1955.05.06

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 86η

Παρασκευὴ 6 Μαΐου 1955

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 6.45′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Β. Καραμπίλιας, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Β. ΚΑΡΑΜΠΙΛΙΑΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Γκελεστάθης, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§4Α. ΓΚΕΛΕΣΤΑΘΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ βουλευτὴς Φαρσάλων κ. Ι. Ριζιώτης, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν προέδρων Συλλόγου Σεισμοπαθῶν, Κοινότητος, Ἑνώσεως Συνεταιρισμῶν καὶ λοιπῶν ὀργανώσεων Φαρσάλων, ζητούντων ἐξαίρεσιν τῆς σεισμοπλήκτου περιοχῆς Φαρσάλων ἐκ τῆς ἐπιβληθείσης νέας φορολογίας, ὑπὲρ τῶν σεισμοπαθῶν Βόλου. Ὁ βουλευτὴς Φαρσάλων κ. Ι. Ριζιώτης, καταθέτει ἀναφορὰς τοῦ Συλλόγου Μηχανικῶν καὶ Ὑπομηχανικῶν καὶ τοῦ Συνδέσμου Ἐργοληπτῶν Λαρίσης ζητούντων ματαίωσιν τῆς μεταφορᾶς εἰς Βόλον τῆς 17ης περιφερειακῆς Δ)νσεως Δημοσίων Ἔργων. Ὁ βουλευτὴς Φαρσάλων κ. Ι. Ριζιώτης, καταθέτει ἀναφορὰν καπνοπαραγωγῶν Πρωσοτσάνης, ζητούντων διενέργειαν δικαστικοῦ καὶ διοικητικοῦ ἐλέγχου διὰ τὴν διαχείρισιν, ἐπεξεργασίαν καὶ πώλησιν τῶν καπνῶν, παρὰ τῆς Ἑνώσεως Γεωργικῶν Συν)σμῶν Δράμας. Ὁ βουλευτὴς Χίου κ. Α. Πασσάδης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐργατοϋπαλληλικοῦ Κέντρου Χίου, ζητοῦντος ἐπ’ εὐκαιρία τῆς ἐργατικῆς πρωτομαγιᾶς λῆψιν μέτρων πρὸς ἐξάλειψιν τῆς ἀνεργίας, ἐκπροσώπησιν τῶν ἐργαζομένων εἰς τὰ πάσης φύσεως ὄργανα κοινωνικῆς πολιτικῆς, ἀπαλλαγὴν τοῦ μέχρι 1.500 δραχμῶν εἰσοδήματος τῶν ἐργαζομένων ἐκ τοῦ Φ.Κ.Π. κλπ. Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς κ. Δ. Πετροπουλάκος, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν ἀποφοίτων καὶ σπουδαστῶν τῶν Σχολῶν Ὑπομηχανικῶν Πατρῶν, ζητούντων ἐπαναφορὰν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ψήφισιν νομοσχεδίου περὶ ἀναγνωρίσεως τῶν φοιτούντων καὶ ἀποφοίτων τῶν ἐπαρχιακῶν Σχολῶν Ὑπομηχανικῶν πλήρη ἰσοτιμίαν αὐτῶν πρὸς τοὺς πτυχιούχους τῶν Σχολῶν Ὑπομηχανικῶν Ἀθηνῶν κλπ. Οἱ βουλευταὶ Καρδίτσης κ.κ. Σ. Ἀλλαμανῆς καὶ Φαρσάλων κ. Ι. Ριζιώτης, καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τοῦ Ἐμποροβιομηχανικοῦ Ἐπιμελητηρίου Λαρίσης, ζητοῦντος ἐξαίρεσιν τῆς σεισμοπλήκτου περιοχῆς Λαρίσης ἐκ τῆς ἐπιβληθείσης νέας φορολογίας ὑπὲρ τῶν σεισμοπαθῶν Βόλου. Οἱ βουλευταὶ Καρδίτσης κ. κ. Σ. Ἀλλαμανῆς, καὶ Κ. Βασαρδάνης, καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ Ἐμπορικοῦ καὶ Ἐπαγγελματικοῦ Συλλόγου Μουζακίου, ζητούντων ἐξαίρεσιν τῶν πυροπαθῶν καὶ σεισμοπλήκτων ἐμποροεπαγγελματιῶν Μουζακίου ἐκ τῆς ἐπιβληθείσης ὑπὲρ τῶν σεισμοπλήκτων Βόλου φορολογίας. Ὁ βουλευτὴς Χαλκίδος κ. Χ. Γερακίνης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Οἰκοδομικοῦ Συνεταιρισμοῦ Ἀστέγων Ὑπαλλήλων Σ.Ε.Κ. Χαλκίδος «ἡ Ἁγία Παρασκευὴ», ζητοῦντος χορήγησιν μακροπροθέσμου τοκοχρεωλυτικοῦ δανείου ἐκ τοῦ Ταμείου Συντάξεως ΣΕΚ ἢ ΑΟΕΚ ἢ Ταμείου Παρακαταθηκῶν ἢ Κτηματικῆς Τραπέζης διὰ τὴν ἀνέγερσιν 30 κατοικιῶν τῶν μελῶν του. Ὁ βουλευτὴς Λεβαδείας κ. Λ. Κουτσοπέταλος καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Πρακτόρων Πετρελαιοειδῶν Θηβῶν ζητούντων ὅπως ἡ προμήθεια ἐπὶ τῶν πωλουμένων ὑγρῶν καυσίμων ὁρισθῇ εἰς τὰ προπολεμικὰ ἐπίπεδα. Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Π. Πινάτσης, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ζωῆς Κωνσταντίνου Ζεμαδάνη ζητούσης τὴν χορήγησιν τίτλων κυριότητος τῆς ἐν Θεσσαλονίκῃ κρατικῆς οἰκίας, τὴν ὁποίαν ἠγόρασε δυνάμει συμβολαιογραφικοῦ προσυμφώνου ἀπὸ τὴν Μαρίαν χήραν Ἀβραὰμ Ἐφραιμίδου, ἀποβιώσασαν ἤδη καὶ εἰς τὴν ὁποίαν ἡ ἐν λόγῳ οἰκία εἶχε παραχωρηθῆ ὑπὸ τοῦ Κέντρου Κοινωνικῆς Προνοίας Θεσσαλονίκης προπολεμικῶς. Ὁ βουλευτὴς Χίου κ. Ν. Ζορμπᾶς, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐργατοϋπαλληλικοῦ Κέντρου Λέσβου, ζητοῦντος ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τῆς ἐργατικῆς πρωτομαγιᾶς λῆψιν μέτρων πρὸς ἐξάλειψιν τῆς ἀνεργίας ἐκπροσώπησιν τῶν ἐργαζομένων εἰς τὰ πάσης φύσεως ὄργανα κοινωνικῆς πολιτικῆς ἀπαλλαγὴν τοῦ μέχρι 1.500 δραχμῶν εἰσοδήματος τῶν ἐργαζομένων ἐκ τοῦ Φ.Κ.Π. κλπ., τὴν κατάργησιν τοῦ Ν.Δ. 2961 διὰ τοῦ ὁποίου περιεκόπησαν τὰ ἐπιδόματα ἀνεργίας καὶ ἐπεβλήθησαν δυσμενεῖς προϋποθέσεις ἐπιδοτήσεως καὶ τὴν ἐπαναφορὰν τῶν διατάξεων τοῦ ν. 1846)51 ὡς πρὸς τὴν ἐπιδότησιν ἀνεργίας κλπ. Ὁ βουλευτὴς Χίου κ. Ν. Ζορμπᾶς καταθέτει ἀναφορὰν νοσηλευομένων εἰς Λεπροκομεῖον Σπιναλόγκας ζητούντων κατάργησιν τοῦ ὡς ἄνω Λεπροκομείου. Ἡ ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ χορηγήσεως δανείων ὑπὸ τοῦ Ὀργανισμοῦ Χρηματοδοτήσεως Οἰκονομικῆς Ἀναπτύξεως (Ο.Χ.Ο.Α.) μέσῳ Ἐξουσιοδοτημένων Τραπεζῶν διὰ συναλλαγματικῶν». Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως ἐνίων διατάξεων ἀφορωσῶν τὸ Σῶμα Ἀστυνομίας Πόλεων». Ἡ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Παιδείας καὶ Θρησκευμάτων Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως Γενικῆς Διευθύνσεως Θρησκευμάτων καὶ τρόπου πληρώσεως Διευθύνσεων τῆς Κεντρικῆς Ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Παιδείας καὶ Θρησκευμάτων». Ἡ ἐπὶ τοῦ Ἐμπορίου Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῶν συναφθεισῶν συμβάσεων μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ α) τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης Ἑλλάδος, ἀπὸ 19.10. 1948 καὶ τῶν ἐπὶ τῆς συμβάσεως ταύτης προσθέτων δηλώσεων, προσθέτων πράξεων καὶ ὑπουργικῶν ἀποφάσεων, β) τῆς Ἐμπορικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος ἀπὸ 1.4.1953 καὶ γ) τῆς Προνομιούχου Ἀνωνύμου Τραπέζης Γενικῶν Ἀποθηκῶν τῆς Ἑλλάδος (Π.Ε.Γ.Α.) ἀπὸ 6.5.53 καὶ 31.5.1953 καὶ ἄλλων διατάξεων». Ἡ ἐπὶ τῆς Γεωργίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διατάξεών τινων ἀφορωσῶν τοὺς εἰς Ἀνωτάτας Γεωπονικὰς Σχολάς, μετεκπαιδευθέντας Γεωπόνους πτυχιούχους Μέσων Γεωργικῶν Σχολῶν». Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Ἀθανασίου καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διοικητικῶν μεταβολῶν ὁμόρων Νομῶν καὶ Ἐπαρχιῶν». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ε. Σαββόπουλος καὶ Α. Παυλόπουλος καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως ἐνίων διατάξεων ἀφορώντων τὸ Σῶμα Ἀστυνομίας Πόλεων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Α. Φράγκος, Μ. Κοτσώνης καὶ Ι. Χατζηνικολῆς καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μεταφορᾶς ἀγαθῶν ἐπὶ κομίστρῳ διὰ φορτηγῶν τριτρόχων αὐτοκινήτων».

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Προηγουμένως, κύριοι βουλευταί, ἤθελον νὰ σᾶς ἐρωτήσω, ἐπὶ τοῦ ἑξῆς θέματος, ἐὰν καὶ ἐφ’ ὅσον συμφωνῆτε, πρῶτον. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων παρακαλεῖ ἐὰν εἶναι δυνατόν, νὰ ἐπισπευθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεώς του. Ἀφοῦ συζητηθοῦν ἐπὶ ἓν τέταρτον ἐρωτήσεις, νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἐπερώτησιν, τὴν ὁποίαν ἔχουν ὑποβάλει ὁ κ. Ζίγδης καὶ ὁ κ. Μητσοτάκης, περὶ Ὑλίκης. Εἶναι βεβαίως μερικὴ παρέκκλισις ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ. Ἔχουν ἀντίρρησιν οἱ κ.κ. ἐρωτῶντες;

§6ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπίσης, ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Βιομηχανίας παρακαλεῖ ὅπως τὴν προσεχῆ Παρασκευὴν διατεθῇ σχεδὸν ὁλόκληρος ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν συζήτησιν τῶν ἐρωτήσεων καὶ ἐπερωτήσεων, ποὺ ἀφοροῦν τὸ Ὑπουργεῖον του. Συμφωνεῖ ἡ Βουλή;

§8ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§9Μ. ΧΛΟΥΒΕΡΑΚΗΣ. Νὰ συζητηθῇ καὶ ἡ ἐπερώτησις τῆς σταφίδος.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Βιομηχανίας ὑπέβαλε τὴν παράκλησιν, διότι αἱ ἐρωτήσεις, καὶ ἐπερωτήσεις του ἀφοροῦν τὸ Ὑπουργεῖον του ἀνέρχονται εἰς 50–60.

§11Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Καὶ τῆς σταφίδος.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ σᾶς ἀνεκοίνωσα τὴν παράκλησιν τοῦ ὑπουργοῦ Βιομηχανίας. Ἔλεγχος θὰ γίνῃ.

§13Δ. ΛΟΝΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ Ἐπιτροπὴ Οἰκονομικῶν παρακαλεῖ τὴν Δευτέραν, ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁρισθῇ ἡ ἔναρξις τῆς συνεδριάσεως ἀντὶ εἰς τὰς 6.30′, εἰς τὰς 7.30′, διὰ νὰ ἔχῃ περισσότερον χρόνον διὰ τὴν ἐπεξεργασίαν τῶν οἰκονομικῶν νομοσχεδίων. Διαβιβάζω τὴν παράκλησιν τῆς Ἐπιτροπῆς.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλή, δέχεται ὅπως τὴν προσεχῆ Δευτέραν, ἐπειδὴ ἡ Ἐπιτροπὴ τῶν Οἰκονομικῶν θὰ συζητήσῃ τὰ φορολογικὰ νομοσχέδια καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ παρίστανται ὅλοι οἱ βουλευταί, νὰ ἀρχίσῃ ἡ συνεδρίασις εἰς τὰς 7.30′; Εἰδικῶς κατ’ ἐξαίρεσιν.

§15ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ὁ κ. Δ. Λαντζούνης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ συμβολαιογράφου Δωρείου Γεωργίου Κουλίου διὰ τῆς ὁποίας αἰτεῖται ὅπως χορηγηθῇ σχετικὴ ἐνίσχυσις εἰς τοὺς συμμοριοπλήκτους συμβολαιογράφους.

§17Δ. ΛΑΝΤΖΟΥΝΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, δυνάμει τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ ν. 921)49 εἶχε θεσπισθῆ χρηματικὴ ἀποζημίωσις εἰς τοὺς πληγέντας ἐκ τοῦ συμμοριτοπολέμου συμβολαιογράφους. Ὑπάρχει εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ἓν σημαντικὸν ποσὸν εἰς εἰδικὸν λογαριασμὸν διὰ χρηματικὴν ἐνίσχυσιν τῶν συμμοριοπλήκτων συμβολαιογράφων. Καὶ ἐνῷ μέχρι πρὸ ἔτους ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου κατεβάλλετο κανονικῶς ἡ σχετικὴ χρηματικὴ ἐνίσχυσις εἰς τοὺς συμμοριοπλήκτους συμβολαιογράφους κατὰ μῆνα ἢ δίμηνον ἢ ἑξάμηνον ἀπὸ τὸ 1953 τοῦτο δὲν καταβάλλεται, ἂν καὶ τὸ εἰδικὸν κονδύλιον ὑπάρχῃ κατατεθειμένον εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν. Κύριε ὑπουργέ, τὸ ποσὸν τοῦτο προορίζεται διὰ τοὺς συμβολαιογράφους τῆς ὑπαίθρου, οἱ ὁποῖοι ἔχουν καταστραφῆ καὶ ἔχουν περιορισθῆ μεγάλως αἱ ἐργασίαι των. Θὰ παρεκάλουν, κ. Πρόεδρε, τὸν ἀξιότιμον κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὅπως μεριμνήσῃ διὰ τὴν καταβολὴν τοῦ ποσοῦ τούτου εἰς τοὺς ἐν λόγῳ συμβολαιογράφους διὰ νὰ ἐξέλθουν ἀπὸ τὸ ἀδιέξοδον εἰς τὸ ὁποῖον εὑρίσκονται.

§18Κ. ΘΕΟΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Δικ.). Κύριε συνάδελφε, ἔχετε δίκαιον καὶ τὸ αἴτημα τῶν ἐνδιαφερομένων εἶναι λίαν συμπαθὲς καὶ θὰ ἱκανοποιηθῇ. Καταρτίζεται ἀπόφασις περὶ διανομῆς καὶ ἐλπίζω ἐντὸς ὀλίγου χρόνου νὰ γίνῃ ἡ διανομή.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Σαββόπουλος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Σωματείου πωλησάντων ἀκίνητα ἐπὶ κατοχῆς κ. λ. π.

§20Ε. ΣΑΒΒΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχει μία κατηγορία Ἑλλήνων, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὴν κατοχὴν ἐκ λόγων ἀνάγκης, ἐπώλησαν ὡρισμένα ἀκίνητα, τὰ ὁποῖα διὰ προσυμφώνου εἶχον ἀγοράσει. Αὐτὴ ἡ κατηγορία τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν, δὲν ἐπροστατεύθησαν μὲ τὸν νόμον 1323)49 «περὶ ἀγοραπωλησιῶν ἐπὶ κατοχῆς». Ὁ κ. ὑπουργὸς Δικαιοσύνης γνωρίζει ἄριστα τὸ θέμα, καὶ ὅταν εὑρίσκετο εἰς τὰ βουλευτικὰ ἑδώλια μετὰ συμπαθείας προσέβλεπε εἰς τὸ θέμα τοῦτο. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ θελήσῃ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὑπεστήριξεν ὡς βουλευτὴς, νὰ τὰ πραγματοποιήσῃ σήμερον ὡς ἁρμόδιος ὑπουργός.

§21Π. ΤΖΑΝΝΕΤΑΚΗΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§22Η. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§23Χ. ΣΟΛΟΜΩΝΙΔΗΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§24Κ. ΘΕΟΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Δικ.). Κύριοι συνάδελφοι, τὸ ζήτημα τῶν ἀγοραπωλησιῶν ἐπὶ κατοχῆς εἶναι σημαντικώτατον καὶ ἀπησχόλησε τὴν Βουλὴν καὶ τὴν κοινὴν γνώμην ἐπὶ ἀρκετὸν χρόνον. Ὡς βουλευτὴς εἶχον τὴν γνώμην, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ συζητήσῃ θέματα τοιαύτης κοινωνικῆς σημασίας. Ὁ ἐκδοθεὶς νόμος περὶ ἀγοραπωλησιῶν ἔχει ηὐξημένην συνταγματικὴν ἰσχὺν καὶ δὲν δύναται νὰ τροποποιηθῇ διὰ νόμου. Τοιουτοτρόπως σήμερον δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπανορθώσωμεν τὰ τυχὸν ἐπισυμβάντα κατὰ τὸ παρελθόν, λάθη. Ὅταν εὑρεθῇ τρόπος τροποποιήσεως τοῦ ὡς ἄνω νόμου, θὰ μελετήσωμεν τὸ θέμα.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΕΠΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ἡ ὑπ’ ἀριθ. 1 συζήτησις ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 2 ἐπερωτήσεως, σχετικῶς μὲ τὴν κατάθεσιν τῶν φακέλλων τῶν διορισθέντων ἐσχάτως δικαστικῶν γραμματέων, ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς ἔλαβεν ἔγγραφον ἀπάντησιν τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ καὶ ἑπομένως, νομίζω, ὅτι τὸ θέμα θεωρεῖται λῆξαν. Ὁ κ. Ι. Ζίγδης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐπερωτήσεώς του σχετικῶς μὲ τὴν ὕδρευσιν τῶν Ἀθηνῶν ἐξ Ὑλίκης.

§26Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐὰν ἡ μὴ κατάθεσις κανονικῶς αἰτηθέντος ἐγγράφου εἰς τὴν Βουλὴν ἀποτελεῖ ἔλλειψιν εὐλαβείας πρὸς τὸ Σῶμα, οὐχ ἧττον πρέπει νὰ εἴμεθα εὐγνώμονες εἰς τὸν κ. ὑπουργόν, διότι οὗτος μᾶς ὑπεχρέωσε νὰ φέρωμεν τὸ μέγα αὐτὸ θέμα πρὸ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας.

§27Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Ὁ φάκελλος κατετέθη.

§28Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἔχω ὑποβάλλει δύο αἰτήσεις, τὴν πρώτην εἰς τὰς 19 Φεβρουαρίου μετὰ τοῦ κ. Μητσοτάκη καὶ δευτέραν αἴτησιν εἰς τὰς 14 Μαρτίου χωρὶς νὰ ἔχω λάβει οὐδὲν τῶν αἰτηθέντων ἐγγράφων.

§29Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Κατετέθη ὁ φάκελλος.

§30Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Δὲν ἔχω λάβει κανένα ἔγγραφον.

§31Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Ὁ φάκελλος κατετέθη πρὸ 15 ἡμερῶν.

§32Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Συνήθως ὅταν κατατίθενται τὰ ἔγγραφα εἰς τὴν Βουλὴν, τὸ Προεδρεῖον, τὰ διαβιβάζει ἢ μᾶς πληροφορεῖ ὅτι κατετέθησαν.

§33Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Θὰ εἶναι παράλειψις τῆς Βουλῆς.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν θέλετε νὰ ἀναμείνετε ἐπὶ 5 λεπτά, διότι ἐστάλη ὑπάλληλος νὰ ἴδῃ ἐὰν ἐλήφθησαν καὶ ἂν κακῶς ἡ ὑπηρεσία δὲν τὰ διεβίβασε. Διότι ὁ Πρόεδρος δὲν δύναται νὰ γνωρίζῃ ἂν διεβιβάσθησαν τὰ ἔγγραφα.

§35Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Σᾶς εἶπον, ὅτι κατετέθη ὁ φάκελλος.

§36Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἐγὼ σᾶς διαβεβαιῶ, ὅτι μέχρι τῆς στιγμῆς δι’ οὐδὲν ἔγγραφον ἐπληροφορήθην ἀπὸ τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ὅτι κατετέθη. Ἑπομένως, νομίζω, ὅτι εὐσταθεῖ ἡ αἰτίασις, τὴν ὁποίαν ἀπηύθυνα ἐναντίον ὑμῶν.

§37Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Ἐὰν εἶναι παράλειψις τῆς Βουλῆς, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ αἰτιᾶσθε ἐμένα. Ἐγὼ κατέθεσα τὰ ἔγγραφα.

§38Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Τότε μεταθέτω τὴν αἰτίασιν ἐναντίον τῶν ὑπευθύνων.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔστειλα νὰ ἐξετάσω, διότι εἶναι πιθανὸν ἡ ὑπηρεσία τῆς Βουλῆς νὰ μὴ τὸ διεβίβασε.

§40Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Κατετέθη τὴν 31ην Μαρτίου.

§41Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Δὲν ἔχω πάρει κανένα ἔγγραφον.

§42Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Πρόκειται περὶ παραλείψεως τῆς ὑπηρεσίας τῆς Βουλῆς. Παρ’ ὅτι κατετέθη, δὲν σᾶς διεβιβάσθη.

§43Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν εἰς ὅ,τι ὑποστηρίζετε. Ἀλλὰ καὶ ἐγὼ εὑρίσκομαι ἐν πλήρῃ καλῇ πίστει καὶ δικαίῳ, ὅταν λέγω, ὅτι δὲν ἔλαβον γνῶσιν τῶν ζητηθέντων ἐγγράφων. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὸ θέμα.

§44Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Ἐὰν σᾶς εἶναι ἀπαραίτητον νὰ λάβητε γνῶσιν τῶν ἐγγράφων, ἐγὼ εἶμαι πρόθυμος καὶ ἀπόψε νὰ συζητήσωμεν καὶ τὴν Τρίτην. Ἐὰν ὑπάρχῃ ἡ ἐντύπωσις, ὅτι δὲν ἐτέθησαν ὑπ’ ὄψιν ὅλα τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ σᾶς ἐπέτρεπον νὰ ἐλέγξητε αὐτὴν τὴν πρᾶξιν ἐγὼ θὰ ἤμην πρόθυμος νὰ ἀναβάλωμεν διὰ 2–3 ἡμέρας, διὰ νὰ λάβητε γνῶσιν τοῦ φακέλλου.

§45Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Νομίζω, ὅτι δυνάμεθα νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν ἐπερώτησιν, διὰ νὰ δοθῇ ἡ εὐκαιρία εἰς ὑμᾶς νὰ δώσητε ὅλας τὰς πληροφορίας, αἱ ὁποῖαι χρειάζονται διὰ τὴν δημιουργίαν μιᾶς ἀντικειμενικῆς γνώμης ἐπὶ τοῦ μεγάλου θέματος, εἰς τὸ ὁποῖον ἐπανειλημμένως ἀνεφέρθην, χωρὶς νὰ τὸ ἀναφέρω, εἶναι τὸ θέμα τῆς ἀξιοποιήσεως τοῦ ὑδατίνου πλούτου τῆς Ὑλίκης καὶ τῆς Παραλίμνης. Κύριοι, αἱ δύο λίμναι, ἡ Ὑλίκη καὶ ἡ Παραλίμνη ἀποτελοῦν φυσικὴν ἀποθήκην ὕδατος 2.500.000.000 κυβικῶν. Τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα διαθέτομεν περὶ τῶν λιμνῶν αὐτῶν εἶναι στοιχεῖα συνεχοῦς παρατηρήσεως 50 ἐτῶν, τῆς ἑταιρείας Κωπαΐδος, καὶ νομίζω, ὅτι εἶναι ἀπὸ τὰ πλέον ἀκριβῆ καὶ πλήρη, τὰ ὁποῖα διαθέτομεν δι’ οἱανδήποτε ἄλλην ὁμοίαν περίπτωσιν ἀνὰ τὴν χώραν. Εἰς τὴν Ὑλίκην εἰσρέουν κατ’ ἔτος, κατὰ μέσον ὅρον βεβαίως, 400.000.000 κυβικὰ ὕδατος. Χάνονται λόγω ὑπογείων καταβοθρῶν περὶ τὰ 510 ἑκατ. καὶ χύνονται εἰς τὴν Παραλίμνην 250 ἑκ. Εἰς τὴν Παραλίμνην χάνονται λόγῳ ὑπογείων καταβοθρῶν περὶ τὰ 140 ἑκ. καὶ χύνονται διὰ τῆς σήραγγος τῆς ... (δὲν ἠκούσθη)... περὶ τὰ 110 ἑκατ. κυβικὰ ὕδατος τὸν χρόνον. Γνωρίζετε ὅτι ἀπὸ τὰς πλέον φοβεροτέρας ἐλλείψεις τῶν ἱστορικῶν ἐδαφῶν μεταξὺ Ὑλίκης καὶ Ἀθηνῶν, ὑπῆρξε πάντοτε τὸ νερό, νερὸ διὰ τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν, νερὸ διὰ τὸ πεδίον τὸ Θηβαϊκὸν καὶ τὸ πεδίον τῆς Ἀττικῆς, τὰ ὁποῖα στερούμενα τούτου, ὑφίστανται πάντοτε μίαν ἐξέλιξιν πλημμελῆ.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε δίκαιον καὶ σεῖς καὶ ὁ κ. ὑπουργός. Ἔχει ἄδικον ἡ ὑπηρεσία τῆς Βουλῆς. Ὀφείλω νὰ ζητήσω συγγνώμην. Προσωπικῶς δὲν εὐθύνομαι, βέβαια, διότι δὲν λαμβάνω τοὺς φακέλλους. Εὑρέθη εἰς τὸ γραφεῖον ἑνὸς ἀνωτέρου ὑπαλλήλου, ὁ ὁποῖος ἀπουσίαζε καὶ τὸ ἐλησμόνησε νὰ τὸ στείλῃ. Ζητῶ ἀπὸ τὸ Σῶμα νὰ συγχωρήσῃ αὐτὴν τὴν ἀμέλειαν.

§47Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Μοῦ ἐφάνη περίεργον διότι ὑπουργὸς τῆς ἐπιμελείας τοῦ κ. Καραμανλῆ, ἔκαμεν αὐτὴν τὴν παράλειψιν διότι ἐπίστευα, ὅτι εἰς ἄλλον θὰ ὠφείλετο αὐτὴ ἡ ἀταξία. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, γνωρίζετε, ὅτι ἀπὸ τὴν ἐποχὴν τοῦ Κέκροπος ὑπῆρχε τὸ θέμα αὐτό, καὶ τὰ ἔργα τὰ ὁποῖα ἔγιναν ἐδῶ, ἴσως ὀλίγοι συνέδεσαν τὸ ὄνομά τους, ὅσον ὁ Ἀδριανός, λόγῳ τοῦ Ἀδριανείου ὑδραγωγείου. Γνωρίζετε ὅτι ὅταν ἐκτίσαμεν τὸν Μαραθῶνα τοῦτο ἀπετέλεσεν ἓν ὑπὸ τὰ μεγαλύτερα ἔργα τῶν Κυβερνήσεων τῶν μετὰ τὸ 1922, διὰ τῶν ὁποίων ἐλύθη τὸ ζήτημα τῆς ὑδρεύσεως, δι’ ἕν χρονικὸν διάστημα. Βεβαίως, ἡ ἐπέκτασις τῆς πόλεως τῶν Ἀθηνῶν καὶ αἱ φοβεραὶ ἀνομβρίαι, αἱ μεταπολεμικαί, ἔφερον τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ πάλιν εἰς μίαν ὀξύτητα ἐξαιρετικήν, ἀπειλουμένων τῶν Ἀθηνῶν νὰ εὑρεθοῦν ἄνευ ὕδατος. Ἀλλὰ ἐὰν αἱ Ἀθῆναι ἐστέναξαν ἐπὶ ἓν ὡρισμένον χρονικὸν διάστημα, τὸ Θηβαϊκὸν πεδίον καὶ τὰ ἀττικὰ πεδία συνεχῶς διψοῦν, τελοῦν ὑπὸ τὴν τυρρανίαν τῆς ἐλλείψεως ὕδατος, διάφορα δὲ περίεργα πράγματα, τὰ ὁποῖα διεμορφώθησαν περὶ τὰς Ἀθήνας, ἴσως καὶ αὐτὴ ἡ τεραστία ἐπέκτασις τῆς πόλεως, ὀφείλονται εἰς τὸ γεγονός, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἐξησφαλισμένη ἐπάρκεια ὕδατος. Ἀλλὰ ἐὰν τὸ θέμα ἐτέθη ἐν σχετικῇ ὀξύτητι, κατὰ τὴν μεταπολεμικὴν περίοδον διὰ τὰς Ἀθήνας ὑπῆρξεν ὀξύτατον πάντοτε ἀπ’ ἀρχαιοτάτων χρόνων διὰ τὴν περιβάλλουσαν ὕπαιθρον καὶ ἦτο ζήτημα σημαντικὸν βασικώτατον ἐξ ἴσου σπουδαῖον ὅσον ἡ ὕδρευσις τῶν Ἀθηνῶν, ἡ ἄρδευσις αὐτῶν τῶν πεδίων. Βεβαίως, μὲ τοὺς 5.460.000 κυβικά, τὰ ὁποῖα χύνονται κάθε χρόνον εἰς τὴν Ὑλίκην καὶ τὰ ὁποῖα χάνονται, ἐὰν ἠμπορούσαμε νὰ τὰ ἀξιοποιήσουμε, θὰ ἐλύομεν τὸ θέμα τῶν Ἀθηνῶν, μία διὰ πάντα, ὅπως ἐπίσης μία διὰ πάντα νὰ τελειώσωμεν τὸ θέμα τῆς ἀρδεύσεως τοῦ Θηβαϊκοῦ καὶ Ἀττικοῦ πεδίου. Ὑπῆρχεν, ἑπομένως, ἡ Ὑλίκη μία πρόκρισις, τὴν ὁποίαν, ἐν τούτοις, οἱ Ἕλληνες ἠρνήθησαν ν’ ἀντιμετωπίσουν ἐπὶ αἰῶνας, μέχρις ὅτου, κατὰ τὴν περίοδον τῆς κατοχῆς, ἐν τῇ ἱερᾷ ἀνησυχίᾳ τῶν Ἑλλήνων, διὰ νὰ ἀναζητήσουν λύσεις ἐξασφαλιζούσας τὴν βιοσιμότητα τῆς χώρας των, ἕνας μηχανικὸς Ἕλλην, ὁ κ. Θεοδ. Ραφτόπουλος συνέλαβε τὸ πρόβλημα, ἀντελήφθη τὴν ὑπάρχουσαν εὐκαιρίαν καὶ πρῶτος αὐτὸς εἰσηγήθη τὴν ἀξιοποίησιν τῆς Ὑλίκης διὰ τὴν ὕδρευσιν τῶν Ἀθηνῶν, ἀλλὰ καὶ τὴν ἄρδευσιν τῆς περιβαλλούσης αὐτὰς ὑπαίθρου. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων τοῦ 1945, ὁ κ. Ἀναργ. Δημητρακόπουλος, ἀντιληφθεὶς καὶ αὐτὸς τὴν βασιμότητα τῶν ἐπιχειρημάτων τοῦ κ. Ραφτοπούλου, ἔδωσεν ἐντολὴν εἰς τὸν μηχανικὸν τοῦτον νὰ μελετήσῃ τὸ θέμα, καὶ νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τὴν σχετικὴν μελέτην. Ὁ κ. Ραφτόπουλος μετὰ τῶν διαπρεπεστάτων Ἑλλήνων τεχνικῶν καὶ δὴ τοῦ μακαρίτου καθηγητοῦ τοῦ Πολυτεχνείου, κ. Σίνη, ἐμελέτησεν ἐπὶ δύο ἔτη τὴν ὑπόθεσιν τῆς Ὑλίκης καὶ τὸ 1947 ὑπέβαλεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων τὴν προμελέτην του. Ὁ ὑπουργὸς τῶν Δημ. Ἔργων ἐμελέτησεν τὴν προμελέτην ἐπὶ 1½ ἔτος. Εἰς τὰς 30 Ἰουνίου 1954, ὑπουργοῦντος τοῦ κ. Σ. Νικολαΐδη, κατόπιν μακροτάτων συζητήσεων, αἱ ὁποῖαι ἔφθασαν εἰς ὀξύτητα τὴν ὁποίαν δὲν θὰ ἐπερίμενεν κανεὶς ἀπὸ τεχνικούς, ἐλήφθη ἡ ἱστορικὴ ἀπόφασις τῆς προκρίσεως τῆς λύσεως Ὑλίκης, ἔναντι τῆς προβαλλομένης ὑπὸ τῆς Ἑταιρίας Ὑδάτων, τῆς Σουβάλας, ἐλήφθη ἡ ἀπόφασις αὐτὴ καὶ νομίζω, ὅτι εἰς τὴν ἱστορίαν τοῦ Ἄστεως ἐδημιούργησεν ἕνα ἱστορικὸν σταθμόν. Ὁ διαδεχθεὶς τὸν κ. Νικολαΐδην ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων, κ. Χαβίνης, ὁ ἀξιότιμος καὶ σεβαστὸς ἐκ Πρεβέζης συνάδελφος, ὑπουργὸς καὶ αὐτὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων, ἔθεσε τὴν προμελέτην Ραφτοπούλου ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ συμβουλίου τῶν δημοσίων ἔργων καὶ ἐν μεγάλῃ πλειοψηφίᾳ ἐνεκρίθη ἡ λύσις αὐτὴ ὡς ὀρθῶς ἔχουσα καὶ ὡς ἀποδεδειγμένη. Ὁ διάδοχος τοῦ κ. Χαβίνη εἰς τὸ ὑπουργεῖον Δημ. Ἔργων, κ. Ν. Ζέρβας, λόγῳ διαφόρων ἀντιρρήσεων, ἰδίως λόγῳ τῆς φοβερᾶς πιέσεως τῆς Ἑταιρίας, ἡ ὁποία μὲ ἄλλους τεχνικούς, σχετιζομένους μὲ αὐτήν, ἐδημιούργησε θόρυβον καὶ προσεπάθησε νὰ δημιουργήσῃ μίαν ἄλλην ἐμπλοκήν, μετακαλέσασα τὸν Γάλλον εἰδικόν, κ. Μπρινότ, ὁ ὁποῖος ἐλθὼν εἰς Ἑλλάδα, σκεφθεὶς καὶ μελετήσας ἐπὶ τόπου τὸ θέμα, μελετήσας καὶ τὴν προμελέτην τοῦ κ. Ραφτοπούλου, ἀπεφάνθη ἀσυζητητὶ καὶ κατηγορηματικῶς ὑπὲρ τῆς λύσεως Ραφτοπούλου, ἀπορριφθείσης καὶ τῆς ὑδρεύσεως ἐκ Σουβάλας καὶ τῆς ἄλλης ἐκ Ραπτόζης, προτάσεις, τὰς ὁποίας ἐπίσης ἡ Οὔλεν ἔχει ὑποβάλει. Κατόπιν τούτου, τὸ ὑπουργεῖον ἀνέθεσε τὴν σύνταξιν τῆς ὁριστικῆς μελέτης εἰς τὸν κ. Ραφτόπουλον, οὗτος δὲ μετ’ ἐπιτελείου διακεκριμμένων Σουηδῶν τεχνικῶν ἐπελήφθη τοῦ ἔργου, καὶ τὸ 1952, ἐπὶ Κυβερνήσεως τοῦ ἀειμνήστου Νικ. Πλαστήρα ὑπέβαλε τὴν ὁριστικὴν μελέτην. Λόγῳ τῆς πτώσεως τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης, ἡ ὁποία ἐπηκολούθησε μετὰ τὴν ὑποβολὴν τῆς μελέτης, ἐπελήφθη αὐτὸς ὁ ὑπουργὸς Δημοσίων Ἔργων, τῆς ὑπηρεσιακῆς Κυβερνήσεως, ὁ τέως πρύτανις τοῦ Πολυτεχνείου, ὁ κ. Κορωναῖος.

§48Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὑπεβλήθη ἡ ὁριστικὴ μελέτη καὶ συνεστήθη Ἐπιτροπὴ ἐξ ἀρίστων τεχνικῶν νὰ ἐλέγξῃ τὴν μελέτην καὶ τὴν ἤλεγξε, πρὸ τοῦ 1952.

§49Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Σᾶς εὐχαριστῶ διὰ τὴν συμπλήρωσιν. Βεβαίως δὲν θέλω ν’ ἀπασχολήσω ἐπὶ πολὺ τὴν Βουλὴν ἐπὶ τοῦ θέματος, ἀλλὰ τὸ ὅτι ὑπῆρξε μία ἐξαντλητική, καθ’ ὅλα τὰ στάδια μελέτη τῆς ὑποθέσεως ἀπὸ τοὺς πλέον ἐνδεδειγμένους τεχνικούς, ἀπὸ τοὺς πλέον διακεκριμμένους εἰδικούς, τοὺς ὁποίους ἔχομεν, δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἀμφιβολία. Ἐπιστέγασμα δὲ ὅλης αὐτῆς τῆς διερεύνησις τῆς κριτικῆς, τῆς ἐξαντλητικῆς κριτικῆς, ἦτο ὅτι ὁ Πρύτανις τοῦ Πολυτεχνείου, ὁ ὁποῖος συνέβη νὰ εἶναι καὶ ὑπουργὸς τῆς ὑπηρεσιακῆς Κυβερνήσεως, ἔσπευσε νὰ δώσῃ καὶ αὐτὸς τὴν εὐλογίαν του, διότι ὡς τεχνικὸς ἐθεώρησε τὸ θέμα ἐξαντληθὲν καὶ ἀπεφάσισε τὴν ἔναρξιν τοῦ ἔργου. Ἀπέμενεν, ἑπομένως, εἰς τὴν διάδοχον Κυβέρνησιν τοῦ Συναγερμοῦ καὶ δὲν ἦτο ἡ πρώτη εὐκαιρία, ἀτυχῶς, τὸ ἔργον τῶν προηγουμένων Κυβερνήσεων —ἂς τὶς ξεχάσουμε ἐκεῖνες τὶς ὑποκυβερνήσεις— νὰ τὸ ἀξιοποιήσῃ καὶ πάλιν ὁ Συναγερμός. Ὁ κ. Καραμανλῆς, ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων, εὑρέθη πρὸ δύο θεμάτων, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀξιοποίησιν τῆς Ὑλίκης. Τὸ πρῶτον ἦτο νὰ ἐξεύρῃ τὴν χρηματοδότησιν, θέμα τὸ ὁποῖον ἐδημιουργήθη λόγῳ τῆς ἀντιδράσεως τῆς Οὔλεν νὰ ἐπιβαρύνῃ τοὺς λογαριασμοὺς εἰσπράξεως μὲ τὸ ἀπαιτούμενον ποσοστόν. Τὸ ἔλυσεν ὁ κ. ὑπουργὸς κατ’ ἄλλον τρόπον πέρυσι, διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἐψηφίσθη στὰς 30 Ἰουνίου 1954. Παρέμενεν ἕν ἄλλο θέμα, διὰ τὸ ὁποῖον ἡ εὐθύνη τοῦ κ. ὑπουργοῦ ἦτο ἄμεσος καὶ ἀπὸ τὴν εὐθύνην αὐτὴν δὲν ἠμποροῦσεν, ἄνευ εὐθύνης νὰ διαφύγῃ. Ἡ ὁριστικὴ μελέτη ἔθετε τὸ ζήτημα τῆς ἐρεύνης τῆς στεγανώσεως τῶν λιμνῶν, θέμα τὸ ὁποῖον ὑπεγράμμισεν ὁ Μπρυνότ. Ἔπρεπε δηλαδὴ τάχιστα νὰ γίνῃ ἔρευνα κατὰ πόσον εἶναι δυνατὴ ἡ στεγάνωσις τῶν λιμνῶν, ὁπότε θὰ ἦτο δυνατόν, ἀντὶ τῶν 110 ἑκατομμ. κυβικῶν νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς ἀξιοποίησιν ὕδατος 250 προσέτι, ἤτοι 360 ἑκατομμυρίων κυβικῶν. Ὁ κ. ὑπουργὸς εἶχε καὶ προϋπολογισμὸν τῆς σχετικῆς δαπάνης, ἡ ὁποία ἀνέρχεται εἰς 2.600.000 νέας δραχμάς. Ἐν τούτοις δὲν ἠκούσθη ἐπὶ 1½ περίπου ἔτος διὰ τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, ὁπότε τὸν Ἰούνιον τοῦ 1954....

§50Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Οὐδεμία πρότασις περὶ μελέτης τῆς δυνατότητος στεγανώσεως ὑπάρχει. Θέμα στεγανώσεως τῆς Ὑλίκης δὲν ὑπάρχει. Ὁ κ. Ραφτόπουλος εἶπεν ὅτι ἠμπορεῖ νὰ πάῃ παραλιακῶς. Θέμα λοιπὸν στεγανώσεως τῶν λιμνῶν δὲν ὑπάρχει.

§51Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Νομίζω, ὅτι δὲν εἶσθε καλῶς μελετημένος. Ἡ ὁριστικὴ μελέτη, ἡ ὁποία καὶ ἐνεκρίθη κανονικῶς ἔθετε ζήτημα ἀμέσου διενεργείας ἐρεύνης, διὰ τὴν δυνατότητα στεγανώσεως τῶν λιμνῶν. Καὶ αὐτὸ ἦτο τὸ πρῶτον σας καθῆκον.

§52Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.) Ὄχι. Ἐὰν υἱοθετοῦσα τὴν μελέτην τῆς παρευβοϊκῆς χαράξεως, δὲν εἶχον ἀνάγκην νὰ ἀσχοληθῶ μὲ θέμα στεγανώσεως, διότι ἡ παρευβοϊκὴ εἶχεν ὡς θέμα τὴν Ὑλίκην.

