1955.03.09

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 54η

Τετάρτη 9 Μαρτίου 1955

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 6.40′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Λ. Γκελεστάθης, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Α. ΓΚΕΛΕΣΤΑΘΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 9099) 3.3.55 ἐγγράφου του διαβιβάζει αἴτησιν τοῦ Εἰσαγγελέως Πρωτοδικῶν Ἀθηνῶν μετὰ ποινικῆς δικογραφίας κατὰ τοῦ βουλευτοῦ Μεγαρίδος κ. Δ. Μπερδελῆ κατηγορουμένου ἐπὶ συκοφαντικῇ δυσφημήσει κλπ. καὶ ζητοῦντος τὴν ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας αὐτοῦ, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 63 τοῦ Συντάγματος. Τὸ αὐτὸ Ὑπουργεῖον διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 14546)5.3.55 ἐγγράφου του διαβιβάζει αἴτησιν τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Θεσσαλονίκης μετὰ ποινικῆς Δικογραφίας κατὰ τοῦ βουλευτοῦ Κιλκὶς Κωνσταντίνου Παπαδοπούλου κατηγορουμένου ἐπὶ συκοφαντικῇ δυσφημήσει καὶ ζητοῦντος τὴν ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας τούτου συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 63 ταῦ Συντάγματος. (Παραπέμπονται ἀμφότεραι εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν). Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Β. Καραμπίλιας ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§4Β. ΚΑΡΑΜΠΙΛΙΑΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ βουλευτὴς Λέσβου κ. Ν. Μαλλιάκας, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Παλλεσβιακοῦ Ἐργατοϋπαλληλικοῦ Κέντρου, ζητοῦντος τὴν ἐγκατάστασιν ὑποκαταστήματος Οἴκου τοῦ Ναύτου ἐν Μυτιλήνῃ πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν ἀναγκῶν τῶν ὑπερπεντακοσίων ἠσφαλισμένων ναυτικῶν τῆς Νήσου Λέσβου. Ὁ βουλευτὴς Θεσπρωτίας κ. Ν. Ἀθανασίου καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Δημάρχου Ἰωαννίνων ζητοῦντος ἐπανίδρυσιν τοῦ Κέντρου Ἐκπαιδεύσεως Κληρωτῶν εἰς Ἰωάννινα, καταργηθέντος τὸ 1940. Ὁ βουλευτὴς Λασηθίου κ. Ε. Κοθρῆς, καταθέτει ἀναφορὰν σουλτανοπαραγωγῶν Νομοῦ Ἡρακλείου ζητούντων ἴσην μεταχείρισιν τῶν σουλτανοπαραγωγῶν μὲ τοὺς παραγωγοὺς μαύρης σταφίδος, ἐπέκτασιν τοῦ Ν. 2490)53 καὶ διὰ τοὺς παραγωγοὺς σουλτανίνας, ἐπὶ σκοπῷ ἀπεριορίστου συγκεντρώσεως αὐτῆς μὲ τιμὴν ἀσφαλείας βάσει στοιχείων τῆς ΚΣΟΣ κλπ. Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Τζαννετάκης καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐμπορικοῦ καὶ Βιομηχανικοῦ Ἐπιμελητηρίου Γυθείου ζητοῦντος ἐξίσωσιν τῆς τιμῆς τοῦ ἠλεκτρικοῦ ρεύματος τοῦ παρεχομένου εἰς τὰς ἐπαρχιακὰς βιομηχανίας, μὲ τὴν τοιαύτην τῶν Ἀθηνῶν–Πειραιῶς. Ὁ βουλευτὴς Χίου κ. Ι. Μαυριδόγλου διὰ τηλεγραφήματός του ἀναφέρει ὅτι ὁ ἐπαγγελματοβιοτεχνικὸς καὶ Ἐμπορικὸς κόσμος Χίου κατέρχεται εἰς ἀπεργίαν, εἰς ἔνδειξιν διαμαρτυρίας διὰ τὸ νέον ἐνοικιοστάσιον καὶ συνιστᾷ μελέτην τῶν ὑποβληθησομένων αἰτημάτων τῶν Ἐπαγγελματοβιοτεχνῶν πρὸς κατοχύρωσιν τῆς ἐπαγγελματικῆς στέγης αὐτῶν. Ὁ βουλευτὴς Γυθείου κ. Π. Τζαννετάκης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐμπορικοῦ καὶ Βιομηχανικοῦ Ἐπιμελητηρίου Γυθείου ζητοῦντος ἀναστολὴν ἐφαρμογῆς τοῦ νέου ἐνοικιοστασίου, μέχρις Ὀκτωβρίου ἐ. ἔ. καὶ συμμετοχὴν ἐκπροσώπων τῶν Ἐπαγγελματιῶν εἰς τὴν ἐπεξεργασίαν αὐτοῦ κλπ. Ὁ βουλευτὴς Θεσπρωτίας κ. Ν. Ἀθανασίου καταθέτει ἀναφορὰν τηλεγραφητῶν βʹ τάξεως Ἰωαννίνων, ζητούντων τροποποίησιν τοῦ Ν. 3105)54, ἐπὶ τῷ τέλει προαγωγῆς αὐτῶν εἰς τὸν βαθμὸν Α3 καὶ ἐπανορθώσεως τῆς προσγενομένης αὐτοῖς ἀδικίας. Ὁ βουλευτὴς Θεσπρωτίας κ. Ν. Ἀθανασίου καταθέτει ἀναφορὰν Ἐπιτροπῆς Ὀρυζοπαραγωγῶν περιφερείας Φιλιππιάδος, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν πτῶσιν τῆς τιμῆς ὀρύζης ἐσωτερικῆς καταναλώσεως καὶ ζητούντων λῆψιν μέτρων προστασίας αὐτῆς καὶ ἀπαγόρευσιν εἰσαγωγῆς ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Βοβολίνης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου πληττομένων ἰδιοκτητῶν Παλαιᾶς Κοκκινιᾶς– Καραβᾶ ἐκ τῶν ἔργων ἀποχετευτικοῦ ἀγωγοῦ Πρωτευούσης, ζητοῦντος τὴν λῆψιν μέτρων ἀμέσου στεγάσεως τῶν οἰκογενειῶν των, τῶν καταστημάτων καὶ τῶν κατεδαφισθησομένων κτιρίων τῶν Ἐκπαιδευτικῶν Ἱδρυμάτων. Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Π. Πινάτσης καταθέτει ἀναφορὰν 80 ὀρυζοκαλλιεργητῶν Ἁγίου Ἀθανασίου Δράμας διαμαρτυρομένων διὰ τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς ὀρυζοκαλλιεργείας ὑπὸ τῆς Διευθύνσεως Γεωργίας Δράμας καὶ ζητούντων ὅπως τοὺς ἐπιτραπῇ νὰ καλλιεργήσουν καὶ ἐφέτος διὰ ὀρύζης τὰ οἷα καὶ πέρυσιν ἐκαλλιεργήθησαν στρέμματα εἰς τὸ ἀγρότημα τοῦ Ἁγίου Ἀθανασίου. Ὁ βουλευτὴς Λασηθίου κ. Ε. Κοθρῆς, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Συν)σμῶν ρητίνης Νομοῦ Κορινθίας ζητούσης κατάργησιν τοῦ ἐπὶ τῆς ρητίνης φόρου. Ὁ βουλευτὴς Λασηθίου κ. Ε. Κοθρῆς, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Πανελληνίου Ὁμοσπονδίας συνταξιούχων Τ. Ε.Β.Ε. ζητούσης μείωσιν τῶν κρατήσεων τῶν τέως βοηθηματούχων, πρὸς ἀναγνώρισιν πλήρους δικαιώματος συντάξεως αὐτῶν, ἐνίσχυσιν τοῦ ΤΕΒΕ παρὰ τοῦ Κράτους κλπ. Ὁ βουλευτὴς Χίου κ. Ν. Ζορμπᾶς καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου Ἀναπήρων καὶ λοιπῶν Ὀργανώσεων Μεσσήνης, ζητούντων καθορισμὸν ἑνιαίου τιμολογίου ἠλεκτρικοῦ ρεύματος εἰς ἁπάσας τὰς περιοχὰς τῆς χώρας. Ὁ βουλευτὴς Χίου κ. Ν. Ζορμπᾶς καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Συντεχνίας Καρροσιδηρουργῶν Κατερίνης, ζητούσης ἀποζημίωσιν τῶν μελῶν της, ἐκτοπισθέντων ἐκ τῆς ἐπικρατήσεως τῶν μηχανικῶν μέσων. Ὁ βουλευτὴς Χίου κ. Ν. Ζορμπᾶς καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου πληττομένων ἰδιοκτητῶν Παλαιᾶς Κοκκινιᾶς–Καραβᾶ ἐκ τῶν ἔργων ἀποχετευτικοῦ ἀγωγοῦ Πρωτευούσης, ζητοῦντος τὴν λῆψιν μέτρων πρὸς εὔλογον νόμιμον καὶ ἔγκαιρον ἀποζημίωσίν των, ἵνα δυνηθῶσι καὶ ἀνεγείρωσι τὰς κατοικίας των ἐλευθέρως ἐντὸς τῆς ἰδίας περιοχῆς. Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Δ. Γρίβας, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου Θυμάτων Ἀμάχου Πληθυσμοῦ Βουλγαροκατοχῆς Νομοῦ Δράμας, ζητοῦντος ἐπαναχορήγησιν τῶν διακοπεισῶν συντάξεων τῶν μελῶν του. Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Δ. Γρίβας, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου Κοινότητος Κυργίων, ζητοῦντος χορήγησιν στεγαστικῶν δανείων εἰς τὰς ἀστέγους οἰκογενείας τῆς Κοινότητός του. Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Δ. Γρίβας, καταθέτει ἀναφορὰν 32 ἀγροτῶν κατοίκων Καλοῦ Ἀγροῦ Νομοῦ Δράμας, ζητούντων ρύθμισιν τοῦ ζητήματος ἀποζημιώσεώς των διὰ τὰς κατὰ τὴν πολεμικὴν περίοδον 1940–41 γενομένας ἐπιτάξεις ζώων, κάρρων, σφαγίων κλπ. Ὁ βουλευτὴς Θεσπρωτίας κ. Ν. Ἀθανασίου, καταθέτει ἀναφορὰν κατοίκων Ἄνω Σέλλιανης Παραμυθίας, ζητούντων οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν διὰ τὴν ἐπισκευὴν τῶν ἐκ τοῦ πολέμου καὶ τῆς συμμοριακῆς δράσεως καταστραφεισῶν οἰκιῶν των. Ὁ βουλευτὴς Θεσπρωτίας κ. Ν. Ἀθανασίου, καταθέτει ἀναφορὰς Ἐπαγγελματοβιοτεχνῶν Παραμυθίας ζητούντων ἀναστολὴν ἐφαρμογῆς τοῦ ἐνοικιοστασίου καὶ μὴ ἄρσιν αὐτοῦ εἰς παραμεθορίους πόλεις κάτω τῶν 3.000 κατοίκων. Ὁ βουλευτὴς Καρυστίας κ. Ι. Χατζηνικολῆς, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Σωματείου Συνταξιούχων Ἀρτεργατῶν Μυλεργατῶν Νομοῦ Εὐβοίας, ζητοῦντος τὴν ἄμεσον ἀντικατάστασιν τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τοῦ Σωματείου των διὰ νέων προσώπων καὶ τὴν ἀναπροσαρμογὴν τῶν πόρων τοῦ Ταμείου των. Ὁ βουλευτὴς Χίου κ. Ν. Ζορμπᾶς καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου ἀποκλεισθέντων καπνεργατῶν Ξάνθης «ἡ Ἑλλάς», ζητοῦντος τροποποίησιν τοῦ Ν. Δ. 2954)54 ἐπὶ σκοπῷ καθορισμοῦ μικροτέρου ἀριθμοῦ ἡμερομισθίων κατὰ τὴν τελευταίαν πενταετίαν, διὰ τὴν θεμελίωσιν δικαιώματος ἀποζημιώσεως τῶν ἀποκλεισθέντων μελῶν του, δεδομένου ὅτι κατὰ τὸ διάστημα αὐτὸ ὑπηρέτουν καὶ οὗτοι εἰς τὰ ΤΕΑ ΜΕΑ, Ἐθνοφρουρὰν κλπ. Ἀπαντήσεις τῶν διαφόρων Ὑπουργείων ἐπὶ ἐρωτήσεων κ. κ. βουλευτῶν. Ι. Τοῦ Ὑπουργείου Κοιν. Προνοίας. Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ι. Λαυρεντίδη. Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 337 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Σερρῶν κ. Ι. Ν. Λαυρεντίδη, ἀναφορικῶς μὲ τὴν μετακίνησιν τοῦ οἰκισμοῦ Ἀμφίπολις, Ἐπαρχίας Φυλλίδος–Σερρῶν, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν σχετικῶς τὰ κάτωθι: 1) Διὰ τοῦ ἀπὸ 30.6.50 ὑπομνήματος αὐτῶν οἱ κάτοικοι Ἀμφιπόλεως ἐζήτησαν νὰ μετακινηθῇ ὁ οἰκισμός των εἰς τὴν τοποθεσίαν «Καστά». Ἡ ὑπηρεσία τότε καίτοι δὲν εἶχεν ἀντίρρησιν νὰ ἐγκρίνῃ, ἐν τούτοις προσέκρουσεν εἰς τὸ γεγονὸς, ὅτι ἡ τοποθεσία αὕτη καλλιεργεῖται ἀπὸ τοὺς κατοίκους Μεσολακκιᾶς οἱ ὁποῖοι δὲν ἐδέχθησαν νὰ τὴν παραχωρήσουν εἰς τοὺς αἰτοῦντας. 2) Ἡ τοποθεσία «Καστὰ» κεῖται βορειότερον τῆς σημερινῆς καὶ εἰς ἀπόστασιν 2.000 μέτρων, εἰς ὑψόμετρον οὐχὶ πλέον τῶν 30 μέτρων, ἐν συνεχείᾳ πρὸς τὰς πεδινὰς αὐτῶν ἐκτάσεις καὶ παραπλεύρως τῆς ὁδοῦ Μυρίνης– Τσάγεζι. 3) Ἡ ὕδρευσις τοῦ οἰκισμοῦ θὰ ἐγίνετο ἐκ πηγῆς κειμένης ἀνατολικώτερον τῆς τοποθεσίας «Καστὰ» ἡ χρῆσις ὅμως τῆς πηγῆς ταύτης ἀνῆκε εἰς τοὺς κατοίκους Μεσολακκιᾶς, οἵτινες ἠρνήθησαν νὰ ἐπιτρέψουν τὴν μεταφορὰν τοῦ ὕδατος αὐτῆς εἰς τὴν τοποθεσίαν «Καστά». Τὸ ἀπὸ 28.2.52 δεύτερον αἴτημα τῶν κατοίκων Ἀμφιπόλεως, τὸ ὁποῖον συνίστατο εἰς τὴν ἐνσωμάτωσιν τοῦ οἰκισμοῦ των μετὰ τοῦ τοιούτου Παλαικώμης, ὅστις εἶναι καὶ ἕδρα τῆς Κοινότητός των δὲν κατέστη ἐπίσης δυνατὸν νὰ ἱκανοποιηθῇ καθ’ ὅσον ἡ μετὰ τῆς Παλαικώμης ἐνσωμάτωσις τοῦ οἰκισμοῦ των θὰ τοὺς ἀπομακρύνῃ σημαντικῶς (περὶ τὰ 7 χιλιόμετρα) ἀπὸ τὸν οἰκονομικὸν αὐτῶν χῶρον. Αἱ ἐπὶ τοῦ ἐν λόγῳ θέματος ἐνέργειαι τῆς ὑπηρεσίας συνεχίζονται. Ἐν Ἀθήναις τῇ 8 Μαρτίου 1955

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Κ. ΓΙΑΒΑΣΟΓΛΟΥ

ΙΙ. Τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν. Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν κ.κ. βουλευτῶν Ε. Κοθρῆ καὶ Κ. Δημοπούλου. Εἰς πάντησιν τῆς ἀπὸ 18 Φεβρουαρίου 1955 ἐπερωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ε. Κοθρῆ καὶ τῆς ἀπὸ τῆς αὐτῆς χρονολογίας ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Κ. Δημοπούλου, διαβιβασθεισῶν ἡμῖν διὰ τῶν ὑπ’ ἀριθ. 1597 καὶ 2204 ἐ. ἔ. ὑμετέρων ἐγγράφων, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν ὅτι, ἡ Κυβέρνησις κατόπιν τῆς προσφάτου ἀποφάσεως περὶ χορηγήσεως ἀπὸ 1ης Ἀπριλίου αὐξήσεως 10% τῶν μισθῶν καὶ συντάξεων, δὲν ἀντιμετωπίζει μέχρι λήξεως τοῦ τρέχοντος οἰκον. ἔτους ζήτημα νέων αὐξήσεων. Εἰδικώτερον ἐπὶ τῶν αἰτημάτων τῶν λειτουργῶν τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως ἀναφερόμεναι εἰς τὰς ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἐξαγγελθείσας πρός τινος ἀπόψεις περὶ τοῦ ἑνιαίου τοῦ μισθολογίου, ὅπερ ὡς εἰκός, ἀποκλείει οἱανδήποτε μισθολογικὴν διαφοροποίησιν ὑπαλληλικοῦ τινος κλάδου. Ἡ ἐμμονὴ εἰς τὸ ἑνιαῖον μισθολόγιον ἐπιβάλλεται διότι, ὡς καὶ προσφάτως ἐδήλωσα, οἱαδήποτε ἀπόκλισις ἀπαιτεῖ προηγουμένην ἀξιολόγησιν ἑκάστου κλάδου καὶ θέσεως, ἔργον κατ’ ἐξοχὴν λεπτὸν καὶ δυσχερές, πρὸ τῆς περατώσεως τοῦ ὁποίου οὐδὲν μέτρον τεῖνον ἢ καταλῆγον εἰς διαφοροποίησιν τῶν ἀποδοχῶν ὡρισμένων κλάδων ἐπιτρέπεται νὰ ληφθῇ, δεδομένου, ὅτι τοιαῦτα μέτρα ἀπεργάζονται ἀντὶ τῆς ἱκανοποιήσεως τοῦ ἐπιδιωκομένου σκοποῦ πλήρη ἀναστάτωσιν καὶ δημιουργίαν ἀνωμάλου καταστάσεως ἥτις μόνον ἐπιζήμια ἀποτελέσματα διὰ τὴν τάξιν τοῦ ὑπαλλήλου δύναται νὰ ἔχῃ. Ἐν Ἀθήναις τῇ 8 Μαρτίου 1955

Ὁ Ὑπουργὸς

Λ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ

III. Τοῦ Ὑπουργείου Ἐθν. Παιδείας καὶ Θρησκευμάτων. Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ε. Σαββοπούλου. Ἐπὶ τῆς διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1727)22.2.1955 ὑμετέρου ἐγγράφου διαβιβασθείσης εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ὑπ’ ἀριθ. 334 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ε. Σαββοπούλου, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν ὅτι τὸ ἐν αὐτῇ ἀναφερόμενον ζήτημα τῆς παρατάσεως τῆς ἰσχύος τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ Ν. 2028)1952 εἶναι ὑπὸ μελέτην. Ἐν καιρῷ θέλομεν γνωρίσει τὰς ἐπ’ αὐτοῦ ἀποφάσεις μας. Ἐν Ἀθήναις τῇ 26 Φεβρουαρίου 1955.

Ὁ Ὑπουργὸς

Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ

IV. Τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας. Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Κ. Καλλία. Ἡ διὰ τοῦ Ν. Δ. 1618)1942 λειτουργοῦσα ἐν Ἀθήναις «Ἐπιτροπὴ Δημοσίων Κήπων καὶ Δενδροστοιχιῶν Ἀθηνῶν καὶ Περιχώρων», ἀποτελεῖ Νομικὸν Πρόσωπον Δημοσίου Δικαίου καὶ ἔχει σκοπὸν τὴν συντήρησιν καὶ ἐπέκτασιν τοῦ πρασίνου ἐν τῇ περιοχῇ τῶν Ἀθηνῶν, ἁρμοδιότητας δὲ τὴν οἰκονομικὴν διαχείρισιν καὶ τεχνικὴν παρακολούθησιν καὶ διεύθυνσιν, διαθέτουσα πρὸς τοῦτο εἰδικευμένον ἐπιστημονικὸν καὶ ἐργατικὸν προσωπικὸν τῶν ἐπὶ τῶν δημοσίων ὁδῶν καὶ λεωφόρων Συγγροῦ, Βασ. Σοφίας, Βασ. Ἀμαλίας, Βασ. Ὄλγας, Ἀλεξάνδρας, Πατησίων, Ἀκροπόλεως, Πειραιῶς, Βασ. Κωνσταντίνου δενδροστοιχιῶν, ὡς καὶ τῶν Δημοσίων Κήπων: Ἐθνικοῦ, Παλαιᾶς Βουλῆς, Ὑπουργείου Ἐξωτερικῶν, Μνημείου Ἀγνώστου Στρατιώτου, Θησείου, Ἀρχαιολογικοῦ Μουσείου καὶ τῶν νέων κηπαρίων τῶν λεωφόρων Βασ. Σοφίας καὶ Βασ. Κωνσταντίνου. Λόγῳ τῶν ὡς ἄνω ἁρμοδιοτήτων της ἡ Ἐπιτροπὴ προβαίνει εἰς πᾶν ὅ,τι συμβάλλει εἰς τὴν καλὴν συντήρησιν τοῦ πρασίνου εἰς τοὺς ἐν λόγῳ κήπους καὶ δενδροστοιχίας, ἤτοι: ἀνθοφυτεύματα, φύτευσιν νέων δενδρυλλίων καὶ θάμνων, καλλιέργειαν ἐδάφους, ξελακκώματα, λίπανσιν, ποτίσματα, κοπὴν ξηρῶν κλάδων καὶ δένδρων, καταπολέμησιν ἀσθενειῶν κλπ. ὡς καὶ εἰς τὴν ἐπέκτασιν τούτου διὰ τῆς διαμορφώσεως καὶ φυτεύσεως νέων χώρων ὡς τὰ κηπάρια «νησίδες» καὶ αἱ νέαι δενδροστοιχίαι τῶν λεωφόρων Βασ. Σοφίας, Βασ. Κωνσταντίνου καὶ Πατησίων. Οὕτω κατὰ τὴν τρέχουσαν χειμερινὴν περίοδον ἐφυτεύθησαν οἱ κάτωθι θάμνοι καὶ δενδρύλλια εἰς τοὺς ἀντιστοίχους σημειουμένους κήπους καὶ δενδροστοιχίας:

Δέον νὰ σημειωθῇ ὅτι αἱ ἀνωτέρω σημειούμεναι ἀριθμητικῶς φυτεύσεις δὲν ἐσταμάτησαν ἀλλὰ ἐξακολουθοῦν καὶ ὅτι ἅπαντα τὰ φυτευόμενα δενδρύλλια καὶ οἱ θάμνοι προέρχονται ἐκ τῶν δύο φυτωρίων τῆς Ὑπηρεσίας μας, Χαρβατίου καὶ Κουπονίων. Εἰδικώτερον, σχετικῶς μὲ ὡρισμένα ζητήματα ἀναφυέντα ἐσχάτως καὶ ἀφορῶντα Κήπους καὶ δενδροστοιχίας τῆς Ὑπηρεσίας μας θὰ εἴχαμεν ν’ ἀναφέρωμεν τὰ ἀκόλουθα: 1) Οὐδὲν δένδρον ἢ θάμνος κόπτεται ἢ ἐκριζοῦται ὑπὸ τῆς Ὑπηρεσίας μας εἰς τοὺς Κήπους καὶ Δενδροστοιχίας τῆς ἁρμοδιότητός της ἐκτὸς τῶν ξηρῶν, τῶν ὑπὸ τῶν τροχοφόρων ὀχημάτων καταστρεφομένων καὶ τῶν ὑπὸ τῶν σφοδρῶν ἀνέμων, κατὰ διαστήματα θραυσμένων ἢ ἐκριζουμένων γεγηρακότων τοιούτων, διότι ὡς εἶναι φυσικὸν εἰς τὸν ἀδυσώπητον νόμον τῆς φθορᾶς ὑπόκεινται καὶ τὰ δένδρα παντὸς εἴδους καὶ ποικιλίας. Δέον νὰ σημειωθῇ ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν οὕτω κατ’ ἔτος καταστρεφομένων δένδρων ἢ θάμνων εἶναι πολὺ μικρὸς ἐν ἀναλογίᾳ πρὸς τὸν ἀριθμὸν τῶν φυτευομένων νέων τοιούτων. Εἰδικῶς ὡς πρὸς τὴν ἐκρίζωσιν τῶν ψευδοπιπεριῶν τῆς Λεωφ. Βασ. Ὄλγας καὶ Ἀκροπόλεως, πληροφοροῦμεν ὅτι αὕτη γίνεται ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίων Ἔργων διὰ μὲν τὴν πρώτην Λεωφόρον λόγῳ διαπλατύνσεως καὶ ἀνυψώσεως τοῦ καταστρώματός της, διὰ δὲ τὴν δευτέραν τοιαύτην λόγῳ τῆς δημιουργίας τῆς νέας περιφερειακῆς λεωφόρου τῆς Ἀκροπόλεως. Ἂς σημειωθῇ δὲ ὅτι ἔχει προβλεφθῆ καὶ μελετηθῆ ἡ ἐκ νέου δημιουργία τῶν ὡς ἄνω δενδροστοιχιῶν. Σχετικῶς πρὸς τὴν ἐκρίζωσιν ἢ κοπὴν δένδρων τοῦ Ἐθνικοῦ Κήπου πρὸς τὸ μέρος τῆς πρὸς τὴν ὁδὸν Ἡρώδου τοῦ Ἀττικοῦ πλευρᾶς του, ἔχομεν νὰ ἀναφέρωμεν ὅτι οὐδὲν δένδρον ἢ θάμνος ἐξερριζώθη ἢ ἐκόπη εἰς τὸ ἐν λόγῳ τμῆμα του, ἐκτὸς ἐὰν ἡ κλάδευσις 3 δένδρων ὧν οἱ κλάδοι ἔπιπτον ἐπὶ τῶν δενδρυλλίων τῆς δενδροστοιχίας τῆς ὁδοῦ Ἡρώδου τοῦ Ἀττικοῦ καὶ ἠμπόδιζον τὴν ἀνάπτυξίν των ἐξελήφθη ὡς κοπὴ ἢ ἐκρίζωσις δένδρων. 2) Οὐδέποτε ἡ Ὑπηρεσία μας, ἀνέθεσεν εἰς ἐργολάβον τὸ κλάδευμα τῶν δένδρων τῶν δενδροστοιχιῶν ἢ κήπων τῆς δικαιοδοσίας τῆς ἐπ’ ἀμοιβῇ χρημάτων ἢ τῶν ἐκ τοῦ κλαδεύματος προερχομένων ξύλων. Οὕτω τὸ ἤδη περατωθὲν κλάδευμα τῶν δένδρων τῆς δενδροστοιχίας τῆς Λεωφ. Συγγροῦ ὡς καὶ ὅλα τὰ κλαδεύματα κλπ. καλλιεργητικὰς ἐργασίας ἐξετέλεσε συνεργεῖον τῆς ὑπηρεσίας μας ἀποτελούμενον ἐξ εἰδικευμένων ἐργατῶν ἐπὶ πληρωμῇ τοῦ κεκανονισμένου ἡμερομισθίου καὶ ὑπὸ τὴν ἐπίβλεψιν εἰδικοῦ γεωπόνου. Εἰδικώτερον ὡς πρὸς τὸ ἀκολουθηθὲν σύστημα κλαδεύσεως τῶν δένδρων τῆς ὡς ἄνω δενδροστοιχίας, ἔχομεν ν’ ἀναφέρωμεν τ’ ἀκόλουθα: Πρόκειται περὶ δένδρων, ἅτινα οὐδεμίαν περιποίησιν ἐδέχθησαν ἀπὸ 15ετίας καὶ πλέον, λόγῳ κυρίως τῶν ἀνωμάλων παρελθουσῶν συνθηκῶν καὶ τῆς ἐλλείψεως σχετικῶν πιστώσεων. Ἀποτέλεσμα τούτου ἦτο ἡ ἀχαλίνωτος ἀκανόνιστος καὶ ἀνώμαλος διαμόρφωσις τῆς κόμης των, διὰ τῆς ἀνισορρόπου καὶ εἰς τὸ ἀνώτατον δυνατὸν ὅριον ἐπιμηκύνσεως ὡρισμένων τῶν βραχιόνων καὶ κλάδων των. Ἡ ἀνώμαλος αὕτη διαμόρφωσις τῆς κόμης των ἔχουσα ὡς ἐπακόλουθον τὴν ἀνισόρροπον κατανομὴν τοῦ βάρους της, συνεπικουρούντων τῶν κατὰ καιροὺς πνεόντων σφοδρῶν ἀνέμων, ἐπέφερε πολλῶν μὲν τὴν ἐπικίνδυνον κλίσιν πρὸς διαφόρους κατευθύνσεις, ἀρκετῶν δὲ τὴν θραῦσιν ἐνίων ἐκ τῶν βραχιόνων των. Ἐκτὸς τούτου ὄντα ὑποχρεωμένα νὰ διαθρέψουν ἕνα μεγάλον ὄγκον ξύλου ὑπερβαίνοντα τὰς ἱκανότητάς των, παρουσίαζον τὸ φαινόμενον ἡμιαποξηραμένων δένδρων μὲ πλῆθος φυσιολογικῶς (ἐλλείψει τροφῶν) ξηρανθέντων κλαδίσκων κατὰ μῆκος τῶν βραχιόνων των καὶ μὲ μόνον ἐλάχιστον φύλλωμα εἰς τὰ ἄκρα τῶν κλάδων των. Κατὰ συνέπειαν, ἄμεσος ἐτίθετο ἡ ἀνάγκη τῆς ἀνανεώσεως καὶ ἀναδιαμορφώσεως τῆς κόμης των εἰς πλέον χαμηλὸν ἐπίπεδον καὶ μὲ ὅσον τὸ δυνατὸν ὀλιγώτερον ξύλον καὶ περισσότερον φύλλωμα τὸ ὁποῖον καὶ κυρίως μᾶς ἐνδιαφέρει. Τοῦτο ἀκριβῶς ἐπεδιώχθη διὰ τοῦ κλαδεύματος ἀνανεώσεως τὸ ὁποῖον ἐδέχθησαν, πολλῷ μᾶλλον ἤδη καθ’ ἣν στιγμὴν ἐγένετο πλήρης σχεδὸν ἀναμόρφωσις τῆς Λεωφ. Συγγροῦ. 4. Ἅπασαι αἱ ποσότητες ξύλων, αἵτινες προέρχονται ἐκ τῶν κλαδευμάτων τῆς κοπῆς ξηρῶν ἢ ὑπὸ τοῦ ἀνέμου θραυομένων κλάδων καὶ δένδρων, ὡς καὶ ἐκ τῶν ἐσχάτων ὑπὸ τοῦ Ὑπ. Δημ. Ἔργων ἐκριζουμένων δένδρων τῶν δενδροστοιχιῶν Λεωφ. Βασ. Ὄλγας καὶ Ἀκροπόλεως, συγκεντροῦνται εἰς τὸν πρὸς τοῦτο κατάλληλον χῶρον τοῦ Ἐθνικοῦ Κήπου καὶ ἐκποιοῦνται διὰ δημοπρασίας. 5) Ἡ ἐν γένει ἐποπτεία καὶ ὁ ἔλεγχος τοῦ πρασίνου γενικώτερον ἔχει ἀνατεθῆ καὶ διενεργεῖται ὑπὸ τῶν ἁρμοδίων Ὑπηρεσιῶν τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας ἤτοι Γεωργικῶν Ὑπηρεσιῶν ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ καρποφόρων δένδρων εἰς Δημοσίας ἐκτάσεις, Δασικῶν Ὑπηρεσιῶν ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ δασικῶν δένδρων καὶ τῶν Ὑπηρεσιακῶν Δημοσίων ἢ Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν Κήπων καὶ Δενδροστοχιῶν, ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ καλλωπιστικῶν δένδρων καὶ θάμνων, ὑπαγομένων εἰς τὴν δικαιοδοσίαν των.

