1955.07.01

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 124η

Παρασκευὴ 1 Ἰουλίου 1955

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 7.10′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Ι. Ἰντζές, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Ι. ΙΝΤΖΕΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Β. Καραμπίλιας, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§4Β. ΚΑΡΑΜΠΙΛΙΑΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ κ. Κ. Παπακωνσταντίνου (Ὑφυπουργὸς Συγκοινωνιῶν καὶ Δημοσίων Ἔργων) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μετὰ τῆς ΖΗΜΕΝΣ συμβάσεως». Ὁ κ. Π. Κανελλόπουλος (Ἀντιπρόεδρος Κυβ. καὶ Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ δημοσιεύσεως διὰ τοῦ ἐπαρχιακοῦ τύπου προκηρύξεων διαγωνισμῶν καὶ διακηρύξεων δημοπρασιῶν». Ὁ κ. Α. Γεροκωστόπουλος (Ὑπουργ. Ἐθνικῆς Παιδείας καὶ Θρησκευμάτων) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ ἱδρύσεως Οἰωνοσφαιρικοῦ Ἰνστιτούτου παρὰ τῷ Ἀστεροσκοπείῳ Ἀθηνῶν». Οἱ κ. κ. Α. Γεροκωστόπουλος (Ὑπουργός Ἐθνικῆς Παιδείας καὶ Θρησκευμάτων) καὶ Λ. Εὐταξίας (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν) καταθέτουσι σχέδια νόμων: 1) «Περὶ ἐγκρίσεως τῶν κατὰ πρὸ τοῦ 1954–55 οἰκονομικὰ ἔτη (1948–49, 1951–52, 1952–53 καὶ 1953 –54) πραγματοποιηθεισῶν δαπανῶν ἁρμοδιότητος τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Παιδείας καὶ Θρησκευμάτων καὶ τῆς ἐγγραφῆς τῶν διὰ τὴν πληρωμὴν αὐτῶν ἀπαιτουμένων πιστώσεων εἰς τὸν εἰδικὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τούτου», καὶ 2) «περὶ ἐγκρίσεως τῶν κατὰ τὰ πρὸ τοῦ 1954–55 οἰκονομικὰ ἔτη (1949–50, 1950–51, 1952–53 καὶ 1953–54) πραγματοποιηθεισῶν δαπανῶν ἁρμοδιότητος τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Παιδείας καὶ Θρησκευμάτων καὶ τῆς ἐγγραφῆς τῶν διὰ τὴν πληρωμὴν αὐτῶν ἀπαιτουμένων πιστώσεων εἰς τὸν εἰδικὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τούτου». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ε. Κοθρῆς, Π. Πολυχρονίδης, Μ. Βολουδάκης, Ε. Μπακλατζῆς, Μ. Χλουβεράκης καὶ Ε. Ζαννῆς καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως ὡς καὶ καταργήσεως ἐνίων διατάξεων τοῦ Ν. Δ. 2407)53 «περὶ ὀργανώσεως καὶ διοικήσεως τῆς Διεθνοῦς Ἐκθέσεως Θεσσαλονίκης».

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

Κατὰ ληφθεῖσαν κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν τοῦ Σώματος ἀπόφασιν, συνεχίζεται ἡ μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως α) τῆς ἀπὸ 18 Ἰουνίου 1955 Συμβάσεως «περὶ λύσεως τῆς ἀπὸ 24.4.51 Συμβάσεως περὶ ἀξιοποιήσεως τῶν λιγνιτῶν Πτολεμαΐδος τῆς συνομολογηθείσης διὰ τοῦ ν. 1717) 1951» καὶ 6) τῆς ἀπὸ 18 Ἰουνίου 1955 Συμβάσεως «περὶ ἀξιοποιήσεως λιγνιτοφόρου περιοχῆς Πτολεμαΐδος».

§6Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὴν σελίδα 10 τοῦ κειμένου, τὸ ὁποῖον ἔχετε ἐνώπιόν σας, ἔχει γίνει ἕνα καθαρῶς τυπογραφικὸν λάθος, τὸ ὁποῖον παρακαλῶ νὰ διορθωθῇ. Εἶναι εἰς τὴν σελίδα 10, ἄρθρον 2 τοῦ κυρωτικοῦ νόμου, πρώτη παράγραφος. Ἐκεῖ ποὺ λέγει «ἢ καὶ εἰς αὐτὴν πρὸ τῆς διὰ τοῦ νόμου 1717 τοῦ ἔτους 1951 συστάσεως καὶ λειτουργίας αὐτῆς», μετὰ τὸ «1951» πρέπει νὰ προστεθῇ ἡ λέξις «νομιμοποιήσεως» τῆς συστάσεως καὶ λειτουργίας αὐτῆς. Διότι ἡ Ἑταιρεία δὲν συνέστη καὶ ἐλειτούργησε διὰ τοῦ ν. 1717, ἀλλὰ τὴν λειτουργίαν της ὁ ν. 1717 ἁπλῶς ἐνομιμοποίησεν.

§7Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὴν σελίδα 10, ποὺ ἀναφέρεται, δὲν εἶναι κείμενον ἄρθρου.

§8Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Εἰς τὸ κείμενον τοῦ νόμου. Παρακαλῶ, λοιπόν, τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον μὲ τὴν διόρθωσιν αὐτήν, τυπογραφικοῦ καθαρῶς λάθους. Τὸ σωστὸν εἶναι «πρὸ τῆς διὰ τοῦ ν. 1717)51 νομιμοποιήσεως τῆς συστάσεως καὶ λειτουργίας αὐτῆς», διότι, ἐπαναλαμβάνω, δὲν συνέστη ἡ Ἑταιρεία διὰ τοῦ ν. 1717. Ὁ νόμος ἐκεῖνος ἁπλῶς ἐνομιμοποίησε τὴν σύστασιν καὶ τὴν λειτουργίαν τῆς Ἑταιρείας.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἔχουν οἱ ρήτορες ὑπ’ ὄψιν των τὴν τροπολογίαν αὐτήν. Οὕτω πως θὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ σύμβασις.

§10Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Εἰς τὴν σύμβασιν οὕτως ἔχει διατυπωθῆ. Ἁπλῶς τυπογραφικὸν σφάλμα ἔγινεν εἰς τὸν νόμον.

§11Θ. ΤΑΜΒΑΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἴχομεν ζητήσει τὸν λόγον, μετὰ τὸν κ. Μουρατίδην, διὰ νὰ εἴπωμεν καὶ ἡμεῖς δύο λέξεις, ὅτι συμφωνοῦμεν διὰ τὰ μεταλλεῖα τῆς Εὐβοίας.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐφ’ ὅσον κατὰ τὸν Κανονισμὸν ὡμίλησεν ὁ κ. Μουρατίδης, ὁ ὁποῖος ἀνήκει εἰς τὸν Συναγερμόν, πρέπει μετὰ νὰ εἶναι ὁ ἀντιλέγων. Συνεπῶς θὰ λάβετε τὸν λόγον μετά. Τὸ θέμα εἶναι νὰ κανονισθῇ μεταξὺ τοῦ κ. Ἀλλαμανῆ, ὁ ὁποῖος ἔλαβε τὸν λόγον, ἀλλὰ δὲν ἐπροχώρησε, καὶ τοῦ κ. Ζίγδη, ὁ ὁποῖος ἦτο ἀπών. Ὁ κ. Ἀλλαμανῆς ἔχει τὸν λόγον.

§13Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, εἶμαι βέβαιος ὅτι οὐδεὶς εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν, ἀλλὰ καὶ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀμφισβητήσῃ ὅτι τὸ ἔργον, τοῦ ὁποίου τὴν ἐκτέλεσιν προβλέπει ἡ ὑπὸ κύρωσιν σύμβασις ἀποτελεῖ ἕν ἀπὸ τὰ σπουδαιότερα, ἄν ὄχι τὸ σπουδαιότερον ἔργον ἀνασυγκροτήσεως τῆς χώρας. Ὁ ἔχων τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλῇ πρὸς ὑμᾶς, θὰ ἦτο πρόθυμος ἔτι περαιτέρω, ὄχι μόνον νὰ προχωρήσῃ εἰς αὐτὴν τὴν κοινὴν ἀντίληψιν περὶ τῆς ἀξίας τοῦ ἔργου, ἀλλὰ νὰ ὑποστηρίξῃ ὅτι τὸ ἔργον αὐτὸ συνδέεται μὲ αὐτὴν ταύτην τὴν ἐπιβίωσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Διότι ἡ σημασία τοῦ ἔργου αὐτοῦ δὲν ἔγκειται μόνον εἰς τὴν ἀξίαν τοῦ πολυτίμου προϊόντος, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ἐξαχθῇ ἐκ τῶν ἐγκάτων τῆς Μακεδονικῆς γῆς, ἀλλὰ κυρίως ἔγκειται εἰς τὸ ὅτι πρόκειται ν’ ἀποτελέσῃ τὴν βάσιν διὰ μίαν σειρὰν βιομηχανιῶν καὶ ἐπιχειρήσεων, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐπηρεάσουν πρὸς τὰ πρόσω τὴν ἐθνικήν μας οἰκονομίαν. Θὰ ἦτο ἀρκετὸν νὰ ἀναφέρω, ὅτι μὲ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου αὐτοῦ συνδέεται ἡ δημιουργία καὶ ἡ λειτουργία βιομηχανιῶν βασικῶν, ὅπως εἶναι αὕτη τῆς παραγωγῆς τόσον μεγάλης ἰσχύος ἠλεκτρικοῦ ρεύματος, ὅπως εἶναι ἡ βιομηχανία τοῦ ἀζώτου, ὅπως εἶναι ἡ λειτουργία τῆς μεγαλυτέρας Κρατικῆς Ἐπιχειρήσεως Μεταφορῶν. Ἰδοὺ διατί νομίζω, ὅτι εἶναι ἐπάναγκες μὲ πᾶσαν ἄνεσιν χρόνου νὰ κριθῇ, νὰ ἐξετασθῇ, νὰ συζητηθῇ ἡ σύμβασις καὶ τὸ περιεχόμενόν της. Καὶ νομίζω, ὅτι ἄν ἡ Κυβέρνησις δὲν θελήσῃ νὰ ἀκολουθήσῃ τὸ παράδειγμα τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἐμερίμνησε διὰ τὴν κατάρτισιν τῆς καταργουμένης ἤδη συμβάσεως, ὥστε πρὸ τῆς Βουλῆς νὰ φέρῃ ἕν σχέδιον συμβάσεως καὶ ὄχι μίαν ὑπογεγραμμένην σύμβασιν, δὲν μειώνει καθόλου τὸ ἐνδιαφέρον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας καὶ τὴν ἀξίαν τῶν συζητήσεων ποὺ θὰ γίνουν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Καὶ νομίζω ἀκόμη, ὅτι εἶναι ἐσφαλμένη ἡ ἀντίληψις, ὅτι προκειμένης τῆς συζητήσεως συμβάσεως, ὑπογεγραμμένης ἔστω, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ προκύψουν ἀπὸ τὴν συζήτησιν αὐτὴν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν καὶ τροποποιήσεις ἀκόμη ὡρισμένων ὅρων συμβάσεως, τροποποιήσεις φυσικά, αἱ ὁποῖαι δὲν ἀνατρέπουν τὴν βάσιν τῆς συμβάσεως. Διότι, ἐνῷ ὑπεστηρίχθη ἀπὸ διαπρεπῆ συνάδελφον προεδρεύοντα τῆς Ἐπιτροπῆς τῆς Κοινοβουλευτικῆς ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ, ὅτι εἶναι ἄχαρις ὁ ρόλος τῶν βουλευτῶν, ὅταν πρόκειται νὰ κυρώσουν ὑπογεγραμμένην σύμβασιν, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προτείνουν ἤ καὶ νὰ ἐπιτύχουν τροποποίησιν τῶν κυρωμένων συμβάσεων, πιστεύω ὅτι εἰς χεῖρας μιᾶς Κυβερνήσεως, τροπολογίαι προστεθεῖσαι ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποτελέσουν μέσον βελτιώσεως αὐτῆς καὶ δὲν θὰ ὑπάρξῃ δυσχέρεια νὰ ἀναγκασθῇ ἕνας κακόπιστος ἀνάδοχος ν’ ἀποδεχθῇ τροπολογίας λογικάς, τὰς ὁποίας ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία ἔκρινεν ὅτι ἔπρεπε νὰ φέρῃ εἰς μίαν ἔστω ὑπογεγραμμένην σύμβασιν, τὴν ὁποίαν ὅμως εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν ἐναπόκειται νὰ κυρώσῃ. Κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν, κατὰ μέγιστον μέρος καὶ αἱ ἀγορεύσεις τῶν ὁμιλητῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ τῶν κυβερνητικῶν ἀντιπροσώπων κατηναλώθησαν εἰς τὴν ἱστορίαν τῆς παλαιᾶς συμβάσεως καὶ τὴν προϊστορίαν ἀκόμη τῆς καταργουμένης ἤδη καὶ ἐπ’ ἐλάχιστον εἰς τὴν κριτικὴν καὶ ἐπεξεργασίαν τῶν ὅρων τῆς νέας συμβάσεως. Δὲν θὰ θελήσω, διὰ νὰ μὴ σᾶς κουράσω, νὰ ἐπανέλθω εἰς τὰ ὅσα εἶπον ἐπὶ τῆς παλαιᾶς συμβάσεως, θὰ θελήσω ὅμως νὰ διατυπώσω μίαν προσωπικήν μου ἀντίληψιν. Ἀπὸ τὴν ἀνάγνωσιν τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως, ἐν συνδυασμῷ μὲ τὰ ὅσα ἤκουσα λεγόμενα ἐξ ἀμφοτέρων τῶν πλευρῶν, ἀπεκόμισα προσωπικῶς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἡ παλαιὰ σύμβασις ἐγκατελείφθη ἀφ’ ἧς ἐνεφανίσθη εἰς τὸν ὁρίζοντα ὁ νέος ἀνάδοχος, ὁ καὶ ἀνάδοχος τῆς ὑπὸ κύρωσιν συμβάσεως.

§14Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Αὐτό, κ. συνάδελφε, δὲν εἶναι ἀπολύτως ἀκριβές. Ἀντιθέτως, διεπιστώθη καὶ ἀπὸ τοὺς ρήτορας τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅτι ἐπὶ σειρὰν ὁλοκλήρων μηνῶν ἐγένετο παράλληλος ἐνέργεια. Καὶ ἡ ἔννοια τῆς παραλλήλου ἐνεργείας ἦτο ἡ ἑξῆς: Θέλομεν νὰ ἴδωμεν ποία ἐκ τῶν δύο λύσεων εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτύχῃ. Καὶ νομίζω, ὅτι ἀπεδείχθη κατὰ τὴν χθεσινὴν συζήτησιν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ βαδίσωμεν πρὸς τὴν λύσιν, πρὸς τὴν ὁποίαν ἐβάδισεν ἡ Κυβέρνησις τελικῶς διὰ λόγους, τοὺς ὁποίους ἐξήγησα χθές. Εἶναι πρόθυμος ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐξηγήσῃ πρὸς τὴν Βουλήν, ἀφοῦ τελειώσετε τὴν ὁμιλίαν σας. Νομίζω ἐκ τῶν ἀγορεύσεων τῶν ρητόρων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως προέκυψε σαφῶς τοῦτο: Καὶ ἀκριβῶς, αὐτὸς ἦτο ὁ διάλογος μὲ τὸν κ. Παπανδρέου, ὅτι ἐγένετο μία παράλληλος ἔρευνα τῶν δύο περιπτώσεων ἐπὶ ἓν ὡρισμένον χρονικὸν διάστημα. Βεβαίως, τελικῶς προεκρίθη ἡ λύσις, ἡ ὑπὸ κρίσιν καὶ συζήτησιν καὶ ἐπῆλθε μία οἱονεὶ τριμερὴς συμφωνία, διότι πράγματι ἡ συμφωνία αὐτὴ εἶναι τριμερής, τοῦ Κράτους, παλαιοῦ ἀναδόχου καὶ τοῦ νέου ἀναδόχου — διὰ νὰ δημιουργήσωμεν τὸ νέον καθεστὼς τῆς Πτολεμαΐδος.

§15Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Κύριε Ἀλλαμανῆ, παρακαλῶ, ἄν μοῦ ἐπιτρέπετε, μίαν μικρὰν διακοπήν.

§16Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ἄν γίνουν πολλαὶ διακοπαί, θὰ χάσω τὸν εἱρμὸν τῶν σκέψεών μου. Ἄλλωστε, θὰ διαφωνήσωμεν εἰς πολλὰ σημεῖα.

§17Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Ἤθελα νὰ προσθέσω: Ἐὰν ἡ ἔννοια αὐτῶν, τὰ ὁποῖα λέγετε εἶναι ὅτι ἄν δὲν εἶχε παρουσιασθῆ ὁ νέος ἀνάδοχος θὰ ἐξακολουθούσαμε νὰ βράζωμεν εἰς τὸ ζουμί μας μὲ τὸν παλαιὸν ἀνάδοχον καὶ νὰ περιμένωμεν τὸν χρόνον καὶ νὰ μὴ καταλήγωμεν εἰς ἀποτέλεσμα ἐνδεχομένως ἢ νὰ καταλήγωμεν εἰς κάποιον κάποτε ἀποτέλεσμα, τότε εἴμεθα σύμφωνοι. Ἐὰν ὅμως ἡ ἔννοια τῶν ὅσων εἴπατε εἶναι, ὅτι ἠδύνατο ἡ σύμβασις εὐχερῶς ἤ μὲ κάποιαν ἀκόμη προσπάθειαν μὲ τὸν παλαιὸν ἀνάδοχον νὰ πραγματοποιηθῇ, ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου τοῦτο μόνον ἐπιθυμῶ νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω: Ὅτι παρὰ τὰ πλεονεκτήματα, τὰ ὁποῖα παρουσιάζει ὁ νέος ἀνάδοχος καὶ παρὰ τὴν προσθήκην τοῦ νέου παράγοντος καταναλώσεως ἠμικώκ, τοῦ ὁποίου ἐστερεῖτο ὁ παλαιὸς ἀνάδοχος, πάλιν ἡ συνεργασία ἦτο ἀδύνατον νὰ περπατήσῃ κατὰ τρόπον ἱκανοποιητικόν, ἐὰν δὲν προσετίθετο τὴν τελευταίαν στιγμὴν τὸ θερμικὸν ἐργοστάσιον τῆς

Δ.Ε.Η.

§18Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Πρὸς μὲν τὸν κ. Ὑπουργόν, θὰ ἀπαντήσω τοῦτο καὶ μόνον: Ὅτι πράγματι ὑπῆρξε παράλληλος ἐνέργεια ἐπὶ μακρὸν χρόνον, μέχρι καὶ τῆς ὑπογραφῆς τῆς κυρωθείσης συμβάσεως, ἀλλὰ παράλληλος ἐνέργεια κατατείνουσα, ὥστε νὰ πεισθῇ ὁ παλαιὸς νὰ παραιτηθῇ τῆς συμβάσεως καὶ ὁ νέος νὰ συνάψῃ τὴν σύμβασιν, τὴν ὑπὸ κύρωσιν. Εἰς τὸν κ. Καψάλην θὰ προσθέσω τοῦτο: Ὅτι ἐλησμόνησε τὸ ἀναγνωσθὲν ἔγγραφον χθὲς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τοῦ προκατόχου του εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ Συντονισμοῦ, εἰς τὸ ὁποῖον μὲ τόνον διθυραμβικὸν ἐξήρετο ἡ ἱκανότης τοῦ παλαιοῦ ἀναδόχου καὶ οἱ ὅροι τοὺς ὁποίους ἀπεδέχθη τελικῶς, καὶ ἐζήτων ἀπὸ τὴν Ἀμερικανικὴν Ἀποστολὴν νὰ συμφωνήσῃ, διὰ νὰ καταρτισθῇ νέα σύμβασις μὲ τὸν παλαιὸν ἀνάδοχον. Κατὰ συνέπειαν, νομίζω, κ. Καψάλη, ὅτι δὲν χρειάζεται καθόλου νὰ βράσωμεν εἰς τὸ ζουμί μας, διότι ἐπέστη ἡ στιγμή, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ἀνάδοχος συνεπικουρούμενος ἀπὸ τὸν κολοσσὸν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης Ἑλλάδος καὶ Ἀθηνῶν εἶχε δεχθῆ τοὺς ὅρους ὅλους, τοὺς ὁποίους ἔκρινεν ὡς συμφέροντας, ὥστε νὰ ζητήσῃ ἀντὶ πάσης θυσίας τὴν ἔγκρισιν τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς, διὰ νὰ ὑπογραφῇ τελικῶς ἡ σύμβασις. Καὶ κλείω τὴν παρένθεσιν αὐτήν, διότι, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εἶναι δυνατὸν διάφοροι ἐξηγήσεις νὰ δοθοῦν καὶ δὲν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ στραφῇ ἐκεῖ ἡ συζήτησις. Ἐκεῖνο εἰς τὸ ὁποῖον διαφωνῶ μὲ τὴν Κυβέρνησιν εἶναι, ὅτι, ἐφ’ ὅσον ἡ ἐπίσημος ἄποψις, τὴν ὁποίαν ἐξέθεσε χθὲς ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Βιομηχανίας ὑπουργός, εἶναι ὅτι ὁ παλαιὸς ἀνάδοχος πέραν τῶν ὅρων τῆς Συμβάσεως, οἱ ὁποῖοι ἐξ ὑπαρχῆς ἦσαν ἀνεφάρμοστοι καὶ ἠδύναντο νὰ γίνουν ἐφαρμόσιμοι, πέραν αὐτῶν, εἰς τὴν ἐντύπωσιν, τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, ὑπῆρχεν ὅτι ὁ ἀνάδοχος δὲν ἦτο ὁ κατάλληλος ἀπὸ πλευρᾶς τεχνικῆς συγκροτήσεως καὶ οἰκονομικῆς ἐπαρκείας, διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ ἔργον. Αὐτὸς ὁ ἀνάδοχος, εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς Βιομηχανίας δὶς ἤ τρίς — ἐὰν καλῶς ἐνθυμοῦμαι — ὑπῆρξεν ἕνας ἔμπορος καί ὄχι ἕνας βιομήχανος, δι’ ὅν λόγον δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποβλέψωμεν μετ’ ἐμπιστοσύνης εἰς τὸν παλαιὸν ἀνάδοχον. Ἀλλὰ ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις ἐξ ὑπαρχῆς διεμόρφωσε γνώμην περὶ τοῦ ἀναδόχου, ποία ἦτο ἡ ἀκολουθητέα ὁδός; Ἔπρεπε νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν λύσιν τῆς συμβάσεως μετὰ τοῦ ἀναδόχου αὐτοῦ, δεδομένου, ὅτι θὰ ὑφίστατο σημαντικὴν ζημίαν τὸ Δημόσιον, καὶ νὰ στραφῇ πρὸς τὰς δύο κατευθύνσεις, τὰς γνωρίμους εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Δημόσιον βίον. Ἡ μία, ὁ διεθνὴς διαγωνισμὸς καὶ ἡ δευτέρα, Ἐπιχείρησις Δημοσίου χαρακτῆρος. Ἡ Κυβέρνησις πρὸς οὐδεμίαν ἐκ τῶν δύο αὐτῶν κατευθύνσεων ἐστράφη καὶ ἔρχεται τρόπον τινὰ εἰς ἀντίθεσιν μὲ προσφάτους περιπτώσεις, ποὺ καὶ ἡ ἰδία ἠκολούθησε τὸ παράδειγμα ὅλων τῶν ἑκάστοτε Κυβερνήσεων. Προσφάτως, κ. βουλευταί, ἐκλήθημεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐγκρίνωμεν τὴν Σύμβασιν τῶν Διϋλιστηρίων καὶ τῶν Γαλλικῶν πιστώσεων. Εἰς ἀμφοτέρας τὰς περιπτώσεις δὲν ἐπρόκειτο περὶ Συμβάσεων χρηματοδοτουμένων ἀπὸ ἑλληνικὰ χρήματα, ἀπὸ ἰδιωτικὰς πιστώσεις καὶ ἡ Κυβέρνησις ἠκολούθησε τὸν ὀρθόδοξον τρόπον. Προεκήρυξε διεθνῆ διαγωνισμὸν καὶ κατόπιν κατέληξεν εἰς τὴν Σύμβασιν Μέγδοβα καὶ Διϋλιστηρίων.

§19Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Βιομηχ.). Ἤθελον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας ἐπὶ τοῦ γεγονότος, ὅτι ἡ Σύμβασις αὐτή, ἡ ὁποία συζητεῖται τώρα, εἶχεν ὡς προϋπόθεσιν τὴν κάλυψιν πολλῶν ἄλλων πλευρῶν. Εἶχε — τὰ εἴπατε ἄλλωστε καὶ σεῖς — τὸ θέμα τῆς ἐξασφαλίσεως τῆς καταναλώσεως τοῦ λιγνίτου, τὸ ὁποῖον ἀναλύεται εἰς τρία ζητήματα κεχωρισμένα: Τὸ θέμα τοῦ Θερμοηλεκτρικοῦ ἐργοστασίου Πτολεμαΐδος, τῶν ΣΕΚ καὶ τοῦ Δανείου, ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος.

§20Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Τὸ Δάνειον δὲν ὑπῆρχεν.

§21Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Βιομηχ.). Δὲν ἦτο λοιπὸν εὐχερὴς ἡ προκήρυξις τοῦ διαγωνισμοῦ. Θὰ ἦτο ἀπεναντίας δυσχερὴς καὶ ἡ προκήρυξις τοῦ διαγωνισμοῦ.

§22Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Νομίζω, ὅτι δὲν θὰ ἦτο τόσον δυσχερής, ἐὰν προσετίθετο ἕνας ἁπλοῦς ὅρος, ὅτι παρέχεται τὸ δικαίωμα νὰ προμηθεύῃ ὑπὸ ὅρους εἰς τὴν ΔΕΗ καὶ τοὺς ΣΕΚ, μίαν ἴσην ποσότητα λιγνίτου.

§23Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Αὐτὸ θὰ ἐνίσχυε ἕνα διεθνῆ διαγωνισμόν.

§24Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Δὲν νομίζω λοιπόν, ὅτι θὰ ἦτο δυσχερὴς ἡ προκήρυξις διεθνοῦς διαγωνισμοῦ, ὡς ἄλλωστε ἐγένετο καὶ διὰ τὰ δύο τελευταῖα ἔργα, ποὺ ἐνέκρινεν ἡ Βουλή. Ἄλλωστε δὲν ἐπρόκειτο μόνον περὶ Συμβάσεως ἐκτελέσεως ἔργου, ἀλλὰ καὶ περὶ ἐκμεταλλεύσεως αὐτοῦ. Καὶ τὸ τελευταῖον τοῦτο, κ. βουλευταί, δίδει τὴν ἀφορμὴν νὰ στρέψω τὴν προσοχήν μου πρὸς τὴν δευτέραν κατεύθυνσιν. Ἐὰν δι’ οἱονδήποτε λόγον, βάσιμον ἢ ἀβάσιμον, ἡ Κυβέρνησις ἔκρινεν, ὅτι μὲ μικρὰς θυσίας ἠδύνατο νὰ λύσῃ τὰς χεῖρας ἀπὸ τὸν παλαιὸν ἀνάδοχον, παρ’ ὅλα ταῦτα ἐρωτῶ, τί ἐμποδίζει τὴν Κυβέρνησιν, πρὶν στραφῇ πρὸς τὸν ἰδιώτην, νὰ στραφῇ πρὸς τὸν Κρατικὸν Ὀργανισμόν, πρὸς τοὺς Ὀργανισμοὺς Δημοσίου χαρακτῆρος, τὸν ὁποῖον δὲν ἐχρειάζετο κἂν νὰ ἱδρύσῃ, διότι ὑφίστατο ἀπὸ μακροῦ. Καὶ δὲν ὑφίστατο ἁπλῶς, ὁ ὀργανισμὸς αὐτός, ἀλλὰ — δὲν τὸ λέγει ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις, ἀλλὰ πληροφορίαι πανταχόθεν συρρέουν, διὰ νὰ τὸ μαρτυρήσουν — εἶχε ζητήσει ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ὑπάρξῃ ὁ ἀνάδοχος τοῦ ἔργου καὶ τῆς ἐκμεταλλεύσεως τοῦ Μεταλλείου καὶ τῆς ἱδρύσεως τοῦ θερμικοῦ ἐργοστασίου. Ὁ ἀνάδοχος αὐτὸς δέ, δὲν ἐπρόκειτο νὰ πειραματισθῇ τὸ πρῶτον, διότι ἀπὸ ἐτῶν ἐκμεταλλεύεται λιγνιτωρυχεῖον καὶ ἀπὸ ἐτῶν ἔχει συνδεθῆ μὲ τὴν ἐκμετάλλευσιν τοῦ λιγνίτου καὶ θερμικοῦ ἐργοστασίου. Ὑπαινίσσομαι τὴν ΔΕΗ, ἡ ὁποία ἀπὸ ἐτῶν, ἐπαναλαμβάνω, ἐκμεταλλεύεται τὸ λιγνιτωρυχεῖον τῆς Εὐβοίας καὶ ἔχει ἐν λειτουργίᾳ τὴν ἐκμετάλλευσιν ἐπίσης τοῦ Θερμοηλεκτρικοῦ ἐργοστασίου. Πρὸς αὐτὴν δὲ ἐστράφη ἡ ἐμπιστοσύνη μας πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, ὅταν κατηρτίσθη ἡ Σύμβασις τοῦ τεραστίου ἔργου τοῦ Μέγδοβα καὶ ὄχι μάλιστα πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν. Ἀκόμη καὶ ὅταν ἐπρόκειτο περὶ τοῦ θέματος τοῦ Διϋλιστηρίου, ἡ Κυβέρνησις πρὸς στιγμὴν ἀντιμετώπισε τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος διὰ τῆς ἀναθέσεως τοῦ ἔργου εἰς αὐτὴν καὶ οὐδεὶς εὑρέθη νὰ μὴ ἐπικροτήσῃ τὴν τοιαύτην ἀπόφασιν τῆς Κυβερνήσεως.

§25Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Τώρα δὲν εἶναι τὸ ἴδιο πρᾶγμα. Ἄλλο πρᾶγμα ἡ ἐκμετάλλευσις ἑνὸς θερμικοῦ ἐργοστασίου, ἡ ὁποία πράγματι εἶναι ἐργασία τῆς ΔΕΗ, ὅπως εἶναι τὸ Ἀλιβέρι, καὶ ἄλλο πρᾶγμα ἡ ἐκμετάλλευσις τῆς ἐπιχειρήσεως, ἡ ὁποία θὰ παράγῃ ἄλλα εἴδη. Ἄλλο πρᾶγμα ἡ παραγωγὴ ἠλεκτρικοῦ ρεύματος καὶ ἄλλο ἡ ἐμπορικὴ ἐπιχείρησις, τελείως ξένη πρὸς τὴν ΔΕΗ.

§26Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Σεῖς τὸ λέγετε αὐτό, ὅταν γνωρίζετε, ὅτι ἀσκεῖ — δὲν ξεύρω, θὰ εἴπητε ἐπιτυχῶς ἤ ἀνεπιτυχῶς — τὴν ἐκμετάλλευσιν τοῦ λιγνιτωρυχείου εἰς τὴν Εὔβοιαν;

§27Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Βιομηχ.). Ὄχι ἐμπορικῶς ὅμως. Ἐκεῖ παίρνει τὸν λιγνίτην καὶ τὸν καίει εἰς τὸ ἴδιον τὸ ἐργοστάσιον. Ἄλλο αὐτὸ καὶ ἄλλο νὰ κάμῃ ἐμπόριον.

