾶς–Ἀέρος–Θαλάσσης Ν. 1370)44, ζητούσης ἐξίσωσιν τῶν μελῶν της πρὸς τοὺς ἀναπήρους Πολέμου κλπ. Οἱ ἐκπρόσωποι τῶν Κοινοτήτων Μακρυγιάλου καὶ Γεωργιανῶν–Ἡμαθείας, τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τοῦ Φιλοπροόδου Ὁμίλου Βροντάδων καὶ ἡ μαθητιῶσα Νεολαία Σύρου, ἐκφράζουν τὴν ἀγανάκτησίν των διὰ τὰς τρομακτικὰς μεθόδους, ἃς ἡ Μεγάλη Βρεταννία χρησιμοποιεῖ πρὸς καταδυνάστευσιν τοῦ ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας του ἀγωνιζομένου Κυπριακοῦ Λαοῦ καὶ ζητοῦν ἄμεσον ἀναγνώρισιν τοῦ δικαιώματος αὐτοδιαθέσεως, ματαίωσιν τῆς ἐκτελέσεως τοῦ εἰς θάνατον καταδικασθέντος πατριώτου Καραολῆ καὶ Ἕνωσιν τῆς Κύπρου μετὰ τῆς Ἑλλάδος. Ὁ βουλευτὴς Κυνουρίας κ. Μ. Καροῦσος καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Παναγ. Φίλιου πατρὸς φονευθέντος Σμηναγοῦ, ζητοῦντος χορήγησιν πολεμικῆς συντάξεως εἰς τὰς οἰκογενείας τῶν ἐν τῇ ἐκτελέσει τοῦ καθήκοντος φονευομένων ἀεροπόρων. Ὁ βουλευτὴς Χίου κ. Α. Πασσάδης καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου Γονέων καὶ Κηδεμόνων μαθητῶν Γυμνασίου Ἀρρένων Χίου, ζητούντων συμπλήρωσιν τῶν θέσεων Καθηγητῶν Γυμναστικῆς καὶ ξένων γλωσσῶν τοῦ ὡς ἄνω Γυμνασίου διὰ τὴν ἀπρόσκοπτον λειτουργίαν αὐτοῦ. Ἀπαντήσεις τῶν διαφόρων Ὑπουργείων ἐπὶ ἐρωτήσεων κ.κ. βουλευτῶν. 1) Τοῦ Ὑπουργείου Δικαιοσύνης. 1) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Γ. Βούλγαρη. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 5299)11.6.1955 ἡμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ Ρεθύμνης κ. Γ. Βούλγαρη ἢ Βουλγαράκη, περὶ τῆς κενῆς θέσεως Εἰρηνοδίκου καὶ Γραμματέως τοῦ Εἰρηνοδικείου Ἀμαρίου, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι ἡ θέσις τοῦ Εἰρηνοδίκου θέλει πληρωθῆ διὰ διορισμοῦ εὐθὺς ὡς ρυθμισθῶσιν αἱ πρὸς τοῦτο προϋποθέσεις.

Ὁ Ὑπουργὸς

ΚΛ. ΘΕΟΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ

2) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Φλωρίνης κ. Γ. Μόδη. Ἐπὶ τῶν αἰτήσεων χάριτος τῶν καταδίκων, ὡς γνωστόν, τὴν ἀπόφασιν ἔχει ἡ Α.Μ. ὁ Βασιλεύς, ἅπαντα δὲ τὰ ἁρμόδια ἐν προκειμένῳ ὄργανα τῆς Πολιτείας, μηδὲ ἡμῶν ἐξαιρουμένων, γνώμην ἐκφράζουν ἐφ’ ἑκάστης αἰτήσεως. Κατὰ τὰς ἰσχυούσας διατάξεις, ἡ διαδικασία τῆς ἀπονομῆς χάριτος, εἶναι μακροτάτη καὶ μέχρι τῆς δημοσιεύσεως τοῦ σχετικοῦ Β. Διατάγματος πλεῖσται ὅσαι νόμιμοι προϋποθέσεις — ὀρθῶς καθ’ ἡμᾶς λόγῳ τῆς σοβαρότητος τῆς πράξεως— πρέπει νὰ ἐκπληρωθῶσι καὶ συνεπῶς ἡ καθυστέρησις τῆς ἐκδόσεως τῶν περὶ χάριτος Β. Διαταγμάτων ἐξ αὐτῆς ταύτης τῆς φύσεως τῆς πράξεως εἶναι δεδικαιολογημένη. Μὴ ὑπάρχοντος χρονικοῦ τινος περιορισμοῦ εἰς τὴν ὑποβολὴν τῶν περὶ χάριτος αἰτήσεων, οἱ κατάδικοι ὑποβάλλουν ἀλλεπαλλήλους αἰτήσεις, καὶ δημιουργεῖται ὡς ἐκ τούτου φόρτος ἐργασίας εἰς τὴν ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν. Πάντως, παρακαλεῖται ὁ κ. βουλευτής, ὅπως φέρῃ εἰς γνῶσιν ἡμῶν ποίων καταδίκων αἱ αἰτήσεις καθυστεροῦν, ἵνα ἐρευνῶντες μίαν ἑκάστην ἐξ αὐτῶν, κρίνωμεν ἐὰν συντρέχῃ περίπτωσις ἐλέγχου τῶν ἁρμοδίων ἡμῶν ὑπηρεσιῶν.

Ὁ Ὑπουργὸς

ΚΛ. ΘΕΟΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ

3) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ν. Ζορμπᾶ. Ἀπαντῶντες ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 283 (ἡμερ. διάτ. 21 καὶ 22 Ἰουνίου ἐ. ἔ.) ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ν. Ζορμπᾶ, σχετικῶς μὲ τοὺς ὑπαλλήλους τῆς γραμματείας τῶν Δικαστηρίων, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὅτι τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον κατηρτίσθη ἤδη, τὸ ὁποῖον καὶ ἀπεστάλη εἰς τὸ Γενικὸν Λογιστήριον διὰ τὴν λῆψιν τῆς κατὰ τὸ Σύνταγμα σχετικῆς ἐκθέσεώς του. Εὐθὺς ὡς συγκεντρωθοῦν ἅπαντα τὰ ἀπαραίτητα διὰ τὴν κατάθεσιν ἐν τῇ Βουλῇ στοιχεῖα ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, θέλει τοῦτο κατατεθῆ εἰς τὴν Βουλήν.

Ὁ Ὑπουργὸς

ΚΛ. ΘΕΟΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ

4) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Π. Λυκουρέζου. Ἀπαντῶντες ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 279 (ἡμ. διατ. 21 καὶ 22 Ἰουνίου ἐ.ἔ.) ἐρωτήσεως τοῦ Βουλευτοῦ κ. Π. Λυκουρέζου, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὅτι, ἀπό πλευρᾶς Ὑπουργείου Δικαιοσύνης, ἐπίκειται ἡ δημοσίευσις Β. Δ. ἐκδοθησομένου κατ’ ἐξουσιοδότησιν τοῦ ἄρτι ψηφισθέντος ὑπὸ τῆς Βουλῆς νομοσχεδίου, «περὶ χορηγήσεως ἐξουσιοδοτήσεως πρὸς συμπλήρωσιν, τροποποίησιν κλπ. ἰσχύοντος ἐνοικιοστασίου», δι’ οὗ θὰ ρυθμίζωνται ἅπαντα τὰ στεγαστικὰ προβλήματα, τὰ προκύψαντα ἐν τῇ ὑπὸ τῶν σεισμῶν πληγείσῃ περιοχῇ τοῦ νομοῦ Μαγνησίας.

Ὁ Ὑπουργὸς

ΚΛ. ΘΕΟΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ

5) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Θ. Ταμβακᾶ. Ἀπαντῶντες ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 176 (ἡμ. διατ. 21 καὶ 22 Ἰουνίου ἐ. ἔ.) ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Θ. Ταμβακᾶ, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν, ὅτι ἡ περὶ ἧς ἡ ἐρώτησις ὑπόθεσις, παρέμεινεν ἐκκρεμὴς παρὰ τῷ Ἀνακριτῇ Χαλκίδος δεδικαιολογημένως λόγῳ τῆς φύσεώς της. Ἡ καθυστέρησις αὕτη ὀφείλεται ἀφ’ ἑνὸς μὲν εἰς τὸ πολύπλοκον τῆς ὑποθέσεως, εἰς τὴν κατὰ χρόνον καὶ κατὰ ποσὸν ἔκτασιν τοῦ συμβάντος, τὸν ἀριθμὸν τῶν συναιτίων κλπ. περιστατικῶν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ εἰς ὑπηρεσιακοὺς λόγους. Ἤδη, ἡ ὑπόθεσις αὕτη εὑρίσκεται, καθ’ ἃ ἀναφέρει ὁ Εἰσαγγελεὺς Χαλκίδος, ἐν τῷ περατοῦσθαι, ὡς δὲ ἀναφέρει ὁ Ἀνακριτὴς Χαλκίδος, θέλει αὕτη περαιωθῆ μέχρι τῆς 10ης τρέχοντος. (Ἰουλίου 1955).

Ὁ Ὑπουργὸς

ΚΛ. ΘΕΟΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ

6) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Α. Δρούλια. Ἀπαντῶντες ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 55 (ἡμ. διατ. 21 καὶ 22 Ἰουνίου ἐ.ἔ.) ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Α. Δρούλια σχετικῶς μὲ τὴν σύστασιν Πρωτοδικείου ἐν Αἰγίῳ, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ ἀνακοινώσωμεν, ὅτι ζήτημα συστάσεως Πρωτοδικείου ἐν Αἰγίῳ, δὲν ἀντιμετωπίζεται πρὸς τὸ παρόν. Ἡ περιφέρεια Αἰγιαλείας ἐξυπηρετεῖται ὑπὸ τοῦ Πρωτοδικείου Πατρῶν ἀπὸ τοῦ ὁποίου ἡ ἀπόστασις εἶναι μόνον μιᾶς ὥρας. Ὅσον ἀφορᾶ τὴν ἀπόστασιν ὡρισμένων τμημάτων τῆς περιφερείας Αἰγιαλείας ἐκ τοῦ Πρωτοδικείου Καλαβρύτων καὶ ὑπαγωγὴν αὐτῶν εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον Πατρῶν, αὕτη δύναται νὰ γίνῃ συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 2 τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 296)1914 Νόμου, διὰ Β. Διατάγματος κατόπιν συμφώνου γνωμοδοτήσεως τοῦ Ἐφετείου Πατρῶν, βασιζομένης ἐπὶ συμφώνων ψηφισμάτων τοῦ δημοτικοῦ καὶ κοινοτικοῦ συμβουλίου τῶν μετατεθησομένων Δήμων καὶ Κοινοτήτων καὶ στηριζομένου εἰς εἰδικὴν περὶ τούτου ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Ἐν Ἀθήναις τῇ 2 Ἰουλίου 1955

Ὁ Ὑπουργὸς

ΚΛ. ΘΕΟΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ

7) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Γ. Τζατζάνη. Ἔχομεν τὴν τιμήν, ἀπαντῶντες ἐπὶ τῆς διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 7112 ἐ.ἔ. ὑμετέρας ἐγγράφου διαβιβασθείσης ἡμῖν ὑπ’ ἀριθ. 40 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Γ. Τζατζάνη, νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι οὐδὲν σκληρὸν μέτρον ἐλήφθη ἐν σχέσει πρὸς τοὺς κρατουμένους τῶν φυλακῶν Κερκύρας, εἰς ἃς κρατοῦνται οἱ πλέον φανατικοὶ καὶ ταραξίαι κομμουνισταί. Οὗτοι, θεωροῦντες ὅτι δύνανται νὰ ματαιώσωσι τὴν λειτουργίαν τῶν φυλακῶν Γυιάρου, φωνασκοῦσιν ἐπὶ ἡμέρας, ἀναρριχόμενοι εἰς τὰ παράθυρα τῶν κελλίων των, ἐπὶ τῷ σκοπῷ διεγέρσεως τῆς κοινῆς γνώμης καὶ διαπομπεύσεως τοῦ Κράτους εἰς τὰ ὄμματα τῶν ἐν Κερκύρᾳ ξένων. Μολονότι ἡ ὑπηρεσία τῆς φυλακῆς ἠδύνατο, χρησιμοποιοῦσα βίαν, ὡς ἔχει ἐκ τῶν κειμένων νόμων δικαίωμα εἰς τοιαύτας περιπτώσεις, νὰ ὑποχρεώσῃ τοὺς κρατουμένους εἰς συμμόρφωσιν πρὸς τοὺς κανονισμούς, ἀπέφυγε τοῦτο, βεβαία ὅτι οἱ ἴδιοι θὰ ἀντιληφθοῦν τὸ μάταιον τῆς προσπαθείας των ὅπως διὰ φωνασκιῶν ματαιώσωσι τὰς Κρατικὰς ἐνεργείας. Ἐν Ἀθήναις τῇ 1 Σεπτεμβρίου 1955

Ὁ Ὑπουργὸς

ΚΛ. ΘΕΟΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ

8) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Θ. Ταμβακᾶ. Ἔχομεν τὴν τιμὴν ἀπαντῶντες ἐπὶ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 6695, ἐ. ὑμετέρου ἐγγράφου καὶ τὴν διὰ τούτου διαβιβασθεῖσαν ἐρώτησιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Θ. Ταμβακᾶ, νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν ὅτι παρηγγέλθη ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου ὁ Εἰσαγγελεὺς Ἐφετῶν Ἀθηνῶν, ὅπως παραγγείλῃ δύο Καθηγητὰς τοῦ Πανεπιστημίου, ἵνα ἐξετάσωσι τὸν περὶ οὗ πρόκειται κατάδικον Ἐμμ. Σιγανὸν καὶ δι’ ἐκθέσεώς των ἀποφανθῶσι περὶ τοῦ δεδικαιολογημένου ἢ μὴ τῆς ποινῆς του. Κατάθεσις τῶν σχετικῶν ἐγγράφων δὲν εἶναι δυνατὴ ἐπὶ τοῦ παρόντος, καθ’ ὅσον ταῦτα διεβιβάσθησαν πρὸς τὸν κ. Εἰσαγγελέα Ἐφετῶν Ἀθηνῶν. Ἐν Ἀθήναις τῇ 10 Αὐγούστου 1955

Ὁ Ὑπουργὸς

ΚΛ. ΘΕΟΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ

9) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Θ. Ταμβακᾶ. Ἔχομεν τὴν τιμὴν ἀπαντῶντες ἐπὶ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 6695 ἐ. ἔ. ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 15 ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Θ. Ταμβακᾶ’ νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι ἐν σχέσει πρὸς τὰ διατιθέμενα μέσα, ἡ ὀργάνωσις τῶν Φυλακῶν εἶναι καλυτέρα ἐκείνης τὴν ὁποίαν θὰ ἐδικαιοῦτό τις νὰ ἀναμένῃ. Πᾶσα φροντὶς διὰ τὴν συστηματικὴν ὀργάνωσιν καταβάλλεται, ἤδη δέ, ὡς διελάβομεν καὶ ἐν τῇ ἐκθέσει τῶν πεπραγμένων τῆς Κυβερνήσεως, καθ’ ὃ μέρος ἀφορᾷ τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης, εἰς πολλὰ σημεῖα ἐσημειώθη πρόοδος ἀξιόλογος ὡς εἰς τὰς Ἀγροτικὰς Φυλακὰς καὶ γενικώτερον εἰς τὸ Κεφάλαιον ὀργανώσεως τῆς ἐργασίας. Ἡ κατάταξις τῶν κρατουμένων κατὰ κατηγορίας ἐνεργεῖται καθ’ ὃ μέτρον ἐπιτρέπουσι τὰ ὑπάρχοντα κτίρια. Δέν εἶναι ἀκριβές, ὅτι ἔχουν ἐξοδευθῆ τεράστια ποσὰ διὰ διαφόρους Φυλακὰς εἰς ἀπόδειξιν δὲ τούτου ἀρκεῖ νὰ σημειωθῇ ὅτι κατὰ μὲν τὸν προϋπολογισμὸν 1953–54 διετέθησαν δι’ ἑβδομήκοντα πέντε κτίρια Φυλακῶν δραχμαὶ 1.375,000, κατὰ δὲ τὸν προϋπολογισμὸν 1954–55 δραχμαὶ 2.425.000, ταῦτα δὲ διὰ κτίρια ἐν πολλοῖς ἐρειπωμένα, χρήζοντα διαρκῶν ἐπισκευῶν. Ἡ βελτίωσις τῆς θέσεως τοῦ φυλακτικοῦ προσωπικοῦ συνδέεται πρὸς τὸ γενικώτερον θέμα τῶν Δημοσίων Ὑπαλλήλων, ἐφ’ οὗ εἶναι γνωστὴ ἡ Κυβερνητικὴ μέριμνα, παρὰ τὰς ὑπαρχούσας οἰκονομικὰς δυσχερείας. Πάντως, ἀναγνωρίζοντες τὴν ἀνάγκην βαθμολογικῆς προωθήσεως τῶν ὑπαλλήλων τῆς κατηγορίας ταύτης, κατηρτίσαμεν σχετικὸν νομοσχέδιον ὅπερ εὑρίσκεται ὑπ’ ὄψιν τῶν ἁρμοδίων Ὑπηρεσιῶν. Ἐπὶ τῆς συστάσεως ὅπως μελετηθῇ σοβαρῶς τὸ ζήτημα τῶν Φυλακῶν, γνωρίζομεν ὑμῖν, ὅτι ἡ μελέτη αὕτη εἶναι συμεπληρωμένη καὶ πᾶν μέτρον ὅπερ δὲν προσκρούει εἰς τὴν ἔλλειψιν οἰκονομικῶν μέσων, λαμβάνονται, πλὴν ἡ ἀνέγερσις κτιρίων Φυλακῶν, ἀπαιτεῖ μεγάλας δαπάνας τὰς ὁποίας τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, ἐὰν διατεθοῦν, εἶναι ἕτοιμον νὰ ἀξιοποιήσῃ. Ἔν Ἀθήναις τῇ 24 Αὐγούστου 1955

Ὁ Ὑπουργὸς

ΚΛ. ΘΕΟΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ

10) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Γ. Τζατζάνη. Ἔχομεν τὴν τιμὴν, ἀπαντῶντες ἐπὶ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 6639 ἐ. ἔ. ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 21 ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Γ. Τζατζάνη, νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι οὐδὲν «σκληρὸν καὶ προσκροῦον εἰς τὸν ἀνθρωπισμὸν» μέτρον ἐλήφθη εἰς τὰς φυλακάς. Διαπιστουμένης ἑκάστοτε τῆς ἀνάγκης ὡρισμένων μέτρων ἀσφαλείας, λαμβάνονται ταῦτα ἐντὸς τῶν κειμένων διατάξεων καὶ τῶν ἰσχυόντων κανονισμῶν. Ἐν Ἀθήναις τῇ 24 Αὐγούστου 1955

Ὁ Ὑπουργὸς

ΚΛ. ΘΕΟΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ

11) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Γ. Τζατζάνη. Ἔχομεν τὴν τιμήν, ἀπαντῶντες ἐπὶ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 6477 ἐ.ἔ. ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 9 ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Γ. Τζατζάνη, νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν ὅτι ἄμεσος ἐγκατάλειψις κτιρίων φυλακῶν κριθέντων ἐν ὅλῳ ἢ ἐν μέρει ἀκαταλλήλων, δὲν εἶναι δυνατή, ἀπαιτουμένης τῆς πληρώσεως ὡρισμένων προϋποθέσεων ὡς εἶναι ἡ περάτωσις τῆς εὐρείας ἐπισκευῆς τῶν φυλακῶν Τρικάλων, ἡ ἀνέγερσις μιᾶς νέας πτέρυγος ἐν τῇ φυλακῇ Τίρυνθος καὶ ἡ ὀργάνωσις τῆς ἐπαναλειτουργίας τῶν φυλακῶν Γυιάρου. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὑγειονομικὴν περίθαλψιν ἀσθενῶν κρατουμένων, γνωρίζομεν ὑμῖν ὅτι ἐν Ἀθήναις λειτουργεῖ πλῆρες Νοσοκομεῖον 60 κλινῶν εἰς τὸ ὁποῖον ἡ νοσηλεία τῶν ἀσθενῶν κρατουμένων πραγματοποιεῖται ἀρτίως.

Ὁ Ὑπουργὸς

ΚΛ. ΘΕΟΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ

12) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Γ. Τζατζάνη. Ἔχομεν τὴν τιμήν, ἀπαντῶντες ἐπὶ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 6673 ἐ.ἔ. ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 25 ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Γ. Τζατζάνη, νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι τὰ ἄτομα τὰ εὑρισκόμενα ἐν ἐκτοπίσει, δὲν ὑπάγονται εἰς τὴν ἡμετέραν ἁρμοδιότητα. Εἰς τὰς φυλακὰς οὐδεμία ἐνεφανίσθη ἐπιδημικὴ νόσος.

Ὁ Ὑπουργὸς

ΚΛ. ΘΕΟΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ

13) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Θ. Ταμβακᾶ. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 6478)22.7.55 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ Εὐβοίας κ. Θ. Ταμβακᾶ, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ ἀνακοινώσωμεν ὑμῖν, ὅτι δὲν ὑφίσταται διάταξις προβλέπουσα τὴν ἐπὶ ὡρισμένον μόνον χρόνον παραμονὴν τῶν Δικαστικῶν Λειτουργῶν ἐν τῇ αὐτῇ περιφερείᾳ.

Ὁ Γενικὸς Γραμματεὺς

Λ. ΣΠΕΡΑΝΤΣΑΣ

14) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ν. Ζορμπᾶ. Ἀπαντῶντες ἐπὶ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 6354)3506 ἐ.ἔ. ὑμετέρου ἐγγράφου, ἐν σχέσει μὲ τὴν ὑπ’ ἀριθ. 2 τοῦ βιβλίου ἐρώτησιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Ν. Ζορμπᾶ, ἔχομεν τὴν τιμὴν ν’ ἀνακοινώσωμεν τὰ κάτωθι: Διὰ τῆς ὑπαγωγῆς καὶ τῶν ὑπαλλήλων τῶν Ὑποθηκοφυλακείων τοῦ Κράτους εἰς τὰς διατάξεις τοῦ Ν. Διατάγματος 2500)53 (Β.Δ. τῆς 29)29.12.1953 ΦΕΚ ἀρ. 356 καὶ ὑπὸ στοιχεῖον ΙΙΙ) αἱ ὀργανικαὶ θέσεις τοῦ προσωπικοῦ ἐν γένει τῶν ἐμμίσθων ὑποθηκοφυλακείων αἱ προβλεπόμεναι ὑπὸ τοῦ ὀργανικοῦ Νόμου 2224)52 περιωρίσθησαν αἰσθητῶς μὴ δυνάμεναι νὰ πληρωθῶσι, κενούμεναι ὡς ἐν προκειμένῳ. Ὑπὸ τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας καταρτίζεται σχέδιον νόμου ἐξαιρέσεως ἐκ τοῦ ἀνωτέρου Νόμου τῶν ὑπαλλήλων τῶν Ὑποθηκοφυλακείων θεωρηθέντων ὡς δικαστικῶν. Μετάθεσις ὑπαλλήλου Ὑποθηκοφυλακείου δὲν προβλέπεται, διὰ δὲ τὴν εὐχέρειαν ἀποσπάσεως δικαστικοῦ γραφέως, ἁρμόδιος εἶναι ὁ κ. Εἰσαγγελεὺς Χίου. Ὑπερωριακὴ ἀμοιβὴ εἰς τὰς δημοσίας ὑπηρεσίας ἐν γένει ἐπιτρέπεται ἐφ’ ὅσον ὑφίσταται σχετικὴ διάταξις Νόμου ἐπιτρέπουσα καὶ ἥτις ἐν προκειμένῳ δὲν ὑπάρχει (ἄρθρ. 14

Ν. 1502)1950 ΦΕΚ 215).

Ὁ Ὑπουργὸς

ΚΛ. ΘΕΟΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ

15) Ἐπὶ ἐρωτήσεων τῶν βουλευτῶν κ. Σ. Ἀλλαμανῆ καὶ Κ. Βασαρδάνη. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 7528)4293)12.9.55 ὑμετέρου ἐγγράφου δι’ οὗ ὑπεβλήθη ἡμῖν ἀντίγραφον τῆς ἀπὸ 31.8.1955 ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Σ. Ἀλλαμανῆ καὶ Κ. Βασαρδάνη, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσωμεν ὅπως ἀνακοινώσητε πρὸς τοὺς ἐρωτῶντας ὅτι ἐκ τῶν ὀκτὼ Εἰρηνοδικείων καὶ Πταισματοδικείων τῆς περιφερείας τοῦ Πρωτοδικείου Καρδίτσης, μόνον τὰ τρία στεροῦνται Γραμματέως ἢ Γραφέως, ἐνῷ τὰ πέντε εἶναι πλήρως ἐπηνδρωμένα ὑπηρετούντων ἐν αὐτοῖς ἐννέα ὑπαλλήλων διὰ τῆς μετακινήσεως τῶν ὁποίων εὐχερῶς ἐξυπηρετοῦνται καὶ τὰ ὑπόλοιπα. Ἐκ τούτων προκύπτει, ὅτι δὲν παρημελήθη ἡ περιφέρεια τοῦ Πρωτοδικείου Καρδίτσης, ἀλλὰ προετιμήθησαν ἄλλαι τελείως ἀπογυμνωμέναι ἀπὸ ἀπόψεως προσωπικοῦ.

Ὁ Ὑπουργὸς

ΚΛ. ΘΕΟΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ

16) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Τζατζάνη. Ἔχομεν τὴν τιμὴν ἐν συνεχείᾳ πρὸς τὴν ἀνακοινωθεῖσαν ἡμῖν ὑπ’ ἀριθ. 60052 ἐ.ἔ. ἐντολὴν τοῦ Ὑπουργείου καὶ τὴν σχετικὴν ἐρώτησιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Τζατζάνη, νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν ὅτι καθ’ ἃ ἀναφέρει ὁ Εἰσαγγελεὺς Πλημμελειοδικῶν Ἀθηνῶν διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 41595) ἐ.ἔ. ἀναφορᾶς του, ὁ περὶ οὗ πρόκειται διευθυντὴς τῆς Ἐφημερίδος «Σταυροφορία» Μιχ. Γιαλουσῆς, ἀπηλλάγη τῆς ἐπὶ παραβάσει τοῦ Α.Ν. 509)1947 κατηγορίας δυνάμει τοῦ ὑπ’ ἀριθ, 3508)55 βουλεύματος τοῦ Συμβουλίου τῶν ἐν Ἀθήναις Πλημμελειοδικῶν, καταστάντος ἤδη ἀμετακλήτου.

Ὁ Ὑπουργὸς

ΚΛ. ΘΕΟΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ

17) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Μπακλατζῆ κλπ. Ἔχομεν τὴν τιμὴν, ἀπαντῶντες ἐπὶ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 6861 ἐ.ἔ. ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 30 ἐρώτησις τῶν βουλευτῶν κ.κ. Ε. Μπακλατζῆ, Π. Τζαννετάκη, Ι. Ριζιώτη, Χ. Κόρακα, Ν. Κρασαδάκη, Δ. Παπασπύρου, Λ. Κίκα, Γ. Τζατζάνη, Ν. Ζορμπᾶ, Σ. Γουδελῆ, Λ. Βαμπούλη, Λ. Κουτσοπέταλου, νὰ ἐπισυνάψωμεν ἀντίγραφον ἀνακοινώσεώς μας πρὸς τὸν τύπον, ἀπαντητικῶν τῆς περὶ ἧς πρόκειται ἐρωτήσεως.

Ὁ Ὑπουργὸς

ΚΛ. ΘΕΟΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ

18) Ἐπὶ κατατεθείσης ἐρωτήσεως Βουλευτῶν σχετικῶς μὲ τὰς φυλακὰς Γυιάρου. Ἐν τῇ νήσῳ Γυιάρῳ ἐπερατώθη ἓν κτιριακὸν συγκρότημα ἄρτιον καὶ σύμφωνον πρὸς τὰ τελευταῖα δεδομένα τῆς σωφρονιστικῆς ἀρχιτεκτονικῆς, περιλαμβάνον ἐκτὸς τοῦ πλήρους διοικητηρίου καὶ τῶν διαμερισμάτων τοῦ προσωπικοῦ, 14 θαλάμους, ὧν ἕκαστος ἔχει χωρητικότητα 1.400 κυβικῶν μέτρων, μετὰ προαυλίων ἀνέτων, ἐπιτρεπόντων τὸν κανονικὸν προαυλισμὸν τῶν κρατουμένων. Τὸ κτιριακὸν συγκρότημα τοῦτο καινουργὲς καὶ ἀσυγκρίτως καλύτερον τῶν ἤδη χρησιμοποιουμένων, εὑρίσκεται εἰς τοποθεσίαν ὑγιεινήν, διαθέτον συγχρονισμένας ἐγκαταστάσεις ὑγιεινῆς, μετὰ παροχῆς ποσίμου ὕδατος καὶ θαλασσίου τοιούτου διὰ τὴν πλήρη καθαριότητα. Εἰς τὰς ἐγκαταστάσεις αὐτὰς δύνανται οἱ κρατούμενοι νὰ διαβιώσωσιν ὑπὸ ὅρους ἀρίστους καὶ πάντως ἀσυγκρίτως καλυτέρας ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι προσφέρονται εἰς τὰ χρησιμοποιούμενα νῦν κτίρια Φυλακῶν. Βεβαίως, κατὰ τὸ παρελθόν, ἡ Φυλακὴ Γυιάρου ἐλειτούργησε προχείρως, τῶν κρατουμένων στεγασθέντων ὑπὸ σκηνάς, τὸ γεγονὸς δὲ τοῦτο ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὸν μέγαν τότε ἀριθμὸν αὐτῶν, ἐδημιούργησε δυσχερείας ἐν τῇ διαβιώσει. Ὅτε ὁ ἀριθμὸς τῶν κρατουμένων ἐμειώθη σημαντικῶς, ἡ τοιαύτη ὑπὸ σκηνὰς ἐγκατάστασις κατηργήθη καὶ ἡ νῆσος Γυιάρος ἐξεκενώθη. Ἐν τούτοις, μετὰ τὰς ἐκ τῶν σεισμῶν καταστροφάς, ὁ ὑπάρχων ἐν ταῖς φυλακαῖς χῶρος κατέστη καὶ πάλιν ἀνεπαρκής. Ἵνα καταδειχθῇ δὲ ἡ ἔκτασις τῆς ἀνεπαρκείας αὐτῆς, σημειοῦμεν ὅτι αἱ Φυλακαὶ Ἀργοστολίου, Ἄσσου, Ζακύνθου καὶ Βόλου ἠχρηστεύθησαν, αἱ Φυλακαὶ Τρικάλων ἐξεκενώθησαν διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἐκτεταμένων ἐπισκευῶν ἀντισεισμικῆς φύσεως καὶ ἐν ταῖς Φυλακαῖς Ναυπλίου καὶ Καλαμίου Κρήτης ὁ ἀριθμὸς τῶν κρατουμένων ἐμειώθη εἰς τὸ ἥμισυ, λόγῳ ἀκαταλληλότητος ὡρισμένων αὐτῶν διαμερισμάτων, ἀντιμετωπίζεται δὲ μελλοντικῶς καὶ ὁλοσχερὴς ἐγκατάλειψις τῶν δύο τελευταίων τούτων Φυλακῶν. Ἐὰν ἡ πρόχειρος ἐγκατάστασις ὑπὸ τὴν ὁποίαν ἱδρύθη ἡ Φυλακὴ Γυιάρου, κατ’ Ἰανουάριον 1948, διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος ἐκδοθέντος προτάσει τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ἀειμνήστου Χρήστου Λαδᾶ, λειτουργήσασα μάλιστα καὶ ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Κέντρου μέχρι τοῦ Ὀκτωβρίου 1952, παρεῖχεν ἀφορμὰς παραπόνων μεγαλοποιουμένων ὑπὸ τὸν φακὸν τῆς κομμουνιστικῆς προπαγάνδας, ἡ λειτουργία τῆς Φυλακῆς Γυιάρου, εἰς ἓν ἄρτιον, καινουργές, καὶ εὐρύχωρον κτιριακὸν συγκρότημα, τὸ ὁποῖον ἐπιτρέπει πᾶσαν ὑπὲρ τῶν κρατουμένων ἀνθρωπιστικὴν μέριμναν, οὐδεμίαν δύναται νὰ δικαιολογήσῃ ἀντίρρησιν. Σημειοῦμεν δὲ πρὸς τιμὴν τῶν Φιλελευθέρων Ὑπουργῶν καὶ τῶν τοιούτων τοῦ Κέντρου, τὸ γεγονός, ὅτι ἐπὶ τῆς Ὑπουργίας αὐτῶν, ἤρξατο καὶ συνεχίσθη ἡ ἀνέγερσις τῶν ἐν Γυιάρῳ κτιρίων. Ἡ ἐπαναλειτουργία νῦν τῆς φυλακῆς Γυιάρου, δὲν πρόκειται νὰ γίνῃ μὲ τὰς ἐλλείψεις τοῦ παρελθόντος, ὅτε ὑπὸ τὴν πίεσιν τοῦ ἐπείγοντος, πολλὰ θέματα εἶχον ἀντιμετωπισθῆ προχείρως. Σήμερον δὲν διαθέτομεν ἐν Γυιάρῳ μόνον κτίρια καταλαμβάνοντα συνολικῶς ἔκτασιν 8.500 τ. μ. Ὑπάρχει ἐκεῖ πλῆρες ἠλεκτρικὸν δίκτυον, ὁμοίως ὑδραυλικὸν τοιοῦτον, κλίβανοι ἀρτοποιΐας, ἱκανοὶ διὰ τὴν παραγωγὴν ἄρτου διὰ χιλιάδας κρατουμένων, εἰδικὸν κτίριον διὰ τὴν λειτουργίαν πλήρους Νοσοκομείου, παρέχονται δὲ ἐπὶ πλέον ἤδη καὶ τὰ ἀπαιτούμενα μέσα συγκοινωνίας. Ἐν ὄψει τῶν ὑπαρχουσῶν τοιούτων δυνατοτήτων, τὸ θέμα τῆς λειτουργίας μιᾶς ἀρτίας φυλακὰς ἐν Γυιάρῳ ἐξητάσθη προηγουμένως ἐξ ὅλων τῶν πλευρῶν καὶ ἐξησφαλίσθησαν πλήρως αἱ προϋποθέσεις τῆς ἐγκαταστάσεων φυλακῆς, ρυθμισθέντων τῶν ζητημάτων καλῆς τροφοδοσίας, πλήρους ἐπικοινωνίας καὶ πρεπούσης μεταχειρίσεως τῶν κρατουμένων. Εἰδικώτερον, ὅσον ἀφορᾷ τὴν μετὰ τῆς Γυιάρου ἐπικοινωνίαν, πρέπει νὰ σημειώσωμεν, ὅτι ἡ Γυιάρος κεῖται πολὺ πλησιέστερον καὶ τῆς Κερκύρας καὶ τῆς Κρήτης καὶ συνεπῶς ἡ συγκοινωνία ἐξασφαλίζεται εὐχερέστερον ἐφ’ ὅσον δὲν παρελείφθη καὶ ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ ἡ δέουσα μέριμνα. Οἱ ἐρωτῶντες κ.κ. Βουλευταὶ, περιέλαβον εἰς τὴν ἐρώτησίν των, ἅτινα προφανῶς ἠρύσθησαν ἐκ πληροφοριῶν, χωρὶς νὰ ἔχωσιν ἰδίαν ἀντίληψιν οὔτε τῆς κτιριακῆς καταστάσεως τῆς φυλακῆς Γυάρου, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς προσωπικῶς ἐπεσκέφθημεν, οὔτε ἐκείνην τῶν ἄλλων φυλακῶν, τὰς ὁποίας ἐπίσης καλῶς γνωρίζομεν. Ἵνα παρασχεθῇ ὅθεν ἡ εὐκαιρία εἰς τοὺς ἐρωτῶντας κ.κ. βουλευτάς, ὅπως σχηματίσωσιν γνώμην, ἰδίαν καὶ ἀκριβῆ περὶ τῆς ἐν Γυάρῳ ἐγκαταστάσεως, θὰ εἴμεθα εὐτυχεῖς ἐὰν ἀπεδέχοντο πρόσκλησίν μας πρὸς μετάβασιν εἰς Γυάρον, διὰ τὴν ὁποίαν θὰ παράσχωμεν πάντα τὰ μέσα. Τέλος, πρέπει νὰ προσθέσωμεν ὅτι εἶναι ἀστήρικτος ἡ διατυπουμένη διαπίστωσις παρὰ τῶν ἐρωτώντων κ.κ. Βουλευτῶν, καθ’ ἣν ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἀπεξενώθη τῆς ἐπὶ τῶν φυλακῶν ἁρμοδιότητός του. Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, ἁρμόδιον κατὰ τοὺς κειμένους Νόμους, ἐπὶ τῶν ζητημάτων τῶν φυλακῶν, διαχειρίζεται ὑπευθύνως τὰ ζητήματα ταῦτα συνεργαζόμενον ὁσάκις παρίσταται ἀνάγκη, μετὰ τῶν ὑπηρεσιῶν ἀσφαλείας τῆς χώρας».

Ὁ Ὑπουργὸς

ΚΛ. ΘΕΟΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ

18) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Π. Τζανετάκη Ε. Κοριθῆ κλπ. Ἔχομεν τὴν τιμὴν, ἀπαντῶντες ἐπὶ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 6693 ἐ.ἔ. ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 13 ἐρώτησις τῶν βουλευτῶν κ.κ. Π. Τζανετάκη, Ε. Κοριθῆ κλπ., νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν ὅτι οὐδὲν ἔκτακτον γεγονός, ἐξ ἀφορμῆς τῆς λαβούσης χώραν ἀποδράσεως ἢ ἐξ ἄλλου λόγου, ἔλαβε χώραν εἰς τὰς φυλακάς. Λαμβανόμενα τυχὸν κατὰ τόπους, ἀναλόγως διαπιστωθεισῶν ἀναγκῶν, μέτρα ἀσφαλείας, λαμβάνονται ἐντὸς τῶν κειμένων διατάξεων καὶ τῶν ἰσχυόντων κανονισμῶν.

Ὁ Ὑπουργὸς

ΚΛ. ΘΕΟΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ

19) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Θ. Ταμβακᾶ. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 7621)16.9.1955 ἐγγράφου ὑμῶν, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Θ. Ταμβακᾶ, περὶ τῆς πορείας τῆς ἀνακρίσεως ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως Πρόνοια Μαχομένων Νομαρχίας Εὐβοίας, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ ἀνακοινώσωμεν ὑμῖν ὅτι καθ’ ἃ ἀνέφερεν ἡμῖν ὁ κ. Εἰσαγγελεὺς Ἀρείου Πάγου, ἡ ἐπὶ τῆς περὶ ἧς πρόκειται ὑποθέσεως προδικασία, ἐπερατώθη, ἐκδοθέντος τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 193)55 Βουλεύματος τοῦ Συμβουλίου τῶν ἐν Χαλκίδι Πλημ)κῶν, καθ’ οὗ ἠσκήθη ἔφεσις ὑπὸ τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν Ἐφετῶν, ἥτις εἰσαχθεῖσα εἰς τὸ Συμβούλιον Ἐφετῶν, ἐκκρεμεῖ εἰσέτι.

Ὁ Ὑπουργὸς

ΚΛ. ΘΕΟΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ

20) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Τ. Βουλοδήμου. Ἔχομεν τὴν τιμήν, ἀπαντῶντες ἐπὶ τῆς διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 8733)55 ἐγγράφου σας διαβιβασθείσης ὑμῖν ὑπ’ ἀριθ. 186 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Τασ. Βουλοδήμου, νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ κάτωθι: Εἰς τὰς Φυλακὰς Γυάρου κρατεῖται μικρὸς ἀριθμὸς κρατουμένων, καλύπτων μόλις κατὰ τὸ ½ τὴν χωρητικότητα τῆς Φυλακῆς, οἱ μεταχθέντες δέ, ἐπελέγησαν μεταξὺ τῶν ἀπολύτως ὑγιῶν κρατουμένων. Ἐξ ἄλλου, παρεσχέθησαν πᾶσαι αἱ ἀπαιτούμεναι πιστώσεις διὰ τὴν φαρμακευτικὴν περίθαλψιν, ἐτοποθετήθη δὲ καὶ ἰατρός, ὅστις μονίμως παραμένει εἰς Γυάρον. Τυχὸν ἐκτάκτους περιπτώσεις ἀσθενείας, ὁ ἁρμόδιος Εἰσαγγελεὺς Ἐφετῶν, ἀντιμετωπίζει διὰ μεταγωγῶν εἰς τὸ Νοσοκομεῖον Σύρου, διὰ πλοίου μισθωμένου διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς Φυλακῆς καὶ εὑρισκομένου εἰς τὴν διάθεσιν τῆς ὑπηρεσίας. Πάντως, ἡ ἐξέτασις τῶν ἐν γένει συνθηκῶν τῆς ἐν λόγῳ Φυλακῆς, θὰ ἐνεργηθῇ παρ’ ἡμῶν καὶ ἐπιτοπίως.

Ὁ Ὑπουργὸς

Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ

21 Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Τζατζάνη. Ἔχομεν τὴν τιμὴν, ἀπαντῶντες ἐπὶ τῆς διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 8668 ἐ.ἔ. ἐγγράφου σας διαβιβασθείσης ἡμῖν ὑπ’ ἀριθ. 138 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Γ. Τζατζάνη, νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι ἐπὶ τοῦ παρόντος ἀπασχολεῖ ἡμᾶς ἡ κατατόπισις ἐπὶ τοῦ ὅλου θέματος τῶν φυλακῶν Γυάρου, δι’ ἣν κρίνομεν ἀπαραίτητον καὶ τὴν ἐπιτόπιον μετάβασίν μας, μεθ’ ὃ εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ παράσχωμεν πᾶσαν περαιτέρω πληροφορίαν. Ἐν Ἀθήναις τῇ 28 Νοεμβρίου 1955

Ὁ Ὑπουργὸς

Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ

22) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Ριζιώτη κλπ. Ἔχομεν τὴν τιμὴν, ἀπαντῶντες ἐπὶ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 7619 ἐ.ἔ. ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 91 ἐρώτησις τῶν βουλευτῶν κκ. Ι. Ριζιώτη, Χ. Κόρακα, Ν. Ζορμπᾶ κλπ. περὶ τῆς ἐν ταῖς φυλακαῖς Αἰγίνης καταστάσεως, νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ κάτωθι: Πρὸ τῆς λήψεως τοῦ ὡς ἄνω ἐγγράφου σας, εἶχε διαταχθῆ Ἐπιθεωρητὴς Φυλακῶν, ἵνα μεταβαίνων εἰς τὰς φυλακὰς Αἰγίνης, ἐξετάσῃ λεπτομερῶς τὴν ἐκεῖ κατάστασιν, Ἐκ τῆς ἐνεργηθείσης ἐξετάσεως προέκυψεν, ὅτι ὁ Διευθυντὴς τῶν Φυλακῶν Αἰγίνης, Τουρνᾶς, ἐκτελεῖ τὰ καθήκοντά του εὐσυνειδήτως καὶ ἐντὸς τοῦ πλαισίου τῶν νόμων, κανονισμῶν καὶ διαταγῶν τοῦ Ὑπουργείου, οὐδέποτε παρεκκλίνας τούτων. Οὗτος καταβάλλει πᾶσαν τὴν προσπάθειάν του, διὰ νὰ καταστήσῃ τὴν ζωὴν τῶν κρατουμένων, ἐντὸς βεβαίως τοῦ ἐπιτρεπτοῦ καὶ δυνατοῦ, ἀνετωτέραν. Οἱ κρατούμενοι ἔχουσι δικαίωμα ἀναφορᾶς, ποιοῦνται δὲ τούτου χρῆσιν ὡς καὶ οἱ ἴδιοι δύνανται καὶ πρέπει νὰ ὁμολογήσωσι. Τὸ ἐπισκεπτήριον ἐνεργεῖται πρεπόντως καὶ ἐντὸς καθωρισμένων χρονικῶν ὁρίων, εἶναι δὲ ἐπιβεβλημένον νὰ παρακολουθῆται τοῦτο ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας τῶν φυλακῶν ἐκ τοῦ σύνεγγυς, διὰ λόγους τάξεως καὶ στοιχειώδους ἀσφαλείας, τόσον τῆς φυλακῆς, ὅσον καὶ τῆς κοινωνίας γενικώτερον. Ὡς πρὸς τὰ πρόσφατα γεγονότα, διεπιστώθη, ὅτι τὸ ἑσπέρας τῆς 6ης Σεπτεμβρίου ἐ.ἔ. οἱ ἀμετανόητοι κομμουνισταὶ κρατούμενοι, ἐφαρμόζοντες προφανῶς τακτικὴν ἀκολουθηθεῖσαν ὑπὸ ὁμοϊδεατῶν τῶν κρατουμένων ἄλλων φυλακῶν, ἐστασίασαν κυριολεκτικῶς, δι’ ὃ ἡ Ὑπηρεσία, ἀφοῦ ἐξήντλησε πάντα τὰ μέσα τῆς πειθοῦς, ἠναγκάσθη τέλος νὰ ἐπιβάλῃ τὴν τάξιν, διατάξασα τὸν βίαιον ἐγκλεισμὸν τῶν κρατουμένων εἰς τοὺς θαλάμους των, πρᾶγμα ὅπερ ἐπετεύχθη χωρὶς ὁπωσδήποτε νὰ κακοποιηθῇ τις. Πᾶσαι ἑπομένως αἱ ἀντίθετοι περὶ τούτου πληροφορίαι δὲν βασίζονται ἐπὶ τῶν γεγονότων. Οἱ κρατούμενοι διὰ τῆς ἐσκεμμένης πράξεώς των καὶ τῶν ἀπὸ τῶν παραθύρων τῶν θαλάμων των κραυγῶν, ἐξέθεσαν εἰς τὸν λαὸν τῆς Αἰγίνης καὶ τοὺς παραθεριστὰς αὐτῆς τὴν Ὑπηρεσίαν καὶ διέσυραν τὸ γόητρόν της. Φρονοῦμεν, ὅτι ἡ πειθαρχικὴ δίωξις τῶν παραπτωμάτων τῶν κρατουμένων εἶναι ἐπιβεβλημένη καὶ σύμφωνος ἄλλως τε πρὸς τὰ διδάγματα τῆς σωφρονιστικῆς ἐπιστήμης. Ἐπιβεβλημένος ἐπίσης εἶναι καὶ ὁ ὑπὸ τῶν κρατουμένων σεβασμὸς τῶν κειμένων διατάξεων, ἂν δὲ ἡ ἐφαρμογὴ τούτων ἀντίκειται εἰς τὰ συμφέροντα καὶ τὰς ἐπιδιώξεις τῶν ἀμετανοήτων κομμουνιστῶν, δὲν δικαιοῦται ἡ Ὑπηρεσία νὰ παρεκκλίνῃ καὶ μὴ ἐφαρμόσῃ αὐτάς. Καὶ πρέπει ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ νὰ τονισθῇ, ὅτι καίτοι ἡ προγραμματισμένη τακτικὴ τῶν κομμουνιστῶν κρατουμένων ἔχει καταπονήσει, κυριολεκτικῶς, σωματικῶς καὶ ψυχικῶς τοὺς σωφρονιστικοὺς ὑπαλλήλους, ἐν τούτοις οὗτοι ἐξαντλοῦντες τὰς δυνάμεις των καὶ ἔχοντες ὡς γνώμονα τὰς κειμένας διατάξεις καὶ τὰς ἑκάστοτε συμβουλὰς τῶν ἀνωτέρων των, ἐκτελοῦσιν ἀκούραστοι καὶ εὐσυνειδήτως τὰ ἀνατεθειμένα αὐτοῖς βασικὰ καθήκοντα. Ἐν Ἀθήναις τῇ 8 Ὀκτωβρίου 1955

Ὁ Ὑπουργὸς

Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ

23) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ. κ. Ν. Ζορμπᾶ κλπ. Ἔχομεν τὴν τιμήν, ἀπαντῶντες ἐπὶ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 7117 ἐ. ἔ. ἐγγράφου σας, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 45 ἐρώτησις τῶν βουλευτῶν κ.κ. Ν. Ζορμπᾶ, Πέτσου κλπ. νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν ὅτι ἐπὶ τῆς περιπτώσεως τοῦ θανάτου τοῦ ἐν Ἀμφίσσῃ κομμουνιστοῦ καταδίκου Παπαευαγγέλου, ἐνηργήθη διοικητικὴ ἐξέτασις, ἐξ ἧς δὲν προέκυψεν εὐθύνη τῆς ὑπηρεσίας τῶν φυλακῶν. Λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἐπὶ τοῦ ἰδίου θέματος ἐνεργεῖται καὶ ποινικὴ ἀνάκρισις, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἀναμείνωμεν τὸ πόρισμα καὶ ταύτης. Ἐν Ἀθήναις τῇ 4 Νοεμβρίου 1955

Ὁ Ὑπουργὸς

Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ

ΙΙ. Τοῦ Ὑπουργοῦ Γεωργίας. 1) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Θ. Ἀνδρεάδη. Ἐπὶ τῶν ὑπ’ ἀριθ. 744 καὶ 752 ἐ.ἔ. ἐρωτήσεων τοῦ βουλευτοῦ κ. Θ. Ἀνδρεάδη, ἐν σχέσει μὲ τὴν μὴ εἰσέτι καταβολὴν ἀποζημιώσεως εἰς τοὺς κληρούχους τῶν ἀγροκτημάτων Ἄγρας, Βρυτῶν καὶ Νησίου, ὧν οἱ κλῆροι ἐθίγησαν ἐκ τῶν ἔργων τῆς Δημοσίας Ἐπιχειρήσεως Ἠλεκτρισμοῦ, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν τὰ κάτωθι: Διὰ νὰ καταστῇ δυνατὴ ἡ εἴσπραξις ἀποζημιώσεως τῶν θιγέντων κληρούχων, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐκδοθοῦν προηγουμένως τὰ οἰκεῖα ὁριστικὰ παραχωρητήρια. Διὰ τὸ ἀγρόκτημα Νησίου Ἐδέσσης ἐξεδόθησαν τὸ πλεῖστον τῶν παραχωρητηρίων ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου Δʹ Τμήματος τῆς Δ)νσεως Ἐποικισμοῦ καὶ ἀπομένουν εἰσέτι ἐλάχιστα λόγῳ τοῦ ὅτι οἱ κλῆροι τῶν κληρούχων τούτων παρουσιάζουν ἀνωμαλίας. Μετὰ τὴν ἐκκαθάρισιν τῶν ἀνωμαλιῶν, θὰ ἐκδοθῶσι καὶ τὰ ὑπόλοιπα ὁριστικὰ παραχωρητήρια. Ὅσον ἀφορᾷ διὰ τοὺς τίτλους τῶν ἀγροκτημάτων Ἄγρας καὶ Βρυτῶν, γνωρίζομεν ὑμῖν ὅτι ἐνετάλη ἡ Δ)νσις τῆς Τοπογραφικῆς Ὑπηρεσίας ὅπως ἐπισπεύσῃ τὴν τακτοποίησιν τῶν στοιχείων καὶ τῶν ἀγροκτημάτων τούτων καὶ ἀποστείλῃ ταῦτα εἰς τὸ Δʹ Τμῆμα τῆς Δ)νσεως Ἐποικισμοῦ ὡς ἁρμοδίου διὰ τὴν ἔκδοσιν τῶν ὁριστικῶν τίτλων κυριότητος. Τέλος, γνωρίζομεν ὑμῖν, ὅτι παρομοίαν περίπτωσιν παρουσιάζουν καί τινες κλῆροι τῆς πόλεως Ἐδέσσης, δι’ οὓς δὲν ἐξεδόθησαν εἰσέτι οἱ ὁριστικοὶ τίτλοι κυριότητος, ἡ μὴ ἔκδοσις ὅμως τούτων ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι δὲν εἶναι ἑτοίμη ἡ Τοπογραφικὴ διατύπωσις καὶ διανομὴ τοῦ ἀγροκτήματος. Ἐν τῇ ἐπιθυμίᾳ μας νὰ περατωθοῦν αἱ ὡς ἄνω Τοπογραφικαὶ ἐργασίαι, διετάξαμεν καὶ εὑρίσκεται ἤδη εἰς Ἔδεσσαν Τοπογραφικὸν Συνεργεῖον τὸ ὁποῖον ἀσχολεῖται ἀκοιβῶς μὲ τὰς ἐργασίας ταύτας. Ἐλπίζομεν, ὅτι ταχέως θὰ ἔχωμεν ὁλοκληρωμένην τὴν τοπογραφικὴν εἰκόνα τοῦ κτήματος, ὥστε νὰ προβῶμεν ἐν συνεχείᾳ εἰς τὴν ἔκδοσιν τῶν ὁριστικῶν τίτλων κυριότητος καὶ τοῦ ἀγροκτήματος τούτου.

Ὁ Ὑπουργὸς

Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ

2) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Κυριάκου καὶ Γουδελῆ. Ἐπὶ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 5435)2983)16.6.1955 ἡμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 694 ἐρώτησις τῶν βουλευτῶν κ.κ. Δ. Κυριάκου καὶ Στ. Γουδελῆ, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι ἡ ὁμαδικὴ προμήθεια τῶν γεωργικῶν ἑλκυστήρων καὶ λοιπῶν μηχανημάτων διὰ τὴν καλλιέργειαν τοῦ βάμβακος βάσει τῶν διενεργηθέντων ὑπὸ τῆς Α.Τ.Ε σχετικῶν διαγωνισμῶν, ἐματαιώθη, διότι ἀνέκυψαν ἀνυπέρβλητοι δυσχέρειαι ὡς πρὸς τὴν διάθεσιν τῆς ἀπαιτουμένης πιστώσεως ἐκ κεφαλαίων τοῦ ΟΧΟΑ. Κατόπιν τούτου, αἱ προοριζόμεναι διὰ τὰς ἀνωτέρω προμηθείας πιστώσεις διετέθησαν ὑπὸ τῆς Α.Τ.Ε, πρὸς χορήγησιν εἰς τοὺς παραγωγοὺς μεσοπροθέσμων δανείων διὰ τὴν ἀγορὰν τῶν μηχανημάτων ὑπὸ τὴν ἰδίαν των εὐθύνην. Ἐν Ἀθήναις τῇ 7 Ἰουλίου 1955.

Ὁ Ὑπουργὸς

Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ

3) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Πινάτση κ.λ.π. Ἐπὶ τῶν ὑπ’ ἀριθ. 712 καὶ 719 ἐρωτήσεων τῶν βουλευτῶν κ.κ. Π. Πινάτση ὡς καὶ Α. Δρόσου καὶ Σ. Γουδελῆ περὶ τῆς χορηγήσεως καπνοκαλλιεργητικῶν δανείων εἰς Ἀνατολικὴν Μακεδονίαν καὶ Θράκην, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ κάτωθι: Μέχρι τοῦδε ἡ Νομισματικὴ Ἐπιτροπή, ἥτις ὡς γνωστόν, ἐγκρίνει τμηματικῶς τὰς πιστώσεις διὰ τοὺς πάσης φύσεως δανεισμοὺς πρὸς τοὺς ἀγρότας, ἐν ὄψει τῶν οἰκονομικῶν καὶ νομισματικῶν συνθηκῶν τῆς χώρας, δὲν ἐχορήγησε πιστώσεις διὰ καπνοκαλλιεργητικὰ δάνεια Μακεδονίας καὶ Θράκης. Ἐλπίζεται ὅτι ἐντὸς τοῦ Ἰουλίου θὰ δοθοῦν αἱ ἀπαιτούμεναι πιστώσεις διὰ τὴν χορήγησιν παρὰ τῆς ΑΤΕ τοιούτων δανείων εἰς τοὺς καπνοπαραγωγοὺς τῶν ὡς ἄνω περιφερειῶν.

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Π. ΚΑΒΔΑΣ

4) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Πινάτση. Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 723 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Π. Πινάτση ἐν σχέσει μὲ τὴν ἀπόφασιν τῆς Κ.Ε.Κ. περὶ καθορισμοῦ τοῦ χρόνου ἐνάρξεως ἀγορῶν καπνοῦ, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ κάτωθι: Ἡ ἀπὸ 18.10.54 ὑπ’ ἀριθ. πρᾶξις τῆς Κυβερνητικῆς Ἐπιτροπῆς Καπνοῦ περὶ καθορισμοῦ ἐνάρξεως ἀγορῶν καπνοῦ ἀφεώρα μόνον τὴν ἐσοδείαν 1954. Αὕτη ὅμως οὐδόλως ὑπῆρξεν ἐπιζημία διὰ τοὺς παραγωγοὺς ὡς καὶ ἐκ τῶν πραγμάτων ἀπεδείχθη, διότι καὶ ὁ ρυθμὸς τῶν παραλαβῶν, ἦτο ταχύτερος πωληθέντος μέχρι τέλους Μαΐου ἐ.ἔ. τοῦ 99% τῆς ἐσοδείας 1954 Ἀνατολικῆς Μακεδονίας καὶ Θράκης, ἔναντι 79% τῆς ἐσοδείας 1953, παρὰ τὸ ὅτι ἡ τελευταία αὕτη ἦτο μικροτέρα ἡ δὲ μέση τιμὴ ἐκτὸς ἐλαχίστων τοπικῶν περιπτώσεων ὡς λ. χ. εἰς τὴν περιοχὴν Κυργίων, ἦτο κατωτέρα κατὰ 45% τῆς τοῦ παρελθόντος ἔτους. Οὕτω, ἡ μέση τιμὴ τῶν καπνῶν Ἀνατ. Μακεδονίας καὶ Θράκης βάσει τῶν παραληφθεισῶν μέχρι τέλους Μαΐου ποσοτήτων ἀνήρχετο εἰς 39.90 δρχ. ἔναντι 34 τοῦ παρελθόντος ἔτους, ἡ δὲ γενικὴ μέση τιμὴ ἐσοδείας 1954 ἐπὶ τῶν παραληφθέντων καπνῶν μέχρι τέλους Μαΐου 1955 (ὀκ. 39.075. 720) ἦτο 32.98 ἔναντι γενικῆς μέσης τιμῆς ἐσοδείας 1953 26.70 ἤτοι αὔξησις 22.40%. Διὰ τὴν ἐσοδείαν 1955, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν δεδομένων καὶ τῆς πείρας τοῦ παρελθόντος ἔτους ὡς καὶ τῆς διαμορφωθείσης καταστάσεως 1) ἐκ τῆς ἐξαγωγικῆς κινήσεως καπνῶν ἐσοδείας 1954, 2) τῆς ποσοτικῆς συνθέσεως ἐσοδείας 1955 3) τῶν συστημάτων συσκευασίας τὰ ὁποῖα ἤθελον προκριθῆ καὶ 4) τῶν δυνατοτήτων τῆς χρηματοδοτήσεως, θέλουν καθορισθῆ ὡς χρονικὰ ὅρια ἐνάρξεως τῶν ἀγορῶν κατὰ σύστημα συσκευασίας καὶ προέλευσιν, τὰ μᾶλλον ἀνταποκρινόμενα εἰς τὸ συμφέρον τῶν καπνοπαραγωγῶν καὶ τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας γενικώτερον. Ἐν Ἀθήναις τῇ 5 Ἰουλίου 1955

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Π. ΚΑΒΔΑΣ

5) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ν. Ζορμπᾶ. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ἀνωτέρω ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν, ὅτι διὰ ταὐταρίθμου καὶ ταὐτοχρόνου ἀποφάσεώς μας, προβλέπεται, εἰς βάρος ληφθείσης νεωτέρας πιστώσεως, ἡ πρόσληψις ἑνὸς ἀγροφύλακος διὰ τὴν περιοχὴν Χίου. Ἐν Ἀθήναις τῇ 25 Ἰουνίου 1955

Ὁ Ὑπουργὸς

Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ

6 Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Κ. Δημοπούλου. Ἐπὶ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 4615)23.5.55 ὑμετέρου, ἐν σχέσει πρὸς τὴν κατατεθεῖσαν ὑπ’ ἀριθ. 582)18.5.55 ἐρώτησιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Κ. Δημοπούλου, ἔχομεν τὴν τιμὴν ν’ ἀνακοινώσωμεν ὑμῖν τὰ ἑπόμενα: Ἐν τῇ περιοχῇ τοῦ Νομοῦ Ἠμαθίας διετέθησαν ὁριστικῶς αἱ διανεμηθεῖσαι εἰς τοὺς ἐκ τοῦ Συνοικισμοῦ Κολυνδροῦ–Πιερίας μετακινηθέντας 200 ἀκτήμονας ἐγγάμους καλλιεργητάς, εἰς τὰς ἀποξηρανθείσας γαίας τῆς Λίμνης Γιαννιτσῶν. Ἤδη ἐν τῇ περιοχῇ, ἔνθα ἐγκατεστάθησαν αἱ ἀρχικῶς μετακινηθεῖσαι οἰκογένειαι ἐκ Κολυνδροῦ, δὲν ὑπάρχουν διαθέσιμοι γαῖαι, ἐκ τῶν ἀποξηρανθεισῶν, πρὸς ὁριστικὴν διάθεσιν αὐτῶν εἰς τὰς οἰκογενείας αἵτινες ἐδημιουργήθησαν παρὰ τῶν τέκνων τῶν ἀρχικῶς μετακινηθεισῶν 200 οἰκογενειῶν. Ἐν τῇ αὐτῇ περιοχῇ ὑπάρχουν μόνον γαῖαι μὴ δυνάμεναι νὰ διατεθοῦν ὁριστικῶς, ἀλλὰ κατὰ προσωρινὸν καὶ μετακλητὸν δικαίωμα καλλιεργείας. Καὶ δή: α) 300 στρέμματα ἀποτελοῦντα τὰς 25μέτρους καὶ 15μέτρους ζώνας δευτερευόντων ἔργων τὰ ὁποῖα καὶ ἔχουν διατεθῆ ἤδη ἀνὰ 3–7 στρέμματα εἰς 65 οἰκογενείας ἐκ τῶν Κολυνδροῦ καὶ β) 200 στρέμματα ἀποτελοῦντα τὴν 100μετρον προστατευτικὴν ζώνην τοῦ ποταμοῦ Λουδία, ἅτινα παρεχωρήθησαν ἀνὰ πέντε (5) στρέμματα εἰς τοὺς ἐκ τῆς περιφερείας Δράμας προερχομένους πρόσφυγας τῶν ὁποίων οἱ Συνοικισμοὶ διελύθησαν καὶ δὲν ἐπανεπατρίσθησαν, παρὰ τῶν ὁποίων δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ ἀφαίρεσις, ἀντιθέτως δὲ προκύπτει ὑποχρέωσις ὁριστικῆς ἀποκαταστάσεώς των εἰς μονίμως δυναμένας νὰ διατεθοῦν ἐκτάσεις. Περὶ τῶν ὑπολοίπων καὶ ἐν τῇ περιφερείᾳ Γιαννιτσῶν κειμένων ἐκτάσεων θέλομεν παράσχει σχετικὰς πληροφορίας εὐθὺς ὡς περιέλθουν ἡμῖν αἱ σχετικαὶ πληροφορίαι αἰτηθεῖσαι ἤδη παρὰ τῆς οἰκείας Διευθύνσεως Γεωργίας Γιαννιτσῶν. Ἐν Ἀθήναις τῇ 6 Ἰουλίου 1955

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Π. ΚΑΔΒΑΣ

7) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ν. Ἀθανασίου. Ἐκ τῆς ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ κ. Ν. Ἀθανασίου κατατεθείσης ἐρωτήσεως εἰς τὴν Βουλὴν, ὑπὸ ἡμερομηνίαν 5.7.55 προκύπτει ὅτι κτηνοτρόφοι τινὲς ἀποκατασταθέντες εἰς τὰ θερινὰ λειβάδια Σουλίου–Παραμυθίας ἐγκατέλειψαν τοὺς κλήρους των ἀπὸ 15ετίας, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ κατέχωνται καὶ ἐκμεταλλεύωνται σήμερον οὗτοι ὑπὸ τρίτων αὐθαιρέτως. Ἐπὶ τῶν διατάξεων τῆς παραγράφου 1 τοῦ ἄρθρου 27 τοῦ ἀπὸ 28.10.41 Διατάγματος «περὶ ἀποκαταστάσεως κτηνοτρόφων» οἱ κτηνοτροφικῶς ἀποκαθιστάμενοι ὑποχρεοῦνται, σὺν τοῖς ἄλλοις, νὰ νέμωνται τὰς παραχωρουμένας ἐκτάσεις δι’ ἰδίων ποιμνίων, παρακαλοῦμεν, ὅπως διαπιστώσητε ποῖοι ἐκ τῶν εἰς τὰ ἀνωτέρω λειβάδια ἀποκατασταθέντων δὲν συνεμορφώθησαν πρὸς τὰς τοῦ νόμου ἀπορρεούσας ὑποχρεώσεις των καὶ ἐν συνεχείᾳ, μεριμνήσητε διὰ τὴν ἐπιβολὴν εἰς βάρος αὐτῶν τῶν ὑπὸ τῶν διατάξεων τῆς παραγρ. 2, τοῦ ὡς ἄνω ἄρθρου, προβλεπομένων κυρώσεων. Ἐν συνεχείᾳ καὶ ἐφ’ ὅσον οὗτοι ἤθελον ἐκ δευτέρου παραβῆ τὰς διατάξεις τῆς παραγράφου 1 τοῦ ἄρθρου 27 τοῦ ὡς ἄνω Διατάγματος, παρακαλοῦμεν ὅπως ὑποβάλητε ἡμῖν περὶ αὐτῶν σχετικὴν πρότασιν διαγραφῆς, ἵνα μεριμνήσωμεν διὰ τὴν ἔκδοσιν τῆς ὑπὸ τῆς παραγράφου 3 τοῦ ἀνωτέρω ἄρθρου προβλεπομένης παραπεμπτικῆς ἀποφάσεως. Ἐν Ἀθήναις τῇ 23 Ἰουλίου 1955

Ὁ Διευθυντὴς

Γ. ΠΑΠΑΚΩΣΤΑΣ

Ἐν συνεχείᾳ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. Ε) 27772)6.7. ἐ. ἔ. ἡμετέρου ἐγγράφου, ἐν σχέσει μὲ ἐρώτησιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Κ. Δημοπούλου καὶ εἰδικώτερον ὅσον ἀφορᾶ τὴν ἐν τῇ περιφερείᾳ τῆς Διευθύνσεως Γεωργίας Γιαννιτσῶν ὑποδεικνυομένην πρὸς ἀποκατάστασιν νεοδημιουργηθεισῶν οἰκογενειῶν ἀκτημόνων κατοίκων Κολυνδροῦ Πιερίας ἔκτασιν, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ ἀνακοινώσωμεν τὰ κάτωθι προκύπτοντα ἐκ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 9877)30–6 ἐ. ἔ. ἀναφορᾶς τῆς ὡς ἄνω ἁρμοδίας Ὑπηρεσίας. Ἡ περὶ ἧς ἡ ἐρώτησις ἔκτασις τῶν 1.500 στρεμ., ἡ παρακειμένη εἰς τὴν ὑπὲρ τῶν ἐκ τοῦ ἀνωτέρω Συν)σμοῦ μετακινηθέντων κληρούχων ὁριστικῶς διαχωρισθεῖσαν ἔκτασιν ἀποστραγγισθεισῶν γαιῶν τῆς τέως λίμνης Γιαννιτσῶν, ἄλλοτε Κτηνοτροφικοῦ Σταθμοῦ Γιαννιτσῶν, ἀναληφθεῖσα διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 212296)8.2.1951 ἀποφάσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ Γεωργίας διετέθη ἤδη ὁριστικῶς δυνάμει τῶν ὑπ’ ἀριθ. 31)1951 καὶ 13)1952 ἀποφάσεων τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀπαλλοτριώσεων Γιαννιτσῶν ὑπὲρ ἀκτημόνων κατοίκων τῆς πόλεως Γιαννιτσῶν.