Ὁ Ὑπουργὸς

Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ

V. Τοῦ Ὑπουργείου Ἐμπορίου. Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Γ. Τζατζάνη. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1578)Δ837)18.2.55 ἐγγράφου ὑμῶν, δι’ οὗ διαβιβάζετε ἡμῖν ἐρώτησιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Γ. Τζατζάνη, σχετικῶς μὲ τὴν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγωγὴν γεωργικῶν εἰδῶν ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι ἀπὸ τῆς 9ης Ἀπριλίου 1953 ἡ εἰσαγωγὴ ἁπάντων τῶν ἐμπορευμάτων εἶναι ἐλευθέρα, ἀπὸ τῆς καθιερώσεως δὲ τῆς ἐλευθερίας ἐπὶ τῶν εἰσαγωγῶν οὐδεμία ποσοτικὴ παρέκκλισις ἔχει γίνει μέχρι σήμερον. Ἐν Ἀθήναις τῇ 7 Μαρτίου 1955

Ὁ Ὑπουργὸς

Λ. ΜΑΚΚΑΣ

Ὁ κ. Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν), καταθέτει σχέδια νόμων: 1) «περὶ ἀνεγέρσεως νέας οἰκοδομῆς ἐπὶ τοῦ χώρου ἔνθα τὸ παλαιὸν κτίριον τῆς ἐν Ρώμῃ Ἑλληνικῆς Πρεσβείας καὶ τῆς διαθέσεως αὐτῆς» καὶ 2) «περὶ κυρώσεως τῶν ὑπ’ ἀριθ. 1357)14. 8.54, 1533)15.10.54, 1845)18.11.54, 1125)27.7.54 καὶ 2009)4.12.54 Πράξεων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου». Οἱ κ.κ. Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν) καὶ Λ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν) καταθέτουσι σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 28ης Ὀκτωβρίου 1935 «περὶ συστάσεως Ταμείου Ἐκπαιδευτικῆς καὶ Φιλανθρωπικῆς Προνοίας παρὰ τῇ Πρεσβείᾳ Καΐρου» Νομοθετικοῦ Διατάγματος ὡς τοῦτο συνεπληρώθη καὶ ἐτροποποιήθη διὰ τῶν ἀπὸ 25 Ἰανουαρίου 1936 τοιούτου καὶ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1479 ἀπὸ 7 Αὐγούστου 1950 Νόμου». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Λ. Μπατρῖνος, Δ. Χατζηδημητρίου, Ι. Χατζηνικολῆς, Ν. Ζορμπᾶς, Χ. Γερακίνης, Π. Γυιόκας, Δ. Παπασπύρου, Δ. Κυριάκου, Χ. Ντινίδης κ. ἄ. καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τρόπου πληρώσεως κενῶν θέσεων μονίμων Ἀνθυπολοχαγῶν καὶ Ταχυδρομικῶν Ὑπηρεσίας Στρατοῦ». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Θ. Σαράντης, Δ. Λαντζούνης, Ι. Ψαρρέας, Ν. Κάρτσωνας, Δ. Δαβάκης, Ν. Ρηγόπουλος, Α. Παυλόπουλος, Ν. Σταθόπουλος, Χ. Μαυρομμάτης, Δ. Ἀλιπράντης, Ν. Βαρβιτσιώτης, Π. Γυιόκας, Δ. Δόκος, Δ. Περάκης, Κ. Ποντίδης καὶ Μ. Κοτσώνης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διοικητικῆς ἀποκεντρώσεως». Ὁ βουλευτὴς κ. Μ. Γεωργαντᾶς καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τῶν σχεδίων νόμων: 1) «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς περὶ Ταμείων Ἐφέδρων Πολεμιστῶν Κρήτης κειμένης νομοθεσίας καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων» καὶ 2) «περὶ κυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 211)27.2. 1954 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ νόμου 2119)1952 «περὶ λεωφορείων κλπ». Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Ζορμπᾶς καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διατάξεών τινων ἀφορωσῶν τοὺς εἰς Ἀνωτάτας Γεωπονικὰς Σχολὰς μετεκπαιδευθέντας Γεωπόνους πτυχιούχους Μέσων Γεωργικῶν Σχολῶν».

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ὁ κ. Ν. Ζορπᾶς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς του σχετικῶς μὲ τὸ ἐθνικὸν παραγωγικὸν δάνειον.

§6Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅταν ἡ Κυβέρνησις εἰσήγαγεν εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς ψήφισιν τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐκδόσεως τοῦ ἐθνικοῦ παραγωγικοῦ δανείου, σύσσωμος ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία καὶ εἰδικώτερον ἡ Ἀντιπολίτευσις διὰ τῶν ἐκπροσώπων της συνηγόρησεν ὑπὲρ τῆς ἐκδόσεως τοῦ δανείου τούτου διότι ἐνομίσαμεν, ὅτι ἐδίδετο μία μάχη διὰ τὴν παραγωγὴν καὶ διὰ τὸ νόμισμα εἰς τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ εἴμεθα παρόντες καὶ νὰ ἐνισχύσωμεν τὴν Κυβέρνησιν. Ἡ Ἀντιπολίτευσις θὰ εἶχε νομίζωμεν τὴν ἀξίωσιν νὰ ἐνημερωθῇ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἐὰν ἡ προσπάθεια ἐκείνη ἐπέτυχεν, ἐὰν τὸ παραγωγικὸν δάνειον ἐκαλύφθη, καὶ ἐν πάσῃ περιπτώσει διὰ ποίους σκοποὺς διετέθη ἵνα καὶ εἰς ἄλλην περίπτωσιν ποὺ θὰ λάβῃ παρόμοιον μέτρον ἡ Κυβέρνησις συνηγορήσωμεν καὶ ἡμεῖς ὑπὲρ αὐτοῦ. Ἡ Κυβέρνησις, ἔκρινεν, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἐνημερώσῃ τὴν Ἀντιπολίτευσιν καὶ ἄφισε νὰ διαδίδεται εὐρέως, ὅτι τὸ δάνειον δὲν ἐκαλύφθη. Ἵνα μὴ δημιουργοῦνται ἐντυπώσεις δυσμενεῖς καὶ διὰ τὸ νόμισμα καὶ διὰ τὴν παραγωγὴν ἐκ τοῦ λόγου αὐτοῦ, παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐνημερώσῃ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν περὶ τῆς ὑποθέσεως, δηλαδὴ ἐὰν τὸ δάνειον ἐκαλύφθη καὶ διὰ ποίους σκοποὺς διετέθη.

§7Λ. ΔΕΡΤΙΛΗΣ. (Ὑφυπ. Οἰκονομικῶν). Ἐὰν ἤκουσα καλῶς, ὁ κ. συνάδελφος, ζητεῖ δύο πληροφορίας. Πρῶτον ὡς πρὸς τὴν κάλυψιν τοῦ δανείου, δηλαδή, ἐὰν ἐκαλύφθη τὸ δάνειον καὶ δεύτερον ἐὰν τὸ προϊόν τοῦ δανείου διετέθη διὰ παραγωγικὰς ἐπενδύσεις. Ἐπὶ τοῦ πρώτου θέματος, πληροφορῶ τὴν Βουλήν, ὅτι ἤδη τὸ μέγιστον ποσοστὸν τοῦ δανείου εἰσῆλθεν εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Δὲν δύναμαι νὰ δώσω πληροφορίας πλήρεις, διότι ἕνα μικρὸν τμῆμα τοῦ δανείου ἀνέλαβε νὰ διαθέσῃ ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα εἰς τὰς παραγωγικὰς τάξεις. Ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα ἀκόμη δὲν ὑπέβαλε πλήρη κατάστασιν τῆς διαθέσεως τοῦ ποσοστοῦ τούτου. Τὸ δεύτερον σκέλος τῆς ἐρωτήσεως ὁμολογῶ, ὅτι δὲν δύναμαι νὰ κατανοήσω, διότι εἶναι γνωστόν, ὅτι τὰ ἔσοδα τοῦ προϋπολογισμοῦ δὲν ἔχουν εἰδικὸν προορισμόν, οὔτε καὶ τὰ ἔξοδα βεβαίως. Τὸ ἔργον τῆς ἀνασυγκροτήσεως ἐν γένει ἐξυπηρετεῖται ἐκ τῶν ἐσόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ. Δὲν δίδεται εἰδικὴ κατονομασία τοῦ ἐσόδου καὶ τοῦ ἐξόδου. Κατὰ συνέπειαν, εἶναι γνωστὸν ἀπὸ τὸν ὑποβληθέντα προϋπολογισμὸν τοῦ προηγουμένου ἔτους πῶς ἐξυπηρετεῖται τὸ ἔργον τῆς ἀνασυγκροτήσεως καὶ ὡς ἐκ τούτου, δὲν νομίζω, ὅτι ἐπιδέχεται συγκεκριμένην ἀπάντησιν τὸ δεύτερον σκέλος τῆς ἐρωτήσεώς σας.

§8Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ὑπέβαλα τὸ δεύτερον σκέλος τῆς ἐρωτήσεώς μου, ἀκριβῶς διὰ νὰ ἔχω τὴν ἀπάντησιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Διότι συνεζητήσαμεν τότε μήπως ἦτο δυνατὸν τὸ παραγωγικὸν δάνειον νὰ διατεθῇ διὰ εἰδικόν τινα σκοπόν. Ἐκ τῆς ἀπαντήσεως τοῦ κ. ὑπουργοῦ φαίνεται, ὅτι διετέθη εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐπενδύσεων ἐν τῷ συνόλῳ του.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 2, ὁ κ. Τζαννετάκης.

§10Λ. ΔΕΡΤΙΛΗΣ. (Ὑφ. Οἰκονομικῶν). Θὰ παρεκάλουν νὰ μὴ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Τζαννετάκης, διότι θὰ ἀπαντήσῃ ἐπὶ τῆς ἐρωτήσεως ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων καὶ Συγκοινωνιῶν. Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρεκάλουν αἱ ἐρωτήσεις αὐταὶ αἱ ἀφορῶσαι τὰ ἔργα ὁδοποιίας νὰ μεταφερθοῦν εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον.

§11Π. ΤΖΑΝΝΕΤΑΚΗΣ. Εἶναι ἡ δευτέρα φορὰ καθ’ ἣν ἀναβάλλεται.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 3 ὁ κ. Κοθρῆς.

§13Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Νὰ μᾶς δώσητε, κ. ὑπουργέ, ἐγγράφως τὰς ἀπαντήσεις, διὰ νὰ μὴ σᾶς κουράζωμεν.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κοθρῆς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφαρᾶς τῆς Ἑνώσεως Ἑλλήνων Ἀποστράτων Ἀξιωματικῶν ζητούντων ἐπίλυσιν συνταξιοδοτικῶν αὐτῶν ζητημάτων.

§15Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ὁ Ν. 1854)51 ὁ ὁποῖος ρυθμίζει τὸ θέμα τῶν συντάξεων, προεκάλεσεν ὡρισμένας ἀνωμαλίας, αἱ ὁποῖαι ἀτελῶς ἐρρυθμίσθησαν καὶ διὰ τὰς ὁποίας θὰ ἔπρεπε νὰ ληφθῇ μία πρόνοια ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Ἐγένετο διάβημα τῶν συνταξιούχων πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐδήλωσεν, ὅτι κατηρτίσθη μία Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία θὰ μελετήσῃ τὸ ὅλον θέμα καὶ θὰ φέρῃ σχετικὸν νομοσχέδιον. Μεταγενεστέρως προέβη εἰς δηλώσεις ὁ κ. ὑπουργὸς καὶ εἶπεν, ὅτι τὸ ἔργον τῆς Ἐπιτροπῆς, εὑρίσκεται ἐν τῷ περατοῦσθαι. Ἤδη εὑρισκόμεθα πρὸ μιᾶς διαμαρτυρίας τῶν ἀποστράτων ἀξιωματικῶν καὶ συνταξιούχων τοῦ κλάδου των, οἱ ὁποῖοι ἐνδιαφέρονται διὰ τὴν ταχυτέραν κατάρτισιν τοῦ νομοσχεδίου μὲ τὴν ἐλπίδα, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ρυθμισθοῦν τὰ θέματα, τὰ ὁποῖα ἐνδιαφέρουν τὸν κλάδον τους. Τὸ θέμα ἀφορᾷ γενικῶς ὁλόκληρον τὴν τάξιν τῶν συνταξιούχων, καὶ παρακαλῶ νὰ μᾶς πληροφορήσῃ ὁ κ. ὑπουργός, ἐὰν πρόκειται νὰ κατατεθῇ σχετικὸν νομοσχέδιον καὶ ἐὰν αὐτὸ προβλέπῃ τὴν ρύθμισιν τῶν θεμάτων αὐτῶν.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Παπαθανάσης ἔχει τὸν λόγον.

§17Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Τάσσομαι καὶ ἐγὼ ὑπὲρ τοῦ αἰτήματος τῶν ἀξιωματικῶν, διότι δὲν νομίζω, ὅτι δύναται τὸ Κράτος νὰ ἀθετῇ τὸν λόγον του. Δὲν δύναται τὸ Κράτος, ἐκ τῶν ὑστέρων μετὰ τοὺς πολέμους, νὰ ἔρχεται τὸ Κράτος καὶ ἀθετοῦν τὸν λόγον του νὰ καταργῇ τὰς διατάξεις αὐτὰς Ἡ κατάργησις τῆς διατάξεως, πλὴν τοῦ οὐσιαστικοῦ λόγου, εἶναι καὶ σαφῶς ἀντισυνταγματική, διότι ἐὰν διὰ τοὺς γενομένους συνταξιούχους ἀποτελῇ μίαν Faculta μίαν εὐχέρειαν, ἡ ὕπαρξις τῆς διατάξεως αὐτῆς διὰ τοὺς συνταξιούχους, οἱ ὁποῖοι ἀπέκτησαν, βάσει τῆς διατάξεως αὐτῆς δικαίωμα, ἡ προβολὴ τοῦ δικαιώματος αὐτοῦ, εἶναι προφανῶς ἀντισυνταγματική, καὶ δι’ αὐτό, ἔδει νὰ καταβληθῇ εἰς τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, ἡ διαφορά, τῆς συντάξεως, τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ λαμβάνουν. Καὶ γίνεται τοῦτο, τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ πένονται, ἐνῷ οἱ ἄλλοι ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι λαμβάνουν τὴν πλήρη σύνταξιν, ζητοῦν βελτίωσιν τῆς θέσεώς των. Νομίζω ὅτι εἰς τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θὰ φέρῃ ἡ Κυβέρνησις, διὰ τὴν τακτοποίησιν τοῦ νόμου περὶ συντάξεων, πρέπει νὰ φροντίσῃ διὰ τὴν ἄρσιν τῶν ἀδικιῶν αὐτῶν.

§18Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Συνηγορῶ καὶ ἐγώ, διότι πράγματι, ἡ ἀδικία αὐτή, πρέπει νὰ ἀρθῇ.

§19Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ συσχετισθῇ καὶ ἡ 27.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα, καὶ ἡ 27 εἶναι σχετική.

§21Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἤθελον νὰ εἴπω τοῦτο ἐπὶ τοῦ θέματος τῶν συντάξεων. Αἱ προκάτοχοι Κυβερνήσεις τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου, εἶχον προχωρήσει εἰς τὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ συνταξιοδοτικοῦ θέματος, καὶ εἶχον ἐκδόσει τὸν Κώδικα τῶν συντάξεων, ὁ ὁποῖος ἀπετέλεσε μίαν γενικὴν κωδικοποίησιν τῆς νομοθεσίας, περὶ τῶν πολιτικῶν καὶ στρατιωτικῶν συνταξιούχων. Ἐναντίον τοῦ Κώδικος τούτου, διετυπώθησαν πολλὰ παράπονα ἀπὸ τοὺς ἐνδιαφερομένους, καὶ ἡ τότε Ἀντιπολίτευσις τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, ἤσκησε δριμυτάτην κριτικὴν τοῦ Κώδικος τούτου, ὑπεσχέθη δὲ προεκλογικῶς ὅτι θὰ μετέβαλε πολλὰ ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἡμεῖς ἐθεσπίσαμεν. Ἔκτοτε καίτοι ἐπανειλημμένως συνταξιοδοτικὰ θέματα ἦλθον πρὸς συζήτησιν, οὐδεμία σοβαρὰ προσπάθεια κατεβλήθη, ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Συναγερμοῦ ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Τὰ μόνα νομοθετήματα, τὰ ὁποῖα ἦλθον ἐνώπιον τοῦ Σώματος, ἦσαν καθαρῶς προσωπικά, τακτοποιοῦντα κατηγορίας ἢ ἄτομα, τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις ἠθέλησε νὰ ἱκανοποιήσῃ. Ἔκτοτε διὰ νὰ ἀποφύγῃ ἡ Κυβέρνησις τὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ θέματος παρέπεμψε τοῦτο εἰς Ἐπιτροπάς, αἱ ὁποῖαι δὲν τερματίζουν ποτὲ τὸ ἔργον των. Νομίζω, ὅτι τὸ θέμα τῶν συντάξεων, πέραν τῆς βασικῆς του τοποθετήσεως, ἡ ὁποία εἶναι πρακτικὴ καὶ θεωρητική, συνδέεται καὶ μὲ τὰς δυνατότητας τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ νομίζω, ὅτι ἐπιβάλλεται, ἐὰν ὄντως ἡ Κυβέρνησις πιστεύῃ ὅτι δύναται νὰ κάμῃ κάτι τὸ καλύτερον, ἀπὸ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς ἐκάμαμεν, τότε νὰ φέρῃ ἓν ὁλοκληρωμένον νομοθέτημα, διὰ νὰ θεραπεύσῃ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δύναται καὶ ὀφείλει νὰ θεραπεύσῃ. Εἰδικώτερον, σημειώνω εἰς τήν ἐρώτησίν μου, τὸ θέμα τῶν προπολεμικῶν ἐτῶν. Ἡ ἀρχή, ὅτι τὰ πολεμικὰ ἔτη πρέπει νὰ ἀναγνωρίζωνται, εἶναι σεβαστὴ ἀρχὴ ἀναγνωριζομένη ἀπὸ ἡμᾶς. Ἡμεῖς ἠδυνήθημεν, νὰ ἀναγνωρίσωμεν τὸ σύνολον τῶν πολεμικῶν ἐτῶν ὡς πραγματικόν, καὶ περιωρίσθημεν εἰς τὸ ἥμισυ. Νομίζω, ὅτι σήμερον, οὔτε αἱ δυνατότητες εἶναι περισσότεραι, ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις νὰ ὁλοκληρώσῃ τοῦτο. Ὁ πολιτικὸς κόσμος, διὰ τὸν ὁποῖον ἀποτελεῖ τὸ ζήτημα τοῦτο, ζήτημα τιμῆς, ὀφείλει νὰ συμπληρώσῃ τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς ἀρχίσαμεν καὶ νὰ ἀναγνωρίσῃ τὸ σύνολον τῶν πολεμικῶν ἐτῶν ὡς πραγματικόν.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§23Λ. ΔΕΡΤΙΛΗΣ. (Ὑφυπ. Οἰκον.). Κύριοι συνάδελφοι, ἀναμφισβητήτως ὑπάρχει συνταξιοδοτικὸν θέμα. Καὶ τὸ θέμα τοῦτο φαίνεται, ὅτι ἐπεδείνωσεν ὁ συνταξιοδοτικὸς Κῶδιξ, ὁ γενόμενος τὸ 1951, ὑπὸ τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως. Ἐναντίον τοῦ κώδικος αὐτοῦ ἐξηγέρθη ἡ συνείδησις τῶν συνταξιούχων. Ἡμεῖς διὰ νὰ δώσωμεν μίαν ἀπάντησιν, ἐν προκειμένῳ συνεστήσαμεν μίαν συνταξιοδοτικὴν Ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία ἔχει ἤδη ὑποβάλει τὰς συνταξιοδοτικὰς ἀρχάς, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ διέπουν τὸν νέον συνταξιοδοτικὸν Κώδικα. Πέραν ὅμως αὐτοῦ ἀνέκυψε καὶ ἓν θέμα. Ὑπάρχουν πλεῖσται ὅσαι περιπτώσεις, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ ἐξετασθοῦν διὰ νὰ ἐναρμονισθοῦν εἰς τὰς γενικὰς διατάξεις, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ διέπουν, κατὰ τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως, τὸν συνταξιοδοτικὸν Κώδικα. Δι’ αὐτὸ ἡ ἁρμοδία Ἐπιτροπή, ἔλαβεν ἐντολὴν νὰ τερματίσῃ τὸ ταχύτερον τὸ ἔργον τῆς μελέτης τῶν κατ’ ἰδίαν περιπτώσεων, διότι αἱ γενικαὶ ἀρχαὶ ἔχουν ἤδη τελειώσει. Εὑρισκόμεθα εἰς τὸ τέρμα τῆς ἐργασίας αὐτῆς. Νομίζω, ὅτι, λίαν συντόμως θὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ φέρωμεν ἐδῶ τὸν νέον συνταξιοδοτικὸν κώδικα καὶ ἐλπίζομεν, ὅτι θὰ δυνηθῶμεν κατὰ τὸ δυνατὸν νὰ θεραπεύσωμεν τὰς ἀτελείας, τὰς ὁποίας δημιουργεῖ ὁ συνταξιοδοτικὸς κῶδιξ τοῦ 1951.

§24Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἤθελα νὰ εἴπω εἰς ἀπάντησιν εἰς τὸν κ. ὑπουργόν, ὅτι αἱ ἀτομικαὶ περιπτώσεις, αἱ ὁποῖαι ἀντιμετωπίζονται δι’ εἰδικῶν διατάξεων κατὰ κανόνα δημιουργοῦν φαύλους διατάξεις, προσωπικὰς καὶ καλὸν εἶναι νὰ τὰς ἀποφύγῃ ἡ Κυβέρνησις. Ἐὰν δύναται νὰ μεταβάλῃ τοὺς γενικοὺς κανόνας τῶν συντάξεων ἐπὶ τὸ εὐνοϊκώτερον διὰ τοὺς συνταξιούχους ἔχει καλῶς, ἡμεῖς θὰ τὸ χειροκροτήσωμεν. Ἐπιπροσθέτως ἤθελα νὰ εἴπω, ὅτι ἀνέμενα μίαν εὐθέαν εὐνοϊκὴν ἀπάντησιν εἰς τὸ θέμα τῶν πολεμιστῶν, διὰ τὸ ὁποῖον δὲν δύναμαι νὰ φαντασθῶ, ὅτι καὶ σήμερον ἀκόμη ἡ Κυβέρνησις τοῦ Στρατάρχου Παπάγου ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ ἀντίρρησιν.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 5, ὁ κ. Παπαθανάσης.

§26ΑΘ. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Διαγράφεται.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς, ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς Ἐπιτροπῆς κληρούχων Λέσβου δι’ ἧς ζητεῖ τὴν τροποποίησιν τοῦ Ν. Δ. 2967)54.

§28Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ Ἐπιτροπὴ κληρούχων Λέσβου ζητεῖ τροποποίησιν τοῦ Ν. Δ. 2967 τοῦ 1954 καὶ εἰδικώτερον ὅπως τὰ πρὸ τοῦ νόμου 1944 δάνεια ὑπαχθοῦν εἰς τὸν νόμον 18)1944, ἐφ’ ὅσον ὅλαι αἱ ὀφειλαὶ ὑπήχθησαν εἰς τὸν νόμον 18)1944. Νομίζω, ὅτι τὸ αἴτημα τῶν κληρούχων Λέσβου εἶναι δίκαιον καὶ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ὅπως τὸ ἀποδεχθῇ.

§29Λ. ΔΕΡΤΙΛΗΣ. (Ὑφυπ. Οἰκονομικῶν). Κύριοι βουλευταί, τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον θίγει ὁ συνάδελφος κ. Ζορμπᾶς, δὲν εἶναι νέον. Νομίζω, ὅτι ἀπησχόλησε κατ’ ἐπανάληψιν τὴν Βουλήν, ἀπησχόλησε τὴν Βουλὴν καὶ ἐπὶ παρομοίας αἰτήσεως ἑτέρου βουλευτοῦ, ἀπησχόλησεν ἐπίσης τὴν Βουλὴν καὶ ὅταν συνεζητεῖτο ὁ νόμος 2967. Καὶ τότε διὰ τοῦ ἄρ. 11 τοῦ νόμου ἐλήφθη ἀπόφασις, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἐξωφληθοῦν καὶ αἱ ὀφειλαὶ αὐταί. Νομίζω ὅμως ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς ἐπανέρχεται εἰς τὴν Βουλὴν κατόπιν αἰτήσεως τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ κατὰ συνέπειαν θὰ μᾶς δοθῇ τότε ἡ εὐκαιρία νὰ εἴπωμεν τὴν γνώμην μας.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐρώτησις τοῦ κ. Α. Ἀποστολίδου δι’ ἧς ζητεῖ πληροφορίας βάσει ποίων κριτηρίων προσελήφθησαν τελευταίως οἱ 110 πτυχιούχοι ἀνωτάτων σχολῶν διαγράφεται ἀπουσιάζοντος τοῦ ἐρωτῶντος βουλευτοῦ. Ὁ κ. Παπαθανάσης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς Ἑνώσεως Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν Ἀγρινίου.

§31ΑΘ. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἡ ἀναφορὰ στρέφεται ἐναντίον τῆς παραβάσεως ὑπὸ τοῦ καπνεμπορίου τοῦ νόμου περὶ συντάξεως συμφωνητικῶν ἀγοραπωλησίας καπνοῦ. Πρὸς κατοχύρωσιν τῶν καπνοπαραγωγῶν καὶ ἐνίοτε καὶ τῶν ἐμπόρων καθωρίσθη, ὅτι κατὰ τὴν κατάρτισιν τῆς ἀγοραπωλησίας πρέπει νὰ συντάσσεται ἔγγραφον συμφωνητικὸν περιέχον χρόνον ἐκτελέσεως τῆς πράξεως, χρόνον παραδόσεως τοῦ ἐμπορεύματος καὶ καθωρισμένην τιμήν. Παρὰ ταῦτα ἐσχάτως οἱ καπνέμποροι προβαίνουν εἰς ἀγορὰς καπνῶν, δίδουν ἀρραβῶνας χωρὶς νὰ καθορίζουν τὴν τιμὴν καὶ τὴν ἀφήνουν διὰ νὰ καθορισθῇ εἰς τὸ μέλλον. Δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου ματαιοῦται ὁ συναγωνισμός, ὁ ὁποῖος εἶναι ἀναγκαῖος διὰ τὴν ἀγορὰν τῶν καπνῶν. Καὶ καθ’ ὃν χρόνον συνετάγη ὁ νόμος ἦσαν ἐπαρκεῖς αἱ συνέπειαι αἱ ἀστικαὶ διὰ τὴν παράβασιν. Σήμερον, ἐπειδὴ τὸ πρᾶγμα ἔχει λάβει ὀξεῖαν μορφὴν καὶ γίνεται μεγάλη κατάχρησις, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργόν, ὅπως ἡ παράβασις τῶν διατάξεων αὐτῶν τύχῃ καὶ κυρώσεων ποινικῶν, διότι ἄλλως ματαιοῦται ὁ συναγωνισμὸς κατὰ τὰς ἀγοραπωλησίας τῶν καπνῶν ἐπὶ μεγίστῃ ζημίᾳ καὶ τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας καὶ τῶν παραγωγῶν.

§32Λ. ΔΕΡΤΙΛΗΣ. (Ὑφυπ. Οἰκονομικῶν). Κύριοι βουλευταί, ὁ ἐρωτῶν συνάδελφος κ. Παπαθανάσης εἶναι εἰς θέσιν καλύτερον ἀπὸ πάντα ἄλλον νὰ γνωρίζῃ τὸν τρόπον τῆς ἀγορᾶς τῶν καπνῶν καὶ νομίζω, ὅτι ὡς ἔχει διασφαλίζει κατὰ τὸ δυνατὸν ἤ, δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ἀπολύτως τὰ συμφέροντα καὶ τῶν καπνοπαραγωγῶν καὶ τοῦ καπνεμπορίου καὶ τῶν καπνῶν. Μᾶς κατηγγέλθη ἡ παράβασις αὐτή, τὴν ὁποίαν ἀνέφερεν ὁ κ. βουλευτὴς καὶ ἤδη ἐδώσαμεν ἐντολὴν εἰς ὅλους τοὺς ἐφόρους νὰ μᾶς ἀναφέρουν σχετικῶς. Προσωπικῶς ἐγὼ μόλις προχθὲς τὴν Δευτέραν εἰς μίαν περιοδείαν, τὴν ὁποίαν ἔκαμα, ἐνήργησα σχετικὸν ἔλεγχον καὶ ὁμολογῶ, ὅτι εἰς τὰς καπνεφορίας δὲν διεπίστωσα τοιαύτας παραβάσεις, ἐν πάσῃ ὅμως περιπτώσει δὲν ἀποκλείω νὰ συμβαίνῃ τοῦτο εἰς ἄλλας ἐφορίας. Ἐδώσαμεν ἤδη τὰς σχετικὰς ἐντολὰς καὶ προχωροῦμεν εἰς τὰς δεούσας ἐνεργείας.

§33ΑΘ. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἔχομεν συγκεκριμένα παραδείγματα.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Δημάρχου Γλυφάδας, σχετικὴν μὲ τὴν ὑπογραφεῖσαν σύμβασιν μεταξὺ τοῦ Δημοσίου καὶ Ἑταιρείας «Ἀστήρ».

§35Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Αἱ ἀντιλήψεις μας, κ. Πρόεδρε, ἀνεπτύχθησαν διὰ μακρῶν κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου, τοῦ ἐπικυρώσαντος τὴν ἐν λόγῳ σύμβασιν. Τότε ἐφέραμεν καὶ τὰς ἀντιρρήσεις μας, πλὴν ὅμως χάρις εἰς τὴν πλειοψηφίαν τῆς κυβερνώσης παρατάξεως τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο ἐψηφίσθη. Νομίζω ὅτι τώρα δὲν πρέπει νὰ ἐπαναλάβωμεν τὰ αὐτά.

§36Ι. ΜΑΥΡΙΔΟΓΛΟΥ. Ὅ,τι εἶχα νὰ εἴπω τὰ εἶπα κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. Νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔσφαλε κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ.

§37Α. ΒΟΥΛΟΔΗΜΟΣ. Καὶ ἐγὼ δὲν ἔχω τίποτε νὰ προσθέσω.

§38Λ. ΔΕΡΤΙΛΗΣ. (Ὑφυπ. Οἰκον.). Κύριοι, νομίζω, ὅτι τὸ θέμα ἐξηντλήθη, διότι συνεζητήθη ἐπ’ ἀφορμῇ τῆς κυρώσεως τῆς συμβάσεως ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Κατὰ συνέπειαν δὲν ἔχω νὰ εἴπω τίποτε. Μόνον πληροφορῶ τὴν Βουλήν, ὅτι ἐκ μιᾶς προσωπικῆς ἐξακριβώσεως, τὴν ὁποίαν ἔκαμα κατόπιν τῆς ὑπογραφείσης συμβάσεως, διεπίστωσα ὅτι, τὰ οἰκόπεδα τῆς περιοχῆς τῆς Γλυφάδας, ἤρχισαν νὰ ἀνατιμῶνται οὐσιωδῶς, ὅπερ σημαίνει, ὅτι ἡ σύμβασις πράγματι ὠφέλησε τοὺς οἰκοπεδούχους.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Πασσάδης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς του σχετικῆς μὲ τὰ νυκτερινὰ σχολεῖα ἀναλφαβήτων.

