1955.02.10

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 42α

Πέμπτη 10 Φεβρουαρίου 1955

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 6.30′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Κ. Γιαννούσης, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Εἰς τὰ πρακτικὰ φέρεται, ὅτι εἶπον: «παρ’ ὅλον, ὅτι ἡ πόλις αὕτη ἐκπροσωπεῖται ὑπὸ ἀξίων συναδέλφων...». Ἐγὼ εἶπον «διακεκριμένους» τοὺς συναδέλφους. Ἄξιοι εἶναι ὅλοι οἱ συνάδελφοι. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ κάνω διάκρισιν. Ἐγὼ θεωρῶ ἀξίους καὶ ὑπεραξίους ὅλους τοὺς συναδέλφους.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ μπῇ ἡ δήλωσίς σας εἰς τὰ πρακτικὰ καὶ ἔτσι θὰ διορθωθοῦν.

§5Ε. ΣΚΟΥΡΑ. Παρακαλῶ ὅπως εἰς τὴν σελίδα 13 στήλη δευτέρα στῖχος 15 προστεθῇ ἡ λέξις «μή», ἥτις ἐκ τυπογραφικῆς ἀβλεψίας προφανῶς παρελείφθη καὶ συνετείᾳ τῆς παραλείψεως ταύτης μεταβάλλεται ἡ ἔννοια τῶν λεχθέντων.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως ὡς ἀνωτέρω διωρθώθησαν. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Ι. Ἰντζές, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§7Ι. ΙΝΤΖΕΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 34335) 7.2.1955 ἀποφάσεώς του ἀνακοινοῖ, ὅτι παρέσχε τὴν ἐγγύησιν τοῦ Δημοσίου διὰ τὴν παρὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης Ἑλλάδος καὶ Ἀθηνῶν χορήγησιν δανείου δραχμῶν πεντακοσίων χιλιάδων (500.000) εἰς τὴν Καπνοβιομηχανίαν Καβάλας. Οἱ βουλευταὶ Φθιώτιδος κ. Γ. Πλατῆς καὶ Πάλλης κ. Σ. Λιβαδᾶς, καταθέτουν ἀναφορὰν Δημοτικῶν συνταξιούχων παθόντων ἐν ὑπηρεσίᾳ καὶ ἕνεκεν ταύτης, ζητούντων ἐπέκτασιν καὶ ἐπὶ τῶν συνταξιούχων τῶν Δήμων, τοῦ ἄρθρου μόνου τοῦ Ν. 2256)1952, δι’ οὗ παρέχεται εἰς τοὺς πολιτικοὺς καὶ στρατιωτικοὺς συνταξιούχους, καταστάντας ἀνικάνους ἐν ὑπηρεσίᾳ καὶ ἕνεκεν ταύτης, ηὐξημένη σύνταξις ἐπὶ ἄλλων βάσεων καὶ τοῦ Ν. Δ. 3055)54, δι’ οὗ παρατείνονται αἱ προθεσμίαι ὑποβολῆς αἰτήσεων χορηγήσεως συντάξεως, ἐπανεξετάσεως κλπ. Ὁ βουλευτὴς Καρυστίας κ. Ι. Χατζηνικολῆς καταθέτει τηλεγραφικὴν διαμαρτυρίαν τοῦ Ἐμποροεπαγγελματικοῦ Συλλόγου Ἱστιαίας, ζητοῦντος τὴν μὴ ἄρσιν τοῦ ἐνοικιοστασίου. Ὁ βουλευτὴς Καρυστίας κ. Ι. Χατζηνικολῆς καταθέτει τηλεγραφικὴν διαμαρτυρίαν τῆς Κοινότητος Ἀλιβερίου, τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου καὶ λοιπῶν ὀργανώσεων, ζητούντων τὴν ἄμεσον ἔναρξιν ἐργασιῶν διὰ τὸν ἠλεκτροφωτισμὸν Ἀλιβερίου. Ὁ βουλευτὴς Καρυστίας κ. Ι. Χατζηνικολῆς καταθέτει ἀναφορὰς τοῦ Ἐμπορικοῦ καὶ Βιομηχανικοῦ Ἐπιμελητηρίου ὡς καὶ τοῦ Ἐργατοϋπαλληλικοῦ Κέντρου Εὐβοίας, αἰτούντων ὅπως τὸ διϋλιστήριον Πετρελαίου ἀνεγερθῇ ἐν Χαλκίδι, σύμφωνα μὲ τὰς ἐπαγγελίας τῆς Κυβερνήσεως περὶ ἀποσυμφορήσεως τῆς Πρωτευούσης καὶ ἐπειδὴ ἡ Χαλκὶς ἔχει ὅλα τὰ πρὸς τοῦτο προσόντα. Ὁ βουλευτὴς Καρυστίας κ. Ι. Χατζηνικολῆς καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Κοινότητος Κρεμαστῆς Ἐπαρχίας Καρυστίας τοῦ Νομοῦ Εὐβοίας, αἰτούσης τὴν ἀποπεράτωσιν τῆς ὁδοῦ Βρύσης – Γάϊα – Κρεμαστῆς – Τραχῆλι Θαρούνια, διὰ τὴν ὁποίαν οἱ χωρικοὶ ἔχουσι διαθέσει πολλὰ ἡμερομίσθια δωρεάν. Ὁ βουλευτὴς Λέσβου κ. Ν. Μαλλιάκας καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Εὐστρ. Κουτουρέλη, κατοίκου Ἁγίας Παρασκευῆς Λέσβου, ζητοῦντος ἀπαγόρευσιν χρησιμοποιήσεως ἀσκῶν (τουλουμίων) ὑπὸ τῶν ἐλαιοτριβείων, πρὸς μεταφορὰν ἢ μετάγγισιν τοῦ ἐλαίου τῶν παραγωγῶν. Ὁ βουλευτὴς Χίου κ. Ν. Ζορμπᾶς καταθέτει ἀναφορὰν ἱεροψαλτῶν Θεσσαλονίκης, ζητούντων ταχεῖαν ψήφισιν τοῦ κατατεθέντος νομοσχεδίου «περὶ ἱεροψαλτῶν». Ὁ βουλευτὴς Πέλλης κ. Θ. Ἀνδρεάδης καταθέτει ἀναφορὰν κατοίκων Ριζοχωρίου Ἀλμωπίας, καταστραφέντων ἐκ πλημμυρῶν, ζητούντων ἐπέκτασιν τῆς καπνοκαλλιεργείας ἀπὸ τῆς τρεχούσης καλλιεργητικῆς περιόδου καὶ εἰς χωρίον των. Ὁ βουλευτὴς Λεβαδείας κ. Δ. Παπασπύρου, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν: Ἐμποροεπαγγελματικοῦ Συλλόγου, Ἐργατικοῦ Κέντρου, Ἐργατοτεχνιτῶν Μεταλλωρύχων, Οἰκοδόμων, Λιμενεργατῶν κλπ. Λαυρίου, ζητούντων τὴν εἰς τὴν πόλιν των ἐγκατάστασιν τῶν διϋλιστηρίων Πετρελαίου. Οἱ βουλευταὶ Λεβαδείας κ.κ. Λ. Κουτσοπέταλος καὶ Δ. Παπασπύρου καταθέτουν, ἀναφορὰν κατοίκων Ἄνω Βούλας, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν μεταβολὴν τοῦ σχεδίου Βούλας ἐν ἀγνοίᾳ τοῦ Κοινοτικοῦ Συμβουλίου καὶ διὰ τὴν ὑπέρμετρον διαπλάτυνσιν τῶν λεωφόρων καὶ ἰδίως τῆς λεωφόρου Βουλιαγμένης καὶ ζητούντων περιορισμὸν τοῦ πλάτους τῶν λεωφόρων εἰς 25 μέτρα ἀντὶ τῶν 42 προβλεπομένων. Ὁ βουλευτὴς Λεβαδείας κ. Δ. Παπασπύρου καταθέτει ἀναφορὰν Ἐμποροεπαγγελματικοῦ Συλλόγου Ἱστιαίας, διαμαρτυρομένου διὰ μελετωμένην ἄρσιν τοῦ ἐνοικιοστασίου καὶ ζητοῦντος λῆψιν μέτρων προστασίας ἐπαγγελματικῆς των στέγης. Ὁ κ. Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῶν ὑπ’ ἀριθ. 500 καὶ 501 ἀπὸ 31 Μαρτίου 1954 πράξεων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου». Ἡ ἐπὶ τῶν Συγκοινωνιῶν καὶ Δημοσίων Ἔργων Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν σχεδίων νόμων: 1) «περὶ τροποποιήσεως τῆς παρ. 1 τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νόμου 2367)1953, «περὶ τίτλων κυριότητος, ταξινομήσεως, ἀδειῶν κυκλοφορίας καὶ φορολογίας αὐτοκινήτων» καὶ 2) «περὶ τροποποιήσεως τῆς παρ. 3 τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ Ν. Δ. 1049)1930». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ἀθ. Παπαθανάσης, Θ. Καλκάνης, Ν. Κοντογιαννόπουλος, Κ. Γουλῆς, Χ. Μαυρομμάτης, Γ. Κάντας καὶ Ι. Λαμπρόπουλος καταθέτουσι τροπολογίας ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ Διοικητικῆς Ἀποκεντρώσεως» Ὁ βουλευτὴς κ. Θ. Ἀνδρεάδης καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς περὶ Ταμείων Ἐφέδρων Πολεμιστῶν Κρήτης κειμένης νομοθεσίας καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». Ὁ βουλευτὴς κ. Ἀθ. Παπαθανάσης καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς περὶ Ταμείων Ἐφέδρων Πολεμιστῶν Κρήτης κειμένης νομοθεσίας καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Χ. Γουλόπουλος, Χ. Εὐαγγελάτος, Γ. Τζηρίδης, Δ. Κουτσιμπός, Γ. Πλατῆς, Α. Λαμπρόπουλος, Ι. Λαμπρόπουλος, Κ. Μπαροῦνος, Σ. Ἀλλαμανῆς, καὶ Ε. Κοθρῆς καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς περὶ Ταμείων Ἐφέδρων Πολεμιστῶν Κρήτης κειμένης νομοθεσίας καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων».

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ-

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Συζήτησις ἐπὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου 2066)1952 «περὶ ἱδρύσεως Ταμείου Ἀρωγῆς καὶ Ὑγείας Οἰκονομικῶν Ὑπαλλήλων καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων».

§9ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς τὸ σύνολον τὸ σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ Ν. 2066)1952 «περὶ ἱδρύσεως Ταμείου Ἀρωγῆς καὶ Ὑγείας Οἰκονομικῶν Ὑπαλλήλων καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων».

§11Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντον.). Θὰ ἤθελα, κ. Πρόεδρε, νὰ παρακαλέσω ὅπως προταχθῇ, ἐφ’ ὅσον θὰ συμφωνήσῃ καὶ ἡ Βουλή, ἡ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐγκρίσεως συνάψεως δανείου παρὰ τῆς EXPORT–IMPORT BANK τῶν Η.Π.Α. ποσοῦ δολλαρίων 10.000.000».

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλή, δέχεται τὴν πρότασιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ;

§13ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐγκρίσεως συνάψεως δανείου παρὰ τῆς EXPORT — IMPORT BANK τῶν Η.Π.Α. ποσοῦ δολλαρίων 10.000.000».

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ εἰσηγητὴς κ. Ι. Λύρας ἔχει τὸν λόγον.

§16Γ. ΠΑΜΠΟΥΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ ὁ κ. Λύρας κωλυόμενος δὲν δύναται νὰ παραστῇ εἰς τὴν συνεδρίασιν, μὲ παρεκάλεσε νὰ ὁμιλήσω ἐγὼ ἀντ’ αὐτοῦ.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατόν, κ. συνάδελφε, νὰ γίνῃ αὐτό. Μετὰ τὸν ἕτερον τῶν εἰσηγητῶν εὐχαρίστως νὰ λάβετε τὸν λόγον. Ὁ ἕτερος τῶν εἰσηγητῶν, ὁ κ. Κ. Μαρῆς ἔχει τὸν λόγον.

