1955.03.28

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 65η

Δευτέρα 28 Μαρτίου 1955

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 6.45′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Ι. Ἰντζές, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Ι. ΙΝΤΖΕΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ἰωάν. Κοντοβράκης καὶ Δημ. Ἀλιπράντης, δι’ αἰτήσεών των αἰτοῦνται τὴν χορήγησιν διμήνου ἀδείας ἀπουσίας προκειμένου ν’ ἀπουσιάσουν εἰς τὸ Ἐξωτερικόν. Ἐπίσης ὁ βουλευτὴς κ. Δημ. Μπερδελῆς αἰτεῖται τρίμηνον ἀπουσίας ἄδειαν προκειμένου ν’ ἀναχωρήσῃ ἐπίσης εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ὡσαύτως διὰ τὸν αὐτὸν σκοπὸν αἰτεῖται τρίμηνον ἀπουσίας ἄδειαν, ὁ βουλευτὴς κ. Ἀθαν. Παπαθανάσης.

§4ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, ἐγκρίνονται.

§5Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι χορηγοῦνται πολλαὶ ἄδειαι.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν ὑπερβοῦν τοὺς 10 ἀπόντας θὰ ἐφαρμόσωμεν τὴν διάταξιν τοῦ Κανονισμοῦ, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν θὰ δίδεται ἡ βουλευτικὴ ἀποζημίωσις. Ἄλλωστε κ. Ζαννῆ, σεῖς, ὁ ὁποῖος ταξιδεύετε τόσον συχνὰ δὲν ἔχετε ἀφορμὴν εὔλογον νὰ ἐπικρίνετε. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Γκελεστάθης, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§7Α. ΓΚΕΛΕΣΤΑΘΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ βουλευτὴς Θεσπρωτίας κ. Χρ. Παπασταύρου καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Κοινοτήτων Λούρου, Πολυβρύσου καὶ Παλαιοροφόρου Πρεβέζης, ζητουσῶν ὅπως σκυροστρωθῇ ἡ πρὸς τὸν Ἱερὸν Βράχον τοῦ Ζαλόγγου ὁδὸς μήκους 10 περίπου χιλιομέτρων δυνάμενος νὰ συνδεθῇ καὶ μὲ τὸν πρὸς Θεσπρωτίαν, τὴν ὁποίαν θὰ συντάμῃ κατὰ 35 χιλιόμετρα. Ὁ βουλευτὴς Χίου κ. Ν. Ζορμπᾶς, καταθέτει ἀναφορὰς τοῦ Δημάρχου καὶ τῶν Σωματείων Λέρου, ζητούντων παροχὴν νέας προθεσμίας πρὸς ὑποβολὴν ἐκ νέου αἰτήσεων ἀποζημιώσεως διὰ τὰς ἐκ πολεμικῶν αἰτίων ζημίας τῶν κατοίκων, δικαίαν ἐκτίμησιν καὶ καθορισμὸν αὐτῶν καὶ ἀναλογικὴν κατανομὴν τῶν καταβληθεισῶν ὑπὸ τῆς Ἰταλίας ἀποζημιώσεων. Ὁ βουλευτὴς Χίου κ. Ν. Ζορμπᾶς καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐμμανουὴλ Βαρδαβάκη, ζητοῦντος τροποποίησιν τῆς περὶ Ταμείου Συντάξεως Νομικῶν νομοθεσίας, ἐπὶ τῷ τέλει ἀσφαλίσεως καὶ τῶν δικολάβων εἰς τὸ ὡς ἄνω Ταμεῖον. Ὁ βουλευτὴς Χίου κ. Ν. Ζορμπᾶς καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐπαγγελματικοῦ καὶ Βιοτεχνικοῦ Ἐπιμελητηρίου Χίου, ζητοῦντος μὴ ἐπαναφορὰν ἐν ἰσχύϊ τοῦ νόμου 118) 45, μείωσιν τῶν πρὸς τὸ ΙΚΑ εἰσφορῶν διὰ τὴν Νῆσον Χίον, κεφαλοποίησιν τῶν πρὸς τὸ ΙΚΑ ὀφειλομένων εἰσφορῶν κλπ. Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Π. Πινάτσης, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Σταύρου Ἰωαννίδου καὶ Κωνσταντίνου Ζιώγα, κατοίκων Περιθωρίου, ζητούντων ὅπως διαγραφοῦν τὰ πρὸς τὴν ΑΤΕ χρέη των διὰ τοὺς χορηγηθέντας εἰς αὐτοὺς ἵππους προελεύσεως ἐξωτερικοῦ, οἵτινες ἔθανον ἐντὸς ἑξαμήνου ἀπὸ τῆς παραλαβῆς των. Ὁ βουλευτὴς Χίου κ. Ν. Ζορμπᾶς, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Σωματείου Καρροποιῶν καὶ Ἁμαξοποιῶν Πατρῶν «Ἡ Ὀρθοδοξία» ζητοῦντος ἀποζημίωσιν τῶν μελῶν του, ἐκτοπισθέντων ἐκ τῆς ἐπικρατήσεως τοῦ αὐτοκινήτου. Οἱ βουλευταὶ Πειραιῶς κ.κ. Ι. Ὀρφανὸς καὶ Π. Ντεντιδάκης, καταθέτουν ἀναφορὰν τῶν Προέδρων Ἑνώσεων Σωματείων, Ἐπαγγελματιῶν καὶ λοιπῶν κατοίκων λουτροπόλεως Μεθάνων, ζητούντων κατασκευὴν τῆς ὁδοῦ Μεθάνων–Τακτικουπόλεως–Ναυπλίου, πρὸς ἀνάπτυξιν τῆς τουριστικῆς κινήσεως εἰς τὰς ἐν λόγῳ πόλεις. Ὁ βουλευτής Χίου κ. Ν. Ζορμπᾶς καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου Ἰδιοκτητῶν Μηχανοκινήτων Ἐλαιουργείων καὶ Ἀλευρομύλων Νομοῦ Κερκύρας, ζητοῦντος ἀπαγόρευσιν λειτουργίας τῶν ἐλαιοτριβείων τῶν μὴ πληρούντων ἀπὸ ἀπόψεως χώρου τοὺς ὅρους καθαριότητος καὶ ὑγιεινῆς, ἐνίσχυσιν τῶν ἤδη ὑπαρχόντων μηχανοκινήτων τοιούτων, ἀπαγόρευσιν ἱδρύσεως νέων μὴ πληρούντων τὰς ἀναγκαίας προϋποθέσεις κλπ. Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Π. Πινάτσης καταθέτει ἀναφορὰν τῶν ἀγροτῶν κατοίκων τῶν συνοικισμῶν Παρανεστίου, Θόλου, Μεσοχωρίου, Τεμένους, Ξαγνάντου, Μικροχωρίου, Μελισσοχωρίου, Ἀϊδονοκάστρου, Στέρνας, Καπνοφύτου, Μάκρης, Καρποφόρου, Καλλικρόνου, Περιβλέπτου, Πολυνερίου, Πολυσύκου, Διποτάμου, Πρασινάδας, Τριγώνου–Παρανεστίου–Δράμας, ζητούντων ἐπέκτασιν τῶν Κοινωνικῶν Ἀσφαλίσεων καὶ εἰς τοὺς ἀγροτικοὺς πληθυσμοὺς τῆς ὑπαίθρου. Ὁ βουλευτὴς Χίου κ. Ν. Ζορμπᾶς, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Β. Ἀγαδάκου ζητοῦντος συμπλήρωσιν τοῦ Α. Ν. 1854)51 ἐπὶ τῷ τέλει χορηγήσεως καὶ εἰς τοὺς Ταχυδρομικοὺς Ὑπαλλήλους τῆς προσαυξήσεως τῶν 10)50 τῆς χορηγουμένης εἰς τοὺς ὑπαλλήλους Ἐθνικοῦ Τυπογραφείου, Στατιστικῆς, φύλακας Φυλακῶν κλπ. Οἱ βουλευταὶ Χίου κ. Ν. Ζορμπᾶς καὶ Πειραιῶς κ. Π. Ντεντιδάκης, καταθέτουν ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Ἐργατῶν Φορτ)τῶν λιμένος καὶ προλιμένος Πειραιῶς ζητούσης οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν Ταμείου Ἀσφαλίσεως λιμενεργατῶν Πειραιῶς, καταβολὴν καὶ εἰς τὰ μέλη της τῆς αὐξήσεως τοῦ ἡμερομισθίου, τῆς χορηγηθείσης ἀπὸ 1.1.55 εἰς ἅπαντας τοὺς ἐργαζομένους τῆς χώρας, μὴ ἀντικατάστασιν τῶν μονίμων ἐργατῶν δι’ ἐλευθέρων κλπ. Ἀπαντήσεις Ὑπουργείων ἐπὶ ἐρωτήσεων κ.κ. βουλευτῶν. Ι. Τῆς Γενικῆς Διοικήσεως Β. Ἑλλάδος. Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Π. Γυιόκα. Ἀπαντῶντες εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 992)523)3.2.55 ὑμέτερον ἔγγραφον δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Π. Γυιόκα, σχετικῶς μὲ τὴν συντελεσθεῖσαν ἐργασίαν καὶ συντελεσθησομένην τοιαύτην εἰς τὸν τομέα τοῦ ἐπανεποικισμοῦ τῶν παραμεθορίων περιοχῶν κλπ. Νομῶν Καστορίας καὶ Φλωρίνης ἐκ τῶν πιστώσεων τοῦ προγράμματος τῆς παρ’ ἡμῖν Ὑπηρεσίας Παραμεθορίων περιοχῶν ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν τὰ κάτωθι: Αʹ) Ἐκ τοῦ προγράμματος Παραμεθορίων Περιοχῶν διετέθησαν κατὰ τὸ διαρρεῦσαν οἰκονομικὸν ἔτος 1953– 1954 εἰς τὸν Νομὸν Καστορίας δρχ. 1.082.650 διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων. Αἱ πιστώσεις αὗται κατ’ ἔργον κεχωρισμέναι ἔχουσιν ὡς κάτωθι:

Ἤτοι ἐν ὅλῳ ἓν ἑκατομμύριον ὀγδοήκοντα δύο χιλιάδες καὶ ἑξακόσιαι πεντήκοντα δραχμαί. Οἰκονομικὸν ἔτος 1954–55.

Ἤτοι ἐν ὅλῳ ἓν ἑκατομμύριον τετρακόσιαι ἑβδομήκοντα ὀκτὼ χιλιάδες δραχμαί. Βʹ) Εἰς τὸν Νομὸν Φλωρίνης κατὰ τὸ οἰκονομικὸν ἔτος 1953–54 διετέθησαν:

Οἰκονομικὸν ἔτος 1954–55.

Ἤτοι ἐν ὅλῳ ἑξακόσιαι χιλιάδες καὶ ἑξακόσιαι δραχμαί. Γʹ) Ἐλήφθη μέριμνα ἵνα κατὰ τὴν προσεχῆ συνεδρίαν τῆς ἁρμοδίας Ἐπιτροπῆς ἄρθρ. 3 τοῦ Ν. Δ. 2536)53, διατεθῶσιν καὶ ἕτεραι πιστώσεις δι’ ἐκτέλεσιν ἔργων εἰς τοὺς ἄνω Νομούς. Δʹ) Ἀνάλογοι πιστώσεις ἔχουσι διατεθῆ δι’ ἐκτέλεσιν ἔργων καὶ εἰς ἑτέρους παραμεθορίους Νομοὺς περιοχῆς Γενικῆς Δ)σεως Βορ. Ἑλλάδος. Ὡς εἶναι αὐτονόητον, ὁ πλήρης ἐπανεποικισμὸς καὶ ἡ ἀξιοποίησις τοῦ πλούτου τῶν παραμεθορίων περιοχῶν, δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ μὴ νὰ κλιμακωθῇ εἰς σειρὰν ἐτῶν. Εʹ) Αἱ πιστώσεις τοῦ τρέχοντος οἰκονομικοῦ ἔτους, προωρισμέναι νὰ καλύψωσιν ἐπειγούσας ζωτικὰς ἀνάγκας καὶ τῶν ἄλλων παραμεθορίων περιοχῶν, ἔχουσι διατεθῆ ἤδη. Ἐν Θεσσαλονίκῃ τῇ ... Μαρτίου 1955. Ὁ Ἀναπληρωτὴς Ὑπουργοῦ Βορ. Ἑλλάδος

Γενικὸς Γραμματεὺς

Ν. ΒΛΑΧΟΓΙΑΝΝΗΣ

ΙΙ. Ὑπουργείου Ἐμπ. Ναυτιλίας. Α) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Γ. Βασιλάτου 1. Ἐπὶ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1955)4.3.55 ἐγγράφου ὑμῶν σχετικῶς μὲ τὴν ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ κ. Γ. Βασιλάτου κατατεθεῖσαν καὶ καταχωρηθεῖσαν ἐν τῷ βιβλίῳ ἐρωτήσεων ὑπ’ ἀριθ. 352 ἐρώτησιν, ὅσον ἀφορᾶ τὴν σύνθεσιν τοῦ ὑπερωκεανείου «ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ ΦΡΕΙΔΕΡΙΚΗ», ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ φέρωμεν εἰς γνῶσιν ὑμῶν τὰ κατωτέρω: 2. Ἡ κατὰ τὸ 1939 συναφθεῖσα σύμβασις μεταξὺ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας ΓΟΥΛΑΝ-ΔΡΗ διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς γραμμῆς Ἑλλάδος–Ἀμερικῆς, κυρωθεῖσα διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1639)1939 ἀναγκαστικοῦ νόμου (ΦΕΚ 89 Αʹ 1939) προέβλεπεν, ἐν ἄρθρῳ 21 ὅτι ὁ ἀνάδοχος θὰ ὑπέβαλε πίνακα ἐλαχίστου ὁρίου συνθέσεως τοῦ πληρώματος τοῦ δι’ οὗ θὰ ἐξετέλει τὴν γραμμήν, ὑπερωκεανείου ΝΕΑ ΕΛΛΑΣ, ὅστις καὶ θὰ ἐνεκρίνετο ὑπὸ τοῦ ὑπουργοῦ Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας ἐφ’ ὅσον ὁ παρὰ τοῦ ἀναδόχου προτεινόμενος ἀριθμὸς πληρώματος θὰ ἐκάλυπτε τὰς πραγματικὰς ἀνάγκας τοῦ πλοίου καὶ τὸν ἀσφαλῆ πλοῦν αὐτοῦ. 3. Ἡ διάταξις συνεπῶς αὕτη εἶχε τὴν ἔννοιαν καθορισμοῦ συνθέσεως ἀσφαλείας πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἐγένετο διὰ τῆς ἐκδόσεως τοῦ ἀπὸ 6.6.1939 Β. Διατάγματος

(ΦΕΚ 237 Αʹ)1939).

4. Διὰ τοῦ Β. Διατάγματος τούτου καθωρίσθη ἀριθμητικῶς σύνθεσις διὰ τὸ προσωπικὸν καταστρώματος καὶ μηχανῆς καὶ τὸ ἐξ οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν καὶ ραδιοτηλεγραφητῶν, διὰ δὲ τὸ προσωπικὸν τῶν θαλαμηπόλων καὶ μαγείρων παρεσχέθη ἡ εὐχέρεια εἰς τὸν ἀνάδοχον νὰ αὐξομειώνῃ ἐλευθέρως τὸν ἀρχικῶς καθορισθέντα ἐλάχιστον ἀριθμὸν τῶν τεσσαράκοντα (40) ἀναλόγως τοῦ ἑκάστοτε ἀριθμοῦ τῶν μεταφερομένων ἐπιβατῶν. 5. Ἡ ἰδία διαδικασία ἠκολουθήθη καὶ προκειμένου περὶ ἀναλήψεως ἐκτελέσεως τῆς γραμμῆς Ἑλλάδος–Ἀμερικῆς ὑπὸ τοῦ ὑπερωκεανείου «ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ ΦΡΕΙΔΕ-ΡΙΚΗ». Συνήφθη δηλονότι σύμβασις μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῆς ἀναδόχου ἑταιρείας κυρωθεῖσα διὰ τοῦ Ν. Δ. 2921)1954 (ΦΕΚ 159 Αʹ 1954) ἐν ἄρθρῳ 8 τῆς ὁποίας προβλέπεται ὁ διὰ Β. Δ. καθορισμὸς τῆς συνθέσεως τοῦ πληρώματος ἐν συνεννοήσει μετὰ τοῦ ἀναδόχου. 6. Εἰς ἐκτέλεσιν τῆς διατάξεως ταύτης ἐξεδόθη τὸ ἀπὸ 26.8.1954 Β. Δ)γμα (ΦΕΚ 205 Αʹ 1954) δι’ οὗ καθωρίσθη ὁ ἐλάχιστος ἀριθμὸς συνθέσεως τοῦ πληρώματος τοῦ ὑπερωκεανείου «ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ ΦΡΕΙΔΕΡΙΚΗ» καὶ μὲ τὴν πρόσθετον ὑπὲρ τῶν ναυτικῶν μέριμναν καθορισμοῦ καὶ διὰ τὸ βοηθητικὸν προσωπικὸν τῶν θαλαμηπόλων καὶ μαγείρων ἐλαχίστου ὀργανικοῦ ἀριθμοῦ, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν ὑφίστατο προκειμένου περὶ τοῦ ὑπερωκεανείου «ΝΕΑ

ΕΛΛΑΣ».

7. Οὕτω καθωρίσθη ἐλάχιστος ἀριθμὸς προσωπικοῦ ὑπηρεσίας ἐπιβατῶν καὶ μαγειρείου ἑκατὸν δέκα ὀκτὼ (118) θαλαμηπόλοι καὶ μάγειροι, παρεσχέθη δὲ ἡ εὐχέρεια εἰς τὸν πλοιοκτήτην πέραν τοῦ ἀριθμοῦ τούτου νὰ προσλαμβάνῃ κατὰ τὰς ἑκάστοτε παρουσιαζομένας ἀνάγκας τοῦ πλοίου καὶ ἑτέρους Ἕλληνας θαλαμηπόλους ἢ καὶ ἀλλοδαποὺς πρὸς ἐξυπηρέτησιν καὶ τῶν ἀλλοδαπῶν ἐπιβατῶν του, δεδομένου ὅτι προσεγγίζει καὶ εἰς ξένους λιμένας (Ἰταλίαν, Ἱσπανίαν κλπ.) καὶ προσλαμβάνει καὶ ἀλλοδαποὺς προοριζομένους διὰ τὴν Ἀμερικήν. 8. Ἐπὶ πλέον τῶν ὡς ἄνω ἐκτεθέντων δέον νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἕνεκα τῆς ἐξαιρετικῆς ἐντατικῆς ναυτιλιακῆς ἐπιβατικῆς καὶ τουριστικῆς κινήσεως παρουσιάζεται ἔλλειψις καταλλήλων Ἑλλήνων θαλαμηπόλων καὶ κατὰ συνέπειαν καὶ ἐξ αὐτῶν τῶν πραγμάτων καθίσταται ἀναγκαία ἡ ἐπὶ τοῦ ὑπερωκεανείου τούτου πρόσληψις καὶ ἀλλοδαποῦ βοηθητικοῦ προσωπικοῦ πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν ταξειδευόντων ἀλλοδαπῶν ἐπιβατῶν. 9. Ἐκ τῶν ἀνωτέρω συνάγεται ὅτι κατὰ τὴν σύναψιν τῆς μετὰ τοῦ ἀναδόχου συμβάσεως καὶ τὸν καθορισμὸν τοῦ ἐλαχίστου ἀριθμοῦ πληρώματος τοῦ ὑπερωκεανείου «ΒΑΣΙ-ΛΙΣΣΑ ΦΡΕΙΔΕΡΙΚΗ» ἐλήφθη μέριμνα νὰ διασφαλισθῇ πλήρως ἡ δι’ Ἑλλήνων ναυτικῶν ἐπάνδρωσίς του δεδομένου ὅτι εἰς οὐδεμίαν θέσιν τοῦ κυρίου προσωπικοῦ τοῦ πλοίου (καταστρώματος, μηχανῆς, ραδιοτηλεγραφικῆς καὶ οἰκονομικῆς ὑπηρεσίας) τοῦ χρησιμοποιουμένου διὰ τὴν ἀσφαλῆ ναυσιπλοΐαν αὐτοῦ ἐπετράπη ἡ χρησιμοποίησις ἀλλοδαποῦ πληρώματος, μόνον δὲ προκειμένου περὶ τοῦ βοηθητικοῦ προσωπικοῦ (τὸ ὁποῖον εἰς τὰς πλείστας τῶν ξένων ναυτιλιῶν προσλαμβάνεται κατ’ ἀπόλυτον ἐλευθερίαν καὶ κρίσιν τοῦ πλοιοκτήτου οὔτε τοῦ ἐπιβατηγοῦ πλοίου θεωρουμένου ὡς ξενοδοχειακῆς ἐπιχειρήσεως) ἠκολουθήθη παρ’ ἡμῶν ἡ γραμμὴ τοῦ καθορισμοῦ ἑνὸς ἐλαχίστου ἀριθμοῦ ἐξ ἑκατὸν δέκα ὀκτὼ (118) θαλαμηπόλων καὶ μαγείρων καὶ παρεσχέθη συγχρόνως ἡ εὐχέρεια εἰς τὸν πλοιοκτήτην προσλήψεως πέραν τοῦ ἀριθμοῦ τούτου τῶν 118 καὶ ἀριθμοῦ τινος ἀλλοδαπῶν θαλαμηπόλων διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν ἀλλοδαπῶν ἐπιβατῶν τοῦ πλοίου. Ἐν Πειραιεῖ τῇ 22 Μαρτίου 1955.

Ὁ Ὑπουργὸς

Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ

Β) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Τ. Πάρρη: 1. Ἡ νῆσος Μῆλος συνδέεται συγκοινωνιακῶς μετὰ τοῦ Πειραιῶς καὶ τῶν Νήσων Κύθνου–Σερίφου–Σίφνου –Κιμώλου διὰ τοῦ ἀ)π. «ΙΟΝΙΟΝ» ἀποπλέοντος καθ’ ἕκαστον Σάββατον ἐκ Πειραιῶς δι’ ἐκτέλεσιν ἀνειλημμένου δρομολογίου. 2. Παρὰ τὸ γεγονὸς τοῦτο καὶ πρὸς μείζονα ἐξυπηρέτησιν τῶν συγκοινωνιακῶν ἀναγκῶν τῶν ὡς ἄνω νήσων ἡ ρηθεῖσα θαλασσία συγκοινωνιακὴ γραμμὴ ἐχαρακτηρίσθη ὡς ἄγονος καὶ ἐξυπηρετεῖται ὡς τοιαύτη διὰ τοῦ συμβατικοῦ ἀ)π. «ΕΛΕΝΑ» ἅπαξ τῆς ἑβδομάδος (κατὰ νόμον ἄρθρον 1 Α. Ν. 528)37) ἀποπλέοντος ἐκ Πειραιῶς ἑκάστην Τρίτην. Εἰς τὸ δρομολόγιον τοῦτο περιλαμβάνονται ἐπὶ πλέον προσεγγίσεις εἰς Κέαν καὶ Σῦρον. 3. Ἡ Νῆσος Ἀμοργὸς στερουμένη παντελῶς συγκοινωνιακῆς συνδέσεως, δεδομένου ὅτι οὐδεὶς ἐφοπλιστὴς ἐνδιαφέρεται σχετικῶς, περιελήφθη εἰς ἰδίαν ἄγονον γραμμὴν μὲ ἑβδομαδιαίαν προσέγγισιν τοῦ συμβατικοῦ πλοίου ἀ)π «ΜΟΣΧΑΝΘΗ» ἀναχ. ἐκ Πειραιῶς ἕκαστον Σάββατον, εἰς Αἰγιάλην καὶ Κατάπολα. 4. Ἐπὶ πλέον ἡ ὡς ἄνω Νῆσος Ἀμοργὸς ἐξυπηρετεῖται κατὰ δεύτερον λόγον καὶ τοπικῶς συνδεομένη μετὰ τῆς Νάξου–Δονούσης–Κουφονησίων–Σχοινούσης–Ἡρακλείας διὰ τοῦ ἐπιδοτουμένου ὁμοίως π)κ «ΕΛΠΙΣ» νηολ. Πειραιῶς 936, ἀποπλέοντος ἐξ Ἀμοργοῦ ἑκάστην Πέμπτην καὶ ἐκ Νάξου ἑκάστην Παρασκευὴν (τοπικὴ ἄγονος ταχυδρομικὴ γραμμή). 5. Ἵνα συνδεθοῦν διὰ δευτέρου δρομολογίου πλοίου συμβατικοῦ αἱ ἀνωτέρω Νῆσοι (ἐπιχορηγουμένου ὑπὸ τοῦ Δημοσίου) δέον νὰ τροποποιηθῇ ὁ νόμος (Α. Ν. 528) 37), ὅστις ἐπιτρέπει τὴν ἅπαξ μόνον τῆς ἑβδομάδος ἀτμοπλοϊκὴν σύνδεσιν καὶ ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν ὅτι οἱ λιμένες στεροῦνται παντελῶς συγκοινωνίας. 6. Ἐπὶ τούτοις κατὰ τὸν προγραμματισμὸν τῶν ἀγόνων γραμμῶν τοῦ προσεχοῦς οἰκονομικοῦ ἔτους τὸ ΥΕΝ θέλει εἰσηγηθῆ ἁρμοδίως τὸ ζήτημα τῆς πληρεστέρας ἐξυπηρετήσεως τῆς Νήσου Ἀμοργοῦ, δεδομένου ὅτι ἐπὶ τοῦ παρόντος οὐδεμία μεταβολὴ δύναται νὰ ἐπέλθῃ λόγῳ ἀνειλημμένων συμβατικῶν ὑποχρεώσεων. Οἴκοθεν νοεῖται ὅτι τοιαύτη τροποποίησις ἐπὶ τῷ τέλει πυκνώσεως τῶν δρομολογίων τῶν ἀγόνων γραμμῶν συνεπάγεται καὶ μείζονα ἐπιβάρυνσιν τοῦ κρατικοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἐν Ἀθήναις τῇ 15 Μαρτίου 1955.

Ὁ Ὑπουργὸς

Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ

Γ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Κωτιάδη, Ζαννῆ, Κουντούρη καὶ Γεωργαντᾶ. Ὡς εἶναι εὐνόητον τὸ ΥΕΝ δὲν δύναται νὰ ὀργανώσῃ τοιαύτην συγκοινωνίαν, ὡς ἐν τῇ ἐρωτήσει των οἱ ἀξιότιμοι κ.κ. βουλευταὶ ἀναφέρουν, καθ’ ὅσον οὐδεμία κρατικὴ ἐπιχορήγησις παρέχεται πρὸς οἱανδήποτε ἀτμοπλοϊκὴν ἑταιρίαν ἐκτελοῦσαν τὴν γραμμὴν Πειραιῶς–Αἰγύπτου. Πρὸς αὔξησιν τῆς τουριστικῆς κινήσεως τῆς Ρόδου καὶ διευκόλυνσιν τῶν ἐπιθυμούντων νὰ παραθερίσουν εἰς ταύτην προσώπων ἐξ Αἰγύπτου, τὸ ΥΕΝ ὑπέδειξε πρὸς τὰς δύο Ἑλληνικὰς Μεσογειακὰς Ἀτμοπλοϊκὰς Ἑταιρίας, ἤτοι τὴν Θηραϊκὴν Ἀτμοπλοΐαν Α. Νομικοῦ, Α.Ε. καὶ Ἑλληνικαὶ Μεσογειακαὶ Γραμμαὶ Α.Ε., τὴν ἀνάγκην τῆς προσεγγίσεως εἰς Ρόδον τῶν ἐκτελούντων τὴν γραμμὴν Πειραιῶς–Αἰγύπτου πλοίων τῶν Ἑταιρειῶν τούτων. Κατὰ τὸ παρελθὸν θέρος ἡ Θηραϊκὴ Ἀτμοπλοΐα ἐξήγγειλε τὴν δωρεὰν μεταφορὰν ἐκ Πειραιῶς εἰς Δωδεκάνησα τῶν ἐξ Αἰγύπτου προερχομένων ἐπιβατῶν τῶν ταξιδευόντων διὰ τῶν ἰδίων αὐτῆς πλοίων ἀπὸ Αἰγύπτου εἰς Πειραιᾶ. Ἤδη τὸ ΥΕΝ προέβη εἰς νέας ὑποδείξεις πρὸς τὰς ἑταιρείας ταύτας, ὅπως ἡ προσέγγισις εἰς Ρόδον περιληφθῇ εἰς τὰ τακτικὰ δρομολόγια τῶν πλοίων τῶν ἐκτελούντων τὴν γραμμὴν Πειραιῶς–Αἰγύπτου. Κατὰ τὰς γενομένας συζητήσεις ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου μετὰ τῶν ἐν λόγῳ ἀτμοπλοϊκῶν ἑταιριῶν σαφῶς ἐδηλώθη, ὅτι ἡ τακτικὴ προσέγγισις εἰς Ρόδον τῶν ἐκτελούντων τὴν γραμμὴν Πειραιῶς–Αἰγύπτου πλοίων δὲν παρουσιάζει οἰκονομικὸν ἐνδιαφέρον δι’ αὐτὰς λόγῳ τῆς ἐλαχίστης κινήσεως ἐπιβατῶν. Πάντως τελοῦμεν ἐν ἀναμονῇ τῶν τελικῶν ἀποφάσεων τῶν ἑταιριῶν αὐτῶν. Ἀνεξαρτήτως ὅμως τούτου τὸ ΥΕΝ μελετᾶ τὴν δυνατότητα τῆς δι’ ἐπιχορηγήσεως παρὰ τοῦ Κράτους ἀτμοπλοϊκῆς συνδέσεως τῆς Ρόδου μετὰ τῆς Αἰγύπτου. Ἐν Πειραιεῖ τῇ 21 Μαρτίου 1955

Ὁ Ὑπουργὸς

Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ

ΙΙΙ. Τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν Α) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ἰντζέ. Κατόπιν τῆς ὑπ’ ἀριθ. 364 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ι. Ἰντζέ, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι αἱ διὰ τὴν ἀνέγερσιν καὶ ἀποπεράτωσιν τῶν δημοσίων κτιρίων πιστώσεις διατίθενται παρὰ τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ καὶ ἐκ τῆς πιστώσεως τῶν ἐπενδύσεων. Ὡς ἐκ τούτου διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. Σ. 4100 ἐ.ἔ. ἐγγράφου μας παρεκλήθη τὸ Ὑπουργεῖον Δημ. Ἔργων ὅπως ἐν συνεννοήσει μετὰ τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ καταβληθῇ προσπάθεια πρὸς ἐξεύρεσιν τῆς ἀναγκαιούσης πιστώσεως δραχμῶν ὀκτακοσίων χιλιάδων (800.000) διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ Διοικητηρίου Ναυπάκτου ἵνα καταστῇ δυνατὴ ἡ ἐν αὐτῷ στέγασις τῶν ἐν Ναυπάκτῳ Δημοσίων ὑπηρεσιῶν ἀπαλλαγῇ δὲ καὶ τὸ Δημόσιον τῶν καταβαλλομένων μισθωμάτων ἀξιοποιουμένων ἅμα καὶ τῶν μέχρι τοῦδε δαπανηθέντων. Ἐν Ἀθήναις τῇ 22 Μαρτίου 1955 Ἐντολῇ Ὑπουργοῦ Ὁ Γενικὸς Διευθυντὴς κ. ἀ. α.

Κ. ΒΕΝΑΡΔΗΣ

Β) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ν. Πετρίδη. Ἐπὶ τῆς ἀπὸ 14 Μαρτίου ἐ.ἔ. ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ν. Πετρίδη πρὸς τοὺς κ.κ. Ὑπουργοὺς Κοινωνικῆς Προνοίας καὶ Οἰκονομικῶν τῆς ἀφορώσης τὴν παρ’ Οἰκονομικοῦ Ἐπιθεωρητοῦ ἐνέργειαν ἐλέγχου ἧς διαχειρίσεως τοῦ Σανατορίου Δημοσίων Ὑπαλλήλων, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν τ’ ἀκόλουθα. Διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. Ε.Π. 859)27.7.54 δ)γῆς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀνετέθη εἰς τὸν Ἐπιθεωρητὴν Δημοσίων Ὑπολόγων κ. Ι. Πιντέρην ἡ ἐνέργεια ἐλέγχου τῆς καθόλου διαχειρίσεως τοῦ ἐν λόγῳ Σανατορίου ἀπὸ τοῦ ἔτους 1950 καὶ ἐντεῦθεν παρεχομένης ἐν ταὐτῷ τῆς ἐντολῆς εἰς τὸν εἰρημένον Ἐπιθεωρητὴν, ὅπως ἐπεκτείνῃ τὸν ἔλεγχον καὶ εἰς τὰς μέχρι τοῦ ἔτους 1945 διαχειριστικὰς περιόδους ἐφ’ ὅσον ἤθελον προκύψει ἐνδείξεις περὶ ἀνωμαλιῶν. Σημειωτέον ὅτι κατὰ τὸ ἔτος 1952 ἐξητάσθη ὑπὸ τοῦ Ἐπιθεωρητοῦ Δημοσίων Ὑπολόγων κ. Ἠλ. Θεοδωροπούλου, ἡ περίπτωσις τῆς παραποιήσεως μισθοδοτικῶν καταστάσεων τοῦ ἐν λόγῳ Σανατορίου προέκυψεν δὲ ὅτι ὄντως παρεποιήθησαν καταστάσεις τινες ὑπὸ τοῦ Ι. Χανιώτη, υἱοῦ τοῦ Δ)ντοῦ τοῦ Σανατορίου. Ἡ ὑπόθεσις ἐτέθη τότε ἀμέσως ὑπ’ ὄψει τῆς Εἰσαγγελικῆς Ἀρχῆς. Λόγῳ τοῦ ὄγκου τῆς ἐλεγκτικῆς ἐργασίας δι’ ἧς ἐβαρύνετο ὁ Ἐπιθεωρητὴς Δημοσίων Ὑπολόγων κ. Ι. Πιντέρης, ἀλλὰ καὶ τῆς μεσολαβησάσης μετατάξεως εἰς τὸν κλάδον τῆς Ἐπιθεωρήσεως Οἰκονομικῶν Ἐπιθεωρητῶν, Νομ. Προσώπων ἁρμοδίων κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ Ν. 2241)52 διὰ τὴν ἐνέργειαν ἐλέγχων τῆς διαχειρίσεως Νομικῶν Προσώπων ἐν γένει ὡς καὶ αὐτοτελῶν δημοσίων διαχειρίσεων, διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. Ε. Π. 1176)9.10.54 διαταγῆς μας, ὁ ἔλεγχος ἀνετέθη εἰς τὸν μεταταγέντα ἐκ τῆς θέσεως Δ)ντοῦ τῆς Γ.Δ.Δ.Λ. εἰς τὴν τοιαύτην Οἰκονομικοῦ Ἐπιθεωρητοῦ κ. Γ. Γιάννου. Ἐνταῦθα δέον νὰ σημειωθῇ ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον Κοιν. Προνοίας διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 3707)11.10.54 ἐγγράφου του πρὸς τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τοῦ Σανατορίου ἀνακοινωθέντος καὶ ἡμῖν, ἔκρινεν ὡς ὑπηρεσιακῶς ἀπαράδεκτον τὴν ἀπόφασιν τούτου ὅπως ζητήσῃ τὴν παρ’ Ἐπιθεωρητοῦ τῆς ἡμετέρας ἁρμοδιότητος ἐνέργειαν ἐλέγχου καὶ ἐζήτει ὅπως ἀνακληθῇ ἡ ἀπόφασις αὕτη, ἐζήτει ὡσαύτως ὅπως καὶ ἡμεῖς ἀναστείλωμεν τὴν ἐκτέλεσιν τῆς σχετικῆς πρὸς τὸν ἔλεγχον διαταγῆς μας μέχρις ὅτου περαιωθῇ ὁ παρ’ ὀργάνων αὐτοῦ ἐνεργούμενος τοιοῦτος παρ’ ὅλον ὅτι δυνάμει τοῦ Ν. 2241)52 παρέχεται εἰδικὴ ἁρμοδιότης εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τὴν ἐνέργειαν τοιούτου ἐλέγχου. Διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 265303 ἀπὸ 30 Ὀκτωβρίου π. ἔ. ἐγγράφου ἡμῶν πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον Κοιν. Προνοίας ἐξεθέσαμεν αὐτῷ ἐν πλάτει τοὺς λόγους δι’ οὓς καθ’ ἡμᾶς ἐπεβάλετο νὰ ἐλεγχθῇ καὶ ὑπὸ Οἰκον. Ἐπιθεωρητοῦ ἡ ἐν λόγῳ διαχείρισις. Προσθέτομεν δὲ ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν ὁ διὰ τὸν ἔλεγχον ὁρισθεὶς Ἐπιθεωρητὴς νὰ συμπράξῃ μετὰ τῶν συναδέλφων του τοῦ Ὑπουργείου Κοιν. Προνοίας. Ἐπὶ τοῦ ἐγγράφου τούτου ὡς καὶ ἐπὶ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 312872) 29.12.54 ὁμοίου πρὸς τὸ Δ. Σ. τοῦ Σανατορίου, δι’ οὗ ἠρωτᾶτο τοῦτο ἂν ἡ διαχείρισις δέον νὰ ἐλεγχθῇ καὶ παρ’ Οἰκονομικοῦ Ἐπιθεωρητοῦ οὐδεμιᾶς ἐτύχομεν εἰσέτι ἀπαντήσεως. Ἐπιληφθεὶς τῆς ἐκτελέσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. Ε. Π. 1176 π.ἔ. διαταγῆς ἡμῶν ὁ Οἰκονομικὸς Ἐπιθεωρητὴς κ. Γ. Γιάννου ἀνέφερεν ἡμῖν, ὅτι ὁ ἐνεργούμενος ὑπὸ τῶν Ἐπιθεωρητῶν τοῦ Ὑπουργείου Κοιν. Προνοίας ἔλεγχος, εὑρίσκετο περὶ τὸ τέρμα του καὶ ὅτι πᾶσα ἰδική του ἐνέργεια ἔδει ν’ ἀνασταλῇ μέχρις ὅτου τερματισθῇ οὗτος καὶ ὑποβληθῇ ἡ σχετικὴ ἔκθεσις, ἐκ τῶν πορισμάτων τῆς ὁποίας θὰ ἐκρίνετο τελικῶς ἡ ἔκτασις, τοῦ διαχειριστικοῦ ἐλέγχου καὶ τὰ θέματα αὐτοῦ. Ἤδη ἡ ὑπηρεσία ἡμῶν ἀναμένει νὰ πληροφορηθῇ παρὰ τοῦ Ὑπ. Κοιν. Προνοίας ἂν ὁ ἔλεγχος ἐτερματίσθη καὶ νὰ λάβῃ ἀντίγραφον τῆς σχετικῆς ἐκθέσεως διὰ τὰς περαιτέρω ἐνεργείας αὐτῆς. Δηλονότι θὰ κριθῇ ἐκ τῆς ἐκθέσεως ἐὰν ἐξηντλήθησαν πλήρως καὶ ἀπὸ πάσης πλευρᾶς κατὰ τὸν ἐνεργηθέντα ἔλεγχον ἅπαντα τὰ θέματα τῆς διαχειρίσεως τοῦ ἐν λόγῳ Σανατορίου καὶ ἐκ ταύτης θὰ ἐξαρτηθῇ ἡ ἀνάγκη ἀσκήσεως περαιτέρω ἢ ἐπαναληπτικοῦ ἐλέγχου. Σημειωτέον ὅτι ἐκ παραλλήλου ὁ ἁρμόδιος ἀνακριτὴς, πρὸς ὃν ὡς ἐπληροφορήθημεν ὑπεβλήθη ἤδη ἡ ἔκθεσις τῶν κ.κ. Ἐπιθεωρητῶν τοῦ Ὑπουργείου Κοιν. Προνοίας ἐνεργῶν κυρίαν ἀνάκρισιν ἐπὶ ὑπεξαιρέσει κατὰ τοῦ τέως Διευθυντοῦ τοῦ ἐν λόγῳ Σανατορίου, ᾐτήσατο τὴν παρ’ Ἐπιθεωρητοῦ Δημοσίων Ὑπολόγων ἐνέργειαν γενικωτέρου ἐλέγχου τῆς ὅλης διαχειρίσεως αὐτοῦ. Τὸν ἔλεγχον τοῦτον ἡ ὑπηρεσία ἡμῶν ἐπιφυλάσσεται νὰ ἐνεργήσῃ εὐθὺς ὡς περιέλθῃ αὐτῇ ἀντίγραφον τῆς κατὰ τ’ ἀνωτέρω ἐκθέσεως. Ἐν Ἀθήναις τῇ 29 Μαρτίου 1955

Ὁ Διευθυντὴς

Σ. ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ

IV. Τοῦ Ὑπουργείου Κοιν. Προνοίας. Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Ἀλλαμανῆ καὶ Βασαρδάνη. Πρὸς Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 896 ἐρωτήσεως βουλευτῶν κ. κ. Ἀλλαμανῆ καὶ Βασαρδάνη. Ἐπὶ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 2490)19.3.1955 ὑμετέρου, ἀναφορικῶς μὲ τὴν καταχωρηθεῖσαν ἐν τῷ παρ’ ὑμῖν βιβλίῳ ἐρωτήσεων ὑπ’ ἀριθ. 396 ἐρώτησιν τῶν βουλευτῶν κ. κ. Σ. Ἀλλαμανῆ καὶ Κ. Βασαρδάνη, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν ὅτι: Τὸ καθ’ ἡμᾶς Ὑπουργεῖον οὐδόλως ἀνεμίχθη εἰς τὸ θέμα στεγάσεως σεισμοπλήκτων τῶν περιοχῶν Θεσσαλίας καὶ Φθιώτιδος, καθ’ ὅσον διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 35230)28.5.1954 ἐγκυκλίου διαταγῆς τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως τὸ θέμα τοῦτο ἀνετέθη εἰς τὰς Ὑπηρεσίας τοῦ Α.Σ.Σ.Κ.Ε. Ἐν Ἀθήναις τῇ 23 Μαρτίου 1955.