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Π. ΚΑΒΔΑΣ

9) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Δ. Παπασπύρου. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 3275)1955 ὑμετέρου, δι’ οὗ διεβιβάσατε ἡμῖν τὴν ἀπὸ 8.4.55 ἐρώτησιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Δ. Παπασπύρου, ἐν σχέσει μὲ τὴν γενομένην ἀνακήρυξιν εἰς γυναικείαν τὴν Ἱερὰν Μονὴν ὑπὸ τὴν ὀνομασίαν «Ἱερὰ Μονὴ τοῦ Γενεσίου τῆς Θεοτόκου καὶ Ἁγίας Παρασκευῆς» τῆς διαλελυμένης Μονῆς Ξυλοκερίζης περιοχῆς Ν. Μάκρης Ἀττικῆς, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ διαβιβάσωμεν ὑμῖν συνημμένως πρὸς ἐνημέρωσίν σας, τὸ σχετικὸν μὲ τὴν ὑπόθεσιν ταύτην ὑπ’ ἀριθ. Ε)22314)1955 ἔγγραφόν μας πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον Θρησκευμάτων καὶ Ἐθνικῆς Παιδείας.

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Π. ΚΑΒΔΑΣ

Ἐν Ἀθήναις τῇ 2 Ἰουλίου 1955 Ἀριθ. πρωτ. Ε)22314. Πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον Θρησκευμάτων καὶ Ἐθνικῆς Παιδείας. Ἐνταῦθα Ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ διαβιβάσωμεν ὑμῖν συνημμένως ἐπὶ ἐπιστροφῇ τὴν διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 3275)1955 ἐγγράφου τῆς Βουλῆς διαβιβασθεῖσαν ἡμῖν ἀπὸ 8.4.1955 ἐρώτησιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Δ. Παπασπύρου, ἐν σχέσει μὲ τὴν Ἱερὰν Μονὴν καὶ Γενεσίου τῆς Θεοτόκου καὶ Ἁγίας Παρασκευῆς περιοχῆς Ν. Μάκρης Ἀττικῆς καὶ νὰ γνωρίσωμεν τὰ κάτωθι, ἅτινα προέκυψαν ἐξ ἐνεργηθείσης παρὰ τῆς Ὑπηρεσίας μας σχετικῆς ἐρεύνης. Δυνάμει τῆς ὑπ’ ἀριθ. 94012)1925 ἀποφάσεως τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργοῦ ἀπηλλοτριώθη τὸ ἀγρόκτημα «Ξυλοκέριζα» Ἀττικῆς ἰδιοκτησίας τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Πετράκη εἰς ὃ ἀποκατεστάθησαν πρόσφυγες Ν. Μάκρης. Κατὰ τὸ ἔτος 1931 τοπογραφικὸν συνεργεῖον τῆς Διευθύνσεως Τοπογραφικῆς Ὑπηρεσίας τοῦ καθ’ ἡμᾶς Ὑπουργείου διένειμεν ὁριστικῶς τὸ ὡς εἴρηται ἀγρόκτημα εἰς τοὺς δικαιούχους κληρούχους, μεταξὺ δὲ τῶν ἐκτάσεων, τὰς ὁποίας διεχώρισεν ὡς κοινοχρήστους πρὸς ἁπάντων τῶν κληρούχων κοινὴν χρῆσιν, εἶναι καὶ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 490 τεμάχιον συνολικῆς ἐκτάσεως 296,120 τ. μ., ὅπερ εἰς τὰ σχετικὰ κτηματολογικὰ στοιχεῖα τὰ τηρούμενα παρὰ τῆς ὡς εἴρηται Τοπογραφικῆς Ὑπηρεσίας φέρεται ὡς χέρσον — ἐλαιῶν. Δέον νὰ σημειωθῇ ὅτι κατὰ τὴν ὡς ἄνω διανομὴν μόνον τὸ ἔδαφος τοῦ ἐν λόγῳ 490 τεμαχίου παρέμεινεν ὡς κοινόχρηστον ἐνῷ τὰ ἐπ’ αὐτοῦ ἐλαιόδενδρα διενεμήθησαν εἰς κληρούχους. Ἐπὶ τοῦ ὡς ἄνω ὑπ’ ἀριθ. 490 τεμαχίου ἦσαν τὰ κτίρια τῆς Παλαιᾶς Μονῆς Ξυλοκερίζης, ἥτις ἀπετέλει παράρτημα τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Πετράκη. Μετὰ τὴν γενομένην ἐγκατάστασιν προσφύγων ἐπ’ τοῦ κτήματος, ἡ Μονὴ Ξυλοκερίζης ἔπαυσε λειτουργοῦσα, τὰ κτίρια δὲ αὐτῆς μὲ τὴν πάροδον τοῦ χρόνου κατερειπώθησαν, διὰ τὸν λόγον δὲ τοῦτον τὸ Τοπογραφικὸν συνεργεῖον κατὰ τὴν ὁριστικὴν διανομὴν κατὰ τὸ 1931 εἰς θέσιν τῆς παλαιᾶς Μονῆς διεχώρισε δύο κτίσματα μὲ τὸν χαρακτηρισμὸν «ἐλαιοτριβεῖα» ὑπ’ ἀριθ. 491 ἐκ 2.160 τ. μ. καὶ 492 ἐκ 200 τ. μ. καθόσον τὴν ἐποχὴν ἐκείνην μόνον αὐτὰ ὑφίσταντο ἐν καλῇ καταστάσει. Πρὸς τούτοις δέον νὰ σημειωθῇ ὅτι ὑπὲρ τῆς ἰδιοκτησίας Ἱερᾶς Μονῆς Πετράκη ἐκ τοῦ ὡς εἴρηται κτήματος ἐξηρέθησαν 494 στρέμ. κείμενα μακρὰν τοῦ ὡς ἄνω ὑπ’ ἀριθ. 490 τεμαχίου δὲν ἐξηρέθη δὲ ὑπὲρ αὐτῆς οὐδὲν κτίσμα. Ἐκ τῶν ἀνωτέρω προκύπτει ἀναμφισβητήτως ὅτι τὸ κτιριακὸν συγκρότημα τῆς κατὰ τὰ ἀνωτέρω διαλυθείσης Μονῆς Ξυλοκερίζης καὶ ἡ περὶ αὐτὸ ἔκτασις ἀπηλλοτριώθησαν πρὸς ἀποκατάστασιν τῶν προσφύγων Ν. Μάκρης. Μετὰ ταῦτα διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. Ε)30304)17.8.1954 ἀποφάσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας τὸ ὡς εἴρηται ὑπ’ ἀριθ. 490 κοινόχρηστον τεμάχιον ἐκ 296,120 τ. μ. διετέθη πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ κλήρου τῶν ἀνεπαρκῶς ἀποκατεστημένων κληρούχων Ν. Μάκρης, προτιμωμένων τῶν κληρούχων εἰς οὓς ἐχορηγήθησαν κατὰ τὴν ἐν ἔτει 1931 γενομένην ἀρχικὴν διανομὴν τὰ ἐπὶ τῆς ἐκτάσεως ταύτης φυόμενα ἐλαιόδενδρα. Εἰς ἐκτέλεσιν τῆς ἐν λόγῳ ἀποφάσεως πρόκειται νὰ ἐκδοθῇ ὁμοία τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀπαλλοτριώσεων Ἀθηνῶν, δι’ ἧς θὰ καθορίζωνται οἱ δικαιούμενοι νὰ ἀποκατασταθοῦν ἐπὶ τῆς περὶ ἧς ὁ λόγος ἐκτάσεως. Ἐν ἔτει 1954 ἐξεδόθη, προτάσει τοῦ κ. Ὑπουργοῦ Θρησκευμάτων καὶ Ἐθνικῆς Παιδείας, Βασ. Διάταγμα, δι’ οὗ συνίσταται ἡ Ἱερὰ Μονὴ τοῦ Γεννεσίου τῆς Θεοτόκου καὶ Ἁγίας Παρασκευῆς, ἐγκατασταθεισῶν τῆς Ἡγουμένης καὶ τῶν Μοναχῶν εἰς τὰ ἐπισκευασθέντα ἐν τῷ μεταξὺ κτίρια τῆς κατὰ τὰ ἀνωτέρω ἀπὸ 30ετίας διαλυθείσης Μονῆς Ξυλοκερίζης. Εὐθὺς μετὰ τὴν ἵδρυσίν της ἡ Μονὴ αὕτη ἤρχισε διεκδικοῦσα τὴν κυριότητα τῶν κτιρίων καὶ ἐκτάσεων ἐκ 16 περίπου στρεμμάτων περὶ αὐτά, ἐκ τοῦ γεγονότος δὲ τούτου ἦλθεν εἰς προστριβὰς τόσον μὲ τοὺς δικαιούχους τῶν ἐλαιοδένδρων κληρούχους, ὅσον καὶ μετὰ τῆς διαχειριζομένης κατὰ νόμον τὴν ἔκτασιν ταύτην Κοινότητα Ν. Μάκρης. Κατὰ τὴν γνώμην μας, λόγοι οὐσιαστικοὶ καὶ τυπικοὶ συνηγοροῦν περὶ ἀνακλήσεως τοῦ ἐν λόγῳ Διατάγματος, διότι 1) Τὰ ὡς ἄνω ἀκίνητα (κτίρια, γαῖαι καὶ ἐλαιόδενδρα) ἅτινα ἐλήφθησαν ὡς βάσις διὰ τὴν ἵδρυσιν τῆς ὡς εἴρηται Μονῆς ἀπετέλουν περιουσίαν τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Πετράκη καὶ ἀπηλλοτριώθησαν πρὸ 30ετίας πρὸς ἐξυπηρέτησιν τοῦ ὑψίστης σημασίας ἀπὸ κοινωνικῆς πλευρᾶς σκοποῦ τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν. Ἡ ἐκ νέου συνεπῶς κατάληψις μετὰ 30ετίαν καὶ ἡ ἀφαίρεσις τῶν ἐκτάσεων τούτων ἀπὸ τοὺς ἀκτήμονας διὰ τὴν ἵδρυσιν Ἱερᾶς Μονῆς θὰ ἦτο ἀνακολουθία τῆς πολιτείας, πρὸ παντὸς δὲ σήμερον ὅτε ἐκ νέου διανέμονται εἰς ἀκτήμονας καλλιεργητὰς καὶ κτηνοτρόφους ἀγροτικαὶ ἐκτάσεις τῆς ἐκκλησίας, αἵτινες ἐξηγοράσθησαν παρ’ αὐτῆς εἰς τὴν τρέχουσαν τοὐλάχιστον ἀξίαν των καὶ δοθέντος ὅτι ἡ ἐκκλησία ἔχει εἰς τὴν κυριότητά της ἰδιαιτέρως εἰς τὴν περιοχὴν Ἀττικῆς μεγάλας ἐκτάσεις, ἅτινας δύναται νὰ διαθέσῃ πρὸς ἵδρυσιν Ἱερῶν Μονῶν καὶ 2) ἀπὸ νομικῆς ἀπόψεως δὲν στηρίζεται τὸ ἐν λόγῳ Διάταγμα, καθόσον α) διὰ τὴν κατάληψιν τῶν εἰς κληρούχους κατὰ κυριότητα ἀνηκόντων ἐλαιοδένδρων, ἔδει προηγουμένως νὰ γίνῃ ἀπαλλοτρίωσις κατὰ τὸ ἄρθρον 17 τοῦ Συντάγματος, ἥτις ὅμως δὲν ἐγένετο καὶ β) τὰ κοινόχρηστα κτίρια καὶ αἱ κοινόχρηστοι ἐκτάσεις, ὧν ἡ κυριότης ἀνήκει εἰσέτι εἰς τὸ Δημόσιον, διέπονται ὑπὸ τῶν διατάξεων τῆς Ἐποικιστικῆς Νομοθεσίας, εἰς ἣν δὲν προβλέπεται παραχώρησις τοιαύτης κατηγορίας ἀκινήτων διὰ τὴν ἵδρυσιν Ἱερῶν Μονῶν. Κατόπιν τῶν ἀνωτέρω παρακαλοῦμεν ὅπως προβῆτε εἰς τὰς δεούσας ἐνεργείας διὰ τὴν ἀνάκλησιν τοῦ ὡς εἴρηται Διατάγματος, γνωρίζοντες καὶ ἡμῖν σχετικῶς.

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Π. ΚΑΒΔΑΣ

10) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Μιχ. Κοτσώνη. Ἔχομεν τὴν τιμὴν ἐπὶ τοῦ ὡς ἄνω ὑμετέρου ἐγγράφου, νὰ γνωρίσωμεν τὰ κάτωθι: Διὰ τῶν διατάξεων τοῦ Ν. Διατάγματος 2.500)53 «περὶ περιορισμοῦ τῆς εἰς προσωπικὸν συνθέσεως τῶν πολιτικῶν τοῦ Κράτους Ὑπηρεσιῶν» καὶ τοῦ εἰς ἐκτέλεσιν τούτου ἐκδοθέντος τὴν 3.4.55 Βασιλικοῦ Διατάγματος, τὸ Προσωπικὸν τοῦ Δασικοῦ Κλάδου τῆς Βʹ Κατηγορίας, περιωρίσθη εἰς 630 ὑπαλλήλους (Ἐπιθεωρητάς, Δασάρχας, Δασονόμους κλπ.) ἔναντι τῶν ὑπὸ τοῦ νόμου τούτου προβλεπομένων, ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 21 τοῦ νόμου 4173)29 περὶ Δασικοῦ Κώδικος, 1130 τοιούτων, καὶ ὡς ἐκ τούτου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι πλήρως ἐπανδρωμέναι αἱ Δασικαὶ Ὑπηρεσίαι. Παρὰ ταῦτα ὅμως ὑπεγράφη κατ’ αὐτὰς ἀπόφασις, δι’ ἧς διετάχθησαν δύο Δασικοὶ ὑπάλληλοι, ἵνα ἀναλάβωσιν ὑπηρεσίαν εἰς Δασικὰς Ἀρχὰς τῆς Νήσου Σάμου. Ὡσαύτως ἐνεκρίθη ὑπὸ τοῦ Ὑπηρεσιακοῦ Συμβουλίου τοῦ Ὑπουργείου ἡ τοποθέτησις τριῶν εἰσέτι ὑπαλλήλων δασικῶν, οἵτινες συντόμως θὰ ἀναλάβωσιν ὑπηρεσίαν εἰς τὰς Δασικὰς Ἀρχὰς τῆς Σάμου.

Ὁ Ὑπουργὸς

Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ

11) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ἐμμ. Κωλέττη– Οἰκονόμου. Ἐπὶ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 5964)3294)30.6.55 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Ἐμ. Κωλέττη–Οἰκονόμου, περὶ τοῦ λειβαδίου Κροῖον–Σταφιδάκη–Μῦλοι, τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Βαρσῶν, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τ’ ἀκόλουθα: Μεταξὺ τῶν διὰ τῆς Συμβάσεως Κράτους καὶ Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος (Β. Δ. 26.9.52 Φ.Ε.Κ. 289)Ι.Α. 8–10–1952) ἐξηγοράσθη καὶ τὸ ὑπὸ στοιχεῖα 1–4 λειβάδιον Κροῖον–Σταφιδάκη– Μῦλοι ἐκτάσεως 540 στρεμμάτων (σύμβασις σελὶς 1928) τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Βαρσῶν. Ἐκ τῆς καταμετρήσεως ὑπὸ τῆς Τοπογραφικῆς Ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου, προέκυψεν ὅτι ἡ πραγματικὴ ἔκτασις τοῦ λειβαδίου τούτου εἶναι 1758 στρέμματα. Εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἡ ἀνωτέρω Ἱερὰ Μονὴ διὰ τοῦ ΟΔΕΠ, ἐζήτησε τὴν ἐξαίρεσιν τοῦ ἐν λόγῳ λειβαδίου ἐκ τῆς Συμβάσεως, ἐπὶ ἀνταλλαγῆς αὐτοῦ δι’ ἄλλου ὡς ἀπαραιτήτου τούτου διὰ τὰς ἀνάγκας της καὶ διὰ τὴν ἐξοικονόμησιν τοῦ ποιμνίου της. Ἡ καθ’ ἡμᾶς Ὑπηρεσία προκειμένου νὰ ἐξετάσῃ τὸ ὅλον θέμα τοῦ λειβαδίου τούτου, ἀνέστειλε προσωρινῶς τότε διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. Ε. 947)12.1.1954 διαταγῆς τὴν κατάληψιν καὶ διάθεσίν του, ζητήσασα ἅμα σχετικὰς πληροφορίας παρὰ τῆς ἁρμοδίας Δ)νσεως Γεωργίας Ἀργολίδος. Ἐκ τῶν πληροφοριῶν ὅμως ἃς ἠρύσθη, διεπιστώθη ὅτι τὸ λειβάδιον τοῦτο ἦτο ἀπαραίτητον καὶ τῇ καθ’ ἡμᾶς Ὑπηρεσίᾳ, διὰ τὴν κάλυψιν τῶν κτηνοτροφικῶν ἀναγκῶν τῶν ἀκτημόνων τῆς περιφερείας ταύτης. Ἐγνωρίσαμεν δὲ εἰς τὸν ΟΔΕΠ, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὴ ἡ ζητηθεῖσα ἐξαίρεσις. Ἐν συνεχείᾳ ὁ ΟΔΕΠ, διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1193)7.4.54 ἐγγράφου του παρεκάλεσεν, ὅπως τὸ θέμα τοῦτο ἀφεθῇ πρὸς ρύθμισιν μετὰ τὸ πέρας ἐκκαθαρίσεως τῆς ἐξαγορασθείσης Μοναστηριακῆς περιουσίας. Ἐν ὄψει ὅμως τῶν διατάξεων τοῦ Ν. Δ. 2185 ἄρθρον 37 παράγρ. 6 καὶ τῆς παραγρ. 4 τοῦ ἄρθρου 4 τῆς Συμβάσεως καθ’ ἃς ἐπὶ ἀγρῶν ἢ λειβαδίων ἡ ἐπὶ πλέον ἔκτασις ὑπόκειται εἰς παραχώρησιν κατὰ ⅘ ἐπὶ ἀγρῶν καὶ ⅔ ἐπὶ λειβαδίων πρὸς τὸ Δημόσιον οὐχὶ ἀμέσως ἀλλὰ διὰ συμπληρωματικῆς μετὰ τῆς Ἐκκλησίας Συμβάσεως (παράγραφος 3, ἄρθρον 7 Συμβάσεως) καὶ λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν ὅτι τοιαύτη σύμβασις δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπογραφῇ, δεδομένου ὅτι ἡ Ἐκκλησία ὡς ἐρρήθη ᾐτήσατο τὴν ρύθμισιν τῆς τύχης τοῦ λειβαδίου τούτου μετὰ τὸ πέρας τῆς ἐκκαθαρίσεως τῆς Μοναστηριακῆς περιουσίας, ἐκρίθη σκόπιμον ὅπως τὸ λειβάδιον τοῦτο περιληφθῇ εἰς μελλοντικὴν συνεννόησιν μετὰ τῆς Ἐκκλησίας.

Ὁ Διευθυντὴς

Γ. ΠΑΠΑΚΩΣΤΑΣ

12) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Θ. Ταμβακᾶ. Ἐπὶ τῆς διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 7331)2.9.55 ἐγγράφου σας, διαβιβασθεῖσαν ὑπ’ ἀριθ. 67 ἀπὸ 30.8.55 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Θ. Ταμβακᾶ, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὅτι τὸ θέμα τῆς λειτουργίας τῶν ἀμβύκων καὶ τῆς διαθέσεως τοῦ στεμφυλοπνεύματος ἀνάγεται εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν (Γεν. Χημ. τοῦ Κράτους). Πάντως τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας διὰ τοῦ ὑπ’ ἀρ. 139409) 7676)55 ἐγγράφου παρεκάλεσε τὴν ἀνωτέρω ὑπηρεσίαν ὅπως ἐξετάσῃ τὸ ἐν λόγῳ θιγόμενον θέμα, πρὸς προστασίαν τοῦ κυριωτέρου προϊόντος μας, τοῦ οἴνου.

Ὁ Ὑπουργὸς

Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ

13) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Ἀλλαμανῆ, Βαμπούλη κλπ. Ἐπὶ τῆς ἀπὸ 30.8.1955 ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ. κ. Σ. Ἀλλαμανῆ, Λ. Βαμπούλη καὶ Κ. Βασαρδάνη καὶ τῆς ἀπὸ 30.8.55 ἐπερωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Λ. Κατσιλάμπρου σχετικῶς μὲ τὸ ἐργοστάσιον γάλακτος Δυτ. Θεσσαλίας ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι ἡ ἵδρυσις τοιούτου ἐργοστασίου ἀποτελεῖ τὴν βασικὴν κατευθυντήριον γραμμὴν τοῦ προγράμματος ἡμῶν διὰ τὴν ἀξιοποίησιν τοῦ γάλακτος ἀγελάδος τῆς Δυτικῆς Θεσσαλίας, καθ’ ὅσον ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὸν διακαῆ πόθον τόσον τοῦ γεωργικοῦ, ὅσον καὶ τοῦ ἀστικοῦ πληθυσμοῦ τῆς περιφερείας, ἀφ’ ἑτέρου δὲ διὰ μελετῶν τῶν παρ’ ἡμῖν τεχνικῶν καταδειχθῆ ἡ δυνατότης εὐδοκιμήσεως, ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς, τῆς τοιαύτης ἐπιχειρήσεως. Ἡ σχετικὴ μελέτη ἐλπίζομεν ὅτι συντόμως θὰ περατωθῇ ἐν τῷ συνόλῳ της.

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Π. ΚΑΒΔΑΣ

14) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Σ. Ἀλλαμανῆ. Ἐπὶ ἐρωτήσεως ὑπ’ ἀριθ. 63 τοῦ βουλευτοῦ κ. Σ. Ἀλλαμανῆ, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ ἑξῆς: 1. Διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 93676)6973)13.6.55 ἡμετέρου ἐγγράφου ἐγένετο πρότασις εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ, περὶ ἐγκρίσεως τῆς δαπάνης διὰ τὴν ἐκπόνησιν τῆς ὁριστικῆς μελέτης τοῦ ἀρδευτικοῦ δικτύου τῆς πεδιάδος Καρδίτσης, τῆς ἐξηρτημένης ἐκ τοῦ ἔργου Μέγδοβα, ὡς καὶ τὴν συμπλήρωσιν τῶν τοπογραφικῶν ἐργασιῶν τῆς αὐτῆς περιοχῆς. Ἀναμένεται ἐν προκειμένῳ ἡ σχετικὴ ἔγκρισις. 2. Ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ἔργου τούτου θὰ προγραμματισθῇ ἅμα τῇ ἀποπερατώσει τῆς ἀνωτέρω ὁριστικῆς μελέτης. 3. Τὸ θέμα τῆς ἐπιβολῆς μικρᾶς φορολογίας ἐπὶ τοῦ διατεθησομένου ἐκ τοῦ Ὑδροηλεκτρικοῦ ἔργου ρεύματος διὰ τὴν ἐξεύρεσιν πόρων πρὸς ἀποκατάστασιν τῶν πλησσομένων ἀγροτικῶν οἰκογενειῶν τῆς ὀρεινῆς περιοχῆς Νευροπόλεως, θὰ ἀποτελέσῃ ἀντικείμενον συνεργασίας τῶν Ὑπουργείων Γεωργίας καὶ Βιομηχανίας.

Ὁ Ὑπουργὸς

Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ

15) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ν. Ἀθανασίου. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὕπερθεν ἐγγράφου σας ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ ἀποστείλωμεν ὑμῖν συνημμένως ἀντίγραφον τῆς ὑπ’ ἀριθ. Ε)47)12.8.55 ἀναφορᾶς τῆς Δ)νσεως Γεωργίας Θεσπρωτίας ἐν ᾗ περιέχεται ἡ ἀπάντησις ἡμῶν ἐπὶ ὑπ’ ἀριθ. 757 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ν. Ἀθανασίου καὶ ἐπὶ τῶν δύο πρώτων θιγομένων ζητημάτων. Ὡς πρὸς τὸ τρίτον θέμα τῆς ἀπομακρύνσεως τῶν ἐποικιστικῶν ὑπαλλήλων ἐκ Θεσπρωτίας ὧν ἐπροτάθη ἡ μετάθεσις, ἀπηυθύνθη ἤδη πρὸς τὸ Ὑπηρεσιακὸν Συμβούλιον σχετικὸν ἐρώτημα.

Ὁ Ὑπουργὸς

Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ

ΒΑΣΙΛΕΙΟΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΝ ΓΕΩΡΓΙΑΣ

ΔΙΕΥΘΥΝΣΙΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ

ΝΟΜΟΥ ΘΕΣΠΡΩΤΙΑΣ

Ἀριθ. πρωτ. Ε. 47. Ἐν Ἡγουμενίτσῃ τῇ 12 Αὐγούστου 1955 Πρὸς Τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας Διεύθυνσιν Ἐποικισμοῦ Τμῆμα Γʹ — Γραφεῖον Α)2 Ἀθήνας Σχετ. ὑμετέρα Ε. 28998. Λαμβάνομεν τὴν τιμὴν νὰ ἀναφέρωμεν ὑμῖν ὡς ἕπεται: 1) Παρετηρήθη ἀνωμαλία εἰς τὴν ἔκδοσιν διπλοτύπων ὑπὲρ τοῦ ΕΤΕ κατὰ τὴν ἐκδίκασιν τοῦ ἀγροκτήματος «Μοῖχτος» δι’ ἣν τυγχάνει ὁ Γραμματεὺς τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀπαλλοτριώσεων Ἀρ. Σκορδᾶς, γραφεὺς τῆς καθ’ ἡμᾶς ὑπηρεσίας. Ἠσκήσαμεν τὸν δέοντα πειθαρχικὸν ἔλεγχον ἐνεργήσαντες διοικητικὴν ἀνάκρισιν καταλογίζουσαν αὐτῷ ἀμέλειαν καὶ οὐχὶ δόλον, ἀναμένομεν ὅμως τὸ πόρισμα καὶ τῆς δικαστικῆς ἀνακρίσεως, ὡς συνεννοήθημεν μετὰ τοῦ κ. Ἀνακριτοῦ, ἵνα προβῶμεν εἰς περαιτέρω ἐνέργειαν. 2) Ὁ παρ’ ἡμῖν γεωπόνος εἰσηγητὴς Ἰωάν. Παναγιώτου, κατηγορηθεὶς δι’ ἀνωμαλίας περὶ τὴν διαχείρισιν ἐντάλματος τοῦ ΤΓΚΔ, δι’ ἐκτέλεσιν ἐγγειοβελτιωτικοῦ ἔργου, προεφυλακίσθη πρὸ μηνὸς περίπου ἀποφυλακισθεὶς αὐθημερὸν ἐπὶ χρηματικῇ ἐγγυήσει. Κατόπιν συνεννοήσεως μετὰ τοῦ κ. Ἀνακριτοῦ ἀναμένομεν τὴν ἔκδοσιν καὶ κοινοποίησιν ἡμῖν τοῦ βουλεύματος τοῦ Συμβουλίου Πλημμελειοδικῶν μετὰ τοῦ σχετικοῦ φακέλλου, πρὸς ἄσκησιν τοῦ πειθαρχικοῦ ἐλέγχου. Ὁ Διευθυντὴς 16) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Χ. Καραπιπέρη. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὕπερθεν ἐγγράφου σας δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Χ. Καραπιπέρη περὶ τοῦ ἐν περιλήψει θέματος ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ σᾶς γνωρίσωμεν ὅτι τό παρ’ ἡμῖν ὑπηρεσιακὸν Συμβούλιον ἐπὶ σχετικοῦ ἐρωτήματος ἡμῶν ἐγνωμοδότησε περὶ τῆς τοποθετήσεως τοῦ κτηνιάτρου Δημ. Παπαϊωάννου εἰς τὸ Γραφεῖον Νομ)τρου Εὐρυτανίας καὶ ἀναμένεται ἤδη ἡ παροχὴ τῆς ἐγκρίσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς τοποθετήσεως εἰς Εὐρυτανίαν τοῦ ὡς εἴρηται κτηνιάτρου.

Ὁ Ὑπουργὸς

Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ

17) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ. κ. Ἀλλαμανῆ καὶ Βασαρδάνη. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 8249)4738)25.10.55 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἐπερώτησις τῶν ἀξιοτίμων βουλευτῶν, κ. κ. Ἀλλαμανῆ καὶ Βασαρδάνη, περὶ τῶν ζημιῶν τῶν προξενηθεισῶν ἐκ τῶν τελευταίων πλημμυρῶν ἐν τῇ περιφερείᾳ Καρδίτσης, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ ἑξῆς: Αἱ τελευταῖαι θεομηνίαι ἀπέβησαν σχεδὸν γενικαὶ ἐκταθεῖσαι καθ’ ἅπασαν τὴν Ἐπικράτειαν. Συνεπείᾳ τούτων ἐπλήγησαν κυρίως αἱ καλλιέργειαι τοῦ βάμβακος καὶ τῆς ὀρύζης καὶ δευτερευόντως αἱ ἄλλαι καλλιέργειαι. Τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας διὰ τῶν ὑπ’ ἀριθ. 141186) 835)13.10.55, 160468)8851)18.10.55 καὶ 165457)9139) 25.10.1955 τηλ)κῶν Δ)γῶν του πρὸς τὰς Διευθύνσεις Γεωργίας τῶν Νομῶν τοῦ Κράτους, πλὴν τῶν Νήσων καὶ Θράκης (ἔνθα δὲν ἐσημειώθησαν πλημμῦραι) ἐζήτησε τὴν ἐξακρίβωσιν τῶν ζημιῶν καὶ τὴν σύνταξιν ὀνομαστικῶν πινάκων τῶν πληγεισῶν γεωργικῶν οἰκογενειῶν ὑποβληθησομένων εἰς τὰ οἰκεῖα ὑποκαταστήματα τῆς ΑΤΕ. Συγχρόνως δὲ διὰ τῶν ὑπ’ ἀριθ. 141187)834)13.10.55 καὶ 165480) 9162)25.10.1955 ἐγγράφων του πρὸς τὴν ΑΤΕ, διέταξε τὴν χορήγησιν δανείων συλλεκτικῶν βάμβακος ἐπὶ ἐνεχύρῳ βάμβακος, καὶ διὰ προμήθειαν σπόρου καὶ λιπασμάτων πρὸς τοὺς πληγέντας γεωργούς. Προσέτι διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 171130)9583)7.11.55 ἐγγράφου μας πρὸς τὴν ΑΤΕ, διετάξαμεν τὴν ἀναστολὴν τῆς εἰσπράξεως τῶν πρὸς τὴν ΑΤΕ χρεῶν, τῶν πληγεισῶν γεωργικῶν οἰκογενειῶν κατὰ ποσοστὸν ἀπὸ 100% διὰ τὰς οἰκογενείας ἐκείνας αἵτινες ὑπέστησαν ζημίας ἄνω τῶν 50% ἐπὶ τοῦ συνολικοῦ γεωργικοῦ εἰσοδήματός των, μέχρι 50–30% δι’ ἐκείνας αἵτινες ὑπέστησαν ζημίας ἀντιστοίχως τοῦ ποσοστοῦ τούτου. Εἰδικώτερον γνωρίζομεν ὑμῖν ἐξ ἀναφορᾶς τῆς Δ)σεως Γεωργίας Καρδίτσης 3343)31.10.55, ὅτι ἐπὶ ἐκτάσεως 4.500 στρεμμάτων βάμβακος εἰς τὴν περιοχὴν τῶν Κοινοτήτων Παλαμᾶ, Ἀστρίτσης, Συκιῶνος, Πετρίου, Βλοχοῦ καὶ Κουτσερί, αἱ προξενηθεῖσαι ζημίαι ἐκ τῆς καταπλημμυρίσεως τοῦ ποταμοῦ Ἐνιπέως, ἀνέρχονται ἀπὸ 15–20%, ἐπὶ δὲ τοῦ συνολικοῦ γεωργικοῦ εἰσοδήματος δὲν ἀνέρχονται πέραν τοῦ 30% κατὰ γεωργικὴν οἰκογένειαν.

Ὁ Ὑπουργὸς

Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μονιμοποιήσεως ἐφέδρων ἀξιωματικῶν Β. Χωροφυλακῆς καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων».

§9ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου του τὸ σχέδιον νόμου «περὶ μονιμοποιήσεως ἐφέδρων ἀξιωματικῶν Β. Χωροφυλακῆς καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων», ὡς διωρθώθη φραστικῶς προστιθεμένων εἰς τὸ ἄρθρον 2 στίχον βʹ μετὰ τὴν λέξιν «τελεσθεῖσα», τῶν λέξεων «παρὰ ἀνδρῶν τῆς Βασιλικῆς Χωροφυλακῆς». Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπιστροφῆς ὑπὸ τοῦ Δημοσίου δωρηθέντος κτήματος πρὸς τὸν ἐν Σολακίῳ Μελιγαλᾶ Ἱερὸν Ναὸν Ἁγίου Δημητρίου».

§11ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τὸ σχέδιον νόμου «περὶ ἐπιστροφῆς ὑπὸ τοῦ Δημοσίου δωρηθέντος κτήματος πρὸς τὸν ἐν Σολακίῳ Μελιγαλᾶ Ἱερὸν Ναὸν Ἁγίου Δημητρίου». Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας». Ὁ ἐκ τῶν εἰσηγητῶν τῆς πλειοψηφίας κ. Καλλίας, ἔχει τὸν λόγον.

§13Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι ἡ κυριαρχία, ἡ ὁποία ἀνήκει εἰς τὸν λαόν, ἀσκεῖται διὰ τῶν ἀντιπροσώπων αὐτοῦ, προκύπτει ἡ μεγάλη σημασία, τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ ἐκλογικὸν σύστημα. Εἶναι πράγματι ἀληθὲς ὅτι μετὰ τὸν θεμελειώδη νόμον, δηλ. μετὰ τὸ Σύνταγμα, οὐσιωδέστερος νόμος εἶναι ὁ ἐκλογικός, διότι ὁ ἐκλογικὸς νόμος ρυθμίζει τὸν τρόπον, ρυθμίζει τὴν διαδικασίαν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ λαὸς ἐκλέγει τοὺς ἀντιπροσώπους του καὶ ἑπομένως δι’ αὐτῶν ἀσκεῖ τὴν λαϊκὴν κυριαρχίαν. Ἡ μονιμότης, τὸ πάγιον τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, ὑπεστηρίχθη καὶ ὑποστηρίζεται βασίμως, ὅτι εἶναι σοβαρότατον πλεονέκτημα αὐτοῦ. Ἄν ὅμως ἄλλοτε τὸ πάγιον τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος ἦτο ἀπαραίτητον καὶ διησφαλίζετο εἰς ὡρισμένας χώρας ὅπως, νομίζω, εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας καὶ διὰ συνταγματικῆς διατάξεως, ἂν καὶ ἡμεῖς ὅταν συνετάσσαμεν τὸ σχέδιον τοῦ Συντάγματος κατὰ τὸ ἔτος 1948, προεβλέψαμεν εἰς τὸ ἄρθρον 38, ὅτι τὸ ἐκλογικὸν σύστημα τὸ ὁποῖον ψηφίζεται, θὰ ἰσχύῃ διὰ τὴν μεθεπομένην ἐκλογήν, ἂν καὶ προσφάτως ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων προέτεινε τὴν εἰσαγωγὴν εἰς τὸ Σύνταγμα παρομοίας διατάξεως, πρέπει νὰ ἀναγνωρισθῇ ὅτι, χωρὶς νὰ μεταβάλλεται ἡ ἀρχή, ἡ ἐποχή, δικαιολογεῖ κάποιαν παρέκκλισιν. Κύριοι βουλευταί κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη εἰσῆλθεν εἰς τὴν ζωὴν τῶν Δημοκρατιῶν ἕνας νέος παράγων, ἰδίως εἰς ὡρισμένας χώρας, αἱ ὁποῖαι ἐδοκιμάσθησαν περισσότερον κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ δευτέρου παγκοσμίου πολέμου καὶ μετ’ αὐτόν, εἰσῆλθεν ὁ παράγων τῶν ἐνόπλων κομμουνιστικῶν κομμάτων. Τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα ἔχει δύο ὄψεις, τὴν ὄψιν τὴν κοινοβουλευτικὴν καὶ τὴν ὄψιν τὴν συνωμοτικὴν Ὁ λόγος οὗτος ἐπέβαλεν εἰς τὴν Δημοκρατίαν, τηρουμένων τῶν βασικῶν ἀρχῶν τῆς Δημοκρατίας, νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ πρόβλημα. Ἡ δὲ ἀντιμετώπισις, κατὰ κύριον λόγον, γίνεται διὰ τῆς ἀπομονώσεως τῶν κομμουνιστικῶν κομμάτων. Ἡ δημιουργία τῶν λαϊκῶν μετώπων ἀποτελεῖ τεράστιον κίνδυνον διὰ τὴν Δημοκρατίαν. Ὅλοι γνωρίζομεν καὶ ὅλοι ἀντιλαμβανόμεθα ὅτι ὁ ἀγὼν μεταξὺ Δημοκρατίας καὶ ὁλοκληρωτισμοῦ εἶναι ἄνισος ἀπὸ ἀπόψεως μέσων. Εἰς τὰ μέσα ἐκεῖνος, ὡς ἀδίστακτος, πλεονεκτεῖ καὶ μόνον ἡ ἱερότης τοῦ σκοποῦ τῆς Δημοκρατίας εἶναι ἐκείνη ποὺ ἐξασφαλίζει τὴν νίκην. Εἶναι ὅμως ἀνάγκη νὰ ἔχωμεν τοῦτο ὑπ’ ὄψιν ὅταν ἀντικρύζωμεν τὴν πολιτικὴν ζωὴν τῶν χωρῶν, αἱ ὁποῖαι ἐπέρασαν ἀπὸ δυσχερείας συνεπείᾳ τῆς δράσεως τῶν κομμουνιστικῶν κομμάτων ὡς συμβαίνει εἰς τὴν χώραν μας καὶ νὰ ἀναγνωρίζωμεν τὴν σημασίαν τὴν ὁποίαν ἔχει καὶ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα ἀκόμη ἐπὶ τῆς πολιτικῆς ζωῆς τῆς συγχρόνου Δημοκρατίας. Ἀλλ’ ἐὰν δυνάμεθα νὰ δεχθῶμεν παρεκκλίσεις ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τοῦ παγίου συστήματος, ἐὰν δυνάμεθα νὰ δεχθῶμεν ὅτι πολλάκις σκέψεις ἐπίκαιροι εἶναι δυνατὸν νὰ ὁδηγήσουν εἰς τὴν τοιαύτην, ἢ τοιαύτην λύσιν τοῦ προβλήματος τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, ἀναμφιβόλως εἶναι ἀναγκαῖον νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει ὅτι μόνον ἐθνικὴ σκοπιμότης, μόνον σκέψις ἐθνικὴ εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ μᾶς ὠθῇ, οὐδέποτε δὲ σκοπὸς κομματικός. Καὶ δυστυχῶς, ὁσάκις εἰς τὸ παρελθὸν ἐγένετο μεταβολὴ ἐκλογικοῦ συστήματος εἰς παραμονὰς ἐκλογῶν, εἶχε τοῦτο τὸ διαβλητόν, κυρίως, διότι ἐγίνετο εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἀντεμετωπίζετο ὁ κίνδυνος, τὸν ὁποῖον ἀνέφερον πρὸ ὀλίγου. Μὲ τὸ ἐθνικὸν κριτήριον εἶναι ἀναγκαῖον ν’ ἀντιμετωπίσωμεν καὶ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον εἰσάγεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ ἀναγνωρίσῃ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία ὅτι αὐτὴ ἡ ἐθνικὴ σκέψις ἐπρυτάνευσε κατὰ τὴν κατάρτισιν τοῦ νέου ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου. Ἐάν, κύριοι βουλευταί, ἄλλως εἶχον τὰ πράγματα, τότε δύο ὑπῆρχον λύσεις. Ἢ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πιστεύομεν ἡμεῖς σημαίνει ὅτι ὁ λαὸς εἶναι μαζί μας καὶ τότε ἡ Κυβέρνησις θὰ ἔπρεπε νὰ δεχθῇ νὰ ἱκανοποιήσῃ τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ συνόλου σχεδὸν τῶν κυβερνητικῶν βουλευτῶν καὶ θὰ ἔπρεπε νὰ εἰσηγηθῇ τὸ ἀμιγὲς πλειοψηφικὸν σύστημα, ἢ θὰ ἦτο βάσιμον ἐκεῖνο, ποὺ ἡ Ἀντιπολίτευσις λέγει, ὅτι δῆθεν ἐκείνη ἔχει τὴν πλειοψηφίαν καὶ τότε ἡ Κυβέρνησις θὰ κατέληγεν εἰς τὴν καθιέρωσιν τοῦ ἀναλογικοῦ. Ἡ ἀναζήτησις συστήματος τὸ ὁποῖον νὰ μὴ καλύπτῃ οὔτε τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἔχει πλειοψηφίαν διὰ νὰ λάβῃ τὴν παμψηφίαν περίπου τῶν ἑδρῶν, οὔτε τὴν περίπτωσιν τὴν ἀπίθανον κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ εἶχε δίκαιον ἡ ἀντιπολίτευσις, ἡ ἀναζήτησις τοῦ ἐπιλεγέντος συστήματος πιστεύω, ὅτι ἔχει ἤδη ἀποδειχθῆ, θὰ προσπαθήσω ὅμως καὶ σήμερον ν’ ἀποδείξω, προσθέτων ὡρισμένα ἐπιχειρήματα, ὀφείλεται εἰς τὴν ἐθνικὴν σκοπιμότητα περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησα πρὸ ὀλίγου. Κύριοι βουλευταί, πρὶν ἀναλύσω τὰς διατάξεις τὰς βασικάς, αἱ ὁποῖαι συνιστοῦν τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, εἶναι ἀναγκαῖον νὰ ἐντάξωμεν τοῦτο εἰς τὸ πλαίσιον μερικῶν βασικῶν ἀρχῶν. Συντομώτατα βεβαίως. Τρεῖς εἶναι αἱ κατηγορίαι, τῶν ἐκλογικῶν συστημάτων. Πρῶτον τὰ καθαρῶς πλειοψηφικά, εἴτε τῆς ἀπολύτου, εἴτε τῆς σχετικῆς πλειοψηφίας. Δεύτερον τὰ ἁπλῶς ἐπιτρέποντα τὴν ἐκπροσώπησιν τῆς μειοψηφίας, τὰ καὶ ἐμπειρικὰ ὑπὸ τῆς ἐπιστήμης ἀποκληθέντα, χωρὶς διὰ τοῦτο νὰ ὑφίστανται καμμίαν μείωσιν, διότι ἡ πρᾶξις ἀπέδειξεν, ὅτι ὄχι αἱ τέλειαι θεωρητικαὶ κατασκευαί, ἀλλ’ ὅ,τι ἡ ἀνάγκη τῶν πραγμάτων, ὅ,τι ἡ πολιτικὴ πρᾶξις καθιέρωσεν εἶναι περισσότερον στερεὸν καὶ ἐξυπηρετικὸν τοῦ δημοσίου συμφέροντος. Καὶ ἡ τρίτη κατηγορία εἶναι τὰ καθαρῶς ἀναλογικὰ συστήματα. Τὸ ἐκλογικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον περιλαμβάνεται εἰς τὸ νομοσχέδιον, τὸ κατατεθὲν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι σύστημα ἐκπροσωπήσεως τῆς μειοψηφίας μὲ ἔντονον χαρακτῆρα πλειοψηφικοῦ, διότι προβλέπει περιωρισμένην μόνον ἐκπροσώπησιν τῆς μειοψηφίας. Τὸ σύστημα τοῦτο ἔχει τὰ κυριώτερα ἐκ τῶν πλεονεκτημάτων τῶν πλειοψηφικῶν συστημάτων. Κύριοι βουλευταί, τὸ νὰ κάμωμεν μακρὰν θεωρητικὴν ἀνάλυσιν τῶν προσόντων καὶ τῶν ἐλαττωμάτων τῶν πλειοψηφικῶν καὶ τῶν ἀναλογικῶν συστημάτων, δὲν εἶναι πρακτικόν, οὔτε ἀναγκαῖον, ἀλλὰ εἶναι ὁλοφάνερον, τὸ ἔχει ἀποδείξει ἡ πρᾶξις τῶν Κοινοβουλευτικῶν Δημοκρατιῶν, ὅτι τὸ μέγα προσόν, τὸ ὁποῖον ἔχει τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα, εἶναι ὅτι ἐξασφαλίζει στερεὰν κυβέρνησιν. Ἡ ἀναλογικὴ ὑπῆρξε δυστυχῶς, παρ’ ὅλον ὅτι ἐκ πρώτης ὄψεως σαγηνεύει διὰ τοῦ προσόντος τῆς δικαιοσύνης, ὑπῆρξε δυστυχῶς λέγω, πρόδρομος τῶν ὁλοκληρωτικῶν καθεστώτων, λόγῳ τῆς ἀκυβερνησίας, τὴν ὁποίαν προεκάλεσεν. Εἰς ἄλλας δὲ χώρας, ὅπου τὰ πράγματα δὲν ἔφθασαν ἕως ἐκεῖ, προεκάλεσε δυσχερείας εἰς τὴν διακυβέρνησιν τῆς χώρας. Πιστεύω, κ. βουλευταί, ὅτι ὁ μελετῶν θεωρητικῶς τὰ συστήματα εἶναι φυσικὸν νὰ δοκιμάσῃ τὸν πειρασμὸν τοῦ πλεονεκτήματος τῆς ἀναλογικῆς, τοῦ πλεονεκτήματος, ὅτι εἶναι κάτοπτρον, ἀναπαριστῶν τὴν εἰκόνα τοῦ λαοῦ. Ἀλλὰ ἐπειδὴ ἡ κυρία ἀποστολὴ τῶν Βουλῶν εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Δημοκρατίαν εἶναι νὰ ἐξασφαλίζουν τὸν σχηματισμὸν κυβερνήσεως, νὰ κρατοῦν διὰ τῆς ψήφου των τὴν κυβέρνησιν, ἢ νὰ κρημνίζουν τὴν κυβέρνησιν, εἶναι ἀδύνατον νὰ παροραθῇ, προκειμένου νὰ κριθῇ ἡ ἀξία τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, ἡ μεγάλη καὶ σημαντικὴ αὐτὴ ἀποστολή. Ἡ ἀναλογικὴ θὰ ἠδύνατο νὰ συζητηθῇ μόνον ἄν ἦτο ἀνεξάρτητος ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία. Ἡ ἀναλογικὴ θρυμματίζει τὰς πολιτικὰς δυνάμεις καὶ τὰς θρυμματίζει, ὄχι μόνον ὅταν ὑπάρχουν οὐσιώδεις ἰδεολογικαὶ διαφοραί, ἀλλὰ καὶ συνεπεία ἁπλῶν ἰδεολογικῶν ἀποχρώσεων ἢ ἀκόμη χειρότερον συνεπεία προεκλογικῶν διαφωνιῶν κατὰ τὴν κατάρτισιν τῶν συνδυασμῶν. Κύριοι βουλευταί, ἀπειρία γνωμῶν ὑπὲρ τοῦ πλειοψηφικοῦ ἔχει διατυπωθῆ καὶ δὲν εἶναι συμπτωματικὸν ἁπλῶς γεγονὸς τὸ ὅτι εἰς τὰς δύο μεγάλας δημοκρατίας, εἰς τὰς ὁποίας λειτουργεῖ ἡ δημοκρατία καὶ γενικώτερον ὁ δημόσιος βίος καλύτερον ἀπὸ τὰς ἄλλας χώρας, τὸ ἐκλογικὸν σύστημα εἶναι τὸ πλειοψηφικόν, εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας καὶ τὴν Μεγάλην Βρεταννίαν.

§14ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Ἀντιπολιτεύσεως). Ἐκεῖ εἶναι τὸ μονοεδρικὸν σύστημα.

§15Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐπειδὴ προκειμένου νὰ κρίνῃ κανεὶς τὰ συστήματα εἶναι προτιμότερον νὰ μὴ αὐτοσχεδιάζῃ....

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, εἶναι ἄηθες νὰ γίνωνται διακοπαὶ κατὰ τὰς εἰσηγήσεις.

§17Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Δὲν θὰ ἀφήσω, παρὰ ταῦτα, ἀναπάντητον τὴν διακοπὴν τοῦ κ. συναδέλφου. Τὸ μονοεδρικὸν σύστημα βεβαιότατα ἔχει τὰ πλεονεκτήματά του, ἀλλὰ ἀπὸ ἀπόψεως ἐκλογικῆς περιφερείας, ἐὰν πράγματι ὑποβληθῆτε εἰς τὸν κόπον, κ. συνάδελφε, νὰ συγκρίνετε τὴν ἔκτασιν τῆς μονοεδρικῆς περιφερείας εἰς τὴν Μεγάλην Βρεταννίαν καὶ τὴν εὐρεῖαν περιφέρειαν τῆς Ἑλλάδος θὰ ἐβλέπατε, ὅτι εἶναι περίπου ἡ αὐτή. Διότι εἰς μὲν τὴν Μεγάλην Βρεταννίαν ὑπάρχουν περιφέρειαι, αἱ ὁποῖαι ἔχουν 60–70 χιλιάδας ψηφοφόρους ἄνδρας καὶ γυναῖκας, δηλαδὴ ἔχουν περίπου τὴν ἔκτασιν μεγάλου ἑλλην. Νομοῦ, εἰς δὲ τὴν πατρίδα μας ὁ μέσος Νομὸς ἔχει 120.000 κατοίκων, 60.000–70.000 ἄρρενας καὶ θήλεις ἐγγεγραμμένους εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους καὶ 50–60 χιλιάδας ἐκλογεῖς. Κατὰ συνέπειαν τὸ μονοεδρικὸν τὸ ὁποῖον ἐπεκαλέσθητε δὲν ἔχει ἀπὸ ὀπόψεως περιφερείας, διαφορὰν ἀπὸ τὴν ὡς εὐρεῖαν ἐν Ἑλλάδι χαρακτηριζομένην περιφέρειαν, τὴν Νομαρχιακήν.

§18Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Αὐτὸς δὲν εἶναι κανών.

§19Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Κύριε συνάδελφε, ἀποτελεῖ περίπου κανόνα, διότι ἡ μέση περιφέρεια ἔχει περισσοτέρους τῶν 50.000 ἐκλογέων, 50.000 ὄχι δημότας, 50.000 ἐγγεγραμμένους εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους. Ἀρκεῖ νὰ συσχετίσετε τὸν ἀριθμὸν τῶν βουλευτῶν τῆς χώρας ἐκείνης πρὸς τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐκλογέων τῶν ἐγγεγραμμένων εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους, διὰ νὰ ἴδητε ὅτι ἡ διακοπὴ ἦτο ματαία καὶ ἀνεπιτυχής. Κύριοι βουλευταί, τὰ μεγάλα πλεονεκτήματα ἀπὸ ἀπόψεως συγκροτήσεως ἰσχυρῶν κυβερνήσεων ἐξετέθησαν ὑπὸ διαπρεπῶν θεωρητικῶν, ἀλλὰ καὶ ὑπὸ ἀνθρώπων τῆς πολιτικῆς πράξεως. Εἶναι παλαιότατα γνωστὴ ἡ γνώμη τοῦ διαπρεποῦς Γάλλου συνταγματολόγου Ἐσμέν. Δὲν πρόκειται νὰ τὴν ἀναφέρω ὁλόκληρον. Ἔχω κρατήσει ἄλλωστε ἐλαχίστας ἀποσπασματικὰς φράσεις, — χαρακτηριστικὰς —, μερικῶν διαπρεπῶν συγγραφέων. Οὕτως ὁ Ἐσμὲν λέγει, ὅτι «ἡ ἀντιπροσωπευτικὴ κυβέρνησις εἶναι κατ’ ἀνάγκην κυβέρνησις τῆς πλειοψηφίας». Ὁ Χάρολδ Λάσκυ, ὁ ὁποῖος εἶναι ἐξ ἴσου διαπρεπὴς συγγραφεὺς ἀλλὰ καὶ ὑπεύθυνος πολιτικός, διότι ἦτο πρόεδρος τῆς ἐκτελεστικῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Ἐργατικοῦ κόμματος ἐν Μεγάλῃ Βρεταννίᾳ, λέγει: «ἀπορρίπτομεν ἀπεριφράστως τὸ σύστημα τῆς ἀναλογικῆς ἐκλογῆς». Ὁ Ἀμερικανὸς καθηγητὴς Σολτάν, προχωρεῖ ἀκόμη περισσότερον εἰς ἕνα ἀφορισμόν: «Ἡ ἀναλογικὴ εἶναι μία μεγάλη κατάρα τῆς δημοκρατικῆς πολιτικῆς ζωῆς». Δὲν πρέπει ἐπίσης νὰ λησμονῶμεν ὅτι τὰ ἀντιπροσωπευτικὰ συστήματα ἐξεκίνησαν ἀπὸ τὴν γνώμην τῶν πλειόνων, ἀπὸ τὸ πλειοψηφικὸν καὶ ἀπὸ τῆς ἐποχῆς κατὰ τὴν ὁποίαν συνεκροτήθησαν αἱ κοινωνίαι εἰς ὡργανωμένας πολιτείας, πρὸς τὴν πλειοψηφίαν ἐστράφη ἡ σκέψις διὰ νὰ εὑρεθῇ ὁ μόνος νοητὸς δημοκρατικὸς τρόπος διακυβερνήσεως τῆς συγκροτουμένης κοινωνίας. Καὶ αὐτὴ ἡ φράσις τοῦ Ἀριστοτέλους: «τὸ δὲ ὅ,τι ἂν δόξῃ τοῖς πλείοσιν, ἐν πάσαις ὑπάρχει», ἀποτελεῖ πηγὴν ἐπὶ τῆς ὁποίας ἑδράζεται τὸ δόγμα τῆς πλειοψηφίας. Κύριοι βουλευταί, ἐκτὸς τῆς γνώμης τῶν ἐπιστημόνων, ἔχομεν καὶ γνώμας διαπρεπῶν πολιτικῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν ζοῦν σήμερον, οἱ ὁποῖοι ὅμως, διέγραψαν μεγάλην σταδιοδρομίαν εἰς τὸ στερέωμα τῆς πολιτικῆς ζωῆς τῆς χώρας μας καὶ θὰ ἀναφέρω εἰδικῶς τὴν γνώμην τοῦ ἱδρυτοῦ καὶ ἀρχηγοῦ τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, τοῦ ἀειμνήστου Ἐλευθερίου Βενιζέλου, ὁ ὁποῖος, ὅταν ἔφερεν εἰς τὴν Βουλὴν τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1928 τὸν νόμον περὶ Γερουσίας, παρὰ τὴν παντοδυναμίαν τὴν ὁποίαν εἶχεν εἰς τὴν Βουλήν, ἔφερε τὸ νομοσχέδιον χωρὶς κἂν ἐκπροσώπησιν τῆς μειοψηφίας, μὲ ἁπλοῦν πλειοψηφικὸν σύστημα. Δεύτερον, παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ νεοπαγοῦς θεσμοῦ καὶ εἶχεν ἀνάγκην τῆς στοργῆς ὁλοκλήρου τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, εἶχε δὲ τὴν πλειοψηφίαν τοῦ λαοῦ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ὁ ἀείμνηστος ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων καὶ θὰ ἄφηνεν ἔξω τὴν ἀντιπολίτευσιν καὶ πάλιν λέγω, δὲν ἐσκέφθη νὰ φέρῃ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον καθιέρωνε τὴν ἀναλογικήν. Εἰς τὸ ἀρχικὸν σχέδιον δὲν προέβλεπεν οὔτε ἁπλῆν ἐκπροσώπησιν τῆς μειοψηφίας ἂν καὶ ἡ Γερουσία δὲν ἦτο σῶμα καθαρῶς πολιτικόν, ἀλλὰ ἦτο σῶμα μὲ λίαν περιωρισμένην πολιτικὴν ἀποστολήν. Μόνον εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ Προέδρου τῆς Δημοκρατίας μετεῖχε καὶ ἐγνωμοδότει διὰ τὴν διάλυσιν τῆς Βουλῆς. Παρὰ ταῦτα, λαμβάνων ἀφορμὴν ἐκ τῶν συζητήσεων, αἱ ὁποῖαι ἔγιναν καὶ ἐκ τῆς παρὰ ρητόρων, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ὁ ἀείμνηστος Παπαναστασίου, ὑποστηρίξεως τῆς ἀναλογικῆς, ἐν πρώτοις ἐκφέρει τὴν γνώμην του ἀδίστακτον διὰ τὴν Βουλὴν καὶ λέγει ὅτι «ἀποκρούω τὸ ἀναλογικὸν διὰ τὴν συγκρότησιν τῆς Βουλῆς, διότι θεωρῶ ἀπολύτως ἀναγκαίαν τὴν συγκρότησιν ἑδραίων κυβερνήσεων». Τὴν γνώμην μου διὰ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα τῆς Γερουσίας τὴν ἐξέφερεν ἐξ ἀφορμῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν ὁ ἴδιος κατέθεσε διὰ τὴν ἁπλῆν ἐκπροσώπησιν τῆς μειοψηφίας καὶ τὴν ὁποίαν κατεψήφισε καὶ αὐτὸς ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς Κυβερνήσεώς του, Κωνσταντῖνος Ζαβιτσιᾶνος. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ἐνθυμοῦμαι τὴν ἀντίθεσιν πρὸς τὴν ἐκπροσώπησιν τῆς μειοψηφίας, τὴν ἀντίθεσιν πρὸς τὴν ἀναλογικὴν ἑνὸς παλαιοῦ της φίλου, τοῦ διαπρεποῦς ἐπιστήμονος μακαρίτου Π. Ἀραβαντινοῦ. Ἐνθυμοῦμαι δὲ ἐπίσης, ὅτι εἰσηγητὴς τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐκείνην, ἦτο ὁ σημερινὸς ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ὁ κ. Παπανδρέου.

