1955.04.07

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 73η

Πέμπτη 7 Ἀπριλίου 1955

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 6.45′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Ι. Ἰντζές, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Ι. ΙΝΤΖΕΣ (Γραμματεὺς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῶν πρακτικῶν τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως ἔχω νὰ κάμω ὡρισμένας παρατηρήσεις. Θὰ πρέπει εἰς τὴν σελίδα 34 νὰ ἐπέλθουν ὡρισμέναι φραστικαὶ διορθώσεις, ὅσον ἀφορᾷ μίαν στιχομυθίαν, τὴν ὁποίαν εἶχον μὲ τὸν κ. Ζίγδην. Διετυπώθησαν κάπως ὀξύτερον τοῦ δέοντος τὰ λεχθέντα μεταξὺ ἡμῶν τῶν δύο καὶ δέον κατὰ τὴν ἀνατύπωσιν νὰ διορθωθοῦν.

§4ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§5Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Θὰ πρέπει ἡ διατύπωσις τῶν πρακτικῶν, κ. Πρόεδρε, ἐπὶ τοιούτων ζητημάτων νὰ γίνεται κατὰ τρόπον ὥστε νὰ μὴ περιλαμβάνωνται φράσεις, οἱ ὁποῖαι μᾶς μειώνουν.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως μὲ τὰς ἀνωτέρω παρατηρήσεις καὶ φραστικὰς διορθώσεις, κατόπιν παρατηρήσεων τῶν κ. κ. Χατζηνικολῆ, Ζίγδη καὶ Γυιόκα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Κ. Γιαννούσης, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§7Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. (Γραμματεὺς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ κ. Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν) καταθέτει σχέδια νόμων: 1) «Περὶ κυρώσεως τῶν ἀπὸ 16 Μαρτίου) 13 Ἀπριλίου 1951 καὶ 28 Ἰουνίου 1954 Συμφωνιῶν μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Κυβερνήσεως τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν τῆς Ἀμερικῆς, δι’ ὧν τροποποιοῦνται τὰ ἄρθρα 5 καὶ 11 τῆς Ἑλληνο–αμερικανικῆς Συμφωνίας τῆς 23 Ἀπριλίου 1948». 2) «Περὶ κυρώσεως τῆς ἐν Ἀθήναις ὑπογραφείσης τῇ 16.12.1954 συμφωνίας μεταξὺ Βελγίου καὶ Ἑλλάδος περὶ τακτοποιήσεως ὀφειλῆς πρὸς τὸ Βέλγιον προκυψάσης ἐξ ἐπαναπατρισμοῦ Ἑλλήνων ὑπηκόων», καὶ 3) «περὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ ἀπὸ 20 Νοεμβρίου 1935 Α. Νόμου «περὶ μεταρρυθμίσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς περὶ παρασήμων Νομοθεσίας». Οἱ κ. κ. Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν) καὶ Λ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπ. Οἰκονομικῶν) καταθέτουσι σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ἐν Λονδίνῳ ἀπὸ 27 Φεβρουαρίου 1953 Συμφωνίας «περὶ ἐξωτερικῶν Γερμανικῶν χρεῶν». Οἱ κ. κ. Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν) καὶ Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑφ. Συγκοινωνιῶν) καταθέτουσι σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῶν ἀπὸ 25 Ὀκτωβρίου 1952 Διεθνῶν Συμβάσεων, τῶν ἀφορωσῶν τὰς διεθνεῖς διὰ τοῦ σιδηροδρόμου μεταφορὰς ἐπιβατῶν καὶ ἀποσκευῶν (CIV) καὶ ἐμπορευμάτων (CIM), τοῦ σχετικοῦ αὐταῖς Προσθέτου Πρωτοκόλλου ἀπὸ 11 Ἀπριλίου 1953 καὶ τοῦ Κανονισμοῦ τοῦ Κεντρικοῦ Γραφείου τῶν διὰ σιδηροδρόμου διεθνῶν μεταφορῶν». Ὁ κ. Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Παιδείας καὶ Θρησκευμάτων) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ παρατάσεως προθεσμίας ἐξετάσεων τῶν εἰς τὰς διατάξεις τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 132)1946 Ν. Δ. ὑπαγομένων φοιτητῶν καὶ περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως Πανεπιστημιακῶν τινων κλπ. διατάξεων». Ὁ κ. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπ. Ἐργασίας) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ διοικήσεως τοῦ Ὀργανισμοῦ Ἀπασχολήσεως καὶ Ἀσφαλίσεως Ἀνεργίας καὶ ὀργανώσεως τῶν Γραφείων Εὑρέσεως Ἐργασίας». Ἡ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τῶν ἀσκουμένων ὑπὸ τῶν γυναικῶν δημοσίων λειτουργημάτων καὶ διορισμοῦ αὐτῶν εἰς δημοσίας θέσεις». Ὁ βουλευτὴς κ. Λ. Μπατρῖνος, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ νόμου 1770) 1951 «περὶ ρυθμίσεως ζητημάτων τινων ἀφορώντων τὴν Διοίκησιν Δημοσίων Κτημάτων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ι. Λαυρεντίδης, Χ. Ντινίδης, Π. Τσακιρίδης καὶ Σ. Περτσινίδης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀντικαταστάσεως τῆς παραγράφου 1 τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ Ν. Δ. 3098)1954 «περὶ ρυθμίσεως ἐκκρεμῶν διαφορῶν μεταξὺ Δημοσίου καὶ Ἑλλήνων πλοιοκτητῶν ἐξ ἐπιτάξεως πλοίων κατὰ τὴν πολεμικὴν περίοδον 1940–1945 καὶ περὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Θ. Ταμβακᾶς, Ν. Ράπτης, Χ. Βόσκογλου Κ. Κοσμίδης, Α. Ψιμάρας, Γ. Κάντας, Δ. Ἰωάννου, Σ. Δημάρατος καὶ Ν. Ζορμπᾶς, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διαρρυθμίσεως τῆς φορολογίας δημοσίων θεαμάτων». Ὁ βουλευτὴς κ. Μ. Χλουβεράκης καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων περὶ μέτρων προστασίας τῆς ἐπαρχιακῆς βιομηχανίας». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Δ. Μπερδελῆς, Π. Τσούτσουρας καὶ Α. Φράγκος καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων περὶ μέτρων προστασίας τῆς ἐπαρχιακῆς βιομηχανίας». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Μ. Καροῦσος, Π. Λιαροῦτσος, Χ. Γουλόπουλος, Θ. Ταμβακᾶς, Χ. Καραπιπέρης καὶ Π. Σταυρόπουλος, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων περὶ ἐκκαθαρίσεως τῶν σιδηροδρομικῶν Ἑταιρειῶν ΣΠΑΠ, ΣΒΔΕ κλπ. καὶ ἄλλων τινῶν συναφῶν διατάξεων». Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Παπασπύρου καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθμ. 211)27.2.54 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ νόμου 2119)52 «περὶ λεωφορείων κλπ.». Ἀνακοινοῦνται ἐπίσης αἱ κάτωθι ἀπαντήσεις τῶν διαφόρων ὑπουργείων ἐπὶ ἐρωτήσεων κ. κ. βουλευτῶν. Αʹ) Ὑπουργείου Κοιν. Προνοίας. Ἐπὶ ἐρωτήσεως βουλευτοῦ κ. Α. Παπαδοπούλου. Ἐπὶ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 2917)31–3–55 ὑμετέρου, ἀναφορικῶς μὲ τὴν καταχωρηθεῖσαν ἐν τῷ παρ’ ὑμῖν βιβλίῳ ἐρωτήσεων ὑπ’ ἀριθ. 434 ἐρώτησιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Ἀ. Παπαδοπούλου, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν τὰ κάτωθι: Ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ Δημ. Ἐπενδύσεων 1953–54 καὶ ἐντὸς τῶν οἰκονομικῶν δυνατοτήτων τῆς Χώρας, ἐνεκρίθη πίστωσις δραχμῶν 25.000.000 πρὸς κάλυψιν τμήματος τῶν ἀπομενουσῶν εἰσέτι πρὸς ἐπανόρθωσιν σημαντικῶν καταστροφῶν, ἐπελθουσῶν ἐκ τοῦ πολέμου καὶ τοῦ συμμοριτισμοῦ εἰς τὸν στεγαστικὸν πλοῦτον τῆς Χώρας. Ἐκ τῆς ὡς ἄνω πιστώσεως διετέθη διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 40618)30–6–54 Τριμεροῦς ἀποφάσεως τῶν ὑπουργῶν Συντονισμοῦ, Οἰκονομικῶν καὶ ἡμῶν, πιστώσεις δραχμῶν 2.300.000 διὰ τὴν Ἤπειρον πρὸς χορήγησιν μακροπροθέσμων δανείων εἰς πολεμοπαθεῖς καὶ συμμοριοπλήκτους. Κατ’ ἐξαίρεσιν προκειμένου περὶ παραμεθορίων οἰκισμῶν, ἡ διδομένη στεγαστικὴ ἐνίσχυσις εἶναι μὴ ἐπιστρεπτέα. Ἡ περαιτέρω κατανομὴ τῆς ὡς ἄνω πιστώσεως ἀνὰ Νομὸν καὶ οἰκισμὸν ἀνετέθη εἰς τὸν Γενικὸν Διοικητὴν Ἠπείρου, ἵνα ὡς γνωρίζων καλλίτερον τὰς τοπικὰς ἀνάγκας τῆς Περιφερείας του, προγραμματίσῃ κατὰ τὸν καλλίτερον καὶ δικαιώτερον τρόπον. Οὕτω δι’ ἀποφάσεως τοῦ Γεν. Διοικητοῦ Ἠπείρου τὸ ἐν λόγῳ ποσὸν τῶν 2.300.000 δραχμῶν κατενεμήθη μεταξὺ τῶν 4 Νομῶν τῆς Γενικῆς Διοικήσεως Ἠπείρου. Διὰ τὸν Νομὸν Ἰωαννίνων διετέθη τὸ ποσὸν τῶν 1.200.000 δραχμῶν ἐξ ὧν 1.065.000 δραχμαὶ χορήγησιν μὴ ἐπιστρεπτέας στεγαστικῆς ἐνισχύσεως καὶ 135.000 δρχ. διὰ δάνεια εἰς δικαιούχους πολεμοπαθεῖς καὶ συμμοριοπλήκτους. Τὸ ἀνωτέρω ποσὸν τῶν 1.200.000 δραχμῶν κατενεμήθη ὑπὸ τῆς Νομαρχιακῆς Ἐπιτροπῆς Νομοῦ Ἰωαννίνων εἰς 30 οἰκισμούς. Ἐπὶ τούτοις γνωρίζομεν ὅτι βάσει ὑποβληθέντων ἡμῖν ὑπὸ τῶν οἰκείων Νομαρχιακῶν Ἐπιτροπῶν στοιχείων ἐπὶ τοῦ ὑπολοιπομένου ἀνὰ τὴν Χώραν ἔργου, κατηρτίσθη καὶ ἀπεστάλη πρὸ πολλοῦ εἰς τὸ ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ Πρόγραμμα συνεχίσεως τῶν ἔργων στεγάσεως πολεμοπαθῶν καὶ συμμοριοπλήκτων. Συνεπῶς ἐφ’ ὅσον τεθῶσιν εἰς τὴν διάθεσίν μας πιστώσεις δι’ ἔργα στεγάσεως, θὰ καταστῇ δυνατὸν ν’ ἀντιμετωπισθῇ ἡ περίπτωσις τῶν μὴ τυχόντων μέχρι τοῦδε στεγαστικῆς συνδρομῆς πολεμοπαθῶν καὶ συμμοριοπλήκτων τοῦ Ν. Ἰωαννίνων. Ἐν Ἀθήναις τῇ 4 Ἀπριλίου 1955.

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Κ. ΓΙΑΒΑΣΟΓΛΟΥ

Βʹ) τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας. Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Γεωργαντᾶ. Ἐπὶ τοῦ ἀνωτέρου ἐγγράφου σας, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ κάτωθι ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 359 ἀπὸ 9– 3–55 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Μ. Γεωργαντᾶ. Ὡς ἀνεκοινώσαμεν καὶ διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 31218)25–2.55 ἐγγράφου μας, ἡ ηὐξημένη ἐνίσχυσις ὑπὸ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης τῶν σταφιδαμπέλων ἔναντι ἐκείνης τῶν οἰναμπέλων, ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι αἱ σταφιδάμπελοι καὶ ἰδίᾳ ἡ σουλτανίνα ἀπαιτοῦν ἰδιαιτέρας καλλιεργητικὰς φροντίδας καὶ γενικῶς ἡ καλλιέργεια αὐτῶν ἀπαιτεῖ μεγαλύτερα ἔξοδα ἔναντι ἐκείνων τῶν οἰναμπέλων. Συγκεκριμένως διὰ τὰ ἐργατικὰ ἔξοδα, διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν ὁποίων κατὰ κύριον λόγον χορηγοῦνται τὰ καλλιεργητικὰ δάνεια ὑπολογίζομεν, ὅτι ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν οἰνάμπελον 8.5 ἡμερομίσθια ἀνδρῶν καὶ 3 τοιαῦτα γυναικῶν κατὰ στρέμμα, ἐνῷ διὰ τὴν κορινθιακὴν σταφίδα ἀπαιτοῦνται 11,5 ἡμερομίσθια ἀνδρῶν καὶ 4 γυναικῶν, διὰ δὲ τὴν σουλτανίναν 13,5 ἀνδρῶν καὶ 7,5 γυναικῶν. Ἐπὶ πλέον ἡ Κορινθιακὴ σταφὶς καὶ ἡ σουλτανίνα ἔχουν καὶ ἄλλας τινὰς δαπάνας μὴ καταβαλλομένας διὰ τὴν οἰνάμπελον ὡς λ. χ. τῆς ἀνανεώσεως τῶν πασσάλων ὑποστηρίξεως τῶν σταφιδαμπέλων αἱ ὁποῖαι ὑπολογίζονται ἐτησίως εἰς δραχμὰς 60 κατὰ στρέμμα. Ἐν Ἀθήναις τῇ 1–4–1955

Ὁ Ὑπουργὸς

Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ

Γʹ) τοῦ Ὑπουργείου Βιομηχανίας. Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ε. Σαββοπούλου. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 2337)16–3–55 ἐγγράφου ὑμῶν, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἐρώτησις ἀπὸ 15ης τρ. τοῦ βουλευτοῦ κ. Εὐαγγ. Σαββοπούλου, σχετικῶς μὲ τὴν ἄρσιν τῆς ὑπὸ τοῦ Δημοσίου γενομένης κατασχέσεως τῆς ἀσφαλιστικῆς ἀποζημιώσεως τοῦ ἐν Πειραιεῖ Κλωστοϋφαντουργείου Κ.Υ.Π., πρώην Κουλούρη ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι κατεβλήθησαν προσπάθειαι πρὸς ἄρσιν τῆς γενομένης κατασχέσεως τῆς ἐκ δραχμῶν 420.000 ὡς ἄνω ἀσφαλιστικῆς ἀποζημιώσεως πρὸς χρησιμοποίησιν ταύτης διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ζημιῶν τοῦ ἐκ πυρκαϊᾶς καταστραφέντος τμήματος τοῦ ἐργοστασίου τῆς ὡς ἄνω βιομηχανίας πρὸς τὴν ἀντίθετον ἄποψιν τῆς μειοψηφίας τῶν μετόχων της, πλὴν ἡ ἁρμοδία παρὰ τῷ ὑπουργείῳ Οἰκονομικῶν διὰ τὴν χορήγησιν τῆς σχετικῆς ἐγκρίσεως Ἐπιτροπὴ τοῦ ἄρθρου 17 τοῦ Ν. 5940)37 ἀπέρριψε τὴν σχετικὴν αἴτησιν. Ἐν συνεχείᾳ ἐγένετο νέα ἐνέργεια ὑπὸ τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας τοῦ ὑπουργείου Οἰκονομικῶν παρὰ τῇ ἰδίᾳ ὡς ἄνω Ἐπιτροπῇ διὰ τὴν ἀποδέσμευσιν ἐκ τῆς ἀσφαλιστικῆς ἀποζημιώσεως ποσοῦ δραχμῶν 40.000 διὰ τὴν πληρωμὴν ὀφειλομένων μισθῶν καὶ ἡμερομισθίων εἰς τὸ προσωπικὸν τῆς ὡς ἄνω βιομηχανίας. Ἡ Ἐπιτροπὴ αὕτη ἐνέκρινε τὴν ἄρσιν τῆς κατασχέσεως τοῦ ποσοῦ τούτου ὑπὸ τὸν ὅρον τῆς διαθέσεώς του διὰ τὸν ὡς ἄνω σκοπὸν ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τοῦ ἁρμοδίου Ἐπόπτου Ἐργασίας, ἡ ἀπόφασις αὕτη ἐνεκρίθη ἐν συνεχείᾳ καὶ ὑπὸ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν.

Ἐν Ἀθήναις τῇ 31–3–1955

Ε. Υ.

Ὁ Γεν. Γραμματεὺς

Θ. ΚΟΝΙΤΣΑΣ

Δʹ) τοῦ Ὑπουργείου Δικαιοσύνης. Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Χ. Παπασταύρου. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 2610)22–3–55 ὑμετέρου ἐγγράφου δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἐρώτημα τοῦ βουλευτοῦ Θεσπρωτίας κ. Χ. Παπασταύρου, περὶ τῆς ἐν γένει πολιτείας τοῦ Εἰρηνοδίκου Φιλιατῶν Ν. Ἀθανασοπούλου, ἔχομεν τὴν τιμὴν ν’ ἀνακοινώσωμεν ὑμῖν τ’ ἀκόλουθα: Ὁ Εἰρηνοδίκης Φιλιατῶν Ν. Ἀθανασόπουλος, τυγχάνει Πρόεδρος διαφόρων φιλανθρωπικῶν ἱδρυμάτων ἐν Φιλιάταις, ἐδημιούργησεν ἐν τῇ διαχειρίσει τῆς ὑπηρεσίας ταύτης, προστριβὰς μετὰ τῶν διοικήσεων τῶν ἱδρυμάτων τούτων μὲ τὰς ὁποίας ἠσχολήθη καὶ ὁ τύπος Ἰωαννίνων, ἐμφανίσας τὴν μικρὰν κοινωνίαν τῶν Φιλιατῶν διῃρημένην ἐκ τῶν ἐν λόγῳ ἐνεργειῶν τοῦ Εἰρηνοδίκου. Τὸ ὑπουργεῖον λαβὸν γνῶσιν τῶν γεγονότων τούτων παρήγγειλεν εἰς τὸν Εἰσαγγελέα Θεσπρωτίας ὅπως ἐνεργήσῃ σχετικὴν ἀνάκρισιν, τὸν ὅλον δὲ φάκελλον μετὰ τοῦ πορίσματος ταύτης διεβίβασεν εἰς τὸ Ἀνώτατον Δικ. Συμβούλιον μετὰ σχετικοῦ ἐρωτήματος περὶ μεταθέσεώς του ἐκεῖθεν, πλὴν ὅμως τὸ Ἀνώτατον Δικ. Συμβούλιον ἀπεφάνθη ὅτι δὲν συνέτρεχε περίπτωσις μεταθέσεως ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι ὁ ἐν λόγῳ Εἰρηνοδίκης ἐξετέλεσεν ἁπλῶς τὸ καθῆκον του. Παραλλήλως παρηγγέλθησαν τόσον ὁ Εἰσαγγελεὺς Θεσπρωτίας ὅσον καὶ ὁ Εἰσαγγελεὺς Τριπόλεως, εἰς οὗ τὴν περιφέρειαν ὁ ἐν λόγῳ Εἰρηνοδίκης κατῴκει πρὸ τοῦ διορισμοῦ του, ὅπως ἐνεργήσωσι σχετικὴν ἔρευναν περὶ τῆς νομιμοφροσύνης του. Ἐκ τῆς ἐρεύνης ταύτης δὲν προέκυψέ τι δυνάμενον νὰ θέσῃ ἐν ἀμφιβόλῳ τὴν νομιμοφροσύνην του. Ἐσχάτως τὸ Γεν. Ἐπιτελεῖον Στρατοῦ ἐγνώρισεν ἡμῖν ὅτι ὁ ἐν λόγῳ Εἰρηνοδίκης, συνεπείᾳ μηνύσεως ἀνωνύμου τινὸς περὶ διαχειριστικῶν ἀνωμαλιῶν εἰς τὸν «Σύνδεσμον Φίλων Στρατοῦ Φιλιατῶν» κατέσχεν ἅπαν τὸ διαχειριστικὸν καὶ διοικητικὸν ἀρχεῖον τοῦ ἐν λόγῳ συνδέσμου, ἐκ τούτου δὲ προέκυψε σοβαρὰ ἀνωμαλία εἰς τὴν δρᾶσιν τοῦ ἐν λόγῳ συνδέσμου. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον ἀπεστάλη ἐκ νέου εἰς τὸ Ἀνώτατον Δικαστικὸν Συμβούλιον ἐρώτημα, μεθ’ ἁπάσης τῆς σχετικῆς ἀλληλογραφίας περὶ μεταθέσεως τοῦ ἐν λόγῳ Εἰρηνοδίκου ἀλλαχοῦ, διατελοῦμεν δὲ ἐν ἀναμονῇ τῆς σχετικῆς ἀποφάσεως τούτου. Ἐν Ἀθήναις τῇ 4ῃ Ἀπριλίου 1955

Ὁ Ὑπουργὸς

ΚΛ. ΘΕΟΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ

Εʹ) Τοῦ ὑπουργείου Συγκοινωνιῶν καὶ Δημ. Ἔργων. Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Θ. Σαράντη. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 2607)1365 ἀπὸ 22–3–55 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀρ. 400 ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Θ. Σαράντη, περὶ κυκλοφορίας ἑνὸς αὐτοκινήτου μὴ ταξινομημένου καὶ ἄνευ κανονικῆς ἀδείας κυκλοφορίας ἐπὶ τῆς λεωφορειακῆς γραμμῆς Τρικάλων–Καλαμπάκας–Δεσκάτης, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν ὅτι διὰ τῶν ὑπ’ ἀριθ. 186593)11–8–54, 191– 998)30–8–54, 203512)29–9–54 καὶ 225852)31–12–54 ἀποφάσεων τοῦ ὑπουργείου Συγκοινωνιῶν καὶ Δημ. Ἔργων ἐχορηγήθη προσωρινῶς καὶ μέχρι τῆς διὰ λεωφορείων ἐξυπηρετήσεως, ἡ ἐκτέλεσις ἐπιβατικῆς συγκοινωνίας ἐπὶ κομίστρῳ κατ’ ἐπιβάτην εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθ. Β879 (παλαιὸς ἀριθμὸς 32505) λεωφορεῖον αὐτοκίνητον, ἰδιοκτησίας Γ. Ψαρρῆ πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῆς γραμμῆς Τρικάλων–Ἀσπροκκλησιᾶς μετὰ τὸ τελευταῖον δρομολόγιον τῶν λεωφορείων τοῦ 17ου ΚΤΕΛ Νομοῦ Τρικάλων καὶ τῆς μὴ χαρακτηρισμένης γραμμῆς Ἁγιοφύλλου–Τρικοκᾶ–Τριφυλλίας– Κατακόλεως–Δεσκάτης καὶ ὑπὸ τὸν ὅρον τῆς μὴ ἐξυπηρετήσεως θέσεων ἐξυπηρετουμένων ὑπὸ τῶν λεωφορείων τοῦ ὡς εἴρηται ΚΤΕΛ. Ἡ ἀνωτέρω ἄδεια ἐχορηγήθη βάσει τῶν διατάξεων τοῦ ἄρθρου 11 τοῦ ἀπὸ 31–3–36 Β. Δ. «περὶ χαρακτηρισμοῦ Ἀστικῶν καὶ Ὑπεραστικῶν Συγκοινωνιῶν» καὶ κατόπιν τῆς ὑπ’ ἀριθ. 21601)26–11–54 ἀποφάσεως τῆς Νομαρχίας Τρικάλων καὶ τῶν τηλεγραφικῶν διαμαρτυριῶν τῶν προέδρων τῆς Κοινότητος Δεσκάτης, τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου Δεσκάτης καὶ τοῦ Πιστωτικοῦ Συνεταιρισμοῦ Δεσκάτης. Τὸ ἀνωτέρω λεωφορεῖον αὐτοκίνητον ἔχει ἀπογραφῆ καὶ ἔλαβε νέον ἀριθμὸν κυκλοφορίας ἔχει δὲ ἰσχύουσαν ἄδειαν κυκλοφορίας. Ἐν Ἀθήναις τῇ 5ῃ Ἀπριλίου 1955

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀντ)δρος Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§9Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ἀντ. Κυβερ.). Κύριοι συνάδελφοι, βασιζόμενος ἐπὶ τῆς γνωστῆς ἀδυναμίας σας, τόσον τῶν βουλευτῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅσον καὶ τῶν βουλευτῶν τῆς κυβερνητικῆς παρατάξεως ἔναντι τοῦ γυναικείου φύλου, θὰ παρακαλέσω νὰ δεχθῆτε, ὅπως ἐγγραφῇ, αὔριον εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν μετὰ τὸν ἔλεγχον, τὸ νομοσχέδιον, τὸ φέρον τὸν τίτλον «περὶ τῶν ἀσκουμένων ὑπὸ τῶν γυναικῶν δημοσίων λειτουργημάτων καὶ διορισμοῦ αὐτῶν εἰς δημοσίας θέσεις». Τὸ νομοσχέδιον ἐπέρασε πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἀπὸ τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ἔχει χαρακτηρισθῆ ὡς ὑπηρεσιακῶς ἐπεῖγον. Εἶναι καθαρῶς τυπικόν. Αἴρεται ἓν κώλυμα, διότι ὑπάρχει τὸ δικαίωμα τοῦ διορισμοῦ, ἀλλ’ αἴρεται διὰ τὸ κώλυμα, τὸ ὁποῖον εἶχε δημιουργηθῆ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπου διὰ τὴν συμμετοχὴν γυναικῶν ἀπαιτεῖται ἡ ἐκπλήρωσις στρατιωτικῶν ὑποχρεώσεων, διότι εἰς τὰ προσόντα ἀναγράφονται καὶ αἱ στρατιωτικαὶ ὑποχρεώσεις. Θὰ παρακαλέσω κ. συνάδελφοι, νὰ τεθῇ εἰς τὴν αὐριανὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Μετὰ τὴν πρότασιν αὐτήν, ἡ ὁποία εἰς πεῖσμα τῶν διαμαρτυριῶν τῶν στιγμιαίων, ἐπαναλαμβάνω, ἐγένετο μετὰ χαρᾶς δεκτόν, ἔχω νὰ διατυπώσω καὶ μίαν ἄλλην παράκλησιν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως καὶ πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς καὶ πρὸς ὅλα τὰ μέλη τῆς Βουλῆς. Αὐτὴ ἡ παράκλησις δὲν θὰ γίνῃ μετὰ μεγάλης εὐχαριστήσεως δεκτή, θὰ παρακαλέσω ὅμως, ὅπως παρὰ ταῦτα γίνῃ δεκτή. Χθὲς ἡ Βουλὴ ἐργασθεῖσα μέχρι τῆς 5ης πρωϊνῆς καὶ ἀποδώσασα ἔργον τὸ ὁποῖον εἶναι πρὸς τιμήν της, ἐψήφισεν εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν ὡρισμένα νομοσχέδια τοῦ ὑπουργείου Βιομηχανίας, τὰ ὁποῖα εἶναι οὐσιώδους σημασίας. Ἡ Κυβέρνησις κατόπιν εἰσηγήσεως τοῦ ἀγαπητοῦ μου συναδέλφου ἐπὶ τῆς Βιομηχανίας, κ. Πρωτοπαπαδάκη, θεωρεῖ ἀναγκαῖον καὶ παρακαλεῖ ὅπως ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος υἱοθετήσῃ τὴν ἄποψιν, ὅπως γίνῃ συνεδρίασις τῆς Βουλῆς καὶ τὴν ἐρχομένην Δευτέραν, ἵνα ψηφισθοῦν εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν τὰ προστατευτικὰ ὑπὲρ τῆς ἐπαρχίας νομοθετήματα, τὰ ὁποῖα χθὲς συνεζητήθησαν, τὴν αὐτὴν δὲ ἡμέραν, τὴν νύκτα τῆς Δευτέρας, μετὰ τὸ μεσονύκτιον, νὰ γίνῃ ἄλλη συνεδρίασις, δηλαδὴ νὰ συνεχισθῇ, ὅπως ἔχει γίνει ἐπανειλημμένως, ὥστε νὰ ψηφισθοῦν ἐν συνόλῳ καὶ νὰ δημοσιευθοῦν πρὸ τῶν ἑορτῶν τοῦ Πάσχα. Διατυπῶ εὐλαβῶς τὴν παράκλησιν αὐτὴν καὶ ἐλπίζω ὅτι θὰ γίνῃ δεκτή.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὰ σύνολα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφισθοῦν τὴν ἰδίαν νύκτα. Πρέπει νὰ γίνῃ τὴν Τρίτην ἄλλη συνεδρίασις διότι πρέπει νὰ παρέλθῃ 24ωρον μεταξὺ τῶν 2 συνεδριάσεων.

§11Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Αὐτό, τὸ ὁποῖον λέγει ὁ κ. Πρόεδρος, παρακάμπτεται. Γίνεται συνηθέστατα διὰ τῆς γραφομηχανῆς ἡ διόρθωσις ἐὰν ὑπάρχουν μεταβολαὶ καὶ ψηφίζονται τὰ σύνολα.

§12Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ἀντιπρ. Κυβερ.). Ἔχει γίνει εἰς τὸ παρελθόν.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν μετὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν ἐγένοντο δεκταὶ προσθῆκαι ἢ τροπολογίαι, ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου ἀναβάλλεται ἐπὶ 24ωρον ἀπὸ τῆς διανομῆς τοῦ τροπολογηθέντος σχεδίου. Αὐτὸ ὁρίζει ἡ διάταξις.

§14Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Κύριε Πρόεδρε, ἡ συζήτησις, ἡ κατ’ οὐσίαν, ἐγένετο ἤδη χθές.

§15ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι ὄχι.

§16Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ἀντιπ. Κυβερν.). Ὑπάρχει ἡ λύσις νὰ γίνῃ συνεδρίασις τὸ Σάββατον τὸ πρωΐ. Ἀλλ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ νομοσχέδιον περὶ γυναικῶν, θὰ εἶναι αὔριον εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, λόγῳ εἰδικῆς προτιμήσεως.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Σάββατον τὸ πρωΐ θὰ γίνῃ ἡ συνεδρίασις εἰς τὰς 11 π. μ.

§18Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Πρὸ ὀλίγου ἐδιαβάσατε τὴν σχετικὴν διάταξιν, ἡ ὁποία λέγει, τί πρᾶγμα; Ὅτι, ἐὰν γίνουν δεκταὶ τροπολογίαι κατὰ τὴν δευτέραν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, τὸ σύνολον ἀναβάλλεται δι’ ἓν 24ωρον ἀπὸ τῆς στιγμῆς τῆς διανομῆς τοῦ τροπολογηθέντος σχεδίου. Ἑπομένως, ἐὰν συνεδριάσωμεν τὸ Σάββατον, δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ διανομὴ τὸ Σάββατον. Θὰ γίνῃ τὴν Δευτέραν.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ γίνῃ τὴν Κυριακὴν τὸ πρωΐ εἰς τὰς 8 καὶ τὴν Δευτέραν τὸ ἀπόγευμα θὰ ἔχῃ συμπληρωθῆ 24ωρον.

§20Μ. ΧΛΟΥΒΕΡΑΚΗΣ. Φρονῶ ὅτι δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ συγκληθῇ ἡ Βουλὴ τὴν Δευτέραν. Νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχουν τόσον σοβαρὰ νομοσχέδια. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον ὅπως μετὰ τὰς ἑορτὰς, τὴν Δευτέραν τοῦ Θωμᾶ, γίνῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων τοῦ ὑπουργείου Βιομηχανίας.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κάμνω συγκεκριμένην πρότασιν διὰ νὰ ζητήσω τὴν ἔγκρισιν τοῦ Σώματος. Κατόπιν τῆς παρακλήσεως τῆς Κυβερνήσεως ἐρωτῶ τὸ Σῶμα. Θέλει νὰ συνεδριάσωμεν τὸ Σάββατον τὴν 11ην πρωϊνὴν καὶ τὴν Δευτέραν τὴν 5ην ἀπογευματινήν, εἰς τρόπον ὥστε οἱ κ. βουλευταί, νὰ ἀναχωρήσουν τὴν 8ην ἢ τὴν 9ην διὰ τὰς Ἐπαρχίας των;

§22ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως ἐζήτησε ἐπίσης τὸν λόγον ὁ κ. Κ. Γουλῆς.

§24Κ. ΓΟΥΛΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐπὶ τῆς ὁδοῦ Ἀρσενίου τῆς Κερκύρας, ὑπῆρχε μία οἰκία, ἔχουσα πρόσοψιν πρὸς τὴν θάλασσαν καὶ ἔναντι τὰ βουνὰ τῆς πολυβασανισμένης Βορ. Ἠπείρου μας μὲ ὑποδούλους ἀδελφούς μας. Εἰς τὴν οἰκίαν αὐτήν, εἰς τὸ σπίτι αὐτό, ἄφησε νεκρὰ τὰ κόκκαλά του ὁ μεγάλος τραγουδιστὴς τῆς ἐλευθερίας, τῆς ἐλευθερίας τῆς ἑλληνικῆς, τῆς βγαλμένης ἀπ’ τὰ κόκκαλα τῶν Ἑλλήνων τὰ ἱερά, ὁ Διονύσιος Σολωμός. Ἀπὸ τὸ σπίτι αὐτὸ τὴν 9ην Φεβρουαρίου 1857 ἡμέραν Σάββατον καὶ ὥραν 11ην ἕνας λευκὸς ἄγγελος ἔπερνε τὴν ψυχὴν τοῦ λευκοῦ Ποιητοῦ διὰ νὰ περιβάλῃ συγχρόνως ὅλων τῶν Κερκυραίων τὰς καρδίας μὲ τὸν μελανώτερον πέπλον. Κύριοι βουλευταί, δὲν εἶναι ἔργον ἰδικόν μου νὰ σᾶς περιγράψω τὸν ἔργον τοῦ Ποιητῆ. Ἐκ τῶν συγχρόνων του ὁ Σπυρίδων Τρικούπης, ὁ Ἰάκωβος Πολυλᾶς, ὁ Γεώργ. Καλοσγοῦρος, ὁ Γεράσιμος Μαρκορᾶς, ὁ Γ. Τερτσέτης ἔπραξαν τοῦτο καὶ ἀκόμη πλεῖστοι ἐκ τῶν νεωτέρων, ὁ Ἀποστολάκης, ὁ Παλαμᾶς, ὁ Βεργωτῆς ὁ Βαλαωρίτης καὶ ἄλλοι. Πλὴν τούτων Ἄγγλοι, Γάλλοι, Ἰταλοί καὶ Ἀμερικανοί, ἐξύμνησαν τὸ ποιητικὸν δαιμόνιον τοῦ νεαροῦ ποιητοῦ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὅμως ἡ Βουλή, ὅπως θίξω σημεῖα τινὰ καὶ ἀναφέρω ὀλίγα κυρίως ἐκ τῆς ζωῆς καὶ τοῦ θανάτου του ἐν Κερκύρᾳ, ἵνα καταδειχθῇ ὁ δεσμὸς τῆς Κερκύρας πρὸς τὸν Ποιητήν, καὶ κατανοήσῃ ἡ Βουλὴ τὸ αἴτημα τοῦ Κερκυραϊκοῦ λαοῦ, εἰς τὸ ὁποῖον θέλω καταλήξῃ, Ὁ Διονύσιος Σολωμὸς ἐγεννήθη ὡς γνωστόν, τὸ 1798 ἐν Ζακύνθῳ. Κατὰ τὸ 1807 ὁ κηδεμών του ἀμέσως μετὰ τὸν θάνατον τοῦ πατρός του, τὸν ἀποστέλλει εἰς ἡλικίαν μόλις 9 ἐτῶν εἰς τὴν Ἰταλίαν. Τὸν ἔκλεισεν εἰς ἕνα Λύκειον τῆς Βενετίας. Μὰ ὁ Ποιητὴς ὁ ἀτίθασος, δὲν ἠδύνατο νὰ συμμορφωθῇ εἰς τὴν μοναστηρίσια αὐστηρότητα καὶ τοὺς περιορισμοὺς τοῦ σχολείου. Καὶ ἦτο φυσικὸν τοῦτο, διότι ἡ ψυχή του ἦτο συνυφασμένη μὲ τὴν ἐλευθερίαν. Δὲν ἦτο δυνατὸν ὁ Σολωμὸς ὁ ὁποῖος ἠγόραζεν εἰς τοὺς δρόμους τὰ πουλιὰ ποὺ τὰ πωλοῦσαν στὰ κλουβιά, καὶ ἄνοιγε τὴ φυλακή τους καὶ τὰ ἐλευθέρωνε λέγοντας χαρούμενος καὶ ἱκανοποιημένος «χαρῆτε πουλάκια μου τὴ λευτεριὰ ποὺ σᾶς χάρισεν ὁ Θεός», δὲν ἦτο δυνατόν, λέγω, νὰ ὑπομείνῃ τοὺς μεγάλους περιορισμοὺς τοῦ σχολείου του, καὶ νὰ μὴν ἔχῃ ἐλευθερίαν βουλήσεως ἔστω καὶ ἂν ἦτο μικρὸ παιδί. Ὅταν φεύγοντας ἀπ’ τὴ Βενετίαν ἐτελείωσε τὸ Γυμνάσιον τῆς Κρεμόνας, ὁ Ποιητής μας ἐνεγράφη εἰς τὴν Νομικὴν Σχολὴν τῆς Παβίας, πράγματι ὅμως ἠκολούθησε τὴν φιλολογίαν. Τὸ 1818 χωρὶς δίπλωμα γύρισε ξαφνικὰ στὴ Ζάκυνθο, καὶ ἄρχισε νὰ γράφῃ σονέττα ἰταλιστί. Καὶ ἦλθεν ἡ Ἐπανάστασις τοῦ 1821 καὶ ὁ Ποιητὴς αὐτός, φυσικὸν ἦτο τότε νὰ νοιώσῃ βαθειὰ μέσα στὴν ψυχή του τὴν ἐλευθερίαν τῶν ἀδελφῶν του, ἀφοῦ ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἐγεννήθη εἶχε τὴν δίψαν τῆς ἐλευθερίας. Κατὰ τὸν Μάϊον τοῦ 1823, σ’ ἕνα ρωμαντικὸ λόφο στὸ Ἀκρωτήρι τῆς Ζακύνθου, ὀλίγον ἔξωθι τῆς πόλεως ὅπου ἦτο καὶ τὸ πατρικό του σπίτι, ὁ Σολωμὸς ἀτενίζοντας τὸ Μεσολόγγι καὶ ἀκούοντας τὶς κανονιὲς τῶν μαχομένων, ἔγραψε μέσα στὴν ἔπαυλι τοῦ φίλου καὶ συγγενοῦς του Στράνη τὸν ψαλμόν του πρὸς τὴν ἐλευθερίαν, τὴν ἐλευθερίαν τῆς Ἑλλάδος, τὸν Ἐθνικόν μας δηλαδὴ Ὕμνον. Διότι ὁ Σολωμὸς ψάλλει εἰς τὸν Ὕμνον του μόνον τὴν Ἑλληνικὴν ἐλευθερίαν. Διότι ἐξυμνεῖ τὴν Τριπολιτσάν, τὰ Δερβενάκια, τὴν ἅλωσιν τῆς Κορίνθου. Καὶ ὁ Ποιητὴς δὲν διστάζει ὑπὸ κατοχὴν εὑρισκόμενος καὶ ὑπὸ τὸν διωγμὸν τῶν Ἄγγλων, ὡς οἱ Κύπριοι σήμερον, εἰς στιγμὴν πατριωτικῆς καὶ θείας ἐξάρσεως νὰ βροντοφωνήσῃ εἰς τὸν Θεόπεμπτον Ὕμνον του ὅτι τὸ ἀγγλικὸν Σύνταγμα μὲ τὸ ὁποῖον διῳκεῖτο ἡ Ἑπτάνησος ἦτο «Ψεύτρα λευτεριά». Καὶ μᾶς φέρει ἔπειτα εἰς τὴν ἱερὰν πόλιν, τὴν πόλιν τοῦ Μεσολογγίου, καὶ μὲ τὸν ποιητικὸν χρωστῆρα του χρωματίζει τὴν ἐπίθεσιν τοῦ ἐχθροῦ κατὰ τὴν ἡμέραν τῶν Χριστουγέννων, ὅπως οἱ Ἰταλοὶ ἔκαμαν εἰς τὴν Κέρκυραν τὸ 1940, βομβαρδίσαντες αὐτὴν μὲ δεκάδας θυμάτων. Καὶ λέγει ὁ Ποιητὴς περιγράφων τὴν ἐπίθεσιν. Τὴν ἡμέραν τοῦ Χριστοῦ Μέρα ποὺ ἄνθιζαν οἱ λόγγοι Γιὰ τὸ Τέκνον τοῦ Θεοῦ. Διότι ὁ Σολωμὸς ἦτο θρῆσκος ὅσον ὀλίγοι. Ἡ καλυτέρα του ἀνάγνωσις ἦτο ἡ Ἁγία Γραφή. Καὶ ἐγνώριζεν ἀπ’ ἔξω τοὺς ψαλμοὺς τοῦ Δαυΐδ, τοὺς θρήνους τοῦ Ἱερεμία, τὸ βιβλίον τοῦ Ἰώβ, τὸ Ἆσμα Ἀσμάτων καὶ ἀπ’ αὐτὰ ἐνεπνεύσθη διαφόρους ποιητικὰς ἐξάρσεις. Κατὰ τὸ 1828 ὁ Σολωμὸς ἀναχωρεῖ διὰ Κέρκυραν ὅπου καὶ ἐγκαθίσταται μονίμως. Ὁ Πολυλᾶς, ὁ Κουαρτάνος, ὁ Νικόλαος Μάντζαρος (ὁ μουσουργὸς τοῦ Ἐθνικοῦ μας Ὕμνου) ὁ Μαρκορᾶς καὶ ἄλλοι ἀριστοκράται τοῦ πνεύματος τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, καὶ ὅλοι οἱ ἀποτελοῦντες τὴν Ἑπτανησιακὴν Σχολὴν ἦσαν οἱ καλύτεροι φίλοι του. Στὴν Κέρκυρα ὁ Ἐθνικός μας Ποιητὴς καὶ τῆς ἐλευθερίας ὑμνητής, ἐτελειοποίησεν ἕνα μέρος τοῦ ποιήματος «Ο

ΛΑΜΠΡΟΣ» καὶ ἔγραψεν ἄλλα ἀριστουργήματα, ὅπως

«Η ΦΑΡΜΑΚΩΜΕΝΗ», «Ο ΠΟΡΦΥΡΑΣ», «Ο ΚΡΗΤΙ-

ΚΟΣ».

Δὲν ἐλησμόνησεν ὁ ἀθάνατος Ποιητὴς τὴν κατοικίαν τῶν προγόνων του, τὴν Κρήτην, ἀπὸ τὴν ὁποίαν κατόπιν ἦλθον εἰς τὴν Ζάκυνθον. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον τὸν ἀπησχόλησε πολύ, ἦτο οἱ στίχοι «ΤΩΝ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΠΟΛΙΟΡΚΟΥ-ΜΕΝΩΝ» ὅπου ἤθελε ν’ ἀποθανατήσῃ τὴν ἔξοδον τοῦ Μεσολογγίου, καὶ ἀπὸ τὸ ὁποῖον δυστυχῶς ἐχάθησαν πολλὰ κομμάτια. Εἰς τὴν Κέρκυραν ὁ Ποιητὴς ἔζησε βίον ἤρεμον, μονήρη καὶ ἀξιοπρεπῆ. Εἰς τὸν κοινωνικόν του βίον ὑπῆρξε πράγματι λευκὸς καὶ ἀληθινὸς εὐπατρίδης. Ὅπως προηγουμένως εἴπομεν αἱ συναναστροφαί του περιωρίζοντο μόνον μὲ τοὺς πνευματικούς του φίλους. Καὶ τὰς 9 Φεβρουαρίου 1857 τὸ ἀθάνατο πνεῦμα τοῦ Σολωμοῦ ἐγκατέλειψεν ἐπὶ τῆς Γῆς, τὸ φθαρτόν του σῶμα. Τὸν θάνατον τοῦ Σολωμοῦ δὲν ἤθελαν νὰ πιστεύσουν οἱ Κερκυραῖοι. Διερωτοῦν ὁ εἷς τὸν ἄλλον, καὶ ξαναρωτοῦν διότι δὲν θέλουν νὰ πιστεύσουν τὸν Σολωμὸν νεκρόν, ἐργαζόμενον καὶ αὐτὸν μετὰ τῶν ἄλλων τοῦ Ριζοσπαστικοῦ κόμματος διὰ τὴν ἕνωσιν τῆς Ἑπτανήσου μὲ τὴν Μητέρα Ἑλλάδα. Κατὰ τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ τῆς Ἰονίου Βουλῆς, ὁ Πρόεδρος αὐτῆς Φλαμπουριάρης δακρυρροῶν ἀγγέλει εἰς τὸ Σῶμα τὴν κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην φθάσασαν ὀδυνηρὰν καὶ θλιβερὰν εἴδησιν καὶ ἔλυσε τὴν συνεδρίασιν εἰς ἔνδειξιν βαρυτάτου πένθους, ἀφοῦ ἀπεφασίσθη ὅπως ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ ἐν Σώματι παρακολουθήσῃ τὴν κηδείαν τοῦ Ποιητοῦ. Καὶ ὁ βουλευτὴς Μεταξᾶς χαρακτηρίζει τὸν θάνατον τοῦ φλογεροῦ ψάλτη τῆς ἐλευθερίας ὡς ἐθνικὸν δυστύχημα. Παράλληλα, ἡ Δημοτικὴ Ἀρχὴ διατάσσει νὰ κλείσῃ τὸ Δημοτικὸν θέατρον καὶ νὰ παύσουν αἱ διασκεδάσεις τοῦ Καρναβαλιοῦ. Κατήφεια καὶ ὀδύνη, θλῖψις καὶ λύπη ἀπεριόριστος καὶ ἀφάνταστος, καταλαμβάνει τὰς Κερκυραϊκὰς ψυχάς. Τὸ σπίτι τοῦ Ἐθνικοῦ ψάλτη γέμισε προσκυνητὰς καὶ ἡ κηδεία του πῆρε ξεχωριστὴ μεγαλοπρέπεια, καὶ μορφὴ λαϊκῆς ἐκδηλώσεως. Ὁλόκληρος ὁ Κερκυραϊκὸς λαὸς παρευρέθηκεν. Ἡ ἀριστοκρατία ἤτανε ἀναμεμιγμένη μετὰ τοῦ λαοῦ, καὶ ἀνάμεσά τους οἱ χωρικοί, μὲ τὰς γραφικάς τους ἐνδυμασίας ἔδωσαν τὸ παρόν. Ὁλόκληρος ὁ Κερκυραϊκὸς κλῆρος μὲ ἐπικεφαλῆς τὸν Μητροπολίτην του συνώδευσε τὴν σορὸν τοῦ μεγάλου μας νεκροῦ. Ὁ Ἁρμοστὴς Γιούγκ μὲ τοὺς στρατιωτικοὺς καὶ πολιτικούς του ὑπαλλήλους, ἀκολουθεῖ τὴν κηδείαν. Καὶ ὁ Σπυρίδων Λάμπρος, ὁ καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου καὶ κατόπιν Πρωθυπουργός, παιδὶ ἕξη ἐτῶν, ὅπως γράφει ὁ ἴδιος, ἐδάκρυσε, παρακολουθήσας ἀπὸ τὸ ἡμίκλειστο παράθυρό του τὴν κηδείαν. Ἀληθινά, γράφει, ὁλόκληρος ἡ νῆσος ἀντιπροσωπεύουσα τοὺς ἁπανταχοῦ Ἕλληνας, προέπεμπεν εἰς τὸν τάφον τὸν Ποιητήν. Ὁ μελανόχρυσος νεκρικὸς κρέββατος ὑπεβαστάζετο ἐναλλὰξ ὑπὸ δώδεκα προὐχόντων νέων, θαυμαστῶν τοῦ Ψάλτου τοῦ ἀγῶνος, καὶ τὰς πτέρυγας τοῦ μαύρου νεκρικοῦ καλύμματος, ἐκρατοῦσαν ἓξ σεβάσμιοι γέροντες. Βαθεῖα σιωπὴ ἐβασίλευεν εἰς ὅλα αὐτὰ τὰ πλήθη. Καὶ μόνον τὰ πένθιμα ἐμβατήρια τῆς Φιλαρμονικῆς, ἥτις καὶ αὐτὴ ἱδρύθη ὑπὸ τῶν Κερκυραίων εἰς πεῖσμα τῶν Ἄγγλων, διότι δὲν ἔστειλαν τὴν μουσικήν των εἰς τὴν λιτανείαν τοῦ Ἁγίου Σπυρίδωνος, διέκοπτον τὴν σιωπήν. Καὶ ἡ νεκρικὴ πομπὴ μὲ τὴν ὀδύνην εἰς τὴν καρδίαν καὶ τὴν θλῖψιν καὶ κατήφειαν εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ πλήθους, ἔφθασε στὸ Κοιμητήριον τῶν ὀρθοδόξων, ὅπου ἐναπετέθη εἰς τὸν τάφον, ἀφοῦ οὗτος ἐπληρώθη ὑπὸ τῶν δακρύων τῶν Κερκυραίων συνοδευμένων ὑπὸ λυγμῶν καὶ θρήνων. Ἀλλ’ ὁ μεγάλος τῆς ἐλευθερίας ἀοιδὸς δὲν ἐγεννήθη μόνον μὲ τὴν ἐλευθερίαν. Ἔζησε καὶ ἀπέθανε μὲ τὴν ἐλευθερίαν. Διότι καθ’ ἣν ὥραν ἄφηνε τὸ σῶμα του ἐπὶ τῆς κλίνης νεκρόν, κατέβαλεν ὑστάτην προσπάθειαν ὅπως ἀναπνεύσῃ, καὶ κατὰ τὴν τελευταίαν αὐτοῦ πνοὴν ἐξηνάγκασε τὴν γλῶσσαν του νὰ ψελίσῃ χαιρετῶν καὶ πάλιν τὴν ἐλευθερίαν, κατὰ τὸν Γεράσιμον Μαρκορᾶν τὸν φίλον του καὶ σύγχρονόν του, τοὺς στίχους ἐκ τοῦ Ὕμνου του τοὺς ἀφορῶντας τὴν ἐλευθερίαν τοῦ Μεσολογγίου. Φῶς στὸ χέρι Φῶς στὸ πόδι Κι’ ὅλα γύρω σου εἶναι φῶς. Καὶ μὲ τὰς λέξεις αὐτὰς ἔσβησεν ἡ ζωὴ τοῦ Ποιητῆ, ἀφήνοντας ἕνα θεῖον χαμόγελο, διατηρηθὲν καὶ εἰς τὸ λείψανόν του. Ἂς μὲ συγχωρήσῃ ἡ Βουλή, διότι ἐπιμείνας ὀλίγον περισσότερον διὰ τὸν θάνατον καὶ τὴν κηδείαν τοῦ Σολωμοῦ ἤθελον νὰ τονίσω τὸν δεσμὸν καὶ τὴν ἐκτίμησιν, τὴν ἀγάπην καὶ τὸν θαυμασμὸν τῶν Κερκυραίων καὶ τὴν λατρείαν αὐτῶν πρὸς τὸν Σολωμόν. Ἡ Πατρίδα τοῦ Ποιητῆ, ἡ Ζάκυνθος, μὲ βαθύτατον πόνον ἔμαθε τὸν θάνατόν του. Καὶ τὰς 11 Ἰουλίου τοῦ 1865, ὁ ἀδελφός του Δημήτρης μετεκόμισε καὶ συνώδευσε τὰ ὀστᾶ του εἰς τὴν πατρῴαν γῆν. Ἐάν, κύριοι βουλευταί, ἡ Ζάκυνθος ἔχῃ τὴν μεγάλην δόξαν τῆς γεννήσεώς του, ἡ Κέρκυρα ἔχει τὴν ὑψίστην τιμὴν ὅτι ἡ γῆ της ἐδέχθη εἰς τοὺς κόλπους της τὸ σκῆνος του. Ἐὰν ὁ φλογερὸς ψάλτης τῆς ἐλευθερίας ἠγάπησε τὴν Κέρκυραν, ἡ Κέρκυρα, ὁλόκληρος ἐξήντλησεν εἰς τὸ τάφον του τὰ δάκρυά της. Καὶ μετὰ τὴν ἀνακομιδὴν τῶν ὀστῶν του διετήρησε στοργικὰ τὴν μνήμην του, τοποθετήσασα εἰς τὸν χῶρον τοῦ τάφου του ἕνα ἀπέριττο μνημεῖο μὲ τὴν ἐπιγραφήν: «Ἐδῶ ἡ γῆ μας στοργικὰ ἐκοίμησε τὸν Ποιητὴ ἀπὸ τὴν θανή του, τοῦ 1857 ἕως τὴν ἀνακομιδὴν 1865». Εἶναι ἀληθὲς ὅτι εἰς τὴν πλατεῖαν τῆς Κερκύρας καὶ ἔναντι τῆς προτομῆς τοῦ φίλου του καὶ μουσικοσυνθέτου τοῦ Ἐθνικοῦ μας Ὕμνου τοῦ Νικελάου Μαντζάρου, ἵσταται ἡ προτομὴ τοῦ μεγάλου μας Ποιητῆ. Ἡ προτομὴ αὕτη ἐδωρήθη ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Παιδείας, ὑπουργοῦντος τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων κ. Παπανδρέου, εἰς τὸν Δῆμον Κερκυραίων. Τῇ προτροπῇ τοῦ ἄλλοτε Δημάρχου καὶ κατόπιν βουλευτοῦ ἀειμνήστου Δημ. Κόλλα, κατὰ τὸ ἔτος περίπου 1931 συνέταξα ἐγὼ ὁ ἴδιος μίαν ἐπιστολὴν πρὸς τὸν κ. Παπανδρέου διὰ τῆς ὁποίας παρεκαλεῖτο ὅπως δωρήσῃ τὸ Ὑπουργεῖον εἰς τὸν Δῆμον, τὴν προτομὴν τοῦ Σολωμοῦ. Ἠθέλησεν ὁ ἀείμνηστος ἐκεῖνος πατριώτης ἡ ἐπιστολὴ νὰ συνταχθῇ εἰς τὴν δημοτικὴν γλῶσσαν, διότι ὁ ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων ἐθεωρεῖτο τότε ὡς φανατικὸς ὀπαδὸς τῆς δημοτικῆς. Πράγματι οὕτω συνετάχθη καὶ ὑπεγράφη παρ’ αὐτοῦ. Καὶ μετὰ πάροδον μηνὸς πλήρης χαρᾶς καὶ μὲ ἀληθινὴν ἀγαλλίασιν μοῦ ἀνήγγειλεν ὁ ἀείμνηστος Δημ. Κόλλας τὴν καταφατικὴν ἀπάντησιν τοῦ τότε κ. ὑπουργοῦ. Ὄντως μετ’ ὀλίγον χρόνον ἡ προτομὴ κατέφθανεν εἰς τὴν Κέρκυραν. Καὶ εἰς τὸ σπίτι αὐτὸ ποὺ ἔζησε καὶ ἄφησε τὰ κόκκαλά του ὁ Διονύσιος Σολωμός, μετὰ τὸν θάνατόν του ἐνετειχίσθη μία κατάλευκος Πεντελικὴ πλάκα ἐπὶ τῆς ὁποίας ἀνεγράφετο: «Ἐν τῇ οἰκίᾳ ταύτῃ ἀπεβίωσεν ὁ ἐν Ζακύνθῳ μὲν γεννηθεὶς τὴν δὲ Κέρκυραν ὡς ἰδίαν αὐτοῦ πατρίδα ἀγαπήσας Ἐθνικὸς Ποιητὴς καὶ τῆς ἐλευθερίας ὑμνητὴς Διονύσιος Σολωμός». Καὶ ἦλθεν ἡ ἀπαισία κατοχή. Καὶ τὴν Κέρκυραν κατέλαβον οἱ Ἰταλοί. Καὶ τοὺς Ἰταλοὺς πρῶτον καὶ τὴν Κέρκυραν δεύτερον κατέλαβον κατόπιν οἱ Γερμανοί. Καὶ ἐμπρηστικαὶ βόμβαι τῶν τελευταίων τούτων κατὰ τὸ 1943 παρέδωσαν εἰς τὰς φλόγας ἑκατοντάδες οἰκιῶν ἀπολαμβάνοντες ἐκ τοῦ ἀέρος τὸ μεγαλεῖον τῶν πυρκαϊῶν. Καὶ κατέστρεψαν τὸ σπίτι τοῦ Σολωμοῦ καὶ μαζὺ μὲ αὐτὸ καὶ τὴν ἀναμνηστικὴν πλάκα. Τέσσαρες μόνον τοῖχοι ἄνευ στέγης ὑπάρχουν σήμερον ἐκεῖ ποὺ ἔζησε καὶ ἀπέθανε μία δόξα πνευματικὴ τῆς Νεωτέρας Ἑλλάδος. Κύριοι βουλευταί. Τὰ Κράτη ἔχουν ὑποχρέωσιν ὅπως τιμῶσι τοὺς μεγάλους νεκρούς των, καὶ οἱ λαοὶ ἔχουν τὸ καθῆκον νὰ ζητῶσιν ἀπὸ τὰς Κυβερνήσεις των ὅπως ἀποδίδωσι τὴν ὀφειλομένην τιμὴν εἰς τοὺς μεγάλους αὐτοὺς νεκρούς. Ἐκεῖνα τὰ Κράτη προχωροῦσι καὶ προοδεύουσι, τὰ ὁποῖα τονώνουσι καὶ τιμῶσι τὰς πνευματικὰς δυνάμεις τοῦ τόπου, τὸν πνευματικό τους δηλαδὴ ἐξοπλισμόν. Οἱ λαοὶ προχωροῦσι καὶ προοδεύουσι μὲ τὰ ἰδανικὰ τὰ ὁποῖα τοὺς χαρίζουν τὰ ἐξέχοντα τέκνα των. Πολιτισμὸς δὲν εἶναι μόνον τὰ καλλιμάρμαρα μέγαρα αἱ πλατεῖαι καὶ αἱ ὁδοί. Τὴν πρώτην θέσιν κατέχει ὁ πνευματικὸς πολιτισμός, τὰ ἰδανικὰ μιᾶς φυλῆς καὶ κατόπιν ἔρχεται ὁ ὑλικὸς πολιτισμός. Πολιτισμὸς εἶναι ἡ συνέχεια τῆς ἱστορίας τῶν λαῶν καὶ ὄχι ἡ λήθη αὐτῆς. Διὰ τοῦ πολιτισμοῦ αὐτοῦ οἱ λαοὶ ἐξελίσσονται, προάγονται καὶ βρίσκονται εἰς τὸ ὕψος των ἕτοιμοι εἰς πᾶσαν στιγμὴν ὅπως μεγαλουργήσωσιν. Κύριοι βουλευταί, Οἱ Ζακύνθιοι ἑώρτασαν τὰ ἑκατὸ χρόνια τοῦ Σολωμοῦ ἀπὸ τῆς γεννήσεώς του. Οἱ Κερκυραῖοι ἔπειτα ἀπὸ δύο χρόνια τὸ 1957 θὰ ἑορτάσουν τὰ ἑκατοντάχρονά του ἀπὸ τοῦ θανάτου του. Τὴν ἐπέτειον αὐτὴν ἀσφαλῶς θὰ ἑορτάσῃ τὸ Πανελλήνιον. Καὶ εἰς τὸν ἑορτασμὸν αὐτὸν ἐκτὸς τῶν πνευματικῶν ἱδρυμάτων καὶ τοῦ πνευματικοῦ κόσμου, θὰ συμμετάσχῃ καὶ ἡ Κυβέρνησις, καὶ ὁ πολιτικὸς κόσμος, καὶ ὁ λαός. Διότι ὁ Σολωμὸς ἀνήκει εἰς ὅλο τὸ Ἔθνος. Διότι κατώρθωσε νὰ ἐμφυσήσῃ εἰς τὸ Ἔθνος τὴν συνείδησιν τῆς ἱστορικῆς του ὑπάρξεως καὶ τὴν πίστιν εἰς τὰς ἰδίας του δυνάμεις. Ὑπῆρξεν οὕτω ὄχι μόνον ἐθνικὸς ποιητὴς ἀλλὰ καὶ ἐθνικὸς Ἥρως. Καὶ διὰ τὸν λόγον αὐτὸν ὀφείλουν καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ νὰ βοηθήσουν εἰς τὴν λαμπροτέραν ὀργάνωσιν τοῦ ἑορτασμοῦ. Εἰς τὴν Κέρκυραν ὡς εἴπομεν ἔζησεν ὁ Ποιητὴς τὰ τρία τέταρτα τῆς ἀνδρικῆς του ζωῆς καὶ ἡ περίοδος αὐτὴ εἶναι διὰ τὸν Σολωμὸν ἡ πλέον δημιουργικὴ καὶ εἰς τὴν περίοδον αὐτὴν ὀφείλομεν τοὺς ἀθανάτους στίχους τῶν «ΕΛΕΥΘΕ-ΡΩΝ ΠΟΛΙΟΡΚΗΜΕΝΩΝ» καὶ τῶν ἄλλων ἀριστουργημάτων του. Συνδέεται συνεπῶς στενώτατα μὲ τὴν πρωτεύουσαν τῶν Ἰονίων Νήσων ὁ Σολωμὸς. Καὶ μετὰ τὸν θάνατόν του διατηρεῖ ἡ Κέρκυρα ζωηροτάτην τὴν μνήμην του. Τὴν διατήρησιν τῆς Κερκυραϊκῆς αὐτῆς θερμῆς καὶ ἱερᾶς μνήμης θὰ ζητήσω ἀπόψε, κύριοι βουλευταί, ἐκ μέρους τῶν Κερκυραίων, οἵτινες ὑποβάλλουσι δι’ ἐμοῦ τὴν πρότασιν ὅπως ἡ Βουλὴ σύσσωμος ἐκφράσῃ τὴν εὐχὴν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ὅπως προβῇ εἰς τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τοῦ σπιτιοῦ ὅπου ἔζησε καὶ ἀπέθανεν ὁ Βάρδος τῆς Ἑλληνικῆς Ἐλευθερίας, καὶ τὴν στέγασιν εἰς αὐτὸ ἑνὸς μουσείου Σολωμικῶν ἐνθυμίων καὶ τοῦ ἱστορικοῦ τῆς Ἑπτανήσου. Ἡ ἑταιρεία Κερκυραϊκῶν Σπουδῶν κατήρτισεν ἤδη πλῆρες σχέδιον, μελέτας καὶ προϋπολογισμούς, τὰ ὁποῖα καὶ ὑπέβαλεν εἰς τὰ διάφορα Ὑπουργεῖα. Ἡ ἀποδοχὴ τοῦ αἰτήματος τῆς Κερκύρας παρὰ τῆς Κυβερνήσεως δὲν δύναται νὰ προσκρούσῃ εἰς οἰκονομικὰς δυσχερείας. Εἶναι γνωστὸν ὅτι τὰ μεγαλύτερα κέρδη τῶν κρατικῶν λαχείων διατίθενται κατ’ ἔτος διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν πνευματικῶν καὶ Ἐθνικῶν σκοπῶν. Δὲν νομίζω ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ ἀντίρρησις ἐπὶ τῆς προεχούσης πνευματικῆς καὶ Ἐθνικῆς σημασίας τῆς προτάσεώς μας. Ἡ συντήρησις τῆς μνήμης τοῦ Σολωμοῦ εἰς τὴν ψυχὴν καὶ τὸ πνεῦμα τοῦ Ἔθνους εἰς μίαν περίοδον κάμψεως τῶν ἠθικῶν ἀξιῶν, δέον νὰ ἀποτελέσῃ πρωταρχικὴν ἐπιδίωξιν. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ καὶ πάλιν τὴν Βουλὴν ὅπως υἱοθετήσῃ τὴν πρότασίν μου. Ἡ δαπάνη δὲν εἶναι μεγάλη. Ἀλλὰ καὶ μεγάλη ἄν ἦτο εἶναι ἐλαχίστη διὰ τὴν μνήμην τοῦ πατριώτου, θρήσκου καὶ μεγάλου τῆς ἐλευθερίας τραγουδιστὴ ὅστις ἔγραψε δι’ ἡμᾶς τοὺς μεταγενεστέρους ὅτι «Τὸ οὐσιαστικώτερον καὶ ψηλότερον περιεχόμενο τῆς ἀνθρωπίνης φύσης εἶναι ἡ πατρίδα καὶ ἡ πίστη». καὶ τὸ ἄλλο τὸ εὑρεθὲν ἰταλιστὶ γεγραμμένον εἰς τὰ χειρόγραφά του ἐκεῖνο μὲ τὸ ὁποῖον ἀνατριχιάζει ἀπὸ συγκίνησιν κάθε Ἑλληνικὸ κορμί, καὶ τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ θεμελιώδη καὶ ἱερὰν παρακαταθήκην δι’ ἡμᾶς τοὺς Ἕλληνας «Κλεῖσε μέσα στὴν ψυχή σου τὴν Ἑλλάδα, καὶ θὰ αἰσθανθῇς νὰ λαχταρίζῃ μέσα σου, κάθε εἶδος μεγαλείου».

§25Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ἀντιπρ. Κυβερν.–Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἡ Κυβέρνησις, κ. συνάδελφοι, ἤκουσε μὲ συγκίνησιν τὰ ὅσα ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κερκύρας συνάδελφος εἶπε πρὸ ὀλίγου. Ἡ πρότασις τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κερκύρας συνάδελφος ἔκαμε σχετικῶς μὲ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν, τὴν διάσωσιν καὶ τὴν μεταβολὴν τοῦ σπιτιοῦ τοῦ Σολωμοῦ εἰς ἐθνικὸν κειμήλιον, εἶναι πρότασις ἡ ὁποία, ἂς εἶναι ὅλοι οἱ κ. συνάδελφοι βέβαιοι, θὰ μελετηθῇ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως μὲ πνεῦμα βαθείας εὐλαβείας πρὸς τὴν μνήμην τοῦ μεγάλου ἐθνικοῦ ποιητοῦ. (Χειροκροτήματα).

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τήν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

αʹ Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ θέσεως διατάξεών τινων ἐπιτροπῆς δημοσίων κήπων καὶ δενδροστοιχιῶν».

§27ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τὸ σχέδιον νόμου «περὶ θέσεως διατάξεών τινων ἐπιτροπῆς δημοσίων κήπων καὶ δενδροστοιχιῶν». αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παραχωρήσεως δωρεὰν οἰκοπέδου τοῦ Δημοσίου πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν Ἀρχιεπισκοπὴν Ἀμερικῆς».

§29ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τὸ σχέδιον νόμου «περὶ παραχωρήσεως δωρεὰν οἰκοπέδου τοῦ Δημοσίου πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν Ἀρχιεπισκοπὴν Ἀμερικῆς». βʹ Συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τῆς προθεσμίας συντάξεως Κώδικος Ἀεροπορικοῦ Δικαίου, τροποποιήσεως τοῦ Α. Νόμου 820)1948 κλπ».

§31ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τὸ σχέδιον νόμου «περὶ τῆς προθεσμίας συντάξεως Κώδικος Ἀεροπορικοῦ δικαίου τροποποιήσεως τοῦ Α.Ν.820)1948 κλπ. ὡς διωρθώθη φραστικῶς». Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐξουσιοδοτήσεως πρὸς ὑπογραφὴν συμβάσεως περὶ ἀξιοποιήσεως τουριστικῶν ἐγκαταστάσεων Ρόδου». Ὁ κ. Σ. Θεοτόκης ἔχει τὸν λόγον.

§33Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχει μία σειρά. Ἐνεγράφην προχθές.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει σειρά.

§35Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Πῶς κ. Πρόεδρε. Ὑπάρχει σειρὰ ἀπὸ προχθές, ποὺ δὲν εἶσθε σεῖς.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις εἶναι καὶ ἐζήτησε τὸν λόγον ὁ κ. Θεοτόκης.

§37Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ γίνεται αὐτό;

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, ἐψηφίσθη εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν. Ἐρωτήσατε ἕνα κοινοβουλευτικόν, νὰ σᾶς εἴπῃ, πῶς ἔχουν τὰ πράγματα.

§39Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Ὄχι κ. Πρόεδρε.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ ἐκνευρίζεσθε, εἶσθε καὶ ἰατρός.

§41Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Πάντως, διαμαρτύρομαι, διότι ὑπάρχει μία συμφωνία, ἡ ὁποία παραβιάζεται.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ προσέλθετε νὰ ὁμιλήσετε ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ, διότι πρόκειται νὰ....

§43Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Προχθές, κατὰ τὴν συζήτησιν κατ’ ἀρχήν, εἶναι ἀναγεγραμμένον εἰς τὰ πρακτικά, προτάσει τοῦ κ. Καψάλη, συνεφωνήθη, ὅτι σήμερον πρῶτος ὁμιλητὴς θὰ εἶμαι ἐγὼ καὶ μετὰ ὁ κ. Ζορμπᾶς.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔληξε ἡ πρώτη συζήτησις. Ἠγόρευσαν οἱ ρήτορες.

§45Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Πάντως, αὐτὸ συνεφωνήθη προχθὲς καὶ εἶναι ἀναγεγραμμένον εἰς τὰ πρακτικά.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει δίκαιο. Ἐλᾶτε κ. Ζαννῆ, διότι ἡ Ὑπηρεσία μου μοῦ λέγει, ὅτι ἔτσι ἔχουν τὰ πράγματα. Παρακαλῶ κ. Θεοτόκη. Θὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Ζαννῆς.

§47Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. ☐

☐νοῦμαι.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχουν δίκαιο καὶ πρέπει νὰ δικαιωθοῦν, ὅπως, ὅταν ἔχουν ἄδικον, τοὺς τὸ λέγομεν.

§49Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Εἶδον εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν συζήτησις δευτέρα. Ἄρα ἔχει τελειώσει ἡ πρώτη συζήτησις.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶχε γίνει μία συμφωνία κυρίων.

§51Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Εὐχαρίστως. Ἐὰν ἤθελε νὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. συνάδελφος, ἐπειδὴ μόνον μία τροπολογίαν ἔχω νὰ προτείνω.

§52Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Εὐχαρίστως.

§53ΣΠ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Ὑπουργὸς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, πρό τινων ἑβδομάδων, ὁμιλῶν ἀπὸ Ραδιοφώνου, διὰ τὸ τουριστικὸν θέμα ἐνόμισε, καὶ ὀρθῶς, ὅτι ἔπρεπε νὰ μνημονεύσῃ καὶ τὸ τουριστικὸν θέμα τῆς ἰδιαιτέρας μου Πατρίδος. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς ψηφίσεως τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, προτείνω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰδικώτερον πρὸς τὸν ἁρμόδιον ὑπουργόν, ὅπως δεχθῇ μίαν τροπολογίαν, διὰ τῆς ὁποίας παρέχεται εἰς αὐτὴν ἡ εὐχέρεια νομική τε καὶ οὐσιαστικὴ, ἐὰν νομίζῃ, ὅτι ἡ Κέρκυρα πρέπει νὰ συμπεριληφθῇ εἰς τὴν καταβαλλομένην προσπάθειαν ἀξιοποιήσεως τοῦ ἑλληνικοῦ τουρισμοῦ, διὰ νὰ δύναται νὰ ὑπογράψῃ ἀνάλογον σύμβασιν προκειμένου καὶ εἰδικῶς περὶ τῆς ἰδιαιτέρας μου Πατρίδος. Ἡ τροπολογία ἔχει ὡς ἀκολούθως: «Προστίθεται ἄρθρον 4............. ............................ ............................ .............. (ἀναγινώσκει)...... Αὐτὴ εἶναι ἡ τροπολογία, ἡ ὁποία παρέχει τὴν νομικὴν εὐχέρειαν, εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐὰν θέλῃ νὰ προχωρήσῃ, ἵνα δύναται νὰ ὑπογράψῃ τὴν σύμβασιν, ἡ ὁποία θὰ κυρωθῇ πλέον διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ ἀποφευχθῇ ἡ ἀνάγκη ἐκδόσεως νέου νόμου, ψηφιζομένου ὑπὸ τῆς Βουλῆς, διὰ τὴν κύρωσιν τῆς ἐνδεχομένης συμβάσεως. Ἐρωτῶ τὸν κ. ὑπουργὸν Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν δέχεται τὴν τροπολογίαν.