§40Α. ΠΑΣΣΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἐρώτησίς μου ἀφορᾷ καὶ τὸν ἀξιότιμον κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ὁ ὁποῖος μοῦ ἀπήντησεν, ὅτι δὲν εἶναι ἐγγεγραμμένη ἡ ἐρώτησίς μου αὐτὴ καὶ διὰ τὸ Ὑπουργεῖον Παιδείας εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πάντως εἶμαι εὐτυχὴς διότι εἶναι ἐδῶ καὶ ὁ ὑπουργὸς τῆς Παιδείας καὶ ὁ κ. ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Λόγῳ τῶν τελευταίων δυσαρέστων συνεπειῶν, τὰς ὁποίας εἶχεν ἡ δημοσία μας ζωὴ εἰς τὴν Ἑλλάδα, χιλιάδες ἀναλφαβήτων, κ. Πρόεδρε, εὑρίσκονται εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ οἱ ὁποῖοι λόγῳ τῶν συνθηκῶν αὐτῶν δὲν κατώρθωσαν νὰ πάρουν οὔτε τὸ δίπλωμα τοῦ δημοτικοῦ σχολείου. Αὐτὴν τὴν κατάστασιν βλέπουσα ἡ Κυβέρνησις, ἐψήφισε τὸ νομοθετικὸν διάταγμα 3094, τὸ ὁποῖον προβλέπει εἰδικὰς σχολὰς ἀναλφαβήτων καὶ εἰς τὸ διάταγμα αὐτὸ τὸ νομοθετικὸν προβλέπονται ὡρισμέναι κυρώσεις καὶ συγχρόνως ἀπαιτεῖται προηγουμένως ἔγκρισις τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας ἀπὸ τὴν κεντρικὴν ὑπηρεσίαν ἐδῶ, διὰ νὰ ἠμπορέσουν νὰ ἀναγνωρισθοῦν αἱ σχολαὶ αὗται νομικῶς καὶ διὰ νὰ ἔχουν τὰς συνεπείας τῆς ἀναγνωρίσεώς των, δηλαδή, καὶ οἱ διδάσκαλοι νὰ ἠμπορέσουν νὰ πληρώνωνται διὰ τὰς ὑπερωρίας καὶ ὅταν δὲν πηγαίνουν τὰ παιδιὰ εἰς τὸ σχολεῖον νὰ τιμωροῦνται ἐπὶ πλέον καὶ οἱ γονεῖς καὶ οἱ κηδεμόνες, ἐπίσης δὲ καὶ οἱ ἐργάται καὶ ὑπάλληλοι μέχρι τοῦ 20οῦ ἔτους τῆς ἡλικίας των. Μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς, δὲν ἀνεγνωρίσθησαν ἀκόμη αὗται αἱ νυκτεριναὶ σχολαὶ τῆς Χίου, εἰς τὴν ὁποίαν λειτουργοῦν δύο καὶ μόνον, ἐλεημοσύνῃ τῶν διδασκάλων, εἰς τοὺς ὁποίους ἀρνούμεθα ἀκόμη τώρα πᾶσαν οἰκονομικὴν ἀρωγήν, ἔστω καὶ πρόσθετον, διὰ τὰς σχολάς, αἱ ὁποῖαι λειτουργοῦν ἀκόμη εἰς Χίον. Ὁ νόμος εἶναι πολὺ καλός, διότι στηρίζεται εἰς τὴν πρόνοιαν τὸ νὰ δυνηθῇ ὁ ἀναλφάβητος Ἕλλην νὰ μάθῃ γράμματα, δηλαδή, νὰ δίδουν εἰς τὸν πένητα χρήματα νὰ τὸν συντηροῦν. Μέχρι σήμερον ὁ κ. ὑπουργὸς μοῦ εἶπεν, ὅτι λόγῳ τῶν πολλαπλῶν περιπτώσεων, τὰς ὁποίας προβλέπει τὸ νομοθετικὸν διάταγμα, δὲν κατώρθωσε νὰ ἐφαρμοσθῇ τίποτε. Ἐρωτῶ, πῶς σκέπτεται νὰ δώσῃ λεπτὰ διὰ τὰ σχολεῖα τῶν ἀναλφαβήτων, ὄχι μόνον εἰς τὴν Χίον, ἀλλὰ καὶ εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα. Εἶναι μία τάξις ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι λόγῳ τῶν ἐκτάκτων συνθηκῶν τοῦ Ἔθνους δὲν ἠδυνήθησαν νὰ λάβουν τὴν στοιχειώδη μόρφωσιν.

§41Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Παιδείας). Ἐφ’ ὅσον ὁ ἀγαπητὸς συνάδελφός μου μοῦ παραχωρεῖ τὴν θέσιν του, ἀναλαμβάνω ἐγὼ νὰ δώσω μίαν σύντομον ἀπάντησιν εἰς τὸν ἐκ Χίου κ. συνάδελφον. Ὡς εἶναι γνωστόν, εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν τὸ Ν. Δ. 3094, τὸ ὁποῖον προέβλεψε τὴν ὀργάνωσιν τῶν σχολείων διὰ τὴν καταπολέμησιν τοῦ ἀναλφαβητισμοῦ, προέβλεπεν ὡς κεντρικὸν ὄργανον τὴν κεντρικὴν Ἐπιτροπὴν καταπολεμήσεως ἀναλφαβητισμοῦ, ὡς ὄργανα δὲ τοπικά, τὰ ὁποῖα θὰ εἶναι κυρίως ἐπιφορτισμένα μὲ τὴν καταπολέμησιν, προβλέπει τὸ Ν. Δ. τὰς Νομαρχιακὰς Ἐπιτροπάς, ἔργον τῶν ὁποίων θὰ εἶναι καὶ ἡ ἵδρυσις, βάσει τῶν ἰσχυόντων νόμων, ἡ ἵδρυσις τῶν νυκτερινῶν σχολείων ἀναλφαβήτων ἢ τῶν σχολείων καταπολεμήσεως τοῦ ἀναλφαβητισμοῦ. Ὅπου δὲ ἔχει συντελεσθῇ τοιαύτη ἐργασία, χάρις εἰς τὴν ἀξιόλογον καὶ ἀξιέπαινον πρωτοβουλίαν τῶν ἐκπαιδευτικῶν, τὰ σχολεῖα αὐτὰ θὰ ἀναγνωρισθοῦν καὶ θὰ ἐνσωματωθοῦν εἰς τὴν ὀργάνωσιν τὴν προβλεπομένην ἀπὸ τὰς Νομαρχιακὰς Ἐπιτροπάς. Ἐὰν εἰς τὴν Χίον δὲν συντελεσθῇ τὸ ἔργον τῆς ἱδρύσεως τῶν νυκτερινῶν σχολείων, ὀφείλεται φαντάζομαι —διότι δὲν ἔχω θετικὰ καὶ συγκεκριμένα στοιχεῖα— εἰς ἀδυναμίαν τῆς Νομαρχιακῆς Ἐπιτροπῆς, ἔργον τῆς ὁποίας εἶναι κυρίως ἡ ἐξεύρεσις τῶν τοπικῶν πόρων διὰ τὴν λειτουργίαν των. Διότι ὡς εἶναι γνωστὸν καὶ ὡς ἀναφέρεται εἰς τὴν ἀπάντησιν, ἡ ὁποία ἐδόθη εἰς τὸν κ. συνάδελφον, ἀναγράφεται εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ποσὸν ἐγγίζον τὸ 1 δισεκ. δραχ. Πλὴν τοῦτο, ὡς ἀντιλαμβάνεσθε, κ. συνάδελφε, εἶναι ὅλως ἀνεπαρκὲς διὰ τὴν προώθησιν τοῦ μεγάλου σκοποῦ, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει τὸ Ν. Δ. περὶ καταπολεμήσεως τοῦ ἀναλφαβητισμοῦ. Θὰ πρέπει λοιπόν, παραλλήλως πρὸς τὰς ἐνεργείας καὶ τὰς προσπαθείας, αἱ ὁποῖαι καταβάλλονται ἀπὸ τὰς Κεντρικὰς Ἐπιτροπὰς ἀναλφαβητισμοῦ, νὰ καταβληθοῦν σύντονοι προσπάθειαι καὶ ἀπὸ τὰς νομαρχιακὰς ἐπιτροπὰς, αἱ ὁποῖαι καλοῦνται νὰ ἐφαρμόσουν τὸ Ν. Δ. Πρὸς ἐνημέρωσιν τοῦ Σώματος, ἐπιθυμῶ νὰ ἐπικαλεσθῶ εἴδησιν ἢ πληροφορίαν, ἀναγραφεῖσαν εἰς ἐφημερίδας, καθ’ ἣν ἀνεγνωρίσθησαν ἑκατοντάδες σχολείων εἰς ἄλλας περιφερείας. Ἐὰν εἰς τὴν περιφέρειαν Χίου δὲν προωθήθη καὶ δὲν ἀνεπτύχθη τὸ πρόγραμμα τῆς καταπολεμήσεως τοῦ ἀναλφαβητισμοῦ, αὐτὸ δὲν ὀφείλεται εἰς ἔλλειψιν ἐνδιαφέροντος ἀπὸ μέρους τοῦ κέντρου, ἀλλὰ ὀφείλεται εἰς ἐπικρατούσας συνθήκας ἐπιτοπίως. Πάντως πληροφορῶ τὸν κ. συνάδελφον καὶ ἐπιθυμῶ νὰ τὸν καθησυχάσω, ὅτι καταβάλλεται ἔντονος προσπάθεια, ὥστε καὶ ἀπὸ μέρους τοῦ κέντρου νὰ καταστῇ δυνατὴ ἡ ἐνίσχυσις τῶν Νομαρχιακῶν Ἐπιτροπῶν, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὸν α ἢ β λόγον δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ εὕρουν τὰ οἰκονομικὰ μέσα καὶ τὰς δυνατότητας νὰ προβοῦν εἰς τὴν ταχεῖαν ἐφαρμογὴν τοῦ Ν. Δ. περὶ καταπολεμήσεως τοῦ ἀναλφαβητισμοῦ. Ἤδη καταβάλλεται προσπάθεια, ὥστε εἰς τὸν νέον προϋπολογισμὸν νὰ γίνῃ πρόβλεψις πληρεστέρας κάπως ἐνισχύσεως τοῦ σχετικοῦ κονδυλίου, τῆς σχετικῆς πιστώσεως, ὥστε νὰ εἶναι δυνατή, κατὰ τρόπον πλέον ἄνετον ἡ ἐκτέλεσις καὶ ἐφαρμογὴ τοῦ Ν.Δ. 3094

§42Α. ΠΑΣΣΑΔΗΣ. Συμφωνῶ, ὅτι αἱ διάφοροι Νομαρχιακαὶ Ἐπιτροπαὶ εἶναι κυρίως αἱ ἁρμόδιαι, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ τὸ προωθήσουν, ἀλλὰ πιστεύω ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἕνα δικαίωμα ἐλέγχου, ἔχει ἕνα δικαίωμα νὰ εἴπῃ διατί ἀκόμη δὲν ἔγινε αὐτό εἰς τὴν τάδε περιφέρειαν. Καὶ δεύτερον, θὰ παρεκάλουν τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μᾶς εἴπῃ πῶς σκέπτεται νὰ μᾶς δώσῃ λεπτὰ διὰ τοὺς ἀναλφαβήτους. Θὰ μᾶς δώσῃ ἢ ὄχι;

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Βουδούρης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς Ὁμοσπονδίας Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν Θεσσαλονίκης σχετικῆς μὲ τὴν φορολογίαν οἰνοπνεύματος καὶ τὴν ἐμπορίαν τοῦ στεμφυλοπνεύματος.

§44Π. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Εἰς τὴν περιφέρειαν Θεσσαλονίκης ὑπάρχουν πολλὰ χωριά, τὰ ὁποῖα ἀσχολοῦνται μὲ τὴν καλλιέργειαν τῆς ἀμπέλου. Παράγονται ἐκλεκταὶ σταφυλαί, αἱ ὁποῖαι διατίθενται καὶ εἰς τὴν ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν καὶ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἐξάγονται. Οἱ χωρικοὶ καὶ οἱ Γεωργικοὶ Συνεταιρισμοὶ παρακαλοῦν, νὰ μὴ τροποποιήσητε τὴν ὑφισταμένην νομοθεσίαν, διότι οἱ χωρικοὶ ἀναγκάζονται λαθραίως νὰ παράγουν τὸ οἰνόπνευμα καὶ νὰ στεροῦνται ἑνὸς εἴδους, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀναγκαῖον. Θὰ παρεκάλουν τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ προβῇ εἰς τὴν αὔξησιν τῆς φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος καὶ νὰ μὴ καταργήσῃ τὴν ἐλευθέραν ἐμπορίαν τοῦ σταμφυλοπνεύματος.

§45Λ. ΔΕΡΤΙΛΗΣ (Ὑφ. Οἰκ.). Κύριοι συνάδελφοι, ἐκτιμῶμεν τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους προβάλλει ἡ Ὁμοσπονδία τῶν Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν Θεσσαλονίκης καὶ δὲν θὰ προβῶμεν συνεπῶς εἰς κατάργησιν τῆς μέχρι σήμερον ὑφισταμένης νομοθεσίας.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρελθούσης τῆς ὥρας τῆς καθοριζομένης ὑπὸ τοῦ Κανονισμοῦ διὰ τὴν συζήτησιν τῶν ἀναφορῶν

καὶ ἐρωτήσεων, εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

βʹ κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐγκρίσεως τῶν κατὰ τὰ πρὸ τοῦ 1954 –55 οἰκον. ἔτη (1949–50, 1950–51, 1951–52, 1952–53, 1953–54), πραγματοποιηθεισῶν δαπανῶν ἁρμοδιότητος Ὑπουργείου Ἐργασίας καὶ ἐγγραφῆς τῶν διὰ τὴν πληρωμὴν αὐτῶν ἀπαιτουμένων πιστώσεων εἰς τὸν εἰδικὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τούτου».

§47ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ σχέδιον νόμου «περὶ ἐγκρίσεως τῶν κατὰ τὰ πρὸ τοῦ 1954–55 οἰκον. ἔτη (1949–50, 1950–51, 1951–52, 1952–53, 1953–54) πραγματοποιηθεισῶν δαπανῶν ἁρμοδιότητος Ὑπουργείου Ἐργασίας καὶ ἐγγραφῆς τῶν διὰ τὴν πληρωμὴν αὐτῶν ἀπαιτουμένων πιστώσεων εἰς τὸν εἰδικὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τούτου». Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῆς παραγράφου 3 τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ Ν. Δ. 1049)1930».

§49ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον τὸ σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῆς παραγράφου 3 τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ Ν. Δ. 1049)1930» ὡς ἔχει. Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ Ν. Δ. 3006)1954 «περὶ ἐκκαθαρίσεως τῆς ὑπὸ τοῦ Α. Ν. 1856) 1951) συσταθείσης Ἑλληνικῆς Ἀεροπορικῆς Α.Ε. Τ.Α.Ε.» ὑπεβλήθη πρότασις ὑπογεγραμμένη ὑπὸ τοῦ κεκανονισμένου ἀριθμοῦ βουλευτῶν, δι’ ἧς αἰτεῖται, ὅπως τὸ σχέδιον τοῦτο ψηφισθῇ κατὰ τὴν τακτικὴν διαδικασίαν εἰς δύο συζητήσεις. Κατὰ ταῦτα τὸ σχέδιον τοῦτο θὰ ἀκολουθήσῃ τὴν τακτικὴν διαδικασίαν. Συνέχεια τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Ν. Δ. 80)1946 «περὶ τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου». Ὁ κ. Βοβολίνης ἔχει τὸν λόγον.

§51Κ. ΒΟΒΟΛΙΝΗΣ. Πρέπει νὰ σᾶς ὁμολογήσω ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον κυρίως μὲ ὡδήγησεν εἰς τὸ Βῆμα τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, μετὰ ἀπὸ τὰς θαυμασίας ἀγορεύσεις τῶν κ.κ. Καψάλη καὶ Ρωμανοῦ, εἶναι ἡ ἀθῳότης τὴν ὁποίαν ἐπέδειξε κατ’ ἐξακολούθησιν μάλιστα, ὁ Εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας κ. Κωνσταντόπουλος, ἀθῳότης ἥτις, βεβαίως, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ συγκινῇ. Ὑπῆρξε δὲ τόσον ἀπροσμέτρητος ἡ ἀθῳότης τοῦ σεβαστοῦ καὶ ἐκλεκτοῦ συναδέλφου, ὥστε νὰ ὁμιλήσῃ, καλοπροαιρέτως, ἐνώπιον ἡμῶν περὶ σκοπῶν τεινόντων εἰς τὴν ἀναβίωσιν τοῦ Ἀρχαίου Θεάτρου. Ἀναβίωσιν, διὰ τὴν ὁποίαν κατὰ τὴν τελευταίαν διετίαν καταβάλλεται μία συστηματικὴ προσπάθεια, καὶ μάλιστα λίαν ἐπιτυχῶς, ἢ περὶ σκοπῶν ἀναβιώσεως τοῦ Μεσαιωνικοῦ Θεάτρου, ὡς ἐὰν βλέψις ἀπωτέρα τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου νόμου νὰ εἶναι ἡ ἀπὸ τῆς σκηνῆς τοῦ Βασιλικοῦ Θεάτρου ἀναβίβασις τῆς Ἐρωφίλης τοῦ Χορτάτζη ἢ τῆς Ἀρετούσης καὶ τοῦ Ἐρωτοκρίτου τοῦ Βικεντίου Κορνάρου. Ἀτυχῶς τὰ πράγματα δὲν ἔχουν οὕτω. Θὰ ἐπεθύμουν δὲ εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ καὶ πρὶν εἰσέλθω εἰς τὸ θέμα, νὰ ἀναφερθῶ εἰς τὴν γενικωτάτην ἀρχήν, ἥτις διέπει τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον νόμου. Θὰ ἠδυνάμεθα, ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι, νὰ εἴπωμεν ἀφόβως ὅτι ἡ ἀρχή, ἡ γενική, ἡ διέπουσα τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον νόμου εἶναι ἡ ἀρχὴ τοῦ Κρόνου, ἡ ὁποία τὸν τελευταῖον καιρὸν φαίνεται ἰδιαιτέρως ἐπικρατοῦσα εἰς πᾶσαν ἔκφρασιν τοῦ Δημοσίου βίου μας. Ἐν προκειμένῳ καὶ δι’ ὅ,τι ἀφορᾷ τὸν καλλιτεχνικὸν καὶ τὸν πνευματικὸν τομέα τὸν ἄχαριν καὶ ἀσυμπαθῆ ρόλον τοῦ Κρόνου ἀνέλαβεν ὁ λίαν συμπαθὴς καὶ ἐκλεκτὸς ἐκ Πατρῶν συνάδελφος καὶ ὑπουργὸς τῆς Παιδείας καὶ Θρησκευμάτων. Κύριοι συνάδελφοι, ἀμφιβάλλω ἐὰν αἱ ἐκθέσεις αἱ ὁποῖαι μέχρι τοῦ νῦν ἔχουν συνοδεύσει ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ποικίλα σχέδια νόμων ἐμφανίζουν τὸ ὃ ἐμφανίζει ὀξύμορον σχῆμα τὸ ὑπὸ κρίσιν καὶ συζήτησιν σχέδιον νόμου. Διότι ἐνῷ, ἀπὸ τὸ ἕνα μέρος πλέκεται τὸ ἐγκώμιον τῆς ὑφισταμένης Διοικήσεως καὶ Διευθύνσεως τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου, ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος ἡ Διοίκησις καὶ ἡ Διεύθυνσις, αἵτινες δέχονται τὰ ἐγκώμια καὶ τοὺς τίτλους τοῦ ἐπιτυχόντος καρατομοῦνται δὲ κατὰ τρόπον λίαν ἄσπλαχνον καὶ σκληρόν, ἐκ μέρους ἐπαναλαμβάνω, ἑνὸς ἐκτελεστοῦ, τοῦ κ. Γεροκωστοπούλου. Ἕνα ἐρώτημα τὸ ὁποῖον τίθεται εἰς πάντα ἐνδιαφερόμενον διὰ τὴν πνευματικὴν καὶ καλλιτεχνικὴν κίνησιν τῆς Ἑλλάδος εἶναι τὸ τιθέμενον, ἀνὰ πᾶσαν στιγμήν, ἐκ μέρους τῶν ἐνδιαφερομένων διὰ τὴν πρόοδόν μας: Ποῖαι τυχὸν εἶναι αἱ συνθῆκαι καὶ ποῖαι εἶναι αἱ ὑποχρεώσεις αἱ ὁποῖαι μεταπολεμικῶς ἔχουν δημιουργηθῆ, ὅπως χαρακτηριστικῶς, ἄλλωστε, ἀναφέρεται καὶ τὴν Εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν καὶ κατὰ ποῖον τρόπον πρόκειται νὰ καλυφθοῦν αἱ ἀνάγκαι αἱ δημιουργηθεῖσαι ἐκ τῶν μεταπολεμικῶν αὐτῶν συνθηκῶν; Πρὶν εἰσέλθω εἰς τὸ θέμα θὰ ἤθελον νὰ προβῶ εἰς μίαν γενικὴν τοποθέτησιν ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας: Τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον εἶναι Ὀργανισμὸς Κρατικός. Ἀποτελεῖ δηλαδὴ καὶ αὐτὸς μίαν ἀπὸ τὰς ἐκφράσεις τοῦ Κράτους, ὡς ὑφίσταται σήμερον. Ἔχω δὲ τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ἕνας Κρατικὸς Ὀργανισμός, ὡς ἐπαναλαμβάνω, ὑφίσταται σήμερον τὸ Κράτος, ἀπαγορεύεται ὁπωσδήποτε νὰ καταστῇ ὀργανισμὸς δεχόμενος τὸν τίτλον τοῦ πρωτοποριακοῦ καὶ πολὺ περισσότερον τοῦ Ἐπαναστατικοῦ ὀργανισμοῦ. Ἕνας θεσμὸς κρατικὸς δὲν δύναται ἐπίσης νὰ εἶναι θεσμὸς κατ’ ἐξοχὴν συντηρητικός, ὀφείλει δὲ νὰ παρακολουθῇ τὰς τυχὸν ἐξελίξεις, ἀφοῦ, ἐν τῷ μεταξύ, αἱ ἐξελίξεις ἀφομοιωθοῦν ἀπὸ τὸ εὐρύτερον κοινόν. Ἀλλοίμονον πάντως ἂν θὰ ἀποτελέσῃ τὸ βῆμα τῆς Ἐθνικῆς Σκηνῆς, βῆμα ἐπαναστατικὸν ἢ ἐπὶ τὸ ἀπαλώτερον πρωτοποριακόν. Διότι ἡ Ἐθνικὴ Σκηνὴ εἶναι ἓν ἀπὸ τὰ λεγόμενα θεμέλια τῆς Κοινωνίας. Πάντως ἐγὼ νομίζω ὅτι ἡ Ἐθνική μας Σκηνὴ ὡς ὄργανον κρατικόν, ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν, ἀπαγορεύεται νὰ μεταβληθῇ εἰς ὑπόθεσιν πειραματισμῶν. Τοῦτο ἀπαγορεύεται ἀπολύτως. Πολὺ φοβοῦμαι δέ, ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀκριβῶς ἐπιδιώκεται διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου νόμου εἶναι νὰ ἴδωμεν τὸ Ἐθνικόν μας Θέατρον, τὴν Βασιλικήν μας Σκηνήν, μεταβαλλομένην εἰς κέντρον πειραματισμῶν καὶ μάλιστα, πειραματισμῶν λίαν ἐπικινδύνων διὰ τὴν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ζῶμεν. Διότι φαντασθῆτε ἐὰν ἡ Ἐθνική μας Σκηνὴ μεταβληθῇ αἰφνιδίως εἰς βῆμα ὁπόθεν θὰ ἀκουσθοῦν καὶ κηρύγματα, διὰ τὶ νὰ τὸ ἀποκρύψωμεν, ἀνατρεπτικά, εἰς ἥν περίπτωσιν ἡ πρωτοποριακὴ τέχνη περιλαμβάνει ἐν ἑαυτῇ καὶ κηρύγματα ἀνατρεπτικά. Καὶ ταῦτα μὲν δι’ ὅ,τι ἀφορᾶ τὴν θεωρητικὴν ἔφεσιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Παιδείας, ὅπως αὕτη προκύπτει ἀπὸ τὴν Εἰσηγητικὴν Ἔκθεσιν. Ἐπαναλαμβάνω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἀναμφισβητήτως αἱ μεταπολεμικαὶ συνθῆκαι ἐδημιούργησαν ποικίλας καὶ πάσης φύσεως ὑποχρεώσεις. Νομίζω ὅμως ὅτι εἰς τὸν τομέα τῆς τέχνης, κατὰ τὴν μεταπολεμικὴν περίοδον, μόνον τὸ Βασιλικὸν Θέατρον, τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον, ἡ Κρατική Σκηνή, ὑπὸ τὴν σημερινὴ διοίκησίν του καὶ ὑπὸ τὴν σημερινὴν διεύθυνσίν του, ἐπετέλεσε τὸ καθῆκον του. Παρηκολούθησε, δηλαδή, τὰς μεταπολεμικὰς συνθήκας καὶ ἐστάθη λαμπρὰ εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὰς ἐκ τῶν συνθηκῶν δημιουργηθείσας ὑποχρεώσεις. Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι πρώτη φορὰ ἴσως εἰς τὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων, τοὐλάχιστον μετὰ τὰς 19 Νοεμβρίου 1952, ποὺ διεξάγεται μία συζήτησις ἐπὶ ἀνωτέρου πνευματικοῦ καὶ καλλιτεχνικοῦ ἐπιπέδου. Δὲν εἶναι δυνατὸν δὲ παρά, νὰ τὸ χαιρετίσωμεν τοῦτο ἰδιαιτέρως, πάντες ἡμεῖς καὶ ὑμεῖς οἱ παρακολουθοῦντες τὰ τῆς καλλιτεχνικῆς ἐξελίξεως τοῦ τόπου. Ἦλθε λοιπόν, ἡ σημερινὴ διοίκησις καὶ διεύθυνσις τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου καὶ ἀνεγνώρισε τὰς μεταπολεμικὰς συνθήκας, τὰς παρηκολούθησε, κατὰ τὸ δυνατὸν καὶ ἐστάθη ἀνταξία τῶν ὑποχρεώσεων αἱ ὁποῖαι ἐδημιουργήθησαν. Τί ἦτο ἐπὶ παραδείγματι ὁ «Δρόμος τοῦ Ποταμοῦ» τὸν ὁποῖον ἀναμφισβητήτως οἱ πλεῖστοι ἐξ ὑμῶν, ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι, παρηκολουθήσατε διδασκόμενον ἀπὸ τῆς σκηνῆς τοῦ Βασιλικοῦ μας Θεάτρου; Θὰ ἐνθυμῆσθε τὴν περυσινὴν διδασκαλίαν τοῦ «Δρόμου τοῦ Ποταμοῦ». Ἦτο ἔργον βγαλμένον, βεβαίως, ἀπὸ τὰς μεταπολεμικὰς συνθήκας καὶ ἡ ὅλη του ἡ ψυχή, ὁλόκληρον τὸ στοιχεῖον του ἦτο ἡ ἀναζήτησις τῶν εὐθυνῶν τοῦ πολέμου, τῆς ἀνθρωποσφαγῆς ἐὰν θέλετε. Ἀλλὰ ἡ θέσις τοῦ προβλήματος καὶ ἡ ἀπάντησις, ἐγένοντο ἀπὸ ἕνα συγγραφέα μὲ βαθεῖαν, ἀναμφισβητήτως, φιλοσοφικὴν σκέψιν καὶ μὲ ἐξ ἴσου βαθεῖαν συναίσθησιν τῆς σοβαρότητος τῆς ἀποστολῆς καὶ τῆς εὐθύνης του ἀπέναντι τῆς κοινωνίας Διότι ἀναμφισβητήτως, τὸ θέατρον εἶναι τὸ μέγα σχολεῖον τοῦ Λαοῦ. Ὑπῆρξε δὲ συγγραφεὺς τοῦ ἔργου ἐκείνου, τοῦ «Δρόμου τοῦ Ποταμοῦ», ὁ Τσὰρλς Μόργκαν καὶ ὄχι κανεὶς ἀπὸ τοὺς θορυβοποιοὺς ἢ σκανδαλοθήρας ἢ ὑπονομευτὰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐνεφανίσθησαν μεταπολεμικῶς δῆθεν διὰ νὰ ἀποτελέσουν τοὺς φορεῖς τοῦ πνεύματος, τὸ ὁποῖον ἐδημιουργήθη. Βεβαίως, κύριοι συνάδελφοι, καὶ ἡ σημερινὴ διοίκησις καὶ ἡ σημερινὴ Διεύθυνσις τοῦ Βασιλικοῦ Θεάτρου ἐστάθησαν ἀναμφισβητήτως ἐκλεκτικαὶ εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν ἀναζήτησιν τοῦ δραματολογίου, τῶν ἔργων δηλαδή, τὰ ὁποῖα θὰ ἐνεφανίζοντο καὶ θὰ ἐδιδάσκοντο ἀπὸ τῆς Ἐθνικῆς μας Σκηνῆς. Ἐστάθησαν δὲ ἀναμφισβητήτως ἐκλεκταί, ὡς ὤφειλον ἄλλωστε, διότι καὶ ἡ Διοίκησις καὶ ἡ Διεύθυνσις εἶχον καὶ ἐξακολουθοῦν νὰ ἔχουν βαθεῖαν ἐπίγνωσιν τῶν εὐθυνῶν των ἀπέναντι τῆς διδασκομένης ἑλληνικῆς κοινωνίας. Ἐπαναλαμβάνω δὲ καὶ πάλιν, διότι αὐτὸ πρέπει νὰ καταστῇ βαθεῖα συνείδησις παντὸς Ἕλληνος, ὅτι τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον δὲν εἶναι ἁπλῶς μέσον ποὺ παρέχει διασκέδασιν, ἢ ὕποπτον ψυχαγωγίαν. Τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον εἶναι ἀναμφισβητήτως, εἷς μέγας ἐθνικὸς βωμὸς καὶ μία Ἐθνικὴ Σχολή. Δὲν εἶναι δοκιμαστήριον. Ἂς μὴ λησμονῶμεν δὲ ὅτι παλαιότερον καὶ εἰς τὴν Μικρὰν Ἀσίαν, παραδείγματος χάριν, καὶ ἀλλαχοῦ, ὅπως ἀναφέρει ὁ ἐκλεκτὸς ἐξ Ἀθηνῶν συνάδελφος κ. Σολωμωνίδης εἰς τελευταῖον του, ἔργον διεδραμάτισε, κατὰ τοὺς χρόνους τῆς δουλείας, τὸν ρόλον τοῦ Ἐθνικοῦ βήματος, τοῦ Ἐθνικοῦ Σχολείου. Ἐδιδάσκοντο οἱ Ἕλληνες καὶ διδασκόμενοι παρέμειναν, ἐν μέσῳ δουλείας καὶ ὑπὸ συνθήκας στυγνὰς καὶ καταπιεστικάς, Ἕλληνες καὶ μόνον Ἕλληνες. Αὐτὴ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ εἶναι ἡ ἀποστολὴ τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἐλεύθερον θέατρον, τοῦτο καὶ πρωτοποριακὸν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι καὶ εἰς πειραματισμοὺς ἀκινδύνως νὰ ἐπιδίδεται δεδομένου ὅτι τὸ Κράτος δὲν εἶναι ὁ ἀμέσως ἐνδιαφερόμενος καὶ ὑπεύθυνος. Περὶ τὸ δραματολόγιον, περὶ τὸ ρεπερτόριον τοῦ Βασιλικοῦ μας Θεάτρου, ἔχουν γίνει ταλευταίως μερικαὶ συζητήσεις καὶ ἔχουν γραφῆ πολλὰ ἐνδιαφέροντα καὶ μὴ ἐνδιαφέροντα. Πάντως διατυποῦνται ἀπόψεις, γράφονται ἄρθρα εἰς τὰς ἐφημερίδας καὶ ἐκφράζονται ἐπικρίσεις, καθ’ ἃς ἡ σημερινὴ Διοίκησις παρέλειψε νὰ ἀναβιβάσῃ μεταπολεμικὰ ἀριστουργήματα. Ὡς μετὰ τὸν πόλεμον νὰ ἔχουν γραφῆ ἔργα, δυνάμενα νὰ χαρακτηρισθοῦν ἤδη ὡς κλασσικὰ καὶ καθιερωθέντα. Ἀνέφερον πρὶν ὡς ἔργον χαρακτηριστικὸν τῆς μεταπολεμικῆς περιόδου τὸν «δρόμον τοῦ Ποταμοῦ» καὶ δὲν ἀνέφερον κανένα ἄλλο. Διότι σᾶς ὁμολογῶ, κύριοι συνάδελφοι, καὶ θὰ τὸ ἀναλύσω ἐν συνεχείᾳ, παρακολουθῶ, κατὰ τὸ δυνατόν, τὸ θέατρον, ὄχι μόνον τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ καὶ τῆς Εὐρώπης καὶ τῆς Ἀμερικῆς. Καὶ ὀφείλω νὰ εἴπω, δὲν εἶχον ἀντιληφθῆ τὴν ὕπαρξιν νεωτέρων ἀριστουργημάτων ἢ ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν ἐδιάβασα ἀριστουργήματα, τὰ ὁποῖα νὰ ἐγράφησαν μεταπολεμικῶς καὶ τὰ ὁποῖα νὰ μὴ περιελήφθησαν εἰς τὸ δραματολόγιον τοῦ Βασιλικοῦ μας Θεάτρου. (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Βʹ. Ἀντιπρόεδρος κ. Γ. Πλατῆς). Τοῦτο δὲ θὰ ἐπαναλάβω κατὰ κόρον, διότι πρέπει νὰ γίνῃ συνείδησις εἰς πάντας, τὸ Βασιλικὸν Θέατρον, δὲν εἶναι δοκιμαστήριον. Δὲν εἶναι Ὀργανισμὸς ὁ ὁποῖος, ἐφ’ ὅσον ἐγράφη εἴτε ἀπὸ Ἕλληνας, εἴτε ἀπὸ ξένους, ὀφείλει ὁπωσδήποτε νὰ τὸ ἀναβιβάσῃ. Τονίζω δὲ δι’ ὑστάτην φοράν, διότι, πιστεύσατε τοῦτο, τὸ αἰσθάνομαι βαθύτατα, τὸ Ἐθνικόν μας Θέατρον εἶναι ὁ ἐθνικὸς βωμὸς τῆς τέχνης εἰς τὸ ὁποῖον ἀπαγορεύεται πᾶς ἐπικίνδυνος πειραματισμός. Κύριοι συνάδελφοι, ἔχει γίνει μακρὸς λόγος καὶ ἀσφαλῶς ὅσοι αὐτὴν τὴν στιγμὴν εὑρίσκεσθε εἰς τὴν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς—καὶ διὰ νὰ εὑρίσκεσθε σημαίνει ὅτι ἐνδιαφέρεσθε διὰ τὸ θέμα θὰ τὸ ἐπροσέξατε ἔχει γίνει μακρὸς λόγος διὰ τὸ περίφημον ἐναλλασσόμενον δραματολόγιον. Ἐπ’ αὐτοῦ ἐπιθυμῶ νὰ κάνω τὴν βασικὴν τοποθέτησιν: Ὅτι ἐκ τοῦ δραματολογίου τοῦ μεταπολεμικῶς δημιουργηθέντος, δὲν παρελείφθη ἀπὸ τὴν Ἐθνικήν μας σκηνήν, καὶ ἀπὸ τὰ ἀξιόλογα ἐκεῖνα ἔργα, τὰ ὁποῖα τυχὸν παγκοσμίως θὰ εἶχον ἐπιβληθῆ. Ἀλλὰ τί εἶναι τὸ ἐναλλασσόμενον δραματολόγιον; Λέγουν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι κατηγοροῦν τὴν σημερινὴν διοίκησιν καὶ διεύθυνσιν τοῦ Βασιλικοῦ Θεάτρου: Τὰ ἔργα τὰ ὁποῖα ἀναβιβάζονται ἀπὸ τῆς Ἐθνικῆς σκηνῆς εἶναι ἀριθμητικῶς ὀλίγα. Ἀλλ’ εἰς μίαν περίοδον 8 μηνῶν— ὅση ἡ λεγομένη θεατρικὴ σαιζὸν—πόσα ἔργα δύνανται ν’ ἀναβιβασθοῦν; Ἐντὸς 20 ἡμερῶν δυνάμεθα καὶ τεχνικῶς ἀκόμη ν’ ἀναβιβάσωμεν καὶ ἄλλον ἔργον; Ἀσφαλῶς ὄχι. Νομίζω κ. συνάδελφοι, καὶ σὰν κοινὸς θεατὴς ἢ φίλος τοῦ θεάτρου, ὅτι ἕνα θέατρον ἀναβιβάζον ἕνα ἔργον δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα, ἐφ’ ὅσον τὸ ἔργον εἶναι ἐπιτυχές, νὰ τὸ καταβιβάσῃ ἢ νὰ τὸ κατεβάσῃ κατὰ τὴν θεατρικὴν ἔκφρασιν, πρὶν ἢ, τὸ ἔργον αὐτό, γίνῃ κτῆμα τοῦ εὐρέως κοινοῦ. Διότι σκοπὸς τῶν ἀναβιβάσεων τῶν ἔργων δὲν εἶναι μόνον νὰ τὰ παρακολουθοῦν οἱ Θεατρικοὶ Κριτικοί, διὰ νὰ γράφουν τὰ σοφώτατα πράγματα, τὰ ὁποῖα ἑκάστοτε γράφουν, ἢ οἱ προσκαλούμενοι ἠθοποιοί, ἢ ὁ κόσμος ποὺ ἀποτελεῖ ἑκάστοτε τὸ κοινὸν μιᾶς πρεμιέρας. Ἐὰν δὲ κάθε 20 ἡμέρας εἴχομεν ἀλλαγὴν ἔργων, πρὸς ἱκανοποίησιν τοῦ αἰτήματος περὶ «ἐναλλασσομένου δραματολογίου», τότε τὰ ἔργα θὰ ἀνεβιβάζοντο μόνον διὰ τοὺς κριτικοὺς καὶ διὰ τοὺς ὀλίγους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὴν τύχην νὰ τοὺς ἀποστέλλωνται προσκλήσεις, διὰ νὰ παρακολουθοῦν τὰς πρώτας. Ἐντὸς 20ημέρου, διὰ νὰ ἔχωμεν ἐναλλασσόμενον δραματολόγιον, εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ μία καὶ ἀκόμη ἄλλη καὶ ἐν συνεχείᾳ τρίτη πρεμιέρα; Ἀλλὰ τότε, πότε θὰ διδάσκεται τὸ ἔργον καὶ πότε, πρὸ παντὸς —ἐπαναλαμβάνω— τὸ ἔργον θὰ γίνεται κτῆμα τοῦ εὐρυτέρου κοινοῦ; Τονίζω καὶ πάλιν, διότι τὸ πιστεύω καὶ διότι ἀναμφισβητήτως τοῦτο θὰ ἀποτελῇ, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, καὶ ἰδικήν σας πίστιν, ὅτι ὁ σκοπὸς τοῦ Θεάτρου εἶναι, ὄχι νὰ ἀνεβοκατεβάζῃ ἔργα καὶ δὴ κατὰ τρόπον ἀγχώδη. Σκοπὸς τοῦ Θεάτρου εἶναι, νὰ μεγαλώσῃ, νὰ διευρύνῃ τὸ θεατριζόμενον καὶ διὰ νὰ κυριολεκτῶ, τὸ διδασκόμενον κοινόν, καὶ ὄχι νὰ μεταβάλῃ τὴν ὑπόθεσιν τῆς τέχνης εἰς ἀγῶνα ταχύτητος, διὰ νὰ ἱκανοποιήσῃ τοὺς κριτικούς, οἱ ὁποῖοι ἑκάστοτε περὶ τὸ Θέατρον ἐκδηλώνουν ὅλην τὴν πνευματικήν των ἰκμάδα. Βέβαια, ἐάν, κύριοι συνάδελφοι, ἀπεφάσιζε τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον νὰ ἀναβιβάσῃ ὅλα τὰ μεταπολεμικῶς γραφέντα ἔργα, τότε νὰ εἶσθε βέβαιοι, ὅτι τὸ δραματολόγιον θὰ ἦτο κατ’ ἐξοχὴν καὶ αὐτομάτως ἐναλλασσόμενον. Διότι τὰ ἔργα θὰ ἔπεφταν τὸ ἕνα κατόπιν τοῦ ἄλλου. Καὶ τότε τὸ δραματολόγιον θὰ ἦτο ἐκ τῶν πραγμάτων ἐναλλασσόμενον, ὡς ἐκ τῆς μὴ ὑπάρξεως δηλαδὴ ἐνδιαφέροντος ἐκ μέρους τοῦ εὐρυτέρου κοινοῦ.

