1955.07.05

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 126η

Τρίτη 5 Ἰουλίου 1955

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 7.30′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Ι. Ἰντζές, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Ι. ΙΝΤΖΕΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3Α. ΑΝΤΩΝΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, χθές, ἐνῷ ἐσυνεχίζετο ὁμαλῶς ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ σιτικοῦ, διεκόπη ἀδικαιολογήτως ἡ συνεδρίασις.

§4Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Ὁ κ. συνάδελφος ἔχει ἀπόλυτον δίκαιον, κ. Πρόεδρε. Ἐνῷ ἦσαν ἐγγεγραμμένοι ἀκόμη δύο ρήτορες τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅλως αὐθαιρέτως ὁ Προεδρεύων ἔλυσε τὴν συνεδρίασιν καὶ δὲν ἄφησε τοὺς ρήτορας τῆς Ἀντιπολιτεύσεως νὰ ὁλοκληρώσουν τὰς σκέψεις των.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Κοθρῆ, αὐτὸ δὲν εἶναι ζήτημα πρακτικῶν. Ἐπίσης, δὲν προήδρευον ἐγώ, διὰ νὰ ἔχω ἄμεσον ἀντίληψιν τῶν πραγμάτων, ἀλλὰ συμφώνως μὲ τὴν θεωρίαν, τὴν ὁποίαν πάντοτε ὑπεστήριξα, εἶμαι ἀλληλέγγυος μὲ ὅ,τι γίνεται ἐπὶ τῆς ἕδρας αὐτῆς. Ἀλλ’ ὡς πληροφοροῦμαι τώρα, δὲν ὑπῆρχον παρὰ 15–20 βουλευταί, σεῖς δὲ μέγας ζηλωτὴς τῆς ἀπαρτίας, ὁ ὑπογράψας ὅλας ἀνεξαιρέτως τὰς ἐνστάσεις ἀπαρτίας κατὰ τὴν παροῦσαν σύνοδον αὐτὴν τῆς Βουλῆς, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐνίστασθε τώρα, διατὶ ἐλύθη μία συνεδρίασις, ἐλλείψει ἀπαρτίας; Ἀπαρνεῖσθε ἑαυτὸν καὶ τὰς Κοινοβουλευτικάς σας θεωρίας, κ. Κοθρῆ; (Χειροκροτήματα).

§6Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπανειλημμένως ἐδηλώσατε, ὅτι ὅταν γίνεται ἔλεγχος, εἶναι δικαίωμα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως μόνον νὰ ζητήσῃ λῆξιν τῆς συνεδριάσεως, ἐλλείψει ἀπαρτίας.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι, κ. Κοθρῆ. Τοιαύτην θεωρίαν εἶναι ἀδύνατον νὰ ὑπεστήριξα ποτέ. Ἐπανειλημμένως σᾶς εἶπον ὅμως, μὴ κάμνετε ἐνστάσεις ἀπαρτίας, διότι μόνοι σας δὲν ἠμπορεῖτε νὰ κάμετε ἀπαρτίαν δι’ ἐπερωτήσεις. Ἐπικαλοῦμαι αἴφνης τὸν κ. Ντεντιδάκην. Σεῖς παρὰ ταῦτα διαρκῶς ἐπιμένετε. Ἐὰν ἔφυγαν οἱ βουλευταὶ καὶ δὲν ἤθελαν νὰ ἀκούσουν τὸν ἔλεγχόν σας, τί θέλετε νὰ κάμῃ τὸ Προεδρεῖον; Ἔλυσε τὴν συνεδρίασιν ὅπως τῇ ἀξιώσει σας τὴν ἔλυε διὰ νὰ ἐμποδισθῇ ἡ νομοθετικὴ ἐργασία. Βλέπετε, ὅτι ἠρχίσατε χειρῶν ἀδίκων. Ἐγὼ δὲν προήδρευον χθές, ἀλλὰ εἶμαι ἀλληλέγγυος μὲ ὅ,τι ἔγινε.

§8Α. ΑΝΤΩΝΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἤθελα νὰ παρατηρήσω τὸ ἑξῆς: Μὲ τὰς ἀπόψεις, τὰς ὁποίας ὑποστηρίζετε σεῖς...

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑποστηρίζω οὐδεμίαν ἄποψιν. Οὔτε ἔλεγχόν σας δέχομαι οὔτε κριτικήν σας. Ἁπλῶς διαπιστώσεις κάμω καὶ συμπεράσματα συνάγω, χωρὶς νὰ πάρω θέσιν. Εἰς ὑμᾶς δὲν ἀπαντῶ, κύριε Ἀντωνίου, διότι ὁ Πρόεδρος δὲν ἀντιδικεῖ.

§10Α. ΑΝΤΩΝΙΟΥ. Ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ, κ. Πρόεδρε

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχετε τὸν λόγον. (Φωναὶ — θόρυβος).

§12Α. ΑΝΤΩΝΙΟΥ. Διαμαρτύρομαι διὰ τὴν αὐθαιρεσίαν τοῦ Προεδρείου.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπήντησα εἰς τὸν κ. Κοθρῆν καὶ ἐτελείωσε τὸ θέμα.

§14Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ὅταν ζητηθῇ λόγος ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ δίδεται.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐζήτησα τὴν ἐπικύρωσιν τῶν πρακτικῶν. Δὲν ὑπῆρχεν συζήτησις ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§16Α. ΑΝΤΩΝΙΟΥ. Κατὰ τὸν Κανονισμόν, ἡ συνεδρίασις τῆς παρελθούσης Παρασκευῆς, ἔπρεπε νὰ εἶχεν ἀφιερωθῇ εἰς τὸν ἔλεγχον. Ἔμενεν ἡ συνεδρίασις ἡ σημερινή, ἡ ὁποία, ἐπίσης κατὰ τὸν Κανονισμόν, ἔπρεπε νὰ ἀφιερωθῇ εἰς τὸν ἔλεγχον. Ὡς γνωστόν, ἡ σημερινὴ συνεδρίασις διετέθη διὰ νομοθετικὴν ἐργασίαν. Ὑπῆρχεν ἐκκρεμὲς τὸ θέμα τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ σιτικοῦ. Εἶναι, ὡς γνωστόν, θέμα τεραστίας σημασίας καὶ φρονῶ προσωπικῶς, ὅτι αἱ διάφοροι ἀπόψεις, αἱ ὁποῖαι ἔπρεπε νὰ ἐκτεθοῦν, δὲν ἐξηντλήθησαν. Ἦτο οὐσιῶδες, λοιπόν, νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ἐξαρτηθῇ ἡ συζήτησις, καὶ δὴ ἐπερωτήσεως, ἀπὸ τὴν ὕπαρξιν ἀπαρτίας, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ παρατηρήσω, ὅτι ἡ συζήτησις οἱασδήποτε ἐπερωτήσεως θὰ ἦτο εὐχερὲς νὰ ματαιωθῇ, ἀποχωρούσης τῆς πλειοψηφίας.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ τοῦτο ἐγένετο, χάρις εἰς τὴν προσωπικὴν ἐπιβολὴν τοῦ Προεδρείου. Ἀλλά, κ. Ἀντωνίου, δὲν ἠμπορῶ νὰ ἀξιῶ ὅπως ὁ Πρόεδρος ἐπιβάλλεται μόνον εἰς τὴν μίαν πτέρυγα, ὅταν ἡ ἄλλη δὲν τὸν ἀκούῃ ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος. Πρέπει νὰ ὑπάρχῃ μία γενικὴ συνεννόησις μεταξὺ τῶν δύο πτερύγων ἐμοῦ μεσολαβοῦντος. Ὅταν ὅμως σεῖς καὶ ὁ κ. Κοθρῆς κάμνετε διαρκῶς ἐνστάσεις ἀπαρτίας, δὲν τὸ ξεύρετε, ὅτι θὰ σᾶς τὸ ἀνταποδώσῃ ἡ ἄλλη πτέρυξ; Πολλάκις —τὸ γνωρίζετε— κατῆλθον τῆς ἕδρας καὶ σᾶς εἶπον, νὰ μὴ κάμετε ἔνστασιν ἀπαρτίας, ἀλλὰ δὲν μὲ ἠκούσατε. Τελειώνομεν λοιπόν. Δὲν ὑπάρχει πλέον θέμα.

§18Α. ΑΝΤΩΝΙΟΥ. Εἰς τὴν προκειμένην ὅμως περίπτωσιν δὲν εἶχεν ὑποβληθῆ ἔνστασις ἀπαρτίας.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὡς μοῦ ἀνέφερεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος, ἐπρόκειτο νὰ ὑποβληθῇ ἔνστασις καὶ ὑπῆρχον μόνον 15–20 βουλευταὶ παρόντες. Ἄρα εἶναι ἐν τάξει.

§20Α. ΑΝΤΩΝΙΟΥ. Θὰ ἤθελον λοιπόν, νὰ παρακαλέσω, νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ σιτικοῦ καὶ αὔριον.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πιθανόν, ἂν συνεχισθοῦν αἱ ἐργασίαι, νὰ κάμωμεν ἔλεγχον τὴν Παρασκευήν. Ἐὰν θέλετε νὰ συνεχισθοῦν, ἐγὼ δὲν ἔχω ἀντίρρησιν. Ἀλλὰ ἐν προκειμένῳ θὰ ἀποφασίσῃ ἡ Κυβέρνησις. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Ὁ βουλευτὴς Ναυπακτίας κ. Ἰντζές, μοὶ ἀπηύθυνε τὴν ἑξῆς ἐπιστολήν: Ἀθῆναι τῇ 3ῃ Ἰουλίου 1955 Κύριε Πρόεδρε, Κατὰ τὸ ἄρθρον 46 τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς εἰς ἐρωτήσεις ὑποβαλλομένας διὰ τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς «.... παρέχεται ἐντὸς τὸ πολὺ 8 ἡμερῶν ἔγγραφος ἀπάντησις, παρὰ τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ, καταχωριζομένη εἰς τὰ πρακτικά. Παρελθούσης τῆς προθεσμίας ταύτης ἄνευ ἀπαντήσεως, ἡ ἐρώτησις ἐγγράφεται εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῶν ἐρωτήσεων» Κατὰ τὸ ἄρθρον 47 ἐν ἀρχῇ ἑκάστης συνεδριάσεως ὁ Πρόεδρος διατάσσει ν’ ἀναγνωσθῶσιν αἱ ἐρωτήσεις αἱ ἀναγεγραμμέναι ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει τῆς συνεδριάσεως. Ἡ Κυβέρνησις ἀπαντᾷ ἀμέσως ἐκτὸς ἐὰν δηλώσῃ ἢ ὅτι ἀδυνατεῖ ν’ ἀπαντήσῃ ἢ ὅτι εἶναι ὑποχρεωμένη ν’ ἀναβάλῃ τὴν ἀπάντησιν διά τινα ὁριζομένην ὑπ’ αὐτῆς ἡμέραν κλπ. Ἐν ὄψει ὅτι δὲν κατέστη ἐφικτὴ ἡ ἐπὶ ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων διαδικασία τοῦ ἄρθρου 47 τοῦ Κανονισμοῦ ἅτε μὴ δοθείσης τῆς κατὰ τὸ ἄρθρον 46 ἀπαντήσεως ἕως σήμερον εἶναι, φρονῶ, ἐπιβεβλημένον ὅπως ληγούσης τῆς συνόδου, οἱ ἀξιότιμοι κ.κ. ὑπουργοὶ ἐπιμελούμενοι τῶν ἀντικειμένων τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων δώσωσι, τοὐλάχιστον ἐγγράφους ἀπαντήσεις εἰς αὐτὰς εἰς τρόπον ὥστε ἕκαστος βουλευτὴς νὰ ἔχῃ νὰ δώσῃ πληροφορίας ἐπὶ τῶν σχετικῶν ζητημάτων εἰς ἃ ἀναφέρονται αἱ ὑπερτριακόσιαι ἀναγεγραμμέναι εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων τοιαῦται.

Μετὰ τιμῆς

Ι. ΙΝΤΖΕΣ

Νομίζω, ὅτι εἶναι ὀρθὸν αὐτό, τὸ ὁποῖον ζητεῖ ὁ κ. Ἰντζές, καὶ ὑποθέτω καὶ ἡ Βουλὴ θὰ ἐγκρίνῃ, νὰ τὸ διαβιβάσω εἰς τοὺς κ. ὑπουργούς. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Β. Καραμπίλιας, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§22Β. ΚΑΡΑΜΠΙΛΙΑΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ παρὰ τῷ Ἐλεγκτικῷ Συνεδρίῳ Γενικὸς Ἐπίτροπος Ἐπικρατείας, διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 190)4.7.1955 ἐγγράφου του ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλήν, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 2 τοῦ Νομ. Διατάγματος τῆς 31ης Ἰουλίου 1926, ἀντίγραφον τῆς ὑπ’ ἀριθ. 26)1955 Πράξεως τοῦ 1ου Τμήματος τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, δι’ ἧς ἐθεωρήθη, ὑπ’ εὐθύνην τοῦ ὑπουργοῦ Ἐθνικῆς Παιδείας καὶ Θρησκευμάτων Α. Γεροκωστοπούλου, τὸ ὑπ’ ἀριθ. 6445 χρήσεως 1954–55 χρηματικὸν ἔνταλμα προπληρωμῆς ἐκ δραχμῶν 56.900 ἐπ’ ὀνόματι τοῦ Σ. Βελεγρῆ. Ὁ βουλευτὴς κ. Λ. Μπατρῖνος, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 971)1949 Α. Ν. «περὶ ἀπονομῆς ἠθικῶν ἀμοιβῶν εἰς Ἐθν. Ἀνταρτικὰς Ὁμάδας καὶ Ὀργανώσεις Ἐσωτερικῆς Ἀντιστάσεως» κυρωθέντος ὑπὸ τοῦ Ν. Δ. 1104)1949 ὡς ἐτροποποιήθη καὶ συνεπληρώθη μεταγενεστέρως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 840)48 νόμου «περὶ ἀναγνωρίσεως τῆς εἰς Συμμαχικοὺς Στρατοὺς καὶ τὰς Ε.Ο.Ε.Α. ὑπηρεσίας ὡς στρατιωτικῆς τοιαύτης».