§54Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερν.). Τὴν δέχομαι κ. συνάδελφε, ἀλλὰ νομίζω ὅτι καλύτερον θὰ ἦτο νὰ τὴν τροποποιήσωμεν καὶ ὁ ἀντισυμβαλλόμενος νὰ μὴ εἶναι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα Ἑλλάδος καὶ Ἀθηνῶν. Ἐὰν λοιπὸν εὑρεθῇ μία ἄλλη Ἑταιρεία, διὰ νὰ μὴν ἔχωμεν τὸ δικαίωμα τῆς ἐπιλογῆς;

§55Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Σωστόν, ἀλλὰ τότε θὰ γεννηθῇ τὸ ζήτημα, ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἐξουσιοδότησις διὰ ὑπογραφὴν Συμβάσεων, μὲ ἄγνωστον ἀντισυμβαλλόμενον. Ἐγὼ δὲν ἔχω ἀντίρρησιν. Ἐμένα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μὲ ἐνδιαφέρει εἶναι ἡ οὐσία τῆς νομικῆς εὐχερείας. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις νομίζῃ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ εἶναι καὶ εἰδικῶς καθωρισμένος ὁ ἀντισυμβαλλόμενος, νὰ τροποποιηθῇ. Ἀλλὰ φοβοῦμαι, ὅτι θὰ γεννηθῇ νομικὸν ζήτημα. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἔχετε εὐχέρειαν ὑπογραφῆς Συμβάσεως μὲ ἀνώνυμον ἀντισυμβαλλόμενον. Ἐὰν τὸ δέχεται ὁ κ. ὑπουργὸς καὶ θέλει νὰ ἔχῃ, τὴν τροπολογίαν μὲ μείζονα εὐχέρεια, ὡς πρὸς τὸν δεύτερον τῶν ἀντισυμβαλλομένων, δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν. Ἂς τὴν διατυπώσῃ, ὅπως θέλῃ.

§56Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, χωρὶς νὰ ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν ἐπὶ τῆς οὐσίας τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Θεοτόκη, νομίζω, ὅτι αὐτό, τὸ ὁποῖον προτείνει, εἶναι ἀδύνατον νὰ γίνῃ δεκτόν. Διότι, τὶ προτείνῃ; Νὰ γίνῃ διὰ Διατάγματος ἀνάλογος Σύμβασις.

§57Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὄχι δὲν λέγω νὰ γίνῃ σύμβασις.

§58Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Τὸ ἴδιο εἶναι. Ἀλλά, θὰ ἀντιγραφῇ λέξιν πρὸς λέξιν; Ἄλλα τὰ θέματα ἐκεῖ καὶ ἄλλα ἐδῶ. Δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν, ἀλλὰ δὲν εἶναι ὀρθὸν καὶ θὰ διαβληθῇ καὶ ἡ Κυβέρνησις, ὅταν θὰ γίνῃ ἡ Σύμβασις. Δὲν ὑπάρχει λοιπὸν κανεὶς λόγος. Ὅταν περάσῃ ἡ Σύμβασις αὐτή, θὰ ψηφισθῇ καὶ ἡ ἄλλη. Ἐγὼ δὲν τὸ λέγω, διὰ νὰ ἀντιδράσω. Δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν. Τὸ λέγω διὰ τὸ τυπικὸν ζήτημα. Δὲν εἶναι δυνατόν, διὰ Διατάγματος νὰ ὑπογραφῇ μία Σύμβασις, ἀνάλογος πρὸς αὐτήν.

§59Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Πρ. Κυβερν.). Κύριε Χαβίνη, νομίζω, ὅτι ἠμποροῦμε νὰ δεχθῶμεν τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. συναδέλφου ἐκ Κερκύρας καὶ νὰ κάμνωμεν χρῆσιν αὐτῆς, μόνον, ἐὰν ὑπάρξῃ ἐπείγουσα ἀνάγκη. Ἐὰν δὲν ὑπάρξῃ ἐπείγουσα ἀνάγκη, θὰ φέρωμεν νόμον εἰς τὴν Βουλήν. Θὰ τὴν δεχθῶ, ὅπως τὴν ἐπρότεινεν ὁ κ. Θεοτόκης, ἀλλὰ πάντως θὰ προτιμοῦσα νὰ ἔλθῃ ἕνας ἄλλος, ἐκτὸς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης Ἑλλάδος Ἀθηνῶν.

§60Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ γεννηθέντος θέματος, ἤθελα νὰ παρατηρήσω ὅτι θὰ εἶναι ἀμφίβολος ἡ νομιμότης τοῦ Διατάγματος αὐτοῦ καὶ ἐὰν ἀκόμη ἐγκριθῇ. Ὁ ἀξιότιμος κ. Χαβίνης ἔχει ἀπολύτως δίκαιον. Δὲν ἔχομεν δικαίωμα νὰ δώσωμεν ἐξουσιοδότησιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ὑπογράφῃ καὶ νὰ κυρώνῃ συμβάσεις. Διότι ἡ κύρωσις τῶν συμβάσεων διὰ τῶν ὁποίων ἀναλαμβάνει τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος ὑποχρεώσεις, κατὰ τὸ Σύνταγμα, εἶναι ἁρμοδιότητος τῆς Βουλῆς. Νομίζω ὅτι εἶναι ἀπείρως καλλίτερον, χάριν τοῦ θέματος, νὰ ἔλθῃ ἕνας νόμος νὰ ψηφισθῇ ἀπὸ τὴν Βουλὴν, ἀφοῦ ὑπογραφῇ ἡ σύμβασις. Δὲν καταλαβαίνω διατὶ ὅλη αὐτὴ ἡ συζήτησις ἡ ὁποία θὰ καταλήξῃ εἰς τὸ μηδέν.

§61Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερν.). Δυστυχῶς, δὲν ὑπάρχει πρότασις. Τὶ νόμον νὰ φέρωμεν;

§62Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ὅταν θὰ ὑπάρξῃ, νὰ φέρετε νόμον. Ὑπογράφετε τὴν σύμβασιν ἐν τῷ μεταξὺ καὶ τὴν κυρώνετε ἐκ τῶν ὑστέρων. Ἀλλὰ τὸ νὰ τὴν κυρώσετε διὰ Διατάγματος δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα.

§63Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Εἶναι ἀμφισβητήσιμον, αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγει ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Χανίων. Δὲν εἶναι ἀποδεδειγμένον ὅτι εἶναι ἀντισυνταγματικόν, τὸ νὰ παράσχῃ ἕνας νόμος τὴν εὐχέρειαν, διὰ Β.Δ. νὰ κυρωθῇ μία σύμβασις. Αὐτὸ εἶναι πολὺ ἀμφισβητήσιμον.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐφύγαμε ἀπὸ τὸ θέμα καὶ ἐπήγαμε εἰς τὸ ἀπώτερον.

§65Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἀντισυνταγματικὴ ἡ διάταξις, ὡς ἔχῃ, ὑπὸ τὸν ὅρον, ὅμως, νὰ εἶναι ρητὸς ὁ ἀντισυμβαλλόμενος. Ἐὰν ὁ ἀντισυμβαλλόμενος δὲν εἶναι καθωρισμένος, βέβαια, ἀρχίζει τὸ πρᾶγμα νὰ γίνεται διαφορετικόν. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι ἡ τροπολογία μου πρέπει νὰ γίνῃ δεκτὴ ὡς ἔχῃ. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις εὕρῃ καλὸν ἀντισυμβαλλόμενον, ἂς ὑπογράψῃ τὴν σύμβασιν καὶ ἂς φέρῃ νόμον κυρωτικόν. Ἐν τῷ μεταξὺ, ὅλως, θὰ ἔχῃ τὴν νομικὴν εὐχέρειαν νὰ προχωρήσῃ καὶ μὲ τὸν ὁριζόμενον εἰς τὴν τροπολογίαν μου ἀντισυμβαλλόμενον.

§66Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερν.). Ἐπειδὴ ὑπάρχει θέμα ἀντισυνταγματικότητος, νὰ μὴ τὴν ἀποδεχθῶμεν. Καὶ, ἐὰν ὑπάρξῃ καλὴ πρότασις, διὰ τὴν Κέρκυραν θὰ φέρωμεν νόμον. Πρῶτος ἐγὼ ἐπιθυμῶ νὰ γίνῃ κἄποια σύμβασις διὰ τὴν Κέρκυραν.

§67Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Κάμετέ την δεκτήν. Δὲν δεσμεύεσθε. Δὲν εἶναι ὑποχρεωτικὸς ὁ καταρτισμὸς συμβάσεως. Ἔχετε τὴν εὐχέρειαν. Δὲν καταλαβαίνω, διατὶ δὲν πρέπει νὰ τὴν δεχθῆτε. Ἐνῷ δὲν ἀναλαμβάνετε διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς ρητὴν ὑποχρέωσιν, μίαν εὐχέρειαν ἀποκτᾶτε. Διατὶ αὐτὴ ἡ δυσκολία;

§68Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερν.). Ἄς ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή. Ἐγὼ δὲν ἔχω ἀντίρρησιν.

§69Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἄς ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ κ. Πρόεδρε.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν. Πῶς νὰ ἐρωτηθῇ τώρα; Δὲν εἶναι δυνατόν. Κατὰ τὸν Κανονισμὸν πρέπει πρῶτον νὰ γίνῃ δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον.

§71Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, κύριε Πρόεδρε δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνωνται νόμοι. Λέγετε νὰ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. συναδέλφου. Ἐπὶ τίνος θέματος θὰ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλή, ἔτσι ἀορίστως; Δὲν εἶναι πράγματα αὐτά.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ τὸ βάλωμεν εἰς τὸ 3ον ἄρθρον καὶ νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν.

§73Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἀντιλαμβάνομαι ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν τὸ θέλει καὶ δὲν καταλαβαίνω διατὶ δὲν τὸ θέλει.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σεῖς τὸ βάζετε ὡς ἄρθρον 4ον, ἀντὶ 3ον. Ὅταν θὰ φθάσωμεν ἐκεῖ θὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ τροπολογία σας. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαδικασία. Ὁ κ. Ζαννῆς ἔχει τὸν λόγον.

§75Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἀρχόμενος τῆς ὁμιλίας μου αἰσθάνομαι τὸ καθῆκον νὰ ἐκφράσω τὴν βαθυτάτην εὐγνωμοσύνην τοῦ Δωδεκανησιακοῦ λαοῦ πρὸς ὅλας τὰς μεταπελευθερωτικὰς Κυβερνήσεις τῆς Ἑλλάδος, αἱ ὁποῖαι διεδέχθησαν ἀλλήλας, καὶ αἱ ὁποῖαι ἄνευ ἐξαιρέσεως ἔδειξαν πράγματι μίαν στοργὴν πρωτοφανῆ ἀπέναντι τῆς νεοαπελευθερωθείσης Δωδεκανήσου. Τὸ Ξενοδοχειακὸν συγκρότημα Ρόδου εἶναι ἕνα μέρος μιᾶς τεραστίας περιουσίας τῆς ὁποίας ἕνα μέρος ἀνῆκεν εἰς τὸ Ἰταλικὸν Δημόσιον τὸ δὲ ὑπόλοιπον εἰς τοὺς Ἰταλοὺς ἰδιώτας. Καὶ, ὅλην αὐτὴν τὴν περιουσίαν τὸ Ἔθνος, στοργικὰ συμπεριφερόμενον πρὸς τὴν ἀπελευθερωθεῖσαν ἐπαρχίαν, τὴν παρεχώρησεν ὡς δῶρον εἰς τὴν Δωδεκάνησιν διὰ νὰ τῆς χρησιμεύσῃ διὰ τὴν ἀνασυγκρότησίν της. Διὰ τὴν ἐκμετάλλευσιν τῆς περιουσίας ταύτης τῆς ὁποίας ἡ ἀξία ἀνέρχεται εἰς 200 περίπου ἑκατομμύρια νέων δραχμῶν, ἱδρύθη ὁ Αὐτόνομος Δωδεσιακὸς Ὀργανισμός. Κύριοι συνάδελφοι, ἠκούσατε τὴν νευρώδη ἀγόρευσιν τοῦ κ. Ζίγδη. Ἐπίσης, καὶ τοῦ συναδέλφου κ. Κωτιάδη. Λυποῦμαι διότι μία παρερμηνία δύο λέξεων, τοῦ ἐκλεκτοῦ συναδέλφου κ. Ζίγδη, ἐδημιούργησαν τόσην ἀναταραχήν, ὥστε κατέστη σχεδὸν ἀδύνατος ἡ παρακολούθησίς της. Παρὰ ταῦτα, ἐξ ὅλης τῆς ἀγορεύσεώς του δύο εἶναι τὰ κύρια σημεῖα, τὰ ὁποῖα προκύπτουν. Ὅτι: ἀφ’ ἑνός, ἡ ὑπογραφὴ τῆς συμβάσεως μεταξὺ «Ἀστέρος–Ἐθνικῆς» καὶ Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ἐγένετο κατὰ τρόπον παράτυπον καὶ ἀφ’ ἑτέρου, ὅτι ἀντὶ τῆς Ἐθνικῆς, ὁ κ. συνάδελφος, θὰ προετίμα νὰ ἀνατεθῇ ἡ ἐκμετάλλευσις εἰς τὸν Δωδεκανησιακὸν Ὀργανισμὸν Δημοσίων Κτημάτων, μὲ συμμετοχὴν Ροδίων ἐπιχειρηματιῶν καὶ τοῦ Δήμου. Ὁ κ. Κωτιάδης, τοῦ ὁποίου ἡ ὁμιλία ὑπῆρξεν ἤρεμος εὗρε συμφέρουσαν τὴν σύμβασιν καὶ κατῆλθε τοῦ βήματος χαιρετίζων τὴν ἀνάληψιν τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν ξενοδοχείων μας ὑπὸ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Θὰ προσπαθήσω, κατὰ τρόπον ἀντικειμενικόν, νὰ ἐξετάσω πῶς ἔχουν τὰ πράγματα. Καί, κατὰ πρῶτον, διὰ νὰ προχωρήσω, νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ κάμω μίαν ἐρώτησιν πρὸς τὸν κ. Ράλλην. Κύριε ὑπουργέ, πρὶν προχωρήσω εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ὁμιλίας μου, θὰ ἤθελα νὰ σᾶς ἐρωτήσω: Ὑπῆρξεν ἄλλη προσφορὰ πλέον ἀσφαλὴς καὶ πλέον συμφέρουσα ἀπὸ τὴν προτιμηθεῖσαν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως;

§76Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Πρ. Κυβ.). Κατέθεσα τὸν φάκελλον εἰς τὴν Βουλὴν πρὸ 10ημέρου.

§77Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Τὸ γνωρίζω καὶ ἐμελέτησα τὸν φάκελλον, ἀλλὰ θὰ ἤθελα ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, νὰ εἴπητε ἂν ὑπῆρξαν ἄλλαι προσφοραί, αἱ ὁποῖαι εἶναι περισσότερον πρόσφοροι.

§78ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τί εἴδατε σεῖς;

§79Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Κύριοι, αἱ προσφοραί, αἱ ἄλλαι, δὲν ἦσαν ἱκανοποιητικαί. Κατόπιν τούτου, ὀρθῶς, ἤχθη ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ἀπόφασιν νὰ συμβληθῇ μὲ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν.

§80Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Ἐγένετο προκήρυξις διαγωνισμοῦ;

§81Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Ἐγένετο προκήρυξις διεθνοῦς μάλιστα διαγωνισμοῦ πέρυσιν. Ἐδαπανήθησαν 275 χιλιάδες δραχμῶν καὶ ὁ διαγωνισμὸς αὐτὸς οὐδὲν ἀπέδωσε. Ἐπὶ πλέον, ὡς σᾶς εἶπον, καὶ ἄλλοτε ἡ Ρόδος εὑρίσκεται εἰς ἕνα νευραλγικὸν σημεῖον καὶ θὰ ἔπρεπε ὅλα τὰ ξενοδοχεῖα νὰ παραμένουν εἰς χεῖρας Ἑλληνικάς. Διότι εἶναι δυνατὸν λόγῳ τῆς θέσεως, τὴν ὁποίαν κατέχει ἡ Δωδεκάνησος νὰ καταστῇ ὁρμητήριον πρακτόρων ξένων δυνάμεων. Ἀπὸ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως εἶμαι εὐτυχής, διότι οἱ διεθνεῖς διαγωνισμοὶ δὲν ἀπέδωσαν τὰ προσδοκόμενα ἀποτελέσματα καὶ κατέληξαν εἰς τὰς Ἑλληνικὰς ἑταιρείας. Ἑπομένως ἔχομεν νὰ κρίνωμεν μεταξὺ τῶν προσφορῶν διαφόρων Ἑλληνικῶν οἴκων καὶ τῆς Ἐθνικῆς. Θὰ προσπαθήσω νὰ ἀναλύσω τὸ ζήτημα τῆς Ἐθνικῆς, διότι ἡ ἀπόφασις δὲν εἶναι ἰδική μου, ἀλλὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἀναλαμβάνει τὴν εὐθύνην, ἀλλά, πάντως ἐγὼ νομίζω ὅτι καλῶς ἔπραξε. Διότι ἐξ ὅλων τῶν προσφορῶν ἡ καλλιτέρα, ἀναμφισβητήτως, εἶναι ἡ σύμβασις μὲ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν. (Χειροκροτήματα). Τὰ χειροκροτήματα, κύριοι συνάδελφοι εἶναι περιττὰ διότι ἡ ἀντικειμενικὴ ἐξέτασις μὲ ὡδήγησεν εἰς αὐτὸ τὸ ἀποτέλεσμα. Ἐξήτασα ὅλον τὸ θέμα τῆς ἀναλήψεως τῶν ξενοδοχείων ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, χωρὶς προκατάληψιν, μὲ μόνον γνώμωνα τὸ Ἐθνικὸν συμφέρον καὶ τὸ τοπικόν, τὸ ὁποῖον, θὰ ἤθελα νὰ συμπίπτῃ μὲ τὸ Ἐθνικόν. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς εἶμαι εὐτυχής, διότι τὰ ξενοδοχεῖα παραμένουν εἰς χέρια Ἑλληνικά.

§82Θ. ΔΙΑΚΟΥΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δι’ αὐτὸ χειροκροτοῦμεν.

§83Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ οἰκονομία τῆς Δωδεκανήσου στηρίζεται εἰς δύο σκέλη: Εἰς τὴν σπογγαλιείαν καὶ γεωργίαν καὶ εἰς τὸν Τουρισμόν. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς, μεγάλην σημασίαν ἔχει ἡ ἀνάπτυξις τοῦ Τουρισμοῦ εἰς τὴν Δωδεκάνησον, τὴν ὁποίαν ὅλοι ἀντιλαμβανόμεθα καὶ δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἐξαρθῇ. Προπολεμικῶς, ὅπως σᾶς εἶπεν ὁ κ. Κωτιάδης, ἡ Ρόδος, ὅπου συνεκεντροῦντο ὅλοι οἱ πλούσιοι, ἂς εἴπωμεν, τῆς Μέσης Ἀνατολῆς, ἡ πελατεία τῶν ξενοδοχείων μας, προήρχετο κυρίως ἀπὸ τὴν Αἴγυπτον, τὸν Λίβανον, τὴν Συρίαν τὴν Τουρκίαν, τὴν Σαουδικὴν Ἀραβίαν καὶ ἀπὸ τὴν Ἰταλίαν καὶ τὴν Εὐρώπην. Οὐδεὶς ἐξ Ἑλλάδος ἤρχετο, διὰ λόγους εὐνοήτους, πρὸ τῆς ἀπελευθερώσεως εἰς τὴν Δωδεκάνησον. Φιλοδοξοῦμεν διὰ νὰ συμβάλωμεν εἰς τὴν ἀνασυγκρότησιν τοῦ τόπου νὰ ἐπανεύρωμεν αὐτὴν τὴν πελατείαν διότι βεβαίως τὰ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα ἔχομεν ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως καὶ ἐντεῦθεν, δὲν πρέπει νὰ μᾶς ὁδηγήσουν εἰς συμπεράσματα, τὰ ὁποῖα θὰ εἶναι ἀπολύτως σφαλερά. Ποῖοι ὑπῆρξαν οἱ λόγοι τῆς τουριστικῆς κινήσεως ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως καὶ ἐντεῦθεν; Πρῶτον, ἡ ἀγάπη τῶν παλαιῶν Ἑλλήνων νὰ γνωρίσουν τὴν Νῆσον. Ἀλλὰ πέραν τούτου ὑπάρχουν καὶ οἱ ἀκόλουθοι λόγοι, τοὺς ὁποίους ὀφείλω νὰ ἀναφέρω. Πρῶτον, διότι ὁ τιμάριθμος εἰς τὴν Δωδεκάνησον εἶναι χαμηλός. Δεύτερον, διότι ἰσχύει ἐκεῖ εἰδικὸν δασμολόγιον. Καὶ τρίτον, ὅπερ καὶ σπουδαιότερον, ἡ ὑποτίμησις τῆς δραχμῆς. Ἐὰν δὲν ἐγένετο ἡ ὑποτίμησις τῆς δραχμῆς, ἀσφαλῶς τὸ κῦμα τὸ ὁποῖον παρετηρήθη πέρυσι καὶ τὸ ὁποῖον δὲν ἠξεύρομεν ἐὰν θὰ συνεχισθῇ, καὶ κατὰ τὰ προσεχῆ ἔτη ὅπως ἦτο πέρυσιν ὅπου τὰ ξενοδοχεῖα διὰ πρώτην φορὰν ἄφησαν κέρδος 830 χιλιάδων. Τὸ κέρδος βεβαίως εἶναι ἀξιόλογον, ἀλλὰ ἂς μὴ λησμονῶμεν ὅτι κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος δὲν ἔγινεν οὐδεμία δαπάνη ἐπισκευῆς καὶ συντηρήσεως τῶν ξενοδοχείων.

§84Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Μαζὶ μὲ τὰς δαπάνας συντηρήσεως καὶ ἐπισκευῆς εἶναι αἱ 830 χιλιάδες δραχμαὶ καθαρὸν κέρδος;

§85Σ. ΚΩΤΙΑΔΗΣ. Δὲν ἐγένετο δαπάνη συντηρήσεως κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος.

§86Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Αἱ δαπάναι συντηρήσεως καὶ ἐξοπλισμοῦ ὅταν ἀνέλαβεν ὁ Τουρισμὸς τὴν διαχείρισιν...

§87Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Τὰ στοιχεῖα, τὰ ἐπίσημα, τὰ ὁποῖα μοῦ ἔδωσεν ὁ Ε.Ο.Τ. εἶναι 830 χιλιάδας καθαρὰ κέρδη εἰς τὰ ὁποῖα περιλαμβάνονται καὶ αἱ δαπάναι συντηρήσεως. Αὐτὰ μοῦ εἶπον. Βεβαίως δὲν ἔκαμε νέα ἔργα ὁ Ε.Ο.Τ. κατὰ τὴν λῆξιν τῆς χρήσεως, κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς τελευταίας χρήσεως, ἀλλὰ πάντως, ὑπεβλήθη εἰς τὰς συνήθεις δαπάνας συντηρήσεως τῶν ξενοδοχείων.

§88Σ. ΚΩΤΙΑΔΗΣ. Αὐτὰ τὰ στοιχεῖα ἔχω καὶ ἐγώ.

§89Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Δὲν ἔχω καμμία δυσκολίαν νὰ παραδεχθῶ, ὅτι πράγματι, ὑπεβλήθη ὁ Ε.Ο.Τ. εἰς τὰς συνήθεις δαπάνας συντηρήσεως τῶν ξενοδοχείων. Ἀλλά, πέραν τούτου, ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψει μας ὅτι ἐδαπανήθησαν περὶ τὰ 12 ἑκατομμύρια νέων δραχμῶν...

§90Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἐννέα μόνον.

§91Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Ἔστω, 9 ἑκατομμύρια νέων δραχμῶν, διὰ τὸν ἐξοπλισμὸν καὶ στοιχειώδη συντήρησιν τῶν ξενοδοχείων ἀπὸ τὸν Ε.Ο.Τ. καὶ ὅτι οὐδεμία ἐγένετο ἀπόσβεσις τοῦ κεφαλαίου τούτου. Θὰ πρέπει νὰ συμπεράνωμεν ὅτι καθαρὸν κέρδος πρέπει νὰ εἶναι περίπου 400–500 χιτῶν 830 χιλιάδων δραχμῶν. Κατὰ τὴν γνώμην μου τὸ καθαρὸν κέρδος πρέπει νὰ εἶναι περίπου 400–500 χιλιάδες δραχμαί, δηλονότι ἀκριβῶς τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον θὰ μᾶς προσφέρῃ ἡ ἐνοικίασις τῶν ξενοδοχείων εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν. Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ἡ Ρόδος προσφέρει μεγίστας δυνατότητας διὰ τὴν τουριστικὴν κίνησιν. Διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ, ὅμως, τοῦτο, διὰ νὰ ἐπανεύρῃ δηλονότι ἡ Ρόδος τὴν παλαιὰν τουριστικήν της αἴγλην, θὰ πρέπει νὰ γίνουν πολλὰ ἀκόμη. Θὰ εἶμαι ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου ἀπολύτως ἀντικειμενικός. Ἡ Ρόδος ὡς ἔχει σήμερον προσφέρει εἰς τὸν τουρίσταν τὰς ἀπαραμίλλους βεβαίως, καλλονάς της καὶ τὰ θαυμάσια ξενοδοχεῖα της. Ποῖα ὅμως ἄλλα κέντρα ὑπάρχουν ἐκεῖ σήμερον; Ἀπολύτως τίποτε. Καὶ ἐρωτᾶται, ποῖα κέντρα πρόκειται νὰ δημιουργήσῃ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, καὶ ἁπλῶς ἀναφέρεται ὅτι «θὰ φροντίσωμεν» καὶ εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο. Θὰ ἔπρεπε καθ’ ἡμᾶς, τὸ σχετικὸν ἄρθρον νὰ διαλαμβάνῃ ἐπακριβῶς, ποῖαι εἶναι αἱ προθέσεις τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης εἰς τὸ τομέα τῆς ψυχαγωγίας ἄνευ τοῦ ὁποίου εἶναι ἀδύνατος ἡ ἀνάπτυξις τοῦ τουρισμοῦ, εἰς ὃν βαθμὸν ἀξίζει ἡ Ρόδος. Ἐπιπλέον, διὰ νὰ ἐπανέλθῃ, ὅπως εἴπομεν, εἰς τὴν προπολεμικήν της κατάστασιν, τὸ πρῶτον μεγάλο πρόβλημα, εἶναι τὸ θέμα τῆς συγκοινωνίας. Ἀπὸ μακροῦ χρόνου, οἱ βουλευταὶ Δωδεκανήσου ὑπέβαλον σχετικὴν ἐρώτησιν καὶ ἠσκήσαμεν πίεσιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως συνδέσῃ τὴν Δωδεκάνησον μὲ τὴν Αἴγυπτον καὶ τὴν Μ. Ἀνατολὴν ἀπ’ ὅπου προέρχεται καὶ ἡ φυσικὴ πελατεία της. Δυστυχῶς, μέχρι σήμερον, τοῦτο δὲν ἐπετεύχθη καί, ὅπως βλέπομεν, εἰς τὴν σύμβασιν, δὲν ἀναφέρεται τί τὸ σχετικὸν ἐπὶ τοῦ θέματος. Ἐπιβάλλεται, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ἀναλάβῃ ἡ ἀνάδοχος ἑταιρεία τὴν ὑποχρέωσιν νὰ συνδέσῃ τὴν Αἴγυπτον μὲ τὴν Ρόδον, ὅπως ἦτο προπολεμικῶς, διότι τότε θὰ πραγματοποιηθοῦν αἱ ἰδεώδεις συνθῆκαι ἀναπτύξεως τοῦ τουρισμοῦ καὶ θὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἐπίπεδον τὸ παλαιόν, οὕτως ὥστε καὶ ἡ Ρόδος θὰ ἀποκτήσῃ τὴν προτέραν της αἴγλην, ὡς τουριστικὸν κέντρον, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως Ἐθνικῆς οἰκονομίας, θὰ ἔχωμεν τεράστια κέρδη ἐκ τῶν ἐμβασμάτων τῶν ξένων οἱ ὁποῖοι θὰ παραθερίζουν εἰς τὴν Δωδεκάνησον. Κύριοι συνάδελφοι, ὅταν ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως ὑπουργός, μὲ ἐκάλεσε διὰ νὰ μοῦ ἀνακοινώσῃ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισε νὰ συμβληθῇ μὲ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, προσεπάθησα, κατόπιν ἐπισταμένης μελέτης τοῦ ἀρχικοῦ σχεδίου νόμου, διότι τὸ σημερινὸν ἐτροποποιήθη αἰσθητῶς, ὑποστὰν σοβαρὰς ἐπὶ τὰ βελτίω μεταβολάς...

§92Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Λόγῳ τῆς ἀντιδράσεως.

§93Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Ἀσφαλῶς καὶ λόγῳ τῆς ἀντιδράσεως, ἀλλὰ καὶ λόγῳ τῶν ἐνεργειῶν τῶν βουλευτῶν τῆς Δωδεκανήσου, ὅλων ἡμῶν, οἱ ὁποῖοι ἠξιώσαμεν, ὡς πρὸς ὡρισμένας διατάξεις, αἱ ὁποῖαι μᾶς ἐφαίνοντο ὅτι ἦσαν ἀπαράδεκτοι καὶ ἐζητήσαμεν τὴν μεταβολήν των. Καὶ πράγματι, τὰ ποσοστὰ ηὐξήθησαν ἀπὸ 10 καὶ 15 ποὺ ἦσαν ἀρχικῶς, ἔγιναν 20 καὶ 25. Δεύτερον, δι’ ὅ,τι ἀφορᾷ τὸ προσωπικόν, ἡ διάταξις, ἡ ὁποία ἀναφέρεται εἰς τὸ ἐντόπιον προσωπικὸν μολονότι τὸ προστατεύει, ἐν τούτοις προσετέθη ἡ φράσις: «ἐφ’ ὅσον, ἐννοεῖται, ὑπάρχουν». Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ τὴν ἀπαλείψῃ, καὶ τὶ θὰ εἴπῃ: «ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουν;» Ἁπλῶς διὰ νὰ παρασχεθῇ ἡ εὐχέρεια νὰ χρησιμοποιῇ ὁ Ἀστὴρ πέραν τοῦ 30% τὸ ὁποῖον προβλέπει τὸ νομοσχέδιον μὴ ἐντοπίων ἢ ἐκ τοῦ ποσοστοῦ τοῦ 70% ὑπὸ τὸ πρόσχημα ὅτι δῆθεν δὲν ὑπάρχει εἰδικευμένον ἐντόπιον προσωπικόν, Ἀλλὰ ἐρωτᾶται, πῶς λειτουργοῦν τὰ ξενοδοχεῖα μέχρι σήμερον; Εἰς τὸ 30% περιλαμβάνονται 5% ἀπὸ τὸ ἐξωτερικὸν καὶ 25% εἰδικευμένοι ἀπὸ τὴν παλαιὰν Ἑλλάδα. Τὸ ποσοστὸν τοῦτο θεωρῶ ὑπεραρκετὸν διὰ νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν χρησιμοποίησιν διὰ τὸ λοιπὸν προσωπικὸν ἐντοπίων. Ἐπιμένω συνεπῶς ἐπὶ τῆς ἀπαλείψεως τοῦ «ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουν». Διότι καὶ ἐὰν ἀκόμη δὲν ὑπάρχῃ εἰδικευμένον τοπικὸν προσωπικὸν τὸ πρᾶγμα εἶναι δυνατὸν νὰ θεραπευθῇ διὰ τῆς ἱδρύσεως ὑπὸ τῆς ἀναδόχου ἑταιρείας εἰς τὴν Ρόδον Σχολῆς Τουρισμοῦ διὰ νὰ ἐκπαιδεύσῃ τὸ κατάλληλον προσωπικόν. Ἡ σκέψις περὶ ἱδρύσεως εἰδικῆς σχολῆς δὲν εἶναι νέα. Ἦτο καὶ εἰς τὸ πρόγραμμα τοῦ ΕΟΤ.

§94Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερν.). Εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν.

§95Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Ἕτερον σημεῖον δὲ τότε ἀπαράδεκτον εἶναι τὸ ἄρθρον 10, ὅπου ζητεῖται ὅπως ἡ Ἑταιρεία καταβάλῃ κατὰ τὰ 5 πρῶτα ἔτη ποσοστὸν 20%, τὰ δὲ ἑπόμενα 15 ἔτη 25% μὲ κράτησιν 5–10% διὰ τὴν ἀπόσβεσιν τοῦ πρὸς τὸν Ε.Ο.Τ. χρέους. Κύριοι συνάδελφοι, τοῦτο εἶναι ἀπαράδεκτον, τοσούτῳ μᾶλλον καθόσον πρὸ τῆς δημιουργίας τοῦ χρέους τούτου ἐπεστήσαμεν τὴν προσοχὴν τοῦ τότε ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ μετὰ τοῦ συναδέλφου κ. Ζίγδη ἀξιώσαντος ὅπως αἱ τυχὸν πραγματοποιηθησόμεναι δαπάναι ὑπὸ τοῦ Ε.Ο.Τ. μὴ βαρύνουν τὸν ὀργανισμὸν Δημοσίων κτημάτων εἰς ὃν ἀνήκουν τὰ ξενοδοχεῖα. Τὴν πρότασίν μας ταύτην ὁ ὑπουργὸς τὴν ἐδέχθη, τώρα ἔρχεται ὁ νέος ὑπουργὸς καὶ ζητεῖ ὅπως ἐπιστραφῇ τὸ ποσὸν τῶν 9 δισεκ. Ζητοῦμεν ὅπως τὰ 9 αὐτὰ δισεκατομμύρια διατεθοῦν διὰ τὴν ἀνασυγκρότησιν ὅλης τῆς Δωδεκανήσου, δοθέντος μάλιστα ὅτι ταῦτα προέρχονται ἐκ τοῦ σχεδίου Μάρσαλ. Ἐδόθησαν ἄλλωστε εἰς ἰδιώτας δισεκατομμύρια ὁλόκληρα χωρὶς οὐδεμίαν ἐλπίδα ἐπιστροφῆς, ἂς χαρισθοῦν συνεπῶς καὶ αὐτὰ τὰ 9 δισ. τὰ ὁποῖα νὰ διατεθοῦν διὰ τὴν τουριστικὴν ἀνάπτυξιν τῆς Δωδεκανήσου καὶ ἰδίως τῆς νήσου Κῶ ὅπου δὲν ὑπάρχει ἀξιόλογον ξενοδοχεῖον. Ἕτερον σημεῖον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ ἀσκήσῃ ποιάν τινα κριτικὴν εἶναι τὸ ἄρθρον τὸ ἀφορῶν τὴν ἵδρυσιν τοῦ Καζίνου. Μνημονεύεται ἁπλῶς εἰς τὸ ἄρθρον 11 ὅτι ἡ ἀνάδοχος ἑταιρεία δικαιοῦται ἐντὸς τῆς πρώτης ἀπὸ τῆς ὑπογραφῆς τῆς συμβάσεως διετίας νὰ ἱδρύσῃ Καζῖνο. Οὐδεμία συγκεκριμένη ὑποχρέωσις ἀναλαμβάνεται. Κύριοι συνάδελφοι ὅλοι γνωρίζομεν ὅτι οἱ πόροι τοῦ Καζίνου εἶναι τεράστιοι καὶ ἐξ αὐτῶν θὰ ἠδύναντο νὰ χρηματοδοτηθοῦν τὰ ἀπαραίτητα κέντρα ψυχαγωγίας καὶ διασκεδάσεων διότι ἄνευ αὐτῶν δὲν θὰ καταστῇ ποτὲ δυνατὴ ἡ λειτουργία τῶν ξενοδοχείων κατὰ τὴν χειμερινὴν περίοδον. Πρέπει δὲ νὰ ὑπάρχουν ταῦτα τόσον ἀπὸ ἀπόψεως ἐθνικῆς οἰκονομίας ὅσον καὶ διὰ τὸ καλὸν τοῦ τόπου. Τοῦτο εἶχε κατανοηθῆ πλήρως καὶ ἀπὸ τοὺς κατακτητὰς οἱ ὁποῖοι εἶχον ἱδρύσει ἐν τι διάστημα Καζῖνον καὶ τὸ ὁποῖον προσέλκυσεν ἑκατοντάδας ξένων ἀπὸ τὴν Ἰταλίαν τὴν Αἴγυπτον καὶ ἄλλας χώρας. Ἐὰν δὲ ἀπέτυχεν ἀργότερον τοῦτο ἦτο συνέπεια τοῦ Ἰταλοαιθιοπικοῦ πολέμου, κατὰ τὸν ὁποῖον ἀφ’ ἑνὸς λόγῳ τῶν κυρώσεων, καὶ ἀφ’ ἑτέρου λόγῳ τῶν περιορισμῶν τοὺς ὁποίους παρενέβαλεν ἡ Ἰταλικὴ Κυβέρνησις διὰ νὰ μὴ ἐπωφελοῦνται τοῦ Καζίνου ξένοι πράκτορες ἔκλεισε. Οἱ ἐκ τοῦ δημιουργηθησομένου Καζίνου θὰ πρέπει ἓν ποσοστὸν τῶν πόρων αὐτοῦ νὰ διατεθῇ διὰ τὴν ἵδρυσιν ψυχαγωγικῶν κέντρων καὶ ἰδίως θεάτρου διὰ τοὺς παραθερίζοντας ἐκεῖ καὶ διὰ τοὺς κατοίκους.

§96Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐπειδὴ ἀνεφέρθητε εἰς δύο σημεῖα τῆς ἀγορεύσεώς μου, εἶναι ἀνάγκη νὰ σᾶς εἴπω ὅτι εἶμαι σύμφωνος καὶ εἰς τὸ τρίτον σημεῖον τὸ ἀφορῶν τὴν παντελῆ ἐκ μέρους τῆς ἀναδόχου ἑταιρείας, ἔλλειψιν ὑποχρεώσεων. Διότι ἐκτὸς τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν τριῶν θερινῶν μηνῶν, ὑπάρχει, καὶ ἡ ἀνάγκη νὰ μεταβληθῇ ἡ Ρόδος εἰς πόλιν τουριστικὴν καθ’ ὅλον τὸ ἔτος, ἵνα καὶ ἡ ἐθνικὴ οἰκονομία ἀποκομίζῃ ὅλα τὰ ὀφέλη τούτου καὶ ἡ πόλις τῆς Ρόδου καὶ ὁ Ὀργανισμὸς της τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ ὁποίου ἐναπετέθη ἡ μεγάλη ὑπόθεσις τῆς οἰκονομικῆς ἀξιοποιήσεως τῆς Δωδεκανήσου. Διὰ τοῦτο ἡ σύμβασις κατ’ ἐμὲ εἶναι ὑπὸ τὴν σημερινήν της μορφὴν ἀπαράδεκτος.

§97Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ὡμίλησα καὶ ἐπὶ τῶν δύο σημείων τὰ ὁποῖα ἔθιξα εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς ὁμιλίας μου. Τὰ δύο σημεῖα τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Ζίγδη εἶναι τὰ ἑξῆς: Ὁ κ. Ζίγδης εἶπεν ὅτι ὑπῆρξεν παράτυπος ἡ συμφωνία διότι πρὶν ψηφισθῇ ἀπὸ τὴν Βουλὴν ἡ ἀνάδοχος ἑταιρεία ἤρχισεν ἔργα εἰς τὴν Δωδεκάνησον. Ἐφόσον ὅπως ἀπεδείχθη δὲν ὑπῆρχον ἄλλαι προσφοραὶ καλύτεραι τῆς Τραπέζης, ὀρθῶς πιστεύω ἡ ἀνάδοχος ἑταιρεία ἔπραξε διὰ νὰ μὴ χάσωμε τὴν ἐφετεινὴν τουριστικὴν περίοδον. Τὸ δεύτερον σημεῖον τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Ζίγδη εἶναι τὸ ἑξῆς: Εἶπεν ὁ κ. Ζίγδης ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ δημιουργηθῇ εἰς τὴν Δωδεκάνησον μία ἑταιρεία μὲ συμμετοχὴν τοῦ Ὀργανισμοῦ Διαχειρίσεως Ἀκινήτου Περιουσίας τοῦ Δημοσίου κατὰ 40% καὶ μὲ συμμετοχὴν Ροδίων ἐπιχειρηματιῶν κατὰ 40% καὶ 20% τοῦ Δήμου, ἡ ὁποία ἑταιρεία νὰ διαδεχθῇ τὸν Ε.Ο.Τ. Κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο ὁ ἀγαπητὸς συνάδελφος θὰ μὲ εὕρῃ ἀπολύτως ἀντίθετον. Ὁ Ὀργανισμὸς δημοσίων κτημάτων νομίζω ὅτι θὰ ἔπρεπε ὅλας του τὰς εἰσπράξεις νὰ διαθέτῃ διὰ τὴν ἀνασυγκρότησιν τῆς Δωδεκανήσου. Προεκλογικῶς εἶχα τονίσει εἰς τοὺς ἐκλογεῖς μου ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ ἐκποίησις ὅλων αὐτῶν τῶν κτημάτων, τὰ ὁποῖα μὲ τὴν πάροδον τοῦ χρόνου καταστρέφονται καὶ νὰ διατεθῇ τὸ ποσόν, ποὺ θὰ προκύψῃ, διὰ τὴν ἀνασυγκρότησιν τῆς Δωδεκανήσου διὰ τὴν ἐκτέλεσιν μεγάλων παραγωγικῶν ἔργων, ὅπως τοῦ λιμένος Ρόδου κλπ. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι συνετὴ πρᾶξις νὰ ἐμπλέξωμεν τὸν Ὀργανισμὸν τῶν δημοσίων κτημάτων Δωδεκανήσου εἰς νέας ἐπιχειρήσεις. Ὁ Ὀργανισμὸς ἐλέγχεται ἀπὸ τὸ Κράτος καὶ κατὰ συνέπειαν ὁ ἑκάστοτε διοικητὴς τῆς Δωδεκανήσου ὡς πρῶτον του μέλημα θὰ εἶναι ἡ τροποποίησις τοῦ Ὀργανισμοῦ δημοσίων κτημάτων Δωδεκανήσου κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ δύναται νὰ τὸν ἐπηρεάζῃ. Ὁ κ. Ζίγδης καὶ ὁ κ. Κωτιάδης γνωρίζουν ὅτι ἡ φυσιογνωμία τοῦ Ὀργανισμοῦ αὐτοῦ δὲν εἶναι πλέον ἐκείνη ποὺ ἦτο εἰς τὴν ἀρχήν.

§98Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἐὰν ἐνδιεφέρετο ἡ κυβέρνησις διὰ τὴν τουριστικὴν ἀξιοποίησιν τῶν τουριστικῶν ἐγκαταστάσεων τῆς Ρόδου, αὐτὸ θὰ ἦτο τὸ πρῶτον μέλημά της.

§99Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Τὸ γεγονὸς ὅτι μετατρέπει τὸν Ὀργανισμὸν ὁ ἑκάστοτε Γενικὸς Διοικητὴς διὰ νὰ δύναται νὰ τὸν ἐπηρεάσῃ ἀποδεικνύει τὸ βάσιμον τῶν φόβων μου ὅτι ἐὰν μπλέξωμεν τὸν Ὀργανισμὸν αὐτὸν εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν ξενοδοχείων θὰ φθάσωμεν εἰς τὸ σημεῖον ὅλοι οἱ διορισμοὶ τῶν φίλων τοῦ κόμματος νὰ γίνωνται εἰς τὰ ξενοδοχεῖα, ἰδίᾳ κατὰ τὴν παροῦσαν περίοδον καθ’ ἣν οὐδεὶς διορισμὸς εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ, μὲ ἀποτέλεσμα τὴν βεβαίαν χρεωκοπίαν τόσον τοῦ Ὀργανισμοῦ ὅσον καὶ τῶν ξενοδοχείων. Ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ εἶμαι ἀπολύτως ἀντίθετος. Ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ δημιουργηθῇ μία Δωδεκανησιακὴ ἑταιρεία ἐκ μόνον Δωδεκανησίων ἐπιχειρηματιῶν ἡ λύσις αὕτη θὰ ἦτο ἀσφαλῶς ἡ καλλιτέρα. Ἀλλὰ αὐτὸ δὲν ἔγινε. Τὸν Ὀργανισμὸν δημοσίων κτημάτων πρέπει νὰ τὸν ἀφήσωμεν ἥσυχον εἰς τὸ ἔργον τῆς ἀνασυγκροτήσεως καὶ ἐφόσον δὲν εὑρήκαμεν ἄλλας προσφορὰς καὶ καλυτέρους ὅρους, θὰ πρέπει νὰ ἀποδεχθῶμεν τὴν σύμβασιν, ἡ ὁποία γίνεται μεταξὺ Κράτους καὶ Ἐθνικῆς Τραπέζης. Κύριοι, μὲ τὴν ἐλπίδα ὅτι ἡ Δωδεκάνησος καὶ ἰδίᾳ ἡ Ρόδος θὰ ἐπανεύρῃ τὴν τουριστικὴν αἴγλην, τὴν ὁποίαν εἶχε ἄλλοτε μὲ τὴν βάσιμον ἐλπίδα ὅτι θὰ γίνῃ τὸ κέντρον εἰς τὸ ὁποῖον θὰ συρρέουν οἱ πολῖται τῶν λαῶν τῆς Μέσης Ἀνατολῆς, ὥστε νὰ συμβάλῃ ἡ Ρόδος εἰς τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν, μὲ τὴν ἐλπίδα ὅτι τὸ δεύτερον αὐτὸ σκέλος τὸ κατ’ ἐξοχὴν παραγωγικὸν τῆς Δωδεκανήσου, ὁ τουρισμὸς, θὰ ἀναπτυχθῇ εἰς ὃν βαθμὸν ἁρμόζει, διότι ὑπάρχουν ἀπεριόριστοι δυνατότητες, δηλῶ ὅτι εἶμαι σύμφωνος μὲ τὴν σύμβασιν, τὴν ὁποίαν προτείνει ἡ Κυβέρνησις μὲ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§101Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριοι βουλευταί, εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ Ρόδος διαθέτει φυσικὰς καλλονὰς ἀξιολόγους, ἀρχαῖον πλοῦτον, πολύτιμον τουριστικὸν ὑλικὸν ἀξιοπρόσεκτον, καὶ συνεπῶς προσφέρεται ὡς ἕνας τόπος κατάλληλος διὰ τουριστικὴν ἀξιοποίησιν. Συνεπῶς ἕνα μέτρον τὸ ὁποῖον τείνει εἰς τὸ νὰ ἀξιοποιήσῃ τὴν Ρόδον ἀπὸ τουριστικῆς ἀπόψεως, δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ εὕρῃ ἀντίρρησιν ὁποθενδήποτε. Ἀλλὰ θὰ πρέπει τὴν ὑπὸ κρίσιν σύμβασιν νὰ τὴν κρίνωμεν διὰ νὰ ἴδωμεν ἐὰν ἔπρεπε νὰ εἶναι διατυπωμένη ὅπως εἶναι διατυπωμένη καὶ ἐὰν ἔπρεπεν ὁ ἀνάδοχος τῆς συμβάσεως αὐτῆς νὰ εἶναι ὁ οἷος εἶναι, ἢ ἐὰν ἠμποροῦσε νὰ εἶναι οἱοσδήποτε ἄλλος. Ἡ Ρόδος μέχρι σήμερον καὶ μεταπολεμικῶς, παρὰ τὰς ἀτελείας της, παρὰ τὴν μὴ ὀργάνωσιν, ἐπειδὴ διετήρησεν ἕνα ἐπίπεδον ζωῆς χαμηλὸν κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον, ἕνα χαμηλότερον τῆς ἄλλης Ἑλλάδος, ἀπὸ ἀπόψεως τιμαρίθμου, προσείλκυσε τὸ ἐνδιαφέρον τοὐλάχιστον τοῦ ἐσωτερικοῦ τουρισμοῦ καὶ χιλιάδες ἀνθρώπων ἐξ ὅλων τῶν σημείων τῆς χώρας συνέρρεον εἰς τὴν Δωδεκάνησον καὶ εἰς τὴν Ρόδον, ἡ ὁποία διαθέτει ὅλον αὐτὸν τὸν τουριστικὸν πλοῦτον, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν Κῶ καὶ εἰς τὰ ἄλλα νησιά, πρὸς παραθερισμόν. Πολλοὶ ἐκ τῆς μεσαίας τάξεως μετέβαινον χωρὶς κανεὶς νὰ τοὺς ὀργανώσῃ, χωρὶς κανεὶς νὰ τοὺς παροτρύνῃ, χωρὶς κανεὶς νὰ διαφημίσῃ τὰ τοπία αὐτά, ἀλλὰ μόνον μὲ τὰς διαδόσεις ἐπληροφοροῦντο, ὅτι ὁ βίος εἰς τὴν περιοχὴν ἐκείνην εἶναι χαμηλὸς ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς καὶ συνέρρεον ἐκεῖ. Αὐτὸ τὸ ἀνέφερον εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ λόγου μου, διότι εἶναι βασικὸν καὶ διότι ἔπρεπε νὰ ἀποτελέσῃ τὴν πυξίδα καὶ τὸν ὁδηγὸν εἰς τὴν διατύπωσιν τῆς συμβάσεως αὐτῆς. Μέχρι σήμερον παρετηρήθη ἡ διαρκὴς αὐτὴ κίνησις εἰς τὴν Δωδεκάνησον, διότι ὁ βίος ἦτο χαμηλός. Ἡ σύμβασις, ὅμως, ἀκολουθεῖ ἄλλην γραμμήν, ἀκολουθεῖ τὴν γραμμὴν τοῦ νὰ αὐξήσῃ τὸ κόστος τῆς ζωῆς καὶ φοβοῦμαι καὶ διερωτῶμαι ἐὰν εἶναι δυνατὸν μὲ αὐτὴν τὴν γραμμὴν τὴν ἀντίθετον, ἡ ὁποία ἐπεκράτησε μέχρι σήμερον, θὰ ἠμπορέσῃ νὰ ἐπιτύχῃ ἡ σύμβασις αὐτή, θὰ ἠμπορέσῃ νὰ ἀξιοποιήσῃ τοὺς ἀξιολόγους αὐτοὺς πράγματι τόπους. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι ἡ σύμβασις καὶ εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, τὸ ὁποῖον εἶναι βασικόν, κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου, εἶναι ἀτελὴς καὶ ἔπρεπε νὰ εἶναι περισσότερον ἐπιμελημένη, νὰ εἶναι περισσότερον προσεκτικὴ εἰς τὰς συνθήκας τῆς ζωῆς ἐκεῖ καὶ εἰς τοὺς λόγους οἱ ὁποῖοι ἐπροκάλεσαν μέχρι σήμερον τὴν κίνησιν πρὸς τὴν Ρόδον, διότι δύο εἶναι οἱ παράγοντες τοῦ τουρισμοῦ, ὁ ἐσωτερικὸς καὶ ὁ ἐξωτερικός. Περὶ τοῦ ἐξωτερικοῦ, θὰ ἐπιφυλαχθῶμεν νὰ ὁμιλήσωμεν. Ὁ ἐσωτερικὸς ἀναπτύσσεται κυρίως ἀπὸ τὴν μᾶζαν τῶν ἀνθρώπων τῆς μεσαίας τάξεως, οἱ ὁποῖοι ἔχουν, λόγῳ τῆς ἀνόδου τοῦ ἐκπολιτιστικοῦ των ἐπιπέδου καὶ τῆς μορφώσεώς των, ἔχουν αἰσθανθῆ τὴν ἀνάγκην νὰ κάμουν τὰς διακοπάς των, ἀκολουθοῦντες τὸ παράδειγμα τῶν ἄλλων λαῶν. Ἀλλὰ οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν τὴν μᾶζαν τοῦ κινουμένου πληθυσμοῦ ἔχουν περιωρισμένα οἰκονομικά. Ἔχει ὁ καθένας ἐξ αὐτῶν ἕνα ὡρισμένον ποσόν, ὄχι ἀπεριόριστον. Ἐλάχιστοι εἶναι ἐκεῖνοι εἰς τὴν χώραν μας, οἱ ὁποῖοι ἠμποροῦν ἀπεριορίστως νὰ δαπανοῦν. Οἱ περισσότεροι, μὲ τὰ ὀλίγα μέσα ποὺ διαθέτουν, προσπαθοῦν νὰ εὕρουν τὴν πλέον οἰκονομικὴν ἐξοχὴν διὰ νὰ προσφύγουν. Ἐὰν ἔχῃ τις ἀνάγκην νὰ παραθερίσῃ εἰς τὴν θάλασσαν, θὰ ἀνατάμῃ ὅλας τὰς παραλίας τῆς Ἑλλάδος καὶ ἐκεῖ ποὺ θὰ εὕρῃ τὸ εὐθηνότερον κόστος, ἐκεῖ θὰ προσφύγῃ. Καὶ ἐὰν ἔχῃ ἀνάγκην νὰ πάῃ εἰς τὸ βουνό, καὶ πάλιν τὴν ἰδίαν οἰκονομίαν θὰ κάμῃ. Ὁ παράγων κόστους ζωῆς πρέπει νὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ καὶ νὰ ἀποτελέσῃ τὸ βασικὸν σημεῖον κάθε συμβάσεως τουριστικῆς ἐκμεταλλεύσεως. Ὅλαι αἱ νῆσοι προσφέρονται διὰ τουριστικὴν ἐκμετάλλευσιν, εἰδικώτερον δὲ ἡ Ρόδος καὶ ἡ Κέρκυρα διαθέτουν λαμπρὰ ξενοδοχεῖα. Ἔχουν ὅμως τὸ ἐλάττωμα τοῦ μεγάλου κόστους τῶν μεταφορικῶν. Ἐπειδὴ ὑπῆρχεν αὐτὸ τὸ ἐλάττωμα, εἰς τὴν Ρόδον διετηρεῖτο τὸ μειωμένον κόστος ζωῆς καὶ τοῦτο ἐξουδετέρωνε τὸ ἐλάττωμα τῶν μεγάλων μεταφορικῶν. Τώρα ποὺ φεύγει ὁ παράγων τοῦ χαμηλοῦ κόστους ζωῆς καὶ παραμένει τὸ μέγα κόστος μεταφορῶν, φοβοῦμαι, ὅτι δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ ἐπιτυχίαν ἡ σύμβασις. Λόγῳ τοῦ μεγάλου κόστους μεταφορᾶς, κάθε σύμβασις ἐκμεταλλεύσεως τουριστικῆς νήσου, θὰ πρέπει νὰ ἔχῃ ὅρους ἐξουδετεροῦντας τὸ μέγα ὕψος τῶν μεταφορικῶν. Καὶ συνεπῶς δὲν ἀναμένομεν νὰ ἴδωμεν ἐν τῇ συμβάσει προδιαγραφάς, οἵας θὰ εἴχομεν τὴν ἀπαίτησιν νὰ ἴδωμεν προκειμένου περὶ συμβάσεως τουριστικῆς ἐκμεταλλεύσεως χώρων, οἵτινες εὑρίσκονται πλησιέστερον πρὸς τὰς Ἀθήνας. Οἱ ὅροι τῆς παρούσης συμβάσεως ἀναγκαστικῶς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι καλύτεροι ἀπὸ τοὺς ὅρους τουριστικῆς ἐκμεταλλεύσεως χώρων κειμένων ἐγγὺς τῶν Ἀθηνῶν. Ἐκ πρώτης ὄψεως καὶ ἐκ τῆς γενικῆς μελέτης τῆς συμβάσεως, βλέπομεν, ὅτι ὁ ἐνοικιαστὴς δὲν ἀναλαμβάνει καμμίαν ὑποχρέωσιν, πλὴν τοῦ ποσοστοῦ 20–25% ἐκ τῶν εἰσπράξεων διὰ κάθε διανυκτέρευσιν ἐν τοῖς ξενοδοχείοις. Ἀσφαλῶς θὰ πρέπει νὰ ληφθοῦν μέτρα, ὥστε νὰ ἐλέγχωνται αἱ διανυκτερεύσεις, ὥστε νὰ μὴ χάνῃ τὸ ποσοστὸν τὸ Δημόσιον. Ἔναντι αὐτῆς τῆς μοναδικῆς ὑποχρεώσεως, ἰδοὺ τί διὰ τῆς συμβάσεως παραχωροῦνται εἰς τὸν ἐπιχειρηματίαν. Ἀναλαμβάνει οὗτος τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν ἰαματικῶν πηγῶν Καλλιθέας ἄνευ οὐδενὸς ἀνταλλάγματος καὶ χωρὶς τοὐλάχιστον νὰ προβλεφθῇ τὸ ποσὸν τοῦ εἰσιτηρίου.

§102Σ. ΚΩΤΙΑΔΗΣ. Κύριε συνάδελφε, σᾶς πληροφορῶ, ὅτι ἡ διαχείρισις τῶν ἰαματικῶν πηγῶν τῆς Καλλιθέας ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως τῆς Δωδεκανήσου καὶ ἐντεῦθεν ἦτο ἕνα διαρκὲς παθητικόν.

§103Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Νομίζω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἔπρεπε νὰ προβλεφθῇ ἕνα κατώτατον τιμολόγιον καὶ διὰ τοὺς ἐντοπίους καὶ διὰ τοὺς ξένους, ἐὰν θέλωμεν νὰ ἀξιοποιήσωμεν τὴν περιοχήν. Παρέχεται τὸ δικαίωμα εἰς τὸν ἐνοικιαστὴν ὑπενοικιάσεως τῶν χώρων καὶ ἐπεκτάσεως τῆς χρήσεως. Φαντάζομαι ὅτι θὰ γίνῃ καλὴ χρῆσις τοῦ δικαιώματος τούτου καὶ θὰ πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ τὸ παρακολουθήσῃ.

§104Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Κύριε συνάδελφε, τὰ δύο αὐτὰ περίπτερα εὑρίσκονται εἰς τὴν πόλιν τῆς Λίνδου, τὴν πατρίδα τοῦ κ. Ζίγδη, καὶ ἤδη διὰ τῆς συμβάσεως λαμβάνεται πρόνοια.

§105Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἡ πρώτη μέριμνα, ἡ ὁποία λαμβάνεται εἶναι ἀκριβῶς ἡ ἔξωσις ἑνὸς πτωχοῦ βιοπαλαιστοῦ.

§106Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Τὸ ἄρθρον 4 τῆς συμβάσεως ὑποχρεώνει τὴν Ἑταιρείαν νὰ δημιουργήσῃ γήπεδα, γκὸλφ καὶ ἄλλα κέντρα ψυχαγωγίας. Τοῦτο, κύριοι συνάδελφοι, ὡς καὶ ἄλλοτε εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἀναπτύξω εἰς τὴν Βουλήν, εἶναι ἀπαραίτητον. Τὰ κέντρα ψυχαγωγίας εἶναι ἀπαραίτητα διὰ τὴν ἀξιοποίησιν τῶν τουριστικῶν τόπων. Ἀλλ’ ἐνῷ τὸ ἄρθρον, ἐπαναλαμβάνω, εἶναι βασικόν, καὶ ἐκ τῆς καλῆς ἤ κακῆς ἐφαρμογῆς του θὰ ἐξαρτηθῇ ἡ ἀνάπτυξις τοῦ τουρισμοῦ ἐν Ρόδῳ, δὲν θέτει μίαν ρήτραν ποὺ νὰ ὑποχρεώνει τὸν ἐνοικιαστὴν διὰ τὴν ὁπωσδήποτε δημιουργία τῶν κέντρων αὐτῶν. Ἐὰν δὲν κάμῃ τὰ κέντρα αὐτά, ποίαν ποινὴν θὰ ὑποστῇ; Πῶς ἐξασφαλίζεται ἡ ἐκτέλεσις τῶν ὅρων τούτων τῆς συμβάσεως; Ἐδῶ δὲν ὑποχρεοῦνται, ἀλλ’ ἐπαφιέμεθα εἰς τὸν πατριωτισμόν του. Δεδομένου δὲ ὅτι οὐδεὶς ἐπιχειρηματίας ἔχει πατριωτισμόν, διότι μόνον τὸ συμφέρον του ἔχει ὑπ’ ὄψει, δὲν νομίζω ὅτι ἐὰν ἀντιληφθῇ ὅτι δὲν τοῦ συμφέρει θὰ τὸ κάμῃ.

§107ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε, κ. συνάδελφε, νὰ λέγετε ὅτι οὐδεὶς ἐπιχειρηματίας ἔχει πατριωτισμόν.

§108Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Μὲ παρεξηγήσατε. Ἔχει μίαν γενικότητα ἡ παρατήρησίς μου αὐτὴ καὶ δὲν ἔχει τὴν κακὴν ἔννοιαν τὴν ὁποίαν ἐνομίσατε. Ἐδῶ τὸ νομοσχέδιον ἀκολουθεῖ τὴν ἀρχὴν τῆς συμβάσεως τῆς Γλυφάδας καὶ ἐπιτρέπει τὴν χρησιμοποίησιν εἰς τὴν ἑταιρείαν ἰδικῶν της λεωφορείων.

§109Σ. ΚΩΤΙΑΔΗΣ. Ἡ Ἑταιρεία δικαιοῦται νὰ χρησιμοποιῇ ἰδιόκτητα λεωφορεῖα ἀποκλειστικῶς διὰ τὰ ξενοδοχεῖα Προφήτη Ἠλία.

§110Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ὁ ἐπιχειρηματίας παραλαμβάνει τὸ ὑλικὸν καὶ ἐκ τῆς συμβάσεως λαμβάνει καὶ χρήματα, τὸ ἥμισυ ἀπὸ τὸ Κράτος καὶ τὸ ἄλλο ἥμισυ ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν. Συνεπῶς, αὐτὸς καθ’ ἑαυτὸς ὁ «Ἀστὴρ» δὲν διαθέτει παρὰ μόνον τὴν ὀργάνωσιν. Ὑποχρεοῦται εἰς τὸ 20–25% μόνον ἐπὶ τῶν διανυκτερεύσεων. Δὲν ὑπόκειται εἰς καμμίαν ὑποχρέωσιν ἐκ τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν κυλικείων τῶν, ἑστιατορίων κλπ., ἐκ τῶν ὁποίων θὰ ἀποκομίζῃ σημαντικὰ κέρδη. Ὁ ὅρος ἐξ ἄλλου «Καζῖνο», ὁ ὁποῖος εἶναι ὠφέλιμος καὶ συντελεστικὸς διὰ τὴν τουριστικὴν ἀξιοποίησιν τοῦ τόπου, ἀφίεται καὶ αὐτὸς εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ ἐπιχειρηματίου, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ προβλεφθῇ διὰ τῆς συμβάσεως ρήτρα, ἡ ὁποία θὰ τὸν ὑποχρεώνῃ νὰ κάμῃ ἔργα τὰ ὁποῖα θὰ ἀξιοποιήσουν ἀπὸ τουριστικῆς ἀπόψεως τὸν τόπον, Ὁ ἐπιχειρηματίας, ἐπίσης, ἀπαλλάσσεται τῆς ὑποχρεώσεως νὰ διαφημίζῃ τὴν περιοχὴν αὐτὴν καὶ τὴν ὑποχρέωσιν καὶ τὴν δαπάνην αὐτὴν τὴν ἀναθέτει ἡ σύμβασις εἰς τὸν Ε.Ο.Τ. Εἶναι καὶ τοῦτο ἕνα σημαντικὸν κέρδος διὰ τὸν ἐπιχειρηματίαν.

§111Σ. ΚΩΤΙΑΔΗΣ. Δὲν εἶναι ἔτσι, κ. συνάδελφε. Ἡ σύμβασις δὲν λέγει τέτοιο πρᾶγμα.

§112Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Εἰς τὸν ἐπιχειρηματίαν παρέχονται καὶ εὐκολίαι ἀτελειῶν εἰς τὰς εἰσαγωγὰς ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ.

§113Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβ.). Δὲν περιλαμβάνει τοιοῦτον πρᾶγμα ἡ σύμβασις. Δὲν ἐδιαβάσατε καλὰ τὴν σύμβασιν, κ. συνάδελφε.

§114Θ. ΤΑΜΒΑΚΑΣ. Κύριε συνάδελφε, νομίζετε ὅτι γνωρίζετε σεῖς περισσότερα ἀπὸ ὅσα γνωρίζουν οἱ συνάδελφοι τῆς Δωδεκανήσου, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀμέσως ἐνδιαφερόμενοι;

§115Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ἡ παρατήρησίς μου αὕτη, κ. ὑπουργέ, ἀφορᾷ τὸ ἄρθρον 24. Παραλλήλως πρὸς τὴν σύμβασιν αὐτήν, εὗρεν ἡ Ἑταιρεία τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀναγκάσῃ τὸ Δημόσιον νὰ κατεδαφίσῃ τὸ οἰκοδομικὸν τετράγωνον πρὸ τοῦ ξενοδοχείου της «Καβάλα» καὶ νὰ ἀξιοποιήσῃ τὸν χῶρον αὐτὸν καὶ τὸ ξενοδοχεῖον δαπάναις τοῦ Δημοσίου. Τέλος, εἶναι τὸ θέμα τῶν ὑπαλλήλων. Νομίζω, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ προσέξωμεν τοὺς ἡμεδαποὺς ὑπαλλήλους, τῶν ὁποίων τὰ συμφέροντα ἔπρεπε ἡ σύμβασις νὰ διαφυλάξῃ. Αὐταὶ εἶναι αἱ παραχωρήσεις, ἐν γενικαῖς γραμμαῖς, τὰς ὁποίας προκαλεῖ ἡ σύμβασις πρὸς τὴν Ἑταιρείαν. Καὶ ἐρωτῶ, μὲ τοὺς εὐνοϊκοὺς αὐτοὺς ὅρους, οἱ ὁποῖοι ἐπεβάλοντο ἴσως ἐκ τῶν μειονεκτημάτων τὰ ὁποῖα εἶχεν ἡ ἐκμετάλλευσις μιᾶς νήσου ἀπὸ τουριστικῆς ἀπόψεως, ἔπρεπεν ἡ Κυβέρνησις νὰ καταφύγῃ μόνον εἰς τὸν «Ἀστέρα»; Δὲν εὕρισκεν ἄλλας ἑταιρείας ἢ δὲν ἔπρεπε μὲ τόσας εὐκολίας ποὺ παρέχει νὰ συστήσῃ ἕνα Ὀργανισμόν, ἀφοῦ κατ’ οὐσίαν τὸ Δημόσιον δὲν κερδίζει τίποτε; Τοῦτο ἔχει σημασίαν ἀπὸ γενικωτέρας ἀπόψεως. Καὶ ἀπαντῶ ἐδῶ εἰς τὸν ἀξ. ἐξ Εὐβοίας συνάδελφον, ὁ ὁποῖος εἶπε διατί ἀσχολοῦμαι μὲ τὴν Ρόδον. Αὐτὰ εἶναι θέματα τὰ ὁποῖα ἐνδιαφέρουν ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν. Καὶ ἀπασχολοῦμεν τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν εἰς ἀλλότρια ἔργα. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα εἶναι τὸ πρῶτον πιστωτικὸν ἵδρυμα καὶ ἐὰν τὴν «παραφουσκώσωμεν» μὲ τοιαύτας ὑποχρεώσεις καὶ τὴν ἀπασχολήσωμεν μὲ τοιαύτας ἑταιρείας καὶ ἐὰν μίαν ἡμέραν μία–δύο–τρεῖς, τέτοιες ἑταιρεῖες πτωχεύσουν, θὰ παρασύρωμεν τὸ ἵδρυμα εἰς κατάρρευσιν καὶ τότε ἡ κατάρρευσις θὰ εἶναι γενική. Ἕνας ἄλλος ἀκόμη λόγος, ποὺ μὲ κάμνει διστακτικόν, εἶναι αὐτός. Εἰς τὸν τόπον μας ὁ πλοῦτος εἶναι ὀλίγος καὶ τὸ λίγο ψωμὶ ποὺ τρῶμε, πρέπει νὰ τὸ μοιράζωνται καὶ νὰ τὸ τρῶνε πολλοί. Δὲν ἀντέχει ὁ τόπος μας εἰς μεγάλους οἰκονομικοὺς ὀργανισμούς, οἱ ὁποῖοι νὰ ἔρχωνται εἰς ἀντίθεσιν, εἰς ὀξεῖαν ἀντίθεσιν μὲ τὴν μᾶζαν τῶν πτωχῶν.

§116Θ. ΤΑΜΒΑΚΑΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐγὼ σᾶς ἔκαμα μίαν σύστασιν, ὅτι ταλαιπωρεῖτε τὴν Βουλὴν μὲ θέματα, τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν περισσότερον ἄλλους συναδέλφους, καθ’ ὅλα ἱκανούς, τοὺς ὁποίους ἠκούσαμεν. Ἐὰν ἀρχίσῃ ὁ κάθε εἷς βουλευτὴς νὰ ἀσχολῆται μὲ ὅλα τὰ θέματα, δὲν θὰ τελειώσωμεν ποτέ. Ἐρωτήσατε τοὺς κ. κ. συναδέλφους πόσην δυσφορίαν μᾶς ἔχετε δώσει.

§117Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, κ. συνάδελφε, μᾶς ἔστειλεν ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς, διὰ νὰ τελέσωμεν εὐσυνειδήτως τὸ καθῆκόν μας καὶ ὁ κάθε εἷς ἐκτελεῖ τὸ καθῆκόν του, ὅπως αὐτὸς τὸ ἀντιλαμβάνεται. Ἐγὼ οὕτω τὸ ἀντιλαμβάνομαι τὸ καθῆκόν μου. Μὲ εὐπρέπειαν, μὲ εὐσυνειδησίαν, μὲ ἀντικειμενικότητα πρὸς τὰς πράξεις τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ καθ’ ἑαυτὴν ἀντιλαμβάνεται τὴν συμβολήν μου. Ἐὰν σᾶς κουράζω, κ. συνάδελφε, λυποῦμαι, ἀλλὰ ἠμπορεῖτε νὰ ἀποχωρήσετε. (Θόρυβος — φωναί).

§118Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐγὼ ἀντιθέτως ἐκτιμῶ τὴν συμβουλήν σας διότι αἱ ἀπόψεις σας εἶναι ἀπολύτως ἀντικειμενικαὶ σκέψεις τρίτου, μὴ ἐπηρεασμένου οὔτε ἀπὸ τοπικὰς συνθήκας, οὔτε ἀπὸ ἄλλας ὑποχρεώσεις.

§119Λ. ΚΑΤΣΙΛΑΜΠΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ προστατεύσητε τὸν ρήτορα.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ρήτωρ εἶναι ἀρκετὰ ἰσχυρὸς, διὰ νὰ προστατευθῇ μόνος του.