§52Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Φθινοπωρινὰ φύλλα!

§53Κ. ΒΟΒΟΛΙΝΗΣ. Φθινοπωρινὰ φύλλα. Μάλιστα, κύριε Πρόεδρε, καὶ σᾶς εὐχαριστῶ διὰ τὴν ἐπιγραμματικὴν διακοπήν. Ὅταν ὅμως τὸ διδασκόμενον ἔργον εἶναι καλόν, ἠμπορεῖ ἡ Διεύθυνσις τοῦ Θεάτρου νὰ τὸ καταβιβάσῃ, χωρὶς νὰ γίνῃ κτῆμα τῆς εὐρείας μάζης, χωρίς, δηλαδή, νὰ τὸ χαρῇ ὁ πολὺς κοσμάκης; Διότι τὸ Θέατρον ὡς σχολεῖον, εἶναι διὰ τοὺς πολλούς, κύριοι συνάδελφοι. Καὶ τὸ δραματολόγιον δὲν εἶναι ἐναλλασσόμενον, ἐφ’ ὅσον συγκινεῖ τὰς εὐρυτέρας μάζας. Καὶ ὅ,τι διατηροῦνται οὕτω τὰ ἔργα καὶ διδάσκονται κατ’ ἐξακολούθησιν, ὀφείλονται καὶ εἰς τὴν ταμιακὴν κατάστασιν. Διότι πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν, καὶ εἶναι τοῦτο πρὸς τιμὴν τῆς σημερινῆς Διοικήσεως, τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον ἐπῆγε οἰκονομικῶς θαυμάσια, ὅτι πάντοτε ὑπῆρχον ἀτελείωτοι οὐραί, ἀνθρώπων ποὺ ἤθελον νὰ ἀποκτήσουν ἕνα εἰσιτήριον, τὸ ὁποῖον ἀπέκτων μετὰ πολλὰς ἡμέρας ἢ ἑβδομάδας. Τί θέλετε λοιπὸν νὰ κάμῃ τὸ Θέατρον; Νὰ καταβιβάσῃ τὸ ἔργον, διὰ νὰ μὴ ἔχῃ κανεὶς τὴν εὐχαρίστησιν νὰ ἴδῃ ἕνα ἔργον, ποὺ τόσον ὡραῖα διδάσκεται ἀπὸ τὴν Ἐθνικήν μας Σκηνήν; Ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, πέραν τοῦ θέματος τοῦ ἐναλλασσομένου δραματολογίου, ποὺ ἔχει τεθῇ, ἤδη ἐτέθη ὑπὸ ἄλλων ἀγορητῶν καὶ ἐκλεκτῶν συναδέλφων, τὸ θέμα τῆς χρησιμοποιήσεως ὑπὸ τοῦ Ἐθνικοῦ μας Θεάτρου, ὡς σήμερον ὑφίσταται, ὅλων τῶν Ἑλλήνων ἠθοποιῶν, ὅλων φυσικὰ τῶν ἀξίων Ἑλλήνων ἠθοποιῶν. Ἐὰν μάλιστα ἐνθυμοῦμαι καλῶς, ὁ ἐκ Χανίων συνάδελφος κ. Μητσοτάκης, ἀνεφέρθη εἰς συγκεκριμένα πρόσωπα, τὰ ὁποῖα θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ χρησιμοποιηθοῦν ἀπὸ τὸ Βασιλικόν μας Θέατρον, ἀνεφέρθη δὲ εἰς τὸν κ. Μινωτῆν καὶ τὴν κ. Παξινοῦ. Κύριοι, εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι πιστεύουν, ὅτι πράγματι τὸ Ἐθνικόν μας Θέατρον πρέπει νὰ χρησιμοποιῇ ὅλας τὰς καλλιτεχνικάς μας δυνάμεις, ὑπὸ μίαν βασικὴν προϋπόθεσιν, τὴν ὁποίαν θέτω ὑπὸ τὴν κρίσιν ὑμῶν. Κύριοι, πιστεύω, ὅτι οἱ ἄξιοι καλλιτέχναι ὑπηρετοῦν τὴν τέχνην καὶ δὲν ὑπηρετοῦνται παρὰ τῆς τέχνης. Ἐὰν τὸ πρῶτον συμβαίνῃ, ἀποκαλυπτόμεθα. Ἐὰν τὸ δεύτερον συμβαίνῃ, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἐκδηλωθῶμεν κατὰ τρόπον ἐπιφυλακτικόν. Ὁ τόπος μας εἰς ἔκτασιν, εἶναι ἀναμφισβητήτως μικρός. Παρὰ τὴν ἐκτατικὴν ὅμως μικρότητα τῆς Ἑλλάδος, εἰς πᾶσαν τοῦ βίου ἔκφρασιν, ἔχομεν μορφὰς, πρὸ τῶν ὁποίων καὶ ἡμεῖς οἱ Ἕλληνες καὶ ἄλλοι, πέραν τῶν Ἑλλήνων, ἀποκαλυπτόμεθα. Καὶ εἰς τὰς ἐπιστήμας καὶ εἰς τὰς τέχνας καὶ εἰς πᾶσαν τοῦ βίου ἀνωτέραν ἔκφρασιν, τὸ μικρὸν εἰς ἔκτασιν Ἑλληνικὸν Κράτος, ἔχει ἀναδείξει μορφὰς ἐξαιρέτους. Οὕτω κ. συνάδελφοι, καὶ τοῦτο εὐτυχῶς παρ’ ὅλων ἀναγνωρίζεται εἰς τὸν τομέα τῆς τέχνης, εἰς τὸν τομέα τοῦ Θεάτρου ἔχει ἀναδείξει καὶ δὴ κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη — ἀναφέρομαι εἰς τοὺς ζῶντας φυσικὰ — μορφὴν ἐξαίρετον: Τὸν Δημήτριον Ροντήρην. Ἐκεῖνον ἀκριβῶς, τὸν ὁποῖον, μετὰ κινεζικῆς εὐγενείας ὁ ἐκ Πατρῶν συνάδελφος καὶ ὑπουργὸς ἐπιθυμεῖ νὰ καρατομήσῃ. Διότι, κ. συνάδελφοι τῆς πλειοψηφίας, σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου δὲν εἶναι οὔτε ἡ ἀναβίβασις ἔργων διαφόρων ἀρχαίων ἢ μεσαιωνικῶν συγγραφέων, οὔτε ἡ διδαχὴ τῶν κλασσικῶν ἀριστουργημάτων ἀπὸ τῆς σκηνῆς τοῦ Ἐθνικοῦ μας Θεάτρου. Σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἡ καρατόμησις, ἡ ὑπὸ αἵρεσιν καρατόμησις ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ἔχει ἀναμφισβητήτως τιμήσει τὴν Ἑλληνικὴν τέχνην. Ἐκείνου, ὁ ὁποῖος, καθ’ ἃ παρὰ πάντων συνομολογεῖται, ἔχει προσφέρει τεραστίαν εἰς τὴν τέχνην ὑπηρεσίαν. Αὐτὸς λοιπὸν εἶναι ὁ σκοπὸς τοῦ σχεδίου νόμου, καὶ ὄχι οἱ ἀθῳότατοι ἐκεῖνοι σκοποὶ οἱ διαδηλωθέντες παρ’ ὑμῶν κ. Εἰσηγητὰ τῆς πλειοψηφίας. Θὰ ἐπίστευον κ. Κωνσταντόπουλε, ὅτι σεῖς πνευματικὸς ἄνθρωπος, ὅπως εἶσθε, θὰ ἠθέλατε νὰ ἐκφύγετε ἀπὸ τὸν ψυχρὸν τύπον, ὡς ἐμφανίζεται εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν, καὶ νὰ εἴπητε: Τὶ συμβαίνει ἐδῶ; Κάτι σοβαρὸν συμβαίνει, ποὺ ὁπωσδήποτε θὰ καταλήξῃ εἰς βάρος τοῦ Θεάτρου. Ἔπρεπεν, ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας νὰ διαφωτίσῃ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι διὰ τοῦ ὄγκου τῆς πλειοψηφίας των θὰ καταστήσουν νόμον τὸ σημερινὸ νομοσχέδιον.

§54Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τὸν εἰσηγητὴν δὲν ὑπῆρχον πρόσωπα, οὔτε Ροντήρηδες, οὔτε οἱοσδήποτε ἄλλος. Ἦλθεν ἐδῶ ἕνα νομοσχέδιον ἀφορῶν τὴν μεταρρύθμισιν τῆς σημερινῆς Διοικήσεως τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου. Πέραν αὐτοῦ διὰ τὸν εἰσηγητὴν δὲν ὑπάρχει τίποτε ἄλλο.

§55Κ. ΒΟΒΟΛΙΝΗΣ. Νομίζω, ὅτι ὁ εἰσηγητής, καθ, ἃ λέγουν οἱ παλαιότεροι κοινοβουλευτικοί, θεωρεῖται ὁ πατὴρ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἄγεται ἐνώπιον τοῦ Σώματος. Φαντάζομαι δὲ καὶ πιστεύω ὅτι ἕνας πατέρας...

§56Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Εἶναι ὁ θετὸς πατήρ.

§57Κ. ΒΟΒΟΛΙΝΗΣ. Ὁ θετὸς πατήρ. Ἀκόμη καλύτερον. Εἶναι ἕνας λόγος παρὰ πάνω. Διότι ὁ φυσικὸς πατὴρ δυνατὸν νὰ ἀποκτήσῃ τέκνον, τὸ ὁποῖον δὲν ἠμπορεῖ νὰ προγνωρίζῃ. Ἐνῷ ὁ θετὸς ἠμπορεῖ νὰ ἐλέγξῃ ὅλας τὰς ἐνδιαφερούσας ἰδιότητας τοῦ πρὸς υἱοθέτησιν. Ἀναμφισβητήτως...

§58Κ. ΜΑΡΗΣ. Εἶναι νόθον τέκνον.

§59Κ. ΒΟΒΟΛΙΝΗΣ. Ἀναμφισβητήτως, διὰ τὴν προκειμένην περίπτωσιν. Καὶ πολὺ φοβοῦμαι ὅτι πράγματι αὐτὸ τὸ τέκνον δὲν εἶναι ἁπλῶς νόθον, διότι ἓν νόθον ἠμπορεῖ νὰ εἶναι θαυμάσιον, ἀλλ’ εἶναι τέκνον τερατογενές. Τὴν προσωπικότητα τοῦ Δημητρίου Ροντήρη καὶ ὄχι τοῦ Δημ. Κοντήρη ὡς τὸν ἀπεκάλεσεν ἐκ λάθους ὁ σεβαστὸς μου κ. Κωνσταντόπουλος, οὐδεὶς ἐπαναλαμβάνω ἔχει ἀμφισβητήσει. Αὐτὸν δὲ τὸν τόσον ἐπιτυχόντα εἰς τὴν ἔκφρασιν τῆς Ἑλληνικῆς τέχνης ὁδηγόν, διότι περὶ ὁδηγοῦ πρόκειται, θέλομεν ἐμμέσως καὶ χωρὶς κἂν νὰ ἔχωμεν τὸ θάρρος καὶ τὴν ἀπαιτουμένην λεβεντιὰν νὰ τὸ ὁμολογήσωμεν, θέλομεν νὰ τὸν μεταβάλωμεν ἀπὸ διευθύνοντα εἰς διευθυνόμενον. Ἀπὸ προσωπικότητα δηλαδὴ κατευθύνουσαν καὶ καθοδηγοῦσαν, εἰς ὑποτελῆ. Καὶ δὴ ὑποτελῆ ἄνευ ὅρων, ὑποτελῆ ἀγνώστων ἀνθρώπων τοὺς ὁποίους βεβαίως δὲν ἀποκαλύπτει τὸ σχέδιον νόμου, πρᾶγμα ποὺ ἀκριβῶς παρέσυρε καὶ τὸν κ. Κωνσταντόπουλον εἰς τὴν ἐκδήλωσιν τῆς ὅλης συγκινητικῆς ἀθῳότητός του. Κύριοι συνάδελφοι, ἐλέχθη, νομίζω ἀπὸ τὸν ἐκλεκτὸν συνάδελφον, τὸν κ. Καψάλην, ὅτι πρόκειται ἡ Γενικὴ Διεύθυνσις τοῦ Βασιλικοῦ μας Θεάτρου νὰ ἀνατεθῇ εἴς τινα θεατρικὸν κριτικόν. Ὁμολογῶ, ὅτι δὲν ἠξεύρω ποῖον ἀκριβῶς ὑπενόει ὁ κ. Καψάλης. Διότι ἠξεύρω πάρα πολλοὺς θεατρικοὺς κριτικούς, οἱ ὁποῖοι εὐχαρίστως θὰ ἀνελάμβανον τὴν Διεύθυνσιν τοῦ Βασιλικοῦ Θεάτρου. Ἠξεύρω δὲ ὅλους αὐτοὺς τοὺς Θεατρικοὺς κριτικοὺς καὶ ἐκλεκτοὺς συναδέλφους μου ἐν τῇ δημοσιογραφίᾳ, οἱ ὁποῖοι αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀπὸ κοινοῦ συμφέροντος ὁρμώμενοι καὶ ἀμοιβαίαν συνομολογήσαντες, συμπαράστασιν, βάλλουν κατὰ τοῦ Βασιλικοῦ Θεάτρου ἐπὶ τῷ σκοπῷ τῆς ἁλώσεώς του. Ὅταν δὲ ἁλωθῇ τὸ Βασιλικὸν Θέατρον νὰ εἶσθε ἀπολύτως βέβαιοι ὅτι θὰ ἐπακολουθήσουν σκηναὶ ἀπείρου κάλλους μεταξὺ τῶν ἐκπορθητῶν καὶ μεταξὺ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θὰ πρέπει νὰ ἔχουν ὁπωσδήποτε συντελέσει εἰς τὴν ἅλωσιν τοῦ θεάτρου.

§60ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐφόσον πρόκειται περὶ θεάτρου, θὰ ἔχωμεν σκηνάς.

§61Κ. ΒΟΒΟΛΙΝΗΣ. Αἱ ἐν προκειμένῳ σκηναὶ θὰ εἶναι ἀπείρου κάλλους. Καὶ θὰ ἴδωμεν ὅλους ἐκείνους οἱ ὁποῖοι νῦν στρέφονται κατὰ τοῦ Ροντήρη καὶ κατὰ τοῦ Βασιλικοῦ Θεάτρου, θὰ τοὺς ἴδωμεν αὔριον νὰ τὸν καλοῦν νὰ προσφέρῃ καὶ πάλιν τὰς ὑψίστας ὑπηρεσίας του. Μεταξύ των δὲ θὰ ἀνταλλάσσουν φιλοφρονήσεις. Ἡ ἔκφρασις φιλοφρονήσεως, χρησιμοποιεῖται ἐδῶ κατ’ εὐφημισμόν, σημαίνει δὲ ὅ,τι καὶ Εὔξεινος Πόντος καὶ ὅ,τι εὐλογία. Μετ’ ὀλίγον μάλιστα θὰ ἀναφερθῶ καὶ εἰς συγκεκριμένας φιλοφρονήσεις ἤδη χρησιμοποιηθείσας, σεῖς δὲ μόνοι σας θὰ κρίνετε καὶ κατὰ συνείδησιν θὰ ψηφίσετε τὸ σχέδιον νόμου τοῦ ἀξιοτίμου κ. ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, τοῦ καὶ νεωτέρου Κρόνου, διὰ τὸν καλλιτεχνικὸν τομέα, παρ’ ἐμοῦ ἀποκληθέντος. Κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν ἐπικρατήσῃ ἡ ἀρχή, ὅτι πᾶς κριτικὸς δύναται καὶ νὰ διευθύνῃ, ἡ ἀρχὴ αὐτὴ θὰ εἶναι κατ’ ἐξοχὴν ἐπικίνδυνος. Δύναται δὲ νὰ ὁδηγήσῃ εἰς καταστροφὴν καὶ ὄλεθρον.

§62Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Παιδείας). Εἰς τὸ ἄρθρον 8 τοῦ Α. Ν. 80)46 ἀναφέρεται, ὅτι διευθυντὴς τοῦ θεάτρου διορίζεται διακεκριμένος λόγιος ἢ ἄλλο πρόσωπον εἰδικὸν ἐπὶ τῶν θεατρικῶν ζητημάτων. Κατὰ συνέπειαν οὐδαμοῦ γίνεται μνεία, ὅτι πρέπει νὰ εἶναι σκηνοθέτης ὁ διευθυντὴς ἢ ὅτι ἀποκλείεται ὁ διευθυντὴς νὰ εἶναι κριτικός. Ἄλλωστε τὸ πρόσωπον, τὸ ὁποῖον ὑπαινίσσεσθε, ὡς ἄριστα γνωρίζετε, δὲν εἶναι μόνον κριτικὸς ἀλλὰ λόγιος διακεκριμένος.

§63Κ. ΒΟΒΟΛΙΝΗΣ. Ἐὰν τὸν κατονομάσετε, θὰ σᾶς ὀφείλω χάριτας. Καὶ ἐπὶ πλέον θὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἀνάλυσιν καὶ τὸν ἔλεγχον τῶν προσώπων.

§64Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Παιδείας). Ὑπαινίσσομαι ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον ὑπαινίσσεσθε καὶ σεῖς.

§65Κ. ΒΟΒΟΛΙΝΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν λοιπόν, ἐπικρατήσῃ ἡ ἀρχὴ κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ οἱοσδήποτε κριτικὸς δύναται νὰ διευθύνῃ, τότε βαίνομεν ὁριστικῶς καὶ ταχέως πρὸς ὄλεθρον. Ἀναμφισβητήτως δι’ ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν θεατρικὴν τέχνην, ἔχομεν κριτικοὺς πρὸ τῆς μορφώσεως τῶν ὁποίων ἀποκαλυπτόμεθα. Φαντασθῆτε ὅμως τοὺς θεατρικοὺς κριτικοὺς νὰ διευθύνουν τὸ θέατρον. Εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν μουσικὴν ἔκφρασιν τῆς τέχνης ἀναμφισβητήτως ἔχομεν ἀξιολογωτάτους μουσικοὺς κριτικούς. Ἔχομεν ἐπὶ παραδείγματι, τὴν Ἀλεξάνδραν Λαλαούνη, καὶ πλείστους ἄλλους ἀρτίως μορφωμένους, μουσικούς, κριτικούς. Φαντασθῆτε ὅμως ἡ κ. Λαλαούνη νὰ ὑποκαθιστᾷ τὸν Δημήτριον Μητρόπουλον εἰς τὴν διεύθυνσιν τῆς φιλαρμονικῆς ὀρχήστρας, τῆς Νέας Ὑόρκης! Ἔ! βέβαια τὸ θέαμα ἢ διὰ ν’ ἀκριβολογῶ τὸ ἀκρόαμα θὰ εἶναι τραγικόν, ὁσονδήποτε καὶ ἂν εἶναι συμπαθὴς ἐκείνη, ἡ ὁποία μεταπηδῶσα ἐκ τῆς κριτικῆς ἰδιότητος, θὰ καθίστατο διευθυντὴς ὀρχήστρας. Θέλετε τώρα νὰ σοβαρολογήσωμεν καὶ νὰ εἰσέλθωμεν εἰς θέμα κατ’ ἐξοχὴν ἐνδιαφέρον: Εἰς τὸν τόπον μας ἔχομεν ἐπίσης πολλοὺς στρατιωτικοὺς κριτικούς. Θὰ σᾶς ἀναφέρω ἕνα, ὁ ὁποῖος μοῦ εἶναι καὶ λίαν συμπαθής, τὸν Κώσταν Τριανταφυλλίδην. Πέραν τοῦ τόπου μας ἔχομεν καὶ εἰς τὴν Εὐρώπην, εἰς τὸν κόσμον ὅλον, θαυμασίους ἐπίσης στρατιωτικοὺς κριτικούς. Φαντασθῆτε ὅμως τὸν Κ. Τριανταφυλλίδην, θαυμάσιον στρατιωτικὸν κριτικόν, νὰ διευθύνῃ τὴν μάχην τοῦ Γράμμου. Καὶ φαντασθῆτε τὸν Λίντελ Χάρτ, σᾶς ἀναφέρω μίαν ἀπὸ τὰς μεγαλυτέρας μορφὰς τῶν στρατιωτικῶν κριτικῶν, νὰ διευθύνῃ τὴν μάχην τῆς Ἐρήμου ἀντὶ τοῦ Στρατάρχου Μοντγκόμερυ. Ὅ,τι θὰ συνέβαινεν, ἐὰν διηύθυνεν ἡ κυρία Λαλαούνη τὴν Νεοϋορκέζικην φιλαρμονικὴν, τὴν μάχην τοῦ Γράμμου ὁ κ. Τριανταφυλλίδης, τὴν μάχην τῆς Ἐρήμου ὁ κ. Λίντελ Χάρτ, θὰ συμβῇ εἰς τὸ Β. Θέατρον ὅταν οἱ θεατρικοὶ κριτικοὶ θὰ ἀναλάβουν τὴν διεύθυνσιν καὶ τὴν καθοδήγησίν του.

§66Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργ. Παιδείας). Διατί δὲν συνέβη αὐτὸ ὅταν διηύθυνον τὸ Θέατρον ὁ Γρυπάρης ὁ Γεώργιος Βλάχος, ὁ Μπαστιᾶς, ὁ Θεοτοκᾶς καὶ τόσοι ἄλλοι;

§67Κ. ΒΟΒΟΛΙΝΗΣ. Μὲ ἀναγκάζετε νὰ ἐπανέλθω ἐπὶ ἑνὸς θέματος, τὸ ὁποῖον ἔχει ἐξαντληθῆ. Οὔτε περίοδος Γρυπάρη ὑπῆρξε διὰ τὸ Β. Θέατρον οὔτε περίοδος Γεωργίου Βλάχου, τὸν ὁποῖον σέβομαι καὶ τιμῶ καὶ τοῦ ὁποίου τὴν μνήμην εὐλαβοῦμαι ἀπεριωρίστως. Ὑπῆρξαν μόνον ἕως τώρα μία περίοδος ἀπελθόντος, τοῦ Φώτου Πολίτου καὶ μία περίοδος εὐτυχῶς ζῶντος, τοῦ Δ. Ροντήρη. Ὅπως ξεύρετε, ἀπὸ ἕν Ὑπουργεῖον περνοῦν πολλοὶ ὑπουργοί, τοῦτο δὲν σημαίνει ὅτι ὅσοι ἐπέρασαν ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον αὐτό, ἔχουν καὶ ἀφήσῃ ἴχνη τῆς διαβάσεώς των.