§53Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Σᾶς προτείνω νὰ συμβουλευθῆτε τὴν μελέτην. Ἔλεγον λοιπόν, ὅτι τὸ θέμα σας ἦτο, νὰ προχωρήσετε ἀμέσως εἰς τὴν ἔρευναν τῆς δυνατότητος στεγανώσεως τῶν λιμνῶν. Ἀντὶ νὰ κάμνετε τοῦτο ὅμως, ἐπὶ 1½ ἔτος, οὐδὲν ἐκάματε. Καὶ μετὰ 1½ ἔτος μᾶς προσφέρετε τὴν λύσιν σας. Ἀλλὰ πρὶν εἰσέλθω εἰς τὴν ἀνάλυσιν τῶν δύο λύσεων, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ εἴπω εἰς τὴν Βουλήν, εἰς τὶ συνίσταται ἡ χάραξις τὴν ὁποίαν ὁ κ. ὑπουργὸς ἀπεφάσισεν νὰ πραγματοποιήσῃ καὶ εἰς τὶ ἡ τῆς ὁριστικῆς μελέτης. Ἡ ὁριστικὴ μελέτη προέβλεπε τάφρον ἀνοικτὴν 75 χιλιομέτρων, ποὺ θὰ ἤρχιζεν ἀπὸ τὴν Ἀνάχωλην τῆς Ὑλίκης — ἔχω μοιράσει ἓν σχεδιάγραμμα, διὰ νὰ δυνηθῆτε νὰ μὲ παρακολουθήσετε — θὰ προχωροῦσε κατὰ μῆκος τῆς Παραλίμνης, διὰ τοῦ παρευβοϊκοῦ πεδίου καὶ θὰ ἔφθανε εἰς Κακοσάλεσι. Εἰς Κακοσάλεσι θὰ ἐγένετο μία ἀνύψωσις περὶ τὰ 170 μέτρα διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ χυθῇ τὸ νερὸ εἰς τὴν λίμνην τοῦ Μαραθῶνος. Ἡ ἀνοικτὴ αὐτὴ τάφρος θὰ ἐχρησίμευεν, ὄχι μόνον διὰ τὴν ὕδρευσιν τῶν Ἀθηνῶν, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν ὕδρευσιν τοῦ παρευβοϊκοῦ πεδίου καὶ φυσικὰ θὰ ἦτο δυνατὴ ἡ ὕδρευσις καὶ τῆς πόλεως τῆς Χαλκίδος, πόλεως αὐξανομένης ὁλονὲν βιομηχανικῆς σημασίας. Αὐτὸ ἦτο τὸ πρῶτον του στάδιον. Εἰς ἕνα δεύτερον στάδιον, ὅταν δηλαδὴ αἱ Ἀθῆναι θὰ κατηνάλωσκον ὕδωρ ἄνω τῶν 100.000.000 κυβικῶν μέτρων, ὁπότε αἱ ὑφιστάμεναι σήραγγες θὰ ἦσαν ἀνεπαρκεῖς, προεβλέπετο ἡ διάνοιξις τῆς μεγάλης σήραγγος διὰ τῆς Πάρνηθος, ἡ ὁποία θὰ ἐπέτρεπε νὰ φθάσῃ τὸ ὕδωρ μέχρις Ἐλευσῖνος διὰ φυσικῆς ροῆς, λόγῳ τῆς βαρύτητος, ἄνευ οὐδεμιᾶς ἄλλης δυνάμεως. Καὶ ἑπομένως, αἱ Ἀθῆναι καὶ τὰ πεδία τὰ περὶ τὰς Ἀθήνας θὰ ἐλάμβανον τὸ ὕδωρ εὐθηνότατα, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θὰ ἐπέτρεπε μίαν πλήρη ἀξιοποίησιν τῶν Ἀθηνῶν. Ἐντὸς βεβαίως τοῦ χώρου τῶν Ἀθηνῶν, θὰ ἐχρειάζετο μία ἀνύψωσις τοῦ ὕδατος κατὰ μέσον ὅρον 47 μέτρων, ἐνῷ οἱ ἄλλοι θὰ ἐποτίζοντο καὶ θὰ ὑδρεύοντο διὰ φυσικῆς ροῆς. Εἰς τὴν ὁριστικὴν ὅμως μελέτην ὑπάρχει τὸ ἑξῆς θέμα, ὅτι, ἐφ’ ὅσον αἱ δύο λίμναι συγκοινωνοῦν καὶ εἶναι πολὺ πιθανόν, ὅτι καὶ τὸ νερὸ ποὺ χάνεται ἀπὸ τὴν Ὑλίκην πηγαίνει εἰς τὴν Παραλίμνην, δὲν θὰ ἦτο σωστὸν νὰ ἱδρυθῇ τὸ ἀντλιοστάσιον εἰς τὴν Ὑλίκην, ὅπου δημιουργοῦνται πολλαὶ δυσκολίαι. Θὰ ἔπρεπε τὸ πρῶτον ἀντλιοστάσιον νὰ ἱδρυθῇ εἰς τὸ τμῆμα, ὅπου ἡ Παραλίμνη χύνεται εἰς τὴν θάλασσαν, πλησίον τῆς Ἀνθηδῶνος, ὅπου καὶ ἀρχίζει ἡ σῆραγξ τῆς Ἀνθηδῶνος. Ἐκεῖ ἔπρεπε νὰ τεθῇ τὸ ἀντλιοστάσιον εἰς τὸ πρῶτον στάδιον μὲ τάφρον ἀνοικτὴν 55,5 χιλιόμετρα μέχρι Κακοσάλεσι. Ἀφοῦ δὲ γίνει ἡ ἔρευνα στεγανώσεως τῶν λιμνῶν, ἐὰν μὲν δώσῃ αὕτη θετικὰ ἀποτελέσματα, τότε ἡ τοποθέτησις τοῦ ἀντλιοστασίου ἐκεῖ θὰ ἦτο ὁριστική, ἐὰν δὲ ἀπεδεικνύετο, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὴ ἡ στεγάνωσις, τότε θὰ πηγαίναμε εἰς τὴν Ἀνάχωλην.

§54Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Ξεύρετε ποία εἶναι ἡ διαφορὰ ἐξ ἀπόψεως τοποθετήσεως τοῦ ἀντλιοστασίου μεταξὺ τῶν δύο χαράξεων; Ἡ παρευβοϊκὴ χάραξις προέβλεπε ὡς ἀφετηρίαν τὴν Ἀνάχωλην, δὲν ἐνεκρίθη ὅμως, ὡς πρὸς τὸ σημεῖον τῆς τοποθετήσεως τοῦ ἀντλιοστασίου. Συνεπῶς ἡ μελέτη ἡ ἐγκριθεῖσα ἦτο ἀνάπηρος, διότι δὲν ἔλυε τὸ θέμα τῆς τοποθετήσεως τοῦ ἀντλιοστασίου.

§55Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Χαίρομαι διότι ἡ διακοπή σας διώρθωσε τὴν ἀνακρίβειαν, τὴν ὁποίαν ὑπεστηρίξατε εἰς προηγουμένην σας διακοπήν. Στοιχεῖον βασικὸν τῆς ὁριστικῆς μελέτης ἦτο, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ πᾶμε εἰς ἄντλησιν πρὶν διερευνηθῇ τὸ θέμα τῆς στεγανώσεως τῶν λιμνῶν, τοῦτο ἦτο τὸ μέγα θέμα.

§56Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Ἔχω ἀσχοληθῆ μὲ τὸ θέμα ἐπὶ 1½ χρόνον. Τὸ θέμα τῆς στεγανώσεως δὲν εἶναι τὸ θέμα τῆς ἀντλήσεως. Καὶ στεγάνωσιν νὰ κάμετε....

§57Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Τώρα καταλαβαίνω διατὶ παρεσύρθητε εἰς τοιαύτην ἐσφαλμένην λύσιν.

§58Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Ἡ παραλίμνη καὶ ἐὰν ἀκόμη στεγανωθῇ εἶναι εἰς στάθμην χαμηλοτέραν κατὰ 25 μέτρα τῆς Ὑλίκης. Πῶς εἶναι δυνατὸν ὅταν ἀπὸ τὴν Ὑλίκην ἡ ὁποία εἶναι ὑψηλοτέρα 25 μέτρα διὰ νὰ φέρω τὸ νερὸ ἔχω ἀνάγκην ἀντλήσεως 180 μέτρα καὶ ἀπὸ τὴν Παραλίμνην ποὺ εἶναι χαμηλότερα κατὰ 25 μέτρα δὲν θὰ ἔχω ἀνάγκην ἀντλήσεως;

§59Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἡ ἀπάντησις εἶναι ἀποκαλυπτικωτάτη. Λυποῦμαι, ἀλλὰ ἠμπορῶ νὰ εἴπω ὅτι δὲν περίμενα τοιαύτην ἄγνοιαν ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργόν. Εἶναι καταπληκτικὸν ὅ,τι εἴπατε αὐτὴν τὴν στιγμὴν κ. ὑπουργέ.

§60Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Σᾶς λέγω ὅτι ἀγνοεῖτε τὸ θέμα καὶ διὰ νὰ σᾶς τὸ ἀποδείξω ἐπικαλοῦμαι ἀριθμούς.

§61Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Θὰ σᾶς ἀπαντήσω ἀμέσως, ἀλλὰ πάντως πραγματικῶς οὐδέποτε ἐπερίμενα ἀπὸ τὸν ὑπεύθυνον ὑπουργὸν ὁμολογίαν τοιούτου μεγέθους. Κύριοι, ἡ Παραλίμνη εἶναι 25 μέτρα κάτω ἀπὸ τὴν Ὑλίκην, 23–25 μέτρα, ἠμπορεῖ νὰ πάῃ καὶ 30. Τοῦτο εἶναι τὸ πλεονέκτημα τῆς τοποθετήσεως ἀντλιοστασίου εἰς τὴν παραλίμνην ἐὰν διαπιστωθῇ ἡ δυνατότης στεγανώσεως, διότι θὰ ὑψωθῇ ἡ στάθμη τῆς Παραλίμνης εἰς τὸ ἐπίπεδον τῆς Ὑλίκης καὶ τότε θὰ ἔχωμεν ἀπὸ φυσικὴν ροὴν τὸ νερὸ εἰς τὰς Ἀθήνας ἐνῷ μὲ τὴν λύσιν τὴν ὁποίαν δίδετε καταδικάζετε τὴν Ὑλίκην εἰς μίαν....

§62Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Ἐὰν ἡ συζήτησις γίνεται διὰ νὰ διαφωτισθῇ ἡ Βουλὴ ἔχετε νομίζω ὑποχρέωσιν, ἐὰν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ κάμω μίαν ἐπανόρθωσιν νὰ τὴν ἀκούσετε. Καὶ λέγω τὸ ἑξῆς: Χωρὶς νὰ εἴμεθα ἡμεῖς καὶ οἱ κ. συνάδελφοι τεχνικοὶ εἶναι δυνατὸν διὰ τῆς λογικῆς νὰ λύσωμεν τὴν διαφοράν μας. Ἔχετε δύο σημεῖα τὰ ὁποῖα θὰ συνδέσετε μὲ αὐτὸ τὸ ὑδραγωγεῖον τὴν Ὑλίκην καὶ τὰς Ἀθήνας. Ἐὰν λοιπὸν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν μας ποία εἶναι ἡ Ὑψομετρικὴ διαφορὰ μεταξὺ Ὑλίκης καὶ Παραλίμνης καὶ ὅταν ἡ Παραλίμνη εἶναι 25 μέτρα χαμηλοτέρα ἀπὸ τὴν Ὑλίκην, καὶ διὰ τὴν Ὑλίκην θέλω ἄντλησιν 180 μέτρα, δὲν θέλω πλέον 180+25; Εἶναι δυνατὸν τῆς Παραλίμνης τὰ νερὰ διὰ φυσικῆς ροῆς νὰ φθάσουν εἰς τὸ παρευβοϊκὸν πεδίον, ἀλλὰ θὰ ἔχω ἀνάγκην ἀντλήσεως διὰ νὰ ἔλθουν εἰς τὰς Ἀθήνας.

§63Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, αἱ δηλώσεις εἶναι σοβαρώταται καὶ πρέπει ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία νὰ τὰς προσέξῃ, διότι ἐὰν ὁ κ. ὑπουργὸς κατορθώσῃ νὰ ἴδῃ τὸ λάθος του, τότε θὰ σωθοῦμεν ἀπὸ ἕνα τεράστιον λάθος. Ἀλλὰ μοῦ κάμνει κατάπληξιν πῶς οἱ τεχνικοί του δὲν τὸν ἐνημέρωσαν ἐπὶ ἑνὸς τόσον στοιχειώδους θέματος, διότι τὸ θέμα εἶναι: ἕνα καὶ ἕνα κάμνουν δύο. Κύριοι, ἡ Ὑλίκη ἔχει ὑψόμετρον 80. 25 μέτρα πάρα κάτω εἶναι ἡ Παραλίμνη. Ἐὰν στεγανωθοῦν αἱ λίμναι τὸ ὑψόμετρον τῶν δύο λιμνῶν θὰ ἔλθῃ εἰς τὸ ἴδιον ὕψος. Θὰ ἀνέλθῃ δηλαδὴ αὐτομάτως εἰς τὸ ἴδιον ὕψος μὲ τὴν Ὑλίκην, ἡ Παραλίμνη.

§64Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Μίαν διασάφησιν, κ. συνάδελφε.

§65Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἐπειδὴ τὸ θέμα εἶναι τεχνικὸν καὶ ἐπειδὴ ὁ κ. ὑπουργὸς ἔχει ὅλην τὴν καλὴν διάθεσιν νὰ τὸ συζητήσῃ νομίζω ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς εἶναι ἀρκετὸς νὰ μᾶς διαφωτίσῃ ἐπὶ τοῦ θέματος. Ἐὰν τὸ γενικεύσωμεν....

§66Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἐὰν ἐπρόκειτο, ὡς λέγετε, νὰ ἀποτελέσῃ θέμα συζητήσεως μεταξὺ ὑμῶν καὶ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τὸ πρᾶγμα θὰ εἶχεν ὅπως τὸ λέγετε. Ἀλλά, ἐπειδὴ καὶ ἡμεῖς παρακολουθοῦμεν ἔχομεν ἀνάγκην νὰ λύσωμεν ὡρισμένας ἀμφιβολίας αἱ ὁποῖαι μᾶς γεννῶνται ἐκ τῆς ἀντιπαραθέσεως τῶν διαφόρων ἰσχυρισμῶν. Εἴπατε ὅτι θὰ ἐπήρχετο ἰσοπέδωσις τῆς ἐπιφανείας τῶν δύο λιμνῶν. Ἐρωτῶ: Ἡ Παραλίμνη ἔχει ὄχθας τοιούτου ὕψους ὥστε νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ἰσοπέδωσιν;

§67Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Μάλιστα κ. Παπαθανάση. Κατηγορηματικῶς ναί. Ἑπομένως, ἂν στεγανωθοῦν αἱ δύο λίμναι θὰ φθάσῃ ἡ Παραλίμνη εἰς τὰ 80 μέτρα καὶ ἀπὸ ἐκεῖ διὰ φυσικῆς ροῆς θὰ φθάσῃ τὸ νερὸ μέχρι Κακοσάλεσι. Ὁ ἀμφιβάλλων ἂς συμβουλευθῇ οἱονδήποτε τοπογραφικὸν χάρτην, διὰ νὰ ἴδῃ ὅτι τὸ ἔδαφος μέχρι Κακοσάλεσι ἐπιτρέπει τὴν διὰ φυσικῆς ροῆς ἄφιξιν τοῦ νεροῦ μέχρις ἐκεῖ. Εἰς τὸ Κακοσάλεσι θὰ τὸ ὑψώσωμεν. Ἀλλά, κύριε ὑπουργέ, εἰς τὸ δεύτερον στάδιον, εὐθὺς ὡς γίνῃ ἡ σῆραγξ τῆς Πάρνηθος, κατὰ τὴν ὁριστικὴν μελέτην, τὸ νερὸ δὲν χρειάζεται πλέον ὑπερύψωσιν. Τὸ νερὸ διὰ φυσικῆς ροῆς θὰ φθάσῃ εἰς τὰς Ἀθήνας. Αὐτὸ εἶναι τὸ μέγα θέμα. Καὶ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ τεραστίου θέματος, τοῦ στοιχειώδους θέματος, κατάπληκτος ὁ κόσμος τῶν τεχνικῶν, ἀλλὰ καὶ ἡμεῖς, οἱ κάπως συστηματικώτερον παρακολουθοῦντες τὰ πράγματα, εἴδομεν τὰς ἀπιθάνους πρὸς τὸν ὑπουργὸν εἰσηγήσεις.

§68Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Ἐπειδὴ εἶναι δυνατὸν νὰ δημιουργηθῇ ἐσφαλμένη ἐντύπωσις, λέγω τὸ ἑξῆς: Διὰ τὸ πρῶτον στάδιον δέχεσθε καὶ σεῖς ὅτι καὶ ἐὰν ἀποδειχθῇ ἐπιστημονικῶς καὶ οἰκονομικῶς, ὅτι δύναται νὰ γίνῃ ἡ στεγάνωσις τῆς Παραλίμνης καὶ ἐὰν ἐξευρεθοῦν τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα κάποιος τεχνικὸς μοῦ εἶπεν ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπαιτήσῃ ποσά, τὰ ὁποῖα ὁ ἑλλην. προϋπολογισμὸς δὲν δύναται νὰ καταβάλῃ, ἐν πάσῃ περιπτώσει, καὶ ἐὰν ἀποδειχθῇ καὶ τεχνικῶς καὶ οἰκονομικῶς δυνατὴ ἡ στεγάνωσις τῆς Παραλίμνης, κατὰ τὸ πρῶτον στάδιον, θὰ ἔχετε ἀνάγκην ἀνυψώσεως διὰ τὰ 100 ἑκατ. κυβικά.

§69Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Βέβαια. Ἀλλὰ πρὶν κάμετε τὴν σήραγγα τῆς Πάρνηθος.

§70Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Πρέπει νὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας τὸ ἑξῆς: Σήμερον αἱ Ἀθῆναι καταναλίσκουν 32 ἑκατ. κυβ. μέτρα. Ἐὰν λάβετε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἔχομεν μέσην παροχήν, κατ’ ἔτος, ἀπὸ τὸν Μαραθῶνα γύρω εἰς τὰ 30 ἑκατ. κυβ., θὰ ἔχωμεν 130 ἑκατ. κυβ. ἐτησίως, ὅταν θὰ ἐκτελεσθῇ τὸ πρῶτον στάδιον καὶ θὰ ἔχωμεν πενταπλασίαν ποσότητα ὕδατος. Τί σημαίνει; Ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἐπαρκέσῃ διὰ 100 χρόνια. Δίδω τοὺς ἀριθμοὺς διὰ νὰ ὑπάρχῃ μία ἀκριβεστέρα ἐκτίμησις τοῦ θέματος. Καὶ πᾶμε εἰς τὸ δεύτερον στάδιον, διότι αἱ Ἀθῆναι ἔχουν μεγαλυτέραν ἀνάγκην ὕδατος. Τὰ 100 ἑκατ. κυβικὰ θὰ πενταπλασιάσουν τὴν ποσότητα τοῦ ὕδατος διὰ τὰς Ἀθήνας. Μὲ τὴν πρώτην λύσιν θὰ ἔχετε τὴν αὐτὴν ἄντλησιν, ἔστω καὶ ἐὰν τὴν πάρετε ἀπὸ τὴν Παραλίμνην.

§71Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Εἴπατε ὅτι θὰ πάρωμεν 100 ἑκατ. κυβικὰ ὕδατος ἀπὸ τὴν Παραλίμνην καὶ 40 ἀπὸ τὸ.... Αὐτὸ δὲν εἶναι δυνατόν. Τὸ θέμα εἶναι ὅτι μὲ τὴν λύσιν σας μὲ τὸ πρῶτον στάδιον θὰ φέρετε ὀλιγώτερα ἀπὸ 100 ἑκατ. κυβικὰ εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ θὰ καταστῇ ἀδύνατος ἡ χρησιμοποίησις τοῦ ὑπολοίπου δι’ ἀρδεύσεις.

§72Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Τίνος ὑπολοίπου;

§73Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἀφήσατε νὰ ἀναπτύξω τὴν ἐπερώτησίν μου.....

§74Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Λυποῦμαι πολύ, διότι παίρνετε τὸ ὕφος τοῦ διδασκάλου, ἀλλά λέγετε ὅτι ἔκαμα σφάλματα. Ἐὰν ἔχετε πρόθεσιν νὰ διαφωτίσετε τὴν Βουλήν, ὅταν σᾶς πληροφορῶ ὅτι ὡρισμένοι ἀριθμοί σας εἶναι ἀνακριβεῖς, νὰ ἀφήσετε νὰ συζητήσωμεν.

§75Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ποῖοι ἀριθμοὶ εἶναι ἀνακριβεῖς;

§76Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Ἐκπλήττεσθε διότι ὁ ὑπουργὸς θὰ φέρῃ νερὸ εἰς τὰς Ἀθήνας...

§77Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Μὲ τὴν ἰδικήν σας λύσιν ἔχομεν 100 ἑκατ. κυβικὰ καὶ δὲν ἠμποροῦμεν νὰ κάμωμεν χρῆσιν δι’ ἀρδεύσεις.

§78Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Κύριοι συνάδελφοι, διὰ τοῦ ἔργου αὐτοῦ, ἐπιδιώκομεν νὰ λύσωμεν τὸ θέμα τῆς ὑδρεύσεως τῶν Ἀθηνῶν.

§79Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, καὶ μὲ μίαν σφαῖραν σκοτώνετε δύο πουλιά, εἶναι φρόνιμον τὴν σφαῖρα σας νὰ τὴν ἀφιερώσετε εἰς τὸ πουλὶ τὸ ὀλιγώτερον πολύτιμον. Ἀφήσατέ με νὰ ἀναπτύξω τὴν ἐπερώτησίν μου.

§80Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Σᾶς κάμνω τὴν δήλωσιν, ὅτι δὲν θὰ σᾶς κάμω καμμίαν ἄλλην διακοπήν. Ἀλλὰ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον ὁμιλεῖτε δι’ ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος ὑπευθύνως ἐμελέτησε τὸ θέμα ἐπὶ δύο ἔτη καὶ οὐδὲν συμφέρον εἶχε, νὰ τοῦ λέτε ὅτι ἀγνοεῖ τὸ θέμα, δὲν εἶναι ὁ προσείκων. Πάντως συνεχίσετε καὶ θὰ κρατήσω σημειώσεις διὰ νὰ σᾶς ἀπαντήσω.

§81Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἀναμφιβόλως, κ. συνάδελφοι, ὁ κ. ὑπουργὸς ἠσχολήθη «ὑπευθύνως» ἐπὶ δύο ἔτη μὲ τὸ θέμα τῆς ὑδρεύσεως. Ἀλλὰ ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι ἀνήκουν εἰς τὸν τεχνικὸν κόσμον τῆς χώρας, οἱ ὁποῖοι ἠσχολήθησαν ἀπὸ τὸ 1945 μὲ τὸ θέμα αὐτὸ καὶ ἔφθασαν εἰς ἐντελῶς ἀντιθέτους ἀπόψεις. Νομίζω δέ, ἐν τῷ μέτρῳ τῶν ἀσθενῶν μου δυνάμεων, ὅτι τὰς ἀπόψεις αὐτὰς ἐκθέτω—ἐὰν δὲ θὰ ἐχρειάζετο νὰ κάμω καὶ μίαν μικρὰν παρένθεσιν—διὰ τὸν ὁμιλοῦντα, νομίζω, ὅτι ἀπὸ τὸ τέλος τοῦ 1945, ποὺ ἐπέστρεψα εἰς τὴν Πατρίδα μας, ἦτο ἀπὸ τὰς πρώτας μου ἀσχολίας ἡ ὑπόθεσις αὐτή. Ἡ Ὑλίκη ἦτο τὸ πρῶτον θέμα μὲ τὸ ὁποῖον ἠσχολήθην ὅταν ἀπὸ τοῦ 1945 ὅτε ἦλθεν ἐνταῦθα ἡ Ἀποστολὴ τῆς Φ.Α.Ο. διὰ τὴν σύνταξιν τῆς γνωστῆς καὶ πολυτίμου διὰ τὴν χώραν μελέτης καὶ ἐτέθησαν εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ ὁμιλοῦντος τὰ σχέδια ἀξιοποιήσεως τῆς Ὑλίκης παρὰ τῆς Διεθνοῦς Τραπέζης καὶ συγκεκριμένως παρὰ τοῦ κ. Σμπαρούνη, τότε ὑποδιοικητοῦ. Ἀπὸ τὸ 1945 δὲν ἔπαυσα νὰ ἀσχολοῦμαι συστηματικώτερον μὲ τὸ θέμα τῆς ἀνασυγκροτήσεως τῆς χώρας. Πρέπει νὰ ξεύρετε, ὅτι, ἴσως, ἀπὸ τὸ γραφεῖόν μου ἐξεκίνησεν ἡ φοβερὰ ἐπίκρισις κατὰ τοῦ κ. Ραυτοπούλου, ὅσον ἀφορᾷ τὸ γεωλογικὸν θέμα, διὰ τὸ ὁποῖον ἐδημοσιογράφησε τόσον ἀποφασιστικὰ ὁ μακαρίτης Λιάτσικας. Ὅταν ἤμην εἰς τὸ Λονδῖνον τὸ 1949 καὶ ἔμαθα ὅτι ὁ κ. Νικολαΐδης ἐπῆρε τὴν ἀπόφασιν, τοῦ ἐξέφρασα τὸν θαυμασμόν μου καὶ τὴν ἱκανοποίησίν μου. Ἔκτοτε παρηκολούθησα ὅλους τοὺς ὑπουργούς, οἱ ὁποῖοι εἶχον τὸ θάρρος νὰ ἀκολουθήσουν τὴν εὐθεῖαν ὁδὸν καὶ νὰ μὴ ἀκούσουν τὰς σειρῆνας τῆς Οὔλεν καὶ ἄλλων δῆθεν ἀνιδιοτελῶν παραγόντων καὶ τοὺς ἐνεθάρρυνα εἰς τὸ ἔργον αὐτό. Μὴ νομίζετε, κύριε ὑπουργέ, ὅτι εἶσθε ὁ μόνος Ἕλλην, ὅστις ἠσχολήθη μὲ τὰ θέματα αὐτὰ ὑπευθύνως. Ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι. Καὶ πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἐγὼ θὰ ἤμην ἐξαιρετικὰ εὐτυχής, ἀλλὰ καὶ τὸ ὄνομά σας θὰ κατελάμβανε τὴν θέσιν του εἰς τὴν ἱστορίαν τῆς πόλεως καὶ τοῦ λεκανοπεδίου τῶν Ἀθηνῶν, ἐὰν προεκρίνατε τὴν ὀρθὴν λύσιν. Ἐνῷ τώρα θὰ συμβῇ τὸ ἀντίθετον καὶ ἴσως αὐτὴ ἡ ἐπερώτησις, τὴν ὁποίαν νομίζετε ὅτι στρέφεται καθ’ ὑμῶν, θὰ εἶναι μία ἔκφρασις ἐνδιαφέροντος καί, ἐὰν θέλετε, συμπαθείας πρὸς ὑμᾶς, διότι δὲν τὴν ἔκαμα διὰ νὰ κατακρίνω, ἀλλὰ διὰ νὰ σᾶς διευκολύνω, ὥστε νὰ ἀφήσετε τὴν πλάνην καὶ νὰ ὁδεύσητε τὴν ὁδὸν τῆς ὀρθότητος καὶ τοῦ συμφέροντος. Ἐπανέρχομαι, ἑπομένως μετὰ τὴν διακοπὴν εἰς τὸ θέμα. Εἶπον, ὅτι στοιχεῖον βασικὸν τῆς ὁριστικῆς μελέτης ἦτο ἡ προσωρινὴ τοποθέτησις τοῦ ἀντλιοστασίου εἰς Ἀνθηδῶνα μέχρι τῆς διενεργείας τῆς μελέτης καὶ τῆς στεγανότητος τῶν λιμνῶν. Ἐὰν ἀπεδεικνύετο ὅτι ἡ στεγάνωσις ἦτο δυνατή, τότε τὸ ἀντλιοστάσιον θὰ ἐτοποθετεῖτο εἰς Παραλίμνην Ἀνθηδῶνα, ἐὰν δὲ ἀπεδεικνύετο ὅτι δὲν ἦτο δυνατή, τότε θὰ ἐπήγαινεν ὄχι εἰς Μουρίκι ἀλλὰ εἰς τὴν Ἀνάχωλην, διότι τὸ βάθος ἐκεῖ ἦτο 35 μέτρα, ἐνῷ εἰς τὸ Μουρίκι 6–10 μέτρα. Ὑπάρχει δὲ καὶ ἕτερον τεχνικὸν θέμα. Εἰς τὴν Ἀνάχωλην δὲν ὑπάρχει δρόμος διεξόδου, ἐὰν συμβῇ κανένα ἀτύχημα, ἐνῷ εἰς τὴν Παραλίμνην θὰ φύγουν τὰ νερὰ καὶ θὰ πᾶνε εἰς τὴν θάλασσαν, χωρὶς καμμίαν ζημίαν. Ἑπομένως, ἦτο ἀπαραίτητον στοιχεῖον ἡ μὲ κάθε τρόπον ἐκτέλεσις τῆς ἐρεύνης αὐτῆς καὶ ἡ ἔρευνα ἠμποροῦσε νὰ ἀποδώσῃ ὁριστικὰ ἐντὸς 6 μηνῶν. Ἑπομένως, κατὰ τὴν πρώτην φάσιν τοῦ πρώτου σταδίου, τὸ μῆκος τῆς τάφρου δὲν ἦτο τὰ 72 ἢ 75 χιλμ. περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησεν ὁ κ. ὑπουργὸς καὶ περὶ τῶν ὁποίων ἐπίσης ἀνεφέρθη κατὰ τὴν συζήτησιν ἐν τῇ Βουλῇ, εἰς τὰς 30)6)54, ἦτο μόνον 55,5 χμ. Ἀλλὰ ἐὰν γίνῃ ἐλαφρὰ μετάθεσις τῆς γραμμῆς χαράξεως τῆς ὁριστικῆς μελέτης, θὰ ἦτο δυνατόν, ὥστε ἡ τάφρος νὰ μὴ πάῃ εἰς Κακοσάλεσι, ἀλλὰ εἰς Ἅγιον Θωμᾶν, ὁπότε θὰ ἐσώζοντο καὶ τὰ ἔργα τοῦ Ἁγίου Θωμᾶ, τὰ ὁποῖα ἐστοίχισαν 10 ἑκατομμ. νέας δραχ. καὶ τὰ ὁποῖα βεβαίως ἐγένοντο πρὸ τῆς συμπληρώσεως τῆς ὁριστικῆς μελέτης. Κύριοι, κατὰ τὴν ὁριστικὴν μελέτην μὲ ἀξιοποίησιν μόνον 250 ἑκατομ. κυβικῶν, θὰ ἦτο δυνατὸν ἡ Ἀθήνα νὰ ἔχῃ 100 ἑκατομ. κυβικὰ διὰ νὰ ἀρδεύωνται αἱ παρευβοϊκαὶ ἐκτάσεις, νὰ ἀρδεύωνται δὲ 150 χιλ. στρέμματα ποτιστικά. Ἡ Κυβέρνησις προσεπάθησε νὰ στρέψῃ τὸν ἀγροτικὸν κόσμον τῆς χώρας εἰς τὴν καλλιέργειαν περίπου τῆς αὐτῆς ἐκτάσεως γῆς μὲ βάμβακα, διότι ἐπερίμενεν ὅτι ἀπὸ αὐτὸ καὶ μόνον θὰ προσεπορίζετο ἡ Ἐθνικὴ Οἰκονομία πρόσοδον, εἰς ἕνα χρόνον, 10 ἑκατομ. δολλάρια. Κύριοι, τὸ ὅλον ἔργον τῆς ὁριστικῆς μελέτης, συμπεπληρωμένον μὲ τὰς ἀρδεύσεις, στοιχίζει 10 ἑκατομ. δολλάρια κατὰ τὴν ὁριστικὴν μελέτην. Οὕτω, εὑρισκόμεθα πραγματικῶς πρὸ ἑνὸς τῶν ἀποδοτικωτέρων παραγωγικῶν ἔργων, τὸ ὁποῖον ἠμπορούσαμε νὰ κάμωμεν. Αὐτὴ εἶναι ἡ εἰκὼν τῆς ὁριστικῆς μελέτης. Καὶ τώρα, ἂς περιγράψωμεν τὴν μελέτην τοῦ κ. ὑπουργοῦ, ἂς περιγράψωμεν τὴν λύσιν, τὴν ὁποίαν ὁ κ. ὑπουργὸς ἀπεφάσισε νὰ πραγματοποιήσῃ καὶ τὴν πραγματοποιεῖ αὐτὴν τὴν στιγμήν. Ὁ ἀγωγός, τὸν ὁποῖον οἱ τεχνικοὶ τοῦ ἐσημείωσαν ἐπὶ ἑνὸς χάρτου εἶναι 45 χιλμ., βραχύτερος ἑπομένως κατὰ 10 χλμ. τοῦ ἀγωγοῦ τῆς Παραλίμνης, τῆς ἄλλης δηλ. λύσεως. Θὰ σᾶς ὁμιλήσω βραδύτερον δι’ αὐτὴν τὴν διαφοράν. Ἡ τοποθεσία εἰς τὴν ὁποίαν τοποθετεῖται τὸ ἀντλιοστάσιον εἶναι τὸ Μουρίκι, τὸ τέρμα τῆς Ὑλίκης. Βάθος νεροῦ ἐκεῖ 8–10 μέτρα. Διὰ νὰ πᾶμε, ὅμως ἀπὸ τὸ Μουρίκι εἰς τὸ Κακοσάλεσι χρειάζεται νὰ ὑψώσωμεν τὸ νερὸ εἰς τὴν Ὑλίκην κατὰ 110 μέτρα, δηλαδὴ ἀπὸ τὴν ἀφετηρίαν ἔχομεν ἀναγκαστικὴν ὕψωσιν τοῦ νεροῦ 110 μέτρα. Κύριοι, νομίζω ὅτι δὲν χρειάζεται συζήτησις πλέον. Διὰ τῆς λύσεως αὐτῆς ἀχρηστεύεται τὸ νερὸ αὐτὸ δι’ ἀρδεύσεις. Εἶναι ἀδύνατον τόσον ἀκριβὸ νερὸ νὰ χρησιμεύσῃ δι’ ἀρδεύσεις. Καὶ θὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἀχρηστεύεται καὶ δι’ ἄρδευσιν ὁλόκληρος ἡ Ὑλίκη, ἐὰν ἔχετε ὀλίγην ὑπομονήν. Κατὰ τὴν πρώτην φάσιν τοῦ ἔργου, θὰ πᾶμε, ἑπομένως, εἰς Κακοσάλεσι, ἀπὸ ἐκεῖ θὰ τὸ ὑψώσωμεν κατὰ 60–80 μέτρα, δὲν ἐνθυμοῦμαι τὸν ἀκριβῆ ἀριθμὸν αὐτὴν τὴν στιγμήν, διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἐπίπεδον τῆς λίμνης τοῦ Μαραθῶνος. Καὶ ὅταν γίνῃ ἡ κατανάλωσις τῶν Ἀθηνῶν ἀνωτέρα — ὅταν λέγωμεν τῶν Ἀθηνῶν ἐννοοῦμεν καὶ τὰς πεδιάδας, αἱ ὁποῖαι ἠμποροῦν νὰ ἀρδευθοῦν γύρω ἀπὸ τὰς Ἀθήνας — ὅταν ὑπερβῇ τὰ 100 ἑκατομ. κυβικά, τότε θὰ πᾶμε εἰς τὴν δευτέραν φάσιν, σῆραγξ ὑπὸ τὴν Πάρνηθα. Ἀλλὰ ἐνῷ μὲ τὴν πρώτην λύσιν ἀπεφεύγετο οἱαδήποτε πλέον ἄντλησις, διότι μέχρι τὸ Κακοσάλεσι ἔρχεται τὸ νερὸ χωρὶς ἄντλησιν καὶ ἀπὸ τὸ Κακοσάλεσι μέχρι τῶν Ἀθηνῶν, διὰ τῆς σήραγγος, χωρὶς ἄντλησιν, μὲ αὐτὴν τὴν λύσιν ἔχομεν τὸ ἐκ γενετῆς ἁμάρτημα, τὸ ἁμάρτημα τῆς ὑπερυψώσεως τῶν ὑδάτων κατὰ 110 μέτρα εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς λίμνης τῆς Ὑλίκης. Κύριοι, αὐτὴ εἶναι ἡ νέα λύσις, τὴν ὁποίαν ἀπεφάσισε νὰ ἀκολουθήσῃ ὁ κ. ὑπουργός. Καὶ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, τώρα, νὰ κάμω τὴν σύγκρισιν μεταξὺ τῶν δύο λύσεων, τῆς ὁριστικῆς καὶ τῆς ἐνδιαμέσου, ὅπως λέγεται ἡ λύσις τοῦ κ. ὑπουργοῦ. Ἐν πρώτοις, νέα ἡ λύσις τοῦ κ. ὑπουργοῦ δὲν εἶναι. Εἶναι μία ἀπὸ τὰς ἀπορριφθείσας λύσεις τῆς προμελέτης Ραυτοπούλου. Ἐὰν ὁ κ. ὑπουργός, ἀντιθέτως πρὸς ὅ,τι ὑπεστήριξε κατὰ τὴν ἀγόρευσίν του ἐν τῇ Βουλῇ εἰς τὰς 30)6)54 ἀπαντῶν εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Χαβίνην, θελήσῃ νὰ συμβουλευθῇ τὸ σῶμα τῆς προμελέτης Ραυτοπούλου–Σίνη, θὰ ἴδῃ ὅτι ἐν πίνακι V 5 καὶ ἐν πίνακι V 4 ὑπάρχει ἡ χάραξίς του, ἡ ὁποία ἀπερρίφθη, τὴν ἀπέρριψε δὲ καὶ ὁ κ. Μπρυνότ, ὁ ὁποῖος ἐμελέτησε τὴν προμελέτην τοῦ κ. Ραυτοπούλου. Ἄρα, δὲν πρόκειται περὶ νέας χαράξεως, πρόκειται περὶ χαράξεως ἀπορριφθείσης μὲ ὅλας τὰς τιμὰς ἀπὸ τοὺς ὑπευθύνως μελετήσαντας τὸ θέμα. Δεύτερον, ὑπεστηρίχθη ὅτι ἡ ἀπόφασις αὐτὴ στηρίζεται ἐπὶ κάποιας μελέτης, ἀλλὰ τοιαύτη μελέτη δὲν ὑπάρχει. Ἐλήφθη ἀπόφασις διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἑνὸς τεραστίου ἔργου ἄνευ οὐδεμιᾶς ὁριστικῆς μελέτης, ἀλλὰ οὔτε κἂν προμελέτης. Ἐν πρώτοις, δὲν ὑπάρχει μελέτη διὰ τὴν τοποθέτησιν τοῦ ἀντλιοστασίου εἰς Μουρίκι. Τὸ θέμα εἶναι καίριον. Ὑποστηρίζεται δὲ ἀπὸ τοὺς οἰδότας καὶ «οἰδότες» ἠμπορεῖ νὰ εἶναι καὶ ἕνας μὴ τεχνικός, ὅτι ἐὰν τὸ ἀντλιοστάσιον τεθῇ εἰς τὸ Μουρίκι, δεδομένου ὅτι τὸ βάθος ἐκεῖ τῆς λίμνης εἶναι 6–10 μέτρα, εἰς τὰς περιόδους ξηρασίας, δὲν θὰ ἔχῃ ὁ ἀγωγὸς τοῦ κ. ὑπουργοῦ καὶ τὸ ἀντλιοστάσιόν του νὰ πάρῃ οὔτε σταγόνα νεροῦ. Σύμφωνα δὲ μὲ τὰ ὑδρολογικὰ στοιχεῖα τῆς Ἑταιρείας Κωπαΐδος, τὰ ὁποῖα ἀνάγονται εἰς περίοδον 50 ἐτῶν καὶ εἶναι πλήρη, ὑπάρχουν κάθε 50ετίαν ἔτη σημαντικῆς ξηρασίας, τρία συνεχῆ, κατὰ τὰς ὁποίας ἐὰν πραγματοποιηθῇ ἡ λύσις Καραμανλῆ, ἡ πόλις τῶν Ἀθηνῶν θὰ εὑρεθῇ ἀποτόμως χωρὶς νερό. Ἀλλὰ πάλιν, βεβαίως, ὁμιλεῖ διὰ τὰ ἔτη τῆς ἀπολύτου ξηρασίας, τὰ τρία τῆς 50ετίας, ἀλλὰ βεβαίως ἡ στάθμη τοῦ νεροῦ κυμαίνεται καὶ εἶναι δυνατὸν εἰς ἔτη σχετικῶς ἄνυδρα νὰ καταστῇ ἀδύνατον τὸ ἀντλιοστάσιον τοῦ Μουρικίου νὰ μεταφέρῃ ποσότητα ὕδατος 100 ἑκατομμ. κυβικῶν. Ἀλλὰ ὄχι μόνον δὲν ὑπῆρχεν ὁριστικὴ μελέτη ἀντλιοστασίου, δὲν ὑπῆρχε κἂν μελέτη χαράξεως, ὅταν ἐλήφθη τοὐλάχιστον ἡ ἀπόφασις, δὲν ὑπῆρχε μελέτη ἀπὸ τί ἔδαφος θὰ περάσῃ αὐτὴ ἡ περίφημος τάφρος καὶ ξεύρετε τί σημασίαν ἔχει, ἐὰν κάμωμεν τὴν τάφρον εἰς ἔδαφος γαιῶδες. Τὸ κόστος της θὰ εἶναι τὸ ἥμισυ ἀπὸ τοῦ ἄν τὴν κάμωμεν εἰς βραχῶδες ἔδαφος. Ἡ ὁριστικὴ μελέτη τῆς παρευβοϊκῆς χαράξεως λέγει ὅτι τὸ 27% θὰ εἶναι βραχῶδες. Εἶπον οἱ εἰσηγηθέντες εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τεχνικοί, ὅτι τὰ ⅚ τοῦ ἐδάφους θὰ εἶναι γαιῶδες διὰ τὴν λύσιν του. Ἤδη ἐργάζονται δύο ἑταιρεῖαι, διὰ νὰ κάμουν τὴν τάφρον τὴν ὁποίαν τοῦ εἰσηγήθησαν οἱ σύμβουλοί του. Ὁ κ. ὑπουργὸς θὰ ἔχῃ τὴν καλωσύνην νὰ μᾶς εἴπῃ ποία εἶναι πλέον ἡ κατάστασις κατόπιν τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων αὐτῶν, διότι ἐὰν εἶναι σωσταὶ αἱ πληροφορίαι μου, τὰ πράγματα ἀποβαίνουν δυσμενέστατα καὶ τὸ κόστος θὰ ἀνέλθῃ εἰς μεγάλους ἀριθμούς. Διότι πληροφοροῦμαι, ὅτι καὶ ἡ σῆραγξ περὶ τὴν Τανάγραν τῶν 2820 μέτρων, κατόπιν τῶν γεωτρήσεων ἀποδεικνύεται ὅτι γεωλογικῶς ἐμφανίζει μάργας καὶ ἀργιλώδη ἐδάφη, καὶ κινούμενα τὰ ὕδατα, πράγματα τὰ ὁποῖα καθιστοῦν τὴν ἐργασίαν καὶ τεχνικῶς δύσκολον καὶ δαπανηροτάτην. Ἑπομένως, σήμερον δὲν δυνάμεθα νὰ ὁμιλήσωμεν ὅτι ἡ λύσις τοῦ κ. ὑπουργοῦ ἐστηρίζετο τοὐλάχιστον, ὅταν ἐλήφθη ἡ ἀπόφασις, ἐπὶ μελέτης. Ἦτο μία πιστολιὰ εἰς τὸ σκοτάδι. Ἐάν, κύριοι, τὸ ἀντλιοστάσιον γίνῃ εἰς τὸ Μουρίκι, ὡς σᾶς εἶπον, θὰ ἀποδειχθῇ, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἀπὸ ἐκεῖ νὰ γίνῃ ἡ ἀπαιτουμένη ὑδροληψία καὶ θὰ μεταφερθῇ εἰς Ἀνάπολην τὸ ἀντλιοστάσιον καὶ αὐτὸ σημαίνει ἐπαύξησιν τοῦ ἀγωγοῦ κατὰ δέκα χιλιόμετρα καὶ ἑπομένως ὁ ἀγωγὸς τοῦ κ. ὑπουργοῦ ἀπὸ 45 θὰ πάῃ 55 χιλιόμετρα. Κύριοι, θὰ πρέπει εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον νὰ σᾶς προσθέσω πὼς ὅταν ὁ κ. ὑπουργὸς, ἄς μοῦ ἐπιτρέψῃ τὴν φράσιν, ὡδηγήθη εἰς τὴν ἐσφαλμένην ὁδόν, παρεκινήθη, ἐὰν θέλετε, ἀπὸ τοὺς τεχνικούς του! Ὅταν ἀνέλαβε τὸ ὑπουργεῖον ὑπῆρχε τὸ περίφημον συμβούλιον ὑδρεύσεως, τὸ ὁποῖον ἀπηρτίζετο ἀπὸ τὰ ἑξῆς ὀνόματα, τὰ ὁποῖα νομίζω, ὅτι ὅλη ἡ Βουλὴ θὰ ἐκτιμήσῃ. Ἀπὸ τὸν κ. Βασιλείου, τὸν κ. Παπᾶν, τὸν κ. Χριστόπουλον, τὸν κ. Τριανταφυλλίδην καὶ τὸν κ. Μπούντ. Αὐτὸ τὸ διέλυσεν ὁ κ. ὑπουργός. Ὑπῆρχε τὸ μικρὸν συμβούλιον, τὸ ὁποῖον ἀπηρτίζετο ἀπὸ ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἐκλεκτοὶ εἰς τὸν τεχνικὸν κόσμον τῆς δημοσίας ὑπαλληλίας καὶ οἱ ὁποῖοι ἠσχολήθησαν ὑπευθύνως διὰ τὸ θέμα τῆς Ὑλίκης ἐπὶ μακρὰ ἔτη. Ἀντιθέτως, ὁ κ. ὑπουργὸς συνέστησε μίαν ἐπιτροπὴν ἐκ τεσσάρων εἰδικῶν, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνέθεσε τὸ θέμα. Ἀπὸ τὸν κ. Καλλίνσκην, τὸν βεβαρυμένον γενικὸν διευθυντὴν τοῦ ὑπουργείου Συντονισμοῦ, τὸν ἀσθενῆ καὶ εἰς τὸ τέρμα τοῦ βίου του καθηγητὴν Καρακασώνην.