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων κ. Γ. Παπανδρέου, ἔχει τὸν λόγον, πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§24Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριοι βουλευταί, παρεκάλεσα νὰ λάβω τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, διὰ νὰ ἐκθέσω τὰς γνώμας μου ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς Κύπρου. Καὶ εὐχαριστῶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς, διότι ἀπεδέχθησαν τὴν παράκλησίν μου. Ἐναντίον τῆς γνώμης μου, ὅτι θὰ ἔπρεπε σήμερον νὰ συζητηθῇ τὸ Κυπριακὸν ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, διετυπώθησαν ἀντιρρήσεις καὶ ἐκ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Ἐλέχθησαν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι εἰς ὃ στάδιον εὑρίσκεται σήμερον τὸ Κυπριακὸν θέμα, δὲν θὰ ἦτο σκόπιμος ἡ συζήτησις ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἡ διαφωνία μου εἶναι ἀπόλυτος. Φρονῶ, ὅτι, ἀκριβῶς εἰς ὃ στάδιον εὑρίσκεται σήμερον, ἐπιβάλλεται ἡ συζήτησις ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ἀξιότιμος Ἀντιπρόεδρος, διετύπωσε δύο ἀντιρρήσεις. Εἶπε: Πρῶτον, ὅτι ἔλαβε χώραν ἡ ἐμπιστευτικὴ συνομιλία τῆς Κυβερνήσεως μὲ τοὺς ἡγέτας τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, διεφωτίσθη ἑπομένως ἡ Κυβέρνησις, ἐπὶ τῶν ἀπόψεών των. Ἄρα, δὲν ὑπάρχει λόγος ἀπασχολήσεως τῆς Βουλῆς. Εἰς τὴν ἄποψιν ταύτην, ὁ ἀξιότιμος Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, μὲ εὑρίσκει ἀπολύτως ἀντίθετον. Πολύτιμος ὑπῆρξε πράγματι ἡ προσωπικὴ ἐπικοινωνία τῶν ἡγετῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως μὲ τὴν Κυβέρνησιν, διότι καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐνημέρωσε καὶ οἱ ἀρχηγοὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐξέθεσαν ὑπεθύνως τὰς γνώμας των. Ἄλλη ὅμως εἶναι ἡ ἀποστολὴ τῶν ἐμπιστευτικῶν συνομιλιῶν καὶ ἄλλη ἡ ἀποστολὴ τοῦ ἐθνικοῦ αὐτοῦ βήματος. Καὶ ἡ μία δὲν ἀναπληρώνει τὴν ἄλλην. Ἡ μία συμπληρώνει τὴν ἄλλην. Εἰς παλαιοὺς χρόνους, κατὰ τοὺς ὁποίους ἡ ἐθνικὴ πολιτική, ἦτο ὑπόθεσις Ἀνακτοβουλίων, πράγματι δὲν ἐχρειάζετο τίποτε περισσότερον ἀπὸ τὰς ἐμπιστευτικὰς συνομιλίας. Ἀλλὰ ἔχομεν εἰσέλθει εἰς τὴν περίοδον τῆς Δημοκρατίας. Ὑπάρχει ἡ ἀγορά. Ὑπάρχει ὁ Δῆμος. Ὑπάρχει ὁ λαός. Ὑπάρχει ἡ παγκόσμιος συνείδησις, ἡ ὁποία πρέπει νὰ διαφωτίζεται καὶ ἡ ὁποία τελικῶς ἐπιβάλλει τὴν ἰδικήν της θέλησιν. Διὰ τοῦτο ἔπρεπε νὰ γίνῃ χρῆσις τοῦ βήματος. Εἶπεν ἀκόμη ὁ ἀξιότιμος Ἀντιπρόεδρος, ὅτι, ἐὰν ἐγένετο ἡ συζήτησις ἐνώπιον τοῦ Σώματος, θὰ ἦτο μειονεκτικὴ ἡ θέσις τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν μάλιστα συνέβαινε νὰ μὴ ἔχῃ καταλήξει εἰς ἀποφάσεις. Ἀλλὰ δὲν συμμερίζομαι οὔτε αὐτὴν τὴν γνώμην. Ἕκαστος, ἀπὸ τοῦ ἐθνικοῦ αὐτοῦ βήματος, ἐπιτελεῖ τὸ ἰδικόν του καθῆκον. Ἡ Ἀντιπολίτευσις θὰ ἐκθέσῃ τὰς ἰδικάς της γνώμας. Καὶ ἡ Κυβέρνησις ἔχει πλῆρες δικαίωμα νὰ ἀπαντήσῃ, καθ’ ὃν τρόπον ἡ ἰδία κρίνει. Ἀκόμη καὶ ἐὰν κρίνῃ, ὅτι εὑρίσκεται εἰς τὸ στάδιον τῆς μελέτης καὶ δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ δώσῃ ἐνώπιον τοῦ Σώματος, μίαν ὁριστικὴν ἀπάντησιν, καὶ πάλιν θὰ εἶχεν ἀπόλυτον δίκαιον. Κανεὶς δὲν ἀξιώνει ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, προτοῦ νὰ ἔχῃ ὑπευθύνως καταλήξει εἰς ὁριστικὰς ἀποφάσεις, νὰ προβῇ εἰς ἀνακοινώσεις ἀπὸ τοῦ βήματος. Ἕκαστος ἐπιτελεῖ τὸ ἰδικόν του καθῆκον. Καὶ ἐὰν ἠκούομεν μάλιστα, ὅτι ἡ Κυβέρνησις μελετᾷ ἀκόμη τὸ θέμα καὶ δὲν εἶναι εἰς θέσιν, νὰ μᾶς δώσῃ ἀμέσως ἀπάντησιν, θὰ ἀπεκομίζομεν τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι αἰσθάνεται ὅλο τὸ βάρος αὐτῆς τῆς ὥρας καὶ θὰ ἐτιμῶμεν αὐτὴν τὴν ἐπιφύλαξιν. Διότι ἡ εὐθύνη τῆς διαχειρίσεως εἶναι εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως, Ἡ ἀλληλεγγύη τοῦ Σώματος, ἡ ἀλληλεγγύη τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, εἶναι ἀλληλεγγύη ἐθνική. Ἡ διαχείρισις εἶναι πολιτικὴ καὶ βαρύνει εἰς ἀκέραιον τὴν Κυβέρνησιν. Ἀλλὰ τὸ θέμα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου εἴμεθα ὅλοι σύμφωνοι, εἶναι, ὅτι, ὅταν ἐπὶ τοῦ ἐθνικοῦ αὐτοῦ βήματος ἔρχωνται κρίσιμα ἐθνικὰ θέματα, ὅλοι ὅσοι τὰ διαχειρίζονται ὀφείλουν πράγματι νὰ κατέχωνται ἀπὸ τὸ αἴσθημα τῆς εὐθύνης. Καὶ εὐθύνην δὲν ἔχει μόνον ἡ Κυβέρνησις. Ὅπως ἐπανειλημμένως διεκήρυξα καὶ ἀπὸ τοῦ ἐθνικοῦ αὐτοῦ βήματος, εὐθύνην ἔχει καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις. Καὶ ὅπως ὑπάρχουν καλαὶ καὶ κακαὶ Κυβερνήσεις, καθ’ ὅμοιον τρόπον ὑπάρχουν καλαὶ καὶ κακαὶ Ἀντιπολιτεύσεις. Καὶ ἀμφότεραι, καὶ αἱ Κυβερνήσεις καὶ αἱ Ἀντιπολιτεύσεις, δίδουν ἐξετάσεις ἀπὸ τοῦ ἐθνικοῦ αὐτοῦ βήματος. Καὶ γνωρίζει ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία πόσην ἐπίγνωσιν τοῦ αἰσθήματος τῆς εὐθύνης ἐπέδειξα πάντοτε. Κύριοι βουλευταί, ὁ κόσμος ἔχει εἰσέλθει εἰς μίαν νέαν περίοδον, Διαγράφεται εἰς τὸν ὁρίζοντα ἡ ἐπονομαζομένη ἐπίθεσις τῆς εἰρήνης. Δὲν εἶμαι διατεθειμένος νὰ ἀποδεχθῶ τὸν ὅρον. Ἡ εἰρήνη εἶναι τὸ ἔμβλημα τοῦ ἐλευθέρου κόσμου. Ἐάν, ἑπομένως, διαγράφεται μεταβολὴ πολιτικῆς τοῦ Σοβιετικοῦ Συνασπισμοῦ, θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπονομάζεται προσχώρησις εἰς τὴν εἰρήνην, διότι ἡ εἰρήνη εἶναι ἰδική μας σημαία. Ἀλλὰ θὰ πρέπει, καθ’ ἣν ὥραν διαγράφεται, καὶ μάλιστα διὰ νὰ προσδιορίσω περισσότερον κυριολεκτικῶς τὸ φαινόμενον, καθ’ ἣν ὥραν εἰσβάλλει ἡ Σοβιετικὴ εἰρήνη, θὰ πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν, εἰς ποίους λόγους ὀφείλεται αὐτὴ ἡ μεταβολή. Πρὶν ἀπὸ ὀλίγα ἔτη εἶχε σχηματισθῆ ἡ Κομινφόρμ, σύνθημα τῆς ὁποίας ἦτο ἡ ἐπανάστασις. Καὶ ἔχομεν μίαν προσωπικὴν πικρὰν πεῖραν εἰς αὐτὴν τὴν γῆν ἀπὸ τὴν πολιτικήν της. Τί συνέβη καὶ ἡ πολιτικὴ ἐκείνη νὰ ἀντικατασταθῇ μὲ τὴν εἰσβολὴν τῆς εἰρήνης; Ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους, μόνον ἡ ἕνωσις, μόνον ἡ δύναμις τοῦ ἐλευθέρου κόσμου, ἔπεισαν τὸν Σοβιετικὸν Συνασπισμόν, ὅτι ἡ ἐπανάστασις, ὡς μέθοδος πολιτική, ὅτι ἡ ἀπειλὴ τοῦ πολέμου, δὲν εὐδοκιμεῖ. Ἔχοντες ἐπίγνωσιν τοῦ λόγου αὐτῆς τῆς ἀλλαγῆς, ἠμποροῦμεν νὰ προσδιορίσωμεν τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον ὀφείλομεν νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὴν νέαν αὐτὴν ἰδιότυπον «ἐπίθεσιν». Τὸ πρῶτον χρέος μας εἶναι νὰ τὴν μακαρίσωμεν. Χαιρετίζομεν πᾶσαν ἐκδήλωσιν ὑπὲρ τῆς εἰρήνης εἰς οἱονδήποτε λόγον καὶ ἂν ὀφείλεται. Ἀλλὰ διὰ νὰ καταστῇ παγία καὶ εἰς τὸ μέλλον, πρέπει νὰ ἐπιβεβαιώσωμεν ἐκείνους τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι τὴν ἐπροκάλεσαν. Πρέπει ἑπομένως καὶ εἰς τὸ μέλλον νὰ εἴμεθα πάντοτε ἡνωμένοι, πάντοτε ἰσχυρότεροι καὶ πάντοτε ἄγρυπνοι καὶ ὑπὸ αὐτὰς τὰς προϋποθέσεις νὰ ἔχωμεν ἀνοικτὰς ἀγκάλας διὰ τὴν εἰσβολὴν τῆς εἰρήνης. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον ἡ ὑλικὴ δύναμις ἡ ὁποία ἠμπορεῖ νὰ ἀντισταθῇ. Πέραν τῶν ὑλικῶν δυνάμεων ὑπάρχουν αἱ ἠθικαὶ δυνάμεις, ἡ ἀλληλεγγύη, ἡ συμπαράστασις τῶν ὁποίων ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ ἀκατάλυτον τὸ μέτωπον τοῦ ἐλευθέρου κόσμου. Ζῶμεν εἰς μίαν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ ἠθικαὶ δυνάμεις εἶναι ἐπικρατέστεραι καὶ ἀπὸ τὰς ὑλικάς, διότι εἰς τὴν ἐποχήν μας κυβερνοῦν οἱ λαοὶ καὶ οἱ λαοὶ κινοῦνται κατ’ ἐξοχὴν ἀπὸ ἠθικὰς δυνάμεις. Μόνον ἑπομένως ἡ σταθερὰ καὶ ἀδιάπτωτος ὑπεροχὴ ὑλικῶν καὶ ἠθικῶν δυνάμεων τοῦ ἐλευθέρου κόσμου μόνον ἡ ἀδιάρρηκτος ἑνότης του καὶ μόνον ἡ ἐπαγρύπνησις μεταβάλλουν εἰς ἀγαθόν, εἰς μέγα ἀγαθὸν τὴν ἐπίθεσιν τῆς Σοβιετικῆς εἰρήνης. Καὶ αὐτὴν τὴν μεγάλην ἀποστολήν, ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους, ἡ Ἑλλὰς ἔχει ἐπιτελέσει, ὡς μέλος τοῦ ἐλευθέρου κόσμου εἰς ἀκέραιον. Ἠγωνίσθη μὲ σκληροτάτας θυσίας καὶ ἐπεβεβαίωσεν εἰς τὴν ἱερὰν αὐτὴν γῆν τὴν ὑπόθεσιν τῆς ἐλευθερίας. Καὶ ὑπῆρξεν ἀπέναντι τοῦ ἐλευθέρου κόσμου ὑπόδειγμα πίστεως. Ἀλλὰ πρέπει ἐπίσης νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι καὶ οἱ μεγάλοι μας φίλοι καὶ σύμμαχοι, εἰς ὅλας τὰς κρισίμους ὥρας τοῦ Ἔθνους ὑπῆρξαν εἰλικρινεῖς καὶ πολύτιμοι συμπαραστάται μας. Τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος ἔχει καὶ εὐγένειαν καὶ μνήμην. Ἐνθυμεῖται ὅτι εἰς ὅλας τὰς περιόδους τῶν σκληρῶν μας δοκιμασιῶν, καὶ εἰς τὸν καιρὸν τῆς εἰσβολῆς τῶν βαρβάρων καὶ βραδύτερον, εἰς τοὺς χρόνους τοῦ πολέμου τῶν συμμοριτῶν, ὑπῆρξεν ἀμέριστος ἡ συμμαχικὴ συμπαράστασις. Καὶ ὑπάρχουν κοινοὶ τάφοι εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὅπου ἀναπαύονται ἀδελφωμένοι νέοι τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς Μ. Βρεταννίας, ἀγωνισταὶ τῆς ἐλευθερίας. Ἀλλὰ ἐὰν τοῦτο εἶναι βέβαιον διὰ τὰς μεγάλας ὥρας τῆς προσφάτου ἱστορίας, βέβαιον ἐπίσης εἶναι δυστυχῶς, ὅτι εἰς τὸν αἴθριον ὁρίζοντα τῶν συμμαχικῶν μας σχέσεων, ἔχει ἐπέλθει μέγα νέφος: Τὸ θέμα τῆς Κύπρου. Ποῖος εἶναι ὑπεύθυνος διὰ τὴν ἐμφάνισιν αὐτοῦ τοῦ νέφους εἰς τὰς συμμαχικὰς σχέσεις μας; Ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους, ἡ Ἑλλὰς εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν ἔχει ἀπόλυτον δίκαιον. Διὰ τὴν αὐτοδιάθεσιν τῆς Κύπρου, ὅπως ὀνομάζεται εἰς τὸ ἐξωτερικόν, διὰ τὴν ἕνωσιν μὲ τὴν Μητέρα Ἑλλάδα, ὅπως ἡμεῖς τὴν ὀνομάζομεν, ἡ Ἑλλὰς ἐπεκαλέσθη τὴν σημαίαν τοῦ μεγάλου πολέμου, ἐπεκαλέσθη τὴν σημαίαν, ἡ ὁποία κυματίζει εἰς τὸν ΟΗΕ, ἐπεκαλέσθη τὰς ἐπαγγελίας, τὰς ὑποχρεώσεις τὰς ὁποίας εἶχον ἀναλάβει οἱ μεγάλοι σύμμαχοι. Εὑρίσκεται ἑπομένως ἐν ἀπολύτῳ τάξει καὶ ἀπέναντι τοῦ ἰδεώδους τῆς ἐλευθερίας καὶ ἀπέναντι τῶν συμμάχων. Καὶ ἐνῷ ἔχει τόσον ἀπόλυτον δίκαιον, διεχειρίσθη τὴν ὑπόθεσιν τῆς ἐλευθερίας τῆς Κύπρου μὲ ἀπόλυτον συμμαχικὴν προσοχήν. Ἠγωνίσθη νὰ εὕρῃ τὴν λύσιν ἐντὸς τῶν κόλπων τῆς συμμαχικῆς οἰκογενείας. Καὶ μόνον ὅταν τοῦτο κατέστη ἀδύνατον, ἠναγκάσθη νὰ προσφύγῃ εἰς τὸν ΟΗΕ. Ἑπομένως, καὶ ἐν ὀνόματι τοῦ ἰδεώδους, ἀλλὰ καὶ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν διαχείρισιν, ἡ τάξις τῆς Ἑλλάδος εἶναι ἀπόλυτος. Καὶ ὑπῆρξε βαρεῖα ἡ δοκιμασία ἀπὸ τὴν ἀπόφασιν τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν. Ἡ Μεγάλη Βρεταννία εἶπεν «οὐδέποτε». Καὶ αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι ἀναγνωρίζουσαι τὴν ἀρχήν, ἔκριναν ὅτι δὲν εἶναι ὁ καιρός. Καὶ ἀπεφασίσθη πέρυσιν ἡ ἀναβολὴ «ἐπὶ τοῦ παρόντος». Καὶ εὑρισκόμεθα σήμερον εἰς τὸ νέον στάδιον. Καὶ πρόκειται ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ κρισίμους ἀποφάσεις. Εὑρισκόμεθα εἰς τὸ στάδιον τῆς ὑποβολῆς νέας προσφυγῆς. Καὶ προτοῦ ὑποβληθῇ ἡ νέα προσφυγή, εὑρισκόμεθα αἴφνης ἐνώπιον μιᾶς Βρεταννικῆς προσκλήσεως εἰς κοινὴ σύσκεψιν Μεγάλης Βρεταννίας, Τουρκίας καὶ Ἑλλάδος διὰ τὰ θέματα τῆς ἀμύνης τῆς περιοχῆς μας καὶ διὰ τὸ θέμα τῆς Κύπρου. Ἤκουσα ὅτι ἡ πρόσκλησις καθ’ ἑαυτὴν ἐπανηγυρίσθη, διότι ἀποτελεῖ ἐγκατάλειψιν τοῦ «ποτέ». Φοβοῦμαι ὅτι ἡ ἄποψις αὐτὴ ὑπῆρξεν ἐσπευσμένη. Ἐὰν ἡ ἐγκατάλειψις τοῦ «ποτὲ» σημαίνῃ ἀποδοχὴν τῆς ἀρχῆς τῆς αὐτοδιαθέσεως, τότε βεβαίως εἶναι βάσιμος ὁ πανηγυρισμός. Ἐὰν ὅμως ἡ ἐγκατάλειψις τοῦ «ποτὲ» σημαίνῃ δεξιώτερον χειρισμὸν τῆς ἀρνήσεως καὶ ἀντικατάστασιν τῆς ἀδεξιότητος, ἡ ὁποία ὑπῆρχεν εἰς τὸ «οὐδέποτε», τότε βεβαίως δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ πανηγυρίσωμεν. Ποία, ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους, πρέπει νὰ εἶναι εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ἡ στάσις τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως; Ἐξέθεσα κατὰ τὴν ἐμπιστευτικήν μου συνομιλίαν μὲ τὸν ἀξιότιμον κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὑπευθύνως τὰς ἀπόψεις μου. Θὰ τὰς ἐκθέσω, ἐπίσης ὑπευθύνως καὶ ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Ἀπὸ τὴν πρόσκλησιν αὐτήν, ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους, ἠμπορεῖ νὰ προκύψῃ καὶ μέγα ἀγαθὸν καὶ μέγα δεινόν. Ἠμπορεῖ νὰ προκύψῃ μέγα ἀγαθόν, ἐάν, προκαταβολικῶς ἔχῃ γίνει δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τῆς αὐτοδιαθέσεως. Τότε τίποτε δὲν θὰ εἶναι εὐτυχέστερον ἀπὸ αὐτὴν τὴν διάσκεψιν καὶ ἡ παρουσία τῆς Τουρκίας ἐπίσης καθίσταται εὐτυχὲς γεγονός, διότι θὰ ἐπιβεβαιώσῃ καὶ αὐτὴ μὲ τὴν παρουσίαν της τὴν ἀποδοχὴν τῆς ἀρχῆς τῆς αὐτοδιαθέσεως. Καὶ θὰ εἶναι καὶ ἡ Ἑλλὰς εὐτυχής, ἀνταποδίδουσα τὴν ἐπιβεβαίωσιν διὰ τὴν ἀπόλυτον ἀναγνώρισιν τῶν δικαιωμάτων τῆς μειονότητος. Ἀπὸ τοιαύτην σύσκεψιν θὰ προκύψῃ ὄντως, μέγα ἀγαθόν. Θὰ στερεώσῃ τὰς συμμαχικὰς σχέσεις μας, θὰ στερεώσῃ τὰς Βαλκανικὰς σχέσεις μας καὶ θὰ δοξάσῃ τὸ μέτωπον τοῦ ἐλευθέρου κόσμου. Ἀλλά, ἐὰν ἐπρόκειτο ἡ ἀρχὴ τῆς αὐτοδιαθέσεως νὰ μὴ γίνῃ δεκτὴ εἰς τὴν διάσκεψιν, ποῖον θὰ ἦτο τὸ ἀποτέλεσμα; Τὸ ἀποτέλεσμα θὰ ἦτο, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις θὰ εὑρίσκετο εἰς τὴν ἀνάγκην, νὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν διάσκεψιν. Καὶ τότε θὰ ἐδημιουργεῖτο ἡ διεθνὴς ἐντύπωσις ρήξεως τῆς Ἑλλάδος πρὸς τὸ κοινὸν μέτωπον Μεγ. Βρεταννίας–Τουρκίας. Ὑπάρχει κανείς, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ ἀντιλαμβάνεται τὰς δεινὰς συνεπείας τοιαύτης ρήξεως; Δεινὰς καὶ διὰ τὴν θέσιν τῆς Ἑλλάδος εἰς τὴν Βαλκανικὴν καὶ τὸ ΝΑΤΟ, δεινὰς ἐπίσης καὶ διὰ τὴν περαιτέρω διαχείρισιν τοῦ ζητήματος τῆς Κύπρου. Δὲν εἶναι προφανές, ὅτι ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας δημιουργεῖται μία κατάστασις κρίσεως καὶ παραδιδόμεθα εἰς ὅλους τοὺς κινδύνους τῶν ἐνεδρῶν αἱ ὁποῖαι καιροφυλακτοῦν; Ἰδοὺ διατὶ δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ δοθῇ ἀπάντησις εἰς τὴν πρόσκλησιν, προτοῦ νὰ ἔχῃ ἀπολύτως διευκρινισθῆ ἡ ἀποδοχὴ τῆς βασικῆς ἀρχῆς τῆς αὐτοδιαθέσεως. Ἡ Κυβέρνησις, κατὰ τὴν γνώμην μου ὀφείλει νὰ ζητήσῃ διὰ τοῦτο προκαταβολικὴν σαφῆ διευκρίνησιν. Μὲ τοιαύτην θέσιν τοῦ ζητήματος τερματίζεται καὶ ἡ συζήτησις δι’ ἄλλα συζητούμενα σήμερον θέματα, διότι καθίσταται περιττή. Ἐλέχθη, ὅτι ἔπρεπε νὰ ζητήσωμεν τὴν μὴ παρουσίαν τῶν Τούρκων. Ἀλλά, συμφώνως πρὸς τὴν ἰδικήν μου ἄποψιν, ἐὰν μὲν ἔχῃ γίνει δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τῆς αὐτοδιαθέσεως, εἶναι εὐπρόσδεκτος ἡ παρουσία τῆς Τουρκίας. Ἐὰν δὲν ἔχῃ γίνει δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τῆς αὐτοδιαθέσεως, δὲν θὰ εἴμεθα ἡμεῖς παρόντες καὶ ἑπομένως δὲν θὰ ἔχωμεν οὐδένα λόγον νὰ ζητήσωμεν τὴν ἀπουσίαν τῶν Τούρκων.

§25Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.–Ὑπ. Ἐθν. Ἀμ.). Πρέπει νὰ διευκρινήσητε, κύριε Πρόεδρε, ὅτι δὲν ἐλέχθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως νὰ μὴ παρίστανται οἱ Τοῦρκοι.

