1955.06.30

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 123η

Πέμπτη 30 Ἰουνίου 1955

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 7.15′ μ. μ.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Β. Καραμπίλιας ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Β. ΚΑΡΑΜΠΙΛΙΑΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως ὡς φραστικῶς διορθώθησαν κατόπιν παρατηρήσεων τοῦ κ. Ἰντζέ. Ὁ βουλευτὴς κ. Βαμπούλης μοὶ ἀπέστειλε τὴν ἑξῆς ἐπιστολήν: Πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς 28)6)55 Κύριε Πρόεδρε, Μὴ δυνηθεὶς νὰ παρευρεθῶ κατὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῶν συμφωνιῶν διὰ τὸ ἔργον Μέγδοβα, θεωρῶ χρέος μου νὰ βεβαιώσω, ὅτι ὡς Θεσσαλὸς καὶ δὴ ἀντιπρόσωπος Νομοῦ Καρδίτσης, αἰσθάνομαι ἀπόλυτον ἱκανοποίησιν καὶ ἰδιαιτέραν χαρὰν διὰ τὴν σύναψιν τῆς συμβάσεως τῆς ἐκτελέσεως τοῦ κοινωφελεστάτου τούτου ἔργου. Ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ εἶναι δι’ αὐτὸ εὐτυχὴς, εὔχομαι δέ, ὅπως εὐμενεῖς ὅροι ἐκτελέσεως τοῦ ἔργου διασφαλίσωσι τὴν ταχεῖαν καὶ ὁλοκληρωτικὴν πραγματοποίησιν ὄχι μόνον τοῦ ἠλεκτρικοῦ ἀλλὰ καὶ τοῦ ἀρδευτικοῦ ἔργου, ὅπερ θὰ μεταβάλῃ τὴν πτωχὴν καὶ δυστυχοῦσαν σήμερον περιοχὴν εἰς πλουσίαν καὶ εὐτυχῆ. Πραγματοποιεῖται οὕτω τὸ ὡραῖον ὄνειρον ἑνὸς ἐκλεκτοῦ τέκνου τῆς Θεσσαλικῆς ἐκείνης περιοχῆς, τὸ ὄνειρον τῆς λίμνης τοῦ ἀειμνήστου ἀρχηγοῦ Πλαστήρα, πρὸς τὸν ὁποῖον εὐγνωμόνως τὴν ὥραν αὐτὴν στρέφεται ἡ σκέψις ὅλων μας καὶ τοῦ ὁποίου ἀγαλλιᾶ μαζί μας ἡ μεγάλη ψυχή! Ἀπὸ εἰκοσιπενταετίας καὶ πλέον συνέλαβε πρῶτος καὶ μόνος αὐτὸς τὴν ἰδέαν καὶ ἀδιακόπως ἔκτοτε ὑπεβλήθη εἰς συνεχεῖς καὶ ἐπιπόνους προσωπικοὺς ἀγῶνας καὶ παρὰ πᾶσαν ἀντίδρασιν ἐπραγματοποίησε μετὰ συχνὰς καὶ μακρὰς ἐπὶ τόπου μετ’ εἰδικῶν, ἡμετέρων καὶ ξένων ἐπιστημόνων, ἐρεύνας καὶ μελέτας ὅλην τὴν ἀναγκαίαν προεργασίαν διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ ἔργου τῆς λίμνης, τὴν ὁποίαν ὁ λαὸς ἐγνώρισε, γνωρίζει ἔκτοτε καὶ θὰ γνωρίζῃ ἐσαεὶ ὡς λίμνην Πλαστήρα, εἴτε τὸ θέλομεν εἴτε δὲν τὸ θέλομεν ἡμεῖς! Ἂς ἀποδώσωμεν ἀνυστεροβούλως πλέον ὅλοι μας αὐτὴν τὴν δικαίαν ἀναγνώρισιν καὶ τὴν ὀφειλομένην τιμὴν εἰς τὴν μνήμην τοῦ ἐκλιπόντος Μεγάλου Θεσσαλοῦ! Καὶ ἤδη προβάλλει ἴδιον καθῆκον νὰ πραγματοποιήσωμεν τὴν πλήρη καὶ δικαίαν ἀποκατάστασιν τῶν πληττομένων ὀρεινῶν τῆς περιοχῆς πληθυσμῶν, τῶν ὁποίων τὰ κτήματα, ἐξ ὧν μόνον ἀποζοῦν, πρόκειται νὰ κατακλυσθοῦν ἐκ τῶν ὑδάτων. Θὰ ἦτο ἄλλως ἀπαράδεκτον καὶ ἀπάνθρωπον νὰ εὑεργετῆται ὅλος ὁ τόπος ἐκ τοῦ ἔργου καὶ ἰδιαιτέρως μεγάλη τοῦ νομοῦ περιοχή, νὰ πλήττωνται δὲ ἄλλοι ὀλέθρια καὶ θανάσιμα δι’ ἀφανισμοῦ ἐξ αὐτοῦ τούτου τοῦ εὐεργετικοῦ ἔργου. Καὶ ἱερὸν ἐπιτάσσει χρέος νὰ διασφαλισθῇ ὄχι μόνον ἡ ἀνάλογος ἀποζημίωσις τῶν καταστρεφομένων, ἀλλὰ καὶ προνομιακὴ ἄλλη παραχώρησις ἐκ τῶν μεγάλων ὠφελημάτων, ἀναγκαία διὰ τὴν μελλοντικὴν ἄνετον ἐπιβίωσίν των. Μετ’ ἐξαιρέτου τιμῆς Λάμπρος Χ. Βαμπούλης Βουλευτὴς Καρδίτσης Ἐπίσης ὁ πρώην καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου κ. Ἄγγ. Ἀγγελόπουλος, δι’ ἐπιστολῆς του, ἀναφερόμενος εἰς τὴν συζητηθεῖσαν ἐπερώτησιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Τζαννετάκη, σχετικῶς μὲ τὴν πλήρωσιν τῆς ἕδρας τῆς Δημοσίας Οἰκονομίας τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν, ἀνασκευάζει ὡρισμένας ἀνακριβείας, ὡς τὰς χαρακτηρίζει, διαπιστωθείσας κατὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἐν λόγῳ ἐπερωτήσεως παρὰ τοῦ ἐπερωτήσαντος κ. βουλευτοῦ. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Γκελεστάθης ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§4Α. ΓΚΕΛΕΣΤΑΘΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Οἱ βουλευταὶ Πειραιῶς κ. κ. Κ. Βοβολίνης καὶ Ζακύνθου Α. Βοῦλτζος καταθέτουν ἀναφορὰν τῆς Ἐθνικῆς Γενικῆς Συνομοσπονδίας Ἀναπήρων καὶ Θυμάτων Πολέμου Ἑλλάδος, ζητούσης ἀναπροσαρμογὴν τῶν συντάξεων τῶν ἀναπήρων, ἐπιβολὴν ἐκτάκτου κρατήσεως 1% ἐπ’ αὐτῶν καὶ ἐπὶ τρεῖς μῆνας, τὸ προϊὸν τῆς ὁποίας νὰ διατεθῇ ὑπὲρ τῶν σεισμοπλήκτων Θεσσαλίας, ἐνίσχυσιν τοῦ Ταμείου Ἀρωγῆς αὐτῶν κλπ. Ὁ Πρόεδρος τοῦ Γεωργικοῦ Συνεταιρισμοῦ Ξυνοῦ Νεροῦ Ἀμυνταίου διαμαρτύρεται διὰ τὴν νέαν ἐπὶ τῆς βύνης φορολογίαν, πλήττουσαν ἐμμέσως τὴν κατανάλωσιν τῆς ἐν χωρίῳ κριθῆς καὶ τοὺς κριθοπαραγωγοὺς τῶν ἀγόνων καὶ ὀρεινῶν περιοχῶν τῆς χώρας καὶ ζητοῦν μείωσιν τῆς ἐν λόγῳ φορολογίας. Ὁ βουλευτὴς Ἐδέσσης κ. Ε. Πέτσος καταθέτει ἀναφορὰν κατοίκων Νέας Ζωῆς Πέλλης, ζητούντων ἀπομάκρυνσιν τῶν ἀπὸ ἐτῶν ἐγκατασταθέντων εἰς τὸ χωρίον των βλαχοποιμένων καὶ ἀπόδοσιν τῆς βοσκησίμου ἐκτάσεως εἰς αὐτούς. Ὁ βουλευτὴς Κερκύρας κ. Σ. Θεοτόκης καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Ἀστικῆς Ἰδιοκτησίας Κερκύρας, ζητούσης τροποποίησιν τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἑνιαίου φόρου» ἐπὶ τῷ τέλει μειώσεως τῶν φορολογικῶν συντελεστῶν διὰ τὸν φόρον οἰκοδομῶν καὶ ὑπολογισμοῦ τῶν εἰσοδημάτων ἐξ ἐλαίας εἰς τὸ ἥμισυ κατ’ ἔτος, δεδομένου ὅτι αὗται καρποφοροῦν ἀνὰ δεύτερον τοιοῦτον κλπ. Ὁ βουλευτὴς Χίου κ. Ν. Ζορμπᾶς καταθέτει ψήφισμα τῆς Γενικῆς Συνελεύσεως τῶν ἀρτοποιῶν Ἀθηνῶν–Προαστίων, ζητούσης ἐπαναφορὰν τοῦ βιοτεχνικοῦ ἐμπορικοῦ ποσοστοῦ κέρδους ὡς ρυθμιστοῦ τῆς ἀμοιβῆς τοῦ ἀρτοποιοῦ καὶ καθορισμὸν τούτου εἰς 10% διὰ τὸν λευκὸν καὶ 8% διὰ τὸν πιτυροῦχον ἄρτον κλπ. Ἀπαντήσεις τῶν διαφόρων Ὑπουργείων ἐπὶ ἐρωτήσεων κ. κ. βουλευτῶν. I) Ὑπουργείου Συγκοινωνιῶν καὶ Δημοσίων Ἔργων. 1. Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ε. Σαββοπούλου. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 5445)2993)16)6)55 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 705 ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Ε. Σαββοπούλου σχετικῶς μὲ πρόσληψιν Μηχανοτεχνιτῶν, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ κάτωθι: Διὰ Β. Δ. ἀπὸ 26)7)54 δημοσιευθέντος εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 155 τῆς 6.8.54 ΦΕΚ τεῦχος Γʹ, προσελήφθησαν 12 Μηχανοτεχνῖται παρὰ τῇ Γενικῇ Δ)νσει Μεταφορῶν. Ἡ πρόσληψις ἐγένετο συμφώνως πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 11 τοῦ ν. 2367)1953 «περὶ τίτλων κυριότητος κλπ.» ΦΕΚ Αʹ 82 τῆς 10)4)53, ὡς ἐτροποποιήθη διὰ τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ Ν. Δ. 2461)1953 ΦΕΚ Αʹ 185 τῆς 23.7.53 καὶ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου 1811)51 Υ. Κ., ἰδίᾳ δὲ τοῦ ἄρθρου 24 αὐτοῦ. Συμφώνως πρὸς τὸ ἐν λόγῳ ἄρθρον 24 τοῦ Υ. Κ. ἐξεδόθη ἡ ὑπ’ ἀριθ. 249 ἀπὸ 17)4)53 εἰδικὴ ἀπόφασις τοῦ Α.Σ. Δ.Υ., δι’ ἧς ἐπετρέπετο ἡ ἄνευ διαγωνισμοῦ πρόσληψις τῶν 12 Μηχανοτεχνιτῶν δι’ ἐπιλογῆς τῶν καταλληλοτέρων ἐκ τῶν ἐμπροθέσμως ὑποβαλλόντων αἰτήσεις ὑποψηφίων ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου συλλογικοῦ ὀργάνου, ἤτοι τοῦ ὑπηρεσιακοῦ Συμβουλίου τῆς Γενικῆς Δ)νσεως Μεταφορῶν. Τὸ εἰρημένον Β. Δ. ἠκυρώθη διὰ τῶν ὑπ’ ἀριθ. 166)55 καὶ 309)1955 ἀποφάσεων τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας, ἐκδοθεισῶν, συνεπείᾳ αἰτήσεων ἀκυρώσεως τῶν μὴ διορισθέντων ὑποψηφίων Ι. Καραγκιόζογλου καὶ Κ. Σάκκα, διότι ἐμεσολάβησεν ἓν ἔτος μεταξὺ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 249)1953 ἀποφάσεως τοῦ ΑΣΔΥ καὶ τοῦ ἀπὸ 26)7)54 Β. Δ. τοῦ διορισμοῦ, τῆς καθυστερήσεως ὀφειλομένης εἰς παρεμβολὴν τοῦ

Ν. Δ. 2500)53.

Κατόπιν τῆς ἀκυρώσεως ἤρξατο ἡ κανονικὴ διαδικασία τῆς προσλήψεως ἐκ νέου 12 Μηχανοτεχνιτῶν, συμφώνως πρὸς τὰς προμνησθείσας διατάξεις καὶ τὴν ὑπ’ ἀριθ. 159 τῆς 29)3)55 νέαν ἀπόφασιν τοῦ ΑΣΔΥ δι’ ἧς ἐγκρίνεται ἐκ νέου ἡ ἄνευ διαγωνισμοῦ πρόσληψίς των. Ἤδη εὑρισκόμεθα εἰς τὸ στάδιον τῆς δημοσιεύσεως διὰ δύο ἡμερησίων ἐφημερίδων, «Ἀκροπόλεως» καὶ «Βραδυνῆς» τῆς σχετικῆς προκηρύξεως. Κατὰ τὴν προκήρυξιν, ἐντὸς 20 ἡμερῶν ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως, δύνανται οἱ βουλόμενοι ἐκ τῶν ἀπολυθέντων ὡς καὶ οἱοσδήποτε ἕτερος πολίτης κεκτημένος τὰ νόμιμα προσόντα νὰ ὑποβάλῃ αἴτησιν μετὰ τῶν σχετικῶν δικαιολογητικῶν, ἵνα κριθῇ ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου συλλογικοῦ ὀργάνου, ἤτοι τῶν Ὑπηρεσιακῶν Συμβούλων. Ἐν Ἀθήναις τῇ 23)6)55

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ

2) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Θ. Ταμβακᾶ. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 5634)3104)21.6.55 ὑμετέρου ἐγγράφου δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 727 ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Θ. Ταμβακᾶ, σχετικῶς μὲ διαταχθεῖσαν ἀνάκρισιν δι’ ἀνωμαλίας τῆς ὑπηρεσίας ἐξετάσεως ὁδηγῶν αὐτοκινήτων, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν ὅτι δὲν ἐπερατώθη εἰσέτι αὕτη. Ἐν Ἀθήναις τῇ 28)6)1955

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ

3) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ν. Ζορμπᾶ. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 5363)2945 ἀπὸ 14.6.55 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 687 ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Ν. Ζορμπᾶ, σχετικῶς μὲ καταχρήσεις εἰς ΣΕΚ ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ κάτωθι: αʹ) Διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 31677)Φ17 τῆς 6.8.54 ἐγγράφου τοῦ Πολιτικοῦ Γραφείου κ. Προέδρου Κυβερνήσεως, διεβιβάσθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον αἴτησις τοῦ Ὑπομ)κοῦ ΣΕΚ Σπ. Μουσουράκη, περὶ τοποθετήσεώς του εἰς Ἐπιθεώρησιν Τηλεγράφων. βʹ) Διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 9242 ἐγγράφου τοῦ Ὑπουργείου καθίσταται γνωστὸν εἰς τὸν Ὑπομ)κὸν ΣΕΚ Σπ. Μουσουράκην ὅτι διὰ τὴν αἰτουμένην τοποθέτησίν του εἶναι ἁρμοδία ἡ ὑπηρεσία τῶν ΣΕΚ. γʹ) Αἱ παρουσιασθεῖσαι καταχρήσεις εἰς τοὺς ΣΕΚ ἔχουν παραπεμφθῆ εἰς τὴν Δικαιοσύνην, ἥτις δὲν ἀπεφάνθη ἔτι. Εὐνόητον ὅτι ἐν καιρῷ θὰ προκληθῇ καὶ ἡ πειθαρχικὴ δικαιοδοσία διὰ τὴν ἐπιβολὴν διοικητικῶν κυρώσεων. Ἐν Ἀθήναις τῇ 27)6)1955

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ

ΙΙ. Τοῦ Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν. 1) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ. κ. Παπασπύρου, Ζορμπᾶ καὶ Κοθρῆ «ἐπὶ καταδίκης Ἀρχηγοῦ Πυροσβεστικοῦ Σώματος». Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 5079)2798 ἐ. ἔ. ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. βιβλίου ἐρωτήσεων 651 ἐρώτησις τῶν βουλευτῶν κ. κ. Δ. Παπασπύρου, Ν. Ζορμπᾶ καὶ Ε. Κοθρῆ ἐπὶ τοῦ ἐν περιλήψει θέματος ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ ἑξῆς: Ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Πυροσβεστικοῦ Σώματος κ. Νικ. Σπηλιωτόπουλος διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. Ε. Π. 1758 Φ. Ε. 54 ἀπὸ 8)9)1954 ἐμπιστευτικῆς διαταγῆς του πρὸς τοὺς διοικητὰς τῶν κατὰ πόλιν Πυροσβεστικῶν Ὑπηρεσιῶν διέταξε τὴν κατάσχεσιν τοῦ κυκλοφορήσαντος ὑπ’ ἀριθ. 75 τεύχους τοῦ ἐν Ἀθήναις ἐκδιδομένου περιοδικοῦ «Πυροσβεστικὴ Ἠχώ» καὶ τὴν ἀποστολὴν τῶν τευχῶν τούτων, πρὸς δὲ καὶ τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς κυκλοφορίας τοῦ ἐν λόγῳ περιοδικοῦ εἰς τὰς Ὑπηρεσίας τοῦ Σώματος. Διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 1770 Φ.Ε. 54 ἀπὸ 9)9)1954 ἀναφορᾶς του πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον ᾐτήσατο τὴν ἔγκρισιν τῆς ἀνωτέρω ἐνεργείας του, πρὸς δὲ καὶ τὴν ἀπαγόρευσιν χρησιμοποιήσεως ὑπαλλήλων τοῦ Πυροσβεστικοῦ Σώματος διὰ τὴν εἴσπραξιν συνδρομῶν τοῦ περιοδικοῦ, ἐν ταὐτῷ δὲ καὶ τὴν ἔγκρισιν ὑποβολῆς μηνύσεως κατὰ τοῦ Διευθυντοῦ αὐτοῦ διὰ τὰ κατὰ τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Πυροσβεστικοῦ Σώματος δημοσιευόμενα. Τὸ Ὑπουργεῖον διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 4516)Δ. 23 ἀπὸ 16. 9.1954 διαταγῆς του πρὸς τὸ Ἀρχηγεῖον τοῦ Πυροσβεστικοῦ Σώματος ἐγνώρισεν αὐτῷ, ὅτι οὐδὲν δικαίωμα εἶχεν ἐκ τοῦ νόμου νὰ διατάξῃ τὴν κατάσχεσιν καὶ ἀπαγόρευσιν τῆς κυκλοφορίας τοῦ περιοδικοῦ καὶ διέταξεν ὅπως προέλθῃ εἰς τὴν ἀνάκλησιν τῆς διαταγῆς του. Ἐν συνεχείᾳ τὸ Ὑπουργεῖον ᾐτήσατο διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 4516)Δ. 23 ἀπὸ 29)9)1954 ἐγγράφου του πρὸς τὸν κ. Νομικὸν Σύμβουλον τοῦ Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν ὅπως γνωμοδοτήσῃ ἐὰν ἡ ἐνέργεια τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Πυροσβεστικοῦ Σώματος ἦτο νόμιμος. Ὁ κ. Νομικὸς Σύμβουλος διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1237)67)2. 10.54 ἐγγράφου του ἐγνώρισεν ὅτι τὸ Ἀρχηγεῖον οὐδὲν δικαίωμα εἶχε διὰ νὰ διατάξῃ τὴν κατάσχεσιν τοῦ περιοδικοῦ «Πυροσβεστικὴ Ἠχώ» καὶ τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς κυκλοφορίας αὐτοῦ, δεδομένου ὅτι, συμφώνως πρὸς τὰς διατάξεις τῆς κειμένης περὶ τύπου νομοθεσίας, ἡ κατάσχεσις ἐνεργεῖται κατὰ παραγγελίαν τοῦ παρὰ πλημμελειοδίκαις Εἰσαγγελέως ὑπὸ ἀνακριτικοῦ ὑπαλλήλου. Κατόπιν τῆς γνωμοδοτήσεως ταύτης, τὸ Ὑπουργεῖον διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 4823)Δ. 23 ἀπὸ 8.10.1954 ἐμπ. διαταγῆς του πρὸς τὸ Ἀρχηγεῖον, ἠκύρωσε τὴν περὶ κατασχέσεως καὶ ἀπαγορεύσεως τῆς κυκλοφορίας τοῦ ἐν λόγῳ περιοδικοῦ, διαταγὴν τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Πυροσβεστικοῦ Σώματος. Ὁ διευθυντὴς τοῦ Περιοδικοῦ «Πυροσβεστικὴ Ἠχὼ» ὑπέβαλε μήνυσιν εἰς τὰ ἁρμόδια ποινικὰ δικαστήρια κατὰ τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Πυροσβεστικοῦ Σώματος διὰ τὴν παρ’ αὐτοῦ διαταχθεῖσαν παρανόμως κατάσχεσιν τῶν φύλλων τοῦ περιοδικοῦ καὶ τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς κυκλοφορίας του. Ἐκδικασθείσης τῆς μηνύσεως ταύτης τὴν 23ην Μαΐου 1955 ὑπὸ τοῦ Μονομελοῦς Πλημμελειοδικείου Ἀθηνῶν ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Πυροσβεστικοῦ Σώματος κατεδικάσθη εἰς 40θήμερον φυλάκισιν ἐπὶ ἀντιποιήσει Ἀρχῆς. Κατὰ τῆς ἀποφάσεως ταύτης τοῦ ὡς ἄνω δικαστηρίου ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Πυροσβεστικοῦ Σώματος ἤσκησεν ἔφεσιν. Κατόπιν τούτου, τὸ Ὑπουργεῖον τελεῖ ἐν ἀναμονῇ τῆς ἐκδικάσεως τῆς ἐφέσεως, μετὰ τὴν ἐκδίκασιν τῆς ὁποίας καὶ ἔκδοσιν τῆς οἰκείας ἀποφάσεως θὰ προβῇ εἰς τὴν λῆψιν τῶν δεόντων διοικητικῶν μέτρων. Ἐν Ἀθήναις τῇ 21ῃ Ἰουνίου 1955

Ὁ Ὑφυπουργὸς

ΕΥΑΓΓ. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ

ΙΙΙ) Τοῦ Ὑπουργείου Δικαιοσύνης. 1) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ. κ. Ταμβακᾶ, Πετροπουλάκου κλπ. Ἔχομεν τὴν τιμὴν ἐν σχέσει πρὸς τὸ ὑπ’ ἀριθμ. 5072 ἐ. ἔ. ὑμέτερον ἔγγραφον καὶ τὴν διὰ τούτου διαβιβασθεῖσαν ἡμῖν ἐρώτησιν τῶν βουλευτῶν κ. κ. Ταμβακᾶ, Πετροπουλάκου, Λύρα καὶ Κάρτσωνα νὰ πέμψωμεν ὑμῖν συνημμένως ἀντίγραφον τοῦ ὑπ’ ἀριθμ. 64535 ἐ. ἔ. ἡμετέρου ἐγγράφου πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον Κοινωνικῆς Προνοίας. Ἀθῆναι τῇ 22)6)1955.

Ὁ Ὑπουργὸς

ΚΛ. ΘΕΟΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ

ΒΑΣΙΛΕΙΟΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΝ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ

Πρὸς Τὸ Ὑπουργεῖον Κρατικῆς Ὑγιεινῆς Γραφεῖον Κου Ὑπουργοῦ Ἔχομεν τὴν τιμὴν ἐν σχέσει πρὸς τὴν καὶ πρὸς ἡμᾶς ὑποβληθεῖσαν ἀναφορὰν τοῦ μαιευτῆρος ἰατροῦ Λ. Μαντᾶ, Προέδρου τῆς Ἑνώσεως Μαιευτικῶν καὶ Γυναικολογικῶν Κλινικῶν Ἀθηνῶν, νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν ὅτι ἐκ τῆς παραθέσεως στατιστικῶν στοιχείων καὶ τῆς ἐκφορᾶς ἐπιστημονικῶν σκέψεων καταχωρηθεισῶν ἐν τῇ ἐπιστημονικῇ ἐκδόσει (πανηγυρικῷ τεύχει) πρὸς τιμὴν τοῦ τότε Καθηγητοῦ Γυναικολογίας καὶ Μαιευτικῆς κ. Κ. Λούρου, ἐν ᾗ κρίνεται ἐπιστημονικῶς τὸ σχετικῶς ὑψηλὸν ποσοστὸν θνησιμότητος τῆς παρατηρουμένης ἐν τῇ στατιστικῇ τῶν καισαρικῶν τομῶν τῶν διενεργουμένων ἐν τῷ Δημοσίῳ Μαιευτηρίῳ Ἀθηνῶν καὶ ἐκ τῆς συναγωγῆς ἐκ τῆς κινήσεως τῆς στατιστικῆς ταύτης διαφόρων ἐπιστημονικῶν συμπερασμάτων, δὲν δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ ὅτι ὑπάρχουσι τὰ συγκεκριμένα ἐκεῖνα στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐπέβαλλον ἐκ τούτου καὶ μόνου τοῦ λόγου καὶ εὐθὺς ἀπὸ τοῦδε, τὴν ἐπέμβασιν τῆς εἰσαγγελικῆς ἀρχῆς εἰς τὸ περὶ οὗ πρόκειται θέμα. Καὶ δή: Ὡς ἐν αὐτῷ τούτῳ τῷ πανηγυρικῷ τεύχει ὁμολογεῖται ἡ πρώτη αἰτία τοῦ ηὐξημένου ποσοστοῦ θνησιμότητος ἐπὶ καισαρικῶν τομῶν τῶν διενεργουμένων ἐν τῷ Δημοσίῳ Μαιευτηρίῳ Ἀθηνῶν ὀφείλεται εἰς τὸ γεγονὸς ὅτι τὸ χειρουργικὸν ὑλικὸν τῆς Κλινικῆς τοῦ ἐν λόγῳ Ἱδρύματος ἀποτελεῖται ἐξ ἐπιτόκων, αἵτινες ἀνήκουσιν ὡς ἐπὶ τῷ πλεῖστον εἰς τὰς ἐνδεεστέρας τάξεις τοῦ λαοῦ καὶ αἵτινες ἐπίτοκοι προσέρχονται εἰς τὸ Δημόσιον Μαιευτήριον ἐκτάκτως, ἄνευ προηγηθείσης παρακολουθήσεως κατὰ τὴν κύησίν των. Ἀναφορικῶς λοιπὸν πρὸς τὴν αἰτίαν ταύτην τῆς ηὐξημένης θνησιμότητος τῆς παρατηρουμένης ἐπὶ καισαρικῶν τομῶν, οὐδεὶς βεβαίως δύναται νὰ γίνῃ λόγος περὶ ἐπεμβάσεως τῆς εἰσαγγελικῆς ἀρχῆς. Ὡς πρὸς τὴν ἑτέραν κατὰ τοὺς συντάκτας τοῦ τεύχους αἰτίαν αὐξήσεως τῆς θνησιμότητος ἐπὶ καισαρικῶν τομῶν ἐν τῷ Δημοσίῳ Μαιευτηρίῳ Ἀθηνῶν, παρατηροῦμεν ὅτι τοῦτο ἀποτελεῖ ἵδρυμα ἔχον νόμῳ ἐκπαιδευτικὴν ἀποστολήν, μὲ μεγίστην κίνησιν ἐκπαιδευομένων καὶ εἰδικευομένων ἐν αὐτῷ ἰατρῶν. Τὸ ἐν τῷ πανηγυρικῷ τεύχει ἀναφερόμενον ὅτι αἱ ἐνεργηθεῖσαι κατὰ τὰ ἔτη 1951–1953 καισαρικαὶ τομαὶ ἐξετελέσθησαν παρ’ ἀσκουμένων ἰατρῶν, δὲν θὰ ἔδει οὔτε τοῦτο, αὐτὸ καθ’ ἑαυτό, ἄνευ ἑτέρου νὰ προκαλέσῃ εὐθὺς ἀπὸ τοῦδε, τὴν ἐπέμβασιν τῆς εἰσαγγελικῆς ἀρχῆς, διότι πιθανὸν οἱ θάνατοι νὰ εἶναι ἐντελῶς τυχαῖοι, δηλ. νὰ ἐξετελέσθησαν μὲν αἱ καισαρικαὶ τομαὶ καθ’ ὅλους τοὺς κανόνας τῆς χειρουργικῆς τέχνης, ἀλλὰ τὸ 3,8% ποσοστὸν τῆς ἐν λόγῳ θνησιμότητος νὰ ὠφείλετο εἰς περιστάσεις ἐξαιρετικῶς σοβαρὰς καὶ νὰ μὴ πταίουν οὐδόλως οἱ ἐνεργήσαντες τὴν ἐπέμβασιν ἰατροί, ὡς ἄλλως τε καὶ ἐν τῇ ἀναφορᾷ τοῦ ἰατροῦ κ. Μαντᾶ (σελ. 3) ἐκτίθεται. Τὸ ἂν οἱ θάνατοι τῶν ἐπιτόκων ὀφείλονται εἰς τὴν ἄσκησιν τῶν εἰδικευομένων ἰατρῶν πρέπει νὰ στηρίζεται ἐπὶ συγκεκριμένων στοιχείων δι’ ἕνα ἕκαστον θάνατον, πρᾶγμα ὅμως τὸ ὁποῖον μόνον τὸ ἐπιστημονικὸν προσωπικὸν τοῦ Δημοσίου Μαιευτηρίου δύναται νὰ γνωρίζῃ, ὡς ἐν τῇ ἰδίᾳ ἀναφορᾷ (σελ. 4) ἐκτίθεται. Διὰ τοὺς ἀνωτέρω λόγους φρονοῦμεν ὅτι, ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ ἐπιστημονικῶν ἁπλῶς παρατηρήσεων καὶ δὲν καταγγέλλονται συγκεκριμένα γεγονότα, δηλαδὴ ὅτι θάνατοι ὡρισμένων καὶ ρητῶς κατονομαζομένων προσώπων ὀφείλονται εἰς ἀντεπιστημονικὰς χειρουργικὰς ἐπεμβάσεις ἢ ἄλλην τινὰ ὑποκειμενικὴν ὑπαιτιότητα τοῦ ἐπιστημονικοῦ προσωπικοῦ τοῦ ἐν λόγῳ ἱδρύματος, ἡ ἐπέμβασις, ἐξ ἀφορμῆς μόνον τοῦ ρηθέντος ἐπιστημονικοῦ δημοσιεύματος, τῆς Εἰσαγγελικῆς Ἀρχῆς Ἀθηνῶν, θὰ ἦτο πρόωρος, ἀλλὰ καὶ ἀμφιβόλου πρακτικῆς σκοπιμότητος, ἐφ’ ὅσον ὁ τε Εἰσαγγελεὺς καὶ ὁ ἀνακριτὴς εἰς τὴν ἐπιστημονικὴν ἀρωγὴν τῶν εἰδικῶν κατὰ πρῶτον λόγον θὰ προσέφευγον. Κατὰ ταῦτα ἐὰν ὁ ἰατρὸς κ. Μαντᾶς ἔχῃ νὰ καταγγείλῃ ὡρισμένας καὶ συγκεκριμένας παρεμβάσεις ἀποδοθησομένας εἰς ὑπαιτιότητα ὡρισμένων προσώπων δύναται νὰ καταγγείλῃ ὑπευθύνως τά τε πρόσωπα καὶ τὰ πράγματα. Ἀθῆναι τῇ 26)6)1955.

Ὁ Ὑπουργὸς

ΚΛ. ΘΕΟΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ

2) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ταμβακᾶ. Ἔχομεν τὴν τιμήν, ἀπαντῶντες ἐπὶ τῆς διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 5439 ἐ. ἔ. ἐγγράφου σας, διαβιβασθείσης ἡμῖν ὑπ’ ἀριθ. 698 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Θ. Ταμβακᾶ, νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν ὅτι ὄντως οἱ ὑπάλληλοι τῶν φυλακῶν εἰς πολλὰς περιπτώσεις ἐργάζονται πέραν τῶν κανονικῶν ὡρῶν, μὴ οὔσης δυνατῆς ἀπαλλαγῆς των ἐκ τῆς τοιαύτης ὑποχρεώσεως, λόγῳ τῆς φύσεως τῶν ὑπηρεσιῶν. Ἀναγνωρίζοντες τὸ δίκαιον τῆς ὑπερωριακῆς ἀμοιβῆς τῶν ὑπαλλήλων, ἀπηυθύνθημεν πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 32329, ἀπὸ 31 Μαρτίου ἐ. ἔ. ἐγγράφου μας, ἐν συνεχείᾳ δέ, εἰς σχέδιον νόμου ἐκκρεμοῦν παρὰ τῷ Α.Σ.Δ.Υ., περιελάβομεν σχετικὴν διάταξιν. Ἐλπίζομεν ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν ἀναγνωρίζον ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὸ ἀδύνατον περιορισμοῦ τῶν ὡρῶν ἐργασίας τῶν ὑπαλλήλων τῶν φυλακῶν διὰ λόγους ἀσφαλείας, ἀφ’ ἑτέρου δὲ τὸ δίκαιον τῆς ὑπερωριακῆς ἀμοιβῆς των, θὰ παράσχῃ τὴν ἀπαιτουμένην ἔγκρισιν. Ἀθῆναι τῇ 20)6)1955.

Ὁ Ὑπουργὸς

ΚΛ. ΘΕΟΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ

IV) τοῦ Ὑπουργείου Βιομηχανίας 1) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Βαμπούλη. Ἐν συνεχείᾳ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 29555)21.4.55 ἡμετέρου ἐγγράφου πρὸς τὴν Δημοσίαν Ἐπιχείρησιν Ἠλεκτρισμοῦ δι’ οὗ διεβιβάσθη ταύτῃ ἐν ἀντιγράφῳ ἡ ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ κ. Λ. Βαμπούλη κατατεθεῖσα παρ’ ὑμῖν καὶ καταχωρηθεῖσα ὑπ’ ἀριθ. 418)55 ἐρώτησις μετ’ ἀντιγράφου ὑπομνήματος τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου καὶ Σωματείου Ἑνώσεως Προσωπικοῦ Παραγωγῆς Ἠλεκτρισμοῦ Καρδίτσης, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ πέμψωμεν συνημμένως, ἐν ἀντιγράφῳ τὸ ἀπὸ 10– 6–55 ἀπαντητικὸν πρὸς ἡμᾶς ἔγγραφον τῆς ΔΕΗ, ἐν ᾧ διαλαμβάνονται αἱ ἀπόψεις ταύτης μὲ τὴν ὡς ἄνω ἐρώτησιν τοῦ κ. βουλευτοῦ. Ἀθῆναι τῇ 18)6)1955.

Ε. Υ.

Ὁ Γενικὸς Γραμματεὺς

Θ. ΚΟΝΙΤΣΑΣ

ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΣ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ

ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΙΣ

ΠΡΟΣ

Τὸ Ὑπουργεῖον Βιομηχανίας. Γενικὴν Διεύθυνσιν Ἠλεκτρισμοῦ. Διεύθυνσιν Μελετῶν, Συμβάσεων καὶ Κατασκευῶν. Κύριοι, Εἰς ἀπάντησιν ὑμετέρου ὑπ’ ἀριθ. 29555)21–4–55 ἐγγράφου, διαβιβάζοντος τὴν ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ κ. Λ. Βαμπούλη γενομένην ὑπ’ ἀριθ. Πρωτ. 418)1955 ἐρώτησιν, σχετικῶς μὲ τὴν ἀπὸ 17–3–55 αἴτησιν τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τοῦ Σωματείου Ἑνώσεως Προσωπικοῦ Ἠλεκτροπαραγωγῆς Καρδίτσης, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν ὅτι ἡ γενικὴ τακτικὴ τῆς ΔΕΗ εἶναι ὅπως, εἰς τὰς περιοχὰς τὰς προηγουμένως ἐξυπηρετουμένας ὑπὸ τῶν Τοπικῶν Ἠλεκτρικῶν Ἑταιρειῶν, νῦν δὲ ἐξυπηρετουμένας ἀπ’ εὐθείας ὑπὸ τῆς ΔΕΗ, προσλαμβάνεται ἐκ τῶν Ἑταιρειῶν τούτων προσωπικὸν ἔχον τὰ ἀπαιτούμενα προσόντα, καὶ ἐφ’ ὅσον βεβαίως ὑπάρχουν κεναὶ θέσεις παρὰ τῇ ΔΕΗ. Προβλέπεται ὅτι ἡ τακτικὴ αὕτη τῆς ΔΕΗ θέλει ἐξακολουθήσει, ἀλλὰ μέχρις ὅτου ψηφισθῇ ἡ σχετικὴ νομοθεσία καὶ σχηματισθοῦν ὀργανισμοὶ Διανομῆς (οἱασδήποτε ἐγκεκριμένης μορφῆς), δὲν θεωροῦμεν πρακτικῶς σκόπιμον ὅπως καθορίσωμεν τί ἀκριβῶς θέλει συμβῆ εἰς τὴν περίπτωσιν ταύτην. Δέον ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἡ γενομένη ἐκχώρησις πρὸς τοὺς κ. κ. Μ. Κ. Σταματόπουλον καὶ υἱοὺς εἶναι προνομιοῦχος ἄδεια ἐκπνέουσα τὴν 10ην Μαρτίου 1973, εἶναι δὲ προνομιοῦχος ἐντὸς τῆς ὑπὸ τοῦ προνομίου τούτου καλυπτομένης περιοχῆς τόσον δι’ ἠλεκτροφωτισμὸν ὅσον καὶ δι’ ἠλεκτροκίνησιν. Ἑπομένως, συμφώνως πρὸς τοὺς νόμους 1468)50 καὶ 1672)51, ἡ ΔΕΗ δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα ἠλεκτροδοτήσεως τῆς «προνομιούχου» ταύτης περιοχῆς, ἐκτὸς ἐὰν ἤθελεν ἀσκήσει ἐν προκειμένῳ τὸ δικαίωμα αὐτῆς ὅπως προβῇ εἰς τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τῆς ὡς ἄνω Ἑταιρείας, μέχρι τῆς ὁριστικῆς διευθετήσεως τῶν ζητημάτων τούτων, εἶναι ἀδύνατος οἱαδήποτε λύσις τοῦ ἐν θέματι προβλήματος. Ἐν Ἀθήναις τῇ 10 Ἰουνίου 1955. Μετὰ πάσης τιμῆς H. K. BKECKENRIDGE Γενικὸς Διευθυντὴς 2) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ζίγδη. Ἀπαντῶντες εἰς τὴν διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 5296)2910 ἐ. ἔ. ὑμετέρου ἐγγράφου διαβιβασθεῖσαν ἡμῖν ἐρώτησιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Ι. Ζίγδη, καταχωρηθεῖσαν εἰς τὸ βιβλίον ἐρωτήσεων ὑπ’ ἀριθ. 680, σχετικῶς μὲ τὰ λατομεῖα γύψου ἐν τῇ νήσῳ Κάσῳ, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν ὅτι κατὰ τὴν κειμένην Νομοθεσίαν, ὁ γύψος ὑπάγεται εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν λατομικῶν ὀρυκτῶν καὶ ὡς ἐκ τούτου τὰ λατομεῖα γύψου ἀνήκουν εἰς τὸν ἰδιοκτήτην τοῦ ἐδάφους ἐν ᾧ κεῖνται ταῦτα. Κατὰ συνέπειαν ἡ ἐκμετάλλευσις τῶν λατομείων τούτων καὶ ἡ διάθεσις τῶν προϊόντων αὐτῶν ἀποτελεῖ ἀντικείμενον τῆς ἰδιωτικῆς πρωτοβουλίας καὶ δραστηριότητος, κατὰ πρῶτον λόγον. Ἀθῆναι τῇ 22)6)1955,

Ὁ Ὑπουργὸς

Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ

V) Τοῦ Ὑπουργείου Κ. Προνοίας. 1) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Π. Πινάτση. Ἐπὶ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 5545)18–6–55 ὑμετέρου, ἀναφορικῶς μὲ τὴν καταχωρηθεῖσαν ἐν τῷ παρ’ ὑμῖν βιβλίῳ ἐρωτήσεων ὑπ’ ἀριθ. 714 ἐρώτησιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Π. Πινάτση, σχετικῶς μὲ ἐπαύξησιν τῆς χορηγουμένης μὴ ἐπιστρεπτέας στεγαστικῆς ἐνισχύσεως εἰς κατοίκους παραμεθορίων οἰκισμῶν Ν. Δράμας, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν τὰ κάτωθι: Ἡ αἰτουμένη ἐπαύξησις τοῦ ὕψους τῆς χορηγουμένης στεγαστικῆς ἐνισχύσεως μὴ ἐπιστρεπτέας, τυγχάνει ἀνέφικτος, ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἐλλείψει σχετικῆς πιστώσεως, ἀφ’ ἑτέρου δὲ καὶ κυρίως καθ’ ὅσον τὸ ἀνώτατον ὅριον τῆς ἐν προκειμένῳ παρεχομένης οἰκονομικῆς ἐνισχύσεως ἐκ δραχμῶν 9.000 ἐφαρμοζόμενον, δι’ ἁπάσας τὰς συναφεῖς περιπτώσεις καὶ εἰς ἅπαντας τοὺς παραμεθορίους οἰκισμοὺς τῆς Χώρας, ἔχει καθορισθῆ διὰ σχετικῆς κοινῆς ἀποφάσεως τῶν κ. κ. Ὑπουργῶν Συντονισμοῦ, Οἰκονομικῶν καὶ ἡμῶν, ἀποφάσει τῆς Κυβερνήσεως. Τυχὸν αὔξησις τοῦ ὕψους τοῦ δανείου θὰ ἐπιφέρῃ ἀντιστοίχως μείωσιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν στεγασθησομένων. Ἐν Ἀθήναις τῇ 23)6)1955

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Κ. ΓΙΑΒΑΣΟΓΛΟΥ

Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ καταργήσεως τοῦ ἄρθρου 40 καὶ τροποποιήσεως τῆς παραγράφου 1 καὶ τῶν ἐδαφίων α, β καὶ γ αὐτῆς, τοῦ ἄρθρου 39 τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 3033)1954 Ν. Δ. «περὶ τῶν ἐσόδων τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων». Ἡ ἐπὶ τῆς Γεωργίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, καταθέτει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν σχεδίων νόμων: 1) «Περὶ ἐγγραφῆς ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας πιστώσεως δι’ ἐπιχορήγησιν τῆς Ἀμερικανικῆς Γεωργικῆς Σχολῆς Θεσσαλονίκης» καὶ 2) «περὶ ρυθμίσεως ἐμφυτευτικῶν ζητημάτων τῆς ἐπαρχίας Ὀλυμπίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Θ. Ταμβακᾶς, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Χ. Ψαρρός, Ἀλ. Παπαθανάσης, Ι. Λαυρεντίδης, Μ. Κοτσώνης, Λ. Κατσιλάμπρος, Μ. Βολουδάκης, Γ. Βούλγαρης καὶ Ν. Ἔξαρχος, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Σ. Ἀλλαμανῆς, Π. Τζαννετάκης καὶ Ε. Πέτσας, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως α) τῆς ἀπὸ 18 Ἰουνίου 1955 Συμβάσεως «περὶ λύσεως τῆς ἀπὸ 24.4.51 Συμβάσεως περὶ ἀξιοποιήσεως τῶν λιγνιτῶν Πτολεμαΐδος τῆς συνομολογηθείσης διὰ τοῦ Ν. 1717)1951» καὶ β) τῆς ἀπὸ 18 Ἰουνίου 1955 Συμβάσεως «περὶ ἀξιοποιήσεως λιγνιτοφόρου περιοχῆς Πτολεμαΐδος». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Δ. Κυριάκου, Δ. Μυλωνᾶς καὶ Α. Δρόσος, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τρόπου πληρώσεως τῶν κενῶν θέσεων Εἰρηνοδικῶν καὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ Α. Ν. 1055)1946». Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Τσούτσουρας, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀργανώσεως τῆς οἰνοπαραγωγῆς τοῦ Νομοῦ Ἀττικῆς».

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Ψήφισις τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου ν. «περὶ τροποποιήσεως πληρώσεως τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ Ν. 2049)1952 «περὶ κυρώσεως, τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀρ. 1843) 51 Α. Ν. «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1565)39 Α. Ν. «περὶ κώδικος ἀσκήσεως τοῦ ἰατρικοῦ ἐπαγγέλματος».

§6ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς τὸ σύνολον τὸ σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ νόμου 2049)52 «περὶ κυρώσεως, τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρ. 5 τοῦ Ν. 2049)52 «περὶ κυρώσεως, τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1565)1939 Α. Ν. «περὶ κώδικος ἀσκήσεως τοῦ ἰατρικοῦ ἐπαγγέλματος». Βʹ Συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ Δικαστηρίων ἀνηλίκων καὶ μεταχειρίσεως ἀνηλίκων, κειμένων διατάξεων».

§8ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν ἐπὶ τῶν ἄρθρων τὸ σχέδιον νόμου «περὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ Δικαστηρίων ἀνηλίκων καὶ μεταχειρίσεως ἀνηλίκων, κειμένων διατάξεων» διαγραφομένου τοῦ ἄρθρου 3, ἀναβαλλομένης τῆς ψηφίσεως τοῦ συνόλου. Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τῆς προσωρινῆς Διοικήσεως τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Κράτους τῶν Εἰδικῶν Ταμείων καὶ Εἰδικῶν Ὑπηρεσιῶν κατὰ τὸ οἰκον. ἔτος 1955–56».

§10ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου, τὸ σχέδιον νόμου «περὶ τῆς προσωρινῆς Διοικήσεως τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Κράτους καὶ Εἰδικῶν Ταμείων καὶ Εἰδικῶν Ὑπηρεσιῶν κατὰ τὸ οἰκονομικὸν ἔτος 1955–1956». Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀπαλλαγῆς εἰσαγομένων τινῶν ἐφοδίων ἀπὸ τῆς ὑπὲρ τῶν Γραφείων Ἐργασίας Λιμένων ἐπιβαρύνσεως».

§12ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τὸ σχέδιον νόμου «περὶ ἀπαλλαγῆς εἰσαγομένων τινῶν ἐφοδίων ἀπὸ τῆς ὑπὲρ τῶν Γραφείων ἐργασίας λιμένος ἐπιβαρύνσεων». Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀξιωματικῶν τεχνικῶν Σώματος Αʹ κατηγορίας».

§14ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν ἐπὶ τῶν ἄρθρων τὸ σχέδιον νόμου «περὶ ἀξιωματικῶν Τεχνικοῦ Σώματος Αʹ κατηγορίας», ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἀναβαλλομένης τῆς ψηφίσεως τοῦ συνόλου. Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου περὶ κυρώσεως α) τῆς ἀπὸ 18 Ἰουνίου 1955 Συμβάσεως «περὶ λύσεως τῆς ἀπὸ 24)4)51 συμβάσεως περὶ ἀξιοποιήσεως τῶν λιγνιτῶν Πτολεμαΐδος τῆς συνομολογηθείσης διὰ τοῦ Ν. 1717)51 καὶ β) τῆς ἀπὸ 18 Ἰουνίου 1955 συμβάσεως περὶ ἀξιοποιήσεως λιγνιτοφόρου περιοχῆς Πτολεμαΐδος». Ὁ Εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας κ. Γ. Καρούτσης ἔχει τὸν λόγον.