§28Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Μὲ διευκολύνατε. Θὰ σᾶς ὑπενθυμίσω, ὅτι ἡ πελατεία αὐτοῦ τοῦ Μεταλλείου τῆς Πτολεμαΐδος, δὲν θὰ ἦτο πελατεία ἰδιωτική. Κατὰ τὸ μέγιστον ποσοστὸν ἡ ΔΕΗ καὶ οἱ ΣΕΚ θὰ εἶναι οἱ πελάται τῆς ἐπιχειρήσεως αὐτῆς. Δι’ αὐτό, ὑπάρχει ἕνας πρόσθετος λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἔπρεπε νὰ στραφῇ ἡ Κυβέρνησις πρὸς τὴν ΔΕΗ, διότι αὐτὴ πρόκειται νὰ καταναλώσῃ τὸ ἥμισυ τοῦ ἐξορυσσομένου μεταλλεύματος. Ἐπίσης δὲ καὶ οἱ ΣΕΚ, οἱ ὁποῖοι εἶναι Κρατικὸς Ὀργανισμός, θὰ εἶναι ἐπίσης ἕνας οὐσιώδης πελάτης τῆς ἐπιχειρήσεως αὐτῆς. Δὲν γνωρίζω — ἴσως δοθῇ ἡ εὐκαιρία εἰς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ ἐξηγήσῃ διὰ ποίους σοβαροὺς λόγους, ἐγκατέλειψε τὴν λύσιν αὐτήν, μὲ τὴν ὁποίαν θὰ ἦτο ἀπολύτως σύμφωνη καὶ ἡ κοινὴ γνώμη καὶ ἡ κοινὴ συνείδησις, δὲν τὴν ἀπεδέχθη καὶ ἐστράφη πρὸς ἄλλην λύσιν. Ἴσως ὑπάρξῃ, καὶ θὰ ὑπάρξῃ εὐκαιρία, ἡ Κυβέρνησις νὰ δώσῃ ἐπ’ αὐτοῦ ἐξηγήσεις, διότι δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, κύριοι συνάδελφοι, αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐσχάτως διεκηρύχθη ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ καὶ τὸ ὁποῖον συνοπτικῶς, ἀρχόμενος τοῦ λόγου μου εἶπον, ὅτι δηλαδὴ ἡ βιομηχανία αὐτή, θὰ ἀποτελέσῃ τὴν βάσιν σειρᾶς ἄλλων βιομηχανιῶν καὶ ἐπιχειρήσεων. Ἡ ἐπιχείρησις αὐτὴ θὰ ἔχῃ ἄμεσον ἀντίκτυπον ἐπὶ τῆς προόδου τῆς ἐθνικῆς μας οἰκονομίας. Δὲν εἶναι ὑπερβολὴ ἐὰν εἴπωμεν ὅτι μὲ τὴν καλὴν καὶ εὔρυθμον λειτουργίαν αὐτῆς τῆς ἐπιχειρήσεως εἶναι συνδεδεμένον τὸ βιοτικὸν ἐπίπεδον τῶν Ἑλλήνων καὶ αὐτὴ αὕτη ἡ εὐημερία τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Πῶς εἶναι δυνατόν, ἐν ὄψει μιᾶς τοιαύτης ἐπιχειρήσεως, τὴν ὁποίαν κατὰ τὸ πλεῖστον πρόκειται νὰ χρηματοδοτήσῃ τὸ Κράτος, νὰ σκεφθῶμεν τὸν ἰδιώτην καὶ ὄχι τὸν Κρατικὸν Ὀργανισμόν, διὰ τὸν ὁποῖον ἔχομεν πάντοτε κριτήρια διὰ τὸ κοινωνικὸν σύνολον ἐπωφελῆ; Ἡ Κυβέρνησις ἔφερεν ὑπὸ τὴν κρίσιν ἡμῶν μίαν σύμβασιν. Διαθέτει μίαν πλειοψηφίαν μεγάλην καὶ δὲν πρόκειται αἱ ἰδικαί μας ἀντιρρήσεις νὰ ματαιώσουν τὴν ἔγκρισιν τῆς Συμβάσεως αὐτῆς. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτήν, κύριοι βουλευταί, θὰ ἐπεθύμουν ἀπὸ τοῦδε, διότι τὸ θεωρῶ βασικόν, νὰ εἴπω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι εἶναι ἀνάγκη τοὐλάχιστον νὰ ἐπιδιώξῃ τροποποίησιν τοῦ σχετικοῦ ἄρθρου τῆς Συμβάσεως, εἰς τρόπον ὥστε, πέραν τοῦ ἀριθμοῦ καὶ τοῦ ποσοῦ τῶν μετοχῶν τὰς ὁποίας θὰ καλύψῃ ὁ νέος ἀνάδοχος τῆς Συμβάσεως, ἡ Ἑταιρεία Χημικῶν Προϊόντων καὶ Λιπασμάτων, τὸ ὑπόλοιπον ποσὸν τῶν μετοχῶν νὰ προσφερθῇ, πρῶτον εἰς τὴν ΔΕΗ, δεύτερον εἰς τοὺς ΣΕΚ καὶ ἐὰν αὐταὶ δὲν δεχθοῦν, τότε νὰ δοθοῦν πρὸς τρίτους ἰδιώτας, ξένους ἢ ἡμετέρους. Ὑποθέτω ὅτι μὲ ἕνα καλόπιστον ἀνάδοχον, οἷον τὸν ἐμφανίζει ἡ Κυβέρνησις καὶ διὰ τὸν ὁποῖον δὲν ἔχομεν κανένα λόγον νὰ ἀμφιβάλλωμεν καὶ ἡμεῖς, ὕστερα ἀπὸ ὅσα ἀκούσαμεν ὅτι εἶπε κατὰ τὴν ὑπογραφὴν τῆς Συμβάσεως καὶ ἔπειτα ἀπὸ τὴν χειρονομίαν, τὴν ὁποίαν ἔκαμε προσφάτως εἰς μίαν ἐπίσημον ἐπίσκεψίν του εἰς τὸν Ἀνώτατον Ἄρχοντα, ἀναμένομεν ἀπὸ αὐτὸν τὸν ἀνάδοχον τοιαύτας τροπολογίας νὰ τὰς δεχθῇ....... (δὲν ἀκούεται εὐκρινῶς)... διότι αὐτὸ θὰ εἶναι τὸ θεμέλιον τῆς ἐπιχειρήσεως, ἡ ΔΕΗ καὶ οἱ ΣΕΚ. Καί, περαιτέρω, διὰ νὰ ὁλοκληρώσω τὴν πρότασιν, θὰ πρέπει καθ’ ὃν τρόπον ὑποχρεοῦται ὁ ἀνάδοχος νὰ φροντίσῃ νὰ μὴ περιέλθῃ εἰς ἀλλοδαπὰς χεῖρας ἡ πλειοψηφία τῶν μετοχῶν, θὰ πρέπει, καὶ ὅταν σκεφθῇ νὰ μεταβιβάσῃ τὰς μετοχὰς πρὸς ἄλλους, πρέπει νὰ ἀπευθύνεται πρὸς τὴν ΔΕΗ καὶ πρὸς τοὺς ΣΕΚ καὶ νὰ τὰς προτιμᾷ ἐπὶ ἴσοις ὅροις διὰ τὴν μεταβίβασιν τῶν μετοχῶν. Θὰ εἶναι μία ἀσφαλιστικὴ δικλείς, ἀφοῦ δὲν κατέστη δυνατὸν ἡ ΔΕΗ νὰ εἶναι ἡ ἀνάδοχος τοῦ ἔργου. Δι’ ὀλίγων, κύριοι συνάδελφοι, θὰ ἀσχοληθῶ μὲ τὴν ὑπόθεσιν τῆς συμμετοχῆς τοῦ ἀναδόχου εἰς τὴν δαπάνην τῆς ἐκτελέσεως τοῦ ἔργου. Ἔγινε μακρὰ συζήτησις χθὲς μεταξὺ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ καὶ τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων. Ἐπὶ ἄλλης βάσεως, δι’ ὀλίγων, θὰ θέσω τὸ ζήτημα. Βέβαιον εἶναι, καὶ δὲν ἀμφισβητῶ ὅτι ὁ παλαιὸς ἀνάδοχος εἰς ἕνα στάδιον ἀρκετὰ προκεχωρημένων διαπραγματεύσεων μὲ τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν, νομικῶς ἐδεσμεύθη ὅτι θὰ κατασκευάσῃ, πέραν τοῦ ἔργου ποὺ προβλέπει ἡ παροῦσα σύμβασις, καὶ θερμικὸν ἐργοστάσιον ἠλεκτρισμοῦ 40.000 κιλοβάτ. Καὶ ἐπέμεινεν ὁ κ. ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ὅτι ὑπῆρχε πρότασις διὰ 80.000 κιλοβάτ. Δὲν ἐπιμένω, ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις ἀμφισβητεῖ ὅτι εἶχε δεσμευθῆ νομικῶς. Δὲν εἶναι ὅμως, ἀπίθανον νὰ προέβη εἰς διαπραγματεύσεις καὶ ἐπ’ αὐτοῦ νὰ ἐπήρχετο συμφωνία. Λαμβάνω ὅμως ὡς δεδομένον τὸ ἐργοστάσιον τῶν 40.000 κιλοβάτ. Καὶ ἐρωτῶ. Ὅταν ὁ ἀνάδοχος ἐκεῖνος, μὲ τὸ ἴδιον ποσὸν χρηματοδοτήσεως ἐκ μέρους τοῦ ΟΧΟΑ, ἀνελάμβανε νὰ ἐκτελέσῃ καὶ ἕνα θερμικὸν ἐργοστάσιον, ἐρωτῶ, πῶς δικαιολογεῖται εἰς τὸν νέον ἀνάδοχον, ὅστις, διότι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠθέλησεν, ὅπως μᾶς εἶπε, νὰ ἀναλάβῃ καὶ αὐτὴν τὴν ὑποχρέωσιν, πῶς εἰς τὸν ἀνάδοχον αὐτὸν δίδεται ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τοῦ δανείου, καὶ δὲν τοῦ δίδεται περιωρισμένον καθ’ ὃ ποσὸν ἀνέρχεται ἡ ἀξία τοῦ ἐργοστασίου τῶν 40.000 κιλοβάτ; Τὴν ἀπάντησιν, κ. ὑπουργὲ τοῦ Συντονισμοῦ, ὅτι εἶναι εὔκολος ἡ ἐξεύρεσις μέσων ἰδιωτικῶν, ἐὰν θέλετε, τὴν δεχόμεθα ὡς βάσιμον, ἀλλὰ προσέξατε, τότε, θὰ ἔπρεπε ἐκεῖ νὰ βοηθήσητε τὸν ἀνάδοχον τοῦ ἔργου καὶ νὰ τοῦ εἴπητε ὅτι, ἐφ’ ὅσον ἀπαλλάσσεται τῆς ὑποχρεώσεως ποὺ εἶχεν ἀναλάβει ὁ προκάτοχος νὰ κατασκευάσῃ ἐργοστάσιον θερμικὸν 40.000 κιλοβάτ, κατὰ τὸ ποσὸν τῆς δαπάνης αὐτῆς μειώνεται..... (δὲν ἠκούσθη)..... καὶ σᾶς παραπέμπω εἰς τὴν διεθνῆ χρηματοδότησιν διὰ νὰ εὕρητε τὰ ἀπαιτούμενα κεφάλαια.

§29Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Συντον.). Κύριοι συνάδελφοι, καὶ αὐτὰ ποὺ λέγει ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ὁ ἐπὶ τοῦ βήματος, θὰ ἦτο θεωρητικῶς δυνατά. Νομίζω, ὅμως, ὅτι θὰ ἦτο ἀσύμφορον. Σᾶς πληροφορῶ καὶ πάλιν ὅτι οὐδεμίαν ἀντίρρησιν δὲν θὰ εἶχεν ὁ νέος ἀνάδοχος νὰ χρησιμοποιήσῃ π. χ. μεγαλυτέραν ἀναλογίαν Γερμανικῶν κεφαλαίων καὶ ὀλιγωτέρας πιστώσεις ἀπὸ τὸν ΟΧΟΑ. Ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν πρέπει νὰ γίνῃ ἐξέτασις ἐὰν τὸ ἐγχείρημα θὰ συμφέρῃ ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς ἢ ὄχι. Ἡ Πτολεμαΐς, ἔτσι ὅπως ἔχει διαμορφωθῆ, τὸ ἀντιλαμβάνεσθε ὅλοι, ὅτι, εἶναι μία ἐπιχείρησις, ὅπως σεῖς τὴν χαρακτηρίσατε, βασικῆς σημασίας καὶ πρέπει ἑπομένως, τὰ κεφάλαια, τὰ ὁποῖα θὰ συνεισφερθοῦν εἰς τὴν ἐπιχείρησιν αὐτὴν νὰ εἶναι ὄχι πολὺ ἀκριβά. Ἐὰν αὐτὸ ἰσχύῃ μία φορὰ διὰ τὴν Πτολεμαΐδα, ἰσχύει τρεῖς φορὰς διὰ τὸ θερμοηλεκτρικὸν ἐργοστάσιον, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀκόμη βασικώτερον καὶ τὸ ὁποῖον ὑπεισερχόμενον εἰς τὸ Ἐθνικὸν δίκτυον, πρόκειται νὰ ἀσκήσῃ ἀκόμη οὐσιωδεστέραν ἐπιρροὴν ἐπὶ τῆς Ἑλλην. οἰκονομίας. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι εἰς τὴν οὐσίαν ἀπήντησα εἰς τὸν κ. συνάδελφον. Πρῶτον κανεὶς λόγος δὲν ὑπάρχει νὰ καταφύγωμεν εἰς τὰς Γερμανικὰς πιστώσεις, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουν αὐτὰ τὰ διαθέσιμα. Δεύτερον, κανεὶς λόγος δὲν ὑπάρχει, ὅπως ἐξήγησα καὶ προχθές, νὰ δεχθῇ εἴτε τὸν παλαιὸν ἀνάδοχον, εἴτε καὶ τοῦ νέου ἀναδόχου τὴν προσφορὰν νὰ κτίσῃ τὸ θερμοηλεκτρικὸν ἐργοστάσιον διὰ Γερμανικῶν πιστώσεων ἢ δι’ ἄλλων παρεμφερῶν πιστώσεων, χωρὶς νὰ διενεργηθῇ ἐν τῇ συγκεκριμένῃ ταύτῃ περιπτώσει, διεθνὴς διαγωνισμός. Μόνον ἐὰν ἀποδειχθῇ ὅτι ὁ διεθνὴς διαγωνισμός, τὸν ὁποῖον θὰ προκηρύξῃ τώρα ἡ ΔΕΗ, δὲν θὰ ἔχῃ ἐπιτυχίαν, τότε θὰ εἴμεθα δικαιολογημένοι νὰ πορευθῶμεν τὴν ὁδόν, τὴν ὁποίαν προτείνει ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ὁ ἐπὶ τοῦ βήματος. Κύριοι συνάδελφοι, πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει τὸ ἑξῆς: Οὐδεὶς γνωρίζει ἐὰν ἡ ἀξία τοῦ ἔργου θὰ εἶναι ἀκριβῶς 20 ἑκατομμύρια ἢ ἐὰν ἡ ἀξία τοῦ ἔργου θὰ εἶναι κατά τι μικροτέρα ἢ κατά τι μεγαλυτέρα. Οἱ ἀριθμοὶ οἱ ἀναφερόμενοι, ἔχουν ἔννοιαν ἐνδεικτικήν. Ἔλεγχος θὰ γίνεται κατὰ τὰς διατάξεις αἱ ὁποῖαι προβλέπονται ἐν τῇ συμβάσει. Καὶ αἱ διατάξεις αὐταὶ νομίζω ὅτι εἶναι αἱ τελειότεραι τῶν διατάξεων, αἱ ὁποῖαι ἐψηφίσθησαν κατὰ τὴν προηγουμένην σύμβασιν, ἐπὶ Κυβερνήσεως Κέντρου. Ἐὰν τὸ ἔργον στοιχίσῃ ὀλιγώτερον, ἡ ἀναλογία τῆς μειώσεως θὰ εἶναι ἐκείνη τὴν ὁποίαν θὰ ἰδῆτε ἐν τῇ Συμβάσει καὶ θὰ τὴν ἰδῆτε ἐν τῇ Συμβάσει τοῦ ΟΧΟΑ, ἀκόμη εἰδικώτερον. Ἑπομένως πράγματι δὲν ἀντιλαμβάνομαι ποῦ ὑπάρχει θέμα. Θέμα δὲν ὑπάρχει, κύριοι συνάδελφοι, ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν, τὴν ὁποίαν ὀρθῶς ἔθεσεν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων. Εἶπεν ὁ κ. ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων: Ἐάν, κύριοι, ἔχετε δυσχέρειαν διὰ τὴν ἐξεύρεσιν κεφαλαίων, διὰ νὰ ἀνεγείρετε θερμοηλεκτρικὸν ἐργοστάσιον, διατὶ δὲν ἐπωφελεῖσθε τῆς προτάσεως τοῦ κ. Γκέρτσου, ὁ ὁποῖος σᾶς φέρνει χρήματα, εἴτε τὴν πρότασιν τοῦ κ. Μποδοσάκη, ὁ ὁποῖος σᾶς φέρνει χρήματα; Καὶ ἀπήντησα εἰς τὸν κ. ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων ὅτι ἔχει λόγους νὰ πιστεύῃ ἡ Κυβέρνησις ὅτι θὰ ἐξεύρῃ εὐκόλως τὰ ἀπαιτούμενα πρὸς τὴν κατεύθυνσιν αὐτὴν κεφάλαια καὶ θὰ τὰ ἐξεύρῃ κατὰ ἕνα τρόπον, ὁ ὁποῖος θὰ εἶναι ἱκανοποιητικὸς καὶ διὰ τὴν ΔΕΗ καὶ διὰ τὸ ἠλεκτρικὸν δίκτυον.

§30Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Ἀναγνωρίζω εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τὴν ἱκανότητα νὰ χειρίζεται εὐχερῶς θέματα τῆς ἁρμοδιότητός του, ἀλλὰ ὁμολογῶ ὅτι εἶναι πάρα πολὺ δύσκολον νὰ μὲ πείσῃ ὅτι δὲν ὑπῆρξε γενναιόδωρος ἔναντι τοῦ νέου ἀναδόχου, εἰς τὴν παραχώρησιν κρατικῶν χρηματικῶν μέσων, τρόπον τινά ...... (δὲν ἠκούσθη) ...... καὶ σκέπτομαι, κύριοι συνάδελφοι, διατί ἄραγε εἰς τὴν πρὸ ἡμερῶν λήξασαν Σύμβασιν τοῦ σπουδαιοτάτου ἔργου τοῦ Μέγδοβα, ἡ χρηματοδότησις ἐξ ὁλοκλήρου ἐγένετο ἐξ ἰδιωτικῶν πόρων καὶ δὲν διετέθη οὔτε ἕνας ὀβολὸς ἀπὸ τὰ Κρατικὰ μέσα; Πάντως, ἡ ἀντίληψίς μου εἶναι ὅτι ἔπρεπε νὰ ὑπάρξῃ φειδὼ εἰς τὴν χρηματοδότησιν τῆς ἐπιχειρήσεως αὐτῆς διὰ Κρατικῶν κεφαλαίων. Ἐπίσης μίαν παρατήρησιν θὰ κάμω, σχετικῶς μὲ τὴν συμμετοχὴν τοῦ ἀναδόχου εἰς τὰ κεφάλαια. Εἰς τὴν πενιχρὰν δηλαδὴ συμμετοχὴν αὐτοῦ εἰς τὰς δαπάνας τοῦ ἔργου διὰ τριῶν ἑκατομμυρίων ἀκόμη δολλαρίων, πρὸ τῆς ὑπογραφῆς τῆς Συμβάσεως. Δὲν γνωρίζω, βάσει τίνων στοιχείων θὰ καθορισθῇ τὸ ἐπίπεδον τῶν δαπανῶν. Περαιτέρω, κύριοι, βουλευταί, ἡ παραβολὴ τοῦ κειμένου τῆς Συμβάσεως αὐτῆς, καὶ μὲ τὸν παρόντα νόμον, ἀλλὰ καὶ τὰς προσφάτους συμβάσεις, τὰς ὁποίας ἐκυρώσαμεν, ποὺ δημιουργεῖ καὶ τὴν ἀπορίαν, πῶς, προκειμένης ἀναθέσεως ἑνὸς τόσον σημαντικοῦ ἔργου, τοῦ ὁποίου ἡ τυχὸν περιπέτεια αὐτομάτως θὰ προκαλέσῃ περιπέτειαν καὶ σειρὰν ἄλλων ἔργων, ὡς θερμικοῦ ἐργοστασίου, τοῦ ἐργοστασίου ἀζώτου καὶ ἡ λειτουργία τῶν ΣΕΚ, ἐλησμονήθη νὰ τεθῇ ἕνας ὅρος, ὥστε ὁ ὀργανισμὸς αὐτὸς νὰ δώσῃ μίαν Τραπεζιτικὴν ἐγγύησιν διὰ τὴν ἀκριβῆ ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποχρεώσεών του.

§31Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Βιομηχ.). Γνωρίζετε, κ. συνάδελφε, ἐὰν εἰς τὴν προηγουμένην Σύμβασιν μὲ τὴν Ἀμερικανικὴν ἑταιρείαν ὑπάρχῃ πρόβλεψις καταθέσεως ἐγγυήσεως ἐκ μέρους τοῦ ἀναδόχου;

§32Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Ἀπὸ τὸ κείμενον τῆς Συμβάσεως, ἐν ἄρθρῳ 3, φαίνεται ὅτι ὑπάρχει μία ἐγγύησις τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης 5 δισεκατομμυρίων, ἡ ὁποία ἀτονεῖ. Ἐπιθυμῶ νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὸν κ. ὑπουργόν, τὴν πρόσφατον σύμβασιν τῶν Γαλλικῶν πιστώσεων.

§33Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Βιομηχ.). Ἡ ἐγγύησις αὐτὴ ἦτο εἰδική.

§34Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Ὑποθέτω ὄχι ξένη πρὸς τὴν Σύμβασιν αὐτήν, Κύριε ὑπουργέ, ἡ Σύμβασις τῶν Γαλλικῶν πιστώσεων τοῦ Μέγδοβα ἐν ἄρθρῳ 27 λέγει τὰ ἑξῆς: «Πρὶν ἡ παροῦσα Σύμβασις....... (ἀναγινώσκει)....... Καὶ ἐπρόκειτο περὶ Συμβάσεως, κύριοι συνάδελφοι, διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ὁποίας, δὲν διαθέτει τὸ Δημόσιον οὔτε μίαν δραχμήν. Τὸ σύνολον τῆς χρηματοδοτήσεως εἰς συνάλλαγμα θὰ προήρχετο ἀπὸ τὴν ἰδίαν τὴν κατασκευάστριαν ἑταιρείαν. Παρὰ ταῦτα, ἠξίωσεν ἡ ΔΕΗ, καὶ ὀρθῶς μίαν ἐγγύησιν περίπου ἑνὸς ἑκατομμυρίου δολλαρίων ἐκ τοῦ κεφαλαίου τὸ ὁποῖον ἐπρόκειτο νὰ διατεθῇ διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου.

§35Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Συντον.). Κύριοι συνάδελφοι, ἀπορῶ πῶς ὁ διακεκριμένος συνάδελφος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ὁ ἀγορεύων, δὲν ἀντιλαμβάνεται τὸ μέγεθος τῆς διαφορᾶς προκειμένου περὶ μιᾶς συμβάσεως κατασκευαστικῆς, οἵα ἡ σύμβασις τοῦ Μέγδοβα, ἀδιάφορον ἐὰν εἶναι συνδυασμένη μὲ χρηματοδότησιν, εἰς τὴν ὁποίαν στοιχειῶδες εἶναι νὰ δοθῇ μία ἐγγύησις διὰ τὴν καλὴν ἐκτέλεσιν. Πρῶτον διότι, αὐτὸς ὅστις θὰ παραδώσῃ τὸ ἔργον, κάποτε θὰ ἀποξενωθῇ τοῦ ἔργου αὐτοῦ καὶ πρέπει τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος νὰ εἶναι βέβαιον, ὅτι θὰ κατασκευάσῃ τὸ παραγγελθὲν ἔργον κατὰ τὰ συμπεφωνημένα. Τούτου ἕνεκεν, ὑπάρχει εἰς τὴν κατασκευαστικὴν Σύμβασιν τοιαύτη ρήτρα. Αὐτὴν δὲ τὴν ρήτραν, τὴν ὁποίαν ὑπηνίχθη ὁ κ. συνάδελφος, πράγματι, μετὰ μεγίστην ὑπομονὴν καὶ μάχην ὁλόκληρον, ἔγινε δυνατὸν νὰ διατυπωθῇ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συγκρίνωμεν μίαν κατασκευαστικὴν Σύμβασιν, μὲ μίαν τοιαύτην ἥτις ἀφορᾷ τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων παρὰ ἰδιώτου, τὸ ὁποῖον θὰ ἀνήκῃ εἰς αὐτόν. Ἔστω καὶ ἐὰν τὸ ἔργον ἀνήκῃ εἰς τὸν ἰδιώτην ὑπό τινας περιορισμοὺς δηλαδή, ἀποτελεῖ Δημοσίαν παραχώρησιν; Ἐδῶ κατασκευάζει τὸν Μέγδοβα ἡ Γαλλικὴ ἑταιρεία καὶ φεύγει, καὶ οὔτε τὴν ξαναβλέπομεν. Ἑπομένως πρέπει νὰ ἔχωμεν ἐγγυήσεις. Εἰς τὴν δευτέραν περίπτωσιν κατασκευάζει τὴν Πτολεμαΐδα καὶ ὁ πρῶτος ὁ ὁποῖος ἔχει νὰ πάρῃ, εἶναι ὁ ἐνδιαφερόμενος, ὅστις ἀντιστρόφως δεσμεύεται εἰς τὸ νὰ μὴ δίδῃ τὸν λιγνίτην εἰς τὴν τάδε τιμὴν διὰ τοὺς ΣΕΚ. Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ σύγκρισις τῆς μιᾶς περιπτώσεως μὲ τὴν ἄλλην. Καὶ παρακαλῶ τὸν κ. συνάδελφον νὰ μὲ πληροφορήσῃ ἐὰν ὑπὸ τὴν ἐντολὴν τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Κέντρου ἢ οἱασδήποτε Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ἐζητήθη ποτέ, ὅταν ἐχορηγοῦντο δάνεια πρὸς ἰδιωτικὰς ἐπιχειρήσεις διὰ κατασκευὴν ἔργων μεγάλης σημασίας, οἱαδήποτε ἐκ μέρους τῶν προσώπων τούτων ἐγγύησις, πλὴν τῶν συνήθων Τραπεζιτικῶν ἐγγυήσεων. Αὐταὶ αἱ ἐγγυήσεις θὰ τεθοῦν εἰς τὸ συμβόλαιον τοῦ ΟΧΟΑ, ὅστις θὰ κυττάξῃ πῶς νὰ διασφαλίσῃ τὰ χρήματά του καθ’ ὃν τρόπον τὰ διησφάλισεν καὶ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς ἰδικῆς σας Κυβερνήσεως. Αὐτὸ πάντως εἶναι ἄλλο θέμα. Ἐδῶ δὲν συζητοῦμεν τί μέτρα θὰ λάβῃ ὁ Ο.Χ.Ο.Α. διὰ νὰ μὴ τοῦ φύγουν τὰ χρήματα, ἀλλὰ διατὶ ἡμεῖς δὲν ὑποβάλομεν εἰς τὸν ἀνάδοχον ὡρισμένας ἐγγυήσεις. Ἀλλὰ σᾶς διαφεύγει ἡ διάταξις ἡ εἰδικὴ τῆς συμβάσεως, ἥτις λέγει ὅτι ὁ ἀνάδοχος δὲν ἠμπορεῖ χωρὶς εἰδικὴν ἄδειαν κυβερνητικοῦ ὀργάνου νὰ υἱοθετήσῃ τὰ ἔργα τῆς Πτολεμαΐδος, ἤ νὰ συνιστᾷ ὑπ’ αὐτήν, ὑπὲρ τρίτων οἱονδήποτε ἐμπράγματον δικαίωμα. Ἔχει, λοιπὸν τὸ Κράτος κατ’ οὐσίαν ὑφ’ ὁλοκλήρων τῶν ἔργων μίαν ὑποθήκην πρὸς ὑπεράσπισιν οἱασδήποτε ἀξιώσεώς του, Διότι τὰ ἔργα αὑτὰ δὲν δύνανται ὁ ἀνάδοχος νὰ τὰ ἐπιβαρύνῃ μὲ οἱονδήποτε πραγματικὸν δικαίωμα καὶ ἔναντι τοῦ ἀναδόχου τὸ Κράτος ἔχει ὡς ἀντίκρυσμα τὴν οἱανδήποτε περιουσίαν τὰ ἔργα ὁλοκλήρου τῆς Πτολεμαΐδος. Νομίζομεν ὅτι ποτὲ σύμβασις ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς δὲν ὑπῆρξε τόσον ἀσφαλής, ποτὲ σύμβασις αὐτοῦ τοῦ τύπου δὲν εἶχε περισσοτέρας ἐγγυήσεις ἀπὸ τὴν σύμβασιν αὐτήν. Τί ἄλλην ἀσφάλειαν θέλετε, κύριοι Συνάδελφοι, ἀφοῦ ὁλόκληρον τὸ ἔργον εἶναι ὑπέγγυον, οὐσία εἰς τὸ Δημόσιον;

§36Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Βιομηχ.). Καὶ κάτι ἄλλο θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, Κύριε Συνάδελφε. Ἡ ἐγγύησις περὶ τῆς ὁποίας ὡμιλήσατε καὶ ἡ ὁποία ἀναφέρεται εἰς τὸ ἄρθρον 3, ἦτο ἐγγύησις πρὸς ἐξασφάλισιν τῶν ἀνεκκλήτων πιστώσεων. Δηλαδὴ ἐγγυᾶται ἡ Τράπεζα, ὅτι αἱ ἀνέκκλητοι αὐταὶ πιστώσεις θὰ διατίθενται διὰ τὸν σκοπὸν διὰ τὸν ὁποῖον προορίζονται. Καὶ τίποτε δὲν ἔχετε δεδομένον ὅτι ὁμοία ἐγγύησις δὲν θὰ ἀπαιτηθῇ καὶ τώρα κατὰ τὴν σύναψιν τοῦ συμβολαίου, διότι καὶ ἐκείνη ἡ ἐγγύησις, ἡ ὁποία ἀκυρώνεται διὰ τῆς συμβάσεως, ἦτο ἐγγύησις σχετιζομένη μὲ τὸ δάνειον, οὐχὶ μὲ τὴν παραχώρησιν.

§37Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Λέγω, μὲ ὅσην ἐπιείκειαν κανεὶς καὶ ἐὰν ἤθελε νὰ ἀκούσῃ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργόν ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῇ ὅτι τὸ ἐπιχείρημά του ὑπῆρξεν πειστικόν, ὅτι τάχα, ἐφ’ ὅσον δὲν πρόκειται περὶ ἁπλῆς κατασκευαστικῆς συμβάσεως, ἀλλὰ καὶ συμβάσεως ἐκμεταλλεύσεως, δὲν χρειάζεται ἡ ἐγγύησις. Ἀλλοίμονον. Χρειάζεται ἡ ἐγγύησις, διότι ἀκολουθεῖ καὶ ἡ ἐκμετάλλευσις τοῦ ἔργου ἀπὸ τὸν ἀνάδοχον καὶ χρειάζεται, ἔτι μᾶλλον, διότι δὲν ἐνδιαφέρει τὸν ἀνάδοχον μόνον, ἀλλὰ ἐνδιαφέρει τὸ σύνολον τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας, ἡ ἔγκαιρος καὶ καλὴ ἐκτέλεσις τοῦ ἔργου, ἡ καλὴ λειτουργία καθ’ ὅλην τὴν 40ετίαν τῆς ἐπιχειρήσεως αὐτῆς. Διότι δὲν ἔπρεπε νὰ εἶναι ἀποῦσαι, ἀλλὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι παροῦσαι, δρακόντειοι αἱ ἐγγυήσεις εἰς τὴν σύμβασιν αὐτήν.

§38Π. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ὁ ΟΧΟΑ θὰ πάρῃ ἐγγύησιν....

§39Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τοῦ ἐὰν θὰ ἐπιστρέψῃ τὰ χρήματα εἰς τὸν (δὲν ἠκούσθη), ἀλλὰ περὶ τοῦ ἐὰν θὰ πάρῃ τὰ χρήματα.... (δὲν ἠκούσθη) διὰ νὰ ἐφοδιάζῃ τοὺς Σ.Ε.Κ. καὶ τὴν Δ.Ε.Η. Διότι, ἐρωτῶ, ποῖος εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ καλύψῃ αὐριανοὺς κινδύνους τῆς ΔΕΗ καὶ τῶν ΣΕΚ, ἐὰν ἐξ ἀνωμαλίας τῆς ἐπιχειρήσεως, λόγω κακῆς ἐκτελέσεως ἢ κακῆς διαχειρίσεως, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτελεσθῇ ἡ σύμβασις διὰ τὴν προμήθειαν τῶν ἀναγκαιουσῶν ποσοτήτων; Προβλέπεται, ὅτι ἐὰν τυχόν κηρύξῃ ἔκπτωτον τὸν ἀνάδοχον, ὁ Ὑπουργὸς, τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον καὶ ἐκ τῶν ὑστέρων, ὁ Διαιτητὴς ἀκυρώσει τὴν ἔκπτωσιν, δικαιοῦται ὁ ἀνάδοχος νὰ ζητήσῃ ἀποζημίωσιν διὰ τὸ ἐνδιάμεσον διάστημα, διὰ τὸ ὁποῖον τὸ Δημόσιον εἶχε τὸ ἔργον. Καὶ ἐρωτῶ, διατί δὲν ὑπάρχει καὶ ἀντίστοιχος διάταξις, ὅτι ἂν ἡ ἔκπτωσις ἐγκριθῆ ἀπὸ διαιτησίαν, θὰ καταβάλῃ ἀποζημίωσιν καὶ εἰς τοὺς ΣΕΚ καὶ εἰς τὴν ΔΕΗ, αἱ ὁποῖαι θὰ ἔχουν ὑποστῆ τεραστίας ὑλικὰς ζημίας;

§40Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Βιομηχ.). Αὐτὸ εἶναι ἀντικείμενον τῆς συμβάσεως ποὺ θὰ συνάψῃ ὁ ἀνάδοχος.