§26Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Τὸ ἐπιβεβαιώνω εὐχαρίστως. Ἐλέχθη, ὅμως, ὑπευθύνως, ἄλλοθεν. Λύεται ἐπίσης, αὐτομάτως, καὶ τὸ θέμα τοῦ χρόνου τῆς προσφυγῆς. Διότι ἐὰν γίνῃ κατ’ ἀρχήν, δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τῆς αὐτοδιαθέσεως, καταργεῖται ἡ προσφυγή. Ἐὰν δὲν γίνῃ δεκτὴ καὶ ἑπομένως δὲν ἀποδεχθῶμεν τὴν πρόσκλησιν, τότε αὐτομάτως θὰ ἐπακολουθήσῃ ἡ ἔγκαιρος ὑποβολὴ τῆς προσφυγῆς. Ἰδοὺ διατί, τὰ δύο αὐτὰ συζητούμενα θέματα διευθετοῦνται αὐτομάτως. Ἐπιθυμῶ, ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους, νὰ συμπεράνω. Κατόπιν τῆς προσκλήσεως, τιθέμεθα ἐνώπιον τοῦ διλήμματος: Ἐὰν μὲν ἡ ἀρχὴ τῆς αὐτοδιαθέσεως γίνῃ δεκτή, ὅλα εἶναι εὐτυχῆ. Ἐάν, ὅμως, δὲν γίνῃ, κατὰ σαφῆ τρόπον ἐκ τῶν προτέρων δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τῆς αὐτοδιαθέσεως, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, εὑρισκόμεθα ἐνώπιον τοῦ διλήμματος καὶ εἰς αὐτὸ τὸ δίλημμα συνοψίζεται ἡ ἄποψίς μου. Ἔχομεν νὰ ἐκλέξωμεν μεταξὺ δύο κακῶν. Μεταξὺ τῆς ἀρνήσεως ἀποδοχῆς τῆς προσκλήσεως ἐκ τῶν προτέρων ἢ μεταξὺ τῆς ἀρνήσεως, ἐκ τῶν ὑστέρων. Μεταξὺ τῶν δύο κακῶν, θεωρῶ ὡς μὴ χεῖρον, τὴν μὴ ἀποδοχὴν τῆς προσκλήσεως. Αὐτή, εἶναι, προσωπική, ἡ εὐθύνη τῆς γνώμης μου. Ἐὰν ἡ ἀρχὴ τῆς αὐτοδιαθέσεως ἐγένετο δεκτή, βεβαίως καὶ τότε ἡ σύσκεψις θὰ εἶχε λόγον. Θὰ ἐπρόκειτο νὰ κρίνῃ τὸν τρόπον καὶ τὸν χρόνον τῆς ἐφαρμογῆς τῆς ἀρχῆς τῆς αὐτοδιαθέσεως. Ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους, ἀνέπτυξα μὲ πλῆρες τὸ αἴσθημα τῆς εὐθύνης, ἐνώπιον ὑμῶν, τὴν γνώμην μου. Καὶ ἀπευθύνομαι πρὸς τὴν Κυβέρνησιν διὰ νὰ τῆς εἴπω, ὅτι πρέπει νὰ καταβάλῃ πᾶσαν προσπάθειαν, διὰ νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τῆς αὐτοδιαθέσεως. Θὰ πρέπει νὰ λεχθῇ, ὅτι ἠθικῶς, τὸ θέμα τῆς Κύπρου, ἦτο ἀνέκαθεν, ὥριμον, ἁπλούστατα, διότι εἶναι δίκαιον. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπὶ πλέον συμβαίνει σήμερον, εἶναι, ὅτι ὄχι μόνον ἠθικῶς, ἀλλὰ καὶ ψυχολογικῶς ἔχει καταστῆ ὥριμον. Ὁ λαὸς τῆς Κύπρου βαίνει πλέον πρὸς ἐξέγερσιν, διὰ νὰ διεκδικήσῃ τὴν ἐλευθερίαν του. Καὶ ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ἀλληλέγγυος καὶ ἀνένδοτος, κατέχεται ὑπὸ τὸ πάθος τῆς Ἑνώσεως. (Χειροκροτήματα). Δὲν ὑπάρχει, ἑπομένως, σήμερον, μόνον ἡ ἠθικὴ ὡρίμανσις, ἡ ὁποία ὑπῆρχεν εἰς τὸ παρελθόν, τὸ δίκαιον, ὑπάρχει καὶ ἡ ψυχολογικὴ ὡρίμανσις. Αὐτὸ εἶναι τὸ νέον γεγονός. Αὐτὸ ἀποτελεῖ ἀπάντησιν εἰς τὸ «πρὸς τὸ παρὸν» τῆς περυσινῆς ἀποφάσεως τοῦ ΟΗΕ. Ἐὰν πέρυσι τὸ θέμα δὲν εὑρίσκετο ἐπίκαιρον, ἐφέτος ἔχει καταστῆ, ὄχι μόνον ἐπίκαιρον, ἀλλὰ καὶ ἐπεῖγον. Καὶ οἱ Ἀγγλοσάξωνες, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὸ χάρισμα, νὰ ἐκτιμοῦν περισσότερον ἀπὸ ὅλους τοὺς ἄλλους τὰς πραγματικὰς καταστάσεις, θὰ πρέπει, διαφωτιζόμενοι, νὰ ἐκτιμήσουν αὐτὸ τὸ νέον γεγονός, τὸ ψυχολογικὸν γεγονός, τὰς πραγματικὰς καταστάσεις, αἱ ὁποῖαι ὁριστικῶς διεμορφώθησαν καὶ εἰς τὴν Κύπρον καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἀλλὰ θὰ πρέπει, ἐπίσης, εἰς τοὺς μεγάλους συνομιλητάς μας, νὰ ὑπομνησθῇ — καὶ εἶναι εἰς θέσιν νὰ τὸ ἐννοήσουν, διότι εἶναι διδάσκαλοι τῆς Δημοκρατίας— ὅτι καὶ ἐὰν ἀκόμη εὑρίσκετο Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὴν ἐπιθυμίαν των, θὰ ἦτο εἰς μάτην! Εἰς τὰς δικτατορίας ὑπάρχουν μόνον Κυβερνήσεις. Ἀλλὰ εἰς τὰς Δημοκρατίας ὑπάρχουν δύο δυνάμεις. Αἱ Κυβερνήσεις καὶ οἱ λαοί. Καὶ εἶναι μᾶλλον μία ἡ δύναμις, ὁ λαός, ὁ ὁποῖος ὁρίζει καὶ καταλύει τὰς Κυβερνήσεις. Εἰς μάτην, ἑπομένως, θὰ ἐδοκίμαζον ἱκανοποίησιν, ἐὰν συνέβαινεν εἴτε ἡ σημερινή, εἴτε ἡ οἱαδήποτε Κυβέρνησις, νὰ ἐνέδιδεν εἰς τὴν ἐγκατάλειψιν τῆς ἀρχῆς τῆς αὐτοδιαθέσεως καὶ νὰ ἀποδεχθῇ οἱασδήποτε ἄλλας λύσεις. Ὁ λαός, ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ἔχει ὁριστικῶς ἀποφασίσει, ἔχει χαράξει ὁριστικῶς τὴν γραμμὴν τὴν ἀνένδοτον τῆς αὐτοδιαθέσεως τῆς Μεγαλονήσου, τῆς Ἑνώσεως τῆς Κύπρου μὲ τὴν Ἑλλάδα. Ἀλλὰ θὰ ἐπεθύμουν ἀκόμη, καὶ προσωπικῶς, ἀπευθυνόμενος πρὸς τοὺς σημερινοὺς ἡγέτας τῆς Μεγάλης Βρεταννίας μὲ τοὺς ὁποίους κρίσιμοι περιστάσεις τοῦ παρελθόντος μὲ ἔχουν φέρει εἰς προσωπικὴν συνεργασίαν καὶ τοὺς ὁποίους περιβάλλω μὲ βαθεῖαν τιμὴν καὶ εὐγνωμοσύνην διὰ τὰς μεγάλας ὑπηρεσίας των, θὰ ἐπεθύμουν, ἀπευθυνόμενος ἀπὸ τοῦ ἐθνικοῦ τούτου βήματος νὰ τοὺς εἴπω: Σεῖς, μεγάλοι πολιτικοὶ ἄνδρες, δὲν ἀντιλαμβάνεσθε ὅτι εἰς τὰς ἡμέρας μας, εἰς τὸ δεύτερον ἥμισυ τοῦ 20οῦ αἰῶνος, ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας τοῦ κόσμου, εἶναι ἀδύνατον, λαὸς μακραίωνος πολιτισμοῦ, ὅπως ἡ Κύπρος, νὰ μὴ γίνῃ ἐλεύθερος; Καὶ δὲν εἶσθε σύμφωνοι ὅτι τοῦτο, σήμερον ἢ αὔριον, κατὰ τὸν ἕνα ἢ τὸν ἄλλον τρόπον εἶναι ἀναπότρεπτον; Καί, ἐφ’ ὅσον τοῦτο εἶναι ἀπολύτως βέβαιον, διατὶ προτιμᾶτε νὰ προηγηθῇ ἡ δηλητηρίασις τῶν ψυχικῶν μας σχέσεων; Διατὶ προτιμᾶτε νὰ παράσχετε εὐκαιρίαν εἰς ἐνέδρας αἱ ὁποῖαι καιροφυλακτοῦν; Καὶ διατὶ δὲν προλαμβάνετε πρῶτοι νὰ ὑψώσετε τὴν σημαίαν τῆς ἐλευθερίας καὶ νὰ προσφέρετε σεῖς ἐγκαρδίως τὴν αὐτοδιάθεσιν; Ἀναμένω ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, νὰ εἴπῃ αὐτοὺς τοὺς λόγους πρὸς τοὺς ἡγέτας τῆς Μεγάλης Βρεταννίας. Κρίσιμος εἶναι ἡ ὥρα διὰ τὰς σχέσεις μας. Πλήρης ἦτο ἡ καρδία τῶν Ἑλλήνων ἀπὸ τὴν ἀγάπην τῆς Μ. Βρεταννίας. Κοινοὶ ἦσαν οἱ ἀγῶνες καὶ κοινοὶ εἶναι οἱ τάφοι τῶν νεκρῶν μας. Εἰς τὸ Φάληρον ἡ αὔρα θωπεύει τὰ μνήματα τῶν νέων Βρεταννῶν, οἱ ὁποῖοι ἔπεσαν εἰς τὴν γῆν μας, διὰ νὰ ὑπερασπίσουν τὴν ἐλευθερίαν μας. Καὶ εἰς τὴν ἔρημον εἶναι τὰ ὀστᾶ τῶν ἰδικῶν μας, οἱ ὁποῖοι ἔπεσαν διὰ τὴν ὑπόθεσιν τῆς ἐλευθερίας καὶ τῆς Μεγάλης Βρεταννίας. Μαζὶ μὲ τὴν φωνὴν τῶν ζώντων, ἂς ἀκούσουν καὶ τὴν φωνὴν τῶν νεκρῶν μας. Ἐξ ὀνόματος τοῦ Ἔθνους, ἐξ ὀνόματος τῶν κοινῶν ἀγώνων καλοῦμεν ὅλους τοὺς ἡγέτας τῆς Μ. Βρεταννίας νὰ ἀναγνωρίσουν, ὅτι ἦλθεν ἡ ὥρα νὰ δοθῇ τὸ δικαίωμα τῆς αὐτοδιαθέσεως εἰς τὴν Κύπρον. Τοιουτοτρόπως ἡ Κύπρος δὲν θὰ χωρίσῃ, ἀλλὰ θὰ ἑνώσῃ, θὰ στερεώσῃ ἐσαεὶ καὶ θὰ καταστήσῃ ἱεροὺς τοὺς δεσμοὺς τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς Μ. Βρεταννίας. (Χειροκροτήματα).

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Βενιζέλος, ἔχει τὸν λόγον.

§28Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, μετὰ τὴν πρόσκλησιν ἡ ὁποία ἐγένετο ἐκ μέρους τῆς Βρεταννικῆς Κυβερνήσεως, ἡμεῖς θεωροῦμεν ὅτι τὸ θέμα τῆς Κύπρου εἰσῆλθεν εἰς μίαν λεπτοτάτην φάσιν. Δὲν θὰ θελήσωμεν ἑπομένως νὰ φέρωμεν προσκόμματα εἰς τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ἐπεθύμουν ἐν τούτοις νὰ πληροφορηθῶ ἀπὸ τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν θεωρῇ ὅτι ἡ δημοσία συζήτησις σήμερον, θὰ ἦτο χρήσιμος διὰ τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως, ὁπότε δὲν θὰ εἴχομεν οὐδεμίαν ἀντίρρησιν νὰ ἀναπτύξωμεν τὰς ἀπόψεις τὰς ὁποίας καὶ ἐγγράφως διετυπώσαμεν κατὰ τὴν ἐπίσκεψίν μας εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἐάν, ὅμως, ἡ Κυβέρνησις κρίνῃ ὅτι εἶναι ἀκατάλληλος ἡ ὥρα, δὲν εἴμεθα ἡμεῖς ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ δυσχεράνωμεν τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Μαρκεζίνης, ἔχει τὸν λόγον.

§30Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ἡ ἀξία τῆς δημοσίας συζητήσεως εἶναι κατ’ ἀνάγκην, περιωρισμένη ἐφ’ ὅσον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπικαλεσθῇ κανεὶς κατ’ αὐτὴν ὅσα στοιχεῖα θέλει νὰ ἐπικαλεσθῇ. Δι’ αὐτό, νομίζω ὅτι, χωρὶς νὰ τὴν καταδικάζω ὡς περιττήν, διότι τὰ ὅσα ἀκούονται ἔχουν ἑκάστοτε τὴν χρησιμότητά των, τὰ χειρίζονται ἡγέται ἔχοντες πλήρη συνείδησιν τῶν εὐθυνῶν των, νομίζω τέλος πάντως ὅτι ἡ δημοσία συζήτησις δὲν εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία θὰ ἠδύνατο πράγματι νὰ προαγάγῃ τὸ θέμα καὶ νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὴν ἐπιθυμίαν ὅλων μας νὰ εὑρισκώμεθα πλησιέστερον μὲ τοὺς Κυπρίους κατὰ τὴν ὥραν αὐτὴν τῶν ἀγώνων των καὶ αὐτῆς τῆς Κυβερνήσεως χειριζομένης τὸ Κυπριακὸν θέμα. Ἡ προηγηθεῖσα ἐνημέρωσις τῶν ἀρχηγῶν, καλύπτει ἕνα μέρος τοῦ θέματος, ὄχι ὁλόκληρον. Θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον, ἐὰν καὶ τὴν ὑστάτην ὥραν συνεπληροῦτο τὸ σχῆμα διὰ τῆς συγκλήσεως Συμβουλίου τοῦ Στέμματος. Ἡ ἐπιμονή μου ἀπὸ τοῦ παρελθόντος Φεβρουαρίου —τότε εἶχον καὶ συμμάχους— δὲν ὠφείλετο εἰς καμμίαν ἄλλην ἐπιδίωξιν, παρὰ εἰς μίαν καὶ μόνην, δηλαδή, εἰς τὴν ἀπόλυτον πεποίθησιν ὅτι εἰς τὸν κλειστὸν κύκλον συζητήσεως δύνανται νὰ λεχθοῦν καὶ νὰ ἀκουσθοῦν ὑπευθύνως γνῶμαι καὶ ἀπόψεις καὶ νὰ προκύψουν ἀποτελέσματα, πράγματι, ὠφέλιμα, γενικώτερον. Ἐπιθυμῶ νὰ πιστεύω ὅτι ἐὰν εἶχεν ἀκουσθῆ ἔκτοτε ἡ ἀντίληψίς μου, ἴσως, θὰ εἶχον ἀποφευχθῆ ὡρισμέναι περιπέτειαι καὶ δὲν θὰ εἴχομεν περιπλακῆ εἰς τὴν σημερινὴν κατάστασιν, ὅπως νομίζω ὅτι εἴμεθα αὐτὴν τὴν στιγμὴν περιπεπλεγμένοι. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, μοῦ ἔκαμε τὴν τιμὴν καὶ προσεφέρθη νὰ μὲ διαφωτίσῃ ὅσον τὸ δυνατὸν ἐπὶ τῶν ἀμέσων θεμάτων καὶ μοῦ ἐξέφρασε, τότε τὴν ἀντίληψίν του ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἦτο ἀκόμη πεπεισμένη ἐὰν θὰ ἔπρεπε νὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν σύγκλησιν Συμβουλίου τοῦ Στέμματος. Μετὰ ταῦτα, μὲ εἰδοποίησεν ὅτι, δυστυχῶς, ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως......

§31Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβερν.–Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ὄχι, δυστυχῶς.

§32Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Διασαφηνίζω ὅτι τὸ «δυστυχῶς» ἀφορᾷ ἐμέ. Δυστυχῶς, δι’ ἐμέ, δὲν ἀπεδέχθη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐκφράζω εἰλικρινῶς τὴν ἀπορίαν μου διὰ τοῦτο. Πάντοτε εἰς τὰς κρισίμους στιγμάς, εἴτε Συμβούλια Στέμματος εἴτε Συμβούλια τῶν πολιτικῶν ἀρχηγῶν ἐγίνοντο, ὄχι διὰ νὰ λαμβάνωνται τοιούτου εἴδους σοβαραὶ ἀποφάσεις, διότι πάντοτε, τὴν εὐθύνην τὴν ἔχει ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ διὰ νὰ ἀκούωνται ὅλαι αἱ ἀπόψεις. Εἴθισται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀναλαμβάνῃ τὴν πρωτοβουλίαν αὐτήν, ἡ ὁποία πράγματι, διὰ τοιούτων Συμβουλίων, περιορίζει τὰς εὐθύνας της. Σπανίως ἡ Ἀντιπολίτευσις τὸ ἐζήτησε καὶ σπανίως εἷς τῶν ἀρχηγῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως τὸ ἐπρότεινε. Καὶ δι’ αὐτὸ δὲν συμμετέχω εἰς τὴν συζήτησιν αὐτήν, διότι νομίζω ὅτι δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τίποτε περισσότερον, ἐφ’ ὅσον θὰ εἴπωμεν πράγματα τὰ ὁποῖα κατ’ ἀνάγκην δὲν θὰ εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν μόνον εἰς κλειστὴν συζήτησιν.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἔχει τὸν λόγον.

§34Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.–Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἡ Κυβέρνησις, κύριοι βουλευταί, πράγματι ἐδέχθη νὰ γίνῃ ἀπόψε ἡ πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως συζήτησις, ἀλλ’ ὅπως εἶπεν αὐτὸς οὗτος ὁ ἀξιότιμος κ. ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ἐδέχθη τοῦτο κατόπιν τῆς ἐντόνου ἐπιμονῆς τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Κατόπιν τῆς ἐντόνου αὐτῆς ἐπιμονῆς, δὲν ἐδικαιοῦτο ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀρνηθῇ. Ποῖα ἦσαν τὰ ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα προέβαλα, ὅταν ἀπήντησα ὅτι θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ μὴ γίνῃ συζήτησις; Τὰ ἐπιχειρήματα τὰ ἐμνημόνευσεν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Εἶναι δύο. Ἐθεώρησεν ἀμφότερα ὡς ἀνεπαρκῆ. Εἴθισται εἰς τὰς περιπτώσεις αὐτάς, ὅταν ἡ Κυβέρνησις διαχειρίζεται ἕνα μεγάλο θέμα, καὶ ἂν ἀκόμη πιστεύῃ ἡ Ἀντιπολίτευσις ὅτι εἶναι ἀνεπαρκεῖς οἱ λόγοι οἱ ὁποῖοι ἐπιβάλλουν τὴν παράκλησίν της ὅπως μὴ συζητηθῇ, εἴθισται οἱ λόγοι αὐτοὶ νὰ γίνωνται δεκτοί, ἔστω, ἐπαναλαμβάνω, καὶ ἂν δὲν θεωροῦνται ἐπαρκεῖς. Ἐφ’ ὅσον ὅμως διεπίστωσα ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ἀνὴρ τοιαύτης πείρας πολιτικῆς καὶ διπλωματικῆς, ἐπέμενε, δὲν εἶχα τὸ δικαίωμα νὰ ἀρνηθῶ. Δὲν εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ ἀρνηθῶ καὶ τοιουτοτρόπως ἀπαντῶ, καὶ εἰς κ. ἀρχηγὸν τοῦ κόμματος Φ.Δ.Ε., νὰ ἀρνηθῶ εἰς τὸν κ. Παπανδρέου νὰ ὁμιλήσῃ, ἀλλά, παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι ὡμίλησεν, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ μὴ εἰσέλθω ἐγὼ εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ θέματος. Τὰ δύο ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα προέβαλα καὶ τὰ ὁποῖα ὁ κ. Παπανδρέου ἐθεώρησεν ὡς ἀνεπαρκῆ, εἶναι τὰ ἀκόλουθα. Εἶπον ὅτι ἐφ’ ὅσον δὲν ἔληξεν ἡ κρίσιμος καὶ λεπτὴ φάσις εἰς τὴν ἐξέλιξιν τοῦ ὅλου Κυπριακοῦ ζητήματος, ἡ φάσις ἡ ὁποία ἤνοιξε μὲ τὴν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως τῆς Μ. Βρεταννίας ἀπευθυνθεῖσαν πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν τὴν 30ὴν παρελθόντος μηνὸς πρόσκλησιν, ἐφ’ ὅσον δὲν ἔληξεν ἡ φάσις αὐτὴ ἡ ὁποία ἤρχισε μὲ τὴν πρόσκλησιν αὐτὴν καὶ ἐφ’ ὅσον ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις δὲν ἔδωσεν ἀκόμη τὴν ἀπάντησιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῆς Μ. Βρεταννίας, εἶπον ὅτι δὲν δικαιοῦται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἔλθῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ νὰ δώσῃ διὰ τῆς Βουλῆς τὴν ἀπάντησιν αὐτήν. Κύριοι βουλευταί, πρὸ ὀλίγων μόλις ἡμερῶν, εἰς τὴν κοιτίδα τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ, εἰς τὴν Ἀγγλίαν, συνέβη τὸ ἀκόλουθον περιστατικόν. Ὁ Πρόεδρος τῆς Βρεταννικῆς Κυβερνήσεως, προκειμένου νὰ ἀνακοινώσῃ κάτι τὸ ὁποῖον ἦτο δυνατὸν νὰ τὸ ἀνακοινώσῃ καὶ προτοῦ προβῇ εἰς τὴν ἰδιαιτέραν διὰ τοῦ Πρεσβευτοῦ του ἀνακοίνωσιν τοῦ περιεχομένου τῆς δηλώσεώς του πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, ὅταν λέγω πρὸ ἡμερῶν, τὴν 30ὴν Ἰουνίου, ἐπρόκειτο τὸ ἀπόγευμα νὰ προβῇ εἰς μίαν δήλωσιν, ἡ ὁποία δήλωσις ἀπετέλει οὐσιώδη καὶ ριζικὴν μεταβολὴν εἰς τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν τῆς Μ. Βρεταννίας, μεταβολὴν ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ ἐγκριθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς διότι, ἐνῷ μέχρι τῆς στιγμῆς ἐκείνης ἐθεωρεῖτο ὑπὸ τῆς Βρεταννικῆς Κυβερνήσεως τὸ Κυπριακὸν θέμα ὡς θέμα ἐσωτερικόν, ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἐκείνης αὐτὴ αὕτη ἡ Βρεταννικὴ Κυβέρνησις ἔπαυσε νὰ τὸ θεωρῇ ὡς ἐσωτερικόν, ἐνῷ λέγω τοιαύτη ἦτο ἡ περίπτωσις, παρὰ ταῦτα δὲν τὸ ἔφερεν εἰς τὴν Βουλὴν παρὰ μόνον ἀφοῦ ὀλίγας ὥρας προηγουμένως ἐπεδόθη τὸ κείμενον τῆς ἀνακοινώσεως εἰς τὴν ὁποίαν ἐπρόκειτο νὰ προβῇ ὁ Πρόεδρος τῆς Βρεταννικῆς Κυβερνήσεως, ἐπεδόθη εἰς τοὺς ὑπουργοὺς τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς Τουρκίας. Ἡ ἰδική μας περίπτωσις εἶναι ἔτι λεπτοτέρα. Ἐν Ἀγγλίᾳ θὰ ἦτο δυνατὸν δεδομένου ὅτι εἶναι μία πρόσκλησις, πρόσκλησις εἰς τὴν ὁποίαν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ καὶ καταφατικὴ καὶ ἀρνητικὴ ἀπάντησις, ἦτο δυνατὸν καὶ χωρὶς νὰ κατατοπισθῇ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις νὰ γίνῃ ἡ δήλωσις, τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον διὰ τοῦ περιεχομένου τῆς δηλώσεως ἐσημειώθη οὐσιώδης μεταβολὴ εἰς τὴν πολιτικὴν τῆς Μεγάλης Βρεταννίας. Ἐδῶ εἰς τὴν περίπτωσίν μας δὲν πρόκειται κἂν περὶ αὐτοῦ, πρόκειται νὰ δώσωμεν ἡμεῖς μίαν ἀπάντησιν εἰς μίαν χώραν ὡς ἡ Μεγάλη Βρεταννία, εἰς μίαν ἐκ τῶν μεγάλων συμμάχων χωρῶν, νὰ δώσωμεν ἀπάντησιν εἰς πρότασιν τοιούτου λεπτοῦ περιεχομένου, διότι καὶ ἡ πρότασις εἶναι λεπτοῦ περιεχομένου καὶ ἡ ἀπάντησις ὅπως κατανοεῖτε ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι, προϋποθέτει λεπτότατον χειρισμὸν καὶ χρῄζει σοβαρωτάτης μελέτης. Καὶ θὰ ἦτο παράδοξον ἐὰν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἡ Κυβέρνησις ἐνεφανίζετο καὶ ἀνέπτυσσε τὰς ἀπόψεις της ἐπὶ τῆς προσκλήσεως καὶ περὶ τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον πρέπει ἡ πρόσκλησις ν’ ἀντιμετωπισθῇ. Αὐτὸ θὰ ἦτο πρωτάκουστον καὶ θὰ ἦτο ἐκ μέρους τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ἄτοπον. Καὶ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις δὲν ἐννοεῖ νὰ προβῇ εἰς τοιοῦτόν τι.