§16Γ. ΚΑΡΟΤΣΗΣ. Χαρὰ καὶ συγκίνησις μὲ κατέχουν, κ. βουλευταί, ἀνερχόμενος εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ εἰσηγηθῶ τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως δύο συμβάσεων ἀναφερομένων εἰς τὴν ἀξιοποίησιν τῆς λιγνιτοφόρου περιοχῆς Πτολεμαΐδος. Καὶ δικαίως φρονῶ ὅτι κατέχομαι ὑπὸ τῶν συναισθημάτων τούτων, καθ’ ὅσον, διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, ἐπιψηφιζομένου παρ’ ἡμῶν, τὸ μέν, εἰσέρχεται εἰς τὴν ὁδὸν τῆς πραγματώσεως ἔργου κεφαλαιώδους, πρωταρχικῆς, δύναμαι νὰ εἴπω σημασίας, διὰ τὴν ἀνασυγκρότησιν τῆς χώρας μας, οἷον τὸ ἔργον Πτολεμαΐδος, τὸ δέ, διότι τὸ ἀνυπολογίστου οἰκονομικῆς ὠφελείας ἔργον τοῦτο θὰ ἐκτελεσθῇ εἰς τὴν Βόρειον Ἑλλάδα, εἰς τὴν Μακεδονίαν μας, καὶ μάλιστα εἰς τὴν ἰδιαιτέραν ἐκλογικὴν περιφέρειάν μου, καὶ δι’ αὐτοῦ θὰ ἀξιοποιηθῇ τμῆμα τοῦ ἀνεκτιμήτου ὑπογείου πλούτου τῆς χώρας μας, τοῦ λιγνίτου Πτολεμαΐδος, τοῦ ἀποκληθέντος ὀρθῶς μαύρου χρυσοῦ. Εἶναι γνωστὸν εἰς ὅλους, κύριοι βουλευταί, ὅτι εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ Νομοῦ Κοζάνης καὶ ἰδιαιτέρως πλησίον τῆς Πτολεμαΐδος, κεῖνται πλουσιώτατα καὶ ἐκτεταμένα κοιτάσματα λιγνίτου, τῶν ὁποίων ἀπὸ ἐτῶν γίνεται περιωρισμένη καὶ σποραδική, ἐκμετάλλευσις δι’ ἐπιτόπιον κατανάλωσιν. Ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν εἶχεν ἀναγνωρισθῆ ἡ ἐξαιρετικὴ σημασία τῶν κοιτασμάτων τούτων τοῦ λιγνίτου καὶ μακρὰ εἶναι ἡ προσπάθεια πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου Πτολεμαΐδος, δυνάμεθα δὲ νὰ εἴπωμεν ὅτι τὸ ἔργον τοῦτο διῆλθεν περιπετείας καὶ δοκιμασίας πολλὰς μέχρις ὅτου φθάσωμεν εἰς τὴν σημερινὴν ἡμέραν. Τὸ πρῶτον σημαντικὸν βῆμα διὰ τὴν μελέτην τῶν λιγνιτῶν ὡς βασικῆς πηγῆς ἐνεργείας ἐν Ἑλλάδι, ἐπετεύχθη κατὰ τὸ ἔτος 1937, ὁπότε ἡ Κυβέρνησις ἀνέθεσεν εἰς τοὺς Κρατικοὺς Σιδηροδρόμους τὴν μελέτην τοῦ προβλήματος τῆς αὐξήσεως τῆς λιγνιτοπαραγωγῆς μὲ τὸν σκοπὸν ὅπως ἐλαττωθῶσιν αἱ εἰσαγωγαὶ καυσίμων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Πρὸς τοῦτο συνεστήθη εἰδικὴ «ὑπηρεσία λιγνιτικῶν ἔργων», ἡ ὁποία ἤρξατο τῆς ἐρεύνης τοῦ περιεχομένου τῶν λιγνιτοφόρων ἐκτάσεων τῆς Πτολεμαΐδος, ἀνετέθη δὲ εἰς τὸν Γερμανὸν καθηγητὴν τῆς Ἀκαδημίας Μεταλλείων τῆς FREIBURG, SAXONY κ. K. KEGEL, ἡ ὅλη μελέτη καὶ τὸ δυνατὸν τῆς πλινθοποιήσεως τοῦ λιγνίτου πρὸς βιομηχανικὴν χρῆσιν. Ὁ καθηγητὴς οὗτος ἠσχολήθη ἐπὶ μακρὸν μὲ τὰς ἐρεύνας αὐτὰς καὶ αἱ ἐργασίαι κατέληξαν κατὰ τὸ ἔτος 1939 εἰς τὸ ἀποτέλεσμα νὰ προσδιορισθῇ μία ἐκτεταμένη λιγνιτοφόρος περιοχὴ τῆς Πτολεμαΐδος (εἶναι ἡ ἐν τῷ διανεμηθέντι χάρτῃ καὶ ἐν τῇ ὑπὸ κύρωσιν συμβάσει προσδιοριζομένη), εἰς τὴν ὁποίαν αἱ γεωτρήσεις ἀπέδειξαν τὴν ὕπαρξιν τοὐλάχιστον 100 ἑκατομμυρίων τόννων μεταλλεύματος, τὸ ὁποῖον θὰ ἠδύνατο νὰ ἐξορυχθῇ μὲ μικρὸν κόστος δι’ ἐργασιῶν, δι’ ἀποκαλύψεως καὶ τὸ ὁποῖον θὰ ἠδύνατο κατὰ τὸ πλεῖστον νὰ μετατραπῇ εἰς πλίνθους (μπριγκέτες) μὲ ηὐξημένην δύναμιν εἰς θερμίδας. Μετὰ τὴν διαπίστωσιν ταύτην ἡ τότε Κυβέρνησις ἐδημοσίευσε τὴν 22 Νοεμβρίου 1939 τὸν ὑπ’ ἀριθ. 2091 Ἀναγκαστικὸν νόμον περὶ διαθέσεως μεταλλευτικῆς περιοχῆς διὰ λογαριασμὸν τοῦ Κράτους, διὰ τοῦ ὁποίου προέβη εἰς τὴν ἐθνικοποίησιν τῆς ὡς ἄνω ἐρευνηθείσης λιγνιτοφόρου περιοχῆς τῆς Πτολεμαΐδος, διατηρηθέντων μόνον ὡς σεβαστῶν τῶν δικαιωμάτων τῶν ἐχόντων ἀνεγνωρισμένην κυριότητα ἐπὶ ὡρισμένων μεταλλευτικῶν χώρων. Τοιουτοτρόπως ἡ λιγνιτοφόρος ἔκτασις, ἡ προσδιοριζομένη ἐν τῷ νόμῳ 193 τετρ. χιλιομέτρων ἀνελήφθη ὑπὸ τοῦ Δημοσίου, πλὴν μιᾶς λιγνιτοφόρου ἐκτάσεως 7.441½ στρεμ. κειμένης ἐντὸς τῆς ἄνω περιοχῆς, ἥτις παρέμεινεν εἰς τοὺς ἀνεγνωρισμένους ἰδιοκτήτας της Ἀδαμόπουλον καὶ Παυλίδην. Ἡ Κυβέρνησις ἐπιθυμοῦσα νὰ ἐνισχύσῃ καὶ προαγάγῃ τὴν λιγνιτοπαραγωγὴν ἐν Ἑλλάδι πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν ἀναγκῶν τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας δι’ ἐγχωρίου καυσίμου ὕλης διὰ τῆς ἀπὸ 11 Νοεμβρίου 1939 συμβάσεως μεταξὺ αὐτῆς καὶ τῶν ΣΕΚ ἀφ’ ἑνός, καὶ τοῦ Γ. Φίλη ἀφ’ ἑτέρου, τιτλοφορουμένης «σύμβασις περὶ παραχωρήσεως δικαιώματος ἀναζητήσεως καὶ ἐκμεταλλεύσεως λιγνίτου» καὶ κυρωθείσης διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 2092 Ἀναγκ. Νόμου παρεχώρησεν εἰς τὸν Γ. Φίλην διὰ περίοδον 40 ἐτῶν ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ κυροῦντος τὴν σύμβασιν νόμου (23 Νοεμβρίου 1939), τὸ ἀποκλειστικὸν δικαίωμα τῆς δι’ ἴδιον λογαριασμὸν καὶ ὄφελος τοῦ ἀναδόχου, ἀναζητήσεως καὶ ἐκμεταλλεύσεως ὑπ’ αὐτοῦ τοῦ εἰς τὴν κατὰ τὰ ἄνω ἐθνικοποιηθεῖσαν μεταλλευτικὴν περιοχὴν Πτολεμαΐδος εὑρισκομένου λιγνίτου καὶ τῆς ὑπ’ αὐτοῦ κατασκευῆς λιγνιτοπλίνθων πρὸς προμήθειαν αὐτῶν εἰς τοὺς ΣΕΚ διὰ 25 ἔτη εἰς ποσότητα οὐχὶ κατωτέραν τῶν 150.000 τόννων λιγνιτοπλίνθων ἐτησίως, ὑπὸ τοὺς ἐν τῇ συμβάσει καθοριζομένους ὅρους μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ὁ ὅρος τῆς ἐντὸς 3μήνου συστάσεως ἀνωνύμου ἑταιρείας, τῆς ὁποίας τὸ ἑταιρικὸν κεφάλαιον ἔδει νὰ ἀνέρχεται κατὰ τὴν ἵδρυσίν της εἰς τὸ ποσὸν τῶν δολλαρίων Ἡνωμένων Πολιτειῶν τῆς Ἀμερικῆς 400.000 κατ’ ἐλάχιστον ὅριον. Ὁ Γ. Φίλης οὐδένα ὅρον τῆς συμβάσεως ἐξεπλήρωσε καὶ τὴν 4 Μαΐου 1940 δι’ ἀποφάσεως τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Σιδηροδρόμων καὶ Αὐτοκινήτων, ὑπ’ ἀριθ. 29308, ἐγκριθείσης διὰ τῆς ἀπὸ 2 Αὐγούστου 1940 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἐκηρύχθη ἔκπτωτος παντὸς δικαιώματος αὐτοῦ λόγῳ μὴ ἐκπληρώσεως οὐσιωδῶν ὅρων τῆς συμβάσεως. Ἐπηκολούθησεν ὁ Ἑλληνοϊταλικὸς πόλεμος, ἡ εἰσβολὴ τῶν Γερμανῶν εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ ἡ τριπλῆ κατοχὴ καὶ ὡς ἦτο ἑπόμενον καὶ φυσικόν, οὐδὲν ἐγένετο διὰ τὴν Πτολεμαΐδα. Μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν τῆς Πατρίδος μας καὶ ὅλως παραδόξως διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 396 τῆς 4 Ἰουλίου 1946 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, δημοσιευθείσης εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 215 τεῦχος Αʹ τῆς 11 Ἰουλίου 1946 φύλλον τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως, ἐπανῆλθεν ἐν ἰσχύϊ ἡ ἀπὸ 11 Νοεμβρίου 1939 σύμβασις Γ. Φίλη, διὰ δὲ τῆς ἀπὸ 24 Ἰουλίου 1946 συμβάσεως μεταξὺ τῶν ἰδίων μὲ τὴν πρώτην σύμβασιν συμβαλλομένων, τῆς κυρωθείσης διὰ τοῦ Ν. Διατάγματος 74 τοῦ 1946, ἐτροποποιήθη ἡ ἀρχικὴ σύμβασις Γ. Φίλη. Παρ’ ὅλα αὐτὰ ὁ Γ. Φίλης οὐδὲν ἐνήργησε καὶ ἐν τούτοις τοῦ ἐδόθησαν ἀλλεπάλληλοι παρατάσεις καὶ εἰδικώτερον αἱ ἑξῆς: Πρᾶξις ὑπ’ ἀριθ. 40 τῆς 17 Ἰανουαρίου 1948. Πρᾶξις ὑπ’ ἀριθ. 425 τῆς 17 Μαΐου 1948. Πρᾶξις ὑπ’ ἀριθ. 1043 τῆς 25 Νοεμβρίου 1948. Κατὰ δὲ τὸ ἔτος 1949 τοῦ ἐδόθη καὶ νέα παράτασις διὰ τῆς πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ὑπ’ ἀριθ. 986 τῆς 25 Νοεμβρίου 1949, ἥτις παράτασις ἔληξε τὴν 31 Δεκεμβρίου 1950. Δέον νὰ σημειωθῇ ἐνταῦθα ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀνέθεσεν εἰς τὸν Ἀγγλικὸν οἶκον POWELL DUFFRUN TECHNICAL SERVICES LIMITED τὴν μελέτην τοῦ ὅλου λιγνιτικοῦ προβλήματος τῆς Ἑλλάδος καὶ ὁ οἶκος οὗτος δι’ ἐκθέσεώς του εἰδικῶς ἐπὶ τῆς ἐξορύξεως καὶ πλινθοποιήσεως τῶν λιγνιτῶν Πτολεμαΐδος ἀπεφάνθη, ὅτι ὑπάρχουν ἐν Πτομελαΐδι ἐκτεταμένα κοιτάσματα λιγνίτου, τὰ ὁποῖα κατὰ τοὺς δυνατοὺς ὑπολογισμοὺς περιέχουν ἀποθέματα πλέον τῶν 200 ἑκατομμυρίων τόννων λιγνίτου, δυναμένου νὰ πλινθοποιηθῇ κατὰ τὸ πλεῖστον. Κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν ἀλλεπαλλήλων τούτων παρατάσεων ὁ Γ. Φίλης τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἐνεργήσει, ἦτο νὰ συστήσῃ τὴν ὑπὸ τῆς συμβάσεως προβλεπομένην ἀνώνυμον ἑταιρείαν, εἰς ἣν ἔδωσε τὸν τίτλον «Ἑλληνοαμερικανικὴ Ἑταιρεία Γενικῶν Προϊόντων Λιγνίτου Α. Ε.», ἥτις καὶ τὸν ὑπεκατέστησεν εἰς τὰ ἐκ τῆς συμβάσεως δικαιώματά του, καὶ εἰς τὴν ὁποίαν μέτοχος ἐγένετο κατόπιν καὶ ἡ Ἀνώνυμος Βιομηχανικὴ Ἑταιρεία Ὀρυκτῶν Καυσίμων «ἡ Πτολεμαΐς», ἥτις ἐξεμεταλλεύετο τὸ ἐντὸς τῆς παραχωρηθείσης λιγνιτοφόρου περιοχῆς Πτολεμαΐδος κείμενον καὶ ρητῶς ἐξαιρεθὲν τῆς παραχωρήσεως λιγνιτωρυχεῖον καθαρᾶς ἰδιοκτησίας Ἀδαμοπούλου καὶ Παυλίδου. Ἡ ὑποκαταστήσασα τὸν Γ. Φίλην ἀνώνυμος ἑταιρεία «Ἑλληνοαμερικανικὴ Ἑταιρεία Γενικῶν Προϊόντων Λιγνίτου Α.Ε.» κατέθεσε τὴν 30ὴν Δεκεμβρίου 1950, ἤτοι μίαν μόνον ἡμέραν πρὶν λήξῃ καὶ ἡ τελευταία ἐκ τῶν δοθεισῶν ἀλλεπαλλήλων παρατάσεων προθεσμία, ὡς εἶχεν ὑποχρέωσιν, τὸ μετοχικόν της κεφάλαιον ἐκ $ 400.000, ἐν συνεχείᾳ δὲ προῆλθεν εἰς διαπραγματεύσεις μετὰ τοῦ Δημοσίου, κατόπιν τῶν ὁποίων διετυπώθη πλῆρες σχέδιον συμβάσεως, ὅπερ συζητηθὲν ἐνεκρίθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ὑπογραφέντος τοῦ νέου νόμου 1717)1951 «περὶ ἐξουσιοδοτήσεως πρὸς ὑπογραφὴν Συμβάσεως περὶ ἀξιοποιήσεως τῶν λιγνιτῶν Πτολεμαΐδος». Εἰς ἐκτέλεσιν τοῦ ὡς ἄνω νόμου ὑπεγράφη τὴν 24.4. 1951 νέα Σύμβασις μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῆς «Ἑλληνοαμερικανικῆς Ἑταιρείας Γενικῶν Προϊόντων Λιγνίτου Α.Ε.», καταργηθείσης πλήρως τῆς παλαιᾶς συμβάσεως. Ἡ ἰσχὺς τῆς νέας συμβάσεως ἤρξατο ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεώς της εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως (Φ. Ε.Κ. 138)12.5.51 τεῦχος Αʹ). Οἱ κυριώτεροι ὅροι τῆς συμβάσεως ταύτης ἦσαν οἱ ἑξῆς: 1) Τὸ Δημόσιον παρεχώρει εἰς τὸν ἀνάδοχον τὸ ἀποκλειστικὸν δικαίωμα τῆς ἀναζητήσεως καὶ ἐκμεταλλεύσεως λιγνίτου εἰς τὴν περιοχὴν Πτολεμαΐδος διὰ 35 ἔτη, ἐπὶ ἐκτάσεως ὡς ἔγγιστα 110 τετραγ. χιλιομέτρων. 2) Ὁ ἀνάδοχος ὑπεχρεοῦτο ὅπως προμηθεύσῃ καὶ ἐγκαταστήσῃ τὰ ἀναγκαῖα μηχανικὰ μέσα διὰ τὴν ἐξόρυξιν τοὐλάχιστον 2.000.000 τόννων ἐτησίως καὶ διὰ τὴν παραγωγὴν ἐκ τμήματος τούτων περίπου 600.000 τόννων λιγνιτοπλίνθων ἐτησίως. 3) Ἡ Ἑταιρεία ὤφειλε νὰ ἀρχίσῃ τὴν κατασκευὴν τῶν ἐπὶ τόπου ἔργων τὸ βραδύτερον ἐντὸς ἓξ μηνῶν ἀπὸ τῆς ἐγκρίσεως τῆς μελέτης της ὑπὸ τοῦ ὑπουργοῦ Βιομηχανίας καὶ νὰ ἀποπερατώσῃ πλήρως τὰς ἐγκαταστάσεις ἐντὸς δύο καὶ ἡμίσεος ἐτῶν. Ἡ προθεσμία ἀποπερατώσεως ἔληγε τὴν 12.11.1953 ἠδύνατο ὅμως νὰ παραταθῇ, αἰτήσει τῆς ἀναδόχου, ὑπὸ τοῦ ὑπουργοῦ Βιομηχανίας. 4) Ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν ἡ Δ.Ε.Η. δὲν θὰ ἐδήλωνε μέχρι τῆς 12.8.51 ὅτι δύναται νὰ ἀναλάβῃ τὸν ἐφοδιασμὸν τοῦ ἀναδόχου εἰς ἠλεκτρικὴν ἐνέργειαν καὶ ἀτμὸν (καὶ πράγματι ἡ Δ.Ε.Η. κατὰ Αὔγουστον 1951 ἀνεκοίνωσεν εἰς τὸν ἀνάδοχον ὅτι δὲν δύναται νὰ ἀναλάβῃ τοιαύτην ὑποχρέωσιν), ὁ ἀνάδοχος θὰ ἵδρυεν ἴδιον μικρὸν θερμοηλεκτρικὸν ἐργοστάσιον διὰ τὸν ἐφοδιασμόν, δι’ ἠλεκτρικοῦ ρεύματος καὶ ἀτμοῦ, τῶν ἐγκαταστάσεων αὐτῆς καὶ μόνον. 5) Διὰ τὴν ἐποπτείαν, τὸν ἔλεγχον καὶ τὴν παρακολούθησιν τῆς ἐκτελέσεως τῆς Συμβάσεως τὸ Δημόσιον προσέλαβε, συμφώνως πρὸς τὴν ὑπὸ τῆς συμβάσεως προβλεπομένην διαδικασίαν, ὡς Τεχνικὸν Σύμβουλον τὸν Ἀμερικανικὸν Οἶκον PIERCE MANAGEMENT INC, ὑπογράψαν μετ’ αὐτοῦ τὴν ἀπὸ 22.5.1951 σύμβασιν ἥτις καὶ ἔληξε τὴν 22.5.1954. Ἡ χρηματοδότησις διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ὡς ἄνω ἔργου ἐβασίσθη κυρίως ἐπὶ τῆς διὰ δανείου ἐξ Ἀμερικανικῆς βοηθείας ἐνισχύσεως τῆς ἀναδόχου, κατὰ ποσοστὸν 70% ἐπὶ τῆς συνολικῆς ἀξίας τοῦ ἔργου. Ἡ συνολικὴ δαπάνη τοῦ ἔργου προϋπελογίσθη εἰς $ 19.591.000 ἐξ ὧν $ 16.125.000 εἰς συνάλλαγμα καὶ ἰσόποσον $ 3.466.000 εἰς δραχμάς. Οὕτω τὴν 30.6.1951 ὑπεγράφη μεταξὺ τῆς Κ.Ε.Δ. (μέσῳ τῆς Τραπέζης Ἀθηνῶν) καὶ τῆς ἀναδόχου δανειστικὸν συμβόλαιον ἐκ $ 13.836.000, ἐξ ὧν $ 10.370.000 εἰς συνάλλαγμα καὶ ἰσόποσον $ 3.466.000 εἰς δραχμάς, ὑπὸ τοὺς ἐν αὐτῷ διαλαμβανομένους ὅρους. Μετὰ τὴν ὑπογραφὴν τῆς συμβάσεως ταύτης ἐπιστεύθη ὅτι τὰ ἔργα τῆς Πτολεμαΐδος εἶχον εἰσέλθει εἰς τὸ στάδιον τῆς πραγματώσεως καὶ ὅτι πολὺ συντόμως θὰ ἐγένετο ἔναρξις ἐκτελέσεώς των. Δυστυχῶς ὅμως ἠπατήθη καὶ πάλιν εἰς τὴν πρόβλεψίν του αὐτὴν ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Ἡ ἀνάδοχος ἑταιρεία μετὰ βαθύτητος ἐπροχώρει εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῆς συμβάσεως καὶ ἤρξατο ὑποβάλλουσα προτάσεις τροποποιήσεως τῶν ὅρων τῆς συμβάσεως τόσον ὡς πρὸς τὴν ποσότητα τῶν παραχθησομένων λιγνιτοπλίνθων ὅσον καὶ ὡς πρὸς τοὺς ὅρους δανεισμοῦ της. Βάσει τῶν προτάσεων τούτων ἤρξαντο μακραὶ καὶ ἐπίπονοι διαπραγματεύσεις, μεταξὺ ἑταιρείας καὶ Δημοσίου, καὶ ἐζητήθη ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου Βιομηχανίας ὅπως αὕτη ὑποβάλῃ νέαν μελέτην διὰ τὰ προτεινόμενα ὑπ’ αὐτῆς ἔργα. Τὴν 23.2.1953 ἡ ἀνάδοχος ὑπέβαλεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Βιομηχανίας τὴν νέαν αὐτῆς μελέτην διὰ τὴν τροποποίησιν τοῦ ἔργου, προβάλλουσα τὸ ἐπιχείρημα τοῦ ἀδυνάτου τῆς κατασκευῆς 600.000 τόννων λιγνιτοπλίνθων ἐτησίως, καθ’ ὅσον αἱ γενόμεναι ἐν τῷ μεταξὺ ὑπ’ αὐτῆς γεωτρητικαὶ ἔρευναι ἀπεδείκνυον ὅτι ὁ κατάλληλος διὰ τὴν πλινθοποίησιν λιγνίτης ἦτο κατ’ ἀναλογίαν πολὺ ὀλιγώτερος τῶν ἀρχικῶν προβλέψεων καὶ ἐπήρκει μόνον διὰ τὴν κατασκευὴν 250.000 τόννων λιγνιτοπλίνθων καὶ ὅτι συνεπῶς διὰ τὴν ἀπορρόφησιν τῆς ὑπολοίπου ποσότητος ἐκ τῶν ἐξορυσσομένων ἐτησίως 2.000.000 τόννων λιγνίτου θὰ ἔδει νὰ ἱδρυθῇ θερμοηλεκτρικὸν ἐργοστάσιον 40.000 KW πρὸς κατανάλωσιν ταύτης. Σημειωτέον ὅτι τὰ ἐξαχθέντα ὑπὸ τῆς ἀναδόχου συμπεράσματα ἐκ τῶν γενομένων ὑπ’ αὐτῆς γεωτρήσεων δὲν ἐγένοντο παραδεκτὰ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου Βιομηχανίας κατόπιν τῆς ἀπὸ 24.2.1953 ἐκθέσεως τῶν κ.κ. Ζάχου καὶ Παπασταματίου τοῦ Ἰνστιτούτου Γεωλογίας Ἐρευνῶν Ὑπεδάφους καὶ τὸ ἐν λόγῳ Ὑπουργεῖον διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 20449) 11.3.53 ἐγγράφου του πρὸς τὴν ἀνάδοχον ἐζήτησεν ὅπως ἀπὸ κοινοῦ μὲ τὸ Ἰνστιτοῦτον γίνουν νέαι ἔρευναι γεωτρήσεων καὶ διανοιγοῦν ἐρευνητικὰ φρέατα. Ἐκ τῆς γενομένης μεταγενεστέρως διανοίξεως ἀριθμοῦ ἐρευνητικῶν φρεάτων, προέκυψε τὸ συμπέρασμα ὅτι ἡ ἀναλογία τοῦ καταλλήλου πρὸς πλινθοποίησιν λιγνίτου, ἠδύνατο νὰ ὑπολογισθῇ εἰς 40–45% ἔναντι τῶν ἀρχικῶν προβλέψεων 55–60% καὶ τῆς ὑπὸ τῆς ἀναδόχου ὑποστηριζομένης ἀναλογίας τῶν 30%. Κατόπιν τῆς ὑποβολῆς τῆς ὡς ἄνω μελέτης καὶ πρὸς ἐξέτασιν ταύτης ὡς καὶ τῆς δυνατότητος παροχῆς διευκολύνσεων πρὸς τὴν ἀνάδοχον διὰ τὴν συνέχισιν τῆς χρηματοδοτήσεως, συνεκλήθη τὴν 30.3.1953 σύσκεψις εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ εἰς ἣν μετέσχον ἐκπρόσωποι τῶν Ὑπουργείων Βιομηχανίας καὶ Συντονισμοῦ. Τὸ ἀποτέλεσμα τῆς συσκέψεως ταύτης καὶ ἡ βάσει τοῦ ἀπὸ 30.3.53 πρακτικοῦ αὐτῆς γενομένη εἰσήγησις πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἦτο νὰ γίνῃ παραδεκτὴ ἡ τροποποίησις τοῦ ἔργου καὶ νὰ παρασχεθοῦν πρὸς τὴν ἀνάδοχον αἱ ἀπὸ τοῦ 1952 ζητούμεναι διευκολύνσεις ὑπὸ τὰς ἑξῆς δύο προϋποθέσεις: α) Νὰ ἐπιδιωχθῇ ὅπως ἡ «Ἐθνικὴ καὶ Ἀθηνῶν» συμμετάσχῃ εἰς τὴν ἀνάδοχον ἑταιρείαν ἀναλαμβάνουσα τὴν οὐσιαστικὴν διοίκησιν τῆς ἐπιχειρήσεως καὶ β) Ἡ ἀνάδοχος νὰ ἀναλάβῃ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ προσκομίσῃ ἐγγύησιν μιᾶς Ἑλβετικῆς Τραπέζης διεθνοῦς φήμης διὰ ποσὸν 600.000 δολλαρίων καλύπτουσαν τὴν ὑπὸ τῶν προμηθευτικῶν οἴκων ἔγκαιρον ἐκτέλεσιν τῶν πιστώσεων. Κατόπιν τῶν ἀνωτέρω ἡ Κυβέρνησις προέβη εἰς σχετικὰς ἐνεργείας πρὸς τὴν «Ἐθνικὴν καὶ Ἀθηνῶν», ἥτις τελικῶς διὰ τῆς ἀπὸ 17.4.53 ἐπιστολῆς της πρὸς τὸν ὑπουργὸν Συντονισμοῦ, ἀπέστειλεν αἴτησιν τῆς ἀναδόχου ὑπὸ ἡμερομηνίαν 15.4.53, ἀναφέρουσα ὅτι συμφωνεῖ μὲ τὸ περιεχόμενον ταύτης καὶ συνηγορεῖ ὑπὲρ τῆς ἀποδοχῆς της. Ἡ ἐν λόγῳ αἴτησις τῆς ἀναδόχου περιελάμβανε τὰ ἑξῆς κύρια σημεῖα: 1) Πλινθοποιεῖον 200.000 τόννων ἐτησίως. 2) Θερμικὸν ἐργοστάσιον 40.000 KW. 3) Προθεσμίας φορτώσεως τῶν παραγγελθέντων καὶ παραγγελθησομένων μηχανημάτων, τῆς προθεσμίας ἀρχομένης ἀπὸ τῆς ὑπογραφῆς τῆς τροποποιήσεως τῆς συμβάσεως διὰ τὰ μηχανήματα Λιγνιτωρυχείου, Πλινθοποιείου καὶ Θερμοηλεκτρικοῦ ἐντὸς 12, 18 καὶ 24 μηνῶν ἀντιστοίχως. 4) Κεφαλαιοποίησιν τῶν ἐνδιαμέσων τόκων. 5) Χορήγησιν προκαταβολῶν εἰς τοὺς κατασκευαστὰς μηχανημάτων. 6) Ἐγγυητικὴν ἐπιστολὴν Ἑλβετικῆς Τραπέζης διὰ $ 400.000 διὰ τὴν ἔγκαιρον παράδοσιν τῶν μηχανημάτων, καὶ 7) Ἀνασυγκρότησιν τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου, ἐκλεγομένου ὡς Προέδρου αὐτοῦ τοῦ κ. Κωστῆ Ἡλιάσκου Διοικητοῦ τῆς Τραπέζης. Τὰ Ὑπουργεῖα Συντονισμοῦ καὶ Βιομηχανίας ἔκριναν ὅτι, λόγῳ τῆς σημασίας τοῦ ἔργου, πάντα τὰ ἀνωτέρω αἰτήματα τῆς ἀναδόχου θὰ ἔπρεπε νὰ γίνουν ἀποδεκτὰ καὶ τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 28590)29.4.53 ἐγγράφου του πρὸς τὴν Ἀμερικανικὴν Ἀποστολήν, συνηγοροῦν περὶ τῆς ἀποδοχῆς τῶν αἰτημάτων, ἐζήτησε τὴν σύμφωνον γνώμην αὐτῆς. Ἡ Ἀμερικανικὴ Ἀποστολή, παρὰ τὰς ἐπανειλημμένας ὀχλήσεις τῆς Κυβερνήσεως, οὐδέποτε ἀπήντησεν εἰς τὸ ἐν λόγῳ ἔγγραφον τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ πιθανῶς διότι κατὰ τὸ παρελθὸν καὶ δὴ ἀπὸ τοῦ Ἰανουαρίου 1953, διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. LD. 274)21.1.53 ἐγγράφου της, εἶχεν ἀρνηθῆ τὴν συγκατάθεσίν της πρὸς παροχὴν διευκολύνσεων εἰς τὴν ἀνάδοχον, ἐπεξηγοῦσα ὅτι δὲν ἠδύνατο νὰ συμφωνήσῃ μὲ τὰς προτεινομένας διευκολύνσεις πρὶν ἢ ἡ Ἀνάδοχος δώσῃ ἀποδείξεις ὅτι ἔλαβε μέτρα διὰ τὴν βελτίωσιν τῆς οἰκονομικῆς της καταστάσεως. Οὕτω, ἐματαιώθη ἡ συνέχισις τῆς χρηματοδοτήσεως. (Βραδύτερον, ἤτοι τὴν 31.12.53, ἐκ τῶν συνολικῶς ἀνοιγεισῶν πιστώσεων ἐκ $ 7.640.585, ἠκυρώθη τὸ μὴ ἐκτελεσθὲν ποσὸν ἐκ $ 7.296.303, τὴν δὲ 30.10.54 τὸ σχετικὸν κάλυμμα ἐπεστράφη εἰς τὴν Τράπεζαν Ἑλλάδος καὶ κατετέθη, κατόπιν συμφώνου γνώμης τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς, εἰς εἰδικὸν λογαριασμὸν διὰ τὴν μελλοντικὴν χρησιμοποίησίν του ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον διὰ τὸ ἔργον τῆς Πτολεμαΐδος). Τὸν Νοέμβριον 1953, ἐπικειμένης τῆς λήξεως τῆς προθεσμίας, συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 7, παράγραφος 3, τῆς ἀπὸ 12.5.51 συμβάσεως, καθ’ ἣν ἡ ἀνάδοχος θὰ ἔδει νὰ ἔχῃ ἀποπερατώσει τὰς ἐγκαταστάσεις, ἡ τελευταία δι’ ἐπιστολῆς, ἀπὸ 17.10.53, πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον Βιομηχανίας ᾐτήσατο τὴν παράτασιν τῆς συμβατικῆς προθεσμίας, ἰσχυριζομένη ὅτι ἡ μὴ ἐκτέλεσις τοῦ ἔργου ὠφείλετο εἰς ὑπαιτιότητα τοῦ Δημοσίου καὶ μόνον. Ὡς κύριον ἐπιχείρημα ἀνέφερε τὴν μὴ ἔγκρισιν τοῦ ὑπολοίπου τμήματος τοῦ Θερμοηλεκτρικοῦ ἐργοστασίου ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου Βιομηχανίας (ἀπόφασις 60796)24.6.52) καὶ ἐζήτει ὅπως ὁ καθορισμὸς τοῦ χρόνου παρατάσεως τῆς προθεσμίας γίνῃ ἀφοῦ τὸ Ὑπουργεῖον θὰ ἐνέκρινε τὸ ὑπόλοιπον τμῆμα τῆς μελέτης τοῦ Θερμικοῦ. Τὸ Ὑπουργεῖον Βιομηχανίας ἀπήντησε διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 76776)11.11.53 ἐγγράφου του, ἀντικροῦον τὰ ἐπιχειρήματα τῆς ἀναδόχου καὶ ἐπιρρῖπτον τὴν ὑπαιτιότητα εἰς αὐτήν. Συγχρόνως παρέσχε δίμηνον παράτασιν τῆς συμβατικῆς προθεσμίας πρὸς τὸν σκοπὸν ὅπως ἡ ἀνάδοχος προσκομίσῃ πλήρη στοιχεῖα βάσει τῶν ὁποίων τὸ Ὑπουργεῖον θὰ ἐνέκρινεν ἐὰν θὰ ἔδιδε καὶ νέαν προθεσμίαν. Ἡ παράτασις αὕτη ἐδόθη ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου Βιομηχανίας λόγῳ τῆς σπουδαιότητος τοῦ ἔργου, ὡς ἐπίσης καὶ διὰ τὸν λόγον ὅτι ἐν τῷ μεταξὺ εἶχον ὑποβληθῆ καὶ ἐμελετῶντο αἱ προτάσεις τῆς Ἑταιρείας Λιπασμάτων, ὡς κατωτέρω θέλω ἀναπτύξει καὶ αἵτινες προτάσεις ἦσαν εἰς γνῶσιν τῆς ἀναδόχου. Ἀλλὰ καὶ ἀσχέτως τούτου, τὸ Ὑπουργεῖον Βιομηχανίας, ἔχον ὑπ’ ὄψει του τὰς προτάσεις τῆς ἀναδόχου περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἔργου, ὡς καὶ τὴν ἀνάλογον πρότασιν τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὴν Ἀμερικανικὴν Ἀποστολὴν (ὡς ἀνωτέρω ἐκτίθεται), ἦτο ἐκ τῶν πραγμάτων ἠναγκασμένον ὅπως μὴ προβῇ εἰς τὴν λῆψιν οἱασδήποτε ἀποφάσεως πρὶν ἢ ἤθελε ληφθῆ ὁριστική τις ἀπόφασις ἐπὶ τοῦ ὅλου θέματος. Κατὰ τὴν ἐκπνοὴν τῆς ὡς ἄνω παρατάσεως ἐζητήθη ὑπὸ τῆς ἀναδόχου καὶ νέα παράτασις, ἥτις καὶ παρεσχέθη, ἐν συνεχείᾳ δὲ τὸ Ὑπουργεῖον Βιομηχανίας διὰ τοὺς αὐτοὺς ὡς ἄνω λόγους καὶ κατόπιν αἰτήσεως τῆς ἀναδόχου παρέτεινε τελικῶς τὴν προθεσμίαν μέχρι τῆς 12.12.54, παρελθούσης καὶ αὐτῆς ἀπράκτου. Καθ’ ὃν χρόνον ἡ Ἑλληνοαμερικανικὴ Ἑταιρεία Γενικῶν προϊόντων λιγνίτου συνεζήτει καὶ τῆς ἐδίδοντο παρατάσεις ἵνα μὴ ναυαγήσῃ ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ἔργου, ἡ Ἀνώνυμος Ἑταιρεία Χημικῶν Προϊόντων καὶ Λιπασμάτων ὑπέβαλε τὴν 29ην Ὀκτωβρίου 1953 πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ πρότασιν περὶ ἀναλήψεως τοῦ ἔργου τῆς ἀξιοποιήσεως τῆς Πτολεμαΐδος ὑπὸ τοὺς ἐν αὐτῇ διαλαμβανομένους ὅρους καὶ ἐν συνεχείᾳ ὑπέβαλε καὶ δευτέραν τοιαύτην τὴν 6ην Ἀπριλίου 1954 καὶ τρίτην τέλος τὴν 12ην Μαΐου 1954. Αἱ προτάσεις αὗται ἐμελετήθησαν ἐπισταμένως ὑπὸ τῶν πρὸς τοῦτο συσταθεισῶν Ἐπιτροπῶν καὶ ἤρξαντο διαπραγματεύσεις μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς ἐν λόγῳ ἑταιρείας, ἐν ᾧ κατὰ τὸ αὐτὸ χρονικὸν διάστημα ἡ Κυβέρνησις διεπραγματεύετο καὶ μετὰ τοῦ ΟΧΟΑ καὶ τῆς Ἑλληνοαμερικανικῆς Ἑταιρείας γενικῶν προϊόντων λιγνίτου, τὴν λύσιν τῆς μετὰ τῆς τελευταίας ταύτης συμβάσεως καὶ τὴν κατάρτισιν τῆς νέας τοιαύτης. Αἱ διαπραγματεύσεις αὗται εὐωδώθησαν καὶ ἀποτέλεσμα τῆς τοιαύτης αἰσίας ἐκβάσεώς των εἶναι αἱ ὑπὸ τὴν κύρωσιν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας τιθέμεναι διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νόμου δύο συμβάσεις. Οἱ ὅροι τῶν συμβάσεων, καθ’ ἃ εἶχον τὴν τιμὴν ν’ ἀναπτύξω πρὸς ὑμᾶς καὶ καθ’ ἃ λεπτομερῶς ἐκτίθενται ἐν τῇ εἰσηγητικῇ τοῦ νόμου ἐκθέσει τῶν ἁρμοδίων ὑπουργῶν, κατηρτίσθησαν κατόπιν ἐμπεριστατωμένων μελετῶν ὑπὸ ἁρμοδίων Ἐπιτροπῶν καὶ κατόπιν μακρῶν καὶ ἐπιπόνων διαπραγματεύσεων μεταξὺ τῶν συμβαλλομένων μερῶν, θέλω δὲ νὰ πιστεύω ὅτι ἀποτελοῦν τὸ δυνατὸν ἐπίτευγμα. Διὰ τῆς ὑπὸ κύρωσιν, ὑπὸ στοιχεῖον (α) ἐν τῷ νομοσχεδίῳ Συμβάσεως λύεται ἡ ἀπὸ 24.4.51 Σύμβασις περὶ ἀξιοποιήσεως τῶν λιγνιτῶν Πτολεμαΐδος μεταξὺ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ Ἑλληνοαμερικανικῆς Ἑταιρείας Γενικῶν Προϊόντων Λιγνίτου Α. Ε. Διὰ ταύτης καθορίζεται: α) Τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον ἀποδέχεται ὅπως καταβάλῃ εἰς τὴν Ἑλληνοαμερικανικὴν Ἑταιρείαν Γενικῶν Προϊόντων Λιγνίτου Α. Ε. $ 550.000 καὶ ἀναλαμβάνει τὴν ὑποχρέωσιν τῆς μεταφορᾶς καὶ ἐξαγωγῆς, παρὰ Ἑλβετικῇ Τραπέζῃ, τοῦ ἀντιστοίχου συναλλάγματος ὑπὲρ τῆς ἐν λόγῳ ἑταιρείας ἅμα τῇ δημοσιεύσει τοῦ κυρωτικοῦ τῆς συμβάσεως ταύτης νόμου. β) Τὸ Δημόσιον ὑπόσχεται ὅτι θὰ ὑποχρεώσῃ τὴν νέαν ἀνάδοχον ὅπως καταβάλῃ εἰς τὴν Ἑλληνοαμερικανικὴν ἑταιρείαν Γενικῶν Προϊόντων Λιγνίτου Α.Ε. τὸ ποσὸν τῶν δραχμῶν 2.200.000 καὶ ἐγγυᾶται διὰ τὴν πληρωμὴν ταύτην ἐφ’ ὅσον ἤθελον ὑπογραφῆ αἱ μεταξὺ τῆς νέας ἀναδόχου καὶ τῆς Δ.Ε.Η., Σ.Ε.Κ. καὶ Ο.Χ.Ο.Α. τρεῖς συμβάσεις αἱ προβλεπόμεναι εἰς τὴν μεταξὺ τοῦ Δημοσίου καὶ νέας ἀναδόχου συμβάσεως περὶ ἀξιοποιήσεως τῆς λιγνιτοφόρου περιοχῆς Πτολεμαΐδος. γ) Ἡ Ἑλληνοαμερικανικὴ Ἑταιρεία Γενικῶν Προϊόντων Λιγνίτου Α. Ε. ἀπαλλάσσεται πάσης ὀφειλῆς πρὸς τὸ Δημόσιον ἐκ τῆς καταβληθείσης ὑπὸ τούτου ἀμοιβῆς εἰς τὸν Τεχνικὸν Σύμβουλον τοῦ PIERCE MANAGEMENT INC ὡς καὶ τῆς, δυνάμει τοῦ νόμου 2360)1953, ὀφειλομένης ὑπ’ αὐτῆς προσφορᾶς. δ) Ἅπαν τὸ ἐνεργητικὸν τῆς Ἑλληνοαμερικανικῆς Ἑταιρείας Γενικῶν Προϊόντων Λιγνίτου Α. Ε. μεταβιβάζεται εἰς τὴν κυριότητα τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου ἅμα τῇ ἐνάρξει τῆς ἰσχύος τῆς συμβάσεως ταύτης. ε) Λύεται ἡ δανειακὴ σύμβασις μεταξὺ Ο.Χ.Ο.Α. καὶ Ἑλληνοαμερικανικῆς Ἑταιρείας Γενικῶν Προϊόντων Λιγνίτου Α. Ε. καθ’ ὅλας αὐτῆς τὰς διατάξεις ἀπαλλασσομένης τῆς Ἑλληνοαμερικανικῆς Ἑταιρείας Γενικῶν Προϊόντων Λιγνίτου πάσης ὑποχρεώσεως ἀπορρεούσης ἐκ τῆς δανειακῆς συμβάσεως ὡς καὶ πάσης ὀφειλῆς ἐκ τόκων οἱωνδήποτε, ληξιπροθέσμων ἢ μή. στ) Τὸ καταβληθὲν μέχρι σήμερον ὑπὸ τοῦ ΟΧΟΑ εἰς τὴν Ἑλληνοαμερικανικὴν Ἑταιρείαν Γενικῶν Προϊόντων λιγνίτου ποσὸν τῶν $ 647.386 ἀναλαμβάνει τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον ἀναδεχόμενον τὴν ἐκ τούτου ὀφειλὴν πρὸς τὸν ΟΧΟΑ, τῆς Ἑλληνοαμερικανικῆς Ἑταιρείας ἀπαλλασσομένης πάσης ὑποχρεώσεως. Διὰ τῆς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὡς ἄνω ὑπὸ στοιχεῖον (β) νέας συμβάσεως, μεταξὺ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ Α. Ε. Χημικῶν Προϊόντων καὶ Λιπασμάτων «περὶ ἀξιοποιήσεως λιγνιτοφόρου περιοχῆς Πτολεμαΐδος» καθορίζονται τὰ ἑξῆς: α) Ἡ ἀνάδοχος ἀναλαμβάνει τὴν ὑποχρέωσιν ὅπως, ἐντὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς ὑπογραφῆς τῶν προβλεπομένων ἐν τῇ συμβάσει τριῶν συμβάσεων, μεταξὺ ἀναδόχου καὶ ΔΕΗ, ΣΕΚ καὶ ΟΧΟΑ. καταθέσῃ παρὰ τῇ Τραπέζῃ Ἑλλάδος, ἐπ’ ὀνόματι τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου, τὴν εἰς δραχμὰς ἀξίαν συναλλάγματος ἐπὶ Ν. Ὑόρκης ποσοῦ $ 550.000, ὅπερ τὸ Δημόσιον ὑπεσχέθη ὅπως καταβάλῃ εἰς τὴν Ἑλληνοαμερικανικὴν Ἑταιρείαν. β) Ὡσαύτως ἡ ἀνάδοχος ἀναλαμβάνει τὴν ὑποχρέωσιν ὅπως, ἐντὸς ἑνὸς ἔτους ἀπὸ τῆς ὑπογραφῆς τῶν ὡς ἄνω συμβάσεων, καταβάλῃ εἰς τὴν Ἑλληνοαμερικανικὴν Ἑταιρείαν τὸ ποσὸν τῶν 2.200.000 δραχμ. Εἰς περίπτωσιν μὴ καταβολῆς του, τὸ Δημόσιον δικαιοῦται νὰ εἰσπράξῃ τὸ ποσὸν τοῦτο κατὰ τὴν διαδικασίαν τοῦ ΝΕΔΕ. γ) Καθορίζεται, ἐξ ἄλλου, ὅτι εἰς τὸ ποσὸν τοῦ δανείου τῶν $ 13.500.000 περιλαμβάνεται τὸ ποσὸν τῶν $ 647.386, ὅπερ ὀφείλεται ὑπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου εἰς τὸν ΟΧΟΑ συμφώνως πρὸς τὴν σύμβασιν «περὶ λύσεως κλπ.». Εἰς τὴν ὀφειλὴν ταύτην ὑποκαθίσταται ὁ ἀνάδοχος ἔναντι τοῦ ΟΧΟΑ οἱ τόκοι δὲ τοῦ ποσοῦ τούτου θὰ ὀφείλωνται ὑπὸ τῆς ἀναδόχου ἀπὸ τῆς ὑπογραφῆς τῆς παρούσης συμβάσεως. δ) Τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον μεταβιβάζει, ἅμα τῇ ἐνάρξει τῆς ἰσχύος τῆς συμβάσεως, ἅπαν τὸ ἐνεργητικὸν τῆς Ἑλληνοαμερικανικῆς Ἑταιρείας ὅπερ μετεβιβάσθη εἰς αὐτὸ διὰ τῆς συμβάσεως «περὶ λύσεως κλπ.». ε) Μέχρι τῆς ὁριστικῆς ἀποπληρωμῆς τοῦ κεφαλαίου καὶ τῶν τόκων τῶν δανείων ἐκ μέρους τοῦ ΟΧΟΑ καὶ τῶν Γερμανικῶν Τραπεζιτικῶν Οἴκων καὶ πάντως οὐχὶ πέραν τῆς 25ετίας ἀπὸ τῆς ἰσχύος τῆς συμβάσεως, ἡ ἀνάδοχος ἀπαλλάσσεται τοῦ φόρου Δʹ κατηγορίας. Οἱ μέτοχοι ὅμως αὐτῆς καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς συμβάσεως, θὰ ὑπόκεινται εἰς τὴν ἑκάστοτε ἰσχύουσαν φορολογίαν ἐπὶ τοῦ διανεμομένου αὐτοῖς μερίσματος, τὸ ὁποῖον δὲν θὰ ὑπερβαίνῃ τὸ ποσοστὸν δέκα ὀκτὼ τοῖς ἑκατὸν (18%) ἐτησίως ἐπὶ τοῦ μετοχικοῦ κεφαλαίου. Πέραν τῶν ἀνωτέρω οἰκονομικῶν διατάξεων αἱ ἀφορῶσαι τὸ ἐκτελεσθησόμενον ἔργον κυριώτεραι διατάξεις εἶναι αἱ ἑξῆς: Ἡ ἀνάδοχος ἀναλαμβάνει νὰ προμηθευθῇ καὶ ἐγκαταστήσῃ τὸν ἀναγκαῖον μηχανικὸν ἐξοπλισμὸν διά: α) Τὴν ἐξόρυξιν 1.800.000 τόννων λιγνίτου ἐτησίως. β) Τὴν παραγωγὴν 200.000 τόννων λιγνιτοπλίνθων ἐτησίως. γ) Τὴν παραγωγὴν 100.000 τόννων ἡμικὼκ ἐτησίως, καὶ δ) Τὴν παραγωγὴν ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας καὶ ἀτμοῦ, ἱδρυομένου πρὸς τοῦτο Θερμοηλεκτρικοῦ ἐργοστασίου, λειτουργοῦντος διὰ λιγνίτου, τῆς ἀπαιτουμένης ἰσχύος πρὸς κάλυψιν τῶν ἀναγκῶν τῆς ἀναδόχου. Ἐπίσης ὁ ἀνάδοχος ἀναλαμβάνει τὴν ὑποχρέωσιν ὅπως, ἐκ τῶν ὑπ’ αὐτῆς παραχθησομένων προϊόντων προμηθεύῃ εἰς μὲν τὴν ΔΕΗ περὶ τοὺς 900.000 τόννους λιγνίτου ἐτησίως διὰ τὸ ἱδρυθησόμενον ὑπὸ ταύτης Θερμοηλεκτρικὸν ἐργοστάσιον τῶν 65.000 KW εἰς δὲ τοὺς ΣΕΚ 120– 150.000 τόννους λιγνιτοπλίνθους ἐτησίως πρὸς χρῆσιν τῶν ἐμπορικῶν ἁμαξοστοιχιῶν. Ἡ ἀνάδοχος ἐπίσης θὰ προμηθεύῃ 100.000 τόννους ἡμικὼκ ἐτησίως εἰς τὴν μεταλλουργίαν. Τὸ ὅλον ἔργον ὑπολογίζεται εἰς 20.000.000 δολλ. Ταῦτα, συμφώνως τῇ συμβάσει, θέλουσι διατεθῆ ὡς ἀκολούθως: 1) Δολλάρια 3.000.000 ὡς μετοχικὸν κεφάλαιον τῆς ἀναδόχου. 2) Δολλάρια 3.500.000 δάνειον ἐκ Γερμανικῶν πιστώσεων, καὶ 3) Δολλάρια 13.500.000 δάνειον ἐκ μέρους τοῦ ΟΧΟΑ. Ἡ ἀνάδοχος ἐπίσης ὑποχρεοῦται ὅπως, ἐντὸς τετραμήνου, ὑποβάλῃ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Βιομηχανίας τὰς λεπτομερεῖς μελέτας κατασκευῆς τοῦ ἔργου πρὸς ἔγκρισιν. Αἱ προμήθειαι τῶν μηχανημάτων θὰ γίνωνται διὰ μὲν τὴν ἐκ Γερμανικῶν πιστώσεων προμήθειαν μεταξὺ πολλῶν Γερμανικῶν Οἴκων, διὰ δὲ τὰς ἐκ τῶν ὑπολοίπων πιστώσεων προμηθείας διὰ λήψεως προσφορῶν ἐξ ἐπαρκοῦς ἀριθμοῦ καταλλήλων Οἴκων. Ἐντὸς διμήνου ἀπὸ τῆς ἰσχύος τῆς συμβάσεως, ἡ ἀνάδοχος θέλει ὑπογράψει τρεῖς ἐπὶ μέρους συμβάσεις μετὰ τοῦ ΟΧΟΑ, τῆς ΔΕΗ καὶ τῶν ΣΕΚ δι’ ὧν θὰ ρυθμίζωνται αἱ λεπτομέρειαι τοῦ συμφωνηθησομένου δανείου ἀφ’ ἑνὸς καὶ ἑκατέρωθεν ὑποχρεώσεων καὶ ὅρων ἀφ’ ἑτέρου τῆς διαθέσεως λιγνίτου εἰς τὴν ΔΕΗ καὶ λιγνιτοπλίνθων εἰς τοὺς

Σ.Ε.Κ.

Αἱ τιμαὶ διαθέσεως τοῦ λιγνίτου, λιγνιτοπλίνθων καὶ ἡμικὼκ θὰ εἶναι ὁπωσδήποτε κατὰ θερμικὴν ἀναλογίαν κατώτεραι τῶν εἰσαγομένων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ στερεῶν καυσίμων καὶ θὰ ἐλέγχωνται ὑπὸ τοῦ Κράτους ὑποκείμεναι εἰς ἀγορανομικὸν ἔλεγχον. Ἡ ἀνάδοχος ὑποχρεοῦται νὰ ἱδρύσῃ Ἑλληνικὴν Ἀνώνυμον Ἑταιρείαν, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ μεταβιβασθοῦν ἅπασαι αἱ ὑποχρεώσεις καὶ τὰ δικαιώματα αὐτῆς, τὰ ἀπορρέοντα ἐκ τῆς συμβάσεως. Θεσπίζεται ἐπίσης ὁ θεσμὸς τῆς διαιτησίας διὰ τὴν ἐπίλυσιν τῶν διαφορῶν. Εἰς τὴν σύμβασιν, προβλέπεται τὸ δικαίωμα τῆς ἀναδόχου ὅπως ἱδρύῃ, κατόπιν ἀδείας κατὰ τὰς κειμένας διατάξεις, εἰς τὴν περιοχὴν Πτολεμαΐδος, ἑτέρας βιομηχανίας διὰ τὰς ὁποίας ὁ λιγνίτης ἀποτελεῖ πρώτην ὕλην. Αἱ ἐν προκειμένῳ ἐγκαταστάσεις ὡς καὶ αἱ προβλεπόμεναι διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ὅρων τῆς συμβάσεως ἀρχικαὶ τοιαῦται θέλουσι περιέλθει εἰς τὴν κυριότητα τοῦ Κράτους μετὰ τὴν παρέλευσιν τῆς διὰ τῆς συμβάσεως ὁριζομένης 40ετίας. Ἡ ἀποπεράτωσις τοῦ ὅλου ἔργου ὑπολογίζεται ὅτι θὰ συντελεσθῇ ἐντὸς τριετίας ἀπὸ τῆς ἐγκρίσεως τῆς μελέτης. Ἐν συμπεράσματι, διὰ τῶν προβλεπομένων ἐν τῇ νέᾳ συμβάσει ἐγκαταστάσεων καὶ τῆς παραλλήλου ἱδρύσεως τοῦ Θερμοηλεκτρικοῦ Ἐργοστασίου ὑπὸ τῆς ΔΕΗ, ἐπιτυγχάνεται ἡ ἀξιοποίησις τῶν λιγνιτῶν Πτολεμαΐδος ἐπὶ ὀρθολογιστικῶν βάσεων ἀπὸ οἰκονομικῆς καὶ τεχνικῆς ἀπόψεως, ἐξασφαλιζομένης τῆς διαθέσεως τοῦ ἐξορυσσομένου λιγνίτου. Τοιουτοτρόπως θεμελιοῦται τὸ ἔργον τῆς Πτολεμαΐδος ἐπὶ σταθερῶν βάσεων. Τοιοῦτον ἐν ἁδραῖς γραμμαῖς τὸ περιεχόμενον τῶν συμβάσεων, τῶν ὁποίων ἡ κύρωσις ζητεῖται διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, τοῦ ὁποίου τὸ μὲν πρῶτον ἄρθρον κυροῖ τὴν ἀπὸ 18 Ἰουνίου 1955 σύμβασιν δι’ ἧς λύεται ἡ μετὰ τῆς Ἑλληνοαμερικανικῆς Ἑταιρείας Γενικῶν Προϊόντων Λιγνίτου Α. Ε. συνομολογηθεῖσα διὰ τοῦ νόμου 1717)1951 σύμβασις ἀπὸ 24 Ἀπριλίου 1951 «περὶ ἀξιοποιήσεως τῶν λιγνιτῶν Πτολεμαΐδος». Τὸ Δεύτερον ἄρθρον ἀπαλλάσσει τὴν Ἑλληνοαμερικανικὴν Ἑταιρείαν τῶν ἐν αὐτῷ ἀναφερομένων ὑποχρεώσεων, καὶ διὰ τοῦ Τρίτου ἄρθρου καθορίζονται αἱ ἐν σχέσει πρὸς τὴν προκειμένην σύμβασιν ὑποχρεώσεις τῆς Γενικῆς Συμβάσεως τῆς ἑταιρείας ταύτης. Διὰ τοῦ Τετάρτου ἄρθρου τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου νόμου κυροῦται ἡ ἀπὸ 18 Ἰουνίου 1955 ὑπογραφεῖσα μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἑλληνικῆς Ἑταιρείας Χημικῶν Προϊόντων καὶ Λιπασμάτων σύμβασις «περὶ ἀξιοποιήσεως λιγνιτοφόρου περιοχῆς Πτολεμαΐδος». Τὸ Πέμπτον ἄρθρον δίδει ἰσχὺν νόμου εἰς τὰς διατάξεις τῶν κυρουμένων δύο συμβάσεων. Τέλος, διὰ τῶν διατάξεων τοῦ Ἕκτου ἄρθρου παρέχεται ἡ δυνατότης συστάσεως ὑπὸ τὰς ἐν αὐτῷ διαλαμβανομένας διατυπώσεις διὰ Β. Διατάγματος εἰδικῆς προσωρινῆς ὑπηρεσίας παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ Βιομηχανίας διὰ τὴν παρακολούθησιν, ἐποπτείαν, ἔλεγχον κλπ. τῶν ἐγκαταστάσεων, αἵτινες προβλέπονται νὰ ἀνεγερθοῦν ἐν Πτολεμαΐδι, βάσει τῆς διὰ τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ παρόντος νομοσχεδίου κυρουμένης συμβάσεως καὶ καθορίζονται αἱ λεπτομέρειαι τῆς συγκροτήσεως καὶ λειτουργίας τῆς ὑπηρεσίας αὐτῆς. Κύριοι βουλευταί, εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἐξιστορήσω πρὸς ὑμᾶς μὲ τὰς ἀσθενεῖς μου δυνάμεις καὶ ὅσον τὸ δυνατὸν συντομώτερον τὴν ὅλην ἐξέλιξιν τῆς ὑποθέσεως τῆς γνωστῆς ὡς «ἔργα Πτολεμαΐδος», τὰ ὁποῖα ἔργα, δὲν εἶναι ὑπερβολὴ ἐὰν εἴπω, ὅτι μὲ τὴν διαρκῆ ἀναβολὴν ἐκτελέσεώς των εἶχον εἰσέλθει εἰς τὴν σφαῖραν τοῦ θρύλου. Εἶμαι ἤδη βέβαιος, ὅτι μὲ τὴν νέαν σύμβασιν, τὴν ὁποίαν καλούμεθα νὰ κυρώσωμεν, τὰ ἔργα Πτολεμαΐδος, ἔπαυσαν ν’ ἀνήκουν εἰς τὴν σφαῖραν τοῦ θρύλου καὶ εἰσῆλθον εἰς τὸν κύκλον τῆς πραγματικότητος. Τὴν βεβαιότητα αὐτὴν μοῦ τὴν ὑπαγορεύουν τρεῖς βασικοὶ λόγοι: α) Τὸ γεγονός, ὅτι ἔχει ἐξασφαλισθῆ ἡ κατανάλωσις τοῦ λιγνίτου μὲ τιμὰς κατωτέρας τῶν τιμῶν τοῦ διεθνοῦς ἐπιπέδου, κυρίως ὑπὸ τῆς Δ.Ε.Η., τῶν Σ.Ε.Κ. καὶ τῆς Μεταλλουργίας. β) Τὸ γεγονὸς ὅτι ἀνάδοχος τοῦ ἔργου εἶναι ἡ γνωστοτάτη μεγάλη Ἑλληνικὴ βιομηχανία, ἡ ὁποία ἔχει ἀποδείξει ἐμπράκτως, ὅτι εἶναι εἰς θέσιν νὰ φέρῃ εἰς αἴσιον πέρας τὰ ὑπ’ αὐτῆς ἀναλαμβανόμενα ἔργα, καὶ γ) Τὸ γεγονὸς ὅτι εἶναι ἐξησφαλισμένη ἡ χρηματοδότησις τοῦ ὅλου ἔργου. Κύριοι βουλευταί, ὁ λαὸς τῆς Πτολεμαΐδος καὶ ὁλοκλήρου τοῦ Νομοῦ Κοζάνης καὶ ἡμεῖς προσωπικῶς οἱ ἔχοντες τὴν τιμὴν νὰ ἐκπροσωπῶμεν τὸν λαὸν ἐκεῖνον, πανηγυρίζομεν τὴν ὑπογραφὴν τῆς νέας συμβάσεως, διότι εἴμεθα βέβαιοι, ὅτι θὰ ἐκτελεσθοῦν πλέον τὰ ἔργα Πτολεμαΐδος. Ἐκφράζομεν τὴν ἀπέραντον εὐγνωμοσύνην μας πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως Στρατάρχην Παπάγον καὶ ἅπαντας τοὺς ἐν τῇ Κυβερνήσει ἀξίους συνεργάτας του, οἵτινες, ἐν τῷ κύκλῳ τῆς ἁρμοδιότητός του ἕκαστος, ἔφεραν εἰς αἴσιον πέρας τὴν ὑπόθεσιν τῆς Πτολεμαΐδος. Τρέφομεν τὴν ἐλπίδα, ὅτι συντόμως θὰ ἴδωμεν ὑπογραφομένην καὶ τὴν σύμβασιν κατασκευῆς ἐν Πτολεμαΐδι τοῦ ἐργοστασίου ἀζώτου, ὥστε ἐπ’ αὐτοῦ νὰ ὁλοκληρωθῇ τὸ σύνολον τῶν βασικῶν ἔργων Πτολεμαΐδος. Δικαίως, κύριοι βουλευταί, πανηγυρίζει καὶ εὐγνωμονεῖ ὁ λαὸς Πτολεμαΐδος καὶ ὁλοκλήρου τοῦ Νομοῦ Κοζάνης, λόγῳ τῆς τεραστίας σημασίας τῶν μελλόντων νὰ ἐκτελεσθῶσιν ἐκεῖ ἔργων. Καὶ ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι αἰσθήματα εὐγνωμοσύνης καὶ χαρᾶς πρέπει νὰ πλημμυρίζουν, καὶ πλημμυρίζουν ἀσφαλῶς, τὰς καρδίας ὅλων τῶν Ἑλλήνων διὰ τὰ ἔργα αὐτά. Διότι τὰ ἔργα τῆς Πτολεμαΐδος, δὲν εἶναι ἔργα τοπικῆς σημασίας. Τὰ ἔργα τῆς Πτολεμαΐδος, εἶναι πανελληνίου σημασίας. Τὰ ἔργα αὐτὰ εἶναι βασικῆς σημασίας διὰ τὴν ἀνασυγκρότησιν τῆς χώρας μας. Ὁδηγοῦν κατ’ εὐθεῖαν εἰς τὴν ἐκβιομηχάνισιν τῆς χώρας διὰ τῆς παροχῆς καυσίμων ἐγχωρίων καὶ εὐθηνῶν. Ἐξασφαλίζουν τὸν ἐξηλεκτρισμὸν τῆς χώρας μας. Τὸ θερμοηλεκτρικὸν ἐργοστάσιον Πτολεμαΐδος, θὰ εἶναι τὸ πρῶτον ἐργοστάσιον βάσεως διὰ τὸν ἐξηλεκτρισμὸν τῆς χώρας, λόγῳ δὲ τοῦ χαμηλοῦ κόστους τοῦ λιγνίτου καὶ τῆς παραχθησομένης ὡς ἐκ τούτου εὐθηνῆς ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας, θὰ συμβάλῃ ἐκ τοῦ ἀσφαλοῦς εἰς τὸν σημαντικώτατον ὑποβιβασμὸν τῆς τιμῆς τοῦ ὑπὸ τοῦ δικτύου τῆς ΔΕΗ ἐν γένει διατιθεμένου ἠλεκτρικοῦ ρεύματος. Ἐξοικονομοῦν τὰ ἔργα Πτολεμαΐδος 5.000.000 δολλάρια ἐτησίως, κατὰ τοὺς μετριωτέρους ὑπολογισμοὺς καὶ κατὰ τὰ πρῶτα ἔτη τῆς λειτουργίας των, καὶ τὸ ποσὸν τοῦτο θ’ αὐξάνῃ κατ’ ἔτος. Μὲ μίαν λέξιν, δύναμαι νὰ εἴπω ἄνευ ὑπερβολῆς τινος, ὅτι τὰ ἔργα τῆς Πτολεμαΐδος, ἐξασφαλίζουν τὴν εὐημερίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Κύριοι βουλευταί, τὴν εὐρυτάτην καὶ τεραστίαν σημασίαν τῶν ἔργων Πτολεμαΐδος, προσδιώρισε παραστατικώτατα ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως Στρατάρχης Παπάγος, μὲ τὴν ἑξῆς ἐπιγραμματικωτάτην φράσιν του: «Τὸ συγκρότημα τῆς Πτολεμαΐδος, θὰ καταστῇ πυρὴν εὐρυτάτης βιομηχανικῆς ἀκτινοβολίας, πέριξ τοῦ ὁποίου θὰ δημιουργηθῇ πλέγμα ὁλόκληρον σημαντικῶν βιομηχανιῶν». Εἰσηγοῦμαι τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου νόμου καὶ εὔχομαι ὁλοψύχως νὰ ἔχω συντόμως τὴν τιμὴν νὰ εἰσηγηθῶ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, τὴν κύρωσιν συμβάσεως ἐξασφαλιζούσης τὴν κατασκευὴν ἐν Πτολεμαΐδι καὶ τοῦ ἑτέρου βασικοῦ ἔργου τῆς ἀνασυγκροτήσεως τῆς χώρας μας, τοῦ ἐργοστασίου ἀζώτου. (Χειροκροτήματα).

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ εἰσηγητὴς τῆς μειοψηφίας κ. Γ. Μόδης, ἔχει τὸν λόγον.

§18Γ. ΜΟΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἂς ἔχῃ δόξαν ὁ Θεός, παρ’ ὀλίγον νὰ εἴπω ὁ Ἀλλάχ, ἤγγικεν ἡ ὥρα ν’ ἀσχοληθῶμεν μὲ τὴν περίφημον ὑπόθεσιν Πτολεμαΐδος. Κάποια ἐπερώτησίς μου ἡ ὁποία ἀπὸ μακροῦ ἔχει κατατεθῆ καὶ κοιμᾶται τώρα πλέον ἀτονεῖ. Ἦλθεν ἡ ὥρα ἀλλὰ ἦλθε κάπως ἀργά. Κάλλιο ἀργὰ παρὰ ποτέ, ὅπως λέει κάποια λαϊκὴ παροιμία. Τὸ περίεργον εἶναι, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἐνῷ ἡ σύμβασις ἔρχεται τόσον ἀργὰ δὲν εἶναι κἂν πλήρης διότι ἂν τὴν ψηφίσωμεν δὲν θὰ ἰσχύσῃ ἐὰν δὲν ὑπογραφοῦν ἕτεραι τρεῖς συμβάσεις. Μία μὲ τὴν ΔΕΗ, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ προμηθεύῃ 900.000 τόννους λιγνίτου ἐτησίως, μία μὲ τὴν Σ.Ε.Κ. εἰς τὴν ὁποίαν θὰ προμηθεύῃ 120– 150 χιλιάδες τόννους λιγνίτου πλινθοποιημένου καὶ μὲ τὸν ΟΧΟΑ ὁ ὁποῖος θὰ προμηθεύσῃ τὸ δάνειον. Ὅπως βλέπετε πρόκειται περὶ τριῶν ἡμικρατικῶν ὀργανισμῶν μετὰ τῶν ὁποίων θὰ ἔπρεπε νὰ εἶχον ἤδη ὑπογραφῆ αἱ σχετικαὶ συμβάσεις. Ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ ἄλλη ἔλλειψις. Σιωπὴ ἐπικρατεῖ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἐργοστάσιον ἀζώτου. Τοῦτο ἔχει καιρίαν σημασίαν διότι παρόμοιον ἐργοστάσιον ἔχουν ἅπαντες σχεδὸν οἱ γείτονές μας. Ἔχει ἡ Βουλγαρία, δύο ἡ Τουρκία καὶ ὡς πληροφοροῦμαι κατασκευάζει καὶ ἡ Ἀλβανία. Μείναμεν οἱ τελευταῖοι. Τοῦτο δὲν εἶναι πρὸς τιμὴν τῶν Κυβερνήσεων καὶ τῶν συμμάχων. Ἐνθυμεῖσθε, κύριοι συνάδελφοι, τὸν Φεβρουάριον τοῦ 1953 ὁ τότε ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ἐπεσκέφθη τὴν Πτολεμαΐδα, περιῆλθε τὰς διαφόρους στοὰς καὶ ἐδήλωσεν ὅτι θὰ ἐλαμβάνοντο ραγδαῖαι ἀποφάσεις διὰ τὴν ἀξιοποίησίν της. Κατὰ τὴν ἐπάνοδον ἐξ Ἀμερικῆς ὁ τότε ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ἐδήλωσεν ἀπὸ ραδιοφώνου τὴν 19ην Ἰουνίου 1953 ὅτι μετὰ δύο μῆνας θὰ ἐγένετο τὸ θερμοηλεκτρικὸν ἐργοστάσιον τῆς Πτολεμαΐδος. Καὶ ἐφθάσαμεν εἰς τὸ 1955 καὶ μόνον σήμερον ἀσχολούμεθα μὲ τὴν Πτολεμαΐδα μὲ τὴν νέαν σύμβασιν, δηλ. τῆς Πτολεμαΐδος, ὄχι δὲ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου. Καὶ μὲ τὴν Πτολεμαΐδα ἡ ὁποία ἀποτελεῖ μαῦρον χρυσόν. Τὴν Πτολεμαΐδα, κύριοι συνάδελφοι, τὸ πρῶτον ἀνεκάλυψεν ὁ στρατηγὸς Σπυρίδων, ὡς Διευθυντὴς τῶν Σ.Ε.Κ. τὸ πρῶτον καὶ κατόπιν ὡς ὑπουργὸς Συγκοινωνιῶν. Τὸ πρῶτον ὡμίλουν περὶ Βεύης (Μπανίτσης) τῆς Φλωρίνης. Τὸ 1920 ἐνεκρίθη δι’ εἰδικοῦ νόμου σύμβασις μετά τινος ἑταιρείας ἡ ὁποία ἀνέλαβε ν’ ἀξιοποιήσῃ διὰ μεγάλων ἐγκαταστάσεων τὸ λιγνιτωρυχεῖον τῆς Βεύης. Ἀλλὰ ἦλθεν ἡ 1ης Νοεμβρίου 1920 καὶ ἡ ἑταιρεία ἐξηφανίσθη. Τὸ 1929 –30 ἐνεφανίσθη μία Ἀγγλικὴ ἑταιρεία μὲ λαμπρὰς συστάσεις τοῦ τότε Πρεσβευτοῦ κ. Κακλαμάνου διὰ τὴν ὁποίαν ἐνθουσιάσθη ὁ τότε Πρωθυπουργὸς Ἐλευθέριος Βενιζέλος. Καὶ ἡ ἑταιρεία αὕτη ἔταξε τότε λαγοὺς μὲ πετραχήλια ἀλλὰ καὶ αὐτὴ ἀπῆλθεν ἀφίνουσα μερικὰ χρέη εἰς πτωχοὺς ἀνθρώπους τῆς περιοχῆς ἐκείνης. Ἡ Πτολεμαΐς ἦτο γνωστὴ ἀλλὰ ἐνῷ ὅλοι οἱ πρὸς βορρᾶν καὶ νότον λιγνῖται εἶναι ἀνθρακοποιημένα δένδρα, περιέργως οἱ τῆς Πτολεμαΐδος προέρχονται ἀπὸ ἀνθρακοποιημένον χόρτον καὶ εἶναι κατάλληλοι πρὸς πλινθοποίησιν. Ὁ Σπυρίδων, ἔφερε τὸν Γερμανὸν καθηγητὴν Κέγκελ ἐπανειλημμένως καὶ ἔκαμε ὑπερτριακοσίας γεωτρήσεις καὶ ἐπιστοποιήθη ὅτι ὑπάρχουν ἀποθέματα 400 ἑκατομμυρίων τόννων λιγνίτου. Κατὰ τὴν μελέτην Κέγκελ ἡ ἐξόρυξις ἑνὸς τόννου θὰ ἐστοίχιζεν 9 δραχμάς. Ὁ στρατηγὸς Σπυρίδων, ἐσκέπτετο νὰ γίνῃ ἐκμετάλλευσις τῆς Πτολεμαΐδος διὰ κεφαλαίων τῶν ΣΕΚ. Ἀλλὰ ὁ τότε δικτάτωρ παρεχώρησε τὴν ἐκμετάλλευσιν εἰς τὸν Φίλην, ὁ ὁποῖος εἶχε πολλὰ ἄλλα προσόντα ἀλλὰ δὲν εἶχε πεντάρα. Εἰς ἄλλον ὁμογενῆ ἐπίσης ἐξ Ἀμερικῆς ἀνετέθη τὸ ἔργον τοῦ Ἀχελώου. Ὅταν ἦλθον τὰ δολλάρια ἐξ Ἀμερικῆς καὶ ἠδύνατο δι’ αὐτῶν νὰ ἐκτελεσθοῦν τὰ ἔργα Πτολεμαΐδος καὶ Ἀχελώου οἱ ὁμογενεῖς αὐτοὶ ἦσαν σοβαρώτατα ἐμπόδια. Τὸ 1946 ἡ Κυβέρνησις ἴσως διότι ὁ Φίλης ἦτο Κορίνθιος νεκρανέστησε τὴν σύμβασιν Φίλη. Τοῦτο ἐγένετο καὶ τὸ 1947 καὶ τὸ 1948 καὶ τὸ 1949, καὶ τὸ χειρότερον εἶναι ὅτι παρετάθη καὶ μετὰ τὴν λῆξιν τοῦ συμμοριτοπολέμου. Κατὰ τὸ 1950 ὑπὸ γενικὴν κατακραυγὴν ἦλθε τὸ θέμα τῆς Πτολεμαΐδος καὶ πάλιν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ἀλλὰ καὶ πάλιν ἐμπόδιον ἦτο ὁ Φίλης ὁ ὁποῖος ἐὰν δὲν εἶχε χρήματα εἶχε φίλους εἰς τὴν Ἀμερικήν, γερουσιαστάς, βουλευτὰς καὶ ἄλλους.