§18Κ. ΜΑΡΗΣ. Ἀσφαλῶς τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον θὰ ψηφισθῇ καὶ πρέπει νὰ ψηφισθῇ ὑπὸ τῆς Ἐθν. Ἀντιπροσωπείας. Νομίζω ὅμως, ὅτι ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ πρέπει νὰ τονισθοῦν ὀλίγα τινά, διότι πρὸ ὀλίγου καιροῦ διεφημίσθη καὶ διετυμπανίσθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἐπετύχαμεν δάνειον ὑπὸ τῆς Ἀμερικανικῆς Κυβερνήσεως 10 ἑκατ. δολλαρίων. Καὶ ἠκούσθησαν ἐπίσημοι εὐχαριστίαι πρὸς τὴν Ἀμερικανικὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν εὐμενῆ αὐτὴν μεταχείρισιν τῆς Ἑλλάδος. Καὶ τί βλέπομεν; Ὅτι τὸ δάνειον αὐτό, ὄχι μόνον δὲν μᾶς δίδεται, ἀλλὰ περικόπτεται καὶ ἀπὸ τὴν μικρὰν ἐφετεινὴν βοήθειαν τῆς Ἀμερικῆς. Τὸ ποσὸν τῶν 10 ἑκατ. δολλαρίων, τὸ ὁποῖον μᾶς δίδεται ὡς δάνειον ἐξοφλεῖται ἐντὸς 40ετίας μὲ τόκον 3 ἢ 4% εἰς συνάλλαγμα. Εἶχε διαφημισθῆ ὡς δάνειον, ὅταν μᾶς περιεκόπτετο ἡ βοήθεια. Αὐτὸ τὸ δάνειον εἶναι θεωρητικὴ ἐπιτυχία τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν μᾶς διευκρινίζεται ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει, ἐὰν τὸ δάνειον αὐτό, τὸ περικοπὲν ἐκ τῆς βοηθείας, δὲν θὰ ὑπόκειται εἰς τοὺς περιορισμούς, εἰς τοὺς ὁποίους ὑπόκειται ἡ βοήθεια καὶ ἐὰν θὰ εἴμεθα ἢ ὄχι ἐλεύθεροι νὰ τὸ μεταχειρισθῶμεν ὅπως θέλωμεν. Θέλω ἐπίσης νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν σας, κ. ὑπουργέ, εἰς τὸ ἑξῆς: Ἐφ’ ὅσον, ὅπως νομίζω, θὰ ἀπορροφηθῇ ὅλο τὸ ὕψος τῆς βοηθείας, θὰ εἶναι μία εὐκαιρία κινουμένη δραστηριώτερον ἡ Κυβέρνησις, νὰ ἐπιτύχῃ μίαν αὔξησιν τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας. Διότι εἶναι γνωστόν, ὅτι αἱ ἀντιρρήσεις τοῦ Κογκρέσσου κατ’ ἔτος διὰ τὴν πρὸς τὴν Ἑλλάδα διδομένην βοήθειαν εἶναι, ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν ἀπορροφᾷ ὁλόκληρον τὴν διδομένην βοήθειαν. Ἐφ’ ὅσον, λοιπόν, θὰ ἔχωμεν, ἐλπίζω, ὅπως πάντοτε, τὴν εὐμενῆ συμπαράστασιν τῶν ἐνταῦθα Ἀμερικανῶν, θὰ πρέπει νὰ τύχωμεν τῆς ἰδίας μεταχειρίσεως, τοὐλάχιστον, τῆς ὁποίας τυγχάνει τὸ Ἰρὰν καὶ ἡ Τουρκία, τὰ ὁποῖα ἂν καὶ δὲν ἐπολέμησαν κατὰ τὸν πόλεμον, ἐν τούτοις τυγχάνουν αὐτῆς τῆς προνομιακῆς μεταχειρίσεως. Τοὐλάχιστον, κ. ὑπουργέ, νὰ μὴ μᾶς δίδεται ἡ βοήθεια αὐτὴ ὡς δάνειον ὥστε νὰ ἐπιβαρυνώμεθα ἐπὶ 40 ἔτη ἐτησίως μὲ τοκοχρεωλύσιον, ὄχι εὐκαταφρόνητον.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Κοθρῆς ἔχει τὸν λόγον.