§41Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Τὸ προβλέπει ἀπὸ τοῦδε τὸ ἀντικείμενον αὐτό. Καί, περαιτέρω, νομίζω ὅτι ὑπάρχει καὶ μία ἄλλη ἀνωμαλία σοβαρωτάτη εἰς τὴν σύμβασιν, ἀνωμαλία ἀναγομένη εἰς ἕνα πάρα πολὺ εὐαίσθητον σημεῖον, τῆς προμηθείας τῶν μηχανημάτων. Εἴθισται, προμήθειαι τοιαῦται νὰ γίνωνται διὰ διεθνοῦς διαγωνισμοῦ, ὥστε καὶ ἀδιάβλητοι νὰ εἶναι καὶ ἐν πάση περιπτώσει, ἐπωφελεῖς καὶ κατὰ τὸ δυνατὸν καὶ κατὰ τεκμήριον διὰ τὸ Δημόσιον. Καὶ ἐνῷ ἐδῶ πρόκειται, κύριοι βουλευταί, περὶ Κρατικῶν χρηματικῶν μέσων κατὰ μέγιστον ποσοστόν, ἐπιτρέπεται διὰ τῆς προσκλήσεως ἐπαρκοῦς ἀριθμοῦ, Γερμανικῶν διὰ τὴν πρώτην περίπτωσιν, γενικῶς πάσης ἐθνικότητος διὰ τὴν ἄλλην περίπτωσιν, ἡ διὰ τῆς προσκλήσεως ἐπαρκοῦς ἀριθμοῦ οἴκων τεχνικῶν προμήθεια τῶν μηχανημάτων. Εἶναι φανερόν, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ διεθνοῦς διαγωνισμοῦ, διότι ἐκεῖ ποὺ ἤθελεν ἡ Κυβέρνησις καὶ εὐστόχως καὶ ὀρθῶς ἐσκέφθη νὰ ὑπάρχῃ διεθνὴς διαγωνισμός, ἐκεῖ τὸν ἐπέβαλε διὰ σαφῶν διατάξεων καὶ τὰς διατάξεις αὑτὰς τὰς ἀνευρίσκει κανεὶς εἰς τὰ ἄρθρα 8 καὶ 13 τῆς συμβάσεως τῶν γαλλικῶν πιστώσεων. Ἐκεῖ ἐπρόκειτο, Κύριοι βουλευταί, περὶ γαλλικῶν πιστώσεων καί, ὅμως, εἰς τὸν Γαλλικὸν οἶκον ἐπεβλήθη ἡ ὑποχρέωσις νὰ προστρέξῃ εἰς τὴν διεθνῆ ἀγορὰν διὰ διεθνοῦς διαγωνισμοῦ διὰ τὴν ἐξεύρεσιν τῶν καταλλήλων καὶ εὐθηνοτέρων μηχανημάτων. Ἐδῶ ποὺ πρόκειται περὶ Κρατικῆς, κατὰ τὸ πλεῖστον χρηματοδοτήσεως, ὁ διεθνὴς διαγωνισμὸς δὲν θεσπίζεται διὰ τῆς συμβάσεως καὶ ἤθελα μίαν ἐξήγησιν ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Βιομηχανίας. Εἰς ἐκεῖνον θὰ ἀπόκειται ἢ εἰς τὸν ἀνάδοχον ὁ προσδιορισμὸς αὐτῶν τῶν τεχνικῶν Οἴκων, εἰς τοὺς ὁποίους θὰ ἀποτανθῇ ὁ ἀνάδοχος διὰ τὴν προμήθειαν τῶν μηχανημάτων; Διότι ἡ σύμβασις, εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, εἶναι ἀόριστος. Ἐὰν αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν εἶναι ἕτοιμος, νομίζω ὅτι ἀργότερα, θὰ δώσῃ τὴν τόσον οὐσιώδη αὐτὴν διευκρίνισιν. Διότι, ἐὰν πρόκειται ὁ ἀνάδοχος νὰ ἐκλέξῃ τοὺς οἴκους καὶ νὰ μὴ ἔχῃ γνώμην ὁ Ὑπουργός, ὁμολογῶ ὅτι ἡ παράλειψις αὐτὴ δὲν εἶναι ἁπλῶς οὐσιώδης, ἀλλὰ κάτι περισσότερον αὐτοῦ. Καὶ ἔρχομαι, Κύριοι Συνάδελφοι, συνοπτικῶς πάντοτε, εἰς ἕνα ἄλλο οὐσιῶδες σημεῖον, ποὺ ἀπετέλεσε καὶ ἀντικείμενον τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως καὶ συζητήσεως, τὸ ζήτημα, τὸ θεμελιῶδες τῆς τιμῆς τῶν προϊόντων, ποὺ θὰ παραχθοῦν ἀπὸ τὸ ἐργοστάσιον αὐτό. Πιστεύω ἀκραδάντως, καὶ κάθε καλῆς πίστεως μελετητὴς τῶν δύο συμβάσεων, τῆς παλαιᾶς καὶ τῆς νέας, θὰ δεχθῇ ὅτι ἡ λύσις, τὴν ὁποίαν εἶχε προκρίνει ἡ παλαιὰ σύμβασις, τῆς προσφυγῆς εἰς τὴν κρίσιν μιᾶς ἐπιτροπῆς διὰ τὸν καθορισμὸν τῆς τιμῆς, ἦτο λύσις εὔστοχος καὶ λύσις πράγματι προστατευτικὴ διὰ τὰ δημόσια συμφέροντα. Πιστεύω ὅτι ὁ ἀγορανομικὸς ἔλεγχος εἶναι τελείως ἀπρόσφορος διὰ τοιούτου εἴδους πολυπλόκους ἐπιχειρήσεις. Καὶ δὲν νομίζω ὅτι τὸ θεσπισθὲν μάξιμουμ εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον κατοχυρώνει τὰ συμφέροντα καὶ τῶν ΣΕΚ καὶ τῆς ΔΕΗ. Καὶ τελειώνω, μὲ μίαν παρατήρησιν. Ἡ σύμβασις, ὑπογράφεται καὶ μὲ τὸν παλαιὸν ἀνάδοχον, ὅστις ἀνέλαβε τὰ ἀνταλλάγματα, καὶ μὲ τὸν νέον, ἀπομένει μόνον ἡ ὑπογραφὴ τῆς συμβάσεως μεταξὺ τοῦ ἀναδόχου τοῦ νέου καὶ ΣΕΚ καὶ ΔΕΗ. Καὶ ἐρωτῶ, κύριοι βουλευταί, ἐὰν ὑπάρξῃ διαφωνία μεταξὺ τῆς ΔΕΗ καὶ τοῦ ἀναδόχου, ἐὰν ὑπάρξῃ διαφωνία μεταξὺ τῶν ΣΕΚ καὶ τοῦ ἀναδόχου τὰ θὰ γίνῃ; Ἐὰν ἡ διαφωνία εἶναι οὐσιώδης, ὁ ἀνάδοχος ἐφρόντισε καὶ ἡ Κυβέρνησις τὸ ἀπεδέχθη νὰ μὴ δύναται νὰ γίνῃ ἀντικείμενον διαιτησίας ἡ διαφωνία μεταξὺ τῶν ΣΕΚ καὶ ἀναδόχου καὶ μεταξὺ τῆς ΔΕΗ καὶ τοῦ ἀναδόχου. Καὶ ἐρωτῶ: Εἰς ποῖον ἀδιέξοδον ὁδηγεῖ ὁ ὅρος αὐτός; Τί θὰ συμβῇ, κύριοι βουλευταί; Ἡ Κυβέρνησις, ἐφ’ ὅσον ἔχει δεσμευθῆ, ἐφ’ ὅσον ἔχει δώσει ἀνταλλάγματα εἰς τὸν παλαιὸν ἀνάδοχον, θὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ πιέσῃ καὶ τοὺς ΣΕΚ καὶ τὴν ΔΕΗ νὰ ὑποκύψῃ εἰς τὰς πιέσεις τοῦ ἀναδόχου, διότι ἡ λύσις τῆς διαιτησίας ἀπεκλείσθη. Καὶ νομίζω ὅτι θὰ κάμῃ μίαν ὀρθὴν σύστασιν ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὑποδεικνύουσα εἰς αὐτὴν ὅτι θὰ πρέπει νὰ πείσῃ τὸν ἀνάδοχον νὰ δεχθῇ, ὅτι, εἰς διαφωνίαν εἰς τοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως, ποὺ πρόκειται νὰ ὑπογραφῇ μεταξὺ ΣΕΚ καὶ ἀναδόχου καὶ ΔΕΗ καὶ ἀναδόχου, νὰ ὑπάρχῃ ἡ διέξοδος τῆς διαιτησίας, διότι ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἡ διαιτησία, θὰ ὑπάρχῃ ὁ ἐκβιασμός, κύριοι συνάδελφοι. Ὑπάρχει ἀκόμη ἕνα θέμα, κύριοι βουλευταί, τὸ ὁποῖον δὲν ἐθίγει παντάπασιν καὶ ὅμως ἤξιζε νὰ θιγῇ, διότι ἀποτελεῖ τὸ σοβαρώτερον πρόβλημα, ποὺ ἀπασχολεῖ τὸν ἐργαζόμενον κόσμον τῆς ὑπαίθρου, ἀποτελεῖ τὸ κυριώτερον πρόβλημα, τῆς γεωργικῆς μας οἰκονομίας. Κύριοι Βουλευταί, ἐπίσης ἐπαναλαμβάνω, εἶναι τὸ θέμα τῆς ἱδρύσεως τοῦ ἐργοστασίου ἀζώτου, τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ ὄνειρον τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου τῆς χώρας καὶ διὰ τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ ὁποίου ἤδη ἐδημιουργήθησαν αἱ προϋποθέσεις. Προσεπαθήσαμε μὲ ἐπιμονὴν καὶ προσοχὴν νὰ ἐρευνήσωμεν τὸ κείμενον τῆς συμβάσεως διὰ νὰ εὕρωμεν ἀνταπόκρισιν τοῦ αἰτήματος, τοῦ ἀναδόχου, τὸ ὁποῖον ἀναφέρεται εἰς τὴν εἰσηγητικὴν Ἔκθεσιν, ὅπως ὁ ἴδιος ἱδρύσῃ τὸ ἐργοστάσιον ἀζώτου. Εἰς τὸ κείμενον τῆς συμβάσεως οὐδὲν ἀναφέρεται ἐν σχέσει μὲ τὴν σκέψιν αὐτὴν τοῦ νέου ἀναδόχου. Ὑπάρχει ὅμως ἕνα ἄρθρον, κ. Βουλευταί, τὸ ὁποῖον δημιουργεῖ τὰς προϋποθέσεις ὥστε ὁ ἀνάδοχος νὰ καταστῇ αὔριον ὁ ἱδρυτὴς καὶ ὁ κύριος τῆς ἐπιχειρήσεως τοῦ ἐργοστασίου ἀζώτου. Ὑπάρχει τὸ ἄρθρον 3 τῆς συμβάσεως, διὰ τοῦ ὁποίου ὁ ἀνάδοχος δύναται πέραν τῶν κατὰ τὸ ἄρθρον 2 ἀναληφθεισῶν ὑποχρεώσεων, ὅπως ἱδρύῃ κατὰ τὰς κειμένας διατάξεις εἰς τὴν περιοχὴν τῆς ...... (ἀναγιγνώσκει)......

§42Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργ. Βιομηχ.). Νὰ σᾶς διαβάσω τὸ ἄρθρον 13 τῆς παλαιᾶς συμβάσεως;

§43Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Ἐφ’ ὅσον ὑπόκειται εἰς τὰς κειμένας διατάξεις, οὗτος, θὰ προσφύγῃ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Βιομηχανίας, διὰ νὰ ζητήσῃ τὴν ἄδειαν. Ἐὰν τοῦ ἀρνηθῇ τὸ Ὑπουργεῖον Βιομηχανίας, ὑπάρχει τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας νὰ τὸν δικαιώσῃ. Ἀλλὰ ὅταν θὰ χρειασθῇ ἐπὶ τόσον κεφαλαιώδους ζητήματος νὰ ἀρχίσωμεν τὴν ἑρμηνείαν τῆς συμβάσεως, μὲ ἄλλους συναδέλφους ὑπεβάλαμε τὴν ἑξῆς τροπολογίαν. Εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου 3 προστίθεται: «διὰ τοῦ παρόντος ἄρθρου οὐδὲν δικαίωμα ἀποκτᾷ ὁ ἀνάδοχος διὰ τὴν ἵδρυσιν ἐργοστασίου ἀζώτου, ὅπου δικαίωμα ἔχει τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον». Ἀπαντῶν εἰς αὐτὸ ποὺ εἴπατε προηγουμένως, ἔχω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ ἐπικαλῆσθε τὴν ὁμοίαν διάταξιν τῆς παλαιᾶς συμβάσεως, διότι ἡ παλαιὰ σύμβασις εἶχε καὶ ἕνα ἄλλο ἄρθρον τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει ἡ νέα σύμβασις. Ἡ παλαιὰ σύμβασις ἐν ἄρθρῳ 2 παράγρ. 2 ἐδάφιον γʹ προβλέπει τὴν ὑποχρέωσιν τοῦ ἀναδόχου, πλὴν τῶν λιγνιτοπλίνθων διὰ τοὺς ΣΕΚ, πλὴν τῶν λιγνιτῶν διὰ τὴν ΔΕΗ τὴν παραγωγήν... (ἀναγιγνώσκει)...... Τοῦτο ἀντιθέτως, ἀποκλείεται. Διότι εἰς τὴν ἰδικήν σας σύμβασιν ὑπάρχει διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν δεσμεύεται ὁ ἀνάδοχος, ὅτι εἰς τὴν ἐπαρχίαν Ἑορδαίας δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀνεγερθῇ νέον ἐργοστάσιον. Ἐνῷ βάσει τῆς παλαιᾶς ἠδύνατο νὰ ἱδρύσῃ ἐντὸς τῆς ἐπαρχίας τῆς Ἑορδαίας. Ἰδοὺ διατί εἶναι δικαιολογημένη ἡ ἀνησυχία ὅλων ἡμῶν, ἰδοὺ διατί ὑπάρχει ἡ ἀνησυχία τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου, ὁ ὁποῖος διὰ τῶν ἐπισήμων ὀργανώσεών του ἐπισημαίνει τὸν κίνδυνον κατὰ τῆς ἀορίστου αὐτῆς διατάξεως τῆς νέας συμβάσεως καὶ τῆς ἀπορρίψεως καὶ ἀπουσίας τῆς διατάξεως αὐτῆς τοῦ ἄρθρου 2 τῆς παλαιᾶς διατάξεως εἰς τὸ κείμενον τῆς νέας. Δι’ αὐτὸ ὑπεδείξαμεν ὅπως προστεθῇ παράγραφος εἰς τὸ ἄρθρον 3 διευκρινίζουσα πλήρως τὸ κείμενον αὐτῆς. Ἐπιθυμῶ ἀκόμη πρὶν κλείσω τὸ κεφάλαιον τοῦ ἐργοστασίου τοῦ ἀζώτου νὰ ἐπισημάνω τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 12 πλέον τῆς νέας συμβάσεως τοῦ ἐδαφίου 2. Ἡ διάταξις αὐτὴ πιθανὸν ἄλλους σκοποὺς νὰ ὑπηρετῇ εἰς τὴν πρόθεσιν τῶν συμβαλλομένων. Εἶναι αὐτὴ ἡ ὁποία ὑποχρεώνει τὸν ἐνδεχόμενον νέον πελάτην τοῦ ἀναδόχου ὁσάκις πρόκειται νὰ ζητήσῃ προμήθειαν ἄνω τῶν 100 χιλ. τόννων λιγνίτου ἐτησίως, ἓν ἔτος ἐνωρίτερον νὰ ἔχῃ εἰδοποιήσει τὸν ἀνάδοχον καὶ νὰ ἔχῃ καταρτίσει εἰδικὴν συμφωνίαν μετ’ αὐτοῦ. Ἡ ἀνησυχία ἔγκειται εἰς τὸ ἑξῆς: Ἐὰν αὔριο ὑπάρχῃ ὁ ἀνάδοχος τοῦ ἐργοστασίου ἀζώτου, εἴτε εἶναι ἡ Τράπεζα, εἴτε ἡ ΔΕΗ θὰ χρειασθῇ νὰ προέλθῃ εἰς εἰδικὴν συμφωνίαν μὲ τὸν ἀνάδοχον αὐτὸν τῆς συμβάσεως. Καὶ ἐρωτῶ ποῖαι ἐγγυήσεις ὑπάρχουν ὅτι ὁ ἀνάδοχος θὰ ὑπάρξῃ λογικὸς εἰς τὴν διαπραγμάτευσιν μὲ τὸν αὐριανὸν ἰδιοκτήτην τοῦ ἐργοστασίου ἀζώτου. Νομίζω, ὅτι ἡ διάταξις χρῄζει προσοχῆς καὶ ἰδιαιτέρας ἐρεύνης ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι ἐὰν συμφωνήσῃ μαζί μου ὅτι δημιουργεῖ κινδύνους, θὰ τὴν διευκρινίσω περαιτέρω ὥστε ἡ διάταξις αὐτὴ νὰ μὴ ἔχει ἐφαρμογὴν προκειμένου περὶ τοῦ ἐργοστασίου τοῦ ἀζώτου. Κύριοι Βουλευταί, δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς ἕνα ἄλλο κεφάλαιον τὸ ὁποῖον ἀπησχόλησε πολλοὺς βουλευτὰς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ τῆς Συμπολιτεύσεως, τὸ κεφάλαιον τῆς φορολογικῆς ἀσυδοσίας, ἡ ὁποία παρέχεται εἰς τὸν ἀνάδοχον. Δὲν ἀποδίδω καὶ πάρα πολὺ σημασίαν εἰς τὸ ὅτι θὰ διαφύγουν ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν ὡρισμένα ἔσοδα, σημασίαν ἔχει ἐκεῖνο ποὺ ἐτονίσθη ἀπὸ πολλοὺς Συναδέλφους, ὅτι ὑπάρχει κίνδυνος χρεωκοπίας ὁμοειδῶν ἐπιχειρήσεων, αἱ ὁποῖαι δὲν τυγχάνουν αὐτῆς τῆς ἀσυδοσίας. Παρεσχέθη ἡ ὑπόσχεσις ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι θὰ λάβῃ μέτρα τοιαῦτα, ὥστε ἐπὶ ἴσοις ὅροις νὰ λειτουργοῦν αὐταὶ αἱ ἐπιχειρήσεις. Ἀλλὰ θὰ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω, πρὸς τὶ ἡ μεμψίμοιρος προσπάθεια τοῦ ἀναδόχου νὰ ἐπιτύχῃ ἀτέλειαν ἀκόμη καὶ τῶν ὁμολογιῶν τῆς ἑταιρείας; Περαιτέρω ἐζήτησεν ἀπαλλαγὴν ἀπὸ τῶν τελῶν τῶν συμβάσεων τῶν δανειακῶν τῶν ἀσχέτων μὲ τὸν ΟΧΟΑ, ἀλλὰ δανειακῶν συμβάσεων, τὰς ὁποίας θὰ καταρτίσῃ καὶ ἀκόμη δὲ αὐτὰς τὰς συμβάσεις ἐζήτησε καὶ ἐπέτυχεν ἀπαλλαγὴν τελῶν καὶ ἀκόμη ἀπὸ τὸν φόρον τοῦ τόκου. Ἐπιθυμῶ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας, κ. ὑπουργέ, εἰς τὸ κεφάλαιον τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν διάθεσιν κερδῶν διὰ τὰς ἀποσβέσεις πρῶτον, τοῦ μετοχικοῦ κεφαλαίου καὶ δεύτερον τῆς ἀνανεώσεως τῶν μηχανημάτων. Καὶ ἐρωτῶ: διατὶ ἐχρειάσθη νὰ ἀφεθῆτε εἰς τὴν ἀπόλυτον κρίσιν τοῦ ἀναδόχου ἐν τῷ καθορισμῷ τοῦ ποσοῦ τὸ ὁποῖον θὰ διαθέσῃ διὰ τὴν ἀπόσβεσιν τοῦ μετοχικοῦ κεφαλαίου ἢ τῶν μηχανημάτων. Χθὲς μάλιστα μᾶς ἐτονίσατε καὶ ἐξήρατε τὴν σημασίαν τοῦ λογαριασμοῦ ἀποσβέσεων, διὰ νὰ μᾶς εἴπητε ὅτι δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου θὰ διατηρῆται πάντοτε ἐν καλῇ καταστάσει ἐν πάσῃ περιπτώσει ὅλος αὐτὸς ὁ μηχανισμὸς ὁ τεράστιος τῆς Πτολεμαΐδος. Καὶ ὅμως ἔχετε ἀφήσει εἰς τὴν ἐλευθέραν κρίσιν τοῦ ἀναδόχου νὰ καθορίζῃ ποῖον ποσὸν θὰ μεταφέρῃ εἰς ἀποθεματικὸν ἐκ τῶν κερδῶν διὰ τὴν ἀπόσβεσιν τῶν μηχανημάτων. Νομίζω ὅτι εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ πρέπει νὰ ὑπάρξῃ συμπλήρωσις τοῦ σχετικοῦ ὅρου τῆς συμβάσεως. Ἀκόμη, νομίζω, συνετὸν θὰ ἦτο, κ. Ὑπουργὲ τοῦ Συντονισμοῦ, διότι σᾶς ἀφορᾷ ἡ παρατήρησίς μου αὐτή, καὶ θὰ ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ ἕνα μάξιμουμ ποσὸν συναλλάγματος τὸ ὁποῖον θὰ σᾶς ζητῇ ὁ ἀνάδοχος διὰ νὰ καλύπτῃ δάνεια, τὰ ὁποῖα θὰ συνάψῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Δὲν καθορίζετε μίαν ὀροφὴν αὐτῶν τῶν δανείων, τὰ ὁποῖα θὰ συνάψῃ καὶ ἕνα μάξιμουμ τοῦ συναλλάγματος, τὸ ὁποῖον θὰ ζητήσῃ, διὰ τὴν ἐκπλήρωσιν αὐτῶν τῶν δανείων. Ἀκόμη ἄνευ ὁρίου εἶναι τὸ ποσὸν τοῦ συναλλάγματος, τὸ ὁποῖον θὰ ζητήσῃ ὁ ἀνάδοχος διὰ τὰς ἀμοιβάς, τὰς ὁποίας θὰ καταβάλλῃ καὶ διὰ μελέτας καὶ προμελέτας τῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα θὰ κατασκευάσῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα. Διατὶ τόση ἀσυδοσία εἰς τὴν χρῆσιν τοῦ πολυτίμου συναλλάγματος τῆς χώρας μας. Ἕνας κρατικὸς ἔλεγχος, ἐνῷ κατ’ οὐδὲν θὰ ἠνώχλει τὸν ἀνάδοχον, θὰ ἐπροφύλαττε τὸν συναλλαγματικόν μας ὀργανισμὸν ἀπὸ μίαν ἐπικίνδυνον αἱμορραγίαν. Κύριοι Βουλευταί, αὐταὶ ἦσαν ἐν συντομίᾳ αἱ παρατηρήσεις μου, τὰς ὁποίας εἶχα νὰ διατυπώσω. Πιθανὸν νὰ πλανῶμαι. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι εἰς τοιαύτης φύσεως σύμβασιν ἡ ὁποία ἐπηρεάζει τὸ μέλλον τῆς χώρας, ἡ ὁποία εἶναι δυνατὸν νὰ δημιουργήσῃ τὰς προϋποθέσεις μιᾶς ἀληθοῦς εὐημερίας διὰ τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν, καὶ εἰς μίαν τοιαύτην σύμβασιν ἀξίζει τὸν κόπον νὰ ὑπάρξῃ ἐξονυχιστικὴ μελέτη πρὸς διαφώτισιν τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία, εἶμαι βέβαιος, ὡπλισμένη μὲ χρησίμους ὑποδείξεις τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, δὲν θὰ δυσκολευθῇ νὰ ἐπιτύχῃ βελτίωσιν τῶν ὅρων τῆς συμβάσεως ἔστω καὶ ἐὰν ἔσπευσε νὰ τὴν ὑπογράψῃ. Αἱ δύο βασικαί μου ἀντιρρήσεις εἶναι αἱ ἑξῆς: Πρῶτον, ὅτι δὲν ἀπετάνθη ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν Δημοσίαν Ἐπιχείρησιν Ἠλεκτρισμοῦ. Δι’ οὓς λόγους ἐξέθεσα, ὁ δρόμος αὐτὸς ἦτο ὁ μόνος ἐνδεδειγμένος. Καὶ δεύτερον βασική μου ἀντίρρησις πρὸς τὴν σύμβασιν αὐτὴν εἶναι ὅτι ἡ Κυβέρνησις παρεκλίνασα ἀπὸ τὴν ἀρχὴν τὴν ὁποίαν καθιέρωσεν ὁ δημόσιος βίος τῶν Ἑλλήνων, ἐγκατέλειψε τὸν δρόμον τοῦ διεθνοῦς διαγωνισμοῦ καὶ ἠκολούθησε τὸν δρόμον τῶν μεμονωμένων διαπραγματεύσεων μὲ ἕνα καὶ μόνον ἀνάδοχον. Δι’ αὐτό, ἐνῷ αἰσθανώμεθα τὴν ἀνάγκην νὰ χαιρετίσωμεν τὴν ἐπικειμένην ἔναρξιν ἑνὸς τόσον σημαντικοῦ ἔργου, αἰσθάνομαι τὸ θλιβερὸν καθῆκον νὰ ἀποδοκιμάσω καὶ τὸν τρόπον ἐκτελέσεως καὶ τὸν τρόπον ἐκμεταλλεύσεως τοῦ ἔργου αὐτοῦ.

§44Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Κύριε Πρόεδρε, ἐπιθυμῶ νὰ καθησυχάσω τὸν κ. συνάδελφον καὶ τὴν Βουλὴν δι’ ὅσα εἶπεν περὶ τοῦ ἐργοστασίου ἀζώτου. Πράγματι ὑπάρχει τὸ ἄρθρον 3 τῆς συμβάσεως, τὸ ὁποῖον λέγει ὅτι δύναται ὁ ἀνάδοχος, τηρῶν τὴν συνήθη νόμιμον διαδικασίαν, νὰ ἱδρύῃ βιομηχανίας αἱ ὁποῖαι ἔχουν τὸν λιγνίτην ὡς προϊόν, ἢ τὰ ὑποπροϊόντα τοῦ λιγνίτου ὡς πρώτην ὕλην. Ἐδήλωσα καὶ προηγουμένως εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι τὸ ἄρθρον τοῦτο οὐδὲν ἄλλο ἔχει νόημα εἰμὴ τὸ ἑξῆς: Ἐπειδὴ αἱ ἱδρυόμεναι ἐπιχειρήσεις ὑπὸ τοῦ ἀναδόχου, αὐτοῦ τοῦ τύπου, πρόκειται νὰ περιέλθουν εἰς τὸ δημόσιον, ἔπρεπε νὰ περιγραφοῦν αἱ ἐπιχειρήσεις αὐταὶ καὶ νὰ ὁρισθοῦν ἐν τῇ συμβάσει. Τὸ ἐπιχείρημα τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, κατὰ τὸ ὁποῖον θὰ δύναται νὰ προσφύγῃ εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας ὁ ἀνάδοχος καὶ νὰ εἴπῃ, ὅτι ζητῶ νὰ μοῦ χορηγηθῇ ἄδεια ἱδρύσεως ἐργοστασίου λιπασμάτων καὶ ἡ ἄδεια αὐτὴ μοῦ ἀπορρίπτεται ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Βιομηχανίας, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω ὅτι εἶναι ἐντελῶς ἀβάσιμον καὶ τοῦτο, διὰ τὸν ἑξῆς λόγον: Εἴτε περιείχετο αὐτὴ ἡ διάταξις εἴτε δὲν περιείχετο, ὁ πᾶς τις Ἕλλην ἠμπορεῖ νὰ πάῃ εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Βιομηχανίας νὰ ζητήσῃ νὰ ἱδρύσῃ ἐργοστάσιον ἀζωτούχων λιπασμάτων, καὶ ἐὰν τοῦ ἀρνηθῇ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Βιομηχανίας καὶ τὸ Συμβούλιον Βιομηχανίας κατὰ νόμον, νὰ προσφύγῃ εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας αἰτούμενος τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἀρνήσεως τοῦ Ὑπουργείου τῆς Βιομηχανίας. Οὐδὲ ὠφελεῖται ὁ ἀνάδοχος ἐκ τῶν διατάξεων τῆς παρούσης συμβάσεως οὔτε κατὰ ἓν ἰῶτα. Ἀντιθέτως, βλάπτεται. Ἐγὼ ἐξήγησα διὰ ποῖον λόγον ἐτέθη τὸ ἄρθρον 3 καὶ νομίζω ὅτι ἡ ἐξήγησις αὐτὴ εἶναι ἐπαρκὴς διὰ πάντα συνάδελφον, ὁ ὁποῖος ἔχει τὴν ὑπομονὴν νὰ διαβάσῃ τὸ σύνολον τῆς συμβάσεως, καὶ ὁ ὁποῖος ἔχει τὴν ἀπαιτουμένην ἠρεμίαν διὰ νὰ τὴν κρίνῃ κατὰ τὴν ἀντικειμενικὴν της ἀξίαν καὶ τὴν ἀντικειμενικὴν της ὑπόστασιν. Δὲν νομίζω δὲ ὅτι θὰ εὑρεθῇ ποτὲ τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας νὰ εἴπῃ ὅτι κακῶς ἀρνεῖται, φερ’ εἰπεῖν ὁ Ὑπουργὸς τῆς Βιομηχανίας νὰ χορηγήσῃ τοιαύτην ἄδειαν εἰς τὸν α ἢ τὸν β ἐὰν φερ’ εἰπεῖν προβάλλῃ ὁ ὑπουργὸς τῆς Βιομηχανίας λόγους κοινωνικοὺς ἢ λόγους οἰκονομικούς, ἢ λόγους ἀφορῶντας εἰς τὴν γενικωτέραν κρατικὴν πολιτικήν. Ἐὰν δὲ τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας παρὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, κατέληγεν εἰς τοιαύτην ἀπόφασιν, θὰ κατέληγεν ἀνεξαρτήτως τοῦ ἐὰν περιείχετο ἢ ὄχι τοιαύτη διάταξις εἰς τὴν παροῦσαν σύμβασιν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος, ἀπαντῶν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Βιομηχανίας, ὅτι κατὰ τὴν προηγουμένην σύμβασιν δὲν εὑρίσκετο ὁ ἀνάδοχος εἰς τὴν αὐτὴν θέσιν, διότι ὑπῆρχεν ἕνα ἀόριστον ἐδάφιον γʹ, κατὰ τὸ ὁποῖον ὁ ἀνάδοχος ὑποχρεοῦται, χωρὶς νὰ λέγῃ οὔτε ὑπὸ ποίους ὅρους οὔτε εἰς ποίαν τιμὴν νὰ δίδῃ λιγνίτην εἰς ἱδρυθησόμενον ἐν τῇ περιοχῇ Ἐορδαίας ἐργοστάσιον, νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω, ὅτι εἶναι ἀνεπίδεκτον νομικῆς ἐκτιμήσεως ὡς ἐπιχείρημα. Ἄλλωστε, ὑπάρχει εἰς τὸν νέον νόμον ἀνάλογος διάταξις ἐν ἄρθρῳ 12 γʹ, «ὅτι ὑποχρεοῦται τὴν ἀναγκαιοῦσαν ποσότητα εἰς λιγνίτην, φυσικὸν ἢ ξηρόν, λιγνιτοπλίνθους καὶ ἡμικώκ, μέχρι πλήρους καλύψεως τῶν ἀναγκῶν οἱουδήποτε ἑτέρου ἐργοστασίου ἢ βιομηχανικῆς ἐγκαταστάσεως». Ἀπανταχοῦ τῆς Ἑλλάδος μάλιστα, διότι δὲν γνωρίζομεν ποῦ θὰ ἱδρυθῇ τὸ ἐργοστάσιον ἀζώτου, εὐχόμεθα νὰ ἱδρυθῇ εἰς τὴν περιοχὴν αὐτήν, ἀλλὰ δὲν γνωρίζομεν ἀκόμη. Ὥστε καὶ αἱ δύο συμβάσεις, ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς, εἶναι ἰσότιμοι καὶ ἄψογοι. Εἶπεν, ὅμως, ὁ κ. συνάδελφος, καὶ κάτι, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀνακριβές. Εἶπεν, ὅτι ἀπαγορεύομεν τὴν ἵδρυσιν ἄλλων βιομηχανιῶν εἰς τὴν περιοχὴν Ἐορδαίας διὰ τῆς συμβάσεως. Φαίνεται, ὅτι δὲν ἀνέγνωσεν ὁ κ. συνάδελφος τὸ ἄρθρον, διότι δὲν λέγει ὅτι ἀπαγορεύομεν τὴν ἵδρυσιν ἄλλων βιομηχανιῶν εἰς τὴν περιοχὴν Ἐορδαίας, ἀφοῦ ἤδη ἱδρύεται ἄλλη βιομηχανία, ἡ πρώτη, καὶ ἀφοῦ πηγαίνομεν νὰ δημιουργήσωμεν ἅλυσον βιομηχανιῶν εἰς τὴν Ἐορδαίαν. Τί λέγει, ὅτι δὲν θὰ ἐπιτρέπεται νὰ ἱδρυθῇ ἄλλο μαρκετοποιεῖον εἰς τὴν περιοχὴν Ἐορδαίας. Καὶ αὐτό, βεβαίως, εἶναι αὐτονόητον, διότι οὐδεὶς θὰ ἀνελάμβανε νὰ ἱδρύσῃ τοιοῦτον ἐργοστάσιον, ὅταν ὑπάρχῃ καὶ ἄλλο μαρκετοποιεῖον εἰς τὴν αὐτὴν περιοχήν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀγορεύωμεν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ παραποιῶμεν τὰ κείμενα, διότι αὐτὸ εἶναι παραποίησις τῶν κειμένων καὶ νὰ ἀντλοῦν ἐπιχειρήματα ἀπὸ μίαν παραποίησιν τοῦ κειμένου. Νὰ λέγῃ τὸ κείμενον ὅτι δὲν θὰ κάμωμεν πλινθοποιεῖον, καὶ νὰ ἀναγγέλλεται ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, ὅτι ἀρνούμεθα τὴν ἵδρυσιν οἱουδήποτε ἐργοστασίου καὶ ἑπομένως καὶ τοῦ ἐργοστασίου ἀζώτου. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηρίζετε αὐτὰ τὰ πράγματα, σεῖς, τοῦ ὁποίου ὁλόκληρος ἡ Συμπολίτευσις, γνωρίζετε πόσον ἐκτιμᾶ τὰς ἱκανότητας; Ὁμολογῶ, ὅτι θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἐκφράσω τὴν βαθεῖαν μου ἀπορίαν.