§68Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Αὐτὴ εἶναι ὑποκειμενικὴ κρίσις σας.

§69Κ. ΒΟΒΟΛΙΝΗΣ. Ἀναμφισβητήτως τὰς γνώμας τὰς ἰδικάς μου ἐκθέτω. Κύριε ὑπουργὲ τῆς Ἐθνικῆς Παιδείας, 25.000 Ἕλληνες ἐθαύμασαν πέρυσιν εἰς τὴν Ἐπίδαυρον τὴν λαμπρὰν καὶ ὁλοζώντανον ἀναβίωσιν τοῦ ἀρχαίου μας θεάτρου. Ἐθαυμάσθη δηλαδή, ἤδη ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπιθυμεῖ, καθυστερημένα, ὁ εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας νὰ ἴδῃ πραγματοποιούμενον εἰς τὸ Βασιλικόν μας Θέατρον. Εἰς τὰς παραστάσεις αὐτὰς—νομίζω δὲ ὅτι τὸ πρᾶγμα ἔχῃ λεχθῆ καὶ ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας—παρέστησαν ἐστεμμένοι ἡ περίφημη Βασιλικὴ κρουαζιέρα—παρέστησαν ἄνθρωποι τῶν γραμμάτων ἀπὸ ὅλον τὸν κόσμον, παρέστησαν δημοσιογράφοι, θεατρικοὶ κριτικοὶ καὶ πρὸ παντὸς παρέστησαν Ἕλληνες ἁγνοὶ ἀπὸ τὰ γύρω χωριά, Ἕλληνες δηλαδή, ποὺ ἡ καλλιέργειά τους ἡ καλλιτεχνική, δὲν θὰ μᾶς ἐπέτρεπε νὰ ἔχωμεν μεγάλας ἀξιώσεις. Καὶ ὅμως αὐτοὶ οἱ ἐστεμμένοι καὶ αὐτοὶ οἱ χωρικοί, καὶ ὅλοι γενικῶς, ἐγοητεύθησαν πέρυσιν εἰς τὴν Ἐπίδαυρον καὶ εἶδον ἀναβιουμένην τὴν ἀρχαίαν τραγῳδίαν, κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος θὰ παραμείνῃ ἱστορικός, δι’ ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν ἐξέλιξιν τοῦ θεάτρου μας. Διότι πράγματι, καὶ κατὰ τοῦτο συμφωνῶ μὲ τὸν κ. Κωνσταντόπουλον, ἔπρεπεν, ἐπὶ τέλους νὰ ἐπιστῇ ἡ στιγμή, κατὰ τὴν ὁποίαν μία τεραστία, μιὰ ἀνεξάντλητος ἐθνικὴ κληρονομία, τὸ ἀρχαῖον θέατρον θὰ ἔπρεπε νὰ ἀξιοποιηθῇ. Θὰ ἔπρεπε, προσέξατέ το, νὰ ἀξιοποιηθῇ, ὄχι νὰ κακοποιηθῇ, διότι κατ’ ἐπανάληψιν ἔχουν γίνει προσπάθειαι ἀναβιώσεως τοῦ Ἐθνικοῦ μας Θεάτρου ἀπὸ διαφόρους καλοπροαιρέτους, ἂν θέλετε, ἀνθρώπους, ἀλλὰ αἱ προσπάθειαί τους δὲν ὑπῆρξαν ἐποικοδομητικαὶ τοῦ σκοποῦ, τὸν ὁποῖον εἶχον τάξει, ἐξ ἀντιθέτου, μάλιστα, εἰς ὡρισμένας περιπτώσεις ὑπῆρξαν κατ’ ἐξοχὴν ἐπιβλαβεῖς δι’ ὅ,τι ἀφορᾷ αὐτὴν τὴν μεγάλην καὶ μέχρι πρό τινος ἀναξιοποίητον ἐθνικήν μας κληρονομίαν.

§70Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, μίαν ἐρώτησιν θὰ ἤθελα νὰ κάμω. Ἐπειδὴ ὁμιλῆτε περὶ ἀξιοποιήσεως τοῦ ἀρχαίου δράματος καὶ ὅτι ἡ ἀξιοποίησις αὐτὴ εὗρε τὸν κατ’ ἐξοχὴν πραγματοποιητήν της ἐν τῷ προσώπῳ τοῦ κ. Ροντήρη ἢ Κροντήρη, ὅπως τὸν εἶπον ἐγώ, διότι δὲν ἠξεύρω οὔτε τὸν ἄνθρωπον, οὔτε τὸ ὄνομά του, ἐπὶ ποίας διευθύνσεως ἐγένοντο αἱ παραστάσεις τοῦ ἔργου, αἱ Νεφέλαι τοῦ Ἀριστοφάνους, αἱ ὁποῖαι ἐγελοιοποίησαν τὴν Ἑλλάδα καὶ τὸ Ἐθν. Θέατρον καὶ τὸν δυστυχῆ Ἀριστοφάνην καὶ εἰς τὸ Ἐσωτερικὸν καὶ εἰς τὸ Ἐξωτερικόν;

§71Κ. ΒΟΒΟΛΙΝΗΣ. Εἶναι λίαν εὔστοχος ἡ ἐρώτησίς σας, διότι ἀκριβῶς καταδικάζετε ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐπιδιώκουν νὰ εἰσέλθουν εἰς τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον. Αἱ «Νεφέλαι» τοῦ Ἀριστοφάνους δὲν ἐδιδάχθησαν ἀπὸ τὸν Δ. Ροντήρην, ἐδιδάχθησαν ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐπεδόθησαν εἰς τὴν ἅλωσιν τοῦ Βασιλικοῦ μας Θεάτρου.

§72Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖος διηύθυνε τὸ θέατρον τότε;

§73Κ. ΒΟΒΟΛΙΝΗΣ. Ἐρωτήσατε τὸν κ. ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Παιδείας. Πάντως, χαίρω πολύ, διὰ τὸ ἐρώτημά σας, διότι ἀποκαθίσταται εἰς τὴν συνείδησίν σας ἕνας λαμπρὸς ἄνθρωπος καὶ ἕνας θαυμάσιος σκηνοθέτης ὁ Ροντήρης ὁ ἐν προκειμένῳ ἀθῶος τῶν «Νεφελῶν». Ἀπήχησις λοιπόν, τοῦ «Ἱππολύτου» ὁ ὁποῖος συνεκίνησε καὶ τοὺς ἐπὶ ἀνωτέρου πνευματικοῦ ἐπιπέδου εὑρισκομένους καὶ τὰς μάζας τῶν χωρικῶν, ἐμπνευσμένας ἀπὸ φυσικὴν καλλιτεχνικὴν κλίσιν, αἱ ὁποῖαι κατὰ χιλιάδας κατέκλυσαν τὸ θαυμάσιον ἐκεῖνο θέατρον τῆς Ἐπιδαύρου, ἀπήχησις τοῦ «Ἱππολύτου» ἐν Ἐπιδαύρῳ καὶ τῆς «Ὀρεστείας» ἐν Ἀθήναις, ὑπῆρξαν αἱ προσκλήσεις τοῦ Βασιλικοῦ μας Θεάτρου, αἱ ἐξ ὅλης τῆς Εὐρώπης ἀποστελλόμεναι. Διότι παρέστησαν, ὅπως σᾶς εἶπον, προσωπικότητες καὶ τῶν γραμμάτων καὶ τῶν τεχνῶν καὶ τῆς δημοσιογραφίας καὶ συνεπῶς ἐπανελθοῦσαι εἰς τοὺς τόπους των ἐδημιούργησαν μίαν ἀτμόσφαιραν πλήρη θαυμασμοῦ. Καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἤρχισαν νὰ καταφθάνουν προσκλήσεις εἰς τὸ Βασιλικόν μας Θέατρον, προσκλήσεις διὰ μεταβάσεις εἰς τὴν Γερμανίαν, Γαλλίαν, Ἰταλίαν, εἰς τὴν Νοτιοσλαυΐαν, ἀκόμη δὲ καὶ εἰς τὰς Σκανδιναυϊκὰς χώρας. Τοῦτο νομίζω, ὅτι ἀποτελεῖ ὕψιστον τίτλον ἐθνικῆς τιμῆς, διὰ τὴν διοίκησιν καὶ τὴν διεύθυνσιν τοῦ Βασιλικοῦ μας Θεάτρου. Καταπληκτικὴ πράγματι ὑπῆρξεν ἡ ἐπιτυχία. Νομίζω δέ, ὅτι εὐτυχῶς ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Παιδείας, τότε βουλευτής, δὲν εἶχεν παρακολουθήσει, ἐν Ἐπιδαύρῳ τὴν παράστασιν, ὥστε νὰ ἔχῃ ὡς καθοδηγῶν αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὸ θέατρον καὶ τὴν τέχνην, ἰδίαν ἀντίληψιν τῆς μεγίστης τῷ ὄντι ἐπιτυχίας, ἡ ὁποία ἐσημειώθη ἐκεῖ, καὶ ἡ ὁποία, σᾶς τὸ ὁμολογῶ, κύριοι συνάδελφοι, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, εἶχε πλημμυρίσει δάκρυα τοὺς ὀφθαλμοὺς ὅλων ἐκείνων τῶν Ἑλλήνων, οἱ ὁποῖοι αἰσθάνονται πάντοτε τοὺς ἑαυτούς των Ἕλληνας.

§74Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδεὶς ἀμφισβητεῖ αὐτό, κ. συνάδελφε.

§75Κ. ΒΟΒΟΛΙΝΗΣ. Ἀλλοίμονον, ἂν ἀμφισβητήσῃ κανεὶς τοιοῦτον πρᾶγμα ἀγαπητὲ κ. συνάδελφε. Ἐνῷ, λοιπὸν ἤρχοντο αἱ προσκλήσεις ἀπὸ ὅλην τὴν Εὐρώπην, καὶ ἐνῷ ἐγκρίσει τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας ἀπεστέλλετο εἰς Γερμανίαν ὁ διευθυντὴς τοῦ Βασιλικοῦ Θεάτρου, διὰ νὰ συνάψῃ τὰς τόσον τιμητικὰς συμφωνίας πληροφορεῖται ἐπανερχόμενος, ὅτι ἐγχειρίδιον φοβερὸν ἔχει, ἐκ τῶν ὄπισθεν ἐμπηχθῆ εἰς τοὺς ὤμους του. Σκεφθῆτε το. Εἶναι καταπληκτικὸν καὶ πρέπει νὰ τὸ γνωρίσῃ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, ὅτι ἐνῷ ὁ Ροντήρης εὑρίσκετο ἀπεσταλμένος οὐσιαστικῶς τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ ἐξωτερικόν, διὰ νὰ διαπραγματευθῇ τεράστια ἐθνικοκαλλιτεχνικὰ συμφέροντα, τίς, δὲν τὸ γνωρίζει, ποῖος πάντως σὺν αὐτῷ καὶ τὰ μέλη τῆς Κυβερνήσεως τὸν ἐτραυμάτιζον, κ. συνάδελφοι, καὶ ἔτεινον νὰ τὸν καρατομήσουν. Ἐνῷ λοιπόν, τὸ ἐγχειρίδιον εἶχεν εἰσέλθει εἰς τὴν ὠμοπλάτην τοῦ κ. Ροντήρη, οὗτος ἐδιάβασεν αἰφνιδίως εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι ἑτοιμάζεται ἡ ἀπόλυσίς του, ἡ ἀντικατάστασίς του, ὁ ἀποκεφαλισμός του, ἡ ἐξόντωσις τοῦ φυσικοῦ προσώπου, τοῦ ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ θαυμασίου ὀργανισμοῦ τοῦ σήμερον λαμπρότατα δρῶντος, τοῦ Κρατικοῦ μας Θεάτρου. Ἤδη δὲ ἐφ’ ὅσον ἐδῶ ἡ συζήτησις παρατείνεται, φυσικὸν θὰ εἶναι ἡ διοίκησις καὶ ἡ διεύθυνσις τοῦ Θεάτρου, νὰ διερωτῶνται τὶ θὰ γίνῃ ἔναντι τῶν ὑποχρεώσεων, αἱ ὁποῖαι ἔχουν ἀναληφθῆ εἰς τὸ ἐξωτερικόν, καὶ πρὸ παντός, τί θὰ γίνῃ, ὅταν ὁ ἀξιότιμος κύριος ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Παιδείας ὑπουργός, δὲν εὐδοκῇ κἂν νὰ ἀπαντήσῃ εἰς τὰ ἀλλεπάλληλα ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα τοῦ ἀπευθύνει σχετικῶς, ἡ διοίκησις τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου.

§76Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Παιδείας). Κύριε συνάδελφε, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ κυριολεκτῆτε καὶ νὰ ἀποδίδετε τὴν πραγματικότητα ὡς ἔχει, διότι εἰς ὅλα τὰ ἔγγραφα τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου ἀπήντησα καὶ μάλιστα ἐντὸς τοῦ ταχυτέρου χρονικοῦ διαστήματος. Εἰς τὸ Συμβούλιον τοῦ θεάτρου ἐδόθησαν ὁδηγίαι, ὅπως συνεχισθῇ ἡ ἐργασία διὰ τὴν προετοιμασίαν τῆς μεταβάσεως τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου εἰς τὴν Γερμανίαν καὶ ὅπου ἀλλοῦ κρίνεται σκόπιμος ἡ περιοδεία μου.

§77Κ. ΒΟΒΟΛΙΝΗΣ. Ἐὰν τοῦτο ἔχει συμβῆ, θὰ εἶναι πρὸς τιμήν σας, κ. ὑπουργέ. Αὐτὴν τὴν πληροφορίαν ἔχω ἐγὼ καὶ χαίρω διότι ἔρχεσθε σεῖς καὶ μὲ τὸ κῦρος τοῦ ὑπουργοῦ ἀποκαθιστᾶτε τὴν ἀλήθειαν. Κύριοι συνάδελφοι, ἔχετε διαβάσει τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν; Ἢ μᾶλλον, διὰ νὰ εἰσέλθω εἰς τὸ κυρίως σχέδιον νόμου, —διότι τὰ αὐτὰ ἀναφέρονται καὶ εἰς τὴν εἰσήγησιν καὶ εἰς τὸ μόνον ἄρθρον— σᾶς ἀναφέρω τὸ περιεχόμενον ἀμφοτέρων: Μέλη τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τοῦ Θεάτρου διορίζονται προτάσει, φυσικά, τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ τῆς Ἐθν. Παιδείας, πρόσωπα ἀνωτέρας μορφώσεως καὶ γνωστοῦ πρὸς τὸ θέατρον ἐνδιαφέροντος, δυνάμενα νὰ ἐργασθῶσιν ἀποτελεσματικῶς, ὑπὲρ τῆς ἐπιτυχίας τοῦ σκοποῦ των. Ὅταν ὅμως, ἀναζητῶνται πρόσωπα ἀνωτέρας μορφώσεως, πολὺ φυσικὸν εἶναι νὰ σκεφθῇ κανεὶς ἐν ἁπλότητι ὅτι ἀκριβῶς αὐτὰ τὰ ἀναζητούμενα πρόσωπα τῆς ἀνωτέρας μορφώσεως, πρόκειται νὰ ἀντικαταστήσουν πρόσωπα κατωτέρας μορφώσεως.

§78Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Παιδείας). Ὁ νόμος 80)46 καὶ ὁ ἱδρυτικὸς νόμος τοῦ 1930 ὁρίζουν ὅτι τὴν διοίκησιν τοῦ Θεάτρου ἀποτελοῦν πρόσωπα ἀνωτέρας μορφώσεως.

§79Κ. ΒΟΒΟΛΙΝΗΣ. Τὸ γνωρίζω. Κύριοι συνάδελφοι, ἔχετε διερωτηθῆ ποτὲ ἢ ζητήσει νὰ πληροφορηθῆτε ποῖα εἶναι τὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ἀντικατασταθοῦν, μὲ τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα καὶ ὁ ἀρχικὸς νόμος διαγράφει; Ἐάν, δηλαδή, τὰ ἤδη συγκροτοῦντα τὴν Διοίκησιν τοῦ Β. Θ., εἶναι πρόσωπα ἀνωτέρας μορφώσεως καὶ γνωστοῦ περὶ τὸ θέατρον ἐνδιαφέροντος; Λοιπὸν ἀκούσατε: Πρόεδρος τῆς Διοικήσεως τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου εἶναι ὁ κ. Κωνστ. Κυριακόπουλος, μέχρι πρό τινος ἀντιπρόεδρος τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας καὶ ἀπὸ δεκαπενταετίας ἀντιπρόεδρος τοῦ Φιλολογικοῦ Συλλόγου «Παρνασσός», ὅπου ὑπηρέτησεν—διότι ἐκεῖ θητεύουν καὶ ὑπηρετοῦν— ἀπὸ 40ετίας περίπου καὶ ἐντεῦθεν.

§80Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Καὶ διαπρεπὴς νομικός, κ. συνάδελφε.

§81Κ. ΒΟΒΟΛΙΝΗΣ. Τοῦτο εἶναι αὐτονόητον. Διότι ὡς ἀντιπρόεδρος τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας θὰ ἦτο καὶ διαπρεπὴς νομομαθής. Εἶναι, λοιπόν, ὁ κ. Κ. Κυριακόπουλος ἄνθρωπος εἰδικῶς ἐγκύψας περὶ τὸ Θέατρον, λατρεύων τὴν τέχνην τοῦ θεάτρου, στοιχεῖον ἀκριβῶς, τὸ ὁποῖον προϋποθέτει καὶ ζητεῖ εἰς τὸ σχετικὸν ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ καὶ εἰδικῶς γράψας πλεῖστα ὅσα λογοτεχνικὰ δοκίμια, ἀκόμη δὲ καὶ δοκίμια περὶ θεατρικῆς τέχνης, ἔργα τὰ ὁποῖα τὸν τιμοῦν καὶ τὸν καθιστοῦν ἀναμφισβητήτως, ἕνα ὑποδειγματικὸν Πρόεδρον Ἐθνικοῦ Κρατικοῦ Ὀργανισμοῦ, ὅπως εἶναι τὸ Βασιλικόν μας Θέατρον. Ἀντιπρόεδρος, γνωρίζετε ποῖος εἶναι; Εἶναι ὁ Διονύσιος Κόκκινος, ὁ Πρόεδρος τῆς τάξεως γραμμάτων καὶ τεχνῶν τῆς Ἀκαδημίας Ἀθηνῶν, ὁ συγγραφεὺς τῆς ἱστορίας τῆς Ἑλληνικῆς Ἐπαναστάσεως, ὁ συγγραφεὺς πλείστων ὅσων μυθιστορημάτων, ὁ θεατρικὸς συγγραφεύς, τοῦ ὁποίου τὸ θεατρικὸν ἔργον, ἔχει πανελληνίως ἀναγνωρισθῆ. Ὁ Γενικὸς Γραμματεύς, εἶναι ἕνας λαμπρὸς ἐν τῇ δημοσιογραφίᾳ συνάδελφος, ὁ ὁποῖος ἔχει ξεφύγει ἀπὸ τὸ στενὸν πλαίσιον τῆς δημοσιογραφίας καὶ εἶναι ἕνας ἐκ τῶν πλέον πνευματικῶν ἀνθρώπων τῆς Ἑλλάδος: Ὁ Κώστας Παπαλεξάνδρου, μὲ ἔργον λαμπρόν, δημιουργικόν, λογοτεχνικόν, θεατρικόν, μὲ ἕνα ἔργον, τὸ ὁποῖον ὅταν τὸ ἐμφανίσῃ κανείς, ἐμφανίζει—ὁ δημιουργός του—ἕναν πλήρως συγκροτημένον πνευματικὸν ἄνδρα. Θέλετε καὶ τὰ μέλη τοῦ Συμβουλίου κύριοι συνάδελφοι; Εἶναι ὁ Στρατῆς Μυριβήλης, τοῦ ὁποίου τὸ ἔργον, τὸ πνευματικὸν καὶ τὸ θεατρικὸν καὶ τὸ κριτικὸν οὐδεὶς δύναται νὰ ἀμφισβητήσῃ. Εἶναι ὁ Δημήτριος Μπόγρης, εἷς ἐκ τῶν λαμπροτέρων Ἑλλήνων Θεατρικῶν συγγραφέων καὶ εἷς ἐκ τῶν λαμπροτέρων λογοτεχνῶν τῆς συγχρόνου ἑλληνικῆς ζωῆς. Εἶναι ὁ Σπ. Μαρινᾶτος, ὁ Καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου τῆς Ἀρχαιολογίας, εἰδικὸς διὰ τὴν ἀρχαίαν τραγῳδίαν, διὰ τὴν προσπάθειαν ποὺ ἐνδιαφέρεσθε, σεῖς, κύριε Κωνσταντόπουλε, διὰ τὴν προσπάθειαν ποὺ ἐνδιαφερόμεθα ὅλοι, εἶναι δὲ ὁ καταλληλότερος καὶ ὡς ἐπιστήμων ἄφθαστος καὶ διεθνοῦς κύρους. Εἶναι ὁ Νικόλαος Βλάχος, ὁ Καθηγητὴς τῆς Φιλοσοφίας τῆς ἱστορίας. Εἷς ἐκ τῶν λαμπροτέρων Ἑλλήνων ἐπιστημόνων μὲ δρᾶσιν πολυσχιδῆ καὶ λαμπράν. Θὰ ἐδιαβάσατε δὲ ἀσφαλῶς ἕνα τελευταῖον ἔργον του τῶν ὁρίων τῶν Κρατῶν τῆς Χερσονήσου τοῦ Αἵμου. Εἶναι ἕνα ἀπὸ τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα προκαλοῦν δέος καὶ σεβασμὸν διὰ τὸν ἐγκέφαλον, ὁ ὁποῖος τὰ ἀποδίδει. Εἶναι καὶ ἕνας ἀξιότιμος κ. Χατζόπουλος, δικηγόρος, περὶ τοῦ ὁποίου δὲν δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω τίποτε. Τὸν ἔχει διορίσει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας καὶ θὰ ἦτο ἁρμόδιος νὰ μᾶς πληροφορήσῃ περὶ τῶν προσόντων καὶ τῆς μέχρι τοῦδε δράσεώς του. Εἶναι ἀκόμη ὁ Κλέων Καρθέος, ὁ ὁποῖος εἶναι ἡ ζῶσα ἱστορία τοῦ Βασιλικοῦ μας Θεάτρου. Διότι εἶναι συνυφασμένος μὲ τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον ἀπὸ τὰ πρῶτα του βήματα, ἀπὸ τότε ποὺ ἱδρύθη ἀπὸ τὸν σημερινὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Εἶναι συνυφασμένος μὲ τὸ Θέατρον.

§82ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι μεταφραστής.

§83Κ. ΒΟΒΟΛΙΝΗΣ. Ἀνεξαρτήτως τοῦ μεταφραστικοῦ του ἔργου, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐπίσης ἔργον δημιουργικὸν καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ τὸ παρίδωμεν, εἶναι σὰρξ ἐκ τῆς σαρκὸς τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου. Ὑπηρετεῖ καὶ θητεύει ἐκεῖ, ἀφ’ ἧς, ἐπαναλαμβάνω, ὁ σημερινὸς Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων ἵδρυσεν αὐτὸν τὸν θαυμάσιον πράγματι Ἐθνικὸν θεσμόν. Αὐτοὶ εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ καρατομηθοῦν διὰ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ κ. Ὑπουργοῦ Ἐθνικῆς Παιδείας.

§84Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, εἶπον καὶ τὴν ἄλλην φοράν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ σπεύδητε, διότι δὲν ξεύρετε ποῖοι θὰ μείνουν καὶ ποῖοι θὰ ἀπομακρυνθοῦν. Ἐνδέχεται νὰ παραμείνουν τινὲς ἐξ ἐκείνων ποὺ ἀποτελοῦν σήμερον τὸ Δ)κὸν Σ)λιον.

§85Κ. ΒΟΒΟΛΙΝΗΣ. Πολὺ φυσικὸν νὰ τὸ εἴπητε αὐτὸ καὶ θὰ ἦτο ἀπαράδεκτον ἐὰν δὲν τὸ ἐλέγατε. Θὰ σᾶς ἀπαντήσω προκαταβολικῶς ἐπ’ αὐτοῦ. Ἂς εἴπωμεν, ὅμως, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ καρατομηθοῦν, διότι τὸ μέγα μυστικόν, τὸ ὁποῖον μᾶς ἀπεκάλυψεν αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὁ κ. ὑπουργὸς τὸ ὑποπτευόμεθα μὲν ἀλλὰ δὲν ἠδυνάμεθα νὰ τὸ ἐπικαλεσθῶμεν ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ἂς εἴπωμεν καὶ ἂς παραδεχθῶμεν ὅτι αὐτοὶ οἱ πνευματικοὶ ταγοὶ οἱ ὁδηγοὶ δὲν εἶναι πρόσωπα κατάλληλα διὰ τὴν διοίκησιν τοῦ Βασιλικοῦ μας Θεάτρου, τῆς Ἐθνικῆς μας σκηνῆς.—Δὲν εἶναι πρόσωπα κατάλληλα!! Ἀλλ’ εἰς τὴν ἀνακάλυψιν αὐτὴν προέβη μόλις τώρα ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας; Ἔχει καλῶς. Βεβαίως τοὺς εἶχε διορίσει κατὰ τὸ πλεῖστον ὁ προκάτοχός του ἐξ Εὐβοίας συνάδελφος ὁ κ. Καλλίας. Πρὸ πενταμήνου ὅμως, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Παιδείας, ἀνεξαρτήτως τοῦ ὅτι ἡ Κυβερνητικὴ εὐθύνη εἶναι ἑνιαία ἀπὸ τῆς 16ης Νοεμβρίου καὶ ἐντεῦθεν, ὡς φυσικὸν πλέον πρόσωπον, ὁ Ἀχιλλεὺς Γεροκωστόπουλος, ὁ ἐκλεκτός μου φίλος, τοὺς διώρισε μόλις πρὸ πέντε μηνῶν καὶ μετὰ πέντε μῆνας δὲν τοῦ κάνουν; εἶναι ἀκατάλληλοι; τὸ ἐρώτημα εἶναι σαφές, κύριοι συνάδελφοι. Διατὶ εἶναι ἀκατάλληλοι; Καὶ ὀφείλει ὁ κ. Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Παιδείας νὰ ἀπαντήσῃ πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν καὶ νὰ δώσῃ τὰς ἐξηγήσεις ἐκείνας αἱ ὁποῖαι θὰ ἱκανοποιήσουν τοὺς διερωτωμένους βουλευτάς. Διότι, ἐπὶ τέλους, τὶ συνέβη; Μέχρι πρὸ ἡμερῶν ἢ μᾶλλον, μέχρι τῆς χθὲς ἡ Βουλὴ συνεζήτει περὶ τῶν περιφήμων φακέλλων, τῶν ἀνοικτῶν καὶ τῶν κλειστῶν ἢ τῶν ἡμικλείστων. Καὶ διερωτῶμαι μήπως εἰς βάρος τοῦ Κυριακοπούλου, τοῦ Κόκκινου, τοῦ Παπαλεξάνδρου τοῦ Καρθέου τοῦ Μυριβήλη τοῦ Μαρινάτου, τοῦ Μπόγρη, τοῦ Βλάχου εὑρέθησαν τίποτε φάκελλοι οἱ ὁποῖοι τυχὸν θὰ τοὺς καθίστων ἐθνικῶς ὑπόπτους, ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ κατευθύνουν τὰς τύχας ἑνὸς μεγάλου πνευματικοῦ Ὀργαν. Κρατικοῦ, ὅπως εἶναι τὸ Βασιλικόν μας Θέατρον; Μήπως λοιπόν, πράγματι εὑρέθησαν φάκελλοι περιέχοντες στοιχεῖα τὰ ὁποῖα θέτουν, ἐπαναλαμβάνω, ὑπὸ αἵρεσιν τὴν Ἐθνικὴν συγκρότησιν τῶν ἀνδρῶν ἐκείνων; Μήπως—θὰ ἐπαναλαμβάνω ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Καψάλης—ὑπάρχουν τίποτε ἄλλα δελτία παρακολουθήσεως τὰ ὁποῖα τοὺς ἀφοροῦν καὶ τὰ ὁποῖα τοὺς κατέστησαν διὰ τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὸν κύριον ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ἀπαραδέκτους; Ἐὰν ὑπῆρξαν φάκελλοι, ὡς ἐκ τῶν ὁποίων καθίστανται ἀπαράδεκτοι οἱ σήμερον ἀσκοῦντες τὴν διοίκησιν τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου, φαντάζομαι, ὅτι, ἂν ὑπάρχουν φάκελλοι καὶ δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι θὰ ἀναλάβουν τὴν διοίκησιν τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου, δὲν ἠμπορεῖ παρὰ νὰ εἶναι καὶ αὐτοὶ ἀπαράδεκτοι. Ἐλπίζω δέ, ὅτι δὲν εἶναι ποτὲ δυνατὸν εἷς ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Παιδείας φέρων καὶ τὴν μακρὰν παράδοσιν τὴν οἰκογενειακήν, ἀλλὰ καὶ τὴν προσωπικὴν λαμπρὰν Ἐθνικὴν δρᾶσιν τοῦ σημερινοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ χρησιμοποιήσῃ ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι θὰ ἔχουν φακέλλους. Αὐτό, ἐκεῖνος τὸ γνωρίζει. Διότι, ἀλλοίμονον, ἂν συμβῇ τὸ ἀντίθετον.

§86Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Παιδ.). Κύριε συνάδελφε, φαντάζομαι καὶ φοβοῦμαι ὅτι ἐπὶ ἐσφαλμένης βάσεως τοποθετεῖτε τὸν συλλογισμόν σας. Οὐδεὶς ἰσχυρίσθη ποτὲ ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπομακρυνθοῦν ἀπὸ τὴν διοίκησιν τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου οἱ ἀπαρτίζοντες τὸ Δ)κὸν αὐτοῦ Συμβούλιον σήμερον διότι ἔχουν φακέλλους.

§87Κ. ΒΟΒΟΛΙΝΗΣ. Χαίρω πάρα πολύ, κ. Ὑπουργέ τῆς Παιδείας, δι’ αὐτὸ ποὺ λέγετε. Ἐγώ, ἁπλῶς διερωτήθην μήπως, ἐπειδὴ ἡ συζήτησις περὶ φακέλλων ἦτο τῆς μόδας, μήπως ἀνακαλύψατε τίποτε φακέλλους καὶ θέλετε νὰ ἱκανοποιήσητε τὴν πλειοψηφίαν. Φακελλοῦχοι εἶναι, νὰ ἀποκεφαλισθοῦν... Αὐτό, ἁπλῶς ἐφοβήθην, μήπως ἐπράττατε κάτι διὰ νὰ ἱκανοποιήσετε τὴν πλειοψηφίαν. Διότι τελευταίως ἔχετε ἀνάγκην νὰ ἱκανοποιῆτε τὴν πλειοψηφίαν εἰς πολλὰ πράγματα.

§88Ι. ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ. Διατὶ εἰρωνεύεσθε τοὺς φακέλλους;

§89Κ. ΒΟΒΟΛΙΝΗΣ. Ποῖος τὸ εἶπε αὐτό;

§90Ι. ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγώ.