§19Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Μίαν διακοπήν, κύριε συνάδελφε. Διὰ τὴν ἀλήθειαν καὶ τὴν ἱστορίαν πρέπει νὰ λεχθῇ ὅτι κατὰ τῆς νέας παρατάσεως τῆς συμβάσεως Φίλη ἐγένετο διάβημα τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς. Ἐν τούτοις ἐγένετο ἡ παράτασις διὰ δῆθεν ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἐνῷ ἐπρόκειτο μόνον περὶ ἀποφάσεως ὑποεπιτροπῆς ἐξ ὑπουργῶν ξένης ἐντελῶς ἁρμοδιότητος μὲ τὸ θέμα. Ἔκκτοτε ἀρχίζει ἡ τελευταία φάσις τῶν ἀτυχιῶν τοῦ μεγάλου αὐτοῦ ἐθνικοῦ ζητήματος.

§20ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖοι ἦσαν οἱ ὑπουργοί;

§21Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ὁ κ. Στεφανόπουλος, ὁ κ. Χατζηπᾶνος καὶ ὁ κ. Μαυρογορδᾶτος, ἐὰν ἐνθυμοῦμαι καλῶς. Ὁ κ. Στεφανόπουλος βραδύτερον ἐζήτησε καὶ διεγράφη ἡ ὑπογραφή του ἀπὸ τὸ πρακτικόν. Τὴν σύμβασιν ὑπέγραψεν ὁ κ. Χατζηπᾶνος ὡς ἁρμόδιος ὑπουργός.

§22Γ. ΜΟΔΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει τότε ἔγινε νέα σύμβασις ἢ μᾶλλον ἀνενεώθη ἡ παλαιὰ σύμβασις Φίλη ὑπὸ νέαν μορφὴν καὶ ὑπὸ νέον φορέα. Πλὴν ὅμως ὁ ἀνάδοχος συντόμως ἤρχισε νὰ διαμαρτύρεται καὶ νὰ προβάλῃ σωρείαν ἀξιώσεων. Εἶπον ὅτι 600.000 τόννοι πλινθοποιημένου λιγνίτου, τοὐλάχιστον κατὰ τὰ πρῶτα ἔτη, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπορροφηθοῦν ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας. Τοῦτο τὸ εὑρίσκω καὶ ἐγὼ λογικόν. Ἴσως εἰς τὸ ποσὸν τοῦτο φθάσωμεν ἀργότερα καὶ πρέπει νὰ φθάσωμεν, ἀλλ’ ὄχι κατὰ τὰ πρῶτα ἔτη. Τὸ ὅλον ἔργον θὰ ἐστοίχιζε 20 περίπου ἑκατομμύρια δολλάρια καὶ θὰ ἐτελείωνε μετὰ 3 ἔτη. Κατὰ δὲ μίαν περίεργον διάταξιν τῆς συμβάσεως, ἡ ὁποία ὡς ἐπληροφορήθην ἐπεβλήθη ὑπὸ τοῦ Ἀμερικανικοῦ παράγοντος, ὁ ἀνάδοχος ἔπρεπε νὰ πληρώνῃ τόκους καὶ πρὶν ἔτι ἀρχίσῃ νὰ ἀποδίδῃ τὸ ἔργον ὡς ἐὰν τὸ δάνειον ἐδίδετο ἀπὸ κατ’ ἐπάγγελμα τοκιστήν. Ἡ Κυβέρνησις τοῦ 1952 ἐμελέτησεν ὅλα αὐτὰ τὰ ζητήματα· ἠμπορεῖ νὰ λεχθῇ ὅτι ἀπεδέχθη τὰς νέας προτάσεις. Ὁ ἀνάδοχος κατὰ τὸ θέρος τοῦ αὐτοῦ ἔτους ἐδήλωσεν ὅτι παραχωρεῖ τὴν ἐπιχείρησιν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ἡ ὁποία ἠξίου ἐπίσης νὰ μπριγκετοποιηθῇ ἡ ποσότης τοῦ λιγνίτου κατὰ τὰ πρῶτα ἔτη εἰς 200.000 τόννους. Εἰς τὴν Κυβέρνησιν Συναγερμοῦ ἔκαμε νέαν προσφορὰν ὁ ἀνάδοχος τῆς παλαιᾶς ἑταιρείας μὲ τὴν πρόσθετον ὑποχρέωσιν νὰ κατεσκεύαζεν ἐκεῖ ἕνα θερμικὸν ἐργοστάσιον παραγωγῆς 40.000 κιλοβάτ, ἐδέχετο δὲ ὅπως πρόεδρος τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου καὶ κύριος τῆς ἐπιχειρήσεως εἶναι ὁ διοικητὴς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ Ἀθηνῶν κ. Ἠλιάσκος. Παρὰ τὰς παραχωρήσεις ὅμως ταύτας ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις προσανατολίζετο, πρὸς τὴν Ἑταιρείαν Λιπασμάτων. Τότε μάλιστα ὑπέβαλε καὶ σχετικὴν πρότασιν ἡ Δ.Ε.Η. καὶ ἀνελάμβανε νὰ ἱδρύσῃ θερμικὸν ἐργοστάσιον παραγωγῆς ἠλεκτρικοῦ ρεύματος 80.000 κιλοβὰτ καὶ νὰ ἐξορύξῃ καὶ τὸν λιγνύτην ὡς πράττει καὶ σήμερον εἰς τὸ Ἀλιβέριον. Ἐὰν ἐγένετο δεκτὴ ἡ πρότασις αὐτὴ θὰ εἴχομεν προχωρήσει πολὺ ἐνωρίτερον εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου τούτου ἤ ἴσως θὰ τὸ εἴχαμεν ἤδη ἐγκαινιάσει. Ἐλέχθη ὅτι ἡ παλαιὰ ἀνάδοχος, ἡ Ἑλληνοαμερικανικὴ ἑταιρεία, ὅπως τὴν ὀνομάζουν δὲν εἶχεν ἱκανὴν οἰκονομικὴν δύναμιν. Τοῦτο ὅμως ἐκ τῶν πραγμάτων ἀπεδείχθη ἀναληθές, διότι ἡ ἑταιρεία αὑτὴ ἐδαπάνησεν ἐξ ἰδίων ἐντὸς ἐλαχίστου χρόνου 880.000 δολλάρια ὡς αὑτὴ αὕτη ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις βεβαιώνει, ἐγὼ δὲ τοὐλάχιστον δὲν γνωρίζω νὰ ὑπάρχουν πολλαὶ ἄλλαι ἑταιρεῖαι ἐν Ἑλλάδι, δυνάμεναι νὰ διαθέσουν τοιαῦτα ποσά. Παρὰ ταῦτα ὅμως ἡ ἑταιρεία αὐτὴ ἠγνοήθη ὅπως ἠγνοήθη καὶ ἡ ΔΕΗ καὶ συνεκεντρώθη ὅλη ἡ Κυβερνητικὴ προσοχή, διὰ νὰ μὴ εἴπω Κυβερνητικὴ στοργή, εἰς τὴν ἑταιρείαν λιπασμάτων, τῆς Κυβερνητικῆς δὲ ταύτης στοργῆς ἀποτέλεσμα εἶναι ἡ ὑπὸ κύρωσιν σύμβασις. (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Γʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Β. ΒΥΖΑΣ). Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου. Περαιτέρω ἔχω νὰ κάμω καὶ ὡρισμένας παρατηρήσεις ἐπὶ τῶν ἄρθρων, παρατηρήσεις γενικωτέρας σημασίας. Διὰ τοῦ ἄρθρου 24 ἡ ἑταιρεία ἐντὸς ἑξαμήνου ὑποχρεοῦται νὰ συστήσῃ μίαν ἄλλην ἑταιρείαν εἰς τὴν ὁποίαν νὰ μεταβιβάσῃ ἅπαντα τὰ δικαιώματά της καὶ τὰς ὑποχρεώσεις της. Νομίζω ὅμως, ὅτι θὰ πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια ὥστε νὰ ὑπάρχῃ ἔναντι τοῦ δημοσίου ἡ ἐγγύησις τῆς μητρὸς ἑταιρείας, διότι αὐτὴ θὰ προμηθευθῇ τὰ διάφορα μηχανήματα. Ἐπίσης νομίζω, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ προστεθῇ διάταξις δυνάμει τῆς ὁποίας ὡς ἕδρα τῆς ἑταιρείας ταύτης νὰ ὁρίζεται μία τῶν πόλεων τῆς Δυτικῆς Μακεδονίας καὶ ὄχι αἱ Ἀθῆναι, ὡς γίνεται μέχρι σήμερον εἰς ὅλας τὰς παρομοίας περιπτώσεις. Θὰ ἤθελα μάλιστα ἐπ’ αὐτοῦ μίαν ἀπάντησιν τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Κυβέρνησις ὅμως σιγεῖ.

§23Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Σᾶς παρακαλῶ νὰ πιστεύσητε, κ. συνάδελφε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει καθόλου τὴν συναίσθησιν, ὅτι ἡ θέσις της εἶναι δύσκολος. Ἡ θέσις εἶναι δύσκολος ὅλων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι διεχειρίσθησαν μέχρι τώρα τὴν ὑπόθεσιν τῆς Πτολεμαΐδος καὶ δὲν τὴν ἔλυσαν ἤ τὴν ἔλυσαν καθ’ ὑπόθεσιν. Διὰ τὸ θέμα τῆς ἕδρας τῆς Ἑταιρείας καὶ δι’ ὅλας τὰς παρατηρήσεις, θὰ δώσωμεν ἀπάντησιν ἐν καιρῷ. Σεῖς μᾶς παρεκαλέσατε νὰ μὴ σᾶς διακόπτωμεν.

§24Γ. ΜΟΔΗΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ ἤθελον μίαν ἀπάντησιν διὰ νὰ μὴ πελαγοδρομοῦμεν ὕστερα. Ἐπίσης ἤθελον καὶ κάτι ἄλλο νὰ προτείνω. Οἱ κυριώτεροι πελάται τῆς νέας Ἑταιρείας εἶναι ἡ ΔΕΗ καὶ οἱ ΣΕΚ. Ἡ ΔΕΗ διὰ 900.000 τόννους καὶ οἱ ΣΕΚ διὰ 200.000 τόννους. Νομίζω, ὅτι δὲν θὰ ἔβλαπτε, ἐὰν ὡρίζετο, ὅτι εἰς τὸ Δ. Συμβούλιον τῆς νέας ἑταιρείας, νὰ ὑπάρχῃ ἀπὸ ἕνας ἀντιπρόσωπος τῆς ΔΕΗ καὶ τῶν ΣΕΚ. Ἐπὶ τέλους εἶναι ἑταιρεῖαι, αἱ ὁποῖαι λέγονται ἰδιωτικαί, ἀλλὰ ἔχουν κεφάλαια Κρατικά. Καλὸν εἶναι λοιπόν, νὰ μὴ εἶναι ὅλοι οἱ ἀπόστρατοι Στρατηγοὶ εἰς τὴν διοίκησιν τῆς νέας ἑταιρείας ὡς συνηθίζει ὁ ἰδιοκτήτης τῆς ἑταιρείας μεταφορᾶς τῶν λιπασμάτων, νὰ ὑπάρχουν καὶ οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν κυριωτέρων πελατῶν τῆς ἑταιρείας, τῆς ΔΕΗ καὶ τῶν ΣΕΚ. Εἰς τὸ ἄρθρον 3 ὁρίζεται, ὅτι ἡ ἀνάδοχος ἔχει δικαιώματα νὰ ἱδρύσῃ ὅσας ἄλλας ἐπιχειρήσεις θέλει εἰς τὴν περιοχὴν τῆς Πτολεμαΐδος. Βεβαίως τὸ πρᾶγμα δὲν μᾶς δυσαρεστεῖ οὔτε μᾶς λυπεῖ, ἀλλὰ διετυπώθησαν ἀντιρρήσεις ἀπὸ συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι ὑπεστήριξαν, νὰ ἐπιτραπῇ ἡ ἵδρυσις πολλῶν ἐργοστασίων καὶ ὅσα ἡ ἑταιρεία θελήσῃ ἀλλὰ ἐντὸς τοῦ ἐργοστασίου ἀζώτου. Καὶ νομίζω, δὲν ἔχουν καὶ πολὺ ἄδικον. Εἶναι γενικὴ ἡ ἀντίληψις αὕτη καὶ τὸ μαρτυρεῖ καὶ ἕνα ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον πρὸ ὀλίγου ἐλάβομεν ἀπὸ τὴν Ὁμοσπονδίαν τῶν Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν. Εἶναι πολλοὶ καὶ ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, οἱ ὁποῖοι δυσφοροῦν βλέποντες ὅτι συγκροτοῦνται πάρα πολὺ μεγάλαι ἐπιχειρήσεις, πανίσχυροι συγκεντροῦσαι καὶ ἀπορροφοῦσαι τὰ πάντα. Ἄλλωστε ἡ Ἀμερικὴ μᾶς ἔχει δώσει τὸ παράδειγμα τῆς ψηφίσεως νόμων ἐναντίον τῶν τράστ. καὶ τῆς παντοδυναμίας τῶν μονοπωλίων των. Ἐγώ, φοβοῦμαι περισσότερον, τί θὰ γίνῃ ὅταν ὁ ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος ἐνσαρκώνει σήμερον τὴν ἑταιρείαν τῶν λιπασμάτων καὶ τὰς παραφυάδας της, ὁ ἄτλας αὐτὸς ὅλων τῶν ἐπιχειρήσεων, ὅταν παρὰ τὰ πλούτη του παρὰ τὴν δύναμιν, ποὺ περὶ τὰς χιλιάδας τῶν ὑπαλλήλων καὶ ἐργατῶν του ὑποστῇ καὶ αὐτὸς τὴν κοινὴν μοῖραν τῶν θνητῶν ἀνθρώπων καὶ ἀναχωρήσῃ γυμνὸς εἰς τὸν ἄλλον κόσμον χωρὶς ν’ ἀποκομίζῃ τίποτε ἀπὸ τὰ πλούτη του, τί θὰ γίνουν τότε ὅλαι αὐταὶ αἱ ἐπιχειρήσεις, αἱ ὁποῖαι συνεκεντρώθησαν εἰς χεῖρας του; Ποῖοι θὰ τὰς διευθύνουν; Ποῖοι θὰ τὰς συνεχίσουν καὶ θὰ τὰς προωθήσουν; Νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο καλὸν νὰ εἶναι μικρότερον, ὅσον τὸ δυνατὸν τὸ βάρος ἐκ τοῦ πλήθους τῶν ἐπιχειρήσεων τοῦ ἀναδόχου σήμερον καὶ τῶν κληρονόμων του αὔριον, εἶναι προτιμότερον, δηλαδή, νὰ μὴ δοθῇ εἰς τὸν αὐτὸν ἀνάδοχον καὶ τὸ ἐργοστάσιον τοῦ ἀζώτου. Ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν ταχίστην ἵδρυσιν τοῦ ἐργοστασίου τοῦ ἀζώτου αὐτοῦ. Ὅπως καὶ πρὸ ὀλίγου εἶπον, ὅλαι αἱ Χῶραι, ἀκόμη καὶ αἱ γειτονικαί μας, πολὺ περισσότερον ἡμῶν καθυστερημέναι, ἔχουν ἤδη ἐργοστάσια ἀζώτου. Νομίζω, μάλιστα, ὅτι ἠγοράσαμεν ἤδη ἄζωτον καὶ ἀπὸ τὴν Βουλγαρίαν ἡ ὁποία προπολεμικῶς δὲν εἶχε οὔτε ἴχνος βιομηχανίας λιπασμάτων. Ὑποθέτω, ὅτι καὶ τὰ κεφάλαια δὲν θὰ ἦτο δύσκολον νὰ ἐξευρεθοῦν. Εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν, π.χ., θὰ ἴδητε, ὅτι θὰ διατεθοῦν 4.886.000 δολλάρια, δηλαδή, 5.000.000 δολλάρια διὰ τὴν ἐγκατάστασιν εἰς Πτολεμαΐδα ὑπὸ τῆς ἀναδόχου, ἑνὸς θερμικοῦ Σταθμοῦ 8–10.000 κιλοβάτ, ὁ ὁποῖος θὰ χρειασθῇ διὰ τὰς ἐργασίας τῆς ἐπιχειρήσεως, διὰ τὴν ἐξόρυξιν καὶ τὴν πλινθοποίησιν τοῦ λιγνίτου. Θὰ διατεθοῦν διὰ τὸν σκοπὸν αὐτόν, 5.000.000 δολλάρια. Ἡ παλαιὰ ὅμως σύμβασις τῆς Ἑλληνοαμερικανικῆς, ὅπως εἶχεν ὀνομασθῆ, ἀνέγραφεν, ὅτι ὁ τότε ἀνάδοχος θὰ προέβαινεν εἰς ἐγκατάστασιν τοιούτου ἐργοστασίου, μόνον, ὅταν θὰ ἐλάμβανον ἔγγραφον τῆς ΔΕΗ, διὰ τοῦ ὁποίου αὕτη θὰ ἀνεγνώριζεν, ὅτι δὲν ἠδύνατο αὕτη νὰ τὸν τροφοδοτήσῃ μὲ ἠλεκτρικὸν ρεῦμα. Καὶ ἐρωτᾶται: Ἐφ’ ὅσον τώρα ἱδρύεται εἰς τὴν Πτολεμαΐδα καὶ θερμικὸν ἐργοστάσιον παραγωγῆς 65.000 κιλοβάττ, ὄχι 40.000, ἀλλὰ 65.000, δὲν θὰ ἦτο δυνατόν, νὰ τροφοδοτήσῃ τὴν ἀνάδοχον ἡ ΔΕΗ μὲ ἠλεκτρικὸν ρεῦμα καὶ ἄζωτον; Βεβαίως θὰ ἦτο καὶ μάλιστα θὰ ἐδημιουργεῖτο ἕνας δεσμὸς σφικτός. Ἐὰν δὲ αἱ πληροφορίαι μου εἶναι ἀκριβεῖς, τὸ θέμα εἶχε μελετηθῆ καὶ ἀπὸ μηχανικοὺς τῆς Ἐμπάσκο καὶ εἶχον ἄρα τὴν ἀνάγκην ἐγκαταστάσεως ἑνὸς μικροῦ Ἐργοστασίου, ὥστε νὰ μὴ δαπανηθοῦν 5.000.000 δολλάρια, τὰ ὁποῖα θὰ ἤρκουν διὰ τὸ ἐργοστάσιον ἀζώτου. Πάντως διὰ τῆς συμβάσεως αὐτῆς παραχωρεῖται δικαίωμα, τὸ ὁποῖον δὲν εἶχε παραχωρηθῆ εἰς τὸν ἀνάδοχον. Καὶ ἐπειδὴ γίνεται ἡ σύγκρισις αὐτή, ἂς τονίσω, ὅτι ἡ νέα σύμβασις θὰ ἰσχύσῃ διὰ 40 ὅλα ἔτη, ἐνῷ ἡ παλαιὰ ἦτο διὰ 35 ἔτη. Δέν εἶναι ἀκριβές, ὅτι ἡ σύμβασις προβλέπει πολλὰ καὶ ὀρθά. Δὲν ἔχω παρὰ νὰ ἀναφέρω τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 16, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ ὡρισμένοι δικηγόροι καὶ συμβολαιογράφοι, θὰ πλουτίσουν ἀπὸ τὴν σύμβασιν, ἡ ὁποία θὰ ψηφισθῇ, διότι εἰς τοὺς λογαριασμοὺς τῆς παλαιᾶς ἑταιρείας ἀνεγράφετο τὸ ποσὸν τῶν 170 χιλιάδων δολλαρίων διὰ συμβολαιογραφικά!! Δυστυχῶς δὲν εἶναι ἀπηλλαγμένη καὶ ἡ παροῦσα σύμβασις τοιούτων γενναιοδωριῶν. Διατίθενται 30.000.000 δολλάρια διὰ συμβολαιογραφικά, δι’ ἀμοιβὴν συμβολαιογράφου, ὁ ὁποῖος ἁπλῶς θὰ βάλῃ τὴν ὑπογραφήν του εἰς τὴν ἑτοιμασθεῖσαν καὶ καταρτισθεῖσαν ἀπὸ ἄλλους σύμβασιν.

§25Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Βιομ.). 30.000 δραχμαί, ὄχι 30.000.000 δολλάρια.

§26Χ. ΣΟΛΟΜΩΝΙΔΗΣ. Τὸ ποσὸν αὐτὸ πηγαίνει ὑπὲρ τοῦ Ταμείου τῶν Συμβολαιογράφων, ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ συμβάσεως ὑπογραφομένης ὑπὸ τοῦ Δημοσίου.

§27Γ. ΜΟΔΗΣ. Ἐδῶ μᾶς κατηγορεῖ ὁ κόσμος ὅλος, διότι εἰσπράττομεν 6.000 δραχμὰς κατὰ μῆνα καὶ θὰ δώσωμεν 6 μηνιαίας ἀποζημιώσεις μόνον εἰς ἕνα συμβολαιογράφον διὰ νὰ κάμῃ ἁπλῶς τὸν κόπον νὰ προσυπογράψῃ ἁπλῶς τὴν σύμβασιν, ἀδιάφορον ἂν τὸ μέγα αὐτὸ ποσὸν καταλήγῃ εἰς τὴν τσέπην ἑνὸς ἢ πολλῶν συμβολαιογράφων; Πάρα κάτω, διαθέτει ἡ σύμβασις ἄλλας 10.000 δραχμάς. Κύριε ὑπουργέ, βεβαίως, δὲν εἶναι τὸ ποσὸν τοῦτο ὑπερβολικόν. Ἀλλὰ δὲν νομίζω, ὅτι ἐγίναμεν ξαφνικὰ τόσον πλούσιοι, ὥστε νὰ περιφρονοῦμεν τὰς 10.000 δραχμῶν. Ἄλλοτε ἕνας παλαιὸς ὑπουργὸς ἔκαμε πολὺ λόγον εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν διὰ τὰ 20 λεπτὰ διὰ τὴν διατροφὴν τῆς γάτας τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν. Ἀλλὰ ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι διατάξεις τῆς συμβάσεως, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ ἐπισύρουν σοβαρωτέραν τὴν προσοχήν σας. Εἶναι, νομίζω, πάρα πολὺ νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι δικαιολογεῖται κέρδος ὑπὲρ τοῦ ἀναδόχου μέχρι 18% ἀφορολόγητον.

§28Γ. ΚΑΡΟΤΣΗΣ. Εἶναι φορολογητέον τὸ μέρισμα ἀπὸ 18%, εἶναι φορολογητέον ἀπὸ τοῦ πρώτου ἔτους τῆς διανομῆς. Ἀφορολόγητος εἶναι ἡ ἐπιχείρησις τῆς 4ης κατηγορίας μέχρις ἀποπληρωμῆς τῶν ὑποχρεώσεών της.

§29Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντον.). Θὰ δώσῃ πλήρεις ἐξηγήσεις ἡ Κυβέρνησις. Ἐθέσατε τὸ ζήτημα τοῦ κέρδους, θὰ ἐξηγήσῃ ἡ Κυβέρνησις τί ἀκριβῶς τοῦτο σημαίνει.

§30Γ. ΜΟΔΗΣ. Ἡ γενικὴ ἀπαλλαγὴ φορολογίας.

§31Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντον.). Καὶ αὐτὸ θὰ σᾶς τὸ ἐξηγήσωμεν.

§32Γ. ΜΟΔΗΣ. Καὶ ἡ διακύμανσις τῆς τιμῆς τοῦ λιγνίτου ἀναλόγως τῶν διακυμάνσεων τοῦ συναλλάγματος εἶναι κάτι τὸ ὑπερβολικὸν καὶ ἀπαράδεκτον.

§33Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Βιομ.). Ποῦ τὸ λέγει αὐτό;

§34Γ. ΜΟΔΗΣ. Εἰς τὸ τελευταῖον ἄρθρον.

§35Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Βιομ.). Τί λέγει;

§36Γ. ΜΟΔΗΣ. «Κατὰ παρέκκλισιν τῆς κειμένης νομοθεσίας ....... (ἀναγινώσκει).............».

§37Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Βιομ.). Παρέχεται ἁπλῶς δικαίωμα εἰς τὴν ΔΕΗ καὶ εἰς τὴν ΣΕΚ ἐὰν ὑπογράψουν τὴν σύμβασιν νὰ περιλάβουν εἰς τὴν σύμβασιν αὐτήν, καὶ ρήτραν σἂν ἐκείνη ποὺ ἀνεφέρατε προηγουμένως. Δὲν θεσπίζεται ὡς γενικὸς κανών. Ἐναπόκειται συνεπῶς εἰς τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τῆς ΔΕΗ καὶ εἰς τὴν ΣΕΚ νὰ κρίνουν ἐὰν καὶ κατὰ πόσον εἰς τὴν σύμβασιν ποὺ θὰ ὑπογράψῃ μὲ τὸν ἀνάδοχον θὰ περιλάβῃ τοιαύτην ρήτραν. Διότι κατὰ τὴν κειμένην νομοθεσίαν, ἀπαγορεύονται τοιαῦται ρῆτραι εἰς συμβάσεις, δι’ αὐτὸ παρέχεται ἁπλῶς τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς μεγάλους αὐτοὺς ὀργανισμοὺς νὰ περιλάβουν τοιαύτας ρήτρας.

§38Γ. ΜΟΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, τελειώνων, ἐτόνισα μερικὰ σημεῖα ἐπὶ τῶν ὁποίων ἤθελα νὰ ἐπισύρω τὴν προσοχήν σας, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ἀνώδυνα. Ἀλλὰ εἶναι καιρὸς πλέον νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου τῆς Πτολεμαΐδος. Θὰ ἐδεχόμην καὶ ὁ σατανᾶς ἐὰν τὸ ἐξετέλει νὰ τὸν χειροκροτήσω. Ἢ εἶναι ἀνάγκη τόσον μεγάλη ἡ ἀπόδοσις τόσον πλουσία, ὥστε θὰ εἴμεθα οἱ τελευταῖοι τῶν ἀνθρώπων ἐὰν μετὰ πάροδον ἢ μᾶλλον μετὰ ἀπώλειαν τόσου χρόνου ἀφήνωμεν νὰ περάσῃ καὶ ἄλλος χρόνος ἄκαρπος. Ἕνα εἶναι γεγονός, ὅτι πρέπει νὰ δημιουργηθῇ κοινὴ ἀντίληψις, ὅτι ὁ τόπος αὐτὸς δὲν ἠμπορεῖ νὰ σταθῇ, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ζήσῃ ἐὰν δὲν δημιουργηθοῦν τὰ μεγάλα ἔργα, ἀπὸ τὰ ὁποῖα ἐξαρτᾶται τὸ μέλλον καὶ ἡ προκοπὴ τῆς χώρας. (Χειροκροτήματα).

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, κ. Παπανδρέου, ἔχει τὸν λόγον.

§40Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριοι βουλευταί, ἀνέρχομαι μὲ λύπην εἰς τὸ βῆμα, διότι ἀντὶ νὰ ἑορτάζωμεν σήμερον τὴν ἀποπεράτωσιν τῶν ἔργων τῆς Πτολεμαΐδος, εἰσερχόμεθα εἰς συζήτησιν νέας συμβάσεως διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων. Αὐτὸ τὸ γεγονὸς προκαλεῖ τὴν λύπην μου. Ὀφείλω, ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας νὰ θέσω τὸ ἐρώτημα: Ποῖος ἔπταισεν, ὥστε ἡ σύμβασις, ἡ ὁποία ἐψηφίσθη ἀπὸ τὴν Βουλὴν τὸν Ἀπρίλιον τοῦ 1951, νὰ μὴ ἔχῃ μέχρι σήμερον ἐκτελεσθῇ καὶ νὰ παρίσταται ἀνάγκη νέας συμβάσεως; Ἡ εἰσήγησις τῆς νέας συμβάσεως ἔχει διατυπωθῆ μὲ πολλὴν διάκρισιν. Ἰσχυρίζεται ἐν τούτοις, ὅτι κατὰ τὴν παλαιὰν σύμβασιν, τὸ ἔργον δὲν ἠδύνατο νὰ «εὐσταθήσῃ οἰκονομικῶς». Καὶ ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας ὑπῆρξεν ἐπίσης εἰς τὴν ἐξαίρετον εἰσήγησίν του, ἐντελῶς ἀντικειμενικὸς καὶ οὐδέτερος, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν προσδιορισμὸν τῶν διαμέσων περιστατικῶν. Ὀφείλω ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας τὴν πλήρη ἀνάπτυξιν τοῦ θέματος. Ὑπῆρξα ὁ εἰσηγητὴς τῆς συμβάσεως τοῦ 1951 καὶ εἶναι φυσικὸν νὰ αἰσθάνωμαι καὶ ἐπηυξημένην στοργὴν διὰ τὸ ἔργον καὶ ἐπηυξημένην εὐθύνην διὰ τὴν πορείαν του. Κύριοι βουλευταί, ἀνέλαβον τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ Συντονισμοῦ τὴν 3ην Νοεμβρίου 1950 καὶ τὸ παρέδωσα τὴν 30ὴν Ἰουνίου 1951. Διετέλεσα ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ἐπὶ 8 μῆνας. Καὶ συνέβη κατ’ ἐκείνην τὴν περίοδον νὰ πνεύσῃ ἄλλος ἄνεμος ἐν σχέσει πρὸς τὴν ἀνασυγκρότησιν. Εἶχεν ἀρχίσει ὁ πόλεμος τῆς Κορέας καὶ δὲν ἦτο ἀκόμη γνωστὸν ἐὰν θὰ ἐνετοπίζετο, ἢ θὰ ἐγενικεύετο. Καὶ διὰ τοῦτο τὸ σύνθημα, τὸ ὁποῖον τότε ἐξεπορεύετο ἀπὸ τὴν Οὐάσιγκτων ἦτο: Ἀναστολὴ τῆς Ἀνασυγκροτήσεως Ἐθνικὴ Ἄμυνα. Ἐδόθη τότε ἐντολὴ ἀναθεωρήσεως τοῦ προγράμματος καὶ ἦτο φυσικὸν νὰ κατεχώμεθα ἀπὸ μεγάλην ἀνησυχίαν, μήπως τὰ ἔργα τῆς ἀνασυγκροτήσεως, τὰ ὁποῖα εἴχομεν προβλέψει, ματαιωθοῦν. Ἕως τότε εἶχε τεθῆ εἰς ἐκτέλεσιν μόνον τὸ Ἀλιβέρι. Καὶ ἦτο τόσον σφοδρὰ ἡ ἐντύπωσις, τὴν ὁποίαν εἶχε προκαλέσει ἡ ἀλλαγὴ τοῦ ἀνέμου, ὥστε διακεκριμένος καὶ ἁρμόδιος δημόσιος ἄνθρωπος, ὁ τότε Πρόεδρος τῆς Ε.Π.Ε.Κ. κ. Τσουδερός, ἐνυπογράφως νὰ ὑποστηρίξῃ ὅτι ἡ ὑπόθεσις τῆς ἀνασυγκροτήσεως ἔληξεν, ὅτι δὲν ὑπάρχει πλέον παρὰ μόνον τὸ Ἀλιβέριον. Καὶ προσέθετεν, ὅτι αἱ ἰδικαί μου φιλοδοξίαι ἀπετέλουν, ἁπλῶς, ἐκδήλωσιν μεγαλομανίας. Καί, ἐν τούτοις, ἐπροχώρησα. Ἐπέσπευσα τὴν ὑπογραφὴν διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν τριῶν ἔργων Λάδωνος, Ἄγρα καὶ Λούρου καὶ ἀμέσως, κατόπιν, ἐπέσπευσα τὴν ὑπόθεσιν τῆς Πτολεμαΐδος. Παλαιὰ ἦτο ἡ περιπέτεια τῆς Πτολεμαΐδος, τὴν ὁποίαν εἰς τὴν Βουλὴν τοῦ 1951 εἶχον ὀνομάσει «προπατορικὸν ἁμάρτημα». Ὅταν εἶχον ἀναλάβει τὰς εὐθύνας, εὑρέθην ἐνώπιον δικαιωμάτων τοῦ ἀρχικοῦ ἀναδόχου μέχρι τῆς 31 Δεκεμβρίου 1951. Ἀνέγραφεν ἡ παράτασις, ὅτι ἐὰν μέχρι τέλους τοῦ 1951 κατέθετε τὸ κεφάλαιον τῶν 400.000 δολλαρίων, θὰ ἀπέκτα νόμιμον δικαίωμα. Καὶ κατέθεσε, πράγματι αὐτὸ τὸ κεφάλαιον ἐμπροθέσμως. Ἀλλά, καὶ ἐὰν δὲν τὸ κατέθετεν, ὑπῆρχε μέγας κίνδυνος νὰ εἰσέλθωμεν εἰς ἀντιδικίαν. Καὶ ἦτο τότε, ρητὴ καὶ ἐνυπόγραφος καὶ ὑπεύθυνος ἡ δήλωσις τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς, ὅτι δὲν χρηματοδοτεῖ ἐπίδικα θέματα. Καί, ἐνώπιον τῆς μεγάλης ἀνησυχίας, ὅτι παρήρχετο ὁ χρόνος τῆς ἀνασυγκροτήσεως καὶ ἐνώπιον τῆς, βεβαίας, προοπτικῆς, ὅτι θὰ εἰσηρχώμεθα εἰς ἀντιδικίαν, ἐὰν δὲν ἐδίδετο ἡ σύμβασις, ἐπανηγύρισα τὴν ἐμπρόθεσμον κατάθεσιν, τῶν 400.000 δολλαρίων, εἰς τρόπον, ὥστε νὰ τεθοῦν αἱ βάσεις τῆς ὑπογραφῆς τῆς συμβάσεως καὶ τῆς ἐνάρξεως ἐκτελέσεως τοῦ ἔργου. Εἴχομεν τότε τὴν σύμβασιν Φίλη. Εἴχομεν ἐπίσης καὶ μίαν ἄλλην ἑταιρείαν, ἡ ὁποία ἐξεμεταλλεύετο ἰδιόκτητον χῶρον. Καὶ συνέστησα τὴν συνάντησιν καὶ τῶν τριῶν, ὥστε καθ’ ὃν τρόπον ἐκεῖνοι θὰ ἔκρινον, διαχειριζόμενοι ἴδια συμφέροντα, νὰ μείνουν σύμφωνοι καὶ νὰ ὑπάρξῃ μία κοινὴ πρότασις, ὡς βάσις διὰ τὴν συνεργασίαν τοῦ μέλλοντος. Καὶ ἐπῆλθε, πράγματι, μὲ ἀπείρους δυσχερείας, μία τελικὴ συμφωνία. Ἀπὸ ὡρισμένους κύκλους, τότε, ἐκείνη ἡ σύμβασις, ὅπως εἶχε διατυπωθῆ, ἐθεωρήθη ὑπερμέτρως αὐστηρά. Εἶναι αἱ ἰδιοτροπίαι τῆς Δημοκρατίας. Ἔκρινα, τότε, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ φέρω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὄχι ὑπογεγραμμένην σύμβασιν, ἀλλ’ ἀνυπόγραφον σχέδιον. Καὶ κατέστη, διὰ τοῦτο δυνατὸν εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, νὰ γίνουν τροποποιήσεις. Καὶ μόνον ὅταν ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία ἐνέκρινε τὸ ἀνυπόγραφον κείμενον, ἔθεσα τὴν ὑπογραφήν μου. Τὸν Ἀπρίλιον τοῦ 1951 ὑπεγράφη ἡ σύμβασις. Τὸ δανειστικὸν συμβόλαιον ὑπεγράφη τὴν 30ὴν Ἰουνίου, τὴν τελευταίαν ἡμέραν τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους καὶ τὴν τελευταίαν ἡμέραν τῆς παραμονῆς μου, εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Διότι, ἐξ αἰτίας διαφωνίας μου εἰς τὸ θέμα τῆς τιμῆς τοῦ σίτου, τὴν ἑπομένην παρῃτήθην. Τοιουτοτρόπως, τὸ ἔργον μου συνίστατο εἰς τὴν ὑπογραφὴν τῆς συμβάσεως καὶ εἰς τὴν μέριμναν πρὸς ὑπογραφὴν τοῦ δανειστικοῦ συμβολαίου. Καὶ ἀπέκειτο εἰς τοὺς διαδόχους μου, ἡ ἐκτέλεσις. Καὶ τώρα, ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους, τίθεται τὸ ἐρώτημα: Ποῦ εἶχε προσκόψει ἡ ἐκτέλεσις τῆς συμβάσεως; Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ περισπάσω τὴν προσοχὴν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, μὲ διαφόρους λεπτομερείας. Θὰ ἐντοπίσω εἰς δύο, πράγματι κεφαλαιώδη σημεῖα τὴν προσοχήν σας. Ὑπῆρξαν, κύριοι βουλευταί, προσκόμματα καὶ εἰς τοὺς τεχνικοὺς καὶ εἰς τοὺς οἰκονομικοὺς ὅρους. Τὸ πρόσκομμα τῶν τεχνικῶν ὅρων, ἦτο, ὅτι εἰς τὴν σύμβασιν τὴν ἀρχικὴν ὡρίζετο, ὅτι θὰ παρήγοντο, 600.000 τόννοι λιγνιτοπλίνθων καὶ ἐκ τῶν περαιτέρω ἐρευνῶν διεπιστώθη, ὅτι τοῦτο ἦτο οἰκονομικῶς ἀσύμφορον. Καὶ τίθεται τὸ ἐρώτημα: Διατὶ ἔγινε τὸ λάθος νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὴν σύμβασιν ὁ ὅρος αὐτός, ἀφοῦ δὲν ἦτο βάσιμος. Πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους ἔγινεν ἡ ἀναγραφὴ αὐτοῦ τοῦ ὅρου. Ἀξιότιμοι συνάδελφοι, εἰς πᾶσαν χρονικὴν περίοδον αἱ συμβάσεις καταρτίζονταν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὑφισταμένων τότε τεχνικῶν δεδομένων. Καὶ ἐκείνην τὴν ὥραν ὑπῆρχον τὰ τεχνικὰ δεδομένα μελέτης POWELL DUFFRYN. Ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, ὁ κ. Στεφανόπουλος, ἀπὸ τοῦ 1949, ὀρθῶς μεριμνῶν, ἀνέθεσεν εἰς μίαν τεχνικὴν ἑταιρείαν διεθνοῦς κύρους τὴν μελέτην τοῦ θέματος καὶ ἡ ἑταιρεία αὕτη ὑπέβαλε τὸν Μάρτιον τοῦ 1950 αὐτὴν τὴν ἔκθεσιν. Εἰς αὐτὴν ὑποστηρίζει τὴν βασιμότητα καὶ 2.000.000 τόννων λιγνίτου καὶ 600.000 τόννων λιγνιτοπλίνθων. Ἰδοὺ ἡ βάσις. Ἐπίσης εἰς τὴν ἔκθεσιν τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς τῶν Παρισίων ἀναγράφεται ὅτι ἐπανειλημμέναι μελέται, αἱ ὁποῖαι ἔγιναν ἀπὸ τὴν ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν τῆς Ἀποστολῆς τότε κατὰ τὸ 1950, ἐβεβαίωσαν, ὅτι ἡ ἀγορὰ δύναται νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὴν προσφορὰν 600.000 τόννων λιγνιτοπλίνθων. Ἰδού, ἀξιότιμοι συνάδελφοι, τὰ κείμενα ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων, κατηργήθη ἡ σύμβασις. Τί ἄλλο θέλετε νὰ ἔκαμνον τότε, ἢ νὰ ἔκαμε καὶ σήμερον μία Κυβέρνησις; Ἰδοὺ ὅτι καὶ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, ὀρθότατα, εἰς τὸ ἄρθρον 23 τῆς συμβάσεως τὸ ἐπαναλαμβάνει. Ἀναγράφει τὸ ἄρθρον: «Ὁ ἀνάδοχος δύναται, κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς περὶ ἧς ἡ παροῦσα σύμβασις ἐκμεταλλεύσεως, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἑκάστοτε νεωτέρων δεδομένων τῆς τεχνικῆς, νὰ ἐκπονῇ μελέτην, διὰ τὴν τροποποίησιν τοῦ ἐγκεκριμένου σχεδίου ἀξιοποιήσεως, ἐπὶ σκοπῷ τῆς προσαρμογῆς τοῦ σχεδίου τούτου πρὸς τὰς νεωτέρας τεχνικὰς καὶ οἰκονομικὰς κατευθύνσεις καὶ κατὰ συνέπειαν τὴν καλλιτέραν ἐκμετάλλευσιν τῆς λιγνιτοφόρου περιοχῆς τῆς Πτολεμαΐδος». Ὀρθότατα. Διότι εἶναι φυσικὸν νὰ καταβάλλωνται προσπάθειαι τεχνικῶν ἐρευνῶν καὶ τὰ ἑκάστοτε πορίσματα τῆς τεχνικῆς νὰ χρησιμοποιοῦνται διὰ τὴν βελτίωσιν τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν διαφόρων τεχνικῶν ἐπιχειρήσεων. Εἰς τὴν ἐποχήν, ἑπομένως, κατὰ τὴν ὁποίαν κατηρτίσθη ἡ σύμβασις, αὐτὰ ἦσαν τὰ τεχνικὰ δεδομένα. Καὶ αὐτὰ ἐχρησιμοποιήθησαν καὶ αὐτὰ ἀπεδέχθη ὁ ἀνάδοχος, ἐμπιστευόμενος τὰς τεχνικὰς μελέτας τοῦ Κράτους. Ὅταν ὁ ἀνάδοχος ὑπέγραψε τὴν σύμβασιν, ἐπεδόθη εἰς νέαν τεχνικὴν μελέτην. Καὶ ὁ ἀνάδοχος, μὲ τὰς ἰδικάς του νέας τεχνικὰς μελέτας διεπίστωσεν, ὅτι αἱ βάσεις τῶν προγενεστέρων μελετῶν δὲν ἦσαν πλήρεις. Διότι ἔγιναν δύο νέαι τεχνικαὶ διαπιστώσεις. Πρῶτον, ὅτι ἡ ποσότης τοῦ λιγνίτου ἦτο μεγαλυτέρα τῆς προβλεπομένης, ἀλλὰ ἡ ποιότης δὲν ἦτο εἰς τόσην ἔκτασιν, ὅπως ὡρίζετο εἰς τὰς ἀρχικὰς μελέτας. Ἑπομένως, ἡ παραγωγὴ λιγνιτοπλίνθων θὰ ἦτο πολὺ ἀκριβωτέρα. Ἀλλὰ ἔγινε, ταὐτοχρόνως, καὶ μία ἄλλη εὐτυχὴς συγκλίνουσα τεχνικὴ διαπίστωσις, ὅτι τὸ ἄζωτον δὲν ἐχρειάζετο πλέον λιγνιτοπλίνθους. Ἤρκουν οἱ λιγνῖται: Καὶ ἀπὸ τοὺς 600 χιλ. τόννους λιγνιτοπλίνθους, πλέον τοῦ ἡμίσεος θὰ ἐχρειάζετο τὸ ἄζωτον. Αἱ δύο αὗται τεχνικαὶ διαπιστώσεις, ὡδήγησαν εὐλόγως εἰς τὴν ὑποβολὴν νέων προτάσεων. Ἐπετέλεσεν, ἑπομένως, ὁ ἀνάδοχος πλήρως τὸ τεχνικόν του καθῆκον. Ἠρεύνησε, κατέληξεν εἰς συμπεράσματα, ἀποβλέποντα εἰς τὸ κοινὸν συμφέρον καὶ ὑπέβαλε τὰ πορίσματα εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Τόσον δὲ εἶναι βέβαιον, ὅτι εἶχε δίκαιον, ὥστε καὶ μετὰ τὰς μελέτας τοῦ Τεχνικοῦ Οἴκου Κρούπ, ἡ σύμβασις ἡ σημερινὴ στηρίζεται εἰς τὰ δεδομένα ἐκείνων τῶν μελετῶν τοῦ παλαιοῦ ἀναδόχου. Αὐτὰ ἀποτελοῦν καὶ σήμερον τὴν βάσιν τῆς νέας συμβάσεως. Ἰδοὺ τὸ πρῶτον θέμα, τὸ τεχνικόν, «τὰ ἁμαρτήματα», ὅπως λέγουν τῆς ἀρχικῆς συμβάσεως, ὁ ἰσχυρισμός, ὅτι ἡ παλαιὰ σύμβασις οἰκονομικῶς δὲν εὐσταθεῖ. Δὲν εἶναι δίκαιος ὁ ὅρος, ὅτι ἡ σύμβασις δὲν εὐσταθεῖ οἰκονομικῶς. Ὅταν περὶ τούτου πρόκειται, ὅταν αἱ νέαι τεχνικαὶ ἔρευναι ἐβεβαίωσαν τὴν ἀνάγκην τῆς μεταβολῆς, δὲν εἶναι δυνατόν, κανεὶς νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι ἡ ἀρχικὴ σύμβασις δὲν εὐσταθεῖ οἰκονομικῶς, ὡς ἐάν νὰ πταίῃ ὁ ἀνάδοχος, διότι αἱ νέαι τεχνικαὶ ἔρευναι ὑπηγόρευσαν τὴν μεταβολὴν τῶν ἀρχικῶν τεχνικῶν ὅρων. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἱστορία τῶν τεχνικῶν ὅρων. Ἀλλά, ἐκτὸς ἀπὸ τὸ πρόσκομμα, τὸ ὁποῖον ἐδημιούργησαν οἱ τεχνικοὶ ὅροι, ὑπῆρξεν καὶ ἄλλο οἰκονομικὸν πρόσκομμα. Ἡ καταβολὴ τῶν ἐνδιαμέσων τόκων. Εἶχον βεβαίως ἐπιβάλει εἰς τὸν ἀνάδοχον καὶ ἄλλους ἐπαχθεστάτους ὅρους, τοὺς ὁποίους θὰ διαπιστώσωμεν βραδύτερον, συγκρίνοντες πρὸς τοὺς ὅρους τῆς νέας συμβάσεως. Εἷς ἐξ αὐτῶν, ἦτο ὅτι δὲν ὑπῆρχεν οὐδεμία πρόνοια διὰ τὰς δαπάνας συμβολαίων καὶ χαρτοσήμου. Καὶ ὁ φίλος κ. Μόδης θὰ πληροφορηθῇ ὅτι κατεβλήθησαν δι’ αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν ὄχι αἱ 30.000 δραχ., αἱ ὁποῖαι τὸν ἐστενοχώρησαν, ἀλλὰ 5 δισεκατομμύρια. 174 χιλιάδες δολλάρια. Τόσον ἐπαχθὴς ἦτο ἡ ἰδική μου σύμβασις. Δὲν ἤθελον εἰς μίαν περίοδον, βιαίων προσωπικῶν ἐπιθέσεων ἐναντίον μου, νὰ δοθῇ ἡ ἐντύπωσις ὅτι ὑπῆρχεν ἔστω καὶ ἡ μικροτέρα χαριστικὴ διάταξις πρὸς τὸν ἀνάδοχον. Καὶ ἄφησα νὰ ἰσχύσουν αἱ γενικαὶ διατάξεις, αἱ ὁποῖαι ὡδήγησαν εἰς αὐτὴν τὴν ὑπερβολήν, εἰς τὸν παραλογισμὸν τῶν 175.000 δολλαρίων διὰ τὰ συμβόλαια καὶ διὰ τὰ χαρτόσημα, τὰ ὁποῖα κατεβλήθησαν. Αὐτὴ ὑπῆρξεν ἡ χαριστική μου διάθεσις ἀπέναντι τοῦ ἀναδόχου. Ἀλλὰ τὸ καίριον θέμα, ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους, τὸ καίριον θέμα, ἦτο τὸ θέμα τῆς πληρωμῆς τῶν ἐνδιαμέσων τόκων. Μόνον περὶ αὐτοῦ ἐπρόκειτο, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ οἰκονομικὸν θέμα. Ὁ ἀνάδοχος ἀντελήφθη ἐγκαίρως τὴν ὑπερβολὴν αὐτοῦ τοῦ ὅρου. Θὰ πρέπει πρῶτον, νὰ διευκρινισθῇ ὅτι τὸ θέμα τῆς πληρωμῆς τῶν ἐνδιαμέσων τόκων, δὲν ἀναφέρεται εἰς τὴν σύμβασιν, εἶναι ὅρος τοῦ δανειστικοῦ συμβολαίου, τὸ ὁποῖον τελικῶς ἐνεκρίθη τὴν 30 Ἰουνίου 1951. Ὁ ἀνάδοχος μοῦ παρεπονέθη, ὅτι εἶναι παραλογισμὸς ἡ καταβολὴ ἐνδιαμέσων τόκων πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς λειτουργίας τοῦ ἔργου καὶ προτοῦ κἂν νὰ ἔχῃ χορηγηθῆ τὸ κεφάλαιον. Τὸ σύνολον τῶν ἐνδιαμέσων τόκων ἀνήρχετο εἰς 2 ἑκατομμύρια δολλάρια. Ἡ συμμετοχὴ τοῦ ἀναδόχου ἦτο 30%, ἤτοι 6.000.000.0000 δολλ., εἰς μηχανήματα. Εἶχε, λοιπόν, συμμετάσχει κατά 30%, εἶχεν εἰσφέρει 6 ἑκατομ. δολλάρια. Ἐὰν ὑπεχρεοῦτο νὰ πληρώσῃ τοὺς ἐνδιαμέσους τόκους, θὰ ἔπρεπε ἐπὶ πλέον νὰ προσφέρῃ 2 ἑκατομμύρια δολλάρια. Ἑπομένως ἡ συμμετοχή του θὰ ἀνήρχετο εἰς 8 ἑκατομμ. δολλάρια καὶ τοῦτο θὰ ἦτο μία παγὶς τοῦ Κράτους. Μοῦ ὑπέβαλεν ὁ ἀνάδοχος αὐτὸ τὸ παράπονον ἐγκαίρως, ἀλλὰ τοῦ ἐδήλωσα, ὅτι ὡς εἶχον διατυπωθῆ οἱ ὅροι τοῦ δανειστικοῦ συμβολαίου, ἐχρειάζετο διὰ τὴν τροποποίησιν, ἔγκρισις ἀπὸ τὴν Οὐάσιγκτων καὶ θὰ ἐχάνετο τὸ οἰκονομικὸν ἔτος. Καὶ δὲν εἶχον καμμίαν βεβαιότητα, ὅτι θὰ ἐδεσμεύοντο αὐτὰ τὰ κεφάλαια τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας, τὰ 14 ἑκατομμ. δολλάρια καὶ εἰς τὸ προσεχὲς ἔτος μὲ τὸν ἄνεμον τῆς Κορέας, ὁ ὁποῖος ἔπνεε. Καὶ τοῦ εἶπον νὰ ὑπογράψῃ καὶ νὰ βασισθῇ εἰς τὴν καλὴν πίστιν τῶν διαδόχων μου. Καὶ ἐβασίσθη. Καὶ σήμερον ὁ παλαιὸς ἀνάδοχος ἠμπορεῖ νὰ θεωρηθῇ ὑπεύθυνος εὐπιστίας, ἀλλὰ εἶναι ἄδικον νὰ θεωρῆται ὑπεύθυνος κακοπιστίας. Ὑπέγραψεν αὐτὸν τὸν ὅρον, ἐπέμεινεν ὅμως καὶ μετὰ τὴν ὑπογραφήν, παρακαλῶν τοὺς διαδόχους μου, νὰ ἀποδεχθοῦν τὸ αἴτημα τῆς κεφαλαιοποιήσεως τῶν τόκων. Διότι δὲν ἐζήτησε νὰ μὴ πληρώσῃ τοὺς τόκους, ἐζήτησε μόνον νὰ μεταβληθῇ ὁ χρόνος καὶ ὁ τρόπος τῆς πληρωμῆς, νὰ γίνῃ κεφαλοποίησις. Καὶ αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐζήτει, ἀξιότιμοι συνάδελφοι, ἦτο τόσον βάσιμον, ὥστε τὸ ἀπεδέχθησαν ὅλοι οἱ διάδοχοί μου Ὑπουργοί: Πρῶτον, ὁ κ. Ζίγδης, τοῦ ὁποίου θὰ σᾶς ἀναγνώσω τὸ κείμενον, τὸ ὁποῖον ἀποδεικνύει πλήρη κατανόησιν τοῦ θέματος, ὁ κ. Καρτάλης ὡς ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, κατόπιν ὁ κ. Μαρκεζίνης, ὡς ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, κατόπιν ὁ κ. Παπαληγούρας, κατόπιν ἡ σύμβασις καὶ ἐπίσης καὶ ὁ ΟΧΟΑ, ὁ ὁποῖος ὁρίζει εἰς γενικὴν διάταξιν πλέον, ὅτι οἱ ἐνδιάμεσοι τόκοι κεφαλαιοποιοῦνται καὶ ἀρχίζει ἡ καταβολή των ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τοῦ ἔργου. Αὐτὸ ὑπῆρξε τὸ ἔγκλημα τοῦ ἀναδόχου. Αὐτὸ μόνον. Διότι ἐπὶ τέλους, ἔχω χρέος τιμῆς, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, εἰς ἕνα ἄνθρωπον, μὲ τὸν ὁποῖον δὲν ἔχω καμμίαν σχέσιν, ὁ ὁποῖος μοῦ εἶναι προσωπικῶς ἀδιάφορος νὰ ἀποδώσω δικαιοσύνην.

§41Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε μίαν μόνον λέξιν. Δὲν θέλω, βεβαίως, νὰ διακόψω τὴν σειρὰν τῆς ὁμιλίας σας, ἤθελα ὅμως νὰ τονίσω ὅτι οὐδέποτε ἡ Κυβέρνησις εἶπεν, ὅτι ὁ ἀνάδοχος, περὶ τοῦ ὁποίου ὁμιλεῖτε, διέπραξε σκάνδαλον. Πρὸς Θεοῦ. Οὐδεὶς τὸ εἶπεν.

§42Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐλησμονήσατε τὸν προσδιορισμὸν τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως, τὸν ὁποῖον ἔκαμα, ὅτι δὲν περιέχει αἰχμήν.

§43Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Εἶμαι πλήρως ἱκανοποιημένος, ἀλλ’ ἤθελα νὰ τονίσω ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἀντιθέτως, πιστεύει, ὅτι ὁ ἀνάδοχος ἐκεῖνος, ὁ πρῶτος ἀνάδοχος ἔκαμεν ὁ ἄνθρωπος ὅ,τι ἠμποροῦσεν, ἐντὸς τῶν πλαισίων τῶν τότε ὑφισταμένων, τῶν τεχνικοοικονομικῶν καὶ τῶν νομικῶν, καὶ ἀπεχώρησε, συμβιβασθεὶς μὲ τὸ Δημόσιον ὑπὸ τοὺς ὅρους τοὺς ὁποίους σεῖς θὰ κρίνετε. Ἑπομένως, νομίζω, ὅτι κανένα λόγον δὲν ἔχομεν νὰ εἴπωμεν περὶ τοῦ ἀνθρώπου αὐτοῦ, ὅτι διέπραξε κανένα σκάνδαλον. Νομίζω, μάλιστα, ὅτι ἐζημίωσεν ὁ ἄνθρωπος.