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Κ. ΓΙΑΒΑΣΟΓΛΟΥ

V. Τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας. Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Μόδη. Πρὸς Τὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων Ἐνταῦθα Εἰς ἀπάντησιν ἐπὶ τῆς διαβιβασθείσης ἡμῖν ὑπ’ ἀριθ. 365 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Φλωρίνης κ. Γ. Μόδη περὶ τροποποιήσεως τοῦ Α. Ν. 1366)1938, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ σᾶς γνωρίσωμεν ὅτι ὁ νόμος οὗτος ἐπιβληθεὶς ἐκ λόγων ἀσφαλείας τῶν μεθορίων περιοχῶν ἀρχῆθεν ἔχει ὡς ἀντικείμενον πᾶσαν δικαιοπραξίαν ἐν ζωῇ δι’ ἧς συνιστᾶται οἱοδήποτε ἐμπράγματον δικαίωμα ἐπὶ ἀκινήτων κειμένων εἰς παραμεθορίους περιοχὰς ὑπὲρ φυσικοῦ ἢ νομικοῦ προσώπου ἢ συνάπτεται μίσθωσις ἢ ἄλλη ἐνοχικὴ σχέσις ἐπὶ ἀκινήτων τῶν αὐτῶν περιοχῶν καὶ οὐχὶ μεγάλα μόνον ἀγροκτήματα δι’ ἃ ὑπῆρχον οἱ πάγιοι περιορισμοὶ ἐκ τοῦ Ν. 3250)1924 ἄσχετοι πρὸς τοὺς περιορισμοὺς τοῦ Α. Ν. 1366)1938). Ἑπομένως ἡ ἄποψις περὶ τροποποιήσεως τοῦ ὑπ’ ὄψει Α. Ν. 1366)38 ἐπὶ τῷ τέλει ὅπως οἱ περιορισμοὶ του ἐφαρμόζονται μόνον διὰ μεγάλα ἀγροκτήματα δὲν μᾶς εὑρίσκει συμφώνους διότι οὕτως ἀναιρεῖται αὐτὴ αὕτη ἡ βάσις καὶ ὁ σκοπὸς τοῦ νόμου. Ἐν Ἀθήναις τῇ 19 Μαρτίου 1955.

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Π. ΚΑΒΔΑΣ

VI. Τοῦ Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν. Πρὸς Τὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων Ἐνταῦθα Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Πινάτση, ἀναφερομένης εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ Α. Ν. 1366)1938. Ἔχομεν τὴν τιμὴν εἰς ἀπάντησιν τῆς ἀπὸ 16.1.1955 ὑπ’ αὔξ. ἀριθ. βιβλ. ἐρωτήσεων 178 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Π. Πινάτση νὰ γνωρίσωμεν τὰ ἀκόλουθα: Ὁ Α. Ν. 1366)1938 δὲν ἔχει οὐδεμίαν σχέσιν μὲ τὰ κοινωνικὰ φρονήματα τῶν Ἑλλήνων. Ἀναφέρεται εἰς τὴν κατοχύρωσιν τῆς ἀσφαλείας τοῦ Κράτους διὰ τοῦ ἐλέγχου τῶν ἐγκαθισταμένων ἢ ἀποκτώντων ἀκίνητα εἰς τὰς παραμεθορίους καὶ παρακτίους περιοχάς. Οὕτω, ἐνῷ ἀπαγορεύει ἀπολύτως τὰς δικαιοπρασίας διὰ τοὺς ἀλλοδαποὺς ἢ ἀλλογενεῖς κλπ. ἐπιτρέπει ταύτας ὑπὸ ἔλεγχον καὶ ὡρισμένας διατυπώσεις εἰς τοὺς Ἕλληνας. Καίτοι ἡ εἰσήγησις πρὸς κατάργησιν ἢ μὴ τοῦ νόμου τούτου ἀνήκει εἰς τὴν ἁρμοδιότητα κατὰ κύριον λόγον τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας καὶ εἶτα δὲ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἐν τοσούτῳ φρονοῦμεν ὅτι τὸ συμφέρον τῆς Ἑλλάδος ἐπιβάλλει τὴν διατήρησιν τῆς ἰσχύος τῶν διατάξεών του. Διὰ τὴν ἀπὸ πλευρᾶς τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν κανονικὴν διαχείρισιν τῶν ὑποθέσεων ἃς προβλέπει ὁ νόμος, ἐξεδώκαμεν ἐγκύκλιον μὲ ὁδηγίας, ἧς διαβιβάζομεν ἓν ἀντίτυπον πρὸς ἐνημέρωσιν τοῦ ἐρωτῶντος κ. βουλευτοῦ. Ἐν Ἀθήναις τῇ 21 Μαρτίου 1955

Ὁ Ὑφυπουργὸς

ΕΥΑΓΓ. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ

Ὁ κ. Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Παιδείας καὶ Θρησκευμάτων) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ ἐπανιδρύσεως, μετονομασίας κλπ. ἑδρῶν τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν καὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τῆς περὶ τῶν Πανεπιστημίων νομοθεσίας». Ἡ ἐπὶ τῆς Γεωργίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς περὶ Ταμείων Ἐφέδρων Πολεμιστῶν κειμένης νομοθεσίας καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Ἰωάννου καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παρατάσεως προθεσμίας ἐξετάσεων τῶν εἰς τὰς διατάξεις τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 132)46 Ν. Δ. ὑπαγομένων φοιτητῶν καὶ περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως Πανεπιστημιακῶν κ.λ.π. διατάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Π. Πολυχρονίδης καὶ Μ. Βολουδάκης καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διοικητικῆς ἀποκεντρώσεως». Ὁ βουλευτὴς κ. Χ. Παπασταύρου καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς περὶ Ταμείων Ἐφέδρων Πολεμιστῶν Κρήτης κειμένης νομοθεσίας καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Δαβάκης καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων περὶ μέτρων προστασίας τῆς Ἐπαρχιακῆς Βιομηχανίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Βασιλᾶτος καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ καταγγελίας τῆς σχέσεως Ἐργασίας διατάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ε. Ἀλιπράντης, Δ. Ἀλιπράντης, Θ. Ταμβακᾶς, Δ. Πετροπουλάκος, Δ. Δαβάκης καὶ Ι. Κοντοβράκης καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῆς περὶ Ι.Κ.Α. νομοθεσίας».

§8Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τὸν λόγον ὁ κ. Ζορμπᾶς ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§10Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Τὸ ἄρθρον 44 τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς λέγει «ἡμέραι ἐπερωτήσεων ὁρίζονται ἡ Τρίτη καὶ ἡ Παρασκευὴ, ἂν δὲ δι’ οἱονδήποτε λόγον δὲν γίνῃ συνεδρίασις ἡ ἀμέσως ἑπομένη συνεδρίασις ἀφιεροῦται εἰς συζήτησιν τῶν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ἐπερωτήσεων». Ἑπομένως ἡ σημερινὴ ἡμέρα, σύμφωνα μὲ τὸν Κανονισμόν, πρέπει νὰ ἀφιερωθῇ διὰ Κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον. Δεδομένου, κ. Πρόεδρε, ὅτι πολὺ σύντομα τὸ Σῶμα θὰ διακόψῃ τὰς ἐργασίας του καὶ παραμένουν ἐκκρεμεῖς 120 –130 ἐπερωτήσεις, νομίζω, ὅτι αὐτὰς τὰς ὀλίγας ἡμέρας δὲν πρέπει νὰ τὰς χάσωμεν μὲ νομοθετικὴν ἐργασίαν, ἀλλὰ νὰ τὰς καταναλώσωμεν διὰ τὸν ἔλεγχον. Παρακαλῶ νὰ λάβῃ ἀπόφασιν ἡ Βουλὴ ἐὰν σήμερον πρέπει νὰ ἀπασχοληθῇ μὲ τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν, ἢ συμφώνως πρὸς τὸν Κανονισμόν, ἐφ’ ὅσον τὴν παρελθοῦσαν Παρασκευὴν δὲν ἐγένετο ἔλεγχος, νὰ ἀσχοληθῇ μὲ Κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι θέμα ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς. Εἶναι θέμα Κανονισμοῦ. Τὸ ἠρεύνησα καὶ ἐγὼ τὸ θέμα αὑτό. Ἐκ πρώτης ὄψεως ἤμην μὲ τὴν γνώμην σας. Ἀλλ’ ἂν ἐπρόκειτο, οὕτως εἰπεῖν περὶ ἀποφάσεως διακοπῶν τῶν ἐργασιῶν, λαμβανομένης συναινέσει τῆς Βουλῆς, χωρὶς νὰ συντρέχῃ λόγος, νομίζω, ὅτι θὰ εἴχατε ἀπολύτως δίκαιον. Τὴν Παρασκευὴν ὅμως ἦτο ἡ Ἐθνικὴ Ἑορτή. Δὲν συνεδριάσαμεν διὰ τοῦτο καὶ οὐχὶ λόγῳ ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς, οὔτε ἀποφάσεως τοῦ Προεδρείου. Ἦτο κάτι, τὸ ὁποῖον ἦτο φυσικόν. Διὰ τὰς ἄλλας ἡμέρας ἐλήφθη ἡ ἀπόφασις διακοπῆς. Ἐπειδὴ δὲ θὰ ἔχωμεν καὶ τὴν προσεχῆ Παρασκευὴν ἔλεγχον, ἐνόμισα, ὅτι τὸ πνεῦμα τοῦ Συντάγματος, εἶναι νὰ ἔχωμεν δὶς τῆς ἑβδομάδος Κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον τὴν Τρίτην θὰ ἔχωμεν ἔλεγχον καὶ τὴν Παρασκευήν, διότι ὅπως θὰ ἠξεύρετε, μετεβλήθη ὁ Κανονισμός. Ἐνόμισα λοιπόν, ἐν ὄψει καὶ τῆς ἀνάγκης τοῦ νομοθετικοῦ ἔργου τῆς Κυβερνήσεως, νὰ μὴ διαθέσωμεν τρεῖς ἡμέρας διὰ τὴν κοινοβουλευτικὴν ἐργασίαν καὶ δύο μόνον διὰ νομοθετικὴν ἐργασίαν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια τῶν σκέψεων, τὰς ὁποίας εἶχον. Δὲν ἐλήφθη ἀπόφασις, οὕτως εἰπεῖν, νὰ μὴ γίνῃ ἔλεγχος. Ἡ Ἐθνικὴ Ἑορτὴ ἦτο Παρασκευή. Τοῦ χρόνου θὰ εἶναι Σάββατον. Δὲν πταίει οὔτε τὸ Προεδρεῖον, οὔτε ἡ Βουλὴ διὰ τοῦτο. Αὐτὴ ἦτο ἡ ἀντίληψίς μου καὶ θὰ ἤθελα νὰ τὴν ἐγκρίνῃ ἡ Βουλή.

§12ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὀρθῶς, ὀρθῶς.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Ψήφισις τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ Ν. Δ. 3006)54 «περὶ ἐκκαθαρίσεως τῆς ὑπὸ τοῦ Α. Ν. 1856)1951 συσταθείσης Ἑλληνικῆς Ἀεροπορικῆς Ἀνωνύμου Ἑταιρείας Τ.Α.Ε.».

§14ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς τὸ σύνολον τὸ σχέδιον «περὶ τροποποιήσεως τοῦ Ν. Δ. 3006)1954 «περὶ ἐκκαθαρίσεως τῆς ὑπὸ τοῦ Α. Ν. 1856)1951 συσταθείσης Ἑλληνικῆς Ἐθνικῆς Ἀεροπορικῆς Ἀνωνύμου Ἑταιρείας Τ.Α.Ε.». Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κέντρων διακοπῶν καὶ παραθερισμοῦ ἀλλοδαπῶν».

§16ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τὸ σχέδιον νόμου «περὶ κέντρων διακοπῶν καὶ παραθερισμοῦ ἀλλοδαπῶν ἐν Ἑλλάδι» ἀντικαθισταμένης εἰς τὸ ἄρθρον 3 παράγραφον 1 στιχ. 2, τῆς λέξεως «δέκα» διὰ τῆς λέξεως «πέντε». Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 3.3.55 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου δι’ ἧς ἐγκρίνεται ἡ μέχρι τέλους Ἰουνίου 1955 ἀτελὴς ταχυδρόμησις συνήθων ἐπιστολῶν ἐσωτερικοῦ κατατιθεμένων εἰς Ταχ. Γραφεῖα τῶν σεισμοπλήκτων Νήσων».

§18ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τὸ σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 3)3.55 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου δι’ ἧς ἐγκρίνεται ἡ μέχρι τέλους Ἰουνίου 1955 ἀτελὴς ταχυδρόμησις συνήθων ἐπιστολῶν ἐσωτερικοῦ κατατιθεμένων εἰς Ταχ. Γραφεῖα τῶν σεισμοπλήκτων Νήσων». Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων τοῦ Α. Ν. 1998)1939 «περὶ σημάτων». Ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§20Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Τὸ ἄρθρον 1 περίπτωσις στʹ, ὁρίζει τὰ ἑξῆς: «στ). Ὀνόματα καὶ εἰκόνες τρίτων προσώπων καὶ συναινούντων ἔτι αὐτῶν». Ἡ διάταξις αὕτη, θὰ ἰσχύσῃ διὰ τὸ μέλλον, διότι ἤδη ἰσχύουν βιομηχανικὰ καὶ βιοτεχνικὰ σήματα μὲ εἰκόνας καὶ ὀνόματα προσώπων καὶ θὰ πρέπει νὰ μὴ καταργηθοῦν, διότι ἐπεκράτησαν ὡς τοιαῦτα. Παρακαλῶ, λοιπόν, ὅπως ὁ κ. ὑπουργός, κάμῃ τὴν δήλωσιν, ὅτι ἡ διάταξις αὕτη θὰ ἰσχύσῃ διὰ τὸ μέλλον, ἵνα ἐξασφαλισθῶσι τὰ ἤδη ἐν ἰσχύϊ παρόμοια σήματα. Αὐτὸ πρέπει νὰ ἰσχύσῃ μόνον διὰ τὸ μέλλον, καὶ πρέπει ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ κάμῃ μίαν δήλωσιν ἐπ’ αὐτοῦ.

§21Α. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. (Ὑφ. Ἐμπορίου). Κάμνω τὴν δήλωσιν, ὅτι θὰ ἰσχύσῃ διὰ τὸ μέλλον ἡ διάταξις αὕτη. Ἀποδέχομαι, κ. Πρόεδρε, τὰς τροποποιήσεις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ παρακαλῶ, ὅπως μὲ τὴν δήλωσιν τὴν ὁποίαν ἔκαμα, τὰς τροπολογίας τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, καὶ ὡρισμένας φραστικὰς διορθώσεις τὰς ὁποίας ἔκαμα, γίνῃ δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον.

§22ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτόν, ὡς ἐτροποποιήθη καὶ μὲ τὴν ὡς ἄνω δήλωσιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ, εἰς μόνην συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τὸ σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων τοῦ Α. Ν. 1998)1939 «περὶ σημάτων», Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῶν ὑπ’ ἀριθ. 216)31. 3.53 καὶ 417)1.6.53 πράξεων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, τῆς ἀπὸ 22.6.46 ἀποφάσεως τοῦ Κυβερνητικοῦ Οἰκονομικοῦ Συμβουλίου καὶ τῆς βάσει ταύτης ἐκδοθείσης ὑπ’ ἀριθ. Ε. 61157)5121)28.6.1946 κοινῆς ἀποφάσεως τῶν Ὑπουργῶν Οἰκονομικῶν καὶ τέως Ἐφοδιασμοῦ».

§24ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τὸ σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῶν ὑπ’ ἀριθ. 216)31. 3.53 καὶ 417)1.6.53 πράξεων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, τῆς ἀπὸ 22.6.46 ἀποφάσεως τοῦ Κυβερνητικοῦ Οἰκονομικοῦ Συμβουλίου καὶ τῆς βάσει ταύτης ἐκδοθείσης ὑπ’ ἀριθ. Ε. 61157)5121)28.6.1946 κοινῆς ἀποφάσεως τῶν Ὑπουργῶν Οἰκονομικῶν καὶ τέως Ἐφοδιασμοῦ». Συνέχεια τῆς αʹ συζητήσεως ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διοικητικῆς ἀποκεντρώσεως». Ὁ κ. Σ. Θεοτόκης ἔχει τὸν λόγον.

§26Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν ὑποθέτω, κ. βουλευταί, ὅτι ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου πρέπει νὰ ἐπεκταθῇ ἐπὶ τῶν προτερημάτων ἢ καὶ ἀκόμη τῶν ἀγαθῶν προβλέψεων τὰς ὁποίας ἡ κοινὴ γνώμη καὶ ἰδίᾳ ἡ κοινὴ γνώμη τῶν ἐπαρχιῶν ἀναμένει ἐκ τῆς μείζονος ἐφαρμογῆς τῆς ἀποκεντρώσεως ἢ τῆς αὐτοδιοικήσεως. Τὸ θεωρητικὸν θέμα τοὐτέστι τῆς ἀνάγκης, ὅπως ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας ἐπαυξηθῇ ἡ ἀποκέντρωσις καὶ ἡ αὐτοδιοίκησις, ἔχω τὴν γνώμην, κ. βουλευταί, ὅτι εἶναι ἐξηντλημένον ὄχι μόνον εἰς τὴν χώραν μας, ἀλλὰ καὶ γενικώτερον εἰς ὅλας ἐκείνας τὰς χώρας, ἔνθα ὁ θεσμὸς αὐτὸς ἔχει ἤδη λάβει ἰδιάζουσαν ἔκτασιν. Ἑπομένως, μὴ ὑφισταμένου κατὰ τὴν κρίσιν μου θέματος περὶ τοῦ ἐὰν πρέπει ἢ δὲν πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ ἀποκέντρωσις, τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον, καὶ ἡ ἐπ’ αὐτοῦ ἀνάπτυξις κατὰ τὴν ἰδικήν μου γνώμην, πρέπει νὰ περιορισθῇ εἰς τὸ ἐάν, ὁ προτείνων ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργὸς τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον νόμου, ἐπιτυγχάνῃ διὰ τοῦ σχεδίου του, τὸν ὑπ’ αὐτοῦ ἐπιδιωκόμενον σκοπόν. Πρὶν ἢ ἀρχίσω τὴν ἐξέτασιν τῶν διατάξεων τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου κ. βουλευταί, ὀφείλω νὰ εἴπω ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, ὅτι καὶ ἐγὼ νομίζω, ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργός, καταθέσας τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον νόμου καὶ ἐλθὼν ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, διὰ νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν ἐπιψήφισίν του, ἔκαμε μίαν ὅλως ἐξαιρετικῶς ἐπαινετὴν προσπάθειαν, διὰ τὴν ὁποίαν εἶναι ἄξιος καὶ συγχαρητηρίων καὶ ἀναγνωρίσεως. Καὶ ταῦτα, ἀνεξαρτήτως ἐὰν γνῶμαι διάφοροι ἠμπορῇ νὰ διατυπωθοῦν, περὶ τοῦ κατὰ πόσον ἐπιτυγχάνεται ὁ ἐξ ἀντικειμένου εὐρύτερος σκοπὸς τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἀλλά, καὶ τὸ γεγονὸς καὶ μόνον, ὅτι ἐφιλοπόνησε μετὰ ὄντως ἐπαινετικῆς προσοχῆς καὶ φιλεργατικότητος, τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον νόμου ἀποτελεῖ θέμα διὰ τὸ ὁποῖον τοῦ ὀφείλεται δημόσιος ἔπαινος. Καὶ ἤδη, κ. βουλευταί, ἂς ἐξετάσωμεν τὰς βάσεις του νομοσχεδίου διὰ νὰ ἴδωμεν κατὰ πόσον αὐτὸ ἀνταποκρίνεται ὡς εἶπον καὶ προηγουμένως, μὲ τὸν εὐρύτερον κοινωνικὸν καὶ πολιτικὸν σκοπὸν ποὺ ἐπιδιώκει τὸ Κυβερνητικὸν σχέδιον νόμου. Πρώτη του βάσις εἶναι, ὅτι μονὰς διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς ἀποκεντρώσεως, θεωρεῖται ὁ Νομός. Ἐπὶ τῆς πρώτης αὐτῆς βάσεως, διετυπώθησαν διάφοροι ἀπόψεις, ὑπεστηρίχθη καὶ ἐλέχθη ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ ὅτι ὁ Νομὸς εἶναι στενὴ περιφέρεια διοικητική, ὅτι ὁ Νομὸς δὲν διαθέτει τὰ ἀπαιτούμενα ὄργανα διοικήσεως, δυνάμενα νὰ ἔχουν ἀποφασιστικὰς ἁρμοδιότητας καὶ δυνάμενα νὰ ἐξυπηρετήσουν τὰς ἀποφασιστικὰς αὐτὰς ἁρμοδιότητας καί, ὅτι κατὰ συνέπειαν θὰ ἦτο προτιμώτερον ἡ διοικητικὴ ἀποκέντρωσις νὰ στηριχθῇ εἰς μονάδας εὐρυτέρας ἐκτάσεως νὰ στηριχθῇ δηλονότι ἐπὶ τῶν Γενικῶν Διοικήσεων εἰς ἱκανὸν ἀριθμόν, ὥστε πράγματι ἡ μονὰς αὐτὴ ἡ διοικητικὴ νὰ περιλαμβάνῃ μείζονα καθήκοντα καὶ μεγαλυτέρας ἁρμοδιότητας, ὁπότε καὶ κατὰ τὴν γνώμην τῶν ἐπικριτῶν τῶν Νομῶν ὡς βασικῆς διοικητικῆς μονάδος, ἡ ἀποκέντρωσις θὰ ἐπετύγχανε περισσότερον. Κατὰ τὴν ἰδικήν μας γνώμην, ἡ ἐπιλογὴ ὡς μονάδος διοικητικῆς ἀποκεντρώσεως ὑπὸ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου εἶναι ἐπιτυχής. Καὶ τοῦτο, διότι ὁ Νομός, ἀποτελεῖ μίαν διοικητικὴν μονάδα, ἡ ὁποία, κ. βουλευταί, ἔχει ὑπὲρ αὐτῆς τὴν ἀναγνώρισιν τῆς κοινῆς γνώμης τῆς Ἑλλάδος ἀπὸ πολλοῦ χρόνου. Ὅταν ἐπιθυμοῦμεν νὰ καινοτομήσωμεν, ὅταν ἔρχωνται νομοσχέδια τοιαῦτα, δύναμαι νὰ εἴπω προσδοκίες, ἐνώπιον τοῦ Σώματος, εἶναι ἀνάγκη βασικὴ προϋπόθεσις διὰ νὰ δυνηθοῦν νὰ ἐξασφαλισθοῦν αἱ βασικαὶ προϋποθέσεις τῆς ἐπιτυχοῦς ἐφαρμογῆς του, εἴτε κατὰ τὸ μέτρον τοῦ δυνατοῦ, νὰ μὴ ἀπομακρύνωνται ἀπὸ ὅ,τι ἡ παράδοσις τοῦ τόπου ἔχει ἀναγνωρίσει καὶ παραδεχθῆ. Ὁ Νομὸς λοιπόν, ὡς διοικητικὴ μονάς, εἶναι ἀνεγνωρισμένη ἀπὸ τὴν κοινὴν γνώμην. Τόσον δὲ τοῦτο εἶναι ἀληθές, κ. βουλευταί, ὥστε ὅταν εἰς τοὺς Ἕλληνας πολίτας γίνεται λόγος περὶ ἀποκεντρώσεως, ταύτην οὗτοι ὁραματίζονται ὡς δυνατότητα, ἡ ὁποία θὰ τοὺς δοθῇ ἐπὶ τόπου νὰ ἐπιλύουν ὑποθέσεις διὰ τῶν ὁποίων τὴν ἐπίλυσιν, αὐτὴν τὴν στιγμὴν τοὐλάχιστον ἀναγκάζονται νὰ προσφεύγουν εἰς τὸ κέντρον. Ἐὰν λοιπόν, ἔρχεσθε νὰ εἴπητε σήμερον εἰς τὴν κοινὴν γνώμην τῆς Ἑλληνικῆς ἐπαρχίας, ὅτι ναὶ μὲν ἐφαρμόζομεν τὴν ἀποκέντρωσιν, ἀλλὰ τὰ θέματα δὲν θὰ λύωνται ἐπὶ τόπου ἀλλὰ θὰ πᾶνε εἰς μίαν ἄλλην διοικητικὴν μονάδα, ἡ ὁποία θὰ λέγεται διοίκησις καί, ὅτι συνεπῶς ὁ πολίτης, ἀντὶ νὰ ἐπιλύῃ τὰς ὑποθέσεις του εἰς τὸ κέντρον, θὰ ἀναγκάζεται νὰ μετακινῆται πρὸς τὴν ἕδραν τῆς εὐρυτέρας μονάδος, τότε θὰ σᾶς ἀπαντήσῃ ὁ Ἕλλην πολίτης ὅτι, κύριοι, ἐγὼ τὶ ἔχω ἐξ αὐτῆς τῆς νέας μεταρρυθμίσεως τῆς διοικητικῆς ἀποκεντρώσεως ἀποκερδίσει; Κατὰ τὶ διευκολύνθην; Κατὰ τίποτε. Ἰδοὺ λοιπόν, ὅτι κατ’ ἀντιστοιχίαν, ἡ παραδοχὴ ἀπὸ τὴν κοινὴν γνώμην τῆς Ἑλλάδος καὶ τῶν ἐπαρχιῶν εἰδικῶς ὡς διοικητικῆς μονάδος τοῦ Νομοῦ, δὲν εἶναι μόνον θέμα παραδόσεως, ἀλλὰ εἶναι θέμα καὶ πολιτικὸν καὶ πρακτικόν. Βεβαίως, δύναται νὰ ἀντικρουσθῇ, ὅτι ὑπάρχουν καὶ Νομοί, οἱ ὁποῖοι λόγῳ τῆς ἐκτάσεώς των εἶναι πολὺ μικροὶ καί, ὅτι ἐπ’ αὐτῶν τῶν μικροτέρων κατ’ ἔκτασιν καὶ κατὰ περιεχόμενον Νομῶν, θὰ ἔπρεπε νὰ εἶχεν εὑρεθῆ ἕνας τρόπος, ἡ ἀποκέντρωσις νὰ περιλάβῃ πλείονας ἀπὸ αὐτοὺς τοὺς μικροὺς Νομούς. Ἀλλά, ἐὰν τὸ νομοσχέδιον καὶ ὁ προτείνων τοῦτο ὑπουργός, ὑπῆρξεν ἐπιτυχὴς εἰς τὸν καθορισμὸν ὡς διοικητικῆς μονάδος διὰ τὴν ἀποκέντρωσιν τοῦ Νομοῦ, δὲν νομίζω, ὅτι αὐτὸ εἶναι ἀρκετὸν διὰ νὰ εἶναι δυνατὸν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο περαιτέρω νὰ τύχῃ πρακτικῆς ἐφαρμογῆς. Καὶ ἐξηγοῦμαι. Δὲν εἶναι ἐπαρκές, ὅτι καθορίζεται ὁ Νομός, ὡς διοικητικὴ μονάς. Χρειάζεται καὶ κάτι ἄλλο. Χρειάζεται, καὶ αἱ ὑπηρεσίαι, αἱ ὁποῖαι ἔχουν ἤδη, κατὰ κάποιαν ἔννοιαν ἀποκεντρωθῆ, ὡς π.χ. ἡ Ὑγειονομικὴ Ὑπηρεσία, νὰ ταυτισθῇ ἡ ἀποκέντρωσίς των, μὲ τὰς διοικητικὰς μονάδας τῶν Νομῶν. Καὶ ἐξηγοῦμαι. Ἂς ὑποθέσωμεν, ὅτι τὸ παρὸν νομοσχέδιον ἐψηφίσθη καὶ θὰ τεθῇ ἐν ἰσχύϊ, ἅμα τῇ ἐκδόσει τῶν σχετικῶν, ὑπ’ αὐτοῦ προβλεπομένων Βασ. Διαταγμάτων. Καὶ ἂς εἴπωμεν, ὅτι ὑπάρχει πολίτης εἰς ἐπαρχίας τινάς, ὁ ὁποῖος ἔχει μίαν διαφορὰν μὲ τὸ Ὑπουργεῖον Προνοίας. Κατὰ τὴν ἀποκεντρωτικὴν ἔννοιαν, τὴν ὁποίαν ἔχει λάβει τὸ Ὑπουργεῖον αὐτό, τὴν στιγμὴν αὐτήν, πάλιν δὲν θὰ ἐπιλυθῇ ἡ ὑπόθεσίς του τοπικῶς. Πάλιν θὰ ἀναγκασθῇ νὰ προστρέξῃ, εἰς τὴν ἐν λόγῳ τῆς καθ’ ὕλην γενομένης ἀποκεντρώσεως, εἰς τὴν ἕδραν ὅπου ὑπάρχει ἡ ἐγκατάστασις τῆς ἀποκεντρωμένης διοικητικῆς μονάδος. Ἄρα, διὰ νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἐπιτυχῶς ἐπελέγη ὁ Νομὸς ὡς βασικὴ μονὰς τῆς διοικητικῆς ἀποκεντρώσεως, δὲν ἀρκεῖ ἁπλῶς νὰ θεσπισθῇ αὐτὸ ὑπὸ τοῦ νόμου, ἀλλὰ χρειάζεται καὶ ἡ καθ’ ὕλην ἀποκέντρωσις νὰ παρακολουθήσῃ τὴν διοικητικὴν μονάδα τῶν Νομῶν. Τόσον δὲ εἶναι ἀληθές, ὅτι ὁ Νομὸς ὀρθῶς ἐπελέγη, ὥστε εἰς τὴν εἰσηγητικήν του ἔκθεσιν ὁ κ. ὑπουργὸς λέγει, ὅτι ἀντιτίθεται εἰς τὰ ἐνδιάμεσα διοικητικὰ κλιμάκια, ὅπως κατὰ τὴν γνώμην του θὰ ἦσαν αἱ Γεν. Δ)σεις, ἐὰν διετηροῦντο. Πράγματι, ἡ ἄποψις αὐτή, ἔχει περιεχόμενον. Ἂς ὑποθέσωμεν, ὅτι ἦτο εὐρυτέρα ἡ διοικητικὴ μονὰς ἀποκεντρώσεως. Τότε θὰ εὑρίσκετο ὁ Ἕλλην πολίτης πρὸ ἐνδιαμέσων κλιμακίων. Δὲν θὰ εἶχε ρυθμιστικὴν ἐξουσίαν τὸ Κέντρον, ἀλλὰ θὰ εἶχε ρυθμιστικὴν ἁρμοδιότητα, καὶ ἡ ἐνδιάμεσος διαιτητικὴ μονάς. Ἐπιτυχὴς ἑπομένως, ὑπῆρξεν εἰς τὸ πρῶτον σημεῖον, ἡ προσπάθεια τοῦ Κυβερνητικοῦ νομοσχεδίου, καθορίζοντος τὸν Νομὸν ὡς διοικητικὴν μονάδα. Ἀλλά, θὰ πρέπει νὰ συμπληρωθῇ αὕτη καὶ μὲ μίαν καθ’ ὕλην ἀντίστοιχον ἀποκέντρωσιν, τῶν ὅσων τοὐλάχιστον εἶναι ἐν ἀποκεντρώσει, μέχρις ἑνὸς σημείου διοικητικῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Κράτους. Δευτέρα βάσις τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, εἶναι ὡς λέγομεν ἡμεῖς ἐν τῇ νομικῇ ἐπιστήμῃ, ἡ θέσπισις τῶν τεκμηρίων τῆς ἁρμοδιότητος ὑπὲρ τοῦ Νομάρχου, ὅτι δηλαδὴ ἁρμόδιοι πρὸς ἐπίλυσιν πάσης φύσεως ὑποθέσεως, εἶναι ὁ Νομάρχης, ἐκτὸς τῶν περιπτώσεων ἐκείνων, ὅπου δι’ ἰδίας διατάξεως τοῦ ἔχουν ἀφαιρεθῆ αἱ ἁρμοδιότητες καὶ ἔχουν παραμείνει ὑπὲρ ἄλλων διοικητικῶν ὀργάνων. Κύριοι βουλευταί, νομίζω, ὅτι εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ἐπίσης τὸ Κυβερνητικὸν νομοσχέδιον ὑπῆρξεν ἐπιτυχές, διότι πέραν τῆς διαδικασίας ποὺ κάθε σχέδιον νόμου πρέπει νὰ ἀκολουθήσῃ διὰ νὰ ψηφισθῇ καὶ πέραν τῆς νομικῆς ἰσχύος ἑνὸς νόμου, ἡ ἀξία ἑνὸς θεσμοῦ, εἶναι συνάρτησις τῆς περὶ αὐτὸν κοινῆς συνειδήσεως. Ἡ κοινὴ συνείδησις, ὡς γενεσιουργὸς αἰτία τοῦ δικαίου, εἶναι πολὺ ἰσχυροτέρα ἀπὸ τὰς τυπικὰς νομοθετικὰς πράξεις, τὰς ἑκάστοτε γενομένας κατὰ τὰς προβλέψεις τοῦ Συντάγματος. Ἐξ αὐτῆς τῆς γενικῆς ἀρχῆς ὁρμώμενος, μεταφέρομαι, διὰ νὰ δώσω καὶ πάλιν τὸ τεκμήριον ἁρμοδιότητος, ὑπὲρ τοῦ Νομάρχου. Καὶ διατί; Ὀρθῶς τώρα ἐγένετο μία ἀπόπειρα περὶ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς ἀποκεντρώσεως. Τὰς γενικὰς ἀρχὰς τῆς ἀποκεντρώσεως καὶ αὐτοδιοικήσεως, ἔδωσε τὸ Σύνταγμα τοῦ 1927 εἰς τὰ ἄρθρα 107 καὶ 108. Ἐπὶ πλέον καὶ τὸ νῦν ἐν ἰσχύϊ Σύνταγμα, εἰς τὸ ἄρθρον 99, θέτει τὰ γενικὰ πλαίσια τῆς ἀποκεντρώσεως καὶ αὐτοδιοικήσεως. Ὁ Ἕλλην, λοιπόν, πολίτης, ὁ ὁποῖος ἐπιθυμεῖ νὰ ἴδῃ τὴν ἀποκέντρωσιν πρακτικῶς ἐφαρμοζομένην, δὲν θέλει νὰ βλέπῃ τὰς ἁρμοδιότητας ποὺ δίδονται εἰς τὸν Νομάρχην, διότι τότε ἀσφαλῶς θὰ ὑπάρχουν ἀμφισβητήσεις, ἀλλὰ θέλει νὰ γνωρίζῃ, ὅτι πᾶσα ἁρμοδιότης ἀνήκει εἰς τὸν Νομάρχην, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ μείζων Κυβερνητικὴ αἰτία, διὰ νὰ εἶναι τινὲς ἐξ αὐτῶν εἰς τὸ κέντρον, διότι οὕτω, εἶναι πολὺ περισσότερον εὔκολον νὰ γίνῃ δεκτὸν ὑπὸ τῆς κοινῆς γνώμης, ὅτι ὑπ’ αὐτὰς τὰς συνθήκας ἐφαρμόζεται ἡ ἀποκέντρωσις, παρὰ ἐὰν τεθοῦν αἱ ἁρμοδιότητες τοῦ Νομάρχου διαρκῶς, ὑπὸ ἀμφισβήτησιν. Καὶ διὰ νὰ ἀποδείξω τὴν πρακτικὴν αὐτὴν ἄποψιν, θὰ σᾶς εἴπω τὸ ἑξῆς: Ὅταν ὑπάρχῃ τὸ τεκμήριον τῆς ἁρμοδιότητος ὑπὲρ τοῦ Νομάρχου, οὐδέποτε εἶναι δυνατὸν ὁ Ἕλλην πολίτης νὰ ἀμφισβητήσῃ ὅτι ὀρθῶς ἀφαιροῦνται ἀπὸ τὰς ἁρμοδιότητας αὐτοῦ, τὰ θέματα τὰ ἀφορῶντα π.χ. τὴν Ἐθνικὴν Ἄμυναν ἢ τὴν Δικαιοσύνην. Ἐὰν ἀντιστρόφως, εἴπητε, ὅτι δίδετε αὐτὰς τὰς συγκεκριμένας ἁρμοδιότητας εἰς τὸν Νομάρχην, ἀνατρέπετε τουτέστι, τὸ τεκμήριον τῆς ἁρμοδιότητος τοῦ Νομάρχου, καὶ τό θέτετε ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως. Τότε, θὰ ἐξακολουθήσῃ ἔντονος, ὁ ἄλλοτε σημειωθεὶς κλονισμὸς τῆς κοινῆς γνώμης τῆς ἐπαρχίας, περὶ τῶν πραγματικῶν διαθέσεων τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν ἀποκέντρωσιν. Αὐτὴ εἶναι ἡ κυριωτέρα αἰτία, διὰ τὴν ὁποίαν πιστεύω, ὅτι διὰ νὰ ὑπάρξῃ τὸ νομοσχέδιον πέραν τοῦ γράμματος καὶ τοῦ κειμένου αὐτοῦ, διὰ νὰ δυνηθῇ δηλαδὴ νὰ κατακτήσῃ τὴν κοινὴν συνείδησιν, ἡ ὁποία καὶ ὡς γενεσιουργὸς αἰτία θεσμῶν ὡς καὶ διατηρήσεως θεσμῶν εἶναι μείζονος ἀξίας, ὀρθῶς καὶ εἰς τὴν δευτέραν αὐτὴν βάσιν τὸ Κυβερνητικὸν νομοσχέδιον, ἔθεσε τὸ τεκμήριον ἁρμοδιότητος ὑπὲρ τοῦ Νομάρχου. Τρίτη βάσις τοῦ νομοσχεδίου εἶναι τὸ Νομαρχιακὸν Συμβούλιον. Ἠλέγχθη ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ἡ σύνθεσις τοῦ Νομαρχιακοῦ Συμβουλίου, δὲν ἀποβλέπει ἐπαρκῆ ἐκπροσώπησιν λαϊκῶν μελῶν, ἅτινα θὰ μετάσχουν κατόπιν τῆς ἐκλογικῆς διαδικασίας, τὴν ὁποίαν προβλέπει τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον. Καὶ θὰ ἠδύνατό τις νὰ διατυπώσῃ, πολλὰς ἀντιρρήσεις περὶ τοῦ περιωρισμένου ἀριθμοῦ. Αἱ ἀντιρρήσεις αὗται κατευθύνονται ἐναντίον μιᾶς φράσεως τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅστις λέγει τὰ ἀκόλουθα: «Διὰ τοῦ θεσπισθέντος μέτρου τῆς συμμετοχῆς τῶν αἱρετῶν μελῶν εἰς τὸ Νομαρχιακὸν Συμβούλιον, ἐθίζονται οἱ πολῖται, νὰ συμμετέχουν εἰς τὴν διαχείρισιν περισσοτέρας σημασίας τοπικῶν ὑποθέσεων....». Ἀξιότιμοι κ. βουλευταί, ἡ διοίκησις τῆς χώρας, δὲν ἀποτελεῖ στίβον ἀθλητικῆς προπονήσεως. Τὶ εἶναι τοῦτο ἐδῶ, ὅτι «ἐθίζονται», ὥστε δηλαδὴ θὰ πρέπει εἰς τὸ σοβαρώτατον θέμα τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως νὰ κάμουν προπόνησιν οἱ Ἕλληνες πολῖται, διὰ τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ μεταχειρισθοῦν τὰς ἐκ τοῦ νόμου, εἰς αὐτούς, διδομένας ἁρμοδιότητας, διὰ νὰ ἐπιτύχῃ ἢ νὰ μὴ ἐπιτύχῃ ἡ ἀποκέντρωσις; Ἐγώ, ὁμολογῶ, ὅτι δὲν ἀντιλαμβάνομαι αὐτὴν τὴν ἔννοιαν. Ἢ ὑπάρχουν ὡρισμένοι πολῖται, οἵτινες ἐκ τῆς, ἂν θέλετε ἐπιστημονικῆς των καταρτίσεως καὶ τῶν λοιπῶν προσόντων των, κοινωνικῶν καὶ ἄλλων εἶναι εἰς θέσιν ἐπιτυχῶς νὰ προαγάγουν τὸν θεσμὸν τῆς διοικητικῆς ἀποκεντρώσεως, ὡς μέλη τῶν Νομαρ. Συμβουλίων, ἢ δὲν ὑπάρχουν. Ἀλλά, αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, τοῦ νὰ ἀποτελῇ ἡ συμμετοχὴ εἰς τὰ Συμβούλια αὐτὰ προπόνησιν, διὰ τὴν καλυτέραν ἐφαρμογὴν τῆς διοικήσεως, ἀξιότιμε κ. ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, διὰ τὴν ἰδικήν μου τοὐλάχιστον, καὶ νομικὴν καὶ πολιτικὴν σκέψιν, εἶναι ἀπαράδεκτον. Εἴπομεν, λοιπόν, κ. βουλευταί, ὅτι μὲ ὡρισμένας ἐπιφυλάξεις καὶ ὡρισμένας παρατηρήσεις, αἱ τρεῖς πρῶται βάσεις, τοῦ ὑπό κρίσιν νομοσχεδίου, δέον νὰ θεωρηθῶσιν κατὰ τὴν ἰδικήν μας γνώμην, ὡς ὀρθῶς τεθεῖσαι, εἰς τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον νόμου, ὑπὸ τοῦ προτείναντος τοῦτο ἀξιοτίμου ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργοῦ. Τώρα, ἂς εἰσέλθωμεν καὶ εἰς ὡρισμένας παρατηρήσεις, αἵτινες κατὰ τὴν κρίσιν μου καὶ ἐποικοδομητικαὶ τοῦ νομοσχεδίου θὰ εἶναι, ἀλλὰ αἱ ὁποῖαι οὐσιαστικῶς, περιλαμβάνουν τὰς βασικάς μας ἀντιρρήσεις, ἔναντι τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου. Ὑπεστηρίχθη ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, ὅτι ὁ ἐκπρόσωπος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν διοικητικὴν μονάδα, δηλαδὴ ὁ Νομάρχης, πρέπει νὰ εἶναι ἀμετάκλητος, δηλαδὴ νὰ μὴ ἐξαρτᾶται ὁ διορισμός του καὶ ἡ ἀπόλυσίς του ἀπὸ τὴν θέλησιν τῆς Κεντρικῆς Κυβερνήσεως. Ἡ ἄποψις αὐτή, ὑπεστηρίχθη διὰ πολλῶν θεωρητικῶν ἐπιχειρημάτων. Ὁ ἔχων τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλῇ τὴν στιγμὴν αὐτὴν πρὸς ὑμᾶς, κατὰ τὴν σχετικὴν συζήτησιν τοῦ νόμου περὶ Νομαρχῶν, ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, πέρυσιν ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως, διὰ μακρῶν εἶχεν ἀναπτύξει τοὺς οὐσιαστικοὺς καὶ νομικοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους ἀνεπιφυλάκτως τάσσεται ὑπὲρ τοῦ μετακλητοῦ Νομάρχου. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ καταχρασθῶ τῆς ὑπομονῆς σας, διὰ νὰ ἀναπτύξω τὴν τότε ἐκτεθεῖσαν ἐκ μέρους μου, ἐνώπιόν σας ἐπιχειρηματολογίαν. Ἐν συνόψει ὅμως δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω τοῦτο. Ἡ ἀξία — καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ κυρία ἀξία, κατὰ τὴν γνώμην μας τῆς διοικήσεως εἰς τὰς δημοκρατικὰς καὶ τὰς κοινοβουλευτικὰς χώρας— εἶναι ὁ ἔλεγχος. Ἔλεγχος δέ, δὲν εἶναι, ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ὁ ἔλεγχος τῆς νομιμότητος τῶν πράξεων, διότι παράνομοι πράξεις, εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι κολάσιμοι καὶ νὰ τιμωρῶνται εἰς οἱονδήποτε πολίτευμα καὶ εἰς οἱονδήποτε καθεστώς. Ὁ ἔλεγχος τῆς σκοπιμότητος τῶν πράξεων, αὐτὸς εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος δίδει περιεχόμενον εἰς τὴν οὐσιαστικὴν δημοκρατικὴν διακυβέρνησιν μιᾶς χώρας. Καὶ τῆς σκοπιμότητος τῆς διοικήσεως ὁ ἔλεγχος, ὅσον ἀφορᾷ τὴν Κεντρικὴν διοίκησιν, ἀσκεῖται κύριοι βουλευταὶ ὑφ’ ὑμῶν. Οἱ ἀξιότιμοι κύριοι ὑπουργοὶ τῶν Κυβερνήσεων, τῶν ἑλληνικῶν καὶ ἐξαρτοῦν τὴν παραμονήν των εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἀπὸ τὴν ἰδικήν σας θέλησιν ἀλλὰ καὶ ἐλέγχονται διὰ τὰς πράξεις των, διὰ τὴν σκοπιμότητα αὐτῶν, ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν. Ὡς γνωστόν, διὰ τὴν νομιμότητα, ἐλέγχονται ἀπὸ τὴν τακτικὴν δικαιοσύνην κατὰ τὸν περὶ εὐθύνης ὑπουργῶν νόμον. Κατὰ ποίαν λογικὴν τάξιν σκέψεων, εἶναι δυνατόν, ὁ μὲ ὑπουργός, τοῦ ὁποίου, διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου — οἱοσδήποτε καὶ ἂν εἶναι — θὰ ἀφαιρέσωμεν πολλὰς ἁρμοδιότητας, διότι ἂν δὲν τὰς ἀφαιρέσωμεν, δὲν ἐφαρμόζεται τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον, ὁ ὑπουργός, λοιπόν, λέγω, ὁ ὁποῖος θὰ ἔχῃ τοῦ λοιποῦ — ἐὰν ἐφαρμοσθῇ τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον — ὀλιγωτέρας ἁρμοδιότητας ἀπὸ ἃς εἶχε πρὸ τῆς ψηφίσεως τοῦ νόμου αὐτὸς μὲν θὰ τελῇ ὑπὸ τὸν συνεχῆ ἔλεγχον τῆς Βουλῆς διὰ τὴν σκοπιμότητα τῶν πράξεων αὐτοῦ ἀπὸ ὑμᾶς, ὁ δὲ ἀμετάκλητος, ἐὰν ἦτο, Νομάρχης, δὲν θὰ τελῇ ὑπὸ ἔλεγχον ἐπὶ τῆς σκοπιμότητος τῶν πράξεών του. Διότι αὐτὸς θὰ ἠδύνατο, ἐφαρμόζων τοὺς νόμους τὴν διακριτικήν του ἐξουσίαν, νὰ ἐφαρμόζῃ ὡς νομίζει, δὲν τελεῖ δὲ ὑπὸ τὴν συνεχῆ, ὑπὸ τὴν βεβαίαν παρακολούθησιν καὶ τὸν ἔλεγχον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ὅπως συμβαίνει μὲ τοὺς τοῦ Κέντρου πρώτους διατάκτας τῆς πολιτείας, ὅπως εἶναι οἱ ὑπουργοί. Ἐπειδὴ δὲ ἐγὼ δὲν δέχομαι ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ κατανομὴ εὐθύνης, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ὅτι ὁ Νομάρχης νὰ εἶναι ἀνεύθυνος, διὰ ταῦτα, ἐπαναλαμβάνω, καὶ πρὸ ἑνὸς ἔτους εἶχον, πολὺ ἐκτενέστερον ὑποστηρίξει τὴν ἀνάγκην ὅπως εἰς τὸν βωμὸν τῆς ἑνιαίας κυβερνητικῆς εὐθύνης διὰ τὴν σκοπιμότητα τῶν πράξεων τῆς διοικήσεως ὁ ἐκπρόσωπος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν ἐπαρχίαν, εἰς τὴν διοικητικὴν μονάδα, δηλαδὴ ὁ Νομάρχης, νὰ εἶναι μετακλητὸς καί, συνεπῶς, ὁ ἁρμόδιος ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργός, κυρίως συνυπεύθυνος διὰ τὴν σκοπιμότητα τῶν πράξεων τοῦ Νομάρχου ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Δὲν δέχομαι ὅτι εἶναι δυνατὸν ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν μιᾶς κοινοβουλευτικῆς Κυβερνήσεως, ἐλεγχόμενος ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν διὰ τυχὸν παραλείψεις ἢ πράξεις κακῆς σκοπιμότητος τοῦ Νομάρχου, νὰ δύναται νὰ προβάλῃ τὸ ἐπιχείρημα ὅτι «κύριοι, ὁ Νομάρχης δὲν εἶναι ἀπολυτέος, διότι δὲν εἶναι μετακλητός». Τότε, θὰ ἔχωμεν δύο μορφὰς εὐθύνης κοινοβουλευτικὴν καὶ πολιτικήν, διὰ τὴν σκοπιμότητα τῶν πράξεων, ἥτις διφυὴς μορφὴ τῆς εὐθύνης, δι’ ἐμὲ εἶναι, οὐσίᾳ καὶ φύσει, καὶ ἀντισυνταγματικὴ καὶ ἀπαράδεκτος. Ἀλλ’ ἐὰν εἶναι ἀληθές, ὅτι ὁ Νομάρχης ὀφείλει νὰ εἶναι μετακλητός, κ. ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν πιστεύσατέ με ὅτι, μὲ καλόπιστον κριτικὴν τοῦ νομοσχεδίου, δὲν ἔχω τὴν γνώμην ὅτι θὰ δυνηθῆτε νὰ συγκεντρώσητε τὸν ἐπαρκῆ ἀριθμὸν ἱκανῶν ἀνθρώπων, ἵνα τοὺς ἀναθέσητε τὰ καθήκοντα τοῦ Νομάρχου, ὅπως τοὐλάχιστον πρέπει νὰ εἶναι διὰ νὰ δύναται νὰ λάβῃ μίαν οὐσιαστικωτέραν μορφήν, μία πραγματικότητα ἡ διοικητικὴ ἀποκέντρωσις. Γνωρίζω κάλλιστα, ὅτι εἰς τὸ ἐπιχείρημα περὶ τῆς περιωρισμένης ἱκανότητος τῶν ἐκπροσώπων τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν ἐπαρχίαν, δηλαδὴ τῶν Νομαρχῶν, ὑπάρχει ἡ γνωστὴ ἀντίκρουσις, ἡ ὁποία λέγει ὅτι, ἐν ᾗ περιπτώσει ἐφαρμοσθῇ ἡ ἀποκέντρωσις εἰς αὐτὴν τὴν ἔκτασιν, ὅτι δὲν εἶναι τὰ προβλήματα τόσον πολύπλοκα καὶ τόσον μεγάλα, ὥστε νὰ χρειάζωνται εἰδικαὶ γνώσεις καὶ εἰδικαὶ ἱκανότητες τῶν Νομαρχῶν. (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Βʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Γ. ΠΛΑΤΗΣ). Θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐπιμείνω ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ καὶ νὰ τοῦ εἴπω ὅτι τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι ἔτσι. Διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου — ἐὰν ἐφαρμοσθῇ — δίδονται εἰς τοὺς Νομάρχας μείζονες ἁρμοδιότητες αἱ ὁποῖαι, κατὰ τὴν κρίσιν λογικευομένου ἀνθρώπου, προϋποθέτουν καὶ βασικῶς ἕνα ὡρισμένον ἐπίπεδον ἐπιστημονικῆς καταρτίσεως. Φέρ’ εἰπεῖν καὶ ἐπὶ παραδείγματι ἂς ὑποθέσωμεν ὅτι ὁ ἐκπρόσωπος τῆς Κυβερνήσεως ἐν τῇ περιφερείᾳ, ἀσκῶν ὡρισμένας δημοσιονομικὰς ἁρμοδιότητας, ποὺ τυχὸν θὰ τοῦ παραχωρηθοῦν, θὰ σκεφθῇ μίαν ἡμέραν νὰ θεσπίσῃ ἕνα τέλος ἢ ἕνα ἄμεσον ἢ ἕνα ἔμμεσον φόρον, ἀνεξαρτήτως τοῦ ὅτι ἡ κατάταξις τοῦ φόρου εἰς ἀμέσους καὶ ἐμμέσους σήμερον δὲν ἀναγνωρίζεται ὑπὸ τῆς ἐπιστήμης πλὴν ὅμως ὑπάρχουν ἄλλαι κατηγορίαι. Πῶς θέλετε νὰ μὴ ἔχῃ καὶ ὡρισμένας γνώσεις δημοσιονομικάς; Δὲν εἶναι ἁπλῆ ἡ ὑπόθεσις τῆς θεσπίσεως ἑνὸς τέλους ἢ ἑνὸς τοπικοῦ φόρου. Ἔχει ἄμεσον ἀντίκτυπον ἐπὶ τῶν τιμῶν, ἐπὶ τῆς παραγωγῆς, ἐπὶ τοῦ ἂν πρόκειται νὰ παραθέσωμεν ἢ ὄχι ἀμέσως ἢ ἐμμέσως ἐμπόδια εἰς τὴν παραγωγικὴν διαδικασίαν. Αὐτὰ προϋποθέτουν μίαν προπαίδευσιν. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἕνας ἄνθρωπος ἀνίδεος αὐτῶν τῶν πραγμάτων νὰ ἔχῃ τὰς ἁρμοδιότητας καὶ νὰ μὴ ἔχῃ τὸ ἐπιστημονικὸν ὑπόβαθρον διὰ νὰ δύναται νὰ κρίνῃ τί ὀφείλει καὶ τὶ πρέπει καὶ τὶ συμφέρει νὰ πράξῃ. Περαιτέρω, ὁ Νομάρχης οὐσιαστικῶς καλεῖται νὰ τάμῃ διαφοράς, νὰ ρυθμίσῃ ἀντικρουόμενα συμφέροντα καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἔχῃ εἴδησιν, στοιχειώδη εἴδησιν, τῶν βασικῶν ἀρχῶν τοῦ δικαίου. Δυνατὸν νὰ μὴ γνωρίζῃ τὴν νομικὴν ἐπιστήμην οὐδὲ καὶ τὰς βασικὰς αὐτῆς ἀρχάς. Ἐν τούτοις τοῦ δίδονται ἁρμοδιότητες διὰ νὰ τάμῃ συνεχῶς διαφοράς. Θὰ ἔλεγον λοιπὸν ὅτι καλοπροαίρετος εἶναι ἡ προσπάθεια τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἰδικῶς τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, Ἀλλὰ ὅταν εἰς τὴν ἱεραρχίαν τῆς Διοικήσεως, διὰ πᾶσαν περίπτωσιν ζητοῦνται ὡρισμένα προσόντα διὰ τὸν Νομάρχην δὲν θὰ ὑπάρχουν ποτὲ προσόντα. Θὰ δύναται δηλαδὴ πᾶς τις νὰ διορίζεται Νομάρχης ἀρκεῖ νὰ ἔχῃ ἰδιαιτέρους κομματικοὺς δεσμοὺς μὲ τὴν ἑκάστοτε Κυβέρνησιν. Καλοὶ εἶναι οἱ κομματικοὶ δεσμοί, ἐγὼ δὲν τοὺς ἀπορρίπτω. Προηγουμένως ὡμίλησα καὶ εἶπον ὅτι τάσσομαι ἀνεπιφυλάκτως ὑπὲρ τοῦ μετακλητοῦ Νομάρχου. Νὰ μὴ ἔχῃ ὅμως ὁ Νομάρχης παντελῆ ἄγνοιαν ὡρισμένων βασικῶν ἀρχῶν τῆς ἐπιστήμης τῆς Διοικήσεως καὶ τῆς οἰκονομίας, ὅταν καλῆται νὰ τὰς ἐφαρμόσῃ. Δὲν εἶναι δὲ ἐπαρκές, ὅτι ἐναπόκειται τὸ θέμα τοῦτο εἰς τὴν δικαίαν κρίσιν τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἔχομε πολλὰ παραδείγματα καὶ ὑποθέτω καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν θὰ φαντασθῇ ὅτι αὐτὸ τὸ ὁποῖον θὰ εἴπω τώρα στρέφεται προσωπικῶς ἐναντίον του. Κάθε ἄλλο. Ἔχομεν λέγω ἄπειρα παραδείγματα εἰς τὴν Ἑλλάδα ὅπου δὲν ἐγένετο ἡ ὄντως ἐπιμεμελημένη ἐκείνη ἔρευνα τοῦ συνδυασμοῦ καὶ τοῦ ἰδεολογικοῦ καὶ τοῦ κομματικοῦ προσανατολισμοῦ τοῦ Νομάρχου, ἀλλὰ καὶ μὲ τὴν ὑποκειμενικήν του ἱκανότητα δηλαδὴ καὶ μὲ τὰ ἐπιστημονικά του ἐφόδια. Καὶ ἐὰν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν λάβῃ εἰδικῶς καὶ στεγανῶς καθωρισμένα μέτρα ὄχι μόνον διὰ νὰ ἐξεύρῃ τοὺς καταλλήλους Νομάρχας, διὰ νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον αὐτόν, ἀλλὰ καὶ διὰ νὰ τοὺς ἐπιλέξῃ καὶ βάσει ἀκόμη τῆς ἐπιστημονικῆς των καταρτίσεως ἂς εἶναι βέβαιος ὅτι καλὸν μὲν εἶναι τὸ νομοσχέδιόν του ἀλλὰ ἐπὶ ματαίῳ ἠσχολήθη καὶ διὰ νὰ τὸ ἐκπονήσῃ, διότι κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν δὲν θὰ ἀποδώσῃ τοὺς καρποὺς τοὺς ὁποίους ἀναμένει. Καὶ τώρα, κύριοι βουλευταί, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε — διότι αὐτὸ εἶναι τὸ λεπτότερον σημεῖον τῆς ἐρεύνης καὶ κρίσεως ἐπὶ τοῦ ὅλου θέματος τῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ τῆς ἀποκεντρώσεως — νὰ σᾶς ἀπασχολήσω ὀλίγον μὲ τὴν πλευρὰν τὴν δημοσιονομικήν. Ἀξιότιμοι κύριοι, διοικητικὴ ἀποκέντρωσις ἢ καὶ αὐτοδιοίκησις εἴτε καθ’ ὕλην, εἴτε κατὰ σύνολον δὲν νοεῖται ἄνευ τῆς ἀντιστοίχου καὶ παραλλήλου δημοσιονομικῆς τοιαύτης. Ἐὰν δηλαδὴ δὲν ὑπάρχει καὶ ταὐτόχρονος δημοσιονομικὴ ἀποκέντρωσις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ ὄχι αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον ἀλλὰ καὶ τὸ ἰδεῶδες ἐκεῖνο νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον θὰ προέβλεπε περὶ διοικητικῆς ἀποκεντρώσεως. Εἰς τὸ θέμα τὸ δημοσιονομικόν, προκύπτουν τοσαῦται δυσχέρειαι ὥστε εἰς χώρας πολὺ περισσότερον προηγμένας τῆς ἰδικῆς μας, ἡ ἀποκέντρωσις ἔλαβε τὴν μορφὴν τῆς αὐτοδιοικήσεως ἀκριβῶς διότι δημοσιονομικὴ ἀποκέντρωσις δὲν ἦτο δυνατὸν ἐπιτυχῶς νὰ ἐφαρμοσθῇ. Καὶ ἐξηγοῦμαι: Παίρνομεν παράδειγμα τὴν Ἀγγλίαν. Ἐκεῖ, ὅπως γνωρίζετε, ἡ αὐτοδιοίκησις ἔχει κάμει, πράγματι, ἁλματώδεις προόδους. Δὲν εἶναι μόνον εἰς τὰ θέματα τὰ ἐκπαιδευτικὰ πλήρης, δὲν εἶναι μόνον εἰς τὰ θέματα τὰ συγκοινωνιακὰ πλήρης ἀλλὰ εἶναι ἀκόμη καὶ εἰς τὰ θέματα τῆς ἀσφαλείας καὶ εἰς τὰ θέματα τῆς Δικαιοσύνης. Διότι ἀκόμη καὶ οἱ Εἰρηνοδίκαι εἰς τὴν Ἀγγλίαν ἐκλέγονται κατὰ περιφερείας ἀπ’ εὐθείας ἀπὸ τὸν λαόν. Ἔχομεν λοιπὸν ἐκεῖ πράγματι κατ’ ἔκτασιν τὴν ἐφαρμογὴν τῆς αὐτοδιοικήσεως. Διατὶ τῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ ὄχι τῆς ἀποκεντρώσεως; Διότι ἀκριβῶς ἐπειδὴ ἡ ἀποκέντρωσις ἡ δημοσιονομική, ἦτο δυσχερεστάτη. Ἐπροτίμησαν οἱ ὑπερπροηγμένοι εἰς τὴν Διοίκησιν Ἄγγλοι νὰ ἀκολουθήσουν τὸν δρόμον τῆς αὐτοδιοικήσεως, ὁπότε ταὐτοχρόνως συνδυάζεται ὁ θεσμὸς καὶ μὲ τοὺς τοπικοὺς ἐκείνους πόρους τοὺς ἀπαραιτήτους διὰ νὰ σταθῇ ἡ αὐτοδιοίκησις.