§91Κ. ΒΟΒΟΛΙΝΗΣ. Χαίρω πάρα πολύ. Κύριε συνάδελφε, νὰ σᾶς ἐρωτήσω κάτι. Θὰ ἐδέχεσθε σεῖς νὰ ἀναλάβουν τὴν διοίκησιν τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν φακέλλους; Ἀπαντήσατέ μου. Ἔχετε καθῆκον νὰ μοῦ ἀπαντήσητε. Τὸ παραδέχεσθε; Εἴπατέ μου διὰ νὰ εἶσθε συνεπής.

§92Ι. ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι.

§93Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Θὰ εἶναι τερατῶδες ἐὰν εἰσέλθουν ἐκεῖ ἄνθρωποι μὲ φακέλλους.

§94Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Παιδείας). Κύριε συνάδελφε ἐκ Πειραιῶς, θὰ ἤθελα νὰ σᾶς ἐρωτήσω ἐὰν ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας πρόσωπα, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ἀναλάβουν τὴν διεύθυνσιν τοῦ θεάτρου, ἔχοντα φακέλλους.

§95Κ. ΒΟΒΟΛΙΝΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἔχω κανένα ὑπ’ ὄψιν μου.

§96Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Παιδείας). Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ὁμιλῆτε ἐνώπιον τῆς Βουλῆς περὶ τῶν προσώπων αὐτῶν, διὰ νὰ δημιουργοῦνται ἐντυπώσεις. Θὰ πρέπει νὰ ἔχετε τὸ θάρρος ὅπως τοὺς κατονομάσητε.

§97Κ. ΒΟΒΟΛΙΝΗΣ. Μὲ τὸ στοιχεῖον ποὺ λέγεται θάρρος ἐγεννήθην καὶ μὲ αὐτὸ ὁμιλῶ. Καὶ αὐτὸ τὸ θάρρος ἐζήτησα καὶ ἀπὸ σᾶς: Νὰ μοῦ εἴπητε ποῖοι εἶναι ἐκεῖνοι, εἰς τοὺς ὁποίους θὰ ἀναθέσετε τὰς τύχας τοῦ Ἐθνικοῦ μας Θεάτρου.

§98Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Παιδείας). Θὰ τοὺς ἀκούσητε ἐν καιρῷ.

§99Κ. ΒΟΒΟΛΙΝΗΣ. Ὅταν θὰ ἀκούσω τότε θὰ ὑποβάλλω ἐπερώτησιν. Ἐγὼ διαφωτίζω ὅσο δύναμαι, τὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων καὶ πρὸ παντὸς τὴν πλευρὰν τῆς πλειοψηφίας, καθ’ ὃ καθῆκον ἔχω, διότι ἡ πλευρὰ τῆς πλειοψηφίας παρέμεινε τελείως ἀδιαφώτιστος. Κύριε Ὑπουργὲ τῆς Παιδείας, θέλετε νὰ ἀναδιοργανώσητε τὸ Βασιλικὸν Θέατρον. Εἶσθε νέος καὶ φυσικὰ ἔχετε φιλοδοξίας. Ἀλλοίμονον δὲ ἐὰν οἱ νέοι δὲν εἶχον δημιουργικὰς φιλοδοξίας. Ἀλλὰ ἀπεφασίσατε νὰ κάμετε τὴν ἀναδιοργάνωσιν τοῦ Βασιλικοῦ μας Θεάτρου πέντε μόλις μῆνας μετὰ τὸν διορισμὸν παρ’ ὑμῶν τῆς νέας διοικήσεως; Ἀπεφασίσατε δὲ νὰ κάμετε τὴν ἀναδιοργάνωσιν τοῦ Βασιλικοῦ μας Θεάτρου ἀκριβῶς κατὰ τὴν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν νομίζω εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας ἀνεγράφη εἰδικὸν κονδύλιον 800.000.000 παλαιῶν δραχμῶν διὰ τὸ φεστιβὰλ τῆς Ἐπιδαύρου, ἔργον κατ’ ἐξοχὴν σοβαρόν, τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ ἐπιτυγχάνον, νὰ ἀποβῇ πολλαπλῶς ὠφέλιμον διὰ τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος γενικώτερον καὶ ὄχι μόνον διὰ τὴν ἑλληνικὴν τέχνην. Ἀποφασίζετε δηλαδὴ νὰ κάμετε μίαν φοβερὰν καὶ τρομερὰν ἀναστάτωσιν διοικήσεως καὶ διευθύνσεως εἰς τὰς παραμονὰς μιᾶς μεγάλης μάχης, ἡ ὁποία καθ’ ὅλας τὰς ὑπαρχούσας διαγραφὰς θὰ ἐστέφετο ὑπὸ ἀπολύτου ἐπιτυχίας; Καὶ δὲν τὸ σκέπτεσθε αὐτό; Καὶ δὲν σκέπτεσθε ποῖαι θὰ εἶναι αἱ συνέπειαι ἐὰν πρῶτον, τὸ φεστιβὰλ δὲν γίνῃ ἢ ἐάν, δεύτερον, τὸ φεστιβὰλ γίνῃ ἐκ τοῦ προχείρου καὶ ἀποτύχῃ κατὰ τρόπον παταγώδη; Κύριε Ὑπουργὲ τῆς Παιδείας, λυποῦμαι διότι σᾶς ἀγαπῶ καὶ σᾶς φαντάζομαι ἄξιον καλυτέρας τύχης. Εἶσθε νέος, εἶσθε φιλόδοξος, πρέπει νὰ ἀναζητῆτε τὴν ἑνιαίαν δημιουργίαν πρὸς πᾶσαν κατεύθυνσιν. Ἀναζητήσατέ την κάπου ἀλλοῦ. Μὴ μεταβάλλεσθε εἰς καταστροφέα ἑνὸς θεσμοῦ, ὁ ὁποῖος τόσας μέχρι σήμερον ἔχει προσφέρει εἰς τὸν τόπο μας ὑπηρεσίας. Καὶ εἰς τὸ κάτω, κάτω τῆς γραφῆς ἐπιμένετε ὁπωσδήποτε νὰ ἀναδιοργανώσητε τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον; Ἔ, περιμένετε νὰ γίνῃ καὶ τὸ φεστιβάλ, νὰ εἰσπράξωμεν ἐθνικὴν ἐπιτυχίαν, ὄχι προσωπικὴν ἐπιτυχίαν ὁ κ. Δημ. Ροντήρης ἢ οἱ καλλιτέχναι οἱ ὁποῖοι θὰ παίξουν ἐν προκειμένῳ. Ἀφήσατέ τους νὰ ἀποδώσουν αὐτὴν τὴν περίφημον πεμπτουσίαν τῆς καλλιτεχνικῆς των σταδιοδρομίας καὶ τότε ἀποκεφαλίσατέ τους. Μὴ σπεύδετε ὅμως νὰ τοὺς ἀποκεφαλίσητε πρὶν φθάσουν εἰς τὸ ἔργον ἐκεῖνο, διὰ τὸ ὁποῖον ἔχουν δοσμένην τὴν ψυχήν των. Βιάζεσθε, κ. ὑπουργέ, νὰ ἰδῆτε ἀπὸ τῆς Ἐθνικῆς μας σκηνῆς ἀναβιβαζόμενα τὰ ἔργα τοῦ Ζὰν Πιὲρ Σὰτρ τοῦ ἱδρυτοῦ τοῦ Ὑπαρξισμοῦ, τοῦ ἀριστεροῦ Χέμινγκγουέη, ἢ τοῦ Τζὼν Σταΐμπεκ; Βεβαίως μεταπολεμικοὶ συγγραφεῖς εἶναι, μορφαὶ ἐπικρατήσασαι, ἀλλὰ ἔναντι τοῦ Χέμινγκγουαίη, ἔναντι τοῦ Σταΐμπεκ καὶ τοῦ Σὰτρ ὑπάρχουν τρεῖς ἀτυχεῖς Ἕλληνες συγγραφεῖς: Εἶναι ὁ Αἰσχύλος ὁ Σοφοκλῆς καὶ ὁ Εὐριπίδης. Θέλετε ἐναντίον αὐτῶν νὰ στραφῆτε διὰ νὰ ἀνέβουν τὸ ταχύτερον οἱ ὑπαρξισταὶ ἢ οἱ ἀνατροπεῖς τῆς καθεστηκυίας τάξεως ἢ οἱ καταθλιπτικοί, συγγραφεῖς τῶν ποντικιῶν; Αὐτὸς εἶναι ὁ σκοπός σας καὶ ἡ προσπάθειά σας τοῦ νὰ ἀναδιοργανώσητε, κ. ὑπουργέ, τὸ Βασιλικόν μας Θέατρον; Θὰ ἤθελα, διότι δὲν γνωρίζω ποῖοι πρόκειται τελικῶς νὰ διευθύνουν καὶ νὰ διοικήσουν τὸ ἐθνικόν μας θέατρον, νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψιν τῆς Ἐθν. Ἀντιπροσωπείας ὡρισμένα στοιχεῖα τὰ ὁποῖα θὰ τὴν ὑπεβοήθουν, ἐὰν ὄχι σήμερον πάντως μετ’ οὐ πολύ, νὰ ἀντιληφθῇ ποία κατάστασις θὰ ὑπάρξῃ εἰς τὸ Βασιλικὸν Θέατρον. Ἐδιάβασα μίαν ἐπιστολὴν εἰς τὴν ἐφημερίδα «Ἔθνος» ἐδιάβασα τὴν σειρὰν τῶν ἄρθρων εἰς τὴν ἐφημερίδα «Ἐλευθερία» ἐδιάβασα τὴν σειρὰν τῶν ἄρθρων εἰς τὴν ἐφημερίδα «Καθημερινή». Ἀπὸ μίαν ἐπιστολὴν δημοσιευθεῖσαν εἰς τὴν ἐφημερίδα «Ἔθνος» ἀντελήφθην ὅτι ὁ κ. Μινωτῆς καὶ ἡ κ. Παξινοῦ εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι, κατὰ ἕνα τρόπον, ἠμπορεῖ νὰ μὴ εἶναι οἱ πρωταγωνισταὶ τῆς ἐπιθέσεως κατὰ τοῦ Βασιλικοῦ Θεάτρου, εἶναι ὅμως οἱ ἰσχυροὶ συμπαραστάται καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ψυχικῶς ἐνισχύουν τοὺς μέλλοντας νὰ ἁλώσουν τὴν ἐθνικήν μας σκηνήν. Ὡς δὲ ἀντελήφθην ἀπὸ τὴν ἀρθρογραφίαν τῆς «Καθημερινῆς», ὁ κ. Χουρμούζιος πρόκειται νὰ εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ κατευθύνῃ καλλιτεχνικῶς τὸ θέατρον ὅπως εἶναι σήμερον ὁ καθοδηγῶν πνευματικῶς τὴν Κυβέρνησιν. Διότι ἀπὸ τὰ ἄρθρα προκύπτει, ὅτι ὁ κ. Χουρμούζιος εἶναι ὁ πνευματικὸς ὑπερκαθοδηγητὴς τῆς Κυβερνήσεως.....

§100Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Παιδείας). Νὰ μᾶς ἀναφέρετε ποῦ τὸ εἴδατε αὐτό; Διότι οὔτε ἐγὼ ἀλλ’ οὔτε ἄλλος ἀπὸ τοὺς κ.κ. συναδέλφους θὰ τὸ εἶδε;

§101Κ. ΒΟΒΟΛΙΝΗΣ. Ἐγώ θὰ σᾶς ἀναφέρω ἄλλα πράγματα τὰ ὁποῖα θὰ σᾶς εἶναι πολὺ πλέον εὐχάριστα καὶ πλέον ἐνδιαφέροντα. Ὅταν ἁλωθῇ τὸ Βασιλικὸν Θέατρον, καὶ θὰ εἶσθε ἐσεῖς ὑπεύθυνος διὰ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, θὰ ἴδητε, τὸ τονίζω ἐκ νέου, διαδραματιζομένας ἐκεῖ σκηνὰς ἀπείρου κάλλους. Διότι ὅταν οἱ τείνοντες ἀπὸ κοινοῦ νὰ ἐπιτύχουν κάτι, φθάσουν εἰς τὸν σκοπόν των—κάτι παρόμοιον συνέβη κατὰ τὸν τελευταῖον παγκόσμιον πόλεμον ὁπότε ὅλαι αἱ ἀντιγερμανικαὶ δυνάμεις ἡνώθησαν κατὰ τοῦ Χιτλερισμοῦ καὶ, παλαιότερον κατὰ τὸν πρῶτον Βαλκανικὸν πόλεμον ὁπότε ὅλαι αἱ Βαλκανικαὶ χῶραι ἡνώθησαν κατὰ τῆς Τουρκίας —ὅταν, λοιπόν, ἐπιτύχουν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπειγόντως ἐπιθυμοῦν τότε καὶ μετὰ τὴν καταστροφὴν τοῦ ἀντιπάλου ἀρχίζει τὸ πλέον καταστρεπτικὸν ἀλληλοφάγωμα μεταξὺ τῶν νικητῶν! Καὶ ὁ Θεὸς Βοηθός! Θὰ ἠθέλατε ὅμως νὰ ἀκούσητε ὡς εἶδος προκαταβολῆς διὰ τὰ συμβησόμενα, κύριοι συνάδελφοι, κρίσεις τοῦ μέλλοντος διευθυντοῦ τοῦ Βασιλικοῦ μας Θεάτρου καὶ ἐκλεκτοῦ ἐν τῇ δημοσιογραφίᾳ συναδέλφου κ. Χουρμουζίου, κρίσεις περὶ τῆς κ. Παξινοῦ καὶ τοῦ Μηνωτῆ; Ἀκούσατε, λοιπόν, τὰς κρίσεις τοῦ φιλτάτου μας κ. Χουρμουζίου περὶ ἐκείνων εἰς τοὺς ὁποίους θὰ ἀποτεθοῦν αἱ τύχαι τῆς ἀναβιώσεως τῆς μεγάλης μας ἐθνικῆς κληρονομίας τῆς ἀρχαίας τραγῳδίας: «Καθημερινὴ» τῆς 17)10)52: «....Δὲν κατώρθωσε νὰ ἔχῃ προχθὲς οὔτε ἕνα τόνον πείθοντος πάθους ἡ ἑρμηνεύουσα τὴν Ἠλέκτρα»... Δὲν γνωρίζω ἂν ὅ,τι ἠκολούθησε δυσαρμονικὸν καὶ βιασμένον καὶ συχνὰ βραχνόν, ποὺ κατέστρεφεν ἀκόμη καὶ ἐκεῖνο ποὺ συνώδευσε πάντοτε τὴν πρωταγωνίστριαν εἰς τὴν ζωήν της εἰς τὴν σκηνήν, ὀφείλεται εἰς παροδικὴν φυσικὴν ἀδυναμίαν, ὅπως τὸ εὔχομαι... Δὲν εἶναι πλέον διὰ τὴν Ἠλέκτραν ἡ κ. Κατίνα Παξινοῦ. Καὶ δὲν εἶναι τοῦτο διόλου τραγικόν, ὅσον τραγικὸν εἶναι νὰ εὑρίσκεται κανεὶς ὑποχρεωμένος νὰ ὑπενθυμίζῃ εἰς τοὺς ἄλλους, ὅτι ἡ εἰλικρίνεια ἐφάπτεται συχνὰ τῆς βαναυσότητος. Ἐνώπιον μάλιστα τοῦ ἀτυχεστάτου πειράματος μὲ τὸν «Οἰδίποδα» καὶ μετὰ τὴν φοβερὰν περιπέτειαν τῶν «Νεφελῶν», παραμερίζων ὅλας τὰς ἀντιρρήσεις μου, ὑπεστήριξα τὴν ἀνάγκην τῆς ἀναθέσεως τῆς σκηνοθεσίας καὶ τῶν δύο τραγῳδιῶν εἰς τὸν κ. Δ. Ροντήρην». Ἰδοὺ τώρα καὶ τὸ ἐγκώμιον τοῦ κ. Μινωτῆ, γραμμένον ἐπίσης ἀπὸ τὸν φίλτατόν μου Κ. Χουρμούζιον. Ἐφημερὶς «Καθημερινὴ» τῆς 29.10.1952. «...Ὁ κ. Μινωτῆς δὲν ἠρκέσθη νὰ διατηρήσῃ τὴν κακὴν σκηνοθεσίαν τῆς ἐν ὑπαίθρῳ παραστάσεως εἰς τὴν παράστασιν τοῦ κλειστοῦ χώρου. Διετήρησε καὶ τὰ ἀπαράδεκτά της πλὴν τοῦ διπλοῦ χιτωνίου. Διετήρησε τὸν χορὸν τῶν ἐξάλλων δερβίσηδων (ποὺ νομίζει ἐν τῇ μεγίστῃ ἀφελείᾳ του, ὅτι ἐκφράζει τὸν ἀρχαῖον ὑπόρχημα), τὰ σκαρφαλώματα εἰς τὴν ἀρχαίαν Θυμέλην (διὰ τὰ ὁποῖα ἐὰν τὰ ἀπετόλμα ὁ Σοφοκλῆς θὰ ἐξήρχετο τοῦ ἀρχαίου Θεάτρου ἡμιθανὴς) καὶ τὰς ὁμαδικὰς ἐκείνας συνεκφωνήσεις ποὺ γεμίζουν τὴν κλειστὴν αἴθουσαν μὲ ἰαχὰς — χάβρας, θὰ ἔλεγα, ἐὰν δὲν ἐφοβούμην ὅτι θὰ διεμαρτύροντο οἱ ἐκ τῶν ἀναγνωστῶν Ἰσραηλῖται. Ἀλλὰ τὶ νὰ σᾶς πῶ. Συχνά, αὐτοὶ οἱ Θηβαῖοι γέροντες, μὲ τὰ μαῦρα κατσαρά των καὶ τὰς φωνητικὰς ἐπιδόσεις των, μοῦ ἔδιναν ἐπίσης τὴν ἐντύπωσιν κοζάκων τοῦ Δόν... Ὁ κ. Μινωτῆς... Ἐξεκίνησεν ὡς ρήτωρ καὶ κατήντησε πολλὲς φορὲς νὰ δίνῃ τὴν ἐντύπωσιν καυγατζῆ τῆς λαχαναγορᾶς, χωρὶς κἂν τὴν εὐφράδειαν τῶν ὀργίλων καρραγωγέων, διότι πολὺ συχνὰ εἰς τὰς ὥρας τοῦ θυμοῦ ἐμασοῦσε τὰς φράσεις του καὶ μόνο ὑπολείμματα λέξεων ἔφθαναν ἕως τὶς πρῶτες σειρὲς τῆς πλατείας». Μὲ αὐτοὺς τοὺς καλλιτεχνικοὺς τίτλους καὶ μὲ αὐτὰς τὰς περγαμηνὰς πρόκειται, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ἀνασυγκροτηθῇ τὸ Ἐθνικόν μας Θέατρον. Τὸ τὶ δὲ πρόκειται νὰ διέπῃ τὰς τύχας τῆς Ἐθνικῆς μας Σκηνῆς, ὅταν ὁ κ. Χουρμούζιος ἀναλάβῃ τὴν διεύθυνσιν αὐτῆς, μᾶς τὸ λέγει σήμερον ἡ «Καθημερινή», μὲ τὴν ὑπογραφὴν τοῦ φίλου καὶ ἐν δημοσιογραφίᾳ συναδέλφου. Ἰδού: «Εἶναι ὅμως ἐξοργιστικὸν νὰ συμβάλῃ ὁλόκληρη ἡ Ἑλλὰς διὰ τὴν συντήρησιν, καὶ τὴν λειτουργίαν τοῦ Ἐθνικοῦ της Θεάτρου, καὶ τὸ Θέατρον αὐτὸ νὰ προτιμᾷ, τὸ Βισβάδιον, τὸ Ντυσσελντόρ, τὸ Βελιγράδιον, καὶ τὴν Ραγοῦζαν, (διότι καὶ περὶ αὐτῆς ἤκουσα νὰ γίνεται λόγος) καὶ νὰ διαγράφῃ ἀπὸ τὰ ἐνδιαφέροντά του τὴν Μακεδονίαν, τὴν Πελοπόννησον τὴν Κρήτην. Ἡ διεθνὴς προβολὴ τῆς ἐπιδόσεώς μας, εἰς τὴν σκηνικὴν τέχνην, δὲν ἠμπορεῖ ποτὲ νὰ ἔχῃ τὸ προβάδισμα, ἔναντι τῶν νομίμων καλλιτεχνικῶν ἀξιώσεων τῆς ἄλλης Ἑλλάδος. Καὶ εἰς τὸ κεφάλαιον τοῦτο οἱ πατεντᾶτοι ἐθνικόφρονες, τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου, καὶ οἱ προστάται των, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἄλλωστε γνωστὸν πόσην ἐκτίμησιν τρέφουν πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν ἐπαρχίαν, τὴν ὁποίαν θέλουν νὰ ἀντιμετωπίζουν ὡς ἀμελητέαν ἀποικίαν, κατοικουμένην ἀπὸ ἀξέστους—δὲν ἠθέλησαν νὰ εἴπουν, οὔτε μίαν λέξιν, μέσα εἰς τὸ κῦμα τῆς δημοκόπου φλυαρίας, μὲ τὸ ὁποῖον ἐκάλυψαν τὰς πλέον ἀπιθάνους στήλας». Ὅπως ἀντιλαμβάνεσθε τὸ νὰ εἶναι ἐθνικόφρων.....

§102Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργ. Παιδ.). Πατεντᾶτοι.

§103Κ. ΒΟΒΟΛΙΝΗΣ. Μάλιστα. Τὸ νὰ εἶναι τὶς πατεντᾶτος ἐθνικόφρων, κ. ὑπουργὲ τῆς Ἐθνικῆς Παιδείας, κατὰ τοὺς προστατευομένους σας, ἀποτελεῖ στῖγμα! Ἐὰν καὶ διὰ σᾶς τοῦτο ἀποτελεῖ στῖγμα, κ. ὑπουργέ, τότε θλίβομαι βαθύτατα καὶ θὰ ἀναγκασθῶ, νὰ ἀνακαλέσω τὴν ἀγάπην τὴν ὁποίαν σᾶς ἔχω. Κύριοι συνάδελφοι, ἀναμφισβητήτως εἰς τὸν τόπον αὐτόν, ἐγεννήθη ἡ ὑψηλή, ἰδέα τῆς μεγάλης τοῦ θεάτρου τέχνης. Ἀναμφισβητήτως, ἐδῶ ἐγεννήθη, ἐδῶ ἠνδρώθη καὶ ἐντεῦθεν ἠκτινοβόλησε παγκοσμίως. Κύριοι συνάδελφοι, πιστεύω εἰλικρινῶς, ὅτι διὰ τὴν προστασίαν τῆς ὑψηλῆς τοῦ θεάτρου τέχνης, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν προστασίαν τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Παιδείας, ὀφείλει νὰ ἀποσύρῃ τὸ σχέδιον νόμου, τὸ ὁποῖον συζητεῖται ἐνώπιον ἡμῶν. (Χειροκροτήματα).

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Σολομωνίδης ἔχει τὸν λόγον.