§35Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δὲν τὸ ἐζήτησα.

§36Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.–Ὑπ. Ἐθν. Ἀμ.). Δι’ αὐτό, ἀξιότιμε κ. ἀρχηγὲ τῶν Φιλελευθέρων, προέβην εἰς τὴν συμπλήρωσιν τῆς παρατηρήσεώς μου καὶ προσέθεσα καὶ τὴν δευτέραν παρατήρησιν καὶ εἶπον, ἐὰν ὁ ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων ἐπιμείνῃ νὰ ὁμιλήσῃ, ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀρνηθῇ, ἀλλὰ τοῦ διατυπῶ μόνον ὡς φίλος πρὸς φίλον τὴν ἑξῆς παρατήρησιν, ὅτι θὰ ἦσαν ἄνισοι οἱ ὅροι ὑπὸ τοὺς ὁποίους θὰ ἐμφανισθῇ ἡ Ἀντιπολίτευσις καὶ συγκεκριμένως τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων καὶ ἡ Κυβέρνησις, διότι ἡ μὲν Ἀντιπολίτευσις δικαιοῦται, ἔχει ἀπόλυτον τὸ δικαίωμα νὰ εἴπῃ τὰς ἀπόψεις της, ἐπὶ τῆς ἀπαντήσεως τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ δώσῃ ἡ Ἑλλάς, ἡ Κυβέρνησις ὅμως δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ εἴπῃ τὰς ἀπόψεις της, πρὶν δώσῃ τὴν ἀπάντησιν εἰς τὴν Μεγάλην Βρεταννίαν.

§37Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Αὐτὸ τὸ καθῆκον ἐπετέλεσα, πρὶν δοθῇ ἡ ἀπάντησις νὰ εἴπω τὴν γνώμην μου.

§38Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.–Ὑπ. Ἐθν. Ἀμ.). Δι’ αὐτὸ, ἀξιότιμοι κ. βουλευταί, διεμήνυσα εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων, ὅτι ὑπάρχει μία ἀνισότης. Ἡ ἀπάντησις τῆς Κυβερνήσεως θὰ εἶναι κατ’ ἀνάγκην πτωχή, θὰ εἶναι ἐστερημένη οὐσιαστικοῦ περιεχομένου, διότι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον ἐὰν θέλωμεν καὶ ἀσφαλῶς θέλετε καὶ σεῖς οἱ ἀνήκοντες εἰς τὴν Κυβερνητικὴν παράταξιν, ἀλλὰ καὶ σεῖς οἱ ὁποῖοι ἀνήκετε εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, νὰ σταθῶμεν ἀπὸ ἀπόψεως ἠθικῆς ὑψηλὰ ὡς Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ὁμιλήσωμεν ἀπὸ πλευρᾶς Κυβερνητικῆς ἐπὶ τῆς γενομένης ὑπὸ τῆς Μεγάλης Βρεταννίας προσκλήσεως, πρὶν ἢ δώσωμεν τὴν ἀπάντησιν εἰς τὴν Μεγάλην Βρεταννίαν. Κύριοι συνάδελφοι, ὅταν πρὸ ἡμερῶν, τὴν 30ὴν Ἰουνίου, μὲ ἐπεσκέφθη ὁ ἐπὶ τούτου αἰφνιδίως ἀφιχθεὶς Πρεσβευτὴς τῆς Μεγάλης Βρεταννίας Σὲρ Τρὰλς Πὴκ καὶ μοῦ ἐνεχείρισε τὴν ρηματικὴν διακοίνωσιν εἰς τὴν ὁποίαν περιείχετο ἡ πρότασις καὶ ἡ πρόσκλησις, ἠρκέσθην νὰ βεβαιώσω τοῦτον, καὶ τὴν βεβαίωσιν τὴν ἔκαμα καὶ δημοσίᾳ τὴν αὐτὴν ἡμέραν, ὅταν τὸ ἀπόγευμα μὲ ἠρώτησαν οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ τύπου, ἠρκέσθην νὰ προβῶ εἰς τὴν βεβαίωσιν, ὅτι θὰ μελετηθῇ μὲ πολλὴν προσοχὴν καὶ μὲ ἐνδιαφέρον. Πράγματι ὅπως ἐτόνισε καὶ ὁ συνάδελφός μου κ. Στεφανόπουλος εὑρισκόμενος κατ’ ἐκείνην τὴν στιγμὴν ἐν Παρισίοις, ἡ ἀπόφασις τῆς Βρεταννικῆς Κυβερνήσεως καὶ ἡ ἀπευθυνθεῖσα πρὸς ἡμᾶς πρόσκλησις ἀποτελεῖ ἕνα οὐσιώδη σταθμὸν εἰς τὴν ἐξέλιξιν τοῦ Κυπριακοῦ ζητήματος καὶ δὲν ἐπετρέπετο πρόχειρος ἀπάντησις. Ἔπρεπε νὰ σταθμισθῇ καὶ σταθμίζεται ἀκόμη —αὐτὸ ἀποτελεῖ τὴν ἀπάντησιν εἰς ἐρώτημα τὸ ὁποῖον ἔθεσεν ὁ κ. ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ἐθεώρησεν ἄλλωστε δικαιολογημένην καὶ θεμιτὴν οἱανδήποτε παρατήρησιν τῆς μελέτης αὐτῆς— ἡ Κυβέρνησις ἐθεώρησεν ὅτι εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ μελετήσῃ, σταθμίζουσα ὅλας τὰς πλευρὰς τοῦ ζητήματος, νὰ μελετήσῃ, τὸ θέμα καὶ ἀφοῦ μελετήσῃ πλήρως τὸ θέμα νὰ δώσῃ τὴν ὁριστικὴν ἀπάντησιν. Ἄλλωστε τὸ γεγονὸς ὅτι ἔτυχε —καὶ ἡ σύμπτωσις αὐτὴ εἶναι εὐτυχὴς— ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν κ. Στεφανόπουλος, νὰ εὑρίσκεται εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ δὴ εἰς τὸ Στρασβοῦργον, ὅπου εἶχεν ἀσφαλῶς ἢ θὰ ἔχῃ ἕως ἀπόψε ἢ ἕως αὔριον τὸ πρωΐ συνάντησιν καὶ συζήτησιν μὲ τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Μεγάλης Βρεταννίας, τὸ γεγονὸς αὐτὸ ἐπιβάλλει νὰ ἀναμείνωμεν καὶ τὴν συνάντησιν αὐτήν, νὰ ἀναμείνωμεν τὰς διευκρινήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐνδεχομένως εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν κατὰ τὴν συζήτησιν ἐν Στρασβούργῳ καὶ νὰ προβῶμεν εἰς τὴν λῆψιν τῆς ὁριστικῆς μας ἀποφάσεως ἢ καὶ ἂν ἀκόμη ἔχῃ τυχὸν ἀποκρυσταλλωθῆ ἡ γραμμή, καὶ ἔχει ἀποκρυσταλλωθῆ ἡ γραμμὴ ἡ ἄγουσα εἰς τὴν ἀπόφασιν νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἀνακοίνωσιν τῆς ἀποφάσεως καὶ εἰς τὴν ἀπάντησιν πρὸς τὴν Μεγάλην Βρεταννίαν μετὰ ταῦτα. Κύριοι βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις ἀφοῦ ἔλαβε τὴν πρόσκλησιν, ἐθεώρησε καθῆκόν της νὰ καλέσῃ τοὺς ἀρχηγοὺς ἢ ἐκπροσώπους τῶν ἐν τῇ Βουλῇ κομμάτων διὰ νὰ συμβουλευθῇ αὐτούς. Εὐχαριστῶ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως τοὺς ἀξιοτίμους κ. ἀρχηγοὺς καὶ ἐκπροσώπους τῶν κομμάτων, οἱ ὁποῖοι ἀνταπεκρίθησαν τόσον προθύμως εἰς τὴν πρόσκλησιν καὶ θὰ ἤθελον νὰ βεβαιώσω ἅπαντας, ὅτι αἱ συναντήσεις τὰς ὁποίας εἶχον μετ’ αὐτῶν, ἦσαν συναντήσεις αἱ ὁποῖαι βοηθοῦν τὴν Κυβέρνησιν, συναντήσεις αἱ ὁποῖαι ὑπῆρξαν πολύτιμοι. Ὁ εἷς ἐκ τῶν ἀρχηγῶν, ὁ κ. Παπανδρέου, ἀνέπτυξε καὶ ἐνώπιον ὑμῶν τὰς ἀπόψεις τὰς ὁποίας μοῦ ἀνέπτυξε κατὰ τὴν ἰδιαιτέραν συνάντησίν μας. Ἐγὼ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σᾶς εἴπω ποίας ἀπόψεις κατὰ τὰς ἰδιαιτέρας αὐτὰς συναντήσεις, διετύπωσα ἀπὸ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Ἕτερος τῶν κ. ἀρχηγῶν, ὁ κ. Μαρκεζίνης, ἐπέμεινε κατὰ τὴν συνάντησιν, τὴν ὁποίαν εἴχομεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ εἰς δηλώσεις του γενομένας διὰ τοῦ τύπου καὶ ἀπόψε ἐδῶ, ἐπὶ τῆς ἀνάγκης συγκλήσεως Συμβουλίου τοῦ Στέμματος. Κύριοι συνάδελφοι, ἦτο ἀνάγκη νὰ διακόψω τὸν κ. Μαρκεζίνην διὰ νὰ τὸν παρακαλέσω νὰ κάμῃ μίαν διευκρίνησιν. Πιστεύω ἐν ἀπολύτῳ συμφωνίᾳ πρὸς τὸν ἀρχηγὸν τῆς Κυβερνήσεως, πρὸς τὸν Στρατάρχην Παπάγον, ὅτι ἂν μὲν ἐπρόκειτο περὶ τῆς οὐσίας τοῦ προβλήματος καὶ ἐπρόκειτο ἡ Ἑλλὰς νὰ μεταβάλῃ οὐσιαστικῶς στάσιν ἀπέναντι τοῦ προβλήματος τῆς Κύπρου, βεβαίως ἡ Κυβέρνησις ποτὲ δὲν θὰ ἀπεφάσιζε νὰ τὸ πράξῃ, χωρὶς Συμβούλιον τοῦ Στέμματος, χωρὶς νὰ συζητήσῃ τὸ θέμα, ἐνώπιον τῶν ὑπευθύνων ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων. Εἰς τὴν προκειμένην ὅμως περίπτωσιν ἡ Κυβέρνησις, οἱανδήποτε ἀπόφασιν καὶ ἐὰν λάβῃ, δηλαδὴ οἱανδήποτε ἀπάντησιν καὶ ἐὰν δώσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῆς Μεγάλης Βρεταννίας, δὲν πρόκειται νὰ μεταβάλῃ οὐσιαστικὴν γραμμὴν ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ καὶ ἑπομένως δὲν θεωρεῖ ἡ Κυβέρνησις, καὶ εἶναι ὀρθοτάτη ἡ χαραχθεῖσα ὑπὸ τοῦ Στρατάρχου Παπάγου γραμμή, δὲν θεωρεῖ ἀναγκαίαν τὴν σύγκλησιν Συμβουλίου τοῦ Στέμματος διὰ νὰ ἀναπτυχθοῦν ἐκεῖ ἀπόψεις ἐπὶ τῆς τακτικῆς. Τὴν τακτικήν, δηλαδή, τὴν διαχείρισιν τοῦ θέματος ἔχει ἡ Κυβέρνησις καὶ φέρει πλήρη τὴν εὐθύνην διὰ τὴν διαχείρισιν αὐτοῦ. Καὶ δύναται ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐὰν εὕρῃ ὅτι ἡ διαχείρισις αὐτὴ καθαρῶς Κυβερνητικὸν πλέον ἔργον, διότι δὲν ἀφορᾷ τὴν οὐσιαστικὴν γραμμήν, ἐὰν εὕρῃ ἡ Ἀντιπολίτευσις ὅτι ἡ διαχείρισις αὐτὴ δὲν εἶναι ὀρθή, τότε εἶναι δυνατὸν νὰ φέρῃ, νὰ ἀγάγῃ τὸ ζήτημα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ἐνώπιον τοῦ Ἔθνους καὶ νὰ καταγγείλῃ τὴν Κυβέρνησιν.

§39Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Αὐτὸ δὲν εἶναι ἀπόλυτον. Καὶ ἐκεῖ ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ αὐτοπεριορίζεται ἡ Ἀντιπολίτευσις. Π. χ. ἐγὼ δηλῶ καὶ ἀρκοῦμαι μόνον εἰς αὐτό, ὅτι θὰ εἶχα πολλὰ νὰ εἴπω διὰ τὴν πολιτικὴν διαχείρισιν τῆς Κυβερνήσεως ἐνδεικτικῶς ἀπὸ τοῦ Δεκεμβρίου καὶ ἐντεῦθεν. Δὲν λέγω τίποτε. Οὔτε δικαιοῦμαι νὰ εἴπω. Νομίζω, ὅτι ἡ εὐρύτης τῆς φράσεως εἶναι ἴσως λανθασμένη, ἡ στενότης θὰ ἦτο ἴσως σωστή.

§40Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.–Ὑπ. Ἐθν. Ἀμ.). Εὐχαριστῶ διὰ τὴν διακοπήν, παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι ἡ διακοπή σας περιέλαβε φράσιν τὴν ὁποίαν εἴχατε διατυπώσει καὶ κατὰ τὴν πρόχειρον καὶ σύντομον ἀγόρευσίν σας καὶ εἰς τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ δώσω μίαν ἐπίσης σύντομον καὶ πρόχειρον ἀπάντησιν. Εἴπατε ὅτι ἀπὸ τοῦ Δεκεμβρίου καὶ ἐντεῦθεν ἐγένοντο παραλείψεις ἢ λάθη. Καὶ προσθέτετε αὐτὴν τὴν στιγμήν, ὅτι δὲν θὰ ὁμιλήσετε περὶ τῶν λαθῶν αὐτῶν. Θὰ προετίμων, ἀξιότιμε κ. Μαρκεζίνη, ἀντὶ νὰ κάμνετε ἕνα ὑπαινιγμὸν τόσον ἀφηρημένον, ὁ ὁποῖος δὲν ἀνταποκρίνεται κατὰ τὴν βαθεῖαν μου πεποίθησιν εἰς τὴν πραγματικότητα καὶ εἰς τὴν ἀκρίβειαν, νὰ προεβαίνατε εἰς τὴν καταγγελίαν τῶν λαθῶν, διότι εἶναι χειρότερον νὰ προβαίνετε εἰς μίαν ἀφηρημένην καταγγελίαν ἡ ὁποία εἶναι δυνατὸν νὰ κάμῃ πάντα τὸν ἀκούοντα νὰ ὑποθέσῃ πᾶν τι καὶ πολὺ καλύτερον ἀπὸ ἐθνικῆς ἀπόψεως νὰ προεβαίνατε εἰς τὴν ρητὴν διατύπωσιν συγκεκριμένης κατηγορίας.

§41Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πολὺ σύντομον διακοπὴν θὰ κάμω, διότι δὲν συνηθίζω νὰ διακόπτω ἐφ’ ὅσον ὁμιλεῖ ἐκπρόσωπος τῆς Κυβερνήσεως. Κατὰ τὴν ἀγόρευσίν μου κατὰ Φεβρουάριον περιωρίσθην εἰς ὡρισμένους μόνον ὑπαινιγμοὺς σαφεστάτους καὶ ἠλέγχθην ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι ὁ κ. Μαρκεζίνης ἦλθεν ἐδῶ καὶ ἀποκαλύπτει τὰ πάντα. Δηλῶ εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι δὲν ἀπεκάλυψα τὰ πάντα καὶ δι’ αὐτὸ ἐζήτησα ἔκτοτε Συμβούλιον τοῦ Στέμματος διὰ νὰ εἴπω ἐκεῖ πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν δύναται νὰ λεχθοῦν ἐδῶ. Βλέπετε ὅτι, ὅταν ὀλίγον ἐπροχώρησα τότε, ἀνεκλήθην εἰς τὴν τάξιν! Φαντασθῆτε ἐὰν ἐλέγοντο σήμερον ὅσα ἔπρεπε νὰ λεχθοῦν, τί θὰ ἐγίνετο;