§27Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ὑποθέτω, κύριε συνάδελφε, ὅτι κακῶς ἀναφέρετε τὸ παράδειγμα τῆς Ἀγγλίας. Διότι, εἰς τὴν Ἀγγλίαν ἡ τοπικὴ αὐτοδιοίκησις προηγήθη τῆς κρατικῆς ἀποκεντρώσεως. Ἡ κρατικὴ ἐξουσία ἐδημιουργήθη καὶ ἐστηρίχθη ἐπὶ τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως οἱ δὲ πόροι τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως ὀφείλονται κυρίως εἰς τοὺς μεγάλους γαιοκτήμονας καὶ τοὺς κόμητας. Ἑπομένως ἔχει μίαν ἱστορικὴν ἐξέλιξιν ὁ θεσμὸς τῆς αὐτοδιοικήσεως εἰς τὴν Ἀγγλίαν, ἀνάλογον τῆς ὁποίας δὲν εὑρίσκει κανεὶς εἰς κανένα ἀπὸ τὰ Εὐρωπαϊκὰ Κράτη. Ἐνῷ ἡ ἀποκέντρωσις ὅπως ἡ Ἰταλική, στηρίζεται ἐπὶ τῆς κρατικῆς ἀποκεντρώσεως. Ἡ Ἰταλικὴ ἀποκέντρωσις, ἐκ τῶν νεωτέρων συστημάτων ἀποκεντρώσεως στηρίζεται ἐπὶ τῆς κρατικῆς ἀποκεντρώσεως καὶ ἔχει περιωρισμένην αὐτοδιοίκησιν, τοὺς δὲ πόρους τῆς αὐτοδιοικήσεως τοὺς παρέχει ἀπὸ τὸν κρατικὸν προϋπολογισμόν, ὅπου ἔχει ἴδιον κεφάλαιον, διότι ἀναμφισβητήτως καὶ ἡ ἀποκέντρωσις ἔχει ἀνάγκην καὶ ἀναλόγου οἰκονομικῆς ἀποκεντρώσεως.

§28Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Εἶναι προφανές, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι δὲν θὰ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ζητήσω συγγνώμην ἀπὸ τὸν διακόψαντά με συνάδελφον, διότι ἐγὼ ἔχω ἐξηγηθῆ καλῶς, διότι ἄλλως δὲν δικαιολογεῖται ἡ διακοπή του. Ἐγὼ δὲν ἠμφισβήτησα τὴν ἱστορικὴν ἐξέλιξιν τοῦ θεσμοῦ εἰς τὴν Ἀγγλίαν. Ἠθέλησα, δι’ ὅσων εἶπον, νὰ θεμελιώσω τὴν ἄποψιν διὰ τίνα λόγον εἰς μίαν χώραν, ὅπου διὰ τοὺς ἱστορικοὺς λόγους τοὺς ὁποίους ἀνέπτυξεν ὁ κ. συνάδελφος, εἰς ἔκτασιν ἐφαρμόζεται ἡ αὐτοδιοίκησις, διὰ τίνα λόγον ἐξακολουθεῖ ἡ προσπάθεια τῆς αὐτοδιοικήσεως νὰ ἐντείνεται καὶ δὲν ὑπάρχει προσπάθεια κρατικῆς ἀποκεντρώσεως καὶ ἠρμήνευσα τὸ φαινόμενον αὐτὸ ὡς ὀφειλόμενον, καθ’ ἃ τοὐλάχιστον ἐγὼ γνωρίζω, εἰς τὰς ἀνυπερβλήτους δυσκολίας αἱ ὁποῖαι ἐφαρμόζονται προκειμένου ἡ ἀποκέντρωσις νὰ συνδυασθῇ καὶ μὲ τὴν δημοσιονομικὴν πλευράν, ἥτις εἶναι ἀπαραίτητος διὰ νὰ δοθῇ περιεχόμενον εἰς τὴν διοικητικὴν ἀποκέντρωσιν. Ταῦτα ἠθέλησα νὰ εἴπω ἀναφερθεὶς εἰς τὰ ἐν Ἀγγλίᾳ συμβαίνοντα καὶ δὲν ἠθέλησα τὸ παράπαν νὰ ἀμφισβητήσω οὔτε καὶ τὴν ἱστορικὴν ἐξέλιξιν, οὔτε καὶ τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι ἐπέβαλον ἐκεῖ τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν, οἱ ὁποῖοι εἶναι αὐτοὶ τοὺς ὁποίους ὁ διακόψας με συνάδελφος ἠθέλησε νὰ σᾶς ἐξηγήσῃ. Γεγονὸς πάντως εἶναι ἀξιότιμοι κύριοι ὅτι ἡ αὐτοδιοίκησις ὡς θεσμὸς στηριζόμενος εἰς τὴν ἐπιτόπιον ἐκλογὴν τῶν Ἀρχόντων καὶ συνδεόμενος μὲ τοπικοὺς πόρους, εἶναι εὐκολώτερον ἐγχείρημα ἀπὸ τὴν δημοσιονομικὴν ἀποκέντρωσιν. Τὸ ὅτι δὲ εἶναι πολὺ εὐκολώτερον ἐγχείρημα ἀπὸ τὴν δημοσιονομικὴν ἀποκέντρωσιν ἀποδεικνύουν καὶ τὰ ἐν Ἑλλάδι ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν ἰσχύοντα, καὶ ἐξηγοῦμαι. Πλειστάκις εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν καὶ ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ἠκούσθησαν ἑκάστοτε διαμαρτυρίαι, διὰ τὴν προνομιοῦχον θέσιν ποὺ ἔχει εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον καὶ γενικώτερον εἰς τὴν διακυβέρνησιν τῆς χώρας, ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Καὶ τί δὲν ἠκούσθη καὶ εἰς τὰς στήλας τοῦ τύπου καὶ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἐναντίον αὐτῆς τῆς προνομιούχου καταστάσεως, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐν Ἑλλάδι καὶ ἀλλαχοῦ, καὶ τὴν ὁποίαν τοῦ δίδει, ἢ μᾶλλον τὴν ἀντλεῖ, ἐκ τοῦ γνωστοῦ ψηφίσματος, τοῦ 1927. Ὅπως ἠξεύρετε, κύριοι, τὸ ψήφισμα τοῦ 1927, προβλέπει, ὅτι διὰ νὰ γίνῃ ἀνάληψις πιστώσεως, οἱουδήποτε Ὑπουργείου, δὲν εἶναι μόνον τὸ θέμα τῆς προηγουμένης ἐγγραφῆς τοῦ κονδυλίου εἰς τὸν εἰδικὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ἀντιστοίχου Ὑπουργείου, ἀλλὰ χρειάζεται καὶ δευτέρα ἔγκρισις ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν. Καὶ ἐναντίον τῆς δευτέρας ἐγκρίσεως τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, πλειστάκις, κύριοι βουλευταί, καὶ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἠγέρθησαν διαμαρτυρίαι. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι καὶ ὅλαι αὐταὶ αἱ διαμαρτυρίαι δὲν ἦσαν, ὄχι μόνον ὀρθαί, ὄχι μόνον δὲν εὐσταθοῦν, ἀλλὰ ἀπέδειξεν καὶ ἡ πρᾶξις, ὅτι παρ’ ὅλας αὐτάς, τὰς κατὰ τοῦ θεσμοῦ αὐτοῦ δηλαδὴ τῆς ἰδιαζούσης θέσεως τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἐπιθέσεις δὲν κατέληξαν εἰς τίποτε καὶ παρέμεινε πάντοτε ἐξαιρετικῶς ἰδιάζουσα ἡ θέσις τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Διατί συμβαίνει αὐτό; Τὸ λέγει, κύριοι βουλευταί, ἡ λέξις «προϋπολογισμός». Ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν πέραν τῶν ἄλλων του ἁρμοδιοτήτων εἶναι καὶ ὁ θεματοφύλαξ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Τί θὰ εἰπῇ προϋπολογισμός; Δὲν θὰ εἴπῃ κανένα πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον εἶναι βέβαιον. Θὰ εἴπῃ ἕνα πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον εἶναι ὑποθετικόν. Ὁ προϋπολογισμὸς δὲν εἶναι δεδομένος, ὁ προϋπολογισμὸς καταρτίζεται ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Ἔχει ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τὴν εὐθύνην τῆς παρακολουθήσεως τῆς ἐκτελέσεώς του. Τόσον δὲ εἶναι βέβαιον, ὅτι ἡ ἐκτέλεσις τοῦ προϋπολογισμοῦ διαφέρει τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὥστε ὑπάρχει καὶ ἡ Συνταγματικὴ διάταξις ἡ ὁποία ὑποχρεώνει ἡμᾶς, κύριοι βουλευταί, τὴν Βουλὴν δηλαδή, νὰ ἐλέγχωμεν καὶ τὸν ἀπολογισμὸν ὁ ὁποῖος διαφέρει τοῦ προϋπολογισμοῦ διότι ἀποτελεῖ τὴν ἐνσάρκωσιν τῆς ἐκτελέσεως τῆς δημοσιονομικῆς ὑποθέσεως, ποὺ εἶναι ὁ προϋπολογισμός. Ἐπειδὴ δὲ τὰ δημοσιονομικὰ προβλήματα δὲν εἶναι ἁπλῆ παρακολούθησις τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, διότι οὗτος ἔχει ἰδιάζουσαν εὐθύνην καὶ εὐθύνην ταὐτοχρόνως διὰ νὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐκτιμᾷ τὴν πορείαν τῶν δημοσίων ἐσόδων καὶ ἐξόδων καὶ ἐνδεχομένως νὰ ἀναστέλλῃ τὴν ἐκτέλεσιν εἰδικῶν προβλέψεων, εἰδικῶν προϋπολογισμῶν, διὰ νὰ συγκρατῇ τὴν ἐν γένει δημοσιονομικὴν πορείαν τοῦ Κράτους. Καὶ ἡ βασικὴ αἰτία τῆς ὑπάρξεως αὐτοῦ τοῦ προνομίου τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, τουτέστι τὸ δικαίωμα τῆς ἐπιγενομένης ἐγκρίσεως ἢ μὴ τῆς ἐκτελέσεως εἰδικῶν πιστώσεων ἀναγεγραμμένων εἰς τοὺς διαφόρους προϋπολογισμούς, παρὰ τὰς διαμαρτυρίας τοῦ τύπου, παρὰ τὰς διαμαρτυρίας τῶν πολιτικῶν κομμάτων, ἡμῶν τῶν πολιτευομένων, παρὰ τὴν ἑκάστοτε δυσφορίαν καὶ τῆς Κυβερνήσεως, παρέμεινεν ἀμετάβλητον ἕως τώρα. Καὶ ἐρχόμεθα ἤδη, κύριοι, νὰ ἐξετάσωμεν, ἐὰν αὐτὴ ἡ κατάστασις ποὺ ἐκ τῶν πραγμάτων ἐπεβλήθη εἰς τὴν ἤδη ἀρκετὰ μακροχρόνιον συνήθειαν τῆς διαχειρίσεως τῶν δημοσιονομικῶν πραγμάτων τῆς χώρας μας ἀπὸ τὸ 1927 καὶ ἐντεῦθεν περίπου ἐπὶ μίαν 30ετίαν, καὶ πλέον, ἰσχύει καὶ ἐν προκειμένῳ; Τὶ γίνεται διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου; Σαφῶς κατὰ τὴν διάταξιν τῆς παραγρ. 5 τοῦ ἄρθρου 9 — αὐτὴν τοὐλάχιστον — ἀνατρέπει καὶ λέγει εἰς τὴν εἰδικὴν παράγραφον τοῦ ἄρθρου 9, παράγραφος 5, τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι ἐκ τοῦ ψηφίσματος τῆς 7 Ἰουνίου τοῦ 1927 «αἱ ἁρμοδιότητες τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἔχουν ἐφαρμογὴν προκειμένου περὶ τῆς ὑπὸ τῶν Νομαρχῶν ἀναλήψεως ὑποχρεώσεων εἰς βάρος τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ. Τολμηρὰ εἶναι ἡ διάταξις. Ἀλλὰ ἐγὼ νομίζω τόσον τολμηρά, ὥστε καὶ ἀνεφάρμοστος. Καὶ ἐδῶ ἀρχίζει πλέον ἡ ἐπικίνδυνος πορεία, τὴν ὁποίαν παίρνει τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον. Δὲν ἀρκεῖ, κύριοι βουλευταί, νὰ ἔχωμεν θεωρητικῶς ἀποκεντρωμένας πιστώσεις εἰς τοὺς διαφόρους Νομάρχας διὰ νὰ ἀντλοῦν τὰς ἁρμοδιότητας ποὺ δίδει ὁ νόμος, πρέπει νὰ δύνανται νὰ τὸ πράξουν. Καὶ διὰ νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ πράξουν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ σταθερότης εἰς τὰ δημόσια οἰκονομικά, καὶ δὲν κομίζω γλαῦκα εἰς Ἀθήνας, λέγων ὅτι εἶναι σύνηθες φαινόμενον εἰς τὴν Ἑλλάδα ἡ ἀνώμαλος ἐξέλιξις τῶν δημοσιονομικῶν πραγμάτων. Καὶ ἀπὸ ἐκεῖ ἀρχίζει πλέον ἡ πρώτη βολὴ κατὰ τῆς οὐσιαστικῆς ἐφαρμογῆς τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου. Καὶ τόσον εἶναι τοῦτο ἀληθές, ὥστε προβλέπει, εὐφυέστατα ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ θὰ γίνῃ εἰς τὴν περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπιβάλλεται ἐκ τῶν πραγμάτων, οὐσίᾳ, νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ ψήφισμα τοῦ 1927, δηλαδὴ νὰ μὴ ἐκτελέσωμεν τοὺς εἰδικοὺς προϋπολογισμοὺς τῶν διαφόρων Νομαρχιῶν καὶ ὅταν ὑπάρχῃ ἀνάγκη νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνασταλῇ ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἐγκεκριμένων πιστώσεων. Δηλαδὴ δέχεται τὴν ὕπαρξιν τοῦ θέματος. Καὶ ἐρωτῶ, ὅταν δέχεται τὴν ὕπαρξιν τοῦ θέματος, διατὶ ἀφαιρεῖ τὴν ἐκτέλεσιν ἐξουσίας, ἀπὸ αὐτὸν τὸν κατ’ ἐξοχὴν ἁρμόδιον, ὁ ὁποῖος δὲν δύναται νὰ εἶναι ἄλλος ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν; Εἶναι, κ. ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, μία ἀντίθεσις, μία ἀντινομία, ἂς εἴπωμεν εἰς αὐτὴν τὴν οὐσίαν τοῦ νομοσχεδίου. Ἐὰν ἡ Ἑλληνικὴ πραγματικότης δὲν σᾶς δίδῃ τὴν εὐχέρειαν τῆς οὐσιαστικῆς καὶ ἄνευ ἀμφισβητήσεως δημοσιονομικῆς ἀποκεντρώσεως, ἐνῷ τὸ νομοσχέδιόν σας εἶναι ἄρτιον, ἀπὸ ἀπόψεως συλλήψεως καὶ διατυπώσεως τῶν γνωμῶν σας, ἔρχεται εἰς σύγκρουσιν μὲ τὴν δημοσιονομικὴν πραγματικότητα τῆς χώρας, ἡ ὁποία θὰ τὸ μεταβάλῃ εἰς ἓν ἱστορικὸν μνημεῖον, ἀλλὰ ὄχι εἰς νομοσχέδιον διοικητικῆς ἀποκεντρώσεως. Εἶχα καὶ μίαν ἄλλην ἀπορίαν ἐντελῶς νομοτεχνικῆς φύσεως καὶ νομίζω ὅτι θὰ ἠμπορέσῃ νὰ μᾶς δώσῃ τὴν ἑρμηνείαν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι μοῦ φαίνεται ὅτι ὑπάρχει μία ἀντινομία εἰς τὸ ἄρθρον 8. Λέγεται ἐκεῖ ὅτι θὰ δύναται ν’ ἀνασταλῇ κατόπιν προσφυγῆς τοῦ ἐνδιαφερομένου ἡ ἐκτέλεσις πράξεως τοῦ Νομάρχου καὶ λέγεται ὅτι ἡ ἀναστολὴ τῆς ἐκτελέσεως δίδεται διὰ 30 ἡμέρας, ἐνῷ ὁ ὑπουργὸς ἀποφασίζει ἐντὸς 60 ἡμερῶν ἐπὶ τῆς προσφυγῆς. Τὸ νὰ λέγωμεν ὅμως ὅτι ὁ ὑπουργὸς ἀναστέλλει ἐπὶ 30 ἡμέρας τὴν πρᾶξιν τοῦ Νομάρχου, ἐνῷ ἀποφασίζει ἐπὶ τῆς προσφυγῆς ἐντὸς προθεσμίας 2 μηνῶν, εἶναι κάτι τὸ ὁποῖον ἐγὼ δὲν τὸ ἀντιλαμβάνομαι.

§29Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Θέλομεν διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς νὰ μὴ εἶναι μακροτέρα ἡ ἀναστολή, θέλομεν νὰ μὴ δύναται ὁ ὑπουργὸς νὰ δώσῃ ἀναστολὴν πλέον τοῦ μηνός, ὥστε νὰ βιασθῇ νὰ ἐκδώσῃ τὴν ἀπόφασίν του.

§30Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὁμολογῶ ὅτι δὲν ἀντελήφθην. Ἴσως δὲν ἔθεσα ὀρθῶς τὸ ἐρώτημά μου. Ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς κατὰ τὴν παράγραφον 3 τοῦ ἄρθρου 8 ὀφείλει νὰ ἀποφασίσῃ ἐντὸς 60 ἡμερῶν ἀπὸ τῆς ὑποβολῆς τῆς προσφυγῆς εἰς αὐτόν. Ὀρθῶς. Δὲν κάμνω κριτικήν, ἂν θὰ τοῦ δώσετε δύο μῆνες ἢ 3 μῆνες ἢ 20 ἡμέρες. Αὐτὸ εἶναι ζήτημα ἰδικῆς σας ἐκτιμήσεως. Ἐφθάσατε εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι ἔπρεπε νὰ τοῦ δώσετε δύο μῆνας, διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ ἀποφασίσῃ ἐπὶ τῆς γενομένης εἰς αὐτὸν προσφυγῆς. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον δὲν ἀντιλαμβάνομαι εἶναι τὸ ἑξῆς: Ἐνῷ τοῦ δίδετε δύο μῆνας τοῦ ὑπουργοῦ προθεσμίαν, διὰ νὰ ἀποφασίσῃ ἐπὶ τῆς προσφυγῆς, τὴν ἀπόφασιν τὴν ὁποίαν ὁ ἐνδιαφερόμενος ἂς εἰποῦμε, ἐφεσιβάλλει ἐνώπιόν του, τὴν θεωρεῖτε ἐκτελεστὴν ἐντὸς 30 ἡμερῶν ἀφ’ ἧς ἐξεδόθη. Δηλαδὴ θὰ ἐκδοθῇ μία ἀπόφασις σήμερον, θὰ ἐκτελεσθῇ ἐντὸς 30 ἡμερῶν, κατὰ τὸ χρονικὸν αὐτὸ διάστημα δὲν θὰ ἔχῃ ἀποφασίσει ὁ ὑπουργός, διότι τοῦ δίδει δύο μῆνας, θὰ δημιουργηθῇ ἡ ἐκ τῆς ἐκτελέσεως τῆς πράξεως πραγματικὴ κατάστασις καὶ θὰ ἔλθῃ κατόπιν ὁ ὑπουργὸς ἐνδεχομένως, δεχόμενος τὴν προσφυγὴν τοῦ ἐνδιαφερομένου νὰ ἀνατρέψῃ μίαν πραγματικὴν κατάστασιν. Μὲ ὀλίγας λέξεις δηλαδὴ δὲν ὑπάρχει ἐναρμόνισις προθεσμιῶν. Διατὶ δὲν λέγετε, ἀναστέλλεται ἡ ἐκτέλεσις τῆς ἀποφάσεως κατὰ τὸ δίμηνον χρονικὸν διάστημα, καθ’ ὃν χρόνον εἶναι ὑποχρεωμένος ν’ ἀποφασίσῃ ὁ ὑπουργός.

§31Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἡ σκέψις τὴν ὁποίαν ἔκαμα, βάσει τῆς ὁποίας κατέληξα εἰς τὸ νὰ δοθῇ ἀναστολὴ μόνον ἑνὸς μηνός, εἶναι διότι θὰ ὑπάρξουν ὑποθέσεις, τῶν ὁποίων ἡ ἀναστολὴ ὅταν εἶναι μικροτέρα, θὰ εἶναι ἄσκοπος ἡ ἀπόφασις τοῦ ὑπουργοῦ. Π. χ. πρόκειται νὰ ἀνοίξῃ ἕνα θερινὸν κέντρον καὶ γίνεται ἡ αἴτησις τὸν μῆνα Ἰούλιον. Ἂν ὑποθέσωμεν ὅτι ὁ ὑπουργὸς πρόκειται νὰ ἀναστείλῃ τὴν ἀπόφασιν ἐπὶ δύο μῆνας, ἡ ἀπόφασις θὰ εἶναι ἐντελῶς περιττή. Ἠθελήσαμεν, λοιπόν, διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς, ἡ ὁποία ἐξετάσθη διὰ μακρῶν καὶ μὲ τοὺς τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας καὶ μὲ ἄλλους ἐγκριτοτάτους νομικούς, ἠθελήσαμεν διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς, νὰ βάλωμεν ἕνα χρονικὸν ὅριον περιορισμοῦ κατὰ τὸ ὁποῖον ὁ ὑπουργὸς θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ κάμῃ τὴν ἀναστολὴν λόγῳ εἰδικῶν περιπτώσεων ἵνα κατὰ τὸ διάστημα αὐτὸ ἔχουν ὑπ’ ὄψιν ὁ ὑπουργός, ὅτι ἔδωσε μόνον ἑνὸς μηνὸς ἀναστολήν, νὰ δυνηθῇ νὰ ἐκδώσῃ καὶ τὴν τελικὴν ἀπόφασιν ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς. Ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει, μετὰ τὸν μῆνα, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀρθῇ ἡ ἀναστολὴ καὶ ὁ ὑπουργὸς θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκδώσῃ καὶ μετὰ ἕνα μῆνα τὴν ἀπόφασιν. Γίνεται ἀκριβῶς ἔτσι, ὥστε νὰ πιέσωμεν τὸν ὑπουργὸν ἐντὸς τοῦ μηνός, δι’ ὡρισμένας περιπτώσεις, νὰ βιασθῇ νὰ δώσῃ τὴν λύσιν.

§32Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Τότε ἂν ἐπιδιώκετε αὐτὸν τὸν ἀντικειμενικὸν σκοπόν, διατὶ δὲν ὁρίζετε τὴν αὐτὴν προθεσμίαν καὶ τῆς ἀναστολῆς καὶ τῆς ἀποφάσεως;

§33Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Θὰ σᾶς τὸ ἐξηγήσω. Εἶναι πιθανὸν ἐπὶ ὡρισμένων ὑποθέσεων νὰ ὑπάρχῃ ἀνάγκη νὰ ἐξετασθοῦν μάρτυρες, νὰ εὑρεθοῦν ἄλλα στοιχεῖα. Δὲν ἠθελήσαμεν διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ εἰς πᾶσαν περίπτωσιν νὰ ὑπάρχῃ ἡ σύντομος αὐτὴ προθεσμία, διότι εἶναι πιθανὸν τὸ θέμα νὰ εἶναι τοιοῦτον, ὥστε νὰ μὴ εἶναι ἀνάγκη τῆς συντόμου αὐτῆς προθεσμίας, ὥστε νὰ ὑπάρχῃ εὐρύτερον χρονικὸν ὅριον καὶ κατὰ δικαιότερον τρόπον νὰ κρίνῃ ὁ ὑπουργός.