§82Ι. ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΗΣ. Διατί εἴπατε εἰς τὸ τέρμα τοῦ βίου του;

§83Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Διότι ἦτο ἄρρωστος.

§84Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Ἦτο ἄρρωστος πραγματικά.

§85Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἦτο πολὺ κουρασμένος, κ. ὑπουργέ, διὰ νὰ κάμῃ σοβαρὰν ἐργασίαν ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως. Ὁ Καρακασώνης ἦτο προσωπικὸς φίλος μου καὶ εἰς τὸν ὁποῖον ἔτρεφα μεγάλην ἐκτίμησιν καὶ δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι ἦτο μεγάλη ἀπώλεια διὰ τὴν χώραν ὁ θάνατός του. Ἐπίσης ἦσαν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν δύο μηχανικοί, ὁ κ. Κυριακοῦ καὶ ὁ κ........., οἱ ὁποῖοι, λόγῳ ὑποχρεώσεών των πρὸς τὸ ὑπουργεῖον λόγῳ ἀναλήψεως ὡρισμένων μελετῶν, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ εἶναι καὶ ἀντικειμενικοὶ κριταί. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν αὐτὴν ἀνετέθη ἡ μελέτη τοῦ κ. Ξανθοπούλου καὶ κατόπιν τὴν ἀνασυνέθεσεν, ἐν μέρει τῇ πρωτοβουλίᾳ του καὶ ἐν μέρει τῇ φυσικῇ ἐξελίξει τῶν πραγμάτων. Τὸ συμβούλιον αὐτὸ ἀπηρτίσθη ἀπὸ τὸν νέον γενικὸν διευθυντήν, ὁ ὁποῖος δὲν εἶχεν ἰδέαν τοῦ θέματος, διότι οὐδέποτε ἠσχολήθη μὲ τὸ θέμα αὐτό, ἀπὸ τὸν διευθυντὴν ὁδοποιΐας, ἀπὸ τὸν διευθυντὴν οἰκισμοῦ, μηχανικοὺς ἐξοπλισμοῦ καὶ τὸν νέον ἐπίσης διευθυντὴν ὑδραυλικῶν ἔργων, τὸν κ. Κανελλόπουλον, τὸν ὁποῖον ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν ἔφερεν, ἄπειρον τοῦ θέματος, ὁ κ. ὑπουργὸς διὰ νὰ τὸν θέσῃ ἐπὶ κεφαλῆς τῆς κρισίμου αὐτῆς διευθύνσεως. Παρίσταντο βεβαίως καὶ δύο καθηγηταὶ τοῦ Πολυτεχνείου, πρὸς τοὺς ὁποίους ἡ ἐκτίμησίς μας εἶναι ἀπέραντος, οἱ κ. κ. Πέπας καὶ Ρουσσόπουλος. Κύριοι, τὰ συμβούλια αὐτά, τὰ ὁποῖα, ὅπως ἤκουσα ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργόν, περιελάμβανον ὅ,τι ἐκλεκτὸν καὶ ἔγκυρον εἶχεν ὁ τόπος μας ἐπὶ τοῦ θέματος, καὶ τὰ ὁποῖα, κατὰ τὴν μεγάλην των πλειοψηφίαν ἦσαν ἀξιόλογοι ἐπιστήμονες ἀπὸ πάσης ἀπόψεως, ἀλλὰ ἀδαεῖς τοῦ θέματος, ἔδωσαν τὸν μανδύαν τῆς νομιμότητος ἢ μᾶλλον ἐκάλυψαν τὸν κ. ὑπουργὸν εἰς τὴν πραξικοπηματικὴν ἀπόφασίν του νὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν ὁριστικὴν μελέτην καὶ νὰ ἐπιδοθῇ εἰς τὴν πραγματοποίησιν μιᾶς, διὰ νὰ ἐνθυμηθῶ τὸν περίφημον στίχον, μὴ μελέτης. Λοιπόν, ἤδη ἔχομεν ὅλα τὰ στοιχεῖα διὰ νὰ κάμωμεν τὴν σύγκρισιν τῶν δύο λύσεων. Τὸ ἐπιχείρημα τὸ ὁποῖον ἐπανειλημμένως ὁ κ. ὑπουργὸς προέταξε καὶ τὸ ὁποῖον, νομίζω, ἔπεισε καὶ τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐπαναλάβῃ δημοσίᾳ, εἶναι ὅτι τὸ ἔργον, ἡ χάραξις τὴν ὁποίαν εἰσηγεῖται, στοιχίζει ὀλιγώτερον ἀπὸ ὅ,τι ἡ χάραξις τῆς ὁριστικῆς μελέτης. Νομίζω, ὅτι μὲ ἁπλῆν λογικήν, χωρὶς νὰ ἀποδυθῶμεν εἰς μαθηματικὰ καὶ ὑπολογισμούς, ἠμποροῦμεν νὰ φθάσωμεν εἰς συμπεράσματα. 45 χιλιόμετρα ἡ ἰδική του χάραξις, 55 ἡ χάραξις τῆς ὁριστικῆς μελέτης. Τὸ 55 ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ καὶ 50, ἐὰν ἡ χάραξις μετατεθῇ 20 μέτρα καὶ πᾶμε... εἰς τὸν Ἅγιον Θωμᾶν. Ἀλλὰ σᾶς εἶπα, λόγῳ τῶν εἰδικῶν συνθηκῶν τῆς λίμνης παρὰ τὸ Μουρίκι, εἶναι ἀδύνατον τὸ ἀντλιοστάσιον νὰ πάῃ εἰς τὸ Μουρίκι, θὰ πάῃ εἰς τὴν Ἀνάχωλην. Ἑπομένως θὰ προστεθοῦν ἄλλα 10 χιλιόμετρα εἰς τὸν ἀγωγόν του, ὅ ἐστὶ μεθερμηνευόμενον, ὁ ἀγωγὸς τοῦ κ. ὑπουργοῦ θὰ εἶναι 55 χιλιόμετρα, ὁ ἀγωγὸς ὁ ἄλλος 50. Ὁ ἀγωγὸς τῆς ὁριστικῆς λύσεως, μελετημένος ἐξαντλητικῶς, ὁ ἀγωγὸς τοῦ κ. ὑπουργοῦ ἄγνωστον. Ποία λύσις στοιχίζει ὀλιγώτερον; Ἐρωτῶ τὴν Βουλήν. Διότι ἐμένα ἡ λογική, ἡ στοιχειώδης λογική, μοῦ λέγει, ὅτι ἡ λύσις τοῦ κ. ὑπουργοῦ εἶναι ὄχι ἁπλῶς περισσότερον δαπανηρὰ ἀπὸ τὴν ἄλλην, ἀλλὰ εἶναι ἀγνώστως δαπανηρά. Ἐὰν ἀποδειχθῇ, ὅτι τὸ ἔδαφος εἶναι πράγματι βραχῶδες εἰς μεγαλυτέραν ἔκτασιν, ὅπως ἤδη ἀπεδείχθη ὅτι εἶναι ἀπὸ ὅ,τι ὑπολογίζουν οἱ μηχανικοὶ τοῦ ὑπουργείου, χωρὶς νὰ μελετήσουν τὸ μορφολογικὸν τοῦ ἐδάφους, ἐὰν ἡ σῆραγξ αὐτὴ τῶν 2.830 μέτρων ἀποδειχθῇ, ὡς ἀπεδείχθη ἤδη, ὅτι εἶναι ἀπὸ μάργας καὶ ἀργυλώδη ἐδάφη, πόσον θὰ στοιχίσῃ; Ἑπομένως, τὸ βασικὸν ἐπιχείρημα τοῦ κ. ὑπουργοῦ, ὅτι προετίμησε λύσιν ὀλιγώτερον δαπανηράν, καταρρίπτεται καὶ καταρρίπτεται, νομίζω, κατὰ τρόπον μὴ ἐπιδεχόμενον ἀμφισβήτησιν. Δεύτερον, μᾶς ἐνδιαφέρει, νομίζω, καὶ τὸ κόστος τοῦ ὕδατος. Πόσον θὰ στοιχίζῃ τὸ νερό; Καὶ διὰ μὲν τὴν ὕδρευσιν τῶν Ἀθηνῶν, ἀρχίζω ἀπὸ τὸ πρῶτον στάδιον, ὅταν εἰς τὰς Ἀθήνας τὸ νερὸ θὰ ἔρχεται ἀφοῦ ὑπερυψωθῇ διὰ τῆς λίμνης τοῦ Μαραθῶνος. Σύμφωνα μὲ τοὺς ἀριθμοὺς τοὺς ὁποίους περιλαμβάνει ἡ ἔκθεσις Ξανθοπούλου καὶ διὰ τοὺς ὁποίους ἔχω πάρα πολλὰς ἀμφιβολίας διὰ τὴν ἀκρίβειάν των, τὸ νερὸ θὰ στοιχίζῃ εἰς τὰς Ἀθήνας τὰ 100 ἑκατομμύρια κυβικὰ 3½ δισεκατομμύρια ἀκριβώτερα ἐὰν ἔρχεται ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἐνδιάμεσον χάραξιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ, παρὰ ἐὰν διέρχεται ἀπὸ τὴν τάφρον τῆς ὁριστικῆς μελέτης. Ὥστε κατὰ τὸ πρῶτον στάδιον, κατὰ τὴν ὁμολογίαν αὐτοῦ τοῦ κυρίως ὑπευθύνου διὰ τὴν ἀπόφασιν τοῦ ὑπουργοῦ τεχνικοῦ, τὸ νερὸ θὰ στοιχίζῃ εἰς Ἀθήνας 4.500.000 περισσότερον. Κατὰ τὴν δευτέραν φάσιν, ὅταν δηλαδὴ διανοιγῇ ἡ σήραγξ τῆς Πάρνηθος σύμφωνα μὲ τὴν λύσιν Ραυτοπούλου, τὸ νερὸ θὰ φθάνῃ μέχρις Ἐλευσῖνος διὰ φυσικῆς ροῆς, ἄνευ οἱασδήποτε ἀντλήσεως. Ἀντιθέτως διὰ τῆς λύσεως τοῦ κ. ὑπουργοῦ, τοῦτο θὰ ἔρχεται εἰς Ἀθήνας, ἀφοῦ θὰ ἔχῃ ὑποστῆ εἰς τὴν Ὑλίκην μίαν δαπανηροτάτην ὕψωσιν 110 μέτρων. Ἑπομένως, ἡ περιοχὴ τῆς πρωτευούσης θὰ πληρώνῃ εἰς τὸν αἰῶνα τὸν ἅπαντα τὰς δαπάνας τῆς ἀχρήστου αὐτῆς ἀνυψώσεως, αἱ ὁποῖαι ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀριθμῶν τῆς ἐκθέσεως Ξανθοπούλου δύνανται νὰ ὑπολογισθοῦν εἰς 18– 22 ἑκατ. νέων δραχμῶν τὸ ἔτος γιὰ κάθε 100 ἑκ. κ. μ., τὰ ὁποῖα μεταφέρονται εἰς Ἀθήνας. Ἡ ὑπολογισθεῖσα διαφορὰ κόστους κατασκευῆς τῆς παρευβοϊκῆς ἐν σχέσει μὲ τὴν ἐνδιάμεσον χάραξιν ὑπελογίσθη ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ ὑπουργείου εἰς 66 ἑκατ. νέων δραχμῶν.

§86Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Κύριε συνάδελφε, ὁ ὑπολογισμὸς ἔχει ὡς βάσιν διὰ τὴν παρευβοϊκὴν χάραξιν ἀφετηρίαν ἀπὸ τὴν Καρδίτσαν καὶ ὄχι ἀπὸ τὴν Ἀνάχωλην.

§87Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, τί ἀριθμοὺς σᾶς παρουσιάζουν τότε οἱ κύριοι σύμβουλοί σας, ἐφ’ ὅσον γνωρίζουν ὅτι οὐδεὶς ἐπρότεινεν ὡς ἀφετηρίαν τὴν Καρδίτσαν;

§88Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Διότι, κ. συνάδελφε, ἡ ἐγκριθεῖσα μελέτη Ραυτοπούλου δὲν ἐνεκρίθη ὡς πρὸς τὸ θέμα τοῦ ἀντλιοστασίου.

§89Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Καὶ μὲ ποῖον δικαίωμα οἱ σύμβουλοί σας τὸ ἐτοποθέτησαν εἰς Καρδίτσαν; Μήπως διὰ νὰ ἐπιμηκύνουν αὐθαιρέτως τὴν χάραξιν εἰς 79 χιλιόμετρα, ἐνῷ ἡ ὁριστικὴ μελέτη ἀναφέρεται εἰς τάφρον 75 χιλιομέτρων καὶ τοποθετεῖ κατὰ συνέπειαν τὸ ἀντλιοστάσιον εἰς Ἀνάχωλην; πάντοτε φυσικὰ ἐὰν ἀποδειχθῇ ὅτι εἶναι ἀδύνατος ἡ στεγάνωσις τῶν λιμνῶν; Ἀπεδείχθη, ἑπομένως, νομίζω, ὅτι διὰ τῆς λύσεως τοῦ κ. ὑπουργοῦ κατὰ τὸ δεύτερον στάδιον τοῦ ἔργου, τὸ νερὸ θὰ στοιχίζῃ εἰς Ἀθήνας 18–22 ἑκατ. νέων δραχμῶν ἀκριβώτερον τὸ ἔτος διὰ κάθε μεταφερόμενα 100 ἑκ. κ. μ.

§90Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Ὁμιλεῖτε, κ. συνάδελφε, περὶ δύο σταδίων, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον προϋποθέτει τὴν δημιουργίαν σήραγγος, ἡ ὁποία δυσκόλως, θὰ ἠδύνατο νὰ γίνῃ καὶ εἰς τὴν Ἑλβετίαν, λόγῳ τοῦ τεραστίου της κόστους.

§91Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, αἱ πρῶται σας διακοπαὶ μοῦ ἔδωσαν τὴν ἐντύπωσιν ὅτι δὲν εἴχατε μελετήσει τὴν ὁριστικὴν μελέτην τὴν ὁποίαν ἀπερρίψατε. Τώρα μὲ κάμετε νὰ πιστεύω ὅτι δὲν ἐμελετήσατε οὔτε τὰς εἰσηγήσεις τῶν ὑπηρεσιῶν σας εἰς τὰς ὁποίας ἐβασίσθητε. Οἱ ἀριθμοὶ τοὺς ὁποίους ἀναφέρω ἐλήφθησαν ἀπὸ τὴν ἔκθεσιν Ξανθοπούλου. Καταδικάζονται ἑπομένως αἱ Ἀθῆναι καὶ μετὰ τὸ δεύτερον στάδιον τοῦ ἔργου, ἤτοι εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων νὰ μὴν ἔχουν ποτὲ ὕδωρ αἱ Ἀθῆναι καὶ ἡ περιοχή των.

§92Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Ἀμφότεραι αἱ λύσεις προβλέπουν δεύτερον στάδιον.

§93Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἐὰν δὲν ἐξηντλήθη ἡ ὑπομονὴ τῆς Βουλῆς, θὰ ἐπαναλάβω μὲ δύο λόγια τί ὑποστηρίζω. Διότι βλέπω μὲ λύπην μου ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγω, δὲν τὰ ἀντελήφθη. Πρῶτον μέχρις ὅτου θὰ φθάσωμεν εἰς κατανάλωσιν ἄνω τῶν 100.000.000 κυβικῶν, ἡ λύσις τὴν ὁποίαν προτείνει κατὰ τὰς ἀξιώσεις τοῦ κ. Ξανθοπούλου, εἶναι, ὅτι τὸ νερὸ θὰ στοιχίζῃ 3.500.000 νέων δραχμῶν ἀκριβώτερα ἀπὸ τὴν ἄλλην λύσιν. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἕνα σημεῖον. Δεύτερον σημεῖον. Κάποτε, ὁ κ. ὑπουργὸς λέγει μετὰ 100 χρόνια – ἐγὼ τοῦ λέγω μετὰ 10 χρόνια– θὰ πᾶμε ἀπάνω ἀπὸ τὰ 100.000.000. Τότε θὰ ἀνοίξωμεν τῆς Πάρνηθος. Μὴ τὸν τρομάζουν οἱ σύραγγες 20–21 χιλιομέτρων. Σήμερον ἡ τεχνικὴ ἔχει προοδεύσει καὶ βλέπει, κανεὶς ἀπὸ τοὺς μελετήσαντας, δὲν εἶπεν ὅτι εἶναι ὑπερβολικὸν τὸ ἔργον. Λοιπὸν ἀφοῦ γίνει ἡ σῆραγξ, διότι δὲν ἠμποροῦμε νὰ συγκρίνωμεν μίαν τόσον κολοσσιαίαν δαπάνην μόνον διὰ 5 ἔτη, ἀλλὰ διὰ 10 ἔτη, τότε νὰ ἴδωμεν πόσον θὰ στοιχίζῃ τὸ νερὸ εἰς τὰς Ἀθήνας. Καὶ ἀπεδείχθη διὰ τῶν ἀριθμῶν τοὺς ὁποίους ἡ ἰδία ἡ ὑπηρεσία σας ἔχει δώσει, ὅτι θὰ μᾶς στοιχίζῃ τὸ νερὸ ἐδῶ 18–22 δισεκατομμύρια παλαιῶν δραχμῶν, ἤ ἑκατομμύρια νέων δραχμῶν ἀκριβώτερον. Αὐτὴ ἡ διαφορὰ καλύπτει καὶ τὴν ὑποτιθεμένην διαφορὰν κατασκευῆς τῆς σήραγγος μέσα εἰς 2–3 χρόνια, τὰ πράγματα εἶναι τόσον σαφῆ καὶ κατηγορηματικά.

§94Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Λέγω ὅτι δὲν ὑπάρχουν αὐτοὶ οἱ ἀριθμοί.

§95Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Θὰ μοῦ δώσετε ἀριθμούς, τοὺς ὁποίους ἔχετε σεῖς διότι ὑποτίθεται ὅτι ἔχετε τὴν ὁριστικὴν μελέτην.

§96Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Ὅταν θὰ ἀνέλθω εἰς τὸ βῆμα, θὰ σᾶς τοὺς δώσω.

§97Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Εὐχαρίστως θὰ τοὺς ἀκούσω καὶ ἐὰν εἶναι διαφορετικοὶ θὰ ἀνακουφισθῶ. Κύριοι, αὐτά, λοιπόν, ἀπὸ ἀπόψεως κόστους τῆς κατασκευῆς τοῦ ἔργου εἰς δύο στάδια καὶ ἀπὸ ἀπόψεως κόστους τοῦ νεροῦ εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ κατὰ τὰ δύο στάδια. Προχωροῦμεν. Μὲ τὴν χάραξιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ, ἀποκλείεται ἡ δυνατότης ὑδρεύσεως τῆς Χαλκίδος. Σημαντικὸν μειονέκτημα. Δεύτερον, καθίσταται ἀδύνατος ἡ δι’ ἀρδεύσεως ἀξιοποίησις τοῦ νεροῦ τῆς Ὑλίκης. Εἶναι ἐντελῶς ἀδύνατος διότι τὸ νερὸ θὰ στοιχίζῃ πανάκριβα, διότι θὰ ἀντλῆται ἀπὸ τὴν λίμνην καὶ θὰ ἀναβιβάζεται εἰς 110 μέτρα, οὐδεμία ἄρδευσις ἠμπορεῖ νὰ πληρώσῃ τόσον ἀκριβὸ νερό. Ἑπομένως, ἐνῷ εἴχομεν τὴν δυνατότητα μὲ τὰ ἴδια λεπτὰ νὰ ἐξυπηρετήσωμεν καὶ τὸν σκοπὸν αὐτόν, τώρα περιοριζόμεθα εἰς τὸν ἕναν καὶ μόνον. Εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι τοῦ ἀντλιοστασίου τοποθετουμένου εἰς Μουρίκι καὶ διὰ τὰς περιόδους ποὺ δὲν θὰ ἔχωμεν ξηρασίαν ἀκόμη, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτραπῇ ἡ χρησιμοποίησις τοῦ νεροῦ δι’ ἄρδευσιν. Διότι δὲν θὰ ὑπάρχῃ ὁ κίνδυνος τοῦ ὑποβιβασμοῦ τῆς στάθμης τῆς λίμνης καὶ ἑπομένως καὶ ἡ ἀπειλὴ τοῦ νὰ μείνουν αἱ Ἀθῆναι χωρὶς νερό. Ἑπομένως, ὄχι μόνον οἰκονομικῶς ἀποκλείει ἡ λύσις τὴν χρησιμοποίησιν τοῦ νεροῦ δι’ ἄρδευσιν, ἀλλὰ καὶ τεχνικῶς. Τέταρτον μειονέκτημα, ὄχι τὸ σπουδαιότερον. Μὲ τὴν λύσιν, ἀχρηστεύονται τὰ ἔργα τοῦ Ἁγίου Θωμᾶ. Μὲ τὴν ἄλλην ὅπως σᾶς ἀνέφερα, διὰ μιᾶς μικρᾶς μεταβολῆς τῆς χαράξεως εἶναι δυνατὸν νὰ περισωθοῦν καὶ τὰ ἔργα αὐτά, τὰ ὁποῖα ἐστοίχισαν 10 δισεκατομμύρια δραχμὰς. Συμπέρασμα. Ὁ κ. ὑπουργὸς εὑρέθη εἰς τὴν ἐξαιρετικὴν θέσιν καὶ εἶχε τὴν μοναδικὴν εὐτυχίαν νὰ ἔχῃ μπροστά του ἕνα τεράστιον ἔργον ἀξιοποιήσεως τῶν Βοιωτικῶν καὶ Ἀττικῶν πεδίων ἀρδεύσεως καὶ ὑδρεύσεως Ἀθηνῶν, Χαλκίδος μὲ ἑτοίμην μελέτην καὶ μὲ ὅλας τὰς προοπτικὰς ταχείας πραγματοποιήσεως. Ἀντ’ αὐτοῦ, ἐντυπωσιαζόμενος ἀπὸ τὸ ἐπεῖγον τοῦ ζητήματος τῆς ὑδρεύσεως, ἀπεφάσισε νὰ ἀκολουθήσῃ μίαν λύσιν, ἡ ὁποία ἄν δὲν εἶναι πολὺ δαπανηρωτέρα τῆς ἑτέρας, τῆς ὁριστικῶς μελετηθείσης λύσεως, ἡ ὁποία δὲν εἶναι καθόλου εὐθηνοτέρα, καταδικάζει τὰς Ἀθήνας εἰς τὸν αἰῶνα τὸν ἅπαντα νὰ πληρώνουν πανάκριβο νερὸ καὶ ἑπομένως στερεῖ τὴν Πρωτεύουσαν καὶ τὰ περίχωρα ἀπὸ τὴν εὐλογίαν τοῦ εὐθηνοῦ νεροῦ, τὴν ὁποίαν κάποτε εἶδον διαγραφομένην μπροστά των καὶ – πρᾶγμα ἀκόμη χειρότερον—στερεῖ τῆς δυνατότητος ἀρδεύσεως τὸ Θηβαϊκὸν καὶ Παρευβοϊκὸν πεδίον καὶ ὁλόκληρον τὸ λεκανοπέδιον τῆς Ἀττικῆς ἐκ τοῦ ὁποίου θὰ ἐδημιουργεῖτο μία οἰκονομία, ἡ ὁποία μὲ τοὺς ἀριθμοὺς τοὺς ὁποίους σᾶς ἀνέφερα, ὅταν ἀνεφέρθην εἰς τὴν ἔκκλησιν τοῦ Πρωθυπουργοῦ, «περὶ βαμβακοκαλλιεργείας», θὰ ἠδύνατο ἐντὸς 1–2 ἐτῶν νὰ καλύψῃ τὴν δαπάνην ὁλοκλήρου τοῦ ἔργου. Ἐπαναλαμβάνω, ἐνῷ μὲ ἕνα «σμπάρο» ἠμποροῦσε νὰ σκοτώσῃ δύο τρυγώνια, ὁ κ. ὑπουργός, τὸν ἔρριξε τὸν «σμπάρο» εἰς ἕνα τρυγῶνι καὶ δὲν τὸ ἐσκότωσε, τὸ ἐπλήγωσε.

§98ΠΕΡ. ΙΑΚ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ περίχωρα δὲν βρέχονται ἀπὸ τὴν παρευβοϊκήν.

§99Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Συμφωνῶ μὲ τὴν μελέτην αὐτήν, βρέχονται κ. ναύαρχε. Θὰ πρέπει νὰ ὑδρεύωνται. Κύριε ὑπουργέ, πολλοὶ συνέδεσαν δι’ ἔργων τὰ ὀνόματά των μὲ τὴν ἱστορίαν τῆς πόλεως αὐτῆς. Τὸ μνημεῖον τοῦ Φιλοπάππου, τοῦ Ἡρώδου τοῦ Ἀττικοῦ κλπ. ἀλλὰ ὁ Ἀδριανὸς νομίζω ὅτι μὲ τὸ Ἀδριάνειον ὑδραγωγεῖον, ἔχει περισσότερον παντὸς ἄλλου ἐκ τῶν ἀσχοληθέντων μὲ τὰς Ἀθήνας, συνδέσει τὸ ὄνομά του, εἰς τὸν αἰῶνα τὸν ἅπαντα. Εἴχατε τὴν εὐκαιρία καὶ ἡ τύχη σᾶς χαμογέλασε, νὰ ὑπάρξητε ὄχι ὁ μέγας Ἀδριανός, ἀλλὰ τοὐλάχιστον ἕνας ὑπουργὸς τὸ ὄνομα τοῦ ὁποίου θὰ ἠμποροῦσαν νὰ εὐλογοῦν αἱ ἐπερχόμεναι γενεαί. Δι’ αὐτὸ σᾶς τὸ λέγω. Ἀπὸ ἐνδιαφέρον, ἴσως καὶ ἀπὸ ἀγάπη, ἐὰν θέλετε. Προσέξατε, μήπως ἐπιμένοντες εἰς τὴν ἀπίθανον αὐτὴν λύσιν, μεταβάλετε τὸ ὄνομά σας εἰς ὄνομα, τὸ ὁποῖον θὰ καταρῶνται αἱ γενεαὶ τῶν γενεῶν ποὺ θὰ ἀνατραφοῦν εἰς τὰ ἱερὰ αὐτὰ χώματα τοῦ Ἀττικοῦ καὶ Βοιωτικοῦ πεδίου. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Μητσοτάκης ἔχει τὸν λόγον.