§44Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Παίρνει ὀλιγώτερα τῶν δαπανῶν του, ἀλλὰ δὲν μὲ ἐνδιαφέρει ὁ ἀνάδοχος. Ἐὰν ἀνέπτυξα τὸ θέμα, εἶναι διότι ἐμπλέκεται ἡ περίπτωσις αὐτὴ μὲ τὴν καθυστέρησιν τοῦ ἔργου. Ἐὰν ἐπρόκειτο ἁπλῶς περὶ προσωπικοῦ θέματος, οὐδέποτε θὰ ἀνεφέρετο ἀπὸ τοῦ βήματος. Ὅ,τι μὲ ἐνδιαφέρει, εἶναι ἡ τύχη τοῦ ἔργου. Τὸ περιστατικὸν ὅμως αὐτὸ ἀπετέλεσεν ἐμπλοκὴν εἰς τὴν πορείαν τοῦ ἔργου. Καὶ τώρα ἐπιθυμῶ νὰ ἀνακεφαλαιώσω τὸ θέμα. Τὸν Ἀπρίλιον τοῦ 1951 ὑπεγράφη ἡ σύμβασις. Βάσις τῆς συμβάσεως, ἦτο ἡ παραγωγὴ 2.000.000 τόννων λιγνίτου καὶ 600.000 τόννων λιγνιτοπλίνθων. Ὑπεγράφη κατόπιν δανειστικὸν συμβόλαιον εἰς τὸ ὁποῖον δὲν ὁρίζεται ἡ κεφαλαιοποίησις τῶν ἐνδιαμέσων τόκων. Ὑπεστήριξα, ὁμιλῶν τότε εἰς τὴν Βουλὴν, τὸν Ἀπρίλιον τοῦ 1951, ἀπόψεις τὰς ὁποίας ἐξακολουθῶ νὰ ὑποστηρίζω ἐνώπιον τοῦ Σώματος, καθ’ ὅσον ἀφορᾶ τὴν σχέσιν Ἀνασυγκροτήσεως καὶ Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Θέμα τὸ ὁποῖον ἐξακολουθεῖ πάντοτε νὰ εἶναι ἐπίκαιρον. Ἐνώπιον τοῦ Σώματος, τότε εἶχον εἴπει: Ὅταν ἀνέλαβον τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ εἶχε συντελεσθῆ ἡ περικοπὴ τῆς βοηθείας καὶ ἐζητεῖτο ἡ ἀναθεώρησις τοῦ προγράμματος, λόγῳ τῆς περικοπῆς. Ἔπνεεν ἐπίσης καὶ ἄλλος ἄνεμος, ὁ ἄνεμος τῆς Κορέας. Καὶ ἀπὸ τὴν Ἀμερικὴν καὶ ἀπὸ τὴν Εὐρώπην ὑπεστηρίζετο, ὅτι ἡ περίοδος τῆς ἀνασυγκροτήσεως ἔληξεν καὶ ἤρχισεν ἡ περίοδος τῆς Ἐθνικῆς, Ἀμύνης. Ἐτέθη ἑπομένως, ὑπὸ ἀμφισβήτησιν εἰς ἀκέραιον τὸ κεφάλαιον τῆς ἀνασυγκροτήσεως. Καὶ ἐνθυμοῦμαι ὑπάρχουν ὑπεύθυνοι ὑπογραφαί, αἱ ὁποῖαι ἐβεβαίωναν, ὅτι ἡ Ἀμερικανικὴ Ἀποστολὴ δὲν πρόκειται νὰ χρηματοδοτήσῃ παρὰ μόνον τὰ ἔργα Ἀλιβερίου. Ἐχρειάσθη μία μακρὰ διευκρίνησις τοῦ θέματος μὲ τὴν ἀμερικανικὴν ἀποστολήν. Ὑπεστηρίξαμεν ἡμεῖς καὶ αὐτὴ ἐξακολουθεῖ νὰ εἶναι καὶ σήμερον ἡ ἄποψις τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι καὶ οἱ τρεῖς σκοποὶ εἶναι ὁμότιμοι. Πρῶτον, ἡ ἐξασφάλισις ἑνὸς ἐλαχίστου βιοτικοῦ ἐπιπέδου τοῦ λαοῦ μας. Δεύτερον, ἡ Ἐθνικὴ μας ἄμυνα. Καὶ τρίτον ἡ ἀνασυγκρότησις, δηλαδή, ἡ βιωσιμότης τοῦ μέλλοντος. Εἶναι τρεῖς μεγάλοι ὁμότιμοι σκοποί, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν μπλόκ, σύνολον, τὸ ὁποῖον ὀφείλομεν νὰ ὑπερασπίσωμεν εἰς ἀκέραιον. Ὑπεστηρίξαμεν τότε, ὅτι ἡ Ἐθνικὴ ἄμυνα δὲν ἠμπορεῖ νὰ σημαίνῃ μόνον ὅπλα, διότι τὰ ὅπλα, δὲν ἐκπυρσοκροτοῦν μόνα. Ἐθνικὴ ἄμυνα σημαίνει: Ἄνθρωποι καὶ ὅπλα. Θὰ πρέπει ἑπομένως, ταὐτοχρόνως νὰ ἐξασφαλίζεται τόσον τὸ ἄμεσον βιοτικὸν ἐπίπεδον, καθὼς καὶ ἡ βιωσιμότης τοῦ μέλλοντος, ἡ ὁποία σημαίνει ἀνασυγκρότησιν. Διότι ἐὰν ἐπληροφορούσαμεν τὸν λαὸν μας, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἔχει βίον ἐφήμερον, διότι τὸ μέλλον, ὅταν λήξῃ ἡ ἀμερικανικὴ βοήθεια ὁδηγεῖ εἰς ὄλεθρον, ἐν ὀνόματι ποίας αἰωνιότητος τῆς Ἑλλάδος θὰ προσέφερε τὴν ὑπερτάτην θυσίαν; Καὶ ὑπῆρξε μακρὸς ὁ χρόνος, ὁ ὁποῖος ἐχρειάσθη διὰ τὴν διευκρίνησιν τῶν ἀπόψεων καὶ τὴν τελικὴν ἀποδοχὴν αὐτῆς τῆς ἀρχῆς. Αὐτὴ ἦτο ἡ ἀγόρευσίς μου τότε, ὡς ὑπευθύνου ἀντιπροέδρου Κυβερνήσεως καὶ ὑπουργοῦ Συντονισμοῦ. Ἑπομένως, ὅσα ὑπεστηρίζομεν ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, σήμερον ἀποτελοῦν κυριολεκτικῶς ἐπανάληψιν τῶν ἰδεῶν, τὰς ὁποίας ἐπίσης διεκηρύτταμεν, ὅταν ὑπευθύνως διεχειριζόμεθα τὴν Κυβέρνησιν τῆς χώρας. Καὶ τώρα ἐπιθυμῶ νὰ προβῶ εἰς τὴν ἀνάγνωσιν τῶν κειμένων. Τὴν 29ην Ἰανουαρίου 1952 ἡ Κ.Ε.Δ., ἀπαντᾷ εἰς τὴν Ἑλληνοαμερικανικὴν Ἑταιρείαν, ἡ ὁποία παρεκάλεσε διὰ τὴν τακτοποίησιν τῶν ἐνδιαμέσων τόκων καὶ γράφει: «Οὐδέποτε αἱ προτάσεις σας δύνανται νὰ συζητηθοῦν. Τὸ θέμα τοῦτο δηλαδή, ἡ κεφαλαιοποίησις τῶν ἐνδιαμέσων τόκων ἀποτελεῖ θεμελιώδεις ὅρους τῆς συμβάσεως τοῦ δανείου αὐτοῦ, τὰς ὁποίας ἔδει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν ἡ ἑταιρεία, ὅταν ὑπέγραφε τὸ δανειστικὸν συμβόλαιον. Συνεπῶς διὰ τὴν Κ.Ε.Δ. εἶναι ἀπαράδεκτος πᾶσα αἴτησις ἀφορῶσα τὰ ἀνωτέρω ἀντικείμενα». Εἶναι εὔλογος ἡ ἀπάντησις ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ γράμματος, ἀλλὰ εἶναι ἀπολύτως ἄτοπος ἐπὶ τῇ βάσει τῆς οὐσίας τοῦ θέματος. Καὶ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, ἡ ὁποία δὲν εἶναι Νομικὸν Συμβούλιον, εἶναι Πολιτικὸν Σῶμα, εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐκτιμήσῃ τὸ ἄτοπον αὐτῆς τῆς ἀπαντήσεως. Τὴν 7ην Ἰουλίου 1952 ὑπουργὸς Βιομηχανίας εἶναι ὁ κ. Ζίγδης. Διὰ τοῦ κειμένου αὐτοῦ ἐπιβεβαιοῖ τὴν πλήρη κατανόησιν τοῦ θέματος καὶ τὸ θάρρος ἀναλήψεως εὐθύνης. Υἱοθέτησεν εἰς τὸ ἀκέραιον τὴν πρότασιν καὶ προτείνει εἰς τὸν ὑπουργὸν Συντονισμοῦ, τὸν κ. Καρτάλην, τὴν ἀποδοχήν της. Γράφει ὁ κ. Ζίγδης πρὸς τὸν ὑπουργὸν Συντονισμοῦ. «Κατόπιν ἐνεργειῶν μας ἡ Ἑλληνοαμερικανικὴ Ἑταιρεία Γενικῶν Προϊόντων Λιγνίτου, κατέβαλε τὴν 28ην Ἰουνίου τὴν ὀφειλομένην δόσιν ἐνδιαμέσων τόκων τοῦ Βʹ ἑξαμήνου τοῦ ἔτους 1951. Συγχρόνως δι’ ἐπιστολῆς της ὑποβληθείσης εἰς ἡμᾶς, ἡ Ἑταιρεία ἐπανέρχεται εἰς τὴν ἀπὸ 15 Ἰανουαρίου 1952 αἴτησίν της περὶ μειώσεως ἀφ’ ἑνὸς τοῦ ἐπιτοκίου τοῦ εἰς αὐτὴν χορηγηθέντος δανείου διὰ τὸ χρονικὸν διάστημα μέχρι τῆς ἐνάρξεως λειτουργίας αὐτῆς, ἀφ’ ἑτέρου δὲ κεφαλαιοποιήσεως τῶν ἐνδιαμέσων τόκων μέχρι τῆς ἐνάρξεως λειτουργίας τῶν ἐγκαταστάσεων. Τὸ Ὑπουργεῖον Βιομηχανίας φρονεῖ, ὅτι προκειμένου περὶ ἐγκαταστάσεως κοινῆς ὠφελείας ἡ ἐπιβάρυνσις τῶν κεφαλαίων μὲ ἐπιτόκιον 5%, εἶναι πράγματι μεγάλη. Συνολικῶς οἱ καταβλητέοι ὑπὸ τῆς ἑταιρείας ἐνδιάμεσοι τόκοι διὰ τὸ χρονικὸν διάστημα μέχρι τῆς ἐνάρξεως λειτουργίας τῶν ἐγκαταστάσεών της θὰ ἀνέλθουν εἰς ποσὸν 20.000 ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Τὸ ποσὸν τοῦτο ἐν ὄψει τῆς σημερινῆς καταστάσεως θὰ ἀποτελέσῃ δυσβάστακτον βάρος εἰς τὴν ἑταιρείαν, ἡ ὁποία θὰ ἀναγκασθῇ νὰ προσφύγῃ εἰς πηγὰς χρηματοδοτήσεως ἐκ τῶν ὁποίων πιθανὸν ἤθελε προκύψει τελικῶς ἐπιβάρυνσις τοῦ κόστους τῶν προϊόντων της, τὰ ὁποῖα ὅμως διὰ νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ συναγωνισθοῦν τὰ εἰσαγόμενα καύσιμα, θὰ πρέπει νὰ ἔχουν χαμηλὸν κόστος παραγωγῆς. Ὁμοίως φρονοῦμεν ὅτι ἡ συμπληρωματικῶς ληφθεῖσα ὑπὸ τῆς ΚΕΔ ἀπόφασις, δυνάμει τῆς ὁποίας διὰ ν’ ἀναλάβῃ ἐκ τῶν δραχμῶν τοῦ ἐγκριθέντος δανείου ἡ ἑταιρεία ἀπαιτεῖται δέσμευσις ποσοστοῦ ἐκ τοῦ ἑταιρικοῦ της κεφαλαίου, θὰ ἀποτελέσῃ αἰτίαν σοβαρᾶς καθυστερήσεως τῆς προόδου τοῦ ἔργου, δοθέντος ὅτι αἱ πιστώσεις εἰς δραχμὰς θὰ χορηγοῦνται πλέον ὄχι βάσει τῶν ἀναγκῶν τῆς προόδου τοῦ ἔργου, ἀλλὰ βάσει τοῦ καλύμματος ἀσφαλείας διὰ τὴν ἀνάληψιν δραχμῶν. Τέλος θεωροῦμεν σκόπιμον νὰ σᾶς παρακαλέσωμεν, ὅπως συστήσετε εἰς τὴν ΚΕΔ νὰ χορηγήσῃ εἰς τὴν Ἑταιρίαν μηνιαίαν ἀναβολὴν καταβολῆς τῶν ἐνδιαμέσων τόκων τοῦ πρώτου 6μήνου 1952, ἐν ἀναμονῇ λήψεως ἀποφάσεως ἐπὶ τῶν ἀνωτέρω σημείων καὶ τοῦτο πρὸς ἀποφυγὴν διακοπῆς τῆς προόδου τῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα ἤδη εὑρίσκονται ἐν καθυστερήσει». Καὶ ὁ κ. Καρτάλης τὴν 29ην Ἰουλίου 1951 υἱοθετεῖ εἰς ἀκέραιον τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ζίγδη καὶ ἀπευθύνει πρὸς τὴν Ἀμερικανικὴν Ἀποστολὴν αὐτὴν τὴν παράκλησιν. Ἀλλὰ ἔρχεται ἡ κυβερνητικὴ μεταβολή, διότι αὐτὰ συνέβαινον τὸν Αὔγουστον τοῦ 1952. Ἐντὸς ὀλίγου ἡ Κυβέρνησις παραιτεῖται, γίνονται ἐκλογαὶ καὶ εἰσερχόμεθα εἰς τὴν νέαν περίοδον, εἰς τὴν περίοδον τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Συναγερμοῦ. Ὅπως ἦτο φυσικόν, ἡ νέα Κυβέρνησις διαθέτει τοὺς πρώτους μῆνας πρὸς μελέτην τοῦ θέματος. Ἡ παλαιὰ ἀνάδοχος, ἡ Ἑλληνοαμερικανικὴ Ἑταιρία, ὑπέβαλε νέας προτάσεις περισσότερον ἐμπεριστατωμένας καὶ μὲ περισσοτέραν ἰδικήν της συμμετοχήν. Ἀναγράφει εἰς τὸ νέον ὑπόμνημά της «Συμφώνως πρὸς τὰς μελέτας μας τὸ ἐργοστάσιον ἀζώτου δὲν θὰ χρειάζεται πλέον λιγνιτοπλίνθους, διότι αἱ κατὰ τὴν διαρρεύσασαν διετίαν σημειωθεῖσαι ἐξελίξεις καὶ ἡ κτηθεῖσα πεῖρα κατέληξαν εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι ἡ ἐξαέρωσις τοῦ λιγνίτου πρὸς παραγωγὴν ἀζώτου δύναται κάλλιστα νὰ πραγματοποιηθῇ μὲ χρησιμοποίησιν αὐτουσίου λιγνίτου, μὴ ἀπαιτουμένων πρὸς τοῦτο λιγνιτοπλίνθων. Ὑπὸ τὰς συνθήκας αὐτὰς εἶναι προφανὲς ὅτι ἡ ἐγκατάστασις πλινθοποιείου 600.000 τόννων λιγνιτοπλίνθων ἐτησίως θὰ ἀπετέλει σήμερον λύσιν ἀντενδεικνυομένην ὄχι μόνον διὰ τὴν ἀνάδοχον ἑταιρίαν, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν τῆς χώρας, διότι δὲν ἐπιτρέπεται βεβαίως νὰ ἐπενδύωνται κεφάλαια εἰς ἐγκαταστάσεις παραγωγικότητος ἀνωτέρας τῶν δυνατοτήτων καταναλώσεως καὶ διὰ τοῦτο πρέπει νὰ μειωθῇ ἡ ἱκανότης παραγωγῆς λιγνιτοπλίνθων. Διὰ τοὺς ἀνωτέρω λόγους, καὶ τῷ συμφέροντι τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας, ἀλλὰ καὶ συγχρόνως διὰ τὴν ἐξασφάλισιν ὑγιῶν οἰκονομικῶν βάσεων πρὸς ἐπιτυχίαν τοῦ ἔργου Πτολεμαΐδος ὑποβάλλονται νέαι προτάσεις προβλέπουσαι μείωσιν τῆς παραγωγῆς πλίνθων εἰς 200.000 τόννους ἐτησίως μὲ πρόβλεψιν ἐπεκτάσεως αὐτῶν μὲ ἐλάχιστα ἔξοδα καὶ εἰς δυναμικότητα 600.000 τόννων. Ἑπομένως προεβλέπετο καὶ ἡ δυνατότης μελλοντικῆς ἀναπτύξεως καὶ προσετίθετο ἐπὶ πλέον ἡ δημιουργία θερμοηλεκτρικοῦ ἐργοστασίου δι’ ἰσχὺν 40.000 κιλοβὰτ ἄνευ νέας οἰκονομικῆς ἐνισχύσεως». Ἑπομένως αἱ προτάσεις τῆς 23 Φεβρουαρίου 1953 εἶναι πάντοτε 2.000.000 τόννοι λιγνίτου, 200.000 τόννοι λιγνιτόπλινθοι, μὲ πρόνοιαν ὅμως ἀναπτύξεως μέχρις 600.000 τόννων καὶ ἐπιπροσθέτως ἄνευ ἄλλης χρηματοδοτήσεως, 40.000 κιλοβὰτ θερμοηλεκτρικὸν ἐργοστάσιον. Αὐταὶ εἶναι αἱ νέαι προτάσεις, αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Συναγερμοῦ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ ὁμιλῶ περὶ Κυβερνήσεως τοῦ Συναγερμοῦ καὶ νὰ ἀγνοῶ τὴν διαδοχὴν τῶν ὑπουργῶν...

§45Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντ.). Βεβαιότατα.

§46Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δὲν εἶναι ἄνευ λόγου αὐτὴ ἡ διευκρίνησις. Αὐταὶ ὑπῆρξαν τὸν Φεβρουάριον καὶ τὸν Μάρτιον τοῦ 1953 αἱ προτάσεις πρὸς τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν. Ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, ὀρθῶς ποιοῦσα, συνεκρότησε μίαν ἔγκυρον τεχνικὴν ἐπιτροπὴν πρὸς μελέτην τῶν προτάσεων. Ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη συνεκροτήθη ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ τότε Γενικοῦ Γραμματέως κ. Θεοδωροπούλου, καὶ τῶν κ. κ. Νικολαΐδη, Δεκουλάκου, Καλλίνσκη, Τσαμπηρᾶ καὶ κληθέντες παρέστησαν οἱ κ. κ. Δημαρᾶς καὶ Πολίτης ἐκπρόσωποι τῆς Ἑλληνοαμερικανικῆς ἑταιρείας. Ἔγινε συζήτησις ἐπὶ τῶν προτάσεων αὐτῶν καὶ ὁμοφώνως γίνονται δεκταί. Αὐτὰ ἔγιναν πρὸ δύο ἐτῶν καὶ 3 μηνῶν.

§47ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Αἱ προτάσεις τῆς ἀναδόχου;

§48Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Μάλιστα, αἱ νέαι προτάσεις τῆς ἀναδόχου. Τίθενται ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς ἁρμοδίας αὐτῆς ἐπιτροπῆς καὶ ὅπως ὁ ὑπουργὸς τῆς Βιομηχανίας τοῦ Κέντρου κ. Ζίγδης ὅσον καὶ ὁ ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ κ. Καρτάλης εἶχον υἱοθετήσει, καθ’ ὅμοιον τρόπον καὶ ἡ ἁρμοδία αὐτὴ ἐπιτροπὴ υἱοθετεῖ τὰς προτάσεις, τὰς ὁποίας κατόπιν υἱοθετεῖ ἐπίσης εἰς ἀκέραιον καὶ ὁ τότε ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ. Ἀναγιγνώσκω τὸ πόρισμα τῆς ἐπιτροπῆς: Τὸ πόρισμα εἶναι νὰ ἐπιδιωχθῇ, ὅπως ἡ Ἐθνικὴ καὶ Ἀθηνῶν συμμετάσχη εἰς τὴν ἀνάδοχον ἑταιρείαν, ἀναλαμβάνουσα τὴν οὐσιαστικὴν διοίκησιν τῆς ἐπιχειρήσεως». Ἡ περιπέτεια τῆς διετίας 1951–53 εἰς τὴν ὁποίαν ἡ παλαιὰ ἀνάδοχος εἶχεν ἀπολύτως δίκαιον καὶ εἰς τὰ δύο θέματα, καὶ εἰς τὸ τεχνικὸν τῶν 200.000 τόννων λιγνιτοπλίνθων καὶ εἰς τὴν κεφαλαιοποίησιν τῶν ἐνδιαμέσων τόκων, διότι μόνον περὶ αὐτῶν τῶν δύο ἐπρόκειτο, περὶ οὐδενὸς ἄλλου, ἡ περιπέτεια αὐτὴ τῆς διετίας τὴν εἶχεν ἐκθέσει ὡς μίαν κακόπιστον ἑταιρείαν. Καὶ ἐνώπιον αὐτῆς τῆς ἐντυπώσεως τῆς ὁποίας ἦτο θῦμα, ἐκρίθη ἀναγκαῖον νὰ καλυφθῇ ἠθικῶς ἀπὸ ἔγκυρον συμπαράστασιν. Αὐτὴν τὴν ἔννοιαν ἔχει ἡ πρότασις τῆς Ἐπιτροπῆς ν’ ἀναλάβῃ τὴν διοίκησιν τῆς ἑταιρείας ἡ Τράπεζα Ἐθνικὴ καὶ Ἀθηνῶν, ἀπολαμβάνουσα τῆς πλήρους ἐμπιστοσύνης τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Ἐπιτροπὴ λοιπὸν προτείνει: Πρῶτον, νὰ ἐπιδιωχθῇ ὅπως ἡ Ἐθνικὴ καὶ Ἀθηνῶν συμμετάσχῃ εἰς τὴν ἀνάδοχον Ἑταιρείαν ἀναλαμβάνουσα τὴν οὐσιαστικὴν διοίκησιν τῆς ἐπιχειρήσεως. Δεύτερον, ἡ ἀνάδοχος νὰ ἀναλάβῃ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ προσκομίσῃ ἐγγυητικὴν μιᾶς Ἑλβετικῆς Τραπέζης διεθνοῦς φήμης διὰ ποσὸν 600.000 δολλαρίων, καλύπτουσα τὴν ὑπὸ τῶν προμηθευτῶν οἴκων ἔγκαιρον ἐκτέλεσιν τῶν πιστώσεων. Ὑπὸ τὰς προϋποθέσεις αὐτὰς γίνεται δεκτὴ ἡ προταθεῖσα ὑπὸ τῆς ἀναδόχου τροποποίησις τοῦ ἔργου, ἤτοι ἡ μείωσις τῆς παραγωγῆς τοῦ μπρικετοποιείου εἰς 200.000 τόννους μὲ πρόβλεψιν ἐπαυξήσεως τῆς παραγωγῆς, ἐφ’ ὅσον παραστῇ ἀνάγκη καὶ ἡ ἐπαύξησις τοῦ θερμικοῦ ἐργοστασίου εἰς 40.000 κιλοβάτ. Γίνεται δεκτὴ καὶ ἡ κεφαλαιοποίησις τῶν ἐνδιαμέσων τόκων. Ἰδοὺ τὰ δύο ἁπλᾶ, βάσιμα, δίκαια αἰτήματα γίνονται ὁμοφώνως δεκτά. Καὶ ζητεῖται μόνον νὰ ὑπάρξῃ μία πρόσθετος ἠθικὴ καὶ οἰκονομικὴ κάλυψις τῆς Ἑταιρείας διὰ τὴν ἐξάλειψιν τῆς ἐντυπώσεως, τῆς ἀδίκου ἐντυπώσεως τῆς κακοπιστίας της. Μετὰ τὴν κοινοποίησιν αὐτοῦ τοῦ πορίσματος ἡ Ἑλληνοαμερικανικὴ Ἑταιρεία, ἀπαντᾷ. Δὲν ἀπαντᾷ ὁ παλαιὸς ἀνάδοχος, ἀπαντᾷ ὁ κ. Ἠλιάσκος ὅτι ἀποδέχεται. Τὴν 17 Ἀπριλίου 1953, πρὸ δύο ἐτῶν καὶ δύο μηνῶν. Τράπεζα Ἐθνικὴ καὶ Ἀθηνῶν. Ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ διαβιβάσωμεν συνημμένως τὴν ἀπὸ 15 τρέχοντος αἴτησιν τῆς ἑλληνοαμερικανικῆς Ἑταιρείας. Συμφωνοῦντες μὲ τὸ περιεχόμενον ταύτης συνηγοροῦμεν ὑπὲρ τῆς ἀποδοχῆς. Ὑπογραφή: Ἠλιάσκος. Καὶ ἐνῷ πρὸ δύο ἐτῶν καὶ δύο μηνῶν συνετελέσθησαν ὅλα, ἱκανοποιήθησαν ὅλαι αἱ αἰτήσεις, ἐν τούτοις, ἔκτοτε, ὑπάρχει τέλμα. Δι’ αὐτὸ εἶπα, κ. ὑπουργὲ τοῦ Συντονισμοῦ, ὅτι ἡ διαχείρισις τοῦ θέματος ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Συναγερμοῦ δὲν εἶναι τέρμα, εἶναι τέλμα. Διότι ἐνῷ πρὸ 2 ἐτῶν καὶ δύο μηνῶν ὅλα εἶχον λήξει ἐπέρχεται ἐν τούτοις, νέα στασιμότης καὶ γίνονται διαπραγματεύσεις μὲ νέον ἀνάδοχον. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἱστορία. Καὶ ὑπάρχει συνέχεια. Ἡ παλαιὰ ἀνάδοχος δὲν ἀρκεῖται εἰς τὰς προτάσεις αἱ ὁποῖαι ἐνεκρίθησαν. Προβαίνει βραδύτερον καὶ εἰς νέας προτάσεις. Τὴν 22–2–1954 ὑποβάλλει καὶ εἰς τὰς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ καὶ εἰς τὴν Ἀμερικανικὴν Ἀποστολὴν σημείωμα νέων προτάσεων εἰς τὰς ὁποίας ἀναφέρει ὅτι δέχεται ἄνευ ἄλλης χρηματοδοτήσεως, μὲ ἰδίαν συμμετοχὴν νὰ αὐξήσῃ τὸ θερμοηλεκτρικὸν τῶν 40.000 κιλοβὰτ εἰς 80.000. Αὐτὴ εἶναι ἡ τελευταῖα πρότασις τοῦ παλαιοῦ ἀναδόχου. Καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐνῷ ἐκ τῆς ἰδίας πρωτοβουλίας συνεκρότησεν εἰδικὰς ἐπιτροπάς, αἱ ὁποῖαι ἔμειναν σύμφωνοι, ἐνῷ ὁ Διοικητὴς τῆς Τραπέζης Ἐθνικῆς–Ἀθηνῶν ἔμεινε σύμφωνος, ἐνῷ ἡ ἰδία Κυβέρνησις ἔμεινε σύμφωνος, ἐν τούτοις, ἐπὶ δύο ἔτη καὶ δύο μῆνες παρελκύει τὴν ὑπόθεσιν. Καὶ ἔρχεται σήμερον, ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, μὲ σχέδιον νέας συμβάσεως, ἡ ὁποία, καὶ ἂν ἐγκριθῇ θὰ χρειασθῇ διὰ τὴν ἔναρξιν τῆς ἐκτελέσεως πολλοὺς μῆνας. Αὐτὴ εἶναι, κ. συνάδελφοι, ἡ ἱστορία. Καὶ δοκιμάζω βαθεῖαν θλῖψιν, διότι ὅταν μὲ ἀγῶνας σκληρούς, εἰς ἐκείνην τὴν ἐποχήν, εἶχον κατορθώσει νὰ δεσμεύσω τὰ 14 ἑκατομμύρια δολλάρια τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας, ὑπὲρ τῶν ἔργων Πτολεμαΐδος, εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἁρμοδιότατα πρόσωπα ὑπεστήριζαν δημοσίᾳ, ὅτι μόνον τὸ Ἀλιβέρι, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ, ἐδικαιούμην νὰ ἐλπίζω, ὅτι σήμερον θὰ ἑωρτάζαμεν τὰ ἐγκαίνια τῶν ἔργων καὶ δὲν θὰ ἐθέταμεν καὶ πάλιν ὑπὸ συζήτησιν, σύναψιν νέας συμβάσεως. Καὶ ἐρχόμεθα εἰς τὴν νέαν ἀνάδοχον. Ὅπως ἐπανειλημμένως ἐτόνισα, θὰ ἐπαναλάβω καὶ πάλιν, ὅτι εὑρίσκομαι εἰς τὸ βῆμα, χωρὶς καμμίαν προκατάληψιν, οὔτε εὐμενῆ, οὔτε δυσμενῆ, οὔτε ἀπέναντι τοῦ παλαιοῦ, οὔτε ἀπέναντι τοῦ νέου ἀναδόχου. Κρίνω τὴν σύμβασιν μόνον ἀπὸ τὴν ἐπιθυμίαν τῆς ἐξυπηρετήσεως τοῦ Δημοσίου συμφέροντος. Ἴσως, ἀπέναντι τοῦ παλαιοῦ ἀναδόχου νὰ ὑπῆρξα ὑπερμέτρως αὐστηρός. Ἐν τούτοις δὲν προέκυψαν αἱ δυσχέρειαι, ἐξ αὐτοῦ τοῦ λόγου. Ἀνέκυψαν ἐξ ἄλλων λόγων. Ἔρχομαι εἰς τὴν σύγκρισιν τῶν ὅρων τῆς νέας συμβάσεως. Τὸ κυριώτερον θέμα εἰς τὴν νέαν σύμβασιν, εἶναι τὸ θέμα τῆς συμμετοχῆς. Ἀλλὰ διότι εἶναι καίριον, θὰ τὸ ἀφήσω πρὸς συζήτησιν εἰς τὸ πέρας τοῦ λόγου. Ἠμποροῦμεν νὰ συγκρίνωμεν τὰ δύο κείμενα. Βεβαίως δὲν ἔχομεν ἐνώπιον ἡμῶν τὸ δανειστικὸν συμβόλαιον τῆς ΟΧΟΑ καὶ ἑπομένως δὲν δυνάμεθα νὰ γνωρίζωμεν ἀσφαλῶς ποῖοι εἶναι οἱ δανειστικοὶ ὅροι. Ἑπομένως δὲν ἔχομεν πλήρη δεδομένα. Θὰ ἀρκεσθῶ εἰς τὴν σύγκρισιν τῶν γνωστῶν δεδομένων. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ συμβολαιογραφικὰ καὶ τὰ χαρτόσημα, σήμερον πράγματι δὲν ὑπάρχουν καὶ ἔχει δίκαιον ἡ Κυβέρνησις. Ἦτο τότε ὁ ἰδικός μου ὅρος ὑπέρμετρος. Ἀλλὰ σᾶς ἐξήγησα, εἰς μίαν περίοδον κατὰ τὴν ὁποίαν ἠσκεῖτο βιαία προσωπικὴ πολεμικὴ ἐναντίον μου, ἡ ὁποία ἠδύνατο νὰ δημιουργήσῃ παρεξηγήσεις ἐφήρμοσα μίαν γενικὴν ἀρχήν, τὴν ὁποίαν συνιστῶ εἰς ὅλους τοὺς δημοσίους ἄνδρας. Καὶ ἡ ἀρχὴ αὐτὴ ὁρίζει, ὅτι, ὁσονδήποτε καὶ ἐὰν στοιχίζει, εἴτε εἰς τὸ Δημόσιον, εἴτε εἰς τὸν ἰδιωτικὸν Προϋπολογισμόν, πρῶτον εἶναι τὸ ἠθικὸν κεφάλαιον, τὸ ἀδιάβλητον τῶν Ἡγετῶν τῆς Δημοκρατίας καὶ ἔπειτα ἔρχονται οἱ ὑλικοὶ ὅροι. Ἔρχομαι εἰς τοὺς τόκους. Συμφώνως πρὸς τὸν Κανονισμὸν τοῦ ΟΧΟΑ, οἱ ἐνδιάμεσοι τόκοι δὲν καταβάλλονται, κεφαλοποιοῦνται. Κατὰ τὸ σημεῖον αὐτό, ὑπάρχει μία βάσιμος βελτίωσις τῆς παλαιᾶς συμβάσεως. Ὁρίζει ἐπίσης, ὅτι θὰ ὑπάρξουν 1.800.000 τόννοι λιγνίτου. Βασίμως, 200.00 τόννοι μπρικεττῶν. Βασίμως. Καὶ ὁρίζει, ὅτι θὰ κατασκευασθῇ καὶ ἡμικώκ, τὴν δαπάνην τοῦ ὁποίου ἀναβιβάζει ἡ ἰδία ἡ μελέτη εἰς 1.500.000 δολλάρια. Ἂς ἐξετάσωμεν πρῶτον τὰς ἐγγυήσεις διὰ τὴν τιμὴν καὶ τὴν ποιότητα τῶν μηχανημάτων. Νομίζω, ὅτι ἀνάλογοι ἦσαν αἱ ἐγγυήσεις, ἴσως αἱ ἐγγυήσεις τῆς παλαιᾶς συμβάσεως, ἦσαν περισσότερον αὐστηραί. Διότι προέβλεπον ἕνα τεχνικὸν σύμβουλον διεθνοῦς κύρους, τὸν ὁποῖον προέτεινεν ἡ ΔΕΗ καὶ ἐνέκρινε τὸ Ὑπουργεῖον Βιομηχανίας καὶ ὁ ὁποῖος, λόγω ἁρμοδιότητος, θὰ ἐγνωμοδότει. Σήμερον εἶναι μία εἰδικὴ ὑπηρεσία, ἡ ὁποία δύναται νὰ ἐπικαλῆται γνωμοδότησιν καὶ ξένων τεχνικῶν, ἐντὸς προθεσμίας ἑνὸς μηνός. Εἶναι περίπου τὸ ἴδιον. Ἀλλὰ ὄχι ἐντελῶς τὸ ἴδιον. Καθόσον ἀφορᾶ τὴν ποιότητα τῶν μηχανημάτων, ὑπάρχει μία οὐσιώδης διαφορά. Διὰ τὸ τέταρτον τῶν μηχανημάτων, ὁρίζεται τώρα ὅτι ἠμποροῦν νὰ εἶναι καὶ μεταχειρισμένα. Εἰς τὴν διάταξιν αὐτὴν ἡ διαφωνία μου εἶναι ἀπόλυτος. Ἔχομεν τὸ μέγα μειονέκτημα τῆς τεχνικῆς καθυστερήσεως. Ἄς τὸ ἐξαγοράσωμεν τουλάχιστον μὲ τὴν ἱκανοποίησιν, ὅτι ὁσάκις θὰ ἐγκαθιστῶμεν τεχνικὰ μέσα, ἀπολαμβάνομεν τὴν πρόοδον τῆς τεχνικῆς. Νομίζω, ὅτι ὄχι μόνον εἰς τὴν περίοδον αὐτὴν, ἀλλ’ εἰς πᾶσαν περίπτωσιν ἡ ἀρχὴ αὐτὴ πρέπει νὰ εἶναι ἀνένδοτος. Τὰ μηχανήματα νὰ εἶναι τελείως καινουργῆ.

§49Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Βιομηχ.). Ἀπαιτεῖται ἔγκρισις τοῦ Ὑπουργείου τῆς Βιομηχανίας.

§50Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Τὸ γνωρίζω. Ἀλλὰ προτιμῶ νὰ μὴν ὑπάρχῃ ἡ περίπτωσις. Ἡ παλαιὰ σύμβασις ὥριζεν ἀπολύτως καινουργῆ, ἄνευ οὐδεμιᾶς συζητήσεως. Ὑπάρχει τὸ θέμα τῆς φορολογίας. Καθόσον ἀφορᾶ τὴν παλαιὰν ἀνάδοχον, κατεβάλλοντο φόροι μόνον διὰ τὴν ἀξίαν τῶν εἰσαγομένων μηχανημάτων καὶ κατὰ τὰ λοιπὰ ἴσχυον οἱ κείμενοι νόμοι τῶν μεταλλείων καὶ οἱ γενικοὶ φορολογικοὶ νόμοι.

§51Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Βιομηχ.). Ὑπῆρχεν ἀτέλεια τότε.

§52Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὑπῆρχεν ἀτέλεια, ἀλλὰ τώρα, ἡ ἀτέλεια κατηργήθη διὰ τὰ ἄλλα τὰ μικρά, εἰσάγεται μόνον διὰ τὴν νέαν ἑταιρείαν. Καὶ δημιουργεῖται τοιουτοτρόπως μία κατάστασις ἀδυναμίας ἀνταγωνισμοῦ. Ἑπομένως, δίκαιον εἶναι αὐτὴ ἡ φορολογικὴ ἀπαλλαγὴ νὰ γενικευθῇ.

§53Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουρ. Βιομηχ.). Κύριε Πρόεδρε, ἐπιτρέπετε; Ἔχω καταρτίσει νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θὰ εἰσαγάγω εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ τὸ ὁποῖον ρυθμίζει καὶ τὴν περίπτωσιν αὐτήν.

§54Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἔρχομαι εἰς τὸ θέμα τῶν μερισμάτων. Εἰς τὴν παλαιὰν σύμβασιν ἀνεγράφετο, καθόσον ἀφορᾶ τὴν ἐξαγωγὴν συναλλάγματος, ὅτι δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ τὸ 10%. Καὶ ἐνθυμοῦμαι ἕνα μέγαν ἀγῶνα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, διότι ἁρμοδιότατα πρόσωπα, ὅπως ὁ τότε Πρόεδρος τῆς ΕΠΕΚ, ὁ κ. Τσουδερός, ὑπεστήριζαν, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ εἶναι ἀνώτερον τοῦ 7%. Καὶ μάλιστα συμβαίνει νὰ εὑρίσκεται εἰς τὸν φάκελλόν μου καὶ ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν τότε εἶχεν ὑπογράψει.

§55Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντ.). Τοῦ συναλλάγματος, τὸ ὁποῖον θὰ ἐξήγετο.

§56Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Μάλιστα.

§57Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Συντον.). Κύριε Πρόεδρε, ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας ὅτι μὲ τὴν σύμβασιν τὴν ὁποίαν καλεῖται νὰ ψηφίσῃ ἡ Βουλή, δὲν πρόκειται νὰ ἐξαχθῇ οὔτε 7%, ὅπως προκύπτει ἐξ αὐτῆς τῆς ἀναγνώσεως τῆς συμβάσεως καὶ τοῦ συνδυασμοῦ τοῦ ἄρθρου, τοῦ σχετικοῦ πρὸς τὸ κέρδος μὲ τὰς φορολογικὰς διατάξεις, αἱ ὁποῖαι ἐπίσης περιέχονται εἰς τὸ νομοσχέδιον. Καὶ προκύπτει ὅτι δὲν πρόκειται νὰ ἐξαχθῇ εἰς πᾶσαν περίπτωσιν, οὔτε 7%. Καὶ εἶναι μαθηματικῶς ἀδύνατον νὰ ἐξαχθῇ ὅπως ἔχομεν διαμορφώσει ἡμεῖς τὴν σύμβασιν, διότι θὰ εἶναι φυσικὰ πρόσωπα Ἕλληνες καὶ δὲν θὰ τοὺς ἐπιτρέψωμεν τὴν ἐξαγωγήν. Ἐπὶ πλέον τὰ 18% θὰ ἔχουν φορολογίαν τοὐλάχιστον 35%. Ἔτσι δὲν εἶναι; Ἄρα μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῆς φορολογίας 35%, καὶ τοῦ 18% ἀπομένει 11%. Μόνον ἓν τμῆμα θὰ ἠμπορῇ νὰ ἐξαχθῇ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, ἀλλὰ πάντως τὸ τμῆμα αὐτὸ θὰ εἶναι μικρότερον τοῦ 51%, τοῦ 11%. Ἀκόμη θὰ εἶναι μικρότερον τοῦ 7%.

§58Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἡ σχετικὴ διάταξίς σας ἔχει ὡς ἑξῆς: «Ἡ ἐξαγωγὴ συναλλάγματος διὰ τὴν καταβολὴν τόκων καὶ κερδῶν, δὲν δύναται νὰ ὑπερβαίνῃ ἐτησίως τὰ 12% τοῦ εἰσαχθέντος κεφαλαίου, προκειμένου περὶ τόκων, ἐπὶ κεφαλαίων προερχομένων ἐκ δανείου». Ἐνῷ εἰς τὴν προηγουμένην σύμβασιν ἡ διατύπωσις ἔχει ὡς ἑξῆς: «Δικαίωμα 10% ἐπὶ τοῦ καταβληθέντος κεφαλαίου διὰ τὴν πληρωμὴν μερισμάτων καὶ τὴν ἀπόσβεσιν τῶν ἑταιρικῶν κεφαλαίων, ἐφ’ ὅσον ἀφορῶσι μετόχους μονίμως ἐγκατεστημένους ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ».

§59Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Καταβληθὲν κεφάλαιον εἰς ἐκείνην τὴν ἑταιρείαν ἦτο 400 χιλιάδες δολλάρια.

§60Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντον.) Προεβλέπετο ὅμως ἡ αὔξησις τοῦ κεφαλαίου.

§61Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δὲν ὑπάρχει περίπτωσις.

§62Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντ.). Πῶς δὲν ὑπάρχει. Ὑπάρχει διάταξις περὶ τοῦ ἐὰν θὰ ἐξάγεται τὸ 10%. Ἀλλ’ εἰς τὴν συγκεκριμένην περίπτωσιν, νομίζω, ὅτι ἀνέλυσα ἐπαρκῶς ποῖον εἶναι τὸ θέμα. Καὶ τὸ μόνον τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ συμβῇ εἶναι ἀπὸ τὰ 3 ἑκατομμύρια δολλάρια ποὺ εἶναι τό κεφάλαιον, τό ὁποῖον πρόκειται νὰ καταβάλῃ ὁ σημερινὸς ἀνάδοχος, ἀπὸ αὐτὰ ἠμπορεῖ ἕνα τμῆμα νὰ ἐξαχθῇ συμφώνως πρὸς τὸν νόμον περὶ εἰσόδου κεφαλαίων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, ὁπότε ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ἐξαχθῇ, θὰ ἠμπορῇ νὰ πάῃ εἰς τὸ 10–12%. Καὶ ὁ μῦθος θὰ δηλοῖ ὅτι θὰ ἐξαχθοῦν ὀλιγώτερα τοῦ 7%. Ἐν πάσῃ περιπτώσει νομίζω ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ εἶναι ἐπουσιώδης.

§63Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Θὰ ἔλθῃ τὸ θέμα εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν.

§64Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντον.). Τὸ 18% ἐκ πρώτης ὄψεως ἠμπορεῖ νὰ σᾶς ξενίσῃ. Ἀλλ’ ὅταν γίνῃ ἀνάλυσις, βλέπεται τί ἀκριβῶς συμβαίνει.

§65Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἀρκοῦμαι τώρα εἰς τὴν γενικὴν διαπίστωσιν. Καὶ ἔρχομαι εἰς θέμα τὸ ὁποῖον εἶναι πράγματι οὐσιῶδες. Εἰς τὴν τιμὴν τοῦ λιγνίτου. Διότι ἡ τιμὴ θὰ ἀποτελέσῃ ἀκριβῶς τὴν βάσιν τῆς βιομηχανικῆς μας ἀναπτύξεως. Καὶ ἐρωτᾶται, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν τιμήν: Ποῖαι ἐγγυήσεις ὑπάρχουν. Ὑπάρχουν δύο οὐσιώδεις διαφοραὶ μεταξὺ τῶν δύο συμβάσεων. Τότε ὑπῆρχεν μία Ἐπιτροπὴ ἐκ τῶν προτέρων κατηρτισμένη, ἡ ὁποία προσδιώριζε τὴν τιμήν. Τὸ ἄρθρον 5 τῆς παλαιᾶς συμβάσεως ἔλεγεν: «Ἡ τιμὴ τοῦ λιγνίτου καὶ τῶν λιγνιτοπλίνθων δέον νὰ εἶναι ἀνάλογος καὶ δικαία καθοριζομένη ἑκάστοτε ἀνὰ ἑξάμηνον. Ἡ Ἐπιτροπὴ συγκροτεῖται: Ἐξ ἑνὸς ἀντιπροσώπου τοῦ Δημοσίου, ὁριζομένου ὑπὸ τῶν Ὑπουργῶν Βιομηχανίας, Ἐμπορίου καὶ Συγκοινωνιῶν, ἑνὸς ἀντιπροσώπου τοῦ Ἀναδόχου, ἑνὸς ἀντιπροσώπου ὁριζομένου ἀπὸ κοινοῦ ὑπὸ τῆς ΔΕΗ καὶ τῶν ΣΕΚ. Καὶ δύο εἰσέτι ἀντιπροσώπων εἰδικῆς καταρτίσεως, ὁριζομένων ὑπὸ τοῦ Προέδρου τοῦ Τεχνικοῦ Ἐπιμελητηρίου Ἑλλάδος καὶ τοῦ Πρυτάνεως τοῦ Πολυτεχνείου, καὶ ἑνὸς ὑπὸ τοῦ Προέδρου τοῦ Ἐπιμελητηρίου Ἀθηνῶν, Πειραιῶς καὶ Θεσσαλονίκης». Ὑπάρχει ἑπομένως μία σύνθεσις Ἐπιτροπῆς ἀπολύτως ἐγκύρου, ἐκ τῶν προτέρων ὁριζομένη, ἡ ὁποία κατὰ ἑξάμηνον, ἐπὶ τῇ βάσει ὡρισμένων κριτηρίων, ὁρίζει τιμάς. Σήμερον τοιαύτη ἐπιτροπὴ δὲν ὑπάρχει. Ἰσχύουν οἱ γενικοὶ ἀγορανομικοὶ κανόνες τοῦ ὑπερβάλλοντος κέρδους. Εἶναι προφανὲς ὅτι, ἡ παλαιὰ ἐγγύησις ἦτο πληρεστέρα. Ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ μία ἄλλη οὐσιώδης διαφορὰ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν τιμὴν τῶν λιγνιτοπλίνθων. Τότε, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς λιγνιτοπλίνθους, ἡ τιμή, μετὰ τὴν πρώτην πενταετίαν, ὡρίζετο ὅτι δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ τὴν τιμὴν τοῦ ἐξωτερικοῦ FOB ἐνῷ τώρα ὁρίζεται ὅτι δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ τὴν τιμὴν τοῦ ἐξωτερικοῦ CIF. Καὶ ἡ διαφορὰ εἶναι οὐσιώδης. Καὶ τώρα, κύριοι συνάδελφοι, αὐτὰς μὲν τὰς διατάξεις θὰ τὰς ἐξετάσωμεν κατ’ ἄρθρον, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὅμως θεωρῶ ἀπείρως σημαντικὸν – καὶ ἀπευθύνομαι πρὸς τὴν Βουλὴν ἵνα ἐπικαλεσθῶ ἰδιαιτέρως τὴν προσοχήν της – εἶναι τὸ βασικὸν θέμα, τὸ θέμα τῆς συμμετοχῆς. Κατὰ τὴν παλαιὰν σύμβασιν, ἡ συμμετοχὴ ἦτο 30% εἰς μηχανήματα, δηλαδὴ εἰς συνάλλαγμα. Βραδύτερον, μὲ τὰς νέας προτάσεις, μὲ τὴν ἐκτέλεσιν καὶ τῶν 40 χιλιάδων κιλοβὰτ θερμοηλεκτρικοῦ, ἡ ἀναλογία τῆς συμμετοχῆς ὑπῆρξε πολὺ μεγαλυτέρα. Καὶ γίνεται πολὺ μεγαλυτέρα μὲ τὴν νέαν πρότασιν τοῦ 1954 διὰ τὴν κατασκευὴν θερμοηλεκτρικοῦ 80 χιλιάδων κιλοβὰτ ἄνευ νέας χρηματοδοτήσεως. Καὶ πρόκειται τώρα νὰ γίνῃ σύγκρισις: Ποία εἶναι ἡ συμμετοχή. Καὶ δεύτερον, ποῖα κεφάλαια ἀνασυγκροτήσεως χρησιμοποιοῦνται σήμερον καὶ ποῖα θὰ ἐχρησιμοποιοῦντο τότε. Ἡ συμμετοχή, ἡ σημερινή, ἀνέρχεται εἰς 3 ἑκατομμύρια δολλάρια, τὰ ὁποῖα θὰ καταβληθοῦν ἐντὸς 18 μηνῶν, ἐπὶ ἔργου 20 ἑκατομμυρίων δολλαρίων. Καί, ἐὰν μάλιστα ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὰ 1.550.000 δολλάρια προορίζονται διὰ τὸ ἐργοστάσιον ἡμικώκ, τὸ ὁποῖον ὅμως θὰ ἠδύνατο νὰ συσχετισθῇ μὲ τὸ μεταλλεῖον τῆς Λαρύμνης, μὲ τὸ ὁποῖον οὐσιαστικῶς συνδέεται, τότε κατέρχεται εἰς τὸ ἥμισυ. Ἡ πρώτη λοιπὸν διαπίστωσις εἶναι ὅτι ἡ συμμετοχὴ ἡ σημερινὴ εἶναι ἐλαχίστη. Αὐτὸ εἶναι βέβαιον. Καὶ τίθεται τὸ ἐρώτημα: Μὲ τόσην ὀλίγην συμμετοχὴν δικαιώνεται ἡ ἰδιωτικὴ ἐπιχείρησις; Διότι ἕνα ἀπὸ τὰ πλεονεκτήματα τῆς ἰδιωτικῆς ἐπιχειρήσεως εἶναι βεβαίως καὶ ἡ συμμετοχή. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἐρώτημα. Καὶ ὑπάρχει καὶ δεύτερον: Ποία εἶναι ἡ διαφορά, σχετικῶς μὲ τὰ κεφάλαια τῆς ἀνασυγκροτήσεως, ἐὰν ἐφηρμόζετο ἡ σύμβασις μὲ τὴν πρότασιν τοῦ 1953 καὶ τελικῶς τοῦ 1954. Ἔχω ὑπεύθυνον σύγκρισιν, συμφώνως πρὸς τὴν ὁποίαν διαπιστοῦται ὅτι ἐὰν ἐγένετο δεκτὴ ἡ πρότασις τῆς παλαιᾶς ἀναδόχου ἡ ὁποία περιελάμβανε 2 ἑκατομμύρια τόννους λιγνίτου, 150 χιλιάδας τόννους λιγνιτοπλίνθων μὲ δυνατότητα 60 χιλ. καὶ 80 χιλιάδας κιλοβὰτ θερμοηλεκτρικοῦ, ἐξαιρουμένου τοῦ ἡμικώκ.

§66Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Συντον.). Ποῦ ὑπάρχει αὐτὴ ἡ πρότασις τῶν 80 χιλιάδων κιλοβάτ;

§67Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὑπάρχει καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ καὶ εἰς τὴν Ἀμερικανικὴν Ἀποστολήν. Ἐρωτήσατε τὰς ὑπηρεσίας σας. Νὰ σᾶς δώσω καὶ τὸ κείμενον τὸ ἀγγλικὸν τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς. Ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν τῶν προτάσεων, ἡ σύγκρισις ὁδηγεῖ εἰς τὸ ἀκόλουθον συμπέρασμα: Ὅτι.....

§68Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Συντον.). Κύριε Πρόεδρε, μὲ συγχωρεῖτε, ἀλλὰ αὐτὸ τὸ χαρτὶ τὸ ὁποῖον μᾶς ἐδώσατε δὲν λέγει αὐτό. Λέγει ὅτι ἐδόθη ἕνα σημείωμα μὲ διαφόρους ὑπολογισμούς.

§69Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε ὑπουργὲ, διατί σπεύδετε; Εἶσθε πάντοτε εἰς θέσιν, ἐρωτῶντες, νὰ βεβαιωθῆτε, ἐὰν αὐτό, τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη τότε, ἀποτελῇ πρότασιν πρὸς συζήτησιν ἢ ἀποτελεῖ ἁπλῶς μίαν ψυχαγωγίαν τοῦ ἀναδόχου πρὸς ἄσκησιν ἀριθμῶν. Ποίαν ἄλλην ἔννοιαν θὰ εἶχεν ἡ ὑποβολή του;

§70Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Συντον.). Ἰσχυρίζομαι ὅτι δὲν ὑπεβλήθη εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ὑπεύθυνος πρότασις τῆς παλαιᾶς ἀναδόχου, ἐν τῇ ὁποίᾳ νὰ ἀναφέρεται ὅτι θὰ κατεσκεύαζε δι’ ἰδίων μέσων ἠλεκτρικὸν ἐργοστάσιον 80 χιλιάδων κιλοβάτ.

§71Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐγὼ ἀνακοινῶ ἔγγραφα, τῶν ὁποίων ἔχω ἀντίγραφα. Οὐδέποτε ἐπικαλοῦμαι κείμενα χωρὶς τὴν ἐγγύησιν τῆς παρουσίας των. Αὐτὸ εἶναι κείμενον ὑπομνήματος, τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη. Τί θὰ ἔπρεπε νὰ συμβῇ ἐν συνεχείᾳ; Δὲν λέγω εἶναι προτάσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ ἔπρεπε νὰ ἔλθουν ἀμέσως ἐνώπιον τοῦ Συντονιστικοῦ Συμβουλίου. Ἀλλ’ ὅταν ὑποβάλλωνται καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ εἰς τὴν Ἀμερικανικὴν Ἀποστολήν, εἶναι βέβαιον ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ προκαλέσουν τὴν προσοχήν σας. Καὶ ἐξετάσας σήμερον εἰς τὴν Ἀμερικανικὴν Ἀποστολήν, ἐβεβαιώθην ὅτι αὐτὸ τὸ κείμενον ἔχει ὄντως ὑποβληθῆ εἰς αὐτήν.

§72Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Βιομηχ.). Ἐν πάσῃ περιπτώσει, δὲν πρόκειται περὶ προτάσεως ὑποβληθείσης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν.

§73Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε ὑπουργέ, ἀνέκυψεν ἕνα θέμα, τὸ ὁποῖον αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν ἠμπορεῖ νὰ εὕρῃ τὴν λύσιν του, μὲ τὴν ἰδικήν σας ἐπιμονὴν ὅτι δὲν ὑπεβλήθη καὶ μὲ τὴν ἰδικήν μου ὅτι ὑπεβλήθη. Θὰ εἶσθε εἰς θέσιν αὔριον νὰ ζητήσητε πληροφορίας καὶ ἀπὸ τὴν Ἀμερικανικὴν Ἀποστολὴν ἐὰν ὑπεβλήθη ἢ ὄχι.

§74Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Βιομηχ.). Σᾶς βεβαιῶ ὅτι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Βιομηχανίας δὲν ὑπεβλήθη.

§75Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Φέρει ἡμερομηνίαν 22 Φεβρουαρίου 1954. Ὑπεβλήθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑποστηρίζω εἶναι, ὅτι αὐτὸ τὸ σημείωμα ὑπεβλήθη ἀπὸ τὴν διάδοχον ἑταιρείαν.

§76Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Τί περιέχει;

§77Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δέχεται τὴν αὔξησιν τῶν 40 χιλ. κιλοβὰτ εἰς 80 χιλ. κιλοβάτ, ἄνευ ἄλλης χρηματοδοτήσεως. Καὶ τί ὑποστηρίζω; Ὅτι ἀφ’ ἧς ὑπεβλήθη, ἦτο ἐπιβεβλημένη ἡ ἐξέτασίς του. Ἐγὼ δὲν ὑποστηρίζω ὅτι ἀφ’ ἧς ὑπεβλήθη θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ δεκτόν· ἀλλ’ ἀφ’ ὑπεβλήθη θὰ ἔπρεπε νὰ ἐξετασθῇ.

§78Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Συντον.). Ἐπιθυμῶ, νὰ πληροφορήσω καὶ ὑμᾶς καὶ τὴν Βουλὴν ὑπευθύνως, ὅτι πρότασις τοιαύτη δὲν ὑπεβλήθη. Πράγματι, ὑπεβάλλοντο κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην διάφορα δακτυλογραφημένα ἀνυπόγραφα σημειώματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἠμποροῦν βεβαίως νὰ θεωρηθοῦν ὅτι εἶναι προτάσεις. Πρῶτον, δὲν ὑπάρχει εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ Συντονισμοῦ τοιοῦτον ἔγγραφον, φέρον ὑπογραφήν. Δεύτερον, βεβαιότατα ἔχει δίκαιον ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ὅτι ἐφ’ ὅσον τοιοῦτον τι ἐλέχθη ἀπὸ τὸν ἀνάδοχον, ἔπρεπε νὰ ἐξετασθῇ· θὰ σᾶς εἴπω πῶς ἐξητάσθη, ἀπὸ ποίους ἐξητάσθη, ἐν καιρῷ, καὶ τί εἶπεν ἡ Ἀμερικανικὴ Ἀποστολὴ καὶ τί εἴπομεν καὶ ἡμεῖς καὶ διὰ ποίους λόγους. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν ἠμπορεῖ νὰ λεχθῇ εἶναι ὅτι ἀνέλαβεν ὁ πρῶτος ἀνάδοχος οἱανδήποτε εὐθύνην ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τὴν νομικήν, ὑποβαλὼν αὐτὸ τὸ σημείωμα. Διότι αὐτὸ τὸ σημείωμα εἶναι κείμενον δακτυλογραφημένον, χωρὶς νὰ φέρῃ κἄν τὴν ὑπογραφήν του.

§79Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Χαίρω διὰ τὴν ἀπάντησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ, ἡ ὁποία τερματίζει τὴν διαμάχην. Διότι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον προεκάλει τὴν διαμάχην εἶναι ἡ ἀμφισβήτησις ἐὰν ἦτο ὑπαρκτὸν ἢ ἀνύπαρκτον. Ἀφ’ ἧς ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ἐβεβαίωσεν ὅτι ἐξητάσθη, ἡ διαμάχη ἔληξεν. Εἴμεθα τώρα πρόθυμοι νὰ ἀκούσωμεν, ἐὰν ὄντως ἐξητάσθη καὶ ποία ὑπῆρξαν τὰ συμπεράσματα τῆς ἐξετάσεως.

§80ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος).

§81Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε συνάδελφε, δὲν εἶναι ἄξιον τοῦ Σώματος ἡ ἐπιμονὴ εἰς θέματα λήξαντα. Προσδιωρίσαμεν τὸν χαρακτῆρα τοῦ κειμένου καὶ ἐγὼ καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἐμείναμεν σύμφωνοι. Ἐπεβεβαιώσαμεν τὴν ὕπαρξιν. Ἐπεβεβαιώθη ἐπίσης, ὅτι ἀπετέλεσεν ἀντικείμενον ἐξετάσεως. Ποίαν ἔννοιαν ἔχει ἡ περαιτέρω διακοπὴ ἐπὶ τοῦ θέματος; Προχωροῦμεν. Περαιτέρω πρόκειται νὰ συζητηθῇ κατὰ πόσον αὐτὸ τὸ κείμενον ἐθεωρήθη ἄξιον νὰ ἔχῃ συνέχειαν ἢ ὄχι. Ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ ἡ Κυβέρνησις θὰ δώσῃ πληροφορίας. Διότι ἂν ἡ πρότασις ἐκείνη ἦτο βάσιμος, θὰ παρεῖχε μίαν κολοσιαίαν οἰκονομίαν εἰς τὰ κεφάλαια τῆς Ἀνασυγκροτήσεως. Διότι θὰ εἴχομεν, ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν τῶν ἀριθμῶν, οἰκονομίαν ἀπὸ κεφάλαια ἀνασυγκροτήσεως 14 ἑκατομμύρια δολλάρια, τὰ ὁποῖα θὰ διετίθεντο χάριν ἄλλων ἔργων τῆς ἀνασυγκροτήσεως. Παραδίδω καὶ τὸ σημείωμα τῆς Ἑταιρείας καὶ τὸν πίνακα τῆς συγκρίσεως εἰς τοὺς πρακτικογράφους πρὸς δημοσίευσιν. Ἐν Ἀθήναις τῇ 22 Φεβρουαρίου 1954.