§34Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, ἂν μείνῃ ὡς ἔχει τὸ νομοσχέδιον, θὰ γίνῃ τρομερὴ σύγχυσις. Ὁ κ. Θεοτόκης ἔχει ἀπολύτως δίκαιον. Ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνητικὴ ἡ διάταξις, ὅτι δύναται νὰ δοθῇ ἐπὶ 30 ἡμέρας ἀναστολὴ τῆς ἐκτελέσεως, βάλετε ὅτι δύναται μέχρις 60 ἡμέρας. Ἄλλως θὰ γίνῃ περιπλοκή, ὅπως λέγει ὁ κ. Θεοτόκης, εἰς τὸ σημεῖον αὐτό. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία. Ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνητικὴ ἡ διάταξις, βάλετέ το 60 ἡμέρας, κατ’ ἐκτίμησιν τοῦ ὑπουργοῦ.

§35Α. ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Ἡ Ἐπιτροπή, τῆς ὁποίας ἔχω τὴν τιμὴν νὰ προεδρεύω, συνεζήτησεν ἐπὶ μακρὸν τό θέμα. Νομίζω, ὅμως, ὅτι τοῦτο ἀποτελεῖ ἀντικείμενον τῆς κατ’ ἄρθρον συζητήσεως.

§36Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἄν, κ. συνάδελφε, μὲ διακόψατε διὰ νὰ προβῆτε εἰς αὐτὴν τὴν παρατήρησιν, κακῶς μὲ διακόψατε, διότι δὲν εἶναι θέμα ἰδικόν σας αὐτό. Ἄν εἶμαι ἐκτὸς τοῦ Κανονισμοῦ, θὰ μὲ διακόψῃ ὁ κ. Πρόεδρος.

§37Α. ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ σᾶς διακόψω, διότι ἀπηυθύνατε ὡρισμένας μομφάς, προτοῦ ἀκούσητε τὰ ἄλλα ἐπιχειρήματα ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἶναι εἰσηγηταὶ τοῦ νομοσχεδίου.

§38Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Μοῦ ὑποδεικνύετε δηλαδή, τὶ πρέπει ἐγὼ νὰ διαπραγματευθῶ κατ’ ἀρχὴν ἢ ὄχι. Αὐτὸ τὸ προνόμιον, δὲν τὸ ἔχετε σεῖς τὸ ἔχει τὸ Προεδρεῖον. Δύναται νὰ μὲ ἀνακαλέσῃ εἰς τὴν τάξιν ὁ κ. Πρόεδρος. Σεῖς ὅμως, δὲν δύνασθε νὰ μὲ διακόπτετε δι’ αὐτὴν τὴν αἰτίαν.

§39Ι. ΙΝΤΖΕΣ. Ἐπιτρέπετε, κ. συνάδελφε; Νομίζω, ὅτι προσφυγαὶ θὰ γίνουν εἰς ἕνα ἀριθμὸν, ἂς εἴπωμεν 100. Ἀλλ’ ἀναστολαὶ δὲν θὰ δοθοῦν ἐπὶ τῶν 100 προσφυγῶν. Θὰ ζητηθοῦν ἐπὶ τοῦ ⅒. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ὁ ὑπουργός, ὁ Νομάρχης τί θὰ κάμῃ; Δι’ ἃς ὑποθέσεις ἔδωσεν ἀναστολήν, θὰ δώσῃ μίαν προτίμησιν, ὥστε νὰ ἐκδώσῃ τὴν ἀπόφασιν τὸ συντομώτερον. Ἔτσι καὶ τὸ δίμηνον διάστημα εἶναι σωστὸν καὶ ἡ ἀναστολὴ ἐντὸς τῶν 30 ἡμερῶν εἶναι σωστή. Διότι εἰς τὰς 30 αὐτὰς ἡμέρας τῆς ἀναστολῆς, θὰ ἠμπορέσῃ ὁ ὑπουργὸς νὰ κρίνῃ κατὰ προτίμησιν τὰς ὑποθέσεις.

§40Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Καὶ ἐὰν ἔθιξα τὸ θέμα αὐτό, εἶναι διότι μοῦ ἔκαμεν ἐντύπωσιν καὶ ἐνδεχομένως ἐπλανήθην, αὐτὴ ἡ δικονομικὴ ἀντινομία ποὺ ὑπάρχει εἰς τὸ ἄρθρον 8. Ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργός, καί τινες τῶν συναδέλφων, τὸν λόγον, δηλαδή, τὴν RACIO διὰ τὴν ὁποίαν προέβησαν εἰς τὴν διατύπωσιν τοῦ ἄρθρου 8, καθ’ ὃν τρόπον τὸ διετύπωσαν καὶ ἐκ τῆς προσωπικῆς μου πείρας περὶ τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον λειτουργεῖ ἡ διοίκησις εἰς τὴν χώραν, νομίζω, ὅτι ἡ κατ’ ἐμὲ τοὐλάχιστον ὑφισταμένη δυσαρμονία εἰς τὰς δύο αὐτὰς προθεσμίας θὰ προκαλέσῃ σύγχυσιν καὶ συνιστῶμεν εἰς τὸν κ. ὑπουργόν, νὰ θελήσῃ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ δώσῃ ταὐτότητα προθεσμιῶν καὶ εἰς τὰς δύο διατάξεις. Ἐὰν αὐτὴ θὰ εἶναι μείζων, ἢ θὰ εἶναι περιωρισμένη, αὐτὸ δὲν εἶναι θέμα τῆς παρούσης συζητήσεως. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐγὼ ἠθέλησα νὰ τονίσω, εἶναι ὅτι κατὰ τὴν ἰδικήν μου γνώμην καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς κεκτημένης πείρας τοῦ τρόπου ποὺ ἀσκεῖται ἡ διοίκησις ἐν τῇ χώρᾳ, δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχουν διατάξεις, αἱ ὁποῖαι νὰ ἐπιδέχωνται παρερμηνείαν καὶ ἐμπλοκήν. Πρέπει ν’ ἀποσαφηνίσωμεν, ὅτι αἱ προθεσμίαι θὰ εἶναι αἱ αὐταί. Κύριοι βουλευταί, ὅταν συνεζητήθη κατὰ τὰς προηγουμένας συνεδριάσεις, τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον καὶ ἀνεπτύχθησαν αἱ ἀπόψεις καὶ τῆς πλειοψηφίας καὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἐκ μέρους τῶν ρητόρων καὶ τῶν εἰσηγητῶν, ἕνα ἔτι τῶν ἐπιχειρημάτων ἐπὶ τῶν ὁποίων οἱ ὁμιληταί, καὶ ἀγορηταὶ συνάδελφοι, ἐπέμενον ἰδιαζόντως, εἶναι τὸ θέμα τῆς διελκυστίνδος εἰς τὸν καθορισμὸν τῶν ἁρμοδιοτήτων. Ἐλέχθη ἐπισταμένως καὶ μετ’ ἐπιμονῆς, ὅτι ἡ κεντρικὴ διοίκησις, ἡ Κυβέρνησις δηλαδή, διὰ τῶν ὑπουργῶν της θὰ προσπαθήσῃ νὰ παρακρατήσῃ ζηλοτύπως ὑπὲρ τῆς ἰδικῆς της ἁρμοδιότητος τὰ δικαιώματά της, ὅτι ἀντιστοίχως ὁ προϊστάμενος τῆς διοικητικῆς μονάδος, δηλαδὴ ὁ Νομάρχης, ὑπὸ τὴν νέαν ἐπέκτασιν τῶν ἁρμοδιοτήτων του, θὰ πρέπει νὰ ὁπλισθῇ μὲ νέα δικαιώματα. Ἐπὶ τῶν δύο αὐτῶν ἀπόψεων θὰ ὑπάρξῃ σύγκρουσις, καὶ ἡ λύσις τῆς συγκρούσεως θὰ εἶναι δυσχερής. Ἐκ τῆς συγκρούσεως καὶ τῆς δυσχερείας ἐπιλύσεως τοῦ θέματος κινδυνεύει νὰ ὑπάρξῃ οὐσιαστικὴ ἐὰν μὴ ὄχι ματαίωσις, τοὐλάχιστον ἐλαχίστη ἀπόδοσις εἰς τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον. Κύριοι βουλευταί, ἐπιτρέψατέ μου νὰ εἴπω ὅτι δὲν φοβοῦμαι τόσο πολὺ τὴν σύγκρουσιν μεταξὺ τῶν πρώτων διατακτῶν τῆς Πολιτείας, δηλαδή, μεταξὺ τῶν ὑπουργῶν, δὲν φοβοῦμαι, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ πείσῃ τοὺς συναδέλφους του, ποῖοι πραγματικοὶ καὶ ἀποχρῶντες λόγοι ἐπιβάλλουν νὰ ἐγκαταλείψουν ὡρισμένας ἁρμοδιότητας ὑπὲρ τῶν Νομαρχῶν, διὰ νὰ ἐνισχυθῇ ὁ θεσμὸς τῆς ἀποκεντρώσεως. Ἐκεῖνο, ποὺ ἐπὶ τοῦ θέματος, ἐγὼ τοὐλάχιστον διακρίνω εἰς πολὺ μεγαλυτέρους κινδύνους ἀφοροῦν ἡμᾶς αὐτούς. Κύριοι βουλευταί, ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι, μὴ πλανώμεθα, ὁσονδήποτε καὶ ἐὰν θελήσωμεν νὰ ὑποστηρίξωμεν τὸ ἀντίθετον, γεγονὸς εἶναι ὅτι εἰς τὴν χώραν αὐτὴν δὲν ὑπάρχουν ἀκόμη οἱ μεγάλοι πολιτικοὶ ὀργανισμοί, οἱ ὁποῖοι ἐνσαρκώνουν τὴν πρακτικὴν καὶ οὐσιαστικὴν μορφὴν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Δημοκρατίας, ὅπως αὐτὸ συμβαίνει εἰς τὴν Ἀγγλίαν, τὴν Γαλλίαν καὶ ἀλλαχοῦ. Διότι εἰς τὴν Ἑλλάδα ὑπάρχουν πολιτικαὶ κινήσεις, μὲ ἐνθέρμους ὑποστηρικτάς, μὲ καλοὺς ἀγωνιστὰς καὶ μεταξὺ τῶν ὁποίων ἀναμφισβητήτως οἱ τὰ πρῶτα κατέχοντες εἶσθε ὑμεῖς κ. βουλευταί. Ποῖος εἶναι ὁ ρόλος τοῦ βουλευτοῦ πέραν τῆς προσπαθείας τῆς καθημερινῆς; Εἶναι ἡ εὐγενὴς ἅμιλλα εἰς τὴν προσπάθειαν τῆς προωθήσεως ὡρισμένων εὐρυτέρων προβλημάτων, τὰ ὁποῖα συγκινοῦν τὴν κοινὴν γνώμην τῶν ἐκλογικῶν περιφερειῶν, ἡμῶν ὅλων κ. συνάδελφοι. Εἰς αὐτὸν τὸν στίβον τῆς εὐγενοῦς ἁμίλλης, τῆς προσωπικῆς προσπαθείας τῆς ἐνσαρκωμένης εἰς τὴν δρᾶσιν ἑνὸς ἑκάστου ἐξ ἡμῶν καὶ τῆς ἐχούσης ἄμεσον ἀντίκτυπον ἐπὶ τῆς διακυβερνήσεως τῆς χώρας, εἰς αὐτὸν τὸν στίβον, λέγω, τῆς εὐγενοῦς ἁμίλλης ἐντοπίζεται, κ. συνάδελφοι, ἡ εὐγενὴς προσπάθεια ὅλων ἡμῶν. Καὶ νὰ βεβαιωθῆτε, ὅτι διὰ πολλὰ ἀκόμη χρόνια ἡ βάσις τῆς κοινοβουλευτικῆς, τοὐλάχιστον, ἐκπροσωπήσεως, θὰ εἶναι ἡ ἐπαρχία καὶ ὁ Νομός, ἀνεξαρτήτως τῆς μορφῆς, τὴν ὁποίαν θὰ λάβῃ ἡ ἐκλογικὴ περιφέρεια. Εὐρυνομένης τῆς ἐκλογικῆς περιφερείας, θὰ ὑπάρξῃ ἡ δέουσα σύμπραξις καὶ συμμαχία τῶν ἐκλογικῶν παραγόντων. Στενευομένης τῆς ἐκλογικῆς περιφερείας, θὰ ὑπάρξῃ ἐντόπισις εἰς τὴν τιμητικὴν εὐθύνην τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐκπροσώπου τοῦ Νομοῦ, ἀλλὰ ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχομεν εἰς τὴν χώραν μας τὰ κόμματα, τοὺς πολιτικοὺς ὀργανισμούς, ὅπως τοὺς ἀντιλαμβάνεται ἡ σύγχρονος ἀντίληψις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Δημοκρατίας, πρέπει νὰ εἴμεθα ἔτι περισσότερον προσγειωμένοι. Καλῶς ἢ κακῶς, καὶ ἐγὼ νομίζω καλῶς, οἱ πάντες ἐνδιαφερόμεθα διὰ τὰ φλέγοντα προβλήματα τῶν περιφερειῶν, τῶν ὁποίων εἰδικώτερον ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ εἴμεθα ἐκπρόσωποι εἰς τὸ Κοινοβούλιον. Ἐκεῖ συνίσταται ὁ κίνδυνος αὐτός. Νὰ ματαιωθῇ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ ὄντως ἐπαινετὴν προσπάθειαν τοῦ κ. ὑπουργοῦ, καὶ νὰ μείνῃ γράμμα κενόν. Διότι σεῖς, κ. βουλευταί, εὑρισκόμενοι πρὸ τοῦ δειλήμματος, ὁτὲ νὰ προστρέχετε εἰς τὸν ἐκπρόσωπον τῆς κεντρικῆς διοικήσεως τὸν Νομάρχην, ἄλλοτε νὰ προστρέχετε εἰς τὴν κεντρικὴν Κυβέρνησιν μὲ τοὺς πρώτους διατάκτας τοὺς ὑπουργοὺς δηλαδή, διὰ νὰ προωθήσετε τὰ ζητήματα τῆς ἰδικῆς σας ἐκλογικῆς περιφερείας, σεῖς εἶναι δυνατὸν συμπαρομαρτούντων καὶ ἄλλων γεγονότων, ὅπως λόγου χάριν θέσιν ἰδιάζουσαν διακατέχει ἡ ἐξέλιξις τῶν δημοσιονομικῶν πραγμάτων εἰς τὸν τόπον, σεῖς θὰ ἐπιδιώξετε νὰ ἀφαιρεθοῦν αἱ ἁρμοδιότητες ἀπὸ τοὺς κατὰ τόπους ἐκπροσώπους τῆς κεντρικῆς διοικήσεως, διὰ νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὴν κεντρικὴν Κυβέρνησιν, εἰς τρόπον ὥστε, σεῖς νὰ ἔχετε τὴν εὐχέρειαν ἐκ τοῦ πλησίον νὰ παρακολουθῆτε τὰ πράγματα. Ἐὰν θέλετε νὰ τὸ εἴπω διαφορετικά, ἐκ τοῦ πλησιέστερον νὰ ἀσκῆτε τὰ πολιτικά σας καθήκοντα καὶ λειτουργίας. Δὲν νομίζω, ὅτι ἐφθάσαμεν εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τῆς ὡριμότητος, ὅπου θὰ θελήσετε καὶ σεῖς, πράγματι ν’ ἀπεμπολήσετε ὡρισμένας ἐκ τῶν εὐχερειῶν σας, πολιτικῶν καὶ κομματικῶν. Θὰ τὸ ηὐχόμην, χάριν τοῦ θεσμοῦ, ὁ ὁποῖος εἶναι δυνατὸν ὑπὸ τὰς ἐπιφυλάξεις καὶ ὑπὸ τὰς προϋποθέσεις ποὺ ἀνέπτυξα ἐνώπιον ὑμῶν ν’ ἀποτελέσῃ πράγματι τὴν ἀπαρχὴν μιᾶς νέας ἐξελίξεως εἰς τὴν διοίκησιν τῆς χώρας. Διατηρῶ ἀκεραίας τὰς ἐπιφυλάξεις μου. Θαυμάζω, τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ τὴν τόλμην του. Φοβοῦμαι, ὅτι ἔν τινι μέτρῳ καὶ αὐτὸς καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἔχει στηρίξει πολλὰς ἐλπίδας εἰς τὸν νόμον αὐτὸν καὶ ὅτι ἡ ἐξέλιξις καὶ ἡ προοπτικὴ τῶν πραγμάτων, θὰ τὸν πείσῃ ὅτι ὑπερβολικὰ αἰσιοδόξως ἐξετίμησε τὴν πραγματικὴν ἀξίαν τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου. Ἐὰν ὅμως πράγματι αἰσιοδοξία ἔντονος χαρακτηρίζῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἀπὸ ἀπόψεως πρακτικῶν ἀποτελεσμάτων, κύριοι συνάδελφοι, δὲν θὰ εἶναι πρώτη φορὰ ποὺ ἡ Κυβέρνησις θὰ ἔχῃ τὴν συνήθειαν τῆς ἀβασανίστου αἰσιοδοξίας καὶ ἐκ τῶν πραγμάτων νὰ διαψεύδεται. (Χειροκροτήματα).

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Παμπούκας ἔχει τὸν λόγον.

§42Γ. ΠΑΜΠΟΥΚΑΣ. Τὸ θέμα θεωρῶ ἐξαντληθὲν κατόπιν τῶν ἀγορεύσεων τῶν εἰσηγητῶν τοῦ νομοσχεδίου καὶ τῶν ἐπακολουθησάντων ρητόρων. Οὐδεὶς ἐκ τούτων ἠρνήθη ὅτι τυγχάνει ἀπαραίτητος ἡ προσαρμογὴ τοῦ διοικητικοῦ μας ὀργανισμοῦ πρὸς τὰς ἐκ τοῦ πολέμου δημιουργηθείσας συνθήκας καὶ τὰς ἀξιώσεις τοῦ λαοῦ. Πράγματι ὁ φορολογούμενος λαός, αὐτὸς ποὺ φέρει τὰ βάρη τῆς διοικήσεως ἔχει τὴν δικαίαν ἀξίωσιν νὰ ἔχῃ καλὴν καὶ χρηστὴν διοίκησιν, νὰ λειτουργῇ ἡ κρατικὴ μηχανὴ μὲ ταχὺν ρυθμόν, μὲ ἐξειδικευμένον προσωπικὸν καὶ μὲ δαπάνας, ὅσον τὸ δυνατόν, μικροτέρας. Ἔχει περαιτέρω τὴν ἀξίωσιν ὁ λαός νὰ μὴ ἔρχεται εἰς τὸ κέντρον πρὸς ἐπίλυσιν τῶν ζητημάτων του, ἀλλὰ νὰ ἐπιλύωνται ταῦτα ἐπιτοπίως, ἔχει τέλος ὁ λαός, αὐτός, τὴν ἀξίωσιν νὰ συμμετέχῃ ὁ ἴδιος εἰς ὅσας ὑποθέσεις εἶναι εἰς θέσιν νὰ τὰς διαχειρισθῇ, διότι ὁ Ἑλληνικὸς λαός, εἶναι βαθύτατα δημοκρατικός. Ὅλα τὰ ἀνωτέρω ἐπηγγέλθη ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς διὰ στόματος τοῦ Ἀρχηγοῦ του Στρατάρχου Παπάγου πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, καὶ δι’ αὐτὸ χαιρετίζομεν τὸ παρὸν σχέδιον νόμου ὡς ἀποτελοῦν ἐκπλήρωσιν ἐπαγγελίας, ἐκτέλεσιν προγραμματικῆς ἀρχῆς. Πλήν, ἐνῷ πάντες οἱ ἀγορεύσαντες συνεφώνησαν πρὸς τὴν ἀρχὴν τοῦ σχεδίου νόμου, πάντες δηλαδὴ συνεφώνησαν πρὸς τὴν ὑπὸ τούτου καθιερωμένην ἀρχὴν τῆς διοικητικῆς ἀποκεντρώσεως καὶ ἀνέπτυξαν τὰ ἐκ ταύτης προκύψαντα ἀγαθά, νὰ λύωνται δηλαδή, τὰ ἀφορῶντα τὴν τοπικὴν διοίκησιν ζητήματα ἐν ταῖς περιφερείαις ταχύτερον καὶ ἐπὶ τῇ βάσει ἀμεσωτέρας καὶ συνεπῶς ὀρθοτέρας ἀντιλήψεως τῶν πραγμάτων, τῶν κεντρικῶν ὑπηρεσιῶν περιοριζομένων εἰς τὴν διαχείρισιν ζητημάτων γενικῆς φύσεως καὶ εἰς τὴν ἄσκησιν τῆς δεούσης ἀνωτέρας ἐποπτείας, τῶν ἐν ἀποκεντρώσει τελουσῶν ὑπηρεσιῶν, ἐν τούτοις ὑπό τινων τῶν ἀγορητῶν διετυπώθησαν ἐπιφυλάξεις διὰ τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου ἐπιδιωκομένου σκοποῦ ἐκ τοῦ γεγονότος, ὅτι ἀφ’ ἑνὸς μὲν δὲν γίνεται σύγχρονος εἰσαγωγὴ τῶν θεσμῶν τῆς διοικητικῆς ἀποκεντρώσεως μετὰ τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ ἀφ’ ἑτέρου, διότι δὲν καθιεροῦται μικρὸς ἀριθμὸς εὐρυτάτων περιφερειῶν ἐν αἷς νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ ἀποκεντρωτικὸς θεσμός, ἀλλ’ ἐπιδιώκεται ἡ ἐφαρμογή του μέσῳ τῆς σήμερον ὑφισταμένης εἰς Νομοὺς διοικητικῆς διαιρέσεως τῆς χώρας. Ὑπῆρξε καὶ τρίτη, ἂν μὴ αἰτίασις πάντως παρατήρησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου καθ’ ἣν προτιμότερον θὰ ἦτο ἀντὶ ἡ ἀποφασιστικὴ ἁρμοδιότης νὰ χορηγῆται εἰς τὸν Νομάρχην, ὡς δέχεται τὸ νομοσχέδιον, νὰ ἐξεχωρεῖτο αὕτη εἰς τοὺς ἐν τῇ ἕδρᾳ τοῦ Νομοῦ ἀνωτάτους λειτουργούς, εἰδικωτέρους διὰ τὰ θέματα τῆς ἁρμοδιότητός του ἀπὸ οἱονδήποτε Νομάρχην, τοῦ Νομάρχου περιοριζομένου εἰς τὴν ἄσκησιν ἁπλῆς ἐποπτείας καὶ ἐλέγχου ἐπ’ αὐτῶν. Ὑπεστηρίχθη τέλος, ὅτι δὲν γίνεται σοβαρὰ προσπάθεια καθιερώσεως τοῦ ἀποκεντρωτικοῦ διοικητικοῦ συστήματος, διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, ἐφ’ ὅσον δὲν καθορίζονται ἐν αὐτῷ θετικῶς καὶ ὄχι ἀρνητικῶς αἱ ἁρμοδιότητες τῶν Νομαρχῶν. Θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ ὅπως ἑκάστην ἐκ τῶν ἄνω αἰτιάσεων κατὰ τοῦ νομοσχεδίου διεξέλθω δι’ ὀλίγων διὰ νὰ καταδείξω ὅτι ὀρθῶς ἡ Κυβέρνησις, καὶ ἰδιαιτέρως ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργός, ἐσκέφθησαν ὅπως στηρίξουν τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ θεσμοῦ τῆς διοικητικῆς ἀποκεντρώσεως ἐπὶ ἀντιθέτων πρὸς τὰς ἄνω ὑποστηριχθείσας ἀπόψεις βάσεων. Καὶ ἐν πρώτοις, ὡς πρὸς τὴν καθιέρωσιν τοῦ θεσμοῦ τῆς διοικητικῆς ἀποκεντρώσεως, ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν οὐδεὶς δύναται νὰ ἀμφισβητήσῃ ὅτι πόθος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ὑπῆρξεν, ὅπως καὶ ἐπὶ τῶν δύο τούτων θεσμῶν βασισθῇ ἡ διοικητικὴ ὀργάνωσις τῆς χώρας. Ἡ αὐτοδιοίκησις παρασκευάζει τοὺς πολίτας εἰς ἐλεύθερον πολιτικὸν βίον καὶ ἐμπιστεύεται τὴν διαχείρισιν τῶν τοπικῶν συμφερόντων εἰς τοὺς κατὰ τεκμήριον περισσότερον ἐνδιαφερομένους. Ἡ αὐτοδιοίκησις, ἔλεγεν ὁ ἀείμνηστος Π. Ἀραβαντινός, κατὰ τὴν ψήφισιν νομοσχεδίου περὶ διοικητικῆς ἀποκεντρώσεως ἐν ἔτει 1924 «ἀποτελεῖ πλῆγμα κατὰ τῆς γραφειοκρατίας καὶ ὡς ἐκ τούτου φυσικὸν εἶναι νὰ ἀντιδροῦν κατ’ αὐτῆς ὁ ὑπαλληλισμὸς ἐν τῷ συνόλῳ του». Εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τὴν συσταθεῖσαν διὰ τοῦ νόμου 964)1917 πρὸς σύνταξιν σχεδίου νόμου περὶ διοικητικῆς ἀποκεντρώσεως ἐν συνδυασμῷ μετὰ τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, ἐπεκράτησεν ἡ ἄποψις, ὅτι ἡ ἰδανικὴ ἀποκέντρωσις μόνον δι’ αὐτοδιοικήσεως νοεῖται. Ἑπομένως δὲν ἀμφισβητεῖ τις, ὅτι θεωρητικῶς ὀρθότερον εἶναι τὸ ὑποστηριζόμενον, ὅτι οἱ δύο αὐτοὶ θεσμοὶ τῆς διοικητικῆς ἀποκεντρώσεως καὶ τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως πρέπει νὰ ἀλληλοσυμπληροῦνται καὶ ἔδει ἀμφότεραι νὰ περιληφθοῦν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Παρ’ ὅλα αὐτά, ὁ θεσμὸς τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, ἢ μᾶλλον διὰ νὰ ἀκριβολογήσω, τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως δευτέρου βαθμοῦ, διότι ἡ τοῦ πρώτου βαθμοῦ εἰσήχθη διὰ τοῦ νόμου περὶ δήμων καὶ κοινοτήτων ἀπὸ τῆς ἱδρύσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου, δὲν κατέστη ποτὲ δυνατόν, νὰ ἐφαρμοσθῇ παρ’ ἡμῶν. Ἀπόπειρα ἁπλῶς ἐγένετο διὰ τῆς συντάξεως σχεδίου νόμου παρὰ τῆς ἐπὶ τούτῳ συσταθείσης Ἐπιτροπῆς, ὅστις καὶ ἐδημοσιεύθη ὡς Ν. Δ. τὴν 9ην Μαΐου 1923, μὴ τεθεὶς ὅμως οὐδέποτε εἰς ἐφαρμογὴν παρὰ τὴν πληρότητα τῆς διατυπώσεώς του. Διατί; Διότι ἡ αὐτοδιοίκησις πρώτου βαθμοῦ, ὁ δημοτικὸς δηλαδή, θεσμὸς κατηργεῖτο διὰ βοῆς ἐν ἔτει 1911 ὡς ἀποτυχὼν καὶ ἀντικαθίστατο ὑπὸ τοῦ κοινοτικοῦ θεσμοῦ οὗτινος ἐπίσης ἀμφισβητεῖται παρὰ πολλῶν ἡ ἐπιτυχία ἀκόμη καὶ σήμερον. Διότι ἑπομένως οὐδέποτε ἀπετέλεσε κοινὴν ἀναγνώρισιν ἡ ἐπιτυχία τοῦ θεσμοῦ τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως. Διότι δεύτερον, ἡ τοπικὴ αὐτοδιοίκησις διὰ νὰ ἐπιτύχῃ ἔχει ἀνάγκην σοβαρῶν οἰκονομικῶν πόρων προερχομένων εἴτε δι’ ἐκχωρήσεως σημαντικῶν κονδυλίων ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, εἴτε ἀπὸ ἐπιβαλλομένους εἰδικοὺς τοπικοὺς φόρους. Ἀλλὰ εἰς χώραν ὅπως ἡ Ἑλλάς, ὅπου ἐγείρονται διαμαρτυρίαι ἐναντίον ἑνὸς προσθέτου φόρου ἐκ 2% ὑπὲρ τῶν κοινοτήτων, εἰς χώραν εὑρισκομένην διαρκῶς πρὸ σοβαρῶν οἰκονομικῶν δυσχερειῶν πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ σκέψις περὶ ἐξευρέσεως σοβαρῶν πόρων χάριν ἐπιτυχίας τοῦ θεσμοῦ τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως;

§43Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Εἴπατε ὅτι ὁ καθιερωθεὶς θεσμὸς πρώτου βαθμοῦ τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, εἰσαχθεὶς τὸ 1911 ἀπέτυχε καὶ ἀφοῦ ἀπέτυχεν ὁ πρώτου βαθμοῦ ...

§44Γ. ΠΑΜΠΟΥΚΑΣ. Δὲν εἶπον ἀπέτυχεν. Εἶπον ὅτι ἀμφισβητεῖται ὑπὸ πολλῶν ἡ ἐπιτυχία του.

§45Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Καὶ ἀφοῦ δὲν ἔχομεν δεδομένον ὅτι θὰ ἐπιτύχῃ, εἶναι βέβαια δυσχερεστέρα ἡ καθιέρωσις ἡ τοῦ δευτέρου βαθμοῦ τοπικὴ αὐτοδιοίκησις Νομίζω ὅτι τὸ νὰ λέγωμεν ὅτι δὲν ἐπέτυχεν ὁ πρώτου βαθμοῦ εἶναι ὀλίγον τι αὐθαίρετον.

§46Γ. ΠΑΜΠΟΥΚΑΣ. Εἶπον ὅτι ὑπὸ πολλῶν ἀμφισβητεῖται ἡ ἐπιτυχία του.

§47Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Τὸ ὅτι ἐπέτυχεν ἐξάγεται ἐξ ἀντιδιαστολῆς ἐκ τοῦ γεγονότος, δηλαδή, ὅτι ἐπὶ 50 ἔτη, οὐδέποτε Κυβέρνησις ἐτόλμησε νὰ εἰσηγηθῇ κατάργησιν τῆς κοινότητος.

§48Γ. ΠΑΜΠΟΥΚΑΣ. Λοιπόν, κύριοι συνάδελφοι, ἰδοὺ διατὶ εἶπον ὅτι οὐδέποτε εἰσήχθη καὶ ἐφηρμόσθη παρ’ ἡμῖν ὁ θεσμὸς τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως δευτέρου βαθμοῦ. Ἰδοὺ διατὶ πολιτικοί, μὲ πρακτικὸν νοῦν, ὅπως ὑπῆρξαν οἱ ἀείμνηστοι Π. Τσαλδάρης καὶ Ἰωάννης Μεταξᾶς, Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὁ πρῶτος καὶ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὁ δεύτερος τῆς ἐν ἔτει 1932 Κυβερνήσεως τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, συστήσαντες Ἐπιτροπὴν πρὸς ἐπιβολὴν μέτρων τῆς διοικητικῆς ἀποκεντρώσεως καὶ τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, συνέστησαν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν αὐτήν, ὅπως ἀρχίσῃ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς διοικητικῆς ἀποκεντρώσεως ὡς μᾶλλον ἐνδεδειγμένης καὶ μᾶλλον δυναμένης νὰ ἐπιτύχῃ. Ἑπομένως τὸ συμπέρασμά μου εἶναι ὅτι παρ’ ὅλην τὴν ὀρθότητα τοῦ θεσμοῦ αὐτοῦ ὁ θεσμὸς τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως ὅταν συνδυασθῇ καὶ μὲ τὴν διοικητικὴν ἀποκέντρωσιν, ἀποτελεῖ σκόπελον διὰ τὸν νομοθέτην καὶ διὰ τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην, ἡ ὁποία ἔχει ἀποφασίσει νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ θεσμὸν τῆς διοικητικῆς ἀποκεντρώσεως καὶ ὀρθῶς ἡ Κυβέρνησις ὑποβαλοῦσα τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον εἶναι ἀξία συγχαρητηρίων διότι ἀπέφυγεν τὸν σκόπελον αὐτό, διότι ἔφερεν ἐδῶ νομοσχέδιον μὲ ἀποτελεσματικὴν βάσιν τὴν διοικητικὴν ἀποκέντρωσιν καὶ δὲν ἀνέμιξεν καὶ τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν. Δευτέρα αἰτίασις, ὅπως σᾶς εἶπον, κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, ὑπῆρξεν ἡ μὴ διαίρεσις τῆς χώρας εἰς εὐρυτάτας ἀποκεντρωμένας διοικητικὰς περιφερείας ἀντιστοιχούσας περίπου πρὸς τὰς Ἐφετειακὰς καὶ ἐν αὐτῷ καθιέρωσις τῶν Νομαρχιακῶν περιφερειῶν ἀντιστοιχουσῶν περίπου πρὸς τὰς πρωτοδικειακάς. Καὶ ἡ παρατήρησις αὐτὴ ἔχει τὴν θεωρητικήν της ὀρθότητα. Καὶ ὁ ἀείμνηστος Δημ. Γούναρης εἰς τὰς ὁδηγίας του πρὸς τὴν Ἐπιτροπὴν τῶν Διοικητικῶν Κωδίκων ἐφαίνετο ἀντιμετωπίζων τὴν ἀνάθεσιν τῆς ἀποκεντρώσεως εἰς τὰς Γενικὰς Διοικήσεις καὶ ὄχι εἰς τοὺς Νομούς. Καὶ ὁ ἀείμνηστος Α. Μιχαλακόπουλος ἐν τῇ περὶ Μακεδονίας καὶ Θράκης μελέτῃ του εἰσηγεῖτο τὴν ἀναδιοργάνωσιν τοῦ διοικητικοῦ μας συστήματος διὰ τῆς δημιουργίας 10–15 διοικήσεων. Παρ’ ἡμῖν μέχρι τοῦ 1912 εἴχομεν Νομούς, Ἐπαρχίας, Δήμους καὶ Κοινότητας. Ἀπὸ τῆς προσαρτήσεως τῶν Νέων Χωρῶν, αὗται μὲν διῳκήθησαν διὰ τῆς δημιουργίας Γενικῶν Διοικήσεων κατὰ τὸ ἐν Τουρκίᾳ σύστημα τῶν Βιλαετίων, ἡ δὲ Παλαιὰ Ἑλλὰς διὰ τῶν Νομῶν, οἵτινες ὅμως βαθμηδὸν καὶ κατ’ ὀλίγον ηὔξανον ἀνελθόντες νῦν εἰς 49. Δέον ὅμως νὰ παρατηρηθῇ ὅτι καὶ μεταξὺ τῶν Γενικῶν Διοικήσεων καὶ τῶν Κοινοτήτων ὑπῆρχε καὶ ἐν ταῖς Νέαις Χώραις ὡς διάμεσος διοικητικὴ μονὰς ὁ Νομός, τοῦθ’ ὅπερ θὰ συνέβαινε πιθανῶς καὶ ἐὰν καθιεροῦντο διὰ τοῦ νομοσχεδίου εὐρύτεραι διοικητικαὶ περιφέρειαι ἀντίστοιχοι πρὸς τὰς Γενικὰς Διοικήσεις. Πάντως τὸ ἰσχῦον νῦν διοικητικὸν μας σύστημα εἶναι ὁ Νομὸς καὶ καλῶς ἡ Κυβέρνησις τὸ διατηρεῖ, παρὰ τὴν θεωρητικὴν ὀρθότητα τοῦ συστήματος τῶν μεγαλυτέρων διοικητικῶν περιφερειῶν, ἀποφεύγουσα οὕτω σοβαρώτατον δεύτερον σκόπελον ἐν τῇ προσπαθείᾳ της πρὸς καθιέρωσιν τοῦ θεσμοῦ τῆς διοικητικῆς ἀποκεντρώσεως. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ὑπερβολικὸς ὁ ἀριθμὸς τῶν 49 ἐπαρχιακῶν κέντρων, τὰ ὁποῖα θὰ ἀποτελέσουν τὰ διοικητικὰ κέντρα τῆς χώρας. Ἐὰν κρίνω ἀπὸ τὴν ἰδικήν μου περιφέρειαν, δὲν νομίζω ὅτι, στεροῦνται τῶν προσόντων νὰ ἀποτελέσουν σημαντικὰ διοικητικὰ κέντρα καὶ ἀποτελοῦν, πράγματι, ἐξαίρετα κέντρα ζωῆς, καὶ μελλοντικῆς ἐξελίξεως, ἡ Κόρινθος, τὸ Ναύπλιον, ἡ Τρίπολις, αἱ Καλάμαι καὶ ἡ Σπάρτη καὶ ὅτι θὰ ἔδει ἀντὶ τῶν ὡραίων τούτων πέντε ἀστικῶν κέντρων πέντε ἀστικῶν κέντρων τῆς Πελοποννήσου νὰ δημιουργήσωμεν μία καὶ μόνην ἐκ τούτων πρωτεύουσαν διοικήσεως. Καὶ δὲν νομίζω περαιτέρω, ὅτι ἐξυπηρετοῦμεν τὸν κάτοικον τῆς Κορινθίας, ὅστις λύει σήμερον ἀνέτως τὰ διοικητικά του προβλήματα μεταβαίνων εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ Νομοῦ του, ἂν τὸν ὑποχρεώσωμεν, νὰ ὑποβάλληται εἰς τὴν ταλαιπωρίαν νὰ μεταβαίνῃ εἰς Ναύπλιον ἢ Τρίπολιν μὲ ὅλα τὰ συμπαρομαρτοῦντα ἔξοδα καὶ ἡμεραργίας. Ὑπεστηρίχθη, ὡς τρίτη παρατήρησις, ὅτι προτιμότερον θὰ ἦτο τὴν ἀποφασιστικὴν ἁρμοδιότητα νὰ τὴν δώσωμεν εἰς τοὺς ἐν τῇ ἕδρᾳ τοῦ Νομοῦ ἀνωτάτους λειτουργούς, τοῦ Νομάρχου περιοριζομένου εἰς ἄσκησιν ἐποπτείας. Ἀρνοῦμαι τὴν ὀρθότητα τῆς ἀντιλήψεως αὐτῆς, διότι κάθε ὠργανωμένη προσπάθεια ἔχει ἀνάγκην τοῦ ἐπὶ κεφαλῆς ἱσταμένου. Δὲν δύναται κατ’ ἄλλον τρόπον νὰ κινηθῇ ἐν τῷ νομῷ ἡ διοικητικὴ μηχανή. Ἀντί ἄλλης ἀπαντήσεως ἀναφέρομαι εἰς τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν τοῦ ν. 694)1914, ἔνθα εὑρίσκω ἀναγεγραμμένην τὴν κάτωθι ὀρθοτάτην καὶ ἀντίθετον πρὸς τὴν ἀνωτέρω ἀντίληψιν ἄποψιν: «Ἡ κατὰ κλάδους ὑπηρεσίας πλήρης ἀποκέντρωσις καὶ τὴν ἀναγκαίαν πειθαρχίαν χαλαρώνει καὶ τὴν ἀσυναρτησίαν ἐν τῇ διοικήσει ἐπιφέρει». Τοιοῦτον ἀποκεντρωτικὸν σύστημα, ἐρειδόμενον ἐπὶ τῆς ἀποφασιστικῆς ἁρμοδιότητος τῶν ἐν τῇ περιφερείᾳ ἀνωτάτων λειτουργῶν, θὰ μετεβάλετο εἰς συγκεντρωτικήν, διότι τὰ νήματα θὰ ἐκινοῦντο πάντοτε ἐκ τοῦ κέντρου λόγω τῆς ἱεραρχικῆς ἐξαρτήσεως τῶν περιφερειακῶν ὑπηρεσιῶν ἐκ τοῦ κέντρου. Ἀκριβῶς δὲ ἡ διφυὴς θέσις τοῦ Νομάρχου, ἀποτελοῦντος καὶ διοικητικὸν ὑπάλληλον, ἀλλὰ καὶ τὸν ἐκπρόσωπον τῆς Κυβερνήσεως ἐν τῇ περιφερείᾳ, ὑπεύθυνον διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ Κυβερνητικοῦ προγράμματος, ἀποτελεῖ τὴν ἐξασφάλισιν τῆς ἐπὶ τόπου λύσεως τῶν προβλημάτων ἄνευ ἐπηρεασμοῦ ἐκ τοῦ κέντρου.

§49Γ. ΜΟΔΗΣ. Ἕνα ἐλάττωμα, τῆς διοικήσεως, γενικῶς εἶναι, ὅτι κάθε προϊστάμενος ὑπηρεσίας, θέλει νὰ εἶναι βασιλεὺς εἰς τὸ ἰδικόν του βασίλειον.