§42Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.–Ὑπ. Ἐθν. Ἀμ.). Εὐχαριστῶ διὰ τὴν δήλωσίν σας. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει πλῆρες τὸ δικαίωμα νὰ ἀντιϊσχυρίζεται καὶ δὴ κατὰ τρόπον κατηγορηματικὸν ὅτι οὐδὲν οὐσιῶδες λάθος ἐγένετο. Πιθανὸν νὰ ἔχετε εὕρει ὡρισμένας ἐλλείψεις εἰς κόμματα, ἀλλὰ δὲν θὰ εὕρετε οὔτε μίαν παράλειψιν εἰς τελείας. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ Κυβέρνησις γνωρίζει ἂν καὶ ὁ κ. Μαρκεζίνης δὲν προέβη εἰς τὴν ρητὴν διατύπωσιν τῆς κυριωτέρας παρατηρήσεώς του, ποία εἶναι ἡ κυριωτέρα του παρατήρησις. Ἡ κυριωτέρα του παρατήρησις ἀναφέρεται εἰς τὴν καθυστέρησιν, ἡ ὁποία ὅμως, δὲν εἶναι καθυστέρησις, τῆς καταθέσεως τῆς προσφυγῆς ἐνώπιον τοῦ Ὀργανισμοῦ Ἡνωμένων Ἐθνῶν. Κύριοι συνάδελφοι, εἶμαι ὑποχρεωμένος ἐγὼ νὰ εἴπω τί σκέπτεται ὁ κ. Μαρκεζίνης διὰ νὰ μὴ νομίσῃ ἡ κοινὴ γνώμη ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ σκέπτεται ἄλλο τι. Ἀλλὰ δηλῶ ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ καθυστερήσεως, ὅτι αἱ προθεσμίαι ὅλαι εὑρίσκονται ἐνώπιον ἡμῶν καὶ ὅτι, ὅταν προβαίνῃ κανεὶς εἰς τὴν λῆψιν μιᾶς ἀποφάσεως, ὅπως εἶναι ἡ ἀπόφασις τῆς προσφυγῆς, εἶναι ὀρθότερον νὰ ἀναμένῃ παρὰ νὰ σπεύδῃ. Εἶναι ὀρθότερον νὰ προετοιμάζῃ παρὰ νὰ τρέχῃ χωρὶς νὰ προετοιμάζεται. (Χειροκροτήματα). Κύριοι συνάδελφοι, ὑπάρχουν ἄλλωστε καὶ ὡρισμέναι γενικώτεραι σκοπιμότητες, τὰς ὁποίας σοβαραὶ Κυβερνήσεις εἶναι ὑποχρεωμέναι, ἐὰν θέλουν νὰ σταθοῦν εἰς τὸ ὕψος των καὶ ἐὰν θέλουν νὰ σεβασθοῦν τὰς ἐθνικὰς παραδόσεις καὶ τὰς ἠθικὰς καὶ πολιτικὰς παραδόσεις αὐτοῦ τοῦ τόπου νὰ σέβεται. Δὲν ἦτο ἐπιτετραμμένον πρὸ τῶν Βρεταννικῶν ἐκλογῶν νὰ γίνῃ ἡ προσφυγή, ἐὰν θέλωμεν νὰ εἴμεθα σοβαρὰ Κυβέρνησις, δὲν ἔπρεπε νὰ τὸ πράξωμεν. Καὶ ἄλλοι λόγοι ἐπίσης, οἱ ὁποῖοι ἐπηκολούθησαν καὶ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας εἴχομεν, ἐπέβαλον νὰ ἀναμένωμεν, διότι σκοπός μας δὲν εἶναι ἡ δημιουργία διεθνῶν σκανδάλων, ἀλλὰ σκοπός μας εἶναι ἡ λύσις τοῦ Κυπριακοῦ. (Χειροκροτήματα). Καὶ ἐὰν ὑπάρχῃ, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, ἄλλη ὁδὸς ἐκτὸς τοῦ Ὀργανισμοῦ τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν—τὸ ἐὰν αὐτὸ ἐπιτρέψατέ μου νὰ τονίσω ὅτι εἶναι ἀπολύτως ὑποθετικὸν—, βεβαίως θὰ εἶναι εὐχάριστον νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα ἐκτὸς τοῦ πλαισίου τοῦ Ὀργανισμοῦ Ἡν. Ἐθνῶν. Τὸ εἶπεν, ἄλλωστε, πάντοτε καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, τὸ ἐτόνισαν ἑκάστοτε καὶ ὁ κ. Παπανδρέου καὶ ὁ κ. Βενιζέλος εἰς ἀγορεύσεις των, ὅτι ἐὰν ἦτο δυνατὸν τὸ θέμα νὰ λυθῇ διὰ τῆς ἀπ’ εὐθείας μετὰ τῆς συμμάχου Μεγάλης Βρεταννίας συνεννοήσεως, αὐτὸ θὰ ἦτο πολὺ καλύτερον. Ὅταν ἀποκλείεται ἡ δυνατότης αὐτή, τότε προσφεύγεις εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη. Πέρυσι μᾶς εἶχον ἀποκλείσει τὴν δυνατότητα αὐτὴν καὶ προσεφύγαμεν καὶ ἦτο ἀνάγκη νὰ προσφύγωμεν καὶ ἦτο ἀνάγκη καὶ τότε μέχρι τῆς τελευταίας στιγμῆς νὰ ἀναμείνωμεν, διότι δὲν ἠθέλομεν νὰ ἀποκλείσωμεν τὴν πιθανότητα ὅπως ἡ Βρεταννικὴ Κυβέρνησις, ἔστω καὶ κατὰ τὰς ἀρχὰς Αὐγούστου τοῦ παρελθόντος ἔτους, προσκαλέσῃ τὴν Ἑλλάδα καὶ συζητήσῃ ἐπὶ τοῦ θέματος. Καὶ ὅταν εἴδομεν ὅτι αὐτὸ δὲν συνέβη, τότε προέβημεν εἰς τὴν προσφυγήν, ἡ ὁποία προσφυγὴ εἶχε κρίσιμον καὶ μεγίστην σημασίαν. Ἄνευ τῆς προσφυγῆς ἐκείνης, ἡ ὁποία τόσον κατεκρίθη ἀπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς μὴ ἐπαρκοῦς προετοιμασίας τῆς παγκοσμίου κοινῆς γνώμης, δὲν θὰ ἦτο καὶ μέχρι σήμερον δυνατὴ ἡ κατατόπισις τῆς παγκοσμίου κοινῆς γνώμης, διότι μόνον διὰ τοῦ Ὀργανισμοῦ Ἡνωμένων Ἐθνῶν τὸ Κυπριακὸν ζήτημα ἐγένετο κτῆμα τῆς συνειδήσεως τῆς παγκοσμίου κοινῆς γνώμης. Κύριοι συνάδελφοι, ἔδωσα τὴν ἀπάντησιν εἰς τὸ περιεχόμενον τῆς κυριωτέρας ἀντιρρήσεως τὴν ὁποίαν ὑπαινίσσεται, χωρὶς νὰ διατυποῖ, ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Μαρκεζίνης. Ἡ ἀπάντησις αὐτὴ οὐδεμίαν σχέσιν ἔχει μὲ τὴν οὐσίαν τοῦ σημερινοῦ θέματος, τοῦ σχετικοῦ μὲ τὴν πρόσκλησιν τῆς Κυβερνήσεως τῆς Μεγάλης Βρεταννίας τὴν ἀπευθυνθεῖσαν, πρὸς τὴν Ἑλλάδα καὶ Τουρκίαν καὶ δι’ αὐτό, ἐν παρενθέσει, παρενέβαλα τὰς παρατηρήσεις μου. Ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, θὰ ἐπεθύμουν νὰ βεβαιώσω ἐξ ὀνόματος τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Κυβερνήσεως Στρατάρχου Παπάγου καὶ ἐξ ὀνόματος ὅλων τῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν καὶ διὰ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὅτι ἡ πρόσκλησις τὴν ὁποίαν ἀπηύθυνεν ἡ Μεγ. Βρεταννία πρὸς τὴν Ἑλλάδα καὶ ἡ ὁποία —ὡς προελέχθη— ἀποτελεῖ οὐσιώδη καὶ μέγαν σταθμὸν εἰς τὴν ἐξέλιξιν τοῦ Κυπριακοῦ, μελετᾶται ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως μὲ συναίσθησιν βαθείας ἱστορικῆς εὐθύνης. Ἡ ἱστορικὴ εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, προκειμένου νὰ δοθῇ ἀπάντησις εἰς τὴν Μεγ. Βρεταννίαν, ἡ ὁποία τοσάκις εὑρέθη εἰς τὸ πλευρόν μας, εἰς κρισίμους στιγμάς, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Παπανδρέου.....

§43Β. ΒΡΑΧΝΟΣ. Καὶ ἡμεῖς εὑρέθημεν εἰς τὸ πλευρόν των.

§44Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.–Ὑπ. Ἐθν. Ἀμ.). Βεβαίως καὶ ἡμεῖς εὑρέθημεν, ἀλλὰ θὰ παρεκάλουν τὸ τί προσέφερον οἱ ἄλλοι εἰς ἡμᾶς νὰ τὸ λέγωμεν ἡμεῖς καὶ τὸ τί προσεφέραμεν ἡμεῖς εἰς τοὺς ἄλλους, ἂς τὸ λέγουν οἱ ἄλλοι. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ ἀπάντησις ἀποτελεῖ ἀντικείμενον σοβαρωτάτης ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως μελέτης καὶ ἡ Κυβέρνησις προσπαθεῖ, προκειμένου νὰ διατυπώσῃ ἢ μᾶλλον νὰ ἀποκρυσταλλώσῃ, τὴν ἀπάντησιν αὐτήν, νὰ συνδυάσῃ δύο τινά, καὶ τὴν βασικὴν θέσιν της ἔναντι τοῦ Κυπριακοῦ —καὶ βασική τις θέσις εἶναι ἡ πίστις ἐπὶ τὴν ἀρχὴν τῆς αὐτοδιαθέσεως, (χειροκροτήματα) — καὶ τὸν βασικόν, τὸν βαθύτατον αὐτῆς σεβασμὸν πρὸς μίαν μεγάλην σύμμαχον χώραν καὶ ἐπίσης τὸν σεβασμὸν πρὸς τὴν εἰδικωτέραν περίπτωσιν τῆς οὐσιώδους ἐκ μέρους τῆς μεγάλης αὐτῆς συμμάχου μεταστροφῆς εἰς ἕνα θέμα τόσον κρίσιμον. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀγορεύσῃ ἐπὶ τῆς οὐσίας τοῦ θέματος πρὶν δώσῃ τὴν ἀπάντησιν. Θὰ δώσῃ τὴν ἀπάντησιν καὶ ἐὰν δὲν σᾶς ἀρκῇ, ἐὰν δὲν εἶναι ἐκείνη τὴν ὁποίαν θεωρεῖτε ὀρθήν, τότε κατακρίνατέ την καὶ πότε θὰ ἀπαντήσῃ. (Χειροκροτήματα).

§45Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἤκουσα εὐχαρίστως τὸν ἀξιότιμον κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ἐβεβαίωσε τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν ὅτι ἡ Κυβέρνησις μὲ αἴσθημα ἱστορικῆς εὐθύνης μελετᾷ τὸ θέμα τῆς ἀπαντήσεως εἰς τὴν πρόσκλησιν. Εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν προώρως νὰ ἀπαντήσῃ εἰς τὸ Σῶμα. Ἀλλὰ οὐδεὶς τὸ ἐζήτησε. Διευκρίνησα ἀπὸ τοῦ βήματος ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει καὶ τὸ δικαίωμα καὶ τὸ χρέος νὰ εἴπῃ ἐνώπιον τοῦ Σώματος μόνον ὅ,τι ἐκείνη φρονεῖ ὡς δυνάμενον νὰ λεχθῇ. Ἑπομένως ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ δὲν ὑπάρχει καμμία διαφωνία. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐγὼ ἐτόνισα, εἶναι ὅτι ἐθεώρησα καθῆκον μου, νὰ ἀκουσθῇ σήμερον ἀπὸ τοῦ ἐθνικοῦ βήματος ἡ φωνὴ μας διὰ τὸ θέμα τῆς Κύπρου. Διὰ δύο λόγους: Ὁ εἷς ἐκ τῶν λόγων εἶναι ὅτι, ὅπως ἐδήλωσεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος, μελετᾶται τώρα ἡ ἀπάντησις τῆς Κυβερνήσεως. Καί, ἀκριβῶς, εἰς αὐτὴν τὴν ὥραν κατὰ τὴν ὁποίαν μελετᾶται ἡ ἀπάντησις εἶναι ἐπίκαιρον νὰ ἀκουσθῇ ἡ φωνὴ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ἐπὶ τοῦ θέματος, διότι τώρα εἶναι χρήσιμος, συντελεῖ εἰς τὴν διαμόρφωσιν τῆς ὁριστικῆς ἀποφάσεως, αὔριον, ἐνδεχομένως, ἐὰν ὑπάρχῃ διαφωνία θὰ εἶναι ἔλεγχος. Ἐνῷ σήμερον εἶναι συμβολὴ πρὸς διαμόρφωσιν τῆς ἀποφάσεως. Καὶ αὐτὸς εἶναι ὁ πρῶτος λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἐπεβάλλετο σήμερον ἡ συζήτησις. Ὁ δεύτερος λόγος εἶναι ὅτι ἡ Βουλὴ πρόκειται νὰ διακόψῃ τὰς ἐργασίας της διὰ μακροὺς μῆνας. Κατ’ αὐτὸ τὸ διάστημα θὰ ὑπάρξουν σημαντικὰ γεγονότα ἀφορῶντα τὴν Κύπρον, ἡ πρόσκλησις συσκέψεως τῆς Μ. Βρεταννίας, ἐνδεχομένως ἡ προσφυγὴ εἰς τὸν Ο.Η.Ε. Καὶ μόνον αὐταὶ αἱ ὀλίγαι ἡμέραι μᾶς ἀνήκουν διὰ νὰ ἀκουσθῇ ἡ φωνὴ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ἐπὶ τοῦ θέματος. Ἰδοὺ ὁ δεύτερος βάσιμος λόγος. Καὶ φρονῶ, κ. Πρόεδρε, ὅτι ἀναπτύξας, ὡς ὑπευθύνως ἀνέπτυξα, τὰς γνώμας μου ἐπὶ τοῦ θέματος, ἐπετέλεσα τὸ ἐθνικόν μου καθῆκον. (Χειροκροτήματα).

§46Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τῆς συζητήσεως, ἡ ὁποία ἐγένετο, θὰ εἶχον νὰ κάμω μίαν πρότασιν πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν. Θὰ ἤθελα νὰ διατυπωθῇ ἕνα ψήφισμα, ὁμοφώνως, ἐκ μέρους ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς ἐνισχυτικοῦ τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία μεταβαίνουσα εἰς τὸ Λονδῖνον ὡς ἐντολοδόχος τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ, νὰ βοηθηθῇ ἐξ αὐτοῦ εἰς τὸ νὰ ἐπιτευχθῇ τὸ δικαίωμα τῆς αὐτοδιαθέσεως τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ. Ἄν καὶ ἡ Βουλὴ συμφωνῇ —κάμνω αὐτὴν τὴν πρότασιν— καὶ ἐὰν καὶ ἡ Κυβέρνησις εἶναι σύμφωνος νὰ διατυπωθῇ αὐτὸ τὸ ψήφισμα. (Χειροκροτήματα).

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ εἶναι θέμα Βουλῆς.

§48ΠΕΡ. ΙΑΚ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε....

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἀργυρόπουλε, λυποῦμαι πολύ, ἀλλὰ δὲν εἶσθε ἀρχηγὸς κόμματος. Διαβάσετε τὸν Κανονισμόν.

§50Ε. ΜΠΑΚΛΑΤΖΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ ὑπόθεσις τῆς Κύπρου εἶναι ἁγία. Ἀφορᾷ δὲ αὕτη τὸν Κυπριακὸν λαόν, τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ τοὺς ἐλευθέρους λαοὺς μεταξὺ τῶν ὁποίων συμπεριλαμβάνεται καὶ ὁ λαὸς τῆς Μεγ. Βρεταννίας, ποὺ πιστεύουν εἰς τὰς ἀρχὰς τῆς ἐλευθερίας καὶ τῆς αὐτοδιαθέσεως. Ὁ Κυπριακὸς λαός, ὁ ὁποῖος κατὰ τὴν διαδρομὴν τῶν αἰώνων ὑπέστη ὅλους τοὺς κατακτητὰς τῶν αἰώνων καὶ διετήρησεν ἐλευθέραν τὴν ψυχὴν καὶ συνείδησιν, ἔχει τὸ δικαίωμα καὶ ἔχει τὴν ἀξίωσιν ἔπειτα ἀπὸ τοὺς ἀπελευθερωτικοὺς πολέμους εἰς οὓς συνεισέφερεν τὴν θυσίαν του καὶ ἠγωνίσθη διὰ τὴν ἐλευθερίαν, μάλιστα κατὰ τὸν τελευταῖον πόλεμον, νὰ ζητήσῃ τὴν ἐλευθερίαν του καὶ νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ θεσπισθεῖσα ἀρχὴ τῆς αὐτοδιαθέσεως. Ἔχομεν τὴν ὑποχρέωσιν ὡς Ἕλληνες καὶ ὡς πιστεύοντες εἰς τὴν ἐλευθερίαν νὰ σταθῶμεν εἰς τὸ πλευρὸν τῶν Κυπρίων Ἑλλήνων, καὶ νὰ τοὺς βοηθήσωμεν νὰ ἐπιτύχουν τὴν αὐτοδιάθεσίν των. Κύριοι βουλευταί, ἐπὶ τοῦ γενικοῦ αὐτοῦ θέματος ἡ ΕΠΕΚ ἔλαβε πάντοτε τὴν θέσιν ἡ ὁποία προσῆκεν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ εἰδικώτερον ζήτημα, τὸ ὁποῖον προέκυψεν ἀπὸ τὴν σύγκλησιν τῆς τριμεροῦς συνδιασκέψεως εἰς τὸ Λονδῖνον, τὰς ἀπόψεις της ἡ ΕΠΕΚ, ἐν πλήρει συναισθήσει τῆς εὐθύνης της, τὰς ἔκαμε γνωστὰς καὶ προφορικῶς καὶ ἐγγράφως εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐπιμένει. Ἐπ’ αὐτῶν συνεπῶς καὶ ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις λέγει ὅτι ὑπάρχει ζήτημα λεπτότητος, δὲν θὰ ἐπιμείνωμεν νὰ τὰς ἀναπτύξῃ. Καὶ ἡμεῖς συμφωνοῦμεν μὲ τὴν πρότασιν τοῦ ἀξ. κ. ἀρχηγοῦ τῆς Φ.Δ.Ε. ζητοῦμεν, ὡς ἀντιπρόσωποι ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ νὰ διατρανωθῇ δι’ ἐπισήμου ἀποφάσεώς μας, ὅτι θέλησις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ εἶναι, καὶ διὰ τὰς θυσίας του καὶ διότι πιστεύει εἰς τὰς ἀρχὰς τοῦ Ο.Η.Ε., νὰ δοθῇ τὸ δικαίωμα τῆς αὐτοδιαθέσεως εἰς τὸν Κυπριακὸν Ἑλληνικὸν λαόν. (Χειροκροτήματα).

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Ἀλλαμανῆς, ἐξ ὀνόματος τοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος, κατέθεσε τὴν κάτωθι δήλωσιν: «Πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ὁμὰς τοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος διακηρύσσει ἀκόμη μίαν φορὰν τὴν ἀνεπιφύλακτον πίστιν της εἰς τὸ ἰδεῶδες τῆς εἰρήνης, τοῦ ὁποίου φορεὺς εἶναι ἡ ὀργάνωσις τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν. Ἐξ ἄλλου παραμένει πάντοτε σταθερὰ καὶ ἀμείωτος ἡ πίστις μας πρὸς τὸ δίκαιον καὶ τὸ ἱερὸν τοῦ ἀγῶνος τῶν ἀδελφῶν μας Κυπρίων. Ζητοῦμεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ διασφαλίσῃ πρὸ τῆς διασκέψεως τοῦ Λονδίνου τὴν ἀποδοχὴν τῆς ἀρχῆς, τῆς αὐτοδιαθέσεως τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ, εἰς πᾶσαν δὲ περίπτωσιν νὰ μὴ ἀθετηθῇ ἡ δοθεῖσα κατηγορηματικὴ πρὸς τοὺς ἐκπροσώπους τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ ὑπόσχεσις τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως κατατεθῇ πρὸ τῆς 20ῆς Ἰουλίου ἡ προσφυγὴ εἰς τὸν Ο.Η.Ε.

Ἐν Ἀθήναις τῇ 5 Ἰουλίου 1955

ΣΤ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ

Βουλευτὴς Καρδίτσης».

§52Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἐγείρεται διὰ νὰ ὁμιλήσῃ).

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἀργυρόπουλε, δὲν ἔχετε τὸν λόγον κατὰ τὸν Κανονισμόν. Ἐκτὸς ἐὰν θέλετε νὰ ὁμιλήσητε ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. (Θόρυβος).

§54ΠΕΡ. ΙΑΚ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. ..... καὶ τῶν ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων κατ’ ἰδίαν. Ἐφόσον δὲ ὁ ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων ἔφερεν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς τὸ ζήτημα, τοῦτο σημαίνει ὅτι οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους ἔχουν δικαίωμα νὰ λάβουν τὸν λόγον.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὸν Κανονισμόν, ὄχι, κ. Ἀργυρόπουλε. Μὴ κάμετε αὐθαιρέτους ἑρμηνείας. Ἐν τῇ Βουλῇ δὲν ἐπιτρέπονται αὐθαίρετοι ἑρμηνεῖαι ὑπὲρ ἑαυτοῦ.

§56ΠΕΡ. ΙΑΚ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχουν δικαίωμα οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους....

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαβάσετε τὸν Κανονισμόν.

§58ΠΕΡ. ΙΑΚ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχω ἀνάγκην, τὸν γνωρίζω, κ. Πρόεδρε.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφοῦ τὸν γνωρίζετε, πῶς ζητεῖτε νὰ ὁμιλήσετε πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ἂν καὶ δὲν εἶσθε οὔτε ὑπουργὸς οὔτε ἀρχηγὸς κόμματος; Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας. Ἢ, ἐὰν θέλετε, νὰ διακόψωμεν ἐπὶ 5 λεπτά.

§60ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ 5 λεπτά.

(Ὥρα 8.40′ μ.μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 9.55′ μ.μ.) Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις.