§20Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὑποστηρίξας τί;

§21Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Τίποτε, κ. Πρόεδρε, διότι οὐδαμοῦ προκύπτει ὅτι ὑπεστηρίξατε τὴν ἀναλογικήν. Λέγεται εἰς τὰ πρακτικὰ ὅτι ἔχετε θεωρητικὴν προτίμησιν πρὸς τὴν ἀναλογικήν, ἀλλὰ εἰσηγήθητε ὡς εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας τὸ κυβερνητικὸν νομοσχέδιον.

§22Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Εἰς ποίαν ἐποχήν;

§23Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1928.

§24ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. ..... (δὲν ἠκούσθη)......

§25Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Δὲν πρόκειται περὶ κατηγορίας, πρόκειται ἁπλῶς περὶ ἑνὸς γεγονότος. Ἔλεγε λοιπὸν ὁ ἀείμνηστος ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων Ἐλευθέριος Βενιζέλος: «Τὸ ζήτημα εἶναι νὰ χωνέψωμεν ὅτι δὲν δεχόμεθα τὴν ἀναλογικὴν ψηφοφορίαν, δεχόμεθα μόνον τὴν ἐκπροσώπησιν τῶν μειοψηφιῶν. Καὶ περαιτέρω δὲν ἀναγνωρίζομεν δικαίωμα εἰς τὴν μειοψηφίαν νὰ ἀντιπροσωπευθῇ παρὰ ἐφ’ ὅσον ἀντιπροσωπεύει τὸ ⅓ ἢ τὸ ¼. Δὲν ὑπάρχει ἀντίφασις εἰς τὸ σύστημά μου». Κύριοι, βουλευταί, τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα εὐνοεῖ ἐπὶ πλέον ὄχι μόνον τὴν συγκρότησιν ἰσχυρῶν κυβερνήσεων, ἀλλὰ εὐνοεῖ καὶ τὸ σύστημα τῶν δύο κομμάτων. Βεβαίως τὸ ἓν εἶναι συναφὲς πρὸς τὸ ἄλλο, ἀλλὰ τὸ ὑπογραμμίζω, διότι, τὸ σύστημα τῶν δύο κομμάτων ἐξασφαλίζει ὄχι μόνον ἑδραίαν κυβέρνησιν, ἀλλὰ καὶ ἰσχυρὰν ἀντιπολίτευσιν, ἑτοίμην διὰ νὰ διαδεχθῇ τὴν κυβέρνησιν καὶ νὰ ἀναλάβῃ τὰς εὐθύνας τῆς διακυβερνήσεως τῆς χώρας. Ἡ ἀρχὴ τῶν δύο κομμάτων ἐξασφαλίζει ἐπίσης τὴν εὔρυθμον λειτουργίαν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος. Καὶ κάτι ἄλλο ἀκόμη, εἶναι εὐκταῖον καὶ ὑποθέτω ὅτι τοῦτο τυγχάνει τῆς ἐγκρίσεως ὅλων ἡμῶν, ὅπως τὰ δύο κόμματα καὶ τὸ κυβερνητικὸν καὶ τὸ ἀντικυβερνητικόν, καὶ τὸ σχηματίζον τὴν ἰσχυρὰν κυβέρνησιν καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὴν ἰσχυρὰν ἀντιπολίτευσιν, νὰ εἶναι κόμματα δρῶντα ἐντὸς τοῦ πλαισίου τοῦ ὑπὸ τοῦ συντάγματος προβλεπομένου δημοκρατικοῦ ἡμῶν καθεστῶτος. Κύριοι βουλευταί, ἂς ἐξετάσωμεν τώρα ἐν τῷ πλαισίῳ τῶν γενικῶν αὐτῶν σκέψεων, τὸ ἐκλογικὸν σύστημα τὸ ὁποῖον περιλαμβάνεται εἰς τὸ κυβερνητικὸν νομοσχέδιον καὶ ἂς ἴδωμεν τί ἐπιδιώκει καὶ ἐὰν ἐπιτυγχάνῃ τὸν σκοπὸν τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει. Ἐπιδιώκει πρῶτον, κυβέρνησιν ἰσχυρὰν καὶ νομίζω, ὅτι τὸ γεγονὸς ὅτι τὰ 70% τῶν ἑδρῶν παραχωροῦνται εἰς τὸ πλειοψηφοῦν κόμμα, πράγματι ἐξασφαλίζει κυβέρνησιν ἰσχυράν. Ἐπιδιώκει ἀντιπολίτευσιν σοβαράν. Τὸ γεγονὸς ὅτι προβλέπει τὴν παραχώρησιν τῶν 30% τῶν ἑδρῶν εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν, ὑπὸ ὡρισμένας προϋποθέσεις ἐξασφαλίζει ὁμοίως τὴν ὕπαρξιν σοβαρᾶς ἀντιπολιτεύσεως. Ἐπιδιώκει ἀντιπολίτευσιν Ἐθνικήν. Ἐθνικὴ εἶναι, κύριοι βουλευταί, πάντοτε ἡ ἀντιπολίτευσις εἰς τὴν Ἑλλάδα ὅταν ἀπομονώνεται τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα ὑπὸ τὰ οἱαδήποτε προσωπεῖα ἢ ὀνόματα τὰ ὁποῖα ἑκάστοτε φέρει. Καὶ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα τὸ ὁποῖον εἰσάγεται ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, δημιουργεῖ τὰς προϋποθέσεις τῆς ἀπομονώσεως τῆς Ε.Δ.Α., διότι ἐφ’ ὅσον καθιστᾷ δυνατὸν εἰς τὰ ἄλλα κόμματα, τὰ ἐθνικά, ἐὰν εἶναι πλειοψηφία νὰ σχηματίσουν Κυβέρνησιν ἐὰν δὲ εἶναι μειοψηφία, νὰ λάβουν τὸ 30% τῶν ἑδρῶν, καθιστᾷ περιττὴν τὴν συμμαχίαν μετὰ τῆς Ε.Δ.Α. Ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέραν, εἶναι ἀκεραία ἡ εὐθύνη τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἐὰν θελήσῃ νὰ προχωρήσῃ μέχρι τῆς Ε.Δ.Α. Τὸ σύστημα τοῦ νομοσχεδίου ὑποβοηθεῖ τὸν σχηματισμὸν δύο κομμάτων.

§26Η. ΣΑΚΑΛΗΣ. Διατὶ νὰ μὴν εἶναι νόμιμον τὸ Κ.Κ.Ε.;

§27Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Εἶναι ἐντελῶς ἄσχετον τὸ ζήτημα αὐτό. Αἱ ἀρχαὶ τὰς ὁποίας ἐξέθεσα ἰσχύουν εἴτε τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα ὀνομάζεται Ε.Δ.Α. εἴτε Κ.Κ.Ε.

§28Α. ΒΟΥΛΟΔΗΜΟΣ. Εἶναι νόμιμον κόμμα ἡ Ε.Δ.Α. ἢ ὄχι;

§29Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Ἡ ἐρωτοτροπία σας εἶναι χαρακτηριστική, ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ εἴπω εἶναι ὅτι αἱ Δημοκρατίαι εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν παραβαίνουν ὡς ἄτομα τὸν νόμον, ἐπιτρέπουν νὰ πολιτεύωνται, ἀλλὰ εἶναι καθῆκον καὶ τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ λαοῦ νὰ τοὺς ἀπομονώνουν καὶ διὰ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος καὶ διὰ τῆς ψήφου των. Εἶναι ἄλλο θέμα ἄν δύνανται νὰ πολιτεύωνται καὶ ἄλλο ἐὰν πρέπει νὰ πολιτεύωνται συνεργαζόμενοι μὲ τὰ πολιτικὰ κόμματα, τὰ ὁποῖα φιλοδοξοῦν νὰ διαδεχθοῦν τὴν Κυβέρνησιν τῆς χώρας. Τὸ νομοσχέδιον ἐπεκρίθη χωρὶς βεβαίως νὰ στηρίζεται ἡ ἐπίκρισις καὶ ὡς ἀντισυνταγματικοῦ. Δύο ἄρθρα τοῦ Συντάγματος, κ. συνάδελφοι, ἔχουν σχέσιν μὲ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα. Τὰ ἄρθρα 66 καὶ 3. Τὸ ἄρθρον 66 λέγει «αἱ ἐκλογαὶ ἐνεργοῦνται δι’ ἀμέσου καθολικῆς καὶ μυστικῆς ψηφοφορίας. Αἱ βουλευτικαὶ ἐκλογαὶ διατάσσονται καὶ ἐνεργοῦνται ταὐτοχρόνως καθ’ ὅλην τὴν ἐπικράτειαν». Τὸ ἄρθρον 3 λέγει «Οἱ Ἕλληνες εἶναι ἴσοι ἀπέναντι τοῦ νόμου». Εἰς οὐδεμίαν συνεπῶς διάταξιν προσκρούει τὸ ἐκλογικὸν σύστημα. Ἀπὸ ἀπόψεως ἰσότητος τῶν πολιτῶν ἔναντι τοῦ νόμου, δύο ὑπάρχουν περιπτώσει ἀνισότητος, δυνάμεναι νὰ θεωρηθῶσιν ὡς ἀντισυναταγματικαί. Ἡ πολλαπλῆ ψῆφος καὶ ἡ πολλαπλῆ ψηφοφορία. Δηλαδὴ ἡ ψῆφος εἰς περισσοτέρας περιφερείας καὶ ἡ ηὐξημένη σημασία τῆς ψήφου ὡρισμένων ἐκλογέων.

§30Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὑπάρχει καὶ μία ἄλλη διάταξις τοῦ Συντάγματος, ἡ ὁποία ὁρίζει ὅτι, οἱ βουλευταὶ ἐκπροσωποῦν ἐκτὸς τῆς ἐκλογικῆς των περιφερείας καὶ τὸ Ἔθνος. Ἐκπροσωποῦν ἑπομένως τὴν ἐκλογικὴν των περιφέρειαν, ἐκλεγόμενοι ἀπὸ τὰς ψήφους τῆς περιφερείας των. Ὅταν ὑπάρχῃ ὅμως διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν δεκάδες χιλιάδες στρατιωτῶν, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπηρεάζουν τὸ ἀποτέλεσμα μιᾶς ἐκλογικῆς περιφερείας, κατὰ ποῖον τρόπον γίνεται σεβαστὸν τὸ Σύνταγμα; Ἡ ἔννοια τῆς ἐρωτήσεώς μου ἦτο, ὄχι νὰ τύχω μιᾶς ἰδικῆς σας ἀπαντήσεως, τὴν ὁποίαν βεβαίως θὰ ἀναμένω, ἀλλὰ νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ δηλώσῃ ἐὰν ἐμμένῃ εἰς τὴν διάταξιν αὐτήν.

§31Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ὅταν, ἀφοῦ ἀνακοινωθοῦν αἱ ἀπόψεις τῆς Βουλῆς, ἔλθῃ ἡ στιγμὴ ν’ ἀπαντήσῃ ἡ Κυβέρνησις, θὰ δώσῃ τὴν ἀπάντησιν. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐκ τῆς συζητήσεως πεισθῇ, ὅτι ὑπάρχουν εἰς τὸ νομοσχέδιον διατάξεις αἵτινες δὲν λειτουργοῦν κατὰ τρόπον ἴσον δι’ ὅλα τὰ κόμματα καὶ δύνανται νὰ θεωρηθοῦν διαβληταί, θὰ εἶναι πρόθυμος νὰ τὰς συζητήσῃ.

§32Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Ἡ διακοπή σας, κ. ἀρχηγὲ τῶν Φιλελευθέρων, δὲν ἔχει σχέσιν μὲ τὴν συνταγματικότητα τῆς διατάξεως περὶ ψήφου τοῦ στρατοῦ, ἀλλὰ μὲ τὴν σκοπιμότητα αὐτῆς. Τὸ Σύνταγμα οὐδαμοῦ λέγει ὅτι πρέπει οἱ ψηφοφόροι νὰ εἶναι μόνιμοι κάτοικοι τῆς περιφερείας. Καὶ ἡ ἁπλῆ ἄλλως τε ἀναλογική, ἐξαρτᾷ τὸ ἀποτέλεσμα μιᾶς περιφερείας ἐκ τοῦ ἀποτελέσματος καὶ ἄλλων περιφερειῶν. Ἡ δευτέρα κατανομή, διὰ τῆς ὁποίας διατίθεται ὁ μεγαλύτερος ἀριθμὸς τῶν ἑδρῶν, ἐξαρτᾷ τὸ ἀποτέλεσμα ἐκ τῶν πλειόνων ἐκλογικῶν περιφερειῶν τοῦ αὐτοῦ Ἐφετείου.

§33Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Πλανᾶσθε, διότι ἡ ἔννοια τῆς δευτέρας κατανομῆς τῆς ἀναλογικῆς εἶναι ἔννοια εὐρυτέρας ἐκλογικῆς περιφερείας τῆς ὁποίας αἱ ψῆφοι εἶναι νόμιμοι ψῆφοι τῆς εὐρυτέρας περιφερείας. Εἰς τὴν ἀναλογικὴν ὑπάρχει μία πρώτη περιφέρεια, καὶ ὑπάρχει ἐπίσης καὶ μία δευτέρα νόμιμος ἐκλογικὴ περιφέρεια, εἰς τὴν ὁποίαν συγκεντροῦνται τὰ ὑπόλοιπα καὶ ἑπομένως ἰσχύει ἡ ἀρχὴ ὅτι οἱ ψηφίζοντες ἐκπροσωποῦν τὴν ἐκλογικήν των περιφέρειαν. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον διὰ πρώτην φορὰν συμβαίνει εἰς τὴν ἐκλογικὴν ἱστορίαν τῆς χώρας, διότι προηγούμενον δὲν ὑπάρχει οὐδαμοῦ, εἶναι ὅτι δεκάδες χιλιάδες στρατιωτῶν, ἄλλης περιφερείας τῆς χώρας, εὑρισκόμενοι εἰς τοὺς Νομοὺς τῶν συνόρων θὰ ἐπηρεάζουν ἀποφασιστικῶς τὸ ἀποτέλεσμα εἰς τρόπον ὥστε οἱ βουλευταὶ τῆς Φλωρίνης νὰ εἶναι βουλευταὶ τῶν στρατιωτῶν ὁλοκλήρου τῆς Ἑλλάδος. Τοῦτο οὐδέποτε συνέβη, οὔτε εἰς τὴν πολιτικὴν ἱστορίαν τῆς Ἑλλάδος, οὔτε εἰς ἄλλην χώραν.

§34Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἤθελα νὰ σᾶς δώσω τὴν ἑξῆς ἀπάντησιν. Καὶ ἐν τούτῳ ἔχετε προδήλως ἄδικον. Διότι οὐδαμοῦ ὁ ἐκλεγόμενος διὰ τῆς ἀναλογικῆς θεωρεῖται βουλευτὴς τῆς μείζονος ἐκλογικῆς περιφερείας. Εἶναι βουλευτὴς Ἀθηνῶν, βουλευτὴς Βοιωτίας, βουλευτὴς Εὐβοίας καὶ παρὰ ταῦτα ἐκλέγεται ἀπὸ τὰ ὑπόλοιπα τῶν ἄλλων περιφερειῶν. Ἐπὶ πλέον, εἰς τὸ ἀναλογικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον ὑποστηρίζετε καὶ τὸ ὁποῖον ἐφηρμόσθη ἐν Ἑλλάδι, ὑπῆρξαν βουλευταὶ οὐδαμοῦ ψηφισθέντες. Ἁπλῶς διότι εἰς τὴν τρίτην κατανομὴν εὑρίσκοντο εἰς τὸν πίνακα, τὸν ὁποῖον ἔδωσεν ὁ ἀρχηγὸς τοῦ κόμματος. Καὶ δὲν ἠνωχλήθη τότε ἡ προσήλωσίς σας εἰς τὸ Σύνταγμα, καὶ ἐνοχλεῖται τώρα διὰ τὴν ψῆφον τοῦ στρατοῦ. Εἰς τὰς περιπτώσεις ποὺ ἐμνημόνευσα, εἶναι πολὺ περισσότερον ἀπομεμακρυσμένη ἡ σχέσις ἐκλογέως καὶ ἐκλεγέντος.

§35Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὑποστηρίζετε ὅτι ἔχει καλῶς;

§36Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Ἀπήντησα εἰς τὴν κατὰ τὴν γνώμην μου ἐσφαλμένην ἄποψίν σας περὶ ἀντισυνταγματικότητος. Τὸ ζήτημα τῆς σκοπιμότητος εἶναι θέμα συζητήσιμον, ὅταν ἔλθῃ τὸ ἄρθρον περὶ στρατοῦ.

§37Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Κύριε Πρόεδρε, νὰ μοῦ κάμετε τὴν τιμὴν νὰ δεχθῆτε τὴν βοήθειάν μου διὰ μίαν μικρὰν ἐπανόρθωσιν. Εἴπατε, ὅτι τὸ πρῶτον διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου εἰσάγεται ἡ ψῆφος τοῦ στρατοῦ.

§38Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὄχι ἡ ψῆφος τοῦ στρατοῦ.

§39Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ὁ τρόπος τῆς ψηφοφορίας. Ἐν τούτοις εἰς τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον νόμου οὐδεὶς γίνεται λόγος περὶ ψήφου τοῦ στρατοῦ. Καὶ τοῦτο, διότι αἱ διατάξεις, αἱ ἀφορῶσαι τὴν ψῆφον τοῦ στρατοῦ, ὑπάρχουν εἰς τὸν νόμον 2800, χωρὶς νὰ θίγωνται παντάπασι διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Ἑπομένως δὲν εἰσάγεται τὸ πρῶτον.

§40Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Τίνος νόμου;

§41Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Τοῦ νόμου 2800.

§42Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, δὲν νομίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπιμένει εἰς τὴν ἀπάντησίν μου.

§43Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Κύριοι βουλευταί, μετὰ τὴν ἐξέτασιν τῆς συνταγματικότητος τοῦ νόμου ἔρχεται τὸ περισσότερον σημαντικὸν θέμα, τῆς ὀρθότητος αὐτοῦ. Δι’ ὅσων εἶπον προηγουμένως, ἐξέθεσα τὰς ἰδικάς μου ἀντιλήψεις περὶ τῆς ὀρθότητος αὐτοῦ. Ἐπιθυμῶ ὅμως νὰ σταματήσω εἰς μίαν κατηγορίαν, ἀποδιδομένην εἰς τὸ νομοσχέδιον ὅτι καθιερώνει πλείονα τοῦ ἑνὸς ἐκλογικὰ συστήματα. Πιστεύω, ὅτι δὲν εἰσάγει πολλὰ ἐκλογικὰ συστήματα ὡς κατηγορήθη, ἀλλὰ ἑνιαῖον ἐκλογικὸν σύστημα μὲ μικρὰν παραλλαγὴν τοῦ ποσοστοῦ εἰς τὰς πολὺ μεγάλας περιφερείας καὶ κυρίως εἰς τὴν περιφέρειαν τῆς πρωτευούσης καὶ τῆς συμπρωτευούσης Θεσσαλονίκης. Ἐλέχθη ὅτι ὑπάρχουν περιφέρειαι εἰς τὰς ὁποίας δὲν προβλέπει τὸ νομοσχέδιον ἐκπροσώπησιν τῆς μειοψηφίας. Ἀναζητήσατε τὸν νόμον τοῦ 1929 περὶ συγκροτήσεως τῆς Γερουσίας καὶ θὰ ἴδετε καὶ ἐκεῖ νὰ ὑπάρχῃ παρομοία διάταξις. Διότι εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ ἑνός καὶ τῶν δύο, πῶς εἶναι νοητὴ ἡ ἐκπροσώπησις τῆς μειοψηφίας, διχαζομένου τοῦ ἑνὸς ἢ τῶν δύο, κατανεμομένων κατὰ ἴσον ποσοστὸν μεταξὺ πλειοψηφίας καὶ μειοψηφίας; Ἔρχεται ἡ περιφέρεια τῶν τριῶν ἑδρῶν καὶ ἐπέκεινα. Προκειμένου περὶ τῶν ἄλλων περιφερειῶν τῆς Πρωτευούσης, τῆς Θεσσαλονίκης καὶ ἴσως καί τινος ἄλλης, προκύπτει ἀπὸ τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν, ἀλλὰ προκύπτει καὶ ἐκ τῆς μελέτης τοῦ ἄρθρου 15 τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι ἐλήφθη ἓν μέτρον καὶ τὸ μέτρον αὐτὸ ἦτο ἡ παραχώρησις εἰς τὴν μειοψηφίαν τοῦ 30%. Θὰ ἠδύνατο νὰ ἀντιπαρατηρηθῇ διατὶ τὸ 30 καὶ ὄχι περισσότερον; Διότι, κ. βουλευταί, τὸ σύστημα παραμένει κατὰ βάσιν πλειοψηφικὸν μὲ ἁπλῆν ἐκπροσώπησιν τῆς μειοψηφίας. Ἐφ’ ὅσον λοιπόν, παραχωροῦνται τὰ 30% μέχρι τῶν δέκα ἑδρῶν, ἰσχύει ἑνιαία ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου περὶ παραχωρήσεως τοῦ 30% τῶν ἑδρῶν ὡς πρὸς τὰς περιφερείας ταύτας. Ἐρχόμεθα τώρα εἰς τὴν ἀνισότητα τοῦ ποσοστοῦ ἐκπροσωπήσεως τῆς μειοψηφίας εἰς τὴν Πρωτεύουσαν, τὸν Πειραιᾶ, τὴν Θεσσαλονίκην καὶ ἐνδεχομένως καὶ τὴν περιφέρειαν τῆς Λαρίσης. Εἰς ὅλας τὰς χώρας, αἱ πρωτεύουσαι δημιουργοῦν προβλήματα εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς νόμους, διότι ἰδιάζουσα εἶναι εἰς αὐτὰς ἡ κατάστασις καὶ διότι ὑπάρχουν πολλαὶ χῶραι εἰς τὰς ὁποίας αἱ πρωτεύουσαι ἔχουν πληθυσμὸν δυσανάλογον πρὸς τὸν πληθυσμὸν τῆς χώρας. Τοῦτο συμβαίνει καὶ εἰς τὴν χώραν μας. Πρόβλημα πρωτευούσης ὑπάρχει ἀπὸ πολλοῦ. Καὶ δύο λύσεις ὑπάρχουν. Ἢ ἡ εἰδικὴ μέριμνα, καὶ τοιαύτην λαμβάνει τὸ νομοσχέδιον ἢ ὁ χωρισμός. Θὰ ἠδύνατο νὰ συζητηθῇ τὸ δεύτερον, ἀλλ’ εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἐδημιούργει παρεξηγήσεις καὶ δι’ αὐτὸ προετιμήθη ἡ εἰδικὴ μέριμνα. Δὲν εἶναι δὲ πρωτοφανὲς τοῦτο. Κατηγορεῖται ἡ Κυβέρνησις ὅτι ἐφεῦρε τάχα τὴν διαφορὰν τοῦ ποσοστοῦ τῆς Πρωτευούσης, διότι τὴν συνέφερε. Τὴν ζημιώνει, δὲν τὴν ὠφελεῖ ὅπως θὰ ἀποδείξουν αἱ ἐκλογαί. Ὅσον ἀφορᾶ τὰ προηγούμενα θὰ ἤθελα νὰ σᾶς ἀναφέρω, ὄχι τοιαύτην ἁπλῆν ἀνομοιότητα, ἀλλὰ καθαρῶς δύο συστήματα ποὺ ὑπάρχουν εἰς τὸν Γαλλικὸν ἐκλογικὸν νόμον τῆς 7.5.1951. Εἰς τὸ πρῶτον ἄρθρον ἀναφέρεται «οἱ βουλευταὶ τῆς μητροπολιτικῆς Γαλλίας εἰς τὴν Ἐθνικὴν Συνέλευσιν ἐκλέγονται διὰ ψηφοδελτίου νομαρχιακοῦ πλειοψηφικοῦ εἰς ἕνα γῦρον....». Καὶ εἰς τὸ ἄρθρον 1δὶς προστίθεται: «Κατ’ ἐξαίρεσιν ἀπὸ τῶν προηγουμένων διατάξεων αἱ ἐκλογαὶ τῶν βουλευτῶν εἰς τὰς 6 περιφερείας τοῦ Νομοῦ τοῦ Σηκουάνα καὶ τὰς δύο περιφερείας τοῦ Σηκουάνα καὶ Οὐὰζ λαμβάνουν χώραν μὲ τὸ σύστημα τῆς ἀναλογικῆς ἐκλογῆς...». Ἐκεῖ, δηλαδή, ἔχομεν εἰς μὲν τὴν πρώτην περίπτωσιν πλειοψηφικόν, εἰς δὲ τὴν ἄλλην περίπτωσιν καθαρῶς ἀναλογικὴν ἐκλογήν.

§44ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀποβλέπει εἰς ἕνα σκοπόν.

§45Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Δὲν ἀποβλέπει εἰς κανένα σκοπόν. Πρόβλημα ὑπάρχει. Τὸ ἔλυσαν καὶ ἐκεῖ καὶ λύεται καὶ ἐδῶ. Μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι ἡ ἐδῶ λύσις δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν λύσιν τὴν ἐκεῖ ὑπὸ ἔποψιν ἀνομοιομορφίας. Ἔχομεν ὅμως καὶ ἰδικόν μας προηγούμενον. Ἔχομεν τὴν ἐκπροσώπησιν τῆς μειοψηφίας εἰς τὰς γερουσιαστικὰς ἐκλογὰς τοῦ 1929. Ἔχομεν τὸ ἄρθρον 6 τοῦ νόμου 3786) 29, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τροπολογίαν τοῦ ἰδίου τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου. Καὶ ἐκεῖ βλέπομεν πόσαι εἶναι αἱ διακρίσεις πόσον οὐσιωδῶς περισσότεραι καὶ εὐρύτεραι εἶναι αἱ διακρίσεις ἀπὸ ἐκείνας τὰς ὁποίας περιλαμβάνει τὸ κυβερνητικὸν νομοσχέδιον. Οὕτω ἀναφέρεται εἰς τὸ ἄρθρον 6. «Θεωροῦνται ἐκλεγέντες Γερουσιασταὶ οἱ σχετικῶς πλειοψηφήσαντες...». (Ἀναγινώσκει ἐπὶ λέξει τὸ ἄρθρον 6 τοῦ νόμου 3786 ὑπογραμμίζων τὴν ποικιλίαν τοῦ ποσοστοῦ τοῦ ἀπαιτουμένου διὰ τὴν ἐκπροσώπησιν τῆς μειοψηφίας κατὰ περίπτωσιν κ. λ. π.). Ὑπάρχουν, ἑπομένως, πολὺ μεγαλύτεραι διακρίσεις καὶ ἐπὶ πλέον ὑπάρχει πολὺ μικροτέρα ἐκπροσώπησις τῆς μειοψηφίας, καίτοι ἐπρόκειτο περὶ σώματος μὴ καθαρῶς πολιτικοῦ. Οὕτω, ἐπὶ τῶν 37 ἐκλογικῶν περιφερειῶν τῶν γερουσιαστικῶν ἐκλογῶν, μόνον εἰς 11 ὑπάρχει ἐκπροσώπησις τῆς μειοψηφίας. Ἐνῷ ἐπὶ τῶν 41 ἐκλογικῶν περιφερειῶν τοῦ κυβερνητικοῦ νομοσχεδίου εἰς 32, δηλαδὴ εἰς τὰ ¾, προβλέπεται ἐκπροσώπησις τῆς μειοψηφίας. Κύριοι βουλευταί, αὐταὶ εἶναι αἱ ἐπὶ τῆς βασικῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου ἀπόψεις μου. Τώρα ἔρχομαι εἰς ὡρισμένα ἄλλα θέματα. Ἡ περιφέρεια τοῦ νομοσχεδίου εἶναι εὐρεῖα. Πρῶτον εἶναι εὐρεῖα, διότι χωρὶς νὰ εἶναι εὐρεῖα ἡ περιφέρεια δὲν εἶναι πρακτικῶς ἐφικτὴ ἡ ἐκπροσώπησις τῆς μειοψηφίας. Δεύτερον, εἶναι εὐρεῖα, διότι ἡ εὐρεῖα πλεονεκτεῖ τῆς στενῆς, διότι συντελεῖ πράγματι εἰς τὴν ἐξύψωσιν τοῦ πολιτικοῦ βίου. Εἶναι γνωστὰ τὰ ἐπιχειρήματα τοῦ ἀειμνήστου Χαριλάου Τρικούπη, ὅταν τὸ 1886 εἰσήγαγε τὴν εὐρεῖαν περιφέρειαν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Τοῦ ἀπήντησε τότε, ὁ Θεόδωρος Δεληγιάννης καὶ ἀνταπήντησεν ὁ Κωνστ. Λομβάρδος καὶ ἐπανελήφθησαν τὰ αὐτὰ ἐπιχειρήματα, ὅταν τὸ 1906 ὁ ἀείμνηστος Γεώργιος Θεοτόκης μὲ ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν τὸν ἀείμνηστον συμπολίτην μου Ν. Καλογερόπουλον ἐπανεισήγαγε τὴν εὐρεῖαν περιφέρειαν. Ἀλλὰ πλὴν τῶν θεωρητικῶν πλεονεκτημάτων, ἡ εὐρεῖα περιφέρεια ἔχει καὶ τὴν πολιτικὴν καθιέρωσιν εἰς τὸν τόπον μας. Ἔχομεν ἐκλογὰς μὲ εὐρεῖαν περιφέρειαν τὸ 1886, τὸ 1906, τὸ 1910 κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς πρώτης Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς, καὶ κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς Δευτέρας Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς, τὸν Μάϊον τοῦ 1915, τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1915, τὸ 1920, καὶ ἐπὶ πλέον ἔχομεν τὸ ἄρθρον 13 τοῦ Ἀναγκαστικοῦ Νόμου τοῦ ἀειμνήστου Κ. Δεμερτζῆ τοῦ ἀκομματίστου πρωθυπουργοῦ, ὁ ὁποῖος μὲ τὸ ἄρθρον 13, προέβλεπε διὰ τὰς μεταπροσεχεῖς ἐκλογάς, οὐχὶ διὰ τὰς ἀμέσως τότε προσεχεῖς αἱ ὁποῖαι θὰ διεξήγοντο διὰ τῆς ἀναλογικῆς, τὴν ἐπαναφορὰν τοῦ πλειοψηφικοῦ μὲ εὐρεῖαν περιφέρειαν.

§46Γ. ΜΟΔΗΣ. Μὲ σφαιρίδιον;

§47Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Ὄχι, τὸ σφαιρίδιον ἀπὸ τὸ 1920 ἐγκατελείφθη. Ἑπομένως, ὁ Δεμερτζῆς εἶχεν ὑπ’ ὄψιν του τὸ πλειοψηφικὸν μὲ ψηφοδέλτιον καὶ μὲ εὐρεῖαν περιφέρειαν.

§48Γ. ΜΟΔΗΣ. Λέγω διὰ τὴν παλαιοτέραν ἐποχήν.

§49Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Τί ἐννοεῖτε εὐρεῖαν περιφέρειαν.

§50Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Ἐννοῶ τὸν Νομόν.

§51Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Ἐκυττάξατε τὶ λέγει τὸ ἄρθρον 1;

§52Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Τὸ ἄρθρον 1, τὸ ἐκύτταξα καὶ φαντάζομαι ὅτι δὲν σᾶς εἶχε διαφύγει, ὅτι θὰ εἶχα κυττάξει. Θὰ ἤθελον νὰ σημειώσητε ὅτι ἀπὸ τοῦ 1951 μὲ συμφωνίαν τῶν κομμάτων, καθιερώθησαν αἱ περιφέρειαι βάσει τῶν Νομῶν, οἱ ὁποῖοι ὑπῆρχον τότε, διὰ νὰ μὴ ἱδρύωνται Νομοὶ πρὸς σκοποὺς ἐκλογικούς. Γνωρίζετε ὅτι ἡ διατήρησις αὐτῆς τῆς διαιρέσεως εἰς τὸ κυβερνητικὸν νομοσχέδιον ὀφείλεται εἰς τὴν ἐπιθυμίαν νὰ μείνουν αἱ περιφέρειαι ὅπως τὰς εἶχον συμφωνήσει τὰ πολιτικὰ κόμματα τὸ 1951, ὅταν οἱ ἀντίπαλοι τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως καθιέρωσαν τὴν ἐκλογικὴν περιφέρειαν τοῦ Νομοῦ.

§53Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἦτο ἀναλογικὴ τότε, ἔχει τεραστίαν σημασίαν.

§54Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Δὲν ἔχετε δίκαιον. Μοῦ δίδετε ὅμως ἀφορμὴν νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω, ὅτι ὅταν εἰς τὴν μικρὰν Ἑλλάδα τοῦ 1886 μὲ 1.600.000 κατοίκους καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα τοῦ 1906 μὲ 2.500.000, εἰσήγετο ἀπὸ τὸν Χαρ. Τρικούπην καὶ τὸν Γ. Θεοτόκην, τὸ πλειοψηφικόν, ὁ Νομὸς εἶχε τὴν ἔκτασιν, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ σημερινὸς Νομός. Διότι τὸ μὲν 1886, εἴχομεν 1.600.000 κατοίκους μὲ 16 Νομούς, τὸ 1906 2.600.000 καὶ 26 Νομούς, ὁ δὲ μέσος ὅρος τοῦ σημερινοῦ Νομοῦ εἶναι 120.000 κάτοικοι περίπου. Κατὰ συνέπειαν παρὰ τὸ ὅτι ἐμεγεθύνθη ἡ Ἑλλάς, καὶ ἦτο λογικὸν νὰ αὐξηθῇ ἡ ἐκλογικὴ περιφέρεια, ὅπως συμβαίνει εἰς ὅλας τὰς μεγάλας χώρας, ὅπου ἔχουν μεγάλας ἐκλογικὰς περιφερείας, ἡμεῖς ἔχομεν περίπου ὡς εὐρεῖαν τὴν ἐκλογικὴν περιφέρειαν τοῦ Χαρ. Τρικούπη καὶ τοῦ Γ. Θεοτόκη τοῦ 1886 καὶ τοῦ 1906. Ἔρχομαι τώρα, εἰς ἕνα θέμα, τὸ ὁποῖον παρουσιάζεται ἐπίμαχον, οὕτω τοὐλάχιστον ἐνεφανίσθη εἰς τὴν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, πρόκειται περὶ τῆς ψήφου τοῦ στρατοῦ. Ὁμιλῶ περὶ τῆς ἀρχῆς, δὲν εὑρισκόμεθα εἰς τὰ ἄρθρα εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ θέμα εἶναι ἐὰν θὰ ψηφίσουν οἱ στρατιωτικοὶ, οἱ εὑρισκόμενοι (ὅπως ἄλλωστε καὶ οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι) ἐκτὸς τῶν περιφερειῶν των. Ἐνόμιζα ὅτι μετὰ τὰς ἐγγυήσεις αἱ ὁποῖαι καθιερώθησαν διὰ τοῦ Νόμου 2800, αἱ ἀντιρρήσεις διὰ τὴν ψῆφον τοῦ στρατοῦ θὰ εἶχον ἐξασθενήσει. Ἐξ ἄλλου δὲν ἠμπορῶ νὰ ἀντιληφθῶ πῶς προκειμένου περὶ τῆς ψήφου τοῦ στρατοῦ θὰ ἠγνοεῖτο ἡ ἀρχὴ τῆς καθολικότητος τῆς ψηφοφορίας. Διὰ ποῖον λόγον οἱ ἔχοντες συμπληρώσει τὸ 21ον ἔτος τῆς ἡλικίας των, 100.000 ἄνδρες καὶ πλέον, θὰ ἐστεροῦντο τοῦ ἐκλογικοῦ δικαιώματος; Ἐὰν ὑπάρχῃ κάποια διαφορὰ μεταξὺ τοῦ στρατευμένου τμήματος τοῦ Ἔθνους καὶ τοῦ ὑπολοίπου Ἔθνους — καὶ αὐτὴ ἡ διαφορὰ δὲν εἶναι μεγάλη—εἶναι μία ψυχολογικὴ διαφορά, εἶναι μία μεγαλυτέρα ἐθνικὴ ἔξαρσις, τὴν ὁποίαν λόγῳ τῆς ἡλικίας των, τῆς ἰδιότητός των καὶ τῆς στολῆς, ἔχουν οἱ στρατευμένοι. Περίπτωσις ἀρνήσεως τῆς ψήφου τοῦ στρατοῦ δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ὑπάρχῃ. Θέμα ἐγγυήσεων διὰ τὴν κατοχύρωσιν τῆς μὴ ἐπεμβάσεως εἰς τὴν ψῆφον τοῦ στρατοῦ ἀναμφισβητήτως ὑπάρχει καὶ πράγματι δύναται νὰ προβληθῇ αἴτημα καὶ ἄλλων ἐγγυήσεων, ὥστε νὰ καταστῇ ἀκόμη περισσότερον ἀδιάβλητος ἡ ψῆφος τοῦ στρατοῦ, ἐφ’ ὅσον βεβαίως κριθῇ ὅτι εἶναι νοηταὶ καὶ ἄλλαι ἐγγυήσεις. Ἄλλωστε, κύριοι συνάδελφοι, οὐδέποτε προσεβλήθη κατὰ τὰ ἔτη 1950 καὶ 1951 ποὺ ἐψήφισεν ὁ στρατός, οὐδέποτε προσεβλήθη εἰς τὸ ἐκλογοδικεῖον ἡ ἐκλογὴ τινὸς ἕνεκα τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον διεξήχθησαν αἱ ἐκλογαὶ εἰς τὰ στρατιωτικὰ τμήματα. Ἐπὶ πλέον καὶ εἰς ἄλλας χώρας ψηφίζει ὁ στρατός. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τοὺς Ἀγγλικοὺς νόμους τοῦ 1943, τοῦ 1944, τοῦ 1945, ἔχω ὑπ’ ὄψει μου ὅτι καὶ δι’ ἐπιστολῶν ἀκόμη ἀπὸ τὴν μακρυνὴν Κορέαν ἐψήφισαν εἰς τὰς τελευταίας ἐκλογάς, οἱ στρατιῶται τῆς Μεγάλης Βρεττανίας. Ἑπομένως δὲν εἶναι κάτι τὸ ὁποῖον δύναται νὰ προκαλῇ ἔκπληξιν εἶναι κάτι τὸ ὁποῖον ἐφηρμόσθη ὑπὸ Ἑλληνικῶν Κυβερνήσεων ἀντιθέτων ἢ ἀσχέτων πρὸς ἡμᾶς, τὸ ὁποῖον ἐφηρμόσθη καὶ εἰς ἄλλας Δημοκρατικὰς χώρας.

§55Γ. ΜΟΔΗΣ. Προκειμένου περὶ ἐφέδρων.

§56Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Προκειμένου περὶ τοῦ στρατοῦ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχει σημασίαν, εἶναι ἐὰν ἔχουν τὴν νόμιμον ἡλικίαν. Δὲν πιστεύω, ὅτι ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἀδιάβλητον τῆς ψήφου τοῦ ὁπλίτου ἔχει σημασίαν ἐὰν οὗτος ὑπηρετῇ 17 μῆνας ἢ 18 μῆνας καὶ μίαν ἡμέραν. Μὴ κάμνωμεν διακρίσεις αἱ ὁποῖαι δὲν στηρίζονται εἰς τὰ πράγματα. Εἰς τὰς προσεχεῖς ἐκλογάς, κύριοι βουλευταί, θὰ ψηφίσουν διὰ πρώτην φορὰν καὶ αἱ γυναῖκες. Εἰς ἀναπληρωματικὰς ἐκλογὰς ἐψήφισαν ἤδη. Καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου νὰ ἀναμνησθῶ τῆς πρωτοβουλίας τοῦ ἀειμνήστου Στρατάρχου Παπάγου, ὁ ὁποῖος ὡλοκλήρωσε τὴν ἰσότητα τῶν δύο φύλων. Ὅλοι ἡμεῖς εἰς τὸν Συναγερμὸν καὶ ἐγὼ προσωπικῶς καὶ παλαιότερον ἀκόμη ἀπὸ τοῦ ἔτους 1946, ὅτε ἤρχισε νὰ συνέρχεται ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ Συντάγματος, προσεπαθήσαμεν νὰ ὁλοκληρώσωμεν τὴν Δημοκρατίαν καὶ ἀποτελεσματικῶς ἠγωνίσθημεν εἰς τὴν ἐξίσωσιν τῶν φύλων. Ἀλλὰ ἀληθὴς πραγματοποιὸς ὑπῆρξεν ὁ ἀείμνηστος ἀρχηγὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, Στρατάρχης Παπάγος.

§57ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πότε ἔγινεν ὁ νόμος;

§58Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Διακόπτετε ἀσκόπως.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, νὰ μὴ διακόπτετε τὸν ρήτορα.

§60Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Ἀφήσατέ με, κ. Πρόεδρε, νὰ ἀπαντήσω.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι δικαίωμα τοῦ Προέδρου, δὲν εἶναι τοῦ ρήτορος. Διαφωνῶ ἀπολύτως μαζί σας.

§62Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Δὲν θέλω, κ. Πρόεδρε, νὰ ἀφήσω τίποτε τὸ ἀναπάντητον εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Κύριε συνάδελφε, ἀντὶ νὰ διακόπτετε ἀσκόπως, καλὸν θὰ ἦτο νὰ ὑποβληθῆτε εἰς τὸν κόπον νὰ διαβάσητε τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς, νὰ ἰδῆτε εἰς ὅλα τὰ στάδια ποία ὑπῆρξεν ἡ συμβολὴ ἑκάστου. Δὲν διεκδικῶ βεβαίως τὸ μονοπώλιον. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον λέγω, εἶναι ὅτι προκειμένου περὶ τῆς χορηγήσεως τοῦ ἐκλογικοῦ δικαιώματος εἰς τὰς γυναῖκας διὰ μὲν τὴν κατάθεσιν τοῦ νομοσχεδίου ὑπῆρξε περίπου σύγχρονος πρωτοβουλία, μὲ μικρὰν ἰδικήν μας προτεραιότητα. Ὑπῆρξαν ὅμως ζωηρόταται ἀντιρρήσεις, πλήρης ἀντίθεσις τῆς ἰδικῆς σας παρατάξεως, εἰς τὸ νὰ ψηφίσουν αἱ γυναῖκες τὸ 1952, διότι ἐλέγετο ὅτι οἱ κατάλογοι εἶναι ἀτελεῖς, χωρὶς νὰ εἶναι. Ἐπὶ πλέον, ἔλιπον πολλὰ ἀναγκαῖα νομοθετικὰ μέτρα διὰ τὴν πλήρη ἐξίσωσιν τῶν δύο φύλων καὶ ὁ Στρατάρχης Παπάγος ἔδωκε τὰς λύσεις. Οὕτως ἔχουν τὰ πράγματα. Ταῦτα ἐπὶ τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου. Εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, κ. Μακρῆς, ἐκ μέρους τοῦ κόμματος τῆς Φ.Δ. Ε., κατηγόρησε τὸ νομοσχέδιον, ὅτι ἀποτελεῖ συνέχειαν τῆς προσπαθείας τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ νὰ κάμνῃ τὰς ἐκλογὰς ἐπὶ τῇ βάσει συστήματος, τὸ ὁποῖον ἐκλέγει ἑκάστοτε. Εἶναι ἀδύνατον ἡ ἀνακρίβεια νὰ παραμείνῃ ἀναπάντητος, διότι τὸ 1951 ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμός, ὅταν κατηρτίσθη τὸ ἐκλογικὸν σύστημα, δὲν ὑπῆρχε. Μάλιστα, ἐπιθυμῶ νὰ ὑπενθυμίσω τὸ γεγονὸς ὅτι τόσον ἐπεσπεύδετο ὑπὸ τοῦ κόμματος τοῦ κ. Μαρῆ ἡ ψήφισις τοῦ νόμου ἐκείνου, ὥστε εἶχε ζητηθῆ νὰ ψηφισθῇ ὁ ἐκλογικὸς νόμος ὡς νομοσχέδιον ὑπηρεσιακὸν καὶ κατεπεῖγον. Καὶ ἐξεδηλώθη ἡ νόμιμος ἀντίθεσις, κατὰ τὸν Κανονισμὸν καὶ τὸ Σύνταγμα, ὡρισμένου ἀριθμοῦ βουλευτῶν καὶ οὕτω ἠκολούθησε τὸ νομοσχέδιον τὴν συνήθη διαδικασίαν. Ὑπῆρχε δὲ τότε συγκεκριμένη ἐκλογικὴ σκοπιμότης τοῦ κόμματος τοῦ κ. Μαρῆ καὶ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ἀλλ’ οἱ λογαριασμοὶ ἔγιναν χωρὶς τὸν ξενοδόχον. Ἔρχομαι τώρα εἰς τὸ ἐκλογικὸν σύστημα τοῦ 1952. Καὶ ἐκεῖνο κατηρτίσθη καὶ ἐπεβλήθη ὑπὸ Κυβερνήσεως ἀντιθέτου πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν Συναγερμόν. Καὶ ἐπολέμησεν ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμός, ὄχι βεβαίως τὴν ἀρχὴν τοῦ πλειοψηφικοῦ, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξε πάντοτε, ἀλλὰ τὴν ἀρχὴν τῆς στενοευρείας, ἡ ὁποία, ἐνόμιζε τότε ἡ Κυβέρνησις ὅτι τὴν συνέφερεν. Ἑπομένως τίνος πράγματος ἀποτελεῖ συνέχειαν τὸ ἐκλογικὸν σύστημα τοῦ Κυβερνητικοῦ νομοσχεδίου, καθ’ ἣν στιγμὴν τὰ ἐκλογικὰ συστήματα, μὲ τὰ ὁποῖα ἔγιναν αἱ προηγούμεναι ἐκλογαὶ καὶ μὲ τὰ ὁποῖα ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς ἐνίκησε σχετικὴν νίκην τὴν πρώτην φοράν, ἀπόλυτον νίκην τὴν δευτέραν φοράν, εἶναι συστήματα, τὰ ὁποῖα καθιέρωσαν οἱ ἀντίπαλοί του; Ὑπάρχει καὶ μία δευτέρα παρατήρησις, εἰς τὴν ὁποίαν ὀφείλω ἀπάντησιν. Διετυπώθη ἐκ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Ἀλλαμανῆ, ὁ ὁποῖος καὶ ἐκεῖνος ἐκπροσωπεῖ μίαν μικρὰν ὁμάδα. Ὁ κ. Ἀλλαμανῆς εἶπεν: «Ἐὰν ἐπιμείνετε εἰς τὸ ἐκλογικὸν αὐτὸ σύστημα, τότε βαίνομεν πρὸς ἐθνικὸν διχασμόν, μὲ βάσιν τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικήν. Βαίνομεν εἰς ἐπανάληψιν τῶν γεγονότων τοῦ 1915–1920». Κύριοι βουλευταί, μικρὰ εἶναι ἡ ὁμὰς τὴν ὁποίαν ἐκπροσωπεῖ ὁ κ. Ἀλλαμανῆς, βαρεῖα ὅμως εἶναι ἡ φράσις του καὶ ἡ ἀπειλή του ὅτι βαίνομεν πρὸς ἐθνικὸν διχασμόν. Ἀλλοίμονον ἐὰν θὰ ἔπρεπε νὰ εὑρίσκεται τρόπος νὰ ἱκανοποιοῦνται τὰ κόμματα, τὰ ὁποῖα ἔχουν ὀλιγαρίθμους ὀπαδοὺς διὰ νὰ ἀποφεύγωμεν τὴν ἀπειλήν, ὅτι θὰ γίνῃ ἐθνικὸς διχασμός. Ἀλλὰ ἀλλοίμονον καὶ διὰ κάτι σπουδαιότερον. Κύριοι βουλευταί, ἡ Βουλὴ εἶναι διῃρημένη εἰς κόμματα καὶ τὸ Ἔθνος μας ὁμοίως εἶναι διῃρημένον εἰς κόμματα, ἀλλ’ ἐπὶ τῆς ἐθνικῆς πολιτικῆς ὑπάρχει ἡνωμένη ἡ συνείδησις τοῦ Ἔθνους καὶ τῆς Βουλῆς, καὶ εἶναι ἀδύνατον νὰ δεχθῶ ὅτι εἶναι δυνατὸν κόμματα ἐθνικά, μὴ διαφωνοῦντα οὐσιαστικῶς ἐπὶ τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, νὰ τὴν κάμουν ἐκλογικὸν ἔμβλημα, διὰ λόγους καθαρῶς ἐκλογικούς. Ἂς προσέξουν ὅλοι τὰς εὐθύνας των. Αὐταὶ εἶναι αἱ σκέψεις, αὐταὶ εἶναι αἱ ἀπόψεις, τὰς ὁποίας ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἐκθέσω πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν ἀδιστάκτως εἰσηγοῦμαι πρὸς τὴν Βουλήν, τὴν ψήφισιν τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου. Βεβαίως, τὰ ἐκλογικὰ συστήματα δοκιμάζονται εἰς τὴν πρᾶξιν καὶ ἡ πρᾶξις ἀποδεικνύει ἐὰν ἐπαληθεύουν αἱ ἐλπίδες, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων συνετάγησαν. Κύριοι βουλευταί, πολλὰ ἤκουσε τὸ ἐκλογικὸν σύστημα ἀπὸ τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Προσεπάθησα, τὰ κυριώτερα ἐκ τῶν προβληθέντων ἐναντίον τοῦ συστήματος ἐπιχειρημάτων, νὰ τὰ ἀνασκευάσω. Ἀλλ’ ὀφείλω, καταλήγων, νὰ σημειώσω ὅτι, εἰς ὑστάτην ἀνάλυσιν, αἱ ἀντιρρήσεις εἶναι ἐκδήλωσις τῶν ἀνησυχιῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, διότι πλησιάζουν αἱ ἐκλογαί, αἱ ὁποῖαι ἐπεζητοῦντο δῆθεν εἰς τὸ παρελθὸν καὶ διότι γνωρίζουν οἱ ἐπικριταὶ ὅτι ἡμεῖς ἔχομεν καὶ πάλιν τὴν λαϊκὴν ἐμπιστοσύνην, ἡμεῖς ἔχομεν τὴν πλειοψηφίαν, ἡμεῖς θὰ νικήσωμεν, καὶ τοῦτο εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πράγματι τοὺς ἀνησυχεῖ καὶ ὄχι τὸ ἐκλογικὸν σύστημα. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως).

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. τῶν εἰσηγητῶν τῆς μειοψηφίας κ. Ρωμανός, ἔχει τὸν λόγον.