§50Γ. ΠΑΜΠΟΥΚΑΣ. Συμφωνῶ. Τελευταίως ὑπεστηρίχθη, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ πάσχει τὴν ἀτέλειαν; ὅτι ἔχει θετικῶς ὁρίσει τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Νομάρχου καὶ ὄχι ἀρνητικῶς ὑπεστηρίχθη δηλαδή, ὅτι θὰ ἔδει νὰ ἀναγράφεται ἐν αὐτῷ ποίας ἁρμοδιότητας πρέπει νὰ ἔχῃ ὁ Νομάρχης τῶν λοιπῶν ἀνηκουσῶν εἰς τὸ κέντρον. Δὲν νομίζω, ὅτι χρήζει σοβαρᾶς ἀντικρούσεως ἡ ἄποψις αὐτή. Ἡ καθιέρωσις τοῦ τεκμηρίου τῆς ἁρμοδιότητος ὑπὲρ τοῦ Νομάρχου, ἀποτελεῖ τὴν ἐγγύησιν τῆς ἐπιτυχίας τοῦ θεσμοῦ τῆς διοικητικῆς ἀποκεντρώσεως. Ἡ καθιέρωσις τοῦ τεκμηρίου τῆς ἁρμοδιότητος ὑπὲρ τῶν Γενικῶν Διοικητῶν διὰ τοῦ Ν. 4393)1929, ἀπετέλεσε τὸν ἀποφασιστικὸν σταθμὸν διὰ τὴν ἐπιβολὴν τοῦ θεσμοῦ τῆς διοικητικῆς ἀποκεντρώσεως ἐν ταῖς Νέαις Χώραις. Ἡ μὴ καθιέρωσις τοῦ τεκμηρίου τῆς ἁρμοδιότητος ὑπὲρ τοῦ Νομάρχου μέχρι τοῦ 1950, καθίστα τὸν νομαρχιακὸν θεσμὸν χωλὸν καὶ τὴν διοικητικὴν ἀποκέντρωσιν ἐξησθενημένην ἐν τῇ χώρᾳ. Καὶ ἀντιθέτως, ἀπὸ τῆς καθιερώσεως τοῦ τεκμηρίου τῆς ἁρμοδιότητος ὑπὲρ τῶν Νομαρχῶν διὰ τοῦ Α. Ν. 1489)1950, κυρωθέντος διὰ τοῦ Ν. 1673)1951, δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ, ὅτι ἤρχισεν ἐφαρμοζόμενον τὸ σύστημα διοικητικῆς ἀποκεντρώσεως καὶ ἐν τῇ Παλαιᾷ Ἑλλάδι. Εἶναι δυνατόν, βεβαίως, διὰ τοῦ ἐφ’ ἅπαξ ἐκδοθησομένου Β. Διατάγματος τοῦ ἄρθρου 1 ἐδάφ. στʹ τοῦ νομοσχεδίου νὰ ἀφαιρεθοῦν ἁρμοδιότητες ἀπὸ τὸν Νομαρχῶν τοιαῦται, ὥστε νὰ κλονισθῇ τὸ κῦρος τοῦ Νομάρχου καὶ αὐτὸς οὗτος ὁ θεσμὸς τῆς διοικητικῆς ἀποκεντρώσεως. Εἶναι ἀκόμη δυνατὸν διὰ νεωτέρων νόμων νὰ ἀφαιρεθοῦν ἀπ’ αὐτὸν καὶ ἄλλαι ζωτικῆς σημασίας διοικητικαὶ ἁρμοδιότητες, ὥστε νὰ ἀχρηστευθῇ ὁ θεσμός. Ἀλλά, τὰ ἐνδεχόμενα ταῦτα δὲν δύνανται νὰ κλονίσουν τὴν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τεθεῖσαν ὑγιᾶ ἀρχήν, ὅτι μόνον αἱ ρητῶς ὁρισθησόμεναι ἐν Διατάγματι ἐφ’ ἅπαξ ἐκδοθησομένων ἁρμοδιότητες θὰ θεωροῦνται ἀφαιρούμεναι ἀπὸ τὸν Νομάρχην καὶ ὅλαι αἱ ἄλλαι θὰ τοῦ ἀνήκουν. Ἄλλη κατοχύρωσις τοῦ θεσμοῦ δὲν εἶναι δυνατή. Ἡ ἐπιτυχία του θὰ ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς πίστεως τῶν διοικουμένων ἐπὶ τὴν ὀρθότητα τοῦ θεσμοῦ καὶ ἐκ τῆς κατανοήσεως τῆς ἀναγκαιότητός του ἐκ μέρους τῶν Κυβερνήσεων καὶ τῶν Κοινοβουλίων. Ὡς μόνην, οὐχὶ ἀσφαλῆ πάντως, κατοχύρωσιν θὰ συνίστων τὴν ἐμφαντικωτέραν σύνδεσιν τοῦ νομοσχεδίου μὲ τὸ ἄρθρον 99 τοῦ Συντάγματος, ὁρίζοντος, ὅτι ἡ διοικητικὴ ὀργάνωσις τοῦ Κράτους, βασίζεται εἰς τὴν ἀποκέντρωσιν. Θὰ ἠδύνατο τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου νὰ διατυπωθῇ οὕτω: «Πρὸς ἐκτέλεσιν τῆς ἐπιταγῆς τοῦ ἄρθρου 99 τοῦ Συντάγματος, ὁ Νομάρχης θὰ ἀσκῇ τοῦ λοιποῦ ἀποκλειστικῶς τὰς ἁρμοδιότητας κλπ.». Θὰ ἠνοίγετο πιθανὸν ἡ θύρα τῆς ἀκυρώσεως ἐκ μέρους τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας μελλοντικῶν νόμων δι’ ὧν θὰ ἐπιχειρεῖτο ἐμφανῶς ἡ ἐξασθένισις τοῦ θεσμοῦ τῆς διοικητικῆς ἀποκεντρώσεως. Ἀξία ἐξάρσεως εἶναι, ἡ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ διάταξις περὶ τῆς οἰκονομικῆς ἀποκεντρώσεως. Βεβαίως, δὲν δημιουργοῦνται πόροι διὰ τὰς γενικωτέρας τοπικὰς ἀνάγκας, ὡς τοῦτο γίνεται ἐπὶ τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, ἥτις, ὡς γνωστόν, ἀποτελεῖ ὀργανισμὸν δημοσίου δικαίου, ἀλλὰ καὶ ἡ ὑπὸ τῶν Νομαρχῶν διαχείρισις τῶν τιθεμένων εἰς τὴν διάθεσίν των πιστώσεων, ἀποτελεῖ ἀξίαν λόγου οἰκονομικὴν ἀποκέντρωσιν. Θὰ ἠδυνάμεθα ὅμως, ἐν ἄρθρῳ 9 παρ. 2, ἔνθα ὁρίζεται ὅτι οἱ ἁρμόδιοι ὑπουργοὶ μεταβιβάζουσιν εἰς τοὺς Νομάρχας τὰς ἀναγκαίας πιστώσεις, νὰ προσθέσωμεν ἐνδεικτικῶς τὴν φράσιν: «Ἀναλόγως πρὸς τὰ προϋπολογιζόμενα ἔσοδα τοῦ Νομοῦ». Θὰ ἀπετέλει τοῦτο μίαν ἱκανοποίησιν τῶν φορολογουμένων τοῦ Νομοῦ, ὅτι ἀνάλογον πρὸς τοὺς καταβαλλομένους φόρους ποσόν, θὰ διατίθεται διὰ τὰς τοπικὰς ἀνάγκας των.

§51Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπουρ. Ἐσωτερικῶν). Εἴπατε ἀναλόγως πρὸς τοὺς πόρους τῆς ἐπαρχίας.

§52Γ. ΠΑΜΠΟΥΚΑΣ. Ἀναλόγως, πρὸς τὰ προϋπολογιζόμενα ἔσοδα τοῦ Νομοῦ.

§53Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπουρ. Ἐσωτερ.). Μὲ συγχωρεῖτε. Ἐὰν μία τοιαύτη διάταξις μπῇ, πρέπει νὰ σᾶς παράσχω τὴν πληροφορίαν, ὅτι 4 ἢ 5 εἶναι οἱ Νομοὶ οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἔσοδα πέραν τῶν ἐξόδων των. Οἱ ἄλλοι Νομοὶ προσπορίζονται τὰ ἔσοδά των, ἀπὸ τοὺς ἄλλους Νομούς. Ἐὰν τοιαύτη διάταξις ἀνεγράφετο, τότε ὡρισμένοι Νομοὶ ἰδίᾳ οἱ πτωχότεροι, οἱ ἔχοντες ἀνάγκην περισσοτέρας ὑποστηρίξεως, θὰ ἔπρεπε νὰ μείνουν ἄνευ ὑποστηρίξεως.

§54Γ. ΠΑΜΠΟΥΚΑΣ. Τέλος πάντων, ἐγὼ σᾶς ρίχνω μίαν ἰδέαν. Ἐνδέχεται σεῖς νὰ τὴν σκεφθῆτε κάπως καλύτερα. Λοιπὸν ἀξία ἐξάρσεως κατ’ ἐμέ, εἶναι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 29 παρ. 1, ἔνθα δύνανται νὰ αὐξάνωνται αἱ ὀργανικαὶ θέσεις τῶν περιφερειῶν, ἐπὶ μειώσει τῶν κεντρικῶν. Κύριοι συνάδελφοι, διὰ νὰ ἐπιτύχῃ ὁ θεσμός, ὅλοι τὸ ἀντιλαμβανόμεθα, ἔχει ἀνάγκην μιᾶς ἀρτίας ὀργανώσεως καὶ καλῆς λειτουργίας τῶν διοικητικῶν ὑπηρεσιῶν τῆς περιφερείας. Τοῦτο σημαίνει καὶ μίαν ἐπάρκειαν ὑπηρεσιῶν ἀναμφισβητήτως. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι ἡ διάταξις αὐτή, εἶναι οὐσιώδους σημασίας καὶ τὴν ἐπικροτῶ, διότι καὶ σεῖς θὰ ὁμολογήσετε, ὅτι τὸ ἐπαρκὲς καὶ τὸ κατάλληλον προσωπικὸν τῆς περιφερείας τοῦ Νομοῦ, εἶναι ἡ λυδία λίθος τῆς ἐπιτυχίας τοῦ θεσμοῦ. Τώρα ἐξ ἀντιθέτου, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ θεωρῶ ἐπικίνδυνον τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρ. 4 παρ. 2 ἐδ. αʹ, ὅτι «νὰ ἔχετε τὸ δικαίωμα, διὰ Δ)τος κατόπιν γνώμης τοῦ Συμβουλίου ἀποκεντρώσεως». Καὶ ἐρωτῶ: Διατὶ ὄχι «κατόπιν συμφώνου γνώμης»; Διότι, ἐδῶ, πᾶτε νὰ πάρετε δικαιοδοσίες καὶ ἁρμοδιότητες ἀπὸ τὸν Νομάρχην. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ μπῇ τὸ «κατόπιν συμφώνου γνώμης».

§55Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπουρ. Ἐσωτερ.). Κύριοι, τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ὅταν γίνῃ νόμος, διὰ νὰ ἐπιτύχῃ χρειάζεται νὰ τὸ ἐνστερνισθῇ κάθε Κυβέρνησις καὶ αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ διάδοχος Κυβέρνησις. Ἐὰν τὸ πιστεύουν αἱ Κυβερνήσεις, ὅτι ἡ ἀποκέντρωσις εἶναι ἀναγκαία, τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ θὰ εὐδοκιμήσῃ. Βλέπετε ὅμως διὰ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ, ὅτι εἰς τοῦτο ὑπάρχει τὸ εὐέλικτον νομοσχέδιον.

§56Γ. ΠΑΜΠΟΥΚΑΣ. Ἐγώ, θεωρῶ τὴν διάταξιν αὐτὴν ὀλίγον ἐπικίνδυνον καὶ ἐὰν ἦτο δυνατόν, ἀφοῦ ἐφ’ ἅπαξ θὰ πάρετε ἀπὸ τὸν Νομάρχην τὰς ἁρμοδιότητας αὐτὸ τὸ «κατόπιν συμφώνου γνώμης» ἀποτελεῖ μίαν ἐγγύησιν. Εἰς τὸ ἐδάφ. 2 λέγετε, ὅτι αἱ ἁρμοδιότητες μεταβιβάζονται εἰς τοὺς Νομάρχας ἢ καὶ ἀντιθέτως. Τὸ «καὶ ἀντιθέτως» εἶναι πολύ. Δηλαδή, μὲ τὸ νὰ μεταβιβάζωνται αἱ ἁρμοδιότητες τοῦ Νομάρχου ὄχι εἰς τὸ κέντρον, ἀλλὰ εἰς περιφερειακὰ ὄργανα ἀποτελεῖ κλονισμὸν τῆς θέσεως τοῦ Νομάρχου. Ὅταν τὰς ἁρμοδιότητας τὰς ὁποίας θὰ δώσετε εἰς τὸν Νομάρχην διὰ τοῦ ἐφ’ ἅπαξ ἢ τῶν ἑκάστοτε Διαταγμάτων τὰς ἀψηφήσητε βραδύτερον καὶ τὰς δώσητε εἰς περιφερειακὰ ὄργανα, εἶναι μαζὶ μὲ τὰς δύο προηγουμένας τρεῖς διατάξεις τὰς ὁποίας ἐγὼ χαρακτηρίζω ὡς ἐπικινδύνους. Θεωρῶ περαιτέρω ἀνώμαλον καὶ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 5 παρ. 2 καὶ 3.

§57Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Δὲν γίνεται κατ’ ἄρθρον συζήτησις κ. συνάδελφε.

§58Γ. ΠΑΜΠΟΥΚΑΣ. Ὄχι, εὑρίσκομαι εἰς τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν. Ἡ διάταξις αὐτή, παρέχει εἰς τὰ περιφερειακὰ ὄργανα ηὐξημένας τοπικὰς δικαιοδοσίας καὶ θὰ ἔχωμεν ἐπιθεωρητὰς ἐκπαιδεύσεως, ἐπιθεωρητὰς δασῶν, δημοσίων ἔργων κλπ. οἱ ὁποῖοι θὰ ἀποφαίνωνται, ἀγνοοῦντες τὸν Νομάρχην. Καὶ ἐπειδή, ὅπως εἴδομεν, δύνανται καὶ αὐτοὶ νὰ παίρνουν καὶ ἄλλας ἁρμοδιότητας τὰς ὁποίας θὰ τὰς δίδῃ τὸ κέντρον, εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ὁ φόβος ὅτι σιγὰ σιγὰ θὰ κλονίσῃ τὸ κέντρον τὸν θεσμὸν τῆς διοικητικῆς ἀποκεντρώσεως. Ἐὰν τὸ νομοσχέδιον κ. συνάδελφοι, ἐκκαθαρισθῇ ἀπὸ αὐτὰς τὰς διατάξεις τὰς ὁποίας ἐγὼ θεωρῶ ἐπικινδύνους, ἡ Κυβέρνησις Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ καὶ ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων δύναται νὰ εἶναι ὑπερήφανος, ὅτι ἔθεσε στερεὰς τὰς βάσεις τοῦ θεσμοῦ τῆς διοικητικῆς ἀποκεντρώσεως, βάσεις, αἱ ὁποῖαι ἀνταποκρίνονται πρὸς ἐπιτακτικὴν ἀξίωσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, διότι ἔκπαλαι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐκδηλοῖ τὸν πόθον του νὰ ἀποκτήσῃ καὶ θέλει νὰ ἀποκτήσῃ καλὴν διοίκησιν, ἄνευ τῆς ὁποίας οὔτε προκοπή, οὔτε ἑνότης τοῦ λαοῦ δύναται νὰ ὑπάρξῃ.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γιαννιδάκης ἔχει τὸν λόγον.

§60Ι. ΓΙΑΝΝΙΔΑΚΗΣ. Κύριοι βουλευταί, τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοθέτημα σκοπεῖ εἰς τὴν ἱκανοποίησιν ἑνὸς ἐπιτακτικοῦ Πανελληνίου αἰτήματος, τὸ ὁποῖον ὑπῆρξεν ἀνέκαθεν τὸ ὄνειρον τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν, ἰδίᾳ τῶν πολιτῶν τῆς ὑπαίθρου. Διότι, ἡ ἀποκέντρωσις, εἶναι ἐπιδίωξις ἑκάστου πολίτου, ἀνεξαρτήτως κομματικῆς ἀποχρώσεως καὶ ἰδεολογικῶν πεποιθήσεων. Αἱ Κυβερνήσεις τοῦ παρελθόντος ἐπεδίωξαν νὰ ἐπιτύχουν τὴν ἀποκέντρωσιν διὰ διαφόρων νομοθετημάτων. Ἀτυχῶς τὰ νομοθετήματα αὐτὰ τῆς ἀποκεντρώσεως εἴτε διότι ἦσαν ἀτελῆ, εἴτε διότι δὲν ὑπῆρχον οἱ οἰκονομικοὶ πόροι ἀπέτυχον καὶ δὲν ἔφερον αἴσιον ἀποτέλεσμα. Ἡ ἀποκέντρωσις συνεπῶς, εἶναι τὸ ἐπίμονον αἴτημα τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν καὶ πρέπει νὰ τύχῃ τῆς ὁμοθύμου ἐγκρίσεως τῆς Βουλῆς. Βεβαίως, τὸ νομοθέτημα συζητεῖται καὶ ἐξονυχίζεται καὶ δυνατὸν νὰ παρουσιάζῃ ἀτελείας τινάς, ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ μᾶς διαφεύγῃ, ὅτι ὡς ἀνθρώπινον ἔργον θὰ πρέπει νὰ ἐμφανίσῃ καὶ ὡρισμένας ἀτελείας. Ἐν πάσῃ ὅμως περιπτώσει, δὲν πρέπει νὰ ἀρνηθῶμεν ἐκ τοῦ γεγονότος αὐτοῦ, τὴν ἔντιμον καὶ φιλότιμον προσπάθειαν τοῦ ἀξιοτίμου κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργοῦ, νὰ μᾶς θέσῃ ὑπ’ ὄψιν ἕνα νομοσχέδιον ἐξυπηρετοῦν τὸν σκοπὸν τῆς ἀποκεντρώσεως κατὰ τὸν πληρέστερον τρόπον. Τίθεται ὅμως, κ. βουλευταί, τὸ θέμα, κατὰ ποῖον τρόπον θὰ ἐπιτευχθῇ ἡ ἀποκέντρωσις. Καὶ τίθεται τὸ ἐρώτημα ἐὰν εἶναι ὀρθὸν ἡ ἀποκέντρωσις νὰ ἐπιτευχθῇ διὰ τῆς μονάδος τῆς νομαρχιακῆς ἢ διὰ τῆς μονάδος τῆς Γενικῆς Διοικήσεως. Πολλὰ ἐλέχθησαν καὶ διάφοροι γνῶμαι διετυπώθησαν ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω ὅμως, νὰ ἀκούσετε καὶ τὴν γνώμην ἑνὸς συναδέλφου σας ὁ ὁποῖος κατοικεῖ εἰς ἕνα τόπον, ὁ ὁποῖος εἶχε τὴν ἀτυχίαν νὰ ἴδῃ ἐφαρμοζομένην τὴν ἀποκέντρωσιν ἀπὸ μονάδα εὐρυτέραν τῆς νομαρχιακῆς. Εἰς τὴν Κρήτην, κ. συνάδελφοι, ἐφηρμόσθη ἡ ὑφισταμένη ἀποκέντρωσις ἀπὸ τὴν διοικητικὴν μονάδα τῆς Γενικῆς Διοικήσεως. Καὶ οἱ πολῖται τῆς περιφερείας, ἐπίστευσαν, ὅτι διὰ τοῦ θεσμοῦ τῆς Γενικῆς Διοικήσεως θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ πλησιάσουν τὸ Κράτος διὰ τὴν ἐπίλυσιν διαφόρων ἐπειγόντων θεμάτων. Ἀλλ’ ἀτυχῶς τὰ πράγματα ἀπεδείχθησαν ἀντίθετα τοῦ ἐπιδιωκομένου σκοποῦ. Ἡ Ἀνατολικὴ Κρήτη τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἐκπροσωπῶ ἀντεμετώπισε τὴν κατάστασιν αὐτήν. Πρέπει δὲ νὰ σημειώσετε, ὅτι ἡ περιφέρεια αὐτὴ ἔχει μῆκος τριακοσίων πεντήκοντα χιλιομέτρων καὶ ἂν θέλετε νὰ κάμωμεν μίαν ἀναδρομὴν εἰς τὸ παρελθὸν εἰς τὴν ἐποχὴν δηλαδή, ποὺ δὲν ὑπῆρχον αὐτοκίνητα καὶ οἱ συγκοινωνιακοὶ δρόμοι, τότε φαντασθῆτε ἕνα πολίτην, ὁ ὁποῖος θὰ εἶχε τὴν ἀτυχίαν νὰ πρέπει νὰ ἐπιλύσῃ μίαν διαφοράν του εἰς τὴν Γενικὴν Διοίκησιν ἡ ὁποία εὑρίσκετο εἰς τὴν πόλιν τῶν Χανίων. Ἔπρεπε λοιπὸν ὁ πολίτης αὐτὸς νὰ ξεκινήσῃ ἀπὸ τὸν Κάβο–Σπάθα Κρήτης καὶ νὰ μεταβῇ εἰς τὰ Χανιά, διὰ νὰ ἐπιλύσῃ τὴν διαφοράν του. Ἐχρειάζετο, ὅμως, ὁ πολίτης αὐτός, νὰ διανύσῃ ἀπόστασιν 10–12 ἡμερῶν ὑπὸ τὸ ἐξαντλητικὸν ψῦχος τοῦ χειμῶνος καὶ τὸν καυστικὸν ἥλιον τοῦ θέρους διὰ νὰ μεταβῇ προσωπικῶς καὶ νὰ ἐκτελέσῃ τρόπον τινὰ προσκύνημα εἰς τὴν Γενικὴν Διοίκησιν Χανίων. Ἀλλὰ τὸ δρᾶμα τοῦ ἀνθρώπου αὐτοῦ δὲν σταματᾷ ἐδῶ. Χρειάζεται νὰ παραμείνῃ εἰς τὴν πόλιν τῶν Χανίων, διὰ νὰ ἐπιλύσῃ τὴν διαφοράν του 10–15 ἀκόμη ἡμέρας καὶ 15 εἰσέτι ἡμέρας διὰ νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὸ μέρος ἀπὸ τὸ ὁποῖον ἐξεκίνησεν, ἤτοι ταλαιπωρία 45 καὶ πλέον ἡμερῶν ἐκτὸς τῶν δαπανῶν τὰς ὁποίας οὗτος ἦτο ὑποχρεωμένος νὰ κάμῃ διὰ τὴν συντήρησίν του καὶ ἂν βεβαίως εἶχε τὴν οἰκονομικὴν δυνατότητα. Τώρα, ἐὰν ἐπετύγχανεν ἢ ὄχι, τὴν ἐπίλυσιν τῆς διαφορᾶς του, αὐτὸ εἶναι ἄλλο θέμα καὶ ὄχι τῆς παρούσης στιγμῆς. Πρέπει δέ, νὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας ὅτι ὁ πολίτης αὐτὸς ἦτο δυνατὸν νὰ ὑποστῇ καὶ τὰς ἐπιθέσεις κακοποιῶν εἰς τὰς ἀτραποὺς ἐκ τῶν ὁποίων διήρχετο, διότι ἐξ ἀτραπῶν καὶ μόνον διήρχετο ὁ πολίτης αὐτός. Πολλὲς δὲ φορές, κατέληξαν πολῖται νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὸ σπίτι των γυμνοὶ καὶ ἀνυπόδητοι, ἐκ τῆς αἰτίας ταύτης. Αὐτὴ λοιπόν, κύριοι συνάδελφοι, ὑπῆρξεν ἡ κατάστασις καὶ αὐτὴ ὑπῆρξεν ἡ μονὰς ἥτις ἀπέδωσεν εἰς τὸ θέμα τῆς αὐτοδιοικήσεως διὰ τὴν Ἀνατολικὴν Κρήτην. Διὰ τὸ μέρος αὐτό, τὸ ὁποῖον ἠγωνίσθη καὶ ἔχυσε ποταμοὺς αἵματος, διὰ νὰ καταστῇ τελικῶς ὑποτακτικὸν εἰς μίαν περιοχὴν ἔχουσαν τὸ τρίτον ἴσως τοῦ πληθυσμοῦ της. Πιθανόν, συνάδελφοί μου τῆς Κρήτης, νὰ ὑποστηρίξουν τὴν διατήρησιν τῆς μονάδος τῆς Γενικῆς Διοικήσεως. Ἐγώ, ὅμως, εἶμαι ὑποχρεωμένος ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, νὰ ἐκφράσω τὸν πόνον καὶ τὰς ταλαιπωρίας τῶν κατοίκων τῆς Ἀνατολικῆς Κρήτης. Ὑπῆρξε συνεπῶς, κατὰ τὴν γνώμην μου, ἐξαιρετικὰ ἐπιτυχὴς διὰ τοῦ παρόντος νομοθετήματος καθορισμὸς ἀποκεντρώσεως διὰ τῆς νομαρχιακῆς μονάδος. Εἶναι λίαν εὔστοχος καὶ λίαν ἐπιτυχής, ἐπαναλαμβάνω, ἡ σύλληψις τῆς ἰδέας νὰ τεθῇ ἡ νομαρχιακὴ μονὰς εἰς τὴν ἀποκέντρωσιν. Διότι, ἐὰν λάβω ὑπ’ ὄψιν μου τὴν πόλιν τοῦ Ἡρακλείου τῆς ὁποίας τὸ τελευταῖον ἄκρον δὲν δύναται νὰ ὑπερβαίνῃ τὰ 80 χιλιόμετρα, ὁ πολίτης αὐτὸς δύναται νὰ μεταβῇ εἰς τὴν πόλιν τοῦ Ἡρακλείου ἐντὸς 1½ ὥρας, νὰ ἐπιλύσῃ τὴν διαφοράν του καὶ νὰ ἐπανέλθῃ τὸ ἀπόγευμα εἰς τὴν οἰκίαν του, ἀποφεύγων οὕτω τὰς ταλαιπωρίας καὶ τοὺς κινδύνους τοὺς ὁποίους ἀνωτέρω ἐξέθεσα. Δὲν ἤθελον βεβαίως νὰ ἔλθω εἰς ἀντίθεσιν μὲ τοὺς συναδέλφους μου τῆς Κρήτης, εἶμαι ὅμως ὑποχρεωμένος νὰ πράξω τοῦτο, διὰ νὰ ἐκφράσω τὰς ἀπόψεις, τὸν πόνον καὶ τὰς ταλαιπωρίας τῶν 300–350 χιλιάδων κατοίκων τῆς Ἀνατολικῆς Κρήτης, διότι οἱ ἄλλοι συνάδελφοι Κρήτης, ἐκφράζουν τὴν γνώμην τῶν 80 ἢ 100 χιλιάδων κατοίκων τῆς πόλεως τῶν Χανίων καὶ μάλιστα, πιστεύω ὄχι ὅλων αὐτῶν, διότι ἂν λάβω ὑπ’ ὄψιν μου τὰ ληφθέντα παρ’ ἐμοῦ τηλεγραφήματα, τὰ ὁποῖα καὶ κατέθεσα, διὰ τὴν κατάργησιν τῆς Γενικῆς Διοικήσεως, τότε ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς περιορίζεται σημαντικώτατα. Ἀρκεῖ νὰ σᾶς ἀναφέρω, ὅτι δὲν ἔμεινε πολίτης καὶ Μετόχι, ποὺ νὰ μὴ ἐτηλεγράφησε πρὸς ἐμὲ καὶ τὸν κ. ὑπουργὸν διὰ τὴν κατάργησιν τῆς Γενικῆς Διοικήσεως. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, τοῦτο ἀποτελεῖ γνώμην μου καὶ πιθανὸν νὰ σφάλλω, ἀλλὰ τὸ σφάλλειν εἶναι ἀνθρώπινον. Δὲν βλέπω ὅμως, τοὺς ἐκ Κρήτης συναδέλφους μου, νὰ εὑρίσκωνται παρόντες κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ σοβαρωτάτου τούτου νομοθετήματος διὰ νὰ ἐκφράσουν τὰς ἐν προκειμένῳ γνώμας των. Ἐγώ, κ. συνάδελφοι, εἰλικρινῶς καὶ ἐντίμως, ἐκφράζω τὰς γνώμας μου καὶ τονίζω, ὅτι εἶναι ἐπιτακτικὴ ἡ ἀνάγκη τῆς καταργήσεως τῆς Γενικῆς Διοικήσεως, διότι καὶ ἂν ἀκόμη ὑποτεθῇ, ὅτι ἐδίδετο εἰς τὴν Κρήτην μονὰς εὐρυτέρα τῆς νομαρχιακῆς διὰ τὴν ἀποκέντρωσιν, τότε ἐρωτᾶται, κατὰ ποίαν λογικὴν θὰ ἐγίνετο ἡ Γενικὴ Διοίκησις εἰς τὸ ἕτερον ἄκρον τῆς Νήσου καὶ οὐχὶ εἰς τὴν πόλιν τοῦ Ἡρακλείου, ἡ ὁποία ἔχει τετραπλάσιον ἀριθμὸν κατοίκων δεσπόζει ὁλοκλήρου τῆς Νήσου ἀπὸ οἰκονομικῆς καὶ ἐμπορικῆς ἀπόψεως καὶ εὑρίσκεται εἰς τὴν πρώτην σειράν; Δὲν εἶναι δυνατὸν ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι ἐδώσαμεν τόσον αἷμα, ὅταν μᾶς ἐζητήθη, νὰ μὴ ἔχωμεν τὴν τιμὴν νὰ διεκδικήσωμεν τὸ λογικὸν τοῦτο προνόμιον. Διὰ τὸν λόγον αὐτόν, θὰ ψηφίσω ὑπὲρ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου καὶ ἐπιθυμῶ ἡ Ψῆφός μου αὐτὴ νὰ ἔχῃ τὴν ἔννοιαν, ὅτι πέραν τῆς διοικητικῆς ἀποκεντρώσεως πρέπει νὰ ἀρθῇ ἡ κατάστασις ὑποταγῆς τῶν πληθυσμῶν τῶν πέραν τῆς πόλεως τῶν Χανίων. (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τὴν προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος, κ. Ἰ. Τριανταφύλλης). Ἐλέχθη ἀκόμη, ὅτι δὲν θὰ εὑρεθοῦν πεντήκοντα Ἕλληνες, μὲ τὴν ἀπαιτουμένην μόρφωσιν καὶ γνῶσιν, διὰ νὰ ἀναλάβουν τὸ βαρὺ ἔργον τοῦ θεσμοῦ τῆς ἀποκεντρώσεως. Οὐδέποτε, τοὐλάχιστον, ἐγὼ προσωπικῶς ἐφαντάσθην, ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν ὑπάρχουν πεντήκοντα Ἕλληνες, οἱ ὁποῖοι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐνστερνισθοῦν καὶ νὰ ἐφαρμόσουν τὴν αὐτοδιοίκησιν ποὺ σήμερον ψηφίζομεν. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ ἀποκέντρωσις, ἐπαναλαμβάνω, εἶναι πόθος ἐπίμονος καὶ ἐπιτακτικὸς τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν. Ὁμιλῶν εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν, περὶ τῆς μονάδος τῆς ἐπαρχίας, ἐψήφισα ὑπὲρ τῆς διατηρήσεως τῆς Γενικῆς Διοικήσεως εἰς ἓν ὡρισμένον διαμέρισμα τῆς χώρας. Διὰ νὰ μὴ νομισθῇ, κ. συνάδελφοι, ὅτι ἄλλα πρεσβεύω καὶ ἄλλα λέγω, θὰ σᾶς εἴπω, ὅτι κατὰ τὴν συζήτησιν εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, οἱ συνάδελφοι τῆς Β. Ἑλλάδος ἰσχυρίσθησαν, ὅτι οἱ ὑποδουλωμένοι Ἕλληνες τῆς Βορείου Ἠπείρου, συνήθισαν νὰ αἰσθάνωνται τὴν Κρατικὴν μέριμναν μὲ ὄργανον ἐκτελεστικὸν τὴν Γενικὴν Διοίκησιν καί, ὅτι ἐὰν ἐπληροφοροῦντο τὴν κατάργησιν τῆς Γενικῆς Διοικήσεως Ἠπείρου, θὰ ἠσθάνοντο κλονισμὸν καὶ ἀπογοήτευσιν. Διότι, δὲν ἠθέλησα καὶ μόνον σκέψις τοιούτου κλονισμοῦ νὰ ἐπέλθῃ εἰς τοὺς πατριώτας αὐτοὺς Ἕλληνας, δὲν ἠδυνήθην νὰ ἀρνηθῶ κατὰ τὴν ἐνώπιον τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς Ψήφισιν τῆς σχετικῆς διατάξεως καὶ ἐψήφισα ὑπὲρ τῆς διατηρήσεως τῶν Γενικῶν Διοικήσεων Ἠπείρου καὶ Μακεδονίας. Ἀλλὰ ἐκ παραλλήλου, ἵνα μὴ ἐκ τῆς ψήφου μου ταύτης νομισθῇ, ὅτι πιθανὸν νὰ ὑπάρχῃ καὶ διὰ τὴν Κρήτην τοιοῦτον θέμα, θὰ σᾶς εἴπω, ὅτι οὐδεὶς ἐθνικὸς κίνδυνος ὑφίσταται διὰ τὸν γεωγραφικὸν τοῦτον χῶρον τῆς Ἑλληνικῆς Πατρίδος. Δὲν εἶναι ἡ κατάστασις ἰδία μὲ τὰς Διοικήσεις Ἠπείρου καὶ Μακεδονίας. Ἡ Κρήτη εἶναι διαμορφωμένη γεωγραφικῶς καὶ ἐδαφικῶς κατὰ τρόπον, ὥστε νὰ μὴ συνδέεται μὲ χώρας ἄλλας. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐὰν ἡ μοῖρα τῶν Κρητῶν εἶναι νὰ διατηρηθῇ ἡ Γενικὴ Διοίκησις, τότε ἐρωτᾶται, διατὶ θὰ διατηρηθῇ εἰς τὴν πόλιν τῶν Χανίων καὶ ὄχι εἰς τὴν Πρωτεύουσαν, τὸ κέντρον, ὅπου εἶναι δυνατὸν ἐντὸς ἐλαχίστου χρονικοῦ διαστήματος νὰ ἐπιλύωνται αἱ διαφοραὶ ὑπ’ αὐτοῦ τούτου τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν; Κύριοι βουλευταί, δὲν προέρχομαι ἀπὸ οἰκογένειαν πολιτικῶν. Αἱ περιστάσεις μὲ ὡδήγησαν εἰς τὸ βῆμα αὐτὸ καὶ εἶμαι ἀπὸ τοὺς πολίτας ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι σκοπὸν ἔχουν νὰ πράττουν τὸ ἐθνικόν των καθῆκον ὁπουδήποτε τοὺς καλεῖ αὐτό, καὶ νὰ ὑψώνουν τὴν φωνὴν τῆς διαμαρτυρίας προκειμένου νὰ παύσῃ ἡ ὑποδούλωσις ἑνὸς πληθυσμοῦ, τὸν ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἐκπροσωπῶ, εἰς μίαν Γενικὴν Διοίκησιν τῆς ὁποίας τὴν στοργὴν καὶ τὴν μέριμναν ἐγνώρισα πολὺ καλὰ κατὰ τὸ παρελθόν. Ἐλέχθη, ἐπίσης, κ. συνάδελφοι, ὅτι τὸ νομοθέτημα ἔχει ἀτελείας εἰς τὸ θέμα τῶν Νομαρχιακῶν Συμβουλίων, ἐκ τῆς μὴ συμμετοχῆς πολλῶν προσώπων ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῶν ἰδιωτῶν καὶ ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, ἠκούσθησαν κρίσεις καὶ ἐπικρίσεις ὑπὸ διαφόρων ἀγορητῶν. Ἀκούσατέ με, κ. συνάδελφοι. Μὴ ταλαιπωρῆτε καὶ καθυστερῆτε τὸ νομοθέτημα τὸ ὁποῖον καλῶς ἐμελετήθη εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν. Τὸ νομοθέτημα, ὅ,τι ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποδώσῃ τὸ ἀπέδωκε. Ψηφίσατέ το διὰ νὰ τὸ ἀποδώσωμεν εἰς τοὺς Ἕλληνας πολίτας, οἱ ὁποῖοι μὲ ἀγωνίαν ἀναμένουν τὴν λύσιν τοῦ θεσμοῦ τῆς ἀποκεντρώσεως. Μὲ αὐτὰ τὰ ὀλίγα, τὰ ὁποῖα κ. συνάδελφοι, ἀνέφερον, χωρὶς πάθος καὶ κακίαν, δηλῶ, ὅτι θὰ ψηφίσω τὸ παρὸν νομοσχέδιον καίτοι εὑρισκόμενος εἰς τὴν ἀντίθετον πρὸς τὴν Κυβερνητικὴν πτέρυγα.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γυιόκας ἔχει τὸ λόγον.

§62Π. ΓΥΙΟΚΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως Στρατάρχης Παπάγος εἰς τὸ πολιτικὸν συμβόλαιον τῆς 8ης Νοεμβρίου 1952 ποὺ ὑπέγραψε μετὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ εἰς τὴν Θεσσαλονίκην μεταξὺ τῶν ἄλλων ὑπεσχέθη, ὅτι θὰ ἐφαρμόσῃ τὴν χρηστὴν διοίκησιν διὰ τοῦ συστήματος τῆς διοικητικῆς ἀποκεντρώσεως καὶ αὐτοδιοικήσεως. Τὸ θέμα εἶναι ἀρκετὰ σοβαρὸν καὶ εἰς τὸν ἐξοχώτατον ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Νικολίτσαν, ὁ ὁποῖος σήμερον μᾶς δίδει τὴν εὐχάριστον εὐκαιρίαν νὰ συζητῶμεν εἰς τὴν Βουλὴν τὸ θέμα τῆς διοικητικῆς ἀποκεντρώσεως καὶ αὐτοδιοικήσεως, ἀνήκει κάθε ἔπαινος, διότι διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου λύεται τὸ θέμα τοῦτο κατὰ τρόπον ὅστις ἴσως νὰ μὴ ἀνταποκρίνεται πλήρως εἰς τὸ λαϊκὸν αἴτημα ἀλλὰ πάντως θέτει τὰς βάσεις καὶ τὸ θεμέλιον τοῦ θεσμοῦ αὐτοῦ. Τὸ σύστημα τῆς διοικητικῆς ἀποκεντρώσεως καὶ αὐτοδιοικήσεως, ἔχει καταστῆ πρὸ πολλοῦ ἕνας λαϊκὸς πόθος, τοσούτῳ μᾶλλον καθόσον ἡ ἐξέλιξις τῶν πολιτικῶν πραγμάτων τῆς χώρας μας, ἰδίως μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν τῶν νέων ἐπαρχιῶν τοῦ 1912 τὸ ἐπέβαλε, διότι παρετηρήθη αὔξησις τοῦ πληθυσμοῦ τῆς πρωτευούσης δυσανάλογος πρὸς τὸν πληθυσμὸν τῆς ὅλης χώρας καὶ τῆς οἰκονομικῆς ὑποστάσεώς της. Ἤδη δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι δημιουργεῖται ἐθνικὸς κίνδυνος, ἐὰν δὲν ἐφαρμόσωμεν τὸν θεσμὸν αὐτόν, οὕτως ὥστε νὰ δοθῇ ἡ ἀπαραίτητος ἐνίσχυσις διὰ τὴν ἀναζωογόνησιν τῆς κοινωνικῆς καὶ οἰκονομικῆς ὑποστάσεως τῆς ὑπαίθρου. Χωρὶς νὰ εἶμαι ὑπερβολικός, δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι ἀποτελεῖ ἀλήθειαν τὸ ὅτι ἐνῷ κατεστράφη καὶ ἠρημώθη ἡ ὕπαιθρος, ἀνοικοδομεῖται τὸ κέντρον. Εἶναι ἀπαράδεκτος αὐτὴ ἡ κατάστασις. Τὰ χωρία νὰ κεῖνται εἰς ἐρείπια καὶ εἰς τὰς Ἀθήνας νὰ βασιλεύῃ ἡ ἄνεσις καὶ ἡ σκανδαλώδης σπατάλη. Ἡ κατάστασις αὕτη, ἐπαναλαμβάνω, εἶναι ἐθνικῶς ἀπαράδεκτος. Τὸ συγκεντρωτικὸν σύστημα κατώρθωσε νὰ δημιουργήσῃ μίαν κατάστασιν εἰς βάρος τῆς ἐπαρχίας. Διὰ τῆς διαφθορᾶς τοῦ κρατικοῦ μηχανισμοῦ ἐφθάσαμεν εἰς τὸ νὰ ἀρύεται ὅλα τὰ ἀγαθὰ τὸ Κέντρον, ὅλον τὸν πλοῦτον καὶ ὅλην τὴν εὔνοιαν. Καὶ νὰ βλέπωμεν ἀκόμη βιομηχανίας ἱδρυθείσας καὶ ἀνδρωθείσας χωρὶς τὴν βοήθειαν κανενὸς εἰς τὰς ἀκραίας ἐπαρχίας νὰ εὑρίσκωνται εἰς τὴν ἀνάγκην διὰ νὰ ζήσουν νὰ μεταφέρωνται εἰς τὸ κέντρον καὶ νὰ ἔρχωνται εἰς Ἀθήνας. Τοῦτο εἶναι ἐπικίνδυνον καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἐθνικῆς ἀμύνης, διότι διὰ τῆς συγκεντρώσεώς των, εἰς τὸ Κέντρον θὰ ἀποτελοῦν συγκεντρωμένον στόχον κατὰ ἐνδεχόμενον ἀεροπορικὸν βομβαρδισμόν. Τὰ χρήματα τοῦ σχεδίου Μάρσαλ ἀντὶ νὰ διατεθοῦν εἰς τὰς ἐπαρχίας διετέθησαν εἰς τὰ κέντρα μὲ ἀποτέλεσμα νὰ ἔχωμεν 400 δισεκατομμύρια παγωμένας πιστώσεις. Ἡ εὐνοιοκρατία εἶναι τὸ σύστημα ποὺ εὐδοκιμεῖ εἰς τὸ συγκεντρωτικὸν διοικητικὸν σύστημα. Διὰ τοῦτο ἐθνικὴ ἀνάγκη ἐπιβάλλει τὴν τροποποίησίν του καὶ ὀφείλομεν χάριτας εἰς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ καὶ εἰς τὸν Πρόεδρον αὐτῆς καὶ εἰδικώτερον εἰς τὸν ἐξοχώτατον ὑπουργὸν κ. Νικολίτσαν, ὅστις μὲ ἐπιμέλειαν καὶ ἐπιμονὴν συνέταξε τὸ ὑπὸ συζήτησιν σχέδιον νόμου, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὸν θεμέλιον λίθον καὶ τὸ βάθρον διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ συστήματος τῆς διοικητικῆς ἀποκεντρώσεως καὶ αὐτοδιοικήσεως. Τὸ σύστημα τῆς ἀποκεντρώσεως καὶ αὐτοδιοικήσεως τὸ εἶχον υἱοθετήσει καὶ τὸ Σύνταγμα τοῦ 1927 καὶ τὸ σημερινόν. Ἀλλὰ τὸ ὑπὸ συζήτησιν σχέδιον νόμου φέρει τὴν πλευρὰν τῆς ἀποκεντρώσεως ἢ μᾶλλον τῆς ἀποσυγκεντρώσεως ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὴν οἰκονομικὴν αὐτοτέλειαν. Συνεπῶς τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ θέτει ἐνώπιόν μας τὰ προβλήματα τῆς μεταβιβάσεως ἁρμοδιοτήτων τοῦ κέντρου εἰς τὰς ἐπαρχίας. Ὡς μονάδα ἀποκεντρώσεως λαμβάνει τὸ νομοσχέδιον τὸν Νομὸν δηλαδὴ τὸν Νομάρχην. Ἄλλοι ρήτορες προετίμησαν τοὺς προϊσταμένους τῶν καθ’ ἕκαστα ὑπηρεσιῶν τῶν Ὑπουργείων καὶ ἁρμοδιοτήτων τῶν ὑπηρετούντων παρὰ ταῖς Νομαρχίας. Ἐγώ, ἔχω τὴν γνώμην ὅτι οὔτε ἡ ἐκχώρησις ἁρμοδιοτήτων εἰς τοὺς προϊσταμένους τῶν Ὑπηρεσιῶν, οὔτε εἰς τοὺς Νομάρχας εἶναι ἀρκετά. Διὰ πολλοὺς καὶ διαφόρους λόγους θὰ χωλαίνῃ ἡ ἀποκέντρωσις μὲ μονάδα τὸν Νομόν, ἕκαστος τῶν ὁποίων ἐκπροσωπεῖ περὶ τὰς 100 ἕως 200 χιλιάδας κατοίκων. Εἰς ἄλλας χώρας οἱ Νομοὶ ἔχουν περὶ τὸ 1 ἑκατομμύριον κατοίκους καὶ ἐκεῖ ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ ὡς μονὰς ὁ Νομός. Ἀλλὰ ἐν Ἑλλάδι ὁ Νομὸς ἔχει πολὺ μικρότερον ἀριθμὸν κατοίκων. Διὰ τοῦ Νομοθετήματος παρέχονται εἰς τοὺς Νομάρχας ἁρμοδιότητες ἀποφασιστικαὶ τῶν Ὑπουργείων καὶ εἰς πολλὰς περιπτώσεις εἶναι ἀνέκκλητοι, διότι δίδεται μὲν τὸ δικαίωμα εἰς τὸν πολίτην τῆς προσφυγῆς, ἀλλὰ μόνον διὰ παράβασιν νόμου. Αὐτὸ δὲν εἶναι καλῶς διατυπωμένον, διότι ἡ διαφορὰ μεταξὺ παραβάσεως νόμου καὶ σκοπιμότητος τῆς κρινομένης πράξεως εἶναι πολὺ μικρὰ καὶ δυσδιάκριτος καὶ ὁ ἑλληνικὸς λαός, ὁ ὁποῖος ἔχει συνείδησιν περὶ δικαιοσύνης λίαν ἀνεπτυγμένην, θὰ κρίνῃ ὅλας τὰς πράξεις τῆς Διοικήσεως ἐξονυχιστικά, μὲ ἀποτέλεσμα τὴν προσφυγὴν εἰς ὅλας τὰς περιπτώσεις εἰς τὴν κεντρικὴν ἐξουσίαν, ἥτις φυσικὰ θὰ ἑδρεύῃ εἰς τὴν πρωτεύουσαν. Ἑπομένως ἡ μεγαλυτέρα προσπάθεια τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀποσυμφορήσεως τοῦ Κέντρου θὰ καταπέσῃ, ἐφ’ ὅσον διὰ τῆς προσφυγῆς θὰ ἔρχωνται πάλιν ὅλαι αἱ ὑποθέσεις εἰς τὸ Κέντρον. Δὲν θὰ ὑπάρχῃ ὑπόθεσις, διὰ τὴν ὁποίαν δὲν θὰ γίνῃ προσφυγὴ καὶ οὕτω δὲν θὰ ἐπιτευχθῇ ἡ ἀποσυμφόρησις τοῦ Κέντρου ἀπὸ τὸν μεγάλον φόρτον τῶν ὑποθέσεων. Ἡ διάταξις αὐτὴ ἑπομένως μόνον ἠθικὴν καὶ οὐχὶ οὐσιαστικὴν μεταρρύθμισιν τοῦ σημερινοῦ συστήματος δημιουργεῖ διότι ἐνῷ θὰ κρίνῃ ὁ Νομάρχης κατὰ τρόπον ἀνέκκλητον, διότι μόνον διὰ παράβασιν νόμου θὰ εὐσταθῇ προσφυγή, ἐν τούτοις ὅλαι αἱ ἀποφάσεις του θὰ ἄγωνται εἰς κατὰ δεύτερον βαθμὸν κρίσιν ἐνώπιον τῆς Κεντρικῆς διοικήσεως, δηλαδή, ἐνώπιον τῶν ὑπουργῶν. Νομίζω, ὅτι ἡ διάταξις αὕτη δὲν εἶναι ἐπιτυχής. Πληρεστέρα θὰ ἦτο ἡ μεταρρύθμισις αὕτη, ἐὰν διετηροῦντο αἱ ὑπάρχουσαι γενικαὶ διοικήσεις καὶ ἱδρύοντο καὶ ἄλλαι ὅπου χρειάζονται, εἰς τρόπον, ὥστε νὰ ἔχωμεν μέχρις 7 γενικὰς διοικήσεις, αἵτινες νὰ ἀποτελοῦν τὴν μείζονα μονάδα διοικητικῆς ἀποκεντρώσεως καὶ ἰδίᾳ οἰκονομικῆς ἀποκεντρώσεως. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν διοικητικὴν ἀποκέντρωσιν ἡ παρέμβασις τῆς γεν. διοικήσεως ἀμβλύνει τὴν ὀξύτητα τῶν διαφορῶν μεταξὺ τῶν πολιτῶν. Πρέπει ὅμως νὰ ὑπάρχῃ καὶ δημοσιονομικὴ ἀποκέντρωσις, καθ’ ὅσον ἡ διοικητικὴ ἀποκέντρωσις χωρὶς οἰκονομικὴν ἀποκέντρωσιν δὲν εἶναι ἐπιτυχής, ὡς ἔχει ἄλλωστε κατὰ τὸ παρελθὸν ἀποδειχθῇ. Ὅταν ἔλθωμεν εἰς τὰ ἄρθρα 16 καὶ 17 θὰ ἴδωμεν κατὰ ποῖον τρόπον θὰ ἐλέγχωνται αἱ πρὸς τοὺς Νομάρχας χορηγούμενοι πιστώσεις. Εἰς τὸ ἄρθρον 9 τὸ ὁποῖον προβλέπει διὰ τοὺς προϋπολογισμοὺς τῆς Νομαρχίας θὰ ἴδωμεν, ὅτι δὲν θὰ εἶναι εὔκολος ἡ ἐπιτυχία τῆς ἐπιδιώξεως τοῦ κ. ὑπουργοῦ, διότι ὁ Νομάρχης ὑποχρεοῦται νὰ ὑποβάλῃ τόσους προϋπολογισμούς, ὅσα καὶ τὰ ὑπουργεῖα. Ἡ γνώμη μου λοιπὸν εἶναι νὰ διατηρηθοῦν οἱ Νομοὶ ὡς μονάδες διοικητικῆς ἀποκεντρώσεως, ἀλλὰ πέραν τῶν Νομῶν νὰ ἱδρυθοῦν 6–7 Γενικαὶ Διοικήσεις, εἰς τὰς ὁποίας θὰ λύωνται αἱ διαφοραὶ εἰς δεύτερον βαθμὸν κατὰ τῶν ἀποφάσεων τοῦ Νομάρχου. Αἱ Γενικαὶ Διοικήσεις πλὴν τῆς διαιτητικῆς κρίσεως μεταξὺ Νομάρχου καὶ Κέντρου, θὰ ἔχουν καὶ τὴν ἄμεσον ἐποπτείαν τῆς ἐφαρμογῆς τῶν κυβερνητικῶν κατευθύνσεων καὶ θὰ εἶναι ἡ κυρία ἕδρα τῆς διοικητικῆς καὶ δημοσιονομικῆς ἀποκεντρώσεως. Δὲν εἶναι εὔκολον ἄλλωστε οἱ Νομάρχαι νὰ ἔχουν τὰς ἀπαιτουμένας συμβουλευτικὰς ὑπηρεσίας διὰ νὰ δύνανται νὰ ἀντεπεξέρχωνται εἰς τὰς εὐθύνας τῆς ἀποκεντρωμένης διοικήσεως. Οἱ ὑπάλληλοι περὶ ὧν προβλέπει τὸ νομοσχέδιον θὰ συμβῇ νὰ μὴ ἔχουν τὸν ἀνάλογον βαθμὸν καὶ δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν πολύτιμοι σύμβουλοι τοῦ Νομάρχου διὰ τὴν εὔρυθμον λειτουργίαν τοῦ θεσμοῦ τῆς δημοσιονομικῆς ἀποκεντρώσεως. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ δημιουργούμενον διὰ τὸν Νομάρχην τεκμήριον ἁρμοδιότητος δι’ ὡρισμένα Ὑπουργεῖα, εἶναι διάταξις ἀξία πάσης προσοχῆς καὶ ἐξάρσεως. Ἀλλὰ δι’ ἄλλα Ὑπουργεῖα τὸ τεκμήριον εἶναι ἀντίθετον, διότι ἐκχωροῦνται μόνον αἱ ἁρμοδιότητες ποὺ θὰ περιληφθοῦν εἰς τὰ ἐκδοθησόμενα διατάγματα. Ἑπομένως δι’ αὐτὰ τὰ Ὑπουργεῖα τὸ τεκμήριον εἶναι ἀντίθετον, δηλαδὴ δὲν ἔχει ὁ Νωμάρχης ἁρμοδιότητας πέραν τῶν περιληφθησομένων εἰς τὰ διατάγματα, πλὴν ἐννοεῖται τῶν ἁρμοδιοτήτων τὰς ὁποίας ἔχουν ἤδη. Ὡς πρὸς τὴν ἐκπόνησιν τῶν προϋπολογισμῶν τῶν Νομαρχιῶν κατὰ τὸ ἄρθρον 9 τοῦ νομοσχεδίου θὰ πρέπει οἱ Νομάρχαι νὰ ὑποβάλλουν τὰς καταστάσεις δι’ ἕνα ἕκαστον Ὑπουργεῖον χωριστά, τέσσαρας μῆνας πρὸ τῆς ἐνάρξεως τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους. Διὰ νὰ συγκεντρώσουν τὰς πληροφορίας αὐτὰς χρειάζεται προεργασία 3–4 μηνῶν. Νομίζω, ὅτι εἶναι ἐργασία δύσκολος καὶ μᾶλλον θὰ ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ τὸν Νομάρχην πολύτιμον χρόνον διὰ τὴν σύνταξιν τῶν χωριστῶν προϋπολογισμῶν διὰ τὰ περίπου 15 Ὑπουργεῖα. Ἐπίσης θὰ εἶναι δύσκολος καὶ ἡ ἐκτέλεσις τοῦ προϋπολογισμοῦ αὐτῶν. Διότι φαντασθῆτε, τί θὰ γίνεται κάθε μῆνα, δεδομένου ὅτι ἀνέκαθεν ἐσημειοῦτο ἀνωμαλία εἰς τὸ Γενικὸν Λογιστήριον καὶ ἐπιβραδύνσεις. Δὲν θὰ ὑπάρξῃ ἡ ἀπαιτουμένη τάξις ὥστε κατὰ μῆνα νὰ στέλλωνται τὰ χρήματα ὑπὸ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τὴν συνέχισιν τῶν ἔργων διὰ τὰ ὁποῖα θὰ ἔχῃ ἀνειλημμένας ὑποχρεώσεις ὁ Νομάρχης. Θὰ εἶναι δυσεφάρμοστος ἡ διάταξις αὐτή, καὶ διὰ τοῦτο τὸ δημοσιονομικὸν μέρος θὰ ἔπρεπε νὰ ἀφεθῇ εἰς τὰς Γενικὰς Διοικήσεις, ὥστε μονὰς δημοσιονομικῆς ἀποκεντρώσεως νὰ εἶναι ἡ Γενικὴ Διοίκησις ἡ ὁποία νὰ ἔχῃ αὐτοτελῆ προϋπολογισμόν, τοῦ ὁποίου πρωτεύων καὶ οὐχὶ δευτερεύων διατάκτης νὰ εἶναι ὁ Γενικὸς Διοικητής. Μόνον μὲ τὴν ὕπαρξιν Γενικῶν τινων Διοικήσεων θὰ δυνάμεθα νὰ ἐλπίζωμεν εἰς πλήρη ἐπιτυχίαν τοῦ θεσμοῦ τῆς ἀποκεντρώσεως ἄλλως αὕτη θὰ χωλαίνῃ καὶ θὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν δυσάρεστον ἀνάγκην νὰ τὴν καταργήσωμεν. Ἔχει ληφθῆ μέριμνα ὥστε ὅλα τὰ ἀναφυόμενα εἰς τὴν περιφέρειαν ζητήματα νὰ δύνανται νὰ λυθοῦν εἰς τὸ Νομαρχιακὸν Συμβούλιον τοῦ ὁποίου ἡ σύνδεσις ἀποτελεῖται ἀπὸ ἐκπροσώπους ὅλων τῶν Ὑπουργείων. Μόνον διὰ τὸν Εἰσαγγελέα θὰ ἔλεγον ὅτι δὲν πρέπει νὰ συμμετέχῃ, διότι δυνατὸν εἰς τὸ Νομαρχιακὸν Συμβούλιον νὰ γίνωνται καὶ πολιτικαὶ συζητήσεις, ὅπερ δὲν συνάδει μὲ τὰ καθήκοντα τοῦ Εἰσαγγελέως. Θὰ ἦτο περαιτέρω ἴσως εὐχῆς ἔργον τὰ λαϊκὰ μέλη νὰ ἦσαν περισσότερα ὥστε νὰ μὴ ἀποτελοῦν μίαν ἰσχνὴν μειοψηφίαν ἔναντι τῶν ὑπαλληλικῶν τοιούτων. Ἐφ’ ὅσον ὅμως ὁ κ. ὑπουργὸς νομίζει, ὅτι ἔχει καλῶς ἐπὶ τοῦ προκειμένου τὸ σχέδιον ἐγὼ δηλῶ ὅτι θὰ ψηφίσω τοῦτο. Ἕν ἄλλο ζήτημα συνδεόμενον μὲ τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον εἶναι τὸ ἀφορῶν τὸ μετακλητὸν ἢ μὴ τοῦ Νομάρχου. Ἐὰν ἔχωμεν πολιτικὴν σταθερότητα, ὡς ἤδη συμβαίνει καὶ θὰ συμβαίνῃ ἐπὶ μίαν εἰσέτι 4ετίαν τὸ μετακλητὸν τοῦ Νομάρχου ἔχει καλῶς διότι δύνανται εἰς μίαν περίοδον κυβερνητικῆς σταθερότητος νὰ ἐξευρεθοῦν 49 πρόσωπα κατάλληλα διὰ τὰς θέσεις τῶν Νομαρχῶν. Ἀλλὰ ἐὰν ἔλθωμεν εἰς μίαν περίοδον κυβερνητικῆς ἀσταθείας, τὸ μετακλητὸν τοῦ Νομάρχου τότε θὰ μᾶς φέρῃ εἰς μεγάλην δυσχέρειαν, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εὕρωμεν ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι θὰ ἐδέχοντο ἐγκαταλείποντες τὰς ἰδίας των ἀσχολίας, νὰ ἀσχοληθοῦν ἐπὶ μικρόν τι διάστημα μὲ τὰ καθήκοντα τοῦ Νομάρχου. Αὐτὴ εἶναι μία ἄποψις, τὴν ὁποίαν θέτω ὑπ’ ὄψει τῆς Κυβερνήσεως χωρὶς νὰ φθάνω καὶ μέχρι τοῦ σημείου νὰ διατυπώσω ἐπ’ αὐτοῦ τροπολογίαν ἢ νὰ δηλώσω, ὅτι ριζικῶς ἀντιτίθεμαι μὲ τὸ σχέδιον, τὸ κυβερνητικόν, διότι πιστεύω ὅτι τοῦτο ἀποτελεῖ τὸν θεμέλιον λίθον τῆς περιποθήτου ἀπὸ τὸν λαὸν τῆς περιφερείας ἀποκεντρώσεως.

§63Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριοι βουλευταί, ἤθελον νὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ εἶσθε κατὰ τὸ δυνατὸν σύντομοι, ὥστε νὰ καταστῇ δυνατὸν κατὰ τὴν ἑσπέραν αὐτὴν νὰ τερματισθῇ ἡ συζήτησις καὶ νὰ ψηφισθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον, παρακαλῶ δέ, ἐὰν εἶναι δυνατόν, τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν νὰ τὴν κάμωμεν εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν, διότι, ὅπως γνωρίζετε, αἱ συνεδριάσεις, αἱ ὑπολειπόμεναι μέχρι τοῦ Πάσχα εἶναι ἐλάχιστοι, λαμβανομένου δὲ ὑπ’ ὄψιν ὅτι 2 ἐξ αὐτῶν τῶν συνεδριάσεων θὰ καταναλωθοῦν διὰ τὰ εἰδικὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ᾐτήσατο ἡ Ἀντιπολίτευσις νὰ προταχθοῦν, θὰ ὑπάρξῃ ὁ κίνδυνος νὰ μὴ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον μέχρι τὸ Πάσχα. Καὶ δὲν εἶναι μόνον αὐτὸς ὁ κίνδυνος. Ὑπάρχει καὶ ὁ ἀσφαλέστερος κίνδυνος ὅτι δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ ψηφισθῇ μέχρι τῶν προθεσμιῶν τοῦ Ἰουλίου. Δι’ αὐτὸ θὰ παρακαλέσω ἂν εἶναι δυνατόν, αἱ ἀγορεύσεις νὰ ὑπάρξουν σύντομα, ὥστε νὰ δυνηθῶ ἀμέσως μετὰ τὸν κ. Ζίγδην νὰ ὁμιλήσω καὶ ἐγὼ ὅσον τὸ δυνατὸν συντομώτερον, ὥστε κατὰ τὴν ἑσπέραν αὐτὴν νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§64ΠΕΡ. ΙΑΚ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ θέμα τῆς ἀποκεντρώσεως εἶναι γενικοῦ ἐνδιαφέροντος, δὲν ἐνδιαφέρει μόνον τὸν κ. ὑπουργόν, τῶν Ἐσωτερικῶν, ἔπρεπε νὰ ἐνδιαφέρῃ ὁλόκληρον τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία παρακολουθοῦσα τὴν συζήτησιν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ διαπιστώσῃ, ὅτι ὑπάρχουν κενὰ καὶ νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν διόρθωσιν τῶν κενῶν αὐτῶν. Ἐφ’ ὅσον ὅμως ἡ Κυβέρνησις ἀπεργεῖ ἀπεργοῦμεν καὶ ἡμεῖς.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Ζίγδης ἔχει τὸν λόγον.

§66Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἡ σπουδαιοτέρα ἀρετὴ τῶν παρεμβάσεων τῶν ὁμιλητῶν κατὰ τὸ στάδιον αὐτὸ τῆς συζητήσεως εἶναι ἀναμφιβόλως ἡ συντομία. Τὸ παρὸν νομοσχέδιον ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀμφιβολίας εἶναι ἀπὸ τὰ σημαντικώτερα τῶν ὁποίων ἐπιλαμβάνεται ἡ Βουλὴ αὐτή. Τοιούτου εἴδους νομοσχέδια, ἐν τῇ πραγματικῇ ἐννοίᾳ τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ, ἐὰν πράγματι ἀποβλέπωμεν εἰς τὸν σκοπόν, διὰ τὸν ὁποῖον νομοθετοῦμεν, δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ γίνουν, παρὰ μόνον κατόπιν κοινῆς τῶν κομμάτων συμφωνίας. Εἰς οὐδὲν θὰ ὠφελήσῃ ἐὰν ψηφίσωμεν σήμερον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον διὰ τῆς αὐριανῆς Κυβερνήσεως θὰ καταστραφῇ ἢ θὰ μεταβληθῇ σημαντικῶς, διότι θὰ δημιουργήσῃ χάος πρὸς ζημίαν τῆς ἀποκεντρώσεως καὶ κέρδος τῶν σκοτεινῶν δυνάμεων, αἱ ὁποῖαι δημιουργοῦν τὸν ὑδροκέφαλον τῶν Ἀθηνῶν. Ἀλλ’ ὀφείλω νὰ ἐκφράσω τὴν ἀπογοήτευσίν μου, διότι παρ’ ὅλην τὴν μακρὰν αὐτὴν συζήτησιν, οὐδεὶς τῶν ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων ἐθεώρησεν ὑποχρέωσίν του πρὸ τοιαύτης κεφαλαιώδους σημασίας νομοθετήματος νὰ λάβῃ τὸν λόγον, καὶ νὰ καθορίσῃ τὴν θέσιν τοῦ κόμματός του ἐπὶ τούτου, οὕτως ὥστε καὶ οἱ ὀπαδοί του καὶ οἱ Ἕλληνες ἅπαντες, νὰ γνωρίζουν ποῖαι εἶναι αἱ ἐν προκειμένῳ ἀπόψεις αὐτῶν καὶ τῶν κομμάτων των. Μετὰ τὰς δύο αὐτὰς διαπιστώσεις δὲν θὰ δυσκολευθῶ καὶ ἐγὼ ν’ ἀπευθύνω πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν τὸν ἔπαινον, ὁ ὁποῖος τοῦ ἀξίζει διὰ τὴν προσπάθειαν τὴν ὁποίαν κατέβαλε νὰ φέρῃ ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ἓν νομοσχέδιον μελετημένον καὶ πλῆρες, ἐντὸς τῶν πλαισίων βεβαίως καὶ τῶν πολιτικῶν δυνατοτήτων, αἱ ὁποῖαι τοῦ παρέχονται. Ἄλλο βεβαίως εἶναι, ἐὰν ἡμεῖς ἐκκινοῦντες ἀπὸ διαφόρους ἀντιλήψεις ἔχωμεν διαφόρους ἀπόψεις ἐπὶ βασικῶν τινῶν σημείων. Θὰ ὑπογραμμίσω πρῶτον, τὰ πλεονεκτήματα τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ πρῶτον νομίζω, τὸ σημαντικώτερον, εἶναι τὸ καθιερούμενον τεκμήριον ἁρμοδιότητος ὑπὲρ τοῦ Νομάρχου. Παρὰ τὰς ἀντιθέτους ἀπόψεις, αἱ ὁποῖαι διετυπώθησαν, νομίζω, ὅτι ἦτο εὐτυχὴς ἡ ἄποψις τῆς Κυβερνήσεως ὅπως καθιερώσῃ τεκμήριον ἁρμοδιότητος ὑπὲρ τοῦ Νομάρχου διότι ἄλλως ἡ ὅλη πρόθεσις τοῦ νομοσχεδίου θὰ ἀπετύγχανε. Διότι εἶναι γνωστὸς ὁ τρόπος, μὲ τὸν ὁποῖον δίδονται αἱ ἁρμοδιότητες εἰς τὴν ἐπαρχίαν ἀπὸ τοὺς λεγομένους μανδαρίνους τοῦ Κέντρου, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τοὺς ὑπουργούς. Δεύτερον πλεονέκτημα, τὸ ὁποῖον ὀφείλω νὰ ὑπογραμμίσω εἶναι ἡ διατύπωσις τοῦ ἄρθρου 38 διὰ τῆς ὁποίας παρέχεται ἡ δυνατότης εἰς τοὺς ὑπουργοὺς διὰ Β. Διαταγμάτων, νὰ τροποποιοῦν τὰς κατὰ τόπους ἁρμοδιότητας τῶν περιφερειακῶν ὀργάνων τῶν Ὑπουργείων των. Ἐὰν δὲν φθάσωμεν κἄποτε εἰς κατάστασιν, ὥστε νὰ συμπίπτουν αἱ κατὰ τόπον ἁρμοδιότητες τῶν περιφερειακῶν ὀργάνων τῶν Ὑπουργείων μὲ τὴν μονάδα ἀποκεντρώσεως, τὴν ὁποίαν ἐγκαθιστοῦμεν, τότε βεβαίως ματαιοπονοῦμεν ἐν πολλοῖς καὶ μᾶλλον εἶναι δυνατὸν νὰ καταλήξῃ εἰς ἐμπαιγμὸν τὸ ὅλον νομοθέτημα. Τὸ πλέον ἐκφραστικὸν παράδειγμα, τὸ ὁποῖον μοῦ ἔρχεται εἰς τὴν μνήμην τὴν στιγμὴν αὐτήν, εἶναι τοῦ Ὑπουργείου Κοινωνικῆς Προνοίας, τὸ ὁποῖον ὠργανώθη τελευταίως ἀποκεντρωτικῶς. Ἐὰν τὰ τοπικὰ ὅρια τῆς ἀποκεντρώσεως αὐτῆς δὲν συμπέσουν μὲ τὰ ὅρια τῆς διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου καθιερουμένης μονάδος ἀποκεντρώσεως τότε βεβαίως τὰ ἀποτελέσματα θὰ εἶναι ἐπιζήμια καὶ εἰς τὰς δύο περιπτώσεις. Ἀπὸ ἀπόψεως μειονεκτημάτων: Νομίζω, ὅτι ἤδη διετυπώθησαν αἱ βασικαὶ ἀπόψεις. Θὰ τὰς ἀπαριθμήσω ἁπλῶς ὡς τὰς ἀντιλαμβάνομαι. Νομίζω, κύριε ὑπουργέ, ὅτι εἶναι ἀτύχημα ὅτι ἐξελέξατε τὸν Νομὸν ὡς μονάδα ἀποκεντρώσεως. Ἔχετε τὰ ἐπιχειρήματά σας, ἔχομεν καὶ ἡμεῖς τὰ ἐπιχειρήματά μας. Ἀλλὰ ἀμφότερα ἐξετέθησαν διὰ μακρῶν καὶ δὲν χρειάζεται νὰ τὰ ἐπαναλάβω. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ὑπογραμμίσω μόνον ἕνα ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον ἂν καὶ ἤδη ἀνεπτύχθη ἔχει κατ’ ἐμέ, τόσην σημασίαν, ὥστε θὰ ἄξιζε ν’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν ἐπ’ ὀλίγον. Νομίζω, ὅτι μὲ μονάδα τὸν Νομὸν καὶ μὲ τὸν θεσμὸν τοῦ κομματικοῦ Νομάρχου δὲν πρόκειται νὰ ἔχωμεν ἀποκέντρωσιν, πρόκειται νὰ ἔχωμεν ἁπλῶς ἐπιδρομὴν κατὰ τῆς ἐπαρχίας ὅλων τῶν ἀποτυχημένων ἀρριβιστῶν καὶ κομματαρχίσκων τῶν κομμάτων. Ὁ προλαλήσας ἐμοῦ, κ. Γυιόκας, ὡμίλησε περὶ τῶν πλεονεκτημάτων τῆς Κυβερνητικῆς σταθερότητος καὶ τῶν πόθων του, ὅπως διατηρηθῇ αὕτη. Καὶ ἐγὼ θὰ ηὐχόμην νὰ ἔχωμεν πολιτικὴν σταθερότητα. Ἀλλὰ ἀπὸ τὴν ἱστορίαν τῆς Ἑλλάδος καὶ τὰς σήμερον διαγραφομένας προοπτικάς, ἠμποροῦμεν νὰ κάμωμεν προβλέψεις διὰ τὸ μέλλον. Θὰ ὑπάρξουν εἰς τὸν τόπον αὐτὸν καὶ πάλιν Κυβερνήσεις 3 μηνῶν καὶ 5 μηνῶν. Θὰ ὑπάρξουν Κυβερνήσεις ὄχι μόνον μὴ διαθέτουσαι 200 βουλευτὰς —αἱ ὁποῖαι ἐν τούτοις συναντοῦν τόσας δυσκολίας ἀκόμη καὶ διὰ τὸν σχηματισμὸν τῶν Ὑπουργικῶν Συμβουλίων, ἀλλὰ Κυβερνήσεις μόνον 50 καὶ 60 βουλευτῶν, ὅπως συνέβη εἰς τὸ παρελθόν, διὰ τὰς ὁποίας ἡ ἐξεύρεσις τόσον μεγάλου ἀριθμοῦ καταλλήλων προσώπων, ὥστε νὰ ἐπανδρωθοῦν αἱ Νομαρχίαι θὰ εἶναι τελείως ἀδύνατος. Θὰ εἶναι αὗται ἑπομένως ὑποχρεωμέναι νὰ στέλνουν εἰς τὰς ἐπαρχίας ὡς ἐκπροσώπους των Νομάρχας, οἱ ὁποῖοι οὐδὲν ἄλλο προσὸν θὰ ἔχουν, παρὰ τὴν ἐπίδοσιν εἰς τὴν κομματικὴν ἐμπάθειαν καὶ οὐδεμίαν θὰ ἔχουν ἀποστολὴν εἰμὴ τὴν προώθησιν τῶν κομματικῶν συμφερόντων τῶν ἐφημέρων Κυβερνήσεων τὰς ὁποίας θὰ ἀντιπροσωπεύουν. Πάντα δὲ ταῦτα ἐν ὀνόματι τοῦ περιφήμου θεσμοῦ τῆς ἀποκεντρώσεως. Πολὺ φοβοῦμαι ἑπομένως ὅτι ἡ μοιραία αὐτὴ ἐκτροπὴ θὰ δημιουργήσῃ δυσμενεστάτην εἰς τὴν ἐπαρχίαν ἐντύπωσιν διὰ τὴν ἀποκέντρωσιν καὶ ὅτι ὁ ὅρος ἀποκέντρωσις συντόμως θὰ χάσῃ τὴν ἀγαθήν της ἔννοιαν, ὡς συνέβη καὶ μὲ τὴν λέξιν «τύραννος». Ἡ ἀποκέντρωσις, κύριοι συνάδελφοι, νομίζω, ὅτι θὰ ἔπρεπε ν’ ἀφορᾷ κυρίως διοικητικὰς καὶ ὄχι Κυβερνητικὰς ἁρμοδιότητας. Ἐὰν ἔχωμεν διοικητικὴν ἀποκέντρωσιν καὶ ἐπὶ κεφαλῆς τῶν μονάδων ἀποκεντρώσεως ἕναν ὑπηρεσιακὸν Νομάρχην, τότε θὰ ἠμπορούσαμεν νὰ ἐλπίσωμεν, ὅτι θὰ ἐπιτευχθῇ καὶ εἰς τὸν τόπον αὐτόν, κἄποιος βαθμὸς διοικητικῆς σταθερότητος, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὴν μόνην δύναμιν καὶ τὴν μόνην σωτηρίαν χωρῶν, εἰς τὰς ὁποίας ἡ λειτουργία τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος ἐπιβάλλει τὴν ἐναλλαγὴν εἰς συχνὰ διαστήματα, τῶν Κυβερνήσεων. Εἰς τὴν Γαλλίαν δὲν εἶναι συμφορὰ ἡ ἐναλλαγὴ τῶν Κυβερνήσεων κάθε 6 μῆνας, διότι ὑπάρχει διοικητικὴ σταθερότης. Διὰ τὰ θέματα, διὰ τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἰσχύσῃ ὁ νόμος, ἡ διοίκησις ἔχει τὴν πρωτοβουλίαν καὶ τὴν εὐθύνην καὶ τὴν ἁρμοδιότητα. Καὶ ἔτσι, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἀλλάξῃ δὲν κλονίζεται ὁ Κρατικὸς μηχανισμός. Ἐνῷ ἐδῶ μὲ τὴν συμπλοκήν, τὴν ὁποίαν ἔχομεν, διοικητικῶν καὶ κυβερνητικῶν ἁρμοδιοτήτων καὶ τὴν ὁποίαν ἐνισχύεται διὰ τοῦ παρόντος νομοθετήματος καὶ τοῦ θεσμοῦ τοῦ κομματικοῦ Νομάρχου, αὐτὴν τὴν ἀδυναμίαν τοῦ Κέντρου, θὰ τὴν ἐπιτείνωμεν καὶ θὰ τὴν μεταφέρωμεν εἰς τὰς ἐσχατιὰς τῆς Ἑλληνικῆς Ἐπικρατείας.

§67Π. ΓΥΙΟΚΑΣ. Ἡ Γαλλία ἔχει κομματικοὺς Νομάρχας.

§68Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ναί, ἔχει κομματικοὺς Νομάρχας, ἀλλὰ εἶναι ἄλλαι αἱ ἁρμοδιότητές των.

§69Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν τὸ εἶχον οἱ ριζοσπάσται.

§70Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Νομίζω, ὅτι αὐτὸ εἶναι ἕνα σημαντικὸν σημεῖον, τὸ ὁποῖον θὰ ἔπρεπε νὰ προσέχαμεν περισσότερον κατὰ τὴν κατάρτισιν νομοσχεδίου αὐτῆς τῆς φύσεως. Τὸ δεύτερον μεγάλον μειονέκτημα τοῦ νομοσχεδίου εἶναι βεβαίως, τὸ γεγονός, ὅτι δὲν δίδεται οἰκονομικὴ ὑπόστασις εἰς τὰς μονάδας ἀποκεντρώσεως. Ἀλλ’ ἐπ’ αὐτοῦ ἐλέχθησαν πολλὰ καὶ δὲν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ταλαιπωρήσω καὶ ἐγὼ τὴν Βουλήν. Νομίζω, ὅτι ὑπῆρχε τρόπος, τὰ πράγματα νὰ τακτοποιηθοῦν καλύτερον. Ἀλλά, δὲν θέλω νὰ κάμω ὑποδείξεις εἰς τὸν ὑπουργόν, τὴν στιγμὴν αὐτήν. Τρίτον, μεγάλο μειονέκτημα, κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου, εἶναι τὰ Νομαρχιακὰ Συμβούλια καὶ δὴ ἡ ἀσθενὴς εἰς αὐτὰ συμμετοχὴ τῶν λαϊκῶν μελῶν, τὰ ὁποῖα μάλιστα, ἐκλέγονται τόσον περιέργως, καὶ τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται εἰς τὴν ἀπόλυτον διάθεσιν τοῦ ὑπουργοῦ, μὲ τὴν διάταξιν τῆς παραγράφου 8 τοῦ ἄρθρου 10. Νομίζω, ὅτι ἐν τῇ πραγματικότητι ὁ ὑπουργὸς θὰ πληρώσῃ κατὰ τὸ δοκοῦν εἰς τὰς περισσοτέρας περιπτώσεις, τὰς θέσεις αὐτάς, εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἐν τῇ οὐσίᾳ συμμετοχὴ τοῦ λαοῦ εἰς τὰ περίφημα αὐτὰ Νομαρχιακὰ Συμβούλια. Κύριοι, θὰ ἔπρεπεν ἴσως, νὰ τελειώσω ἐδῶ, ἐκπληρῶν κατά τινα τρόπον τὴν ὑποχρέωσίν μου, ὅπως ἐκφράσω μίαν γνώμην ἐπὶ ἑνὸς τόσης κεφαλαιώδους σημασίας νομοθετήματος. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ εἷς ἄλλος λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον δὲν πρέπει νὰ τὸ ἀποκρύψω ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα αὐτό. Καὶ διὰ τὸν λόγον αὐτόν, εἶμαι διττῶς δικαιολογημένος διότι ἐπεζήτησα νὰ λάβω τὸν λόγον, ἔστω εἰς τὸ περὶ οὗ στάδιον τῆς συζητήσεως. Ἀφ’ ἑνὸς μὲν διότι τὸ νομοσχέδιον ἀφορᾷ ἰδιαζόντως μίαν ἐπαρχίαν, μὲ τὴν ὁποίαν ἰδιαιτέρως συνδέομαι. Ἀφ’ ἑτέρου, διότι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν προέβη προχθὲς εἰς ὡρισμένας δηλώσεις τὰς ὁποίας δὲν μοῦ ἐπιτρέπεται νὰ ἀφήσω ἄνευ σχολίου ἢ ἀπαντήσεώς τινος. Ἡ Δωδεκάνησος, 7 ἔτη μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσίν της, ὁδηγεῖται εἰς πλήρη διοικητικὴν ἀφομοίωσιν μὲ τὴν λοιπὴν Ἐπικράτειαν. Ὁ κ. ὑπουργὸς μᾶς εἶπεν, ὅτι πρέπει νὰ εἴμεθα εὐτυχεῖς διὰ τοῦτο, διότι, ἐπὶ τέλους αἱ ἀναμνήσεις τοῦ παρελθόντος διακόπτονται. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ διαφωνήσω. Θὰ διαφωνήσω ἀποδίδων σημασίαν εἰς ἕνα μεγαλύτερον βαθμὸν ἀποκεντρώσεως ἀναγκαῖον διὰ πᾶσαν νέαν Νομαρχίαν. Θὰ παρακαλέσω καὶ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ παρακολουθήσῃ τὴν σκέψιν μου. Ἡ κατάργησις τῆς Γεν. Διοικήσεως Δωδεκανήσου ἀποτελεῖ, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐπιμείνῃ, καὶ ἐλπίζω νὰ μὴ ἐπιμείνῃ, ἀτύχημα ἐθνικόν. Ἄς μὴ μοῦ εἴπῃ ὁ κ. ὑπουργός, ὅτι καταργεῖται τὸ ὄνομα ἁπλῶς, διότι ἐν τῇ οὐσίᾳ παραμένει ἡ Γενικὴ Διοίκησις. Θὰ τοῦ ἀποδείξω ἀμέσως, ὅτι αὐτὸ δὲν συμβαίνει. Ἔχοντες τὴν Δωδεκάνησον ὡς Γεν. Διοίκησιν, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι κατὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ προσώπου, τοῦ γενικοῦ διοικητοῦ, νὰ ἀποδώσωμεν σημασίαν μεγαλυτέραν τῆς τοποθετήσεως ἑνὸς ἁπλοῦ Νομάρχου. Ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις, ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως μέχρι σήμερον, προσεπάθησαν, ἐν τῷ μέτρῳ τῶν δυνατοτήτων των νὰ ἐπιλέξουν τὸ καλύτερον πρόσωπον, διὰ νὰ τὸ στείλουν ὡς γενικὸν διοικητὴν εἰς τὴν Δωδεκάνησον. Ὑπῆρξαν βεβαίως καὶ ἐξαιρέσεις καὶ ἀτυχήματα. Νομίζω ὅμως, ὅτι κατὰ γενικὸν κανόνα, πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἐστάλησαν ἐκεῖ, ἀντεπροσώπευσαν ἐπαξίως τὸ Ἑλληνικὸν ὄνομα. Ἐὰν τὸν διοικητικὸν προϊστάμενον τῆς Δωδεκανήσου τὸν ἀποκαλέσωμεν Νομάρχην, νομίζω, ὅτι χάνεται αὐτὸ τὸ τεκμήριον τῆς αὐστηροτέρας ἐπιλογῆς τοῦ προσώπου, τὸ ὁποῖον θὰ ἐκπροσωπῇ τὸ Κράτος ἐκεῖ. Πιθανὸν ν’ ἀποτελέσῃ ἐξαίρεσιν ὁ κ. ὑπουργός, καὶ νὰ ἐπιλέξῃ ὡς Νομάρχην, ἐξέχουσαν τινὰ προσωπικότητα. Εἶμαι δὲ βέβαιος, ὅτι θ’ ἀποτελέσῃ ἐξαίρεσιν. Ἀλλὰ δὲν ἔχω καμμίαν βεβαιότητα, ὅτι ἡ Κυβέρνησις αὐτή, θὰ εἶναι αἰωνία, οὔτε ὅτι σεῖς, κ. ὑπουργέ, θὰ εἶσθε πάντοτε ὑπουργός. Θὰ ὑπάρξουν καὶ καλύτεροι καὶ χειρότεροι ὑμῶν ὑπουργοὶ τῶν Ἐσωτερικῶν. Συνήθως, εἰς τὰ ζητήματα αὐτά, θὰ ἔπρεπε κανείς, νὰ βλέπῃ ποῖος εἶναι ὁ κίνδυνος ποὺ μᾶς ἀπειλεῖ, παρὰ νὰ εἶναι ἀδιαταράκτως αἰσιόδοξος καὶ νὰ εἴπῃ, ὅτι ὅλοι θὰ σεβασθοῦν τὴν εἰδικὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν ἔλαβον μέχρι σήμερον αἱ Ἑλληνικαὶ Κυβερνήσεις ἔναντι τῆς Δωδεκανήσου. Καὶ ὅτι αὐτὰ θὰ ἐπιλέγουν πάντοτε τὸ καλύτερον πρόσωπον διὰ νὰ τὸ στέλνουν ὡς Νομάρχην. Καὶ αὐτὰ μέν, ὅσον ἀφορᾷ τὰς συνεπείας τῆς καταργήσεως τοῦ τίτλου καὶ τῆς ἐπιλογῆς τοῦ προσώπου τοῦ Κρατικοῦ ἐκπροσώπου ἐν Δωδεκανήσῳ. Ἀλλὰ πέραν αὐτοῦ, καταργοῦντες τὴν Γενικὴν Διοίκησιν διὰ τοῦ ἄρθρου 27 καταργεῖτε ταὐτοχρόνως καὶ τὴν ὑπαλληλικὴν διάρθρωσιν, ἡ ὁποία ὑπάρχει ἐκεῖ τὴν στιγμὴν αὐτήν, καὶ ἑπομένως καταστρέφετε τὸν ἤδη ὑπάρχοντα βαθμὸν ἀποκεντρώσεως. Μὴ μοῦ εἴπητε, ὅτι ἔχετε ἄλλον νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου ἠμπορεῖτε νὰ τὴν ἐπανασυστήσητε. Διότι τὸ ξύλωνε καὶ ράψε, δὲν ὠφελεῖ εἰς τίποτε. Ζημίαν μόνον κάμνει. Θὰ εἶναι δὲ συμφορὰ διὰ τὴν Δωδεκάνησον, ἐὰν π. χ. καταργηθῇ ἡ διεύθυνσις οἰκονομικῶν. Γνωρίζετε τὸ ἰδιότυπον οἰκονομικὸν καθεστώς, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει ἐκεῖ. Τὰ μεγάλα προβλήματα, τὸ τελωνειακόν, τῆς φορολογίας, τοῦ ὀργανισμοῦ διοικήσεως ἀκινήτου περιουσίας τοῦ δημοσίου κ.ο.κ., καὶ ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ παρὰ τῷ Νομάρχῃ οἰκονομικὸς σύμβουλος καὶ οὗτος εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ἀπευθύνεται εἰς τὸν ταμίαν, εἰς τὸν προϊστάμενον τῶν ἐντεταλμένων ἐξόδων, εἰς τὴν Ἐφορίαν — εἰς ποίαν Ἐφορίαν; τῆς Ρόδου, τῆς Καλύμνου;— φοβοῦμαι, ὅτι θὰ περιπλακοῦν πολὺ καὶ ἡ κατάστασις θὰ περιέλθῃ εἰς τοιοῦτον ἀδιέξοδον, ὥστε ἢ νὰ ὑποχρεωθῆτε νὰ ἐπανασυστήσητε ὅ,τι σήμερον καταργεῖτε, ἢ νὰ δεχθῆτε ὡς φυσικὴν τὴν ἀσκουμένην κατάστασιν καὶ τὸν μαρασμὸν τῆς νέας αὐτῆς ἐπαρχίας, διὰ τὴν ὁποίαν ἰσχυρίζεσθε καὶ ὑμεῖς καὶ οἱ προκάτοχοί σας ὅτι ἐνδιαφέρεσθε ἰδιαζόντως. Νομίζω, ἐπίσης, ὅτι πρέπει νὰ καθορισθῇ σαφῶς τὸ ζήτημα, τοῦ ποῖος θὰ εἶναι ὁ πρῶτος διατάκτης, ἀπὸ ἀπόψεως προϋπολογισμοῦ. Διότι ἡ διατύπωσις τοῦ ἄρθρου 27 μᾶς δίδει τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι δὲν δύναται νὰ διατηρῆται ὑπὲρ τὸν Νομάρχην αὐτὸ τὸ προνόμιον, τὸ ὁποῖον εἶχε μέχρι χθὲς ὁ γεν. διοικητής. Ἀλλ’ ἐπειδή, αἱ γενικαὶ διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ περὶ προϋπολογισμοῦ ὁμιλοῦν περὶ δευτερεύοντος διατάκτου, νομίζω, ὅτι πρέπει ὁ ὑπεύθυνος ὑπουργός, νὰ καθορίζῃ σχετικῶς μὲ τὴν Δωδεκάνησον, τὴν ἀκριβῆ ἔννοιαν τοῦ τὶ θὰ ἰσχύσῃ ἐκεῖ. Διότι ἄλλως, θὰ παύσῃ ἐν τῇ οὐσίᾳ νὰ ὑπάρχῃ τὸ καθεστώς, τὸ ὁποῖον ἐπέτρεψεν εἰς τὴν Δωδεκάνησον, σιγὰ–σιγά, νὰ ἀναλάβῃ οἰκονομικῶς καὶ νὰ ἀποφευχθοῦν αἱ φοβεραὶ ἐκεῖναι συνέπειαι, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐπήρχοντο, ἐὰν ἀποτόμως μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν δὲν ὑπῆρχεν ἡ εἰδικὴ μεταχείρισις...... Νομίζω, ἑπομένως, κύριε ὑπουργέ, ὅτι ὅταν ζητοῦμεν τὴν διατήρησιν τῆς Γενικῆς Διοικήσεως ἐν Δωδεκανήσῳ, δὲν ἐνδιαφερόμεθα μόνον διὰ τὸν τίτλον, ὑπάρχει καὶ οὐσία. Ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ ἄλλος λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον καὶ ὁ τίτλος ἔχει σημασίαν. Πρέπει ἀκόμη ἐκεῖ ὁ ἐκπρόσωπος τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους νὰ ἔχῃ ἕνα κῦρος καὶ ἕνα γόητρον περισσότερον ἀπ’ ὅ,τι ἔχει ὁ ἐπρόσωπος εἰς μίαν οἱανδήποτε ἄλλην ἐπαρχίαν. Κύριε ὑπουργέ, διατὶ διατηρεῖτε ἢ μᾶλλον διατὶ ἐδημιουργήσατε θεσμὸν ὑπουργοῦ Βορείου Ἑλλάδος; Προφανῶς δι’ ἐθνικοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους δὲν εἶναι ἀνάγκη ἐδῶ νὰ ἀναφέρωμεν. Εἰς τὴν Δωδεκάνησον, ἡ ὁποία ἀπηλευθερώθη προχθές, μόλις πρὸ 7 ἐτῶν καὶ ὅπου ὡς καλῶς γνωρίζετε τόσα συμφέροντα καὶ τόσαι προπαγάνδαι διασταυροῦνται, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ ἕνα ἀκραῖον φυλάκιον τῆς Ἑλληνικῆς Ἐπικρατείας, τὸ ὁποῖον πλειστάκις φιλοξενεῖ ἐκπροσώπους καὶ φίλων καὶ μὴ φίλων χωρῶν, διατὶ αὐτὴ ἡ σπουδὴ νὰ μειώσετε τὴν θέσιν τοῦ ἐκπροσωποῦντος τὴν Ἑλληνικὴν Πολιτείαν; Εἰς τὶ θὰ ὠφελήσῃ; Διὰ νὰ ἱκανοποιήσῃ μερικὰς ἀδυναμίας ὡς ἤδη ὑπαινίχθητε; Ἐγὼ δὲν πιστεύω νὰ ὑπάρχῃ τοιαύτη μικρότης σκέψεως νὰ ἔλθουν πράγματι βουλευταὶ νὰ ἀπαιτήσουν, ὅτι ἀφοῦ καταργήσατε τὴν Γενικὴν Διοίκησιν Κρήτης ἢ Ἠπείρου ἢ Θράκης, διὰ τοῦτο πρέπει νὰ καταργήσετε καὶ τῆς Δωδεκανήσου. Ὑπάρχουν ἀστάθμητοι ἐθνικοὶ λόγοι, διὰ τοὺς ὁποίους, ὁ ἐκπρόσωπος τῆς Ἑλληνικῆς Πολιτείας ἐν Δωδεκανήσῳ πρέπει νὰ εἶναι πρόσωπον πολὺ μεγαλυτέρας ὁλκῆς τοῦ συνήθους Νομάρχου καὶ νὰ ἔχῃ στοιχεῖα ἐπηυξημένου γοήτρου καὶ κύρους, οὕτως, ὥστε νὰ ἠμπορῇ νὰ ἐκτελῇ τὴν ἀποστολήν του καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἐσωτερικῆς ἀλλὰ καὶ ἐξωτερικῆς καὶ ἐθνικῆς τοιαύτης ὅπως, ἐπιβάλλουν αἱ ἐκεῖ συνθῆκαι. Διὰ τοῦτο, χωρὶς νὰ νομίζετε, ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν προσπαθῶ διὰ τὴν ἰδικήν μου περιφέρειαν νὰ δημιουργήσω εἰδικὴν κατάστασιν, νομίζω, ὅτι ἐπιβάλλεται ἐκ τοῦ εἰδικοῦ αὐτοῦ λόγου, ὅπως ἡ Κυβέρνησις ἀναθεωρήσῃ τὴν ἄποψίν της. Δὲν νομίζω, ὅτι ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, πρέπει νὰ ἐπεκταθῶ περισσότερον. Ἀλλὰ πιστεύω, ὅτι καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς θὰ ἀντιλαμβάνεται ἀπὸ ποίας ἀνησυχίας κατέχομαι, διὰ τὴν βιαστικὴν αὐτὴν προσπάθειαν ἐξομοιώσεως τῆς Δωδεκανήσου μὲ τὰς ἄλλας ἐπαρχίας. Διὰ τὸ ἀμφίβολον ὄφελος τῆς διοικητικῆς ὁμοιομορφίας, προβαίνομεν εἰς ἕνα τόσον σοβαρὸν μέτρον, ἀνάλογον τοῦ ὁποίου δὲν ἐπήραμεν, διὰ καμμίαν ἄλλην, ἀπὸ τὰς ἐπαρχίας, αἱ ὁποῖαι διαδοχικῶς ἀπηλευθερώθησαν. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλήν, νὰ σταθμίσῃ τὸ ζήτημα. Κύριε ὑπουργέ, ὑπεσχέθην νὰ εἶμαι βραχύς, ἑπομένως θὰ τελειώσω τὴν ὁμιλίαν μου ἐδῶ. Θὰ ἐπερίμενα ὅμως, κάποιαν διαβεβαίωσιν, ἐπὶ τοῦ βασικοῦ αἰτήματος τοῦ δευτέρου μέρους τῆς ὁμιλίας μου, ἂν ὄχι ἀμέσως, εὐθὺς ὡς εἶσθε πρὸς τοῦτο εἰς θέσιν, ἐπὶ τῶν δευτερευόντων σημείων, ὅμως, τὰ ὁποῖα ἔθιξα, θὰ ἤθελα ἀπὸ τώρα μίαν ἀπάντησιν. Κύριε ὑπουργέ, θὰ ηὐχόμην, ὅπως αὐτὸ τὸ δένδρον, τὸ ὁποῖον προσπαθεῖτε νὰ φυτεύσητε καὶ τὸ ὁποῖον ἄλλοι πολλοὶ πρὸ ὑμῶν ἀπεπειράθησαν νὰ φυτεύσουν, διότι ὑπῆρξε σταθερὰ φιλοδοξία καὶ ὑπόσχεσις παντὸς κυβερνήσαντος τὴν χώραν αὐτήν, ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως, νὰ εὐδοκιμήσῃ. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι θὰ πρέπει αὐτά, τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ ἀγαπητὸς ἀλλ’ ἀπών, τὴν στιγμὴν αὐτήν, κ. Ἀργυρόπουλος, νὰ μὴ μείνουν ἄνευ ἀπηχήσεως ἐκ μέρους μου. Νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο ἔλλειψις πολιτικότητος, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις τὴν συζήτησιν αὐτήν, ἡ ὁποία διεξήχθη ἐπὶ τόσας ἡμέρας, τὴν ἐξελάμβανεν ὡς ἁπλῆν, ὡς μίαν τυπικὴν διαδικασίαν. Θὰ ἔπρεπε, νομίζω, ἀπὸ τὰς ἀνταλλαγείσας ἀπόψεις καὶ ἀπὸ τὰς ὑποδείξεις αἱ ὁποῖαι ἔγιναν, νὰ ἔχῃ τὸ θάρρος ἡ Κυβέρνησις νὰ πάρῃ ὅ,τι εἶναι κατὰ τὴν ἀντίληψίν της, ὀρθὸν καὶ δι’ αὐτῶν νὰ ἐμπλουτίσῃ τὸ νομοσχέδιόν της. Διότι, τότε ὁ φόβος μας περὶ θνησιγενείας, ἀσφαλῶς θὰ μειωθῇ, εἰς τρόπον ὥστε, αἱ εὐχαί μας διὰ τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ νομοσχεδίου σας, νὰ δοθοῦν μὲ μεγαλυτέραν ἐμπιστοσύνην. (Χειροκροτήματα).

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Λιβαδᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§72Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Κύριοι, οὐδεμία ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι ἡ ἐνταῦθα παρουσία μας εἶναι ἡ διαρκὴς φροντίς μας διὰ τὴν εὐημερίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Τὰ ἀδύνατα σημεῖα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἶναι πρὸ παντὸς τὰ οἰκονομικά. Οἱ πολλοὶ δημόσιοι ὑπάλληλοι ἀπορροφοῦν εἰς μισθοὺς καὶ εἰς συντάξεις τὸ 39% τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἕνα βασικὸν νομοσχέδιον, ὅπως τὸ παρόν, θὰ ἦτο ἱκανὸν νὰ βοηθήσῃ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους καὶ νὰ ἐλαττώσῃ τοὺς ἀφθόνους δημοσίους ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι, πράγματι, γλίσχρως ἀμείβονται. Καὶ διὰ τοῦτο ἀπὸ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως ἤθελα κάτι τελείως ριζοσπαστικὸν νὰ ἔβλεπα εἰς τὸ νομοσχέδιον. Ἀντὶ τούτου βλέπω π.χ. ἄρθρον 1 παρ. γʹ ποὺ λέγει: Ὅσοι ἔχουν σχέσιν — διότι ἐφαρμόζονται καὶ εἰς ἄλλους Νομοὺς, — αὐτὰ τὰ διευθύνει τὸ Κέντρον. Δηλαδὴ τὸ ράντισμα τῶν ἐλαιῶν θὰ τὸ διευθύνῃ τὸ Κέντρον. Ξεύρετε καὶ ξεύρω ἐγὼ τοὐλάχιστον ἐκ πείρας ὅτι ράντισμα ἐλαιῶν εἰς τοὺς Νομοὺς θὰ εἴπῃ σκόρπισμα χρήματος μὲ δικαιολογίαν πλέον τῶν γενομένων ἐξόδων.

§73Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ὄχι τὸ ράντισμα τῶν ἐλαιῶν, ἀλλὰ τὰ ἐπιστημονικὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἐφαρμόζωνται εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἐκεῖνα θὰ εἶναι τοῦ Κέντρου. Τὰ ἐπιτελικὰ σχέδια, ὄχι τὸ ράντισμα.

§74Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Σᾶς εὐχαριστῶ πάρα πολύ. Ἐκεῖνο πάλιν διὰ τὸ ὁποῖον θὰ ἔπρεπε νὰ βοηθήσωμεν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν εἶναι, μὲ τὴν εὐκαιρίαν τῆς ἀποκεντρώσεως, νὰ κάμωμε τοὺς Νομάρχας δυνάμεις, αἱ ὁποῖαι νὰ ἀποκαλύψουν τὰ ὑπάρχοντα ἀγαθὰ τῆς ἐπαρχίας. Δηλαδὴ ἐὰν μία ἐπαρχία εἶναι κατάλληλος διὰ τὰ ἑσπεριδοειδῆ ἐὰν ἄλλη εἶναι κατάλληλος, λόγῳ τῆς γεωλογικῆς συστάσεως, διὰ ἕν ἐργοστάσιον πορσελάνης, ἀλλοῦ δι’ ἓν ἐργοστάσιον στόκου, ἀλλοῦ διὰ μίαν βιομηχανίαν καρπῶν, ὅπως εἶναι τὰ ἀχλάδια καὶ τὰ μῆλα, μὲ αὐτὸν δηλαδὴ τὸν τρόπον νὰ βοηθήσωμεν τὴν οἰκονομικὴν εὐημερίαν, βεβαίως οὔτε συζήτησις θὰ πρέπει νὰ γίνῃ, ἀλλὰ πρὸ παντὸς νὰ βοηθήσωμεν τὴν οἰκονομικὴν εὐημερίαν τοῦ ἀγρότου.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Ζαννῆς ἔχει τὸν λόγον.

§76Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ προσπαθήσω νὰ ἀνταποκριθῶ εἰς τὴν ἐπιθυμίαν σας καὶ θὰ εἶμαι ἀπολύτως σύντομος. Τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον ἀνταποκρίνεται ἀναμφισβητήτως εἰς τὸ καθολικὸν αἴτημα τοῦ λαοῦ τῶν ἐπαρχιῶν, ὁ ὁποῖος ἀπὸ πολλῶν δεκαετηρίδων ἀξιοῖ ὅπως ὡρισμέναι ἁρμοδιότητες, αἱ ὁποῖαι συνεκεντρώθησαν, εἰς τὸ κέντρον ἀποδοθοῦν εἰς τὴν ἐπαρχίαν, ἵνα οὕτω δυνηθῇ καὶ ὁ πολίτης τῆς ἐπαρχίας νὰ προσφέρῃ εἰς τὸ Κράτος, ὄχι εἰς τὸ Κέντρον, ἀλλὰ εἰς τὰ περιφερειακὰ κέντρα, τὰ ὁποῖα προβλέπονται. Τὸ βασικὸν σφάλμα τοῦ νομοσχεδίου κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, εἶναι ὅτι λαμβάνεται ὡς διοικητικὴ μονάς, ὁ Νομὸς καὶ φοβοῦμαι, ὅτι τοῦτο θὰ ἀποτελέσῃ ἴσως τὸ αἴτιον τῆς ἀποτυχίας τῆς ὡραίας αὐτῆς πράξεως. Θὰ ἐπεθύμουν, ὅπως ἡ διοικητικὴ ἀποκέντρωσις, κατὰ τὸ πρῶτον στάδιον τῆς ἐφαρμογῆς της γίνῃ εἰς εὐρυτέραν κλίμακα. Τοῦτο θὰ ἀνταποκρίνεται καὶ πρὸς τὰς συνηθείας τοῦ αὐτοῦ δεδομένου ὅτι ἡ Ἑλλάς, δὲν ἀπηλευθερώθη ὅλη ὁμοῦ, ἀλλὰ τμηματικῶς, ὡς ἡ Μακεδονία, αἱ Ἑπτάνησοι, τὰ Δωδεκάνησα, ἡ Ἤπειρος κλπ. περιφέρειαι δηλαδή, αἱ ὁποῖαι θὰ ἠδύναντο νὰ ἀποτελέσουν θαυμασίας διοικητικὰς μονάδας. Δὲν τὸ ἠθελήσατε ὅμως αὐτὸ καὶ προετιμήσατε ὡς διοικητικὴν μονάδα τὸν Νομόν. Ποῖα εἶναι τὰ μειονεκτήματα τῆς ἀποφάσεως ταύτης, τὰ ἐξέθεσαν οἱ πρὸ ἐμοῦ ὁμιληταὶ καὶ ἰδίᾳ ὁ κ. Λυκουρέζος, ὁ ὁποῖος ἐπεσήμανεν τὰς δυσχερείας, τὰς ὁποίας θὰ ἀντιμετωπίσωμεν, κατὰ τὴν πρώτην ἐφαρμογήν, διότι ὡρισμέναι ἁρμοδιότητες αἱ ὁποῖαι παραχωροῦνται διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοθετήματος εἰς τὸν Νομάρχην ἀφοροῦν περισσοτέρους τοῦ ἑνὸς Νομοῦ, ὡς ἐκ τούτου θὰ δημιουργηθῇ σύγχυσις, τὴν ὁποίαν θὰ ἔπρεπεν ὁπωσδήποτε νὰ ἀποτρέψωμεν κατὰ τὸ πρῶτον στάδιον. Καὶ ἔρχομαι νῦν νὰ ἐξάρω τὰ πλεονεκτήματα. Ἄξιον ὅλως ἰδιαιτέρας ἐξάρσεως εἶναι ἡ συμμετοχὴ τῶν αἱρετῶν συμβούλων εἰς τὴν διοίκησιν καὶ ἰδίᾳ τῶν ἐκπροσώπων τῶν ἐπαρχιῶν. Ἡ ἰδιοτυπία, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ τόπος μας, ὡς π. χ. ἡ Δωδεκάνησος, καθιστᾶ ἀπαραίτητον τὴν ἐκπροσώπησιν τῶν ἐπαρχιῶν διότι αἱ δυσχέρειαι, τὰς ὁποίας ἀντιμετωπίζει εἰς τὴν Μητροπολιτικὴν Ἑλλάδα ὁ πολίτης εἶναι ἐλάχισται ἐν σχέσει πρὸς ἐκείνας, τὰς ὁποίας ἔχωμε νὰ ἀντιμετωπίσωμεν εἰς τοὺς Νησιωτικοὺς Νομοὺς ὅπου κάθε Νῆσος ἢ σύμπλεγμα Νήσων θὰ πρέπει νὰ ἐκπροσωπεῖται εἰς τὸ Νομαρχιακὸν Συμβούλιον. Τὴν ἐκπροσώπησιν τῶν ἐπαρχιῶν τὴν θεωρῶ ὡς ἐνέχουσαν ὅλως ἰδιαιτέραν σημασίαν διὰ τοὺς κατοίκους τῶν ἐπαρχιῶν. Οἱ ἀντιπρόσωποί των εἰς τὸ Νομαρχιακὸν Συμβούλιον θὰ εἶναι οἱ φορεῖς τῶν αἰτημάτων των. Ἐπὶ πλέον ἡ θητεία των εἰς τὰ Συμβούλια θὰ ἀποτελέσῃ τὴν καλυτέραν προπαιδείαν διὰ τὴν περαιτέρω ἀνάμιξίν των εἰς τὰ κοινά. Γνῶσται τῶν προβλημάτων τῶν τόπων μας, θὰ ἠμποροῦν νὰ ἐκπροσωπήσουν τὴν ἐπαρχίαν των εἰς τὸ Κοινοβούλιον, γνωρίζοντες καλύτερον τὰ ζητήματα τοῦ Νομοῦ των. Ἀλλὰ τὸ κύριον πλεονέκτημα τοῦ νομοθετήματος εἶναι ὅτι ἀποδίδεται ὁ βουλευτὴς εἰς τὸ κύριον ἔργον του, τὸ τοῦ νομοθετεῖν καὶ ἐλέγχειν. Κύριοι συνάδελφοι, ἐκπροσωπῶ μίαν ἐπαρχίαν, ὅπου ἰσχύει ἡ διοικητικὴ ἀποκέντρωσις καὶ γνωρίζω καλῶς τὴν ἀξίαν αὐτῆς. Πέραν τῶν ὅσων ἀνέπτυξα, ἡ διοικητικὴ ἀποκέντρωσις, ἔχει τὸ πλεονέκτημα, ὅτι ἀφίνει καὶ τὴν Κυβέρνησιν ἀπερίσπαστον ἀπὸ τὰ ἐπουσιώδη ζητήματα τῶν ἐπαρχιῶν, τὰ ὁποῖα ἐφεξῆς θὰ λύωνται εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν Νομῶν. Ἔπειτα ἀπὸ ὅσα ἀνέπτυξαν οἱ συνάδελφοί μου τῆς Δωδεκανήσου, θέλω νὰ ἐπισύρω καὶ ἐγὼ τὴν προσοχήν σας, ἐπὶ τῆς καταργήσεως τῆς Γενικῆς Διοικήσεως Δωδεκανήσου ἔπειτα ἀπὸ ἑπτὰ μόνον ἔτη ἐλευθέρου βίου. Ἰσχύουν εἰσέτι, κύριοι συνάδελφοι, εἰδικαὶ συνθῆκαι εἰς τὴν Δωδεκάνησον, αἱ ὁποῖαι ἐπιβάλλουν τὴν διατήρησιν τῆς Γενικῆς Διοικήσεως. Ὡς ἐκ τούτου πιστεύω ὅτι ὑπῆρξεν σφάλμα ἡ κατάργησις τῆς Γενικῆς Διοικήσεως. Ὁ κατακτητὴς γνωρίζων καλῶς τὴν ἀξίαν τῆς εἰς ἀνώτερον κλιμάκιον ἐκπροσωπήσεως τῆς Κυβερνήσεως, ἐτοποθέτησεν ὡς πρῶτον Διοικητὴν τὸν Μάριο Λάμπον, ὁ ὁποῖος ἦτο ἐξέχουσα προσωπικότης ἀπὸ τῆς ἀπόψεως βεβαίως τῶν Ἰταλῶν καὶ ὁ πλέον ἐπικίνδυνος δι’ ἡμᾶς διότι ἐγνώριζεν καὶ ἐβάδιζεν μεθοδικώτατα...

§77ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἦτο ἱκανός, διότι τοῦ εἶχον δοθῆ ἰσχυρὰ προνόμια.

§78Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Συμφωνῶ ἀπολύτως μαζί σας. Τοῦ ἐδόθησαν, πράγματι, προνόμια, καὶ ἐγνώριζε νὰ τὰ χειρισθῇ διὰ νὰ ἐπιτύχῃ ὅ,τι ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτύχῃ. Ἀργότερον τὸν ἀντικατέστησαν μὲ τὸν Τέτρανδρον Ντεβέκην, ἀσφαλῶς διὰ νὰ δοθῇ ἔτι μεγαλυτέρα αἴγλη εἰς τὴν Διοίκησιν τῆς Δωδεκανήσου. Καὶ ἐρχόμεθα, κύριοι βουλευταί, ἡμεῖς σήμερον ἔπειτα ἀπὸ ἑπτὰ ἐτῶν ἐλεύθερον βίον, νὰ καταργήσωμεν τὴν Γενικὴν Διοίκησιν διὰ νὰ εὐθυγραμμίσωμεν τὴν Δωδεκάνησον, δῆθεν, πρὸς τὴν λοιπὴν ἐπικράτειαν. Διὰ τοὺς λόγους αὐτοὺς φρονῶ ὅτι δὲν εἶναι συνετὴ πρᾶξις, ἡ ἄκαιρος μείωσις τοῦ κύρους καὶ τῆς αἴγλης, τῆς Γενικῆς Διοικήσεως. Ἀλλὰ τὴν ἀφήσαμεν ἀκόμη ἕως ὅτου πραγματοποιηθοῦν — ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὅλοι εὐχόμεθα — δηλονότι μέχρις ὅτου καὶ ἡ μεγαλόνησος Κύπρος τὴν ὁποίαν ὅλοι ἀναμένομεν ἔλθῃ εἰς τὰς ἀγκάλας τῆς μητρὸς πατρίδος. Ἕως τότε ἐπιβάλλεται νὰ ἀφήσωμεν εἰς τὴν Δωδεκάνησχον τὴν Γενικὴν Διοίκησιν, ἡ ὁποία σήμερον ἀποτελεῖ τὴν νοτίαν πύλην τοῦ Ἔθνους διὰ τῆς ὁποίας ἡ Ἑλλὰς προβάλλεται πρὸς τοὺς λαοὺς τῆς Μέσης Ἀνατολῆς. Ἀπευθύνω ἔκκλησιν πρὸς τὸν ἀγαπητόν μου κ. ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως τοὐλάχιστον διὰ τὴν Δωδεκάνησον κάμῃ μίαν ἐξαίρεσιν, ἔχων ὑπ’ ὄψιν ὅλα ὅσα εἶπον οἱ συνάδελφοί μου τῆς Δωδεκανήσου καὶ ὅσα εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἀναφέρω καὶ ἐγὼ ἐνώπιόν σας. Κύριοι, θὰ ἤμην ἄδικος ἐὰν δὲν ἐχαιρέτουν εἰλικρινῶς τὸ παρὸν νομοσχέδιον ὡς μίαν ἀπαρχήν ἡ ὁποία θὰ συμβάλῃ εἰς τὴν τόνωσιν τῆς ἐπαρχίας παρὰ τὰ μειονεκτήματα, τὰ ὁποῖα ἔχει, τὰ ὁποῖα καὶ ἡ ἰδία Κυβέρνησις ἀνέφερεν ἀποτελεῖ μίαν ἐξόρμησιν ἀποτελεῖ τὸ πρῶτον βῆμα διὰ τὴν πραγματοποίησιν τοῦ θεσμοῦ τούτου, τὸν ὁποῖον τόσον ἐπιμόνως ἀξιοῖ ὁ λαὸς τῶν ἐπαρχιῶν.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Παπασπύρου ἔχει τὸν λόγον.

§80Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Βουλῆς, μετὰ τὴν ταπεινὴν ὁμιλίαν μου διὰ τὴν ἀξιοπρέπειαν τοῦ Σώματος καὶ τὴν σοβαρότητα τοῦ νομοσχεδίου, παρακαλῶ νὰ λύσητε τὴν συνεδρίασιν, διότι νομοσχέδια αὐτῆς τῆς ἐκτάσεως καὶ τῆς σοβαρότητος, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ψηφίζωνται αὐτὴν τὴν ὥραν ἐπὶ παρουσίᾳ 20 βουλευτῶν. Αὐτὴν τὴν παράκλησιν καὶ εἰσήγησιν τολμῶ νὰ κάμω πρὸς τὸ Προεδρεῖον.

§81Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Σεῖς φταῖτε διότι ὡμιλήσατε ἐπὶ τρεῖς ὥρας συνεχῶς.

§82Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Κύριε Λιβαδᾶ, ἔχετε πάντοτε μίαν διάθεσιν ἀντιπαθείας πρὸς ἐμὲ ἐνῷ ἐγὼ σᾶς συμπαθῶ καὶ τόσον πολύ, ὥστε θὰ περιορισθῶ εἰς τὰ 5 λεπτά. Διὰ τὸ κῦρος καὶ τὴν ἀξιοπρέπειαν τοῦ Σώματος ἡ ἀγόρευσις τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν πρέπει νὰ ἀκουσθῇ ἀπὸ ὅλην τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν. Πάντως μὲ τὴν σειράν μου θέλω νὰ προσυπογράψω καὶ ἐγὼ τὴν ἐκτίμησιν πρὸς τὸν κ. ὑπουργόν, διότι ἀπὸ πάσης πλευρᾶς αὐτὸ τὸ πρᾶγμα εἶναι μία προσπάθεια, τὴν ὁποίαν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔκαμε διὰ τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον. Καὶ ἐκτιμῶ πλέον περισσότερον τὴν προσπάθειάν του αὐτήν, διότι δὲν προέρχεται ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀπὸ τὴν νομικὴν οἰκογένειαν, ἡ ὁποία ἦταν κάπως συνυφασμένη μὲ ὅλα αὐτὰ τὰ διοικητικὰ θέματα. Εἶναι ἀξία ἐξάρσεως πλέον περισσοτέρας ἡ προσπάθειά του αὐτὴ καὶ ἡ εὐσυνείδητος ἐργασία, τὴν ὁποίαν ἐπὶ κεφαλῆς τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ἔκαμε καὶ μᾶς ἔφερε μέχρι τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας.

§83Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Αὐτὸ ἀποτελεῖ προσὸν εἰς τὴν συγκεκριμένην περίπτωσιν.

§84Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Γίνεται ἡ διαπίστωσις καὶ ἡ διαφοροποίησις διὰ νὰ μεταχειρισθῶ τὸν σύγχρονον ὅρον. Μετὰ τὴν εἰλικρινῆ αὐτὴν ἐκδήλωσιν, θὰ μοῦ συγχωρήσητε νὰ κάμω καὶ ἐγὼ ὅλας τὰς ἐπιφυλάξεις καὶ νὰ προσυπογράψω ὅλας τὰς ὁμιλίας καὶ τὰς ἐπιφυλάξεις, τὰς ὁποίας παρηκολούθησα καὶ τὴν πλέον πρόσφατον ὁμιλίαν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κερκύρας συναδέλφου κ. Θεοτόκη, ἡ ὁποία ἀπετέλεσε μίαν ἔρευναν καὶ μίαν ἀντικειμενικὴν ἐξέτασιν τοῦ ὅλου νομοθετήματος, ποὺ ἀπεδόθη κατὰ τρόπον ἀπολύτως σαφῆ καὶ ἱκανοποιητικόν. Θὰ κάμω καὶ ἐγὼ τὰς ταπεινὰς μου παρατηρήσεις. Καὶ ἀρχίζω ἀπὸ τὸ θέμα τῆς διοικητικῆς μονάδος ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὴν βάσιν τῆς ἀποκεντρώσεως. Μοῦ κάμνει ἐντύπωσιν μὲ πόσην εὐκολίαν ἡ Κυβέρνησις ἀπεκήρυξε τὸν νόμον αὐτόν, ὅταν ἔχωμεν ὡς δεδομένον ὅτι πρὶν ἀπὸ ἓν ἔτος κατήργησε διὰ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου τὸν νόμον, καθώρισεν ὅτι ἀπέτυχεν ἡ διάρθρωσις ἡ διοικητικὴ καὶ ἀνεζήτησεν ἄλλα σχήματα διὰ τὴν ἔκφρασιν τῆς ἐκλογικῆς θελήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Τὰ θέματα ὅμως αὐτὰ εἶναι ἀπολύτως συναφῆ μὲ τὰ θέματα τῆς διοικήσεως καὶ γύρω ἀπὸ τὴν διοικητικὴν μονάδα καθορίζεται πάντοτε τὸ ἐκλογικὸν διαμέρισμα. Θὰ ἀνέμενε, λοιπόν, κανείς, διὰ νὰ εἶναι σύμφωνος, ἡ Κυβέρνησις μὲ τὸ ἔργον της, νὰ ἔλθῃ ἕνα νομοσχέδιον — δὲν ἐνθυμοῦμαι τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐκλογικῶν διαμερισμάτων, νομίζω ὅτι εἶναι 14 — θὰ ἀνέμενε κανεὶς ὅτι ἐν συνεχείᾳ πρὸς τὴν θεμελίωσιν τῆς διοικητικῆς ἀποκεντρώσεως, ἡ ὁποία ὅπως ἐξηγγέλθη διὰ τοῦ ἐκλογικοῦ νομοθετήματος, ἀποτελεῖ οὕτως εἰπεῖν τὸ προνόμιον τοῦ σημερινοῦ νομοσχεδίου, θὰ ἀνέμενε κανεὶς νὰ ἀκούσῃ ὅτι γίνεται ὁ καταμερισμὸς εἰς 14 διαμερίσματα.

§85Γ. ΡΩΜΑΝΟΣ. Εἶχον τὴν τιμὴν νὰ εἶμαι εἰσηγητὴς τοῦ νόμου τοῦ ἐκλογικοῦ καὶ ἐνθυμοῦμαι ὅτι ὑπεβλήθησαν ἐκ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἀντιρρήσεις, ἀκριβῶς διὰ τὸν αὐθαίρετον σχηματισμὸν τῶν ἐκλογικῶν περιφερειῶν. Καὶ ἡ ἀπάντησις, τὴν ὁποίαν ἐγὼ ὡς εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας ἔδωσα τότε πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, νομίζω ἐπικουρούμενος ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ἦτο ὅτι ἡ διαίρεσις τῶν ἐκλογικῶν περιφερειῶν, τὰς ὁποίας προβλέπει ὁ ἐκλογικὸς νόμος, ἔχει γίνει βάσει τῆς μελετωμένης διαιρέσεως τῶν εὐρυτέρων περιφερειῶν τῆς ἀποκεντρώσεως.

§86Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἡ ὁμιλία ποὺ ἔκαμε τότε ὁ κ. εἰσηγητὴς δὲν ἐδέσμευε τὴν Κυβέρνησιν, διότι δὲν ἀπετέλει πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως ἡ τοιαύτη διοικητικὴ διαίρεσις. Οὐδέποτε ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀρχηγὸς τοῦ κόμματος, ὁ ὁποῖος ἔχει καὶ τὴν εὐθύνην, οὐδέποτε ἐδήλωσε τοιοῦτόν τί.

§87Γ. ΡΩΜΑΝΟΣ. Ὁ ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ἐκφράζων τότε τὰς ἀπόψεις τῆς Κυβερνήσεως, ἐπισημότατα, ὡμίλησε περὶ τῆς διοικητικῆς διαιρέσεως εἰς εὐρυτέρας περιφερείας καὶ τὸ ἔχω ἀναφέρει εἰς τὴν εἰσήγησίν μου.

§88Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Θὰ ἤθελον ἐν συνεχείᾳ, κύριοι συνάδελφοι, νὰ σημειώσω, ὅτι ἡ εὐθύνη ἡ Κυβερνητικὴ εἶναι ἀδιαίρετος διὰ τὰ νομοθετήματα τὰ ὁποῖα ἔρχονται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ὑπάρχει ὅμως καὶ τὸ συλλογικὸν ὄργανον τοῦ Συντονιστικοῦ Συμβουλίου καὶ ἀκόμη καὶ ἡ εὐθύνη τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὑπ’ ὄψει τοῦ ὁποίου τίθενται ὅλα τὰ νομοσχέδια, ὁ ὁποῖος τὰ ἐγκρίνει, καὶ ὅπως ἀκούσαμεν, ὑπὸ τὴν κατεύθυνσιν τὴν ἰδικήν του γίνονται ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα.

§89Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερ.). Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἀνήγγειλε ποτὲ τοιοῦτον πρόγραμμα. Τότε εἶχε κατατεθῆ εἰς τὴν Βουλὴν ὁ ἐκλογικὸς νόμος. Ἄλλο ἐκλογικὸς νόμος καὶ ἄλλο διοικητικὴ διαίρεσις. Ἐκεῖνο δὲ τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος προηγουμένως ὅτι πάντοτε ἡ ἐκλογικὴ περιφέρεια ἠκολούθησε τὴν διοικητικὴν αὐτὸ δὲν εἶναι ὀρθόν. Ἄλλοτε εἴχομεν τὴν ἐφετειακήν, ἄλλοτε εἴχομεν τὸν Νομόν, ἄλλοτε τὴν πρωτοδικειακὴν περιφέρειαν. Ἀλλὰ ὁπωσδήποτε αἱ προγραμματικαὶ ἀρχαί, αἱ ὁποῖαι ἔχουν καὶ τοιαύτην προέλευσιν, εἶναι ἐκεῖναι τὰς ὁποίας ἐξαγγέλλει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὄχι ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.