§62Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἐρωτήσω τὴν Κυβέρνησιν καὶ ὑμᾶς, ἐπὶ τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Φ.Δ.Ε., ἤτοι περὶ λήψεως ψηφίσματος παρὰ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, διὰ τῆς ὁποίας νὰ ἐκφράζεται ἡ ἐπιθυμία καὶ ἡ ἐμμονὴ τοῦ λαοῦ τῆς Ἑλλάδος, περὶ ἐφαρμογῆς τῆς ἀρχῆς τῆς αὐτοδιαθέσεως τῶν λαῶν καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν τῆς Κύπρου. Ἐλπίζω, ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ διαφωνῇ πρὸς τὸ ψήφισμα αὐτὸ καὶ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία ὁμοφώνως νὰ τὸ ἀποδεχθῇ.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἑρμηνεύω τὰ αἰσθήματα ὁλοκλήρου τοῦ Σώματος ἐὰν δηλώσω, ὅτι οἱ ἐκπρόσωποι τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους εὔχονται ὁμοφώνως, ὅπως τὸ ταχύτερον ἐπιτευχθῇ ἡ λύσις ἥτις θὰ ἱκανοποιήσῃ τοὺς πόθους τῶν Κυπρίων βάσει τῆς ἀρχῆς τῆς αὐτοδιαθέσεως τῶν λαῶν. (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα ἐξ ὅλης τῆς αἰθούσης).

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ρυθμίσεως ἐμφυτευτικῶν ζητημάτων τῆς ἐπαρχίας Ὀλυμπίας».

§64ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ σχέδιον νόμου «περὶ ρυθμίσεως ἐμφυτευτικῶν ζητημάτων τῆς ἐπαρχίας Ὀλυμπίας». Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσθήκης εἰς τὸ τέλος τῆς παραγρ. 8 τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ ἀπὸ 26)29 Ἀπριλίου 1955 Β. Δ. «περὶ κωδικοποιήσεως, τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ ἐπεκτάσεως τῶν διατάξεων τοῦ ἀπὸ 23.9.1948 Β.Δ. περὶ ἐκτελέσεως τῆς παραγρ. 2 τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ Ψηφίσματος ΚΗ)1947 κλπ.» ὡς τοῦτο μεταγενεστέρως ἐτροποποιήθη καὶ συνεπληρώθη». Ὁ εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας κ. Μ. Κοτσώνης, ἔχει τὸν λόγον.

§66Μ. ΚΟΤΣΩΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, συνιστῶ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ ἐν λόγῳ νομοσχεδίου καὶ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργόν, ὅπως δεχθῇ τὴν ἑξῆς τροπολογίαν μου. Μετὰ τὴν φράσιν «ἀσκῶν τὴν αὐτὴν ἐπιχείρησιν ὑπὲρ τὴν 40ετίαν» νὰ τεθῇ ἡ φράσις «καὶ ἐφ’ ὅσον κύριος τοῦ ἀκινήτου κατὰ τὴν 1ην Ἰουνίου ἐ.ἔ. 1955 ἦτο Τράπεζα ἢ Ἀνώνυμος Ἑταιρεία ἔχουσα κατατεθειμένα κεφάλαια τοὐλάχιστον τριῶν ἑκατομμυρίων δραχμῶν (νέας ἐκδόσεως).

§67Σ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργ. Κ. Προνοίας). Τὴν ἔχω ἀποδεχθῆ ἀπολύτως τὴν πρότασιν τοῦ κ. Κοτσώνη.

§68Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Δὲν πρέπει νὰ διαφύγῃ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἡ σημασία αὐτῆς τῆς τροπολογίας. Ἔρχεται νὰ κάμῃ ἕνα ρῆγμα εἰς τὴν μέχρι τοῦδε ἀκολουθηθεῖσαν οἰκονομικὴν πολιτικὴν τῆς ἐνισχύσεως τῆς ἀνοικοδομήσεως καὶ ἰδίως τῶν κεντρικῶν ζωνῶν τῶν ὁποίων ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὸ παρελθὸν ἔκρινεν ὅτι ἡ διευκόλυσις τῆς ἀνοικοδομήσεως ἦτο ἀναγκαία. Σημειῶ ὅτι ἐγένετο ἰδιαιτέρα προσπάθεια καὶ ἐδόθησαν ἰδιαίτεραι εὐκολίαι διὰ τὴν ἀνοικοδόμησιν μεγάλων ξενοδοχείων, τῶν ὁποίων τόσον στερεῖται ἡ χώρα καὶ τὰ ὁποῖα εἶναι τόσον ἀπαραίτητα διὰ τὴν ἀξιοποίησιν τοῦ τουριστικοῦ πλούτου. Πολὺ φοβοῦμαι ὅτι αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ τὸ νομοσχέδιον ἀποτελεῖ ἕνα ρῆγμα πολὺ ἐπικίνδυνον καὶ δὲν ἠμπορῶ νὰ ἀντιληφθῶ πῶς οἱ ἁρμόδιοι ὑπουργοὶ Συντονισμοῦ καὶ Δημοσίων Ἔργων τὸ ἄφησαν νὰ ἔλθῃ καὶ εἰς τὴν Βουλήν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐπανερχόμενος εἰς τὴν πρότασιν ποὺ ἔκαμεν ὁ συνάδελφος τῆς πλειοψηφίας θὰ ἔλεγον ὅτι πρέπει νὰ στενέψῃ κατὰ ἕνα τρόπον, διότι γνωρίζετε ὅτι εἰς τὴν ὁδὸν Σταδίου καὶ Πανεπιστημίου κτίζουν ὅλοι οἱ μεγάλοι ἐπιχειρηματίαι. Ὅταν ὅμως ἔχουν γίνει τὰ σχέδια καὶ κτίζουν τὰ κτίρια πῶς θὰ ἔλθωμεν τώρα καταργοῦντες δικαστικὰς ἀποφάσεις νὰ ἀνατρέψωμεν τὸ ἔργον; Δι’ αὐτό, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργόν, ἐὰν ἐπιμείνῃ καὶ δὲν ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον, τὸν παρακαλῶ νὰ τὸ μελετήσῃ καὶ πάλιν καὶ νὰ τὸ στενέψῃ ἀκόμη περισσότερον ὥστε νὰ μὴ θίξῃ κανένα.

§69Σ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργ. Κ. Προνοίας). Συνεννοηθῆτε μὲ τὸν κ. Κοτσώνην καὶ κάμετε τὴν πρότασίν σας.

§70Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Ἡ πρότασίς μου εἶναι νὰ τὸ ἀποσύρετε.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ, ἐνδέχεται νὰ διακοποῦν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς, συνεννοηθῆτε μὲ τὸν κ. Κοτσώνην, καὶ κάμετε τὴν πρότασίν σας ἀπόψε.

§72Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Δὲν εἶμαι πρόχειρος νὰ σᾶς δώσω λύσιν εἰς τὸ θέμα.

§73Χ. ΣΟΛΟΜΩΝΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ΚΗʹ ψήφισμα καὶ τὰ ἐπακολουθήσαντα Διατάγματα μέχρι σήμερον, ἀποδίδουν ἤδη τοὺς καρπούς των. Ἐπιδιώχθη καὶ ἐπιδιώκεται δι’ αὐτοῦ, ἡ ἀνοικοδόμησις τοῦ κέντρου τῆς πόλεως καὶ ἤδη τοῦτο ἐπιτυγχάνεται. Βλέπομεν κατεδαφιζόμενα πεπαλαιωμένα οἰκήματα καὶ εἰς τὴν θέσιν αὐτῶν νὰ ἀνεγείρωνται πολυώροφοι οἰκοδομαί. Διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ, δύο τινὰ ἐπιτυγχάνονται. Ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἐξωραΐζεται ἡ πόλις, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἀμβλύνεται καὶ τὸ ζήτημα τῆς στέγης καὶ ἰδίως τῆς ἐπαγγελματικῆς τοιαύτης, διότι ἀνοικοδομοῦνται μεγάλα κτίρια μὲ ἑκατοντάδας γραφείων τὰ ὁποῖα θὰ προσφερθοῦν πρὸς μίσθωσιν εἰς τὸ κοινόν. Συνεπῶς, ἀμβλύνεται, ἐπαναλαμβάνω, τὸ ζήτημα τῆς στέγης καὶ οὕτω θὰ ἔχωμεν ἐντὸς ὀλίγου πληθώραν γραφείων, τὰ ὁποῖα θὰ καλύψουν τὰς ἀνάγκας τῆς ἐπαγγελματικῆς στέγης. Ἐὰν ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα, ἔπραξα τοῦτο διὰ νὰ κάμω ὡρισμένας παρατηρήσεις, καὶ νὰ ὑποστηρίξω τὴν τροπολογίαν ἣν ὑπέβαλα μετὰ τοῦ συναδέλφου κ. Βραχνοῦ. Ἀναφέρομαι εἰς δύο σημεῖα αὐτῆς καὶ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ ἔχῃ αὐτὰ ὑπ’ ὄψει του.

§74Σ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργ. Κ. Προνοίας). Τὴν τροπολογίαν δὲν μοῦ τὴν δώσατε.

§75Χ. ΣΟΛΟΜΩΝΙΔΗΣ. Ἐτυπώθη καὶ διενεμήθη ἀπὸ χθές.

§76Σ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργ. Κ. Προνοίας). Σήμερον διενεμήθη. Βλέπω, λοιπόν, σήμερον ὅτι πρόκειται περὶ τροποποιήσεως πολλῶν καὶ διαφόρων διατάξεων διὰ τὰς ὁποίας δὲν εἶμαι πρόχειρος νὰ ἀπαντήσω. Κατὰ ποῖον τρόπον, ἀξιοῖτε τώρα ἐφ’ ὅσον δι’ αὐτῆς μεταβάλλονται τόσα καὶ τόσα ἄρθρα νὰ γίνῃ ἀποδεκτή;

§77Χ. ΣΟΛΟΜΩΝΙΔΗΣ. Κύριε ὑπουργὲ τῆς Προνοίας, ἐπὶ δύο σημείων μόνον θὰ ὁμιλήσω. Ὡς γνωστὸν κατὰ τὸν Φεβρουάριον τοῦ 1955, ὁ ὑπουργὸς τῆς Προνοίας καθώρισε τὸ ποσοστὸν ἀποζημιώσεως διὰ τοὺς μὴ ἐπανεγκαθισταμένους μισθωτάς, θέλων νὰ προστατεύσῃ τοὺς ἐξ αὐτῶν μισθοσυντηρήτους, εἰς τὸ 150πλάσιον τοῦ βασικοῦ. Μετὰ ἕνα μῆνα ὁ ἴδιος ὑπουργὸς εὗρεν ὅτι ὁ καθορισμὸς τοιούτου ποσοστοῦ ἀποζημιώσεως ἦτο ὑπερβολικὸς καὶ δυσβάστακτος διὰ τοὺς θέλοντας νὰ ἀνοικοδομήσουν καὶ ἐμείωσε τοῦτο εἰς βαθμὸν ὅμως πολὺ μικρόν. Τὸ 150 πλάσιον, δηλαδὴ τὸ ἐμείωσεν εἰς τὸ 40πλάσιον. Διὰ τῆς τροπολογίας μου ἐπιδιώκεται μία μέση καὶ δικαία, τόσον διὰ τοὺς ἐκμισθωτὰς ὅσον καὶ διὰ τοὺς μισθωτάς, λύσις. Ζητῶ τὸ ὅριον τοῦ 150πλασίου νὰ μὴ μειωθῇ εἰς τὸ 40πλάσιον ἀλλὰ νὰ καθορισθῇ εἰς τὸ 80πλάσιον. Οὕτω καὶ οἱ ἐξωσθησόμενοι θὰ πάρουν μίαν σχετικῶς ἱκανὴν ἀποζημίωσιν καὶ οἱ ἀνεγείροντες δὲν πρόκειται νὰ ὑποστοῦν μεγάλην ἐπιβάρυνσιν. Διὰ τὸν λόγον αὐτὸν παρακαλῶ νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία μου αὕτη. Ἐπίσης ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι τροπολογίαι δι’ ἃς δὲν ἐπιμένω. Μόνον εἰς μίαν ἀκόμη τὴν ἀφορῶσαν τὰ 10 τετραγωνικὰ μέτρα τὰ ὁποῖα θέτει ὡς ὅριον ὁ νόμος ὅτι πρέπει νὰ κατέχῃ ὁ μισθωτὴς διὰ νὰ ἔχῃ δικαίωμα ἐπανεγκαταστάσεως, εἰς τὰ 10 αὐτὰ τετραγωνικὰ μέτρα νὰ προσμετρᾶται καὶ ἡ ἔκτασις ἣν καταλαμβάνουν καὶ οἱ τοῖχοι τοῦ μισθίου. Εἶναι μία μικρὰ διαφορά, ἡ ὁποία ὅμως θὰ ἔχῃ ἀγαθὰ ἀποτελέσματα δι’ ὡρισμένους μισθωτὰς οἵτινες ἀπειλοῦνται δι’ ἐξώσεως. Μετὰ ἀπὸ αὐτὰς τὰς ἀναφερθείσας τροπολογίας τὰς ὁποίας παρακαλῶ νὰ τὰς μελετήσῃ ὁ κ. ὑπουργός, δηλῶ ὅτι θὰ ψηφίσω τὸ σχέδιον νόμου, διότι ὅλοι πρέπει νὰ βοηθήσωμεν τὴν ἀνοικοδόμησιν, ἡ ὁποία θὰ φέρῃ ἀγαθὰ ἀποτελέσματα, τόσον ὡς πρὸς τὸν ἐξωραϊσμὸν τῆς πόλεως ὅσον καὶ ὡς πρὸς τὴν ἱκανοποίησιν τῆς ἐπαγγελματικῆς στέγης. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ κ. Καψάλης, ὅτι πρέπει νὰ προσέξωμεν εἰς τὴν ἀνοικοδόμησιν μεγάλων ξενοδοχείων συμφωνῶ ὅτι, τὸ ζήτημα τοῦτο πρέπει νὰ τὸ προσέξωμεν πολύ.