§121Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπον, ὅτι δὲν συμφέρει εἰς τὸν τόπον μας τὸν πτωχὸν νὰ σχηματίζωνται μεγάλα οἰκονομικὰ συγκροτήματα, ποὺ ἔρχονται εἰς ἀντίθεσιν μὲ τὴν μᾶζαν τοῦ λαοῦ ποὺ πεινᾷ, καὶ δεύτερον ἐκ τοῦ λόγου ὅτι πρέπει τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν νὰ τὴν ἀναγκάσωμεν νὰ ἀσκῇ μόνον τὸ πιστωτικόν της ἔργον, διότι δι’ αὐτοῦ εἶναι χρησιμωτάτη εἰς τὴν οἰκονομίαν τοῦ τόπου, καὶ ἐπειδὴ οἱ ὅροι τῆς συμβάσεως εἶναι λίαν εὐνοϊκοί, νομίζω ὅτι ὑπῆρχε τρόπος ἡ ἰδία ἡ σύμβασις νὰ παραχωρηθῇ εἰς ἄλλους ὀργανισμούς, οἱ ὁποῖοι ἐξ ἴσου καλῶς θὰ ἐξεμεταλλεύοντο τὴν περιοχήν. Ὁ κ. Ζίγδης ἀνέφερεν ἕνα. Ἐγὼ ἠμπορῶ νὰ ἀναφέρω καὶ ἄλλους. Ὑπάρχουν ἐπιχειρηματίαι ξενοδόχοι ποὺ ἔχουν τὰ ξενοδοχεῖα καὶ οἱ ὁποῖοι ἐνδιαφέρονται διὰ τὸν τουρισμόν. Ἠδύναντο οὗτοι νὰ σχηματίσουν μίαν ἑταιρείαν. Ἠδύνατο νὰ γίνῃ καὶ οἱοσδήποτε ἄλλος συνδυασμός, ὥστε τὴν σύμβασιν αὐτήν, τὴν τόσον ἀνώδυνον διὰ τὸν ἐπιχειρηματίαν, νὰ τὴν παραδώσῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς εἰδικὰ χέρια. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἔχει πάρα πολλὰς ἐπιχειρήσεις, πάρα πολλὰ ἔργα, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προσέξῃ τὴν σύμβασιν αὐτήν, διότι δὲν θὰ ἔχῃ καὶ μεγάλο συμφέρον. Διότι θὰ εἶναι ἕνα τμῆμα τῆς δραστηριότητός της. Ἠμπορεῖ νὰ ζημιώσῃ, ἠμπορεῖ νὰ ζημιώσῃ καὶ ὁ τόπος. Ἡ σύμβασις πρέπει νὰ γίνῃ, ἀλλὰ ὄχι μὲ μονοπώλιον τῆς Τραπέζης.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Σολομωνίδης ἔχει τὸν λόγον.

§123Χ. ΣΟΛΟΜΩΝΙΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν πρόκειται νὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἐπὶ πολύ. Νομίζω, μετὰ τὴν λεπτομερεστάτην, τὴν καθ’ ὅλα ἀντικειμενικὴν ἀγόρευσιν τοῦ ἁρμοδίου βουλευτοῦ ἐκ Ρόδου, κ. Κωτιάδη, καὶ ἐν μέρει τοῦ κ. Ζαννῆ, ὅτι ἐξηντλήθη τὸ θέμα. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ἤθελα νὰ προσθέσω εἶναι ὅτι ὅλοι πρέπει νὰ ἐπικροτήσωμεν τὴν σύμβασιν αὐτήν, ἡ ὁποία πρόκειται ἐντὸς ὀλίγου νὰ ὑπογραφῇ, καὶ ἡ ὁποία, μετὰ τὴν Γλυφάδα, ἔρχεται ν’ ἀξιοποιήσῃ τὸν τουριστικὸν πλοῦτον τῆς Ρόδου καὶ εὔχομαι νὰ ἐπακολουθήσῃ καὶ τρίτη τοιαύτη διὰ τὴν Κέρκυραν. Κατηγορήθη ἡ σύμβασις αὐτή, διότι δὲν ἔλαβε τὰ προσήκοντα μέτρα, ὥστε νὰ προσεκαλοῦντο καὶ ἄλλοι πλειοδόται, διὰ νὰ ἠμπορέσουν νὰ λάβουν μέρος εἰς τὸν διαγωνισμόν. Ἀλλ’ εἶναι γνωστόν, ὅτι διαγωνισμός, διεθνὴς μάλιστα, ἔγινε, καὶ οὐδεὶς προσέφερεν ὅ,τι προσέφερεν ὁ ΑΣΤΗΡ. Εἶναι δὲ ἐξαιρετικὰ εὐμενεῖς καὶ εὐνοϊκοὶ οἱ ὅροι διὰ τὴν Ρόδον. Ἡ Ρόδος, ὅπως εἶναι γνωστόν, ἀποτελεῖ ἕν ἀπὸ τὰ σημαντικώτερα τουριστικὰ κέντρα τῆς Ἑλλάδος. Εἶναι μία κληρονομία, ἕν ποσοστόν, ἐλάχιστον βέβαια, πρὸ τῆς δουλείας τὴν ὁποίαν ὑπέστη ἡ Δωδεκάνησος, ἕν ποσοστὸν ἀνταλλάγματος, ποὺ μᾶς ἐκληροδότησαν οἱ κατακτηταί. Καὶ εὑρέθημεν πρὸ ξενοδοχειακοῦ συγκροτήματος, ἀρίστου, πρὸ ὡρισμένων περιπτέρων ἀρίστων, πρὸ τῶν ἰαματικῶν ὑδάτων Καλλιθέας, πραγμάτων τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν ἕνα πλουσιώτατον τουρισμόν. Ἔχομεν ὅλοι μας ἐκφράσει τὸν φόβον, ὅτι τὰ συγκροτήματα αὐτά, ἴσως περιερχόμενα εἰς τὰς χεῖρας τὰς ἑλληνικὰς μὲ τὰ πτωχὰ μέσα τὰ οἰκονομικά, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ὑποστοῦν βλάβας, ἴσως καὶ καταστροφάς. Εὐτυχῶς, ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις μέχρι σήμερον καὶ ὁ Δωδεκανησιακὸς λαός, ἀπέδειξαν, ὅτι θὰ ἠμπορέσωμεν νὰ τὰ κρατήσωμεν ἀκέραια, θὰ ἠμπορέσωμεν μάλιστα καὶ νὰ τὰ βελτιώσωμεν. Διὰ τῆς συζητήσεως αὐτῆς θὰ ἐπέλθῃ ἀκόμη μεγαλυτέρα βελτίωσις, διότι τὰ ξενοδοχεῖα αὐτά, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν πραγματικὸν πλοῦτον διὰ τὴν Ἑλλάδα, θὰ ἀξιοποιηθοῦν ἔτι περισσότερον. Αὐτὸ τὸ ἐγγυᾶται ὁ ἀντισυμβαλλόμενος, ὁ «Ἀστήρ», τὸν ὁποῖον θὰ προικοδοτῇ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, καὶ ὁ ὁποῖος εἶναι μία ὀργάνωσις καθ’ ὅλα ἰσχυρά, ὥστε νὰ ἠμπορέσῃ νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ὑποχρεώσεις καὶ νὰ δύναται ἡ Ρόδος νὰ προσφέρῃ τουρισμὸν καθ’ ὅλας τὰς ἐποχάς. Ἡ παράδοσις λέγει, καὶ αὐτὸ εἶναι ἀκριβές, ὅτι εἰς τὴν Ρόδον δὲν ἠμπορεῖ νὰ περάσῃ μία ἡμέρα χωρὶς νὰ βγῇ ὁ ἥλιος, ὥστε καὶ τὸν χειμῶνα ἠμπορεῖ νὰ προσφέρῃ ὡρισμένα ἀγαθὰ εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θὰ τὴν ἐπισκεφθοῦν. Ὁ κ. Ζορμπᾶς εἶπεν, ὅτι, ἐὰν τυχὸν ἀποτύχῃ ὁ ὀργανισμὸς αὐτός, θὰ ἐκινδύνευεν ἡ ἐθνική μας οἰκονομία, διότι δὲν θὰ ἠμποροῦσε νὰ ἀνταποκριθῇ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα εἰς τὰ βάρη ἑνὸς τυχὸν ἀποτυχόντος ὀργανισμοῦ. Δὲν νομίζω πὼς εἶναι σοβαρὸν αὐτὸ τὸ ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον ἀνέπτυξεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Χίου συνάδελφος. Ἕν εἶναι τὸ γεγονός, κύριοι: Ὅτι ἡ Ρόδος θὰ ἴδῃ καλυτέρας ἡμέρας διὰ τῆς συμβάσεως αὐτῆς, καὶ τῆς ἀξίζει, διότι ἀρκετὰ ὑπέστη ἕως τώρα. Ἡ Ρόδος ὀφείλει νὰ εὐημερήσῃ. Καὶ τὴν εὐημερίαν αὐτὴν θὰ τὴν εὕρῃ κατὰ πολὺ μὲ τὴν σύμβασιν τὴν ὁποίαν ἐντὸς ὀλίγου θὰ ψηφίσωμεν. Ἄς εὐχηθῶμεν μόνον πολὺ συντόμως νὰ ἠμπορέσωμεν παρομοίαν σύμβασιν νὰ ψηφίσωμεν καὶ διὰ τὴν μεγαλόνησον, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἀνεδύθη ἡ Ἀφροδίτη. (Χειροκροτήματα).

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Σ. Θεοτόκης.

§125Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὅταν πρὸ ὀλίγου, κ. βουλευταί, πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς ἀποψινῆς συνεδριάσεως, ἐζήτησα τὸν λόγον διὰ νὰ ἀναπτύξω ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, μίαν εἰδικὴν τροπολογίαν, ἡ ὁποία ἀφεώρα τὸ τουριστικὸν θέμα τῆς ἰδιαιτέρας μου πατρίδος, ἐνόμισα ὅτι ἡ ἀνάπτυξις τῆς τροπολογίας αὐτῆς θὰ ἦτο ἀρκετὴ διὰ νὰ ὑπογραμμίσῃ τὸν ἀντικειμενικὸν σκοπόν καὶ τὴν σημασίαν της. Ἐπειδὴ κατὰ τὴν διατύπωσιν τῆς τροπολογίας μου ἀνεπτύχθησαν καὶ ὡρισμέναι γνῶμαι ἐκ μέρους τῆς πλευρᾶς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἐνόμισα ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ δώσω μερικὰς συμπληρωματικὰς ἐξηγήσεις. Ἀλλὰ διὰ νὰ εἶναι αἱ ἐξηγήσεις αὐταὶ σαφεῖς, δι’ ὀλίγων, θὰ εἴπω τὰς ἀντιλήψεις μου περὶ τοῦ τουριστικοῦ θέματος, ὅπως ἐγὼ νομίζω ὅτι ἐμφανίζεται εἰς τὸν τόπον μας. Αὐτὴ ἡ ἀνάπτυξις καὶ αὐτὴ ἡ διατύπωσις τῶν γνωμῶν θὰ ἀποτελέσῃ ἄλλωστε καὶ τὴν βάσιν τῆς ἑρμηνείας διατί ἐπρότεινα πρὸ ὀλίγου τὴν οἵαν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ προτείνω τροπολογίαν. Κύριοι βουλευταί, δυστυχῶς διεπίστωσα, ὅτι εἰς τὴν χώραν μας, εἰς τὸν τόπον αὐτόν, μὲ ἔγκρισιν τοῦ νῦν χειριζομένου τὸ τουριστικὸν θέμα ὑπουργοῦ, πλεῖστοι ἠσχολήθησαν μὲ τὸ τουριστικὸν θέμα, πλειστάκις μετέβησαν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν εἰδικοὶ καὶ ἁρμόδιοι ἐκ τοῦ νόμου καὶ τῶν εἰδικῶν συνθηκῶν τεταγμένοι, διὰ νὰ συλλάβουν τὰ διδάγματα τῆς λεγομένης τουριστικῆς βιομηχανίας καὶ νὰ τὰ μεταφέρουν εἰς τὸν τόπον μας. Ἀλλὰ διατηρῶ ἀκόμη τὴν γνώμην, ὅτι δὲν ἐδιδάχθησαν τίποτε καὶ εἰς τίποτε δὲν συνετέλεσεν ἡ αὐτῶν μετάβασις εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Κύριοι βουλευταί, ἡ βιομηχανία ἡ τουριστική, εἶναι ἴσως, ἔν τινι μέτρῳ, νέα εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ δὲν εἶναι νέα εἰς ἄλλας χώρας, εἰς ἄλλας χώρας τῆς Κεντρικῆς Εὐρώπης. Ἔχει γίνει τοιαύτη ἁλματώδης πρόοδος εἰς τὸ θέμα τὸ τουριστικόν, καὶ εἰς τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον εἶναι ὡργανωμένη ἡ βιομηχανία τῶν ξένων, ὡς ἐπονομάζεται, ὥστε ἐὰν θέλωμεν νὰ σοβαρευθῶμεν ἐπὶ τοῦ τουριστικοῦ θέματος, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀντιληφθῶμεν, ὅτι δὲν ἀποτελεῖ ἓν δευτερεῦον ζήτημα, μίαν παρωνυχίδα ἡ τουριστικὴ ὀργάνωσις, ἀλλὰ πρέπει νὰ εὑρίσκεται εἰς θέσιν νὰ προσφέρῃ τόσα ὥστε νὰ εἶναι ἐν καταστάσει τοὐλάχιστον συναγωνισμοῦ ἐν σχέσει τοὐλάχιστον πρὸς ὅ,τι αἱ ἄλλαι χῶραι προσφέρουν εἰς τοὺς ταξιδιώτας. Εἶναι πλάνη νὰ πιστεύσωμεν, κ. βουλευταί, ὅτι ἁπλῶς καὶ μόνον αἱ ἀπαράμιλλοι καλλοναὶ καὶ ἀρχαιότητες τοῦ τόπου μας εἶναι ἀρκεταὶ διὰ νὰ προσελκύσουν τὴν τουριστικὴν κίνησιν καὶ συνεπῶς τὴν βιομηχανίαν τῶν ξένων. Σήμερον παρῆλθεν ἀνεπιστρεπτὶ ὁ καιρὸς ὅπου τὸν τουρισμὸν ἐτροφοδότουν οἱ ἑκάστοτε ἔχοντες, οἱ πλούσιοι τῶν διαφόρων χωρῶν. Ὁ τουρισμὸς σήμερον, ἔχει λάβει εὐτυχῶς πολὺ περισσότερον λαϊκὸν περιεχόμενον, ἔχει ὅπως θὰ ἐλέγαμεν ἐκλαϊκευθῆ. Καὶ ἐὰν πράγματι κανεὶς θελήσῃ νὰ ἀποτανθῇ εἰς τὰς εὐρυτέρας ἐκείνας λαϊκὰς μάζας, αἱ ὁποῖαι ταξιδεύουν καὶ τροφοδοτοῦν τὴν βιομηχανίαν τῶν ξένων, θὰ πρέπει ν’ ἀντιληφθῇ τὴν ψυχολογίαν των, τὰς ἐπιδιώξεις των καὶ τὰς ἀνάγκας των. Δὲν ἀρκοῦν λοιπόν, αἱ ἀπαράμιλλοι φυσικαὶ καλλοναὶ τῆς Ἑλλάδος. Χρειάζεται παραλλήλως καὶ μιὰ ἀληθὴς ἀνάπτυξις, μία γενικὴ ψυχαγώγησις πνευματικὴ ἂν θέλετε, ἀλλὰ καὶ ἀθλητικὴ καὶ φυσική, δηλαδὴ τὸ σύνολον ἐκείνων τῶν συντελεστῶν, ἄνευ τῶν ὁποίων πράγματι σοβαρὸς λόγος περὶ τουρισμοῦ δὲν δύναται νὰ γίνῃ. Ἐξ αὐτοῦ τοῦ λόγου γεννᾶται ἄμεσον τὸ ἐρώτημα. Αὐτὴ ἡ πράγματι ὀρθολογιστικὴ ἐκμετάλλευσις τοῦ τουριστικοῦ θέματος εἰς τὴν χώραν μας, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ καὶ πρώτου εἴδους ἀπαιτήσεως ἀπὸ ἀπόψεως ὑλικῶν μέσων; Καὶ ἀπαντῶ εὐθέως. Τουρισμὸς ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς ὀργανώσεως τῆς δυναμένης νὰ ἔχῃ τὴν δυνατότητα τοῦ συναγωνισμοῦ τῶν ἀναλόγων ὀργανώσεων τῶν λοιπῶν χωρῶν τῆς Εὐρώπης. Αὐτὸς δὲν γίνεται μὲ ψιχία κ. κ. βουλευταί. Θέλει κεφάλαια ἱκανά, θέλει κεφάλαια πολλά. Ἐὰν ἡ σημερινὴ πραγματικότης, ἡ οἰκονομικὴ καὶ δημοσιονομικὴ δὲν ἐπιτρέπει τὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ θέματος ἀπὸ αὐτῆς τῆς πλευρᾶς, τότε ἐγὼ δὲν διστάζω νὰ εἴπω πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν ὅτι εἶναι προτιμότερον νὰ ἀναβληθῇ ἡ ἀντιμετώπισις τοῦ θέματος, διὰ νὰ μὴ γίνῃ πλημμελὴς ἀντιμετώπισις αὐτοῦ. Διότι πλημμελὴς ἀντιμετώπισις τούτου, ἔχει αὐτὸ τὸ κακόν, ὅτι εὐθὺς ἀμέσως ὅταν ἔλθῃ ἐδῶ ὁ τουρίστας, ταξιδιώτης καὶ εὑρεθῇ πρὸ συνθηκῶν, αἱ ὁποῖαι δὲν τὸν ἱκανοποιοῦν, μεταφέρεται εἰς ἄλλα κράτη καὶ γίνεται μεγάφωνον, κύριοι βουλευταί, κακῆς διαφημίσεως τῆς χώρας καὶ μάλιστα διαφημίσεως, ἡ ὁποία ἠμπορεῖ ἡμᾶς νὰ μᾶς ἐνοχλῇ, ἀλλά, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὴν πραγματικότητα καὶ ἑπομένως δὲν ἠμποροῦμεν ἡμεῖς οἱ Ἕλληνες νὰ ἰσχυρισθῶμεν ὅτι ὑπάρχει δολία προαίρεσις καὶ κακὴ πίστις. Ἰδοὺ διατὶ ἢ ἀντιμετωπίζει κανεὶς τὸ θέμα τοῦ τουρισμοῦ εἰς τὴν βάσιν του, δηλαδὴ μὲ ἱκανὰ κεφάλαια διὰ νὰ ἀποδοθῇ ὡς πνεύμων τῆς οἰκονομίας, ἢ εἴτε διότι δὲν ὑπάρχουν τὰ ἀναγκαῖα χρηματικὰ μέσα, εἴτε διότι εἰς τὴν ἱεράρχησιν τῶν δημοσίων δαπανῶν τὸ προβάδισμα καὶ τὴν προτεραιότητα ἔχουν ἄλλαι ἀνάγκαι, τοῦτο λέγω εἴτε εἰς τὴν μίαν περίπτωσιν εἴτε εἰς τὴν ἄλλην, ἀναβάλλει τὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ θέματος. Τὸ λάθος εἶναι ἡ σποραδικὴ αὐτοῦ ἀντιμετώπισις. Νὰ φτιάσωμεν ἕνα μικρὸν ξενοδοχεῖον ἐδῶ καὶ ἕνα μικρὸ ξενοδοχεῖον ἐκεῖ καὶ μίαν λεπτομέρειαν εἰς τοιοῦτον μέρος, εἶναι ταῦτα ἐκ τῶν ἐνόντων ἀντιμετώπισις. Ἠμπορεῖ τοῦτο νὰ εἶναι πολὺ καλὴ ἐμβαλλωματικὴ λύσις διὰ τὸν Ἑλληνικὸν χαρακτῆρα, ἀλλὰ ὅταν καλούμεθα νὰ συναγωνισθῶμεν εἰς τὸ τουριστικὸν θέμα τὴν Εὐρώπην καὶ δὴ τὴν Κεντρικὴν Εὐρώπην, κύριοι βουλευταί, πιστεύσατέ με ἐξ ἰδίας πείρας, τοῦτο δὲν εἶναι ἀντιμετώπισις, ἀλλὰ εἶναι πρὸς βλάβην τῆς πραγματικότητος καὶ τῶν Ἑλληνικῶν συμφερόντων. Ἑπομένως, οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων, γεννᾶται τὸ ἐρώτημα τί πρέπει νὰ γίνῃ, ὥστε ἀπὸ τὸ μὲν ἕνα μέρος νὰ ὑπάρχῃ ὀρθολογιστικὴ ἀντιμετώπισις τοῦ θέματος, ἀπὸ δὲ τὸ ἄλλο μέρος, ἡ προσδοκία ὅτι δύναται αὐτὸ τὸ πρόγραμμα, αὐτὴ ἡ κατεύθυνσις νὰ εὐρύνεται ἐντὸς τῶν οἰκονομικῶν δυνατοτήτων τῆς χώρας; Πρῶτα–πρῶτα, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἡ χειριζομένη τὸ θέμα ὑπεύθυνος Κυβέρνησις, πρέπει νὰ διαχωρήσῃ τὸ θέμα κατὰ τοὺς τομεῖς τοῦ τουρισμοῦ καὶ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν, ἀποτελεῖ οὐσιαστικὴν πρότασιν τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον. Καὶ τί κάμνει; Ἔρχεται καὶ ἀπομονώνει τοῦ λοιποῦ τουριστικοῦ θέματος τὴν Ρόδον, δίδει μίαν κατεύθυνσιν εἰς τὸ πρόβλημα τοῦ τουρισμοῦ τῆς Ρόδου, τὸ ὁποῖον ὑφίσταται καὶ εἶναι ὀξύ. Καὶ κατὰ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν κλείει, διὰ τὸ παρὸν ἕνα κύκλον τῆς ἀντιμετωπίσεως τοῦ τουριστικοῦ θέματος. Διὰ τῆς μεθόδου αὐτῆς, ἡ Ἑλλὰς ἠμπορεῖ νὰ λέγῃ ὅτι δὲν ἔχει νὰ δώσῃ εἰς τοὺς τουρίστας τὰς καλλονὰς τῆς Βορείου Ἑλλάδος ἢ τῆς Ἠπείρου ἢ τὰς καλλονὰς τῶν Νησιῶν, ἀλλὰ ἔχω ἕνα πνεύμονα σύγχρονον. Αὐτὸς εἶναι ὁ ὑπὸ τῆς παρούσης συμβάσεως, δηλαδὴ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου τιθέμενος. Ἰδού, ἀξιότιμε κύριε συνάδελφε, μία λύσις, ἡ ὁποία προωθεῖ τὸ ζήτημα, διὰ τὸ ὁποῖον πρὸ ὀλίγου μὲ διεκόψατε. Ἀλλὰ δὲν σταματᾷ μόνον ἐκεῖ τὸ θέμα. Ὑπάρχει καὶ μία ἄλλη ἄποψις, ἡ ὁποία εἶναι πράγματι ἀξία προσοχῆς. Ὅτι, κύριοι, αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἀναμφισβητήτως τίθεται ὡς θέμα, τοὐτέστιν ἡ οἰκονομικὴ καὶ δημοσιονομικὴ πλευρά, κατὰ κάποιαν ἔννοιαν, λύεται ἤδη διὰ τὸ εἰδικὸν θέμα τῆς Ρόδου. Ἔρχεται δηλαδή, τὸ Κράτος καὶ λέγει: Δὲν εἶμαι εἰς θέσιν ἐγώ, διότι δὲν ἔχω τὰ ἀπαιτούμενα κεφάλαια, διὰ νὰ ἀντιμετωπίσω τὰς ὑπαρχούσας ἀνάγκας καὶ ἀποτείνομαι εἰς ἕνα πιστωτικὸν ἵδρυμα καὶ τοῦ λέγω: Ἔλα ἐσύ, μὲ τὰ ἰδικά σου διαθέσιμα, νὰ ἀναλάβῃς τὴν ἀξιοποίησιν ἑνὸς εἰδικοῦ τουριστικοῦ τομέως. Καὶ εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, ἠγέρθησαν ὡρισμέναι ἀντιρρήσεις ἐκ μέρους τῆς Ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἡ ὁποία εἶπεν, ὅτι ὀρθὴ εἶναι ἡ σύμβασις, ἀλλὰ δὲν ἕπεται, ὅτι ἔπρεπε αὐτὸς νὰ εἶναι ὁ ἀντισυμβαλλόμενος. Πιθανὸν δὲ νὰ λεχθῇ ὅτι δὲν εὑρίσκεται αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἄλλος ἀντισυμβαλλόμενος, παρέχων αὐτὰ τὰ ἐχέγγυα, ἀπὸ ἀπόψεως κεφαλαίων καὶ πείρας. Ἀνεξαρτήτως ὅμως τῆς ἀπαντήσεως αὐτῆς, μὲ τὸ ὅτι εὑρέθη ἐν Ἑλλάδι ἀντισυμβαλλόμενος, κινούμενος μὲ Ἑλληνικὰ κεφάλαια, ἀμβλύνεται τὸ θέμα τῆς ἐπανεξαγωγῆς — τῆς ἐξυπηρετήσεως — τῶν κεφαλαίων, διότι, ἐὰν εἰσήγοντο ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, πρὸς ἀντιμετώπισιν τοῦ τουριστικοῦ θέματος, θὰ ὑπῆρχε θέμα ἐπανεξαγωγῆς, ἀνεξαρτήτως λοιπὸν τῆς πλευρᾶς τοῦ συναλλάγματος, πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, κύριοι βουλευταί, ὅτι εἰς τὰ θέματα τὰ τουριστικὰ ἔχω ἐκπεφρασμένην γνώμην, ὅτι εἶναι ἀπείρως καλύτερον, διὰ πολλοὺς λόγους, πάντοτε ἡ ἑλληνικὴ Κυβέρνησις νὰ ἀποβλέπῃ εἰς Ἑλληνικοὺς Ὀργανισμοὺς διὰ τὴν ἀξιοποίησιν τῶν διαφόρων τουριστικῶν θεμάτων. Διὰ πολλοὺς καὶ διαφόρους λόγους, λέγω, θὰ ἐτολμοῦσα δὲ νὰ εἴπω, καὶ νομίζω, ὅτι θὰ γίνω ἀντιληπτός, ὅτι εἰδικῶς περὶ θεμάτων τουριστικῶν, ἀφορώντων ἀκριτικὰς περιοχὰς τῆς χώρας, θὰ πρέπει νὰ ἀποτεινώμεθα εἰς Ἑλληνικοὺς Ὀργανισμούς, ἐφ’ ὅσον τὸ Κράτος δὲν ἔχει τὴν δύναμιν νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰς ὑφισταμένας ἀνάγκας, διὰ νὰ ἐπιτύχωμεν λύσιν, ὅπως γίνεται ἐν προκειμένῳ. Κύριοι βουλευταί, δὲν θέλω νὰ σᾶς κουράσω περισσότερον, ἀλλὰ ὅτι τῶν δύο αὐτῶν ἀντιλήψεων καὶ θέσεων, τὰς ὁποίας εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἐκθέσω, ἐν προκειμένῳ, περὶ Ρόδου, ἀνάγλυφος ὑπάρχει καὶ ἡ εἰκὼν τῆς βάσεως, τὴν ὁποίαν εἶχον καὶ τὴν τιμήν, κατὰ τὴν ἀρχὴν τῆς συνεδριάσεως νὰ προτείνω εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν καὶ τὴν Κυβέρνησιν διὰ τῆς ἐκκρεμούσης τροπολογίας ἐνώπιον ὑμῶν. Ἡ τροπολογία μου αὐτή, λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν τὸ μὲν τὴν ἀνάγκην, ὅπως προσφύγωμεν διὰ τὴν ἀξιοποίησιν τοῦ τουριστικοῦ θέματος Κερκύρας, εἰς τὸν ἴδιον τρόπον, μὲ τὴν Ρόδον, εἰς Ἐθνικὸν Ὀργανισμόν, τὴν ἀνάγκην πρὸς ἀντιμετώπισιν δι’ οἰκονομικῶν μέσων, ἅτινα ἀπὸ δημοσιονομικῆς πλευρᾶς, ἴσως νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἡ Κυβέρνησις ἐκ τοῦ Δημοσίου προϋπολογισμοῦ δεύτερον, τρίτον, τὴν ἀνάγκην, ὅπως αὐτὸς ὁ τόπος, τὸν ὁποῖον ἔχω εἰδικώτερον τὴν τιμὴν νὰ ἐκπροσωπῶ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, χρῄζει μιᾶς ἰδιαζούσης προσοχῆς καὶ μερίμνης, τοὺς δὲ λόγους, δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀναπτύξω τὴν στιγμὴν αὐτήν, διότι κύριοι βουλευταί, νομίζω, ὅτι ἀπὸ πάσης πλευρᾶς ἡ Κέρκυρα εἶναι γνωστὴ καὶ γνωστοὶ εἶναι καὶ οἱ λόγοι, διὰ τοὺς ὁποίους χρειάζεται μία μέριμνα ἀπὸ τουριστικῆς πλευρᾶς. Καὶ οἱ τρεῖς αὐτοὶ λόγοι μοῦ ὑπηγόρευσαν νὰ προτείνω τὴν ἐν λόγῳ τροπολογίαν. Ἡ τροπολογία μου δὲν ἀποτελεῖ λύσιν τοῦ θέματος. Ἀποτελεῖ τὴν νομικὴν προϋπόθεσιν, τὴν ἀπαραίτητον, διὰ νὰ εἶναι δυνατόν, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις θεωρήσῃ, ὅτι συντρέχουν αἱ ἀπαιτούμεναι προϋποθέσεις, διὰ τὴν λύσιν τοῦ τουριστικοῦ θέματος τῆς Κερκύρας, νὰ προβῇ εἰς τὴν κατάρτισιν μιᾶς ἀναλόγου συμβάσεως. Δὲν ὑπάρχει, συνεπῶς, δέσμευσις ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἐὰν εὑρεθῇ, ἕνας, ἂς εἴπω, ἡμεδαπὸς ὀργανισμός, ὁ ὁποῖος θὰ ἤθελε νὰ ἀναλάβῃ τὴν τουριστικὴν ἐκμετάλλευσιν τῆς Κερκύρας τόσον τὸ καλύτερον. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ὑπάρχῃ εἶναι ἡ νομικὴ εὐχέρεια, διότι ἔτσι μόνον ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ ὀρθολογιστικὴ ὀργάνωσις τοῦ τουρισμοῦ, διότι, ἐὰν δὲν ὑπάρξῃ ὀρθολογιστικὴ ὀργάνωσις τοῦ τουρισμοῦ, τότε ματαίως ἀγωνιζόμεθα καὶ δίδομεν πολὺ κακὰς ἐντυπώσεις, εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔρχονται νὰ ἀπολαύσουν μὲ τὰς συγχρόνους ἀνέσεις τὸν τόπον μας. Ὑπ’ αὐτὰς τὰς συνθήκας θὰ παρακαλέσω Συμπολίτευσιν καὶ Ἀντιπολίτευσιν, νὰ δεχθοῦν, ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις τὸ δεχθῇ, τὴν τροπολογίαν μου.

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 Ὁ κ. Σ. Κωτιάδης ἔχει τὸν λόγον.

§127Σ. ΚΩΤΙΑΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί, κατὰ τὴν μακρὰν ἀγόρευσίν μου τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, ἀνέπτυξα τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους θὰ ὑπερψηφίσω τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον καθότι θεωρῶ τὴν σύμβασιν ἐπωφελῆ καὶ προάγουσαν τὰ τουριστικὰ συμφέροντα τῆς ἰδιαιτέρας μου πατρίδος καὶ τοῦ Ἔθνους γενικώτερον. Ἑπομένως, δὲν πρόκειται νὰ ἐπανέλθω ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ. Θὰ παρεκάλουν, ὅμως, τὸν κ. ὑπουργόν, ἐπειδή, ὡρισμένοι ὅροι τῆς συμβάσεως εἶναι δυνατὸν νὰ βελτιωθοῦν, ὅπως ἀποδεχθῇ ὡρισμένας τροπολογίας. Κύριε ὑπουργέ, διὰ τοῦ νόμου 2100)52 διὰ τοῦ ὁποίου συνεστήθη ὁ Ὀργανισμὸς Ἀκινήτου Περιουσίας τοῦ Δημοσίου ἐν Δωδεκανήσῳ, ἡ Κυβέρνησις ἐπροικοδότησε τὸν ὀργανισμὸν τοῦτον μὲ τὴν ἀκίνητον περιουσίαν, ἡ ὁποία ὑπήγετο ὑπὸ τὴν Διεύθυνσιν Δημοσίων Κτημάτων τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν. Διὰ τὰ δημόσια κτήματα τὰ ὁποῖα εἶχον χαρακτηρισθῆ ὡς τουριστικά, καὶ ὑπήχθησαν ἀργότερον εἰς τὸν Ἑλλ. Ὀργαν. Τουρισμοῦ, ἐδημιουργήθη ἀμφισβήτησις, ὡς πρὸς τὴν κυριότητα τῶν ἐπίπλων καὶ σκευῶν τῶν ξενοδοχείων τῆς Ρόδου, μεταξὺ τοῦ ὀργανισμοῦ τούτου καὶ τοῦ Ε.Ο.Τ. Εὐτυχῶς, διὰ τοῦ πρώτου ἄρθρου λύεται ὁριστικῶς τὸ θέμα, διότι λέγει, ὅτι ὁ ἐξοπλισμὸς καὶ τὰ ἔπιπλα περιέρχονται κατὰ κυριότητα εἰς τὸν ὀργανισμὸν αὐτόν, εὐθὺς ἅμα τῇ ὑπογραφῇ πρωτοκόλλου παραδόσεώς του ὑπὸ τοῦ Ε.Ο.Τ. Θὰ παρεκάλουν, ὅπως κατὰ τὴν ὑπογραφὴν τοῦ πρωτοκόλλου τούτου παρίσταται καὶ ὑπογράψῃ τὸ πρωτόκολλον καὶ ἐκπρόσωπος ὁριζόμενος ὑπὸ τοῦ Ὀργανισμοῦ, εἰς τὴν κυριότητα τοῦ ὁποίου θὰ ἀνήκῃ ἐφεξῆς ὁ ἐξοπλισμὸς αὐτός. Παρακαλῶ λοιπόν, ὅπως εἰς τὸ τέλος τῆς πρώτης σελίδος, εἰς τὸ τέλος τῆς παραγράφου 12 προστεθῆ «............. ................ (ἀναγινώσκει)..............» Δεύτερον, ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2 τῆς συμβάσεως...

§128Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Θὰ πᾶμε εἰς τὴν συζήτησιν κατ’ ἄρθρον; Ἐὰν πᾶμε ἄρθρον πρὸς ἄρθρον, θὰ ἀποφύγωμεν τὴν γενικὴν συζήτησιν.

§129Σ. ΚΩΤΙΑΔΗΣ. Εἶναι εἰς τὸ πρῶτον ἄρθρον, διότι ἡ σύμβασις ὁλόκληρος ἀποτελεῖ ἕνα ἄρθρον.

§130Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Νὰ συζητήσωμεν ἕνα πρὸς ἕνα τὰ ἄρθρα τῆς συμβάσεως, διότι διαφορετικὰ ὁ καθένας θὰ ἐπεκτείνεται εἰς μακρὰν ἀγόρευσιν.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ζίγδη ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς ἔθιξεν ὅλα τὰ θέματα. Σᾶς εἶπον ὅτι τὸ σχέδιον νόμου ἔχει τρία ἄρθρα. Εἰς τὸ πρῶτον ἄρθρον, τοῦ σχεδίου νόμου περιέρχεται τὸ σῶμα τῆς συμβάσεως, διαιρούμενον εἰς διάφορα ἄρθρα. Ὅταν λοιπόν, ὁμιλῆτε ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ἀναπτύξητε τὰς ἀπόψεις σας καὶ ἐπ’ αὐτῶν.

§132Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἐγώ, διὰ νὰ τελειώσωμεν ταχύτερον, θὰ ἐπρότεινα τὸ ἑξῆς: Νὰ πάρωμεν τὰ ἄρθρα τῆς συμβάσεως ἕνα πρὸς ἕνα καὶ νὰ τὰ συζητήσωμεν. Διότι διαφορετικὰ θὰ ἐπανερχώμεθα ἐπὶ τοῦ ὅλου θέματος.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι, κύριε Ζίγδη.

§134Σ. ΚΩΤΙΑΔΗΣ. Εἰδικώτερον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2 τῆς συμβάσεως θὰ παρεκάλουν τὸν κ. ὑπουργόν, ὅπως παραταθῇ ὁ χρόνος λειτουργίας ὡρισμένων ἐκ τῶν τουριστικῶν ἐγκαταστάσεων τῆς Ρόδου. Εἰς τὸ ὑπεδάφιον γʹ τὸ ξενοδοχεῖον «Θέρμαι», θὰ ἐπρότεινα ἀντὶ τῆς 1ης Ἀπριλίου, τὴν 1ην Μαρτίου. Κατόπιν, διὰ τὸ ἐντὸς τῆς κωμοπόλεως Λίνδου περίπτερον καὶ τὸ κέντρον «Ἔλλη» ἀντὶ τῆς 1ης Ἰουνίου νὰ τεθῇ «τὴν 1ην Μαΐου», καθότι ἡ θερινὴ περίοδος εἰς τὴν Ρόδον ἀρχίζει κάπως ἀνωρίτερον. Εἰς τὸ ἄρθρον 5 τῆς συμβάσεως, προφανῶς ἐκ τυπογραφικῆς ἀβλεψίας, κ. ὑπουργέ, λέγει «Ἡ ἑταιρεία ἀναλαμβάνει τὴν ὑποχρέωσιν, ὅπως ........ (ἀναγινώσκει) ........ Ὁπωσδήποτε ἡ ἑταιρεία «δικαιοῦται» νὰ διαθέτῃ ἡ ἰδία τουριστικὰ λεωφορεῖα. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 7, παρακαλῶ ὅπως διαγραφῇ εἰς τὸ τέλος τῆς φράσεως: «ἡ ἑταιρεία ἀναλαμβάνει τὴν ὑποχρέωσιν, ἵνα διὰ τὸ 75% τοῦ προσωπικοῦ της χρησιμοποιῇ ἐντοπίους, ἐφ’ ὅσον, ἐννοεῖται, ὑπάρχουσι». Τὸ «ἐφ’ ὅσον, ἐννοεῖται ὑπάρχουσι» εἰσηγοῦμαι, κ. ὑπουργέ, νὰ διαγραφῇ, διότι εἶναι αὐτονόητον. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 8 τῆς συμβάσεως, κ. ὑπουργέ, θὰ ἤθελα νὰ ἐπιστήσω ὅλως ἰδιαιτέρως τὴν προσοχήν σας. Εἶπον καὶ προχθές, κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς ἀρχῆς, ὅτι ἀπὸ τῆς στιγμῆς, ἀπὸ τῆς ὁποίας ἀναθέτομεν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ἡ ὁποία εἶναι ὁ ἰσχυρότερος οἰκονομικὸς ὀργανισμὸς τοῦ Κράτους, τὴν τουριστικὴν ἀξιοποίησιν τῆς Ρόδου, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ἐπιβαρύνωμεν καὶ τὸ Δημόσιον διὰ τῆς παροχῆς δανείων εἰς τὸν «Ἀστέρα», τὴν νέαν ἑταιρείαν, ἡ ὁποία ἀναλαμβάνει τὰ ξενοδοχεῖα. Παρακαλῶ, ἑπομένως, ὅπως ἀπαλειφθῇ ἡ διάταξις, ἡ ἐπιβάλλουσα εἰς τὸ Δημόσιον τὴν ὑποχρέωσιν νὰ δανειοποιήσῃ τὴν ἑταιρείαν αὐτήν. Δηλαδὴ ἡ διάταξις: «Πάντως διὰ τὴν ἐξεύρεσιν τῶν ἀπαιτουμένων χρημάτων διὰ τὰς ἐν λόγῳ δαπάνας ..... (ἀναγινώσκει) .....», παρακαλῶ νὰ διαγραφῇ ἐξ ὁλοκλήρου. Ἔρχομαι ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 10, κύριε ὑπουργέ. Τὸ ἄρθρον 10 ἐπιβάλλει εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τάπεζαν, ὅπως, εἰς ἀντάλλαγμα, δίδῃ ἕνα ποσοστὸν 20% διὰ τὰ πρῶτα 5 ἔτη καὶ 25% διὰ τὰ ὑπόλοιπα 15 ἔτη, ἐκ τοῦ ὁποίου ποσοστόν, 5–10% περιέρχεται εἰς τὸ Δημόσιον (Λογαριασμὸς Δημοσίων Ἐπενδύσεων–Τομεὺς Τουρισμοῦ). Καὶ τὸ ποσοστὸν αὐτό, κ. ὑπουργέ, πρέπει νὰ περιέλθῃ εἰς τὸν Ὀργανισμόν.

§135Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Πρ. Κυβ.). Δὲν εἶναι θέμα τῆς ἰδικῆς μου ἁρμοδιότητος αὐτό. Εἶναι θέμα τῶν ὑπουργῶν Οἰκονομικῶν καὶ Συντονισμοῦ. Ὡρισμένα ἐκ τῶν δαπανηθέντων διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν πολεμικῶν ζημιῶν προέρχονται ἀπὸ τὸ Σχέδιον Μάρσαλ. Πρέπει, αὐτά, νὰ ἐπανέρχωνται εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐπενδύσεων διὰ νὰ ἐπενδύωνται καὶ πάλιν. Ἐὰν θέσωμεν αὐτὴν τὴν ἀρχήν, φοβοῦμαι ὅτι θὰ φθάσωμεν πολὺ μακράν. Δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ χαρίζωνται αἱ ἐπενδύσεις. Αἱ ἐπενδύσεις εἶναι τοποθέτησις, ἡ ὁποία ἐὰν θὰ ἀποδώσῃ, θὰ πρέπει νὰ ἐπανέρχεται κατὰ κἄποιον τρόπον, εἰς τὸν Δημόσιον Προϋπολογισμόν.

§136Σ. ΚΩΤΙΑΔΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, ὅταν ἐγένοντο αὐταὶ αἱ ἐπενδύσεις εἰς τὴν Δωδεκάνησον τὰ τουριστικὰ κτήματα, τὰ ὁποῖα ἀνήκουν τώρα, κατὰ κυριότητα, εἰς τὸν Ὀργανισμόν, ἀνῆκον εἰς τὸ Κράτος. Ταῦτα περιῆλθον εἰς τὸν Ὀργανισμόν, δυνάμει τοῦ νόμου 2100)52. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν ὁ Ὀργανισμός, ὁ ὁποῖος διεδέχθη εἰς αὐτὰ τὰ κτήματα, τὸ Κράτος — καὶ τὸ λέγει ρητῶς ὁ νόμος 2100)52 — καλεῖται σήμερον νὰ πληρώσῃ τὰ 8½ ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα ἐδαπανήθησαν διὰ τὴν ἀξιοποίησίν των. Πάντως, θὰ σᾶς παρεκάλουν νὰ προσέξετε ἰδιαιτέρως τὸ θέμα καὶ νὰ συνεννοηθῆτε μὲ τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους σας, τοῦ Συντονισμοῦ καὶ Οἰκονομικῶν, διὰ νὰ ἐξευρεθῇ λύσις εἰς τρόπον ὥστε, τὸ δυσβάστακτον αὐτὸ βάρος διὰ τὸν Δωδεκανησιακὸν Ὀργανισμόν, νὰ ἀπαλειφθῇ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 11, τὸ ὁποῖον προβλέπει τὴν παροχὴν δικαιώματος λειτουργίας, εἰς τὴν ἑταιρείαν, τυχηρῶν παιγνίων καὶ καζίνου καὶ τὸ ὁποῖον λέγει ὅτι: «Εἰς περίπτωσιν λειτουργίας καζίνου, παρὰ τῆς ἑταιρείας, αὕτη θὰ ὑποχρεοῦται εἰς τὴν καταβολὴν ποσοστοῦ τινός ... κλπ...». Τὸ ποσοστὸν τοῦτο καὶ ὁ τρόπος τῆς καταβολῆς αὐτοῦ θέλουν ἀποτελέσει ἀντικείμενον ἰδιαιτέρας συμφωνίας, θὰ παρεκάλουν νὰ προστεθῇ μετὰ τὰς λέξεις «ἀντικείμενον ἰδιαιτέρας συμφωνίας», «μετὰ γνώμην τοῦ Ο.Α.Π.Δ. Δ.». Δηλαδὴ νὰ γίνῃ ἀκουστὴ καὶ ἡ γνώμη τοῦ Ὀργανισμοῦ.

§137Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Πρ. Κυβ.). Τὸ οἰκόπεδον ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ ἀνεγερθῇ τὸ καζῖνον δὲν εἶναι ἰδιοκτησία τοῦ Ὀργανισμοῦ.

§138Σ. ΚΩΤΙΑΔΗΣ. Ἐπειδὴ τὸ σύνολον τῶν ἐγκαταστάσεων ἀνήκει εἰς τὸν Ὀργανισμόν, κατὰ κυριότητα.

§139Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Πρ. Κυβ.). Τὰ κτίρια.

§140Σ. ΚΩΤΙΑΔΗΣ. Σύμφωνοι. Ἀλλὰ καὶ τὸ δικαίωμα τῆς λειτουργίας τοῦ καζίνου.

§141Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Πρ. Κυβ.). Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν.

§142Σ. ΚΩΤΙΑΔΗΣ. Αὐτά, κύριε ὑπουργέ, εἶχον νὰ εἴπω.

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Ζίγδης ἔχει τὸν λόγον.

§144Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, λυποῦμαι, διότι μοῦ ἐπιβάλλεται νὰ ἀνέλθω εἰς τὸ βῆμα, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν θὰ ἐπεθύμουν νὰ κάμω. Θὰ περιορισθῶ καὶ εἰς τὴν ὑποβολὴν σειρᾶς τροπολογιῶν τὰς ὁποίας, δὲν γνωρίζω μὲ τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον διεξάγεται ἡ συζήτησις, ἐὰν θὰ εἶναι δυνατὸν καὶ ἡ Βουλὴ νὰ συγκρατήσῃ καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ σταθμίσῃ.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πάντως τὸ Προεδρεῖον θὰ τὰς συγκρατήσῃ.

§146Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Εἶμαι πολὺ εὐχαριστημένος ἀπὸ τὴν διαβεβαίωσιν αὐτήν, διότι εἶναι ἐνθαρρυντική. Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρεκάλουν νὰ μὴ γίνωνται διακοπαὶ ἐπὶ τεχνικῶν θεμάτων, διὰ νὰ προχωρήσωμεν.

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πλειοδοτῶ. Παρακαλῶ, οὐδεμία διακοπὴ ἐπιτρέπεται, εἰς τὸν κ. Ζίγδην, σύμφωνα μὲ τὸ δικαίωμα ποὺ ἔχει ἀπὸ τὸν Κανονισμόν. Παρακαλῶ ἰδιαιτέρως τοὺς πρακτικογράφους νὰ κρατήσουν σημείωσιν τῶν τροπολογιῶν διὰ νὰ μὴ ἐλεγχθῶ ἀπὸ τὸν κ. Ζίγδην.

§148Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Εἰς τὸ προοίμιον τῆς συμβάσεως ἀναφέρεται ὅτι μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἑταιρείας «Ἀστὴρ» συνάπτεται συμφωνία παραχωρήσεως δικαιώματος ἐπικαρπίας πρὸς πλήρη χρῆσιν, κάρπωσιν καὶ ἐκμετάλλευσιν ἁπάντων τῶν ἀκινήτων, χώρων κλπ. Μὲ τὴν σύμβασιν αὐτὴν δὲν γίνεται «μίσθωσις», ὅπερ εἶναι τὸ κανονικὸν καὶ ὅπερ θὰ ἀνέμενέ τις εἰς μίαν τοιαύτην ὑπόθεσιν. Ὑπάρχει, ἀντιθέτως ὁ ὅρος «ἐπικαρπία». Ἡ διαφορὰ ἔγκειται εἰς τὸ ὅτι τὸ ἕνα εἶναι ἐνοχικὸν δικαίωμα καὶ τὸ ἄλλο ἐμπράγματον. Θὰ ἤθελα βεβαίως μίαν ἐξήγησιν διὰ τοῦτο καὶ θὰ ἀπαιτήσω αὐτήν. Ἀλλὰ δὲν ἤκουσα τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ δικαιολογῇ τὴν σύμβασίν του καὶ αὐτὸ ἀποτελεῖ ἕνα πρωτότυπον τρόπον ὑποστηρίξεως νομοσχεδίου, καίτοι διετύπωσα ὡρισμένα βασικὰ ἐρωτήματα, ἐπὶ τῶν ὁποίων εἶχεν ὑποχρέωσιν νὰ ἀπαντήσῃ. Δὲν ἀπήντησεν. Προτείνω, ἑπομένως, ὅπως ἀπαλειφθοῦν τοῦ προοιμίου τῆς συμβάσεως αἱ φράσεις: «Συνιστᾷ ἐπὶ μίαν 20ετίαν δικαίωμα ἐπικαρπίας» διὰ τοῦ «ἐκμισθοῖ ἐπὶ μίαν 20ετίαν παρ. 3». Παρακαλῶ δὲ τὸν κ. ὑπουργόν, ἐὰν δὲν δεχθῇ τὴν τροπολογίαν μου αὐτήν, νὰ μᾶς ἐξηγήσῃ τοὺς λόγους τῆς καινοτομίας τοῦ νομοσχεδίου, διὰ νὰ ἴδωμεν ἐὰν εὐσταθῇ ἡ φήμη ὅτι αὕτη ὀφείλεται εἰς πονηρὰν τοῦ ἀναδόχου σκέψιν, ἐνδιαφερομένου ὅπως, ὅταν ἔλθῃ ἄλλη Κυβέρνησις εἰς τὴν ἐξουσίαν, ἡ ὁποία θὰ ἐθεώρει τὴν σύμβασιν αὐτὴν ἀπαράδεκτον ἀπὸ ἠθικῆς ἢ ἄλλης ἀπόψεως μὴ δυνηθῇ νὰ τὴν προσβάλῃ ἢ νὰ τὴν καταλύσῃ παρὰ κατὰ τὴν διαδικασίαν τῆς ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως. Βέβαια, τὸ τοιοῦτον εἶναι ἐπὶ τοσοῦτον περίεργον, καθόσον μεταξὺ τῶν διαφημιζομένων προσόντων τῆς συμβάσεως εἶναι ὅτι τὸ Δημόσιον συμβάλλεται μὲ τὸν ἑαυτόν του, ἐφ’ ὅσον καὶ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα εἶναι Δημόσιον. Πρὸς τί, λοιπόν, αὐτοῦ τοῦ εἴδους ἡ κατοχύρωσις; Τὸ ἐρώτημα εἶναι σαφὲς ἀλλὰ καὶ μεστὸν συνεπειῶν. Ἡ πρότασίς μου εἶναι, ἐὰν θέλωμεν τὰ πράγματα νὰ εἶναι σαφῆ καὶ καθαρά, νὰ ἀπαλειφθοῦν ὅλα αὐτὰ τὰ περὶ τῆς ἐπικαρπίας καὶ νὰ ἀντικατασταθοῦν διὰ τῆς λέξεως «ἐκμισθοῖ». Δὲν ἔχει ὑπογραφῆ ἡ σύμβασις ἀκόμη, ἐὰν δὲ καλῶς ἀντελήφθην, τὴν ἐπανειλημμένως διατυπωθεῖσαν δήλωσιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ, ἡ Βουλὴ εἶναι ἐλευθέρα κατὰ συνείδησιν νὰ μεταβάλῃ τὸ σχέδιον τῆς συμβάσεως. Διότι, ἐὰν δὲν εἶναι, περιττὴ ἡ ὅλη συζήτησις καὶ ἡ ἀπασχόλησίς σας καὶ ἡ ἰδική μου ἐπὶ τοῦ ὅλου θέματος. Κύριοι, εἰς τὸ ἄρθρον 1 τῆς συμβάσεως, ἡ πρώτη φράσις εἶναι τόσον ἀκαθόριστος, ὥστε νὰ ἔχωμεν τὴν πρώτην δικαιολογίαν τῆς βασικῆς ἐναντίον της ἀντιθέσεώς μας. Ἐὰν μείνῃ, ὅπως ἔχει ἡ σύμβασις, οὐδεὶς δεσμεύει τὸν ἀνάδοχον νὰ προχωρήσῃ πέραν ἐκείνου, τὸ ὁποῖον τοῦ καθορίζει ἡ ἀπάντησις τοῦ μεγίστου δυνατοῦ κέρδους. Νομίζω, ὅτι ἡ τυχὸν ἀποδοχὴ τοῦ κανόνος θὰ ἀπετέλει βασικὸν σφάλμα διότι οὕτω δὲν θὰ προχωρήσωμεν ποτὲ εἰς τὴν ριζικωτέραν ἀντιμετώπισιν τοῦ προβλήματος τῆς Ρόδου, νὰ τὴν μεταβάλλωμεν, δηλαδὴ εἰς Μαγιόρκαν τῆς Ἑλλάδος. Ἡ τουριστικὴ ἀξιοποίησις τῆς Ρόδου ἔγκειται εἰς τὸ πῶς νὰ προσελκύσωμεν τὸν διεθνῆ τουρισμόν, ὁ ὁποῖος ἐνδιαφέρεται διὰ Νήσους καὶ τόπους ἀναλόγους μὲ τὴν Ρόδον, καθ’ ὅλον τὸ ἔτος. Αὐτὴ εἶναι ἡ βασικὴ ἄποψις ἀπὸ τὴν ὁποίαν ξεκινᾶ ἡ ὅλη μου ἡ ἐπίκρισις κατὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ, τόσον κατὰ τὴν διαπραγμάτευσιν τῆς συμβάσεως ὅσον καὶ κατὰ τὴν ὑποστήριξίν της ἐν τῇ Βουλῇ. Διὰ τούτου, προτείνω καὶ δὲν εἶναι ἴσως ἡ ἀρίστη τῶν διατυπώσεων, ὅπως προστεθοῦν εἰς τὸ τέλος μετὰ τὰς λέξεις «νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ προσέλκυσις καὶ παραμονὴ ἐπισκεπτῶν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ» αἱ λέξεις «καθ’ ὅλον τὸ ἔτος». Εἶναι βασικὴ ἡ προσθήκη αὐτή: «καθ’ ὅλον τὸ ἔτος». Ἐὰν ὁ ἀνάδοχος ἔχῃ τὴν συναίσθησιν ὅτι πηγαίνει νὰ κάμῃ τὴν Ρόδον Μαγιόρκαν τῆς Ἑλλάδος, θὰ εἶναι ἐντελῶς διαφορετικὴ ἡ ὅλη του πολιτεία. Σᾶς λέγω δὲ ὅτι τοῦτο εἶναι καὶ ἐφικτόν, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἀποτελέσματος τεραστίας σημασίας, ὄχι μόνον διὰ τὴν Ρόδον, ὄχι μόνον διὰ τὸν ΟΔΑΠΔΔ, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν Ἐθνικὴν Οἰκονομίαν. Ἡ ἐπίκρισίς μου κατὰ τοῦ Ε.Ο.Τ. καὶ κατὰ παντὸς διαχειρισθέντος τὸ θέμα, εἶναι ὅτι ἀντὶ νὰ ἀντιμετωπίσουν τὸ θέμα τῆς Ρόδου ἀπὸ τῆς γενικωτέρας αὐτῆς σκοπιᾶς, τὸ ἀντεμετώπισαν ἀπὸ πτωχοπροδρομικῆς, ὡς ζήτημα ἁπλῶς ἱκανοποιητικῆς λειτουργίας τῶν τουριστικῶν ἐγκαταστάσεων κατὰ τὴν θερινὴν περίοδον μὲ βάσιν τὸν ἐσωτερικὸν τουρισμὸν καὶ ἐπιδίωξιν τὴν ἀπόληψιν κάποιου κέρδους ἀπὸ τὸν ἀνάδοχον. Ἐπίσης, εἰς τὸ αὐτὸ ἄρθρον καὶ μετὰ τὰς λέξεις: «Πρὸς τοῦτο ἡ ἑταιρεία ὑποχρεοῦται, μετὰ τὴν λῆξιν τῆς συμβάσεως νὰ παραδώσῃ τὰ ἀκίνητα καὶ τὰ κινητά...», δέον νὰ προστεθοῦν αἱ λέξεις: «..... καὶ τὰς ἐγκαταστάσεις καὶ ἐξοπλισμὸν εἰς κατάστασιν ἀπὸ ἀπόψεως ποσότητος καὶ ποιότητος...», τροποποιουμένου ἀναλόγως τοῦ κειμένου. Τὸ ἄρθρον 2 εἶναι ἐπίσης βασικόν. Δεικνύει ποῦ ἀποβλέπομεν διὰ τῆς συμβάσεως αὐτῆς. Σαφὴς διαγράφεται καὶ διὰ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ ἡ πρόθεσις τοῦ ἀναδόχου νὰ περιορισθῇ εἰς τοὺς ἐκ παραδόσεως προσοδοφόρους θερινοὺς μῆνας. Βεβαίως, ἡ παροῦσα διατύπωσις τοῦ ἄρθρου εἶναι πολὺ καλυτέρα τῆς ἀρχικῆς τοῦ σχεδίου συμβάσεως, ἡ ὁποία ἐξήγειρε τοὺς πάντας εἰς τὴν Ρόδον, ἐκτὸς ἀπὸ τὸν ἀγαπητόν μου συνάδελφον κ. Κωτιάδην, ὁ ὁποῖος καθ’ ὅλην αὐτὴν τὴν περίοδον ἀπέφυγε μακαρίως νὰ ἐκφράσῃ τὴν γνώμην του, καίτοι προκληθεὶς πρὸς τοῦτο...

§149Σ. ΚΩΤΙΑΔΗΣ. ..... (Ὁμιλῶν ἀπὸ τῆς θέσεώς του δὲν ἀκούεται).

§150Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Καίτοι εἶναι πολὺ καλυτέρα τῆς ἀρχικῆς, ἐν τούτοις οὐδόλως δύναται νὰ θεωρηθῇ ἱκανοποιητική. Μὴ ἐλπίζων εἰς ριζικωτέραν τροποποίησιν τοῦ ἄρθρου, ἀρκοῦμαι νὰ προτείνω ὅπως εἰς τὸ ἐδάφιον αʹ διαγραφοῦν αἱ λέξεις: «Ἐκτὸς ἐὰν προτιμηθῇ», μέχρι τῆς λέξεως «τέλους», ἵνα τὸ λεγόμενον μικρὸν Ξενοδοχεῖον τῶν Ρόδων παραμείνῃ καθ’ ὅλον τὸν χειμῶνα ἀνοικτόν. Τὸ «Ἔλαφος» καὶ «Ἐλαφίνα» θὰ ἔπρεπε νὰ ἀνοίγουν τοὐλάχιστον ἀπὸ 1 Ἰουνίου καὶ νὰ κλείουν εἰς τὰς 30 Σεπτεμβρίου. Δὲν εἶναι ὑπερβολικὴ ἡ ἐπιμήκυνσις τῆς λειτουργίας των, τὴν ὁποίαν ζητῶ. Διὰ τὸ ξενοδοχεῖον «Θέρμαι», νομίζω ὅτι πρέπει νὰ παραμένῃ ἀνοικτὸν καθ’ ὅλον τὸ ἔτος. Θὰ εἶναι πράγματι θλιβερὸν τὸ ὡραῖον αὐτὸ ξενοδοχεῖον, τοῦ ὁποίου τὰ γενικὰ ἔξοδα δὲν εἶναι τόσον μεγάλα, ὅπως τοῦ Ξενοδοχείου τῶν Ρόδων, νὰ κλείνῃ. Ἐὰν ὁ ἀνάδοχος ἀναλάβῃ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ κρατήσῃ τὸ ξενοδοχεῖον αὐτὸ ἀνοικτὸν καθ’ ὅλον τὸ ἔτος, θὰ εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ φροντίσῃ νὰ ἐξασφαλίσῃ καὶ πελατείαν καθ’ ὅλον τὸν χειμῶνα, ἡ ὁποία θὰ ἐδικαιολόγει τὴν ἐπικερδῆ λειτουργίαν του. Ἐὰν δὲν εἶναι ὑποχρεωμένος, βεβαίως οὐδεμίαν πρὸς τοῦτο προσπάθειαν θὰ κάμῃ. Τὸ ξενοδοχεῖον «Πίνδος» νομίζω ὅτι πρέπει νὰ λειτουργῇ ἀπὸ 1ης Μαΐου μέχρι τέλους Ὀκτωβρίου. Τὸ ξενοδοχεῖον «Λίνδος» καθ’ ὅλον τὸ ἔτος. Εἶναι ἕνα μικρὸν λαϊκὸν ξενοδοχεῖον καὶ πρέπει καθ’ ὅλον τὸ ἔτος νὰ εἶναι ἀνοικτὸν διὰ τὸν κατωτέρας οἰκονομικῆς δυνατότητος τουρίσταν, ὁ ὁποῖος κατὰ πᾶσαν πιθανότητα θὰ προέρχεται ἀπὸ τὸ ἐσωτερικόν. Αἱ ἰαματικαὶ πηγαὶ Καλλιθέας πρέπει νὰ ἀρχίσουν λειτουργοῦσαι τοὐλάχιστον ἀπὸ 1ης Ἰουνίου καὶ οὐχὶ ἀπὸ τῆς 1ης Ἰουλίου. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ τουριστικὸν περίπτερον τῆς πόλεως Λίνδου, ἀπορῶ πῶς περιορίζεται ἡ λειτουργία του εἰς τοὺς θερινοὺς μῆνας. Πρέπει νὰ λειτουργῇ καθ’ ὅλον τὸ ἔτος, διότι ἐξυπηρετεῖ καὶ τὸν ἐντόπιον πληθυσμὸν, ἐκτὸς τῶν τουριστῶν. Διὰ τὸ κέντρον «Ἔλλη», πρέπει νὰ ἀρχίσωμεν τοὐλάχιστον ἀπὸ 1ης Μαΐου, διότι τὰ θαλάσσια λουτρὰ εἰς τὴν Ρόδον γίνονται ἀπὸ τὸν Ἀπρίλιον, ἰδίως ἀπὸ τοὺς ξένους. Ἐὰν τὸ «Ἔλλη» εἶναι κλειστόν, ὁ ξένος τουρίστας θὰ στερηθῇ τῆς εὐχερείας, ἐφ’ ὅσον δὲν μένῃ εἰς τὸ Ξενοδοχεῖον τῶν Ρόδων, νὰ λούζεται εὐπρεπῶς. Αὐτά, ὅσον ἀφορᾷ τὸν χρόνον διαρκείας τῆς λειτουργίας τῶν ξενοδοχείων. Σᾶς εἶπον ἤδη ὅτι ἡ σημερινὴ ὁδὸς διὰ νὰ κερδίσῃ πολλὰ ὁ ἀνάδοχος εἶναι νὰ διατηρῇ ἀνοικτὰ τὰ ξενοδοχεῖα μόνον ἐπὶ τρεῖς μῆνας. Τοῦτο ὅμως δὲν συμβιβάζεται μὲ τὸ γενικώτερον συμφέρον τοῦ τόπου καὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Βεβαίως νομίζω, εἰς τὸ ἄρθρον 3 θὰ ἔπρεπε νὰ προβλέπεται ἡ ὑποχρέωσις τῆς Ἑταιρείας νὰ διατηρήσῃ ἐν καλῇ καταστάσει τὴν ἐπίπλωσιν καὶ τὸν ἐξοπλισμὸν τῶν ξενοδοχείων. Ἐγὼ προτείνω, ὅπως τὸ «ἐν καλῇ καταστάσει» μετατραπῇ εἰς «ἐν ἀρίστῃ καταστάσει», ὅπως καὶ τὸ Δ. Συμβούλιον τοῦ Ε.Ο.Τ. συνέστησεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Τὸ ἄρθρον 4, κύριοι, δὲν εἶναι ἄρθρον συμβάσεως, εἶναι εὐχολόγιον. Οὐδὲν τὸ συγκεκριμένον περιέχει ἐπὶ τοῦ τεραστίου θέματος τῆς ὀργανώσεως τῆς ψυχαγωγίας, ἄνευ τῆς ὁποίας δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ τουρισμός—ὄχι τουρισμὸς τῶν τριῶν μηνῶν ἀπὸ τὰς Ἀθήνας ἤ τοῦ Σαββατοκύριακου, ἀλλὰ τουρισμός, τῆς ἄλλης κατηγορίας ποὺ ἔχει σημασίαν— οὐδεμία συγκεκριμένως καθορίζεται ὑποχρέωσις διὰ τὴν Ἑταιρείαν τοῦ ἀναδόχου, εἶναι ὑποχρέωσις νὰ καταβάλῃ «πᾶσαν προσπάθειαν». Ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν, ὑπάρχει ἀνάλογος περίπτωσις συμβάσεως, εἰς τὴν ὁποίαν αἱ ὑποχρεώσεις τοῦ ἀναδόχου νὰ συνίστανται εἰς τὴν καταβολὴν «πάσης προσπαθείας», αὐτὰ τὰ λέγουν οἱ καθηγηταὶ εἰς τοὺς τεμπέληδες μαθητὰς ὅταν θέλουν νὰ τοὺς φέρουν εἰς τὸ φιλότιμο. Δὲν εἶναι ὅροι συμβάσεως. Ἑπομένως νομίζω, ὅτι τὸ ἄρθρον 4, πρέπει νὰ ἀναμορφωθῇ καὶ νὰ καταστοῦν σαφεῖς αἱ ὑποχρεώσεις τῆς Τραπέζης, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ψυχαγωγίαν θὰ πρέπει νὰ ἀναφέρῃ τὶ εἴδους ἀθλητικοὶ ἐξοπλισμοὶ θὰ δημιουργηθοῦν, τί κέντρα διασκεδάσεως, τί ἑορταὶ θὰ ὀργανώνωνται. Κύριοι, τὸ ἄρθρον 5 διὰ τοῦ ὁποίου παραχωρεῖται εἰς τὴν ἑταιρείαν τὸ δικαίωμα νὰ χρησιμοποιῇ ἰδικά της λεωφορεῖα, νομίζω, ὅτι πρέπει ἐπίσης νὰ διαγραφῇ διὰ γενικοὺς λόγους, ἀλλὰ καὶ δι’ ἕνα εἰδικόν. Εἰς τὴν Δωδεκάνησον ὑπάρχουν οἱ πληγέντες ἀπὸ τοὺς Ἰταλοὺς λεωφορειοῦχοι. Καταφέραμε μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν νὰ δώσωμεν ἀδείας λεωφορείων εἰς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι εἶχον ἐλαχίστην σχέσιν μὲ τὸ ἐπάγγελμα καὶ παρέμειναν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐδημιούργησαν τὴν λεωφορειακὴν συγκοινωνίαν εἰς τὴν Ρόδον ἄνευ ἐργασίας. Ὁ κ. ὑπουργὸς Συγκοινωνιῶν θὰ εἶχε δεχθῆ δεκάδες αἰτήσεων διὰ τὴν ἀποκατάστασίν των. Νομίζω, ὅτι τὰ πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν τουριστῶν λεωφορεῖα θὰ πρέπει νὰ δοθοῦν εἰς τοὺς ὑπὸ τῶν Ἰταλῶν πληγέντας λεωφορειούχους. Ἡ διατύπωσις τοῦ ἄρθρου 7, ὡς ἤδη ἀνεφέρθη, ἀφίνει τὴν ἑταιρείαν ἀπολύτως ἐλευθέραν, νὰ κρίνῃ τὰ τῆς τύχης τῶν ξενοδοχοϋπαλλήλων, τῆς τάξεως ἡ ὁποία κράτησε τὰ ξενοδοχεῖα μέχρι τώρα. Ὁ ἀνάδοχος ἔχει ὑποχρέωσιν μόνον τὰ 75% τοῦ προσωπικοῦ νὰ λαμβάνῃ ἐξ ἐντοπίων. Ἀλλὰ ὑπὸ ποίους ὅρους; «Ἐὰν ὑπάρχουν». Καὶ ποιός θὰ κρίνῃ ἐὰν ὑπάρχουν; Ἐφ’ ὅσον μέχρι σήμερον τὰ ξενοδοχεῖα ἐλειτούργουν διὰ τοῦ προσωπικοῦ αὐτοῦ, σημαίνει ὅτι ὑπάρχουν. Διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς, καθίσταται ἀπόλυτος κριτὴς ἡ Τράπεζα τοῦ ποίους θὰ πάρῃ καὶ ποίους θὰ διώξῃ. Εἶναι πολὺ φυσική, ἑπομένως, ἡ ἀνησυχία τῆς τάξεως, ἡ ὁποία διετυπώθη εἰς ἐπανειλημμένα ὑπομνήματα πρὸς τὸν Ε.Ο.Τ. καὶ τὴν Κυβέρνησιν. Προτείνω ὅπως τὸ ποσοστὸν αὐξηθῇ εἰς 85–90 καὶ νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ φράσις «ἐφ’ ὅσον ἐννοεῖται ὑπάρχουσιν». Ἐὰν δὲν ἔχῃ ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν ἐπαγγελματικὴν ἐπάρκειαν τοῦ ἤδη ὑπηρετοῦντος προσωπικοῦ, νὰ ὑποχρεωθῇ ὅπως ἱδρύσῃ τὴν κατάλληλον τουριστικὴν σχολὴν πρὸς ἐκπαίδευσιν, ἢ ἐπανεκπαίδευσιν τούτου. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ ἄρθρον 8 ἠνώχλησεν ὄχι μόνον ἐμέ, ὅστις ἔχω περισσοτέραν εὐαισθησίαν ἀπὸ τοὺς ἄλλους συναδέλφους, ἀλλὰ καὶ πάρα πολὺν κόσμον. Ἠνώχλησε καὶ τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἀθηνῶν συνάδελφον, τὸν κ. Καψάλην, προχθές. Ἰσχυρίσθησαν ὅτι διὰ τῆς συμβάσεως αὐτῆς ἐξευρέθη ὁ ἰσχυρότατος οἰκονομικὸς παράγων, ὅστις ἀναλαμβάνει ὑπευθύνως τὴν διαχείρισιν τῶν ξενοδοχείων τῆς Ρόδου, μὴ ἐμφανισθέντος μάλιστα ἀναλόγου ἰσχύος ἀντιπάλου. Καὶ ἀποδεικνύεται, ὅτι διὰ τὰ ἔργα τὰ ὁποῖα θὰ κάμῃ καὶ δὲν θὰ κάμῃ ὁ ἀνάδοχος αὐτός, σπεύδει νὰ ἐξασφαλίσῃ τὸ ἥμισυ τῆς χρηματοδοτήσεως, ἀπὸ ποῖον; Ἀπὸ τὸ δυστυχὲς Ἑλληνικὸν Δημόσιον. Νομίζω, ὅτι εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, ὑπάρχει πολλὴ δόσις εἰρωνείας. Διότι, ἐὰν ὁ κ. ὑπουργὸς ἦτο διατεθειμένος νὰ χρηματοδοτήσῃ τὴν ἐκμετάλλευσιν τῆς Ρόδου, ὑπῆρχον πλεῖστοι ὅσοι Δωδεκανήσιοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐνεφανίζοντο ὡς ἀνάδοχοι καὶ θὰ ἀνελάμβανον τὸ ἔργον αὐτό, μὲ πολὺ πλέον ἱκανοποιητικοὺς ὅρους. Γενικώτερον δὲ τὸ θέμα τῶν ἀναδόχων θὰ ἔπαιρνε ὅλως διαφορετικὴν ἐξέλιξιν ἀπὸ τὴν θλιβερὰν ἐκείνην ἱστορίαν τοῦ διεθνοῦς διαγωνισμοῦ, πρὸς τὸν ὁποῖον παρεσύρθη, παρὰ τὰς συστάσεις μας, ὁ κ. Καψάλης, πιστεύων εἰς θαυματοποιοὺς ἱκανωτέρους τῆς προσφόρου τότε κοινοβουλευτικῆς παντοδυναμίας τῆς Κυβερνήσεως! Προτείνω ὅπως εἰς τὸ ἄρθρον 8, ὁ ἀριθμὸς τῶν 6 ἑκατομ. γίνῃ 10 ἑκατ. καὶ ἀπαλειφθῇ τὸ περὶ συμμετοχῆς τοῦ Δημοσίου εἰς τὸ ποσὸν αὐτό. Τὸ ἄρθρον εἶναι καὶ τοσοῦτον ἀπαράδεκτον, καθ’ ὅσον, ἐνῷ θεσπίζει τὴν ὑποχρέωσιν τοῦ Κράτους νὰ χρηματοδοτήσῃ κατὰ τὸ ἥμισυ τὸν «Ἀστέρα», ἀφίνει τὴν Τράπεζαν ἀνεξέλεγκτον νὰ κρίνῃ καὶ ἐπὶ τῆς σκοπιμότητος τῶν ἔργων, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῆς διαχειρίσεως τῶν σχετικῶν δαπανῶν. Διὰ τοῦ ἄρθρου 10 καθορίζεται ὅτι ἡ μόνη ὑποχρέωσις ἀντιπαροχῆς τῆς Τραπέζης διὰ τὴν τεραστίαν αὐτὴν παραχώρησιν, εἶναι νὰ πληρώνῃ εἰς τὸν Ὀργανισμὸν Ρόδου ποσοστὸν 20% καὶ βραδύτερον 25% ἐπὶ τῶν ἀκαθαρίστων εἰσπράξεων ὕπνου τῶν ξενοδοχείων. Ἤγουν, διὰ τὰ λουτρὰ Καλλιθέας, τὸ Ἀκταῖον, τὴν Ἔλλη, τὰ τουριστικὰ περίπτερα κλπ. οὐδεμίαν ὑποχρέωσιν ἀναλαμβάνει ἡ Τράπεζα. Τῆς δίδονται δωρεάν. Ἀλλὰ καὶ διὰ τὰ ξενοδοχεῖα, ἡ ὑποχρέωσις τῆς Τραπέζης εἶναι πενιχρά. Ἡ τελευταία δημοπρασία τοῦ Ε.Ο.Τ. διὰ τὴν ἐνοικίασιν τοῦ ξενοδοχείου τῶν Δελφῶν ἀπέδωσε 15% ἐπὶ τοῦ συνόλου τῶν ἀκαθαρίστων εἰσπράξεων πάσης φύσεως. Ἡ σχέσις μεταξὺ ἀκαθαρίστων ὕπνου καὶ ἀκαθαρίστων πάσης φύσεως κυμαίνεται μεταξὺ τοῦ διπλασίου καὶ τριπλασίου καὶ ἡμίσεος. Ἐγὼ νομίζω ὅτι μὲ μίαν νοικοκυρευμένην διαχείρισιν ποὺ θὰ ἐπιβάλῃ ἡ Τράπεζα θὰ ἔχῃ καθαρὰ κέρδη ἐφέτος 1 ἑκατ. Διὰ τοῦτο, νομίζω ὅτι τὰ ποσοστὰ πρέπει νὰ μεταβληθοῦν. Δὲν ξεύρω, ὁ κ. ὑπουργὸς ἔχει τὴν δυνατότητα νὰ μεταβάλῃ τὴν σύμβασιν, διότι ἔχω διατυπώσει τροπολογίαν.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μόλις ἐξῆλθε δι’ ὀλίγον.

§152Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριε ὑπουργὲ τῆς Γεωργίας, ἡ πρότασίς μου εἶναι ὅπως ἐὰν ἐπιμείνῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰ χαμηλὰ αὐτὰ ποσοστὰ ἐπὶ τῶν ἀκαθαρίστων εἰσπράξεων ὕπνου, πρέπει νὰ γίνῃ ἡ προσθήκη ἑνὸς ἄλλου ποσοστοῦ 8–10% ἐπὶ τῶν ἄλλων εἰσπράξεων τῶν ξενοδοχείων. Αὐτὸ εἶναι τὸ συνήθως γενόμενον, δι’ ἐνοικιάσεις ξενοδοχείων ἀναλόγου μορφῆς, τὸ ὁποῖον ἄλλωστε ἐφαρμόζει καὶ ὁ Ε.Ο.Τ. ἀπὸ πολλοῦ. Νομίζω ἐπίσης, ὅτι εἶναι ἀπαράδεκτον νὰ ἀφήσετε τὸν ἀνάδοχον ἄνευ ὑποχρεώσεως διὰ τὴν ἐκμετάλλευσιν ὅλων τῶν ἄλλων ἐγκαταστάσεων, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι ξενοδοχειακαί. Τὰ ἐφαρμοζόμενα εἰς τὰς περιπτώσεις αὐτὰς ποσοστά, ὡς γνωρίζετε ἀπὸ τὰς συμβάσεις τὰς ὁποίας κάμνει ὁ Ε.Ο.Τ., κυμαίνονται μεταξὺ τῶν 8–10% ἐπὶ τῶν ἀκαθαρίστων εἰσπράξεων πάσης φύσεως. Ἐγὼ δὲν σᾶς ἐζήτησα νὰ πάρετε πάρα πάνω, καίτοι ἡ σύμβασις εἶναι εἰκοσαετὴς ἀλλὰ νὰ περιορισθῆτε εἰς αὐτά, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν τὸν κανόνα δι’ ἀναλόγους παραχωρήσεις κατὰ τὰ ἔτη 1954– 55. Ἔχω βεβαίως νὰ προσθέσω μίαν ἄλλην παρατήρησιν. Αἱ κρατήσεις τοῦ 5–10% ἀπὸ τὸ καταβληθησόμενον ὑπὸ τοῦ ἀναδόχου ποσοστὸν 20–25%, διὰ νὰ ἐπιστραφοῦν εἰς τὸν προϋπολογισμόν, εἶναι ἀπαράδεκτοι. Διατί θὰ ἔπρεπε τὸ προϊὸν αὐτῶν νὰ καταβληθῇ πρὸς ἐνίσχυσιν τοῦ Γενικοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν Ἐπενδύσεων τοῦ Κράτους; Εἰς τὴν Δωδεκάνησον ἔχομεν μίαν ἰδιότυπον κατάστασιν. Ἐδημιουργήθη τὸ 1952 ὁ Ὀργανισμὸς Διαχειρίσεως τῆς ἀκινήτου περιουσίας τοῦ Δημοσίου, εἰς τὸν ὁποῖον ἐναπετέθη τὸ μεγαλύτερον βάρος τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων ἀνασυγκροτήσεως τῆς περιφερείας. Ἑπομένως, ἐὰν ἀφήσετε τὰ χρήματα αὐτὰ εἰς τὸν Ὀργανισμὸν θὰ ἔχωμεν ἄμεσον χρησιμοποίησίν των δι’ ἔργα ἀνασυγκροτήσεως ὑπὲρ τῆς περιφερείας, χωρὶς τὴν γραφειοκρατικὴν παρεμβολὴν τοῦ Προϋπολογισμοῦ Ἐπενδύσεων. Τὸ ἄρθρον 11 ὁμιλεῖ περὶ Καζίνου. Βεβαίως, ἐδῶ σπεύδει ἡ Τράπεζα νὰ ἀποκτήσῃ ἀμέσως τὸ δικαίωμα τῆς λειτουργίας λεσχῶν, τυχηρῶν παιγνιδίων. Διὰ τὸ καζῖνον ὅμως, διὰ τὸ ὁποῖον καὶ μόνον ἴσως νὰ ἐδικαιολογεῖτο ἡ ἀνάμιξίς της εἰς τὴν ὅλην ὑπόθεσιν, οὐδεμίαν συγκεκριμένην ὑποχρέωσιν ἀναλαμβάνει. Ἐὰν τῆς ἀρέσῃ τὸ κάμνει, ἄλλως δὲν τὸ κάμνει. Καὶ ἐὰν μετὰ τρία ἔτη παρουσιασθῇ κάποιος ἄλλος ἀνάδοχος διατεθειμένος νὰ τὸ συστήσῃ, τότε πάλιν ἡ Τράπεζα, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ διεκδικήσῃ δι’ αὐτὴν τὸ δικαίωμα τῆς λειτουργίας του ἔναντι ποσοστοῦ τινος! Ἀκούσατε διάταξιν νομοσχεδίου ἐπὶ τόσον σοβαροῦ θέματος «ἔναντι ποσοστοῦ τινος»! Κύριοι, αἱ περὶ καζίνου συμβάσεις εἶναι εἰδικαὶ συμβάσεις, διότι περιλαμβάνουν χιλίων εἰδῶν θέματα. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ρυθμίζωνται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὰ ζητήματα αὐτά. Συνεπῶς, προτείνω ὅπως τὸ ἄρθρον τροποποιηθῇ ὑπὸ τὸ ἀκόλουθον πνεῦμα: Ἡ ὑποχρέωσις τῆς Τραπέζης περὶ Καζίνου νὰ εἶναι κατηγορηματική, ὑπὸ τοὺς ὅρους οἱ ὁποῖοι συμπεριελήφθησαν εἰς τὸν διεθνῆ διαγωνισμόν, τὸν ὁποῖον προεκήρυξε πέρυσιν ἡ Κυβέρνησις. Οἱ ὅροι ἐκεῖνοι εἶχον μελετηθῆ, ὡς πιστεύω, ἐπαρκῶς. Διὰ τοῦ ἄρθρου 13 ἐναποτίθεται καὶ πάλιν ἡ εὐθύνη τῆς διαφημίσεως τῆς Ρόδου οὐχὶ εἰς τὸν ἀνάδοχον ἀλλὰ εἰς τὸν Ε.Ο.Τ., ἐν τῷ πλαισίῳ μιᾶς γενικῆς διαφημίσεως τῆς χώρας. Εἶναι προφανὴς ὁ παραλογισμός. Ἡ Ρόδος χρειάζεται εἰδικὴν διαφήμισιν καὶ τὴν εὐθύνην αὐτῆς οὐδεὶς ἄλλος δύναται νὰ ἐπωμισθῇ εἰμὴ ὁ ἀνάδοχος. Προτείνω, ἑπομένως, τὴν τροποποίησιν καὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ, ἵνα ἀνταποκρίνεται εἰς τὴν κοινὴν κατ’ ἐμὲ λογικήν. Κύριοι, ὅσον ἀφορᾷ τὸ μετοχικὸν κεφάλαιον τῆς Ἑταιρείας, περὶ τοῦ ὁποίου τὸ ἄρθρον 15, δέον νὰ ἐπέλθουν δύο συμπληρώσεις: Διὰ τῆς μιᾶς θὰ καθορίζεται, ὅτι ἐν περιπτώσει αὐξήσεως τοῦ κεφαλαίου τοῦ «Ἀστέρος», ὁ Ὀργανισμὸς Ἀκινήτου Περιουσίας Δωδεκανήσου θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ ἐγγραφῇ εἰς αὐτὴν προνομιακῶς, κατὰ προτίμησιν παντὸς ἄλλου. Ἀνάλογον πάλιν δικαίωμα προνομιακῆς ἐξαγορᾶς τῶν μετοχῶν τοῦ «Ἀστέρος» πρέπει νὰ ἔχῃ ὁ Δωδεκανησιακὸς Ὀργανισμός, ἐν ᾗ περιπτώσει ἡ Τράπεζα ζητήσῃ τὴν ἄδειαν τῶν τριῶν ὑπουργῶν διὰ νὰ τὰς πωλήσῃ. Τὸ ἄρθρον 16 εἶναι τὸ κορύφωμα τῆς προσπαθείας ἀπαλλαγῆς ἀπὸ πάσης οὐσιαστικῆς ὑποχρεώσεως διὰ τὴν Τράπεζαν. Καταφερόμεθα κατὰ τῶν ξένων ἑταιρειῶν διότι κατὰ τὴν σύναψιν συμβάσεων μετ’ αὐτῶν μᾶς ζητοῦν νὰ μὴ ὑποβάλλωνται εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τῆς ἑλληνικῆς δικαιοσύνης, ἀλλὰ διὰ πᾶσαν ἀνακύπτουσαν διαφορὰν νὰ γίνεται προσφυγὴ εἰς διαιτησίαν. Καὶ ἐρχόμεθα ἐδῶ ἡμεῖς, κατὰ τὴν σύναψιν συμβάσεως μεταξὺ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ μιᾶς Ἑλληνικῆς Τραπέζης καὶ ἀποκλείομεν τὴν Ἑλληνικὴν δικαιοσύνην, διὰ νὰ συστήσωμεν «διαιτητικὸν δικαστήριον». Βεβαίως, τὸ πρᾶγμα δι’ ἐμέ, ὡς Ἕλληνα, ἀπὸ ἀπόψεως ἀρχῆς εἶναι ἀπαράδεκτον. Ἀλλὰ καὶ ἀπὸ πρακτικῆς ἀπόψεως, αὐτὸ σημαίνει τὴν πλήρη ἀσυδοσίαν τῆς Τραπέζης. Διότι χωρὶς νὰ καθορίζεται ποῖον κρατικὸν ὄργανον εἶναι τὸ ἁρμόδιον διὰ τὴν παρακολούθησιν τῆς καλῆς παρὰ τοῦ ἀναδόχου ἐκτελέσεως τῆς συμβάσεως, διὰ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ ὁρίζεται, ὅτι ἐάν προκύψουν διαφοραί, τὸ Δημόσιον θὰ πάῃ εἰς τὴν διαιτησίαν! Βεβαίως, ὅσοι ἔχετε στοιχειωδῶς ἀναμιχθῆ μὲ τὴν οἰκονομικὴν ζωήν, θὰ ἀντιληφθῆτε ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ στερεῖται οὐσιαστικοῦ περιεχομένου. Προτείνω, κ. ὑπουργέ, νὰ ἀκολουθήσετε καὶ ἐδῶ τὸν κανόνα τῶν συμβάσεων τοῦ Ε.Ο.Τ. κατὰ τὴν παραχώρησιν τῆς ἐκμεταλλεύσεως ξενοδοχείων καὶ τουριστικῶν κέντρων. Ὁ Ε.Ο.Τ. παραχωρῶν τὰ ξενοδοχεῖα αὐτά, διατηρεῖ διὰ τὸν ἑαυτόν του τὸ δικαίωμα τῆς ἐπιβολῆς ἑνὸς πρώτου, ἑνὸς δευτέρου καὶ ἑνὸς τρίτου προστίμου εἰς περιπτώσεις μὴ συμμορφώσεως τοῦ ἀναδόχου μιᾶς τῶν ὑποχρεώσεών του καὶ ἀφοῦ ἐξαντληθῇ καὶ τὸ τρίτον πρόστιμον, τότε ἔχει δικαίωμα νὰ κηρύξῃ ἔκπτωτον τὸν ἀνάδοχον. Τοῦ δικαιώματος τούτου ἔκαμεν ἀρίστην χρῆσιν ὁ Ε.Ο.Τ. μὲ λίαν ἱκανοποιητικὰ ἀποτελέσματα. Καὶ συγκεκριμένως, εἰς τὴν περίπτωσιν τοῦ ἀναδόχου τοῦ περιπτέρου τῆς Δήλου, ὅπου οὗτος μετὰ τὴν ἐπιβολὴν τοῦ δευτέρου προστίμου, φοβούμενος τὴν ἔκπτωσιν, ἔσπευσε πλήρως νὰ συμμορφωθῇ πρὸς τὰς ὑποδείξεις τοῦ Ε.Ο.Τ., ὥστε σήμερον νὰ ἔχωμεν εἰς τὴν Δῆλον ἕνα ὡραιότατα λειτουργοῦν περίπτερον. Ἐνῷ ἐδῶ, τὰ πάντα παραδίδονται εἰς τὸ ἔλεος ἢ ἔστω εἰς τὴν καλὴν θέλησιν τοῦ ἀναδόχου, τὴν ὁποίαν εὔχομαι νὰ συναντήσωμεν ἐν τῇ πράξει, ἀλλὰ δὲν εἶναι φρόνιμον νὰ τὴν προεξοφλήσωμεν κατὰ τὸν καταρτισμὸν τῆς συμβάσεως. Διὰ τοῦτο προτείνω, ὅπως τὸ ἄρθρον αὐτὸ τροποποιηθῇ συμφώνως μὲ τὰ ἀνάλογα, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν εἰς τὰς συμβάσεις ἐκχωρήσεως τουριστικῶν ἐγκαταστάσεων τοῦ Ε.Ο.Τ. εἰς ἰδιώτας ἐπιχειρηματίας. Τότε θὰ ἀποκτήσῃ καὶ περιεχόμενον καὶ θὰ ἐμφανισθῇ ἀπὸ ἀπόψεως διαδικασίας, ἀλλὰ καὶ κύρους τοῦ Κράτους, παραδεκτόν. Κύριοι, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ εἶμαι πολὺ συντομώτερος εἰς τὰ ἄλλα ἄρθρα. Τὸ ἄρθρον 20, εἶναι ἐπίσης ἀπαράδεκτον. Ἐλησμόνησα ὅμως τὸ ἄρθρον 12, τὸ ὁποῖον εἶναι σπουδαῖον ἄρθρον. Εἶναι τοιαύτη ἡ βουλιμία τοῦ ἀναδόχου, ὥστε ἀμέσως, ἀπὸ αὐτὴν τὴν περίοδον, θέλει νὰ αὐξήσῃ τὰ τιμολόγια τῶν ξενοδοχείων ἀπὸ τῆς Βʹ εἰς τὴν Αʹ κατηγορίαν, διὰ νὰ ἀποκομίσῃ προφανῶς μεγαλύτερα ἀκόμη κέρδη. Καὶ τί θὰ συμβῇ; Ἤδη ἔχουν κλείσει θέσεις εἰς τὰ ξενοδοχεῖα τῆς Ρόδου 8000 ξένοι τουρίσται. Δι’ ὅσους θὰ ἔλθουν ἀπὸ ἐδῶ καὶ πέρα, διὰ τὴν ἰδίαν περίοδον, θὰ ἐφαρμοσθῇ ἄλλο τιμολόγιον; Φαντασθῆτε τί σύγχυσις θὰ προκύψῃ καὶ τί δυσφήμησις θὰ δημιουργηθῇ διὰ τὸν Ἑλληνικὸν Τουρισμόν, ὅταν τουρίσται ἀπὸ τὴν ἰδίαν χώραν θὰ πληρώνουν διάφορα τιμολόγια διὰ τὰ ἴδια δωμάτια καὶ τὴν ἰδίαν περίοδον! Ποία δικαιολογία θὰ προβληθῇ διὰ τοῦτο; Δι’ αὐτὸ προτείνω, ὅπως, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐπιμένῃ νὰ ἀναλάβῃ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ αὐξήσῃ τὴν κλάσιν τῶν ξενοδοχείων Ρόδου ἀπὸ δευτέρας εἰς πρώτην κατηγορίαν, νὰ καθορίσῃ ὅτι τοῦτο θὰ ἰσχύσῃ, ἄν μὴ ἀπὸ τῆς μεταπροσεχοῦς, τοὐλάχιστον ἀπὸ τὴν προσεχῆ περίοδον. Τὴν βουλιμίαν τῆς ἑταιρείας αὐτῆς ἀποδεικνύει καὶ ἡ ἐπιθυμία της νὰ ἀσφαλίσῃ τὰ ξενοδοχεῖα μὲ 20% περισσότερον ἀπὸ ὅ,τι εἶναι ἠσφαλισμένα σήμερον, ἐνῷ εἶναι γνωστὸν ὅτι καὶ ἡ σημερινὴ ἀσφάλισις εἶναι ὑπερβολική. Εἰς τὸ ἄρθρον 20 ἡ σχετικὴ ὑποχρέωσις τοῦ ἀναδόχου καθορίζεται ὡς ἑξῆς: «Ἡ ἑταιρεία ἀναλαμβάνει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ συμβάλῃ εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἐπικοινωνίας τῆς νήσου». Πιστεύω ὅτι ἡ ὑποχρέωσις αὐτὴ τῆς Τραπέζης θὰ θεωρῆται ἐξαντληθεῖσα ἐὰν καθ’ ἕκαστον ἔτος καλῇ ἕνα ἱερέα διὰ νὰ κάμῃ ἁγιασμόν, καὶ νὰ δεηθῇ εἰς τὸν Ὕψιστον ὅπως βελτιωθοῦν αἱ ἀτμοπλοϊκαὶ συγκοινωνίαι τῆς νήσου Ρόδου μετὰ τῆς Αἰγύπτου! Βεβαίως, φαντάζομαι τὰς οἰκονομικὰς συνεπείας μιᾶς τοιαύτης ὑποχρεώσεως τοῦ οἰκονομικοῦ αὐτοῦ κολοσσοῦ, ὁ ὁποῖος λέγεται «Ἀστήρ»! Νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἔπρεπε νὰ εἴπῃ ἤ ὅτι διαζευγνύει τὸ θέμα τῆς ἀτμοπλοϊκῆς συνδέσεως τῆς Ρόδου μὲ τὴν Αἴγυπτον ἀπὸ τὴν σύμβασιν, ἤ ὅτι ὑποχρεώνει τὴν Τράπεζαν νὰ καταβάλῃ ἕνα ὡρισμένον ποσὸν κάθε χρόνον διὰ τὴν ἐπιχορήγησιν τῆς γραμμῆς αὐτῆς. Ἐφ’ ὅσον βέβαια θέλωμεν ἡ σύμβασις αὐτὴ νὰ ἔχῃ κάποιαν σοβαρότητα! Νομίζω, ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ προτείνω περισσότερα. Θὰ εἴμεθα εὐτυχεῖς, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἀπεδέχετο τινὰ ἐκ τῶν προταθέντων. Ἡ ἐντύπωσίς μου εἶναι ὅτι ἡ συζήτησις αὐτὴ εἶναι μᾶλλον τυπική. Καὶ ἐγὼ μέν, κ. συνάδελφοι, ἐξετέλεσα τὸ καθῆκόν μου νὰ ὑπεραμυνθῶ τῶν συμφερόντων ὄχι μόνον τῆς Ρόδου, ἀλλὰ τοῦ Τουρισμοῦ τῆς Ἑλλάδος ὁλοκλήρου. Ἀπομένει εἰς σᾶς, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ἀποδείξετε διὰ τῆς ψήφου σας ποῖον καθῆκον θὰ ἐπιτελέσητε. Τὸ πρὸς τὴν χώραν ἤ τὸ Κόμμα! Ἀντιλαμβάνομαι τὴν δυσκολίαν τῆς θέσεώς σας. Ἡ τιμὴ ἤ ἡ εὐθύνη τῆς ἀποφάσεώς σας δὲν δύναται νὰ βαρύνῃ ἁπλῶς ἤ ὑμᾶς αὐτούς. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§153Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Εἰς τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου περιλαμβάνονται 24 ἄρθρα τῆς συμβάσεως. Ὀρθότερον θὰ ἦτο νὰ πάρωμεν ἕνα–ἕνα τὰ ἄρθρα τῆς συμβάσεως καὶ νὰ κάμωμεν μίαν καλόπιστον συζήτησιν.

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐν τῇ συζητήσει τοῦ νομοσχεδίου ὁ κ. Ζίγδης ἔκρινεν ὅλα τὰ ἄρθρα τῆς συμβάσεως.

§155Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Ἐὰν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως ἀπήντα εἰς ὡρισμένας αἰτιάσεις συναδέλφων, ἴσως ἡ παρουσία μου εἰς τὸ βῆμα νὰ μὴ ἦτο ἀναγκαία. Ἀλλὰ ἐπειδὴ ἐλπίζω, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς θὰ διαφωτίσῃ τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῶν σχετικῶν ἄρθρων τῆς συμβάσεως, θὰ ἀναμείνω τὰς ἐξηγήσεις, διότι τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον μὲ τὴν σύμβασιν αὐτὴν ἐδέχθη νὰ δημιουργήσῃ δικαίωμα ἐπικαρπίας καὶ δὲν ἠθέλησε νὰ παραχωρήσῃ τὰ ἀκίνητα αὐτὰ βάσει πολυετοῦς μισθώσεως προβλεπομένης ἀπὸ τὸν Ἀστικὸν Κώδικα. Αἱ αἰτιάσεις αἱ ὁποῖαι διετυπώθησαν ἀπὸ τὸν κ. Ζίγδην ἔχουν βασιμότητα καὶ δι’ αὐτὸ ἀναμένω τὰς ἐξηγήσεις τοῦ κ. ὑπουργοῦ. Εἰσέτι εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἔλθω συνεπίκουρος τοῦ κ. Καψάλη, ὅσον ἀφορᾷ τὴν χρηματοδότησιν.

§156Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβ.). Τὸ δέχομαι αὐτό.

§157Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Ἔρχομαι τώρα εἰς τὸ ἄρθρον 10. Νομίζω, ὅτι ἡ εἰσφορὰ αὐτὴ ἐπὶ τῶν εἰσπράξεων μόνον τῶν παλαιῶν ξενοδοχείων, δημιουργεῖ μίαν βλάβην διὰ τὴν περιοχὴν τῆς Ρόδου. Μὲ ἐκπλήσσει τὸ ἄρθρον 23, ἐπίσης, τῆς συμβάσεως, διότι περιλαμβάνεται ἐκεῖ μία ἐκτενὴς διάταξις, ἀφορῶσα τὸν κ. Ἠλιάσκον, καὶ δὴ ἀκίνητόν του εἰς Καβάλαν. Πολλαὶ ἀφορμαὶ ὑπάρχουν ἐναντίον τοῦ οἰκονομικοῦ αὐτοῦ κυριάρχου καὶ δὲν πρέπει νὰ δίδεται ἡ ἐντύπωσις, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐνδίδει εἰς πᾶσαν ἀπαίτησίν του καὶ εἰς μίαν σύμβασιν, ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὴν περιοχὴν τῆς Ρόδου, νὰ ἀναλαμβάνῃ τὸ Δημόσιον τὴν ὑποχρέωσιν νὰ κατεδαφίσῃ ὅλα τὰ κτίρια καὶ νὰ δημιουργήσῃ ἕνα ἀνθῶνα, ὥστε τὸ κτίριον τοῦ κ. Ἠλιάσκου νὰ λάβῃ μεγαλυτέραν ἀξίαν. Ἴσως νὰ εἶναι ἐνδεδειγμένη ἡ ἐνέργεια. Ἐμὲ μὲ ξενίζει ὡς Ἕλληνα πολίτην, νὰ βλέπω, ὅτι ἐδῶ γίνεται καὶ μία νομικὴ κατοχύρωσις τῆς τοιαύτης ἀξιώσεως τοῦ κ. Ἠλιάσκου. Θεωρῶ, λοιπόν, ὅτι καὶ τὸ ἄρθρον 23 εἶναι ἀπαράδεκτον καὶ ὀρθὸν θὰ εἶναι ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ ἀποδεχθῇ τὴν διαγραφήν του. Ἐπίσης, εἶναι ἀπαράδεκτον τὸ ἄρθρον 24, βάσει τοῦ ὁποίου ἡ σύμβασις ἀπαλλάσσεται παντὸς τέλους χαρτοσήμου καὶ καταρτίζεται δι’ ἰδιωτικοῦ ἐγγράφου. Τοῦτο εὑρίσκεται εἰς ἀντίθεσιν μὲ βασικήν, μὲ καταστατικὴν, δύναμαι νὰ εἴπω, διάταξιν τοῦ Δικαίου, καθ’ ἥν, προκειμένου περὶ ἐμπραγμάτου δικαιώματος, ἀπαιτεῖται ἀείποτε συμβολαιογραφικὸν ἔγγραφον. Παραβιάζεται καὶ ἐδῶ, χάριν τοῦ κ. Ἠλιάσκου, μία καθιερωμένη ἀρχή. Ἀλλά, περαιτέρω, διὰ ποῖον λόγον θὰ ζημιώσωμεν τοὺς συμβολαιογράφους, τὸν μετεγγραφοφύλακα, ἀλλὰ καὶ τὸ Ταμεῖον Νομικῶν, τὸ ὁποῖον ἔχει ὡρισμένα δικαιώματα ἀπὸ τὰς συμβάσεις, αἱ ὁποῖαι γίνονται διὰ συμβολαιογραφικῶν ἐγγράφων. Δὲν πρέπει, νομίζω, νὰ καθιερωθῇ ἡ ἀρχὴ τῶν χαριστικῶν παραχωρήσεων καὶ μάλιστα πρὸς τοὺς οἰκονομικῶς ἰσχυρούς. Διότι, ἐάν, τέλος πάντων, γίνωνται ὡρισμέναι διευκολύνσεις καὶ παρέχονται ἀτέλειαι εἰς ἀνθρώπους ἀνήκοντας εἰς τὰς ἀπόρους τάξεις, τὸ πρᾶγμα εἶναι ἀπολύτως δικαιολογημένον. Ἐδῶ γίνεται μία σύμβασις μὲ πλεονεκτήματα τεράστια διὰ τὸν κ. Ἠλιάσκον. Ἄς καταδεχθῇ, τέλος πάντων, ὁ κυρίαρχός μας αὐτὸς νὰ ἐκπληρώσῃ καὶ ὡρισμένας ὑποχρεώσεις, αἱ ὁποῖαι εἰς τὸ ἐλάχιστον πρόκειται νὰ ἐπιβαρύνουν τὴν οἰκονομικὴν ὀργάνωσίν του. Νομίζω, ὅτι καὶ τὴν τελευταίαν στιγμήν, ὁ κ. ὑπουργός, ὁ ὁποῖος ἄλλοτε ἀπὸ τῆς θέσεως τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ὑπερημύνθη ἐλαχίστων δικαιωμάτων τοῦ Ταμείου Νομικῶν, τὰ ὁποῖα ἐνόμισεν ὅτι ἔθιγε νομοθέτημα, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς εἰσηγούμεθα τότε, νομίζομεν ὅτι θὰ ἀναμνησθῇ τὴν ὁμιλίαν του ἐκείνην καὶ δὲν θὰ θελήσῃ νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν διάταξιν αὐτὴν τοῦ ἄρθρου 24. Περαιτέρω, θὰ ἤθελα μίαν ἐξήγησιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ, διὰ ποῖον λόγον προῆλθεν εἰς τὴν μνημονευομένην αὐτὴν συμφωνίαν, χωρὶς νὰ ἐπιχειρηθῇ ἡ διὰ δημοσίου συναγωνισμοῦ μεταξὺ Ἑλληνικῶν ἐπιχειρήσεων παραχώρησις τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν ξενοδοχείων Ρόδου. Διατί ἡ μονοπώλησις αὐτὴ τῆς τουριστικῆς κινήσεως ἀπὸ ἕνα οἰκονομικὸν ὀργανισμὸν καὶ ἰδιαιτέρως ἀπὸ ἕνα ἰσχυρὸν οἰκονομικῶς ἄνδρα ἐν Ἑλλάδι, ὁ ὁποῖος κατώρθωσε καὶ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ἀκόμη, μετὰ βίον 125 ἐτῶν, νὰ ἐνσωματώσῃ εἰς τὴν ἐπιχείρησίν του καὶ νὰ ἀπολύσῃ χιλίους ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι σήμερον πένονται. Τοῦτο, κ. ὑπουργέ, δηλητηριάζει βαθύτατα τὴν δημοσίαν ζωὴν τοῦ τόπου. Οἱ πενόμενοι ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν τὴν πλειοψηφίαν τοῦ λαοῦ μας, ξενίζονται, τοὐλάχιστον, ὅταν βλέπουν τοιαύτας χαριστικὰς παραχωρήσεις. (Χειροκροτήματα).

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§159Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Πρ. Κυβ.). Πρῶτον, κ. βουλευταί, θὰ ἤθελα νὰ παρατηρήσω, ὅτι πολλὴ ἄγνοια ὑπῆρξε τῆς συμβάσεως αὐτῆς. Δὲν γνωρίζω ἐὰν ἦτο ἠθελημένη ἤ ἀθέλητος. Ἀλλά, πάντως, ὑπῆρξεν ἄγνοια. Καὶ ἡ ἄγνοια αὐτὴ δὲν δικαιολογεῖται, διότι ἔχω καταθέσει πρὸ δεκαημέρου τὸν σχετικὸν φάκελλον μὲ τὰς προτάσεις τὰς ὁποίας ἔκαμον καὶ ἡ ἑλληνικὴ ἑταιρεία καὶ ἡ μία ξένη ἑταιρεία. Θὰ ἔπρεπε, λοιπόν, κ. συνάδελφοι, πρὶν ἤ χαρακτηρίσῃ ὁ κ. Παπασπύρου τόσον χαριστικὴν τὴν σύμβασιν, νὰ ἀνατρέξῃ εἰς τὸν σχετικὸν φάκελλον. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὁ κ. Παπασπύρου, συνηθισμένος ἀπὸ τὰς ποινικὰς δίκας, ἦλθε καὶ εἰς τὴν Βουλὴν ἀπροετοίμαστος, μὴ εὐδοκίσας νὰ ἀνατρέξῃ εἰς τὸν σχετικὸν φάκελλον. Λυποῦμαι δι’ αὐτόν. Εἰς τὸν φάκελλον θὰ ἔβλεπεν ὁ κ. συνάδελφος, ὅτι ὑπάρχουν τέσσαρες προτάσεις, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ἡ ὑπὸ ψήφισιν σύμβασις. Ἐξ ὅλων αὐτῶν τῶν προτάσεων — δὲν γνωρίζω ἐὰν εἶμαι τόσον ἠθελημένως τυφλός, ἀλλὰ νομίζω ὅτι δὲν εἶμαι — ἡ καλυτέρα, ἄνευ συζητήσεως, εἶναι ἡ προτεινομένη μετὰ τοῦ «Ἀστέρος» ὑπὸ ψήφισιν σημερινὴ σύμβασις. Καὶ αἱ προτάσεις προήρχοντο ἀπὸ τὸ Ξενοδοχειακὸν Ἐπιμελητήριον, τὸ ὁποῖον εἶναι Ὀργανισμὸς καὶ αὐτὸς Δημοσίου Δικαίου. Καὶ τὸ Ξενοδοχειακὸν Ἐπιμελητήριον εἰς τὰς προτάσεις του προσφέρει τιμὰς μικροτέρας τοῦ «Ἀστέρος». Καὶ ὄχι μόνον τοῦτο. Ἐκάλεσα τὸ Ξενοδοχειακὸν Ἐπιμελητήριον ἐπανειλημμένως καὶ τοῦ ἐζήτησα νὰ ὑποβάλῃ προτάσεις κατὰ τι καλυτέρας ἀπὸ αὐτὰς τὰς ὁποίας εἶχεν ὑποβάλει. Σημειωθήτω, ὅτι ἔχει κάμει δύο προτάσεις. Ἡ δευτέρα πρότασις εἶναι καλυτέρα τῆς πρώτης μετὰ τὴν ἐπιμονήν μου. Τοὺς ἐκάλεσα καὶ διὰ τρίτην φοράν. Ἠρνήθησαν ὅμως νὰ βελτιώσουν τοὺς ὅρους τῆς προσφορᾶς των. Ὁ διευθυντὴς δὲ τοῦ Ξενοδοχειακοῦ Ἐπιμελητηρίου ἐδήλωσε πρὸς ἐμέ, ὅτι πᾶσα ἀλλοίωσις τῆς προσφορᾶς εἶναι ἐντελῶς ἀσύμφορος διὰ τὸ Ξενοδοχειακὸν Ἐπιμελητήριον. Καὶ τοῦτο δὲν τὸ ἐδήλωσε μόνον πρὸς ἐμέ, ἀλλὰ τὸ ἐπανέλαβεν ἐγγράφως πρὸς συνάδελφον, ὁ ὁποῖος, βεβαίως, τοῦ πράγματος αὐτοῦ δὲν ἔκαμε χρῆσιν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, ἁπλούστατα διότι ἀνήκει εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Διὰ νὰ καταλήξω εἰς τὴν συζήτησιν αὐτήν, κ. συνάδελφοι, πρέπει νὰ εἴπω ὅτι ἀπησχολήθην ἐπὶ μακρὸν χρόνον. Δὲν ἐζήτησα μόνον προσφορὰς ἀπὸ Ἑλληνικὰς ἑταιρείας. Ἐζήτησα καὶ ἀπὸ ξένας ἑταιρείας. Δυστυχῶς, μία μόνον προσφορὰ ὑπῆρξε μιᾶς Γαλλικῆς ἑταιρείας, τὴν ὁποίαν παρεκάλεσα ἐπανειλημμένως νὰ ἀποστείλῃ ἀντιπροσώπους της εἰς τὰς Ἀθήνας, διὰ νὰ συνεννοηθῇ μαζί μας καὶ νὰ κάμωμεν ἕνα εἶδος προσυμβάσεως. Μᾶς ἐζήτησε μίαν προθεσμίαν. Τὴν ἐδώσαμεν. Μᾶς ἐζήτησε δευτέραν, τὴν ἐδώσαμεν. Ἐζήτησε καὶ τρίτην προθεσμίαν. Δὲν ἦλθε. Καί, τέλος ὅταν καὶ ὁ Ε.Ο.Τ. ἐτηλεγράφησεν εἰς τὸν ἀντιπρόσωπόν της καὶ ἐζήτησε διὰ τῆς πρεσβείας νὰ ἔλθῃ ἐδῶ, δὲν ὑπῆρξε κἂν ἀπάντησις. Βλέπετε, λοιπόν, ὅτι δὲν ὑπῆρχε τόσον μεγάλη διάθεσις διὰ νὰ ἀναλάβῃ τις τὴν δῆθεν χαριστικὴν αὐτὴν σύμβασιν. Θὰ ἤθελον νὰ προσθέσω καὶ τοῦτο. Ὅταν διετυπώθησαν οἱ ὅροι τῆς συμβάσεως οἱ ἀρχικοὶ ἀπὸ τὸν «Ἀστέρα», ἐζήτησα τὴν γνωμοδότησιν τοῦ Ὀργανισμοῦ Ρόδου καὶ ἐζήτησα καὶ τὴν γνωμοδότησιν τοῦ Ὀργανισμοῦ Τουρισμοῦ. Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν γνωμοδοτήσεων αὐτῶν κατώρθωσα νὰ βελτιώσω κατά τι τοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως. Δὲν θέλω νὰ παραστήσω τὸν ἀλάθητον ἀλλὰ μοῦ ἦτο ἐξαιρετικῶς εὐχάριστον νὰ ἔχω τὰς ὑποδείξεις τῶν δύο αὐτῶν ὀργανισμῶν καὶ νὰ δυνηθῶ σύμφωνα μὲ τὰς ὑποδείξεις αὐτάς, αἱ ὁποῖαι ἐν μέρει ἔγιναν δεκταὶ ἀπὸ τὸν ἀντισυμβαλλόμενον, νὰ βελτιώσω τὴν κατάστασιν. Θὰ ἤθελα νὰ προσθέσω καὶ τοῦτο. Ὁ Δήμαρχος Ρόδου τὸ πρῶτον ἦτο ἀντίθετος πρὸς τὴν σύμβασιν. Πάντως εἰς τὸ τέλος συνεφώνησε μὲ τὴν γνώμην μου. Ὁμολογῶ, ὅτι δὲν ἐγνώριζα μέχρι σήμερον ὅτι ἔχω τόσην μεγάλην ἱκανότητα νὰ πείθω διὰ τῶν ἀπειλῶν τοὺς ἀνθρώπους. Φαίνεται ὅτι τὴν ἔχω. Θὰ φροντίσω εἰς τὸ μέλλον τῶν ἱκανοτήτων μου αὐτῶν νὰ κάμω εὐρυτέραν χρῆσιν. Καὶ ἔρχομαι τώρα εἰς τὰ ἄρθρα τῆς συμβάσεως. Εἶχον ζητήσει ἐπανειλημμένως νὰ γίνῃ μίσθωσις. Ὁ ἀντισυμβαλλόμενος ὅμως, ἐπειδὴ ἡ Ἑταιρεία τοποθετεῖ ἓν κεφάλαιον ἀρκετὰ σεβαστὸν εἰς τὴν ἐπιχείρησιν, τὸ ὁποῖον κατ’ ἐλάχιστον ἀνέρχεται κατὰ τὴν πρώτην μόνον τριετίαν εἰς 6 ἑκατομμύρια δραχμῶν, δὲν ἠθέλησε νὰ ἔχῃ μόνον τὸ συνολικὸν δικαίωμα τῆς μισθώσεως, τὸ ὁποῖον εὐκόλως καταργεῖται, ἀλλ’ ἠθέλησε νὰ ἔχῃ καὶ ἐμπράγματον δικαίωμα τῆς καρπώσεως. Γνωρίζετε κ. συνάδελφοι, ὅτι κατὰ τὰς γενικὰς ἀρχὰς τοῦ Δικαίου, ἐὰν μεταβληθοῦν οἱ ὅροι τῆς συμβάσεως κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος νὰ εἶναι ὑπεράγαν ἐπωφελὴς διὰ τὸν ἀντισυμβαλλόμενον, νὰ εἶναι δυνατὸς ἔστω καὶ ὅταν ὑπάρχῃ τὸ ἐμπράγματον δικαίωμα τῆς καρπώσεως νὰ ζητήσωμεν ἀλλαγὴν ἢ ἀκύρωσιν τῆς συμβάσεως. Ἐν προκειμένῳ, δέχομαι τὰς τροπολογίας τοῦ κ. Κωτιάδη νὰ συμπαρίσταται εἰς τὰ κινητὰ ἐκπρόσωπος τοῦ Ὀργανισμοῦ τῆς ἀκινήτου περιουσίας Δωδεκανήσου καὶ νὰ ὑπογράψῃ τὸ σχετικὸν πρωτόκολλον παραλαβῆς. Ὡς πρὸς τὸ ἄρθρον 1, παρακαλῶ νὰ γίνῃ ἀντικατάστασις τῆς λέξεως κατηγορίας, ὅπου αὕτη ἀναφέρεται, διὰ τῆς λέξεως «τάξεις», διότι αὕτη ἀναφέρεται εἰς τὸν νόμον, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρξῃ παρεξήγησις. Ἄρθρον 2 τῆς συμβάσεως. Καθὼς γνωρίζετε, μέχρι σήμερον τὰ ξενοδοχεῖα τουρισμοῦ Ρόδου λειτουργοῦν ἐπὶ μικρὸν χρονικὸν διάστημα. Μὲ τὴν σύμβασιν, διὰ πρώτην φορὰ ἡ χρονικὴ διάρκεια ἐπιμηκύνεται. Διὰ τῆς συμβάσεως αὐτῆς τίθενται ἐλάχιστα χρονικὰ ὅρια λειτουργίας. Καὶ διὰ μὲν τὸ Ξενοδοχεῖον τῶν Ρόδων καὶ Θέρμαι 7μηνος τοὐλάχιστον, μὲ ὑποχρέωσιν νὰ λειτουργοῦν ἐπίσης τὸ ξενοδοχεῖον τῶν Ρόδων ἢ τὸ ξενοδοχεῖον Θέρμαι, καθ’ ὅλον τὸ ἔτος. Διὰ δὲ τὰ ἄλλα ξενοδοχεῖα ὀκτώμισυ μῆνας διὰ τὴν Λίνδον, μέχρι 3 μῆνας διὰ τὰ 2 ξενοδοχεῖα τοῦ βουνοῦ, Ἔλαφος καὶ Ἐλαφίνα. Θὰ ἠδυνάμην δὲ φαντάζομαι νὰ ἀναλάβω τὴν εὐθύνην νὰ δεχθῶ, ὅπως τὸ ἐντὸς τῆς πόλεως Λίνδου περίπτερον, ἀντὶ τῆς 1ης Ἰουνίου νὰ λειτουργήσῃ ἀπὸ 1ης Μαΐου.

§160Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ αὐξήσωμεν τὰς προθεσμίας κατὰ δεκαπενθήμερον;

§161Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Προεδρ. Κυβερ.). Δὲν ἠμποροῦμεν.

§162Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Διὰ τὴν Καλλιθέαν, ὅπου πηγαίνουν καὶ πτωχοὶ ἄνθρωποι, θὰ πρέπει νὰ γίνῃ κάτι.

§163Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Προεδρ. Κυβερ.). Διὰ τὴν Καλλιθέαν νὰ βάλωμεν ἀπὸ 1ης Ἰουνίου μέχρι 30 Σεπτεμβρίου, καὶ τὰ ἄλλα 21ην Μαΐου. Ὡς πρὸς τὸ ἄρθρον 4, διὰ τὰ μέσα ψυχαγωγίας, δὲν καθορίζεται πράγματι σαφῶς, κ. συνάδελφοι, ποῖα μέσα ψυχαγωγίας θὰ πρέπει νὰ ἱδρύσῃ ὁ ἀντισυμβαλλόμενος εἰς τὴν Ρόδον. Ἐὰν ὅμως οἱ κύριοι ρήτορες τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἶχον τὴν καλωσύνην νὰ ἐξετάσουν τὴν σύμβασιν αὐτὴν μὲ ὀλιγωτέραν προκατάληψιν καὶ εἶχον μίαν συνάρτησιν τοῦ ἄρθρου 4 μὲ τὸ 8 τῆς συμβάσεως, θὰ ἔβλεπον ὅτι ὑποχρεοῦται ὁ μισθωτὴς νὰ δαπανήσῃ κατὰ τὴν πρώτην περίοδον ποσὸν τοὐλάχιστον 6 ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Ποῦ θὰ δαπανηθῇ τὸ ποσὸν αὐτὸ, κ. συνάδελφοι; Θὰ δαπανηθῇ εἰς τὰ μέσα τῆς ψυχαγωγίας καὶ ἔχει συμφέρον ὁ ἀντισυμβαλλόμενος νὰ χρησιμοποιήσῃ τὸ ποσὸν κατὰ τὸν καλλίτερον τρόπον, δηλαδὴ εἰς τρόπον ὥστε νὰ ψυχαγωγῆται ἡ πελατεία τῶν ξενοδοχείων διὰ νὰ παραμείνουν κατὰ τὸ δυνατὸν μακρύτερον διάστημα εἰς τὴν Ρόδον καὶ νὰ ἐξοδεύουν περισσότερα. Ἄρθρον 8. Ν’ ἀπαλειφθῇ ὁλόκληρον. Ἡ Ἑταιρεία θὰ παραμείνῃ πέραν τοῦ 1964. Ἀπαλείφονται πάντα μέχρι τοῦ ἄρθρου 9.

§164Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Ἐπὶ τοῦ 7 δὲν μᾶς ἀπαντήσατε, διὰ τὸ προσωπικόν.

§165Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Προεδρ. Κυβερν.). Ἡ σύμβασις δὲν ἰσχύει δι’ ἕν ἔτος, ἰσχύει διὰ 20 ἔτη. Ἐὰν ὑπάρξῃ προσωπικὸν ἐντόπιον θὰ χρησιμοποιηθῇ. Ἐὰν παρὰ ταῦτα τοῦτο δὲν χρησιμοποιηθῇ ἔχει δικαίωμα τὸ Δημόσιον νὰ καταφύγῃ εἰς διαιτησίαν.

§166Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Ὅλος ὁ κόσμος φεύγει εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§167Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Προεδρ. Κυβ.). Θὰ μείνῃ κ. Ζαννῆ. Ἄρθρον 9. Ἡ διάρκεια τῆς παρούσης συμβάσεως ὁρίζεται 20ετὴς ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ νόμου τοῦ κυροῦντος αὐτήν. Ἐπειδὴ αὐτὸς θὰ ἀργήσῃ, παρακαλῶ νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία, ὥστε νὰ ἀρχίσῃ ἡ σύμβασις ἀπὸ 15 Ἀπριλίου, ἀνεξαρτήτως τοῦ χρόνου τῆς ὑπογραφῆς τῆς συμβάσεως. Ἐδῶ θὰ ἤθελα νὰ κάμω μίαν παρέμβασιν. Ἐτόνισαν ὡρισμένοι συνάδελφοι ὅτι βάζω τὸ μαχαῖρι στὸν λαιμὸν νὰ ψηφίσητε τὴν σύμβασιν αὐτήν. Καὶ ἀπόδειξις κατ’ αὐτοὺς εἶναι ὅτι ἡ Ἑταιρεία ἐκτελεῖ ἤδη αὐτὴ τὰ ἔργα τῆς Ρόδου. Δὲν μοῦ φαίνεται νὰ εἶναι ἀπολύτως ἀκριβές, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐλέχθη. Τὰ πράγματα ἔχουν ὡς ἑξῆς: Εἶσθε ἀπολύτως ἐλεύθεροι νὰ μὴ ψηφίσητε τὴν σύμβασιν, ἐὰν νομίζητε ὅτι δὲν εἶναι ἐπωφελής. Οὐδεμία ἔχει ἀναληφθῆ ὑποχρέωσις ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως περὶ ὑπογραφῆς τῆς συμβάσεως. Νομίζω ὅτι, τὴν σύμβασιν αὐτὴν διὰ τὴν Ρόδον τὴν ἔφερα κυρίως διότι θέλω τὰ ξενοδοχεῖα τῆς Ρόδου νὰ λειτουργήσουν ἀρτίως. Τὴν ἔφερα ἐπίσης διότι πιστεύω ὅτι ἡ Ρόδος εἶναι ἕνας τρόπος νὰ ἐξυψωθῇ ὁ Ἑλληνικὸς τουρισμὸς καὶ νὰ προσκομισθῇ συνάλλαγμα. Ἐὰν ἔχετε τὴν παραμικρὰν ἀμφιβολίαν περὶ τῆς καλῆς μου προθέσεως, ἀσφαλῶς νὰ μὴ τὴν ψηφίσετε τὴν σύμβασιν. Ὡς πρὸς τὰς ἐπισκευὰς αἱ ὁποῖαι γίνονται ἤδη εἰς τὴν Ρόδον, καθὼς γνωρίζετε τὸ Πάσχα εἶναι ἐφέτος εἰς τὰς 17 Ἀπριλίου, ἔπρεπε τὰ ξενοδοχεῖα νὰ λειτουργήσουν καὶ κατὰ τὰς ἡμέρας τοῦ Πάσχα, πῶς ὅμως θὰ λειτουργήσουν ἄνευ ἐπισκευῆς; Πέρυσι ὁ Ὀργανισμὸς Τουρισμοῦ εἰσέπραξεν ἀπὸ τὰ ξενοδοχεῖα 830 χιλιάδας δραχμὰς καὶ δὲν ἔβαλε, κ. συνάδελφοι, οὔτε ἕνα καρφί. Ἦταν συνεπῶς ἐφέτος τὰ ξενοδοχεῖα εἰς ἀθλίαν κατάστασιν. Ἔπρεπε κάποιος νὰ τὰ ἐπισκευάσῃ. Ἔγινεν ἡ ἑξῆς πρακτικὴ συμφωνία μὲ τὴν Τράπεζαν. Τὰ ξενοδοχεῖα ἐχρειάζοντο ἐπισκευὰς ἀπαραιτήτως. Τὰς ἐπισκευὰς τὰς ἀνέλαβεν ἡ Τράπεζα ὑπὸ τοὺς ὅρους ποὺ θὰ σᾶς εἴπω εὐθὺς ἀμέσως. Ὅλαι αἱ ἐπισκευαὶ τίθενται ὑπ’ ὄψιν τοῦ Ὀργανισμοῦ Τουρισμοῦ. Ἐὰν τελικῶς ψηφισθῇ ἡ σύμβασις μετὰ τῆς Τραπέζης, φυσικά, τὴν δαπάνην τῶν ἐπισκευῶν θὰ τὴν ἀναλάβῃ ἡ Τράπεζα, ἐὰν δὲν ὑπογραφῇ ἡ σύμβασις, τὴν δαπάνην θὰ τὴν καταβάλῃ ὁ Ε. Ο.Τ., ὁ ὁποῖος θὰ ἐξακολουθήσῃ διαχειριζόμενος τὰ ξενοδοχεῖα. Διατὶ ἐλέχθη ὅτι ἡ σύμβασις ψηφίζεται σήμερον καὶ ἤρχισεν ἤδη ἡ ἐφαρμογή της; Δὲν καταλαβαίνω. Πάντως τὸ ἀληθὲς ἐν προκειμένῳ εἶναι ἐκεῖνο ποὺ σᾶς εἶπον ἐγώ. Ἔρχομαι εἰς τὸ ἄρθρον 10. Ὁ κ. συνάδελφος, εἰς τὸν ὁποῖον τὸ Ξενοδοχειακὸν Ἐπιμελητήριον ἔδωσε τὰς πληροφορίας περὶ ἀσυμφόρων ὅρων, θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει του ὅτι ἐθέσαμε τὸ 20 καὶ 25%. Ἐπὶ τῶν διανυκτερεύσεων διὰ νὰ ἔχωμεν ὡρισμένον ποσοστὸν μισθώματος, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἐξευρεθῇ εὐκόλως. Δηλαδὴ ἐὰν ἐβάζαμε ποσοστὸν ἐπὶ τῶν πάσης φύσεως εἰσπράξεων, τὸ ποσοστόν βεβαίως, αὐτὸ δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ εἶναι 25%, θὰ ἦτο 5, 6, 7%. Θὰ εἴχαμεν ὅμως, τὴν πρόσθετον δυσκολίαν νὰ ἔχωμεν συνεχῶς ἀντιρρήσεις καὶ ἀπὸ τὸν μισθωτὴν καὶ ἀπὸ τὸν ἐκμισθωτήν ὡς πρὸς τὸ ὕψος τῶν πραγματοποιηθεισῶν εἰσπράξεων. Ἐνῷ ὅταν καθορίζωμεν γνώμονα τοῦ μισθώματος ἀποκλειστικῶς τὰς διανυκτερεύσεις, εἶναι ἀπολύτως εὐχερὲς νὰ ἐξακριβωθῇ ποῖαι πράγματι, ὑπῆρξαν αἱ διανυκτερεύσεις. Σᾶς ὡμίλησαν περὶ σκανδαλώδους μισθώματος, διότι ὁ Ε.Ο.Τ. τὸ μὲν ξενοδοχεῖον τοῦ Ναυπλίου τὸ ἐμίσθωσε μὲ 7,25% ἐπὶ τῶν πάσης φύσεως εἰσπράξεων. Τὸ 7,25% ἐπὶ τῶν πάσης φύσεως εἰσπράξεων εἶναι 22% ἐπὶ τῶν διανυκτερεύσεων περίπου. Ἀλλά, τὸ ξενοδοχεῖον Ναυπλίου, καθὼς γνωρίζετε, εἶναι γεμᾶτο καθ’ ὅλον τὸ ἔτος. Ἐὰν ζητήσητε σήμερον δωμάτιον εἰς τὸ Ναύπλιον, δὲν θὰ εὕρετε οὐδὲ ἓν κενόν, ἔστω καὶ διὰ τὸν Ἰούνιον. Τὸ αὐτὸ συμβαίνει καὶ διὰ τοὺς Δελφούς. Τί θέλετε αἱ ἴδιαι προϋποθέσεις ποὺ τίθενται διὰ τὸ Ναύπλιον, νὰ ὑφίστανται καὶ διὰ τὴν Ρόδον, ὅταν δὲν ὑφίστανται αἱ προϋποθέσεις αὐταί; Εἰς τὴν Ρόδον, πρὸς τὸ παρὸν τοὐλάχιστον, δὲν λειτουργοῦν καθ’ ὅλον τὸ ἔτος. Ἐλπίζομεν μετὰ 2 ἔτη, μετὰ 1 ἔτος, ἤ καὶ ἐφέτος, ὅλα τὰ ξενοδοχεῖα τῆς Ρόδου νὰ εἶναι γεμᾶτα. Σήμερον αὐτὸ τὸ πρᾶγμα δὲν ὑπάρχει καὶ συνεπῶς δὲν ἠμπορούσαμε νὰ πάρωμεν διὰ τὸν καθορισμὸν τοῦ μισθώματος τὴν προϋπόθεσιν τοῦ Ναυπλίου καὶ τῶν Δελφῶν. Ὑπῆρχεν μόνον μία πρότασις ἀπὸ τὸ Ξενοδοχειακὸν Ἐπιμελητήριον καὶ ἑτέρα ἀπὸ ἕνα ἰδιώτην καὶ ἀπὸ ὡρισμένους Γάλλους. Ἐὰν ὑπῆρχον καλλίτεραι ἀπὸ ὅ,τι εἶναι ἡ πρότασις τοῦ Ἀστέρος, ἰδίως ὡς πρὸς τὸ καζῖνον...

§168Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Τὸ ἄρθρον 10 τὸ δέχεσθε;

§169Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Πρ. Κυβ.). Δὲν εἶναι θέμα ἰδικόν μου, εἶναι θέμα τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, εἶναι θέμα τοῦ ὑπουργοῦ Συντονισμοῦ. Ἄλλωστε δὲν εἶναι θέμα συμβάσεως.

§170Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Ὁ προκάτοχος δεσμεύεται μὲ μίαν συμφωνίαν, ἡ ὁποία εἶναι ἐδῶ ἀναγεγραμμένη εἰς τὰ πρακτικά.

§171Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Πρ. Κυβ.). Κύριε Ζαννῆ, σᾶς εἶπον ἐπανειλημμένως, δὲν εἶναι ὅρος συμβάσεως. Κανονίσατέ το μὲ τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Κάνετε μίαν ἐπερώτησιν. Ἀλλὰ μὴ τὸ συζητεῖτε τώρα, διότι ἐγὼ δὲν δύναμαι οὔτε νὰ τὸ δεχθῶ, οὔτε νὰ μὴ τὸ δεχθῶ.

§172Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Ὅλα αὐτὰ τὰ λεπτὰ νὰ πᾶνε εἰς εἰδικὸν λογαριασμὸν διὰ νὰ γίνῃ ξενοδοχεῖον εἰς τὴν Κῶ ἤ τὴν Κάλυμνον.

§173Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ, Πρ. Κυβ.). Ὡς πρὸς τὸ ἄρθρον 11, ἐλέχθησαν πολλὰ διὰ τὸ καζῖνον. Δυστυχῶς, δὲν ὑπάρχει προθεσμία ἱδρύσεως καζίνου εἰς Νήσους. Ὁ λόγος εἶναι ἁπλοῦς. Διὰ νὰ ἱδρυθῇ καζῖνο, πρέπει νὰ ὑπάρχῃ κινούμενος πληθυσμός. Μὲ τοὺς 500–700 ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι θὰ διαμείνουν εἰς τὸν Ρόδον, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λειτουργήσῃ καζῖνον. Διότι αὐτοὶ οἱ 500 ἄνθρωποι, ἐντὸς ἐλαχίστου χρονικοῦ διαστήματος θὰ ἔχουν ἀπωλέσῃ ὅ,τι χρηματικὸν ποσὸν ἔχουν φέρει μαζί των καὶ θὰ ἀναγκασθῇ ἡ ἑταιρεία νὰ τοὺς ἐπιβιβάσῃ ἐξόδοις της ἐπὶ τοῦ ἀτμοπλοίου διὰ τὴν ἐπιστροφήν. Ἐβάλαμε λοιπὸν τὸν ὅρον, ὑποχρεοῦται ἡ ἑταιρεία νὰ ἱδρύσῃ καζῖνο μέχρι τῆς 30.4. 1956. Ἐὰν μετὰ τὴν πάροδον τῆς προθεσμίας αὐτῆς, δὲν ἔχῃ ἱδρύσει καζῖνο, ἢ δὲν θελήσῃ νὰ ὑπογράψῃ τὴν σύμβασιν, τὴν ὁποίαν θὰ τῆς προτείνομεν, θὰ εἴμεθα ἐλεύθεροι νὰ συνάψωμεν τὴν σύμβασιν τοῦ καζίνου, μὲ πάντα τρίτον. Σᾶς πληροφορῶ ὅτι οἱ Γάλλοι, εἰς τοὺς ὁποίους ἐκάναμε τὴν πρότασιν, συνεζήτουν σοβαρῶς, τὸ θέμα τοῦ καζίνου, ἐν τέλει ὅμως δὲν ἐδέχθησαν. Ἐπίσης ἕνα καζῖνο εἰς τὸ Παρίσι συνεζήτησε τὴν σύναψιν συμβάσεως διὰ ρουλέτταν, μὲ τὴν πεποίθησιν ὅτι ἡ Ρόδος συνδέεται διὰ ξηρᾶς μετὰ τῶν Ἀθηνῶν. Ὅταν ἀνεκάλυψεν ὅτι χωρίζεται διὰ θαλάσσης δὲν ἐπανῆλθε.

§174Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Ἄν γίνῃ αὐτό, ὑπὸ ποίους ὅρους θὰ λειτουργήσῃ τὸ καζῖνο;

§175Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Πρ. Κυβ.). Θὰ κάνωμεν σύμβασιν χωριστήν. Τώρα ποὺ δὲν θέλουν νὰ κάνουν καζῖνο, τί νὰ τοὺς εἴπω περὶ ποσοστῶν; Τὸ ἄρθρον 11 διορθοῦται ὡς ἑξῆς: Μετὰ τὴν λέξιν «καζίνου», θὰ τεθῇ «μετὰ τὴν 30. 9.1956. Ἐν περιπτώσει παραβάσεως οὐσιώδους διατάξεως τῆς συμβάσεως, τὸ Δημόσιον ἤ ὁ Ε.Ο.Τ. νομιμοποιοῦνται νὰ ζητήσουν τὴν ἔκπτωσιν τῆς ἑταιρείας». Καὶ τώρα ἔρχομαι ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς διαδικασίας. Κύριοι συνάδελφοι, νομίζω ὅτι ἡ διαιτησία, ἡ Ἑλληνικὴ βεβαίως, εἶναι ὁ καλύτερος τρόπος διὰ νὰ ἐξομαλύνωνται αὗται αἱ διαφοραὶ ἂν τυχὸν ὑπάρχουν, διότι καθὼς γνωρίζουν οἱ ἐξ ὑμῶν νομικοὶ εἶναι πολὺ πλέον δύσκολον νὰ ἔχετε τελεσίδικον καὶ ἀμετάκλητον ἀπόφασιν Ἑλληνικοῦ δικαστηρίου, διὰ τὴν ὁποίαν χρειάζεσθε 3 καὶ 4 ἔτη ἀπὸ τοῦ νὰ ἔχετε ἀπόφασιν τῆς διαιτησίας, ἡ ὁποία ἐκδίδεται πολὺ ταχύτερον. Εἶναι δυνατὸν συνεπῶς, διὰ πᾶσαν παράβασιν τὸ Δημόσιον ἢ ὁ Ὀργανισμὸς Τουρισμοῦ, νὰ καταφύγουν εἰς τὴν διαιτησίαν καὶ νὰ ζητήσουν ἂν ἡ παράβασις αὕτη εἶναι οὐσιώδης, τὴν ἔκπτωσιν τῆς ἑταιρείας, ἂν δὲν εἶναι οὐσιώδης, νὰ ζητήσουν τὴν ἀποζημίωσιν, διὰ πᾶσαν βλάβην τὴν ὁποίαν ὑπέστησαν ἐκ τῆς παραβάσεως. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι τὸ ἄρθρον περὶ διαιτησίας εἶναι τὸ ἄρθρον, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ὑπάρχῃ εἰς τὴν σύμβασιν. Διότι μὲ τὰ δικαστήρια, ἐν προκειμένῳ δὲν τελειώνομεν ποτέ. Προδικαστικὴ ἀπόφασις, ἐξέτασις μαρτύρων, δευτέρα ἀπόφασις ὁριστικὴ τοῦ Πρωτοδικείου, τοῦ Ἐφετείου κλπ. Συνεπῶς, ὁ εὐκολώτερος τρόπος εἶναι ὁ τρόπος τῆς καταφυγῆς εἰς διαιτητικὸν δικαστήριον.

§176Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Ἠμποροῦσεν ἡ σύμβασις νὰ ἔβαζε 5 ἔτη. Τώρα ἔχομεν μία ἢ δύο παραβάσεις. Τί τιμωρίαν θὰ ἔχῃ; Ἐρωτῶ τί;

§177Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Πρ. Κυβ.). Θὰ ἔχῃ χάσει ὅ,τι θὰ ἔχῃ καταβάλει εἰς ἐπισκευάς. Διότι, ἐὰν ψηφίσετε αὐτὴν τὴν σύμβασιν καὶ ὑπογραφῇ, διότι ἔχω καὶ δικαίωμα νὰ μὴ ὑπογράψω, ἐὰν ὑπογραφῇ ἡ σύμβασις, ἡ ἑταιρεία θὰ ἔχῃ δαπανήσῃ δι’ ἐφέτος, ὑπολογίζω περὶ τὰ 1½ ἑκατομ. Συνεπῶς δὲν θὰ εἶναι μεγάλη ποινὴ ἡ ἔκπτωσις ὅταν χάσῃ ὅ,τι ἔχει ἐξοδεύσει. Ἀλλά, ἡ ἔκπτωσις δὲν ἐμποδίζει νὰ καταφύγωμεν εἰς τὰ δικαστήρια καὶ νὰ ζητήσωμεν πᾶν διαφυγὸν κέρδος καὶ ζημίαν τὴν ὁποίαν θὰ ὑποστῶμεν ἐκ τῆς μὴ ἐφαρμογῆς τῆς συμβάσεως. Τὸ διαιτητικὸν δικαστήριον θὰ ἀποκλείῃ τὴν καταφυγὴν δι’ ἐπὶ πλέον ἀποζημίωσιν εἰς τὰ τακτικὰ δικαστήρια. Τὸ διαιτητικὸν δικαστήριον ἔχει μίαν ὡρισμένην ἐξουσιοδότησιν νὰ ἀποφανθῇ ἐὰν πρόκειται περὶ οὐσιώδους παραβάσεως τῆς συμβάσεως καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ κηρύξῃ τὴν ἑταιρείαν ἔκπτωτον. Ἐὰν τὸ Δημόσιον, ὁ Ὀργανισμὸς Δωδεκανησιακῆς Περιουσίας, πλὴν τῆς ἐκπτώσεως ἔχει καὶ δικαίωμα ἀπολήψεως, τότε θὰ καταφύγουν εἰς τὰ τακτικὰ δικαστήρια. Τὸ ἄρθρον 19 εἶναι ἄλλο ἓν δεῖγμα τῆς ἀγνοίας τῶν ὅρων τῆς συμβάσεως. Τὸ ἄρθρον 11, εἶναι τὸ ἄρθρον τὸ ὁποῖον ἐτέθη κατόπιν ἐπιμονῆς ἰδικῆς μου ὡς πρὸς τὴν ἀσφάλειαν. Ἐὰν θέλετε, κ. συνάδελφοι, δὲν θὰ ἔχωμεν παρὰ νὰ τὸ ἀπαλείψωμεν. Νομίζω ὅμως ὅτι δὲν εἶναι τοῦτο ὀρθὸν διὰ τὸν ἑξῆς λόγον. Τὰ ἀκίνητα αὐτὰ εἶναι ἀσφαλισμένα, ἀλλὰ ἔναντι μικροῦ σχετικῶς τιμήματος ἐν σχέσει μὲ τὴν πραγματικήν τους ἀξίαν. Ἡ Τράπεζα ἤθελε νὰ διατηρήσῃ τὴν ἀσφάλειαν, ἡ ὁποία ὑφίσταται καὶ σήμερον. Ἐγὼ ἐζήτησα τὸ ἀσφαλιζόμενον ποσὸν νὰ ἀνέλθῃ κατὰ 20%, ἀλλὰ δὲν βλέπω τί συμφέρον ἔχει ἡ Τράπεζα.

§178Ν. ΠΑΝΤΑΖΗΣ. Δὲν θὰ ὑπῆρχεν αὐτὴ ἡ ἀντίρρησις, ἐὰν ὑπῆρχε τρόπος νὰ μὴ τὰ ἀσφαλίζῃ καὶ αὐτὰ ὁ ἄλλος Ἀστήρ.

§179Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Πρ. Κυβ.). Καὶ τί κερδίζει, κύριε συνάδελφε; Ἡ Τράπεζα ἔχει ὑποχρέωσιν ἔναντι τοῦ Δημοσίου καὶ ἔναντι τοῦ Ὀργανισμοῦ Δωδεκανησιακῆς Περιουσίας, νὰ δώσῃ ἕνα μίσθωμα. Τὸ μίσθωμα θὰ τὸ δώσῃ εἴτε τὰ ἀσφαλίσῃ εἴτε ὄχι. Ἐζητήσαμεν τὴν ἀσφάλισιν, διὰ νὰ ἔχωμεν τὴν ἐξασφάλισιν ὅτι ἐὰν αὐτὰ τὰ πράγματα πάθουν τίποτε, νὰ δυνάμεθα νὰ εἰσπράξωμεν τὸ ἀσφάλιστρον. Διότι θὰ πρέπει νὰ γνωρίζετε ὅτι αὐτὰ τὰ ἀκίνητα εἶναι εὐπαθῆ καὶ εἶναι ἐπικίνδυνα ἐν περιπτώσει πυρκαϊᾶς.

§180Ν. ΠΑΝΤΑΖΗΣ. Τὴν παρατήρησιν αὐτὴν θὰ τὴν ὑπέβαλα ἐγώ, ἀλλὰ ὁ κ. Ζίγδης, ὁ ὁποῖος εἶπεν ὅτι μικρὸν ποσοστὸν κέρδους θὰ ἀφίνετο εἰς τὸν Ἀστέρα.

§181Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Πρ. Κυβ.) Κύριε Πανταζῆ, ὁμιλοῦμεν ἐπὶ τῆς συμβάσεως καὶ ἡ σύμβασις προβλέπει εἰς ὑποχρεώσεις, τοῦ ἀντισυμβαλλομένου ἔναντι ἡμῶν. Ἐγὼ σᾶς εἶπον ὅτι θὰ ἀπαλειφθῇ αὐτὸ τὸ ἄρθρον.

§182Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Δὲν ὑπάρχει τοιοῦτον θέμα.

§183Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Πρ. Κυβ.). Ἠθέλησα τὰ κτίρια νὰ ἀσφαλισθοῦν κατὰ 20% ἀκριβώτερον διότι τὸ ποσὸν δι’ ὃ σήμερον ἀσφαλίζονται τὰ ἀκίνητα δὲν εἶναι ἐπαρκές.

§184ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Σύμφωνοι σύμφωνοι.

§185Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 21, κ. ὑπουργέ, διὰ τοῦ ὁποίου προβλέπεται ἀποβολὴ μισθωτῶν ἠμπορεῖτε νὰ μοῦ δώσετε τὴν πληροφορίαν πόσοι εἶναι;

§186Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Πρ. Κυβ.). Ἕνας ἢ κανένας.

§187Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Ὀρθὸν θὰ ἦτο ἐν προκειμένῳ, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ ἀποβολὴ καὶ δὴ αἰφνιδιαστικὴ μισθωτῶν, νὰ προβλέπῃ κάποιαν ἀποζημίωσιν διὰ τὸν ἐκμισθωτήν.

§188Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Πρ. Κυβ.). Ἐὰν ὑπάρξῃ θέμα ἀποζημιώσεως, αὐτὴν θὰ πρέπει νὰ τὴν καταβάλῃ ὁ Ὀργανισμὸς Τουρισμοῦ. Ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει μισθωτικὸν δικαίωμα. Διὰ τὸ ἄρθρον 22. Ὅπως σᾶς εἶπα καὶ τὴν ἄλλην φοράν, γίνονται συνεννοήσεις διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ βάλωμεν ἕνα ἀτμόπλοιον Ἀλεξάνδρεια–Ρόδος–Πειραιᾶ καὶ τἀνάπαλιν. Καὶ ὑπάρχει μία τοιαύτη πρότασις δι’ ἀτμόπλοιον τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ἔλθῃ ἐδῶ εἰς τὰς 15 Ἰουνίου. Δυστυχῶς ἀκόμη ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας δὲν ἀπεδέχθη τὴν πρότασιν καὶ δὲν ἠξεύρω ἐὰν τελικῶς θὰ τὴν ἀποδεχθῇ, διότι τὸ ἀτμόπλοιον αὐτὸ εἶναι ἡλικίας 37 ἐτῶν.

§189Σ. ΚΑΝΑΒΑΡΙΩΤΗΣ. Εἶναι πρώτης τάξεως.

§190Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Πρ. Κυβ.). Καὶ ὑπάρχει νόμος βασικός, ὁ ὁποῖος ἀπαγορεύει τὴν ἔλευσιν πλοίων ἡλικίας μεγαλυτέρας τῶν 20 ἐτῶν καὶ πρέπει νὰ ὑπάρξῃ εἰδικὴ ἀπόφασις τῶν ὑπουργῶν Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας καὶ Οἰκονομικῶν. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας, τὸν ὁποῖον ἠρώτησα πρὸ ἡμερῶν, μοῦ ἔδωσε τὴν ἀπάντησιν ὅτι δὲν ἔχει καταλήξει εἰς συγκεκριμένα συμπεράσματα. Ἐλπίζω πάντως καὶ τὸ πνεῦμα πρὸς τοῦτο εἶναι, νὰ δεχθῇ τὴν ἔλευσιν τοῦ πλοίου αὐτοῦ. Τὸ πλοῖον αὐτὸ θὰ τοποθετηθῇ ὄχι μόνον εἰς τὴν γραμμὴν Ἀλεξανδρείας–Ρόδου– Πειραιῶς, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν γραμμὴν Πρίντεζι–Πειραιῶς–Ρόδου–Ἀλεξανδρείας, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ μεταφέρῃ καὶ ἐκ τῆς Δύσεως καὶ ἐκ τῆς Ἀνατολῆς εἰς τὴν Ρόδον ἐπισκέπτας χωρὶς ταλαιπωρίαν εἰς τὸν Πειραιᾶ. Ὡς πρὸς τὴν Καβάλαν. Ἀνεγείρεται τώρα ἕνα ξενοδοχεῖον, τὸ ὁποῖον ἀνῆκεν εἰς τὸν Ἀστέρα. Ὅταν ἐπελέγη αὐτὴ ἡ θέσις καὶ κατηρτίσθησαν τὰ ἀρχιτεκτονικὰ σχέδια εἰς ὡρισμένους κύκλους τῆς Καβάλας εἶχε γίνει ἡ πρότασις, δίπλα εἰς τὸ οἰκόπεδον, ὅπου ἐπρόκειτο νὰ ἀνεγερθῇ τὸ ξενοδοχεῖον νὰ ἀνεγερθῇ ἕνα Διοικητήριον, εἰς τὸ ὁποῖον θὰ ἐστεγάζοντο, ἡ Ἐφορία, ἡ Νομαρχία, καὶ αἱ λοιπαὶ δημόσιαι ὑπηρεσίαι. Ἡ Τράπεζα τότε εἶπεν ὅτι, ἐὰν γίνῃ διοικητήριον, δὲν ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ τὸ ξενοδοχεῖον. Καὶ ἐσταμάτησε. Ἐπειδὴ ἐπιθυμοῦμε νὰ ἀνεγερθῇ τὸ ξενοδοχεῖον εἰς τὴν Καβάλαν, καὶ διότι νομίζω, ὅτι δὲν χρειάζεται νὰ γίνῃ τὸ Διοικητήριον ἐκεῖ ὅπου προεβλέπετο, καὶ εἶναι καλύτερον νὰ γίνῃ κάτι, τὸ ὁποῖον θὰ ἀποδώσῃ ὡραιότητα εἰς τὴν πόλιν τῆς Καβάλας, ἡ ὁποία εἶναι πόλις ἐνδεδειγμένη διὰ τουριστικὴν ἀνάπτυξιν, συνεφώνησε καὶ τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν, νὰ μὴ ἀνεγερθῇ τὸ Διοικητήριον διότι δὲν ὑπῆρχον καὶ τὰ χρήματα καὶ ἐκεῖ νὰ γίνῃ ἕνας δημόσιος κῆπος. Ἐπὶ τοῦ οἰκοπέδου αὐτοῦ ὑπάρχει ἕνας θερινὸς κινηματογράφος, τοῦ ὁποίου ἡ μίσθωσις λήγει τὸ 1956. Θὰ παραμείνῃ, λοιπόν, ἐν λειτουργίᾳ, ὁ θερινὸς κινηματογράφος μέχρι τῆς 30.9.56 καὶ μετὰ θὰ γίνῃ ἐκεῖ κῆπος δημόσιος καὶ ὄχι Διοικητήριον. Αὐτὸ εἶναι τὸ μυστικὸν τοῦ ἄρθρου 23. Συνεπῶς, προτείνω αἱ λέξεις «διὰ τῆς ἀμέσου κατεδαφίσεως παντός...» νὰ ἀντικατασταθῇ «μέχρι τῆς 30.9.56 κατεδαφίσεως».

§191Ν. ΠΑΝΤΑΖΗΣ. Αἱ δαπάναι κατεδαφίσεως δὲν νομίζετε, ὅτι θὰ πρέπει νὰ ἐπιβαρύνουν...

§192Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Πρ. Κυβ.). Αὐτὸ εἶναι θέμα τοῦ Δημοσίου καὶ τοῦ ἀντισυμβαλλομένου.

§193Κ. ΒΕΝΕΤΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον λέγει: «Ἀμέσου κατεδαφίσεως τῶν κτισμάτων τοῦ κινηματογράφου».

§194Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Πρ. Κυβ.). Εἶπον μέχρι τὴν 30.9. 1956.

§195Κ. ΒΕΝΕΤΗΣ. Διατὶ τὸ βάλατε, ἐφ’ ὅσον αὐτοί, οἱ ὁποῖοι κατώρθωσαν νὰ πείσουν τὴν Τράπεζαν νὰ κάμῃ ἀνέγερσιν τοῦ ξενοδοχείου αὐτοῦ, εἶναι αὐτοί, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὸν κινηματογράφον, μὲ ἀντικειμενικὸν σκοπὸν τὴν ἐκμετάλλευσίν του.

§196Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Πρ. Κυβ.). Τὸ ξενοδοχεῖον θὰ εἶναι ἕτοιμον τὸν Μάϊον τοῦ 1956. Τώρα δὲν ὑπάρχει λόγος, ἀπὸ ἐκδίκησιν, νὰ τὸν βγάλωμεν ἀμέσως ἔξω.

§197Κ. ΒΕΝΕΤΗΣ. Ὑπάρχει καὶ παραϋπάρχει μάλιστα, διότι ὁ εὐπρεπισμὸς τῆς Καβάλας πρέπει νὰ ἀρχίσῃ ἀπὸ τώρα.

§198Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Πρ. Κυβ.). Ἐκεῖνο, κύριοι συνάδελφοι, διὰ τὸ ὁποῖον δὲν ἔχω καμμίαν δικαιολογίαν —καὶ λυποῦμαι ὅτι δὲν τὸ ἀντελήφθην ἐγκαίρως — εἶναι ἡ παρατήρησις του κ. Παπασπύρου εἰς τὸ ἄρθρον 24, ὡς πρὸς τὸ θέμα τῶν ἰδιωτικῶν ἐγγράφων. Καὶ θὰ ἤμην ὑπόχρεως εἰς τὸν κ. Παπασπύρου, ἐὰν ἠμποροῦσε νὰ μοῦ εἴπῃ τώρα μίαν διατύπωσιν ὥστε νὰ ἠμποροῦσε νὰ γίνῃ ἀδαπάνως, διότι ἡ σύμβασις εἶναι μία σύμβασις, ἡ ὁποία δημιουργεῖ δαπάνας 20 ἑκατομμυρίων δραχμῶν τουλάχιστον. Διότι ἐδαπανήθησαν ἀπὸ τὸ Δημόσιον 11 ἑκατομμύρια καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι ἄλλα 8 ἢ 9 ἀκόμη ἀξίζουν τὰ κτίρια φθάνομεν τὰ 20 ἑκατομμύρια.

§199Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Κύριε ὑπουργέ, κάτι παρόμοιον εἴχομεν εἰς τὰς ἀγροληψίας. Ἐκεῖ ἡ διατύπωσις ἔγινεν ἀτελῶς διὰ νὰ μειωθοῦν εἰς τὸ ⅒, 1)12, 1)30 τὰ δικαιώματα τοῦ συμβολαιογράφου καὶ τοῦ ὑποθηκοφύλακος.

§200Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Πρ. Κυβ.). Κάμετέ μου μίαν πρότασιν νὰ τὴν δεχθῶ καὶ νὰ γίνῃ διὰ συμβολαιογραφικοῦ ἐγγράφου.

§201Χ. ΣΟΛΟΜΩΝΙΔΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, πρὸ 10ημέρου ἐψηφίσαμεν ἕναν νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου ἠγόραζε τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τὸ Οἰκονομικῶν, ἀπὸ τὸν ΟΔΕΠ τὴν ἔκτασιν τοῦ Περάματος ἀντὶ 5 δισεκατομμυρίων παλαιῶν δραχμῶν. Καθωρίσθη εἰς τὴν σύμβασιν ἐκείνην, ὅτι δὲν δύνανται νὰ ὑπερβοῦν τὰ τέλη τὰ 2 ἑκατ. παλαιῶν δραχμῶν. Δύναται, λοιπόν, καὶ ἐδῶ νὰ καθορισθῇ ὅτι ἀνεξαρτήτως τοῦ ποσοῦ τῆς συμβάσεως θὰ εἶναι τόσα τὰ δικαιώματα, τὰ συμβολαιογραφικὰ καὶ τὰ τέλη.

§202Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Πρ. Κυβ.). Νὰ εἴπωμεν ὅτι καταρτίζονται διὰ συμβολαιογραφικοῦ ἐγγράφου ἀτελῶς, τοῦ συμβολαιογράφου δικαιουμένου νὰ εἰσπράξῃ ἀμοιβὴν μέχρι 30 χιλ. δραχμῶν.

§203Δ. ΛΟΝΤΟΣ. Κατ’ ἀνώτατον ὅριον 2 χιλιάδων.

§204Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Πρ. Κυβ.). Κατ’ ἀνώτατον ὅριον 10 χιλ. δραχμῶν.

§205Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Κύριε ὑπουργέ, εἶναι ἄλλα τὰ δικαιώματα τοῦ συμβολαιογράφου καὶ ἄλλα τὰ τέλη. Νὰ εἴπωμεν: «ἀτελῶς καὶ τὰ δικαιώματα τοῦ συμβολαιογράφου δὲν δύνανται νὰ ὑπερβαίνουν τὰς 1.000 δραχμάς.».

§206Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Πρ. Κυβ.). Τέλος, κύριοι συνάδελφοι, διὰ νὰ μὴ ἐπανέρχομαι, δέχομαι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Θεοτόκη τὴν ἀφορῶσαν εἰς τὴν Κέρκυραν. Καὶ δέχομαι καὶ τὴν τροπολογίαν τῶν κ. κ. Καραπιπέρη, Διακουμοπούλου κλπ. ἄν καὶ δὲν θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ μπῇ εἰς αὐτὸν τὸν νόμον, ἀλλὰ ἐπειδὴ εἶναι ἐπείγουσα, παρακαλῶ νὰ τὴν δεχθῆτε καὶ σεῖς. Πρόκειται περὶ τοῦ ἑξῆς: Τώρα δὲν ἔχει δικαίωμα οὔτε ὁ Τουρισμὸς οὔτε οἱ μισθωταὶ τῶν ἰαματικῶν πηγῶν νὰ δανείζωνται καὶ νὰ βάζουν ὑποθήκην, εἰς τὸ Ταμεῖον Παρακαταθηκῶν καὶ Δανείων. Διὰ τὰς 5 λουτροπόλεις τὸ θέμα ἔχει ἀντιμετωπισθῆ. Τὸ ἀντεμετώπισαν καὶ ἕνας εἰς τὰς Θερμοπύλας καὶ ἕνας εἰς Μακεδονίαν οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποθηκεύσουν τὰ ἀκίνητα ἐπὶ τῶν ὁποίων ἔχουν ἀνεγείρει διὰ νὰ βελτιώσουν τὰς ἐγκαταστάσεις των. Μὲ τὴν τροπολογίαν τῶν κ. συναδέλφων αὐτὴ ἡ δυσκολία αἴρεται καὶ συνεπῶς παρακαλῶ νὰ τὴν ἀποδεχθῆτε, ὁπότε ἡ ὀνομασία αὐτοῦ τοῦ σχεδίου νόμου θὰ μεταβληθῇ καὶ θὰ ὀνομασθῇ νομοσχέδιον ἀφορῶν τὸν τουρισμὸν κλπ. (Χειροκροτήματα).

§207Κ. ΒΕΝΕΤΗΣ. Διὰ τοῦ ἄρθρου 23, παρακαλῶ θερμῶς, νὰ γίνῃ ὡς ἔχει διατυπωθῆ εἰς τὸ ἀρχικὸν σχέδιον. Ἐὰν καὶ αὐτὸ εἶναι ἀδύνατον, τοὐλάχιστον νὰ κατεδαφισθῇ μέχρι τὴν 31.10.1955, ὥστε νὰ περάσῃ καὶ ἡ θερινὴ περίοδος.

§208Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Πρ. Κυβ.). Μάλιστα, δέχομαι τὴν 31.10.55.

§209Ν. ΠΑΝΤΑΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ νομοσχέδιον ἐψηφίσθη δὶς καὶ εἶναι πολὺ περίεργος ἡ διατυπωμένη ἀξίωσις τοῦ συναδέλφου Καβάλας, νὰ θίξῃ πολίτας τῆς πόλεως, οἱ ὁποῖοι ἐν δικαίῳ εὑρισκόμενοι, ὑπέγραψαν σύμβασιν πενταετοῦς μισθώσεως μετὰ τοῦ δημοσίου ὑποχρεωθέντες εἰς καταβολὴν περίπου τετρακοσίων ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Εἶναι πολὺ περίεργος ἡ ἀξίωσις νὰ ζητεῖται ἡ ἀποξένωσις ἐκ τῶν δικαιωμάτων των, ζημιούμενοι οὕτως ἀνεπανορθώτως. Θὰ ἤθελον νὰ μᾶς ἐξηγήσῃ ὁ κ. συνάδελφος, τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους ἀναγκάζεται νὰ μᾶς ὑποχρεώσῃ νὰ ψηφίσωμεν τὴν 31.10.55, ἐφ’ ὅσον τὸ ξενοδοχεῖον δὲν πρόκειται νὰ εἶναι ἕτοιμον πρὸ τοῦ 1956. Θὰ ηὐχόμην νὰ πάρωμεν τὸ οἰκόπεδον διὰ νὰ γίνῃ τὸ Διοικητήριον. Ἐφ’ ὅσον ὅμως τοῦτο δὲν εἶναι εὔκολον καὶ δυνατόν, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ μείνῃ ὁ κ. ὑπουργὸς εἰς τὴν τροπολογίαν διὰ τὴν κατεδάφισιν τὴν 30.9.55 ὁπότε, οὔτε τὸ κράτος ὑπαναχωρεῖ, οὔτε τὸ θέατρον θίγεται.

§210Π. ΜΟΝΤΖΑΛΑΣ. Παρακαλῶ νὰ κατονομασθῇ ὁ ἀνάδοχος, διότι ὑποπτεύομοι, ὅτι ἀφορᾷ τὸν ἀνάδοχον τῶν λουτρῶν Σιδηροκάστρου, μὲ τὸν ὁποῖον ἀντιδικεῖ ἡ πόλις τοῦ Σιδηροκάστρου ἐπὶ μίαν τριακονταετίαν.

§211ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ἀφορᾷ τὴν Ξάνθην.

§212Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δὲν γνωρίζω ποῖον ἀφορᾷ τὸ ἄρθρον, νομίζω ὅμως, ὅτι, ἐφ’ ὅσον τὸ Κράτος ἔχει ἀναλάβει μίαν ὑποχρέωσιν καὶ ἐφ’ ὅσον ὅπως ὁ ἴδιος ὁ ὑπουργὸς ὡμολόγησεν ἐκ τῆς τηρήσεως τῆς ὑποχρεώσεως αὐτῆς δὲν ζημιοῦται τὸ Κράτος διότι — περίπου — τὰ χρονικὰ ὅρια συμπίπτουν εἶναι ἀκατανόητον, διατὶ θέλομεν νὰ ζημιωθοῦν Ἕλληνες πολῖται. Ἐγὼ δὲν τὸ ἀντιλαμβάνομαι.

§213ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσομεν περαιωμένην τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νομοσχεδίου. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλή, δέχεται τὸ ἄρθρον 1 ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ;

§214ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, δεκτόν.

§215ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑπομένως τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου ἐγένετο δεκτὸν ὡς ἐτροποποιήθη, ὡς καὶ τὸ ἄρθρον 1 τῆς συμβάσεως. (Ἐν συνεχείᾳ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 2ον καὶ 3ον, ὡς ἐτροποποιήθησαν. Τὰ ἄρθρα 4, 5, 6 καὶ 7 ἐγένοντο δεκτὰ ὡς ἔχουν. Τὸ ἄρθρον 8 ἐγένετο δεκτὸν ὡς ἐτροποποιήθη παρὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ. Ὁμοίως τὸ ἄρθρον 9 καὶ τὸ ἄρθρον 10 ἐγένοντο δεκτὰ ὡς ἔχουν. Τὸ ἄρθρον 11 ἐγένετο δεκτὸν ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ. Τὰ ἄρθρα 12, 13, 14 καὶ 15 ὡς ἔχουν. Τὸ ἄρθρον 16 ὡς ἐτροποποιήθη παρὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ. Τὰ ἄρθρα 17–22 ὡς ἔχουν. Τὸ ἄρθρον 23 ὡς ἐτροποποιήθη κατὰ πρότασιν τοῦ κ. Βενέτη. Τὸ ἄρθρον 24 ὡς ἐτροποποιήθη κατὰ πρότασιν τοῦ κ. Παπασπύρου. Ἐγένοντο ἐπίσης δεκτὰ τὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου δεύτερον καὶ τρίτον. Προστίθεται ὡς ἄρθρον τέταρτον, ἡ τροπολογία τοῦ κ. Θεοτόκη, ἄρθρον πέμπτον ἡ τροπολογία τοῦ κ. Καραπιπέρη. Τὸ δεύτερον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου τρίτου ἀποτελεῖ ἴδιον ἄρθρον ἕκτον). Ἐγένετο δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν κατ’ ἄρθρον, ὡς ἐτροποποιήθη, ἀναβαλλομένης τῆς ψηφίσεως τοῦ συνόλου, τὸ σχέδιον νόμου «περὶ ἐξουσιοδοτήσεως πρὸς ὑπογραφὴν συμβάσεως περὶ ἀξιοποιήσεως τουριστικῶν ἐγκαταστάσεων Ρόδου». Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς περὶ Ταμείων Ἐφέδρων Πολεμιστῶν Κρήτης κειμένης νομοθεσίας καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». Ὁ εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας κ. Μακρόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§216Σ. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ὅπως ἐξ ἁπλοῦ βλέμματος ἐπὶ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου ἀσφαλῶς, θὰ ἐπείσθητε, ἰδίᾳ ἐκ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν διατάξεων, αὐτοῦ, εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι, οὔτε δι’ ἐμὲ ὁμιλοῦντα τὴν 1ην πρωϊνὴν ὥραν, ἀλλὰ οὔτε ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτοῦ τούτου τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἐπιτετραμμένον αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ ἐκταθῶ καὶ νὰ μακρυγορήσω. Τὸ νομοσχέδιον περιλαμβάνει 83 ἐν ὅλῳ ἄρθρα. Ἑπομένως, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ κάμωμεν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, ἴσως–ἴσως θὰ ἔπρεπε νὰ ἀντιμετωπίσωμεν 83 αὐτοτελεῖς ἀρχάς.

§217Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Τὸ κατατεθὲν νομοσχέδιον πόσα ἄρθρα περιελάμβανε;

§218Σ. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τριάκοντα ἄρθρα. Ὁπωσδήποτε ὅμως ὑπάρχει καὶ μία γενικὴ ἀρχὴ διέπουσα τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Ἡ ἀρχὴ αὕτη συνίσταται εἰς τὸ ὅτι τὸ νομοσχέδιον καλεῖται νὰ πληρώσῃ ἀνάγκας, νὰ πληρώσῃ κενά, νὰ πληρώσῃ ἐνδεχομένας ἀσαφείας αἱ ὁποῖαι ἀπεδείχθησαν ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν μέχρι τοῦδε ἰσχυουσῶν διατάξεων, διότι τὸ νομοσχέδιον ἐν τῷ συνόλῳ του, μολονότι τὸ πρῶτον μέρος, ἴσως θὰ ἠδύνατο νὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς παρερμηνείας, ἀναφέρεται εἰς καθαρῶς ἐποικιστικὰς διατάξεις. Εἶναι, κύριοι συνάδελφοι, ἀδιαπαρασάλευτος ἀλήθεια, ὅτι τὸ μέγα δοκιμαστήριον τῶν νόμων ὁσονδήποτε σοφοὶ καὶ ἐὰν εἶναι οἱ νομοθέται, ἀποτελεῖ ἡ ἐφαρμογὴ ἐν τῇ πράξει τῶν διατάξεων τοῦ νόμου αὐτοῦ. Εἶναι φυσικὸν τοῦτο, διότι οἱ νόμοι ἀποτελοῦν κανόνας, τοὺς ὁποίους ὁ ἄνθρωπος ζῶν ἐν κοινωνίᾳ θεσπίζει ἀκριβῶς πρὸς ρύθμισιν τῶν σχέσεων τῆς διαβιώσεώς του καὶ τῆς ἀναπτύξεώς του. Ἐφ’ ὅσον δὲ αἱ σχέσεις αὗται εἶναι μεταβληταὶ καὶ ἐξελίσονται, μοιραίως ἓν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον συνετάγη ἐν ὄψει ἄλλων παλαιοτέρων σχέσεων, εἶναι μοιραῖον νὰ ὑποστῇ μεταβολάς, λόγῳ τῶν νεωτέρων αὐτῶν σχέσεων. Ἐν τούτῳ ἔγκειται καὶ ἡ βάσις τοῦ νομοσχεδίου, διότι ἡ ἀρχή, ἡ ὁποία τὸ διέπει εἶναι, ὅτι ὁ νομοθέτης, ἢ ἡ Κυβέρνησις ἀναγκάζεται νὰ φέρῃ τὸ νομοσχέδιον λόγῳ τοῦ ὅτι, ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν μέχρι τοῦδε κειμένων διατάξεων, προέκυψεν, ὅτι οἱ ὑφιστάμενοι κανόνες χρήζουν συμπληρώσεως ἐνῷ ὡρισμένα ζητήματα ἀντιμετωπίζονται τὸ πρῶτον τώρα. Αὐτὴ εἶναι ἡ βασικὴ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου. Ὅπως εἶπον ἐν ἀρχῇ, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ εἰσέλθωμεν περαιτέρω εἰς ἔρευναν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ θὰ ἔπρεπε νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τόσας ἀρχάς, ὅσαι περίπου εἶναι αἱ διατάξεις αὐτοῦ. Τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς τὴν γενικὴν αὐτὴν συζήτησιν, δι’ οὓς λόγους ἐν ἀρχῇ ἀνέφερον. Ἴσως τοῦτο καταστῇ δυνατὸν κατὰ τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν δοθέντος ὅτι θὰ ἐπακολουθήσῃ καὶ ἐκεῖ συζήτησις. Παρὰ ταῦτα θεωρῶ ἐπιβεβλημένον νὰ τονίσω μερικὰ σημεῖα τοῦ νομοσχεδίου, τὰ ὁποῖα παρουσιάζουν ποιάν τινα γενικωτέραν σημασίαν καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων κατὰ τὴν ἐμὴν ἀντίληψιν, τὸ νομοσχέδιον τοῦτο καινοτομεῖ. Αἱ διατάξεις αὗται εἶναι αἱ ἀφορῶσαι τὰ ἐφεδρικὰ ταμεῖα Κρήτης, ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 16 περὶ διαδοχῆς κλήρου, ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 25 περὶ ἀποκαταστάσεως ἐθνικῶν ἀγωνιστῶν καὶ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 26, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπαναφέρονται τροποποιημέναι διατάξεις τοῦ παλαιοῦ ἀγροτικοῦ νόμου, δι’ οὗ λαμβάνεται μέριμνα ἀγροτικῆς ἀποκαταστάσεως τῶν καπνεργατῶν. Αὐτὰς τὰς τέσσαρας διατάξεις, αὐτὰ τὰ τέσσαρα μέρη, θεωρῶ ὅτι ἔχουν κάποιαν γενικωτέραν σημασίαν. Εἰδικώτερον, κύριοι, ὡς πρὸς τὰ ἐφεδρικὰ ταμεῖα Κρήτης, ἔχω νὰ σημειώσω ταῦτα. Τὰ ἐφεδρικὰ ταμεῖα Κρήτης ἱδρύθησαν διὰ τοῦ νόμου 3345)25, ὡς δὲ ἐκ τοῦ κειμένου τοῦ νόμου τούτου προκύπτει, εἶχον σκοποὺς ἐποικιστικούς, σκοποὺς κοινωνικούς, σκοποὺς ἐκτελέσεως δημοσίων ἔργων, γενικῶς δὲ ἦσαν ταμεῖα ἀναφερόμενα εἰς ἕνα τομέα γενικῆς δράσεως, ὁ ὁποῖος ἀναμφισβητήτως ἦτο ὄντως ἐπίζηλος ἀπὸ πάσης πλευρᾶς, ἐὰν ὑποτεθῇ ὅμως, ὅτι ὑπῆρχον καὶ αἱ προϋποθέσεις πραγματώσεως αὐτῶν. Τὸ τελευταῖον τοῦτο δὲν κατέστη δυνατόν, μολονότι ὡς προικοδότησις τῶν ταμείων αὐτῶν ἐδόθη ἡ ἀκίνητος μοναστηριακὴ περιουσία ἐν Κρήτῃ, ἡ ὁποία μετεβιβάσθη κατὰ τὰ ⅗ εἰς τὰ ἐφεδρικὰ αὐτὰ ταμεῖα, διὰ νὰ ἀποτελέσῃ τὸν πυρῆνα τῆς πραγματώσεως τῶν σκοπῶν των. Ὁ εἰς ἔκτασιν προσδιορισμὸς τῆς περιουσίας αὐτῆς φθάνει εἰς 110 χιλιάδας στρέμματα γῆς, συνιστάμενα ἐκ 40 χιλιάδων στρεμμάτων καλλιεργημένων γαιῶν, ἐκ 1.000 στρεμμάτων ποτιστικῶν καὶ τῶν ὑπολοίπων ἐκ λειβαδίων καὶ ἀγόνων ἐκτάσεων. Τὸν νόμον 3345 ἦτο μοιραῖον νὰ ἀντικαταστήσῃ καὶ συμπληρώσῃ ἄλλος νόμος διότι ἡ πολυσχιδὴς δρᾶσις, ἣν ὥριζε διὰ τὰ Ταμεῖα δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ μὲ τὰ οἰκονομικὰ αὐτὰ μέσα. Πράγματι, ἠκολούθησεν ὁ νόμος 5502 εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τοῦ ὁποίου ἀναφέρεται ὅτι «τὰ Ταμεῖα δὲν ἠδυνήθησαν μέχρι τοῦδε, ὄχι μόνον νὰ δικαιώσουν πλήρως τὰς ἐλπίδας αἵτινες ἐπ’ αὐτῶν ἐστηρίχθησαν ἀλλ’ ἔστω καὶ νὰ ἐπιτελέσουν ἔστω καί τινας τῶν κυριωτέρων σκοπῶν δι’ οὓς συνεστήθησαν, μεταξὺ τῶν ὁποίων προεῖχε κυρίως ἡ παροχὴ βραχυπροθέσμων εὐθηνῶν δανείων. Αὐτὸ εἶναι μία ὁμολογία τοῦ δευτέρου νομοθέτου ἐν σχέσει πρὸς τὴν ἀποτυχίαν τοῦ αʹ νομοθετήματος. Ἀλλὰ καὶ πέραν αὐτοῦ, κύριοι συνάδελφοι, ἐπακολουθεῖ τρίτος νόμος ὁ Α. Ν. 1801) 1951, ὁ ὁποῖος συνεπληρώθη καὶ ἐτροποποιήθη διὰ τοῦ τρίτου νόμου 1868)1951. Ἕτερος νόμος, τέταρτος κατὰ σειράν, ὁ 2185)1952 καὶ πέμπτος ὁ 2258)1952 ὁ ὁποῖος διεπεξῆλθεν ἀρκετὰ ζητήματα ἀφορῶντα τὰ ἐν λόγῳ Ταμεῖα καὶ ἐνδιέτρεψεν ἰδιαιτέρως εἰς τὸν τρόπον τῆς διαθέσεως τῆς ἀγροτικῆς αὐτῶν περιουσίας. Οἱ ἀνωτέρω πέντε κατὰ σειρὰν νόμοι, μετέβαλον ἕκαστος τὸν προηγούμενον καὶ ἐσκόπουν τὴν ἐπίλυσιν τοῦ σκοποῦ τοῦ ἀρχικοῦ νόμου. Ἀτυχῶς ὅμως ὅλοι αὐτοὶ οἱ νόμοι ἀπέτυχον διότι ἤντλησαν τὰς βασικὰς των ἀρχὰς ἀπὸ τὸν ἀρχικὸν νόμον καὶ ἤδη διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοθετήματος καλούμεθα νὰ συμπληρώσωμεν τὰς ἀδυναμίας τῶν προηγουμένων νόμων. Οὕτω διὰ τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ σχεδίου ὁρίζεται ὅτι ὁλόκληρος ἡ περιουσία τῶν ἐφεδρικῶν Ταμείων Κρήτης παραχωρεῖται ὑποχρεωτικῶς πρὸς ἀποκατάστασιν πολεμιστῶν ἐχόντων ὡς κύριον ἐπάγγελμα τοῦ γεωργοῦ κτηνοτρόφου καὶ τῶν στερηθέντων τῆς ἀγροτικῆς των ἰδιοκτησίας συνεπεία ἀπαλλοτριώσεως. Διαγράφεται οὕτω μία σαφὴς πορεία πλέον τοῦ νομοθέτου. Καὶ ὀφείλω εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ νὰ ἐξάρω τὴν κυβερνητικὴν προσπάθειαν καθὼς καὶ τῶν συναδέλφων τῆς ἀντιπολιτεύσεως ἰδίᾳ τῶν Κρητῶν βουλευτῶν, οἵτινες συνετέλεσαν ἀπὸ τῆς ἀρχῆς διὰ τὴν ἐπιψήφισιν καὶ τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ σκοποῦ τοῦ νομοθετήματος. Τοῦτο εἶναι μία βασικὴ ἀρχὴ εἰς τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον καὶ μία καινοτομία διὰ τὰ ἐφεδρικὰ Ταμεῖα Κρήτης. Βεβαίως τὸ νομοσχέδιον συνοδεύεται ἀπὸ ἄλλας καινοτομίας εἰς τὰ κατ’ ἰδίαν ἐν αὐτῷ ἄρθρα ὅπως εἶναι ὁ καθορισμὸς τιμήματος ἀποζημιώσεως, ὁ καθορισμὸς γεωργικοῦ κλήρου κλπ. Τοιουτοτρόπως διὰ τῆς συναρτήσεως αὐτῶν λαμβάνονται ὅλαι αἱ δυναταὶ ἀνθρώπιναι προϋποθέσεις ὥστε νὰ ἐπιτύχῃ ἀπολύτως ὁ ἐπιδιωκόμενος σκοπὸς τοῦ νομοθετήματος. Πέραν τούτων ὑπάρχουν ἄλλαι διατάξεις γενικοῦ χαρακτῆρος ὅπως ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 16 ὅπου ἐπέρχεται μία καινοτομία εἰς τὸ βασικὸν στοιχεῖον τῆς κληρονομίας τοῦ κλήρου ὥστε νὰ ὑπάρξῃ ὁμοιόμορφος μεταχείρισις κληρονομίας κλήρου βάσει τῶν διατάξεων τοῦ Ἀστικοῦ Κώδικος. Ἐπὶ πλέον ὅμως τούτων διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου καθορίζεται σαφῶς καὶ τὸ σημεῖον ἀπὸ τοῦ ὁποίου νοεῖται ὑφιστάμενον κληρονομικὸν δικαίωμα ἐπὶ κλήρου ρητῶς ὁριζόμενον ὅτι ἡ κληρονομία ἐπὶ κλήρου κληρούχου ἀποβιοῦντος ὑφίσταται μετὰ τὴν κατὰ τὰ ἄρθρα 74 καὶ 180 τοῦ ἀγροτικοῦ Κώδικος ὁριστικὴν κατάταξίν του. Οὕτω ἁπλουστεύεται καὶ ἀποσαφηνίζεται ἐφεξῆς τὸ θέμα τῆς κληρονομίας κλήρου τὸ ὁποῖον εἶναι γνωστὸν πόσον πολυσχιδὲς ἦτο μέχρι σήμερον. Διὰ τοῦ ἄρθρου 16 λοιπὸν ρυθμίζονται τὰ τῆς κληρονομίας τοῦ κλήρου τῶν ἀγροτικῶν ἀποκατασταθέντων ἤ ἀποκαθισταμένων ἀγροτῶν. Καὶ σημειωθήτω ὅτι τὸ θέμα τῆς κληρονομίας τοῦ κλήρου, εἶναι θέμα συνδεόμενον ἀμεσώτατα μὲ τὰ τῆς ἀγροτικῆς νομοθεσίας προσδοκώμενα ἀποτελέσματα καὶ ἀπετέλεσεν ἀπὸ τῆς ἀρχῆς ζήτημα δυσεπίλυτον.

§219Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Κύριε συνάδελφε ποίαν σχέσιν ἔχουν αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγετε μὲ τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον;

§220ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε βουλευτὰ ὁ κ. Μακρόπουλος τὴν στιγμὴν ταύτην κάνει εἰσήγησιν καὶ συνεπῶς νομίζω ὅτι δὲν δικαιοῦσθε νὰ διακόψητε αὐτόν. Ὅταν τερματίσῃ τὴν εἰσήγησίν του δύνασθε νὰ ἐγγραφῆτε καὶ νὰ ὁμιλήσητε.

§221Σ. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς σημειῶ, κ. συνάδελφε, ὅτι διὰ τοῦ ἄρθρου 16 τοῦ νομοσχεδίου καταργοῦνται τὰ ἄρθρα 221, 227 καὶ 232 τοῦ Ἀγροτικοῦ νόμου τὰ ὁποῖα ἐρρύθμιζον ἐν τῷ παρελθόντι τὰ τῆς κληρονομίας κλήρου.

§222Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε ἀντιλαμβάνεσθε τί λέγει ὁ κ. εἰσηγητὴς εἰς τὴν Βουλήν; Εἰσηγεῖται διατάξεις αἱ ὁποῖαι ἔρχονται εἰς σύγκρουσιν μὲ ἄλλας διατάξεις νόμων καὶ προσπαθεῖ νὰ πείσῃ τὴν Βουλὴν περὶ τοῦ ὀρθοῦ τῶν ἀπόψεών του.

§223Σ. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε ὁ Ν. 2536 εἶναι καθαρῶς εἰδικὸς νόμος ὁ ὁποῖος ἀφορᾷ τὸν ἐποικισμὸν τῶν παραμεθορίων περιοχῶν. Ἐφ’ ὅσον κατ’ ἀκολουθίαν εἰς τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοθέτημα δὲν ὑπάρχει εἰδικὴ καταργητικὴ διάταξις τῶν ὁριζομένων εἰς τὸ Ν. Δ. 2536 εἶναι φανερὸν ὅτι δὲν θίγονται διατάξεις τοῦ προηγουμένου εἰδικοῦ τούτου νόμου ὡς ἀνεφέρατε καὶ συνεπῶς δὲν εἰσηγοῦμαι πράγματα μὴ βάσιμα. Ἐν πάσῃ περιπτώσει κύριοι συνάδελφοι, ἄλλο στοιχεῖον τὸ ὁποῖον ἐν προκειμένῳ εἰσάγεται διὰ διατάξεων τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου εἶναι ὁ καθορισμὸς ὁρίου ἀπὸ τὸ ὁποῖον ἐξαρτᾶται ἡ διαδοχὴ τοῦ κλήρου, καὶ ὡς χρονικὸν ὅριον διαδοχῆς λαμβάνεται ἡ ὁριστικὴ μορφὴ τοῦ κλήρου ἀδιαφόρως ἂν ἠκολούθησεν ἀποζημίωσις τοῦ κλήρου ἢ ἐξόφλησις αὐτοῦ. Ἁπλοποιεῖται ἐν τέλει ἡ ὅλη διαδικασία διαδοχῆς καὶ τοῦτο νομίζω ὅτι εἶναι μία μεγάλη καινοτομία τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου. Ἄλλαι καινοτομίαι εἶναι αἱ τοῦ ἄρθρου 25 καὶ 26 διὰ τῶν ὁποίων ἐπαναφέρονται ἐν ἰσχύϊ διατάξεις τοῦ Ἀγροτικοῦ κώδικος κάπως τροποποιημέναι καὶ αἱ ὁποῖαι ἀποβλέπουν διὰ μὲν τοῦ ἄρθρου 25 εἰς τὴν ἀποκατάστασιν ἀγωνιστῶν Μακεδονομάχων καὶ διὰ τοῦ ἄρθρου 26 εἰς τὴν ἀποκατάστασιν καπνεργατῶν. Καὶ εἰς μὲν τὸ ἄρθρον 25 ἡ παραχώρησις γίνεται πρὸς τοὺς ἀγωνιστὰς Μακεδονομάχους λόγῳ τῶν ἐξαιρετικῶν καὶ πολυτίμων ὑπηρεσιῶν τὰς ὁποίας προσέφεραν εἰς τὴν Πατρίδα. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν καινοτομίαν τοῦ ἄρθρου 26 κατὰ τὴν ἐπεξεργασίαν τοῦ σχεδίου ἐνώπιον τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἐξέφρασα τοὺς δισταγμούς μου μήπως τυχὸν προκύψουν θέματα ἀντισυνταγματικότητος τοῦ νόμου, λόγῳ τῆς θέσεως τῶν καπνεργατῶν οἱ ὁποῖοι ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ θεωρηθοῦν ὡς ἐργάται τῆς γῆς καὶ καλλιεργηταὶ καὶ οἱ ὁποῖοι τοιουτοτρόπως δὲν θὰ ἐτύγχανον τῆς συνταγματικῆς προστασίας. Ὁπωσδήποτε ὅμως τὸ θέμα αὐτὸ δὲν μὲ ἀπασχολεῖ πλέον διότι αἱ διατιθέμεναι γαῖαι δὲν θὰ προέρχωνται ἐξ ἰδιωτικῶν ἀπαλλοτριώσεων διὰ νὰ προσκρούσωμεν εἰς τὸ ἄρθρον 114 τοῦ Συντάγματος. Ἀλλὰ αἱ γαῖαι θὰ εἶναι τοῦ Δημοσίου καὶ συνεπῶς θὰ γίνεται ἐλευθέρα μεταβίβασις. Κατὰ συνέπειαν νομίζω ὅτι τὸ θέμα ἀντισυνταγματικότητος δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς δικαιολογημένον, καθόσον αἴρεται πᾶς δισταγμὸς προκειμένου, ὡς ἀνέφερον, περὶ διαθέσεως γαιῶν ἀνηκόντων εἰς τὸ Δημόσιον. Νομίζω λοιπὸν ὅτι καὶ ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ ἰδιαιτέρα πρόνοια λαμβάνεται ὑπὸ τοῦ Κράτους διὰ τοὺς καπνεργάτας καὶ τοῦτο ἀποτελεῖ μίαν γενικὴν ἀρχὴν ἐπιλύσεως ἑνὸς σοβαρωτάτου προβλήματος ὅπως τῆς ἐργατικῆς ἀποκαταστάσεως. Αὐταὶ κύριοι συνάδελφοι εἶναι αἱ γενικαὶ ἀρχαὶ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοθετήματος τὰς ὁποίας ἐν συντομίᾳ σᾶς ἀνέπτυξα, ὑπάρχουν δὲ πλεῖσται ἄλλαι διατάξεις τὰς ὁποίας θὰ συναντήσωμεν εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, καὶ διὰ τὰς ὁποίας, διὰ νὰ μὴ κάμνω κατάχρησιν τοῦ βήματος καὶ σᾶς κουράσω δὲν θὰ εἰσηγηθῶ. Ἐνώπιον τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς κύριοι συνάδελφοι κατὰ τὴν ἐπεξεργασίαν τοῦ σχεδίου ἤχθησαν καὶ 70 περίπου τροπολογίαι αἵτινες ἀπησχόλησαν τὴν Ἐπιτροπὴν ἐπὶ 18 συνεδριάσεις. Αἱ τροπολογίαι αὗται ἔχουσι περιβληθῆ διὰ τοῦ κύρους τῶν ὑπογραφῶν τοῦ μεγίστου μέρους τῶν μελῶν τοῦ Σώματος καὶ ἔχουσιν ὑπογραφῆ ὑπὸ τῶν ⅔ περίπου αὐτοῦ. Κατὰ συνέπειαν ὅλοι γνωρίζουν τὰς λεπτομερείας τῶν τροπολογιῶν αὐτῶν, τὰς ὁποίας θεωροῦν βασίμους καὶ δικαιολογημένας ὥστε νὰ σᾶς ἀπαλλάξω τοῦ κόπου νὰ μὲ παρακολουθήσετε εἰς τὴν ἀνάλυσιν τοῦ περιεχομένου τῶν τροπολογιῶν αὐτῶν. Καταλήγων κύριοι συνάδελφοι, προτείνω ὅπως ἀποδεχθῆτε τὸ νομοθέτημα ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, (παρατεταμένα χειροκροτήματα ἐξ ὅλης τῆς αἰθούσης).

§224ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μητσοτάκης ἔχει τὸν λόγον.

§225Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ νομοσχέδιον περιέχει πέραν τῶν διατάξεων αἱ ὁποῖαι ἀφοροῦν τὰ ἐφεδρικὰ κτήματα Κρήτης καὶ ἄλλας διατάξεις. Κατὰ συνέπειαν εἶναι δυσχερὲς νὰ ὁμιλήσῃ κανεὶς ἐπὶ τῆς ἀρχῆς. Οἱ Κρῆτες βουλευταὶ δεχόμεθα τὸ πρῶτον κεφάλαιον τοῦ νομοσχεδίου ἀκριβῶς ὡς ἔχει καὶ παραιτούμεθα τῶν τροπολογιῶν. Ἤθελα νὰ προτείνω πρὸς τὴν Βουλὴν, ἐὰν θὰ ἦτο δυνατόν, νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὰ ἄρθρα διότι ἐκεῖ ὑπάρχουν ἀντιρρήσεις. Νὰ θεωρηθῇ ψηφισθὲν τὸ κεφάλαιον τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὰ ἐφεδρικὰ κτήματα Κρήτης καὶ ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέραν ὅλαι αἱ ἀντιρρήσεις θὰ διατυπωθοῦν ἐν ἐκτάσει.

§226Γ. ΠΑΜΠΟΥΚΑΣ. Δὲν ὑπάρχει θέμα ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου.

§227ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε ἀπολύτως δίκαιον. Δύο ἤ τρεῖς εἶναι ἐγγεγραμμένοι ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ κατόπιν θὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν.

§228Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ. (Ὑπ. Γεωργίας). Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι τὸ πρῶτον κεφάλαιον ὅπως καὶ τὸ δεύτερον κεφάλαιον τοῦ νομοσχεδίου ἔγινε δεκτὸν ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον Γεωργίας ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἡ ὁποία ὁμοθυμαδὸν ἐπρότεινεν εἰς τὸ Σῶμα ὅπως εἰς μίαν μόνην ἀνάγνωσιν γίνῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο νόμος τοῦ Κράτους.

§229ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀντωνίου ἔχει τὸν λόγον.

§230Α. ΑΝΤΩΝΙΟΥ. Μεταξὺ τῶν ἄλλων ἀπαλείψεων αἱ ὁποῖαι ἐπροτάθησαν ὑπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς εἶναι καὶ ἡ τοῦ ἄρθρου 18. Τὸ ἀποδέχεσθε τοῦτο;

§231Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ. (Ὑπ. Γεωργίας). Ἐγένετο δεκτόν.

§232ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπασταύρου ἔχει τὸν λόγον.

§233Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, ὁμολογῶ ὅτι τοιαύτην παραμόρφωσιν καὶ τοιαύτην μωσαϊκὴν ἐμφάνισιν νομοθετήματος ἔτι, οὐδέποτε εἰς τὴν κοινοβουλευτικήν μου ζωὴν συνήντησα. Δὲν γνωρίζω δὲ ἐὰν καὶ αὐτὸς οὗτος ὁ πατὴρ τοῦ νομοθετήματος ὁ ὑπογράψας τοῦτο κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἀναγνωρίζῃ ἐκ τῆς ἐπελθούσης διαφοροποιήσεως αὐτοῦ ἐὰν τὸ νομοθέτημα αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον κατέθεσεν πρὸς ψήφισιν ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἢ ἄλλο. Τὸ ἀρχικὸν νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ, εἶχεν ἀρχικῶς 29 μόνον ἄρθρα, τὰ ὁποῖα ὅμως ἐπληθύνθησαν ὡς ἡ ἄμμος τῆς θαλάσσης καὶ ἔφθασαν εἰς 81 κατὰ τὰς 18 συνεδριάσεις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Φαινόμενον πράγματι πρωτοφανές. Δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω καὶ ποῦ νὰ ἀποδώσω τὸ αἴτιον τῆς αὐξήσεως αὐτῆς τῶν ἄρθρων. Ἢ ὁ κ. ὑπουργὸς δὲν παρηκολούθησε τὸ νομοθέτημά του ἢ ἡ ὑπηρεσία του ἡ ὁποία τοῦ εἰσηγήθη τὰς σχετικὰς διατάξεις εἶναι ἀνερμάτιστος καὶ οὐδόλως κατέχει τὸ θέμα τῶν ἐποικιστικῶν διατάξεων, πρᾶγμα ποὺ θίγει αὐτὸν τοῦτον τὸν ὑπουργόν. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν κύριοι συνάδελφοι, νὰ θεωρηθῇ ὅτι ἡ ὑπηρεσία ἐποικισμοῦ τοῦ ὑπουργείου Γεωργίας κατεῖχε καλῶς τὸ θέμα τοῦ ἐποικισμοῦ καὶ εὑρίσκεται εἰς τὸ ὕψος της, παρακολουθοῦσα τὰ θέματα τοῦ ἐποικισμοῦ ὅταν μέσα εἰς τρία ἔτη ἔρχεται 4 φορὰς ἀπὸ τοῦ 1951 νὰ ζητήσῃ τὴν ψήφισιν νομοθετημάτων, ὡς τὸ παρόν, δηλοῦσα ἀνικανότητα νὰ ἐφαρμόσῃ νόμους τοὺς ὁποίους προηγουμένως εἶχε φέρει πρὸς ψήφισιν. Ποῦ λοιπὸν θὰ ἀποδοθῇ τοῦτο; Ἢ εἰς τὴν ἔλλειψιν κατοχῆς τῶν ἐποικιστικῶν προβλημάτων ἢ εἰς ἀδυναμίαν νὰ ἐπιλύσῃ τὰ ζητήματα αὐτά, ὑποχρεοῦσα τοὺς ὑπουργοὺς νὰ φέρουν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς διάφορα νομοθετήματα δι’ ὧν ἐπιδιώκεται ἡ λύσις ἑνὸς ζητήματος ἀλύτου μέχρι τῆς στιγμῆς.

§234Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ. (Ὑπ. Γεωργίας). Κύριε συνάδελφε, ὁμιλεῖτε ἐπὶ τοῦ αʹ σκέλους τοῦ νομοθετήματος; Νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀγνοοῦνται αἱ γενικότητες τοῦ πρώτου νόμου καὶ αἱ ἀνάγκαι τροποποιήσεώς του πρὸς ἐπίλυσιν τοῦ σκοποῦ του. Διότι, κ. συνάδελφε, ὁ πρῶτος νόμος ἐγένετο πρὸ 30 ἐτῶν, καὶ συνεπῶς νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλέγχωνται αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ ὑπουργείου διὰ τὸ θέμα αὐτὸ αἱ ὁποῖαι εὑρίσκονται εἰς τὸ ὕψος των καὶ εἶναι ἄξιαι παντὸς ἐπαίνου διὰ τὰς πολυτίμους ὑπηρεσίας, τὰς ὁποίας παρέχουν.

§235Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Κύριε ὑπουργέ, νομίζω ὅτι καὶ σεῖς ἔχετε μίαν σχετικὴν εὐθύνην εἰς τὸ ζήτημα τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοθετήματος, τὴν ὁποίαν ὅμως δὲν δυνάμεθα νὰ σᾶς καταλογίσωμεν διότι ἀσχολεῖσθε ὡς γνωστὸν εἰς ἄλλα σοβαρώτερα νομοθετικὰ μέτρα τῆς γεωργίας καὶ αὐτὸ σᾶς δικαιολογεῖ, διότι δὲν ὑπέστη τὸν ἔλεγχόν σας, ὅπως συμβαίνει μὲ τὰ ἄλλα νομοθετήματα, τὰ ὁποῖα πλήρη φέρονται ἐνώπιον τοῦ Σώματος. Δὲν παύω ὅμως νὰ νομίζω ὅτι αἱ ὑπηρεσίαι σας εἶναι ὑπεύθυνοι ὅταν φέρουν νομοθετήματα μὲ δύο σκέλη ἀλληλοσυγκρουόμενα.

§236ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀναφέρει ὁ τίτλος καὶ περὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων.

§237Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Λέγει ὁ τίτλος τοῦ νομοσχεδίου «καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». Ἀλλὰ αἱ περιληφθεῖσαι διατάξεις ἔχουν γενικὸν περιεχόμενον καὶ ὄχι σχετικὸν μὲ τὸν σκοπὸν τοῦ νομοσχεδίου. Καὶ ἔπρεπεν ἡ ὑπηρεσία νὰ εἶναι ἐνήμερος πολὺ περισσότερον, ὅταν παρίσταται εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ δέχεται 52 τροπολογίας οὐδεμίαν σχέσιν ἐχούσας μὲ τὸ νομοσχέδιον. Ὅταν κατατίθεται τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλὴν δὲν δύναται νὰ ἔχῃ δύο σκέλη ἀντιτιθέμενα πρὸς ἄλληλα. Ἔχει ἓν σκέλος ἀφορῶν τοὺς ἐφέδρους παλαιοὺς πολεμιστὰς τῆς Κρήτης, τὸ δὲ ἄλλο, ἄλλας διατάξεις τοῦ Ἀγροτικοῦ νόμου, ἀσχέτους μὲ τὸ περὶ ἐφέδρων πολεμιστῶν Κρήτης νομοθέτημα.

§238ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀναφέρει ὁ τίτλος καὶ περὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων.

§239Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Τὸ δὲ ἄλλο ἀποτελεῖ προσθήκην. Κατὰ ρητὴν παράβασιν τοῦ ἄρθρου καὶ τοῦ Συντάγματος λέγει τὸ νομοσχέδιον «οὐδεμία προσθήκη καὶ πρότασις νόμου ἢ τροπολογία γίνεται δεκτή, ἐὰν δὲν σχετίζεται ἀμέσως πρὸς τὸ κύριον περιεχόμενον τῆς προτάσεως». Ἐπιγράφεται τὸ νομοσχέδιον «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς περὶ Ταμείων ἐφέδρων πολεμιστῶν Κρήτης νομοθεσίας καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». Αἱ ἄλλαι τινὲς διατάξεις ἔχουν γενικὸν περιεχόμενον καὶ δὲν ἀναφέρονται εἰς θέματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἠδύναντο νὰ περιληφθοῦν εἰς τὸ νομοθέτημα περὶ ἐφέδρων πολεμιστῶν Κρήτης. Πολὺ δὲ περισσότερον ὅτι εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν ἀπόντος τοῦ κ. ὑπουργοῦ, ἔρχεται ἡ παρισταμένη ὑπηρεσία καὶ δέχεται 52 τροπολογίας, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν καμμίαν σχέσιν μὲ τὸ συζητούμενον σχέδιον.

§240ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ λέγετε ὅτι φέρει τὴν εὐθύνην ἡ ὑπηρεσία, ἀφοῦ τὸ νομοσχέδιον φέρει τὴν ὑπογραφὴν τοῦ κ. ὑπουργοῦ.

§241Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Ἐγὼ ἐξηγήθην σαφῶς. Εἶπον διὰ ποῖον λόγον θεωρῶ ὑπεύθυνον καὶ ὑπόλογον εἰς τὴν διατύπωσιν ἑνὸς κακοῦ νομοθετήματος τὴν ὑπηρεσίαν. Φωνάζετε τώρα, διότι τὸ νομοθέτημα ἀφορᾷ τὴν περιφέρειάν σας. Ἀλλ’ ἐπειδὴ θίγει καὶ τὴν περιφέρειάν μου δι’ αὐτὸ διαμαρτύρομαι καὶ ἐγώ.

§242Θ. ΔΙΑΚΟΥΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφορᾷ ὅλην τὴν Ἑλλάδα.

§243Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Αἱ προστεθεῖσαι εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τροπολογίαι ἀφοροῦν ὅλην τὴν Ἑλλάδα, ὄχι τὸ ἀρχικὸν νομοσχέδιον.

§244Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβερ.). Θὰ παρακαλέσω καὶ ἐγὼ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, τὰς οἱασδήποτε μομφὰς τὰς ὁποίας ἔχει νὰ διατυπώσῃ, νὰ τὰς στρέψῃ κατὰ τοῦ ὑπευθύνου ὑπουργοῦ τοῦ ὑπογράφοντος τὸ νομοσχέδιον καί, βεβαίως, καὶ κατὰ τῆς Κυβερνήσεως ὁλοκλήρου, ἡ ὁποία εἶναι ὑπεύθυνος διὰ τὸ νομοσχέδιον. Αἱ ὑπηρεσίαι δὲν εἶναι ὑπεύθυνοι ἔναντι τῆς Βουλῆς, εἶναι ὑπεύθυνοι μόνον ἔναντι τοῦ ὑπουργοῦ. Αἱ ὑπηρεσίαι πράττουν τὸ καθῆκον των. Ἐφ’ ὅσον ὁ ὑπουργὸς ἐδέχθη εἰσήγησιν τῆς ὑπηρεσίας, ἡ ὑπηρεσία οὐδεμίαν εὐθύνην φέρει. Θὰ παρεκάλουν λοιπόν, νὰ μείνωμεν μέσα εἰς τὸ πλαίσιον αὐτό, τὸ ὁποῖον εἶναι σύμφωνον πρὸς τὴν πάντοτε τηρουμένην ἐν τῇ Βουλῇ τακτικὴν καὶ φρασεολογίαν. Καὶ ἐκτὸς τούτου, εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν, ἡ περὶ ἧς πρόκειται ὑπηρεσία ἐπιτελεῖ εὐσυνειδήτως τὸ καθῆκον της καὶ εὑρίσκεται πλήρως εἰς τὸ ὕψος της.

§245Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Γνωρίζετε τὸν σεβασμὸν καὶ τὴν βαθυτάτην ἐκτίμησιν τὴν ὁποίαν τρέφω πρὸς τὸ πρόσωπόν σας, κ. Πρόεδρε. Καὶ θὰ ἤθελα τὸν πανηγυρικὸν αὐτὸν ἔπαινον τῶν ὑπηρεσιῶν νὰ μὴ τὸν ἤκουον. Διότι ἔτσι ἐνθαρρύνονται αἱ ὑπηρεσίαι καὶ φθάνομεν εἰς τὸ σημεῖον, πολλὲς φορές, νὰ μὴ κυβερνῶμεν ἡμεῖς, ἀλλ’ αἱ ὑπηρεσίαι (θόρυβος).

§246ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε ρήτωρ, εἶσθε ἐκτὸς θέματος. Εἶσθε ἐλεύθερος νὰ ὁμιλήσετε, ἀλλὰ πάντοτε ἐντὸς τοῦ θέματος. Εἶσθε ἔμπειρος καὶ τὸ γνωρίζετε αὐτό.

§247Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Σᾶς παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε. Ἐγὼ δὲν συνηθίζω νὰ ταλαιπωρῶ τὴν Βουλὴν (θόρυβος).

§248Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβερ.). Ἀφοῦ διετύπωσα τὴν παράκλησιν εἰς τὸν ἐπὶ τοῦ βήματος συνάδελφον, ἔχω νὰ διατυπώσω μίαν παράκλησιν καὶ πρὸς τὴν Βουλήν. Ὁ κ. συνάδελφος ἔχει δικαίωμα νὰ ἀντιτίθεται καὶ πρὸς τὰς γνώμας τὰς ἰδικάς μας καὶ πρὸς ὅλους. Ἀλλ’ ἔχει δικαίωμα νὰ ἀναπτύξῃ τὰς ἰδικάς του. Θὰ παρακαλέσω λοιπόν, νὰ ἀφίσωμεν τὸν κ. συνάδελφον νὰ ἀναπτύξῃ τὰς ἀπόψεις του, ἔστω καὶ ἂν ἀντιτίθενται πρὸς οἱασδήποτε ἀπόψεις τὰς ὁποίας ὑμεῖς κ. συνάδελφοι, ὑποστηρίζομεν. Αὐτὸ ἀπαιτεῖ, ἄλλωστε, ἐκτὸς τῆς ἠθικῆς τάξεως, καὶ ἡ σκοπιμότης νὰ μὴ παραταθῇ ἡ συνεδρίασις ἐπὶ πολύ.

§249Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Ἡ γνώμη μου εἶναι αὐτὴ κ. συνάδελφοι, καὶ τὴν γνώμην μου ἔχω τὸ δικαίωμα ἐλευθέρως νὰ τὴν ὑποστηρίζω, παρὰ τὰς ἀντιρρήσεις ἐνίων τῶν κ. συναδέλφων, καὶ νὰ ἀναφέρω περιστατικά, τὰ ὁποῖα θὰ σᾶς βγάλουν ἀπὸ τὴν πλάνην εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεσθε. Τὸ νομοσχέδιον περιέχει διάταξιν ἀφορῶσαν τὴν ἰδιαιτέραν μου περιφέρειαν σοβαρωτάτης σημασίας, ἐκ τῆς ἀποδοχῆς τῆς ὁποίας θὰ ἐξαρτηθῇ ἡ ψῆφος τὴν ὁποίαν θὰ δώσω εἰς τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον. Ἡ διάταξις αὐτὴ διαβάλλει ὅλον τὸ νομοσχέδιον, διότι ἀντίκειται πρὸς τὸ ἄρθρον 57 τοῦ Συντάγματος, ἀλλὰ κυρίως, διότι θίγει μίαν περιφέρειαν, ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ τύχῃ ἐκ μέρους τῶν ὑπηρεσιῶν καὶ μέρους τοῦ κ. ὑπουργοῦ, διαφόρου μεταχειρίσεως. Τὸ θέμα τὸ ὁποῖον θίγει τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον καὶ τὸ ὁποῖον τὸ κάμνει διαβλητόν, εἶναι τὸ ἑξῆς: Εἰς τὸ ἄρθρον 29 περιλαμβάνεται ἡ ὑπ’ ἀρ. 1299 ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἡ ὁποία διετυπώθη ἐπὶ θέματος, ἀφορῶντος τὴν Θεσπρωτίαν, θέματος ἀφορῶντος μίαν τεραστίαν περιουσίαν, τὴν ὁποίαν ἐγκατέλειψαν οἱ Μουσουλμάνοι τῆς Τζαμουριᾶς ἀπερχόμενοι τὸ 1944 πρὸς τὴν Ἀλβανίαν. Πῶς ἐδικαιολογήθη ἡ ἀπόφασις, ἡ ὁποία ἤδη κυροῦται διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, παρεντιθεμένη ὡς νομοθέτημα τελείως ξένον πρὸς τὸ περιεχόμενον, πρὸς τὸ νόημα καὶ πρὸς τὴν ἐπιδίωξιν τῆς ἀποφάσεως αὐτῆς. Ἡ ἀπόφασις αὐτή, προεκλήθη ἀπὸ τὰ ἑξῆς περιστατικά, τὰ ὁποῖα εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ θέσω ὑπὸ τὴν κρίσιν σας. Διότι εἶναι ἐνδεχόμενον ἐκ τῆς ἀναπτύξεως τῶν περιστατικῶν αὐτῶν νὰ δημιουργηθῇ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν ἡ ἐντύπωσις, ἤ μᾶλλον ἡ πεποίθησις, ὅτι τὸ θέμα τὸ διαλαμβανόμενον εἰς τὸ νομοσχέδιον ἔχρῃζεν ἰδιαιτέρας μεταχειρίσεως, διότι δὲν εἶναι θέμα μικρᾶς σημασίας, ἀλλ’ εἶναι θέμα ἀφορῶν ὁλόκληρον περιφέρειαν, εὑρισκομένην παρὰ τὰ σύνορα, μὲ κοινωνικὸν σκοπόν, ἀλλὰ καὶ μὲ ἐθνικὴν καὶ μὲ τοπικὴν ἀκόμη σημασίαν. Εἰς τὴν Θεσπρωτίαν εἶχον ἀπομείνει, μετὰ τὴν ἀνταλλαγὴν τοῦ ἑλληνοτουρκικοῦ πληθυσμοῦ, περὶ τὰς 18–20 χιλιάδας Μουσουλμάνοι. Οἱ Μουσουλμάνοι αὐτοὶ ἦσαν Τοῦρκοι, ὄχι Ἀλβανοί, διότι δὲν ἦσαν ἐξ Ἀλβανικῆς προελεύσεως, ἀλλὰ προήρχοντο ἀπὸ ἐξισλαμισμὸν γηγενοῦς στοιχείου, τὸ ὁποῖον πράγματι ἔγινε κατὰ τὸν 16ον, 17ον, 18ον αἰῶνα. Ἐπὶ τῆς ἐποχῆς τοῦ Ἀλῆ Πασσᾶ καὶ προγενεστέρως. Ἠναγκάσθη ὁ πληθυσμὸς τῆς περιφερείας αὐτῆς νὰ ἐξισλαμισθῇ λόγῳ τοῦ ὅτι κατεῖχεν τὸ εὐφορώτερον μέρος τῆς Ἠπείρου. Ἐπειδὴ ὅμως εἰς τὴν περιφέρειαν αὐτὴν εἶχον ἐγκατασταθῆ καὶ ἰσχυροὶ Ἀλβανοὶ ἄρχοντες ὡς δεσπόται τοῦ τόπου καὶ ὡς ἡγέται, ἠκολούθησαν καὶ οἱ ἐξισλαμισθέντες γηγενεῖς τὴν ἀλβανικὴν γλῶσσαν, τὴν γλῶσσαν τῶν Ἀλβανῶν μπέηδων, οἱ ὁποῖοι κατῴκησαν εἰς Παραμυθιάν, Μαργαρίτη, Φιλιάτες. Μολονότι ἦσαν Τοῦρκοι ὡμίλουν τὴν ἀλβανικὴν γλῶσσαν. Παρὰ τὴν ὁμιλίαν τῆς ἀλβανικῆς γλώσσης, μέσα των δὲν ὑπῆρχεν συνείδησις ἀλβανική. Ἔμειναν Τοῦρκοι κατὰ συνείδησιν. Τὸ 1925 εἶχον ἑτοιμασθῆ νὰ ἀναχωρήσουν ἐξ Ἑλλάδος περιλαμβανόμενοι εἰς τὴν ἀνταλλαγὴν τοῦ ἑλληνοτουρκικοῦ πληθυσμοῦ. Δυστυχῶς, ἐπεμβάσει τῆς Ἰταλίας, ἐχαρακτηρίσθησαν ἀπὸ τὴν γνωστὴν δήλωσιν τοῦ Ρουὲν Ἀλβανοί καὶ παρέμειναν. Ἀπέμεινεν οὕτω ἕνας πληθυσμὸς 18–20 χιλιάδων Μουσουλμάνοι μὲ ἀλβανικὴν ἰθαγένειαν, πληθυσμὸς ὁ ὁποῖος ἐδημιουργήθη κυρίως ἀπὸ ἐξισλαμισμένους γηγενεῖς. Ἕνα μέρος τοῦ πληθυσμοῦ, τὸ ὁποῖον δὲν ἠλλαξοπίστησεν, ἐγκατέλειψε τὰς περιουσίας του καὶ ἐτράπη πρὸς τὰ ὀρεινὰ τοῦ Σουλίου καὶ τῆς Μούργκανας. Ταύτας κατέλαβον οἱ Μουσουλμάνοι γενόμενοι κύριοι τοῦ εὐφορωτέρου μέρους τῆς Θεσπρωτίας. Ὁ πληθυσμὸς τῶν Μουσουλμάνων Τσαμουργιᾶς ἀνήρχετο κατὰ τὸ 1940, εἰς 2.000 περίπου οἰκογενείας καὶ ὅταν ἐγκατέλιπον τὴν Θεσπρωτίαν ἀνήρχετο εἰς 18.000, ἡ δὲ περιουσία των ἡ ἀκίνητος, διότι τὴν κινητὴν συναπεκόμισαν φεύγοντες, ἀναβιβάζεται εἰς 120.000 στρέμματα περίπου καλλιεργούμενα καὶ εἰς 200.000 περίπου λειβάδια καὶ ἀγόνους ἐκτάσεις. Ἡ στάσις τούτων κατὰ τὴν περίοδον τῆς Κατοχῆς, ὑπῆρξεν ἐγκληματικῶς ἀνθελληνική. Ἡ Θεσπρωτία θρηνεῖ ἐξ αἰτίας των, 2.000 σφαγέντας καὶ φονευθέντας. Τὰ δὲ περισσότερα χωρία ἐπυρπολήθησαν καὶ ἐλεηλατήθησαν. Φεύγοντες τὸ 1944, οἱ Μουσουλμάνοι οὗτοι, ἐκτὸς τοῦ ὅτι δὲν ἄφησαν τίποτε ὀρθόν, ἀπογυμνώσαντες τὴν περιοχὴν καὶ καταστρέψαντες τὰ πάντα, φεύγοντες λέγω, συναπεκόμισαν ὅλον τὸν κινητὸν πλοῦτον τῶν Ἑλληνικῶν χωρίων καὶ τὸν ἰδικόν των. Τὴν ἀκίνητον περιουσίαν των κατέλαβον κατὰ ἕνα τμῆμα ἐκεῖνοι οἵτινες φεύγοντες τὴν δίωξίν των ἐγκατεστάθησαν εἰς τὸ Σοῦλι, τὴν Μουρργάνα καὶ εἰς τὰ ὀρεινά. Ἐπίσης, Σκηνῖται, Σαρακατσαναῖοι καὶ Βλάχοι καὶ Ἀρβανιτοβλάχοι ἀπὸ τοῦ 1945 κατέλαβον μέγα μέρος τῆς περιφερείας αὐτῆς καὶ τὴν κατέχουν ἔκτοτε. Ἀπὸ τὸ 1946 ἤρχισε τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον νὰ ἐνδιαφέρεται καὶ νὰ περισυλλέγῃ τὴν περιουσίαν αὐτήν, ἀναθέσαν εἰς τὰς Ἐφορίας τὴν διαχείρισίν της. Ἦτο δὲ αὕτη, ἀστικὴ καὶ ἀγροτική, λειβάδια καὶ ἐλαιόδενδρα. Ἀπέδιδεν ὄχι ὀλιγώτερα τῶν πέντε δισεκατομμυρίων ἐτησίως. Οὕτω ἐδημιουργήθη μία πραγματικὴ κατάστασις συγκεχυμένη ἡ ὁποία ἠνάγκασε τὸ ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν νὰ δώσῃ μίαν λύσιν. Κατόπιν ἐνεργειῶν τῶν πληθυσμῶν καὶ ἡμῶν τῶν πολιτευτῶν κατέληξεν εἰς τὴν ὀρθοτέραν τοιαύτην. Ἀπεφάσισε νὰ δώσῃ τὰς ἐκτάσεις αὐτὰς εἰς τοὺς ἀκτήμονας κατοίκους τῆς Θεσπρωτίας μὲ 5ετῆ μίσθωσιν. Δηλαδὴ ἐπεχείρησε νὰ κάμῃ ἕνα οἱονεὶ ἐποικισμὸν μέχρις ὅτου δοθῇ εὐκαιρία νὰ γίνουν κύριοι, ὁπότε θὰ προέβαινεν εἰς τὴν ὁριστικὴν ἐγκατάστασίν των, διὰ μεταβιβάσεως εἰς τοὺς ἰδίους τῆς περιουσίας ποὺ θὰ εἶχον ὡς μισθωταί. Ἡ σκέψις αὐτὴ τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, προήγαγε τοῦτο εἰς τὴν διατύπωσιν ἑνὸς νομοθετήματος τὸ ὁποῖον ἐπὶ Κυβερνήσεως Συναγερμοῦ ἐν ἔτει 1953 ἔλαβεν ὁριστικὴν μορφὴν νομοσχεδίου καὶ ἐστάλη πρὸς τὸν ὑπουργὸν κ. Ἀποστολίδην, τὸν Μάϊον τοῦ 1953. Ὅταν ἔφθασεν ἡ πρότασις αὐτὴ εἰς τὸ ὑπουργεῖον Γεωργίας, τοῦτο λαβὸν ἀφορμὴν ἀπὸ τὴν δημοσίευσιν τοῦ Ν. 2536 περὶ ἐποικισμοῦ τῶν Β. Ἐπαρχιῶν, ἠρνήθη νὰ υἱοθετήσῃ τὴν συμφέρουσαν καὶ εἰς τὸ Δημόσιον, ἀλλὰ καὶ εἰς τοὺς κατοίκους λύσιν τοῦ ὑπουργείου Οἰκονομικῶν, καμφθὲν ἀπὸ τὴν ἐπίμονον θέσιν τὴν ὁποίαν εἶχε λάβει ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου, ἡ ὁποία ἤθελε σώνει καὶ καλὰ νὰ ἀπαλλοτριωθῇ ἡ Μουσουλμανικὴ περιουσία εὐθὺς ἀμέσως ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ νόμου 2536.

§250Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ (Ὑπ. Γεωργίας). Ὄχι νὰ ἀπαλλοτριωθῇ ἀλλὰ νὰ περιέλθῃ εἰς τὸ Δημόσιον.

§251Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Εἰς τὸ Δημόσιον περιῆλθεν ἐκ τοῦ Νόμου 2536. Ὅταν ἐγένετο ἡ συζήτησις τοῦ νόμου αὐτοῦ ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς, ἔκαμα τὴν παρατήρησιν ἐγὼ καὶ ὁ συνάδελφος κ. Οἰκονομίδης πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, ὅτι ἡ Μουσουλμανικὴ περιουσία τῆς Θεσπρωτίας πρέπει νὰ τύχῃ διαφόρου μεταχειρίσεως. Τότε ὁ κ. ὑπουργὸς ἐστράφη πρὸς τοὺς ἀνωτέρους ὑπαλλήλους του, οἱ ὁποῖοι ἐκάθηντο ὄπισθέν του καὶ ἐνῶ ἀρχικῶς ἦτο διατεθειμένος νὰ ἀποδεχθῇ τὴν πρότασίν μου, κατὰ σύστασιν τῶν ὑπαλλήλων του, εἶπεν ὄχι.

§252Ν. ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ. Κύριε συνάδελφε, μετείχατε τῆς Ἐπιτροπῆς τότε καὶ εἶσθε ὑπεύθυνος διὰ τὴν λύσιν ἡ ὁποία ἐδόθη.

§253Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Ἐπὶ δύο ὥρας ὡμιλήσατε κ. συνάδελφε, ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ εἰς τὴν συνεδρίασιν τῆς Ἐπιτροπῆς ποὺ ἐψηφίσθη ὁ 2536.

§254Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Δὲν ἐνθυμεῖσθε καλά.

§255Ν. ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ. Ὁ κ. ὑπουργὸς ἀπήντησε τότε ὅτι ἡ Μουσουλμανικὴ περιουσία τῆς Θεσπρωτίας διαχειρίζεται ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ γενικοῦ Νόμου περὶ διαχειρίσεως Δημοσίων κτημάτων καὶ ἐξαιρεῖται ἀπὸ τὸν 2536.

§256Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Δὲν εἶπε τέτοιο πρᾶγμα, ἀλλὰ ὁ κ. ὑπουργὸς παρεσύρθη ἀπὸ τὴν δίνην τῆς συζητήσεως, εἰς δήλωσιν ὅτι συμφωνεῖ μὲ τὸν κ. Οἰκονομίδην.

§257Ν. ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ. Καὶ ὅμως δὲν ἀντεδράσατε.

§258Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Ὡμίλησα καὶ πολύ, τὸ ἀναφέρουν τὰ Πρακτικά. Σεῖς δὲν ἀντεδράσατε. Διότι δὲν εἶσθε εἰς θέσιν νὰ ἀντιδράσετε. Τὸ θέμα κύριοι συνάδελφοι, ὡς διεμορφώθη μὲ τὸν Νόμον 2536)53 προεκάλεσεν ἐπανάστασιν εἰς τὴν Θεσπρωτίαν, ψηφίσματα καὶ διαμαρτυρίαι ἤρχοντο εἰς τὸ ὑπουργεῖον, ἀλλὰ τὸ ὑπουργεῖον καὶ ἰδίως ἡ ὑπηρεσία τοῦ ἐποικισμοῦ, ὑπῆρξαν ἄκαμπτοι. Ἥρπασε τὴν περιφέρειαν αὐτὴν καὶ τὴν ἐκράτησε καὶ τὴν κρατεῖ δύο χρόνια. Ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ Νόμου 2536 τίποτε ἀπολύτως δὲν ἐγένετο. Ὡδηγήθη καὶ παραμένει ὡς κατάστασις χαώδης. Ἐὰν ἠκολουθεῖτο ἡ λύσις τὴν ὁποίαν ἔδιδεν τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, θὰ ἀπέδιδε καὶ χρήματα μὲ τὰ ὁποῖα θὰ ἐγίνοντο καὶ Σχολεῖα καὶ Ἐκκλησίαι καὶ Δημόσια κτίρια τῶν ὁποίων στερεῖται ἡ περιφέρεια. Παρέλειψα νὰ σᾶς εἴπω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἀνεμίχθη καὶ ὁ Γεν. Διοικητὴς Ἠπείρου ἀγνοῶν τὸ θέμα καὶ τὸ ἀποστράβωσε καὶ οὕτω ἔλαβε τὴν σημερινὴν τραγικήν του μορφήν, παρὰ τὰς διαμαρτυρίας τοῦ Θεσπρωτικοῦ λαοῦ. Ἐπακόλουθον τῶν διαμαρτυριῶν τῆς Θεσπρωτίας καὶ τοῦ λαοῦ της, ἦτο ἡ ἐπίσκεψις τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας καὶ τῶν ὑπηρεσιῶν τὸν Αὔγουστον τοῦ 1953 διὰ νὰ ἐξετασθῇ τὸ θέμα ἐπὶ τόπου, καὶ ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἐποικισμὸς μὲ τὴν ὑφισταμένην ἐποικιστικὴν κατάστασιν, δηλαδὴ μὲ τὴν ὑφισταμένην Ἀγροτικὴν νομοθεσίαν. Καὶ ὁ πρώην ὑπουργὸς καὶ ὁ νῦν ἐπέμενον ὅτι ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ μὲ τὴν Ἀγροτικὴν νομοθεσίαν ἀποκατάστασις καὶ ὡς ὁρίζει ὁ ἀγροτικὸς νόμος καὶ ὄχι ἐποικισμὸς ὡς ἐπέβαλεν ἡ φύσις τῆς περιουσίας ταύτης. Αὐτὴ ἦτο ἡ τραγικὴ πλάνη καὶ τῶν δύο ὑπουργῶν, οἱ ὁποῖοι διεχειρίσθησαν τὸ θέμα, ὅτι πρόκειται περὶ ἀπαλλοτριώσεως καὶ ὄχι περὶ ἐποικισμοῦ. Διότι ἄλλο εἶναι ἀπαλλοτρίωσις καὶ ἄλλο ἐποικισμός. Ἀπαλλοτρίωσις εἶναι ἡ διανομὴ περιουσιῶν εἰς κατοίκους μιᾶς περιφερείας μὲ τὸ σύστημα τὸ παλαιόν, τῶν Τσιφλικίων. Ἐδῶ ὅμως δὲν πρόκειται περὶ ἀπαλλοτριώσεως καὶ διανομῆς πρὸς ἀποκατάστασιν κολλήγων ὑπαρχόντων εἰς τὰ κτήματα. Ἐδῶ πρόκειται περὶ ἐποικισμοῦ, δηλαδὴ περὶ μεταφορᾶς πληθυσμοῦ ἀπὸ τὰ ἄγονα ὀρεινὰ εἰς τὰ πεδινὰ ποὺ ἔχουν ἀνάγκην καλλιεργίας. Ὅταν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ ἐπισκεφθῇ τὴν Ἤπειρον μὲ ὅλον τὸ ἐπιτελεῖον τοῦ ὑπουργείου καὶ συνεκάλεσε μίαν σύσκεψιν εἰς τὴν Γενικὴν Διοίκησιν, ἐζήτησε νὰ τοῦ εἴπουν τί γίνεται μὲ τὴν περιουσίαν αὐτήν, εἰς ποῖον ἀνήκει, τί ἔκτασιν ἀντιπροσωπεύει αὕτη καὶ ποῖοι τὴν κατέχουν καὶ τὴν νέμονται. Ἀντελήφθη ὅτι ὄχι μόνον οἱ προϊστάμενοι τοῦ ὑπουργείου, ἀλλὰ οὔτε ἡ Γεωργικὴ ὑπηρεσία τῶν Ἰωαννίνων ἐγνώριζε ποῖος κατέχει τὴν περιουσίαν καὶ τί ἔκτασιν ἀντιπροσωπεύει αὕτη. Ἠναγκάσθημεν νὰ κάμωμεν ἀμέσως ἐπίσκεψιν εἰς αὐτὴν ταύτην τὴν πρωτεύουσαν τῆς Θεσπρωτίας, τὴν Ἡγουμενίτσαν. Τί ἀπεκαλύφθη ἀπὸ μίαν εὐρεῖαν σύσκεψιν, ἡ ὁποία ἐγένετο; Ὅπως ἐπληροφόρησε τὸν κ. ὑπουργὸν καὶ ὁ νομάρχης καὶ ὁ πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς ἀπαλλοτριώσεων καὶ ὁ Δήμαρχος καὶ αἱ ὀργανώσεις καὶ ἡ Ἕνωσις γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν, οὔτε αἱ Γεωργικαὶ ὑπηρεσίαι ἐγνώριζον ποίας ἐκτάσεως ἦτο ἡ Μουσουλμανικὴ περιουσία, οὔτε πραγματικαὶ καταλήψεις ἐγένοντο, ἀλλὰ τυπικαὶ ἀποφάσεις καταλήψεως εἶχον ἐκδοθῆ ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς ἀπαλλοτριώσεων, δηλαδὴ εἶχε συνταγῆ εἰς τὴν ἕδραν τοῦ Νομοῦ ἕνα πρακτικὸν τὸ ὁποῖον ἐθεωρεῖτο ὑπὸ τοῦ Νόμου κατάληψις. Ὑπεστήριξα καὶ τότε ὅτι ἔπρεπε νὰ παραμείνῃ ἡ μίσθωσις, νὰ γίνῃ 5ετὴς, νὰ δοθῇ χρόνος καὶ νὰ δημιουργηθοῦν προϋποθέσεις οἰκονομικαὶ ἐκ τῶν μισθωμάτων, ὥστε νὰ γίνῃ ἐξακρίβωσις δι’ εἰδικῶν ὁλοκλήρου τῆς περιουσίας καὶ μετὰ τὴν ἐξακρίβωσιν τῆς περιουσίας αὐτῆς νὰ γίνῃ κατάταξις καὶ ἀξιολόγησις ἀναλόγως τῆς θέσεως καὶ ἀξίας ἑκάστου κτήματος καὶ τῆς ἀξίας καὶ τῆς δυνατότητος ἀποδόσεως καὶ νὰ γίνῃ καθορισμὸς ἴσων κλήρων καὶ μετὰ τὸν καθορισμὸν των τότε νὰ γίνῃ ἡ διὰ κλήρου διανομή, διὰ νὰ ἠξεύρῃ ὁ καθένας ὅτι παίρνει 10 στρέμμ. ποτιστικῶν ἀγρῶν, τὰ ὁποῖα ἰσοδυναμοῦν μὲ 20 στρέμμ. ξερικὰ τοῦ ἄλλου, ὁ ὁποῖος θὰ πάρῃ τὸν κλῆρον τῶν ξερικῶν. Δὲν ἐγένετο δεκτὸν αὐτό. Οὔτε ἐγένετο δεκτὴ ἐκ μέρους τοῦ κ. ὑπουργοῦ ἡ πρότασίς μου ὅπως ἐφ’ ὅσον προχωροῦμεν πρὸς τὴν ἀπαλλοτρίωσιν νὰ ἀκολουθήσωμεν τὸ σύστημα τῆς ἐξακριβώσεως τῆς περιουσίας καὶ ἐν συνεχείᾳ εἰς τὴν ἀποκατάστασιν τῶν Θεσπρωτῶν. Καὶ ἐφθάσαμεν εἰς τὸ σημερινὸν κατάντημα. Νὰ μὴν ἔχῃ γίνῃ τίποτε καὶ νὰ εὑρισκόμεθα εἰς χάος.

§259Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ. Διὰ νὰ μὴ ἀναγκασθῶ νὰ ὁμιλήσω, νομίζω, κ. ὑπουργέ, ὅτι δὲν εἶναι ἔτσι τὸ πρᾶγμα.

§260Π. ΜΟΝΤΖΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω κανεὶς δὲν τὸ κατεῖχε τὸ θέμα. Οὔτε αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ Ὑπουργείου, οὔτε ὁ ὑπουργός, μόνον ὁ κ. Παπασταύρου τὸ κατεῖχεν;

§261Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Θὰ σᾶς διαβάσω τὰ ὑπομνήματα διὰ νὰ ἰδῆτε τί ἐζήτησεν ὁ Θεσπρωτικὸς λαός. Ἐζήτησε νὰ γίνῃ ἀποκατάστασις καὶ ἐποικισμὸς κατὰ τρόπον ἱκανοποιοῦντα τὸ καθολικὸν αἴσθημα ὅλων. Καὶ ἡμεῖς ὑποστηρίζομεν ν’ ἀποκατασταθοῦν οἱ ἀκτήμονες Θεσπρωτοί, οἱ πληρώσαντες μὲ αἷμα καὶ θυσίας τὴν γῆν τῶν πατέρων των, τὴν γῆν των. Αὐτὰ εἶχον ὑποβάλει καὶ ὡς πρότασιν εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ἀλλὰ δυστυχῶς μετεῖχεν εἷς συνάδελφος ὁ ὁποῖος εἶχε διάφορον γνώμην.

§262Σ. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἀντιστρόφως ἡ Ἐπιτροπὴ εὑρέθη ἐνώπιον τῆς τροπολογίας σας, ἡ ὁποία ἦτο πρότασις νόμου. Καὶ λόγῳ τῆς σοβαρότητός της ἡ Ἐπιτροπὴ ἔκρινεν ὅτι ἔπρεπε νὰ μελετηθῇ.

§263Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Ὅπως εἴπατε κ. Μακρόπουλε, ἐπείσθητε καὶ σεῖς εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, ὅτι τὸ ὅλον θέμα ἔχει ἀνάγκην εἰδικῆς νομοθετικῆς ρυθμίσεως. Συμφωνοῦμεν. Ἀλλ’ ὅταν δέχεσθε μίαν ἄλλην τροπολογίαν ἡ ὁποία ἀνατρέπει κατὰ βάσιν τὸ ζήτημα, νομίζω ὅτι, ὡς εἰσηγητής, δὲν εἴχατε τὸ δικαίωμα, νὰ ἀρνηθῆσθε μίαν ἄλλην ἡ ὁποία βελτιώνει τὸ δημιουργηθὲν καθεστώς.

§264Σ. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ὑπῆρχεν αὐτοτελὴς πρότασις νόμου ἐκ μέρους σας.

§265Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Ἡ πρότασις νόμου εἶναι παλαιά. Τοῦ Νοεμβρίου 1954. Ὑπέβαλα εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν τὸν Ἰανουάριον μακρὰν τροπολογίαν, ἀλλὰ καὶ νεωτέραν, τὴν 28)3)1955 περιέχουσαν τὴν περίπτωσιν τὴν ὁποίαν καὶ σεῖς διαβάσατε ἀπὸ ἄλλην. Ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν πρότασιν ποὺ ἐπικαλεῖσθε, ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθ. Ε. 48805)8 Ἰανουαρίου 1955 ἔγγραφόν του δὲν υἱοθετεῖ τὴν πρότασίν μου. Ἐὰν ἡ τροπολογία τὴν ὁποίαν ἐδέχθητε κ. συνάδελφε, τὴν ἐδέχθητε ὄντως, δὲν τὴν βλέπω μέσα εἰς τὸ νομοσχέδιον. Πάντως ὅταν βάζετε μίαν τροπολογίαν καὶ ἀνατρέπετε τὴν ὅλην λύσιν τοῦ θέματος, δὲν νομίζω ὅτι εὑρίσκεσθε ἐν δικαίῳ ὑποστηρίζοντες, ὅτι ἀπεκρούσαμεν τὴν ἰδικήν σας.

§266ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὑπῆρχε πρότασις νόμου καὶ τὴν υἱοθετήσατε.

§267Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Κύριε συνάδελφε, θὰ ἴδετε, ὅτι καὶ σεῖς δὲν εὑρίσκεσθε ἐν τάξει, διότι δὲν σᾶς εἶπον αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Ἄλλωστε δὲν ἐτέθη ὑπ’ ὄψιν τῆς Ἐπιτροπῆς πρότασις νόμου, ἀλλὰ τροπολογία, περιέχουσα μόνον τὰ 2 ἄρθρα καὶ ἀνατρέπουσα τὴν τροπολογίαν τῶν ἄλλων συναδέλφων Θεσπρωτίας. Αὐτὰ ὅμως θὰ τὰ εἴπωμεν παρακάτω. Ἀλλὰ καὶ ἡ πρότασις νόμου τὴν ὁποίαν ἐπεκαλέσθη ὁ κ. ὑπουργὸς Γεωργίας εἰς τὸ προαναφερθὲν ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον ἔστειλεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν φέρον τὸν ἀριθμὸν Ε. 48505, τὸ ὁποῖον λέγει τὰ ἑξῆς: Πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν Γεν. Δ)σιν Δημ. Λογιστικοῦ Δ)νσιν Ι. — Τμῆμα Βʹ. Ἐνταῦθα Ἐν σχέσει πρὸς τὴν ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ κ. Χρ. Παπασταύρου κατατεθεῖσαν πρότασιν νόμου «περὶ ἀπαλλοτριώσεως τῆς ἐν Θεσπρωτίᾳ Ἠπείρου περιουσίας τῶν φυγάδων Ἀλβανοτσάμηδων καὶ ἀποκαταστάσεως ἀκτημόνων καλλιεργητῶν καὶ κτηνοτρόφων», ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν τὰ κάτωθι: Τὰ κτήματα τῆς ἀνωτέρω κατηγορίας περιῆλθον ἤδη κατὰ κυριότητα εἰς τὸ Δημόσιον καὶ διαχειρίζονται ὑπὸ τοῦ καθ’ ἡμᾶς ὑπουργείου βάσει τοῦ Ν. Δ. 2536)53 καὶ προορίζονται, ὡς ὁρίζεται ὑπὸ τοῦ ὡς ἄνω Ν. Δ. καὶ τοῦ τροποποιήσαντος τοῦτο Ν. 2781)54 πρὸς ἀποκατάστασιν ἀκτημόνων κατοίκων ἢ νέων ἐποίκων βάσει τῶν διατάξεων τῆς Ἀγροτικῆς Νομοθεσίας. Πρὸς ἀντιμετώπισιν δὲ τῆς ὑπὸ τῶν ἐποίκων δημιουργηθείσης καταστάσεως ἰδίως εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ Νομοῦ Θεσπρωτίας, προεκαλέσαμεν τὴν ἔκδοσιν τῆς ὑπ’ ἀριθ. 1209)54 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου δι’ ἧς σὺν τοῖς ἄλλοις ἐλήφθη μέριμνα ὅπως ὁρισθῇ ἀντικειμενικὸν κριτήριον διὰ τὴν γενομένην μετακίνησιν τῶν ἐποίκων ἐκ τῶν συνοικισμῶν προελεύσεώς των, προκειμένου νὰ χαρακτηρισῶσιν οὗτοι ὡς ἐγκάτοικοι καὶ ὡς τοιοῦτον ὡρίσθη ὁ χρόνος ἐνάρξεως τῆς ἰσχύος τοῦ ὡς ἄνω Δ. Δ. 2536)53. Ἐν συνεχεία καὶ κατόπιν γενομένης ὑφ’ ἡμῶν ἐπιτοπίου μελέτης τοῦ ἀνωτέρω ζητήματος ἐδώσαμεν ὁδηγίας πρὸς τὰς οἰκείας Ἐπιτροπὰς Ἀπαλλοτριώσεων, ἵνα κατὰ τὴν ὑπ’ αὐτῶν διενεργουμένην ἐκδίκασιν τῶν περὶ ὧν πρόκειται κτημάτων προτιμῶνται ἀποκαταστάσεως α) οἱ γηγενεῖς κάτοικοι τοῦ χωρίου, β) οἱ περίοικοι ἐν ἴσῃ μοίρᾳ μετὰ τῶν ἐποίκων Θεσπρωτῶν, ὡς οὗτοι καθωρίσθησαν διὰ τῆς ὡς ἄνω πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, γ) οἱ ἐξ ἄλλων Νομῶν ἔποικοι οἱ χαρακτηρισθέντες ἐγκάτοικοι διὰ τῆς ἰδίας ὡς ἄνω πράξεως. Πρὸς κατοχύρωσιν καὶ νομιμοποίησιν τῶν ὑφ’ ἡμῶν δοθεισῶν ὁδηγιῶν, θέλομεν εἰσηγηθῆ τὴν λῆψιν συμπληρωματικοῦ νομοθετικοῦ μέτρου. Δι’ ἅπαντας τοὺς ἀνωτέρω λόγους ἀντιτιθέμεθα εἰς τὴν ὑπὸ τοῦ ὡς ἄνω βουλευτοῦ κατατεθεῖσαν πρότασιν νόμου, δεδομένου, ὅτι, ὡς προελέχθη βάσει τῶν ὑφισταμένων διατάξεων τῆς Ἀγροτικῆς Νομοθεσίας καὶ τῆς ληφθησομένης λίαν προσεχῶς συμπληρωματικῶς νομοθετικῆς μερίμνης, συμφώνως πρὸς τὴν ὑφ’ ἡμῶν γενομένην ἐπιτόπιον μελέτην ἀντιμετωπίζεται ἀπὸ πάσης πλευρᾶς τὸ ὅλον ζήτημα τῆς Μουσουλμανικῆς περιουσίας κατὰ τὸν ἐνδεικνυόμενον τρόπον ☐ καὶ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς ὁριστικῆς παραχωρήσεως ταύτης εἰς δικαιουμένους. Ἀντιτιθέμεθα ἰδίως: α) Εἰς τὴν σύστασιν ἰδιαιτέρων Κτηματικῶν Γραφείων, δι’ οὓς σκοποὺς ὁρίζονται εἰς τὸ ἄρθρον 3 τῆς προτάσεως καθ, ὅσον οὗτοι ἐπιτυγχάνονται μὲ τὰς ὑφισταμένας ἤδη τρεῖς Ἐπιτροπὰς Ἀπαλλοτριώσεων εἰς Ἡγουμενίτσαν καὶ μὲ τὴν Διεύθυνσιν Γεωργίας Θεσπρωτίας. Ἡ καταμέτρησις ἐξ ἄλλου τῶν ἐν λόγῳ κτημάτων διενεργεῖται ὑπὸ τῆς Τοπογραφικῆς Ὑπηρεσίας τοῦ καθ’ ἡμᾶς Ὑπουργείου διὰ τῶν πεπειραμένων ὀργάνων ταύτης. β) Εἰς τὴν παραχώρησιν τῶν κτηνοτροφικῶν ἐκτάσεων εἰς τὰς Κοινότητας (ἄρθρ. 6 τῆς προτάσεως), δεδομένου ὅτι τοῦτο ἀνατρέπει τὴν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου ἀκολουθουμένην ἀπὸ ἐτῶν πολιτικὴν τῆς αὐτοτελοῦς ἀποκαταστάσεως τῶν κτηνοτρόφων καὶ ἀπὸ τὴν ὁποίαν δὲν δυνάμεθα νὰ ἀπομακρυνθῶμεν. γ) Εἰς τὸν ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 14 τῆς προτάσεως καθορισμοῦ τοῦ ἔτους 1950 ὡς χρονικοῦ σημείου ἐξ οὗ θὰ κριθῇ τὸ ἐγκάτοικον τῶν ἐποίκων, δεδομένου ὅτι τὸ ὑπὸ τῆς ὡς ἄνω πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καθορισθὲν τοιοῦτον ἐρείδεται ἐπὶ ἀντικειμενικοῦ κριτηρίου.

Ὁ Ὑπουργὸς

Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ

Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀπάντησις τοῦ φιλτάτου μου ἀξιοτίμου ὑπουργοῦ Γεωργίας. Καὶ τί λέγει; Ἀρνεῖται νὰ υἱοθετήσῃ τὴν πρότασίν μου, ἀναγνωρίζει τὴν ἔλλειψιν νόμου, καὶ δηλοῖ ὅτι, πρόκειται νὰ κάμῃ εἰδικὸν νομοθέτημα ρυθμίζον ὅσα ἡ μέχρι τοῦδε νομοθεσία δὲν ἐρρύθμισε. Καὶ διὰ νὰ ἴδητε ὅτι καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς συντάκτης τοῦ νομοθετήματος αὐτοῦ καὶ αἱ Ὑπηρεσίαι τοῦ Ὑπουργείου εὑρίσκονται ἐκτὸς τόπου καὶ χρόνου, ὡς πρὸς τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν, σᾶς διαβάζω τὶ ἀκριβῶς λέγουν οἱ κείμενοι ἀγροτικοὶ νόμοι, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστηρίχθησαν καὶ ὁ παλαιὸς καὶ ὁ νῦν ὑπουργός. Ὁρίστε τί λέγουν οἱ κείμενοι νόμοι οἱ ὁποῖοι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθοῦν εἰς τὴν περιφέρειαν, ἡ ὁποία χρειάζεται εἰδικὴν νομοθετικὴν μεταχείρισιν. Λέγει, λοιπόν, τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νόμου 2536 «.......... (ἀναγινώσκει)............». Ἕνεκα αὐτῆς τῆς ἀτελοῦς διατάξεως ἐξεδόθη ἡ ὑπ’ ἀριθ. 1209)54 πρᾶξις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἡ ὁποία περιλαμβάνεται εἰς τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον. Ἀλλ’ αἱ προϋποθέσεις ποὺ θέλει δὲν ὑφίστανται εἰς τὰ χωρία τῆς Θεσπρωτίας διότι δὲν ὑπάρχουν κάτοικοι ἀπὸ ἐκείνους, τοὺς ὁποίους προβλέπει τὸ ἄρθρον 24 τοῦ Ἀγροτικοῦ νόμου. Ἄρθρον 24. 1) Ἀποκαθίστανται γεωργικῶς συμφώνως πρὸς τὸ παρόν, κατὰ τὴν ἑπομένην σειρὰν προτιμήσεως προτασσομένων ἐν ἑκάστῃ σειρᾷ καὶ ἐν ἑκάστῃ ὑποδιαιρέσει αὐτῆς. α) Τῶν ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως καὶ ἐντεῦθεν μαχητῶν ἐν τῇ γραμμῇ τῶν πρόσω κατὰ τῆς ἀνταρσίας, β) τῶν ἐφέδρων πολεμιστῶν, γ) τῶν Μακεδονομάχων, δ) τῶν κατὰ τὸν νόμον 4042 ἀναπήρων καὶ θυμάτων πολέμου καὶ ε) τῶν πολυτέκνων περὶ ὧν ὁ νόμος 5761. Πρὸς προτασσομένους τῆς ὑπὸ στοιχεῖον α περιπτώσεις μαχητὰς ἐξομοιοῦνται οἱ ἀνάπηροι καὶ τὰ θύματα πολέμου περὶ οὗ ἡ αὐτὴ περίπτωσις ἀγῶνος. α) Οἱ ἐν τῷ κτήματι κατοικοῦντες καλλιεργηταὶ αὐτοῦ διακρινόμενοι εἰς αα) Ἐγγάμους ἄρρενας καλλιεργητάς. ββ) Χήρας καλλιεργητῶν μετ’ ἐνηλίκων τέκνων ἤ μετ’ ἐνηλίκων ἀγάμων θυγατέρων. γγ) Ἀνήλικα ὀρφανὰ καλλιεργητῶν, ὡς τοιαῦτα θεωροῦνται καὶ ἐκεῖνα, ὧν ὁ πατὴρ εἶναι ὑπερῆλιξ ἢ ἀποδεδειγμένως ἀνίκανος. δδ) Ἀγάμους ἄρρενας καλλιεργητάς. β) Οἱ πρόσφυγες καὶ οἱ ἐν τῷ κτήματι κατοικοῦντες καὶ μὴ καλλιεργοῦντες εἰς αὐτό, ἀλλ’ εἰς ἕτερον ἐν ᾧ δὲν δύναται ἢ δὲν θέλουν νὰ ἀποκατασταθῶσι κατὰ τὰς ὡς ἄνω διακρίσεις. γ) Οἱ περίοικοι καὶ οἱ ἐκ γειτονικῶν κτημάτων ἢ χωρίων καλλιεργηταί, τῶν ὁποίων δὲν εἶναι δυνατή, ἐλλείψει γαιῶν, ἡ ἀποκατάστασις εἰς τὰς ἐν οἷς κατοικοῦσι κτήματα καὶ κατὰ τὰς, ὡς ἄνω διακρίσεις. 2) Ἡ δευτέρα παράγραφος παραλείπεται διότι παραπέμπει εἰς τὸ ἄρθρον 155 τοῦ Α. Κ. 3) Ἀπόφοιτοι Ἀνωτέρων ἢ Μέσων Γεωπονικῶν Σχολῶν, Ἀγροτικῶν Ὀρφανοτροφείων καὶ Οἰκοτροφείων, ὡς καὶ κατωτέρων πρακτικῶν Σχολῶν, τῶν τελευταίων τούτων καθοριζομένων διὰ διατάγματος, προτάσει τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας ἐκδοθησομένου, ἅπαντες ἀκτήμονες καὶ κατὰ τὴν ἔννοιαν τῶν ἄρθρων 1 καὶ 25 τοῦ παρόντος Κώδικος, ἀποκαθίστανται εἰς πλήρη γεωργικὸν κλῆρον ἐντὸς ἀπαλλοτριουμένων ἀγροτικῶν κτημάτων, καίτοι δὲν συνεπλήρωσαν τὴν νόμιμον πρὸς ἀποκατάστασιν ἡλικίαν, οὐχὶ ὅμως καὶ ἐλάσσονα τῶν 16 ἐτῶν συμπεπληρωμένων, πρὸ παντὸς ἄλλου, ἀλλὰ μόνον εἷς κατὰ ἀπαλλοτριούμενον κτῆμα. Ὅπως εἶναι διατυπωμένη ἡ σειρὰ τοῦ ἄρθρου 24 τοῦ Ἀγροτικοῦ Κώδικος, κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ οὔτε ἐποικισμὸς οὔτε ἐγκατάστασις πληθυσμῶν. Ἠναγκάσθη ἐκ τούτου, ὁ κ. ὑπουργός, ἀφοῦ εὑρέθη εἰς ἀδιέξοδον, νὰ ἐπιζητήσῃ λύσιν μὲ ὑπουργικὴν ἀπόφασιν. Ἀλλὰ δὲν ἐρωτοῦσε τοὐλάχιστον καὶ κανένα ἀπὸ ἐκεῖνον τὸν τόπον, ἐὰν δὲν ἤθελε νὰ ἐρωτήσῃ ἡμᾶς τοὺς πολιτευομένους; Διότι εἶχεν ὑποχρέωσιν νὰ ἐρωτήσῃ καὶ ἡμᾶς, διότι αὐτὸ θὰ εἰπῇ συνεργασία λαοῦ καὶ Κυβερνήσεως καὶ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ. Νὰ μᾶς καλέσῃ νὰ συζητήσωμεν καὶ νὰ ἴδωμεν ποία εἶναι ἡ καλυτέρα λύσις διὰ νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὸν λαόν, ὅπως ἐκεῖνος προβάλλῃ τὰ ζητήματα. Ἀλλὰ ἡμεῖς τελοῦμεν ἐν τελείᾳ ἀγνοίᾳ καὶ διατυπώνεται μία ἀπόφασις χωρὶς κἂν νὰ ξεύρωμεν τί ἐπιζητοῦν καὶ πῶς ἠμπορεῖ νὰ λυθοῦν τὰ ζητήματα ἄνευ τῆς ἰδικῆς των σκέψεως. Καὶ διατυπώνουν τὴν ἀπόφασιν, ἡ ὁποία λέγει τὰ ἑξῆς: Ἐν Ἀθήναις τῇ 4 Αὐγούστου 1954.

ΤΟ ΥΠΟΥΡΓΙΚΟΝ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΝ

Λαβὸν ὑπ’ ὄψει τὴν ὑπ’ ἀριθ. Ε)29088)19.7.54 πρότασιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας ἀποφασίζει: 1. Γεωργοί, γεωργοκτηνοτρόφοι ἢ κτηνοτρόφοι μετακινηθέντες ἐκ τῶν χωρίων των καὶ ἐγκατασταθέντες εἰς κτήματα τῆς ἐγκαταλελειμμένης Μουσουλμανικῆς περιουσίας Ἠπείρου μέχρι τῆς ἐνάρξεως τῆς ἰσχύος τοῦ Ν. Δ. 2536) 1953, θεωροῦνται ἐγκάτοικοι καὶ ἀποκαθίστανται κατὰ τὰς διατάξεις τῆς Ἐποικιστικῆς καὶ τῆς περὶ παραμεθορίων περιοχῶν Νομοθεσίας. 2. Οἱ ἐκ τῶν ἀνωτέρω κεκτημένοι ἀγροτικὴν ἰδιοκτησίαν, νοουμένης ὡς τοιαύτης τῆς ἐξ ἀγρῶν καλλιεργουμένων ἢ καλλιεργησίμων καὶ κτηνοτροφικῶν ἐκτάσεων, εἰς τοὺς συνοικισμοὺς τῆς προελεύσεώς των, δικαιοῦνται ἀποκαταστάσεως κατὰ τὰς διατάξεις τῆς προηγουμένης παραγράφου ἐὰν παραιτηθῶσιν ἀπὸ τῶν δικαιωμάτων των ἐπὶ τῆς ὡς ἄνω ἰδιοκτησίας των ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου. Ἡ παραίτησις γίνεται ἐνώπιον τῆς οἰκείας Ἐπιτροπῆς Ἀπαλλοτριώσεων, ἐφαρμοζομένων τῶν διατάξεων τῆς παρ. 1 τοῦ ἄρθρου 261 τοῦ Ἀγροτικοῦ Κώδικος. Ἡ περὶ παραιτήσεως ἀπόφασις τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀπαλλοτριώσεων ἀποτελοῦσα τίτλον δεκτικὸν μεταγραφῆς, μεταγράφεται μερίμνῃ τῆς ἁρμοδίας Διευθύνσεως Γεωργίας κατὰ πάντα ἀτελῶς. Ἀπὸ τῆς μεταγραφῆς τῆς ἀποφάσεως ἡ κυριότης τοῦ ἀκινήτου περιέρχεται εἰς τὸ Δημόσιον καὶ διατίθεται πρὸς ἀποκατάστασιν ἀκτημόνων κατὰ τὰς διατάξεις τῆς Ἀγροτικῆς Νομοθεσίας. Ἐν τῇ ἀποφάσει τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀπαλλοτριώσεων καθορίζεται ὑπὸ ταύτης καὶ ἡ κατὰ στρέμμα ἀξία τῶν περὶ ὧν πρόκειται ἰδιοκτησιῶν, ἥτις καὶ συμψηφίζεται πρὸς τὴν ἀξίαν τοῦ χορηγηθέντος αὐτοῖς κλήρου. 3. Εἰδικῶς διὰ τὴν περιοχὴν Ἠπείρου, ἔνθα ἡ ἀνωτέρω ἐγκαταλελειμμένη Μουσουλμανικὴ περιουσία, ἡ ἐφαρμογὴ τῆς παραγράφου 2 τοῦ ἄρθρου 11 τοῦ Ν. Διατάγματος 2536)53 ἐνεργεῖται διὰ πράξεως τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ Ἠπείρου μετὰ γνώμην Ἐπιτροπῆς συγκροτουμένης ὑπ’ αὐτοῦ καὶ ἀποτελουμένης ἐκ τῶν οἰκείων Νομαρχῶν, ἐξ ἀντιπροσώπων τῆς ἁρμοδίας Στρατιωτικῆς Ἀρχῆς καὶ Ἀσφαλείας καὶ ἐκ τῶν οἰκείων Διευθυντῶν Γεωργίας. 4. Προκειμένης ἀγροτικῆς ἢ κτηνοτροφικῆς ἀποκαταστάσεως κατὰ τὰς διατάξεις τῆς Ἐποικιστικῆς ἐν γένει Νομοθεσίας εἰς παραμεθορίους κατὰ τὸ ἄρθρον 4 τοῦ Α. Ν. 1366)38 περιοχάς, οἱ δικαιοῦχοι, εἴτε οὗτοι προέρχονται ἐκ τῆς περιφερείας ἔνθα ἡ ἀποκατάστασις, εἴτε ἐξ ἄλλων περιφερειῶν δέον νὰ προσκομίζωσι βεβαίωσιν τῆς ἁρμοδίας Ἀστυνομικῆς Ἀρχῆς (Τμήματα Ἀσφαλείας) ὅτι δὲν ὑπάρχει διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τούτων ἀντίρρησις ὑπαγορευομένη ἐκ λόγων Ἐθνικῆς Ἀσφαλείας. Ἀποφάσεις τῶν Ἐπιτροπῶν Ἀπαλλοτριώσεων μὴ μνημονεύουσαι τὴν ἀνωτέρω βεβαίωσιν εἶναι ἀπολύτως ἄκυροι. Πᾶσα σχετικὴ προγενεστέρα διάταξις καταργεῖται. Ἡ παροῦσα κυρωθήσεται διὰ νόμου». Ποία εἶναι αὐτὴ ἡ Νομοθεσία τοῦ νόμου 2536 καὶ ἡ τῶν παραμεθορίων περιοχῶν; Τί λέγει αὐτή; Τίποτε δὲν λέγει. Εἶναι μία γενικὴ διάταξις περὶ καταλήψεως, διανομῆς κλπ. γενικὴ καὶ ἀκατάλληλος, συντεταγμένη κατὰ τρόπον τὸν ὁποῖον καθώριζεν τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. Σᾶς ἐδιάβασα τὴν πρώτην περίπτωσιν τὴν ὁποίαν καθώρισεν ἡ 1209)54 ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Καί, σᾶς ἐρωτῶ ἐὰν εἶναι αὐτὴ λύσις, ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ δοθῇ δι’ ἀποφάσεως ἐπεχούσης θέσιν νόμου, ἢ παρουσιάζει τὸ φαινόμενον ἀδυναμίας κατανοήσεως τοῦ θέματος τούτου ἀπὸ τὸν ἁρμόδιον ὑπουργὸν καὶ τὰς ὑπηρεσίας. Ἐν συνεχεία: «Οἱ ἐκ τῶν ἀνωτέρω κεκτημένοι ἀγροτικὴν ἰδιοκτησίαν......... (ἀναγινώσκει).......». Καὶ αὐτὴ ἡ διάταξις τῆς 1209)54 ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου εἶναι γενικὴ ὅπως καὶ ἡ ἄλλη, ἀποκλείουσα τοὺς Θεσπρωτούς. Ἐνῷ ἔπρεπε νὰ εἴπῃ ὅτι θὰ ἐγκατασταθοῦν εἰς τὴν περιφέρειαν αὐτὴν Θεσπρωτοὶ καὶ ἐκ τούτων οἱ ἔχοντες περιουσίαν κάτω τῶν 10 στρεμμάτων. Ἐλησμόνησα νὰ σᾶς εἴπω ὅτι παίρνουν ὅλοι ὅσοι εὑρέθησαν ἐγκατεστημένοι ἐκεῖ ἀπὸ τὸ 1944 καὶ ἀπὸ τὰ διάφορα σημεῖα τῆς Ἠπείρου καὶ ἀγνοοῦνται τελείως οἱ Θεσπρωτοί. Οἱ ὀρεινοὶ πληθυσμοί, οἱ διαβιοῦντες ὑπὸ δραματικοτάτας συνθήκας, ἀγνοοῦνται καὶ τίθενται εἰς τὸ περιθώριον. Οὔτε μὲ τὴν μίαν, οὔτε μὲ τὴν ἄλλην περίπτωσιν κρίνονται δικαιοῦχοι, ἐκτὸς ἐὰν εἶναι ἐγκατεστημένοι ἀπὸ τὸ 1944. Ἄλλο σφάλμα, τεράστιον, ποὺ παρουσιάζει τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν ὡς στερουμένην κατανοήσεως τοῦ Θεσπρωτικοῦ προβλήματος, εἶναι τὸ ὅτι ἀξιοῖ ὅσοι ἐγκατασταθοῦν εἰς τὰ κτήματα τῆς Μουσουλμανικῆς περιουσίας νὰ ὑποχρεοῦνται νὰ μεταβιβάσουν πρὸς τὸ Δημόσιον τὴν περιουσίαν ποὺ ἔχουν εἰς τὰ χωρία των. Ποῖοι εἶναι αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι θὰ ἐγκατασταθοῦν; Οἱ ἄποροι καὶ ἀκτήμονες ἢ καὶ ἐκεῖνοι ποὺ εἶναι εὔποροι καὶ ἐγκατεστημένοι εἰς τὸν κάμπον καταλαβόντες πάρα πολλὰ στρέμματα, χωρὶς νὰ δίδουν λογαριασμὸν πουθενά, ἐκμεταλλευόμενοι ἐπὶ ἔτη ἀνεξακριβώτους ἐκτάσεις; δὲν ἔπρεπε νὰ μπῇ μία κατηγορία καὶ νὰ λέγῃ ὅτι θὰ ἐγκατασταθοῦν εἰς τὴν περιφέρειαν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν λιγώτερα τῶν 10 στρεμμάτων, ἢ μικρὰν καὶ ἀνεπαρκῆ περιουσίαν; Οἱ ἔχοντες ἄνω τῶν 10 στρεμμ., οἱ ἔχοντες ποιμενικὴν ἐγκατάστασιν κλπ., οἱ ἔχοντες τὴν περιουσίαν των σταθεροποιημένην εἰς τὸ ὀρεινὸν χωρίον δηλαδὴ θὰ ἐκποιήσουν ὅτι ἔχουν καὶ δὲν ἔχουν διὰ νὰ τοὺς κατεβάσωμεν εἰς τὴν πεδιάδα; Καὶ θὰ τοὺς ἐγκαταστήσωμεν εἰς τὴν περιφέρειαν αὐτήν; Αὐτὸ εἶναι τὸ νόημα τοῦ Ἀγροτικοῦ νόμου καὶ ὁ σκοπὸς τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας; Ἀναμφισβητήτως, ὄχι. Τότε, διατὶ ἐπροχωρήσατε, κύριε ὑπουργὲ τῆς Γεωργίας, καὶ υἱοθετήσατε τὴν λύσιν τῆς 1209 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἡ ὁποία δὲν λύει τὸ ζήτημα καὶ ἠναγκάσθη ἡ ὑπηρεσία σας — διότι σεῖς δὲν παρακολουθήσατε τὰς συνεδριάσεις τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ἠναγκάσθη νὰ δεχθῇ τροποποίησιν, ἡ ὁποία πάλιν ὄχι μόνον δὲν λύει τὸ θέμα, ἀλλὰ τὸ ἐκτρέπει εἰς λύσεις τελείως ἀδίκους καὶ εἰς βάρος τοῦ Θεσπρωτικοῦ λαοῦ:

§268Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Ποῖαι εἶναι αἱ προτάσεις σας; Σημειώσατε ὅτι ἡ ὥρα εἶναι 2 πρωινή.

§269Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Ἡμεῖς μὲ εὐχαρίστησιν σᾶς ἀκοῦμε, κ. συνάδελφε, ὅταν ἀναπτύσσετε τὰ ἰδικά σας θέματα. Καὶ ἡμεῖς θὰ ἀναπτύξωμεν τὰ ἰδικά μας. Δὲν πταίω ἐγώ, διότι ἔρχεται τὸ νομοσχέδιον εἰς τὰς 12.30 ὑπ’ ὄψιν τῆς Βουλῆς. Ἔπρεπε νὰ ἔχῃ ἔλθῃ ἐδῶ καὶ ἕνα μῆνα ἢ δύο μῆνας, διὰ νὰ ἔχωμεν ὅλον τὸν χρόνον νὰ τὸ ἀναπτύξωμεν καὶ νὰ τὸ συζητήσωμεν. Διότι, ἐγὼ πιστεύω ὅτι θὰ ἔπειθα τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, νὰ ἀκολουθήσῃ τὸν ὀρθόν, τὸν δίκαιον καὶ τὸν Ἐθνικὸν τρόπον εἰς τὸ ἐπίμαχον αὐτὸ θέμα. Ἀλλά, δυστυχῶς, εἰς 5 ἢ 10 λεπτὰ δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀναπτυχθοῦν τόσον μεγάλα θέματα, δι’ ὃ καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς νὰ εἴπω ὅσα πρέπει καὶ εἰς ὅσον χρόνον μοῦ χρειάζεται.

§270Θ. ΔΙΑΚΟΥΜΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὁμιλεῖ ἀπὸ τῆς θέσεώς του μὴ ἀκουόμενος).

§271Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Δὲν θὰ ὁμιλήσω πολὺ ἀκόμη, διότι δὲν ξεύρω τὶ θὰ ἐπακολουθήσῃ εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν. Κύριε Διακουμόπουλε, ἔχω ἀπὸ τὸ 1933 εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ξεύρω πῶς ψηφίζονται τὰ νομοσχέδια. Λέγω, λοιπόν, ἐὰν ὁ κ. ὑπουργὸς εἴπῃ ὅτι ἡ Βουλὴ εἶναι ἐλευθέρα νὰ ψηφίσῃ ὡς Σῶμα, ἢ τὴν πρότασιν τὴν ἰδικήν του ἢ τὴν ἰδικήν μου, σᾶς λέγω ὅτι ὅλοι θὰ ψηφίσουν τὴν ἰδικήν μου διότι τὸ δίκαιον εἶναι μὲ τὸ μέρος μου. Ἐδημοσίευσαν λοιπὸν τὴν 1209 ἀπόφασιν καὶ εὑρέθησαν εἰς ἀδιέξοδον, διότι δὲν ἠδυνήθησαν νὰ τὴν ἐφαρμόσουν. Τί ἠναγκάσθη ἐκ τῶν πραγμάτων τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας νὰ κάμῃ; Λαβὸν γνῶσιν τῆς προτάσεως καὶ τῶν λύσεων τὰς ὁποίας ἐγὼ ὑπεδείκνυα, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ ταχυτάτη ἐξακρίβωσις τῆς τεραστίας αὐτῆς περιουσίας, κατήρτισεν 6–7 συνεργεῖα, τὰ ὁποῖα ταλαιπωροῦνται ἀπὸ ἔτους, χωρὶς κἂν νὰ κατορθώσουν μέχρι τώρα νὰ καταμετρήσουν οὔτε τὸ 1)20 τῆς περιουσίας αὐτῆς, ἀλλὰ οὔτε καὶ εἰς δύο χρόνια θὰ ἔχουν τελειώσει. Ἀλλὰ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι, εἰς δύο χρόνια θὰ ἔχουν τελειώσει τὴν τοπογράφησιν θὰ ἀνακύψῃ ἄλλο θέμα, τὸ θέμα τοῦ καταμερισμοῦ, τῆς κατατάξεως τῆς περιουσίας αὐτῆς εἰς κλήρους, ἴσης ἀξίας, διότι πῶς θὰ κάμουν τὴν ἀπαλλοτρίωσιν αἱ Ἐπιτροπαὶ Ἀπαλλοτριώσεων, ὥστε νὰ μὴ δημιουργηθοῦν παράπονα ἀπὸ ἀδικίας καὶ θὰ ταλαιπωρῆται ὄχι μόνον ὁ κόσμος, ἀλλὰ καὶ ἡ περιουσία, διότι ὀφείλω νὰ τονίσω ὅτι ἡ περιουσία αὐτὴ λόγῳ τῆς τοιαύτης μορφῆς, χρήσεως καὶ καρπώσεώς της ταλαιπωρεῖται καὶ δὲν ἐπιδίδονται οἱ χωρικοὶ εἰς τὴν συστηματικὴν καλλιέργειαν, διότι δὲν γνωρίζουν ἂν θὰ εἶναι κύριοι τῆς περιουσίας καὶ τὴν κακομεταχειρίζονται, ραβδίζουν τὰς ἐλαίας καὶ τὰς καταξεσχίζουν, ὥστε εἶναι πρόβλημα ἂν θὰ ἠμπορέσουν νὰ διατηρηθοῦν. Δὲν εἶναι ἀνεπτυγμένον τὸ αἴσθημα τῆς ἰδιοκτησίας, διότι εἶναι ἐνδεχόμενον αὔριον νὰ φύγουν ἀπὸ τὴν περιουσίαν αὐτὴν ἢ νὰ τοὺς τύχῃ κλῆρος, ἄλλος ἀπὸ ἐκεῖνον ποὺ κατέχουν καὶ ἔτσι ἀδιαφοροῦν διὰ τὴν τύχην της καὶ τὴν φθοράν της. Ἔκαμα, λοιπόν, τὴν προμνησθεῖσαν πρότασιν νόμου, τὴν ὁποίαν δὲν ἠθέλησε νὰ υἱοθετήσῃ τὸ Ὑπουργεῖον. Μοῦ ἐδόθη εὐκαιρία, ἀπὸ τὸ νομοθέτημα τοῦτο, τὸ κρινόμενον ἀπόψε, νὰ ὑποβάλω, ὡς τροπολογίαν, ὡρισμένας λύσεις, αἱ ὁποῖαι καὶ ἂν δὲν γίνουν δεκταὶ θὰ δώσουν τὴν εὐκαιρίαν νὰ τὰς μελετήσῃ ὁ κ. ὑπουργός, μέχρις ὅτου ἔλθῃ ἡ στιγμὴ καὶ ἀντιληφθῇ, ἐὰν ὄχι ὁ ἤδη ὑπουργός, ἴσως ὁ αὐριανὸς διάδοχός του, ὅτι ἡ λύσις, ἡ ὁποία δίδεται σήμερον εἶναι καταστρεπτικὴ καὶ θὰ δώσουν ἄλλην ὀρθοτέραν καὶ δικαιοτέραν. Δυστυχῶς ὁ κ. ὑπουργός, τὴν πρότασιν νόμου δὲν ἠθέλησε νὰ συζητήσῃ, ἀλλὰ τὴν ἄφησε τελείως ἀχρησιμοποίητον μὲ μίαν ἀπάντησιν, τὴν ὁποίαν ἔδωσεν ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὴν δεχθῇ, διότι αἱ ὑφιστάμενοι διατάξεις τῶν ἀγροτικῶν νόμων καὶ ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι θὰ γίνουν ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας θὰ εἶναι ἱκαναὶ νὰ λύσουν τὸ ζήτημα τῆς Μουσουλμανικῆς περιουσίας Θεσπρωτίας. Κύριε ὑπουργέ, τὸ νομοσχέδιον ποὺ ἐφέρατε ἀπόψε εἰς τὴν Βουλήν, ψηφιζόμενον θὰ προκαλέσῃ ἀναστάτωσιν, καὶ τὴν εὐθύνην θὰ ἔχετε σεῖς καὶ θὰ εἶναι ἱστορικὴ ἡ εὐθύνη σας. Ὅταν τὸ θέμα αὐτὸ ἦλθεν ἐνώπιον τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, συνάδελφος τῆς ἰδίας μὲ ἐμὲ περιφερείας, ἔφερε τροπολογίας, αἱ ὁποῖαι ὅπως εἶναι διατυπωμέναι, καταφέρουν βαρύτατον πλῆγμα εἰς βάρος τοῦ Θεσπρωτικοῦ λαοῦ καὶ μίαν τεραστίαν ἀδικίαν, διότι ἀγνοεῖται παντελῶς καὶ τίθεται εἰς τὸ περιθώριον. Γίνεται ἰδιαιτέρα, κατὰ τρόπον εὐφυέστατον, μεταχείρισις εἰς τοὺς ἐγκατεστημένους γεωργούς, γεωργοκτηνοτρόφους καὶ περιλαμβάνονται ὅλαι αἱ κατηγορίαι τῶν κατεχόντων τὰ κτήματα καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι κατῆλθον ἀπὸ τὰ ὀρεινά, ἀνεξαρτήτως ἂν ἔχουν περιουσίαν ἢ ὄχι καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ὡς σκηνῖται ἐγκατεστάθησαν καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι εἶχον κάποιαν σχέσιν μὲ τὴν περιφέρειαν, λόγῳ τῆς βοσκῆς ὡς κτηνοτρόφοι. Οἱ Θεσπρωτοί, ἐτίθεντο καὶ τίθενται εἰς τὸ περιθώριον. Τοῦτο μὲ ἠνάγκασεν νὰ κάμω τροπολογίαν εἰδικήν, ἀφοῦ καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ ἔκρινε ὅτι ἔπρεπε νὰ γίνῃ εἰδικὸς νόμος καὶ εἰδικὴ σύστασις πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον ἐπὶ τῶν τροπολογιῶν μου, διὰ νὰ εἰσαχθοῦν ὡς προτάσεις εἰς τὴν Βουλήν. Ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν κατέθεσαν οἱ κ. κ. συνάδελφοι καὶ ὑπεστήριξεν ὁ μετέχων τῆς Ἐπιτροπῆς Γεωργίας ἐκ Θεσπρωτίας συνάδελφος, λέγει τὰ ἑξῆς: «1. Ἐπὶ τῶν κατ’ ἐφαρμογὴν τῶν ἄρθρων 6 καὶ 7 τοῦ Ν. Δ. 2536)53 περιελθόντων κατὰ κυριότητα εἰς τὸ Δημόσιον Μουσουλμανικῶν κτημάτων Ἠπείρου, δικαιοῦνται ἀποκαταστάσεως αἱ κάτωθι κατὰ σειράν, κατηγορίαι ἀκτημόνων καλλιεργητῶν καὶ μικρῶν κτηνοτρόφων, κατὰ τὴν ἔννοιαν τῆς Ἀγροτικῆς Νομοθεσίας, ἐφαρμοζομένων ὡς πρὸς τὴν ἐν ἑκάστῃ κατηγορίᾳ σειρὰν προτιμήσεως τῶν διατάξεων τοῦ ἄρθρου 24 τοῦ Ἀγροτικοῦ Κώδικος, τοῦ ἄρθρου 11 τοῦ Κώδικος περὶ ἀποκαταστάσεως κτηνοτρόφων καὶ τοῦ νόμου 971)1949 ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 14 τοῦ Ν. Δ. 2185)1952: α) Οἱ ἐν τῷ Συνοικισμῷ μονίμως κατοικοῦντες. β) Οἱ περίοικοι καὶ οἱ περὶ ὧν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 1209)1954 πρᾶξις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἔποικοι οἱ προερχόμενοι ἐκ Συνοικισμῶν τῆς περιφερείας τοῦ Νομοῦ, ἔνθα τὸ ὑπὸ παραχώρησιν κτῆμα, ἐν ἴσῃ μοίρᾳ. γ) Οἱ ἔποικοι οἱ προερχόμενοι ἐξ ἑτέρων Νομῶν της Ἠπείρου». Τέτοιους κατοίκους καὶ περιοίκους δὲν ἔχομεν παρὰ εἰς ἐλάχιστα χωρία. Αὐτὰ τὰ 20–25 ποὺ κατώκουν Μουσουλμάνοι εἶναι ἀμιγῆ, ὀλίγα δὲ μικτά, δηλαδὴ κατωκοῦντο ἀπὸ Χριστιανούς καὶ Μουσουλμάνους. Ἐτέθη ἡ διάταξις αὐτὴ διὰ νὰ παραπλανήσῃ τὴν ἐπιτροπήν, διὰ νὰ καλύψῃ τὰς ἑπομένας διατάξεις, διὰ τῶν ὁποίων οἱ ἐγκατεστημένοι ἀπὸ τὸ 1944 καὶ οἱ μὴ Θεσπρωτοὶ ἀκόμη θὰ προτιμῶνται ἐν ἴσῃ μοίρᾳ μὲ τοὺς περιοίκους. Περαιτέρω ἡ διάταξις ὁμιλεῖ περὶ περιοίκων, καίτοι τοιοῦτοι δὲν ὑπάρχουν ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου, ἀναφέρεται ὅμως τοῦτο διὰ νὰ καλυφθῇ ἡ 1209 ἀπόφασις, ἡ ὁποία εὐνοεῖ τοὺς ξένους πρὸς τὴν Θεσπρωτίαν. Διὰ τῆς τροπολογίας ταύτης ἐγκαθίστανται εἰς τὰ ἐν λόγῳ κτήματα οἱ κτηνοτρόφοι καὶ ἀποκλείονται ἐν τοῖς πράγμασιν οἱ ἀγρόται Θεσπρωτοί. Ἡ τροπολογία ἡ ἰδική μου, κύριοι συνάδελφοι, διελάμβανε τὴν ἑξῆς ὀρθὴν τοποθέτησιν. Ἐπειδὴ πρόκειται περὶ σκηνιτῶν, ἡ ἀποστολὴ τῶν ὁποίων εἶναι νὰ βόσκουν τὰ ποίμνιά των, εἶπον νὰ ἐγκαθίστανται καὶ αὐτοί, ἀλλ’ ὡς ἐπαγγελματίαι, καὶ νὰ μὴ λαμβάνουν ἐκτὸς τοῦ γεωργικοῦ καὶ κτηνοτροφικὸν κλῆρον, διότι τότε θὰ εὑρεθοῦν εἰς πολὺ πλεονεκτικωτέραν θέσιν ἐν σχέσει μὲ τοὺς ἄλλους. Θὰ ἐλάμβαναν ἐπαγγελματικὸν κλῆρον, θὰ ἐγκαθίσταντο εἰς τὸ χωρίον θὰ ἔπαυον νὰ γυρίζουν ὡς ἀτσίγγανοι καὶ θὰ ἔβοσκον σὲ ὅλην τὴν ἔκτασιν τοῦ χωρίου τὰ ποίμνιά των, θὰ ἐγίνοντο καὶ αὐτοὶ μόνιμοι κάτοικοι μὲ στέγην ποὺ δὲν ἔχουν. Ἐκτὸς ὅμως αὐτοῦ καὶ λόγοι ἐθνικοὶ ἐπιβάλλουν τὴν λύσιν, τὴν ὁποίαν ἐγὼ δίδω. Πρέπει, δηλαδή, οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ νὰ ἐγκατασταθοῦν μονίμως εἰς ἕνα μέρος καὶ ὀλίγοι σὲ κάθε χωριὸ διὰ νὰ ἔλθουν εἰς ἐπαφὴν μὲ τὸν λαὸν καὶ νὰ μάθουν νὰ ὁμιλοῦν τὴν Ἑλληνικὴ γλῶσσαν, διότι ὁμιλοῦν Βλάχικα ἢ Ἀλβανικὰ κυρίως, ὅπερ εἶναι ἐθνικὸς κίνδυνος. Πρέπει νὰ παύσῃ ἡ παρατηρουμένη φυλετικὴ διαφορά, ἡ ὁποία οὔτε τοὺς ἰδίους, οὔτε τὸν τόπον ὠφελεῖ. Παραδόξως ὅμως, τὴν λύσιν ταύτην δὲν τὴν ἐδέχθη ὁ κ. ὑπουργός. Ζητοῦν οἱ μὴ συμφωνοῦντες μὲ ἐμὲ νὰ τύχουν ἀποκαταστάσεως οἱ χωροφύλακες, ἀστυφύλακες κλπ. τοιαῦτα πρόσωπα, καίτοι δὲν ὑπάρχουν τοιαῦτα πρόσωπα ἐκεῖ καὶ λησμονοῦν, κύριοι συνάδελφοι, τοὺς ἀγωνιστὰς τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως, χάριν τῶν ὁποίων εἴδομεν ἐλευθερουμένην τὴν Ἤπειρον καὶ τὴν Θεσπρωτίαν. Εἰς τὴν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον ἐγώ, διέγραψα ὡς ἑξῆς τὴν σειρὰν τῶν δικαιουμένων, τὴν ὁποίαν παρακαλῶ, κ. Ὑπουργέ, νὰ δεχθῆτε καὶ νὰ υἱοθετήσετε εἰς τὸ νομοσχέδιον, διότι ἡ σειρὰ αὐτὴ δίδει τὴν δικαιοτέραν, τὴν ἠθικωτέραν καὶ τὴν ἐθνικωτέραν λύσιν εἰς τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον. 1) Οἱ ἐκ Θεσπρωτίας κάτοχοι ἀγρῶν ἐλαιώνων, ὀπωρεώνων, ἢ βελανιδεώνων, ἐγκατεστημένοι ἐν αὐτοῖς πρὸ τοῦ 1950 καὶ ἰδιοκαλλιεργοῦντες μὲ τὴν οἰκογένειάν των. 2) Ἀγρόται ἀκτήμονες ἢ στερούμενοι ἐπαρκοῦς κλήρου τῆς κοινότητος εἰς ἣν τὰ ἀπαλλοτριούμενα ἀγροκτήματα. 3) Πολεμοπαθεῖς, συμμοριόπληκτοι, ἐπαναπατρισθέντες, ὅμηροι, ἀνάπηροι καὶ θύματα πολέμου, ἀγωνισταὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως καὶ πολύτεκνοι καταγόμενοι ἐκ τοῦ Νομοῦ Θεσπρωτίας. 4) Ἀγρόται, ἀκτήμονες ἢ στερούμενοι ἐπαρκοῦς γεωργικοῦ κλήρου, καταγόμενοι ἐκ τοῦ Νομοῦ Θεσπρωτίας. 5) Ἀγωνισταὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως, συμμοριόπληκτοι, θύματα πολέμου ἐκ τῆς λοιπῆς Ἠπείρου καὶ ὁμογενεῖς πρόσφυγες καταφεύγοντες εἰς Ἑλλάδα, ἐφ’ ὅσον στεροῦνται κλήρου ἢ δὲν ἔχουσιν ἀποκατασταθῆ μερίμνῃ τοῦ Κράτους. Ἡ σειρὰ αὐτή, ὅπως τίθεται ἱκανοποιεῖ ἀπολύτως ὅλας τὰς ἀξιώσεις τοῦ Θεσπρωτικοῦ λαοῦ, ὡς ἀποδεικνύεται ἀπὸ τὴν σωρείαν τῶν ὑπομνημάτων, τὰ ὁποῖα ἔχουν ὑποβάλει οἱ κάτοικοι τῆς Θεσπρωτίας, οἱ Δήμαρχοι, τῶν πόλεων, οἱ πρόεδροι τῶν Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν, οἱ Σύλλογοι Κτηνοτρόφων καὶ ὅλος ὁ Θεσπρωτικὸς λαός. Κύριε ὑπουργέ, ἐκτὸς τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἀκτημόνων Θεσπρωτῶν, εἶναι καὶ τὸ ζήτημα τῆς τύχης τῆς ἀστικῆς Μουσουλμανικῆς περιουσίας. Αἱ Ἐπιτροπαὶ ἀπαλλοτριώσεως δι’ ἀποφάσεών των τὰς πόλεις τῶν Φιλιατῶν, Ἡγουμενίτσης κλπ. καθώρισαν ὡς ἀγροτικάς. — Ὑπάρχουν ἐκεῖ ἀστικὰ ἀκίνητα—. Τί θὰ γίνουν αὐτά; Τὸ δικαιότερον καθ’ ἡμᾶς εἶναι νὰ διατεθοῦν εἰς τοὺς πολεμοπαθεῖς, συμμοριοπλήκτους κλπ. Αὐτὴν τὴν πρότασιν ὑπέβαλα καὶ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν. Ἀφ’ ἑνὸς ἀποκαθιστῶμεν τοὺς καταστραφέντας κατὰ τὴν περίοδον 1940–49, ἀφ’ ἑτέρου ρευστοποιοῦμεν τὰς περιουσίας αὐτὰς μὲ τὸ προϊὸν δὲ τῶν περιουσιῶν αὐτῶν, θὰ κτισθοῦν δημόσια κτίρια, σχολεῖα, ἐκκλησίαι κλπ. Κύριε ὑπουργέ, ἤδη σᾶς δίδετε ἡ μοναδικὴ εὐκαιρία νὰ δώσητε εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν τὴν πρέπουσαν λύσιν. Μὴ παρασύρεσθε ἀπὸ ἐσφαλμένας ἀντιλήψεις καὶ ὑπηρεσίας σας αἱ ὁποῖαι θὰ δημιουργήσουν ὄχι ἁπλῶς δυσαρέσκειαν, ἀλλὰ ἀγανάκτησιν εἰς τὸν Θεσπρωτικὸν λαόν. Εἰλικρινῶς σᾶς τονίζω, ὅτι σᾶς μεταφέρω τὴν πικρίαν τοῦ Θεσπρωτικοῦ λαοῦ αὐτὴν τὴν στιγμήν. Κάθε ἄλλη λύσις θὰ σᾶς βαρύνῃ μὲ εὐθύνας ἱστορικάς. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐννοήσωμεν ὅτι, φεύγοντας ἀπὸ τὸ ἑδώλιον τοῦ βουλευτοῦ καὶ ἀναρριχώμενοι εἰς τὸν ὑπουργικὸν θῶκον, δὲν πρέπει νὰ ἀπομακρυνώμεθα ἀπὸ τὴν ἀξίωσιν, τὴν ὁποίαν προβάλλομεν, νὰ ἀκούσητε τὴν φωνὴν τοῦ λαοῦ, ἡ ὁποία διαβιβάζεται διὰ τῶν ἀντιπροσώπων του, εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην. Δὲν θέλω περισσότερον νὰ σᾶς κουράσω. Ἐπαναλαμβάνω, ὅμως, τὸ παράπονον ὅτι τὸ θέμα τοῦτο τῆς Θεσπρωτίας, παρὰ τὴν σοβαρότητά του δὲν ἔτυχε τῆς δεούσης προσοχῆς ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας. Ἐκεῖνο δὲ τὸ ὁποῖον περισσότερον μὲ ἐπίκρανεν εἶναι ὅτι ἀποφεύγετε νὰ συζητήσετε, κ. ὑπουργέ, ἐπ’ αὐτοῦ. Ἀσφαλῶς, θὰ ἐπείθεσθο, τώρα βεβαίως εἶσθε καὶ πολὺ ἀπησχολημένος, ἀλλὰ ἔπρεπε νὰ θυσιάσετε διὰ μίαν περιφέρειαν, ὅπως ἡ Θεσπρωτία, διὰ μίαν περιφέρειαν τόσον δεινοπαθήσασαν, ἔπρεπε νὰ θυσιάσετε ὀλίγον χρόνον νὰ μελετήσετε μὲ μεγαλυτέραν προσοχὴν τὰ θέματά της καὶ νὰ δώσετε τὰς λύσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ ἱκανοποιοῦν ὄχι μόνον τὰς ἀνάγκας της, ἀλλὰ καὶ τὰς πολλὰς θυσίας ποὺ προσέφερεν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἐπιφυλάσσομαι εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν νὰ σᾶς εἴπω καὶ ὡρισμένα ἄλλα πράγματα. Πάντως, τονίζω ὅτι τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἔρχεται εἰς τὴν Βουλήν, ἔχει ἀνάγκη μιᾶς προσοχῆς ἔστω καὶ αὐτὴν τὴν ὥραν. Προσέξατε, κ. ὑπουργέ, διότι ὅλαι αἱ τροπολογίαι ἀντίκεινται εἰς τὸ ἄρθρον 57 καὶ θὰ πᾶνε περίπατο ὅταν τὸ νομοσχέδιον γίνῃ νόμος τοῦ Κράτους καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νομοθετήματα ἰδικά σας ἐπὶ τόσον εὐφυοῦς καὶ προσεκτικοῦ ὑπουργοῦ νὰ πέφτουν ὅταν θὰ φθάσωμεν εἰς τὸ στάδιον τῆς ἐκτελέσεως.

§272ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀλλαμανῆς ἔχει τὸν λόγον.

§273Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Συμμερίζομαι τὴν ἀντίληψιν τοῦ ἀξιοτίμου εἰσηγητοῦ τῆς πλειοψηφίας ὅτι τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον ὡς διεμορφώθη τελικῶς, δὲν εἶναι δεκτὸν ἀναπτύξεως ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, διότι δὲν ἔχει τοιαύτην ἀρχήν. Πράγματι, περιλαμβάνει τόσην μεγάλην ποικιλίαν θεμάτων, τὰ ὁποῖα ρυθμίζει, ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ διέπεται ἀπὸ ἑνιαίαν ἀρχὴν καὶ νὰ χωρῇ ὑπεράσπισις καὶ ἀνάπτυξις τῆς ἀρχῆς αὐτῆς. Ἐπιθυμῶ νὰ διατυπώσω μόνον δύο βασικὰς παρατηρήσεις. Τὰ δύο τρίτα τοῦ ὑλικοῦ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ δὲν περιείχοντο εἰς τὸ ἀρχικῶς κατατεθὲν τοιοῦτον. Καί κατὰ μέγα μὲν μέρος τὸ ὑλικὸν αὐτὸ προσετέθη διὰ τροπολογιῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων μετεχόντων ἢ μὴ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ κατὰ ἕνα μικρὸν μέρος ἀπὸ τροπολογίας τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας, αἱ ὁποῖαι ἦλθον εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου ἐνώπιον αὐτῆς. Βεβαίως ἡ νομοθετικὴ πρωτοβουλία εἶναι ἀδέσμευτος καὶ ἔναντι τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἔναντι τῆς Ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ δὲν εἶναι σύνηθες μέγα μέρος ἑνὸς νομοσχεδίου νὰ προέρχεται ἀπὸ τροπολογίας, εἴτε τοῦ Ὑπουργείου, εἴτε τῶν βουλευτῶν. Εἶναι ἔνδειξις αὐτό, κάποιας προχειρότητος ἐν τῇ καταρτίσει τοῦ νομοσχεδίου ἐκ μέρους τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργείου. Καὶ νομίζω ὅτι ὑπάρχουν καὶ τὰ ἀποτελέσματα αὐτῆς τῆς ἀνωμαλίας, ἡ ὁποία ἐπεκράτησεν εἰς τὴν ἐπεξεργασίαν αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου. Διότι, πράγματι, ἀρκεταὶ τροπολογίαι γινόμεναι δεκταί, λύουν μὲν τὰ θιγόμενα θέματα, ἀλλὰ ἔρχονται εἰς σύγκρουσιν μὲ βασικὰς διατάξεις τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου καὶ τοῦ θεσμοῦ τῶν πρὸς ἀποκατάστασιν ἀκτημόνων γεωργῶν κλπ. ἀπαλλοτριώσεων. Αὐτὴ εἶναι ἡ πρώτη παρατήρησις καὶ νομίζω, συμπεραίνων, δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι δὲν ἀποτελεῖ παράδειγμα πρὸς μίμησιν ἡ εἰκών, τὴν ὁποίαν παρουσίασε τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, ἐλπίζω δὲ ὅτι μελλοντικῶς δὲν θὰ χρειασθῇ νὰ διατυπωθῇ παρομοία ἐπίκρισις κατὰ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας, ἐπίκρισις εἰς τὴν ὁποίαν προβαίνω μὲ πραγματικὴν λύπην. Ἡ δευτέρα παρατήρησις, κ. Πρόεδρε, ἡ ὁποία ἐνδιαφέρει καὶ ὑμᾶς προσωπικῶς ἔχει τὴν ἀφορμήν της ἀπὸ τὴν μνείαν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἀλλεπαλλήλων ἀποφάσεων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καθαρῶς νομοθετικοῦ περιεχομένου, αἱ ὁποῖαι ἐλήφθησαν καὶ ἐξεδόθησαν πρὸ πολλῶν μηνῶν, πρὸ 15 καὶ 18 μηνῶν, καὶ αἱ ὁποῖαι μόλις τώρα ἔρχονται πρὸς κύρωσιν ἀπὸ τὸ Σῶμα. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι, τὸ κυβερνῶν σήμερον κόμμα, ὅταν εὑρίσκετο εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, μὲ πόσην βιαιότητα ἐπολέμησε μίαν μοναδικὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ τότε Κυβέρνησις ἐπεχείρησε νὰ νομοθετήσῃ διὰ τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας. Ἐξ ἄλλου δὲν συμβαίνει μόνον εἰς τὸ παρὸν νομοσχέδιον νὰ παρεμβάλλεται πρὸς κύρωσιν μία πεντὰς ἀποφάσεων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Κινδυνεύει νὰ ἀναχθῇ εἰς θεσμὸν πλέον ἡ νομοθέτησις ἀπὸ τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν ἐρήμην τοῦ νομοθετικοῦ Σώματος, ἀπὸ μόνην τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν. Αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην νὰ διατυπώσω ἔντονον διαμαρτυρίαν δι’ αὐτὴν τὴν κατάφωρον παραβίασιν τοῦ Συντάγματος καὶ νομίζω ὅτι ἐν τούτῳ, πέραν τῆς κομματικῆς τοποθετήσεως ἑνὸς ἑκάστου τῶν κυρίων συναδέλφων, θὰ εὑρεθῶμεν ὅλοι σύμφωνοι, ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ ἕνα τέρμα εἰς τὴν τακτικὴν αὐτήν, τὴν καταφώρως ἀντισυνταγματικήν. Μὲ αὐτὰς τὰς δύο παρατηρήσεις τερματίζω τὴν παρέμβασίν μου καὶ ἐπιφυλάσσομαι νὰ ἐπανέλθω εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν.

§274ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ἀθανασίου, ἔχει τὸν λόγον.

§275Ν. ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, θ’ ἀπαντήσω δι’ ἐλαχίστων, προκειμένου ν’ ἀνασκευάσω τὰς τόσας παραποιήσεις τῆς ἀληθείας καὶ τῶν γεγονότων, αἱ ὁποῖαι ἔλαβον χώραν ἀπὸ τὸν πρὸ ὀλίγου ὁμιλήσαντα συνάδελφον κ. Παπασταύρου. Δι’ ἡμᾶς, τοὺς Θεσπρωτοὺς τὸ ζήτημα τῆς Μουσουλμανικῆς περιουσίας δὲν εἶναι νέον. Ἐδημιουργήθη κατὰ τὸ 1944, εὐθὺς μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν τῆς Ἐπαρχίας Παραμυθίας τὸ πρῶτον, καὶ βραδύτερον ὁλοκλήρου τοῦ Νομοῦ ὑπὸ τῶν Ἐθνικῶν Ἀνταρτικῶν Ὁμάδων τοῦ Στρατηγοῦ Ζέρβα. Εἰς τὸν Νομὸν Θεσπρωτίας, κατῴκουν 18.500 Ἀλβανοτσάμηδες Μουσουλμάνοι τὸ θρήσκευμα, ἀλλὰ Ἕλληνες ὑπήκοοι. Οὗτοι κατὰ τὴν γνωστὴν δήλωσιν τοῦ ἄλλοτε ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν Ρούφου, ἐξῃρέθησαν τῆς ἀνταλλαγῆς ὡς Ἀλβανοὶ τὴν καταγωγὴν καὶ διεβίουν ἔκτοτε ἐν Θεσπρωτίᾳ ἀπολαμβάνοντες τῶν αὐτῶν, ἂν μὴ καὶ περισσοτέρων εὐεργετημάτων καὶ προνομιακῆς μεταχειρίσεως ἔναντι τῶν ἀρχῶν καὶ τῶν νόμων, παρὰ οἱ ὑπόλοιποι κάτοικοι, οἱ Χριστιανοί, τῆς περιοχῆς. Ἡ περιουσία αὐτῶν τῶν ἀλβανοτσάμηδων, ποὺ ἠκολούθησαν τοὺς Γερμανούς, ὑποχωροῦντας καὶ ἀπὸ τοῦ 1944 ἐγκατεστάθησαν ἐν Ἀλβανίᾳ, ἀπασχολεῖ τὰς ἀρχάς, ὅσον ἀφορᾷ τὴν διαχείρισίν της καὶ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀκτημόνων καὶ ἀποσχολεῖ ἀπόψε καὶ ὅλους ἡμᾶς. Ὁ συνάδελφος κ. Παπασταύρου ἐξέφρασε τὴν κατάπληξίν του διότι τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον ἐξῆλθεν ἀπὸ τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν τελείως διαφορετικόν, μέχρι σημείου ὥστε καὶ αὐτὸς ὁ πατήρ του, ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, νὰ μὴ τὸ ἀναγνωρίζῃ! Ἀλλὰ τὴν ἰδίαν περίπου ἀπορίαν ἐκφράζω καὶ ἐγώ, ἀντιστρέφων ὅμως, τὰ πράγματα καὶ ἐρωτῶν ἂν ὁ κ. Παπασταύρου εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἀναγνωρίζῃ τὰ πνευματικά του τέκνα διότι περὶ τὴν διαχείρισιν τῆς ἐγκαταλελειμμένης Μουσουλμανικῆς περιουσίας ἔχει καταθέσει τέσσαρας προτάσεις νόμων, διαφορετικὰς καὶ ἐν πολλοῖς ἀλληλογρονθοκοπουμένας. Τὴν πρώτην ὅταν εἶχε συνεργασθῆ στενῶς μὲ τὴν Ὑπηρεσίαν Δημοσίων Κτημάτων τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν, ὅτε τοῦτο διεχειρίζετο τὴν Μουσουλμανικὴν περιουσίαν. Βραδύτερον καὶ συγκεκριμένως τὴν 16ην Νοεμβρίου, δευτέραν πρότασιν. Τὴν 30ὴν Ἰανουαρίου τρίτην πρότασιν καὶ τὴν 28ην Μαρτίου τετάρτην. Καὶ αἱ τέσσαρες εἶναι ἐντελῶς διαφορετικαί, ἀλληλοσυγκρούονται καὶ ἡ μία εἶναι ἐντελῶς ξένη πρὸς τὰς ὑπολοίπους. Εἰς ποίαν ἐξ ὅλων πιστεύει ὁ κ. συνάδελφος;

§276Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Νὰ τὰς διαβάσετε.

§277Ν. ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ. Σᾶς ἐρωτῶ, διατί ἐγκαταλείψατε ἔκθετον τὴν πρότασίν σας διὰ τὰ περίφημα κτηματολογικὰ γραφεῖα; Ἐν πάσῃ περιπτώσει καὶ διὰ νὰ ἐνημερωθῇ πλήρως τὸ Σῶμα, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐγκαταλελειμμένην ἐν Θεσπρωτίᾳ Μουσουλμανικὴν περιουσίαν, πρέπει νὰ ἐπανέλθω ἐπὶ τῆς ἀρχικῆς ἡμερομηνίας ποὺ ἀνέφερα, ἀρχόμενος τοῦ λόγου μου, ὅτι δηλ. ἀπὸ τοῦ 1944 ἤρξατο δημιουργούμενον τὸ θέμα τῆς διαχειρίσεως τῆς περιουσίας αὐτῆς. Ἡ ἡμερομηνία αὐτὴ ἔχει κάποιαν ἰδιαιτέραν σημασίαν, διότι ὅταν θὰ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἐπιμάχου ἄρθρου 38, ὅπου ὁμιλοῦμεν περὶ τῶν κατοίκων τῶν μονίμως κατοικούντων εἰς τὰς τέως Μουσουλμανικὰς Κοινότητας, θὰ πρέπει νὰ δικαιολογήσωμεν διατί πρέπει νὰ προτιμηθοῦν κατὰ τὴν ἀποκατάστασιν, διότι καὶ μονίμως ὑπὲρ τὴν δεκαετίαν διαβιοῦν ἐκεῖ, καὶ διότι εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους ἔχουν ἐγγραφῆ καὶ διότι τῆς αὐτῆς, δηλ. ἴσης μεταχειρίσεως πρέπει νὰ τύχουν πρὸς τοὺς λοιποὺς κατοίκους τοῦ νομοῦ Θεσπρωτίας, τοὺς ἀκτήμονας, τοὺς ζητοῦντας καὶ ἐπιδιώκοντας ν’ ἀποκατασταθῶσι γεωργικῶς. Κατὰ τὸ ἔτος 1946, ὅτε, καὶ πάλιν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἐκπροσωπῶ τὸν Νομὸν Θεσπρωτίας εἰς τὸ Κοινοβούλιον, ἠγωνίσθην κατὰ τῆς τότε τακτικῆς τοῦ ὑπουργείου Οἰκονομικῶν, τὸ ὁποῖον ἐπεδίωκε ν’ ἀξιοποιήσῃ τὴν Μουσουλμανικὴν περιουσίαν διὰ τῆς δημοπρατήσεως ὁλοκλήρου τῆς ἐγκαταλελειμμένης περιουσίας, εἴτε ὁμαδικῶς εἴτε τμηματικῶς πρὸς δημιουργίαν ἐσόδων, διὰ τὸν πρ)σμὸν καὶ ἀντιμετώπισιν τῶν ἐκ τοῦ πολέμου τεραστίων καταστροφῶν ποὺ εἶχεν ὑποστῆ ἡ Χώρα. Ἐπροτιμήσαμεν τότε, νὰ ἀσκήσωμεν κοινωνικὴν πολιτικὴν καὶ ἐγένετο εὐτυχῶς δεκτὸν ἡ περιουσία αὐτὴ νὰ διατίθεται κατ’ ἔτος εἰς τὸ σύνολον τῶν κατοίκων, τῶν ἐγκατασταθέντων εἰς τοὺς τέως Μουσουλμανικοὺς οἰκισμοὺς καὶ καταλαβόντας καὶ κατέχοντας αὐτὴν ἀπὸ τοῦ 1944. Τὸ καθεστὼς αὐτὸ διετηρήθη μέχρι τοῦ 1952, ὁπότε μὲ τὸν κ. Παπασπύρου προσεχωρήσαμεν εἰς τὴν ἄποψιν ὅτι ἔπρεπε νὰ εἰσηγηθῶμεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν, μίαν πλέον μονιμωτέραν λύσιν, μέχρι τῆς συμπληρώσεως δεκαετίας ἀπὸ τῆς καταλήψεως, ὁπότε κατὰ τοὺς κειμένους νόμους περιέρχεται εἰς τὸ Δημόσιον ἡ κυριότης τῶν ἐγκαταλειπομένων κτημάτων καὶ εἰσηγήθημεν πράγματι τὴν πενταετῆ μίσθωσιν. Ὅταν ὅμως ὀλίγον βραδύτερον καὶ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, ἐψηφίσθη ὁ Νόμος 2536, ἡ περιουσία αὕτη περιῆλθε πρὸ τῆς λήξεως τῆς δεκαετίας εἰς τὴν κυριότητα τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου, ἦτο φυσικὸν νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς τὴν ὁριστικὴν τακτοποίησιν τοῦ θέματος τῆς Μουσουλμανικῆς περιουσίας τῆς Θεσπρωτίας. Καὶ ἐπεδιώξαμεν διὰ τῶν συσταθεισῶν ἐπιτροπῶν ἀπαλλοτριώσεων νὰ ἀποκατασταθοῦν ὁριστικῶς οἱ ἀκτήμονες Θεσπρωτοὶ καλλιεργηταί. Βάσις λοιπὸν καὶ τῶν ἰδικῶν μας προσπαθειῶν καὶ τοῦ ἄρθρου 38, τὸ ὁποῖον ἐσκεμμένως διέστρεψεν ὁμιλήσας ὁ κ. συνάδελφος, εἶναι ὅτι δικαιοῦνται ἀποκαταστάσεως οἱ ἀκτήμονες καλλιεργηταί, καὶ κατὰ πρῶτον λόγον οἱ Θεσπρωτοί.

§278Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Θέλετε τοὺς Θεσπρωτούς; Διατὶ δὲν τοὺς βάζετε;

§279Ν. ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ. Προβλέπεται. Αὐτοὶ προτιμῶνται κατὰ τὸ ἄρθρον 38, χωρὶς βέβαια ν’ ἀποβάλλωνται καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐπὶ μίαν δεκαετίαν διαμένουν εἰς τὴν Μουσουλμανικὴν περιουσίαν, ἐφ’ ὅσον εἶναι ἀκτήμονες. Ἄλλως τε, αὐτοὶ ἔχουν καὶ τὴν ἰδιότητα τοῦ Ἀντιστασιακοῦ, διὰ τὴν ὁποίαν ὡμιλήσατε. Καὶ ἐπ’ εὐκαιρίᾳ πρέπει νὰ σᾶς δώσω μίαν ἀπάντησιν. Οἱ περισσότεροι τῶν βουλευτῶν Ἠπείρου εἶναι Ἀντιστασιακοὶ καὶ ὀφείλετε νὰ μᾶς ἀναγνωρίσετε ὅτι, περισσότερον ἐνδιαφερόμεθα ἡμεῖς οἱ Ἀντιστασιακοὶ διὰ τοὺς ἀντάρτες τοῦ ΕΔΕΣ ποὺ εἶναι ἐγκατεστημένοι εἰς τὴν Θεσπρωτίαν καὶ ὄχι σεῖς, ὁ ὁποῖος τοὺς εἴχατε ἀγνοήσει καὶ τοὺς εἴχατε κατασυκοφαντήσει, καὶ κατὰ τὸ 1945 μὲ τὰς δηλώσεις σας εἰς τὸν «Νεολόγον» Πατρῶν καὶ μὲ τὴν ἐφημερίδα σας προσφάτως, ὅταν τοὺς ἀποκαλῆτε ἀντάρτες «τῆς γίδας καὶ τῆς λίρας»!!!

§280Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. (Ὁμιλεῖ ἐν μέσῳ θορύβου μὴ ἀκουόμενος)..........

§281ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐφεξῆς οὐδεμία ἐπιτρέπεται διακοπή. Χρώμενος τοῦ ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ δικαιώματος, παρακαλῶ νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει σας ὅτι διὰ διακοπήν, ἐκτὸς τῆς ἀδείας τοῦ ὁμιλοῦντος, ἀπαιτεῖται καὶ ἡ συγκατάθεσις τοῦ Προέδρου.

§282Ν. ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ. Διὰ νὰ ἐξηγήσω, κ. βουλευταί, τὸ παράπονο τοῦ κ. συναδέλφου, εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὸ Σῶμα ὅτι ἐστράφη προσωπικῶς ἐναντίον τοῦ κ. ὑπουργοῦ διὰ τῆς ἐφημερίδος του, ὁ κ. Παπασταύρου, μόνον καὶ μόνον διότι δὲν ἐγένετο ἀποδεκτὴ ἡ τροπολογία του ἢ ὁ νόμος ὁ ἰδικός του καὶ διότι ἐγένετο δεκτὴ ἡ τροπολογία ἡ ἰδική μου, ὡς περισσότερον ἐγγὺς πρὸς τὰ πράγματα, τὴν ἠθικὴν καὶ τὰ γεγονότα εὑρισκομένη. Αὐτὸ ἀπετέλεσεν ἀφορμὴν προσωπικῆς καὶ ἀδίκου ἐπιθέσεως κατὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας καὶ κατὰ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ ὑπουργείου. Ἀλλὰ εἶναι δυνατόν, κ. συνάδελφε, ν’ ἀγνοήσωμεν ὅτι διὰ τοῦ Νόμου 2536 συνετελέσθη σημαντικὴ ἐργασία; Ἀρκεῖ νὰ σᾶς πληροφορήσω κ. βουλευταὶ ὅτι χάρις εἰς τὴν ἐντατικὴν ἐργασίαν καὶ τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ ὑπουργείου Γεωργίας καὶ τῶν τριῶν συσταθεισῶν ἐν Θεσπρωτίᾳ Ἐπιτροπῶν Ἀπαλλοτριώσεων, ἔχει ἀρχίσει ἡ ἐκδίκασις καὶ ἀποκατάστασις ἀκτημόνων εἰς 55 χωρία ἡ ὁποία συνεχίζεται καὶ ἐλπίζομεν ὅτι ἐντὸς τοῦ θέρους θὰ προχωρήσῃ ἀκόμη περισσότερον. Χάρις εἰς τὴν κατανόησιν ἐξ ἄλλου τοῦ κ. ὑπουργοῦ Γεωργίας, ἐντὸς τοῦ δευτέρου 15θημέρου τοῦ μηνὸς Ἀπριλίου ἀποστέλλονται εἰς Θεσπρωτίαν 8–10 τοπογραφικὰ συνεργεῖα διὰ τὴν ὁλοκλήρωσιν τῆς τοπογραφικῆς ἐργασίας καὶ θὰ ἐπακολουθήσῃ ἡ διανομὴ τῶν κλήρων εἰς τοὺς ἀκτήμονας.

§283Π. ΓΥΙΟΚΑΣ. Συγχαρητήρια.

§284Ν. ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ. Εἰς τὸν κ. ὑπουργόν. Ὁ κύριος συνάδελφος ὡμίλησεν ἀκόμη καὶ διὰ τὰς πέντε κωμοπόλεις τοῦ Νομοῦ Θεσπρωτίας, δηλαδὴ τὰς Φιλιάτες, Ἡγουμενίτσαν, Παραμυθιάν, Μαργαρίτιον καὶ Πάργαν. Δι’ ἐμὲ προσωπικῶς, καλῶς ἐχαρακτηρίσθησαν ἀγροτικαί, διότι οὐδεμία ἐξ αὐτῶν ἔχει πληθυσμὸν ἀνώτερον τῶν 3.050 κατοίκων, καὶ οἱ κάτοικοί των σχεδὸν ἀποκλειστικῶς ἀσχολοῦνται μὲ ἀγροτικὰς ἀπασχολήσεις ἢ παράλληλα μὲ τὸ ἐπάγγελμά των καὶ μὲ γεωργικὰς ἀπασχολήσεις. Θὰ ἠδυνάμην ὅμως εὐχερῶς νὰ προχωρήσω εἰς τὴν ἄποψιν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς ἀστικὴ περιοχὴ τὸ τμῆμα μόνον ἐκεῖνο τῶν κωμοπόλεων τὸ περιλαμβανόμενον ἐντὸς τοῦ ἐγκεκριμένου σχεδίου πόλεως. Διότι πρέπει νὰ ὑπενθυμίσω διὰ τὴν Παραμυθιὰν συγκεκριμένως ὅτι παλαιότερον εἶχεν ἕνα μόνον Συν)σμὸν Ἀποκαταστάσεως Ἀκτημόνων Καλλιεργητῶν, ἐνῷ τώρα ἔχει δύο μὲ τὸν συνοικισμὸν τῆς Σιαμέτια. Πῶς εἶναι ἐξ ἄλλου δυνατὸν ἀφοῦ ἀπὸ τοῦ 1928 ἔχομεν ἐπανειλημμένας ἀποφάσεις τῶν Ἐπιτροπῶν Ἀπαλλοτριώσεων διὰ τὰ ἀγροκτήματα αὐτά, σήμερον νὰ ἔλθωμεν νὰ ἀνατρέψωμεν ἄρδην μίαν κατάστασιν ἡ ὁποία διετηρήθη δεκαετίας ὁλοκλήρους;

§285Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Δὲν καταλάβατε τί εἶπα. Τὸ ἐντὸς τῶν κέντρων τῶν πόλεων.....

§286ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Παπασταύρου μὴ διακόπτετε.

§287Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Λέγει ἀνακριβείας, κ. Πρόεδρε.

§288ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ ἀνακρίβειαι, ἄν λέγωνται, δὲν σᾶς δίδουν τὸ δικαίωμα νὰ διακόπτετε.

§289Ν. ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ. Ἐπρότεινα λοιπόν, καὶ ἐπαναλαμβάνω ὅτι θὰ πρέπει νὰ χαρακτηρισθῇ τὸ ἐντὸς τοῦ ἐγκεκριμένου σχεδίου πόλεως τμῆμα ὡς ἀστικὸν καὶ μόνον αὐτὸ ἢ ἀκόμη περιοριζόμενον. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄρθρον 38, ἐπρυτάνευσε, κ. συνάδελφοι εἰς τὴν σκέψιν ἐμοῦ καὶ τοῦ κ. Πιτούλη, μὲ τὸν ὁποῖον συνεπεγράψαμεν τὴν τροπολογίαν, ἡ ὁποία ἐγένετο δεκτὴ ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργόν, ὅτι ἔπρεπε νὰ συμβουλευθῶμεν καὶ κατὰ ἕνα τρόπον νὰ σεβασθῶμεν τὴν δημιουργηθεῖσαν κατάστασιν ἀπὸ μιᾶς δεκαετίας καὶ ρεαλιστικῶς νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὸ θέμα. Ὡς γνωστόν, εἰς τὰς Κοινότητας ποὺ διέμενον οἱ Ἀλβανοτσάμηδες, ἐγκατεστάθησαν ἀπὸ τοῦ 1944 καὶ ἐντεῦθεν, κατὰ τὸ πλεῖστον οἱ ἄνδρες τῶν Ἐθνικῶν Ὁμάδων, οἱ ὁποῖοι ὡς ἀκτήμονες κατὰ τὸ πλεῖστον, δικαιοῦνται ἀποκαταστάσεως καὶ φέρονται ἐγγεγραμμένοι εἰς τοὺς καταλόγους. Θὰ προτιμῶνται λοιπὸν καθ’ ἡμᾶς καὶ κατὰ τὸ ἄρθρον 38 δι’ ἀποκατάστασιν οἱ ἐν τῷ Συνοικισμῷ μονίμως κατοικοῦντες ἀκτήμονες καὶ μετ’ αὐτῶν ἐν ἴσῃ μοίρᾳ οἱ ἀπὸ τοῦ 1944 ἐγκατεστημένοι εἰς μικτὰς Κοινότητας ἢ τέως ἀμιγεῖς Μουσουλμανικάς. Κατὰ δεύτερον λόγον οἱ περίοικοι, περίοικοι δὲ εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι διαμένουν εἰς τὰς γειτονικάς, εἰς τὰς ὑπολοίπους Κοινότητας τοῦ Νομοῦ Θεσπρωτίας καὶ ἐφ’ ὅσον ζητήσουν συμπλήρωσιν τοῦ κλήρου των ἢ πλήρη γεωργικὴν ἀποκατάστασιν. Καὶ κατὰ τρίτον λόγον θὰ προτιμῶνται δι’ ἀποκατάστασιν ἀκτήμονες ἐκ τῶν ὑπολοίπων Νομῶν τῆς Ἠπείρου. Ἀντιθέτως μὲ τὸν κ. συνάδελφον, ὁ ὁποῖος προτείνει τὴν ἀποκατάστασιν καὶ ὁμογενῶν προσφύγων, ἐξ ὅλων τῶν μερῶν τῆς Ἑλλάδος, προερχομένων ἐκ Ρουμανίας καὶ τοῦ ὑπολοίπου Παραπετάσματος, ἐγὼ περιορίζω τὸ θέμα καὶ ὑποστηρίζω τὴν ἀνάγκην ἀποκαταστάσεως πρῶτον μὲν τῶν Θεσπρωτῶν καὶ κατόπιν μόνων ἀκτημόνων ἐκ τῶν ὑπολοίπων Νομῶν τῆς Ἠπείρου. Ὁ ὁμιλήσας ὅμως συνάδελφος ἐνῷ ὑποστηρίζει τὴν δυνατότητα ἀποκαταστάσεως τῶν οἱωνδήποτε προσφύγων τῆς Ἑλλάδος, ἐκ τῆς Ρουμανίας καὶ ἀλλαχοῦ, ἀντιφάσκων πρὸς ἑαυτόν, διαμαρτύρεται καὶ ἀρνεῖται εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ καὶ τὸν ὑπουργὸν Γεωργίας τὸ δικαίωμα ν’ ἀποκαταστήσῃ προσωρινῶς, καὶ ὄχι μονίμως, τὰς 40 οἰκογενείας τῶν Βορειοηπειρωτῶν. Τὸ γεγονὸς αὐτὸ μὲ ἀφίνει κατάπληκτον καὶ ἐλπίζω καὶ ὑμᾶς κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὴν κρίσιν τῶν ὁποίων ἀφίνω τὸν κ. Παπασταύρου διὰ τὰς περιέργους καὶ ἀλλοπροσάλλους σκέψεις του.

§290ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πιτούλης.

§291Φ. ΠΙΤΟΥΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε θ’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν εἰς τὸ ἄρθρον 38.

§292ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δερδεμέζης ἔχει τὸν λόγον.

§293Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ νομοσχέδιον πιστεύω ὅτι θὰ ψηφισθῇ, διότι πρὸ ὀλίγου ἐξεδηλώθη ἡ ὁμόθυμος ἐπιθυμία τῆς Βουλῆς ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, καὶ ἂν δὲν εἶχε γίνει ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ σοβαρωτάτου πράγματι θέματος τῆς Μουσουλμανικῆς περιουσίας, δὲν θὰ ἐλάμβανον τὸν λόγον. Δὲν ἔχω βεβαίως ἄμεσον ἐνδιαφέρον, τὸ ὁποῖον δικαιοῦνται νὰ ἔχουν οἱ ἐκ Θεσπρωτίας συνάδελφοι. Πλὴν ὅμως, ὡς παρακείμενος καὶ ἐκπρόσωπος μέχρι καὶ τῆς τελευταίας ἐκλογῆς καὶ τοῦ Νομοῦ Θεσπρωτίας, εἶμαι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω ὅλα τὰ θέματα, καὶ νὰ τὰ κρίνω ἀντικειμενικῶς, ἄνευ οὐδεμιᾶς ὑπὲρ τῆς μιᾶς ἢ τῆς ἄλλης ἀπόψεως ἰδιοτελείας. Ἡ Μουσουλμανικὴ περιουσία εἶναι ἡ πλέον εὐφορωτέρα, διότι πράγματι οἱ ἐγκαταλείψαντες τὸν τόπον ἐκεῖνον Τουρκαλβανοί, κατεῖχον τὴν πλέον εὐφορωτέραν περιουσίαν τῆς Θεσπρωτίας ἐκ ποσοῦ 18.500.000 ἴσως. Ἀσφαλῶς, μετὰ τὴν ἐγκατάλειψίν της προέβαλε τὸ θέμα τῆς ἀποκαταστάσεως ἀνθρώπων ἀκτημόνων, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀνάγκην νὰ ἐγκατασταθοῦν καὶ νὰ ἴδῃ οὕτω ἡ ἐθνική μας οἰκονομία κάποιον καλλίτερον μέλλον. Εἴμεθα πάντως ὑπὲρ τῆς γνώμης, ὅτι ἡ περιουσία αὐτὴ δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ διατεθῇ μόνον διὰ νὰ γίνουν πλουσιώτεροι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔτυχε νὰ ἔχουν τὴν εὐτυχίαν νὰ εἶναι πλησίον τῆς περιουσίας, ἀλλὰ νὰ διανεμηθῇ καὶ εἰς ἄλλους καὶ νὰ λάβουν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀνάγκην καὶ οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀκτήμονες. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ, ὅλοι οἱ βουλευταὶ τῆς Ἠπείρου διεφωνήσαμεν μὲ τὸν κ. Παπασταύρου, ὁ ὁποῖος λέγει ὅτι ὁλόκληρος ἡ Μουσουλμανικὴ περιουσία πρέπει νὰ διατεθῇ μόνον διὰ τοὺς Θεσπρωτούς. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ διεφωνήσαμεν ὅτι ἡ ἀρχὴ τῆς δημιουργίας πλουσιωτέρων ἀνθρώπων δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ δεκτὴ ὑφ’ ἡμῶν. Πάντως ἡ διαφωνία ὅλων τῶν βουλευτῶν, ὡς εἶπον, ἔγκειται ἐδῶ, ὅτι πρέπει νὰ διανεμηθῇ καὶ εἰς ἄλλους ἀκτήμονας. Εἰς μίαν σύσκεψιν τὴν ὁποίαν ἐκάμαμεν ἐπὶ μίαν ὁλόκληρον ἡμέραν καὶ μὲ τὴν ὑπηρεσίαν τῆς Γενικῆς Διοικήσεως καὶ μὲ τὰς ἄλλας ὑπηρεσίας τῶν Ἰωαννίνων, ὁ κ. Παπασταύρου ὡμίλησεν ἐπὶ 2ωρον καὶ ἀνέπτυξε τὸ θέμα ὅτι πρέπει ἡ περιουσία νὰ διανεμηθῇ εἰς τοὺς Θεσπρωτούς. Ἡ περιουσία αὐτὴ ὅπως εἶπον λοιπόν, δὲν καλύπτει μόνον τὰς ἀνάγκας τῶν Θεσπρωτῶν καὶ πρέπει νὰ προστατευθοῦν καὶ ἄλλοι ἀκτήμονες, δηλαδὴ νὰ δοθοῦν καὶ εἰς Βορειοηπειρώτας καὶ εἰς πρόσφυγας ἐκ Ρουμανίας. Νομίζω ὅτι ὅλοι μας ἔχομεν τὸ ἐνδιαφέρον καὶ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ τοὺς ἀποκαταστήσωμεν. Δὲν νομίζω ὅτι ὁ κ. Παπασταύρου θὰ ἐμμείνῃ εἰς τὴν ἀρχικήν του ἄποψιν. Νομίζω ὅτι καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς θὰ τὸ δηλώσῃ αὐτὸ κατηγορηματικῶς καὶ τότε ὄχι μόνον οἱ Θεσπρωτοί, ἀλλὰ καὶ ὁλόκληρος ἡ Ἤπειρος θὰ ἐκφράσουν τὰς εὐχαριστίας των εἰς τὸν κ. ὑπουργόν. Νομίζω ὅτι ἀφοῦ ὑπάρχῃ αὐτὴ ἡ περιουσία, εἶναι μοναδικὴ εὐκαιρία νὰ ἀποκατασταθοῦν τόσοι ἀκτήμονες. Περαίνων, εἶμαι σύμφωνος μὲ τὸ νομοσχέδιον καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς ὁ ὁποῖος θὰ συμβάλῃ εἰς τὸ ἔργον αὐτὸ θὰ τύχῃ τῆς εὐγνωμοσύνης ὅλων μας. Ἄλλα θέματα δὲν νομίζω ὅτι ὑπάρχουν. Τὰ θέματα εἶναι ἁπλᾶ, ἀρκεῖ νὰ ὑπάρχῃ ἡ θέλησις καὶ ἡ ἀπόφασις, ὅπως δοθῇ ἕνα τέρμα εἰς ἕνα ζήτημα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ λυθῇ ἀναλόγως τῆς σοβαρότητος ποὺ ἐμφανίζει. Καὶ εἴμεθα εὐτυχεῖς, διότι ἡ Κυβέρνησις τὰ ἀντιμετωπίζει σήμερον. (Χειροκροτήματα).

§294ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Γυιόκας ἔχει τὸν λόγον.

§295Π. ΓΥΙΟΚΑΣ. Ἐλέχθησαν πολλὰ βέβαια διὰ τὴν νομοτεχνικὴν σύνταξιν τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου. Ἐγὼ ὅμως νομίζω ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἀποτελεῖ εἰκόνα τῆς κοινοβουλευτικότητος τοῦ ἐπὶ τῆς Γεωργίας ὑπουργοῦ, ὅστις ἐνῷ ἀρχικῶς ἔφερε νομοσχέδιον ἀφορῶν εἰς μίαν περιοχὴν τῆς Ἐπικρατείας, δηλαδὴ εἰς τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἐφέδρων Κρήτης, δὲν ἐδίστασε νὰ δεχθῇ τροπολογίας διαφόρων συναδέλφων, αἱ ὁποῖαι ἀφεώρων εἰς τὰ αὐτὰ περίπου ζητήματα, ἄλλων περιοχῶν τῆς Ἐπικρατείας. Φρονῶ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς τὸν τύπον ἀλλὰ εἰς τὴν οὐσίαν καὶ αὐτὴν νὰ θεραπεύσωμεν. Ὡς προερχόμενος, ἀπὸ παραμεθόριον περιοχὴν εἰς τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ γίνῃ ὁ ἐπανεποικισμός, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ προσθέσω δύο λέξεις. Ἡ ἐπίκρισις διὰ τὴν σύμβασιν τὴν ὁποίαν συνῆψε τὸ ὑπουργεῖον Γεωργίας μὲ τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων τοῦ ἐποικισμοῦ εἰς τὰς παραμεθορίους περιοχάς, αὕτη εἶναι ἀβάσιμος. Διὰ τὸν σκοπὸν αὐτὸν θὰ ἐνθυμῆσθε ὅτι εἴχομεν ψηφίσει καὶ Ν. Δ. τὸ 2875)54. Ἤδη ἔχει γίνει καταγραφὴ τῶν ἀγροτικῶν περιουσιῶν καὶ γίνεται ὅλη ἡ δυνατὴ προεργασία διὰ τὴν συντόμευσιν τοῦ ἐποικισμοῦ τῶν παραμεθορίων περιοχῶν. Θὰ παρακαλέσω μάλιστα τὸν ἀξιότιμον κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας νὰ ἀποστείλῃ ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερα συνεργεῖα εἰς τὴν περιοχὴν αὐτήν, ὥστε νὰ ἐπισπευσθῇ ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἔργων πρὸς ἐποικισμὸν τῆς ἀκριτικῆς περιοχῆς. Καὶ ἄλλην φορὰν εἶχον τὴν τιμὴν καὶ τὴν εὐκαιρίαν νὰ ὁμιλήσω πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν καὶ νὰ εἴπω ὅτι εἶναι ζήτημα σοβαρὸν καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἐθνικῆς οἰκονομίας, καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἀσφαλείας ὁ ἐποικισμὸς τῆς περιοχῆς αὐτῆς καὶ εἶναι εὐτύχημα ὅτι ἡ τιμὴ αὐτὴ τῆς πραγματοποιήσεως τοῦ καθήκοντος τούτου ἀνήκει εἰς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ. Εὐχαρίστως θὰ τὸ ψηφίσωμεν ὅπως ἔχει τὸ παρὸν νομοσχέδιον. Τελευτῶν κύριοι συνάδελφοι, θεωρῶ ὑποχρέωσίν μου νὰ ἐκφράσω τὰς εὐχαριστίας μου πρὸς τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας διὰ τὴν φροντίδα, τὴν ὁποίαν κατέβαλε νὰ πληρώσῃ τὰ ἐποικιστικὰ κενὰ καὶ νὰ συμπληρώσῃ τὴν γεωργικὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀκτημόνων.

§296ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κοθρῆς.

§297Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, ὅπου ἀναφέρετε Γενικὸς Διοικητής, εἴχατε λάβει πρόνοιαν.....

§298Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ. Διὰ διατάγματος.

§299ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλὴ ἐὰν δέχεται τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν.

§300ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§301ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν τὸ σχέδιον νόμου. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν. (Ἐγένοντο δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1 ἕως 15 ὡς ἔχουν).

§302ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 16ον.

§303Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, εἰς τὸ ἄρθρον 16, ὁμιλεῖτε περὶ κληρονομίας τοῦ κλήρου. Νομίζω ὅτι αὐτὸ δὲν εἶναι ὀρθὸν τηρουμένων τῶν περιορισμῶν τοῦ ἄρθρου 228 τοῦ Ἀγροτικοῦ Κώδικος. Δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ αὐτὸς ὁ περιορισμός. Ἐφ’ ὅσον ἀπεφασίσατε νὰ δώσητε μίαν πράγματι ριζοσπαστικὴν λύσιν, θὰ πρέπει τοῦ λοιποῦ, ἡ κληρονομία τοῦ κλήρου, νὰ ρυθμίζεται κατὰ τὸ Ἀστικὸν Δίκαιον. Ὄχι πλέον ἀπὸ τὰς ἐπιτροπὰς ἀπαλλοτριώσεως, ἀλλὰ ἀπὸ τὰ τακτικὰ Δικαστήρια. Δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ὁ περιορισμὸς τοῦ ἄρθρου 228 ὅσον ἀφορᾷ τὰς κληρονομίας.....

§304Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Ἤθελον νὰ παρατηρήσω, διὰ τὴν προσθήκην τῆς φράσεως, ποὺ ἐτελείωσεν ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Φλωρίνης, ὅτι ἔχω καὶ ἐγὼ πολλοὺς ἐνδοιασμούς, ἐὰν ἡ προσθήκη δὲν θὰ δημιουργήσῃ ζητήματα. Οὐδεὶς λόγος ὑπάρχει νὰ κάμετε μνείαν αὐτῆς τῆς διακρίσεως εἰς τὸ ἐδάφιον 1.

§305ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλὴ δέχεται τὸ ἄρθρον 16.

§306ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§307Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Μήπως θὰ ἤθελε νὰ ἀπαντήσῃ ὁ κ. ὑπουργός;

§308ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι, θὰ ἀπαντήσῃ εἰς ὅλας μαζί.

§309Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Θὰ ἦτο εὐκολώτερον νὰ ἀπαντᾷ εἰς μίαν, μίαν.

§310ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε ὑπουργέ, εἴπατέ μας ναὶ ἢ ὄχι;

§311Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ. (Ὑπ. Γεωργίας). Ὡς ἔχει.

§312ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 16 ἐγένετο δεκτόν, ὡς ἔχει. (Ἀκολούθως ἐγένοντο δεκτὰ τὰ ἄρθρα 17 καὶ 18 ὡς ἔχουν).

§313ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 19ον.

§314Λ. ΚΙΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, διὰ τοῦ ἄρθρου 19 ἀνατρέπεται μία νόμιμος πραγματικὴ κατάστασις, ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς τὰ χωρία Ὀλυμπίας καὶ Σπαρμὸς τῆς Ἐπαρχίας Ἐλασσόνος, τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἐκπροσωπῶ. Τὰ δύο αὐτὰ χωρία, τὰ ὁποία εὑρίσκονται εἰς τοὺς πρόποδας τοῦ Ὀλύμπου ἀποκατεστάθησαν τὸ μὲν ἕν διὰ τῆς ἐπιτροπῆς ἀποκαταστάσεως προσφύγων, ἐπειδὴ εἶναι προσφυγικόν, τὸ δὲ ἄλλο δι’ ἀποφάσεως τῆς ἐπιτροπῆς ἀπαλλοτριώσεως Λαρίσσης. Αὐτὰ τὰ δύο χωριά, ἐπὶ 30 χρόνια μένουν ἐκεῖ καὶ ἔχουν καὶ τὸν συνοικισμὸν καὶ τὰς κοινοχρήστους ἐκτάσεις καὶ τὰ χωράφια των. Ἤδη ἀπὸ τοῦ 1950 οἱ κάτοικοι ἔφυγαν καὶ πηγαίνουν ἀπὸ τοῦ ἑνὸς χωριοῦ εἰς τὸ ἄλλον. Ἐξεδόθησαν δικαστικαὶ ἀποφάσεις καὶ ἀνεγνωρίσθησαν τὰ δικαιώματα τῆς Κοινότητος Ὀλυμπιάδος καὶ ἐδιώχθησαν οἱ ἀντίδικοι. Ἦλθεν ὅμως τὸ ὑπουργεῖον Γεωργίας καὶ διὰ μιᾶς ἀποφάσεώς του, ἐνομιμοποίησε τὴν παράνομον αὐτὴν κατάστασιν. Ἡ ἀπόφασις ἔφθασεν ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας τὸ ὁποῖον ἠκύρωσε τὴν ἀπόφασιν τοῦ ὑπουργοῦ Γεωργίας καὶ τὴν ἀπόφασιν τῆς ἐπιτροπῆς ἀπαλλοτριώσεων Λαρίσσης. Ἤδη ἀνατρέπεται διὰ τοῦ παρόντος ἄρθρου 19 ἡ δικαστικὴ ἀπόφασις καὶ ἡ ἀπόφασις τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας. Ἀνατρέπεται δὲ διότι ἔρχεται καὶ παίρνει τὰς ἐκτάσεις αὐτὰς ἀπὸ τὰς Κοινότητας καὶ δημιουργεῖ ἕνα συνοικισμὸν ἐξ 60 ἢ 80 στρεμμάτων. Διὰ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ γίνεται ἀπαλλοτρίωσις εἰς βάρος ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἀποκατεστάθησαν δυνάμει Διεθνῶν συμβάσεων, κατὰ τὸ 1921, ὅτε ἐγένετο ἡ ἀνταλλαγὴ πληθυσμῶν καὶ περιουσιῶν. Τίνι τρόπῳ λοιπὸν θὰ ἔλθωμεν νὰ τοὺς διώξουμε διὰ μιᾶς ἀποφάσεως καὶ νὰ τοὺς ἐξοντώσωμεν; Νομίζω, ὅτι τοῦτο ἀντίκειται εἰς τὸ ἄρθρον 17 τοῦ Συντάγματος καὶ πρέπει νὰ τὸ ἀπαλείψωμεν.

§315Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Συμπίπτει νὰ εἶσθε σεῖς ἐπὶ τῆς ἕδρας κ. Πρόεδρε, ὁ ὁποῖος εἶσθε διακεκριμένος νομομαθής. Βλέπομεν ὅτι ὁ κ. συνάδελφος ἔχει μίαν ἀπόφασιν τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας τὸ ὁποῖον ἐπελήφθη καὶ ἐκύρωσε τὰς ἀποφάσεις τῆς διευθύνσεως ἐποικισμοῦ τοῦ ὑπουργείου Γεωργίας καὶ τὰς ἀποφάσεις τῆς ἐπιτροπῆς ἀπαλλοτριώσεως. Ἔρχεται τώρα ἡ διάταξις αὐτὴ νὰ καταστρατηγήσῃ τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας. Ἡ ἐντολὴ τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ ὑπάρχῃ σεβασμὸς πρὸς τὰς ἀποφάσεις τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας. Θὰ ἔπρεπε νὰ τὸ προσέξωμεν τὸ θέμα αὐτὸ περισσότερον.

§316ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅλοι τὰ προσέχομεν. Διατί ὑποτιμᾶτε τὸν ἑαυτὸν σας;

§317Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Θὰ ὑπέβαλον τὴν παράκλησιν εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, ὅπως μὲ κάποιαν ἀνωτέραν ἀντίληψιν ἀντιμετωπίσῃ τὰ θέματα αὐτά.

§318Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, χθὲς ἐπληροφορήθημεν ἀπὸ τὸν τύπον, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐκοινοποίησεν αὐστηροτάτην διαταγὴν πρὸς ὅλα τὰ ὑπουργεῖα, νὰ σπεύδουν μὲ πολλὴν προθυμίαν νὰ παρέχουν καὶ ἀποστέλλουν εἰς τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας ὅλα τὰ αἰτούμενα στοιχεῖα, προκειμένου ἐκεῖνο νὰ ἐκδίδῃ ἐγκαίρως τὰς ἀποφάσεις του. Ἐξέδωσεν ὁ κ. ὑπουργὸς Γεωργίας, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἐνημερώθη ἀπὸ τὰς ὑπηρεσίας του τί ἔδωσεν ἀκριβῶς ἀφορμὴν εἰς τὴν θέσπισιν τῆς διατάξεως αὐτῆς. Εἰς τὸν φάκελλον δὲ ποὺ ὑπάρχει εἰς τὸ ὑπουργεῖον Γεωργίας θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχῃ ἀνεύρει τὰς ἐν προκειμένῳ ἀποφάσεις τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας. Καὶ διερωτῶμαι, λοιπόν, εἶναι δυνατὸν τὴν μίαν ἡμέραν ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ ζητᾷ ἐπὶ ποινῇ ἀπὸ τοὺς ὑπουργοὺς νὰ διευκολύνουν τὸ ἔργον τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας διὰ νὰ ἔρχεται τὴν ἄλλην ἡμέραν ἕνας ὑπουργὸς τῆς ἰδίας Κυβερνήσεως, νὰ ζητᾷ ἀπὸ τὴν Βουλὴν δι’ εἰδικοῦ νόμου ν’ ἀνατρέψῃ τὰς ἀποφάσεις τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας. Δὲν θέλω νὰ πιστεύω ὅτι μέχρι τέλους θὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν θέσπισιν μιᾶς τόσον σκανδαλώδους διατάξεως ὁ κ. ὑπουργὸς Γεωργίας.

§319Χ. ΚΟΡΑΚΑΣ. Πλὴν τῆς ἀντισυνταγματικότητος τὴν ὁποίαν εἶπον οἱ κ. συνάδελφοι μὲ τὴν ὁποίαν συμφωνῶ, νομίζω ὅτι ἡ ἐφαρμογὴ τῆς διατάξεως αὐτῆς θὰ δημιουργήσῃ μίαν ὀλεθρίαν κατάστασιν. Διότι πρόκειται περὶ γεωργικῶν συνοικισμῶν καὶ ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ γεωργικῶν συνοικισμῶν, οἱ γεωργοὶ ἔχουν τὰ ζῶα των καὶ ναὶ μὲν λέγει ἡ διάταξις ὅτι οἱ ὑπὸ συγχώνευσιν συνοικισμοὶ δὲν πρόκειται νὰ ἔχουν συμμετοχὴν εἰς τὰς βοσκησίμους ἐκτάσεις τοῦ εἰς ὃν συγχωνεύονται Νομόν, ἀλλὰ ἐρωτᾶται τί θὰ γίνῃ αὐτὸς ποὺ θὰ γραφῇ εἰς ἕνα χωρίον, θὰ καταργηθῇ ἡ διάταξις τοῦ Κώδικος περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων; Πλὴν αὐτοῦ θὰ ἔχῃ γίνει καὶ ἡ ἀπαλλοτρίωσις κατὰ παράβασιν τοῦ ἄρθρου 104 τοῦ Συντάγματος. Κατόπιν αὐτοῦ, παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν Γεωργίας νὰ ἀπαλείψῃ ἐκ τοῦ νομοσχεδίου τὸ ἄρθρον 19, διότι διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς θὰ δημιουργηθῇ ὀλεθρία διὰ τοὺς ὑπὸ συγχώνευσιν συνοικισμοὺς κατάστασις.

§320ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλὴ δέχεται τὸ ἄρθρον 19 ὡς ἔχει;

§321ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, δεκτόν.

§322ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 19 ἐγένετο δεκτὸν ὡς ἔχει. (Ἀκολούθως ἐγένοντο δεκτὰ τὰ ἄρθρα 20 ἕως 23 ὡς ἔχουν)

§323ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 24ον.

§324Γ. ΚΑΡΟΤΣΗΣ. Ὁ Α. Ν. 1835)51 ἀνέθεσεν εἰς τὰς ἐπιτροπὰς ἀπαλλοτριώσεως τὴν κύρωσιν τῶν ἀνωμάλως καταρτισθεισῶν ἀγοραπωλησιῶν ἐπὶ κλήρων. Δὲν προέβλεψεν ὅμως τὴν ἐπανόρθωσιν λαθῶν εἰς τὰ ὁποῖα δυνατὸν νὰ ὑποπέσουν αἱ ἐπιτροπαὶ ἀπαλλοτριώσεως κατὰ τὴν ἐκδίκασιν τῶν ὑποθέσεων αὐτῶν. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου ἐπιτροπὰς ἀπαλλοτριώσεως αἱ ὁποῖαι ὑπέπεσαν εἰς βασικὰ σφάλματα κρίνασαι παρὰ τὸν νόμον καὶ καταλήξασαι εἰς ἐσφαλμένας ἀποφάσεις. Φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία μου ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 24, διὰ τῆς ὁποίας δίδεται τὸ δικαίωμα εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν Γεωργίας νὰ παραπέμπῃ πρὸς ἐπανεξέτασιν εἰς τὰς ἐπιτροπὰς τῆς ὑποθέσεως τοιούτου εἴδους ὑποθέσεις καὶ ἀποφάσεις. Διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ θὰ ἐπανορθωθοῦν ἐνδεχόμενα λάθη γενόμενα ἐκ μέρους τῶν ἐπιτροπῶν ἀπαλλοτριώσεων.

§325ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεσθε κ. ὑπουργὲ τὴν τροπολογίαν;

§326Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ (Ὑπ. Γεωργίας). Ὄχι.

§327ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται τὸ ἄρθρον δεκτὸν ὡς ἔχει.

§328ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§329ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 24 ἐγένετο δεκτὸν ὡς ἔχει. Ἄρθρον 25ον.

§330Θ. ΑΝΔΡΕΑΔΗΣ. Τὸ ἄρθρον 25 κ. Πρόεδρε, ἐπαναφέρει ἐν ἰσχύϊ τὸ ἄρθρον 26 τοῦ Ποινικοῦ Κώδικος διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν Ἐθνικῶν Ἀγωνιστῶν. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ δεδομένου, ὅτι πλεῖστοι ἐκ τῶν ἐγγεγραμμένων εἰς τοὺς πίνακας τοῦ ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἀγωνισταὶ ἔχουν ἀποβιώσει, τὴν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν ὑπεβάλαμεν καὶ ἡ ὁποία ἔχει ὡς ἑξῆς: .......... (Ἀναγιγνώσκει)..........

§331ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὸν λόγον.

§332Α. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἤθελον νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς: Τὸ ἄρθρον 25 εἰς τὴν παράγραφον 2 λέγει ὅτι χαρακτηρίζονται ὡς ἐθνικοὶ ἀγωνισταὶ οἱ περιλαμβανόμενοι εἰς τοὺς πίνακας τοῦ ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ὡς γνωστὸν εἰς τοὺς πίνακας τοῦ ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἀναγράφονται οἱ ἀγωνισταὶ Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως. Εἶναι δυνατὸν ὡρισμένοι νὰ ἔχουν παραλειφθῆ ἐκ τῶν πινάκων. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ εὐχέρεια εἰς αὐτοὺς διὰ νὰ δυνηθοῦν νὰ ἐγγραφοῦν, διότι ἄλλως θὰ ὑπάρξῃ ἀδικία.

§333Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, συμφωνῶ καὶ ἐγὼ μὲ τὴν πρότασιν τοῦ κ. συναδέλφου. Πρέπει νὰ ἐξυπηρετήσωμεν ὡρισμένους ἀγωνιστὰς οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν οὐδεμίαν εὐθύνην διὰ τὴν μὴ ἐγγραφήν των εἰς τοὺς καταλόγους τοῦ ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Νομίζω ὅτι ἡ λέξις «σήμερον» πρέπει νὰ διαγραφῇ.

§334Ι. ΠΑΠΑΜΑΣΤΟΡΑΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ συνηγορῶ.

§335Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, σήμερον ἔχουν καταρτισθῆ εἰς τὸ ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης πίνακες. Ἴσως ἔχουν ἐγγραφῆ καὶ ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι δὲν ἦσαν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντίστασιν, ἀλλὰ ἀσφαλῶς δὲν ἔχουν ἐγγραφῆ καὶ ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ὑπῆρξαν ἀγωνισταί. Νομίζω ὅτι δὲν τροποποιεῖται οὔτε καταστρέφεται τὸ νομοσχέδιον.

§336Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ (Ὑπ. Γεωργίας). Τοὺς ἀγωνιστὰς τοὺς κανονίζει τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης βάσει πινάκων. Εὐχαρίστως θὰ διαβιβάσω εἰς τὸν συνάδελφον ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ὑπουργόν, τὴν σύστασιν τοῦ Σώματος ὅπως καταρτισθοῦν συμπληρωματικοὶ πίνακες.

§337Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ. Ἂν ἐν τῷ μεταξὺ ἀναθεωρηθοῦν κ. ὑπουργέ; Ἡμεῖς θέλομεν τοὺς ἀγωνιστὰς οἱ ὁποῖοι πράγματι φέρονται εἰς τοὺς πίνακας τοῦ ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἀλλὰ θὰ δημιουργηθοῦν καὶ μετέπειτα.

§338Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ (Ὑπ. Γεωργίας). Μὲ τὴν ἐγγραφὴν θὰ γίνῃ καὶ ἡ διευκρίνησις.

§339Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ. Νὰ εἴπητε: «νομίμως χαρακτηριζόμενοι».

§340Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ (Ὑπ. Γεωργίας). Τὸ δέχομαι.

§341ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 25 ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ.

§342ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, δεκτὸν.

§343ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 25 ἐγένετο δεκτόν, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ. (Ἀκολούθως τὰ ἄρθρα 26 καὶ 27 ἐγένοντο δεκτὰ ὡς ἔχουν).

§344ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 28 ὁ κ. Ἀλλαμανῆς ἔχει τὸν λόγον.

§345Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Ἕκαστος ἐξ ἡμῶν γνωρίζει ὅτι μεταξὺ τῶν σκοπῶν τοῦ ἐφημεριακοῦ κλήρου εἶναι καὶ ἡ συντήρησις τοῦ ἐφημερίου, διὰ τὸν ὁποῖον προβλέπεται ὅτι ἔχει δικαίωμα καρπώσεως ἄνευ μισθώματος ἐπ’ αὐτοῦ. Φαίνεται ὅμως ὅτι εἴς τινα περιοχὴν οἱ ἀποτελοῦντες τὴν ἐκκλησιαστικὴν ἐπιτροπὴν ἐνόμισαν ὅτι ἠμποροῦν νὰ πωλήσουν τὸν κλῆρον αὐτόν. Καὶ διὰ νὰ καλυφθῇ ἡ παρανομία αὕτη, ἡ πρωτοφανής, ὁ κ. ὑπουργὸς ἐνόμισε ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ θέση μίαν διάταξιν καὶ νὰ διασπάσῃ μίαν βασικὴν ἀρχὴν καὶ μίαν θεμελιώδη διάταξιν ἰσχύουσαν ἀνέκαθεν εἰς τὸν Ἀγροτικόν μας νόμον. Εἶναι λογικὸν νὰ καταργήσωμεν θεμελιώδη διάταξιν νόμου; Καὶ περαιτέρω, ὅταν ὁ ἐφημέριος ἔχει ἐμπράγματον δικαίωμα πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ ἀφαιρέσωμεν διὰ διατάξεως νόμου; Νομίζω ὅτι τὸ πρᾶγμα ἀξίζει τὸν κόπον νὰ τὸ ἀντιμετωπίσῃ ὁ κ. ὑπουργὸς καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς γενικωτέρας. Αὐτὴ εἶναι ἡ παρατήρησίς μου διὰ τὸ ἐδάφιον 3 τοῦ ἄρθρου 28. Ἀλλὰ αἱ ἀντιρρήσεις μου εἶναι ἀκόμη πλέον ἔντονοι διὰ τὸ ἐδάφιον 4 τοῦ ἰδίου ἄρθρου διὰ τοῦ ὁποίου κύριε Πρόεδρε ἐπιχειρεῖται ματαίωσις τοῦ ἔργου τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἀκτημόνων. Μὲ μίαν διάταξιν θεσπίζεται τὸ ἀκόλουθον πρωτάκουστον. Ὅταν ἔχει ἀπαλλοτριωθῇ τὸ ἀγρόκτημα καὶ ἂν ἔχῃ ἀκόμη ἐκδικασθῇ, τὸ ὁποῖον σημαίνει ὅτι ἔχει διατεθῆ ὁριστικῶς εἰς ἀκτήμονας, εἶναι δυνατὸν ὁ ἰδιοκτήτης τοῦ ἀκινήτου αὐτοῦ ἐπικαλούμενος ἄτυπον συμφωνίαν περὶ ἐξαγορᾶς του ἀπὸ τοὺς ἀκτήμονας νὰ ματαιώσῃ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν. Ὁμολογῶ ὅτι δὲν ἐπίστευα ὅτι θὰ εὑρίσκετο ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, μόλις δύο χρόνια μετὰ τὴν θέσπισιν τοῦ νόμου περὶ ἀναγκαστικῶν ἀπαλλοτριώσεων, εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ θεσπίσῃ διάταξιν ἀνατρέπουσαν πλήρως τὸν θεσμὸν τῆς ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως. Διότι, ἐὰν πρόκειται νὰ πωλήσουν οἱ ἰδιοκτῆται τὰ ἀγροκτήματα νὰ τὰ ἀπαλλοτριώσωμεν. Διότι δὲν ἀντίκειται οὔτε εἰς τὸ Σύνταγμα οὔτε εἰς τὸν νόμον. Μὲ ποῖον δικαίωμα θὰ ὑποχρεώσωμεν τοὺς κατοίκους τῆς περιοχῆς ἐκείνης νὰ ἀγοράσουν μὲ τίμημα κανονικὸν τὰ κτήματα αὐτά; Ὁ κ. ὑπουργὸς ὁ ὁποῖος μέχρι τῆς στιγμῆς μετὰ πείσματος ἐμμένει εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου θὰ χρειασθῇ εἰς τὴν διάταξιν αὐτὴν νὰ ἀναμετρήσῃ τὰς εὐθύνας του, διότι εἶναι γενικῆς μορφῆς διάταξις καὶ δὲν θὰ ἐφαρμοσθῇ μόνον ἐκεῖ ὅπου ἔχει ὑπ’ ὄψει του, ἀλλὰ δὲν θὰ ἐφαρμοσθῇ μόνον ἐκεῖ ὅπου ἔχει ὑπ’ ὄψει, ἀλλὰ ἠξεύρω ποῖαι θὰ εἶναι αἱ συνέπειαι. Νομίζω ὅτι ὁ ἰδιοκτήτης θὰ πρέπει νὰ ἀρκεσθῇ εἰς τὴν ἀποζημίωσιν τοῦ κτήματος ἐκείνην, τὴν ὁποίαν θὰ λάβουν ὅλοι οἱ ἰδιοκτῆται, τῶν ἄλλων ἀπαλλοτριωτέων κτημάτων.

§346Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Κύριε ὑπουργέ, εἰς τὸ ἄρθρον 28 περιλαμβάνονται καὶ 3–4 ἀποφάσεις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου τὰς ὁποίας καὶ ἐπικυρώνει. Μεταξὺ αὐτῶν εἶναι καὶ ἡ 1209)54 ἀπόφασις. Εἰς τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν ἀναφέρεται ὅτι: «εἰδικῶς διὰ τὴν περιοχὴν τῆς Ἠπείρου ἡ ἐφαρμογὴ τῆς παραγράφου 2...... ἐνεργεῖται διὰ πράξεως τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ Ἠπείρου.....». Δεδομένης τῆς καταργήσεως τῆς Γενικῆς Διοικήσεως Ἠπείρου εἶναι ἀνάγκη νὰ τροποποιηθῇ εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ἡ ἀπόφασις. Ἔχω τὴν γνώμην, κύριε ὑπουργέ, ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ ὡς ἑξῆς ἡ διάταξις αὐτή... (ἀναγινώσκει)...... Αὐτὴ πιστεύω εἶναι ἡ ὀρθοτέρα λύσις καὶ τοποθέτησις τοῦ πράγματος. Κύριε ὑπουργέ, τὴν δέχεσθε ἢ δὲν τὴν δέχεσθε;

§347Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ (Ὑπ. Γεωργίας). Δὲν τὴν δέχομαι, κ. συνάδελφε.

§348Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Καὶ περαιτέρω ἡ ἀπόφασις, κ. ὑπουργέ, λέγει τὰ ἑξῆς: ...... (Ἀναγινώσκει)....... Ὅπως τίθεται ἡ παράγραφος παρέχει τὸ δικαίωμα εἰς οἱονδήποτε κάτοχον νὰ ἐγκατασταθῇ εἰς τὴν Μουσουλμανικὴν περιουσίαν. Τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι μόνον σόλοικον ἀλλὰ καὶ μὴ λογικόν. Προτείνω λοιπὸν νὰ τεθῇ εἷς περιορισμός, ὅστις νὰ λέγῃ τὰ ἑξῆς: «Οἱ ἀκτήμονες... (ἀναγινώσκει)...». Λέγω δηλαδὴ ὅτι οἱ ἔχοντες κάτω τῶν 10 στρεμμάτων περιουσίαν θὰ δικαιοῦνται ἀποκαταστάσεως, ὑπὸ τὸν ὅρον ἡ μεταβίβασις τῆς ἀκινήτου περιουσίας των εἰς τὸ Δημόσιον, ἡ δὲ ἐπιτροπὴ ἀπαλλοτριώσεως θὰ δικαιοῦται νὰ τὴν μεταβιβάσῃ συμφώνως πρὸς τὰς ἀστικὰς καὶ ἀγροτικὰς νομοθεσίας εἰς ἀκτήμονας μικροῦ κλήρου πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ κλήρου των.

§349Φ. ΠΙΤΟΥΛΗΣ. Νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι εἶναι δικαιοτάτη ἡ ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Θὰ ὑποχρεωθῇ εἰς παραίτησιν ἢ θὰ δικαιωθῇ ἀποκαταστάσεως ἐκεῖνος ὅστις θὰ κριθῇ ἀκτήμων. Εἴχομεν καὶ ἔχομεν νομάδες κτηνοτρόφους. Εἰς τὴν Θεσπρωτίαν, ἐδημιουργήθη καὶ ἡ τάξις τῶν νομάδων γεωργῶν. Φεύγουν ἀπὸ τὰ χωρία των, ἐξ ὧν προέρχονται καὶ ἐπανέρχονται εἰς τὰ χωρία, εἰς τὰ ὁποῖα ἐγκατεστάθησαν καὶ ἐκεῖ ἐργάζονται. Περαιτέρω διὰ τὴν δευτέραν παρατήρησιν τοῦ κ. Παπασταύρου, περὶ τῆς ἁρμοδιότητος τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ, νὰ τροποποιηθῇ ἡ ἁρμοδιότης, νομίζω ὅτι παρέλκει διότι διὰ διατάξεως ἐσχάτως ψηφισθέντος νόμου, τὴν ἁρμοδιότητα ταύτην τὴν ἔχει ὁ ὑφυπουργός.

§350Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ. Νομίζω ὅτι, εἰς τὴν παρατήρησιν τοῦ κ. Παπασταύρου πρέπει νὰ συμφωνήσῃ καὶ ὁ κ. ὑπουργός, διότι διὰ τοῦ νόμου δὲν σκοπεῖται νὰ δώσωμεν τὸ δικαίωμα τῆς ἐπιλογῆς τῆς καλυτέρας περιουσίας, διότι δὲν ἔχουν συμπεπληρωμένον κλῆρον, καὶ αὐτοὶ θὰ θελήσουν νὰ πᾶνε εἰς καλύτερον κλῆρον εἰς πεδινὰς περιοχάς. Καὶ αὐτό, θὰ πρέπει νὰ ἐμποδισθῇ διὰ νὰ παραμείνῃ ἐκεῖ. Ὁ κ. Πιτούλης ἔχει δίκαιον. Συντάσσομαι καὶ ἐγὼ μὲ τὰς παρατηρήσεις τοῦ κ. συναδέλφου διότι, ἐὰν τυχὸν παρασχεθῇ αὐτὸ τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς ἀκτήμονας γεωργούς, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἄνω τῶν 10 στρεμμάτων, ἀλλὰ δὲν ἔχουν συμπληρωμένον τὸν κλῆρον, τότε αὐτοὶ θὰ προτιμήσουν, ἐὰν ἔχουν τὸ δικαίωμα αὐτό, νὰ κατέβουν εἰς τὰ πεδινά, διὰ νὰ βελτιώσουν τὸν κλῆρον των.

§351Θ. ΔΙΑΚΟΥΜΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ πρέπει νὰ εἶναι ἐγκατεστημένοι μέχρι τοῦ 1953.

§352Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ. Θὰ πρέπει, ἀλλὰ θέσατε ἕνα φραγμόν.

§353Π. ΤΣΟΥΤΣΟΥΡΑΣ. Ἐγκατασταθέντες, μέχρι τῆς ἐνάρξεως τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου.

§354Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ. Εἰς αὐτὸ ἔχει δίκαιον ὁ κ. Παπασταύρου καὶ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ τὸ προσέξετε, διότι θὰ ἀδικηθοῦν ὡρισμένα χωρία.

§355Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ. (Ὑπ. Γεωργίας). Διὰ τὴν διάταξιν αὐτὴν ἐμείναμε σύμφωνοι, διὰ νὰ κανονίσωμεν ὡρισμένα πράγματα, τὰ ὁποῖα εἶχον συντελεσθῆ. Ἀποβλέπομεν εἰς τοὺς ἐγκατασταθέντας κατὰ ἕνα τρόπον ἀνώμαλον, νὰ ἐπιβάλωμεν κύρωσιν, τὴν ὥραν κατὰ τὴν ὁποίαν εἶχον ἀλλαχοῦ περιουσίαν ἀγροτικὴν καὶ δι’ αὐτὸ ἐθεσπίσαμεν τὴν ὑποχρεωτικὴν παραίτησιν ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου, ἀποβλέψαντες ἢ εἰς τὴν ἀναχώρησίν των ἐκεῖθεν ἢ εἰς τὴν παράδοσιν τῆς περιουσίας αὐτῆς εἰς τὸ Δημόσιον, τὸ ὁποῖον, αὐτονόητον εἶναι ὅτι θὰ τὴν διαθέσῃ ὑπὲρ τῶν ἀκτημόνων.

§356Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ. Πράγματι, αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἐγκατασταθῆ μέχρι τοῦ 1953 ἐὰν εἷς ἐξ αὐτῶν ἔχῃ 15–20 στρέμματα...

§357ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρεῖς φοράς, κ. Δερδεμέζη, ἐλάβατε τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος. Κάθε φορὰ ποὺ σᾶς λέγει ὁ ὑπουργὸς «ὄχι», λέγετε τὰ ἴδια.

§358Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ. Πρέπει νὰ τὸ περιορίσωμεν.

§359Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Κύριε ὑπουργέ, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν ἐπὶ ἑνὸς σοβαροῦ σημείου τῆς ἀποφάσεως, ἡ ὁποία ὅπως εἶναι διατυπωμένη, ἀποκλείει τελείως ὅλους τοὺς ἄλλους Θεσπρωτοὺς καὶ περιορίζει τὴν ἀποκατάστασιν μόνον τῶν ἐγκατεστημένων ἀνωμάλως εἰς τὴν Μουσουλμανικὴν περιουσίαν. Σᾶς ἐδιάβασα τὸ κείμενον διὰ νὰ ἰδῆτε καὶ νὰ τὸ προσέξετε.

§360Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Ποία εἶναι ἡ ἀπόφασις;

§361Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Τῆς 4ης Μαρτίου 1954

§362Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ. (Ὑπ. Γεωργίας). Διὰ τοὺς 42 συνοικισμούς. Διὰ τῶν ἀποφάσεων ποὺ ἐξεδόθησαν ἀπεκατεστάθησαν Θεσπρωτοί, ναὶ ἢ ὄχι;

§363Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Πότε;

§364Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ. (Ὑπ. Γεωρ.). Τὴν 7 Μαρτίου 1953.

§365Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Δὲν ξεύρω ἐγὼ ποὺ εἶμαι ἀπὸ ἐκεῖ καὶ ξεύρετε σεῖς ποὺ εἶσθε ἀπὸ ἐδῶ;

§366Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ. (Ὑπ. Γεωργίας). Ἀπέμειναν 38, οἱ ὁποῖοι ἐντὸς τοῦ θέρους θὰ τακτοποιηθοῦν.

§367Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Λησμονεῖτε ὅτι αἱ ἀποφάσεις τῶν ὑπουργῶν δὲν ἀποτελοῦν διατάξεις νόμων. Διατάξεις νόμων ἀποτελοῦν αἱ ἀποφάσεις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ ἐκεῖναι, τὰς ὁποίας ψηφίζομεν ἡμεῖς ἐδῶ εἰς τὴν Βουλὴν ἢ αἱ διατάξεις τῶν διαταγμάτων τῶν ἐκδιδομένων κατὰ νομοθετικὴν ἐξουσιοδότησιν. Ἐδῶ τί γίνεται; Σᾶς τὸ λέγω καὶ παρακαλῶ νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικά, ὅτι αὐτὸ τὸ ὁποῖον γίνεται εἶναι ἐγκληματικὸν διὰ τὸν τόπον. Ἰδοὺ ἡ διάταξις τί λέγει: 1. Γεωργοί, γεωργοκτηνοτρόφοι ἢ κτηνοτρόφοι μετακινηθέντες ἐκ τῶν χωρίων των καὶ ἐγκατασταθέντες εἰς κτήματα τῆς ἐγκαταλελειμμένης Μουσουλμανικῆς περιουσίας Ἠπείρου μέχρι τῆς ἐνάρξεως τῆς ἰσχύος τοῦ Ν. Διατάγματος 2536)53 θεωροῦνται ἐγκάτοικοι καὶ ἀποκαθίστανται κατὰ τὰς διατάξεις τῆς Ἐποικιστικῆς καὶ τῆς περὶ παραμεθορίων περιοχῶν νομοθεσίας. 2. Οἱ ἐκ τῶν ἀνωτέρω κεκτημένοι ἀγροτικὴν ἰδιοκτησίαν, νοουμένης ὡς τοιαύτης τῆς ἐξ ἀγρῶν καλλιεργουμένων ἢ καλλιεργησίμων καὶ κτηνοτροφικῶν ἐκτάσεων, εἰς τοὺς συνοικισμοὺς τῆς προελεύσεώς των, δικαιοῦνται ἀποκαταστάσεως κατὰ τὰς διατάξεις τῆς προηγουμένης παραγράφου ἐὰν παραιτηθῶσιν ἀπὸ τῶν δικαιωμάτων των ἐπὶ τῆς ὡς ἄνω ἰδιοκτησίας των ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου. Τί γίνεται μὲ τὴν διάταξιν αὐτήν; Οὐδεὶς ἀπὸ τὰ ὀρεινὰ τῆς περιφερείας αὐτῆς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μετακινηθῇ καὶ νὰ εἴπῃ «δώσατέ μου ἕνα στρέμμα χωράφι». Καὶ θὰ ἐγκατασταθοῦν μόνον οἱ ἀνωμάλως ἐγκατασταθέντες ἀπὸ τοῦ 1944. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ τὸ εὑρίσκετε αὐτὸ ὅτι εἶναι ὀρθόν; Ἀποκλείετε καὶ τοὺς ἄλλους ὀρεινοὺς τῆς περιφερείας τοῦ Σουλίου. Κάμνομεν διάταξιν νόμου, τὴν ὁποίαν θὰ ἐφαρμόσῃ αὔριον ὁ δικαστής. Διότι θὰ τοῦ εἴπῃ: Πῶς ἦλθες εἰς τὸ κτῆμα αὐτό; Ἦλθα ὅπως ὁρίζει ἡ ὑπουργικὴ ἀπόφασις. Σὺ πῶς ἦλθες; Τί ζητᾶς. Εἶμαι ἀκτήμων. Θέλω νὰ μοῦ δώσετε καὶ ἐμένα κλῆρον. Δὲν ἠμπορῶ νὰ σοῦ δώσω, διότι ἐσὺ δὲν εἶσαι ἐγκατεστημένος ἔστω καὶ προσωρινῶς, πρὸ τοῦ 1953. Ἀντιλαμβάνεσθε τὸ μέγεθος τῆς ἀδικίας, ἡ ὁποία γίνεται εἰς τὸν κόσμον τῶν ὀρεινῶν περιοχῶν, ἀλλὰ καὶ τὴν ἀπομάκρυνσιν ἀπὸ τὴν προσπάθειαν καὶ τῆς Κυβερνήσεως ἀλλὰ καὶ ἡμῶν τῶν πολιτικῶν, νὰ ἐγκατασταθοῦν εἰς τὰ Μουσουλμανικὰ κτήματα Θεσπρωτοὶ ἀκτήμονες ἀπὸ ὅλην τὴν περιφέρειαν. Σεῖς δημιουργεῖτε ἕνα προνόμιον μὲ τὴν διάταξιν αὐτήν, δὲν λέγω ὅτι κάμνετε σκοπίμως, ἀλλὰ ἐξ ἀγνοίας τῶν πραγματικῶν περιστατικῶν καὶ τῶν προϋποθέσεων, τὰς ὁποίας ἔπρεπε νὰ λάβετε ὑπ’ ὄψει σας.

§368Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Διὰ τοῦ ἄρθρου 38 δὲν τροποποιεῖται ἡ ἀπόφασις;

§369Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Εἰς σύγκρουσιν ἔρχεται. Δὲν λέγω ὅτι τροποποιεῖ τὴν ἀπόφασιν ἐκείνην, ἀλλὰ θεσπίζεται ἄλλη σειρά.

§370Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ θεσπίζεται διάταξις ἀντιφάσκουσα πρὸς ἑαυτήν;

§371Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Μάλιστα. Θὰ ἔλθωμεν εἰς τὸ ἄρθρον 38. Τὸ ἄρθρον 38, ἔρχεται εἰς ἀντίθεσιν μὲ τὸ ἄρθρον 28 τῆς ὑπουργικῆς ἀποφάσεως. Ἔχομεν δύο διατάξεις ἀλληλοσυγκρουμένας, ἀλλὰ καὶ τὸ χειρότερον εἶναι ὅτι διὰ τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 35 τί λέγομεν; Θὰ προτιμηθοῦν οἱ Θεσπρωτοί;

§372Θ. ΔΙΑΚΟΥΜΟΠΟΥΛΟΣ. Εὑρῆκεν ὁ κ. ὑπουργὸς μίαν κατάστασιν ὑφισταμένην. Διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ ἀπαλλαγῶμεν ἀπὸ αὐτὴν τὴν κατάστασιν, ἂς ἀφήσωμεν αὐτοὺς ποὺ ἐπῆραν κάτω εἰς τὸν κάμπον.

§373Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Εἰς τὴν ἰδικήν μας τὴν περίπτωσιν θὰ ἔλθετε σεῖς νὰ δώσετε τὴν λύσιν; Ἀφοῦ ἐγκαταστήσετε ὅλους τοὺς ξένους εἰς τὸν τόπον μας, πότε θὰ πάρουν οἱ ντόπιοι, μετὰ τὴν ἀποκατάστασιν ὅλων αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι ἐγκατεστάθησαν ἐκεῖ ἀνωμάλως, χωρὶς νὰ ἔχουν ὑποστῆ οὐδεμίαν θυσίαν καὶ χωρὶς νὰ ἔχουν προσφέρει τίποτε εἰς τὸν τόπον αὐτόν. Μετά, θὰ ἔλθῃ νὰ πάρῃ ὁ Θεσπρωτός, ὁ ὁποῖος ἔχει πληρώσει μὲ αἷμα καὶ θυσίας τὸν τόπον αὐτόν; Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ προτιμηθοῦν αὐτοί; Εἶναι ἄνω ποταμῶν αὐτό. Σᾶς λέγω ὅτι εἶναι ἔγκλημα αὐτὸ ποὺ θὰ κάμετε εἰς βάρος τῆς Θεσπρωτίας.

§374Ν. ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ. Αὐτοὶ ποὺ ἐγκατεστάθησαν ἀπὸ τὸ 1944 εἶναι ἐκεῖνοι, διὰ τοὺς ὁποίους κόπτεται ὁ κ. Παπασταύρου, διότι τὸ 1944 ἐγκατεστάθησαν ἀντάρται. Πρόκειται, ἑπομένως, περὶ τῶν ἀνταρτῶν. Ἑπομένως, ἢ θὰ ἐνδιαφερθῶμεν διὰ τοὺς ἄνδρας τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως, ἢ θὰ δημοκοπῶμεν. Εἶναι κατὰ τὰ ⅘ Θεσπρωτοὶ καὶ κατὰ τὸ ¼ ἄνδρες προερχόμενοι ἐκ κοινοτήτων παρακειμένων εἰς τὴν ἐπαρχίαν Παραμυθιᾶς, δηλαδή, μεταξὺ αὐτῆς τῆς περιοχῆς καὶ τῶν Ἰωαννίνων. Οἱ ἄνδρες τῆς περιοχῆς αὐτῆς ἦσαν ἐντεταγμένοι εἰς τὰς Ἐθνικὰς Ὁμάδας Ἀνταρτῶν καὶ μερικοὶ ἐξ αὐτῶν εἶναι ἐγκατεστημένοι ἐκεῖ ἀπὸ τοῦ 1944, 12 ὁλόκληρα χρόνια. Δι’ αὐτὸ εἶπα προηγουμένως, ὅτι ρεαλιστικῶς ἀντιμετωπίζομεν τὸ ζήτημα διὰ τοῦ ἄρθρου 38 ἐν συναρτήσει καὶ μὲ τὰς πράξεις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Διότι δὲν εἶναι δυνατόν, κύριοι, νὰ βγάλωμεν ἀπὸ τὰ σπίτια των, ποὺς ἐπὶ μίαν ὁλόκληρον 12ετίαν ἐγκατεστημένους ἄνδρας τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως, νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὰ χωρία των καὶ νὰ τοὺς ζητᾶτε τότε νὰ ὑποβάλουν δικαιολογητικὰ καὶ τότε νὰ κριθοῦν. Ἐπὶ πλέον, κ. ὑπουργέ, ἐντυπωσιάζεται τὸ Σῶμα ὅταν ἀναγνωσθῇ μονομερῶς ἡ παράγραφος 1. Οὔτε ἕνα ἄρθρον ἑνὸς νόμου δύναται — χωρὶς νὰ εἶμαι νομικός, — τελείως ξεκάρφωτα καὶ μεμονωμένα νὰ ἑρμηνευθῇ. Θὰ ἑρμηνευθῇ ἐν συσχετίσει μὲ τὰ ἄλλα ἄρθρα. Ἂς ἀναγνώσωμεν τὴν παράγραφον 2 τῆς αὐτῆς ὑπουργικῆς πράξεως καὶ θὰ ἰδῆτε τὸ ἀποτέλεσμα.

§375Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Δὲν ὁμιλεῖ καθόλου περὶ τῶν ἀγωνιστῶν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως. Ἐπαναλαμβάνω καὶ παρακαλῶ νὰ τὸ σημειώσετε, ὅτι εἰς τὴν περιφέρειαν αὐτὴν ἐγκατεστάθησαν περισσότεροι ἐξ ἄλλων περιφερειῶν καὶ μάλιστα ἐγκατεστάθησαν εἰς τὰ εὐφορώτερα καὶ καλύτερα μέρη, χωρὶς νὰ ἔχουν τὰ ἴδια δικαιώματα μὲ τοὺς ἄλλους Θεσπρωτούς. Ἐγὼ δὲν θέλω νὰ τοὺς ἀπεμπολήσωμεν, δικαιώματα ἐὰν ἔχουν, ἢ νὰ τοὺς ἀπομακρύνωμεν ἀπὸ ἐκεῖ, ἀλλὰ νὰ προτιμηθοῦν οἱ Θεσπρωτοὶ καὶ ἐξ αὐτῶν οἱ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως, ὅπως λέγει ὁ κ. Ἀθανασίου. Οἱ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως, θὰ προτιμῶνται καὶ θὰ προτιμῶνται μεταξὺ τῶν Θεσπρωτῶν, πρῶτα οἱ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως. Ἀλλά, ἐδῶ δὲν πρόκειται περὶ αὐτῶν, τοὺς ὁποίους ἠγνόησεν ἡ τροπολογία τῶν κ. κ. Ἀθανασίου καὶ Πιτούλη. Ἐγκατεστάθησαν πάσης φύσεως, μὴ δικαιούμενοι. Πῶς εἶναι δυνατὸν τὸ καθεστὼς αὐτὸ νὰ τὸ ἀφήσωμεν καὶ νὰ ἔχωμεν προνόμιον τῶν ἐγκατασταθέντων αὐθαιρέτως μὴ Θεσπρωτῶν εἰς βάρος τῶν Θεσπρωτῶν; Σᾶς ἐφιστῶ τὴν προσοχήν, κ. ὑπουργέ, καὶ παρακαλῶ νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὰ πρακτικὰ ὅτι εἶναι Ἐθνικὸν ἔγκλημα αὐτό, τὸ ὁποῖον θὰ κάμετε.

§376Π. ΤΣΟΥΤΣΟΥΡΑΣ. Ὁ κ. Παπασταύρου ἀπὸ μίαν κεκτημένην ταχύτητα, λέγει πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν στηρίζονται εἰς τοὺς κειμένους νόμους. Ὅσον ἀφορᾶ τὴν πρᾶξιν τοῦ 1209, ὀρθότατα ὁ προλαλήσας συνάδελφος εἶπεν ὅτι δὲν πρέπει νὰ διαβασθῇ μόνη ἡ παράγραφος 1, διότι ἂν διαβάσετε τὴν παράγραφον 2, θὰ ἰδῆτε τὰ ἑξῆς: «Οἱ ἐκ τῶν ἀνωτέρω.......... (ἀναγινώσκει)..........». Οὐ μόνον τοῦτο, κύριε Πρόεδρε, ἀλλὰ οὔτε τὸ ἄλλο, τὸ Ἐθνικὸν ἔγκλημα, συντελεῖται διὰ τοῦ ἀποκλεισμοῦ τῶν δικαιουμένων ἀποκαταστάσεως, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, διότι διὰ τοῦ ἄρθρου 38 λαμβάνεται πρόνοια ἀποκαταστάσεως καὶ εἰς μίαν περίπτωσιν ἀναφέρεται καὶ ἡ περίπτωσις τῆς κυρουμένης πράξεως 1209. Τὸ ἄρθρον 38 ἔχει οὕτω: «Ἐπὶ τῶν κατ’ ἐφαρμογὴν ............... (ἀναγινώσκει)...............». Ὃ ἐστὶ μεθερμηνευόμενον, κ. Πρόεδρε, ὅτι εἰς τὸ ἄρθρον 28 εἶναι οἱ δικαιούμενοι, μεταξὺ τῶν ὁποίων οἱ ὑπὸ τὸ στοιχεῖον βʹ, ὑπὲρ ὧν ἐξεδόθη ἡ ὑπουργικὴ πρᾶξις.

§377Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, ἔχει γίνει μία παρανόησις. Δὲν ἐνθυμοῦμαι νὰ ἀλλάξαμεν τὴν σειρὰν ἢ τὴν προτίμησιν. Πᾶμε νὰ κατοχυρώσωμεν τὴν μὴ ἀπογύμνωσιν τῶν ἀκριτικῶν χωρίων. Διότι ἐὰν σήμερον εὑρεθῇ ἐκεῖ ἕνας ὁ ὁποῖος εἴτε κατὰ τὸν χρόνον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως, εἴτε κατὰ τὸν χρόνον ποὺ ἦσαν τὰ χωριὰ αὐτὰ ἔρημα ἐπῆγε ἐκεῖ καὶ ἐγκατεστάθη καὶ ἔχει καὶ 15 στρέμματα, δὲν θὰ πρέπει νὰ δώσωμεν ἡμεῖς σήμερον τὴν εὐκαιρίαν καὶ νὰ τοῦ εἴπωμεν ὅτι καλῶς ἐγκατεστάθης εἰς τὸ χωριὸ αὐτό. Ἀντιθέτως, ἐκείνην τὴν περιουσίαν ποὺ ἔχει αὐτὸς εἰς τὸ χωριό του θὰ τὴν διανείμῃ τὸ κράτος μεταξὺ τῶν ἄλλων ἀκτημόνων τοῦ χωριοῦ του, ἀλλὰ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ περιορισθῇ ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν τῶν δικαιούχων. Βεβαίως νὰ προτιμηθοῦν οἱ ἔχοντες ἀνάγκην ἐγκαταστάσεως, ἐὰν ὅμως, ἔχουν μίαν περιουσίαν 15 στρεμμάτων, ἔχει ὑποχρέωσιν τὸ Κράτος καὶ ἡμεῖς νὰ τοὺς κρατήσωμεν ἐκεῖ ὡς ἀκρίτας καὶ ὄχι νὰ τοὺς φέρωμεν πίσω. Ἀσφαλῶς ἠμπορεῖ νὰ προτιμήσῃ αὐτὴν τὴν ἐγκατάστασιν λόγῳ τῶν 15 στρεμμάτων, ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ ἀπογυμνωθῇ τὸ ἀκριτικὸ χωριὸ καὶ νὰ πλαισιοῦται ὁ κάμπος. Αὐτὸ καὶ μόνον μὲ κάμνει νὰ ὑποστηρίζω ἐκεῖνο ποὺ λέγει ὁ κ. Παπασταύρου

§378ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Θεοχαρίδης ἔχει τὸν λόγον.

§379Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, ἡ πλευρὰ αὐτὴ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐξακολουθεῖ νὰ δυσπιστῇ εἰς τὴν διάταξιν τῆς παραγράφου 4 τοῦ ἄρθρου 28 καὶ σᾶς παρακαλοῦμεν νὰ δώσετε μίαν ἑρμηνείαν ποῦ ἀποβλέπει ἡ παράγραφος 4 τοῦ ἄρθρου 28. Νομίζω ὅτι θὰ πρέπει διὰ νὰ μὴ ὑπάρχουν παρεξηγήσεις, ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ παύει νὰ εἶναι ἀδιάβλητος, θὰ σᾶς παρακαλέσω, δώσατε, κ. ὑπουργέ, μίαν ἐξήγησιν εἰς τὴν Βουλήν, διὰ νὰ μὴ ὑπάρξῃ κανεὶς εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ὁ ὁποῖος νὰ πιστεύῃ ὅτι κατὰ κάποιον τρόπον ἐνεφιλοχώρησε μία διάταξις, ἡ ὁποία μᾶλλον προσωπική, πρέπει νὰ εἶναι, καὶ ἡ ὁποία μόνον εἰς τὸν νόμον φαίνεται ἐμφανίζεται, ἀλλὰ καὶ ἡ ὁποία θὰ ἀφήσῃ τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀρχίζει πλέον νὰ ξυλώνῃ τὰ νομοθετικὸν διάταγμα 2185 περὶ ἀπαλλοτριώσεως. Νομίζω ὅτι καὶ σεῖς ἐπιθυμεῖτε τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τῶν τσιφλικίων. Πῶς ἔρχεσθε, λοιπόν, σεῖς, νὰ ἀνατρέψετε ἀποφάσεις Ἐπιτροπῶν Ἀπαλλοτριώσεων, ἀποφάσεις ἐκδοθείσας;

§380Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἤθελα, πρὶν ἀπαντήσῃ ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς προτάσεώς μου, ὅπως ἀπαλειφθοῦν τὰ ἐδάφια 2 καὶ 4 νὰ τοῦ εἴπω τὰ ἑξῆς: Ἐν σχέσει μὲ τὸ ἐδάφιον 4, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιδιώκεται ἡ ἀνατροπὴ γενομένης ἀπαλλοτριώσεως, ὥστε νὰ δυνηθῇ ὁ ἰδιοκτήτης νὰ πωλήσῃ καὶ νὰ εἰσπράξῃ ὁλόκληρον τὸ τίμημα ἀπὸ τοὺς οἱουσδήποτε ἀγοραστάς, θὰ ἤθελα νὰ τοῦ εἴπω ὅτι δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα τοῦτο. Διότι ὅταν αὔριον ἐνδιαφερόμενοι, ἀπὸ τοὺς ἄλλους 48 Νομοὺς τοῦ ζητήσουν τὴν θέσπισιν ὁμοίας διατάξεις δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀρνηθῇ καὶ πρέπει ὡς ἐκ τούτου νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ διάταξις αὐτή. Ἐὰν δὲν γίνῃ αὐτὸ τώρα, θὰ ἀναγκασθῇ ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ τὸ κάμῃ μόλις ἀνακύψει ἡ πρώτη εὐκαιρία. Νομίζω ὅτι, πρέπει νὰ ἀναμετρήσῃ τὰς εὐθύνας του καὶ νὰ ἀπαλείψῃ τὴν διάταξιν αὐτήν.

§381Θ. ΑΝΔΡΕΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὰς παραμεθορίους περιοχάς, ὅπως ἀνέπτυξαν καὶ πολλοὶ ἐκ τῶν συναδέλφων, ἔχει δημιουργηθῆ μία κατάστασις ἀφόρητος. Πλεῖστοι ἐκ τῶν φυγάδων ἦσαν χρεωμένοι εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν, ἡ ὁποία ἤδη τὰ χρέη τῶν φυγάδων αὐτῶν τὰ εἰσπράττει ἀπὸ τοὺς ἐγγυητάς, οἱ ὁποῖοι διέμειναν ἐν Ἑλλάδι καὶ ἐπολέμησαν διὰ τὴν Ἑλλάδα. Ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα ἑκατοντάδας ἐγγυητάς τοὺς ὑποχρεώνει εἰς τὴν καταβολὴν τῶν ὀφειλῶν τῶν φυγάδων. Ἀνεφέρθη ἐπίσης ὅτι αἱ ὑπηρεσίαι προῆλθον εἰς τὴν ἀπόφασιν δυνάμει τοῦ νόμου 2536 καὶ ἤδη ἔχουν συγκεντρώσει ὅλας ἐκείνας τὰς ἐκτάσεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι διαθέσιμοι διὰ τοὺς ἀκτήμονας τῶν παραμεθορίων καὶ ἄλλων ἐπίσης περιοχῶν. Ὁ ν. 2536 ἀποβλέπει τὰ κτήματα τῶν φυγάδων νὰ χορηγηθοῦν εἰς τὰ τέκνα αὐτῶν, ὡς γνωστὸν δὲν τὰ τέκνα τῶν φυγάδων, καθ’ ὃν χρόνον αὐτοὶ ἡρπάζοντο ἀπὸ τοὺς ἀντάρτας, ἐπολέμων εἰς τὸ Γράμμον καὶ τὸ Βίτσι. Ἐφ’ ὅσον οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ πρόκειται νὰ ἀποκατασταθοῦν εἰς τὰ κτήματά των, προβλέπεται τροπολογία εἰς τρόπον ὥστε ἐπανεγκαθιστάμενοι εἰς τὰ κτήματα τῶν γονέων των φυγάδων, οἱ ἀγωνισταὶ τῆς Ἑλλάδος νὰ μὴ χρεωθοῦν πάλιν τοὺς κλήρους των, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἐξοφληθῆ. Ἐπ’ αὐτοῦ ἔχει γίνει μία τροπολογία, ἡ ὁποία ἀποβλέπει καὶ διὰ τοὺς ἐπαναπατριζομένους νὰ ἀποκατασταθοῦν εἰς τὰ κτήματά των δεδομένου ὅτι ἔχουν ἐκδοθῆ ἀποφάσεις τῶν ἁρμοδίων Ἐπιτροπῶν. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν αὐτήν, διότι διὰ τῆς τροπολογίας αὐτῆς ὅλαι αὐταὶ αἱ ἀδικίαι τακτοποιοῦνται. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ συνάδελφος, ὁ ὁποῖος νὰ ἀντιδράσῃ κατὰ τῆς τροπολογίας αὐτῆς, τὴν ὁποίαν δὲν ἠδυνάμην νὰ ἀναπτύξω ἐνώπιον τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Δεδομένου ὅτι αἱ γαῖαι αὐταὶ θὰ διανεμηθῶσιν εἰς τοὺς μαχητὰς τῆς γραμμῆς τῶν πρόσω καὶ εἰς τὰ τέκνα τῶν φυγάδων, εἶναι ἀνάγκη ὁπωσδήποτε νὰ τεθῇ ἡ τροπολογία εἰς τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον.

§382Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πράγματι, ὑπῆρξεν ἡ μοναδικὴ τροπολογία, ἡ ὁποία ἔφθασε μέχρι τῆς Ἐπιτροπῆς, προερχομένη ἀπὸ συνάδελφον τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐνῷ κατὰ δεκάδας ἔγιναν δεκταὶ τροπολογίαι ὑποβληθεῖσαι ἀπὸ τὴν πλευρὰν τῆς Συμπολιτεύσεως. Καὶ ἡ μοναδικὴ αὐτὴ τροπολογία, ὑποβληθεῖσα ἀπὸ βουλευτὴν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἀπερρίφθη. Ἡ τροπολογία αὐτὴ δὲν ἔχει προσωπικὸν χαρακτῆρα. Εἶναι γενικῆς μορφῆς τὸ βάσιμον δὲ καὶ δίκαιον ταύτης εἶναι πάρα πολὺ δύσκολον νὰ ἀντικρούσῃ κανείς. Διότι, πράγματι, τὶ πταίουν οἱ ἐγγυηταὶ τῶν χρεῶν, ποὺ συνήφθησαν ὑπὸ ὁμαλὰς περιστάσεις μὲ τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν ἀπὸ τοὺς μετέπειτα γενομένους φυγάδας, εἴτε ἑκουσίως, εἴτε δι’ ἀπαγωγῆς. Κατὰ τὴν νομοθεσίαν περὶ Ἀγροτικῆς Τραπέζης εἶναι ὑπέγγυος εἰς αὐτὴν ἡ παραγωγὴ τοῦ κλήρου. Ζητοῦν λοιπόν, οἱ ἐγγυηταὶ ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα νὰ ἀπευθυνθῇ εἰς τὸν κλῆρον καὶ τὴν παραγωγήν του καὶ ὄχι εἰς τοὺς ἀνυπόπτους ἐγγυητάς, διὰ τὴν ἐξόφλησιν τῶν χρεῶν. Τὸ δεύτερον σκέλος τῆς τροπολογίας ἀφορᾷ τὴν περίπτωσιν καθ’ ἣν σύμφωνα μὲ τὴν κειμένην νομοθεσίαν περὶ παραμεθορίων περιοχῶν ὁ κλῆρος περιῆλθεν εἰς τὴν οἰκογένειαν τοῦ φυγάδος. Δοθέντος ὅτι ὁ κλῆρος αὐτὸς ἔχει ἐξοφληθῆ, ὅταν μὲν πρόκειται νὰ περιέλθῃ εἰς ξένον, φυσικὸν εἶναι νὰ ζητηθῇ ἀπὸ αὐτὸν νὰ πληρώσῃ τὸ τίμημα τοῦ κλήρου, ὅταν ὅμως περιέρχεται εἰς τὴν οἰκογένειαν τοῦ κληρούχου δὲν ἔχει κανένα νόημα νὰ ὑποχρεωθῇ αὕτη νὰ ἐξοφλήσῃ ἐκ νέου τὸν κλῆρον. Τὸ 3ον ἐδάφιον τῆς τροπολογίας εἶναι ἐπίσης πολὺ λογικόν. Ἡ Πολιτεία ἐπέτρεψεν εἰς ὡρισμένους Ἕλληνας πολίτας εὑρισκομένους εἰς τὸ Παραπέτασμα νὰ ἐπανέλθουν καὶ τοὺς προσφέρει παντοειδῆ ἐνίσχυσιν. Εἶναι δυνατὸν νὰ τοὺς ἀρνηθῇ τοὺς κλήρους των; Τότε διατὶ τοὺς ἐπαναφέρει καὶ διατὶ προσπαθεῖ νὰ τοὺς ἐνισχύσῃ παντοειδῶς; Ἡ πρώτη καὶ βασικὴ ἐκδήλωσις στοργῆς θὰ εἶναι νὰ τοὺς ἀποδώσῃ τοὺς κλήρους μιὰ καὶ τὰ Κράτος τοὺς ἐπέτρεψε νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὰ χωρία των. Ἰδοὺ διατὶ ἡ τροπολογία αὐτὴ ἔπρεπε νὰ εἶχε γίνει δεκτὴ καὶ ἐκπλήσσομαι καὶ λυποῦμαι διότι, ἐπαναλαμβάνω, ἦτο ἡ μόνη τροπολογία βουλευτοῦ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ αὐτὴ ἀπερρίφθη ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς.

§383Λ. ΜΠΑΤΡΙΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι πρόβλημα καὶ πρόβλημα τραγικὸν αὐτό, τὸ ὁποῖον ἔθιξαν οἱ προλαλήσαντες δύο κύριοι συνάδελφοι. Δυνάμει τοῦ νόμου 2536, ἡ περιουσία τῶν φυγάδων ἀνεξαρτήτως, ἑκουσίως ἤ ἀκουσίως διαφυγόντων εἰς τὸ Παραπέτασμα, περιέρχεται αὐτοδικαίως καὶ δυνάμει τοῦ νόμου εἰς τὴν κυριότητα τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου. Ὡρισμένα ἐκ τῶν κτημάτων αὐτῶν διετέθησαν ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀπαλλοτριώσεων εἰς ἄλλους ἀκτήμονας. Ἔχομεν ὅμως τὸ ἑξῆς πρόβλημα: Ἐπανέρχεται ὁ ἀπολέσας, διότι ἦτο φυγάς, εἰς τὴν Ἑλλάδα. Κατὰ τεκμήριον, ἔστω καὶ μαχητὸν ἤ ἀμάχητον, αὐτός, ὁ ὁποῖος ἐπανῆλθεν εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὁ φυγὰς εἶναι Ἕλλην. Λοιπόν, ἔρχεται αὐτὸς καὶ εὑρίσκει τὴν περιουσίαν του, τὴν ὁποίαν ἀπὸ αἰώνων ἔχει ἐκ πατρὸς καὶ πάππων, τὴν εὑρίσκει διανεμηθεῖσαν εἰς ἄλλους. Τί θὰ ἀπογίνῃ ἡ περιουσία αὐτή; Αὐτὸ εἶναι τὸ πρόβλημα, κ. Πρόεδρε, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ λύσωμεν σήμερον, αὐτὴν τὴν στιγμήν. Δὲν πρόκειται περὶ παρωνυχίδος, διότι ἔστω καὶ ἕνας Ἕλλην νὰ εἶναι, ὁ ὁποῖος ἐπανέρχεται ἀπὸ τὸ Παραπέτασμα καὶ ὁ ὁποῖος ὑπέφερεν, ἔρχεται ἐδῶ καὶ εὑρίσκεται ἀποξενωμένος ἀπὸ τὴν περιουσίαν του. Αὐτὸ εἶναι ἐθνικῶς ἀπαράδεκτον.

§384Π. ΓΥΙΟΚΑΣ. Ἤκουσα μετὰ προσοχῆς τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ἀνδρεάδη καὶ τὴν ὁμιλίαν τοῦ κ. Μπατρίνου. Δὲν συμφωνῶ οὔτε μὲ τὸν ἕνα, οὔτε μὲ τὸν ἄλλον. Ἡ Ἑλλὰς προχωρεῖ. Ἡ Ἑλλὰς ἔδωσεν αἷμα καὶ ἐθυσιάσθη, ὑπέστη μεγάλας θυσίας. Ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ Ἑλλὰς νὰ προχωρήσῃ, νὰ ἀποκαταστήσῃ τὴν ἀσφάλειαν καὶ τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν εἰς τὰς περιοχὰς αὐτάς. Ὅπως δὲ ἔπεσαν ἐπὶ τοῦ πεδίου τῆς μάχης δεκάδες χιλιάδων Ἑλλήνων ἡρώων, ἔτσι εἶναι δυνατὸν νὰ ἠδικήθησαν ἢ νὰ ἀδικηθοῦν καὶ ὡρισμένα τέκνα αὐτῆς. Ἡ Ἑλλὰς θὰ προχωρήσῃ ἔστω καὶ ἐὰν πρόκειται νὰ ἀδικήσῃ μερικούς, διότι ἡ Ἑλλὰς εἶναι μεγάλη καὶ θὰ εὕρῃ τὸν τρόπον νὰ ἀποκαταστήσῃ τὴν δικαιοσύνην εἰς τὰ τυχὸν ἀδικηθέντα κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τέκνα της. Ἐγὼ δὲν ἔχω κανένα, ἀλλὰ κάμνομεν ἐπανεποικισμὸν εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα καὶ ἐπειδὴ ὕστερα ἀπὸ 6 μῆνας, ὕστερα ἀπὸ 2 ἢ 3 χρόνια καὶ τὸ σπίτι του τὸ ἔχωμεν δώσῃ εἰς ἕνα ἄλλον, θὰ χαλάσωμεν τὸν ἐποικισμόν; Κύριοι συνάδελφοι, ἡ Ἑλλὰς ὀφείλει νὰ προχωρῇ καὶ νὰ μὴ σταματᾷ ἐνώπιον ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι τυχὸν θὰ ἀδικηθοῦν. Ἡ Ἑλλὰς θὰ ἀποκαταστήσῃ δικαιοσύνην, ἀλλὰ θὰ προχωρήσῃ.

§385Θ. ΑΝΔΡΕΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, φαίνεται ὅτι ὁ κ. συνάδελφος παρενόησεν ἐκεῖνα ποὺ εἶπε καὶ δὲν ἀντελήφθη περὶ τίνος πρόκειται. Αὐτοὶ ποὺ πρόκειται νὰ ἀποκατασταθοῦν εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐθυσιάσθησαν διὰ τὴν Ἑλλάδα καὶ οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ ἀποκατασταθοῦν. Ἦσαν τὰ τέκνα τῶν φυγάδων, οἱ ὁποῖοι ἔχουν μεταβῇ εἰς τὸ Παραπέτασμα, ἐνῷ τὰ τέκνα των ἐπολεμοῦσαν. Ἔρχεται λοιπόν, σήμερον τὸ Κράτος νὰ πωλήσῃ τὴν περιουσίαν τῶν πατέρων τῶν τέκνων αὐτῶν εἰς τοὺς μαχητὰς τοῦ Γράμμου καὶ τοῦ Βίτσι. Ἐφ’ ὅσον τὸ Κράτος τοὺς ἐπανεγκαθιστᾷ εἰς τὰς περιοχὰς αὐτὰς καὶ τοὺς ἐχορήγησεν ἐνίσχυσιν, πρέπει νὰ τοὺς ἀποκαταστήσῃ καὶ εἰς τὰ κτήματα, τὰ ὁποῖα καλλιεργοῦν.

§386Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Μοῦ κάμνει ἐντύπωσιν πῶς ὁ κ. ὑπουργὸς διστάζει. Εἶναι τόσον τετράγωνη ἡ λογικὴ τοῦ κ. Ἀνδρεάδη, ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ δισταγμὸς εἰς τὴν ἀποδοχὴν τῆς τροπολογίας του. Τὴν δικαιοῦνται τὴν ἀποκατάστασιν.

§387ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς δέχεται τροποποίησιν τινά;

§388Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ. (Ὑπ. Γεωργίας). Τὸ θέμα συνεζητήθη εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν κατὰ πρότασιν τοῦ συναδέλφου κ. Ἀνδρεάδη καὶ ἀπερρίφθη. Ἐν τούτοις τὸ θέμα, ἔτσι ὅπως τὸ ἐμφανίζει ὑπὸ τὴν διπλῆν του πλευράν, μελετᾶται.

§389Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Καὶ διὰ τὸν Ἕβρον;

§390Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ. (Ὑπ. Γεωργίας). Διὰ τὸν Ἕβρον πρόκειται περὶ ἀκτημόνων οἱ ὁποῖοι ἔχουν προέλθει εἰς ἰδιωτικὴν συμφωνίαν καὶ ἔχουν καταβάλει ἕνα μέρος τοῦ τιμήματος τοῦ κτήματος αὐτοῦ. Ἀκτήμονες εἶναι οἱ ἐνδιαφερόμενοι καὶ Μουσουλμᾶνος εἶναι ὁ ἰδιοκτήτης.

§391ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 28;

§392ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν.

§393ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 28 ἐγένετο δεκτόν, ὡς ἔχει. Ἄρθρον 29ον.

§394Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, τὸ ἐδάφιον 2 τοῦ ἄρθρου 29 ἀποβλέπει τὴν ἀφαίρεσιν κληροδοτημάτων τὰ ὁποῖα δι’ ὁριστικῶν παραχωρητηρίων ἐδόθησαν εἰς τοὺς κληρούχους. Θὰ ἠδυνάμην νὰ ἀντιληφθῶ τὸ πρῶτον σκέλος τῆς διατάξεως, ὅπου δὲν ἔχουν ἐκδοθῆ παραχωρητήρια. Ἀλλ’ ὅταν πλέον ἐφθάσαμεν εἰς τὸ στάδιον τῆς ἐκδόσεως παραχωρητηρίων ἐπ’ ὀνόματι τῶν κληρούχων, δὲν ἀντιλαμβάνομαι πῶς θὰ ἀφαιρέσωμεν τὴν κυριότητα ἐπὶ τῆς περιουσίας αὐτῆς διὰ νὰ τὴν δώσωμεν εἰς τὴν Κοινότητα.

§395Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ. (Ὑπ. Γεωργίας). Δὲν εἶναι κληροῦχοι. Πρόκειται περὶ κοινοχρήστου ἐκτάσεως.

§396Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, δὲν ἔχετε μελετήσει τὴν διάταξιν. Πρόκειται περὶ τμήματος τοῦ κλήρου, τὸ ὁποῖον ἐπώλησεν ἡ Πολιτεία τὸ 1912 καὶ ἔρχεται μετὰ 44 ἔτη νὰ τὸ ἀφαιρέσῃ. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἀποπειρᾶται ἡ Ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου Γεωργίας εἶναι παράνομον καὶ ἀντισυνταγματικὸν καὶ νομίζω, ὅτι ἐπ’ αὐτοῦ δὲν πρέπει νὰ ἐπιμείνετε.

§397ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 29;

§398ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, δεκτόν.

§399ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 29 ἐγένετο δεκτόν, ὡς ἔχει. (Ἀκολούθως ἐγένοντο δεκτὰ τὰ ἄρθρα 30 ἕως 33, ὡς ἔχουν).

§400ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 34ον.

§401Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγκαινιάζεται μὲ τὸ ἄρθρον αὐτὸ ἡ θέσπισις διατάξεων ἁρμοδιότητος ἄλλου Ὑπουργείου. Τὸ Ὑπουργεῖον Κοινωνικῆς Προνοίας ἐνδιαφερόμενον νὰ τροποποιήσῃ τὴν ἰδικήν του νομοθεσίαν παρεμβάλλει διάταξιν ἰδικῆς του ἁρμοδιότητος ἡ ὁποία λέγει: «....... (ἀναγινώσκει).......». Ἐρωτῶ, ἀφ’ ὅτου ὑπάρχει Ἑλληνικὸν Βασίλειον συντεταγμένον καὶ Ἑλληνικὴ Νομοθεσία, ἀπετόλμησε ποτὲ κανεὶς νὰ θεσπίσῃ διάταξιν, κατὰ τὴν ὁποίαν, ἄνευ ἐγγραφῆς εἰς τὰ βιβλία ὑποθηκῶν, ἀποκτᾷ κανεὶς πρώτην ὑποθήκην; Διατὶ ὁ κ. ὑπουργὸς ἀναλαμβάνει τὴν εὐθύνην τοιαύτης διατάξεως, ἡ ὁποία εἰς τὸ τέλος δὲν τὸν ἐνδιαφέρει. Ἐὰν θέλετε νὰ γνωρίζῃ ὁ πολίτης, ὁ ὁποῖος συναλλάσσεται ὅτι ὑπάρχει ὑποθήκη, περαιτέρω θὰ ἴδητε καὶ διατάξεις ἀφορώσας καὶ ἄλλα Ὑπουργεῖα.

§402Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ. (Ὑπ. Γεωργίας). Τὸ ἄρθρον αὐτό, κ. συνάδελφε, ἐμπῆκε εἰς τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀπαίτησιν τοῦ Ὑπουργείου Προνοίας, ἐνδιαφερομένου, πρῶτον, διὰ τὴν στέγασιν, καὶ δεύτερον διὰ τὴν ἐξασφάλισιν τῆς ἀποδόσεως τοῦ δανείου.

§403Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Πληροφορῶ τὸν κ. ὑπουργὸν Γεωργίας ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον Κοινωνικῆς Προνοίας παρέσχεν εἰς χιλιάδας σεισμοπλήκτων ἀγροτῶν δάνεια, χωρὶς νὰ αἰσθανθῇ τὴν ἀνάγκην τῆς διατάξεως αὐτῆς. Χρησιμοποιεῖ ὡς μεσολαβοῦσαν Τράπεζαν τὴν Α.Τ.Ε., τῆς ὁποίας ἡ νομοθεσία διασφαλίζει πλήρως τὴν ἀπόδοσιν τοῦ δανείου.

§404ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 34 ὡς ἔχει;

§405ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα δεκτόν.

§406ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 34 ἐγένετο δεκτόν, ὡς ἔχει. (Ἐπίσης ἐγένετο δεκτὸν τὸ ἄρθρον 35, ὡς ἔχει).

§407ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 36ον.

§408Θ. ΔΙΑΚΟΥΜΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, τόσον ὁ νῦν ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, ὅσον καὶ ὁ κ. Ἀλλαμανῆς, ἔδειξαν ἐνδιαφέρον εἰς μίαν ἐξαιρετικὴν περίπτωσιν γεωπόνων, οἱ ὁποῖοι ἔπεσαν εἰς τὰ πεδία τιμῆς, καὶ εἰς τοὺς ὁποίους εἶχε παραχωρηθῇ κλῆρος, βάσει τῶν διατάξεων τοῦ νόμου 2556, ὑπὸ ὡρισμένας προϋποθέσεις μετὰ παρέλευσιν ὡρισμένης προθεσμίας καὶ ἐφ’ ὅσον εἶχον καλλιεργήσει κατὰ τοὺς τύπους τοῦ νόμου, Ὁ κ. Ἀλλαμανῆς, διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 158350)51 ἀποφάσεώς του, ὡς καὶ ὁ ἀξιότιμος νῦν ὑπουργός, ἐπέτρεψαν εἰς τοὺς κληρονόμους τῶν ἐνδόξως πεσόντων γεωπόνων νὰ κατέχουν αὐτόν, καὶ προσέθεσεν ὁ νομοθέτης ὅτι θὰ παρεχωρεῖτο εἰς αὐτούς. Εἴχομεν μίαν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν ἐκάμομεν καθ’ ὑπόδειξιν καὶ τῆς ὑπηρεσίας, διὰ νὰ εἶμαι εἰλικρινής, καὶ ἐπειδὴ ὅταν ἔτυχε νὰ εἶμαι εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, παρεκάλεσα ὡρισμένους συναδέλφους νὰ κάμουν δεκτὴν τὴν τροπολογίαν. Ἔγινεν ἐν μέρει ἡ τροπολογία δεκτή, διὰ νὰ εἶμαι εἰλικρινής. Δι’ αὐτὸ θὰ παρεκάλουν τὸν κ. ὑπουργόν, τὸ ἄρθρον 36, νὰ τὸ τροποποιήσῃ, ὡς εἶναι ἡ τροπολογία μου. Δὲν πρόκειται νὰ ζημιώσῃ τίποτε τὸ Κράτος διότι πρόκειται περὶ 2–3 ἀνθρώπων.

§409Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ. (Ὑπ. Γεωργίας). Ὄχι, δὲν δέχομαι.

§410ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 36;

§411ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§412ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 36 ἐγένετο δεκτόν, ὡς ἔχει. Ἄρθρον 37ον. Ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§413Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, δίκαιον εἶναι νὰ ἀναγνωρίσωμεν εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, ὅτι συνέβαλεν εἰς ἕνα πρόβλημα, τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ τὸν κόσμον τῆς ὑπαίθρου. Πρὸ μηνῶν εἰσηγήθην τὴν τροπολογίαν, ἡ ὁποία περιλαμβάνεται εἰς τὸ ἄρθρον 37, διὰ νὰ διευκολυνθῇ ὁ ἀναδασμὸς ἀνὰ τὴν ὕπαιθρον. Ὁ κ. ὑπουργός, πρὸς τιμήν του εἶναι καὶ τὸν συγχαίρω, ἀπεδέχθη τὴν τροπολογίαν αὐτήν. Θὰ ἤθελα ὅμως, τὸ ἀγαθόν, τὸ ὁποῖον προσφέρομεν εἰς τὴν ὕπαιθρον νὰ ὁλοκληρωθῇ. Ἐφ’ ὅσον τὸ Δημόσιον, κ. ὑπουργέ, παραιτεῖται τῶν δικαιωμάτων του, νομίζω ὅτι καὶ οἱ κύριοι συμβολαιογράφοι καὶ μεταγραφοφύλακες θὰ ἠμποροῦν νὰ πάρουν τὸ ἥμισυ τῶν δικαιωμάτων των, ὥστε αἱ ἀνταλλαγαὶ αὐταὶ νὰ γίνουν ὅσον τὸ δυνατὸν ἀτελῶς, διὰ νὰ ἠμπορέσουν νὰ γίνουν καὶ νὰ φέρουν τὴν ἰσορροπίαν τῶν ὑπηρεσιῶν.

§414Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ. (Ὑπ. Γεωργίας). Δέχομαι, κ. συνάδελφε.

§415ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 37 δεκτόν, ὡς ἐτροποποιήθη;

§416ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, δεκτόν.

§417ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 37 ἐγένετο δεκτόν, ὡς ἐτροποποιήθη. Ἄρθρον 38ον. Ὁ κ. Παπασταύρου ἔχει τὸν λόγον.

§418Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, καθορίζεται ἡ σειρὰ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θὰ τύχουν κλήρου. Ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν, κ. ὑπουργέ, ὅτι ὅπως διατυποῦται τὸ ἄρθρον 38, ἡ σειρὰ τῆς προτιμήσεως τῶν δικαιούχων εἶναι τελείως ἄδικος, ἐκτοπίζει τοὺς Θεσπρωτοὺς καὶ θὰ δημιουργήσῃ ζήτημα τεράστιον καὶ κοινωνικὸν καὶ ἐθνικόν. Σᾶς τὸ ἐπαναλαμβάνω. Διὰ τὴν περίπτωσιν αὐτήν, ἡ ὀρθοτέρα λύσις καὶ ἡ δικαιοτέρα κατάταξις εἶναι ἡ ἑξῆς: Πρῶτον, οἱ ἐκ Θεσπρωτίας κάτοχοι ἀγρῶν ἐλαιῶν, ἐγκατεστημένοι πρὸ τοῦ 1950, ὕστερον οἱ ὀρεινοὶ πληθυσμοὶ Θεσπρωτίας προτιμωμένων τῶν ἀγωνιστῶν Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως, ἀναπήρων καὶ θυμάτων, συμμοριοπλήκτων, πολυτέκνων καὶ ἅμα περισσεύσωσι νὰ ἐγκατασταθοῦν οἱ ἐξ ἄλλων περιφερειῶν Ἠπείρου Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως συμμοριόπληκτοι, πρόσφυγες, ὁμογενεῖς κλπ. Κύριε ὑπουργέ, μία νεωτέρα τροπολογία, τὴν ὁποίαν ἔθεσα ὑπ’ ὄψιν τοῦ κ. ὑφυπουργοῦ Γεωργίας, προχθές, ἔχει ὡς ἑξῆς: «Σειρὰ πρώτη... (ἀναγινώσκει) ......». Ἐκτὸς τῆς σειρᾶς αὐτῆς ἀνακύπτει ζήτημα τῶν ἀστικῶν Παραμυθίας, Φιλιατῶν, Ἡγουμενίτσης, Μαργαριτίου καὶ Πάργας. Εἶναι τὰ σπίτια καὶ τὰ καταστήματα, εἰς τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἀγροτικὴ ἐγκατάστασις. Νὰ ἐκποιηθοῦν εἰς τοὺς κατόχους των. Εἰς αὐτὰ σημειώνω τὰ ἑξῆς: ...... (ἀναγινώσκει).............. Δηλαδὴ εἰς αὐτὰ πρέπει νὰ ἐγκατασταθοῦν οἱ ἀναφερόμενοι εἰς τὴν τροπολογίαν μου, οἱ πολεμοπαθεῖς, οἱ συμμοριόπληκτοι τὰ θύματα τῶν Ἀλβανοτσάμηδων κλπ. ἐφ’ ὅσον δέν ἔχουν στέγην ἐπαγγελματικὴν ἢ κατοικίαν. Ὡς πρὸς τὰ λιβάδια καὶ τοὺς κτηνοτρόφους προτείνω τὰ ἀκόλουθα: ....... (ἀναγινώσκει)........ Ἡ διάταξις ἔχει αὐτὴν τὴν ἔννοιαν, ὅπως οἱ κτηνοτρόφοι ποὺ εἶναι χωρὶς στέγην ἀφοῦ ἀποκατασταθοῦν μονίμως μὲ ἐπαγγελματικὸν κλῆρον καὶ γίνουν μόνιμοι πλέον κάτοικοι νὰ προσφέρουν τὰ δικαιώματα ποὺ ἔχουν εἰς τὰ λειβάδια τους εἰς τὴν Κοινότητα τῆς ὁποίας θὰ γίνουν μέλη. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δημιουργήσωμεν δι’ αὐτοὺς προνομιακὸν καθεστώς. Νὰ ἔχουν καὶ ἐγκατάστασιν καὶ μέχρι 300 πρόβατα καὶ λιβάδια 200 καὶ 300 στρεμμάτων, ἐνῷ οἱ ἄλλοι γεωργοὶ θὰ ἔχουν κλῆρον μόνον 20–30 στρεμμάτων. Περαιτέρω, οἱ μικροεπιτηδευματίαι, οἱ ὁποῖοι τὸ πρῶτον θὰ ἐγκατασταθοῦν πρέπει νὰ τοὺς δώσωμεν τὸ ½ τοῦ κλήρου ποὺ θὰ λάβουν οἱ ἀγρόται διὰ τὰς ἀνάγκας των. Τοιοῦτόν τι ὅμως, δὲν διαλαμβάνεται πουθενά, διὰ τὰς νέας Κοινότητας.

§419Ν. ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ. Ὀνομάσατε μίαν νέαν Κοινότητα.

§420Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Εἰς τὴν Λιώψη δὲν θὰ κάνετε Κοινότητα;

§421Ν. ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ. Ὑπάρχει ἡ Κοινότης αὐτή.

§422Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Ὑπάρχει τυπικῶς, κατ’ οὐσίαν δὲν ὑπάρχει, διότι δὲν ἔχει ἐποικισθῆ. Κάθονται μόνον 30 –40 σκηνῖται, κτηνοτρόφοι καὶ τώρα ἀρχίζει ἡ ἐγκατάστασις Ἀσπροκκλησιωτῶν. Δὲν θέλουν σχολεῖον δὲν θέλουν ἐκκλησίαν, δὲν πρέπει νὰ δώσωμεν κλῆρον εἰς τὰ ἱδρυθησόμενα σχολεῖα καὶ ἐκκλησίας; Δὲν θὰ ἐγκαταστήσωμεν εἰς τὰς νέας κοινότητας ἐπαγγελματίας; Ὑπάρχει ἐπίσης τὸ Γυμνασιακὸν Οἰκοτροφεῖον Παραμυθίας, ποὺ λαμβάνει ἕνα κλῆρον. Τόσο ἐπρότεινεν ὁ κ. Ἀθανασίου. Τὸ Οἰκοτροφεῖον περιβάλλεται ἀπὸ μίαν ἔκτασιν ποὺ ἀποτελεῖ τὸν ζωτικὸν του χῶρον. Ἐγὼ ἐζήτησα νὰ δοθῇ ὅλος ὁ χῶρος, ὁ ὁποῖος θὰ εἶναι 100–150 στέμματα. Χρειάζεται καὶ διὰ τὰ 300 παιδιὰ τοῦ Γυμνασίου ποὺ εἶναι ἀγροτόπαιδα διὰ νὰ ἀσχολοῦνται ἀγροτικῶς καὶ διὰ τὴν δημιουργίαν ἐξ αὐτοῦ πόρων τοῦ Οἰκοτροφείου. Ἕτερον αἴτημα εἶναι καὶ τοῦ Νοσοκομείου Φιλιατῶν, ἕνα ἀπὸ τὰ ἐξαιρετικὰ ἱδρύματα τῆς Ἠπείρου. Τοῦτο διατηρεῖται ὄχι μὲ μισθοὺς τοῦ Κράτους, ἀλλὰ δι’ ἑνὸς ἐπιμισθίου τοῦ ἱδρυθέντος Συλλόγου Προνοίας. Οὐδείς, κ. ὑπουργέ, θὰ διαμαρτυρηθῇ διὰ τὴν παραχώρησιν ἀρκετῆς ἐκτάσεως εἰς τὸ Νοσοκομεῖον. Εἷς κλῆρος εἶναι πολὺ ὀλίγος. Οἱ κ. κ. Πιτούλης καὶ Ἀθανασίου ποὺ προέτειναν 1 κλῆρον, ἀγνοοῦν τὴν μεγάλην ἀποστολὴν τοῦ Συλλόγου Προνοίας. Ἄνευ αὐτοῦ θὰ ἦτο δύσκολος ἡ λειτουργία τοῦ Νοσοκομείου. Δὲν θὰ ἔμενεν τὸ ἐπιστημονικὸν προσωπικὸν μὲ τὸν μικρὸν μισθὸν ποὺ δίδει τὸ Κράτος. Κάνουν προτάσεις ἀμελέτητες καὶ ἐπιζήμιες. Ἔχω ἐπίσης καὶ τὴν ἑξῆς τελευταίαν πρότασιν. Προτείνω νὰ δοθῇ εἰς τὴν Ἕνωσιν Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν ἔκτασις μέχρι 300 στρεμμάτων μὲ τὴν ρήτραν νὰ χρησιμοποιηθῇ διὰ δενδροκομικὰ φυτώρια, διότι, ὡς γνωρίζετε, εἰς τὴν περιφέρειαν ταύτην δὲν ὑπάρχουν τοιαῦτα φυτώρια, τὰ δὲ ὀρεινὰ χωρία ἀραιώνουν ἐπικινδύνως. Μὲ τὴν δενδροκομίαν, τὴν ὁποίαν δέχεται ἡ ὀρεινὴ Θεσπρωτία, θὰ δυνηθῶμεν νὰ συγκρατήσωμεν τὸν φεύγοντα πληθυσμόν. Διότι ὀφείλω νὰ σᾶς τονίσω, ὅτι εἰς χωρία ὅπου ὑπῆρχον 500–600 κάτοικοι, ἀπέμειναν σήμερον μόνον 100–200 κάτοικοι. Ποῦ θὰ πάῃ αὐτὴ ἡ δουλειά; Κύριε ὑπουργέ, κάμνομεν Ἑλλάδα ἀναπηρικήν, χωρὶς πόδια, ἀτροφικὴν εἰς τὰ σύνορα.

§423Ν. ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ. Θὰ ἤθελον νὰ παρακαλέσω, κ. ὑπουργέ, νὰ συγκερασθοῦν αἱ ἀπόψεις τῶν διϊσταμένων συναδέλφων ἐκ Θεσπρωτίας. Εἰς τὴν 1 παράγραφον τοῦ ἄρθρου, ἐὰν θέλετε νὰ προσθέσετε τὰς λέξεις: «Οἱ ἐν τῷ συνοικισμῷ κατοικοῦντες Θεσπρωτοί». Περαιτέρω, ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἀστικά, θὰ ἤθελον νὰ κάμετε μίαν ἑρμηνευτικὴν δήλωσιν, ὅτι αἱ κωμοπόλεις χαρακτηρίζονται ἀγροτικαὶ πλὴν τῶν κατωκημένων τμημάτων τῶν ἐντὸς τοῦ σχεδίου πόλεως. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἰδικήν μου τροπολογίαν, θὰ ἤθελον, ἐὰν ἦτο δυνατόν, ὁ ἕνας κλῆρος τοῦ Γυμνασίου οἰκοτροφείου Παραμυθίας νὰ ηὐξάνετο.

§424Κ. ΜΠΑΚΟΛΛΑΣ. Ἐκ τῶν διαδοχικῶν προτάσεων καὶ τροπολογιῶν τοῦ κ. Παπασταύρου, ἐσχηματίσαμεν τὴν πεποίθησιν, ὅτι θέμα πατρότητος τῶν τροπολογιῶν ὑπῆρχε καὶ ὄχι θέμα οὐσιαστικόν. Προέτεινε πολλὰς τροπολογίας, ἐγκαταλείπων τελικῶς αὐτάς. Αἱ προτάσεις τοῦ κ. Παπασταύρου ἀποτελοῦν ἐπανάληψιν διατάξεων περιεχομένων εἴτε εἰς τὸν ἀγροτικὸν κώδικα, εἴτε εἰς τὸν νόμον 2185. Ὁ κ. Παπασταύρου διὰ τῆς δακτυλογραφημένης καὶ μὴ κυκλοφορησάσης τροπολογίας προσδιορίζει μίαν σειρὰν προτιμήσεως, ἡ ὁποία παραγνωρίζει τὸ ὑφιστάμενον καθεστὼς διὰ τὴν Μουσουλμανικὴν περιουσίαν. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν νομίζω ὅτι θὰ πρέπει νὰ δημιουργηθῇ ἰδιαίτερον καθεστὼς διὰ τὰς περιουσίας αὐτάς. Ἄλλωστε ἡ τροπολογία τοῦ κ. Παπασταύρου καὶ τὰ ὅσα προέτεινε, δὲν ἀποτελοῦν ἄλλο τι, παρὰ διασαφηνίσεις τῆς κειμένης νομοθεσίας.

§425Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Ἔχουν τυπωθῆ καὶ κυκλοφορήσει πρὸ μηνῶν, κ. συνάδελφε. Σεῖς δὲν τὰς ἐδιαβάσατε καὶ ὁμιλεῖτε περὶ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἀγνοεῖτε τελείως.

§426Φ. ΠΙΤΟΥΛΗΣ. Ὥστε παρέλκει πᾶσα περαιτέρω συζήτησις ἐπὶ τῶν σημείων αὐτῶν. Ἔχω μόνον νὰ παρατηρήσω ἐπὶ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Παπασταύρου, ὅτι εἶναι ἀπαράδεκτον νὰ χορηγηθῇ κλῆρος 300 στρεμμάτων εἰς τὸ Γυμνάσιον Οἰκοτροφεῖον καὶ 300 στρεμμάτων εἰς τὸ Νοσοκομεῖον, τὰ ὁποῖα νὰ περικόψωμεν ἀπὸ τοὺς ἀκτήμονας. Δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς βάρος τῶν ἀκτημόνων νὰ λειτουργοῦν τὰ πρακτικὰ ἱδρύματα. Νὰ ἐπιβληθῇ κάποια φορολογία εἰς βάρος τῶν εὐπόρων καὶ ὄχι εἰς βάρος τῶν ἀπόρων τάξεων.

§427Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Ὅταν διὰ κάθε πρόβατόν σας ζητῆτε δύο στρέμματα, πῶς ἀρνεῖσθε εἰς 300 παιδιὰ τοῦ Οἰκοτροφείου 300 στρέμματα ποὺ εἶναι ζωτικὸς χῶρος τοῦ Γυμνασίου Οἰκοτροφείου Παραμυθιᾶς;

§428Α. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ. Συμφωνῶ, κ. Πρόεδρε, μὲ τὸν κ. Πιτούλην. Ἔχω μόνον νὰ κάμω δύο παρατηρήσεις. Ἡ μία ἀναφέρεται εἰς τὴν παράγραφον 6, ἡ ὁποία λέγει τὰ ἑξῆς: «...... (ἀναγινώσκει) .................». Ὡς γνωστόν, ἡ Ἤπειρος ἐδιχοτομήθη καὶ τὸ μὲν ἥμισυ εἶναι ἐλεύθερον, τὸ δὲ ἕτερον ἥμισυ παραμένει εἰς τὴν Ἀλβανίαν. Πολλαὶ δὲ ἰδιοκτησίαι εὑρίσκοντο κατὰ τὸ ἥμισυ ἐπὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ ἐδάφους καὶ κατὰ τὸ ἥμισυ εἰς τὴν Ἀλβανίαν. Πολλοὶ Ἀλβανοὶ ἐπώλησαν κτήματα εἰς τοὺς Ἕλληνας πρὸ τοῦ 1940. Ἐπειδὴ τινὰ τῶν κτημάτων τούτων ἦσαν μεγαλύτερα τῶν 300 στρεμμάτων, ἀπῃτεῖτο διὰ τὴν ἔγκυρον ἀγορὰν ἄδεια τοῦ ὑπουργείου Γεωργίας. Συνέβη δὲ εἰς πολλὰς περιπτώσεις, εἴτε νὰ μὴ ἔχουν πάρει τὴν ἄδειαν ταύτην, εἴτε νὰ μὴ ἔχουν συντάξει τὰ ὁριστικὰ συμβόλαια, διότι ἐμεσολάβησεν ὁ πόλεμος. Νομίζω, ὅτι θὰ πρέπει νὰ περιληφθῇ διάταξις πρὸς ἀντιμετώπισιν τῶν περιπτώσεων τούτων, ἡ ὁποία νὰ λέγῃ ὡς ἑξῆς: «.......... (ἀναγινώσκει)................». Ἡ ἑτέρα παρατήρησίς μου ἀναφέρεται εἰς τὴν παράγραφον 7. Ἡ παράγραφος 7 λέγει τὰ ἑξῆς: «.......... ........ (ἀναγινώσκει).....................». Θὰ ἤθελον νὰ εἴπω τὰ ἑξῆς. Μέχρι τοῦδε, ὅπως εἶπεν ὁ προλαλήσας συνάδελφος, 45 ὑποθέσεις ἐξεδικάσθησαν ὑπὸ ἐπιτροπῶν ἐκ τῶν 85 ἐν συνόλῳ. Συνεπῶς, ἐὰν ἰσχύσῃ ἡ διάταξις αὐτή, θὰ δημιουργηθῇ νέος σάλος, διότι ἔχουν ἐκδοθῆ ἀποφάσεις. Ἐὰν δὲν ἐξεδόθησαν ἀποφάσεις, τότε τὸ ἄρθρον περιττεύει.

§429Ν. ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ. Δὲν ἐξεδόθησαν.

§430Α. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ. Ἐὰν ἐξεδόθησαν βάσει τῶν κειμένων νόμων, τότε διὰ τῆς παραγράφου αὐτῆς ἀνατρέπονται. Δύο τινὰ συμβαίνουν, ἤ δὲν ἐξεδόθησαν ἀποφάσεις, ὁπότε ἡ παράγραφος περιττεύει, ἤ ἐξεδόθησαν βάσει τῶν κειμένων νόμων καὶ ἀνατρέπονται.

§431Ν. ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ. Ἐξεδόθησαν καθ’ ὅσον γνωρίζω, κ. συνάδελφε, μόνον δύο ἀποφάσεις, ἐκ τῆς ἀνατροπῆς ὅμως τῶν ὁποίων δὲν πρόκειται νὰ δημιουργηθῇ ζήτημά τι.

§432Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, ἐλάβατε μέριμναν δι’ ὅλας τὰς κατηγορίας, αἱ ὁποῖαι πράγματι ἔχουν ἀνάγκην. Δὲν ἐλάβατε ὅμως μέριμναν διὰ τὴν ἑξῆς κατηγορίαν. Ὑπάρχουν εἰς τὴν Ἤπειρον χωρία τινὰ τὰ ὁποῖα κινδυνεύουν ἀπὸ καθίζησιν. Νομίζω ὅτι παρέχεται εὐκαιρία νὰ ἱκανοποιήσετε τὸ αἴτημα τῶν κατοίκων αὐτῶν τῶν χωρίων καὶ νὰ τοὺς συμπεριλάβετε. Διότι τὰ χωρία αὐτὰ ἔχουν πάθει καθίζησιν καὶ θὰ εὑρεθῇ ἀργότερον ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ λάβῃ μέτρα διὰ τὰ χωρία αὐτά. Νομίζω ὅτι ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει περίσσεια κλήρων νὰ τοὺς περιλάβετε καὶ αὐτοὺς καὶ νὰ τοὺς ἐντάξετε εἰς μίαν κατηγορίαν.

§433ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 38 δεκτόν;

§434ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§435ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 38 ἐγένετο δεκτόν, ὡς ἔχει. (Ἀκολούθως ἐγένοντο δεκτὰ τὰ ἄρθρα 39 ἕως 43). Ἄρθρον 44ον.

§436Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Ἡ τελευταία παράγραφος τοῦ ἄρθρου 44 λέγει: «........ (ἀναγινώσκει)..........». Διετέθησαν κλῆροι ἀνήκοντες..................

§437Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ (Ὑπ. Γεωργ.). Ἀνεστάλη ἡ διάθεσις.

§438Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Ἀνεστάλη τελευταίως δυνάμει μιᾶς πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Ἐφ’ ὅσον ἐντὸς 6 μηνῶν δὲν ἐπῆγαν νὰ ἐγκατασταθοῦν εἰς τοὺς γεωργικοὺς κλήρους, ἡ ἐπιτροπὴ τοὺς ἀφῄρεσεν αὐτοὺς τοὺς κλήρους. Εἰς τὸν Νομὸν Φλωρίνης εἴχομεν διαθέσει. Τώρα τί θὰ γίνῃ, ἀκυροῦται ἡ ἀπόφασις ἀφαιρέσεως; Θὰ ἐπανέλθουν εἰς τοὺς γεωργικοὺς κλήρους. Θὰ πρέπει νὰ προσθέσωμεν ἐκτὸς ἐὰν οἱ διατεθέντες κλῆροι ἀνήκουν εἰς ἀκτήμονας...

§439Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ. (Ὑπ. Γεωργίας). Λυποῦμαι, διότι ἡ διάταξις αὐτή, ἡ ὁποία ἱκανοποιεῖ ἕναν ἀριθμὸν ἀγωνιστῶν γίνεται ἀφορμὴ παρομοίας συζητήσεως. Ἐνόμιζον ὅτι ἡ Βουλὴ ὁμοθύμως θὰ ἐχειροκρότει τὴν πρότασιν τοῦ ὑπουργοῦ Γεωργίας. Ἡ περίπτωσις, τὴν ὁποίαν ἀναφέρετε, διὰ τὴν διάθεσιν τῶν κλήρων, οἱ ὁποῖοι ἀνήκουν εἰς τοὺς Μακεδονομάχους, εἶναι οὐσιαστικῶς ἀνύπαρκτος, διότι φερ’ εἰπεῖν ἡ περιφέρεια τῆς Φλωρίνης, τὰ πράγματα τὰ γνωρίζετε καλύτερον ἐμοῦ, μᾶς ἀνέφερεν ὅτι δὲν ὑπάρχουν τοιοῦτοι κλῆροι, οἱ ὁποῖοι νὰ εἶχον δοθῇ εἰς Μακεδονομάχους οἱ ὁποῖοι νὰ διετέθησαν ἀλλοῦ. Ὡς τόσον νομίζω ὅτι εἶναι αὐτονόητον ὅτι εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ὑπάρξουν Μακεδονομάχοι, οἱ ὁποῖοι ἐδικαιοῦντο κλήρου καὶ ἐὰν τυχὸν ἔχουν διατεθῆ κλῆροι δοθέντες ὑπὲρ αὐτῶν, θὰ πάρουν ἀλλοῦ.

§440Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τοῦτο νὰ θεωρηθῇ ὡς ἑρμηνευτικὴ δήλωσις.

§441Χ. ΝΤΙΝΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀπεκατεστάθησαν σχεδὸν ὅλοι οἱ Μακεδονομάχοι, εἰς τὰς περιφερείας τῆς μονίμου ἐγκαταστάσεώς των πλὴν τῶν ἐχόντων μόνιμον ἐγκατάστασιν εἰς τὴν περιφέρειαν Ἀττικῆς, οἵτινες ἔλαβον ἠλαττωμένον κλῆρον, 2½ στρεμμάτων μόνον, ἄνευ ἀξίας τινός, διότι ἡ ἔκτασις αὐτὴ εἶναι ἄγονος. Διὰ τοῦ ἄρθρου 127 παράγραφος βʹ τοῦ Α. Νόμου τοῦ 1939 περιωρίσθη ὁ κλῆρος των, ὅλως ἀδικαιολογήτως. Ἔκτοτε οὗτοι κατ’ ἐπανάληψιν ἐζήτησαν τὴν κατάργησιν τῆς περιοριστικῆς αὑτῆς διατάξεως, ἀλλὰ αἱ αἰτήσεις των δὲν ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας νὰ δεχθῇ τὴν ἀποκατάστασιν καὶ τούτων δι’ ἀποφάσεως τῶν οἰκείων Ἐπιτροπῶν, κατόπιν αἰτήσεώς των πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας.

§442Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ. (Ὑπ. Γεωργίας). Γνωρίζετε σεῖς, κύριε συνάδελφε, τὰς δυσχερείας, τὰς ὁποίας ἀντιμετώπισε τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας διὰ τὴν διάθεσιν τῶν μικρῶν αὑτῶν τεμαχίων, ποὺ λέγετε, εἰς τοὺς Μακεδονομάχους. Καὶ γνωρίζομεν ὅλοι ποῦ εἶναι ἡ τοποθεσία. Δὲν εἶναι ἀξία ἀγρῶν, εἶναι ἀξία οἰκοπεδικὴ καὶ νομίζω ὅτι θὰ εὑρεθῶμεν εἰς δυσχερῆ θέσιν.

§443Χ. ΝΤΙΝΙΔΗΣ. Ἐπειδὴ ξεύρω τὸ ἐξαιρετικὸν ἐνδιαφέρον σας διὰ τοὺς Μακεδονομάχους ...

§444Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ. (Ὑπ. Γεωργίας). Πάντως θὰ τὸ ἐξετάσω εὐχαρίστως.

§445ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 44;

§446ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, δεκτόν.

§447ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 44 ἐγένετο δεκτόν. Ἄρθρον 45ον.

§448ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, δεκτόν.

§449ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 45 ἐγένετο δεκτόν. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 46 ὁ κ. Σ. Ἀλλαμανῆς ἔχει τὸν λόγον.

§450Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ἄρθρον 46 εἰσάγει μίαν περίεργον καινοτομίαν. Θεσπίζει ὅτι τὰ δακτυλικὰ ἀποτυπώματα ἀναπληροῦν τὴν ὑπογραφὴν καὶ ἀποτελοῦν πλήρη ἀπόδειξιν!! Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ ἀπαλείψῃ τὴν διάταξιν αὐτήν.

§451ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ ἀφορᾷ εἰς τὴν Πολιτικὴν Δικονομίαν.

§452Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Νομίζω ὅτι ἡ περίπτωσις αὐτὴ τῶν ἀνωμάλων ἀγοραπωλησιῶν ἔχει προβλεφθῆ ἀπὸ προηγούμενον νόμον. Ἀλλὰ ἀπὸ τοῦ σημείου αὐτοῦ μέχρι τοῦ νὰ λάβωμεν τὰ δακτυλικὰ ἀποτυπώματα, ὡς ἀπόδειξιν ὑπάρχει μεγάλη ἀπόστασις.

§453ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 46 ἐγένετο δεκτόν.

§454ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§455ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 46 ἐγένετο δεκτόν. (Ἐπίσης τὸ ἄρθρον 47 ἐγένετο δεκτόν). Ἐπὶ τοῦ 48ου ἄρθρου ὁ κ. Σ. Ἀλλαμανῆς ἔχει τὸν λόγον.

§456Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Διὰ τοῦ ἄρθρου 48 ἐπιχειρεῖται ἡ νομιμοποίησις μιᾶς αὐθαιρεσίας. Ἕνας ὁ ὁποῖος ἐπῆγε αὐθαιρέτως καὶ ἀνήγειρεν μίαν οἰκοδομὴν ἐπὶ συνεταιριστικῆς ἐκτάσεως, ἐρχόμεθα δι’ εἰδικοῦ νόμου — καὶ ἀφοῦ τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας ἔκρινεν ἀπορριπτέαν τὴν προσφυγήν του — νὰ τὸν δικαιώσωμεν καὶ ὡς βραβεῖον τοῦ δίδομεν ἐπὶ πλέον καὶ τὴν ἀπαραίτητον περιοχήν!!

§457Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ. (Ὑπ. Γεωργίας). Κύριε συνάδελφε, ἐφ’ ὅσον θὰ πληρωθῇ μὲ τὴν τρέχουσαν ἀξίαν νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει ζήτημα.

§458Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, ἐὰν ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας τὴν περίπτωσιν θὰ πρέπει νὰ εἶσθε πληροφορημένος ὅτι μὲ τὴν παραχώρησιν αὐτῆς τῆς ἐκτάσεως καὶ δὴ μετὰ τῆς «ἀπαραιτήτου» περιοχῆς παρεμποδίζεται πλέον ἡ ἐπικοινωνία ὁλοκλήρου τοῦ Συνοικισμοῦ μὲ τὸν ὑπόλοιπον κοινόχρηστον χῶρον.

§459ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 48;

§460ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, δεκτόν.

§461ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 48 ἐγένετο δεκτόν. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 49 ὁ κ. Ἀλλαμανῆς.

§462Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὰς προσυμβάσεις πωλήσεως ἡ διάταξις αὐτὴ τὰς μεταβάλλει εἰς ὁριστικάς. Τὴν κυριότητα ποὺ ἔχει ὁ πωλητὴς ὑπὸ τὸ καθεστὼς τῆς προσυμβάσεως τὴν μεταφέρει εἰς τὸν ἀγοραστήν. Καὶ ἐρωτῶ τὸν κ. ὑπουργόν, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ συμβιβασθῇ αὐτὴ ἡ διάταξις μὲ τὸ ἄρθρον 17 τοῦ Συντάγματος; Κατὰ ποῖον τρόπον ἀφαιρεῖτε τὴν κυριότητα ἀπὸ τὸν ἕνα πολίτην καὶ τὴν μεταβιβάζετε εἰς τὸν ἄλλον; Ἐπὶ τῆς οὐσίας δὲν θὰ εἶχον, ἴσως, ἀντίρρησιν, ἀλλὰ νομίζω ὅτι, ἡ διάταξις εἶναι ἀντισυνταγματική.

§463ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 49;

§464ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, δεκτόν.

§465ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 49 ἐγένετο δεκτόν. (Ἀκολούθως ἐγένοντο δεκτὰ τὰ ἄρθρα 50 ἕως 52). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 53, ὁ κ. Σ. Ἀλλαμανῆς ἔχει τὸν λόγον.

§466Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Ἀνέφερον καὶ προηγουμένως τὴν διάταξιν τοῦ κώδικος, σύμφωνα μὲ τὴν ὁποίαν ὁ ἐφημέριος ὑπηρετῶν εἰς συνοικισμὸν ἔχει τὸ δικαίωμα καρπώσεως τοῦ κλήρου. Διὰ τῆς θεσπιζομένης διατάξεως ὁρίζεται ὅτι ὁ ἔχων τὴν ἰδιότητα αὐτὴν ἐκπίπτει παρὰ ταῦτα τοῦ δικαιώματος καρπώσεως. Καὶ ἐρωτῶ — μὲ αὐτὴν τὴν διατύπωσιν — τί θὰ γίνῃ ἐὰν ὁ ἐφημέριος ἔχῃ ἰδιοκτησίαν ½ στρέμμα οἰκοπέδου; Εἶναι καὶ αὐτὸ ἕνα ἀκόμη σύμπτωμα τῆς προχειρότητος μεθ’ ἧς συνετάγη τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Νὰ προστεθῇ τοὐλάχιστον νὰ ἔχῃ ἐπαρκῆ ἰδιοκτησίαν.

§467Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ. (Ὑπ. Γεωργίας). Λέγει ἡ διάταξις «ἢ κεκτημένος γεωργικὴν ἰδιοκτησίαν ἐξ οἱασδήποτε ἄλλης αἰτίας ὑπερβαίνουσαν τὸν κλῆρον».

§468ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 53;

§469ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, δεκτόν.

§470ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 53, ἐγένετο δεκτόν. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 54 ὁ κ. Σ. Ἀλλαμανῆς ἔχει τὸν λόγον.

§471Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Αἱ ἐκτάσεις αὗται δίδονται εἰς τὴν Γεωργικὴν Ὑπηρεσίαν δι’ ἐκπλήρωσιν ὡρισμένων σκοπῶν. Ἀλλὰ διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς, ὅμως, ἐπιχειρεῖτε νὰ νομιμοποιήσετε μίαν αὐθαιρεσίαν. Ἡ διάταξις τοῦ Κώδικος ἔχει σοβαρὸν σκοπὸν διατί θέλετε νὰ τὴν ἀνατρέψωμεν. Ἐὰν θέλετε περιορισθῆτε εἰς τὸ νὰ νομιμοποιήσετε τὰ γενόμενα.

§472ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 54;

§473ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, δεκτόν.

§474ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 54 ἐγένετο δεκτόν. (Ἀκολούθως ἐγένοντο δεκτὰ τὰ ἄρθρα 54 ἕως καὶ 61 ὡς ἔχουν). Ἄρθρον 62. Ὁ κ. Σ. Περτσινίδης ἔχει τὸν λόγον.

§475Σ. ΠΕΡΤΣΙΝΙΔΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, προτείνω τὴν διαγραφὴν τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ διότι καὶ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν ὑπεστήριξα, ὅτι διὰ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ οἱ κληρονόμοι τοῦ ἀποβιώσαντος Χρυσάφη παρὰ τὸν νόμον καὶ τὸ Σύνταγμα ἔρχονται νὰ θεωρηθοῦν ὡς αὐτοπρόσωποι καλλιεργηταὶ καὶ οὕτω νὰ δικαιωθοῦν ἕκαστος 500 στρέμματα καλλιεργησίμων ἐκτάσεων, ἐνῷ πρόκειται περὶ Ἀνωνύμου Ἑταιρείας καὶ δικαιοῦται ἓν πρόσωπον εἰς τὴν διανομήν.

§476Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ. (Ὑπ. Γεωργίας). Εἰς τὴν οὐσίαν ἡ περίπτωσις αὐτὴ εἶναι δικαία, ἀλλὰ εἶμαι βέβαιος ὅτι δὲν πρόκειται νὰ γίνῃ ἔξωσις εἰς τοὺς εἰσελθόντας εἰς τὸ κτῆμα.

§477ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν τὸ ἄρθρον 62.

§478ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, δεκτόν.

§479ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν τὸ ἄρθρον. (Ἀκολούθως ἐγένοντο δεκτὰ τὰ ἄρθρα 63 ἕως 65 ὡς ἔχουν). Ἄρθρον 66ον.

§480Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Τὸ ἄρθρον τοῦτο προβλέπει ἀνακοπὴν γενομένης ἀπαλλοτριώσεως. Θὰ ἤθελον νὰ μὴ ἐφαρμοσθῇ τοὐλάχιστον διὰ τοὺς ἤδη καλλιεργητάς.

§481ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 66;

§482ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα δεκτόν.

§483ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 66 ἐγένετο δεκτόν. (Ἀκολούθως ἐγένοντο δεκτὰ τὰ ἄρθρα 67 ἕως 83). Δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον καὶ εἰς τὸ σύνολον;

§484ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§485ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τὸ σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς περὶ Ταμείων Ἐφέδρων Πολεμιστῶν Κρήτης κειμένης Νομοθεσίας καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων τῆς Ἐποικιστικῆς Νομοθεσίας», ὡς ἐτροποποιήθη. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§486ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§487ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ σήμερον καὶ ὥραν 6.30 μ. μ. μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως ἀναφοράς, ἐρωτήσεις, ἐπερωτήσεις καὶ νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 4.15′ π. μ.)