§101Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἡ λεπτομερὴς ἀνάπτυξις τῆς ἐπερωτήσεως, κύριοι, ἀπὸ τὸν προλαλήσαντα ἐκ Ρόδου συνάδελφον, μὲ ὑποχρεώνει νὰ εἶμαι σύντομος. Ἐκτὸς τούτου ὅμως, νομίζω, ὅτι τὸ θέμα καθ’ ἑαυτό, ἐπιβάλλει τὴν ἁπλοποίησιν καὶ τὴν ἁπλούστευσιν, ὥστε νὰ καταστῇ δυνατὸν ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία νὰ ἀντιληφθῇ, ἐν γενικαῖς γραμμαῖς, πῶς τίθεται τὸ πρόβλημα καὶ ποία εἶναι ἡ σωστότερη λύσις. Ἐπὶ τοῦ ἱστορικοῦ τῆς ὑδρεύσεως τῶν Ἀθηνῶν, δὲν θὰ ἐνδιατρίψω. Γνωρίζετε ὅλοι, ὅτι τὸ θέμα τῆς ὑδρεύσεως τῶν Ἀθηνῶν ἐκακοτύχισε ἐπὶ μακρὸν χρόνον καὶ τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὴν ἐπίμονον λόγῳ συμφερόντων ἀντίδρασιν τῆς Ἑταιρίας Ὑδάτων. Γνωρίζετε, ἐπίσης, ὅτι ἀπὸ τοῦ 1945 ὡρισμένοι ἄνθρωποι, ἕνας κατ’ ἐξοχήν, πρῶτος, αὐτός, εἶχε τὴν τιμὴν νὰ εἶναι πρῶτος, εἶδον, διεῖδον τὴν σωστὴν λύσιν τοῦ προβλήματος καί, πρωτοπόροι, ἤρχισαν ἕνα ἀγῶνα, ὁ ὁποῖος τελικῶς, παρὰ τὰς ἐπιμόνους ἀντιδράσεις, αἱ ὁποῖαι ἔλαβον μυρίας μορφάς, ἀπιθάνους δύναμαι νὰ εἴπω μορφάς, αἱ ὁποῖαι δὲν τιμοῦν τὴν χώραν μας, κατώρθωσαν, τελικῶς, νὰ ἐπιβάλουν τὴν σωστὴν λύσιν. Εἰς ὅλους τοὺς ἐργάτας τῆς λύσεως αὐτῆς, κατ’ ἐξοχὴν εἰς τὸν πρῶτον, ὁ ὁποῖος εἶχε τὴν ἰδέαν, ἀλλὰ καὶ εἰς ὅλους τοὺς ἄλλους, ὅσοι ἐβοήθησαν, ἀνήκει τιμή. Θὰ εἴπω μόνον, ὑπομιμνήσκων ὡρισμένα ἐπεισόδια, ὅτι τὸ 1949, ὁ τότε ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων, ὁ κ. Στ. Νικολαΐδης, προετίμησε καὶ προέκρινε τὴν λύσιν τῆς ὑδρεύσεως ἐξ Ὑλίκης, παρὰ τὴν ἰσχυροτάτην πλειοψηφίαν τοῦ Συμβουλίου Δημοσίων Ἔργων, ἡ ὁποία εἶχε ταχθῆ ὑπὲρ τῆς ἀντιθέτου λύσεως, καὶ θὰ εἴπω ἐν συνεχείᾳ, ὅτι καὶ οἱ μεταγενέστεροι ὑπουργοί, τόσον ὁ ἐκλεκτὸς ἐκ Πρεβέζης συνάδελφος, Στρατηγὸς Θεόδωρος Χαβίνης, ὅσον καὶ ὁ Στρατηγὸς Ναπολέων Ζέρβας, ἀλλὰ καὶ ὅλοι οἱ διαδεχθέντες ἐν συνεχείᾳ αὐτούς, διὰ βραχύτερον χρονικὸν διάστημα, εἰς τὸ ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων, ἐστάθησαν εἰς τὴν σωστὴν βάσιν, διότι ἡ λύσις εἶχεν ἐπιβληθῆ. Ἐχρειάσθησαν, κύριοι συνάδελφοι, δέκα χρόνια σχεδόν, διὰ νὰ ὡριμάσῃ ἡ ἰδέα καὶ διὰ νὰ ἐπιβληθῇ ἡ λύσις. Κατὰ τὴν διάρκειαν αὐτῶν τῶν ἐτῶν τὰ ὁποῖα διέρρευσαν καὶ τὰ ὁποῖα ἦσαν, κατὰ τὸ μεγαλείτερόν των μέρος, ἔτη ἀμφισβητήσεων τῆς ὀρθότητος τῆς λύσεως, ἔγινε μία θετικὴ προεργασία, ἀπαραίτητος διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἑνὸς τέτοιου μεγάλου ἔργου. Προμελέτη ἔγινεν ἐν ἀρχῇ, καὶ ἐν συνεχείᾳ συνετάγη ὁριστικὴ μελέτη ἀπὸ τὸ ἁρμοδιώτερον πρόσωπον τὸ ὁποῖον εἴχομεν, ἀπὸ τὸν Πατέρα, ἄλλως τε, τῆς ἰδέας τῆς ὑδρεύσεως ἐξ Ὑλίκης, ἀπὸ τὸν κ. Ραφτόπουλον, συνεργασθέντα μὲ ἐξαιρετικὸν ἐπιτελεῖον ἀπὸ διεθνοῦς φήμης Σουηδοὺς τεχνικούς. Ἔτσι, ὅταν ὁ σημερινὸς ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων ἀνέλαβε τὸ ἀξίωμα, τὸ ὁποῖον καὶ σήμερον κατέχει, εὑρέθη εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ εἶναι ὁ ἐκλεκτὸς τῆς μοίρας, διὰ νὰ ἐκτελέσῃ ἓν ἔργον, διὰ τὸ ὁποῖον καὶ οἱ προκάτοχοί του εἶχον ἐπὶ μακρὸν χρόνον μοχθήσει καὶ διὰ τὸ ὁποῖον ἡ ἀπαραίτητος προεργασία, προεργασία ὄχι μόνον ψυχολογική, ἀλλὰ ἰδιαιτέρως τεχνική, εἶχεν ἐπιτελεσθῆ. Εἶναι περίεργον, κύριοι συνάδελφοι, τὸ γεγονός, ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων δὲν ἠκολούθησεν αὐτό, τὸ ὁποῖον κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου, οἷος δήποτε ἄλλος θὰ ἠκολούθει. Δὲν ἐπροχώρησε, βάσει τῶν δεδομένων καὶ τῆς προεργασίας, τὴν ὁποίαν εἶχεν εἰς τὴν ἔναρξιν τῆς ἐκτελέσεως τοῦ ἔργου, ἀφοῦ μάλιστα εἶχε τὴν δύναμιν καὶ εἶχε καὶ τὸ θάρρος νὰ ἐπιβάλῃ τὰς εἰσφοράς, αἱ ὁποῖαι χρειάζονται, διὰ νὰ ἐξοικονομηθοῦν τὰ ὑλικῶς ἀπαραίτητα μέσα. Ἐὰν τὸ 1952, ὅταν ἔπιπτε τὸ Δημοκρατικὸν Κέντρον καὶ ἀνήρχετο ὁ Συναγερμὸς εἰς τὴν ἐξουσίαν, ὑπῆρχεν εἰς τὴν συνείδησιν ὅλων ἡμῶν, οἱ ὁποῖοι, κατὰ κάποιον τρόπον ὑπεύθυνον εἴχομεν χειρισθῆ τὸ θέμα, μία ἐκκρεμότης ἀκόμη καὶ ἓν πρόβλημα πρὸς λύσιν, τοῦτο ἦτο μόνον τὸ πρόβλημα τῆς ἐξευρέσεως τῶν ὑλικῶν μέσων. Οὐδεὶς πλέον, οὔτε ἐκ τῶν ὑπευθύνως διαχειριζομένων τὰ πράγματα πολιτικῶν παραγόντων, οὔτε ὅμως νομίζω καὶ ἐκ τοῦ Ἑλληνικοῦ τεχνικοῦ κόσμου, συνεζήτει τὸ τεχνικὸν θέμα. Δεδομένον ἐθεωρεῖτο ὅτι ἡ μελέτη, ἡ ὁποία εἶχεν ὑποβληθῆ κατόπιν μακρᾶς ἐργασίας προπαρασκευαστικῆς καὶ ἡ ὁποία ἁρμοδίως εἶχεν ἐγκριθῆ, ἦτο ἐκείνη, ἡ ὁποία καὶ θὰ ἐξετελεῖτο. Καὶ ὅμως, συνέβη τὸ περίεργον: Τὸ μὲν πρόβλημα τῆς ἐξευρέσεως τῶν ὑλικῶν μέσων, κατὰ κάποιον τρόπον, ἐπελύθη. Δὲν συζητῶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὴν λύσιν. Εἶχον τὴν εὐκαιρίαν, κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ σχετικοῦ νομοθετήματος νὰ ψηφίσω ὑπὲρ αὐτοῦ, διότι ἐθεώρουν πρωταρχικῆς σημασίας τὴν ἐξεύρεσιν τῶν πόρων. Ἔστω καὶ ἂν ἡ λύσις δὲν ἦτο, ἴσως, ἡ ἰδεωδεστέρα, ἦτο πάντως καλὴ καὶ ἔλυε τὸ πρόβλημα τῆς ἐξευρέσεως τῶν ἀπαιτουμένων χρηματικῶν μέσων. Ἐνῶ ὅμως τοῦτο συνέβη, ἀντιμετωπίζομεν, τὸ περίεργον φαινόμενον, μετὰ τὴν ἐξεύρεσιν τῶν χρημάτων, νὰ περιπλέξωμεν τεχνικῶς τὴν λύσιν, ἡ ὁποία ἐπρόκειτο νὰ δοθῇ καὶ νὰ ὁδηγούμεθα εἰς μίαν λύσιν, ἡ ὁποία, τεχνικῶς καὶ οἰκονομικῶς, εἶναι ἄστοχος. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν θὰ στηριχθῶ μόνον εἰς τὰ τυπικὰ ἐπιχειρήματα καὶ δὲν θὰ εἴπω ὅτι ἕνας ἄνθρωπος ὅσας δήποτε ἱκανότητας καὶ ἂν ἔχῃ ἢ νομίζει ὅτι ἔχει καταλαμβάνων δημόσια ἀξιώματα, δὲν ἠμπορεῖ εὐχερῶς νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι αὐτὸς θὰ κρίνῃ καλλίτερον ἀπὸ ὅλους τοὺς προκατόχους καὶ νὰ ἀγνοήσῃ μίαν συνισταμένην ἐργασίας καὶ προσπαθειῶν, αἱ ὁποῖαι ἐπὶ μακρὸν χρόνον εἶχε καταβληθῆ, ἀλλὰ θὰ κρίνω κατ’ οὐσίαν τὸ θέμα, διότι ἐπιθυμῶ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία καὶ ἡ Ἑλληνικὴ κοινὴ γνώμη, νὰ κατατοπισθῇ ἀπολύτως. Θὰ προχωρήσω, λέγω, εἰς τὰ οὐσιαστικὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα ἀντιτίθενται πρὸς τὴν λύσιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Καραμανλῆ, καὶ συνηγοροῦν ὑπὲρ τῆς λύσεως τῆς μελέτης τοῦ κ. Ραφτοπούλου. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ζίγδης, εἶχε τὴν εὐκαιρία διεξοδικώτερον νὰ σᾶς τὰ ἀναλύσῃ. Ἐγὼ θὰ τὰ τοποθετήσω εἰς πολὺ ὀλίγες ἁδρὲς γραμμές. Ὅπως γνωρίζετε, κύριοι συνάδελφοι, καὶ ὅπως θὰ ἀντελήφθητε ἀπὸ τὴν ἀνάπτυξιν, ἡ ὁποία ἐγένετο μέχρι τοῦδε, ἡ μελέτη Ραφτοπούλου προέβλεπε τὴν διοχέτευσιν τοῦ ὕδατος ἀπὸ τὴν λίμνην Ὑλίκης ἢ τὴν λίμνην Παραλίμνης, διὰ τῆς φυσικῆς ροῆς, μέχρις ὅτου εἰς τὸ Κακοσάλεσι θὰ ἐλάμβανε χώραν ἡ ἀναγκαία ἀνύψωσις διὰ νὰ εἰσέλθῃ τὸ νερὸ εἰς τὴν λίμνην τοῦ Μαραθῶνος. Ὁμιλῶ πάντοτε διὰ τὸ πρῶτον στάδιον, διὰ τὸ στάδιον, κατὰ τὸ ὁποῖον αἱ Ἀθῆναι θὰ χρειάζωνται μέχρι 100 ἑκατομμυρίων κυβικῶν μέτρων ἐτησίως. Ἡ λύσις αὕτη, κύριοι, εἶχε τὸ αὐτόματον πλεονέκτημα, ὅτι ἐπέτρεπε τὴν ἄρδευσιν ὅλων τῶν παρευβοϊκῶν ἐκτάσεων καί, μάλιστα ἡ ἄρδευσις θὰ ἐγίνετο διὰ φυσικῆς ροῆς, χωρὶς οὐσιαστικῶς νὰ ἔχωμεν ἀνάγκην οὐδεμιᾶς ἀντλήσεως ἢ σχεδὸν οὐδεμιᾶς ἀντλήσεως. Ἀντιθέτως ἡ λύσις τοῦ κ. Καραμανλῆ, σχεδόν, ἀποκλείει ἢ πάντως ἀποκλείει, ὡς ἔργον συνδεδυασμένον, τὴν ἄρδευσιν τῶν παρευβοϊκῶν ἐκτάσεων. Τί σημαίνει τοῦτο, κύριοι συνάδελφοι. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ σᾶς ἐξηγήσω. Τὴν σημασίαν τῶν ἀρδευτικῶν ἔργων εἰς τὴν χώραν μας, τὴν γνωρίζετε, ἀσφαλῶς, ὅλοι ὅσοι συμβαίνει εἰς τὴν περιφέρειάν των νὰ ἀντιμετωπίσουν ἀνάλογα θέματα. Ἀλλ’ ἐὰν τὰ ἀρδευτικὰ ἔργα, γενικώτερον εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἔχουν ἀξίαν, ἀρδευτικὰ ἔργα, τοιαύτης ἐκτάσεως, τὰ ὁποῖα θὰ ἐξετελοῦντο δίπλα εἰς τὴν Πρωτεύουσαν τῆς Χώρας, ἡ ὁποία δὲν εἶναι μόνον ἡ Πρωτεύουσα, ἀλλὰ εἶναι καὶ ἡ μεγαλυτέρα συγκέντρωσις ἀστικοῦ πληθυσμοῦ, τὴν ὁποίαν ἐμφανίζει ἡ Χώρα μας, καταλαβαίνετε ποίαν πρόσθετον ἀξίαν θὰ εἶχον. Ὁ κ. Ζίγδης ἀνέφερε ἕνα καὶ μόνον παράδειγμα διὰ νὰ ἀντιληφθῆτε τὴν σημασίαν τοῦ πλεονεκτήματος τούτου: Ἐὰν καλλιεργηθοῦν μὲ βάμβακα 200.000 στρέμματα, θὰ ἠμπορούσαμε νὰ ἔχωμεν αὔξησιν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος κατὰ 10.000.000 δολλαρίων τὸ ἔτος, τὰ ὁποῖα θὰ ἦσαν δυνατὸν ν’ ἀποσβέσουν ὅλην τὴν ἀξίαν τοῦ ἔργου εἰς ἕνα χρόνον περίπου. Ἡ Πρωτεύουσα τῆς Ἑλλάδος μας ἔχει πολλὰ πλεονεκτήματα ἀπὸ ἀπόψεως κλίματος καὶ ἀναμφισβητήτως εὑρίσκεται εἰς καλυτέραν θέσιν ἐν συγκρίσει πρὸς ὅλα τὰ διαμερίσματα τῆς χώρας, ἔχει ὅμως ἀναντιρρήτως τὸ μειονέκτημα τὴν ξηρότητα τοῦ κλίματος. Διὰ τῆς ἀρδεύσεως τῶν παρευβοϊκῶν ἐκτάσεων τοῦ λεκανοπεδίου τῆς Ἀττικῆς θὰ ἐξησφαλίζετο ὁ ἀνεφοδιασμὸς τῆς Πρωτευούσης εἰς λαχανικά, ἀλλὰ ἀκόμη γενικώτερον θὰ ἀνεπτύσσετο ἡ ἀγροτικὴ οἰκονομία εἰς σημεῖον τοιοῦτον, ὥστε καὶ τὸ πρόβλημα τοῦ κρέατος καὶ τῶν ζωϊκῶν προϊόντων νὰ ἐπιλυθῇ. Μὲ μίαν λέξιν ἕνα ἀρδευόμενον στρέμμα εἰς τὴν Ἀττικὴν ἀξίζει πολὺ περισσότερον παρὰ ἕνα ἀρδευόμενον στρέμμα εἰς ἕνα οἱοδήποτε ἄλλο διαμέρισμα τῆς Χώρας. Ἀφ’ ἑτέρου ἔχει τὸ πλεονέκτημα ὅτι συνδυάζει τὴν συγκέντρωσιν κεφαλαίων καὶ κατὰ συνέπειαν δὲν θὰ ἐχρειάζετο ἡ κρατικὴ ἐπέμβασις διὰ τὴν ὁλοκλήρωσιν τῶν ἔργων τούτων. Κατὰ συνέπειαν εἶναι βαρύτατον καὶ κεφαλαιώδους σημασίας τὸ μειονέκτημα διότι ἡ λύσις τοῦ κ. Καραμανλῆ παραβλέπει καὶ διαχωρίζει τὸ πρόβλημα τῆς ἀρδεύσεως τῶν παραγωγικῶν ἐκτάσεων. Πέραν τούτου δημιουργεῖται καὶ ἕνα ἄλλο πρόβλημα. Διὰ τῆς νέας χαράξεως αὐτῆς καὶ ἂν ἠθέλαμε νὰ χρησιμοποιήσωμεν τὸ νερὸ αὐτὸ δι’ ἄρδευσιν, θὰ ἦτο νερὸ ἀκριβὸ καὶ δὲν θὰ συνέφερε. Ἀναντίρρητον μειονέκτημα τῆς λύσεως τοῦ κ. Καραμανλῆ εἶναι ὅτι ἐγκαταλείπεται ἡ ἄρδευσις τῶν ἐκτάσεων αὐτῶν. Καὶ δὲν εἶναι μόνον οἱ πληθυσμοὶ τῶν περιφερειῶν αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι ζημιώνονται, δὲν εἶναι ἀκόμη καὶ ὁ πληθυσμὸς τῆς πόλεως Χαλκίδος, ἡ ὁποία θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀρδευθῇ διὰ τῆς λύσεως Ραυτοπούλου, εἶναι βαδυτάτη ἡ ζημία διὰ τὴν Πρωτεύουσαν, ἡ ὁποία κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ ζημιωθῇ καθὼς προηγουμένως ἀνέφερα, διότι δὲν θὰ ὑπάρχουν ἀγροτικαὶ περιφέρειαι αἱ ὁποῖαι θὰ ἠδύναντο νὰ τὴν τροφοδοτήσουν. Πέραν αὐτοῦ ἡ λύσις Καραμανλῆ παρουσιάζει τὸ μειονέκτημα, ὅτι συντόμως αἱ Ἀθῆναι δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀρκεσθοῦν εἰς τὰ 100 ἑκατομμύρια κυβικὰ τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν νὰ διοχετεύσῃ ἡ σῆραγξ τοῦ Κακοσάλεσι καὶ μετὰ παρέλευσιν ὄχι μακροῦ χρόνου ὅταν θὰ χρειασθῇ ἡ Πρωτεύουσα περισσότερον νερὸ θὰ πρέπει νὰ προχωρήσωμεν κατ’ ἀνάγκην εἰς τὸ δεύτερον στάδιον τοῦ ἔργου, τὸ ὁποῖον προϋποθέτει τὴν διάτρησιν τῆς Πάρνηθος, ὥστε τὸ νερὸ διὰ τῆς Πάρνηθος θὰ φθάσῃ εἰς τὰς Ἀθήνας. Τότε θὰ συμβῇ τὸ ἑξῆς: Μὲ τὴν λύσιν Ραυτοπούλου τῆς παρευβοϊκῆς χαράξεως ἡ διάτρησις τῆς Πάρνηθος θὰ γίνῃ εἰς τὸ τμῆμα τοῦ ἀγωγοῦ περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησα, καὶ τὸ νερὸ θὰ ἔρχεται δι’ ἀπ’ εὐθείας ροῆς καὶ χωρὶς νὰ χρειασθῇ καμμία ἄντλησις νὰ τροφοδοτήσῃ ὁλόκληρον τὴν χαμηλὴν ζώνην τῶν Ἀθηνῶν, τὴν ζώνην τῆς Ἐλευσῖνος καὶ τὴν ζώνην τοῦ Πειραιῶς. Θὰ ἔχωμεν ἕνα μέρος τῆς καταναλώσεως τὸ ὁποῖον δὲν θὰ χρειάζεται καμμίαν ἀπολύτως ἄντλησιν, καὶ μετὰ διὰ δὲ τὰς ὑψηλοτέρας ζώνας θὰ γίνῃ ἄντλησις. Ἐνῷ ὅπως προηγουμένως ἐξήγησα μὲ τὴν λύσιν τὴν ὁποίαν ἔδωσεν ὁ κ. Καραμανλῆς εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, ἡ ἄντλησις δι’ οἱανδήποτε χρῆσιν θὰ εἶναι ἀναγκαῖα. Καὶ ἄντλησις μάλιστα 110 μέτρων. Δὲν θέλω, κύριοι συνάδελφοι, νὰ σᾶς κουράσω μὲ ἀριθμούς, ἐπιβεβαιῶ ὅμως καὶ ἐγὼ τοὺς ἀριθμοὺς τοὺς ὁποίους προηγουμένως ὁ κ. Ζίγδης ἔδωσεν, ὡς πρὸς τὴν ἐπιβάρυνσιν τὴν ὁποίαν αὕτη συνεπάγεται διὰ τὰς Ἀθήνας, διὰ τοὺς καταναλωτὰς τῶν Ἀθηνῶν. Δὲν εἶναι ὑπερβολὴ ἐὰν λεχθῇ ὅτι ὑπὸ τὰς προϋποθέσεις αὐτάς, ὑπὸ τὰς προϋποθέσεις τῆς ἀνυψώσεως τοῦ ὕδατος εἰς τὰ 110 μέτρα, δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ αἱ Ἀθῆναι ν’ ἀποκτήσουν τὸ φθηνὸ νερὸ τὸ ὁποῖον χρειάζονται. Αἱ Ἀθῆναι χρειάζονται φθηνὸ νερό, ὄχι μόνον διὰ τὴν οἰκιακὴν κατανάλωσιν, χρειάζονται φθηνὸ νερὸ καὶ διὰ τὴν ἄρδευσιν τῆς περιμετρικῆς ζώνης τῶν Ἀθηνῶν, χρειάζεται ἐπιπροσθέτως φθηνὸ νερὸ καὶ διὰ τὸν λιμένα τοῦ Πειραιῶς καὶ γενικώτερον διὰ βιομηχανικὴν χρῆσιν. Εἶναι γνωστὸν ὅτι μεγάλαι βιομηχανίαι δὲν ἀνταπεξέρχονται ἐὰν πληρώνουν τὸ σημερινὸν τιμολόγιον ὕδατος τῆς ΟΥΛΕΝ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, διὰ νὰ μὴ ἀναφερθῶ εἰς ἄλλα ζητήματα, διὰ τῆς λύσεως τὴν ὁποίαν προέτεινεν ὁ κ. ὑπουργός, ἔχομεν δύο βασικὰ μειονεκτήματα τὰ ὁποῖα οὐδεὶς καλόπιστος κριτὴς εἶναι δυνατὸν ν’ ἀρνηθῇ. Τὸ πρῶτον μειονέκτημα εἶναι ὅτι ἐγκαταλείπεται ἡ δυνατότης τῆς παραλλήλου ἀρδεύσεως σημαντικωτάτων ἐκτάσεων εἰς τὴν Ἀττικήν, καὶ τὸ δεύτερον μειονέκτημα ὅτι θὰ ἔχωμεν ἀνύψωσιν τοῦ διὰ τὴν ὕδρευσιν τῶν Ἀθηνῶν ἀπαιτουμένου ὕδατος μεγαλυτέραν ἀπὸ ἐκείνην ἡ ὁποία ἀπαιτεῖται καὶ συνεπῶς ἐπιβάρυνσιν τοῦ ὕδατος ἀδικαιολόγητον. Αὐτὰ καὶ μόνον τὰ δύο μειονεκτήματα, κ. συνάδελφοι, θὰ ἔπρεπε νὰ ὁδηγήσουν εὐθέως εἰς τὴν ἐγκατάλειψιν τῆς ἐνδιαμέσου λύσεως. Ἡ ἐνδιάμεσος λύσις ἄλλωστε δὲν εἶναι νέα. Εἶχε ἀντιμετωπισθῇ καὶ παλαιότερον καὶ ἐγκατελείφθη ἀκριβῶς διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους προηγουμένως ἀνέφερον. Πέραν τούτων ὅμως ὅταν ἐξηγγέλθη ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἡ λύσις αὐτὴ τῆς ἐνδιαμέσου χαράξεως δὲν ὑπῆρχε καὶ μελέτη ἑτοίμη διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου, καὶ συνεπῶς δὲν εἶχον ὑπολογισθῇ μερικαὶ δυσχέρειαι αἱ ὁποῖαι ἐκ τῶν ὑστέρων ἀνέκυψαν. Αἱ δυσχέρειαι αὐταὶ εἶναι αἱ ἑξῆς: Ἡ πρώτη ἀφορᾶ τὸν τόπον τῆς τοποθετήσεως τοῦ ἀντλιοστασίου. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν γνωρίζω ἐὰν εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς Δημ. Ἔργων θὰ προβῇ εἰς διευκρινίσεις. Ἐγὼ προσωπικῶς κατόπιν μελέτης τοῦ θέματος νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ ἀντλιοστάσιον νὰ τοποθετηθῇ εἰς τὸ Μουρίκι, καὶ δὲν εἶναι τοῦτο δυνατὸν διότι ἐκεῖ ἡ λίμνη ἔχει βάθος περίπου 10 μέτρων. Ὅταν ἀντλοῦμεν εἰς τὰ 10 μέτρα τοῦτο σημαίνει ὅτι τὸ ὑπάρχον ἀπόθεμα νεροῦ κάτω ἀπὸ τὰ 10 μέτρα εἶναι οὐσιαστικῶς ἀχρησιμοποίητον καὶ ἴσως τὸ ὕψος τῶν ὑδάτων τούτων δὲν ἐπαρκέσει οὐδὲ διὰ τὴν ὕδρευσιν τῶν Ἀθηνῶν μετά τινα ἔτη, ὁπότε αἱ ἀνάγκαι εἰς ὕδωρ κατὰ τοὺς μετριωτάτους ὑπολογισμοὺς θὰ ξεπεράσουν τὰ 100 ἑκατομμ. κυβικά. Τότε, δοθέντος ὅτι περιοδικῶς ἐμφανίζονται χρόνια ξηρασίας, θὰ ἀντιμετωπίσῃ κάποια ἐκ τῶν ἐπερχομένων γενεῶν τὸ τραγικὸν πρόβλημα ἢ νὰ διακόψῃ τὰς ἀρδεύσεις ἢ νὰ διακόψῃ τὴν ὕδρευσιν τῶν Ἀθηνῶν. Ὁ Ραυτόπουλος εἰς τὴν μελέτην του προβλέπει τὴν ἄντλησιν τοῦ ὕδατος ἀπὸ βάθος 38 μέτρων καὶ τοῦτο τὸ κάμνει διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ ἀξιοποιήσῃ εἰς τὸν μεγαλύτερον δυνατὸν βαθμὸν τὸν ὑδατικὸν πλοῦτον τῶν δύο λιμνῶν. Κατὰ συνέπειαν, κύριοι συνάδελφοι, δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία ὅτι τελικῶς καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων θὰ ὑποχρεωθῇ νὰ μεταθέσῃ τὴν θέσιν τοῦ ἀντλιοστασίου κατὰ 10 χιλιόμετρα μακρύτερα τῆς θέσεως Μουρίκι. Ἐπιπροσθέτως, τὸ γεγονὸς ὅτι δὲν ἔχει μελετηθῇ τὸ ἔδαφος, ἐντὸς τοῦ ὁποίου θὰ ἐκτελεσθῇ ἡ χάραξις, ταχύτατα νομίζω θὰ μᾶς ὁδηγήσῃ εἰς συμπεράσματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἀπέχουν τῶν προβλέψεων ὡς πρὸς τὴν ποιότητα τοῦ ἐδάφους καὶ ἴσως ἀποδείξουν τὸ ἔργον περισσότερον δαπανηρὰν ἀπὸ ὅ,τι ἀρχικῶς εἶχεν ὑποτεθῆ. Κατὰ συνέπειαν, ἡ λύσις ἡ ὁποία προεκρίθη ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. ὑπουργὸν τῶν Δημοσίων Ἔργων εἶναι ἀτυχής. Βεβαίως εἰς πρώτην φάσιν θὰ δώσῃ μίαν λύσιν τοῦ προβλήματος τῆς ὑδρεύσεως, ἀλλὰ ὅπως προηγουμένως εἶπον, ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἐγκαταλείπει τὴν ἄρδευσιν, ἀφ’ ἑτέρου καταδικάζει τὴν Ἀθήνα αἰωνίως νὰ πληρώνῃ ἀκριβὸ νερὸ καὶ ἐμποδίζει τὴν ἀξιοποίησιν τοῦ ὑδατίνου πλούτου τῶν δύο αὐτῶν λιμνῶν πρὸς ὄφελος τῆς περιφερείας, ἡ ὁποία ἦτο δυνατὸν νὰ τὴν ἐκμεταλλευθῇ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν οἱοσδήποτε εὑρίσκετο εἰς τὴν θέσιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. ὑπουργοῦ τῶν Δημοσίων Ἔργων, νομίζω ὅτι ἦτο ἐπιβεβλημένον νὰ σκεφθῇ πολὺ ἁπλούστερα καὶ πρακτικώτερα. Πρῶτον, δὲν νομίζω ὅτι εἶχε λόγον νὰ περιμένῃ 1½ ἢ 2 χρόνια διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ πρόβλημα τῆς ὑδρεύσεως τῶν Ἀθηνῶν. Εἶπον προηγουμένως ὅτι ἡ μοῖρα τὸν ἔφερε ὑπουργὸν εἰς μίαν χρονικὴν στιγμὴν ποὺ τὰ πάντα ἦσαν ὥριμα, τόσον ὥριμα ὥστε ὁ προκάτοχος του ὑπηρεσιακὸς ὑπουργός, ἐὰν συνεφώνει μὲ τὸν ἕτερον ὑπηρεσιακὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἐξεύρισκε τὰ ἀναγκαῖα μέσα θὰ εἶχε θέσει εἰς ἐφαρμογὴν τὴν μελέτην Ραυτοπούλου. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, καὶ ἐὰν τὰ οἰκονομικὰ μέσα ἦσαν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα τὸν ἐδυσχέρανον, νομίζω ὅτι δὲν εἶχε παρὰ νὰ σκεφθῇ τὸ ἑξῆς ἁπλούστατο πρᾶγμα. Πῶς θὰ ἦτο δυνατὸν — αὐτὸ θὰ ἦτο πρόβλημα τεχνικὸν καὶ οἰκονομικὸν — μὲ τὰ ὀλιγώτερα χρήματα νὰ ἐπιτύχῃ τὴν προσωρινὴν ὕδρευσιν τῶν Ἀθηνῶν, χωρὶς ὅμως νὰ μεταβάλῃ τὴν βασικὴν μελέτην. Τοῦτο κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν θὰ ἠδύνατο νὰ τὸ ἐπιτύχῃ λαμβάνων τὸ ἀναγκαῖον ὕδωρ ἀπὸ τὴν Παραλίμνην, τὸ ὁποῖον διὰ μιᾶς μικρῆς λοξοδρομήσεως θὰ ἔφερεν εἰς τὸν Ἅγιον Θωμᾶν καὶ ἐκεῖ μὲ ἄντλησιν 20 μέτρων θὰ τὰ ἔρριχνε εἰς τὸ ὑπάρχον ἀντλιοστάσιον διὰ νὰ φθάσουν εἰς τὴν λίμνην τοῦ Μαραθῶνος. Τοιουτοτρόπως μὲ ὀλίγα χρήματα θὰ ἔδιδε τὴν ἀναγκαίαν προσωρινὴν λύσιν καὶ δὲν θὰ παρίστατο ἀνάγκη νὰ καταστρέψῃ τὸ ὅλον ἔργον ὡς ἔπραξε τώρα. Ἤκουσα, κύριοι συνάδελφοι, τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Ζίγδη ὡς καὶ τὰς παρατηρήσεις τοῦ κ. ὑπουργοῦ σχετικῶς μὲ τὴν στεγάνωσιν τῆς Παραλίμνης. Διὰ τὴν μελέτην Ραυτοπούλου ἐξοδεύθησαν 5.000.000 δραχμῶν καὶ ἀπέμεινε νὰ γίνῃ ἡ μελέτη διὰ τὴν στεγάνωσιν τῆς Παραλίμνης. Περὶ τούτου γνωρίζω ὅτι ὑπῆρχον προτάσεις καὶ ὑπῆρχε δυνατότης ἡ μελέτη αὕτη νὰ ἀνατεθῇ εἰς ξένους εἰδικοὺς καὶ μὲ ἐπιβάρυνσιν μόνον 800.000 δραχμῶν θὰ ἠδυνάμεθα νὰ γνωρίσωμεν ἐὰν θὰ ὑπῆρχε δυνατότης στεγανώσεως τῆς Παραλίμνης, ἢ οὐχὶ μὲ σύνολον δὲ 2.400.000, θὰ ἔχωμεν πλήρη προμελέτην. Εἶναι ἀληθὲς κύριοι βουλευταὶ, ὅτι πάντα διστάζει κανεὶς ὅταν πρόκειται νὰ ἀποφασίσῃ τὴν ἐκτέλεσιν τοιούτων κολοσσιαίων ἔργων ὡς ἡ στεγάνωσις τῆς Παραλίμνης. Ἡ τεχνικὴ ὅμως προχωρεῖ τόσον ταχέως, ὥστε ἔργα τὰ ὁποῖα ἄλλοτε ἐθεωροῦντο οὐτοπικὰ σήμερον νὰ εἶναι πραγματικότης. Κατὰ τὴν γνώμην μου ἐὰν ὑπῆρχε δυνατότης ἡ στεγάνωσις τῆς Παραλίμνης ἔπρεπε νὰ γίνῃ, διότι οὕτως πως θὰ ἐκερδίζαμε, διὰ τὰς πολλαπλᾶς ἀνάγκας μας, τὸ νερὸ τῆς Παραλίμνης, τὸ ὁποῖον καὶ τώρα καὶ εἰς τὸ μέλλον μὲ τὴν λύσιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ θὰ διαφεύγῃ πρὸς τὴν θάλασσαν. Ἐξετέλεσεν ἡ ἰδική μας Κυβέρνησις, τοῦ 1951 τὰ ἔργα τοῦ Ἁγ. Θωμᾶ καὶ νομίζω ὅτι ἔσωσεν τὴν Ἀθήνα ἀπὸ πλήρη λειψυδρία. Σήμερον ὅμως δὲν πρόκειται περὶ ἔργου τὸ ὁποῖον νὰ λύσῃ τὸ ἄμεσον πρόβλημα τῆς ὑδρεύσεως. Πρόκειται περὶ ὁριστικῆς λύσεως τοῦ προβλήματος τῆς ὑδρεύσεως. Καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν δὲν χρειάζονται οὔτε πείσματα, δὲν χρειάζονται οὔτε προκαταλήψεις, δὲν χρειάζονται πρὸ παντὸς οὔτε βιασύνες. Ἡ λύσις ἡ ὁποία θὰ δοθῇ εἰς τὸ ἔργον τῆς ὑδρεύσεως τῆς Πρωτευούσης πρέπει νὰ εἶναι πλήρης, πρέπει νὰ εἶναι λύσις ἡ ὁποία θὰ ὁλοκληρωθῇ βάσει ὅλων τῶν δεδομένων, ὥστε νὰ ἐξαντλήσωμεν ὅλας τὰς δυνατότητας τὰς ὁποίας μᾶς δίδει ἡ φύσις. Ἡ Ἀθήνα, ἡ Πρωτεύουσα τῆς χώρας μας, ἔχει τὸ εὐτύχημα νὰ ἔχῃ δίπλα της αὐτὰς τὰς λίμνας αἱ ὁποῖαι τῆς δίδουν προϋποθέσεις φυσικὰς διὰ τὴν λύσιν τοῦ προβλήματος τῆς ὑδρεύσεως, ἀλλὰ καὶ τὴν παράλληλον ἐκτέλεσιν τῶν ἀπαραιτήτων ἔργων ἀρδεύσεως τὰ ὁποῖα χρειάζονται εἰς κάθε μεγάλην πόλιν, διὰ νὰ τὴν ἀνεφοδιάζουν μὲ τὰ ἀπαραίτητα γεωργικὰ προϊόντα. Αὐτὴν τὴν δυνατότητα, δὲν πρέπει νὰ τὴν χάσωμεν. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ προσθέσω ὅτι λέγοντας αὐτά, δὲν ἐμπνέομαι ἀπὸ διάθεσιν νὰ κάμω ἀντιπολίτευσιν. Ὅταν ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων ἔφερε τὸν νόμον του διὰ τοῦ ὁποίου ἐπέβαλε τὴν εἰσφορὰν καὶ τὸν ἐψήφισα καὶ ὡμίλησα ἐπ’ αὐτοῦ. Ἀντιλαμβάνομαι καὶ ἐγὼ βαθύτατα τὴν σημασίαν τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ λύσις τοῦ προβλήματος τῆς ὑδρεύσεως διὰ τὴν Ἀθήνα καὶ ἀντιλαμβάνομαι ἐπιπροσθέτως ὅτι ὁ Συναγερμὸς εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος εἶναι χρονικῶς τεταγμένος διὰ νὰ ἀρχίσῃ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου. Κανεὶς φθόνος, κύριοι συνάδελφοι. Ἱκανοποίησις δι’ ὅλους μας ὅτι τὸ ἔργον αὐτὸ θὰ ἐκτελεσθῇ. Ἀκριβῶς δι’ αὐτὸ ὅμως νομίζομεν ὅτι ἔχομεν χρέος νὰ ἐπιστήσωμεν τὴν προσοχὴν τοῦ κ. ὑπουργοῦ, εἰς τὸ ὅτι ἀναμφισβητήτως σφάλλει, ἀναμφισβητήτως προτρέχει καὶ ἀναμφισβητήτως εἰς ἕνα τοιοῦτον θέμα κάμνει λάθος νὰ ἐπιδιώκῃ νὰ ἐπιβάλῃ προσωπικὴν λύσιν, ἡ ὁποία δυστυχῶς, ὅπως τὰ πράγματα βοοῦν, δέν ἀνταποκρίνεται εἰς τὴν σκοπιμότητα. Νομίζω, ὅτι ὑπάρχει ἀκόμη καιρὸς διὰ νὰ ἐπανασυζητηθῇ τὸ θέμα. Ἡ ἐργασία ἤρχισεν, ὡρισμένα ἔργα εἶχον ἐκτελεσθῆ, τὰ ἔργα ὅμως τὰ ὁποῖα ἔχουν γίνει μέχρι σήμερον δὲν εἶναι τοιαῦτα ὥστε νὰ ἀποκλείουν τὴν ἐπανασυζήτησιν. Ἴσως ἡ στιγμὴ αὐτή, κατὰ τὴν ὁποίαν συζητεῖται σήμερον τὸ θέμα ἐνώπιον τῆς Ἐθν, Ἀντιπροσωπείας εἶναι ἡ ὑστάτη ὥρα. Νομίζω συνεπῶς, ὅτι ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ κάμωμεν καὶ πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Δημοσίων Ἔργων καὶ πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ πρὸς τοὺς κυβερνητικοὺς συναδέλφους οἱ ὁποῖοι φέρουν τὴν εὐθύνην αὐτῶν τῶν ἀποφάσεων, μίαν ὑστάτην ἔκκλησιν νὰ ἐπανασυζητηθῇ εἰς τὴν βάσιν του, τὸ πρόβλημα τῆς ὑδρεύσεως. Εἶπον, προηγουμένως, πολιτικὸν δὲν εἶναι κατ’ οὐδεμίαν ἔννοιαν τὸ θέμα, εἶναι θέμα τεχνικόν. Τὸ θέμα αὐτὸ πρέπει νὰ ἀντιμετωπισθῇ μὲ τὴν εὐρυτέραν προοπτικὴν τῶν ἀναγκῶν τοῦ μέλλοντος καὶ μὲ τὴν ἀμείλικτον καὶ ἄτεγκτον ἐφαρμογὴν τῶν τεχνικῶν κανόνων. Εἰς ἕνα θέμα ὅπως αὐτό, κανεὶς ἄλλος παράγων δὲν ἔχει τὴν θέσιν του καὶ θέλω νὰ ἐλπίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις τοῦ Ἑλλην. Συναγερμοῦ καὶ ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων, ἔστω καὶ τὴν τελευταίαν στιγμήν, θὰ θελήσῃ νὰ τὸ ἐπανεξετάσῃ διὰ νὰ ἀποφύγῃ ἕνα βαρύτατον σφάλμα, ἕνα βαρύτατον ἀδίκημα ἐναντίον τῆς Πρωτευούσης τῆς Χώρας μας. (χειροκροτήματα).

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ὑπεβλήθη πρότασις περὶ γενικεύσεως τῆς συζητήσεως καὶ κατὰ τὸν Κανονισμὸν ἡ συζήτησις κηρύσσεται γενικευμένη. Ὁ κ. Θ. Χαβίνης ἔχει τὸν λόγον.

§103Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ θέμα ἐξηντλήθη ἀπὸ τοὺς δύο προηγουμένους ρήτορας. Συνεπῶς δὲν θὰ σᾶς ἀπασχολήσω, παρὰ πολὺ ὀλίγον. Δὲν θὰ θίξω, παρὰ τὰ κύρια σημεῖα τοῦ ζητήματος καὶ κατὰ τρόπον συνοπτικόν, ὥστε νὰ εἶναι εἰς θέσιν ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία νὰ σχηματίσῃ γνώμην. Ὅταν τὸν Ἀπρίλιον τοῦ 1950 ἀνέλαβον τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίων Ἔργων, εὗρον ἀπόφασιν τοῦ προηγουμένου ὑπουργοῦ κ. Νικολαΐδη, περὶ ὑδρεύσεως τῶν Ἀθηνῶν διὰ τῆς Παρεβοϊκῆς χαράξεως. Ἀπόφασιν στηριζομένην εἰς μικρὰν πλειοψηφίαν. Τὸ πλεῖστον τῶν τεχνικῶν, οἱ ὁποῖοι ἀπετέλουν τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων ἦτο ἀντίθετον. Καὶ ἦτο ἀντίθετον εἰς μόνον τὸ ζήτημα τῆς ἀντλήσεως, διότι οἱ τεχνικοί μας καὶ ἡμεῖς οἱ παλαιότεροι δὲν ἔχομεν ἀκόμη συνηθίσει, δὲν ἔχομεν πιστεύσει ἀκόμη ὅτι δύναται διὰ τῆς ἀντλήσεως νὰ γίνῃ μιὰ ὕδρευσις, ἐνῷ σήμερον εἰς ὅλον τὸν κόσμον ἡ ἄντλησις εἶναι εἰς γενικὴν χρῆσιν καὶ παρ’ ἡμῖν ἀκόμη ἀπὸ τὸ 1945, ὁπότε ὡς ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων ἔκαμον τὰ ἐγκαίνια τοῦ Σουλίου τοῦ Μαραθῶνος. Αὐτὸς ἦτο ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον οἱ τεχνικοί, οἱ περισσότεροι, ἦσαν ἀντίθετοι πρὸς τὴν λύσιν τῆς Ὑλίκης. Ὅλοι ἐπίστευον ὅτι ἡ ὕδρευσις τῶν Ἀθηνῶν πρέπει νὰ γίνῃ διὰ φυσικῆς ροῆς καὶ δι’ αὐτὸ ἦσαν ὑπὲρ τῆς λύσεως τῆς ὑδρεύσεως τῶν Ἀθηνῶν ἐκ τῆς Σουβάλας, διότι ὅπως ξεύρετε τὰ νερὰ αὐτὰ προέρχονται ἀπὸ τὰ νερὰ τῆς Σουβάλας καὶ τῶν πέριξ κοιλάδων. Ὁ θεὸς ἔκαμε αὐτὸ τὸ μεγάλο στενό, τὴν Ὑλίκην, καὶ θὰ ἦτο παράλογον, ἂν ἀντὶ νὰ πάρωμε τὸ νερὸ αὐτὸ ἠθέλαμεν νὰ ζητήσωμεν νὰ μεταφέρωμεν νερὸ εἰς τὰς Ἀθήνας διὰ τόσων χιλιομέτρων καὶ μὲ προοπτικὴν ἐκτελέσεως τοῦ ἔργου ἐπὶ τεσσαρακονταετίαν. Δηλαδὴ τὸ ἔργον θὰ ἐτελείωνε τὸ 1995. Ὅταν ἀνέλαβον τὸ ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων εὗρον αὐτὴν τὴν ἀπόφασιν στηριζομένην εἰς μικρὰν πλειοψηφίαν. Εὑρέθην ὑποχρεωμένος νὰ μελετήσω τὸ ζήτημα ἀπὸ πάσης ἀπόψεως καὶ μετὰ δύο μῆνας κατέληξα εἰς τὴν λύσιν, ποὺ ἔδωσεν ὁ κ. Νικολαΐδης, εἰς τὸ ζήτημα τῆς ὑδρεύσεως, διὰ τῆς Παρευβοϊκῆς χαράξεως. Ἔφερον τὸ ζήτημα εἰς τὸ Συμβούλιον Δημοσίων Ἔργων, τὸ ὁποῖον πράγματι κατὰ μεγίστην πλειοψηφίαν ἐκηρύχθη ὑπὲρ τῆς ὑδρεύσεως διὰ τῆς Ὑλίκης καὶ διὰ τῆς Παρευβοϊκῆς χαράξεως. Διετάχθη ἡ ὁριστικὴ μελέτη καὶ μετὰ 1½ ἔτος ἐτελείωσεν. Ἦλθεν μετὰ ἡ Κυβέρνησις τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ καὶ ὁ ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων, ὁ κ. Καραμανλῆς μελετήσας τὸ ζήτημα, μετά τινα χρόνον ἐκηρύχθη καὶ αὐτὸς ὡς ἦτο φυσικόν, ὑπὲρ τῆς ὑδρεύσεως τῶν Ἀθηνῶν ἐξ Ὑλίκης καὶ διὰ τῆς Παρευβοϊκῆς χαράξεως. Δὲν γνωρίζω τί συνέβη ἐν τῷ μεταξὺ καὶ ἠναγκάσθη ὁ κ. Καραμανλῆς νὰ ἀλλάξῃ γνώμην. Γνωρίζω τὰς πιέσεις τὰς ὁποίας θὰ ὑπέστη, ἀλλὰ ἐκεῖ ἤθελα, ὁ κ. Καραμανλῆς νὰ μὴ ὑποχωρήσῃ πρὸ οὐδεμιᾶς πιέσεως. Ἀλλά, ὑπεχώρησε κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος δὲν τιμᾷ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος.

§104Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Τὰς πιέσεις τὰς ὑπέστητε σεῖς καὶ τὰς ἐδέχθητε.

§105Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐγὼ ἐδέχθην πιέσεις;

§106Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Ὄχι σεῖς προσωπικῶς, ὡς Κυβέρνησις, ὑπεγράψατε μίαν σύμβασιν διὰ τὴν ἄποψιν τὴν ἰδικήν της. Ποίαν ἄποψιν; Τὴν λύσιν Σουβάλας. Καὶ ἐφ’ ὅσον ἔχασε τὴν λύσιν Σουβάλας ἐπῆγεν εἰς τὴν Θηβαϊκὴν. Ἀπέκρουσα ἀμφοτέρας τὰς λύσεις, τὰς ὁποίας ὑπεστήριξεν ἡ Ἑταιρία. Καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, κύριε συνάδελφε, ἀλλὰ σεῖς, ὄχι προσωπικῶς, ἡ Κυβέρνησις, ὑπεγράψατε μίαν σύμβασιν διὰ τῆς ὁποίας ἄνευ ἀνταλλάγματος περετείνατε τὸ προνόμιον τῆς Ἑταιρίας ἐπὶ τεσσαρακονταετίαν καὶ τὴν σύμβασιν αὐτὴν τὴν ἔφερα εἰς τὴν Βουλὴν καὶ διέγραψα τὴν διάταξιν αὐτήν. Ἠπείλησα μὲ παραίτησιν (χειροκροτήματα). Ποῖος τὸ ἔκαμε αὐτό; Ἠμπορεῖτε νὰ ὁμιλῆτε διὰ τὸ τεχνικὸν θέμα κύριε συνάδελφε, μὴ ὁμιλῆτε ὅμως περὶ πιέσεων.

§107Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἔχετε τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλῆτε εἰς ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος δὲν ἐπείσθη νὰ ὑπογράψῃ τὴν σύμβασιν αὐτὴν καὶ παρῃτήθη καὶ θὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἔπρεπε νὰ παραιτηθῆτε καὶ σεῖς.

§108Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Ὁμιλεῖτε περὶ πιέσεων, καὶ σᾶς λέγω: Πῶς ἐξεδηλώθησαν αἱ πιέσεις αὐταί; Ἡ Ἑταιρία ἐπεδίωξε τὴν λύσιν Ὑλίκης, ἐν συνεχείᾳ δέ, ὅταν εἶδεν, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτύχῃ αὐτήν, ἦλθεν εἰς τὴν λύσιν μέσῳ Θηβῶν. Αὐταὶ ἦσαν αἱ ἐπιδιώξεις τῆς Ἑταιρίας. Ἀπεκρούσθησαν ἀμφότεραι. Ὅταν λοιπὸν ὁμιλῆτε περὶ πιέσεων ἐννοεῖτε ἀφαίρεσιν δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα σεῖς τῆς ἐδώσατε; (Χειροκροτήματα). Σεῖς παρῃτήθητε διὰ νὰ μὴ δώσητε αὐτὸ τὸ δικαίωμα. Παρὰ ταῦτα, ὑπεγράφη ἡ σύμβασις καὶ ὅταν ἐγὼ τὴν εἶδον, εἶπον, ὅτι θὰ παραιτηθῶ, ἐὰν δὲν διαγραφῇ καὶ διεγράφη. (Χειροκροτήματα).

§109Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἡ πίεσις τῆς Ἑταιρίας ἦτο συνεχής καὶ εἰς ἡμᾶς καὶ εἰς σᾶς. Ὄχι ἀμέσως. Ἐγὼ ἀμέσως δὲν τοὺς τὸ ἐπέτρεψα αὐτό, ἀλλὰ ἡ Ἑταιρία, διὰ μέσων τὰ ὁποῖα ξεύρομεν, προσεπάθησεν νὰ παρασύρῃ τὸν ἑκάστοτε Ὑπουργὸν πρὸς τὴν κατεύθυνσιν τοῦ Βορρᾶ, διὰ νὰ εἰσπράξῃ τὰ 5.000.000 κυβικά, ὅπως ἔκαμε καὶ μὲ τὸ ἔργον τοῦ Κακοσάλεσι, χωρὶς νὰ εἰσπράξῃ τίποτε. Καὶ σᾶς ἐτράβηξε βορειότερα χωρὶς νὰ τὸ καταλάβετε. Σεῖς ἐνομίσατε ὅτι παρεσύρατε τὴν Ἑταιρίαν, ἀλλὰ σᾶς παρέσυρεν ἐκείνη.

§110Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Γίνεσθε πολὺ ἄδικος αὐτὴν τὴν στιγμήν, κ. συνάδελφε, διότι διὰ τὴν πρᾶξιν μου αὐτὴν σεῖς ὁ ἴδιος ἄλλοτε μὲ συνεχάρητε. Σήμερον διὰ λόγους πολιτικούς, θέλοντας νὰ κάμετε μίαν ἐπερώτησιν, ἕνα χρόνον μετὰ τὴν ἀναγγελίαν τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὀκτὼ μῆνας μετὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἀποφάσεως λέγετε τὰ ἀντίθετα, διὰ λόγους καθαρῶς πολιτικούς.

§111Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἐπειδὴ ἀπεστομώθητε κάμνομεν πολιτικήν;

§112Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἀνελάβατε τὸ Ὑπουργεῖον τὴν 20ὴν Νοεμβρίου 1952 καὶ ἐπὶ 2 ἔτη δὲν ἐκάματε ἀπολύτως τίποτε. Παρῆλθον 2 ἔτη, ἐνῷ ἡμεῖς εἰς 1½ ἔτος κατωρθώσαμεν νὰ ἔχωμεν ὁριστικὴν μελέτην καὶ νὰ λάβωμεν καὶ ἀποφάσεις.

§113ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν τὰς ἐκτελέσατε ὅμως.

§114Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Δὲν τὰς ἐκτελέσαμεν ἡμεῖς. Τὰς ἐκτελέσατε σεῖς; (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἐπιτρέπω διακοπάς.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δικαίωμά σας νὰ μὴ δεχθῆτε διακοπάς. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§116Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐπιτρέπεται;

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐδήλωσεν ὁ κ. Χαβίνης ὅτι δὲν δέχεται διακοπάς.

§118Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἐζήτησα τὸν λόγον ἀπὸ τὸν κ. συνάδελφον.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐδήλωσεν ὁ κ. Χαβίνης, ὅτι δὲν δέχεται διακοπάς.

§120Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἴμεθα δευτέρας ποιότητος βουλευταὶ καὶ μᾶς ὁμιλεῖτε ἔτσι;

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σεῖς γνωρίζετε, ὅτι σᾶς θεωρῶ πρώτης ποιότητος.

§122Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἠθέλησε νὰ χωρίσῃ τὸ ζήτημα εἰς δύο, κατ’ ἐμὲ σφάλμα μεγάλο, διότι ἕνα τοιοῦτον ἔργον, τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι ἱστορικὸν καὶ θὰ βαρύνῃ ἐπὶ πολλὰ ἔτη τὴν πρωτεύουσαν τοῦ Κράτους, θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι τέλειον. Θὰ ἔπρεπε, νὰ προβλέπῃ καὶ διὰ τὴν ἄρδευσιν, ὅπως εἶπον οἱ προλαλήσαντες συνάδελφοι. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, προετιμήσατε μόνον τὴν ὕδρευσιν ἐὰν προετιμήσατε τὴν ἐνδιάμεσον χάραξιν. Ἠρχίσατε τὴν κατασκευὴν χωρὶς ὁριστικὴν μελέτην. Ἤρχισεν ἡ χάραξις καὶ ἡ κατασκευὴ καὶ μόλις τώρα γίνεται ἡ ὁριστικὴ μελέτη. Δὲν γνωρίζετε καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζετε ποία θὰ εἶναι ἀκριβῶς ἡ δαπάνη.

§123ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Κύριε συνάδελφε....

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε, κ. συνάδελφε. Παρεκάλεσε ὁ κ. Χαβίνης νὰ μὴ τὸν διακόψῃ κανείς. Δικαίωμά του ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ καὶ ὑποχρέωσίς σας νὰ τὸν ὑπακούσετε.

§125Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Συνεπῶς, δὲν γνωρίζομεν τὴν πραγματικὴν δαπάνην. Τὰ ἄλλα εἶναι ἐπιπόλαια. Δὲν εἶναι σοβαρὰ πράγματα.

§126Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Ἐγένετο μία προμελέτη καὶ βάσει αὐτῆς ὁ προϋπολογισμὸς τῆς δαπάνης. Σᾶς πληροφορῶ δέ, ὅτι καὶ τὸ 1938, ὅταν ἀπεφασίσθη ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τῆς ἐποχῆς ἐκείνης καὶ ἐγένετο ὁ διαγωνισμὸς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων, μόνον προμελέτη ὑπῆρχε. Ὅταν ἔχωμεν μίαν προμελέτην, ἔχομεν μίαν ἀντίληψιν τοῦ κόστους τοῦ ἔργου.

§127Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, εἶναι ἀδύνατον νὰ γνωρίζετε τὴν δαπάνην τῶν ἐκχωματώσεων, ὅταν δὲν κάμετε ὁριστικὴν μελέτην.

§128Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Σᾶς πληροφορῶ, διὰ νὰ καθησυχάσετε, ὅτι —εὐτυχῶς— ἡ ἐκτέλεσις ἀποδεικνύει, ὅτι ἡ προμελέτη ὑπῆρξεν ἐντελῶς ἀκριβής.

§129Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ζήτημα τύχης.

§130Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Ὄχι τύχης. Ζήτημα πολὺ καλῆς προμελέτης. Καὶ ὄχι μόνον δὲν ὑφίσταται ὁ κίνδυνος νὰ στοιχίσῃ τὸ ἔργον ἀκριβότερον ἀπὸ ὅ,τι ὑπελογίσθη, ἀλλὰ ἡ πρᾶξις ἀποδεικνύει, ὅτι θὰ εἶναι εὐθηνότερον. Τὸ λέγω ἐπισήμως εἰς τὴν Βουλήν.

§131Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὁμολογῶ, ὅτι θαυμάζω τὸ θάρρος σας, νὰ λέγετε πόσον θὰ στοιχίσῃ τὸ ἔργον, χωρὶς νὰ ἔχετε ὁριστικὴν μελέτην. Ἐὰν θέλετε νὰ μάθετε τὶ ἐστὶ ὁριστικὴ μελέτη, νὰ διαβάσετε, διότι φαίνεται ὅτι δὲν γνωρίζετε.

§132Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Λέγω τοῦτο: Ἐγένετο μιὰ προμελέτη, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὁποίας ἐγένετο ὁ ὑπολογισμὸς τοῦ ἔργου. Εἶναι πιθανὸν νὰ ὑπάρξουν διαφοραὶ μεταξὺ μελέτης καὶ προμελέτης. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ ἐκτέλεσις, ποὺ ἤρχισεν πρὸ 8μήνου, ἀποδεικνύει, ὅτι θὰ εἶναι εὐθηνότερον τὸ ἔργον ἀπὸ ὅ,τι προεμελετήθη.

§133Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Εὔχομαι κ. Ὑπουργέ, νὰ προχωρήσῃ ἡ χάραξις κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Θὰ λυπηθῶ πολύ, ἐὰν εὑρεθῆτε πρὸ ἑνὸς ὄγκου πετρώδους, μεγάλης ἐκτάσεως καὶ μήκους καὶ πλάτους, ὥστε νὰ ἀναγκασθῆτε νὰ κάμετε μίαν σήραγγα πολὺ μεγάλη, ὁπότε τὸ ἔργον θὰ ἐγκαταλειφθῇ. Εἶναι ζήτημα τύχης.

§134Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Κύριε συνάδελφε, νὰ σᾶς ἀπαντήσω. Κατὰ τὸ 8μηνον διάστημα, αἱ ἐργασίαι ποὺ ἐγένοντο μᾶς ἐπέτρεψαν νὰ διαπιστώσωμεν πόσην ἔκτασιν βραχώδη ἔχομεν. Καὶ σᾶς λέγω, ὅτι ἐνῷ ἡ προμελέτη προέβλεπεν 94.000 κυβικά, ὑπολογίζομεν ὅτι δὲν θὰ ὑπερβαίνουν τὰ 65.000. Δύο θέματα εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνατρέψουν τὰ ἀκριβὲς τῆς προμελέτης. Τὸ θέμα τῆς ἐκβραχώσεως καὶ τὸ θέμα τῆς σύραγγος. Ἐκ τῆς ἐκτελέσεως προκύπτει ὅτι ἡ ἐκβράχωσις θὰ εἶναι εὐθηνοτέρα τῆς προμελετηθείσης.