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τῆς Παλαιᾶς Ἀναδόχου ἐπὶ τοῦ ἔργου Πτολεμαΐδος Εἰς τὴν περιοχὴν Πτολεμαΐδος προβλέπεται σήμερον ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἀκολούθων ἔργων: α) Ἐξόρυξις 2.000.000 τόννων αὐτουσίου λιγνίτου (ἐπιφανειακὴ ἐξόρυξις). β) Ἐγκατάστασις πλινθοποιείου ἱκανότητος παραγωγῆς 150.000 τόννων λιγνιτοπλίνθων ἐτησίως. γ) Ἐγκατάστασις θερμοηλεκτρικοῦ Ἐργοστασίου 40.000 KW (ἢ καὶ 80.00 KW). Συμφώνως πρὸς τὰς γενικὰς μελέτας καὶ προϋπολογισμοὺς Γερμανικῶν Ἐργοστασίων τὸ κόστος τῶν ἀνωτέρω ἔργων προβλέπεται ὡς ἀκολούθως:

Αʹ. ΟΡΥΧΕΙΟΝ.

Μηχανήματα, ἐκσκαφεῖς, τροχαῖον ὑλικὸν σιδηροδρόμων, σιδηροτροχιαί, ἠλεκτρικαὶ ἐγκαταστάσεις, συνεργεῖα ἐπισκευῶν, γερανοὶ καὶ βοηθητικὸς ἠλεκτρικὸς σταθμὸς παραγωγῆς 1.500 KW μὲ μηχανὰς DIESEL.

ΣΗΜ. Ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν ἀντὶ 40.000 KW τὸ Θερμοηλεκτρικὸν Ἐργοστάσιον κατασκευασθῇ δι’ 80.000 KW ἡ ἐπαύξησις τῆς τιμῆς ἀνέρχεται περίπου εἰς $ 4.000.000. Τὸ ὡς ἄνω ποσὸν τῶν $ 20.000.000 ἀναλύεται ὡς ἑξῆς:

Προστιθεμένων τῶν ἐνδιαμέσων τόκων, οἵτινες μὲ ἐπιτόκιον 2% ὑπολογίζονται εἰς $ 1.450.000 καθὼς καὶ τῶν τραπεζιτικῶν ἐξόδων (προμήθειαι δι’ ἀνοίγματα πιστώσεων, ἐμβάσματα κλπ.) ἐκ $ 250–300.000 περίπου ὡς καὶ τῶν ἀσφαλίστρων ἔναντι πυρκαϊᾶς κλπ. ἐπὶ τόπου μέχρις ἐνάρξεως τῆς ἐκ λειτουργίας ἐκ $ 50.000 περίπου καὶ τέλος ἑνὸς περιθωρίου ἀπροβλέπτων δι’ ἐνδεχομένας αὐξήσεις τιμῶν κλπ. ἐκ $ 300.000, τὸ συνολικὸν κόστος τοῦ ἔργου κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς ἐνάρξεως τῆς λειτουργίας ὑπολογίζεται ὡς ἑξῆς:

Ὑπὸ τὰς συνθήκας ταύτας καὶ δοθέντος ὅτι τὸ Δάνειον ΚΕΔ ἀνέρχεται εἰς $ 13.846.000 ἡ ἰδία συμμετοχὴ θὰ πρέπει νὰ εἶναι:

Οἱ ἐνδιάμεσοι τόκοι ἔχουσιν ὑπολογισθῆ μέχρι τέλους τοῦ 1957, προβλέπεται δηλαδὴ ὅτι ἔναρξις πληρωμῆς τῶν τοκοχρεωλυτικῶν δόσεων τοῦ Δανείου θ’ ἀρχίσῃ ἀπὸ τὸν Ἰούλιον τοῦ 1958. Ἐξ ἄλλου ἀποπεράτωσις τοῦ ἔργου ὑπολογίζεται ὅτι θὰ ἔχῃ συντελεσθῆ ἐντὸς 12½ ἐτῶν ἀπὸ τῆς ἀναθέσεως τῶν παραγγελιῶν. Οὕτω, ἐὰν γίνῃ δεκτὸν ὅτι αἱ παραγγελίαι θὰ ἔχουσι τοποθετηθῆ μέχρι τέλους Ἰουνίου 1954, τὸ ἔργον θὰ συμπληρωθῇ εἰς τὸ τέλος τοῦ 1956. Προβλέπεται συνεπῶς ἡ ἐπὶ ἓν ἔτος (τὸ ἔτος 1957) λειτουργία χωρὶς πληρωμὴν ἐνδιαμέσων τόκων. Τοῦτο διὰ νὰ ὑπάρχῃ κατὰ τὸ πρῶτον ἔτος, ὁπότε δὲν θὰ ἔχῃ ἀκόμη ἀναπτυχθῆ ἡ κατανάλωσις, ἀρκετὴ ἄνεσις, ὥστε νὰ δοθῇ καιρὸς πλήρους ἀναπτύξεως τῆς καταναλώσεως ὥστε νὰ ἔχῃ ἡ ἐπιχείρησις φθάση τὴν πλήρη της ἀπόδοσιν κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς ἐνάρξεως καταβολῆς τῶν τοκοχρεωλυσίων.

Η ΣΥΓΚΡΙΣΙΣ

Ἐκ τῆς συμβάσεως προκύπτει ὅτι ἡ συνολικὴ ἀξία τοῦ ἔργου ἔχει προϋπολογισθῆ εἰς $ 20.000.000. Καλυφθησόμενα ὡς ἑξῆς:

Εἰς τὴν σύμβασιν ἐπίσης δίδεται ἡ ἀκόλουθος ἀνάλυσις τοῦ ποσοῦ:

Ἐξ ἄλλου συμφώνως πρὸς τὴν ἔκθεσιν EBASCO τοῦ Φεβρουαρίου 1955 τὸ θερμικὸν ἐργοστάσιον τῶν 65.000 KW (μὲ εὐρωπαϊκὸν ἐξοπλισμὸν) θὰ στοιχίσῃ $ 13.210.000. Ἐξ ὧν εἰς συνάλλαγμα $ 8.285.000. δραχμὰς 4.925.000 (καλυφθησόμενα ἐκ τῶν εἰσπράξεων τῆς ΔΕΗ). Εἰς τὰς προτάσεις τῆς παλαιᾶς ἀναδόχου τὰς ὑποβληθείσας κατὰ Φεβρουάριον 1953 ἀναφέρονται αἱ τιμαὶ τῶν μηχανημάτων διὰ ὀρυχεῖον 2.000.000 τόννων (ἀντὶ 1.800. 000), πλινθοποιεῖον 150.000 τόννων, προβλεπόμενον ὅμως διὰ δυνατότητα ἐπαυξήσεώς του εἰς 600.000 τόννους καὶ θερμικὸν 40.000 KW. Ἐν συνεχείᾳ ἡ παλαιὰ ἀνάδοχος κατήρτισε κατὰ Νοέμβριον 1953 πλήρη καὶ λεπτομερῆ ὑπολογισμὸν κόστους παραγωγῆς τῶν προϊόντων, ἐπίσης δὲ κατὰ Φεβρουάριον 1954 σημείωμα περὶ τοῦ συνολικοῦ κόστους τοῦ ἔργου. Ταῦτα δὲν ὑπεβλήθησαν ἐπισήμως εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, διότι εἶχον ἤδη ἀρχίσει αἱ ἐνέργειαι τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὴν κατεύθυνσιν τῆς ἀναλήψεως τοῦ ἔργου ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας Λιπασμάτων, ὑπεβλήθησαν ὅμως ἀνεπισήμως εἰς τὰς Ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου ὡς καὶ τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς καὶ θὰ ὑπάρχουν εἰς τοὺς σχετικούς των φακέλλους. Τὸ σύνολον τῆς ἀξίας τοῦ ἔργου κατὰ τὰ ἀνωτέρω σημειώματα προεβλέπετο εἰς $ 20.000.000 ἀναλυόμενον ὡς ἑξῆς:

Ἢ μὲ κατανομὴν τοῦ ποσοῦ τῶν $ 1.555.000 εἰς τὰ κύρια ἔργα:

Ἡ ἀνάδοχος ἀνελάμβανε νὰ καλύψῃ τὸ ποσὸν αὐτὸ ὡς ἑξῆς:

Μὲ τὰ ἀνωτέρω δεδομένα γίνεται κατωτέρω σύγκρισις μεταξὺ τῶν προτάσεων τῆς παλαιᾶς ἀναδόχου καὶ τῶν ὅρων τῆς νέας συμβάσεως. Κατὰ τὴν σύγκρισιν αὐτὴν λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὸ θερμικὸν ἐργοστάσιον κατὰ τὰ ὑπὸ τῆς νέας συμβάσεως προβλεπόμενα, θὰ ἔχῃ ἰσχὺν 75.000 KW ἤτοι 65.000 τῆς ΔΕΗ καὶ 10.000 τοῦ νέου ἀναδόχου. Δὲν λαμβάνεται ἐπίσης ὑπ’ ὄψιν ἡ ἐγκατάστασις τοῦ ἡμικώκ, διότι αὕτη εἶναι τελείως ἀνεξάρτητος.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Ἐὰν διετηρεῖτο ὁ παλαιὸς ἀνάδοχος θὰ εἴχομεν: α) Ὀρυχεῖον 2.000.000 τόννων ἀντὶ 1.800.000 τόννων β) Πλινθοποιεῖον 150.000 τόννων προβλεπόμενον ὅμως ἐξ ἀρχῆς δι’ ἐπαύξησίν του εἰς 600.000 τόννους, ἀντὶ πλινθοποιείου 200.000 τόννων. γ) Θερμοηλεκτρικὸν ἐργοστάσιον «μὲ παραγωγὴν ἀτμοῦ διὰ τὸ πλινθοποιεῖον» 80.000 ἀντὶ 75.000 KW. δ) Κεφάλαιον κινήσεως $ 640.000 ἀντὶ $ 580.000 ἄρα ἐπιχείρησιν ἀσφαλεστέραν. Καὶ θὰ διέθετε τὸ Δημόσιον μόνον τὸ δάνειον ΟΧΟΑ $ 13.500.000 περίπου. Ἐνῷ μὲ τὴν νέαν σύμβασιν δεσμεύει:

καὶ θὰ ἠδύνατο νὰ γίνῃ καὶ ἡ ἐγκατάστασις τοῦ ἡμικὼκ ποὺ δὲν ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν εἰς τὸν ἀνωτέρω ὑπολογισμὸν τοῦ ἐξοικονομουμένου ποσοῦ. Μὲ τὸ ἐξοικονομούμενον αὐτὸ ποσὸν θὰ ἠδύνατο νὰ γίνῃ ἢ ἕνα ἄλλο θερμοηλεκτρικὸν 80.000 KW (καὶ ἄνω) ἢ τὸ ἄζωτον.

§82Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Βιομηχανίας). Δὲν ἀντελήφθην τοὺς λογαριασμούς σας. Ποῖα θὰ ἦσαν τὰ κεφάλαια ἀνασυγκροτήσεως; Ἡ πρότασις τοῦ ἀναδόχου λέγει ἄνευ περαιτέρω χρηματοδοτήσεως;

§83Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Μὲ τὴν χρηματοδότησιν τῶν 14 ἑκατομ. δολλαρίων.

§84Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Βιομηχανίας). Δὲν θὰ ἤθελα οὔτε τὸ ὑπόλοιπον τοῦ δανείου;

§85Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὁ ἴδιος εἶχε συμμετοχὴν 5.800 καὶ τὸ Κράτος, ἡ τότε ΚΕΔ, τώρα ὁ ΕΟΧΑ, ἔδιδε 13.800 Δὲν θὰ ἐζήτει πέραν τῶν 13.800 ἄλλα καὶ ἑπομένως τὰ ἔργα αὐτὰ θὰ ἐγένοντο διὰ συμπληρώσεως τῆς ἰδίας χρηματοδοτήσεως.

§86Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Βιομηχανίας). Συνεπῶς ποία θὰ ἦτο ἡ οἰκονομία τῶν κεφαλαίων ἀνασυγκροτήσεως;

§87Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Τὰ 13 ἑκατ. δολλάρια τὰ ὁποῖα θὰ στοιχίσῃ αὐτὴν τὴν στιγμὴν διὰ τὴν ΔΕΗ τὸ θερμοηλεκτρικὸν ἐργοστάσιον.

§88Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Θὰ ἦτο προτιμότερον, κ. Πρόεδρε, ἀντὶ νὰ ἀναγνώσητε τὸν πίνακα νὰ ἀπαντήσητε εἰς τὸ ἑξῆς ἐρώτημά μας: Ὁ ἀνάδοχος διὰ νὰ κτίσῃ τὸ θερμοηλεκτρικὸν ἐργοστάσιον τῆς ΔΕΗ θὰ ἐχρειάζετο νὰ πορισθῇ χρήματα ἔξωθεν. Τὰ χρήματα αὐτὰ βεβαίως θὰ τὰ ἐπορίζετο ἀτόκως. Παρακαλῶ νὰ μοῦ εἴπητε εἰς τί συνίσταται ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ διαφορὰ μεταξὺ αὐτῆς τῆς πολιτικῆς τὴν ὁποίαν σεῖς προτείνετε καὶ τῆς πολιτικῆς τὴν ὁποίαν θὰ ἀκολουθήσῃ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις. Καὶ ἡ ΔΕΗ διὰ νὰ κάνῃ τὸ θερμοηλεκτρικὸν ἐργοστάσιον θὰ ζητήσῃ καὶ σᾶς βεβαιῶ ὅτι θὰ εὕρῃ χρηματοδότησιν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Πιστεύετε σεῖς ὅτι ἡ χρηματοδότησις τὴν ὁποίαν θὰ εὕρῃ ἡ ΔΕΗ θὰ εἶναι ὑπὸ συμφερωτέρους ὅρους ἢ ἡ χρηματοδότησις ἐκείνη τὴν ὁποίαν θὰ εὕρῃ οἱοσδήποτε ἰδιώτης καὶ ἑπομένως ὁ Γκέρτσος καὶ ὁ πρῶτος ἀνάδοχος; Τὸ συμπέρασμα αὐτὸ εἶναι. Τὸ συμπέρασμα εἶναι, ὅτι δὲν ἐπέρχεται καμμία ἀπολύτως οἰκονομία εἰς τὰ διαθέσιμα κεφάλαια ἀνασυγκροτήσεως, ἀλλὰ ἁπλούστατα, ἀνελάμβανε νὰ ἐξεύρῃ ὁ περὶ οὗ ὁ λόγος ἀνάδοχος ἓν ὡρισμένον μέρος τῆς χρηματοδοτήσεως, διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ θερμοηλεκτρικοῦ ἐργοστασίου. Πληροφορῶ δὲ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ὅτι καὶ ὁ νέος ἀνάδοχος προσεφέρθη νὰ ἐξεύρῃ τὰ κεφάλαια αὐτά, σᾶς παρακαλῶ δὲ νὰ πιστεύσητε, ὅτι ὁ κόσμος θὰ ἦτο πρόθυμος διὰ τὴν ἐξεύρεσιν τοιούτων κεφαλαίων. Καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ εἰς τὴν μίαν καὶ εἰς τὴν ἄλλην περίπτωσιν δὲν ἀπεδέχθη τὴν ὑποβληθεῖσαν πρότασιν οὔτε ἀπὸ τὸν ἕνα, οὔτε ἀπὸ τὸν ἄλλον ἀνάδοχον, διὰ λόγους, οἱ ὁποῖοι εἶναι εὐνόητοι εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, διότι ἁπλούστατα, ἠμποροῦσε νὰ εὕρῃ εὐθηνότερα χρήματα.

§89Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Διὰ πρώτην φορὰν πληροφοροῦμαι, ὅτι ἡ Ἑλλὰς εὑρίσκεται εἰς ἀπόλυτον ἄνεσιν ἐξασφαλίσεως κεφαλαίων ἀνασυγκροτήσεως. Ἐδῶ ἐπὶ μῆνας ἡ Κυβέρνησις τοῦ Συναγερμοῦ ἐπανηγύριζε τὰς Γερμανικὰς πιστώσεις. Ἐπὶ ἡμέρας ἐχειροκρότει ἡ Βουλὴ τὸν θρίαμβον τῶν Παρισίων, ὅτι ἐξευρέθησαν πιστώσεις. Ὑπετίθετο ἄρα, ὅτι ὑπάρχει μία δυσχέρεια εὑρέσεως κεφαλαίων ἀνασυγκροτήσεως καὶ αὐτὸ ἀπετέλει μίαν ἀπὸ τὰς μεγάλας στενοχωρίας τῆς ἐθνικῆς μας οἰκονομίας. Βεβαίως, κατὰ πρῶτον λόγον ηὐχόμεθα νὰ ἔχωμεν βοήθειαν δωρεάν. Κατὰ δεύτερον λόγον νὰ ἔχωμεν δανεισμὸν ἀπὸ τὴν Διεθνῆ Τράπεζαν Ἀνασυγκροτήσεως. Τελικῶς δέ, ἐὰν δὲν εἴχομεν οὔτε τὸ ἕνα, οὔτε τὸ ἄλλο, ηὐχόμεθα νὰ εὑρεθοῦν πιστώσεις κατ’ ἄλλον τρόπον. Καὶ ὁ πρώην ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ἐπήγαινεν εἰς τὴν Ἀμερικήν, ἐπήγαινεν εἰς τὴν Γαλλίαν καὶ εἰς τὴν Γερμανίαν. Καὶ ἐξησφάλισε 200.000 000 Μάρκα. Καὶ ἐπανῆλθεν, ἀποθεούμενος ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, δι’ αὐτὴν τὴν ἐπίτευξίν του. Ὑπέθετον λοιπόν, ὅτι αὐτὸ ἦτο πράγματι δυσχερὲς ἔργον. Πληροφορούμεθα ὅμως σήμερον, ἀπὸ τὸν διάδοχόν του, ὅτι τὸ χρῆμα ρέει πλέον ἄφθονον. Ἐὰν οὕτως ἔχῃ, πράγματι, δὲν ὑφίσταται θέμα. Ἀλλὰ ὁμολογῶ, ὅτι δὲν τὸ ἐγνώριζον. Χαίρω, διότι σήμερον ἐξέρχομαι ἀπὸ τὴν πλάνην αὐτήν. Ἐὰν ὄντως οὕτως ἔχῃ τὸ πρᾶγμα, πράγματι εἰσήλθομεν εἰς μίαν περίοδον εὐτυχῆ καὶ δὲν ἔχομεν ἀνάγκην καμμιᾶς συμμετοχῆς ἰδιωτῶν εἰς ἔργα ἀνασυγκροτήσεως. Ἀλλὰ τότε, διατὶ δὲν τὰ μεταβάλλετε εἰς δημοσίας ἐπιχειρήσεις; Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀπάντησίς μου. Τὸ συμπέρασμα, εἰς τὸ ὁποῖον καταλήγομεν, ἀξιότιμοι ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους, εἶναι, ὅτι ὑπῆρξε μέγα ἀτύχημα ἡ καθυστέρησις τῆς ἐκτελέσεως τῆς ἀρχικῆς συμβάσεως, διότι, ἐὰν ὑπῆρχε κατανόησις καὶ καλὴ θέλησις, θὰ εἴχομεν ἑορτάσει πρὸ ἔτους τὴν περάτωσιν τοῦ ἔργου. Εὔχομαι, παρόμοιαι δυσχέρειαι εἰς τὴν κατανόησιν τῶν γενικῶν συμφερόντων τῆς χώρας, νὰ μὴ ἀνακύψουν εἰς τὸ μέλλον. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον διαπιστώνω, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἔργον τῆς Πτολεμαΐδος, εἶναι ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὑπερμέτρως ἐβράδυνε. Καὶ ὅτι μόνον ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν, ὅτι εὑρίσκεται εἰς πλήρη ἄνεσιν ἐξασφαλίσεως ἐξωτερικῶν πιστώσεων, διὰ τὰ ἔργα τῆς ἀνασυγκροτήσεως, ἠμποροῦμεν, μὲ τὴν παράβλεψιν δευτερευόντων ὅρων νὰ τὴν ἐγκρίνωμεν. Ἐὰν ὅμως, τοῦτο δὲν συμβαίνῃ, καὶ ὑπάρχουν πάντοτε δυσχέρειαι, ὅπως ἀπὸ αὐτὴν τὴν Κυβέρνησιν μέχρι τοῦδε πάντοτε διεκηρύσσετο, τότε βεβαίως ἀποτελεῖ μεγάλην εὐθύνην ἡ ἀποστέρησις τόσων ἑκατομμυρίων δολλαρίων ἀπὸ τὰ κεφάλαια τῆς ἀνασυγκροτήσεως. Ἀνέπτυξα μὲ πλήρη ἀντικειμενικότητα, τὰς ἀπόψεις μου. Εἰς τὴν Βουλὴν ἀπόκειται νὰ κρίνῃ. Λυποῦμαι διὰ τὸ παρελθόν. Εὔχομαι τὸ μέλλον τοῦ ἔργου νὰ εἶναι αἴσιον. (Χειροκροτήματα).

§90Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Βιομηχανίας). Κύριε Πρόεδρε, ἦτο ἐξόχως ἐνδιαφέρον νὰ ἀκούσωμεν ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων, τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι τὸν ἤγαγον εἰς τὴν σύναψιν τῆς συμβάσεως ἐκείνης. Νομίζω, ὅτι ἐξ ὅσων εἶπε, προέκυψε σαφῶς, ὅτι ἡ σύμβασις ἐκείνη, ὅπως εἶχεν ὑπογραφῆ, ἦτο ἀνεφάρμοστος. Ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ὑπεστηρίξατε, κ. Πρόεδρε καὶ ἀξιότιμε ἀρχηγὲ τῶν Φιλελευθέρων καὶ εἴπατε, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ τροποποιηθῇ ἡ σύμβασις καὶ νὰ γίνῃ ἐπ’ ὀνόματι τοῦ παλαιοῦ ἀναδόχου.

§91Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δὲν εἶπον τέτοιο πρᾶγμα. Εἶπον! Μὲ ἐνδιαφέρει τὸ ἔργον καὶ μοῦ εἶναι ἀδιάφορος ὁ ἀνάδοχος.

§92Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Βιομηχανίας). Ἔτσι ἀντελήφθην, διότι εἴπατε, ὅτι αἱ μὲν τεχνικαὶ προϋποθέσεις ἤλλαξαν καὶ ἔπρεπε συνεπῶς οἱ 600.000 τόννοι λιγνιτοπλίνθων καὶ τὰ 18–20.000 κιλοβὰτ νὰ μεταβληθοῦν εἰς 150.000 τόννους λιγνιτοπλίνθων καὶ 40.000 κιλοβὰτ καὶ ὅτι ἔπρεπε νὰ τακτοποιηθῇ καὶ τὸ ζήτημα τῶν ἐνδιαμέσων τόκων. Καὶ ἐξάγεται ἐξ αὐτοῦ τὸ συμπέρασμα ὅτι μὲ τὸν παλαιὸν ἀνάδοχον, ἐφ’ ὅσον θὰ ἠμπορούσαμεν νὰ ἔχωμεν σήμερον....

§93Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δὲν ἐννοῶ, διατὶ ἐπιμένετε εἰς τὴν περίπτωσιν τοῦ παλαιοῦ ἀναδόχου. Ἐγὼ ὑπεστήριξα ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις τοῦ Συναγερμοῦ καὶ ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κέντρου, υἱοθέτησεν ἐκείνην τὴν πρότασιν, μὲ τὴν τροποποίησιν. Καὶ αἱ διάδοχοι Κυβερνήσεις ὑπεστήριξαν, ὅτι μὲ τὴν τροποποίησιν αὐτὴν ἔπρεπε νὰ γίνῃ τὸ ἔργον. Καὶ προσέθεσα, ὅτι οὐσιαστικῶς ἔπαυσε πλέον νὰ ὑπάρχῃ ὁ παλαιὸς ἀνάδοχος, ἐφ’ ὅσον ἀνάδοχος ἦτο ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα Ἑλλάδος, ὁ ὁποῖος ἀνέλαβε τὴν διοίκησιν τοῦ ἔργου. Οὐδαμοῦ ἠσχολήθην μὲ τὸν ἀνάδοχον. Ἠσχολήθην μόνον μὲ τὴν ἱστορίαν τοῦ ἔργου.

§94Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Βιομηχανίας). Συνεπῶς νομίζω, ὅτι συμφωνοῦμεν.

§95Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Χαίρω....

§96Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Βιομηχανίας). Λέγετε λοιπόν, ὅτι, ἐφ’ ὅσον εἶχον γίνει δεκταὶ αἱ τροποποιήσεις, τότε θὰ ἠμποροῦσε νὰ ἐκτελεσθῇ ἡ ἀρχικὴ σύμβασις. Τοῦτο δὲν ἀλλάσσει τίποτε εἰς τὸ ὅτι ἡ ἀρχικὴ Σύμβασις ἦτο μία σύμβασις ἀνεφάρμοστος διὰ ἀντικειμενικοὺς λόγους, διότι εἶχε τὸν ὅρον τῆς παραγωγῆς 600.000 τόννων λιγνιτοπλίνθων, οἱ ὁποῖοι ἦτο ἀδύνατον νὰ διατεθοῦν.

§97Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Διεπιστώθη ἐκ τῶν ὑστέρων.

§98Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Βιομηχανίας). Ἐδῶ εἶναι ποὺ δὲν συμφωνοῦμεν, διότι δὲν εἶναι νεωτέρα ἡ μέθοδος τῆς παραγωγῆς ἀζώτου ἀπὸ λιγνίτας ἀπ’ εὐθείας. Εἰς τὴν Γερμανίαν λ.χ. ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου ἕνα ἄρθρον, ποὺ ἔχει γράψει ὁ ἁρμοδιώτατος καθηγητὴς τοῦ Πολυτεχνείου ἐν προκειμένῳ, ὁ κ. Σακελλάριος, τὸ ὁποῖον ἐδημοσιεύθη εἰς τὴν «Ἑστία», καὶ γράφει τὰ ἑξῆς: Σακελλάριος, τακτικὸς καθηγητὴς τοῦ Ἐθνικοῦ Μετσοβίου Πολυτεχνείου, «ὁ διατυπωθεὶς ἰσχυρισμὸς ὅτι δῆθεν ὅπου χρησιμοποιεῖται λιγνίτης..... (ἀναγινώσκει)...». Αὐτὴ ἡ μέθοδος, ἡ ὁποία ὀνομάζεται... (δὲν ἠκούσθη) ..... κατὰ τὴν ὁποίαν εἶναι δυνατὸν νὰ παράγεται ἄζωτον δηλαδὴ ἀμμωνία ἀπ’ εὐθείας ἀπὸ τὸν λιγνίτην, ἡ μέθοδος αὐτὴ ἐφαρμόζεται ἀπὸ 30ετίας ἴσως καὶ πλέον. Ἄλλο τώρα ἐὰν δὲν εἶναι βέβαια ὑπεύθυνος ὁ πολιτικὸς διὰ τοῦτο, διότι ὁ πολιτικὸς δὲν εἶναι πάντοτε καὶ τεχνικός. Ἀλλὰ διατὶ παρ’ ἡμῖν ἐθεωρήθη ὅτι δὲν ὑπάρχει αὐτὴ ἡ μέθοδος; Αὐτὰ τὰ εἶχον εἴπει, κύριε Πρόεδρε, ὅταν εἶχον ἀπαντήσει εἰς τὸν κ. Μόδην τὸν Φεβρουάριον τοῦ 1953, εἰς μίαν σύστασιν, τὴν ὁποίαν εἶχεν ὑποβάλει διὰ νὰ προσέξῃ ἡ Κυβέρνησις τὸ ζήτημα τῆς Πτολεμαΐδος καὶ εἶχον εἴπει ὅτι ἡ μέθοδος αὕτη ἦτο γνωστὴ ἁπανταχοῦ τῆς Εὐρώπης καὶ μόνον ἐδῶ ἔπρεπε νὰ παράγωμεν λιγνιτοπλίνθους καὶ αὐτοὺς νὰ μετατρέπωμεν εἰς ἄζωτον. Ἀκριβῶς, λοιπόν, τὸ ζήτημα αὐτὸ ἦτο τὸ καίριον, τὸ ποῦ θὰ διατεθῇ ἡ παραγωγὴ τοῦ λιγνίτου τῆς Πτολεμαΐδος. Μὲ 600.000 λιγνιτοπλίνθους ἦτο ἀδύνατον νὰ σταθῇ ἐπιχείρησις. Εἶναι δὲ ἀπορίας ἄξιον πῶς εὑρέθη ἐπιχειρηματίας νὰ ἀναλάβῃ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ παράγῃ 600.000 τόννους λιγνιτοπλίνθους διὰ τὴν Ἑλλάδα. Αὐτὸ καὶ μόνον χαρακτηρίζει τὴν ἐπιχειρηματικότητα καὶ τὴν σοβαρότητα τοῦ ἀναδόχου.

§99Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε ὑπουργέ, ἐκφράζετε μίαν ἀπορίαν, διὰ τὸν ἀνάδοχον, ὁ ὁποῖος ἔσπευσε νὰ ἀποδεχθῇ τὴν πρότασιν τῆς Κυβερνήσεως. Διατὶ δὲν ἐκφράζετε τὴν ἰδίαν ἀπορίαν καὶ διὰ τὸ Ὑπουργεῖον Βιομηχανίας καὶ διὰ τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ, τὰ ὁποῖα υἱοθέτησαν, ἀφοῦ θεωρεῖται αὐτονόητον τὴν ἀντίθετον γνώμην σας; Διατί; Ἰδοὺ ἡ ἔκθεσις τοῦ Πάουελ Ντοιγρίν, ἡ ὁποία γράφει, θὰ γίνῃ ἐτησία ἐξόρυσις 2.000.000 τόννων καὶ 600.000 τόννων μπρικετῶν.

§100Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Βιομηχανίας). Ἡ ἔκθεσις δὲν λέγει ὅτι θὰ χρησιμοποιηθοῦν αἱ μπρικέτες δι’ ἄζωτον.

§101Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὑπάρχει καὶ ἡ ἔκθεσις τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς Παρισίων, ἡ ὁποία γράφει ὅτι «ἡ τελευταία ἐξέτασις τῶν συνθηκῶν τῆς ἀγορᾶς, ἀπὸ τὴν διεύθυνσιν τῶν μεταλλείων, Αὔγουστος 1950, διαπιστώνει ὅτι ἡ παραγωγὴ 600.000 μπρικετῶν δὲν εἶναι ὑπερβολικὴ διὰ τὴν ὑφισταμένην ζήτησιν μπρικετῶν». Θέλετε, οἱ πολιτικοὶ ἄνθρωποι νὰ ἠξεύρουν περισσότερα ἀπὸ τὰς ὑπευθύνους τεχνικὰς ὑπηρεσίας καὶ τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς; Ὁ Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ κ. Στεφανόπουλος, ἀνέθεσεν εἰς ἕνα μεγάλον οἶκον τὴν μελέτην, ὁ ὁποῖος ὑποβάλλει τὸ πόρισμά του. Καὶ ὅλοι οἱ ἁρμόδιοι τοῦ Ὑπουργείου τῆς Βιομηχανίας μένουν σύμφωνοι καθὼς καὶ ὅλοι οἱ ἁρμόδιοι τοῦ Ὑπουργ. Συντονισμοῦ μὲ τὸν κ. Καλίτσκην ἐπικεφαλῆς. Θέλετε ὁ πολιτικὸς ἄνθρωπος νὰ μαντεύσῃ, ὅτι ἡ τεχνικὴ μελέτη δὲν εἶναι βάσιμος; Ποίαν ἔννοιαν λοιπὸν ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ ἡ ἐπιμονή σας; Ἐπιμένετε, ὡς ἐὰν πρόκειται νὰ συναχθῇ τὸ συμπέρασμα εὐθύνης, ἀμέσου ἢ ἐμμέσου, ἐξ αὐτῆς τῆς διατυπώσεως. Ἄς κρίνῃ ἡ Βουλὴ ποῖος ἔχει δίκαιον.

§102Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Βιομηχανίας). Δὲν βλέπω τὸν λόγον διατὶ νὰ στενοχωρῆσθε.

§103Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐγὼ δὲν στενοχωροῦμαι. Σεῖς ἐπιμένετε ἀδικαιολογήτως.

§104Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Βιομηχανίας). Σᾶς εἶπον, δὲν ἠμπορεῖ νὰ θεωρηθῇ ὑπεύθυνος ὁ πολιτικὸς καὶ ἂν ἔχουν τὴν εὐθύνην αἱ ὑπηρεσίαι. Ἐν πάσῃ περιπτώσει εὐθύνην ἔχει ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἀναλαμβάνει νὰ δανεισθῇ 14.000.000 δολλάρια καὶ νὰ κινήσῃ ἐργασίαν. Τί ἐπιχειρηματίας εἶναι αὐτός; Δὲν ἔχει ἰδικούς του συμβούλους; Δι’ αὐτό, ὅταν ἀπήντησα εἰς τὸν κ. Μόδην, ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως, τὴν ὁποίαν εἶχεν ὑποβάλει, εἶπον ὅτι ἓν ἀπὸ τὰ μειονεκτήματα τῆς ὑπαρχούσης συμβάσεως εἶναι καὶ τὸ γεγονὸς ὅτι ὁ ἀνάδοχος εἶναι περισσότερον ἔμπορος καὶ ὀλιγώτερον βιομήχανος καὶ ἠννόουν, ὅτι ἐνδιαφέρεται περισσότερον νὰ τοποθετήσῃ τὰ μηχανήματα τῶν ἐργοστασίων, τὰ ὁποῖα ἀντιπροσωπεύει, παρὰ νὰ κινήσῃ τὴν ἐργασίαν, νὰ λειτουργήσῃ ἐργοστάσιον.

§105Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ζητεῖ τὸ Κράτος εὐθύνας ἀπὸ ἕνα ἀνάδοχον, διότι ὁ ἀνάδοχος ἐβασίσθη εἰς τὰς τεχνικὰς μελέτας τοῦ Κράτους. Ὅλος ὁ κόσμος ἠμπορεῖ νὰ ζητήσῃ εὐθύνας καὶ ὁ ἴδιος ἀπὸ τὸν ἑαυτόν του, ἀλλὰ τὸ Κράτος νὰ ζητῇ εὐθύνας ἀπὸ ἕνα ἀνάδοχον, διότι ἐβασίσθη εἰς τὰς τεχνικὰς μελέτας, ποὺ τοῦ προσέφερε τὸ Κράτος εἶναι πρωτάκουστον!...

§106Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Βιομηχανίας). Ἐγὼ ὑποστηρίζω, ὅτι ἡ σύμβασις ἦτο ἀνεφάρμοστος εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς καὶ ὅτι τὸ νὰ ὑπογραφῇ μία σύμβασις, ἡ ὁποία ὑπέβαλε παραγωγὴν 600.000 τόννων μπρικεττῶν, ὅταν διαπιστοῦται, ὅτι μόνον 150.000 ἦτο δυνατὸν νὰ διατεθοῦν ἐν Ἑλλάδι, αὐτὸ χαρακτηρίζει ἐπαρκῶς τὴν σοβαρότητα τοῦ ἀναδόχου. Ἐκτός, λοιπόν, ἀπὸ τὸ ἀνεφάρμοστον ἐξ ἀντικειμενικῶν λόγων, αὐτῶν ποὺ ἐξέθεσα, τῆς συμβάσεως τῆς ἀρχικῆς, ὑπῆρχε καὶ μία μειονεκτικότης τοῦ ἀναδόχου ἀπὸ τῆς πλευρᾶς, ποὺ εἶπα, ὅτι δηλαδὴ ἔχετε ἐνώπιόν σας ἀνάδοχον ἔμπορον μηχανημάτων καὶ ὄχι μίαν Ἑλληνικὴν ἐπιχείρησιν γνωστῆς ἱστορίας καὶ ἀποδόσεως. Ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος κ. ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων εἶπεν, ὅτι ὁ ἀνάδοχος ἐκεῖνος θὰ συμμετεῖχε μὲ 6.000.000 δολλάρια εἰς τὴν ὅλην ὑπόθεσιν, ἡ ὁποία θὰ ἐστοίχιζεν 20.000.000 δολλάρια. Γεγονὸς εἶναι, ὅτι εἶχε καταθέσει 400.000 ὡς κεφάλαια ἰδικά του, ἐκ τῶν ὁποίων κατεβλήθησαν εἰς τοὺς συμβολαιογράφους τὰ 175.000. Γεγονὸς εἶναι, ὅτι ὁ νέος ἀνάδοχος ἀνέλαβε νὰ καταθέσῃ ἰδικά του κεφάλαια 3.000.000 δολλάρια. Αὐτὴ ἡ σύγκρισις πρέπει νὰ γίνῃ καὶ ὄχι ἡ ἄλλη, ἡ σύγκρισις τῶν 6.000.000 δολλαρίων, τὰ ὁποῖα αὐτὸς θὰ εἶχε κατὰ μέγιστον μέρος ἐπὶ πιστώσει τῶν οἴκων, ποὺ ἀντεπροσώπευε, μὲ τὰ 3.000.000, τὰ ὁποῖα θὰ εἶναι πραγματικῶς κατατεθειμένα κεφάλαια ἐδῶ. Αὐτὸ ἀκριβῶς εἶναι τὸ μειονέκτημα τοῦ παλαιοῦ ἀναδόχου καὶ ἐν προκειμένῳ ὑπάρχει περὶ τούτου καὶ τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς ἡ γνώμη. Ἀνεγνώσατε, κ. ἀρχηγὲ τῶν Φιλελευθέρων, διάφορα ἔγγραφα, ἐκ τῶν ὁποίων ἐφαίνετο, ὅτι διάδοχοί σας ἔκρινον, ὅτι πρέπει νὰ τροποποιηθῇ ἡ σύμβασις. Μεταξὺ αὐτῶν καὶ ἓν ἔγγραφον τοῦ ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ κ. Μαρκεζίνη τῆς 29 Ἀπριλίου 1953, τὸ ὁποῖον ἀναφέρεται ἐπὶ ἑνὸς ἐγγράφου, τὸ ὁποῖον εἶχε στείλει ἡ Ἀμερικανικὴ Ἀποστολὴ εἰς τὰς 21 Ἰανουαρίου 1953. Ἐκεῖ, μεταξὺ ἄλλων, ἀναφέρεται καὶ τοῦτο. Τὸ ἔχω εἰς τὴν Ἀγγλικὴν καὶ συνεπῶς ἡ μετάφρασίς του θὰ εἶναι ἴσως ὀλίγον ὄχι τόσον ρέουσα. Ἐνῷ, λέγει ἡ Ἀποστολή, μετὰ συμπαθείας ἐξετάζει τὰ προβλήματα, ποὺ ἀντιμετωπίζει ἡ Ἑταιρεία (Γκέρτσου), δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ προσέξωμεν τὸ περιστατικόν, ὅτι ὁλόκληρον τὸ πρόγραμμα ἔχει χρηματοδοτηθῆ ἀκαταλλήλως. Διὰ νὰ μεταφράσω ἐπὶ λέξει —ἤτοι ἀνεπαρκῶς— καὶ μέχρι σήμερον δὲν ὑπάρχει καμμία ἔνδειξις ὅτι ἡ Ἑταιρεία ἔλαβε μέτρα βελτιώσεως τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως. Μὲ τὴν ἐξαίρεσιν τῶν 400.000 δολλαρίων τῆς καταθέσεως, ἡ ὁποία ἐγένετο ἀπὸ τὴν Ἑταιρείαν ὡς ὅρος διὰ τὴν λῆψιν τῆς παραχωρήσεως πρακτικῶς, οὐδεμίαν ἐπένδυσιν ἐπραγματοποίησεν εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἡ Ἑταιρεία ἐξ ἰδίων της διαθεσίμων. Διὰ τοῦτο μέχρι τῆς ὥρας ὅπου θὰ παραδοθῇ οὐσιαστικὸς ἐξοπλισμὸς πέραν τῶν τριῶν τρυπάνων, ἐνομίσαμεν ὅτι δὲν θὰ ἦτο φρόνιμον νὰ ἐπιτρέψωμεν προκαταβολάς.

§107Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε ὑπουργέ, γνωρίζετε ἄριστα ὅτι κατὰ τὴν σύμβασιν, δὲν ἐπρόκειτο νὰ διαθέσῃ δραχμάς, ἀλλὰ μόνον μηχανήματα ἀξίας 6 ἑκατομμυρίων δολλαρίων. Ἑπομένως διὰ πᾶσαν δαπάνην εἰς τὸ ἐσωτερικὸν θὰ ἔπρεπε νὰ χρηματοδοτηθῇ. Διεκόπη ἡ χρηματοδότησις καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἐγένοντο ἔργα. Ἑπομένως ἡ καθυστέρησις δὲν ἀπετέλει εὐθύνην τοῦ ἀναδόχου. Ἀπετέλει συνέπειαν τοῦ γεγονότος, ὅτι διεκόπη ἡ χρηματοδότησις. Αὐτὸ εἶναι τὸ θέμα.

§108Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Βιομηχανίας). Γεγονὸς εἶναι ὅτι ὁ προηγούμενος ἀνάδοχος ἦτο τοιαύτης οἰκονομικῆς ὑποστάσεως καὶ τοιούτου οἰκονομικοεμπορικοῦ προσανατολισμοῦ, ὥστε νὰ δύναται νὰ προμηθεύσῃ μηχανήματα 6 ἑκατομμυρίων δολλαρίων, διότι τὰ ἐργοστάσια τοῦ ἐξωτερικοῦ ἠδύναντο νὰ τὸν βοηθήσουν εἰς τὴν προμήθειαν μηχανημάτων. Δὲν ἦτο ὅμως εἰς θέσιν ἐξ ἰδίων διαθεσίμων νὰ ἀναλάβῃ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου.

§109Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δὲν ὤφειλεν, ὄχι δὲν ἦτο εἰς θέσιν. Ὁμιλοῦμεν ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας καὶ πρέπει νὰ κυριολεκτῶμεν. Ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ ἐξηγούμεθα. Ὤφειλε νὰ δώσῃ συμμετοχὴν εἰς μηχανήματα 6 ἑκατομμυρίων δολλαρίων, δὲν ὤφειλε νὰ δώσῃ δραχμάς. Διεκόπη ἡ χρηματοδότησις, διεκόπησαν τὰ ἔργα. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια. Διατὶ κάμνετε περίφρασιν, ἐνῷ ἡ κυριολεξία εἶναι ἤδη γνωστή;

§110Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Βιομηχανίας). Ἀκριβῶς, λοιπόν, ἐπρόκειτο περὶ ἀναδόχου, ὁ ὁποῖος δὲν εἶχε τὴν ὑποχρέωσιν, νὰ κάμῃ δι’ ἰδίων χρημάτων ἔργα ἐν Ἑλλάδι, ἀλλὰ εἶχεν ἀναλάβει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ προμηθεύσῃ τὰ μηχανήματα, διὰ κεφαλαίων, τὰ ὁποῖα θὰ ἐξεύρισκεν ὡς πιστώσεις καὶ ἔπρεπε νὰ ἐγνωρίζαμεν ὅτι θὰ τὰ ἐξεύρισκεν. Αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικότης. Ἡ παλαιὰ σύμβασις, οὐδένα ὅρον περιελάμβανε περὶ ὑποχρεωτικῆς καταθέσεως κεφαλαίου, ἐνῷ ὁ νέος ἀνάδοχος ὑποχρεοῦται ἐντὸς 18 μηνῶν, νὰ καταθέσῃ κεφάλαια 3 ἑκατομμυρίων δολλαρίων. Αὐτὴ εἶναι ἡ οὐσιώδης διαφορά. Ἐκεῖ ἐπρόκειτο μὲ 400.000 δολλαρίων νὰ κινηθῇ τὸ ἔργον, ἐνῷ ὁ νέος ἀνάδοχος πρόκειται νὰ χρησιμοποιήσῃ ὀκταπλάσιον ποσόν. Ἀνεφέρθη ὅτι ἡ παλαιὰ σύμβασις προέβλεπε καὶ Τεχνικὸν Σύμβουλον, ὅστις θὰ ἐπέβλεπεν, ἐνῷ ἡ νέα σύμβασις προβλέπει εἰδικὴν ὑπηρεσίαν δυναμένην νὰ χρησιμοποιήσῃ καὶ τὰς ὑπηρεσίας τοῦ Τεχνικοῦ Συμβουλίου. Ἀλλ’ ἀκριβῶς, κ. Πρόεδρε, ἡ ὕπαρξις τοῦ Τεχνικοῦ Συμβούλου μὲ τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα τοῦ ἔδιδεν ἡ παλαιὰ σύμβασις, ἦτο ἓν βαρύτατον μειονέκτημα τῆς συμβάσεως, διότι δὲν παρέχει τὴν εὐχέρειαν εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος νὰ κρίνῃ αὐτό, κατὰ πόσον εἶναι συνεπὴς ὁ ἀνάδοχος. Ἀλλὰ εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ ἀντλῇ ἐπιχειρήματα ὁ ἀνάδοχος ἐκ τῆς Α ἢ Β γνωματεύσεως τοῦ Τεχνικοῦ Συμβούλου. Ἐπειδὴ δὲ αὐτὸς δὲν ἦτο Ἕλλην, ἀλλὰ ξένος, τὶ νὰ σᾶς εἴπω; Ἐγὼ προτιμῶ τὰς Ἑλληνικὰς ὑπηρεσίας εἰς τὰς περιπτώσεις αὐτάς.

§111Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Τὸ Ὑπουργεῖον Βιομηχανίας δὲν ἐνέκρινε τελικῶς;

§112Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Βιομηχανίας). Ἐρχόμεθα εἰς τὸ ζήτημα τῆς τιμῆς τῶν προϊόντων. Ἡ τιμὴ τῶν προϊόντων, κατὰ τὴν νέαν σύμβασιν ὑποχρεωτικῶς εἶναι μικροτέρα κατὰ τόννον θερμίδων, δηλαδὴ τῆς συγκρίσεως γενομένης πρὸς καύσιμα τῆς ἰδίας ποιότητος, ἀπὸ ἀπόψεως θερμαντικῆς ἱκανότητος, ἀπὸ τὴν τιμὴν ἡ ὁποία ἐπιτυγχάνεται ἐκ τῆς εἰσαγωγῆς καυσίμων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Καὶ ὅσον ἀφορᾶ τὴν τιμὴν τοῦ λιγνίτου, ἡ τιμὴ αὐτοῦ εἶναι «φόμπ», ὅσον ἀφορᾶ δὲ τῶν μπρικεττῶν, ἡ τιμὴ αὐτῶν εἶναι «τσίφ». Αὐτὰ ἀφοροῦν τὰ καύσιμα τὰ ὁποῖα θὰ διατίθενται εἰς τὴν ἀγοράν, διότι προκειμένου περὶ τῆς τιμῆς τοῦ λιγνίτου, τὸν ὁποῖον θὰ χρησιμοποιήσῃ ἡ ΔΕΗ, καὶ τῆς τιμῆς τῶν λιγνιτοπλίνθων τοὺς ὁποίους θὰ χρησιμοποιήσουν οἱ Σ.Ε.Κ. διὰ τὰ θέματα αὐτῶν τῶν δύο, θὰ συναφθοῦν εἰδικαὶ συμφωνίαι, ὡς προβλέπεται ἀπὸ τὴν σύμβασιν μεταξὺ τοῦ Ἀναδόχου ἀφ’ ἑνὸς καὶ τῆς Δ.Ε.Η. καὶ τῶν Σ.Ε.Κ., ἀφ’ ἑτέρου. Δὲν γνωρίζομεν εἰς ποίαν τιμὴν θὰ συμφωνήσουν. Εὔλογον εἶναι βεβαίως, ὁ ἀνάδοχος νὰ ἐξαρτήσῃ τὴν τελικὴν ἐφαρμογὴν τῆς συμβάσεως ἀπὸ τὴν ὑπογραφὴν τῶν δύο αὐτῶν συμβάσεων μὲ τοὺς Σ.Ε.Κ. καὶ τὴν Δ.Ε.Η. Διότι ὁ σημερινὸς ἀνάδοχος εἶναι ἐπιχειρηματίας καὶ γνωρίζει ὅτι ἐὰν δὲν ἔχῃ ἐξησφαλισμένην τὴν κατανάλωσιν τῶν περισσοτέρων ποσοτήτων τοῦ προϊόντος, τὸ ὁποῖον θὰ παράγῃ, δὲν δύναται νὰ σταθῇ ἡ ἐπιχείρησις.

§113Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ συγχρονισθῇ ἡ ὑπογραφὴ τῶν συμβάσεων διότι ἀντιλαμβάνεσθε ποῖον κίνδυνον δημιουργεῖ.

§114Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Βιομηχανίας). Βεβαίως. Θὰ ὑπάρχῃ ἐπίσης μία δυσχέρεια, εἴτε τὸ ἕνα γίνῃ πρότερον εἴτε τὸ ἄλλο.

§115Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Βιομηχανίας). Εἴτε τὸ ἕνα θὰ εἶχε μίαν αἵρεσιν, εἴτε τὸ ἄλλο. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνουν συγχρόνως. Ἠκολουθήθη αὐτὴ ἡ διαδικασία διότι μᾶς ἔφερε ταχύτερα εἰς τὸ τέρμα. Ἐκεῖνο, ὅμως, τὸ ὁποῖον ἐπρόσεξα ἰδιαιτέρως, εἶναι ἡ εὐκολία μὲ τὴν ὁποίαν, κύριε Πρόεδρε, ὁ παλαιὸς ἀνάδοχος ἔκαμε τὰς προτάσεις του: Θὰ σᾶς κάμω ἐργοστάσιον 40 χιλ. κιλ., θὰ σᾶς κάμω ἐργοστάσιον 80 χιλ. κιλ. κλπ. καὶ τί ἄλλο θέλετε; Ἐδῶ, διὰ νὰ ἀποφασισθῇ ἡ ἵδρυσις ἑνὸς ἐργοστασίου 65 χιλ. κιλ. εἰς τὴν Πτολεμαΐδα, ἐχρειάσθη ὁλόκληρος μελέτη, ἀπὸ εἰδικὸν τεχνικὸν οἶκον, τὴν ΕΜΠΑΣΚΟ, διὰ νὰ καταλήξωμεν εἰς τὸ συμπέρασμα, ἐὰν καὶ κατὰ πόσον ἐνδείκνυται καὶ συμφέρει νὰ γίνῃ ἢ ὄχι. Μὴ λησμονῆτε ὅτι ὑπάρχει καὶ μία ἐνδιάμεσος ἔκθεσις μιᾶς Ἐπιτροπῆς, κατὰ τὸν Αὔγουστον τοῦ 1954, ἡ ὁποία δὲν ἐδημοσιεύθη, διότι ἦτο ἐμπιστευτικῆς μορφῆς καὶ ἡ ὁποία προέβαλεν ὅλας τὰς δυσχερείας, αἱ ὁποῖαι προέκυπτον ἐκ τῆς ἐγκαταστάσεως καὶ ἱδρύσεως ἐργοστασίου παραγωγῆς ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας, μεγάλου, εἰς τὴν Πτολεμαΐδα. Δὲν ἦτο δυνατόν, λοιπὸν —καὶ ὁμολογῶ ὅτι μὲ κάποιαν περίεργον ἐντύπωσιν μένω, διὰ τὴν σημασίαν ποὺ ἐπέδωσεν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, διὰ τὰς προτάσεις αὐτοῦ τοῦ ἀναδόχου— δὲν ἦτο δυνατόν, νὰ δεχθῶμεν νὰ συζητήσωμεν προτάσεις τοῦ παλαιοῦ ἀναδόχου, οἷος εἶχεν ἐμφανισθῆ μὲ προτάσεις ἐνυπογράφους, μὲ σημειώματα τοῦ γονάτου, καθ’ ἣν στιγμὴν ἐγνωρίζαμεν ὅτι προκειμένου νὰ καταλήξωμεν εἰς συμπεράσματα ἐὰν ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἢ ὄχι, τὸ ἀτμοηλεκτρικὸν ἐργοστάσιον Πτολεμαΐδος, ἐχρειάζετο μία ἐμπεριστατωμένη μελέτη προηγουμένως.

§116Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Μέχρι τοῦ ποσοῦ τῶν 4.000 κιλοβάτ, τὸν εἴχατε υἱοθετήσει. Μὲ ὅλα τὰ ἐλαττώματά του τοῦ ἐμπόρου, τοῦ ἀντιπροσώπου ἐργοστασίων, τοῦ ἀκαταλλήλου. Ἐν τούτοις, ἡ Κυβέρνησίς σας, εἰς τὰς ἀρχὰς τοῦ 1953, τὸν υἱοθέτησεν.

§117Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Βιομηχανίας). Τοῦ ἐζητήθη νὰ ὑποβάλῃ μελέτην καὶ τοιαύτην μελέτην οὐδέποτε ὑπέβαλε.

§118Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Διότι, ἐπὶ τέλους ἂν ἤρχετο ἡ Κυβέρνησίς σας καὶ ἐπεδίωκε μίαν ἄμεσον ἔκπτωσίν του, αὐτὸ θὰ εἶχε μίαν ἔννοιαν. Ἀλλὰ μελετᾷ τὰς προτάσεις του, τὰς ἐγκρίνει, δέχεται τὸ σύνολον τῶν προτάσεών του καὶ τὰς ἀποστέλλει εἰς τὴν Ἀμερικανικὴν Ἀποστολὴν καὶ τὰς συνιστᾷ. Ποίαν ἔννοιαν ἔχει λοιπὸν ἡ ἀναδρομὴ καὶ ἡ ἐπίκρισις; Ἀφορᾷ καὶ σᾶς ἡ ἐπίκρισις, ἀφοῦ τότε υἱοθετήσατε. Ἐπιμένετε εἰς μίαν ἐπίκρισιν ἡ ὁποία στρέφεται τελικῶς ἐναντίον σας διότι μέχρι τῆς ἀνοίξεως τοῦ 1953 εἴχατε πλήρως υἱοθετήσει. Ἕνα θέμα, δὲν εἶχεν ἐξετασθῆ, ἡ μεταβολὴ τῶν 40.000 εἰς 80.000. Ὅλα τὰ ἄλλα, τὰ ἔχετε ἀποδεχθῆ. Ποῖον ἐπικρίνετε;

§119Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Βιομηχανίας). Δὲν ἔχομεν ἀποδεχθῆ, διότι ὅλα τὰ θέτομεν ὑπὸ μελέτην.

§120Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἡ ἐπιστολὴ τοῦ κ. Μαρκεζίνη πρὸς τὴν Ἀμερικανικὴν Ἀποστολὴν υἱοθετεῖ εἰς ἀκέραιον καὶ παρακαλεῖ τὴν Ἀποστολὴν διὰ τὴν ἔγκρισιν. Ὅλα αὐτά, ἔχουν συμβῆ, κύριε ὑπουργέ.

§121Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Βιομηχανίας). Ὅλα ἐτέθησαν ὑπὸ μελέτην. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποφασισθῇ ἡ διάθεσις τόσον μεγάλων ποσῶν εἰς ἐργοστάσιον, χωρὶς νὰ ἔχῃ προηγηθῆ ἡ ἐπιβαλλομένη τεχνικοοικονομικὴ μελέτη. Ἐδῶ, διὰ μικρότερα, εἴχομεν ἀναγκασθῆ νὰ σταματήσωμεν, διότι δὲν εἴχομεν μελέτας καὶ ὄχι διὰ τοιαύτης ἐκτάσεως ἔργα.

§122Γ. ΜΟΔΗΣ. Τί λέγετε εἰς τὴν ἔκθεσιν;

§123Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Εἰς τὴν τρίτην σελίδα τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως τὰ λέγετε.

§124Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Βιομηχανίας). Περαιτέρω, κ. Πρόεδρε, εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Μόδης ὅτι δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ τὸ ἄρθρον 3 τῆς συμβάσεως, κατὰ τὸ ὁποῖον ὑπάρχει ἡ εὐχέρεια τῆς χορηγήσεως ἀδείας, διὰ τὴν ἵδρυσιν καὶ ἄλλων βιομηχανιῶν ἀπὸ τὸν ἀνάδοχον. Ἐκτὸς τοῦ ὅτι καλῶς ἔχει καὶ ὀρθῶς ἔχει κατὰ τὴν γνώμην μου, διότι ἡ ἵδρυσις οἱασδήποτε ἄλλης βιομηχανίας ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν ἔγκρισιν τῆς Κυβερνήσεως, τοῦ Κράτους, τοῦ ὑπ. Βιομηχανίας, μετὰ σύμφωνον γνώμην τοῦ Συμβουλίου Βιομηχανίας, ἐν πάσῃ περιπτώσει, αὐτὴ ἡ διάταξις ὑπῆρχε ταυτόσημος καὶ εἰς τὸ ἄρθρον 13 τῆς παλαιᾶς συμβάσεως, μὲ μόνην τὴν διαφορὰν ὅτι ἐνῷ κατὰ τὴν παλαιὰν σύμβασιν, τὰ ἄλλα ἐργοστάσια θὰ παρέμενον ἰδιοκτησία τοῦ ἀναδόχου, κατὰ τὴν νέαν σύμβασιν καὶ τὰ ἐργοστάσια αὐτὰ περιέρχονται εἰς τὸ Κράτος ὅταν θὰ τελειώσῃ ἡ 40ετία. Δὲν νομίζω, ὅτι ἔχει σημασίαν ἡ παρατήρησις ἐκείνη κατὰ τὴν ὁποίαν, θὰ ἔπρεπε καὶ τὸ ἐργοστάσιον, τὸ ὁποῖον κυρίως σκοπὸν ἔχει τὴν παραγωγὴν τοῦ ἀπαιτουμένου ἀτμοῦ διὰ τὴν παραγωγὴν μπρικεττῶν, ὅτι θὰ ἔπρεπεν αὐτὸ νὰ ἀνῆκεν εἰς τὴν Δ.Ε.Η. Ἐδῶ ἡ ἠλεκτρικὴ ἐνέργεια ἡ ὁποία θὰ παραχθῇ ἀπὸ τὸ ἐργοστάσιον, εἶναι ὑποπροϊόν. Κύριον προϊὸν τοῦ ἐργοστασίου παραγωγῆς ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας εἶναι ὁ ἀτμός, ὁ ὁποῖος χρειάζεται διὰ τὴν παραγωγὴν τῶν μπρικεττῶν, ἡ δὲ παραγωγὴ τῆς ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας εἶναι ὑποπροϊὸν ποὺ πρέπει νὰ διατίθεται—καὶ πῶς ἄλλως εἶναι δυνατὸν νὰ διατεθῇ;—διὰ τῆς ΔΕΗ.

§125Γ. ΜΟΔΗΣ. Ἡ παλαιὰ σύμβασις πῶς τὸ λέγει;

§126Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Βιομηχ.) Ἐνώπιον, λοιπὸν τῆς καταστάσεως αὐτῆς μιᾶς συμβάσεως, ἀφ’ ἑνὸς μὲν μὴ δυναμένης νὰ ἐφαρμοσθῇ ὅπως παρεδέχθησαν ὅλοι, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἑνὸς ἀναδόχου, ὁ ὁποῖος, ὅπως εἶπον, εἶναι ἀξιότιμος κατὰ πάντα, κύριος ἀλλὰ ἔμπορος, κατὰ κύριον λόγον ἐνδιαφερόμενος διὰ τὴν τοποθέτησιν τῶν μηχανημάτων τῶν ἐργοστασίων ποὺ ἀντιπροσωπεύει, τί ἔπρεπε νὰ γίνῃ, Νὰ κηρυχθῇ ἔκπτωτος; Δὲν ἦτο δυνατόν, διότι ὑπῆρχον ἤδη ἐνέργειαι — εὐθὺς ἀπὸ τῆς ὑπογραφῆς τῆς πρώτης συμβάσεως — τοῦ Κράτους, αἱ ὁποῖαι ἐξέθετον τὸ Κράτος, ὄχι κακῶς, ὀρθῶς κατὰ τὴν γνώμην μου, ἔναντι τοῦ ἀναδόχου, διότι καὶ αὐτὸ δὲν ἦτο ἀπολύτως ἐν τάξει. Ἔπρεπε, λοιπόν, νὰ ἴδωμεν πῶς θὰ ἠμπορέσωμεν τὸ ταχύτερον νὰ φθάσωμεν εἰς μίαν σύμβασιν δυναμένην νὰ ἐφαρμοσθῇ. Διότι δὲν ὠφελεῖ νὰ ὑπογράφωνται συμβάσεις, αἱ ὁποῖαι ἀπὸ τῆς ὑπογραφῆς των ἐνέχουν τὸ σπέρμα τοῦ ἀνεφαρμόστου. Δι’ αὐτὸ ἠρευνήσαμεν πῶς θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ κανονίσωμεν ὅλας τὰς σχέσεις τὰς ὁποίας εἴχομεν μὲ τὸν παλαιὸν ἀνάδοχον καὶ νὰ συνάψωμεν νέαν σύμβασιν μὲ ἀνάδοχον ἐμπνέοντα ἐμπιστοσύνην, λόγῳ τῆς ἱστορίας αὐτοῦ, εἰς τὸν τόπον αὐτόν. Ἐννοῶ τὴν Ἑταιρίαν τῶν Χημικῶν Προϊόντων καὶ Λιπασμάτων. Καὶ αὐτὴν τὴν σύμβασιν διὰ τὴν ὁποίαν ἐλπίζομεν βασίμως ὅτι θὰ μᾶς φέρῃ εἰς τὸ τέρμα τοῦ ἔργου αὐτοῦ, αὐτὴν τὴν σύμβασιν καλεῖσθε διὰ τοῦ νομοσχεδίου νὰ ψηφίσετε. (Χειροκροτήματα).

§127Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀποκατασταθῇ ἡ ἀλήθεια ἐπὶ ἑνὸς καιρίου σημείου. Γνωρίζει ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία ὅτι μετὰ μεγάλης προσοχῆς ὑποστηρίζω ἀπόψεις καὶ ἐπικαλοῦμαι κείμενα καὶ δὲν ὑπῆρξε περίπτωσις κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ διετύπωσα μίαν ἄποψιν, ἀναφερόμενος εἰς κείμενα, ἡ ὁποία νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ τεθῇ ὑπὸ ἀμφισβήτησιν. Ὑπεστήριξα ὅτι καὶ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις υἱοθέτησε τὸν ἀνάδοχον καὶ τὰς προτάσεις του καὶ αὐτὸ ἐπιθυμῶ νὰ τὸ ἐπιβεβαιώσω ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Ἤδη ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις γράφει: «Οἱ ὑπουργοὶ Συντονισμοῦ καὶ Βιομηχανίας ἔκριναν ὅτι λόγῳ τῆς σημασίας τοῦ ἔργου πάντα τὰ ἀνωτέρω αἰτήματα τοῦ ἀναδόχου θὰ πρέπει νὰ γίνουν ἀποδεκτά». Εἶναι τὸ κείμενον τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, ὑπογεγραμμένον καὶ ἀπὸ σᾶς. Κύριε Ὑπουργέ, ἀναφέρομαι καὶ εἰς τὸ παλαιὸν κείμενον τοῦ τότε ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ, τοῦ κ. Μαρκεζίνη, ὁ ὁποῖος ἀπέστειλε τὴν 29 Ἀπριλίου 1953 τὸ ἀκόλουθον ἔγγραφον πρὸς τὴν Ἀμερικανικὴν Ἀποστολήν. «Ἀριθ. πρωτοκόλλου 28590)29.4.1953. Ἤδη εὑρισκόμεθα εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ σᾶς ἀνακοινώσωμεν ὅτι ἡ ἀνάδοχος ὑπέβαλεν ἡμῖν νέας προτάσεις παρέχουσα συγχρόνως τὰς ἀπαιτουμένας ἐγγυήσεις διὰ τὴν σταθερὰν καὶ ἀπρόσκοπτον ὁλοκλήρωσιν τοῦ ἔργου τούτου, τροποποιουμένου κατὰ τρόπον ἐπωφελέστερον διὰ τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν τοῦ τόπου καὶ οἰκονομικῶς ὑγιέστερον. Αἱ ἐγγυήσεις αὗται συνίστανται κυρίως εἰς τὰ ἑξῆς: α) Τὴν ὑπὸ τοῦ Διευθυντοῦ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος καὶ Ἀθηνῶν κ. Κ. Ἡλιάσκου ἀνάληψιν τῆς οὐσιαστικῆς διοικήσεως τῆς ἑταιρίας μέχρις ὁλοκληρώσεως τοῦ ἔργου. β) Τὴν πρὸς τὸ Δημόσιον παροχὴν ἐγγυήσεως ἐκ 400.000 δολλαρίων ἐκ μέρους Ἑλβετικῆς Τραπέζης διεθνοῦς φήμης, ἐγγυομένης τὴν ἐμπρόθεσμον ἐκ μέρους τῶν προμηθευτῶν παράδοσιν τῶν μηχανημάτων, καὶ γ) Τὴν ὑπὸ τοῦ Οἴκου κατασκευῆς τῶν μηχανημάτων παράδοσιν ἐπιστολῶν πρὸς τὴν ἀνάδοχον διὰ τῶν ὁποίων οἱ οἶκοι οὗτοι θὰ ἀναλαμβάνωσιν ὑπευθύνως τὴν ὑποχρέωσιν ὅπως φορτώσωσι τὰ παραγγελθέντα ἢ παραγγελθησόμενα μηχανήματα ἐντὸς τῶν καθορισθεισῶν προθεσμιῶν. Ἐπὶ τῶν σημείων τούτων θεωροῦμεν σκόπιμον νὰ τονίσωμεν ὅτι ἀποδίδομεν ὅλως ἰδιαιτέραν σημασίαν, δεδομένου ὅτι ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἡ προσωπικότης καὶ ἰδιότης τοῦ ἀναλαμβάνοντος τὴν προεδρίαν τοῦ Δ. Σ. τῆς ἀναδόχου κ. Κ. Ἡλιάσκου ἐγγυᾶται τὴν ἀπρόσκοπτον συνέχισιν καὶ ὁλοκλήρωσιν τοῦ ἔργου, ὡς καὶ τὴν καλυτέραν δυνατὴν χρησιμοποίησιν τῶν διατεθέντων διὰ τὸ ἔργον τοῦτο κεφαλαίων, ἀφ’ ἑτέρου δὲ διὰ τῆς ἐγγυήσεως τῆς Ἑλβετικῆς Τραπέζης καὶ τῶν ἐπιστολῶν τῶν οἴκων κατασκευῆς, ἐξασφαλίζεται ἡ ἔγκαιρος καὶ ἄνευ νέων καθυστερήσεων παράδοσις τῶν μηχανημάτων». Καὶ μία τελικὴ προσθήκη ἀφορῶσα τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν Βιομηχανίας: «Δὲν παραλείπομεν νὰ σᾶς γνωρίσωμεν ὅτι ἡ μελέτη τῶν προτάσεων τῆς Ἀναδόχου ἐγένετο ἀπὸ κοινοῦ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου Βιομηχανίας καὶ ἡμῶν, αἱ δὲ ἀπόψεις καὶ παρατηρήσεις τοῦ παρόντος ἐγγράφου, ἐκφράζουν κοινὰς σκέψεις καὶ κοινὰς προτάσεις τῶν δύο Ὑπουργείων». Ὅ,τι ἐπικαλούμεθα, εἶναι ἀκριβές.

§128Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Βιομηχανίας). Ἐτέθησαν ὡρισμέναι προϋποθέσεις εἰς τὴν πρότασιν αὐτὴν διὰ νὰ ἀναλάβῃ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα καὶ αἱ προϋποθέσεις αὗται δὲν ἐγένοντο δεκταί: Λόγῳ ἀκριβῶς τοῦ προσανατολισμοῦ τοῦ ἀναδόχου.

§129Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Πάλιν εὑρίσκεται εἰς πλάνην ὁ Ὑπουργὸς τῆς Βιομηχανίας. Συγχύζει δύο περιπτώσεις. Ἀπησχολημένος εἰδικῶς μὲ τὸ τεχνικὸν μέρος, δὲν ἔχει παρακολουθήσει τὸ οἰκονομικόν. Ὑπάρχουν δύο χωριστὰ θέματα. Ὑπῆρχε παλαιότερον, ἐπὶ τῆς διοικήσεως τοῦ κ. Κωστοπούλου, μία προσπάθεια ὁλόκληρος ἡ ἐπιχείρησις νὰ ἀναληφθῇ ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν. Ἐκείνη ἡ προσπάθεια ἐματαιώθη. Ἐπρόκειτο περὶ νέας ὑποθέσεως ὅταν ἦλθεν ἡ Κυβέρνησις τοῦ Συναγερμοῦ, ἐπρόκειτο δηλ. περὶ τοῦ κ. Ἠλιάσκου ἀναλαμβάνοντος εἰς ἀκέραιον τὴν διοίκησιν τῆς Ἑταιρίας. Ὁ κ. Ἠλιάσκος περιβάλλεται μὲ τὴν ἀπόλυτον ἐμπιστοσύνην τῆς Κυβερνήσεως, καταργεῖ τὸν κ. Γκέρτσον, διὰ τὸν ὁποῖον ὑπῆρχε δυσπιστία. Ἑπομένως, ὅλαι αἱ προσπάθειαι εἶχον συντελεσθῆ τὸ θέρος τοῦ 1953, εἰς τρόπον ὥστε νὰ εἶναι ἀδικαιολόγητος καὶ πλήρης εὐθυνῶν ἡ ἀπώλεια τῶν δύο ἐτῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ εὐθύνη τὴν ὁποίαν καταλογίζω.

§130Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Βιομ.). Τὸ ἔγγραφον τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς εἶναι σαφέστατον καὶ ἐπειδὴ ἦτο ἀπαραίτητος ἡ συμφωνία τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς διὰ νὰ διευθετηθῇ καὶ τὸ οἰκονομικὸν ζήτημα, καὶ ἐπειδὴ ἡ Ἀμερικανικὴ Ἀποστολὴ εἶχε πεῖραν ἐπὶ τῶν ζητημάτων αὐτῶν, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ προχωρήσωμεν μὲ τὸν ἴδιον ἀνάδοχον.

§131Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ποία ἦτο ἡ ἀπάντησις τῆς Ἀμερινικῆς Ἀποστολῆς, ὅπως δὲν ὑπάρχει οὔτε καὶ σήμερον. Ἑπομένως ὅ,τι συνέβαινε τότε, συμβαίνει καὶ σήμερον.

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Καψάλης ἔχει τὸν λόγον.

§133Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Κύριοι βουλευταί, γνωρίζετε ὅτι οὐδέποτε κάμνω κατάχρησιν τοῦ βήματος τούτου. Ἐὰν σήμερον ἔλαβον τὸν λόγον εἰς ἕνα τόσον σοβαρὸν νομοθέτημα διὰ τὴν οἰκονομίαν τῆς χώρας, διὰ νὰ παράσχω μερικὰς πληροφορίας εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, τὸ ἔκαμα διότι νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ὁλοκληρωθῇ ἡ εἰκὼν τῶν φάσεων, ἀπὸ τὰς ὁποίας διῆλθε τὸ ἔργον αὐτό. Ἀντελήφθην ἄλλωστε καὶ ἀπὸ τὴν συζήτησιν τὴν διαλογικήν, ἡ ὁποία ἔγινε μεταξὺ τῶν κ. ὑπουργῶν καὶ τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων, ὅτι ὑπάρχουν ὡρισμένα σημεῖα τὰ ὁποῖα χρειάζονται κάποιαν διασάφησιν. Πάντως θὰ εἶμαι σύντομος καὶ θὰ περιορισθῶ εἰς ὡρισμένα πράγματα, τὰ ὁποῖα, κρίνω ἀναγκαῖον νὰ προσθέσω. Ὅταν ἡ Κυβέρνησις τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ ἀνῆλθεν εἰς τὴν ἐξουσίαν εὗρε τὴν ὑπόθεσιν τῆς Πτολεμαΐδος εἰς μίαν κατάστασιν ἀποτελματώσεως. Δὲν πρόκειται νὰ μακρυγορήσω, ἤδη οἱ ρήτορες, οἱ ὁποῖοι ὡμίλησαν σᾶς ἀνέπτυξαν τοὺς κυρίους λόγους τῆς ἀποτελματώσεως. Ἀρκοῦμαι νὰ τοὺς συνοψίσω. Πρῶτον εἶχε προκύψει τὸ ζήτημα τῆς ἀδυναμίας τῆς διαθέσεως τῶν 600 χιλ. τόννων μπρικεττῶν διότι πράγματι τὸ μεγαλύτερον μέρος αὐτῆς τῆς ποσότητος προεβλέπετο διὰ τὴν κατανάλωσιν τοῦ ἐργοστασίου ἀζώτου. Ἐν τῷ μεταξὺ μετεβλήθησαν τὰ συστήματα καὶ αἱ μέθοδοι ἐξαερώσεως τοῦ λιγνίτου διὰ τὴν παρασκευὴν τῶν λιγνιτοπλίνθων.

§134Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Βιομ.). Ὄχι..... (δὲν ἠκούσθη)........

§135Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Ἔχετε δίκαιον. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, δύναμαι νὰ εἴπω, τὰ συστήματα, τὰ ὁποῖα ἤρχισαν καὶ εἰς τὴν χώραν μας νὰ θεωροῦνται ὡς ἐνδεδειγμένα. Ὁ δεύτερος λόγος ἦτο ἡ οἰκονομικὴ ἐμπλοκὴ, ἡ ὁποία εἶχεν ἐπέλθει μεταξὺ τοῦ ἀναδόχου καὶ τῆς Κ.Ε.Δ. Εἰς τὴν ἐμπλοκὴν αὐτὴν πρέπει ὀρθῶς νὰ προστεθῇ καὶ ὁ φίλος κ. ὑπουργὸς τῆς Βιομηχανίας. Ἔχει ἀπολύτως δίκαιον, πρέπει νὰ προστεθῇ ἡ διαφωνία μὲ τὴν Κ.Ε.Δ., εἰς τὴν ὁποίαν ἡ συμμετοχὴ τῶν Ἀμερικανῶν διὰ τοῦ Βέτο τὸ ὁποῖον εἶχον τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ἦτο ἀποφασιστική. Αἱ ἀντιρρήσεις αὗται ἔφερον τὴν καθυστέρησιν. Ἀναμφισβητήτως ὑπῆρχε καὶ μία ἔλλειψις ἐμπιστοσύνης τῶν Ἀμερικανῶν διὰ τὴν τεχνικὴν πεῖραν καὶ διὰ τὰς οἰκονομικὰς δυνατότητας τοῦ ἀναδόχου, αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον δὲν τὸ ἔλεγαν καθαρὰ καὶ ἐχρειάσθη ἀρκετὸς χρόνος διὰ νὰ γίνῃ σαφῶς ἀντιληπτόν, ὑπῆρξεν ἕνας ἀπὸ τοὺς κυρίους λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους εἶχον φθάσει τὰ πράγματα εἰς τὴν ἐμπλοκὴν αὐτήν. Σημειωτέον ἐπίσης, ὅτι αἱ νέαι προτάσεις τὰς ὁποίας ἐπεδίωκε ἢ εἶχεν ὑποβάλει ἤδη ὁ παλαιὸς ἀνάδοχος καὶ αἱ ὁποῖαι συνίσταντο εἰς τὴν ἔγκρισιν τῆς δημιουργίας ἑνὸς ἐργοστασίου 40 χιλ. κιλοβὰτ καὶ αὐταὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἀρχῆς συνήντων ὡρισμένας ἀντιρρήσεις ἐκ μέρους τῶν Ἀμερικανῶν. Καὶ τοῦτο διότι ἐνόμιζον ὅτι θὰ ἀπετέλει μίαν διάσπασιν τῆς ἑνιαίας πολιτικῆς ἠλεκτρικοῦ ρεύματος τὴν ὁποίαν εἴχομεν διὰ τῆς ἀποκλειστικῆς ἀναθέσεως τῶν θεμάτων παραγωγῆς καὶ διανομῆς ἠλεκτρισμοῦ εἰς τὴν ΔΕΗ. Πέραν τῶν λόγων αὐτῶν, ὑπῆρχε καὶ ἕνας ἄλλος ἀκόμη λόγος, κύριοι συνάδελφοι, ὁ ὁποῖος ἐνέπνεε πρόσθετον ἀπαισιοδοξίαν. Ὁ λόγος αὐτὸς, ὅπως καὶ εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν ἀναφέρεται, ἦτο ἡ μὴ ἐπαρκὴς διερεύνησις τῶν συνθηκῶν παραγωγῆς, δηλαδή, ἐνῷ ἀρχικῶς προεβλέπετο ὅτι ἡ ποιότης τοῦ λιγνίτου ἡ ὁποία θὰ ἠδύνατο νὰ χρησιμοποιηθῇ διὰ πλινθοποίησιν θὰ περιεστρέφετο εἰς ἕνα ποσοστὸν 55–60%, ἤδη ὁ ἀνάδοχος ἀφοῦ εἶχε κάμει ὡρισμένας ἐρεύνας καὶ γεωτρήσεις, ἔφθασεν εἰς τὸ συμπέρασμα νὰ ἰσχυρίζεται ὅτι μόνον 25% θὰ ἦτο ἡ ποιότης ἐκείνη τοῦ λιγνίτου, ἡ ὁποία θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ χρησιμοποιηθῇ διὰ τὴν μπρικετοποίησιν. Σημειωτέον, ὅτι καὶ αὐτὸ τὸ συμπέρασμα δὲν ἐγένετο πλήρως ἀποδεκτὸν ἀπὸ τὰς Ἑλληνικὰς ὑπηρεσίας αἱ ὁποῖαι ἐνόμιζον ὅτι τὸ πραγματικὸν ποσοστὸν εὑρίσκετο περίπου μεταξὺ 40%.

§136Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ὄχι ἐνόμιζον, τὸ ἀπέδειξαν.

§137Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Συνεπῶς, ἡ ἀδυναμία τῆς ἐκπληρώσεως τῶν ὅρων τῆς συμβάσεως, ὡς πρὸς τὴν διάθεσιν τῶν 600 χιλ. τόννων, ἡ διακοπὴ τῆς χρηματοδοτήσεως, οἱ δισταγμοὶ ἐκ μέρους τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς καὶ αἱ ἀμφιβολίαι, ὡς πρὸς τὰς συνθήκας παραγωγῆς, ἦσαν οἱ λόγοι καὶ αἱ ἀφορμαὶ διὰ τὰς ὁποίας ὁ ἀνάδοχος εἶχε φθάσει νὰ ἔχῃ πλέον ἐξαντλήσει ὁλόκληρον τὸ καταβληθὲν κεφάλαιον καὶ νὰ μὴ εὑρίσκεται εἰς θέσιν ἀκόμη ν’ ἀποφασίσῃ ποῦ ἔπρεπε νὰ κτίσῃ τὸ ἐργοστάσιον. Διότι καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ ὑπῆρχον ἀμφιβολίαι. Κύριοι συνάδελφοι, ἐγὼ δὲν πρόκειται νὰ θελήσω νὰ ἀναζητήσω εὐθύνας, περιορίζομαι εἰς τὴν διαπίστωσιν τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων καὶ ὁ ὁποῖος εἶπεν, ὅτι ἐγὼ εἶχον ὡρισμένους λόγους ἐκείνην τὴν ἐποχὴν νὰ ἐπισπεύσω τὴν ὑπογραφὴν τῆς συμβάσεως. Καὶ νομίζω, ὅτι ἀπὸ τῆς πλευρᾶς ποὺ τὸ ἐξετάζει ἴσως ἔπραξεν ὀρθῶς. Τὸ θέμα ὅμως εἶναι τοῦτο, ἐὰν διὰ τῆς ὑπογραφῆς μιᾶς συμβάσεως, ἡ ὁποία ἔχει μέσα της τὸ σπέρμα μιᾶς ἀβεβαιότητος τεχνικῆς, ἐὰν δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου πράγματι ἐπιτελοῦμεν ἕνα ἔργον χρήσιμον, καὶ δὲν θὰ ἔλθῃ κάποια στιγμή, μετὰ ἓξ μῆνας ἢ μετὰ ἕνα ἢ δύο χρόνια νὰ διαπιστώσωμεν, ὅτι αὐτό, τὸ ὁποῖον ἐπανηγυρίσαμεν ὡς μίαν πρᾶξιν, ἡ ὁποία προωθεῖ τὸ αʹ ἢ τὸ βʹ ἔργον πράγματι δὲν ἀποτελεῖ παρὰ μίαν περιπλοκὴν καὶ μίαν ἀνωμαλίαν. Καὶ εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, πρέπει νὰ εἴπω, ὅτι, οἵαν ἐν συνεχείᾳ θὰ σᾶς ἀναφέρω συντόμως τὸ ἱστορικόν, τῶν περαιτέρω γεγονότων, θὰ διαπιστώσετε, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀδικηθῇ ὁ νέος ἀνάδοχος, ἐὰν δὲν ἔδωσε πίστιν, οὔτε εἰς τὰς ὑπαρχούσας κρατικὰς μελέτας, οὔτε εἰς τὰ προηγούμενα στοιχεῖα τὰ ὁποῖα ἐτέθησαν εἰς τὴν διάθεσίν του, ἀλλὰ ἐζήτησε καὶ ἐχρησιμοποίησε τὸν ἀπαιτούμενον χρόνον διὰ νὰ καταλήξῃ ὁ ἴδιος εἰς πολλοὺς τομεῖς, εἰς τὰ ἰδικά του συμπεράσματα, ὥστε ἡ ὑπογραφή, τὴν ὁποίαν θὰ βάλῃ εἰς τὴν σύμβασιν νὰ παρέχῃ πράγματι τὴν ἐγγύησιν, ὅτι εἶναι μία ἀνάληψις ὑποχρεώσεων, μία ἀνάληψις ἑνὸς ἔργου, τὸ ὁποῖον θὰ ἀχθῇ εἰς αἴσιον πέρας. Τώρα ἔρχομαι νὰ εἴπω δύο λόγια, τὰ ὁποῖα θὰ ἀποτελέσουν καὶ μίαν ἐξήγησιν εἰς τὴν ἐπίμονον ἐρώτησιν τοῦ ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων. Τὴν κατάστασιν αὐτήν, τὴν ὁποίαν σᾶς περιέγραψα πρὸ ὀλίγου, εὗρεν ἡ Κυβέρνησις τοῦ Συναγερμοῦ. Ὁ τότε ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, δὲν εἶχε νὰ ἀκολουθήσῃ παρὰ δύο δρόμους. Ὁ ἕνας θὰ ἦτο νὰ καταβάλῃ πᾶσαν δυνατὴν προσπάθειαν ὥστε ἐὰν δὲν ὑπῆρχε δυνατότης νὰ τροποποιηθῇ ἡ σύμβασις, νὰ τεθῇ ἐπὶ νέων βάσεων, ἐπὶ βάσεων ἀνταποκρινομένων, εἰς τὴν πραγματικότητα, εἰς τρόπον, ὥστε νὰ ἐξέλθῃ ἀπὸ τὸ ἀδιέξοδον, εἰς τὸ ὁποῖον εἶχε περιέλθει καὶ νὰ ἀρχίσῃ τὸ ἔργον νὰ ἐκτελῆται. Ἡ δευτέρα λύσις, ἡ ὁποία θὰ ἠκολουθεῖτο, ἐὰν καὶ ἐφ’ ὅσον ἡ πρώτη ἀπέβαινεν ἀδύνατος, θὰ ἦτο νὰ ἀνευρεθῇ νέος ἀνάδοχος, ὁ ὁποῖος νὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ παρασκευάσῃ καὶ νὰ ἐκπονήσῃ προτάσεις περισσότερον στηριζομένας εἰς τὴν πραγματικότητα καὶ ὁ ὁποῖος ἐπιπροσθέτως θὰ ἦτο διατεθειμένος νὰ ἔλθῃ εἰς μίαν φιλικὴν συνεννόησιν μὲ τὸν παλαιὸν ἀνάδοχον καὶ τοῦτο διὰ νὰ μὴ προκύψουν δικαστικοὶ ἀγῶνες καὶ ἐμπλοκαὶ δικαστικαὶ, αἱ ὁποῖαι μοιραίως θὰ ἀπέληγον εἰς βάρος τῆς ἐκτελέσεως τοῦ ἔργου καὶ συνεπῶς εἰς βάρος τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας. Συνεπῶς, δὲν νομίζω, ὅτι ἔχει δίκαιον, ὁ κ. ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, λέγων ὅτι, καὶ ἡ ἰδική σας ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ τότε ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, υἱοθέτησε τὸν ἀνάδοχον. Ἦτο φυσικὸν. Εὑρέθημεν πρὸ μιᾶς συμβάσεως, ἡ ὁποία εἶχε κυρωθῆ ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία εἶχεν ὑπογραφῆ καὶ ἦτο φυσικὸν νὰ καταβάλωμεν καὶ ἡμεῖς κάθε προσπάθειαν πρὶν καταδικάσωμεν αὐτὴν τὴν σύμβασιν ἢ πρὶν εἴπωμεν, ὅτι πρέπει νὰ ἀνεύρωμεν ἄλλον ἀνάδοχον, νὰ καταβάλωμεν κάθε προσπάθειαν, ἐὰν ἦτο δυνατὸν ἡ σύμβασις αὐτὴ νὰ λάβῃ μίαν μορφὴν, ἡ ὁποία νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν πραγματοποίησίν της. Εἰς αὐτὴν καὶ μόνον τὴν προσπάθειαν ὀφείλονται ὅλα τὰ διαβήματα, τὰ ὁποῖα ἔγιναν καὶ τῶν ὁποίων πράγματι τελευταῖον ἦτο τὸ διάβημα, ἦτο ἡ ἐπιστολὴ αὐτὴ τῆς 29ης Ἀπριλίου πρὸς τὴν Ἀμερικανικὴν Ἀποστολὴν, ἐπὶ τῆς ὁποίας ὅμως ἐπιστολῆς οἱ Ἀμερικανοὶ ἐτήρησαν σιγήν, δὲν ἔδωσαν οὐδεμίαν ἀπάντησιν εἰς ἐπανειλημμένας δὲ ὀχλήσεις καὶ εἰς μακρὰς συζητήσεις μᾶς ἄφισαν νὰ ἐννοήσωμεν, ὅτι δὲν ἐνόμιζαν, ὅτι ἦτο δυνατὸν ἔστω καὶ μὲ αὐτὰς τὰς τροποποιήσεις ἡ σύμβασις νὰ ἔλθῃ εἰς ἓν σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον νὰ ἀντιμετωπισθῇ πλέον ἡ προσεχὴς ἐκτέλεσίς της ὡς κάτι τὸ θετικόν. Συνεπῶς, ὁ τότε ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ἤδη ἀπὸ τῶν πρώτων μηνῶν τοῦ θέρους τοῦ 1953, ἐστράφη πρὸς τὴν προπαρασκευὴν τῆς δευτέρας λύσεως. Ἡ λύσις αὐτὴ προϋπέθετε τὰ ἑξῆς πράγματα: Τὴν κατάστρωσιν ἑνὸς νέου σχεδίου ἀπὸ τὴν ἑταιρείαν λιπασμάτων, ἡ ὁποία εἶχε τὴν πρόθεσιν νὰ συνεργασθῇ μὲ τὸν οἶκον Κρόνιο, ἀλλὰ καὶ μὲ τὴν βάσιμον προϋπόθεσιν, ὅτι θὰ ἤρχετο εἰς μίαν φιλικὴν συνεννόησιν μὲ τὸν παλαιὸν ἀνάδοχον. Ἡ λύσις αὐτὴ παρουσίαζε τὰ πλεονεκτήματα, τὴν πεῖραν τοῦ νέου ἀναδόχου εἰς βιομηχανικὰ ἔργα, τὰ μεγάλα τεχνικὰ καὶ οἰκονομικὰ πλεονεκτήματα τῆς συμπαραστάσεως ἑνὸς μεγάλου διεθνοῦς φήμης συγκροτήματος, ὅπως τὸ Κρόνιο, προσθέτως δὲ ἕνα νέον στοιχεῖον τὸ ὁποῖον δὲν ἐτονίσθη ἐπαρκῶς, ἀλλὰ τὸ ὁποῖον ἔπαιζε σπουδαῖον ρόλον, ἕνα νέον στοιχεῖον διὰ τὴν ἀπορρόφησιν ἑνὸς μέρους ἀπὸ τὴν παραγομένην ποσότητα λιγνιτῶν, δηλαδή, τὴν παραγωγὴν τοῦ ἡμικώκ, τὸ ὁποῖον θὰ ἐχρησιμοποιεῖτο εἰς τὴν σιδηρομεταλλουργίαν τῆς Λαρύμνης. Πράγματι, ἐντὸς συντόμου χρονικοῦ διαστήματος, ἴσως δύο μηνῶν, μολονότι τὸ θέμα δὲν ἦτο εὔκολον ἐπετεύχθη ἡ φιλικὴ συνεννόησις μεταξὺ τοῦ παλαιοῦ ἀναδόχου καὶ τοῦ ὑποψηφίου νέου ἀναδόχου. Καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ ἤθελα νὰ ἐξάρω τὴν κατανόησιν, ἡ ὁποία ἐπεδείχθη καὶ ἀπὸ τὰς δύο πλευρὰς, διότι ἔπρεπε πράγματι νὰ ὑπάρξῃ κατανόησις καὶ νὰ γίνουν ὡρισμέναι θυσίαι ἀπὸ ὅλους τοὺς ἐνδιαφερομένους, δηλαδή, καὶ τὸν παλαιὸν καὶ τὸν νέον ἀνάδοχον καὶ τὸ Ἑλληνικὸν δημόσιον. Καὶ πράγματι αὐτὴ ἡ προσπάθεια τῆς κατανοήσεως κατοπτρίζεται εἰς τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον ἐπετεύχθη καὶ τὸ ὁποῖον ἔρχεται πρὸς κύρωσιν διὰ τῆς συμβάσεως. Λοιπόν, ἤδη τὸν μῆνα Αὔγουστον ἢ Σεπτέμβριον τοῦ 1953, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ὑπεβλήθη ἡ ὀψιὸν ἐκ μέρους τοῦ παλαιοῦ ἀναδόχου πρὸς τὸν νέον ὑποψήφιον. Κατὰ τὴν ἰδίαν ἐποχὴν, δηλαδή, τὸν Αὔγουστον 1953, ὁ νέος ἀνάδοχος διὰ μεταβάσεώς του εἰς Γερμανίαν, ἐξησφάλιζε κατ’ ἀρχὴν τὴν συνεργασίαν τοῦ οἴκου Κρόνιο διὰ τὴν ἐκπόνησιν τῆς μελέτης τοῦ ἔργου καὶ διὰ τὴν συμμετοχὴν τοῦ οἴκου Κρούπ εἰς τὴν ἐργασίαν αὐτήν. Ταὐτοχρόνως δὲ ἐξησφάλιζε τὴν συγκατάθεσιν τῶν γερμανικῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Ὑπουργείου Ἐθν. Οἰκονομίας εἰς τὸ νὰ περιληφθοῦν αἱ πιστώσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ ἀπῃτοῦντο διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου αὐτοῦ εἰς τὴν μέλλουσαν νὰ ὑπογραφῇ Ἑλληνογερμανικὴν συμφωνίαν. Ἡ διαφορὰ ἦτο μόνον, ὅτι τότε τὸ ποσὸν τῶν γερμανικῶν πιστώσεων, τὸ ὁποῖον προεβλέπετο, ἦτο αἰσθητῶς μεγαλύτερον ἀπὸ τὰ 3½ ἑκατομμύρια δολλάρια τὰ σημερινά, διότι τότε προεβλέπετο καὶ ἡ ἀξία τοῦ ἐργοστασίου τοῦ ἠλεκτρικοῦ, τὸ ὁποῖον τάχα θὰ γίνῃ ὑπὸ τῆς ΔΕΗ. Οὕτως ὁ νέος πλέον ἐνδιαφερόμενος, ἔχων εἰς χεῖρας του τὴν ὀψιὸν τοῦ παλαιοῦ ἀναδόχου, τὴν συνεργασίαν Κρούπ, τὴν κατ’ ἀρχὴν συγκατάθεσιν τῶν γερμανικῶν ὑπηρεσιῶν διὰ τὰς πιστώσεις ἐν τῷ πλαισίῳ τῆς ἐπικειμένης Ἑλληνογερμανικῆς συμφωνίας καὶ τὴν ἐνθάρρυνσιν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ὑπέβαλε κατὰ Ὀκτώβριον 1953 γενικὴν πρότασιν περὶ ἀναλήψεως τοῦ ἔργου, ἀνέλαβε δὲ νὰ ὑποβάλῃ λεπτομερὲς οἰκονομικὸν καὶ τεχνικὸν σχέδιον τοῦ ἔργου εὐθὺς ὡς θὰ συνεπληροῦντο ὡρισμέναι τεχνικαὶ μελέται καὶ ἔρευναι ἀπαραίτητοι διὰ τὸν προσδιορισμὸν τῶν κοιτασμάτων διὰ τὸν καλύτερον τρόπον τῆς ἐξορύξεως, διὰ τὸ σύστημα τὸ καλύτερον τῆς πλινθοποιήσεως, διὰ τὸ κόστος τοῦ ἡμικώκ, τῶν μπρικεττῶν καὶ τοῦ ρεύματος καὶ διὰ σωρείαν ἄλλων ἀπαραιτήτων οἰκονομικῶν καὶ τεχνικῶν λεπτομερειῶν. Σημειωτέον, ὅτι κατὰ τὴν μεσοβασιλείαν αὑτὴν ἔπρεπε νὰ εὑρεθῇ καὶ ἐκεῖνος, ὁποῖος θὰ ἀνελάμβανε τὰς δαπάνας τῆς ἐξορύξεως ἢ τῶν γεωτρήσεων τῶν συμπληρωματικῶν, αἱ ὁποῖαι ἔπρεπε νὰ γίνουν ἢ τῶν δοκιμαστικῶν ἐξορύξεων εἰς ὡρισμένας περιοχὰς καὶ διαφόρους ἄλλας ἐργασίας. Καὶ αὐτὰς τὰς δαπάνας πράγματι ἀνέλαβεν ὁ νέος ὑποψήφιος ἀνάδοχος, διότι ἡ ἄλλη ἑταιρεία δὲν ἦτο εἰς θέσιν νὰ εἰσκομίσῃ ἄλλα κεφάλαια καὶ οὔτε ἦτο διατεθειμένη νὰ ἀναλάβῃ τοιαύτας δαπάνας, ἐν ὄψει τῆς ἀναμενομένης περαιτέρω ἐξελίξεως. Συνεπῶς ἀπὸ τοῦ Ὀκτωβρίου τοῦ 1953, ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, εἶχον γίνει ὅλα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ γίνουν, διὰ νὰ προχωρήσῃ πλέον ἡ ἐργασία εἰς ταχεῖαν πραγματοποίησιν. Πρέπει νὰ σημειωθῇ ὅτι αἱ λεπτομερεῖς προτάσεις καὶ μελέται τοῦ νέου ἀναδόχου, ὑπεβλήθησαν μόλις τὴν 6.4.54, ἀναλυτικώτερον δὲ τὴν 12.8.54, διότι αἱ προτάσεις τοῦ Ὀκτωβρίου, ἦσαν προτάσεις γενικῆς προθέσεως τοῦ ἀναδόχου, χωρὶς νὰ παρέχῃ τὰς ἀπαραιτήτους λεπτομερείας, ἄνευ τῶν ὁποίων, δὲν ἦτο δυνατόν, νὰ γίνῃ κρίσις. Ἀπὸ ἐδῶ ἀντιλαμβάνεσθε πόσα εἶναι τὰ προβλήματα, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ δημιουργηθοῦν, ὅταν ἀναλαμβάνεται ἡ ἐκτέλεσις ἔργου τοιαύτης σημασίας. Ἐν προκειμένῳ χρειάζεται καὶ μία ἐξήγησις, διότι εἶναι γνωστόν, ὅτι ὅσον σοβαρώτερος εἶναι ὁ ἀναλαμβάνων ἓν ἔργον, τόσον περισσότερον ἐπιμένει εἰς τὴν μελέτην τῶν συνθηκῶν τοῦ ἔργου αὐτοῦ. Τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, δηλαδή, τὸν Ἀπρίλιον, Μάϊον 1954 εἶχον ἤδη διαδεχθῆ τὸν κ. Μαρκεζίνην εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ καὶ ἔκτοτε δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι φέρω ἀποκλειστικῶς πλέον τὴν εὐθύνην, διὰ τὰς ἐνεργείας ἢ παραλείψεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο μέχρι τοῦ Νοεμβρίου ὁπότε ἀπεχώρησα τοῦ Ὑπουργείου. Σημειώσατε, ὅτι ἐν τῷ μεταξὺ ὁ Ἀντενάουερ κατὰ τὴν ἄφιξίν του ἐδῶ, ἀνεκοίνωσεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι αἱ γερμανικαὶ πιστώσεις, αἱ προωρισμέναι διὰ τὴν Πτολεμαΐδα, εἶχον ἐξασφαλισθῆ καὶ εὑρίσκοντο εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ἀπὸ τοῦ Φεβρουαρίου 1954, ὅταν δηλαδή, δὲν εἶχον ὑποβληθῆ ἀκόμη αἱ τελικαὶ προτάσεις τοῦ νέου ἀναδόχου. Ἐπίσης κατὰ τὸν Φεβρουάριον τοῦ 1954 εἶχον ἤδη συνταχθῆ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ δύο προσχέδια, τὸ πρῶτον μέ βάσιν τὸν δανεισμόν, ὁ ὁποῖος ἐξακολουθεῖ νὰ εἶναι καὶ ἡ βάσις εἰς τὸ ὑπὸ ψήφισιν σχέδιον νόμου, τὸ δὲ ἄλλο μὲ μίαν συμμετοχὴν τοῦ Κράτους, ὑπὸ μορφὴν προνομιούχων μετοχῶν εἰς τὸ κεφάλαιον τῆς ἐπιχειρήσεως. Ὅταν αἱ προτάσεις, αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν κατὰ Μάϊον 1954 παρεπέμφθησαν πρὸς μελέτην εἰς τὴν ἁρμοδίαν Ἐπιτροπήν, διὰ τὴν ὁποίαν ἀναφέρει ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις εὑρέθημεν πρὸ τῆς ἑξῆς ἐκπλήξεως: Αἱ προτάσεις συνεσχέτιζον καὶ ἐθεώρουν ἀπαραίτητον τὴν παράλληλον ἵδρυσιν τοῦ ἐργοστασίου ἀζώτου, διότι ἄνευ τῆς ἱδρύσεως τούτου, τὸ κόστος τοῦ λιγνίτου δὲν θὰ ἦτο εὐνοϊκὸν. Τοῦτο δὲν εἶχε τὴν ἔννοιαν, ὅτι ὁ νέος ἀνάδοχος ἐζήτησε νὰ ἀναλάβῃ τὸ ἐργοστάσιον ἀζώτου. Ἐζήτησεν ὅμως, ὅπως ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἀποφασίσει τὴν ἵδρυσιν τοῦ ἐργοστασίου ἀζώτου, ἵνα ὑπάρξῃ ἀπορρόφησις ποσότητος λιγνίτου, διὰ τὴν παραγωγὴν τοῦ ἀζώτου. Τὸ ζήτημα αὐτὸ θὰ προεκάλει μίαν μεγάλην ἀναβολὴν, ὡς πρὸς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου, διότι τὸ θέμα αὐτό, ἔχει ἀνάγκην πολλῶν ἀκόμη διευκρινήσεων, καὶ εἶναι εὐτύχημα, ὅτι ἀπὸ ἀρκετῶν μηνῶν σοβαρὸς ξένος οἶκος ἀσχολεῖται μὲ τὴν σύνταξιν τῆς μελέτης αὐτῆς ἡ ὁποία θὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ἐξαγωγὴν ἀσφαλῶν συμπερασμάτων.

§138Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην καὶ κατόπιν τὴν ἄποψιν αὐτὴν τὴν ὑπεστήριξεν καὶ ὁ Ἀμερικανικὸς παράγων. Καὶ γνωρίζετε πολὺ καλὰ, ὅτι ἡ Ἀμερικανικὴ ἀποστολὴ ἐπέμεινε νὰ ὑπάρξῃ μία συνολικὴ μελέτη τῶν ἔργων Πτολεμαΐδος, καὶ γνωρίζετε, ὅτι αἱ διαπραγματεύσεις μας μὲ τὴν διεθνῆ Τράπεζαν, εἶχον ὡς προϋπόθεσιν τὴν διευκρίνησιν τῶν ὅρων ὑπὸ τοὺς ὁποίους θὰ ἦτο δυνατὸν κατὰ τρόπον οἰκονομικὸν νὰ συντελεσθῇ τὸ σύμπλεγμα αὐτό. Καὶ αὐτοὶ ἦσαν οἱ λόγοι οἱ ὁποῖοι ἐπέβαλον μίαν προκαταρκτικὴν διευκρίνησιν, ὅλης αὐτῆς τῆς σειρᾶς τῶν θεμάτων πρὶν γίνει σοβαρὸς λόγος περὶ τῆς Πτολεμαΐδος.

§139Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Δὲν γεννᾶται ζήτημα, ὅτι μία γενικὴ ἀντιμετώπισις τοῦ προβλήματος αὐτοῦ, πιθανὸν νὰ ἔδιδε τὴν καλυτέραν λύσιν ἀπὸ ἀπόψεως κόστους ἐκμεταλλεύσεως λιγνίτου. Ἀλλὰ ἐὰν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὁ χρόνος καὶ ἡ σημασία αὐτοῦ, εἰς ἔργα τοιαύτης σημασίας διὰ τὴν Ἑλλάδα, νομίζω καὶ ἐγώ, ὅτι ὁ ἀκολουθητέος δρόμος τῆς ἀπομονώσεως ἑνὸς μεγάλου τμήματος, ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν βεβαίως, ὅτι διὰ τῆς ἀπομονώσεως αὐτῆς, καὶ διὰ τῶν ἄλλων συνδυασμῶν, θὰ ἐφθάναμεν εἰς τὴν εὐθηνοτέραν δυνατὴν τιμὴν τοῦ λιγνίτου, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν ταχυτέραν δυνατὴν ἔναρξιν τοῦ ἔργου, ὅτι ὁ δρόμος αὐτὸς ὑπῆρξεν ὁ ἐνδεδειγμένος. Ἀκόμη καὶ κατὰ τὸ παρελθόν, εἶχεν ἐμφανισθῆ καὶ πάλιν ὁ κίνδυνος, ὅτι ἦτο δυνατὸν τὸ ἔργον τῆς Πτολεμαΐδος νὰ μὴ προχωρήσῃ, λόγῳ ἀκριβῶς τῆς προώρου συσχετίσεως τοῦ ὅλου ἔργου μὲ τὸ ἐργοστάσιον ἀζώτου. Τότε ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον ἀντιμετωπίσαμεν τὴν δυσχέρειαν αὐτήν, ὑπῆρξεν ἡ προπαρασκευὴ τοῦ ἐδάφους καὶ ἡ ἀναζήτησις τῆς κατασκευῆς τοῦ μεγάλου θερμοηλεκτρικοῦ ἐργοστασίου. Ἤκουσα καὶ ἠκούσατε καὶ σεῖς, νὰ γίνεται εὐκόλως λόγος περὶ ἐργοστασίου 80.000 κιλοβάτ. Βεβαίως, τὸ Συμβούλιον τῆς ΔΕΗ ἐν τῷ ζήλῳ του νὰ προωθήσῃ τὰς ἐγκαταστάσεις τῆς ΔΕΗ ἐκηρύχθη ὑπὲρ τῆς κατασκευῆς ἑνὸς τόσον μεγάλου ἐργοστασίου 80.000 κιλοβάτ. Ἐν τούτοις, οἱ τεχνικοὶ καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἀποδίδουν μεγάλην σημασίαν ὄχι μόνον εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς παραγωγῆς τοῦ ἠλεκτρικοῦ ρεύματος, ἀλλὰ εἰς τὴν ταυτόχρονον ἀνάπτυξιν τῆς διανομῆς καὶ τῆς πωλήσεως τοῦ ἠλεκτρικοῦ ρεύματος, ἐκφράζουν ἀμφιβολίας ἂν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ σταθῇ οἰκονομικῶς ἕνα τόσον μεγάλο ἐργοστάσιον εἰς τὴν Πτολεμαΐδα.

§140Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ποῖοι εἶναι αὐτοί, κ. Καψάλη;

§141Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Ὅλοι ἀνεξαρτήτως οἱ τεχνικοί.

§142Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντ.). Ὅλοι.

§143Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Παρακαλῶ, εἰπέτε ἕνα, διότι αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις εἶναι παλαιά. Ἐπειδὴ ὑπῆρχεν ἡ ἁμαρτία τοῦ ἐργοστασίου τοῦ Ἀλιβερίου, οἱ ὑπεύθυνοι ἔφθανον καὶ μέχρι τοῦ σημείου νὰ παρουσιάζουν ὅτι διὰ τὸ θαῦμα ἐργοστάσιον τὸ θερμοηλεκτρικὸν τῆς Πτολεμαΐδος, ἠμποροῦν νὰ διατυπωθοῦν ἐπιφυλάξεις. Διότι φαίνεται ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀπορροφήσῃ τὸ εὐθηνὸν ρεῦμα, ἐνῷ ἠμπορεῖ νὰ ἀπορροφήσῃ τὸ ἀκριβὸν ρεῦμα τοῦ Ἀλιβερίου, διὰ τὸ ὁποῖον οἱ σύμβουλοί σας εἶναι καὶ ὑπεύθυνοι ποὺ ἔγινε.

§144Γ. ΚΑΡΟΤΣΗΣ. Εὐτυχῶς, ἡ Ἐμπάσκο τὸ ἐξήτασε τὸ θέμα καὶ ἀπεφάνθη ὅτι εἶναι δυνατὴ ἡ δημιουργία ἐργοστασίου 65.000 K.W.

§145Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Κύριοι βουλευταί, γνωρίζετε ὅτι οὐδένα ἤθελα νὰ θίξω. Ἀπὸ τὰς κρούσεις τὰς ὁποίας ἐκάμαμεν πρὸς τοὺς Ἀμερικανοὺς καὶ ἰδίως τὸν κ. Σίζλερ, ὁ ὁποῖος εἶναι κορυφὴ εἰς τὰ θέματα αὐτὰ εἰς τὴν Ἀμερικήν, καὶ ὁ ὁποῖος ἐπεσκέφθη τὰς Ἀθήνας κατὰ τὸ παρελθὸν θέρος, διεπιστώσαμεν, ὅτι ἀφ’ ἧς στιγμῆς εἴχομεν προσθέσει τὸν Μέγδοβαν εἰς τὸ ὑδροηλεκτρικόν μας δίκτυον ἀνεγνώριζεν ὅτι ἡ ἀνάγκη τῆς παραλλήλου ἀναπτύξεως θὰ ἐπέβαλε νὰ προσθέσωμεν καὶ ἕν θερμοηλεκτρικὸν ἐργοστάσιον νέον. Βεβαίως, δὲν ἦτο εἰς θέσιν, βλέπων ἀπὸ κάποιαν ἀπόστασιν καὶ περιωπὴν καὶ γενικὴν γραμμήν, τὰ πράγματα, νὰ εἴπῃ ἐὰν τὸ ἐργοστάσιον θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι 80.000 κιλοβάτ ἤ 60.000 κιλοβάτ. Κατόπιν τῆς ἀρχικῆς αὐτῆς ἐνθαρρύνσεως, ὁ πρῶτος λόγος διὰ τὸν ὁποῖον εἰσηγήθην νὰ ζητηθῇ ἡ γνωμάτευσις τῆς Ἐμπάσκο, δηλ. τοῦ τεχνικοῦ συμβούλου τῆς ΔΕΗ, ἦτο διότι ἤμην βέβαιος ὅτι ἡ γνωμάτευσις αὐτὴ θὰ μᾶς ἐξησφάλιζε τὴν ἀμερικανικὴν συμπαράστασιν, εἴτε διὰ τῆς χρησιμοποιήσεως ὡρισμένων ὑπολοίπων, εἴτε διὰ τῆς χρησιμοποιήσεως κονδυλίου ἐκ τῆς τρεχούσης βοηθείας. Καὶ πράγματι, ἡ Ἐμπάσκο ἀνέλαβε τὴν μελέτην μέχρι τέλους Δεκεμβρίου 1954, ὁπότε θὰ ὑπέβαλε τὸ προκαταρκτικόν της πόρισμα, μὲ τελικὴν προθεσμίαν διὰ τὸ ὁριστικὸν της πόρισμα μέχρις Ἰανουαρίου 1955. Ταὐτοχρόνως ἐζητήθη ἀπὸ τὸν νέον ἀνάδοχον νὰ κάμῃ ἀναπροσαρμογὴν τῶν προτάσεών του ἐπὶ τῆς νέας βάσεως, διότι ἡ παλαιὰ βάσις, ἡ ὁποία ἐπαναλαμβάνω προϋπέθετε τὴν ταυτόχρονον κατασκευὴν τοῦ ἐργοστασίου τοῦ ἀζώτου, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ παραμείνῃ ὡς εἶχεν ἀρχικῶς. Καὶ πράγματι, ὁ ἀνάδοχος ὑπέβαλε τὰς προτάσεις του κατὰ τὸν παρελθόντα Ἰανουάριον. Ἀπὸ τὴν βραχεῖαν αὐτὴν ἐξιστόρησιν, διὰ νὰ μὴ εἰσέλθω εἰς περισσοτέρας λεπτομερείας, θὰ ἀντελήφθητε μερικὰ πράγματα. Θὰ ἀντελήφθητε ὅτι δὲν ἀρκεῖ νὰ λέγωμεν ὅτι θὰ κάμωμεν τὸ αʹ ἤ βʹ ἔργον, ἀλλὰ πρέπει ταυτοχρόνως νὰ γίνεται καὶ ἡ τεχνικὴ προπαρασκευὴ καὶ ἡ ἐκπόνησις ἀρτίως οἰκονομικῆς μελέτης, ὥστε τὰ ἔργα νὰ θεμελιοῦνται ἐπὶ πραγματικῶν συνθηκῶν, αἱ ὁποῖαι νὰ ὑπόσχωνται τὴν ἐπιτυχίαν των. Δεύτερον καὶ τὸ ὁποῖον ἔχει ἐπίσης σημασίαν καὶ τὸ ὁποῖον πρέπει ἐπίσης νὰ ἀναγνωρίσωμεν, εἶναι ὅτι εἰς ἕνα τόπον ὅπως ὁ ἰδικός μας, ὅπου δὲν ὑπάρχουν οὔτε τὰ τεχνικὰ δεδομένα τῶν ἄλλων χωρῶν, οὔτε ὑπῆρξεν ἡ ἡσυχία —διότι μὴ λησμονῶμεν ὅτι μέχρι τοῦ 1949–50 εἴχομεν καὶ τὰς περιπετείας τοῦ συμμοριτοπολέμου— ἦτο φυσικὸν νὰ ὑπάρχουν κενὰ καὶ ἐλλείψεις, αἱ ὁποῖαι μόνον διὰ τῆς διεξαγωγῆς ἐγκαίρων μελετῶν καὶ ἄλλων τεχνικῶν προπαρασκευῶν εἶναι δυνατὸν νὰ συμπληρωθοῦν. Κύριοι συνάδελφοι, νομίζω ὅτι μὲ αἰσιοδοξία πρέπει ὅλοι νὰ ψηφίσωμεν ὑπὲρ τῆς συμβάσεως αὐτῆς καὶ πιστεύω καὶ ἐγώ, ὅτι τὸ ἔργον πράγματι εἰσέρχεται εἰς ἕνα ἀποφασιστικὸν στάδιον. Χωρὶς καμμίαν διάθεσιν κριτικῆς, θὰ ἤθελα δύο–τρία σημεῖα νὰ ἐπισημάνω, τὰ ὁποῖα βεβαίως εἶναι αὐτονόητα καὶ τὰ ὁποῖα καὶ ἡ Κυβέρνησις εἶμαι βέβαιος τὰ ἔχει ὑπ’ ὄψιν της, ἀλλὰ θεωρῶ σκόπιμον νὰ τὰ θίξω. Πρῶτον, νὰ καταβληθῇ προσπάθεια νὰ μὴ καθυστερήσουν αἱ συμπληρωματικαὶ συμβάσεις περὶ τῶν ὁποίων ἐγένετο λόγος, διότι πᾶσα καθυστέρησίς των μοιραίως συνυπολογίζεται καὶ καθυστέρησις ὁλοκλήρου τοῦ ἔργου.

§146Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργ. Συντον.). Βεβαίως.

§147Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Δεύτερον, πρέπει νὰ πραγματοποιηθῇ τὰ ταχύτερον δυνατόν, ἡ παραγγελία τοῦ θερμοηλεκτρικοῦ ἐργοστασίου τῆς Δ.Ε.Η. Διότι θὰ εἶναι περίεργον νὰ προχωρήσῃ ἡ ἐργασία τῆς Πτολεμαΐδος καὶ νὰ μὴ εἶναι ἐγκαίρως ἕτοιμον τὸ ἐργοστάσιον, τὸ ὁποῖον θὰ ἀπορροφήσῃ μίαν τόσον σημαντικὴν ποσότητα τῆς παραγωγῆς του. Τρίτον, θὰ συνίστων εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ καταβάλῃ κάθε προσπάθειαν, ὥστε νὰ εὐσταθῇ ἡ ἀνάπτυξις τοῦ δικτύου μεταφορᾶς καὶ τῶν δικτύων διανομῆς τοῦ ἠλεκτρικοῦ ρεύματος. Αὐτὸ ἐπὶ τοῦ ὁποίου πρὸ ὀλίγου ὁ κ. Ζίγδης μὲ διέκοψεν εἶναι κάτι τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ τὸ προσέξωμεν. Ἤδη σήμερα ἀρχίζει ἡ Δ.Ε.Η. νὰ μὴ ἔχει τὴν δυνατότητα νὰ διαθέσῃ ὁλόκληρον τὸ ἠλεκτρικὸν ρεῦμα τὸ ὁποῖον ἔχει εἰς τὴν διάθεσίν της. Θὰ πρέπει λοιπόν, ἐγκαίρως νὰ ἀναπτυχθοῦν τὰ δίκτυα αὐτά καὶ νὰ λυθῇ κάθε δυνατὴ πρόβλεψις, ὥστε τὸ παραγόμενον ρεῦμα καὶ αἱ προστιθέμεναι νέαι πηγαὶ ἐνεργείας νὰ ἠμποροῦν νὰ ἀξιοποιηθοῦν διὰ τὸ καλὸν τοῦ τόπου καὶ μὲ οἰκονομικὰ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα πράγματι νὰ στηρίζουν τὴν Δ.Ε.Η.

§148Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἐφ’ ὅσον διεπιστώσατε αὐτὴν τὴν ἀδυναμίαν διαθέσεως τοῦ ρεύματος τῆς Δ.Ε.Η., διατὶ ὡς Κυβέρνησις ἐδώσατε τὴν τουρμπίνα εἰς τὴν Πάουερ, τὴν ὁποίαν αἱ μεταπολεμικαὶ Κυβερνήσεις ἠρνοῦντο;

§149Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Θὰ σᾶς ἀπαντήσω τὸ ἑξῆς: Πρῶτον δὲν νομίζω, κύριε Ζίγδη, ὅτι σκοπὸς τῆς ΔΕΗ εἶναι νὰ παίρνῃ τὸ ρεῦμα διὰ νὰ τὸ πωλῇ εἰς τὴν Ἠλεκτρικὴν Ἑταιρείαν Ἀθηνῶν–Πειραιῶς. Σκοπὸς τῆς ΔΕΗ, κύριοι, πρέπει νὰ εἶναι νὰ δώσῃ ρεῦμα εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Ἐπαρχίαν. Ἡ Ἠλεκτρικὴ Ἑταιρεία εἶχε μίαν σύμβασιν μὲ τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον ἡ ὁποία τὴν ὑπεχρέωνε νὰ δίδῃ ρεῦμα καὶ νὰ τροφοδοτῇ κάθε ἕνα ὁ ὁποῖος θὰ τῆς ἐζητοῦσε. Δὲν θέλει συζήτησιν αὐτό.

§150Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Πῶς δὲν θέλει συζήτησιν.

§151Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Ἄλλην στιγμὴν θὰ ὁμιλήσωμεν ἐπ’ αὑτοῦ. Ἐγὼ λέγω, ὅτι παράλληλα μὲ τὴν προσθήκην νέων πηγῶν ἐνεργείας, πρέπει νὰ καταβληθῇ προσπάθειακ ὥστε νὰ ἀναπτυχθῇ ἡ διάθεσις καὶ ἡ διανομὴ ἠλεκτρικοῦ ρεύματος εἰς τὴν ὕπαιθρον, εἰς τὰ ἐπαρχιακὰ κέντρα καί παντοῦ.

§152Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε μίαν διευκρίνισιν. Ἔκαμα τὴν διατύπωσιν αὐτήν, κύριε Καψάλη, διὰ νὰ διευκρινισθῇ αὐτὸ τὸ θέμα, ἐπειδὴ ἐγένετο μία συστηματικὴ καὶ ὄχι πρὸς ὄφελος τῶν Ἐθνικῶν συμφερόντων καμπάνια, νὰ ἐμφανισθῇ, ὅτι ἤδη ἔχομεν πολὺ ρεῦμα καὶ ὅτι αἱ ἀνάγκαι μας εἶναι πολὺ μικρότεραι καὶ νὰ σταματήσωμεν κάθε προσπάθειαν περαιτέρω ἐξηλεκτρισμοῦ τῆς χώρας.

§153ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ποῖος τὸ εἶπεν αὐτό;

§154Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Δὲν τὸ εἴπατε ἐσεῖς, ἀλλὰ ξεύρετε πολλοί καὶ ἀπὸ πολλοὺς κύκλους ὅτι γίνεται αὐτό. Ἤθελα νὰ διευκρινισθῇ μὲ τὴν παρατήρησίν σας ὅτι οὔτε σεῖς, οὔτε κανεὶς εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἀποδέχεται αὐτὴν τὴν ἄποψιν.

§155Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Χαίρω διότι μοῦ δίδετε τὴν εὐκαιρίαν νὰ σᾶς ἀπαντήσω, ἀλλὰ γνωρίζετε ὅτι ἀπευθύνεσθε εἰς ἕνα ἄνθρωπον ὁ ὁποῖος ἔκαμε τὸ πᾶν, ὅταν ἦτο ὑπουργός, διὰ νὰ προσθέσῃ τὸ ἐργοστάσιον τοῦ Μέγδοβα καὶ τῆς Πτολεμαΐδος. Καὶ ὄχι μόνον αὐτὸ θὰ εἴπω, ὅτι ἐγκαίρως θὰ πρέπει νὰ ἑτοιμασθῶμεν καὶ διὰ τὸν Ἀχελῶον τὰ ἔργα τοῦ ὁποίου θὰ ἀπαιτήσουν μακροχρόνιον προεργασίαν. Ἀλλὰ ἡ τελευταία μου παρατήρησις, κύριοι συνάδελφοι, ἀφεώρα τὴν ἐνίσχυσιν τῶν τεχνικῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Κράτους. Διότι πρέπει νὰ εἴμεθα ρεαλισταί. Καταφερόμεθα κατὰ τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν, καταφερόμεθα καὶ κατὰ τῶν ὑπηρεσιῶν τῶν Κρατικῶν, ὅτι καθυστεροῦν, ὅτι δὲν ἔχουν μελέτας. Ἡ οὐσία εἶναι μία! Ὅτι θέλομεν τώρα καὶ προσπαθοῦμεν τώρα νὰ ἀποκτήσωμεν μερικὰς βιομηχανίας, νὰ γίνωμεν μία περισσότερον βιομηχανικὴ χώρα ἀπὸ ὅ,τι εἴμεθα. Εἶναι ὅμως γεγονός, ὅτι στερούμεθα τῶν ἀπαραιτήτων στελεχῶν καὶ τῶν ἀπαραιτήτων ὑπηρεσιῶν. Εἶναι εὐτύχημα ὅτι τὰ ἔργα τῶν διϋλιστηρίων, μαζὶ μὲ τὴν παρουσίαν ξένων συμβούλων, μᾶς δίδουν τὴν δυνατότητα νὰ ὀργανώσωμεν τὴν ὑπηρεσίαν, ἡ ὁποία θὰ παρακολουθῇ τὰ θέματα τῆς διϋλίσεως. Εἶναι ἐπίσης μία πρόσθετος εὐκαιρία ἡ Πτολεμαῒς διότι θὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Βιομηχανίας νὰ ἀποκτήσῃ εἰδικὴν ὑπηρεσίαν. Καὶ εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ πλειοδοτῶ εἰς ὅσα ἀναφέρονται εἰς τὸ σχετικὸν ἄρθρον, ἀλλὰ νομίζω ὅτι θὰ πρέπει νὰ ἔχῃ τὴν συνεχῆ παρακολούθησιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὴν στοργὴν τῆς Ἐθν. Ἀντιπροσωπείας ἡ προσπάθεια αὐτὴ πρὸς τὸ καλύτερον καὶ ἀρτιώτερον ἐξοπλισμὸν ὡρισμένων βασικῶν παραγωγικῶν Ὑπουργείων, ἰδίως ὡς πρὸς τὸ θέμα τῶν μεγάλων βασικῶν βιομηχανιῶν. Κύριοι συνάδελφοι, εἰσηγοῦμαι τὴν κύρωσιν τῆς συμβάσεως αὐτῆς καὶ εὔχομαι καὶ ἐγὼ τὰ ἀποτελέσματα νὰ εἶναι οἷα ὅλοι τὰ ἀναμένομεν. (Χειροκροτήματα).

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ἔχει τὸν λόγον.

§157Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντον.). Κύριοι βουλευταί, θὰ εἶμαι σύντομος. Νομίζω ὅμως ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία προκειμένου νὰ ψηφίσῃ μίαν σύμβασιν οἷα ἡ παροῦσα, οἷα ἡ ὑπὸ κρίσιν, πρέπει νὰ γνωρίζῃ εἰς ὅλας τὰς λεπτομερείας τὶ ψηφίζει καὶ πρέπει νὰ εἶναι βεβαία ὅτι ψηφίζουσα, πράττει τὸ καθῆκόν της. Καὶ νομίζω, κ. συνάδελφοι, ὅτι ἀπαντῶ, εἰς ὅσα κυρίως ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων εἶπε, θὰ σᾶς πείσω διὰ βραχυτάτων, ὅτι ψηφίζοντες τὴν παροῦσαν σύμβασιν ἐπιτελεῖτε ἕνα καθῆκον ἀπέναντι τοῦ τόπου καὶ συμβάλλετε εἰς τὸ νὰ γίνῃ ἕνα βασικόν, ἕνα θεμελιῶδες, ἕνα μεγάλο ἔργον καὶ νὰ γίνῃ τὸ ἔργον αὐτὸ ἐπὶ βάσεως ἡ ὁποία ἀπὸ μὲν ἀπόψεως ἠθικῆς εἶναι ἄψογος καὶ ἄμεμπτος, ἀπὸ δὲ ἀπόψεως πρακτικῆς εἶναι ἠγγυημένη. Ὁ κ. ἀρχηγὸς τῶν Φιλευθέρων δικαίως ἐξέφρασε τὴν λύπην του, διότι πράγματι ἀντὶ νὰ ἑορτάζωμεν τὸν τερματισμὸν τῶν ἔργων εἰς τὴν Πτολεμαΐδα, ἀρκούμεθα νὰ ἑορτάζωμεν τὴν ἀπαρχὴν τῶν ἔργων. Καὶ ἠρώτησεν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων ποῖος ἔπταισε; Νομίζω ὅτι δὲν χρειάζεται ἡ Βουλὴ αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ ἀναζητήσῃ ὑπευθύνους. Καὶ ὁ πρὸ ἐμοῦ ὁμιλήσας συνάδελφος, ἐξήγησε νομίζω ἐπαρκῶς τοὺς λόγους οἱ ὁποῖοι κατέστησαν τὸ ἔργον τῆς παρούσης Κυβερνήσεως εἰς τὴν ἀντιμετώπισιν αὐτοῦ τοῦ προβλήματος δυσχερές. Δὲν ὑπάρχουν, κύριοι βουλευταί, μόνον λόγοι τεχνικοὶ ἢ μόνον λόγοι καθαρῶς οἰκονομικοὶ οἱ ὁποῖοι ἠμπόδισαν τὸν κύριον ἀνάδοχον, τὸν κ. Γκέρτσον, διότι, ὅπως θὰ σᾶς ἐξηγήσω μετά, ὑπάρχει ὁλόκληρον παρακολούθημα παρασίτων ἀναδόχων τὸ ὁποῖον ἐδυσχέρανε τὸ ἔργον τοῦ κυρίου ἀναδόχου, τοῦ κυρίου ὑπευθύνου, τοῦ μόνου ὁ ὁποῖος κατέβαλε πράγματι χρῆμα. Καὶ εἶχε δημιουργηθῆ διὰ τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους οὐδεὶς εὐθύνεται, ἀλλὰ ἐκ σειρᾶς συμπτώσεων μία κατάστασις, εἰς τὴν Ἑταιρείαν τοῦ ἀναδόχου, ἡ ὁποία δὲν ἐπέτρεπε νὰ ἀσκηθῇ κατὰ τρόπον ἁπλοῦν Διοίκησις καὶ μία κατάστασις ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς ἄκρως συγκεχυμένης, διότι δὲν ἔφθανε μόνον ὅτι ἠναγκάσθη ὁ ἀξ. ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων διὰ λόγους διὰ τοὺς ὁποίους καὶ ὁ ἴδιος μᾶς ἐξήγησε καὶ οἱ ὁποῖοι πράγματι εἶναι γνωστοί, διότι ἀκριβῶς ἐφοβεῖτο μήπως χαθῇ ἡ εὐκαιρία τοῦ ἔργου ἐκείνου τῆς ἀνασυγκροτήσεως, δὲν ἔφθανε μόνον ὅτι ἠναγκάσθη ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων νὰ προβῇ εἰς μίαν νεκρανάστασιν τῆς Ἑταιρείας, μιᾶς Ἑταιρείας ἡ ὁποία οὔτε νόμῳ οὔτε οὐσίᾳ ὑπῆρχε, μιᾶς Ἑταιρείας ἡ ὁποία οὐσία συνιστᾶτο διὰ τοῦ νόμου τοῦ ἐπικυροῦντος τὴν σύμβασιν, διότι Ἑταιρεία Φίλιπς δὲν ὑπῆρχεν, ἀλλὰ ὑπῆρχεν ἕνα καταστατικὸν ἐν τῷ ὁποίῳ ἀνεγράφετο ὅτι κατέβαλε ὁ κ. Φίλης καὶ ὁ κ. (δὲν ἠκούσθη) 400 χιλ. δολλ., ἐνῷ ἡ ἀλήθεια εἶναι ὅτι δὲν κατέβαλον οὔτε ἕνα δολλάριον. Βεβαίως κατὰ τὸν νόμον, ἡ Ἑταιρεία αὐτὴ δὲν ὑπῆρχε, πλὴν ὅμως ἠναγκάσθη ὁ κ. ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ τότε, νὰ δώσῃ ζωὴν εἰς τὴν Ἑταιρείαν. Ἀλλὰ δὲν ἠναγκάσθη μόνον αὐτὰ νὰ πράξῃ, ἀλλὰ ἠναγκάσθη νὰ συμπεριλάβῃ, ἐκ σφάλματος νομίζω τοῦ κ. ἀναδόχου, τοῦ κ. Γκέρτσου, εἰς τὴν σύμβασιν καὶ μία ἄλλην Ἑταιρείαν ἡ ὁποία δὲν εἶχε κἄν ἰδιοκτησίαν ἐπὶ τμήματος τοῦ ἐδάφους τῆς Πτολεμαΐδος, ἀλλὰ μίαν Ἑταιρείαν ἡ ὁποία εἶχεν ἁπλῶς μισθωτικὴν σχέσιν μὲ ἰδιοκτήτας ἑνὸς μικροῦ τμήματος τῆς Πτολεμαΐδος. Δὲν κάμνω κριτικὴν αὐτὴν τὴν στιγμὴν τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων. Λέγω ποία ἦτο ἡ πραγματικὴ κατάστασις ἡ διαμορφωθεῖσα καὶ ποῖαι ἦσαν αἱ συνέπειαι ἀπὸ ἀπόψεως διοικήσεως καὶ αἱ συνέπειαι ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ κρίνετε. Καὶ δὲν ξέρω πῶς ἀκριβῶς, ἐπειδὴ ὁ κ. ἀνάδοχος ἦτο ἀπληροφόρητος, ὅπως προκύπτει καὶ ἐπειδὴ συμπεριέλαβε εἰς τὴν ἐπιχείρησιν αὐτοῦ ὅλην τὴν σωρείαν τῶν ἄλλων κυρίων οἱ ὁποῖοι συμμετέσχον, διὰ ποῖον λόγον δὲν ἠμπορῶ νὰ τὸ ἀναπτύξω. Ἐπεβαρύνθη ὁ κύριος ἀνάδοχος μὲ σωρείαν ὑποχρεώσεων καὶ περιέπλεξε τὰς σχέσεις του ἀπὸ ἀπόψεως νομικῆς, εἰς τοιοῦτον σημεῖον, ὥστε, νὰ μὲ πιστέψητε παρακαλῶ, ὅτι κατεβλήθη μακρὰ προσπάθεια ὥστε νὰ βοηθήσωμεν τὸν ἀνάδοχον νὰ ξεκαθαρίσῃ τὰς σχέσεις του ἀπὸ τοὺς συμμετόχους του εἰς τὴν Ἑταιρείαν. Διότι ἀληθὲς εἶναι, ὅτι ὁ κ. Γκέρτσος πράγματι κατέβαλεν ὄχι μόνον τὰς 400 χιλιάδας δολλάρια, περὶ τῶν ὁποίων ἐγένετο λόγος ἐδῶ, ἀλλὰ καὶ ἄλλα χρήματα, ὅπως ἐκ τῶν βιβλίων ἀποδεικνύεται καὶ ἐξ ἄλλων ἀδιαφιλονικήτων ἀποδείξεων. Καὶ κατέβαλεν ὅλα τὰ χρήματα καὶ δὲν ἐγένετο οὔτε κἄν κύριος τῆς πλειοψηφίας τῶν μετοχῶν, ἀλλ’ ἐμοιράσθη τὰς μετοχὰς αὐτὰς μὲ ἄλλους κυρίους, οἱ ὁποῖοι προσέφερον ἁπλῶς τὴν OPTION εἰς τὴν ἐπιχείρησιν, ὅτι θὰ ἠδύνατο νὰ ἐξαγοράσῃ ἡ ἐπιχείρησις, νὰ θεωρηθῇ ὡς συνεισφορὰ εἰς τὴν ἐπιχείρησιν αὐτὴν αὐτὸ τὸ περίεργον μισθωτικὸν δικαίωμα, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἡ περίφημος Ἑταιρεία, ἡ Πτολεμαΐς. Περιττὸν νὰ σᾶς ἀναφέρω, ὅτι οὐδέποτε ἐγένετο βεβαίως οὐδὲ αὐτοῦ τοῦ δικαιώματος συνεισφορὰ διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι ἦτο ἄχρηστον εἰς τὴν Ἑταιρείαν. Διότι τὶ νόημα εἶχεν ἡ λειτουργία ἑνὸς μικροῦ λιγνιτωρυχείου, δίπλα ἀπὸ ἕνα παμμέγιστον λιγνιτωρυχεῖον, οἷον θὰ ἦτο ἡ Πτολεμαΐς, τῆς ὁποίας καὶ μόνον ἡ ὕπαρξις θὰ ἔσβυνεν αὐτὸ τὸ λιγνιτωρυχεῖον; Καὶ ἔναντι αὐτῶν τῶν περιέργων δικαιωμάτων ἐχορηγήθησαν εἰς αὐτοὺς τοὺς κυρίους τεράστια ποσοστὰ συμμετοχῆς εἰς τὴν ἐπιχείρησιν ἐκείνην. Νομίζω λοιπόν, ὅτι αὐτὴ ἦτο ἕνα βάρος, τὸ ὁποῖον ἀνέλαβεν ὁ κ. Γκέρτσος, ἀπολύτως περιττὸν καὶ ἐξαιρετικὰ βαρύ. Καὶ αὐτὸ τὸ βάρος τοῦ ἐδημιούργησε καὶ αὐτοῦ δυσχερείας οἰκονομικάς, δυσυπερβλήτους καὶ ἐδημιούργησε μίαν διοικητικὴν κατάστασιν ἡ ὁποία χρειάζεται πράγματι τὸν Ὅμηρον τὸν ποιητήν, διὰ νὰ τὴν ἐξιστορήσῃ. Διότι βεβαίως δεκτικὴ νομικῆς ἐξηγήσεως δὲν εἶναι. Ἤρχισε μία ἀνταλλαγὴ μεταξὺ τῶν διαφόρων συμμετόχων, σειρὰ ἐγγράφων καὶ ἀντιγράφων, ἐκ τῶν ὁποίων ἄλλα ἦσαν ἔγκυρα καὶ ἄλλα ἄκυρα. Διότι βεβαίως οὐδὲν εἰσενεγκόντες εἰς τὴν Ἑταιρείαν αὐτὴν οἱ μέτοχοι αὐτοῦ τοῦ τύπου, ἕνα ὡρισμένον ἀριθμὸν τῶν μετοχῶν των τὸν ἔδωσαν ὡς ἐνέχυρον εἰς τὸν κ. Γκέρτσον, ἐπὶ ἐξωνήσει, διατηρήσαντες τὸ δικαίωμα μετὰ πενταετίαν, ἐὰν ἀπετύγχανεν ἡ Πτολεμαΐς, νὰ ἠμπορέσουν νὰ ἀγοράσουν τὰς μετοχὰς αὐτάς, ἐπὶ τῇ ὀνομαστικῇ των ἀξίᾳ. Καὶ ἄλλα πολλὰ τοιαῦτα συνέβησαν. Ἑπομένως, ἡ σύνδεσις τῆς Ἑταιρείας αὐτῆς, διὰ λόγους διὰ τοὺς ὁποίους δὲν εὐθύνεται, οὔτε ἡ πολιτικὴ ἐξουσία, οὔτε ἡ ὑπηρεσία, ἀλλὰ διὰ λόγους οἱ ὁποῖοι πράγματι ἐσημειώθησαν, ἦτο τοιαύτη, ὥστε δὲν ἦτο δυνατὸν ἡ ἐπιχείρησις αὐτὴ οὔτε ὡς ἰδιωτικὴ ἐπιχείρησις νὰ ἀναπτύσσεται, ἀλλὰ οὔτε καὶ ὡς ἐπιχείρησις, ἡ ὁποία εἶχε τόσον σπουδαίαν ἀποστολὴν νὰ λειτουργήσῃ ἀπὸ ἀπόψεως διοικητικῆς. Δὲν θέλω νὰ ἐπιμείνω εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ἀλλὰ σᾶς βεβαιῶ, ὅτι ἐὰν εἴχατε ἀσχοληθῆ μὲ τὸ θέμα, θὰ ἐβλέπατε ὅτι ἡ περιπλοκὴ εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ὑπῆρξεν ἀφάνταστος.

§158Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε ὑπουργέ, γνωρίζω τὰς πηγὰς ἀπὸ τὰς ὁποίας ἠντλήσατε αὐτὰς τὰς πληροφορίας, ἀλλ’ ὑπῆρξεν ἐντελῶς περιττὴ ἡ εἰσήγησις ἡ ὁποία ἔγινε. Διότι ὁλόκληρος ἡ προϊστορία ἀφορᾷ τὸν κ. Γκέρτσον καὶ δὲν ἀφορᾷ τὸ ἔργον. Δὲν προσέκρουσε τὸ ἔργον εἰς οὐδεμίαν ἀπὸ τὰς ὑποθέσεις αὐτάς. Διότι ἦτο μία προσωπικὴ ὑπόθεσις τοῦ κ. Γκέρτσου μὲ τὸν Φίλην καὶ τοὺς ἄλλους. Δὲν ἐνδιαφέρει τὸ Κράτος ὁ τρόπος, μὲ τὸν ὁποῖον ὁ κ. Γκέρτσος διηυθέτησε τὰς σχέσεις του μὲ τοὺς ἄλλους καὶ δὲν ἀπετέλεσεν οὗτος καθ’ ὁδὸν οὐδὲν ἀπὸ τὰ προσκόμματα εἰς τὰ ὁποῖα ὄντως ἠμποδίσθη ἡ σύμβασις, ὅπως ἀνέπτυξα ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, δηλαδὴ εἰς τὸν τεχνικὸν ὅρον τῶν λιγνιτοπλίνθων καὶ εἰς τὸ θέμα τῆς κεφαλαιοποιήσεως τῶν ἐνδιαμέσων τόκων. Ὅλα αὐτὰ ἦσαν ἢ δὲν ἦσαν προσωπικαὶ ὑποχρεώσεις, ἀναληφθεῖσαι ἀπὸ τὸν ἴδιον μὲ πλήρη ἀδιαφορίαν τοῦ Κράτους καὶ μὲ πλήρη ἔλλειψιν συνθέσεως πρὸς τὴν περίπτωσιν ποὺ ἐπηκολούθησε. Δὲν ἐννοῶ διατὶ ἐχρειάσθη ἡ ἐξιστόρησις ἀπὸ τοῦ βήματος.

§159Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Κύριε Πρόεδρε, ἐχρειάσθη ἡ ἐξιστόρησις διὰ δύο λόγους. Πρῶτον μέν, διότι δὲν συμφωνῶ μαζί σας, ὅτι ἡ ἐξιστόρησις αὐτὴ δὲν ὑπῆρξε μία συνέχισις τοῦ προπατορικοῦ ἁμαρτήματος, ἡ ὁποία βαρύνει τὴν ἐκτέλεσιν αὐτῆς τῆς συμβάσεως, δεύτερον δέ, διότι διὰ νὰ λυθῇ ἡ σύμβασις καὶ διὰ νὰ λυθῇ καθ’ ὃν τρόπον ἔκρινεν ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἔπρεπε νὰ λυθῇ ἡ μετὰ τοῦ ἀναδόχου σύμβασις, εἴχομεν προσκρούσει εἰς μίαν σειρὰν δυσχερειῶν καὶ ἠναγκάσθημεν νὰ δώσωμεν μίαν σειρὰν ἀναβολῶν, διὰ νὰ ἐπιλυθῇ τὸ θέμα. Ἐπαφίεμαι εἰς τὴν κρίσιν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ἐπὶ τοῦ ἑξῆς ζητήματος: Εἶναι δυνατὸν ποτέ νὰ πιστεύσητε ὅτι εἰς μίαν Ἑταιρείαν, ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος, κατ’ ἀρχὴν μετέχει μὲ τὸ 35%, πληρώνει τὸ σύνολον, κατ’ ἐμὲ μόνον 300 χιλιάδας δολλάρια, κατὰ τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων 6 χιλιάδας δολλάρια; Καὶ δὲν καθίστατο ἡ θέσις τοῦ ἰδίου χρηματοδότου δυσχερεστέρα ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι αὐτὸς μὲν ἐχρημάτισε καὶ ἔπρεπε, διὰ νὰ διασφαλίσῃ ἀκριβῶς τὰ δικαιώματά του νὰ συμμετέχῃ ἑκάστοτε πότε νομίμως μὲ τοὺς ἄλλους μετόχους τῆς Ἑταιρείας καὶ νὰ δημιουργοῦνται αἱ σχέσεις, περὶ τῶν ὁποίων σᾶς ὡμίλησα; Δὲν ἀφορᾷ αὐτὸ τὴν πολιτικὴν ἐξουσίαν, οὔτε τὰς ὑπηρεσίας.

§160Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Πρόκειται περὶ ἀλλοτρίου θέματος τὸ ὁποῖον περιέργως ἔρχεται πρὸς συζήτησιν καὶ ἀφορᾷ τὴν προϊστορίαν τῆς συμβάσεως, κατὰ τὴν ὁποίαν ἤμουν ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ.

§161Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Δὲν ἠξεύρω ἐὰν αὐτὸ ἔγινεν, ὅταν ἦσθε σεῖς ὑπουργός.

§162Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐγὼ ἤμην κ. ὑπουργέ. Κύριοι βουλευταί πρόκειται περὶ τοῦ ἑξῆς: Ὑπάρχει μία σύμβασις Φίλη, ἡ ὁποία εἶχε παραταθῆ ἀπὸ τὴν προκάτοχον Κυβέρνησιν, ἀπὸ τὸν κ. Στεφανόπουλον, μέχρι τῆς 31 Δεκεμβρίου 1951, σύμφωνα πρὸς τὴν ὁποίαν ἐὰν ὁ Φίλης δὲν κατέβαλε τὰς 400 χιλιάδας δολλαρίων, διὰ νὰ ἀποκτήσῃ νόμιμον δικαίωμα, θὰ ἐξέπιπτεν. Ὁ Φίλης κατέβαλε προσπάθειαν νὰ εὕρῃ χρηματοδότην διὰ νὰ τὰ καταβάλῃ καὶ εὗρε χρηματοδότην τὸν κ. Γκέρτσον καὶ ἔκαμε μίαν ἰδιωτικὴν συμφωνίαν καθ’ ὃν τρόπον ἐκεῖνος ἔκρινεν. Ὁ εἷς ἐλάμβανε τὰ χρήματα καὶ ὁ ἄλλος τὸ νόμιμον δικαίωμα. Συνῆψαν μίαν συμφωνίαν ἄγνωστον καὶ ἀδιάφορον εἰς τὸ Κράτος καὶ ἐὰν εἰς αὐτὸ ἐπωφελήθη ὁ Φίλης ἤ ὁ Γκέρτσος, εἶναι ἰδιωτικὴ ὑπόθεσις, ἡ ὁποία δὲν νομίζω ὅτι πρέπει ν’ ἀπασχολήσῃ τὸ Σῶμα. Πέραν αὐτοῦ, ὑπῆρχε μία παραχώρησις εἰς τὴν περιοχὴν τῆς Πτολεμαΐδος, τῆς ὁποίας ἐγένετο ἡ ἐκμετάλλευσις ἀπὸ μίαν Ἑταιρείαν «Πτολεμαΐς». Διότι ὅμως ἔπρεπε νὰ ἔχῃ πλήρη ἄνεσιν εἰς τὰς κινήσεις του διὰ τὴν ἐκμετάλλευσιν τῆς περιφερείας καὶ διότι δὲν ἔγινε πλήρης γαιολογικὴ ἔρευνα, ἤθελε νὰ ἐκκαθαρίσῃ τὴν κατάστασιν νὰ γίνῃ ἐντελῶς κύριος τοῦ χώρου. Διὰ τοῦτο προῆλθεν εἰς εἰδικὴν συνεννόησιν μὲ αὐτὴν τὴν Ἑταιρείαν, διὰ νὰ τῆς πάρῃ καὶ αὐτὸ τὸ δικαίωμα. Καὶ ἔκαμε συνεννοήσεις καθ’ ὅν τρόπον ἔκαμε. Πάλιν εἶναι ἰδιωτικὴ ὑπόθεσις. Κατὰ ποῖον τρόπον συνεννοήθη τελικῶς ὁ Φίλης μὲ τὸν Γκέρτσον, εἶναι μία ἰδιωτικὴ ὑπόθεσις. Ἐὰν ὁ εἷς ἐκέρδιζεν εἰς βάρος τοῦ ἄλλου, αὐτὸ δὲν ἀφορᾷ ἡμᾶς. Ἔγινε μία σύμβασις, αὐτὴ εἶναι ἡ ἱστορία. Δὲν ἐννοῶ, τὶ χρειάζεται ἡ ἐξιστόρησις ἀπὸ τοῦ Σώματος. Ἐὰν τὸ περιστατικὸν καθ’ ὁδὸν ἀπετέλει μίαν περιπέτειαν τῆς συμβάσεως, θὰ ἤξιζε νὰ ἀναφερθῇ. Διεπιστώθη ὅμως, ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ὅτι δύο ἦσαν οἱ κύριοι ὅροι. Ἡ κεφαλαιοποίησις τῶν ἐνδιαμέσων τόκων καὶ ἡ ἐλάττωσις τοῦ ποσοῦ τῶν λιγνιτοπλίνθων. Τὸ νὰ φέρῃ νομικὰς δυσχερείας εἰς τελικὴν ἐκκαθάρισιν, δὲν ἦτο θέμα τόσον σημαντικόν, ὥστε νὰ ὁδηγήσῃ τὸν ἀξιότιμον κ. ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ εἰς τόσον εὐρεῖαν ἀναφορὰν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου.

§163Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Λυποῦμαι πάρα πολύ, διότι ἐτόνισα εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, ὅτι δι’ αὐτὴν τὴν περιπέτειαν δὲν εἶναι ὑπεύθυνον τὸ Κράτος καὶ δὲν εἶναι ὑπεύθυνος οὔτε ἡ ὑπηρεσία, βεβαιότατα δὲ οὔτε ἡ πολιτικὴ ἐξουσία. Τὸ γεγονὸς ὅμως εἶναι ὅτι ἐδημιουργήθη μία πραγματικὴ κατάστασις, ὅπως ἐδημιουργήθη καὶ τὸ παρ’ ἡμῶν μνημονευθὲν προπατορικὸν ἁμάρτημα, μία κατάστασις τοιαύτη, ἡ ὁποία κατὰ τὴν ἰδικήν μου κρίσιν ὡδήγησε τὴν λύσιν εἰς περιπέτειαν καὶ νομίζω ὅτι παρέσχε τοῦτο καὶ οἰκονομικὴν ἀπόδειξιν, ἡ δὲ οἰκονομικὴ ἀπόδειξις συνίσταται εἰς τοῦτο: Ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἕνας ἄνθρωπος νὰ δίδῃ ὅλα τὰ χρήματά του, νὰ μοιράζωνται δὲ τὰς μετοχὰς σωρεία ἀνθρώπων χωρὶς τοῦτο νὰ ἔχῃ ὡς συνέπειαν τὴν ζημίαν εἰς τὴν οἰκονομικὴν δυνατότητα νὰ λειτουργήσῃ ἡ ἐπιχείρησις. Τοῦτο μόνον εἶπον. Δὲν νομίζω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι κατηγόρησε κανεὶς τὴν σύμβασιν τὴν ὁποίαν ὑπέγραψε τότε ὁ ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων. Ἡ σύμβασις ἐκείνη πράγματι ὑπεγράφη μὲ τὰ δεδομένα τὰ οἰκονομικὰ καὶ τὰ τεχνικὰ τῆς στιγμῆς. Ἡ Κυβέρνησις ἰσχυρίσθη ὅτι κατὰ τὴν ἀντικειμενικὴν αὐτῆς ὑπόστασιν ἡ σύμβασις, διευκρινισθέντων ὡρισμένων σημείων καὶ ὅρων τεχνικῶν καὶ οἰκονομικῶν, ἀπεδείχθη ὄντως ἀνεφάρμοστος. Θὰ σᾶς φέρω ἕνα παράδειγμα, τὸ ὁποῖον ὑποθέτω ὅτι μετὰ τοὺς ἐπαίνους τοὺς ὁποίους δικαίως ὁ ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων ἀπηύθυνε πρὸς τὸν κ. Ζίγδην, θὰ θεωρηθῇ ἀνύποπτον. Ὁ κ. ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων ἐπῄνεσε καὶ δικαίως τὸν κ. Ζίγδην ὄντος τότε ὑπουργοῦ τῆς Βιοχανίας διὰ τὸ θάρρος τῆς γνώμης του καὶ διότι ὁ κ. Ζίγδης ὀρθῶς ἐζήτησεν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα μᾶς ἀνέγνωσεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων ὅτι ἐζήτησεν. Ὁ ἴδιος ὅμως ὁ κ. Ζίγδης, ὀλίγους μῆνας ἀργότερον, μετὰ τὴν παραίτησιν τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ, ἀπηύθυνε καὶ ἄλλο ἔγγραφον αὐτὴν τὴν φορὰν πρὸς τὸν Νομικὸν Σύμβουλον τοῦ Ὑπουργείου του καὶ τὸν ἠρώτα κατόπιν τῶν τάδε καὶ τάδε περιστατικῶν τί πρέπει νὰ κάμῃ διὰ νὰ διαφυλάξῃ ἔναντι τοῦ Γκρέτσου τὰ συμφέροντα τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου. Καὶ ἐπεχείρησε τότε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Βιομηχανίας νὰ κηρύξῃ ἢ νὰ ἴδῃ ἐὰν δύναται νὰ κηρύξῃ τὴν ἑταιρείαν τοῦ ἀναδόχου ἔκπτωτον ἤδη ἀπὸ τότε. Ὁ Νομικὸς Σύμβουλος ἀπήντησε κατὰ τρόπον περίπλοκον καὶ νομίζω ὅτι περίπλοκος εἶναι ἐν προκειμένῳ ἡ ἀπάντησις.

§164Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δὲν ἔπταισεν ὁ ἀνάδοχος.

§165Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Συντ.). Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων ἐζήτησεν ὡρισμένα περιστατικά, τὰ ὁποῖα πράγματι βαρύνουν τό Δημόσιον, εἶμαι καὶ ἐγὼ εἰς θέσιν νὰ σᾶς ἀναφέρω ἄλλην σειρὰν περιστατικῶν, τὰ ὁποῖα βαρύνουσι τόν ἀνάδοχον. Καὶ τὸ Κράτος πράγματι ἀμφιταλαντεύεται καὶ δικαίως, καὶ δὲν ἠμποροῦσε κανεὶς νὰ εὕρῃ ἀρχὴν εἰς τὸ ποῖος πταίει. Ἐκεῖνο τό ὁποῖον νομίζω ὅτι κατὰ βάσιν ἔπταιε εἶναι ὅτι ἡ μὲν Κυβέρνησις τότε ἠναγκάσθη —καὶ ἀποδέχομαι τὰς ἐξηγήσεις τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων— διότι ἀκριβῶς ἐπίστευεν ὅτι κινδυνεύουν αἱ πιστώσεις, διότι ἀκριβῶς ἐπίστευεν ὅτι κινδυνεύει τὸ πρόγραμμα ἀνασυγκροτήσεως, νὰ προβῇ εἰς τὴν ὑπογραφὴν μιᾶς συμβάσεως, τῆς ὁποίας οἱ γενικοὶ ὅροι δὲν εἶχον ἐπαρκῶς ἀπὸ ἀπόψεως τεχνικο–οἰκονομικῆς ἐλεγχθῆ, ὁ δὲ ἀνάδοχος ὄχι ἀπὸ κακοπιστίαν, ἀπὸ εὐπιστίαν ἔστω, ἀνέλαβεν ἕνα ἔργον χωρὶς νὰ ξέρῃ ἀκριβῶς ποῖαι ἦσαν τοῦ ἔργου ἐκείνου αἱ οἰκονομικαὶ συνέπειαι καὶ τὶ τὸ ἔργον ἐκεῖνο ἐσήμαινεν ἀπὸ ἀπόψεως τεχνικῆς. Οὐδεὶς ἠμπορεῖ νὰ ἐπιρρίψῃ εὐθύνην εἰς τὴν πολιτικὴν ἐξουσίαν, ἀκόμη καὶ εἰς τὰς τεχνικὰς ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους, διότι ἦσαν ἀπληροφόρητοι περὶ τοῦ ὅτι κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην τὸ 90% τῶν ἐργοστασίων δὲν μετεχειρίζοντο μπρικέττες. Δυστυχῶς, κύριοι, αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις καὶ εἶναι δικαιολογημένη ἡ κατάστασις αὐτὴ εἰς τὴν Ἑλλάδα. Σιγὰ–σιγὰ θὰ ἀποκτήσωμεν καὶ ἡμεῖς τεχνικὸν προσωπικὸν, σιγὰ–σιγὰ οἱ Ἕλληνες τεχνικοὶ ἐξοικειοῦνται μὲ αὐτὰ τὰ προβλήματα. Δι’ αὐτὸ ἡ συνομολόγησις τῆς συμβάσεως εἶναι ἐκτάκτως δυσχερής. Δὲν νομίζω, κ. συνάδελφοι, ὅτι ἡ ἔννοια τῆς συμβάσεως τὴν ὁποίαν τότε ὑπέγραψεν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων ἦτο ὅτι ἀπὸ τὶς 600 χιλ. τόννους μπρικέττες ἐπρόκειτο νὰ ἀφιερωθοῦν 400 χιλ. διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ ἀζώτου, διότι τότε θὰ ἀνεγράφετο. Ἀντιθέτως ἀναγράφεται ἡ ποσότης ἡ ὁποία εἶναι ἀφιερωμένη εἰς τοὺς ΣΕΚ καὶ ἡ ὁποία εἶναι μικροτέρα τῆς ποσότητος τῆς ἀφιερωμένης εἰς τὸ ἄζωτον. Ἐκείνην τὴν ἐποχὴν κακῶς ἐπιστεύαμε καὶ ἐπίστευον αἱ τεχνικαὶ ὑπηρεσίαι, ὅτι ἠδύνατο ἡ Ἑλληνικὴ οἰκονομία νὰ καταναλώσῃ καὶ νὰ ἀπορροφήσῃ τὸ ποσὸν αὐτὸ τῶν μπρικεττῶν. Ἀλλὰ καὶ τὸ θέμα τοῦ ἠλεκτρικοῦ ἐργοστασίου, τὸ ὁποῖον ἀνέκυψεν ἐν συνεχείᾳ καὶ αὐτὸ δὲν εἶναι ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα τόσον προχείρως ἠμπορεῖ νὰ ἀντιμετωπισθοῦν. Πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ συζήτησις περὶ τοῦ ἐργοστασίου ἀζώτου, ὅταν σήμερον, κ. βουλευταί, δὲν ἔχωμεν ἀκόμη, παρὰ τὰς προσπαθείας, αἱ ὁποῖαι ἔκτοτε κατεβλήθησαν, μελέτην περὶ τοῦ τὶ σημαίνει τὸ ἄζωτον καὶ πῶς δύναται νὰ ὀργανωθῇ ἡ βιομηχανία ἀζώτου; Ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἐπετέλεσε τὸ πρῶτον οὐσιαστικὸν πρὸς τὴν κατεύθυνσιν ταύτην καὶ ὁριστικὸν βῆμα. Πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπογράψῃ μίαν σύμβασιν, ἡ ὁποία νὰ ἔχῃ ὡς προϋπόθεσιν τὴν λειτουργίαν ἐργοστασίου ἀζώτου, ὅταν δὲν ἐγνωρίζαμεν τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἐὰν ἠμπορῇ νὰ λειτουργήσῃ τὸ ἐργοστάσιον αὐτὸ ἀζώτου, ποῖοι εἶναι οἱ οἰκονομικοὶ ὅροι, οἱ ὁποῖοι ἀπαιτοῦνται διὰ νὰ λειτουργήσῃ καὶ ποῖοι οἱ τεχνικοὶ ὅροι. Διότι ὑπῆρχε καὶ τότε ἀκόμη τὸ πρόβλημα τεθειμένον καὶ ἀναπάντητον, ὅτι ἠμπορεῖ ἴσως νὰ συνέφερε τὸ ἐργοστάσιον ἀζώτου νὰ συνδυασθῇ μὲ τὸ Διϋλιστήριον καὶ ὄχι μὲ τὸ λιγνιτωρυχεῖον. Καὶ ἐπὶ τοῦ ἐρωτήματος αὐτοῦ δὲν ὑπῆρχεν ἐπίσημος ἀπάντησις, τόσον πολύ, ὥστε κατὰ τὴν τελευταίαν φάσιν τῶν συζητήσεων, ὅταν ἡμεῖς ἀπηυθύνθημεν εἰς διαφόρους ὀργανισμοὺς διεθνοῦς χρηματοδοτήσεως μᾶς προεβλήθη αὐτὸ τὸ βασικὸν ἐρώτημα, ἐὰν ὑπάρχῃ ἡ βασικὴ ἐπὶ τοῦ θέματος μελέτη.

§166Γ. ΜΟΔΗΣ. Ὑπῆρχε προμελέτη.

§167Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντον.). Ἡ προμελέτη δὲν ἐκρίθη ἐπαρκὴς ἀπὸ οἱονδήποτε ἐπαΐοντα, οὔτε ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποτελέσῃ ἡ προμελέτη, τὸ ἀόριστον αὐτὸ περιστατικὸν τὴν βάσιν τῆς λειτουργίας ὁλοκλήρου συμβάσεως ὡς καὶ τοῦ εἴδους, ἀπὸ τὴν ὅλην λειτουργίαν τῆς ὁποίας ἐξαρτᾶται ἡ καλὴ ἢ κακὴ διάθεσις ἑνὸς κεφαλαίου 20 ἑκατομμ. δολλαρίων. Ἁπλούστατα ἐπιστεύαμεν τότε, κ. συνάδελφοι, — καὶ τὸ λέγω αὐτό, ἄνευ πάθους— ὅτι ἡ κατανάλωσις ἠμποροῦσε νὰ ἀπορροφήσῃ αὐτὰ τὰ ποσὰ ἐνῷ πράγματι δὲν ἠδύνατο. Τότε ἀκόμη εἶχε γίνει λόγος ἀπὸ μερικοὺς παραδοξολόγους τεχνικούς, ὅτι θὰ ἠμπορούσαμεν νὰ κάμωμεν καὶ ἐξαγωγὴν μπρικεττῶν, ἐνῷ σήμερον αὐτὰ τὰ μυθολογικά, τὰ ὁποῖα καὶ τεχνικοὶ τότε ὑπεστήριζον, ἔχουν ἀποδειχθῆ ἐκ τῶν πραγμάτων, ὅτι δὲν εὐσταθοῦν. Ἐν τῷ μεταξὺ ἔγιναν νεώτεραι σκέψεις μὲ τὴν ἀνάπτυξιν τῶν τεχνικῶν ὑπηρεσιῶν καὶ μία ὀργάνωσις τοῦ θέματος. Οὐδένα κατηγορῶ, ἀλλὰ δὲν θέλω καὶ κανεὶς νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ μᾶς κατηγορήσῃ. Ἐπίσης πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι τὸ θέμα τοῦ ἠλεκτρικοῦ ἐργοστασίου εἶναι ἕνα ἐκ τῶν δυσχερεστέρων θεμάτων. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ γίνεται συζήτησις περὶ 40 ἢ 80 χιλ. κιλοβὰτ χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ ἕνας γενικώτερος προγραμματισμός. Ἐδῶ πέρα, ἐὰν ἀντέστη τόσον καιρὸν εἰς τὸ σχέδιον τῆς Πτολεμαΐδος, ἡ Ἀμερικανικὴ ἀποστολή, καὶ ἐγώ νομίζω, ὅτι ἀντέστη δικαίως, ἀντέστη ἀκριβῶς διότι δὲν ὑπῆρξε κατὰ τὴν κρίσιν της, ὁλοκληρωμένη μελέτη διασφαλίζουσα τεχνικοοικονομικῶς τὴν πορείαν τοῦ μεγάλου αὐτοῦ ἔργου τῆς Πτολεμαΐδος. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον τὸ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον ἀπηύθυνεν ὁ τότε ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ὁ κ. Μαρκεζίνης, ἔμεινεν ἀναπάντητον, ὡς ἔγγραφον ἀπὸ τὴν Ἀμερικανικὴν Ἀποστολήν. Πλὴν καὶ ὁ κ. Καψάλης γνωρίζει καὶ ἐγώ γνωρίζω, ὅτι προφορικὰς ἀπαντήσεις ἐλαμβάναμεν μυρίας ἀπὸ τὴν Ἀμερικανικὴν Ἀποστολήν, αἱ δὲ μύριαι ἀπαντήσεις ἀπὸ τὴν Ἀμερικανικὴν Ἀποστολήν, ἦσαν ἐπιμόνως ἀρνητικαί! Ἐὰν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις κατέληξεν εἰς τὸ συμπέρασμα νὰ μετακαλέσῃ τὴν Κόπερ, τὴν περίφημον, ἡ ὁποία ἑταιρεία ἀσχολεῖται αὐτὴν τὴν στιγμὴν μὲ τὸ ζήτημα τῶν λιπασμάτων τῶν ἀζωτούχων, ἐὰν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἀνέθεσε τότε εἰς τὴν Ἐμπάσκο νὰ κάμῃ τὴν γνωστὴν ἔρευναν δὲν τὸ ἔκαμε ἐξ ἰδιοτροπίας, τὸ ἔκαμε διότι ἡ ἰδία ἤθελε νὰ ἀποκτήσῃ μίαν ἀντικειμενικὴν θεμελίωσιν τοῦ ὑπὸ τὴν κρίσιν σας τελοῦντος σήμερον ἔργου, ἀλλὰ καὶ διότι ἡ ἰδία ἤθελε νὰ προβάλῃ τὸ ἔργον ἐπὶ διεθνοῦς ἐπιπέδου καὶ δὴ διττῶς. Πρῶτον, διὰ νὰ πάρῃ τὰ χρήματα τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας καὶ νὰ χρησιμοποιήσῃ τὰ 13½ ἑκατ. δολλάρια. Καὶ δεύτερον, ἀναφορικῶς, ὡς πρὸς τὸ ἐργοστάσιον ἀζώτου, τὸ θερμοηλεκτρικὸν ἐργοστάσιον νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν παρὰ διεθνοῦς ὀργανισμοῦ χρηματοδότησιν τοῦ ἔργου. Καὶ μόνον, κύριοι συνάδελφοι, ὅταν πρὸς τὴν δευτέραν αὐτὴν κατεύθυνσιν ἐσημειώθη τεχνικὴ πρόοδος, τότε ἠμπορούσαμεν νὰ προχωρήσωμεν καὶ νὰ θεμελιώσωμεν μίαν σύμβασιν, ἡ ὁποία πιστεύω θὰ ἦτο τοποθετημένη ἐπὶ βάσεων ρεαλιστικῶν καὶ πιστεύω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ τελευταία σύμβασις τῆς Πτολεμαΐδος, τὴν ὁποίαν ψηφίζομεν καὶ ἡ ὁριστική. Νομίζω, ὅμως, ὅτι ἀξίζει νὰ συγκρίνωμεν τοὺς ὅρους τῶν δύο συμβάσεων. Εἶπεν, ὁ κ. ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ὅτι ἠναγκάσθη τότε νὰ ἐπιβάλῃ —θὰ ἀπαντήσω εἰς ὅλα τὰ σημεῖα τῆς συγκρίσεως τῶν ὅρων, διότι ἔχω καθῆκον νὰ δώσω σαφῆ καὶ κατηγορηματικὴν ἀπάντησιν διὰ νὰ γνωρίζωμεν τί ψηφίζομεν— εἶπεν ὁ κ. ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ὅτι ἐπέβαλε τότε τὴν καταβολὴν τέλους χαρτοσήμου, καὶ εἶπεν ὅτι δικαίως ἡμεῖς δὲν ἐπιβάλλομεν τὴν καταβολὴν ἀντιστοίχου τέλους. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε μόνον πρὸς διευκρίνισιν νὰ εἴπω, ὅτι δὲν ὑποβάλλομεν καὶ δι’ οὓς λόγους ἀνέφερεν ὁ κ. ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ἀλλὰ καὶ δι’ ἄλλους λόγους ὅτι τὸ τέλος αὐτό, ἤδη κατεβλήθη καὶ ἤδη ἐπεβάρυνε τὸ ἔργον, διότι ὁ νέος ἀνάδοχος ἀναλαμβάνει τὸ χρέος τοῦ παλαιοῦ καὶ ἑπομένως θὰ ἐπεβάρυνε τὸ ἔργον δι’ ἄλλων 175.000 δολλαρίων, τὰ ὁποῖα καὶ ὁ σημερινὸς ἀνάδοχος καὶ ὁ οἱοσδήποτε ἀνάδοχος προθυμότατα θὰ κατέβαλε αὐτὸ τὸ κεφάλαιον, τὸ πρῶτον, τὸ ὁποῖον εἶναι ὑποχρεωμένος ὁπωσδήποτε νὰ καταβάλῃ, τὸ ὁποῖον ὑπολογίζεται εἰς τὸ κεφάλαιον τὸ βασικόν. Νομίζω, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἐπιβαρυνθῇ τὸ ἔργον αὐτὸ ὑπερβολικῶς, διότι ἤδη τὸ ἔργον ἔχει πληρώσει, ἐπὶ τῆς ἐποχῆς τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων, τὸ ποσὸν αὐτὸ καὶ θὰ ἦτο νομίζω, σφάλμα νὰ πληρώσῃ τὸ ἔργον καὶ ἄλλην μίαν φοράν, διότι, στὸ τέλος, κύριοι συνάδελφοι, προκειμένου περὶ τοιούτων ἔργων ἡ κατανάλωσις τὰ πληρώνει, δὲν τὰ πληρώνει κανεὶς ἀπὸ τὴν τσέπη του 175.000 δολλάρια. Ἡ παρατήρησις, ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν προσάγεται πρὸς ἐπιψήφισιν ἡ σύμβασις τοῦ ΟΧΟΑ, δηλαδή, τὸ εἰδικὸν δανειστικὸν συμβόλαιον, εἶναι μέχρις ὁρίου βάσιμος. Θὰ παρετήρουν, ὅμως, ὅτι ὅταν προσήχθη ἡ ἀντίστοιχος σύμβασις, ἡ τότε, ἡ μετὰ τοῦ πρώτου ἀναδόχου εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς ἐπιψήφισιν, πάλιν δὲν προσήχθη τὸ δανειστικὸν συμβόλαιον.

§168Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δὲν εἶναι γνωστὸν πρὸς σύγκρισιν.

§169Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντον.). Δὲν ἐπιμένω. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ συζήτησις ὡς πρὸς τὸ θέμα τῆς κεφαλαιοποιήσεως, ἐπὶ τοῦ ὁποίου κατ’ ἀρχὴν συμφωνῶ μὲ τὸν κ. ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων, διότι εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν ἐπὶ πλείστων σημείων θὰ συμφωνήσωμεν. Τὸ ἀποτέλεσμα ὅμως εἶναι, ὅτι ἐκείνην τὴν ἐποχήν —καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ κ. Ζίγδη— σεῖς, κύριε συνάδελφε, ἐγράφατε τὰ ἔγγραφα καὶ ὁ κ. Καρτάλης, ὡς ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, τὰ υἱοθετοῦσε, καὶ τὰ δύο τὰ ἐστείλατε εἰς τὴν ΚΕΔ καὶ δὲν τὰ ἐδέχθη, διότι ἐκείνην τὴν ἐποχὴν ὑπῆρχε τὸ βέτο εἰς τὴν ΚΕΔ. Σᾶς εἶπον διὰ ποῖον λόγον, καλῶς ἢ κακῶς, οἱ Ἀμερικανοὶ ἤσκησαν εἴτε φανερά, ἐπὶ τῆς ἐποχῆς τοῦ κ. Καρτάλη καὶ τοῦ κ. Ζίγδη, εἴτε σκοπίμως, ἐπὶ τῆς ἰδικῆς μας ἐποχῆς, ἀντίστασιν ἐπὶ τοῦ θέματος, διότι ἐφρόνουν ὅτι τὸ θέμα δὲν ἦτο ὥριμον. Καὶ σᾶς ἀνέγνωσεν, ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Βιομηχανίας, ἔγγραφον τῆς Ἀποστολῆς, ἀπαντητικὸν εἰς τὸ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον ἀπηύθυνεν ὁ τότε ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, εἰς τὸ ὁποῖον ἐκθέτουν τὰς αὐτὰς ἀντιλήψεις των περὶ τοῦ ἀναδόχου, ὄχι κατ’ οὐσίαν περὶ τοῦ δυστυχοῦς ἀναδόχου, τοῦ Αʹ ἢ Βʹ ἀναδόχου, ἀλλὰ περὶ τῶν οἰκονομικοτεχνικῶν ὅρων τῆς συμβάσεως. Σημειώσατε, ὅτι δὲν κατηγορῶ τοὺς ὅρους, ἐκείνους, διότι ἔπρεπε ἐκείνην τὴν στιγμὴν νὰ κλεισθοῦν τὰ δολλάρια τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας καὶ πράγματι νὰ διασφαλισθῇ τὸ πρόγραμμα τῆς ἀνασυγκροτήσεως. Δὲν ἠμποροῦμεν καὶ ἡμεῖς νὰ κατηγορηθῶμεν, ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀναγκαζόμεθα νὰ ἀντικαταστήσωμεν μίαν σύμβασιν, ἡ ὁποία ἦτο, ὡς πρὸς τὰ σημεῖα, τὰ ὁποῖα ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ἀναφέρω, ἀτελής. Νομίζω, ὅτι τεχνικὸς ἔλεγχος τῶν μηχανημάτων καὶ ἔλεγχος τῶν τιμῶν διασφαλίζονται καὶ εἰς τὴν σημερινὴν σύμβασιν καὶ εἰς τὴν παλαιὰν σύμβασιν, κατὰ τὸ δυνατόν. Νομίζω, μάλιστα, ὅτι, ὅπως προκύπτει ἐκ τῆς συγκρίσεως τῶν δύο, ἡ ἰδική μας εἶναι πολὺ λεπτομερεστέρα. Πράγματι δὲν ἔχομεν προσλάβει τεχνικὸν σύμβουλον. Νομίζω, ὅμως, ὅτι ἡ ὑπόθεσις τοῦ τεχνικοῦ συμβούλου εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, ὑπῆρξε μία ὑπόθεσις ἀτυχὴς καὶ τοῦτο ἀνεξαρτήτως τοῦ οἴκου...... (δὲν ἠκούσθη). Ἦτο ἀτυχὴς ἀνεξαρτήτως καὶ τῶν ὑπογραψάντων τὴν ἀρχικὴν σύμβασιν, ἦτο ἀτυχὴς διότι περιεπλάκη τὸ ὅλον θέμα καὶ εἰς τὸ τέλος, κύριοι συνάδελφοι, ἠναγκάσθημεν νὰ δώσωμεν 240.000 δολλάρια...

§170Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. 256.000.