§45Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργ. Βιομηχανίας). Ὁ κ. Ἀλλαμανῆς, μεταξὺ τῶν ἄλλων εἶπεν, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ἐξασφαλισθῇ ὑπὲρ τῶν Σ.Ε.Κ. καὶ τῆς Δ.Ε.Η. δικαίωμα κατὰ προτίμησιν ἐξαγορᾶς τῶν μετοχῶν. Καὶ ἐρωτῶ, αἱ Σ.Ε.Κ. μὲ τί θὰ ἀγοράσουν τὰς μετοχάς; Μὲ τὸ ἔλλειμμα ποὺ ἔχουν; Ὅσον ἀφορᾷ τὴν Δ.Ε.Η., πρέπει κάθε δραχμὴ ποὺ θὰ περισσεύῃ, νὰ τὴν διαθέτῃ εἰς τὴν ἐπέκτασιν τοῦ ἐξηλεκτρισμοῦ τῆς χώρας. Περαιτέρω διετύπωσεν ἓν ἐρώτημα ὁ κ. συνάδελφος, ὅσον ἀφορᾷ τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ ὁ ἀνάδοχος ἢ τὸ Κράτος, διὰ νὰ καθορίσῃ τοὺς οἴκους, ἀπὸ τοὺς ὁποίους θὰ γίνῃ ἡ προμήθεια τῶν μηχανημάτων. Ἀλλὰ εἰς τὸ ἄρθρον 6 τῆς συμβάσεως ἀναφέρεται, ὅτι ὁ ἀνάδοχος ὑποχρεοῦται, ὅπως ὑποβάλῃ τὰς προσφορὰς πρὸς ἔγκρισιν. Συνεπῶς, αἱ προσφοραὶ ὑπόκεινται εἰς τὴν ἔγκρισιν τοῦ Ὑπουργείου Βιομηχανίας. Ἄρα, ὁ ἀνάδοχος θὰ εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ μεριμνήσῃ, ὥστε νὰ ζητήσῃ προσφορὰς ἐπαρκεῖς, ὥστε νὰ ἐπιτύχῃ τὴν ἔγκρισιν τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν. Τὰ περὶ ἀσυδοσίας, ὡς πρὸς τὴν εὐχέρειαν συνάψεως δανείων, δὲν εἶναι ἀκριβῆ. Τὸ ἄρθρον 15 § 9 λέγει «συμφώνως πρὸς τὰς ἑκάστοτε ἰσχυούσας διατάξεις». Συνεπῶς, ὁ ἀνάδοχος κατὰ τὴν σύναψιν τῶν δανείων, ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, θὰ πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν του, ὅτι τὸ συνάλλαγμα θὰ χορηγηθῇ, ἐφ’ ὅσον θὰ ἐγκριθῇ ἀπὸ τὰ ὄργανα, τὰ ὁποῖα ὁρίζουν οἱ νόμοι. Καὶ ἐπειδὴ θὰ ἐνδιαφερθῇ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν ἐπιστροφὴν τῶν δανείων, θὰ μεριμνήσῃ ἐγκαίρως νὰ ἐξασφαλίσῃ τὸ ἀπαιτούμενον συνάλλαγμα καὶ συνεπῶς ὑπόκειται ἐμμέσως εἰς τὴν ἔγκρισιν τοῦ Κράτους. Δὲν θὰ ἔπρεπε τὴν σύμβασιν αὐτὴν νὰ τὴν ἀντιμετωπίσῃ ἡ Ἀντιπολίτευσις ὡς ἀντικείμενον πρὸς ἄσκησιν ἀντιπολιτεύσεως, ἀκριβῶς διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους ἀνέφερεν ἐν ἀρχῇ τοῦ λόγου του ὁ κ. Ἀλλαμανῆς.

§46Θ. ΤΑΜΒΑΚΑΣ. Ἤκουσα τὴν ἀπάντησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, σχετικῶς μὲ τὸν φόβον, μήπως θιγοῦν αἱ συναφεῖς βιομηχανίαι, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν εἰς τὰ ἄλλα μέρη τῆς Ἑλλάδος. Ἐπ’ εὐκαιρίᾳ, δύο λέξεις ἤθελον νὰ εἴπω, διὰ τὴν σύμβασιν. Δύο σημεῖα πρέπει νὰ ἐξαρθοῦν, ἐν προκειμένῳ. Εἶναι κληρονομία τοῦ παρελθόντος εἰς τὴν πατρίδα μας, νὰ χρονίζουν ὅλα τὰ μεγάλα ζητήματα. Δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ ἐξαρθῇ ἡ ταχεῖα λύσις, τὴν ὁποίαν ἔδωσεν ἡ Κυβέρνησις τοῦ Στρατάρχου Παπάγου, ὑπὸ τὴν σημερινήν την μορφήν. Ἐπίσης, πρέπει νὰ ἐξαρθῇ τὸ γεγονός, ὅτι ὑπὸ τὸ φῶς τῆς ἡμέρας, ἐγένοντο ὅλαι αἱ προσυμβάσεις. Καὶ ἦλθε τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλήν, διὰ νὰ ἀκουσθοῦν ὅλαι αἱ ἀπόψεις, ὥστε νὰ γίνῃ πᾶν ὅ,τι ἦτο δυνατὸν διὰ τὸ συμφέρον τοῦ Ἔθνους. Τὸ ὑπόμνημα, τὸ ὁποῖον ἐθέσαμεν ὑπ’ ὄψιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ, καίτοι πιστεύω ὅτι ἔχει πολλὰς ὑπερβολάς, παρακαλῶ ὅπως ἐξετασθῇ μετὰ τῆς δεούσης προσοχῆς, ὥστε νὰ μὴ ἐπακολουθήσῃ εἰς τὸ μέλλον κανεὶς ἐκ τῶν κινδύνων, οἱ ὁποῖοι διατυποῦνται ἐν αὐτῷ.

§47Ι. ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΗΣ. Μετὰ τὰς ὁμιλίας τῶν κ.κ. Ταμβακᾶ καὶ Μουρατίδη, δὲν ὑπολείπεται τίποτα ἄλλο, παρὰ νὰ ἐπισπεύσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ καταθέσῃ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἶχεν ὑποσχεθῆ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐπαρχιακῆς βιομηχανίας.

§48Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, μετὰ τὴν λαμπρὰν ὁμιλίαν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Καρδίτσης συναδέλφου, πιστεύω νὰ ἐπείσθη καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις, πόσον δίκαιον εἴχαμεν, ἐπιμένοντες χθές, νὰ μὴν τερματισθῇ ἡ συζήτησις ἐν μιᾷ νυκτὶ καὶ μόνον, ὥστε νὰ δοθῇ ἡ εὐκαιρία εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν νὰ διαφωτισθῇ ἐπὶ μιᾶς τόσον σοβαρᾶς, διὰ τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν, συμβάσεως. Νομίζω, καὶ νομίζω ὅτι αὐτὸ ἀποτελεῖ κοινὴν ὅλων μας συνείδησιν, ὅτι ἡ ἐπικύρωσις μιᾶς συμβάσεως ὑπὸ τὴν Βουλήν, δὲν εἶναι θέμα τυπικόν, δὲν εἶναι μία ὑποχρεωτικὴ διαδικασία, διὰ τὴν ὁποίαν πρέπει αἱ Κυβερνήσεις νὰ δυσφοροῦν καὶ διὰ τὴν ὁποίαν αἱ πλειοψηφίαι πρέπει νὰ δεικνύουν τὴν σπουδὴν τῆς ἀφοσιώσεώς των πρὸς τὰς Κυβερνήσεις, ἀλλ’ αἱ συμβάσεις αὐταὶ πρέπει νὰ ἀποτελοῦν ἀντικείμενον διερευνήσεως ἐξονυχιστικῆς ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, πρὸς ὄφελος τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας, ἀλλὰ καὶ πρὸς ὄφελος τῶν Κυβερνήσεων. Ὑπεγράψαμεν κατὰ τὸ παρελθὸν καὶ ἐπεκυρώσαμεν καὶ ἡμεῖς καὶ ὑμεῖς συμβάσεις, αἱ ὁποῖαι, ἐὰν ἐτύγχανον τῆς ἐξονυχιστικῆς διερευνήσεως ἀπὸ τὸ Σῶμα, δὲν θὰ ἦσαν οἷαι ὑπῆρξαν καὶ δὲν θὰ ὡδηγοῦσαν καὶ εἰς τὰ ἀποτελέσματα εἰς τὰ ὁποῖα ὡδήγησαν. Λυποῦμαι, διότι ἡ Κυβέρνησις, ἠκολούθησε μίαν ὁδόν, ἡ ὁποία εἶναι ἄντικρυς ἀντίθετος καὶ πρὸς τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα καὶ πρὸς τὰ ἰδικά της, τόσον διὰ τὴν μεγάλην ὑπόθεσιν τῶν διϋλιστηρίων πετρελαίου, διὰ τὸν Μέγδοβαν, ὅσον καὶ τώρα διὰ τὴν Πτολεμαΐδα. Ἀφοῦ τὸ νομοσχέδιον μόλις κατετέθη τὴν Δευτέραν, πῶς εἶναι δυνατὸν ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία νὰ ἐπιληφθῇ τοῦ θέματος νὰ τὸ μελετήσῃ καὶ εὐσυνειδήτως νὰ ψηφίσῃ μίαν σύμβασιν, γνωρίζουσα ὅτι πράγματι ψηφίζει κάτι, τὸ ὁποῖον θὰ ὠφελήσῃ τὸν τόπον. Πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι τὴν 3ην ἀπογευματινὴν τῆς περασμένης Δευτέρας, διενεμήθη τὸ κείμενον τῆς συμβάσεως αὐτῆς, τὴν 6ην ἀπογευματινήν, τρεῖς ὥρας ἀργότερον συνῆλθεν ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καὶ ὥραν 6.45′ τὴν εἶχεν ἐγκρίνει. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀντιπολίτευσις, ἡ ὁποία γίνεται εἰς βάρος τῆς συμβάσεως καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ ἀδικαιολόγητος σπουδὴ μὲ τὴν ὁποίαν τοιαύτης φύσεως συμβάσεις ἔρχονται νὰ ψηφισθοῦν ἀπὸ τὸ Σῶμα. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, ἑπομένως, κύριοι συνάδελφοι, νὰ νομίζω, ὅτι οὐδεὶς ἀπὸ σᾶς θὰ θεωρήσῃ ὅτι εἶμαι ὑπερβολικός, ὅτι ὁ τρόπος τῆς ἐκτελέσεως τῶν πρὸς τὸ Ἔθνος καθηκόντων, θὰ εἶναι ὑποδειγματικὸς καί, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ τονισθῇ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις κάμνει κατάχρησιν τῆς ἀφοσιώσεως τῆς μεγάλης πλειοψηφίας, τὴν ὁποίαν διαθέτει εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν.

§49Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Ἐθίξατε θέμα, τὸ ὁποῖον ἔχει χαρακτῆρα πολιτικόν, καὶ λυποῦμαι πάρα πολύ, ἀλλὰ θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς διακόψω. Νομίζω, ὅτι ἔχετε ἐντελῶς ἄδικον, παρατηρήσαντες ὅσα παρετηρήσατε. Οὔτε, νομίζω, ὅτι δικαιοῦται οἱοσδήποτε ἐξ ἡμῶν, οὔτε σεῖς, οὔτε ἄλλος τίς, νὰ διδάξῃ πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ ἐκτελέσῃ λυσιτελέστερον τὰ πρὸς τὸ Ἔθνος καθήκοντά της. Σᾶς παρακαλῶ νὰ πιστεύσετε ὅτι καὶ ἡ πλειοψηφία ἐκτελεῖ, καθ’ ὃν τρόπον κατὰ συνείδησιν νομίζει, τὰ καθήκοντά της πρὸς τὸ Ἔθνος ὅπως εἴμεθα βέβαιοι ὅτι καὶ ἡ μειοψηφία τὰ ἐκτελεῖ καθ’ ὅμοιον τρόπον. Λυποῦμαι πάρα πολύ, διὰ τὴν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ἐκάματε ἐν τῇ ρύμῃ τοῦ λόγου σας καὶ πιστεύω, ὅτι τὸ λάθος ὀφείλεται εἰς κακὴν διατύπωσιν καὶ ὄχι εἰς πρόθεσιν ἰδικήν σας. Ἄλλως, θὰ ἤμην ὑποχρεωμένος, ὄχι ἐξ ὀνόματος τῆς πλειοψηφίας, ἀλλὰ ἐξ ὀνόματος αὐτοῦ τούτου τοῦ πολιτεύματος νὰ διαμαρτυρηθῶ. Ἡ πλειοψηφία συμπεριφέρεται κατὰ τρόπον Κοινοβουλευτικώτατον ἀπέναντι τῆς μειοψηφίας. Συνεφώνησε μὲ τὴν μειοψηφίαν περὶ τοῦ τρόπου καθ’ ὃν θὰ ἐπιψηφισθῇ ἡ Σύμβασις αὕτη, δηλαδὴ μετὰ τῶν Ἀρχηγῶν τῶν ἐν τῇ ἀντιπολιτεύσει κομμάτων καὶ ἠκολούθησε πιστώτατα τὴν συμφωνηθεῖσαν διαδικασίαν. Χθὲς σεῖς ἐζητήσατε τροποποίησιν τῆς συμφωνίας αὐτῆς καὶ συνηνέσατε εἰς ταύτην. Ὑπὸ τὸ φῶς τῆς ἡμέρας γίνεται ἡ συζήτησις καὶ ἂν γίνεται, κύριοι συνάδελφοι, κάπως ἐσπευσμένη ἡ συζήτησις, γίνεται διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι ἐφέτος, κύριοι συνάδελφοι, νομίζω, διὰ πρώτην φορὰν ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως καὶ ἐντεῦθεν, ἔμεινεν ἡ Βουλὴ ἀνοικτὴ μέχρις αὐτῆς τῆς ἐποχῆς καὶ ὄχι μόνον ἔμεινεν ἀνοικτὴ μέχρι τῆς ἐποχῆς αὐτῆς, ἀλλὰ ἔγιναν τόσαι συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς, ὅσαι δὲν ἔγιναν οὐδέποτε κατὰ τὸ παρελθόν. Ποῖος ἀπεστέρησε τὴν ἀντιπολίτευσιν τοῦ δικαιώματος νὰ ἀσκήσῃ ἐπὶ οἱουδήποτε, οἱασδήποτε μορφῆς, ἔλεγχον κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν μακρῶν αὐτῶν μηνῶν, ἀγαπητὲ κ. συνάδελφε; Καὶ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μέμφεσθε τὴν Συμπολίτευσιν, ὅτι δὲν ἐκτελοῦμεν ἐδῶ, καθ’ ὃν τρόπον ἐπιτάσσει τὸ Σύνταγμα καὶ ἡ πολιτικὴ παράδοσις τοῦ τόπου, τὸ καθῆκόν μας; Ἴσως, ἴσως, ἐφέτος ὑπήρξαμεν Κοινοβουλευτικώτεροι παρὰ ποτέ. Ἀφήσαμεν τὴν Βουλὴν ἀνοικτὴν περισσοτέρους μῆνας παρὰ ποτέ. Ἡ ἀντιπολίτευσις ὡμίλησε καὶ ἤσκησεν ἔλεγχον ὅσον ἤθελε περισσότερον παρὰ ποτέ. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπετε, ὅτι διεπράχθη ἡ παραμικρὰ ἀταξία; Ἐφέτος αἱ Συμβάσεις αὗται δὲν εἰσάγονται εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ ἄρθρου 35, ἀλλ’ εἰσάγονται ἐνώπιον τῆς ὁλομελείας τῆς Βουλῆς. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ γίνεται ἡ παρατήρησις αὐτὴ ἐκ μέρους ὑμῶν; (Παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§50Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Οἱ λόγοι μου ὑπῆρξαν σαφεῖς καὶ οὐδεμίαν ἐπεξήγησιν εἶναι ἀνάγκη νὰ δώσω εἰς αὐτούς. Θὰ προσθέσω ὅμως εἰς ὅσα εἶπον, τὸ ταπεινὸν παράδειγμα, ὑποτίθεται ὅτι καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τὸ ἀναγνωρίζει. Νομίζω, ὅτι ἐπὶ τῶν θεμάτων αὐτῶν ἔχω κάποιαν εἰδικότητα. Εἰς αὐτὸ ἀσχολοῦμαι κάπως συστηματικώτερα, σᾶς ὁμολογῶ, ὅτι ὑπῆρξεν ἐντελῶς ἀδύνατον εἰς ἐμὲ ἀπὸ τῆς 4 πρωϊνῆς τῆς Τετάρτης, ὅτε ὑπῆρξεν ἡ ἔγκρισις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς μέχρι τοῦ ἀπογεύματος τῆς Πέμπτης, νὰ μελετήσω ἐξαντλητικῶς τὴν τεραστίαν αὐτὴν σύμβασιν καὶ νὰ μορφώσω ὑπεύθυνον γνώμην. Ἐὰν ἄλλοι συνάδελφοι, εἰς τόσον βραχὺ χρονικὸν διάστημα κατορθώνουν νὰ διαμορφώνουν γνώμην, αὐτὸ βέβαια δὲν εἶναι παρὰ μία ἀπόδειξις τῆς διανοητικῆς μου καθυστερήσεως. Ἐν τούτοις, ὅμως, ἐπειδὴ ἀποτελῶ, ἕνα μέσον ἄνθρωπον μὲ μίαν μέσην ἐπιμέλειαν ἐπὶ τῶν θεμάτων αὐτῶν, ἐνόμισα ὅτι θὰ ἤξιζε νὰ διαπιστώσω, ὅτι δὲν εἶμαι τοὐλάχιστον ἐκ τῶν μετρίως μορφωμένων καὶ μετρίως ἀσχολουμένων μὲ τὰ θέματα αὐτά, ὅτι τὸ χρονικὸν διάστημα τῶν 48 ὡρῶν, τὸ ὁποῖον ἐτέθη εἰς τὴν διάθεσίν μου, διὰ νὰ μορφώσω γνώμην ὡς βουλευτής, ἐκπρόσωπος τοῦ Ἔθνους, καὶ νὰ ψηφίσω μίαν σύμβασιν, ὑπῆρξεν ἐντελῶς ἀνεπαρκές. Εἰσέρχομαι τώρα εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ θέματος. Κύριοι, κατόπιν τῶν λαμπρῶν ἀγορεύσεων, αἱ ὁποῖαι προηγήθησαν, νομίζω, ὅτι κινδυνεύω διὰ τῆς ἐπαναλήψεως νὰ γίνω ὀχληρός. Θὰ προσπαθήσω, ἑπομένως, καὶ ἐπὶ ζημίᾳ τῆς ἐπιχειρηματολογίας μου, νὰ ἀποφύγω ὅσας ἐπαναλήψεις εἶναι δυνατὸν καὶ νὰ τονίσω ἁπλῶς ὡρισμένα χαρακτηριστικὰ προβλήματα, τὰ ὁποῖα δημιουργεῖ ἡ ἐκμετάλλευσις τοῦ μεγάλου αὐτοῦ ἐθνικοῦ θησαυροῦ, ποὺ λέγεται Πτολεμαΐς. Μάλιστα, ἂν θέλετε, νὰ σᾶς ἐξομολογηθῶ, ἀνέβηκα εἰς τὸ βῆμα αὐτὸ διὰ νὰ ὑπογραμμίσω καὶ νὰ διακηρύξω τὴν ἀπόλυτον ἐμπιστοσύνην μου εἰς τὴν ὑπόθεσιν ποὺ λέγεται Πτολεμαΐς. Ἐὰν γίνῃ συνείδησις τοῦ Ἔθνους, τοῦ τί πλοῦτον ἔχομεν εἰς τὴν περιφέρειαν ἐκείνην, νομίζω, ὅτι τὸ πλέγμα κατωτερότητος ἀπὸ οἰκονομικῆς ἀπόψεως, ἀπὸ τὸ ὁποῖον διαβιοῦμεν, θὰ εὕρισκε τὴν ἀποφασιστικήν του θεραπείαν. Ἐλέχθη ἀπὸ ἄλλους συναδέλφους, κύριοι, ὅτι εἰς τὴν Πτολεμαΐδα ἔχομεν τὰς προϋποθέσεις τῆς δημιουργίας ἑνὸς Ρούρ. Βέβαια, ἴσως εἶναι ὑπερβολικὴ ἡ φράσις, ἀλλ’ ὡς ἔνδειξις δὲν εἶναι ὑπερβολική. Ἐν τούτοις ὑπάρχει τοιαύτη συγκέντρωσις εὐθηνῶν καυσίμων, ὥστε νὰ ὑπάρχουν αἱ ἀντικειμενικαὶ προϋποθέσεις δημιουργίας ἑνὸς τεραστίου κέντρου κινητηρίου δυνάμεως καὶ βιομηχανιῶν τῆς κατηγορίας τῶν καλουμένων ἐνοργάνων, αἱ ὁποῖαι εἶναι καὶ αἱ περισσότεραι καὶ αἱ πλέον ἀνεπτυγμέναι ὑπὸ τὴν σημερινὴν μορφὴν τοῦ βιομηχανικοῦ μας πολιτισμοῦ. Εἰς τὴν Πτολεμαΐδα, κύριοι, δυνάμεθα νὰ ἀποβλέπωμεν ὡς εἰς τὴν βάσιν, ὡς ἕνα τῶν ἀξόνων ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ στηρίξωμεν τὴν χειραφέτησίν μας, τὴν αὐτονομίαν μας, τὴν κατάργησιν τῆς κατάρας, τῆς φτώχειας τοῦ τόπου αὐτοῦ, τὸν ὁποῖον ὁ Θεὸς δὲν θὰ κατηράσθη νὰ εἶναι τόσον φτωχός, ὅσον ἡμεῖς οἱ Ἕλληνες, οἱ ἴδιοι, ἠθελήσαμεν νὰ δεχθῶμεν, ἴσως, πρὸς δικαιολογίαν καὶ ἴσως ἐκ λόγων ............. κατὰ τὴν μακρὰν ἱστορίαν μας. Κύριοι, ἡ ἀνακάλυψις τῆς Πτολεμαΐδος ὀφείλεται, ὅπως πράγματι ὁ ἀξιότιμος ἐκ Φλωρίνης συνάδελφος ἀνέφερε χθές, εἰς τὴν εὐγενῆ προσπάθειαν τοῦ στρατηγοῦ Σπυρίδωνος, ὁ ὁποῖος ἡγούμενος τῶν Σ.Ε.Κ. καὶ κατόπιν ὡς Ὑπουργὸς τῆς Κυβερνήσεως Μεταξᾶ, ἀνέθεσεν εἰς τὸν Κέγκερ, εἰς τὸν Γερμανὸν εἰδικόν, νὰ διερευνήσῃ τὰς ἐκεῖ συνθήκας τῆς παρουσίας γαιάνθρακος. Αἱ μελέται τοῦ Κέγκελ ἀπέδειξαν, ὅτι τὰ κοιτάσματα ἦσαν πλουσιώτατα καὶ παρουσιάζοντο ὑπὸ συνθήκας λίαν εὐμενεῖς. Ὁ κ. Σπυρίδων ὡραματίσθη τὴν ἀξιοποίησιν αὐτῶν, γενομένην διὰ τοὺς ΣΕΚ ὑπὸ τῶν ΣΕΚ. Βέβαια εἰς τὸ 1940 ἐγένετο, μὲ αὐτὸν ξεύρουν τὸν τεφετισμὸν ποὺ ἔχομεν οἱ Ἕλληνες ὡς Κράτος...

§51Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργ. Βιομηχανίας). Ἡττοπάθεια, ἐννοεῖτε;

§52Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Μάλιστα. Ἐγένετο αὐτὴ ἡ νέα σπουδαία σύμβασις μὲ τὸν φίλτατόν μου τὸν κ. Φίλην, τὸν ὁποῖον ἐγὼ ἔχω ἐκτιμήσει ὡς ἐπιστήμονα καὶ ὡς Ἕλληνα τῆς Ἀμερικῆς, ὁ ὁποῖος προσέφερε, κυρίως διὰ τὸ Κυπριακόν, μεγάλας ὑπηρεσίας. Μετὰ τὸ 1946, ἡ παραχώρησις τῆς ἐκμεταλλεύσεως τοῦ Ἀχελώου εἰς ἄλλον ἐπίσης Ἕλληνα, δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο, παρὰ δεῖγμα μιᾶς ἡττοπαθείας, ὅτι ἡμεῖς ὡς σύνολον δὲν ἠμποροῦμεν νὰ κάμωμεν τίποτε καὶ θὰ εὑρεθῇ ἕνας Μεσσίας, ὁ ὁποῖος, ἰδίως ἐὰν δὲν ζῇ εἰς τὴν Ἑλλάδα, θεωρεῖται ἀκόμη περισσότερον ἀποτελεσματικὸς Μεσσίας νὰ τοῦ ἀναθέσωμεν ἔργα, τὰ ὁποῖα ἠμποροῦν νὰ γίνουν μόνον μὲ τὴν πρωτοβουλίαν τοῦ συνόλου καί, ἂν θέλετε, τῆς ὠργανωμένης Ἑλληνικῆς Πολιτείας. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἔγινεν ἡ σύμβασις, τῆς ὁποίας τὸ ἀποτέλεσμα δὲν κατέληξεν εἰς τίποτε, παρὰ ἐνέπλεξε τὴν περίφημον ὑπόθεσιν, τὴν τόσον σημαντικὴν διὰ τὴν Ἑλλάδα. Κύριοι, διὰ τὴν ἱστορίαν καὶ διότι πρέπει κανεὶς νὰ εἶναι καὶ πρὸς τοὺς συνεργάτας, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὴν ἀλήθειαν συνεπὴς καὶ νὰ ἐκδηλώνῃ τὰς ὑποχρεώσεις του, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἀναφέρω, ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, τὸ ὄνομα τοῦ μακαρίτου Νικολάου Λιάτσικα. Εἰς τὸ 1946, αἱ ἐργασίαι Κέγκελ εἶχον λησμονηθῆ ἀπὸ ὅλους. Μᾶς ἐλέγετο, ὅτι αἱ ἐργασίαι ἐκεῖναι δὲν ἦσαν παρὰ μυθιστορηματικαὶ ἐπιδόσεις γεωλόγων, μηδαμῶς δικαιολογούμεναι ἀπὸ τὴν πραγματικότητα. Ὑπῆρξαν καθηγηταὶ τοῦ Πολυτεχνείου καὶ ἀνώτατοι Κρατικοὶ ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι ὑπεστήριζον ὅτι τὸν λιγνίτην πρέπει εἰς τὴν Ἑλλάδα νὰ τὸν φυλάσσωμεν εἰς τὰ φαρμακεῖα, διότι τόσον ὀλίγος εἶναι. Τότε, εἰς τὴν προσπάθειαν, τὴν ὁποίαν ἀνελάβομεν εἰς τὴν Οὔνρρα —καὶ ἐδῶ εἶναι τὸ τεκμήριον τῆς ὑποθέσεως — προσεπαθήσαμεν νὰ συγκεντρώσωμεν ὅλας τὰς μαρτυρίας καὶ κατελήξαμεν πράγματι εἰς τὴν χαροποιὸν ἀνακάλυψιν ὅτι ὅσα εἶπεν ὁ Κέγκελ δὲν ἦσαν ὑπερβολαί, ἀλλὰ ἦσαν πράγματα στηριζόμενα ἐπὶ τῆς διερευνήσεως τῶν γεγονότων. Κάμνω, νομίζω, μίαν ἱστορικὴν ἀποκάλυψιν, ὅταν σᾶς λέγω, ὅτι ἂν ὁ πρῶτος Πὼλ Πόρτερ ἐπείσθη νὰ προτείνῃ εἰς τὸν κ. Τροῦμαν τὴν οἰκονομικὴν βοήθειαν διὰ τὴν Ἑλλάδα, ἦτο διότι εὑρέθη πράγματι πρὸ τῆς μαρτυρίας τῆς Πτολεμαΐδος, ἡ ὁποία τὸν συνεκίνησεν ἐξαιρετικά. Αὐτὴ ἂς εἴπωμεν ἡ δευτέρα ἀποκάλυψις τῆς Πτολεμαΐδος, μᾶς ὡδήγησε τότε εἰς τὴν Οὔνρρα, εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ πρώτου σχεδίου ἀνασυγκροτήσεως, εἰς τὴν πρώτην διαγραφὴν τοῦ τρόπου, κατὰ τὸν ὁποῖον ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἡ ἐκμετάλλευσίς της. Εἰς τὰς προτάσεις, τὰς ὁποίας ὑπεβάλομεν —καὶ ἔχει σημασίαν τοῦτο καὶ διὰ τὴν πρώτην σύμβασιν τοῦ Γκέρτσου καὶ διὰ τὴν δευτέραν σύμβασιν Μποδοσάκη — εἴχομεν προτείνει τότε, ἐν ἀντιθέσει πρὸς τὸν Σπυρίδωνα, ὁ ὁποῖος ἔβλεπε τὸ θέμα ὡς θέμα Σιδηροδρόμων Ἑλληνικῶν, εἴχομεν προτείνει ἐξόρυξιν δύο ἑκατομμυρίων τόννων, κατασκευὴν μπρικεττῶν 400 χιλιάδων τόννων μόνον καὶ εἴχομεν προτείνει κατασκευὴν θερμικοῦ ἐργοστασίου 60 χιλιάδων κιλοβάττ. Διότι οὕτω θὰ ἐτίθετο ἡ βάσις μιᾶς ὁλοκληρωμένης ἀναπτύξεως τῆς περιοχῆς, ἡ ὁποία θὰ ἐγένετο ὁ αἱμοδότης τῆς ὅλης ἐθνικῆς μας οἰκονομίας. Δυστυχῶς οἱ ἐχθροὶ τοῦ λιγνίτου καὶ οἱ ἐχθροὶ τῆς Πτολεμαΐδος κατώρθωσαν ἀπὸ τὸ πρόγραμμα ἐξηλεκτρισμοῦ τῆς Χώρας, τὸ ὁποῖον ἐνεκρίθη εἰς τὸ 1948, νὰ ἀποκλείσουν τὴν Πτολεμαΐδα καὶ κατὰ μοιραίαν συνέπειαν νὰ ἀποκλείσουν καὶ τὸν Ἀχελῶον. Καὶ οὕτω ὡδηγήθημεν εἰς τὸ σύστημα ἐξηλεκτρισμοῦ τῶν μικρῶν ἔργων καὶ τό, βεβαίως βασικοῦ σφάλματος θερμικὸν ἐργοστάσιον τοῦ Ἀλιβερίου. Ὁ κ. Χατζηνικολῆς, νὰ μὴ στενοχωρηθῇ, ἀλλὰ αὐτὴ εἶναι ἡ ἄποψις, τὴν ὁποίαν ὑπεστηρίξαμεν ἀπὸ τὸ 1949 καὶ ἐντεῦθεν. Κύριοι, ἂν σᾶς ἀνέφερα τὴν προϊστορίαν αὐτήν, εἶναι ἀκριβῶς διὰ νὰ ὑπογραμμίσω ὄχι μόνον τὴν σημασίαν, τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ Πτολεμαΐς, ἀλλὰ καὶ τὸν τρόπον καὶ τὰς βασικὰς ἀρχάς, ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ ἔπρεπε νὰ ἀντιμετωπισθῇ ἡ ἀξιοποίησίς της. Εἰς τὸ 1951 μὲ τὴν σύμβασιν, τὴν ὁποίαν ὑπέγραψεν ὁ ἀξ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ἀνεξαρτήτως ὅλων τῶν ἄλλων ἀντιρρήσεων ἢ ἐπικρίσεων, τὰς ὁποίας θὰ εἶχε νὰ διατυπώσῃ κανείς, νομίζω, ὅτι παραβιάζεται βασικῶς ἡ ἄποψις, ὅτι δὲν ἠμποροῦσε νὰ εὐσταθήσῃ ἐκμετάλλευσις τῆς Πτολεμαΐδος, χωρὶς τὴν δημιουργίαν εὐκαιρίας καταναλώσεως μεγάλης ποσότητος λιγνιτῶν δι’ ἠλεκτρικὴν ἐνέργειαν. Ἀπεχωρίσθη ἀπὸ τὴν σύμβασιν ἐκείνην ἡ καῦσις μεγάλου μέρους λιγνίτου δευτέρας ποιότητος, ὁ ὁποῖος μοιραίως μένει μετὰ τὴν μπρικετοποίησιν ἢ τὴν ἄλλην ἐπεξεργασίαν δι’ ἠλεκτρισμόν, ὁπότε καὶ μόνον εἶναι δυνατὸν νὰ εὐσταθήσῃ οἰκονομικῶς ἡ ἐπιχείρησις. Βλέπετε ὅτι παρὰ τὴν μικρὰν αὐτὴν ἱστορικὴν ἀναδρομὴν τὴν ὁποίαν ἔκαμα, εἶχον ἕνα σημαντικὸν σημεῖον νὰ ὑποστηρίξω. Δὲν πρέπει, βεβαίως, σήμερον νὰ εἶναι κανεὶς αὐστηρὸς ἐναντίον τῶν ὑπογραψάντων τὴν σύμβασιν ἐκείνην τοῦ 1951, διότι, ὅπως σᾶς ἐξήγησεν ὁ κ. Παπανδρέου, ὑπῆρξε κατόρθωμα, ὅτι εὐθὺς μετὰ τὴν Κορέαν, ὅταν οἱ Ἀμερικανοὶ ἤρχισαν καὶ ἐπέμεναν νὰ διακοποῦν τὰ ἐκτελούμενα ἔργα, κατώρθωσε νὰ πείσῃ τοὺς Ἀμερικανοὺς νὰ προβοῦν εἰς μίαν νέαν σύμβασιν, εἰς τὴν χρησιμοποίησιν ποσῶν τῆς Ἀμερικανικῆς Βοηθείας, διὰ τὴν ἀνάπτυξιν ἑνὸς τόσον σημαντικοῦ πλούτου παραγωγῆς. Βεβαίως πάντοτε εἴμεθα σοφώτεροι ἐκ τῶν ὑστέρων καὶ βεβαίως εἶναι εὔκολον σήμερον νὰ ἐπικρίνωμεν τὴν σύμβασιν ἐκείνην. Καὶ ἤδη, ὅτε ἔγινε μία προσπάθεια νὰ ἐπικριθῇ ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, διότι ὑπέγραψε σύμβασιν καθορίζουσα κατασκευὴν μπρικεττῶν 600 χιλιάδων τόννων, ὅταν εἰς τὸ 1949, κατόπιν τῆς ἐντολῆς τοῦ κ. Στεφανοπούλου, ὁ Οἶκος εἶχε προτείνει ὡς τὴν πλέον συμφερωτέραν μέθοδον, διότι, βεβαίως, εἶναι γνωσταὶ αἱ μέθοδοι κατασκευῆς ἀζώτου, τὴν εἰς μπρικεττῶν τοιαύτην καὶ διὰ τοῦτο ὁ Πάουλ εἰς τὴν μελέτην του περὶ Πτολεμαΐδος, ξεκινᾷ ἀπὸ τὰς 600 χιλ. τόννους μπρικεττῶν καὶ ὁδηγεῖται εἰς τὰς ὑποδείξεις, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐβασανίσθησαν οἱ συντάξαντες τὴν σύμβασιν Γκέρτσου μετὰ τοῦ Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων. Θὰ ἦτο ἄδικον τοιούτου εἴδους ἐντυπώσεις, νὰ δημιουργοῦνται ἐκ τῶν ὑστέρων, διότι δὲν ὀφείλονται μόνον εἰς τὴν ἐκ τῶν ὑστέρων σοφίαν, ἀλλὰ πλέον καὶ εἰς ἄγνοιαν τῶν πραγματικῶν γεγονότων, τὰ ὁποῖα ὡδήγησαν εἰς τὰς λέξεις ἐκείνας. Κύριοι, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ συμφωνήσωμεν, ὅτι ἡ ἐπιλογή, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων τὸ 1950, ἦτο ἐσφαλμένη, ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἀνάδοχον. Δὲν νομίζω, ὅτι μειώνεται κανεὶς ἀπὸ τὸ πρᾶγμα αὐτό. Ἀπεδείχθη δέ, ὅτι ἦτο ἐσφαλμένον. Μετὰ τὸν Ἰούνιον τοῦ 1952, δὲν ὑπῆρξε κανεὶς ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος ἐπίστευσε, μετὰ τόσου πάθους εἰς τὴν Πτολεμαΐδα καὶ ὁ ὁποῖος ἤθελε μὲ κάθε τρόπον νὰ προοδεύσῃ τὸ ἔργον, ὅσον, ὁ ἔχων τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλῇ πρὸς ὑμᾶς. Καὶ ἀναφέρω πρὸς ὑμᾶς, ὅτι τὸν Ἰούνιον τοῦ 1951 ἔγραψα γράμμα, ὑποδεικνύων καὶ τροποποιήσεις, τὰς ὁποίας ὑπέβαλεν ὁ ἀνάδοχος, προσπαθῶν νὰ ἐξεύρῃ λύσιν. Ἐν τούτοις ἐγὼ ὁ ἴδιος, μετὰ συνεχῆ ἐπὶ 3½ μῆνας ἐπικοινωνίαν μαζί του, ἔφθασα εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι, διὰ νὰ προχωρήσῃ ἡ Πτολεμαΐς, ἡ Σύμβασις μὲ τὸν Γκέρτσο ἔπρεπε νὰ καταργηθῇ καὶ ἔπρεπε τὸ ἔδαφος νὰ μείνῃ ἐλεύθερο διὰ μίαν νέαν προσπάθειαν. Οἱ λόγοι ποὺ μὲ ὡδήγησαν εἰς τὸ συμπέρασμα αὐτό, εἶναι πολλοὶ καὶ νομίζω, ὅτι δὲν ἀξίζει νὰ ταλαιπωρήσω τὴν Βουλήν, μὲ τὸ νὰ τοὺς ἀναφέρω. Πάντως, εἰς τὸ ἐρώτημα, τὸ ὁποῖον διεβίβασα πρὸς τὸ Νομικὸν Συμβούλιον, εἰς τὰς 8.10.1952. ἀνέφερον διὰ ποίους λόγους ἐδημιουργεῖτο ζήτημα κατοχυρώσεως τοῦ Δημοσίου, ἔναντι τοῦ ἀναδόχου, ταὐτοχρόνως δὲ ἀπηύθυνον καὶ δεύτερον ἐρώτημα εἰς τὸ Νομικὸν Συμβούλιον, διὰ τὴν δυνατότητα ἐκπτώσεως τοῦ Τεχνικοῦ Συμβούλου, ὁ ὁποῖος κατὰ τὰς 4–5 μῆνας τῆς ὑπουργίας μου, μοῦ ἔδωσε τὰς ἀποδείξεις, οὐχὶ φρουροῦντος τὰ δικαιώματα τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ παράγοντος, ὁ ὁποῖος συνετέλει εἰς τὴν καταστρατήγησιν τῶν ὑπὲρ ὧν ἐτάχθη συμφερόντων. Ἐτέθη ἑπομένως, κατὰ τὸ τέρμα τῆς ὑπουργίας μου, ζήτημα ἀναδόχου. Τὸ πρᾶγμα ἦτο σαφὲς καὶ νομίζω, ὅτι τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα εἶχον παρατάξει ἦσαν τόσον πειστικά, ὥστε οὐδεμία Κυβέρνησις ἦτο δυνατόν, ἐρχομένη εἰς τὴν ἀρχήν, νὰ τὰ ἀγνοήσῃ. Δυστυχῶς, ἡ Κυβέρνησις τοῦ Συναγερμοῦ, ἀδιαφόρησε ἐπὶ τοῦ μεγάλου αὐτοῦ θέματος. Ἀντιθέτως, ἐπίστευσεν, ὅτι μὲ τὰ μέσα καὶ τὴν ἰσχύν, τὴν ὁποίαν διαθέτει, θὰ ἠδύνατο νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι ὁ Γκέρτσος ἦτο ἐνδεδειγμένος ἀνάδοχος καὶ διὰ τοῦτο ἐβοήθησε συνεργασίαν μὲ τὴν Τράπεζαν Ἑλλάδος καὶ διὰ τοῦτο τὸν Ἀπρίλιον τοῦ 1953 ἀπεδέχθη νὰ εὐλογήσῃ τὴν συνεργασίαν τῶν νέων τροποποιήσεων καὶ τοῦ νέου συνδυασμοῦ μὲ τὴν Ἀμερικανικὴν Ἀποστολήν, καὶ ἂς ἤξευρεν, ὅτι ἡ Ἀμερικανικὴ Ἀποστολὴ ἐστερεῖτο πάσης ἐμπιστοσύνης πρὸς τὸν ἀνάδοχον καὶ ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ προχωρήσῃ τὸ ἔργον, ἐὰν ἐπέμεινεν ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τῆς ἰδίας λύσεως. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι ἐδῶ ἀρχίζει ἡ βασικὴ εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἐπεκτείνεται ἐπὶ 2½ ὁλόκληρα χρόνια, συνεχοῦς ἀναβολῆς, διότι αἱ συζητήσεις καὶ μὲ τὸν νέον ἀνάδοχον ἦσαν ἀναβλητικαὶ καὶ ἀναποφάσιστοι καὶ ὡδήγησαν εἰς τὴν διαπιστωθεῖσαν ἀπώλειαν 2 ἐτῶν καὶ 3 μηνῶν, διὰ τὴν ὁποίαν ματαίως θὰ προσπαθήσῃ μὲ ὅλην του τὴν εὐγλωττίαν καὶ ὁ κ. Καψάλης καὶ ὁ κ. Παπαληγούρας καὶ ὁ ἀγαπητός μου Ὑπουργὸς τῆς Βιομηχανίας, νὰ δικαιολογηθοῦν.

§53Γ. ΜΟΔΗΣ. Οἱ ἄλλοι, δὲν εἶναι ἀγαπητοί;

§54Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Φραστικὸν εἶναι αὐτό. Μὴ μὲ διακόπτετε. Ἄλλωστε μὲ διεδέχθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ ἴσως δι’ αὐτὸ μοῦ εἶναι πολὺ ἀγαπητός.

§55Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργ. Βιομηχανίας). Ἐγὼ διεδέχθην τὸν κ. Παρασκευόπουλον.

§56Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἀποτέλεσμα, κύριοι, αὐτῆς τῆς ἀτυχοῦς διαχειρίσεως τοῦ θέματος εἶναι, ὄχι μόνον ἡ ἀπώλεια τῶν 2½ ἐτῶν, τὴν ὁποίαν, ἐὰν ἀναγάγετε εἰς ποσόν, θὰ ἴδητε, ὅτι στοιχίζει, ὅσον καὶ τὸ ἔργον τῆς Πτολεμαΐδος. Ἐπίσης, ἐκτὸς τῆς ἐπιβαρύνσεως τοῦ Δημοσίου, πολλὰ λεπτὰ ἐπῆγαν τελείως χαμένα, διότι αὐτὸς ὁ Τεχνικὸς Σύμβουλος... ὁ ὁποῖος παρέμεινε μέχρι τέλους, ἐπῆρε 256.000 δολλάρια, χωρὶς νὰ κάμῃ τίποτε.

§57Γ. ΜΟΔΗΣ. Ἠμείβετο μέχρι τώρα;

§58Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Βεβαίως. Καὶ ἀκόμη, διατὶ νὰ ὑποχρεωνώμεθα νὰ ἀναλάβωμεν ὑποχρεώσεις ἀπέναντι τοῦ παλαιοῦ ἀναδόχου, οἷαι αἱ ἀναγραφόμεναι εἰς τὴν Σύμβασιν. Ἕνα τρίτον ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως ἐπιχείρημα εἶναι, ὅτι μὲ τὸν τρόπον ποὺ διεχειρίσθη τὴν ὑπόθεσιν τῆς ἁμαρτωλῆς Συμβάσεως Φίλη–Γκέρτσου, συνεχίζεται τὸ κακὸν καὶ μεταβιβάζεται εἰς τὴν Σύμβασιν, τὴν ὁποίαν κάμνει μὲ τὸν Μποδοσάκην. Παρηκολούθησα μετὰ προσοχῆς τὴν συζήτησιν, προσπαθῶν νὰ εὕρω, ἐὰν ἡ καινούργια Σύμβασις εἶναι ἕνα δράμι καλυτέρα, ἢ χειροτέρα, τῆς παλαιᾶς. Διατὶ ὅμως νὰ ἐπαναληφθῇ τὸ σφάλμα; Διότι ἔγινε μία πρᾶξις ἐσπευσμένη τὸ 1940, πρέπει αὐτὸ τὸ κακὸν νὰ τὸ συνεχίζωμεν αἰωνίως, ὡσὰν τὸ προπατορικὸν ἁμάρτημα. Ὑπῆρξε, κύριοι, εὐκαιρία, ἐὰν ἠκολουθεῖτο ἡ γραμμή, ποὺ ἡ ἰδική μας Κυβέρνησις εἶχε ὑπ’ ὄψει της καὶ ἡ Σύμβασις μὲ τὸν Γκέρτσον νὰ τερματισθῇ καὶ ἡ ἐκμετάλλευσις τῆς Πτολεμαΐδος νὰ τεθῇ ἐπὶ νέων βάσεων, ἀνταποκρινομένη καὶ πρὸς τὰς ἀντικειμενικὰς συνθήκας καὶ πρὸς τὴν πεῖραν τὴν ὁποίαν ἀπεκτήσαμεν, ἀσχολούμενοι μὲ τὸ θέμα τόσον καιρόν.

§59Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Ἤθελον νὰ σᾶς ἐρωτήσω, ἐὰν ἐννοῆτε, ὅτι ἡ γραμμὴ ἡ ἰδική σας θὰ συνίστατο, εἰς τὸ νὰ κηρύξητε ἔκπτωτον τὸν Γκέρτσον.

§60Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἐγὼ ἀπηύθυνα εἰς τὸ Νομικὸν Συμβούλιον τὸ ἐρώτημα, μὲ ποῖον τρόπον ἠμποροῦμε νὰ προστατεύσωμε τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου. Δὲν εἶπον νὰ κηρύξωμεν ἔκπτωτον τὸν ἀνάδοχον. Ἐὰν δὲ καὶ σήμερον ἐτίθετο τὸ ἴδιον ἐρώτημα καὶ ἐδίδοντο εἰς τὸ Συμβούλιον ὅλα τὰ στοιχεῖα, νομίζω, ὅτι ἡ ἀπόφασίς του, θὰ ἦτο πολὺ διάφορος ἀπὸ ἐκείνην, ποὺ ἔδωσε τὸ Συμβούλιον, τὸν Ἰούνιον τοῦ 1952.

§61Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργ. Βιομηχανίας). Τί λέγει τὸ Συμβούλιον;

§62Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Τὸ ἔχετε αὐτὸ εἰς τὴν εἰσηγητικήν σας ἔκθεσιν. Τί νὰ ἐπαναλάβωμε γεγονότα, ποὺ ἐγράψατε σεῖς ὁ ἴδιος, εἰς τὴν εἰσηγητικήν σας ἔκθεσιν. Μὲ πλήρη ὅμως πεποίθησιν, ὅτι ἔτσι θὰ προχωροῦσε τὸ ἔργον, θὰ ἔκαμον δύο πράγματα. Ἐὰν ἡ γνωμοδότησις ἦτο εὐνοϊκή, θὰ προχωροῦσα εἰς τὴν ἔκπτωσιν. Ἐὰν δὲν ἦτο εὐνοϊκὴ θὰ ἐτελείωνα τὴν Σύμβασιν, τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1952, καὶ ἀμέσως θὰ προχωροῦσα εἰς τὴν μόνην ὀρθὴν λύσιν ἐπὶ τοῦ θέματος, εἰς τὴν δημιουργίαν Δημοσίας Ἐπιχειρήσεως Ἐκμεταλλεύσεως τῆς Πτολεμαΐδος. Ἐπαναλαμβάνω δὲ εἰς τὴν μόνην ὀρθὴν λύσιν, διότι διαφωνῶ καὶ μὲ τὸν φίλον μου κ. Ἀλλαμανῆν, ὅτι ἔπρεπε νὰ γίνῃ Διεθνὴς Ὀργανισμὸς ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Καὶ θὰ σᾶς ἐξηγήσω, διατὶ ἡ μόνη ὀρθὴ λύσις εἶναι ἡ Δημοσία Ἐπιχείρησις.

§63Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι ἡ λύσις, ἡ ὁποία ἔπρεπε ἀπολύτως νὰ ἑλκύσῃ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἦτο ἡ λύσις τῆς Δ.Ε.Η. Ἐὰν ὅμως ἡ Κυβέρνησις ἀπέκλεισε τὴν λύσιν αὐτήν, ὡς δευτέραν λύσιν, συνδεομένην μὲ τὰς παραδόσεις τοῦ Δημοσίου βίου μας, προέτεινον τὸν διεθνῆ διαγωνισμόν.

§64Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Αἱ ἐπιχειρήσεις τῆς Πτολεμαΐδος εἶναι προϋπόθεσις ἀναπτύξεως καὶ ἄλλων βιομηχανιῶν καὶ ἔχουν δύο χαρακτηριστικά. Πρῶτον, πρέπει νὰ δίδουν τὰ προϊόντα των εὐθηνότατα καί, δεύτερον, δὲν πρέπει νὰ εἶναι κερδοσκοπικαὶ ἐπιχειρήσεις, διότι τὸ πρῶτον ἀναιρεῖ τὸ δεύτερον. Καὶ σᾶς φέρω ἕνα μικρὸν παράδειγμα, ἀνεξαρτήτως προσώπων καὶ πραγμάτων, διὰ νὰ ἀντιληφθῆτε τί θέλω νὰ εἴπω. Σήμερον, λόγῳ τῆς τιμῆς τῶν λιπασμάτων, τὰ ὁποῖα θεωροῦνται ἀκριβά, γνωρίζετε πόσον περιωρισμένη εἶναι ἡ κατανάλωσίς των. Ἐὰν τὰ λιπάσματα κατηναλίσκοντο εἰς ὃν βαθμὸν ἐχρειάζοντο, ἡ αὔξησις τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος θὰ ἦτο 100, ἀλλὰ θὰ ἔπρεπεν —ἴσως— τὸ ἐργοστάσιον νὰ ἐζημιώνετο κατὰ 10. Ἐάν, ὅμως, ἔχει μίαν τόσον βασικὴν βιομηχανίαν εἰς χεῖρας ἰδιωτικῆς ἐπιχειρήσεως, δὲν ἠμπορῇς νὰ εἴπῃς, ὅτι ζημιώνεις. Βεβαίως, πρέπει καὶ τὸ λίπασμα νὰ πωλῆται μὲ κέρδος, ἀλλὰ αὐτὸ τὸ κέρδος σημαίνει ἀπώλειαν ἐθνικοῦ εἰσοδήματος 100– πλασία. Τὸ ἴδιον πρᾶγμα γίνεται καὶ μὲ τὴν Πτολεμαΐδα. Εἶναι σαφέστατον τὸ θέμα.

§65Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπιδοτηθῇ ἡ ἐπιχείρησις.

§66Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Βεβαίως καὶ θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπιδοτηθῇ ἡ ἐπιχείρησις τοῦ Λιπάσματος.

§67Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Μίαν μόνον λέξιν. Ἡ φύσις, δηλαδή, τῆς Ἐπιχειρήσεως, εἴτε δημοσία εἶναι, εἴτε ὄχι, δὲν ἀλλάζει τίποτε, διότι καὶ εἰς τὴν μίαν περίπτωσιν θὰ πρέπει νὰ ἐπιδοτήσωμεν καὶ εἰς τὴν ἄλλην. Τὸ ἀποτέλεσμα.........

§68Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Παρακαλῶ μὴ κάμνετε ἀγόρευσιν.

§69Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Θὰ ἠμποροῦσα νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι δὲν σᾶς ἀναγνωρίζω ὡς κοινοβουλευτικὸν ἄνδρα.

§70Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Δὲν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἀνταποδώσωμεν κοπλιμέντα. Εἴπατε, ὅτι μὲ μίαν λέξιν θὰ μὲ ἀντικρούσετε.

§71Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Συμπεραίνω καὶ λέγω ὅτι τὸ μόνον ποὺ ἠμπορεῖτε νὰ εἴπητε εἶναι, ὅτι δὲν ἔχετε παρὰ νὰ ἐπιδοτήσετε. Ἐκεῖνο, ὅμως, ἐπίσης, ποὺ θὰ σᾶς κατέπλησσεν, εἶναι τὸ κέρδος ποὺ θὰ πραγματοποιήσῃ ἡ ἰδιωτικὴ αὐτὴ Ἐπιχείρησις, διότι θὰ ἴδητε ποία θὰ εἶναι ἡ ἐπίπτωσις ἐπὶ τῆς παραγωγῆς τοῦ λιπάσματος. Θὰ εἶναι δὲ ποσοστὸν τοῦ ποσοστοῦ, τοῦ ποσοστοῦ. Ἡ διαφορά, δηλαδή, θὰ εἶναι 1‰. Ἡμεῖς δὲ φρονοῦμεν, ὅτι αὐτὸ τὸ 1‰ ἀντισταθμίζεται ἀπὸ τὴν μεγαλυτέραν δραστηριότητα καὶ τὴν μεγαλυτέραν ὀργανωτικὴν ἱκανότητα, τήν ὁποίαν ἔχει σήμερον ἡ ἰδιωτικὴ Ἐπιχείρησις, ἔναντι τῆς συνήθους Δημοσίας Ἐπιχειρήσεως. Δὲν ἔχει κατὰ πάσης Δημοσίας Ἐπιχειρήσεως, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι τὸ ἐπιχείρημα τὸ ὁποῖον εἴπατε δὲν εἶναι οὔτε ἐπιχείρημα οἰκονομολογικόν, οὔτε ἐπιχείρημα πολιτικόν, οὔτε ἐπιχείρημα, δυνάμενον νὰ λέγεται πρὸς συναδέλφους, πληροφορουμένους ἐπὶ τῶν πραγμάτων.