§135Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι μοῦ εἴπατε θὰ εἶναι εὐθηνοτέρα διότι δὲν θὰ ἔχῃ καμμιὰ σήραγγα.

§136Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Αἰσθάνομαι ἐνόχλησιν, Κύριε συνάδελφε, διότι λέγετε πράγματα τὰ ὁποῖα δημιουργοῦν σύγχυσιν....

§137Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Εἰς τὰς δύο χαράξεις ὑπάρχει διαφορὰ μήκους. Ἡ Παρευβοϊκὴ ἔχει μεγαλυτέρας ἐκτάσεως σήραγγα..... Κύριοι συνάδελφοι, ἕτερον θέμα, εἶναι τὸ θέμα τοῦ ἀντλιοστασίου, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ἐγὼ διαφωνῶ καὶ μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ μὲ τοὺς προλαλήσαντας συναδέλφους. Ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι τὸ ἀντλιοστάσιον μόνον εἰς τὴν Ἀνάχωλην πρέπει νὰ γίνῃ. Δὲν ὑπάρχει κανένας λόγος νὰ προκριθῇ ἄλλη χάραξις, διότι εἰς τὸ Μουρίκι τὸ ὑψόμετρον εἶναι ὑπεράνω τῆς θαλάσσης 58 ἐνῷ εἰς τὴν Ἀνάχωλην εἶναι 42. Ἐὰν γίνῃ τὸ ἀντλιοστάσιον εἰς τὸ Μουρίκι ὑπάρχει κίνδυνος νὰ μὴ ὑπάρχῃ νερὸ δι’ ἄρδευσιν, διότι θὰ κατέλθῃ τόσον πολὺ ἡ στάθμη ὥστε νὰ εἶναι ἀδύνατον νὰ λειτουργήσῃ τὸ ἀντλιοστάσιον. Ἐπὶ πλέον θὰ κοστίσῃ περισσότερον ἐκτὸς τῶν δυσκολιῶν τῆς ἐγκαταστάσεώς του, συμφώνως μὲ τὴν γνώμην τῶν ξένων ἐμπειρογνωμόνων. Ἐπίσης ἡ κατασκευὴ ἀντλιοστασίου εἰς Παραλίμνην εἶναι σφάλμα. Ὡμίλησαν οἱ κ.κ. συνάδελφοι, περὶ στεγανώσεως. Ὅτε ἤμην ὑπουργὸς Δημ. Ἔργων καὶ εἰς ἐμὲ ὑπεβλήθη ἡ γνώμη τῆς στεγανώσεως, ἀλλὰ δὲν ἀπεφάσισα νὰ διατάξω τὴν σχετικὴν μελέτην. Οὐδέποτε, Κύριοι συνάδελφοι, ἐγώ, ὡς Ὑπουργός, θὰ ὑπέγραφον τὴν ἵδρυσιν ἀντλιοστασίου εἰς Παραλίμνην, ἔστω καὶ ἂν ἡ ἀπόφασις τῆς στεγανώσεως εἶναι θετική. Ὑπάρχει ἄλλωστε κίνδυνος, ὅταν αὐξήσῃ ὁ ὄγκος τοῦ ὕδατος νὰ σπάσουν αἱ καταβόθραι. Ἐγὼ οὐδέποτε θὰ ἀπεφάσιζον τοιοῦτον πρᾶγμα.

§138Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Αὐτὸ ἀποδεικνύει, διατί ἐπὶ δεκαετίαν διεξάγεται συζήτησις γύρω ἀπὸ τὸ θέμα αὐτό. Δύναται νὰ συνεχισθῇ ἡ κατάστασις αὐτή;

§139Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Διαφωνῶ συνεπῶς καὶ πρὸς τὴν τοποθέτησιν τοῦ ἀντλιοστασίου εἰς Μουρίκιον καὶ παρακαλῶ νὰ πάῃ εἰς τὴν Ἀνάχωλην διότι καὶ εὐκολωτέρα θὰ εἶναι ἡ ἐγκατάστασις καὶ θὰ κοστίσῃ ὀλιγώτερον.

§140Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Καὶ ὅταν ἐνεκρίθη, Κύριε συνάδελφε, ἡ παρευβοϊκὴ χάραξις, ἡ ἵδρυσις τοῦ ἀντλιοστασίου εἰς Ἀνάχωλην ἀπεκλείσθη, διότι ἐθεωρήθη ἀκατάλληλη. Μάλιστα ὑπάρχει ἀπόφασις τοῦ τέως ὑπουργοῦ Δημ. Ἔργων κ. Ζέρβα, ἥτις συνιστᾷ τὴν ἐξέτασιν τοῦ θέματος Καρδίτσης. Τὸ Συμβούλιον τῶν Δημ. Ἔργων ἀπέρριψε τὴν μελέτην διὰ τὴν Ἀνάχωλιν. Τὸ θέμα τοῦ ἀντλιοστασίου καὶ εἰς τὴν μελέτην καὶ εἰς τὴν προμελέτην τοῦ κ. Ραφτοπούλου, δὲν ἔχει λυθῆ.

§141Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ὁ κ. Ζέρβας ἦτο προτοῦ γίνῃ ἡ ὁριστικὴ μελέτη.

§142Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Ἦτο ὑπηρεσιακὴ Κυβέρνησις. Ἦτο καὶ ὁ κ. Ντεντιδάκης νομίζω. Ἐθεωρήθη ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου ἡ Ἀνάχωλις ὡς ἀκατάλληλος θέσις καὶ παρέστη ἀνάγκη τὸ Ὑπουργεῖον νὰ διατάξῃ τὴν ἔρευναν τῆς μελέτης. Ἐὰν θέλετε ἐλᾶτε νὰ λάβετε γνῶσιν τῶν ἐγγράφων. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι καὶ εἰς τὴν μελέτην καὶ εἰς τὴν προμελέτην τοῦ κ. Ραφτοπούλου δὲν ἔχει λυθῆ τὸ θέμα τοῦ ἀντλιοστασίου.

§143Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, διότι ὁ κ. Ραφτόπουλος λέγει, πρὶν πᾶμε εἰς τὴν Ἀνάχωλιν πρέπει νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὸ θέμα τῆς στεγανώσεως τῶν λιμνῶν.

§144Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Ἐὰν εἶχε τὴν προοπτικὴν τῆς ἐρεύνης, δὲν εἶχε ἀνάγκην νὰ κάμῃ μελέτην μὲ ἀφετηρίαν τὴν Ὑλίκην.

§145Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἔχετε ἐμπρός σας τὸ σχεδιάγραμμα.

§146Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Λέγω τὰ ἑξῆς: Ἡ μελέτη ἡ ἐγκριθεῖσα, ἡ ὁριστική, τί προβλέπει, ὡς ἀφετηρίαν τοῦ ὑδραγωγοῦ; Τὴν παραλίμνην ἢ τὴν Ὑλίκην;

§147Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Σεῖς ὁ ἴδιος ἀνεφέρατε, ὡς μῆκος τῆς ὁριστικῆς χαράξεως 76 χιλμ. Μὴ λέγετε ἀνακριβείας, διότι σεῖς ὁ ἴδιος διαψεύδετε τὸν ἑαυτόν σας. Σεῖς ὁ ἴδιος θέτετε τὸ μῆκος τῆς ὁριστικῆς χαράξεως εἰς 76 χμ., ἐνῷ μέχρι τῆς Παραλίμνης εἶναι 55. Ἑπομένως, ἡ ὁριστικὴ εἶναι 75 χλμ. καὶ ἔχει ἀφετηρίαν τὴν Ἀνάχωλιν.

§148Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἐκτὸς ἂν διαπιστωθῇ, ἡ στεγανότης, ὁπότε θὰ πάῃ πάρα κάτω.

§149Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Ἡ ὁριστικὴ μελέτη προέβλεπε τὴν Ἀνάχωλιν. Αὐτὸ λέγει. Τώρα τίθεται ζήτημα Παραλίμνης.

§150Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Καὶ προέβλεπεν ἡ ὁριστικὴ μελέτη, παραλλήλως νὰ γίνῃ ἡ μελέτη τῆς στεγανώσεως. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν ἡ στεγανότης εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ.

§151Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Θὰ κάμω μίαν ἐρώτησιν. Ἐὰν ὑπῆρχεν ἡ σκέψις τοῦ νὰ ἐρευνηθῇ ἡ δυνατότης τῆς στεγανώσεως τῆς λίμνης, δὲν θὰ ἔπρεπε αὐτὴ νὰ προηγηθῇ πάσης μελέτης;

§152Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ὄχι.

§153Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Ἐπὶ δύο ἔτη ἐγένετο ἡ μελέτη μὲ ἀφετηρίαν τὴν Ὑλίκην. Τώρα, ποὺ γίνεται ἄλλη πρόβλεψις, προβάλλεται ἡ ἄλλη λύσις.

§154Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν αὐτὰ τὰ πράγματα νὰ ἀμφισβητηθοῦν, διότι τὸ τί λέγει ἡ μελέτη Ραφτοπούλου, εἶναι γνωστόν. Ἡ μελέτη αὐτὴ λέγει, αὐτὸ τὸ ὁποῖον καὶ σεῖς λέγετε, ὅτι πρέπει ἡ Ὑλίκη νὰ εἶναι ἀφετηρία καὶ συγκεκριμένως ἡ Ἀνάχωλι, ὅπου ἡ λίμνη εἶναι βαθειά. Παραλλήλως, ὅμως, συνιστᾷ νὰ γίνῃ ἡ στεγάνωσις τῆς Παραλίμνης, διὰ νὰ διαπιστωθῇ ἐὰν ἠμπορῇ νὰ ἐπιτύχῃ, ὁπότε βεβαίως τὸ ὑδραγωγεῖον θὰ μετατεθῇ εἰς τὴν Παραλίμνην.

§155Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Διατί ἐγένετο ἡ μελέτη ἐπὶ διετίαν τῆς Ὑλίκης καὶ δὲν ἐγένετο προσπάθεια νὰ ἀποδειχθῇ ὅτι εἶναι δυνατὴ ἡ στεγάνωσις;

§156Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Εἶναι ἕνα ἕτερον θέμα, τὸ ὁποῖον δύνασθε καὶ σεῖς νὰ κάμετε.

§157Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Αὐτὴν τὴν ἀπόφασιν ἐγώ, ὡς Ὑπουργός, δὲν θὰ τὴν ἐξετέλουν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παίξωμεν κορῶνα γράμματα τὴν ὕδρευσιν τῶν Ἀθηνῶν, μὲ τὸ ζήτημα τῆς στεγανώσεως.

§158Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ὁ κ. Χαβίνης ὑπεστήριξεν ἄλλην ἄποψιν.

§159Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Ἐπεκαλέσθητε τὸν διακεκριμένον συνάδελφον ἐκ Πρεβέζης, ὅτι εἶπεν ὅτι δὲν ὑπάρχει δι’ ἐμὲ θέμα Παραλίμνης καὶ ἐὰν ὁ κ. Ραφτόπουλος ἢ ἡ ὑπηρεσία μου ἔφερε πρότασιν μὲ ἀφετηρίαν ὑδραγωγείου τὴν Παραλίμνην, θὰ τὴν ἀπέρριπτε.

§160Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἀναφέρεσθε εἰς τὸν κ. Ζέρβαν, δύο χρόνια πρὸ τῆς ὁριστικῆς μελέτης καὶ προσπαθεῖτε νὰ ἐντυπωσιάσετε τὴν Βουλὴν μὲ αὐτὰ τὰ πράγματα, ἐνῶ ἔχετε τὴν μελέτην εἰς τὰ χέρια σας. Εἴπατε πράγματα, τὰ ὁποῖα εἶναι τόσον ἀντίθετα πρὸς τὴν πραγματικότητα, ὥστε ἀπορῶ πῶς τὰ λέγετε εἰς τὴν Βουλήν.

§161Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Ἐὰν πρόκειται νὰ διαψεύδῃ ὁ εἷς τὸν ἄλλον, δὲν θὰ δυνηθῶμεν νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν συζήτησιν. Θὰ ἔλθῃ ἡ σειρά μου καὶ θὰ ὁμιλήσω ἐπὶ δεδομένων. Ἐπειδὴ εἴχετε τὸ παράπονον, ὅτι δὲν κατετέθη ὁ φάκελλος καὶ ἀπεδείχθη ὅτι κατετέθη, εἰς τὴν Βουλήν, σᾶς εἶπα, ἐὰν ἠθέλατε, νὰ ἔχετε χρόνον διὰ νὰ μελετήσητε τὴν ὑπόθεσιν, νὰ ἀναβάλωμεν τὴν συζήτησιν.

§162Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Τὴν ὁριστικὴν μελέτην, τοῦ Ραφτοπούλου τὴν ξεύρω, τὰς ἰδικάς σας μελέτας ἤθελα νὰ ἴδω καὶ αἱ ἰδικαί σας μελέται, ἐξ ὅσων εἴπατε, ἐξακολουθοῦν νὰ εἶναι ἀνύπαρκτοι, διότι σεῖς ὁμολογεῖτε ὅτι δὲν ἔχετε ὁριστικὴν μελέτην.

§163Κ. ΒΟΒΟΛΙΝΗΣ. Γίνεται ἔργον ἄνευ ὁριστικῆς μελέτης;

§164Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Μάλιστα. κύριε Βοβολίνη. Διὰ προμελέτης.

§165Κ. ΒΟΒΟΛΙΝΗΣ. Αὐτὸ εἶναι τεχνικῶς καταπληκτικόν, ὅτι ἐκτελεῖτε ἕνα ἔργον τοιαύτης ἐκτάσεως μὲ προμελέτην, ἁπλῶς, Εἶναι τρομερόν.

§166Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Ὅταν τὸ ἔφερα ἐδῶ τὸ θέμα ἐχειροκροτήσατε ὁ ἴδιος.

§167Κ. ΒΟΒΟΛΙΝΗΣ. Ἐγὼ οὐδέποτε ἐχειροκρότησα.

§168Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Ὡς ἀνήκοντες τότε εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ ὑπεγράψατε καὶ ὡς βουλευτὴς τοῦ Συναγερμοῦ, τὸ ἐχειροκροτήσατε καὶ τώρα ἀγανακτεῖτε καὶ λέγετε ὅτι καταστρέφομεν τὰς Ἀθήνας.

§169Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Ἀπευθύνεσθε εἰς ἐμέ; Τί ἔκαμα ἐγὼ ὡς μέλος τῆς Κυβερνήσεως;

§170Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Ὑπάρχει πρᾶξις τῆς Κυβερνήσεως;

§171Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Ἐγώ;

§172Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Ὡς Κυβέρνησις ὁλόκληρος.

§173Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Διὰ τὸ θέμα τῆς Ὑλίκης δι’ αὐτὸ μὲ κατηγορεῖτε;

§174Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Ὄχι. Λέγω ὅτι τότε δὲν ἐξεδηλώθη οὐδεμία δυσφορία. Τὸ λέγω εἰς τὸν κ. συνάδελφον.

§175Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, τὰ δύο κύρια θέματα εἶναι προτίμησις ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Δημοσίων Ἔργων, τῆς ἐνδιαμέσου χαράξεως τῆς παρευβοϊκῆς καὶ τὸ ζήτημα τοῦ ἀντλιοστασίου. Αὐτὰ εἶναι, κατ’ ἐμέ, τὰ δύο μεγάλα θέματα. Καὶ πάλιν ἐπαναλαμβάνω ὅτι εἶναι σφάλμα τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Δημοσίων Ἔργων, νὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν Παρευβοϊκὴν χάραξιν, μὲ τὴν ὁποίαν θὰ ἐγένετο καὶ ἄρδευσις συγχρόνως μεγάλων ἐκτάσεων καὶ μὲ τὰ ὠφελήματα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπον οἱ κ.κ. συνάδελφοι καὶ μὲ μίαν ἐπιβάρυνσιν τὸ πολὺ 60–80 ἑκατομμύρια. Τὸ εὑρίσκω σφάλμα. Τὸ ζήτημα τοῦ ἀντλιοστασίου εἶναι καίριον ζήτημα. Ἐπαναλαμβάνω τὴν παράκλησίν μου καὶ τὴν σύστασιν μου εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν νὰ μεταφέρῃ τὸ ἀντλιοστάσιον εἰς τὴν Ἀνάχωλιν. Δὲν ὑπάρχει καταλληλότερον μέρος, διότι ἀμφιβάλλω ἐὰν θὰ μπορέσετε νὰ τὸ κατασκευάσετε εἰς τὸ Μουρίκι καὶ θὰ καταλήξετε κατ’ ἀνάγκην εἰς τὴν Ἀνάχωλιν καὶ ξένοι ἐμπειρογνώμονες ἀποφαίνονται ὅτι εἶναι δύσκολος ἡ κατασκευὴ ἐκεῖ. Τὸ μῆκος εἶναι 55 χμ. καὶ 75 χμ. διὰ τὸ ἄλλο. Διότι ἡ Ἀνάχωλη εἶναι ἡ ἀφετηρία. Κατ’ ἀνάγκην, ἐκεῖ θὰ πᾶμε. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς ἀρδεύσεως, βέβαια τὸ σφάλμα τὸ ὁποῖον ἐγένετο ἐπὶ Δικτατορίας Μεταξᾶ, νὰ γίνῃ ὁ ἀγωγὸς μικρᾶς διαμέτρου, ὥστε νὰ διοχετεύωνται 3 κυβικὰ ἀνὰ δευτερόλεπτον, δηλαδὴ 90 ἑκατομμύρια, εἶναι ἕνα ἀπὸ τὰ μεγαλύτερα ἐμπόδια σήμερον. Διότι ἡ Ὑλίκη, δύναται νὰ προσφέρῃ καὶ 400 ἑκατομμύρια. Τὶ θὰ γίνῃ; Δὲν γνωρίζω ἐὰν ἔχῃ γνῶσιν τοῦ ζητήματος ὁ κ. Ὑπουργός. Γνωρίζει ὅτι ὑπῆρχεν ἡ σκέψις νὰ γίνῃ μιὰ περιφεριακὴ τάφρος, νὰ μεταφέρῃ διὰ φυσικῆς ροῆς τὸ νερὸ εἰς τὰς Ἀθήνας, διὰ τὴν ἄρδευσιν; Ὑπῆρχε μία τοιαύτη σκέψις, διὰ νὰ χρησιμοποιηθῇ τὸ νερὸ τὸ πλεονάζον, διότι ἡ Ὑλίκη ἠμπορεῖ νὰ δώσῃ 400 ἑκατομμύρια καὶ ὁ ἀγωγὸς δὲν ἐπιτρέπει πάρα πάνω ἀπὸ 100 ἑκατομμύρια καὶ διὰ τὸ πλεονάζον νερὸ ὑπῆρχεν ἡ σκέψις χαράξεως περιφερειακῆς τάφρου.

§176Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Ἀμφότεραι αἱ μελέται προβλέπουν σύραγγα ὑπὸ τὴν Πάρνηθα.

§177Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Τελειώνω, Κύριε Ὑπουργέ, εὔχομαι ἡ χάραξις καὶ ἡ ἐκτέλεσις νὰ πᾶνε, ὅπως πᾶνε ἕως τώρα, διότι ἂν παρεμβληθῇ κανένα πρόσκομμα, κανένας ὄγκος μεγάλος ὀρεινὸς καὶ δὲν ἠμπορεῖ νὰ προχωρήσῃ θὰ ἀναγκασθῶμεν νὰ ἐγκαταλείψωμεν τὴν χάραξιν αὐτήν. Καὶ σᾶς συνιστῶ καὶ πάλιν νὰ μεταφέρετε τὸ ἀντλιοστάσιον εἰς τὴν Ἀνάχωλην ἀπὸ τώρα, διότι εἶναι σφάλμα ἐὰν δὲν γίνῃ καὶ ἠμπορεῖ νὰ μείνῃ ἡ Ἀθήνα χωρὶς νερὸ καὶ ἐὰν γίνῃ ἡ ἄρδευσι ἀργότερα διὰ τοῦ παρευβοϊκοῦ πεδίου. Δι’ αὐτὸ σᾶς ἐπαναλαμβάνω καὶ συνιστῶ νὰ ἀποφασίσετε τὸ ταχύτερον τὸ ἀντλιοστάσιον εἰς τὴν Ἀνάχωλην, διότι ἄλλως θὰ κινδυνεύσετε πολύ.

§178Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπουργὸς Δημοσίων Ἔργων). Ἀπὸ τὰς ἐκθέσεις τῶν εἰδικῶν προκύπτει ὅτι προκρίνεται ὡς ἀσφαλεστέρα ἡ θέσις τοῦ Μουρικίου, διότι ἡ θέσις Ἀνάχωλης ἀποκλείεται. Ἠμπορῶ νὰ σφάλλω. Θεωροῦν ἀσφαλεστέραν τὴν θέσιν τοῦ Μουρικίου, διότι ἐὰν εἰς τὸ μέλλον ἀποδειχθῇ, ὅτι εἶναι δυνατὴ ἡ στεγάνωσις, εἶναι δυνατὸν νὰ ἀξιοποιηθοῦν τὰ νερὰ ἀμφοτέρων τῶν λιμνῶν.

§179Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ὅταν ὑπάρχουν ὑπεύθυνοι ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι λέγουν αὐτὰ τὰ πράγματα, εἶναι φοβερὰ πράγματα αὐτὰ ποὺ εἴπατε, διότι ὅλοι οἱ τεχνικοὶ εἶπον, ὅτι αὐταὶ εἶναι ἀνοησίαι, ποὺ δὲν λέγεται εἰς σοβαρά...

§180Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπουργὸς Δημοσίων Ἔργων). Αὐτὰ ποὺ λέγετε εἶναι σοβαρά;

§181Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Αὐτὸ ποὺ εἶπα δὲν ἀφορᾷ ὑμᾶς.

§182Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπουργὸς Δημοσίων Ἔργων). Ἐγὼ συνεβουλεύθην τὰ ὑπεύθυνα ὄργανα τοῦ Κράτους. Σεῖς συνεβουλεύθητε ἀνευθύνους ἀνθρώπους.

§183Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, αὐτὰ ποὺ ἀνέφερα ἦσαν καὶ ὑπῆρξαν καὶ εἶναι αἱ γνῶμαι ἀνωτάτων λειτουργῶν τοῦ Κράτους καὶ εἶναι καὶ ἡ γνώμη τοῦ κ. Μπρινὸτ καὶ τόσων ἄλλων εἰδικῶν. Σεῖς ἀναφέρατε ἕνα ἀπὸ τὰ ἀπίθανα πράγματα δι’ ἐντυπώσεις.

§184Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπουργὸς Δημοσίων Ἔργων). Εἶναι ἀδύνατον νὰ κατανοήσω αὐτὸν τὸν φανατισμόν σας. Καὶ λέγω τοῦτο, ὅτι αὐτὴ ἡ χάραξις τὴν ὁποίαν προέκρινεν ἡ Κυβέρνησις καὶ τὴν ὁποίαν ἐγὼ ὑποστηρίζω, ἔχει υἱοθετηθῆ ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν τῆς ὑδρεύσεως Ἀθηνῶν, ἔχει υἱοθετηθῆ ἀπὸ εἰδικὴν ἐπιτροπὴν ὑδραυλικῶν μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ δύο καθηγηταί, ἐπίσης δὲ ἔχει υἱοθετηθῆ παμψηφεὶ ἀπὸ τὸ Συμβούλιον Δημοσίων Ἔργων. Ἐὰν ἐγὼ ὡς ὑπουργὸς ἀπεφάσισα μίαν λύσιν συμβουλευόμενος τὰ ὑπεύθυνα ὄργανα τοῦ Κράτους καὶ σεῖς ἀμφισβητεῖτε τὴν ὀρθότητα τῶν συμβουλῶν δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλῆτε ὡς ὁμιλεῖτε. Τί ἐκπλήσσεσθε;

§185Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἐγὼ λυποῦμαι νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι εἶναι κάτι τὸ παράτολμον, ὅτι αὐτὸ τὸ πρᾶγμα ἠμποροῦσε νὰ χρησιμεύσῃ καὶ διὰ τὴν ἀξιοποίησιν τῶν ὑδάτων τῶν δύο λιμνῶν.

§186Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, σᾶς συνιστῶ νὰ τὸ μελετήσετε τὸ θέμα αὐτὸ. Εἰς τὸ Μουρίκι εἶναι ἀκατάλληλον τὸ ἔδαφος, εἶναι τὸ ὀλιγώτερον ἀβαθὲς ἀπὸ ὅλα τὰ μέρη τῆς λίμνης καὶ θὰ χρειασθῆτε ἕνα αὔλακα πέντε ἴσως χιλιομέτρων μέσα εἰς τὴν Ὑλίκην. Δι’ αὐτὸ ἡ μόνη ἀσφαλὴς εἶναι ἡ Ἀνάχωλης, παρὰ τὰς γνώμας τῶν διαφόρων συμβουλίων. Παρακαλῶ νὰ μελετήσετε τὸ ζήτημα αὐτὸ, διότι μόνον ἔτσι θὰ στερεώσετε τὸ ἔργον σας. Αὐτὰ εἶχα νὰ εἴπω, κύριοι συνάδελφοι.

§187ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων ἔχει τὸν λόγον.

§188Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπουργὸς Δημοσίων Ἔργων). Κύριοι βουλευταί, μολονότι δὲν ἀγνοῶ τὸ δικαίωμα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως νὰ ἐλέγχῃ ἀνὰ πᾶν στάδιον τὰς πράξεις τῆς Κυβερνήσεως, ὁμολογῶ ὅτι ἐκπλήσσομαι διότι ἀνακινεῖται μὲ τόσην καθυστέρησιν τὸ θέμα τῆς ὑδρεύσεως τῶν Ἀθηνῶν. Τὸν περασμένον Ἰούνιον, πρὸ ἑνὸς ἔτους περίπου, ἡ Κυβέρνησις ἀνεκοίνωσεν τὴν ἀπόφασίν της διὰ τῆς ὁποίας, ἀφοῦ ἐξηγοῦσεν τὴν διαδικασίαν, τὴν ὁποίαν ἠκολούθησεν ἔλεγεν διατὶ προκρίνει τὴν ἐνδιάμεσον χάραξιν. Ἀπὸ τοῦ Ἰουνίου μέχρι τοῦ Αὐγούστου ποὺ ἐγένετο ἡ προκήρυξις τῆς δημοπρασίας διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς χαράξεως, ἐμεσολάβησαν δύο μῆνες καὶ ἀπὸ τοῦ Αὐγούστου ποὺ ἐγένετο ἡ δημοπρασία μέχρι τοῦ Ὀκτωβρίου ποὺ ἤρχισεν ἡ ἐκτέλεσις ἐμεσολάβησαν τρεῖς μῆνες. Καὶ ἀπὸ τοῦ Ὀκτωβρίου μέχρι σήμερον, ποὺ ἐκτελεῖται τὸ ἔργον, ἐμεσολάβησαν ἄλλοι ὀκτὼ μῆνες. Ἐὰν εἰλικρινῶς ἡ ἀντιπολίτευσις καὶ εἰδικώτερον οἱ ἐπερωτῶντες τὴν κυβέρνησιν ἐπίστευον ὅτι ἡ κυβέρνησις ἀκολουθεῖ ἐσφαλμένην ὁδὸν, δὲν γνωρίζω διατί θὰ ἔπρεπε νὰ ἀναμείνουν νὰ παρέλθῃ ἕνα ἔτος ὁλόκληρον διὰ νὰ ἀπευθύνουν τὴν παροῦσαν ἐπερώτησιν καὶ νὰ προκαλέσουν τὴν ἀποψινὴν συζήτησιν. Θὰ ἦτο δυνατόν, ἐὰν εἰλικρινῶς κατείχοντο ἀπὸ ἀνησυχίας ὡς πρὸς τὴν ὀρθότητα τῆς ἀποφάσεως τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀντιδράσουν ἐγκαίρως, νὰ κάμουν πρὸ δέκα μηνῶν αὐτὸ τὸ ὁποῖον κάμνουν ἀπόψε, εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἔχουν τὴν βάσιμον ἐλπίδα ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ προλάβουν σφάλματα. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, φαίνεται ὅτι ἡ συζήτησις αὑτὴ προεκλήθη διὰ τὸν λόγον, ὅτι τὸ νέον κόμμα, ἡ Φιλελευθέρα Δημοκρατικὴ Ἕνωσις ἐπιθυμοῦσα νὰ καταλάβῃ ὁλόκληρον τὸν χῶρον τῆς ἀντιπολιτεύσεως, ἀπεφάσισε νὰ ἀσκήσῃ ἔντονον ἀντιπολίτευσιν. Λέγω, λοιπόν, ὅτι εἰλικρινῶς ἐκπλήσσομαι, διότι μετὰ παρέλευσιν ἑνὸς ἔτους ἀπὸ τῆς ἀνακοινώσεως τῆς Κυβερνητικῆς ἀποφάσεως καὶ ὀκτὼ μῆνας ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς ἐκτελέσεως τοῦ ἔργου, ἔρχεται τὸ παρὸν θέμα πρὸς συζήτησιν, τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον ὑπῆρχε καὶ μία ἄλλη εὐκαιρία διὰ νὰ ἐκφράσετε τὰς ἀνησυχίας σας καὶ ἐνδεχομένως νὰ προστατεύσετε τὴν Κυβέρνησιν ἀπὸ ἐνδεχόμενον σφάλμα. Ὅταν εἶχα τὴν τιμὴν νὰ φέρω εἰς τὴν Βουλὴν τὸν νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐδημιούργησα τὸν πόρον τὸν ἀπαραίτητον διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου, διεξήχθη συζήτησις ἐπὶ τοῦ νόμου ἐκείνου καὶ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Χαβίνης ἔλαβε τὸν λόγον καὶ μετέφερε τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ τεχνικοῦ μέρους. Εἶπα τότε ὅτι, μολονότι δὲν συζητοῦμε τὸ τεχνικὸν μέρος ἀλλὰ συζητοῦμε ἕνα νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου ἀναζητοῦμε τοὺς πόρους διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου, παρὰ ταῦτα, διότι ὁ κ. Χαβίνης εἶναι καθ’ ὅλα σεβαστὸς καὶ εὐγενής, ὡς ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων εἶχεν ἀσχοληθῆ μὲ τὸ θέμα αὐτό, δὲν ἠρνήθην νὰ δώσω ἐξηγήσεις καὶ ἐδέχθην τὴν συζήτησιν. Διατί, ἐπαναλαμβάνω, οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι ἀπευθύνουν τὴν παροῦσαν ἐπερώτησιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν ἐλέγχουν διὰ μίαν δῆθεν ἄστοχον ἐνέργειαν, διατί καθ’ ὅλα αὐτὰ τὰ στάδια, ἀπὸ τὰ ὁποῖα ἐπέρασε τὸ θέμα αὐτὸ τῆς ὑδρεύσεως τῶν Ἀθηνῶν, δὲν ἐπωφελήθησαν μιᾶς εὐκαιρίας διὰ νὰ προλάβουν τὴν Κυβέρνησιν καὶ φέρουν σήμερον τὴν συζήτησιν. Ἐπαναλαμβάνω, ὅμως, ὅτι δὲν ἔχω τὸ δικαίωμα, μετὰ τὰς παρατηρήσεις τὰς ὁποίας ἔκαμα, νὰ ἀρνηθῶ εἰς οἱανδήποτε στιγμὴν τῆς ἐκτελέσεως τῆς Κυβερνητικῆς πράξεως τὸν ἔλεγχον. Παρὰ ταῦτα ἠθέλησα νὰ δώσω τὴν ἐνδεχομένην ἐξήγησιν τοῦ γεγονότος, ὅτι ἔρχεται αὐτὸς ὁ ἔλεγχος τόσον καθυστερημένος. Κύριοι συνάδελφοι, ὅταν ἀνέλαβα τὸ ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων, τὸ θέμα τῆς ὑδρεύσεως εὑρίσκετο εἰς τὸ ἑξῆς σημεῖον: Ἡ προηγουμένη τῆς ἰδικῆς μας ὑπηρεσιακὴ Κυβέρνησις εἶχεν ἐγκρίνει ὁριστικῶς τὴν μελέτην τῆς παρευβοϊκῆς χαράξεως καὶ διότι ἐθεώρησεν ὅτι τὸ ἔργον εἶναι τόσον σοβαρόν, δὲν ἠθέλησε νὰ ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνην τῆς ἐκτελέσεως, διὰ νὰ πράξῃ τοῦτο ἡ ἐκ τῶν ἐκλογῶν προερχομένη πολιτικὴ Κυβέρνησις.

§189Π. ΝΤΕΝΤΙΔΑΚΗΣ. Ὑπῆρχε λόγος νὰ κάμῃ τοῦτο ἡ ὑπηρεσιακὴ Κυβέρνησις;

§190Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὁ ὑπουργὸς κ. Κορωναῖος ἐζήτησε νὰ γίνῃ ἔναρξις καὶ θὰ εἶχεν ἀρχίσει αὕτη ἐὰν τοῦ ἐδίδετο ἡ πίστωσις.

§191Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπουργὸς Δημοσίων Ἔργων). Θὰ ἠδυνάμην νὰ δώσω ἀπάντησιν εἰς τὸν κ. Ντεντιδάκην, διότι ὅπως καὶ ἐγώ, καὶ αὐτὸς κάτι θὰ γνωρίζῃ, ἀλλὰ δὲν θέλω νὰ θίξω πρόσωπα. Δὲν καταλαβαίνω διατὶ ἔπρεπεν ἡ ὑπηρεσιακὴ Κυβέρνησις νὰ ἐγκρίνῃ τὴν μελέτην καὶ νὰ ἀναθέσῃ τὴν ἐκτέλεσιν εἰς τὴν πολιτικὴν Κυβ)σιν. Ὑπῆρχεν ἕνας λόγος ἐντυπώσεως. Ὅταν ἀνέλαβα τὸ Ὑπουρ. καὶ ἠσχολήθην μὲ τὸ θέμα τῆς ὑδρεύσεως, διεπίστωσα, ὅτι παραλλήλως πρὸς τὴν παρευβοϊκὴν χάραξιν, ὑπῆρχε καὶ μία ἄποψις τῆς Ἑταιρίας Ὑδάτων, ὑποστηριζομένη ἀπὸ σημαντικὴν μερίδα τεχνικῶν, ἰσχυριζομένων ὅτι ναὶ μὲν θὰ πρέπει νὰ φέρωμεν τὰ νερὰ ἀπὸ τὴν Ὑλίκην, ἀλλὰ ἀντὶ τῆς παρευβοϊκῆς χαράξεως προέτεινον ἄλλην συντομωτέραν, ἥτις δὲν θὰ ὑπερέβαινεν τὰ 44 χιλιόμετρα, θὰ ἦτο δὲ δυνατὸν νὰ ἐκτελεσθῇ μὲ 70 ἑκατομμύρια καὶ πέραν τούτων θὰ ἀνελάμβανε τὴν δαπάνην ἡ Ἑταιρία, χωρὶς νὰ ἐπιβαρυνθῇ τὸ Κράτος. Θὰ ἐγένετο δὲ κατὰ τὸν ἑξῆς τρόπον. Θὰ ἐγίνετο κατ’ ἀρχὴν τὸ πρῶτον στάδιον καθ’ ὃ θὰ ἔκαμνεν ἓν φράγμα εἰς τὴν Ραπτόζαν ὅπου θὰ συνεκεντροῦντο τὰ νερὰ τοῦ Ἀσωποῦ καὶ ἐκ τῆς πωλήσεως τούτων, θὰ ἠδύνατο μετὰ 4–5 χρόνια ἐκ τῆς συγκεντρώσεως τῶν χρημάτων νὰ ἐκτελέσῃ τὸ δεύτερον στάδιον. Ἡ Κυβέρνησις εὕρισκεν τὴν ἄποψιν αὐτὴν συμφέρουσαν, πρῶτον διότι τὸ ἔργον ἦτο εὐθηνότερον καὶ δεύτερον διότι δὲν θὰ ἐπεβαρύνετο τὸ Κράτος. Οὕτω ἐτέθη εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ ζήτημα, ὅτι προκειμένου νὰ ἔλθουν τὰ νερὰ ἀπὸ τὴν Ὑλίκην, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἔλθουν ἢ διὰ τῆς παρευβοϊκῆς χαράξεως ἢ διὰ τῆς προτεινομένης ὑπὸ τῆς Ἑταιρίας Ὑδάτων. Εἶπον τότε εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἐὰν δὲν ἐρευνήσω τὴν πρότασιν τῆς Ἑταιρίας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὴν ἀποδεχθῶ, διότι ἐνδέχεται ἡ Ἑταιρία διὰ νὰ ματαιώσῃ τὴν ὕδρευσιν τῶν Ἀθηνῶν, νὰ μᾶς ὁδηγήσῃ εἰς ἀδιέξοδον. Ἐζήτησα ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν πίστωσιν χρόνου, διὰ ἐλέγξω τὴν πρότασιν τῆς Ἑταιρίας. Ἐζήτησα ἀπὸ τὴν Ἑταιρίαν μελέτην. Μοῦ εἶπεν ὅτι στερεῖται μελέτης. Ἐζήτησα προμελέτην. Μοῦ εἶπεν ὅτι δὲν ἔχει προμελέτην, ἀλλὰ ὡρισμένα στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα τῆς ἐπιτρέπουν νὰ ἐκτιμήσῃ τὸ κόστος τοῦ ἔργου. Ἐζήτησα τὰ στοιχεῖα αὐτά, τὰ ὁποῖα μοῦ ἔστειλεν. Ἐκάλεσα μίαν ἐπιτροπήν. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς εἴπω ὅτι γύρω ἀπὸ τὸ θέμα αὐτὸ εἶχε δημιουργηθῆ φανατισμός, ὑπῆρχε μία προκατάληψις ὅλων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀνεμίχθησαν εἰς τὸ ἔργον αὐτό. Διὰ τοῦτο ἠθέλησα νὰ χρησιμοποιήσω διὰ τὸν ἔλεγχον τῆς ἐν λόγῳ προτάσεως, πρόσωπα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶχον ἀνάμιξιν εἰς τὸ θέμα. Πράγματι συνεκρότησα μίαν ἐπιτροπὴν ὑπ’ ὄψιν τῆς ὁποίας ἐτέθησαν τὰ στοιχεῖα τῆς Ἑταιρίας, ἡ ὁποία ἀπεφάνθη ὅτι μολονότι τὸ μῆκος τῆς ἐν λόγῳ χαράξεως εἶναι μικρότερον, δὲν θὰ εἶναι μικρότερον τὸ κόστος τῆς ἀπὸ τὴν παρευβοϊκὴν χάραξιν. Καθ’ ἣν ὅμως ἐποχὴν ἐρευνᾶτο ἡ πρότασις αὐτή, ἡ ὑπεύθυνος Ἑταιρία τῆς ὑδρεύσεως Ἀθηνῶν, ἐμελέτησεν τὴν ἐνδιάμεσον χάραξιν, ὁδηγηθεῖσα ἀπὸ τῆς ἑξῆς ἁπλῆν σκέψιν: Ὅτι ἐφ’ ὅσον ἐρχόμεθα νὰ ἑνώσωμεν δύο σημεῖα, δηλαδὴ τὴν Ὑλίκην μὲ τὰς Ἀθήνας, εἶναι δυνατὸν ἡ ἕνωσις νὰ γίνῃ κατὰ διάφορον τρόπον. Εἶναι δυνατὸν δηλαδή, νὰ ὑπάρχουν 8–10 χαράξεις. Ἐπελήφθη τῆς ὑποθέσεως καὶ ἐξήταζεν τὴν δυνατότητα ἄλλης χαράξεως, ἐκτὸς τῆς Θηβαϊκῆς καὶ τῆς παρευβοϊκῆς, διεπιστώθη ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἐνδιάμεσος χάραξις ἡ μεγαλυτέρα ἀπὸ ἀπόψεως ἐδαφῶν καὶ οἰκονομικωτέρα ἀπὸ ἀπόψεως ἐκτελέσεως. Ἐζήτησα τότε τὴν ἄδειαν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ κάμω προμελέτην. Εἶχα ὑποχρέωσιν ἐφ’ ὅσον συνεζητεῖτο ἡ δυνατότης καὶ ἄλλης χαράξεως νὰ τὴν ἐρευνήσω, ὥστε νὰ ἔχω τὸ αἴσθημα, ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀπεφάσισα ἦτο τὸ ὀρθόν, διότι φαντασθῆτε τὴν θέσιν τῆς Κυβερνήσεως ἡ ὁποία θὰ ἀπεφάσιζεν τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου, ἐὰν ὅταν ἔπραττεν τοῦτο ὑπεστηρίζετο ἀπὸ ὑπευθύνους τεχνικοὺς ὅτι ἦτο δυνατὴ οἰκονομικωτέρα χάραξις. Εἶχα στοιχειῶδες καθῆκον, νὰ πράξω τὸ πᾶν μέχρις ὅτου βεβαιωθῶ ὅτι δὲν ὑπῆρχε καλυτέρα χάραξις. Ἐγένετο ἡ προμελέτη τῆς ἐνδιαμέσου χαράξεως. Ἐσχημάτισα μίαν ἐπιτροπὴν τὴν ὁποίαν κακῶς ὁ ἀξιότιμος ἐκ Ρόδου συνάδελφος ἐπέκρινε, διότι ἤθελα ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔκαμνον τὴν ἔρευναν νὰ μὴ εἶναι προκατειλημμένοι ἐπὶ τοῦ προκειμένου θέματος, καὶ νὰ ἔχουν ἀντικειμενικὴν γνώμην. Νὰ ἀναζητήσω τὴν γνώμην ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι μέχρι τῆς στιγμῆς, δὲν εἶχον ἀναμιχθῆ ἐνεργῶς. Συνεπῶς ἔκαμα μίαν ἐπιτροπὴν τῆς ὁποίας μετεῖχον οἱ δύο καθηγηταὶ τῆς Ὑδραυλικῆς τοῦ Πολυτεχνείου Καρακασώνης καὶ Καλλίσκης. Δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ ὡς βάσιμον τὸν ἰσχυρισμὸν τοῦ κ. Ζίγδη ὅτι ὁ Καρακασώνης, τὸν ὁποῖον τιμῶ, ἦτο εἰς τὰς δυσμὰς τοῦ βίου του καὶ συνεπῶς δὲν ἠδυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν γνώμην του. Σᾶς πληροφορῶ κύριοι συνάδελφοι, χωρὶς νὰ θέλω νὰ θίξω κανέναν, ὅτι θὰ κάμω μόνον σύγκρισιν. Τῆς ἐπιτροπῆς, ὅπου, μετεῖχον δύο καθηγηταὶ τῆς Ὑδραυλικῆς οἱ κ.κ. Καλλίσκης καὶ Καρακασώνης καὶ μετεῖχον καὶ δύο διακεκριμένοι ὑδραυλικοί, ὁ κ. Ἀλτηγὸς καὶ ὁ κ. Κυριακός. Δὲν νομίζω ὅτι ἐὰν θέλωμεν νὰ εἴμεθα καλῆς πίστεως, ὅτι δυνάμεθα νὰ ἀρνηθῶμεν, ὅτι ἀπὸ τοὺς πλέον διακεκριμένους ὑδραυλικοὺς ποὺ ἔχω ἀπὸ τοὺς ὑπευθύνους Δημ. ὑπαλλήλους, εἶναι οἱ δύο αὐτοὶ τοὺς ὁποίους ἔβαλα εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Τοὺς παρεκάλεσα λοιπόν, νὰ μοῦ κάμουν μίαν μελέτην καὶ τῶν τριῶν χαράξεων. Ἔχομεν τὴν παρευβοϊκήν, ἡ ὁποία μᾶς παρουσιάζει καὶ μελέτην ἐγκεκριμένην. Ἔχομεν τὴν ἐνδιάμεσον καὶ διὰ τὴν ὁποίαν ἡ ὑπεύθυνος ὑπηρεσία ὑδρεύσεως τοῦ Ὑπουργείου ἔκαμε προμελέτην καὶ ἔχομεν καὶ τὴν μέσην Ραπτόζης καὶ Θηβῶν, τὴν ὁποίαν ἐπρότεινεν ἡ Ἑταιρία καὶ τὴν ὁποίαν ὁ ἴδιος ἠρεύνησα μετὰ τῆς ἐπιτροπῆς διὰ νὰ βγάλω τὸ κόστος. Παρεκάλεσα λοιπόν, τὴν ἐπιτροπήν, νὰ κάμῃ μίαν συγκριτικὴν μελέτην εἰς τρόπον ὥστε ὅταν ἡ Κυβέρνησις θὰ εἶναι ὥριμος νὰ λάβῃ τὴν ἀπόφασιν διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου, νὰ ἔχῃ βεβαιότητα ὅτι ἐπιλέγει τὴν καλυτέραν λύσιν. Δὲν παραλείπω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι εἰς τὴν ἐπιτροπὴν διὰ νὰ εἶναι ἀδιάβλητος ἡ κρίσις της καὶ τὸ συμπέρασμα ἀσφαλές, ἔδωσα ἐντολὴν ὅπως αἱ συγκρίσεις γίνουν μὲ παροχὴν ὑδραγωγείου τὴν ἰδίαν. Διότι ἡ λύσις τῆς παρευβοϊκῆς ἐμελετήθη μὲ παροχὴν ὑδραγωγείου 7 μέτρων κυβικῶν. Διότι προέβλεπεν συνδυασμὸν ἀρδεύσεως καὶ ὑδρεύσεως. Ἡ λύσις, ἡ ἐνδιάμεσος, ἡ ὁποία ἀποβλέπει εἰς τὴν λύσιν τοῦ θέματος τῆς ὑδρεύσεως, προβλέπει ὑδραγωγείου παροχῆς 3 μέτρων κυβικῶν, ὅση δηλαδὴ εἶναι ἡ χωρητικότης τοῦ ὑδραγωγείου τοῦ Κακοσάλεσι. Διὰ νὰ μὴ δημιουργηθῇ, λοιπόν, ἡ ἐντύπωσις ὅτι βγάζομεν ἀκριβοτέραν τὴν παρευβοϊκήν, καὶ εἶναι ἀκριβοτέρα ἐφ’ ὅσον προβλέπει ὑδραγωγεῖον παροχῆς 7 μέτρων κυβικῶν, θὰ κάμετε τοὺς ὑπολογισμοὺς μὲ ὑδραγωγεῖον παροχῆς 3 μέτρων κυβικῶν. Ἀποτέλεσμα τῆς ἐρεύνης ὑπῆρξε τὸ ἑξῆς: Θὰ ἤθελον διὰ νὰ ἐκτιμηθῇ ἡ ἀνάγκη τῆς διαδικασίας τῆς ἐνεργείας αὐτῆς, νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ὅταν συνεζητεῖτο τὸ θέμα τῆς Ὑλίκης, συνεζητεῖτο ἐν συγκρίσει μὲ τὴν λύσιν Σουβάλας. Τότε, λοιπόν, τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων, διὰ τοῦ Συμβουλίου αὐτοῦ, ἀφοῦ τὸ πρῶτον ἐκηρύχθη ὑπὲρ τῆς Σουβάλας, τὸ ἴδιον τὸ Συμβούλιον Δημ. Ἔργων τοῦ ὁποίου ἐπικαλεῖσθε, κύριοι συνάδελφοι, ὡς μὴ ἐπιδεχομένην ἀμφισβήτησιν τὴν ἀπόφασιν, εἶχεν ἀπορρίψει τὴν λύσιν τῆς Ὑλίκης καὶ εἶχε ταχθῆ ὑπὲρ τῆς λύσεως Σουβάλας. Καὶ ὅπως εἶπεν, ὁ τότε ὑπουργὸς παρὰ τὴν γνώμην του προέκρινε —καὶ ὀρθῶς— τὴν λύσιν Ὑλίκης. Δὲν γνωρίζω λοιπόν, πῶς εἶναι δυνατόν, ὅταν ἐπικρίνῃ τὴν ἰδικήν μου πολιτικήν, νὰ ἐπικαλῆσθε σεῖς κάτι, τὸ ὁποῖον δὲν ἐπιδέχεται ἀμφισβήτησιν, τὴν ἀπόφασιν τοῦ αὐτοῦ Συμβουλίου, τὸ ὁποῖον ἐνῷ εἶχεν ἀπορρίψει τὴν λύσιν Ὑλίκης καὶ ἐτάχθη ὑπὲρ τῆς Σουβάλας, ὅταν καὶ ὁ Ὑπουργὸς παρὰ τὴν γνώμην του ἐδέχθη τὴν Ὑλίκην, ἐνέκρινε τὴν Ὑλίκην.