§64Γ. ΡΩΜΑΝΟΣ. Εἴθισται, κ. βουλευταί, ὅταν εἰσάγεται νομοσχέδιον περὶ συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως ἰσχύοντος νόμου τοῦ Κράτους νὰ ἀναπτύσσωνται οἱ λόγοι οἱ ὁποῖοι ὡδήγησαν εἰς τὴν εἰσαγωγὴν τοιούτου νομοσχεδίου. Ἡ δὲ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις τοῦ εἰσάγοντος τὸ νομοσχέδιον ὑπουργοῦ ἔχει ἐκ τῶν προτέρων προδιαγεγραμμένον περιεχόμενον, τὴν ἀνάπτυξιν τοὐτέστιν τῶν ἐπιχειρημάτων ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἐπέβαλον τὴν τροποποίησιν τοῦ ἰσχύοντος νόμου. Ἂν τοῦτο δὲν πράξῃ ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις εἶναι περιττὴ καὶ ἀνύπαρκτος, ἐκ τούτου δὲ καὶ μόνου τοῦ γεγονότος, ἡ Κυβερνητικὴ ἐνέργεια καθίσταται διαβλητή. Αἱ στοιχειώδεις αὗται διὰ δημοκρατικὰς πολιτείας σκέψεις ἔχουσιν ἀπόλυτον ἰσχὺν ἐπὶ παντὸς τροποποιητικοῦ ἰσχύοντος νόμου τοῦ Κράτους, νομοσχεδίου, ἀνεξαρτήτως τῆς ἐποχῆς καθ’ ἣν ὁ τροποποιούμενος νόμος ἐψηφίσθη καὶ ἀνεξαρτήτως τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία εἰσηγήθη αὐτόν. Ἀλλ’ εἶναι προφανὲς ὅτι ἡ σημασία τῶν στοιχειωδῶν αὐτῶν ἀρχῶν προβάλλει ἐντονωτέρα ὅταν ἡ ἰδία Κυβέρνησις ἡ ὁποία εἰσηγήθη τὸν τροποποιούμενον νόμον καὶ ἐπέτυχε διὰ τῆς ἐν τῇ Βουλῇ κοινοβουλευτικῆς της δυνάμεως τὴν ψήφισίν του, αὐτὴ αὕτη ἔρχεται μεταγενεστέρως νὰ εἰσηγηθῇ τὴν τροποποίησίν του καὶ νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὴν ἰδίαν κοινοβουλευτικήν της βάσιν νὰ ψηφίσῃ τὴν τροποποίησιν. Θά’ ἦτο, κύριοι βουλευταί, ὑποκρισία ἐὰν ἰσχυριζόμην ὅτι λυποῦμαι ὑπενθυμίζων εἰς τὴν Κυβέρνησιν δυσάρεστα δι’ αὐτὴν πράγματα. Τὸ ἀληθὲς εἶναι ὅτι κατέχομαι ἀπὸ κάποιον αἴσθημα ἀθώας χαιρεκακίας διὰ τὸ πάθημα τῆς Κυβερνήσεως. Αἴσθημα τὸ ὁποῖον ἐνισχύει ἡ ἀπέραντος ἱκανοποίησις ὅτι οἱ ἀποτελοῦντες σήμερον τὸ κόμμα εἰς τὸ ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ μετέχω εὑρίσκονται εἰς λίαν πλεονεκτικὴν ἔναντι τῶν Κυβερνητικῶν συναδέλφων θέσιν, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ὅτι ἡμεῖς δὲν ἔχομεν ἀνάγκην νὰ ἐφευρίσκωμεν καὶ νὰ ἐπικαλούμεθα ἀπαραδέκτους πολιτικὰς θεωρίας διὰ νὰ δικαιολογοῦμεν συνεχεῖς μεταβολὰς γνωμῶν καὶ πεποιθήσεων. Δὲν θ’ ἀποκρύψω ὅτι ὑπῆρξε δι’ ἐμὲ βαρῦνον κίνητρον διὰ ν’ ἀποδεχθῶ τὴν τιμητικὴν ἐντολὴν τῆς εἰσηγήσεως ἡ σκέψις ὅτι θὰ εἶχον οὕτω τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐκδηλώσω τὰ αἰσθήματα ταῦτα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀπὸ τοῦ ὁποίου πρὸ εἴκοσιν ἀκριβῶς μηνῶν εἶχον τὴν τιμὴν καὶ τὴν εὐκαιρίαν ν’ ἀναπτύξω ὡς εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας διὰ μακρῶν τὰ ἀγαθὰ τοῦ ἰσχύοντος σήμερον ἐκλογικοῦ συστήματος, ἀγαθὰ εἰς τὰ ὁποῖα τὰ ζωηρὰ χειροκροτήματα τῆς κοινοβουλευτικῆς πλειοψηφίας μετὰ τῶν παλαιῶν καὶ νέων μελῶν τῆς Κυβερνήσεως μὲ μοναδικὴν δ’ ἐξαίρεσιν τοῦ βουλευτοῦ Κιλκὶς κ. Κωνστ. Παπαδοπούλου, ἐμαρτύρουν ὅτι ἡ Κυβερνητικὴ παράταξις μετὰ μεγάλου θὰ ἔλεγον ἐξάλλου φανατισμοῦ τότε ἐπίστευεν. Ἀνίδεός τις ἐπισκέπτης τοῦ Ἑλληνικοῦ Κοινοβουλίου δὲν θὰ ἔβλεπεν εἰς τὰ Κυβερνητικὰ ἑδώλια μεγάλας μεταβολάς, οὔτε σοβαρὰς μετακινήσεις ἀριθμητικὰς εἰς τὰς πτέρυγας τῆς αἰθούσης δικαιολογούσας τὴν συνεχῆ ἀπὸ τὴν Κυβερνητικὴν πτέρυγα ἀποκήρυξιν ἑαυτῆς καὶ τῶν ἔργων της. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν συνετελέσθη ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἡ ὁποία διέπεται ἀπὸ τοὺς ἀριθμούς, συνετελέσθη ἔξω αὐτῆς καὶ δὴ ἐντὸς τῶν εἴκοσιν αὐτῶν μηνῶν οἱ ὁποῖοι χωρίζουν τὰς δύο συζητήσεις ἐπὶ τῶν ἐκλογικῶν νομοσχεδίων. Εἶναι δικαίωμα τῆς Κυβερνήσεως νὰ πιστεύῃ ὅτι δύναται νὰ διακόπτῃ τὰς προσωπικὰς εὐθύνας τῶν μελῶν της καὶ τῆς κοινοβουλευτικῆς της δυνάμεως καταστρέφουσα ὅ,τι πρὶν καλὸν ἢ κακὸν ἐδημιουργήθη παρ’ αὐτῆς τῆς ἰδίας. Ἀλλὰ καὶ ἡμεῖς ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ ὑπομνήσωμεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις οὕτω πιστεύουσα, πλανᾶται καὶ ἀσφαλῶς δὲν εἶναι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος πρόκειται νὰ ἐξαπατηθῇ. Αἱ εὐθῦναι εἶναι ἑνιαῖαι καὶ ἀδιαίρετοι διὰ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν ὑποστηρίζουσαν αὐτὴν παράταξιν, μόνος δ’ ἁρμόδιος διὰ τὴν ἄφεσιν τῶν εὐθυνῶν εἶναι ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ταύτην ἡ ὑποβολὴ νομοσχεδίων πρὸς τροποποίησιν ἰσχυόντων καὶ ὑπὸ τῆς ἰδίας Κυβερνήσεως εἰσαχθέντων νόμων τοῦ Κράτους δι’ ὧν καθιερώθησαν θεσμοὶ καὶ καταστάσεις εἰς διαφόρους σφαίρας τῆς κρατικῆς ἐκδηλώσεως ἐπιφέρει ἀποτέλεσμα ἀκριβῶς ἀντίθετον ἐκείνου, τὸν ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις νομίζει ὅτι ἐπιδιώκει καὶ δὴ πρὸς τρεῖς κατευθύνσεις: Πρῶτον, ἀποτελεῖ ὁμολογίαν ἀναδρομικῆς Κυβερνητικῆς εὐθύνης διὰ τὴν ψήφισιν τοῦ ὑπὸ κατάργησιν νόμου, εὐθύνης βαρυνούσης λόγῳ τοῦ ἑνιαίου καὶ ἀδιαιρέτου χαρακτῆρός της τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν ἀποτελοῦσαν συνέχειαν τῆς εἰσηγηθείσης τὸν ὑπὸ κατάργησιν νόμον καὶ μὴ ἰσχυούσης ἐπὶ πολιτικῆς εὐθύνης ἐμπράκτου μετανοίας. Δεύτερον, δημιουργεῖ τὴν βάσιμον ὑπόνοιαν, ὅτι εἰς τὴν ἀπόφασιν περὶ καταργήσεως ἡ αὐτὴ Κυβέρνησις ἤχθη ἐκ λόγων δημαγωγικῶν διὰ νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τυχὸν ἐκδηλωθεῖσαν κατὰ τοῦ καταργουμένου νόμου ἀντίδρασιν ἢ ὅπερ τὸ αὐτό, ἐκ λόγων ἐξυπηρετούντων κομματικά της ὀφέλη. Τρίτον, ὅτι ἐπὶ τοῦ σχετιζομένου μὲ τὸν ὑπὸ κατάργησιν νόμον θέματος, ἡ Κυβέρνησις οὐδὲν πιστεύει παρὰ μόνον ἐκεῖνο ποὺ εἰς συγκεκριμένην χρονικὴν στιγμὴν τὴν ἐξυπηρετεῖ κομματικῶς. Ἐὰν δὲ ἤθελέ τις νὰ προαναφέρῃ εἰς τὴν μέχρι τοῦδε ἀνάλυσιν σχολικὸν παράδειγμα πρὸς ἐπικύρωσιν τῆς ἀναπτυχθείσης θεωρίας δὲν θὰ ἠδύνατο μὰ τὴν ἀλήθειαν νὰ εὕρῃ προσφορώτερον ἀπὸ τὸν ἐκλογικὸν νόμον ψηφισθέντα πρὸ εἰκοσαμήνου ἀπὸ τὴν ἰδίαν Κυβέρνησιν καὶ ἄρδην τροποποιούμενον διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου ἀπὸ τὴν αὐτὴν Κυβέρνησιν. Ἡ Κυβέρνησις ἀπέκρουσε μετ’ ἀποτροπιασμοῦ κατὰ τὴν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς συζήτησιν ἐπὶ τοῦ ἰσχύοντος σήμερον ἐκλογικοῦ νόμου 2800 τὸν ἰσχυρισμὸν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ὅστις ὑπῆρξε καὶ τὸ κύριον ἂν μὴ μοναδικὸν κατὰ τοῦ διὰ τοῦ νόμου τούτου εἰσαχθέντος ἐκλογικοῦ συστήματος ἐπιχείρημά της, ὅτι εἰς τὸ σύστημα τοῦτο ὡδηγήθη ἡ Κυβέρνησις ἐκ κομματικῶν καθαρῶς ἐλατηρίων. Δὲν ἀποτελεῖ τώρα ἐκ τῶν ὑστέρων ἀναγνώρισιν τῶν αἰτιάσεων τῆς τότε Ἀντιπολιτεύσεως ἡ εἰσαγωγὴ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου δι’ οὗ ἄνευ οὐδεμιᾶς δικαιολογίας ἐπιδιώκεται ἡ τροποποίησις τοῦ ἰσχύοντος ἐκλογικοῦ συστήματος; Καὶ ἐφ’ ὅσον ἡ ἰδία ὁμολογεῖ ὅτι κομματικῶς συνέλαβε καὶ διεχειρίσθη τὸ θέμα τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος πρὸ 20 μηνῶν, δὲ εἰς τὸ κάτω–κάτω ἀπείχομεν 12 ὅλους μῆνας τοῦ χρόνου διεξαγωγῆς τῶν ἐκλογῶν καὶ οὐδὲν γεγονὸς προεμήνυε τότε τὴν εἰς συντομώτερον χρόνον διεξαγωγὴν αὐτῶν, πῶς θέλει τώρα νὰ γίνῃ πιστευτὴ ἡ καλή της πίστις καὶ ἀντικειμενικότης ὅταν μὲ βάσιν τοιαύτην ὁμολογίαν εἰσάγῃ ἐκλογικὸν νομοσχέδιον ἑβδομάδας τινὰς πρὸ τῶν ἐκλογῶν; Ἀποτελεῖ ὁμολογουμένως, κύριοι βουλευταί, εἰρωνείαν τῶν πολιτικῶν μας πραγμάτων ὅτι μόνον ἀπὸ τῆς ἰδικῆς μας πλευρᾶς θὰ ἀποκρουσθῇ μετὰ τῆς ἰδίας ἐντάσεως τὸ ἐπιχείρημα ποὺ σήμερον ἀνομολογεῖ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι δηλ. ὁ ν. 2800 ὑπηγορεύθη ἀπὸ κομματικὰ κίνητρα καὶ ὅτι μόνον ἀπὸ ἰδικῆς μας πλευρᾶς θὰ προστατευθῇ ἡ μνήμη τοῦ ὑπὸ τῆς ἰδίας Κυβερνήσεως θιγομένου ἀειμνήστου ἀρχηγοῦ τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ. Παρὰ ταῦτα, θὰ εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ συζητήσωμεν μὲ τὸν φίλον κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, περὶ τῆς ἀνάγκης τροποποιήσεως τοῦ ν. 2800. Ἀλλὰ πῶς νὰ συζητήσωμεν; Ἡ εἰσηγητική του ἔκθεσις πιθανὸν μὲν ν’ ἀποτελῇ ὑπόδειγμα γλαφυροῦ ἀρχαιοπρεποῦς ὕφους καὶ νὰ ἱκανοποιῇ ὅσους μετὰ μελαγχολίας διαπιστοῦν πόσον ὀλίγοι ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μας ἐξακολουθοῦν ἀκόμη νὰ διατυποῦν τὰς σκέψεις των εἰς τὸ ὕφος τοῦτο. Πέραν ὅμως τῆς γλαφυρότητος, δὲν ὑπάρχει ἐπιχείρημα. Ὑπάρχει ὠμότης, ἐκτὸς ἐὰν θέλωμεν νὰ πιστεύσωμεν ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς ἀρέσκεται εἰς τὸ χιοῦμορ, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν θεωρῶ κατηγορίαν. Διότι ἔγκριτος νομομαθὴς αὐτός, δὲν διστάζει νὰ καθιερώσῃ τὴν πρωτότυπον νομικὴν θεωρίαν ὅτι νόμοι καταργοῦνται διὰ τῆς δημιουργουμένης ἐντυπώσεως, ἐφ’ ὅσον ἡ ἐντύπωσις ἐξελίσσεται εἰς πεποίθησιν ὅτι τὸ περιεχόμενον τοῦ νόμου δὲν πρόκειται νὰ ἐφαρμοσθῇ. Διὰ τῆς τοιαύτης δ’ ἐντυπώσεως καὶ πεποιθήσεως καταργήσεως τῶν νόμων δημιουργεῖται, ὑποστηρίζει ὁ κ. ὑπουργός, νομοθετικὸν κενόν, ἡ πλήρωσις τοῦ ὁποίου ἀποτελεῖ ἐπιτακτικὴν ἀνάγκην. Ἐάν, κύριοι βουλευταί, δὲν εἴχατε ἐνώπιόν σας τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ ἐπὶ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, θὰ εἴχατε τὸ δικαίωμα νὰ μὲ διακόψητε λέγοντες εἰς ἐμὲ ὅτι δὲν ἔχετε ὄρεξιν δι’ ἀστεῖα. Ἀλλὰ ἐπιτρέψατέ μου νὰ διαβάσω τὴν σχετικὴν περικοπὴν τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως διὰ νὰ διασώσω ἐγὼ τὴν σοβαρότητά μου. Λέγει λοιπὸν ὁ κ. ὑπουργός: Δὲν εἶναι ὑπερβολὴ ἐὰν λεχθῇ ὅτι ἡ τύχη τοῦ νομοθετήματος τούτου ὑπῆρξεν ἀσυνήθης, ἀφοῦ ὀλίγον μετὰ τὴν ἐπιψήφισίν του ἐσχηματίσθη ἡ ἐντύπωσις, ἥτις τάχιστα ἐξειλίχθη εἰς πεποίθησιν ὅτι τὸ διὰ τοῦ νόμου τούτου εἰσαχθὲν ἐκλογικὸν σύστημα δὲν ἐπρόκειτο νὰ τύχῃ ἐφαρμογῆς καὶ ὅσον ἐπλησίαζεν ἡ χώρα πρὸς τὰς ἐκλογὰς ἐπὶ τοσοῦτον διεδηλοῦτο ἐκ μέρους ὅλων τῶν κομμάτων ἀλλὰ καὶ πέραν τούτων, ὅτι ὅσον ἀφορᾶ τὸ σύστημα κατὰ τὸ ὁποῖον θὰ διενηργοῦντο αἱ ἐκλογαὶ εὑρισκόμεθα ἐνώπιον νομοθετικοῦ κενοῦ καὶ τῆς ἐπιτακτικῆς ἀνάγκης ὅπως τὸ κενὸν τοῦτο πληρωθῇ. Ἀφοῦ δὲ παραμερισθῇ δι’ αὐτῆς τῆς νομικῆς μαγικῆς ράβδου ὁ ν. 2800 ἔρχεται πλέον ἡ ἀνάγκη τῆς πληρώσεως τοῦ κενοῦ, τῆς καθιερώσεως δηλαδὴ νέου ἐκλογικοῦ συστήματος ἐπιλεγομένου μεταξὺ τῶν γνωστῶν καὶ ἀγνώστων ἐν τῇ θεωρίᾳ καὶ τῇ πράξει μὲ βάσιν τὴν «ἐνεστῶσαν Ἑλληνικὴν πραγματικότητα». Ὁ κ. ὑπουργὸς δὲν μᾶς λέγει ποία εἶναι αὐτὴ ἡ ἐνεστῶσα Ἑλληνικὴ πραγματικότης. Ἀλλὰ ἐὰν ἡμεῖς συμπληρώσωμεν τὸ κενὸν χωρὶς κἂν νὰ ἐφαρμόσωμεν ἐν ὅλῳ ἢ ἐν μέρει τὴν θεωρίαν μὲ τὴν ὁποίαν τόσον εὐχερῶς ἐκεῖνος παρεμέρισε τὸν ν. 2800, δικαιούμεθα νὰ καταλήξωμεν ὅτι ἡ πραγματικότης αὐτὴ συνίσταται εἰς τὸ ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἤλπιζεν εἰς ἐκλογικὴν ἐπιτυχίαν τῆς παρατάξεώς της, διεξαγομένων ἐκλογῶν ὑπὸ τὸ ἰσχῦον σύστημα. Πιστεύουσα δὲ χάρις εἰς τὰ μεγάλα καὶ ὑψηλὰ μέσα της ὅτι αὐτὴ θὰ διεξαγάγῃ τὰς ἐκλογὰς καὶ ἐπειγομένη νὰ τὰς διεξαγάγῃ διὰ λόγους οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι τοῦ παρόντος νὰ ἐκτεθοῦν, εἰσηγεῖται σύστημα μὲ τὸ ὁποῖον ἐλπίζει ὅτι καὶ ἂν δὲν ἐξέλθῃ ἀπὸ τὰς ἐκλογὰς ὡς πλειοψηφοῦν κόμμα θὰ ἐξέλθῃ πάντως ὡς δεύτερον καὶ θὰ διασώσῃ οὕτω μέρος τῆς κομματικῆς της δυνάμεως καὶ θὰ ἐκπροσωπηθῇ ἔστω καὶ ἐν μειοψηφίᾳ ἐν τῇ μελλούσῃ νὰ προέλθῃ ἐκ τῶν ἐκλογῶν Βουλῇ. Ἐμπρὸς εἰς αὐτὴν τὴν καθαρῶς κομματικὴν σκοπιμότητα ἀναγομένην εἰς ἐθνικὸν συμφέρον καὶ μηδόλως ἀποκρυπτομένην ἀπὸ τὰς προθέσεις τῆς Κυβερνήσεως ὡς αὗται διαφαίνονται διὰ μέσου τῶν γλαφυρῶν γραμμῶν τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως, λησμονοῦνται καὶ ἀγνοοῦνται ὅσα τὰ ἀξιότιμα μέλη τῆς Κυβερνήσεως εἰς ἐπανειλημμένα χρονικὰ σημεῖα τοῦ προσφάτου παρελθόντος διεκήρυσσαν μετὰ ἱεροῦ φανατισμοῦ ὅτι πιστεύουν περὶ ἐκλογικῶν συστημάτων ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ταύτης εἴτε ἀπὸ τῶν ἰδίων ἑδρῶν τὰς ὁποίας καὶ σήμερον ἐν συνεχείᾳ ἔκτοτε κατέχουν, εἴτε ὡς σημαίνοντα ἢ ἀσήμαντα στελέχη τῆς παρατάξεως εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκουν. (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τὴν προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Γ. ΠΛΑΤΗΣ). Θὰ ἠδυνάμην, κύριοι βουλευταί, ἐὰν ἐξηκολούθουν νὰ κατέχωμαι ἀπὸ τὴν ἰδίαν χαιρεκακίαν ἡ ὁποία πρὸς στιγμὴν μὲ κατέλαβεν ἐν ἀρχῇ τῆς ἀγορεύσεώς μου, νὰ συντάξω μίαν μνημειώδη εἰσήγησιν κατὰ τῆς ἀρχῆς τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου ἀπαρτίζων αὐτὴν ἀπὸ ἀποσπάσματα τῶν ἀγορεύσεων πολλῶν ἐκ τῶν ἀξιοτίμων μελῶν τῆς Κυβερνήσεως ὅπου καταφέρονται κατὰ τῆς εἰς παραμονὰς ἐκλογῶν εἰσαγωγῆς πρὸς ψήφισιν νέων ἐκλογικῶν συστημάτων κατὰ τὰ συμφέροντα τῶν κυβερνώντων κομμάτων καὶ πολλὰ ἄλλα τὰ ὁποῖα ἡ ἔκτοτε ἐπαξία ἐξέλιξις ἐν τῇ πολιτικῇ τῶν ἀξιοτίμων τούτων μελῶν τῆς Κυβερνήσεως κατέστησαν ἱστορικὰς πηγάς, δι’ ἐμὲ τοὐλάχιστον, ἐρασιτέχνην τῆς πολιτικῆς. Δὲν θὰ τὸ πράξω ὅμως. Καὶ διότι ἀντίκειται εἰς τὴν ἐπιστημονικήν μου συνείδησιν ἡ λογοκλοπή, καὶ διότι σὺν τῇ προόδῳ τῆς ὁμιλίας μου, τὴν ἀρχικήν μου χαιρεκακίαν ἀντικατέστησεν ὁ οἶκτος. Διότι τοὐλάχιστον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θὰ ἠδύνατο ἀπὸ τὴν πολιτικήν του σταδιοδρομίαν νὰ ἔχῃ ἀντλήσει τὴν πεῖραν ὅτι δὲν εἶναι τὰ ἐκλογικὰ συστήματα ἐκεῖνα ποὺ δύνανται νὰ σώσουν ἀπὸ τὴν λαϊκὴν καταδίκην τὰ καταδικασμένα εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ ἐκλογικοῦ συλλόγου πολιτικὰ κόμματα. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔδωκε κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου τοῦ 1952 μίαν ἄσκοπον κοινοβουλευτικὴν μάχην φοβούμενος ὅτι ἦτο δυνατὸν τὸ ὑπὸ τῆς τότε Κυβερνήσεως ἐπιδιωκόμενον ἐκλογικὸν σύστημα νὰ ἀλλοιώσῃ τὴν ἔκφρασιν τοῦ λαϊκοῦ φρονήματος κατὰ τὰς ἐπικειμένας ἐκλογάς. Τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐκλογῶν ἐκείνων θὰ ἔπρεπε νὰ τὸν εἶχε πείσει ὅτι οἱ φόβοι του ἦσαν ἀδικαιολόγητοι καὶ νὰ ἔχῃ προσθέσει εἰς τὴν πολιτικήν του πεῖραν τὸ συμπέρασμα ὅτι εἶναι μάταιον νὰ ἐκτίθεται τόσον κραυγαλαίως γνωσιμαχῶν μὲ τὴν ἐλπίδα νὰ ἐπιτύχῃ αὐτὸς ἐκεῖ ὅπου πάντες ἀπέτυχαν.

§65Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Κύριε συνάδελφε, ἔχω νὰ κάμω τὴν ἑξῆς παρατήρησιν εἰς αὐτὰ ποὺ εἴπατε. Ἡ Κυβέρνησις ἔκρινεν, ὅτι ὤφειλε νὰ φέρῃ νέον ἐκλογικὸν νόμον, ἀνταποκρινομένη εἰς ἕνα καθολικὸν αἴτημα τοῦ πολιτικοῦ κόσμου τῆς χώρας περὶ τῆς ἀλλαγῆς τοῦ ἰσχύοντος νόμου τῆς εὐρυτάτης περιφερείας.

§66Γ. ΡΩΜΑΝΟΣ. Μὲ τὴν διαφοράν, ὅτι τὸ ἴδιον καθολικὸν αἴτημα ἡ Κυβέρνησις ἐπεκαλεῖτο ὅταν ἔφερε πρὸς ψήφισιν τὸ καταργούμενον σήμερον ἐκλογικὸν σύστημα.

§67Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Εἶναι γνωστόν, κ. συνάδελφε, ὅτι ὅταν ἦλθε πρὸς συζήτησιν εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ὁ καταργούμενος νόμος τῆς εὐρυτάτης, εἶχον τὸ θάρρος νὰ διαφωνήσω μὲ τὸ σύστημα ἐκεῖνο.

§68Γ. ΡΩΜΑΝΟΣ. Αὐτὸ δὲν φαίνεται πουθενά, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως. Ἐγὼ γνωρίζω ὅτι τότε ἦσθε μέλος τῆς Κυβερνήσεως.

§69Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ὁ συνάδελφος, ὁμιλῶν περὶ ἀνακολουθίας τῆς πλειοψηφίας, ἀνεφέρθη καὶ εἰς ἐμὲ προσωπικῶς. Ὤφειλον ὡς ἐκ τούτου νὰ κάμω τὴν διευκρίνησιν, ὅτι διεφώνησα καὶ τοῦτο εἶναι γνωστόν, πρὸς τὸν νόμον ἐκεῖνον, ὑποστηρίξας ὅτι τὸ ἐν λόγῳ σύστημα ἦτο ἀδύνατον, λόγῳ τῆς ἰδιοτυπίας του νὰ ἀποβῇ τὸ πάγιον ἐκλογικὸν σύστημα τῆς χώρας. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔφερε τὸν νέον ἐκλογικὸν νόμον, ἐκτιμῶσα τὴν παροῦσαν πολιτικὴν κατάστασιν καὶ ἀνταποκρινομένη εἰς τὸ αἴτημα τοῦ πολιτικοῦ κόσμου τῆς χώρας.

§70Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ἐπιθυμῶ νὰ θέσω τὸ ἐρώτημα ἐὰν τὸ θέμα τοῦτο ἀποτελῇ παρωνυχίδα. Ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ὁ ἐκλογικὸς νόμος εἶναι κατ’ ἐξοχὴν ζήτημα εἰς τὸ ὁποῖον οἱ ὑπουργοὶ διαφωνοῦντες, παραιτοῦνται.

§71Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Εἶναι ζήτημα ἐκτιμήσεως ἀπὸ μέρους τοῦ διαφωνοῦντος ὑπουργοῦ, ὁ ὁποῖος ὀφείλει νὰ κρίνῃ ἐὰν τὸ θέμα ποὺ προκαλεῖ τὴν διαφωνίαν του δικαιολογῇ παραίτησιν. Διότι δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ Κυβέρνησις ἐὰν πᾶσα διαφωνία ὁδηγῇ εἰς παραίτησιν.

§72Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ἀκριβῶς ἔθεσα τὸ ζήτημα ἀντικειμενικῶς, ἐνῷ σεῖς ὡμιλήσατε ὑποκειμενικῶς. Ὁ ἐκλογικὸς νόμος εἶναι, ὅπως ὀρθῶς ἐτόνισεν ὁ εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας, τὸ μετὰ τὸ Σύνταγμα βασικὸν νομοθέτημα, ὥστε ἐπιτρέψατέ μου νὰ σᾶς ἐπαναλάβω, ὅτι ἐπὶ τοιούτων θεμάτων δὲν ὑπάρχουν περιθώρια προσωπικῶν ἐκτιμήσεων. Οἱ διαφωνοῦντες ὑπουργοί, οἱ ἐμμένοντες εἰς τὴν διαφωνίαν, παραιτοῦνται. Εἴπατε, ἐξ ἄλλου, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι τὸ καθολικὸν αἴτημα σᾶς ὡδήγησεν εἰς τὴν πρότασιν τῆς ἀλλαγῆς τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου καὶ ὄχι αἱ παλαιότεραι ἀρχαί σας. Ἀλλ’ ἐὰν τοιοῦτον, πράγματι, ὑπῆρξε τὸ καθολικὸν αἴτημα, εἶναι προφανές, ὅτι θὰ ἦτο αἴτημα, ἵνα ὁ ἰσχύων νόμος ἀντικατασταθῇ ὑπὸ νέου ἀδιαβλήτου. Προϋπόθεσις, λοιπόν, διὰ νὰ δεχθῇ τις τὰ ἐλατήρια τῆς ἀπόψεώς σας, ὡς τὰ ἐξηγήσατε, θὰ ἦτο τὸ ἀδιάβλητον τοῦ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς νομοσχεδίου. Δηλαδὴ τὸ γνήσιον πλειοψηφικὸν κόμμα εὐρείας ἢ μονοεδρικόν, ἢ ἡ γνησία ἀναλογική. Οὐδεμία τότε διαφωνία. Ὅταν ὅμως φέρετε νομοσχέδιον κατ’ ἐξοχὴν διαβλητόν, ἐπιτρέψατέ μου, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, νὰ σᾶς εἴπω ὅτι εἶναι γενικὴ ἡ ἐντύπωσις, ὅτι τοῦτο ἔγινε πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν κομματικῶν σκοπῶν τῆς Κυβερνήσεως, ἀσχέτως, βεβαίως, τοῦ γεγονότος, ὅτι οὐδὲν σύστημα δύναται νὰ σώσῃ τὴν Κυβέρνησίν σας.

§73Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Πυβερνήσεως). Ἀπαντῶν εἰς τὸν ρήτορα δὲν ἀνεφέρθην εἰς τὰς κρίσεις του ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ εἰς τὴν παρατήρησίν του ὅτι ὑπῆρξε μία ἀνακολουθία εἰς τὴν Κυβερνητικὴν πτέρυγα. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἐκλογικὸν νόμον ἐξήγησα ἤδη, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἦτο ὑποχρεωμένη νὰ μεταβάλῃ ἕνα ἐκλογικὸν νόμον, ὅστις δὲν θ’ ἀνταπεκρίνετο εἰς τὰς πολιτικὰς ἀνάγκας τῆς χώρας. Ἄλλωστε ἡ Κυβέρνησις διὰ τῶν προγραμματικῶν της δηλώσεων ἀνέλαβε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ φέρῃ νέον ἐκλογικὸν νόμον καὶ οὐδεὶς εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην ἔφερεν ἀντίρρησιν.

§74Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ἡ ἀνακολουθία, ἐν τούτοις, παραμένει.

§75Γ. ΡΩΜΑΝΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ὁ νόμος 2800 εἶχε θεωρητικὴν καὶ πολιτικὴν συνέπειαν ἀπόλυτον. Ἐξεκίνησεν ἀπὸ τὴν δογματικὴν καὶ πρακτικὴν ἀνάγκην τῆς διαμορφώσεως ἐν Ἑλλάδι συνθηκῶν ἐξασφαλιζουσῶν τὴν δημιουργίαν σταθερᾶς καὶ ὁμοιογενοῦς κοινοβουλευτικῆς πλειοψηφίας, ἱκανῆς νὰ δώσῃ καὶ στηρίξῃ ἀνάλογον Κυβέρνησιν. Ἠκολούθησε τὸ ἀμιγὲς πλειοψηφικὸν σύστημα, ἡ δὲ διαίρεσις τῆς χώρας εἰς εὐρυτάτας ἐκλογικὰς περιφερείας ἐπεδίωξε νὰ ἐξαλείψῃ, ὅσον ἦτο τοῦτο δυνατόν, τὰ καθιερωμένα εἰς τὴν Ἑλληνικὴν πολιτικὴν κακά, νὰ ἀνανεώσῃ τὸν πολιτικὸν κόσμον, νὰ πλήξῃ τὴν παντοδυναμίαν τοῦ τοπικοῦ κομματάρχου καὶ τὸ ἔμφυτον τοπικιστικὸν πνεῦμα τοῦ Ἕλληνος, μὲ ἀπωτέραν τελικὴν ἐπιδίωξιν τὴν διαμόρφωσιν πολιτικῶν ὀργανισμῶν μὲ σταθερὰν πολιτικὴν συγκρότησιν, οἱ ὁποῖοι νὰ διαδέχωνται ἀλλήλους εἰς τὴν διακυβέρνησιν τῆς χώρας. Ποῖον ἔναντι τούτων τὸ σύστημα τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου; Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, προχωρῶν ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει του, μὲ τὴν αὐτὴν χιουμοριστικὴν διάθεσιν μὲ τὴν ὁποίαν ἐν ἀρχῇ αὐτῆς ἀνέπτυξε τὴν θεωρίαν τῆς καταργήσεως τῶν νόμων δι’ ἐντυπώσεων λέγει, ὅτι εἰς τὸ σύστημά του προσήκει ὁ τίτλος τοῦ πλειοψηφικοῦ μὲ περιωρισμένην ἐκπροσώπησιν τῆς μειοψηφίας. Προσωπικῶς πιστεύω ὅτι τὸ σύστημα τοῦτο περιέχει ἀντίφασιν ἐν ἑαυτῷ. Διότι ἡ ἐκπροσώπησις τῆς μειοψηφίας εἰς συγκεκριμένην περιφέρειαν ὅπου διεξάγεται ἐκλογὴ ὑπὸ πλειοψηφικὸν σύστημα εἶναι ἀντίθετος πρὸς τὸ σύστημα τοῦτο τοῦ ὁποίου ἀκριβῶς ἡ ἔννοια εἶναι ὅτι τὸ πλειοψηφοῦν κόμμα καταλαμβάνει ὅλας τὰς ἕδρας ἔναντι τοῦ ὑπολειπομένου ἔστω καὶ μιᾶς ψήφου. Συμβιβασμὸς τοῦ πλειοψηφικοῦ συστήματος μὲ ἐκπροσώπησιν τῆς μειοψηφίας πιστεύω ὅτι εἶναι θεωρητικῶς ἀπαράδεκτος, ὅταν δὲ πρακτικῶς ἐπιχειρῇ μοιραίως ὁδηγεῖ εἰς τραγέλαφον. Διότι σύστημα κατ’ ἐξοχὴν ἀπόλυτον ὡς εἶναι τὸ πλειοψηφικὸν δὲν ὑπάρχουν κριτήρια ἔχοντα κάποιαν ἀντικειμενικὴν ὑπόστασιν βάσει τῶν ὁποίων νὰ καθιερωθῇ ἐκπροσώπησις τῆς μειοψηφίας. Ἡ θεωρητικὴ λειτουργία τοῦ πλειοψηφικοῦ συστήματος ἔρχεται σκληρῶς ἀντίθετος πρὸς πᾶσαν τοιαύτην προσπάθειαν, τὴν ὁποίαν καθιστᾷ A PRIORI διαβλητήν. Ἐάν τις διαφωνῇ πρὸς τὴν θεωρητικὴν αὐτὴν λειτουργίαν τοῦ πλειοψηφικοῦ συστήματος διότι θεωρεῖ τὴν εἰς ἑκάστην ἐκλογικὴν περιφέρειαν ἐκπροσώπησιν τῆς μειοψηφίας ὡς σκοπὸν τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος καλεῖται νὰ προσανατολισθῇ πρὸς ἄλλα συστήματα καὶ δὴ τὴν ἀναλογικήν. Ἄλλως μάχεται ἀσκόπως νὰ συμβιβάσῃ τὰ ἀσυμβίβαστα νὰ δημιουργήσῃ κάτι ποὺ δὲν εἶναι οὔτε πλειοψηφικὸν οὔτε ἀναλογική, κάτι ποὺ καταστρέφει τὰ πλεονεκτήματα τοῦ πλειοψηφικοῦ καὶ ἀναδεικνύει τὰ μειονεκτήματα τῆς ἀναλογικῆς. Οὕτω πλεονέκτημα τοῦ πλειοψηφικοῦ συστήματος ὑπὸ εὐρεῖαν περιφέρειαν εἶναι ὅτι ὁ ἐκλογικὸς ἀγὼν ἐκ μέρους τῶν μετεχόντων ἑνὸς ψηφοδελτίου ὑποψηφίων διεξάγεται ὅσον τοῦτο ἐστὶ δυνατὸν ἐν Ἑλλάδι ἐπὶ ἰδεολογικοῦ ἐπιπέδου, διαγραφομένου ὑπὸ τοῦ κόμματος εἰς τὸν συνδυασμὸν τοῦ ὁποίου μετέχουν οἱ ὑποψήφιοι. Κοινὴ ἐπιδίωξις εἶναι ἡ ὑπερψήφισις τοῦ κοινοῦ ψηφοδελτίου, ἐκ τῆς ὁποίας ἐξαρτᾶται ἡ ἐπιτυχία ὅλων τῶν ὑποψηφίων. Τὸ πλεονέκτημα τοῦτο καταστρέφεται μὲ τὴν ἀρχὴν τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου χωρὶς εἰς τὴν θέσιν του νὰ ὑποκαθίσταται ἡ ἐγγύησις τῆς ἀναλογικῆς. Δὲν γνωρίζω ἐὰν οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι τῆς πλειοψηφίας ἔχουν συνειδητοποιήσει εἰς ὅλην τὴν ἔκτασιν ὑπὸ ποίας συνθήκας θὰ διεξαγάγουν τὸν ἐκλογικόν των ἀγῶνα κατὰ τὰς προσεχεῖς ἐκλογάς, ἐὰν κυρώσουν διὰ τῆς ψήφου των τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον. Κατ’ ἀρχὴν τὰ τρία δέκατα τῶν ὑποψηφίων ἑκάστου συνδυασμοῦ εἰς περιφερείας ἐκλεγούσας ἄνω τῶν 3 βουλευτῶν εἶναι ἐκ τῶν προτέρων καταδικασμένοι καὶ ἂν τὸ ψηφοδέλτιον τοῦ κόμματος πληρώσῃ τὰς προϋποθέσεις τοῦ σχεδίου καὶ καταλάβῃ τὴν πρώτην θέσιν. Αὐτὰ δὲ τὰ τρία δέκατα τῶν μελλοθανάτων εἶναι περίπου ἐκ τῶν προτέρων γνωστά. Ἀποτελοῦνται ἀπὸ τοὺς ἔχοντας ἐντὸς τῆς Νομαρχιακῆς περιφερείας τὸ μικρότερον πολιτικὸν ὑπόβαθρον ὑποψηφίους. Οὕτω ἐν τῇ Παλαιᾷ Ἑλλάδι κατὰ κρατοῦσαν πολιτικὴν συνήθειαν ἣν καὶ νομικῶς πλέον καθιέρωσε τὸ ἐκλογικὸν σύστημα ὑφ’ ὃ διεξήχθησαν αἱ ἐκλογαὶ τοῦ 1952 εἶναι φυσικὸν οἱ συνδυασμοὶ τῶν Νομαρχιακῶν περιφερειῶν νὰ σχηματισθοῦν ἀπὸ ὑποψηφίους καταγομένους ἀπὸ τὰς ἀπαρτιζούσας τὸν Νομὸν ἐπαρχίας. Οἱ καταγόμενοι λοιπὸν ἀπὸ τὰς μικρὰς ἐν τῷ Νομῷ περιφερείας ἔχουσιν βεβαίαν τὴν ἀποτυχίαν ἐφ’ ὅσον τὸ σύστημα τοῦ ἑνὸς σταυροῦ τοὺς ἐμποδίζει νὰ προπαγανδίσουν τὴν ὑποψηφιότητά των εἰς ἄλλην ἐπαρχίαν ἐὰν δὲν θέλουν νὰ ἔλθουν εἰς ἐμπόλεμον κατάστασιν μὲ τὸν ἐκ τῆς ἄλλης αὐτῆς ἐπαρχίας ὑποψήφιον. Καὶ θὰ ὑπάρξουν περιπτώσεις ὑποψηφίων συγκεντρούντων ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ των σημαντικὸν ποσοστὸν ψήφων, ὑπερβαῖνον τὰ 50% τοῦ συνόλου τῶν ψήφων τῆς ἐπαρχίας, ν’ ἀποτυγχάνῃ ὑπὲρ συνυποψηφίου τοῦ ἐκ μεγαλυτέρας ἐπαρχίας, λαμβάνοντος ὅμως πολὺ μικρότερον ποσοστὸν ψήφων τοῦ συνόλου τῆς ἐπαρχίας του. Καὶ θὰ διερωτῶνται οἱ εἰς τοιαύτην κατηγορίαν ἀνήκοντες συνάδελφοι τῆς πλειοψηφίας, διατὶ τότε δὲν ἐχώρησεν ἡ Κυβέρνησις εἴτε εἰς τὴν γνησίαν ἀναλογικήν, εἴτε εἰς τὴν στενὴν περιφέρειαν μὲ πλειοψηφικόν; Συστήματα δηλαδὴ ὑπὸ τὰ ὁποῖα ἡ ἐκπροσώπησις μειοψηφίας προκύπτει αὐτομάτως; Εἶναι βέβαιον, ὅτι ὑπάρχουν ἐν τῇ Κυβερνήσει καὶ ἐν τῇ ἡγεσίᾳ τῆς Κυβερνητικῆς παρατάξεως παράγοντες, οἱ ὁποῖοι θὰ ἠδύναντο νὰ λύσουν τὴν ἀπορίαν αὐτὴν τῶν συναδέλφων. Βέβαια ἡ λύσις τῆς ἀπορίας συνδέεται ἀναποσπάστως μὲ τὰ προσωπικὰ κομματικὰ συμφέροντα τῶν παραγόντων αὐτῶν, τὰ ὁποῖα εἶναι πιθανὸν οἱ συνάδελφοι τῆς πλειοψηφίας νὰ εὑρίσκουν ἐπαρκῆ δικαιολογίαν καὶ τῆς ἰδικῆς των βεβαίας ἀποτυχίας καὶ τοῦ ὑπερτέρου ἐθνικοῦ συμφέροντος τὸ ὁποῖον ὑπηγόρευσε τὸ ἀπίθανον κατασκεύασμα τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου. Εἶναι λοιπὸν ἀσυμβίβαστος πρὸς τὴν ἔννοιαν τοῦ πλειοψηφικοῦ συστήματος ἡ τραγελαφικὴ ἀρχὴ τὴν ὁποίαν θέλει νὰ καθιερώσῃ τὸ νομοσχέδιον. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἦτο εἰλικρινὴς ἡ πρόθεσις τῆς Κυβερνήσεως ἡ αὐτὴ ἀρχὴ εἶναι καὶ περιττή, μόνη δὲ ἡ καθιέρωσις τοιαύτης ἀρχῆς ἀποδεικνύει τὴν ἀνειλικρίνειαν τῆς Κυβερνήσεως ἰσχυριζομένης ὅτι πρὸς αὐτὴν ὡδηγήθη τάχα μὲ μόνην φροντίδα νὰ βοηθήσῃ ὥστε νὰ προκύψῃ ἐκ τῶν ἐκλογῶν ἰσχυρὰ καὶ ἀξιόλογος Ἀντιπολίτευσις. Ὁ ἀξιότιμος ὑπουργός, Προεδρίας Κυβερνήσεως, φίλος κ. Ράλλης, εἰς ἀγόρευσίν του κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς τῆς 17ης Μαρτίου 1954 προκειμένης ἐπιψηφίσεως τοῦ ἰσχύοντος σήμερον ν. 2800 ἠσχολήθη κυρίως μὲ τὴν ἀντίκρουσιν τοῦ βασικοῦ ἐπιχειρήματος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ὅτι διὰ τοῦ εἰσαγομένου τότε ἐκλογικοῦ συστήματος ἐπεδιώκετο τάχα νὰ μὴ ἐκπροσωπηθῇ ἡ μειοψηφία ἐν τῇ Βουλῇ. Καὶ ὁμολογῶ ὑπῆρξεν πειστικώτατος ὁ κ. Ράλλης καὶ συνεπλήρωσεν οὕτω τὴν εἰσήγησίν μου ἡ ὁποία ἴσως νὰ ἦτο ἀσθενὴς κατὰ τὸ σημεῖον τοῦτο δι’ ὃ καὶ τοῦ εἶμαι ὑποχρεωμένος. Διὰ παραδειγμάτων λοιπὸν ἐκ τῆς συγχρόνου πολιτικῆς ἱστορίας τοῦ τόπου ὁ κ. Ράλλης ὑπεστήριξεν ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ προκύψῃ ἀπὸ ἐκλογὰς μὲ πλειοψηφικὸν σύστημα μειοψηφία ἡ ὁποία μάλιστα εἶναι ἰσχυροτέρα ὅσον εὐρυτέρα εἶναι ἡ ἐκλογικὴ περιφέρεια ὑπὸ τὴν ὁποίαν διεξάγονται αἱ ἐκλογαί. Ἴσως ὁ κ. Ράλλης ἐν τῷ μεγάλῳ του ἐνθουσιασμῷ διὰ τὸ ὑπὸ ψήφισιν τότε ἐκλογικὸν σύστημα νὰ ὑπερέβαλε κάπως τὰ πράγματα ὑποστηρίζων ὅτι μὲ τὴν εὐρυτάτην περιφέρειαν ἡ μειοψηφία δικαιοῦται νὰ ἐλπίζῃ εἰς μεγαλυτέραν ἀριθμητικῶς ἐκπροσώπησιν ἀπὸ ὅτι μὲ τὴν Νομαρχιακήν. Ἴσως καὶ νὰ εἶχε δίκαιον, διότι ὡς εἶπον ἐπεκαλεῖτο στατιστικὰ στοιχεῖα, συγκεκριμένως ἐκ τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1928. Γεγονὸς πάντως εἶναι ὅτι ὑπὸ ὁμαλὰς πολιτικὰς συνθήκας δὲν ὑπάρχει περίπτωσις νὰ μὴ προκύψῃ ἀπὸ ἐκλογὰς μὲ πλειοψηφικὸν σύστημα μειοψηφία. Ἂν πάλιν αἱ πολιτικαὶ συνθῆκαι εἶναι τοιαῦται ὥστε νὰ ὁδηγοῦν εἰς παμψηφεὶ ἀνὰ τὴν χώραν ὁλόκληρον ἐκλογὴν μιᾶς παρατάξεως, τότε καμμία μορφὴ πλειοψηφικοῦ συστήματος δὲν σώζει τὰ κόμματα τῆς μειοψηφίας. Ἐφ’ ὅσον δὲ οὕτω ἔχουν τὰ πράγματα πρὸς τί τὸ πλειοψηφικὸν μὲ τὴν περιωρισμένην ἐκπροσώπησιν τῆς μειοψηφίας; Τὸ σύστημα εἶναι περαιτέρω αὐθαίρετον καὶ πλήσσει τὰ κόμματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὑποτίθεται ὅτι θέλει νὰ προστατεύσῃ, συνεπῶς τὸ σύστημα εἶναι περιτράνως ἄδικον καὶ ἀνειλικρινές. Οὐδεμία θεωρητική, λογικὴ ἢ πρακτικὴ ἄποψις δύναται νὰ θεμελιώσῃ τὰς καθιερουμένας διὰ τοῦ νομοσχεδίου προϋποθέσεις, ὑπὸ τὰς ὁποίας κόμμα τι δικαιοῦται νὰ διεκδικήσῃ βουλευτικὰς ἕδρας. Ἐφ’ ὅσον βάσιν τῆς ἐκλογῆς ἀποτελεῖ ἡ ἐκλογικὴ περιφέρεια δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ ἐν αὐτῇ ἐκλογὴ νὰ ἐξαρτᾶται ἐκ τοῦ ἀποτελέσματος ὑπὲρ τοῦ κόμματος εἰς ὁλόκληρον τὴν χώραν. Ἐὰν ἔν τινι περιφερείᾳ ἐπὶ 30.000 ψηφισάντων τὸ Αʹ κόμμα ἔλαβε 12.000 ψήφους, τὸ Β 10.000 καὶ τὸ Γʹ 8.000 ἐκλέγεται ἐκ τῆς πλειοψηφίας τὸ Αʹ, εἰς τὸ Βʹ ὅμως δὲν παραχωροῦνται αἱ ἕδραι τῆς μειοψηφίας ἐὰν τὸ κόμμα τοῦτο δὲν συγκεντρώσῃ τὸ 15% τῶν ψηφισάντων εἰς ὁλόκληρον τὴν Ἐπικράτειαν, οὐδ’ εἰς τὸ Γʹ κόμμα τὸ ὁποῖον συνεκέντρωσε μὲν εἰς τὴν Ἐπικράτειαν τὸ 15% ἀλλ’ εἰς τὴν συγκεκριμένην περιφέρειαν δὲν εἶναι ἐπιλαχόν. Ἴσως μοῦ δοθῇ ἡ ἀπάντησις ὅτι τὸ αὐτὸ ἀποτέλεσμα θὰ ἐπήρχετο μὲ τὸ ἀμιγὲς πλειοψηφικὸν σύστημα. Ἀλλὰ διατὶ τότε νὰ φθάσωμεν διὰ τοιούτου δαιδάλου ἐκεῖ ὅπου, ὑποτίθεται, δὲν ἠθέλαμεν νὰ φθάσωμεν; Μᾶς λέγει ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις ὅτι τὸ σύστημα θάλπει τὴν δημιουργίαν δύο κομμάτων. Εἰς τὴν πραγματικότητα τοῦ ὅρου γίνεται χρῆσις κατ’ εὐφημισμόν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπιδιώκεται εἶναι νὰ δημιουργηθῇ παρὰ τῷ ἐκλογικῷ συλλόγῳ ἡ ψυχολογία τῆς χαμένης ψήφου ἐκ τῆς ὁποίας ψυχολογίας ἐλπίζει νὰ ἐπωφεληθῇ ἡ Κυβέρνησις. Ἐλπίζει δηλαδὴ ἡ Κυβέρνησις ὅτι οἱ ἀκολουθοῦντες ἰδεολογικῶς ὡρισμένον κόμμα ἢ συνασπισμὸν κομμάτων, ἀμφιβάλλοντες ἂν τὸ κόμμα ἢ ὁ συνασπισμὸς θὰ συγκεντρώσουν τὰ αὐθαιρέτως καθοριζόμενα διὰ τοῦ νομοσχεδίου ποσοστὰ ψήφων εἰς ὁλόκληρον τὴν Ἐπικράτειαν, δὲν θὰ δίδουν τὴν ψῆφον εἰς τὸ κόμμα ἢ τὸν συνασπισμόν, φοβούμενοι μήπως «πάει χαμένη». Γνωρίζετε ἄλλως τε ὅτι δὲν ὑπάρχει ἐκλογικὸν σύστημα ποὺ νὰ ἐπιβάλῃ τὴν δημιουργίαν δύο κομμάτων. Εἰς δημοκρατικῶς διακυβερνουμένας χώρας ἡ διαμόρφωσις τῶν πολιτικῶν δυνάμεων πρέπει νὰ ἀφίεται ἐλευθέρα τὰ δὲ ἐκλογικὰ συστήματα δὲν δύνανται νὰ ἐπιβάλουν καμμίαν λύσιν ἀλλὰ μόνον νὰ ὑποβοηθήσουν δύνανται τὰς σκοπίμους διὰ τὸ ἐθνικὸν συμφέρον τοιαύτας. Ἡ συγκέντρωσις τῶν πολιτικῶν δυνάμεων εἰς δύο κόμματα, τὴν ὁποίαν καὶ ὁ ν. 2800 ὑπεστήριξε, δὲν δύναται νὰ ἐπέλθῃ αὐτομάτως δι’ ἑνὸς ἐκλογικοῦ συστήματος οὔτε ἀπὸ τῆς μιᾶς ἡμέρας εἰς τὴν ἄλλην εἰς χώραν μὲ τόσον ἀντίθετον πολιτικὴν παράδοσιν καὶ τόσον ἀνεπτυγμένον ἀτομικισμὸν καὶ τοπικισμὸν μὲ βάσιν ἀλχημικοὺς λογαριασμοὺς τῶν ποσοστῶν ποὺ παρασκευάζουν οἱ μάγειροι τῶν Κυβερνητικῶν ἐργαστηρίων. Δὲν πρέπει νὰ πλανᾶται ἡ Κυβέρνησις ὡς πρὸς τοὺς τρόπους, οἱ ὁποῖοι ὑπάρχουν διὰ νὰ καταστρατηγηθῇ ἡ ἀρχὴ καὶ τὸ σύστημα τοῦ νομοσχεδίου της καὶ ἐμμέσως αἱ κομματικαί της ἐπιδιώξεις. Ἀλλὰ βεβαίως δὲν θὰ εἶναι μόνον ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Κυβερνητικὴ παράταξις, ἡ ὁποία θὰ θρηνήσῃ τὸ ἀποτέλεσμα. Ἀπὸ τὸ σύστημα τοῦ νομοσχεδίου μὲ τὰ αὐθαίρετα ποσοστὰ τὰ ὁποῖα ὑποτίθεται ὅτι βολεύουν τὴν Κυβερνητικὴν παράταξιν θὰ ἐνισχυθοῦν ὅλα ἐκεῖνα τὰ κακὰ τὰ ὁποῖα τὸ ἰσχῦον ἐκλογικὸν σύστημα ἐπεχείρησε νὰ ἐξαφανίσῃ. Θὰ ἀνακύψῃ ἐν ὅλῃ του τῇ ἀκμῇ ὁ τοπικὸς κομματάρχης μὲ τὴν δεδομένην τοπικὴν δύναμίν του ποὺ θὰ παζαρεύῃ μὲ ἄλλους, ἀδιαφόρως ἰδεολογίας καὶ κατευθύνσεως, τὸν σχηματισμὸν τοπικοῦ συνδυασμοῦ ὑπολογίζοντος ἐπὶ τῆς σχετικῆς ἐν τῇ περιφερείᾳ πλειοψηφίας. Θὰ ἀναβιώσῃ τὸ τοπικιστικὸν πνεῦμα, θὰ δημιουργηθοῦν τοπικὰ κόμματα ἢ ἁπλῆ σύμπραξις ὑπὸ κοινὴν κομματικὴν σημαίαν διαφόρων ὑποψηφίων ἐξ ὧν ἕκαστος θὰ εἰσφέρῃ τὴν τοπικήν του κομματικὴν δύναμιν μὲ ἀντικειμενικὸν σκοπὸν τὴν ὑπερψήφισιν τοῦ τοπικοῦ ψηφοδελτίου καὶ τὴν ἐκλογικὴν τοπικὴν νίκην διὰ τὴν ὁποίαν δὲν χρειάζονται γενικὰ ποσοστά. Καὶ βέβαια ὅσον τὸ δυνατὸν μακρυὰ ἀπὸ τὸν ἀκριβὸν συνασπισμὸν κομμάτων τὸν ὁποῖον ὑποτίθεται ὅτι τὸ Κυβερνητικὸν νομοσχέδιον θέλει νὰ «θάλψῃ». Ἰδοὺ ποῖαι εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι αἱ συνέπειαι τοῦ Κυβερνητικοῦ συστήματος, εἰς τὰς ὁποίας θὰ συμβάλουν, ἂς μὴ ἀμφιβάλλῃ κανεὶς καὶ τὰ 3)10 τῶν Κυβερνητικῶν βουλευτῶν καὶ ἐν γένει στελεχῶν τοῦ Κυβερνητικοῦ κόμματος. Καὶ ὅταν ἀνοίξῃ ἡ νέα Βουλὴ καὶ γίνῃ ἡ καταμέτρησις θὰ πληροφοροῦνται μετ’ ἐκπλήξεως οἱ ἐμπνευσταὶ τοῦ συστήματος ὅτι ὑπάρχουν ἐν τῇ Βουλῇ περισσότερα κόμματα ἀπὸ αὐτὰ ποὺ κατῆλθον εἰς τὰς ἐκλογάς. Ἰδοὺ διατὶ εἰς πᾶσαν περίπτωσιν τὰ καθαρὰ συστήματα πρέπει νὰ τυγχάνουν τῆς προτιμήσεως τῶν Κυβερνώντων. Ἀκόμη καὶ μὲ πρῖσμα τὸ κομματικόν των συμφέρον εἶναι προτιμότερα. Περαιτέρω εἶναι ὅλως παραπλανητικὴ καὶ ἀνακριβὴς ἡ διαβεβαίωσις τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως ὅτι τὸ εἰσαγόμενον ἐκλογικὸν σύστημα δρᾷ ὁμοιομόρφως εἰς ὁλόκληρον τὴν χώραν καὶ ἐπὶ ὁλοκλήρου τοῦ ἐκλογικοῦ συλλόγου. Εἰς τὴν πραγματικότητα καθιεροῦνται πολλαπλᾶ συστήματα καὶ δὴ τὸ ἀμιγὲς πλειοψηφικὸν εἰς ἃς περιφερείας ἐκλέγονται μέχρι τριῶν βουλευτῶν. Τὸ ἀποκαλούμενον πλειοψηφικὸν μὲ περιωρισμένην ἐκπροσώπησιν τῆς μειοψηφίας εἰς ἃς περιφερείας ἐκλέγονται ἀπὸ 3–10 βουλευταί. Καὶ νόθον ἀναλογικὸν σύστημα εἰς ἃς περιφερείας ἐκλέγονται ἀπὸ 10 καὶ ἄνω βουλευταί. Εἰς τὰς κατηγορίας ταύτας θετικῶς καὶ ἐμμέσως διὰ τοῦ νομοσχεδίου καθιερουμένας, πρέπει τις νὰ προσθέσῃ καὶ τὰς περιπτώσεις ὅπου ἀναλόγως τοῦ ἐκλογικοῦ ἀποτελέσματος εἰς συγκεκριμένην περιφέρειαν λειτουργεῖ ἐκ καθαρᾶς συμπτώσεως τὸ πλειοψηφικὸν μὲ τὴν ἐκπροσώπησιν τῆς μειοψηφίας (ἢ τὸ νόθον ἀναλογικὸν) ἢ τὸ ἀμιγὲς πλειοψηφικόν. Ἐννοῶ τὴν περίπτωσιν περιφερείας ἐκλεγούσης ἄνω τῶν τριῶν βουλευτῶν εἰς τὴν ὁποίαν ἡ παραχώρησις ἑδρῶν εἰς τὴν μειοψηφίαν θὰ ἐξαρτηθῇ ἐκ τῆς προϋποθέσεως ἐὰν τὸ ἐπιλαχὸν κόμα συνεκέντρωσε τὸ προβλεπόμενον ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου ποσοστὸν ψήφων εἰς ὁλόκληρον τὴν Ἐπικράτειαν, ὁπότε ἐν ἀρνητικῇ περιπτώσει θὰ ἰσχύσῃ τὸ ἀμιγὲς πλειοψηφικόν. Αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικότης ἡ ὁποία δημιουργεῖ σοβαρώτατον θέμα συνταγματικότητος τοῦ καθιερουμένου συστήματος. Ὑποστηρίζω ὅτι τὸ εἰσαγόμενον σύστημα εἶναι ἀντισυνταγματικὸν ἀντιτιθέμενον εἰς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ Συντάγματος τὴν ἐπιτάσσουσαν τὸν κοινὸν νομοθέτην νὰ μεταχειρίζεται τοὺς Ἕλληνας μὲ τὰ αὐτὰ κριτήρια ἢ ἄλλως θεσπίζουσαν τὴν ἀκυρότητα νομοθετικῆς πράξεως δι’ ἧς καθιεροῦται ἀνισότης μεταξὺ τῶν Ἑλλήνων. Τοιαύτη ἀνισότης καθιεροῦται πράγματι διὰ τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῶν εἰσαγομένων διαφόρων διακρίσεων τῶν ἐκλογικῶν περιφερειῶν εἰς ἑκάστην τῶν ὁποίων ἐκ καθαρᾶς συμπτώσεως καὶ ἄνευ οὐδενὸς θεωρητικοῦ λογικοῦ ἢ τεχνικοῦ γνώμονος καθιεροῦται ἴδιον ἐκλογικὸν σύστημα ὑπὸ τὸ ὁποῖον καλοῦνται ν’ ἀσκήσουν τὸ συνταγματικῶς προασπιζόμενον δικαίωμα τοῦ ἐκλέγειν οἱ Ἕλληνες πολῖται. Διάκρισις λοιπὸν τῶν πολιτῶν ἄνισος μεταξὺ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι θὰ ψηφίσουν ὑπὸ ἀμιγὲς πλειοψηφικόν, ἐκείνων οἱ ὁποῖοι θὰ ψηφίσουν ὑπὸ πλειοψηφικὸν μὲ ἐκπροσώπησιν τῆς μειοψηφίας ἢ μὲ νόθον ἀναλογικόν. Ἡ δ’ ἀνισότης αὐτὴ δὲν εἶναι θεωρητικὴ ἀλλ’ ἐξειδικευμένη οὐσιαστικὴ ἀνισότης συνισταμένη εἰς τὴν ἀπαράδεκτον διάκρισιν τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν μεταξὺ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι δικαιοῦνται νὰ ἐκπροσωπηθοῦν ἐν τῇ Βουλῇ διὰ βουλευτοῦ τῆς μειοψηφίας καὶ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι κατὰ τὸ νομοσχέδιον δὲν δικαιοῦνται διότι ἀνήκουν ἐκ καθαρᾶς συμπτώσεως εἰς ἐκλογικὴν περιφέρειαν, ἡ ὁποία δὲν παραχωρεῖ εἰς τὴν μειοψηφίαν ἕδραν ἀκόμη καὶ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι δὲν γνωρίζουν ἐὰν δικαιοῦνται. Κύριοι βουλευταί, δὲν ἐπιθυμῶ νὰ σᾶς κουράσω ἀναφέρων πολλὰς πηγὰς διὰ τὴν θεμελίωσιν τῆς περὶ ἀντισυνταγματικότητος ἀπόψεώς μου. Ἀκόμη δὲν θὰ σᾶς κουράσω ἀναπτύσσων ὡς ἴσως θὰ ἐπεβάλετο ἀπὸ καθαρῶς ἐπιστημονικῆς σκοπιᾶς ἀκόμη περισσότερον τὴν ἄποψίν μου. Ἀντὶ ἄλλης πηγῆς ὑπὲρ τῆς ἀναπτυσσομένης ἐνταῦθα περὶ ἀντισυνταγματικότητος θεωρίας παρακαλῶ, κύριοι βουλευταί, νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε ν’ ἀναφερθῶ εἰς τὴν σύμφωνον γνώμην τοῦ πλέον ἐγκρίτου μέλους τῆς Κυβερνητικῆς παρατάξεως. Ἐννοῶ τὸν ἀξιότιμον, κ. Πρόεδρον τῆς παρούσης Κυβερνήσεως καὶ τὰ ὅσα οὗτος ὑπεστήριξεν ἐν τῇ ἀγορεύσει του ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου τοῦ 1952, δημοσιευομένη εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς τῆς 4ης Σεπτεμβρίου 1952. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως παρουσίασεν ἐν τῇ ἀγορεύσει του ἐκείνῃ ὡς ἀποτέλεσμα τῆς ἐπιστημονικῆς του μελέτης καὶ πολιτικῆς του συνειδήσεως ἀξιόλογα ἐπιχειρήματα ὑποστηρίζων τὴν ἀντισυνταγματικότητα τοῦ συζητουμένου τότε ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου κατὰ τὰς διατάξεις αὐτοῦ διὰ τῶν ὁποίων καθιεροῦται ὡς ἐκλογικὴ περιφέρεια εἰς μὲν τὰς παλαιὰς χώρας τῆς Ἐπικρατείας ἡ ἐπαρχία εἰς δὲ τὰς νέας ἡ περιφέρεια τοῦ Πρωτοδικείου. Ἐπρόκειτο δὲ τότε περὶ ἀνίσου μόνον κατανομῆς τῶν ἐκλογικῶν περιφερειῶν τῆς Ἐπικρατείας. Πόσῳ μᾶλλον ὅμως τὰ ἐπιστημονικὰ ἐπιχειρήματα τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἔχουν ἀξίαν εἰς τὴν περίπτωσιν τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου ὅπου οὔτε ἀρχὴ ἰσότητος ἐκλογικῶν περιφερειῶν ἰσχύει ἀλλὰ καὶ διαφορετικὰ ἐκλογικὰ συστήματα εἰς ἑκάστην περιφέρειαν καθιεροῦνται, ἐφ’ ᾧ καὶ δικαιολογοῦμαι ἀρκούμενος εἰς τὴν ἐγκυροτάτην ταύτην πηγὴν τῆς ἀναφερθείσης ἀγορεύσεως τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ διὰ νὰ ὑποστηρίξω τὴν γνώμην μου καὶ διὰ ν’ ἀντικρούσω τὸν κ. εἰσηγητὴν τῆς πλειοψηφίας τὰ ἀντίθετα πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὑποστηρίζοντα. Βεβαίως δὲν ἀγνοῶ, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἕτερον ἐγκυρότατον μέλος τῆς Κυβερνήσεως ὁ φίλος κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπουργὸς εἶχε τὴν εὐκαιρίαν ἄλλοτε νὰ ἀναπτύξῃ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὴν θεωρίαν τῆς ἀνάγκης, ὑπαγορευομένης ἀπὸ τὴν ἐξελισσομένην πολιτικὴν πραγματικότητα, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες νὰ μεταβάλλουν ἐνίοτε γνώμας. Ὡμίλει τότε ὁ φίλος κ. ὑπουργὸς διὰ νὰ δικαιολογηθῇ ὁ ἴδιος διατὶ ἄλλοτε εἶχε ταχθῆ ὑπὲρ τῶν ὑπηρεσιακῶν Νομαρχῶν ἐνῷ τότε, ὅταν ὡμίλει ἐτάσσετο ὑπὲρ τῶν Κυβερνητικῶν τοιούτων. Πρέπει ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ ἐν παρόδῳ ν’ ἀναγνωρίσω ὅτι μετὰ ταῦτα ὁ φίλος κ. ὑπουργὸς ἐπανῆλθεν εἰς τὴν ἀρχικήν του γνώμην καὶ διὰ τοῦ ὑποβληθέντος ὑπὸ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως νόμου εἶναι πάλιν ὑπὲρ τῶν ὑπηρεσιακῶν Νομαρχῶν. Ἀλλ’ ἡ γνώμη τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν ὁποίαν ἀναφέρομαι διὰ νὰ ὑποστηρίξω τὴν περὶ ἀντισυνταγματικότητος τοῦ νομοσχεδίου ἄποψίν μου, δὲν εἶναι γνώμη πολιτική, εἶναι γνώμη ἐπιστημονική, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διετύπωσεν ὡς ἔγκριτος νομομαθής, τεκμαίρεται δὲ ὅτι δὲν μεταβάλλει καὶ τὰς ἐπιστημονικάς του γνώμας ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἔπειτα καὶ ἡ θεωρία τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν ἐξικνεῖται μέχρι τοῦ σημείου νὰ δικαιολογῇ συνεχῆ μεταβολὴν γνωμῶν τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν ἐπὶ πολιτικῶν θεμάτων ἐντὸς διαστημάτων ποὺ δὲν ἐπιτρέπουν εἰς τοὺς ἄλλους νὰ λησμονοῦν ὅσα ἐκεῖνοι ἄλλοτε ὑπεστήριζον. Θὰ παραδεχθῇ, εἶμαι βέβαιος ὁ φίλος κ. ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ὅτι ἡ θεωρία του δὲν δύναται νὰ δικαιολογήσῃ τὸν ἴδιον καὶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἄλλο ἐκλογικὸν σύστημα ὑποστηρίζοντας τὸ 1952, ἄλλο τὸ 1954 καὶ ἄλλο τὸ 1955. Ποία θεωρία τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν δύναται νὰ συγκρατήσῃ ἐμὲ τὸν περαστικὸν ἀπὸ τὴν αἴθουσαν αὐτὴν νὰ μὴ ἀναφέρω ὡς πηγὴν τῆς ἰδίας ἐμοῦ ἐντυπώσεως καὶ κριτικῆς κατὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου μίαν φράσιν τοῦ τότε βουλευτοῦ Σερρῶν καὶ νῦν Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἰλημμένην ἀπὸ τὴν ἰδίαν ἀγόρευσίν του καὶ ἔχουσαν οὕτω: «Ἡ διάταξις κυρίως ἐκείνη διὰ τῆς ὁποίας καθιεροῦται διάφορος ἐκλογικὴ περιφέρεια (σήμερον θὰ ἐλέγομεν καθιεροῦνται διάφορα ἐκλογικὰ συστήματα) μεταξὺ Π. Ἑλλάδος καὶ Ν. Χωρῶν εἶναι τόσον ἐξόφθαλμα κομματικὴ ὥστε νὰ προκαλῇ τὴν ἀγανάκτησιν παντὸς τιμίου ἀνθρώπου. Πρόκειται περὶ διατάξεως ἡ ὁποία δὲν ἔχει οὔτε ἠθικόν, οὔτε λογικόν, οὔτε νομικὸν ἔρεισμα». Δὲν ἔχω τίποτε περισσότερον νὰ προσθέσω, ἀλλὰ καὶ τίποτε ν’ ἀφαιρέσω, εἰσηγούμενος ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 15 τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, ἀποτελοῦντος τὴν ἀρχὴν αὐτοῦ. Ἐκτὸς ὅμως τῶν ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὑποστηριζομένων περὶ ἀντισυνταγματικότητος ἐπιχειρημάτων, αἱ διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου πιστεύω ἀντίκεινται καὶ πρὸς τὰ ἄρθρα 66 καὶ 68 τοῦ Συντάγματος, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ὅτι ἐκτὸς τῶν περιφερειῶν τῶν ἐκλεγουσῶν μέχρι τριῶν βουλευτῶν εἰς ὅλας τὰς λοιπὰς περιφερείας τῆς Ἐπικρατείας αἱ ἐκλογαὶ διεξάγονται ὑπὸ ἄγνωστον σύστημα, τὸ ὁποῖον μόνον μετὰ τὴν διεξαγωγὴν τῶν ἐκλογῶν καθορίζεται ἐκ τοῦ ἀποτελέσματος καὶ δὴ οὐχὶ τοῦ ἐκλογικοῦ ἀποτελέσματος εἰς τὴν συγκεκριμένην ἐκλογικὴν περιφέρειαν, ἀλλ’ ἐκ τοῦ ἀποτελέσματος εἰς πάσας τὰς λοιπὰς ἐκτὸς τῆς συγκεκριμένης περιφερείας τῆς χώρας. Οὕτω, ὡς εἶχον τὴν εὐκαιρίαν καὶ προηγουμένως νὰ ἐκθέσω ἡ παραχώρησις ἑδρῶν εἰς τὸν ἐπιλαχόντα συνδυασμὸν ἐξαρτᾶται εἰς ἑκάστην περίπτωσιν ἀπὸ τὴν προϋπόθεσιν τοῦ ἐὰν ὁ συνδυασμὸς συνεκέντρωσεν εἰς τὴν Ἐπικράτειαν τὰ προβλεπόμενα ποσοστά. Τοῦτο σημαίνει ὅτι εἰς τοιαύτας περιφερείας ἡ ἐκλογὴ δὲν εἶναι ἄμεσος, ὡς ἐπιτάσσει τὸ ἄρθρον 66 καὶ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα δὲν εἶναι καθωρισμένον διὰ νόμου ὡς ἐπιτάσσει τὸ ἄρθρον 68 τοῦ Συντάγματος. Τέλος, κύριοι βουλευταί, τὸ εἰσαγόμενον σύστημα εἶναι ἐθνικῶς ἐπικίνδυνον. Διότι αἱ ἐπελθοῦσαι ἀπὸ 20μήνου παρὰ τῷ ἐκλογικῷ συλλόγῳ μεταβολαί, μετακινήσεις καὶ ζυμώσεις εἶναι ἄδηλοι, ὥστε ἡ Κυβέρνησις ἡ ἀναλαμβάνουσα τὴν εὐθύνην τῆς ὑποδείξεως τοῦ συζητουμένου ἐκλογικοῦ συστήματος, παρὰ τὴν ἐμπιστοσύνην τὴν ὁποίαν τρέφει πρὸς τοὺς ἐμπνευστὰς τοῦ σχεδίου της, οἱ ὁποῖοι ὑποτίθεται ὅτι ἤχθησαν εἰς αὐτὸ κατόπιν σφυγμομετρήσεως τῆς κοινῆς γνώμης, νὰ μὴ δύναται νὰ εἶναι βεβαία ποῖον τὸ πρῶτον καὶ ποῖον τὸ δεύτερον κόμμα, τὸ ὁποῖον θὰ προκύψῃ ἀπὸ τὰς ἐκλογάς. Ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται ἀκόμη νὰ εἶναι βεβαία ποῖον τὸ ποσοστὸν τῶν ἐκλογικῶν δυνάμεων, αἱ ὁποῖαι θὰ ἀχρηστευθοῦν διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν συστήματος πρὸς ποίαν πλευρὰν θὰ εὑρίσκωνται καὶ ποῦ θὰ ἦσαν ἀπαραίτητον αὐταὶ νὰ προστεθοῦν διὰ νὰ ἐπέλθῃ ἤ νὰ μὴ ἐπέλθῃ ὁ κίνδυνος ποὺ ὑπαινίσσομαι. Εἶναι εὔκολον καὶ ἄκοπον νὰ ἀναπαύεται ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τῆς ἀριθμητικῆς ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ὑπεροχῆς της καὶ ὁραματιζομένη ἀνάλογον ἐν τῇ Νέᾳ Βουλῇ διάταξιν πτερύγων νὰ δίδῃ μαθήματα ἐκλογικῆς συμπεριφορᾶς πρὸς τὴν ἀντιπολίτευσιν διὰ νὰ ἐπιρρίψῃ εἰς αὐτὴν τὴν εὐθύνην, ἐὰν οἱ κίνδυνοι πραγματοποιηθοῦν. Πόσον οἱ ἀριθμοὶ ἀπατοῦν πρέπει νὰ ἔχῃ ἀντιληφθῆ ἡ ἰδία Κυβέρνησις ἀγομένη ταχύτατα ἐντὸς ἑβδομάδων πρὸς ἐκλογὰς παρὰ τοὺς ἀπολύτους ἀριθμοὺς οἱ ὁποῖοι τὴν ὑποστηρίζουν καὶ ἐπισπεύδουσα μὲ ἄνευ προηγουμένου ρυθμὸν τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ ἐκλογικοῦ της νομοσχεδίου. Κἄποια προσγείωσις εἰς τὴν πραγματικότητα θὰ ἔπειθε τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἡ εὐθύνη παραμένει ἀμετάθετος εἰς αὐτὴν δι’ ὅσα ἐκ τοῦ νομοσχεδίου της προκύψουν καὶ ὅσα αὕτη δὲν δύναται ἤ δὲν θέλει νῦν νὰ προβλέψῃ. Τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἔχει συλληφθῆ καὶ διατυπωθῆ στηρίζεται ἀναμφισβητήτως εἰς ὡρισμένους λογαριασμοὺς βάσει τῶν ὁποίων ἡ Κυβέρνησις ὑπολογίζει ὅτι θὰ εἶναι ἀλλοῦ τὸ πρῶτον καὶ ἀλλοῦ τὸ ἐπιλαχὸν κόμμα. Καὶ ἄν οἱ λογαριασμοὶ ἦσαν ἀκριβεῖς ὅταν κατηρτίσθησαν, δύνανται ἀπὸ τῆς μιᾶς ἡμέρας εἰς τὴν ἄλλην νὰ ἀλλάξουν καὶ νὰ ἀνατραποῦν συνεπεία γεγονότος ἀπροβλέπτου ἤ προβλεπομένου. Οὐδεὶς εἶναι βέβαιος, ποῖος ἐκ τῆς ἀνατροπῆς θὰ ὠφεληθῇ. Ἡ ἀνησυχία εἶναι ἐθνικὴ καὶ ἐθνικὸν εἶναι τὸ χρέος τῆς ἀντιμετωπίσεως οἱουδήποτε ἐνδεχομένου. Καὶ τὸ χρέος ἀνήκει εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Τοῦτο καὶ μόνον τονίζει τὴν εὐθύνην τῆς Κυβερνήσεως, εἰσηγουμένης ἐκλογικὸν σύστημα τὸ ὁποῖον ὑπηγόρευσαν εἰς αὐτὴν αἱ κομματικαί της ἀνάγκαι καὶ τὸ κομματικόν της συμφέρον εἰς ὡρισμένην στιγμήν. Ἀλλὰ τονίζει συνάμα καὶ τὴν εὐθύνην τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων τῆς πλειοψηφίας ἀπὸ τοὺς ὁποίους ζητεῖται νὰ ἐπιδείξουν τὸν ἡρωϊσμὸν καὶ νὰ ψηφίσουν τὸ ὑπὸ κρίσιν ἐκλογικὸν σύστημα. Κύριοι βουλευταί, ἴσως μοῦ παρατηρήσετε ὅτι ὑπῆρξα ἀρνητικὸς κατὰ τὴν εἰσήγησίν μου ἀρκεσθεὶς νὰ ἀντικρούσω τὸ νομοσχέδιον καὶ μὴ διατυπώσας ἰδίαν γνώμην ἐπὶ τοῦ καταλλήλου ἐκλογικοῦ συστήματος. Ἡ ἐξήγησις συνίσταται εἰς τὸ ὅτι αἱ ἐκτεθεῖσαι κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ καταργουμένου ν. 2800 ἀπόψεις μας, εἴτε παρ’ ἐμοῦ τοῦ ἰδίου ὡς εἰσηγητοῦ εἴτε παρ’ ἄλλων συναδέλφων μου περιέχουν τὰς ἐπιστημονικὰς καὶ πολιτικὰς πεποιθήσεις μας ἐπὶ τοῦ σκοπιμωτέρου διὰ τὴν χώραν μας ἐκλογικοῦ συστήματος μὲ μίαν ἐπιφύλαξιν τὸν ἀριθμὸν τῶν βουλευτῶν. Πιστεύομεν εἰς τὴν ἀνάγκην τοῦ περιορισμοῦ τῶν βουλευτῶν εἰς τὸ κατώτατον ὑπὸ τοῦ Συντάγματος προβλεπόμενον ὅριον τῶν 150. Ἔπειτα οὐδὲν ἄλλο θέμα ἔχει ἀντηχήσει εἰς τὰς αἰθούσας τῶν Ἑλληνικῶν Κοινοβουλίων περισσότερον ἀπὸ τὰς συζητήσεις περὶ ἐκλογικῶν συστημάτων. Δὲν ὑπάρχει σύστημα, παραλλαγὴ συστήματος, νοθεία συστήματος ποὺ νὰ μὴ ἔχῃ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὑποστηριχθῆ ὡς ἰδεῶδες καὶ ἀνταποκρινόμενον εἰς τὴν Ἑλληνικὴν πραγματικότητα Μὲ μοναδικὴν δὲ ἐξαίρεσιν ἐν τῇ πολιτικῇ ἱστορίᾳ τῆς χώρας, τὴν ἐπὶ τοῦ ν. 2800 συζήτησιν αἱ περὶ ἐκλογικῶν συστημάτων συζητήσεις φέρονται ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ ὑπὸ τῶν Κυβερνήσεων εἰς παραμονὰς ἐκλογῶν. Καὶ αὐτὴ ὅμως ἡ μοναδικὴ ἐξαίρεσις ἡ ὁποία ἐπεβεβαίου τὸν κανόνα, καταργεῖται ἤδη ὑπὸ τῆς ἰδίας τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἀποκηρύσσει οὕτω ἡ ἰδία τὴν τιμὴν τῆς ἐξαιρέσεως ἡ ὁποία τῆς ἀνῆκεν. Ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας ἡ διάκρισις τῶν ἐκλογικῶν συστημάτων θὰ ἦτο συμφωνότερον νὰ γίνεται ἐν Ἑλλάδι μεταξὺ ἀδιαβλήτων καὶ διαβλητῶν, τῶν τελευταίων ὑποδιαιρουμένων κατὰ τὸν βαθμὸν τῆς διαβλητότητος αὐτῶν. Ὡς ἀδιάβλητα θεωρῶ πάντα τὰ ἀμιγῆ συστήματα τὰ ὁποῖα ἡ θεωρία καὶ ἡ πολιτικὴ πρᾶξις παρ’ ἡμῖν καὶ ἀλλαχοῦ καθιέρωσε. Τὸ Κόμμα εἰς τὸ ὁποῖον μετέχω θὰ ἦτο διατεθειμένον νὰ ψηφίσῃ ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς οἱουδήποτε τοιούτου ἐκλογικοῦ ἀδιαβλήτου συστήματος τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις θὰ ἔφερε πρὸς ἐπιψήφισιν εἴτε τοῦτο ἦτο πλειοψηφικὸν μὲ εὐρεῖαν ἢ στενὴν περιφέρειαν εἴτε ἀναλογικὸν, θὰ ἦτο ἀκόμη τὸ κόμμα μου διατεθειμένον νὰ παραδεχθῇ τὴν καλὴν πίστιν καὶ ἀντικειμενικότητα τῆς Κυβερνήσεως ὁδηγούσης εἰς μεταβολὴν τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος εἰς παραμονὰς ἐκλογῶν ἐὰν τοιοῦτον ἀμιγὲς σύστημα εἰσηγεῖτο ἡ Κυβέρνησις. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠθέλησε νὰ διατηρήσῃ τὴν ἐξαίρεσιν ποὺ ὡς εἶπον ἀπετέλεσεν ὁ ν. 2800. Τὴν κατήργησεν. Ἀλλὰ εἰς τὴν θέσιν τῆς καταργηθείσης ἐξαιρέσεως θέλει νὰ ὑποκαταστήσῃ μίαν ἄλλην. Διότι σᾶς καλεῖ ἡ Κυβέρνησις, κύριοι βουλευταί, τῆς πλειοψηφίας, νὰ ψηφίσητε ἐπειγόντως διὰ νὰ ὁδηγηθῆτε μετ’ ὀλίγας ἑβδομάδας εἰς ἐκλογάς, ἕνα νομοσχέδιον καὶ ἕνα ἐκλογικὸν σύστημα τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει ὅμοιόν του εἰς μικροκομματικὴν σύλληψιν καὶ πολιτικὴν ἀπρέπειαν, νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον δὲν ἀποκρύπτει καὶ τοὺς σκοποὺς καὶ τὰς ἐπιδιώξεις του. Ἀρνηθῆτε, κύριοι βουλευταί, νὰ δώσητε τὴν ψῆφον σας εἰς τὸ κυβερνητικὸν νομοσχέδιον.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἕτερος τῶν εἰσηγητῶν τῆς πλειοψηφίας κ. Παμπούκας ἔχει τὸν λόγον.