§105Χ. ΣΟΛΟΜΩΝΙΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον νόμου σκοπὸν ἔχει τὴν βελτίωσιν τῆς λειτουργίας τοῦ Ἐθνικοῦ μας Θεάτρου καὶ κάθε σχέδιον νόμου, κάθε διάταξις, ἡ ὁποία ἀποσκοπεῖ, κατατείνει καὶ ἐπιδιώκει τὴν προαγωγὴν τῆς θεατρικῆς τέχνης εἰς τὴν χώραν μας, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ εὑρίσκῃ σύμφωνον ὁλόκληρον τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν. Δὲν πρόκειται εἰς τὴν σύντομόν μου ὁμιλίαν νὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἐπὶ πολὺ ἀναπτύσσων τὴν ἠθικοπλαστικὴν δύναμιν τοῦ Θεάτρου οὔτε καὶ ἰδιαιτέρως νὰ τονίσω τὴν μεγίστην ἐπίδρασιν καὶ ἐπιρροὴν τούτου ἐπὶ τῆς καθολικῆς καλλιτεχνικῆς ἐκδηλώσεως ἑνὸς τόπου, διότι εἰς ὅλους αὐτὰ εἶναι γνωστά. Θὰ περιορισθῶ ὅμως μὲ λόγον σύντομον καὶ μὲ ἁδρὰς γραμμὰς νὰ προβῶ εἰς τὴν ἀνασκόπησιν τῆς θεατρικῆς τέχνης εἰς τὴν χώραν μας. Οἱ ἀρχαῖοι πρόγονοί μας, ἀντιληφθέντες τὴν σπουδαιότητα καὶ τὴν σπουδαιότητα καὶ τὴν σημασίαν τῆς θεατρικῆς τέχνης ὡς καὶ τὴν ἐκπολιτιστικήν της δύναμιν, ἐκτὸς τῶν χορηγιῶν, ἐθέσπισαν τὰ θεωρικά, δηλαδή, τὴν καταβολὴν εἰς τοὺς ἀπόρους χρηματικοῦ ποσοῦ, διὰ νὰ δύνανται καὶ οὗτοι νὰ φοιτοῦν εἰς τὸ θέατρον καὶ παρακολουθοῦν τὰς παραστάσεις. Καὶ μέρος ἀκόμη ἐκ τῶν χρημάτων τῶν προοριζομένων διὰ τὸν πόλεμον—τὰ στρατιωτικὰ— διετίθεντο διὰ θεωρικά. Διὰ ποινῆς μάλιστα θανάτου ἠπειλεῖτο ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ ἀνεκάλει τὴν διάθεσιν αὐτήν. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ἡ Ἐκκλησία μας κατὰ τοὺς πρώτους αἰῶνας ἀπὸ τῆς ἐμφανίσεως τῆς Χριστιανικῆς Θρησκείας, τῆς θρησκείας τῶν αἰωνίων ἀληθειῶν, διετέθη δυσμενέστατα κατὰ τοῦ Θεάτρου καὶ ἐπετέθη δριμύτατα κατὰ τῶν ἠθοποιῶν. «Διαβολικὴν πομπὴν» ἐχαρακτήρισε τὸ Θέατρον ὁ Ἰωάννης Χρυσόστομος. «Λύμην τῆς Οἰκουμένης» τὸ ἀπεκάλεσεν ὁ Ἰσίδωρος Πυλουσιώτης καὶ «Οἶκον Διαβόλου» τὸ ἐθεώρησεν ὁ Τερτυλλιανός, τοὺς δὲ ἠθοποιοὺς ἀπεκάλει Δίων ὁ Χρυσόστομος «ἀγενῆ καὶ βδελυρὰ καθάρματα καὶ ζῆν ἀνάξια» Ἡ ἐπίθεσις αὐτὴ καὶ ἡ πολεμικὴ κατὰ τοῦ θεάτρου ἐκ μέρους τῶν περισσοτέρων ἐκκλησιαστικῶν πατέρων ἦτο δικαιολογημένη τότε, διότι ἀκόμη ἦτο ζωντανὴ ἡ ἀνάμνησις τῶν μαρτυρίων, τὰ ὁποῖα εἶχον ὑποστῆ οἱ Χριστιανοὶ εἰς τὸ Θέατρον ἐπὶ Νέρωνος καὶ ἐπὶ ἄλλων διωκτῶν τοῦ Χριστιανισμοῦ. Ἡ ἐξέλιξις τῆς θεατρικῆς τέχνης ἀργότερα καὶ δὴ εἰς τὴν Βυζαντινὴν ἱστορίαν ἀπέδειξε πόσον σοβαρὰν καὶ ἀγαθὴν ἐπίδρασιν δύναται νὰ ἔχῃ αὕτη ἐπὶ τοῦ λαοῦ. Ὁ πρῶτος ὅστις ἐβασίλευσεν εἰς τὸ Βυζάντιον Ἕλλην τὴν καρδίαν καὶ τὴν καταγωγὴν Ἀναστάσιος ὁ Διόκορος, ὄχι μόνον ἀνεγνώρισε καὶ τὴν ἠθικοπλαστικὴν δύναμιν τοῦ θεάτρου ἀλλ’ ἀντελήφθη, ὅτι μία διακωμώδησις κοινωνικῆς ἢ πολιτικῆς κακίας ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπροκάλει τὴν διόρθωσιν τοῦ κακοῦ ὑπὸ τῶν ἀρχόντων καὶ αὐτοῦ τοῦ ἰδίου. Κατὰ τὸν Σόθα, μάλιστα, μία ἁπλῆ τραγωδία ἐπὶ τοσοῦτον συνεκίνει τὸν φιλοθέατρον μονάρχην, ὥστε οἱ Βυζαντινοὶ διαδραματίζοντες ἀπὸ σκηνῆς τὸ παράπονον αὐτῶν, κατώρθουν τὴν ριζικὴν θεραπείαν πεπαλαιωμένων κακῶν, ἀφ’ ὧν οὔτε μακροχρόνιοι γογγυσμοί, οὔτε διαμαρτυρίαι σφοδραὶ ἤρκουν ἵνα ἀπαλλάξωσιν αὐτούς. Καὶ ἔχομεν τὸ μετὰ τὴν παλιγγενεσίαν Ἑλληνικὸν θέατρον, τὸ ὁποῖον μὲ τὰ πτωχὰ καὶ πρωτόγονα μέτρα ἀγωνίζεται νὰ ὀρθοποδήσῃ. Παρὰ τὴν ἔλλειψιν ἀληθοῦς θεατρικῆς τέχνης, παρὰ τὸ ἀκατάρτιστον τῶν θιάσων καὶ τὸ αὐτοδίδακτον τῶν καλλιτεχνῶν, ὁ Ἕλλην ἠθοποιὸς εἶχε ἐπίδρασιν ἰδίως εἰς τὸν ἀλύτρωτον Ἑλληνισμόν, ὅπως ὁ ἱερεὺς καὶ ὁ διδάσκαλος καὶ ἐνθυμοῦμαι σχετικὰ τὰ λόγια τοῦ ἀξέχαστου Μιχαὴλ Ρόδα «Καθρέπτης τοῦ Λαοῦ εἶναι τὸ Θέατρον ποὺ ὅσον ἀδύνατον καὶ ἂν εἶναι λέει: «Ἐγὼ εἶμαι τὸ Ἔθνος». Καὶ ἦλθε κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ αἰῶνος μας ἕνα μικρὸς εἰς τὸ σῶμα, ἀλλὰ γίγας εἰς τὴν ψυχὴν ὁ Κωνσταντῖνος Χρηστομᾶνος καὶ ἀνεμόρφωσεν ἐκ βάθρων τὸ Ἑλληνικὸν Θέατρον, ἱδρύσας τὴν Νέαν Σκηνήν. Μέσα εἰς τὸ ἀδικημένον καὶ ἀδύνατον ἀπὸ τὴν φύσιν σῶμα του, ἐκρύβετο μία φλόγα διὰ τὴν τέχνην, τὴν ὁποίαν κατώρθωσε νὰ μεταλαμπαδεύσῃ εἰς ὅλους. Δι’ ἑνὸς γιγαντιαίου ἅλματος ὁ Χρηστομᾶνος, διέπλασε καὶ ἀνεμόρφωσε τὴν Ἑλληνικὴν Σκηνήν. Εἰς τὴν προσπάθειάν του αὐτὴν ἠναλώθη καὶ ἔχασε τὴν ζωήν του, ἐκέρδισεν ὅμως τὴν ἀθανασίαν. Ὅσοι γράφουν σήμερον καὶ ὅσοι θὰ γράψουν εἰς τὸ μέλλον διὰ τὴν ἐξέλιξιν τοῦ Νεοελληνικοῦ Θεάτρου, θ’ ἀναφέρουν πάντοτε «ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ Χρηστομάνου». Σὰν συνέχεια τῆς προσπαθείας ἐκείνης ἔρχεται ἀργότερον τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον, τὸ ὁποῖον ἐπὶ σειρὰν τώρα ἐτῶν προσφέρει τόσας σπουδαίας καὶ πολυτίμους ὑπηρεσίας εἰς τὴν τέχνην. Συμβούλια κατὰ κανόνα ἄριστα, μὲ ἐξαίρεσιν τὴν περίοδον τῆς Κατοχῆς, μὲ σκηνοθέτας ἀρίστους, καὶ ἄριστον μεταξὺ τῶν ἀρίστων τὸν Φῶτον Πολίτην καὶ μὲ ἀντάξιον μαθητὴν καὶ διάδοχόν του τὸν Δημήτριον Ροντήρην, προήγαγον τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον. Ἤδη διὰ τοῦ ὑπὸ ψήφισιν σχεδίου νόμου ἀποσκοπεῖται ἡ εἰσέτι βελτίωσις καὶ προαγωγὴ τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου τὴν ὁποίαν ὅλοι τόσον ἐπιθυμοῦμεν, ὅλοι ὀνειρευόμεθα καὶ ὅλοι εὐχόμεθα. Ρητῶς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ δηλοῦται, ὅτι διὰ τῆς ἀναδιοργανώσεως τῆς διοικήσεως τοῦ ἱδρύματος θὰ ἐπιδιωχθῇ ἡ ἀνάπτυξις τῆς καλλιτεχνικῆς δραστηριότητος αὐτοῦ. Συνεπῶς ἡ ἀναδιοργάνωσις αὐτὴ πρέπει νὰ μᾶς εὕρῃ συμφώνους ὅλους. Θὰ εἶχα ὅμως νὰ ἐκφράσω ὡρισμένας ἐπιφυλάξεις καὶ ἀμφιβολίας διὰ τὴν ὀρθότητα ὡρισμένων διατάξεων τοῦ σχεδίου νόμου καὶ δὴ ὡς πρὸς τὸν χρόνον τῆς θητείας. Φρονῶ, ὅτι δὲν θὰ ἔπρεπε τὰ δύο ἔτη νὰ αὐξηθοῦν εἰς τρία διότι ἂν μὲν τὸ νέον Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον ὁ νέος ὑπουργός, θὰ ἐπιδιώξῃ νὰ ἀποτελῆται ἀπὸ πρόσωπα ἄριστα, ἀνωτέρας μορφώσεως καὶ ἔχοντα βίωμα τὴν θεατρικὴν τέχνην, ἐπιτύχῃ εἰς τὴν ἀποστολήν του ὁ ὑπουργὸς τῆς Παιδείας τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ ἤ, ὃ μὴ γένοιτο, ἄλλης Κυβερνήσεως, θὰ ἠδύνατο νὰ ἀνανεώσῃ τὴν θητείαν του, κατὰ τὸν Ἀπρίλιον τοῦ 1957. Ἐὰν πάλιν δὲν σημειώσουν τὴν προσδοκωμένην ἐπιτυχίαν, διερωτᾶται τις διατὶ νὰ εἴμεθα ἐκ τοῦ νόμου ὑποχρεωμένοι νὰ ἀνεχώμεθα ἐπὶ ἓν ἔτος εἰσέτι τὴν παραμονὴν ἐκείνων ποὺ ἀπέτυχον; Ἡ διετία εἶναι συνεπῶς, ἀρκετή. Ἐπίσης θὰ ἐπισημάνω καὶ ἐγὼ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐτόνισαν καὶ ἄλλοι συνάδελφοι, ὡς πρὸς τὴν χορήγησιν ψήφου εἰς τὸν Γενικὸν Δ)ντὴν καὶ τὸν Οἰκονομικὸν Σύμβουλον. Ἐφ’ ὅσον οὗτοι θὰ εἶναι ὑπάλληλοι, ἀνώτεροι βέβαια ὑπάλληλοι μισθοδοτούμενοι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωσι ψῆφον. Ὁ ἐλεγχόμενος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι καὶ ὁ ἐλέγχων. Ἐκεῖνο, ὅμως, τὸ ὁποῖον αἰσθάνομαι τὴν ὑποχρέωσιν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ κυρίως διὰ τὸν λόγον αὐτὸν ἀνῆλθον ἐπὶ τοῦ βήματος, εἶναι νὰ τονίσω καὶ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ νέου Διοικητικοῦ Συμβουλίου, εἶμαι δὲ βέβαιος, ὅτι θὰ λάβῃ αὐτὸ ὑπ’ ὄψιν του, διότι ἀποτελεῖ γενικὸν αἴτημα καὶ γενικὴν ἀξίωσιν, ὅπως εἰς τὸ δραματολόγιον τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου περιλαμβάνωνται περισσότερα Ἑλληνικὰ ἔργα. Καὶ δὴ πρέπει νὰ πυκνωθοῦν αἱ παραστάσεις τῶν ἀθανάτων ἀρχαίων δραμάτων ποὺ ἔχουν τὸ ἀθάνατον ὡραῖον, τὸ αἰώνιον ὑψηλόν, τὸ αἰώνιον εὐγενὲς καὶ ἄφθαρτον καὶ τὰ ὁποῖα περικλείουν τοιοῦτον πλοῦτον τέχνης. Εἶναι ἀληθές, ὅτι κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ηὐτυχήσαμεν νὰ παρακολουθήσωμεν τὴν τριλογίαν τοῦ Αἰσχύλου, τὸν Ἀγαμέμνονα, Χοηφόρον καὶ Εὐμενίδες καθὼς καὶ νὰ χειροκροτήσωμεν εἰς τὴν Ἐπίδαυρον, τὸν θρίαμβον τῆς παραστάσεως τοῦ Ἱππολύτου. Ἡ παράστασις ἐκείνη δι’ ὅσους τὴν παρηκολούθησαν ἦτο πραγματικὴ μυσταγωγία καὶ προεκάλεσε τὸ ἱερὸν δέος. Ἡ ἐπιτυχία της ὀφείλεται εἰς τοὺς ἐξαιρετικοὺς καλλιτέχνας κυρίως ὅμως εἰς τὸν Δ. Ροντήρην, ὁ ὁποῖος δικαίως καὶ ἐπαξίως ἐδέχθη τὴν παραμονὴν τοῦ Νέου Ἔτους ἀπὸ τὰς χεῖρας τοῦ Βασιλέως Παύλου τὸν Ταξιάρχην, ὅπως δικαίως καὶ εὐλόγως ἡ Α. Μ. ὁ Βασιλεύς, ἀσκῶν τὴν ἐκ τοῦ Συντάγματος προνομίαν ἀπονομῆς παρασήμων, τὴν ἰδίαν ἐκείνην ἑσπέραν ἀπένειμεν εἰς δύο ἐκλεκτοὺς καλλιτέχνας τῆς Ἑλληνικῆς Σκηνῆς τὰ αὐτὰ παράσημα. Ἀλλὰ πλὴν τῶν προαναφερθέντων ἔργων τοῦ ἀρχαίου δράματος, εἰς τὴν δεκάδα καὶ πλέον τῶν ἀναβιβασθέντων δραμάτων, οὐδὲν νεώτερον Ἑλληνικὸν ἔργον ἀνεβιβάσθη. Τὸ γεγονὸς τοῦτο δὲν εἶναι ἀσφαλῶς εἰς τὸ ἐνεργητικὸν τῆς Διοικήσεως τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι οὐδὲν νεώτερον Ἑλληνικὸν ἔργον ἀνεβιβάσθη ἐπὶ τῆς σκηνῆς τοῦ θεάτρου. Μόνον ἐπανελήφθη γνωστὸν ἔργον τοῦ διαπρεποῦς Ἀκαδημαϊκοῦ Σπύρου Μελᾶ καὶ τοῦτο ἐπὶ τῷ ἑορτασμῷ τῆς πνευματικῆς πεντηκονταετηρίδος του, τὴν ὁποίαν ὅλοι δικαίως ἐπανηγυρίσαμεν, διότι οὗτος ἀποτελεῖ δόξαν τῶν Ἑλληνικῶν γραμμάτων, ὡς ἐπίσης ἐπανελήφθη ἓν ἔργον τοῦ θεατρικοῦ συγγραφέως Μπόγρη. Ἄλλο νεοελληνικὸν ἔργον οὐδὲν ἀνεβιβάσθη, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δεικνύει, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἐπαρκὴς ἀντίληψις τοῦ σκοποῦ τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου, εἰς τοὺς διευθύνοντας αὐτό. Διότι σκοπὸς τοῦ Ἐθνικοῦ μας Θεάτρου, δὲν εἶναι μόνον ἡ παροχὴ αἰσθητικῆς χαρᾶς εἰς τὸ κοινόν, ἀλλὰ καὶ ἡ προαγωγὴ καὶ προβολὴ τῶν νεοελλήνων συγγραφέων καὶ ἡ δημιουργία νεοελληνικοῦ θεάτρου. Ἔχομεν δὲ πολὺ καλοὺς συγγραφεῖς καὶ ἔργα ἐφάμιλλα ἂν ὄχι καὶ καλλίτερα ἀπὸ πολλὰ ξένα, ἀνώτερα πάντως ἀπὸ «τὰ Ἐρωτικὰ Γυμνάσια» καὶ τὴν «Κολόμπ». Δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Θέατρον νὰ ἀγνοῇ τοὺς Ἕλληνας θεατρικοὺς συγγραφεῖς. Ὑπάρχουν ἀρκετὰ ἐγκεκριμένα ἔργα, τὰ ὁποῖα πληροῦν τοὺς ὅρους τῆς τέχνης. Ἂς ἐπιλεχθοῦν τὰ καλλίτερα ἀπὸ αὐτὰ καὶ ἂς δοθοῦν ἐπὶ σκηνῆς. Καὶ πόσα ἄλλα ἔργα ἀξιολόγων νέων συγγραφέων, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ περιληφθοῦν εἰς τὸ ρεπερτόριον τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου. Ἡ ὕπαρξις τοιούτων ἔργων διεπιστώθη κατὰ τὸν πλέον ἀναμφισβήτητον τρόπον ἀπὸ τὰς ἐκπομπὰς τῆς ὥρας τῆς Ἑλληνικῆς Σκηνῆς τοῦ Ἐθνικοῦ Ἱδρύματος Ραδιοφωνίας. Δύο ὑπεύθυνοι καὶ διακεκριμένοι θεατρικοὶ παράγοντες, ὁ Διονύσιος Ρώμας καὶ Ἀλέξης Σολωμός, ἐπιμελήθησαν καὶ μετεδόθησαν ἀπὸ τὸν Ραδιοφωνικὸν Σταθμόν, ἔργα ἄρτια τὰ ὁποῖα ἐσημείωσαν ἐξαιρετικὴν ἐπιτυχίαν, ὅπως ἡ Ἰοκάστη, τοῦ Ἀλεξάνδρου Μάτσα, τὴν ὁποίαν τόσον ἐπῄνεσεν ὁ κ. Χουρμούζιος, ὁ Κρόμβελ τοῦ Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐκλεκτοῦ πνευματικοῦ ἀνθρώπου, ὁ Λάμπρος καὶ ἡ Μαρία τοῦ Μανώλη Σκουλούδη καὶ ἡ Μάννα τοῦ Νίκου Τουτουντζάνη, καθὼς καὶ ὁ Ἀττίλας τοῦ Θάνου Κωστοπούλου. Τὰ ἔργα αὐτὰ ἐχάρισαν στιγμὰς ἀληθοῦς τέχνης εἰς τοὺς ἀκροατάς. Ἐπίσης δὲν πρέπει νὰ λησμονῇ ἡ Δ)νσις τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου καὶ τοὺς θησαυροὺς τοῦ Κρητικοῦ Θεάτρου, ὅπως τόσον ὀρθῶς, ἐτόνισεν ὁ εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας κ. Κωνσταντόπουλος. Ὁ «Ἐρωτόκριτος» τοῦ Κορνάρου, ἡ «Ἐρωφίλη» τοῦ Χορτάτζη, παραμένουν ἔργα ἀθάνατα διὰ τὴν Ἑλληνικὴν Σκηνήν. Ἔχομεν ἐπίσης, τὰ «μυστήρια» ὅπως τὴν «Θυσίαν τοῦ Ἀβραάμ», ἡ ὁποία δύναται ἄριστα νὰ δοθῇ ἀπὸ τὸ θέατρον. Θέλω νὰ ἐλπίζω, ὅτι ἡ Διοίκησις ἡ ὁποία θὰ ἀναλάβῃ ἐντὸς ὀλίγου τὴν Διεύθυνσιν τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου, θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της τὰ ὅσα προανέφερα ὅπως ἐπίσης δέον νὰ προσέξῃ μὴ ἀνακοπῇ ἡ ἐξόρμησις ἡ ὁποία ἔχει προετοιμασθῆ διὰ τὴν Γερμανίαν καὶ τὴν Ἐπίδαυρον. Ἀκόμη θὰ πρέπει ἡ νέα Διοίκησις, παραβλέπουσα οἱασδήποτε προσωπικὰς ἀντιθέσεις, ἐὰν τυχὸν πράγματι ὑπάρχουν τοιαῦται, νὰ χρησιμοποιήσῃ τὸν Δημήτριον Ροντήρην ὅστις ἀναμφισβητήτως ἐπέτυχεν ἐξαιρετικῶς ὡς σκηνοθέτης, ὡς ἐπίσης νὰ χρησιμοποιήσῃ πολλοὺς καλλιτέχνας, ἐκείνους, οἵτινες πάλιν ἐκ λόγων προσωπικῶν ἀντιθέσεων, παρεμερίσθησαν μέχρι σήμερον ὑπὸ τῆς νῦν Διευθύνσεως. Μὲ τὰς ἐπιφυλάξεις, τὰς παρατηρήσεις, συστάσεις καὶ ὑποδείξεις αὐτὰς δηλῶ, ὅτι θὰ ψηφίσω τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον νόμου, τὸ ὁποῖον εὔχομαι ὅπως, περιβαλλόμενον ἐντὸς ὀλίγου τὸ ἔνδυμα τοῦ νόμου, ἀποτελέσῃ σταθμὸν καὶ ἀφετηρίαν πρὸς νέαν ἐξόρμησιν τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου καὶ πραγματοποίησιν τοῦ ὑψηλοῦ του σκοποῦ. Διότι, κύριοι συνάδελφοι, τὸ θέατρον δὲν εἶναι ἁπλῶς μία τέχνη, ἀλλὰ ἀποτελεῖ τὴν συνισταμένην ὅλων τῶν τεχνῶν καὶ πέριξ τῆς Θυμέλης ζοῦν καὶ λατρεύονται ὅλαι σχεδὸν αἱ Ἑλικωνιάδες, ἀπὸ τὴν Θάλειαν ἕως τὴν Μελπομένην καὶ τὴν Τερψιχόρην ἕως τὴν Ἐρατώ. Ἄς εὐχηθῶμεν ὅλοι μας ἐπιτυχίαν καὶ πρόοδον εἰς τὸ Ἐθνικόν μας Θέατρον.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Μόδης ἔχει τὸν λόγον.

§107Γ. ΜΟΔΗΣ. Συμβαίνει, κύριοι, νὰ μὴ γνωρίζω οὔτε τὸν κ. Ροντήρην, οὔτε τοὺς ἐπιδόξους διαδόχους του. Τώρα, οἱ ἐπίδοξοι αὐτοῦ διάδοχοι κατηγοροῦνται ὑπὸ μερικῶν ἐξ ὑμῶν καὶ ἰδικῶν σας ἐφημερίδων, ὡς ἀριστερίζοντες, ὡς κομμουνίζοντες, τὸ πρᾶγμα μόνον σᾶς ἐνδιαφέρει. Τὸ φαινόμενον δὲν εἶναι σπάνιον. Τὴν σήμερον ἡμέραν πολὺ εὔκολα χαρακτηρίζονται κομμουνισταὶ καὶ ἀριστεροὶ πολλοί, καθὼς ἐπίσης ἐμφανίζονται καὶ πολλοὶ ἀδιάλλακτοι τιμηταὶ τῶν ἄλλων, λησμονοῦντες τὸ παρελθόν των. Ἐπίσης εἶναι ἰδικός σας λογαριασμὸς ἐὰν τὸ διοικητικὸν συμβούλιον, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ἀποκεφαλισθῇ διωρίσθη μόλις πρὸ ὀλίγων μηνῶν καὶ ἐπαρασημοφορήθησαν μερικὰ μέλη αὐτοῦ ἢ τοὐλάχιστον ὁ διευθυντὴς τοῦ Θεάτρου. Ἤθελον νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι τὸ Θέατρον ἀνεστήθη τὸ 1930, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἐπὶ ὑπουργίας τοῦ κ. Παπανδρέου. Καὶ δὲν πρέπει νὰ λησμονηθῇ, ὅτι ἐσημείωσε τότε ἐπιτυχίαν πράγματι θριαμβευτικήν. Ὁ κύριος μοχλὸς, ὑπῆρξεν ὁ μακαρίτης Φῶτος Πολίτης, ὁ ὁποῖος ἦτο καὶ παρέμεινεν ἁπλοῦς σκηνοθέτης. Γενικὸς δὲ Διευθυντὴς ἦτο τότε ὁ μακαρίτης Γρυπάρης. Ἦσαν χωρισταὶ αἱ δύο ἁρμοδιότητες, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον πᾶν ἄλλο παρὰ ἔβλαψε τὴν εὐδοκίμησιν τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου καὶ τὴν ἐπιτυχίαν αὐτοῦ. Νομίζω, ἑπομένως, ὅτι εἶναι ἀπαραίτητον νὰ εἶναι κεχωρισμέναι αἱ δύο ἰδιότητες. Δὲν ὑπάρχει κανεὶς λόγος νὰ συγκεντροῦνται εἰς τὸ αὐτὸ πρόσωπον τὰ πάντα καὶ ἐξ αὐτοῦ ὅλοι οἱ νόμοι καὶ οἱ προφῆται νὰ κρέμωνται. Ὅταν ὑπάρχῃ ἡ ἀξία, ἐπιβάλλεται αὐτομάτως, χωρὶς νὰ ἔχῃ ἀνάγκην τῶν δεκανικίων τῶν ὀφικίων. Ὁ Φῶτος Πολίτης ἦτο ἁπλοῦς σκηνοθέτης. Τώρα πληροφοροῦμαι, ὅτι ὁ κ. Ροντήρης, ἂν καὶ εἶναι καὶ Διοικητικὸς Διευθυντὴς καὶ σκηνοθέτης ἔχει ἀναθέσει τὴν Διοίκησιν εἰς κάποιον ἄλλον βοηθόν του καὶ δὲν ἀσχολεῖται καθόλου μὲ αὐτήν. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐπέλθῃ ὁ χωρισμὸς καὶ νομίζω, ἐπίσης, ὅτι ὁ κ. Ροντήρης ἔχει ἐπιτύχει τοὐλάχιστον εἰς τὸ Ἀρχαῖον Θέατρον, εἰς τὰς ἀρχαίας τραγῳδίας. Ἐὰν ὑπάρχουν πολλοὶ οἱ πιστεύοντες ἢ νομίζοντες, ὅτι τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον τὸν τελευταῖον καιρὸν ὑπέστη κατάπτωσιν εἶναι ὅμως πολλοὶ περισσότεροι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι εἰλικρινῶς ἀναγνωρίζουν, ὅτι ὁ κ. Ροντήρης εἶναι ἐνδεδειγμένος διὰ τὴν ἀναβίβασιν τῶν ἀρχαίων τραγῳδιῶν πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ἔχει ἰδιαιτέραν διὰ τὴν χώραν μας σημασίαν. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, ὅταν ὁμιλοῦμεν διὰ τὸ Ἐθν. Θέατρον, δὲν πρέπει νὰ λησμονοῦμεν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν εἶναι μόνον ἡ πρωτεύουσα. Λυρικὴν Σκηνὴν δὲν ἔχομεν. Καὶ ἐνθυμούμεθα, ὅτι ἡ γείτων μας χώρα ἡ Γιουγκοσλαυΐα ἔχει 9–10–11 λυρικὰς σκηνὰς κρατικάς. Κρατικὸν Θέατρον ἡμεῖς δὲν ἔχομεν, περιοριζόμεθα μόνον εἰς τὴν πρωτεύουσαν. Τὰ παλαιότερα χρόνια, τοὐλάχιστον τὰ ἐλεύθερα θέατρα τὸν χειμῶνα ἐξεστράτευον καὶ ἐγύριζαν ὅλας τὰς ἐπαρχίας. Τώρα παραμένουν ἐδῶ καὶ τὸν χειμῶνα. Καὶ ἔχομεν σήμερον 7 ἢ 8 θέατρα πρόζας ἐκ τῶν ὁποίων τὸ ἓν εἶναι ἀνώτερον τοῦ ἄλλου.

§108Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Διότι δὲν ἔχει ἰκμάδα ἡ ἐπαρχία, κ. συνάδελφε.

§109Γ. ΜΟΔΗΣ. Καὶ ἐρχόμεθα εἰς ἕνα θέμα, τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει ἰδιαιτέρως τοὺς Μακεδόνας. Ὑπάρχει, καθὼς γνωρίζετε, ἕνα κτίριον Κρατικοῦ Θεάτρου εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, τὸ ὁποῖον μένει κενόν. Χρησιμοποιεῖται ἀραιότερον μερικὰς ἡμέρας τὸν χρόνον. Ἀπὸ τὸ 1952 ἐλέγομεν, ὅτι ὅταν θὰ ἐπανήρχιζον αἱ ἱπποδρομίαι καὶ ἤρχιζεν ἡ εἴσπραξις ἑνὸς φόρου ἐξ αὐτῶν ὑπὲρ τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας νὰ διετίθετο οὗτος ἀπ’ εὐθείας διὰ τὸ Κρατικὸν Θέατρον Θεσσαλονίκης, ὥστε πλέον ἀναγκαστικῶς καὶ ἀπαραιτήτως νὰ δημιουργηθῇ παράρτημα, ὑποκατάστημα, ὅπως θέλετε, ἀλλὰ νὰ δημιουργηθῇ ἕνα θεατρικὸν ἵδρυμα Ἐθνικόν, καὶ εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, τὸ ὁποῖον νὰ χρησιμεύῃ ὄχι μόνον διὰ τὴν Θεσσαλονίκην ἀλλὰ νὰ ἐπεκτείνεται καὶ εἰς τὰς ἄλλας πόλεις τῆς Μακεδονίας. Σήμερον, τὸ Κρατικὸν Θέατρον Ἀθηνῶν εἰσπράττει 300 ἢ περισσότερα ἑκατομμύρια ἀπὸ τὰς ἱπποδρομίας, ἄλλα 500 ἢ 600 ἑκατομμύρια ἀπὸ τὸν εἰδικὸν φόρον. Δέν πληρώνει τὸν φόρον ἐπὶ τῶν εἰσιτηρίων, δὲν πληρώνει ἐνοίκιον. Καὶ ὅλαι αὐταὶ αἱ θυσίαι γίνονται διὰ νὰ ὑπάρχῃ Ἐθνικὸν Θέατρον εἰς τὴν πρωτεύουσαν παράλληλα μὲ ἄλλα 7–8 ἐκλεκτὰ ἐλεύθερα θέατρα τὰ ὁποῖα λειτουργοῦν καὶ τὸν χειμῶνα καὶ τὸ καλοκαῖρι εἰς τὴν πρωτεύουσαν καὶ δὲν περισσεύει τίποτε διὰ τὴν ἐπαρχίαν. Εἶναι κατάστασις ἀσφαλῶς ἀπαράδεκτος. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι οἱ κάτοικοι τῆς πρωτευούσης προνομιοῦχοι καὶ ὅλοι οἱ ἄλλοι πληβεῖοι ἀνάξιοι οἱασδήποτε προσοχῆς. Ἔχω νὰ κάμω τὴν πρότασιν, ὅπως ἕνα κονδύλιον 300 ἑκατ. διατίθεται ἀπ’ εὐθείας καὶ ἀποκλειστικῶς διὰ τὸ Κρατικὸν Θέατρον Θεσσαλονίκης, ὑπὸ οἱανδήποτε μορφὴν τοῦτο συσταθῆ, ὥστε νὰ μὴ ὑπόκειται εἰς τὰς ἀξιώσεις, εἰς τὸν ἔλεγχον ἢ εἰς τὰ ἐμπόδια καὶ τὶς τρικλοποδιὲς τὰς ὁποίας τυχὸν θὰ παρενέβαλον οἱ διοικοῦντες ἐδῶ τὸ Κρατικὸν Θέατρον. Νὰ γίνῃ τμῆμα χωριστόν, ἀνεξάρτητον ἀλλά, τὸ ὁποῖον νὰ ἔχῃ τὴν ἐπικουρίαν αὐτὴν τῶν 300 ἑκατ. δραχμῶν, καὶ τὸ ὁποῖον ἀσφαλῶς, ὑπὸ τοὺς ὅρους αὐτοὺς θὰ ἠμποροῦσε νὰ εὐδοκιμήσῃ καὶ νὰ ἐκτελέσῃ τὴν ἀποστολήν του. Μὴ ξεχνοῦμε, κύριοι, ὅτι τὰ γειτονικά μας Κράτη, εἶχον καὶ προπολεμικῶς καὶ ἔχουν καὶ τώρα Κρατικὰ θέατρα σχεδὸν κατὰ Νομοὺς, ἐμφανιζόμενα καὶ εἰς κωμοπόλεις. Δὲν εἶναι δυνατόν, λοιπόν, νὰ ἐμφανίζωμεν τὴν εἰκόνα αὐτὴν μιᾶς ὁλοκλήρου Βορείου περιοχῆς ἠρημωμένης σχεδὸν ἀπὸ Κρατικὴν θεατρικὴν ἐπιχείρησιν. Ἡ Λυρικὴ σκηνὴ ὑπάρχει ἐδῶ, ἀλλὰ τοὐλάχιστον θέατρον Κρατικὸν πρόζας ἠμποροῦσε νὰ ὑπάρχῃ μονίμως εἰς τὴν Βόρειον Ἑλλάδα. Καί, πρὸς τὴν κατεύθυνσιν αὐτὴν κάμνομεν τὴν παράκλησιν πρὸς τὸν ἁρμόδιον ὑπουργὸν νὰ περιληφθῇ ἀπὸ τοῦδε σχετικὴ διάταξις εἰς τὸ νομοσχέδιον ὥστε νὰ μὴ χάσωμεν τόσες βραδυὲς συζητοῦντες περὶ θεάτρων καὶ ἀνακαλύπτοντες, ὅτι μερικοὶ τῶν συναδέλφων μας, ὅπως ὁ κ. Καψάλης, εἶναι πάρα πολὺ ἐντριβεῖς εἰς τὰ τοῦ θεάτρου καὶ τὰ παρασκήνια τοῦ θεάτρου, ἀλλὰ τοὐλάχιστον νὰ ἔχωμεν τὴν διάταξιν αὐτὴν ἡ ὁποία νὰ ἐξασφαλίσῃ θέατρον καὶ διὰ τὴν Βόρειον Ἑλλάδα. (Χειροκροτήματα).

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Στεφάνου ἔχει τὸν λόγον.