§192Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Διότι ἔγιναν συζητήσεις κατόπιν.

§193Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Ἐν πάσῃ περιπτώσει, τὸ Συμβούλιον τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, κ. συνάδελφοι, εἶχε νὰ κρίνῃ μεταξὺ Ὑλίκης, παρευβοϊκῆς καὶ Σουβάλας. Ἀπὸ τὴν πρώτην στιγμὴν ποὺ ἐτέθη τὸ θέμα ὑπ’ ὄψιν μου δὲν ὑπῆρχε θέμα Σουβάλας. Διότι ἡ Σουβάλα θέλει ὑδραγωγεῖον 143 χιλιομέτρων, δαπάνην ἐκτελέσεως 500.000.000, 30 χρόνια ἐκτέλεσιν, ἐνῷ θὰ δίδῃ 70.000.000 κυβικὰ νερό. Διερωτῶμαι πῶς εἶναι δυνατὸν ἐπὶ 2–5 χρόνια νὰ διεξάγεται συζήτησις μεταξὺ Σουβάλας, δεδομένου ὅτι τὰ στοιχεῖα ἀποδεικνύουν ὅτι δὲν ὑπῆρχε θέμα Σουβάλας. Παρὰ ταῦτα, τὸ Συμβούλιον Δημοσίων Ἔργων, ὅταν ἐξήταζε τὴν παρευβοϊκὴν χάραξιν, τὴν ἐξήτασεν ἐν συγκρίσει μὲ τὴν Σουβάλαν. Καὶ ἦτο πολὺ φυσικὸν νὰ ταχθῇ ὑπὲρ τῆς Ὑλίκης ὅπως ἐτάχθην κι’ ἐγώ. Κατόπιν τούτου θὰ σᾶς εἴπω ποῖον ἦτο τὸ συμπέρασμα τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἡ Παρευβοϊκὴ προϋποθέτει ὑδραγωγεῖον 79 χιλιομέτρων, δαπάνην ἐκτελέσεως 187 ἑκατομμύρια, παροχὴν ὕδατος 100 ἑκατομμ. κυβικά, ὅσον καὶ οἱ τρεῖς χαράξεις. Διότι καὶ αἱ τρεῖς χαράξεις τὴν αὐτὴν παροχὴν ὕδατος δίδουν, δεδομένου ὅτι ἡ παροχὴ καθορίζεται ἀπὸ τὴν χωρητικότητα τοῦ ὑδραγωγείου τοῦ Κακοσάλεσι. Ἔχει δὲ δαπάνην λειτουργίας 19,5 ἑκατομμ. Αὐτὰ ὅσον ἀφορᾶ τὴν Παρευβοϊκή. Ἡ Θηβαϊκὴ ἔχει ὑδραγωγεῖον 44 χιλιομέτρων προϋποθέτει δαπάνην ἐκτελέσεως 239 ἑκατομμ. καὶ ἔξοδα ἀντλήσεων 26 ἑκατομμ. Ἐνδιάμεσον μῆκος ὑδραγωγείου 45 χιλιόμετρα, δαπάνη ἐκτελέσεως 121 ἑκατομμ. δαπάνη λειτουργίας ἀντλιοστασίου 23 ἑκατομμύρια.

§194Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας τί μῆκος ἔχει τὸ ὑδραγωγεῖον τῆς πρώτης, τῆς ὁριστικῆς μελέτης;

§195Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπουργὸς Δημοσίων Ἔργων). Ἐκ Καρδίτσης εἶναι 79 χιλιόμετρα καὶ ἡ Ἀνάχωλη 76.

§196Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Εἶναι ἀκριβῶς τὸ σημεῖον ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐπέστησα τὴν προσοχήν σας.

§197Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπουργὸς Δημοσίων Ἔργων). Ἡ Ἐπιτροπὴ λοιπόν, αὐτὴ ἐξ εἰδικῶν, εἰς τὴν συγκριτικήν της μελέτην δίδει τοὺς ἀριθμοὺς αὐτούς, τοὺς ὁποίους θὰ ἐπιθυμοῦσα νὰ ἐπαναλάβω. Διότι, ὅπως ξεύρετε, ἡ συζήτησις διεξάγεται ἐπὶ τῇ βάσει ἀριθμῶν καὶ εἶναι δυνατὸν βέβαια νὰ ἀμφισβητηθοῦν ἐντεῦθεν καὶ ἐκεῖθεν οἱ ἀριθμοί. Ἀλλὰ θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ πιστεύσετε ὅτι ἐφ’ ὅσον οἱ ἀριθμοὶ τοὺς ὁποίους ἐπικαλοῦμαι εἶναι ἀριθμοὶ βεβαιωθέντες ἀπὸ εἰδικοὺς ἐπὶ τοῦ θέματος καὶ ἀπὸ τὸ Συμβούλιον Δημοσίων Ἔργων, θέλω νὰ νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ τοὺς δεχθῇ ὡς ἀκριβεῖς.

§198Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Τοὺς ἰδίους ἀριθμοὺς ἔδωσα καὶ ἐγώ.

§199Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Θὰ τοὺς ἀκούσετε τώρα, κ. συνάδελφε, διὰ νὰ ἠμπορέσῃ καὶ ἡ Βουλὴ νὰ σχηματίσῃ σαφῆ γνώμην περὶ τοῦ ἐὰν ἡ Κυβέρνησις προέκρινε τὴν καλυτέραν λύσιν. Ἐπαναλαμβάνω, λοιπόν, ὅτι ἔχομεν τὰς τρεῖς χαράξεις. Ἡ Παρευβοϊκὴ θέλει 187 ἑκατομ. ἀλλὰ μὲ παροχὴν ὑδραγωγείου 3 κυβικῶν μέτρων καὶ ὄχι ἑπτά. Μὲ παροχὴν 7 κ. μέτρων θέλει 259 ἑκατομ. Ὅταν λέγωμεν, ὅτι μὲ τὰ ἴδια χρήματα θὰ ἔχωμεν καὶ ἄρδευσιν καὶ ὕδρευσιν, σᾶς πληροφορῶ, ὅτι ἐὰν τὸ ὑδραγωγεῖον τῆς Παρευβοϊκῆς ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ μὲ παροχὴν 7 μέτρων καὶ ὄχι 3, ἀντὶ τῶν 187 ἑκατομ. στοιχίζει 259 ἑκατομ. Διὰ νὰ ὑπάρχῃ ἡ βεβαιότης, ὅτι ἡ σύγκρισις τῶν διαφόρων χαράξεων γίνεται μὲ τὴν αὐτὴν βάσιν παρεκάλεσα τὴν Ἐπιτροπὴν νὰ κάμῃ σύγκρισιν μὲ παροχὴν 3 κυβικῶν μέτρων, καὶ συνεπῶς αἱ δαπάναι νὰ περιορισθοῦν εἰς 187 ἑκατομ., ἐνῷ ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ἐκτελεσθῇ μὲ παροχὴν 7 μέτρων, ἡ δαπάνη θὰ ἦτο 259 ἑκ. Λέγω, λοιπόν, ὅτι ἡ ἐνδιάμεσος, κατὰ τὴν ἄποψιν τῆς Ἐπιτροπῆς, ἄποψις, τὴν ὁποίαν υἱοθέτησε καὶ τὸ Συμβούλιον Δημοσίων Ἔργων, ἡ ἐνδιάμεσος χάραξις θὰ ἀπῄτῃ 121 ἑκ. ἡ δὲ παρευβοϊκή, διὰ νὰ εἶναι ἱκανὴ νὰ ἐξυπηρετήσῃ ἀμφοτέρους τοὺς σκοποὺς θέλει 259 ἑκ.

§200Ι. ΖΙΓΔΗΣ. 259 ἑκ. εἴπατε.

§201Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Τὸ λέγω αὐτό, διότι εἰς τὰς ἀνακοινώσεις της ἡ Κυβέρνησις, —ὅταν ἐδίδοντο τὰ διάφορα στοιχεῖα συγκρίσεως— ὡμίλει περὶ ὑδραγωγείου παρευβοϊκοῦ 3 μέτρων. Ὅταν ὅμως λέγετε, διατὶ ἐγκαταλείπετε αὐτὴν τὴν χάραξιν, σᾶς λέγω, ὅτι ἡ δαπάνη σύμφωνα μὲ τὴν ἄποψιν τῆς Ἐπιτροπῆς, ὑπ’ ὄψιν τῆς ὁποίας ἐτέθη τὸ θέμα εἶναι 120 ἑκ. Ἔγινε μία χάραξις, ἡ ὁποία λύει τὸ θέμα μέ 120 ἑκ. Εἶναι καὶ μία ἄλλη τῆς Θηβαϊκῆς 239 ἑκ., ἀλλὰ ἀποκλείει τὴν δυνατότητα τοῦ δευτέρου σταδίου. Δὲν σᾶς ἀναφέρω τὰ στοιχεῖα, τὰ ἀφορῶντα τὴν Θηβαϊκὴν χάραξιν τὴν ὑποστηριχθεῖσαν ἀπὸ τὴν ἑταιρείαν καὶ τὸν κ. Παπανικολάου καὶ θὰ ἀρχίσω ἀπὸ τὴν σύγκρισιν τῶν δύο χαράξεων. Ἔχετε, λοιπόν, τὴν ἐνδιάμεσον χάραξιν μήκους 45 χιλιομέτρων καὶ δαπάνης 120 ἑκ. καὶ ἔχετε τὴν Πανευβοϊκὴν μὲ παροχὴν ὑδραγωγείου 7 μέτρων καὶ μὲ 259 ἑκατομ.

§202Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐκάματε τὸ ἑξῆς σφάλμα. Τὴν Πανευβοϊκὴν τὴν ὑπολογίζετε 79 χιλιόμετρα διότι τὴν λαμβάνετε ἀπὸ τὴν Ἀνάχωλην.

§203Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Ἡ ὑπεύθυνος ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου ἔχει τὴν γνώμην, ὅτι ἡ Ἀνάχωλη εἶναι ἀκατάλληλη θέσις διὰ τὸ ἀντλιοστάσιον. Ὁ κ. Κανελλόπουλος, ὁ ὁποῖος εἶναι προϊστάμενος τῆς ὑπηρεσίας τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων τοῦ Ὑπουργείου, πρὸς τὴν εἰδικότητα τοῦ ὁποίου ἐξεδήλωσεν ὁ κ. συνάδελφος, κάποιαν δυσπιστίαν, ἔχει κάμει ἰδίαν προμελέτην.

§204Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ὁ ὁποῖος δὲν εἶχε γνῶσιν τοῦ θέματος.

§205Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Ἕνας λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἐλαφρῶς ἠνωχλήθην ἀπὸ τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον ὑπεστηρίξατε τὴν ἐπερώτησίν σας ἦτο ἡ ἐπίμονος προσπάθεια, τὴν ὁποίαν κατεβάλλατε νὰ μειώσητε τὸ κῦρος καὶ τὴν γνώμην ὅλων ἐκείνων, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστηρίχθη ἡ ἀπόφασις καὶ εἴπατε, ὅτι ὁ Καρακασώνης καὶ ὁ ἄλλος ὁ κ. Κανελλόπουλος, ὅτι τὸν ἔφερα ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν. Αὐτὸς ὁ τόνος εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος μὲ ἠνώχλησεν.

§206Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Δὲν πρέπει νὰ ἐνοχλῆσθε.

§207Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Ὁ κ. Κανελλόπουλος, εἴτε τὸ θέλομεν, εἴτε δὲν τὸ θέλομεν, εἶναι προϊστάμενος τῆς ὑπηρεσίας τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων τῆς Ἑλλάδος. Ἔχει ἔκθεσιν, διὰ τῆς ὁποίας ἀποδέχεται, ὅτι ἡ προσφορωτέρα θέσις τοῦ ἀντλιοστασίου εἶναι τὰ Μουρίκι.

§208Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Βεβαίως, αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη τοῦ κ. Κανελλοπούλου, ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ ἄλλος τεχνικὸς τοῦ Ὑπουργείου ποὺ εἶναι ἀντίθετος.

§209Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Διὰ τὴν Ἀνάχωλην δὲν ὑπάρχει οὐδείς.

§210Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Οἱ περισσότεροι τεχνικοὶ εἶναι ὑπὲρ τῆς Ἀνάχωλης.

§211Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἀναφέρω, τὰ στοιχεῖα καὶ νὰ προχωρήσω, ἀλλὰ διότι καταβάλλεται προσπάθεια ἀμφισβητήσεως τῶν γνωμοδοτήσεων ἐκείνων, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἡ Κυβέρνησις προέκρινε τὴν ὑπὸ ἐκτέλεσιν χάραξιν, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω, ὅτι ἐκτὸς τῆς Ἐπιτροπῆς ἐξ εἰδικῶν, οἱ ὁποῖοι ἀπεφάνθησαν ὑπὲρ τῆς ἐνδιαμέσου χαράξεως, ἔχετε τὴν ὑπεύθυνον ὑπηρεσίαν ὑδρεύσεως Ἀθηνῶν, τῆς ὁποίας προϊστάμενος εἶναι ὁ κ. Ξανθόπουλος, ἀσχοληθεὶς ἐπὶ 3ετίαν μὲ τὰ θέματα αὐτά, ἀλλὰ ἀνεξαρτήτως τῆς γνώμης ποὺ δύναται νὰ ἔχῃ ἕκαστος ἐξ ἡμῶν, λέγω, ὅτι ἐγὼ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δεχθῶ τὴν γνώμην τῶν ὑπευθύνων συμβούλων τοῦ Κράτους ποὺ εἶναι ἡ ὑπεύθυνος ὑπηρεσία ὑδρεύσεως Ἀθηνῶν, ἡ ὁποία συνιστᾷ τὴν ἐνδιάμεσον χάραξιν, οἱ εἰδικοὶ καθηγηταὶ τῆς ὑδραυλικῆς τοῦ Πολυτεχνείου, οἱ ὁποῖοι συνιστοῦν τὴν ἐνδιάμεσον καὶ τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων, τὸ ὁποῖον, καλῶς ἢ κακῶς, θεωρεῖται ὁ Ἄρειος Πάγος τῶν Τεχνικῶν.

§212Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω, ὅτι αἱ ἀπαντήσεις, εἶναι ἀνάλογοι μὲ τὸ πῶς τίθενται τὰ ἐρωτήματα, διότι πράγματι ὑπάρχει διαφορὰ 50 ἑκατ. διὰ τὴν προκριθεῖσαν λύσιν, πλὴν ὅμως μετὰ 10 ἔτη, θὰ ὑπάρχουν ὅλα τὰ βασικὰ μειονεκτήματα.

§213Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Θὰ σᾶς ἀποδείξω, ὅτι δὲν ὑπάρχουν μειονεκτήματα. Δὲν εἶναι τὸ θέμα τῆς δαπάνης. Ἔλεγον, λοιπόν, ὅτι ἀσχολούμεθα αὐτὴν τὴν στιγμὴν μὲ τὴν δαπάνην, ἐν συνεχείᾳ δὲ θὰ ἀσχοληθῶμεν μὲ τὰ ἄλλα τὰ δῆθεν μειονεκτήματα, τὰ ὁποῖα καταλογίζονται εἰς τὴν πρώτην χάραξιν. Ἔρχεται ἡ ὑπεύθυνος ὑπηρεσία ὑδρεύσεως Ἀθηνῶν, ἡ εἰδικὴ Ἐπιτροπὴ καὶ τὸ Σ.Δ.Ε. καὶ πιστοποιοῦν αὐτὴν τὴν διαφορὰν ἀπὸ ἀπόψεως δαπανῶν. Τὸ συμπέρασμα τῶν εἰδικῶν, οἱ ὁποῖοι ἀφοῦ ἔκαμαν τὰς συγκρίσεις δίδουν τοὺς ἀριθμοὺς διὰ τὰ θέματα τῶν τριῶν χαράξεων, κατὰ τρόπον κατηγορηματικὸν καὶ ἀποφαίνονται ὑπὲρ τῆς ἐνδιαμέσου χαράξεως. Λέγουν, λοιπόν, οἱ ἀριθμοὶ αὐτοί, οἱ ὁποῖοι βγαίνουν ἀπὸ μελέτην, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἡ ὑπεύθυνος ὑπηρεσία ὑδρεύσεως Ἀθηνῶν, ὅτι τὰ στοιχεῖα τῆς προκριθείσης λύσεως δὲν δύνανται νὰ ἀμφισβητηθοῦν. Ὁμιλοῦν περὶ τοῦ κινδύνου ν’ ἀποδειχθῇ, ὅτι ἡ χάραξις αὐτή, τὴν ὁποίαν προεκρίναμεν, ὡς τὴν πλέον οἰκονομικήν, ὑπάρχει κίνδυνος εἰς τὰ πράγματα ν’ ἀποδειχθῇ περισσότερον δαπανηρὰ ἀπὸ τὴν Παρευβοϊκήν. Σᾶς εἶπον ποία ἡ διαφορά. Ἡ μὲν ἐνδιάμεσος χάραξις ὑπολογίζεται εἰς 120 ἑκατομμύρια, ἡ δὲ Παρευβοϊκή, εἰς 187 καὶ μὲ παροχὴν ὑδραγωγείου 7½ εἰς 259. Αὐτὸ σημαίνει, ὅτι διαφέρει κατὰ 130 ἑκατομμύρια. Λέγουν, ὅμως, ἐπαναλαμβάνω: «Τί ἀπεφασίσατε τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου αὐτοῦ, χωρὶς νὰ γίνεται ὁριστικὴ μελέτη;». Ἀνέφερον προηγουμένως τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου Κακοσάλεσι, ἀλλὰ καὶ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου τοῦ Ἁγίου Θωμᾶ, διὰ νὰ μὴ ἀναφέρω σωρείαν ἄλλων ἔργων, τὰ ὁποῖα δημοπρατοῦνται, ὄχι μόνον διὰ νὰ ἐκτελεσθοῦν, ἀλλὰ μὲ τὴν ὑποχρέωσιν τῆς ἑταιρείας, ποὺ ἀναλαμβάνει ἐντὸς ὡρισμένου χρονικοῦ διαστήματος, νὰ κάμῃ καὶ τὴν μελέτην.

§214Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, μὴ συγκρίνητε ἀσύγκριτα πράγματα. Τὸ ἔργον τοῦ Ἁγίου Θωμᾶ ἦτο....... (δὲν ἠκούσθη)...

§215Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Θὰ εἴπω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἐὰν δὲν εἴχομεν κάμει τὸ ἔργον τοῦ Ἁγίου Θωμᾶ, θὰ ἔπρεπεν ὁ πληθυσμὸς τῶν Ἀθηνῶν νὰ ἐγκαταλείψῃ τὰς Ἀθήνας, διότι ὅταν ἐπῆρα ἐγὼ τὸ Ὑπουργεῖον εἶχεν ἡ λίμνη 7 ἑκατομ. κυβικά, παρὰ τὰ 12 τὰ ὁποῖα ἔδωσε τὸ ἔργον τοῦ Ἁγίου Θωμᾶ, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον σημαίνει, ὅτι ἂν δὲν εἶχε γίνει τὸ ἔργον τοῦ Ἁγίου Θωμᾶ, τὸν Νοέμβριον τοῦ 1952, ἡ λίμνη θὰ εἶχε μεῖον 5 ἑκατομμύρια. Δὲν ὑποτιμῶ τὴν σημασίαν τοῦ ἔργου, οὔτε τὴν ἀνάγκην τοῦ νὰ ἐκτελεσθῇ. Ἀλλὰ ἡ προμελέτη τί σᾶς δίδει; Σᾶς δίδει περίπου ἐνδείξεις διατυπώσεως τοῦ ἔργου καὶ ὅταν ἔχετε τὰς ἐνδείξεις τοῦ ἔργου, δύνασθε ἐλευθέρως νὰ δημοπρατῆτε τὸ ἔργον καὶ νὰ ἀναθέτετε εἰς τὸν ἀνάδοχον, ὄχι μόνον τὴν ἐκτέλεσιν, ἀλλὰ καὶ τὴν μελέτην ἐντὸς ὡρισμένου χρόνου. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐὰν ἡ ὁριστικὴ μελέτη ἢ ἡ ἐκτέλεσις, ὅπως γίνεται σήμερον ἀπεδείκνυεν, ὅτι ἡ προμελέτη δὲν ἀφίσταται τῆς πραγματικότητος, θὰ ἤμην ὑποχρεωμένος νὰ δεχθῶ, ὅτι ἴσως δὲν ἔπρεπε κανείς, νὰ ἀναμείνῃ τὴν ὁριστικὴν μελέτην, διὰ νὰ ἀρχίσῃ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου. Σᾶς πληροφορῶ, διότι αὐτὸς ὁ θόρυβος, περὶ τοῦ ὅτι παρουσιάζονται ἀπρόβλεπτα ἐμπόδια εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου, ἐδημιουργήθη πρὸ 3–4 μηνῶν, ὄχι σήμερον. Καὶ γνωρίζετε, ὅτι τὴν ἐπαύριον τοῦ θορύβου αὐτοῦ ἐκάλεσα ὅλους τοὺς τεχνικοὺς καὶ ἐπῆγα ἐπὶ κεφαλῆς των νὰ ἐπιθεωρήσω τὸ ἔργον· Ἐγένετο μία ἀνακοίνωσις τῆς ὑπευθύνου ὑπηρεσίας τῶν Δημ. Ἔργων, ὅτι ὅλα αὐτὰ τά ὁποῖα λέγονται, λέγονται διὰ νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ κακοδαιμονία γύρω ἀπὸ αὐτὸ τὸ θέμα τῆς ὑδρεύσεως, ὅτι ὅπως ἐκτελεῖται τὸ ἔργον αὐτό, ἀποδεικνύει, ὅτι τὰ βραχώδη, τὰ ὁποῖα προέβλεψεν ἡ προμελέτη, εἶναι περισσότερα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα εὑρέθησαν. Συνεπῶς, ἔχετε τὴν διαφορὰν τῆς δαπάνης, 120 μὲ 187 καὶ ἔχετε τὴν ἀπόδειξιν, ὅτι εἶναι ἀβάσιμος ὁ φόβος τῶν κυρίων, ὅτι τὰ 120 νὰ γίνουν 300. Συνεπῶς, δὲν ἔχετε μόνον τὴν γνώμην ὑπευθύνων τεχνικῶν, ὑπευθύνων συμβούλων τῆς Κυβερνήσεως, οἱ ὁποῖοι διαπιστοῦν αὐτὴν τὴν διαφορὰν τῶν ἀριθμῶν. Ἔχετε πλήρεις καὶ ἐμπράκτους τὰς ἀποδείξεις, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον σημαίνει, ὅτι ὀφείλομεν νὰ δεχθῶμεν ὡς ὁριστικὴν αὐτὴν τὴν διαφορὰν τοῦ κόστους. Ἡ ἐνδιάμεσος χάραξις ἀπαιτεῖ δαπάνην 120 ἑκατομμυρίων, ἡ παρευβοϊκὴ 187 καὶ ἐπαναλαμβάνω, δὲν πιστοποιεῖται μόνον ἀπὸ τὰ ὑπεύθυνα Κρατικὰ ὄργανα, ἀποδεικνύεται καὶ ἀπὸ τὴν πρᾶξιν. Διότι ἡ ἐνδιάμεσος χάραξις, τῆς ὁποίας ἐξετελέσθη μέχρι σήμερον ὑδραγωγεῖον 5–6 χιλ)τρων καὶ διὰ τὴν σήραγγα τῆς ὁποίας ἐγένοντο γεωτρήσεις, ἀποδεικνύεται ἀπὸ τὴν πρᾶξιν, ὅτι ἀνταποκρίνεται πρὸς ὅλας τὰς προϋποθέσεις τῆς προμελέτης. Τὸ λέγω αὐτό, εἰς ἀπάντησιν τῶν διατυπωθέντων φόβων, ὅτι ἔχετε ὡς ἐπιχειρήματα, ὅτι ἡ ἐνδιάμεσος χάραξις εἶναι εὐθηνή, καὶ βλέπετε, ὅτι τὰ πράγματα ἀποδεικνύουν, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ βγῇ ἀκριβωτέρα. Ἀλλ’ ἐγὼ συνοδευόμενος ἀπὸ 10 τεχνικούς, εἶδα, ὅτι αὐτὸ εἶναι ἀναληθὲς καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι αὐτό, τὸ ὁποῖον λέγετε σήμερον ὑπῆρξε θέμα, τὸ ὁποῖον ἐγεννήθη, δὲν ἠξεύρω πόθεν, πρὸ 3–4 μηνῶν. Ἐπιθυμῶ νὰ πείσω τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ διαφορὰ αὐτῶν τῶν ἀριθμῶν, δὲν πιστοποιεῖται μόνον ἀπὸ ὑπεύθυνα ὄργανα τοῦ Κράτους, ἀλλὰ ἀποδεικνύεται ἀπὸ τὴν πρᾶξιν, τὸ λέγει καὶ ἡ ὑπεύθυνος ἀνακοίνωσις τῆς ὑπηρεσίας ὑδραυλικῶν, τὸ διεπίστωσα καὶ ὁ ἴδιος. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν πρόκειται ἐγώ, νὰ δεχθῶ τὴν γνώμην παρὰ τῶν ὑπευθύνων τεχνικῶν συμβούλων. Καὶ ποῦ θὰ ἀναζητήσω τοὺς τεχνικοὺς συμβούλους; Θὰ τοὺς ἀναζητήσω εἰς τὰ ὄργανα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐκ τοῦ νόμου εἶναι τεταγμένα νὰ δίδουν τεχνικὰς συμβουλὰς εἰς τὴν Κυβέρνησιν, οὔτε εἰς τὰ καφενεῖα, οὔτε εἰς τὰ πεζοδρόμια θὰ τὰ ἀναζητήσω. (Χειροκροτήματα).

§216Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἔθεσα τοιοῦτον θέμα. Δὲν νομίζω, ὅτι αὐτὸ μὲ ἀφορᾷ. Ἐγὼ πιστεύω, ὅτι εἶναι ἀκριβότερα ἡ ἄλλη λύσις, ἀλλὰ ἔστω καὶ ἀκριβότερα, ἔπρεπε νὰ προτιμηθῇ.

§217Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Ἐὰν δὲν ἐπρόκειτο νὰ καταλογίσω πρόθεσιν δημιουργίας ψευδῶν ἐντυπώσεων, δέχομαι, ὅτι ὑπάρχει δικαιολογημένος φόβος, ὅτι ἡ προκριθεῖσα χάραξις διὰ λόγους καθαρῶς οἰκονομικούς, ἀποδεικνύεται ἀπὸ τὰ πράγματα δαπανηροτέρα. Λέγω, λοιπόν, ὑπευθύνως πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ πρὸς τοὺς συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι ἐξεδήλωσαν αὐτοὺς τοὺς φόβους, ὅτι ἐκτὸς τῶν πιστοποιήσεων τῶν ὑπευθύνων τεχνικῶν τῆς Κυβερνήσεως, ὑπάρχει καὶ ἡ πρᾶξις ἡ ὁποία μᾶς πείθει, ὅτι περίπου θὰ φθάσωμεν ἐκεῖ ποὺ προέβλεψεν ἡ προμελέτη. Τούτου δοθέντος εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ δεχθῶμεν ὡς σταθεροὺς τοὺς ἀριθμούς, οἱ ὁποῖοι δημιουργοῦν αὐτὴν τὴν διαφορὰν μεταξὺ τῶν δύο χαράξεων. Ἐνῷ ἡ ἐνδιάμεσος χάραξις ἀπαιτεῖ δαπάνην 120 ἑκ. ἡ Παρευβοϊκὴ ἀπαιτεῖ 259 ἑκατομμύρια.

§218Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Μὲ 7½ μέτρα ἡ μία καὶ 3 μέτρα

§219Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Τὸ εἶπα κατ’ ἐπανάληψιν.

§220Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ σύγκρισις.

§221Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Μολονότι τὸ εἶπον κατ’ ἐπανάληψιν, τὸ ἐπαναλαμβάνω, καὶ πάλιν, ὅτι ἡ διαφορὰ 121 μὲ 259 προέκυψεν ἀπὸ τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ σύγκρισις θὰ γίνῃ μὲ ὑδραγωγεῖον, ὄχι τῆς αὐτῆς παροχῆς. Ἔχομεν, λοιπόν, μίαν διαφορὰν τῶν δύο χαράξεων περίπου 130 δισεκατομμυρίων. Γεννῶνται δύο θέματα. Ἔρχομαι εἰς τὸ θέμα τῶν ἀρδεύσεων. Πρῶτον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐνεφανίζετο ὡς θέμα ἐπεῖγον, ἦτο τὸ θέμα τῆς ὑδρεύσεως τῶν Ἀθηνῶν, διότι ὅπως εἶπον προηγουμένως καὶ ὅπως ἐτόνισεν ὁ κ. Χαβίνης, ἐὰν δὲν συνέβαινε νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν περίοδον τῶν βροχερῶν ἐτῶν, εἶναι ἀμφίβολον ἐὰν αὐτὴν τὴν στιγμὴν θὰ εἴχωμεν νερὸ νὰ πιοῦμε. Φθάνει νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1952, ἡ λίμνη εἶχεν 7 ἑκατομ. κυβικά, μολονότι ἐτροφοδοτεῖτο μὲ 12 ἑκ. κυβικὰ ἀπὸ τὸν Ἅγιον Θωμᾶν. Ὑπῆρχεν ὁ κίνδυνος εἰς ἕνα ἢ δύο ἔτη νὰ ἐξαντληθοῦν τὰ φρέατα τοῦ Ἁγίου Θωμᾶ καὶ νὰ μὴ ἔχωμεν τὴν ποσότητα αὐτήν. Συνεπῶς, ὡς θέμα ἐπεῖγον καὶ πρώτιστον διὰ τὴν Κυβέρνησιν ἦτο τὸ θέμα τῆς ὑδρεύσεως τῶν Ἀθηνῶν. Ἐάν, κύριοι συνάδελφοι, διεχωρίζετο τὸ θέμα τῆς ὑδρεύσεως, ἀπὸ τὸ θέμα τῆς ἀρδεύσεως, ἐὰν καθιστούσαμεν ἀδύνατον εἰς τὸ μέλλον τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ δευτέρου μέρους τοῦ ἔργου τοῦ ἀρδευτικοῦ, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ μοῦ εἰπῆτε, κύριε ὑπουργέ, ὁσονδήποτε ἐπεῖγον καὶ ἐὰν ἦτο τὸ θέμα, ὁσονδήποτε καὶ ἐὰν ἐκινδύνευον αἱ Ἀθῆναι, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν ὁριστικῶς νὰ καταδικάσετε καὶ νὰ κλείσετε τὴν δυνατότητα τῆς ἀρδεύσεως. Μολονότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, Κυβέρνησις ἔχουσα συνείδησιν τοῦ κινδύνου, τὸν ὁποῖον διέτρεχεν ἡ Πρωτεύουσα ἀπὸ ἔλλειψιν ὕδατος, ἠδύνατο ν’ ἀγνοήσῃ ἀκόμη καὶ τὸν παράγοντα αὐτόν, νὰ εἴπῃ, ὅτι ἐκεῖνο ποὺ μὲ ἐνδιαφέρει εἶναι νὰ δώσω λύσιν εἰς τὸ ἐπεῖγον θέμα τῆς ὑδρεύσεως, παρὰ ταῦτα δὲν ἀπέκλεισε, δὲν κατέστησεν ἀδύνατον τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ δευτέρου μέρους τοῦ σχεδίου. Ἡ ἄρδευσις εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ εἰς τρία σημεῖα τῆς περιοχῆς, μεταξὺ Ὑλίκης καὶ Ἀθηνῶν, τῆς Παρευβοϊκῆς, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν πρόκειται ν’ ἀρδευθοῦν 150 χιλιάδες στρέμματα, ἀλλὰ 50–60 καὶ ὄχι συνεχόμενα ἀλλὰ κατετμημένα. Θὰ μοῦ εἴπητε δὲν ἔχει σημασίαν, ἔχει σημασίαν, διότι ὅταν δὲν εἶναι πεδινὰ καὶ θέλετε νὰ κάμετε ἄρδευσιν θὰ δαπανήσετε τὸ τριπλάσιον. Ὑπάρχει καὶ τὸ πεδίον τῶν Θηβῶν, τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ ν’ ἀρδευθῇ μὲ τὴν χάραξιν τὴν Θηβαϊκήν, 50 χιλιάδες στρέμματα εὐφορώτατα πεδινά, καὶ συνεχόμενα. Ὑπάρχουν καὶ 35 χιλ. στρέμματα, ἀπὸ τὸ Μουρίκι μέχρι τῆς Τανάγρας. Ἐκτὸς τοῦ ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἀρδευθοῦν ἄλλαι περιοχαί, ὑπάρχει ἀπόλυτος ἡ εὐχέρεια νὰ γίνῃ αὐτοτελὲς ἔργον ἀρδεύσεως τῶν παρευβοϊκῶν ἐκτάσεων. Θὰ μοῦ εἴπητε, διατὶ νὰ κάμωμεν αὐτοτελὲς ἀφοῦ δυνάμεθα διὰ τοῦ αὐτοῦ ἔργου νὰ ἐξυπηρετήσωμεν καὶ τοὺς δύο σκοπούς. Ἀπαντῶ, πρῶτον διότι ἐὰν συνεδυάζετο τὸ θέμα ἀρδεύσεως καὶ ὑδρεύσεως θὰ ἀπῃτοῦντο 259 δισεκατομμύρια διὰ νὰ ἐκτελεσθῇ τὸ ἔργον. Σᾶς πληροφορῶ, ὅτι ἡ συζήτησις θὰ διεξήγετο ἄλλα 10 χρόνια. Ἡ φορολογία, τὴν ὁποίαν ἐπιβάλλομεν εἰς τοὺς Ἀθηναίους, μετὰ δυσκολίας δίδει 140 ἑκατομμύρια καὶ αὐτὰ καλύπτουν ὕδρευσιν καὶ ἀποχέτευσιν. Ὅταν παρὰ τὰ σκληρὰ μέτρα, καὶ τὴν φορολογίαν τὴν ὁποίαν ἐπιβάλλομεν δὲν δυνάμεθα νὰ διαθέσωμεν διὰ τὸ ἐπεῖγον θέμα τῆς ὑδρεύσεως πλέον τῶν 80–90 ἑκατομμυρίων, ἦτο δυνατὸν σοβαρῶς νὰ πιστεύωμεν, ὅτι θὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου, τὸ ὁποῖον ἐστηρίζετο εἰς προϋπολογισθεῖσαν δαπάνην 259 δισεκατομμυρίων; Δὲν θὰ ἐγίνετο, οὔτε τὸ ἔργον τῆς ὑδρεύσεως, οὔτε τὸ ἔργον τῆς ἀρδεύσεως.

§222Π. ΝΤΕΝΤΙΔΑΚΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἠμποροῦσε νὰ γίνῃ, ἐξ ὅσων γνωρίζω, διότι τὸ ἔχω καὶ ἐγώ μελετήσει τὸ θέμα, θὰ ἠμποροῦσε νὰ γίνῃ ἡ ὕδρευσις τῶν Ἀθηνῶν, νὰ ἐξασφαλισθῇ δι’ ἕνα χρονικὸν διάστημα καὶ συγχρόνως νὰ ἐκτελῆται τὸ ἔργον τῆς ἀρδεύσεως.

§223Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Πρέπει νὰ ἠξεύρετε, ὅτι αἱ Ἀθῆναι διὰ νὰ καταστοῦν ἱκαναὶ ν’ ἀπορροφήσουν τὰ 100 ἑκατομ. κυβικά, περὶ τῶν ὁποίων ὁμιλοῦμεν, δὲν εἶναι ἀρκετὸν νὰ φθάνῃ τὸ νερὸ εἰς τὰς Ἀθήνας, ἔχετε ἀνάγκην νὰ ἐπεκτείνετε τὸ ἐσωτερικὸν δίκτυον, καὶ θέλετε δι’ αὐτὸν τὸν σκοπὸν 120–130 ἑκατομ. Συνεπῶς ἐὰν προσκομισθῇ τὸ ὕδωρ καὶ πρόκειται ἐξ αὐτοῦ νὰ ἀντλήσετε πόρους, θὰ πρέπει νὰ ἐπεκταθῇ τὸ δίκτυον ὑδρεύσεως, διότι τὸ σημερινὸν εἶναι χωρητικότητος 45 ἑκατ. Ἐὰν φέρωμεν τὸ νερὸ χωρὶς νὰ ἐπεκταθῇ τὸ δίκτυον θὰ εἶναι ἄνευ ἀποτελέσματος.

§224Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἡ δαπάνη διὰ τὴν ἐπέκτασιν τοῦ δικτύου θὰ ἐπιβαρύνῃ τοὺς καταναλωτὰς καὶ ὄχι τοὺς ἰδιοκτήτας καὶ θὰ ἐδέχετο ἡ ἑταιρεία νὰ εἰσπράξῃ τὸ ποσὸν αὐτό. Σήμερον ἡ ἐπιβάρυνσις, πίπτει ἐπὶ τῶν ἰδιοκτητῶν, οἱ καταναλωταὶ δὲν πληρώνουν τίποτε. Ἑπομένως, εἶναι ἕτερον ἑκάτερον.

§225Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Διὰ τὴν ἀξιοποίησιν τῶν 100 ἑκατ. κυβικῶν ὕδατος, τὸ ὁποῖον θὰ φέρωμεν ἐδῶ, θὰ χρειασθῇ ἐπέκτασις τοῦ ἐσωτερικοῦ ὑδραγωγείου, διὰ τὸ ἔργον αὐτό, ἀπαιτεῖται ἐπιπρόσθετος δαπάνη 120 ἑκατομ. Αὐτὰ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ θέματος. Ὑπάρχει ἡ δυνατότης τῆς ἐκτελέσεως αὐτοτελοῦς ἀρδευτικοῦ ἔργου μὲ ἀφετηρίαν τὴν Παραλίμνην διὰ τοῦ ὁποίου μὲ φυσικὴν ροὴν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀρδεύσετε τὰ παρευβοϊκὰ πεδία. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι αὐτὰ ποὺ εἴπατε, δὲν ὑφίστανται καὶ διὰ λόγους οἰκονομικούς. Ὅταν ἔχετε τὴν ἐνδιάμεσον χάραξιν μὲ 120 ἑκατομ. καὶ τὴν παρευβοϊκὴν μὲ 259 καὶ ἔχετε μίαν διαφορὰν 130 δισεκ. καὶ θέλετε διὰ τὰ ἀρδευτικὰ ἔργα ὄχι περισσότερα τῶν 60 ἑκατ. προκύπτει, ὅτι δύνασθε νὰ ἐκτελέσετε αὐτοτελὲς ἔργον ἀρδεύσεως καὶ νὰ ἔχετε οἰκονομίαν. (Χειροκροτήματα).

§226Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Πόθεν συνάγεται, ὅτι ἀπαιτοῦνται 60 ἑκατομ. Ἔχετε μελέτην.

§227Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.) Ὅταν λέγω, ἡ παρευβοϊκὴ θὰ στοιχίσῃ 259, λέγω ὁ ἀγωγός, ὄχι τὸ ἀρδευτικὸ δίκτυον. Δὲν ἠξεύρω συγκεκριμένως ἐὰν θὰ εἶναι 60 ἢ 70 ἢ 80. Λέγω διὰ τὸν ἀγωγὸν ἀπὸ τὴν Παραλίμνην, χωρὶς νὰ κάμετε πλῆρες τὸ ἀρδευτικὸν δίκτυον, κάμετε ἕνα αὐλάκι, τὸ ὁποῖον θὰ χρησιμοποιηθῇ διὰ τὴν ἄρδευσιν τῶν παρευβοϊκῶν ἐκτάσεων, θὰ δαπανήσετε τὸ ἥμισυ ἀπ’ ὅτι θὰ δαπανήσετε διὰ νὰ κάμετε ἀπὸ τὴν παρευβοϊκὴν καὶ ἐξ αὐτοῦ ἐξάγω τὰ 60 ἑκατομμύρια.

§228Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἔχετε μελέτην;

§229Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.) Ὄχι μελέτην πλήρη, ἔχω ἐνδείξεις. Κύριοι, δύο ὑπῆρξαν οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι μᾶς ἠνάγκασαν, διὰ νὰ μὴ εἴπω μᾶς ἐπέτρεψαν, νὰ κάμνωμεν τὸν διαχωρισμὸν ὑδρεύσεως καὶ ἀρδεύσεως. Πρῶτον, ὅτι τὸ θέμα τῆς ὑδρεύσεως ἦτο ἐπεῖγον καὶ δεύτερον, ὅτι ἦτο δυνατόν, μὲ τὴν διαφορὰν τοῦ κόστους νὰ ἐκτελεσθῇ αὐτοτελῶς τὸ ἀρδευτικὸν ἔργον. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ μειονέκτημα, τὸ ὁποῖον παρουσιάζει ἡ ἐνδιάμεσος χάραξις, ἀπὸ ἀπόψεως κόστους, νομίζω ὅτι καταπίπτει τοῦτο, κατόπιν τῶν ὅσων ἐλέχθησαν, διότι, ὄχι μόνον δὲν καθιστῶμεν ἀδύνατον τὴν ἐκτέλεσιν ἀρδευτικοῦ ἔργου, ἀλλὰ εἶναι δυνατὴ ἡ ἐκτέλεσις αὐτοτελοῦς ἀρδευτικοῦ ἔργου, μὲ ὀλιγώτερα χρήματα.

§230Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Καὶ πάλιν.

§231Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δύο εἶναι αἱ βάσεις, δύο εἶναι τὰ στοιχεῖα, ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζω τοὺς συλλογισμοὺς αὐτούς. Πρῶτον ἡ πιστοποίησις, ἡ ὑπεύθυνος πιστοποίησις τῆς διαφορᾶς τῶν ἀριθμῶν καὶ δεύτερον ἡ ἔμπρακτος ἀπόδειξις, ἀπὸ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου. Δι’ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἀμφισβητεῖ τοὺς ἀριθμούς, εἶναι δυνατόν, διὰ σειρᾶς συλλογισμῶν, νὰ καταλήξῃ εἰς ἄλλα πορίσματα. Ἐνῷ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος δέχεται, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ ἔχῃ ἐμπιστοσύνην εἰς τοὺς ἀριθμοὺς ποὺ δίδουν οἱ ἁρμόδιοι τεχνικοὶ σύμβουλοι, ὁδηγεῖται εἰς τὸ συμπέρασμα ποὺ ἔχομεν καὶ ἡμεῖς, ὅτι, ὄχι μόνον δὲν ἀποκλείει τὴν ἄρδευσιν, ἀλλὰ ὑπάρχει δυνατότης πραγματοποιήσεως καὶ αὐτοῦ τοῦ ἔργου, μὲ μικροτέραν δαπάνην. Ὡμίλησαν ἐν συνεχείᾳ, διὰ τὸ μειονέκτημα τὸ ὁποῖον παρουσιάζει ἡ ἐνδιάμεσος χάραξις, ὅσον ἀφορᾷ τὴν δαπάνην ἐκμεταλλεύσεως. Ὁμολογουμένως, ἀπὸ ἀπόψεως δαπάνης, διὰ τὴν ἄντλησιν τοῦ ὕδατος τῶν 100 ἑκατομμυρίων κυβικῶν, τὰ ὁποῖα προβλέπει τὸ πρῶτον στάδιον τοῦ ἔργου, ὑπάρχει ἡ ἑξῆς διαφορὰ μεταξὺ τῶν διαφόρων χαράξεων. Ἡ μὲν παρευβοϊκὴ 19,5 ἑκατομμύρια, ἡ ἐνδιάμεσος 23 καὶ ἡ μέσῳ Θηβῶν καὶ Τανάγρας 25. Ἀλὰ ὅταν λέγωμε 19,5 διὰ τὴν παρευβοϊκὴν, δὲν ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν μας ὡς θέσιν ἀντλιοστασίου τὴν Ἀνάχωλην. Διότι, ἐὰν χρησιμοποιηθῇ ἡ Ἀνάχωλη ὡς ἀφετηρία τοῦ ὑδραγωγείου, τότε ἔχομε μεγαλυτέραν δαπάνην ἀντλήσεως, ἀπὸ ὅ,τι ἔχομεν εἰς τὴν ἐνδιάμεσον διότι ὑπάρχει ὑψομετρικὴ διαφορά. Ἐὰν πραγματοποιηθῇ ἡ παρευβοϊκὴ χάραξις, μὲ ἀφετηρία τοῦ ὑδραγωγείου τὴν Ἀνάχωλην, τότε ἡ διαφορὰ τῆς δαπάνης ἐκμεταλλεύσεως, 19,5–23 ἐκμηδενίζεται διότι ὑπάρχει ὑψομετρικὴ διαφορὰ ἤτοι 178 μ. διὰ τὴν Ἀνάχωλην καὶ 174 διὰ τὸ Μουρίκι. Συνεπῶς, ἐὰν ὡς προέβλεψε ἡ ἀρχικὴ μελέτη χρησιμοποιηθῇ ὡς θέσις διὰ τὸ ἀντλιοστάσιον ἡ Ἀνάχωλη, τότε ἔχομεν ὑψομετρικὴν διαφορὰν μεγαλυτέραν καὶ μεγαλυτέραν δαπάνην ἐκμεταλλεύσεως.

§232Π. ΝΤΕΝΤΙΔΑΚΗΣ. Αὐτὸ ἠμπορεῖ νὰ συμβῇ καὶ εἰς τὴν ἐνδιάμεσον λύσιν.

§233Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Λέγω λοιπόν, ὅτι διὰ τὸ ἀντλιοστάσιον εἰς τὴν Ἀνάχωλην δὲν ὑπάρχει μελέτη. Διὰ τὸ Μουρίκι ὑπάρχει μία προμελέτη τοῦ προϊσταμένου τῆς Ὑπηρεσίας Ὑδραυλικῶν Ἔργων, ἐπὶ τῆς ὁποίας θὰ συζητήσωμεν. Πάντως, ἐνῷ μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς δὲν ὑπάρχει διὰ τὴν Ἀνάχωλην καμμία μελέτη, ἀντιθέτως ὑπάρχει γνώμη τοῦ Συμβουλίου Δ. Ἔργων, μὴ ἐγκρίνοντος τὴν προμελέτην τοῦ κ. Ραυτοπούλου δι’ ἀντλιοστάσιον εἰς Ἀνάχωλην. Πάντως, ὅταν συζητοῦμε τὴν περίπτωσιν τῆς διαφορᾶς τῆς δαπάνης διὰ τὴν λειτουργίαν τοῦ ἀντλιοστασίου, πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν μας, ὅτι ἐὰν καθορισθῇ ὡς θέσις τοῦ ἀντλιοστασίου ἡ Ἀνάχωλη, τότε θὰ ἔχωμεν τὴν αὐτὴν δαπάνην οἵαν θὰ ἔχωμεν καὶ εἰς τὸ Μουρίκι. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ 2ον στάδιον ἀμφότεραι αἱ χαράξεις προβλέπουν σήραγγα εἰς τὴν Πάρνηθα εἰς μὲν Παρευβοϊκὴν 22 χιλ. ἐνῷ εἰς τὴν ἐνδιάμεσον 14 χιλ. Ἀμφότεραι ἐπίσης θ’ ἀπαιτήσουν ἀντλήσεις, ἡ μὲν πρώτη μικροτέραν εἰς τὴν ἀφετηρίαν καὶ μεγαλυτέραν εἰς τὸ τέρμα, ἡ δευτέρα μίαν καὶ μόνην εἰς τὴν ἀφετηρίαν, δεδομένου ὅτι τὸ ὑψομετρικὸν σημεῖον τῆς ἐξόδου τῆς σήραγγος θὰ ἐπιτρέπῃ τὴν ἄνευ ἀνυψώσεως διανομήν.

§234Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Μὲ τοὺς ἀριθμοὺς τοὺς ἰδικούς σας ὑπάρχει διαφορὰ 4.000.000.

§235Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Οἱ κύριοι συνάδελφοι, ἐπεκαλέσθησαν τρεῖς λόγους, διὰ νὰ ἀποδείξουν, ὅτι μειονεκτεῖ ἡ ἐνδιάμεσος χάραξις: Τὴν δαπάνην, τὴν ὁποίαν δέχονται πολὺ μεγαλυτέραν, ἀπὸ ὅ,τι τὴν δέχονται αἱ ὑπεύθυνοι Ὑπηρεσίαι, ὡς ἀπεδείχθη ἐκ τῶν πραγμάτων ὅτι εἶναι τὸ θέμα τῶν ἀρδεύσεων τῶν παρευβοϊκῶν ἐκτάσεων καὶ τὸ θέμα τῆς δαπάνης, τῆς ἐκμεταλλεύσεως καὶ τῆς λειτουργίας τῶν ἀντλήσεων. Θέλω νὰ νομίζω κ. συνάδελφοι, ὅτι μὲ ὅσα εἶπον, ἀπέδειξα, ὅτι δὲν ὑφίσταται κανὲν ἀπὸ τὰ μειονεκτήματα ἐκεῖνα, διὰ τὰ ὁποῖα κατηγορεῖται ἡ ἐνδιάμεσος χάραξις. Διότι καὶ τὸ ζήτημα τῆς δαπάνης, προκύπτει κατὰ τρόπον ἀναμφισβήτητον, μὲ διαφορὰν περίπου διπλασίαν, ὑπὲρ τῆς ἐνδιαμέσου καὶ τὸ ζήτημα τῶν ἀρδεύσεων, διὰ τὸ ὁποῖον ὅπως εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Χανίων θὰ καταδικάσωμεν εἰς τὸν αἰῶνα τὸν ἅπαντα, τὴν Ἀττικὴν καὶ τὴν περιοχήν της νὰ στερῆται τὸ πράσινον, διότι ὑπάρχει ἡ δυνατότης νὰ γίνῃ πράσινον μὲ πολὺ μικροτέραν δαπάνην καὶ τὸ ζήτημα τῶν ἀντλιοστασίων, διότι ἐπαναλαμβάνω, ἔχομεν τὴν αὐτὴν δαπάνην. Ἐπροχώρησαν ὅμως οἱ κ. συνάδελφοι καὶ ὑπεστήριξαν, ὅτι θὰ ἦτο δυνατόν, ἐὰν ἐπεδιώκετο ἡ στεγάνωσις τῆς Παραλίμνης νὰ χρησιμοποιηθῇ ἡ Παραλίμνη ὡς ἀφετηρία τοῦ ἀντλιοστασίου, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ ἔχωμεν βαθύτερον Ὑδραγωγεῖον καὶ νὰ ἔχωμεν διὰ τὴν ἄρδευσιν νερό, τὸ ὁποῖον θὰ κατανέμεται διὰ φυσικῆς ροῆς. Οἱ τεχνικοὶ οἱ ὁποῖοι ἠσχολήθησαν μὲ τὸ θέμα αὐτό, διατυπώνουν τὴν ἄποψιν, ὅτι ἐκτὸς τοῦ ὅ,τι εἶναι ἀδύνατος ἐπιστημονικῶς καὶ τεχνικῶς ἡ στεγάνωσις τῆς Λίμνης, ἀλλὰ καὶ ἐὰν ὑπῆρχε τρόπος πραγματοποιήσεως, θὰ ἀπήτει τοιαύτας δαπάνας, ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν ἀπεδεικνύετο τεχνικῶς δυνατὸν νὰ ἐξευρίσκοντο τὰ τεράστια αὐτὰ μέσα, ὑπάρχει πάντοτε ὁ κίνδυνος, τὸν ὁποῖον ἐτόνισεν ὁ κ. συνάδελφος. Συνεπῶς ὅταν, κύριοι συνάδελφοι, ἐπιδιώκητε νὰ δημιουργήσητε τὴν ἐντύπωσιν ὅτι τὰ πλεονεκτήματα ἀπὸ ἀπόψεως τῆς δαπάνης τῆς ἐνδιαμέσου χαράξεως εἶναι ἀνύπαρκτα δὲν ἔχετε ὑπ’ ὄψιν τὸ ἑξῆς: Ὅ,τι ἡ παρευβοϊκὴ εἶχεν ἀφετηρίαν τὴν Ὑλίκην ὅταν προεκρίθη ἡ ἐνδιάμεσος χάραξις, καὶ προεκρίθη μὲ τὸ ἐπιχείρημα τοῦ ἐπείγοντος καὶ χαμηλοτέρου κόστους, ὁ μελετήσας τὴν παρευβοϊκὴν διὰ νὰ ἔχῃ ἐπιχειρήματα νὰ καταπολεμήσῃ τὴν ἐνδιάμεσον, εἶπεν ὅτι ἀρχίζω καὶ ἐγὼ ἀπὸ τὴν Παραλίμνην καὶ ἀντὶ νὰ κάμω 79 χιλιόμετρα κάμνω τὰ 55. Ἀλλά, κύριοι, ἡ μελέτη διὰ τὴν ὁποίαν ἠσχολήθητε δύο χρόνια καὶ ἡ ὁποία ἐνεκρίθη ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν δὲν ὁμιλεῖ περὶ παραλίμνης ἀλλὰ ὁμιλεῖ περὶ Ὑλίκης. Δὲν καταλαβαίνω διατὶ ἐδαπανήσατε δύο χρόνια νὰ μελετήσετε τὴν παρευβοϊκὴν καὶ δὲν ἐκάματε τὴν μελέτην τῆς στεγανώσεως.

§236Π. ΝΤΕΝΤΙΔΑΚΗΣ. Διὰ τὸ ζήτημα τῆς στεγανώσεως τῆς λίμνης εἶχον καὶ ἐγὼ κατὰ τὸ διάστημα τῆς ὑπουργίας μου ὀχληθῆ, ἀλλὰ δὲν τὸ ἀπεφάσισα, οὔτε ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποφασίσω μελέτην τὴν στιγμὴν ποὺ δὲν εἶχον τὰ μέσα νὰ ἀρχίσω ἀκόμη οὔτε τὰς ὁδοὺς τῆς προσπελάσεως. Κάθε ἕνας θὰ ἐφρόντιζε νὰ φέρῃ πρῶτα νερὸ εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ κατόπιν νὰ μελετήσῃ....

§237Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, μίαν διευκρίνισιν. Διὰ 100 ἑκατ. κυβικὰ δὲν χρειάζεται στεγάνωσις τῆς Ὑλίκης. Ἑπομένως τὸ θεώρημά σας εἶναι ἄνευ σημασίας.

§238Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς εἴπω τὸ ἑξῆς: Ὅτι ἐκεῖ ποὺ ἠθέλατε νὰ δημιουργήσετε ἐντυπώσεις ὅτι ὑπῆρξεν ἀτυχία ἡ ἐκλογὴ τῆς Κυβερνήσεως ἐπεκαλέσθητε κατὰ τρόπον ἐνδεικτικῶς τιμητικὸν τὰ ὀνόματα τῶν κ.κ. Χαβίνη καὶ Ντεντιδάκη, οἱ ὁποῖοι διετέλεσαν ὑπουργοὶ καὶ ἠσχολήθησαν μὲ τὸ θέμα καὶ ἔρχονται οἱ κύριοι συνάδελφοι μὲ ἀπόλυτον καλὴν πίστιν καὶ ἀντικειμενικότητα καὶ σᾶς λέγουν ὅτι τὸ θέμα τὸ ὁποῖον μᾶς ἀπησχόλησεν ἦτο ἡ Ὑλίκη, ὄχι ἡ Παραλίμνη. Ἀλλὰ διότι θέλετε νὰ δημιουργήσετε ἐντυπώσεις, λέγετε ὅτι ἠμπορούσαμεν νὰ κάμωμεν μικροτέραν διαδρομὴν μὲ μικρότερον κόστος. Ὅταν ἐκάμαμεν τὴν σύγκρισιν τῆς πλήρους μελέτης ἡ ὁποία προέβλεπε τὴν Ὑλίκην, ὄχι τὴν Παραλίμνην....

§239Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Τὰ 100 ἑκατ. κυβικὰ ἠμπορεῖτε νὰ τὰ πάρετε ἀπὸ τὴν Παραλίμνην χωρὶς κανένα ἔργον στεγανώσεως.

§240Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Ὄχι. Εἶναι ἕνα θέμα τὸ ὁποῖον συζητεῖτε, ὑπὸ τὸ πνεῦμα ποὺ συζητεῖται σήμερον, ἐπὶ μίαν περίπου δεκαετίαν μεταξὺ ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι εἰς τὸ κάτω–κάτω τῆς γραφῆς ἀπὸ ἀπόψεως εἰδικότητος εἶναι περισσότερον πλησίον πρὸς τὸ θέμα. Καὶ αὐταὶ αἱ διαφοραὶ τῶν ἀριθμῶν ὑπάρχουν ἐπὶ μίαν δεκαετίαν. Ἐγὼ θέλω νὰ νομίζω— καὶ ἠμπορεῖ οἱ ἐπερωτῶντες συνάδελφοι νὰ μὴ μὲ πιστεύουν— ὅτι αὐτὰς τὰς διαφορὰς κατὰ τρόπον ὑπεύθυνον καὶ ἐπίσημον τὰς ἔλυσα, διότι προεκάλεσα ὄχι μόνον συγκριτικὴν μελέτην τῶν διαφόρων χαράξεων, ἀλλὰ διότι, ἐπαναλαμβάνω καὶ ἡ ἀρξαμένη ἐκτέλεσις τοῦ ἔργου ἀποδεικνύει ὅτι ὀρθῶς ἐνήργησεν ἡ Κυβέρνησις. Λέγω λοιπὸν ὅτι ὅταν λέγουν οἱ συνάδελφοι ὅτι θὰ ἠδυνάμεθα νὰ χρησιμοποιήσωμεν τὴν Παραλίμνην, πρῶτον δημιουργοῦμεν τὴν ἀνάγκην τῆς νέας μελέτης τοῦ θέματος τῆς ὑδρεύσεως, διότι ἡ ἐγκριθεῖσα μελέτη τῆς Παρευβοϊκῆς δὲν προβλέπει τὴν Παραλίμνην ἀλλὰ τὴν Ὑλίκην. Ὑμεῖς ἐγκαταλείπετε καὶ τὴν Παρευβοϊκὴν καὶ τὴν Θηβαϊκὴν καὶ πᾶτε εἰς νέας χαράξεις.

§241Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Σεῖς τὰ ἐγκαταλείψατε ὅλα καὶ ἀρχίσατε ἄνευ μελέτης.

§242Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Διὰ τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον καὶ οἱ κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἐθεώρησαν ὅτι εἶναι δυνατόν, σοβαρῶς, νὰ ὁμιλήσουν περὶ Παραλίμνης, οἱ κύριοι, ἤδη, ἐμφανίζουν νέας λύσεις καὶ λέγουν ὅτι ἐγκαταλείπουν τὴν Παρευβοϊκήν, διότι ἔχει μεγαλύτερον ὑδραγωγεῖον, διότι προέβλεπε ἀφετηρίαν τοῦ ὑδραγωγείου εἰς σημεῖον ποὺ ἐθεωρήθη ἀκατάλληλον καὶ διότι προέβλεπε μεγαλυτέραν δαπάνην. Ἀλλὰ ἔχομεν ἄλλας προχείρους λύσεις. Ἀντὶ νὰ πᾶμε εἰς τὴν Ὑλίκην πᾶμε εἰς τὴν Παραλίμνην. Συνεπῶς, προτείνετε μίαν λύσιν τὴν ὁποίαν θὰ πρέπει νὰ θέσωμεν ὑπὸ μελέτην, διὰ νὰ μὴ πραγματοποιηθῇ ποτὲ τὸ ἔργον τῆς ὑδρεύσεως. (Χειροκροτήματα). Λοιπόν, κ. συνάδελφοι, ἤθελα νὰ σᾶς εἴπω τὸ ἑξῆς: Φαίνεται ὅτι τὸ ἔχει ἡ μοῖρα τοῦ θέματος αὐτοῦ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ὅταν ἀπεφασίσθη μετὰ συζήτησιν 30 ἐτῶν ἡ κατασκευὴ τοῦ ὑδραγωγείου τοῦ Μαραθῶνος ἀπὸ τὸν ἀείμνηστον Μιχαλακόπουλον, ἐπὶ ἓν ἔτος Βουλὴ καὶ αἱ ἐφημερίδες δὲν ἠσχολήθησαν μὲ ἄλλο θέμα. Τώρα τιμητικῶς καὶ μετὰ σεβασμοῦ μνημονεύομεν τὸ ὄνομα τοῦ Μιχαλακοπούλου ὁ ὁποῖος ὑπέστη τόσας ἐπιθέσεις διότι ἀπεφάσισεν νὰ κάμῃ τὸν Μαραθῶνα, ποὺ δὲν εἶναι δυνατὸν αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ ἐκτεθοῦν. Λέγω λοιπὸν ὅτι φαίνεται τὸ ἔχει ἡ μοῖρα τοῦ θέματος. Ὅλοι οἱ ἄνθρωποι καὶ ὅλα τὰ μέρη τοῦ κόσμου, ὅταν ἔχουν ἀνάγκην ἀπὸ νερὸ θὰ ἀφήσουν τὴν ὑπεύθυνον Κυβέρνησιν μὲ τοὺς ὑπευθύνους τεχνικούς, νὰ τοὺς φέρουν τὸ νερό, Ἀπὸ 80 χρόνια ἐδῶ συζητοῦμεν ἀπὸ ποῦ θὰ φέρωμεν νερό. Διατί; Διότι κατεστήσαμεν τὸ θέμα τοῦτο ἀντικείμενον ἂν ὄχι συμφέροντος προσωπικῆς φιλοτιμίας διὰ τοὺς τεχνικοὺς καὶ πολιτικῆς ἐκμεταλλεύσεως δι’ ἡμᾶς. Διότι, ἐπαναλαμβάνω, τὸ θέμα αὐτὸ δὲν εἶναι μεταφυσικὸν θέμα, δὲν εἶναι ἀτομικῆς ἐνεργείας, εἶναι θέμα κατασκευῆς ἑνὸς ἔργου διὰ τοῦ ὁποίου θὰ φέρωμεν νεράκι νὰ πιοῦν οἱ Ἀθηναῖοι. Τὸ γεγονὸς ὅτι τὸ ἁπλοῦν αὐτὸ τεχνικὸν θέμα ἀπασχολεῖ καὶ βασανίζει τὸν τεχνικὸν καὶ πολιτικὸν κόσμον τῆς χώρας ἐπὶ τόσα χρόνια σημαίνει ἢ ὅτι ἦτο θέμα κακοδαιμονίας ἢ ὅτι ἡμεῖς ὑποφέρομεν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, κύριοι συνάδελφοι, καὶ ἂν ἀκόμη ἔχῃ κανεὶς τὴν διάθεσιν νὰ δεχθῇ ὅτι οἱ ἐπικρίνοντες τὴν Κυβέρνησιν ἔχουν δίκαιον, μολονότι πιστεύω ὅτι ἀπέδειξα δι’ ἀριθμῶν καὶ ἐπισήμων ἐγγράφων ὅτι δὲν ἔχουν δίκαιον, τὸ γεγονὸς ὅτι ἓν θέμα, τὸ ποῖον συζητεῖται ἐπὶ τόσα ἔτη καὶ συζητεῖται κατὰ τρόπον — μὲ συγχωρεῖτε διὰ τὴν ἔκφρασιν — ποὺ νὰ ἔχῃ καταστήσει ἀνυπολήπτους καὶ τοὺς τεχνικοὺς καὶ τοὺς πολιτικοὺς τῆς Ἑλλάδος, εὗρε τὴν λύσιν του, εἶναι καὶ αὐτὸ κάτι.

§243Π. ΝΤΕΝΤΙΔΑΚΗΣ. Ἦτο καὶ τὸ οἰκονομικὸν ζήτημα.

§244Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Ἐγὼ δὲν νομίζω ὅτι δὲν ἐγίνετο, διότι δὲν ὑπῆρχον τὰ λεπτά. Ὑπῆρχον διαφωνίαι.

§245Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Δι’ αὐτὸ, ποὺ εἴπατε διὰ τοὺς πολιτικοὺς οὔτε σᾶς ἐμέμφθη κανεὶς οὔτε ἡμᾶς.

§246Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Προκειμένου νὰ παρατείνεται ἡ θλιβερὰ αὐτὴ συζήτησις, ἡ ὁποία μᾶς κατέστησεν ὅλους ἀνυπολήπτους, εἶναι κάτι, τὸ ὁποῖον ἐκτελεῖται τώρα.

§247Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Διατὶ εἶναι θλιβερὰ ἡ συζήτησις;

§248Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.) Τῶν δέκα ἐτῶν.

§249Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Θὰ εἶχε κλείσει πρὸ δύο ἐτῶν, ἐὰν δὲν ἠθέλατε νὰ τὴν παρατείνεται.

§250Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Ὅσοι ἀπὸ σᾶς ἐκάματε εἰς τὰς Κυβερνήσεις 51–52, γνωρίζετε πῶς ἠμποροῦσε νὰ λυθῇ τὸ θέμα. Λυποῦμαι πολὺ διότι θὰ εὑρισκόμην εἰς τὴν ἀνάγκην, προκαλούμενος, νὰ σᾶς εἴπω κάτι, τὸ ὁποῖον εἶναι δυσάρεστον, ὅταν ὡμιλήσατε περὶ λύσεως, ὁποία προεκλήθη κατὰ τρόπον, ὥστε νὰ δημιουργήσετε τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ὑπῆρξεν ἀποτέλεσμα πιέσεως ἢ ἀποτέλεσμα εὐνοίας. Κύριοι συνάδελφοι, τὴν παρευβοϊκὴν χάραξιν ὑποστηρίζει ἕνας ἰδιώτης. Ἐὰν δὲν ἔχῃ συμφέρον ὑλικὸν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ συμφέρον ἠθικόν; Τὴν Θηβαϊκὴν χάραξιν ὑπεστήριζεν ἡ Ἑταιρεία Ὑδάτων, ἡ ὁποία ἔχει καὶ ἠθικὸν καὶ ὑλικὸν συμφέρον. Τὴν ἐνδιάμεσον χάραξιν τὴν ὑποστηρίζουν τὰ ὑπεύθυνα ὄργανα τοῦ Κράτους τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν οὔτε ὑλικὸν οὔτε ἄλλο τι συμφέρον.

§251Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Τὴν παρευβοϊκὴν τὴν ἐνέκρινε τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων ...... (Θόρυβος)

§252Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.) Κύριε συνάδελφε, δὲν γνωρίζετε διατὶ ἦλθεν ἡ συζήτησις αὐτὴ ἀπόψε;

§253Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Θέλομεν νὰ μᾶς εἰπῆτε σεῖς τὸ διατί.

§254Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Διότι ὁ κ. Ραυτόπουλος ὑποδεικνύει νὰ ἐπιβάλῃ ἐπὶ τοῦ Κράτους τὰς ἀπόψεις του. Ἀλλὰ κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν ὑπάρχῃ Κράτος, ἐὰν ὑπάρχῃ τόπος, ὁ ὁποῖος θέλει νὰ ἔχῃ ὑπεύθυνον Κυβέρνησιν δὲν εἶναι δυνατὸν ἕνας ἰδιώτης ὁσονδήποτε ἀξιόλογος καὶ ἂν εἶναι, νὰ ἀνταγωνίζεται τὸ Κράτος συνεχῶς.

§255Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. .... Αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγετε εἶναι ἄνευ ἀξίας.

§256Ι. ΖΙΓΔΗΣ. .... Μήπως θέλετε νὰ εἰπῆτε ὅτι εἴμεθα ὄργανα τοῦ κ. Ραφτοπούλου.......

§257Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ δὲν ἦλθε τὸ πρῶτον σήμερον. Τὸ θέμα αὐτὸ συζητεῖται ἐπὶ μίαν δεκαετίαν καὶ αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγομεν ἔχουν ἐκτεθῆ ἀπὸ διαφόρους τεχνικοὺς καὶ εἰς διαφόρους ἐποχάς. Δὲν ἀνακύπτει λοιπὸν σήμερον τὸ θέμα διὰ νὰ εἴπῃ κανεὶς ὅτι ὅλα τὰ σημεῖα εἶναι ἀνάγκη νὰ συζητηθοῦν. Συνεζητήθησαν κατὰ κόρον καὶ ἐξεδόθησαν ὄχι μόνον ἀντιφατικαὶ ἀποφάσεις ἀλλὰ καὶ ἤχθησαν μέχρι τῶν δικαστηρίων καὶ τεχνικοί. Ἀνεξαρτήτως τῶν λόγων, οἱ ὁποῖοι ὡδήγησαν εἰς τὴν παροῦσαν συζήτησιν, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπιθυμῶ νὰ εἴπω πρὸς τὴν Βουλήν, εἶναι ὅτι ἡ περίπτωσις τῆς ὑδρεύσεως τῶν Ἀθηνῶν εἶναι χαρακτηριστικὴ ἀπόδειξις τῶν δυσκολιῶν, τὰς ὁποίας συναντᾶ ἡ ἐκτέλεσις παντὸς ἔργου ἐν Ἑλλάδι. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ εἴπω, ὅτι τρεῖς εἶναι οἱ λόγοι, διὰ τοὺς ὁποίους εἰς τὴν Ἑλλάδα, τὴν Ἑλλάδα τὴν ἔχουσαν τόσον μεγάλην ἀνάγκην ἔργων, δὲν ἐκτελοῦνται ἔργα. Πρῶτον ἡ ἀνεπάρκεια τῶν οἰκονομικῶν μέσων. Δεύτερον ἡ ἔλλειψις τεχνικῆς προπαρασκευῆς. Καὶ τρίτον καὶ σπουδαιότερον, διότι πᾶς Ἕλλην ἐπιθυμεῖ νὰ γίνῃ τὸ ἔργον, ὅπως αὐτὸς τὸ ἀντιλαμβάνεται. (Χειροκροτήματα).

§258Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Αὐτὴ ἀκριβῶς εἶναι ἡ κατηγορία τὴν ὁποίαν σᾶς ἀπευθύνομεν.

§259Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.) Ἡ κατηγορία εἶναι ἡ ἑξῆς: Ἐὰν τὴν ἐπερώτησίν σας αὐτὴν τὴν ἐκάματε μίαν ἑβδομάδα, ἕνα μῆνα ἢ 5 μῆνες πρὸ τῆς ὑπάρξεως τῆς ἐκτελέσεως, θὰ ἠδυνάμην νὰ σᾶς ἀναγνωρίσω ἀγαθὴν πρόθεσιν, θὰ ἠδυνάμην νὰ δεχθῶ, ὅτι θέλετε νὰ μὲ προφυλάξητε ἀπὸ σφάλμα; Ἀλλὰ ὅταν, κ. συνάδελφοι, μετὰ δεκαετίαν καὶ μετὰ 8 μῆνας ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς ἐκτελέσεως τοῦ ἔργου φέρετε αὐτὴν τὴν ἐπερώτησιν, θέλω νὰ πιστεύω, ὅτι πρόθεσίς σας, δὲν εἶναι νὰ προστατεύσητε οὔτε ἐμὲ οὔτε τὰς Ἀθήνας, ἀλλὰ νὰ δημιουργήσετε ἐντυπώσεις. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ ἐπεθύμουν νὰ διαβεβαιώσω τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὴν συνείδησιν ὅτι ὅπως, ἐνήργησε, ὀρθῶς ἐνήργησε καὶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις αἰσθάνεται ὑπερήφανος, διότι ἔθεσεν ὑπὸ ἐκτέλεσιν τὸ ἔργον αὐτό, τὸ ὁποῖον ἐπὶ τόσα ἔτη ἀνέμενεν ὁ πληθυσμὸς τῶν Ἀθηνῶν. (Χειροκροτήματα).

§260Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ θὰ λείψω τὴν Δευτέραν, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε μόνον ἐπ’ ὀλίγον νὰ σᾶς ἀπασχολήσω.

§261ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζίγδης ἔχει τὸν λόγον.

§262Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, εἶμαι, πολὺ εὐτυχὴς, διότι ὁ κ. ὑπουργὸς διὰ τῆς ἀπαντήσεώς του μᾶς ἐδικαίωσε καθ’ ὅλην τὴν γραμμήν. Δὲν ὑπῆρξεν ἐπιχείρημά του, τὸ ὁποῖον νὰ μὴ ἐνισχύσῃ ἔστω καὶ κατ’ ἐλάχιστον τὰς ἀπόψεις μας. Ἐν πρώτοις θὰ τοῦ ἀπαντήσω διατὶ ἐφέρομεν ὕστερα ἀπὸ τόσον χρόνον τὴν ἐπερώτησιν. Βεβαίως δὲν εἶναι ζήτημα τοῦ ὑπουργοῦ νὰ καθορίσῃ πότε νὰ γίνῃ ἐπερώτησις, ἀλλὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἔφερεν.

§263Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Δὲν λέγω ὅτι δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα αὐτό, ἀλλὰ τὸ ζήτημα εἶναι ὁ τρόπος καθ’ ὃν κάμετε τὴν ἐπερώτησιν.

§264Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἔχομεν κάθε δικαίωμα νὰ ἐλέγξωμεν τὰς πράξεις παντὸς ὑπουργοῦ ὁποτεδήποτε ἡμεῖς κρίνομεν τοῦτο ἀναγκαῖον καὶ ὄχι ἐκεῖνος.

§265Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Αὐτό, κύριε συνάδελφε τὸ εἶπον εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς ὁμιλίας μου.

§266Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Καὶ ἐγὼ τὸ ἐπαναλαμβάνω. Ἡ νέα σας λύσις, κύριε ὑπουργέ, ἐξηγγέλθη τὰ μέσα τοῦ 1954. Ἦτο καταπληκτικὸν γεγονὸς καὶ ἦτο ἀδύνατον εἰς ἡμᾶς νὰ κρίνωμεν τὴν λύσιν σας, χωρὶς νὰ προβῶμεν εἰς τὴν μελέτην ἡ ὁποία χρειάζεται. Δὲν εἶναι πολὺ δι’ ἐμὲ τὸν βουλευτὴν καὶ τοὺς συναδέλφους μου, ἓξ μῆνες, διὰ νὰ μελετήσωμεν τὴν θαυμασίαν λύσιν σας. Ἐζητήσαμεν, ὡς γνωρίζετε, τὴν μελέτην ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐστηρίχθητε. Ἐπειδὴ δὲ δὲν μᾶς ἐδόθησαν τὰ ζητηθέντα στοιχεῖα ὡδηγήθημεν εἰς τὴν κατάθεσιν τῆς ἐπερωτήσεως. Ἑπομένως ἡ ἀπάντησις ἐπὶ τῆς μομφῆς τὴν ὁποίαν προσεπαθήσατε νὰ μᾶς ἐπιρρίψετε, εἶναι αὐτή, καὶ νομίζω ἀποστομωτική. Τώρα ἔρχομαι εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ θέματος. Εἶμαι εὐτυχὴς διότι διαβεβαιώσατε τὴν Βουλήν, ὅτι ἐνεργήσατε χωρὶς νὰ ἔχετε ὁριστικὴν μελέτην τοῦ ἔργου. Λαμβάνω τοῦτο ὑπὸ σοβαρὰν σημείωσιν καὶ πράγματι συγχαίρω τὸν ὑπουργόν, ὁ ὁποῖος ἄνευ ὁριστικῆς μελέτης ἀναλαμβάνει ὑπ’ εὐθύνην του, νὰ δώσῃ λύσιν, ἡ ὁποία σύμφωνα μὲ πολὺ σοβαροὺς καὶ ἐξέχοντας τεχνικοὺς τῆς Ἑλλάδος, θεωρεῖται καταστροφὴ ἑνὸς θαυμασίου ἔργου, διὰ τοῦ ὁποίου ὄχι μόνον αἱ Ἀθῆναι θὰ εἶχον ἄφθονον καὶ εὐθηνὸν νερό, ἀλλὰ καὶ ἡ Ἀττικὴ πεδιὰς καὶ αἱ παρευβοϊκαὶ ἐκτάσεις δι’ ἄρδευσιν. Οἱ ἀριθμοὶ τοὺς ὁποίους μᾶς ἐδώσατε, ἐπικυροῦν τὰ ἐπιχειρήματά μας ἀπ’ ἄκρου εἰς ἄκρον....

§267Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Κύριε συνάδελφε, θὰ δευτερολογήσετε σεῖς καὶ θὰ δευτερολογήσω καὶ ἐγὼ μετά. Δὲν νομίζετε ὅτι τοῦτο θὰ ἀπετέλει κόπωσιν τῆς Βουλῆς, ἐφ’ ὅσον ἐπαναλαμβάνομεν τὰ ἴδια.

§268Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Δὲν νομίζετε, κ. ὑπουργέ, ὅτι τὸ δικαίωμά μου τοῦ ὁμιλεῖν ἀπὸ τοῦ βήματος θὰ κριθῇ ἀπὸ ὑμᾶς. Ἐζήτησα τὸν λόγον, ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον καὶ μοῦ ἐδόθη. Ἑπομένως εἶσθε ὑποχρεωμένος νὰ μὲ ἀκούσετε, ἐὰν θέλετε. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ κόστος, οἱ ἀριθμοὶ τοὺς ὁποίους ἐδώσατε, εἶναι ἀριθμοὶ τοὺς ὁποίους ἐγὼ εἶπον πρῶτος καὶ τοὺς ὁποίους τότε ἠμφισβητήσατε. Οἱ ἀριθμοὶ αὐτοὶ πάσχουν ἀπὸ τὰς ἀδυναμίας, τὰς ὁποίας ὑπεγράμμισα εἰς τὴν ἀρχικήν μου ἀγόρευσιν. Συγκρίνατέ τους. Ἐν πρώτοις μῆκος ὑδραγωγείου 79 χιλιόμετρα, διὰ τὴν ὁριστικήν. Ἐὰν ἡ ἀφετηρία τοῦ ὑδραγωγείου εἶναι ἀπὸ τὴν Ἀνάχωλην εἶναι μόνον 75 χιλιόμετρα. Σᾶς εἶπον ὅτι οἱ τεχνικοί σας, σᾶς ἔδωσαν ἐσφαλμένας πληροφορίας, διότι τοποθετοῦν τὴν ἀφετηρίαν τοῦ ὑδραγωγείου εἰς τὴν Καρδίτσαν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν κάμνουν. Δεύτερον, λέγετε ὅτι τὸ ἰδικόν σας ὑδραγωγεῖον εἶναι 45 χιλιόμ. καὶ τὸ ἄλλο 79. Σᾶς εἶπα ὅτι εἶναι 75. Ἐὰν συγκρίνωμεν μὲ τάφρον 3 μέτρων, ἐὰν συγκρίνωμεν ὄχι ἀπὸ τὴν ὑποθετικὴν χάραξιν, τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζετε, ἀλλὰ ἐκείνην ποὺ σᾶς εἶπον, τὴν χάραξιν, διὰ τὴν πρώτην φάσιν τοῦ πρώτου σταδίου, ἄν πάρουμε τὰ 100 ἑκατ. κυβικὰ ἀπὸ τὴν παραλίμνην, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶναι ἄσχετον μὲ τὴν στεγάνωσιν τῶν λιμνῶν καὶ νὰ μεταθέσωμεν τὸ ὑδραγωγεῖον κατὰ 20 μέτρα, διὰ νὰ πᾶμε εἰς Ἅγιον Θωμᾶν, τότε ἡ χάραξις παρευβοϊκή....

§269Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε κύριε συνάδελφε. Ὑπάρχει τοιαύτη μελέτη;

§270Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ναὶ καὶ καταπλήσσομαι...

§271Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Δὲν ὑπάρχει καὶ τοῦτο διότι οἱ προκάτοχοί μου τὸ ἀπέκλεισαν. Τὴν ἀπέκλεισεν ὁ κ. Χαβίνης.

§272Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Πῶς λέγετε αὐτὰ τὰ πράγματα; Ὄχι δὲν τὴν ἀπέκλεισαν. Κύριε Ντεντιδάκη, σᾶς ἐτέθη, ὡς ὑπουργοῦ θέμα νὰ πάρετε 100 ἑκατομμ. κυβικὰ ἀπὸ τὴν Παραλίμνην ἄνευ στεγανώσεως καὶ τὸ ἠρνήθητε;

§273Π. ΝΤΕΝΤΙΔΑΚΗΣ. Ὄχι.

§274Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, αὐτὰ τὰ πράγματα θὰ ἀναγραφοῦν εἰς τὰ πρακτικά. Ὅταν, ὅμως, συνάδελφοι, ἀνήκοντες εἰς τὸ κόμμα σας, θέλουν διὰ τῶν φωνῶν των νὰ δείξουν τὴν ἀφοσίωσίν των καὶ μὲ διακόπτουν συνεχῶς, τότε, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κάμωμεν συζήτησιν ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ θέματος μὲ ἀντεγκλήσεις. Λοιπόν, ἐπαναλαμβάνω καὶ παρακαλῶ νὰ ἀσκήσετε καὶ σεῖς τὴν ἐπιρροήν σας καὶ ὁ κ. Πρόεδρος, ὥστε ἡ συζήτησις νὰ γίνεται μὲ κάποιαν σεμνότητα.

§275Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Σεμνότης εἶναι νὰ ὑβρίζετε τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ Κράτους;

§276ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ διευθύνω τὴν συζήτησιν. Ἀφήσατε νὰ τελειώσωμεν ἀπόψε διὰ νὰ κηρυχθῇ περαιωμένη ἡ συζήτησις.

§277Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Μὲ χάραξιν 79 τῆς ὁριστικῆς καὶ 45 τῆς ἐνδιαμέσου, εὑρίσκετε διαφορὰν 66 ἑκατ. νέων δρχ. Ἐὰν τὰς ἰδίας προϋποθέσεις ἐφαρμόσητε ἐπὶ τῆς λήψεως τοῦ ὕδατος κατὰ τὴν παρευβοϊκὴν χάραξιν ἀπὸ τὴν Παραλίμνην καὶ μεταθέσετε κατὰ 20 μέτρα τὸν ἀγωγόν, ὥστε νὰ πᾶτε εἰς Ἅγιον Θωμᾶν, τότε ἔχετε μῆκος 50 χιλ. ἡ δὲ ἰδική σας λύσις...

§278Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Εἶναι 56.

§279Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, γνωρίζετε....

§280Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Ἐὰν ἐνθυμῆσθε, ὅταν ἐγένετο ἡ ἀνακοίνωσις τῶν ἀποφάσεων τῆς Κυβερνήσεως, ἐγένετο σύγκρισις καὶ τῶν τριῶν χαράξεων. Συνεπῶς, ὑπελογίσθη καὶ αὐτό. Εἰς μὲν τὴν Παραλίμνην ὑπῆρχε περίπτωσις ...... (δὲν ἠκούσθη)... Ὅσον ἔπερνε τὸ ἀντλιοστάσιον τοῦ Ἁγίου Θωμᾶ.

§281Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἄλλο τὸ θέμα, κύριοι συνάδελφοι.

§282Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Καὶ ἐνθυμοῦμαι ὅτι τὸ πρῶτον στάδιον τῆς παρευβοϊκῆς, διὰ τῆς Παραλίμνης προέβλεπε ὑδραγωγεῖον 56 χιλ.

§283Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Τὸ μῆκος αὐτὸ εἶναι μετρημένον καὶ δὲν ἐπιδέχεται ἀμφισβήτησιν. Ἀπὸ Παραλίμνης εἰς Κακοσάλεσι εἶναι 55 χλμ. ἀπὸ Παραλίμνης εἰς Ἅγιον Θωμᾶν εἶναι 50. Αὐτὰ τὰ πράγματα εἶναι μετρημένα καὶ δὲν ἐπιδέχονται ἀμφισβήτησιν. Ἐὰν συγκρίνετε αὐτὸ τὸ ὑδραγωγεῖον μὲ τὸ ἰδικόν σας, τῶν 45 ἔστω, τότε δὲν ὑπάρχει σχεδὸν οὐδεμία διαφορὰ εἰς τὸ κόστος, ἐὰν τὸ συγκρίνετε μὲ τὸ ἰδικόν σας, θὰ πᾶτε ὑποχρεωτικὰ εἰς τὴν Ἀνάχωλην. Αὐτὰ τὰ λέγουν οἱ ἰδικοί σας τεχνικοί, εἶναι αἱ ἀπόψεις τῶν τεχνικῶν σας, τοῦ κ. Κανελλοπούλου, ὅτι θὰ ὑποχρεωθῆτε αὔριο νὰ πᾶτε εἰς τὴν Ἀνάχωλην; Τότε τὸ ἰδικόν σας ὑδραγωγεῖον εἶναι 55 χλμ. συνεπῶς, ἀκριβώτερον. Ἀλλὰ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον κάμνετε εἶναι ὅτι συγκρίνατε καὶ περιορίσθητε εἰς αὐτό, ἰδίως ὅταν ἐμελετήσατε τὴν διαφορὰν κόστους ἀντλήσεως τοῦ ὕδατος εἰς τὴν πρώτην φάσιν, ἐξεχάσατε ἐντελῶς τὴν δευτέραν καὶ τὴν ἐλησμονήσατε διότι οἱ ἴδιοι οἱ τεχνικοί σας, σᾶς λέγουν ὅτι θὰ στοιχίσῃ τὸ ὕδωρ κατὰ 18 δισ. περίπου ἀκριβώτερον ἀπὸ τὴν ἄλλην λύσιν.

§284Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Ὄχι. Τίνος εἶναι αὐτό;

§285Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Εἶναι ἀπὸ τὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Ξανθοπούλου. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Ι. Τριανταφύλλης).

§286Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Εἶναι τοῦ κ. Κανελλοπούλου καὶ Ξανθοπούλου καὶ σᾶς λέγω ὅτι οὐδεὶς τεχνικὸς τοῦ ὑπουργείου μου ἔδωσε τοιούτους ἀριθμούς.

§287Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Τὶ ἀριθμοὺς ἔδωσαν;

§288Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Διὰ τὸ δεύτερον στάδιον;

§289Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Μάλιστα.

§290Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Δὲν ἔδωσαν οὐδεμίαν διαφορὰν δαπάνης διὰ τὸ ἀντλιοστάσιον, ἔδωσαν ὅμως διαφορὰν ὑψομέτρου καί, ἄν θέλετε, δύναμαι νὰ σᾶς δώσω ἀμέσως τὴν ἀπάντησιν ἐπ’ αὐτοῦ.

§291Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Πόσον θὰ στοιχίσῃ ἀκριβώτερον εἰς τὸ δεύτερον στάδιον τὸ νερὸ εἰς τὰς Ἀθήνας, μὲ τὴν λύσιν σας, αὐτὸ τὸ ἐλησμονήσατε, κύριε ὑπουργέ.

§292Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Ὅταν θὰ καταστῇ δυνατὸν μετὰ πάροδον ἐτῶν, νὰ γίνῃ ἡ σῆραγξ θὰ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ σκεφθῶμεν ἀπὸ τοῦδε καὶ τὴν δαπάνην τῆς σήραγγος. Ἡ μία χάραξις, ἡ παρευβοϊκὴ, προβλέπει σήραγγα 22–24 χμ., ἡ ἄλλη, ἡ ἐνδιάμεσος, προβλέπει σήραγγα 14 χμ. Ὑπάρχουν δύο θέματα. Τὸ θέμα τῆς δαπάνης διὰ τὸ ἐκτελεστέον ἔργον καὶ τὸ θέμα τῆς ἀντλήσεως. Τὸ θέμα τῆς δαπάνης, ἀναμφισβητήτως, εἶναι ὑπὲρ τῆς ἐνδιαμέσου χαράξεως. Ἡ ἐνδιάμεσος χάραξις ἔχει 14 χμ., ἡ παρευβοϊκὴ ἔχει 22 καὶ γνωρίζετε ποίαν σημασίαν ἔχει τὸ νὰ κάμετε μίαν σήραγγα 800 μέτρων, χωρὶς νὰ εἶναι δυνατόν, νὰ κάμετε ἐνδιαμέσως ἔργα διὰ φρεατίων. Ἀντιλαμβάνεσθε, τὶ σημασίαν ἔχει ἡ διαφορὰ αὐτή. Πρέπει νὰ κάμετε μίαν σύγκρισιν πρῶτον τῆς δαπάνης δι’ ἀμφοτέρας τὰς σήραγγας καὶ δεύτερον θὰ συγκρίνετε τὴν ἄντλησιν. Εἰς μὲν τὴν παρευβοϊκὴν, θὰ φέρετε, ἀφοῦ κατασκευάσητε τὴν σήραγγα, τὸ νερὸ εἰς τὴν Ἁγίαν Βαρβάραν. Ἀπὸ τοῦ σημείου ἐκείνου δύνασθε νὰ τροφοδοτήσητε μόνον 10– 15% τῆς περιοχῆς τῆς Πρωτευούσης ἄνευ ἀνυψώσεως. Τὰ ἄλλα 85% θὰ τὰ τροφοδοτήσετε δι’ ὕδατος ἀνυψωμένου.

§293Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ὅσον χρειάζεται κάθε φορά.

§294Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Εἰς τὴν δευτέραν λύσιν, τὴν ἐνδιάμεσον, θὰ ἔχετε τὸ πλεονέκτημα, ὅτι θὰ ἔχετε σήραγγα βραχυτέραν καί, δεύτερον, θὰ ἔχετε μόνον ἄντλησιν κατὰ τὴν ἀφετηρίαν τοῦ ὑδραγωγοῦ, ἀλλὰ θὰ δύνασθε τὰ 50% τῆς περιοχῆς τῆς Πρωτευούσης νὰ τὰ τροφοδοτήσετε ἄνευ ἀντλήσεως. Εἰς τὴν πρώτην περίπτωσιν τῆς Παρευβοϊκῆς, θὰ ἔχετε ἀνάγκην ἀνυψώσεως ἐντὸς τῶν Ἀθηνῶν, ἐνῷ εἰς τὴν δευτέραν θὰ κάμετε ἀνύψωσιν ἀπὸ τὴν ἀφετηρίαν.

§295Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Συμπέρασμα, ὅτι θὰ ἐπιβαρύνετε τὸ νερὸ τῆς Ἀθήνας μὲ ἄχρηστον ἀνύψωσιν. Καὶ διὰ νὰ μὴ φανῇ, ὅτι ἐγὼ ὁμιλῶ χωρὶς ἔγγραφα, σᾶς ἀναγινώσκω περικοπὴν τῆς ἐκθέσεως τῶν εἰσηγητῶν τῆς λύσεως αὐτῆς πρὸς τὸν κ. ὑπουργόν: «Ἕτερον μειονέκτημα τῆς ἐνδιαμέσου χαράξεως εἶναι, ὅτι διὰ τῆς παρευβοϊκῆς λύσεως καὶ τῆς κατασκευῆς τῆς σήραγγος μεγάλαι ποσότητες τῶν χρησιμοποιουμένων ὑδάτων δὲν θὰ ἔχουν ἀνάγκην ἀνυψώσεως παρὰ μόνον ἐντὸς τῆς περιοχῆς τῆς καταναλώσεως, ἐνῷ ἡ ἐνδιάμεσος λύσις θὰ ἀπῄτει πάντοτε τὴν ἄντλησιν ὁλοκλήρου τῆς ποσότητος εἰς γεωμετρικὸν ὕψος 110 μέτρων». Τὸ συμπέρασμα, κ. ὑπουργέ, εἶναι σαφές, ὅτι κατὰ τὸ δεύτερον στάδιόν σας στοιχίζει ἀκριβότερα τὸ νερό.

§296Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Ἔχετε ἄντλησιν εἰς ἀμφοτέρας τὰς περιπτώσεις. Εἰς τὴν μίαν ἔχετε ἀφετηρίαν, εἰς τὴν ἄλλην ὄχι.

§297Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, τὸ νερὸ εἰς τὰς Ἀθήνας δὲν νομίζω ὅτι ἀξίζει νὰ ἐπαναλάβω τὰ ὅσα εἶπα ἤδη, ἀλλὰ βλέπω ἤδη τὴν περίεργον ἐπιμονήν σας.

§298Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Περίεργος εἶναι ἡ ἰδική σας ἐπιμονή. Διότι ἐγὼ ἔχω ἀπαντήσει εἰς ὅλα αὐτά.

§299Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἐγὼ εἶχα τὴν ἀμφιβολίαν, ὅτι νεώτεροι ἀριθμοὶ ἀπὸ αὐτοὺς τοὺς ὁποίους εἶχα ὑπ’ ὄψιν μου θὰ προεβάλλοντο ἀπὸ ὑμᾶς, ἀλλὰ βλέπω, ὅτι ἐπαναλαμβάνετε τοὺς ἰδίους ἀριθμούς, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστήριξα τὴν ὅλην ἐπιχειρηματολογίαν μου. Δι’ αὐτὸ ἐθεώρησα ὑποχρέωσίν μου νὰ σᾶς ἐκφράσω τὰς εὐχαριστίας μου διὰ τὴν ἀγόρευσίν σας.

§300Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Διατί ἐπανέρχεσθε;

§301Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Διὰ νὰ σᾶς ὑπογραμμίσω διὰ ποῖον λόγον αἰσθάνομαι ὑποχρέωσιν νὰ εὐχαριστήσω ὑμᾶς. Ἀπὸ τὴν ὁριστικὴν μελέτην ἠμποροῦσε νὰ ἔχετε ἀγωγὸν εὐθηνότερον ἀπὸ αὐτὸν τὸν ὁποῖον προετιμήσατε. Ὁ ἀγωγὸς ἐκεῖνος θὰ εἶχε τὸ πλεονέκτημα βραδύτερον, ἐὰν δὲν εἴχατε τὰ χρήματα, νὰ χρησιμεύσῃ καὶ δι’ ἄρδευσιν καὶ τὸ ἀποκλείσατε αὐτὸ μὲ τὴν λύσιν σας τὴν ἐνδιάμεσον. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἀπώτερον μέλλον, ἀπεδείχθη πράγματι, ὅτι αἱ Ἀθῆναι καταδικάζονται νὰ πληρώσουν ἀκριβότατα τὸ νερό, εἰς τὸν αἰῶνα τὸν ἅπαντα. Κύριοι, ἐγεννήθη ἐδῶ πέρα ἀμφισβήτησις διὰ τοὺς τεχνικούς. Ἐκεῖνο ποὺ ἤθελα νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν εἶναι ὅτι κάμνει λάθος μεγάλο νὰ ξαναρχίσῃ μίαν συζήτησιν παραπλανηθεὶς ἀπὸ τὸ δόλωμα ποὺ τοῦ ἔρριψεν ἡ Οὖλεν μὲ τὴν Ραπτόζαν. Καὶ ἡ Ραπτόζα καὶ ἡ ἐνδιάμεσος λύσις του καὶ ἡ λύσις ποὺ κατήρχετο ἕως τὸν Κορινθιακὸν εἰς τὴν προμελέτην εἶχε στηριχθῆ καὶ εἶχε μελετηθῆ ἤδη, εἶχε δὲ ἀπορριφθῆ κατόπιν ἐνδελεχοῦς ἐξετάσεως. Εἶπα εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν ὅτι δὲν ἀνεκάλυψε τίποτε μὲ τὸ νὰ ξαναρχίσῃ τὴν συζήτησιν καὶ νὰ τὴν κρατήσῃ ἐπὶ δύο χρόνια. Ἠμποροῦσε κάλλιστα νὰ προχωρήσῃ ἐπὶ λύσεως, ἡ ὁποία εἶχε, κατόπιν ἐντολῆς τοῦ Δημοσίου, συνταχθῆ ἀπὸ Ἕλληνας καὶ ξένους τεχνικούς, εἶχεν ὑποβληθῆ εἰς τὸ ὑπουργεῖον καὶ εἶχε τὴν ἔγκρισιν τῶν ὑπευθύνων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἦσαν τότε ἰδιῶται. Οὔτε, κ. ὑπουργέ, εἶναι δυνατὸν νὰ λέγετε ὅτι αἱ ὑπηρεσίαι ἐπὶ τῶν προκατόχων σας δὲν ἔχουν τὸ ἴδιον κῦρος, ποὺ ἔχουν αἱ ὑπηρεσίαι ἐπὶ τῆς ἐποχῆς σας.

§302Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Σεῖς τὸ εἴπατε.

§303Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἑπομένως ἦτο λάθος νὰ ἀρχίσετε μίαν συζήτησιν...

§304Δ. ΧΑΤΖΗΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ὑβρίζετε τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους.

§305Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Μὴ στενοχωρῆστε, κ. συνάδελφε.

§306Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Σεῖς ἀμφισβητήσατε τὸ κῦρος τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν.

§307Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Μᾶς εἴπατε ὅτι ἡ ἔκθεσις Ραυτοπούλου εἶναι ἔκθεσις ἰδιώτου. Καὶ σᾶς ἀπαντῶ, ὅτι ἡ ἔκθεσις αὐτὴ ἐγένετο κατόπιν ἐντολῆς τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου, ὑπεβλήθη εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον καὶ ἔλαβε τὸ κῦρος τῆς ἐγκρίσεως τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν. Ἑπομένως παύει νὰ εἶναι μελέτη ἀτόμου, ἀλλὰ εἶναι μελέτη τῶν ἐπισήμων ὑπηρεσιῶν τοῦ Κράτους.

§308Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Ὁμιλεῖτε συνεχῶς περὶ σοβαρότητος κατὰ κανόνα. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ, ἠμποροῦμεν νὰ συζητοῦμεν ἐδῶ περὶ τοῦ τί εἶναι ἤ δὲν εἶναι μελέτη Ραυτοπούλου ἤ Κανελλοπούλου; Εἶναι συζήτησις αὐτή; Αἱ ὑπεύθυνοι κρατικαὶ ὑπηρεσίαι ἐγνωμάτευσαν, οὔτε ἐμείωσαν κανένα.

§309Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριοι, ἐφ’ ὅσον ἡ μελέτη ἔχει λάβει τὴν ἔγκρισιν τοῦ ὑπουργείου Δημοσίων Ἔργων, παύει νὰ εἶναι ἰδιωτικὴ ὑπόθεσις, εἶναι ὑπόθεσις τοῦ Κράτους, διὰ τὴν ὁποίαν ἐπληρώθησαν 5 δισεκατομμύρια δραχμῶν καὶ πάρα πολὺ μὲ ξενίζει αὐτὸς ὁ χαρακτηρισμός, ποὺ τῆς ἀπεδώσατε. Ἐν πάσῃ περιπτώσει παρεσύρθητε, κ. ὑπουργέ, ἀπὸ τὴν Οὔλεν, διότι ἡ συζήτησις εἶχε κλείσει κατὰ ἀποφασιστικὸν τρόπον. Ἦτο, κ. ὑπουργέ, λάθος νὰ φέρετε ὡς συμβούλους ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον ἀναμιχθῆ μέχρι τότε εἰς συζήτησιν, ἡ ὁποία ἐκρατοῦσε ἐπὶ ἕξ χρόνια, ἀγνοήσαντες προφανῶς τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ λύσις τὴν ὁποίαν σᾶς ὑπέβαλαν ὡς νέαν εἶχεν ἀπορριφθῆ, μελετηθεῖσα εἰς τὴν προμελέτην. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, διὰ νὰ εἴπω καὶ τοῦ στραβοῦ τὸ δίκῃο, ὅπως λέγουν, οἱ τεχνικοὶ ἀπαντοῦν εἰς τὰ ἐρωτήματα ὅπως τοὺς τὰ ἔδωσεν ὁ κ. ὑπουργός. Ὁ κ. ὑπουργὸς εἶπεν ὅτι, θεωρῶν ὅτι εἶναι ἐπεῖγον μόνον τὸ θέμα τῆς ὑδρεύσεως τῶν Ἀθηνῶν καὶ οὐχὶ καὶ τῆς ἀρδεύσεως, τοὺς παρέσυρεν εἰς μίαν λύσιν σπουδῆς, τὴν ὁποίαν, ὅμως, ὅπως ἀπεδείξαμεν ἐκ τῶν προτέρων, δὲν θεωροῦμεν ὀρθήν, διότι μὲ τὰ ἴδια χρήματα καὶ εἰς τὸν ἴδιον χρόνον ἠμποροῦσε νὰ γίνῃ αὐλάκι ἀπὸ τὴν Παραλίμνην μέχρι Κακοσάλεσι, μέχρις Ἁγίου Θωμᾶ, χωρητικότητος τῆς ἰδίας αὔλακος. Νομίζω, ὅτι, ἐὰν ἐφέρατε τὰ 100 ἑκατ. κυβ. ἀπὸ τὴν παραλίμνην εἰς τὸν Ἅγιον Θωμᾶν, θὰ εἴχατε ἕνα ἀγωγόν, ὁ ὁποῖος βραδύτερον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ χρησιμοποιηθῇ καὶ δι’ ἄρδευσιν. Τὸ θέμα εἶναι πῶς ἐτέθη τὸ ἐρώτημα εἰς τοὺς τεχνικούς, διότι ἐὰν ἐθέσατε ζήτημα ὑδρεύσεως μόνον, τοὺς παρασύρατε σεῖς.

§310Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Τί θὰ πῇ τοὺς παρέσυρα;

§311Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Ὁ κ. συνάδελφος συνηθίζει νὰ ὑβρίζῃ τοὺς πάντας. (Φωναὶ—θόρυβος).

§312Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Μὴ νομίζετε, κύριοι, ὅτι μὲ τὰς διακοπὰς θὰ ἐπιτύχετε τίποτα. Αἱ συζητήσεις αὐτοῦ τοῦ εἴδους θὰ πρέπει νὰ γίνωνται μὲ περισσοτέραν συγκράτησιν. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν καὶ τοὺς κ. κ. συναδέλφους νὰ μὴ μὲ διακόπτουν, διότι θὰ εἶχα τελειώσει ἐὰν δὲν διεκοπτόμην.

§313Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκ.). Ὅταν ὡμιλήσατε τὴν πρώτην φορὰν δὲν σᾶς διέκοψα.

§314Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Διαμαρτύρομαι διὰ τὰς συνεχεῖς διακοπάς σας. Φοβοῦμαι ὅτι ἡ ἀγόρευσίς μου δὲν θὰ ἔχῃ οὔτε κεφαλήν, οὔτε πόδας. Ἐὰν φοβῆσθε τὰ ἐπιχειρήματά μας, διακόψατέ μας, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀναγνώσουν τὰ πρακτικά, θὰ ἴδουν τὰ ἐπιχειρήματά μας. Νομίζω, ὅτι ὅσα ἰσχυρίσθη ὁ κ. ὑπουργός, ἐπεβεβαίωσαν τὸ ἐπιχείρημά μου, ὅτι ἡ χάραξις δὲν στοιχίζει ὑπὸ τὰς καλυτέρας συνθήκας ὅσον καὶ ἡ ἐνδιάμεσος. Τὸ κόστος μὲ ὑπολογισμούς του εἶναι 3.500.000 περισσότερον εἰς τὴν πρώτην φάσιν καὶ ἔτι ἀκριβώτερον εἰς τὴν δευτέραν. Ἀπεδείξαμεν περαιτέρω ὅτι διὰ τῆς προκρίσεως τῆς ἐνδιαμέσου χαράξεως καταστρέφεται ἡ δυνατότης τῆς ἀρδεύσεως, διότι εἶναι ἀδύνατον νὰ χρησιμοποιηθῇ οὕτω τὸ νερὸ αὐτό, λόγῳ τοῦ ἀρχικοῦ μειονεκτήματος τῆς ἀνυψώσεώς του κατὰ 110 μέτρα εἰς τὴν Ὑλίκην. Θὰ τελειώσω, κύριοι, μὲ τὸ θέμα τῆς στεγανώσεως, διὰ τὸ ὁποῖον ὁ κ. Χαβίνης παρενέβαλεν ἄποψιν, ἡ ὁποία κακῶς ἐθεωρήθη ὅτι ἐκφράζει τὰς ἀπόψεις τοῦ κ. ὑπουργοῦ. Ὑπεστηρίξαμεν, ὅτι τὸ πρῶτον στάδιον τῆς ὁριστικῆς φάσεως, ἀρχίζει ἀπὸ τὴν Παραλίμνην καὶ οὐδεμία στεγάνωσις χρειάζεται διὰ τὰ 100 ἑκατομμ. κυβ. Τὸ θέμα τῆς στεγανώσεως ἀφορᾷ τὸ μέλλον καὶ ἀποσκοπεῖ εἰς τὴν ἐξασφάλισιν ὁλοκλήρου τῆς ποσότητος τῶν 460 ἑκ. κυβ. τὰ ὁποῖα εἰσρέουν κατ’ ἔτος εἰς τὴν Ὑλίκην. Διότι ἀπὸ τὰ 460 ἑκ. κυβ., τὰ ὁποῖα πίπτουν εἰς τὴν Ὑλίκην χάνονται τὰ 200. Τὰ 250 πηγαίνουν εἰς τὴν Παραλίμνην καὶ ἐκεῖ χάνονται τὰ 140. Ἐὰν, λοιπόν, στεγανώσωμεν τὰς λίμνας, θὰ διατηρήσωμεν πλήρως τὰ 460 ἑκ. κυβ. Ὁ κ. Χαβίνης λέγει ὅτι ἐὰν ἀποδεικνύεται ἡ στεγάνωσις ἀδύνατος, καὶ ἐὰν δὲν ἀπαιτηθοῦν πολλὰ χρήματα, φοβοῦμαι ὅτι αὔριον εἶναι δυνατὸν νὰ σπάσουν τὰ ἔργα αὐτά καὶ νὰ χαθοῦν τὰ χρήματα. Βεβαίως τὸ θέμα εἶχεν οὕτως, μὲ τὴν ἐξέλιξιν τῆς τεχνικῆς, ὅπως ἦτο πρὸ ὀλίγων ἢ περισσοτέρων ἐτῶν. Ἀλλὰ σήμερον αἱ μέθοδοι τῆς στεγανώσεως ἔχουν προχωρήσει τόσον πολύ, ὥστε νὰ δημιουργοῦνται φράγματα δι’ ὑδροηλεκτρικὰ ἔργα ἔχοντα ποσότητα ὕδατος πολλαπλασίαν τῆς Ὑλίκης. Ἄλλωστε, ἐὰν κάμωμεν εἰς τὸν Ἀχελῶον τὴν ἰδίαν συγκέντρωσιν ὕδατος, θὰ ἔχωμεν πίσω ἀπὸ τὸ φράγμα περίπου 1.500.000 κυβικά. Θὰ προκύψῃ ζήτημα στεγανώσεως καὶ ἐκεῖ καὶ τὸ φράγμα βεβαίως θὰ ἠμποροῦσε νὰ πάῃ πάρα πέρα. Ἐν τούτοις διὰ τῶν συγχρόνων μεθόδων ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ προχωρήσῃ μετὰ πεποιθήσεως εἰς στεγανώσεις. Ἀπόδειξις, εἰς τὸν Λάδωνα, ὅπου εἴχομεν θέμα στεγανώσεως, μετεκαλέσαμεν τὸν Ἑλβετικὸν οἶκον «Ρόντιον», ὁ ὁποῖος ἔκαμε τὴν μελέτην καὶ τὴν ὀργάνωσιν. Ἑπομένως, καίτοι συμφωνῶ καὶ σέβομαι τὴν γνώμην σας, ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ, νομίζω ὅτι ἠμπορεῖ ἐξ ἴσου σοβαρῶς ἐπὶ τῇ βάσει τῶν τελευταίων στοιχείων τῆς τεχνικῆς, νὰ ὑποστηριχθῇ ὅτι θὰ πρέπει νὰ γίνῃ τοὐλάχιστον στεγάνωσις. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν συζητῆται, εἶναι ὅτι θὰ πρέπει νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν ἔρευναν, ἐὰν ἠμποροῦμεν νὰ στεγανώσωμεν καὶ πόσον θὰ μᾶς κοστίσῃ. Δὲν θὰ στοιχίσῃ παραπάνω ἀπὸ 2.600, θὰ ἀποδώσῃ ὅμως καὶ θὰ ἐπιτρέψῃ νὰ ἐξοικονομήσωμεν καὶ νὰ ἐκμεταλλευθῶμεν τοὐλάχιστον 460.000.000 κυβικὰ νερό. Τέταρτον, ἐὰν ἀποτύχουν ὅλα ἐκεῖ, νὰ πᾶμε κατόπιν εἰς τὴν ὁριστικὴν λύσιν. Διότι ἐὰν θέσωμεν τὸ ἀντλιοστάσιον εἰς τὴν Ἀνάχωλην, ὑπάρχουν βεβαίως τεχνικὰ ζητήματα, ὅπως πολὺ μεγαλύτερα ὑπάρχουν εἰς τὸ Μουρίκι, ἐνῷ τὸ ἀντλιοστάσιον ἠμπορεῖ νὰ μπῇ εἰς τὴν Παραλίμνην. Σύμφωνα μὲ τὴν γνώμην τεχνικῶν, τοὺς ὁποίους συνεχῶς παρακολουθῶ, δύναται νὰ τοποθετηθῇ τὸ ἀντλιοστάσιον εἰς τὴν Παραλίμνην. Εἶναι ἡ ἰδεωδεστέρα λύσις, διότι εἴμεθα κοντὰ εἰς τὸν Ἀχελῷον καὶ τὸ μῆκος τοῦ ἀγωγοῦ εἶναι 120 χιλιόμετρα. Τελειώνων, λοιπόν, καὶ τὴν τελευταίαν παρατήρησιν, ἔχω νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τὸ ἑξῆς: Κακῶς ἐνόμισεν ὅτι ἀπὸ πολιτικὴν ὑστεροβουλίαν, εἴτε διότι ἱδρύσαμεν ἓν νέον κόμμα, τοῦ ἔκαμα τὴν ἐπερώτησιν. Τὸ κόμμα ἱδρύθη προχθὲς καὶ ἡ ἐπερώτησις ὑπεβλήθη πρὸ 4 μηνῶν. Ἡ παρατήρησίς μας δὲν ὀφείλεται παρὰ μόνον εἰς τὸ ἐνδιαφέρον τὸ προσωπικόν, τοὐλάχιστον, τὸ ἐνδιαφέρον διὰ τὰς Ἀθήνας καὶ τὴν χώραν αὐτήν. Εἶναι μία λύσις, ἡ ὁποία ἐὰν γίνῃ στραβὴ ἀπὸ τὴν ἀρχὴν δὲν θὰ διορθωθῇ ποτέ, ὅπως δὲν δικαιολογεῖται τὸ σφάλμα τοῦ Μεταξᾶ μὲ τὸ Κακοσάλεσι. Ἑπομένως, κ. ὑπουργέ, μακρὰν τῶν διαξιφισμῶν καὶ τῶν ὀξυτήτων, νομίζω ὅτι θὰ ἦτο καλὸν νὰ ξαναϊδῆτε τὴν ὑπόθεσιν καὶ νὰ ἐπιστρέψητε ἐκεῖ ὅπου ἦτο ἡ βάσις ἡ στερεά, ἡ ὁριστικὴ μελέτη καὶ ὄχι ἡ ὑπόθεσις τῶν ἀτυχῶν μελετῶν, τὰς ὁποίας ἡ ὑπηρεσία ἔκαμεν εἰς δύο μῆνας.

§315ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Μητσοτάκης ἔχει τὸν λόγον.

§316Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ διακόψωμεν καὶ νὰ συνεχίσωμεν τὴν Τρίτην.

§317ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀπόψε, ἀπόψε.

§318Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ὁ κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος, ὅπως εἶναι ἀπὸ ὅλους παραδεδεγμένον, εἶναι δικαίωμα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Κατὰ συνέπειαν, δὲν δύναται ἡ πλειοψηφία νὰ ἔχῃ ἀντιρρήσεις, δοθέντος μάλιστα ὅτι ὑπάρχει κόπωσις καὶ πρὸ παντὸς ἐκνευρισμὸς. Δὲν εἶναι ἡ ἀτμόσφαιρα ἐντὸς τῆς ὁποίας θὰ ἔπρεπε νὰ διεξαχθῇ ἡ συζήτησις. Ὑποθέτω ὅτι καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς δὲν θὰ ἔχῃ ἀντιρρήσεις, δοθέντος ὅτι ἡ κόπωσις θὰ ἐπεκτείνῃ τὸν ἐκνευρισμόν.

§319Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Διατὶ θέλετε νὰ διακόψωμεν καὶ νὰ μὴ τερματίσωμεν;

§320Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Θέλω νὰ διακόψωμεν διὰ νὰ ἠμπορέσω νὰ ὁμιλήσω μὲ κάποιαν στοιχειώδη ἄνεσιν, δεδομένου ὅτι εἴμεθα ἐκνευρισμένοι καὶ ἡ Βουλὴ εἶναι ἄδεια.

§321Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἐνισχύετε τὴν ἐντύπωσιν ὅτι θέλετε νὰ δημιουργήσητε κωλυσιεργίαν. Τὸ θέμα ἀνεπτύχθη ἐκτενῶς. Πολλοὶ ὡμίλησαν......

§322Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ποίαν ἐντύπωσιν κ. ὑπουργέ; Ἐγὼ δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ ὁμιλήσω καὶ ἀπόψε. Πρόθεσίς μου δὲν εἶναι νὰ παρατείνω τὴν συζήτησιν ἐπὶ μακρόν, διότι, δόξα τῷ Θεῷ, ἡ Κυβέρνησις τοῦ Συναγερμοῦ, μᾶς δίδει πολλὰς ἀφορμὰς τὸν τελευταῖον καιρὸν καὶ εἶναι πολύτιμοι αἱ ἡμέραι τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου. Κατὰ συνέπειαν, δὲν ἔχομεν πρόθεσιν νὰ παρατείνωμεν τὰς συζητήσεις ἐκεῖ ὅπου δὲν χρειάζονται. Ἀλλά, ἐθλίβημεν βαθύτατα ἀπὸ τὸ θέαμα τὸ ὁποῖον ἐνεφάνισεν ἡ Βουλὴ ἀπόψε κατὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Ζίγδη.

§323Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Ἐγὼ ἀπόψε δὲν εἶχον καιρὸν διὰ νὰ συζητήσω. Παρεκάλεσα ἐὰν ἦτο δυνατὴ μία ἀναβολὴ διὰ τὴν προσεχῆ Τρίτην διότι ἤμην ὑποχρεωμένος νὰ μετάσχω μιᾶς συσκέψεως καὶ ὁ κ. Ζίγδης μοῦ εἶπεν ὅτι τὴν Δευτέραν φεύγει. Παρακαλῶ λοιπὸν ἐὰν θέλετε, νὰ ὁμιλήσετε καὶ σεῖς.

§324ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ παρακαλέσω καὶ ἐγὼ ὅλους τοὺς κυρίους συναδέλφους, νὰ κυριαρχήσουν τῶν νεύρων των.

§325Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐν πρώτοις θὰ παρακαλέσω καὶ ἐγὼ — ὀλίγα πράγματα ἔχω νὰ προσθέσω — νὰ μὲ ἀφήσετε νὰ ὁμιλήσω ἐν ἠρεμίᾳ διὰ νὰ τερματισθῇ ἡ συζήτησις. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν συνηθίζω νὰ ἐπανέρχωμαι ἐπὶ τῶν αὐτῶν πραγμάτων. Νομίζω ὅμως ὅτι τὰ ὅσα εἶπεν ὁ ἀξ. κ. ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων, δημιουργοῦν τὴν ἀνάγκην ὡρισμένων διευκρινήσεων. Λυποῦμαι διότι ὁ ἀξιότιμος κ. Καραμανλῆς ἐθεώρησε σκόπιμον νὰ ἀναμίξῃ καὶ πολιτικὰ θέματα καὶ ἑρμηνεύων κατὰ τὸν ἰδικόν του τρόπον τὰς προθέσεις μας, νὰ εἴπῃ ὅτι ἡ ἐπερώτησις ἀποσκοπεῖ εἰς τὸ νὰ ἐντείνωμεν καὶ εἰς τὸν τομέα αὐτὸν τὴν ἀντιπολιτευτικήν μας δραστηριότητα. Θέλω νὰ εἶναι βέβαιος ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τοῦ Συναγερμοῦ, ἰδίως τὸν τελευταῖον καιρόν, ἐδημιούργησε τόσα ὀξύτατα θέματα, τὰ ὁποῖα συγκινοῦν πολὺ περισσότερον ἂν θέλωμεν νὰ τὰ ἀντιμετωπίσωμεν ἀπὸ δημοκοπικῆς πλευρᾶς, ὥστε ἡ Ὑλίκη, δὲν ἦτο θέμα, τὸ ὁποῖον «δημοκοπικῶς» θὰ προηγεῖτο. Ἐὰν τὸ ἐπροτάξαμεν κύριοι συνάδελφοι, τὸ ἐπράξαμεν μόνον καὶ μόνον διότι πιστεύομεν ὅτι εἶναι ἡ ὑστάτη ὥρα καὶ διὰ νὰ ἔχωμεν τὴν συνείδησίν μας ἥσυχον ὅτι ἐγκαίρως ἐπεσημάναμεν τὸν κίνδυνον καὶ ἀνεπτύξαμεν τὰς ἀπόψεις μας. Καὶ εἰδικώτερον ἔχω νὰ εἴπω τὰ ἑξῆς: Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων, ἀνέλαβε τὸ Ὑπουργεῖον του τὸ τέλος τοῦ 1952, ὁπότε εὑρῆκε μίαν μελέτην ἑτοίμην. Λέγει ὅτι ἀπεχθάνεται καὶ ἀντιτίθεται πρὸς τὰς ἀτέρμονας συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι ἔχουν γίνει εἰς τὸ παρελθὸν καὶ πρὸς τὰς ὀξύτητας αἱ ὁποῖαι εἶχον δημιουργηθῆ καὶ ἔφθασαν εἰς δημοσίας ἀντιδικίας καὶ εἰς δικαστήρια ἀκόμη. Ἀκριβῶς ὅμως δι’ αὐτὰ ἡ λογικὴ συνέπεια, θὰ ἐπέβαλεν ἀφοῦ ἔστω μετὰ μακρὰς συζητήσεις ἡ ὑπόθεσις εἶχε τερματισθῆ, νὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τῆς ὁριστικῶς ἐγκριθείσης λύσεως. Ἀντιτίθεται, λέγει ὁ κ. ὑπουργός, πρὸς τὰς ἀτέρμονας συζητήσεις. Αὐτὸ ὅμως ἀκριβῶς ἔπρεπε νὰ τὸν ἀναγκάσῃ νὰ μὴ ἀνασυζητήσῃ ἕνα ζήτημα τὸ ὁποῖον ἔχει λήξει κατόπιν μακροτάτων συζητήσεων. Δὲν δύναμαι νὰ καταλάβω τί ἠνάγκασε τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ ἀναζητήσῃ ἄλλην λύσιν. Ἴσως τοῦτο ἀπετέλεσε τὸν δυσάρεστον ἀντίκτυπον τῶν πιέσεων τῆς Ἑταιρείας, τὰς προτάσεις τὰς ὁποίας ἀπέρριψε μέν, ἀφοῦ ὅμως ἔχασε δύο ὁλόκληρα πολυτιμώτατα ἔτη. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἐκτὸς τῶν ἄλλων, δύο εἶναι τὰ σπουδαιότερα μεγάλα μειονεκτήματα, τῆς προκριθείσης ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ λύσεως: Τὸ πρῶτον εἶναι ὅτι ἐγκαταλείπεται ἡ ἄρδευσις, καὶ τὸ δεύτερον ὅτι μὲ τὴν ὑποχρεωτικὴν ἀνύψωσιν τοῦ ὕδατος θὰ ἔχωμεν ἕνα μεγαλύτερον κόστος αὐτοῦ, διὰ τοῦ ὁποίου αἰωνίως θὰ ἐπιβαρύνεται ἡ πόλις τῶν Ἀθηνῶν. Ὁ κ. ὑπουργὸς πρὸς ἀντίκρουσιν τῶν ἐπιχειρημάτων μας, ἔδωσε μερικοὺς ἀριθμούς. Θὰ ἦτο προτιμώτερον διὰ τὴν μεταξύ μας συνεννόησιν ἐὰν εἶχε πάρῃ τοὺς ἀριθμοὺς αὐτοὺς ἀπὸ τὴν μελέτην Ραφτοπούλου, ἡ ὁποία εἶναι πλήρης καὶ νὰ μὴ κάμῃ ἀναγωγὴν τῆς μελέτης αὐτῆς εἰς σωληνώσεις ἄλλης διαμέτρου κλπ. Ἄς πάρωμεν ὅμως τοὺς ἀριθμούς, τοὺς ὁποίους ἔδωσεν ὁ κ. ὑπουργός. Ἡ διαφορὰ τοῦ κόστους τῆς νέας χαράξεως, ἐν σχέσει πρὸς τὴν παλαιάν, εἶναι 60 ἑκατομμύρια δραχμῶν. Ἡ δὲ ἐπὶ πλέον ἐπιβάρυνσις δι’ ἕκαστον ἔτος ἐκ τῆς προκριθείσης λύσεως, ἀνέρχεται εἰς ἑκατομμύρια δραχμῶν, δηλαδή, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον, κατὰ τὸν κ. ὑπουργόν, πρόκειται νὰ κερδίσωμεν μὲ τὴν νέαν χάραξιν, θὰ τὸ χάσωμεν μὲ τὴν ἐπὶ πλέον ἐπιβάρυνσιν ἐντὸς 15 ἐτῶν. Τὸ κόστος ὅμως ἔχει ὑπολογισθῆ ἐσφαλμένως. Ἐν πρώτοις, δὲν θὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ τοποθετηθῇ τὸ ἀντλιοστάσιον ἐκεῖ ὅπου ὑπολογίζει ὁ κ. ὑπουργός, ἀλλὰ εἰς τὸ δέκατον χιλιόμετρον, εἰς τὴν Ἀνάχωλιν. Ἀσχέτως τοῦ ὅτι ἡ μελέτη Ραφτοπούλου διὰ τὴν περίπτωσιν τῆς ἐφαρμογῆς αὐτῆς, ἐν ἀνάγκῃ, εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστῇ τινὰς τροποποιήσεις, ὥστε ἡ προβλεπομένη δαπάνη νὰ σμικρυνθῇ κατὰ πολύ, ἐν πάσῃ περιπτώσει ὑποστηρίζομεν, χάριν τῶν μελλουσῶν γενεῶν, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἐγκαταλειφθῇ ἡ ἀρχικὴ λύσις. Διότι διὰ τῆς ὑποχρεωτικῆς ἀνυψώσεως τῶν ὑδάτων, εἰς τὴν λύσιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ, θὰ ἐπιβαρύνεται ὅλο τὸ νερό, ἀκόμη καὶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον προορίζεται διὰ ζώνας, αἱ ὁποῖαι δὲν χρειάζονται ἀνύψωσιν. Εἶναι τὸ πρᾶγμα τοῦτο τόσον ἁπλοῦν, ὥστε ἀπορῶ πῶς ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπεχείρησε νὰ τὸ ἀντικρούσῃ. Οἱ ἀριθμητικοὶ ὅμως κανόνες δὲν ἐπιδέχονται ἀμφισβητήσεις. Ὁ κ. ὑπουργός, εἶπε περαιτέρω, ὅτι τὸ πᾶν εἶναι νὰ ἐκτελεσθῇ τὸ ἔργον, ὅτι ἤδη ἔκαμεν ἔναρξιν τῆς κατασκευῆς του καὶ ἐζήτησε νὰ παραβλέψωμεν, ἐὰν ὑπάρξουν μεταγενεστέρως ἐλαττώματα. Τὸ ἔργον ὅμως αὐτὸ δὲν πρόκειται νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν διά τινα μόνον ἔτη. Θὰ διατηρηθῇ ἐπὶ αἰώνας μακροὺς καὶ ἀνάλογος θὰ ἔπρεπε διὰ τοῦτο νὰ βαρύνῃ, ὑπὲρ πᾶν ἄλλο εἰς τὴν κρίσιν μας. Μᾶς εἶπε περαιτέρω ὁ κ. ὑπουργός, ὅτι ἐὰν ἐκάμαμε τὴν συζήτησιν αὐτὴν ἐνωρίτερον, ἴσως ἡ συζήτησις νὰ εἶχεν κάποιο νόημα. Ὀφείλω ὅμως νὰ ὁμολογήσω, τοὐλάχιστον διὰ τὸν ἑαυτόν μου, ὅτι ὅταν ὁ κ. Καραμανλῆς ἐξήγγειλε τὴν λύσιν, τὴν ὁποίαν προέκρινε, δὲν ἤμουν ἕτοιμος νὰ ἀπαντήσω, ἐὰν ὀρθῶς ἤ κακῶς ἔπραξεν. Μεταγενεστέρως κατέστη εἰς ἡμᾶς πεποίθησις ὅτι διὰ τῆς δοθείσης λύσεως, διαπράττεται κατὰ τῆς πόλεως τῶν Ἀθηνῶν, ἕνα ἔγκλημα, διὰ τὴν ἀποτροπήν, τοῦ ὁποίου νομίζω ὅτι ἅπαντες ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ ἀγωνισθῶμεν. Τελειώνων ὁ κ. ὑπουργὸς εἶπεν ὅτι τρεῖς εἶναι αἱ δυσκολίαι διὰ τὴν διεκπεραίωσιν μεγάλων ἔργων εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἡ πρώτη εἶναι ὅτι δὲν ὑπάρχουν χρήματα, ἡ δευτέρα εἶναι ὅτι δὲν ἔχομεν τεχνικὴν κατάρτισιν καὶ ἡ τρίτη ὅτι εἰς τὰ θέματα ταῦτα, παρεμβάλλεται ἡ προσωπικὴ φιλοτιμία. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ προσέξῃ ἀκριβῶς τὴν τρίτην δυσχέρειαν, διότι αὐτὴ ἐν προκειμένῳ ἰσχύει. Τὸ ἔργον βεβαίως ἔχει προχωρήσει καὶ ἐὰν τώρα θελήσωμεν νὰ μετατρέψωμεν τοῦτο, ἀσφαλῶς θὰ ὑποστῶμεν ὡρισμένας ζημίας. Ἐὰν ὅμως συγκρίνωμεν τὰς ζημίας αὐτὰς πρὸς τὰς ἐκ τῆς ὀρθῆς λύσεως ὠφελείας, θὰ ἴδωμεν ὅτι τὸ συμφέρον μᾶς ἐπιβάλλει νὰ προτιμήσωμεν τὴν ὀρθὴν λύσιν. Τὸ ζήτημα τῆς ὑδρεύσεως τῶν Ἀθηνῶν δὲν πρέπει, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ἀντιμετωπισθῇ μὲ οἱαδήποτε ἄλλα κριτήρια, ἐκτὸς ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα τὸ συμφέρον τῆς πόλεως ταύτης ἐπιβάλλει. Θὰ πρέπει συνεπῶς καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ κατορθώσῃ νὰ ὑπερνικήσῃ τὸν προσωπικὸν παράγοντα, ὁ ὁποῖος ἀσφαλῶς ἔχει ὑπεισέλθει εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ νὰ προκρίνῃ τὴν ὀρθὴν λύσιν, ἄλλως νὰ εἶναι βέβαιος ὅτι τὸ μέλλον θὰ τὸν καταδικάσῃ. (Χειροκροτήματα).

§326ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ ὑπάρχοντος ἑτέρου ἀγορητοῦ ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§327ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§328ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν προσεχῆ Δευτέραν καὶ ὥραν 7.30 μ. μ. μὲ θέμα Ἡμερησίας Διατάξεως νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 0.15 π. μ.).