§78Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριοι βουλευταί, τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον μᾶς εὑρίσκει κατ’ ἀρχὴν ἀπολύτως ἀντιθέτους, διὰ λόγους τοὺς ὁποίους εὐθὺς ἀμέσως θὰ ἐξηγήσωμεν εἰς τὴν Βουλήν. Καὶ ἄλλοτε εἶχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀναφέρω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἐὰν ἕνα ψήφισμα ἐκ τῶν πολλῶν τὰ ὁποῖα ἐξέδωκεν ἡ Δʹ Ἀναθεωρητικὴ Βουλή, ἀπέδωκε καρποὺς παραγωγικοὺς διὰ τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν καὶ τὴν κοινωνίαν καὶ τὸν τόπον μας, αὐτὸ εἶναι τὸ ΚΗʹ ψήφισμα. Διότι ἐπροκάλεσε κίνησιν καὶ ἐζωντάνεψε τὸν πλοῦτον τὸν ὑλικόν, ὁ ὁποῖος εὑρίσκεται εἰς τὴν χώραν μας καὶ χωρὶς νὰ διατεθοῦν χρήματα ἐκ τοῦ σχεδίου Μάρσαλ ἐβοήθησε τὴν ἀνοικοδόμησιν. Ἐὰν σήμερον ἡ πόλις τῶν Ἀθηνῶν ἀνέλαβεν ἀπὸ τὰς καταστροφὰς τοῦ πολέμου καὶ τοῦ Δεκεμβρίου τοῦ 1944 καὶ παρουσιάζεται πόλις εὐπρεπής, αὐτὸ ὀφείλεται κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν εἰς τὴν ἐπιτυχῆ ἐφαρμογὴν τοῦ ΚΗʹ ψηφίσματος. Κατὰ Δεκέμβριον 1953 νομίζω ἐτελείωσεν ἡ ἰσχὺς τοῦ ΚΗʹ ψηφίσματος, ἀλλὰ ὑπῆρχεν ἡ εὐχέρεια διὰ νόμου παρατάσεως αὐτοῦ δι’ ἄλλα 5 χρόνια. Πράγματι ὁ τότε ὑπουργὸς Κοιν. Προνοίας, ὁ κ. Ἀδαμόπουλος, εἰσηγήθη καὶ ἡ Βουλὴ ἐψήφισε νόμον παρατάσεως ἐπὶ 5 ἔτη τοῦ ΚΗʹ ψηφίσματος, ἐπεφυλάχθη δὲ τὸ Ὑπουργεῖον νὰ κανονίσῃ τὰς λεπτομερείας τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου ἐκείνου, διὰ διατάγματος ἐφ’ ἅπαξ ἐκδοθησομένου. Τὸ διάταγμα τοῦτο ἐξέδωσεν ὁ διάδοχος τοῦ κ. Ἀδαμοπούλου ὁ κ. Σολομωνίδης καὶ ἐτακτοποιήθησαν τὰ ζητήματα αὑτά. Βεβαίως ἐκ τῆς πραγματικῆς βάσεως τοῦ ΚΗʹ ψηφίσματος ἀπεμακρύνθη ὀλίγον ὁ νέος νομοθέτης, ἔβαλε μερικὰς ἐπιβαρύνσεις, αἱ ὁποῖαι ἐπεβάλοντο ἐκ τῆς ἐξελίξεως τῶν πραγμάτων. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἔδωσε τὴν ἐντύπωσιν ὅτι συνεχίζει τὴν πολιτικὴν τοῦ ΚΗʹ ψηφίσματος. Βάσει τῶν προϋποθέσεων αὐτῶν οἱ ἐνδιαφερόμενοι διὰ τὴν ἀνοικοδόμησιν εἰς τὰς μεγάλας κυρίως πόλεις συνέχισαν τὴν κίνησιν διὰ τὴν ἀναμόρφωσιν καὶ ἀνοικοδόμησιν τῶν πόλεων. Ὁ νόμος δὲ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐπέτρεψε τὴν ἐπέκτασιν τῶν διατάξεων τοῦ ΚΗʹ ψηφίσματος καὶ εἰς τὰ κεντρικὰ σημεῖα τῆς πόλεως τῶν Ἀθηνῶν εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐφαρμοζόμενος θὰ προσδώσῃ πράγματι εἰς τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν τὴν μορφήν, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ πάρῃ μία πρωτεύουσα ἑνὸς Κράτους. Ἀφοῦ ἐξεδόθησαν ὁ νόμος καὶ τὸ Διάταγμα καὶ ἐσυνεχίσθη ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ ΚΗʹ ψηφίσματος, τελευταίως ἤρχισε νὰ τροποποιῆται τὸ Διάταγμα τοῦτο. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, πρὸ 2 μηνῶν ἐξεδόθη μία κωδικοποίησις τοῦ διατάγματος τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ ΚΗʹ ψηφίσματος καὶ δι’ αὐτὴν πάλιν ἐπίστευσαν οἱ ἀσχολούμενοι μὲ τὴν ἀνοικοδόμησιν, ὅτι θὰ εἶναι ἡ τελευταία, καὶ ἐβασίσθησαν εἰς αὐτὴν διὰ νὰ κάμουν ἀγοραπωλησίας καὶ σχέδια οἰκοδομῶν. Αἰφνιδίως ὅμως ἐπληροφορήθησαν οἱ ἐνδιαφερόμενοι ὅτι ἕνα διάταγμα νέον ἐφαρμογῆς τοῦ ΚΗʹ ψηφίσματος εὑρίσκεται εἰς τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας. Καὶ ἐν συνεχείᾳ τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον νόμου ποὺ ἀνατρέπει ἄρδην τὴν πολιτικὴν ἐφαρμογῆς τοῦ ΚΗʹ ψηφίσματος καὶ συγχρόνως δημιουργεῖται ἡ ἀβεβαιότης εἰς τὰς ἐνδιαφερομένας τάξεις, ὅτι τὸ ἔργον αὐτό, τὸ ὁποῖον ἔπαιξε σπουδαῖον ρόλον εἰς τὸν εὐπρεπισμὸν τοῦ τόπου μας, θὰ διακοπῇ. Ὅταν ἡ Κυβέρνησις, ὅταν τὸ Ὑπουργεῖον Κοιν. Προνοίας ἔχει τὴν εὐχέρειαν ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν νὰ δημιουργῇ νέας προϋποθέσεις καὶ νέας καταστάσεις, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναληφθοῦν εἰς τὸ μέλλον ὑποχρεώσεις, λόγῳ τῆς ἀβεβαιότητος. Ἐὰν λοιπὸν σήμερον ψηφισθῇ τὸ παρὸν νομοσχέδιον εἶναι ὡσὰν νὰ λέγωμεν εἰς τὸν λαόν, ὅτι δὲν ὑπάρχει πλέον πίστις καὶ ἐμπιστοσύνη καὶ τὰ πάντα δύνανται νὰ ἀνατραποῦν κατὰ τὸ δοκοῦν τοῦ ἑκάστοτε ὑπουργοῦ Κοιν. Προνοίας. Δι’ αὐτὸ τὸ παρὸν νομοσχέδιον μᾶς εὑρίσκει ἀπολύτως ἀντιθέτους καὶ νομίζομεν ὅτι ἔχει ὑποχρέωσιν ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς Κοιν. Προνοίας νὰ τὸ ἀποσύρῃ. Κύριοι βουλευταί, δὲν πρέπει νὰ ἀνακόψωμεν τὸν ροῦν τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ ΚΗʹ ψηφίσματος. Τὸ ΚΗʹ ψήφισμα ἔδωκεν ἐργασίαν εἰς μυριάδας ἐργατῶν καὶ ἐπαγγελματιῶν, σχεδιαστῶν, κτιστῶν, μπετατζήδων καὶ 75 ἄλλων ἐπαγγελμάτων. Ἀπέδωσε καὶ εἰς τὸ Κράτος σοβαρώτατα ἔσοδα, διότι τὸ Κράτος εἰσπράττει δύο φορὰς φόρους ἐπὶ τοῦ ἰδίου ἀντικειμένου. Ὅταν ὁ ἀνοικοδομῶν ἀγοράζῃ ἕνα οἰκόπεδον πληρώνει φόρον καὶ ἐπειδὴ κάμνει ἐπιχείρησιν καὶ πάλιν τὸ Δημόσιον εἰσπράττει, διὰ δευτέραν φοράν, ἐκ τῆς πωλήσεως τῶν κτισμάτων. Συνεπῶς καὶ διὰ λόγους δημοσιονομικοὺς σήμερον ποὺ τὸ Κράτος ἔχει ἀνάγκην αὐξήσεως τοῦ εἰσοδήματός του, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἀφήσωμεν ἄνεσιν εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ ΚΗʹ ψηφίσματος. Ἐὰν ἀνακόψωμεν τὴν ὁρμήν του, θὰ καταδικάσωμεν τὰς μεγαλουπόλεις νὰ παραμείνουν εἰς τὴν κατάστασιν ποὺ εὑρίσκονται χωρὶς καμμίαν ἀναμόρφωσιν. Πρέπει νὰ προσέξωμεν, διότι ἄλλως θὰ δημιουργήσωμεν τὴν ἐντύπωσιν τῆς ἀνασφαλείας εἰς τοὺς ἐπαγγελματίας καὶ οὐδεὶς πλέον θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνην ἀνοικοδομήσεως ἢ νὰ προβῇ εἰς πρᾶξιν ἀγοραπωλησίας, διότι δὲν θὰ γνωρίζῃ τὶ τέξεται ἡ ἐπιοῦσα. Ὅσον ἀφορᾷ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὁρίζει τὸ νομοσχέδιον, ὅτι, ἐὰν μία ἐπιχείρησις ἔχει παραμείνει εἰς ἓν οἴκημα ἐπὶ 30ετίαν εἶναι ὑποχρεωμένος ὁ ἀνοικοδομῶν νὰ τὴν ἐπανεγκαταστήσῃ, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν τοῦτο, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον πλήττεται κατ’ εὐθεῖαν ἡ ἔννοια τῆς ἰδιοκτησίας. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν ὑπάρχει τὸ αἴσθημα τῆς ἀσφαλείας τῆς ἰδιοκτησίας. Καὶ τὸ στοιχεῖον αὐτό, τὸ ὁποῖον εἰσάγει τὸ νομοσχέδιον, μὲ εὑρίσκει ἀντίθετον. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, διότι θίγει ἐπαγγελματίας, οἱ ὁποῖοι, αὔριον ἠμποροῦν νὰ καταστοῦν πτωχοὶ καὶ νὰ δημιουργήσουν πτωχεύσεις καὶ νὰ φέρουν ἀναταραχὴν εἰς τὴν οἰκονομίαν τοῦ τόπου. Τὴν σοβαρότητα τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ τὴν ἀντελήφθη, ἐκτὸς τῶν ἐπαγγελματικῶν καὶ ἄλλων τάξεων, πρῶτον τὸ Τεχνικὸν Ἐπιμελητήριον τῆς Ἑλλάδος μὲ τὴν ἔγκυρον ὑπογραφὴν τοῦ Προέδρου αὐτοῦ κ. Ρουσσοπούλου, ὁ ὁποῖος δὲν φημίζεται οὔτε ὡς ἐπιπόλαιος οὔτε ὡς ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος ὑποστηρίζει ἀπόψεις χωρὶς νὰ τὰς ἐξετάζει, ὁ ὁποῖος τοὐλάχιστον φημίζεται ὡς ἕνας τίμιος καὶ εἰλικρινὴς ἐπιστήμων. Τὸ ἔγγραφον τὸ ὁποῖον ἀπηύθυνε πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὸ Τεχνικὸν Ἐπιμελητήριον, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ μᾶς κάμῃ διστακτικοὺς καὶ νὰ μᾶς κάμῃ νὰ σκεφθῶμεν ἐὰν πρέπει νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλὰ πέραν αὐτοῦ καὶ μία ἄλλη τάξις, ἡ Πανελλήνιος Ὁμοσπονδία ἐργατοτεχνιτῶν οἰκοδομῶν διαμαρτύρεται καὶ διὰ τηλεγραφήματός της λέγει τὰ ἑξῆς: «Διαμαρτυρόμεθα ............ (ἀναγινώσκει).............». (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ). Νομίζω ὅτι τὴν φωνὴν αὐτῆς τῆς ἐργατικῆς τάξεως, ἡ ὁποία ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν, ἐπὶ 7–8 χρόνια δοκιμάζει τὰ ἀγαθὰ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ ΚΗʹ ψηφίσματος, δὲν δυνάμεθα νὰ παραγνωρίζωμεν, ἐν ὄψει τῆς ψηφίσεως τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου. Τὸ νομοσχέδιον, κύριοι συνάδελφοι, μᾶς εὑρίσκει ἀπολύτως ἀντιθέτους καὶ νομίζομεν ὅτι πρέπει νὰ ἀποσυρθῇ καὶ νὰ σταθῶμεν εἰς τὸ ΚΗʹ ψήφισμα καὶ εἰς τὸ διάταγμα ποὺ ἐκωδικοποίησε τὰς διατάξεις τῆς ἐφαρμογῆς του, νὰ ἀφήσωμεν τὰ Δικαστήρια νὰ ἐφαρμόσουν τοὺς νόμους αὐτοὺς ὅπως τοὺς ἐφήρμοζον μέχρι τοῦδε, βέβαιοι ὄντες ὅτι προσφέρομεν ἐξαιρετικὰς ὑπηρεσίας καὶ εἰς τὰς ἄλλας πόλεις κυρίως δὲ τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν, ἀλλὰ καὶ εἰς τοὺς ἐπαγγελματίας ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ὠφελοῦνται ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ ψηφίσματος αὐτοῦ. Νομίζω, ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῆς Κοινωνικῆς Προνοίας, πρέπει νὰ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον καὶ νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ψήφισίν του. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς τροπολογίας, αἱ ὁποῖαι ἀθρόως κυκλοφοροῦν ἀπόψε καὶ τὰς ὁποίας ὁ κ. ὑπουργὸς δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ τὰς δεχθῇ, δὲν συζητοῦμεν. Ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον νὰ τὸ ἐπανομελετήσῃ καὶ ἐὰν θέλῃ νὰ τὸ ἐπαναφέρῃ. Ἐπιμένω εἰς τὴν ἄποψιν ὅτι πρέπει νὰ ἀποσυρθῇ τὸ νομοσχέδιον, διότι νομίζω ὅτι δὲν εἶναι σύμφωνον μὲ τὴν ἀρχὴν τοῦ ΚΗʹ ψηφίσματος.

§79Σ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργ. Κ. Προνοίας). Κύριοι συνάδελφοι μερικοὶ ἀτυχῶς ὡμίλησαν, εἰς τραγικὸν τόνον διὰ τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον. Πρόκειται περὶ ἑνὸς νομοσχεδίου ἀπὸ τὰ συνήθη, τὰ ὁποῖα εἰσάγονται καὶ ψηφίζονται ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Ὡμίλησεν ὁ συνάδελφος κ. Ζορμπᾶς, ὅτι πρόκειται περὶ ἀνατροπῆς, πρόκειται περὶ ἐξεγέρσεως τῶν ἐπαγγελματικῶν τάξεων, πρόκειται περὶ τῆς γνώμης τοῦ ἀγαπητοῦ κ. Ρουσσοπούλου, ὁ ὁποῖος καυτηριάζει τὸ νομοσχέδιον καὶ τὸ χαρακτηρίζει δὲν ἠξεύρω πῶς. Ἔχω νὰ ἀπαντήσω ἐπ’ αὐτοῦ εἰς τὸν κ. συνάδελφον ὅτι ἀντιθέτως πρὸς ὅλα αὐτά, ὅλαι αἱ ἐπαγγελματικαὶ τάξεις καὶ τὰ σωματεῖα ἀπὸ καιροῦ μοῦ συνιστοῦν καὶ μὲ παρακαλοῦν, διὰ νὰ ὑποβάλω τὸ παρὸν νομοσχέδιον. Ἀναγινώσκω εἰς τὸν ἀγαπητόν μου συνάδελφον, τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον χθὲς ἔλαβον ἀπὸ τὸ ἐπίσημον ἐπαγγελματικὸν ἐπιμελητήριον Ἀθηνῶν, τὸ ὁποῖον λέγει οὕτω, κύριε Ζορμπᾶ: «Διερμηνεύοντες αἰσθήματα ὁλοκλήρου ἐργαζομένης τάξεως ἐπαγγελματιῶν, ὑποβάλλομεν θερμοτάτας εὐχαριστίας διὰ κατάρτισιν διατάγματος τροποποιήσεως ΚΗʹ ψηφίσματος ρυθμίζοντος κατὰ εἰδικώτερον τρόπον ἐπανεγκατάστασιν................ κλπ.». Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀντίληψις τῶν ἐπαγγελματιῶν. Ὡμίλησεν ἐπίσης ἐκτὸς τῆς δῆθεν διαμαρτυρίας τῶν ἐπαγγελματικῶν τάξεων, περὶ τῶν ὁποίων σᾶς ὡμίλησα, καὶ περὶ τῆς γνώμης τοῦ κ. Ρουσσοπούλου, ὁ ὁποῖος μοῦ εἶναι συμπαθὴς καὶ ἀγαπητός. Ὁ κ. Ρουσσόπουλος παρεξήγησεν, ἢ δὲν ἐμελέτησε καλῶς τὸ νομοσχέδιον, διότι τὸ κύριον ἐπιχείρημά του κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, εἶναι ἡ ὑποχρέωσις τῆς ἐπανεγκαταστάσεως τῶν μισθωτῶν. Σᾶς ἐρωτῶ, κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν σεῖς ἐδιαβάσατε τὸ νομοσχέδιον τὸ ποῖον δημιουργεῖται τὸ ζήτημα τῆς ἐπανεγκαταστάσεως; Ἡ ἐπανεγκατάστασις τῶν μισθωτῶν ἔχει θεσπισθῆ ἀπὸ τὸ ἄρθρον 2 παράγραφος 4. Ἑπομένως ἐγώ, δὲν θεσπίζω διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου νέαν ἐπανεγκατάστασιν ἢ τὸ πρῶτον δημιουργῶ τοιαύτην, ὥστε νὰ ἐξεγερθῇ ὁ κ. Ρουσσόπουλος καὶ νὰ ἐκτεθῇ εἰς ἐπίθεσιν κατὰ τοῦ νομοσχεδίου. Ἂς ἐξετάσωμεν λοιπόν, τὸ ζήτημα, τί εἶναι αὐτὸ τὸ τραγικὸν νομοσχέδιον, περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησεν ὁ κ. Ζορμπᾶς; Ποῦ ἐπιφέρομεν ἀνατροπήν, ποῦ δημιουργοῦμεν νέας ἀρχάς, ποῦ θὰ σταματήσῃ τὸν ρυθμὸν τῆς ἀνοικοδομήσεως, ποῦ δὲν εἶναι δίκαιον, δὲν εἶναι ἠθικόν; Περὶ τίνος πρόκειται, κύριοι συνάδελφοι; Τὸ ΚΗʹ ψήφισμα ἐχορήγησεν εἰς μὲν τοὺς ἰδιοκτήτας τὸ δικαίωμα τῆς ἀνοικοδομήσεως, εἰς δὲ τοὺς μισθωτὰς τὸ δικαίωμα τῆς ἐπανεγκαταστάσεώς των καὶ δὲν τὰ δημιουργεῖ ὅπως εἶπεν ὁ κ. Ρουσσόπουλος τὸ πρῶτον ἤδη τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Προβλέπεται καὶ ὁρίζεται ἀπὸ τὸ βασικὸν ΚΗʹ ψήφισμα. Ἀλλὰ ἡ διαφορὰ εἶναι ἡ ἑξῆς: Τὸ μὲν ΚΗʹ ψήφισμα εἰς τὸ ἄρθρον τὸ σχετικὸν ὁρίζει ὅτι εἰς τὴν περίπτωσιν τῆς ἐπανεγκαταστάσεως, ὁ χῶρος ὁ ὁποῖος δέον νὰ δοθῇ εἰς τὸν μισθωτὴν θὰ εἶναι μέχρι 75%, ἡμεῖς δὲ διὰ τοῦ τραγικοῦ αὐτοῦ νομοσχεδίου ὁρίζομεν ὅτι ὁ χῶρος αὐτὸς ἀπὸ 75% αὐξάνει εἰς 80%.

§80Γ. ΜΟΔΗΣ. Διὰ 5% ἀσχολούμεθα αὐτὴν τὴν ὥραν;

§81Σ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργ. Κ. Προνοίας). Ὁ κ. Ζορμπᾶς μᾶς ἀπασχολεῖ. Εἶναι τραγικὸν ὅτι θέλομεν νὰ δώσωμεν 5% ἐπὶ πλέον εἰς ἕναν ἰδιοκτήτην, ὁ ὁποῖος ἐπὶ 40 χρόνια ἐργάζεται εἰς τὸ ἀκίνητον αὐτό, ὁ ὁποῖος προσέδωσεν ἀξίαν εἰς τὸ ἀκίνητον λόγῳ τῆς δράσεώς του καὶ προσέφερεν ὑπηρεσίαν καὶ εἰς τὴν οἰκονομίαν ὁλόκληρον; Εἶναι τόσον τραγικὸν ὅτι εἰς πτωχοὺς βιοπαλαιστὰς αὐξάνομεν τὸ ποσοστὸν κατὰ 5%; Ὁμιλοῦμεν ἐπίσης καὶ περὶ μεταβολῆς τῆς διατάξεως τοῦ μισθώματος. Τὸ ΚΗʹ ψήφισμα ὥριζεν ἐλεύθερον μίσθωμα. Ἀλλ’ ἐρωτῶ τὸ νὰ τὸ μεταβάλλωμεν εἰς ἐνοικιοστασιακόν, διὰ νὰ μὴ γίνωνται οἱ μισθωταὶ θύματα ἐκμεταλλεύσεως τῶν μεγαλοκαρχαριῶν, ἀποτελεῖ ἀδικίαν; Νομίζω ἀντιθέτως, ὅτι ἀποτελεῖ ὑποχρέωσίν μας ἡ προστασία τῶν πτωχῶν καὶ ἀδυνάτων μισθωτῶν. Ἰσχυρίσθη ὁ κ. Καψάλης, ὅτι ἐὰν εἷς πτωχὸς θέλῃ νὰ ἀνοικοδομήσῃ, διατὶ νὰ ὑποστῇ ζημίαν. Ἐδέχθην τὴν τροπολογίαν τῶν κ.κ..... (δὲν ἠκούσθη).... καὶ Καψάλη, νὰ τὸ περιορίσωμεν μόνον εἰς τὰς Τραπέζας. Εἶμαι σύμφωνος νὰ τὸ περιορίσωμεν μεταξὺ τῶν πλουσίων ἰδιοκτητῶν, τῶν μεγάλων ἐπιχειρήσεων. Αὐτὸ εἶναι τὸ νομοσχέδιον, διὰ τὸ ὁποῖον τόσα καὶ τόσα εἶπεν ὁ κ. Ζορμπᾶς. (Χειροκροτήματα).

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τ. Τριανταφυλλάκος, ἔχει τὸν λόγον.

§83Τ. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Κύριοι βουλευταί, τὸ ἀντικείμενον τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου νόμου ἔχει δύο πλευρὰς τὴν τυπικὴν καὶ οὐσιαστικήν. Ἐπὶ τῆς τυπικῆς πλευρᾶς ἠκούσθησαν ἀντιρρήσεις ὅτι αἱ ἐκδοθεῖσαι τελεσίδικοι δικαστικαὶ ἀποφάσεις ἀνατρέπονται. Διὰ πολλοστὴν φορὰν ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία ἔχει ἐκδώσει ἀποφάσεις, αἱ ὁποῖαι ἔρχονται εἰς ἀντίθεσιν πρὸς δικαστικὰς ἀποφάσεις. Ἐπὶ τῆς οὐσίας τοῦ θέματος ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῆς Κοινωνικῆς Προνοίας ἦτο σαφὴς εἰς τὴν ἔκθεσιν τῶν σκέψεών του. Θὰ περιορισθῶ συνεπῶς ἐν συντομίᾳ εἰς τὴν ἀνάπτυξιν ὡρισμένων ἀπόψεών μου. Μόνον τὸ γεγονὸς ὅτι ἀπὸ τῆς μιᾶς πλευρᾶς εὑρίσκονται κερδοσκοπικαὶ ἐπιχειρήσεις καὶ ἀπὸ τῆς ἄλλης πλευρᾶς εὑρίσκονται οἱ ἐπαγγελματίαι εἶναι ἀρκετὸν νὰ δώσῃ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία τὴν ψῆφον της ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου. Οἱοσδήποτε εἴτε Τράπεζα εἴτε ἰδιώτης ἀναλάβῃ τὴν ἐπιχείρησιν εἶναι κερδοσκοπία. Τὸ περιθώριον κέρδους εἶναι τοιοῦτον ὥστε δὲν δικαιολογεῖται ὁ ἐγερθεὶς σάλος. Τὸ νομοσχέδιον ἀποβλέπει εἰς τὴν ὑποστήριξιν τῶν ἐπαγγελματιῶν καὶ πρέπει νὰ γίνῃ δεκτόν. Ὁ κ. ὑπουργός, ἀπὸ ἀπόψεως ἐπιχειρηματολογίας, ἐξήντλησε τὸ θέμα. Θέλω νὰ προσθέσω μόνον, ὅτι οἱ κύριοι συνάδελφοι, πρέπει νὰ προσέξουν ποῖα εἶναι τὰ ἐνδιαφερόμενα μέρη. Ἀπὸ τῆς μιᾶς πλευρᾶς εἶναι οἱ κεφαλαιοῦχοι καὶ ἀπὸ τῆς ἄλλης οἱ ἐπαγγελματίαι.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Μόδης, ἔχει τὸν λόγον.

§85Γ. ΜΟΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐξακολουθῶ νὰ νομίζω καὶ νὰ πιστεύω ὅτι δὲν ἤξιζε τὸν κόπον αὐτὴν τὴν ὥραν νὰ ἀσχολούμεθα μὲ τὸ παρὸν νομοσχέδιον. Πρὸ ἡμερῶν ἀνέγνωσα εἰς τὰς ἐφημερίδας ἐνυπόγραφον καταγγελίαν ὅτι διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου πρόκειται νὰ ὠφεληθῇ ὡρισμένον ἄτομον. Ἤδη βλέπω ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐπιζητεῖται ἀκύρωσις τελεσιδίκων δικαστικῶν ἀποφάσεων. Δὲν γνωρίζω ἐπὶ πόσον θὰ συνεχισθῇ αὐτὴ ἡ κατάστασις. Καθημερινῶς ψηφίζομεν νόμους διὰ τὸ ΚΗʹ ψήφισμα καὶ τὴν ἑπομένην τοὺς μεταβάλλομεν. Μᾶς ὡμίλησεν ὁ κ. ὑπουργὸς διὰ 5%. Δι’ αὐτὸ θὰ ἀσχολούμεθα σήμερον; Μᾶς εἶπον ἐπίσης ὅτι δὲν πρόκειται παρὰ νὰ προστατευθοῦν ἐνοικιασταὶ εἰς βάρος τῶν κερδοσκόπων. Ἀλλὰ νὰ μὴ ξεχνοῦμεν ὅτι πρὸ ὀλίγου εἴχομεν ψηφίσει τὸν νόμον ἡμεῖς οἱ ἴδιοι καὶ ἐρχόμεθα νὰ ἀγνοήσωμεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρὸ ὀλίγου ἐψηφίσαμεν.