§171Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντον.). 256.000 εἰς τὸν σύμβουλον δι’ ἕνα θέμα, τὸ ὁποῖον δὲν παρηκολούθησε καὶ τὸ ὁποῖον δὲν ἐξετελέσθη, ἐνῷ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἔχομεν τὸ δικαίωμα καὶ ἕνα σύμβουλον καὶ δέκα νὰ προσλάβωμεν καὶ ὅσους θέλομεν διὰ νὰ μᾶς συμβουλεύουν ἐὰν παραστῇ ἀνάγκη, ἐὰν ἴδωμεν ὅτι αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ Ὑπουργείου Βιομηχανίας δὲν δύνανται νὰ παρακολουθήσουν τὸ θέμα. Καὶ ὁ σύμβουλος αὐτὸς θὰ τελῇ ὑπὸ ἀπόλυτον ἰδικήν μας ἐξάρτησιν καὶ δυνάμεθα νὰ συμφωνήσωμεν μὲ τὸν σύμβουλον ἢ οὕτως ἢ ἄλλως καὶ νὰ κάμωμεν ἕνα συμφωνητικόν, τὸ ὁποῖον θὰ ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπιτελέσῃ. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ θέλω νὰ εἶμαι δίκαιος καὶ νὰ εἴπω, ὅτι δὲν ἠδύνατο τὴν ἐποχὴν ἐκείνην νὰ πράξῃ ἄλλως ἡ τότε Κυβέρνησις. Διότι ἐγὼ θέλω νὰ εἶμαι δίκαιος καὶ ἴσος εἰς αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν. Συζητοῦμεν, κύριοι συνάδελφοι, ἓν ἐθνικὸν θέμα καὶ δὲν νομίζω, ὅτι τὰ ἐθνικὰ αὐτὰ θέματα ἠμποροῦν νὰ συζητοῦνται μὲ οἱονδήποτε πάθος. Ἐρχόμεθα εἰς τὸ θέμα τῶν φόρων, τῆς χορηγουμένης ἀτελείας. Τὰ λέγω μὲ τὴν σειράν, διότι ἐσημείωσα 8–9 παρατηρήσεις τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων, καὶ νομίζω, ὅτι ἔχω καθῆκον νὰ εἴπω 2–3 λέξεις. Κύριοι συνάδελφοι, ὅπως εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Βιομηχανίας, τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, αἱ λιγνιτικαὶ ἐπιχειρήσεις εἶχον καὶ γενικοὺς νόμους ἀτελειῶν καὶ ἦσαν ἀφορολόγητοι. Δέν ὑπάρχει, συνεπῶς, λόγος, ἐν τῇ εἰδικῇ συμβάσει, νὰ χορηγηθῇ ἡ ἀτέλεια. Θὰ μοῦ ἀντιταχθῇ, ὅτι τώρα δὲν δυνάμεθα οὐδὲ διὰ νόμου νὰ ἐπιβάλωμεν εἰς τὴν Πτολεμαΐδα φορολογικὸν καθεστώς, διάφορον τοῦ ὁριζομένου. Θὰ τὸ παραδεχθῶμεν, ἀλλὰ βεβαιότατα ἠμποροῦμεν νὰ ἐξισώσωμεν, ὅλας τὰς λιγνιτικὰς ἐπιχειρήσεις ἀπὸ ἀπόψεως φορολογίας. Παρακαλῶ, ὅμως νὰ διευκρινισθῇ τίνων φορολογικῶν ἀπαλλαγῶν τυγχάνει ὁ ἀνάδοχος. Ὁ ἀνάδοχος τυγχάνει μόνον τῶν φορολογικῶν ἀπαλλαγῶν τῶν χορηγουμένων ἐν τῷ σχετικῷ ἄρθρῳ, νομίζω, τὸ ἄρθρον 6, τῆς συμβάσεως. Μνημονεύεται ἐν τῷ ἄρθρῳ τό ἑξῆς: Ὅτι ἀπαλλάσσεται τοῦ φόρου Δʹ κατηγορίας μέχρις ἐξοφλήσεως τῶν δανείων, τὸ νομικὸν πρόσωπον τῆς ἑταιρείας, ἀλλὰ μόλις γίνει ἡ διανομὴ κερδῶν καὶ μόλις φθάσωμεν εἰς τὸ φυσικὸν πρόσωπον, τὸ φυσικὸν πρόσωπον ἀκολουθεῖ τὴν φυσικὴν φορολογίαν ὅλων τῶν Ἑλλήνων. Ἀπὸ τοῦ πρώτου ἔτους προστίθενται ὅμως, κύριοι συνάδελφοι, ὅπως θὰ ἐπροσέξατε ἴσως εἰς τὸ ἄρθρον αὐτό, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τὴν ἑταιρείαν νὰ ἀναβάλῃ τὴν διανομὴν μερίσματος περισσότερον ἀπὸ ἓν ἔτος. Δὲν δύναται οἱαδήποτε κέρδη νὰ τὰ ἀφήσῃ πέραν τοῦ ἑνὸς ἔτους. Καὶ ἔπειτα ὡς φυσικὸν πρόσωπον θὰ τὸν πιάσῃ ὁ φόρος τοῦ ἀτομικοῦ εἰσοδήματος κατὰ τρόπον δίκαιον καὶ ἀπόλυτον διότι ἡ διάταξις αὐτὴ θὰ ἰσχύσῃ ἀπὸ τῆς πρώτης ὥρας. Νομίζω, ὅτι οὐδένα ὑπερβάλλει ἀπὸ φορολογικῆς ὑποστάσεως. Ὑπάρχει καὶ ἡ διάταξις τοῦ 35% ὡς πάγιον καθεστὼς διὰ τὴν Δʹ κατηγορίαν. Ὅταν γίνεται μία τοιαύτης ἐκτάσεως ἐπιχείρησις πρέπει νὰ θέσωμεν μίαν βάσιν ὑπολογισμοῦ. Διότι ὁ ἀνάδοχος ἀλλέως θὰ σκεφθῇ ἐὰν πληρώνῃ 35% καὶ ἀλλέως ἐὰν θὰ συνεισφέρῃ 65%. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ κάμω μίαν σύγκρισιν μὲ τὴν προηγουμένην σύμβασιν καὶ νὰ εἴπω τὰ ἑξῆς: Ἐνῷ ἡ ἰδική μας σύμβασις προβλέπει τὴν δημιουργίαν ἑνὸς εἰδικοῦ ἀποθεματικοῦ, τὸ ὁποῖον θὰ χρησιμοποιηθῇ εἰς τὴν συντήρησιν εἰς τὸ ὑψηλὸν σημεῖον τῆς τεχνικῆς καὶ τὸ ὁποῖον ἀποθεματικόν, ἐὰν δὲν χρησιμοποιηθῇ ἐξ ὁλοκλήρου θὰ περιέρχεται ὁλόκληρον εἰς τὸ Κράτος. Ἡ προηγουμένη σύμβασις, δὲν ἔχει τοιαύτην πρόβλεψιν. Ἑπομένως ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς, ἡ σύμβασις ἡ ἰδική μας, ὑπερτερεῖ οὐσιωδέστατα τῆς συμβάσεως τῆς παλαιᾶς. Περὶ τοῦ θέματος τῆς ἐξαγωγῆς συναλλάγματος, νομίζω, ὅτι, κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ἀγορεύσεως τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων, ἐδώσαμεν ἐπαρκεῖς διευκρινίσεις, ὥστε νὰ εἶναι πλήρως πληροφορημένη ἡ Βουλή. Μολονότι ὅμως, ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐπὶ τῆς Βιομηχανίας, ἔδωσεν ἐξηγήσεις ὑπερεπαρκεῖς καὶ ἐπειδὴ τὸ θέμα τοῦτο ἀποτελεῖ οἰκονομικὸν θέμα καὶ ὄχι τεχνικόν, θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ εἴπω ὀλίγα τινὰ περὶ τῆς τιμῆς τοῦ προϊόντος. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ συγκρότημα τῆς Πτολεμαΐδος πρόκειται νὰ παράγῃ προϊόντα, τὰ ὁποῖα θὰ διατίθενται πρὸς 3 κυρίας κατευθύνσεις, πρὸς τοὺς ΣΕΚ, τὴν ΔΕΗ καὶ πρὸς τὴν κατανάλωσιν. Ὡς κατανοεῖτε, κύριοι πελάται εἶναι οἱ ΣΕΚ καὶ ἡ ΔΕΗ. Τὰ τοῦ ΣΕΚ καὶ τῆς ΔΕΗ δὲν διέπονται, ὡς πρὸς τὴν τιμὴν τοῦ προϊόντος, ὑπὸ τὴν παροῦσαν σύμβασιν. Δηλαδὴ θὰ ὑπάρξῃ εἰδικὴ σύμβασις μετὰ τῆς ΔΕΗ καὶ τῶν ΣΕΚ μὲ τὸν ἀνάδοχον καὶ ἐν ταύτῃ θὰ καθορίζεται ἡ τιμὴ τοῦ προϊόντος. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, ὁ ὁποῖος ἐξένισε κάπως τὸν κ. Μόδην, ὁ ὁποῖος μᾶς ὑπεχρέωσε νὰ περιλάβωμεν ἐν τῇ συμβάσει τὸ πρὸ τελευταῖον ἄρθρον αὐτῆς, τὸ ὁποῖον ἐπιτρέπει εἰς τὰς δύο αὐτὰς περιπτώσεις τὴν συνομολόγησιν ρητρῶν, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ συνομολογηθοῦν, κατὰ τὴν κειμένην νομοθεσίαν. Γνωρίζετε, κύριοι συνάδελφοι, πὼς εἶναι διατετυπωμέναι ὅλαι αἱ συμφωνίαι μὲ ὅλας τὰς ἠλεκτρικὰς ἑταιρείας παραγωγῆς. Αὗται εἶναι διατυπωμέναι βάσει ἑνὸς τύπου ὁ ὁποῖος συνδέει φερ’ εἰπεῖν, τὸν Δῆμον ἢ τὴν κατανάλωσιν μὲ τὴν αʹ ἢ βʹ ἠλεκτρικὴν ἑταιρείαν παραγωγῆς. Ὁ τύπος αὐτὸς ἔχει ὡρισμένας μεταβλητάς. Ἡ διατύπωσις τοιούτου τύπου εἶναι παράνομος, κατὰ τὴν κειμένην νομοθεσίαν. Ἐπιτρέπεται μόνον ἐκεῖ ὅπου ἐπιτρέπει ὁ νόμος. Αὐτὴ εἶναι, κύριε Μόδη, ἡ ἔννοια τοῦ ἄρθρου ἐκείνου. Οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπωμεν, ὅτι θὰ πωλῇ εἰς τὴν ΔΕΗ 3.75, ἐφ’ ὅσον ἡ σύμβασις θὰ εἶναι 40ετής. Τὸ 3,75 θὰ εἶναι κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ χρόνου μιᾶς ἐξελίξεως, ἡ ὁποία θὰ προσδιορίζεται ἀπὸ τὰς μεταβολάς, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐπέρχωνται εἰς τὰς μεταβλητὰς τῆς συναρτήσεως, αἱ ὁποῖαι θὰ προσδιορίζουν τὰς τιμάς. Τὸ συμπέρασμα τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς εἶναι, ὅτι, ὡς πρὸς τὴν τιμήν, ἐδῶ ἔχομεν μίαν σαφέστεραν δέσμευσιν, ἀπ’ ὅ,τι εἶχεν ἡ ἑταιρεία πρίν, ἡ ὁποία πράγματι, ἐπειδὴ κυρίως θὰ ἐτροφοδότει τὴν κατανάλωσιν, ὁ προσδιορισμὸς τῆς τιμῆς ἐξηρτᾶτο ἀπὸ τὴν τιμήν. τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων σᾶς ἀνέγνωσε. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι σᾶς ἀπέδειξα, ὅτι ἡ κυριωτέρα ποσότης τῶν προϊόντων πρὸς τὴν ΔΕΗ καὶ τοὺς ΣΕΚ ἐλέγχονται καὶ θὰ ἐλέγχωνται ἀπολύτως. Μένει ὁ λιγνίτης, ὁ ὁποῖος θὰ πηγαίνῃ εἰς τὴν κατανάλωσιν. Ἀλλά, οὗτος, κ. συνάδελφοι, ἐκτὸς τοῦ ὅτι θὰ ὑπόκειται εἰς τὸν συνήθη ἀγορανομικὸν ἔλεγχον, ὡς ὁρίζει ἄλλο ἄρθρον τῆς συμβάσεως, θὰ ὑπόκειται εἰς τὸν συναγωνισμόν, ὄχι τῶν ἄλλων λιγνιτῶν ἐν Ἑλλάδι, ἀλλὰ ἀνεξαιρέτως ὅλων τῶν ἐν Ἑλλάδι καυσίμων. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐστάθμισε πλήρως τὸ ζήτημα καὶ ἐμφανίζει μίαν σύμβασιν, ἥτις ἀπὸ τῆς εἰδικῆς αὐτῆς ἀπόψεως στέκεται. Καὶ ἔρχομαι τώρα, εἰς τὸ περίφημον θέμα τῆς συμμετοχῆς. Εἶπεν, ὁ κ. ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ὅτι ἡ συμμετοχὴ τοῦ ἀναδόχου εἰς τὴν ἐπιχείρησιν ἦτο, τότε, 30% καὶ τώρα εἶναι 15% καὶ ὅτι ἐὰν ἐγένοντο δεκταὶ αἱ προτάσεις τοῦ ἀναδόχου, περὶ τῆς δι’ ἰδίων κεφαλαίων χρηματοδοτήσεως τοῦ θερμοηλεκτρικοῦ ἐργοστασίου, θὰ ἦτο ἀκόμη μεγαλυτέρα. Νομίζω, κ. συνάδελφοι, ὅτι εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, ὑπάρχει κάποια παρεξήγησις καὶ παρακαλῶ νὰ μὲ παρακολουθήσετε. Δὲν εἶναι ἀκριβές, ὅτι ἐκάλεσα τὴν Βουλήν, νὰ ἑορτάσωμεν τὸ περιστατικόν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἠμπορεῖ ἀπεριορίστως νὰ λαμβάνῃ πιστώσεις ἀπὸ τὸ ἐξωτερικόν. Ἐπιθυμῶ ὅμως νὰ διαβεβαιώσω τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ὅτι ἄλλοι χίλιοι ἐπιχειρηματίαι εἰς τὴν Ἑλλάδα θὰ εὑρίσκωνται αὐτὴν τὴν στιγμήν, οἱ ὁποῖοι θὰ ἠμποροῦσαν νὰ προμηθεύσουν ἓν θερμοηλεκτρικὸν ἐργοστάσιον, ὑπὸ ἄλλους ὅρους, προθεσμιακοῦ διακανονισμοῦ, σχετικῶς μακροπροθέσμου, ὅταν μάλιστα τὸ ἐργοστάσιον αὐτὸ δὲν θὰ παρηγγέλετο αὐτὸ καὶ μόνον ἀλλὰ θὰ παρηγγέλετο ὁμοίως καὶ ἕνας ἄλλος ὁρμαθὸς ἄλλων μηχανημάτων, διὰ τὰ ὁποῖα θὰ ἐπληρώνετο ὡρισμένον ποσὸν ἀμέσως, τὸ ὁποῖον θὰ ἀνελάμβανεν ὁ ἀνάδοχος ἀπὸ τὸ Δημόσιον, ἀπὸ τὸν Ο. Χ.Ο.Α., δηλαδή, ἀπὸ τὰ τέως χρήματα τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις καὶ τώρα ἔχει ὄχι μόνον τὴν προσφορὰν νέου ἀναδόχου, ἀλλὰ καὶ μεγάλων γερμανικῶν οἴκων καὶ δὲν δέχεται τὴν προσφοράν, ἄνευ διενεργείας διεθνοῦς διαγωνισμοῦ, διότι πιστεύει ἡ Κυβέρνησις, καὶ τὸ πιστεύει ἀπολύτως, καὶ ἔχει ὅλας τὰς ἐνδείξεις νὰ τὸ πιστεύῃ τοῦτο, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ κατασκευάσωμεν τὸ θερμοηλεκτρικὸν ἐργοστάσιον τῆς Πτολεμαΐδος, παρὰ ὑπὸ τοὺς συμφερωτέρους δυνατοὺς ὅρους. Διότι, πράγματι, τὸ κόστος τῆς παραγωγῆς τοῦ ρεύματος εἰς τὴν Ἑλλάδα, πρέπει νὰ εἶναι ὅσον τὸ δυνατὸν χαμηλότερον καὶ νομίζω, ὅτι μᾶς δίδεται μία εὐκαιρία νὰ χαμηλώσωμεν τὸ κόστος τοῦ ρεύματος, μὲ τὴν κατασκευὴν ἑνὸς εὐθηνοῦ ἠλεκτρικοῦ ἐργοστασίου, εἰς τὴν Πτολεμαΐδα. Δι’ αὐτὸ δὲν ἐπήραμε τὰς πρώτας γερμανικὰς πιστώσεις, αἱ ὁποῖαι μᾶς προσεφέρθησαν, καὶ μᾶς προσέφεραν τοιαύτας πιστώσεις καὶ ὁ κ. Γκέρτσος καὶ ὁ νέος ἀνάδοχος, ὄχι βέβαια ἐξ ἰδίου ὀνόματος, ἀλλὰ ἐξ ὀνόματος γερμανικοῦ οἴκου καὶ ἐν τούτοις δὲν ἐδέχθημεν οὔτε τοῦ ἑνός, οὔτε τοῦ ἄλλου, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι θέλομεν νὰ ἱδρύσωμεν αὐτὸ τὸ ἐργοστάσιον ἐπὶ ἐπιπέδου συναγωνιστικοῦ. Ἑπομένως, περὶ ποίας συμμετοχῆς γίνεται λόγος; Ἐγώ, νομίζω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, ἐὰν θέλωμεν νὰ εἴμεθα ρεαλισταί, συμμετοχὴ εἶναι ἐκεῖνο τὸ ποσὸν χρημάτων, τὸ ὁποῖον πράγματι καταβάλλεται κατὰ ἕνα τρόπον κατάδηλον εἰς αὐτὴν τὴν δουλειὰ καὶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον καταδήλως κατεβλήθη, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον καταδήλως προσεφέρθη, εἶναι εἰς τὴν πρώτην περίπτωσιν, τὸ γνωστὸν ποσὸν τῶν ... (δὲν ἠκούσθη) ..... καὶ εἰς τὴν δευτέραν περίπτωσιν, τὸ ποσὸν τῶν 3 ἑκατομμ., τὰ ὁποῖα εἶναι δεδομένον, ὅτι θὰ καταβληθοῦν καὶ κατεβλήθησαν. Ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέρα τί νόημα θὰ εἶχε, π. χ. θὰ ἠμπορούσαμεν νὰ ἐμφανίσωμεν αὐτὴν τὴν ἰδίαν τὴν σύμβασιν, ἡ ὁποία τελεῖ ὑπὸ τὴν κρίσιν σας μὲ τὴν ἑξῆς τροπολογίαν, ὅτι τὰς γερμανικὰς πιστώσεις, π.χ., αἱ ὁποῖαι ἦσαν εἰς 3,5 ἑκατομμ. δολλάρια τῶν γερμανικῶν πιστώσεων, δὲν τὰς ἀναγράφομεν εἰς τὴν σύμβασιν ὅτι εἶναι γερμανικαὶ πιστώσεις, ἀλλὰ ὅτι εἶναι πιστώσεις τοῦ ἰδίου τοῦ ἀναδόχου, ὅπως, κύριοι συνάδελφοι, καὶ πράγματι εἶναι. Διότι, βεβαίως ὁ ἀνάδοχος θὰ συμβληθῇ μὲ τὸν οἶκον Κροὺπ καὶ ὄχι ἐγώ, τὸ Κράτος. Ἠμπορούσαμεν νὰ τὸ διατυπώσωμεν καὶ νὰ βάλωμεν, ὅτι ἡ συμμετοχὴ συνίσταται ὄχι εἰς 3 ἑκατομμ. δολλάρια, ἀλλὰ εἰς 6,5 ἑκατομμ. δολλάρια. Δὲν τὸ ἐκάμαμεν ὅμως, διότι ἐνομίζαμεν, ὅτι δὲν ἔχει οὐδεμίαν σημασίαν ἡ οἱαδήποτε κατὰ τὸν αʹ ἢ βʹ τρόπον διατύπωσις. Διότι ὅταν λέγωμεν, ὅτι ὁ προηγούμενος ἀνάδοχος προσεφέρετο νὰ προσκομίσῃ μηχανήματα ἀξίας 6 ἑκατομμ. δολλαρίων, σημαίνει ἁπλούστατα, ὅτι ὁ ἀνάδοχος κάμνει χρῆσιν τῶν πιστώσεων τοῦ ΟΧΟΑ, αἱ ὁποῖαι ἀνέρχονται εἰς 13,5 ἑκατομμ. δολλάρια, δηλαδή, θὰ χρησιμοποιῇ τὴν ἰδίαν αὐτοῦ πίστιν, εἰς τὸ ἐξωτερικόν, διὰ νὰ πάρῃ ἄλλα 3 ἑκατομμ. δολλάρια, ὅπως θὰ ἠδύνατο νὰ πάρῃ καὶ 4 ἑκατομμ., τὰ ὁποῖα ἐὰν θὰ ἔπαιρνε θὰ ἐπεβάρυνεν κατὰ τὸ αʹ ἢ βʹ ποσὸν τὴν ἀξίαν τοῦ ἔργου. Νομίζω, ὅμως, ὅτι αὐτὸ δὲν ἔχει τόσην σημασίαν, διότι σᾶς ἀπέδειξα, ὅτι καὶ εἰς αὐτὴν τὴν σύμβασιν, θὰ ἠμπορούσαμεν ἄλλως νὰ τὸ διατυπώσωμεν.

§172Π. ΤΖΑΝΝΕΤΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι ἀπὸ τὰς πιστώσεις πρὸς τὴν Κυβέρνησιν;

§173Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντον.). Κύριε συνάδελφε, ἐνθυμεῖσθε, ὅτι τὸ θέμα αὐτὸ εἶχε πάντοτε καὶ ἀνέκαθεν διευκρινισθῆ. Πρῶτα–πρῶτα, δὲν ὑπάρχουν πιστώσεις πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Βεβαίως, αἱ πιστώσεις αὐταὶ χορηγοῦνται μέσα εἰς ἕνα πλαίσιον συμφωνιῶν τῶν δύο Κυβερνήσεων, ἀλλὰ ἐνθυμεῖσθε ὅτι εἶχε γίνει συζήτησις, ὅτι αἱ πιστώσεις εἰδικῶς τῆς Πτολεμαΐδος, ἔληγον τὴν 31 Δεκεμβρίου καὶ ἔληγον πράγματι δι’ εἰδικὸν λόγον, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι τοῦ παρόντος νὰ τὸν ἐξηγήσω. Ἦσαν ἀπολύτως κεχωρισμέναι αἱ πιστώσεις αὐταί, καὶ ἦτο γνωστόν, ὅτι ἦσαν συνδυασμέναι —καὶ σᾶς πληροφορῶ ὅτι ἔτσι εἶναι— αἱ χρηματοδοτήσεις αὗται μὲ τὸν οἶκον τὸν κατασκευαστικὸν Κρούπ, καὶ αἱ πιστώσεις αὐταί, ἔληγον τὴν 31 Δεκεμβρίου καὶ ὅταν ἦλθεν ἐδῶ ὁ κ. Ἔρχαρτ, τοῦ ἐπῆρα μίαν παράτασιν μέχρι τέλους Μαρτίου καὶ κατόπιν ἐπήραμεν παράτασιν μέχρι 20 Ἰουνίου καὶ ἐκάμαμεν χρῆσιν αὐτῶν τῶν πιστώσεων, ὑπογράψαντες τὴν σύμβασιν τὴν 18 τοῦ μηνός. Καὶ ἑπομένως αἱ πιστώσεις αὐταὶ εἶναι πλέον εἰς τὴν διάθεσίν μας. Ὥστε δὲν ἔχει τόσην σημασίαν ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς, δὲν ἔχει μᾶλλον κατὰ τὴν κρίσιν μου καὶ κατὰ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς, ἐλπίζω. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχει μεγάλην σημασίαν εἶναι αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ὅτι ἐὰν πράγματι αἰσθανώμεθα ὅτι ἔχομεν εἰς τὸ σημεῖον τοῦ θερμοηλεκτρικοῦ ἐργοστασίου μίαν ἔλλειψιν κεφαλαίων καὶ δὴ ἔλλειψιν κεφαλαίων εἰς συνάλλαγμα ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ θὰ μοῦ δοθῇ ἡ εὐκαιρία νὰ ἐκθέσω τὰς ἀπόψεις τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ἰδῆτε ὅτι τοιοῦτον θέμα ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν δὲν ὑπάρχει. Δηλαδὴ ὑπὸ ποίαν; Θὰ ἔλεγα, ὅτι δὲν θὰ ἦτο εὐχάριστον νὰ ἔχωμεν ὅσον τὸ δυνατὸν περισσοτέρας πιστώσεις καὶ εἶμαι εἰς θέσιν νὰ σᾶς βεβαιώσω, ὅτι καὶ ἂν ἐχρειαζόμεθα 100 ἑκατομμ. μάρκα ἀπὸ τὴν Γερμανίαν, θὰ τὰ ἐπαίρναμεν, ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν, ὅτι θὰ διετηρεῖτο μία σταθερὰ οἰκονομικὴ πολιτικὴ εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὑπὸ τὴν ἑξῆς ἔννοιαν: Ἐδῶ ἔχομεν, ὄχι ἁπλῶς νὰ πάρωμεν τὰς αʹ ἢ βʹ πιστώσεις, διὰ νὰ ἱδρύσωμεν μίαν δευτερεύουσαν βιομηχανίαν ἰδιωτικοῦ χαρακτῆρος, ἐδῶ πρέπει νὰ κυττάξωμεν νὰ πάρωμεν κατὰ τὸ δυνατὸν εὐθηνότερον χρῆμα καὶ κατὰ τὸ δυνατὸν περισσότερον μακροπροθέσμους πιστώσεις, διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ κάμωμεν τὸ θερμοηλεκτρικὸν ἐργοστάσιον τῆς ΔΕΗ, ὥστε νὰ ἐλαφρυνθῇ καὶ ὄχι νὰ ἐπιβαρυνθῇ τὸ Ἔθνος καὶ παρακαλῶ νὰ πιστεύσῃ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, ὅτι ὅταν θὰ συζητήσωμεν περὶ τοῦ τρόπου, τὸν ὁποῖον σκέπτεται ἡ Κυβέρνησις νὰ χρηματοδοτήσῃ τὸ ἐργοστάσιον αὐτό, καὶ περὶ τῶν ἐνεργειῶν, εἰς τὰς ὁποίας θὰ προβῇ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἐπιθυμῶ νὰ καθησυχάσω τὸν ἐξ Ἀθηνῶν συνάδελφον, ὅτι ἔχει ἡ Κυβέρνησις πρὸς τὴν κατεύθυνσιν αὐτήν, ἤδη λάβει τὰ ἀναγκαῖα μέτρα, θὰ πεισθῆτε, ὅτι καὶ τὸ θερμοηλεκτρικὸν ἐργοστάσιον θὰ γίνῃ ἐπὶ βάσεως ἀπολύτως ἰσχυρᾶς. Τί ἀπομένει; Νομίζω βεβαίως, ὅτι ἕνα ἀπομένει. Ἀπομένει, νομίζω, ἡ βασικὴ παρατήρησις, ὅτι πολὺ καλύτερα βεβαίως θὰ ἐπράττομεν καὶ εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν καὶ εἰς πολλὰς ἄλλας, ἐὰν ἡ Ἑλλὰς εὑρίσκετο εἰς ἕνα ὑψηλότερον ἐπίπεδον ἀπὸ ἀπόψεως ὀργανώσεως οἰκονομικῆς καὶ τεχνικῆς πρὸ παντός. Εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θαυμάζουν ἀπείρως τοὺς Ἕλληνας τεχνικούς, τὸ ἔχω καὶ ἄλλοτε εἰς τὴν Βουλὴν δηλώσει καὶ τοὺς θαυμάζω διότι ἀκριβῶς ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος καὶ ἀπὸ μηνὸς εἰς μῆνα, βλέπει κανεὶς τὰς καταπληκτικὰς προόδους, τὰς ὁποίας ἐπιτελοῦν οἱ Ἕλληνες τεχνικοί, εἰς τὸν τόπον, τὰς ὁποίας ἐπιτελοῦν καὶ αἱ τεχνικαὶ ὑπηρεσίαι τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ δὲν ἠμπορεῖ κανείς, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ἀξιώσῃ περισσότερα, ἀπὸ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι ἀντικειμενικῶς δυνατὸν νὰ δώσῃ ὁ τόπος. Νομίζω, καθῆκον τῆς Κυβερνήσεως εἶναι, νὰ παροτρύνῃ τὰς τεχνικὰς ὑπηρεσίας, πρὸς τὴν ὀρθὴν κατεύθυνσιν τῆς προόδου καὶ νομίζω, ὅτι πρὸς τὴν κατεύθυνσιν αὐτὴν μετὰ μεγάλης ἐπιτυχίας βαδίζουν ὅλαι αἱ τεχνικαὶ ὑπηρεσίαι. Καὶ ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε κατερχόμενος τοῦ βήματος νὰ ἐκφράσω τὴν εὐγνωμοσύνην τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὰ στελέχη τὰ ἁρμόδια τῶν Ὑπουργείων Βιομηχανίας καὶ Συντονισμοῦ, τὰ ὁποῖα συνέβαλον μὲ ζῆλον καὶ μὲ κόπον πολύν, εἰς τὸ νὰ καταρτισθῇ ἡ σύμβασις ἡ ὑπὸ κρίσιν καὶ οἱ ὁποῖοι εἶμαι βέβαιος, ἀποτελοῦντες τὴν ὑπηρεσιακὴν βάσιν, τὸν ὑπηρεσιακὸν κορμὸν, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ στηριχθῇ ἡ παρακολούθησις τοῦ ὅλου ἔργου, θὰ παρακολουθήσουν τὸ ἔργον αὐτὸ μὲ προσοχὴν καὶ ἀγάπην καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι τὴν προσοχὴν αὐτὴν καὶ τὴν ἀγάπην αὐτὴν θὰ συμμερισθῇ καὶ συμμερίζεται ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς λαός. (Χειροκροτήματα).

§174ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Βουδούρης ἔχει τὸν λόγον.

§175Π. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μετὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ, δὲν εἶχον τὴν πρόθεσιν νὰ λάβω τὸν λόγον, ἀλλ’ ἐπιθυμῶ μόνον νὰ τονίσω ὅτι ἐπείγομαι νὰ ψηφισθῇ ἡ σύμβασις αὐτή, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ ἕνα ἔργον προόδου καὶ πολιτισμοῦ διὰ τὸν τόπον αὐτὸν, Πανελληνίου σημασίας. Ὅταν, κ. Πρόεδρε, ἐπέστρεψεν ὁ ἀρχηγός μας Στρατάρχης Παπάγος, μέσῳ Σερβίας τὸν ἐπεσκέφθημεν οἱ βουλευταὶ βορείου Ἑλλάδος, μεταξὺ τῶν ὁποίων ἦτο καὶ ὁ εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας, καὶ τὸν παρεκαλέσαμεν νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου τῆς Πτολεμαΐδος. Μᾶς εἶπεν ὁ ἀρχηγός μας, τὸ ἔργον τῆς Πτολεμαΐδος θὰ ἐκτελεσθῇ τὸ ταχύτερον καὶ θὰ δώσω ἐντολήν. Πράγματι τὸ βλέπομεν σήμερον πραγματοποιούμενον καὶ τοῦ ἐκφράζομεν τὴν εὐγνωμοσύνην μας. Ὀφείλω νὰ τονίσω, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς θὰ ἀναγνωρίσῃ τοῦτο. Προτείνω, συνεπῶς, τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου (Χειροκροτήματα).

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς, ἔχει τὸν λόγον.

§177Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, αἱ ἀπόψεις τὰς ὁποίας θὰ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἐκθέσω ἐνώπιον ὑμῶν, ἐκφράζουν καὶ τὰς ἀπόψεις τῆς ΕΠΕΚ, εἰς τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Γʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Β. ΒΥΖΑΣ). Καθ’ ἡμᾶς νομίζομεν, ὅτι εἶναι ἐθνικὴ ἀνάγκη ἡ ἐκμετάλλευσις τοῦ πλούτου τοῦ ὑπεδάφους τοῦ Ἑλληνικοῦ καὶ εἰδικώτερον νομίζομεν ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ ἐκμετάλλευσις τῶν λιγνιτῶν οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν μέχρι σήμερον ἕνα πλοῦτον ἐθνικὸν ὁ ὁποῖος εὑρίσκεται ὑπὸ τὸ ἔδαφος τῆς Ἑλλάδος ἀνεκμετάλλευτος. Συνεπῶς κάθε μέτρον τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ καὶ κατευθύνει πρὸς τὴν ἐκμετάλλευσιν τοῦ πλούτου μᾶς εὑρίσκει ἀπολύτως συμφώνους. Πιστεύομεν ἀπολύτως ὅτι κατὰ τὰ τελευταῖα καὶ δὴ μετὰ τὸν πόλεμον χρόνια, οἱ Ἕλληνες τεχνικοὶ καὶ γενικῶς ἡ ἱκανότης τῶν Ἑλλήνων περὶ τὴν ὀργάνωσιν ἐπιχειρήσεων μεγάλης ἐκτάσεως εἶναι τοιαύτη, ὥστε ἠμποροῦν οἱ Ἕλληνες νὰ ὀργανώσουν καὶ νὰ ἐκμεταλλευθοῦν μεγάλης ἐκτάσεως ἐπιχειρήσεις. Διὰ τοῦτο πιστεύομεν ὅτι ἔργα μεγάλης σημασίας ἠδύναντο ν’ ἀνατίθενται εἰς Ἑλληνικὰς χεῖρας εἰς Ἑλληνικὰς ἐπιχειρήσεις. Προτιμῶμεν, λοιπόν, τὴν ἀνάθεσιν τοιούτων ἔργων εἰς Ἑλληνικὰς χεῖρας, εἰς Ἑλληνικὰς ἐπιχειρήσεις, εἰς Ἑλληνικὰς ἑταιρείας, παρὰ εἰς ξένας. Καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς κάθε μέτρον τὸ ὁποῖον ἀξιοποιεῖ τὰς Ἑλληνικὰς χεῖρας μᾶς εὑρίσκει ἀπολύτως συμφώνους. Ἐὰν δὲ ἔλθῃ ἕνα μέτρον τὸ ὁποῖον θὰ προτιμᾷ ξένας ἑταιρείας ἡμεῖς θὰ ὑποστηρίξωμεν τὴν ἄποψιν, ὅτι πρέπει ἡ ἐκμετάλλευσις νὰ δοθῇ εἰς Ἑλληνικὰς ἑταιρείας, διότι νομίζομεν ὅτι οἱ Ἕλληνες κατέστησαν πλέον ἱκανοὶ ἔπειτα ἀπὸ 135 χρόνια ἐλευθέρου βίου ν’ ἀναπτυχθοῦν εἰς ὅλους τοὺς τομεῖς καὶ νὰ ὀργανώσουν καὶ παρομοίας ἐπιχειρήσεις. Πέραν ὅμως αὐτοῦ, νομίζομεν ὅτι σήμερον ἐπικρατέστερος τύπος ὀργανώσεως καὶ ἐκμεταλλεύσεως τοῦ πλούτου τοῦ Ἑλληνικοῦ δὲν εἶναι ὁ τύπος τῆς ἰδιωτικῆς ἐπιχειρήσεως, ἀλλὰ ὁ τύπος τῆς δημοσίας καὶ κρατικῆς ἐπιχειρήσεως, διότι νομίζομεν ὅτι πρέπει ὅλη αὐτὴ ἡ ἐκμετάλλευσις τοῦ δημοσίου πλούτου ν’ ἀνατίθεται εἰς Κρατικὰς ἐπιχειρήσεις καὶ μὲ τὸ πρίσμα αὐτὸ βλέπομεν τὴν παροῦσαν σύμβασιν. Ἐφ’ ὅσον πιστεύομεν ὅτι ἡ ἐκμετάλλευσις τῶν λιγνιτῶν, ἡ ἐκμετάλλευσις τοῦ ἔργου τῆς Πτολεμαΐδος ἔπρεπε ν’ ἀνατεθῇ εἰς Ἑλληνικὰς χεῖρας, δὲν συμφωνοῦμεν μὲ τὴν ἀρχὴν τῆς συμβάσεως καὶ μὲ τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, διὰ τῆς ὁποίας ἀνατίθεται ἡ ἐκμετάλλευσις τοῦ ἔργου εἰς ἰδιωτικὴν ἐπιχείρησιν, ἀλλὰ φρονοῦμεν ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀνατεθῇ εἰς Κρατικὴν ἐπιχείρησιν, διότι νομίζομεν ὅτι εἶναι ἱκανὸν τὸ Κράτος σήμερον νὰ ὀργανώσῃ παρομοίας ἐπιχειρήσεις. Καὶ ἀποροῦμεν καὶ σκεπτόμεθα πῶς ἡ Κυβέρνησις πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἐσκέφθη ἕνα μεγάλον καὶ ἀξιόλογον πράγματι ἔργον, ὅπως τὸ ἔργον τοῦ διϋλιστηρίου πετρελαίου νὰ τὸ ἀναθέσῃ εἰς δημοσίαν ἐπιχείρησιν, πῶς ἡ Κυβέρνησις ἐσκέφθη ἕνα ἄλλον ἐπίσης μεγάλο ἔργον τοῦ ἐξηλεκτρισμοῦ νὰ τὸ ἀναθέσῃ εἰς τὴν Δημοσίαν ἐπιχείρησιν ἠλεκτρισμοῦ καὶ δι’ ἕνα σοβαρὸν καὶ μεγάλον ἔργον ὅπως τῆς Πτολεμαΐδος δὲν ἐσκέφθη νὰ τὸ ἀναθέσῃ εἰς Κρατικὴν ἐπιχείρησιν, ἀλλὰ τὸ ἀνέθεσεν εἰς ἰδιωτικὴν ἐπιχείρησιν. Ὅταν μάλιστα εἰς τὴν ἀπόδωσιν τοῦ ἔργου αὐτοῦ εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἐτοποθετήθησαν ὡς μοναδικοὶ καὶ κύριοι καταναλωταὶ δύο μεγάλαι Κρατικαὶ ὀργανώσεις, ὅπως οἱ Σιδηρόδρομοι τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους καὶ ἡ Δ.Ε. Η. Δι’ αὐτὸ κατὰ βάσιν δὲν συμφωνοῦμεν μὲ τὴν σύμβασιν αὐτήν. Ἐρχόμεθα ὅμως νὰ κρίνωμεν τὴν σύμβασιν μὲ τὰ γεγονότα τὰ ὁποῖα ὡδήγησαν εἰς αὐτήν. Ἡ σύμβασις ἔχει μίαν προϊστορίαν, ἀπὸ τὴν προϊστορίαν τῆς συμβάσεως αὐτῆς ὅπως περιγράφεται εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν καὶ ὅπως ἐκτεταμένως ἀνεπτύχθη ἀπόψε ἀπὸ ἀξιολόγους καὶ ὑπευθύνους ρήτορας, βλέπομεν ὅτι βγαίνει τὸ ἀναμφισβήτητον συμπέρασμα, ὅτι ἡ ἐμπλοκὴ τοῦ κ. Φίλη εἰς τὴν ὑπόθεσιν τῆς Πτολεμαΐδος καθυστέρησεν ἐπὶ 15)ετίαν τοὐλάχιστον τὴν ἐκμετάλλευσιν τοῦ χώρου αὐτοῦ. Θὰ ἠδύνατο τὸ Κράτος στηριζόμενον εἰς τοὺς πόρους τοῦ σχεδίου Μάρσαλ καὶ τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας ἀπὸ 5)ετίας ν’ ἀπασχοληθῇ μὲ τὴν ὀργάνωσιν καὶ ἀνάπτυξιν τοῦ ἔργου αὐτοῦ. Συνεπῶς ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς ἡ ἐμπλοκὴ τοῦ κ. Φίλη ὑπῆρξεν ἐπιζημία. Ἐκτὸς τῆς καθυστερήσεως αὐτῆς περὶ τὴν ἐκμετάλλευσιν τοῦ χώρου τῆς Πτολεμαΐδος ἐζημιώθη σοβαρῶς τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, διότι ὑπεχρεώθη νὰ πληρώσῃ 256.000 δολλάρια εἰς τὸν ξένον τεχνικὸν Σύμβουλον, νὰ πληρώσῃ 2.200.000 δραχμὰς διὰ τὴν παρακολούθησιν καὶ ἐκτέλεσιν τῆς συμβάσεως αὐτῆς, ἡ ὁποία δὲν ἐξετελέσθη καὶ νὰ πληρώσῃ ἀπεριόριστα ποσὰ εἰς τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι ἀπησχολήθησαν μὲ τὸ ἔργον αὐτό. Νομίζομεν ὅτι ἡ ἀτυχὴς αὕτη παρεμβολὴ καὶ ἐμπλοκὴ του κ. Φίλη, ἔπρεπε νὰ λήξῃ καὶ ἔληξε μὲ ζημίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου. Τὸ πάθημα τοῦτο ἂς γίνῃ μάθημα διὰ τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ προσέχῃ καὶ νὰ μὴ διαπραγματεύεται μὲ ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι δὲν δύνανται νὰ ἐκπληρώσουν τὰς ὑποχρεώσεις των. Ἤδη ἐρχόμεθα εἰς τὴν ἱστορίαν τῆς συμβάσεως. Ἡ σύμβασις ἀναμφισβητήτως παρέχει ἀρκετὰς διευκολύνσεις εἰς τὸν ἀνάδοχον. Παρέχει φορολογικὰς ἀπαλλαγὰς καὶ εἰς αὐτοὺς ἀκόμη τοὺς μετόχους τῆς ἑταιρείας διὰ τοὺς ὁποίους δημιουργεῖ προνόμια ἀπαράδεκτα. Οὐσιαστικῶς, κ. συνάδελφοι τὰ χρήματα ποὺ συνιστοῦν τὸ κεφάλαιον τῆς ἑταιρείας, τοὐτέστι τὰ 20 ἑκατομμύρια δολλάρια, ἀνήκουν εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον. Διότι 13.500.000 δολλάρια παρέχονται ἀπὸ τὸν Ο.Χ.Ο.Α. Τὰ 3.500.000 δολλάρια παρέχονται ἀπὸ τὰς Γερμανικὰς πιστώσεις καὶ ὅλοι μας γνωρίζομεν ἔναντι ποίων ἀντιπαροχῶν ἔρχονται εἰς Ἑλλάδα αἱ Γερμανικαὶ πιστώσεις. Ἀπομένουν τὰ 3 ἑκατομμύρια δολλάρια ποὺ θὰ ἀναλάβῃ ἡ ἀνάδοχος ἑταιρεία. Ἀλλὰ καὶ αὐτά, κύριοι συνάδελφοι, ἀποτελοῦν ἕνα τμῆμα τῶν δανείων τοῦ σχεδίου Μάρσαλ πρὸς τὴν ἀνάδοχον, ἡ ὁποία τὰ ἐξεμεταλλεύθη ἐπὶ μακρὸν ἤδη, καὶ ἤδη τὰ ρίπτει εἰς τὴν νέαν ἐπιχείρησιν. Συνεπῶς τὰ 20 ἑκατομμύρια δολλάρια τῆς νέας Ἑταιρείας εἶναι κατ’ οὐσίαν δολλάρια τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου. Δικαίως διερωτώμεθα λοιπὸν διατὶ ὑπὸ τὰς συνθήκας αὐτὰς νὰ ἀναλάβῃ τὴν σύμβασιν αὐτὴν ἰδιωτικὴ ἐπιχείρησις καὶ ὄχι δημοσία τοιαύτη; Διατὶ νὰ δημιουργῆται τοιαύτη διωγκωμένη ἰδιωτικὴ ἐπιχείρησις, τράστ μέγα, εἰς ἕνα πτωχὸν τόπον τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ προκαλέσῃ πολιτικὴν καὶ κοινωνικὴν ἀντίδρασιν, λόγῳ τῆς αὐξανομένης ἐπιρροῆς του; Ἀντέχει ὁ τόπος μας εἰς τοιούτου εἴδους ἰδιωτικὰς ἐπιχειρήσεις, δημιουργουμένας διὰ κρατικῶν χρημάτων; Ἐξ ὅσων ἀνέφερον, οἱ ὁμιλήσαντες ρήτορες ἐπὶ τῆς συμβάσεως καὶ ἐξ ὅσων διαπιστοῦται ἐκ τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως, ἡ Κυβέρνησις ἐβασίσθη κυρίως εἰς τὴν προσωπικότητα τοῦ ἐπιχειρηματίου, ἐξετίμησε δεόντως τὰς ἱκανότητάς του καὶ δὲν ἔχει ἄδικον εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, διότι πράγματι εἶναι ἱκανώτατος ἐπιχειρηματίας εἰς τὸ νὰ ὀργανώνῃ τοιούτου εἴδους ἐπιχειρήσεις. Ἀλλὰ θὰ ἔπρεπε νομίζομεν ἡ Κυβέρνησις μαζὶ μὲ τὴν σύμβασιν νὰ φέρῃ ταὐτοχρόνως καὶ μίαν σύμβασιν μὲ τὸν Θεόν, ὅτι ὁ ἐπιχειρηματίας αὐτὸς θὰ ζήσῃ 40 ἔτη διὰ νὰ κατευθύνῃ τὴν ἐπιχείρησιν αὐτήν, διὰ νὰ εἴμεθα βέβαιοι ὅτι θὰ προώδευε συνεχῶς αὕτη. Δὲν γνωρίζομεν ὅμως μὲ τὴν πάροδον τοῦ χρόνου εἰς ποίας χεῖρας ἡ ἐπιχείρησις αὕτη καὶ εἰς ποίους ἀσθενεῖς διαδόχους θὰ περιέλθῃ. Δι’ αὐτὸ νομίζομεν, ἐπειδὴ τὰ χρήματα τῶν κεφαλαίων της ἀνήκουν κατ’ οὐσίαν εἰς τὸ Δημόσιον, αἱ δὲ παραχωρήσεις καὶ τὰ προνόμια εἶναι ἐξαιρετικά, νομίζομεν ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ καταφύγωμεν εἰς τὸν τύπον τῆς Κρατικῆς ἐπιχειρήσεως. Διὰ τοὺς λόγους αὐτοὺς δηλοῦμεν ὅτι δὲν εἴμεθα σύμφωνοι μὲ τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου καὶ τῆς συμβάσεως. Ἀποροῦμεν δὲ πῶς ἡ Κυβέρνησις ἐνῷ διὰ διϋλιστήριον καὶ διὰ τὸ ἔργον τοῦ Μέγδοβα ἐπροτίμησε τὸν τύπον τῆς δημοσίας ἐπιχειρήσεως, εἰς τὴν περίπτωσιν τῆς Πτολεμαΐδος, ἐπροτίμησε τὸν τύπον τῆς ἰδιωτικῆς ἐπιχειρήσεως. Θεωροῦμεν τὴν Δ.Ε.Η. ἐνισχυομένην μὲ τὰ προνόμια τῆς παρούσης συμβάσεως ἱκανὴν νὰ ἀναλάβῃ τὸ ἔργον. Ὡς πρὸς τὸ θέμα τῶν τιμῶν, ἡ σύμβασις ὁρίζει, ὅτι αἱ τιμαὶ τῶν προϊόντων θὰ καθορίζωνται κατὰ τρόπον εὔλογον καὶ δίκαιον. Δεδομένου ὅτι οἱ κύριοι πελάται τῶν προϊόντων εἶναι διὰ τῆς συμβάσεως καθωρισμένοι, δηλαδὴ ἡ Ἑταιρεία Σ.Ε.Κ. καὶ ἡ Δ.Ε.Η. ἀντιλαμβάνεσθε πῶς θὰ κανονίζεται ἡ εὔλογος αὐτὴ τιμὴ ἥτις καθοριζομένη ἐπ’ ὠφελείᾳ τῆς ἀναδόχου ἑταιρείας θὰ ἐπηρεάζῃ κατ’ εὐθεῖαν τὸν τιμάριθμον, διότι θὰ ἐπηρεάζῃ τὴν τιμὴν τοῦ ρεύματος καὶ τῶν κομίστρων. Εἰς τὴν σύμβασιν οὐδεμία διάταξις ἀναγράφεται περὶ ἐλέγχου τοῦ Κράτους ἐπὶ τοῦ τρόπου διοικήσεως καὶ τῶν ἐξόδων διοικήσεως τῆς ἀναδόχου ἑταιρείας. Ἠμπορεῖ ἡ ἑταιρεία νὰ ἔχῃ διωγκωμένα ἔξοδα διοικήσεως καὶ οὐδεὶς νὰ τὴν ἐλέγξῃ. Θὰ ἔχῃ λοιπὸν τὸ 18% τοῦ μερίσματος, θὰ ἔχῃ διωγκωμένα ἔξοδα τῆς διοικήσεως. Θὰ ἔχῃ τὰ πάντα καὶ εἰς τὸ τέλος θὰ ἔρχεται εἰς τὸ Δημόσιον καὶ θὰ λέγῃ, ὅτι τὰ προϊόντα τὰ ὁποῖα θὰ δίδω εἰς τὴν ΔΕΗ καὶ εἰς τοὺς ΣΕΚ ἐγὼ θὰ τὰ κανονίζω βάσει τῶν ἐξόδων παραγωγῆς καὶ τὰ ἔξοδα παραγωγῆς μου εἶναι αὐτὰ καὶ αὐτά. Ἐφ’ ὅσον τῆς παρέχομεν τὰ μέσα νὰ λειτουργήσῃ, ἐφ’ ὅσον τῆς δίδομεν καὶ τοὺς πελάτας ἑτοίμους, διότι αὐτὸ εἶναι τὸ σπουδαιότερον, ἠμποροῦσε μέσα εἰς τὴν σύμβασιν νὰ ὑπάρχῃ μία διάταξις, ὥστε τὸ δημόσιον νὰ ἐλέγξῃ τὰ γενικὰ ἔξοδα διοικήσεως αὐτῆς τῆς ἀνωνύμου ἑταιρείας, ὥστε νὰ μὴ ἐμφανίζωνται διωγκωμένα, διότι τὰ ἔξοδα αὐτὰ θὰ ἐπηρεάζουν τὸν καθορισμὸν τῆς τιμῆς, ἐφ’ ὅσον, ὡς εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, δὲν εἶναι δυνατὸν ἀπὸ σήμερον νὰ καθορίσωμεν βασικὰς τιμὰς τῶν προϊόντων αὐτῶν. Θὰ πρέπει νὰ τὰς καθορίζωμεν κατὰ περιόδους ἀναλόγως τῶν ἐξόδων παραγωγῆς. Θὰ ἔπρεπε μέσα εἰς τὴν σύμβασιν νὰ προβλεφθῇ διάταξις, ὥστε τὸ Δημόσιον νὰ ἔχῃ τὸν τρόπον τοῦ ἐλέγχου τῆς διοικήσεως καὶ τῶν ἐξόδων τῆς ἑταιρείας αὐτῆς, ὥστε τὰ ἔξοδά της νὰ εἶναι περιωρισμένα καὶ ἐκ τοῦ λόγου αὐτοῦ νὰ εἶναι εὔλογος καὶ δικαία διὰ τὸ Δημόσιον καὶ διὰ τὸν λαὸν ἡ τιμὴ τοῦ προϊόντος αὐτοῦ. Διότι ἡ τιμὴ αὐτὴ θὰ ἐπηρεάζῃ καὶ τὴν ΔΕΗ καὶ τοὺς ΣΕΚ καὶ γενικώτερα τὸν τιμάριθμον. Αὐτὴ νομίζομεν ὅτι εἶναι μία ἀπὸ τὰς σπουδαιοτέρας παραλείψεις τῆς συμβάσεως. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς νομίζω ὅτι θὰ πρέπει ἢ νὰ τροποποιηθῇ ἡ σύμβασις ἢ νὰ συμπληρωθῇ ὁ νόμος δι’ ἑνὸς ἄρθρου, ὅτι τὸ Κράτος θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ἐλέγχου τῶν ἐξόδων διοικήσεως τῆς ἀνωνύμου ἑταιρείας, ἡ ὁποία θὰ ἀναλάβῃ τὸ ἔργον, ὥστε νὰ δυνάμεθα νὰ γνωρίζωμεν ὅτι αἱ τιμαὶ θὰ καθορίζωνται πράγματι εὔλογοι καὶ δίκαιαι. Αὐτὴν τὴν συμπλήρωσιν τῆς συμβάσεως ἢ τοῦ νόμου ζητοῦμεν. Ἀπὸ τῆς γενικωτέρας ἀπόψεως εἴπομεν τὰς ἀπόψεις μας πῶς εἴμεθα ἀντίθετοι καὶ θὰ εἴμεθα ἀπολύτως εὐτυχεῖς ἐὰν ἡ σύμβασις παρουσιάζετο μὲ τὴν μορφὴν τῆς δημοσίας ἐπιχειρήσεως, ὁπότε θὰ τὴν ἐψηφίζαμεν, ἀλλὰ καὶ ἀπόψε πάλιν, ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις τὴν παρουσιάζει, δὲν θέλομεν ἡμεῖς νὰ φανῶμεν ὅτι ἀντιδρῶμεν εἰς μίαν προσπάθειαν ἐθνικήν, ἐκμεταλλεύσεως τοῦ πλούτου τοῦ ὑπεδάφους, εἰς τὴν ὁποίαν πιστεύομεν. Ἁπλῶς ἐπισημαίνομεν τὰς ἀντιθέσεις μας καὶ περιοριζόμεθα νὰ εὐχηθῶμεν ὅπως τὸ ἔργον πράγματι ἀποδώσῃ διὰ τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν μας καὶ πιστεύομεν ὅτι θὰ ἀπέδιδεν ἔτι περισσότερον ἐὰν ἦτο ὠργανωμένον καλύτερον κατὰ τὰς ἀπόψεις μας.

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, θέλετε νὰ διακόψωμεν;

§179Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Ζητοῦμεν, ἐπειδὴ τὸ θέμα εἶναι σοβαρώτατον, νὰ διακόψωμεν ἀπόψε καὶ νὰ συνεχίσωμεν αὔριον.

§180Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Κύριε συνάδελφε, εἶσθε ἐξουσιοδοτημένος ἐκ μέρους καὶ τῶν ἄλλων συναδέλφων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὁπότε δυνάμεθα νὰ συμφωνήσωμεν ἐπὶ τοῦ ἑξῆς θέματος. Παρακαλῶ νὰ σημειωθῇ ὅτι εἶχε συμφωνήσει ἡ Κυβέρνησις μὲ τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ὅτι τὰ θέματα ταῦτα θὰ συζητηθοῦν εἰς μίαν καὶ μόνην συζήτησιν. Ἐρωτῶ, πρῶτον, ἐὰν ἡ συμφωνία αὕτη μεταξὺ Συμπολιτεύσεως καὶ Ἀντιπολιτεύσεως ἰσχύῃ καὶ δεύτερον, θὰ δεχθῆτε αὔριον νὰ γίνῃ ἐπὶ 20 λεπτὰ κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος καὶ κατόπιν νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τῆς Πτολεμαΐδος καὶ αὔριον νὰ τὴν τελειώσωμεν εἰς μίαν καὶ μόνην συζήτησιν;

§181Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Καὶ μόνον τῆς Πτολεμαΐδος.

§182Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Μάλιστα.

§183Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Σύμφωνοι.

§184Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ Κυβέρνησις, ἔχει ἀποφασίσει νὰ συζητηθῇ αὔριον τὸ σιτικόν.

§185Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Τότε ἐξακολουθεῖ ἡ συζήτησις, ἄλλως οἱ κύριοι συνάδελφοι νὰ ὑποβάλουν πρότασιν κανονικήν. Ἢ θὰ δεχθῆτε αὐτὸ ποὺ σᾶς εἶπα ἢ δὲν θὰ διακοπῇ ἡ συζήτησις. Ἡ Κυβέρνησις συνεφώνησε μετὰ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως.

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐξακολουθεῖ ἡ συζήτησις. Ὁ κ. Κ. Μουρατίδης, ἔχει τὸν λόγον.

§187Κ. ΜΟΥΡΑΤΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρέπει νὰ γνωρίζωμεν ὅτι ἡ σύμβασις αὐτὴ εἶναι μία ἀπὸ τὰς μεγαλυτέρας συμβάσεις τοῦ τόπου. Ἀλλὰ βλέπομεν ὅτι ὑπάρχει μία διάταξις εἰς τὴν σύμβασιν, ὅτι ἀπαλλάσσεται ἡ ἑταιρεία αὐτὴ ἐπὶ μίαν 25ετίαν ἀπὸ τὸν φόρον Δʹ κατηγορίας. Καὶ ἐρωτῶ τοὺς κ.κ. ὑπουργούς: Τί θὰ συμβῇ μὲ τὰ ἄλλα συγκροτήματα, τὰ ὁποῖα ἔρχονται εἰς χειροτέραν μοῖραν;

§188Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Βιομηχανίας ἀπήντησεν ἤδη. Ἂν θέλετε ἐπαναλαμβάνει τὴν ἀπάντησίν του.

§189Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Βιομηχανίας). Κύριε συνάδελφε, τὸ θέμα ποὺ ἐθίξατε ὑπάρχει, καὶ ἔχω καταρτίσει τὸ προσχέδιον καὶ θὰ εἰσηγηθῶμεν τὴν ὑποδοχήν του εἰς τὴν Κυβέρνησιν διὰ νὰ ὑποβληθῇ ἐν καιρῷ εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς ψήφισιν.

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Ἀλλαμανῆς, ἔχει τὸν λόγον.

§191Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ πρέπει νὰ δεχθῇ νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ ἑνὸς τόσον σοβαροῦ θέματος παρισταμένου τόσον μικροῦ ἀριθμοῦ βουλευτῶν. Δὲν νομίζω ὅτι διὰ τὴν σοβαρότητα τοῦ θέματος πρέπει νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις. Ὑποθέτω ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ δεχθῇ νὰ διακόψωμεν τὴν συνεδρίασιν καὶ νὰ κάμωμεν μὲ ἄνεσιν τὴν συζήτησιν διὰ νὰ λάβουν τὸν λόγον καὶ 3–4 συνάδελφοι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Νομίζω λοιπόν, ὅτι αὐτὸ θὰ ἦτο τὸ φρόνιμον. Τώρα θέλει ἡ Κυβέρνησις νὰ συμπιέσωμεν τὰς ἐργασίας τὰς αὐριανὰς ποὺ εἶναι ἡμέρα κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου. Ἡ Βουλὴ ἔχει ἀποφασίσει νὰ γίνῃ αὔριον συζήτησις ἐπὶ ἐπερωτήσεως διὰ τὸν σῖτον. Νομίζει ἡ Κυβέρνησις ὅτι θὰ κλείσῃ ἡ Βουλὴ χωρὶς νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις αὐτή; Προχθὲς εἶχεν ὁρισθῆ ἡ ἡμέρα διὰ τὴν συζήτησιν τῆς ἐπερωτήσεως. Ἐσεβάσθημεν τὴν ἀδιαθεσίαν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας καὶ συνεφωνήσαμεν νὰ γίνῃ αὔριον Παρασκευὴν ἡ συζήτησις. Τὴν προσεχῆ Τρίτην, ἐὰν δὲν διακοποῦν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς, τότε συμφωνοῦμεν αὔριον νὰ συζητηθῇ ἡ σύμβασις περὶ Πτολεμαΐδος καὶ τὴν προσεχῆ Δευτέραν τὸ σιτικόν.

§192Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Κύριε Πρόεδρε, ἐὰν εἴχομεν μίαν πρότασιν συγκεκριμένην ἀπὸ ὁλόκληρον τὴν Ἀντιπολίτευσιν θὰ ἐδέχετο ἡ Κυβέρνησις τὰς προτάσεις της. Ἀλλὰ ἐπιθυμοῦν οἱ κύριοι συνάδελφοι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως οἱ παριστάμενοι, οἱ ὁποῖοι νομίζω ὅτι ἐκπροσωποῦν ὅλα τὰ κόμματα, νὰ δηλώσουν ὅτι ἀναλαμβάνουν ἔναντι τῶν κομμάτων των κάποιαν εὐθύνην, διότι καὶ ἡ Κυβέρνησις, κ. συνάδελφοι, ἔχει εὐθύνην καὶ ἡ Κυβέρνησις ἀκριβῶς ἐπειδὴ χειρίζεται ἕνα θέμα σοβαρόν, ὅπως εἶναι ἡ σύμβασις τῆς Πτολεμαΐδος, συνεφώνησε προηγουμένως μετὰ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐπὶ τῆς διαδικασίας τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ. Διότι παρίστανται, ὅπως βλέπω, εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν τόσοι Κυβερνητικοὶ βουλευταί, ἐνῶ παρίστανται πολὺ ὀλιγώτεροι συνάδελφοι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Δὲν νομίζει λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις ὅτι εὑρίσκεται ἐν οἱωδήποτε ἀδίκῳ. Νομίζει, ἀντιθέτως, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις εἶχε συμφωνήσει εἰς μίαν ὡρισμένην διαδικασίαν, ἀπὸ τῆς ὁποίας ἡ Ἀντιπολίτευσις ἀπέστη. Θὰ ἐδεχόμεθα, ὅμως, κύριοι συνάδελφοι, θὰ ἐδέχετο ἡ Κυβέρνησις τὴν λύσιν αὐτὴν καὶ παρακαλῶ νὰ μὴ νομίσητε ὅτι πρόκειται νὰ σᾶς στερήσωμεν τοῦ δικαιώματος νὰ ὁμιλήσητε ὅσον θέλετε, ἀλλὰ θὰ ἤθελα νὰ μοῦ δηλώσητε ἐκ μέρους τοῦ συνόλου τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅτι αὔριον θὰ ἐπιψηφισθῇ ἡ Πτολεμαΐς, διότι ἐπείγει ἡ ἐπιψήφισίς της διὰ λόγους οἱ ὁποῖοι εἶναι κατάδηλοι καὶ οἱ ὁποῖοι ἐξετέθησαν.

§193Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι. Μόνον ποὺ δὲν ἔχω τὴν ἀπάντησίν σας, ἐὰν δέχεσθε νὰ συζητήσωμεν αὔριον τὴν παροῦσαν σύμβασιν ἡμέραν κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου, καὶ τὴν Δευτέραν, ἡμέραν νομοθετικῆς ἐργασίας, νὰ συζητήσωμεν τὴν ἐπερώτησιν τοῦ σιτικοῦ.

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε ὑπουργέ, ἔχομεν καὶ τὴν Τρίτην, ἡ ὁποία εἶναι ἡμέρα κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου.

§195Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Βιομηχανίας). Κύριε Πρόεδρε, ἀναμφισβητήτως, κατὰ τὸν Κανονισμόν, διότι ἐξ αὐτοῦ νομίζω ὅτι ἐλάβομεν ἀφορμὴν — ὑπεβλήθη ἐκ μέρους 20 βουλευτῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἡ πρότασις νὰ ἀκολουθηθῇ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, ἡ τακτικὴ διαδικασία. Δηλαδὴ αʹ συζήτησις κατ’ ἀρχὴν καὶ βʹ κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον. Καὶ ἐξ αὐτοῦ ἔγινεν ὅλη αὐτὴ ἡ συνεννόησις. Ἐγὼ δὲν νομίζω, ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν οἱ ἀξιότιμοι παριστάμενοι κ.κ. βουλευταί, ἠμποροῦν νὰ ὁμιλήσουν ἐκ μέρους ὁλοκλήρου τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, διότι ἀπουσιάζουν ὡρισμένα κόμματα καὶ διότι καὶ σεῖς, οἱ ὁποῖοι εἶσθε παρόντες δὲν εἶσθε ἐξουσιοδοτημένοι. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐδῶ ὑπάρχει μία συμφωνία, ὅτι ἡ συζήτησις θὰ γίνῃ εἰς μίαν καὶ μόνην συζήτησιν καὶ βλέπομεν ἔκπληκτοι ὅτι ὑποβάλλεται πρότασις, ἡ ὁποία εἶναι ἀντίθετος πρὸς τὴν συμφωνίαν.

§196Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Ὁ κ. Παπανδρέου, ἐρωτηθεὶς εἶπεν ὅτι δὲν γνωρίζει τοιαύτην συμφωνίαν.

§197Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Βιομηχανίας). Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐγὼ νομίζω ὅτι ἐὰν τελειώσωμεν ἀπόψε τὴν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, ἡ βʹ δὲν θὰ εἶναι κατ’ ἀρχήν, θὰ εἶναι κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον.

§198Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Δὲν σᾶς ὠφελεῖ τίποτε, διότι ὑπάρχει ἄρθρον κυροῦν ὁλόκληρον τὴν σύμβασιν καὶ τὸ ἄρθρον αὐτὸ θὰ μᾶς δώσῃ τὴν εὐκαιρίαν νὰ συζητήσωμεν ὅλην τὴν σύμβασιν.

§199Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Βιομηχανίας). Ἐκεῖνο ποὺ εἶναι περίεργον εἶναι ὅτι τὴν σημασίαν τοῦ νομοσχεδίου, διὰ νὰ ζητηθῇ, ἀπὸ τοὺς συναδέλφους, εἰς δύο συνεδριάσεις τὴν διεπιστώσατε τώρα εἰς τὰς 12 ἡ ὥρα.

§200Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Κύριε ὑπουργέ, διατί δὲν πᾶμε εἰς μίαν συμφωνίαν πρακτικήν, ἡ ὁποία θὰ διευκολύνῃ τὰ πράγματα; Ἡ αὐριανὴ ἡμέρα νὰ διατεθῇ διὰ τὴν ψήφισιν τῆς συμβάσεως καὶ ἡ Δευτέρα διὰ τὸν κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον. Ἀναλαμβάνομεν τὴν ὑποχρέωσιν ἀπέναντί σας. Κύριε ὑπουργέ, ἐφ’ ὅσον θὰ διακόψωμεν τώρα καὶ θὰ διατεθῇ καὶ δευτέρα συνεδρίασις κατ’ οὐσίαν πλέον τακτοποιεῖται τὸ ζήτημα. Δὲν πρόκειται νὰ ὑποβληθῇ ἡ πρότασις τῆς τακτικῆς διαδικασίας.

§201Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Βιομηχανίας). Κύριε Πρόεδρε, ὁ συνάδελφος, λέγει ὅτι ἀναλαμβάνει τὴν ὑποχρέωσιν, ἀλλὰ λέγω ὅτι προηγουμένως εἶχεν ἀναληφθῆ καὶ ἄλλη ὑποχρέωσις ἀπὸ τὴν Ἀντιπολίτευσιν.

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ ἠρωτήθη ὁ κ. ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων καὶ ἀπεδέχθη τὴν πρότασίν σας.

§203Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντ.). Ἐφ’ ὅσον καὶ ὁ κ. ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ὁ ὁποῖος δὲν παρίσταται αὐτὴν τὴν στιγμὴν οὔτε ἄλλος βουλευτὴς τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, διεμήνυσεν εἰς τὸ Προεδρεῖον ὅτι δέχεται αὐτὴν τὴν λύσιν, καὶ ἐφ’ ὅσον ὅλα τὰ ἄλλα κόμματα ἐκπροσωποῦνται ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἡ Κυβέρνησις δέχεται τὴν ἑξῆς διαδικασίαν. Πρῶτον μὲν ἀποσύρεται ἡ πρότασις. Δεύτερον, θὰ σᾶς παρακαλέσω δι’ αὔριον νὰ συνεχίσωμεν ἐπὶ τῆς Πτολεμαΐδος καὶ τὸν ἔλεγχον νὰ τὸν κάμωμεν τὴν Δευτέραν. Ἀλλὰ τὴν Τρίτην δὲν θὰ ἔχωμεν ἔλεγχον, ἀλλὰ θὰ ἔχωμεν νομοθετικὴν ἐργασίαν.

§204ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. (Τῆς Ἀντιπολιτεύσεως). Μάλιστα, μάλιστα.

§205ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§206ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§207ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις, δι’ αὔριον καὶ ὥραν 7 μ.μ., μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως, συνέχειαν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου, περὶ κυρώσεως τῆς συμβάσεως Πτολεμαΐδος κλπ. (Ὥρα 1.15′ π.μ.)