§72Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Συνεχίζω, ἀναφερόμενος εἰς τὴν ἐπιχειρηματολογίαν μου, διὰ νὰ εἴπω, ὅτι αἱ βασικαὶ Ἐπιχειρήσεις, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνατεθοῦν εἰς Ἰδιωτικὰς Ἐπιχειρήσεις, διότι, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ εἶναι τὸ κίνητρον τῆς ἐκμεταλλεύσεως, δὲν πρέπει νὰ εἶναι τὸ κέρδος τῆς Ἐπιχειρήσεως ἀλλὰ τὸ κέρδος τοῦ ἐθνικοῦ συνόλου. Καὶ ἡ Ἰδιωτικὴ Ἐπιχείρησις ἀναγκαστικῶς πρέπει νὰ ἀποβλέπῃ εἰς τὴν ἀποκομιδὴν κερδῶν, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον, ἰδίως εἰς τὸ στάδιον τῆς ὑποαναπτύκτου οἰκονομίας, εὑρίσκεται ἄντικρυς ἀντίθετον, μὲ τὸ ἐθνικὸν συμφέρον. Συμβαίνει δὲ αἱ Ἐπιχειρήσεις αὐταί, νὰ μὴ εἶναι πολὺ ἀποδοτικαὶ καὶ διὰ τοῦτο, ἐὰν τὰς πάρῃ ἰδιώτης, θὰ πάρῃ ὅλα τὰ μέτρα, πρὸς ἐξασφάλισίν του, ὥστε νὰ αὐξήσῃ τὸ κέρδος του, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον θὰ γίνῃ εἰς βάρος τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Ἐὰν ὅμως αἱ Ἐπιχειρήσεις αὐταὶ ἦσαν ἀποδοτικαί, ὥστε νὰ τραβοῦν κεφάλαια, διατὶ οἱ ἰδιῶται δὲν πηγαίνουν νὰ τὰς κάμουν; Διατὶ χρειάζονται νὰ τοὺς δώσωμεν λεπτά, προνόμια καὶ ἐξασφάλισιν τῆς παραγωγῆς; Διατί; Διότι ἀκριβῶς ὑπάρχει αὐτὴ ἡ δυσκολία. Καὶ ἐδῶ εἶναι ποὺ σταματᾶ ἡ ἀνάπτυξις τῶν χωρῶν, ποὺ εὑρίσκονται πάνω–κάτω εἰς τὸ ἰδικόν μας ἐπίπεδον. Διὰ τοῦτο ἐνδείκνυνται αἱ λύσεις τῶν Δημοσίων Ἐπιχειρήσεων. Σήμερον ὑπεχρεώθησαν τὰ Κράτη, ὄχι μόνον ἡ Ἑλλάς, νὰ ἀναθέτουν τὰς κοινῆς ὠφελείας ἐπιχειρήσεις εἰς ἡμι–Δημοσίους Ὀργανισμούς. Τοῦτο δὲ δὲν εἶναι διόλου θεωρητικὸς προσανατολισμός, ἀλλὰ εἶναι, διὰ νὰ ἀπαντήσουν εἰς τὴν ἀδήριτον ἀνάγκην ἐπιταγῆς τῆς πραγματικότητος. Ἡ Κυβέρνησις, λόγῳ τῆς ἰδικῆς της γενικῆς κοσμοθεωρίας, ἔσφαλε καὶ ἐν προκειμένῳ, ἐντυπωσιαζομένη ἀπὸ τὴν ἐπάρκειαν τοῦ παρουσιαζομένου ὡς ἀναδόχου, παραχωροῦσα τὴν ἐκμετάλλευσιν τοῦ πλουτοπαραγωγικοῦ τούτου ἔργου, εἰς ἰδιωτικὴν ἐπιχείρησιν. Κύριοι, εἰς ὅλα τὰ μέρη τοῦ κόσμου, τοὺς ἐνοικιάζουν τοὺς Ἐπιχειρηματίας, ἐπιλέγουν τοὺς καλυτέρους καὶ τοὺς τοποθετοῦν ἐπὶ κεφαλῆς τῶν Ἐπιχειρήσεων. Διότι ἐδῶ, εἰς τὴν Ἑλλάδα, συμβαίνει καὶ αὐτὸ τὸ περίεργον, πρὸς ἀπόδοσιν τιμῆς, ἢ πρὸς συμπλήρωσιν τῆς ἀνεπαρκείας των, δίδουν τὴν ὑπεύθυνον διαχείρισιν τῶν ὑποθέσεων, εἰς ἀνθρώπους, τοὺς ὁποίους ἡ προηγουμένη ζωή των τοὺς καθιστοῦν ἀνικάνους, νὰ ἀναλάβουν αὐτήν. Καὶ τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι, ὅτι οἱ περισσότεροι ἀποτυγχάνουν, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἤθελε νὰ ἀποκτήσῃ ἐπιχειρηματικὴν ἱκανότητα, ἠμποροῦσε νὰ τὴν ἀγοράσῃ, ὅπως τὴν ἀγοράζουν εἰς ὅλα τὰ μέρη τοῦ κόσμου, μηδὲ τῆς Ἀμερικῆς ἐξαιρουμένης. Κύριοι, θὰ ἤθελον ἐπὶ τῆς συμβάσεως, τὴν ὁποίαν ἔχομεν ὑπ’ ὄψει μας, νὰ κάμω ὡρισμένας παρατηρήσεις. Νομίζω, ὅτι μετὰ τὰς βασικὰς ἐπικρίσεις, τὰς ὁποίας ἐκάμαμε, ὅσον ἀφορᾷ τὸν τύπον τῆς ἐκμεταλλεύσεως, τὸν ὁποῖον προκρίναμεν, δηλαδὴ τὴν ἐγκατάλειψιν τῆς δημοσίας καὶ τὴν ἀνάθεσιν τῆς ὑποθέσεως εἰς ἰδιωτικὴν ἐπιχείρησιν, ἕνα βασικὸν πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ εἴπωμεν, εἶναι ὅτι θὰ ἔπρεπε πρὶν ἔλθωμεν ἐδῶ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ψηφίσωμεν τὴν σύμβασιν καὶ δημιουργηθῇ ἕνα καθεστώς, νὰ εἶχον προηγηθῆ αἱ συμβάσεις μὲ τοὺς Σ.Ε.Κ. καὶ τὴν Δ.Ε.Η. Διότι, γιὰ πέστε μου, πῶς θὰ γίνῃ συζήτησις μεταξὺ ΔΕΗ, Σ.Ε.Κ. καὶ τοῦ ἀναδόχου; Ὑπὸ ποίους ὅρους θὰ τολμήσῃ καμμία σύμβασις τῆς Δ.Ε.Η. νὰ ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνην τῆς μὴ ἐκτελέσεως ὅλου αὐτοῦ τοῦ ἔργου, διότι δὲν δέχεται τοὺς ὅρους της ὁ ἀνάδοχος; Ἡ Δ.Ε.Η. καὶ οἱ Σ.Ε.Κ., εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ δεχθοῦν, βέβαια ὄχι τοὺς ἐντελῶς παραλόγους, ἀλλὰ πάντας τοὺς ὅρους, οἱ ὁποῖοι θὰ εἶναι πρὸς κατοχύρωσιν τῶν συμφερόντων τοῦ ἀναδόχου. Εἶναι προφανὲς τὸ πρᾶγμα. Ἄλλωστε, βλέπετε μὲ πόσον δισταγμὸν ὁ ἀνάδοχος ζητεῖ διὰ νὰ δώσῃ τὸ δικαίωμα νὰ ἐξασφαλίσῃ τροφοδοσίαν εἰς ἄλλας ἐπιχειρήσεις, νὰ συνάψῃ προηγουμένως μὲ αὐτὰς συμβάσεις, ἐν πολλοῖς, δωδεκαμήνους. Καὶ ἐδῶ ἔχετε τὴν πρώτην ἐπιβεβαίωσιν τοῦ ἐπιχειρήματος, τὸ ὁποῖον σᾶς εἶπον, ὅτι ἡ ἀνάθεσις τοιούτου εἴδους ἐκμεταλλεύσεων εἰς ἰδιώτας, εἶναι ἄντικρυς ἀντίθετος πρὸς τὸ γενικὸν συμφέρον. Ἐὰν μὲ τοὺς ὅρους αὐτοὺς τῆς συμβάσεως ὁ ἀνάδοχος ἔχῃ βλέψεις νὰ κάμῃ τὸ ἄζωτον, κατὰ τὴν σύναψιν τῆς συμβάσεως μὲ τὸν ἐνδεχόμενον ἄλλον ἀνάδοχον τοῦ ἀζώτου, θὰ τὸν περισφίξῃ τόσον πολύ, ὥστε αὐτὸς τάχιστα νὰ ἀποθαρρυνθῇ καὶ νὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν προσπάθειαν. Βεβαίως, εἰς τὴν σύμβασιν δὲν ἀναφέρεται ὅτι ἀνατίθεται καὶ τὸ ἄζωτον εἰς τὴν Ἑταιρείαν τοῦ κ. Μποδοσάκη, ἀλλὰ ἐν τοῖς πράγμασι ὅπως προκύπτει ἀπὸ τὸν συσχετισμὸν τῶν διαφόρων ἄρθρων δημιουργεῖται κατάστασις, διὰ τῆς ὁποίας μόνον ὁ κ. Μποδοσάκης θὰ δυνηθῇ νὰ κάμῃ τὸ ἄζωτον. Ἐπίσης ἔχω μίαν ἐρώτησιν νὰ διατυπώσω πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Βιομηχανίας, διότι τοῦ Συντονισμοῦ δὲν τὸν βλέπω. Ἡ παλαιὰ σύμβασις καθώριζε τὰ κεφάλαια τῆς ἐγκαταστάσεως εἰς 19½ ἑκατομμύρια δολλάρια. Σήμερον ἔχομεν πάλιν 20 ἑκατομμύρια δολλάρια. Βεβαίως, ὑπάρχει μία αὔξησις τῶν τιμῶν, ἀλλὰ πῶς συμβιβάζεται τὸ ὅτι ἔχομεν τὸ ἴδιον ποσὸν δαπάνης, ὅταν ἡ μὲν ἐξόρυξις τοῦ λιγνίτου εἶναι κατὰ τὸ ⅒ μικροτέρα, ἀπὸ ὅτι ἦτο μὲ τὴν σύμβασιν Γκέρτσου, ἡ μπρικεττοποίησις εἶναι τὸ ⅓ ἐκείνου ποὺ καθωρίζετο ἀπὸ τὴν σύμβασιν Γκέρτσου καὶ τὸ θερμοηλεκτρικὸν ἐργοστάσιον, διὰ νὰ ἔχωμεν ἀτμὸν διὰ 600.000 μπρικέττες, εἶναι τὸ ½ ἀπὸ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶχε καθορίσει ἡ σύμβασις Γκέρτσου. Τὸ μόνον πρόσθετον, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, εἶναι τὸ ἡμικώκ, τὸ ὁποῖον θὰ καλύπτῃ τὴν μείωσιν ἐκ τοῦ περιορισμοῦ κατασκευῆς μπρικεττῶν. Πῶς συμβαίνει μὲ τόσον περιορισμὸν τῶν ἐγκαταστάσεων, νὰ ἔχωμεν τὴν ἰδίαν δαπάνην; Ὅταν, μάλιστα, ὁ ἄλλος ἀνάδοχος εἰς μίαν ὡρισμένην στιγμὴν εἶπεν, ὅτι θὰ ἀναλάβῃ ὁ ἴδιος, προφανῶς ἐξ ἐξοικονομήσεως κεφαλαίων ἀπὸ τὸν περιορισμὸν τῶν βασικῶν ἐγκαταστάσεων, θὰ ἀναλάβῃ ὁ ἴδιος τὴν ἐγκατάστασιν τοῦ ἐργοστασίου τῶν 40.000 K.W. Καὶ αὐτὸ ἀποτελεῖ μίαν ἀπάντησιν εἰς ὡρισμένας παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ἔκαμεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, εἰς ἐρωτήματα ποὺ τοῦ ἔθεσεν ὁ κ. συνάδελφος. Ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ θέματος, σᾶς ὁμολογῶ, ὅτι περιμένω μίαν διευκρίνισιν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, διότι τὸ πρᾶγμα φαίνεται περίεργον. Κύριοι, ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν ὅρων, ἠκούσθησαν πάρα πολλά, εἰδικῶς ὡς θέμα συγκρίσεως μεταξὺ συμβάσεως Γκέρτσου καὶ παρούσης συμβάσεως, ὀρθὰ ἀπὸ μιᾶς ἀπόψεως, ἀπὸ ἀπόψεως στενοῦ δημοσίου συμφέροντος. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν ἀξίζει νὰ ἐπιμείνωμεν ἐπ’ αὐτοῦ. Ἡ ἐκτέλεσις τῆς συμβάσεως ἐναποτίθεται εἰς τὸν πατριωτισμὸν τοῦ κ. Μποδοσάκη. Ἡ Κυβέρνησις, προσεπάθησε νὰ τοῦ δώσῃ ὅ,τι ἐνόμιζεν ὁ κ. Μποδοσάκης ὅτι ἦτο εὐνοϊκὸν δι’ αὐτόν, διὰ νὰ φέρῃ εἰς πέρας τὸ ἔργον του. Τώρα, τί νὰ κουβεντιάζωμεν διὰ λεπτομερείας. Ἐπομένως ἐγὼ δὲν εἰσέρχομαι εἰς αὐτὸ τὸ στάδιον τῆς ἐρεύνης τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ὁ κ. Ἀλλαμανῆς ἐξετέλεσε κατὰ τρόπον ἐπιστημονικὸν καὶ ἀντικειμενικόν. Δύο μικρὰς παρατηρήσεις ἔχω ἀκόμη, αἱ ὁποῖαι καὶ πάλιν ἐνισχύουν τὸ βασικόν μου, κατὰ τῆς συμβάσεως αὐτῆς, ἐπιχείρημα. Βλέπετε ποία ἀλλαγὴ ἔγινεν, ὅσον ἀφορᾷ τὸν καθορισμὸν τῆς τιμῆς τῶν μπρικεττῶν καὶ τοῦ λιγνίτου. Εἰς τὴν παλαιὰν σύμβασιν καθωρίζετο, ὅτι αὕτη θὰ ἦτο μικροτέρα κατὰ τόννον, θερμίδα τῆς τιμῆς FOB ξένων γαιανθράκων. Εἰς τὴν νέαν σύμβασιν καθορίζεται ὅτι θὰ εἶναι μικροτέρα τῆς τιμῆς CIF. Ἀλλ’ ἐὰν αἱ Ἑλληνικαὶ βιομηχανίαι δὲν πρόκειται νὰ ὠφεληθοῦν εὐθηνοτέρων καυσίμων τῶν σημερινῶν, δὲν νομίζετε ὅτι χάσατε διὰ τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν ἕνα ἀπὸ τὰ σημαντικώτερα ὠφελήματα, τὰ ὁποῖα ἀνεμένοντο ἐκ τῆς ἀξιοποιήσεως τῆς Πτολεμαΐδος; Ἡ νέα σύμβασις, ἐν σχέσει μὲ τὴν παλαιάν, δὲν περιέχει κανένα ὅρον ἐν σχέσει μὲ τὴν ποιότητα καὶ τὴν ἀνθεκτικότητα τῶν μπρικεττῶν. Βλέπετε ὅτι διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς, πῶς ἀποδεικνύεται τὸ βασικὸν σφάλμα τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὴν πρόκρισιν τοῦ ἰδιώτου καὶ ὄχι εἰς τὴν δημιουργίαν τῆς δημοσίας ἐπιχειρήσεως. Ἐπίσης, δὲν λαμβάνεται πρόνοια εἰς τὴν σύμβασιν, διὰ τὴν ὑποχρέωσιν αὐτοῦ τοῦ πλίνθου, τὸν ὁποῖον θὰ προσφέρῃ εἰς τοὺς σιδηροδρόμους. Ἀφήνεται, ἴσως, νὰ καθορισθῇ εἰς τὴν σύμβασιν τῶν Σ.Ε.Κ. Εἰς τὴν πρώτην σύμβασιν, ὑπῆρχον εἰς 2–3 ἄρθρα εἰδικαὶ προδιαγραφαί. Διότι τὸ θέμα εἶναι βασικώτατον, διότι καὶ ἡ περιεκτικότης εἰς θεῖον καὶ ἡ ἀνθεκτικότης τοῦ πλίνθου αὐτοῦ, ἀποτελεῖ βασικὸν παράγοντα, ἐὰν θὰ ἀποτελέσῃ καύσιμον παραδεκτὸν ἀπὸ τὰς Ἑλληνικὰς βιομηχανίας, ἢ θὰ ἀποτελέσῃ καύσιμον τύραννον τῆς Ἑλληνικῆς βιομηχανίας. Κύριοι, ἐγκατέλειψεν ἡ Κυβέρνησις τὴν λύσιν τῆς δημοσίας ἐπιχειρήσεως καὶ τὴν ἀνέθεσεν εἰς ἰδιωτικήν. Ἀλλὰ ὑπάρχουν καὶ εἰς αὐτὴν ὅρια. Τί κάμνομεν; Παραχωροῦμεν ἕναν τεράστιον πλοῦτον καὶ δίδομεν εἰς τὸν ἀνάδοχον καὶ τὰ χρήματα. Διότι ποία εἶναι ἡ συμμετοχὴ τοῦ ἀναδόχου; Εἶναι 15% ἐπὶ τῶν κεφαλαίων. Ἐπ’ αὐτοῦ, δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ δευτέρα σκέψις. Αὐτὸς προσφέρει 15% τῶν κεφαλαίων του. Ἡμεῖς τοῦ παραχωροῦμεν τὴν Πτολεμαΐδα καὶ τοῦ παραχωροῦμεν καὶ τὰ ὑπόλοιπα χρήματα, διότι καὶ τὰ 3,5 ἑκατομμύρια δολλάρια τῶν Γερμανικῶν πιστώσεων, ἐξησφαλίσθησαν διὰ τῆς παρουσίας τοῦ Κράτους. Τοῦ παραχωροῦμεν ὅλην αὐτὴν τὴν ἐκμετάλλευσιν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἐξαρτᾶται τόσον πολὺ ἡ βιομηχανικὴ ἀνάπτυξις τῆς Χώρας. Πρέπει, λοιπόν, νὰ τὸν ἀφήσωμεν αὐτὸν τὸν ἀνάδοχον ἐντελῶς ἀσύδοτον, δὲν πρέπει νὰ τεθῇ κανεὶς φραγμός, νὰ μὴ ληφθῇ κανένα μέτρον, οὕτως ὥστε νὰ κρατηθῇ μέσα εἰς τὰ πλαίσια ποὺ νὰ μὴ εἶναι ἐπιζήμια διὰ τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν; Δὲν λέγω, ὅτι ὁ ἄνθρωπος θὰ ἀσκήσῃ πολιτικὴν ἐπιζημίαν διὰ τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν ἀλλὰ λέγω, ὅτι εἶναι δυνατόν, εἶναι φυσικόν, διὰ τὴν ἰδιωτικὴν οἰκονομίαν, ἐπιζητοῦσαν τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν συμφερόντων της, νὰ εὑρεθῇ ἐν πολλοῖς ἀντίθετος πρὸς τὸ γενικὸν συμφέρον. Λοιπόν, δὲν πρέπει, μέσα εἰς τὸ Συμβούλιον αὐτῆς τῆς Ἑταιρείας, ὅπως πολὺ ὀρθῶς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Φλωρίνης συνάδελφος, νὰ βάλωμεν δύο ἀντιπροσώπους τοῦ Κράτους ἤ, τοὐλάχιστον, τῶν μεγαλειτέρων πελατῶν τῆς ἐπιχειρήσεως, ὡς εἶναι οἱ Σ.Ε.Κ. καὶ ἡ Δ.Ε. Η. καὶ ἴσως, ἴσως, καὶ τοῦ Ο.Χ.Ο.Α., ἢ κάποιας ἄλλης ἐπιχειρήσεως — ὄχι ὁ Ο.Χ.Ο.Α., διότι ὁ Ο.Χ.Ο.Α. εἶναι δανειστὴς ἐδῶ— δὲν πρέπει νὰ ὑπάρξῃ τοὐλάχιστον αὐτὴ ἡ συμβολικὴ ἐγγύησις; Καί, ἐπίσης, κύριοι, ἐφ’ ὅσον τοῦ παραχωροῦμεν ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα, δὲν πρέπει νὰ εἴπωμεν ὅτι, συμβολικῶς, διότι εἶναι ἰδιοκτησία τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους ἡ Πτολεμαΐς καὶ διότι εἶναι ἰδικά της τὰ χρήματα, μὲ τὰ ὁποῖα γίνεται, ὁ ἀνάδοχος, συμβολικῶς νὰ προσφέρῃ εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον, ἕνα τμῆμα τῶν ἀκαθαρίστων του ἐσόδων; Νομίζω ὅτι αἱ παραλείψεις αὐταί, εἶναι παραλείψεις αἱ ὁποῖαι δὲν δύνανται νὰ συγκριθοῦν καὶ διατηρῶ ἁπλῶς τὴν ἀμυδρὰν ἐλπίδα ὅτι κατόπιν τῶν ὅσων εἶπον, πιθανῶς ἡ Κυβέρνησις νὰ θελήσῃ, τὴν ὑστάτην στιγμήν, νὰ διορθώσῃ, κατὰ τὸ δυνατόν, καὶ τὰς δύο. Κύριοι, νομίζω ὅτι δὲν μοῦ ἐπιτρέπεται νὰ ἀπασχολήσω περισσότερον τὴν Βουλήν. Σᾶς ὁμολογῶ ὅτι μετὰ δέους, προέβην εἰς τὴν ἀνασκόπησιν αὐτήν, ἀναγνώσας τὴν σύμβασιν μόνον ἐπὶ 48 ὥρας. Δὲν ἠδυνήθην νὰ συμβουλευθῶ οὔτε τοὺς ἁρμοδίους ἀπὸ τοὺς ὁποίους συνήθως ἀρύομαι τὰς πληροφορίας καὶ ἐλέγχω τὰς σκέψεις μου. Βεβαίως, εὑρίσκομαι εἰς πολὺ δύσκολον θέσιν νὰ ψηφίσω ἢ νὰ καταψηφίσω τὴν σύμβασιν, ἀλλὰ ἐπειδὴ ἐλπίζω ὅτι ἡ κακοτυχία, ἡ ὁποία ἀπὸ τὸ 1940 παρακολουθεῖ τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, πρέπει κάποτε νὰ σταματήσῃ, ἐλπίζω ὅτι παρὰ τὴν ἀντίθεσίν μου πρὸς τὴν γραμμήν, τὴν ὁποίαν ἠκολούθησεν ἡ Κυβέρνησις, παρ’ ὅλας τὰς ἐπικρίσεις, ὅτι αὐτὴν τὴν φορὰν τοὐλάχιστον, θὰ ἔχωμεν τύχην καὶ ὅτι τὸ μεγάλον αὐτὸ ἔργον, θὰ πραγματοποιηθῇ καὶ ἐὰν πραγματοποιηθῇ ἔστω καὶ πλημμελῶς, ὅπως ἀσφαλῶς ὑπὸ τῆς συμβάσεως αὐτῆς θὰ πραγματοποιηθῇ, ἐλπίζω, ἔχω μᾶλλον, τὴν πλήρη βεβαιότητα εἰς τὴν ὀρθοφροσύνην καὶ εἰς τὴν ἀποφασιστικότητα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἐντὸς συντόμου διαστήματος, ταχύτατα, νὰ θεραπεύσῃ καὶ τάς, ἐκ τῆς ἀνεπαρκείας τῆς Κυβερνήσεως, ἀνεπαρκείας τῆς ἐκμεταλλεύσεως τοῦ μεγάλου αὐτοῦ ἐθνικοῦ ἔργου. (Χειροκροτήματα).

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Γυιόκας, ἔχει τὸν λόγον.

§74Π. ΓΥΙΟΚΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ γῆ τῶν Μακεδόνων ἡ χώρα ἡ Ἑλληνικὴ, τὸ χάρμα τῶν αἰώνων, ὡς ψάλλει ὁ ποιητής μας, εἶχε δεσμεύσει πρὸ πολλῶν ἑκατομμυρίων ἐτῶν τὰς ἡλιακὰς ἀκτίνας, τὰς ἐστερεοποίησεν ὑπὸ μορφὴν μεγάλων δένδρων καὶ τὰς ἔκλεισεν εἰς τὰ σπλάχνα της, διὰ νὰ ἀποδώσῃ εἰς τοὺς φιλοπόνους κατοίκους της σήμερον μίαν τεραστίαν ποσότητα θερμικῆς ἐνεργείας. Εἰς 450 ἑκατομμύρια τόννους ὑπολογίζονται τὰ βέβαια ἀποθέματα λιγνίτου εἰς τὴν περιοχὴν τῆς Πτολεμαΐδος, ποσότης δυναμένη νὰ καλύψῃ τὰς σπουδαιοτέρας ἀνάγκας μας εἰς στερεὰ καύσιμα διὰ διακόσια καὶ πλέον ἔτη. Συνεπῶς μέχρις ὅταν τεθοῦν ἄλλαι πλουσιώτεραι δυνάμεις ἐνεργείας εἰς τὴν διάθεσίν μας ὑπὸ τῆς ἐπιστήμης, ὡς ἡ πυρινικὴ ἢ ἄλλη, τὴν ὁποίαν σήμερον δὲν ὑποψιαζόμεθα κἄν, ἡ περιοχὴ τῆς Πτολεμαΐδος θέτει εἰς τὴν διάθεσιν τῆς οἰκονομικῆς μας ἀνασυγκροτήσεως καὶ τῆς ἀναπτύξεως τοῦ ὑλικοῦ πολιτισμοῦ μας τὰ πλούσια δῶρα της. Ἐχρειάσθη ὅμως κόπους καὶ μόχθους τῶν ἁρμοδίων διὰ τὴν ἀξιοποίησιν τοῦ ὑπογείου τούτου πλούτου πολλῶν ἐτῶν, ἤτοι ἀπὸ τοῦ ἔτους 1939, ὁπότε ἡ Κυβέρνησις τοῦ ἀειμνήστου Ι. Μεταξᾶ ἀνέθεσε τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν λιγνιτῶν εἰς τὸν κ. Γ. Φίλην, μέχρι σήμερον, ὁπότε ὑπεγράφη καὶ ἐτέθη ὑπὸ τὴν ἔγκρισιν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ἡ παροῦσα σύμβασις μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἀνωνύμου Ἑλληνικῆς Ἑταιρείας Χημικῶν Προϊόντων καὶ Λιπασμάτων, διὰ νὰ εἰσέλθῃ τὸ ζήτημα εἰς τὴν φάσιν τῆς ὁριστικῆς πραγματοποιήσεώς του. Τὸ ἐνδιάμεσον χρονικὸν διάστημα ἐκαλύφθη ὑπὸ φροντίδων καὶ προσπαθειῶν, ὑπὸ ἀντιξοοτήτων καὶ ἐθνικῶν ἀγώνων, ὑπὸ ἀτυχιῶν καὶ σφαλμάτων, ὑπὸ ψηλαφήσεων καὶ κτήσεως πείρας. Δὲν θὰ ἐνδιατρίψω εἰς τὸ ἱστορικὸν τοῦτο, οὔτε θὰ θελήσω ν’ ἀποδώσω εὐθύνας ἢ μομφὴν εἰς οὐδένα διὰ τὴν τόσον μεγάλην καθυστέρησιν καὶ δὴ εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι συνῆψαν τὰς ἀπραγματοποιήτους καθ’ ἑαυτάς, ἄλλως τὰς ὄντως μὴ πραγματοποιηθείσας συμβάσεις τοῦ παρελθόντος, ἐν ἀντιθέσει πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ὅστις ἔπλεξε τὸ ἐγκώμιον τῶν ὀνειροπόλων καὶ κατελόγισε μομφὴν εἰς τοὺς πραγματοποιούς. Κατ’ ἐμὲ εἰς ὅλους ὀφείλεται ἀναγνώρισις τῶν καλῶν προθέσεων καὶ τῶν ἐπιπόνων προσπαθειῶν, διότι αἱ προσπάθειαι αὗται καὶ αἱ ἀποτυχίαι συνετέλεσαν, δικαιοῦμαι νὰ εἴπω, εἰς τὴν ἀπόκτησιν πείρας διὰ τὴν κατάληξιν εἰς τὴν σημερινὴν εὐχάριστον μορφὴν τῆς ὀργανώσεως, τῆς ἀξιοποιήσεως τοῦ ὑπογείου πλούτου τῆς Πτολεμαΐδος. Εἰς ὅλους συνεπῶς ὅσοι ἠγωνίσθησαν καὶ εἰργάσθησαν, εἴτε ἀπὸ τῆς πολιτικῆς σκοπιᾶς, εἴτε ἀπὸ τῆς τεχνικῆς διὰ νὰ σημειωθοῦν τὰ πρῶτα ἀσταθῆ βήματα τοῦ σήμερον ἀνδρουμένου Ὀργανισμοῦ τῆς ἀξιοποιήσεως τῶν λιγνιτῶν ἀναγνωρίζομεν τιμὴν καὶ εὐγνωμοσύνην Καὶ εἰς τὸν φιλόδοξον καὶ φιλόπονον Μακεδόνα, ἐπιχειρηματίαν, ὅστις μὲ τὰ ἀνεπαρκῆ του οἰκονομικὰ καὶ τεχνικὰ μέσα ἐπεδόθη εἰς μεγάλον ἀγῶνα διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς πλουτοπαραγωγικῆς ταύτης πηγῆς τῆς γενετείρας του καὶ εἰς τὴν ὑποβοήθησιν τῆς γενικῆς τῆς Ἑλλάδος οἰκονομικῆς ἀνορθώσεως καὶ ὅστις ἀναγκάζεται ν’ ἀποσυρθῇ μὲ οἰκονομικὴν ζημίαν χάριν τοῦ γενικοῦ συμφέροντος τῆς χώρας, τὸν κ. Γκέρτσον, ὀφείλεται ἀναγνώρισις τῶν μεγάλων του προσπαθειῶν καὶ τιμή. Ἀλλά, ἐὰν εἰς αὐτοὺς πάντας ὀφείλεται τιμὴ καὶ ἀναγνώρισις τὶ δέον νὰ εἴπωμεν διὰ τὸν Στρατάρχην Ἀλέξανδρον Παπάγον καὶ τοὺς ἀξίους ἐν τῇ Κυβερνήσει του συνεργάτας του, οἵτινες κατανικήσαντες ἁπάσας τὰς δυσκολίας, ἤγαγον εἰς αἴσιον πέρας τὴν ὅλην προσπάθειαν τῆς ἀξιοποιήσεως τῶν λιγνιτικῶν κοιτασμάτων τῆς Πτολεμαΐδος; Παρὰ τὰς θεομηνίας τῶν σεισμῶν τὰς ὁποίας ἀντεμετώπισεν ἡ Κυβέρνησις τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ μὲ τὴν μεγαλυτέραν δυνατὴν ψυχραιμίαν καὶ τὴν μεγαλυτέραν δυνατὴν στοργὴν πρὸς τοὺς ἐκ τῶν σεισμῶν πληγέντας ἔχομεν σειρὰν ἔργων μεγάλης ὁλκῆς, τὰ ὁποῖα φέρουν ἐνώπιον τῶν ὀφθαλμῶν μας τὸ ὅραμα μιᾶς σταθερᾶς οἰκονομικῆς ἀνορθώσεως καὶ μελλούσης εὐημερίας. Τὰ ἀρδευτικὰ τοῦ Ἀλιάκμονος καὶ τοῦ Ἀξιοῦ, τὰ ἀντιπλημμυρικὰ τοῦ Ἕβρου καὶ τοῦ Στρυμῶνος, τὰ ὑδροηλεκτρικὰ τοῦ Λάδωνος καὶ τοῦ Μέγδοβα, τὰ διϋλιστήρια Πετρελαίου καὶ πλεῖστα ἄλλα μικροτέρας σημασίας ἀποτελοῦν τὸ ἐνεργητικὸν σκέλος τῆς δραστηριότητος τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Στρατάρχου Παπάγου. Σήμερον εὑρισκόμεθα εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ ψηφίσωμεν τὴν κύρωσιν δύο συμβάσεων δι’ ὧν τίθεται τέρμα εἰς μίαν παλαιὰν ἐμπλοκὴν καὶ ἀνοίγεται ὁ δρόμος πρὸς μίαν εὐοίωνον πορείαν διὰ τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν πλουσίων λιγνιτικῶν κοιτασμάτων τῆς Πτολεμαΐδος καὶ τὴν χρησιμοποίησιν αὐτῶν ὡς σπουδαίου συντελεστοῦ διὰ τὴν ἐκβιομηχανοποίησιν τῆς χώρας. Διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου τίθενται ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας πρὸς κύρωσιν δύο συμβάσεις, ἤτοι: Πρῶτον ἡ ἀπὸ 18 Ἰουνίου 1955 «περὶ λύσεως τῆς ἀπὸ 24 Ἀπριλίου 1951 συμβάσεως περὶ ἀξιοποιήσεως τῶν λιγνιτῶν Πτολεμαΐδος τῆς συνομολογηθείσης διὰ τοῦ Νόμου 1717 τοῦ 1951 μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἑλληνοαμερικανικῆς Ἑταιρείας Γενικῶν Προϊόντων Λιγνίτου Α. Ε.» καὶ Δεύτερον ἡ ἀπὸ 18 Ἰουνίου 1955 «περὶ ἀξιοποιήσεως τῆς λιγνιτοφόρου περιοχῆς Πτολεμαΐδος» ὑπογραφείσης μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου ἀφ’ ἑνὸς καὶ τῆς Ἀνωνύμου Ἑλληνικῆς Ἑταιρείας Χημικῶν Προϊόντων καὶ Λιπασμάτων ἀφ’ ἑτέρου. Ἡ πρώτη σύμβασις ἀφορᾷ εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν τοῦ πρώτου σταδίου τῶν ἐρευνῶν καὶ ἀναζητήσεων, τῶν ἀνεπαρκῶν σχεδίων καὶ τῶν ἀνεκπληρώτων ἐπιθυμιῶν ἀμφοτέρων τῶν συμβαλλομένων μερῶν. Τὸ στάδιον τοῦτο ὑπῆρξεν ὡς μὴ ὤφειλε μακρόν, εὐτυχῶς ὅμως ὅτε τερματίζεται μὲ μικρὰν ζημίαν τοῦ πρώην ἀναδόχου καὶ μὲ μικρὰν ζημίαν τοῦ Δημοσίου. Ἡ πρώην ἀνάδοχος Ἑλληνοαμερικανικὴ Ἑταιρεία Γενικῶν Προϊόντων Λιγνίτου, Ἀνώνυμος Ἑταιρεία, ἥτις εἶχεν ἀναλάβει τὸ ἀποκλειστικὸν προνόμιον τῆς ἐκμεταλλεύσεως καὶ ἀξιοποιήσεως τῶν λιγνιτικῶν κοιτασμάτων τῆς Περιοχῆς Πτολεμαΐδος, ἀποσύρεται καὶ παραιτεῖται παντὸς προνομίου καὶ δικαιώματος ἐπὶ καταβολῇ εἰς αὐτὴν ἀποζημιώσεως ἀποτελουμένης ἐκ 550.000 δολλαρίων τὰ ὁποῖα θὰ πληρώσῃ τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον, καὶ ἐκ 2.200.000 δραχ. νέας ἐκδόσεως, τὰ ὁποῖα θὰ πληρώσῃ ὁ νέος ἀνάδοχος τοῦ ἔργου ἔναντι τῶν 8.008.028 δολλαρίων, τὰ ὁποῖα ἰσχυρίζεται μετὰ πολλῆς βασιμότητος ὅτι ἐδαπάνησεν αὕτη. Ἡ παλαιὰ αὕτη ἀνάδοχος παραδίδει εἰς τὸ Δημόσιον ἅπαν τὸ μέχρι σήμερον ὑπάρχον ἐνεργητικόν, ἤτοι μηχανήματα, γεωτρήσεις καὶ λοιπὰ ἐρευνητικὰ ἔργα ἀξίας 647.386 δολλαρίων. Τὸ Δημόσιον, πλὴν τῆς ἀνωτέρω ἀποζημιώσεως τῶν 550.000 δολλαρίων, τὰ ὁποῖα θὰ καταβάλῃ μὲν εἰς τὸν παλαιὸν ἀνάδοχον τοῦ ἔργου, ἀλλὰ θὰ τὰ ἀναλάβῃ ἀπὸ τὸν νέον, κατέβαλε καὶ 256.000 δολλάρια καὶ 2.327.000 δραχμὰς νέας ἐκδόσεως πρὸς τὴν Piere Mauagemant Inc. τῆς ὁποίας εἶχε κάμει χρῆσιν τῶν τεχνικῶν γνώσεων εἰς τὸ μετὰ τὸ 1951 χρονικὸν διάστημα. Τὰ ποσὰ ταῦτα ἀποτελοῦν τὴν ὁριστικὴν ζημίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου ἐκ τῆς μετὰ τῆς Ἑλληνοαμερικανικῆς ἑταιρείας συμβάσεώς του. Ἐρχόμεθα ἤδη εἰς τὴν δευτέραν ὑπὸ ψήφισιν σύμβασιν, ἥτις ἀποτελεῖ τὸ σπουδαιότερον γεγονὸς τῆς ὅλης προσπαθείας πρὸς ἀξιοποίησιν τῶν λιγνιτῶν Πτολεμαΐδος. Διὰ τῆς συμβάσεως ταύτης τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον παραχωρεῖ εἰς τὴν Ἀνάδοχον ἐν Ἀθήναις ἑδρεύουσαν Ἀνώνυμον Ἑλληνικὴν Ἑταιρείαν Χημικῶν Προϊόντων καὶ Λιπασμάτων, τοῦ κ. Μποδοσάκη Ἀθανασιάδου, τὸ ἀποκλειστικὸν δικαίωμα τῆς ἀναζητήσεως καὶ ἐκμεταλλεύσεως λιγνίτου εἰς τὴν περιοχὴν Πτολεμαΐδος, ἥτις περιγράφεται ἐν τῇ συμβάσει κατ’ ἔκτασιν (110 τετραγωνικὰ χιλιόμετρα) καὶ ὅρια. Ἡ διάρκεια τοῦ παραχωρουμένου τούτου ἀποκλειστικοῦ δικαιώματος ἀναζητήσεως καὶ ἐκμεταλλεύσεως λιγνίτου, ὁρίζεται τεσσαρακονταετὴς ἀρχομένη ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τῆς συμβάσεως. Κατὰ τὸ χρονικὸν τοῦτο διάστημα ἡ Ἀνάδοχος Ἀνώνυμος Ἑταιρεία θὰ ἔχῃ τὸ ἀποκλειστικὸν δικαίωμα ἐρεύνης, ἐξορύξεως καὶ ἀξιοποιήσεως ἐν γένει τοῦ λιγνίτου τῆς περιοχῆς ταύτης καθὼς καὶ τὸ δικαίωμα ὅπως, πέραν τῶν κατὰ τὸ ἄρθρον 2 τῆς συμβάσεως ἀναληφθεισῶν παρ’ αὐτῆς ὑποχρεώσεων περὶ ὧν γενήσεται ἀμέσως κατωτέρω λόγος, ἱδρύῃ κατὰ τὰς κειμένας διατάξεις εἰς τὴν περιοχὴν τῆς Ἐπαρχίας Ἑορδαίας βιομηχανίας καὶ ἐργοστάσια, διὰ τὴν παραγωγὴν τῶν ὁποίων ὁ λιγνίτης ἢ τὰ προϊόντα ἢ ὑποπροϊόντα αὐτοῦ ἀποτελοῦν πρώτην ὕλην, ἰσχυουσῶν ἐπὶ τούτων τῶν γενικῶν διατάξεων περὶ ἱδρύσεως καὶ λειτουργίας βιομηχανιῶν. Ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ἀπαντήσω εἴς τινας ἐπικριτὰς τῆς συμβάσεως, ὅπως ὁ συμπατριώτης καὶ συνάδελφος κ. Μόδης, ὅτι περιορισμὸν τῆς μεγάλης ἐλευθερίας τοῦ Ἀναδόχου ἀποτελεῖ ὄχι μόνον τὸ δικαίωμα τοῦ Κράτους νὰ χειρισθῇ ἐναντίον τῶν τυχὸν καταχρήσεων αὐτοῦ τὴν γενικὴν περὶ ἱδρύσεως καὶ λειτουργίας βιομηχανιῶν νομοθεσίαν, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὸ ἄρθρον 12 τῆς συμβάσεως ὑποχρέωσιν τοῦ ἀναδόχου ἔναντι τοῦ Κράτους νὰ ἐξορύσσῃ καὶ νὰ πωλῇ λιγνίτην, πλίνθους καὶ ἡμικὼκ πρὸς πᾶσαν ἄλλην βιομηχανίαν ἡ ὁποία θὰ ἐστήριζε τὴν λειτουργίαν της εἰς τὸν λιγνίτην, ὡς πρώτην ὕλην. Διότι πλὴν τῶν ἐν ἄρθρῳ δύο ρητῶν ὑποχρεώσεών του, ὁ ἀνάδοχος ὑποχρεοῦται νὰ χορηγῇ λιγνίτην ὠμὸν ἢ βιομηχανοποιημένον καὶ εἰς πᾶν ἄλλο ἐργοστάσιον ἢ βιομηχανικὴν ἐγκατάστασιν. Ἡ παρ’ αὐτοῦ χορήγησις λιγνίτου πρὸς οἱανδήποτε βιομηχανίαν, ἣν τὸ Κράτος θὰ εἶχε συμφέρον νὰ ἐγκαταστήσῃ ἐκεῖ, δὲν θὰ ἐξηρτᾶτο ἀπὸ τὸ συμφέρον τοῦ Ἀναδόχου ἢ ἀπὸ τὸν Πατριωτισμόν του, ἀλλὰ ἀπὸ τὰς ρητὰς ὑποχρεώσεις του ἀπορρεούσας ἐκ τῶν ἄρθρων 2, 12 καὶ 20 τῆς Συμβάσεως. Ἀναφέρω ἓν παράδειγμα διὰ νὰ καταστῇ ἐναργὴς ἡ παρατήρησίς μου. Ὡς γνωστόν, ἡ Κυβέρνησίς μας, ἀνέθεσεν εἰς τὸν οἶκον Coopet τὴν μελέτην διὰ τὸν συμφερώτερον τρόπον καὶ τὴν συμφερωτέραν τεχνικὴν μέθοδον τῆς κατασκευῆς ἀζωτούχων λιπασμάτων, τῶν ὁποίων ἡ χώρα μας ἔχει μεγίστην ἀνάγκην διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἀγροτικῆς μας οἰκονομίας. Ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι τὸ πόρισμα τῆς μελέτης ταύτης συνηγορεῖ ὑπὲρ τῆς παραγωγῆς τῶν ἀζωτούχων λιπασμάτων διὰ λιγνίτου Πτολεμαΐδος. Τί θὰ γίνῃ τότε; Θὰ ἐξαρτηθῇ, ἐὰν ὁ ἀνάδοχος δέχεται ὑπὸ εὐνοϊκοὺς ὅρους ν’ ἀναλάβῃ αὐτὸς τὴν κατασκευὴν τῶν ἀναγκαίων πρὸς τοῦτο ἐγκαταστάσεων ἢ ἐὰν θελήσῃ νὰ χορηγήσῃ τὴν ἀναγκαιοῦσαν πρὸς τοῦτο ποσότητα ὑπὸ εὐνοϊκοὺς διὰ τὸ ὅλον ἔργον ὅρους. Μολονότι οὐδένα λόγον ἔχομεν νὰ ἀμφιβάλλωμεν διὰ τὴν καλὴν θέλησιν καὶ τὴν πατριωτικὴν διάθεσιν τοῦ Ἀναδόχου, τοὐναντίον μάλιστα ἔχομεν δείγματα τῆς ἐξαιρέτου ἐπιχειρηματικῆς ἱκανότητός του καὶ τῶν ἁγνῶν πατριωτικῶν του αἰσθημάτων, ἐν τούτοις ἐλήφθη πρόνοια εἰς τὰ ἄρθρα 2, 12 καὶ 20 τῆς συμβάσεως ὅπως κηρύσσεται ἔκπτωτος τῶν δικαιωμάτων του, ἐὰν δὲν ἐξορύξῃ καὶ πωλήσῃ ἐντὸς τῶν θεμιτῶν ὁρίων τιμῶν, λιγνίτου ὠμὸν ἢ ἐκβιομηχανοποιημένον εἰς λιγνιτοπλίνθους ἢ ἡμικώκ. Ἡ Γενικὴ Συνομοσπονδία Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν προτείνει καί τινες συνάδελφοι κατέθεσαν τροπολογίαν πρὸς τοῦτο, ὅπως ἀπαγορευθῇ εἰς τὸν Ἀνάδοχον ἡ παρ’ αὐτοῦ ἀνάληψις τῆς κατασκευῆς τοῦ ἐργοστασίου ἀζώτου, ἐὰν τελικῶς προκριθῇ ἡ διὰ λιγνίτου λειτουργία αὐτοῦ. Ἐγὼ ἀντιθέτως, φρονῶ, ὅτι θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον, νὰ ἀνετίθετο ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ἔργου τούτου εἰς τοιαύτην δεδοκιμασμένης ἱκανότητος ἐπιχείρησιν. Συνεπῶς φρονῶ ὅτι ἔχει ἤδη γίνει ἐπιφύλαξίς τις τῶν δικαιωμάτων τοῦ Δημοσίου, ὅπως ἀνεξαρτήτως τῆς θελήσεως τοῦ ἀναδόχου, προχωρῇ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων συμφερόντων μὲν εἰς τὴν χώραν, μὴ συμφερόντων ὅμως ἴσως εἰς τὸν Ἀνάδοχον, λόγῳ ἀνεπαρκείας π.χ. μηχανημάτων ἐξορύξεως μεγαλυτέρων ποσοτήτων λιγνίτου ἢ ἄλλων ὑποκειμενικῶν ἢ ἀντικειμενικῶν δυσχερειῶν αὐτοῦ. Ὀρθῶς ἐγένετο τοῦτο καὶ πᾶσα ἐπίκρισις κατὰ τῆς συμβάσεως εἶναι ἄσκοπος. Προχωρῶ ἤδη εἰς τὰς ἐν ἄρθρῳ 2 τῆς Συμβάσεως περιεχομένας ὑποχρεώσεις τοῦ ἀναδόχου, αἵτινες ἀποτελοῦσι τὴν οὐσίαν τοῦ ὅλου ἔργου. Ὁ Ἀνάδοχος ὑποχρεοῦται, συμμορφούμενος πρὸς τὰς διατάξεις τῆς περὶ μεταλλείων νομοθεσίας, νὰ ἀναπτύξῃ εἰς τὸ μέγιστον δυνατὸν ὅριον τὴν παραγωγὴν λιγνίτου, λιγνιτοπλίνθου καὶ ἡμικὼκ. Συγκεκριμένως ὑποχρεοῦται νὰ προμηθευθῇ καὶ νὰ ἐγκαταστήσῃ τὰ ἀναγκαῖα μηχανικὰ μέσα. α) δι’ ἐξόρυξιν τοὐλάχιστον 1.800.000 τόννων λιγνίτου ἐτησίως. β) διὰ παραγωγὴν τοὐλάχιστον 200.000 τόννων λιγνιτοπλίνθων. γ) διὰ παραγωγὴν 100.000 τόννων ἡμικὼκ περίπου. καὶ δ) διὰ παραγωγὴν ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας ἱδρυομένου πρὸς τοῦτο θερμοηλεκτρικοῦ ἐργοστασίου, χρησιμοποιοῦντος λιγνίτην, ἰσχύος ἱκανῆς νὰ καλύψῃ τὰς ἐκ τῆς παρούσης συμβάσεως ἀνάγκας αὐτοῦ εἰς ἀτμὸν καὶ εἰς ἠλεκτρικὴν ἐνέργειαν. Διὰ τῶν διατάξεων τούτων ἐξασφαλίζεται ἡ εἰς στερεὰ καύσιμα ἐπάρκεια α) διὰ τοὺς ἐμπορικοὺς συρμοὺς τῶν Σ.Ε.Κ., β) διὰ τὸ ἀνεγερθησόμενον ἐργοστάσιον ἐξηλεκτρισμοῦ ὑπὸ τῆς Δ.Ε.Η. τῶν 65.000 KW, κατὰ τὴν ἐμπεριστατωμένην γνωμοδότησιν τῆς ΕΜΠΑΣΚΟ, εἰς ἣν Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις πρὸς πλήρη οἰκονομικοτεχνικὸν κατατοπισμὸν της εἶχεν ἀναθέσει τὴν ἐκπόνησιν πλήρους μελέτης ἐπὶ τῆς δυνατότητος ἐγκαταστάσεως θερμικοῦ ἐργοστασίου, γ) εἰς τὴν μεταλλουργίαν μας δ) εἰς τὸ θερμικὸν ἠλεκτρικὸν ἐργοστάσιον τοῦ Ἀναδόχου καὶ ε) εἰς πᾶσαν ἄλλην βιομηχανίαν, ἥτις εἶναι δυνατὸν νὰ ἱδρυθῇ καὶ νὰ λειτουργήσῃ εἰς τὸ μέλλον μὲ βάσιν τὸν λιγνίτην. Δὲν εἶναι λοιπὸν ἀκριβὴς ὁ ἰσχυρισμὸς ἀξιοτίμων συναδέλφων, ὅτι δῆθεν δημιουργεῖται νομικὸν καὶ πραγματικὸν προνόμιον ἀποκλειστικῆς βιομηχανικῆς ἐκμεταλλεύσεως τοῦ λιγνίτου Πτολεμαΐδος ὑπὸ τοῦ Ἀναδόχου, ἀλλὰ τοὐναντίον ἐξασφαλίζεται ἡ πρὸς πᾶσαν βιομηχανίαν παροχὴ λιγνίτου, λιγνιτοπλίνθων ἢ ἡμικὼκ εἰς ἐπαρκεῖς ποσότητας, καθόσον ἄλλως κατὰ τὸ ἄρθρον 2 § 2 τῆς Συμβάσεως, τὸ Δημόσιον κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς Συμβάσεως δὲν θὰ ἐπιτρέπῃ τὴν ἵδρυσιν ἐντὸς τῆς ἐπαρχίας Ἑορδαίας ἑτέρου ἐργοστασίου λιγνιτοπλίνθων μόνον εἰς τὴν περίπτωσιν καθ’ ἣν ὁ Ἀνάδοχος ἔχει παραγωγὴν ἐπαρκῆ διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς καταναλώσεως ἢ καθ’ ἣν ὁ Ἀνάδοχος καλούμενος νὰ ἀναπτύξῃ ἔτι περαιτέρω τὴν παραγωγήν του μέχρι πλήρους ἐπαρκείας συμμορφοῦται πρὸς τὴν ὑποχρέωσίν του ταύτην. Ἐννοεῖται ὅτι εἰς τὴν ἀντίθετον περίπτωσιν καὶ ἄδεια ἱδρύσεως ἄλλου ἐργοστασίου λιγνιτοπλίνθων δύναται νὰ ἐκδοθῇ καὶ κατὰ τὸ ἄρθρον 20 § 1 ἐδ. στʹ ἔκπτωσις τοῦ Ἀναδόχου δύναται νὰ ζητηθῇ ὑπὸ τοῦ Δημοσίου. Συνεπῶς ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου εἶναι ἄξιοι παντὸς ἐπαίνου ὅσοι μετέσχον εἰς τὴν κατάρτισιν τῆς συμβάσεως αὐτῆς, διότι κατώρθωσαν νὰ κατοχυρώσουν κατὰ τὸν καλύτερον δυνατὸν τρόπον τὴν περαιτέρω βιομηχανικὴν ἐξέλιξιν καὶ ἀνάπτυξιν τῆς χώρας μας δι’ ὅλων τῶν ὅρων ἀλλὰ καὶ ἰδίᾳ διὰ τοῦ ἄρθρου 20 καὶ ἑπομένων, δι’ ὧν προβλέπονται αἱ περιπτώσεις ἐκπτώσεως τοῦ ἀναδόχου. Ἴσως ἐνταῦθα εἶναι δυνατὸν νὰ παρατηρήσῃ τις ὅτι δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ γίνουν δύο ἐργοστάσια ἐξηλεκτρισμοῦ, ἤτοι ἓν μικρὸν τοῦ Ἀναδόχου καὶ ἕτερον μέγα τῆς Δ.Ε.Η. Ἴσως νὰ εἶναι ἀκόμη καιρὸς κατὰ τὴν ὑπογραφὴν τῆς Συμβάσεως μεταξὺ τοῦ Ἀναδόχου καὶ τῆς ΔΕΗ, νὰ γίνῃ προσπάθεια ὅπως συνεννοηθοῦν οἱ ἐνδιαφερόμενοι διὰ τὴν οἰκονομικωτέραν παραγωγὴν ἠλεκτρικοῦ ρεύματος. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ ἐργοστάσιον τοῦ ἀζώτου εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ Διεθνὴς Τράπεζα ἐπρότεινε νὰ χρηματοδοτήσῃ τὸ ἔργον διὰ ποσοῦ 70–75.000 τόννων λιπασμάτων, ἐὰν ὁ οἶκος Coopers κρίνῃ ὅτι συμφέρει ἡ ἵδρυσις τοιούτου ἐργοστασίου. Ἀλλ’ ἡ παραγωγὴ τοῦ ἀζώτου δὲν γίνεται μόνον διὰ τοῦ λιγνίτου, ἀλλὰ καὶ δι’ ἄλλων μεθόδων ἤτοι ἐκ τῶν ἀτμῶν πετρελαίων, ἢ ἐκ τοῦ ἀτμοσφαιρικοῦ ἀγῶνος. Ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι τὸ Κράτος καταλήγει εἰς τὸ συμπέρασμα τῆς κατ’ ἄλλον τρόπον παραγωγῆς ἀζωτούχων λιπασμάτων, διὰ ποῖον λόγον νὰ ἐμποδίζῃ ὁ ἀνάδοχος νὰ κάμῃ δεύτερον ἐργοστάσιον διὰ λιγνίτου, ἐὰν ὑπάρχῃ δυνατότης καὶ ἀνάγκη καταναλώσεως ἢ ἐξαγωγῆς εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἀζωτούχων λιπασμάτων; Ὅσον ἀφορᾶ τὴν χρηματοδότησιν τοῦ ἔργου, εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι οἱ ὅροι τῆς συμβάσεως εἶναι καλοί. Ὁ Ἀνάδοχος θὰ καταθέσῃ 3.000.000 δολλάρια ἀντὶ τῶν 400.000 τοῦ προηγουμένου ἀναδόχου. Ἐπὶ πλέον ἔχομεν τὰ 3.500.000 δολλάρια τῶν Γερμανικῶν πιστώσεων καὶ τα 13.500.000 ἑκατομ. δολλ. τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας. Δράττομαι τῆς εὐκαιρίας νὰ ἐκφράσω αἰσθήματα εὐγνωμοσύνης πρὸς τὴν Μεγάλην Σύμμαχον τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν τῆς Ἀμερικῆς, διὰ τὴν παρεχομένην οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν εἰς τὴν χώραν μας. Εἶναι ἄξιον πάσης ἐξάρσεως τὸ γεγονὸς ὅτι ἐξησφαλίσθη κατὰ τρόπον ἄρτιον τόσον ἡ χρηματοδότησις τοῦ ἔργου, ὅσον καὶ ἡ ἐντὸς τριῶν ἐτῶν ἐκτέλεσις αὐτοῦ. Ὅλοι οἱ οἰωνοὶ εἶναι καλοί. Διὰ τῆς ἀξιοποιήσεως τοῦ λιγνίτου Πτολεμαΐδος ἐξασφαλίζεται πλήρως ἡ ἐκβιομηχανοποίησις τῆς χώρας καὶ ἡ ἀνάπτυξις τῆς ἀγροτικῆς μας οἰκονομίας διὰ τῆς παροχῆς εἰς αὐτὴν εὐθηνῶν λιπασμάτων, ἐργαλείων καὶ μηχανῶν. Ἂς σκεφθῶμεν σήμερον ὅτι ἡ φυλή μας διανύει δυσκόλους στιγμὰς διότι μετὰ τὸ ἔτος 1922 ἠναγκάσθη νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν κοιτίδα τῆς πρὸ χιλιάδων ἐτῶν ἐξορμήσεώς της. Κατέλιπεν ἐδάφη πλούσια καὶ γόνιμα, τὰ ὁποῖα ἐπότισαν γενεαὶ γενεῶν Ἑλλήνων μὲ τὸν ἱδρῶτα των, μὲ τὸ αἷμα των, εἰς τὰ ὁποῖα ἀνέπτυξε πολιτισμὸν καὶ ἀφῆκε ἀνεξάλειπτα τὰ ἴχνη τοῦ πολιτισμοῦ του τούτου. Εἶναι ὑποχρεωμένος ἤδη ὁ Ἑλληνισμὸς νὰ καλλιεργήσῃ μετὰ μεγίστης ἐντάσεως τὸ ἔδαφος τῆς πατρίδος καὶ νὰ ἐκμεταλλευθῇ τὰς πλουτοπαραγωγικὰς πηγάς του μετὰ τῆς μεγίστης δυνατῆς ἐπιστημονικῆς ἐντάσεως διὰ νὰ δημιουργήσῃ τὴν εὐημερίαν του καὶ τὸ αἰσιόδοξον μέλλον τῶν ἐπερχομένων ἑλληνικῶν γενεῶν. Τὸ ἔργον τοῦ ὁποίου τὴν νομικὴν ἐπιτέλεσιν κυροῦμεν σήμερον, ἀποτελεῖ τὸ σπουδαιότερον βάθρον τῆς ἀνορθώσεως καὶ ἀναπτύξεως τῆς οἰκονομίας μας, εὔχομαι δὲ ὅπως εὐοδωθῇ πλήρως συμφώνως πρὸς τὰς προβλέψεις τῶν πρωτεργατῶν του καὶ πρὸς τὰς προσδοκίας τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Τὸ ἔργον τοῦτο θ’ ἀποτελέσῃ ἄλλον ἕνα τίτλον ἱστορικῆς τιμῆς διὰ τὸν Στρατάρχην Παπάγον καὶ διὰ τοὺς ἀξίους ἐν τῇ Κυβερνήσει συνεργάτας του.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπακόλλας ἔχει τὸν λόγον.

§76Κ. ΜΠΑΚΟΛΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τῆς συμβάσεως δὲν θὰ ὁμιλήσω, διότι οἱ προλαλήσαντες ἀξιότιμοι συνάδελφοι, ὀρθῶς ἀνέπτυξαν τὸ περιεχόμενον αὐτῆς. Θὰ περιορισθῶ ἁπλῶς εἰς τὴν ὑποστήριξιν τῆς τροπολογίας, τὴν ἀφορῶσαν τὴν ἐπέκτασιν τῆς φορολογικῆς ἀπαλλαγῆς Δʹ κατηγορίας καὶ εἰς ἄλλας ὁμοειδεῖς ἐπιχειρήσεις ἐν Ἑλλάδι καθ’ ὃ χρονικὸν διάστημα θὰ παρέχεται αὕτη εἰς τὴν ἀνάδοχον ἑταιρείαν. Οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ἐπιβάλλουν τὴν ἄμεσον ἀποδοχὴν τῆς προταθείσης τροπολογίας εἶναι δύο. Ὁ πρῶτος λόγος ἐπιβάλλει τὴν ἴσην φορολογικὴν μεταχείρισιν μεταξὺ ὁμοειδῶν ἐπιχειρήσεων καὶ πρέπει ἡ φορολογικὴ ἀπαλλαγὴ νὰ εἶναι γενικὴ διότι ἡ θέσπισις διατάξεως μεμονωμένης φορολογικῆς ἀπαλλαγῆς εἰς βάρος τῶν λιγνιτοφόρων περιοχῶν τῆς Ἑλλάδος εἶναι ἀπαράδεκτος. Ὁ βασικὸς λόγος εἶναι ὁ ἑξῆς: Εἶναι γνωστόν, ὅτι αἱ ἐν Ἑλλάδι λειτουργοῦσαι ἐπιχειρήσεις λιγνίτου τὰ μέγιστα συνέβαλαν καὶ συμβάλλουν διὰ τὴν ἀνύψωσιν καὶ ἀνόρθωσιν τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας τῆς χώρας. Ἐκτὸς τῆς ἐξοικονομήσεως καὶ τῆς μὴ ἐξαγωγῆς ἐκ τῆς χώρας πολυτίμου συναλλάγματος διὰ τὴν εἰσαγωγὴν ὑγρῶν καυσίμων αἱ ἐπιχειρήσεις λιγνίτου ἐξυπηρετοῦν τὸ κοινωνικὸν σύνολον διὰ τῆς παροχῆς ἐργασίας εἰς χιλιάδας ἐργατικῶν χειρῶν. Ὅλαι αὐταὶ αἱ ἐπιχειρήσεις τὴν στιγμὴν ταύτην χειμάζονται καὶ διέρχονται οἰκονομικὴν κρίσιν. Μὲ τὴν διάταξιν τῆς ὑπὸ κρίσιν συμβάσεως, δίδομεν καὶ τὴν χαριστικὴν βολὴν εἰς τὰς ἐπιχειρήσεις αὐτὰς αἱ ὁποῖαι λόγῳ τῆς παρεχομένης φορολογικῆς ἀπαλλαγῆς Δʹ κατηγορίας εἰς τὴν ἀνάδοχον ἑταιρείαν, θὰ εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀνθέξουν εἰς τὸν συναγωνισμὸν τῆς διαθέσεως λιγνιτοπλίνθων, διότι φυσικὴ συνέπεια εἶναι ἡ ἀνάδοχος ἑταιρεία νὰ διαθέτῃ εἰς πολὺ μικροτέρας τιμὰς τὴν παραγωγὴν τῶν λιγνιτοπλίνθων καὶ συνεπῶς ὁ συναγωνισμὸς οὗτος θὰ ἐπιφέρῃ μοιραίως τὸν μαρασμὸν καὶ τὴν οἰκονομικὴν καταστροφὴν εἰς τὰς λοιπὰς ὁμοειδεῖς μικρὰς ἐπιχειρήσεις λιγνίτου. Διὰ τοὺς λόγους αὐτοὺς καὶ διὰ λόγους προνοίας ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ πρέπει νὰ ἀποδεχθῇ τὴν προτεινομένην τροπολογίαν ἐπεκτάσεως τῆς φορολογικῆς ἀπαλλαγῆς φορολογίας Δʹ κατηγορίας καὶ ἐπὶ τῶν ὁμοειδῶν ἐπιχειρήσεων λιγνίτου ἐν Ἑλλάδι, καθ’ ὃ χρονικὸν διάστημα θὰ παρέχεται αὕτη εἰς τὴν ἀνάδοχον ἑταιρείαν.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Λιβαδᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§78Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀνέρχομαι εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ συγχαρώ ὁλοψύχως τοὺς δημιουργοὺς τῶν μεγάλων βημάτων διὰ τὴν βιομηχανικὴν πρόοδον τῆς πτωχῆς μας χώρας καὶ ὅλους ἐκείνους οἱ ὁποῖοι συνέβαλον εἰς τὰ βήματα τῆς τεχνικῆς προόδου, ἡ ὁποία τὴν στιγμὴν ταύτην πραγματοποιεῖται σταθερὰ καὶ μὲ γοργότητα. Εἶναι ἐπίσης ἀξία συγχαρητηρίων ἡ Κυβέρνησις τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, ἡ ὁποία φιλοτίμως ἐργαζομένη, χωρὶς θορύβους καὶ κωδωνοκρουσίας ἐπίσης δὲ φιλοστόργως καὶ προνοητικῶς σκεπτομένη προσπαθεῖ νὰ ἀναπτύξῃ διὰ τῆς τεχνικῆς ταύτης προόδου τὴν ἐθνικήν μας οἰκονομίαν, κατὰ τρόπον προκαλοῦντα τὴν ἐθνικὴν ἱκανοποίησιν. Εἶμαι ὅμως ὑποχρεωμένος νὰ ψέξω τοὺς βουλευτὰς τῆς ἀντιπολιτεύσεως, οἱ ὁποῖοι οὐδέποτε ἠθέλησαν νὰ ἐπικυρώσουν καὶ νὰ χειροκροτήσουν ἢ καὶ ἀκόμη νὰ ἀναγνωρίσουν τὴν καταβαλλομένην προσπάθειαν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ παντὸς θέματος διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας τῆς Χώρας, διὰ τὴν εὐημερίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ καὶ ἡ ὁποία ἀντιπολίτευσις καὶ πάλιν μαίνεται καὶ πάλιν ταράσσεται καὶ πάντοτε εὑρίσκει τρωτὰ ἀνύπαρκτα διὰ νὰ κατηγορήσῃ τὴν Κυβέρνησιν. Ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων κ. Παπανδρέου, ὁμιλῶν κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν, ἔκαμεν ἔναρξιν τοῦ λόγου του ἐκφράσας τὴν λύπην του, διότι δῆθεν ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ μίαν διετίαν καὶ δύο μῆνας καθυστέρησε τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ χρησίμου τούτου ἔργου. Ἀλλὰ ἐρωτᾶται ποίου ἔργου; Εἶχον προετοιμάσει τίποτε αἱ προηγούμεναι Κυβερνήσεις διὰ νὰ ἀναζητοῦν εὐθύνας δῆθεν καθυστερήσεως τοῦ ἔργου; Ἐν πάσῃ ὅμως περιπτώσει, ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ μὲ ὀλίγας λέξεις ἔθεσε τὰ πράγματα εἰς τὴν θέσιν των καὶ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία πλήρως ἐνημερώθη ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, ἀποδείξας ὅτι οἱ πρῶτοι ἀνάδοχοι Φίλης καὶ Γκέρτσος, ὄχι μόνον ἀδικαιολογήτως ἐπὶ πολλὰ ἔτη καθυστέρησαν, ἀλλὰ καὶ ἐπεβαρύνθη ὁ κ. Γκέρτσος, διότι μὲ ὅλον ὅτι κατέθεσε 400 χιλ. Δολλάρια ἔλαβε μόνον τὰ 35% τῶν μετοχῶν, ἐνῶ αἱ ἄλλαι μετοχαὶ 65% περιῆλθον εἰς χεῖρας διαφόρων ἀεριτζήδων παρεχόντων συμβουλὰς ἴσως καὶ ὑποσχομένους δῆθεν κυβερνητικὰς εὐνοίας τῇ μεσολαβήσει των. Ἀλλὰ καὶ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Ἀλλαμανῆς ὁμιλήσας προέβλεψεν ἀνεπανορθώτους δῆθεν συμφορὰς διὰ τὴν Χώραν ἐκ τῆς παρούσης συμβάσεως καταλήξας δὲ ἐξέφρασε καὶ αὐτὸς τὴν λύπην του διότι μὲ ὅσα ἀνέφερεν, ἐπετέλει, ὡς εἶπε θλιβερὸν καθῆκον. Ἐπίσης καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Ζίγδης καταλογίζει εὐθύνας διὰ τὰς ἡμεραργίας δύο ἐτῶν καὶ τριῶν μηνῶν διὰ τὴν καθυστέρησιν τοῦ ἔργου ἐπὶ δύο ἔτη καὶ τρεῖς μῆνας. Δὲν θὰ ἀπαντήσωμεν εἰς τὰς ἐπικρίσεις αὐτὰς διότι εἶναι γνωστὸν τὸ τὶ ἐγένετο ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς Πτολεμαΐδος ἀπὸ τοῦ 1946 μέχρι τοῦ 1952 ὑπὸ τῶν Κυβερνήσεων τῆς ἐποχῆς ἐκείνης. (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τὴν προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Ι. Τριανταφύλλης). Ὁ κ. Ἀλλαμανῆς ἠρώτησε τὸν κ. ὑπουργόν, διατὶ δὲν ἐγένετο διεθνὴς διαγωνισμὸς διὰ τὴν ἀνάδειξιν ἀναδόχου. Ἡμεῖς ὅμως ἔχομεν πικρὰ παραδείγματα προηγουμένων διεθνῶν διαγωνισμῶν. Ἐκτὸς τοῦ ὅτι καὶ αὐτὸς οὗτος ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ἀντιπαθεῖ τὰς ξένας ἑταιρείας, διότι αἱ ξέναι ἑταιρεῖαι, αἱ ὁποῖαι ἀναλαμβάνουν τὴν ἐκτέλεσιν διαφόρων ἔργων ἐξάγουν διαρκῶς ἐκ τῆς χώρας πολύτιμον συνάλλαγμα τὸ ὁποῖον τόσον ἀπαραίτητον εἶναι διὰ τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν καὶ τὴν ἐξύψωσιν τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου κατεκρίθη ἡ Κυβέρνησις διότι δῆθεν παρεχώρησεν εἰς τὸν Μποδοσάκην διὰ τῆς συμβάσεως τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ χρησίμου τούτου ἔργου. Τὸν ἄνθρωπον αὐτὸν δὲν εἶχον τὴν τιμὴν προσωπικῶς νὰ γνωρίζω. Μίαν μόνην φορὰν μοῦ τὸν συνέστησαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ, ἐὰν δὲ εἰς τὸν δρόμον τὸν συναντήσω δὲν θὰ τὸν ἀναγνωρίσω. Νομίζω ὅμως ὅτι εἶναι πλοῦτος διὰ μίαν χώραν νὰ ἔχῃ πολίτας αὐτοῦ τοῦ εἴδους, οἱ ὁποῖοι ἀναλαμβάνουν τὴν ἐκτέλεσιν τοιούτων ἔργων χρησίμων, οἱ ὁποῖοι δίδουν ἐργασίαν εἰς χιλιάδας ἐργατικῶν χειρῶν καὶ συντελοῦν εἰς τὴν διαφύλαξιν πολυτίμου συναλλάγματος τὸ ὁποῖον θὰ ἐξήγετο εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Οἱ πολῖται αὐτοὶ εἶναι ἄξιοι παντὸς ἐπαίνου, διότι ἔθεσαν εἰς τὴν διάθεσιν τῆς πατρίδος των τὰ πολύτιμα κεφάλαιά των καὶ τὴν ἐνεργητικότητά των καθ’ ἣν στιγμὴν εἶναι γνωστόν, ὅτι ἄλλοι ὄχι μόνον δὲν θέτουν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς Πατρίδος των καὶ τοῦ κοινωνικοῦ συνόλου τὰ πλοῖά των, ἀλλὰ ἀνυψώνουν ἐπ’ αὐτῶν ξένας σημαίας. Καὶ θὰ ἦτο εὐτύχημα ἐθνικὸν νὰ εἴχομεν 15 ἢ 50 Μποδοσάκηδες. Ἐπὶ τούτοις, κύριοι συνάδελφοι, ἐκφράζω τὴν λύπην μου διότι διάφορα πρόσωπα θέλοντα νὰ ἀντιπολιτευθοῦν τὴν Κυβέρνησιν καὶ νὰ πικράνουν τὴν ψυχὴν τοῦ Λαοῦ μας διαδίδουν ὅτι δῆθεν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἀδικεῖ τὴν παροῦσαν γενεάν, προκαλοῦσα τὴν πτωχείαν διὰ καταναλώσεως ὅλων τῶν ἐθνικῶν πόρων εἰς μεγάλα ἔργα. Εἶναι μαθηματικῶς ἐξηκριβωμένον ὅτι οὔτε δραχμὴν δὲν δίδει ἡ Κυβέρνησις ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ διὰ τὸ ἔργον τῆς Πτολεμαΐδος, διότι τὰ μὲν κεφάλαια δίδονται ἐκ τῶν Γερμανικῶν πιστώσεων καὶ ἐκ τοῦ βαλαντίου τῆς ἀναδόχου ἑταιρείας καὶ θὰ τὰ ἐξοφλήσουν αἱ μέλλουσαι γενεαὶ ἐντὸς ἀρκετῶν ἐτῶν. Διὰ τοὺς λόγους αὐτοὺς κ. συνάδελφοι, πιστεύω ὁλοψύχως ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ὑπὸ τὴν ἡγεσίαν τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως Στρατάρχου Παπάγου καὶ τῶν ἱκανωτάτων συνεργατῶν του, καλῶς ὁδηγεῖται εἰς τὸ μέλλον τῆς ἐπιβιώσεώς του. Ἐν τέλει, κύριοι βουλευταί, θέλω νὰ συγχαρῶ τοὺς ἐν τῇ Κυβερνήσει φιλοτίμως ἐργασθέντας, ὡς ἐπίσης καὶ τὰ ἐπιτελεῖα τῶν Δημοσίων ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι φιλοτίμως ἐπίσης ἐβοήθησαν τοὺς κ.κ. Ὑπουργοὺς εἰς τὴν ἐπιτέλεσιν τοῦ τεραστίου τούτου ἔργου. Εἶμαι ὑπερήφανος ποὺ ἀνήκω εἰς τὴν παράταξιν ἐκείνην, τὰ βήματα τῆς ὁποίας ἐμπνέει καὶ ὁδηγεῖ ὁ πρῶτος Στρατιώτης τῆς συγχρόνου Ἑλλάδος.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Οἰκονομίδης ἔχει τὸν λόγον.

§80Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὰς τελευταίας ἡμέρας παριστάμεθα μάρτυρες πραγματοποιήσεως τῶν ἐπαγγελιῶν τοῦ Στρατάρχου Παπάγου πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν. Τὸν Μέγδοβα διαδέχεται τὸ διϋλιστήριον πετρελαίου καὶ σήμερον συζητοῦμε τὴν σύμβασιν τῆς Πτολεμαΐδος, τὸ Ροὺρ τῆς Ἑλλάδος. Τὰ πλήγματα τῶν θεομηνιῶν δὲν ἀπεδείχθησαν ἱκανὰ ὅμως νὰ ἀνακόψουν καὶ ματαιώσουν τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Στρατάρχου Παπάγου, τὸ ὁποῖον προπαρασκευάζει καὶ διὰ τὴν παροῦσαν ἀλλὰ καὶ διὰ τὰς μελλούσας γενεάς ἕνα εὐρύτατα οἰκονομικὸν μέλλον. Ἔρχεται μετὰ ταῦτα τὸ ἔργον τοῦ Ἀχελώου, τοῦ ὁποίου ἡ μελέτη θὰ γίνῃ τώρα, ἀλλὰ ἐπειδὴ ἡ οἰκονομία τῆς χώρας εἶναι βεβαρημένη ἤδη ἀρκετά, τὸ ἔργον τοῦ Ἀχελώου θὰ γίνῃ κατὰ τὴν προσεχῆ τετραετίαν διὰ τὴν ὁποίαν ἐλπίζω βασίμως καὶ πιστεύω ὅτι ἡ μοῖρα ἐπιφυλάσσει καὶ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ μεγάλου αὐτοῦ βασικοῦ ἔργου εἰς τὸν Στρατάρχην Παπάγον (χειροκροτήματα ἐκ τῆς συμπολιτεύσεως).

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Ἀλλαμανῆς ἔχει τὸν λόγον.

§82Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς ὅσα μὲν εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, δὲν πρόκειται νὰ ἀπαντήσω, τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον ἀπουσιάζει τὴν στιγμὴν αὐτήν. Ἀλλὰ καὶ ἐδῶ ἂν ἦτο παρὼν δὲν θὰ ἀπήντων, διότι ὁ φίλος κ. Ὑπουργός, μὴ δυνάμενος νὰ ἀποκρούσῃ τὰ ὅσα ἐγὼ ὑπεστήριξα, ἐπενόησε καὶ ἀπέκρουσεν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐγὼ δὲν εἶπον. Ὅσον καὶ ἐὰν ἐρευνήσῃ κανεὶς τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικά, ματαίως θὰ ἀναζητήσῃ περικοπὴν τῆς ὁμιλίας μου, ἐκ τῆς ὁποίας θὰ προκύπτῃ ὅτι ἐγὼ ὑπεστήριξα, ὅτι βάσει τῆς νέας συμβάσεως ἀπαγορεύεται εἰς πάντα τρίτον τῆς περιοχῆς Ἑορδαίας νὰ ἱδρύσῃ οἱονδήποτε ἐργοστάσιον. Διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ἐπαναλαμβάνων ὅλον τὸ βάρος τῆς ὁμιλίας του τὸ ἔρριψε διὰ νὰ ἀποκρούσῃ κάτι τὸ ὁποῖον ἐγὼ δὲν εἶπον. Ἀλλὰ ἀπαντῶν εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Βιομηχανίας, ὁ ὁποῖος παρίσταται, ἔχω νὰ τοῦ εἴπω τὰ ἑξῆς: Ἐὰν καλῶς ἀντελήφθην, ἀποκρούει τὴν πρότασίν μας περὶ ὑποχρεωτικῆς διὰ τὸν ἀνάδοχον συμμετοχῆς εἰς τὴν ἱδρυθησομένην ἀνώνυμον ἑταιρείαν τῆς ΔΕΗ καὶ τῶν ΣΕΚ καθ’ ὅ μέρος δὲν θὰ καλύψῃ τὰς μετοχὰς ὁ ἴδιος ὁ ἀνάδοχος, δηλαδὴ ἡ Ἑταιρεία Λιπασμάτων. Τὸ ἐπιχείρημά του ὅτι τάχα δὲν θὰ εὑρεθοῦν τὰ χρήματα, ὥστε οἱ ΣΕΚ καὶ ἡ ΔΕΗ νὰ γίνουν μέτοχοι τῆς ἀνωνύμου ἑταιρείας, προφανῶς δὲν ἀντέχει εἰς τὴν παραμικρὰν βάσανον. Θὰ ἦτο καλύτερον νὰ μᾶς ἔλεγεν ὅτι τοιαύτην τροπολογίαν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὴν δεχθῇ ὁ ἀνάδοχος καὶ θὰ εἶχεν ἕνα ἐλαφρυντικὸν λέγων αὐτό. Τὸ ἐπιχείρημα ποὺ ἐπεκαλέσθη ὁ κ. Ὑπ. Βιομηχανίας δὲν εἶναι σοβαρὸν διότι πρὸς ἐξεύρεσιν τῶν κεφαλαίων ἀπὸ τὴν ΔΕΗ καὶ τοὺς ΣΕΚ δὲν εἶχε παρὰ νὰ ἐπικαλεσθῇ τὸν πλησίον αὐτοῦ μέχρι πρὸ ὀλίγου παρακαθήμενον καὶ συμπαριστάμενον ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ, ὁ ὁποῖος διεκήρυξε τὸ ἀνεξάντλητον τῶν διαθεσίμων πιστώσεων, διὰ τὴν ἐπένδυσιν εἰς τοιούτου εἴδους ἔργα. Ἡμεῖς γνωρίζομεν ὅτι εἶναι σήμερον εἰς θέσιν ὄχι μόνον μετοχὰς τινας τῆς ἀνωνύμου αὐτῆς ἑταιρείας νὰ ἀγοράσουν ἡ ΔΕΗ καὶ οἱ ΣΕΚ, πολλῷ μᾶλλον ἀφοῦ ἦσαν εἰς θέσιν καὶ προσεφέρθησαν νὰ ἀναλάβουν ὁλοκληρωτικῶς τὸ ἔργον. Ἐπὶ τέλους ἡ πηγὴ τοῦ ΟΧΟΑ, δὲν πρέπει νὰ εἶναι μόνον εἰς τὴν διάθεσιν τῆς ἑταιρείας λιπασμάτων, λογικὸν εἶναι νὰ δανείζῃ καὶ τοὺς ΣΕΚ. Πολὺς λόγος ἐγένετο ἐκ μέρους τῶν κ. ὑπουργῶν, δι’ ὅσα ἀνέπτυξα σχετικῶς μὲ τὸ ἐργοστάσιον ἀζώτου. Τί θὰ ἀνέμενον ὅμως ἐγώ; Θὰ ἀνέμενον νὰ ὑπάρξῃ σαφὴς ἀπάντησις τῆς Κυβερνήσεως ἡ ὁποία νὰ ἀποτελέσῃ ἑρμηνευτικὴν δήλωσιν τῆς ὑπὸ κύρωσιν συμβάσεως καὶ ἡ ὁποία νὰ λέγῃ ὅτι δὲν δικαιοῦται ὁ ἀνάδοχος τῆς συμβάσεως αὐτῆς, νὰ ἱδρύσῃ ἐργοστάσιον ἀζώτου, ἐὰν δὲν προέλθῃ εἰς εἰδικὴν συμφωνίαν μετὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους καὶ δεύτερον, ὅτι ἐὰν τὸ Κράτος ἀποφασίσῃ νὰ ἱδρύσῃ τὸ ἐργοστάσιον ἀζώτου οὐδεμίαν ἀντίρρησιν δύναται νὰ προβάλῃ ὁ ἀνάδοχος. Περαιτέρω ἐζήτησα νὰ θεσπισθῇ ὅτι ὁ ἀνάδοχος θὰ εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ παρέχῃ τὴν πρώτην ὕλην εἰς τὴν ΔΕΗ καὶ τοὺς ΣΕΚ εἰς τὴν τιμὴν περὶ τῆς ὁποίας ἐὰν δὲν ἐπέλθῃ συμφωνία θὰ ἐπακολουθήσῃ ἡ διαδικασία τῆς διαιτησίας. Ἰδού, δύο σημεῖα, διὰ τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ ὑπάρξῃ κατηγορηματικὴ ἀπάντησις τῆς Κυβερνήσεως. Ἠρώτησα τὸν κ. ὑπουργὸν ἐὰν προκύψῃ μία διαφωνία εἰς τὰς ὑπὸ κατάρτισιν συμβάσεις ΣΕΚ καὶ ΔΕΗ μετὰ τοῦ ἀναδόχου ποῖος θὰ λύσῃ τὴν διαφωνίαν; Ὁ ἀνάδοχος ἐφρόντισε νὰ τεθῇ διάταξις καθ’ ἣν ἡ διαφωνία αὐτὴ δὲν δύναται νὰ ὁδηγήσῃ εἰς διαιτησίαν. Κατὰ συνέπειαν ποῦ θὰ ὁδηγήσῃ; Εἰς ματαίωσιν τῆς κυρωθησομένης συμβάσεως; Ἀλλ’ ἐν τῷ μεταξὺ ἡ Κυβέρνησις θὰ ἔχῃ δώσει τὰ ἀνταλλάγματα τῆς ὑπαναχωρήσεως καὶ ἀποχωρήσεως εἰς τὸν πρώην ἀνάδοχον. Διὰ νὰ ἀποφευχθῇ τὸ ἀδιέξοδον αὐτό, ἀσφαλῶς θὰ ἠσκήθη πίεσις φοβερὰ εἰς τοὺς ΣΕΚ καὶ ΔΕΗ διὰ νὰ δεχθοῦν τοὺς ὅρους, τοὺς ὁποίους καὶ ἰδίᾳ τὴν τιμὴν ποὺ θὰ διατυπώσῃ ὁ ἀνάδοχος. Διατὶ νὰ μὴ ὑπάρξῃ πρὸς ἀποφυγὴν πάντων τούτων ἡ λύσις τῆς διαιτησίας; Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀπήντησεν. Ἐγώ, ἔκαμα καὶ μίαν σαφῆ ὑπόδειξιν καὶ ἐζήτησα νὰ θεσπισθῇ ἀντικειμενικὴ διαιτησία, ἐὰν προκύψῃ διαφωνία. Ἰδοὺ τὸ δεύτερον ἐρώτημα, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνέμενον ἀπάντησιν καὶ ὅμως περιέργως ἐτηρήθη σιωπὴ χαρακτηριστική.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Β. Βύζας ἔχει τὸν λόγον.

§84Β. ΒΥΖΑΣ. Ἡ σύμβασις τὴν ὁποίαν καλούμεθα νὰ ψηφίσωμεν εἶναι ἐξαιρετικῆς σημασίας καὶ ἐξαιρετικῆς οἰκονομικῆς σπουδαιότητος, διότι δι’ αὐτῆς θὰ προαχθῇ ἡ ἀνασυγκρότησις τῆς χώρας. Πέραν τούτου ἡ σύμβασις αὐτὴ θὰ δώσῃ ἐργασίαν καὶ πρόσθετα οἰκονομικὰ ὀφέλη εἰς τὴν περιφέρειαν Πτολεμαΐδος. Ὡς ἐκπρόσωπος τῆς περιφερείας αὐτῆς, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀπευθύνω τὴν εὐγνωμοσύνην τῆς περιφερείας αὐτῆς πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλήν, ἡ ὁποία θὰ κυρώσῃ τὴν σύμβασιν αὐτήν. Ὑποβάλλω ἐπίσης τὴν εὐχήν, ὅπως ἡ Κυβέρνησις συντόμως ὑποβάλῃ πρὸς ἔγκρισιν τὴν ἵδρυσιν τοῦ ἐργοστασίου ἀζώτου.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Τζαννετάκης, ἔχει τὸν λόγον.

§86Π. ΤΖΑΝΝΕΤΑΚΗΣ. Δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ περιεχομένου τοῦ κειμένου τῆς συμβάσεως. Θὰ περιορισθῶ μόνον εἰς ἓν θέμα, θέμα ἀρχῆς. Ὀρθῶς ὑπεγραμμίσθη ὅτι τὸ ἔργον τῆς Πτολεμαΐδος, ἀποτελεῖ τὸ πρῶτον σπουδαῖον ἔργον, διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς βιομηχανίας καὶ πρέπει νὰ θεωρῆται ὡς ἀρχὴ διὰ τὴν ἵδρυσιν ἄλλων βιομηχανιῶν, μεταξὺ τῶν ὁποίων τὴν πρώτην θέσιν κατέχει ἡ βιομηχανία ἀζώτου. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον πιστεύω ὅτι ἐπεβάλετο ἡ ἀνάθεσις τοῦ ἔργου εἰς Δημοσίαν ἐπιχείρησιν. Ὁ δεύτερος λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἐπεβάλετο ἡ ἐκμετάλλευσις τοῦ ἔργου, ὑπὸ δημοσίας ἐπιχειρήσεως εἶναι τὸ γεγονός, ὅτι τὸ σύνολον τῆς χρηματοδοτήσεως πλὴν ἐλαχίστου μέρους, προέρχεται ἀπὸ Κρατικὰ κεφάλαια. Ὁ τρίτος λόγος ὁ ὁποῖος ἐπέβαλε τὴν ἀνάθεσιν τοῦ ἔργου εἰς Δημοσίαν ἐπιχείρησιν, εἶναι διότι τὸ σύνολον τῆς παραγωγῆς, θὰ διατίθεται εἰς Δημοσίας ἐπιχειρήσεις, ἓν μικρὸν δὲ τμῆμα εἰς ἐπιχειρήσεις ἀδελφὰς τοῦ ἀναδόχου. Δι’ αὐτὸ πιστεύω ὅτι ἐπεβάλετο ἡ ἀνάθεσις τοῦ ἔργου εἰς Δημοσίαν ἐπιχείρησιν. Βέβαια ὑπάρχουν ἐπιφυλάξεις διὰ τὰς Δημοσίας ἐπιχειρήσεις. Ἤδη ἐκάμαμεν τὸ πρῶτον βῆμα, μὲ τὴν ΔΕΗ, ἔχομεν τὴν πεῖραν, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς δύναται νὰ σκεφθῇ ἡ Κυβέρνησις, τὴν δημιουργίαν νέου Κρατικοῦ φορέως εἰς τὸν ὁποῖον θὰ ἀνέθετε τὴν ἐκμετάλλευσιν τῆς Πτολεμαΐδος.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Βιομηχανίας ἔχει τὸν λόγον.

§88Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Βιομ.). Ὑπεστηρίχθη, κ. Πρόεδρε, ὅτι θὰ πρέπει νὰ ἀνατεθῇ τὸ ἔργον εἰς Δημοσίαν ἐπιχείρησιν. Καθ’ ἡμᾶς εἰς Δημοσίας ἐπιχειρήσεις πρέπει νὰ ἀνατίθενται τὰ ἔργα αὐτῆς τῆς μορφῆς, ὅταν δὲν εὑρίσκεται κατάλληλος ἰδιώτης νὰ τὰ ἀναλάβῃ. Ἡ ἰδιωτικὴ ἐπιχείρησις εἰς τὸν τόπον μας, ἔχει ἐπιτελέσει σημαντικὰς προόδους. Ἐπίσης δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι ὑπάρχει καὶ ἡ συναίσθησις τοῦ κοινωνικοῦ καθήκοντος, ὅπου ἀναλαμβάνει ὁ ἐπιχειρηματίας, πέραν τῶν μέσων τὰ ὁποῖα θεσπίζονται διὰ τὴν παρακολούθησιν τοῦ τρόπου ἐκμεταλλεύσεως, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἀνάγκη νὰ ἐπιρριφθῇ τὸ βάρος Δημοσίας ἐπιχειρήσεως εἰς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον. Εἶναι ὑπερβολικοὶ καὶ ἀβάσιμοι οἱ φόβοι οἱ διατυπωθέντες, ὅτι θὰ ὑπάρξῃ ἐκμετάλλευσις ἐκ μέρους τῆς ἐπιχειρήσεως, ἡ ὁποία ἀναλαμβάνει τὴν ἐκμετάλλευσιν τῆς Πτολεμαΐδος. Διότι προβλέπονται εἰς τὴν σύμβασιν αὐτὴν καὶ οἱ τρόποι τῆς παρακολουθήσεως καὶ τῆς ἐπιβολῆς τοῦ ἀπαραιτήτου ἐλέγχου. Ἐπίσης προφανῶς δὲν εὐσταθοῦν οἱ φόβοι, οἱ ὁποῖοι διετυπώθησαν διὰ τὸ ἐργοστάσιον ἀζώτου. Ὁ ἀνάδοχος οὐδὲν δικαίωμα ἔχει πέραν παντὸς ἄλλου Ἕλληνος καὶ ἡ νομοθεσία ἡ κειμένη εἶναι τοιαύτη ὥστε νὰ ἔχῃ ἀπόλυτον δικαίωμα τὸ Κράτος νὰ χορηγήσῃ ἢ νὰ μὴ χορηγήσῃ τὴν ἄδειαν ἱδρύσεως οἱουδήποτε ἐργοστασίου. Ἀπὸ τὸν κ. Ζίγδην, διετυπώθη ἡ ἀπορία διατὶ δὲν ἐκηρύχθη ἔκπτωτος ὁ τεχνικὸς Σύμβουλος κ. PIERSE MA-NAGEMENT. Δὲν ἐκηρύχθη ἔκπτωτος, διότι ἔληγεν ἡ σύμβασις εἰς τὰς 22 Μαΐου καὶ διότι διὰ νὰ λειτουργήσῃ ἡ ἄλλη σύμβασις, ἦτο ἀπαραίτητος ἡ ὕπαρξις τοῦ τεχνικοῦ Συμβούλου, καὶ θὰ ἔπρεπε διὰ χρονικὸν διάστημα ὀλίγων μηνῶν, νὰ καλέσωμεν νέον Σύμβουλον, νὰ κάμωμεν νέαν σύμβασιν ἐκτὸς ποὺ δὲν θὰ εὑρίσκαμεν κανένα ἀξιόλογον. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν τρόπον τοῦ τερματισμοῦ τῆς συμβάσεως μὲ τὴν Ἑλληνοαμερικανικὴν ἑταιρείαν γενικῶν προϊόντων λιγνίτου, ὁ κ. Ζίγδης δὲν ἐπεσαφήνισε τί θὰ ἔκαμνεν αὐτὸς ἐὰν ἦτο ὑπουργός. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν ἔλεγε «θὰ ἔκαμνα αὐτὸ ἢ τὸ ἄλλο ἐὰν ἤμην ὑπουργός», δὲν ἔχει αὐτὸ ἀξίαν, ὡς ἀντιλαμβάνεσθε, διότι ἄλλο τὶ θὰ ἔκαμνεν εἷς ὑπουργὸς καὶ ἄλλο εἶναι νὰ λέγῃ τί θὰ ἔκαμνεν ἐὰν ἦτο ὑπουργός. Διετυπώθη τὸ ἐρώτημα, πῶς ἀφοῦ εἶναι μικρότερον τὸ μπρικεττοποιεῖον καὶ μικρότερος ὁ θερμοηλεκτρικὸς σταθμός, τὸν ὁποῖον ὑποχρεοῦται ὁ ἀνάδοχος νὰ κατασκευάσῃ, πῶς παραμένομεν πάλιν εἰς τὸ ὕψος τῶν 20 ἑκ. δολλαρίων διὰ τὴν δαπάνην ἐκτελέσεως τοῦ ἔργου. Χθὲς νομίζω, ὁ κ. Καψάλης, εἶπε —καὶ ὀρθῶς— ὅτι παρετηρήθη διάφορος ἀναλογία ἀφ’ ἑνὸς μὲν μεταξὺ τοῦ λιγνίτου καλῆς ποιότητος καὶ τοῦ λιγνίτου κατωτέρας ποιότητος, καὶ δὲν ἠξεύρω ἐὰν ἐσημείωσεν ὅτι ὑπάρχει διαφορὰ ἀναλογίας καὶ μεταξὺ τοῦ λιγνίτου ἀφ’ ἑνὸς καὶ τῶν γαιωδῶν οὐσιῶν ἀφ’ ἑτέρου, καὶ συνεπῶς τὰ μηχανήματα ἐξορύξεως διὰ τὴν αὑτὴν ποσότητα ἐξορυκτέου λιγνίτου, εἶναι περισσότερα, τὸ δὲ κονδύλιον τῶν ἐργαλείων καὶ τῶν μηχανημάτων ἐξορύξεως εἶναι 8 ἑκ. δολλάρια. Ὁ ἐξοπλισμὸς διὰ τὴν ἐξόρυξιν εἶναι τώρα διπλάσιος περίπου ἀπὸ ὅσος προεβλέπετο εἰς τὴν προηγουμένην σύμβασιν. Ἐπίσης ὑπάρχει ἐπὶ πλέον ἡ ἐγκατάστασις παραγωγῆς τοῦ κώκ. Εἰς αὐτὰ πρέπει νὰ προστεθῇ καὶ μικρὰ αὔξησις τῶν τιμῶν. Οὕτω νομίζω ὅτι παρέχεται ἡ ἐξήγησις διατὶ τὸ ποσὸν εἶναι τὸ ἴδιον. Ἐπ’ εὐκαιρίᾳ, θὰ ἤθελα νὰ εἴπω ὅτι διὰ τὰ τρία ἑκατομμύρια τῶν κεφαλαίων τοῦ ἀναδόχου, θεσπίζεται ὅτι εἶναι ὁ ἐλάχιστος ἀριθμός. Δηλαδὴ 3 ἑκατομ. τοὐλάχιστον, πρέπει νὰ καταθέσῃ ὁ ἀνάδοχος. Διὰ τὰ 3½ ἑκατομ. τῶν Γερμανικῶν πιστώσεων, ἀναφέρεται ὅτι ταῦτα θὰ εἶναι «περίπου 3½ ἑκατομ.». Διὰ δὲ τὸ δάνειον τῶν 13½ ἑκατομ. δολλαρίων, τὰ ὁποῖα θὰ χορηγήσῃ ὡς δάνειον ὁ ΟΧΟΑ, ἀναφέρεται «μέχρι» 13½ ἑκατομμυρίων, τὸ ὁποῖον σημαίνει ὅτι, ἐφ’ ὅσον θὰ ἐπέλθῃ μείωσις τῆς τελικῆς δαπάνης, τοῦτο θὰ ἔχῃ ὡς συνέπειαν τὴν μείωσιν τοῦ δανείου καὶ οὐχὶ τοῦ κεφαλαίου ἢ τῶν ἄλλων πιστώσεων. Τέλος, διὰ τὸ ζήτημα ποὺ ἔθιξεν ὁ κ. Μπακόλλας καὶ ἄλλοι ἀξιότιμοι συνάδελφοι, τῆς ἐξισώσεως τῆς φορολογίας μὲ τὰς ἰδιωτικὰς λιγνιτικὰς ἐπιχειρήσεις, ἀναφέρομαι εἰς τὴν δήλωσιν τὴν ὁποίαν ἔκαμα χθὲς ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Ὀφείλω ὅμως νὰ εἴπω ὅτι ὑπάρχει ἡ ἑξῆς διαφορὰ μεταξὺ τῶν ἐπιχειρήσεων τῶν ἰδιωτικῶν καὶ τῆς περιπτώσεως τοῦ ἀναδόχου τῆς Πτολεμαΐδος: Ὅτι, ὁ ἀνάδοχος τῆς Πτολεμαΐδος εἶναι ὑποχρεωμένος εἰς τὰ 40 χρόνια, κατὰ τὰ ὁποῖα διαρκεῖ ἡ σύμβασίς του, νὰ ἀποσβέσῃ ὄχι μόνον τὰς ἐγκαταστάσεις, ἀλλὰ καὶ τὰ κεφάλαιά του. Πρέπει ὅταν θὰ λήξῃ ἡ σύμβασίς του, νὰ ἔχῃ τοὐλάχιστον τὰ κεφάλαια, τὰ ὁποῖα κατέθεσε. Καὶ αὐτὸ δὲν συμβαίνει εἰς ἕνα ἰδιοκτήτην οἱασδήποτε ἄλλης ἰδιωτικῆς λιγνιτικῆς ἐπιχειρήσεως, ὁ ὁποῖος εἶναι μόνιμος κύριος τῆς ἐπιχειρήσεως αὐτῆς. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐμμένω εἰς τὴν δήλωσιν ποὺ ἔκαμα χθές. Νομίζω, κύριοι, ὅτι τὸ θέμα ἐξηντλήθη, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐφωτίσθη καὶ ὅτι δὲν χρειάζεται νὰ ἀπαντήσω εἰς ἄλλα σημεῖα. Καὶ τὸ καλύτερον εἶναι νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξαντληθέντος τοῦ καταλόγου τῶν ἐγγεγραμένων νὰ ὁμιλήσουν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, ἐρωτᾶται ἡ Βουλή, ἐὰν δέχεται τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν.

§90ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν.

§92Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Θὰ ἤθελα, κ. Πρόεδρε, νὰ ἐρωτήσω τὴν Κυβέρνησιν, ἐὰν προτίθεται νὰ δεχθῇ τροπολογίας ἢ ὄχι.

§93Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Νομίζω, ὅτι εἰς τὰ ἄρθρα, τὰ ὁποῖα δὲν ἀποτελοῦν κείμενον τῆς συμβάσεως ἡ Κυβέρνησις δὲν πρέπει νὰ ἔχῃ ἀντίρρησιν νὰ δεχθῇ τροπολογίας, ἐὰν ἡ Βουλὴ πεισθῇ ὅτι αἱ τροπολογίαι αὐταὶ εἶναι ἀναγκαῖαι.

§94Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Βιομηχανίας). Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει ἀντίρρησιν νὰ συζητήσῃ τροπολογίας ἐπὶ τῶν διατάξεων τῶν μὴ περιλαμβανομένων εἰς τὰς συμβάσεις, ὑπὸ τὸν ὅρον βέβαια, ὅτι διὰ τῶν τροπολογιῶν αὐτῶν δὲν θὰ ἀνατρέπεται ἡ σύμβασις.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1;

§96ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, δεκτόν.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 1 ἐγένετο δεκτὸν ὡς ἔχει. (Τὸ ἄρθρον δεύτερον ἐγένετο δεκτὸν μὲ τὴν προσθήκην, τῶν ἐκ τυπογραφικοῦ λάθους, παραλειφθεισῶν λέξεων «νομιμοποιήσεως τῆς περὶ ἧς ὡμίλησεν ὁ κ. ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ ὑπουργὸς ἐν ἀρχῇ τῆς συζητήσεως κατὰ τὴν πρώτην συνεδρίασιν. Ἐπίσης ἐγένετο δεκτὸν τὸ ἄρθρον τρίτον ὡς ἔχει). Ἄρθρον 4ον. Ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς, ἔχει τὸν λόγον.

§98Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Τὸ ἄρθρον 4 κυροῖ ἐξ ὁλοκλήρου τὴν σύμβασιν. Παρ’ ὅλον ὅτι ἐδήλωσεν ἡ Κυβέρνησις ὅτι δὲν θὰ δεχθῇ τροπολογίας, διότι εἶναι πράγματι δύσκολον νὰ δεχθῇ τροπολογίας, ἐφ’ ὅσον ὑπέγραψε τὴν σύμβασιν, θὰ εἴπω μερικὰς ἀπόψεις ἐπὶ τῶν ἄρθρων ὥστε κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς συμβάσεως νὰ ληφθοῦν ὑπ’ ὄψιν. Παρ’ ὅλα ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῆς Βιομηχανίας ἀπόψε, ὡς εἶναι διατυπωμένον τὸ ἄρθρον 3 τῆς συμβάσεως, ἐπιτρέπει εἰς τὸν ἀνάδοχον νὰ ἐγκαταστήσῃ τὸ ἐργοστάσιον ἀζώτου ἀπολύτως. Ἐὰν δὲ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις θελήσῃ τὸ ἐργοστάσιον ἀζώτου, διότι θέλει νὰ ἀσκήσῃ ἄλλου εἴδους πολιτική, νὰ τὸ ἀναθέσῃ εἰς ὀργανισμὸν Δημοσίου Δικαίου, ἢ ἄλλον ἀσφαλιστικὸν τοιοῦτον, νομίζω ὅτι θὰ δυσκολευθῇ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, τὴν δήλωσιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ, ὅτι ἠμπορεῖ τὸ Κράτος ὁποτεδήποτε θελήσῃ, νὰ ἐγκαταστήσῃ τὸ ἐργοστάσιον ἀζώτου, τὴν δεχόμεθα ὡς ἑρμηνευτικὴν δήλωσιν. Νομίζομεν ὅτι τὸ ἄρθρον 3 δὲν δεσμεύει τὸ Κράτος νὰ ἐγκαταστήσῃ κατὰ τὸ δοκοῦν, διὰ τῆς ἑρμηνείας αὐτῆς, τὸ ἐργοστάσιον τοῦ ἀζώτου, ἢ εἰς τὴν ἀνάδοχον ἑταιρείαν, εἴτε εἰς ἄλλον ὀργανισμόν. Τὸ δεχόμεθα, ἐπαναλαμβάνω τοῦτο, ὡς ἑρμηνευτικὴν δήλωσιν. Ὡς πρὸς τὴν ἐκτέλεσιν τῆς συμβάσεως ἔχω νὰ κάμω μερικὰς παρατηρήσεις εἰς τὰ ἄρθρα. Τὰ ἄρθρα 5–7 τῆς συμβάσεως ὑποχρεώνουν τὸν ἀνάδοχον νὰ ἐκτελέσῃ ὡρισμένας ἐργασίας, τὰς ὁποίας ἐὰν δὲν ἐκτελέσῃ εἰς τακτὴν προθεσμίαν, τὸ ἄρθρον 20 ἐπιβάλλει δύο ποινάς. Τὴν ἔκπτωσιν καὶ τὴν χρηματικὴν ποινήν. Νομίζω ὅτι ἡ χρηματικὴ ποινὴ ὡς ἔχει τῶν 550.000 δραχμῶν, εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ μὴ ἐκτελῆται. Θὰ ἤθελα νὰ ἦτο ἡ χρηματικὴ ποινὴ μικρά, ὥστε νὰ ἠμπορῇ νὰ ἐκτελεσθῇ. Ἐὰν εἶχε τὴν χρηματικὴν ποινὴν μειωμένην θὰ ἦτο εὐκολώτερον νὰ ἐκτελεσθῇ ἡ σύμβασις.

§99Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Βιομηχανίας). Ἡ διάταξις λέγει μέχρι 500 χιλ. δολλαρίων.

§100Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ἐπανέρχομαι εἰς τὸ θέμα τοῦ καθορισμοῦ τῶν τιμῶν. Τὸ ἄρθρον 14 ὁρίζει ὅτι αἱ τιμαὶ θὰ καθορίζωνται κατὰ τρόπον δίκαιον καὶ εὔλογον. Θὰ ἔλθῃ ἡ ἑταιρεία καὶ θὰ εἴπῃ: Ἰδοὺ τὰ ἔξοδά μου, ἰδοὺ καὶ τὰ κέρδη μου. Βάσει αὐτῶν νὰ καθορίσητε τὴν τιμήν. Ζητοῦμεν νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα τὸ Δημόσιον νὰ ἐλέγχῃ τὴν ἑταιρείαν ὥστε νὰ μὴ παρουσιάζωνται διωγκωμένα τὰ ἔξοδα διοικήσεως καὶ παραγωγῆς. Ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ ἐφιστῶμεν τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως οὕτως ὥστε εἰς τὴν πρᾶξιν τοὐλάχιστον νὰ παρακολουθῇ τὰ ἔξοδα τῆς παραγωγῆς νὰ εἶναι μικρά, ὥστε ἡ τιμὴ νὰ εἶναι χαμηλοτέρα, διότι ἡ τιμὴ τῶν προϊόντων τῆς παραγωγῆς αὐτῆς θὰ ἐπηρεάζῃ τὸ ρεῦμα καὶ τὰ κόμιστρα καὶ κατὰ συνέπειαν καὶ τὸν τιμάριθμον. Συνιστῶμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ παρακολουθῇ τὴν ἑταιρείαν —καὶ ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ τὸ κάμῃ— διότι αὐτὸ συμφέρει εἰς τὸν τόπον. Διὰ τῶν ἄρθρων 16 καὶ 18 τῆς συμβάσεως, καθορίζονται αἱ φορολογικαὶ ἀπαλλαγαί. Καὶ ὅσον ἀφορᾶ μὲν τὸ Νομικὸν Πρόσωπον ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ εἴπῃ ὅτι ἔπρεπε αὐτὸ νὰ γίνῃ διὰ νὰ ἠμπορέσῃ ἡ ἐπιχείρησις νὰ σταθῇ, ἀλλὰ τοῦτο ὅμως ἐξικνεῖται καὶ εἰς τὰ πρόσωπα τὰ φυσικὰ καὶ παραχωρεῖται ἕνα προνόμιον εἰς αὐτὰ καὶ τίθεται ἕνα ὅριον πέραν τοῦ ὁποίου δὲν ἠμποροῦν νὰ φορολογηθοῦν τὰ μέλη, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι μερισματοῦχοι τῆς ἑταιρείας αὐτῆς. Ἂν αὔριον τὸ Κράτος ὑποχρεωθῇ ἐξ ἀνάγκης ἀδηρίτου νὰ φορολογήσῃ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν μὲ 60, 70 ἢ καὶ 80%, αὐτοὺς δὲν θὰ ἠμπορέσῃ νὰ τοὺς φορολογήσῃ. Τὸ ἄρθρον 18 ἐπιβάλλει εἰς τοὺς ΣΕΚ νὰ μεταφέρουν τὰ ὑλικὰ τῆς ἑταιρείας μὲ μειωμένας τιμάς. Θὰ ἤθελα καὶ ἐπ’ αὐτοῦ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, διότι οἱ ΣΕΚ εἶναι Κρατικὴ ἐπιχείρησις, ἡ ὁποία ἔχει καὶ ἔλλειμμα καὶ θὰ ἤθελα νὰ μὴ πλήττεται διὰ τῆς μειώσεως τῶν κομίστρων, δεδομένου ὅτι ἡ ἑταιρεία αὐτὴ δὲν θὰ ζημιώνεται διὰ τῆς συναλλαγῆς μὲ τοὺς ΣΕΚ. Τὸ ἄρθρον 19 προβλέπει τὴν χρησιμοποίησιν ἀλλοδαποῦ προσωπικοῦ. Νομίζω, ὅτι ἔχομεν φθάσει εἰς σημεῖον ὥστε ἡ Ἑλλὰς νὰ διαθέτῃ τεχνίτας καὶ τεχνικοὺς —καὶ δὲν ἔχει ἀνάγκην ἀλλοδαπῶν τοιούτων— καταλλήλους δι’ οἱοδήποτε ἔργον. Καὶ ἐδῶ θὰ ἤθελα νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, ὥστε ἡ διάταξις αὐτὴ νὰ ἐφαρμοσθῇ κατὰ τρόπον φειδωλὸν ὥστε νὰ μὴ ἔχωμεν ἀνεργίαν Ἑλληνικῶν χειρῶν καὶ νὰ χρησιμοποιηθοῦν ἀλλοδαπαί. Τέλος ἐκ τοῦ ἄρθρου 25 τῆς συμβάσεως προκύπτει ὅτι ὁ ἀνάδοχος ἀναλαμβάνει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐξασφαλίσῃ τὰς Γερμανικὰς πιστώσεις. Θέλωμεν νὰ μάθωμεν εἶναι ἢ δὲν εἶναι ἐξησφαλισμέναι αἱ Γερμανικαὶ πιστώσεις; Αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις, εἶχα νὰ κάμω καὶ νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ προσέξῃ τὰς λεπτομερείας τῆς ἐφαρμογῆς ὥστε ἂν τυχὸν ὑπάρχουν ἐν τῇ συμβάσει ἀτέλειαι, τοὐλάχιστον κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν αἱ ἀτέλειαι αὗται νὰ ἀρθοῦν διὰ νὰ ἠμπορέσῃ ἡ σύμβασις νὰ καταστῇ πράγματι παραγωγικὴ καὶ ὠφέλιμος διὰ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλὴ ἐὰν δέχεται τὸ ἄρθρον 4 ὡς ἔχει.

§102Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Βιομηχανίας). Ἐκ τῆς ἀγορεύσεως τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐκ Χίου, δὲν προσετέθη τίποτε νέον εἰς ὅσα ἐλέχθησαν κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς συζητήσεως. Κατὰ συνέπειαν δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ἀπαντήσω.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4;

§104ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, δεκτόν.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 4 ἐγένετο δεκτόν. (Ἀκολούθως γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 5, 6 καὶ 7). Ἐγένετο δεκτὸν καὶ κατ’ ἄρθρον. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλὴ ἐὰν δέχεται καὶ εἰς τὸ σύνολον τὸ νομοσχέδιον.

§106ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τὸ σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως α) τῆς ἀπὸ 18 Ἰουνίου 1955 Συμβάσεως «περὶ λύσεως τῆς ἀπὸ 24.4.51 Συμβάσεως περὶ ἀξιοποιήσεως τῶν λιγνιτῶν Πτολεμαΐδος τῆς συνομολογηθείσης διὰ τοῦ ν. 1717)1951» καὶ β) τῆς ἀπὸ 18 Ἰουνίου 1955 συμβάσεως «περὶ ἀξιοποιήσεως λιγνιτοφόρου περιοχῆς Πτολεμαΐδος». Συναινεῖ ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§108ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν προσεχῆ Δευτέραν καὶ ὥραν 7 μ.μ. μὲ θέμα Ἡμερησίας Διατάξεως κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον καὶ νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 10.55′ μ.μ.)