§111Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν εἶχα σκοπόν, οὔτε τὴν ἐπιθυμίαν νὰ λάβω μέρος εἰς τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ Ἐθνικοῦ Θεάτρου. Καὶ τοῦτο, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον εἰς τὸν μέχρι τοῦδε κύκλον τῶν πραγματικῶν μου ἐνδιαφερόντων δὲν περιελαμβάνοντο οὔτε τὸ θέατρον, οὔτε ἡ ἐν γένει καλλιτεχνία. Καὶ ἡ ὁμολογία μου αὐτὴ ἠμπορεῖ μὲν νὰ μὴ εἶναι εἰς τὸ ἐνεργητικόν μου, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει οὕτως ἔχει τὸ πρᾶγμα. Ἐζήτησα ὅμως τὸν λόγον, διότι ἠκούσθησαν μερικὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ τοποθετηθοῦν εἰς τὴν πραγματικήν των θέσιν καὶ διότι ὡρισμένα σημεῖα ἐκ τῶν ἀγορεύσεων ἀξιοτίμων συναδέλφων χρειάζονται διευκρίνισιν πρὸς πληρεστέραν διαφώτισιν τοῦ Σώματος. Τόσον ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας εἰς τὴν εἰσηγητικὴν του ἔκθεσιν, ὅσον καὶ ὁ κ. εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας εἰς τὴν πρὸ ἡμερῶν εἰσήγησίν του μᾶς ἐξήγησαν τὰ κύρια σημεῖα τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ αὐτὸ καὶ ὁ κ. εἰσηγητὴς τῆς μειοψηφίας κατὰ τὴν ἰδικήν του κρίσιν καὶ ἀντίληψιν. Τὸ νομοσχέδιον συνεζητήθη ἀκόμη ἐπαρκῶς καὶ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, τῆς ὁποίας ἔχω τὴν τιμὴν νὰ προεδρεύω, καὶ διὰ τοῦτο ἔκρινα σκόπιμον νὰ ἀναμιχθῶ εἰς τὴν συζήτησιν. Καὶ κατὰ πρῶτον περὶ αὐτοῦ τούτου τοῦ νομοσχεδίου ὡς εἶναι διατυπωμένον, διότι κατεκρίθησαν αἱ διατάξεις αὐτοῦ ἐκ μέρους τῶν προαγορευσάντων συναδέλφων. Εἰς τὸ μόνον ἄρθρον του ἀναφέρονται: α) Ἡ μείωσις τοῦ ἀριθμοῦ τῶν μελῶν τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου ἀπὸ 9 εἰς 7. Τὸ σημεῖον αὐτὸ δὲν ἀπησχόλησε σοβαρῶς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, καὶ δὲν νομίζω, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ἀπασχολήσῃ καὶ τὴν Βουλήν, Πρέπει νὰ ἀναφέρω, ὅτι δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορά, κατὰ τὴν ὁποίαν αὐξομειοῦται ὁ ἀριθμὸς τῶν μελῶν τοῦ ἐν λόγῳ Διοικητικοῦ Συμβουλίου. Ὁ νόμος 4615)1931, ὥριζε τοῦτο 15μελές. Ἀλλὰ 5 ἐκ τῶν μελῶν αὐτοῦ ἀπετέλουν τότε τὴν Ἐκτελεστικὴν Ἐπιτροπήν, ἥτις οὐσιαστικῶς ἤσκει τὴν διοίκησιν τοῦ Ἱδρύματος. Τὸ 1937 τὸ Δ. Σ. ἔγινεν 6μελὲς καὶ τὸ 1946 9μελές, καὶ αὐτοῦ τοῦ Ν. Δ. ζητεῖται ἡ τροποποίησις καὶ συμπλήρωσις διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι τὸ σημεῖον αὐτὸ δὲν θὰ πρέπει νὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ διότι κατ’ ἀρχήν, γενικῶς ἀναγνωριζομένην, τὰ συλλογικὰ ὄργανα ὅσον ὀλιγομελέστερα εἶναι τόσον εὐχερέστερον λειτουργοῦν καὶ περισσότερον ἀποδίδουν. Ἡ σκοπιμότης τῆς ἀρχῆς αὐτῆς ἀνεγνωρίσθη καὶ παρὰ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως κατὰ τὴν πρὸ ἡμερῶν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ μειώσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐκπαιδευτικῶν συμβούλων. β) Περιλαμβάνεται ἡ αὔξησις τῆς θητείας τῶν μελῶν τοῦ Δ. Σ. κατὰ ἓν ἔτος, δηλαδή, ἀπὸ 2ετὴς γίνεται 3ετής. Δὲν νομίζω, ὅτι, καὶ τὸ σημεῖον αὐτὸ θὰ ἠδύνατο νὰ προκαλέσῃ συζήτησιν καὶ ἀντιρρήσεις. Διότι τὸ Δ. Σ. πρέπει νὰ ἔχῃ εἰς τὴν διάθεσίν του μίαν ἐπαρκῆ ὁπωσδήποτε θητείαν διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ προγράμματός του, ποὺ θὰ καθιερώσῃ. Καὶ πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ ὅτι χρονικὸν διάστημα 24 μηνῶν δὲν εἶναι καὶ τόσον ἐπαρκές, πρὸς τοῦτο. Κατὰ τὴν συζήτησιν εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν παρετηρήθη παρὰ συναδέλφου, ὅτι ἡ 2ετὴς θητεία ἔχει τὸ πλεονέκτημα τῆς δυνατότητος τῆς ἀντικαταστάσεως τοῦ Δ. Σ. εἰς περίπτωσιν ἀποτυχίας ἢ ἀνικανότητος αὐτοῦ. Ἔκαμα τότε τὴν ἀντιπαρατήρησιν, ὅτι ἡ 3ετὴς θητεία δὲν δύναται νὰ προκαλέσῃ κώλυμα δι’ ἐνδεχομένην ἀνάγκην ἀντικαταστάσεως τοῦ Δ. Σ., διότι οἱαδήποτε Κυβέρνησις θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ τὸ ἐπιτύχῃ ὁπωσδήποτε καὶ ἐν ἀνάγκῃ διὰ τῆς νομοθετικῆς ὁδοῦ. Ὁ φίλος, συνάδελφος Χίου, ἀνεκάλυψεν, ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ ὀφείλεται εἰς τὴν πονηρὰν σκέψιν τῆς Κυβερνήσεως νὰ τοποθετήσῃ καὶ νὰ ἐξασφαλίσῃ τοὺς κομματικοὺς φίλους της εἰς τὰς διαφόρους ἐπικαίρους θέσεις, διὰ νὰ παραμείνουν ἐπί τι διάστημα καὶ μετὰ τὴν ἀποχώρησίν της ἐκ τῆς ἀρχῆς. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ἡ Ἀντιπολίτευσις ἢ μᾶλλον τὸ κόμμα, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκει ὁ κ. συνάδελφος, ἐπιμένει νὰ ἀντιπολιτεύεται τὴν Κυβέρνησιν μὲ τοιαύτης σοβαρότητος ἐπιχειρήματα ματαίως θὰ ἀναμένῃ τὴν ἀποχώρησιν τῆς Κυβερνήσεως ἐκ τῆς ἀρχῆς ὄχι μόνον μετὰ τὴν λῆξιν τῆς 4ετίας αὐτῆς, ἀλλὰ καὶ μετὰ μίαν τοὐλάχιστον ἀκόμη τετραετίαν. γ) Ὁρίζεται ἡ ἔναρξις τῆς θητείας τοῦ Δ. Σ. τὴν 1ην Ἀπριλίου ἑκάστου τετάρτου ἔτους ἀντὶ τῆς 1ης Αὐγούστου. Εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν ἐκτίθεται ὁ λόγος τῆς διατάξεως αὐτῆς. Ὡς γνωστόν, ἡ θεατρικὴ περίοδος καὶ διὰ τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον τερματίζεται εἰς τὸ τέλος Ἀπριλίου διὰ νὰ ἀρχίσῃ τὸν Σεπτέμβριον–Ὀκτώβριον. Ἡ ἀνανέωσις τῶν συμβολαίων τῶν ἠθοποιῶν ὅλων τῶν θεάτρων ἀρχίζει ἀπὸ τὰ μέσα Ἀπριλίου διὰ νὰ τελειώσῃ εἰς τὸ τέλος Μαΐου, καὶ κατὰ τὸ χρονικὸν αὐτὸ διάστημα συγκροτοῦνται οἱ θερινοὶ καὶ οἱ χειμερινοὶ ἀκόμη θίασοι. Συνεπῶς καὶ οἱ καλλιτέχναι τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου, θὰ πρέπει νὰ γνωρίζουν ἐγκαίρως ἐὰν θὰ παραμείνουν διὰ τὴν προσεχῆ χειμερινὴν περίοδον. Ἐπὶ τῇ βάσει δὲ τῆς συνθέσεως τοῦ θιάσου ρυθμίζεται κατ’ ἀνάγκην τὸ δραματολόγιον καὶ τὸ ἐν γένει πρόγραμμα τῆς λειτουργίας τοῦ Ἱδρύματος, τὸ ὁποῖον ἀπὸ τῶν θερινῶν μηνῶν ἀναγγέλλεται, καὶ καταρτίζεται καὶ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ἱδρύματος, ὅστις ἀρχίζει τὴν 1ην Ἰουλίου. Εἶναι λογικόν, ὅθεν, καὶ ἀναγκαῖον, ἡ προσεχὴς νέα διοίκησις τοῦ Θεάτρου, κατόπιν λήξεως τῆς θητείας τοῦ Δ.Σ. ἀπὸ τοῦ Ἀπριλίου, νὰ ἔχῃ εἰς τὴν διάθεσίν του τὸν ἀπαιτούμενον χρόνον διὰ τὴν πρόσληψιν τοῦ καλλιτεχνικοῦ προσωπικοῦ καὶ διὰ τὴν σύνταξιν τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ προγράμματος, ποὺ θὰ καθορίσῃ. Καὶ εἰς περίπτωσιν, μάλιστα, θερινῆς καλλιτεχνικῆς ἐργασίας τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου, δὲν θὰ ἐπέρχεται ἀναστάτωσις ἐκ τῆς μεταβολῆς τῆς διοικήσεως καὶ ἀνατροπὴ ἐνδεχομένως σχεδίων ἐν τῷ μέσῳ τῆς προπαρασκευαστικῆς διὰ τὴν χειμερινὴν περίοδον ἐργασίας. Καὶ δ) Ὁρίζεται, ἐπίσης, ὅτι ὁ Γεν. Διευθυντὴς καὶ ὁ οἰκονομικὸς σύμβουλος θὰ ἔχουν δικαίωμα ψήφου, καθ’ ἃς συνεδριάσεις τοῦ Δ. Σ. θὰ συζητοῦνται θέματα τῆς ἁρμοδιότητός των. Παρετηρήθη καὶ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ὅτι ἡ διάταξις αὕτη θὰ ἀχρηστοποιήσῃ ἴσως, τὴν ἀρχὴν τοῦ ἐλέγχοντος καὶ ἐλεγχομένου, καὶ τὴν ἰδίαν παρατήρησιν ἔκαμε, νομίζω, καὶ ὁ συνάδελφος κ. Μερκούρης. Ἐγώ, δὲν τὸ νομίζω. Διότι ὁ μὲν οἰκονομικὸς σύμβουλος δὲν ἔχει οἱανδήποτε διαχείρισιν, ἀλλ’ εἰσηγεῖται εἰς τὸ Δ. Σ. τὸ ἀκολουθητέον οἰκονομικὸν πρόγραμμα καὶ ἐποπτεύει ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Ἱδρύματος, συνεπῶς δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι ἐλεγχόμενος, προκειμένου δὲν περὶ τοῦ Γεν. Διευθυντοῦ, δὲν βλέπω εἰς τί θὰ ἔβλαπτε τὸ δικαίωμα τῆς ψήφου κατὰ τὰς συζητήσεις καὶ ἀποφάσεις ἐπὶ τῶν ἀντικειμένων τῆς ἁρμοδιότητός του. Μόνον εἰς τὴν περίπτωσιν τῆς ἰδικῆς του εὐθύνης καὶ λογοδοσίας, ἐν τῇ ἀσκήσει τῶν διοικητικῶν του καθηκόντων θὰ εἶχε θέσιν ἡ ἀρχὴ τοῦ ἐλέγχοντος καὶ ἐλεγχομένου. Ἀλλ’ εἶναι προφανὲς ὅτι εἰς τὴν τοιαύτην περίπτωσιν δὲν δύναται νὰ συμμετέχῃ οὗτος τῶν συνεδριάσεων τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου καὶ διὰ τὸν λόγον ἀκόμη, ὅτι ἡ περίπτωσις αὕτη δὲν συσχετίζεται μὲ τὰς ἁρμοδιότητας αὐτοῦ. Καὶ εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, θὰ ἤθελα ἐπιπροσθέτως, νὰ παρατηρήσω, ὅτι δὲν εἶναι μοναδικὸν τὸ παράδειγμα, Γεν. Διευθυντοῦ Ὀργανισμοῦ Δημοσίου Δικαίου συμμετέχοντος μετὰ ψήφου εἰς τὰς συνεδριάσεις τοῦ Δ. Σ. Καὶ σᾶς ἀναφέρω σχετικῶς τὸ Ἵδρυμα Κρατικῶν Ὑποτροφιῶν, εἰς τὸ Δ. Σ. τοῦ ὁποίου συμμετέχει ὁ Γεν. Διευθυντὴς μὲ ψῆφον καὶ ὁ ἱδρυτικὸς νόμος τοῦ ὁποίου ὀφείλεται εἰς τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων. Οὐδεμία δὲ ἀνωμαλία παρετηρήθη ἐκ τοῦ λόγου τούτου εἰς τὸ Δ. Σ. τοῦ ἐν λόγῳ ὀργανισμοῦ. Ταῦτα ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἔχει τοῦτο εἰς τὸ μοναδικόν του ἄρθρον. Καὶ ἐπὶ τῇ βάσει ὅλων αὐτῶν ποὺ ἀνέφερα, ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ τὸ ἔκρινεν ὡς καλῶς ἔχον, πλὴν δύο συναδέλφων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Τούτων δὲ οὕτως ἐχόντων, δυσκόλως κατὰ τὴν γνώμην μου, θὰ ἠδύνατό τις νὰ δικαιολογήσῃ τὴν καταψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου. Καὶ ὅτι οὕτως ἔχει τὸ πρᾶγμα ἀποδεικνύεται καὶ ἀπὸ τὸ γεγονός, ὅτι τὸ βαρὺ πυροβολικὸν κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, δηλαδὴ οἱ συνάδελφοι τοῦ κόμματος τῶν Προοδευτικῶν δὲν ἠσχολήθησαν μὲ τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου, πλὴν τῆς σχετικῆς μὲ τὴν λῆξιν τῆς θητείας τοῦ Δ.Σ. Ἀλλά, μολονότι τὸ νομοσχέδιον δὲν παρέχει ἔδαφος σοβαρᾶς κριτικῆς καὶ ἐπικρίσεων, ἀπὸ τοὺς προαγορεύσαντας συναδέλφους ὑπεστηρίχθη, ὅτι ἐὰν ψηφισθῇ θὰ ἔχῃ καταστρεπτικὰς συνεπείας διὰ τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον τὸ ὁποῖον κατ’ αὐτοὺς ἀπειλεῖται ἀπὸ τὴν εἰσβολὴν ἀνικάνων καὶ ἀδαῶν στοιχείων. Εἰς τὸν τύπον δὲ ἀνεφέρθησαν καὶ κίνδυνοι ἐκ τῆς εἰσβολῆς ἀριστερῶν καὶ κομμουνιστικῶν στοιχείων καὶ τὸ νομοσχέδιον κατέστη οὕτω τὸ κέντρον βιαιοτάτης ἐπιθέσεως. Ἀλλὰ ἂς ἐξετάσωμεν τὸ ζήτημα μὲ ἀντικειμενικότητα. Τί ζητεῖ τὸ πρὸ ἡμῶν νομοσχέδιον; Ζητεῖ βεβαίως καὶ τὴν ἀλλαγὴν τῆς διοικήσεως τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου. Εἶναι τοῦτο προφανὲς ἐφ’ ὅσον ἡ τρίτη παράγραφος ὁρίζει, ὅτι ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος θεωρεῖται λήξασα ἡ θητεία τοῦ σημερινοῦ Δ. Σ. Ζητεῖ δὲ τὴν ἀλλαγὴν τῆς διοικήσεως ὡς τὸ πρῶτον μέτρον διὰ μίαν ἀμέσως προσεχῆ ἀναδιοργάνωσιν τοῦ Ἱδρύματος. Καὶ εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν ἀναφέρεται, ὅτι μέχρις ὅτου ἀναδιοργανωθοῦν αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου καὶ προσαρμοσθοῦν πρὸς τὰς νέας αὐτοῦ ὑποχρεώσεις, εἶναι ἀπαραίτητον νὰ προηγηθῇ ἡ ἀναδιοργάνωσις τῆς διοικήσεως αὐτοῦ. Καὶ ἐτέθη ἐκ μέρους τῶν ἀντιτιθεμένων εἰς τὸ νομοσχέδιον συναδέλφων τὸ ἐρώτημα, διατί ἀντικαθίσταται τὸ Δ. Σ.; Εἶναι ἀπαραίτητος ἡ ἀντικατάστασις αὐτοῦ; Ὁ ὑπεύθυνος Ὑπουργὸς ἔτσι νομίζει. Κρίνει ὅτι τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον ἔχει ἀνάγκην πλήρους ἀναδιοργανώσεως διὰ νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὸν προορισμόν του καὶ νὰ φθάσῃ εἰς τὴν πλήρη καλλιτεχνικήν του ἀπόδοσιν. Κρίνει, ὅτι χρειάζεται μία ριζικὴ μεταβολὴ εἰς τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον καὶ ὅτι διὰ τὴν μεταβολὴν αὐτὴν ἀπαιτεῖται ὡς πρῶτον μέτρον ἡ ἀλλαγὴ τῆς διοικήσεώς του. Ὁ ἴδιος θὰ μᾶς ἐξηγήσῃ ἴσως περισσότερον διατὶ αὕτη εἶναι ἀναγκαία. Ὑπεστηρίχθη ἀκόμη, ὅτι ὁ μόνος σκοπὸς αὐτοῦ εἶναι νὰ φύγουν μερικοὶ ἀπὸ τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον καὶ νὰ ἔλθουν ἀντ’ αὐτῶν μερικοὶ ἄλλοι. Ἐλέχθη συγκεκριμένως, ὅτι ἐπιδιώκεται ἡ ἀντικατάστασις τοῦ σημερινοῦ διευθυντοῦ δι’ ἄλλου, τοῦ ὁποίου τὸ ὄνομα ἀνεφέρθη εἰς τὸν τύπον. Καὶ διὰ τοῦτο ἡ κατὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐπίθεσις περιωρίσθη εἰς τὸ σημεῖον τῆς ἐπιδιωκομένης, κατ’ αὐτούς, ἀπομακρύνσεως τοῦ σημερινοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ. Ἐγώ, κύριοι συνάδελφοι, δὲν γνωρίζω οὔτε τὸν σημερινὸν διευθυντήν, οὔτε τὸν φερόμενον ὡς διάδοχόν του. Δὲν ἔχω σχέσεις μὲ τοὺς θεατρικοὺς καὶ καλλιτεχνικοὺς κύκλους καὶ τοῦτο μοῦ ἐπιτρέπει, νομίζω, νὰ κρίνω κάπως ἀντικειμενικώτερον τὰ πράγματα. Παρηκολούθησα μετὰ προσοχῆς ὅλους τοὺς μέχρι τοῦδε ἀγορεύσαντας ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Οὐδεὶς ἠμφισβήτησε τὴν καλλιτεχνικὴν ἀξίαν τοῦ κ. Ροντήρη καὶ δὴ εἰς τὸ πεδίον τῆς σκηνοθεσίας. Ὑπῆρξε γενικὴ ἡ ἀναγνώρισις αὐτῆς καὶ τῶν ὑπηρεσιῶν του γενικώτερον πρὸς τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον. Δίκαιοι δὲ ὑπῆρξαν πράγματι οἱ ἀκουσθέντες ἔπαινοι. Καὶ δὲν νομίζω, ὅτι διανοεῖται κανεὶς νὰ τὸν ἀπομακρύνῃ τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου καὶ νὰ ἀποστερήσῃ οὕτω τὸ Ἵδρυμα τῶν ὑπηρεσιῶν του. Εἰλικρινῶς πιστεύω καὶ ἔχω λόγους νὰ τὸ πιστεύω, ὅτι οὔτε τοῦ κ. ὑπουργοῦ πρόθεσις ὑπῆρξεν ἡ ἀπομάκρυνσις τοῦ ἱκανοῦ αὐτοῦ καλλιτέχνου ἀπὸ τὸν τομέα τῆς σκηνοθεσίας. Καὶ γνωρίζω ἀκόμη, ὅτι ἐγένοντο πρὸς αὐτὸν τιμητικαὶ προτάσεις διὰ τὴν συνέχισιν τῆς τοιαύτης ἐργασίας του εἰς τὴν Κρατικὴν σκηνήν. Ἀλλ’ ἤκουσα ἐπίσης, ὅτι ὁ ἴδιος δὲν δέχεται νὰ τὴν συνεχίσῃ ἐφ’ ὅσον, θὰ περιωρίζετο εἰς τὸν τομέα μόνον τῆς σκηνοθεσίας. Καὶ ἐὰν πράγματι οὕτως ἔχῃ τὸ ζήτημα, ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν ἠμπορῶ νὰ δικαιολογήσω τὴν ἄρνησίν του, ἄρνησιν πρὸς συνεργασίαν μὲ ἄλλους ἐπίσης ἱκανοὺς νὰ συμβάλουν εἰς τὴν προκοπὴν τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου, δυναμένους νὰ βοηθήσουν εἰς τὴν ἐπιτυχίαν τῶν ἐπιδιωκομένων παρ’ αὐτοῦ μορφωτικῶν σκοπῶν. Διότι νομίζω, ὅτι οὐδεὶς δικαιοῦται, ὅσην δήποτε καλλιτεχνικὴν ἀξίαν καὶ ἂν ἔχῃ, νὰ διεκδικῇ ὑπὲρ ἑαυτοῦ τὸ μονοπώλιον τῆς Ἐθνικῆς μας σκηνῆς. Καὶ οὐδεὶς ἐξ ἄλλου ἠμπορεῖ ν’ ἀρνηθῇ εἰς τὸν ἐποπτεύοντα τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον ὑπουργὸν τὸ δικαίωμα νὰ καθορίσῃ εἰς αὐτὸν ἁρμοδιότητας καὶ νὰ τὰς περιορίσῃ ἐκεῖ ποὺ εἶναι πράγματι ἕκαστος εἰδικὸς καὶ ἱκανός. Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι βέβαιον, ὅτι σήμερον τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον τελεῖ ὑπὸ τὴν γενικὴν διεύθυνσιν ἑνὸς μόνον, τοῦ κ. Ροντήρη, καλλιτεχνικὴν καὶ διοικητικήν. Καὶ ὑπάρχουν οἱ ἐπικρίνοντες, ὅτι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον διοικεῖται δικτατορικῶς τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἀπὸ πολλῶν μηνῶν ἔχει καταργηθῆ καὶ ἡ Καλλιτεχνικὴ Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία κατὰ τὴν παλαιὰν καὶ τὴν ἰσχύουσαν νομοθεσίαν ἐξετάζει τὰ ὑποβαλλόμενα ἔργα, ρυθμίζει τὸ δραματολόγιον κ. λ. π. Ἀλλ’ ὅπως παρ’ ὅλων ἀναγνωρίζεται ἡ ἀσυναγώνιστος ἱκανότης εἰς τὰ τῆς σκηνοθεσίας τοῦ κ. Ροντήρη, ἐξ ἄλλου ἀμφισβητεῖται παρ’ ἄλλων ἡ ἱκανότης καὶ ἡ ἐπάρκειά του δι’ ὅλας τὰς ἁρμοδιότητας καλλιτεχνικὰς καὶ διοικητικὰς τοῦ Θεάτρου. Καὶ τίθεται πρὸ ἡμῶν τοὐλάχιστον, ποὺ δὲν ἔχομεν πολλὰς σχέσεις μὲ τὸ θέατρον, τὸ ἐρώτημα πρέπει, συμφέρει νὰ συμπίπτουν εἰς τὸ αὐτὸ πρόσωπον τὰ καθήκοντα τοῦ διευθυντοῦ καὶ τὰ ἐν γένει διοικητικὰ τοιαῦτα πρὸς τὰ τοῦ σκηνοθέτου; Ἢ μήπως πρέπει ἄλλος νὰ εἶναι ὁ σκηνοθέτης καὶ ἄλλος ὁ διευθυντής; Μήπως ὁ σκηνοθέτης πρέπει νὰ περιορίζεται εἰς τὰ σπουδαιότατα καλλιτεχνικὰ καθήκοντά του χωρὶς νὰ ἐπηρεάζῃ καὶ τὴν ὅλην πνευματικὴν καὶ καλλιτεχνικὴν πορείαν τοῦ Ἱδρύματος, δεδομένου ὅτι ἡ σκηνοθεσία εἶναι τέχνη προοριζομένη νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰς γενικωτέρας κατευθύνσεις καὶ καλλιτεχνικὰς διεκδικήσεις τοῦ θεάτρου; Καὶ ἐὰν οὕτως ἔχῃ τὸ πρᾶγμα, διατὶ ἆραγε πρέπει νὰ θεωρήσῃ ἑαυτὸν θιγόμενον ὁ νῦν διευθυντὴς ἐὰν περιωρίζετο εἰς τὸν τομέα, πολύτιμον καὶ σπουδαιότατον, τῆς σκηνοθεσίας, εἰς τὸν ὁποῖον ἀναγνωρίζεται ἡ ὑπεροχή του καὶ ὡς ἀναμφισβήτητος ἡ ἀξία του; Καὶ ἐπειδὴ ἀνεφέρθη παρὰ πολλῶν τὸ ὄνομα τοῦ Φώτου Πολίτη, διατὶ αὐτὸς μὲ τὰς πολλαπλᾶς του ἱκανότητας, πνευματικάς, καλλιτεχνικὰς καὶ σκηνοθετικάς, παρέμενεν ὡς σκηνοθέτης μὴ θιγόμενος ὑπὸ τὴν διεύθυνσιν τοῦ Γρυπάρη ἢ τοῦ Γεωργίου Βλάχου; Διότι εἶναι γνωστόν, ὅτι οὗτος ὑπηρέτησεν ὑπὸ διάφορα συμβούλια καὶ διευθύνσεις τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου, χωρὶς νὰ συνδέσῃ τὴν καλλιτεχνικὴν σκηνοθετικήν του ὑπηρεσίαν μὲ τὰς ἀλλαγὰς τῆς διοικήσεως καὶ τῆς διευθύνσεως τοῦ Ἱδρύματος. Ἰδοὺ μερικαὶ ἀπορίαι δι’ ἡμᾶς καὶ ἰδοὺ ἀκόμη διατὶ νομίζομεν, ὅτι δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπαναληφθῇ παρὰ τοῦ σημερινοῦ διευθυντοῦ τὸ σφάλμα τοῦ 1950 ἐκ τοῦ λόγου, ὅτι τὸ Κράτος ἀποφασίζει νὰ ἀντικαταστήσῃ τὴν διοίκησιν τοῦ ἱδρύματος καὶ ἐνδεχομένως καὶ τὴν διεύθυνσιν αὐτοῦ. Ἐλέχθη ἀκόμη ἀπὸ τοὺς ἐπικριτὰς τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι ἐὰν πραγματοποιηθῇ ἡ ἀλλαγὴ τῆς διοικήσεως θὰ ματαιωθῇ ἡ συμμετοχὴ τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου εἰς τὰς παραστάσεις τοῦ Βισβάδεν. Ἀλλὰ διατὶ νὰ ματαιωθῇ; Διατὶ θὰ ἀρνηθῇ ὁ σημερινὸς διευθυντὴς νὰ μεταβῇ ὡς σκηνοθέτης, ὅπως μετέβη ἄλλοτε εἰς τὴν Ἀμερικήν, ἀφοῦ οὐδεὶς τοῦ ἀρνεῖται τὴν ἁρμοδιότητά του αὐτήν; Θὰ πρέπει ἆράγε τὸ καθαρῶς καλλιτεχνικὸν προσωπικὸν νὰ ἐξαρτᾷ τὴν συμμετοχήν του εἰς μίαν καλλιτεχνικὴν ἐπίδειξιν ἀπὸ τὰς τυχὸν διοικητικὰς μεταβολάς, ποὺ θὰ ἔκρινεν ἀναγκαίας τὸ Κράτος εἰς τὴν Κρατικὴν σκηνήν; Καὶ ἀφοῦ σκοπὸς τῶν περιοδειῶν τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου εἰς τὸ ἐξωτερικὸν εἶναι ἡ προβολὴ τῶν ἐπιδόσεων τῆς Ἑλληνικῆς τέχνης εἰς τὰ ἀθάνατα θεατρικὰ δημιουργήματα τῶν προγόνων μας, ποὺ συγκινοῦν πάντοτε τὸν ἔξω κόσμον, θὰ ἔπρεπε νομίζω νὰ καταβληθῇ πᾶσα προσπάθεια διὰ τὴν χρησιμοποίησιν ὅλων τῶν καλλιτεχνικῶν δυνάμεων τοῦ τόπου πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτόν, διὰ τὴν συμμετοχὴν ὅλων τῶν δυναμένων νὰ συμβάλουν εἰς τὴν σύνθεσιν ἑνὸς ἀρτίου θεατρικοῦ συνόλου καὶ εἰς τὴν ἄψογον ἀπὸ πάσης πλευρᾶς ἐμφάνισιν τῶν ἔργων. Συνεπῶς, πρέπει νὰ ἠμποροῦν νὰ προσφέρουν τὰς ὑπηρεσίας των εἰς τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον, ὅλαι αἱ ἀνεγνωρισμέναι καλλιτεχνικαὶ ἀξίαι τοῦ τόπου καὶ νὰ σταματήσῃ οἱαδήποτε μισαλλοδοξία, περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησεν ὁ κ. Μητσοτάκης. Καὶ ἐπειδή, κατὰ τὴν γνώμην μου, τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον, ἔχει ἀποστερηθῆ τῶν ὑπηρεσιῶν πολλῶν ἠθοποιῶν πρώτης γραμμῆς καὶ διὰ λόγους οἰκονομικούς, τὸ Κράτος ὀφείλει νὰ τὸ ἐνισχύσῃ ἐπαρκέστερον, ὥστε νὰ μὴ παρεμποδίζεται ἡ συμμετοχὴ αὐτῶν, λόγῳ τῶν ἀνεπαρκῶν ἀποζημιώσεων τοῦ καλλιτεχνικοῦ προσωπικοῦ. Ἐπιβάλλεται, λοιπόν, νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ συνεργασία ὅλων τῶν καλλιτεχνικῶν δυνάμεων τοῦ τόπου καὶ τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον, νὰ παραμένῃ ἀνοικτὸν εἰς αὐτάς, πρὸς τὸ συμφέρον του. Ἀλλά, ἀπ’ ὅ,τι ἤκουσα καὶ διεπίστωσα φαίνεται, ὅτι αὐτὸ δυστυχῶς, δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ ἢ τοὐλάχιστον προσκόπτει πρὸ μεγάλων δυσχερειῶν, ἀπὸ ἐγωϊσμούς, ἀντιθέσεις προσωπικὰς καὶ ἐχθρότητας ἀκόμη ἀγεφυρώτους. Καὶ εἶναι λυπηρόν, ὅτι τοιαῦται βαθεῖαι ἀντιθέσεις χωρίζουν, ὡς εἶναι γνωστόν, τοὺς ἡγουμένους τῆς θεατρικῆς, καλλιτεχνικῆς καὶ λογοτεχνικῆς εἰς τὸν τόπον μας κινήσεως, ὥστε νὰ μὴ ἀναγνωρίζῃ τίποτε ὁ εἷς εἰς τὸν ἄλλον, ὥστε νὰ καθίσταται σχεδὸν ἀδύνατος ἡ συνεργασία των πρὸς ἕνα κοινὸν ἐθνικὸν σκοπόν. Καὶ ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας εἰς τί ὠφελεῖ ἡ διεξαγομένη ὀξυτάτη συζήτησις, ὡς νὰ ἐπρόκειτο περὶ ζητήματος σημασίας ἐθνικοῦ διχασμοῦ; Ἔχομεν λοιπὸν ὅλοι καθῆκον νὰ συντελέσωμεν, εἰ δυνατόν, εἰς τὴν ἐξομάλυνσιν τῶν ἀντιθέσεων αὐτῶν καὶ εἰς τὴν συνεργασίαν ὅλων τῶν δυνάμεων νὰ συμβάλουν εἰς τὴν προαγωγὴν τοῦ Ἐθνικοῦ μας Θεάτρου, ὥστε τοῦτο μὲ τὴν βοήθειαν ὅλων μας νὰ δυνηθῇ νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τοὺς σκοπούς του καὶ νὰ καταλάβῃ τὴν ἐμπρέπουσαν θέσιν εἰς σεβασμὸν καὶ ἐκτίμησιν καὶ πέραν τῶν ὁρίων τῆς Ἑλλάδος.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Πλαγιάννης, ἔχει τὸν λόγον.

§113Δ. ΠΛΑΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ λύσητε τὴν συνεδρίασιν διότι εἶναι ἐμφανὴς ἡ ἔλλειψις ἀπαρτίας.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ὑποβάλετε ἔνστασιν ἐλλείψεως ἀπαρτίας, κατὰ τὸν Κανονισμόν, ἐὰν φρονῆτε, ὅτι τὸ Σῶμα δὲν εὑρίσκεται ἐν ἀπαρτίᾳ, ὁπότε θὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος.

§115Δ. ΠΛΑΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐφ’ ὅσον, κ. Πρόεδρε, ἀμφισβητεῖτε τὴν ἔλλειψιν ἀπαρτίας ὑποβάλλομεν ἔνστασιν ἐλλείψεως ἀπαρτίας ὑπογεγραμμένην ὑπὸ τοῦ κεκανονισμένου ἀριθμοῦ βουλευτῶν.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἔνστασις ἐλλείψεως ἀπαρτίας, ἔχουσα οὕτω: Ἔνστασις ἀπαρτίας. Κύριε Πρόεδρε, Παρακαλοῦμεν ὅπως, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 14 τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος, ἵνα διαπιστωθῇ ἐὰν ἡ Βουλὴ εὑρίσκεται ἐν ἀπαρτίᾳ. Οἱ αἰτοῦντες βουλευταὶ Γ. Ρωμανός, Α. Βοῦλτζος, Θ. Καψάλης, Π. Σιφναῖος, Ν. Πετρίδης, Δ. Πλαγιάννης, Θ. Λέκκας, Κ. Δανιηλίδης, Ε. Οἰκονόμου. Γ. Βασιλᾶτος. Κ. Παπαγιάννης. Παρισταμένων τῶν ὑποβαλλόντων τὴν ἔνστασιν, αὕτη καλῶς κατὰ τὸν Κανονισμὸν προτείνεται. Θὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος τῶν κ.κ. βουλευτῶν διὰ νὰ διαπιστωθῇ ἡ ὕπαρξις ἢ μὴ ἀπαρτίας. Παρακαλῶ ὅπως προσέλθουν εἰς τὸν κατάλογον οἱ κ. κ. Κ. Γιαννούσης καὶ Δ. Πλαγιάννης. Προσελθόντων τῶν ἀνωτέρω ἄρχεται ἡ ἀνάγνωσις τοῦ καταλόγου. Περατωθείσης τῆς ἀναγνώσεως τοῦ καταλόγου διεπιστώθη, ὅτι παρίστανται 86 βουλευταὶ ὡς κάτωθι:

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Περατωθείσης τῆς ἀναγνώσεως τοῦ καταλόγου διεπιστώθη ὅτι παρίστανται 86 βουλευταί. Ἐφ’ ὅσον ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τοῦ καταλόγου διεπιστώθη ὅτι πράγματι ἡ Βουλὴ δὲν εὑρίσκεται ἐν ἀπαρτίᾳ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ λύσω τὴν συνεδρίασιν δι’ αὔριον. Ἡ συνέχεια τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Ν. Δ. 80)1946 «περὶ τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου» ἀναβάλλεται. Λύεται ἡ συνεδρίασις, ἐλλείψει ἀπαρτίας, δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ., μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 10.30′ μ.μ.)