§90Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Ἐπιμένω ἐπὶ τῆς ἀπόψεώς μου ὅτι εἶναι ἀλληλέγγυος ἡ εὐθύνη διότι ἐδῶ ἦλθε νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἔχει ἐγκριθῆ ἀπὸ ὁλόκληρον τὴν Κυβέρνησιν, εἶχεν ἐγκριθῆ ἀπὸ τὸ Συντονιστικὸν Συμβούλιον, τὸ υἱοθέτησεν ἀπολύτως ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ἐκάλεσε τοὺς βουλευτὰς τῆς πλειοψηφίας νὰ πειθαρχήσουν εἰς αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον διὰ νὰ καταστῇ νόμος τοῦ Κράτους. Ὁ ἐκλογικὸς νόμος εἶναι ἐν ἀπολύτῳ συναρτήσει μὲ τὸ θέμα τῆς διοικητικῆς μονάδος. Κύριε ὑπουργέ, ἕνα ἐλαφρυντικὸν ἔχετε εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὅπως κατεδίκασε τὴν οἰκονομικήν της πολιτικήν, ὅπως κατεδίκασε διαφόρους ἄλλας ἐκδηλώσεις τῆς γενικωτέρας πολιτικῆς της μέχρι τοῦ σημείου νὰ καταδικάσῃ καὶ τὴν θεατρικήν της πολιτικήν, καταδικάζει τώρα τὸ θέμα καὶ τῆς διοικητικῆς ἀποκεντρώσεως. Τὸ μόνον ἐλαφρυντικὸν εἶναι ὅτι εἶναι προοίμιον τῆς Κυβερνητικῆς μεταβολῆς καὶ ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ θέματος, ἀλλὰ εἶναι πρωθύστερον τὸ πρᾶγμα, διότι θὰ ἔπρεπεν ἡ Κυβέρνησις πρῶτα νὰ ἐπιδιώξῃ, ὅπως διαφαίνεται καὶ ἀπὸ τὰς πληροφορίας ποὺ διαφεύγουν ἀπὸ τὰ πολιτικὰ παρασκήνια, ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς τὰς παραμονὰς τῆς μεταβολῆς τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, πρῶτα νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν μεταβολὴν τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος διὰ νὰ εἶναι ἐν ἀπολύτῳ συναρτήσει καὶ τὸ θέμα τῆς ἀποκεντρώσεως. Ἐλπίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἔστω καὶ κατὰ τρόπον πρωθύστερον θὰ ἀντιμετωπίσῃ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, ὥστε συντόμως νὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ ἀκούσωμεν τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν εἰσηγούμενον ἐπὶ τοῦ νέου ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου. Τώρα, ἐπειδὴ θέλω νὰ τηρήσω τὴν ὑπόσχεσιν, τὴν ὁποίαν ἔδωσα, καὶ πρὸ παντὸς νὰ εἶμαι ἐν τάξει ἀπέναντι τοῦ ἐκλεκτοῦ φίλου καὶ συμπαθοῦς του κ. Λιβαδᾶ, δὲν ἔχω παρὰ νὰ ἀναφερθῶ εἰς τὰς ἐπιφυλάξεις, τὰς ὁποίας διετύπωσεν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κερκύρας συνάδελφος κατὰ τὴν ἀποψινὴν ὁμιλίαν του. Θὰ ἤθελα νὰ προσθέσω τὸ ἑξῆς διότι ἐγὼ εὑρίσκω ὅτι ὅλα τὰ συστήματα εἶναι θέμα προσώπων τὰ ὁποῖα θὰ κληθοῦν νὰ ἐφαρμόσουν τὸ σύστημα. Καὶ ἐκεῖνος μὲ τὴν ἁβρότητα, ἡ ὁποία πάντοτε διακρίνει τὸν ἐκ Κερκύρας κ. συνάδελφον, δὲν ἠθέλησε νὰ εἶναι πλέον ὠμὸς εἰς τὰς ἐκφράσεις του ὅταν ἔκαμε τὴν παραβολὴν τῶν ὑφισταμένων ἐν Ἀγγλίᾳ συνθηκῶν μὲ τὰς ἐν Ἑλλάδι. Διότι ἡμεῖς ἐν Ἑλλάδι δὲν ἔχομεν ἀκόμη ὑποστῆ καὶ τὴν ἐξημέρωσιν τῶν πολιτικῶν μας ἠθῶν, ὥστε νὰ ὑπάρχῃ ὁ σεβασμὸς τοῦ ἑνὸς πρὸς τὸν ἄλλον. Καὶ εἴτε δι’ ἔλλειψιν πολιτικῶν παραδόσεων, εἴτε δι’ ἔλλειψιν τῶν κομματικῶν ἀρχῶν, ποὺ εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Κερκύρας νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχουν αἱ προϋποθέσεις ἐκεῖναι ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ βασισθῇ αὐτὸ τὸ σύστημα. Καὶ ἐπειδὴ πρόκειται περὶ ἑνὸς νεοπαγοῦς συστήματος διὰ τὸ ὁποῖον ὑπάρχει ἡ ἐντύπωσις ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἱκανοποιήσῃ τοὺς καλυτέρους πόθους τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, θὰ ἤθελα νὰ ἐκφράσω τὰς ἀνησυχίας μου καὶ αὐτὸ ἀφορᾷ ὄχι μόνον τὸ κόμμα τῆς Συμπολιτεύσεως, ἡ εὐθύνη βαρύνει γενικῶς ὅλα τὰ πολιτικὰ κόμματα τῆς Ἑλλάδος τὰ ὁποῖα μεταπελευθερωτικῶς δὲν ἐπρόσεξαν εἰς τὴν ἀνύψωσιν τοῦ θεσμοῦ τοῦ Νομάρχου. Ὀρθότατα, ὁ κ. Θεοτόκης εἶπεν ὅτι δι’ ὅλας γενικῶς τὰς θέσεις ἀναζητοῦνται πρόσωπα οὐσιαστικὰ καὶ τυπικά, διὰ τὴν μοναδικὴν δὲ θέσιν διὰ τὴν ὁποίαν δὲν ζητοῦνται προσόντα εἶναι ἡ θέσις τοῦ Νομάρχου. Καὶ τώρα ποὺ πηγαίνομεν νὰ δώσωμεν τόσας ἐξουσίας εἰς τὸν Νομάρχην μὲ τὰ κυβερνητικὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα τελευταίως ἐλήφθησαν, ἐδημιουργήθη αὐτό, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἀρχίσει νὰ οἰκοδομῆται διὰ νὰ δημιουργῆται ἔστω καὶ θεωρητικῶς, ἀκομμάτιστος Νομάρχης, αὐτὸ τὸ πρᾶγμα κατέρρευσε κατὰ τρόπον παταγώδη. Καὶ ἴσως λόγῳ εἰδικῶν συνθηκῶν, ὑπὸ τὰς ὁποίας εὑρίσκομαι ἐγὼ εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μου ἐπαρχίαν, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι ἀναζητοῦμεν καὶ τὴν περίοδον ἀκόμη τοῦ 1946–50 ποὺ ἦτο εἰς τὴν πλήρη κυριαρχίαν τὸ Λαϊκὸν Κόμμα καὶ εἶχε τὸν ἔλεγχον ἐπὶ τῶν διοικητικῶν ἐκπροσώπων, ὀφείλω νὰ σᾶς ὁμολογήσω ὅτι τοὐλάχιστον διὰ τὴν ἐπαρχίαν μου, ἀναζητοῦμεν ὡς παράδεισον τὴν ἐποχὴν ἐκείνην καὶ μεθ’ ἱκανοποιήσεως ἀναμιμνησκόμεθα τῶν διοικητικῶν ἀρχόντων, οἱ ὁποῖοι ἐπέρασαν κατὰ τὴν περίοδον ἐκείνην, οἱ ὁποῖοι προσεπάθησαν νὰ κρατοῦν ἔστω καὶ εἰς κάποιαν στοιχειώδη περιωπὴν τὸ θέμα τῆς διοικήσεως. Κύριοι συνάδελφοι, παλαιότερον τὰ κόμματα παρὰ τὴν κομματικὴν ὑπόστασιν τοῦ Νομάρχου, ἀνεζήτουν εἰς τὰς τάξεις των τοὺς καλυτέρους καὶ ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ κανεὶς ὅτι ἡ θέσις τοῦ Νομάρχου ἀπετέλει τὸ φυτώριον διὰ τὴν ἀνάδειξιν καὶ τὴν μελλοντικὴν ἐξέλιξιν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι διωρίζοντο εἰς τὴν θέσιν αὐτήν. Δὲν θέλω νὰ ὑποστηρίξω ὅτι ἦτο αὐτὸς ὁ γενικὸς κανών, ἦσαν καὶ οἱ σκάρτοι μέσα εἰς τὴν ἱστορίαν αὐτήν, ἀλλὰ εἰς παλαιοτέραν, πολὺ παλαιοτέραν ἐποχὴν καὶ εἰς πρόσφατον ἐποχὴν καὶ εἰς τὴν ἐποχὴν τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου ἔχω διαβάσει ὅτι ὁ Γ. Μπαλτατζῆς, ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εἰς τὴν Κυβέρνησιν Γούναρη, ἦτο Νομάρχης Λαρίσης, ὁ Κ. Ἔσλιν Νομάρχης Φθιώτιδος. Δὲν ἐθεωρεῖτο μειωτικὸν διὰ τοὺς ἀνθρώπους τὸ νὰ περάσουν ἀπὸ τὸ σκαλοπάτι τοῦ Νομάρχου. Μετέπειτα ἀπὸ τὴν ἐποχὴν τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου εὑρίσκονται καλύτεροι. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι εἰς τὰ 1920, διαβάζει κανεὶς ἀπὸ τὴν ἱστορίαν τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἐπὶ Κυβερνήσεως Δ. Γούναρη ἀνεζητοῦντο καὶ τότε οἱ καλύτεροι καὶ ἰδίως εἰς τὰ ἀπελευθερωθέντα τότε ἐδάφη οἱ καλύτεροι δικηγόροι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, ποὺ ἦσαν ἐν Ἀθήναις μὲ ἐπὶ κεφαλῆς τὸν Χαρ. Βοζίκην, οἱ ὁποῖοι ἐστάλησαν διὰ νὰ ἐκπροσωπήσουν τὸ Κράτος εἰς τὰς ἀπελευθερωθείσας περιοχὰς τῆς ἀνατολικῆς Μακεδονίας καὶ Θρᾴκης. Δὲν δύναμαι νὰ ἐξηγήσω, διατὶ κατὰ τὰ τελευταῖα χρόνια κατέπεσε κατὰ τρόπον πολὺ ἐπικίνδυνον ὁ θεσμὸς καὶ ἡ θέσις τοῦ Νομάρχου. Καὶ ὑπὸ τὴν γενικὴν ἐξέγερσιν διὰ τὴν κατάπτωσιν αὐτὴν εἰς τὰ 1948–49 ἔγινεν ἕνας νόμος, διὰ τοῦ ὁποίου ἐδημιουργήθη ὁ θεσμὸς αὐτὸς τῶν ἡμιμονίμων Νομαρχῶν. Καὶ ἐκλήθησαν εἰς Συμβούλιον ἀνώτατοι ἀξιωματοῦχοι τοῦ Κράτους, ὁ Πρόεδρος τοῦ Ἀρείου Πάγου, ὁ Πρόεδρος τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας, ὁ Εἰσαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου, ὁ Πρόεδρος τοῦ Δικηγορικοῦ Συλλόγου, διάφοροι ἄλλοι ἐπιφανεῖς Ἕλληνες, ὑπὸ τὴν κρίσιν τῶν ὁποίων ἐτέθησαν αἱ ὑποψηφιότητες τῶν Νομαρχῶν. Καί αὐτοὶ ποὺ διωρίσθησαν ἐξησφαλίζοντο μὲ μίαν ἡμιμονιμότητα διότι δὲν ἔχω πρόχειρον τὴν διάταξιν, ἐξησφαλίζετο ἡ θητεία των διὰ μίαν πενταετίαν μὲ πρόβλεψιν ἀνανεώσεως τῆς θητείας των. Οὕτω πως ἔβαινον τὰ πράγματα, ὅταν εἰς ἐφαρμογὴν καὶ ἐκτέλεσιν φαίνεται τοῦ Συμβολαίου τῆς Θεσσαλονίκης, διὰ τὴν χρηστὴν διοίκησιν, εἶδε τὸ φῶς, ἕνας νόμος, ποὺ κατήργησε τὸν θεσμὸν τῶν ἡμιμονίμων Νομαρχῶν καὶ ἐπὶ πλέον εἴτε τὸ θέλουν οἱ σημερινοὶ Νομάρχαι, εἴτε δὲν τὰ θέλουν, ἔχουν παραδοθῆ εἰς τὴν πλήρη διάθεσιν καὶ ἐξουσίαν τοῦ Κόμματος. Οὐδεὶς ἠμπορεῖ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα νὰ τὸ ἀμφισβητήσῃ. Καὶ διερωτᾶται κανείς. Ὅταν ὑπάρχῃ αὐτὴ ἡ κομματικὴ ἐξάρτησις τοῦ Νομάρχου, εἰς χεῖρας τοῦ ὁποίου κατὰ κύριον λόγον μεταβιβάζονται ὅλαι αὐταὶ αἱ ἁρμοδιότητες καὶ εἰς χεῖρας τοῦ ὁποίου ἀνατίθεται ἡ πραγματοποίησις τῆς ἀποκεντρώσεως μὲ ὅλας αὐτὰς τὰς ἐξουσίας, τὰς ὁποίας τοῦ παρέχει τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον, διερωτᾶται κανεὶς καὶ ἀπορεῖ, πῶς ἡ Κυβέρνησις, καὶ ἰδιαιτέρως ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος τόσον φιλότιμον προσπάθειαν κατέβαλε, ποῦ βασίζει ὅλας αὐτὰς τὰς ἐλπίδας, ὅτι μὲ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ πρόκειται πράγματι νὰ ἀνορθωθοῦν τὰ δημόσια πράγματα τῆς Ἑλλάδος;

§91Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Διότι ὁ κομματικὸς Νομάρχης θὰ ἔχῃ τὴν φιλοτιμίαν νὰ βοηθήσῃ τὴν Κυβέρνησίν του.

§92Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Ἀφήσατε διότι σᾶς ἔδωσα μίαν ὑπόσχεσιν καὶ μὲ παρασύρετε. Κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὴν ἐποχήν μας ἦτο τόσον ἀκομμάτιστος ὁ Νομάρχης, ὥστε ἐγὼ τοὐλάχιστον, ἀλλὰ καὶ ἄλλοι συνάδελφοί μου, μεταβαίνων εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μου πατρίδα ὡς μέλος τῆς Κυβερνήσεως, εἶχον παρακαλέσει τὸν Νομάρχην νὰ μὴ μὲ ἐπισκέπτεται καὶ ἐπήγαινα ἐγὼ ὡς καὶ ὁ πολίτης καὶ πολιτευόμενος νὰ τὸν ἐπισκεφθῶ εἰς τὴν Νομαρχίαν. Καὶ τώρα κύπτουν οἱ Νομάρχαι πρὸ τοῦ ἐκπροσώπου τοῦ κόμματος τοῦ Συναγερμοῦ. Κύπτουν οἱ Νομάρχαι λαμβάνοντες ἐντολὴν διὰ τὴν τακτοποίησιν τῶν ζητημάτων ποὺ τίθενται ὑπὸ τὴν κρίσιν των. Αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικὴ ἀλήθεια, κ. συνάδελφοι, Ἀρκεῖ νὰ σᾶς εἴπω τοῦτο: Ὅτι εἰς τὸν Νομὸν Βοιωτίας ἀφ’ ἧς ἦλθεν ὁ Συναγερμὸς εἰς τὴν ἀρχὴν, ἤλλαξαν τρεῖς Νομάρχαι, καίτοι καὶ οἱ τρεῖς ἦσαν προσκείμενοι πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Φαίνεται, ὅτι οἱ δύο, οἱ ὁποῖοι μετεκινήθησαν ἐκεῖθεν δὲν ἐξεδήλωσαν καὶ τόσην διάθεσιν διὰ νὰ ὑποταχθοῦν εἰς τὰς κομματικὰς διαθέσεις τοῦ ἐκπροσώπου τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ νὰ σᾶς εἴπω καὶ κάτι ἄλλο, χωρὶς νὰ θέλω νὰ θίξω κανένα ἀλλὰ δυστυχῶς ἡ κομματικὴ κραιπάλη καὶ ἡ κομματικὴ ἐκδήλωσις, αἱ ὁποῖαι κατ’ ἔντονον τρόπον ἐκδηλοῦνται ἐκ μέρους τῶν ἀντιπάλων, μᾶς δημιουργοῦν σοβαρὰς ἀμφιβολίας διὰ τὴν ἐπιτυχίαν τῆς προσπαθείας, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργός τῶν Ἐσωτερικῶν καταβάλλει.

§93Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Κύριε συνάδελφε, φαίνεται, διότι εἶσθε δεινὸς ρήτωρ, ὅταν ἀνέρχεσθε εἰς τὸ βῆμα παρασύρεσθε ἴσως ἐκ παλαιῶν ἐπαγγελματικῶν λόγων, ὥστε νὰ μὴ προσέχετε τὰς φράσεις, τὰς ὁποίας λέγετε, περὶ τῶν διαφόρων λειτουργῶν τοῦ Κράτους. Καὶ πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, ἀπὸ τοῦ ἰδίου βήματος, εἴχατε εἴπη διὰ τὸν διοικητὴν Ἀσφαλείας Λεβαδείας, τὰ ὅσα εἴπατε. Καὶ σᾶς προσήγαγον καὶ τὰ ἔγγραφα καὶ τὰς διαδοχικὰς σημειώσεις περὶ τοῦ ἀξιωματικοῦ αὐτοῦ διὰ τῶν ὁποίων ἀποδεικνύεται, ὅτι εἶναι εἷς ἐκ τῶν κρατίστων, ὁ ὁποῖος ἔδρασεν ὅσον ἐλάχιστοι. Καὶ κατόπιν, ὅταν ἔδωσα ἐντολὴν εἰς τὸν διοικητήν, τὸν ὁποῖον σεῖς εἴπατε ἄριστον, τὸν διοικητὴν Λεβαδείας, νὰ ἐξετάσῃ τὰς αἰτιάσεις ἀπήντησε καὶ σᾶς ὑπέδειξα καὶ τὸ ἔγγραφον, ὅτι αἱ αἰτιάσεις δὲν ἦσαν ἐκεῖναι, τὰς ὁποίας ἐκάματε. Πέραν αὐτοῦ, ἐὰν ἐνθυμῆσθε εἴχατε μεταχειρισθῆ καὶ ἀριθμοὺς τινὰς καὶ σᾶς ἀπέδειξα ὅτι καὶ οἱ ἀριθμοὶ αὐτοὶ δὲν ἦσαν ἀκριβεῖς.

§94Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Εἶπον ὅτι κυκλοφοροῦν.

§95Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερ.). Ἄλλο κυκλοφοροῦν. Ὅταν ὁμιλοῦμεν ἀπὸ τοῦ βήματος, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ λέγωμεν πράγματα, τὰ ὁποῖα ἐκ τῶν πραγμάτων καὶ τῶν ἐπισήμων ἐγγράφων δὲν ἀποδεικνύονται ἀκριβῆ. Σήμερον ὁμιλεῖτε περὶ κακῶν Νομαρχῶν, ἐνῷ σεῖς γνωρίζετε τὶ εἴδους Νομάρχαι ἦσαν ἐκεῖνοι τοῦ παρελθόντος ἐν σχέσει μὲ τοὺς σημερινοὺς Νομάρχας. Ὅταν θὰ ὁμιλήσω καὶ ἐγὼ ἀπὸ τὴν θέσιν αὐτήν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ὁμιλεῖτε, —διότι δὲν θέλω ἡ διακοπὴ νὰ ὑπάρξῃ ἀγόρευσις— ὅταν θὰ ὁμιλήσω θὰ σᾶς εἴπω ποῖοι ἦσαν οἱ Νομάρχαι, οἱ ὁποῖοι διωρίζοντο τότε, μὲ ποῖα προσόντα, μὲ ποῖα κριτήρια καὶ μὲ ποίαν κατανομὴν—διότι καὶ κατανομὴ ἐγένετο καὶ ἐξακολουθεῖ ἀκόμη μία ἐσφαλμένη ἐντύπωσις ὅτι οἱ Νομάρχαι τῶν τριῶν ἐτῶν, δηλαδή, οἱ ἡμιμόνιμοι, ἦσαν ἀδέκαστοι, ὡσὰν νὰ μὴ εἶναι γνωστόν, ὅτι τὰ ἔτη παρήρχοντο καὶ μόλις παρήρχετο τὸ 1½ ἔτος, οἱ Νομάρχαι ἦσαν ἕτοιμοι διὰ τὴν νέαν κρίσιν καὶ ἦσαν ὑποχρεωμένοι νὰ δίδουν γῆν καὶ ὕδωρ. Αὐτὰ τὰ πράγματα δύνανται νὰ λέγωνται, ὅταν μένουν ἀναπάντητα. Ἀλλά, ἐγὼ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς τὰ ὑπομνήσω. Ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω κατὰ ποῖον τρόπον ἐγένετο ἡ κατανομὴ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Νομαρχῶν ὑπὸ τῶν τότε κομμάτων καὶ πῶς ἐδιωρίσθησαν.

§96Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, κ. συνάδελφοι, ἂν παρεμβαίνω, διότι ἤθελον νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. ὑπουργόν, χωρὶς νὰ σᾶς θίξω καὶ σᾶς ὅτι ἡ Κυβερνητικὴ ἄποψις ἠμπορεῖ νὰ εἶναι αὐτή, τὴν ὁποίαν ἠκούσαμεν αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργόν, ἀλλὰ κ. ὑπουργέ τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι εἰς τὸ παρελθὸν συνέβησαν τὰ ὅσα εἴπατε, διότι ἐνδεχομένως ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Λεβαδείας κατεχόμενος ἀπὸ τὰς σκέψεις ποὺ ὑπαγορεύει ἡ τοπική του κατάστασις ἐκφράζεται, καθ’ ὃν τρόπον ἐκφράζεται, δὲν σημαίνει, ὅτι δὲν τίκτεται διὰ τὴν Κυβέρνησιν ὑποχρέωσις νὰ δοκιμάσῃ νὰ βελτιώσῃ τὴν ποιότητα τῶν Κυβερνητικῶν της ἐκπροσώπων εἰς τὴν περιφέρειαν.

§97Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἄλλο τὸ ἕνα, ἄλλο τὸ ἄλλο.

§98Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Αὐτὸ τὸ εἶπον διὰ νὰ ὑπογραμμίσω τὴν ἀνάγκην τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν σᾶς ἔκαμα, νὰ καθορίσητε εἰς τὸν νόμον ὡρισμένα τυπικὰ προσόντα.

§99Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἐγώ, κ. Θεοτόκη, ἀπήντησα ἐπὶ τῆς γενικῆς ἐπικρίσεως, ἡ ὁποία ἐγένετο κατὰ τῶν Νομαρχῶν, διότι θὰ εἶναι δυνατὸν ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ ὅλοι οἱ Νομάρχαι νὰ κατηγοροῦνται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον.

§100Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Σεῖς ἠδικήσατε τὴν ἄποψιν τὴν ἰδικήν σας, διότι ἐπανεφέρατε εἰς τὴν μνήμην τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων τὰ ὅσα συνέβησαν εἰς μίαν ἄλλην πολιτικὴν κατάστασιν καὶ ἐποχήν, ἀλλὰ τὸ ἐπιχείρημά σας, τὸ ὁποῖον καὶ ἐγὼ παραδέχομαι ὅτι εἶναι βάσιμον δὲν εἶναι ἐπαρκὲς διὰ νὰ ἐξουδετερώσῃ τὴν κυβερνητικὴν ὑποχρέωσιν τῆς προσπαθείας πρὸς βελτίωσιν τῆς ἱκανότητος, ἀλλὰ καὶ τῆς ἐπαγγελματικῆς ἐπιδόσεως τῶν Νομαρχῶν.

§101Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Ἐδῶ τὸ θέμα εἶναι ἐὰν οἱ Νομάρχαι ἐκεῖνοι ἦσαν ἄμεπτοι. Αὐτὸ εἶναι τὸ θέμα.

§102Σ. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ ὅσα περὶ Νομαρχῶν ἀνεφέρατε, εἰς τὴν περιφέρειάν σας, ἀφοροῦν τὸν Νομάρχην, τὸν ὁποῖον ἔχετε αὐτὴν τὴν στιγμήν;

§103Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Ἐκεῖ θὰ ἔλθω, διότι φαίνεται ὅτι δὲν ἔγινα ἀντιληπτός.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, κύριοι συνάδελφοι, νὰ μὴ ἀρχίσωμεν προσωπικὴν συζήτησιν περὶ ἕκαστον τῶν ὑπηρετησάντων ὡς Νομαρχῶν.

§105Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Κύριε ὑπουργέ, εἴχατε τὴν καλωσύνην νὰ θέσετε ὑπ’ ὄψιν μας ὡρισμένα στοιχεῖα. Καὶ ἐπειδὴ ἐκάματε σαφῆ ὑπαινιγμόν, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἔχω προσωπικὴν ἀντίληψιν ὡρισμένων πραγμάτων καὶ ἀναλαμβάνω πᾶσαν τὴν εὐθύνην καὶ αὔριον ἢ μεθαύριον θὰ ἐπιδώσω προσωπικὴν ἐπιστολήν μου πρὸς ἡμᾶς, διὰ νὰ σᾶς εὐχαριστήσω διὰ τὴν καλωσύνην, τὴν ὁποίαν εἴχατε νὰ μὲ ἐνημερώσητε, ἀλλὰ διὰ νὰ ἴδητε ὅτι ἀναλαμβάνω τὰς εὐθύνας μου, σᾶς λέγω ὅτι προσῆλθον ἐνώπιον τοῦ ἁρμοδίου δικαστηρίου καὶ ἔδωκα ἔνορκον κατάθεσιν ὥστε νὰ ἔχω πλήρη τὴν εὐθύνην καὶ διὰ νὰ εἶμαι ἐν τάξει μὲ τὸν ὅρκον τὸν ὁποῖον ἔδωσα, ἐπῆγα καὶ ἔδωσα ἔνορκον βεβαίωσιν, ἡ ὁποία θὰ χρησιμοποιηθῇ εἰς τὸ δευτεροβάθμιον συμβούλιον τῆς νομιμοφροσύνης καὶ θὰ ἔχω πλήρη εὐθύνην. Διότι ἢ ἐγὼ θὰ πρέπει νὰ παραδοθῶ εἰς τὸν Εἰσαγγελέα ἢ κ. ὑπουργέ ἐκεῖνοι ποὺ σᾶς ἔδωσαν τὰς πληροφορίας δὲν εἶναι ἐν τάξει. Ταῦτα ὡς πρὸς ἐκεῖνο τὸ θέμα. Διότι σᾶς εἶπον καὶ τί ὑποστηρίζετε ὅτι οἱ Νομάρχαι ὁσονδήποτε καλοὶ..... (δὲν ἠκούσθη)..... ἀλλὰ τὸ κλῖμα τὸ ὁποῖον ἔχει δημιουργηθῆ προκαλεῖ τοιαύτας ἐπεμβάσεις ὥστε ἡ κατάστασις νὰ εἶναι ἀποπνηκτική. Κύριε ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐγὼ ἐπήγαινα ὡς ὑπουργὸς εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου καὶ ὁ Νομάρχης, κατόπιν εἰδικῆς ἐντολῆς, οὐδὲ κἄν μὲ ἐπεσκέπτετο. Μετέβαινον ἐγὼ εἰς τὸ Νομαρχιακὸν γραφεῖον. Σήμερον ὁ Νομάρχης εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ὑφίσταται τὰ πάνδεινα ἀπὸ τὰς ἐπεμβάσεις μιᾶς τοπικῆς Ἐπιτροπῆς — ἡ ὁποία ἐκεῖ ἀπεκλήθη Τοπικὴ Κυβέρνησις τοῦ Συναγερμοῦ — καὶ τῶν βουλευτῶν τοῦ Συναγερμοῦ. Κύριε ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἤμην ὑπουργὸς καὶ δὲν ἐπῆγα μὲ τὸν Νομάρχην εἰς καμμίαν περιοχὴν τῆς ἐπαρχίας. Σήμερον ὁ Νομάρχης εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ἀκολουθῇ τοὺς βουλευτὰς καὶ τοὺς παράγοντας τοῦ κόμματος τοῦ Συναγερμοῦ καὶ νὰ δημιουργῆται ἡ ἐντύπωσις εἰς τὸν λαὸν ὅτι ὁ Νομάρχης διευθύνεται ἀπὸ τοὺς τοπικοὺς κομματικοὺς παράγοντας. Αὐτὴ ἦτο ἡ ἀντίληψις ἡ ἰδική μας καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐπολιτεύθημεν. Σήμερον λοιπόν, ὁσονδήποτε καὶ ἂν εἶναι ἀγαθὴ ἡ προαίρεσις τῶν Νομαρχῶν τὸ κλῖμα τὸ ὁποῖον ἔχει δημιουργηθῆ τοὺς ἀναγκάζει νὰ κύπτουν πρὸ τῆς καταστάσεως αὐτῆς. Καὶ δὲν ἤθελα νὰ τὸ εἴπω ἀλλὰ ἀναγκάζομαι, ἐπειδὴ μὲ προκαλεῖτε, ἐπειδὴ συμπίπτει καθ’ ὡρισμένας πληροφορίας νὰ ἔχῃ καὶ ὡρισμένους φιλικοὺς δεσμοὺς ὁ Νομάρχης Βοιωτίας...

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔλθετε εἰς τὸ θέμα, κ. Παπασπύρου.

§107Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Εἶμαι ἐντὸς τοῦ θέματος. Ἐπειδὴ προεκλήθην, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τὸ εἴπω ὅτι ὑποθέτουν οἱ Συναγερμικοὶ παράγοντες ὅτι πρόσκειται εἰς τὸ κόμμα τῶν Προοδευτικῶν, τοῦ κ. Μαρκεζίνη καὶ ἐκ τοῦ λόγου τούτου προσπαθοῦν νὰ τοῦ καταστήσουν πλέον δύσκολον τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἀποστολῆς του. Συνάδελφος ἀπὸ ἄλλην περιοχήν, πολιτευόμενος, ὁ ὁποῖος ἠναγκάσθη νὰ φθάσῃ μέχρι τοῦ Νομάρχου καὶ νὰ τοῦ εἴπῃ ὅτι δὲν εἶναι σωστὰ αὐτὰ τὰ πράγματα τὸ νὰ βγαίνῃ δηλαδὴ μὲ τοὺς παράγοντας τοὺς κυβερνητικοὺς εἰς περιοδείαν, ἐπῆρε τὴν ἀπάντησιν ὅτι ἐγὼ εἶμαι κομματικὸς Νομάρχης καὶ πηγαίνω σήμερον μὲ αὐτὸ τὸ κόμμα καὶ αὔριον θὰ πηγαίνω μὲ τὸ ἄλλο κόμμα.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Παπασπύρου, παρακαλῶ ὁμιλεῖτε ἐπὶ τοῦ θέματος.

§109Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Εἶμαι εἰς τὸ θέμα, κ. Πρόεδρε. Ἀλλά, κύριοι, διὰ νὰ ἴδητε πόσον ἐπικίνδυνος εἶναι ἡ κατάστασις, ἡ ὁποία δημιουργεῖται καὶ δι’ αὐτὸ ἐγὼ προσωπικῶς ἐπρόσεξα πάρα πολὺ ἀπόψε ὅσα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου εἶπεν ὁ κ. Θεοτόκης, διότι βλέπω ὅτι ἀκόμη δὲν ἔχομεν φθάσει εἰς τὴν ἐξημέρωσιν τῶν πολιτικῶν ἠθῶν καὶ ἐδῶ εἶναι τὸ ἐπικίνδυνον τοῦ πράγματος — θὰ ἀναφέρω κάτι πρόσφατον. Ἔχουν μεταβιβασθῆ ὡρισμέναι ἁρμοδιότητες τῶν ὑπουργῶν πρὸς τὸν ὑπουργὸν Γενικὸν Διοικητὴν Βορείου Ἑλλάδος. Εἴδατε τί συζήτησις γίνεται τώρα ἐπὶ ἡμέρας ἐδῶ πέρα καὶ εὑρίσκεται καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐν ἀντιγνωμίᾳ. Τὰ μέλη τῆς Κυβερνήσεως ὁ σημερινὸς ὑπουργὸς Βορείου Ἑλλάδος καὶ ὁ σημερινὸς ὑπουργὸς ὡς καὶ ὁ ὑφυπουργὸς τῶν Συγκοινωνιῶν ἐξεδήλωσαν τὴν παθητικήν των στάσιν ἔναντι τοῦ ζητήματος ποὺ ἐδημιουργήθη μὲ τὰς ἀδείας τῶν αὐτοκινήτων εἰς τὴν Βόρειον Ἑλλάδα, ἐξεχωρήθησαν ὡρισμέναι ἁρμοδιότητες. Ἰσχυρίζεται ὁ σημερινὸς ὑπουργὸς Ἐργασίας ὅτι ὡς ὑπουργὸς Βορείου Ἑλλάδος εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ δώσῃ ὡρισμένας ἀδείας αὐτοκινήτων καὶ ὅτι ἐκινήθη ἐντὸς τῶν πλαισίων τῶν νόμων, οἱ ὁποῖοι τοῦ δίδουν, κατὰ τὴν ἄποψίν του, αὐτὴν τὴν ἁρμοδιότητα. Τὸ πρᾶγμα ἀμφισβητεῖται ἀπὸ τὰ ἄλλα Ὑπουργεῖα. Σᾶς λέγω καὶ ἕνα ἄλλο πρᾶγμα, διότι δὲν παρετηρήθη εἰς ἄλλα Ὑπουργεῖα τοῦτο καὶ σᾶς τὸ φέρω αὐτὸ ἰδίως τὸ παράδειγμα διὰ νὰ ἴδητε πόση κατάχρησις αὐτῶν τῶν δικαιωμάτων γίνεται. Αἱ δυνάμεις τοῦ Κέντρου ἔχουν ἀρχίσει νὰ ὑφίστανται ἕνα κομματικὸν ἀποχρωματισμόν. Εἶναι ἡ δύναμις τῶν ἀνωτέρω ὑπαλλήλων οἱ ὁποῖοι ἔχουν εἰς ὡρισμένας στιγμὰς τὴν τόλμην νὰ εἴπουν ὅτι δὲν προσυπογράφουν τὸ ἔγγραφον αὐτό. Δὲν ἀναλαμβάνουν τὴν εὐθύνην. Ὑπάρχουν καὶ πολλοὶ ὑπάλληλοι οἱ ὁποῖοι διατυπώνουν τὴν διαφωνίαν των ἐγγράφως. Δὲν ἀναλαμβάνουν εὐθύνας διὰ μίαν τοιαύτην ἐνέργειαν. Αὐτὸ τὸ πρᾶγμα θὰ λείψῃ μὲ τὴν ἀποκέντρωσιν κ. ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ θὰ ἤθελα νὰ μοῦ εἴπητε: Ὁ εἰσηγητὴς τῆς Νομαρχίας ἢ οἱ διάφοροι ἄλλοι ὑπάλληλοι ποὺ θὰ ἀποσπασθοῦν θὰ ἔχουν τὴν δύναμιν ποὺ ἔχουν ἐδῶ, εἰς τὸ Κέντρον, οἱ ἀνώτεροι ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι τέλος πάντων συναισθάνονται καὶ τὰς ἠθικάς των εὐθύνας καὶ τὰς νομικάς των ἀκόμη εὐθύνας καὶ ἀντιδροῦν καὶ ἐναντίον Κυβερνητικῶν καὶ ὑπουργικῶν ἀποφάσεων; Αὐτά, κ. ὑπουργέ, μὲ κάμνουν νὰ εἶμαι διστακτικὸς ὡς πρὸς τὴν ἀπόδοσιν τοῦ νομοθετήματός σας. Ἠμπορεῖ νὰ εἶναι ἄρτιον ὡς σύλληψις ἠμπορεῖ ἀπὸ θεωρητικῆς πλευρᾶς νὰ εἶναι περίφημον, δὲν εἰσέρχομαι εἰς τὴν καθέκαστον ἔρευναν, ἐκεῖνο ὅμως ποὺ μὲ φοβίζει εἶναι τὶ θὰ ἀποδώσῃ αὐτὸ τὸ νομοθέτημα καὶ τί θὰ ἀποδώσῃ ἡ ἀγαθὴ προαίρεσίς σας. Βλέπετε ὅτι εἶμαι κάπως ὀξὺς καὶ παρασύρομαι, ἴσως, καὶ ἀπὸ μίαν ἐπαγγελματικὴν συνήθειαν, δὲν τὸ ἀποκλείω, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐγὼ σᾶς ἀναγνωρίζω ἀγαθὴν προαίρεσιν. Κύριε ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, πᾶτε νὰ συνδέσετε τὸ ὄνομά σας, εἶναι ἀναμφισβήτητον, μὲ αὐτὸ τὸ νομοθέτημα καὶ θὰ τὸ ηὐχόμην, ἀλλὰ πολὺ φοβοῦμαι — καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διατυπώσω τὰς ἐπιφυλάξεις μου — διὰ τὴν ἀπόδοσιν τοῦ νομοθετήματος. Σᾶς παρηκολούθησα ὅπως παρηκολούθησα ὅλους τοὺς προλαλήσαντας συναδέλφους, ἀλλὰ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι ὑπὸ τὸ κράτος αὐτῶν τῶν ἐντυπώσεων ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα τῆς Βουλῆς διὰ νὰ διατυπώσω αὐτὰς τὰς ἐπιφυλάξεις. Καί, τελειώνω, κ. ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, μὲ τὴν εὐχὴν νὰ ἐπιτύχετε εἰς τὴν προσπάθειάν σας. Πολὺ ὅμως μὲ φοβίζει ὅτι παρὰ τὴν ἀγαθήν σας προαίρεσιν ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχουν αἱ προϋποθέσεις καὶ πρὸ παντὸς ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει ἡ ἐξημέρωσις τῶν πολιτικῶν μας ἠθῶν καὶ ἡ δημιουργία κομμάτων ἀρχῶν, πολὺ ὑποπτεύομαι καὶ φοβοῦμαι ὅτι πολὺ συντόμως θὰ κληθῇ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, δὲν ἠξεύρω ἐὰν αὐτὴ ἢ ἡ μέλλουσα, νὰ λάβῃ τὰ ἐνδεδειγμένα μέτρα ἐπὶ μιᾶς προσπαθείας, ἡ ὁποία εἶναι κατὰ πάντα ἐξαίρετος ἀλλὰ καὶ ἡ ὁποία πολὺ φοβοῦμαι, ὅτι, δὲν θὰ ἀποδώσῃ τὰ ἀναμενόμενα ἀποτελέσματα. (Χειροκροτήματα).

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Μπακλατζῆς ἔχει τὸν λόγον.

§111Ε. ΜΠΑΚΛΑΤΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἄχαρι νὰ συζητοῦμε μὲ κενὰ ἑδώλια τῆς Βουλῆς δι’ ἕνα τόσον σοβαρὸν ζήτημα. Καὶ ἑπομένως εἶναι συνεπὲς νὰ μὴ ὑπάρχῃ καὶ ἡ διάθεσις τοῦ ὁμιλητοῦ. Βεβαίως, τὸ νομοσχέδιον τῆς ἀποκεντρώσεως εἶναι σοβαρόν. Κατὰ τὴν γνώμην μου ἔπρεπε νὰ ἀποτελέσῃ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἕνα εἶδος καταστατικοῦ χάρτου, διότι ἡ ἀποκέντρωσις εἶναι σοβαρώτατον ζήτημα μὲ τὸ ὁποῖον πραγματικῶς συνδέονται τὰ συμφέροντα τοῦ λαοῦ καὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Πατρίδος ἀκόμη. Διότι, ὅλοι ἀποβλέπουν εἰς τὸν θεσμὸν τῆς ἀποκεντρώσεως ὡς εἰς σανίδα σωτηρίας, διὰ νὰ φύγουν ἀπὸ τὸν ὑδροκέφαλον τοῦ Κέντρου καὶ νὰ ἠμποροῦν νὰ λύσουν τὰ ζητήματά των ἐπὶ τόπου. Εἶναι διακαὴς πόθος ὄχι μόνον τῶν σημερινῶν Ἑλλήνων. Διότι πάντοτε ὑπῆρξε αὐτὸς ὁ πόθος. Ἔπρεπε τὸ ζήτημα νὰ μελετηθῇ σοβαρῶς. Νὰ γίνῃ μία Ἐπιτροπὴ διακομματική, νὰ κληθοῦν εἰδικοὶ ἐπιστήμονες νὰ μελετήσουν τὸ ζήτημα, νὰ θέσουν ὑγιεῖς βάσεις ὥστε νὰ γίνῃ αὐτὸ ὅπως πρέπει νὰ γίνῃ ἀτράνταχτον, ἂς εἴπωμεν ἔτσι. Βεβαίως ὁ κ. ὑπουργὸς καὶ ἡ Κυβέρνησις θέλουν νὰ κάμουν τὴν ἀποκέντρωσιν μὲ τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Βεβαίως πολὺ καλὰ ἔπραξε καὶ ἔθεσε τὰς ἀρχὰς τῆς ἀποκεντρώσεως, ἀλλὰ ἡμεῖς τὰς ἠθέλαμεν περισσότερον ἀνταποκρινομένας πρὸς τὰς ἀνάγκας τοῦ τόπου καὶ τῆς ἐπαρχίας. Φοβοῦμαι, κ. ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν ὅτι τὸ ζήτημα τῶν προσόντων τοῦ Νομάρχου, δηλαδὴ τῆς ἐπιλογῆς τῶν Νομαρχῶν καὶ τὸ ζήτημα τοῦ μετακλητοῦ θὰ ἀποτελέσουν κτύπημα κατὰ τοῦ σκοποῦ τῆς ἀποκεντρώσεως καὶ κυρίως κατὰ τοῦ νομοσχεδίου σας. Δὲν πρέπει νὰ βαυκαλιζώμεθα, ὅτι ὅπως ἡ Κυβέρνησις ἡ σημερινή, ἢ ἄλλη εἶναι σταθερά, θὰ ὑπάρξουν καὶ εἰς τὸ μέλλον σταθεραὶ Κυβερνήσεις. Θὰ ὑπάρξουν περιπτώσεις καθ’ ἃς κάθε 5 μῆνας θὰ ἔχωμεν ἀλλαγὰς Νομαρχῶν, ὁπότε τὸ ὅλον οἰκοδόμημα τῆς ἀποκεντρώσεως θὰ ρυθμίζεται μὲ τὴν ἐναλλαγὴν τῶν Νομαρχῶν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν συμμετοχὴν τῶν αἱρετῶν μελῶν εἰς τὸ Νομαρχιακὸν Συμβούλιον ἔχω νὰ παρατηρήσω τὰ ἑξῆς: Ἡ πλειονότης ἢ ἀπόλυτος εἶναι οἱ ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἄλλην νοοτροπίαν ἀπὸ αὐτὴν τὴν ὁποίαν ἔχουν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι πράγματι θὰ ἐξυπηρετήσουν. Θὰ ὑπάρξῃ ἡ ὑπαλληλοκρατία καὶ ὅταν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι ὁ Νομάρχης θὰ εἶναι ἐκεῖνος ποὺ θὰ ζητήσῃ καὶ οἱ ἄλλοι ὅλοι θὰ συμφωνήσουν μὲ τὰς γνώμας τοῦ Νομάρχου καὶ ὄχι ἐκείνων ποὺ θὰ ἐκλεγοῦν ἀπὸ τὸν λαόν. Νομίζω ὅτι θὰ πρέπει νὰ καθορισθοῦν ποῖαι τάξεις θὰ ἐκπροσωποῦνται εἰς τὰ Συμβούλια. Εἶναι καὶ αὐτὸ ἕνα ἀπὸ τὰ σοβαρὰ ἐλαττώματα τοῦ νομοσχεδίου. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν θὰ ἐπιμείνω περισσότερον, θὰ ἀρκεσθῶ νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς! Διερμηνεύων τὴν γνώμην τῶν συμπατριωτῶν μου οἱ ὁποῖοι διατυπώνουν τὸ παράπονον καὶ γνωρίζουν πολὺ ὀρθῶς διατὶ σεῖς ἠθελήσατε νὰ καταργήσετε τὴν Γενικὴν Διοίκησιν Κρήτης. Ἡ Γενικὴ Διοίκησις Κρήτης, κ. βουλευταί, ὑφίσταται ἐπὶ 43 ἔτη ἀπὸ τὸ 1912, ὁπότε ἀπηλευθερώθη ἡ Κρήτη. Ἐκρίθη ἀναγκαῖος ὁ θεσμὸς τῆς Γενικῆς Διοικήσεως Κρήτης. Ὑπῆρξαν Γενικοὶ Διοικηταὶ προσωπικότητες, αἱ ὁποῖαι ἐλάμπρυναν καὶ τὸ Ἑλληνικὸν ὄνομα καὶ τὴν Ἑλληνικὴν ἐπιστήμην. Τὰ προβληθέντα ἐπιχειρήματα, ὅτι ἀπαιτοῦνται πολυήμερα ταξίδια διὰ μετάβασιν εἰς Χανιὰ καὶ ἐπίλυσιν τῶν ζητημάτων τῶν πολιτῶν δὲν εἶναι ἀληθῆ. Διότι, σήμερον καὶ πυκνὴ ἀτμοπλοϊκὴ συγκοινωνία ὑπάρχει, ἀλλὰ καὶ ἀεροπορικὴ τοιαύτη. Κύριε ὑπουργέ, διερμηνεύων τὴν γνώμην ὅλων τῶν συναδέλφων μου καὶ τοῦ λαοῦ, σᾶς λέγω ὅτι θὰ συνδέσετε τὸ ὄνομά σας μὲ ἕνα παράπονον τοῦ Κρητικοῦ λαοῦ, ὅπως τοῦ Δωδεκανησιακοῦ, ἐὰν ἐπιμείνετε εἰς τὴν κατάργησιν τῆς Γενικῆς Διοικήσεως, διὰ τὴν ὁποίαν ὅλος ὁ λαὸς πιστεύει ὅτι προσέφερε πολλαπλᾶς ὑπηρεσίας.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κατάλογος τῶν ἐγγεγραμμένων νὰ ὁμιλήσουν ἐξηντλήθη. Ἀπομένει νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. ὑπουργός.

§113Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἦτο δυνατὸν διὰ νὰ διευκολυνθῇ ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου, νὰ γίνῃ δεκτὸν τοῦτο εἰς αʹ ἀνάγνωσιν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον, καὶ εἰς τὴν βʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. ὑπουργὸς καὶ νὰ συζητηθοῦν ἅπασαι αἱ τυχὸν ὑπάρχουσαι τροπολογίαι;

§114Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἐὰν ἡ Βουλὴ συμφωνῇ, ἐγὼ δὲν ἔχω ἀντίρρησιν.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ γίνῃ δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον εἰς αʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον, αἱ δὲ τροπολογίαι νὰ συζητηθοῦν εἰς τὴν βʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, μετὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν;

§116ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τὸ σχέδιον νόμου «περὶ διοικητικῆς ἀποκεντρώσεως». Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§118ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6 30′ μ.μ., μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως ἀναφοράς, ἐρωτήσεις καὶ ἐπερωτήσεις. (Ὥρα 11.30′ μ.μ.)