§77Γ. ΠΑΜΠΟΥΚΑΣ. (Εἰσηγητὴς πλειοψ.). Ἡ Κυβέρνησις ὑποβάλλουσα ὑπὸ τὴν ψήφισιν τῆς Βουλῆς τὸ συζητούμενον σχέδιον νόμου περὶ τροποποιήσεως τοῦ περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν συστήματος ἄγεται ἀπὸ τὴν ἀντίληψιν ὅτι καιρὸς εἶναι πλέον νὰ ἀποκτήσῃ ἡ χώρα ἓν πάγιον ἐκλογικὸν σύστημα. Πιστεύει ὅτι ἡ ἀστάθεια τῆς πολιτικῆς ζωῆς ὀφείλεται κατὰ μέγα μέρος καὶ εἰς τὴν ἔλλειψιν ἑνὸς σταθεροῦ καὶ ἀδιαβλήτου ἐκλογικοῦ συστήματος καὶ εἶναι βεβαία ὅτι ἐκ τῆς διεξαχθησομένης συζητήσεως θὰ καταδειχθῇ ὅτι τὸ ὑποβαλλόμενον Σχέδιον Νόμου δὲν εἶναι ἓν ἐκ τῶν ἀπειραρίθμων ἀναλογικῶν σχεδίων ἅτινα αἱ Κυβερνήσεις συντάσσουν κατὰ τὰς παραμονὰς ἐκλογῶν πρὸς ἐξυπηρέτησιν τοῦ κομματικοῦ των συμφέροντος. Ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ εἶχε τίποτε νὰ φοβηθῇ ἄν αἱ προσεχεῖς βουλευτικαὶ ἐκλογαὶ διεξήγοντο μὲ τὸ ἰσχῦον ἐκλογικὸν σύστημα τοῦ ν. 2800 τοῦ ἔτους 1954. Καὶ πολλοὶ ἐκ μέρους τῶν βουλευτῶν τῆς πλειοψηφίας ὑπέδειξαν τὴν διεξαγωγὴν των ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου τούτου. Ἡ Κυβέρνησις περαιτέρω θὰ ἠδύνατο νικηφόρως νὰ διεξαγάγῃ τὰς προσεχεῖς ἐκλογὰς ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἀμιγοῦς πλειοψηφικοῦ συστήματος μὲ νομαρχιακὴν περιφέρειαν. Καὶ ἡ μεγίστη πλειοψηφία τῶν κυβερνητικῶν βουλευτῶν, μεταξὺ τῶν ὁποίων καταλέγομαι καὶ ἐγώ, τὴν διεξαγωγὴν τῶν προσεχῶν ἐκλογῶν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ συστήματος ὑπεδείξαμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἄλλως ὅμως ἔδοξε τῇ Κυβερνήσει. Ἀποβλέψασα, καθ’ ἃ ἀνωτέρω εἶπον, αὕτη εἰς τὴν εἰσαγωγὴν συστήματος παγίου, ἀδιαβλήτου καὶ ἀνεκτοῦ, ἂν μὴ καὶ τῆς ὁμοθύμου ἐπιδοκιμασίας τοῦ πολιτικοῦ κόσμου τῆς χώρας, κατήρτισε τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Οἱ μέλλοντες ὅμως ἐκ τῶν συναδέλφων νὰ ὑπερασπισθοῦν ἢ νὰ κατακρίνουν τὸ νομοσχέδιον δὲν πρέπει νὰ παραγνωρίζουν, ὅτι ὅλαι αἱ ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς, ὅλοι οἱ νόμοι καὶ ἑπομένως ὅλα τὰ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς εἰσαγόμενα νομοσχέδια πρὸς ψήφισιν διέπονται καὶ πρέπει νὰ διέπωνται ὑπὸ μιᾶς βασικῆς πολιτικῆς ἀρχῆς. Ἡ νομοθεσία ἐν γένει εἶναι εἰς πρώτην γραμμὴν πολιτικὴ λειτουργία. Βασικὴ πολιτικὴ γραμμὴ τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ὅτι τὸ εἰσαγόμενον ἐκλογικὸν σύστημα διευκολύνει τὸν σχηματισμὸν μιᾶς ἰσχυρᾶς πλειοψηφίας δυναμένης νὰ στηρίξῃ μίαν σταθεράν καὶ ὁμοιογενῆ Κυβέρνησιν, ἀλλὰ συγχρόνως καὶ μιᾶς σοβαρᾶς μειοψηφίας, ἐπίσης ὁμοιογενοῦς, δυναμένης ἱκανοποιητικῶς νὰ ἀποτελέσῃ τὴν διάδοχον τῆς πρώτης κατάστασιν. Αὐτὴν τὴν πολιτικὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου καλοῦνται νὰ ὑπερασπισθοῦν ἤ νὰ κατακρίνουν ὅσοι ἐκ τῶν ἀγορητῶν θὰ ἀσχοληθοῦν μὲ τὴν ἀρχὴν αὐτοῦ. Οἱ θιασῶται τοῦ πλειοψηφικοῦ εἶναι γνωστὸν ὅτι θυσιάζουν εἰς τὴν ἰδέαν τῆς ἰσχυρᾶς Κυβερνήσεως καὶ αὐτὴν ταύτην τὴν ὕπαρξιν τῆς ἀντιπολιτεύσεως. Ἐξ ἑτέρου, οἱ θιασῶται τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς θελγόμενοι ἀπὸ τὴν ἰδέαν μιᾶς Βουλῆς κατόπτρου τῶν τάσεων καὶ τῶν ροπῶν τῆς κοινῆς γνώμης, ἀδιαφοροῦν διὰ τὴν ὕπαρξιν μιᾶς σταθερᾶς Κυβερνήσεως, ἀπαραιτήτου διὰ τὴν εὔρυθμον λειτουργίαν τῆς κρατικῆς μηχανῆς, φθάνοντες διὰ νὰ δικαιολογήσουν τὸ ἀναλογικὸν ἐκλογικὸν σύστημα καὶ εἰς τὴν πρότασιν περὶ ἐναλλαγῆς Πρωθυπουργοῦ ἀνὰ ἑξάμηνον. Ἡ Κυβέρνησις, ἀφισταμένη καὶ τῶν δύο τούτων ἀκροτήτων, προτείνει ὡς ἐκλογικὸν σύστημα τὸ ὑπὸ τῆς διδασκαλίας τοῦ δημοσίου δικαίου παραδεδεγμένον πλειοψηφικόν, μὲ ἐκπροσώπησιν ὅμως καὶ τῆς ἀντιπολιτεύσεως ἐν τῇ Βουλῇ. Ἐὰν ὅλοι οἱ νόμοι—ὡς ἀνωτέρω ἐξέθηκα—δέον νὰ περιέχουν μίαν βασικὴν πολιτικὴν ἀρχὴν τοῦτο πολλῷ μᾶλλον πρέπει νὰ ἰσχύῃ διὰ τὸν θεμελιώδη νόμον περὶ ἐκλογικοῦ συστήματος. Διότι ὁ νόμος περὶ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος συνέχεται ἀμέσως πρὸς τὸ Σύνταγμα, ἀποτελῶν οἱονεὶ συνταγματικὴν διάταξιν. Διότι διὰ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος καθιεροῦται ἡ ἀρχὴ τῆς πλειοψηφίας διὰ τῆς ὁποίας ἐξασφαλίζεται ἡ ἀρχὴ τῆς λαϊκῆς κυριαρχίας, διὰ τῆς ὁποίας καὶ μόνης πραγματοποιεῖται ἡ συμφωνία τῆς ἀτομικῆς θελήσεως μὲ τὸ περιεχόμενον τῆς γενικῆς θελήσεως, ἤτοι μὲ τὸν σχηματισμὸν τῆς θελήσεως τῆς πολιτικῆς ἐξουσίας. Ὁ τρόπος ἑπομένως τῆς ἐκδηλώσεως τῆς θελήσεως τοῦ λαοῦ ἀποτελεῖ ἐνέργειαν διὰ μέσου τῆς ὁποίας ὁ λαὸς ἀσκεῖ τὴν κυριαρχίαν του. Θέλησιν ὅμως τοῦ λαοῦ ἀποτελεῖ ἡ θέλησις τῆς πλειοψηφίας καὶ κυριαρχία τοῦ λαοῦ σημαίνει ἡ κυριαρχία τῆς πλειοψηφίας, ἤτοι ἡ θέλησις τῶν ἀριθμητικῶς περισσοτέρων, εἰς τὴν ὁποίαν ὀφείλουν ὑποταγὴν οἱ ὀλιγώτεροι. Μεγίστη ἑπομένως ἡ σπουδαιότης τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος καὶ καιρίαν διὰ τὴν λειτουργίαν τοῦ Κράτους ἔχει σημασίαν τὸ εἶδος αὐτοῦ. Ἐκ τῆς ποιότητός του ἐξαρτᾶται κατὰ μέγα μέρος ἡ καλὴ σύνθεσις τῆς Βουλῆς, πραγματοποιεῖται καλύτερον ἡ ἐκδήλωσις τῆς λαϊκῆς θελήσεως τοῦ Ἔθνους καὶ ἐπηρεάζεται βαθύτατα αὐτὴ αὕτη ἡ πολιτικὴ ζωὴ τῆς χώρας, δεδομένου ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν νομοθετεῖ μόνον ἀλλὰ καὶ ὑποδεικνύει τὴν Κυβέρνησιν καὶ στηρίζει αὐτὴν διὰ τῆς ψήφου της. Δι’ αὐτὸ ἐτόνισα ἀνωτέρω ὅτι ὁ θεμελιώδης αὐτὸς διὰ τὴν ὑπόστασιν τοῦ Κράτους καὶ τὴν τύχην τοῦ λαοῦ νόμος, ὁ νόμος περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν, πρέπει κυρίως, ἄν μὴ ἀποκλειστικῶς, νὰ ἐξετασθῇ 1) ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς πολιτικῆς ἀρχῆς, ἥν θέτει, καὶ τοῦ σκοποῦ εἰς ὅν ἀποβλέπει, καὶ 2) ἄν παρέχῃ τὴν δυνατότητα διεξαγωγῆς ἐλευθέρου καὶ ἐπὶ ἴσοις ὅροις πολιτικοῦ ἀγῶνος. Ὅλοι οἱ ἐκλογικοὶ νόμοι, οἱ ψηφισθέντες τὰ τελευταῖα ἔτη, ἔθετον ὡς βάσιν τῆς καταρτίσεώς των ὡρισμένην βασικὴν πολιτικὴν ἀρχὴν καὶ ἀπέβλεπον εἰς συγκεκριμένον πολιτικὸν σκοπόν. Ὁ ἐκλογικὸς νόμος τοῦ 1951 ἀπετέλεσε τὴν βάσιν συμφωνίας Φιλελευθέρων, ΕΠΕΚ καὶ Λαϊκοῦ Κόμματος καθ’ ἥν διὰ τοῦ καθιερωθέντος ἐκλογικοῦ συστήματος τῆς ηὐξημένης ἀναλογικῆς θὰ ἦτο δυνατὸν τὰ τρία αὐτὰ κόμματα νὰ διανεμηθοῦν τὰς ἕδρας τῆς Βουλῆς, μὴ καθισταμένου οὕτω δυνατοῦ τοῦ σχηματισμοῦ ἰσχυρᾶς πλειοψηφίας στηριζούσης σταθερὰν κυβέρνησιν. Διὰ τοῦ τρόπου τούτου ἤλπισαν οἱ ἐμπνευσταὶ καὶ συντάκται τοῦ ἐκλογικοῦ αὐτοῦ συστήματος ὅτι θὰ ἐματαίουν φημιζομένην τότε πρόθεσιν τοῦ Στρατάρχου Παπάγου, ὅπως ἀναμιχθῇ εἰς τὴν Πολιτικήν. Τὰ σχέδιά των ὡς γνωστόν, ἐματαιώθησαν, διότι δύο ὥρας μετὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ Διατάγματος περὶ διαλύσεως τῆς Βουλῆς καὶ προκηρύξεως νέων ἐκλογῶν, ὁ ἀείμνηστος Στρατάρχης, ἀνεκοίνου τὴν ἀπόφασίν του, ὅπως μετάσχῃ τῶν ἐκλογῶν, ἐπικεφαλῆς τοῦ νεοσχηματισθέντος κόμματος τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ. Ὁ ἐκλογικὸς νόμος τοῦ ἑπομένου ἔτους 1952 περιεῖχεν ὡς πολιτικὴν βάσιν τὴν πραγματοποίησιν τοῦ πόθου τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ πρὸς ἀλλαγὴν τοῦ πολιτικοῦ βίου τῆς χώρας εἴτε ἐν τῷ προσώπῳ τοῦ Στρατάρχου Παπάγου, εἴτε ἐν τῷ προσώπῳ τοῦ Στρατηγοῦ Πλαστήρα. Ὁ πόθος αὐτῆς τῆς ἀλλαγῆς ἐξεδηλώθη ἔντονος διὰ τῶν ἀποτελεσμάτων τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1951. Ἐπὶ συνόλου 258 βουλευτῶν, 114 ἐξελέγησαν ὑπὸ τὴν σημαίαν τοῦ πρώτου καὶ 74 ὑπὸ τὴν σημαίαν τοῦ δευτέρου. Τὸ καθιερωθὲν κατὰ τὸ 1952 ἐκλογικὸν σύστημα, ὑπὸ τὴν πίεσιν φυσικὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, ἦτο τὸ πλειοψηφικόν, διευκολύνον τὴν πραγματοποίησιν τοῦ κατὰ τὰ ἄνω ἐκδηλωθέντος πόθου τοῦ λαοῦ. Ἀποτελεῖ τίτλον τιμῆς διὰ τὸν ἀείμνηστον Στρατηγὸν Πλαστήραν, ὅτι, παρὰ τὰς δογματικὰς ἀντιρρήσεις τῆς πλειοψηφίας τῶν φίλων τῆς τότε Κυβερνήσεως τοῦ Κέντρου, εἰσηγήθη νόμον καθιεροῦντα τὸ πλειοψηφικὸν ἐκλογικὸν σύστημα. Ὁ ἐκλογικὸς νόμος τοῦ ἔτους 1954, ψηφισθεὶς ὑπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, ἀσχέτως πρὸς τὰς δικαιολογίας ἃς περιέχει ἡ αἰτιολογική του ἔκθεσις, ἀποτελεῖ συνέχειαν τῶν συνεπειῶν, ἃς ἐπεδίωξεν ὁ ἀείμνηστος Στρατάρχης ἀναμιχθεὶς εἰς τὴν πολιτικήν. Εἶχε δηλώσει ὅτι τὴν ἀνάμιξίν του ἐθεώρει ὡς καθῆκον ἔναντι τοῦ Ἔθνους. Εἶχε τὴν ἀκράδαντον πεποίθησιν ὅτι δὲν ἤρκει ὅτι ἔπληξε τὸν κομμουνισμὸν ἐπὶ τοῦ στρατιωτικοῦ πεδίου. Ἐφοβεῖτο ὅτι ὁ κομμουνισμὸς ἀλλάζων τακτικήν, θὰ προσεπάθει νὰ ἀνακτήσῃ τὸ ἀπολεσθὲν ἔδαφος ἐπὶ τοῦ πολιτικοῦ πεδίου, προσπαθῶν νὰ προσεταιρισθῇ ὀπαδοὺς ἢ νὰ συνεργασθῇ μὲ ἄλλα δεξιωτέρας ἀπὸ αὐτὸν πολιτικῶν κατευθύνσεων κόμματα ἐπὶ τῆς δημιουργίας τῶν γνωστῶν εἰς τὸν κομμουνισμὸν λαϊκῶν μετώπων. Μὲ τὰς καθιερωθείσας διὰ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου 1954 ὑπερμεγέθεις ἐκλογικὰς περιφερείας τῶν τριῶν καὶ πέντε νομῶν, καθίστατο βέβαιον ὅτι οὔτε δημιουργία λαϊκοῦ μετώπου θὰ καθίστατο δυνατή, οὔτε κομμουνιστής τις θὰ ἐλάμβανεν εἰσιτήριον διὰ τὴν Βουλήν. Ἀποθανόντος τοῦ Στρατάρχου, ὁ νόμος ἐκεῖνος δὲν ἀνταπεκρίνετο πρὸς τὴν ἐκ τῆς ἐκλείψεως τῆς μεγάλης του προσωπικότητος διαμορφωθεῖσαν νέαν πολιτικὴν κατάστασιν. Καὶ ἰδού ὅτι ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις εἰσάγει τὸ ὑπὸ κρίσιν ἐκλογικὸν σύστημα διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιδιώκει νὰ καθιερώσῃ εἰ δυνατόν, παγίως, σύστημα μὲ τὸν μετριοπαθῆ πολιτικὸν σκοπόν, ὅπως ἡ Βουλὴ ἀπαρτίζεται τοῦ λοιποῦ ἀπὸ μίαν ἰσχυρὰν καὶ ὁμοιογενῆ πλειοψηφίαν, ἐκπροσωποῦσαν τὸ 70% περίπου τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἱκανὴν νὰ στηρίζῃ κυβέρνησιν σταθερὰν καὶ μακρᾶς κατὰ τὸ δυνατὸν διαρκείας, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ μίαν σοβαρὰν ἀριθμητικῶς, ἐπίσης κατὰ τὸ δυνατὸν ὁμοιογενῆ μειοψηφίαν, ἐκπροσωποῦσαν τὸ 30% περίπου τοῦ λαοῦ, ἱκανὴν νὰ διαδέχεται τὴν πρώτην ἐν τῇ διακυβερνήσει τῆς χώρας, ὅταν ἡ φυσικὴ φθορὰ ἢ ἄλλαι ἀπρόβλεπτοι περιπτώσεις, ἤθελον καταστήσει ἀναγκαίαν τὴν τοιαύτην διαδοχήν. Ἐξήτασα ἀνωτέρω τὴν πολιτικὴν ἀρχήν, ἥτις διέπει τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοθέτημα περὶ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος καὶ ἀπέδειξα, νομίζω, ὅτι διακρίνεται ἀπὸ μίαν μετριοπάθειαν διότι ἀποφεύγει τὰς ἀκρότητας τόσον τοῦ ἀμιγοῦς πλειοψηφικοῦ ὅσον καὶ τοῦ ἁπλοῦ ἀναλογικοῦ. Θὰ ἐξετάσω νῦν καὶ τὴν δευτέραν ἰδιότητα ἣν ἔχει καὶ πρέπει νὰ ἔχῃ πᾶν ἀναλογικὸν σύστημα, ἤτοι ἂν παρέχῃ τὴν δυνατότητα διεξαγωγῆς ἐλευθέρου καὶ ἐπὶ ἴσοις ὅροις πολιτικοῦ ἀγῶνος, μεταξὺ τῶν κομμάτων. Διάφοροι αἰτιάσεις διετυπώθησαν ἐν τῇ Νομοθετικῇ Ἐπιτροπῇ κατὰ τοῦ Νομοσχεδίου, τὰς ὁποίας θέλω ἀντικρούσει κατωτέρω. Καμμία ὅμως αἰτίασις ὅτι διὰ τοῦ Νομοσχεδίου εὐνοεῖται τὸ κυβερνητικὸν κόμμα. Καὶ εἶναι προφανὲς ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ διατυπωθῇ τοιαύτη αἰτίασις ἐφόσον ἀπὸ ἔτους καὶ πλέον ἡ Ἀντιπολίτευσις προκαλεῖ τὴν Κυβέρνησιν νὰ προκηρύξῃ ἐκλογὰς καὶ τὴν κατηγορεῖ ὅτι δὲν τὸ πράττει διότι τὰς φοβεῖται καὶ τὰς φοβεῖται διότι ἔχασε τὴν πλειοψηφίαν τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἐκ τούτου ἕπεται ὅτι ἐὰν διὰ τῶν διατάξεων τοῦ Νομοσχεδίου ἀποσκοπῆται εὔνοια ὑπὲρ τοῦ πλειοψηφίσαντος ἐν ταῖς ἐκλογαῖς κόμματος καὶ ἐναντίον τοῦ μειοψηφίσαντος, ἐκ τοῦ λόγου ὅτι ἡ Κυβέρνησις θεωρεῖ ὡς τοιοῦτον τὸ κυβερνητικόν, ἡ εὔνοια θὰ ἀποβῇ ὑπὲρ τῆς ἀντιπολιτεύσεως, ἥτις εἶναι βεβαία ὅτι εἰς αὐτὴν περιῆλθεν ἡ πλειοψηφία τοῦ λαοῦ. Τὸ κομματικὸν συμφέρον τῆς κυβερνήσεως θὰ ηὐνοεῖτο ἐὰν αἱ ἐκλογαὶ διεξήγοντο μὲ τὸ πλειοψηφικὸν καὶ εὐρυτάτην περιφέρειαν ὡς τοῦτο ὑπεστήριξαν πολλοὶ ἐκ τῶν κυβερνητικῶν βουλευτῶν. Τὸ κομματικόν της συμφέρον συνεταυτίζετο μὲ τὸ ἀμιγὲς πλειοψηφικὸν ὑπὸ Νομαρχιακὴν περιφέρειαν ὡς τοῦτο ὑπεστήριξεν ἡ μεγίστη πλειοψηφία τῶν κυβερνητικῶν βουλευτῶν. Ἡ Κυβέρνησις ὅμως παραβλέψασα πᾶν κομματικὸν ὄφελος, χωρεῖ εἰς τὰς ἐκλογὰς μὲ τὸ ὑπὸ κρίσιν σύστημα, τὸ ὁποῖον κολακεύεται νὰ πιστεύῃ ὅτι θὰ παραμείνῃ πάγιον, διότι δὲν ὠφελεῖ κανέν κόμμα ἰδιαιτέρως, εἶναι ἴσον ἔναντι ὅλων καὶ ὠφελεῖ τὴν χώραν, διότι ἐνῷ τῆς παρέχει μίαν σταθερὰν καὶ ὁμοιογενῆ Κυβέρνησιν, δὲν ἐξαφανίζει ὅμως καὶ τὴν ἀντιπολίτευσιν, ὅλως μάλιστα τοὐναντίον τὴν διευκολύνει ἵνα καὶ ἀξιόλογος ἀριθμητικῶς ὑπάρξῃ ἀλλὰ καὶ ὁμοιογενὴς καταστῇ, ἱκανὴ πάντως διὰ τὴν μέλλουσαν διαδοχὴν της ἐν τῇ διακυβερνήσει τῆς χώρας. Εἶπον ἀνωτέρω ὅτι οὐδὲν μέλος τῆς ἀντιπολιτεύσεως ἐκ τῶν μετεχόντων εἰς τὴν νομοθετικὴν Ἐπιτροπὴν διετύπωσεν ἐπιχείρημά τι δι’ οὗ νὰ ἀποδείξῃ ὅτι διὰ τοῦ Νομοσχεδίου ἀποσκοπεῖται ὠφέλεια τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ παρακολουθήσω τὴν συζήτησιν διὰ νὰ ἴδω ἂν τοιοῦτον ἐπιχείρημα θὰ διατυπωθῇ κατὰ τὰς συζητήσεις ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ ποῖον θὰ εἶναι τοῦτο. Κατὰ τὴν συζήτησιν ἐν τῇ Νομοθετικῇ Ἐπιτροπῇ διετυπώθησαν αἱ ἑξῆς αἰτιάσεις κατὰ τοῦ Νομοσχεδίου: 1) Ὅτι καθιερώνει σύστημα ἐκλογῆς βουλευτῶν ἐμπειρικὸν καὶ ὄχι ἐπιστημονικόν, μὴ καθιερωμένον ὑπὸ τῆς θεωρίας καὶ τῆς πολιτικῆς πράξεως. 2) Ὅτι εἶναι σύστημα ἄδικον διότι ἀφίνει ἄνευ ἐκπροσωπήσεως ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ μεγάλα τμήματα τοῦ λαοῦ καὶ 3) Ὅτι διὰ τῆς διευκολύνσεως εἰς τὸν σχηματισμὸν δύο μόνον κομμάτων ὁδηγεῖ τὴν χώραν εἰς τὴν πόλωσιν καὶ ἀπεργάζεται ἕνα νέον ἐθνικὸν διχασμόν. Ἑκάστην τῶν ἄνω τριῶν αἰτιάσεων κατὰ τοῦ Νομοσχεδίου θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ ὅπως τὴν ἀνασκευάσω. Ἐπὶ τῆς πρώτης αἰτιάσεως κατὰ τοῦ Νομοσχεδίου ἔχω νὰ παρατηρήσω ὅτι δὲν ὑπάρχουν εἰς τὸ δημόσιον δίκαιον ἐπιστημονικὰ καὶ ἐμπειρικὰ συστήματα, ἀντιθέτως μάλιστα βαθμηδὸν καὶ κατ’ ὀλίγον τείνει νὰ ἐξαλειφθῇ καὶ ἡ διάκρισις μεταξὺ θεωρητικῆς καὶ ἐφηρμοσμένης ἢ πρακτικῆς λεγομένης ἄλλως ἐπιστήμης. Καὶ ἡ θεωρητικὴ ἐπιστήμη ἐκ τῆς πραγματικότητος καὶ τῆς πρακτικῆς πείρας ἀντλεῖ τὰς ἀληθεῖς της ἀρχάς, τὰς κατατάσσει καὶ τὰς συστηματοποιεῖ ἐπιστημονικῶς. Ἀμφότεραι, θεωρία καὶ πρᾶξις, ἀποτελοῦν μέρη τῆς ἑνιαίας ἐπιστήμης. Καὶ πᾶσα θεωρητικὴ ἀνάπτυξις μικρὰν ἔχει σημασίαν ἂν δὲν προσαρμόζεται εἰς τὰς ἑκάστοτε δημιουργουμένας καταστάσεις καὶ τὰς διαρκῶς μεταβαλλομένας συνθήκας καὶ ἂν ἡ θεωρητικὴ ἔρευνα δὲν συνεπληροῦτο ὑπὸ τῆς πρακτικῆς ἐφαρμογῆς. Ὁλόκληρος ἡ νομοθεσία, τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ ψηφίζει, ἀποτελεῖ τὴν πρακτικὴν ἐφαρμογὴν ἐπιστημονικῶν θεωριῶν, αἵτινες εἰς ἄλλα ἐπιστημονικὰ ἱδρύματα ἀναπτύσσονται. Ἄλλως τε αὐτὴ αὕτη ἡ Πολιτική, ἀποτελεῖ πρᾶξιν. Ἡ πεῖρα καὶ ἡ πρᾶξις ἔχει κατατάξει καὶ τὰ ἐκλογικὰ συστήματα εἰς τρεῖς κατηγορίας, εἰς τὸ ἀμιγὲς πλειοψηφικόν, εἰς τὸ πλειοψηφικὸν μὲ ἐκπροσώπησιν καὶ τῆς μειοψηφίας καὶ εἰς τὸ ἁπλοῦν ἀναλογικόν, ὅπου ὅλαι αἱ ροπαὶ καὶ ὅλαι αἱ τάσεις τῆς κοινωνίας ἐκπροσωποῦνται εἰς τὸ Κοινοβούλιον, ἐπὶ τῇ βάσει μαθηματικῆς ἀκριβείας. Ὅλοι οἱ μὲ τὸ θέμα αὐτὸ ἀσχοληθέντες δημοσιολόγοι, τὸν τριπλοῦν αὐτὸν διαχωρισμὸν τῶν ἐκλογικῶν συστημάτων ἀναγνωρίζουν. Οἱ ὑποστηρίξαντες τὴν ἐμπειρικότητα τοῦ συστήματος τοῦ νομοσχεδίου, ἔκαμαν σύγχυσιν μὲ ὡρισμένην αἰτίασιν, ἥτις γίνεται κατ’ αὐτοῦ, ὑπὸ τῶν θιασωτῶν βουλευτικῶν ἑδρῶν, ἀναλόγως τῆς δυνάμεως ἑκάστου τελοῦσαν ἱκανοποιητικὴν λύσιν περὶ τὴν δικαίαν κατανομὴν τῶν βουλευτικῶν ἑδρῶν, ἀναλόγως τῆς δυνάμεως ἑκάστου κόμματος, κατηγορεῖται τὸ σύστημα τῆς ἐκπροσωπήσεως τῆς μειοψηφίας, ὡς ἀποτελοῦν ἐμπειρικὸν τρόπον περὶ τὴν ἀπονομὴν τῆς ἐκλογικῆς δικαιοσύνης. Ἄλλο ὅμως εἶναι ἐμπειρικὸν σύστημα καὶ ἄλλος ἐμπειρικὸς τρόπος ἀπονομῆς ἐκλογικῆς δικαιοσύνης. Τὴν ἐμπειρικότητα τοῦ συστήματος ἐστήριξαν μέλη τινὰ τῆς Νομοθετικῆς Ἐπιτροπῆς εἰς τὸν διάφορον τρόπον ὑπολογισμοῦ τῶν ἑδρῶν, ἃς λαμβάνει ἕκαστον κόμμα. Ὑπεστήριξαν δηλ. ὅτι ἐνῷ βάσιν τοῦ συστήματος ἀποτελεῖ, ὅπως τὸ 70% τῶν ἑδρῶν λαμβάνῃ τὸ πρῶτον κόμμα καὶ τὸ 30% τὸ δεύτερον, προκειμένου μὲν περὶ περιφερειῶν ἐκλεγουσῶν μέχρι 3 βουλευτῶν, τὸ σύστημα μετατρέπεται εἰς ἀμιγὲς πλειοψηφικόν, τῆς μειοψηφίας οὐδένα βουλευτὴν ἐκλεγούσης, προκειμένου δὲ περὶ περιφερειῶν ἐκλεγουσῶν ἄνω τῶν 10 βουλευτῶν, ἡ ἐκλογὴ μεταξὺ τῶν δύο πρώτων κομμάτων γενήσεται ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐκλογικῶν των δυνάμεων, μετατρεπομένη εἰς ἁπλῆν ἀναλογικήν. Ἡ αἰτίασις αὕτη ὡς πρὸς μὲν τὸ πρῶτον αὐτῆς μέρος εἶναι τελείως ἀβάσιμος, διότι ἐφαρμοζομένης τῆς ἀρχῆς τοῦ 30% ὑπὲρ τῆς μειοψηφίας, δὲν δικαιοῦται αὕτη νὰ λάβῃ ἕδραν ἐπὶ περιφερείας ἐκλεγούσης 3 βουλευτάς. Ὡς πρὸς τὸ δεύτερον, ἡ μεταβολὴ τοῦ συστήματος προεκρίθη λόγῳ τοῦ μεγάλου ἀριθμοῦ τῶν ἑδρῶν, αἵτινες ἀναλογοῦν εἰς ἐλαχίστας ἐκλογικὰς περιφερείας. Ἂν ἐξαρτᾶτο ἀπὸ ἐμὲ θὰ ἐφήρμοζον τὸ ποσοστὸν τοῦ 70 καὶ 30% καὶ ἐπὶ τῶν περιφερειῶν τούτων, διὰ τὴν πλήρη ὁμοιομορφίαν τοῦ συστήματος. Ἐλαχίστη ἄλλως τε διαφορὰ τῶν διανεμητέων ἑδρῶν μεταξὺ τῶν δύο πρώτων κομμάτων εἰς τὰς περιφερείας τὰς ἐκλεγούσας ἄνω τῶν 10 ἑδρῶν θὰ ὑπάρξῃ ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ ἑνὸς ἢ τοῦ ἄλλου συστήματος. Ἐπὶ τῆς δευτέρας αἰτιάσεως κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι δηλ. ἀποτελεῖ σύστημα ἄδικον, διότι ἀφίνει ἄνευ ἐκπροσωπήσεως ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ μεγάλα τμήματα τοῦ λαοῦ, ἔχω νὰ παρατηρήσω, ὅτι ἡ αἰτία αὕτη εἶναι ὀρθή. Τὸ ἀντίθετον σύστημα συνιστᾷ τὴν γνωστὴν μοναδικὴν ἀρετὴν τοῦ ἁπλοῦ ἀναλογικοῦ. Οὐδεὶς δύναται νὰ ἀντείπῃ ὅτι τὸ προτέρημα τοῦ ἀναλογικοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος εἶναι ὅτι ἐξασφαλίζει τὴν ἐκλογικὴν δικαιοσύνην, ὅτι ἀποτελεῖ δικαίαν κατανομὴν τῶν ἑδρῶν, ἀνάλογον πρὸς τὰς ἐκλογικὰς δυνάμεις ἑκάστου κόμματος καὶ ὅτι τὸ Κοινοβούλιον ἐκφράζει πιστότερον τὴν θέλησιν τοῦ κυριάρχου λαοῦ. Ἀντιθέτως διὰ τοῦ ἀμιγοῦς πλειοψηφικοῦ, ἡ κατανομὴ τῶν ἑδρῶν δὲν εἶναι δικαία, μέρος μόνον τοῦ λαοῦ ἀντιπροσωπεύεται εἰς τὴν Βουλὴν καὶ μεγάλαι μᾶζαι τοῦ λαοῦ δὲν συμμετέχουν εἰς τὴν διακυβέρνησιν τῆς χώρας. «Τὸ πλειοψηφικὸν—ὑπεστήριξεν ὁ ἀείμνηστος Π. Ἀραβαντινὸς ἐν αἰτιολογικῇ του ἐκθέσει πρὸς τὴν Αʹ Συνέλευσιν—ἀπονέμον ὡς γέρας εἰς τὸ πλειοψηφῆσαν κόμμα τὸ μονοπώλιον τῆς διαχειρίσεως τῶν κρατικῶν ἐξουσιῶν, δημιουργεῖ ὑπὲρ τοῦ πλειοψηφίσαντος κόμματος ἄδικον προνόμιον καὶ νοθεύει τὴν λειτουργίαν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ σώματος ὡς νομοθετικοῦ καὶ ἐλεγκτικοῦ». Μὲ τὸ πλειοψηφικόν, λέγουν οἱ ὑποστηρικταὶ τοῦ ἀναλογικοῦ συστήματος, ὁ ἀγὼν γίνεται ἢ τοῦ ὕψους ἢ τοῦ βάθους. Μὲ τὸ πλειοψηφικόν, γράφει γνωστὸς Γάλλος δημοσιολόγος, ἡ ἐκλογὴ μεταβάλλεται εἰς πόλεμον, εἰς τὸν ὁποῖον ἀντὶ φυσιγγίων γίνεται χρῆσις σφαιριδίων ἢ ψηφοδελτίων. Ὅλα αὐτά, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι γνωστά, ἔχουν χιλιάκις γραφῆ καὶ μυριάκις λεχθῆ καὶ ὑποστηριχθῆ. Παρ’ ὅλον τοῦτο, τὸ ἀναλογικὸν σύστημα ἔχει καταδικασθῆ εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ μεγίστου μέρους τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ. Διότι τὸ μέγα, τὸ φοβερὸν ἐλάττωμά του εἶναι, ὅτι δημιουργεῖ κυβερνητικὴν ἀστάθειαν, δηλ. ἀκυβερνησίαν, δεδομένου ὅτι ὠθεῖ εἰς τὴν κατάτμησιν τῶν κομμάτων, ἀφοῦ καὶ τὰ μικρότερα τούτων ἔχουν ἐλπίδα ἐπιτυχίας, ἀναλόγως τῶν ἐκλογικῶν των δυνάμεων. Ἐπὶ ματαίῳ ἀγωνίζονται ἀπὸ μακροῦ οἱ θιασῶται τοῦ ἀναλογικοῦ νὰ πείσουν τὴν κοινὴν γνώμην, ὅτι ἡ κατάτμησις τῶν κομμάτων δὲν εἶναι ἀποτέλεσμα τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, ἀλλὰ τῆς πολιτικῆς ὡριμότητος τοῦ λαοῦ καὶ τῆς κοινωνικῆς καὶ οἰκονομικῆς ἐξελίξεώς του. Ὁ ἑλληνικὸς λαὸς ἐξακολουθεῖ κατεχόμενος ἀπὸ φοβίαν ἔναντι τοῦ ἀναλογικοῦ συστήματος. Παρηκολούθησα δημοψήφισμα γενόμενον πρὸ ἡμερῶν ὑπὸ ἐγκρίτου πρωϊνῆς ἐφημερίδος, ἀναφορικῶς πρὸς τὴν προτίμησιν τῶν ἀναγνωστῶν της μεταξὺ πλειοψηφικοῦ καὶ ἀναλογικοῦ συστήματος καὶ ἐκ τῶν κατὰ μεγίστην πλειοψηφίαν ὑπὲρ τοῦ πλειοψηφικοῦ, ἀπαντήσεων, διεπίστωσα τὴν φοβίαν τούτων διὰ τὴν ἐκ τοῦ ἀναλογικοῦ ἐπερχομένην ἀκυβερνησίαν τῆς χώρας. «Δὲν δύναμαι νὰ ψηφίσω ὑπὲρ τοῦ ἀναλογικοῦ —ἔλεγεν ἀγορεύων ἐνώπιον τῆς Δʹ Συνελεύσεως ὁ ἀείμνηστος Ἀνδρ. Μιχαλακόπουλος— διότι φοβοῦμαι τὴν ἀντικυβερνησίαν, ἡ ὁποία δύναται νὰ ἀγάγῃ εἰς ἀναρχίαν ἢ ἐπικράτησιν ἀπολυταρχισμοῦ». «Ἔχω τὴν ἀπόλυτον πεποίθησιν —ἔλεγεν ὁ ἀείμνηστος Ἐλ. Βενιζέλος ἀγορεύων κατὰ τὴν συνεδρίαν τῆς Βουλῆς τῆς 11 Δεκεμβρίου 1928— ὅτι ἐὰν συνεχίζετο ἡ ἐκλογὴ τῶν βουλευτῶν μὲ τὸ ἀναλογικὸν σύστημα, θὰ ἐκινδυνεύομεν νὰ ἴδωμεν τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα ἀγόμενον εἰς πλήρη ἀποτυχίαν». Τὸ νομοσχέδιον, ὡς εἶπον καὶ ἀνωτέρω, ἠκολούθησε τὴν μέσην ὁδόν. Ἐφοβήθη τὴν ἐκ τοῦ ἁπλοῦ ἀναλογικοῦ ἀκυβερνησίαν τῆς χώρας, ἀλλὰ καὶ ἀπέφυγε τὴν διὰ τοῦ ἀμιγοῦς πλειοψηφικοῦ μεταβολὴν τοῦ ἐκλογικοῦ ἀγῶνος εἰς πόλεμον ποὺ γίνεται χρῆσις ψηφοδελτίων ἀντὶ φυσιγγίων. Ἔναντι τοῦ μετριοπαθοῦς καὶ εἰλικρινοῦς δι’ ὅλα τὰ κόμματα συστήματος τοῦ πλειοψηφικοῦ μὲ ἐκπροσώπησιν τῆς ἀντιπολιτεύσεως, ὅπερ εἰσηγεῖται ἡ Κυβέρνησις, ἀπεσύραμεν ἡμεῖς οἱ θιασῶται τοῦ ἀμιγοῦς πλειοψηφικοῦ τὰς θεωρητικάς μας ἀντιρρήσεις. Καλοῦμεν καὶ σᾶς τοὺς θεωρητικοὺς ὑπερμάχους τοῦ ἀναλογικοῦ συστήματος νὰ ἀποσύρητε τὰς ἰδικάς σας. Νὰ ἦσθε βέβαιοι, ὅτι τοῦτο θὰ ἀποβῇ ἐπ’ ὠφελείᾳ τοῦ τόπου. Ἐπὶ τῆς τρίτης, τέλος, αἰτιάσεως κατὰ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, ὅπερ εἰσηγεῖται ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, ὅτι δηλ. δι’ αὐτοῦ ὁδηγεῖται ἡ χώρα εἰς τὴν πόλωσιν καὶ εἰς ἕνα νέον ἐθνικὸν διχασμόν, ἔχω νὰ παρατηρήσω ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου, οὐδόλως ὑποβοηθεῖται ἡ πόλωσις, ἀλλ’ ἡ δημιουργία δύο κομμάτων, ἅτινα θὰ ἐναλλάσσωνται ἐν τῇ διακυβερνήσει τῆς χώρας. Διὰ τοῦ συστήματος τῶν δύο κομμάτων, ἅτινα διὰ τῆς διαφοροποιήσεως μεταξὺ 15% διὰ τὰ κόμματα καὶ 25% διὰ τὰς ἑνώσεις κομμάτων, διευκολύνονται εἰς τὸ νὰ καταστοῦν ὁμοιογενῆ, ἐξασφαλίζεται ὑγιὴς δημόσιος βίος καὶ ὁμαλὴ λειτουργία τοῦ πολιτεύματος, δεδομένου ὅτι καὶ ἰσχυρὰ πλειοψηφία ἐπιτυγχάνεται ἱκανὴ διὰ νὰ στηρίξῃ σταθερὰν καὶ μακροχρόνιον κυβέρνησιν καὶ σοβαρὰ ἐν τῇ Βουλῇ ἀντιπολίτευσις ἱκανὴ ὅπως διαδεχθῇ τὴν πρώτην.

§78Η. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Δὲν νομίζετε ὅτι μὲ τὰ συστήματα αὐτά, τό δημοκρατικὸν κέντρον ὠθεῖται εἰς συνεργασίαν πρὸς τὴν ἀριστεράν;

§79Γ. ΠΑΜΠΟΥΚΑΣ. Πόλωσις τοῦ λαοῦ, μεταξὺ Ἑλλην. Συναγερμοῦ καὶ ἄκρας ἀριστερᾶς δὲν ὑποβοηθεῖται ὑπὸ τοῦ συστήματος, διότι καὶ ἂν δεχθῶμεν, ὅτι ἡ ἄκρα ἀριστερὰ συγκεντροῖ τὸ 20% τοῦ λαοῦ—πρᾶγμα ἀπίθανον, διότι οὐδέποτε ἐνεφάνισεν αὕτη δύναμιν μεγαλυτέραν τοῦ 12%— πάλιν τὸ ὑπόλοιπον 80% ἀφίνει μέγα περιθώριον δημιουργίας δύο ἐθνικῶν κομμάτων τοῦ Κυβερνητικοῦ καὶ τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου. Μὲ τὴν προϋπόθεσιν δὲ ἣν θέτει τὸ νομοσχέδιον, καθ’ ἣν διὰ τὴν συμμετοχὴν εἰς τὴν διανομὴν τῶν ἑδρῶν ἐν ἐκλογικῇ τινι περιφερείᾳ δέον ὁ συνδυασμὸς νὰ συγκεντροῖ καὶ τὸ 15% ἢ 25% τῶν ψήφων καθ’ ὅλην τὴν ἐπικράτειαν, ἀποκλείεται ὁ σχηματισμὸς τοπικῶν κομμάτων, ἐλαττούντων τὴν ἐκλογικὴν δύναμιν τῶν δύο ἐθνικῶν κομμάτων. Ἑπομένως, ἀπὸ οἱασδήποτε πλευρᾶς ἐξεταζομένου τοῦ ζητήματος, οὐδεὶς κίνδυνος πολώσεως εἶναι δυνατὸν νὰ προέλθῃ ἐκ τοῦ προτεινομένου ἐκλογικοῦ συστήματος. Μόνον ἐὰν οἱ Ἀρχηγοί τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἤθελον ἀποφασίσει συνεργασίαν μετὰ τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς, μὴ ἀναγκαίαν, ὡς ἀπέδειξα, διὰ τὰς ἐθνικὰς ἐκλογικάς των ἐπιδιώξεις, τότε καὶ μόνον ὑπάρχει ὁ κίνδυνος τῆς πολώσεως. Θέλω νὰ πιστεύω ἢ μᾶλλον πρέπει νὰ εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὁ πατριωτισμός των καὶ ἡ πρὸς τὴν χώραν ἀγάπη των ἀποκλείουν τοιοῦτον ἐνδεχόμενον, ὡς ἄλλως τε καὶ ἐκ τῆς χθεσινῆς ἀνακοινώσεώς των διαπιστοῦται τοῦτο.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἕτερος τῶν εἰσηγητῶν τῆς μειοψηφίας κ. Μαρῆς ἔχει τὸν λόγον.

§81Κ. ΜΑΡΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ὡς καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν ἐνώπιον τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς Ἐσωτερικῶν, ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, εἶχα τὴν εὐκαιρίαν ν’ ἀναφέρω, πρὸς πλήρη κατανόησιν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν σχεδίου ἐκλογικοῦ νόμου, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἀναδράμωμεν εἰς τὴν ἱστορίαν τῶν ἐκλογικῶν συστημάτων τῆς τελευταίας 4ετίας ἀφ’ ἧς δηλαδὴ ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς ἐνεφανίσθη εἰς τὴν πολιτικὴν σκηνὴν τῆς Χώρας. Ἡ δὲ ἀναδρομή, σύντομος καθ’ ἑαυτήν, εἶναι λίαν διδακτική, καὶ θὰ μᾶς βοηθήσῃ νὰ συλλάβωμεν καὶ τῆς συντακτρίας ποῦ Νομοσχεδίου Κυβερνήσεως, τὸ πνεῦμα, καὶ τὴν ἀρχὴν ποὺ πρεσβεύει τὸ παρὸν νομοσχέδιον. Τὸ πρῶτον ἐκλογικὸν σύστημα, μὲ τὸ ὁποῖον ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς ἔκρινεν ὅτι ἠδύνατο ν’ ἀποπειραθῇ τὴν κατάληψιν τῆς ἐξουσίας, ἦτο τὸ τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς τοῦ 1951, ὅτε καὶ πρωτοενεφανίσθη ὡς Κόμμα καὶ μὲ τὸ ὁποῖον σύστημα εἰσῆλθεν εἰς τὴν Βουλὴν ὡς μέγα Κόμμα καὶ ἀξιόλογος ἀξιωματικὴ ἀντιπολίτευσις. Ἀπὸ τῆς ἡμέρας ὅμως τῆς εἰσόδου του εἰς τὴν Βουλὴν ἤρχισεν τὸ τροπάριον τῆς καταργήσεως τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς καὶ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ πλειοψηφικοῦ συστήματος, μὲ αἴτημα τὴν ἄμεσον διάλυσιν τῆς Βουλῆς, παρὰ τὴν πρόσφατον ἐτυμηγορίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Καὶ πράγματι, μετὰ 14μηνον περίπου βίον, ἡ Βουλὴ ἐκείνη διελύθη, ἀφοῦ πρῶτον τὰ κόμματα τοῦ Κέντρου, τὰ ἔχοντα τὴν πλειοψηφίαν τῆς Βουλῆς, ἐψήφισαν τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα τῆς στενοευρείας, διότι τὰ κόμματα ἐκεῖνα ἔκριναν ὅτι τὸ συμφέρον τῆς Χώρας ἀπῄτει τὴν παρουσίαν ἰσχυρᾶς ὁμοιογενοῦς Κυβερνήσεως, καίτοι ἡ ἐκλογικὴ ἐπιτυχία τοῦ Συναγερμοῦ μὲ τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα, ἦτο καὶ διὰ τοὺς πλέον αἰσιοδόξους ἐξ ἡμῶν, διὰ τὸ εἰς βάρος μας ἀποτέλεσμα τῶν ἐκλογῶν καταφανής. Παρεβλέψαμεν, δηλονότι, τὸ κομματικόν μας συμφέρον, πρὸ τοῦ γενικωτέρου συμφέροντος τῆς χώρας, ν’ ἀποκτήσῃ ἰσχυρὰν Κυβέρνησιν. Παρομοία ὅμως σκέψις δὲν ἐπρυτάνευσε καὶ παρὰ τῷ Συναγερμῷ. Ἐκεῖ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα ποὺ προετιμᾶτο, ἦτο τὸ σύστημα ποὺ συνέφερεν εἰς τὸ Κόμμα, ἀδιαφόρως ἐὰν τὸ γενικώτερον συμφέρον τῆς χώρας τὸ ἀπῄτει ἢ οὔ. Καὶ ἀπόδειξις, δυστυχῶς ἀναμφισβήτητος, τούτου εἶναι ἡ μετέπειτα πολιτικὴ τοῦ Συναγερμοῦ ἐπὶ τῶν ἐκλογικῶν συστημάτων. Διότι, ἓν περίπου ἔτος μετὰ τὴν ἄνοδόν του εἰς τὴν ἐξουσίαν, ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς, εὑρισκόμενος τότε εἰς τὸ ἀπόγειον τῆς δυνάμεώς του, μᾶς ἔφερε πρὸς ψήφισιν ἕνα ἀπίθανον ἐκλογικὸν νόμον, τὸ πλειοψηφικὸν τῆς «εὐρυτάτης», διὰ τοῦ ὁποίου αἱ τεσσαράκοντα περίπου ἐκλογικαὶ περιφέρειαι τῆς χώρας μας, περιωρίζοντο εἰς ἐννέα μόνον, εἰς ἐννέα περιφερείας, μὴ ἐχούσας αἱ περισσότεραι μεταξὺ των οὐδεμίαν διοικητικὴν ἢ γεωγραφικὴν ἔστω σχέσιν, συγκοληθεῖσαι ὅμως μὲ βάσιν τὰ ἀριθμητικὰ ἀποτελέσματα τῶν τελευταίων ἐκλογῶν, ὥστε διὰ τῶν εὐφυῶν αὐτῶν συνδυασμῶν νὰ ἐπιπλεύσουν οἱ εὐφυεῖς Κυβερνητικοὶ συνδυασμοί. Εἰς τοῦτο ἐξ ἄλλου, θὰ ἐβοήθει καὶ ἡ ἐκμετάλλευσις τῆς ψήφου τοῦ Στρατοῦ. Διότι, διὰ πονηρᾶς διατάξεως, ὁ ἐκλογικὸς αὐτὸς νόμος ἐπέτρεπεν ὥστε οἱ στρατιῶται νὰ ψηφίζουν τοὺς ὑποψηφίους ὄχι τῶν περιφερειῶν καταγωγῆς των, ἀλλὰ τῶν περιφερειῶν εἰς τὰς ὁποίας θὰ εὑρίσκοντο τὴν ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς. Οὕτω, διὰ τῆς μετακινήσεως συμπαγῶν στρατιωτικῶν δυνάμεων, ὅπου ἡ ἐκλογικὴ δύναμις τοῦ Συναγερμοῦ θὰ τὸ ἀπῄτει, ἐσκόπευον τὴν νόθευσιν τοῦ ἐκλογικοῦ φρονήματος τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Κατεπολεμήσαμεν, βεβαίως, τὸ ἐκλογικὸν ἐκεῖνο κατασκεύασμα, καὶ προειδοποιήσαμεν τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἀδίκως καταπονεῖ τὴν Βουλὴν, καὶ ἐκθέτει καὶ ἑαυτὴν, διότι εἶναι μαθηματικῶς βέβαιον, ὅτι ὅταν θὰ ἐπιστῇ ἡ στιγμή, δὲν θὰ τολμήσῃ οὔτε νὰ σκεφθῇ νὰ ἐμφανισθῇ πρὸ τῶν ἐκλογέων μὲ τὸ σύστημα τῆς εὐρυτάτης. Τὴν προειδοποίησίν μας ἐκείνην, τὴν ὑπεδέχθησαν καγχασμοὶ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνητικῆς παρατάξεως. Ἐπὶ τῇ σημερινῇ δικαιώσει μας, ἄς μᾶς ἐπιτραπῇ νὰ ἐπιστρέψωμεν τοὺς καγχασμούς. Καὶ τότε λοιπόν, ὅτε ὁ Συναγερμὸς ἐνόμιζεν ὅτι αἱ κομματικαί του ἀνάγκαι ἐπέβαλον τὴν εὐρυτάτην, τὴν κατέστησε νόμον τοῦ Κράτους. Τώρα ὅμως, ποὺ ἡ κάθοδος εἰς τὰς ἐκλογὰς ἀποτελεῖ διὰ τὴν Κυβερνητικὴν παράταξιν, σκληράν, φεῦ, πραγματικότητα, εὑρέθημεν πρὸ θεάματος προκαλοῦντος ἀποκαρδίωσιν. Πρὸ τοῦ θεάματος μιᾶς Συναγερμικῆς Κυβερνήσεως, τῆς τετάρτης καὶ τελευταίας εὐτυχῶς, ἡ ὁποία ἀντὶ ν’ ἀπασχολῆται μὲ τὸ στυγνὸν οἰκονομικὸν ἀδιέξοδον τῆς χώρας, ὅπου τὴν ὡδήγησεν ἡ ἀλόγιστος οἰκονομικὴ πολιτικὴ τοῦ Συναγερμοῦ, πρὸ πάντων, ἀντὶ ν’ ἀσχολῆται μὲ τὴν ἁγίαν ὑπόθεσιν τῆς Κυπριακῆς ἐλευθερίας, ἀντὶ ν’ ἀγωνιᾷ, ὅπως ἀγωνιᾷ ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς Λαός, καὶ νὰ συμπάσχῃ διὰ τὰ μαρτύρια ποὺ ὑφίστανται οἱ Ἕλληνες τῆς Κύπρου, διὰ νὰ ἑνωθοῦν μὲ τὴν Μάννα Ἑλλάδα, τὴν βλέπομεν, ἐπὶ ἑβδομάδας ὁλοκλήρους, ἐν κρυπτῷ καὶ παραβύστῳ ν’ ἀσχολῆται μὲ τὴν ἐπινόησιν ἐκλογικοῦ συστήματος, μὲ γνώμονα ὄχι τὸ συμφέρον τῆς χώρας καὶ μάλιστα εἰς τοιαύτας δυσκόλους στιγμάς, ἀλλὰ τὸ κομματικὸν καὶ μόνον, συμφέρον. Καὶ ἀνεγνώσαμεν εἰς τὰς ἐφημερίδας ὅτι μίαν Παρασκευήν, καθ’ ὅλην τὴν ἡμέραν, ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδέχετο καθ’ ὁμάδας τοὺς Συναγερμικοὺς βουλευτὰς καὶ τοὺς ἠκροᾶτο ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος τῆς προτιμήσεώς των. Καὶ τὴν ἑπομένην ἡμέραν Σαββάτου, τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἐπὶ 4ωρον ἠσχολεῖτο μὲ τὴν ἀνεύρεσιν τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος ποὺ θὰ ἦτο τὸ καλύτερον ὄχι διὰ τοῦ Ἕλλην. Λαοῦ τὰ συμφέροντα, ὄχι διὰ τὴν ἀνακούφισιν καὶ τὴν συμπαράστασιν τῶν μαχομένων Κυπρίων, ἀλλὰ τὸ καταλληλότερον διὰ τὴν διάσωσιν τῆς Κυβερνητικῆς παρατάξεως ἀπὸ τὸν καταποντισμόν. Καὶ ἡ συνεδρίασις τοῦ Ὑπ. Συμβουλίου συνεχίσθη, καὶ μετὰ τὴν Κυριακὴν ἀργίαν, ἀμέσως τὴν Δευτέραν, καὶ ἀκριβῶς κατὰ τὰς ἡμέρας ποὺ οἱ Ἕλληνες πρόσκοποι συνέλεγαν εἰς τὰς ὁδοὺς τὰς ὑπογραφὰς τῶν Ἑλλήνων διὰ τὴν σωτηρίαν τοῦ Μιχ. Καραολῆ. Ἀνεμέναμεν λοιπὸν κατόπιν τῆς τοιαύτης καὶ ἐπὶ τοσαύτας ἡμέρας Κυβερνητικῆς δραστηριότητος, καὶ κυήσεως ὅτι θὰ μᾶς ἐξηγγέλετο ἐκλογικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον θὰ καθίστατο ὁ καταστατικὸς χάρτης τῶν ἐκλογικῶν συστημάτων Ἑλλάδος, τὸ πάγιον ἐκλογικόν μας σύστημα. Καὶ μᾶς ἐξηγγέλθη τέλος, τὸ ὑπὸ συζήτησιν σήμερον ἐκλογικὸν νομοσχέδιον. Πολλοί, καὶ δικαίως, τὸ ἀπεκαλέσαμεν φαυλοκρατικὸν τὸ νομοσχέδιον. Ἄλλοι, δικαίως καὶ αὐτοί, καλπονοθετικόν. Νομίζω ὅμως, ὅτι ἐξ ἴσου δίκαιον εἶναι νὰ τὸ ἀποκαλέσωμεν καὶ ναυαγοσωστικόν. Καὶ δή, μὲ σωσίβια διὰ τοὺς ἐπιβάτας μόνον τῆς πρώτης θέσεως. Διὰ τοὺς ὑπολοίπους ὁ σώζων ἑαυτὸν σωθήτω. Τὸ σημερινὸν νομοσχέδιον, κύριοι Συνάδελφοι, εἶναι μία ἔντεχνος μὲν συρραφὴ τριῶν ἐκλογικῶν συστημάτων, τῆς ἀναλογικῆς ἁπλῆς καὶ ἐνισχυμένης, καὶ τοῦ πλειοψηφικοῦ, χωρὶς ὅμως ὁ νομοθέτης νὰ δυνηθῇ νὰ ἄρῃ τὰ ἐλαττώματα τῶν τριῶν αὐτῶν συστημάτων. Ἀντιθέτως τὰ συνεσώρευσεν εἰς ἓν καὶ μόνον ἐκλογικὸν σύστημα. Καὶ πρὸς ἀπόδειξιν, ἐνῷ διὰ τῆς ἀναλογικῆς σκοπεῖται ἡ ἐκπροσώπησις καὶ τῆς ἐλαχίστης, εἰ δυνατόν, μειοψηφίας, διὰ τοῦ παρόντος ἐκλογικοῦ νόμου εἶναι δυνατόν, ἓν κόμμα λαβὸν τὰ 30% μόνον τῶν ψήφων τῆς Ἐπικρατείας καὶ ὀλιγοτέρας ἂν θέλετε, νὰ εἰσέλθῃ μόνον του εἰς τὴν Βουλήν, καταλαμβάνον ὅλας τὰς ἕδρας, καὶ ν’ ἀποκλεισθοῦν τὰ 70% καὶ ἄνω τοῦ Ἑλλην. Λαοῦ, ἀπὸ πάσης ἐκπροσωπήσεως ἐν τῇ Ἐθν. Ἀντιπροσωπείᾳ. Καὶ ἀντιθέτως, ἐνῶ κατὰ τὸν νομοθέτην ἡ βάσις τοῦ παρόντος νόμου εἶναι τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα, εἶναι δυνατὸν ἓν κόμμα νὰ λάβῃ τὰ 60% καὶ ἄνω τῶν ψήφων τοῦ Ἑλλην. Λαοῦ καὶ νὰ μὴ ἐπιτύχῃ, ἐν τούτοις, ἀπόλυτον πλειοψηφίαν ἐν τῇ Βουλῇ. Ποῖος ὁ λόγος λοιπὸν τῆς καθιερώσεως τοῦ τοιούτου ἐκλογικοῦ συστήματος; Ἁπλούστατα, ἡ ἐλπὶς τοῦ Συναγερμοῦ ὅτι ἂν καὶ μειοψηφία, ἀλλὰ βοηθούσης καὶ τῆς ψήφου τοῦ Στρατοῦ, διότι ἡ πονηρὰ διάταξις τῆς στρατιωτικῆς ψήφου, ἡ περιεχομένη εἰς τὸν νόμον τῆς εὐρυτάτης ἀναλογικῆς περιφερείας, διετηρήθη ἐπιμελῶς καὶ εἰς τὸν νέον νόμον, ἡ ἐλπὶς λέγω τοῦ Ἑλλην. Συναγερμοῦ ὅτι ἴσως δυνηθῇ νὰ ἐπικαθήσῃ ἐπὶ μίαν ἀκόμη περίοδον εἰς τὴν ράχην τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Καὶ ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ καθιστῶμεν γνωστὸν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅτι ἐὰν δὲν τροποποιηθῇ ἡ διάταξις ἡ ἀναγκάζουσα τοὺς στρατιώτας νὰ ψηφίζουν τοὺς ὑποψηφίους τῆς περιφερείας εἰς ἣν ὑπηρετοῦν, καὶ ὄχι ὡς εἶναι τὸ φυσικόν, τοὺς ὑποψηφίους τῆς ἐκλογικῆς των περιφερείας, τὰ Κόμματα τοῦ Κέντρου θὰ σκεφθοῦν ἐὰν πρέπει νὰ μετάσχουν εἰς ἐκλογάς, αἱ ὁποῖαι κινδυνεύουν νὰ μεταβληθοῦν εἰς παρωδίαν ἐκλογῶν. Καὶ πάντως, ὅτι οὕτως ἢ ἄλλως, ἡ ἀριστοκρατία τῆς Κυβερνητικῆς παρατάξεως θὰ διασωθῇ ἀπὸ τὸν ἀφανισμόν. Κύριοι βουλευταί, καλούμεθα σήμερον νὰ συζητήσωμεν καὶ νὰ ψηφίσωμεν ἓν ἐκλογικὸν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἶναι φωτογραφία τῶν ναυαγοσωστικῶν ἀναγκῶν τῆς Κυβερνήσεως. Μὲ αὐτὸ ζητοῦν νὰ δώσωμεν τὴν μάχην. Θὰ τὴν δώσωμεν ἐφ’ ὅσον ἀρθῇ ἡ περὶ στρατοῦ διάταξις διότι δὲν ὑπάρχει ἐκλογικὸν νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον νὰ δύναται νὰ σώσῃ οἱονδήποτε ἀπὸ τὴν λαϊκὴν κατακραυγήν. Ἐπὶ τριετίαν ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ἀναμένει τὴν ἡμέραν τῆς ἐκδικήσεως διὰ τὴν δυστυχίαν ποὺ τὸν κατεδικάσατε. Καὶ ἡ ἡμέρα αὐτὴ ἀρχίζει ν’ ἀνατέλλῃ.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χαβίνης ἔχει τὸν λόγον.

§83Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Εἶπον καὶ ἄλλοτε, κύριοι βουλευταί, ἐπαναλαμβάνω καὶ σήμερον, ὅτι ἐφ’ ὅσον ὁ ἐκλογικὸς νόμος ἅπτεται τοῦ Συντάγματος, ἕκαστος βουλευτὴς δικαιοῦται καὶ πρέπει νὰ ἔχῃ ἰδίαν γνώμην. Ἡ κομματικὴ πειθαρχία εἰς τοιοῦτον νομοσχέδιον δὲν ἔχει θέσιν. Δυστυχῶς, εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Βουλήν, ἀνέκαθεν, πολὺ περισσότερον τὰ δέκα τελευταῖα ἔτη, ἡ κομματικὴ πειθαρχία εἶναι ἀπόλυτος καὶ δύναμαι νὰ εἴπω ἐγκληματική. Ὅλα τὰ νομοσχέδια εἰσερχόμενα εἰς τὴν Βουλήν, ἐξέρχονται ὅπως εἰσῆλθον, διότι οἱ βουλευταὶ τὴν τελευταίαν στιγμὴν ψηφίζουν ὑπὲρ τῆς ἀπόψεως τοῦ κ. ὑπουργοῦ. Ἀπόδειξις, κ. βουλευταί, ὅτι τὰ νομοσχέδια ἐξέρχονται τῆς αἰθούσης αὐτῆς ἀτελῆ, εἶναι ὅτι σήμερον, μετὰ 20 μῆνας, ἡ Κυβέρνησις, προερχομένη ἐκ τοῦ αὐτοῦ κόμματος τοῦ Συναγερμοῦ, τροποποιεῖ νόμον, τὸν ὁποῖον μὲ τὰ χειροκροτήματα 240 βουλευτῶν ἐψήφισεν. Εἶμαι βέβαιος, καὶ τὸ ὡμολόγησε καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι πλεῖστοι τῶν κυρίων συναδέλφων ἐψήφιζον, παρὰ τὴν συνείδησίν των τὸν νόμον τῶν τεραστίων περιφερειῶν. Ἰδού, κ. συνάδελφοι, ἀπόδειξις, ὅτι τὰ νομοσχέδια ἐξέρχονται τῆς αἰθούσης αὐτῆς ἀτελῆ. Ἐὰν οἱ κ.κ. βουλευταί, τῆς πλειοψηφίας ἐψήφιζον κατὰ συνείδησιν ἀσφαλῶς δὲν θὰ ἐψήφιζον τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Ὑπήκοντες ὅμως, κ. συνάδελφοι, ἡμεῖς εἰς τὴν κομματικὴν πειθαρχίαν, ὑποβιβάζομεν τὸ ἀξίωμα τοῦ ἀντιπροσώπου τοῦ Ἔθνους, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει οὐδεμίαν γνώμην καὶ διερωτᾶται ὁ λαὸς ἐὰν εἶναι χρήσιμος ἡ Βουλή, τοὐλάχιστον διὰ τὴν νομοθετικήν της ἐργασίαν, καὶ δὲν θὰ εἶναι προτιμότερον ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐκδίδῃ νομοθετικὰ διατάγματα καὶ μόνον διὰ τὸν ἔλεγχον νὰ εἶναι ἡ Βουλή; Ἀρχίζει, κύριοι συνάδελφοι, νὰ δημιουργῆται τοιαύτη σκέψις παρὰ τῇ κοινῇ γνώμῃ, ὅταν βλέπῃ ὅτι αἱ συζητήσεις ἐν τῇ Βουλῇ, τοὐλάχιστον περὶ τῶν νομοθετικῶν μέτρων, εἶναι ἄνευ πρακτικοῦ ἀποτελέσματος. Καὶ εἰς τὰς δημοκρατίας ἡ προσωπικότης τοῦ ἀντιπροσώπου τοῦ Ἔθνους πρέπει νὰ ἵσταται ὅσον τὸ δυνατὸν ὑψηλά. Δυστυχῶς ἐδῶ διὰ τῶν πράξεών μας τὴν ὑποβιβάζομεν. Κύριοι βουλευταί, τὰ πραγματικὰ ἐκλογικὰ συστήματα εἶναι δύο. Τὸ ἁπλοῦν πλειοψηφικὸν καὶ τὸ ἁπλοῦν ἀναλογικόν. Ὅλα τὰ ἐκλογικὰ συστήματα τὰ ὁποῖα δημιουργοῦν πλαστὰς πλειοψηφίας εἶναι ἀποκρουστέα. Δὲν θὰ σᾶς ἀναπτύξω τὰ πλεονεκτήματα καὶ τὰ μειονεκτήματα τῶν δύο συστημάτων, διότι οἱ προλαλήσαντες συνάδελφοι, τὰ ἀνέπτυξαν. Συνοπτικῶς θὰ εἴπω τοῦτο, ὅτι τὸ μὲν ἀναλογικὸν εἶναι δίκαιον σύστημα, διότι ἕκαστον κόμμα λαμβάνει τὰς ἕδρας, τὰς ὁποίας δικαιοῦται ἐκ τῶν ψήφων, τὰς ὁποίας συγκεντρώνει καὶ δεύτερον ἡ Βουλὴ εἶναι ἀνωτέρα ποιότητος, διότι ἐκλέγονται ἀπὸ ὅλα τὰ κόμματα οἱ καλύτεροι. Ἔχει ὅμως τὸ μέγα μειονέκτημα νὰ μὴ δίδῃ σταθερὰς Κυβερνήσεις μεγάλης διαρκείας. Ἀντιθέτως, τὸ πλειοψηφικὸν εἶναι ἄδικον σύστημα, μάλιστα εἰς τὰς μεγάλας περιφερείας, πολὺ ἄδικον σύστημα, διότι μὲ διαφορὰν μιᾶς ψήφου δύναται ἕνας συνδυασμὸς νὰ κερδίσῃ 10 ἕδρας καὶ ὁ ἄλλος συνδυασμός, ὁ ὁποῖος θὰ λάβῃ μίαν ψῆφον ὀλιγωτέραν νὰ μὴ κερδίσῃ οὔτε μίαν ἕδραν. Δι’ αὐτὸ δὲν ἐπιτρέπονται μεγάλαι περιφέρειαι, οὔτε μὲ ἁπλοῦν πλειοψηφικόν, οὔτε μὲ πλειοψηφικὸν μὲ ἐκπροσώπησιν τῆς μειοψηφίας. Ἔχει ὅμως τὸ μέγα προτέρημα νὰ δίδῃ σταθερὰν Κυβέρνησιν καὶ μεγάλης διαρκείας, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀπαραίτητον διὰ τὴν καλὴν διοίκησιν τῆς χώρας. Διότι μία Κυβέρνησις, παραμένουσα 6 μῆνας καὶ 8 καὶ ἕνα χρόνον εἰς τὴν ἐξουσίαν, δὲν δύναται νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ πρόγραμμά της. Εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαῖον αἱ Κυβερνήσεις νὰ μένουν τοὐλάχιστον 2 χρόνια εἰς τὴν διακυβέρνησιν τῆς χώρας, διὰ νὰ ἀποδίδουν ἔργον ὠφέλιμον. Τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον χαρακτηρίζεται ὡς πλειοψηφικὸν μὲ ἐκπροσώπησιν τῆς μειοψηφίας, ἐνῷ εἶναι ἁπλοῦν πλειοψηφικὸν μὲ ἐκπροσώπησιν τῆς μειοψηφίας καὶ ἀναλογικόν. Καὶ διερωτῶμαι, διατὶ δὲν παραλείπει τὸ ἀναλογικὸν καὶ νὰ γίνῃ καὶ εἰς τὰς ἄλλας περιφερείας πλειοψηφικὸν μὲ ἐκπροσώπησιν τῆς μειοψηφίας, ὁπότε θὰ εἰσήγετο ἕνας νόμος ὁμοιογενής, πλειοψηφικὸν σύστημα, ἐνῷ εἰς τὰς μεγάλας περιφερείας, ἐπειδὴ θέλετε νὰ διατηρήσετε τὰς μεγάλας περιφερείας, θὰ ἐκπροσωπῆται ἡ μειοψηφία. Ἐγὼ εἶμαι κεκηρυγμένος, ὡς γνωρίζετε, κύριοι βουλευταί, ὑπὲρ τοῦ πλειοψηφικοῦ συστήματος, ἀλλὰ ὑπὲρ μικρῶν περιφερειῶν 2–3 βουλευτῶν. Διότι ἡ περιφέρεια εἰς τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα δὲν πρέπει νὰ εἶναι πολὺ μεγάλη, διὰ νὰ μὴ εἶναι ἄδικος, διότι, ὡς σᾶς εἶπον, μὲ διαφορὰν μιᾶς ψήφου δύναται ἕνας συνδυασμὸς νὰ κερδίσῃ 10 ἕδρας καὶ ὁ ἄλλος μὲ μίαν ψῆφον ὀλιγώτερον, νὰ μὴ κερδίσῃ καμμίαν ἕδραν. Ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ εἶναι πολὺ μικρὰ ἡ περιφέρεια, διότι ἡ ἐξάρτησις τοῦ ὑποψηφίου ἐκ τοῦ ψηφοφόρου εἶναι πολὺ μεγάλη, ὅπως καὶ ἡ ἐπίδρασις δυστυχῶς τοῦ χρήματος πολὺ μεγάλη. Δι’ αὐτὸ πάντοτε ἐπρότεινον περιφερείας 2–3 βουλευτῶν. Ἀλλὰ ἐάν, κύριοι βουλευταί, ὁ ἀριθμὸς τῶν 250 βουλευτῶν περιορισθῇ εἰς 150 ὡς ἐπρότεινον καὶ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, τότε θὰ εἶναι δυνατόν, νὰ γίνουν μονόεδροι περιφέρειαι ἢ ἕδραι τῶν δύο βουλευτῶν, διότι ἑκάστη ἕδρα θὰ ἀντιστοιχῇ εἰς 55.000 δημότας περίπου. Πιστεύω δέ, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ ἐξυγίανσις καὶ ἀνασυγκρότησις τῆς χώρας πρέπει νὰ ἀρχίσῃ ἀπὸ τὴν ἐξυγίανσιν καὶ ἀνασυγκρότησιν τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, καὶ συνεπῶς τῆς Κυβερνήσεως. Ἐὰν περιορισθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν βουλευτῶν εἰς 150, θὰ εἰσέρχωνται εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἄνθρωποι κύρους καὶ περιωπῆς καὶ αἱ Κυβερνήσεις θὰ ἀποτελοῦνται ἀπὸ ὑπουργοὺς μὲ ἦθος. Εἰς περιφερείας, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐκλέγουν 1 ἢ 2 βουλευτάς, θὰ εἶναι δυνατὸν ἕνας ἀνεξάρτητος ὑποψήφιος μὲ ἐπιστημονικὴν κατάρτισιν καὶ μὲ ἦθος νὰ ἐπιπλεύσῃ καὶ νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Πιστεύω, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι τὸ Α καὶ τὸ Ω τῆς ἐξυγιάνσεως καὶ ἀνασυγκροτήσεως τῆς χώρας εἶναι ἡ ἐξυγίανσις καὶ ἡ ἀνασυγκρότησις τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, ἡ ὁποία ἐπέρχεται μόνον μὲ τὴν μείωσιν τῶν βουλευτῶν εἰς 150. Ἐὰν θέλῃ ἡ Βουλὴ αὐτὴ νὰ προσφέρῃ μίαν τεραστίαν ὑπηρεσίαν εἰς τὴν χώραν, πρέπει νὰ ψηφίσῃ τὴν μείωσιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν βουλευτῶν εἰς 150. Ἡ Ἐπιτροπή, δυστυχῶς, εἰς τὴν ὁποίαν εἰσηγήθην τὸ ζήτημα, ἀπέρριψε τὴν τροπολογίαν μου αὐτήν. Θέλω νὰ πιστεύω, ὅτι οἱ κύριοι βουλευταί, αἰρόμενοι ὑπεράνω τῶν ἀτομικῶν των συμφερόντων καὶ τῶν κομματικῶν θὰ ψηφίσουν τὴν μείωσιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν βουλευτῶν εἰς 150.

§84Δ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΟΣ. Πιστεύετε εἰς αὐτὸ ποὺ λέγετε;

§85Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Τὸ πιστεύω ἀπολύτως. Ἐσυνήθισα, κύριε συνάδελφε, νὰ λέγω ὅ,τι πιστεύω καὶ μόνον. Τὸ πιστεύω ἀπολύτως αὐτὸ ποὺ λέγω. Ἐὰν δὲν τὸ πιστεύετε, νὰ πᾶτε εἰς κανένα νὰ σᾶς κάμῃ ἕνα μάθημα διὰ νὰ τὸ μάθετε, διότι φαίνεται ὅτι δὲν θέλετε νὰ τὸ πιστεύσητε. Εἶναι τόσον ἁπλοῦν τὸ θέμα, ὥστε ἀπορῶ πῶς φέρετε ἀντίρρησιν. Βεβαίως, κύριοι βουλευταί, θὰ προβληθῇ ἡ ἀντίρρησις εἰς τὴν ἔκφρασίν μου αὐτὴν περὶ μειώσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν βουλευτῶν εἰς 150, ὅτι εἰς τὰ δημοκρατικὰ πολιτεύματα πρέπει οἱ ἀντιπρόσωποι νὰ εἶναι πολλοί. Εἶναι μία θεωρία κύριοι συνάδελφοι, ἡ ὁποία ἴσχυσεν εἰς τὸ παρελθόν, σήμερον ὅμως δὲν ἰσχύει, μὲ τὰ μέσα τῆς ἐπικοινωνίας, μὲ τὴν παρέμβασιν τῶν ὡργανωμένων λαϊκῶν τάξεων, ὡς γνωρίζετε, καμμία Κυβέρνησις δὲν προβαίνει εἰς λῆψιν γενικῶν μέτρων, ἐὰν δὲν συμβουλευθῇ τὰ ἐμπορικὰ καὶ βιομηχανικὰ ἐπιμελητήρια, τὰς ἑνώσεις τῶν γεωργικῶν συνεταιρισμῶν καὶ τὰ σωματεῖα τῶν διαφόρων ἐπαγγελματιῶν, ὥστε τὸ ἐπιχείρημα αὐτό, ὅτι εἰς τὰς δημοκρατίας πρέπει νὰ εἶναι μέγας ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀντιπροσώπων, σήμερον δὲν εὐσταθεῖ. Εἰς τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον, κύριοι βουλευταί, αἱ ἐκλογικαὶ περιφέρειαι εἶναι ἐντελῶς ἄνισοι. Ὑπάρχουν περιφέρειαι τοῦ ἑνὸς βουλευτοῦ, ὡς ἡ Ζάκυνθος, ὑπάρχουν καὶ περιφέρειαι τῶν 25 βουλευτῶν. Αὐτὸ εἶναι ἀπαράδεκτον. Πρέπει αἱ περιφέρειαι νὰ εἶναι περίπου ἴσαι. Εἰς τὴν Ἑλλάδα αἱ περιφέρειαι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἐντελῶς ἴσαι, λόγῳ τῆς γεωγραφικῆς συνθέσεως τῆς χώρας, ἡ ὁποία ἀποτελεῖται ἀπὸ Νήσους καὶ ἔχει μεγάλας ὀρεινὰς περιφερείας ἄνευ συγκοινωνιῶν, πρέπει ὅμως νὰ εἶναι περίπου ἴσαι. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχουν περιφέρειαι τοῦ ἑνὸς βουλευτοῦ καὶ περιφέρειαι τῶν 25 βουλευτῶν. Δι’ αὐτὸ θὰ ἐπρότεινον, ἀντὶ νὰ προτείνῃ ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ νομοσχεδίου τὸ πλειοψηφικὸν μὲ ἐκπροσώπησιν τῆς μειοψηφίας εἰς τὰς μέσας περιφερείας καὶ τὴν ἀναλογικὴν εἰς τὰς μεγάλας νὰ προτείνῃ τὸ πλειοψηφικὸν μὲ μικρὰν περιφέρειαν καὶ τὴν διαίρεσιν τῶν Ἀθηνῶν, Πειραιῶς καὶ τῆς Θεσσαλονίκης εἰς περιφερείας 4–5 βουλευτῶν. Εἶπεν ὁ κ. εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας, καὶ Πρόεδρος τῆς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Κοινοβ. Ἐπιτροπῆς, ὅτι θὰ γίνῃ παρεξήγησις. Ὄχι, κύριοι βουλευταί, δὲν θὰ γίνῃ καμμία παρεξήγησις. Ἐδῶ εἴμεθα καὶ θὰ ψηφίσωμεν ὅλοι μαζὶ τὴν διαίρεσιν αὐτήν, ὥστε νὰ μὴ γίνῃ καμμία παρεξήγησις. Εἶναι ὀρθὸν νὰ διαιρεθοῦν αἱ Ἀθῆναι, ὁ Πειραιεὺς καὶ ἡ Θεσσαλονίκη ὅπως γίνεται εἰς ὅλας τὰς μεγάλας πόλεις τοῦ κόσμου, εἰς τὸ Παρίσι π.χ., ὑπάρχουν 20 .......................... ἐκλογικαὶ περιφέρειαι. Διατὶ θέλετε αὐτὴ ἡ τεραστία ἔκτασις τῶν Ἀθηνῶν μὲ 600.000 δημότας νὰ ἀποτελῇ μίαν ἐκλογικὴν περιφέρειαν; Τὸ ὀρθότερον θὰ ἦτο, ἐφ’ ὅσον κατ’ ἀρχήν, ἀπεφασίσθη νὰ θεσπίσετε τὸ πλειοψηφικὸν νὰ ἀφίσετε περιφερείας μικράς, ὄχι ἄνω τῶν 4–5 βουλευτῶν. Αὐτό, κύριοι βουλευταί, θὰ ἦτο ἕνα σύστημα, τὸ ὁποῖον θὰ ἠδύνατο νὰ εἶναι πάγιον, διότι ἡ πρόθεσις τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ νομοσχέδιον νὰ δημιουργήσῃ 2 κόμματα, δὲν ἐπιτυγχάνεται μὲ τὴν ἐφαρμογὴν ἑνὸς νόμου εἰς μίαν ἐκλογήν. Ἔχω πεποίθησιν, ὅτι μόνον, ἐὰν ἕν ἐκλογικὸν σύστημα, οἷον δήποτε ἐφαρμοσθῇ συνεχῶς εἰς 3–5–10 ἐκλογάς, τὰ κόμματα ἐν τῇ Βουλῇ θὰ εἶναι 2 καὶ 3 τὸ πολύ. Ἐφ’ ὅσον ὅμως εἰς κάθε ἐκλογὴν ἀλλάζωμεν σύστημα, δημιουργοῦνται διάφορα κόμματα. Κύριε ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, οὔτε ἐκ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ προκύψουν δύο μόνον κόμματα, διότι τοὐλάχιστον τρία κόμματα θὰ συγκεντρώσουν τὸ 15% εἰς ὅλον τὸ Κράτος καὶ εἰς πολλὰς μερικὰς περιφερείας. Θὰ προέλθουν ἀσφαλῶς τρία καὶ ἴσως καὶ τέσσαρα κόμματα. Καὶ τέλος, κύριοι βουλευταί, ἔρχομαι νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν μὲ τὸ ζήτημα τοῦ Στρατοῦ. Ἀπὸ 125ετίας, κ. συνάδελφοι, ποὺ εἶναι ἐλεύθερον τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος δὲν ἐσκέφθη ποτὲ Κυβερνήτης νὰ δώσῃ δικαίωμα εἰς τοὺς στρατιώτας τοὺς εὑρισκομένους ἐκτὸς τῶν ἐκλογικῶν περιφερειῶν των νὰ ψηφίσουν. Μήπως ἐστεροῦντο πατριωτισμοῦ καὶ αἰσθήματος δικαίου, οἱ πολιτικοὶ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, Χαρίλαος Τρικούπης, Δημήτριος Ράλλης, ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος καὶ τόσοι ἄλλοι; Ὄχι, κ. συνάδελφοι, εἶχον μέγα αἴσθημα δικαιοσύνης. Καὶ ὅμως οὐδέποτε ἐσκέφθησαν νὰ κάνουν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπιχειρεῖ τὸ παρὸν νομοσχέδιον. Κύριοι βουλευταί, οἱ στρατιῶται ἐψήφιζον ὁσάκις εὑρίσκοντο εἰς τὰς ἐκλογικάς των περιφερείας ἀλλὰ ὄχι ὅταν εὑρίσκοντο ἐκτὸς τῶν περιφερειῶν των καθὼς καὶ κάθε πολίτης, ὁ ὁποῖος εὑρίσκετο ἐκτὸς τῆς περιφερείας του. Συνεπῶς τὸ λεγόμενον, ὅτι στεροῦμεν τὴν ψῆφον τοῦ Στρατοῦ δὲν εἶναι ἀκριβές, Ψηφίζει ὁ στρατός, ὅταν εὑρίσκεται εἰς τὴν περιφέρειάν του. Ἀνεφέρθη ὑπὸ τῶν ἀξιοτίμων προλαλησάντων συναδέλφων, ὅτι ἐφηρμόσθη καὶ εἰς τὸ παρελθόν. Ἐφηρμόσθη τὸ 1920 καὶ ἐπειδὴ ἔγιναν ἐπεμβάσεις δὲν ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν. Ἐφηρμόσθη ἐπίσης τὸ 1950 καὶ 1951. Ἀλλὰ μὴ λησμονῆτε ὅτι ἦτο ἀναλογικὴ καὶ ἡ διαφορὰ ὀλίγων ψήφων δὲν ἐπρόκειτο νὰ μειώσῃ τὰς ἕδρας ἑνὸς κόμματος εἰς τοιοῦτον σημεῖον, ὥστε νὰ μὴ δύναται νὰ σχηματίσῃ Κυβέρνησιν. Διότι ὡς γνωστόν, μὲ ἀναλογικὴν οὐδὲν κόμμα δύναται νὰ συγκεντρώσῃ τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν διὰ νὰ σχηματίσῃ μόνον του Κυβέρνησιν, ἀλλὰ ἐν συνεργασίᾳ μὲ ἄλλα κόμματα. Συνεπῶς ἡ σύγκρισις εἶναι ἀδικαιολόγητος. Σήμερον ἔχομεν πλειοψηφικὸν καὶ εἶναι δυνατὸν μὲ διαφορὰν 1–10 ψήφων νὰ ἀποτύχῃ ὁλόκληρος Συνδυασμὸς ἐκ 10 βουλευτῶν.

§86Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ὑπάρχει περίπτωσις, κατὰ τὴν ὁποίαν μὲ ἀναλογικὴν νὰ πάρῃ τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν ἕνα κόμμα;

§87Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὄχι.

§88Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Τὸ 1946.

§89Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Πέσατε ἔξω, κ. συνάδελφε, ἦτο δημοψήφισμα. Τὸ 1946 κανένα κόμμα δὲν ἠμποροῦσε νὰ πάρῃ ἀπόλυτον πλειοψηφίαν καὶ ἀπόδειξις τούτου εἶναι ὅτι παρ’ ὅλον τὸ ρεῦμα ποὺ εἶχεν ὁ Συναγερμός, τὸ 1952 ἐκέρδισε μὲ 49%.

§90Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Μοῦ ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν, κ. συνάδελφε; Εὑρίσκεσθε ἐν πλάνη. Καὶ νομίζω, ὅτι ἡ πλάνη ἔχει γενικευθῆ, διότι εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1946 ὁ συνασπισμὸς ὁ Βασιλόφρων πῆρε ἀπόλυτον πλειοψηφίαν. Λησμονεῖτε, ὅτι πῆρε ἀπόλυτον πλειοψηφίαν ἐπὶ τῆς ἀποχῆς. Δηλαδή, ἀντὶ νὰ ψηφίσουν 1600 χιλ. ὅπως ἐψήφισαν εἰς τὸ δημοψήφισμα μετ’ ὀλίγους μῆνας ἐψήφισαν 1.120 χιλ. Καὶ ἐπὶ τῶν 1.120 χιλ. πῆρε 611 χιλ. Εἶναι πλειοψηφία ἐπὶ τῆς ἀποχῆς ὄχι ἐπὶ τοῦ συνόλου. Ἐξ αὐτοῦ ἐδημιουργήθη ἡ πλάνη.

§91Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Εἰς τὴν ἀποχὴν ἔλαβον καὶ ἐγὼ μέρος. Ἐγώ, δὲν ὡμίλησα περὶ τῶν ψήφων καὶ περὶ ποσοστοῦ ψήφων. Ὡμίλησα ἐὰν τὸ ἀναλογικὸν σύστημα εἶναι δυνατὸν νὰ δώσῃ ἀπόλυτον πλειοψηφίαν εἰς ἕνα κόμμα. Ἐδῶ εἰς τὴν Ἑλλάδα, κατὰ τὸ 1946, τὸ Λαϊκὸν Κόμμα ἦτο συνησπισμένον μετὰ τοῦ κόμματος τοῦ κ. Γονατᾶ καὶ ἀπέκτησε τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν τῶν ἑδρῶν.

§92Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἂν ἀπόσχουν ὅλα τὰ κόμματα ἠμπορεῖ νὰ ἀποκτήσῃ παμψηφίαν τὸ κόμμα τὸ ὁποῖον θὰ κατέλθῃ.

§93ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὸ ὑποστηρίζετε, κ. Χαβίνη, ὅτι οἱ στρατιωτικοὶ θὰ ψηφίζουν ὅταν ὑπάρχῃ τὸ ἀναλογικὸν καὶ δὲν θὰ ψηφίζουν ὅταν ὑπάρχῃ τὸ πλειοψηφικόν;

§94Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὄχι, δὲν εἶπον αὐτό. Κύριοι βουλευταί, διὰ νὰ ψηφίσῃ ἕνας πολίτης πρέπει νὰ διαφωτισθῇ περὶ τοῦ προγράμματος τοῦ κόμματος καὶ νὰ γνωρίσῃ τὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα θὰ πολιτευθοῦν. Καὶ ἐρωτῶ: Κατὰ ποῖον τρόπον θὰ διαφωτισθοῦν οἱ στρατιῶται ἐπὶ τῶν προγραμμάτων τῶν κομμάτων; Θὰ ἐπιτραπῇ, κ. ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, εἰς τοὺς ὑποψηφίους νὰ μεταβαίνουν εἰς τοὺς στρατῶνας καὶ νὰ ἀναπτύσσουν τὰ προγράμματα τῶν κομμάτων των; Ὄχι. Ἀλλοίμονον. Ἀλλὰ τότε διατὶ ὑποβιβάζετε αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους, τοὺς ὁποίους θέλομεν νὰ τιμήσωμεν περισσότερον μὲ τὸ δικαίωμα τῆς ψήφου καὶ τοὺς μεταβάλλετε εἰς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ψηφίζουν χωρὶς νὰ γνωρίζουν τί ψηφίζουν; Εἶναι ὑποβιβασμὸς τῶν ἐνόπλων δυνάμεων τῆς χώρας, κύριοι βουλευταί, τὸ νὰ θελήσετε νὰ καθιερώσετε νὰ ψηφίζουν οἱ στρατιωτικοὶ οἱ εὑρισκόμενοι ἐκτὸς τῆς ἐκλογικῆς των περιφερείας. Διότι τότε θὰ ἐπέλθῃ σύγχυσις εἰς τὸν στρατόν, θὰ γίνουν συγκρούσεις. Θὰ κινδυνεύσῃ ἡ πειθαρχία καὶ ἡ συνοχὴ τοῦ Στρατεύματος, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀπαραίτητοι διὰ τὴν μαχητικότητα τῶν ἐνόπλων μας δυνάμεων, καὶ μὴ λησμονεῖτε, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἐὰν σήμερον ἡ Ἑλλάς, κατέχῃ οἵαν κατέχει θέσιν μεταξὺ τῶν συμμάχων, τὴν κατέχει χάρις εἰς τὸ ἀξιόμαχον τῶν ἐνόπλων αὐτῆς δυνάμεων. Διὰ τῆς εἰσαγωγῆς τῆς πολιτικῆς εἰς τὸ στράτευμα θὰ καταβιβάσωμεν τὴν μαχητικότητα τῶν ἐνόπλων δυνάμεων, θὰ διαπράξωμεν πρᾶξιν ἀντεθνικήν. Διὰ τοῦτο προσέξατε προτοῦ δώσετε τὴν ψῆφόν σας, Κύριοι συνάδελφοι. (Χειροκροτήματα).

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς.

§96Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ὅταν πρὸ 20 μηνῶν ἐκαλούμεθα νὰ ψηφίσωμεν τὸν ἐκλογικὸν νόμον 2800)1954, ὁμιλῶν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νόμου ἐκείνου, ὑπεστήριξα ὅτι δὲν μὲ ἀνησυχοῦσαν αἱ ἀνωτέρω συνέπειαι τοῦ νόμου ἐκείνου, διότι εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἐφάνη ὅτι ἦτο θνησιγενής, διότι δὲν ἐπρόκειτο νὰ ἐνεργηθοῦν ἐκλογαὶ βάσει τοῦ νόμου ἐκείνου. Αἱ ἀμεσώτεραι συνέπειαι τοῦ νόμου μὲ ἀνησύχησαν καὶ μὲ ἀπησχόλησαν κατὰ τὴν ἀγόρευσίν μου ἐκείνην. Καὶ ὅμως ἀπεδείχθη ὅτι δὲν εἶχον ἄδικον. Ὁ νόμος ἐκεῖνος καταργεῖται ἤδη διὰ Κυβερνήσεως στηριζομένης εἰς τὴν αὐτὴν πλειοψηφίαν, ἥτις καλεῖται σήμερον νὰ ψηφίσῃ τὴν κατάργησιν τοῦ νόμου ἐκείνου καὶ τὴν ψήφισιν νόμου περιέχοντος διατάξεις ὅλως ἀντιθέτους πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου 2800)1954. Αἱ συνέπειαί του ὅμως, ἐξεδηλώθησαν εὐθὺς ἀμέσως καὶ ἐπέδρασαν ἐπὶ τῆς πολιτικῆς καὶ οἰκονομικῆς ζωῆς τῆς χώρας. Καὶ αὐτὴ ἡ διαφοροποίησις καὶ παρόξυνσις τῆς ἀντιθέσεως τοῦ Κυβερνῶντος κόμματος ἔχει τὴν βασικήν της αἰτίαν εἰς τὸν νόμον ἐκεῖνον. Φαίνεται ὅτι τώρα, γοργῷ τῷ βήματι, βαίνομεν πρὸς ἐκλογὰς καὶ αἱ ἐκλογαὶ αὗται θὰ διεξαχθοῦν βάσει τοῦ ψηφιζομένου νῦν νόμου. Ἔχω τὴν γνώμην, ὅπως ἀποδεικνύεται ἐκ τῆς πολιτικῆς μας ἱστορίας, ὅτι αἱ Κυβερνήσεις πίπτουν, μὲ τὰ ἐκλογικὰ συστήματα ποὺ κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν ἐπιβάλλουν. Συνεπῶς καὶ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις δὲν θὰ διαφύγῃ τοῦ κανόνος τούτου. Θὰ πέσῃ ὑπὸ τὸ βάρος τῆς λαϊκῆς ὀργῆς, οἱονδήποτε σύστημα καὶ ἂν ἐφαρμόσῃ. Συνεπῶς δὲν μὲ ἀπασχολεῖ τὸ νομοσχέδιον ἀπὸ ἀπόψεως συνεπειῶν, διότι τὰς προβλέπω εἰς βάρος τῆς Κυβερνήσεως. Μὲ ἀπασχολεῖ ὡς ἀγωνιζόμενον ἐντὸς μιᾶς παρατάξεως, πῶς ἡ παράταξις ἐκείνη θὰ συλλάβῃ τὸ νόημα τῆς λαϊκῆς θελήσεως, τὴν κατακτήσῃ καὶ τὴν μεταβάλῃ εἰς Κυβέρνησιν. Θὰ κρίνω ὅμως τὸ νομοσχέδιον ἀπὸ ἀπόψεως τοῦ περιεχομένου του. Τὸ νομοσχέδιον ἀνταποκρίνεται κατὰ τὸ δὴ λεγόμενον, εἰς πᾶν γοῦστο καὶ κάθε βαλλάντιον. Θέλετε ἁπλῆν ἀναλογικήν; Τὴν ἔχετε εἰς τὰς μεγάλας περιφερείας. Θέλετε πλειοψηφικὸν ἀμιγές; Τὸ ἔχετε εἰς τὰς μικρὰς περιφερείας. Θέλετε μικτὸν σύστημα; Τὸ ἔχετε εἰς τὰς μεσαίας περιφερείας. Διαλέγετε δηλαδὴ καὶ παίρνετε. Δύο εἶναι τὰ βασικὰ καὶ δοκιμασμένα ἐκλογικὰ συστήματα. Τὸ πλειοψηφικὸν καὶ τὸ ἀναλογικόν. Τὸ κυριώτερον ἐπιχείρημα ὑπὲρ τοῦ πλειοψηφικοῦ εἶναι ὅτι τοῦτο δίδει σταθερὰς Κυβερνήσεις. Ἀλλὰ ἡ πρακτικὴ παρ’ ἡμῖν ἀπέδειξεν ὅτι τὸ πλεονέκτημα τοῦτο δὲν ἐφαρμόζεται. Παράδειγμα σοβαρὸν τῆς ἀπόψεως αὐτῆς εἶναι αὐτὴ ἡ περίπτωσις τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ. Διὰ τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1952 ἀνεδείχθη πανίσχυρος ὁ Ε.Σ. καὶ ἐκλήθη νὰ κυβερνήσῃ τὴν χώραν διὰ τέσσαρα ἔτη. Δὲν παρῆλθον ὅμως τρία ἔτη καὶ ἤδη ἡ ἐκ τοῦ Ε.Σ. Κυβέρνησις ὑπέστη τέσσαρας μεταμορφώσεις κυβερνητικάς. Καὶ ἡ μία ἐρχομένη Συναγερμικὴ Κυβέρνησις ἀνῆρε τὰ ἔργα τῆς προηγουμένης. Ποῦ εἶναι λοιπὸν ἡ ἐκ τοῦ πλειοψηφικοῦ ἑνότης καὶ Κυβερνητικὴ σταθερότης; Τούτου δοθέντος καὶ μὴ εὐδοκιμοῦντος παρ’ ἡμῖν τοῦ πλειοψηφικοῦ συστήματος, τασσόμεθα σταθερῶς ὑπὲρ τοῦ συστήματος τῆς ἀναλογικῆς. Καὶ νομίζω ὅτι δὲν ἔχομεν ἄδικον. Διὰ τῆς ἀναλογικῆς ἐκλέγονται ἀντιπρόσωποι ὅλων τῶν κομμάτων καὶ ροπῶν καὶ συναθροίζονται εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν καὶ συζητοῦν ἐπὶ τῶν ἐθνικῶν θεμάτων καὶ τῶν προβλημάτων τοῦ λαοῦ μας. Ἐδῶ εἰς τὸν ἐθνικὸν τοῦτον βράχον ἐκσποῦν τὰ κύματα τῆς λαϊκῆς θελήσεως. Διὰ τοῦ λόγου καὶ ἀντιλόγου συζητοῦνται καὶ λύονται τὰ προβλήματα τοῦ λαοῦ καὶ δὲν ἀφίεται οὐδεὶς ἐκτὸς τῆς φροντίδος καὶ τῆς συζητήσεως τῆς αἰθούσης ταύτης. Δὲν φουσκώνει τὰ στήθη τοῦ λαοῦ ἡ ἀγανάκτησις, ὅτι οἱ πόθοι του δὲν φέρονται μέχρις ἐδῶ καὶ δὲν συζητοῦνται οἱ καϋμοί του καὶ ἡ φωνή του δὲν ἀκούεται εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Ὅλαι αἱ φωναὶ ὡς ἐν συναυλίᾳ ἀκούονται καὶ ἐφαρμόζονται πρὸς τὸ ἐθνικὸν καὶ λαϊκὸν συμφέρον. Καὶ αἱ δύο Κυβερνήσεις τοῦ Κέντρου, ποὺ κατὰ τὸ 1950 –1952 προῆλθον ἀπὸ Βουλὰς συγκροτηθείσας διὰ τοῦ ἀναλογικοῦ συστήματος, δὲν ὑπελείφθησαν εἰς τὸ ἔργον, ἄλλων —λεγομένων ἰσχυρῶν Κυβερνήσεων— πολλάκις δὲ τὰς ὑπερέβαλον. Παρέλαβον μίαν Ἑλλάδα ἀπομεμονωμένην καὶ τὴν συνέπλεξαν εἰς διεθνεῖς συμφωνίας ποὺ τῆς ἐξησφάλισαν τὴν ἀσφάλειάν της. Παρέλαβον μίαν δραχμὴν περιφρονημένην καὶ τὴν κατέστησαν σεβαστὴν εἰς τὸν λαὸν τονώσασαι τὴν πίστιν του πρὸς αὐτήν. Ἔλαβον μέτρα κοινωνικὰ καὶ οἰκονομικὰ ποὺ ἐξυπηρέτησαν τὸν λαόν μας. Συνεπῶς ποῦ εἶναι ἡ ἀδυναμία τῶν ἐκ τῆς ἀναλογικῆς Κυβερνήσεων; Καὶ χρονικῶς δὲν ὑπελείφθησαν τῶν διαφόρων ἐκ τοῦ Συναγερμοῦ Κυβερνήσεων καὶ εἰς ἔργον ἀπεδείχθησαν ἀνώτεραι τῶν Κυβερνήσεων τούτου. Δι’ αὐτὸ τασσόμεθα ὑπὲρ τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς, τὴν ὁποίαν θεωροῦμεν ὡς προσηρμοσμένην πρὸς τὰς ἀνάγκας καὶ τὰς πολιτικάς μας συνθήκας. Θὰ ἔχωμεν πολλὰς εἰδικωτέρας παρατηρήσεις νὰ κάμωμεν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλὰ ταύτας, εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν. Περιοριζόμεθα ὅμως νὰ ἀσχοληθῶμεν σήμερον εἰς τὴν διάταξιν ποὺ ἀφορᾷ τὸν τρόπον τῆς ψήφου τοῦ Στρατοῦ, ὡς αὕτη ὑποβάλλεται ὑπὸ τῆς πλειοψηφίας τῆς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Ἡ διάταξις αὕτη ὁρίζει ὅτι οἱ στρατιωτικοὶ θὰ ψηφίσουν εἰς τοὺς τόπους ποὺ εὑρίσκονται καὶ τοὺς ὑποψηφίους τῶν τόπων αὐτῶν. Τοῦτο ὅμως εἶναι ἀντίθετον πρὸς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ Συντάγματος περὶ ἰσότητος τῶν πολιτῶν, διότι δίδει τὸ δικαίωμα καὶ τὴν δύναμιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ μετακινῇ τὸν στρατὸν κατὰ τὸ συμφέρον της καὶ νὰ ἐπηρεάζῃ τὸ ἀποτέλεσμα εἰς τὰς περιφερείας ποὺ θέλει. Ἤδη, λέγεται ὅτι εἰς τὴν ἐκλογικὴν περιφέρειαν τοῦ ὑφυπουργοῦ Ἐθνικῆς Ἀμύνης, συνεκεντρώθησαν 21.000 στρατιῶται. Οὕτω πῶς θὰ ψηφίσουν. Δὲν θὰ ἐπηρεάσουν τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐκλογῶν εἰς τὴν Ἀττικήν; Εἶναι λοιπὸν ἄδικος, ἄνισος καὶ ὡς ἐκ τούτου ἀντισυνταγματικὴ ἡ διάταξις αὕτη. Θὰ πρέπει νὰ συμπληρωθῇ δι’ ἑτέρας διατάξεως, ὅπως ἀπὸ τῆς προκηρύξεως τῶν ἐκλογῶν ἐπιτρέπεται ἡ ἐπαφὴ τῶν ὑποψηφίων μετὰ τῶν ψηφοφόρων τῶν στρατιωτικῶν. Θὰ πρέπει νὰ ἀνοίξουν οἱ στρατῶνες καὶ νὰ ἐπιτρέπεται ἡ εἴσοδος τῶν ὑποψηφίων ἵνα ἀναπτύξουν τὰ προγράμματά των. Οὕτω μόνον θὰ ἐφαρμοσθῇ δικαίως ἡ διάταξις. Ἀναλογίζεσθε ὅμως, κ. βουλευταί, τὴν σημασίαν τοῦ μέτρου τούτου; Καταλαβαίνετε τί θὰ συμβῇ ἂν ἀνοίξουν οἱ στρατῶνες; Δὲν θὰ διαλυθῇ ὁ Στρατός; Δὲν τίθεται διὰ τῆς διατάξεως ταύτης θρυαλλὶς δυναμίτιδος εἰς τὰ θεμέλια τοῦ Στρατοῦ καὶ τούτου διαλυομένου, δὲν κινδυνεύει ἡ πατρίς; Μὲ τὴν ἀσυλίαν καὶ τὴν ἀσυδοσίαν ποὺ χαρακτηρίζει τοὺς ὑποψηφίους, ποῖος θὰ ἐμποδίζῃ τοὺς ὑποψηφίους νὰ ρίπτουν συνθήματα διαλυτικὰ εἰς τὸν Στρατόν; Ποῖος θὰ μὲ ἐμποδίσῃ ἐμέ, νὰ εἴπω εἰς τοὺς στρατιώτας, ὅτι θὰ διαλυθῇ ὁ Στρατός, ὅτι θὰ μειωθῇ ἡ θητεία, ὅτι θὰ ληφθοῦν μέτρα, ὅσα ἀρέσουν εἰς τοὺς στρατιώτας; Καὶ τότε τί θὰ γίνῃ; Κύριοι συνάδελφοι, τὸ θέμα εἶναι σοβαρόν, δι’ αὐτὸ ἐντόνως τὸ τονίζω καὶ σᾶς ἐφιστῶ τὴν προσοχήν σας. Τὰ κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως σταθμίσαντα καὶ τὴν εὐθύνην των καὶ τὴν σοβαρότητα τῆς διατάξεως ταύτης, ὁμοφώνως ἀπεφάσισαν νὰ ἀπόσχουν τῶν ἐκλογῶν, ἐὰν ψηφισθῇ ἡ διάταξις αὕτη ὡς προτείνεται. Καὶ τότε θὰ ἔχετε σεῖς, οἱ τῆς πλειοψηφίας συνάδελφοι τὴν ἱστορικὴν εὐθύνην καὶ τὴν μονόπλευρον Βουλὴν καὶ τῆς διαλύσεως τοῦ Στρατοῦ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως προκληθεὶς ἀπόψε ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ὑπὸ τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων, ἐπεφυλάχθη νὰ ἀπαντήσῃ ἀφοῦ ἀκούσῃ τὴν Βουλήν. Δι’ αὐτὸ ἐντόνως τονίζομεν τὸ θέμα τοῦτο. Σᾶς δίδετε ὀλίγος καιρὸς νὰ σκεφθῆτε μέχρις ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου. Δὲν χρειάζεται μεγάλη σκέψις διὰ νὰ ἀντιληφθῆτε τοὺς κινδύνους ποὺ περικλείει ἡ διάταξις αὕτη. Ἀναλογισθῆτε τὰς ἱστορικάς σας εὐθύνας. Ἡ Ἀντιπολίτευσις ἔκαμε τὴν βαρυσήμαντον δήλωσιν τῆς ἀποχῆς εἰς τὴν ὁποίαν θὰ ἐμμείνῃ. Σκεφθῆτε μέχρι τῆς ὥρας ποὺ θὰ δώσητε τὴν ψῆφον σας ὄχι μὲ γνώμονα τὸ κομματικόν σας συμφέρον, ἀλλὰ μόνον τὸ ἐθνικόν μας συμφέρον. Αὐτὸ ἐπιβάλλουν αἱ περιστάσεις, αὐτὸ ἐπιβάλλει τὸ καθῆκον ὅλων μας ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. (Χειροκροτήματα).

§97Ε. ΓΟΝΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ὅταν κατὰ τὸν Μάρτιον τοῦ 1954 εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ὁ τότε ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἰσηγήθη τὸν ἰσχύοντα νόμον 2800, ἤμουν ὑποθέτω ὁ μόνος ὑπουργός, ὁ ὁποῖος διεφώνησα ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου καὶ ὑποθέτω ὅτι τὰς ἀπόψεις μου τὰς ἔχουν τὰ πρακτικὰ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου τῆς ἐποχῆς ἐκείνης. Καὶ δὲν ἠρκέσθην μόνον νὰ διαφωνήσω, ἀλλὰ ἀνέπτυξα καὶ τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους διεφώνησα καὶ ἐπρότεινα ἕτερον ἐκλογικὸν σύστημα. Ἐπειδὴ τὸ θέμα μὲ ἥλκυσεν ἠσχολήθην εἰδικώτερον εἰς μίαν μελέτην, ἡ ὁποία κατ’ αὐτὰς θὰ κυκλοφορήσῃ. Εἶναι ἀληθές, κύριοι, ὅτι ἡ ἀλλαγὴ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, ἡ ὁποία γίνεται τόσον συχνά, δημιουργεῖ μίαν ἀνωμαλίαν, διότι καὶ οἱ βουλευταὶ οἱ ἴδιοι ἀγνοοῦν ποίαν περιφέρειαν ἔχουν, διότι ναὶ μὲν ὁ βουλευτὴς ἐκπροσωπεῖ τὸ Ἔθνος, ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ ἀδιαφορῇ καὶ διὰ τὴν ἐπαρχίαν του. Τοῦτο ἀναγράφεται καὶ εἰς τὸ Σύνταγμα. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι εἰς τὸν τόπον μας ἡ ἀνωμαλία αὐτὴ ἔφερεν ὡρισμένα ἀποτελέσματα καὶ εἶναι λυπηρὸν ὅτι ὁ πολιτικὸς κόσμος τῆς χώρας δὲν ἠδυνήθη νὰ συμφωνήσῃ μέχρι σήμερον εἰς ἓν ἑνιαῖον ἀλλὰ ἀμετακίνητον ἐκλογικὸν σύστημα, διότι προϋπόθεσις τούτου, εἶναι ἡ συνεννόησις τῶν κομμάτων, τοὐλάχιστον ἐπὶ ὡρισμένων θεμελιωδῶν νόμων. Ὁ ἐκλογικὸς νόμος εἶναι ἡ «μήτρα» τῶν ἄλλων νόμων καὶ ὁ περισσότερον πολιτικὸς νόμος πάντων. Τί εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἐπιδιώξῃ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα; Ἐλέχθησαν ἐπ’ αὐτοῦ πολλά. Κατὰ τοὺς μὲν σκοπὸς τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, εἶναι νὰ δώσῃ Κυβέρνησιν σταθεράν. Ἐὰν μίαν Κυβέρνησις δὲν ἔχῃ αὐτοδύναμον πλειοψηφίαν, δὲν δύναται νὰ παραμείνῃ ὡς Κυβέρνησις, δὲν δύναται νὰ ἀποδώσῃ ἔργον, ἡ προσοχή της διασπᾶται εἰς ἄλλα ἔργα τῆς αὔριον ἀντὶ τῶν προβλημάτων τῆς σήμερον. Βάσει τῆς ἀρχῆς τῆς Γαλλικῆς ἐπαναστάσεως, αἱ θεωρίαι περὶ ἐκλογικοῦ συστήματος, κατέληξαν εἰς διάφορα συστήματα, ἓν τῶν ὁποίων εἶναι καὶ τὸ πλειοψηφικόν. Ἄρα, τὰ ἐκλογικὰ συστήματα εἰς δύο κατηγορίας πρέπει νὰ καταταγοῦν. Εἰς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εὐνοοῦν τὸν δικομματισμὸν καὶ εἰς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εὐνοοῦν τὸν πολυκομματισμόν. Πεῖρα διαρκὴς διεθνὴς ἀπέδειξεν, ὅτι ἡ ἀναλογικὴ δὲν δίδει ὁμοιογενῆ πλειοψηφίαν καὶ ἑπομένως σταθερότητα Κυβερνητικήν. Εἶναι σπάνιον τὸ παράδειγμα κατὰ τὸ ὁποῖον ἐκ τοῦ συστήματος τῆς ἀναλογικῆς θὰ προκύψῃ αὐτοδύναμος πλειοψηφία καὶ ἑπομένως σταθερότης Κυβερνήσεως καὶ ὁ ἀπαραίτητος διὰ τὸ ἔργον χρόνος. Τόσον δὲ ἀπαραίτητος ἐθεωρήθη ὁ χρόνος ὥστε ὅλοι, οἱ ὁποῖοι ἠρωτήθησαν σχετικῶς, διατὶ εἰς τὴν αʹ περίπτωσιν ὅπως ὁ Γκιζό, ὁ περίφημος πῶς τότε, ὡς διοικητὴς τῆς Λιμουζὲν ἐπέτυχε καὶ ὡς ὑπουργὸς ἀπέτυχεν, εἶπε, διότι ἁπλούστατα ἐκεῖ ἤμουν διοικητὴς 13 χρόνια καὶ ἐδῶ ἤμουν 6 μῆνας. Διότι ἀπαραίτητος προϋπόθεσις ἐπιτυχίας τοῦ Κυβερνητικοῦ ἔργου εἶναι ὁ χρόνος καὶ ἡ σταθερότης. Ἀντιθέτως, εἶναι τῆς πείρας δεδομένον, ὅτι ἐκ τῆς ἀναλογικῆς θὰ προκύψῃ μοιραίως Κυβέρνησις συνασπισμοῦ καὶ κατὰ πᾶσαν πιθανότητα, ἄνευ ἀρχηγοῦ, μὲ ἕνα συμβατικὸν πρόεδρον, παρὰ Κυβερνήτην. Ἀλλὰ ὁ ἀρχηγὸς ὁ ὁποῖος βγαίνει ἀπὸ τὸν λαόν, ὁ ὁποῖος κατῆλθεν εἰς τὰς ἐκλογὰς καὶ ἐπέτυχε τὴν ἐπιδοκιμασίαν τοῦ λαοῦ, αὐτὸς ἔχει τὴν εὐθύνην διὰ τὴν κίνησιν, τὴν δρᾶσιν καὶ τὴν ἐπιτυχίαν ἢ ἀποτυχίαν. Τοῦτο ὅμως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συμβῇ μὲ τὴν ἀναλογικήν. Ἀνεφέρθη πρὸ ὀλίγου ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον Ἀθηνῶν, τὸ παράδειγμα τοῦ 1946, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι εἶναι ἀτυχὲς καὶ διότι τὸ χρῶμα καὶ ὁ χαρακτὴρ τῶν ἐκλογῶν τότε εἶχε διάφορον περιεχόμενον καὶ διότι —ἐλησμόνησεν—ὑπῆρξαν καὶ πάλιν προεκλογικοὶ συνασπισμοί. Καὶ τὰ ἀποτελέσματα τοῦ συνασπισμοῦ εἶναι πάντοτε τὰ αὐτά. Ἐγὼ θεωρῶ τὴν Κυβέρνησιν τοῦ συνασπισμοῦ, ὡς τὴν χειροτέραν πασῶν τῶν Κυβερνήσεων. Ἑπομένως, θεωρητικῶς κηρύσσομαι ἀναμφισβητήτως ὑπὲρ οἱουδήποτε συστήματος εὐνοοῦντος τὸν δικομματισμόν. Ὅταν, κύριοι, ὑπάρχῃ δικομματισμός, τότε λειτουργεῖ τὸ λεγόμενον ἐκκρεμές. Τὸ ἓν κόμμα θὰ ἔλθῃ εἰς τὴν ἐξουσίαν, τὸ ἄλλο εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Μετέπειτα τὸ ἄλλο θὰ ἔλθῃ εἰς τὴν ἐξουσίαν καὶ τὸ πρῶτον εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Τοῦτο ἔχει τεραστίαν σημασίαν εἰς τὴν σημερινὴν μάλιστα ἐποχήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ διαμάχη εἰς τὰ προκύπτοντα προβλήματα εἶναι τεραστία καὶ ἀπαιτοῦν πολλάκις σταθεράς, ὁμοιογενεῖς καὶ διαρκεῖς Κυβερνήσεις. Βάσει αὐτῶν, προτείνω τὸ ἰδικόν μου ἐκλογικὸν σύστημα. Ἀλλὰ ἐρωτᾶται: Εἶναι δυνατὸν νὰ ἀρνηθῶμεν τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἀναλογικῆς, ἐκ τῆς ὁποίας ἀνέκυψαν διάφορα κόμματα; Τί θὰ κάμουν; Θὰ ὑποχρεωθοῦν πολλὰ τῶν κομμάτων νὰ συνασπισθοῦν προεκλογικῶς εἰς ἕνα μπλὸκ διὰ νὰ παλαίσουν καὶ εἶναι φυσικὸν νὰ ἀναζητήσουν συμμάχους εἰς τὴν πάλην. Πάντως δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον ἀποδίδει τὸν πολιτικὸν σκοπὸν τῶν ἐκλογῶν, ἐκεῖνο τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον δίδει Κυβέρνησιν, διότι αὐτὸς πρέπει νὰ εἶναι ὁ σκοπὸς τῶν ἐκλογῶν, εἶναι τὸ πλειοψηφικόν. Ἀλλὰ ὁ δικομματισμὸς ἀπεδείχθη σωτήριος τόσον, ὥστε ὁ Λέων Μπλοὺμ ἀρχηγὸς τῆς ἀριστερᾶς, καταδικάζει ἀμετακλήτως τὰ ἀποτελέσματα καὶ τὸ σύστημα τῆς ἀναλογικῆς. Καὶ λέγει, «εἶναι ἀνάγκη νὰ ἴδωμεν τὰ ἀποτελέσματα ἐν Ἀγγλίᾳ ὅπου ὁ Πρωθυπουργὸς εἶναι πραγματικὸς μονάρχης, ἐφ’ ὅσον ἡ ἐμπιστοσύνη τῆς Βουλῆς τοῦ δίδει τὰ περισσότερα δικαιώματα». Ἀλλὰ καὶ ἕτερος καὶ ἐπικαλοῦμαι ὄχι ἐπιχειρήματα τῆς δεξιᾶς, ἀλλὰ θεωρητικῶν ἀνθρώπων, ἀμερολήπτων, παγκοίνως γνωστῶν, ὁ Δάστ, εἰς τὸ τελευταῖον του βιβλίον περὶ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος καταδικάζει μὲ αὐστηροτάτας λέξεις τὸ σύστημα τῆς ἀναλογικῆς καὶ τοὺς ὑποστηρικτὰς τοῦ συστήματος τούτου. Τὸ δὲ περίεργον εἶναι, ὅτι καὶ εἰς τὴν Ἀγγλίαν, καὶ τοῦτο ἔστω μία ἀπάντησις πρὸς τὸν συνάδελφον κ. Ρωμανόν, τὸ σύστημα δὲν εἶναι ἀμιγές. Καὶ εἰς αὐτὴν τὴν Ἀγγλίαν, ὅπου ἐπεκράτησε τὸ μονοεδρικὸν καὶ ἐκεῖ ὑπῆρχον 13 περιφέρειαι αἱ ὁποῖαι ἐξέλεγον διὰ τῆς ἀναλογικῆς, διὰ λόγους παραδόσεως καὶ ἱστορίας. Ἀλλὰ κατὰ τοῦτο ὁ Ἀγγλικὸς κοινοβουλευτισμὸς μᾶς δίδει συνεχῶς μαθήματα, διότι τὰ κόμματα συνεννοήθησαν καὶ ἐν τῇ παρόδῳ τοῦ χρόνου διώρθωνον τὰς ἐλλείψεις καὶ τὰ ἐλαττώματα τοῦ συστήματος ἀφόβως. Π. χ. τὸ προνόμιον τοῦ Πανεπιστημίου. Καὶ ὑπάρχει ἐν προκειμένῳ ἕνα χαριτωμένον ἐπιχείρημα ἐναντίον τῆς ἀναλογικῆς, ἑνὸς ἀξιοτίμου μέλους τοῦ Κοινοβουλίου, τὸ ὁποῖον εἶπε: Πολὺ καλά, κ. συνάδελφοι, καθωρίσατε τὴν μονοεδρικὴν περιφέρειαν. Καὶ ὁ Α πληθυσμὸς ἀντιστοιχῶν εἰς τὴν Α περιφέρειαν ἐκλέγει 1 βουλευτήν. Διὰ τῆς ἀναλογικῆς τί κάμνομεν; Ἔχομεν 3 βουλευτάς. Δύο συντηρητικοὺς καὶ 1 φιλελεύθερον. Ὁ ἕνας συντηρητικὸς ἐξουδετεροῦται ἀπὸ τὸν φιλελεύθερον καὶ ἐν τῇ οὐσίᾳ ἀπομένει 1 συντηρητικός. Συνεζητήθησαν αὐτά, κύριοι, καὶ νομίζω ὅτι ἐπέρασεν ἡ ἐποχὴ τῆς θριαμβολογίας περὶ τὰ ζητήματα τῆς Δικαιοσύνης. Δὲν εἶναι σκοπὸς τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος νὰ ἀποδώσῃ Δικαιοσύνην, ἀλλὰ Κυβέρνησιν. Καὶ Κυβέρνησιν μὲ ἀρχηγόν, ὁ ὁποῖος ἔχει τὸ κῦρος, τὴν εὐθύνην, περὶ τὴν ἐκλογὴν καὶ περὶ τὴν διαχείρισιν. Καὶ ἐνδεικτικῶς ἀνέφερον δύο ἐκπρόσωποι τῆς δημοκρατικῆς σκέψεως, δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία, ὅτι τὰ συστήματα πρέπει νὰ ἄγουν εἰς τὸν δικομματισμόν, διότι αὐτὸς θὰ φέρῃ Κυβέρνησιν καὶ χρόνον ποὺ εἶναι ἀπαραίτητος. Ἀλλὰ δοθέντος ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐφηρμόσθη ἡ ἀναλογικὴ καὶ ἐδημιουργήθησαν διάφορα κόμματα, πρέπει νὰ τὰ ἀγνοήσῃ ὁ πολιτικὸς νοῦς τὰ κόμματα αὐτά; Ὄχι, δὲν εἶναι δυνατόν.

§98Γ. ΜΟΔΗΣ. Μὲ τὴν ἀναλογικὴν ἐδημιουργήθησαν κόμματα;

§99Ε. ΓΟΝΗΣ. Ἐγὼ πιστεύω ὅτι μὲ τὴν ἀναλογικὴν εὐνοεῖται ὁ πολυκομματισμός.

§100Γ. ΜΟΔΗΣ. Τὰ πολιτικὰ κόμματα ὑπῆρχον καὶ μὲ τὸ πλειοψηφικόν.

§101Ε. ΓΟΝΗΣ. Πρόκειται περὶ μιᾶς παρεξηγήσεως. Κόμματα ὑπάρχουν καὶ εἰς τὴν Ἀγγλίαν περισσότερα τῶν δύο. Καὶ πέντε καὶ ἓξ καὶ ἑπτά, ἀλλὰ εἰς τὴν Βουλὴν ἔχουν μόνον 2 κόμματα, τῶν Γουΐλις καὶ τῶν Τόρις, συντηρητικοὺς καὶ φιλελευθέρους. Ἀλλὰ τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἔκαμε τὸ τραγικὸν λάθος καὶ ἔστω τοῦτο πρὸς γνῶσιν, νὰ μὴ ἀνανεώσῃ τὰ στελέχη του. Ὁ Σοσιαλισμός, ὁ ὁποῖος εἶχεν ἀνανεωθῆ, μόλις τὸ 1924 κατώρθωσε νὰ ἀναπληρώσῃ εἰς τὸ Κοινοβούλιον τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Συμβαίνει, κ. συνάδελφοι, καὶ τοῦτο τὸ περίεργον, τὸ ὁποῖον εἶναι ἕνα ἐπιχείρημα ἐναντίον τοῦ πλειοψηφικοῦ, ὅτι ἐν τῷ ἀθροίσματι τῷ γενικῷ, πολλὰς φορὰς τὸ σύνολον τῶν ψήφων τοῦ μειοψηφοῦντος εἰς τὰς ἕδρας κόμματος, νὰ εἶναι περισσότερον. Ἀλλὰ οἱ θεωρητικοί, ὀρθῶς ἀπήντησαν, ὅτι τὰ πλεονεκτήματα τοῦ πλειοψηφικοῦ δὲν ἀντισταθμίζονται, μὲ τὸ τυχαῖον γεγονός, ὅπερ ἐπεκαλέσθη ὁ μακαρίτης Παπαναστασίου περὶ τῶν ἐκλογῶν τὸ 1920. Εἶναι τόσα δηλαδή, τὰ πλεονεκτήματα τοῦ συστήματος τοῦ πλειοψηφικοῦ τοῦ ἄγοντος εἰς τὸν διακομματισμόν, ὥστε τὸ παροδικὸν τοῦτο φαινόμενον, ὅτι ὑπῆρξαν μερικοὶ ψῆφοι περισσότεροι, νὰ μὴ διαταράσσῃ τὴν σκέψιν καὶ τὰ ἐπιχειρήματα ὑπὲρ αὐτοῦ. Ἔχομεν λοιπὸν αὐτὰ τὰ ἐπιχειρήματα ἐν συνόψει ὑπὲρ τοῦ πλειοψηφικοῦ καὶ νομίζω, θέλω τοὐλάχιστον νὰ τὸ ἐλπίζω, ὅτι ὁ πολιτικὸς κόσμος θερμῶς θὰ κατασταλλάξῃ καὶ αὐτὸς εἰς τὴν ἀνάγκην τῆς ὑπάρξεως τοῦ δικομματισμοῦ. Ἀλλὰ πέραν τούτου, τὸ νὰ ἀρνούμεθα μίαν κατάστασιν, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι κἂν καὶ πολιτικῶς ἐπωφελές. Ὁ Παπαναστασίου εἰς τὸ σύγγραμμά του χαρακτηρίζει τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα ὡς οὐσίᾳ ἀνῆκον εἰς τὴν ἀναλογικήν, ἀλλ’ ἀποτελοῦν μίαν πρόοδον διὰ τὸν τόπον, διότι συστήματα τῆς ἀναλογικῆς ὑπάρχουν πάρα πολλὰ διὰ τὸν ἁπλούστατον δὲ λόγον, κ. συνάδελφοι ὅτι δὲν κατωρθώθη παρὰ τῷ καλυτέρῳ ἐγκεφάλῳ νὰ ἐξευρεθῇ τέλειον ἐκλογικὸν σύστημα. Αὐτὴ εἶναι ἡ οὐσία μὲ δύο λέξεις ὅλων τῶν θεωρητικῶν τῶν ἀσχοληθέντων μὲ τὰ ἐκλογικὰ συστήματα. Ἐνῷ λοιπὸν ἐξεκίνησα ἀπὸ τὴν ἄποψιν ὅτι ὅλαι αἱ γνῶμαι πρέπει νὰ ἐκπροσωπῶνται ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ, ἀπεδείχθη ὅτι ἡ περίφημος θεωρία τῆς λαϊκῆς κυριαρχίας, δὲν ὑπάρχει ἐδῶ. Καὶ χαρακτηριστικώτατα ὁ Μακντόναλντ εἶπεν ὅτι ὑπάρχουν πολλοὶ οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ βλέπουν τὴν φάτσα των εἰς τὸ Κοινοβούλιον. Ἀλλά, κύριοι, δὲν εἶναι αὐτὸς ὁ σκοπὸς τῶν ἐκλογῶν, ὁ σκοπὸς εἶναι νὰ δώσουν Κυβέρνησιν. Δὲν εἶναι δηλαδή, ἡ Βουλὴ ὁ γεωγραφικὸς χάρτης, ὁ ὁποῖος θὰ ἐκπροσωπῇ ὅλα τὰ κόμματα ὅλας τὰς διαφορὰς τῶν γνωμῶν, διότι τότε θὰ ἦτο οὐχὶ Κοινοβούλιον, ἀλλὰ θὰ ἐγίνετο ἕνα εἶδος ἐμποροπανηγύρεως, ὅπου ὁ καθένας θὰ ἔρχεται ἐδῶ ἐκπροσωπῶν μίαν ὁμάδα δικαιωματικῶς βάσει τῆς θεωρίας αὐτῆς. Εἶναι ἀληθὲς ὅμως ὅτι πάντοτε ὁμιλοῦν τὰ πράγματα καὶ ἀφοῦ ἐξεκίνησαν ἀπὸ τὴν ἀντίληψιν αὐτὴν κατέληξαν εἰς παντὸς εἴδους σοφίσματα εἰς τὴν ἀναλογικὴν διὰ νὰ παρεμποδίσουν τὸν κατατεμαχισμὸν τῶν πολιτικῶν δυνάμεων τῆς χώρας. Ἡμεῖς, π.χ., εἰς τὴν ἐνισχυμένην ἀναλογικὴν εἴπαμεν ὅτι πρέπει νὰ ἔχῃ τὸ δεύτερον κόμμα τὸ 17% ἢ τὸ 20% διὰ νὰ μετάσχῃ εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν. Διὰ τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς ἐφευρέθησαν ἐπίσης παρόμοια πράγματα καὶ εἴπομεν ὅτι ἐὰν δὲν λάβῃς μίαν ἕδραν εἰς τὸ Ἐφετεῖον, αἱ ψῆφοι ἀπόλλυνται. Καὶ φέρω τὸ παράδειγμα τὸ ἰδικόν μας. Τὸ Νέον Κόμμα κατῆλθεν εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1950, ἐπῆρε 46.000 ψήφους καὶ ἐξέλεξεν ἕνα μόνον βουλευτήν. Ἢ ὁ κ. Παπανδρέου δὲν ἔπαθε τὸ ἴδιον καὶ ὁ κ. Κανελλόπουλος ἐξ ἴσου. Καὶ ἐρωτᾶται: Ποῦ εἶναι ἡ περίφημος συνέπεια καὶ αἱ θεωρίαι τῶν περὶ δικαιοσύνης ἀντιλήψεών σας; Καὶ διὰ τῆς ἐνισχυμένης ἐξέλιπεν ἡ αἰτιολογικὴ βάσις τοῦ συστήματος τῆς ἀναλογικῆς. Ὥστε, κύριοι συνάδελφοι, δίκαιον ἐκλογικὸν σύστημα δὲν ὑπάρχει, οὔτε θὰ ὑπάρξῃ. Ἐρωτᾶται λοιπόν, πρέπει ὁ πολιτικὸς κόσμος τῆς Ἑλλάδος νὰ συνεννοηθῇ, διότι αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορὰ τῆς δημοκρατίας καὶ τῶν κομμάτων, τὰ ὁποῖα τὴν ἐκπροσωποῦν, ὅτι πρέπει νὰ ἔχουν μερικὰς βάσεις συνοννοήσεως. Βεβαίως θὰ ὑπάρχῃ πάλη τῶν κομμάτων, ἀλλ’ οὐχὶ καὶ ὁ πόλεμος τῶν κομμάτων. Πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἕνας ἀμοιβαῖος σεβασμός, δι’ ἀμοιβαίων ὑποχωρήσεων νὰ διατηρήσωμεν τὸ δημοκρατικὸν Κοινοβούλιον. Ἄλλως θὰ συνεχισθῇ ἡ κατάστασις αὐτή, ἕκαστον κόμμα ποὺ θὰ εἶναι εἰς τὴν ἀρχὴν κατὰ τὸ συμφέρον του θὰ τροποποιῇ τὸν ἐκλογικὸν νόμον, ἐνῷ προϋπόθεσις εἶναι ἡ ἑνότης τοῦ πολιτικοῦ κόσμου. Νομίζω, κ. συνάδελφοι, ὅτι λησμονοῦμεν μίαν διαφορὰν μεταξὺ τῶν παλαιᾶς καὶ τῆς νέας καταστάσεως. Ἄλλοτε τὸ ἀνέφερεν ὁ Τρικούπης καὶ τὸ ἠνείχετο ὁ Δεληγιάννης, ἀλλὰ δὲν εἶχε καμμίαν σημασίαν, διότι τότε δὲν διεταράσσοντο τὰ βάθρα τοῦ καθεστῶτος. Σήμερον ὅμως ἡ κατάστασις ἤλλαξε τελείως. Εἶναι τὰ λεγόμενα ταξικά, τὰ ὁποῖα διασείουν αὐτὰ τὰ βάθρα τοῦ καθεστῶτος καὶ τὰ σοσιαλιστικὰ καὶ τὰ κομμουνιστικά. Διασείουν τὴν βάσιν τοῦ καθεστῶτος. Καὶ ὁ μὲν σοσιαλισμὸς ἀφίνει τὴν δημοκρατίαν νὰ ἐξελιχθῇ. Ὁ κομμουνισμὸς ὅμως δὲν ἀπειλεῖ μόνον τὰς κεφαλάς μας, ἀλλὰ ἀπειλεῖ αὐτὴν ταύτην τὴν φυλήν μας διὰ τῆς ἐπικρατήσεως τοῦ πανσλαυϊσμοῦ, διότι οὐδὲν ἄλλο εἶναι παρὰ πράκτωρ τοῦ πανσλαυϊσμοῦ. Ἐγὼ θὰ ἐπροτιμοῦσα ἕνα ὡργανωμένον σοσιαλιστικὸν δημοκρατικὸν κόμμα παρὰ αὐτὴν τὴν ἀνυπαρξίαν καὶ τὴν ἐκπροσώπησιν διὰ τῶν κομμουνιστῶν, ἡ ὁποία εἶναι φάλαγξ ἥτις ἔρχεται νὰ ξεπαστρέψῃ τὴν Ἑλληνικὴν φυλὴν καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορά, ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ τῆς παλαιᾶς καὶ τῆς νῦν καταστάσεως. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπήρχετο μία συνεννόησις τῶν πολιτικῶν κομμάτων ἐπὶ ἑνὸς παγίου ἐκλογικοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον νὰ εὐνοῇ τὸν δικομματισμόν. Βάσει αὐτῶν εἶπα ὅτι σκοπὸς τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι πρῶτον, ἡ αὐτοδύναμος πλειοψηφία καὶ δεύτερον νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν ἐκλογὴν τῶν ἀρχηγῶν καὶ τῆς Κυβερνητικῆς παρατάξεως καὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, διότι πρέπει πάντοτε οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες νὰ λαμβάνουν ὑπ’ ὄψιν τὴν ἱστορίαν τῆς χώρας. Τὸ 1920 ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος, μὲ 150 βουλευτάς, ἐδῶ εὑρέθη ἐκτὸς τῆς Βουλῆς. Ὁμοίως ὁ ἀείμνηστος Πλαστήρας μὲ 37 βουλευτὰς εὑρέθη ἐκτὸς τῆς Βουλῆς καὶ αὐτὸ εἶναι βλαπτικὸν φαινόμενον καὶ παράλειψις τοῦ κοινοβουλευτικοῦ μας συστήματος. Δὲν νοεῖται, κύριοι βουλευταί, νὰ ἐμπιστευώμεθα εἰς τὸ τυχαῖον, διότι καὶ ὁ ἴδιος ὁ Στρατάρχης Παπάγος ἦτο δυνατὸν νὰ χάσῃ τὰς Ἀθήνας, θὰ εἶχε 200 βουλευτὰς καὶ θὰ ἦτο αὐτὸς ἐκτὸς τῆς Βουλῆς. Αὐτὸ ἀποτελεῖ ἀνωμαλίαν πολιτικήν, διότι πρέπει οἱ ἀρχηγοὶ νὰ εἶναι παρόντες, ἐὰν θέλωμεν Κοινοβούλιον καὶ ἐὰν θέλωμεν νὰ ἐξυψώσωμεν τὸν θεσμὸν τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ. Αὐτὴ ἡ μόδα τώρα τελευταῖα νὰ μὴ ἔρχωνται οἱ ὑπουργοὶ δὲν εἶναι πρὸς ὄφελος τοῦ Κοινοβουλίου. Μέχρι τῆς 4ης Αὐγούστου οἱ ἀρχηγοὶ ἦσαν παρόντες εἰς τὸ Κοινοβούλιον. Διότι ἐὰν ἡμεῖς δὲν σεβώμεθα τὸ Κοινοβούλιον, διατὶ οἱ ψηφοφόροι δὲν θὰ τὸ συνοδεύσουν μὲ περιφρόνησιν. Εἶναι ὀργανικὴ ἀνάγκη τῆς δημοκρατίας νὰ ἐξυψώνεται καθημερινῶς τὸ γόητρον τοῦ Κοινοβουλίου, διότι ἐδῶ θὰ γίνῃ ἡ πάλη ἡ εὐγενὴς ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν τῆς ἀμοιβαίας ἑνότητος καὶ ἐμπιστοσύνης καὶ θὰ ὑποχωρήσωμεν ἐν ἀνάγκῃ. Ἕτερον πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ἐξασφαλίσῃ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα ἦτο νὰ βοηθήσωμεν εἰς τὸ νὰ ἐξυψώσωμεν τὸ Κοινοβούλιον. Δὲν εἶναι προσβολὴ διὰ κανένα, κοινὴ προσπάθεια εἶναι δι’ ὅλους. Πῶς ὅμως θὰ τὸ κάμωμεν αὐτό, διὰ τῶν σταυρῶν ἢ διὰ τῆς στενῆς; Διότι κατ’ ἐμέ, οἱ σταυροὶ εἶναι ἐπέκτασις τῆς φαυλότητος τῆς στενῆς εἰς εὐρυτέραν περιφέρειαν. Οἱ κομματικῶς ἰσχυροὶ θὰ ἐπιπλεύσουν εἴτε ὑπὸ τὴν στενὴν εἴτε μὲ τὸν σταυρόν. Δὲν προτείνω συγκεκριμένον. Λέγω ἁπλῶς ὅτι τὰ παθήματα, αἱ ἀνάγκαι αὐταὶ ἐμελετήθησαν εἰς τὴν Εὐρώπην καὶ κατέληξαν ἐκεῖ εἰς τὴν ἀπόφασιν τὰ περισσότερα κόμματα, ἡ σειρὰ νὰ ὑποδεικνύεται ἀπὸ τὰ κόμματα. Διότι σᾶς εἶπον τὸ παράδειγμα τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων τῆς Ἀγγλίας, τὸ ὁποῖον ἐσκληρύνθη καὶ ἀντεκατεστάθη ὑπὸ τοῦ τρίτου κόμματος τῶν Ἐργατικῶν. Οὐχὶ ἀτιμωρητὶ δύναται κανεὶς νὰ ἀποφύγῃ τὸν νόμον τῆς φθορᾶς. Εἶναι ἀνάγκη εἰς τὸ Κοινοβούλιον νὰ μποῦν νέοι καὶ οἱ μὲν νέοι νὰ ὠθοῦν εἰς τὴν πρόοδον, οἱ δὲ παλαιοὶ νὰ ἐμπνέωνται ἀπὸ τὸν σύγχρονον παλμὸν ἵνα γίνῃ τὸ ἀμάλγαμα τοῦτο τῆς συγχρόνου ζωῆς. Διότι, ἐπαναλαμβάνω, τοῦτο εἶναι ἀκριβῶς τὸ πάθημα τῶν Φιλελευθέρων. Καὶ βλέπετε εἰς τὴν Ἀγγλίαν ἀκόμη καὶ προχθὲς ἀντεκατέστησαν τὸν ἀρχηγὸν τοῦ Συντηρητικοῦ Κόμματος, ὁ ὁποῖος εἶναι μία φυσιογνωμία. Ἀναμφισβητήτως τοῦ εἶπον ἐγήρασες, κ. Τσῶρτσιλ. Φύγετε νὰ ἔλθῃ ὁ νεώτερος κ.ο.κ. χωρίς, ἐπαναλαμβάνω, νὰ ὑπάρχῃ φόβος ἐκ τούτου, ἀλλὰ ἁπλῶς νὰ γίνῃ μία ἀνανέωσις φυσιολογική. Αὐτὰ εἶχον ἐν ὀλίγοις, κύριοι, νὰ εἴπω. Ἀλλά, ἐλέχθη ἐδῶ ὅτι τὸ σύστημα αὐτὸ δὲν εἶναι ἀμιγὲς καὶ δὲν εἶναι ἀδιάβλητον. Τὸ εἶπε νομίζω, ὁ κ. Ρωμανός. Κύριοι, ἐπαναλαμβάνω, οὔτε εἰς τὴν Ἀγγλίαν εἶναι ἀμιγές. Ὑπάρχει καὶ ἡ ἀναλογικὴ εἰς τὰς 13 μεγάλας περιφερείας καὶ τὸ μονοεδρικόν. Καὶ εἰς τὴν Ἰταλίαν ἀκόμη ὁ τελευταῖος νόμος, ὡρισμένας περιφερείας, ὅπως τῆς Ἀόστης τὰ ἀφῆκε μὲ τὸ ἄλλο σύστημα. Καὶ εἰς τὴν Γαλλίαν, ὁ τελευταῖος ἐκλογικὸς νόμος, ἄλλως ἐρρύθμισε τὰ τῶν Παρισίων καὶ ἄλλως τὰ τῶν ἄλλων περιφερειῶν, διότι τὸ ἐκλογικὸν σύστημα δὲν ἠμπορεῖ νὰ παραβλέψῃ ὡρισμένας πραγματικότητας. Καὶ ἐπειδὴ δὲν ἐφευρέθη τέλειον ἐκλογικὸν σύστημα, οὔτε πρόκειται νὰ εὑρεθῇ, ὁ πολιτικὸς νοῦς θὰ πρέπει νὰ σκεφθῇ κατὰ τίνα τρόπον θὰ γίνῃ συμφωνία τῶν κομμάτων, διὰ νὰ δοθῇ ἓν σύστημα κάπως ἀνεκτόν. Δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη συνταγματικῆς κατοχυρώσεως τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, διότι ἔχομεν τὸ πείραμα τῆς Βαϊμάρης. Εἰς τὸ 1936 ἐν μέσῳ τῆς ἐπαναστατικῆς ἀτμοσφαίρας τῆς Βαϊμάρης ἐτέθη διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ ἐκλογικὸν σύστημα εἶναι ἡ ἀναλογικὴ καὶ ἐκεῖ. Ἔλεγεν ὅτι ἀνὰ 60.000 ἐκλογέων ἐκλέγεται ἕνας βουλευτής. Ὅταν ὅμως εἰς διάστημα δύο ἐτῶν 20 Κυβερνήσεις ἀνῆλθον εἰς τὴν ἐξουσίαν, ὅλος ὁ κόσμος ἤρχισε νὰ διερωτᾶται καὶ νὰ λέγῃ ὅτι κάτι πρέπει νὰ γίνῃ καὶ αὐτὸ τὸ κάτι εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔφερε τὸν Χιτλερισμὸν εἰς τὴν ἐξουσίαν καὶ ὅλον τὸν παγκόσμιον σάλον καὶ τὴν παγκόσμιον καταστροφήν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηρίξω ἐγὼ συνταγματικὴν κατοχύρωσιν τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, ἀλλὰ μὲ συνεννόησιν τοῦ πολιτικοῦ κόσμου. Ἀλλὰ τώρα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀξιώσωμεν σήμερον ἀπὸ τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν νὰ τὸ κάμῃ τώρα. Μὲ αὐτὰ τὰ ὁποῖα σᾶς εἶπον νομίζω, ὅτι ἐξέφρασα ὅ,τι θὰ ἦτο τὸ δυνατὸν καλύτερον νὰ γίνῃ. Ἀμιγὲς σᾶς εἶπον δὲν ὑπάρχει, οὔτε εἰς τὰς ἄλλας χώρας. Οἱονδήποτε σύστημα καὶ ἂν φέρῃ ὁ ἀγαπητὸς κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, οἱ αἰσθανόμενοι ἑαυτοὺς θιγομένους θὰ τὸ διαβάλουν. Ἔτσι νομίζω διὰ νὰ εἶμαι ἀντικειμενικός. Ἀλλοῦ, λοιπόν, εἶναι τὸ θέμα καὶ αὐτὸ δὲν εἶναι τοῦ παρόντος. Ἐφ’ ὅσον τὸ σύστημα αὐτὸ ἄγει εἰς δικομματισμὸν καὶ παρέχει μίαν ἐκπροσώπησιν εἰς τὴν μειοψηφίαν, νομίζω ὅτι ἀνταποκρίνεται πρὸς τὴν ἀνάγκην τῆς στιγμῆς. Οὔτε νομίζω, ὅτι εἶναι δυνατὸν κανεὶς νὰ εἶναι βέβαιος περὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τῶν ἐκλογῶν. Ἡμεῖς λέγομεν ὅτι ἔχομεν τὸν λαὸν μαζί μας. Σεῖς λέγετε ὅτι τὸν ἔχετε μαζί σας. Διατὶ σᾶς φοβίζει, λοιπόν, τὸ ἐκλογικὸν σύστημα. Ἀφοῦ αὐτὰ λέγομεν, κάτι ἄλλο πρέπει νὰ συμβαίνῃ. Ἡμεῖς νομίζομεν ὅτι παρ’ ὅλα τὰ σφάλματα, τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν νὰ ἔγιναν, διότι ὁ Συναγερμὸς ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ ἔργα εἰς ὅλους τοὺς τομεῖς, νομίζομεν ὅτι καὶ εἰς τὰς προσεχεῖς ἐκλογὰς ὁ λαὸς θὰ δώσῃ τὴν πλειοψηφίαν εἰς τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν. (Χειροκροτήματα).

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Μόδης, ἔχει τὸν λόγον.

§103Γ. ΜΟΔΗΣ. Νομίζω, κ. βουλευταί, ὅτι οἱ δικαιούμενοι νὰ ἐκφράσουν διαμαρτυρίαν καὶ κάποιαν χαιρεκακίαν, διότι ὁ νόμος ὁ ἐκλογικὸς τὸν ὁποῖον πέρυσιν ἐψηφίσατε ἀπέθανε, δὲν εἶναι ὁ κ. Ρωμανὸς, οὔτε ὁ κ. Λυκουρέζος, ὁ τότε ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλὰ ἡ πτέρυξ ἡ ἰδική μας, ἡ ὁποία καὶ τότε διεμαρτυρήθη. Σᾶς εἶπα τότε τό: «Χαῖρε Καῖσαρ, οἱ μελλοθάνατοι σᾶς χαιρετοῦν». Ἀλλὰ ὁ κ. Καλλίας, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ἀλλαγὴν γνώμης ἐπεκαλέσθη τὸν κ. Στεφανόπουλον, ὁ ὁποῖος ἐδικαιολόγησε κάποιαν ἀλλαγὴν τοῦ νόμου. Ἀλλὰ θὰ ἔλεγα, ὁ κ. Στεφανόπουλος ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εἶναι διάδοχος τοῦ Ταλλεϋράνδου, καὶ ὁ Ταλλεϋράνδος εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος εἶπε κάποτε τὸ περίφημον: «Ὅτι αὐτὸς δὲν ἀλλάζει, ἀλλὰ τὰ πράγματα ἀλλάζουν». Τὰ πράγματα ἤλλαξαν ἀπὸ πέρυσιν ἕως ἐφέτος πνέει ἄλλος ἀέρας καὶ δι’ αὐτὸ εἰσάγεται τὸ νομοσχέδιον. Τὸ ὁποῖον καταλύει τὸν περυσινὸν κακόν, κάκιστον νόμον τῆς ἐξωφρενικῆς εὐρυτάτης περιφερείας. Ἐπειδὴ δὲ ἐλέχθη ὅτι ἐὰν ἔζη ὁ Παπάγος θὰ ἐξηκολούθει νὰ ἰσχύῃ ὁ περυσινὸς νόμος, σπεύδω νὰ δηλώσω ὅτι θὰ ηὐχόμην ἰδιαιτέρως, καὶ διὰ λόγους ὄχι μόνον ἀνθρωπιστικοὺς ἀλλὰ καὶ ἐκλογικοὺς νὰ ἔζη ὁ Στρατάρχης, διότι ἡ αἴγλη ἡ ὁποία τὸν ἐστεφάνωνεν ὅταν εἰσῆλθεν εἰς τὴν πολιτικήν, εἶχε πάθη πλέον ὁλικὴν ἔκλειψιν πρὸ τοῦ θανάτου του ὡς τὸ ἀπέδειξαν καὶ αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαί. Ἀλλὰ ἀσχέτως αὐτοῦ, κύριοι, ὑπάρχουν πολλὰ ἐκλογικὰ συστήματα καὶ τὸ καθένα ἐξ αὐτῶν ἔχει καὶ τὰ καλά του, ἔχει καὶ τὰ τρωτά του. Ἐγὼ πιστεύω, ὅτι ὑπεράνω ὅλων τῶν ἐκλογικῶν συστημάτων, τῶν πολιτευμάτων, κεῖνται τὰ πολιτικὰ ἤθη, αἱ πολιτικαὶ παραδόσεις, ἡ κοινὴ γνώμη ὅταν εἶναι ὑγιής, τὸ ἦθος τὸ ἀνάστημα τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν καὶ ἰδιαιτέρως τῶν ἀρχηγῶν. Τὸ ἴδιον ἐκλογικὸν σύστημα καὶ πολίτευμα μὲ τὰς Η.Π.Α. ἔχουν καὶ αἱ Δημοκρατίαι τῆς Κεντρώας καὶ Νοτίου Ἀμερικῆς, ἀλλ’ ἀπέχουν αἱ μὲν ἀπὸ τὰς δὲ παρασάγγας καὶ εἶναι ἁπλῆ γελοιογραφία τοῦ ἀμερικανικοῦ συστήματος. Ἀπὸ τὴν Ἀγγλίαν ἐπῆραν τὰ πολιτεύματα αἱ χῶραι τῆς Εὐρώπης, ἄλλαι προήγαγον τὰ πολιτεύματα, ἄλλαι τὰ κατήντησαν ἁπλῆν καρικατούραν τοῦ ἀγγλικοῦ συστήματος. Εἰς τὰς χώρας αὐτὰς δὲν ἔπαυσαν νὰ ὑπάρχουν «στὸ χαρτὶ» δημοκρατικὰ πολιτεύματα, δημοκρατικώτατα ἐκλογικὰ συστήματα, ἀλλὰ καὶ δὲν ἔπαυσαν νὰ δροῦν, νὰ κινοῦνται καὶ νὰ κυβερνοῦν αὐθαιρέτως καὶ ἀπολυταρχικῶς διάφοροι στρατιωτικοὶ σύνδεσμοι (Χοῦνται) διεξάγοντες συχνὰ καὶ πολεμικὰς ἐπιχειρήσεις διὰ τὴν κατάληψιν τῆς ἐξουσίας. Ὑπάρχει καὶ μία κλασσικὴ χώρα, ἡ ἰδική μας, ἡ ὁποία μάλιστα ἐφιλοδόξησε νὰ γίνῃ «πρότυπον Βασιλείου εἰς τὴν Ἀνατολήν», εἰς τὴν ὁποίαν ἐπίσης δὲν ὑπῆρξαν καθόλου ἄγνωστοι οἱ στρατιωτικοὶ σύνδεσμοι, καὶ τὰ «κινήματά» των, αἱ στρατιωτικαὶ δικτατορίαι, αἱ παραστρατιωτικαὶ ὀργανώσεις, μολονότι ἐκ παραλλήλου δὲν ἔλειπαν τὰ συντάγματα, οἱ ἐκλογικοὶ νόμοι, τὰ ἐκλογικὰ συστήματα... Εἰς τὴν Ἑλλάδα, πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν, ἔχει παραγίνει καὶ ἕνα ἄλλο κακόν. Εἰς κάθε ἐκλογὴν ἔχομεν καὶ νέον ἐκλογικὸν σύστημα! Ἐγίναμεν ἀληθῶς πρότυπα καὶ πρωτότυποι... Μετρήσατε πόσα συστήματα ἀλλάξαμε τὰ τελευταῖα χρόνια. Τὸ χαρακτηριστικὸν δὲ εἶναι ὅτι τὰ νέα ἐκλογικὰ συστήματα τιμωροῦν τοὺς ἐφευρέτας καὶ πατέρας των, ὅπως εἰς τὴν Ἰταλίαν, ὅπου ὁ Ντὲ Γκάσπερι ἡττήθη μὲ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα τὸ ὁποῖον ὁ ἴδιος καθιέρωσε. Δὲν λείπουν τὰ παραδείγματα καὶ ἀπὸ τὴν χώραν μας. Εἶναι ἀναντίρρητον ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ τέρμα εἰς τὴν ἀνακαινιστικὴν αὐτὴν μανίαν ποὺ μᾶς ἔχει, δι’ εὐνοήτους λόγους, καταλάβει. Νομίζω, ὅτι ἡ πρότασις τοῦ κ. Παπανδρέου, ὅπως καθιερωθῇ Συνταγματικὴ διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ τροποποιήσῃ τὸν ἐκλογικὸν νόμον μόνον τῶν μεθεπομένων ἐκλογῶν, θὰ ἀπετέλει λύσιν πράγματι ριζικήν. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ συστήματα, ἐγὼ τοὐλάχιστον παραδέχομαι ὅτι σήμερον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ἐπεβάλλετο παρ’ ἡμῖν εἶναι ἡ καθαρὰ ἀναλογικὴ δι’ ἕνα κυρίως λόγον, τὸν λόγον τῆς ἀπομονώσεως τοῦ Κομμουνισμοῦ, ὁ ὁποῖος δὲν πραγματοποιεῖται καθόλου διὰ τοῦ κυβερνητικοῦ νομοσχεδίου. Πιστεύω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη ἐθνικὴ καὶ ἐπιτακτικὴ νὰ ἀπομονωθῇ ὁ Κομμουνισμὸς καὶ ἀπομονώνεται μόνον διὰ τῆς καθιερώσεως τῆς ἀναλογικῆς. Μὲ τὸ κυβερνητικὸν νομοσχέδιον θὰ ὑπάρχουν διάφοροι ἐρωτοτροποῦντες προσεγγίζοντες, ἑλκόμενοι ἀπὸ τὰς κομμουνιστικὰς ψήφους, οἱ ὁποῖοι θὰ σπεύσουν νὰ στεγασθοῦν ὑπὸ τὸν Κομμουνισμὸν καὶ νὰ γίνουν εἰς σάρκα μίαν. Ἐὰν ὅμως ἴσχυεν ἡ καθαρὰ ἀναλογική, δὲν θὰ ὑπῆρχεν ἀνάγκη οὐδεμιᾶς συνεργασίας, συστεγάσεως ἢ ἑνώσεως καὶ ἀπομονωμένος ὁ κομμουνισμὸς θὰ στηρίζεται εἰς τὰς ἰδικάς του ἀποκλειστικῶς δυνάμεις. Ἐλέχθη ὅτι μὲ τὸ σύστημα τὸ πλειοψηφικόν, καὶ τὸ ἐγκαινιαζόμενον καὶ τὸ παλαιότερον, καθιεροῦται εἰς τὴν χώραν μας ἡ δημιουργία δύο κομμάτων. Δὲν ἠξεύρω ἐὰν ἐπιτυγχάνεται τοῦτο. Νομίζω, μάλιστα, ὅτι δὲν πρέπει καὶ δὲν συμφέρει νὰ ἔχωμεν εἰς τὴν χώραν μας δύο μόνον κόμματα, διότι, ἐπαναλαμβάνω, ὑπάρχει εἰς τὴν μέσην ὁ Κομμουνισμός. Εἰς τὴν Ἀγγλίαν, εἰς ὅλας τὰς Ἀγγλοσαξωνικὰς χώρας ἔχουν τὸ πλειοψηφικὸν μὲ στενὴν μονοεδρικὴν περιφέρειαν, ἀλλὰ δὲν ἔχουν κομμουνιστάς. Ἡ Ἀγγλία, μὲ τὰ ἑκατομμύρια τῶν ἐργατῶν της δὲν εἶχε ποτὲ κομμουνιστὰς βουλευτάς. Κάποτε ἔβγαλε ἕνα Κινέζο διὰ νὰ γελάσῃ (!). Ἡμεῖς μὲ ἐλαχίστην βιομηχανικὴν τάξιν ἀπὸ τὸ 1926 εἴχαμε 14, 15, 16 βουλευτὰς κομμουνιστάς! Πῶς, λοιπόν, θὰ ἐγένετο καὶ θὰ ἐπραγματοποιεῖτο τὸ σύστημα τῶν δύο κομμάτων, τὸ κλασσικὸν διὰ τὴν Ἀγγλίαν; Ἡ κατάστασίς μας εἶναι ἐντελῶς διαφορετικὴ ἀπὸ τὴν ἐπικρατοῦσαν εἰς τὰς χώρας τὰς Ἀγγλοσαξωνικάς, αἱ ὁποῖαι λόγῳ τῆς μακρᾶς παραδόσεως τῆς ἀγάπης πρὸς τὸν κοινοβουλευτισμόν, ὅσα ἀπὸ αὐτὰ ἐξεπήγασεν ἀποστρέφονται καὶ ἀποκρούουν ὁρμεμφύτως κάθε τι τὸ ἐπαναστατικὸν καὶ ἀνατρεπτικόν, στηριζόμενα εἰς τὴν βαθμιαίαν εἰρηνικὴν ἐξέλιξιν. Καὶ τὰ ἐργατικὰ κόμματά των λέγονται σοσιαλιστικά, ἀλλὰ ἐπαναστατικὰ δὲν εἶναι καὶ οὐδεμίαν οὐδὲ πόρρωθεν σχέσιν ἢ ἀναλογίαν ἔχουν μὲ τοὺς ἰδικούς μας κομμουνιστάς. Εἶχον ἄλλας δύο παρατηρήσεις νὰ κάμω. Διατηρεῖται εἰς τὸν νόμον ἡ διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν θὰ ἐπιτρέπωνται διαγραφαὶ καὶ ἐγγραφαὶ εἰς τὰ ψηφοδέλτια. Εἶχον διαμαρτυρηθῆ καὶ τὸ 1952, μολονότι τότε ἐπετράπησαν αἱ διαγραφαί. Διότι εἶναι ἀπαράδεκτον ψήφισμα πλειοψηφικὸν τὸ ὁποῖον νὰ μὴ παρέχῃ εἰς τὸν ἐκλογέα τὸ δικαίωμα νὰ ἐκφράσῃ τὴν προτίμησίν του ἢ τὴν ἀπέχθειάν του πρὸς μερικὰ πρόσωπα, ὡρισμένων συνδυασμῶν. Καὶ ἐπειδὴ ἔγινε πολὺς λόγος διὰ τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα, ἂς μὴ λησμονήσωμεν ὅτι μέχρι τοῦ 1923–1924 ἐπικρατοῦσεν εἰς τὴν χώραν μας τὸ σύστημα τοῦ σφαιριδίου. Ἡ κάλπη διὰ κάθε ὑποψήφιον ἦτο χωριστά καὶ ὁ κάθε ἐκλογεὺς παρήλαυνε ἐνώπιον τῆς παρατάξεως τῶν καλπῶν καὶ ἐψήφιζε τὸν κανένα καὶ οὕτω ἐξέφραζε τὴν προτίμησίν του, ὄχι μόνον πρὸς τὰ κόμματα καὶ τοὺς συνδυασμοὺς ἀλλὰ καὶ πρὸς ὡρισμένα πρόσωπα. Δι’ αὐτὸ συνέβαινε καὶ εἰς τὰς περιόδους τῶν μεγάλων καὶ ἰσχυρῶν ρευμάτων, ὡρισμένα διακεκριμένα πρόσωπα, πάντοτε νὰ ἐπιπλέουν. Τώρα δυστυχῶς, δὲν ἔχομεν τὸ σφαιρίδιον. Ἐγίναμεν ὅλοι μορφωμένοι, ἐγγράμματοι καὶ καθιερώσαμε τὸ ψηφοδέλτιο. Εἶναι ἀκατανόητον καὶ ἀπαράδεκτον νὰ μὴ ἐπιτρέπεται ἡ ἐγγραφὴ καὶ ἡ διαγραφὴ συστήματος πλειοψηφικοῦ, ὅπως ἐπετρέπετο καὶ μὲ τὸ ψηφοδέλτιον εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1923, τοῦ 1928 τοῦ 1933 τοῦ 1935 ἐπίσης πλειοψηφικάς. Εἰς τὸν τόπον μας δὲν εἴμεθα τόσον ἰδεολόγοι κομματικῶς, ὥστε ὁ καθένας νὰ μὴ βλέπῃ παρὰ μόνον τὸ κόμμα ἢ νὰ μὴ κάμνῃ διάκρισιν προσώπων. Καὶ τί ἔχει νὰ πάθῃ τὸ σύστημα ἐὰν ἐπιτραπῇ ἡ ἐγγραφὴ καὶ ἡ διαγραφή; Εἶναι δυνατὸν κάποιος ψηφοφόρος νὰ μὴ ψηφίσῃ τὸν συνδυασμόν, τὸν ὁποῖον θέλει, διότι εἰς αὐτὸν βλέπει ἕνα πρόσωπον, τὸ ὁποῖον ἀντιπαθεῖ καὶ μὴ δυνάμενος νὰ τὸ διαγράψῃ, διαγράφει ὁλόκληρον τὸν συνδυασμόν. Ἐνῷ ἐὰν τὸν διαγράψῃ, τί ζημίαν θὰ κάμῃ; Νομίζω ὅτι εἶναι στοιχειωδῶς ἐπιβεβλημένον διὰ νὰ μὴ εἴπω καὶ ἐκ τοῦ Συντάγματος ἐπιβεβλημένον, νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ὁ ψηφοφόρος νὰ κάμῃ πραγματικὴν «ἐπιλογὴν», νὰ ψηφίσῃ τὸ Κόμμα, τὸ ὁποῖον θέλει καὶ ἐὰν ὑπάρχῃ ἕνα πρόσωπον ἀνεπιθύμητον νὰ τὸ διαγράψῃ, ἢ ἐὰν ὑπάρχῃ ἕνα πρόσωπον ἐκτὸς τοῦ συνδυασμοῦ, τὸ ὁποῖον ἰδιαιτέρως ἐκτιμᾷ, νὰ ἠμπορῇ νὰ τὸ ἐγγράψῃ. Ἔχω μίαν ἄλλην παρατήρησιν. Ὅπως θὰ παρετηρήσατε, ὑπάρχουν εἰς τὸ Νομοσχέδιον μερικαὶ παράνομοι συμβιώσεις. Π.χ. ὑποχρεούμεθα νὰ συζήσωμεν ὁ Νομὸς Φλωρίνης μὲ τὸν Νομὸν Καστοριᾶς, διότι κάποτε οἱ 2 αὐτοὶ Νομοὶ ἀπετέλουν ἕνα Νομόν. Ἀλλὰ τώρα ἐχώρισαν τὰ τσανάκια των ἀπὸ 20ετίας καὶ συμβαίνει γεωγραφικῶς αἱ δύο πόλεις νὰ μὴ ἔχουν οὐδένα σύνδεσμον μεταξύ των ἐμπορικόν καὶ οἰκονομικόν, οὔτε κἂν συγκοινωνιακὸν καὶ γεωγραφικόν. Διὰ ποῖον λόγον ἡ Πρέβεζα νὰ εἶναι μαζὶ μὲ τὴν Ἄρταν καὶ μὲ τὴν Λευκάδα; Μήπως καθορίζεται γενικῶς, παγίως, ὅτι πρέπει νὰ εἶναι εἰς κάθε ἐκλογικὴν περιφέρειαν οἱ βουλευταὶ 5–6; Ὄχι. Εἰς ὅλην τὴν Μακεδονίαν ἡ μόνη περιοχὴ, ἡ παρανόμως συζευγμένη, εἶναι ἡ περιοχὴ ἡ δική μας τῶν Νομῶν Φλωρίνης καὶ Καστοριᾶς. Ἀντιθέτως, ὁ Νομὸς Πιερίας, ὁ ὁποῖος ἐδημιουργήθη βραδύτερον, παραμένει χωριστὴ ἐκλογικὴ περιφέρεια, μὲ δύο βουλευτάς. Ἐπίσης, ὁ Νομὸς Βερροίας καὶ Κιλκίς. Ἡ Θεσσαλονίκη μέχρι πρὸ 25ετίας ἀπετέλει μίαν ἐκλογικὴν περιφέρειαν, περιλαμβάνουσαν πέντε σημερινοὺς Νομούς, Χαλκιδικῆς, Κιλκίς, Βερροίας, Κατερίνης, ἐνῷ τώρα ὑπάρχουν αὐτοὶ οἱ πέντε νομοὶ χωριστά, ἀνεξάρτητοι καὶ ἐκλέγει ὁ κάθε νομὸς τοὺς ἰδικούς του συνδυασμούς, τοὺς ἰδικούς του βουλευτάς. Ἡ μόνη ἐξαίρεσις εἶναι διὰ τὸ ἄκρον τῆς Μακεδονίας τοὺς Νομοὺς Φλωρίνης–Καστοριᾶς, τοὺς ὁποίους τίποτε δὲν συνδέει γεωγραφικῶς, οἰκονομικῶς καὶ συγκοινωνιακῶς. Τελευταῖα, ἔρχομαι εἰς τὸ ζήτημα τοῦ Στρατοῦ, τὸ ὁποῖον τὸ θίγω ἀπὸ μίαν μόνον πλευράν. Τὸν Μάρτιον τοῦ 1952 ὁ μακαρίτης ὁ Στρατάρχης Παπάγος εἶπε: «Διενοήθησαν νὰ διαπράξουν τὸ ἀνοσιούργημα νὰ μὴ ψηφίσῃ ὁ Ἑλληνικὸς Στρατός». Τὸ μόνον ποὺ τοῦ ἔλειπεν ἦτο ἡ ψῆφος!... Κύριοι βουλευταί, ὁ ἔρημος αὐτὸς Ἑλληνικὸς Στρατός, ὁ ὁποῖος τόσας ἀρετὰς ἔχει, τόσα προσόντα,— εἶναι ἀναμφισβητήτως ἕνας ἀπὸ τοὺς καλυτέρους τοῦ κόσμου— καὶ τόσας δάφνας καὶ νίκας, ἔχει ἕνα προπατορικὸν ἁμάρτημα, τὸ ὁποῖον τὸν βαρύνει καιρίως καὶ τοῦ ἐκμηδενίζει πολλὰ προσόντα. Καὶ τὸ ἁμάρτημα αὐτὸ εἶναι ἡ πολιτικολογία του. Θυμηθῆτε τὰς τελευταίας δεκαετηρίδας, πόσοι ἦσαν οἱ στρατιωτικοί, οἱ ὁποῖοι, ἐπειδὴ διώκησαν μίαν διμοιρίαν, φαντάζονται τοὺς ἑαυτούς των ἱκανοὺς νὰ διοικήσουν ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα. Καί, πρὸ παντός, μὴ ξεχάσετε πόσα κινήματα, πόσα πρωτόκολλα ἔγιναν εἰς τὸν τόπον αὐτὸν ἀπὸ στρατιωτικούς, διὰ λόγους πολιτικοὺς κάποτε διὰ προφάσεις πολιτικάς.

§104Δ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΟΣ. Ὅταν δὲν ἐψήφιζεν, ἐγένοντο αὐτὰ τὰ πρωτόκολλα.

§105Γ. ΜΟΔΗΣ. Ὅταν διαπράττωνται αὐτά, τὰ ὁποῖα διαπράττονται, φαντάζεσθε ὅτι τὸ φάρμακον καὶ ἡ θεραπεία εἶναι νὰ μπάσωμεν τὴν πολιτικὴν μέσα εἰς τὸν Στρατόν μας καὶ νὰ ρίψωμεν τὸν Στρατὸν εἰς τὴν πολιτικήν; Καὶ μὴ λησμονῆτε, κ. συνάδελφοι, ὅτι ὑπάρχουν καὶ στρατιῶται ἄλλων τινῶν διαθέσεων, ἄλλων τάσεων. Ἡ εἰσαγωγὴ τῆς πολιτικῆς εἰς τὸν Στρατόν μας, ὄχι μόνον ἀναταραχὴν ἠμπορεῖ νὰ προκαλέσῃ, προστριβάς, συγκρούσεις, ἀλλὰ ἠμπορεῖ νὰ δώσῃ ἔδαφος ἐκμεταλλεύσεως εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἶναι μὲν στρατιῶται, ἀλλὰ διευθύνονται ἔξωθεν. Καὶ ξέρετε ὅτι ὀλίγοι, ἐλάχιστοι τοιοῦτοι στρατιῶται καὶ μὴ ἀκραιφνεῖς κομμουνισταὶ ὅλοι, ἐστάθησαν ἱκανοὶ εἰς τὴν Μ. Ἀνατολὴν νὰ διαλύσουν Συντάγματα καὶ Ταξιαρχίας. Κάμνω ἔκκλησιν εἰς τὸν Πρωθυπουργὸν νὰ ἀναμετρήσῃ τὰ πράγματα καλύτερον καὶ νὰ θελήσῃ ν’ ἀπαλλάξῃ τὸν Ἑλληνικὸν Στρατὸν ἀπὸ τὸν κίνδυνον τῆς πολιτικῆς. Δὲν πρόκειται ἄλλωστε, παρὰ διὰ κληρωτάκια καὶ ἂν δὲν εἶχον πάει στρατιῶται, εἶναι ζήτημα ἂν θὰ ἐψήφιζον. Ἂς ἀπολυθοῦν ἀπὸ τὸν Στρατὸν καὶ ἂς ψηφίσουν. Ἂν εὑρίσκωνται εἰς τὴν περιφέρειάν των ἂς ψηφίσουν. Ἀλλὰ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφίσουν ἄνθρωποι ξένων περιφερειῶν, ὁλότελα ἀγνώστους εἰς αὐτούς; Σημειωτέον ὅτι κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1951 ἔλαβον χώραν τόσαι προστριβαὶ καὶ διαπληκτισμοὶ μεταξὺ ἀξιωματικῶν, ὥστε ὀλίγον ἔλειψε νὰ σταλοῦν ἀρκετοὶ ἐξ αὐτῶν εἰς τὸ Στρατοδικεῖον. Παραλείπω τὴν δυσφορίαν, τὴν πικρίαν, τὴν ἀγανάκτησιν, τὴν ὁποίαν ᾐσθάνθησαν οἱ ὁπλῖται διὰ τοὺς ἐκλογικοὺς ἐκβιασμοὺς τῶν ἀξιωματικῶν. Εἶχον εἴπει καὶ ἄλλοτε, θὰ ἐπιτρέψητε εἰς τοὺς ὑποψηφίους νὰ μποῦν εἰς τοὺς στρατῶνας καὶ νὰ ἀναπτύξουν τὰ προγράμματά των; Δὲν θὰ ἐπιτρέψητε; Θὰ ψηφίσουν λοιπὸν οἱ στρατιῶται, οἱ καλύτεροι πολῖται καὶ ψηφοφόροι στὰ τυφλά; Θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ὁ Πασαλίδης νὰ πηγαίνῃ εἰς τοὺς στρατῶνας καὶ ν’ ἀναπτύξῃ τὸ πρόγραμμά του; Θὰ τὸ ἀπαγορεύσετε; Ἀλλὰ τί γίνεται τότε ἡ Δημοκρατία, τὸ Σύνταγμα; Ἀφίσατέ τον νὰ τὸ ἀναπτύξῃ καὶ καμαρῶστε ἔπειτα τὸν Στρατόν. Μὲ τὴν ψῆφον, τὴν ὁποίαν δίδετε εἰς τοὺς στρατιώτας διὰ νὰ ἐκμεταλλευθῆτε ἁπλῶς καὶ μόνον ἰδιοτελέστατα τὴν στρατιωτικὴν ἐπιβολὴν καὶ πειθαρχίαν δημιουργεῖτε κατάστασιν ἄκρως ἐξωφρενικὴν καὶ ἐπικίνδυνον. Πλήττετε τὸν Στρατὸν ἐκ τῶν ἔνδον, τὸν δολοφονεῖτε.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Μερκούρης ἔχει τὸν λόγον.

§107Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριοι βουλευταί, πρὸ ἑνὸς ἔτους ἢ μᾶλλον πρὸ ἑνὸς ἔτους καὶ ἡμίσεος, ἐψηφίσθη ὁ Νόμος 2800. Τὸ νόημα τοῦ νόμου ἐκείνου, τοῦ ὁποίου ἐμπνευστὴς ἦτο ὁ Στρατάρχης Παπάγος, εἶχε τὸ νόημα τοῦ σχηματισμοῦ μεγάλων πολιτικῶν ὀργανισμῶν, διὰ τῶν ὁποίων ὁ τόπος θὰ ἐξησφάλιζε μίαν συνεχῆ σταθερότητα, ἀναλόγως τῆς ἀλληλεγγύης τῶν μεγάλων αὐτῶν κομματικῶν ὀργανισμῶν διὰ τὴν Κυβέρνησιν τῆς Χώρας. Δυστυχῶς, δὲν ἠδυνήθησαν νὰ σχηματισθοῦν οἱ πολιτικοὶ αὐτοὶ ὀργανισμοὶ καὶ τοὐναντίον ἡ τότε ἀντιπολίτευσις ἀντὶ ν’ ἀποτελέσῃ ἕνα πολιτικὸν ὀργανισμόν, ἐτεμαχίσθη, ἂν δὲν ἀπατῶμαι εἰς τεμάχια. Ἡ νέα Κυβέρνησις παρουσιάζει σήμερον τὸν ὑπὸ συζήτησιν ἐκλογικὸν νόμον. Ἡ βάσις τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου εἶναι τὸ πλειοψηφικόν, ἀλλὰ συγχρόνως εἶναι ἀπομεμακρυσμένον ἀπὸ τὴν ἀρχήν, τὴν ὁποίαν εἶχεν ὁ Νόμος 2800. Προσπαθεῖ διὰ τῆς ψηφίσεως τοῦ νέου νόμου νὰ σχηματισθοῦν καὶ πάλιν μεγάλοι πολιτικοὶ ὀργανισμοί. Καὶ ἂν πιστεύωμεν, — ὅπως ἡμεῖς τοὐλάχιστον τὸ εὐχόμεθα, αὐτά, τὰ ὁποῖα ἀναγράφονται εἰς τὸν τύπον ὅτι θὰ πραγματοποιηθοῦν,— θὰ ἐμφανισθῶμεν ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ εἰς τὰς προσεχεῖς ἐκλογὰς μὲ τρεῖς πολιτικοὺς ὀργανισμούς. Καὶ διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ θὰ ἐπιτύχωμεν, ὥστε οἱοσδήποτε ἐκ τῶν τριῶν ὀργανισμῶν λάβῃ τὴν ψῆφον ἐμπιστοσύνης τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, νὰ δύναται νὰ διοικήσῃ μὲ μίαν ἰσχυρὰν Κυβέρνησιν καὶ νὰ δυνηθῇ νὰ ἐφαρμόσῃ τὰ προγράμματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἔχῃ προαναγγείλει κατὰ τὸν προεκλογικὸν ἀγῶνα. Ὅλοι οἱ συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι παρήλασαν ἀπὸ τὸ βῆμα τοῦτο, δὲν εἶπον καὶ δὲν ἐπετέθησαν ἐναντίον τοῦ νόμου, παρὰ μόνον εἰς περιωρισμένα σημεῖα. Καὶ τὸ κυριώτερον τῶν σημείων αὐτῶν ἦτο ἡ ἐπίθεσις ἐναντίον τῆς ψήφου τοῦ Στρατοῦ. Εἶναι παράδοξον ὅτι οἱ τῆς πτέρυγος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ρήτορες, οἱ ἐπιτεθέντες ἐναντίον τῆς ψήφου τοῦ Στρατοῦ, εἶναι περίεργον, λέγω, ὅτι εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι τρὶς ἐφήρμοσαν τὴν ψῆφον τοῦ Στρατοῦ, ὅταν ἐκυβέρνουν τὴν χώραν. Πρώτην φορὰν ἐφηρμόσθη τὸ 1920 καὶ ἡ μεγάλη φυσιογνωμία τοῦ ἀειμνήστου Ἐλευθερίου Βενιζέλου, ὅταν εἶδεν ὅτι ἡττήθη, δὲν ἠθέλησε νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὴν ψῆφον, τότε τοῦ Στρατοῦ.

§108Γ. ΜΟΔΗΣ. Ὁ μακαρίτης ὁ ἀδελφός μου, ἐτιμωρήθη διότι διεμαρτυρήθη, δι’ ὅσα ἔγιναν τότε εἰς τὸν Στρατόν.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Μόδη, ὡμιλήσατε. Δὲν εἶναι ἀκόμη νὰ κάμνετε διακοπάς.

§110Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Τὸ 1950 ἐπίσης ἐδόθη τὸ δικαίωμα νὰ ψηφίσῃ ὁ Στρατός.

§111ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τοὺς ὑποψηφίους τῆς περιφερείας των.

§112Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ὁμιλοῦμεν κατ’ ἀρχήν. Ὅταν φθάσωμεν εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, ἠμποροῦμεν νὰ ὁμιλήσωμεν. Βεβαίως, τοὺς βουλευτὰς τῆς περιφερείας των τὸ 1950. Ἐπίσης εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1951 πάλιν ἐψήφισεν ὁ Στρατός. Δὲν ἐκυβέρνα ἡ παράταξις, ἡ ὁποία κυβερνᾷ σήμερον, ἐκυβέρνα ἡ παράταξις εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκουν οἱ σήμερον νομίζοντες ὅτι δὲν πρέπει νὰ ψηφίσῃ ὁ Στρατός. Ἐὰν εἴμεθα εἰς μίαν ὁμαλὴν κατάστασιν, ἐὰν δηλαδὴ ὁ Στρατὸς εὑρίσκετο εἰς τὴν φυσικήν του κατάστασιν, δηλαδὴ ἐὰν ὑπηρέτει μία κλάσις, βεβαίως, καὶ ἐγὼ θὰ ἤμην ὑπέρ τῆς μὴ συμμετοχῆς εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα τοῦ Στρατοῦ, πλὴν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ ψηφίσουν. Ἀλλὰ καὶ σήμερον, δυστυχῶς, λόγῳ τῆς διεθνοῦς καταστάσεως, ὅταν Κύριοι, εἶναι ἐπιστρατευμένοι 150.000 Ἕλληνες, νέοι στρατιῶται, ἀπὸ τοὺς ὁποίους καθημερινῶς ζητοῦμεν θυσίας, διατὶ θὰ τοὺς ἀρνηθῶμεν νὰ ψηφίσουν, τὴν στιγμὴν ποὺ καὶ τὸ Κράτος, ὅταν εὑρέθη εἰς τὴν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα σήμερον ἡμεῖς νὰ ἔχῃ δηλαδὴ ἐν ἐπιστρατεύσει ἕνα μεγάλον ἀριθμὸν πολιτῶν εἰς τὴν ἐνεργὸν ὑπηρεσίαν τοῦ Στρατοῦ; Πάντοτε καὶ παντοῦ ἐδόθη ἡ ψῆφος καὶ μοῦ φαίνεται ὅτι ὁ ἀγαπητὸς συνάδελφος καὶ εἰσηγητὴς τῆς Πλειοψηφίας κ. Καλλίας, εἶπεν ὅτι διὰ πληρεξουσίου ἀκόμη ἔχει τὸ δικαίωμα ὁ Στρατὸς νὰ ψηφίσῃ. Διὰ τὸν λόγον αὐτὸν ἐθεώρησε καθῆκον της ἡ Κυβέρνησις, ὅπως ζητήσῃ νὰ δεχθῇ ἡ Βουλὴ τὴν στιγμὴν ποὺ εὑρισκόμεθα εἰς μίαν κατάστασιν σχεδὸν ἐπιστρατεύσεως, νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ὁ Ἕλλην. Στρατὸς νὰ ψηφίσῃ. Ὁ ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων εἶπεν ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ πάγιος ἐκλογικὸς νόμος. Δὲν δυνάμεθα νὰ συμφωνήσωμεν. Δέν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ πάγιος ἐκλογικὸς νόμος. Ἀλλὰ καὶ τοῦτο εἶναι περίεργον πρᾶγμα, ὅτι ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων λησμονεῖ τὸ παρελθόν. Καὶ ἀπὸ τοῦ 1920 ἔχομεν ἕνα σύστημα. Τὸ 1920 Κυβέρνησις Φιλελευθέρων. Τὸ 1926 ἀλλαγὴν τοῦ συστήματος πάλιν ἀπὸ Κυβέρνησιν βενιζελικήν. Τὸ 1928 μὲ ἀνώμαλον πρᾶξιν, μεταβάλλεται τὸ ἐκλογικὸν σύστημα ἀπὸ τὴν βενιζελικὴν πλευράν. Τὸ 1932 μεταβάλλει τὸ σύστημα πάλιν ἡ Κυβέρνησις Βενιζέλου. Τὸ 1933 μεταβάλλει καὶ πάλιν τὸ σύστημα τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Τὸ 1935 γίνεται πλειοψηφικὸν καὶ τὸ 1936 ἀπὸ τὴν ὑπηρεσιακὴν Κυβέρνησιν τοῦ μακαρίτη Δεμερτζῆ ἐφαρμόζεται καὶ πάλιν ἡ ἀναλογική. Ὥστε βλέπομεν, μέχρι τοῦ 1936, ἐπὶ 7 ἀλλαγῶν συστημάτων, τὰ 5 ἐνήργησε τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων καὶ μίαν ἡ ὑπηρεσιακὴ Κυβέρνησις. Τὸ 1946 ἐφαρμόζεται τὸ σύστημα τοῦ 1936. Τὸ 1950 μεταβάλλεται καὶ πάλιν τὸ σύστημα, τὸ 1951 μεταβάλλεται καὶ πάλιν τὸ σύστημα καὶ τὸ 1952 πάλιν μεταβάλλεται τὸ σύστημα, πάλιν ἀπὸ Κυβέρνησιν ἡ ὁποία ἀνῆκεν εἰς τὴν παράταξιν τῆς σημερινῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἐγὼ διαφωνῶ μὲ τὸν ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων ὅτι πρέπει τὸ σύστημα νὰ εἶναι πάγιον. Δὲν εἶπον ὅτι κακῶς, ἀλλὰ λέγω ὅτι σήμερον κατηγορούμεθα ἡμεῖς, διότι ἀλλάζομεν ἓν ἐκλογικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον πρὸ διετίας ἐψήφισεν ἡ παράταξις ἡ ἰδική μας, ἐνῷ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἐπὶ 11 ἐκλογὰς ἄλλαξε 9 φορὰς τὰ ἐκλογικὰ συστήματα, ἡ παράταξις εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκετε σεῖς. Συνεπῶς εὑρέθητε καὶ σεῖς εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀλλάζετε τὰ ἐκλογικὰ συστήματα, διότι πιστεύω ἀκράδαντα ὅτι τὰ ἐκλογικὰ συστήματα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι πάγια καὶ ὅτι εἶναι ἀνάγκαι ἴσως ἐθνικαί, αἱ ὁποῖαι ἐπιβάλλουν τὴν ἀλλαγὴν τῶν ἐκλογικῶν συστημάτων. Ὡμιλήσαμεν περὶ σφαιριδίου, περὶ διαγραφῶν καὶ περὶ ἐγγραφῶν. Ἐγώ, Κύριοι, ἐπειδὴ εἶμαι ἀπὸ τοὺς πολὺ παλαιούς, ἔχω ἐκλεγῆ καὶ ἀπὸ σφαιρίδιον τὸ 1920 καὶ παρηκολούθησα σχεδὸν ὅλας τὰς ἐκλογάς. Ἠξεύρετε ὅτι ὑπάρχει ἓν περίεργον φαινόμενον; Εἰς τοὺς συνδυασμοὺς μὲ τὸ σφαιρίδιον δὲν κατώρθωσε νὰ βγῇ ποτὲ ἀντίπαλος. Ἀλλὰ τὰ σφαιρίδια εἶχον διαφορὰν μεταξὺ τῶν ὑποψηφίων τῶν ἰδίων συνδυασμῶν. Ἀρκεῖ νὰ σᾶς φέρω ἕνα παράδειγμα. Ὅταν τὸ πρῶτον ἐπολιτεύθην ἦτο τὸ 1920. Ἐγώ παιδί, δὲν ἔπρεπε νὰ μὲ λάβῃ κανεὶς σοβαρῶς ὑπ’ ὄψιν. Ἀντίπαλός μου ἦτο ὁ Ἐμμανουὴλ Ρέπουλης. Καὶ εἰς τὸ χωρίον του, εἰς τὴν ἐπαρχίαν μας τῆς Ἑρμιονίδος, ὁ Ἐμμανουὴλ Ρέπουλης —δὲν ὁμιλῶ δι’ ὁλόκληρον τὸν νομὸν Ἀργολιδοκορινθίας— ἦλθε πρῶτος ἐπιλαχών. Δηλαδὴ ὅλα–ὅλα εἰς τὴν ἰδιαιτέραν του πατρίδα κατώρθωσε νὰ πάρῃ 50 σφαιρίδια ἐκλεκτικά.

§113Ν. ΕΞΑΡΧΟΣ. Τὰ πάθη ἦσαν ἐξημμένα τὸ 1920.

§114Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ὁμιλῶ περὶ τῆς φυσιογνωμίας τοῦ Ε. Ρέπουλη. Εἰς τὴν περιφέρειάν του, λέγω, ὅτι δὲν εὑρέθησαν 50 ἄνθρωποι νὰ δώσουν 50 ἐκλεκτικὰς ψήφους εἰς αὐτὸν τὸν κολοσσὸν τῆς πολιτικῆς, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξεν ὁ Ε. Ρέπουλης. Καὶ τώρα ὁμιλῶ περὶ ἐγγραφῶν καὶ διαγραφῶν. Ἐπίσης καὶ εἰς τὰς διαγραφὰς καὶ τὰς ἐγγραφὰς δὲν γίνεται καμμία διαφορά. Ὑπῆρξε καὶ μία ἄλλη μεγάλη φυσιογνωμία, ὁ Ἀλέξανδρος Παπάγος. Τί ἔλαβεν εἰς ἐγγραφὰς εἰς τὰς τελευταίας ἐκλογάς; 240 ἐγγραφάς. 240 ἐγγραφὰς ἐπὶ 300.000 ψήφων. Βλέπετε, λοιπόν, ὅτι ὑπάρχει ἕνας ἄλλος κίνδυνος εἰς τὰς διαγραφὰς καὶ τὰς ἐγγραφάς. Ὁ κίνδυνος, ὁ ὁποῖος ἐσημειώθη εἰς τὰς τελευταίας ἐκλογὰς εἰς τὰς Ἀθήνας. Τὸ Κομμουνιστικὸν κόμμα, ἔδωσεν ἐντολὴν νὰ ἀναγράφωνται δύο ἐκ τοῦ συνδυασμοῦ τοῦ Κέντρου. Καὶ ἂν ἔδιδεν ἴσως τὴν ἐντολὴν ἐνωρίτερον, ἴσως θὰ εἶχε πλησιάσει καὶ εἰς ἐπιτυχίαν τῶν δύο αὐτῶν κυρίων, τοὺς ὁποίους ἀνέγραφον εἰς τὰ ψηφοδέλτιά των. Πῆραν 13. 800 ἐγγραφάς. Καὶ ἐρωτῶ: Ἐρωτῶ ὁλόκληρον τὴν Βουλήν, διότι πιστεύω ἀκραδάντως ὅτι οὐδεὶς ἐντὸς τῆς αἰθούσης αὐτῆς πλησιάζει πρὸς τὰς ἰδέας τοῦ Κομμουνιστικοῦ Κόμματος. Δὲν τὸ αἰσθάνεσθε ὡς ἕνα κίνδυνον τὸ νὰ ὑπάρξουν ἐγγραφαὶ καὶ διαγραφαί;

§115Γ. ΤΖΑΤΖΑΝΗΣ. Διατί, ἂν ἔβγαινεν ὁ Τσουκαλᾶς θὰ ἐκινδύνευε τὸ καθεστώς.

§116Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἀνέφερον πρόσωπα, διότι δὲν συνηθίζω νὰ ἀναφέρω πρόσωπα. Ὁ κ. Τσουκαλᾶς εἶναι φίλος μου καὶ ἴσως τὸν ἀγαπῶ περισσότερον ἀπ’ ὅ,τι τὸν ἀγαπᾶτε σεῖς καὶ θέλετε νὰ τὸν ὑπερασπισθῆτε. Ἐγὼ ὁμιλῶ περὶ τοῦ κινδύνου τὸν ὁποῖον ἔχει ἕνα σύστημα. Ὁμιλῶ περὶ τοῦ συστήματος καὶ ὄχι περὶ τοῦ κ. Τσουκαλᾶ. Κύριοι βουλευταί, νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἔχωμεν δισταγμοὺς καὶ νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, διότι θεωρῶ ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, ἐπιτυγχάνομεν τὴν ἀναμέτρησιν τῶν τριῶν δυνάμεων καὶ τὴν ἐκκαθάρισιν, μιὰ καὶ καλή, τῆς ἐσωτερικῆς μας καταστάσεως.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τζατζάνης ἔχει τὸν λόγον.

§118Γ. ΤΖΑΤΖΑΝΗΣ. Κύριοι βουλευταί, εἶναι γνωστὸν καὶ συνηθίζεται εἰς τὰ κοινοβουλευτικὰ ἔθιμα τῆς χώρας μας αἱ Κυβερνήσεις, διαδεχόμεναι ἀλλήλας καὶ μὴ ἀνήκουσαι εἰς τὸ αὐτὸ κόμμα, ἀλλὰ εἰς διάφορα τοιαῦτα νὰ παρουσιάζουν διάφορα προγράμματα τῶν προηγουμένων αὐτῶν Κυβερνήσεων καὶ νὰ ἀνατρέπουν πολλάκις ὅ,τι ἐκεῖναι ἐθέσπισαν μὲ τὸ αἰτιολογικὸν ὅτι ταῦτα δὲν ἐξυπηρετοῦν τὸ Ἔθνος καὶ νὰ ἐφαρμόζουν προγράμματα ἀντίθετα τῶν Κυβερνήσεων, τὰς ὁποίας διεδέχθησαν. Ἀλλ’ εἶναι προφανὲς εἰς τὰ κοινοβουλευτικὰ χρονικὰ ὄχι μόνον τῆς Χώρας μας, ἀλλὰ ὅλων τῶν Χωρῶν, Κυβερνήσεις τοῦ αὐτοῦ κόμματος διαδεχόμεναι ἀλλήλας νὰ ἀνατρέπουν ἡ μία τὸ ἔργον τῆς ἄλλης καὶ δὲν νομίζω ὅτι τοῦτο εἶναι ἀπὸ τὰ συνήθη κοινοβουλευτικὰ ἔθιμα τῆς Χώρας μας. Ἔτι δὲ περισσότερον εἶναι ἀσύνηθες, Ὑπουργοὶ τοῦ ἰδίου κόμματος μετέχοντες εἰς προηγουμένην Κυβέρνησιν καὶ μετὰ τοῦτο συμπεριληφθέντες εἰς νέαν τοιαύτην, νὰ ἀνατρέπουν καὶ νὰ ἀρνοῦνται προηγουμένας πράξεις των. Καὶ εἶναι σωρεία αἱ πράξεις αὐταὶ τῶν Κυβερνήσεων καὶ τῶν Ὑπουργῶν τῶν Κυβερνήσεων τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ. Κατὰ τὴν αὐτὴν ἀρχὴν καὶ τὸ ὑπὸ κρίσιν Νομοθέτημα ἔρχεται νὰ ἀνατρέψῃ τὸ νομοθέτημα ἐκεῖνο ποὺ κατέστη νόμος μόλις πρὸ 20 μηνῶν ἀπὸ τὴν αὐτὴν Κυβέρνησιν τοῦ Ε. Σ. ὑπὸ διάφορον σχῆμα. Τοιουτοτρόπως διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν Νομοσχεδίου καταργεῖται ὁ μόλις πρὸ 20 μηνῶν ψηφισθεὶς ἐκλογικὸς Νόμος 2800) 1954 διὰ τὸν ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου λέγει τὰ ἑξῆς: (Ἀναγινώσκει). Κατὰ τὴν ἀγόρευσίν μου τῆς 10ης Μαρτίου 1954, ὅτε ἐψηφίζετο ὁ σήμερον καταργούμενος ἐκλογικὸς Νόμος 2800 τόσον ἐγὼ ὅσον καὶ ἄλλοι ἀξιότιμοι ρήτορες τῆς ἀντιπολιτεύσεως ἐπεσημάναμεν τὰ ὀλέθρια ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα θὰ εἶχε διὰ τὴν Χώραν, ἐὰν τελικῶς ἐψηφίζετο καὶ ἐφηρμόζετο ὁ Νόμος αὐτός. Δυστυχῶς δὲν εἰσηκούσθησαν τότε αἱ ἀπόψεις μου. Ὁμιλῶν τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος ἀνέπτυξα ἴδιον σχέδιον Νόμου μὲ δικαίας καὶ ὀρθολογιστικὰς βάσεις καὶ ὅστις ἐπεθύμει θὰ ἠδύνατο νὰ λάβῃ τούτου γνῶσιν ἀπὸ τὰ πρακτικὰ τῆς 18– 3–54. Ἐξ ὅσων ἀνέγνωσα, κύριοι συνάδελφοι, ἀπὸ τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοθετήματος, σαφῶς καταφαίνεται ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀνεγνώρισεν ὅτι χρειάζεται ἕνας πάγιος ἐκλογικὸς Νόμος. Διεκήρυξεν ὅτι θὰ ἀκούσῃ τὰς γνώμας τῶν Ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων καὶ θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ σχεδίου τὰς γνώμας αὐτῶν. Πόσον ὅμως ἀπέχουν αἱ πράξεις ἀπὸ τοὺς λόγους. Ἤκουσε μὲν ἡ Κυβέρνησις τὰς γνώμας τῶν κομμάτων, ἀλλὰ τελικῶς κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ σχεδίου δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν της οὐδέν. Καὶ ἀντὶ ἑνὸς παγίου Νόμου μᾶς παρουσίασεν ἕνα σχέδιον Νόμου, τὸ ὁποῖον εἶναι συνονθύλευμα συστημάτων πλειοψηφικοῦ, ἀναλογικοῦ καὶ μικτοῦ, ἀναλόγως πάντοτε πρὸς τὰ συμφέροντα τῶν παραγόντων τοῦ Ε. Σ. Κατὰ τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τοῦ σχεδίου αὐτοῦ, ἡ γραμμὴ ἡ ὁποία χαράσσεται εἶναι ἡ δῆθεν θεραπεία τῆς τριπλῆς ἀνάγκης, πρὸς τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἀποβλέψῃ ὁ Νόμος. Εἰς τὴν πρώτην προϋπόθεσιν τοῦ Νομοθετήματος ἐμφανίζεται ἡ ἀνάγκη νὰ προκύψῃ ἐκ τῶν ἐκλογῶν Κυβέρνησις Ἐθνική. Εἶμαι ὅμως ὑποχρεωμένος νὰ παρατηρήσω ὅτι πᾶσα Κυβέρνησις προερχομένη ἀπὸ μίαν Βουλὴν καὶ Βουλὴ προερχομένη ἀπὸ ἐκλογάς, εἰς τὰς ὁποίας λαμβάνουν μέρος νομίμως ἀνεγνωρισμένα κόμματα, εἶναι ἀπολύτως Ἐθνικὴ καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ ἀμφισβητήσῃ τὸν Ἐθνισμὸν τοῦ ἄλλου, δεδομένου ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐν τῷ συνόλῳ του ἐπανειλημμένως ἀπέδειξε κατὰ τὰς δυσχερείας τὰς ὁποίας διῆλθεν, ὅτι πονᾶ τὸν τόπον αὐτὸν καὶ θυσιάζεται δι’ αὐτόν. Διὰ τῶν δύο ἄλλων ἀναγκῶν τοῦ Νομοσχεδίου ἐπιδιώκεται δῆθεν ἡ ἀνάδειξις σταθερᾶς Κυβερνήσεως καὶ ἀξιολόγου ἀντιπολιτεύσεως. Δὲν πράττει ὅμως ἡ Κυβέρνησις τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ ἐπιβάλῃ διὰ τοῦ Νομοσχεδίου τὸν δικομματισμόν. Ὁ δικομματισμὸς ὅμως πιθανὸν νὰ προσαρμόζεται εἰς ἄλλας Χώρας καὶ ἄλλους λαοὺς μὲ διάφορον νοοτροπίαν, ὅπου δὲν ὑφίστανται πολιτικὰ πάθη καὶ μίση, ἐκεῖ ὅπου ὑπάρχει μακρὰ Κοινοβουλευτικὴ παράδοσις, ὅπως ἐπὶ παραδείγματι εἰς τὴν Ἀγγλίαν καὶ τὴν Ἀμερικήν. Εἰς τὴν Ἑλλάδα ὅμως καὶ διὰ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, τοῦ ὁποίου τὰ μίση εὑρίσκονται εἰς ὀξύτητα καὶ εἶναι γνωστὸν πόσον θερμόαιμος καὶ εὐέξαπτος εἶναι, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ δικομματισμός. Διὰ τοῦ δικομματισμοῦ ἀναπτύσσονται τὰ μίση, διχάζεται ὁ λαός καὶ γενικῶς, ἐὰν ἐφαρμοσθῇ εἰς τὴν Χώραν μας θὰ ἐπέλθῃ ἡ ἐξόντωσις καὶ ἡ καταστροφὴ τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ μας. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἴδωμεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον παρατηρεῖται εἰς ἄλλας Χώρας, δηλονότι τὴν ἑπομένην τῶν ἐκλογῶν ὁ ἡττημένος νὰ συγχαίρῃ τὸν νικητὴν, διότι εἰς τὴν Ἑλλάδα τοὐναντίον ὁ ἡττημένος, ἐὰν δὲν προφθάσῃ νὰ φύγῃ διὰ νυκτός, κινδυνεύει καὶ νὰ ἐξοντωθῇ. Ὁ δικομματισμὸς λοιπόν, διχάζει τὸν λαόν μας, ἐξασθενίζει τὸ Κέντρον καὶ ὁδηγεῖ εἰς τὴν ὀλεθρίαν πόλωσιν, νοθεύει τὸ φρόνημα τοῦ λαοῦ, δημιουργεῖ τεχνικὰς πλειοψηφίας καὶ τελικῶς καταργεῖ τὴν Δημοκρατίαν, καὶ εἶναι γνωστὸν ὅτι, ὁ δικομματισμὸς εἰς τὴν Ἀγγλίαν ἐξηφάνισε τὸ Κέντρον, δηλαδὴ τὸ ἱστορικὸν κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, ὅπως ἐπίσης εἶναι γνωστὸν ὅτι εἰς τὸ Βέλγιον ἐξηφάνισε τὸ Κέντρον, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ μείνουν 2 μόνον κόμματα, τὸ Καθολικὸν καὶ τὸ Σοσιαλιστικόν. Σκεφθῆτε λοιπόν, κύριοι συνάδελφοι, ποῖα θὰ εἶναι τὰ ἀποτελέσματα τοῦ δικομματισμοῦ, ἐὰν τελικῶς ἐφαρμοσθῆ εἰς τὴν Χώραν μας. Τὰς συνεπείας τῆς πολώσεως, τῆς ἐξαφανίσεως τοῦ Κέντρου, τοῦ νοθεύματος τοῦ φρονήματος τοῦ λαοῦ, τῆς δημιουργίας τεχνικῆς πλειοψηφίας καὶ τῆς καταργήσεως τῆς Δημοκρατίας, σᾶς ἀνέφερον ἀνωτέρω. Βεβαίως δὲν εἴμεθα οὔτε ὑπὲρ τοῦ πολυκομματισμοῦ ἂν καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ παρατηρήσω ὅτι, μολονότι ἡ Γαλλία λ. χ. ἔχει πολυκομματικὸν σύστημα, κατώρθωσεν ἐν τούτοις, ἐπανειλημμένως εἰς κρισίμους στιγμὰς δι’ αὐτήν, νὰ ὑπερπηδήσῃ ὀξυτάτας κρίσεις. Διότι ἐκεῖ ὅπου ἰσχύει ὁ πολυκομματισμὸς εἶναι εὔκολος ἡ μετατόπισις, ἐξάγει ἀπὸ δυσχερείας καὶ ὡς ἐκ τούτου ὁ πολυκομματισμὸς δὲν ζημιοῖ. Ἡμεῖς εἴμεθα ὑπὲρ τῆς καθιερώσεως ἑνὸς ὀρθολογιστικοῦ καὶ δικαίου ἐκλογικοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον θὰ εὐνοῇ τὴν ὕπαρξιν 3–4 κομμάτων ἀναλόγως τῶν συγχρόνων ἰδεολογικῶν κατευθύνσεων. Διὰ τοῦ ἐκλογικοῦ αὐτοῦ νομοθετήματος θὰ πρέπει νὰ συγκεντροῦνται ὡρισμέναι ἰδιότητες, 4 τὸν ἀριθμόν, καὶ αἱ ὁποῖαι ἐν ἀναλύσει εἶναι αἱ ἑξῆς: 1ον Νὰ εὐνοῆται ἡ ὕπαρξις 3–4 ἰσχυρῶν κομμάτων. 2ον νὰ παρέχεται ἡ δυνατότης εἰς πάντα φιλοδοξοῦντα, νὰ πολιτευθῇ. 3ον νὰ παρέχεται ἡ εὐχέρεια εἰς τὸν λαὸν νὰ ἐκλέγῃ τοὺς ἱκανοὺς καὶ ἀρίστους. Καὶ 4ον νὰ δίδῃ σταθερὰς Κυβερνήσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐφαρμόζουν τὰ ἐξαγγελθέντα προεκλογικῶς προγράμματά των καὶ νομίζω ὅτι τοῦτο εἶναι τὸ μόνον ὀρθολογιστικὸν καὶ δίκαιον ἐκλογικὸν σύστημα καὶ τὰς ἰδιότητας αὐτὰς δύναται νὰ τὰς ἐξασφαλίσῃ ἕνας πάγιος ἐκλογικὸς Νόμος. Ἕκαστον κόμμα θὰ πρέπει νὰ ἔχῃ πρόγραμμα κοινωνικόν, οἰκονομικὸν καὶ ἀναμορφωτικόν, τὸ ὁποῖον θὰ κρίνῃ ὁ λαός. Νὰ εἶναι δυνατὴ ἡ εἰς τὴν πολιτικὴν κάθοδος ὅλων τῶν φιλοδοξούντων νὰ πολιτευθοῦν καὶ νὰ μὴ εἶναι προνόμιον τῶν ὀλίγων, οἱ ὁποῖοι ἐκλιπαροῦν τοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων διὰ νὰ προσληφθοῦν εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς συνδυασμούς. Νὰ δύνανται οἱ πάντες νὰ πολιτεύωνται, ἀρκεῖ νὰ δηλώνουν εἰς ποῖον κόμμα ἀνήκουν καὶ ποίαν ἰδεολογικὴν γραμμὴν ἀκολουθοῦν. Νὰ εἶναι ἐπίσης ἐλευθέρα ἡ ἐκλογὴ τῶν ὑποψηφίων, παρὰ τῶν ψηφοφόρων καὶ νὰ ὑπάρξῃ τρόπος κατανομῆς τῶν ἑδρῶν ποὺ νὰ παρέχῃ σταθερὰς Κυβερνήσεις καὶ τοῦτο θὰ γίνεται ἐὰν ἰσχύσῃ εἰς τὴν κατανομὴν τῶν ἑδρῶν μικτὸν σύστημα. Διότι σταθερότης μιᾶς Κυβερνήσεως ἐξασφαλίζεται διὰ τοῦ συστήματος αὐτοῦ ἀναλόγως τῆς κατανομῆς τῶν ἑδρῶν, καὶ ἀπὸ ἕνα τοιοῦτον σύστημα θὰ προκύψουν πολλὰ εὐεργετήματα διότι θὰ ἀναμιχθοῦν οἱ ἄξιοι, θὰ ὑπάρξῃ ἡ ἀνάδειξις νέων στελεχῶν εἰς τὴν πολιτικὴν ζωὴν τῆς Χώρας. Θὰ γίνεται βεβαίως ἐκλογὴ ἰδεῶν, ἀλλὰ θὰ γίνεται καὶ ἐκλογὴ ἀξίων προσώπων, τὰ ὁποῖα θὰ καλοῦνται νὰ ἐφαρμόσουν τὰ προεκλογικῶς ἐξαγγελθέντα προγράμματά των. Τὸ σύστημα τοῦτο καταθέτω ἐν λεπτομερείᾳ, ἵνα καταχωρηθῇ εἰς τὰ πρακτικά, διὰ νὰ μὴ σᾶς ἀπασχολήσω περισσότερον, νὰ λάβουν ὅμως γνῶσιν οἱ βουλόμενοι καὶ ἀσχολούμενοι μὲ τὸ θέμα. Εἶναι μεγάλη ἡ σημασία τῶν πολιτικῶν κομμάτων, ποὺ ἔτυχαν ἐνιαχοῦ καὶ συνταγματικῆς ἀκόμη ἀναγνωρίσεως καὶ ρυθμίσεως, ὡς ἀπαραιτήτων διὰ τὴν κρατικὴν λειτουργίαν ὀργανισμῶν. Νὰ καθιερωθοῦν 3 μεγάλοι πολιτικοὶ ὀργανισμοί: Ἡ δεξιά, τὸ κέντρον καὶ ἡ ἀριστερά, ποὺ θὰ συνασπίσουν τὰ συντηρητικὰ κόμματα καὶ ὁμάδας ἡ δεξιά, τὰ προοδευτικά, τὸ Κέντρον, καὶ τὰ ἐπαναστατικά, ἡ Ἀριστερά. Ἐπειδὴ παντοῦ ἀνεδιπλασιάσθησαν τὰς τελευταίας δεκαετηρίδας ἡ Δεξιὰ καὶ ἡ Ἀριστερά, εἰς Δεξιὰν καὶ ἄκραν Δεξιάν, καὶ Ἀριστερὰν καὶ ἄκραν Ἀριστεράν, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ καθιερωθοῦν 4 μεγάλοι πολιτικοὶ σχηματισμοί: α) Ἡ Δεξιὰ διὰ τὰ ἀντιδραστικά, δικτατορικὰ καὶ φασιστικὰ στοιχεῖα καὶ ὁμάδας, β) τὸ Κέντρον–Δεξιὸν διὰ τὰ συντηρητικὰ κόμματα καὶ ὁμάδας ἀπὸ τοὺς λαϊκοὺς φερ’ εἰπεῖν μέχρι συντηρητικοὺς Φιλελευθέρους, γ) Τὸ Κέντρον –Ἀριστερόν, διὰ τὰ προοδευτικὰ κόμματα καὶ ὁμάδας ἀπὸ τοὺς προοδευτικοὺς ἀριστεροὺς Φιλελευθέρους μέχρι καὶ Σοσιαλδημοκράτας καὶ δ) ἡ Ἀριστερὰ διὰ τὸ ΚΚΕ. Τῶν μεγάλων αὐτῶν πολιτικῶν σχηματισμῶν τὸ ἰδεολογικὸν καὶ προγραμματικὸν περιεχόμενον, Πολιτικόν, Οἰκονομικόν, Κοινωνικόν, Μορφωτικόν, θὰ συνετάσσετο εἰς τὰς γενικὰς γραμμὰς ἀπὸ κοινοῦ, καθὼς οἱ κομματικοὶ κανονισμοὶ διὰ τὰ ζητήματα τῆς κομματικῆς πειθαρχίας, ψηφοφοριῶν κλπ. Ἕκαστος πολιτευτὴς θὰ ἐτοποθετεῖτο ὅπου θὰ προέκρινεν ἐκεῖνος, ἐλευθέρως καὶ συνειδητῶς καὶ ἕκαστος ψηφοφόρος θὰ ἐγνώριζε ποῖον καὶ τί θὰ ψηφίζῃ. Θὰ ὑπάρχῃ ἕνα γενικὸν κοινὸν ψηφοδέλτιον, μὲ 3 μεγάλας διαιρέσεις χωριζομένας αἴφνης μὲ διπλῆν ἢ παχεῖαν γραμμήν. Εἰς τὸ ἐσωτερικὸν ἑκάστης ἐξ αὐτῶν εἰς πλείονας ὑποδιαιρέσεις κατὰ προσωπικὰς ὁμάδας, ἢ ἀποχρώσεις. (Εἶναι δυνατὸν κατὰ τὸ πρῶτον στάδιον νὰ ὑπάρχουν καὶ τρία ἢ τέσσαρα ψηφοδέλτια, κατὰ τοὺς τρεῖς ἢ τέσσαρας πολιτικοὺς ὀργανισμούς). Εἰς ἑκάστην στήλην ἑκάστης ὁμάδος ἢ ὀργανώσεως, θὰ ἀναγράφωνται ὀνόματα ὑποψηφίων, ὄχι ὅσοι θὰ εἶναι πρὸς ἐκλογὴν εἰς τὴν περιφέρειαν, ἀλλ’ ἀπεριορίστως ἢ μέχρι τριπλασίου τοὐλάχιστον ἀριθμοῦ, ὄχι μὲ χρίσματα, ἀλλὰ μὲ προηγουμένην δήλωσιν προσχωρήσεως εἰς τὸν πολιτικὸν συνασπισμὸν καὶ τὴν ἀπόχρωσιν ἢ ὁμάδα του καὶ ὑποβολὴν τῆς ὑποψηφιότητός του παρὰ τοῦ ἰδίου ἢ ὡρισμένου ἀριθμοῦ ἐκλογέων. Ἔτσι οἱ ὑποψήφιοι θὰ παύσουν νὰ ἐκλιπαροῦν δουλοπρεπῶς τὸ χρῖσμα ἀπὸ τὰς κλίκας καὶ τὸ περιβάλλον τοῦ Ἀρχηγοῦ (καὶ ὁ Ἀρχηγὸς θὰ ἀπαλλαγῇ ἀπὸ τὰς πιέσεις καὶ δὲν θὰ δημιουργῇ πικρίας), θὰ δύνανται νὰ παρουσιάζωνται πρὸ τοῦ λαοῦ καὶ οἱ ὑπερήφανοι καὶ ἀξιοπρεπεῖς ἄνθρωποι, ποὺ δὲν τοὺς ἀρέσει νὰ λιβανίζουν καὶ ἐκλιπαροῦν, νὰ διατηροῦν ὅλοι τὴν ἀνεξαρτησίαν τῆς γνώμης των πρὸς τὸ καλὸν τῶν ἐκλογέων των καὶ ὁ Ἀρχηγὸς καὶ τὸ περιβάλλον θὰ τοὺς μεταχειρίζωνται μὲ ἀξιοπρέπειαν καὶ εὐγένειαν ὡς συνεργάτας καὶ ὄχι μὲ ἀπειλὰς καὶ σκαιότητας, ὡς ὑπαλλήλους, ἂν μὴ ὑπηρέτας των. Θὰ καταβάλλεται ἀπὸ ἕκαστον ὑποψήφιον ἕνα διπλοῦν παράβολον: λ. χ. δραχμ. 500 διὰ τὰς δαπάνας τῆς ἐκλογῆς, τὸ ὁποῖον δὲν θὰ ἐπεστρέφετο ὁπωσδήποτε καὶ δραχμ. 3 ἢ 4 χιλιάδας, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπεστρέφετο εἰς περίπτωσιν, καθ’ ἣν ὁ ὑποψήφιος θὰ ἀπεσύρετο τῆς ἐκλογικῆς πάλης ἐγκαίρως ἢ δὲν θὰ ἐξελέγετο, θὰ συνεκέντρωνεν ὅμως ἕνα ὡρισμένον ποσοστὸν ψήφων, αἴφνης τὸ 3% τοῦ συνόλου τῶν ἐκλογέων τῆς περιφερείας, ἢ τὸ 5% τοῦ συνόλου τῶν ψήφων, τοὺς ὁποίους θὰ συνεκέντρωνεν ὁ συνασπισμός, εἰς τὸν ὁποῖον ἀνήκει. Ἔτσι, τὸ οἰκονομικὸν δὲν θὰ ἦτο ἐμπόδιον εἰς τοὺς πτωχούς, ἀλλ’ ἀξίους πολιτευτάς, νὰ ἐκθέτουν ὑποψηφιότητα, ἀφοῦ, ἐὰν δὲν ἐξελέγοντο, θὰ ἔπαιρναν τοὐλάχιστον πίσω τὸ παράβολόν των καὶ ἐπίσης θὰ ἐπήρχετο εἷς ἐλεύθερος αὐτοχαλινὸς εἰς τὴν ὑποβολὴν ὑποψηφιότητος, ἀπὸ τὸν οἱονδήποτε κενόδοξον, ἀφοῦ θὰ ξέρῃ ὅτι, ἂν δὲν συγκεντρώσῃ τὸ ποσοστὸν τῶν ἀπαιτουμένων προσωπικῶν ψήφων (σταυρῶν προτιμήσεως), διὰ τὴν ἐπιστροφὴν τοῦ παραβόλου, θὰ τὸ χάσῃ, ἀλλ’ ἐξ ἰδίας ὑπαιτιότητος. Ὁ ψηφοφόρος θὰ εἶναι ὑποχρεωμένος, πρῶτον νὰ βάζῃ ἕνα σταυρὸν προτιμήσεως εἰς τὸν κομματικὸν συνασπισμόν, λ. χ. εἰς τὸ Κέντρον (ἢ τὸ Κέντρον–Ἀριστερόν, εἰς περίπτωσιν 4 κομματικῶν Ὀργανισμῶν) καὶ ἢ ἀνὰ ἕνα σταυρὸν εἰς ἕνα ὑποψήφιον ἑκάστης στήλης ὅλων τῶν κυρίων κομμάτων καὶ ὁμάδων, ἀπὸ ἕνα ἄκρον ἕως τὸ ἄλλο τοῦ ψηφοδελτίου, ἢ εἰς τόσους ὑποψηφίους τῆς στήλης ποὺ προτιμᾷ ὅσαι αἱ ἕδραι τῆς περιφερείας καὶ εἰς ἕνα τῶν ἄλλων στηλῶν (ἄλλων κομμάτων) τῆς προτιμήσεώς του. Κατὰ τὸν τρόπον αὐτόν, θὰ ψηφίζῃ τὸν πολιτικὸν συνασπισμὸν τῆς ἀρεσκείας του καὶ τὸν ἀντιπρόσωπόν του εἰς τὸ κόμμα ἢ τὴν ὁμάδα του. Καὶ ταυτοχρόνως θὰ τοῦ παρέχεται ἡ εὐχέρεια, εἰς περίπτωσιν ποὺ δὲν θὰ ἐξελέγοντο ὅλοι οἱ βουλευταὶ τοῦ κόμματος ἢ τῆς ὁμάδος του, ὅπερ καὶ τὸ πιθανώτερον, νὰ συμβάλῃ καὶ ἐκεῖνος, μὲ τὴν ψῆφον προτιμήσεώς του, εἰς τὴν ἐκλογὴν ἐκείνου, οἱουδήποτε ἄλλου κόμματος ἢ ὁμάδος, τὸ ὁποῖον θὰ θεωρῇ ὡς τὸ ἱκανώτερον νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸ Κοινοβούλιον. Καὶ ἐπειδὴ ἐδῶ δὲν πρόκειται πλέον περὶ κομματικῶν συμπαθειῶν καὶ πιέσεων, ἀλλὰ περὶ ἐντελῶς ἀντικειμενικῆς ἐκτιμήσεως, κατὰ γενικὸν τοὐλάχιστον κανόνα, θὰ δίδῃ τὴν προτίμησίν του εἰς ἐκείνους ποὺ θὰ συγκεντρώνουν τὴν καλυτέραν φήμην, διὰ τὴν μόρφωσιν, τὸ ἦθος καὶ τὸν χαρακτῆρα των. Διὰ τὴν κατανομὴν τῶν ἑδρῶν, ἐὰν ἕνα κόμμα συγκεντρώσῃ εἰς μίαν περιφέρειαν τὴν σχετικὴν πλειοψηφίαν, δηλαδὴ τὸ ἥμισυ καὶ πλέον τῶν ψηφισάντων, ἢ ἕνας συνασπισμὸς κομμάτων τὴν ἀπόλυτον, δηλαδὴ τὸ ἥμισυ καὶ πλέον τῶν ἐκλογέων τῆς περιφερείας, θὰ λαμβάνῃ ὅλας τὰς ἕδρας τῆς περιφερείας. Εἰς ἐναντίαν περίπτωσιν, ἡ κατανομὴ τῶν ἑδρῶν θὰ γίνεται κατὰ τὴν ἀναλογικὴν ἀρχήν, χωρὶς δευτέραν καὶ τρίτην κατανομήν, βάσει τῶν μεγαλυτέρων ὑπολοίπων, ἂν θέλετε νὰ εὐνοηθοῦν τὰ μικρὰ κόμματα τῆς οὐρᾶς, τῶν μεγαλυτέρων μέσων ὅρων, ἐὰν τὰ μεγάλα. Ἕνα παράδειγμα τὸ δείχνει καθαρά: ὑποθέσωμεν 5 συνδυασμοὺς καὶ 7 ἕδρας καὶ σύνολον ψήφων 250.000.

Ὁ πρῶτος ἔλαβεν 110.000 ψήφους, ὁ δὲ δεύτερος 60.000, θὰ πάρουν: Μὲ τὰ μεγαλύτερα μὲν ὑπόλοιπα ὁ πρῶτος 3 ἕδρας, ὁ δεύτερος 2, ὁ τρίτος καὶ τέταρτος μίαν. Ὁ πέμπτος καμμίαν. Μὲ τοὺς μεγαλύτερους μέσους ὅρους ὁ πρῶτος 4 ἕδρας τώρα, ὁ δεύτερος δύο, ὁ τρίτος μίαν καὶ ὁ τέταρτος ἤδη κανένα, ὅπως καὶ ὁ πέμπτος. Ἡ κατανομὴ κατὰ τὰ μεγαλύτερα ὑπόλοιπα, γίνεται ὡς ἑξῆς: Διαιρεῖται ὁ συνολικὸς ἀριθμὸς τῶν ψήφων — ἐδῶ 250 — διὰ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἑδρῶν καὶ εὑρίσκεται τὸ ἐκλογικὸν μέτρον, πόσας φορὰς χωρεῖ εἰς ἕκαστον συνδυασμὸν καὶ κατόπιν κατὰ τὰ μεγαλύτερα ὑπόλοιπα μέχρι τῆς 7ης ἕδρας. Κατὰ τοὺς μεγαλύτερους μέσους ὅρους, δίδεται μία ἕδρα εἰς τὸν συνδυασμὸν ποὺ ἔρχεται πρῶτος, διαιρεῖται ὁ ἀριθμὸς τῶν ψήφων ποὺ ἔλαβε διὰ δύο, ἐνῷ δὲν μεταβάλλονται οἱ ἄλλοι συνδυασμοί. Κατόπιν δίδεται ἄλλη ἕδρα εἰς τὸν ἐρχόμενον ἐπὶ κεφαλῆς συνδυασμόν, διαιρεῖται δὲ οὗτος 2, ἐνῷ οἱ ἄλλοι συνδυασμοὶ δὲν μεταβάλλονται. Δίδεται ἀκολούθως μία τρίτη ἕδρα εἰς τὸν ἐπὶ κεφαλῆς συνδυασμόν, διαιρεῖται καὶ οὗτος διὰ 2, ἢ διὰ 3 ἐὰν ἔχῃ λάβει μίαν ἕδραν. Μετὰ ἄλλη ἕδραν εἰς τὸν ἐπὶ κεφαλῆς συνδυασμόν, καὶ διαιρεῖται διὰ 2, ἂν λαμβάνῃ πρώτην ἕδραν, διὰ 3 ἂν δευτέραν, διὰ 4 ἂν τρίτην, διὰ 5 ἂν τετάρτην καὶ οὕτω καθ’ ἑξῆς, μέχρις ὅτου δοθοῦν ὅλαι αἱ πρὸς κατανομὴν ἕδραι. Ἔτσι καὶ σταθεραὶ καὶ ὁμοιογενεῖς κυβερνήσεις θὰ ἐξασφαλίζωνται καὶ μειοψηφίαι ἰσχυραὶ δὲν θὰ συνθλίβωνται. Ἀφοῦ θὰ γίνεται ἡ κατανομὴ τῶν ἑδρῶν εἰς ἕκαστον κόμμα, θὰ ἀνακηρύσσωνται βουλευταὶ οἱ συγκεντρώνοντες τοὺς περισσοτέρους σταυροὺς προτιμήσεως. Καὶ ἄλλα συστήματα μικτὰ ἐπροτάθησαν ἢ καὶ ἐφηρμόσθησαν, συνδυάζοντα τὴν πλειοψηφικὴν ἀρχὴν καὶ τὴν ἀναλογικήν, τὴν δυναμικὴν ἀρετὴν τοῦ πρώτου καὶ τὴν ἠθικὴν ἀξίαν τοῦ δευτέρου. Ἐπροτάθη νὰ δίδωνται τὰ ⅔ εἰς τὸ πλειοψηφοῦν κόμμα καὶ τὸ ἄλλο ⅓ εἰς τὸ ἀμέσως ἑπόμενον, (εἰς τὰ ἄλλα κόμματα ἀναλόγως τῆς κομματικῆς των δυνάμεως, κατὰ Δένδιαν), ἀλλὰ αὐτὸ ὁδηγεῖ εἰς τὸν δικομματισμόν, τῶν ἄκρων μάλιστα, διότι τὸ Κέντρον θ’ ἀπορροφηθῇ σὺν τῷ χρόνῳ, ὅπως συνέβη εἰς τὴν Ἀγγλίαν, αἴφνης μὲ τὸ Φιλελεύθερον Κόμμα τοῦ Λόϋδ Τζώρτζ, μὲ τὴν ἐμφάνισιν καὶ ἄνδρωσιν τοῦ Ἐργατικοῦ κόμματος εἰς τὸ Βέλγιον μὲ τὴν διόγκωσιν τοῦ Σοσιαλιστικοῦ κόμματος τοῦ Βαντερβάλντε κ.ο.κ. Τὸ μικτὸν σύστημα ποὺ προτείνομεν, παρουσιάζει, νομίζομεν, περισσότερον κάθε ἄλλου προταθέντος ἢ ἐφαρμοσθέντος συστήματος, εὐρεῖαν βάσιν συζητήσεως καὶ ἀνυπολόγιστα εὐεργετήματα. Μὲ αὐτὸ θὰ κεντρίζεται ἡ διάθεσις ἀναμίξεως εἰς τὴν πολιτικὴν τῶν ἱκανῶν καὶ τῶν χρησίμων καὶ θὰ εἶναι ἐπίσης πάντοτε ἀνοικτὴ ἡ θύρα ἀνανεώσεως τῶν στελεχῶν τῶν πολιτικῶν κομμάτων, χωρὶς νὰ χρειάζεται νὰ ἐκλιπαρῶνται οἱ αὐλικοὶ καὶ ὁ Ἀρχηγός, διὰ τὸ χρῖσμα. Νὰ ἐκλέγωνται ἀσφαλῶς καὶ ἀρχαὶ καὶ ἰδέαι, ἀλλὰ καὶ ἄνθρωποι εὐθεῖς καὶ ἱκανοὶ νὰ τὰς ἐφαρμόζουν. Καὶ τὸ πρῶτον ἐξασφαλίζεται μὲ τοὺς σταυροὺς προτιμήσεως τῶν κομμάτων ποὺ τὰς ὑποστηρίζουν αὐτὰς τὰς ἰδέας καὶ ἀρχάς, τὸ δὲ δεύτερον μὲ τοὺς σταυροὺς προτιμήσεως, εἰς τοὺς ὑποψηφίους, τοὺς καλυτέρους. Ἐνῷ μὲ τὸ πλειοψηφικὸν καὶ ἰδίως μὲ τὴν εὐρυτάτην, θὰ προαχθῇ ἀσφαλῶς ὅσον ποτὲ ἡ φαυλότης, ἡ δουλοπρέπεια καὶ ἡ ταπεινότης τῶν πολιτικῶν καὶ ὁ λαὸς θὰ ἀποξενωθῇ τοῦ ἱεροῦ δικαιώματος νὰ ἐκλέγῃ τοὺς ἀντιπροσώπους του, ποὺ εἶναι τὸ θεμέλιον τῆς Δημοκρατίας. Τί ἀξίαν θὰ εἶχε, πράγματι, μία ἐκλογὴ καὶ τί ἐμπιστοσύνην καὶ ἐκτίμησιν θὰ ἔχῃ, ἐὰν θὰ καλῆται νὰ ψηφίζῃ ὄχι τοὺς ἀνθρώπους ποὺ ἐκεῖνος θὰ πιστεύῃ ὡς ἀξίους νὰ τὸν ἐκπροσωπήσουν, ἀλλ’ ἐκείνους ποὺ θὰ τοῦ σερβίρωνται, χωρὶς καμμίαν ἐνδοκομματικὴν ἐπιλογὴν καὶ ποὺ οὔτε θὰ γνωρίζῃ κἄν, ἴσως, τὴν ὕπαρξίν των. Μὲ τὸ ἰδικόν μας σύστημα, μειώνεται ἡ παντοδυναμία τοῦ κομματικοῦ Ἀρχηγοῦ, ἐξουδετερώνονται τὰ ἐκλογικὰ μαγειρεῖα, αἱ ἀντιδράσεις κατὰ προσώπων ἱκανῶν καὶ ἀξίων, ἀλλὰ στερουμένων μεγάλης κομματικῆς ἐπιτηδειότητος καὶ ἰσχυρῶν ὑποστηρικτῶν, ὁ δὲ λαὸς γίνεται ὄντως κυρίαρχος εἶν ΕΤ ΕΤ ΕΤΑΟ Ε ΤΕΤ ΕΦΑΟ Σ3 Σ3 Ἐπίσης, εἰς τὸ σύστημά μας, συνδυάζεται τὸ πλειοψηφικὸν καὶ ἡ ἀναλογική, ἀφοῦ εἰς περιφέρειαν ποὺ εἶναι ἰσχυρὸν ὄντως ἕνα κόμμα καὶ ὁ λαὸς τὸ προτιμᾶ, δίδοντάς του τὴν σχετικὴν πλειοψηφίαν, ἢ ἕνας συνασπισμὸς κομμάτων καὶ ὁμάδων, δίδοντάς των τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν, θὰ ἔχουν τὴν ἀντιπροσώπευσιν ἐξ ὁλοκλήρου τῆς περιφερείας καὶ ἀφ’ ἑτέρου τὰ κόμματα τῆς μειοψηφίας θὰ ἐκπροσωποῦνται εἰς τὰς περιφερείας, ὅπου ὁ λαὸς θὰ εἶναι ἰσχυρῶς διαφοροποιημένος ὡς πρὸς τὰς πολιτικάς του προτιμήσεις. Ἔτσι θὰ σχηματίζεται ἰσχυρὰ πλειοψηφία εἰς τὴν Βουλήν, ποὺ θὰ βασίζεται εἰς τὴν λαϊκὴν θέλησιν, τὴν μόνην κυρίαρχον, χωρὶς ὅμως νὰ εἶναι συντριπτικὴ καὶ δικτατορική, διότι θὰ ἐκπροσωποῦνται τὰ κόμματα τῆς μειοψηφίας. Τὸ πλειοψηφικὸν ὑπῆρξεν εἰς τὸ παρελθὸν πηγὴ ἀνωμαλιῶν, ποὺ συνεκλόνισεν ἐκ θεμελίων τὸ Ἔθνος. Ἀγνοεῖ τὴν μειοψηφίαν τῶν ἐκλογέων, τὸ ἥμισυ μεῖον ἑνός, εἰς δικομματικὰς ἐκλογάς, τὰ ⅔ εἰς τρικομματικὰς (ἐὰν ἔχουν παραπλησίαν δύναμιν τὰ 3 κόμματα καὶ τὸ ἕνα ἐξ αὐτῶν μὲ ὀλίγας ψήφους περισσοτέρας συνέτριβε τὰ δύο ἄλλα). Τὸ σύστημά μας, ἐξουδετερώνει τὴν ἀδικίαν καὶ τοὺς κινδύνους ποὺ θὰ ἐγκυμονοῦσε μία τοιαύτη κατάστασις. Ἐπίσης παρέχει εἰς τὸν λαὸν τὴν εὐχέρειαν ἐκλεκτικότητος, ὥστε νὰ εὐνοηθῇ ἡ ἐκλογὴ νέων καὶ ἱκανῶν ἀνθρώπων. Ἐν τέλει, ὄχι «ἰσχυραὶ» καὶ «ρωμαλέαι», διότι εἴδομεν ποῦ ὁδηγεῖ αὐτό, ἀλλ’ ἁπλῶς «σταθεραὶ» Κυβερνήσεις θὰ προκύπτουν, ἀλλὰ καὶ πρὸ παντὸς θὰ ἐκλέγωνται ἱκανοὶ καὶ ἐλεύθεροι καὶ ἀξιοπρεπεῖς ἄνθρωποι ἀπὸ ἐλεύθερον λαὸν καὶ ὄχι διωρισμένα καὶ ἄβουλα ὄργανα ἀπὸ κυρίαρχον Λαὸν δεσμώτην. Ποίαν ἅμιλλαν ἠμπορεῖ νὰ περιμένῃ κανεὶς μεταξὺ ἰδεῶν καὶ ἀρχῶν καὶ ποίαν ἀνεξαρτησίαν σκέψεως καὶ ἀποφάσεως καὶ ποίαν ἐξυπηρέτησιν τῶν λαϊκῶν συμφερόντων εἰς τὸν στίβον μιᾶς μονολιθικῆς καὶ διωρισμένης Βουλῆς; Ἐὰν ἴσχυεν ἕνα σύστημα, ὅπως ἐκεῖνο ποὺ προτείνομεν ἢ ἄλλο παραπλήσιον, ποὺ νὰ κατωχύρωνεν αὐτομάτως τὴν ἐλευθερίαν καὶ ἀξιοπρέπειαν τῶν βουλευτῶν, (ἀφοῦ μόνον ἐὰν ἀπέκρουε κανεὶς τὴν ἰδεολογικὴν καὶ προγραμματικὴν τοποθέτησιν τοῦ κόμματός του ἢ ὑπέπιπτεν εἰς σοβαρὸν πειθαρχικὸν παράπτωμα, θὰ ἐλαμβάνοντο κυρώσεις ἐναντίον του ἀπὸ τὸ πειθαρχικὸν συμβούλιον τοῦ κόμματος καὶ ὄχι ἀπὸ τὸν Ἀρχηγὸν καὶ τὴν κλίκα), δὲν θὰ ἐτολμοῦσε κἂν νὰ παρουσιάσῃ ἡ Κυβέρνησις τοῦ Συναγερμοῦ τὸ γνωστὸν ἐκλογικὸν ἔκτρωμα τῆς εὐρυτάτης, διότι θὰ ἐγνώριζε καλῶς, ὅτι θὰ ἀπεκρούετο ἀσυζητητὶ καὶ ἀπὸ τὴν συμπολίτευσιν. Θέλομεν νὰ πιστεύωμεν, ὅτι ἡ διατύπωσις τῶν ἀπόψεών μας, θὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς εὐρεῖαν συζήτησιν, ἐκ τῆς ὁποίας πολλὰ τὰ ὠφέλιμα δύνανται νὰ προκύψουν διὰ τὸν λαὸν καὶ τὸ Ἔθνος. Ἄλλωστε, εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι θὰ ἐπικρατήσουν οἱ φαῦλοι, οἱ ἀνίκανοι καὶ οἱ δουλοπρεπεῖς, καὶ θὰ παραμείνῃ ἡ στασιμότης εἰς τὸν πολιτικόν μας βίον. Δέον, ἑπομένως, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις θέλῃ νὰ προσφέρῃ ἔστω καὶ μίαν ἐθνικὴν ὑπηρεσίαν πρὸς τὸν λαόν, νὰ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον καὶ νὰ μελετήσῃ καὶ νὰ φέρῃ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς πάγιον καὶ σταθερὸν ἐκλογικὸν σύστημα, κοινῆς ἐμπιστοσύνης καὶ ἀποδοχῆς, ἐξασφαλίζον τὴν ἐξύψωσιν τῶν πολιτικῶν μας ἠθῶν. Θὰ εἶναι τότε κοινῆς παραδοχῆς καὶ δὲν θὰ δύνανται, ὄχι μόνον διάφοροι κυβερνήσεις, ἀλλὰ καὶ ἡ αὐτὴ Κυβέρνησις, νὰ παρουσιάζῃ ἕνα νόμον μὲ ἐκλογικὸν σύστημα νοθεῦον τὸ πολιτικὸν φρόνημα τοῦ λαοῦ. Ἐπειδὴ ὅμως ἀμφιβάλλω, ἐὰν ἡ πλειοψηφία θὰ δεχθῇ τὴν πρότασίν μου καὶ θὰ χωρήσῃ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀσχοληθῶ μὲ τρεῖς κυρίας διατάξεις ἐκ τῶν φαυλοκρατικῶν τοιούτων, τὰς ὁποίας περιέχει τὸ νομοσχέδιον. Ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 4, καθορίζει τὰ παράβολα τῶν ὑποψηφίων εἰς δραχμὰς 3.500. Τοῦτο εἶναι ἀντιλαϊκὸν καὶ ἀντιδημοκρατικόν, διότι περιορίζει τὴν πολιτικὴν μόνον διὰ τοὺς πλουσίους καὶ δι’ ἡμᾶς τοὺς βουλευτὰς ἔστω καὶ στερεῖ τῶν μέσων νὰ μετάσχουν αὐτῆς προσωπικότητες, αἵτινες στεροῦνται οἰκονομικῶν μέσων, καὶ ὅμως εἶναι ἄξιοι καὶ ἀπαραίτητοι πρὸς τοῦτο.

§119Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Τὸ ποσὸν τῶν 3.000 δραχμῶν προορίζεται διὰ τὸ Ταμεῖον Συντάξεων Βουλευτῶν. Ὑπάρχουν περιπτώσεις, ὅπου ἄνθρωποι ἀναλώσαντες τὴν ζωήν των εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ἔθνους, εὑρέθησαν πρὸ τραγικοῦ τέλους. Δι’ αὐτοὺς προορίζεται τὸ ποσὸν αὐτό.

§120Γ. ΤΖΑΤΖΑΝΗΣ. Εἶναι γνωστόν, ὅτι εἰς τὴν χώραν μας οἱ τίμιοι καὶ ἄξιοι πολιτικοὶ πεθαίνουν εἰς τὴν ψάθαν. Ἀλλά, δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ τοὺς ἐξασφαλίσωμεν διὰ τοῦ παραβόλου. Πρέπει νὰ ἐξευρεθῇ ἄλλος τρόπος. Διὰ τοῦ παραβόλου αὐτοῦ, τίθεται φραγμὸς διὰ τοὺς μὴ πλουσίους. Ἐπὶ πλέον, τὸ ποσὸν αὐτὸ δὲν ἐπιστρέφεται, καὶ ἐὰν ὁ ὑποβαλὼν ἢ ὁ ὑποδεχθεὶς προταθεῖσαν ὑποψηφιότητα παραιτηθῇ ταύτης καὶ πρὸ τῶν ἐκλογῶν. Ἐπὶ τούτου, ἐφιστῶ ἰδιαιτέρως τὴν προσοχήν σας, κύριοι συνάδελφοι. Ἐπίσης, ἡ ἄλλη διάταξις ἡ ἀπαγορεύουσα τὴν διαγραφὴν καὶ ἐγγραφὴν, εἶναι ἀπαράδεκτος, καθόσον εἶναι ἄκρως ἀντιδραστικὴ καὶ ἀντιλαϊκὴ διάταξις. Διότι, τί ἀφήνετε, τέλος πάντων, εἰς τὸν λαόν, ὅταν δὲν τοῦ δίδετε τὸ δικαίωμα νὰ διαγράψῃ ἕνα, τὸν ὁποῖον δὲν θεωρεῖ ἄξιον νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ προσθέσῃ ἄλλον, τὸν ὁποῖον σέβεται καὶ τιμᾷ καὶ τὸν θεωρεῖ ἀπαραίτητον νὰ εἶναι εἰς τὴν Βουλήν; Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ στερήσωμεν τὸν Ψηφοφόρον νὰ διαγράψῃ ἕνα, τὸν ὁποῖον αὐτὸς θεωρεῖ ἀκατάλληλον καὶ νὰ ἐγγράψῃ ἄλλον, τὸν ὁποῖον θεωρεῖ κατάλληλον, ποῦ εἶναι τὰ περίφημα κυριαρχικὰ δικαιώματα τοῦ λαοῦ, ὑπὲρ ὧν τόσα λέγομεν, ὅταν κατὰ τοιοῦτον τρόπον τὰ στραγγαλίζωμεν; Τὰ ἀποτελέσματα εἶναι πολλάκις ἀντίθετα. Καὶ θὰ καταλήξῃ, ἢ νὰ μὴ ψηφίσῃ καθόλου, ἢ νὰ ψηφίσῃ ἄλλον συνδυασμόν, τὸν ὁποῖον δὲν θὰ ἐψήφιζε. Διὰ τοῦτο, πρέπει νὰ δώσωμεν τὸ δικαίωμα τῆς διαγραφῆς ἑνὸς ἢ δύο (ἀναλόγως τῶν ἑδρῶν) καὶ τῆς προσθήκης ἑτέρων. Ἄλλη διάταξις — φαυλοκρατικὴ — εἶναι ἡ διάταξις, ἡ παρέχουσα δικαίωμα ψήφου εἰς τοὺς στρατιώτας. Ὁμολογουμένως, εἶναι μία διάταξις, διὰ τῆς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις καὶ τὸ Κόμμα τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ θέλει νὰ νοθεύσῃ τὴν λαϊκὴν ἐτυμηγορίαν. Ἀλλὰ πῶς θὰ ψηφίσουν ἐλεύθερα οἱ στρατιῶται καὶ ποία θὰ εἶναι ἡ ἀξία τῆς ψήφου των, ὅταν εἶναι γνωστὸν ὅτι ἐπηρεάζονται καὶ ἀπὸ τὸν τελευταῖον δεκανέα ἕως τὸν ἀνώτερον ἀξιωματικόν; Βάζομεν ζιζάνια εἰς τὸν στρατὸν καὶ τοῦ φέρομεν ἀναταραχήν, διὰ νὰ μὴ εἴπω ὅτι τὸν διαλύομεν οὕτω, διότι τοῦτο μᾶς ἐξυπηρετεῖ καὶ ὑποβοηθεῖ τὴν νόθευσιν τῆς λαϊκῆς ἐτυμηγορίας. Τὰς ἐπὶ μέρους ταύτας διατάξεις, τὰς ἐθίξαμεν κατὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, διότι πιστεύομεν δυστυχῶς, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ τὸ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον καὶ θέλομεν νὰ πράξωμεν κάτι διὰ τὸν λαόν. Εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, θὰ ἐπανέλθωμεν ἐκτενέστερον ἐπ’ αὐτῶν. Πρὶν κατέλθω τοῦ βήματος, θὰ ἤθελα νὰ εἴπω, ὅτι, ἐκεῖνο, ποὺ πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει της ἡ Κυβέρνησις εἶναι, τὸ ὅτι, ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις, αἱ ὁποῖαι ἠθέλησαν νὰ ἐφαρμόσουν ἐκλογικὰ συστήματα, διὰ νὰ περισωθοῦν, ἐτάφησαν ὑπ’ αὐτά.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Λιβαδᾶς, ἔχει τὸν λόγον.

§122Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν θὰ ἐπεκταθῶ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, διότι ἀγαπητοὶ συνάδελφοι ἀνέπτυξαν προηγουμένως ἐξαντλητικῶς ἀρκετὰ τὸ θέμα. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἰδιαιτέρως μοῦ ἔκαμεν ἐντύπωσιν, εἶναι, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις, μέσα εἰς τὰ πολλὰ ἐπιχειρήματα, διὰ τῶν ὁποίων ἐθεώρησεν ἀπαράδεκτον τὸ νομοσχέδιον, εἶναι αἱ 3.000 διὰ τὸ παράβολον. Ἐὰν αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος νὰ μὴ γίνῃ τὸ νομοσχέδιον παραδεκτόν, μοῦ φαίνεται ὅτι πλέον παιδιαρίζουμε καὶ ὄχι σοβαρολογοῦμεν. Αὐτὸ καὶ μόνον, ἀποδεικνύει ὅτι δὲν ὑπάρχουν ἄλλου τύπου ἐπιχειρήματα. Μεγάλος λόγος ἔγινε διὰ τὴν ψῆφον τοῦ Στρατοῦ. Γιὰ σκεφθῆτε, Κύριοι, αἱ δεσποινίδες τῶν χωρίων νὰ ψηφίζουν καὶ οἱ συνήλικοί των στρατιῶται, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς τὰ βουνά, μὲ τὸ ὅπλον ἀνὰ χεῖρας, εἰς τὰ σύνορα τῆς πατρίδος καὶ φρουροῦν τὸ Ἔθνος, νὰ μὴ ψηφίζουν; Ἐὰν ἐγένετο αὐτό, θὰ ἦτο ἐμπτυσμὸς πρὸς τοὺς λεβέντες τῆς Πατρίδος, οἱ ὁποῖοι ἔνοπλοι περνοῦν τὸν χειμῶνα εἰς τὰ σύνορα. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπείραξε τὴν Ἀντιπολίτευσιν καὶ εἰδικῶς τὸν ἀξιότιμον κ. Ρωμανόν, εἶναι ὅτι ἐφέραμε διὰ δευτέραν φορὰν, ἐντὸς δύο ἐτῶν, νομοσχέδιον καὶ ἀντὶ νὰ ἀκούσωμεν ἀπὸ τὸ στόμα του δυνατὰ ἐπιχειρήματα κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, ἀκούσαμε μόνον πικρόχολον καὶ εἰρωνικήν, τρόπον τινά, κατὰ περίεργον τρόπον, κριτικήν. Ὅταν, κύριοι, αὐτὸ εἶναι τὸ ἐπιχείρημα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἰς νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον μαζὺ μὲ τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα δίδει καὶ μεγάλην δύναμιν εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ὅποιον Κόμμα τυχὸν καὶ ἂν εἶναι ἡ Ἀντιπολίτευσις καὶ τὸ ὁποῖον, νομίζω ὅτι συνδυάζει πολλὰ καλά, νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι τοῦτο πρόκειται νὰ ἀποδώσῃ ἄριστα ἀποτελέσματα. Ἐγὼ θὰ ἐπεθύμουν νὰ εἴχομεν πλειοψηφικόν, ἀφοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν μὲ σφαιρίδιον. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ γράφωνται ὅλα τὰ ὀνόματα τῶν ὑποψηφίων ὅλων τῶν παρατάξεων εἰς ἕνα ψηφοδέλτιον καὶ νὰ βάζωμεν σταυροὺς ἐκεῖ ποὺ θέλομεν, σὲ ὁποιοδήποτε Κόμμα καὶ ἂν ἀνήκουν. Πρέπει οἱ ἐκλεγόμενοι νὰ ἔχουν τὴν κοινὴν ἐκτίμησιν τῶν περισσοτέρων κατοίκων τῆς ἐπαρχίας. Αὐτὸ τὸ σημεῖον, νομίζω ὅτι εἶναι ἄξιον προσοχῆς. Ἐὰν δὲν ἠμποροῦμε νὰ ἐφαρμόσωμεν τὸ σφαιρίδιον, διότι ἔχει πολλὰ ἔξοδα, τοὐλάχιστον εἰς ἕνα καὶ τὸ αὐτὸ χαρτὶ νὰ γραφοῦν οἱ 10, 15. 20, ὅσοι εἶναι οἱ ὑποψήφιοι μιᾶς ἐπαρχίας καὶ εἰς ὅσους θέλουν νὰ βάλουν σταυρούς. Αὐτὴν τὴν πρότασιν μόνον ἔχω νὰ κάμω.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν θὰ κηρύξω περαιωμένην τὴν συζήτησιν, διότι θὰ ὁμιλήσουν οἱ κ.κ. Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων Δέχεται ἡ Βουλή, νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§124ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον, μὲ θέμα Ἡμερησίας Διατάξεως Κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον. (Ὥρα 11.15′ μ. μ.).