§86Σ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργ. Κ. Προνοίας). Εἶναι πρὸ ἐτῶν πολλῶν.

§87Γ. ΜΟΔΗΣ. Μοῦ κάμνει ἐντύπωσιν ὅτι νομοσχέδιον ὡς τὸ παρὸν, δὲν ὑπογράφεται παρὰ μόνον ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῆς Προνοίας. Δὲν ξεύρω διὰ ποῖον λόγον ἔπρεπε τοιαύτη εὐρεῖα ἐξουσία......

§88Σ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργ. Κ. Προνοίας). Τὴν δίδει ὁ νόμος 3049. Δι’ αὐτὸ πρόκειται νὰ προτείνω τροπολογίαν, ὥστε νὰ μεταστῇ ἡ ἁρμοδιότης εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον.

§89Γ. ΜΟΔΗΣ. Καὶ ἀντὶ νὰ τροποποιήσητε αὐτόν, τροποποιεῖτε διάταξιν ὑπάρχουσαν. Νομίζω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἐπιβάλλεται ἐπιτακτικῶς νὰ παρακαλέσωμεν τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ ἀνακαλέσῃ τὸ νομοσχέδιον καὶ νὰ τὸ φέρῃ τὸν Σεπτέμβριον. Δὲν χάλασε ὁ κόσμος νὰ μείνουν αὐτοὶ οἱ ἀδικούμενοι τρεῖς μῆνες ἀργότερα.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Β. Βραχνός, ἔχει τὸν λόγον.

§91Β. ΒΡΑΧΝΟΣ. Ἔχω ὑπογράψει καὶ ἐγὼ τροπολογίαν μὲ τὸν κ. Σολομωνίδην καὶ τὸν κ. Παμπούκαν. Τὸ μεγαλύτερον μέρος τῆς τροπολογίας τὸ ἀνέπτυξεν ὁ κ. Σολομωνίδης. Ἐγὼ συμφωνῶ μὲ τὰς δύο τροπολογίας τὰς ὁποίας ἐπρότεινε, καθὼς καὶ διὰ μίαν ἀκόμη, τὴν ἑξῆς: Ὅτι, ὑπόγειον, θεωρεῖται τὸ κατάστημα ἐκεῖνο τοῦ ὁποίου τὸ δάπεδον εἶναι 60 ἑκατοστὰ κάτωθεν τῆς ἐπιφανείας τῆς ὁδοῦ. Διότι δὲν ὑπάρχει ὅριον τὸ ὁποῖον νὰ καθορίζῃ ποῖον εἶναι τὸ ὑπόγειον. Ἐνῷ δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου καθορίζομεν ὅτι ἐὰν ἔχῃ ἕνα σκαλοπάτι τὸ ὁποῖον εἶναι μόλις 15 ἑκατοστά, δὲν ἠμπορεῖ νὰ θεωρηθῇ ὑπόγειον εἰς τὴν νέαν οἰκοδομήν, ἡ ὁποία θὰ γίνῃ. Ἐνῷ ἐὰν βάλωμεν ἕνα περιθώριον, ἤτοι 50 ἢ 60 ἑκατοστὰ νὰ εἶναι τὸ δάπεδον τοῦ καταστήματος ὑπὸ τὴν ἐπιφάνειαν τῆς ὁδοῦ ρυθμίζεται αὐτὸ τὸ θέμα. Καὶ τὰς δύο τροπολογίας τὰς ὁποίας ὑπεστήριξεν ὁ κ. Σολομωνίδης, τὰς παραδέχομαι καὶ ἔχω καὶ αὐτὴν διὰ τὸ ὑπόγειον.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Διακουμόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§93Θ. ΔΙΑΚΟΥΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ εἶμαι ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου καὶ ὀρθῶς ὁ κ. ὑπουργὸς τὸ ἔθεσεν ὑπ’ ὄψιν ἡμῶν. Ἔχω καὶ ἐγὼ μίαν παράκλησιν νὰ κάμω. Εἰς τὴν 2αν παράγραφον νὰ τεθῇ ἡ λέξις «καί».

§94Σ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργ. Κ. Προνοίας). Τὴν ἀποδέχομαι.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Παπασπύρου, ἔχει τὸν λόγον.

§96Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, μὲ τὴν ἐπίφασιν τῆς προστασίας τῆς ἐπαγγελματικῆς στέγης ἔρχεται πρὸς ψήφισιν τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον. Εἶναι καὶ εἰς τὸ πνεῦμα τῆς ἐποχῆς. Καταλύομεν τὴν ἐλευθερίαν, ἐν ὀνόματι τῆς Δημοκρατίας, φτιάχνουμε φακέλλους, ἐν ὀνόματι τῆς Δημοκρατίας ..... (Θόρυβος), κάμνομεν ὅ,τι δήποτε, ἀλλὰ ἐδῶ ἐν ὀνόματι τῆς προστασίας τῆς ἐπαγγελματικῆς στέγης φέρνομεν αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον. Καὶ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ θὰ ἔχω τὴν τιμὴν, τὰς ταπεινάς μου παρατηρήσεις νὰ τὰς διατυπώσω πρὸς τὸ Σῶμα. Ἐπὶ δύο ὁλόκληρα ἔτη τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Κοινωνικῆς Προνοίας ἀπησχολεῖτο μὲ τὴν ἔκδοσιν τοῦ διατάγματος εἰς ἐκτέλεσιν τοῦ ΚΗʹ ψηφίσματος, ἐπὶ δύο ὁλόκληρα ἔτη ὅλοι οἱ προκάτοχοι τοῦ σημερινοῦ ὑπουργοῦ τῆς Κοινωνικῆς Προνοίας καί, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, μὲ τὴν συνεργασίαν τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης......

§97Σ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργ. Κ. Προνοίας). Δυνάμει τοῦ νόμου 3049, ὁ ὑπουργὸς τῆς Προνοίας εἶναι ἐλεύθερος καὶ ἁρμόδιος νὰ ρυθμίζῃ τὰ ζητήματα δι’ ἁπλῶν διαταγμάτων.

§98Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Πιστεύω ὅτι εἰς ἕνα τοιοῦτον θέμα, τοῦ ὁποίου ἐπιλαμβάνεται τὸ νομοσχέδιόν σας, θὰ ἔπρεπε νὰ προσυπογράφῃ καὶ ὁ ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, διότι ρυθμίζει θέματα ἐνοικιοστασιακά, θέματα μισθωμάτων καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν διὰ τὴν ἑνότητα....

§99Σ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργ. Κ. Προνοίας). Τὸ κακὸν εἶναι τὸ ἑξῆς ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ δοθῇ ἡ ἁρμοδιότης εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας, διότι δὲν εἶναι τὸ ἁρμόδιον. Εἰσήχθη ὅμως καλῶς τὸ νομοσχέδιον μὲ τὴν ὑπογραφὴν τὴν ἰδικήν μου, δυνάμει τοῦ ν. 3049, ποὺ δίδει εἰς ἐμὲ ἀποκλειστικὴν ἁρμοδιότητα. Ἐπειδὴ ὅμως πιστεύω ὅτι ἡ ἁρμοδιότης δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνήκῃ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας, θὰ προτείνω τροπολογίαν διὰ τῆς ὁποίας, θὰ μετατίθεται ἡ ἁρμοδιότης εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Συγκοινωνιῶν, τὸ ὁποῖον εἶναι ἁρμόδιον.

§100Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Πέραν αὐτῆς τῆς τυπικῆς ἀντιρρήσεως, ἔχω τὴν τιμὴν νὰ διατυπώσω τὴν ἄποψιν πρὸς τοὺς συναδέλφους, ὅτι πρόκειται περὶ μιᾶς διατάξεως, ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὴν ἱκανοποίησιν περιωρισμένων θεμάτων. Ἐὰν εἶχε μίαν ἔκτασιν, κύριε ὑπουργέ, διὰ τὴν γενικωτέραν προστασίαν τῆς ἐπαγγελματικῆς στέγης, ὁ ἔχων τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλῇ καὶ πιστεύω ὅλοι οἱ συνάδελφοι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, δὲν θὰ εἴχομεν οὐδεμίαν ἀντίρρησιν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου. Ὑπενθυμίζω ὅτι, ὅταν ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἔφερε τὸ νομοσχέδιον διὰ νὰ λάβῃ ἐξουσιοδότησιν ἐπὶ τοῦ θέματος τοῦ ἐνοικιοστασίου, ἡ πτέρυξ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἠγωνίσθη νὰ προστεθῇ διάταξις περιορίζουσα τὴν ἐξουσιοδότησιν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπαγγελματικὴν στέγην. Ἐζητήσαμεν εὐρυτάτην προστασίαν τῶν ἐπαγγελματιῶν. Λοιπόν, μὴ προβάλλετε, ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, τὸ ζήτημα τῆς προστασίας τῆς ἐπαγγελματικῆς στέγης, ὅταν εἰς τὴν διάταξιν αὐτὴν ἀναφέρετε διὰ καταστήματα. Ἀφοῦ ἐπὶ δύο χρόνια γίνεται ἡ ἔρευνα καὶ ἡ συζήτησις διὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ διατάγματος σύμφωνα μὲ τὸ ΚΗʹ ψήφισμα καὶ διαρκῶς εἴχομεν τὰς Κυβερνητικὰς ἀπόψεις καὶ τὰς ἀπόψεις τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ Συντονιστικοῦ Συμβουλίου, ἐδημοσιεύθη τὸ διάταγμα, ἐπέζησε ὡρισμένον χρονικὸν διάστημα, ἐπελήφθησαν αἱ δικαστικαὶ ἀρχαὶ καὶ ἐξεδόθησαν ἀποφάσεις, αἱ ὁποῖαι κατέστησαν καὶ ἀμετάκλητοι καὶ ἔρχεσθε, τώρα, μὲ τὸ νομοσχέδιον αὐτό, νὰ μεταβάλετε τὴν κατάστασιν, τὴν ὁποίαν καθιερώσατε καὶ νὰ ἀνατρέψετε καὶ τὰς δικαστικὰς ἀποφάσεις......

§101Σ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργ. Κ. Προνοίας). Ὄχι, καθόλου δὲν ἀνατρέπομεν.

§102Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. «Ἡ παροῦσα διάταξις ....... ............ (ἀναγινώσκει) ..............».

§103Σ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργ. Κ. Προνοίας). Νὰ σᾶς ἀπαντήσω. Δὲν πρόκειται περὶ ἀνατροπῆς.

§104Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Θὰ τελειώσω ἀμέσως καὶ θὰ δώσητε τὴν ἀπάντησιν. Πέραν, ὅμως, αὐτοῦ, βάζετε ὡς προϋπόθεσιν ὅτι: «Καταστήματα τῶν ὁποίων ὁ μισθωτὴς ἢ ἐν συνεχείᾳ.................................. ............ (ἀναγινώσκει).................». Καὶ σᾶς ἐρωτῶ καὶ ἐρωτῶ ὅλους σας, κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν συνέπεσε, ἐπὶ 39 ἔτη νὰ ἀσκῇ εἷς τὴν ἐπιχείρησιν, αὐτὸς δὲν εἶναι ἄξιος τῆς προστασίας;

§105Σ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργ. Κ. Προνοίας). Δέχομαι νὰ τὸ περιορίσωμεν, ἂν θέλετε.

§106Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Μοῦ κάμνει ἐντύπωσιν, ὅτι κάμνετε ἕνα προσδιορισμὸν τῶν 40 ἐτῶν.

§107Σ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργ. Κ. Προνοίας). Θέλετε νὰ τὸ κάμωμεν 30; Διὰ νὰ ἀντιληφθῆτε ὅτι δὲν ἔχω ἐνδιαφέρον.

§108Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Σεῖς; Τὸ ἀποκρούω ἀπολύτως.

§109Σ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργ. Κ. Προνοίας). Ποῖος τότε;

§110Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Χωρὶς νὰ θέλω νὰ σᾶς κολακεύσω, ἀναγνωρίζω καὶ τὸ ἦθος σας καὶ τὴν ἐντιμότητά σας.

§111Σ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργ. Κ. Προνοίας). Διὰ νὰ σᾶς ἀποδείξω ὅτι δὲν ἀποβλέπω εἰς τὴν προστασίαν ἑνὸς ἀνθρώπου, τὸν ὁποῖον προστατεύει ἡ 40)ετία, δέχομαι νὰ τὸ κατεβάσωμεν εἰς οἷον ὅριον θέλετε σεῖς. Διὰ νὰ πεισθῆτε, ὅτι ἡ 40)ετία δὲν ἀφορᾷ τὴν προστασίαν ὡρισμένων προσώπων.

§112Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Ἐδῶ ἔχει δημιουργηθῆ μία κατάστασις. Ἡ διάταξις αὐτὴ ἰσχύει εἰς ὡρισμένας περιπτώσεις. Τὸ θέμα αὐτὸ συνδέεται ἀναποσπάστως μὲ γενικωτέρους ὅρους τῆς ἐθνικῆς μας οἰκονομίας. Ἡ μία ἄποψις εἶναι διὰ τὴν προστασίαν ὡρισμένων ἐπαγγελμάτων, πάρετε καὶ τὴν ἄλλην ἄποψιν, ἑκατοντάδες ἐργάται εἰς κάθε οἰκοδομὴν ἀπασχολοῦνται. Τὸ θέμα τῶν δημοσίων ἐσόδων κατὰ τρόπον ἱκανοποιητικὸν τακτοποιεῖται. Διότι μὲ τὰς οἰκοδομὰς ποὺ γίνωνται, ἀπὸ τὴν φορολογίαν τοῦ εἰσοδήματος ἐξ οἰκοδομῶν τὸ δημόσιον ἔχει ὠφέλειαν. Ἀνεφέρθησαν οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ἐπέβαλον τὴν ψήφισιν τοῦ ΚΗʹ ψηφίσματος καὶ τὴν ἔκδοσιν τοῦ διατάγματος αὐτοῦ. Ἡ ἀπορία μας εἶναι, ὅτι μετὰ τόσον χρονικὸν διάστημα ἀνένειψεν ἡ Κυβέρνησις καὶ ἔρχεται, νὰ εἴπῃ, ὅτι ἀναθεωρῶ τὴν πολιτικήν μου ἐπὶ τοῦ ΚΗʹ ψηφίσματος μετὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ διατάγματος καὶ τὴν ἔκδοσιν τῶν δικαστικῶν ἀποφάσεων.

§113Σ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργ. Κ. Προνοίας). Ἐπειδὴ σᾶς ἐκτιμῶ ἰδιαιτέρως, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς δώσω ἀπάντησιν, ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Ναί μὲν εἶναι φορολογικοὶ λόγοι οἱ ὁποῖοι σᾶς ἀναγκάζουν νὰ ἀντιταχθῆτε κατὰ τοῦ νομοσχεδίου. Νομίζω ὅμως ὅτι πρέπει νὰ ὑποχωρήσουν οἱ φορολογικοὶ λόγοι πρὸ μιᾶς προστασίας ἐπαγγελματιῶν, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ τύχουν τῆς προστασίας μας. Ἠρωτήσατε ἐπίσης, διατὶ ἐπὶ τόσα χρόνια τὸ ἀφήσαμεν καὶ ἐπελήφθημεν ἤδη τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Σᾶς ἀπαντῶ: Διότι μὲ κατέκλεισαν τὰ τηλεγραφήματα ὅλων τῶν ἐπαγγελματικῶν τάξεων. Σᾶς διαβεβαιῶ ὅτι ὁ κ. Μπερνίτσας ἦλθε μὲ δεκάδα ἐκπροσώπων τῶν ἐπαγγελματικῶν τάξεων, οἱ ὁποῖοι ἠξίωσαν καὶ μοῦ ἐτόνισαν ὅτι εἶναι ὑποχρέωσις τιμῆς διὰ τὴν Κυβέρνησιν νὰ κάμῃ αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐπιδιώκομεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἐπιλαμβανόμεθα τώρα τοῦ ζητήματος αὐτοῦ.

§114Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Δὲν ἔχω κανένα λόγον νὰ μὴ δεχθῶ τὰς ἐξηγήσεις. Πάντως ἐγὼ δικαιοῦμαι νὰ διατυπώσω τὰς ἀπορίας τὰς ὁποίας διετύπωσα. Καὶ ἔρχεσθε μὲ τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον νὰ δημιουργήσητε μίαν ἐκτροπήν.

§115Σ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργ. Κ. Προνοίας). Θὰ σᾶς ἀπαντήσω ἐπὶ τῆς ἐκτροπῆς.

§116Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἤκουσα ἀπὸ τὸν κ. συνάδελφον καὶ εἰσηγητὴν τῆς πλειοψηφίας, ἤκουσα καὶ τὴν ἄποψιν τοῦ κ. Καψάλη, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρξῃ ἕνας περιορισμός. Ἐπὶ τοῦ θέματος τοῦ περιορισμοῦ ἀπεδέχθητε ὅτι προκειμένου περὶ οἰκοδομῶν μεγάλων ἐπιχειρήσεων....

§117Σ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργ. Κ. Προνοίας). Θὰ σᾶς ἀπαντήσω. Διὰ νὰ ἀντιληφθῆτε τὴν καλὴν διάθεσίν μου καὶ τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δὲν θέλομεν τὴν προστασίαν, ὅτι δὲν ἐπιδιώκομεν τὴν προστασίαν ὡρισμένων ἀνθρώπων σᾶς δηλῶ ὅτι δέχομαι νὰ τὸ περιορίσω ὅσον θέλετε, διὰ νὰ πεισθῆτε ὅτι ἡ Κυβέρνησις καὶ ἐγὼ δὲν προσπαθοῦμεν νὰ ὑποστηρίξωμεν ὡρισμένα πρόσωπα. Θὰ σᾶς ἀπαντήσω ἐπίσης καὶ διὰ τὴν ἐκτροπήν.........

§118Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Εἴδατε πόσον τὸ γενίκευσα καὶ εἶπον, ὅτι δὲν ὑπάρχει καμμία αἰχμὴ ἐναντίον σας. Τώρα ποὺ βλέπω τὴν διάθεσίν σας, κύριε ὑπουργέ, νὰ διατυπώσω μίαν τροπολογίαν διὰ νὰ μὴ ὑπάρχουν σημεῖα τὰ ὁποῖα θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ δημιουργήσουν παρεξηγήσεις.

§119Σ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργ. Κ. Προνοίας). Ὑποβάλλατε μίαν τροπολογίαν καὶ σᾶς διαβεβαιῶ ὅτι θὰ τὴν δεχθῶ.

§120Δ. ΛΟΝΤΟΣ. Θὰ καταργήσωμεν ὁλόκληρον τὸ ΚΗʹ ψήφισμα διὰ τῶν τροπολογιῶν αὐτῶν.

§121Σ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργ. Κ. Προνοίας). Ἐγώ λέγω τὶ θὰ δεχθῶ. Τὸ δικαίωμα ἀνήκει εἰς τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ ἢ νὰ ἀπορρίψῃ ὡρισμένας προτάσεις.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ὑπεβλήθη «ἔνστασις ἐλλείψεως ἀπαρτίας», ἔχουσα οὕτω: Πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς. Οἱ κάτωθι ὑπογεγραμμένοι βουλευταὶ ὑποβάλλομεν ἔνστασιν ἀπαρτίας. Ν. Ζορμπᾶς, Ε. Κοθρῆς, Π. Ντεντιδάκης, Σ. Ἀλλαμανῆς, Ν. Μαλλιάκας, Γ. Μόδης, Ι. Ζίγδης, Ι. Ὀρφανός, Ι. Παπαμαστοράκης, Π. Πολυχρονίδης. Διαπιστῶν ὅτι ὄντως δὲν εὑρισκόμεθα ἐν ἀπαρτίᾳ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ λύσω τὴν συνεδρίασιν. Λύεται ἡ συνεδρίασις, δι’ αὔριον καὶ ὥραν 7 μ.μ., μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως, ἀναφοράς, ἐρωτήσεις καὶ νομοθετικὴν ἐργασίαν.

(Ὥρα 10 μ.μ.)

ΔΙΑΤΑΓΜΑ

«Περὶ κηρύξεως τῆς λήξεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Γʹ Τακτικῆς Συνόδου τῆς Γʹ Περιόδου τῆς Βουλῆς.

ΠΑΥΛΟΣ

ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ

Ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 37 τοῦ Συντάγματος. Κηρύσσομεν Τὴν λῆξιν τῶν ἐργασιῶν τῆς Γʹ Τακτικῆς Συνόδου τῆς Γʹ Περιόδου τῆς Βουλῆς. Ὁ Πρόεδρος τοῦ Ἡμετέρου Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου θέλει δημοσιεύσει καὶ ἐκτελέσει τὸ παρὸν Διάταγμα. Ἐν Ἀθήναις τῇ 6 Ἰουλίου 1955.

ΠΑΥΛΟΣ

Β.

Ὁ Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΠΑΠΑΓΟΣ».