1955.03.31

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 68η

Πέμπτη 31 Μαρτίου 1955

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 6.45′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ὁ βουλευτὴς Λοκρίδος κ. Δημ. Στεφάνου αἰτεῖται 15θήμερον ἀπουσίας ἄδειαν, προκειμένου ν’ ἀναχωρήσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§2ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, ἐγκρίνεται.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρέσχε τὴν ἔγκρισίν της διὰ τὴν χορήγησιν ἀδείας εἰς τὸν βουλευτὴν κ. Δ. Στεφάνου.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατετέθη εἰς τὸ Προεδρεῖον ἡ ἑξῆς δήλωσις: Πρὸς Τὸν Κύριον Πρόεδρον τῆς Βουλῆς Ἐνταῦθα Οἱ ὑπογεγραμμένοι βουλευταὶ τῶν Κομμάτων Φιλελευθέρων καὶ ΕΠΕΚ, λαμβάνοντες ὑπ’ ὄψιν: 1. Ὅτι ἡ Κυβέρνησις τοῦ «Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ» καθιστᾷ ὁλονὲν περισσότερον ἀφόρητον διὰ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν τὴν κατάστασιν καὶ δημιουργεῖ μεγίστους ἐθνικοὺς καὶ κοινωνικοὺς κινδύνους, διότι α) ἡ ἐξωτερική της πολιτικὴ ἐμείωσε διεθνῶς τὴν χώραν, β) ἡ ἐσωτερική της πολιτικὴ ἀποβλέπει μονίμως πρὸς τὴν πόλωσιν καὶ τὴν διατήρησιν διχονοίας μεταξὺ τῶν πολιτῶν, τῶν ὁποίων καταπατῶνται συνεχῶς βασικὰ ἐκ τοῦ Συντάγματος δικαιώματα, γ) ἡ οἰκονομικὴ καὶ κοινωνική της πολιτικὴ περιήγαγον εἰς ἀπόγνωσιν ὅλας τὰς ἐργαζομένας καὶ παραγωγικὰς τάξεις τοῦ πληθυσμοῦ καὶ ὁδηγεῖται ἤδη εἰς ἀδιέξοδον, δ) ἡ φατριαστικὴ πολιτική της εἰς τὰς ἐνόπλους δυνάμεις ἐκλόνισε τὴν ἑνότητα καὶ κατέρριψε τὸ ὑψηλὸν ἐπίπεδόν των. 2. Ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις δὲν ἀνταπεκρίθη εἰς τὰς ἀξιώσεις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ὅπως ἀσκήσῃ ἀποτελεσματικὸν ἔλεγχον περιστέλλουσα κατὰ τὸ δυνατὸν τὴν ἐπικίνδυνον δραστηριότητα τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὅπως προετοιμάσῃ διάδοχον κατάστασιν ἐμπνέουσαν ἐμπιστοσύνην, ὅτι εἶναι εἰς θέσιν ν’ ἀντιμετωπίσῃ τὰ σωρευθέντα προβλήματα διότι οὔτε τὴν ἑνότητά της ἠθέλησε οὔτε τὴν ἀνανέωσιν τῶν μεθόδων τοῦ προγράμματος καὶ τῶν στελεχῶν της ἐπεδίωξεν ἡ δὲ ἐξαγγελθεῖσα συνεργασία τῶν κομμάτων Φιλελευθέρων–ΕΠΕΚ, ὅπως ἀπέδειξε καὶ ἡ ἐπαναληπτικὴ ἐκλογὴ Πειραιῶς ἐξειλίχθη εἰς πρόσχημα διατηρήσεως τοῦ κρατοῦντος εἰς τοὺς κόλπους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἀπαραδέκτου καθεστῶτος. 3. Ὅτι ἡ παράτασις τῆς τοιαύτης καταστάσεως ἐμπνέει βαθεῖαν ἀπογοήτευσιν εἰς τὸν λαὸν καὶ διακόπτει ἀνεπανορθώτως τὴν ἐπαφήν του πρὸς τὴν πολιτικὴν ἡγεσίαν γεγονὸς δυνάμενον νὰ διαταράξῃ τὴν λειτουργίαν τοῦ πολιτεύματος καὶ νὰ ὁδηγήσῃ εἰς ἀνωμάλους λύσεις, τὰς ὁποίας ἄλλωστε ἀπεργάζονται γνωστοὶ παρακυβερνητικοὶ παράγοντες. Ἀπεφασίσαμεν ὅπως, ἀναστέλλοντες πρὸς τὸ παρὸν τὴν πρὸς τὰ κόμματα εἰς τὰ ὁποῖα ἕκαστος ἀνήκει πειθαρχίαν, καταστῶμεν ἀνεξάρτητοι. Διὰ τῆς ἐνεργείας μας ταύτης, δὲν ἀποβλέπομεν νὰ προσθέσωμεν εἰς τὰ ὑφιστάμενα ἤδη, ἓν ἐπὶ πλέον κόμμα, οὐδὲ κἂν ν’ ἀποβῶμεν ὁ πυρὴν οἱουδήποτε νέου. Τὴν ἀνεξαρτησίαν καὶ τὴν δύναμίν μας θὰ χρησιμοποιήσωμεν διὰ τὴν ἄσκησιν τοῦ ἐπιβεβλημένου ἐντόνου ἐλέγχου τῆς συναγερμικῆς Κυβερνήσεως, διὰ τὴν ἐπιτάχυνσιν τῆς διαλύσεως τῆς παρούσης Βουλῆς, ἡ ὁποία οὐδόλως ἐκφράζει πλέον τὸ λαϊκὸν φρόνημα καὶ διὰ τὴν δημιουργίαν ἑνὸς ἰσχυροῦ καὶ ἀνταποκρινομένου εἰς τὰς σημερινὰς περιστάσεις πολιτικοῦ ὀργανισμοῦ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἐν Ἀθήναις τῇ 30 Μαρτίου 1955 Βουλόδημος Ἀναστάσιος, Ζερβάνος Ἰωάννης, Ζαννῆς Ε., Κοθρῆς Ε., Κρασαδάκης Ν., Μαρῆς Κ., Μαυριδόγλου Ἰσ., Μητσοτάκης Κων., Πασσάδης Α., Σκουλᾶς Μιχ., Τζατζάνης Γ., Τσαντίρης Γ. Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Π. Πινάτσης καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Σωματείου Ἀρτεργατῶν ἡ «Εὐαγγελίστρια» διαμαρτυρομένου διὰ τὴν ψήφισιν καὶ ἐφαρμογὴν τῶν νόμων 1146 καὶ 3889 καὶ αἰτούντων τὴν πιστὴν ἐφαρμογὴν τοῦ Ν. Δ. 2698, πρὸς ἀντιμετώπισιν τῆς ἀνεργίας ἡ ὁποία μαστίζει τὴν τάξιν των. Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Π. Πινάτσης καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου Συνταξιούχων Σιδηροδρομικῶν Μακεδονίας, παραπονουμένων διὰ τὴν ἐκ τοῦ Ἐθνικοῦ Τυπογραφείου ἀνάκλησιν τῆς ἀποσταλείσης πρὸς δημοσίευσιν ὑπ’ ἀριθ. 56471)1)54 ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργείου Ἐργασίας καὶ αἰτούντων ὅπως εἰς τὸν ἑνιαῖον συνταξιοδοτικὸν Κώδικα Προσωπικοῦ Ἀτμηλάτων Σιδηροδρόμων, περιληφθῇ εἰδικὴ διάταξις δυνάμει τῆς ὁποίας οἱ λιπανταὶ συνταξιοδοτούμενοι νὰ δικαιοῦνται λόγῳ δευτερευουσῶν λιπαντῶν καὶ 40%. Ὁ βουλευτὴς Λασηθίου κ. Ε. Κοθρῆς καταθέτει ἀναφορὰν ὁμήρων ἀπαχθέντων παρὰ τῶν Ἰταλῶν ἐκ Κρήτης καὶ ἐγκλεισθέντων εἰς στρατόπεδα ἐν Δωδεκανήσῳ ὑπαγομένων δὲ εἰς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 3 καὶ 4 τοῦ Ν. Δ. 2730)53, ζητούντων ὅπως εἰς τὸ ὑπὸ κατάρτισιν νομοσχέδιον περιληφθῇ ἑρμηνευτικὴ διάταξις καθ’ ἣν εἰς τὴν περίπτωσιν τοῦ ἄρθρου 3 καὶ 4 τοῦ ἐν λόγῳ Ν. Δ. ὑπάγονται καὶ οἱ ἐκ Κρήτης ἀπαχθέντες παρὰ τῶν Ἰταλῶν εἰς Δωδεκάνησα κρατηθέντες εἰς τὰς ἐν αὐτοῖς φυλακὰς ἢ στρατόπεδα συγκεντρώσεως. Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς κ. Δ. Ἀλιπράντης καταθέτει ὑπόμνημα τῶν ἐπαγγελματιῶν ὁδηγῶν ἰδιοκτητῶν ἐπιβατικῶν αὐτοκινήτων ἰδιωτικῆς χρήσεως, ζητούντων τὴν ἄρσιν τῆς φορολογικῆς ἀδικίας καὶ τῆς ἀνίσου μεταχειρίσεώς των. Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς κ. Γ. Τζατζάνης καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Συνταξιούχων Ι.Κ.Α.Π.Α.Π. Πειραιῶς ζητούσης ἐξίσωσιν τῶν ἐξ ἐργατικῶν ἀτυχημάτων συντάξεων λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὰ ἐργατικὰ ἀτυχήματα εἶναι ἐλάχιστα, καὶ συνεπῶς ἡ ἐκ τούτων ἐπιβάρυνσις τοῦ Ἱδρύματος θὰ εἶναι ἐλαχίστη. Ὁ βουλευτὴς Παρνασσίδος κ. Α. Γκελεστάθης καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ὁμοσπονδίας Ἐπαγγελματιῶν καὶ Βιοτεχνῶν Παρνασσίδος, ζητούσης λῆψιν μέτρων προστασίας ἐμπορικῆς καὶ ἐπαγγελματοβιοτεχνικῆς στέγης, ἀναστολὴν ἐξώσεων κ.λ.π. Ὁ βουλευτὴς Πιερίας κ. Ε. Ἐλευθεριάδης καταθέτει ἀναφορὰν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν Συνοικισμοῦ Ἀρωνᾶ — Κατερίνης, ζητούντων δικαιοτέραν διανομὴν τοῦ ἀπαλλοτριωθέντος ἀγροκτήματος Ἐρίκου Μαλάχ. Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς κ. Γ. Τζατζάνης καταθέτει ψήφισμα τῶν Ἐπιστημονικῶν, Ἐργατικῶν, Ἐμπορικῶν, Βιοτεχνικῶν καὶ Κοινωνικῶν Ὀργανώσεων τοῦ Πειραιῶς, ζητουσῶν τροποποίησιν τῆς μεταξὺ Κράτους καὶ Ἠλεκτρικῶν Σιδηροδρόμων συμβάσεως, ἐπανατοποθέτησιν τῶν ἀπομακρυνθέντων ἐκ τῶν γραμμῶν Ἀθηνῶν–Πειραιῶς, λεωφορείων καὶ αὔξησιν τοῦ ἀριθμοῦ αὐτῶν, πρὸς καλυτέραν ἐξυπηρέτησιν τοῦ Πειραϊκοῦ λαοῦ. Ὁ βουλευτὴς Τριχωνίδος κ. Α. Παπαθανάσης καταθέτει τηλεγράφημα τῆς Ἑνώσεως Συνεταιρισμῶν Ἀγρινίου, ζητούσης ἄμεσον πρὸ τῶν ἑορτῶν ἔναρξιν ἀγορᾶς καπνῶν ἐξωτερικῆς καὶ ἐσωτερικῆς καταναλώσεως, χρηματοδότησιν καπνοβιομηχανίας, τακτὴν προθεσμίαν πέρατος ἀγορῶν πέραν τῆς ὁποίας ἐνεργηθῇ συγκέντρωσις αὐτῶν ὑπὸ ὀργανισμοῦ. Ὁ βουλευτὴς Λασηθίου κ. Ε. Κοθρῆς καταθέτει ἀναφορὰν σουλτανοπαραγωγῶν Νομοῦ Ἡρακλείου, ζητούντων ἴσην μεταχείρισιν τῆς σουλτανίνας πρὸς τὴν μαύρην σταφίδα, ἐπέκτασιν τοῦ νόμου 2450)53 καὶ διὰ τοὺς παραγωγοὺς τῆς σουλτανίνας ἐπὶ τῷ τέλει ὅπως τὸν Ἰούλιον ἑκάστου ἔτους ἡ Κυβέρνησις ἀποφασίζῃ ἀπεριόριστον συγκέντρωσιν σουλτανίνας μὲ τιμὴν ἀσφαλείας κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ναυπακτίας κ. Ι. Ἰντζὲς καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Πιστωτικῆς Ἑνώσεως Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν Ἀγρινίου, ζητούσης ἄμεσον ἐξαγορὰν ἐξαγωγησίμων καπνῶν ἐσοδείας 1954 παρὰ καπνεμπόρων, ἄμεσον χρηματοδότησιν καπνοβιομηχάνων πρὸς ἐξαγορὰν ὁλοκλήρου τῆς παθητικότητος καπνοῦ ἐσοδείας 1954 κλπ. Ὁ κ. Λ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν), καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ παραχωρήσεως δωρεὰν οἰκοπέδου τοῦ Δημοσίου πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν Ἀρχιεπισκοπὴν Ἀμερικῆς». Ἡ βουλευτὶς κ. Ε. Σκούρα, καταθέτει πρότασιν νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν ἄρθρων 1568 καὶ 1577 τοῦ Ἀστικοῦ Κώδικος». Ἡ ἐπὶ τοῦ Ἐμπορίου Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ λήψεως μέτρων πρὸς περιστολὴν καὶ κολασμὸν τῶν παρανόμων ἀγοραπωλησιῶν καπνοῦ». Ἡ ἐπὶ τῆς Βιομηχανίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, καταθέτει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν σχεδίων νόμων: 1) «περὶ καθορισμοῦ βιομηχανικῶν ζωνῶν εἰς διαφόρους πόλεις καὶ περιοχὰς τῆς Χώρας» καὶ 2) «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ΔΚΣΤʹ τοῦ ἔτους 1912 «περὶ τῶν ὅρων ἱδρύσεως Βιομηχανικῶν Ἐργοστασίων» ὡς καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων ἁρμοδιότητος τοῦ Ὑπουργείου Βιομηχανίας». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Κ. Μαρῆς, Α. Βοῦλτζος, Ε. Ζαννῆς, Π. Σιφναῖος, Π. Οἰκονομίδης, Σ. Κωτιάδης, Κ. Βοβολίνης, Χ. Σολομωνίδης, Ν. Πετρίδης, Ε. Κοθρῆς, Μ. Μαυρογορδᾶτος, Ε. Μπαχλατζῆς, Κ. Ποντίδης, Α. Πασσάδης, Σ. Λιβαδᾶς, Π. Λιαροῦτσος, Γ. Παμπούκας, Περ. Ἰακ. Ἀργυρόπουλος, Ν. Κωνσταντόπουλος, Χ. Παπασταύρου καὶ Μ. Κοτσώνης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διαρρυθμίσεως τῆς φορολογίας Δημοσίων Θεαμάτων». Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Πλατῆς, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τῶν σχεδίων νόμων: 1) «περὶ ἐπανιδρύσεως, μετονομασίας καὶ λοιπῶν ἑδρῶν τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν καὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τῆς περὶ τῶν Πανεπιστημίων νομοθεσίας» καὶ 2) «περὶ διατάξεών τινων ἀφορωσῶν τοὺς εἰς Ἀνωτάτας Γεωπονικὰς Σχολὰς μετεκπαιδευθέντας γεωπόνους πτυχιούχους Μέσων Γεωργικῶν Σχολῶν». Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Μόδης καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς περὶ Ταμείων Ἐφέδρων Πολεμιστῶν Κρήτης κειμένης νομοθεσίας καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ι. Τριανταφύλλης, Δ. Ντολιόπουλος, καὶ Δ. Γρίβας, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς περὶ Ταμείων Ἐφέδρων Πολεμιστῶν Κρήτης κειμένης νομοθεσίας καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Δ. Μπερδελῆς, Σ. Θεοτόκης, Π. Σταμούλης, Μ. Χλουβεράκης καὶ Σ. Καναβαριώτης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 211)27.2.54 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ συμπληρώσεως τῶν ἄρθρων 3 τοῦ Νόμου 2119)52 «περὶ λεωφορείων κ.λ.π.». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Π. Μόντζαλας, Π. Τσακιρίδης καὶ Σ. Περτσινίδης καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῆς περὶ ΙΚΑ νομοθεσίας». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Δ. Δαβάκης, Α. Πετροπουλάκος καὶ Ν. Ἀθανασίου, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῆς περὶ ΙΚΑ νομοθεσίας».

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Αʹ συζήτησις κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀνεγέρσεως νέας οἰκοδομῆς ἐπὶ τοῦ χώρου ἔνθα τὸ παλαιὸν κτίριον τῆς ἐν Ρώμῃ Ἑλληνικῆς Πρεσβείας καὶ τῆς διαθέσεως αὐτῆς».

§6ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον τὸ σχέδιον νόμου «περὶ ἀνεγέρσεως νέας οἰκοδομῆς ἐπὶ τοῦ χώρου ἔνθα τὸ παλαιὸν κτίριον τῆς ἐν Ρώμῃ Ἑλληνικῆς Πρεσβείας καὶ τῆς διαθέσεως αὐτῆς». Αʹ συζήτησις κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῶν ὑπ’ ἀριθ. 1357)14.8. 54, 1533)15.10.54, 1845)18.11.54, 1125)27.7.54 καὶ 2009)4.12.54 πράξεων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου».

§8ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον τὸ σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῶν ὑπ’ ἀριθ. 1357)14.8., 54, 1533)15.10.54, 1845)18.11.54, 1125)27.7.54 καὶ 2009)4.12.54 πράξεων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου». Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 28ης Ὀκτωβρίου 1935 «περὶ συστάσεως Ταμείου Ἐκπαιδευτικῆς καὶ Φιλανθρωπικῆς Προνοίας παρὰ τῇ Πρεσβείᾳ Καΐρου» Ν. Διατάγματος ὡς τοῦτο συνεπληρώθη καὶ ἐτροποποιήθη διὰ τῶν ἀπὸ 25 Ἰανουαρίου 1936 τοιούτου καὶ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1479 ἀπὸ 7 Αὐγούστου 1950 Νόμου».

§10ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον τὸ σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 28ης Ὀκτωβρίου 1935 «περὶ συστάσεως Ταμείου Ἐκπαιδευτικῆς καὶ Φιλανθρωπικῆς Προνοίας παρὰ τῇ Πρεσβείᾳ Καΐρου» Ν. Διατάγματος ὡς τοῦτο συνεπληρώθη καὶ ἐτροποποιήθη διὰ τῶν ἀπὸ 25 Ἰανουαρίου 1936 τοιούτου καὶ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1479 ἀπὸ 7 Αὐγούστου 1950 Νόμου». Αʹ συζήτησις κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῶν ὑπ’ ἀριθ. 389)31.3. 54 καὶ 771)27.5.1954 πράξεων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου».

§12ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον τὸ σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῶν ὑπ’ ἀριθ. 389)31.3. 54 καὶ 771)27.5.1954 πράξεων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου». Αʹ συζήτησις κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀντικαταστάσεως τῆς παραγρ. 1 τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ Α. Ν. 854)1937 «περὶ ἐπισκευῆς τοῦ ἐν Θεσσαλονίκῃ Ἀνακτόρου (τέως Κυβερνείου κ.λ.π.) καὶ ρυθμίσεως τῆς στεγάσεως τῆς Κεντρικῆς Διοικήσεως τοῦ Σώματος τῶν Ἑλλήνων Προσκόπων».

§14ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον τὸ σχέδιον νόμου «περὶ ἀντικαταστάσεως τῆς παραγρ. 1 τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ Α. Ν. 854)1937 «περὶ ἐπισκευῆς τοῦ ἐν Θεσσαλονίκῃ Ἀνακτόρου (τέως Κυβερνείου κ.λ.π.) καὶ ρυθμίσεως τῆς στεγάσεως τῆς Κεντρικῆς Διοικήσεως τοῦ Σώματος τῶν Ἑλλήνων Προσκόπων». Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῶν ὑπ’ ἀριθ. 528)1952 καὶ 593)1952 πράξεων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου».

§16ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τὸ σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῶν ὑπ’ ἀριθ. 528) 1952 καὶ 593)1952 πράξεων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου». Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 1965)4.12.1954 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου».

§18ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τὸ σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 1965) 4.12.54 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου». Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπεκτάσεως τῆς ἰσχύος τῶν διατάξεων τοῦ Ν. 2280)1952 ὡς οὗτος ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ νόμου 2360) 52 καὶ εἰς τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ ἐν Μάλτᾳ Κλιμακίου τῆς Διοικήσεως Ζώνης Α. Μεσογείου».

§20ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τὸ σχέδιον νόμου «περὶ ἐπεκτάσεως τῆς ἰσχύος τῶν διατάξεων τοῦ Ν. 2280)1952 ὡς οὗτος ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ νόμου 2360) 52 καὶ εἰς τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ ἐν Μάλτᾳ Κλιμακίου τῆς Διοικήσεως Ζώνης Α. Μεσογείου». Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Ν. Δ. 2310)53 «περὶ προστασίας τῶν ἱπταμένων ἐφέδρων τῆς Βασιλικῆς Ἀεροπορίας».

§22Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ ὅπως γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς.

§23Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. (Ὑφυπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Δέχομαι, κύριε Πρόεδρε, τὴν τροπολογίαν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς τὸ σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Ν. Δ)τος 2310)1953 «περὶ προστασίας τῶν ἱπταμένων ἐφέδρων τῆς Β. Ἀεροπορίας». Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ Α. Ν. 1511)38 «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τοῦ νόμου 6086 «περὶ Ναυτικῆς Στρατολογίας».

§25Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. (Ὑφυπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, παρακαλῶ νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ ἑξῆς τροπολογία. Εἰς τὸ ἄρθρον 2 παράγρ. 2, αἱ λέξεις «κατατάξεώς των εἰς τὴν Σχολὴν» ἀντικαθίστανται διὰ τῶν λέξεων «ἀπὸ 1ης Ἰανουαρίου τοῦ ἔτους καθ’ ὃ συμφώνως πρὸς τὰς διατάξεις ταύτης, ἔδει νὰ ὁρκισθῶσι».

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι δεκτὸν μὲ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ὑφυπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης;

§27ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑφυπουργοῦ τὸ σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ Α. Ν. 1511)1938 «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τοῦ Ν. 6086 «περὶ Ναυτικῆς Στρατολογίας». Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ Α. Ν. 1101)38, τοῦ Α. Ν. 1391)38 καὶ τοῦ

Α. Ν. 6321)1934».

§29Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε ὑπουργέ, παρακαλῶ ὅπως δεχθῆτε τὴν τροπολογίαν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς.

§30Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. (Ὑφυπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Κύριε συνάδελφε, ἡ τροπολογία τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἔχει μᾶλλον προσωπικὸν χαρακτῆρα καὶ θὰ ἤθελον νὰ μὴ ἐπιμείνητε εἰς τὴν ἀποδοχήν της.

§31Σ. ΚΑΝΑΒΑΡΙΩΤΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, ἡ τροπολογία αὐτὴ ἐγένετο ἀποδεκτὴ καὶ ἀπὸ τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον.

§32Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. (Ὑφυπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἐφόσον ἐπιμένουν οἱ κύριοι συνάδελφοι, τὴν ἀποδέχομαι κ. Πρόεδρε.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς τὸ σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ Α. Ν. 1101)38, τοῦ Α. Ν. 1391)38 καὶ τοῦ Ν. 6321)1934 καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διοικητικῆς ἀποκεντρώσεως». Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§34Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Κύριοι βουλευταί, ἡ κατὰ τοὺς τελευταίους χρόνους γενομένη ἁλματώδης βιομηχανικὴ ἀνάπτυξις καὶ συγκέντρωσις μεγίστου ὑλικοῦ πλούτου, αἱ διάφοροι συγκοινωνιακαὶ συνθῆκαι, αἱ ὁποῖαι ἀνεπτύχθησαν μεταξὺ τῶν διαφόρων χωρῶν καὶ...

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, θὰ σᾶς διακόψω, κ. ὑπουργέ. Αὔριον θὰ γίνῃ μυστικὴ ψηφοφορία ἐπὶ τοῦ 13 τῆς ἡμερησίας διατάξεως περὶ ἀπονομῆς προσωπικῶν συντάξεων καὶ παρακαλῶ νὰ ἀρχίσῃ ἡ συνεδρίασις εἰς τὰς 6.30′ μ.μ. ἀκριβῶς.

§36ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§37Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.).... καὶ πλεῖστα ἄλλα τοιαῦτα ζητήματα ἔκαμον ἀναγκαίαν τὴν ἀνάμιξιν τοῦ Κράτους, εἰς πλείστας ὑποθέσεις, διὰ τὰς ὁποίας μέχρι πρό τινων δεκαετηρίδων δὲν ὑπῆρχεν ἀνάγκη νὰ ἀναμιγνύωνται τὰ Κράτη. Φέρω ὡς παράδειγμα τοῦτο. Πρὸ ὀλίγων δεκαετηρίδων, διὰ τὰ συγκοινωνιακὰ ζητήματα, οὐδεὶς λόγος ὑπῆρχε νὰ ἀναμιγνύεται ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία. Κατὰ τὰ τελευταῖα χρόνια, μύρια ζητήματα προκύπτουν πρὸς ρύθμισιν τῶν συγκοινωνιῶν ὄχι μόνον τῶν ἐπιγείων, ἀλλὰ καὶ αὐτῶν ἀκόμη τῶν ἐναερίων. Σᾶς εἶναι γνωστόν, ὅσοι ἀναμιγνύεσθε μὲ τοιαῦτα πράγματα, ὅτι ἀκόμη καὶ ἓν ἀεροπλάνον, τὸ ὁποῖον ἵπταται ὀφείλει νὰ κατευθύνεται πρὸς ὡρισμένην διεύθυνσιν καὶ ὡρισμένον πλάτος καὶ ἂν πρόκειται νὰ ἀλλάξῃ κατεύθυνσιν, εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ ζητήσῃ ἄδειαν ἐπὶ τούτῳ. Ἐπὶ τοῦ ἐδάφους σᾶς εἶναι ἐπίσης γνωστὸν πόσα ζητήματα καθημερινῶς προκύπτουν εἰς τὸν τομέα τῶν συγκοινωνιῶν. Τὰ ποικίλα, λοιπὸν αὐτὰ ζητήματα ἔκαμον, ὥστε νὰ σχηματισθῇ ἓν Κράτος Κεντρικόν, τὸ ὁποῖον νὰ ἐπεμβαίνῃ εἰς τὰς πλείστας σχέσεις μεταξὺ τῶν ἀτόμων καὶ μεταξὺ ἀτόμων καὶ Κράτους. Σὺν τῷ χρόνῳ κατέστη φανερόν, ὅτι ἔδει πλεῖσται ἐκ τῶν ὑπηρεσιῶν αὐτῶν, αἱ ὁποῖαι συγκεντροῦνται εἰς τὸ κέντρον, νὰ ἀποσυμφορηθοῦν καὶ ἐδημιουργήθη ἡ ἀνάγκη νὰ ἀνατεθοῦν ἐξουσίαι εἰς τὰ περιφερειακὰ ὄργανα. Τὴν ἀνάγκην αὐτήν, τὴν κατεῖδον αἱ διάφοροι Κυβερνήσεις καὶ παρ’ ἡμῖν ἐψηφίσθησαν κατὰ καιροὺς διάφοροι νόμοι μὲ σκοπὸν νὰ ἀποκεντρώσουν διάφορα ζητήματα. Αἱ σκέψεις αὗται ἔκαμαν νὰ ψηφισθῇ ὁ νόμος 4393)29 ὅστις μετεβίβασεν ὀλίγας τινὰς ἁρμοδιότητας εἰς τοὺς Γενικοὺς Διοικητάς. Τὸ 1936 ἐδημοσιεύθη ὁ νόμος 130 ὅστις μετεβίβασεν ὑπουργικὰς ἁρμοδιότητας εἰς τὸν Νομάρχην, ἄνευ ὅμως οἰκονομικῶν μέσων διὰ νὰ καταργηθῇ διὰ τοῦ νόμου 1179)38, δι’ οὗ μετεβιβάσθησαν ἁρμοδιότητες ὑπουργικαὶ ἀπαριθμούμεναι ἐν τῷ νόμῳ. Αἱ ἁρμοδιότητες αὗται ἦσαν λίαν περιωρισμέναι μὴ δυνάμεναι νὰ ἀνταποκριθοῦν εἰς τὰς ἀνάγκας τοῦ πολίτου καὶ τῆς ἐπαρχίας. Τὸ 1949 ἐξεδόθη ὁ νόμος 1030, διὰ τοῦ ὁποίου παρείχετο ἡ ἐξουσιοδότησις ὅπως διὰ Βασιλικῶν Διαταγμάτων προτάσει τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, μεταβιβάζωνται ἁρμοδιότητες εἰς τοὺς Νομάρχας. Ἐξεδόθησαν 6 μόνον τοιαῦτα διατάγματα. Κατόπιν ἐξεδόθη ὁ νόμος 1489 τοῦ 1950, ὅστις παρέχει ὡρισμένας ἁρμοδιότητας πρὸς Νομάρχας. Δυστυχῶς αἱ ἁρμοδιότητες αὐταὶ αἱ μεταβιβαζόμεναι δὲν ἠδυνήθησαν νὰ λύσουν τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀνέμενεν ὁ λαός. Δὲν ἠδυνήθησαν δὲ νὰ τὸ λύσουν διότι δὲν τοὺς ἐδόθησαν τὰ οἰκονομικὰ μέσα, εἴτε δὲν συνεκροτήθησαν τὰ Συμβούλια, τὰ ὁποῖα οἱ νόμοι προέβλεπον, ὅτι ἔδει νὰ συγκροτηθοῦν, εἴτε διότι δὲν ὑπῆρχε τὸ κατάλληλον προσωπικόν, τὸ ὁποῖον νὰ ἐπανδρώσῃ τὰς περιφερειακὰς διοικήσεις. Διὰ τοῦτο βλέπομεν ὅτι, ὄχι μόνον δὲν ἠδύναντο νὰ ἀσκηθῶσιν αἱ παρασχεθεῖσαι ἐξουσίαι, κατὰ τὸ πλεῖστον, ἀλλὰ ἀκόμη καὶ αὐταὶ αἱ Γεν. Διοικήσεις, αἱ ἔχουσαι πληρέστερον ἀριθμὸν ὑπαλλήλων, τὰ πλεῖστα τῶν ζητημάτων, εἴτε ἐκ φόβου τῆς εὐθύνης, εἴτε δι’ ἄλλους λόγους, εἴτε διότι δὲν ὑπῆρχον καὶ τὰ Συμβούλια ἐστέλλοντο πρὸς λύσιν εἰς τὸ κέντρον. Τὴν ἀνάγκην νὰ λύσουν τὰ ζητήματά των οἱ πολῖται πλησιέστερον πρὸς τὴν κατοικίαν των, ἀνεγνώρισαν ὅλα τὰ πολιτικὰ κόμματα καὶ ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις καὶ ἦτο κοινὸν αἴτημα ὅλων τῶν πολιτῶν. Δυστυχῶς διὰ τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους σᾶς εἶπον, δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ τὸ αἴτημα καὶ τοῦ πολιτικοῦ κόσμου καὶ τῶν πολιτῶν. Ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, ὁ Στρατάρχης κ. Παπάγος, κατὰ τὸν λόγον του τὸν ἐκφωνηθέντα ἐν Θεσσαλονίκῃ κατὰ τὴν 8ην Νοεμβρίου 1952 λέγει: Τὰ βασικὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα προτίθεται νὰ λάβῃ ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμός, εἶναι αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ Κέντρου νὰ καταστῶσι καθαρῶς ἐπιτελικαὶ καὶ ἡ ἀποκέντρωσις μὲ βαθμιαίαν τόνωσιν τῆς Διοικήσεως. Πραγματικῶς, εἶναι ὁ μόνος τρόπος διὰ νὰ πλησιάσῃ τὸ Κράτος πρὸς τὸν πολίτην. Ἐπιθυμοῦντες νὰ πραγματοποιήσωμεν τὴν ἐπαγγελίαν τὴν προγραμματικὴν τοῦ Συναγερμοῦ, ὑπεβάλαμεν τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον, ὥστε νὰ πραγματοποιηθῇ ἡ ἀποκέντρωσις, λέγοντες δὲ ἀποκέντρωσιν, ἐννοοῦμεν τὸ διοικητικὸν σύστημα διὰ τοῦ ὁποίου ἐπέρχεται ἀποσυμφόρησις τοῦ κέντρου, ἐκ τῶν μὴ ἐπιτελικῶν, ἢ γενικῆς σημασίας ἁρμοδιοτήτων, διὰ μεταβιβάσεως εἰς τὰ περιφερειακὰ ὄργανα ἅτινα ἀποκτῶσι μείζονα ἀποφασιστικὴν ἐξουσίαν. Θὰ προσπαθήσω, ὅσον τὸ δυνατὸν συντόμως, ἀλλὰ καὶ ὅσον τὸ δυνατὸν ἀναλυτικῶς νὰ ἐκθέσω τὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου. Τὸ Σύνταγμα τοῦ 1952 λέγει, ὅτι ἡ διοίκησις πρέπει νὰ ἀσκῆται διὰ τῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ δι’ ἀποκεντρώσεως. Γνωρίζετε, ὅτι κατὰ τὸ παρελθὸν θέρος ἐφέραμεν ἐνώπιον ὑμῶν τὸν Κώδικα «περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων», διὰ τοῦ ὁποίου παρέχομεν ὅλην τὴν δυνατότητα αὐτοδιοικήσεως πρώτου βαθμοῦ. Εἶναι ἕνας Κῶδιξ τελείως φιλελεύθερος καὶ ὁ ὁποῖος δίδει τὸ μέγιστον τῆς δυνατότητος αὐτοδιοικήσεως πρώτου βαθμοῦ. Διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, ἐπιθυμοῦμεν νὰ δώσωμεν τὴν ὑπὸ τοῦ Συντάγματος θεσπισθεῖσαν ἀποκέντρωσιν, τονίζοντες, ὅτι κατὰ χρόνον ἀπώτερον, δέον νὰ τεθῇ πρὸς συζήτησιν ἡ αὐτοδιοίκησις δευτέρου βαθμοῦ. Τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον θέτει ὡς μονάδα διοικητικὴν τὸν Νομόν. Ἐπιθυμῶ, ἐπειδὴ ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ ἐγένετο ἡ μεῖζον συζήτησις, ἐπιθυμῶ νὰ εἴπω, κατὰ ποῖον τρόπον σκεφθέντες ὡρίσαμεν ὡς μονάδα διοικητικὴν τὸν Νομόν. Ὅλοι, κύριοι βουλευταί, ἔχετε γνῶσιν τῆς γεωγραφικῆς καταστάσεως τῆς Ἑλλάδος. Τὸ μὲν ἠπειρωτικὸν Κράτος ἀποτελεῖται ἀπὸ ὀροσειράς, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὸ πλεῖστον, δὲν ἔχουσι διαβάσεις, τὸ δὲ Κράτος τὸ νησιωτικόν, εἶναι κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ ὁρίσωμεν τὰς περιφερείας, αἱ ὁποῖαι θὰ ἀποτελοῦν τὴν μονάδα τῆς διοικήσεως, τὴν ὁριζομένην κατὰ τρόπον σαφῆ ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἀριθμὸν τῶν κατοίκων, ἢ περίπου σαφῆ. Διὰ τοῦ νόμου 2500 ἔχουν καταργηθῇ Ἐπαρχεῖα τινά. Μεταξὺ τῶν ἄλλων, ἔχει καταργηθῇ καὶ τὸ Ἐπαρχεῖον τῆς Λήμνου. Κατὰ τὴν κατάργησιν τοῦ Ἐπαρχείου αὐτοῦ, καταφαίνεται πόσον ἡ πρᾶξις τῆς καταργήσεως τοῦ Ἐπαρχείου αὐτοῦ ἦταν ἐσφαλμένη, διότι ἡ Λῆμνος ἀπέχει τοῦ πλησιεστέρου κέντρου 140 μίλλια καὶ τὸ ἀτμόπλοιον δύναται νὰ διέρχεται μόνον ἅπαξ τοῦ 15θημέρου. Κατέστη συνεπῶς σαφές, ὅτι ἡ διοίκησις τῆς Νήσου αὐτῆς ἦτο ἀδύνατος. Ἔφερα τὸ παράδειγμα αὐτὸ διὰ ν’ ἀντιληφθῆτε πόσον θὰ ἦτο δυσχερὲς νὰ λύῃ ὁ πολίτης τὰ ζητήματά του, πληρέστερον ἐὰν ἐπιτευχθῇ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπιδιώκομεν διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου.

§38Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Τὸ αὐτὸ συνέβη καὶ διὰ τὴν Κάρπαθον. Πῶς κατηργήσατε τὸ Ἐπαρχεῖον τῆς Καρπάθου;

§39Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Εἶναι κάπως διάφορον τὸ πρᾶγμα. Δὲν ἦτο ἴδιον. Ἐὰν ἐλαμβάνετο ὡς μονὰς ἡ Γεν. Διοίκησις, ἥτις θὰ ἔδει νὰ ἔχῃ 3 ἢ 4 ἢ καὶ περισσοτέρους Νομούς, δὲν θὰ ἐπετυγχάνετο ἀποκέντρωσις, ἀλλὰ τοὐναντίον συγκέντρωσις. Ὁ Νομάρχης, μὲ τὰ καθήκοντα τὰ ὁποῖα ἀναλαμβάνει διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου, ἔχει νὰ λύσῃ τὰς ὑποθέσεις 15 Ὑπουργείων. Φαντασθῆτε τί θὰ ἐγίνετο εἰς τὴν Νομαρχίαν αὐτήν, ἡ ὁποία θὰ ἐπωμίζετο μὲ τὴν λύσιν τῶν ζητημάτων 15 Ὑπουργείων, ἐὰν εἶχε 5 ἢ 6 ἢ καὶ πλείονας Νομούς. Καὶ ἐπιθυμῶ ἀκόμη νὰ ἀντιληφθῆτε ποία θὰ ἦτο ἡ θέσις τῶν κατοίκων. Ἐὰν ὑποθέσωμεν, ὅτι ὁ κάτοικος τῶν Θηβῶν καλεῖται νὰ μεταβῇ εἰς τὴν Λαμίαν διὰ νὰ λύσῃ τὰ ζητήματά του, θὰ καταρᾶται τὴν ἀποκέντρωσιν, διότι οὐδέποτε θὰ ἐπεθύμει τοιοῦτόν τι. Ἀκόμη περισσότερον ἐὰν ὁ κάτοικος τῆς Εὐβοίας ἐκαλεῖτο νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Λαμίαν νὰ λύσῃ τὰ ζητήματά του, θὰ δυσηρεστῆτο ἔτι πλέον καὶ θὰ ἔλεγε προτιμότερον νὰ ἔλυον τὰ ζητήματά μου εἰς τὸ κέντρον. Ἔχοντες δὲ ὑπ’ ὄψει, ὅτι θὰ ἀνετίθετο εἰς τὸν Νομάρχην ἡ ἐπίλυσις ὑποθέσεων τῶν 15 Ὑπουργείων, ὄχι μόνον δὲν θὰ ἠδύνατο ὁ πολίτης ἐντὸς τοῦ χρόνου, τὸν ὁποῖον διαθέτει καὶ τῶν ὑλικῶν μέσων τὰ ὁποῖα διαθέτει νὰ λύσῃ τὰ ζητήματά του, ἀλλὰ τοὐναντίον θὰ εὑρίσκετο ἠναγκασμένος νὰ περιμένῃ ἐπὶ ἡμέρας διὰ νὰ ἐπιλύσῃ τὰς ὑποθέσεις του. Συνεπῶς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ἡμέραν, καθ’ ἣν ἤρξατο ἡ συζήτησις, ὅτι ὅσον μικρότεραι εἶναι αἱ περιφέρειαι, τόσον συμφερότερον εἶναι τὸ πρᾶγμα διὰ τὴν πολιτείαν, εἶναι ἀπολύτως ἀκριβές. Ἡ δυσχέρεια εἶναι ἔτι μεγαλυτέρα, ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν πλὴν τῶν ἐδαφικῶν δυσχερειῶν, τὰς ὁποίας σᾶς ἀνέφερον καὶ τὰς δυσχερείας, τὰς ὁποίας ἔχουν αἱ Νῆσοι μας. Αἱ Κυκλάδες π. χ. εἶναι 70. Ἐξ αὐτῶν αἱ 30 περίπου εἶναι κατοικήσιμοι μὲ 115 Κοινότητας. Φαντασθῆτε τί θὰ ἐγίνετο ἐὰν αἱ Κυκλάδες ἐπρόκειτο νὰ προστεθοῦν εἰς μίαν ἄλλην διοικητικὴν περιοχήν, εἰς τὰς Ἀθήνας π. χ. ἢ κάπου ἀλλοῦ, ποὺ θὰ ἦσαν ὑποχρεωμένοι οἱ δυστυχεῖς αὐτοὶ κάτοικοι, μὴ ἔχοντες καὶ μέσα συγκοινωνίας νὰ μεταβοῦν διὰ νὰ ἐπιλύσουν τὰς ὑποθέσεις των. Διάφορον θὰ ἦτο τὸ πρᾶγμα ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ αὐτοδιοικήσεως δευτέρου βαθμοῦ. Ὅταν ὅμως πρόκειται περὶ ἀποκεντρώσεως, ὁ Νομὸς εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ συμφερώτερος διὰ τὸν πολίτην. Συμφωνῶ, βεβαίως, ὅτι ὁ Νομὸς πρέπει νὰ ἔχῃ τοὺς καταλλήλους ὑπαλλήλους καὶ οἱ Νομάρχαι νὰ εἶναι τὰ κατάλληλα πρόσωπα τὰ ὁποῖα νὰ λύουν κατὰ τὸν καλλίτερον τρόπον τὰς ὑποθέσεις τῶν πολιτῶν. Μεταξὺ τῶν βασικῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου εἶναι τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2. Διὰ τοῦ πρώτου ἄρθρου τὸ τεκμήριον τῆς ἁρμοδιότητος εἶναι ὑπὲρ τοῦ Νομάρχου καὶ καθορίζονται τὰ Ὑπουργεῖα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐκχωροῦν τὰς ἁρμοδιότητάς των εἰς τὸν Νομάρχην. Εἰς τὸ ἄρθρον 2 ἀναφέρονται τὰ Ὑπουργεῖα, ἐλάχιστα εἰς ἀριθμόν, τὰ ὁποῖα ὡς ἐκ τῆς φύσεώς των, δὲν δύνανται νὰ ἐκχωρήσουν τὰς ἁρμοδιότητάς των εἰς τὸν Νομάρχην, πλὴν ἐλαχίστων ἐξαιρέσεων. Εἰς τὸ πρῶτον ἄρθρον ὑπάρχουν γενικαὶ ἐξαιρέσεις, αἱ ὁποῖαι ἀναφέρονται εἰς τὰ ζητήματα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραχωρηθοῦν εἰς τὴν περιφέρειαν, εἴτε διότι εἶναι ἐπιτελικῆς φύσεως εἴτε διότι ἀφοροῦν ὑποθέσεις αἱ ὁποῖαι ἔχουν ἀνάγκην νὰ λυθοῦν διὰ Β. Διαταγμάτων, εἴτε διότι ἀφοροῦν κανονιστικὰς ἀποφάσεις, αἱ ὁποῖαι ἀνάγονται εἰς περισσοτέρους Νομούς. Διὰ τοῦ ἐδαφίου 6 τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου ἔχομεν τὰς εἰδικὰς ἐκείνας περιπτώσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν ὑπάγονται εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Νομοῦ λόγῳ τῆς φύσεώς των καὶ τὸ ἀντικείμενον τῶν ὁποίων θὰ καθορισθῇ διὰ Διατάγματος ἐφ’ ἅπαξ ἐκδοθησομένου καὶ ὑπογραφομένου ἀπὸ τοὺς ὑπουργούς, τοὺς ὁποίους ἀναφέρει τὸ κείμενον τοῦ νομοσχεδίου. (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τὴν προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ». Ὁ ἕτερος τῶν κυρίων εἰσηγητῶν τῆς μειοψηφίας, ὅταν ὡμίλει ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, ἔψεξε τὸν τίτλον καὶ εἶπεν ὅτι ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ τὸ νομοσχέδιον ἠδύνατο νὰ τιτλοφορηθῇ περὶ διοικητικῆς ἀποκεντρώσεως, θὰ ἠδύνατο, ἴσως — καὶ αὐτὸ μὲ κάποιαν δυσχέρειαν — νὰ τιτλοφορηθῇ περὶ παροχῆς ἁρμοδιοτήτων τινῶν εἰς τοὺς Νομάρχας, οὐδέποτε ὅμως περὶ ἀποκεντρώσεως. Ἤθελα νὰ ἐρωτήσω τὸν κύριον εἰσηγητὴν τῆς μειοψηφίας, τί περισσότερον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ παραχωρήσωμεν εἰς τοὺς Νομάρχας ἀπὸ αὐτά, τὰ ὁποῖα παραχωρεῖ τὸ ἄρθρον 1; Εἶπεν ὁ κύριος εἰσηγητής, ὅτι ἐὰν δὲν ὑπῆρχεν ἡ παράγραφος 1 τοῦ ἄρθρου 5, ἡ ὁποία λέγει ὅλα τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἔχουν οἱ Νομάρχαι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ὑποθέσῃ τις ὅτι ἀφαιροῦνται καὶ ἐκεῖνα τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἔχει σήμερον ὁ Νομάρχης. Χρειάζεται πολὺ μεγάλη προσπάθεια διὰ νὰ καταλήξῃ κανεὶς εἰς αὐτὰ τὰ συμπεράσματα. Τὸ ἄρθρον 3 τοῦ νομοσχεδίου εἶναι καὶ αὐτὸ ἓν ἐκ τῶν σπουδαιοτέρων ἄρθρων τὸ ὁποῖον ἐξαιρετικῶς ἐπεκρίθη ἀπὸ ἀμφοτέρους τοὺς εἰσηγητὰς τῆς μειοψηφίας. Εἶπον ὅτι τὸ ἄρθρον 3 εἶναι τὸ ἄρθρον τὸ ὁποῖον δεικνύει ὅτι ὁ συντάξας τὸ νομοσχέδιον ἀπ’ ἀρχῆς ἔβαλε τὸν λίθον ἐναντίον τῆς ἀποκεντρώσεως. Ἤλπιζα, ὅτι ἡ μετὰ μεγαλυτέρας προσοχῆς μελέτη τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ, θὰ ἔκανε τοὺς κυρίους εἰσηγητὰς νὰ εἴπουν, ὅτι τὸ ἄρθρον αὐτὸ ὄχι μόνον ἐπίμεμπτον δὲν εἶναι, ἀλλ’ ὅτι εἶναι ἕν ἐκ τῶν λίαν ἀξιολόγων ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου. Διότι τί λέγει τὸ ἄρθρον αὐτό; Ὅταν ὁ Νομάρχης δὲν δύναται νὰ λύσῃ ζήτημά τι τῆς ἁρμοδιότητός του δύναται νὰ ὑποβάλῃ μίαν ἀναφορὰν πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ νὰ ζητήσῃ τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Ἐὰν τὸ νομοσχέδιον ἦτο ἄκαμπτον καὶ δέν ἠσχολεῖτο νὰ ἐξετάσῃ καὶ τὰς λεπτομερείας, ἀναμφισβητήτως θὰ ἦτο ἐπίμεμπτον καὶ θὰ ἦτο ἀπ’ ἀρχῆς δύσκολον εἰς τὴν ἐφαρμογήν του. Ἀλλ’ ἀκριβῶς τὸ ὅτι ὑπάρχει αὐτὴ ἡ διάταξις, σημαίνει ὅτι μετὰ μεγίστης προσοχῆς προεβλέφθη ὅ,τι εἶναι δυνατὸν νὰ συμβῇ. Θὰ σᾶς εἴπω ἕνα παράδειγμα — ἐὰν ἐνδιατρίβω εἰς τὸ ἄρθρον αὐτό, εἶναι διότι εἶναι ἐκ τῶν μᾶλλον ἐπικριθέντων.—Ἐὰν ὑποθέσωμεν ὅτι ἀναφαίνεται μία νόσος εἰς τὰς ἀμυγδαλέας, ἡ ὁποία καταστρέφει τὰ δένδρα καὶ ἡ Φυτοπαθολογικὴ Ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου λέγει ὅτι πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ Α θεραπεία ὑποχρεωτικῶς ἀπὸ ὅλους τοὺς παραγωγούς, ἐὰν κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς θεραπείας γίνῃ ἀθρόα πτῶσις τῶν καρπῶν καὶ οἱ πολῖται ἀρνοῦνται νὰ συνεχίσουν τὴν θεραπείαν καὶ δι’ ἀναφορᾶς ζητοῦν ἀπὸ τὸν Νομάρχην νὰ ἀναστείλῃ τὴν ὑποχρεωτικὴν αὐτὴν θεραπείαν, ὁ Νομάρχης ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἐὰν τὸ νομοσχέδιον ἦτο ἄκαμπτον, θὰ ὤφειλε νὰ ἐμμείνῃ εἰς τὴν τυχὸν κακὴν διαταγὴν ἢ εἰς τὴν κακὴν ἐφαρμογὴν καὶ νὰ μὴ ζητήσῃ τὴν γνώμην τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ, ὁ ὁποῖος ἔχει τὸ ἐπιτελεῖον τὸ φυτοπαθολογικὸν ὥστε νὰ κρίνῃ ἐὰν θὰ ἀναστείλῃ ἢ θὰ συνεχίσῃ τὴν θεραπείαν; Αὐτὸ εἶναι τὸ ἐπίμεμπτον τὸ ὁποῖον ἔχει τὸ ἄρθρον, αὐτὸ εἶναι τὸ καταστρεπτικὸν διὰ τὸν ἐπιδιωκόμενον σκοπόν; Ἀλλὰ καὶ ἡ δευτέρα παράγραφος τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ, ἡ ὁποία λέγει ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον ἐξετάζει τὴν αἴτησιν τοῦ Νομάρχου καὶ ἢ ἀποφαίνεται τὰ αὐτὰ ἢ ἐπαναφέρει πρὸς τὸν Νομάρχην τὸ ἔγγραφον καὶ ἐντέλλεται εἰς αὐτὸν τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος, καὶ ἡ παράγραφος αὐτὴ λέγει εἶναι ἀξία λόγου. Διότι ἐὰν ἐκ τῆς φύσεως τοῦ πράγματος δὲν ἠδύνατο ὁ Νομάρχης νὰ τὸ λύσῃ, τὸ Ὑπουργεῖον ἐκτιμῶν αὐτό, καὶ ὅλον πληρέστερον τὸ προσωπικόν, θὰ λύσῃ τὸ ζήτημα καὶ θὰ δώσῃ εἰς τὸν Νομάρχην τὰς κατευθύνσεις, τὰς ὁποίας ὤφειλε νὰ δώσῃ. Ἐὰν τὸ Ὑπουργεῖον ἀντιληφθῇ ὅτι εἴτε ἐκ φόβου εὐθύνης, εἴτε, διότι δὲν ἠθέλησεν ὁ Νομάρχης νὰ καταναλώσῃ φαιὰν οὐσίαν, διὰ νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα, τί θὰ κάμῃ; Θὰ ἐπαναφέρῃ τὸ ζήτημα εἰς τὸν Νομάρχην, θὰ τὸν ἐλέγξῃ καὶ ἐνδεχομένως νὰ λάβῃ αὐστηρότερα μέτρα, ἀναλόγως τοῦ ζητήματος κατὰ τὴν πρώτην μὲν προσπάθειαν ἐπιλύσεως τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ὤφειλεν ἐξ ἁρμοδιότητός του νὰ λύσῃ ἢ κατὰ τὴν δευτέραν, ἀσφαλῶς θὰ λάβῃ βαρύτερα κατὰ τοῦ Νομάρχου μέτρα. Ἰδοὺ καὶ ἡ δευτέρα παράγραφος. Πολλαπλασίως ἐξυπηρετεῖ τὸν ἐπιδιωκόμενον σκοπόν, διότι θὰ εἶναι δυνατόν, διὰ τῆς παραγράφου αὐτῆς πλὴν ἄλλων, νὰ ἐλέγχεται καὶ ἡ ἱκανότης τοῦ Νομάρχου.

§40Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΔΗΣ. Διὰ νὰ ὑπενθυμίσω κάτι. Ἐπεκρίναμεν τὸ ἄρθρον 3 τοῦ νομοσχεδίου ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, ὅτι τὸ ἴδιον τὸ κείμενόν του πιστοποιεῖ, ὅτι ἐὰν ὑπάρξῃ ἀδυναμία τῶν ὑπηρεσιῶν τῶν Νομαρχιῶν διὰ τὴν ἐπίλυσιν τῶν ζητημάτων νὰ παραπέμπωνται εἰς τὸ Κέντρον. Καὶ εἴπομεν ὅτι αὐτὴ ἡ ἐπίσημος πιστοποίησις τῆς ὑπάρξεως τῆς ἀδυναμίας εἶναι ἡ πιστοποίησις ἐκείνη διὰ τὴν ὁποίαν ὑπεστηρίξαμεν τὴν ἄποψιν ὅτι μὲ τὴν ὕπαρξιν 49 Νομαρχιῶν, δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτύχητε τὰ ἐπιτελεῖα μὲ ἱκανοὺς ὑπαλλήλους, διὰ νὰ ἠμποροῦν νὰ ἀντιμετωπίζουν τὰ θέματα τὰ ὁποῖα διὰ τοῦ νομοσχεδίου παρέχονται εἰς τοὺς Νομάρχας.

§41Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἐὰν τὸ νομοσχέδιον ἦτο μονολιθικὸν καὶ δὲν εἶχεν ἀκριβῶς αὐτὸ τὸ ἄρθρον, τὸ νομοσχέδιον θὰ εἶχεν ἀπ’ ἀρχῆς τὸν σάρακα, διότι τὸ νομοσχέδιον ἔχει τὴν ἀσφαλιστικὴν αὐτὴν δικλεῖδα τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ. Δι’ αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον ἐγένετο μετὰ προσοχῆς καὶ θὰ παρακαλέσω νὰ προσέξετε εἰδικώτερον τὸ ἄρθρον αὐτὸ καὶ νὰ σκεφθῆτε κατὰ τὴν ἐφαρμογήν του, τί θὰ ἐγίνετο ἐὰν δὲν ὑπῆρχε τὸ ἄρθρον αὐτό.

§42Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΔΗΣ. Αὐτό, κύριε ὑπουργέ, πιστοποιεῖ ἐκ μέρους σας ὅτι καὶ σεῖς ἐκ τῶν προτέρων ἀναγνωρίζετε ὅτι δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν αἱ 49 Νομαρχίαι νὰ ἐπανδρωθοῦν μὲ τὸ εἰδικὸν ἐκεῖνο προσωπικὸν τὸ ὁποῖον εἶναι ἀπαραίτητον διὰ νὰ ἀνταποκριθοῦν πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νομοσχεδίου.

§43Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κάθε ἄλλο. Ἀποδεικνύεται ὅτι οἱ συντάξαντες αὐτὸ ἐπρόσεξαν λίαν τὰς λεπτομερείας. Καὶ ἕνας νόμος ἄστοχος, ὅταν δὲν προσέχωμεν τὰς λεπτομερείας καὶ ὅταν τὸν κάμνωμεν μονολιθικὸν τότε ἀποτυγχάνει, ὅταν ὅμως ἕνας νόμος, τοιοῦτος ὁ ὁποῖος εἰσάγει νέον διοικητικὸν σύστημα, ἕνας νόμος τοιοῦτος ὁ ὁποῖος πρόκειται νὰ εἰσάγῃ εἰς τὴν Διοίκησιν νέας ἀρχάς, ὅταν ἕνας νόμος τοιοῦτος, εἶναι ἐντελῶς ἄκαμπτος, εἶναι προωρισμένος νὰ ἀποτύχῃ ἀπ’ ἀρχῆς, ἐὰν δὲν ἔχῃ ἐλαστικότητα.

§44Α. ΚΑΡΑΘΟΔΩΡΟΣ. Μὲ τὴν εὐκαιρίαν τῆς διακοπῆς ἤθελα νὰ εἴπω, ἐκτιμῶ τὴν προσπάθειάν σας, ἀλλὰ φοβοῦμαι ὅτι εἶναι δεδικαιολογημένη ἡ ἀνησυχία αὐτὴ τοῦ κ. συναδέλφου, ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψει τὸ ἄρθρον 31, τὸ ὁποῖον προβλέπει τὴν ἐπάνδρωσιν τοῦ προσωπικοῦ τῶν Νομαχιῶν. Διότι ὅταν, κύριε ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, προκειμένου περὶ τεχνικῶν ὑπηρεσιῶν προβλέπετε τὸ σύνολον τοῦ προσωπικοῦ, διὰ τὸ σύνολον τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων τοῦ Κράτους εἰς 28 ἢ 32 μονάδας, δηλαδὴ προσωπικοῦ τοῦ ὁποίου ἔχει ἀπόλυτον ἀνάγκην μόνον ὁ Νομὸς Θεσσαλονίκης, διὰ τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητάς του, πῶς δὲν ἔχετε σεῖς τὴν ἀνησυχίαν ὅτι βάσει ἀκριβῶς τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ, ὅλαι σχεδὸν αἱ ὑποθέσεις θὰ παραπέμπωνται εἰς τὸ κέντρον, ἐὰν δὲν λάβετε μέριμναν; Καὶ ἐπιφυλασσόμεθα κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ νὰ σᾶς προφυλάξωμεν, διότι πολὺ φοβοῦμαι ὅτι θὰ παραμείνῃ γράμμα κενόν, ἀπὸ ἔλλειψιν προσωπικοῦ, ὅλη ἡ ὑπόθεσις.

§45Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Δὲν δύναμαι νὰ ἐξηγήσω πόθεν τὸ ἠντλήσατε, ὅτι αἱ Νομαρχίαι θὰ ἔχουν ἀνεπαρκέστατον προσωπικόν. Ὅταν θὰ φθάσωμεν εἰς τὸ σχετικὸν ἄρθρον, θὰ ὁμιλήσετε ἐπ’ αὐτοῦ. Ἐπεκρίθη ἐπίσης κατὰ τρόπον πικρὸν καὶ τὸ ἄρθρον 4. Τὸ ἄρθρον 4 εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπιτρέπει, ὁ νόμος νὰ εἶναι εὐέλικτος, εἶναι καὶ ἐκεῖνο ἕνα ἄρθρον τὸ ὁποῖον ἐπιτρέπει, ὥστε νὰ δύναται νὰ λειτουργήσῃ ἀρτίως, νόμος. Διὰ τοῦ ἄρθρου 4, ἐπιδιώκεται τὸ ἑξῆς: Ἐπιδιώκεται, ἐὰν μία ἁρμοδιότης δὲν ἐδόθη εἰς τοὺς Νομάρχας, νὰ δύναται ἡ ἁρμοδιότης αὐτὴ νὰ δοθῇ κατὰ εὔκολον τρόπον δι’ ἀποφάσεως τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ, τοῦ καθ’ ὅλα ἁρμοδίου ὑπουργοῦ, τοῦ ὑπουργοῦ Συντονισμοῦ καὶ Ἐσωτερικῶν, ἐὰν ἀντιθέτως ἐδόθη μία ἁρμοδιότης, ἡ ὁποία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀσκηθῇ καὶ τοῦτο τὰ ἀποδεικνύουν τὰ πράγματα, νὰ δύναται νὰ ἀφαιρεθῇ ἡ ἁρμοδιότης αὐτή, ἀλλὰ κατὰ τρόπον πολὺ δυσχερέστερον, διότι πρέπει νὰ προηγηθῇ μία ἀπόφασις τοῦ Συμβουλίου Ἀποκεντρώσεως, τοῦ ὁποίου ἡ σύνθεσις εἶναι ἀνεγεγραμμένη ἐν τῷ νομοσχεδίῳ μία ἀπόφασις τοῦ Συμβουλίου Ἀποκεντρώσεως καὶ μία ἀπόφασις τῶν Ὑπουργῶν, ὄχι μόνον τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ, ἀλλὰ καὶ τῶν ἄλλων ἀναφερομένων ἐν τῷ ἄρθρῳ ὑπουργῶν. Δυσχερής, λοιπόν, ἡ ἀφαίρεσις ἁρμοδιοτήτων ἀπὸ τὸν Νομάρχην, εὐχερεστέρα ἡ παραχώρησις. Ἐὰν δὲν ὑπῆρχεν αὐτὸ τὸ ἄρθρον, θὰ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι ἑκάστοτε νὰ ζητοῦμεν διὰ νόμου ἢ τὴν τοιαύτην ἀφαίρεσιν ἢ τὴν τοιαύτην παραχώρησιν. Ἀλλὰ ἀντιλαμβάνεσθε πόσον τὸ πρᾶγμα θὰ ἦτο καὶ ἐπίπονον καὶ δυσχερές. Ἑκάστοτε διὰ νόμου νὰ ζητοῦμεν ἢ τὴν ἀφαίρεσιν ἢ τὴν παραχώρησιν ἐκείνων τῶν πραγμάτων, τὰ ὁποῖα τὰ πράγματα ἀπέδειξαν ὅτι εἶναι ἀπαραίτητον ἢ νὰ παραχωρηθοῦν ἢ νὰ ἀφαιρεθοῦν. Διὰ τοῦ ἄρθρου 5, διατηροῦνται αἱ ἁρμοδιότητες, τὰς ὁποίας ἕως τώρα εἶχον οἱ Νομάρχαι καὶ διὰ τῆς παραγράφου 2, λέγει ἐπίσης, διατηροῦνται κατὰ τὰς κειμένας διατάξεις αἱ ἁρμοδιότητες τῶν περιφερειακῶν ὀργάνων τῶν Ὑπουργείων. Εἶναι μία ἄλλη παράγραφος, ἡ ὁποία ἐπεκρίθη ἐπίσης. Κύριοι, θὰ σᾶς ἐξηγήσω τὸν λόγον τῆς παραγράφου αὐτῆς. Γνωρίζετε ὅτι ὑπηρεσίαι τινές, Ὑπουργείων τινῶν εἶχον ἤδη μίαν σχετικὴν ἀποκέντρωσιν εἰς τὴν ἐπαρχίαν. Τοιαύτην ἀποκέντρωσιν, ἐν βαθμῷ ἱκανοποιητικῷ εἶχε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. Αἱ Οἰκονομικαὶ Ἐφορίαι καὶ τὰ Ταμεῖα καὶ τὰ Τελωνεῖα, ἐὰν θέλετε τῶν ἐπαρχιῶν εἶναι ἀποκεντρωμένα κατὰ ἕνα βαθμόν, ἀρκετὰ ἱκανοποιητικόν. Ἡ παράγραφος αὐτὴ ἡ ὁποία ἐπεκρίθη, εἶναι παράγραφος, ἡ ὁποία δὲν κάμνει τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ ἀφίνῃ νὰ διατηροῦνται αἱ ἁρμοδιότητες αὐταὶ εἰς τὰ περιφερειακὰ ὄργανα. Θὰ ἦτο ἄτοπον, κύριοι, ἐὰν ἐπιτρέψωμεν ἀκόμη καὶ εἰς τὸν Νομάρχην νὰ ἀναστέλλῃ ἀπόφασιν κατασχέσεως ἢ ἀπόφασιν εἰσπράξεως ἢ ἄλλην τινὰ ἀπόφασιν εἴτε τοῦ Ταμείου, εἴτε τοῦ ἁρμοδίου Ἐφόρου. Ἔπρεπε νὰ διατηρηθοῦν αἱ ἁρμοδιότητες αὐταὶ καὶ οὐδὲν ἄλλο γίνεται διὰ τῆς παραγράφου, παρὰ νὰ διατηροῦνται αἱ ἁρμοδιότητες αὐταί. Διὰ τοῦ ἄρθρου 7, δύναται ὁ Νομάρχης δι’ ἀποφάσεώς του, νὰ ἀναθέτῃ εἰς τὰ ἁρμόδια καθ’ ὕλην περιφερειακὰ ὄργανα τῶν Ὑπουργείων, τὴν ἐξουσίαν τοῦ νὰ ὑπογράφουν, ἐντολῇ αὐτοῦ, ἀποφάσεις καὶ ἔγγραφα καὶ ἄλλας πράξεις τῆς ἁρμοδιότητός του. Τὸ ἄρθρον αὐτὸ ἦτο ἀναγκαῖον ὥστε νὰ καταστῇ δυνατὴ ἡ διεκπεραίωσις τῆς ὑπηρεσίας καὶ νὰ μὴ ὑπογράφῃ ὁ Νομάρχης καὶ ἀσήμαντα ἔγγραφα. Τὸ ἄρθρον 8 ὁμιλεῖ περὶ προσφυγῆς κατ’ ἀποφάσεων τοῦ Νομάρχου. Εἶναι γνωστὸν ὅτι δι’ ἀποφάσεις ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ ὑπάρχει τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας. Καὶ ἔλεγέ τις ὅτι ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ἐπιτρέπεται προσφυγὴ διὰ παράβασιν νόμου, διότι ἡ προσφυγὴ εἶναι μόνον διὰ παράβασιν νόμου. Ἐθεωρήθη πρέπον νὰ ὑπάρχῃ μία δυνατότης προσφυγῆς διὰ παράβασιν νόμου, μὲ μίαν δαπάνην. Μὲ ἕνα χαρτόσημον 13 δραχμῶν μόνον, νὰ εἶναι δυνατὴ ἡ προσφυγὴ ἐνώπιον τοῦ Νομάρχου ἢ καὶ ἐνώπιον τοῦ ὑπουργοῦ ἀκόμη, διὰ παράβασιν νόμου καὶ μόνον διὰ παράβασιν νόμου. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κερκύρας βουλευτής, ἤθελε νὰ πληροφορηθῇ διατὶ διὰ τὴν τοιαύτην προσφυγὴν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀναστείλῃ μὲν ὁ Νομάρχης τὴν ἐκτέλεσιν τῆς πράξεως δι’ ἕνα μῆνα καὶ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐκδώσῃ τὴν ἀπόφασιν ἐντὸς δύο μηνῶν. Προσφυγαί, διὰ παράβασιν νόμου, δὲν θὰ εἶναι πολλαί, ὅπως ἀντιλαμβάνεσθε, κ. συνάδελφοι, καὶ ἐὰν ὑπάρξῃ μία προσφυγὴ δι’ ἀντικείμενον μεγάλης σημασίας, ἡ προσφυγὴ αὐτὴ θὰ γίνῃ ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας ὅτε ὁ ὑπουργὸς ἔχει τὸ διαίωμα ἀορίστως καὶ μέχρις ἐκδόσεως τῆς ἀποφάσεως — πρᾶγμα διὰ τὸ ὁποῖον ἔχει καὶ τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας τὸ δικαίωμα, ὁμοίως — νὰ δώσῃ ἀναστολήν. Ὅταν ὅμως πρόκειται ἡ προσφυγὴ διὰ παράβασιν νόμου, νὰ γίνεται ἐνώπιον τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ, πρέπον ἐθεωρήθη νὰ παράσχωσιν εἰς τὸν ὑπουργὸν τὸ δικαίωμα νὰ κρίνῃ περὶ τῆς προσφυγῆς ἐντὸς δύο μηνῶν, ἐὰν τὸ πρᾶγμα θὰ ἦτο τοιοῦτον ὥστε νὰ ὑπάρχῃ ἀνάγκη καὶ μάρτυρας νὰ ἐξετάσῃ καὶ χρόνον ἀρκετὸν νὰ ἔχῃ. Διότι ἦτο πιθανὸν ἡ πληθὺς τῶν ὑποθέσεων νὰ μὴ ἐπέτρεπεν, ἐντὸς τοῦ ταχέος χρονικοῦ διαστήματος, τοῦ ἑνὸς μηνός, νὰ κρίνῃ. Σκεφθῆτε ὅμως ὅτι θὰ ἔδει νὰ ὑπάρχῃ καὶ δικαίωμα ἀναστολῆς ἐπὶ ἕνα μῆνα δι’ ὑποθέσεις ἐξαιρετικῆς σημασίας. Καί, κατὰ τὴν ἀπάντησιν τὴν ὁποίαν εἶχον δώσει εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐκ Κερκύρας βουλευτήν, εἶπον ὅτι ἐὰν ἐπὶ παραδείγματι ἐπρόκειτο νὰ κλεισθῇ ἕνα κέντρον τὸ ὁποῖον χρησιμοποιεῖται κατὰ τὸ θέρος καὶ ἡ προσφυγὴ ὑπεβάλετο κατὰ τὸν μῆνα Ἰούλιον, ἐὰν ὁ ὑπουργός, εἴτε ἐξ ἀμελείας, εἴτε ἐξ ἄλλων λόγων, εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ ἐκδώσῃ τὴν ἀπόφασίν του μετὰ τὸ τέλος Αὐγούστου ἡ προσφυγὴ ἦτο περιττὴ καὶ ἀντικείμενον δὲν ὑπάρχει. Δι’ αὐτὸ δι’ ἐξαιρετικὰς περιπτώσεις ὅπως εἶναι μία κατεδάφισις οἰκίας ἢ ἄλλα τοιαῦτα πράγματα, δίδομεν τὸ δικαίωμα εἰς τὸν ὑπουργὸν νὰ δύναται νὰ δώσῃ ἀναστολὴν μηνὸς καὶ κατὰ τὸ διάστημα τοῦ μηνὸς νὰ προσπαθήσῃ νὰ ἐκδώσῃ τὴν ὁριστικήν του ἀπόφασιν.

§46Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὀρθῶς τοποθετεῖται, ἐκ μέρους σας, ἡ ἄποψις ἐὰν παρίσταται ἐπείγουσα ἀνάγκη νὰ ἐκτελεσθῇ ἡ ἀπόφασις, καθ’ ὃν χρόνον ἀκόμη αἰωρεῖται ἡ προθεσμία τῆς ἀποφάσεως τοῦ ὑπουργοῦ — καὶ ἐφέρατε παράδειγμα τὴν κατεδάφισιν καὶ ἄλλα τινὰ ἐπείγοντα θέματα — ἀλλὰ διὰ τῆς μεθόδου τὴν ὁποίαν ἀκολουθῆτε εἰς τὸ ἄρθρον 8 δὲν λύετε καὶ δὲν ἀντιμετωπίζετε τὴν ἀντίστροφον περίπτωσιν. Τὴν περίπτωσιν δηλαδὴ κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ἐκτέλεσις τῆς ἀποφάσεως τοῦ Νομάρχου, καθ’ ὃν χρόνον αἰωρεῖται τὸ δικαίωμα τοῦ ὑπουργοῦ, δημιουργεῖ πραγματικὴν κατάστασιν τοιαύτην, ὥστε ἔπειτα ἡ ἀπόφασις τοῦ ὑπουργοῦ νὰ εἶναι ἐκ τῶν πραγμάτων ἀνωφελής. Δηλαδὴ ἐνῷ δέχεσθε ὅτι ἠμπορεῖ νὰ εἶναι ἀνωφελής, διότι δημιουργεῖται πραγματικὴ κατάστασις εἰς τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπειγόντως ἐπιβληθῇ ἐκτέλεσις τῆς ἀποφάσεως δὲν δέχεσθε ὅτι ἠμπορεῖ ἀντιστρόφως ἡ ἐκτέλεσις τῆς ἀποφάσεως νὰ φέρῃ πραγματικὰ γεγονότα τὰ ὁποῖα δὲν ἀντιμετωπίζωνται ἔπειτα διὰ τῆς ἀποφάσεως τοῦ ὑπουργοῦ.

§47Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἔχει τὸ δικαίωμα καὶ ὁ Νομάρχης νὰ δώσῃ τὴν ἀναστολήν.

§48Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἀνεξαρτήτως αὐτοῦ εἶναι δυνητικὴ ἔκφρασις. Ἐγὼ θὰ σᾶς ἔλεγον διὰ νὰ συγκεράσητε τὰς δύο ἀπόψεις, ἂν καὶ σᾶς εἶπον καὶ προχθές, ὅταν ὡμίλουν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι θὰ ἤθελα αἱ προθεσμίαι νὰ εἶναι ταὐτόσημοι. Δὲν μὲ ἐνδιαφέρει πόσον. Θέλετε δύο μῆνας νὰ ἔχῃ ὁ ὑπουργὸς εἰς τὴν διάθεσίν του, εἶναι μία ἄποψις αὐτή. Ἀλλὰ θὰ ἤθελα τὰ δικαιώματα τοῦ Νομάρχου, ἀπὸ ἀπόψεως προθεσμιῶν, νὰ ταὐτίζωνται μὲ τὰ δικαιώματα τοῦ ὑπουργοῦ. Δὲν θέλετε νὰ ἀκολουθήσετε αὐτὸν τὸν δρόμον; Ἔστω, νὰ εὕρωμεν μίαν ἄλλην λύσιν. Ποία θὰ ἦτο ἐν προκειμένῳ; Ὅτι διὰ τὰς περιπτώσεις ἐκείνας διὰ τὰς ὁποίας παρέρχεται ἡ προθεσμία τοῦ μηνὸς δι’ ὃ χρονικὸν διάστημα ὁ ὑπουργὸς — διότι ἔχει ἀνάγκην ἐξετάσεως μαρτύρων, διότι ἔχει ἀνάγκην διαπιστώσεως καὶ ἄλλων προσθέτων γεγονότων — δὲν ἔχει ἀκόμη ἐκδώσει τὴν ἀπόφασίν του, νὰ δύναται νὰ διατάξῃ τὴν ἀναστολὴν τῆς ἀποφάσεως τοῦ Νομάρχου, μέχρις ὅτου ἐκδώσῃ τὴν ἀπόφασιν.

§49Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Αὐτὴ ἡ δευτέρα πρότασις, εἶναι συζητητέα.

§50Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Διότι δὲν ἠμπορεῖ μονοπλεύρως, ἀπὸ τὸ ἕνα μέρος νὰ δίδετε τὸ δικαίωμα εἰς τὸν Νομάρχην, νὰ ἐκτελῇ τὴν ἀπόφασιν καὶ νὰ φέρετε τὸν ὑπουργὸν ἐνώπιον πραγματικῆς καταστάσεως τὴν ὁποίαν ὀφείλει ἔπειτα διὰ τῆς ἀποφάσεώς του νὰ ἀντιμετωπίσῃ καὶ τοὐναντίον τοῦ ὑπουργοῦ ἐνώπιον τοῦ ὁποίου ἐφεσιβάλλεται ἡ ἀπόφασις, νὰ μὴ τοῦ δώσητε τὴν εὐχέρειαν ἡ ἀπόφασίς του νὰ δύναται νὰ ἐκτελεσθῇ.

§51Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἡ δευτέρα πρότασις εἶναι συζητητέα. Ἐκεῖνο, ὅμως, τὸ ὁποῖον δὲν πρέπει νὰ εἶναι ὀλιγώτερον τῶν 60 ἡμερῶν, εἶναι προθεσμία τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἔχῃ ἐφ’ ὅλων τῶν ὑποθέσεων, διότι εἶναι ἐνδεχόμενον εἰς μεγάλας Νομαρχίας, νὰ μὴ ὑπάρξῃ ὁ χρόνος εἴτε νὰ ἐξετασθοῦν, εἴτε νὰ ζητήσῃ πληροφορίας ὁ Νομάρχης.

§52Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις. Θέλετε νὰ δώσητε καὶ εἰς τὸν ὑπουργὸν 90 ἡμέρας, δώσατε καὶ 3 μῆνας, ἀλλὰ μὴ κάμνετε διαστολὴν τῆς μιᾶς περιπτώσεως ἀπὸ τῆς ἄλλης.

§53Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Ἐπιτρέψατέ μου, νὰ συμφωνήσω μὲ τὸν ἀξιότιμον κ. Θεοτόκην. Πρέπει ἡ προθεσμία τῆς ἀναστολῆς νὰ εἶναι ταὐτόσημος μὲ τὴν προθεσμίαν ἐντὸς τῆς ὁποίας θὰ δύναται νὰ ἐκδώσῃ τὴν ἀπόφασίν του.

§54Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερ.). Ἂς εἴπωμεν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ δώσῃ καὶ δευτέραν ἀναστολὴν ἑνὸς μηνός. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν προϋπολογισμόν, ἤκουσα μετὰ μεγίστης προσοχῆς, ὅσα ὁ κ. Θεοτόκης, κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν, ὅπως καὶ ὁ κ. Λαμπρόπουλος καὶ οἱ ἄλλοι ἐκ τῶν ὁμιλησάντων εἶπον, σχετικῶς μὲ τὸ ἄρθρον τοῦ προϋπολογισμοῦ. Θὰ ἦτο ἀδύνατον ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μὴ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ δίδῃ κατὰ μῆνα τὸ 1½ τῶν πιστώσεων. Ὅπως, ὀρθῶς εἶπεν ὁ κ. Θεοτόκης, ὁ προϋπολογισμὸς δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ μία ἔνδειξις, τὶ περίπου εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ἔχωμεν, διὰ νὰ ἐξοδεύσωμεν. Ὁ ἀπολογισμός, εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος λέγει τὶ ἐξωδεύσαμεν, τὶ εἴχομεν. Συνεπῶς, ἐφ’ ὅσον ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σταθμίσῃ τὰ ἄλλα ζητήματα, τὰ ἀστάθμητα, τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξουν κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ προϋπολογιομοῦ, ὅπως π.χ. σεισμοί, πλημμύραι καὶ ἄλλα πράγματα, τὰ ὁποῖα ἦτο ἐνδεχόμενον νὰ μεταβάλουν τὰς δαπάνας καὶ ἡ ἐκτέλεσις τοῦ προϋπολογισμοῦ νὰ μὴ ὑπάρξῃ ἀσφαλής, εἶναι ἠναγκασμένος ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μὴ διαθέτῃ τὰς πιστώσεις ἐν τῷ συνόλῳ, ἀλλὰ νὰ τὰς διαθέτῃ κατὰ δωδεκατημόρια. Ὑποθέσατε, ὅτι ἅμα τῇ ἐγκρίσει τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἅπαντες οἱ Νομάρχαι εἰς διάστημα ἑνὸς μηνὸς θὰ ἠδύναντο νὰ καταναλώσωσι τὰς πιστώσεις, αἱ ὁποῖαι διετέθησαν εἰς αὐτούς, φαντασθῆτε πόση δυσχέρεια ταμιακὴ θὰ ὑπῆρχεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν. Ἁρμόδιος λοιπόν, εἶναι ὁ ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν καὶ μόνον, νὰ δύναται νὰ ὁρίζῃ τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ἐκ τῶν πραγμάτων θὰ πρέπει νὰ διαθέσῃ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ Νομαρχιακὸν Συμβούλιον, τὸ ἄρθρον αὐτό, ὡς εἶπον καὶ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, θὰ εἶναι δυνατόν, μετὰ δύο, τρία, ἢ καὶ πλέον ἔτη, νὰ μεταβληθῇ κάπως καὶ νὰ προστεθοῦν ἀκόμη αἱρετὰ μέλη. Κατὰ τὴν πρώτην ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου, ἕως ὅτου ὑπάρξουν 2, 3, 4 προϋπολογισμοὶ καὶ ἀντιληφθοῦν ἰδίᾳ τὰ λαϊκὰ μέλη, κατὰ ποῖον τρόπον εἶναι δυνατὸν νὰ συντάσσεται ὁ προϋπολογισμὸς καὶ ποῖα εἶναι τὰ ποσά, τὰ ὁποῖα θὰ δύνανται περίπου νὰ διαθέσουν δι’ ἕκαστον Νομόν, θὰ πρέπει νὰ ὑπάρξῃ πλειοψηφία ἐξ ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι καὶ τὴν εὐθύνην θὰ ἔχουν καὶ τὴν γνῶσιν ἔτι τῶν προηγουμένων δαπανῶν, τὶ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναγράψουν εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Μετὰ πάροδον 2–3 ἐτῶν, θὰ εἶναι δυνατὸν τὰ λαϊκὰ μέλη νὰ αὐξηθοῦν, διὰ τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον γίνεται ἡ ἐκλογὴ τῶν λαϊκῶν μελῶν.

§55Α. ΚΑΡΑΘΟΔΩΡΟΣ. Προφανῶς, κ. ὑπουργέ, πρόκειται περὶ παραλείψεως. Τὸ ἄρθρον 10 παρ. 1 ὁμιλεῖ περὶ τῆς συγκροτήσεως τοῦ Νομαρχιακοῦ Συμβουλίου καὶ λέγει, ὅτι συμμετέχουν εἰς αὐτὸ ὁ Νομάρχης, ὁ Εἰσαγγελεὺς Ἐφετῶν κλπ., ἀλλὰ δὲν ἀναφέρει τὸν πλέον ἁρμοδιώτερον, τὸν προϊστάμενον τῆς ὑπηρεσίας τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Ἀσφαλῶς πρόκειται περὶ παραλείψεως.

§56Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερ.). Ὁ τρόπος τῆς ἐκλογῆς τῶν αἱρετῶν μελῶν ἐπιτρέπει, ὥστε νὰ ἐκλέγωνται οἱ ἀριστεῖς, διότι πρῶτον ἐκλέγονται κατὰ ἕνα τρόπον ἄμεσον ἐξ αἱρετῶν. Δικαίωμα ἐκλέκτορος ἔχουν οἱ σύμβουλοι οἱ δήμαρχοι, οἱ κοινοτάρχαι, διὰ ψηφοφορίας καθολικῆς μεταξὺ αὐτῶν καὶ δὴ καταλόγου, ὁ ὁποῖος καταρτίζεται ἐξ ἀνθρώπων οἵτινες ἢ ὑπέβαλον οἱ ἴδιοι ὑποψηφιότητα, ἢ ὑπέβαλον 5 ἐκλογεῖς. Δὲν ἐπιτρέπεται δὲ νὰ εἶναι ἐκ τῶν αἱρετῶν, ἀκριβῶς ἵνα ἡ ἐκλογὴ μὴ εἶναι μεταξὺ τῶν αἱρετῶν καὶ γίνονται συναλλαγαί, ἀλλὰ ἐκλέγονται ἄλλοι πολῖται, οἱ ὁποῖοι, ἐκ τῶν γνώσεων, τὰς ὁποίας θὰ ἔχουν, νὰ εἶναι οἱ κατάλληλοι. Καὶ οὕτω μὲν ἀποφασίζεται ἡ ἐκλογὴ τῶν αἱρετῶν, τίτλῳ δὲ μετέχουν εἰς τὸ Συμβούλιον τὰ πρόσωπα τὰ ὑπαλληλικά, τὰ προϊστάμενα τῶν διαφόρων ὑπηρεσιῶν εἰς τὸν Νομόν. Εἰδικὴ παράγραφος ἐπιτρέπει εἰς τὸν Νομάρχην νὰ καλέσῃ καὶ ἄλλα πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ὡς ἐκ τῆς εἰδικότητός των, εἶναι δυνατὸν νὰ βοηθήσουν. Ἀλλ’ εἰς ἃς περιπτώσεις, ἐκ τῆς φύσεως τῶν πραγμάτων εἶναι ἀναγκαία ἡ διάφορος σύνθεσις τοῦ Συμβουλίου εἰς ἄλλον Νομόν, ὑπάρχει εἰδικὴ παράγραφος, ἡ 5η παράγραφος, ἡ ὁποία ἐπιτρέπει διὰ Β. Διατάγματος ἐκδιδομένου προτάσει τῶν ὑπουργῶν Συντονισμοῦ καὶ Ἐσωτερικῶν καὶ τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ, νὰ ὁρίζεται διάφορος κατὰ Νομὸν σύνθεσις τοῦ Συμβουλίου, ὅσον ἀφορᾷ τὴν εἰς αὐτὸ συμμετοχὴν τῶν μὴ αἱρετῶν μελῶν αὐτοῦ. Διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ εἰς μέρη ὅπου θὰ ὑπάρχουν εἰδικαὶ συνθῆκαι, ὅπου π. χ. ἀναπτύσσεται ἡ βιομηχανία καμινώσεως βωξίτου, ὡς εἰς τὸν Νομὸν Βοιωτίας καὶ εἰς τὸν Νομὸν Φθιωτιδοφωκίδος, ὅπου ἀναπτύσσονται τοιαῦται βιομηχανίαι καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ μετάσχουν οἱ ἀνώτατοι κρατικοὶ λειτουργοὶ διὰ νὰ ἐπιβλέπουν, ἐκεῖ, λέγω, θὰ εἶναι δυνατὸν διὰ τῆς παραγράφου 5 τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ, νὰ μεταβληθῇ ἡ σύνθεσις καὶ νὰ γίνῃ τοιαύτη σύνθεσις, ὥστε νὰ ἀνταποκριθῇ πρὸς τὰς ἀνάγκας τοῦ Νομοῦ αὐτοῦ. Ἑκάστη ἐπαρχία ἐκπροσωπεῖται ἀπὸ ἕνα αἱρετόν. Ὅσαι ἐπαρχίαι ἔχουν κατοίκους μείζονας τῶν 100.000, δύνανται νὰ ἐκπροσωποῦνται ἀπὸ δύο αἱρετὰ μέλη. Ἐπίσης Νομοὶ μικροί, ὡς τῆς Λευκάδος, ὁ ὁποῖος εἶναι μία ἐπαρχία, ἀλλὰ ὁ πληθυσμὸς εἶναι μικρός, τὰ αἱρετὰ μέλη δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ὀλιγώτερα τῶν δύο ἢ τριῶν. Καταβάλλεται προσπάθεια, ὥστε τὰ αἱρετὰ μέλη, τὰ ὁποῖα θὰ μεταφέρουν τὰς ἀντιλήψεις τοῦ λαοῦ εἰς τὸ συμβούλιον, νὰ εἶναι κατὰ τὸ δυνατὸν ἐπαρκῆ. Τὸ ἄρθρον 15 παρακαλῶ νὰ τὸ προσέξητε. Ὡς ἀνέφερον, οἱ προηγούμενοι νόμοι ἀπέτυχον, διότι οὐδέποτε εἶχον καταρτισθῆ τὰ Συμβούλια, περὶ τῶν ὁποίων οἱ νόμοι προέβλεπον. Εἴτε διότι ὁ καταρτισμὸς αὐτῶν ἦτο ἀνέφικτος, εἴτε διότι δὲν ἐξεδόθησαν οὐδέποτε τὰ ἀναγκαῖα Διατάγματα. Διὰ τοῦ ἄρθρου 15 λαμβάνεται πρόνοια διὰ τὴν συγκρότησιν τῶν Συμβουλίων τῶν ὑπηρεσιακῶν, τὰ ὁποῖα θὰ ἀντιστοιχοῦν πρὸς τὰ Ὑπηρεσιακὰ Συμβούλια τῶν Ὑπουργείων. Ἵνα μὴ ὑπάρξῃ ὅμως χρόνος, κατὰ τὸν ὁποῖον, δὲν θὰ ὑπάρξουν Συμβούλια, ὥστε νὰ δύναται νὰ λειτουργήσῃ ὁ θεσμός, λαμβάνεται παραλλήλως πρόνοια, διὰ μεταβατικῆς διατάξεως, ἀναγραφομένης εἰς τὸ ἄρθρον 33, ὅπως λειτουργήσουν ἀπ’ ἀρχῆς, λαμβάνεται πρόνοια, ὥστε νὰ ὑπάρξῃ ἀπ’ ἀρχῆς σύνθεσις Συμβουλίου διὰ νόμου, ὥστε, ἐὰν Ὑπουργεῖον τι, εἴτε ἐξ ἀμελείας, εἴτε ἐξ ἀδυναμίας, δὲν δυνηθῇ νὰ συνθέσῃ τὸ κατὰ τὸ ἄρθρον 15 Συμβούλιον, νὰ ὑπάρχῃ μία σύνθεσις τοιαύτη, ὥστε ἡ λειτουργία τοῦ Συμβουλίου νὰ εἶναι ἀπ’ ἀρχῆς ἐξησφαλισμένη καὶ νὰ μὴ συμβῇ ὅ,τι συνέβη μὲ τοὺς ἄλλους τοὺς προηγουμένους νόμους. Λαμβάνεται πρόνοια, ὥστε παρὰ τῇ Νομαρχίᾳ, νὰ λειτουργῇ ὑπηρεσία δημοσίου λογιστικοῦ. Ἡ πρόνοια αὐτὴ εἶναι μεγάλης σημασίας. Ἄνευ τῆς ὑπηρεσίας αὐτῆς θὰ ἦτο δυσχερεστάτη ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου. Διὰ τὴν λειτουργίαν τῆς ὑπηρεσίας αὐτῆς, διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου αὐξάνονται οἱ ὑπάλληλοι τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν κατὰ 70, οἱ λοιποὶ δὲ ὑπάλληλοι θὰ συμπληρωθοῦν ἐκ τῶν ὑπαρχόντων ὑπαλλήλων τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου. Διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ, κύριοι, τὰ πλεῖστα τῶν Ὑπουργείων, θὰ ἔχουν περίσσευμα ὑπαλλήλων, διότι πολλαὶ ὑποθέσεις τοῦ κέντρου θὰ μεταφερθοῦν εἰς τὴν περιφέρειαν. Ἀντιθέτως, τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν ἢ τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, θὰ αὐξηθῇ ἡ ἐργασία διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ. Διότι προβλέπονται καταρτισμοὶ προϋπολογισμῶν, ἡ ἐξέτασις αὐτῶν καὶ κατόπιν ἡ παρακολούθησις τῆς ἐκτελέσεως τῶν προϋπολογισμῶν αὐτῶν. Ἐπειδὴ δέ, διὰ τοῦ συστήματος αὐτοῦ αὐξάνονται αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου καὶ γενικῶς τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν, μετὰ προσεκτικὴν ἐξέτασιν ἐθεωρήθη ἀνάγκη ἐπιτακτικὴ νὰ αὐξηθῇ κατὰ τὸ ποσοστὸν αὐτὸ ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν. Αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ Δημοσίου Λογιστικοῦ θὰ ἔχουν προϊστάμενον ὑπάλληλον 4ου ἢ 5ου βαθμοῦ. Δύνανται δὲ εἰς μεγάλας περιφερείας νὰ τύχουν καὶ μείζονος βαθμοῦ προϊστάμενοι. Ὑπάρχει ἐπίσης ὑπηρεσία προληπτικοῦ ἐλέγχου. Σχετικὴν ἀπόφασιν ἔχω ἐδῶ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου ἐν ὁλομελείᾳ, τοῦ μόνου ἁρμοδίου ὀργάνου τὸ ὁποῖον ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποφασίσῃ ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου αὐτοῦ. Καὶ ἐτέθη ἡ διάταξις ἀκριβῶς, ὡς συνετάγη ὑπὸ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου καὶ γνωρίζετε, ὅτι καὶ ὁ προληπτικὸς ἔλεγχος, εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαῖος διὰ νὰ λειτουργήσῃ τὸ σύστημα αὐτό, τὸ ὁποῖον προτείνομεν. Διὰ τοῦ ἄρθρου 18, ἠθελήσαμεν νὰ καταστήσωμεν τὸν Νομάρχην ἁρμόδιον ἐπὶ τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Νομοῦ του. Μέχρι τοῦδε ἐπὶ ὡρισμένων μόνον ὑπαλλήλων ἠδύνατο ὁ Νομάρχης, καὶ ὑπὸ ὡρισμένας συνθήκας νὰ δώσῃ ἄδειαν μέχρι δέκα ἡμερῶν. Διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, ὁ Νομάρχης δύναται νὰ δίδῃ τὴν ὅλην κανονικὴν ἄδειαν, μέχρι μηνός, καὶ νὰ δίδῃ καὶ τὴν ἀναρρωτικὴν ἄδειαν. Διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ, ἅπαντες οἱ ὑπάλληλοι πλέον καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι διατελοῦν ἐν ἀποκεντρώσει ἐκ προηγουμένων νόμων, θὰ λαμβάνουν τὴν ἄδειαν ἀπὸ τὸν Νομάρχην μέχρι βαθμοῦ ὡρισμένου. Ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ ἐκείνου καὶ κάτω θὰ εἶναι δυνατὸν τὴν ἄδειαν αὐτὴν νὰ τὴν δίδουν οἱ προϊστάμενοι τῶν ὑπηρεσιῶν, τοῦτο δὲ διὰ τὸν ἑξῆς λόγον: Ὁ ταμίας π.χ. ἢ ὁ ἔφορος, νὰ μὴ ἀποξενοῦται τῶν χρησίμων πρὸς αὐτοὺς ὑπαλλήλων κατὰ τὸν χρόνον τῆς μείζονος ἐργασίας των, ἀλλὰ αὐτοὶ νὰ κανονίζουν καὶ νὰ ἔχουν καὶ τὴν εὐθύνην κατὰ ποῖον τρόπον δέον νὰ δίδουν εἰς αὐτοὺς τὴν κανονικὴν ἄδειαν, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρξῃ ἔλλειψις προσωπικοῦ κατὰ τὸν χρόνον τῆς μεγίστης ἐργασίας. Ἀλλὰ καὶ τὴν ἀναρρωτικὴν ἄδειαν θὰ δίδῃ ὁ Νομάρχης. Ἐδῶ παρετηρήθη, ὅτι ὁ ἰσχύων κῶδιξ περὶ δημοσίων ὑπαλλήλων, ἔχει κάτι τι τὸ τρωτόν. Ἐὰν ὑπάλληλός τις θέλῃ νὰ λάβῃ ἀναρρωτικὴν ἄδειαν προσφεύγει εἰς τὴν πρωτοβάθμιον Ἐπιτροπὴν καί, δύναται ὁ ὑπουργὸς ἢ ὁ προϊστάμενος τῆς ὑπηρεσίας νὰ παραπέμπῃ τὸν ὑπάλληλον εἰς τὴν δευτεροβάθμιον Ἐπιτροπήν. Ἐὰν ἡ δευτεροβάθμιος Ἐπιτροπή, διαφωνήσῃ πρὸς τὴν πρωτοβάθμιον Ἐπιτροπήν, τότε ἡ πρωτοβάθμιος παραπέμπεται ἐπ’ ἀπειλῇ βαρείας ποινῆς εἰς δίκην, καὶ ἐπειδὴ αὐτὸ ἐπιθυμοῦν κατὰ κανόνα ἢ μᾶλλον κατὰ τὸ πλεῖστον νὰ μὴ συμβαίνῃ, αἱ δευτεροβάθμιοι Ἐπιτροπαί, κατὰ τὰ πλεῖστον ἐγκρίνουν τὰς ἀδείας. Ἠθελήσαμεν νὰ θέσωμεν ἕνα φραγμὸν εἰς τὰς διμήνους ἀδείας, τὰς ὁποίας ἀθρόως λαμβάνουν οἱ ὑπάλληλοι ὑπὸ τὸ πρόσχημα διαφόρων ἀσθενειῶν καὶ τελευταίως μὲ μίαν νόσον, ἡ ὁποία εἶναι πολὺ τῆς μόδας, τὴν ὁποίαν γράφουν ὡς νευροφυτικὰς διαταραχὰς καὶ τελευταίως κεφαλαλγίαν, δίμηνος ἄδεια. Διὰ νὰ ἀποφύγωμεν αὐτά, ἐδώσαμεν τὸ δικαίωμα, ὥστε ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ δύναται νὰ παραπέμπῃ τὸν ἀμφίβολον ἄρρωστον εἰς τὴν κρίσιν δύο καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου, ὥστε νὰ ὑπάρχῃ καὶ τὸ δέος. Ὁ Νομάρχης θὰ δύναται νὰ ἀποσπᾷ καὶ ἐντὸς τοῦ Νομοῦ του ὑπαλλήλους ᾐτιολογημένως. Ὁ λόγος εἶναι διότι πλειστάκις ἐντὸς τοῦ ἰδίου Νομοῦ παρατηροῦνται κενὰ εἰς ὑπηρεσίας τινάς. Ἐνῷ ἀντιθέτως μία ἄλλη ὑπηρεσία εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαρκῇ. Προσωρινῶς, λοιπόν, ἕως ὅτου τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον πληρώσῃ τὰς κενὰς θέσεις, ἵνα μὴ μείνῃ μία ὑπηρεσία μὲ κενά, ἡ ὁποία ἔχει ἀνάγκην ἐνισχύσεως, ἐδώσαμεν τὸ δικαίωμα εἰς τὸ Νομάρχην, ὥστε ἐντὸς τῆς περιφερείας του νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα τῆς ἀποσπάσεως. Καὶ τώρα, σχετικῶς μὲ τὴν κατάργησιν τῶν γενικῶν διοικήσεων. Εἶπον εἰς τὴν ἀρχὴν διατὶ αἱ γενικαὶ διοικήσεις δὲν εἶναι χρήσιμοι διὰ τὴν ἀποκέντρωσιν. Θὰ ἦσαν, ἐνδεχομένως χρήσιμοι διὰ τὴν αὐτοδιοίκησιν δευτέρου βαθμοῦ καὶ γνωρίζω ὅτι, εἷς τῶν παρακαθημένων εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, σεβαστὸς καὶ ἀξιότιμος συνάδελφος ἄλλοτε ἐμελέτησε τὸ ζήτημα τῶν 14 διοικήσεων προκειμένης ἐφαρμογῆς αὐτοδιοικήσεως δευτέρου βαθμοῦ, ἀλλὰ δὲν ἐγένετο ἡ αὐτοδιοίκησις δευτέρου βαθμοῦ. Καὶ προκειμένου περὶ αὐτοδιοικήσεως θὰ ἦτο δυνατὸν τὸ πρᾶγμα νὰ συζητηθῇ, προκειμένου ὅμως περὶ ἀποκεντρώσεως, δὲν εἶναι δυνατὸν διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους εἶπον ἐν ἀρχῇ, νὰ μείνωσιν αἱ γενικαὶ διοικήσεις. Κύριοι, ὅσον ὀλιγώτεραι εἶναι αἱ κλίμακες, ἀπὸ τὰς ὁποίας θὰ διέλθῃ μία ὑπόθεσις διὰ νὰ λυθῇ, τόσον αὐτὸ εἶναι καλύτερον διὰ τὸν πολίτην. Σήμερον εἰς τὴν Θράκην ἔχομεν τὸν Ἔπαρχον πρὸς τὸν ὁποῖον ὁ πολίτης θὰ καταφύγῃ καὶ ὁ Ἔπαρχος θὰ ὑποβάλῃ αὐτὰ τὰ πράγματα εἰς τὸν Νομάρχην, ὁ Νομάρχης, ἀφοῦ δώσει μίαν οἱανδήποτε λύσιν θὰ τὰ στείλῃ εἰς τὸν Γενικὸν Διοικητὴν Μακεδονίας καὶ ἐκεῖνος, κατὰ τὸ πλεῖστον, εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Αὐτὴ εἶναι ἡ κλῖμαξ, τὴν ὁποίαν ἀκολουθοῦν σήμερον αἱ ὑποθέσεις, κλῖμαξ διὰ τὸν λαὸν ἐπίπονος, διὰ τοὺς ὑπαλλήλους καταστρεπτικὴ διὰ τὴν ταχεῖαν λύσιν τῶν ζητημάτων. Ὡς ἐπὶ τὸ πολύ, ἐφ’ ὅσον ἡ κλῖμαξ αὐτὴ ὑπῆρχε, πρὸς ἀποφυγὴν εὐθυνῶν, ἕκαστος ἔστελε τὸ ἔγγραφόν του παρὰ πάνω καὶ δι’ αὐτὸ ὑπῆρχε κατακλυσμὸς καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ὑποθέσεων πρὸς λύσιν, ἐνῷ ἐκ τῶν κειμένων νόμων, ἦτο δυνατὸν νὰ λυθοῦν εἰς τὴν περιφέρειαν, αἱ ὑποθέσεις.

§57Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΔΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, διὰ τὴν Γενικὴν Διοίκησιν Κρήτης, δὲν εἶναι τὸ ἴδιον πρᾶγμα.

§58Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Θὰ ἔλθω καὶ εἰς τὴν Κρήτην.

§59Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Διὰ τὴν Δωδεκάνησον, κ. ὑπουργέ, τί ἔχετε νὰ μᾶς πῆτε;

§60Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἡ Δωδεκάνησος εἶναι Νομός, Νομὸς μένει. Δὲν ἀφαιρεῖταί τι, δὲν προστίθεταί τι. Δι’ εἰδικοῦ ἄρθρου ἔχετε ὅλας τὰς ἁρμοδιότητας, τὰς ὁποίας ἔχετε ἕως τώρα καὶ συνεπῶς ἡ διαμαρτυρία σας δὲν εἶναι παρὰ μόνον πλατωνική, αἰσθηματική. Αἱ Γενικαὶ Διοικήσεις, κύριοι, εἶναι περιφέρειαι, αἱ ὁποῖαι ἀλλοῦ μὲν γεωγραφικῶς εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἀνεκταί, ἀλλοῦ γεωγραφικῶς εὑρίσκονται εἰς τοιαύτην κατάστασιν, ὥστε νὰ εἶναι ἀνέφικτοι. Δὲν θὰ ἦτο πρέπον μετὰ βίον ἐλεύθερον τῶν Νέων Χωρῶν 45 ἐτῶν, δὲν θὰ ἦτο πρέπον νὰ ἔχωμεν εἰς τὴν Ἑλλάδα, διάφορα διοικητικὰ συστήματα. Αἱ Γενικαὶ Διοικήσεις εἶναι σύστημα, τὸ ὁποῖον δὲν προσήκει εἰς ἡμᾶς, εἶναι σύστημα, τὸ ὁποῖον μᾶς ὑπενθυμίζει ὀλίγον ἀποικίαν. Ὁ Νομός, εἶναι τὸ σύστημα ἐκεῖνο, πρὸς τὸ ὁποῖον εἶναι συνηθισμένος ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καὶ τὸ ὁποῖον, προκειμένου νὰ ἐφαρμοσθῇ ἀποκέντρωσις εἶναι τὸ σύστημα ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον προσιδιάζει ἰδιαιτέρως. Ὁ κ. Παπαθανάσης, ὁμιλῶν πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, ἀνέφερεν ὅτι, ὁ Ἀχελῶος εἰς τὴν μακράν του διαδρομὴν ἔχει μόνον δύο γεφύρας. Ὅλοι μας γνωρίζομεν, τὰς τεραστίας ὀροσειράς, τὰς ὁποίας ἔχομεν, ὅλοι μας γνωρίζομεν τὰς ἀκτάς μας, τὰς Νήσους μας, τὴν συγκοινωνιακὴν δυσχέρειαν, τὴν ὁποίαν ἔχομεν καὶ ἀντιλαμβάνεσθε τὰ βάσανα, τὰ ὁποῖα θὰ εἶχεν ὁ πολίτης, προκειμένου νὰ λύσῃ τὰ ζητήματά του, ἐὰν εἴχομεν μίαν συγκέντρωσιν τεραστίαν καὶ μίαν ὑπερνομαρχίαν διὰ νὰ κάμωμεν συγκέντρωσιν ὑπὲρ τῆς ἀποκεντρώσεως. Καὶ εὐτυχῶς ὑπάρχει κατανόησις, ἐκ μέρους τοῦ λαοῦ, ὅτι τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον ἐπιθυμοῦμεν νὰ θεσπίσωμεν, εἶναι τὸ προσῆκον. Ἐπειδή, ὁ ἕτερος τῶν κυρίων εἰσηγητῶν τῆς μειοψηφίας, διεμαρτυρήθη πρὸ ὀλίγου, ἠκούσαμεν ὅμως, κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν καὶ ἕτερον ἐκπρόσωπον τῆς Κρήτης, ὁ ὁποῖος ὡμίλησεν ἐκ τῶν τριῶν ἄλλων Νομῶν, διαμαρτυρόμενος ἀντιθέτως, ἔχω δὲ καὶ ἐγὼ ἐδῶ, σωρείαν τηλεγραφημάτων καὶ ἕνα τεράστιον ἄλλον ὁρμαθόν, τὸν ὁποῖον ἔχω εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τηλεγραφημάτων, τῶν τριῶν ἄλλων Νομῶν τῆς Κρήτης, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν τυχὸν παραμονὴν τοῦ συστήματος αὐτοῦ. Ἐπειδὴ ἔχω ὅλα αὐτά, νομίζω, ὅτι ἀποδεικνύεται ἐξ αὐτῶν, ὅτι ὁ Κρητικὸς λαός, ἐν τῇ μεγίστῃ του πλειοψηφίᾳ ἐπιθυμεῖ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον θέλει νὰ ἐφαρμόσῃ. Ἐπιθυμεῖ ὁ Κρητικὸς λαός, πλὴν τοῦ Νομοῦ Χανίων, νὰ ἔχῃ τὴν λύσιν τῶν ζητημάτων του πλησίον του, διότι μὲ τὰ νέα καθήκοντα τὰ ὁποῖα θὰ ἀναλάβῃ ὁ Νομάρχης, δεδομένου ὅτι θὰ ἔχῃ ὑπερδιπλάσια ἐκείνων τὰ ὁποῖα εἶχεν ἡ Γενικὴ Δ)σις δικαιώματα, θὰ δίδῃ ἄμεσον λύσιν ἐπὶ τῶν διαφόρων ζητημάτων τῶν κατοίκων τοῦ Νομοῦ των. Ἐλέχθη ὅτι ἡ Κρήτη ἔχει ἀπόλυτον ἀνάγκην τῆς Γενικῆς Διοικήσεως, διότι ὑπάρχουν πολλὰ ζητήματα πρὸς λύσιν. Πῶς δὲν ἐλύθησαν κατὰ τὰ 45 ἔτη ὅπου λειτουργοῦν αἱ Γενικαὶ Διοικήσεις αὐτὰ τὰ ζητήματα καὶ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ λυθοῦν μεταγενεστέρως; Ἀλλὰ ἐλέχθη καὶ τὸ ἑξῆς διὰ νὰ ἐπικριθῇ τὸ νομοσχέδιον. Ἐλέχθη, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ θέλετε Γενικὰς Διοικήσεις, ἐνῷ ἔχετε περιφερειακὰς ἐπιθεωρήσεις ὀλιγωτέρας τῶν Νομῶν; Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχετε 14 ἐκπαιδευτικὰς περιφερείας καὶ 13 περιφερείας ἰατρικῆς ἀντιλήψεως κλπ. καὶ θέλετε νὰ ἐπιτύχῃ τὸ σύστημα αὐτό; Ἄς ἐρευνήσωμεν, κύριοι, τί γίνεται εἰς τὰ μέρη ὅπου ἰσχύει τὸ σύστημα τοῦ Νομοῦ.

§61Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΔΗΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἐκφράσω τὴν λύπην μου διότι δὲν ἀνέμενον ἀπὸ σᾶς νὰ χρησιμοποιήσητε ὡς ἐπιχείρημα αὐτό, τὸ ὁποῖον ὡς εἰσηγητὴς τῆς μειοψηφίας δὲν ἐπεκαλέσθην. Δὲν ἐπεκαλέσθην ὡς ἐπιχείρημα τὸν τοπικισμόν, τὸν ὁποῖον ἐπεκαλέσθη ὁ κ. συνάδελφος ἐξ Ἡρακλείου, διότι θὰ ἦτο ἀνάξιον καὶ ἐμοῦ καὶ τοῦ θέματος, τὸ ὁποῖον εἰσηγήθην. Νομίζω ὅτι ὅλα τὰ ἐπιχειρήματα ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστήριξα τὴν ἀνάγκην τῆς διατηρήσεως τῶν ὑπαρχουσῶν κλιμακίων τὰ ὑπεστήριξα ἐν συνδυασμῷ μὲ τὰς ἀπόψεις, αἱ ὁποῖαι διετυπώθησαν, εἰς τὸ ἰδικόν σας νομοσχέδιον, καὶ εἶπα, ὅτι θὰ εἶναι παράδοξον, ὅταν ὁμιλῶμεν περὶ ἀποκεντρώσεως νὰ κάμωμεν συγκέντρωσιν καὶ ἐστήριξα τοῦτο εἰς τὸ γεγονὸς ὅτι διατηροῦνται αἱ Γεν. Ἐπιθεωρήσεις ὅλων τῶν κλάδων τῆς Διοικήσεως, αἱ ὁποῖαι ἀφοροῦν καὶ 4 Νομοὺς τῆς Κρήτης καὶ αἱ ὁποῖαι δὲν ὑπάγονται εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τῶν Νομαρχῶν, ἐνῷ τώρα αἱ ἐν λόγῳ Δ)σεις, ὑπάγονται εἰς τὴν Γενικὴν Διοίκησιν, ἡ ὁποία ἐπιτοπίως λύει τὰ σχετικὰ θέματα. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου σας ὅμως, τὰ ἐν λόγῳ θέματα θὰ ἐμπίπτουν εἰς τὰς ἁρμοδιότητας τῶν διαφόρων ὑπουργῶν. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν συνέστησα ὅτι θὰ ἦτο προτιμότερον, ἀπὸ τοῦδε, εἰς ὅσας περιφερείας ἔχετε ἐντίμους ἀνθρώπους, διὰ νὰ κατευθύνουν τοὺς τομεῖς αὐτούς, νὰ τοὺς ἐγκαθιδρύσητε καὶ νά, μεριμνήσητε ὥστε, μὲ τὸν τρόπον αὐτὸν νὰ ἐπιτύχητε καὶ τὴν ἐποπτείαν καὶ τῶν Νομαρχῶν, ἀλλὰ καὶ ταὐτοχρόνως νὰ τοὺς δώσητε ἁρμοδιότητας πλείονας ἐκείνων, τὰς ὁποίας ἔχει ὁ Νομάρχης, ὥστε νὰ εἶναι δυνατόν, θέματα, τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν πλείονας Νομοὺς νὰ ἐπιλύωνται ἐπιτοπίως. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἄποψις τὴν ὁποίαν ἐπεκαλέσθην καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπικαλεσθῆτε τηλεγραφήματα, τὰ ὁποῖα ἀποστέλλονται ἀπὸ διαφόρους Νομοὺς καὶ τὰ ὁποῖα προδίδουν, ἕνα νοσηρὸν τοπικισμόν. Ἄλλωστε ἔχομεν τὸ χαρακτηριστικὸν συναδέλφου, ὅπου ἐνῷ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐσωτερικῶν ἐγένετο μία ψηφοφορία περὶ διατηρήσεως τῶν Γενικῶν Διοικήσεων Ἠπείρου καὶ Κρήτης, οὗτος διὰ μὲν τὴν διατήρησιν τῆς Γενικῆς Διοικήσεως Ἠπείρου ἐψήφισε, διὰ δὲ τὴν Γενικὴν Διοίκησιν Κρήτης δὲν ἐψήφισεν. Ἰδοὺ ὅτι πρόκειται περὶ καθαροῦ τοπικισμοῦ.

§62Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἡ ἀπάντησις θὰ εἶναι εἰς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον λέγω. Εἰς τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα ὑπάρχει τὸ σύστημα τῶν Νομῶν. Ὡς παράδειγμα θὰ φέρω τὰς Πάτρας, ὅπου ὑπάρχει ὁ μηχανολόγος, ὁ ὁποῖος ἐλέγχει τὰ αὐτοκίνητα τῶν Νομῶν Ἠλείας, Ἀχαΐας, Αἰτωλοακαρνανίας, Ζακύνθου καὶ ἴσως καὶ Κερκύρας. Ὑπάρχει ἐκεῖ ὁ Ἐπιθεωρητὴς τῶν Δημ. Ἔργων καὶ ἄλλοι Ἐπιθεωρηταί. Οἱ Ἐπιθεωρηταὶ αὐτοί, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν περιφερειακὰ ἀνεξάρτητα ὄργανα, ἄριστα ἐπιτελοῦντα τὸ καθῆκον των, χωρὶς νὰ παρουσιάζεται οὐδεμία ἀνωμαλία. Βεβαίως, θὰ ἦτο δυνατὸν εἰς ἕκαστον Νομὸν νὰ ἔχωμεν ἰδίας ὑπηρεσίας, ἐὰν εἴμεθα Κράτος πλούσιον. Ἀλλ’ ἐπειδὴ εἴμεθα Κράτος πτωχόν, ἔχομεν τὸ σύστημα αὐτό, τὸ ὁποῖον ἰσχύει καὶ ἐφαρμόζεται ἄνευ ἀνωμαλιῶν, διότι ὁ ἐπιθεωρητὴς εἶναι εἰς τὰς Πάτρας καὶ ἐγκρίνει ἁπλῶς, ὡς πρὸς τὰ Δημ. Ἔργα τὰς μελέτας τοῦ Νομάρχου. Δὲν ἔχει ἄλλας ὑπηρεσίας. Διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, ἐνῷ μέχρι τώρα δὲν ἔδιδεν ἀναφορὰν εἰς τὸν Νομάρχην, εἶναι ὑποχρεωμένος, διὰ τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα γίνονται εἰς τὸν ἕτερον Νομὸν καὶ ὄχι τὸν Νομὸν τῆς ἕδρας του, νὰ ἀναφέρῃ εἰς τὸν Νομάρχην σχετικῶς, καὶ ὁ Νομάρχης ἔχει δικαίωμα νὰ ἀναστείλῃ ἐπὶ ἕνα μῆνα τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων καὶ νὰ ἀναφέρῃ σχετικῶς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ὥστε νὰ εὑρεθῇ καὶ ὁ ἐπιθεωρητὴς ὑπὸ κρίσιν. Συνεπῶς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ ζημία, διότι ἔχομεν ἤδη ἐν ἰσχύϊ τὸ σύστημα αὐτό. Ἀνεξαρτήτως ὅμως αὐτοῦ καὶ εἰς τὴν Κρήτην οἱ ἐπιθεωρηταὶ ἑδρεύουν εἰς τὰ Χανιὰ καὶ ἑπομένως ἐὰν ἐπέλθῃ ἀνωμαλία τις ὅσον ἀφορᾷ τὸν Νομὸν Λασηθίου, ἡ ἀνωμαλία αὐτή, θὰ ὑφίστατο καὶ ἐπὶ Γενικῆς Διοικήσεως. Μάλιστα τώρα εἶναι καλύτερα, διότι ὁ Νομάρχης ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐπεμβαίνῃ εἰς ὡρισμένα θέματα τῆς ἁρμοδιότητός του. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν Γενικὴν Διοίκησιν Δωδεκανήσου, ἔχομεν δικαίαν μεταχείρισιν, διότι ἡ Δωδεκάνησος εἶναι μία περιφέρεια, ἡ ὁποία ἀπὸ ἑπταετίας περιῆλθεν εἰς τὴν μητέρα Ἑλλάδα καὶ συνεπῶς ἔδει νὰ τύχῃ τῆς ἰδίας μεταχειρίσεως οἵας τυγχάνουν καὶ οἱ ἄλλοι Νομοί. Δι’ αὐτὸ λέγει: «Ὁ Νομάρχης Δωδεκανήσου ἀσκεῖ ἐν τῇ περιφερείᾳ του, καὶ τὰς ἃς μέχρι τῆς ἐνάρξεως τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος ἤσκει ὁ Γενικὸς Διοικητὴς Δωδεκανήσου ἁρμοδιότητας, κατὰ τὸ ἰσχῦον ἐν Δωδεκανήσῳ εἰδικὸν νομοθετικὸν καθεστώς, ὅπερ διατηρεῖται καὶ μετὰ τὴν ἰσχὺν τοῦ παρόντος νόμου, διατηρουμένων ἅμα καὶ τῶν ὑπὸ τῶν διατάξεων τούτων προβλεπομένων συμβουλίων καὶ ἐπιτροπῶν». Εἶναι ἓν ἄρθρον, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ πᾶν ὅ,τι ἐγένετο ἕως τώρα ἐν Δωδεκανήσῳ. Εἰς τὸ σχέδιον, τὸ ὁποῖον εἶχα καταθέσει ἔλεγα ὅτι, ἐν Δωδεκανήσῳ δύναται ὁ Νομάρχης νὰ ἔχῃ καὶ τὸν τίτλον τοῦ Διοικητοῦ. Τὸ πρᾶγμα αὐτὸ ἦτο ἁπλῶς αἰσθηματικόν, διότι οὐδεμίαν ἄλλην σημασίαν ἔχει. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἠθέλησε νὰ τὸ ἀπορρίψῃ καὶ ἐγὼ δὲν ἔφερα ἀντίρρησιν. Βλέπετε, συνεπῶς, ὅτι τὸ ἄρθρον αὐτὸ διασφαλίζει ἐν Δωδεκανήσῳ ἀπολύτως τὸ ὑφιστάμενον καθεστώς, μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι, ἀντὶ ὁ Γενικὸς Διοικητὴς νὰ ὀνομάζεται Γενικὸς Διοικητής, θὰ ὀνομάζεται Νομάρχης. Θὰ ἔχῃ τὰ αὐτὰ δικαιώματα. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς ὑφισταμένας ὑπηρεσίας, ὅλαι αὐταί, ἐφόσον εἶναι ἀνάγκη, παραμένουν. Ὑπάρχει δὲ καὶ τὸ δικαίωμα ἐκ τοῦ νόμου 1767 καὶ ἐὰν ἄλλη τις ὑπηρεσία θὰ εἶναι ἀναγκαία νὰ ἱδρυθῇ ἐν Δωδεκανήσῳ, νὰ ἱδρυθῇ. Ὡς ἐπίσης ὑπάρχει καὶ ἡ δυνατότης ὑπηρεσία τις, ἡ ὁποία δὲν εἶναι ἀναγκαία καὶ ἡ ὁποία, εἴτε χαριστικῶς, εἴτε διότι ἔτυχεν ὡς συσταθεῖσα κατὰ τὴν πρώτην προσάρτησιν, νὰ παραμείνῃ ἕως σήμερον, νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ καταργηθῇ. Συνεπῶς, δὲν εἶναι πρέπον νὰ παραπονοῦνται οἱ ἀγαπητοὶ καὶ φίλοι ἐκ Δωδεκανήσου συνάδελφοι, τοὺς ὁποίους ἐπεθύμουν ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ τοὺς εὐχαριστήσω. Ἐὰν ὅμως ἔπραττα τοῦτο, νὰ ἀφήσω Γενικὴν Διοίκησιν ἐν Δωδεκανήσῳ, τότε φοβοῦμαι ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν ὁ Δωδεκανησιακὸς λαὸς νὰ χολωθῇ, διότι θὰ εἶχε διάφορον μεταχείρισιν ἀπὸ ὅλους τοὺς ἄλλους Νομοὺς τῆς Ἑλλάδος. Ὅπως ὁ Πελοποννησιακὸς λαός, ὁ ὁποῖος ἐτήρησε τὰ ἐθνικά του ἰδεώδη, τόσον ὅσον ὅλοι γνωρίζομεν, ἔτσι καὶ ὁ Δωδεκανησιακὸς λαός, ὁ ὁποῖος προσηρτήθη εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐσχάτως, ἤμην καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ ἐπεθύμει νὰ ἔχῃ τὰ αὐτὰ δικαιώματα καὶ τὰ αὐτὰ καθήκοντα μὲ ἐκεῖνα, ὅλων τῶν ἄλλων Νομῶν τῆς χώρας. Ἡμεῖς ἀνεξαρτήτως τοῦ ἐὰν ὁ Δωδεκανησιακὸς λαὸς θὰ ἤθελε νὰ ἔχῃ τὰ αὐτὰ δικαιώματα, τοῦ ἐδώσαμεν πλήρη τοιαῦτα, διότι τοῦ ἀξίζει καὶ εἶναι πρέπον.

§63Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Σᾶς εὐχαριστοῦμεν δι’ ὅλα ὅσα εἴπατε διὰ τὸν Δωδεκανησιακὸν λαόν. Ἀλλά, ἤθελα νὰ σᾶς εἴπω ὅτι, πρῶτον δὲν ἔχει εὐθυγραμμηθῇ ἀπολύτως εἰς ὅλα τὰ ζητήματα ἡ ἐνσωμάτωσις τῆς Δωδεκανήσου μὲ τὴν Ἐπικράτειαν. Ἐπὶ πλέον, ὑπάρχει τὸ γεγονὸς ὅτι εἰς τὴν Δωδεκάνησον, λόγῳ τῆς γεωγραφικῆς της θέσεως καὶ λόγῳ τῆς παραδόσεως, ὁ λαὸς ἐκεῖ συνήθισε νὰ λέγῃ «Γενικὸν Διοικητήν». Μέχρις ὅτου εὐθυγραμμηθῇ ἀπολύτως ἡ ἐνσωμάτωσις νὰ παραμείνῃ Γενικὴ Διοίκησις ὥστε ἡ αἴγλη καὶ τὸ κῦρος τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ νὰ διατηρηθῇ ἐπ’ ὀλίγον χρόνον μέχρι τῆς ἐνσωματώσεως αὐτῆς.

§64Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἐὰν δὲν καταχρῶμαι τῆς ὑπομονῆς τῆς Βουλῆς θὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις. Νομίζω, κύριοι, ὅτι ἡ κατάργησις τῆς Γενικῆς Διοικήσεως Δωδεκανήσου, ἀποτελεῖ ἐθνικὸν ὀλίσθημα. Τὸ λέγω ἐν πλήρει συνειδήσει τοῦ τί ὑποστηρίζω ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Εἶναι πρωτάκουστον, εἰς περιοχὴν ἀπελευθερωθεῖσαν μόλις πρὸ ἑπτὰ χρόνων, νὰ θέλωμεν νὰ ἐπιβάλωμεν τὴν διοικητικὴν ὁμοιομορφίαν ἐν σχέσει μὲ τὰ ἄλλα διαμερίσματα τοῦ Κράτους. Ἡμεῖς ἐπεμείναμεν εἰς τὸ σχέδιον τὸ ὁποῖον ἔδιδε μίαν μέσην λύσιν καὶ ὡμιλοῦσε περὶ Διοικήσεως Δωδεκανήσου. Δὲν ἠμπορῶ νὰ ἀντιληφθῶ τὴν νοοτροπίαν τῶν συναδέλφων τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, οἱ ὁποῖοι δὲν γνωρίζω ἀπὸ ποῖον αἴσθημα ζηλοτυπίας κινούμενοι, ἠθέλησαν νὰ μεταβληθῇ ἡ ἀρχικὴ ἄποψις τῆς Κυβερνήσεως καὶ δὲν ἀντιλαμβάνομαι διατί ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργός, ὁ ὁποῖος εἶναι κοινωνὸς τῶν αἰσθημάτων μου καὶ τῶν πραγματικῶν συνθηκῶν τῆς Δωδεκανήσου, ἐδέχθη τὴν μεταβολὴν αὐτήν. Νομίζω, ὅτι ἐν τῇ ὁλομελείᾳ τοῦ Σώματος, δὲν θὰ δεχθῶμεν τὸ ὀλίσθημα εἰς τὸ ὁποῖον παρεσύρθησαν τὰ μέλη τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Κύριε ὑπουργέ, ὑπάρχει καὶ ζήτημα οὐσίας. Διότι καταρρέει ἡ ὑπαλληλικὴ ἱεραρχία ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς τὴν Δωδεκάνησον καὶ ἑπομένως ὁ Νομάρχης δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ ἀσκήσῃ τὰς ἁρμοδιότητας τὰς ὁποίας ἤσκει ὁ Γενικὸς Διοικητής. Καὶ δὲν θὰ ὑπάρχῃ καὶ οἰκονομικὴ πολιτικὴ εἰς τὴν Δωδεκάνησον.

§65Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Θὰ κρατήσῃ εἰδικὸν καθεστὼς εἰς τὴν Δωδεκάνησον.

§66Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἐὰν μοῦ εἴπητε ὅτι διατηρεῖται ἡ ὑπαλληλικὴ ἱεραρχία ὡς ἔχει, βέβαια εἶναι μία ἀνακούφισις. Ἐὰν μὲ διαβεβαιώσητε ὅτι θὰ παραμείνῃ ὡς πρωτεύων διατάκτης ὁ Νομάρχης εἶναι βέβαια μία ἀνακούφισις.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, κ. Ζίγδη. Νομίζω ὅτι κάμνετε ἀγόρευσιν.

§68Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, κ. Πρόεδρε, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἡ διακοπή μου μία συνήθης διακοπή. Νομίζω, ὅτι θὰ ὑπολειφθῶ τοῦ καθήκοντός μου ὡς Δωδεκανησίου καὶ ὡς βουλευτοῦ, νὰ μὴ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ἐπὶ μιᾶς ἐνεργείας, ἡ ὁποία θὰ ἀποτελέσῃ ὀλίσθημα μὲ συνεπείας ἀσταθμήτους. Κύριε ὑπουργέ, εἶναι οἱ ἀστάθμητοι λόγοι εἰς τὴν Δωδεκάνησον, οἱ ὁποῖοι ἐπιβάλλουν ὅπως ὁ ἐκπρόσωπος τῆς Κυβερνήσεως ἐκεῖ εἶναι πρόσωπον ἀνωτέρας στάθμης τοῦ συνήθους Νομάρχου. Διότι ὑπάρχουν σοβαρώτατοι ἐθνικοὶ λόγοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ζυγίζονται καὶ δὲν μετροῦνται. Καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς, διότι δὲν ἠμπορῶ νὰ προχωρήσω περισσότερον κάμνω μίαν ἔκκλησιν. Ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν δὲν διατηρήσῃ τὴν Γενικὴν διοίκησιν τοὐλάχιστον νὰ μὴ ἀποστῇ τῆς ἀρχικῆς της ἀπόψεως νὰ ἔχῃ Διοίκησιν εἰς τὴν Δωδεκάνησον, διὰ νὰ στείλῃ ἄνθρωπον ηὐξημένου κύρους, μεγαλυτέρας ὁλκῆς. Ἐὰν κρατῆτε Ὑπουργὸν Βορείου Ἑλλάδος διατὶ τὸν κρατεῖτε; Εἰς μίαν περιφέρειαν, τὴν ὁποίαν παρακολουθοῦν καὶ φίλοι καὶ ἐχθροὶ αὐτὴν τὴν στιγμήν, νὰ στείλετε ἕνα ἄνθρωπον κύρους καὶ ὁλκῆς, ὁ ὁποῖος νὰ κρατήσῃ ἐκεῖ τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα, ὁ ὁποῖος νὰ δώσῃ ὅλον τὸν παλμὸν καὶ ὅλον τὸ περιεχόμενον τῆς ἐλευθέρας ζωῆς.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐάν τις τῶν κ. κ. συναδέλφων, ἐπιθυμῇ διακοπήν, μὲ ἄδειαν τοῦ κ. ὑπουργοῦ, παρακαλῶ νὰ περιορίζεται εἰς διακοπήν.

§70Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ὁ τίτλος τοῦ Διοικητοῦ ὁ ὁποῖος ἦτο εἰς τὸ πρὸ τῆς ἀνατυπώσεως σχέδιον δὲν ἦτο τί ἕτερον, παρὰ μία λέξις αἰσθηματική, διότι ἀνεφέρετο, ὅτι ὁ Νομάρχης Δωδεκανήσου δύναται νὰ ἀποκαλῆται καὶ Διοικητής. Συνεπῶς, δὲν ἐμειώθησαν οὐδόλως ἐκ τοῦ τίτλου, δικαιώματα, οὐδὲ θὰ ηὐξάνοντο ἐὰν ἔμενεν ὁ τίτλος ἐκεῖνος. Ἐγώ, ὅπως ἐδήλωσα εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, οὐδεμίαν ἀντίρρησιν θὰ εἶχον, ἢ νὰ ἔμενεν ἢ νὰ ἀπηλείφετο ὁ τίτλος, καὶ δι’ αὐτὸ ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, διὰ πλειοψηφίας μεγάλης, ἀπεφάσισε τὴν ἀπάλειψιν τοῦ τίτλου.

§71Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΔΗΣ. Διὰ πλειοψηφίας μικρῆς.

§72ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὁ τίτλος εἶναι ποὺ δίδει τὸ κῦρος ἢ τὸ πρόσωπον; Ἠμπορεῖ νὰ εἶναι Γενικὸς Διοικητὴς καὶ νὰ εἶναι πολὺ κατώτερον πρόσωπον καὶ νὰ εἶναι Νομάρχης καὶ νὰ εἶναι μεγαλυτέρας ἀξίας.

§73Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ ὑπάρχῃ ἓν συμβούλιον ἀποτελούμενον ἀπὸ ἐξαιρετικοὺς λειτουργούς, καὶ ἄλλα πρόσωπα ἄξια λόγου, τὸ ὁποῖον νὰ ἐφορεύῃ διὰ τοῦ κύρους του εἰς τὴν διατήρησιν τῶν ἁρμοδιοτήτων ἐκείνων, τὰς ὁποίας δίδομεν πρὸς τοὺς Νομάρχας ἢ νὰ γνωματεύσῃ ἐπὶ μειώσει τῶν ἁρμοδιοτήτων αὐτῶν. Ἀκριβῶς ἡ σύνθεσις τοῦ Συμβουλίου, ὡς τὴν ἀναγινώσκετε εἰς τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον, εἶναι τοιαύτη ὥστε νὰ δίδῃ πλήρη ἐγγύησιν, ὅτι αἱ συνέπειαι ἐπὶ τῆς ἀφαιρέσεως ἢ ἐπὶ τῆς παροχῆς τῶν ἁρμοδιοτήτων θὰ ὑπάρξουν πλήρεις καὶ οἱ φόβοι, οἱ ὁποῖοι, ἐξεφράσθησαν ἀπὸ ἀγορεύσαντας τινὰς συναδέλφους, νὰ εἶναι ἕωλος. Τοῦ συμβουλίου προεδρεύει ὁ Πρόεδρος τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας, δύναται ὅμως ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁσάκις ἐπιθυμῇ, καὶ νὰ καλῇ καὶ νὰ προεδρεύῃ τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἀποκεντρώσεως. Τὸ ἄρθρον 29 εἶναι ἓν σπουδαιότατον ἄρθρον καὶ ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῶν διατάξεων τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ. Εἶναι ἓν ἄρθρον, τὸ ὁποῖον περιέχει ὀργανωτικὰς διατάξεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι τοιαῦται, ὥστε νὰ ἐπιτρέπουν καὶ νὰ ἐπιβάλουν εἰς ὑπαλλήλους ἐκ τῶν καλλιτέρων τοῦ Κέντρου, ὑποχρεωτικῶς νὰ ὑπηρετοῦν εἰς τὴν περιφέρειαν. Διὰ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ δύνανται καὶ νὰ ἀναπτύσσωνται καὶ νὰ συμπτύσσωνται αἱ ὑπηρεσίαι, οὐδεὶς δὲ ὑπάλληλος δύναται νὰ προαχθῇ εἰς ἀνώτερον βαθμόν, ἐὰν δὲν ἔχῃ ὑπηρετήσει ἐπὶ 4 τοὐλάχιστον ἔτη εἰς τὴν ἐκτὸς τῆς διοικήσεως Πρωτευούσης, περιφέρειαν. Ἐλπίζω, ὅτι τὸ ἄρθρον αὐτὸ θὰ ἀναγκάσῃ ὅλους τοὺς καλοὺς ὑπαλλήλους, ὅσοι εἰσέρχονται εἰς τὸ κλάδον διὰ νὰ σταδιοδρομήσουν, οἱ ἴδιοι νὰ θελήσουν καὶ νὰ ζητήσουν τὴν τοποθέτησίν των εἰς τὴν περιφέρειαν, διότι ἡ μὴ ὑπηρεσία, ἡ μὴ παραμονή, εἰς τὴν ἐκτὸς τῆς πρωτευούσης περιφέρειαν, τὴν ἐπαρχίαν, θὰ συνεπάγεται τὴν παραμονὴν εἰς τὸν αὐτὸν βαθμόν. Αἱ ἄλλαι διατάξεις τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ, τὰς ὁποίας παρακαλῶ νὰ ἀναγνώσετε εἶναι τοιαῦται, ὥστε νὰ δυνάμεθα νὰ βασίσωμεν, νὰ ἐλπίσωμεν, ὅτι θὰ πληρωθῶσι δι’ ἀρίστων ὑπαλλήλων, αἱ περιφέρειαι. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ, ὀφείλω νὰ πληροφορήσω τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ὅτι ἤρξατο ἤδη εἰς τὰ Ὑπουργεῖα ἡ προπαρασκευαστικὴ ἐργασία ἀποστολῆς εἰς τὴν ἐπαρχίαν ὅλων τῶν ὑπαλλήλων ἐκείνων τοῦ Κέντρου, οἱ ὁποῖοι ὡς ἐκ τῆς μειώσεως τῆς ἐργασίας τῶν Ὑπουργείων, θὰ ὀφείλουν ὑποχρεωτικῶς νὰ ἐπανδρώσουν τὴν περιφέρειαν. Δὲν νομίζω, ὅτι θὰ ὑπάρξῃ ὑπάλληλος, ὁ ὁποῖος θὰ θελήσῃ νὰ καταβάλῃ προσπάθειαν, ν’ ἀποφύγῃ τὸ ἐθνικὸν αὐτὸ καθῆκον. Ἐὰν ὅμως ὑπάρξῃ τοιοῦτος, θὰ πρέπει νὰ εἶναι βέβαιος, ὅτι θὰ εὕρῃ ἰσχυρὰν τὴν ἀντίδρασιν τοῦ Κράτους. Διὰ νὰ ἐπιτύχῃ ἡ ἀποκέντρωσις πρέπει νὰ εἶναι ἐπιθυμία ὁλοκλήρου τοῦ πολιτικοῦ κόσμου καὶ ἰδιαιτέρως τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἡμῶν καὶ τῶν ἄλλων, αἱ ὁποῖαι θὰ διαδεχθοῦν αὐτήν. Ἐὰν ὑπάρξῃ Κυβέρνησις ἐπιθυμοῦσα τὴν ἐπιτυχίαν, ὁ θεσμὸς θὰ ἐπιτύχῃ, ἐὰν ὅμως αἱ Κυβερνήσεις δὲν τὸ ἐπιθυμοῦν, τότε δύνανται καὶ διὰ νόμου νὰ καταργήσουν πᾶσαν διάταξιν δεσμευτικὴν τῆς ἐπιτυχίας τοῦ νόμου, τὴν ὁποίαν περιλαμβάνει τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον.

§74Γ. ΜΟΔΗΣ. Καὶ τῆς κοινῆς γνώμης ἔχει ἀνάγκην.

§75Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Μάλιστα. Δὲν θὰ ἐνδιατρίψω εἰς τὰς ἄλλας διατάξεις, παρὰ μόνον τὴν τοῦ ἄρθρου 18. Ὅπως γνωρίζετε, σήμερον ὑπάρχουν ὑπηρεσίαι ποὺ δὲν εὑρίσκονται ἐντὸς τοῦ Νομοῦ, ὑπάρχουν π.χ. Δασαρχεῖα, τὰ ὁποῖα ἐφορεύουν ἐπὶ ἄλλων Νομῶν. Ὑπάρχουν διάφοραι ἄλλαι ὑπηρεσίαι, αἱ ὁποῖαι ἐλέγχουν καὶ ἐπὶ ἑνὸς καὶ ἐπὶ ἄλλου Νομοῦ. Διὰ τοῦ ἄρθρου 38 λέγεται τὰ ἑξῆς: (Ἀναγινώσκει). «Διὰ Β. Δ. (Βασιλικῶν Διαταγμάτων καὶ ὄχι Διατάγματος) ἐκδιδομένων προτάσει..... δύνανται νὰ τροποποιηθοῦν αἱ κατὰ τόπους ἁρμοδιότητες ἐπὶ τῷ τέλει τῆς κατὰ τὸ δυνατὸν συμπτύξεως πρὸς τὰ ὅρια τῶν Νομῶν καὶ τῶν ἐπαρχιῶν». Ἀντιλαμβάνεσθε τὴν σημασίαν τῆς διατάξεως, ἰδίᾳ δι’ ἐκείνους, οἵτινες κατάγονται ἐξ ἐπαρχιῶν.

§76Ε. ΜΠΑΚΛΑΤΖΗΣ. Διὰ τὰ κλιμάκια δὲν θὰ μᾶς εἴπητε τίποτα;

§77Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Δὲν ὁμιλοῦμεν ἐπὶ τῶν σκέψεων, ἡ παροῦσα συζήτησις εἶναι συζήτησις μόνον ἐπὶ τῶν διατάξεων, αἱ ὁποῖαι περιλαμβάνονται εἰς τὸ νομοσχέδιον. Κύριοι βουλευταί, κάμνω ἔκκλησιν πρὸς ὅλας τὰς παρατάξεις νὰ ἀγαπήσουν τὸ νομοσχέδιον καὶ νὰ ἔχετε τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἀγαπῶντας αὐτὸ καὶ προσπαθῶντας νὰ τύχῃ καλῆς ἐφαρμογῆς, ὄχι μόνον ἐξυπηρετοῦμεν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι μᾶς ἔστειλαν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ἀλλ’ ἐξυπηρετοῦμεν καὶ ἀνυψῶμεν τὸν Κοινοβουλευτισμόν, διότι θὰ δυνηθῶμεν ἀπερίσπαστοι νὰ ἐπιδοθῶμεν εἰς τὰ κύρια ἡμῶν ἔργα, τὰ ὁποῖα εἶναι ὁ ἔλεγχος, ἡ μελέτη εἴτε τῶν σχεδίων νόμων, εἴτε τῶν προτάσεων νόμων καὶ τῶν γενικῶν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν εἴτε τὸ Ἔθνος ὁλόκληρον, εἴτε τὰς περιφερείας ἀπὸ τὰς ὁποίας καταγόμεθα. Θὰ δυνάμεθα βέβαια, κατὰ χρόνον, ὄχι ὅμως μεγάλον, νὰ παρακολουθῶμεν τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα λύονται καὶ εἰς τὰς Νομαρχίας ἀλλὰ ὁ χρόνος κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ εὑρισκώμεθα ἐδῶ εἰς τὴν πρωτεύουσαν, εἶναι χρόνος πολύτιμος, τὸν ὁποῖον θὰ δυνάμεθα νὰ καταναλίσκωμεν εἰς τὰ κύρια ἡμῶν ἔργα. Εὔχομαι καὶ ἐλπίζω, τὸ σχέδιον αὐτό, ὅταν μὲ τὴν εὐλογίαν σας καὶ μὲ τὴν ψῆφον σας θὰ γίνῃ νόμος, θὰ πληρώσῃ ὅλας ἐκείνας τὰς ἐλπίδας, τὰς ὁποίας ἡμεῖς καὶ ὁ λαὸς ἔχομεν. Δὲν θέλω νὰ εἴπω ὅτι τὸ σχέδιον αὐτὸ δὲν ἔχει τυχὸν καὶ ἀτελείας. Εἶναι ἀνθρώπινον ἔργον. Ὀφείλω μόνον νὰ σᾶς δώσω τὴν διαβεβαίωσιν ὅτι ὑπῆρξεν ἔργον μεγάλης προσοχῆς καὶ μεγάλης μελέτης, ὥστε νὰ ἐπιτευχθῇ κατὰ τὸ δυνατὸν ἀρτιώτερον. Ὡς ἔργον ὅμως ἀνθρώπινον θὰ ἔχῃ ἀτελείας. Αἱ ἀτέλειαι δὲν θὰ φανοῦν ἐν τῇ ἐφαρμογῇ του. Ὅλοι ἂς βοηθήσωμεν τὰς ἀτελείας αὐτάς, ὅταν θὰ φανοῦν, νὰ τὰς ἄρωμεν. Ὅλοι ἂς βοηθήσωμεν νὰ καταστῇ ἐν τῇ πράξει ὅσον τὸ δυνατὸν τελειότερον. Μὲ τὴν πεποίθησιν αὐτὴν καὶ διότι εἶδον ἀπὸ τὴν συζήτησιν, ἡ ὁποία ἐγένετο εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ἀπὸ τὴν συζήτησιν, ἡ ὁποία ἐγένετο ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ εἰς πόσον ὑψηλὸν ἐπίπεδον καὶ μὲ πόσην κατανόησιν ἐγένετο ἡ συζήτησις αὐτή, ἐπιθυμῶ νὰ σᾶς εὐχαριστήσω θερμῶς καὶ νὰ σᾶς διαβεβαιώσω, ὅτι καὶ ὡς βουλευτὴς καὶ ὡς ἰδιώτης καὶ ὡς ὑπουργός, ὅ,τι ἐξαρτᾶται ἀπὸ ἐμέ, θὰ προσπαθήσω καὶ ἐγώ, ὥστε νὰ βοηθήσω εἰς τὴν καλυτέραν του ἐφαρμογήν. (Χειροκροτήματα ἐξ ὅλης τῆς αἰθούσης).

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίρρησις ἐπὶ τῶν πρακτικῶν τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως;

§79ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι ὄχι.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως, τῶν ὁποίων ἡ ἐπικύρωσις ἔχει ἀναβληθῆ προσωρινῶς, λόγῳ τῆς μὴ ἐγκαίρου διανομῆς αὐτῶν, καὶ ἄρχεται ἡ βʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Γ. Μόδης.

§82Γ. ΜΟΔΗΣ. Ἐφ’ ὅσον ἡ διοικητικὴ περιφέρεια τοῦ νομοσχεδίου θὰ εἶναι ὁ Νομός, εἶναι προφανές, ὅτι τὰ πάντα καὶ ὅλοι οἱ νόμοι καὶ οἱ προφῆται θὰ κρέμωνται ἀπὸ τὸν Νομάρχην. Πάντοτε δὲ τὰ πρόσωπα εἶναι ἡ ἐπιτυχία πολλῶν νόμων. Εἰς τὴν προκειμένην δὲ περίπτωσιν, ἡ ἐπιτυχία θὰ ἐξαρτᾶται κατ’ ἐξοχὴν καὶ ὁλοκληρωτικῶς, ἀπὸ τὴν ποιότητα τῶν Νομαρχῶν, τοὺς ὁποίους θὰ ἔχωμεν. Ἐγὼ βέβαια, εἶχα τὴν ἀρχὴν ὅτι ἔπρεπε νὰ γίνουν αἱ περιφέρειαι 13–14 ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ἐκρίθη ἔτσι, πρέπει νὰ προσέξωμεν, ὥστε νὰ ἔχωμεν τὰ καλύτερα πρόσωπα διὰ τὸν θεσμὸν τοῦ Νομάρχου. Ὁ κ. Παπαθανάσης, ἀνέπτυξε προχθὲς μίαν θεωρίαν ἥκιστα παραδεκτήν. Εἶπεν, ὅτι οἱ Νομάρχαι εἰς τὸ μέλλον, οἱ ὁποῖοι θὰ διορίζωνται ἀπ’ εὐθείας ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν χωρὶς κανένα περιορισμόν, δὲν θὰ εἶναι Νομάρχαι τοῦ κόμματος, ἀλλὰ τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ τοῦ λέγω: Ἡ Κυβέρνησις, ἐφ’ ὅσον ἔχει τὴν εὐθύνην τῆς ὅλης διοικήσεως καὶ διακυβερνήσεως τῆς χώρας, ἔχει τὸ δικαίωμα καὶ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐπιλέξῃ τὰ κατάλληλα πρόσωπα. Βέβαια, δύο καλὰ ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ εἰς τὴν διάκρισιν αὐτήν, ὅτι ὁ Νομάρχης θὰ εἶναι ἐκπρόσωπος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὄχι τοῦ κόμματος. Ἐφ’ ὅσον εἰς ὅλα τὰ Κοινοβουλευτικὰ πολιτεύματα, ἡ Κυβέρνησις ἀπορρέει ἀπὸ τὴν πλειοψηφίαν, ἑπομένως κόμμα καὶ Κυβέρνησις, ταὐτίζονται εἰς σάρκαν μίαν. Ἐπὶ πλέον, ἡ θεωρία ἡ ἄλλη, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι ὑπεύθυνος διὰ τὴν ὅλην διοίκησιν εἶναι πολὺ παλαιά. Παλαιότερον, εἰς τὴν ἰδίαν τὴν Ἀγγλίαν, ἐθεωρεῖτο ὅτι εἶχε δικαίωμα καὶ ὑποχρέωσιν ἡ Κυβέρνησις ἐρχομένη εἰς τὴν ἐξουσίαν, νὰ ἀλλάξῃ σύμπαντας τοὺς ὑπαλλήλους καὶ νὰ βάζῃ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα νὰ ἐμπνέουν τὴν ἐμπιστοσύνην αὐτῆς καὶ τὰ ὁποῖα θὰ εἶναι ὑπεύθυνα. Εἶναι τὸ σύστημα Σπόϊλς. Ἀλλὰ γρήγορα ἐκατάλαβαν, ὅτι ὑπὸ αὐτὰς τὰς προϋποθέσεις, διοίκησις πραγματικὴ δὲν ἠμποροῦσε νὰ ὑπάρξῃ καὶ ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας, τὸ κυβερνοῦν κόμμα πολὺ ὀλίγα θετικὰ κέρδη ἀπεκόμιζεν ἀπὸ τοιούτους ἐξαρτωμένους ἀπ’ εὐθείας καὶ εἰς αὐτὸ μόνον ἀποβλέποντας ὑπαλλήλους. Ἡ γνώμη, ἡ ἰδική μου, εἶναι ὅτι θὰ ἔπρεπε κάποτε νὰ ἀποκτήσωμεν καὶ Νομάρχας, οἱ ὁποῖοι νὰ μὴ ἀλλάζουν μὲ κάθε ἀλλαγὴν Κυβερνήσεως. Βέβαια δὲν ἠμπορῶ νὰ εἴπω, ὅτι μὴ........................................

§83Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερ.). Ἔχετε τὴν καλωσύνην, ἐπειδὴ ἔχομεν εἰσέλθει εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, εἰς τὸ σχετικὸν ἄρθρον νὰ τὸ συζητήσωμεν; Εἰς τὸ ἄρθρον 24.

§84Γ. ΜΟΔΗΣ. Δὲν εἶμαι καὶ πολὺ ἐνθουσιασμένος ἀπὸ τὸν τρόπον ποὺ ἤλλαζαν οἱ Νομάρχαι τὸ 1949, οὔτε καὶ ἀπὸ τὸ ἄλλο σύστημα ποὺ ἐφηρμόσθη. Τότε, κατηρτίσθη μία Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία ὑπεδείκνυεν ὡς Νομάρχας νέους, οἱ ὁποῖοι ἔπρεπε νὰ εἶχον κάμει ἀπαραιτήτως σπουδὰς εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ νὰ εἶχον συγγράψει καὶ ἓν σύγγραμμα εἰς ξένην γλῶσσαν. Νέα παιδιά. Ἀπὸ αὐτοὺς μερικοὶ ἐξειλίχθησαν εἰς πολὺ καλοὺς Νομάρχας, ἀλλὰ ἦσαν ὅλοι ἄπειροι, ἐντελῶς. Καὶ ὡς τότε εἶχον προτείνει, καὶ τώρα προτείνω εἰς τὸν κ. ὑπουργόν, ὅτι πράγματι χρειάζεται νὰ ἔχωμεν Νομάρχας μὴ συνδεομένους ἀμέσως μὲ τὸ κόμμα, οἱ ὁποῖοι βεβαίως, ὅπως καὶ εἰς τὴν Γαλλίαν, θὰ ἐξυπηρετοῦν τὰ γενικώτερα συμφέροντα τῆς Κυβερνήσεως ἑκάστοτε ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ εἶναι καὶ ὄργανα τοῦ Κόμματος καὶ Νομαρχιακὸν Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον ἔχομεν καὶ τώρα καὶ ἀπὸ τὸ ὁποῖον εἴδομεν νὰ παρελαύνουν Νομάρχαι ἄπειροι, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ πλέον τῆς μιᾶς περιπτώσεως μᾶς εἶχαν ρεζιλέψει ὡς Κράτος εἰς τὰ ὄμματα τοῦ κόσμου. Εἶναι ἀνάγκη νὰ εἶναι οἱ Νομάρχαι ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἠξεύρουν ὅτι θὰ σταδιοδρομήσουν ὡς Νομάρχαι. Ἐγὼ προτείνω ὅτι θὰ πρέπει νὰ ἀρχίσωμεν νὰ μονιμοποιῶμεν μερικούς, τοὺς καλυτέρους, ἐκ τῶν Διευθυντῶν τῶν Νομαρχιῶν. Νὰ μονιμοποιήσωμεν μερικούς, τοὺς καλυτέρους τῶν Διευθυντῶν καὶ νὰ γίνῃ γνωστὸν ὅτι οἱ εἰσερχόμενοι εἰς τὸν κλάδον θὰ σταδιοδρομήσουν ὡς Νομάρχαι. Ἐγὼ ὑπῆρξα διοικητικὸς ὑπάλληλος καὶ ἔγινα διευθυντής. Ἀλλά, ὅταν εἶδα ὅτι θὰ ἤμουν πάντα ὑφιστάμενος, τὸ ἔσκασα καὶ ἔφυγα.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§86Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ τρόπος τῆς διατυπώσεως τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 1 μᾶς κάμνει διστακτικοὺς καὶ κατὰ τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν ἐξεφράσαμεν τὸν φόβον μήπως τυχὸν αἱ περιφερειακαὶ ὑπηρεσίαι, αἱ Νομαρχίαι, δὲν ἐμπλουτισθοῦν διὰ νέων ἁρμοδιοτήτων, ἀκριβῶς λόγῳ τῆς διατυπώσεως τοῦ ἄρθρου 1. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, εἶπεν ὅτι ἤδη εἶναι ἕτοιμα τὰ Β. Δ. Ἐπειδὴ ἀκόμη διστάζομεν λόγῳ τῆς διατυπώσεως τοῦ ἄρθρου 1 καὶ λόγῳ τῆς ἀντιδράσεως τῶν συμφερόντων, θὰ ἤθελον πρὸς ἱκανοποίησιν τῆς συνειδήσεώς μας, νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. ὑπουργόν, ἐὰν ἔχῃ κανένα τοιοῦτον Διάταγμα ἕτοιμον νὰ μᾶς τὸ ἀναγνώσῃ διὰ νὰ ἴδωμεν πῶς θὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος.

§87Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερ.). Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ περάσετε ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον, νὰ ἴδητε τὸ διάταγμα. Μαζί μου δὲν ἔχω.

§88Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, εἰς τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν καὶ εἰς τὴν σημερινὴν ὁμιλίαν τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ, πολὺς λόγος ἐγένετο, ὅτι διὰ τοῦ ἄρθρου 1 καθιεροῦται τεκμήριον ὑπὲρ τῆς ἁρμοδιότητος τῶν Νομαρχῶν, ἐπὶ τῶν περιφερειακῶν ζητημάτων. Νομίζω, ὅτι ὀρθότερον θὰ ἦτο νὰ ἐλέγαμεν, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ τεκμηρίου, ἀλλὰ ὅτι πρόκειται περὶ τρόπου τοῦ νομοτεχνικοῦ τῆς διατυπώσεως καὶ τοῦ ὁρισμοῦ τῶν ἁρμοδιοτήτων τοῦ Νομάρχου. Ἀντὶ δηλαδή, ὁ νόμος νὰ ὁρίσῃ ἐξαντλητικῶς ποῖαι εἶναι αἱ ἁρμοδιότητες τῶν Νομαρχῶν, ἐπελέξατο τὸν ἀντίθετον νομοθετικὸν τύπον καὶ εἶπεν ὅλας τὰς ἁρμοδιότητας, τὰς ὁποίας ἀσκεῖ ὁ Νομάρχης ἐκτὸς ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι ἐξαιροῦνται διὰ τῶν διατάξεων. Τὸ κριτήριον ἐὰν ἓν σύστημα εἶναι συγκεντρωτικόν, ἢ ἀποκεντρωτικόν, ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸ μέτρον τῆς μεταβιβάσεως τῶν ἁρμοδιοτήτων εἰς τὰ περιφερειακὰ ὄργανα καὶ ἰδίως εἰς τοὺς Νομάρχας. Συνεπῶς, ἐὰν ἡ φυσιογνωμία τοῦ νομοσχεδίου δίδῃ πλήρη ἀποκέντρωσιν, αὐτὸ θὰ ἐξαρτηθῇ ἀπὸ τὰ διατάγματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐκδοθοῦν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς παραγράφου 2 τοῦ ἄρθρου 1. Δὲν ἔχω κανένα φόβον ὅτι τὰ διατάγματα αὐτὰ θὰ δίδουν εὐρεῖαν ἀποκέντρωσιν, διότι ὁ χρόνος ἐντὸς τοῦ ὁποίου θὰ ἐκδοθοῦν βασίμως μᾶς πείθει, ὅτι θὰ ἐκδοθοῦν παρὰ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως καὶ αἱ ἐξαγγελίαι τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, εἶναι τοιαῦται, ὥστε νὰ μᾶς πείθουν ὅτι πράγματι θὰ δοθῇ εὐρεῖα ἀποκέντρωσις. Ἀλλ’ ὑπάρχει ἕνας φόβος, ὁ ὁποῖος διετυπώθη ἐκ μέρους τῶν ρητόρων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ τῆς Συμπολιτεύσεως. Ὅτι διὰ τῆς ἐξουσιοδοτήσεως, ἡ ὁποία δίδεται διὰ τοῦ ἄρθρου 4, ἐξεφράσθη ἡ ἀμφιβολία, ὅτι ἐκεῖνο τὸ «εἰς τὸ μέλλον», θὰ γεννήσῃ ζητήματα εἰς τὸ μέλλον δὲν ἠξεύρομεν ποία Κυβέρνησις θὰ εἶναι, πιστεύω, ὅτι θὰ εἶναι ἡ Κυβέρνησις τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ. Ἀλλὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει, προτείνω ὅπως, εἰς τὴν διατύπωσιν τοῦ ἄρθρου 1, ἐξαρθῇ ἐντονώτερον καὶ διὰ νομικοῦ κανόνος, ὅτι ἡ βασικὴ ἰδέα ἡ διέπουσα τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἡ εὐρεῖα ἀποκέντρωσις. Ἐὰν διατυπωθῇ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, τότε ὁ κίνδυνος, τὸν ὁποῖον ἐπέστησαν οἱ διάφοροι ρήτορες, ἀποτρέπεται, διότι τὰ διατάγματα ὅταν ἐκτραποῦν ἐκ τοῦ κανόνος αὐτοῦ δὲν θὰ θεωροῦνται ἔγκυρα καὶ κατ’ ἐξουσιοδότησιν ἐκδεδομένα παρὰ τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας. Θὰ ἔχωμεν, δηλαδή, τὸν ἔλεγχον τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας, ὅτι τὰ Διατάγματα αὐτὰ, τὰ ἐκτρεπόμενα ἐκ τῆς βασικῆς ἰδέας τῆς ἀποκεντρώσεως, δὲν θὰ εἶναι νόμιμα καὶ θὰ εἶναι ἐκτὸς τῆς ἐξουσιοδοτήσεως. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον προτείνω ἡ διατύπωσις νὰ εἶναι ἡ ἑξῆς: Ὁ Νομάρχης ἀσκεῖ κατὰ κανόνα, —νὰ προστεθοῦν αἱ λέξεις κατὰ κανόνα— καὶ ἀποκλειστικῶς τὰς ἑκάστοτε ἰσχυούσας διοικητικὰς ἁρμοδιότητας τῶν ὑπουργῶν Ἐσωτερικῶν, Προνοίας κλπ. Διὰ τὴν ἐξεύρεσιν ἡ πρότασίς μου εἶναι ἡ ἑξῆς, διὰ νὰ δοθῇ ἐντονώτερος χαρακτὴρ τῆς βασικῆς ἰδέας τῆς ἀποκεντρώσεως: Ὁ Νομάρχης δὲν ἀσκεῖ τὰς ἁρμοδιότητας ἐπὶ ἀντικειμένων τῆς παραγράφου α)... (ἀναγινώσκει)... Καὶ προκειμένου περὶ τῆς β) παραγράφου: Ὅσας κατ’ ἐξαίρεσιν διοικητικὰς ἁρμοδιότητας θέλουσιν ὁρίσει ἐφ’ ἅπαξ ἐκδιδόμενα Β. Δ. τῶν ὑπουργῶν καὶ κατὰ πρότασιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Κατ’ αὐτὸν τρόπον, νομίζω, ὅτι δίδεται ἐντονώτερον καὶ διὰ θετικῆς διατάξεως ἡ βασικὴ ἰδέα τοῦ νομοσχεδίου, δηλαδή, τῆς εὐρείας ἀποκεντρώσεως, οὕτως ὥστε τὰ ἐκδοθησόμενα, ἐπαναλαμβάνω, εἰς τὸ μέλλον Διατάγματα δυνάμει τοῦ ἄρθρου 4, νὰ μὴ δύνανται νὰ παρεκκλίνουν τῆς ἰδέας αὐτῆς καὶ νὰ μὴ δύνανται νὰ ἀφαιροῦν πολλὰς καὶ σημαντικὰς ἁρμοδιότητας ἀπὸ τὸν Νομάρχην.

§89Π. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, κ. ὑπουργέ, νὰ μᾶς δώσητε μίαν διευκρίνισιν ἐπὶ τοῦ ἑξῆς θέματος: Ἡμεῖς, ὡς γνωστὸν εἰς τὴν Θεσσαλονίκην ἔχομεν πάρα πολλὰ νομικὰ πρόσωπα δημοσίου δικαίου, τὴν ἐλευθέραν ζώνην, τὴν Ἔκθεσιν Θεσσαλονίκης κλπ. Ὅλα αὐτὰ τὰ νομικὰ πρόσωπα ἐξαιροῦνται. Θὰ ἤθελα μίαν ἐξήγησιν, ἡ ὁποία νὰ γραφῇ εἰς τὰ πρακτικὰ ὡς ἑρμηνευτικὴ δήλωσις, νὰ ἰδοῦμε τὶ θὰ γίνῃ μὲ τὰ νομικὰ αὐτὰ πρόσωπα.

§90Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερ.). Κύριε συνάδελφε, ὅπου ὑπάρχουν ρηταὶ διατάξεις δι’ ὧν ἀνατίθεται εἰς τὸν Νομάρχην αἱ ἁρμοδιότητες ἐκεῖναι θὰ μείνουν, κατὰ τὰ λοιπὰ θὰ ἰσχύσουν αἱ ὑπάρχουσαι διατάξεις.

§91Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Κύριε ὑπουργέ, πρέπει νὰ προταθῇ τῆς πρώτης παραγράφου τὸ βασικώτερον ἐξ ὅλων, ποῖος θὰ εἶναι ὁ Νομάρχης καὶ ποῖα τὰ προσόντα αὐτοῦ, διότι εἶναι ὀρθότερον νὰ τεθοῦν ὡς ἐπικεφαλὶς αὐτὰ καὶ νὰ ἐπακολουθήσουν αἱ ἁρμοδιότητες.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε βουλευτά, αὐτὸ εἶναι θέμα τοῦ ἄρθρου 24 καὶ συνεπῶς ἐκεῖ θὰ συζητηθῇ ἡ πρότασίς σας.

§93Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, πρέπει νὰ προταχθοῦν τῆς πρώτης παραγράφου, ποῖος θὰ εἶναι ὁ Νομάρχης καὶ ποῖα τὰ προσόντα αὐτοῦ, διότι εἶναι ὀρθότερον νὰ τεθοῦν ὡς ἐπικεφαλὶς αὐτὰ καὶ νὰ ἐπακολουθήσουν αἱ ἁρμοδιότητες. Ἐὰν θέλετε εἰς τὸ ἄρθρον 24 ἀλλάζει τὸ ζήτημα.

§94Γ. ΠΑΜΠΟΥΚΑΣ. Ἐπανέρχομαι εἰς αὐτό, τὸ ὁποῖον ἐτόνισεν ὁ κ. Ἀδαμόπουλος, νομίζω, ὅτι ὀρθότερον θὰ ἦτο νὰ ἐτίθετο ὅτι ὁ Νομάρχης ἀσκεῖ τὰς κατ’ ἐπιταγὴν τοῦ ἄρθρου 99 τοῦ Συντάγματος ἁρμοδιότητας.

§95Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερ.). Κύριε Πρόεδρε, δέχομαι νὰ προστεθῇ «ἐπὶ σκοπῷ ἐκπληρώσεως τῆς ἐν ἄρθρῳ 99 τοῦ Συντάγματος ἐπιταγῆς». Ἐπίσης ἐκ τῆς ἐπεξεργασίας τῶν διαταγμάτων, τὰ ὁποῖα σᾶς ἀνέφερον ἐθεωρήθη ὡς προτιμοτέρα ἡ ἑξῆς διατύπωσις, τῆς περιπτώσεως γʹ τῆς παραγράφου 2 τοῦ ἄρθρου 1 γʹ. Αἱ ἁρμοδιότητες ἐπὶ ἀντικειμένων ἀφορώντων ὁλόκληρον τὴν Ἐπικράτειαν, ἢ ἀνηκόντων εἰς πλείονας Νομούς.

§96Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι γίνεται μία σύγχυσις μεταξὺ Κυβερνητικῶν καὶ διοικητικῶν ἁρμοδιοτήτων. Δὲν καθορίζονται σαφῶς αἱ Κυβερνητικαί ἁρμοδιότητες ἀπὸ τὰς διοικητικὰς ἁρμοδιότητας καὶ δι’ αὐτό, ὑπέβαλον προηγουμένως τὴν διατύπωσιν τοῦ ἄρθρου 1. Ὁ Νομάρχης ἀσκεῖ τὰς διοικητικὰς ἁρμοδιότητας καὶ οὐχὶ Κυβερνητικὴν πολιτικήν. Δὲν εἶναι νοητὸν εἰς ἕνα νομοσχέδιον ἀποκεντρώσεως νὰ ἀναμιγνύωμεν Κυβερνητικὰς ἁρμοδιότητας. Διὰ τοῦτο ἐπρότεινα τὴν προσθήκην τῆς φράσεως «κατὰ κανόνα» ἀσκεῖ τὰς Κυβερνητικὰς ἁρμοδιότητας.

§97Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερ.). Κύριε συνάδελφε, νομίζω, ὅτι ἡ τροπολογία τὴν ὁποίαν ἔκαμα, λύει τὸ θέμα αὐτό.

§98Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δέν λύει ὅμως, κ. ὑπουργέ, τὸ θέμα τῆς εὐρείας ἀποκεντρώσεως, ἐνῷ πρέπει νὰ δώσωμεν ἐντόνως καὶ σαφῶς τὸ νόημα τῆς εὐρείας ἀποκεντρώσεως. (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Βʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Γ. ΠΛΑΤΗΣ).

§99Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Ἐπὶ τῆς παρατηρήσεως, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. συνάδελφος, εὑρίσκω πληρεστέραν καὶ ἀρτιωτέραν τὴν συμπλήρωσιν τοῦ νομοθετήματος διὰ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Παμπούκα, τὴν ὁποίαν ἔκαμε ἀποδεκτὴν ὁ κ. ὑπουργὸς, δηλαδή, τῆς ἐπιταγῆς τοῦ ἄρθρου 99 τοῦ Συντάγματος, διότι, ἐὰν τεθῇ αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ἐπρότεινεν ὁ κ. Ἀδαμόπουλος, περὶ εὐρείας ἀποκεντρώσεως, ἐνδέχεται νὰ μᾶς δημιουργήσῃ θέματα μὲ τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας.

§100Ι. ΚΟΝΤΟΛΕΩΝ. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἡ γενομένη ἀποδεκτὴ ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ, τροπολογία τῆς ἐπιταγῆς τοῦ ἄρθρου 99 τοῦ Συντάγματος, εἶναι ἡ πλέον σαφὴς καὶ πληρεστέρα.

§101Γ. ΠΑΜΠΟΥΚΑΣ. Εἶναι λίαν ἐπικίνδυνον ἐὰν γίνῃ δεκτὴ ἀποδεκτὴ ἡ πρότασις τοῦ κ. Ἀδαμοπούλου, διότι ἠμπορεῖ ν’ ἀνατρέψῃ βασικῶς τὴν ὅλην ἀποστολὴν τοῦ Νομάρχου, ἐὰν τὸν περιορίσωμεν τὸν Νομάρχην, ὡς ὄργανον διοικήσεως. Μόνον, ὅταν οἱ Νομάρχαι εἶναι ὑπεύθυνα ὄργανα τῆς Κυβερνήσεως, τότε δίδεται ζωὴ καὶ πίστις εἰς τὸν λαὸν, ὅτι θὰ ἐπιλυθοῦν τὰ ζητήματά του. Πᾶσα ἀντίθετος διάταξις θ’ ἀνατρέψῃ ὁλόκληρον τὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου. Νομίζω, ὅτι ἡ πρότασις στενεύει τὸν ὅλον θεσμὸν καὶ ἀνατρέπει τὸν σκοπὸν τοῦ νομοσχεδίου.

§102Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ γίνεται συζήτησις, ὅτι ὁ Νομάρχης ἀσκεῖ Κυβέρνησιν, ἐκτελεῖ τὰς Κυβερνητικὰς ἀπόψεις. Μόνον ἡ Κυβέρνησις ἀσκεῖ Κυβερνητικὰ ἔργα.

§103Γ. ΜΟΔΗΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι δὲν ἔπαυσε νὰ ἰσχύῃ τὸ παλαιὸν Διάταγμα τοῦ 1845 «περὶ ἁρμοδιοτήτων τῶν Νομαρχῶν». Τὰ καθήκοντα τῶν Νομαρχῶν ἔχουν καθορισθῇ διὰ τοῦ παλαιοῦ νόμου τοῦ 1845 καὶ δὲν ἔπαυσε νὰ ἰσχύῃ ὁ νόμος αὐτὸς. Διὰ τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νομοσχεδίου παραχωροῦνται εἰς τὸν Νομάρχην ἐπὶ πλέον τῶν παλαιῶν νέαι ἁρμοδιότητες. Αὐτὴν τὴν ἔννοιαν ἔχει ἡ διάταξις αὐτή.

§104Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Φοβοῦμαι, ὅτι ἡ καταβαλλομένη προσπάθεια βελτιώσεως τῆς διατυπώσεως τοῦ ἄρθρου 1 θὰ βλάψῃ τοῦτο, διότι ἡ διατύπωσίς του εἶναι ἀρίστη. Δὲν χρειάζεται δὲ διευκρίνισις ὡς πρὸς τὸ ὅτι δὲν δύναται νὰ μεταβιβασθῇ εἰς τὸν Νομάρχην ἄσκησις Κυβερνήσεως. Ὁ Νομάρχης, ἐν τῇ ἀσκήσει τῆς διοικήσεως ἐκφράζει τὴν Κυβερνητικὴν πολιτικήν, τὴν Κυβέρνησιν, ὅμως, ἀσκεῖ τὸ συλλογικὸν ὄργανον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Οὐδαμοῦ δέ, λέγει τὸ ἄρθρον, ὅτι μεταβιβάζονται ἁρμοδιότητες τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Ἐκτὸς αὐτοῦ, εἶναι αὐτονόητον, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνατεθῇ ἡ ἄσκησις τῆς Κυβερνητικῆς πολιτικῆς εἰς τὸν Νομάρχην καὶ κατὰ συνέπειαν περιττεύει ἡ προταθεῖσα προσθήκη. Εἶναι ὅμως ὀρθὴ, ἐπιστημονικῶς ἡ διαστολὴ τοῦ συναδέλφου κ. Ἀδαμοπούλου. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἄλλην ἔμφασιν, φοβοῦμαι, ὅτι θὰ καταστήσῃ τὸ νομοθέτημα ὀλιγώτερον ἐλαστικόν, ἐνῷ πρέπει νὰ ἔχῃ κάποιαν ἐλαστικότητα, ἐφ’ ὅσον τὸ πρῶτον τίθεται εἰς ἐφαρμογὴν ὁ θεσμὸς τῆς ἀποκεντρώσεως. Δεδομένου δέ, ὅτι δὲν ἔχει, ἐκ τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, οὐδένα ἀντίπαλον τὸ νομοσχέδιον, δὲν εἶναι δικαιολογημένη ἡ ἀνησυχία, ὅτι εἶναι δυνατὸν κατὰ τρόπον ἄφρονα νὰ γίνῃ περιορισμὸς τῆς ἁρμοδιότητος τῶν Νομαρχῶν. Εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ θέλουν, οἱ ὑποστηρικταὶ τῆς ἀνωτέρω ἐμφάσεως, νὰ ἀποφύγουν τὸν κίνδυνον τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν, αἱ ὁποῖαι πιθανὸν νὰ ἔχουν τάσιν συγκεντρώσεως. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ὑπάρχουν αἱ Κυβερνήσεις, ὥστε δι’ ἕνα τόσον βασικὸν θέμα νὰ μὴ εἶναι ὑποχείριοι τῶν Κεντρικῶν ὑπηρεσιῶν.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλὴ δέχεται τὸ ἄρθρον 1 ὡς ἐτροποποιήθη;

§106ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 1 ἐγένετο δεκτὸν ὡς ἐτροποποιήθη. (Ἀκολούθως ἐγένοντο δεκτὰ τὰ ἄρθρα 2 καὶ 3 ὡς ἔχουν). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 4 ὁ κ. Π. Οἰκονομίδης ἔχει τὸν λόγον.

§108Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, συνεδέσατε τὸ ὄνομά σας μὲ ἕνα ἀπὸ τὰ σπουδαιότερα νομοθετήματα, τὰ ὁποῖα ἔφερεν ἡ Κυβέρνησις τοῦ Στρατάρχου Παπάγου πρὸς ἐπιψήφισιν. Ἀλλ’ εἶναι φυσικὸν νὰ μὴ εἶσθε πάντοτε σεῖς ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ φύλαξ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου. Ἔχω πάντοτε μίαν ἀνησυχίαν, τὴν ὁποίαν διετύπωσα καὶ ἀγορεύων ἀπὸ τοῦ βήματος. Λαμβάνονται μερικαὶ διασφαλίσεις, ὡς πρὸς τὸν κίνδυνον τῆς ἀνακλήσεως τῶν ἐξουσιῶν τοῦ Νομάρχου διὰ διαταγμάτων. Βέβαια, αἱ διασφαλίσεις αὐταὶ λέγετε ὅτι εἶναι ὅτι τὰ διατάγματα θὰ ἐκδίδωνται προτάσει τῶν ὑπουργῶν Συντονισμοῦ καὶ Ἐσωτερικῶν καὶ μετὰ γνώμην τοῦ Συμβουλίου τῆς ἀποκεντρώσεως. Ἀλλὰ ἡ γνώμη, δὲν εἶναι σύμφωνος γνώμη, καὶ ὀρθῶς δὲν εἶναι σύμφωνος γνώμη, οὔτε καὶ πρέπει νὰ εἶναι σύμφωνος γνώμη. Φοβοῦμαι ὅμως, ὅτι ἡ βιομηχανία τοῦ «μετὰ γνώμην», ἐνδέχεται νὰ ὁδηγήσῃ εἰς τὴν ἀποψίλωσιν τῶν ἁρμοδιοτήτων τοῦ Νομάρχου. Ἐπειδὴ δέ, δὲν γνωρίζω ποία Κυβέρνησις θὰ εἶναι αὔριον καὶ ποῖος ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ αἱ Κεντρικαὶ ὑπηρεσίαι θέλουν νὰ παρακρατήσουν ἁρμοδιότητας —καὶ θὰ προσπαθήσουν νὰ παρακρατήσουν ἁρμοδιότητας— καὶ νὰ ἀχρηστεύσουν τὴν ἀποκέντρωσιν —ἔγινε δὲ εἰς τὸ παρελθὸν ἐπανειλημμένως— θὰ ἤθελα νὰ γίνεται ἡ ἀνάκλησις τῶν ἐξουσιῶν τοῦ Νομάρχου διὰ νόμου. Διότι μὲ τὸν νόμον ὑπάρχει ἡ Βουλή, ἡ ὁποία εἶναι καὶ ἡ μόνη διασφάλισις. Συνεπῶς, νομίζω, ὅτι ἡ μὲν ἐκχώρησις τῶν ἁρμοδιοτήτων πρέπει νὰ γίνεται διὰ διατάγματος, ἡ δὲ ἀνάκλησις ἁρμοδιοτήτων διὰ νόμου.

§109Γ. ΠΑΜΠΟΥΚΑΣ. Ἐπανέρχομαι, κ. ὑπουργέ, εἰς δύο παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ἔκαμα ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς καὶ ἐφιστῶ τὴν προσοχήν σας. Ἡ πρώτη εἶναι ἐκείνη, τὴν ὁποίαν εἴπατε καὶ σεῖς ἀπόψε. Ὅτι εὔκολος εἶναι ἡ ἔκδοσις τῶν διαταγμάτων διὰ τῶν ὁποίων θὰ παρέχωνται αἱ ἁρμοδιότητες, δύσκολος ὅμως, ἡ ἔκδοσις τῶν διαταγμάτων, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἀνακαλοῦνται αἱ ἁρμοδιότητες. Ἐγγύησιν ἀποτελεῖ ἡ γνώμη τοῦ Συμβουλίου ἀποκεντρώσεως, διότι εἶναι τοιαύτη ἡ σύνθεσίς του, ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐνδίδῃ εἰς εὐκόλους ἀνακλήσεις. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι —ἂν κατ’ ἀρχὴν καὶ ἐγὼ δὲν εἶμαι ὑπὲρ τῶν συμφώνων γνωμῶν— εἶναι ἡ μόνη περίπτωσις, ποὺ ἐὰν θέλωμεν νὰ περιστείλωμεν τὴν προσπάθειαν ἀνακλήσεως ἁρμοδιοτήτων, πρέπει νὰ ἀπαιτῆται σύμφωνος γνώμη τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, τῶν ἔξω τῶν Κυβερνήσεων, τῶν ἔξω τῶν παθῶν καὶ τῶν πιέσεων, τὰς ὁποίας ὑφιστάμεθα ἡμεῖς εἴτε εὑρισκόμεθα ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ εἴτε εὑρισκόμεθα εἰς τοὺς ὑπουργικοὺς θώκους. Δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ εἶναι μία σύμφωνος γνώμη καὶ αὐτὸ διὰ νὰ συγκρατήσωμεν τὰς ἁρμοδιότητας εἰς τὸν Νομάρχην. Ἡ δευτέρα παρατήρησίς μου εἶναι εἰς τὸ δεύτερον ἐδάφιον, παράγραφος βʹ. Βέβαια, λέγετε, ὅτι νὰ δύναται διὰ διαταγμάτων νὰ ἀνακαλοῦνται ἁρμοδιότητες ἀνήκουσαι εἰς περιφερειακὰ ὄργανα τῶν Ὑπουργείων καὶ νὰ μεταβιβάζωνται εἰς τὸν Νομάρχην. Τὸ «ἀντιθέτως» νὰ τὸ σβύσετε. Θὰ καταρρίψετε ὅλο τὸ κῦρος τοῦ Νομάρχου, ὅταν τοῦ ἀφαιρέσητε ἁρμοδιότητες, ὄχι διὰ νὰ τὰς δώσητε εἰς τὸν ὑπουργόν, ἀλλά, διὰ νὰ τὰς δώσητε εἰς ἕνα περιφερειακὸν ὄργανον. Ἂν βάλετε τὴν διάταξιν αὐτὴν, κλονίζετε τὸν Νομάρχην.

§110Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἀναγκάζομαι νὰ λάβω τὸν λόγον, ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ, λόγῳ τῶν παρατηρήσεων τῶν κ.κ. συναδέλφων Παμπούκα καὶ Οἰκονομίδη. Ἀντετάχθησαν κατὰ τῆς διατυπώσεως τῆς ἰδικῆς μου εἰς τὸ ἄρθρον 1, μὲ τὴν ὁποίαν διασφαλιζόμεθα κατὰ τοῦ κινδύνου τοῦ νὰ ἀφαιροῦν αἱ ὑπηρεσίαι διὰ διαταγμάτων ἁρμοδιότητας τῶν Νομαρχῶν καὶ νομίζουν, ὅτι διὰ τῆς προτεινομένης τροπολογίας των, ὁ κίνδυνος αὐτὸς ἀποφεύγεται. Ἀλλά, κ. Οἰκονομίδη, εἰς ἕνα νόμον, δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ γράψετε ὅτι «διὰ νόμου». Εἰς τὰς παρατηρήσεις τοῦ κ. Παμπούκα, λέγω τὸ ἑξῆς: Ὅτι μεγαλυτέρα διασφάλισις θὰ ἦτο τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, τὸ ὁποῖον ὅταν ἔχῃ ὡς βάσιν τὸν κανόνα, θὰ ἠμπορῇ νὰ θεωρήσῃ ἀντισυνταγματικὰ ἢ ἐκτὸς τῆς ἐξουσίας κείμενα τὰ διατάγματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ ἀνέτρεπον τὴν ἰδέαν τῆς ἀποκεντρώσεως.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§112Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, αἱ διατάξεις τοῦ ἄρθρου 4 αἴρουν τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 1 καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ προκαλέσουν σύγχυσιν. Ἢ πιστεύομεν ὅτι τὰς ἁρμοδιότητας, μὲ τὰς ὁποίας θὰ ἐφοδιασθοῦν βάσει τοῦ νέου νόμου, οἱ Νομάρχαι θὰ τὰς ἀσκήσουν μὲ τὸν πρέποντα σεβασμὸν καὶ μὲ τὴν πρέπουσαν λογικὴν, ὥστε νὰ ἐπιτύχῃ ὁ θεσμός, ἢ δὲν τὸ πιστεύομεν. Ἐὰν τὸ πιστεύομεν πρέπει νὰ τὸ διατυπώσωμεν διὰ τοῦ νόμου καὶ νὰ εἴπωμεν εἰς τοὺς Νομάρχας: Κύριοι σᾶς παρέχομεν αὐτὰς τὰς ἁρμοδιότητας διὰ νὰ τὰς ἐνασκήσητε καὶ προσέξατε νὰ τὰς ἐνασκήσητε καλῶς, ὥστε νὰ ἐκπληρώσητε τὰς εὐθύνας σας ἔναντι καὶ τοῦ λαοῦ καὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Πατρίδος. Ὅταν ὅμως εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, ἀπὸ τῆς θεμελιώσεως τῆς διατάξεως αὐτῆς, δημιουργοῦμεν τὴν ἀμφιβολίαν καὶ λέγομεν εἰς τοὺς Νομάρχας, ὅτι κύριοι δυνάμεθα νὰ σᾶς ἀνακαλέσωμεν αὐτὰς τὰς ἁρμοδιότητας δὲν θὰ ἔχουν τὴν ὄρεξιν οἱ Νομάρχαι νὰ ἀφοσιωθοῦν εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν αὐτῶν τῶν ἁρμοδιοτήτων. Λοιπόν, ἠμποροῦμεν νὰ ἀφήσωμεν τὸ 2βʹ καὶ τὸ 2γʹ, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι τὸ 2αʹ πρέπει νὰ τὸ διαγράψωμεν. Καὶ ἐὰν κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου, ἴδωμεν, ὅτι οἱ Νομάρχαι δὲν ἠμποροῦν ἀρκούντως νὰ ἀσκήσουν τὰς ἁρμοδιότητας αὐτάς, ἐδῶ εἶναι παροῦσα ἡ Βουλή, ἵνα διὰ νέου νόμου τροποποιήσῃ τὸ ἄρθρον. Ἀλλὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει, χάριν τῆς θεμελιώσεως τοῦ θεσμοῦ, χάριν αὐτοῦ τοῦ θεσμοῦ τῆς διοικητικῆς ἀποκεντρώσεως τὸ 2αʹ, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ διαγραφῇ.

§113Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ἄρθρον 4 προβλέπει 4 περιπτώσεις μεταβολῆς ἁρμοδιοτήτων. Μία ἐξ αὐτῶν προβλέπει μεταφορὰν ἐκ τοῦ Κέντρου πρὸς τὴν περιφέρειαν εἴτε εἰς τὸν Νομάρχην εἴτε εἰς τὰ περιφερειακὰ ὄργανα διοικήσεως. Ἄλλη περίπτωσις προβλέπει μεταφορὰν ἁρμοδιοτήτων ἀπὸ τὸν Νομάρχην εἰς τὰ περιφερειακὰ ὄργανα καὶ τἀνάπαλιν. Καί, ὑπάρχει μία ἀκόμη περίπτωσις, κατὰ τὴν ὁποίαν, ἀπὸ τὴν περιφέρειαν πρόκειται νὰ μεταφερθοῦν ἁρμοδιότητες εἰς τὸ Κέντρον. Ἀντιλαμβάνομαι τὴν ἀνησυχίαν τῶν κ. συναδέλφων, διὰ τὴν τυχὸν εὐρεῖαν ἐφαρμογὴν τῆς τελευταίας περιπτώσεως. Καὶ διὰ τοῦ τρόπου τούτου ἀφαιροῦνται ἁρμοδιότητες ἐκ τῶν περιφερειῶν πρὸς τὸ Κέντρον. Δὲν νομίζω, ὅτι αἱ ἐγγυήσεις εἶναι ἐπαρκεῖς. Θὰ σᾶς παρεκάλουν, κ. ὑπουργέ, νὰ δεχθῆτε τὴν πρότασιν τοῦ κ. Παμπούκα. Ἀλλὰ τί χρειάζονται αἱ ἐγγυήσεις εἰς τὰς περιπτώσεις αὐτάς, μεταβολῆς ἁρμοδιοτήτων; Νομίζω, ὅτι ὄχι μόνον δὲν χρειάζονται περιορισμοὶ καὶ ἐγγυήσεις, ἀλλὰ ἀπεναντίας ὅταν ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς κρίνει, ὅτι ἐπέστη ὁ χρόνος νὰ δώσῃ περαιτέρω ἁρμοδιότητες εἰς τὸν Νομάρχην ἢ εἰς τὸ περιφερειακὸν ὄργανον, τότε εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπάρχουν φραγμοί.

§114Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὁμολογῶ, ὅτι δὲν ἀντιλαμβάνομαι τὴν ἀνησυχίαν τῶν κ.κ. συναδέλφων διὰ τὸ ἄρθρον 4. Διότι ἐκ τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου προκύπτει, ὅτι ὁ πολιτικὸς κόσμος τῆς χώρας, ὁ ὁποῖος ἐκπροσωπεῖται εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, συμφωνεῖ ἐπὶ τῆς ἀνάγκης, ὅπως δοθῇ μεῖζον περιεχόμενον εἰς τὴν ἀποκέντρωσιν. Διατὶ λοιπόν, θέλομεν νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι εἴτε ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, εἴτε ἡ διάδοχος αὐτῆς θὰ θελήσῃ νὰ ἀνατρέψῃ ἓν καθεστὼς τὸ ὁποῖον θεσπίζει τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον. Ἄς ἐξετάσωμεν λοιπόν, ποῖος ὁ δικαιολογητικὸς λόγος τῆς θεσπίσεως τοῦ ἄρθρου 4. Κατὰ τὴν γνώμην μου ἡ αἰτία τῆς θεσπίσεως τῆς διατάξεως, ὀφείλεται εἰς τὴν εὐχέρειαν τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἔχῃ, τόσον ἡ διοίκησις, ὅσον καὶ ἡ Κυβέρνησις γενικώτερον, διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἐκτάκτους περιστάσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προβλεφθοῦν καὶ αἱ ὁποῖαι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιβάλουν ἁρμοδιότητας μείζονας εἰς τὸν Νομάρχην ἢ νὰ ἀφαιροῦν, ὅταν ὁ Νομάρχης, εὑρίσκεται ἐκτὸς τῆς περιφερείας του. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, αὐτά, τὰ ὁποῖα λέγει ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Λασηθίου, νομίζω, ὅτι δὲν τὰ πιστεύει, ἐκτὸς ἐὰν θέλῃ νὰ ἀστειευθῇ. Τὸν παρακολουθῶ λοιπόν, εἰς τὸ ἀστεῖον του καὶ τοῦ λέγω, ὅτι ἐὰν τὸ νομοσχέδιον δὲν ἦτο ὡπλισμένον μὲ τὴν διάταξιν αὐτήν, τοῦ ἄρθρου 4, δὲν θὰ ἦτο εἰς θέσιν, ἀσφαλῶς, ὁ ἴδιος, νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἐκτάκτους περιστάσεις. Ἀτυχῶς διὰ τὸν τόπον αὐτόν, συνέβησαν ἔκτακτα γεγονότα ὡς οἱ σεισμοὶ τοῦ 1953 καὶ 1954 καὶ χθὲς ἀκόμη μία περιφέρεια τῆς χώρας ἐδοκιμάσθη δεινῶς. Ὑποθέσατε λοιπόν, ὅτι συμβαίνει καὶ εἰς τὸ μέλλον μία ἔκτακτος περίστασις τοιαύτης μορφῆς ἢ μία ἐπιδημία. Τί θὰ γίνῃ τότε; Θὰ περιμένωμεν νὰ κάμωμεν νόμον, διὰ νὰ διακανονίσωμεν τὰς ἁρμοδιότητας τῶν Τοπικῶν Ἀρχῶν διὰ νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὴν κατάστασιν; Εἶμαι βέβαιος, κ. βουλευταί, ὅτι οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν θὰ διαφωνήσῃ εἰς τὴν ἀρνητικὴν ἀπάντησιν ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ Κυβέρνησις θὰ εἶναι ὑποχρεωμένη, τότε, διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰς ἐκτάκτους αὐτὰς περιστάσεις νὰ παρανομήσῃ. Λοιπόν, τί εἶναι προτιμότερον, νὰ ὑπάρξῃ ἡ λεγομένη μὴ θεμιτὴ παρανομία ἢ νὰ δοθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὰ ὄργανά της ἡ εὐχέρεια διὰ πράξεων τῶν ὑπευθύνων διατακτῶν της, τῶν ὑπουργῶν, νὰ ἀντιμετωπίσουν τὰς ἐκτάκτους περιστάσεις, ποιοῦντες χρῆσιν τῶν διατάξεων τοῦ ἄρθρου 4; Δι’ αὐτό, κ. Πρόεδρε, ἐρευνῶν καὶ τὸ ἐνδεχόμενον αὐτό, τὸ ὁποῖον οὐδεὶς εἶναι δυνατὸν νὰ εὔχεται, τὸ καθῆκον μου, μοῦ ὑπαγορεύει, νὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν μετὰ στεγανῆς ἐπιμονῆς νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν διατήρησιν τῆς διατυπώσεως τῆς διατάξεως ὡς ἔχει.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Κοθρῆς ἔχει τὸν λόγον.

§116Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Ἤκουσα καὶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τὸν ἀξιότιμον ἐκ Κερκύρας συνάδελφον ἀπὸ τοῦ βήματος, ἐκθέτοντας τὰς ἀπόψεις των. Ὁμολογῶ, ὅμως, ὅτι ὅσον ἀφορᾷ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου, ἥτις δίδει τὸ δικαίωμα διὰ Β. Διατάγματος, νὰ ἀφαιροῦνται ἁρμοδιότητες ἀπὸ τὸν Νομάρχην, οὔτε ὁ κ. ὑπουργὸς μὲ ἔπεισεν οὔτε ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Κερκύρας. Βασικὸς νόμος διὰ νὰ ἔχῃ πρακτικὰ ἀποτελέσματα ὑποτίθεται ὅτι ἔχει μελετηθῆ σοβαρῶς καὶ ἐπαρκῶς ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἐξυπηρετεῖ τὸν θεσμὸν τῆς ἀποκεντρώσεως, ἐκτὸς ἐὰν ἀποτελῇ πρόχειρον νόμον διὰ νὰ ἐξακολουθῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ πειραματίζεται εἰς τὸν τομέα τῆς αὐτοδιοικήσεως, ὡς ἠθέλησε νὰ ὑποστηρίξῃ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κερκύρας συνάδελφος. Κύριε Πρόεδρε, διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ, τὸ πρῶτον ἐφαρμοζομένου ὑποτίθεται ὅτι ἐξασφαλίζομεν εἰς τὸν λαὸν τὴν εὐχέρειαν εἰς τὸ μέλλον νὰ ἀπαλλαγῇ τῆς ὑποχρεώσεως νὰ προστρέχῃ διὰ διάφορα θέματα, εἰς τὴν Κεντρικὴν διοικητικὴν ὑπηρεσίαν. Ὅταν ὅμως, ἡ διοίκησις ἔχῃ τὴν δυνατότητα, δι’ οἱονδήποτε λόγον, δι’ ἑνὸς Διατάγματος νὰ ἀφαιρῇ ἁρμοδιότητας ἀπὸ τὸν Νομάρχην, ὡς εἶναι διατυπωμένος σήμερον ὁ νόμος, δὲν ἔχει ξεκαθαρισμένες ἁρμοδιότητες ὁ Νομάρχης, ἀλλὰ θ’ ἀναμένῃ διὰ Διαταγμάτων νὰ καθορισθοῦν αὗται. Συνεπῶς ὁ πολίτης θὰ γνωρίζῃ πότε θὰ ἀποτείνεται εἰς τὸν Νομάρχην διὰ νὰ ἐξυπηρετηθῇ ἀπὸ αὐτὸν καὶ πότε εἰς τὴν Κεντρικὴν ἐξουσίαν διὰ νὰ ἐξυπηρετῆται ἀπὸ τὸν ἁρμόδιον ὑπουργόν. Θὰ ἔχῃ δηλαδή, ὑποχρέωσιν ὁ πολίτης τοῦ τελευταίου χωριοῦ τῆς ἐπαρχίας νὰ συμβουλεύεται δικηγόρους καὶ εἰδικοὺς περὶ τὰ διοικητικά, διὰ νὰ γνωρίζῃ πότε πρέπει διὰ τὸ ἕνα θέμα νὰ καταφύγῃ εἰς τὸν Νομάρχην, καὶ πότε εἰς τὸ Κέντρον. Ὅταν ὁ νόμος αὐτός, ἦτο πράγματι ἀπολύτως προσηρμοσμένος πρὸς τὴν ὑφισταμένην πραγματικότητα καὶ εἶχε μελετηθῆ κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ εἶναι σαφής, ἐκ τῶν προτέρων, καθωρισμέναι αἱ ἁρμοδιότητες τῶν Νομαρχῶν, θὰ ἦτο δυνατόν, σὺν τῷ χρόνῳ καὶ ἐντὸς μικροῦ χρονικοῦ διαστήματος οἱ πολῖται νὰ ἔχουν σαφῆ εἰκόνα καὶ νὰ γνωρίζουν, χωρὶς νὰ καταφεύγουν εἰς ἐνδιάμεσα πρόσωπα, εἰς τὶ θὰ τοὺς ἐξυπηρετήσῃ ὁ Νομάρχης. Σήμερον ἐδῶ τί ἀποδεικνύεται; Ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, δὲν ἔχει ἐμπιστοσύνην εἰς τὸν θεσμὸν τῶν Νομαρχῶν, ὅπως θὰ λειτουργήσῃ καὶ πρὸ παντὸς δὲν ἔχει ἐμπιστοσύνην εἰς τὸ ἔμψυχον ὑλικόν, τὸ ὁποῖον σήμερον εἶναι ὁ φορεὺς τοῦ ἀξιώματος αὐτοῦ, τοῦ Νομάρχου. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις εἶχε ἐμπιστοσύνην εἰς τὸν θεσμὸν αὐτόν, ὅπως εἶναι σήμερον καὶ ἐφαρμόζεται, ἐὰν εἶχεν ἐμπιστοσύνην εἰς τὰ πρόσωπα καὶ ἐὰν εἶχε τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ πλαισιώσῃ τοὺς Νομάρχας μὲ τὰ Ἐπιτελεῖα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀπαραίτητα διὰ νὰ ἠμπορέσουν νὰ ἀνταποκριθοῦν εἰς τὰ νέα καθήκοντα, τὰ ὁποῖα προστίθενται διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, ἀναμφιβόλως δὲν θὰ περιελάμβανε τὴν διάταξιν αὐτήν, διὰ τῆς ὁποίας ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀφαιρῇ καὶ νὰ προσθέτῃ ἁρμοδιότητας. Ἡ διάταξις αὐτή, αὐτὸ ἀποδεικνύει. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἐπιμείνω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει πεποίθησιν εἰς τὴν χρησιμότητα τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, δὲν ἔχει τὴν πεποίθησιν, ὅτι θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποδώσῃ ὅτι ἐξήγγειλε μὲ τὴν σήμερον ὑφισταμένην σύνθεσιν τῶν διοικητικῶν ὑπηρεσιῶν καὶ τὴν ἰσχύουσαν διοικητικὴν διαίρεσιν τοῦ Κράτους καὶ δι’ αὐτὸ ἔχει τὴν διάταξιν νὰ ἀφαιρῇ καὶ νὰ προσθέτῃ ἁρμοδιότητας εἰς τοὺς Νομάρχας. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος καὶ ὄχι ἡ δυνατότης ἀντιμετωπίσεως ἐκτάκτων περιστάσεων, διότι αἱ ἔκτακτοι περιστάσεις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποτελοῦν τὸν ρυθμιστικὸν παράγοντα ἑνὸς παγίου νόμου, ὅπως εἶναι ὁ σήμερον εὑρισκόμενος πρὸς ψήφισιν. Παρακαλῶ δι’ αὐτό, τὸν κ. ὑπουργόν, τὰς δύο παραγράφους, αἱ ὁποῖαι τοῦ δίδουν τὸ δικαίωμα διὰ Β. Δ. νὰ ἀφαιρῇ ἁρμοδιότητας ἀπὸ τοὺς Νομάρχας, νὰ τὰς διαγράψῃ καὶ νὰ παραμείνῃ μόνον ἡ διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ αὐξάνῃ τὰς ἁρμοδιότητας τῶν Νομαρχῶν, ὅσον ἀφορᾷ τὰ θέματα ποὺ προβλέπονται διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου.

§117Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Κερκύρας, ὁ κ. Θεοτόκης, εἶπεν ὅτι, τὸν νόμον τὸν υἱοθετεῖ ὅλος ὁ πολιτικὸς κόσμος τῆς χώρας καὶ ἀσφαλῶς θὰ μεριμνήσῃ νὰ τὸν ἐφαρμόσῃ πιστῶς. Ἀλλά, κύριε συνάδελφε, δὲν πρόκειται νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον ἡ πολιτεία. Τὸν νόμον θὰ ἐφαρμόσουν τὰ ἐκτελεστικὰ ὄργανα, οἱ ὑπάλληλοι, καὶ ἐγὼ φοβοῦμαι τὴν βιομηχανίαν τῶν Β. Δ., ἡ ὁποία θὰ γίνῃ, ἐνδεχομένως, διὰ τῶν ὑπαλλήλων. Ἔχω νὰ σᾶς ἀναφέρω 5–6 περιπτώσεις. Ἐὰν π.χ., συμβῇ μία ἐπιζῳοτία εἰς ἕνα Νομόν, ἡ ἀσθένεια αὐτὴ θὰ πρέπει νὰ ἀντιμετωπισθῇ ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον. Εἰς τὴν ἐξαιρετικὴν αὐτὴν περίπτωσιν, δεδομένου ὅτι τὸ ἄρθρον 1, τὸ τεκμήριον τῆς ἁρμοδιότητος τὸ δίδει εἰς τὸν Νομάρχην, ἀλλὰ ἐξ ἄλλου καὶ ἐκ τῆς ἑρμηνείας ἄλλης διατάξεως, δύναται νὰ παρέμβῃ ὁ Νομάρχης. Ἀλλὰ αὐτὸ πρόκειται νὰ γίνεται ἐπὶ μιᾶς ἐξαιρέσεως, ἐδῶ πρόκειται περὶ τοῦ κανόνος. Αὔριον αἱ Κεντρικαὶ ὑπηρεσίαι, ἐνδέχεται μὲ τὰ διατάγματα, τὰ ὁποῖα θὰ κάμουν νὰ ἀφαιροῦν τὰς ἁρμοδιότητας καὶ νὰ ἀνατρέψουν τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον περιέβαλε μὲ ἀγάπην καὶ στοργὴν ὁ πολιτικὸς κόσμος τῆς χώρας. Αὐτὸ φοβοῦμαι καὶ δι’ αὐτὸ θέλω νὰ μὴ γίνεται αὐτὸ διὰ διατάγματος. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἄλλην πρότασιν τοῦ κ. Παμπούκα, νὰ τεθῇ σύμφωνος γνώμη τοῦ Συμβουλίου ἀποκεντρώσεως, εἰς αὐτὸ διαφωνῶ, διότι ἀνοίγομεν τὴν ὑπαλληλίαν εἰς ἐπέκτασιν τοιαύτην. Δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ σύμφωνος γνώμη οὐδενὸς συμβουλίου. Ἡ ἐλαστικότης πρέπει νὰ εἶναι εἰς τὴν πολιτικὴν ἐξουσίαν, καὶ ὀρθῶς ὁ κ. ὑπουργός, δὲν ἠθέλησε νὰ τὴν ἀπαλείψῃ. Ἐγὼ δὲν θὰ ἀντείπω, ἀλλὰ ἡ γνώμη μου εἶναι, θὰ πρέπει νὰ μὴ γίνῃ αὐτό.

§118Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μετ’ εὐχαριστήσεως ψηφίζομεν τὸ νομοσχέδιον τῆς ἀποκεντρώσεως. Ἡ ἀποκέντρωσις θὰ ἐπιτύχῃ ἐὰν ὁπλισθοῦν αἱ Νομαρχίαι καὶ ἀριθμητικῶς καὶ ποιοτικῶς καὶ κατὰ εἰδικότητα ἀπὸ ὑπαλλήλους ἀρκετούς. Εἶναι ὀργάνωσις ἡ ἀποκέντρωσις, ἡ ὁποία κατὰ τὴν γνώμην μου, δὲν δύναται νὰ τεθῇ ἀμέσως καὶ ἐξ ὁλοκλήρου εἰς ἐφαρμογήν. Πρέπει νὰ ἔχῃ ὁ νόμος ἐλαστικότητα καὶ ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἔχῃ τὴν δυνατότητα καὶ νὰ αὐξάνῃ τὰς ἁρμοδιότητας καὶ νὰ μειώνῃ τὰς ἁρμοδιότητας. Εἶμαι σύμφωνος μὲ τὸ ἄρθρον 4, νὰ μειώνῃ τὰς ἁρμοδιότητας, διότι εἶναι δυνατὸν νὰ συμβῇ τὸ ἑξῆς: Νὰ παρουσιασθῇ ἕνα ζήτημα, εἰς πολλοὺς Νομούς, τὸ ὁποῖον, ἀπὸ μιᾶς ἀπόψεως νὰ ἐμπλέκεται μὲ ζητήματα τεχνικὰ ἀνώτερα τῶν δυνάμεων καὶ τῶν ἱκανοτήτων τῶν ὑπηρεσιῶν τῶν Νομαρχιῶν. Θὰ τὸ ἀντιληφθῇ ὁ ὑπουργός, τί θὰ κάμῃ; Θὰ ἀνακαλέσῃ τὰς ἁρμοδιότητας καὶ πρέπει νὰ τὰς ἀνακαλέσῃ ἀπὸ τὸν Νομάρχην, ὡς πρὸς ζητήματα αὐτῆς τῆς φύσεως. Φοβοῦμαι, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου δὲν θὰ δικαιώσῃ τὰς ἐλπίδας μας, διὰ τὸν ἑξῆς λόγον: Οἱ Νομάρχαι ἐπηρεάζονται περισσότερον κομματικῶς ἀπὸ τοὺς ὑπουργούς. Σήμερον, οἱ Νομάρχαι, ἔχουν ἀρκετὰς ἁρμοδιότητας, ἔχει γίνει ἀρκετὴ ἀποκέντρωσις καὶ ἠξεύρουν οἱ συνάδελφοι τῶν ἐπαρχιῶν, εἰς ἡμᾶς ἀποτείνονται οἱ πολῖται, διὰ νὰ γράψωμεν εἰς τὸν Νομάρχην, εἰς τὸν ἐκπρόσωπόν μας, νὰ ἐπιβληθῇ εἰς τὸν Νομάρχην, καὶ πράγματι τελευταίως ἔχομεν παραδείγματα, ὅτι Νομάρχαι ἐπιέσθησαν ἀπὸ κομματικοὺς παράγοντας καὶ ἀκύρωσαν ἀποφάσεις περὶ διορισμοῦ ὑπαλλήλων καὶ διώρισαν ἄλλους. Ὑπάρχει κίνδυνος νὰ μετατραπῇ μία Νομαρχία εἰς κομματικὴν κραιπάλην, δι’ αὐτὸ ἡ Κυβέρνησις, ἔπρεπε νὰ προσέξῃ εἰς τὴν παροχὴν ἁρμοδιοτήτων, ἐὰν θὰ δώσῃ πολλὰς καὶ ποίας. Φρονῶ, ὅτι ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου πρέπει νὰ γίνῃ βαθμιαίως, νὰ μὴ ἐκδοθοῦν τὰ διατάγματα ἀμέσως καὶ ἀναλόγως τῶν ἱκανοτήτων τῶν Νομαρχῶν νὰ προχωρῇ ἡ Κυβέρνησις, νὰ παρέχῃ μεγαλυτέρας ἁρμοδιότητας. Ἡ ἄμεσος παροχὴ ὅλων τῶν ἁρμοδιοτήτων εἰς τὸν Νομάρχην ἀποτελεῖ μέγιστον κίνδυνον πλήρους ἀποτυχίας τοῦ νομοθετήματος, τὸ ὁποῖον μετὰ τόσης εὐχαριστήσεως συζητοῦμεν καὶ ψηφίζομεν ἀπόψε. Εἶμαι, κύριε Πρόεδρε, ὑπὲρ τῆς παραμονῆς τοῦ ἄρθρου 4 ὡς ἔχει ἀκριβῶς.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Παπασταύρου ἔχει τὸν λόγον.

§120Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, πρὸ τοῦ νομοθετήματος αὐτοῦ, ἄλλα νομοθετήματα, εἶχον αὐτὴν τὴν διαφορὰν μὲ τὴν συζητουμένην σήμερον, τὸ ὅτι διὰ τῶν μέχρι τοῦδε νομοθετημάτων εἶχε τὴν εὐχέρειαν ὁ ἑκάστοτε ὑπουργός, ἢ οἱ ὑπουργοί, νὰ μεταβιβάζουν ἁρμοδιότητας καὶ νὰ τὰς ἀνακινοῦν, ὁπότε δὲν ἐξυπηρετοῦντο ἐπαρκῶς ἀπὸ τὸν Νομάρχην καὶ τὰς Γενικὰς Διοικήσεις. Τί θεσπίζει τὸ νέον νομοθέτημα; Θέτει μίαν νέαν βάσιν καὶ ἔχει μίαν βασικὴν καὶ θεμελιώδη γραμμήν. Πρῶτον, ὅτι παρέχει ἀπὸ τοῦδε διὰ τοῦ ἄρθρου 1, ἀποφασιστικὴν ἁρμοδιότητα εἰς τὸν Νομάρχην ἐπὶ ὡρισμένων θεμάτων. Τί περαιτέρω δίδει εἰς τὴν κεντρικὴν διοίκησιν; Δίδει τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀνακαλῇ, ἀλλὰ πότε, ὄχι δι’ ἑνὸς διατάγματος ἐκδιδομένου ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ ἢ παρ’ οἱουδήποτε ὑπουργοῦ, ἀλλὰ κατόπιν ἀποφάσεως, τὴν ὁποίαν λαμβάνουν τρεῖς ὑπουργοὶ καὶ ἡ ὁποία ἀπόφασις δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι ἄσχετος καὶ ξένη πρὸς ἕνα εἰδικὸν συμβούλιον, τὸ ὁποῖον θεσπίζει τὸ ἄρθρον 4. Οὕτω πως τιθεμένη ἡ διάταξις ὄχι μόνον διασφαλίζει τὰς ἐξουσίας, αἱ ὁποῖαι παρέχονται ἀπὸ τὸν νόμον εἰς τὸν Νομάρχην, ἀλλὰ κάμνει καὶ κάτι ἄλλο ἀκόμη, ὅτι δίδει τὴν εὐχέρειαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπου παρίσταται ἀνάγκη νὰ ἀνακαλῇ ὡρισμένας ἁρμοδιότητας, διότι αὐτὸ ἐπιβάλλει τὸ συμφέρον τῆς χώρας. Κύριε Πρόεδρε, εἴτε τὸ θέλομεν, εἴτε ὄχι ὁ Νομάρχης ἀσκῶν διοίκησιν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπομακρυνθῇ ἀπὸ τὴν πολιτικὴν καὶ ἀπὸ τὴν Κυβερνητικὴν γραμμήν. Δὲν εἶναι δυνατὸν λοιπόν, νὰ τοῦ δώσωμεν ἀποφασιστικὰς ἁρμοδιότητας τοῦ Νομάρχου, καὶ ὁ Νομάρχης νὰ ἀσκῇ ταύτας κατὰ τρόπον μὴ δυνάμενον νὰ ἐλεγχθῇ ὅπως πρέπει ἢ μὴ δυνάμενον νὰ ἀνασχεθῇ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν ἁρμοδίων ὑπουργῶν. Ὀρθῶς, λοιπόν, ἐτόνισεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Κερκύρας, ὁ κ. Θεοτόκης, ὅτι πρέπει μὲ στεγανὴν ἐπιμονὴν νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν ἐπιψήφισιν τῆς διατάξεως αὐτῆς, διότι παρέχει πλήρη ἐχέγγυα τοῦ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μετατίθενται εὐκόλως αἱ ἁρμοδιότητες αἱ χορηγούμεναι ὑπὸ τοῦ νόμου εἰς τὸν Νομάρχην, ἀλλά, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ Νομάρχης νὰ ἀσκῇ ταύτας χωρὶς νὰ ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀναθεωρῇ ἢ νὰ ἀνακαλῇ ὅπου ἐπιβάλλει τοῦτο τὸ συμφέρον τῆς χώρας.

§121Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερ.). Μεθ’ ὅσα ἐλέχθησαν ἀπὸ τοὺς προλαλήσαντας καὶ εἰδικώτερον ἀπὸ τὸν κ. Θεοτόκην, θὰ ἦτο περιττὸν νὰ ὁμιλήσω. Νομίζω, ὅμως, ὅτι τὸ ἄρθρον αὐτό, ἔπρεπε νὰ τύχῃ μεγαλυτέρας ὑποστηρίξεως, διότι ἀκριβῶς τὸ εὐέλικτον τοῦ ἄρθρου ἐγγυᾶται τὴν καλὴν ἐφαρμογὴν τῆς ἀποκεντρώσεως. Ἐὰν ὑποθέσωμεν, ὅτι τὸ ἄρθρον ἦτο στεγανόν, ἡ ἀποκέντρωσις ἔπρεπε νὰ ραγῇ εἰς πᾶσαν στιγμήν. Οἱ κίνδυνοι, περὶ τῶν ὁποίων ὁμιλεῖτε, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπωφεληθῇ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ μία Κυβέρνησις, διὰ νὰ ἀφαιρέσῃ ἁρμοδιότητας ἀπὸ τοὺς Νομάρχας, εἶναι κίνδυνοι ὄχι πραγματικοί, διότι ἐὰν μία Κυβέρνησις ἐπιθυμῇ ὄντως νὰ ἀφαιρέσῃ ἁρμοδιότητας, ἔχει εἰς χεῖρας της ἄλλα μέσα, ἔχει τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν καὶ ἑπομένως δύναται νὰ ἀφαιρέσῃ καὶ τὸ πᾶν. Συνεπῶς, οἱ κίνδυνοι δὲν εἶναι πραγματικοί. Τὸ εὐέλικτον ὅμως τοῦ ἄρθρου εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον καθιστᾷ τὸν νόμον ἐφαρμόσιμον, ἀκριβῶς, διότι εἶναι δυνατὸν εἰς πᾶσαν στιγμὴν νὰ ἑλιχθῇ ἡ Κυβέρνησις, κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ εἶναι ἀδύνατον νὰ ὑπάρχουν κίνδυνοι. Θὰ παρακαλέσω, κύριοι, νὰ δεχθῆτε τὸ ἄρθρον ὅπως ἔχει.

§122ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4;

§124ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, δεκτόν.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 4 ἐγένετο δεκτόν. Ἄρθρον 5ον.

§126Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Ὑπάρχει νομίζω, ἕνα λάθος διατυπώσεως εἰς τὴν παράγραφον 6 τοῦ ἄρθρου 5, διότι λέγει, ὅτι «εἰς ἃς περιπτώσεις οἱ νόμοι ὁρίζουν ὅτι δύναται ὁ ὑπουργὸς νὰ προεδρεύῃ τῶν ἐν τῷ Νομῷ συμβουλίων κλπ.». Νομίζω, ὅτι ἡ ἀκριβὴς διατύπωσις εἶναι ἡ ἑξῆς: «Εἰς ἃς περιπτώσεις οἱ νόμοι ὁρίζουν ὅτι δύναται ὁ ὑπουργὸς νὰ προεδρεύῃ συμβουλίων ἢ ἐπιτροπῶν, ἐπιτρέπεται καὶ εἰς τὸν Νομάρχην ὅπως προεδρεύῃ τούτων ἐν τῷ Νομῷ». Διότι δὲν ὑπάρχει, νομίζω, διάταξις νόμου, ἡ ὁποία νὰ ἐπιτρέπῃ νὰ προεδρεύῃ ὁ ὑπουργὸς τῶν ἐν τῷ Νομῷ συμβουλίων.

§127Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερ.). Ἡ διατύπωσις ἐτέθη οὕτω ἵνα δύναται ὁ ὑπουργός, ἐὰν θέλῃ νὰ προεδρεύσῃ τοῦ συμβουλίου τοῦ νοσοκομείου Πατρῶν, νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα τοῦτο, διότι ἡ προηγουμένη διατύπωσις ἦτο ὅτι ὁ Νομάρχης προεδρεύει, ἀλλὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας μᾶς ἠρώτησεν, ὅτι ἐὰν ὁ ὑπουργὸς μεταβῇ εἰς τὰς Πάτρας, δὲν θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ προεδρεύσῃ; Ὥστε δι’ αὐτὸ ἐτέθη ἡ διάταξις, διὰ νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα τοῦτο ὁ ὑπουργὸς ὁσάκις πηγαίνει εἰς τὸν Νομόν.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 5, δεκτόν;

§129ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, δεκτόν.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 5 ἐγένετο δεκτόν. Ἄρθρον 6ον.

§131Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερ.). Εἰς τὸ τέλος τῆς παραγράφου τοῦ ἄρθρου 6 προστίθεται ἡ φράσις: «Ὡς καὶ νὰ ὁρίζῃ ἐπὶ πλειόνων ἐν τῇ ἕδρᾳ τῆς Νομαρχίας προϊστάμενον οἰκονομικῆς ὑπηρεσίας τὸν ἐξ αὐτῶν ἀσκήσαντα τὰ καθήκοντα ταῦτα».

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 6, δεκτὸν ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ;

§133ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, δεκτόν.

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 6 ἐγένετο δεκτόν, ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ. Ἄρθρον 7ον.

§135Ν. ΕΞΑΡΧΟΣ. Κύριε ὑπουργέ, νομίζω, ὅτι ἡ διάταξις καθ’ ἣν ὁ Νομάρχης δύναται δι’ ἀποφάσεώς του νὰ ἀναθέτῃ εἰς τὰ ἁρμόδια ὄργανα καθήκοντα κλπ., θὰ πρέπει νὰ τυγχάνῃ μιᾶς δημοσιεύσεως εἰς μίαν ἐφημερίδα.

§136Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ (Ὑπ. Ἐσωτερ.). Διὰ τῆς ἐγκυκλίου.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 7 δεκτὸν ὡς ἔχει;

§138ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, δεκτόν.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 7 ἐγένετο δεκτὸν ὡς ἔχει. Ἄρθρον 8ον.

§140Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ προσφυγή, σύμφωνα μὲ τὴν διατύπωσιν τοῦ ἄρθρου 8, γίνεται διὰ παράβασιν νόμου. Ἡ ἔννοια τῆς παραβάσεως νόμου, εἶναι καὶ στενή, δηλαδή, καθαρῶς τυπικὴ παράβασις νόμου, ἀλλὰ καὶ εὐρεῖα ἔννοια ὅπως τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας ἐνομολόγησε.

§141Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερ.). Κάμνω τὴν δήλωσιν, ὅτι ἐννοῶ τὴν στενὴν ἔννοιαν.

§142Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐπανερχόμεθα, κ. Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 8. Καὶ κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς παρελθούσης Δευτέρας καὶ κατὰ τὴν ἀποψινὴν συνεδρίασιν, ὅταν ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς εἶχε τὴν εὐγένειαν νὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ τὸν διακόψω, συνεζητήσαμεν καὶ εἴπομεν ὡρισμένας ἀπόψεις περὶ τῆς, κατὰ τὴν γνώμην μας, ἀντιθέσεως, ἡ ὁποία ὑφίσταται εἰς τὸ ἄρθρον 8. Ἐπανέρχομαι καὶ πάλιν ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀπόψεως. Δὲν ἐπιμένω ἐπὶ τοῦ ὀρθοῦ τῆς προθεσμίας, τὴν ὁποίαν δίδετε εἰς τὸν ἁρμόδιον ὑπουργόν, διὰ νὰ κρίνῃ ἐπὶ τῆς ἐφέσεως, κατὰ πράξεως τοῦ Νομάρχου. Ἠμπορεῖ νὰ εἶναι δίμηνος ἢ τρίμηνος. Ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ σημείου τῆς χρονικῆς διαρκείας καθ’ ἣν ὁ ὑπουργὸς δικαιοῦται νὰ ἐκδώσῃ τὴν ἀπόφασίν του δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις. Ἀντίρρησις ὑφίσταται ἐπὶ τῆς ταὐτότητος τῶν προθεσμιῶν καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐξηγῶν τὴν αἰτίαν τῆς διατάξεως αὐτῆς, εἶπεν, εἶναι δυνατὸν νὰ παρουσιασθοῦν κατεπείγουσαι περιστάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας, ἐὰν δὲν γίνῃ ἐκτελεστὴ ἡ ἀπόφασις τοῦ Νομάρχου, καθ’ ὃν χρόνον τρέχει ἡ προθεσμία τῆς ἐφέσεως πρὸς τὸν ὑπουργόν, πιθανὸν νὰ δημιουργηθῇ μείζων ζημία. Καὶ εἶπον, εἰς τὸν κ. ὑπουργόν, ὅτι καὶ τὸ ἀντίστροφον ἠμπορεῖ νὰ συμβῇ, ἐὰν δηλαδή, ἡ ἀπόφασις τοῦ Νομάρχου γίνῃ ἐκτελεστὴ καθ’ ὃν χρόνον τρέχει ἡ προθεσμία, ἐντὸς τῆς ὁποίας δικαιοῦται ὁ ὑπουργὸς νὰ ἀποφανθῇ ἐπὶ τῆς ἐφέσεως κατὰ τῆς ἀποφάσεως τοῦ Νομάρχου, εἶναι δυνατὸν νὰ δημιουργηθῇ τοιαύτη πραγματικὴ κατάστασις, κ. ὑπουργέ, ὥστε καὶ ἡ ἀπόφασις τοῦ ὑπουργοῦ, κατὰ τὴν γενομένην ἔφεσιν εἰς αὐτὸν νὰ μὴ εἶναι ἐξ ἀντικειμένου δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ. Διὰ νὰ συγκεράσωμεν τὰς δύο ἀπόψεις, ὑπάρχουν δύο λύσεις. Ἢ θὰ δεχθῆτε τὴν ταὐτότητα τῶν προθεσμιῶν καὶ ἐὰν θέλετε δύο μῆνας διὰ τὸν ὑπουργὸν νὰ δώσετε καὶ δύο μῆνας εἰς τὸν Νομάρχην ἤ, ἐὰν αὐτὸ δὲν τὸ δέχεσθε, τότε δεχθῆτε τοὐλάχιστον ὅτι εὐθὺς ὡς ὑποβληθῇ ἡ ἔφεσις εἰς τὸν ὑπουργὸν καὶ κρίνει ὁ ὑπουργὸς ὅτι τοῦ χρειάζεται διὰ νὰ ἐκτιμήσῃ τὰ πραγματικὰ περιστατικὰ τοῦ θέματος προσθέτους μαρτυρικὰς καταθέσεις, νὰ δικαιοῦται πρὸ τῆς ἐκδόσεως τῆς ἀποφάσεώς του νὰ ἀναστέλλῃ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἀποφάσεως τοῦ Νομάρχου. Τότε πράγματι καλύπτονται καὶ αἱ δύο περιπτώσεις τοῦ κατεπείγοντος τῆς ἐκτελέσεως τῆς ἀποφάσεως τοῦ Νομάρχου καὶ ἐνδεχομένως τῆς ἀνάγκης τῆς ἀναστολῆς τῆς ἐκτελέσεως. Ἐντὸς τῶν δύο αὐτῶν εὐχερειῶν νομίζω, ὅτι ἔχετε τὴν δυνατότητα νὰ ἀποφανθῆτε.

§143Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Εἰς τὸ τέλος τῆς παραγράφου 4 τοῦ ἄρθρου 8 προστίθεται δευτέρα περίοδος ἔχουσα οὕτω: «Ἐν ᾗ περιπτώσει ὁ ὑπουργὸς ὑποχρεοῦται νὰ ἀποφασίσῃ ἐπὶ τῆς προσφυγῆς ἐντὸς τῆς προθεσμίας τῶν 30 ἡμερῶν». Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ρυθμίζεται τὸ ζήτημα.

§144Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Νομίζω ὅτι τὸ ἄρθρον 8 ἐτέθη διὰ νὰ ὑπάρχῃ μία ἀσφαλιστικὴ δικλείς. Νὰ γνωρίζῃ δηλαδὴ ὁ πολίτης, ὅτι ἀδικούμενος ὑπὸ τοῦ Νομάρχου, θὰ δικαιωθῇ ἀπὸ τὸν ὑπουργόν. Αἱ προθεσμίαι ὅμως εἶναι μεγάλαι. Νομίζω ὅτι θὰ πρέπει νὰ συντομευθοῦν εἰς τὸ ἥμισυ αἱ προθεσμίαι διὰ νὰ καταστοῦν ἐφαρμόσιμοι.

§145Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Παρακαλῶ νὰ διευκρινισθῇ ἡ τροπολογία.

§146Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἡ παράγραφος 4 τοῦ ἄρθρου 8 λέγει: «Ἀσκηθείσης τῆς προσφυγῆς δύναται νὰ διαταχθῇ ὑπὸ τοῦ Νομάρχου ἢ τοῦ ὑπουργοῦ ἡ ἀναστολὴ ἐπὶ 30 ἡμέρας, τῆς καθ’ ἧς ἡ προσφυγὴ πράξεως.

§147Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Ἐκ τῆς πρώτης διατυπώσεως, τί κίνδυνος ἐδημιουργήθη;

§148Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Ἐπειδὴ ἡ προηγουμένη διάταξις λέγει ὅτι ὁ ὑπουργὸς ἔχει τὸ δικαίωμα, ἐντὸς διμήνου νὰ ἐκδώσῃ ἀπόφασιν, ἀλλὰ ἔχει καὶ τὸ δικαίωμα νὰ ἀναστέλλῃ ἐπὶ ἕνα μῆνα, θὰ πρέπει νὰ διευκρινισθῇ ὅτι ἐφ’ ὅσον ἀναστέλλῃ θὰ πρέπει νὰ ἐκδώσῃ καὶ τὴν ἀπόφασιν. Εἶναι σπανία περίπτωσις, διότι αἱ περιπτώσεις «Α» πηγαίνουν εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας.

§149Ν. ΕΞΑΡΧΟΣ. Κατὰ τῆς πράξεως τοῦ Νομάρχου, δύναται νὰ ἀσκηθῇ αἴτησις ἀναιρέσεως εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, ἔστω καὶ διὰ παράβασιν νόμου. Ἀλλὰ τώρα ὅμως, καθιεροῦται μία ἄλλη προσφυγή, ἡ ὁποία ὀνομάζεται παράλληλος προσφυγὴ καὶ οὕτω τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας καθίσταται ἀναρμόδιον, ἐφ’ ὅσον ὑφίσταται αὕτη.

§150Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Δὲν καθίσταται ἀναρμόδιον.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 8, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ;

§152ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 8 ἐγένετο δεκτόν, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ. Ἄρθρον 9ον.

§154Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ ψηφίσματος τῆς 7.7.27 ὠφέλησε νομίζω τὸ Κράτος, διότι ἔδωσε τὴν εὐχέρειαν εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐλέγχῃ τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους. Τώρα προκειμένου νὰ μεταβιβάσωμεν οἰκονομικὰς ἁρμοδιότητας εἰς τὰς περιφερείας, ἕνα σοβαρώτατον τμῆμα τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους, θὰ διατίθεται μὲ διατάκτην τὸν Νομάρχην. Νομίζω ὅτι οὔτε ἠμποροῦμεν νὰ τροποποιήσωμεν διὰ νόμου τὸ ψήφισμα αὐτό, ἀλλὰ οὔτε καὶ σκόπιμον εἶναι. Θὰ πρέπει, νομίζω, λόγῳ τῆς σοβαρότητός της, ἡ παράγραφος 5 τοῦ συζητουμένου ἄρθρου νὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ.

§155Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Εἶχα ἐξηγήσει κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς παρελθούσης, Δευτέρας τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους ἀνησυχῶ διὰ τὴν κατάργησιν τοῦ ψηφίσματος τοῦ 1927. Δὲν συμφωνῶ μὲ τὸν ἀξιότιμον ἐκ Χίου συνάδελφον, ὅτι δὲν δύναται διὰ νόμου, νὰ καταργηθῇ τὸ ψήφισμα, διότι ὑπάρχει νομολογία τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας, ἡ ὁποία δέχεται ὅτι τὰ ψηφίσματα δύνανται νὰ καταργηθοῦν διὰ νόμου καὶ ὑπάρχει καὶ κἄτι ἄλλο διότι ὡρισμένα ψηφίσματα, τὰ ὁποῖα ἐξεδόθησαν μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν, ἔφθασε δηλαδὴ τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας νὰ τὰς χαρακτηρίσῃ ὡς πράξεις διοικητικάς, δυναμένας νὰ καταργηθοῦν ἢ τροποποιηθοῦν διὰ Διατάγματος. Ἡ παράγραφος 5 τοῦ ἄρθρου 9 μὲ ἐβασάνισεν, κ. ὑπουργέ, διότι ἐὰν δεχθῶμεν τὴν ἐξακολούθησιν τῆς ἰσχύος τοῦ ψηφίσματος τοῦ 1927, ἐπειδὴ ἀποκέντρωσις χωρὶς οἰκονομικὴν εὐχέρειαν δὲν νοεῖται καὶ ἐπειδὴ ἐὰν δὲν ληφθοῦν μέτρα, ὥστε ἡ ἑνότης τῆς ἐκτελέσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους νὰ διασφαλισθῇ, τότε νὰ εἶσθε βέβαιοι, ὅτι κάποιαν ἡμέραν, θὰ ἔλθῃ ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ θὰ εἴπῃ ὅτι ἡ πραγματικότης τῆς δημοσιονομικῆς καταστάσεως, δὲν ἐπιτρέπει τὴν παραχώρησιν περαιτέρω πιστώσεων μὲ τοὺς Νομάρχας. Ἐγὼ κάμνω τὴν πρότασιν, τῆς ὁποίας τὴν εὐθύνην δὲν ἀναλαμβάνω, ἀλλὰ εἶναι μία λύσις, μήπως θὰ ἠμποροῦσε νὰ καθορισθῇ ὅτι εἰδικῶς προκειμένου περὶ τῶν πιστώσεων, αἵτινες μεταβιβάζονται εἰς τοὺς Νομάρχας ἰσχύσῃ τὸ σύστημα τῶν δωδεκατημορίων. Ἐὰν ἰσχύσῃ τὸ σύστημα αὐτό, δεσμεύεται ἐκ τοῦ νόμου ὁλόκληρος ἡ Κυβέρνησις, διὰ τὴν ἐκχώρησιν τῶν πιστώσεων εἰς τοὺς Νομάρχας. Ἡ πρακτικὴ ἀξία τοῦ μέτρου τούτου, εἶναι ὅτι ὀλιγοστεύουν αἱ πιθανότητες ἀναστολῆς, διὰ δημοσιονομικοὺς λόγους τῶν δικαιωμάτων τῶν Νομαρχῶν, ὡς διατακτῶν. Ἐνῷ ἐὰν πᾶμε εἰς τὸ σύστημα τῶν ἐτῶν, ὑπάρχει ὁ κίνδυνος ὥστε νὰ ἐμφανισθοῦν περιπτώσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ ὑποχρεώσουν τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀναστείλῃ τὴν χορήγησιν τῶν πιστώσεων, ἀναβαλλομένης οὕτω τῆς οὐσιαστικῆς ἐφαρμογῆς τῆς ἀποκεντρώσεως. Ἰδοὺ διατί λέγω, ὅτι χωρὶς νὰ παραβλέπτεται ἡ ὁμαλὴ λειτουργία τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι μὲ δωδεκατημόρια ἐκτελεῖται ἐπὶ τόσα χρόνια τώρα, καὶ ταὐτοχρόνως νὰ διασφαλίζεται καὶ ἡ ἐκτέλεσις τῆς ἀποκεντρώσεως θὰ ἔπρεπε νὰ ληφθῇ πρόνοια μὲ τὸν νόμον, προκειμένου περὶ τῆς ἐκχωρήσεως τῶν πιστώσεων αὐτῶν εἰς τοὺς κατὰ τόπους διατάκτας, νὰ ἐφαρμόζεται τὸ σύστημα τῶν δωδεκατημορίων. Θὰ παρακαλέσω ἐπ’ αὐτοῦ νὰ ἔχω τὴν γνώμην σας.

§156Κ. ΒΕΝΕΤΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, μέχρι σήμερον εἶναι γνωστὸν, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον ὑποβάλλει προϋπολογισμὸν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν. Ὁ προϋπολογισμὸς βασίζεται εἰς τὰς ἀνάγκας τὰς γενικὰς τῆς ὑπαίθρου ἑκάστης περιοχῆς. Διὰ τοῦ ἄρθρου 9 θεσπίζεται, ὅτι 4 μῆνας πρὸ τοῦ τέλους τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους, οἱ Νομάρχαι ὑποβάλουν προϋπολογισμοὺς κεχωρισμένως δι’ ἕκαστον Ὑπουργεῖον. Αὐτοὶ στέλλονται εἰς τὰ ἁρμόδια Ὑπουργεῖα. Αὐτά, ἔχοντα ὑπ’ ὄψει τὰς ἀπαιτήσεις καὶ τὰς ἀνάγκας τῶν ἐπαρχιῶν, προσθέτουν καὶ τὰ τοῦ Κέντρου, καὶ τοὺς ὑποβάλουν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν διὰ τὸν γενικὸν προϋπολογισμόν. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ, κ. ὑπουργέ, ἐσκέφθητε ποῖος αὐτὴν τὴν στιγμὴν θὰ συντάξῃ τοὺς προϋπολογισμοὺς τῆς Νομαρχίας, ἡ ὁποία θὰ συντάσσει τόσους προϋπολογισμοὺς ὅσα καὶ τὰ Ὑπουργεῖα; Ποῖοι ὑπάλληλοι θὰ κάμουν τὴν ἐργασίαν αὐτὴν, ἀφοῦ οἱ ὑπάρχοντες εἶναι ἀνεπαρκέστατοι ἢ καὶ δὲν ὑπάρχουν καθόλου. Ἔπειτα, οἱ προϋπολογισμοὶ αὐτοὶ θὰ πρέπει νὰ ἐλεγχθοῦν ἀπὸ τὸν Νομάρχην. Καὶ πότε θὰ ἠμπορέσῃ ὁ Νομάρχης νὰ ἐλέγξῃ ὅλους αὐτοὺς τοὺς προϋπολογισμούς. Αὐτό, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Θεοτόκης περὶ δωδεκατημορίων εἶναι σοβαρώτατον καὶ θὰ πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ, διότι θὰ γνωρίζῃ τὸ κάθε Ὑπουργεῖον, ὅτι θὰ διαθέσῃ, π. χ., αὐτὸν τὸν μῆνα 10 δραχμάς. Προτείνω, λοιπόν, εἰ δυνατόν, ἀντὶ τῆς ὑποβολῆς τῶν προϋπολογισμῶν ἐκ μέρους τῶν Νομαρχιῶν, νὰ ὑποβάλλωνται καταστάσεις ἀναγκῶν καὶ ἡ διάθεσις τῶν πιστώσεων νὰ γίνεται κατὰ δωδεκατημόρια.

§157Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Σχετικῶς μὲ τὴν παρατήρησιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κερκύρας συναδέλφου, ἔχω νὰ εἴπω, ἐὰν καθωρίζετο εἰς δωδεκατημόρια ὁ προϋπολογισμὸς καὶ ἐπειδὴ τὰ περισσότερα ἔργα ποὺ θὰ κάμουν αἱ Νομαρχίαι εἶναι ἔργα ὑδρεύσεως καὶ ὁδοποιΐας, τὰ ὁποῖα γίνονται κατὰ τὸ θέρος μήπως προκύψουν ἀνωμαλίαι....

§158Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Εἰς τὴν Δωδεκάνησον ὁ προϋπολογισμὸς ἐμφανίζεται μὲ 30 ἑκατομ. νέων δραχμῶν ἔσοδα καὶ 60 ἑκατομ. δαπάνας. Ἑπομένως, ὑπάρχουν ἔσοδα εἰς τὰς ἐπαρχίας. Ἀκόμη ὅθεν, ἕνας λόγος πρόσθετος νὰ διατηρηθῇ εἰς τὴν Δωδεκάνησον τὸ σημερινὸν καθεστώς, εἰς τὸ ὁποῖον ἔχομεν προσαρμοσθῆ.

§159Κ. ΒΕΝΕΤΗΣ. Ὁμιλοῦμεν περὶ τῶν ἐσόδων τῆς ἐπαρχίας καὶ ὄχι τοῦ Κράτους.

§160Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερ.). Κύριοι βουλευταί, ἕν ἐκ τῶν δυσκολωτέρων μερῶν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ὑπῆρξεν ἡ διατύπωσις τοῦ ἐν λόγῳ ἄρθρου. Ἐγένοντο μακραὶ μελέται, εἰς τὰς ὁποίας ἔλαβε μέρος καὶ συνετέλεσε λίαν εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ καὶ ὁ κ. Παπαγιάννης καὶ ὁ ἤδη κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Τὸ δυσχερέστερον μέρος ἦτο κατὰ ποῖον τρόπον θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ δοθοῦν χρήματα εἰς τὸν Νομόν, καὶ νὰ ὑπάρξουν αἱ οἰκονομικαὶ δυνατότητες, αἱ ὁποῖαι ἕως τώρα δὲν ὑπῆρχον. Ὁ κ. Θεοτόκης ἀνέπτυξε καὶ προχθὲς καὶ σήμερον τὸ ζήτημα καὶ συνεφώνησα σχεδὸν μὲ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔλεγεν. Ἡ παράγρ. 4 τοῦ ἄρθρου τούτου λέγει τὰ ἑξῆς: «Καθ’ ἕκαστον μῆνα ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν........ ........ (ἀναγινώσκει)........». Αὐτά, περίπου, εἶναι τὰ δωδεκατημόρια, τὰ ὁποῖα ὅπως γνωρίζετε, γίνονται διὰ διοικητικῆς πράξεως. Προβλέπεται, λοιπόν, ἡ διοικητικὴ αὐτὴ πρᾶξις, νὰ γίνεται ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος ἐν γνώσει τῆς ἐξελίξεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, τῶν ἀναγκῶν καὶ τῶν ὑποχρεώσεων, θὰ δύναται νὰ κανονίζῃ τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον θὰ χορηγῆται εἰς ἑκάστην Νομαρχίαν. Μετὰ τὴν ἐξήγησιν αὐτὴν, ὑποθέτω, ὅτι τὸ ἄρθρον γίνεται δεκτόν.

§161Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Βεβαίως, ὑπάρχει, κ. ὑπουργέ, ἡ διάταξις τῆς παραγρ. 4 τοῦ ἄρθρου 9. Ἀλλ’ ὑπάρχουν καὶ αἱ προηγούμεναι διατάξεις, π. χ., τοῦ ἄρθρου 2. Τὸ ἄρθρον 2 φεύγει ἀπὸ τὴν ἔννοιαν τῶν δωδεκατημορίων καὶ πηγαίνει εἰς τὴν ἐκχώρησιν κατ’ ἔτος πιστώσεων. Ἡ διαφορὰ τῆς προτάσεώς μου, νομοτεχνικῶς καὶ οὐσιαστικῶς, συνίσταται εἰς τὸ νὰ διευρύνητε τὴν παράγρ. 4. Δηλαδή, ἡ παράγρ. 4 νὰ ἀποτελῇ τὴν οὐσίαν καὶ ἡ παράγρ. 2 τὴν ἐξαίρεσιν. Ἐδῶ ἔχετε τὴν ἀντίστροφον διατύπωσιν. Κύριε ὑπουργέ τῶν Ἐσωτερικῶν, πιστεύσατε —καὶ δὲν θέλω ἐπ’ αὐτοῦ νὰ προχωρήσω, διότι νομίζω, ὅτι εἶσθε τελείως πεπεισμένος— ἄνευ οἰκονομικῆς ἀποκεντρώσεως, δὲν ὑπάρχει οὐσιαστικῶς ἀποκέντρωσις. Ἀφοῦ, λοιπόν, συμφωνοῦμεν ἐπὶ τῆς βάσεως αὐτῆς, δὲν εἶναι ὀρθόν, νὰ τὴν διασφαλίσωμεν; Ἀφήσατε, λοιπόν, τὸ περὶ ἐτησίων ἐκχωρήσεων πιστώσεων καὶ ὡρίσατε, ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐκχωρεῖ οὐσιαστικῶς τὴν διοικητικὴν πρᾶξιν τῶν δωδεκατημορίων. Κύριε ὑπουργέ, ἐφ’ ὅσον συμφωνοῦμεν, εἰς τοῦτο, ὅτι ἄνευ οἰκονομικῆς ἀποκεντρώσεως δὲν ὑπάρχει ἀποκέντρωσις, διατὶ δὲν τὴν διασφαλίζομεν τὴν ἀποκέντρωσιν διὰ τῆς γενικῆς ἐφαρμογῆς τῶν δωδεκατημορίων; Διὰ τοῦτο, προτείνω νὰ διατυπωθῇ ἡ διάταξις ὡς ἑξῆς: «Καθ’ ἕκαστον μῆνα ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν............ .......... (ἀναγινώσκει)..........».

§162Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερ.). Ἂς ὑποθέσωμεν, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, πρόκειται νὰ ἐκχωρήσῃ καὶ ἐκχωρεῖ ἐφ’ ἅπαξ τὰ ἀναγκαῖα ποσὰ διὰ τὴν κατασκευὴν σχολείων εἰς ἕνα Νομόν, 100 ἑκατομμυρίων. Αὐτὸ ἀναγράφεται εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας καὶ τὸ ποσὸν αὐτό, τὸ ὁποῖον ἀναγράφεται εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τὸ ἐκχωρεῖ διὰ τῆς διατάξεως τῆς παραγρ. 2. Κατόπιν ἐξεχωρήθησαν ἐκ τοῦ ὅλου προϋπολογισμοῦ εἰς τὴν Νομαρχίαν ἄλλα ποσά. Ἔρχεται καθ’ ἕκαστον μῆνα ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ λέγει: «Ναὶ μέν, κ. ὑπουργὲ τῆς Παιδείας, σᾶς ἔδωσα 100 ἑκατομμύρια. Ἀλλά, αὐτὸν τὸν μῆνα, νὰ ἠξεύρετε, σᾶς δίδω διὰ νὰ διαθέσετε τὰ 10 ἑκατομμύρια, καὶ τὸν ἄλλον μῆνα σᾶς δίδω νὰ διαθέσετε 8 ἑκατομμύρια». Ἕκαστος ὑπουργὸς ἐκχωρεῖ τὰς πιστώσεις του πρὸς τὴν Νομαρχίαν, καὶ ὁ Νομάρχης δύναται νὰ τὰς διαθέσῃ ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει σύμφωνος γνώμη τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, καθ’ ἕκαστον μῆνα.

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 9;

§164ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, δεκτόν.

§165ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 9 ἐγένετο δεκτόν. Ἄρθρον 10ον.

§166Σ. ΠΕΡΤΣΙΝΙΔΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, εἰς τὴν παράγραφον 1 τοῦ ἄρθρου 10. Εἰς τὰς Νομαρχίας, ὅπου δὲν ὑπάρχει πρωτοδικεῖον, ἀντὶ τοῦ εἰσαγγελέως νὰ συμμετέχῃ ὁ εἰρηνοδίκης.

§167Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερ.). Ἐὰν παρατηρήσητε τὴν παράγραφον 5, θὰ ἴδητε, ὅτι προβλέπει περὶ αὐτοῦ.

§168Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Ἤκουσα σήμερον, μετὰ προσοχῆς, τὰς ἐξηγήσεις, ποὺ ἔδωσεν ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργός, ἐν σχέσει μὲ τὴν σύνθεσιν τοῦ Νομαρχιακοῦ Συμβουλίου. Δὲν εὑρίσκω ἐπαρκεῖς τὰς ἐξηγήσεις, διὰ τὴν δυσπιστίαν τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὰ αἱρετὰ μέλη. Αὐτὸ ἀποτελεῖ ἐμπαιγμὸν διὰ τὴν ἔννοιαν τῆς ἀποκεντρώσεως καὶ αὐτοδιοικήσεως.

§169Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερ.). Ἡ ἀποκέντρωσις δὲν εἶναι αὐτοδιοίκησις.

§170Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, τῶν Ἐσωτερικῶν, δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω ποῖος εἶναι ὁ βαθύτερος λόγος τῆς μεγάλης δυσπιστίας τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὴν συμμετοχὴν τῶν περισσοτέρων μελῶν. Δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι δυνατόν, νὰ δοθῇ σοβαρὰ δικαιολογία διὰ τὸν ἀποκλεισμὸν τῶν αἱρετῶν ἐκπροσώπων τῆς ὑπαίθρου εἰς ἓν συμβούλιον, τὸ ὁποῖον, ἄλλωστε, μόνον μὲ γνωμοδοτικὰ καθήκοντα ἐπιφορτίζεται. Θὰ ἔλεγον, ἂς πειραματισθῶμεν, ἂς ἀφήσωμεν τὸν λαὸν νὰ ἴδωμεν τί κάμνει. Ἀλλ’ αὐτό, ἀποτελεῖ περιφρόνησιν ἀπαράδεκτον πρὸς τὸν λαὸν τῆς ὑπαίθρου.

§171Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερ.). Λυποῦμαι, κ. συνάδελφε, διότι ηὕρατε τὴν εὐκαιρίαν ἐδῶ, διὰ νὰ μοῦ εἴπητε πράγματα, τὰ ὁποῖα οὐδέποτε εἶπον. Οὔτε ἐσκέφθην κἄν, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἐμπιστοσύνη πρὸς τὰ λαϊκὰ μέλη. Ἐδῶ, ψηφίζομεν νομοσχέδιον περὶ ἀποκεντρώσεως καὶ ὄχι αὐτοδιοικήσεως. Καὶ ἐπιθυμῶ νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἡ παρεξήγησις μεταξὺ αὐτοδιοικήσεως καὶ ἀποκεντρώσεως. Εἴπομεν, ὅτι κανονικῶς δὲν θὰ πρέπει νὰ ὑπάρχουν μέλη αἱρετά. Ἐν τούτοις καινοτομοῦντες, ἠθελήσαμεν νὰ συμμετέχουν εἰς τὸ συμβούλιον αὐτό, καὶ αἱρετὰ μέλη. Πόθεν ὡρμήθητε, ὥστε νὰ κάμετε αὐτὴν τὴν ἐντυπωσιακὴν ἀγόρευσιν, εἶναι ἄξιον ἀπορίας. (Χειροκροτήματα).

§172Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀπορῶ καὶ ἐγώ, μὲ τὴν ἔννοιαν τοῦ κ. ὑπουργοῦ. Διότι εἰς τὴν εἰσηγητικήν του ἔκθεσιν ἀναφέρει περικοπὴν, τὴν ὁποίαν ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ ἐκ Κερκύρας συνάδελφος, κ. Θεοτόκης, ἡ ὁποία ὁμιλεῖ περὶ «ἐθισμοῦ» τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν εἰς τὴν ἐξάσκησιν διοικητικῶν καθηκόντων. Τοῦτο εἶναι ἀπαράδεκτον, ὕστερα ἀπὸ ἐλεύθερον δημόσιον βίον 100 καὶ πλέον ἐτῶν.

§173Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερ.). Ὥστε, ὁ ἐκ Καρδίτσης βουλευτὴς, εὑρίσκει τόσον βαρεῖαν τὴν λέξιν «ἐθισμός;». Ὁ κύριος ἐκ Καρδίτσης βουλευτής, ἔχει τὰς αὐτὰς γνώσεις σήμερον, τὰς ὁποίας εἶχεν τὸ πρῶτον ἐλθὼν ἐδῶ;

§174Γ. ΜΟΔΗΣ. Καὶ ἐγὼ νομίζω, κ. ὑπουργέ, ὅτι δὲν δικαιολογεῖται ἡ τόσον μεγάλη δυσπιστία τῆς Κυβερνήσεως, πρὸς τὰ αἱρετὰ μέλη, ὥστε νὰ τὰ περιορίσῃ, μὲ κάθε τρόπον. Ἐὰν ἡ συμμετοχὴ τῶν λαϊκῶν ἀντιπροσώπων, ἦτο εὐρυτέρα, τὸ Νομαρχιακὸν Συμβούλιον θὰ ἀντεπεκρίνετο εἰς τὰ καθήκοντά του καλύτερον. Ὁ παλαιὸς νόμος τοῦ 1923 προέβλεπε πλῆρες συμβούλιον αὐτοδιοικήσεως.

§175Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν θὰ εἶχον ζητήσῃ τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1, ἐὰν ὁ ἀξιότιμος καὶ ἐκλεκτὸς συνάδελφος ἐκ Καρδίτσης, δὲν μὲ εἶχεν ἀναφέρῃ. Ἀλλὰ μὲ ἀνέφερε, χωρὶς ὅμως, νὰ ἀποδώσῃ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐγὼ ἀπὸ τοῦ βήματος εἶπον σχετικῶς. Δὲν εἶναι πράγματι ἀληθές, ὅτι καὶ ἐγὼ ἐξενίσθην μὲ τὴν διατύπωσιν τῆς φράσεως «νὰ ἐθίζωνται» Ἕλληνες πολῖται εἰς τὴν διοίκησιν, ἀλλ’ αὐτὸ δὲν ὑπῆρξεν ἐπιχείρημα ὑπὲρ τῆς ἀπόψεως, τοῦ ἐκ Καρδίτσης συναδέλφου. Ἐγὼ δὲν ἐζήτησα, νὰ διευρυνθῇ ἡ λαϊκὴ ἀντιπροσωπεία εἰς τὸ Νομαρχιακὸν Συμβούλιον, διότι, ἐγὼ πιστεύω, ὅτι εἶναι ἄλλο ἡ ἀποκέντρωσις καὶ ἄλλο ἡ αὐτοδιοίκησις. Θὰ ἠμποροῦσε κάλλιστα τὸ Συμβούλιον τῆς ἀποκεντρώσεως νὰ μὴ ἔχῃ ἐκπροσώπους προερχομένους ἐκ τῆς διαδικασίας, τὴν ὁποίαν προβλέπει ὁ νόμος. Ἐγὼ ὅμως ὑπεστήριξα, ὅτι ἐὰν ἡ Κυβέρνησις καταλήγῃ εἰς τὸ ν’ ἀποδέχεται τὴν συμμετοχὴν εἰς τὸ Συμβούλιον καὶ αἱρετῶν μελῶν, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, θὰ πρέπει νὰ ἔχουν αὐτὰ τὰ αἱρετὰ μέλη καὶ ὡρισμένα προσόντα. Διότι πράγματι ἡ συμμετοχὴ εἰς τὸ συμβούλιον, δὲν ἠμπορεῖ ν’ ἀποτελῇ προπόνησιν ἀποκτήσεως πείρας διὰ τὴν ἐκτέλεσιν διοικητικῶν καθηκόντων. Ἄρα, πράγματι, ἐξενίσθην διὰ τὴν λέξιν, ὄχι ὅμως, κατὰ τὴν ἔννοιαν τῆς διευρύνσεως τοῦ Νομαρχιακοῦ Συμβουλίου δι’ αἱρετῶν μελῶν, ἀλλὰ κατὰ τὴν ἔννοιαν ὅτι ἐκτὸς τῆς ἐκλογικῆς διαδικασίας διὰ τὴν ἀνάδειξιν, θὰ ἔπρεπε καὶ ὁ νόμος νὰ προβλέπῃ ὡρισμένα προσόντα, ὥστε πράγματι, νὰ μὴ «ἐθίζωνται» εἰς τὴν διοίκησιν, ὡρισμένοι σύμβουλοι, ἀλλὰ καὶ ν’ ἀποδίδουν θετικὴν ἐνέργειαν.

§176Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατ’ ἀνάγκην τὰ ἄρθρα 10 καὶ 11 θὰ συζητηθοῦν μαζί, διότι συνδέονται πρὸς τὸ περιεχόμενον. Ὁμολογῶ, ὅτι καὶ τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τοῦ νομοσχεδίου, καὶ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ καὶ τῶν εἰσηγητῶν παρηκολούθησα, μετὰ προσοχῆς, διὰ νὰ πεισθῶ, ἐὰν ἡ διάταξις, ὡς τίθεται εἶναι ὀρθή, καὶ ὠφέλιμος. Ὁμολογῶ, ὅτι δὲν ἐπείσθην. Διότι ἡ σύνθεσις τοῦ Συμβουλίου, ὅπως γίνεται σήμερον, οὐδὲν προσθέτει εἰς τὸ ἰσχῦον καθεστώς. Τὰ Συμβούλια αὐτὰ ὑπάρχουν ἐν τῇ πράξει. Δηλαδή, ἑκάστοτε οἱ Νομάρχαι, καλοῦν τοὺς προϊσταμένους τῶν ὑπηρεσιῶν καὶ ἀνταλλάσσουν σκέψεις ἐπὶ ὅλων τῶν ζητημάτων τῆς περιφερείας. Συνεπῶς, προσθέτομεν τοὺς ἐκπροσώπους τῶν δήμων καὶ τῶν κοινοτήτων. Ὀρθῶς, διότι καὶ ἡ τοπικὴ αὐτοδιοίκησις πρέπει νὰ λαμβάνῃ μέρος εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, εἰς τὴν διοικητικὴν ἀποκέντρωσιν. Ἀλλὰ πέραν τῶν ὑπαλλήλων καὶ τῶν ἀντιπροσώπων τῆς τοπικῆς διοικήσεως, εἶναι ὁ λαός, καὶ κύριον ζήτημα καὶ ἐπιθυμία μας, εἶναι τὸ νομοσχέδιον αὐτό, ὁ νόμος αὐτός, νὰ γίνῃ κτῆμα τοῦ λαοῦ. Ὁ λαὸς σήμερον, εἶναι ὠργανωμένος καὶ ἔχει ἐθισθῆ εἰς τὸν τρόπον ἐπιλύσεως τῶν προβλημάτων καὶ ἤδη ἀπέκτησε πεῖραν πολύτιμον. Ἔχομεν ἐκπροσώπους τῶν γεωργικῶν συνεταιρισμῶν, τῶν ἀγροτικῶν συνεταιρισμῶν, οἱ ὁποῖοι ἠμποροῦν νὰ εἶναι πολύτιμοι συμπαραστάται τοῦ Νομάρχου, εἰς τὴν λύσιν τῶν προβλημάτων τῆς ἀποκεντρώσεως. Ἔχομεν ἐκπροσώπους τῶν Ἐργατικῶν Κέντρων, ἔχομεν ἐκπροσώπους τῶν Βιομηχανικῶν καὶ Ἐμπορικῶν Ἐπιμελητηρίων, ἔχομεν ἐκπροσώπους τῶν Ἐπαγγελματοβιοτεχνικῶν Ἐπιμελητηρίων. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι πρέπει νὰ ἐνισχύσουν τὰς τάξεις τῶν Συμβουλίων, ἐκτὸς τῶν ἐκπροσώπων τῶν δήμων καὶ τῶν κοινοτήτων, καὶ ἐκπρόσωποι τῶν γεωργικῶν συνεταιρισμῶν, 1 ἢ 2, ἐκπρόσωπος τοῦ Ἐργατικοῦ Κέντρου 1, ἐκπρόσωπος τοῦ Ἐπαγγελματοβιοτεχνικοῦ Ἐπιμελητηρίου καὶ ἐκπρόσωποι τοῦ Ἐμποροβιομηχανικοῦ Ἐπιμελητηρίου. Ἔτσι, ὁ λαός, ὁ γεωργικός, ὁ ἐργατικός, ὁ ἐμποροβιομηχανικός, ὅλαι αἱ λαϊκαὶ τάξεις, δι’ ἐκπροσώπων των θὰ ἐκπροσωποῦνται εἰς τὸ Συμβούλιον. Καὶ τὸ Συμβούλιον θὰ ἀποκτήσῃ πεῖραν τεραστίαν, διότι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ γνωρίζουν τὰ προβλήματα καὶ θὰ ἀπηχοῦν τὰς ἀνάγκας τοῦ λαοῦ πληρέστερον. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι εἶναι ἀνάγκη, τὰ ἄρθρα 10 καὶ 11 νὰ συμπληρωθοῦν ἀμέσως δι’ ἐκπροσώπων καὶ τῶν 4 αὐτῶν ὀργανώσεων.

§177Α. ΚΑΡΑΘΟΔΩΡΟΣ. Διὰ τοῦ ἄρθρου 10, προβλέπεται ἡ συγκρότησις τῶν Νομαρχιακῶν Συμβουλίων, καθορίζεται δὲ ἡ συμμετοχὴ καὶ ὅλων τῶν προϊσταμένων τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν, πλὴν τοῦ, κατὰ τὴν γνώμην μου, ἁρμοδιωτέρου. Καὶ ἐρωτῶ, τὸν κ. ὑπουργόν, ποῖος ἄλλος πλὴν τοῦ προϊσταμένου τῶν τεχνικῶν ὑπηρεσιῶν δήμων καὶ κοινοτήτων, ὁ ὁποῖος θὰ ἐνημερώσῃ, ὁ ὁποῖος θὰ ἐκθέσῃ ὅλας τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπαίθρου, εἶναι ἁρμοδιώτερος διὰ νὰ μετάσχῃ τοῦ Συμβουλίου; Θὰ ἠδύνασθε νὰ μᾶς εἴπετε, ὅτι εἶναι ὁ νομομηχανικός. Ἀλλά, ὡς γνωστόν, ὁ νομομηχανικὸς εἶναι βεβαρυμένος μὲ τόσα ἔργα, ὅπως εἶναι ἡ κατασκευὴ ὁδῶν, γεφυρῶν κ.λ.π., ὥστε νὰ μὴ ἠμπορῇ νὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐκτιμήσῃ τὰς γενικωτέρας καὶ τὰς μερικωτέρας ἀνάγκας τῆς ὑπαίθρου. Προφανῶς θὰ πρόκειται περὶ παραλείψεως καὶ δὲν θὰ ὑπάρχῃ ἀντίρρησις διὰ τὴν διόρθωσιν.

§178Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Εἰς τὸ ἄρθρον 10, ἔχω νὰ κάμω δύο παρατηρήσεις. Καθορίζονται εἰς τὴν πρώτην παράγραφον, οἱ δημόσιοι λειτουργοί, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐκπροσωποῦν τὰς ὑπηρεσίας. Ὑπάρχουν ὅμως περιφέρειαι καὶ Νομοί, ὅπου δὲν ὑπάρχουν ὑπηρεσίαι ἀπὸ τὰς ἀναφερομένας εἰς τὴν παράγραφον 1. Νομίζω, ὅτι εἶναι σκόπιμον εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, νὰ διατυπωθῇ τὸ ἑξῆς, ὅτι: «Ὅπου δὲν ὑπάρχουν ὑπηρεσίαι τῶν ἀνωτέρω ἀναφερομένων, δὲν συμμετέχουν τοῦ Συμβουλίου».

§179Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερ.). Διαβάσατε τὴν παράγραφον 5, ἡ ὁποία καλύπτει ὅλα αὐτά.

§180Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Θὰ ἠμποροῦσε τὸ ζήτημα μὲ μίαν προσθήκην ἐδῶ, νὰ τακτοποιηθῇ χωρὶς προσφυγὴν εἰς Β. Διάταγμα. Ἑτέρα παρατήρησις. Εἰς τὴν παράγραφον 6 ἀναφέρετε, ὅτι, πρὸς ἀναπλήρωσιν τῶν προϊσταμένων τῶν ὑπηρεσιῶν κωλυομένου..... (ἀναγινώσκει)..... Ἀλλ’ ἡ ἀναπλήρωσις αὐτή, ἀπὸ ποῦ θὰ ἐκπηγάζῃ; Εἶναι ὑπηρεσίαι, αἱ ὁποῖαι ἔχουν ἀναπληρωτὰς ἐκ τοῦ νόμου, ἀλλὰ εἶναι καὶ ὑπηρεσίαι, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν ἀναπληρωτάς. Θὰ εἶναι ἀνάγκη νὰ προστεθῇ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, ὅτι ὁ Νομάρχης δι’ ἀποφάσεώς του θὰ ὁρίζῃ καὶ τοὺς ἀναπληρωτὰς ἑκάστης ὑπηρεσίας, ἀφοῦ δὲν θὰ ὑπάρχῃ διάταξις νόμου.

§181Ν. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, ἐφ’ ὅσον τὸ θεσπιζόμενον σύστημα δὲν εἶναι καθαρῶς ὀρθόδοξον, δηλαδή, μόνον σύστημα ἀποκεντρώσεως, ἀλλὰ προσλαμβάνει καὶ τὴν μορφὴν τῆς αὐτοδιοικήσεως, διὰ τῆς προσθήκης καὶ ἑνὸς αἱρετοῦ μέλους, νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο καλὸν καὶ φρόνιμον νὰ ἐκπροσωπηθῇ ἡ ἐπαρχία ὄχι κατ’ αὐτὴν τὴν ἀναλογίαν, ἀλλὰ διὰ περισσοτέρων μελῶν.

§182Γ. ΜΟΔΗΣ. Ἐφ’ ὅσον ἔγινε λόγος περὶ διαφορᾶς τῆς ἀποκεντρώσεως ἀπὸ τὴν αὐτοδιοίκησιν, ἤθελον νὰ ὑπομνήσω, ὅτι τὰ ὅρια μεταξὺ τῶν δύο αὐτῶν, δὲν εἶναι τόσον σαφῶς, τόσον στεγανῶς καθωρισμένα.

§183ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ ΤΙΝΕΣ. Εἶναι στεγανώτατα καθωρισμένα.

§184Γ. ΜΟΔΗΣ. Ἡ αὐτοδιοίκησις ἐνασκεῖ εἰς πολλὰς περιπτώσεις ἔργα ἀποκεντρώσεως. Ὁ Δήμαρχος, ὁ Πρόεδρος τῆς Κοινότητος, ἐκτελεῖ ὑπηρεσίας καθαρῶς διοικητικὰς καὶ Κρατικάς. Δὲν εἶναι ὁ λόγος αὐτός, ὁ ὁποῖος ὑπαγορεύει τὴν εὐρυτέραν συμμετοχὴν αἱρετῶν ἀντιπροσώπων εἰς τὸ Συμβούλιον. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἐνδείκνυται ἢ μᾶλλον ἐπιβάλλεται, ἡ συμμετοχὴ περισσοτέρων μέσα εἰς τὸ Συμβούλιον αὐτό.

§185Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πράγματι, ἡ πρότασις τῆς μείζονος συμμετοχῆς αἱρετῶν μελῶν εἰς τὸ Συμβούλιον τὸ γνωμοδοτικὸν ἐμφανίζεται ὅτι εἶναι καὶ ἐποικοδομητικὴ τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ κυρίως ὅτι εὑρίσκεται ἐν ἁρμονίᾳ μὲ τὰς ἀρχὰς τὰς δημοκρατικὰς τοῦ πολιτεύματός μας. Ἐν τούτοις ὅμως, ἡ βαθυτέρα ἔρευνα μοιραίως ὁδηγεῖ εἰς τὸ ἀντίθετον ἀποτέλεσμα, διότι τὶ πρόκειται νὰ κάνῃ αὐτὸ τὸ γνωμοδοτικὸν Νομαρχιακὸν συμβούλιον κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου αὐτοῦ; Ἐὰν γνωμοδοτῇ ἀφοῦ μελετήσῃ ἐπὶ ὅλων τῶν θεμάτων, τὰ ὁποῖα ἐνδιαφέρουν τὴν διοικητικὴν μονάδα ἀποκεντρώσεως. Κύριοι συνάδελφοι, ὅσοι ἔχετε ἀσχοληθῆ εἰδικώτερον μὲ τὴν διοίκησιν, ὑποθέτω, ὅτι θὰ ἀναγνωρίσετε ὅτι οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν ἐπαγγελματικῶν τάξεων κατὰ τὰς οἰκείας αὐτῶν ὀργανώσεις εἶναι γνήσιοι ἐκπρόσωποι τῶν ὀργανώσεων αὐτῶν καὶ συνεπῶς εἰς τὰ συμβούλια αὐτὰ δὲν συμμετέχουν ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς ἀτομικῆς των ἱκανότητος, ἀλλὰ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς ἰδιότητος ὡς ἀντιπροσώπων τῶν οἰκείων ἐπαγγελματικῶν ὀργανώσεων. Καὶ ἐπειδὴ αἱ ἐπαγγελματικαὶ ὀργανώσεις εἶναι οἰκονομικαὶ καὶ φυσικὸν εἶναι ὅτι θὰ ἔχουν ἀντίθετα συμφέροντα μεταξύ των, αὐτὴ εἶναι ἡ ἀξία τῆς κεντρικῆς Κυβερνήσεως νὰ αἴρεται ὑπεράνω τῶν ἀντιθέσεων καὶ νὰ κατευθύνῃ αὐτάς, σύμφωνα πρὸς τὸ γενικώτερον συμφέρον τοῦ τόπου τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ ἡ συνισταμένη τῶν ἀντιθέτων αὐτῶν ἀπόψεων. Ἄρα, δὲν θὰ ἐπέλθῃ πρόοδος εἰς τὰς ἐργασίας τοῦ συμβουλίου, ἀλλὰ θὰ μεταφερθῇ μέσα στοὺς κόλπους τοῦ συμβουλίου ἡ σύγκρουσις τῶν συμφερόντων ἡ ὁποία ἀντὶ νὰ προωθήσῃ τὸ θέμα, θὰ δημιουργήσῃ, ἀναμφιβόλως, ἐμπόδιον. Ἑπομένως καὶ ἐὰν ἀποδεχθῶμεν ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν ὑπὸ τὰς προϋποθέσεις ποὺ ἐγὼ νομίζω ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ὑποστηρίξω, δηλαδὴ ὑπὸ τὸν ὅρον συγκεκριμένων τυπικῶν προσόντων νὰ αὐξήσωμε τὸν ἀριθμὸν τῶν μελῶν τῶν αἱρετῶν, θὰ ἔπρεπεν αὐτὰ οὐδένα σύνδεσμον νὰ ἔχουν μὲ ἐπαγγελματικὰς ὀργανώσεις, εἰς τρόπον ὥστε νὰ εἶναι ἀδέκαστος ἡ γνώμη των, ἢ μᾶλλον ἀνεπηρέαστος καὶ νὰ συντελοῦν καὶ αὐτοὶ εἰς τὴν προώθησιν τῶν συμφερόντων τοῦ Νομοῦ, ἄλλως δὲν θὰ προωθήσωμεν τὴν ὑπόθεσιν καὶ θὰ δημιουργήσωμεν πρόσθετα ἐμπόδια.

§186Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Ἐκ τῆς συζητήσεως, κ. Πρόεδρε, προκύπτει ὅτι ἱκανὴ σύγχυσις ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ὑπάρχει περὶ τοῦ διαχωρισμοῦ τῶν ἐννοιῶν τῆς ἀποκεντρώσεως καὶ τῆς αὐτοδιοικήσεως. Ὁ κ. ὑπουργός ὅμως, ὡμίλησε μετὰ τόσης σαφηνείας καὶ εἶπε μάλιστα ὅτι εἰς τὸ ἀπώτερον μέλλον εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσωμεν εἰς τὸν δεύτερον βαθμὸν τῆς ἀποκεντρώσεως, δηλαδὴ τὴν αὐτοδιοίκησιν. Ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῶν δύο τούτων ἐννοιῶν, τηρουμένων πάντοτε τῶν ἀναλογιῶν, εἶναι οἵα περίπου ἡ μεταξὺ τῆς νομοθετικῆς καὶ ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας. Περαιτέρω, νομίζω ὅτι τὰ λαϊκὰ μέλη δὲν θὰ πρέπει ἀπαραιτήτως νὰ εἶναι κάτοχοι ὡρισμένων προσόντων, πολλῷ μᾶλλον καθ’ ὅσον οὐδὲ διὰ τὸν Νομάρχην ἀπαιτοῦνται ἰδιαίτερα προσόντα.

§187Ν. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θέλω νὰ διευκρινίσω ὅτι ὁμιλῶ περὶ αὐξήσεως τῶν αἱρετῶν μελῶν, δὲν εἶπον, ὅτι ταῦτα θὰ προέρχωνται ἐξ ὀργανώσεων. Ἀντιθέτως θὰ ἔδει, ἰδιῶται ἔχοντες ὡρισμένα προσόντα καὶ χαίροντες τῆς ἐκτιμήσεως τῆς κοινῆς γνώμης τῆς ἐπαρχίας των νὰ ἐκλέγωνται ὡς μέλη.

§188Γ. ΜΟΔΗΣ. Ἡ Τουρκία κ. Πρόεδρε, ἡ Σουλτανική, ἡ θεοκρατική, πρὸ 100 ἐτῶν εἶχε παρόμοια Συμβούλια εἰς τοὺς Βαλῆδες, εἰς τὰ ὁποῖα ἡ συμμετοχὴ τῶν λαϊκῶν ἀντιπροσώπων ἦτο μεγαλυτέρα τῆς σημερινῆς. Ὑπεστήριξεν ὁ κ. Θεοτόκης, ὅτι τὰ λαϊκὰ αὐτὰ μέλη δὲν πρέπει νὰ ἔχουν ἰδιαίτερον δεσμὸν μὲ ἐπαγγελματικὰς ὀργανώσεις. Ἐρωτῶ ὅμως, τὰ μέλη τῶν διαφόρων ἐπαγγελματικῶν ὀργανώσεων παύουν νὰ εἶναι καὶ μέλη τοῦ λαοῦ;

§189Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Φρονῶ ὅτι, ὅσον ἀφορᾷ τὰ αἱρετὰ μέλη, ἡ διάταξις πρέπει νὰ παραμείνῃ ὡς ἔχει. Ὅσον ἀφορᾷ καὶ τὴν συμμετοχὴν τοῦ ἐκπροσώπου τῆς ΤΥΔΚ, περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησεν ὁ συνάδελφος κ. Καραθόδωρος, ἔχω νὰ εἴπω ὅτι διὰ νόμου ὅλαι αἱ τεχνικαὶ ὑπηρεσίαι ὑπήχθησαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων καὶ ὑπάγονται ὅλαι εἰς τοὺς κατὰ τόπους Νομομηχανικούς. Ἡ ΤΥΔΚ εἶναι ὑπηρεσία παρὰ τῇ Νομαρχίᾳ ἡ ὁποία ὑπάγεται καὶ αὐτὴ κατὰ ἕνα τρόπον ὑπὸ τὸν Νομομηχανικόν. Ἐὰν ὑπάρξῃ περίπτωσις νὰ ζητηθῇ ἡ γνώμη της ὁ Νομομηχανικὸς ἢ ὁ Νομάρχης θὰ τὴν καλέσῃ.

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 10 ὡς ἔχει;

§191ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§192ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 10 ἐγένετο δεκτὸν ὡς ἔχει. Ἄρθρον 11ον. Ὁ κ. Π. Πολυχρονίδης ἔχει τὸν λόγον.

§193Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΔΗΣ. Τὰς ἀπόψεις, κ. Πρόεδρε, σχετικῶς μὲ τὴν συμμετοχὴν τῶν αἱρετῶν μελῶν εἰς τὸ Νομαρχιακὸν Συμβούλιον διετύπωσα ἐν σαφηνείᾳ κατὰ τὴν εἰσήγησιν τοῦ νομοσχεδίου καὶ δι’ αὐτὸ δὲν ἐζήτησα τὸν λόγον. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἅπαξ ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ ἐμμένει εἰς τὴν ἄποψιν τῆς ὑποτυπώδους συμμετοχῆς τῶν αἱρετῶν μελῶν, νομίζω, ὅτι τοὐλάχιστον τὰ ἐλάχιστα μέλη, τὰ ὁποῖα θὰ προέρχωνται δι’ ἐκλογῆς ὅτι θὰ πρέπει νὰ παραμείνουν καὶ νὰ μὴ διορίζωνται ὑπὸ τοῦ Νομάρχου. Συνεπῶς, νομίζω, ὅτι αἱ παράγραφοι 6 καὶ 8, ἔχουν ἀνάγκην κάποιας μεταβολῆς. Ἡ μὲν παράγραφος 6 ἀναφέρει ὅτι εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν εἰς κάποιαν ἐπαρχίαν ματαιωθῇ ἡ ἐκλογὴ κάποιου δὲν ἐπαναλαμβάνεται ἡ ἐκλογὴ διὰ νὰ ἐξασφαλίσωμεν αὐτὰ τὰ ἐλάχιστα αἱρετὰ μέλη, ἀλλὰ τὸ δικαίωμα δίδεται εἰς τὸν Νομάρχην νὰ διορίζῃ ἀπ’ εὐθείας τὰ αἱρετὰ αὐτὰ μέλη. Εἰς δὲ τὴν παράγραφον 8 ἀναφέρεται ὅτι εἰς τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν κενωθῇ κάποια θέσις συνεπεία θανάτου κλπ., πάλιν ὁ Νομάρχης διορίζει. Νομίζω ὅτι θὰ πρέπει ἡ ἀντικατάστασις ἑνὸς μέλους, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ ἀποθάνῃ νὰ γίνεται διὰ τοῦ πρώτου ἐπιλαχόντος, ὥστε ἐπαναλαμβάνω αὐτὰ τὰ ἐλάχιστα μέλη, τὰ ὁποῖα παραμένουν εἰς τὸ Συμβούλιον ἐξ ἐκλογῆς, νὰ ἔχουν κάποιαν σχέσιν μὲ τὴν ἐκλογήν, ἡ ὁποία γίνεται.

§194Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Πράγματι, κ. Πρόεδρε, δὲν ἐννοῶ, διὰ ποῖον λόγον ὅταν ἔχει ὑπ’ ὄψει τὸν κατάλογον τῶν ἐκλεγέντων δὲν θ’ ἀναζητήσῃ τὸν ἀντικαταστάτην, ὅταν ὁ εἷς παραιτηθῇ, ἢ ἀποθάνῃ, εἰς τὸν κατάλογον τῶν ἐκλεγέντων μελῶν. Δὲν ἀντιλαμβάνομαι διὰ ποῖον λόγον, ὅταν ὑπάρξῃ ἀνάγκη νὰ μὴ ἔλθῃ ὡς ἀναπληρωτὴς ὁ δεύτερος ἐπιτυχών. Διὰ τῆς τοιαύτης ἐνεργείας ἔρχομαι νὰ πιστεύω, ὅτι ἔχει ἀληθείας ἡ ὑπόνοια, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπιθυμεῖ τὸν ἀποκλεισμὸν τῶν αἱρετῶν μελῶν ἀπὸ τὸ Νομαρχιακὸν Συμβούλιον.

§195Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἐὰν δὲν ἐπρόκειτο, κύριοι βουλευταί, περὶ ἑνὸς Συμβουλίου, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ ἀποφασιστικὰς ἁρμοδιότητας θὰ ἀντιλαμβανόμην τοὺς φόβους, τοὺς ὁποίους ἐξέφρασαν οἱ κ. συνάδελφοι καὶ βεβαίως τότε θὰ ἔπρεπε νὰ προσέξωμεν. Ἀλλὰ πρόκειται περὶ ἑνὸς γνωμοδοτικοῦ Συμβουλίου. Ἐὰν οἱ πολῖται μιᾶς ἐπαρχίας δὲν προσέλθουν εἰς τὰς κάλπας νὰ ψηφίσουν, τί θὰ γίνῃ; Εἶναι δυνατὸν νὰ τοὺς ἐκβιάσωμεν; Ὅταν δὲν προσέλθουν πέραν τοῦ ἡμίσεως νὰ ψηφίσουν τί θὰ γίνῃ; Εἰς τὸν Νομάρχην ἐξ ἄλλου δὲν διστάζομεν ν’ ἀναθέσωμεν ἄλλα σπουδαιότερα καθήκοντα. Δὲν νομίζω συνεπῶς ὅτι θὰ πρέπει νὰ θέτωμεν ἐν ἀμφιβόλῳ τὴν εὐθυκρισίαν του, προκειμένου νὰ τοῦ ἀναθέσωμεν καὶ τὸ δικαίωμα τοῦτο. Ἐξ ἄλλου ἐάν τις ἐκ τῶν συμβούλων τούτων ἀποβιώσῃ, δὲν νομίζω ὅτι πρέπει πάλιν νὰ ρίπτωμεν τὸν τόπον εἰς νέαν ἐκλογήν. Ἐὰν τὸ Συμβούλιον εἶχε ἁρμοδιότητας ἀποφασιστικὰς τὸ καταλαμβάνω, ἀλλὰ ἐφ’ ὅσον τὸ Συμβούλιον εἶναι γνωμοδοτικόν, δὲν ἀντιλαμβάνομαι διατὶ ὅλη αὐτὴ ἡ ἀνησυχία.

§196Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΔΗΣ. Τότε, κύριε ὑπουργέ, μὲ βάσιν τὴν σκέψις σας, θὰ πρέπει παντελῶς ν’ ἀφαιρεθῇ ἡ διάταξις ἡ ἀφορῶσα τὴν ἐκλογὴν τῶν μελῶν αὐτῶν.

§197Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἡ Ἀμερική, κ. συνάδελφε εἶναι Δημοκρατία, καὶ ὅταν ἀποθνήσκῃ εἷς γερουσιαστὴς δὲν ρίπτεται ὁ τόπος εἰς νέας ἐκλογάς, ἀλλὰ τὸν ἀναπληρωτὴν τὸν διορίζει ὁ Κυβερνήτης.

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 11 γίνεται δεκτόν;

§199ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§200ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 11 ἐγένετο δεκτόν. Ἄρθρον 12ον. Ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§201Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ ἄρθρον 12 διαπραγματεύεται τὰ θέματα διὰ τὰ ὁποῖα θὰ γνωματεύῃ τὸ Συμβούλιον. Θεωρῶ σκόπιμον ὅπως παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργόν, ἵνα προσθέσῃ καὶ ἕνα ἕτερον θέμα τὸ ὁποῖον κοινωνικοὶ καὶ ἐθνικοὶ λόγοι ἐπιβάλλουν νὰ προστεθῇ. Εἶναι, κύριοι, τὸ θέμα τοῦ ἀθλητισμοῦ. Εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη ἡ νεολαία μας, ἡ ὁποία ἤρχισε νὰ ἐκτρέπεται κατὰ τοὺς τελευταίους χρόνους καὶ ν’ ἀπασχολῆται εἰς ἄλλο, νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὸν στίβον, νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὰ γυμναστήρια. Ἡ πρωτοβουλία τῆς ὀργανώσεως καὶ ἀναπτύξεως τοῦ ἀθλητισμοῦ ἀνήκει μέχρι σήμερον εἰς τὴν ἰδιωτικὴν πρωτοβουλίαν, σήμερον ὅμως ποὺ θέλομεν ν’ ἀναπτύξωμεν τὸν θεσμὸν τῆς ἀποκεντρώσεως καὶ νὰ δώσωμεν εἰς τὸ Κράτος αὐτὴν τὴν εὐχέρειαν. Διὰ τοῦτο εἰς τὴν παράγραφον στʹ προτείνω ὅπως τεθῇ ἡ ἑξῆς τροπολογία: «στʹ. Μελετᾷ καὶ γνωματεύει διὰ πᾶν θέμα ἀναγόμενον εἰς τὴν τουριστικὴν ἀξιοποίησιν τοῦ Νομοῦ καὶ τὴν ὀργάνωσιν καὶ προαγωγὴν τοῦ ἀθλητισμοῦ ἐν τῇ περιφερείᾳ». Τοιουτοτρόπως οἱ Νομάρχαι θ’ ἀναπτύξουν τὸν ἀθλητισμὸν εἰς τὴν περιφέρειαν. Εἶναι ἐθνικὴ ἀνάγκη ν’ ἀναπτυχθῇ ὁ ἀθλητισμός.

§202Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἡ παράγραφος 2 περιλαμβάνει καὶ τὸ θέμα αὐτό. Πάντως σᾶς δηλώνω, ὅτι μεταξὺ τῶν θεμάτων ὑπάγεται καὶ ἡ ἀγωγή. Ἐὰν ἐπιμένετε, θέτω εἰς τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν παράγραφον εʹ καὶ τὰς λέξεις «καὶ φυσικῆς ἀγωγῆς».

§203ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 12, ὡς ἐτροποποιήθη;

§204ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, δεκτόν.

§205ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 12 ἐγένετο δεκτόν, ὡς ἐτροποποιήθη. (Ἀκολούθως ἐγένοντο δεκτὰ τὰ ἄρθρα 13, 14, 15 καὶ 16 ὡς ἔχουν).

§206ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 17ον. Ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§207Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχει κίνδυνος νὰ ἐπιβαρυνθοῦν οἱ Οἰκονομικοὶ Ἔφοροι μὲ νέα καθήκοντα καὶ οὕτω δὲν θὰ δυνηθοῦν ν’ ἀντεπεξέλθουν εἰς τὸν φόρτον τῆς ἐργασίας των καὶ οὔτε τὰ τῶν καθηκόντων των δὲν θὰ ἐξασκοῦν ἐπαρκῶς.

§208Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε συνάδελφε, τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν δέχεται αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἀναφέρεται εἰς τὸ νομοσχέδιον ὡς τὸν καλύτερον τρόπον.

§209Κ. ΒΕΝΕΤΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, φοβοῦμαι ὅτι οἱ Οἰκονομικοὶ Ἔφοροι δὲν θὰ ἀνταπεξέλθουν εἰς τὸν φόρτον τῆς ἐργασίας των. Δι’ αὐτὸ προτείνω τὴν ἑξῆς τροπολογίαν: «Τὴν θέσιν τοῦ Ἐπιτρόπου τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου καταλαμβάνει κατάλληλος ὑπάλληλος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἢ τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου μετατιθέμενος πρὸς τοῦτο εἰς τὴν ἕδραν τῆς Νομαρχίας διὰ διαταγῆς τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν».

§210Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἔχω τὴν γνωμάτευσιν τῶν ἁρμοδίων καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐμμείνω εἰς αὐτήν.

§211ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 17;

§212ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, δεκτόν.

§213ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 17 ἐγένετο δεκτόν. Ἄρθρον 18ον. Ὁ κ. ὑπουργὸς ἔχει τὸν λόγον.

§214Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἡ παράγραφος 7 τοῦ ἄρθρου 18 ἀντικαθίσταται οὕτω: «Τὸ Συμβούλιον δικάζον ἐπὶ προσφυγῶν ὑπὲρ τῆς διοικήσεως δὲν δύναται νὰ ἐπιβάλῃ ἐλαφροτέραν τῆς ἐπιβληθείσης ποινῆς».

§215Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Μίαν παρατήρησιν θέλω νὰ κάμω. Εἰς τὸ Διοικητικὸν Δίκαιον ἡ λέξις «καταδικασθεὶς» διὰ πειθαρχικῆς ποινῆς δὲν ἀναφέρεται. Λέγει «τιμωρηθεὶς». Νὰ ἀντικαταστήσωμεν τὴν λέξιν «καταδικασθεὶς» διὰ τῆς λέξεως «τιμωρηθείς». Διότι, τιμωρεῖται ὁ ὑπάλληλος, δὲν καταδικάζεται.

§216Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Τὴν φράσιν αὐτὴν χρησιμοποιεῖ ὁ κῶδιξ.

§217Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ὁ κῶδιξ λέγει ἐπὶ πειθαρχικῶν ποινῶν «καταδικασθείς»; Δὲν νομίζω.

§218Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Τὸ ἀντικαθιστῶμεν εἰς «τιμωρηθείς».

§219Κ. ΒΕΝΕΤΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, καὶ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ εἰς τὸ γραφεῖον σας σᾶς παρεκάλεσα νὰ διορθωθῇ τὸ ἄρθρον 18 ἐκεῖ ποὺ λέγει ὅτι ὁ Νομάρχης προΐσταται πειθαρχικῶς. Αὐτὸ τὸ «πειθαρχικῶς» διαφέρει ἀπὸ τὸ «διοικητικῶς». Ἐφ’ ὅσον δίδομεν ἁρμοδιότητας ὑπουργῶν εἰς τὸν Νομάρχην δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω διατὶ νὰ μὴ ὑπάγωνται καὶ διοικητικῶς οἱ ὑπάλληλοι εἰς τὸν Νομάρχην.

§220Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε Βενέτη, κατὰ τὸν νόμον περὶ Νομαρχιῶν, εἶναι προϊστάμενος ὁ Νομάρχης, πασῶν τῶν ἐν τῷ Νομῷ ὑπηρεσιῶν. Ἑπομένως εἶναι προϊστάμενος.

§221Κ. ΒΕΝΕΤΗΣ. Προϊστάμενος, διοικητικῶς, τῶν ὑπηρεσιῶν εἶναι ὁ Γενικὸς Διευθυντὴς καὶ ὁ ἁρμόδιος ὑπουργός. Δὲν εἶναι ὁ Νομάρχης, οὔτε διαδοχικὰς σημειώσεις τηρεῖ ὁ Νομάρχης ἢ ὁ Διευθυντὴς τῆς Νομαρχίας. Καί, δὲν διαφέρει καθόλου ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 18 ἀπὸ τὰ προγενέστερα δικαιώματα τοῦ Νομάρχου παρὰ ὅτι τὰ αὐξάνει ἀπὸ 10 ἡμέρας εἰς ἕνα μῆνα.

§222ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 18 δεκτόν, ὡς ἐτροποποιήθη;

§223ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, δεκτόν.

§224ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 18 ἐγένετο δεκτόν, ὡς ἐτροποποιήθη. Ἄρθρον 19ον.

§225Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἡ παράγραφος 5 τοῦ ἄρθρου 19 ἀντικαθίσταται ὡς ἀκολούθως: «καὶ ἐπιφυλασσομένης τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος ἄρθρου ἐπὶ τοῦ προσωπικοῦ τῆς Νομαρχίας Ἀττικῆς». Αἱ διατάξεις αὗται δὲν ἐφαρμόζονται διὰ τοὺς ἐν τῇ περιφερείᾳ τῆς τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης ὑπηρετοῦντας ὑπαλλήλους, τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ δυναμένου νὰ ἀσκήσῃ ἐπ’ αὐτῶν τὸ περὶ οὗ τὸ ἐδάφιον 2 τῆς 3ης παραγράφου δικαιώματα τῆς παραπομπῆς διὰ τὰς ὑπ’ αὐτοῦ χορηγουμένας εἰς αὐτοὺς ἀναρρωτικὰς ἀδείας». Δηλαδὴ ἐπειδὴ τὸ δικαίωμα τῆς παραπομπῆς διὰ τοὺς ὑπαλλήλους ἐνώπιον δύο καθηγητῶν νὰ ἐξετασθοῦν, ἐὰν ὑπάρχῃ ἀμφιβολία, ἐδῶ δὲν τὸ ἔχει ὁ Νομάρχης, νὰ δύναται νὰ τὸ ἀσκήσῃ ὁ ὑπουργός. Διότι δὲν τὸ ἔχει ὁ Νομάρχης καὶ μένει κενόν, ἐπειδὴ δὲν τὸ προβλέπει ὁ νόμος διὰ τὴν πρωτεύουσαν.

§226Ι. ΚΟΝΤΟΛΕΩΝ. Ὑπάρχουν Ἐπαρχίαι, αἱ ὁποῖαι δὲν περιλαμβάνονται εἰς τὸν Νομὸν Ἀττικῆς. Τί γίνεται μὲ αὐτάς;

§227Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ὑπάγονται εἰς τὸν Νομάρχην.

§228ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 19;

§229ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, δεκτόν.

§230ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 19 ἐγένετο δεκτόν. (Ἀκολούθως ἐγένοντο δεκτὰ τὰ ἄρθρα 20 καὶ 21 ὡς ἔχουν). Ἄρθρον 22ον. Ὁ κ. Ι. Ζίγδης, ἔχει τὸν λόγον.

§231Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, ἐξ ὀνόματος 22 συναδέλφων ὅλων τῶν παρατάξεων ὑποβάλλω τὴν ἑξῆς τροπολογίαν ἐν σχέσει μὲ τὸ ζήτημα τῆς Γενικῆς Διοικήσεως Δωδεκανήσου, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνεφέρθην προηγουμένως. Προτείνω τὴν ἑξῆς τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ δεχθῇ, διότι ἀποτελεῖ μίαν μέσην λύσιν. Δεδομένου ὅτι ἡ Δωδεκάνησος ἀπηλευθερώθη μόλις πρὸ 7 ἐτῶν μέχρι συμπληρώσεως τοὐλάχιστον μιᾶς 10ετίας νὰ διατηρηθῇ ὁ θεσμὸς τῆς Γενικῆς Διοικήσεως. Καὶ πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον, βεβαίως, τὸ νομοσχέδιον διατηρεῖ τὴν εἰδικὴν μεταχείρισιν τῆς Δωδεκανήσου ἀπὸ ἀπόψεως ἀποκεντρώσεως μὲ τὰς ἐπιφυλάξεις, τὰς ὁποίας ἔχω ἤδη κάμει. Ἀλλὰ ἐπειδὴ τὸ ζήτημα τῆς ἐπιλογῆς τοῦ προσώπου τὸ ὁποῖον θὰ ἐκπροσωπῇ τὴν Ἑλληνικὴν Πολιτείαν κατὰ τὰ χρόνια αὐτὰ εἶναι πολὺ σημαντικὸν καὶ οὐδεὶς ὑπευθύνως σκεπτόμενος, νομίζω, ὅτι θὰ ὑποστηρίξῃ, ὅτι δύναται νὰ ἐπιλεγῇ Νομάρχης Δωδεκανήσου μὲ τὰ ἴδια προσόντα μὲ τὰ ὁποῖα θὰ ἐκλεγῇ ὁ συνάδελφός του δι’ ἄλλα διαμερίσματα τῆς χώρας, προτείνομεν ὅπως διατηρηθῇ ἡ Γενικὴ Διοίκησις Δωδεκανήσου ἐπὶ τριετίαν οὕτως ὥστε νὰ συμπληρωθῇ δεκαετία. Καὶ μετά, βεβαίως, νὰ ἱκανοποιηθῇ καὶ αὐτὸ τὸ περίεργον αἴσθημα τῆς ἀφομοιώσεως τῶν τίτλων τῶν ἐκπροσωπούντων τὸ Κράτος εἰς τὰς διαφόρους Ἐπαρχίας. Νομίζω, ὅτι δὲν θὰ ἐχρειάζετο νὰ ἀναφέρω τὰ ὀνόματα τῶν ὑπογραψάντων, ἀλλὰ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δηλώσω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι τὸ ἔγγραφον αὐτὸ θὰ ἀποτελέσῃ διὰ τὴν Δωδεκάνησον ἕνα τίτλον καὶ δι’ αὐτοὺς ποὺ τὸν ὑπέγραψαν. Διότι αὐτὴν τὴν στιγμήν, ποὺ δὲν ὁμιλοῦμεν πολιτικά, ποὺ δὲν ὁμιλοῦμεν θέματα, τὰ ὁποῖα μᾶς χωρίζουν ἐνόμισαν καθῆκον των νὰ ὑποστηρίξουν αὐτὴν τὴν πρότασιν, ἡ ὁποία γίνεται δι’ Ἐθνικοὺς καὶ μόνον λόγους ἐπὶ τῶν ὁποίων οὐδεὶς νομίζει ὅτι εἶναι σκόπιμον νὰ ἐπεκταθῇ περισσότερον ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας.

§232Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρεκάλουν καὶ ἐγὼ ἰδιαιτέρως, διὰ δευτέραν φοράν, τὸν κ. ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὅπως συναινέσῃ εἰς τὴν ἀποδοχὴν τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν ὑπέγραψα μετὰ τοῦ συναδέλφου τῆς Δωδεκανήσου. Ὁμόθυμος, ἄλλωστε — καὶ ἐκφράζω τὰς εὐχαριστίας τοῦ λαοῦ τῆς Δωδεκανήσου πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν — ὁμόθυμος λέγω, ὅτι εἶναι ἡ γνώμη τῶν συναδέλφων ἀπὸ ὅλας τὰς πλευρὰς τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, οἱ ὁποῖοι ἠθέλησαν νὰ συνυπογράψουν τὴν τροπολογίαν μας. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους ἀνέφερα, ὅπως συναινέσῃ διὰ μίαν τριετίαν ἀκόμη νὰ παραταθῇ ἡ Γενικὴ Διοίκησις Δωδεκανήσου.

§233Σ. ΚΩΤΙΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς ὅσα εἶπον, κατὰ τὴν ἀγόρευσίν μου, ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, κατὰ τὴν ὁποίαν, ὅτι πλεῖστοι ὅσοι ἐθνικοί, ἱστορικοὶ καὶ ψυχολογικοὶ καὶ αἰσθηματικοὶ λόγοι ἐπιβάλλουν τὴν ἀνάγκην, ὅπως διατηρηθῇ ἡ Γενικὴ Διοίκησις Δωδεκανήσου. Ἡ ἄποψις ὑμῶν, κ. ὑπουργέ, ὅτι ἡ διατήρησις τοῦ καθεστῶτος τῆς Γενικῆς Διοικήσεως, θὰ ὑπενθύμιζεν εἰς τοὺς Δωδεκανησίους ἀποικιακὸν καθεστώς, δὲν εἶναι ὀρθή, διότι καὶ εἰς τὰς νέας Χώρας, Κρήτην, Ἤπειρον, Β. Ἑλλάδα, ἡ διατήρησις ἐπὶ 40 καὶ πλέον ἔτη, τοῦ θεσμοῦ αὐτοῦ, δὲν ὑπενθύμιζε ξενοκρατίαν. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ, κύριε ὑπουργέ, ὅπως ἀποδεχθῆτε τὴν τροπολογίαν μας, καὶ διατηρηθῇ τοὐλάχιστον ἐπὶ μίαν τριετίαν ἡ Γεν. Διοίκησις Δωδεκανήσου. Νομίζω, ὅτι οἱ Δωδεκανήσιοι δικαιοῦνται νὰ ἀπολαύσουν τὴν στοργὴν τῆς Γεν. Διοικήσεως, τοὐλάχιστον ἐπὶ μίαν τριετίαν, καθ’ ἣν στιγμήν, οἱ ἀδελφοί μας Κρῆτες, Ἠπειρῶτες κ.λ.π., τὴν ὁποίαν ᾐσθάνθησαν πέραν τῆς 40ετίας.

§234Δ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐκ μέρους τῶν βουλευτῶν Πειραιῶς, ὑποβάλλω τὴν ἑξῆς τροπολογίαν, διὰ τῆς ὁποίας παρακαλεῖται ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἡ Κυβέρνησις, ὅπως ὁ Πειραιεὺς ἀποτελέσῃ ἴδιον Νομόν. (Ἀναγινώσκει τὴν τροπολογίαν). Νομίζω, ὅτι λόγοι ὑψίστης σημασίας ἐπιβάλλουν τοῦτο. Ἡ περιφέρεια αὕτη ἀριθμεῖ 400.000 καὶ πλέον κατοίκους καὶ τὸ αἴσθημα ὅλων εἶναι ὅπως ἡ Κυβέρνησις ἐνδιαφερθῇ διὰ τὸν Πειραιᾶ. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν θὰ ἀντιταχθῇ ἐκ μέρους τοῦ κ. ὑπουργοῦ, τὸ ὅτι ἡ ἵδρυσις ἑνὸς ἐπὶ πλέον Νομοῦ, θὰ ἐπιβάλῃ ἰδιαιτέρας δαπάνας, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐξαρτᾶται ἡ διοίκησις τῆς περιφερείας αὐτῆς, ὁλόκληρος, ἀπὸ τὸν Νομὸν Ἀττικῆς. Διὰ τοὺς λόγους αὐτοὺς παρακαλοῦμεν, κύριε ὑπουργέ, ὅπως κάμετε δεκτὴν τὴν τροπολογίαν μας.

§235Δ. ΜΠΕΡΔΕΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ τροπολογία, τοῦ ἀξιοτίμου κ. συναδέλφου εἶναι ὀρθή, πλὴν ἑνὸς σημείου. Ὡμίλησε καὶ περὶ Σαλαμῖνος. Πράγματι ἡ Σαλαμὶς εἶναι κοντὰ εἰς τὸν Πειραιᾶ, ἀλλὰ ἀπὸ ἀρχαιοτάτων χρόνων ἡ Σαλαμίς, ἀνήκει εἰς τὴν ἐπαρχίαν Μεγαρίδος. Διὰ τοῦτο, δὲν εὑρίσκω εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν πρότασιν τοῦ κ. συναδέλφου, λογικήν.

§236Γ. ΤΖΑΤΖΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι πραγματικῶς εὐκαιρία νὰ ἀποδείξῃ ἡ Κυβέρνησις, τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, ἀλλὰ καὶ ὁλόκληρος ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, ἐὰν ὄντως, τοὺς ἀπασχολῇ ἡ πόλις τοῦ Πειραιῶς. Πολλάκις μοῦ ἐδόθη ἡ εὐκαιρία νὰ τονίσω τὸν οἰκονομικὸν καὶ γενικὸν μαρασμὸν τῆς πόλεως τοῦ Πειραιῶς, τῆς πρώτης ἐργατικῆς, βιομηχανικῆς καὶ ἐμπορικῆς πόλεως, καὶ τοῦ πρώτου αὐτοῦ ἐμπορικοῦ λιμένος τῆς χώρας, συνεπῶς τῶν καταστροφῶν ἐκ τῶν πολεμικῶν γεγονότων, καὶ τῆς κατοχῆς ἀλλὰ καὶ διὰ τῆς μετοικήσεως ὅλων σχεδὸν τῶν οἰκονομικῶς ἱσταμένων καλῶς Πειραιωτῶν εἰς Ἀθήνας. Εἶναι ἀνάγκη ἡ πόλις τοῦ Πειραιῶς νὰ τύχῃ στοργῆς καὶ μερίμνης καὶ δίδεται ἡ εὐκαιρία εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία, ὡς καὶ προηγουμένως ἐξήγγειλεν, ὅτι θὰ λάβῃ μέτρα διὰ τὴν ἀνόρθωσιν τοῦ Πειραιῶς, μὲ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ διοικητικῆς ἀποκεντρώσεως, νὰ πραγματοποιήσῃ τὰς ἐπαγγελίας της πρὸς τὸν Πειραιᾶ. Διότι πράγματι πρέπει οἱ 400.000 κάτοικοι τοῦ τέως Δήμου Πειραιῶς, καὶ οἱ τῶν ἄλλων περιφερειῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ ὑπαχθοῦν εἰς αὐτὸν νὰ ἐξυπηρετοῦνται ἀπὸ αὐτὸν καὶ ὁ Νομὸς Ἀττικῆς οὕτω νὰ ἀποσυμφορηθῇ. Εἰς ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μεγαρίδος συνάδελφος, ἔχω νὰ παρατηρήσω, ὅτι ἡ Σαλαμὶς ὑπάγεται καὶ ἐξυπηρετεῖται διὰ τοῦ Πειραιῶς, καὶ θὰ ἦτο πλῆγμα διὰ τοὺς κατοίκους της νὰ μεταβαίνουν ἀλλοῦ διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν ὑποθέσεών των. Βέβαιος ὤν, ὅτι ἡ τροπολογία μας θέλει γίνει δεκτή, προτείνω ὅπως εἰς τὸ ἄρθρον 22 προστεθῇ παράγραφος, διὰ τῆς ὁποίας θὰ προβλέπεται ἡ ἵδρυσις Νομαρχίας Πειραιῶς καὶ Νήσων.

§237Α. ΒΟΥΛΟΔΗΜΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, συνηγορῶ καὶ ἐγὼ ὑπὲρ τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξαν οἱ κ. κ. συνάδελφοι, καὶ νομίζω, ὅτι εἰς τὸ ἄρθρον 22 πρέπει νὰ προστεθῇ παράγραφος 8 ἔχουσα οὕτω: «Συνιστᾶται Νομαρχία Πειραιῶς καὶ Νήσων περιλαμβάνουσα...... ................ (ἀναγινώσκει)..............».

§238Σ. ΓΥΑΛΙΣΤΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ καὶ ἐγὼ συνυπέγραψα διὰ τὸ ζήτημα τῆς Ρόδου, θέλω νὰ δικαιολογήσω τὴν ὑπογραφήν μου, διότι τὸ πιστεύω. Νομίζω, ὅτι ὅταν θὰ διοικῇ τὴν Δωδεκάνησον ἕνας ποὺ θὰ ἔχῃ τὸν τίτλον τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ, πρῶτον, πᾶσα Κυβέρνησις θὰ προσέχῃ περισσότερον περὶ τὴν ἐκλογὴν ἑνὸς προσώπου, τὸ ὁποῖον θὰ φέρῃ τὸν τίτλον τοῦ Γεν. Διοικητοῦ καὶ θὰ εἶναι ἕνας ἢ δύο εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα, παρὰ τὸν τίτλον τοῦ Νομάρχου, οἱ ὁποῖοι εἶναι 49 εἰς ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα, ἀλλά, καὶ δεύτερον, τὸ πρόσωπον αὐτό, ἐὰν μὲν ἔχῃ ἀνώτερα προσόντα, ἢ διότι θὰ λέγεται εἰς τοὺς πληθυσμοὺς αὐτούς, οἱ ὁποῖοι τώρα ἀπηλευθερώθησαν —καὶ γνωρίζομεν καὶ ἀπὸ τὸ 1912 οἱ τέως ὑπόδουλοι πληθυσμοί, πόσην δίδουν σημασίαν εἰς μερικὰς ἐκδηλώσεις, ὄχι ὑλικάς— νομίζω, ὅτι, τὸ ὅτι θὰ λέγεται ἁπλῶς καὶ μόνον Γενικὸς Διοικητής, θὰ ἔχῃ περισσότερον γόητρον, παρὰ ὅταν θὰ λέγεται Νομάρχης. Δι’ αὐτό, νομίζω, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ —δὲν ἔχω οὐδένα δεσμὸν μὲ τὴν Δωδεκάνησον, ἔχω πάει μερικὲς φορὲς καὶ ἔχω γνωρίσει τὴν νοοτροπίαν τῶν κατοίκων— νομίζω, ὅτι πραγματικῶς ἔχει κάποιο ἐθνικὸν περιεχόμενον. (Χειροκροτήματα).

§239Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπέγραψα καὶ ἐγὼ τὴν τροπολογίαν τῶν συναδέλφων διὰ τὴν διατήρησιν τῆς Γεν. Διοικήσεως Δωδεκανήσου, ἐπὶ μίαν τριετίαν. Φρονῶ, μάλιστα, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ ἐπὶ μίαν πενταετίαν, ἕως τὸ 1960. Ἐπειδή, κύριε Πρόεδρε, ἀπὸ τοῦ 1912 μέχρι σήμερον διετηρήθησαν αἱ Γενικαὶ Διοικήσεις τῶν Νέων Χωρῶν, εἶναι ἐπιβεβλημένον, νομίζω, καὶ διὰ τὴν ἀφομοίωσιν τῆς νομοθεσίας ἀκόμη νὰ διατηρηθῇ ἡ Γενικὴ Διοίκησις τῆς Δωδεκανήσου, τοὐλάχιστον διὰ 5 χρόνια. Δι’ αὐτό, χωρὶς νὰ εἴπω τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους καὶ ὁ κ. Γυαλίστρας ἀνέφερε καὶ ἄλλοι συνάδελφοι, ἐπιβάλλεται ἡ διατήρησις τῆς Γενικῆς Διοικήσεως ἐπὶ μίαν 5ετίαν, κύριε ὑπουργέ. (Χειροκροτήματα).

§240Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, διὰ νὰ ἔχῃ ἐπιτυχίαν ἕνας νόμος, ἕνας νέος διοικητικὸς νόμος, πρέπει νὰ ἀνταποκρίνεται κατ’ εὐθεῖαν εἰς τὸ αἴσθημα καὶ τὸ συναίσθημα τοῦ λαοῦ, πρὸς τὸν ὁποῖον ἀπευθύνεται. Ὁ Ποινικὸς Νόμος ἠμπορεῖ νὰ περιλαμβάνῃ σκληρὰς διατάξεις, ὁ διοικητικὸς ὅμως νόμος, πρέπει νὰ ἀπευθύνεται πρὸς τὸ συναίσθημα. Τὸ αἴτημα τῶν ἀξιοτίμων ἐκ Δωδεκανήσου συναδέλφων, ἀνταποκρίνεται πρὸς τὸ συναίσθημα τοῦ Δωδεκανησιακοῦ λαοῦ. Ἐγώ, δέ, ὡς νησιώτης, τὸ καταλαβαίνω, τὸ νοιώθω, βαθύτατα τὸ τὶ θέλουν οἱ ἄνθρωποι καὶ πῶς θὰ ἀπηχήσῃ εἰς τὰ αὐτιά τους, ὅταν αὔριον θὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Ἔγινε μιὰ κοσμοϊστορικὴ μεταβολὴ ἐξ ἴσου μεγάλη, ὅπως ἔγινε πρὸ 7 ἐτῶν ποὺ ἀπηλευθερώθη. Νομίζω, ὅτι τὸν παράγοντα «συναίσθημα» αὐτὴν τὴν στιγμὴν ποὺ ἔχομεν τὸ ὑψηλὸν προνόμιον νὰ νομοθετοῦμεν, νὰ μὴ τὸν περιφρονοῦμεν. Πρέπει νὰ ἀποτεινώμεθα κατ’ εὐθεῖαν εἰς τὴν ψυχὴν τοῦ Δωδεκανησιακοῦ λαοῦ, πρέπει νὰ νομοθετήσωμεν ἀπευθυνόμενοι πρὸς τὴν καρδίαν τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν καί συνεπῶς, τὸ αἴτημα τῶν συναδέλφων, πρέπει νὰ γίνῃ δεκτόν, κύριε ὑπουργέ, χωρὶς περαιτέρω σκέψιν. Νὰ ἠξεύρετε, ὅτι θὰ ὁπλίσετε τὸν νόμον αὐτόν, ὁ ὁποῖος θὰ ἐξέλθῃ ἀπὸ τὴν αἴθουσαν αὐτήν, μὲ τὴν ἀγάπην τοῦ λαοῦ ἐκείνου, ὁ ὁποῖος θὰ καταλάβῃ, ὅτι πράγματι εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, εὑρίσκει ἀνταπόκρισιν τὸ αἴτημά του. Συνηγορῶ, ἐπίσης, ἀπολύτως, ὑπὲρ τοῦ δικαίου αἰτήματος τοῦ Πειραιῶς, ὅτι πρέπει καὶ τῆς πόλεως αὐτῆς νὰ ἱκανοποιηθῇ τὸ αἴτημα, διότι εἶναι δίκαιον νὰ ἀποκτήσῃ καὶ ἡ πόλις τοῦ Πειραιῶς τὸν Νομόν της.

§241Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, καὶ ἡ μία τροπολογία καὶ ἡ ἄλλη τροπολογία, εἶναι συμπαθέσταται καὶ αἱ δύο εἶναι συμπαθέσταται εἰς ὅλας τὰς πλευράς. Ἐπειδὴ εἰς τὸ θέμα θὰ λάβουν πολλοὶ τὸν λόγον, νομίζω, ὅτι σκόπιμον εἶναι, τὰ 22, 23, 24 καὶ 25 ἄρθρα νὰ μείνουν εἰς τὸ τέλος καὶ νὰ ψηφισθοῦν ὅλαι αἱ ἄλλαι διατάξεις.

§242Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Ἐπιθυμῶ νὰ δηλώσω, ὅτι συνηγορῶ ὑπὲρ τῆς τροπολογίας τῶν ἐκ Δωδεκανήσου συναδέλφων καὶ διὰ τὸν λόγον αὐτὸν καὶ τὴν ὑπέγραψα. Ὑποθέτω, ὅτι καὶ εἰς τὴν σκέψιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ, θὰ πρυτανεύσουν ἐν τελευταίᾳ ἀναλύσει, οἱ ἐθνικοὶ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ἐξετέθησαν ἀπὸ τοὺς κ. κ. συναδέλφους καὶ οἱ ὁποῖοι ἐπιβάλλουν, πράγματι, τὴν διατήρησιν τῆς Γενικῆς Διοικήσεως Δωδεκανήσου. Ὅλοι γνωρίζομεν, πόσον εὐαίσθητος εἶναι ἡ ψυχὴ ἐκείνων τῶν Ἑλλήνων, οἱ ὁποῖοι προσφάτως ἀπέκτησαν τὴν ἐλευθερίαν των, καὶ αὐτὴν τὴν εὐαισθησίαν ἔχει ὑποχρέωσιν ἡ Πολιτεία νὰ ἱκανοποιήσῃ καὶ εἰς οὐδεμίαν περίπτωσιν πρέπει νὰ δημιουργῆται δυσφορία ἐκ τοῦ μὴ ὄντος. Νομίζω, ὅτι ὁ κ. ὑπουργός, πρέπει νὰ ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνην τῆς ἀποδοχῆς τῆς τροπολογίας. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν τροπολογίαν τῶν ἀξιοτίμων ἐκ Πειραιῶς συναδέλφων, νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἦτο συνεπὴς πρὸς τὴν ἀρχήν, εἰς τὴν ὁποίαν μετ’ ἐπιμονῆς πολλῆς ἐμμένει, παρὰ τὰς ἀντιρρήσεις πολλῶν συναδέλφων, εἰς τὴν ἀντίληψιν δηλαδή, τῆς διατηρήσεως τοῦ Νομοῦ ὡς διοικητικῆς μονάδος, θὰ ἦτο συνεπὴς πρὸς τὴν ἰδικήν της ἀντίληψιν, ἐὰν ἀποδεχθῇ τὴν τροπολογίαν τῶν συναδέλφων Πειραιῶς, διότι, ὅταν διατηροῦνται, σύμφωνα μὲ τὴν Κυβερνητικὴν ἀντίληψιν, ὡς αὐτοτελεῖς διοικητικαὶ μονάδες, Νομοὶ μὲ πληθυσμὸν 100 ἕως 150 χιλιάδων, θὰ εἶναι ἀπαράδεκτον ὁλόκληρος περιφέρεια μὲ πληθυσμὸν 400 χιλ. νὰ μὴ ἀποτελῇ ἰδιαίτερον Νομόν. Νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ ἀποδεχθῇ τὴν τροπολογίαν καὶ διὰ τοὺς λόγους ποὺ ἐξέθεσαν οἱ συνάδελφοι Πειραιῶς καὶ ἀκριβῶς, διότι οὕτω θὰ εἶναι συνεπὴς πρὸς τὰς ἰδίας της ἀντιλήψεις.

§243Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι ματαίως ἀσχολεῖται ἡ Βουλή, μὲ τὴν τροπολογίαν, διότι ἡ τροπολογία, ὡς ἐπαγομένη δαπάνην, χρήζει τῆς ἐγκρίσεως τοῦ Γεν. Λογιστηρίου.

§244Σ. ΚΩΤΙΑΔΗΣ. Οὐδεμία δαπάνη ἀπαιτεῖται.

§245Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. Μόνον διὰ τὸν Πειραιᾶ ὁμιλῶ. Πῶς ἠμποροῦμεν νὰ συζητοῦμεν ἐπὶ τροπολογίας, ἡ ὁποία δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἰσαχθῇ. Εἶναι καὶ περασμένη ἡ ὥρα.

§246Δ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΟΣ. Διατὶ αὐτὴ ἡ παρέμβασίς σας, διὰ νὰ ἔλθετε εἰς ἀντίκρουσιν ἑνὸς αἰτήματος μιᾶς περιφερείας 400 καὶ πλέον χιλιάδων κατοίκων, τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν περιφέρειαι μὲ ὀλιγωτέρους κατοίκους, 100 χιλιάδων π. χ., ἀπολαμβάνουν αὐτοῦ τοῦ προνομίου;

§247Μ. ΧΛΟΥΒΕΡΑΚΗΣ. Ἐφ’ ὅσον καθολικὸν εἶναι τὸ αἴτημα, τοῦ ἄρτι ἀπελευθερωθέντος Δωδεκανησιακοῦ λαοῦ καὶ εἶναι καθολικὸν τὸ αἴτημα καὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, θὰ παρεκάλουν τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ὁλόκληρον τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἀποδεχθῇ τὸ ἔλασσον, τὸ ὁποῖον ζητεῖται ἐκ μέρους τοῦ Δωδεκανησιακοῦ λαοῦ καὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ἡ ἐπὶ μίαν τριετίαν παραμονὴ τῆς Γεν. Διοικήσεως. Οὔτε ζητεῖται ἐκ μέρους τοῦ προϋπολογισμοῦ τίποτε. Ἀλλά, νομίζω, ὅτι ἀνεξαρτήτως αὐτοῦ, μόνον οἱ Ἐθνικοὶ λόγοι καὶ ὁ λόγος ὅτι εἶναι καθολικὸν τὸ αἴτημα, διότι διὰ τὰς ἄλλας Διοικήσεις δὲν εἶναι καθολικὸν τὸ αἴτημα καὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας καὶ τοῦ Δωδεκανησιακοῦ λαοῦ, ἐπιβάλλεται νὰ γίνῃ ἀποδεκτόν.

§248Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀπὸ στενοὺς δεσμούς, τοὺς ὁποίους ἔχω μὲ τὴν Δωδεκάνησον, πιστεύω ἀκραδάντως ὅτι ἡ λέξις «Διοικητὴς» παίζει σπουδαίαν ψυχολογικὴν ἐπίδρασιν ἐπὶ τῶν κατοίκων τῆς Δωδεκανήσου.

§249Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριοι βουλευταί, εἶναι μεγάλη ἡ στοργὴ τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὴν Δωδεκάνησον. Τοῦτο ἀποδεικνύεται ἐξ ὅλων τῶν ἐνεργειῶν της, ἐκδηλοῦται ἀκόμη καὶ μὲ τὴν εἰδικὴν διάταξιν, ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὴν Δωδεκάνησον. Τὸ αἴτημα τῶν ἀξιοτίμων κυρίων συναδέλφων διὰ τὴν διατήρησιν τῆς Γενικῆς Διοικήσεως Δωδεκανήσου εἶναι αἴτημα, τὸ ὁποῖον δικαιοῦμαι, ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ τὸ ἀποδεχθῶ, διότι ὁλόκληρος ἡ κατεύθυνσις τοῦ νομοσχεδίου εἶναι νὰ ἔχωμεν ἑνιαῖον διοικητικὸν σύστημα. Ἡ ὕπαρξις μιᾶς γενικῆς διοικήσεως ὅπως ἀνέφερα ὅταν ὡμίλουν προηγουμένως, δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο, οὐδένα ἄλλον σκοπὸν δύναται νὰ ἐκπληρώσῃ παρὰ μόνον αἰσθηματικὸν σκοπόν, νομίζω δὲ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἀποδεκτόν. Δι’ αὐτὸ θὰ παρακαλέσω καὶ δι’ ὅλους τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ἀνέφερα ὅταν ὡμίλουν, ἵνα μὴ ἐπαναλάβω τούτους, θὰ παρακαλέσω νὰ μὴ ἐπιμείνετε εἰς τὴν ἀποδοχὴν τῆς τροπολογίας αὐτῆς. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ αἴτημα τῶν ἀξιοτίμων ἐκ Πειραιῶς συναδέλφων, εἶναι αἴτημα, τὸ ὁποῖον εἶναι καὶ δι’ ἐμὲ συμπαθές, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐξετασθῇ μὲ τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Διότι τὸ ὅλον ζήτημα τῆς τέως διοικήσεως Πρωτευούσης ἐξετάζεται καὶ ἐν καιρῷ θὰ διατυπώσωμεν τὰς σκέψεις μας περὶ τῆς διαρρυθμίσεως τοῦ θέματος τοῦ ἀφορῶντος τὴν διοίκησιν πρωτευούσης. Συνάδελφοι ἐκ Πειραιῶς ὡμίλησαν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ δείξῃ τὴν στοργὴν καὶ τὴν μέριμναν πρὸς τὴν πάλιν τοῦ Πειραιῶς, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὸ ἐπίνειον τῆς Πρωτευούσης. Ἡ στοργὴ αὐτή, κύριοι συνάδελφοι, ἐξεδηλώθη πολλαπλῶς ἀπὸ τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν καὶ χωρὶς νὰ δύναμαι αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ σᾶς ἀναφέρω ὅλα τὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα ἐγένοντο, προχείρως σᾶς λέγω ὅτι εἰδικῶς διὰ τὸν Πειραιᾶ διεθέσαμεν 16 δισεκατομμύρια παλαιῶν δραχμῶν, εἰς τὰ ὁποῖα προσετέθησαν βραδύτερον καὶ δύο ἐκ μέρους τοῦ Ο.Λ.Π. Εἰς τὸν Πειραιᾶ μετεφέρθη τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας καὶ διὰ τὸν Πειραιᾶ λαμβάνονται πλεῖσται ἄλλαι μέριμναι. Ἀποδεικνύεται ἐξ ὅλων αὐτῶν, ὅτι ὑπάρχει πραγματικὴ στοργὴ καὶ ἀγάπη πρὸς τὸν Πειραιᾶ. Λυποῦμαι, διότι κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ τὴν τροπολογίαν τῶν ἀξιοτίμων ἐκ Πειραιῶς συναδέλφων.

§250Δ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΟΣ. Ὑπεβάλαμεν τὴν παράκλησιν καὶ ἐζητήσαμεν τὴν ὁλοκλήρωσιν διὰ τῆς ἱδρύσεως ἰδίου Νομοῦ. Τὸ αἴτημα τοῦτο, κ. ὑπουργέ, εἶναι καθολικώτατον ἐκ μέρους ὁλοκλήρου τῆς περιφερείας καὶ εἶναι ἀπολύτως ὀρθὸν καὶ δίκαιον, πρέπει δέ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν σας νὰ πραγματοποιηθῇ.

§251Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερ.). Συμπαθέστατον τὸ αἴτημά σας, ἀλλὰ θὰ συζητηθῇ μὲ τὸ ὅλον ζήτημα τῆς τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης.

§252Γ. ΤΖΑΤΖΑΝΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, μετατοπίζει τὸ ὅλον θέμα καὶ τὸ παραπέμπει εἰς τὰς αἰωνίας Ἑλληνικὰς καλένδας. Ἐάν, εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοθέτημα, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν διοικητικὴν ἀποκέντρωσιν, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ληφθῇ ἀπόφασις περὶ ἱδρύσεως τοῦ Νομοῦ Πειραιῶς, ὁμολογῶ, ὅτι χρόνια πολλὰ ἐὰν θὰ μείνῃ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις εἰς τὴν θέσιν της δὲν πρόκειται νὰ ἀσχοληθῇ εἰδικῶς μὲ τὸ θέμα αὐτό. Ἦτο ἡ μόνη εὐκαιρία, κατὰ τὴν ὁποίαν ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀποδείξῃ τὴν στοργὴν καὶ τὸ ἐνδιαφέρον της, οὔτε ἠμποροῦμεν νὰ λέγωμεν, ὅτι ἔχει ἐπιδείξει ἐνδιαφέρον καὶ στοργήν. Τὸ μοναδικὸν ἐνδιαφέρον, τὸ ὁποῖον ὄντως ἐπεδείχθη καὶ διὰ τὸ ὁποῖον ὁ Πειραϊκὸς λαὸς εὐγνωμονεῖ τὴν Κυβέρνησιν, εἶναι ἡ μεταφορὰ τοῦ Ὑπουργείου Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας, διὰ τὸ ὁποῖον ἄλλωστε θρυλεῖται, ὅτι προσεχῶς θὰ καταργηθῇ. Ἀλλὰ τὸ σοβαρώτατον θέμα ποὺ ἔπρεπε νὰ ἐπιλύσῃ εἶναι ἡ ἵδρυσις Νομαρχίας. Μὲ τὸ ψηφιζόμενον δὲ νομοσχέδιον, ἔπρεπε νὰ λάβῃ τὴν ἀπόφασιν καὶ νὰ ἀποδεχθῇ τὴν τροπολογίαν, τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον εἶναι κοινὸν τὸ αἴτημα καὶ ὅλοι οἱ βουλευταὶ τοῦ Πειραιῶς καὶ τῶν δύο παρατάξεων θέτουν τὸ ζήτημα. Κύριε ὑπουργέ, μίαν πικρίαν μεγάλην θὰ δοκιμάσῃ ὁ Πειραϊκὸς λαός, αὔριον ποὺ θὰ ἴδῃ εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι ἀπερρίψατε τὴν τροπολογίαν τῆς Συμπολιτεύσεως καὶ Ἀντιπολιτεύσεως, διὰ τὴν ἵδρυσιν Νομαρχίας εἰς τὸν Πειραιᾶ, μὲ τὴν δικαιολογίαν, ὅτι τὸ θέμα θὰ ἐξετασθῇ εἰς τὸ μέλλον μὲ τὸ θέμα τῆς τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης. Διότι ἐδόθη ἡ εὐκαιρία εἰς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ καὶ δὲν ἐπέδειξε τὸ ἐνδιαφέρον, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ἐπιδείξῃ διὰ τὸν Πειραιᾶ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν παρατήρησιν τοῦ κ. Ἀδαμοπούλου, δὲν εὐθυνόμεθα ἡμεῖς, διότι τὸ Προεδρεῖον εἶχε πρὸ πολλῶν ἡμερῶν τὴν τροπολογίαν εἰς χεῖρας του.

§253ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, δὲν ἔχει σχέσιν αὐτὸ μὲ τὸν Κανονισμόν. Ζήτημα Κανονισμοῦ δὲν ὑφίσταται.

§254Γ. ΤΖΑΤΖΑΝΗΣ. Πάντως εἶναι τὸ θέμα αὐτὸ τυπικὸν καὶ δευτερεῦον. Τὸ οὐσιῶδες καὶ τὸ πρωτεῦον ἦτο νὰ ἀποδεχθῇ ὁ κ. ὑπουργὸς τὴν τροπολογίαν μας. Ὑποβάλλομεν ἔκκλησιν καὶ παρακαλοῦμεν τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀποδεχθῇ τὴν τροπολογίαν καὶ νὰ ἱδρύσῃ Νομαρχίαν εἰς τὸν Πειραιᾶ, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἱκανοποιεῖ ἀπαίτησιν 500.000 Ἑλλήνων καὶ ἱκανοποιεῖ τὸ αἴσθημα ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ.

§255Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν Δωδεκάνησον, ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργός, παρεδέχθη λόγους αἰσθηματικούς, πράγματι ὅμως ἀξίζουν οἱ αἰσθηματικοὶ λόγοι νὰ ἐκπληρωθοῦν λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν, ὅτι μόνον ἡ Κάσος, ἔχει τὸ ἓν τέταρτον τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας τῆς Ἑλλάδος.

§256Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, λυποῦμαι βαθύτατα, διότι ὁ φίλος ὑπουργός, ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀπέρριψε τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ὁμοφώνως ὑπεστήριξεν ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία. Βλέπω, κ. Πρόεδρε, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, λησμονεῖ, ὅτι ἡ Δωδεκάνησος εἶναι ἡ νοτία πύλη τοῦ Ἔθνους, ἡ ὁποία εὑρίσκεται εἰς τὸ σταυροδρόμι τῶν λαῶν τῆς Μέσης Ἀνατολῆς, οἱ ὁποῖοι λαοὶ τῆς Μέσης Ἀνατολῆς, ἐπιδεικνύουν στοργὴν πρὸς τοὺς τίτλους διότι, π. χ., ὁ τίτλος τοῦ βαλῆ δίδει κάποιον σεβασμὸν πρὸς τοὺς κατοίκους, Ὑποβάλλομεν ὑστάτην ἔκκλησιν εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀκριβῶς διότι, θὰ ἀποτελέσῃ ἡ Δωδεκάνησος προβολὴν τοῦ Ἔθνους πρὸς τὴν Μ. Ἀνατολήν, ὅπως ἀναθεωρήσῃ τὴν ἀπόφασίν του καὶ ἀποδεχθῇ τὴν τροπολογίαν τῶν βουλευτῶν τῆς Δωδεκανήσου.

§257ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλή, δέχεται τὸ ἄρθρον 22;

§258ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, δεκτόν.

§259ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 22 ἐγένετο δεκτόν. Ἄρθρον 23ον.

§260Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερ.). Εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου 23, τοῦ ὡς ἄνω νομοσχεδίου, προστίθεται παράγραφος 5, ἔχουσα οὕτω: «Ὅπου ἐν ταῖς διατάξεσι 1) τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 2407) 53 Ν. Δ)τος περὶ ὀργανώσεως τῆς διοικήσεως τῆς Διεθνοῦς Ἐκθέσεως Θεσσαλονίκης καὶ 2) τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 2551) 53 Ν. Δ)τος περὶ συγχωνεύσεως τῆς Ἐπιτροπείας Ἐλευθέρας Ζώνης καὶ τοῦ Λιμενικοῦ Ταμείου Θεσσαλονίκης γίνεται μνεία τοῦ ὑπουργοῦ Γεν. Διοικητοῦ Βορείου Ἑλλάδος νοεῖται ὁ Νομάρχης Θεσσαλονίκης».

§261ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 23, δεκτὸν ὡς ἐτροπολογήθη;

§262ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, δεκτόν.

§263ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 23 ἐγένετο δεκτόν. Ἄρθρον 24ον.

§264Θ. ΣΑΡΑΝΤΗΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 24, ὑπάρχει μία ἀντινομία, μεταξὺ τῶν δύο πρώτων παραγράφων. Εἰς τὴν παρ. 1, δὲν θέτει οὐδὲν προσὸν διὰ τοὺς Νομάρχας, εἰς τὴν παρ. 2 δέχεται, ὅτι διὰ νὰ διορισθῇ τὶς Νομαρχεύων πρέπει νὰ εἶναι ἀνώτατος ὑπάλληλος, ὄχι ὅμως καὶ ἀνώτερος.

§265Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερ.). Μὲ τὸν νόμον περὶ Νομαρχῶν, γίνεται ἀνάθεσις καθηκόντων Νομάρχου εἰς ἀνώτερον ἢ ἀνώτατον ὑπάλληλον. Εἶναι ἄλλο ἀνάθεσις καθηκόντων καὶ ἄλλο διορισμός.

§266Θ. ΣΑΡΑΝΤΗΣ. Τὸ οὐσιαστικὸν ἀποτέλεσμα εἶναι τὸ ἴδιον. Ἐάν, κ. ὑπουργέ, δὲν θέλετε νὰ ἀναθέσητε εἰς ὑπαλλήλους τὴν ἐνάσκησιν πολιτικῶν καθηκόντων, νὰ μὴ ἀναθέσετε εἰς οὐδένα ὑπάλληλον, χωρὶς νὰ κάμετε τὴν διάκρισιν μεταξὺ ἀνωτάτων καὶ κατωτάτων.

§267Δ. ΛΑΝΤΖΟΥΝΗΣ. Ἐκτὸς τῶν ὅσων εἶπεν ὁ συνάδελφος κ. Σαράντης, ἡ διάταξις αὐτή, πλήττει τὸν Νομάρχην τῆς περιφερείας μας, τοῦ Νομοῦ Μεσσηνίας, καὶ τῆς Σάμου, νομίζω, Ὁ Νομάρχης Μεσσηνίας εἶναι διακεκριμένος καὶ ἐπέτυχε, κατὰ τὴν ὁμολογίαν, αὐτοῦ τούτου τοῦ προϊσταμένου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἐκεῖνον ὅμως, τὸν ὁποῖον ἐνδιαφέρει περισσότερον, εἶναι ὁ Μεσσηνιακὸς λαός, τοῦ ὁποίου κατέκτησε τὴν ψυχὴν ὁ ἐν λόγῳ Νομάρχης καὶ ὁ ὁποῖος αὐτὴν τὴν στιγμὴν εὑρίσκεται ἐν ἐξεγέρσει, διότι πιστεύει ὅτι ὁ Νομάρχης του ἀπολύεται. Σᾶς πληροφορῶ, ὅτι ἤδη ἔφθασαν εἰς τὸ Πολιτικὸν Γραφεῖον τοῦ Στρατάρχου, δεκάδες τηλεγραφημάτων, ἀπὸ ὅλας τὰς τάξεις, ὅπως μὴ θιγῇ ὁ Νομάρχης Μεσσηνίας. Αὐτὸ ἀποτελεῖ ἀξίωσιν ὁλοκλήρου τοῦ Μεσσηνιακοῦ λαοῦ καὶ ὅλων τῶν βουλευτῶν τῆς Μεσσηνίας. Προσήλθαμεν εἰς τὸ Πολιτικὸν Γραφεῖον τοῦ Στρατάρχου καὶ ἀνεπτύξαμεν τὰς ἀπόψεις μας, ἀλλὰ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, δὲν γνωρίζω διατί, δὲν θέλει νὰ τὸν κρατήσῃ, ἐνῷ εἶναι ἀνεγνωρισμένον, ὅτι ἐπέτυχεν ἀπολύτως. Πρόκειται περὶ ἀνωτέρου ὑπαλλήλου, ὁ ὁποῖος κατέχει τὴν θέσιν τοῦ τελωνειακοῦ τμηματάρχου Αʹ τάξεως καὶ ἔχει καὶ ἄλλους εἰσέτι τίτλους. Ἀλλὰ ὅταν δὲν ἀπαιτοῦνται προσόντα διὰ τὸ ἀξίωμα τοῦ Νομάρχου καὶ ὅταν δύναται νὰ καταλάβῃ τὴν θέσιν τοῦ Νομάρχου καὶ ἕνας ἀπόφοιτος Γυμνασίου, διατὶ δὲν θὰ ἀναθέσωμεν καθήκοντα Νομάρχου εἰς ἕναν ἀνώτερον ὑπάλληλον, ὁ ὁποῖος ἐπέτυχεν; Καὶ διατὶ δὲν θὰ ἔχῃ τὴν εὐχέρειαν ἡ Κυβέρνησις νὰ τὸν διατηρήσῃ ἔστω καὶ προσωρινῶς καθ’ ἣν στιγμήν, διατηροῦνται ἄλλοι Νομάρχαι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν τὰ προσόντα αὐτά; Αὐτὴν τὴν στιγμὴν εὑρισκόμεθα εἰς πραγματικὴν ἐπανάστασιν εἰς τὴν Μεσσηνίαν. Μὲ τὸν Νομάρχην, δὲν συνδέομαι. Τὸν ἐγνώρισα, ὡς πραγματικὸν ἐκπρόσωπον τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἶναι ὁ ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος ἀπὸ πρωΐας μέχρι νυκτός, γυρίζει εἰς τὴν ὕπαιθρον καὶ ἐμψυχώνει τοὺς κατοίκους καὶ ἵσταται ὡς πραγματικὸς συμπαραστάτης. Ἐφ’ ὅσον εἶναι ἀξίωσις, καθολική, ὅλων τῶν βουλευτῶν τῆς Μεσσηνίας, ἀλλὰ καὶ ἄλλων ἀκόμη περιφερειῶν, διότι τὴν τροπολογίαν τὴν ὑπέγραψαν 20 βουλευταί, θὰ παρεκάλουν, κ. ὑπουργέ νὰ δεχθῆτε τὴν τροπολογίαν, ἢ τοὐλάχιστον, ἡ διάταξις αὐτή, νὰ ἐφαρμοσθῇ διὰ τοὺς νῦν ὑπηρετοῦντας.

§268Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερ.). Προφανῶς ὑπάρχει κάποια παρεξήγησις. Διότι ὁ νόμος περὶ Νομαρχῶν λέγει τὰ ἑξῆς: «Ἐπιτρέπεται ἵνα διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος μετ’ ἀπόφασιν... (ἀναγινώσκει) ...... εἰς ἀνωτάτους δημοσίους ὑπαλλήλους». Ὁ νόμος, ὅστις κατήργησε τοὺς ἡμιμονίμους Νομάρχας προσέθεσε μετὰ τὴν λέξιν «ἀνωτάτους» τὴν φράσιν «ἢ ἀνωτέρους». Σαφῶς δὲ πρόκειται περὶ τοῦ ἑξῆς. Ὑπάλληλος ἀνώτατος θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀναλάβῃ προσωρινῶς καθήκοντα Νομάρχου. Καὶ τοῦτο ἦτο ἀναγκαῖον νὰ ὑπάρχῃ, εἰς τὸν νόμον. Διότι ἐὰν μία ὑπηρεσιακὴ Κυβέρνησις, π.χ., θέλῃ νὰ ἐνεργήσῃ ἐκλογὰς καὶ θέλει νὰ χρησιμοποιήσῃ πρόσωπα μὴ ἔχοντα σχέσιν μὲ τὰ κόμματα, θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα προσωρινῶς νὰ τοὺς ἀναθέσῃ καθήκοντα Νομάρχου. Ὄχι νὰ τοὺς διορίσῃ Νομάρχας, Εἶναι μεγίστη ἡ διαφορὰ μεταξὺ ἀναθέσεως καθηκόντων Νομάρχου καὶ διορισμοῦ Νομάρχου. Προσετέθη λοιπὸν καὶ ἡ λέξις «ἀνωτέρους», δηλαδὴ νὰ εἶναι δυνατὸν καὶ εἰς τὸν Τμηματάρχην νὰ ἀνατεθοῦν καθήκοντα Νομάρχου. Ἀλλὰ πρὸς τὸ συμφέρον αὐτοῦ τούτου τοῦ ἀνωτέρου ὑπαλλήλου, εἰς τὸν ὁποῖον θὰ ἀνατεθοῦν προσωρινῶς καθήκοντα Νομάρχου, ἡ λέξις αὐτὴ πρέπει νὰ ἀπαλειφθῇ ἀπὸ τὸν νόμον. Διότι ἐὰν εἰς μίαν τελετὴν π.χ., εἰς τὴν ὁποίαν θὰ παρίσταται ἕνας Πρόεδρος Πρωτοδικῶν, ἕνας Ἐφέτης, ἕνας Εἰσαγγελεὺς ἢ ἄλλος ἀνώτερος ὑπάλληλος, θελήσῃ ὁ ἀσκῶν τὰ καθήκοντα τοῦ Νομάρχου μὲ τὴν διάταξιν τῆς προσωρινότητος, νὰ προβαδίσῃ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ παραμερισθῇ ἀπὸ τὸν ἀνώτερον αὐτοῦ κατὰ βαθμὸν εἰς τὴν ὑπαλληλικὴν ἱεραρχίαν Ἐφέτην, Εἰσαγγελέα ἢ ἄλλον τινά, καὶ νὰ ὑποστῇ προπηλακισμόν. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν ὑποθέσωμεν, ὅτι καὶ ἡ διάταξις αὐτὴ διατηρεῖται ὡς ἔχει, πρόκειται πάντοτε περὶ προσωρινῆς ἀναθέσεως καθηκόντων δι’ ἕνα–δύο–τρεῖς μῆνας καὶ ὄχι ἐπ’ ἀόριστον. Προκειμένου νὰ ἀναθέσωμεν εἰς ἕνα τμηματάρχην τὴν Νομαρχίαν, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ δεχθῶμεν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ ἄλλην ἔννοιαν. Καὶ ἐγὼ συνομολογῶ, ὅτι ὁ Νομάρχης, περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησεν ὁ κ. συνάδελφος, εἶναι πράγματι ἱκανὸς καὶ ὑπεσχέθην ἐὰν δὲν ἐπιθυμῇ νὰ ἔχῃ δύο κυρίους, δηλαδή, νὰ παραμένῃ καὶ ὑπάλληλος καὶ νὰ ἀσκῇ καὶ τὰ καθήκοντα τοῦ Νομάρχου, νὰ τὸν κρατήσω ὡς Νομάρχην. Ἀλλὰ δὲν δέχομαι ἀορίστως καὶ διὰ χρόνον ἀκαθόριστον νὰ εἴπω, ὅτι δύναται νὰ μείνῃ Νομάρχης. Καὶ κάμνω πάλιν τὴν δήλωσιν, ὅτι θὰ τὸν κρατήσω Νομάρχην ἐν ᾗ περιπτώσει ἐπιθυμῇ νὰ μείνῃ Νομάρχης, ἀλλὰ δὲν δύναμαι τὴν προσωρινὴν ἀνάθεσιν καθηκόντων νὰ τὴν κάμω διαρκῆ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος λοιπόν, νὰ ἐπιμείνω εἰς τὴν διατύπωσιν αὐτὴν καὶ φρονῶ, ὅτι δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἐπ’ αὐτοῦ διαφωνία.

§269Δ. ΔΗΜΑΔΗΣ. Ἡ ἐπιτυχία τοῦ θεσμοῦ τῆς ἀποκεντρώσεως, τὸν ὁποῖον τόσον ἐνοστάλγησεν ὁ Ἑλληνικὸς λαός, θὰ ἐξαρτηθῇ, ἐκτὸς τῆς ἐπανδρώσεως τῶν Νομαρχιῶν διὰ καταλλήλου προσώπου καὶ ἐκτὸς τῶν οἰκονομικῶν λόγων, καὶ ἀπὸ τὴν ποιότητα τῶν Νομαρχῶν. Νομίζω, ὅτι ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις νὰ προσέξῃ εἰς τὸ σημεῖον αὐτό· διότι ἀντὶ τῆς ἀποκεντρώσεως θὰ δημιουργήσωμεν τυραννίαν ἀφάνταστον εἰς τὰς ἐπαρχίας. Ἐὰν δὲν θελήσωμεν νὰ φύγωμεν ἀπὸ τὸ πλαίσιον τῶν Νομαρχῶν τῶν ἀνηκόντων εἰς κόμματα, εἶναι ἐκ τῶν προτέρων βεβαία ἡ ἀποτυχία τοῦ θεσμοῦ. Συνεπῶς, νομίζω, ὅτι θὰ πρέπει νὰ ληφθοῦν μέτρα, ὥστε οἱ Νομάρχαι νὰ κρίνωνται ἐπὶ τῇ βάσει προσόντων καὶ νὰ εἶναι πρόσωπα δεδοκιμασμένα διὰ τὴν ἀνάληψιν τοῦ ἀξιώματος αὐτοῦ, νὰ εἶναι ἰσάξια ὑπουργῶν ἢ ἀνωτάτων ὑπαλλήλων. Διότι ἐὰν ἀπέτυχεν ὁ θεσμὸς τῶν ἡμιμονίμων Νομαρχῶν, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ πιστέψωμεν ὅτι διὰ τοῦ διορισμοῦ Νομαρχῶν κομματικῶν εἶναι δυνατὸν ὁ θεσμὸς αὐτὸς νὰ ἐπιτύχῃ. Ἐφιστῶ ἰδιαιτέρως τὴν προσοχήν σας ἐπ’ αὐτοῦ, κ. ὑπουργέ, ὑπενθυμίζων ὡρισμένας καταγγελίας ἐναντίον Νομαρχῶν, οἱ ὁποῖοι κατήντησαν, μάστιγες τῆς ἐπαρχίας. Ὁ καθορισμὸς λοιπόν, προσόντων διὰ τὸν Νομάρχην, νομίζω, ὅτι εἶναι μέτρον ἀπαραίτητον.

§270Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μὲ ἀπήλλαξεν ὁ κ. ὑπουργός, διὰ τῆς ὁμιλίας του, νὰ ἀγορεύσω ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρου. Θέλω μόνον νὰ προσθέσω τοῦτο. Μὴ λησμονῆτε ὅτι ὁ Νομάρχης ἔχει βαθμὸν Γενικοῦ Διευθυντοῦ. Ἐὰν λοιπόν, ἐπεκταθῇ ἡ συνήθεια νὰ διορίζωνται καὶ τμηματάρχαι ὡς Νομάρχαι, τότε ὁ κάθε ὑπουργὸς θὰ πέρνῃ τὸν τμηματάρχην, θὰ τὸν διορίζῃ Νομάρχην, θὰ παραμένῃ 3–4 χρόνια καὶ θὰ λαμβάνῃ σύνταξιν Γενικοῦ Διευθυντοῦ. Θὰ εἶναι δηλαδή, τοῦτο ἕνας ἔμμεσος τρόπος τριπλασιασμοῦ τῆς συντάξεώς του. Δι’ αὐτό, νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ διατηρήσετε ὡς Νομάρχας παρὰ μόνον ἀνωτάτους ὑπαλλήλους.

§271Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερ.). Ἐφ’ ὅσον θὰ παραιτηθῇ ἀπὸ τῆς ὑπαλληλικῆς του θέσεως, τότε, βεβαίως ἔχει τὰ δικαιώματα τὰ ὁποῖα ἔχει κάθε πολίτης.

§272Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐπαναλαμβάνω, κύριε ὑπουργέ, καὶ τονίζω τὸ σημεῖον· ὅτι θὰ δύνανται νὰ λαμβάνουν σύνταξιν Γενικοῦ Διευθυντοῦ.

§273Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 24 παράγρ. 1 γεννᾶται πρῶτον τὸ ἐρώτημα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ζητοῦμεν ἀπάντησιν ἐκ μέρους τοῦ κ. ὑπουργοῦ. Ἐὰν ἐπείσθη, δηλαδή, ὅτι ὅσον ἐνισχύεται ὁ θεσμὸς τῶν Νομαρχῶν, χρειάζονται, ἐφ’ ὅσον μάλιστα θέλετε νὰ εἶναι μετακλητὸς ὁ Νομάρχης, νὰ ὑπάρχουν καὶ ὡρισμένα τυπικὰ προσόντα. Δὲν εἶναι δυνατόν, ἐὰν θέλετε τὸν Νομάρχην μετακλητόν, νὰ ὑπάρχουν δι’ ὅλας τὰς δημοσίας ὑπηρεσίας ἐκ τοῦ νόμου καθωρισμένα προσόντα καὶ ὁ Νομάρχης, ἐκπρόσωπος τῆς Κυβερνήσεως, μὲ πλήρεις τὰς ἁρμοδιότητας τὰς ἐνισχυμένας ποὺ τοῦ δίδει τὸ παρὸν νομοσχέδιον, νὰ εἶναι ἄνευ οὐδενὸς τυπικοῦ προσόντος. Δεχθῆτε νὰ ἔχῃ δίπλωμα μιᾶς ἀνωτέρας Σχολῆς, νὰ ἔχῃ προϋπηρεσίαν ἢ κάτι ἄλλο. Ἀλλὰ πάντως κάτι νὰ ἔχῃ, διότι δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ ἄλλως ἡ ἀποκέντρωσις. Τὸ πρᾶγμα ἔρχεται εἰς ἀντίθεσιν πρὸς πᾶσαν ἔννοιαν Διοικήσεως. Διότι ἔστω καὶ ἂν δεχθῶμεν, κ. ὑπουργέ, ὅτι τὰ διπλώματα δὲν κάμνουν τούς ἀνθρώπους καὶ ὅτι ἡ ἐπιστήμη δὲν μαθαίνεται εἰς τὸ Πανεπιστήμιον. Διὰ νὰ τὴν μάθῃ κανεὶς χρειάζεται καὶ ἐπιμονὴ πολλὴ καὶ μελέτη μεγάλη. Πάντως, ὅμως, τὸ τεκμήριον ὑπάρχει. Τὸ δίπλωμα ἀποδεικνύει, ὅτι τοὐλάχιστον βασικαὶ τινὲς ἔννοιαι διοικήσεως καὶ οἰκονομίας, εἶναι γνωσταί, καὶ κύριε ὑπουργέ, ὅταν θέλετε νὰ τοὺς δώσετε τόσα δικαιώματα καὶ τόσας ἁρμοδιότητας, νὰ προεδρεύουν, νὰ διευθύνουν συμβούλιον, ν’ ἀντιμετωπίσουν θέματα, τοὐλάχιστον πρέπει νὰ τοὺς ζητήσητε ἕνα τυπικὸν προσόν. Ἐπὶ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς, νομίζω, ὅτι δὲν ὑπάρχει τόση στενότης, ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ συνδυασθῇ καὶ ἡ κομματικὴ προσήλωσις πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ὁ ἰδεολογικὸς προσανατολισμός, ταὐτοχρόνως ὅμως, καὶ μὲ ἕνα τυπικὸν προσὸν πτυχίου ἀνωτάτης σχολῆς. Αὐτά, ὅσον ἀφορᾷ τὴν παράγραφον 1 τοῦ ἄρθρου 24, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἀναμένομεν τὴν ἀπάντησιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν παράγραφον 2 τοῦ ἄρθρου 24, κ. ὑπουργέ, ἐδῶ θὰ πρέπει νὰ προσέξωμεν. Διότι τὸν Νομάρχην τὸν θέλετε μετακλητὸν καὶ ὑπεστηρίξατε καὶ σεῖς καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ κυβερνητικὴ πλειοψηφία ἐτάχθη ἀνεπιφυλάκτως ὑπὲρ τοῦ μετακλητοῦ Νομάρχου. Εἴπατε, δηλαδή, ὅτι ὁ Νομάρχης ὀφείλει νὰ εἶναι πρόσωπον ἐμπιστοσύνης τῆς Κυβερνήσεως. Ἡμεῖς ὑπερθεματίζομεν ὑπὲρ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς καὶ συναπεδέχθημεν, ὅτι ὀρθῶς θέλει ἡ Κυβέρνησις, ὁ ἐκπρόσωπος τῆς Κυβερνήσεως, δηλαδή, ὁ Νομάρχης, νὰ τυγχάνῃ τῆς ἰδιαζούσης ἐμπιστοσύνης. Ὀρθῶς, δὲν εἶναι δυνατόν, ὁ Νομάρχης παρὰ νὰ εἶναι ἀμετάκλητος, ὥστε νὰ ὑπάρχῃ ἡ εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὰς πράξεις του τῆς πολιτικῆς του σκοπιμότητος. Ἐὰν ὅμως ἡ Κυβέρνησις, ἐπιμείνῃ ἐπὶ τῶν ἀπόψεων αὐτῶν, καὶ λέγω καὶ ἐγώ, ὅτι ὀρθῶς ἂν ἐπιμείνῃ θὰ ἐπιμείνῃ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχητε οὔτε ὑπὸ τὸν τύπον τῆς προσωρινότητος ἀνάθεσιν καθηκόντων Νομάρχου, εἰς ἀνώτερον ἢ ἀνώτατον ὑπάλληλον. Διότι ἐὰν θέλετε νὰ διατηρήσητε τὴν διάταξιν τοῦ νόμου, τῆς προσωρινῆς ἀναθέσεως τῶν ἁρμοδιοτήτων εἰς ἕνα ὑπάλληλον, θὰ πρέπει νὰ παραδεχθῆτε, ὅτι ἡ προσωρινότης αὐτὴ ἔχει χρονικὰ ὅρια ποὺ τερματίζεται. Καὶ μετ’ αὐτό, τί θὰ συμβῇ; Ὁ ἀνώτερος ὑπάλληλος θὰ ἐπανακάμψῃ εἰς τὴν θέσιν του, εἰς τὴν ὑπαλληλικὴν ἱεραρχίαν, ἀλλ’ ὑπὸ ποίαν μορφὴν πλέον; Ὑπὸ τὴν μορφὴν τοῦ χρωματισμένου δημοσίου ὑπαλλήλου. Διότι ἐὰν δὲν ἐτύγχανε τῆς ἰδίας ἰδεολογικῆς καὶ κομματικῆς συνθέσεως μὲ τὴν Κυβέρνησιν, δὲν θὰ τοῦ εἴχατε ἀναθέσει οὔτε τὰ προσωρινὰ καθήκοντα τοῦ Νομάρχου, ἀλλὰ θὰ εἴχατε εὐθέως διορίσει Νομάρχην ἰδεολογικῶς προσκείμενον πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Δὲν ἠμπορεῖτε, λοιπόν, αὐτὸν τὸν ἀνώτατον δημόσιον ὑπάλληλον, μέχρι τῆς καταργήσεως τῆς ἄλλης διατάξεως τὸν ἀνώτερον νὰ τοῦ ἀναθέσητε καθήκοντα Νομάρχου καὶ νὰ τὸν χρωματίσετε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον κομματικῶς καὶ ἰδεολογικῶς νὰ τὸν καταργήσητε ἀπὸ τὰ καθήκοντα τοῦ Νομάρχου μετὰ τὴν πάροδον τοῦ χρόνου τῆς προσωρινότητος νὰ τὸν ἐπανακάμψετε εἰς τὴν δημοσιοϋπαλληλικὴν ἱεραρχίαν, καὶ νὰ ἀξιώσητε ἀπὸ αὐτόν, τὸν ὑπάλληλον νὰ ἐπιτελέσῃ εὐόρκως τὸ καθῆκον του δῆθεν ἀντικειμενικῶς, ὅταν ἡ κοινὴ γνώμη θὰ γνωρίζῃ ὅτι ἔχει ἰδεολογικὴν προσήλωσιν, ἀναμφισβητήτως πλέον ἀποδεδειγμένην. Ἑπομένως, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν παράγραφον 2 τοῦ ἄρθρου 24, τότε θὰ πρέπει νὰ εἶναι ὁλοκληρωτική. Θὰ καταργήσητε τὴν δυνατότητα τῆς προσωρινῆς ἀναθέσεως καθηκόντων Νομάρχου καὶ εἰς τοὺς ἀνωτάτους ὑπαλλήλους. Θὰ ἐτόλμων μάλιστα, νὰ εἴπω, κ. ὑπουργέ, καὶ εἶμαι ἐντελῶς ἀπρόσωπος αὐτὴν τὴν στιγμήν, ὅτι ἐὰν θέλετε νὰ εἶσθε ἀκριβοδίκαιος εἰς τὴν ἐκτίμησίν σας, θὰ ἔπρεπε, πρῶτον νὰ καταργήσητε τὸν ἀνώτατον καὶ ἔπειτα τὸν ἀνώτερον.

§274Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερ.). Ὑπάρχουν περιστάσεις ἐξαιρετικαί, κατὰ τὰς ὁποίας θὰ εἶναι δυνατὸν ἡ μία Νομαρχία νὰ κενωθῇ καὶ νὰ ὑπάρχουν ἐξαιρετικὰ γεγονότα, ὥστε νὰ ὑπάρχῃ ἀνάγκη ἀναθέσεως τῶν καθηκόντων τοῦ Νομάρχου εἰς ἕνα ἀνώτατον ὑπάλληλον προσωρινῶς, πάντοτε ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς ἀπολύτου προσωρινότητος. Ὅταν λέγω προσωρινῶς, ἐννοῶ ὅτι τὰ ὅρια αὐτὰ πρέπει νὰ εἶναι λίαν στενά. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν θὰ ὑπάρξουν περιστάσεις καὶ δι’ αὐτό, νομίζω, ὅτι αὐτό, τὸ ὁποῖον ἐγὼ δὲν ἐπιθυμῶ νὰ τὸ ἐφαρμόσωμεν δι’ ἀνωτάτους ὑπαλλήλους, αὐτό, νομίζω, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν τῆς ἀπολύτου στενότητος τῶν χρονικῶν ὁρίων.

§275Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν θὰ δυνηθῶ νὰ συμφωνήσω μὲ τὴν ἄποψιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ, διότι ὁσονδήποτε τολμηρὰ καὶ ἂν εἶναι ἡ φαντασία περὶ τῶν ἐκτάκτων περιστάσεων, δὲν δέχομαι ὅτι ταὐτοχρόνως, δὲν θὰ ὑπάρχῃ ὁ Νομάρχης, δὲν θὰ ὑπάρχῃ ὁ ἀναπληρωτὴς του, δὲν θὰ ὑπάρχῃ ὁ διευθυντὴς τῆς Νομαρχίας, οἵτινες κατὰ νόμον τὸν ἀντικαθιστοῦν, ὥστε νὰ ὑπάρξῃ ἀνάγκη ἡ Κυβέρνησις νὰ διορίσῃ κατεπειγόντως ἄλλον τρίτον ἀνώτατον δημόσιον ὑπάλληλον, ὅταν εὐθέως θὰ ἔχῃ τὴν εὐχέρειαν ἐκ τοῦ νόμου νὰ διορίσῃ κανονικῶς Νομάρχην καὶ τηλεγραφικῶς νὰ τὸν στείλῃ εἰς τὴν ἕδραν τῆς κενωθείσης Νομαρχίας. Ἑπομένως, ἀξιότιμε κ. ὑπουργέ, ὁσονδήποτε καὶ ἂν θελήσω νὰ σᾶς παρακολουθήσω καὶ χωρὶς νὰ θέλω προσωπικῶς νὰ θίξω τὴν ἀκεραιότητα τῆς σκέψεως, τὴν ὁποίαν ἔχετε εἰς τὴν κατάθεσιν τοῦ νομοσχεδίου, ἡ διάταξις αὐτὴ τῆς παραγράφου 2 εἶναι διαβλητή. Διότι κατὰ τὴν περίπτωσιν αὐτήν, κρίνεται μία ὑπόθεσις ἀνωτέρων καὶ ἀνωτάτων δημοσίων ὑπαλλήλων μεροληπτικῶς. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις θέλῃ νὰ κρίνῃ μὲ ἀντικειμενικὰ κριτήρια, θὰ ἐμποδίσῃ ὁλοσχερῶς τὴν ἀνάθεσιν καθηκόντων, ἔστω καὶ προσωρινῶς, εἰς ἀνωτέρους ἢ ἀνωτάτους ὑπαλλήλους. Ἡ διαστολὴ ὅμως, μεταξὺ ἀνωτέρων καὶ ἀνωτάτων, ἀπὸ τὸ ἓν μέρος, καὶ ἡ δικαιολόγησις δὲν θὰ σταθῇ. Δὲν θὰ ὑπάρξῃ περίπτωσις, ὅπου δὲν θὰ ὑπάρχῃ οὔτε Νομάρχης, οὔτε γενικὸς διευθυντής, οὔτε ὁ ἀναπληρωτής του, οὔτε κἂν ἡ δυνατότης ἡ Κυβερνητικὴ νὰ στείλῃ εἰς τὴν ἕδραν τῆς κενῆς Νομαρχίας ἀντικαταστάτην, διοριζόμενον εὐθέως ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Τότε μόνον εἶχεν ἀξίαν ἡ διάταξις τῆς παραγράφου 2 τοῦ ἄρθρου 24 καὶ διὰ τοὺς ἀνωτέρους, ἀλλά, καὶ διὰ τοὺς ἀνωτάτους ὑπαλλήλους, ὅταν δὲν εἶναι μετακλητὸς ὁ Νομάρχης. Διότι τότε, βεβαίως, ὑπάρχει τὸ τεκμήριον τοῦ ὑπερκομματίστου. Ἀλλ’ ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἐνσυνειδήτως καὶ δι’ ἀποχρῶντας λόγους ἐρχόμεθα νὰ θεσπίσωμεν τὸν μετακλητὸν Νομάρχην, δηλαδή, τὸν κομματικὸν Νομάρχην, δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ διατηρηθῇ ἡ διάταξις τῆς παραγράφου 2 τοῦ ἄρθρου 24. Καὶ τοῦτο, διὰ νὰ μὴ ἀρχίσῃ τὸ νομοσχέδιόν σας νὰ εἶναι ἀσθενὲς καὶ γίνῃ ἡ διάταξις ἀναμφισβητήτως διαβλητή.

§276Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 24 εἶναι βασικὴ καὶ ὀφείλομεν νὰ τὴν περισώσωμεν. Ἐκ τῆς καλῆς ἢ κακῆς ἐφαρμογῆς τῆς διατάξεως αὐτῆς, θὰ ἐξαρτηθῇ ἐὰν θὰ ἐφαρμοσθῇ ἢ ὄχι αὐτὸς ὁ νόμος. Ἐγὼ θὰ ἤθελον ἀπὸ τὸν ἔντιμον κ. ὑπουργόν, τὰς διατάξεις αὐτὰς ἄλλως νὰ τὰς εἶχε διατυπώσει νὰ μὴ βιασθῇ νὰ ἐπαναφέρῃ τὸν θεσμὸν τοῦ κομματικοῦ Νομάρχου. Ἔπρεπε, νὰ διατηρήσῃ ἀκόμη τὸν ἐπιτυχόντα θεσμὸν τοῦ ὑπηρεσιακοῦ Νομάρχου καὶ ἂν εἶχε λόγον ν’ ἀλλάξῃ μερικοὺς Νομάρχας, θὰ εἶχε τὰ μέσα νὰ τοὺς ἀλλάξῃ. Διότι εἴδομεν τὸ τὶ συνέβη εἰς τὴν ὑπόθεσιν τῶν ἀδειῶν αὐτοκινήτων. Πῶς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἀθηνῶν μὲ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Β. Ἑλλάδος εὑρέθη ἐν ἀπολύτῳ διαστάσει ἀσκήσεως πολιτικῆς. Ἄλλην πολιτικὴν ἤσκησε τὸ Ὑπουργεῖον Μεταφορῶν καὶ Συγκοινωνιῶν καὶ ἄλλην πολιτικὴν ἤσκησε τὸ Ὑπουργεῖον Βορ. Ἑλλάδος. Ἴσως νὰ εἶχε δίκαιον ὁ κ. ὑπουργὸς Βορείου Ἑλλάδος. Δὲν τὸ ἐξετάζω. Ἐπισημαίνω τὴν διάστασιν τῆς ἀσκηθείσης πολιτικῆς. Σᾶς ἐρωτῶ, κ. ὑπουργέ, ἐὰν ἐρχώμεθα καὶ ἐμπιστευθῶμεν εἰς 49 ἀνθρώπους, διὰ τοὺς ὁποίους δὲν προβλέπομεν κἂν τυπικὰ προσόντα, καὶ οὔτε κἂν παραπέμπομεν εἰς τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας καὶ ἀναθέτομεν εἰς αὐτοὺς καθήκοντα ὑπουργῶν καὶ οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ παρερμηνεύουν καὶ παρεκκλίνουν ἀπὸ τὸν ρόλον των καὶ παρουσιάζεται ἡ διάστασις αὐτὴ μεταξὺ τῶν κεντρικῶν Ὑπουργείων καὶ τῶν κατὰ τόπους Ὑπουργείων, δὲν θὰ δημιουργήσωμεν τὴν σύγχυσιν; Ἐὰν ὅμως ἐβαδίζαμεν συστηματικὰ καὶ συντηρητικά, εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, τῆς ἐπιλογῆς τῶν προσώπων καὶ τῶν νόμων, διὰ τῶν ὁποίων πιστεύομεν, ὅτι θὰ διευρύνῃ τὰ καθήκοντα καὶ τὰς ἁρμοδιότητας τῶν Νομαρχιῶν, τῶν παραδιδομένων εἰς τὰ ἔμπειρα χέρια τῶν σήμερον, ὑπηρετούντων ὑπηρεσιακῶν Νομαρχῶν, νομίζω, ὅτι θὰ ἐπετυγχάνομεν καλύτερον. Πολὺ φοβοῦμαι, ὅτι οἱ κομματικοὶ Νομάρχαι, ἴσως παρερμηνεύοντες καὶ παρεκκλίνοντες τῶν ἐθνικῶν των καθηκόντων, γίνουν ἀφορμὴ ὁ θεσμὸς αὐτός, ὁ ἱερός, εἰς τὸν ὁποῖον ὅλοι πιστεύομεν ν’ ἀποτύχῃ. Θὰ ἤθελα λοιπόν, νὰ μὴ καταργηθῇ ὁ θεσμὸς αὐτός. Ἐφ’ ὅσον ὅμως τὸν καταργεῖτε, συντάσσομαι ἀπολύτως μὲ τὴν ἄποψιν, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κερκύρας συνάδελφος. Δὲν ἠμπορεῖ οἱαδήποτε Κυβέρνησις, οἱονδήποτε φίλον της, νὰ τὸν προχειρίζῃ ὑπουργόν, καὶ νὰ τὸν ἀποστέλῃ εἰς τὴν ἐπαρχίαν. Ἕνας, ὁ ὁποῖος θὰ γίνῃ σήμερον ὑπουργός, καὶ θὰ καθήσῃ εἰς τὸν ὑπουργικὸν θῶκον εἶναι δημόσιος ἀνήρ. Περνᾷ ἀπὸ τὸ διϋλιστήριον τοῦ λαοῦ, περνᾷ ἀπὸ τὸ διϋλιστήριον τῆς Βουλῆς, περνᾷ ἀπὸ τὸ διϋλιστήριον τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὕστερα γίνεται ὑπουργός. Δὲν ἠμπορεῖ ὁ οἱοσδήποτε κομματικὸς φίλος, οἱασδήποτε Κυβερνήσεως, νὰ προχειρίζηται εἰς ὑπουργόν, καὶ νὰ ἀποστέλλεται εἰς τὴν ἐπαρχίαν. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι ἐὰν τὸν καταργήσετε τὸν ὑπηρεσιακὸν Νομάρχην, θὰ πρέπει διὰ τὸν κομματικὸν Νομάρχην, νὰ θεσπίσετε τυπικὰ προσόντα.

§277Γ. ΜΟΔΗΣ. Ἐγὼ διαφωνῶ ριζικῶς μὲ τὸν κ. Θεοτόκην. Νομίζω, ὅτι εἶναι συνεπέστερον... (δὲν ἠκούσθη)..... πρὸς τὴν παμπαλαίαν ἀρχὴν τοῦ κομματικοῦ Νομάρχου, νὰ μὴ ὑπάρχουν προσόντα. Καὶ θὰ ἔχετε ἀκούσει πολλὲς φορὲς διὰ τὸν τελώνην καὶ τὸν φαρισαῖον τῶν Καλαμῶν, ὁ ὁποῖος ἐπέτυχε τόσον καλὰ εἰς τὴν ἀποστολήν του ὡς Νομάρχου. Διότι δὲν χρειάζονται διὰ τὴν ἰδιότητα αὐτὴν πολλὰ πράγματα. Γνῶσις καὶ κοινὸς νοῦς, πράγματα, τὰ ὁποῖα δυστυχῶς σπανίζουν περισσότερον ἀπὸ ὅσον φανταζόμεθα. Δι’ αὐτό, κ. ὑπουργέ, ἐπανέρχομαι εἰς τὴν σύστασιν. Δὲν ὑπάρχει ἄλλη διέξοδος. Δημιουργήσατε Νομάρχας μονίμους καὶ προωθήσατε τοὺς διοικητικοὺς ὑπαλλήλους εἰς τὰς θέσεις αὐτάς, διὰ νὰ μὴ σᾶς συλλυπούμεθα μεθαύριον, ὅταν θὰ εὑρεθῆτε εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐκλέξητε καὶ νὰ ἀποστείλετε Νομάρχας. Εἴδομεν πάρα πολὺ καλὰ τοὺς κομματικοὺς Νομάρχας. Ὑπῆρξαν κατώτεροι τῶν κατωτέρων. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τὸ πρόσωπον τοῦ Νομάρχου, εἶναι καὶ ὁ διοικητικὸς κλάδος ἐν τῷ συνόλῳ του, ὁ ὁποῖος κατὰ τὰ τελευταῖα χρόνια ἔχει ἰδιαιτέρως παραμεληθῆ καὶ εἰς τὰς ἀμοιβὰς καὶ εἰς ὅλα τὰ ζητήματά του. Ἐὰν δὲν λάβετε μέτρον ἐξυψώσεως τοῦ κλάδου αὐτοῦ, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ προσμένετε τὴν πραγματοποίησιν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα τόσον πανηγυρικῶς διὰ τοῦ νομοσχεδίου σας ἐπηγγέλεσθε.

§278Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Νομίζω, ὅτι κατ’ ἀρχὴν πρέπει καὶ ἐγὼ νὰ διατυπώσω τὴν κατηγορηματικήν μου ἀντίθεσιν πρὸς τὸν θεσμὸν τοῦ κομματικοῦ Νομάρχου. Ἐνόμιζον, ὅτι ἐν ἔτει σωτηρίῳ 1954, δὲν θὰ ἐκάμνομεν τὸ θανάσιμον ἐκεῖνο λάθος νὰ καταργήσωμεν τὸν θεσμὸν τῶν ἡμιμονίμων Νομαρχῶν, ὁ ὁποῖος ἤρχισε νὰ ἀποδίδῃ. Τὸ νὰ προβαίνωμεν εἰς ἓν τοιοῦτον σημαντικὸν βῆμα πρὸς τὴν ἀποκέντρωσιν καὶ εἰς ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου αὐτοῦ νὰ ἐπιλέγωμεν τὸν κομματικὸν φίλον τῆς ἑκάστοτε Κυβερνήσεως, εἶναι πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ Contrandicio in se. Κύριε ὑπουργέ, ἓν πρᾶγμα θέλω νὰ σᾶς εἴπω. Ἡ Κυβέρνησις, ἔχει τὴν στιγμὴν αὐτήν, δύναμιν νὰ ἱκανοποιήσῃ κατωτέρας κομματικὰς ἐπιθυμίας καὶ κίνητρα διὰ τῆς ἐπανδρώσεως τῶν Νομαρχιῶν μὲ ἀποτυχόντας φίλους της. Αὔριον θὰ ἔλθῃ ἡ ἄλλη Κυβέρνησις —δὲν ἠξεύρω τὶ εἴδους Κυβέρνησις θὰ εἶναι— καὶ θὰ ὑποστῆτε τὴν μῆνιν τοῦ κομματάρχου τῆς ἄλλης Κυβερνήσεως, σεῖς οἱ ὁποῖοι αὐτὴν τὴν στιγμὴν εὐχαριστεῖσθε ἐπιβάλλοντες τὸν κομματικὸν Νομάρχην εἰς τὸν λαόν. Καὶ ἐρωτῶ, ἐὰν βαίνωμεν πρὸς τὴν ἀποκέντρωσιν, ἐὰν βαίνωμεν εἰς τὴν δημιουργίαν Κράτους δικαίου, ἐὰν βαίνωμεν εἰς ἀνώτερον πολιτισμὸν ἢ ἐπιστρέφομεν εἰς τὴν ἐποχὴν τοῦ Κωλέττη; Θὰ ὑπάρχουν Κυβερνήσεις τῶν 2 τῶν 3 τῶν 5 ἢ 8 μηνῶν. Σκεφθῆτε ὅτι εἰς κάθε μεταβολὴν Κυβερνήσεως θὰ ἐξαποστέλλεται κατὰ τῆς ἐπαρχίας ὁ ἑσμὸς αὐτῶν τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα δὲν θὰ ἔχουν κανένα ἄλλο προσόν, παρὰ μόνον τὴν κομματικὴν προέλευσιν καὶ τὸ κομματικὸν πάθος. Ἀποκέντρωσις κομματική, δημιουργεῖ κατάστασιν διαλύσεως καὶ τῆς διοικήσεως καὶ τοῦ Κράτους. Κύριε ὑπουργέ, ἐὰν παρηκολουθήσατε, δὲν ἔλαβα μέρος εἰς τὴν συζήτησιν, καὶ δὲν ἔλαβα μέρος εἰς τὴν συζήτησιν, διότι ἐπίστευον, ὅτι ἦσαν ὑψηλὰ τὰ ἐλατήρια, τὰ ὁποῖα σᾶς ἐκίνησαν εἰς τὸ νὰ φέρετε τὸ νομοσχέδιον αὐτὰ εἰς τὴν Βουλήν. Διὰ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ ἀποδεικνύεται, ὅτι ἦσαν ἀβάσιμα. Μὲ τὸν θεσμὸν τῶν κομματικῶν Νομαρχῶν, δὲν προάγετε τὴν ἀποκέντρωσιν, ἀλλὰ καταστρέφετε ἐνσυνειδήτως καὶ τὴν στοιχειώδη ἔννοιαν τοῦ Κράτους, διότι δίδετε τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς διαδόχους σας, οἱ ὁποῖοι ἠμπορεῖ νὰ εἶναι διάδοχοι 2 ἢ 3 μηνῶν, νὰ ἐξαπολύσουν κατὰ τῆς Ἑλληνικῆς ἐπαρχίας τὸ πάθος καὶ τὴν μῆνιν των τὴν κομματικήν. Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν σκέψεων αὐτῶν, νομίζω, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ τορπιλλίζετε διὰ πολλὰ ἔτη τὴν ἰδέαν τῆς συντεταγμένης πολιτείας. Ἀλλὰ πιστεύω, ὅτι καὶ τὸ νομοθέτημα αὐτό, ὅπως καὶ πολλὰ ἄλλα, τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις ψηφίζει βασιζομένη εἰς τὴν πλειοψηφίαν, ἡ ὁποία δὲν ὑπάρχει σήμερον, θὰ παύσῃ ἐντὸς ὀλίγων μηνῶν νὰ ἔχῃ ἀξίαν, διότι ἡ διάδοχος Κυβέρνησις, θὰ θελήσῃ ὡς πρῶτον μέτρον, νὰ ἐπανεγκαταστήσῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα ἓν Κράτος ποὺ ἡ κομματικὴ κραιπάλη δὲν θὰ εἶναι τὸ κινοῦν κίνητρον, οὔτε ὁ ὕψιστος σκοπὸς τῆς διοικήσεως.

§279Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ἄρθρον 24 δὲν εἶναι ἀπὸ τὰ ἄρθρα, τὰ ὁποῖα ἠμπορεῖ νὰ συζητοῦνται ἢ νὰ θεσπίζωνται μὲ τὸ δάκτυλον.

§280ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅπως ἐνθυμεῖσθε, ἔγινεν εὐρεῖα συζήτησις.

§281Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Τὴν διάταξιν αὐτήν, τὴν θεωρῶ πρωταρχικὴν. Ποῖος πρέπει νὰ εἶναι ὁ Νομάρχης; Ὅταν ἔρχεται τὸ νομοθέτημα καὶ δίδει ἁρμοδιότητας 12 ἕως 18 ὑπουργῶν, εἶναι δυνατὸν μὲ τόσας ἐξουσίας καὶ τόσας ἀποφασιστικὰς ἁρμοδιότητας, νὰ εἶναι Νομάρχης ὁ οἱοσδήποτε τελειόφοιτος Γυμνασίου ἢ κατώτερος ὑπάλληλος; Ὁ Νομάρχης, ὑπὸ τὴν μορφήν, ὑπὸ τὴν ὁποίαν τὸν παρουσιάζει τὸ νομοθέτημα αὐτό, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἔχῃ καὶ οὐσιαστικὰ καὶ τυπικά, καὶ ἄλλα περισσότερον κοινωνικὰ προσόντα. Δὲν εἶναι δυνατόν, κ. Πρόεδρε, νὰ ἔχωμεν Νομάρχην μὴ πτυχιούχον ἀνωτάτης σχολῆς τοῦ Κράτους. Διότι ὅταν ἕνας Νομάρχης ἔχει τὸ τυπικὸν προσόν, ἔχει καὶ τὸ οὐσιαστικὸν, δύναμαι νὰ εἴπω, προσὸν τῆς διοικήσεως, κατὰ τεκμήριον τοὐλάχιστον. Ἀλλὰ καὶ ἂν ὑπάρχῃ Νομάρχης, ὁ ὁποῖος ἔχει τυπικὰ προσόντα καὶ ἔχει διοικητικὴν ἀνεπάρκειαν, εὔκολον εἶναι εἰς τὴν διοίκησιν νὰ τὸν ἀντικαταστήσῃ. Ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι εἰς τὸ ἄρθρον 24 πρέπει νὰ προστεθῇ διάταξις, ἡ ὁποία νὰ ὁρίζῃ, ὅτι ἐφεξῆς οἱ διοριζόμενοι Νομάρχαι, πρέπει νὰ εἶναι πτυχιούχοι ἀνωτάτης σχολῆς τοῦ Κράτους. Διαφορετικὰ δὲν εἶναι δυνατὸν οὔτε κῦρος νὰ ἔχουν εἰς τὴν περιφέρειάν των, ἀλλὰ οὔτε ἀκόμη καὶ εἰς τὸ συμβούλιον τὸ γνωμοδοτικόν, τοῦ ὁποίου προΐστανται. Σκεφθῆτε ἕναν Νομάρχην μὲ ὀλιγώτερα προσόντα τῶν ὑπαλλήλων, τῶν ὁποίων προΐσταται. Σκεφθῆτε νὰ εἶναι ὁ ὑπάλληλος δικηγόρος, ἰατρός, καὶ ὁ Νομάρχης τοῦ Γυμνασίου. Ἔχω λοιπόν, τὴν γνώμην, ὅτι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 24 πρέπει νὰ προβλέπῃ ὅτι Νομάρχαι θὰ διορίζωνται πτυχιοῦχοι οἱασδήποτε ἀνωτάτης σχολῆς. Διαφορετικὰ ὁ Νομάρχης δὲν θὰ ἔχῃ κῦρος εἰς τὴν περιφέρειάν του.

§282Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Διορίζονται καὶ Γενικοὶ Διοικηταὶ χωρὶς προσόντα.

§283Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Ἀλλὰ τὰ ἀποτελέσματα τὰ γνωρίζητε. Ὡς πρὸς τὴν δευτέραν παράγραφον τοῦ ἄρθρου 24 ὀρθότατα, ὁ ἐκ Κερκύρας συνάδελφος, ἀνεφέρθη εἰς τὰς παρατηρήσεις του, ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἀνώτερον ὑπάλληλον. Δὲν συμφωνῶ ὅμως μαζί του, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀνάθεσιν τῶν καθηκόντων προσωρινῶς εἰς ἀνώτατον ὑπάλληλον. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ, εἶμαι σύμφωνος μὲ τὸν κ. ὑπουργόν, διότι εἰδικαὶ συνθῆκαι καὶ περιστάσεις θὰ ἀναγκάσουν τὴν διοίκησιν νὰ κάμῃ χρῆσιν ὡς Νομάρχου, ἑνὸς ἐξαιρετικοῦ ὑπαλλήλου ἔχοντος εἰδικὰς γνώσεις διὰ τὴν εἰδικὴν περίπτωσιν ποὺ θὰ χρειασθῇ. Εἶναι λογικὴ ἡ βάσις, τὴν ὁποίαν θέτει ὁ κ. ὑπουργός, καὶ νομίζω, ὅτι ἐπ’ αὐτοῦ δὲν θὰ ὑπάρχῃ διαφωνία. Αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις εἶχα νὰ κάμω.

§284Σ. ΠΕΡΤΣΙΝΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὡρισμένοι συνάδελφοι, ὡμίλησαν, ὅτι οἱ Νομάρχαι πρέπει νὰ ἔχουν ὡρισμένα προσόντα. Φαίνεται ὅτι ἀγνοοῦν τὴν πραγματικότητα. Ἐγνώρισα, κύριοι συνάδελφοι, πολλοὺς Νομάρχας, μὲ πολλὰ πτυχία, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀπέδωσαν. Ἔχομεν κακὴν πεῖραν αὐτοῦ. Τὸν Νομάρχην τὸν θέλομεν νὰ ἔχῃ κρίσιν διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ ἀποδώσῃ. Ἐξ ἄλλου ζητοῦμεν προσόντα διὰ τοὺς Νομάρχας, οἱ ὁποῖοι εἶναι ὑφιστάμενοι τῶν ὑπουργῶν, καὶ ἀπὸ τοὺς ὑπουργοὺς δὲν ζητοῦμεν. Εἶμαι δι’ αὐτὸ τῆς γνώμης, ὅτι πρέπει νὰ ἀφήσωμεν τὸν ὑπουργὸν νὰ κρίνῃ ἐπὶ ἑκάστης Νομαρχίας καὶ νὰ μὴ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει τὰ τυπικὰ προσόντα. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἀκομμάτιστον τοῦ Νομάρχου. Δὲν θέλω νὰ ἀναφέρω ὀνόματα, ἀλλὰ γνωρίζετε σεῖς οἱ ἴδιοι, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι οἱ Νομάρχαι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐθεωροῦντο ἀκομμάτιστοι δὲν προσέφερον τίποτε ἀπολύτως. Εἶμαι τῆς γνώμης, ὅτι ἐπειδὴ ἀσκοῦμεν μίαν πολιτικήν, ὁ Νομάρχης πρέπει νὰ εἶναι κομματικός, ἐὰν θέλωμεν κάτι νὰ προσφέρωμεν εἰς τὸν τόπον αὐτόν.

§285ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Λιβαδᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§286Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τῆς συζητήσεως τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ, θρασεῖαι ὕβρεις ἐξετοξεύθησαν ὑπό τινος συναδέλφου κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ἐν τούτοις πρέπει νὰ εἴπω καὶ ἐγώ, ὅτι πρέπει νὰ καθορισθοῦν τὰ προσόντα διὰ τοὺς Νομάρχας, διότι εἰς τὴν Λευκάδα, κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς κατοχῆς, ἐνθυμοῦμαι ὅτι ἐτοποθετήθη Νομάρχης, ὁ ὁποῖος τὸ μόνον δίπλωμα ποὺ εἶχεν ἦτο τὸ δίπλωμα τοῦ σωφέρ.

§287ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Μπερδελῆς ἔχει τὸν λόγον.

§288Δ. ΜΠΕΡΔΕΛΗΣ. Μία ὀρθὴ πρᾶξις, κ. συνάδελφοι, τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι ἡ κατάργησις τοῦ ὑπερκομματικοῦ Νομάρχου. Δὲν γνωρίζω κανέναν εἰς τὴν Ἑλλάδα, εἴτε ὑπάλληλον, εἴτε ἀγρότην, εἴτε ἐπιστήμονα, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ ἀνήκῃ φανατικὰ εἰς κάποιο κόμμα. Μετὰ τὴν κατάργησιν αὐτῆς τῆς διατάξεως τοῦ νόμου τοῦ 1949, ποὺ ἡ ἐπιλογὴ ἐγένετο σύμφωνα μὲ τὰ κριτήρια τὰ κομματικὰ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, δὲν γνωρίζω κατὰ ποῖον τρόπον, ὁ νέος Νομάρχης, ὁ κομματικός, θὰ εἶναι χειρότερος ἀπὸ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἦτο μυστικὰ εἰς τὸ κόμμα. Ὅπως θὰ γνωρίζετε ὅλοι σας, μόλις ἀπελύθησαν οἱ προχθεσινοὶ ὑπερκομματικοὶ Νομάρχαι, συνετάχθησαν εἰς τὰ κόμματά τους καὶ πολιτεύονται, ὅπως ἐπολιτεύοντο καὶ ὅταν διοικοῦσαν τὸν Νομόν. Ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ, νομίζω, ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξῃ καμμία ἀντίρρησις, διότι ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς λαός, δὲν γνωρίζει Νομάρχην, μὴ ἀνήκοντα εἰς τὸ κόμμα. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ προσόντα, ἐπὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησαν οἱ κ. συνάδελφοι, θὰ μοῦ ἐπιτρέψουν νὰ ἔχω μίαν ἐλαφρὰν ἀντίρρησιν. Καὶ θὰ ἀρχίσω ἀπὸ τὴν παράγραφον ἐκείνην, περὶ τῶν ἀνωτάτων ὑπαλλήλων. Εἶναι γνωστόν, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι συνήθως οἱ ἀνώτατοι ὑπάλληλοι τοῦ Κράτους μεταπολεμικῶς δὲν ἔδειξαν σημεῖα καὶ στοιχεῖα ὀρθοφροσύνης καὶ καλῆς διαθέσεως ἔναντι τῶν πολιτῶν. Εἶναι ἀπαράδεκτον, ἕνα, ὁ ὁποῖος βασανίζει σήμερον τὸν τόπον καὶ τὸν βασανίζουν ὅλοι οἱ ἀνώτατοι ὑπάλληλοι τοῦ Κράτους, νὰ ἐρχώμεθα καὶ νὰ τὸν τοποθετοῦμεν ἀνώτατον διοικητὴν τῆς Νομαρχίας. Θὰ παρακαλέσω οἱονδήποτε τῶν συναδέλφων, νὰ μοῦ εἴπῃ ἕνα ἀνώτατον κρατικὸν λειτουργόν, ποὺ νὰ αἰσθάνεται, ὅπως αἰσθάνεται ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Δι’ αὐτό, νομίζω, ὅτι ἡ κατάργησις τῶν ὑπερκομματικῶν, τῶν ὑπαλλήλων Νομαρχῶν, εἶναι ὀρθὴ καὶ ἠθικὴ πρᾶξις. Θὰ πρέπει, λοιπόν, νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ ἄρθρου ὡς ἔχει, ἀπαλειφομένης μόνον τῆς φράσεως «ἀνωτάτων ὑπαλλήλων τοῦ Κράτους».

§289ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Οἰκονομίδης ἔχει τὸν λόγον.

§290Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Ἐπειδή, κ. Πρόεδρε, ἀπεδόθη μομφή, ὅτι ἡ Κυβέρνησις κατήργησε τοὺς Νομάρχας τοῦ Κράτους, ἐπιθυμῶ νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ἑξῆς περιστατικόν: Ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος τὸ 1929 ἐξέδωσε τὸν νόμον 4950 «περὶ Νομαρχῶν τοῦ Κράτους» καὶ διὰ τοῦ ὁποίου ἐθέσπισε τὰ ἀπαιτούμενα προσόντα. Μεταξύ, τῶν ἄλλων, ἀπῄτει πανεπιστημιακὴν μόρφωσιν καὶ μίαν ξένην γλῶσσαν. Ὁ θεσμὸς αὐτός, τοῦ μονίμου Νομάρχου, ἀπέτυχε καὶ ἐξηναγκάσθη ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος μετὰ ἀπὸ ὀλίγον χρόνον νὰ καταργήσῃ τὸν νόμον καὶ νὰ ἐπαναφέρῃ τὸν θεσμὸν τοῦ μετακλητοῦ Νομάρχου. Καὶ ἐξ αὐτοῦ λοιπόν, ἀποδεικνύεται, ὅτι ὁ Νομάρχης ὀφείλει νὰ ἀνήκῃ εἰς τὸ Κυβερνῶν κόμμα. Ὁ ὑπηρεσιακὸς Νομάρχης μέχρι σήμερον ἀπέτυχε, δὲν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ τεθοῦν τοιαῦτα προσόντα.

§291Χ. ΡΙΖΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ἐπιβάλλεται ὁ θεσμὸς τῶν μετακλητῶν Νομαρχῶν, διότι ὅπως καὶ οἱ ἄλλοι συνάδελφοι εἶπον, ὁ θεσμὸς τοῦ μονίμου Νομάρχου ἀπέτυχε παταγωδῶς. Τὰ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Παπασταύρου περὶ προσόντων δὲν μᾶς ἔπεισαν. Ὑπάρχουν ἐξαιρετικοὶ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἐπέτυχαν ἀπολύτως, καὶ οἱ ὁποῖοι στεροῦνται διπλώματος. Δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποκλείσωμεν ἐνδόξους ἀνωτάτους ἀξιωματικοὺς ἀπὸ τοῦ νὰ τοὺς ἀναθέσωμεν τὴν Νομαρχίαν, καὶ νὰ τὴν ἀναθέσωμεν εἰς ἕνα νεαρὸν διπλωματοῦχον τῆς Νομικῆς. Τὸ ὅτι δέ, πρέπει νὰ εἶναι μετακλητὸς ὁ Νομάρχης, ἔχει δίκαιον ὁ ἐκ Κερκύρας συνάδελφος, κ. Θεοτόκης, καὶ συμφωνῶ. Διαφωνῶ, ὅμως, μαζί του ὡς πρὸς τὴν ἀνάθεσιν τῶν καθηκόντων τοῦ Νομάρχου, εἰς ἀνωτάτους ὑπαλλήλους. Διότι ὑπάρχουν ἐξαιρετικαὶ περιπτώσεις ποὺ πρέπει ν’ ἀνατίθενται καθήκοντα Νομαρχῶν εἰς ἀνωτάτους ὑπαλλήλους, ἢ τοὺς Εἰσαγγελεῖς, Στρατηγοὺς κλπ. Ὀρθῶς ἔχει συνεπῶς, τὸ ἄρθρον 24 καὶ προτείνω τὴν ἐπιψήφισίν του.

§292ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Παπαδόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§293Κ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατ’ ἐμέ, ὁ Νομάρχης πρέπει νὰ εἶναι κομματικός. Αἱ παλινδρομικαὶ κινήσεις ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ὑπεστήριζον τὸν ὑπερκομματικὸν Νομάρχην ἀπέτυχον. Συγκεκριμένως ὁ Νομὸς Κιλκὶς ἤλλαξε τρεῖς Νομάρχας. Ὁ ἕνας δραστήριος ἱκανός, ἀλλὰ χωρὶς πιστεύω. Ὁ ἄλλος ἀποτυχὼν λοχαγός, ἀφοῦ ἔλαβε 4–5 πτυχία τὸν διώρισαν Νομάρχην καὶ δὲν ἀπέδωσεν. Ἦλθε καὶ τρίτος μὲ πτυχίον Νομικῆς, μὲ μεγάλην πεῖραν, ἀλλὰ δὲν ἤξευρε νὰ διοικῇ. Ἄλλο πτυχίον καὶ ἄλλο διοίκησις, κ. συνάδελφοι, Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῶν προσόντων, κύριοι, ἔχομεν ἕνα παράδειγμα σοβαρότατον πραγματικῆς διοικήσεως τοῦ Νομοῦ Κοζάνης, ἀπὸ τὸν Νομάρχην Γιαννακίδην, ὁ ὁποῖος δὲν εἶχε πτυχία καὶ ὅμως ἀπέδωσεν ἄριστα ἀποτελέσματα καὶ οὔτε ἕνα παιδὶ δὲν τοῦ ἐπῆραν κατὰ τὸ παιδομάζωμα. Ποία λοιπόν, ἡ σύγκρισις, μεταξὺ τῶν ἐχόντων καὶ τῶν μὴ ἐχόντων προσόντα; Ἑπομένως πρέπει ὁ Νομάρχης νὰ εἶναι κομματικός, νὰ πιστεύῃ εἰς τὸ κόμμα. Ἐὰν ἀποτύχῃ, ὁ λαὸς θὰ κρίνῃ τὰς πράξεις τοῦ Νομάρχου, καὶ τῆς Κυβερνήσεως. Πέραν τούτου, ἱκανὸς εἶναι ἐκεῖνος, ποὺ ἔχει προσόντα διοικεῖν κλπ., καὶ ὄχι ἐκεῖνος, ποὺ ἔχει ἁπλῶς ἕνα πτυχίον.

§294ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Παπαμαστοράκης ἔχει τὸν λόγον.

§295Ι. ΠΑΠΑΜΑΣΤΟΡΑΚΗΣ. Δὲν θὰ ἐλάμβανον τὸν λόγον, κύριοι βουλευταί, ἐὰν δὲν διεφώνουν πρὸς ὅσα ἐλέχθησαν, ὅσον ἀφορᾷ τὰ προσόντα τῶν Νομαρχῶν. Δὲν συμφωνῶ, ὅτι δὲν ἀποδίδει ὁ κομματικὸς Νομάρχης καὶ τοῦτο, διότι ἀναγκάζεται τὶς περισσότερες φορὲς νὰ γίνεται θῦμα τοῦ κόμματος, ἐνῷ τοὐναντίον θὰ ἠμποροῦσε ν’ ἀποδώσῃ πολὺ καλύτερον, ἔστω καὶ ἂν ἀνῆκεν εἰς τὸ Α ἢ Β κόμμα. Ἀλλὰ νὰ μὴ ἔχῃ ὅμως τὸν ἄμεσον ἐπηρεασμὸν τοῦ κόμματος. Ἐπίσης, νομίζω, ὅτι ὑπάρχει ἀφθονία... (δὲν ἠκούσθη)... Εἶναι δυνατὸν μεταξὺ αὐτῶν νὰ ἐκλέγωνται οἱ Νομάρχαι, Διότι ὁ Νομάρχης, μὲ τὰ προνόμια, τὰ ὁποῖα λαμβάνει σήμερον κατέχει ἐξέχουσαν θέσιν καὶ νομίζω, ὅτι θὰ πρέπει νὰ ἔχῃ καὶ ἀνάλογον μόρφωσιν, ὥστε, ἐκτὸς τοῦ ὅτι, θὰ ἀσκῇ μίαν διοικητικὴν ἐξουσίαν, νὰ ἔχῃ καὶ τὴν ἀνάλογον δυναμικότητα νὰ ἐκπροσωπῇ παντοῦ καὶ πάντοτε τὸ Κράτος. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον πιστεύω, ὅτι θὰ πρέπει νὰ θεσπισθοῦν ὡρισμένα προσόντα, τὰ ὁποῖα θὰ ἀποδώσουν ἕναν Νομάρχην, ὁ ὁποῖος θὰ εἶναι πράγματι ἀντάξιος τῆς αὐριανῆς θέσεώς του.

§296Δ. ΛΑΝΤΖΟΥΝΗΣ. Διὰ μιᾶς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν ἔχομεν ὑπογράψει 20 βουλευταί, ζητεῖται ὅπως τὸ ἄρθρον 24 παράγραφος 2 μὴ ἔχῃ ἐφαρμογὴν ἐπὶ τῶν ἤδη ὑπηρετούντων. Ὡς προεῖπον, ἡ διάταξις αὐτὴ πλήττει δύο Νομάρχας. Οἱ Νομάρχαι αὐτοὶ εἶναι, πρῶτον τῆς Σάμου, ὁ ὁποῖος ἔχει προσόντα καὶ ἀναγνωρίζεται, ὅτι καὶ αὐτὸς εἶναι ἀπὸ τοὺς ἐπιτυχόντας καί, δεύτερον, τῆς Μεσσηνίας. Ἡ τροπολογία, ἡ ἰδική μου, ἡ ὁποία συζητεῖται αὐτὴν τὴν στιγμήν, ἀναφέρεται εἰς δύο Νομάρχας, οἱ ὁποῖοι ἔχουν διπλώματα, εἰς δύο Νομάρχας ποὺ ἀναγνωρίζεται ἐπισήμως, ἐπισημότατα, ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἀπὸ τὸν λαόν, ὅτι ἐπέτυχον. Διατί, κύριοι συνάδελφοι, θέλετε νὰ ψηφίσωμεν τὴν διάταξιν ὡς ἔχει, καὶ νὰ μὴ κάμωμεν δεκτὴν τὴν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν συζητοῦμεν; Διατὶ θέλετε νὰ ἀποβάλωμεν δύο ἐπιτυχόντας, ἔχοντας προσόντα Νομάρχας; Καὶ διατί, κύριοι, δὲν θέλετε νὰ τοὺς ἀμείψωμεν καὶ αὐτούς; Διατὶ δὲν θέλετε νὰ κάμωμεν δεκτὴν τὴν τροπολογίαν; Αὐτὴ εἶναι ἡ βάσις. Ζητῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐρωτήσητε, ἐπὶ τῆς τροπολογίας αὐτῆς, τὴν Βουλήν. Ἡμεῖς, οἱ βουλευταὶ Μεσσηνίας, ἔχομεν νὰ δώσωμεν λόγον εἰς τὸν Μεσσηνιακὸν λαόν, ἐὰν ἡμεῖς σήμερον διώξωμεν τὸν ἐπιτυχόντα Νομάρχην ἀπὸ τὴν Νομαρχίαν Μεσσηνίας.

§297Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερ.). Ὡς γνωρίζετε, ὁ Νομάρχης εἶναι ὁ ὀφθαλμὸς τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ Νομάρχης εἶναι ἐκεῖνος, διὰ τοῦ ὁποίου ἡ Κυβέρνησις θὰ διοχετεύσῃ πρὸς τὸν Νομὸν τὸ πρόγραμμά της, τὰς ἀντιλήψεις της, τὰς σκέψεις της. Δὲν εἶναι δυνατόν, συνεπῶς, καὶ μάλιστα μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου αὐτοῦ, ὅτε ἀνατίθενται τόσα καθήκοντα ὑπουργῶν, ὁ Νομάρχης νὰ εἶναι τοῦ τύπου τοῦ ἡμιμονίμου Νομάρχου. Τί ἦτο ὁ ἡμιμόνιμος Νομάρχης; Ὁ ἡμιμόνιμος Νομάρχης ἐκλεγόμενος καθ’ ὃν τρόπον ὅλοι γνωρίζομεν, κατόπιν μιᾶς διαλογῆς, ἡ ὁποία γίνεται καὶ ὁ ὁποῖος εἶχε μίαν τριετῆ θητείαν, εὐθὺς ὡς παρήρχετο τὸ ἥμισυ τῆς θητείας του, ὁ Νομάρχης αὐτός, ἤρχιζε πάντοτε σκεπτόμενος, κατὰ ποῖον τρόπον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν νέαν θητείαν. Ἀλλὰ ἐὰν ὁ Νομάρχης αὐτὸς ἦτο ἀκομμάτιστος, ἐὰν τοιοῦτος ἦτο, δὲν ἔπρεπε νὰ εἶναι Νομάρχης, διότι οὐδεὶς δύναται νὰ μὴ ἀνήκῃ εἰς μίαν παράταξιν. Ὅλοι οἱ οὕτω ἐκλεγόμενοι Νομάρχαι, ἦσαν Νομάρχαι, οἱ ὁποῖοι ἀνῆκον εἰς ἕνα κόμμα καὶ ἦτο ἀδύνατον νὰ μὴ εἶναι ὀπαδοὶ ἑνὸς κόμματος, διότι διὰ νὰ ἐκλεγοῦν Νομάρχαι ἔπρεπε νὰ ἔχουν κάποιαν ὀντότητα. Καὶ ὅποιος ἔχει ὀντότητα, ἔχει πεποιθήσεις, καὶ ὅποιος ἔχει πεποιθήσεις ἀνήκει κάπου. Συνεπῶς, ἡ λέξις ἀκομμάτιστος Νομάρχης εἶναι λέξις κενή, δὲν ἔχει πραγματικὴν ὀντότητα. Εἶναι μία λέξις, ἡ ὁποία δύναται νὰ λεχθῇ χωρὶς ὅμως νὰ ἔχῃ τὴν σημασίαν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν θέλομεν νὰ ἔχῃ ἡ λέξις «ἀκομμάτιστος». Ἀνήκει καὶ ἐκεῖνος εἰς κόμμα. Ἀλλὰ ἐρωτῶ: Εἶναι δυνατὸν ποτὲ ὁ Νομάρχης, εἰς τὸν ὁποῖον ἀνατίθενται τὰ καθήκοντα αὐτὰ τὰ ὁποῖα τοῦ ἀνατίθενται διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, εἶναι δυνατὸν ὁ Νομάρχης αὐτός, νὰ μὴ ἐκπροσωπῇ τὰς ἀντιλήψεις τὰς Κυβερνητικάς; Αὐτὸ εἶναι ἀδύνατον. Δὲν τὸν θέλομεν τὸν Νομάρχην κομματικὸν ὄργανον. Ἄν θέλετε, διὰ νὰ εἶμαι εἰλικρινής, θὰ ἐπεθύμουν ὁ Νομάρχης, διὰ τῆς χρηστῆς διοικήσεως, διὰ τῆς καλῆς διοικήσεως, διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν νόμων, νὰ ὠφελήσῃ τὴν Κυβέρνησιν κομματικῶς. Διότι, εἶναι διάφοροι τρόποι κατὰ τοὺς ὁποίους εἶναι δυνατὸν νὰ ὠφεληθῇ μία Κυβέρνησις κομματικῶς. Οἱ κακῶς σκεπτόμενοι εἶναι δυνατὸν νὰ νομίζουν, ὅτι τοῦτο δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ διὰ φατριασμῶν. Οἱ καλῶς σκεπτόμενοι εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζουν καὶ τὸ γνωρίζουν καὶ ὁ λαὸς τὸ ἐκτιμᾷ, ὅτι διὰ τῆς χρηστῆς διοικήσεως, διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν νόμων, διὰ τῆς πραγματοποιήσεως τοῦ Κυβερνητικοῦ προγράμματος ἐξυψώνουν τὴν Κυβέρνησιν, καί, συνεπῶς, ἐνισχύουν τὸ κόμμα ἐκεῖνο, ἀπὸ τὸ ὁποῖον προέρχεται. Κατὰ τοῦτο εἶναι ὠφέλιμοι οἱ Νομάρχαι, αὐτοί, τῶν ὁποίων τὴν εὐθύνην ἔχει ἡ Κυβέρνησις. Κύριοι, ἠλέγχθην ἐπανειλημμένως, ἐδῶ, διὰ πράξεις Νομαρχῶν, Νομαρχῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον διορισθῆ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν αὐτήν, καὶ τοὺς ὁποίους ἐνδεχομένως δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ ὑπουργὸς νὰ ἀπολύσῃ. Κατὰ ποίαν σκέψιν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν τὸν ἔλεγχον ἐντὸς τῆς Βουλῆς, νὰ ὑφιστάμεθα ἐπερωτήσεις καὶ ἐπικρίσεις διὰ πράξεις, τὰς ὁποίας ἔκαμεν ἕνα ὄργανον, τὸ ὁποῖον ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ παύσω, εἰμὴ κατόπιν κρίσεως ἑνὸς συμβουλίου —διότι τοιοῦτος ἦτο ὁ νόμος— ἡ ὁποία κρίσις εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπαιτῇ τοιαύτας ἀποδείξεις, αἱ ὁποῖαι ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον δὲν ὑπάρχουν; Δὲν εἶναι δυνατόν, λοιπόν, νὰ ἔχωμεν Κυβέρνησιν ἐλεγχομένην διὰ πράξεις Νομάρχου, τὸν ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει διορίσει οὐδὲ δύναται νὰ τὸν παύσῃ, καὶ ἐπί τινα χρόνον δὲν εἶναι δυνατὸν οὔτε νὰ τὸν μεταθέσῃ. Καί, ἐνθυμεῖσθε τὶ ἐγίνετο τότε. Ἐτίθεντο οἱ Νομάρχαι εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ ὑπουργοῦ, διότι οὔτε νὰ τὸν μεταθέσῃ δὲν ἠδύνατο ὁ ἁρμόδιος, ὁ ὑπεύθυνος, ὁ ὑπουργὸς καὶ νὰ πραγματοποιήσῃ τὴν μετάθεσίν του. Ὁ κ. Οἰκονομίδης σᾶς ἀνέφερεν, ἄλλοτε, πῶς, ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος, τοῦ ὁποίου πολλὰς πράξεις ἑκάστοτε ἀναμιμνησκόμεθα, κατήργησε τὸν νόμον 4250 περὶ προσόντων τῶν Νομαρχῶν. Ὅταν συνεζητεῖτο καὶ ἄλλοτε ἐδῶ εἰς τὴν Βουλήν, ἕνα θέμα τοιοῦτον, περὶ Νομαρχῶν, καὶ ἔλεγεν ὁ ρήτωρ, ὅτι ἐπιθυμεῖ οἱ Νομάρχαι νὰ ἔχουν γνώσεις, εἷς βουλευτὴς τοῦ ἐφώναξε καὶ τοῦ εἶπε «δὲν θέλω κύριοι, νὰ ἔχουν γνώσεις, θέλω νὰ ἔχουν γνώση». Μυαλὸ πρέπει νὰ ἔχῃ ὁ Νομάρχης, διοικητικὴν ἱκανότητα, τὸ δαιμόνιον τὸ διοικητικόν, νὰ ἔχῃ βέβαια τὴν ἱκανότητα, καί, ἐὰν εἶναι ἀνίκανος εἶναι ἡ Κυβέρνησις ὑπεύθυνος ποὺ τὸν διώρισεν. Ἐὰν δὲν ἔχῃ τὴν ἱκανότητα ὁ Νομάρχης, ἡ Κυβέρνησις θὰ τὸ πληρώσῃ, διότι ἐκείνη τὸν ἐξέλεξε καὶ ἔθεσεν ἐπὶ κεφαλῆς ἄνθρωπον ἀνίκανον. Ἡ Κυβέρνησις, συνεπῶς, θὰ εἶναι ὑπεύθυνος διὰ τὴν ἀνικανότητα τοῦ Νομάρχου καὶ αὐτὴ θὰ τὸ πληρώσῃ, διότι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς, εἶναι ἀρκετὰ εὐφυής, ὥστε νὰ ἀντιλαμβάνεται τὶς θὰ πταίῃ, ὅταν τὸ ἀνώτατον τοπικὸν ὄργανον εἶναι ἀκατάλληλον. Ἀλλὰ πόσα παραδείγματα δὲν ἔχομεν, ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἐστεροῦντο καὶ αὐτοῦ τοῦ γυμνασιακοῦ ἐνδεικτικοῦ καὶ οἱ ὁποῖοι κατέλαβον ἐξέχουσαν θέσιν. Τὶς ἐξ ἡμῶν, τῶν παλαιοτέρων, ἴσως οἱ νεώτεροι νὰ μὴ ἐνθυμοῦνται, δὲν ἐνθυμεῖται τὸν τυφλὸν καθηγητὴν Κόντον, τὸν καθηγητὴν τὸν στερούμενον καὶ αὐτοῦ τοῦ ἀπολυτηρίου γυμνασίου, καὶ διὰ τὸν ὁποῖον, ὅλαι αἱ σχολαὶ ἔλεγαν, ὅτι ἔτσι ἔχει τὸ πρᾶγμα, διότι εἶναι «κατὰ Κόντον» καίτοι ἐστερεῖτο διπλώματος, ἀλλὰ ὑπῆρξε μία διεθνὴς ἀξία. Πιθανώτατα νὰ ὑπάρχουν σύγχρονοί του ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι καὶ πτυχία πολλὰ εἶχον καὶ γνώσεις περισσοτέρας ἐγκυκλοπαιδικάς, ἀλλὰ τὴν σοφίαν τοῦ Κόντου, τὴν ἱκανότητα τοῦ Κόντου, δὲν εἶχον.

§298Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Αὐταὶ εἶναι ἐξαιρέσεις.

§299Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερ.). Ἡ διοικητικὴ, κύριοι, ἱκανότης, εἶναι μία ἱκανότης, ἡ ὁποία δὲν διδάσκεται, εἶναι ἱκανότης, ἡ ὁποία δὲν ἀποκτᾶται μὲ τὴν μελέτην, εἶναι ἔμφυτος. Ὅπου, λοιπόν, θὰ δυνηθῇ κανεὶς νὰ συναντήσῃ τὴν διοικητικὴν αὐτὴν ἱκανότητα, θὰ πρέπει νὰ τὴν χρησιμοποιήσῃ, διὰ νὰ πραγματοποιήσῃ τὸ μεγαλύτερον δυνατόν. Ἐπὶ τοῦ δευτέρου σημείου, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησα προηγουμένως, θεωρῶ ἀναγκαῖον νὰ εἴπω λέξεις τινὰς διὰ νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐκ Κερκύρας βουλευτὴν, ὅστις ἀπέστερξε καὶ τὴν χρησιμοποίησιν τῶν ἀνωτάτων ὑπαλλήλων, ἔστω καὶ ὑπὸ τύπον τῆς ἀπολύτου προσωρινότητος. Κύριοι, ὑπάρχουν περιστάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας, νὰ χρησιμοποιηθῇ ἕνας ἐκ τῶν λειτουργῶν τοῦ Κράτους ὑπὸ τύπον ἐντελῶς προσωρινόν, εἶναι ἀπολύτως ἐπιβεβλημένη ἀνάγκη. Ἀλλά, ἂς ἴδωμεν, διότι ὑποθέτω, ὅτι γεννᾶται καὶ κάποια ἀμφιβολία, τὶς εἶναι ὁ ἀνώτατος αὐτὸς λειτουργός, ἴσως γεννᾶται κάποια ἀμφιβολία καὶ πιθανὸν τινὲς νὰ νομίζουν, ὅτι ὁ Διευθυντὴς ἑνὸς Ὑπουργείου εἶναι ἀνώτατος λειτουργός. Δὲν εἶναι κατὰ τὸν κώδικα. Κατὰ τὸν κώδικα ἀνώτατοι λειτουργοὶ εἶναι οἱ Εἰσαγγελεῖς Ἐφετῶν, οἱ Πρόεδροι Ἐφετῶν, οἱ Ἀρεοπαγῖται, οἱ Σύμβουλοι τῆς Ἐπικρατείας, οἱ Σύμβουλοι τοῦ ΑΣΔΥ, οἱ Γενικοὶ Διευθυνταὶ τῶν Ὑπουργείων. Ὑπάρχουν περιπτώσεις, κατὰ τὰς ὁποίας θὰ ὑπάρχῃ ἀνάγκη νὰ τοὺς χρησιμοποιήσῃ τὸ Κράτος καὶ νὰ ἀποδεχθοῦν καὶ αὐτοὶ τὴν χρησιμοποίησίν των. Διότι πολὺ ὀρθῶς, εἶπεν ὁ κ. Θεοτόκης, ὅτι ὅστις ἀναλαμβάνει τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ Νομαρχιακοῦ καθήκοντος ὑπὸ τὸν τύπον τῆς προσωρινότητος κατὰ ἕνα τρόπον ἀναμιγνύεται εἰς τὴν πολιτικήν.

§300Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ τὸ εἴπητε αὐτό. Εἰς τὰς ἐκλογὰς 51, 50 ἢ 46, δὲν ἐνθυμοῦμαι, θὰ ἐνθυμῆσθε, ὅτι διωρίσθησαν Νομάρχαι οἱ Πρόεδροι Πρωτοδικῶν. Δὲν ἕπεται ὅτι αὐτοὶ ἔγιναν κομματάρχαι, διότι ὑπηρέτησαν ἐπὶ 15 ἡμέρας.

§301Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερ.). Συμφωνῶ μὲ αὐτό, τὸ ὁποῖον λέγετε. Λέγω, ὅτι οἱ ἀνώτατοι λειτουργοί, οἱ ὁποῖοι εἰς τὰς ἐξαιρετικὰς αὐτὰς ἀνάγκας θὰ δεχθῶσι νὰ ἐκπροσωπήσουν τὸ Κράτος, ὄχι διοριζόμενοι, καὶ παρακαλῶ ἐπ’ αὐτοῦ νὰ γίνω ἀντιληπτός, δὲν εἶναι Νομάρχαι. Τοὺς ἀναθέτομεν καθήκοντα Νομάρχου. Ἀνάθεσις καθηκόντων γίνεται ὑπὸ τύπον ἐντελῶς προσωρινόν. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, οἱ ὁποῖοι θὰ δεχθοῦν εἰς τὴν τοιαύτην περίπτωσιν, εἶναι οἱ Εἰσαγγελεῖς Ἐφετῶν, οἱ Πρόεδροι Ἐφετῶν, οἱ Σύμβουλοι Ἐπικρατείας, οἱ Σύμβουλοι τοῦ ΑΣΔΥ, οἱ Γενικοὶ Διευθυνταί. Ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ εἶναι δυνατόν, διὰ τὸν μικρὸν αὐτὸν χρόνον ποὺ θὰ ὑπηρετήσουν, νὰ θέσουν τὴν ὑπόστασίν των ὑπὸ δυσμενῆ κρίσιν, κατὰ τὸν ὀλίγον χρόνον, μετὰ τὸν ὁποῖον θὰ ἀποχωρήσουν. Νομίζω, ὅτι καὶ διὰ νόμου θὰ ἠδύνατο νὰ ἐπιβάλωμεν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ μὴ δύνανται νὰ ἀρνηθοῦν, ἀλλὰ ἴσως τοῦτο θὰ εἶναι ὑπὲρ τὸ μέτρον. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους, παρακαλῶ καὶ ἡ παράγραφος 2 νὰ παραμείνῃ ὡς ἔχει, διότι ἐνδεχομένως νὰ ὑπάρχῃ ἀνάγκη χρησιμοποιήσεως τῶν προσώπων αὐτῶν.

§302ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσομεν περαιωμένην τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 24. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλή, γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 24;

§303Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερ.). Τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Λαντζούνη δὲν τὴν ἀποδέχομαι.

§304ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, ὡς ἔχει.

§305ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 24 ἐγένετο δεκτόν, ὡς ἔχει. Ἄρθρον 25ον.

§306Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὸ ἄρθρον 25 συνιστᾶται θέσις ὑπουργοῦ Βορείου Ἑλλάδος. Ὡς γνωστόν, εἰς τὴν Βόρειον Ἑλλάδα, κύριε ὑπουργέ, ὑπάγεται καὶ ἡ Ἤπειρος, καὶ ὁ ὑπουργὸς Βορείου Ἑλλάδος, λόγῳ τῆς μεγάλης ἀποστάσεως καὶ αἱ ὑπηρεσίαι αὐτοῦ, δὲν δύνανται νὰ ἐπιβλέπουν καὶ τὴν Ἤπειρον, ἡ ὁποία φθάνει μέχρι τοῦ Ἰονίου Πελάγους. Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ τὴν Βουλήν, καὶ τὸν κ. ὑπουργόν, νὰ κάμῃ ἀποδεκτὴν τὴν τροπολογίαν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ὅπως γίνῃ Ὑφυπουργεῖον τῆς Ἠπείρου εἰς τὰ Ἰωάννινα, διὰ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ἀνέπτυξε καὶ ὁ κ. Παπασταύρου καὶ οἱ ὁποῖοι εἶναι τοῖς πᾶσι γνωστοί. Εἶναι τὸ ἀκραῖον σημεῖον καὶ τὸ πλέον ἐπικίνδυνον τῆς Ἑλλάδος καὶ πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἐκεῖ ἕνας ἀνώτατος λειτουργός, ὁ ὁποῖος, ἂν μὴ τὶ ἄλλο, θὰ συγκεντρώνῃ τὰς πληροφορίας, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀναγκαῖαι εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Διὰ τοῦτο εἶναι ἐπιβεβλημένη ἡ ἵδρυσις Ὑφυπουργείου εἰς τὴν Ἤπειρον μὲ ἕδραν τὰ Ἰωάννινα.

§307Γ. ΚΑΡΟΤΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, διὰ τῆς συστάσεως τοῦ Ὑπουργείου Βορείου Ἑλλάδος, ἀνατίθεται βαρὺ ἔργον εἰς τὸν ὑπουργὸν Βορείου Ἑλλάδος καὶ καθορίζονται ἐνδεικτικῶς αἱ ἁρμοδιότητές του, μεταξὺ τῶν ὁποίων εἶναι ἡ ἐποπτεία τῶν Νομαρχῶν καὶ τῶν λοιπῶν ὑπηρεσιῶν τῆς περιφερείας του. Κατὰ τὴν παράγραφον 4, συνιστῶνται τρία γραφεῖα παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ Βορείου Ἑλλάδος, τὸ γραφεῖον πολιτικῶν ὑποθέσεων, τὸ γραφεῖον τῶν διοικητικῶν ὑποθέσεων καὶ τὸ γραφεῖον τύπου. Ἀλλὰ ἡ Μακεδονία καὶ Θράκη, αἱ ὁποῖαι ὑπάγονται εἰς τὴν ἀπόλυτον ἁρμοδιότητά του, ἔχουν τὰ θέματα ἐποικισμοῦ, δασῶν καὶ κτηνοτροφίας, ἔχουν ἐπίσης καὶ τὰς οἰκονομικὰς ὑπηρεσίας. Τί θὰ ἐξυπηρετήσουν αὐτὰ τὰ τρία γραφεῖα τοῦ Ὑπουργείου Βορείου Ἑλλάδος, ὅταν δὲν θὰ ἔχουν ὑπαλλήλους, βοηθοὺς τοῦ ὑπουργοῦ, ὑπαλλήλους εἰδικοὺς διὰ τὰ ἀντικείμενα αὐτά, τὰ ὁποῖα καλεῖται ὁ ὑπουργὸς Βορείου Ἑλλάδος νὰ παρακολουθήσῃ ἐκ τοῦ σύνεγγυς;

§308Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερ.). Μόνον τὸ γραφεῖον ἐποικισμοῦ, δέχομαι νὰ τὸ προσθέσω.

§309Γ. ΚΑΡΟΤΣΗΣ. Παρακαλῶ νὰ συμπληρωθῇ διὰ τῶν ἑξῆς: «Ἕνα Γραφεῖον νὰ εἶναι ἐποικισμοῦ καὶ γεωργίας μαζί, δεύτερον δασῶν καὶ κτηνοτροφίας καὶ τρίτον οἰκονομικῶν».

§310Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερ.). Λάβετε ὑπ’ ὄψιν σας ὅτι, ὅ,τι ἔχει τεθῆ, ἔχει μελετηθῆ μετὰ προσοχῆς καὶ δὲν εἶναι σωστὸν νὰ προσθέσωμεν κάτι ἄλλο, τὸ ὁποῖον θὰ ἀποβῇ ἐπὶ βλάβῃ τῆς Γενικῆς Διοικήσεως.

§311Γ. ΚΑΡΟΤΣΗΣ. Φρονῶ, ὅτι διὰ νὰ ἐπιτύχῃ ὁ ὑπουργὸς Βορείου Ἑλλάδος πρέπει νὰ ἔχῃ βοηθοὺς τῶν κλάδων, τοὺς ὁποίους ἀνέφερα.

§312Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερ.). Μόνον γραφεῖον ἐποικισμοῦ δέχομαι νὰ προστεθῇ.

§313ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Πολυχρονίδης ἔχει τὸν λόγον.

§314Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ἄρθρον 25, ὡς ἐτόνισα καὶ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, εὑρίσκεται εἰς ἀντίθεσιν μὲ τὸ ἄρθρον 22. Διότι ἐνῷ τὸ 22 ὑποστηρίζει, ὅτι χάριν ὁμοιομορφίας καταργεῖ τὰς Γενικὰς Διοικήσεις, τὸ ἄρθρον 25 ἐπαναφέρει τὴν Γενικὴν Διοίκησιν Βορ. Ἑλλάδος, μὲ τὴν διαφοράν, ὅτι τὴν ἀποκαλεῖ Ὑπουργεῖον Βορ. Ἑλλάδος. Ἀπὸ πλευρᾶς οὐσιαστικοῦ περιεχομένου ἡμεῖς συμφωνοῦμεν μὲ τὸ ἄρθρον 25, διότι πιστεύομεν ὅτι αἱ ἁρμοδιότητες αἱ παρεχόμεναι εἰς τὸν ὑπουργὸν Βορ. Ἑλλάδος, ἔρχονται νὰ μειώσουν τὰ μειονεκτήματα τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου νόμου. Ἀκολουθοῦντες τὰς σκέψεις τοῦ κ. ὑπουργοῦ καὶ τὸ κείμενον τοῦ νομοσχεδίου, θὰ ἠθέλαμεν νὰ μᾶς ἔδιδεν ὁ κ. ὑπουργὸς μίαν ἀπάντησιν. Κατὰ ποίαν λογικὴν ἔκρινεν ἀναγκαῖον διὰ μίαν περιφέρειαν, νὰ λάβῃ τὴν πρόνοιαν αὐτήν, διὰ νὰ συμπληρώσῃ τὰ κενὰ τοῦ νομοσχεδίου καὶ δὲν ἔκρινε τοῦτο ἀναγκαῖον δι’ ἄλλας περιφερείας. Περαιτέρω δίδει εἰς τὸν ὑπουργὸν Βορ. Ἑλλάδος εὐρυτέρας ἁρμοδιότητας, ἀπὸ τῶν τοῦ Νομάρχου διὰ νὰ δίδωνται ἐπιτυχεῖς λύσεις ἐπὶ τόπου. Ὅλαι αὐταὶ αἱ ἁρμοδιότητες μᾶς εὑρίσκουν συμφώνους, ἀλλὰ διερωτώμεθα, διατὶ αἰσθάνεται τὴν ἀνάγκην αὐτὴν διὰ μίαν περιφέρειαν καὶ ὄχι καὶ διὰ τὰς ἄλλας, αἱ ὁποῖαι ἔχουν δημιουργήσει οἰκονομικὰ δεδομένα καὶ διοικητικὰς παραδόσεις. Θὰ εἴμεθα εὐτυχεῖς ἐὰν ἐπ’ αὐτοῦ εἴχομεν μίαν ἀπάντησιν ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργόν. Συνηγοροῦμεν ὑπὲρ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Χαβίνη, διὰ τὴν ἵδρυσιν Ὑφυπουργείου Ἰωαννίνων καὶ ζητοῦμεν ὅπως ἱδρυθῇ Ὑφυπουργεῖον καὶ εἰς τὴν Κρήτην καθὼς καὶ εἰς τὰς περιφερείας, ὅπου διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου καταργοῦνται αἱ ὑφιστάμεναι σήμερον Γεν. Διοικήσεις. Παρακαλοῦμεν τὸν κύριον ὑπουργόν, νὰ δεχθῇ αὐτὴν τὴν βασικὴν τροπολογίαν, ἐν ἀντιθέτῳ δὲ περιπτώσει, διὰ νὰ ἱκανοποιήσετε τὴν παράκλησιν ὅλων τῶν κατοίκων τῶν περιφερειῶν αὐτῶν, νὰ μᾶς δώσετε σαφεῖς ἐξηγήσεις διατὶ δὲν τὴν ἀποδέχεσθε.

§315ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Μπακλατζῆς ἔχει τὸν λόγον.

§316Ε. ΜΠΑΚΛΑΤΖΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, εἰς ὅσα ὁ ἀξιότιμος κ. Πολυχρονίδης ἀνέφερε, συμφωνῶ ἀπολύτως δι’ οὓς λόγους κρίνεται ἀναγκαία ἡ ἵδρυσις Ὑπουργείου Βορ. Ἑλλάδος. Νομίζω, ὅτι οἱ αὐτοὶ λόγοι συνηγοροῦν ὅπως καὶ εἰς τὴν Κρήτην ἱδρυθῇ Ὑφυπουργεῖον. Γνωρίζετε τὰς ἀνάγκας τῆς Κρήτης, τὰς ἀνάγκας τοῦ πληθυσμοῦ καὶ τὰς ἀξιώσεις του. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους συνηγορῶ ὑπὲρ τῆς ἀπόψεως τοῦ κ. Πολυχρονίδη καὶ προσθέτω, ὅτι ὁ μοναδικὸς ἐκπρόσωπος τοῦ κόμματός σας εἰς τὴν Κρήτην, καὶ αὐτὸς γίνεται διερμηνεὺς καὶ κῆρυξ τῶν αἰσθημάτων καὶ τῶν ἀναγκῶν τοῦ τόπου. Νομίζω, ὅτι ἔχετε ὑποχρέωσιν καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς νὰ δεχθῆτε τὴν πρότασίν μας.

§317Ι. ΠΑΠΑΜΑΣΤΟΡΑΚΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, δυστυχῶς ἐγὼ εὑρίσκομαι εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν νὰ διαφωνήσω μὲ τοὺς προλαλήσαντας συναδέλφους μου. Οἱ ἀνατολικοὶ Νομοί, τῆς Κρήτης, μὲ ἐξουσιοδότησε δὲ σχετικῶς ἀναχωρῶν καὶ ὁ κ. Χλουβεράκης νὰ ἐκφράσω τὴν γνώμην του ἥτις εἶναι σύμφωνος μὲ τὴν ἰδικήν μου, εἶναι ἀπολύτως ἱκανοποιημένοι μὲ τὸ νομοσχέδιον, ὅπως ἔχει, καθότι εἰς τὴν γεωγραφικὴν μορφὴν τῆς Κρήτης ὑπάρχει αὐτὴ ἡ ἀνωμαλία. Δὲν εἶναι δυνατὸν ὡς ἐκ τούτου, νὰ συμφωνήσωμεν μὲ τὴν μὴ ἴσην μεταχείρισιν τῶν κατοίκων τῶν ἀνατολικῶν Νομῶν σύμφωνα μὲ τὴν μεταχείρισιν τῶν Ἑλλήνων τῶν ἄλλων περιφερειῶν. Ἡμεῖς ὑποστηρίζομεν τὸ ἑξῆς καὶ ὑποβάλλομεν τὴν παράκλησιν ὅπως ἡ Κυβέρνησις, ἐφ’ ὅσον ἐπροχώρησεν εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, τῆς ἀποκεντρώσεως, ὁλοκληρώσῃ ταύτην, οὕτως, ὥστε καὶ ἄλλαι περιφερειακαὶ ὑπηρεσίαι, αἱ ὁποῖαι εὑρίσκονται εἰς τὴν σημερινὴν γενικὴν διοίκησιν, νὰ μεταφερθοῦν εἰς τὰς Νομαρχίας, ὥστε νὰ νοιώσῃ πραγματικὰ ὁ λαὸς, ὅτι ἐξυπηρετεῖται ἀπολύτως. Ἐφ’ ὅσον κάμνομεν ἀποκέντρωσιν, ἐννοοῦμεν νὰ ἔχωμεν καὶ ἡμεῖς ἴσην μεταχείρισιν μὲ τοὺς ἄλλους.

§318Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ Κυβέρνησις, ἐπιδεικνύουσα τὸ ἐνδιαφέρον καὶ τὴν ἰδιαιτέραν στοργήν, τὴν ὁποίαν δεικνύει διὰ τὴν Βόρειον Ἑλλάδα, καὶ κατ’ ἄλλον τρόπον, ἀλλὰ ἰδιαιτέρως εἰς τὸ νομοσχέδιον αὐτό, διὰ τοῦ ἄρθρου 25 ὁρίζει, ὅτι θὰ διατηρήσῃ ἕνα ἀνώτερον κλιμάκιον ὑπουργῶν ἐν Θεσσαλονίκῃ, κλιμάκιον κυβερνητικόν, διὰ νὰ παρακολουθῇ καὶ συντονίζῃ ὅλα τὰ θέματα, θέματα ὑψίστης καὶ ἐθνικῆς σημασίας διὰ τὴν Βόρειον Ἑλλάδα. Οἱ Ἠπειρῶται βουλευταί, ἔχοντες τοὺς αὐτοὺς ἰδιαιτέρους σοβαροὺς λόγους, ὅπως καὶ ἡ ὑπόλοιπος Βόρειος Ἑλλάς, διότι καὶ ἡ Ἤπειρος ἀποτελεῖ ἓν τμῆμα τῆς Βορείου Ἑλλάδος, καὶ ἐπὶ πλέον ἕνα σοβαρὸν καὶ ἐθνικὸν λόγον, τὴν ἐθνικὴν ὑπόθεσιν τῆς Βορείου Ἠπείρου, ἰδέαν, μὲ τὴν ὁποίαν ἔχει γαλουχηθῆ ὁλόκληρον τὸ Ἔθνος, ὑπέβαλε μίαν τροπολογίαν καὶ τὴν παράκλησιν, ὥστε νὰ ἀποδεσμευθοῦν ἀπὸ τὴν ἀρχὴν αὐτὴν τοῦ νομοσχεδίου, ἀρχὴν ὀρθοτάτην βεβαίως. Πιστεύομεν, ὅτι ὁ κ. ὑπουργός, τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀπηχῶν καὶ τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἰδιαιτέρως τοῦ Στρατάρχου Παπάγου, ὁ ὁποῖος δι’ ὅλων τῶν ἀγώνων του ἔχει ἰδιαιτέρως προσδέσει τὴν ὑπόστασίν του μὲ τὴν Βόρειον Ἑλλάδα, πιστεύομεν, ὅτι θὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν, ἡ ὁποία ἔχει γίνει δεκτὴ καὶ ἀπὸ τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, Χαίρομεν δὲ ἰδιαιτέρως, διότι ὁλόκληρος ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία θὰ δεχθῇ καὶ θὰ υἱοθετήσῃ τὴν πρότασιν ταύτην. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἐνισχύσωμεν καὶ ἡμεῖς τὴν ἄποψιν τῆς Κρήτης, δυστυχῶς, ὅμως, τὰ θέματα ὅπως ἐνεφανίσθησαν, στασιάζονται καὶ ἐξ αὐτῶν τῶν ἰδίων καὶ δὲν θὰ πταίῃ οὔτε ἡ Κυβέρνησις, οὔτε κανεὶς ἄλλος, ὅταν εἰς τοιοῦτον μέτρον ἀποκεντρώσεως θέλῃ νὰ συνδυάσῃ καὶ τὸ ἄλλο θέμα. Δι’ αὐτὸ τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον ὑπολείπεται εἰς ἡμᾶς εἶναι καὶ νὰ εὐχαριστήσωμεν καὶ νὰ εὐγνωμονήσωμεν τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλήν, διότι εὗρεν ἀπήχησιν ἡ ἔκκλησις τοῦ Ἠπειρωτικοῦ λαοῦ καὶ τῶν ἐκπροσώπων τῆς Ἠπείρου.

§319Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερ.). Κύριοι βουλευταί, ἤκουσα μετὰ μεγίστης προσοχῆς, διὰ πολλοστὴν φοράν, τὸν κ. Πολυχρονίδην, ὑποστηρίζοντα τὴν ἀνάγκην ὑπάρξεως ἂν ὄχι Γεν. Διοικητοῦ Κρήτης, τοὐλάχιστον ὑπουργοῦ. Καὶ εἶπεν, ὅτι, μολονότι ἐπανειλημμένως ἔκαμε τὴν αἴτησιν αὐτήν, ἐν τούτοις δὲν ἔτυχε ἀπὸ ἐμέ, ἱκανοποιητικῆς ἀπαντήσεως. Δι’ αὐτό, θὰ παρακαλέσω νὰ μὲ παρακολουθήσετε, διὰ νὰ κρίνετε καὶ σεῖς, ἐὰν ἡ ἀπάντησις, τὴν ὁποίαν θὰ δώσω, εἰς τὸν κ. Πολυχρονίδην, εἶναι ἢ ὄχι ἱκανοποιητική. Ἐὰν θελήσωμεν νὰ συγκρίνωμεν τὰ πράγματα τῆς Βορείου Ἑλλάδος γενικῶς μὲ τὴν Κρήτην, θὰ ἴδητε ὅτι δὲν δύνανται ταῦτα νὰ συγκριθοῦν, διότι ὁ ὑπουργὸς Βορείου Ἑλλάδος, ἔχει λόγους ὑπάρξεως καὶ οὐσιαστικοὺς καὶ τυπικούς, πέραν τῶν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἀναγραφομένων. Ὑπάρχει ἡ ἀνάγκη νὰ εὑρίσκεται κλιμάκιον Κυβερνητικὸν εἰς Βόρειον Ἑλλάδα, δικαίως δέ, καὶ οἱ βουλευταὶ Ἠπείρου ἀξιοῦν νὰ ὑπάρχῃ καὶ ἐκεῖ κλιμάκιον Κυβερνητικόν, διότι τὰ θέματα, τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν τὴν Βόρειον Ἑλλάδα, εἶναι θέματα ἐντελῶς διάφορα τῶν θεμάτων τῆς Νοτίου Ἑλλάδος, τῶν νοτιωτέρων περιοχῶν. Ἀλλὰ ἐγκρίνω τὸ θέμα καὶ ἀπὸ ἀπόψεως οὐσίας. Ὁ κ. Πολυχρονίδης εἶπεν, ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη, νὰ ὑπάρχῃ εἰς Χανιὰ ὁ ὑφυπουργὸς διὰ νὰ λύῃ διάφορα ζητήματα, διότι ὑπάρχουν οἱ ἀρχηγοὶ τῶν διαφόρων ὑπηρεσιῶν, οἱ ὁποῖοι εἶναι εἰς τὰ Χανιά, καὶ οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ δύνανται κατὰ κάποιον τρόπον νὰ συντονίσουν τὰς ἐνεργείας των καὶ εἰς τοὺς ἄλλους Νομοὺς, ὅταν δὲν θὰ ὑπάρχῃ ὁ Γενικὸς Διοικητής. Ἀλλὰ ἐὰν ἐξετάσωμεν ποῖα θὰ εἶναι τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἔχῃ αὐτὸς ὁ ὑπουργὸς ἢ ὁ ὑφυπουργός, δὲν θὰ δυνηθῶμεν νὰ εὕρωμεν οὐσιαστικὰ δικαιώματα, οὔτε θὰ εὕρωμεν ἀποφασιστικὰς ἁρμοδιότητας καὶ οὐσιαστικὰς ἁρμοδιότητας. Ἀλλὰ δὲν θὰ δυνηθῶμεν νὰ εὕρωμεν οὔτε τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ἀναγράφομεν διὰ τὸν ὑπουργὸν Βορείου Ἑλλάδος. Ποῖα θὰ εἶναι τὰ καθήκοντα τοῦ ὑπουργοῦ ἢ τοῦ ὑφυπουργοῦ εἰς τὴν Κρήτην; Κανέν. Διότι ἐὰν πρόκειται νὰ τὸν πλουτίσωμεν μὲ καθήκοντα καὶ νὰ τοῦ παράσχωμεν καθήκοντα, τότε ἕκαστος ἐκ τῶν ἄλλων Νομῶν θὰ χάσῃ τόσα, ὅσα θὰ κερδίζῃ ὁ ὑφυπουργὸς ὁ ἐν Χανίοις. Ἀλλὰ ἐπὶ τούτου ἔχω τὰς ἀντιρρήσεις τῶν τριῶν τετάρτων τῶν κατοίκων τῆς Νήσου, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐννοοῦν νὰ ἀπεμπολήσουν τὰ δικαιώματά των ἀντὶ πινακίου φακῆς καὶ ἀντὶ οἱουδήποτε ἄλλου φαινομενικοῦ ἀνταλλάγματος.

§320Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΔΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς διακόψω διὰ πολλοστὴν φοράν, διότι θέτετε εἰς τὰς σκέψεις μας, πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν ὑπάρχουν, διότι σαφῶς ἐξηγήσαμεν, ὅτι δὲν ἐννοοῦμεν νὰ πάρωμεν ἁρμοδιότητας τοῦ Νομάρχου ἀπὸ τὸν κάθε Νομόν.

§321Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερ.). Ἐὰν ἔχωμεν ἕνα ὑπουργόν, ἐκεῖ, ὁ ὁποῖος θὰ ἔχῃ καὶ ὑπὸ τὰς διαταγάς του ἀκόμη τοὺς ἐπιθεωρητὰς καὶ τοὺς ἄλλους, περὶ τῶν ὁποίων ὡμιλήσατε, τότε δὲν θὰ ἔχουν παρὰ δυσχέρειαν οἱ κάτοικοι τῆς Σητείας καὶ τῶν ἄλλων μέχρι τῶν Χανίων περιοχῶν, δυσχέρειαν, τὴν ὁποίαν δὲν θὰ ἔχουν, ἐὰν αὐτὰ τὰ δικαιώματα δὲν ὑπάγονται καὶ εἰς ἕνα τρίτον πρόσωπον. Διότι ἄλλως ποία θὰ εἶναι ἡ ἐνέργεια τοῦ ἐπιθεωρητοῦ μιᾶς ὑπηρεσίας, π. χ., τοῦ ἐπιθεωρητοῦ Δημοσίων Ἔργων, ὁ ὁποῖος θὰ ἑδρεύῃ εἰς τὰ Χανιά; Θὰ εἶναι ἐνέργεια ἐγκρίσεως σχεδίων τοῦ Νομομηχανικοῦ Χανίων ὅσον ἀφορᾷ τὸν Νομὸν Χανίων, ἐγκρίσεως τῶν σχεδίων τοῦ Νομομηχανικοῦ Λασηθίου ὅσον ἀφορᾷ τὸν Νομομηχανικὸν Λασηθίου, χωρὶς νὰ περνᾷ καὶ ἀπὸ κανένα ἄλλο πρόσωπον. Δηλαδή, θὰ κάμῃ τὴν ὑπηρεσίαν, τὴν ὁποίαν θὰ ἔκαμνεν ἕνας ἄλλος μεσάζων. Τότε αὐτὴν τὴν ἐργασίαν θὰ δύναται νὰ τὴν κάμῃ ἢ ἀπὸ τὴν ἕδραν του ἢ μεταβαίνων ἐκεῖ καὶ ἀναφέρων συγχρόνως εἰς τὸν Νομάρχην τῆς περιφερείας, ἡ ὁποία ἀναφορὰ θὰ ἀφορᾷ τὸ θέμα εἴτε τοῦ ἐπιθεωρητοῦ συγκοινωνιῶν ἢ τοῦ ἐπιθεωρητοῦ δασῶν ἢ τοῦ ἐπιθεωρητοῦ ἐκπαιδεύσεως. Διότι σύμφωνα μὲ τὸ σχέδιον, εἶναι ὑποχρεωμένος διὰ πᾶσαν πρᾶξιν καὶ διὰ πᾶν μέτρον, τὸ ὁποῖον θὰ πρόκειται νὰ λάβῃ διὰ Νομόν, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐφορεύει ὁ ἐπιθεωρητὴς νὰ ἀναφέρῃ τὴν πρᾶξιν αὐτὴν εἰς τὸν οἰκεῖον Νομάρχην, ὁ ὁποῖος ἔχει δικαίωμα ὅταν βλέπῃ τὴν περιφέρειάν του ζημιουμένην ἐκ τῆς τοιαύτης ἐνεργείας τοῦ ἐπιθεωρητοῦ νὰ ἀναστέλλῃ τὴν ἐνέργειαν αὐτήν. Δὲν πρόκειται νὰ προσθέσωμεν τίποτε εἰς τὸν νόμον πλὴν ἑνὸς διακοσμητικοῦ προσώπου, τὸ ὁποῖον δὲν θὰ ἔχῃ καμμίαν ἁρμοδιότητα. Οὕτω δέ, θὰ εἶναι ἄτοπον νὰ δεχθῶμεν τὴν ἄποψιν τὴν ὑμετέραν περὶ διορισμοῦ ὑπουργοῦ ἢ ὑφυπουργοῦ εἰς τὴν Κρήτην καὶ ὅταν μάλιστα ἔχωμεν τὴν δυσφορίαν τοῦ λαοῦ τῶν τριῶν ἄλλων Νομῶν. Εἶπον, ὅτι διάφορος εἶναι ἡ θέσις τῶν βορείων ἐπαρχιῶν. Ὑπάρχουν ζητήματα ἐκεῖ, τὰ ὁποῖα ἔχουν ἀνάγκην διαρκοῦς ρυθμίσεως καὶ παρακολουθήσεως, διαρκοῦς ἐρεύνης, διαρκοῦς Κυβερνητικῆς μερίμνης. Τὰ ζητήματα αὐτὰ δὲν δύνανται νὰ ἀναγραφοῦν εἰς τὸ νομοσχέδιον αὐτό, εἶναι ὅμως εἰς ὅλην τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν ἀντιληπτὰ καὶ κατενόησα καὶ ἐγώ, τὴν ἀνάγκην, ἡ ὁποία ὑπάρχει, ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐκάμαμε διὰ τὴν Μακεδονίαν καὶ τὴν Θράκην, ὅτι ἔπρεπε νὰ τὸ κάμωμεν καὶ διὰ τὴν Ἤπειρον, ἥτις συνδέεται καὶ αὐτὴ μὲ τὴν Ἀλβανίαν, διότι ἐφάπτεται τῆς Ἀλβανίας, καὶ δι’ αὐτὸ θὰ δεχθῶ ὅπως δύναται νὰ ὑπάρχῃ ὑφυπουργὸς παρὰ τῷ ὑπουργῷ Βορείου Ἑλλάδος μὲ ἕδραν τὰ Ἰωάννινα. (Χειροκροτήματα). Ὅπου ὑπάρχουν ζητήματα λεπτά, ἐκεῖ δὲν εἶναι ἐντροπὴ νὰ εἴπωμεν, ὅτι μὲ τὴν νεωτέραν σκέψιν ἐπανορθώνομεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν ἐπράξαμεν ἀφ’ ὅτου ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, διὰ παμψηφίας ἐδέχθη τὴν τοιαύτην ρύθμισιν, περὶ τῆς ὁποίας σᾶς ὡμίλησα. Ἑπόμενος πρὸς ὅσα εἶπον ὑποβάλλω τροπολογίαν, ἡ ὁποία ἔχει ὡς κατωτέρω. Εἰς τὸ ἄρθρον 25 τοῦ νομοσχεδίου ἐπιφέρονται αἱ κάτωθι μεταβολαί: Ἡ παράγραφος 3 γίνεται 4. Εἰς τὴν παράγραφον 3 τίθενται τὰ ἑξῆς: «Διὰ Β. Δ)τος προτάσει τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου δύναται νὰ συσταθῇ θέσις ὑφυπουργοῦ Βορείου Ἑλλάδος μὲ ἕδραν τὰ Ἰωάννινα. Οὗτος θὰ εἶναι μέλος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ θὰ ἀσκῇ τὰς αὐτὰς ἁρμοδιότητας, ἃς ἀσκεῖ ὁ ὑπουργὸς Βορείου Ἑλλάδος». Αἱ παράγραφοι 4 καὶ 5 λαμβάνουν ἀριθμοὺς 5 καὶ 6. Εἰς τὸ πρῶτον ἐδάφιον τῆς παρ. 3 μετὰ τὴν φράσιν «νὰ ἀνατίθεται εἰς τὸν ὑπουργόν», προστίθεται ἡ φράσις «ἢ τὸν ὑφυπουργόν». Εἰς τὸ δεύτερον ἐδάφιον προστίθεται ἡ φράσις «ἢ τοῦ ὑφυπουργοῦ». Εἰς τὸ τέλος τῆς παραγράφου 4 προστίθενται τὰ ἑξῆς: «Τὸ εἰδικὸν γραφεῖον ἐπανεποικισμοῦ παραμεθορίων περιοχῶν τοῦ ἄρθρου 14 παρ. 2 Ν. Δ)τος.... ................ (ἀναγινώσκει) ........». Ἡ παράγραφος 10 γίνεται 11. Εἰς τὴν θέσιν τῆς παραγράφου 10 τίθενται τὰ ἑξῆς: «................ ................ (ἀναγινώσκει) ................». Εἰς τὸ τέλος αὐτῆς προστίθεται παράγραφος 12 ἔχουσα οὕτω: «Ἐπιτρέπεται διὰ κοινῆς ἀποφάσεως τῶν ὑπουργῶν Οἰκονομικῶν καὶ ........ (ἀναγινώσκει) ........».

§322Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Ἐκφράζομεν τὴν εὐγνωμοσύνην μας, τόσον πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅσον καὶ πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι ἀπεδέχθησαν τὴν τροπολογίαν μας καὶ ἱκανοποίησαν ὄχι αἴσθημα πολυτελείας τοῦ Ἠπειρωτικοῦ λαοῦ, ἀλλὰ μίαν ἐθνικὴν ἐπιτακτικὴν ἀνάγκην. Ἀλλ’ ἐθνικὴ ἀνάγκη μᾶς ἐπιβάλλει νὰ ἐκφράσωμεν εἰς τὸν κ. ὑπουργόν, τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλήν, ἡ ὁποία ὁμοθύμως ἐδέχθη τὴν τροπολογίαν αὐτήν, τὰς εὐχαριστίας καὶ τὰ αἰσθήματα εὐγνωμοσύνης τοῦ λαοῦ τῆς Ἠπείρου.

§323Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΔΗΣ. Χαίρομαι ἰδιαιτέρως, διότι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀπεδέχθη τὸ δίκαιον αἴτημα τοῦ λαοῦ τῆς Ἠπείρου. Ἡ χαρά μας εἶναι πραγματικὴ καὶ ἀνυπόκριτος καὶ ψηφίζομεν καὶ ἡμεῖς ἐκθύμως ὑπὲρ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς. Χαίρω ὅμως, ἐπιπροσθέτως, διότι ἡ τροπολογία αὐτή, μὲ κάποιον τρόπον, ὅσον καὶ ἂν ὁ κ. ὑπουργὸς δὲν ἠθέλησε νὰ τὸ ἐκφράσῃ κατὰ τρόπον ἀπερίφραστον, δικαιολογεῖ τὰς γενικωτέρας μου ἀπόψεις, ἀπόψεις ἀπολύτως ἀντικειμενικάς. Τὸ ὅτι ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ κ. ὑπουργός, παρὰ τὴν ἀναγνώρισιν αὐτήν, δὲν ἔκρινεν, ὅτι τὸ μέτρον τοῦτο διὰ τοὺς αὐτοὺς λόγους, θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπεκταθῇ καὶ εἰς ἄλλας περιφερείας τῆς χώρας, ὅπου ὑπάρχουν ἤδη Γενικαὶ Διοικήσεις καὶ συνεπῶς καὶ εἰς τὴν Κρήτην, τοῦτο προσθέτει ἕνα νέον μειονέκτημα τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον δὲν πρόκειται νὰ ἱκανοποιήσῃ τὴν πρόθεσιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος εἶπεν ὅτι εἶναι πρόθεσις τοῦ νομοσχεδίου τούτου, νὰ γίνῃ κτῆμα ὅλου τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, διότι μόνον μὲ τὴν βοήθειαν τοῦ πολιτικοῦ κόσμου καὶ τῆς κοινῆς γνώμης θὰ ἐπιτευχθῇ τὸ μέγα ἀγαθὸν τῆς χρηστῆς διοικήσεως. Ἀπεδώσατε, ἀστόχως, κ. ὑπουργέ, εἰς λόγους τοπικιστικοὺς τὸ ὑποστηριχθὲν ὑφ’ ἡμῶν, ὅτι τὸ ἴδιον μέτρον ἔπρεπε νὰ ἰσχύσῃ καὶ εἰς τὴν Κρήτην. Ἡμεῖς θεωροῦμεν κατώτερον ἡμῶν ἐν τῇ μελέτῃ ἑνὸς τοιούτου νομοσχεδίου νὰ ὑποστηρίξωμεν μίαν τοιαύτην ἄποψιν. Σεῖς παρ’ ὅλα αὐτά, δύο φορὰς ἐπεχειρήσατε νὰ ἀποδώσητε μίαν τοιαύτην σκέψιν, ἡ ὁποία εἶναι δυνατὸν νὰ δημιουργήσῃ παρεξηγήσεις μεταξὺ τῶν περιφερειῶν. Καὶ δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι ἄξιον μιᾶς Κυβερνήσεως καὶ ἑνὸς ὑπουργοῦ ἔστω καὶ αἰχμὰς νὰ ἀφήνουν, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ δημιουργήσουν διχονοίας. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, κ. ὑπουργέ, ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν τὴν χαράν μου, διότι ἀπεδέχθητε τὴν τροπολογίαν, ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὴν Ἤπειρον. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀπετέλεσεν ἐπιθυμίαν σας, νὰ γίνῃ δηλαδὴ κτῆμα, τὸ νομοσχέδιον αὐτό, ὅλου τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, δὲν τὸ ἐπετύχατε μὲ τὴν τακτικήν σας αὐτήν.

§324Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Δὲν ἀντιλαμβάνομαι, κ. Πρόεδρε, τὸ λεχθὲν ἀπὸ μέρους τοῦ ἐκ Κρήτης συναδέλφου, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς δέν ἐτήρησεν ἔναντι τῆς Κρήτης τὴν αὐτὴν τακτικήν. Ἀλλὰ λησμονεῖ ὁ κ. συνάδελφος, ὅτι οἱ ἴδιοι οἱ Κρῆτες, οἱ περισσότεροι μάλιστα, δὲν θέλουν Γεν. Διοίκησιν. Ἔπειτα εἶναι οἱ γεωγραφικοὶ λόγοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι διάφοροι, βεβαίως, εἰς τὴν Κρήτην, ἀπὸ τὴν Ἤπειρον καὶ Μακεδονίαν. Ἑπομένως, νομίζω, ὅτι δὲν τίθεται ζήτημα οὔτε καὶ ἀπὸ μέρους ἑνὸς Κρητός, ὅτι γίνεται κακὴ μεταχείρισις τῆς Κρήτης, τὴν ὁποίαν ὅλοι ἐξ ἴσου ἀγαπῶμεν.

§325Σ. ΔΗΜΑΡΑΤΟΣ. Αἰσθάνομαι καὶ ἐγὼ τὴν ἀνάγκην νὰ εὐχαριστήσω τὸν κ. ὑπουργόν, διότι ἐδέχθη τὸ Ἠπειρωτικὸν αἴτημα. Ἀλλ’ ἐκφράζω μίαν παρατήρησιν. Διατὶ γίνεται ἐξαίρεσις διὰ τὴν Βόρειον Ἑλλάδα καὶ συνιστᾶται ἀμέσως τὸ Ὑπουργεῖον, ἐνῷ διὰ τὴν Ἤπειρον λέγει, ὅτι συνιστᾶται διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος.

§326Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερ.). Αὐτὴ εἶναι ἡ καλυτέρα διατύπωσις, κ. συνάδελφε.

§327ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 25 ὡς ἐτροπολογήθη;

§328ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, δεκτόν.

§329ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 25 ἐγένετο δεκτὸν ὡς ἐτροπολογήθη. Ἄρθρον 26ον.

§330Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερ.). Εἰς τὸ ἄρθρον 26 ἐπιφέρονται ὡρισμέναι τροποποιήσεις. Εἰς τὴν παράγραφον 1 διορθοῦται: «........................ ......... (ἀναγινώσκει) ............».

§331ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 26 ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ;

§332ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, δεκτόν. Ἄρθρον 27ον.

§333Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Τὸ ἀρχικὸν σχέδιον, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις κατέθεσεν εἰς τὴν Βουλήν, ἐν σχέσει μὲ τὸ ἄρθρον 27 ἔχει οὕτω: «Ὁ Νομάρχης τῆς Δωδεκανήσου...... ......... (ἀναγινώσκει) ............». Μὲ θλῖψιν πραγματικὴν ἐπληροφορήθην, ὅτι ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ἀφῄρεσε τὴν φράσιν «φέρων τὸν τίτλον τοῦ Διοικητοῦ» καὶ ὅτι, ὁ κ. ὑπουργός, ὑπεχώρησεν εἰς τὴν γνώμην τῆς Ἐπιτροπῆς, καὶ ἔφερε διαφορετικὰ διατυπωμένον τὸ ἄρθρον. Θέλω νὰ πληροφορηθῶ, ἐὰν ὁ κ. ὑπουργὸς θὰ ἐπιμείνῃ ἐπὶ τῆς ἀρχικῆς διατυπώσεως ἢ θὰ δεχθῇ τὴν διατύπωσιν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Αὐτὴ εἶναι ἡ πρώτη ἐρώτησις. Περαιτέρω, θέλω νὰ διευκρινισθῇ ἐάν, ὡς ἔχει τὸ ἄρθρον, δύο σημαντικὰ πράγματα διατηροῦνται ἐν Δωδεκανήσῳ. Ἄλλως, ὁ ἰσχυρισμός του, ὅτι διατηρεῖ τὸ καθεστὼς τὸ ὑφιστάμενον μέχρι σήμερον, δὲν εἶναι παρὰ κενοὶ λόγοι. Τὸ πρῶτον εἶναι ἐὰν παραμένῃ πρωτεύων διατάκτης διὰ τὸν προϋπολογισμόν, ὁ γεν. διοικητής, ἢ Νομάρχης, ὅπως τὸν λέγει τώρα, καὶ τὸ δεύτερον ἐὰν διατηρῆται ἡ διάρθρωσις τῶν ὑπηρεσιῶν, ἡ ὁποία ὑπάρχει. Ἐὰν ὁ κ. ὑπουργός, δὲν δώσῃ κατηγορηματικὴν ἀπάντησιν ἐπ’ αὐτοῦ, σημαίνει, ὅτι πράγματι ἀνατρέπεται τὸ καθεστώς, τὸ ὁποῖον ὑπῆρχε μέχρι σήμερον. Ἂς μὴ μοῦ εἴπῃ ὁ κ. ὑπουργός, ὅτι δι’ ἄλλου νόμου ἠμπορεῖ νὰ τὰ ἐπανορθώσῃ, διότι θὰ τοῦ ἐπαναλάβω ἕνα πρόσφατον ἀτύχημα, τὸ ὁποῖον εἶχε συνάδελφός του. Ἐπρόκειτο νὰ ψηφισθῇ τὸ ἐνοικιοστάσιον καὶ ἐκ καθήκοντος ἐθεώρησα χρέος μου νὰ ἴδω τὸν κ. ὑπουργόν, καὶ νὰ τοῦ εἴπω: «Κύριε ὑπουργέ, προσέξατε τὴν ἰδιοτυπίαν τῆς Δωδεκανήσου». Ὁ κ. ὑπουργός, ἐμπιστευθεὶς εἰς τὴν σοφίαν τῶν διακεκριμένων συνεργατῶν του, μοῦ εἶπε: «Κύριε Ζίγδη, μὴ στενοχωρῆσθε καθόλου». Τὴν ἑπομένην τῆς ἐκδόσεως τοῦ ἐνοικιοστασίου ἐκάγχασε τὸ Πανελλήνιον, διότι ἐτριπλασιάζοντο ἅπαντα τὰ ἐνοίκια, ἐνῷ ὁ κ. ὑπουργός, ἐνόμιζεν, ὅτι θὰ αὐξηθῇ κατὰ 50%. Φοβοῦμαι, ὅτι ἐὰν ὁ κ. ὑπουργός, δὲν δώσῃ κατηγορηματικὴν διαβεβαίωσιν, ὅτι διατηρεῖ τὴν διάρθρωσιν τῶν ὑπηρεσιῶν καὶ ὅτι ὁ Νομάρχης ἢ ὁ Γεν. Διοικητὴς, ὅπως θὰ τὸν ὀνομάσῃ τώρα, θὰ διατηρήσῃ ἁρμοδιότητα πρωτεύοντος διατάκτου διὰ τὸν προϋπολογισμόν, θὰ ἐπέλθῃ εἰς τὴν Δωδεκάνησον τοιαύτη ἀπότομος μετατροπὴ τοῦ καθεστῶτος, ὥστε ἡ ἰδία ἡ Κυβέρνησις θὰ ὑποχρεωθῇ νὰ εἴπῃ: «Ἡμάρτησα ἐκ νέου, ἔκαμα λάθος βασισθεῖσα ἐπὶ τῶν τεκμηρίων τῆς σοφίας τῶν συμβούλων μου». Παρακαλῶ ἑπομένως, τὸν κ. ὑπουργόν, νὰ ἀπαντήσῃ συγκεκριμένως εἰς τὰ δύο μου ἐρωτήματα.

§334ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Κωτιάδης ἔχει τὸν λόγον.

§335Σ. ΚΩΤΙΑΔΗΣ. Συμφωνῶ μὲ ὅσα εἶπεν ὁ προλαλήσας συνάδελφος, καὶ παρακαλῶ καὶ ἐγώ, τὸν κ. ὑπουργόν, ὅπως δεχθῇ σήμερον τοὐλάχιστον, μετὰ τὴν κατάργησιν τῆς Γενικῆς Διοικήσεως, ν’ ἀποδεχθῇ, ὅπως ὁ νέος ἀνώτατος ἐκπρόσωπος τοῦ Κράτους εἰς τὴν Δωδεκάνησον, διατηρήσῃ τοὐλάχιστον τὸν τίτλον τοῦ διοικητοῦ. Πρόκειται περὶ ἐξωτερικοῦ σχήματος, κ. ὑπουργέ. Καὶ αἱ λέξεις ἔχουν κάποιαν ἔννοιαν ἐκεῖ, ὅπου, λόγῳ τῆς μακρᾶς χρήσεώς των ἔχουν ἀποκτήσει διάφορον σημασίαν διὰ τὸν λαόν. Παρακαλῶ, λοιπόν, ὅπως διατηρηθῇ ὁ τίτλος τοῦ Διοικητοῦ, διότι εἰς τὰ ὄμματα τῶν συμπατριωτῶν μου θὰ ἔχῃ ψυχολογικὴν ἐπίδρασιν. Δεύτερον, ἐπειδὴ τὸ ἄρθρον 27, τὸ ὁποῖον προβλέπει διὰ τὴν Δωδεκάνησον τὴν διατήρησιν τοῦ νέου καθεστῶτος, εἶναι εἰς ἀντίθεσιν μὲ τὸ ἄρθρον 9, τὸ ὁποῖον προβλέπει περὶ τοῦ Νομαρχιακοῦ προϋπολογισμοῦ, εἶναι δυνατὸν νὰ δημιουργηθῇ κάποια παρανόησις ὡς πρὸς τὴν διατήρησιν ἰδιαιτέρου προϋπολογισμοῦ, τὸν ὁποῖον ἔχει ἡ Γενικὴ Διοίκησις Δωδεκανήσου ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεώς της καὶ ἐντεῦθεν μὲ πρωτεύοντα διατάκτην τὸν Γενικὸν Διοικητήν, παρακαλῶ, ὅπως εἶπε καὶ ὁ κ. Ζίγδης, νὰ ἔχωμεν κατηγορηματικὴν διαβεβαίωσιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ, ὅτι θὰ διατηρηθῇ ὁ εἰδικὸς προϋπολογισμὸς τῆς Γενικῆς Διοικήσεως Δωδεκανήσου, ὡς ἔχει σήμερον καὶ μετὰ τὴν ἐπιβολὴν τοῦ νέου καθεστῶτος εἰς τὴν Δωδεκάνησον. Καθὼς ἐπίσης καὶ ἡ διάρθρωσις καὶ ἡ ὀργάνωσις τῶν ὑπηρεσιῶν τῆς Γεν. Διοικήσεως Δωδεκανήσου. Διότι εἰς τὴν Δωδεκάνησον, ἐκτὸς τῶν περιφερειακῶν ὀργάνων, ἔχομεν καὶ ὑπηρεσίας, αἱ ὁποῖαι εἶναι ὠργανωμέναι ὑπὲρ αὐτῆς ταύτης τῆς Γενικῆς Διοικήσεως, καὶ αἱ ὁποῖαι λόγῳ τῆς ἰδιοτυπίας τῆς Δωδεκανήσου, πρέπει νὰ διατηρηθοῦν.

§336Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, συμφωνῶ ἀπολύτως μὲ τὸν προλαλήσαντα συνάδελφον, Νομίζω, μάλιστα, ὅτι κατόπιν τῆς ὑποχωρήσεως, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν, ὁ κ. ὑπουργός, τῶν Ἐσωτερικῶν, δι’ ὅ,τι ἀφορᾷ τὸ Ὑφυπουργεῖον Ἠπείρου πρέπει νὰ δεχθῇ καὶ τὸ δίκαιόν μας αἴτημα. Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι μόνον ἁπλοῖ λόγοι συναισθηματικοί, οἱ ὁποῖοι ὠθοῦν τοὺς Δωδεκανησίους βουλευτάς, νὰ ἀξιοῦν ὅπως παραμείνῃ ὁ τίτλος τῆς Διοικήσεως εἰς τὴν Δωδεκάνησον. Ὅπως ἀνεγνώρισε διὰ τὴν Ἤπειρον τὰς εἰδικὰς συνθήκας, τὸ αὐτὸ πρέπει νὰ πράξετε καὶ διὰ τὴν Δωδεκάνησον. Καὶ ἐκεῖ ὑπάρχουν εἰδικαὶ συνθῆκαι καὶ ἐκεῖ εἶναι πόλις τοῦ Ἔθνους, καὶ ἐκεῖ οἱ αὐτοὶ ὅροι, τοὺς ὁποίους ἀνεγνωρίσατε διὰ τὴν Ἤπειρον. Παρακαλῶ, τὸν κ. ὑπουργόν, τοὐλάχιστον νὰ ἀφήσῃ τὸ νομοθέτημα, ὅπως τὸ κατέθεσε, καὶ νὰ μὴ ἐπηρεασθῇ ἀπὸ τὰς ἀποφάσεις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ἠξίωσε μετατροπὴν τοῦ τίτλου τῆς Διοικήσεως εἰς τίτλον Νομαρχίας.

§337Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Ὡς πρὸς τὴν διατήρησιν τοῦ τίτλου τοῦ Διοικητοῦ καὶ ἐγὼ ἤθελα νὰ σᾶς παρακαλέσω ὑπὲρ τῆς διατηρήσεώς του. Ἐκεῖνο, ποὺ δὲν συμφωνῶ μὲ τοὺς κυρίους ἐκ Δωδεκανήσου βουλευτὰς, εἶναι μὲ τὸν τρόπον τῆς ἐκφράσεώς των, καὶ ἀλληλλοσυμφωνοῦν ὅλοι μεταξύ των, ὅτι ἀπὸ τὸ λάθος τοῦ Ὑπουργείου Δικαιοσύνης, ἐκάγχασε τὸ Πανελλήνιον.

§338Ν. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, μετὰ τὴν ἱκανοποίησιν τοῦ δικαιοτάτου αἰτήματος τῆς Ἠπείρου, διὰ τὴν ἵδρυσιν Ὑφυπουργείου μὲ ἕδραν τὰ Ἰωάννινα, μοῦ ἀπομένει ἀπορίας ἄξιον, διατὶ δὲν θὰ θελήσητε νὰ ἱκανοποιήσητε καὶ ἓν δικαιότατον αἴτημα τοῦ λαοῦ τῆς Δωδεκανήσου. Ἀφήσατε τοὐλάχιστον τὸ ἄρθρον 21, ὅπως ἀρχικῶς εἶχε διατυπωθῇ, ἀντὶ νὰ ὀνομάζεται Νομάρχης νὰ ὀνομάζεται Διοικητής.

§339Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Καὶ ἡμεῖς μετὰ συμπαθείας προσβλέπομεν εἰς τὸ αἴτημα τῆς Δωδεκανήσου, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ γίνῃ παραλληλισμὸς μὲ τὴν Ἤπειρον. Ἕν μόνον σημεῖον ἐὰν θέσω ὑπ’ ὄψιν σας, εἶναι ἱκανόν, νὰ ὑπαγορεύσῃ ἐπιθυμίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὅπως καὶ τῆς Θεσσαλονίκης, ὅπως προτιμηθῇ το Ὑπουργεῖον τῆς Ἠπείρου.

§340Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερ.). Ἡ διατύπωσις τοῦ ἄρθρου, πληροῖ πλήρως ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔθιξεν ὡς πρὸς τὴν διατήρησιν τοῦ Νομαρχιακοῦ καθεστῶτος ὁ κ. Ζαννῆς. Ἡ διατύπωσις εἶναι πλήρης, ὅσον ἀφορᾷ τὸν προϋπολογισμόν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν διατήρησιν τῶν ὑπαλλήλων, ὡς ἔχουν σήμερον, ὑπάρχει τὸ ἄρθρον 29, τὸ ὁποῖον λέγει τὰ ἑξῆς: «Διὰ Β. Δ. ἐκδιδομένων προτάσει........... ........... (ἀναγινώσκει)......................».

§341Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Δηλαδή, ράβε, ξύλωνε.

§342Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερ.). Μάλιστα, ξύλωνε καὶ ράβε. Αὐτὸ θὰ εἰπῇ νομοθετεῖν. Διότι εἶναι πιθανόν, ἐκεῖ, νὰ ἔχουν γίνει ὑπηρεσίαι τινές, αἱ ὁποῖαι νὰ εἶναι χρήσιμοι. Εἶναι δυνατόν, νὰ ὑπάρχουν καὶ ὑπηρεσίαι, αἱ ὁποῖαι νὰ μὴ εἶναι χρήσιμοι. Λαμβάνεται μέριμνα δι’ ὅλην τὴν χώραν. Ὅπου ὑπάρχουν ὑπηρεσίαι χρήσιμοι νὰ διατηρηθοῦν. Ὅπου δὲν ὑπάρχουν θὰ συμπτυχθοῦν, θὰ καταργηθοῦν ἢ θὰ μεταβιβασθοῦν. Πέραν αὐτοῦ, ἔχομεν καὶ τὸν νόμον 2767, ὁ ὁποῖος εἰς τὸ ἄρθρον 5 λέγει τὰ ἑξῆς: «Διὰ Β. Δ. ἐκδιδομένων..... ........... (ἀναγινώσκει)....................». Δηλαδή, εἶναι πιθανὸν νὰ ὑπάρχῃ ἀνάγκη νὰ ἱδρυθῇ καὶ μία ἄλλη ὑπηρεσία. Εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ ἀνάγκη νὰ συσταθῇ μία ὑπηρεσία καταργουμένης τῆς ἄλλης. Κατ’ ἀρχήν, δὲν δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω τὶ σχετικῶς μὲ τὰς ὑπηρεσίας τῆς Δωδεκανήσου, ἐὰν μείνουν ὡς ἔχουν σήμερον, μὲ τὴν σημερινήν των σύνθεσιν καὶ μὲ τὰς ἁρμοδιότητας τὰς σημερινὰς ἢ ἐὰν θὰ πρέπει νὰ συμπτυχθοῦν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄλλο ζήτημα, σᾶς ἐδήλωσα, ὅτι καὶ προϋπολογισμὸν θὰ ἔχετε καὶ τὰ αὐτὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα εἴχατε μέχρι τώρα. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ τὸ ἄλλο αἴτημα, τὸ νὰ ὀνομάζεται Διοικητής, αὐτὸ ἦτο ἓν πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ἐγὼ εἶχον διαφορετικῶς εἰς τὸ πρῶτον νομοσχέδιον. Ἦλθεν ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καὶ τὸ κατήργησε. Δὲν νομίζω, ὅμως, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ γεννηθῇ ζήτημα.

§343Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Νομίζομεν, ὅτι τὸ θέμα εἶναι σημαντικὸν καὶ πρέπει νὰ τὸ φέρωμεν ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν ἔχομεν ἀπαρτίαν. Ἐὰν ἐπιμείνετε νὰ ληφθῇ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς, παρόντων ἐλαχίστων βουλευτῶν, ἡμεῖς οἱ βουλευταὶ τῆς Δωδεκανήσου, κάμνομεν τὴν δήλωσιν, καὶ παρακαλοῦμεν νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὰ πρακτικά, ὅτι χρώμενοι καὶ τοῦ τελευταίου δικαιώματος, ἀποχωροῦμεν ἀπὸ τὴν αἴθουσαν, εἰς ἔνδειξιν διαμαρτυρίας.

§344Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερ.). Ὡμιλήσατε ὅλοι ἐπὶ τοῦ θέματος καὶ ἀπήντησα. Τὸ θέμα συνεζητήθη. Διατί ἐπιμένετε εἰς τοιαύτην ἀποχώρησιν;

§345Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Διότι εἶναι τὸ ἔσχατον μέσον ἀμύνης καθ’ ἑνὸς ἐθνικοῦ σφάλματος τῆς Κυβερνήσεως.

§346ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅπως γνωρίζετε, τὴν ἔνστασιν περὶ ἐλλείψεως ἀπαρτίας, δὲν δύναμαι νὰ τὴν δεχθῶ διὰ τὸν τυπικὸν λόγον, τὸν ὁποῖον γνωρίζετε, ὅτι δὲν ἔχει ὑποβληθῆ σχετικὴ ἔνστασις.

§347Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Δὲν εἶναι τυπικοὶ λόγοι, οἱ ὁποῖοι προικίζουν τὸ ἀξίωμα.

§348ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μέχρι τῆς στιγμῆς ἔχουν ὁμιλήσει 80 ἀγορηταί. Τὸ θέμα συνεζητήθη μὲ πᾶσαν ἄνεσιν.

§349Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Δὲν πρόκειται ἐδῶ νὰ ἀντιδικήσωμεν. Λαμβάνοντες ὑπ’ ὄψει τὰς εὐθύνας σας καὶ τὰ καθήκοντά σας, πρέπει νὰ κηρύξητε λελυμένην τὴν συνεδρίασιν ἐλλείψει ἀπαρτίας. Ἡμεῖς ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἀποχωροῦμεν.

§350ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συναινεῖ ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν, δι’ αὔριον, ὥραν 6.30′ μ.μ., μὲ θέμα Κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον καὶ νομοθετικὴν ἐργασίαν;

§351ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§352ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συνέχεια τῆς συζητήσεως τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διοικητικῆς ἀποκεντρώσεως», ἀναβάλλεται. Λύεται ἡ συνεδρίασις, συναινέσει τῆς Βουλῆς, διὰ σήμερον τὸ ἀπόγευμα καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ., μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως, ἀναφοράς, ἐρωτήσεις, ἐπερωτήσεις καὶ νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 1.45′ π.μ.).