§20Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον, ὅπως ἀνέπτυξε καὶ ὁ προλαλήσας εἰσηγητὴς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀφορᾷ τὴν χορήγησιν ἐγκρίσεως εἰς τὴν Κυβέρνησιν, διὰ τὴν σύναψιν δανείου 10 ἑκατ. δολ. μέσῳ τῆς Τραπέζης Εἰσαγωγῶν–Ἐξαγωγῶν τῆς Ἀμερικῆς. Δὲν γεννᾶται ἀμφιβολία, ὅτι τὸ δάνειον αὐτὸ πρέπει νὰ συναφθῇ καὶ ὅτι οἱ ὅροι ὑπὸ τοὺς ὁποίους χορηγεῖται, εἶναι ὅροι, οἱ ὁποῖοι ἐξυπηρετοῦν τὴν Ἐθνικὴν Οἰκονομίαν καὶ θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ἐνίσχυσιν τῆς προσπαθείας τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν ἀνασυγκρότησιν τοῦ τόπου. Ἀλλὰ εἶμαι ὑποχρεωμένος, ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τῆς συζητήσεως ταύτης, νὰ ἐκφράσω τὴν λύπην μου, διότι μὲ τὸ νομοσχέδιον αὐτό, ἀποδεικνύεται πόσον ἀτυχὴς ὑπῆρξεν ἡ προσπάθεια τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ ζήτημα τοῦ χειρισμοῦ τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας. Ἀποδεικνύεται, ὅτι ἐκ τῶν 15 ἑκατ. δολ., τὰ ὁποῖα ἐχορηγήθησαν διὰ τὸ τρέχον ἔτος, τὰ 10 ἑκατ. δίδονται ὑπὸ τὴν μορφὴν δανείου μέσῳ τῆς Τραπέζης Εἰσαγωγῶν–Ἐξαγωγῶν. Ἐκτὸς τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ τῶν 15 ἑκατ. δολλαρίων, ἐδόθησαν καὶ 10 ἑκατ. δολλάρια διὰ τὰς στρατιωτικὰς δαπάνας. Προσέτι δέ, ἔχομεν τὴν ὑπόσχεσιν χορηγήσεως ἑτέρων 8 ἑκατ. δολλαρίων ἀξίας ἀποστελλομένων δεμάτων βάσει τοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον ἐψήφισε τὸ Κογκρέσον τῆς Ἀμερικῆς διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τῶν πληθυσμῶν τῶν λιμοκτονούντων χωρῶν. Ἡ χορήγησις εἰς ἡμᾶς τῆς βοηθείας αὐτῆς, κατὰ τὸν ἄνω τρόπον, ἀποδεικνύει, ὅτι ἐπεκράτησεν ἐν Ἀμερικῇ ἡ Κυβερνητικὴ ἄποψις νὰ σταματήσῃ ὁλοσχερῶς ἡ βοήθεια καὶ νὰ χορηγῆται αὕτη ὑπὸ τύπον δανείων. Ἡ βοήθεια ὅμως, ἐχορηγήθη καὶ εἰς τὴν Τουρκίαν καὶ ἀνέρχεται αὕτη κατὰ 75 ἑκατ. δολ. ἐκ τῶν ὁποίων τὰ ⅔ εἶναι δωρεὰ καὶ τὸ ⅓ δάνειον ὑπὸ τὴν μορφήν, ὑφ’ ἣν δίδεται καὶ εἰς ἡμᾶς. Δηλαδή, ἐν τῇ ἐφαρμογῇ τῆς πολιτικῆς αὐτῆς τῆς Ἀμερικῆς, ἡ ἰδική μας χώρα, ἡ ὁποία ὑπέστη τόσας θυσίας, χάριν τῶν ἐλευθεριῶν τοῦ κόσμου εὑρίσκεται εἰς μειονεκτικὴν θέσιν, ἔναντι ἄλλης χώρας, τῆς Τουρκίας ἐν προκειμένῳ, ἡ ὁποία δὲν προσέφερεν, ὅτι ἡμεῖς εἰς τὸν ἀγῶνα τῶν ἐλευθέρων Κρατῶν. Εἶναι δὲ γεγονός, ὅτι ἡ Ἀμερικανικὴ Κυβέρνησις, ἔχει κατατάξει τὴν χώραν μας μεταξὺ τῶν ὑπαναπτύκτων χωρῶν, καὶ ὅμως εἰς τὸ κεφάλαιον τῆς βοηθείας, τυγχάνομεν δυσμενεστέρας μεταχειρίσεως. Ὁ ἀτυχὴς χειρισμὸς τοῦ θέματος, ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως μᾶς ὑποχρεώνει νὰ ὑπομνήσωμεν τὸ γεγονός, ὅτι μία ἐκ τῶν ἐπαγγελιῶν τοῦ Συναγερμοῦ, ἡ ὁποία συνετέλεσεν, εἰς τὸ νὰ ψηφισθῇ οὗτος, κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ Νοεμβρίου 1952, ἦτο, ὅτι ἐὰν ἀνήρχετο εἰς τὴν Κυβέρνησιν, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ αὐξηθῇ ἡ βοήθεια καὶ νὰ τύχωμεν εὐμενεστέρας μεταχειρίσεως ἐκ μέρους τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν τῆς Ἀμερικῆς, εἰς τὴν Κυβέρνησιν, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ ἤσκει ἰδιαιτέραν ἐπίδρασιν τὸ κῦρος τοῦ Στρατάρχου Παπάγου καὶ ἡ μεγάλη πλειοψηφία τὴν ὁποίαν θὰ ἐλάμβανε. Δυστυχῶς, κύριοι, ἐκ τῶν πραγμάτων ἀπεδείχθη, ὅτι τὸ ἀντίθετον συνέβη, καὶ σήμερον ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὑφίσταται τὰς συνεπείας τῆς Κυβερνητικῆς πολιτικῆς. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, νομίζω, ὅτι ὡς ἔχει σήμερον τὸ θέμα, ὑπάρχει ἡ δυνατότης, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις χειρισθῇ εἰς τὸ μέλλον ἐπιτυχῶς τὸ θέμα, νὰ ἔχωμεν μίαν συμπλήρωσιν τῆς βοηθείας, διότι ἄλλως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπισθῇ ἀποτελεσματικῶς τὸ ζήτημα τῆς ἀνασυγκροτήσεως τῆς χώρας μας. Καὶ θὰ ἤθελον νὰ μᾶς πληροφορήσῃ, ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ἐὰν εἴμεθα προπαρασκευασμένοι νὰ τύχωμεν τῶν πλεονεκτημάτων, τὰ ὁποῖα ἐξασφαλίζει ἡ ἐφαρμογὴ τῆς νέας Ἀμερικανικῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν ἐξήγγειλεν ὁ Ἀμερικανὸς Πρόεδρος διὰ τοῦ μηνύματός του τῆς 10.1.1955 εἰς τὸ Κογκρέσον, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀναλόγου σοβαρότητος μὲ τὸ δόγμα Τροῦμαν τοῦ 1943. Διὰ τοῦ μηνύματος αὐτοῦ ἡ Ἀμερικανικὴ Κυβέρνησις προωθεῖ τὴν τοποθέτησιν τοῦ ἰδιωτικοῦ Ἀμερικανικοῦ κεφαλαίου, εἰς τὰς ὑπαναπτύκτους χώρας. Εἶναι ἓν θέμα ἐξαιρετικῆς σοβαρότητος τὸ ὁποῖον θὰ πρέπει νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἡ Κυβέρνησις μετὰ προσοχῆς, ἰδίᾳ τώρα ποὺ θὰ σταματήσῃ ἡ βοήθεια, πρέπει ἀπαραιτήτως νὰ ἐκμεταλλευθῶμεν τὴν νέαν οἰκονομικὴν πολιτικὴν τῆς Ἀμερικῆς. Θὰ ἤθελον ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ νὰ μᾶς δώσῃ σχετικὰς πληροφορίας ὁ κ. ὑπουργός. Αὐτὰ ἐν ὀλίγοις. Δὲν ἐπιθυμοῦμεν ἀντιπολίτευσιν εἰς τὸ προκείμενον θέμα. Ἐπιθυμῶ, ὡς Ἕλλην, νὰ ἐπιτύχῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸν τομέα τῆς ἀνασυγκροτήσεως τῆς χώρας.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Παμπούκας ἔχει τὸν λόγον.

§22Γ. ΠΑΜΠΟΥΚΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὁμοφώνως ἀπεδέχθη τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον. Δὲν ὑπῆρχε δὲ λόγος νὰ ἐκδηλωθῇ μείωσις τῆς εὐγνωμοσύνης μας πρὸς τὴν Ἀμερικανικὴν Κυβέρνησιν, διότι μᾶς χορηγεῖ τὰ 10 ἑκατομμ. δολλάρια ὑπὸ τύπον δανείου καὶ ὄχι ὡς βοήθειαν. Ἐφ’ ὅσον ὡς φαίνεται ἐκ τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως κατὰ τὸ τρέχον ἔτος ἡ Ἀμερικανικὴ Κυβέρνησις ἀπεφάσισε μέρος τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας, δι’ ὅλα τὰ Κράτη νὰ δοθῇ ὡς δάνειον, ἡ διατύπωσις αὐτή, δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ἀμβλύνῃ καὶ ἐπ’ ἐλάχιστον τὴν εὐγνωμοσύνην πρὸς τὴν Ἀμερικανικὴν Κυβέρνησιν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον καὶ ἡ πλειοψηφία τῆς Ἐπιτροπῆς συμφωνοῦσα καὶ μὲ τὴν μειοψηφίαν συνιστᾷ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, εἶναι, ὅτι ἐπειδὴ ὡς φαίνεται ὅλα τὰ ἀδιάθετα ὑπόλοιπα ἐκ τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας θὰ ἀπορροφηθοῦν ἐντὸς τοῦ ἔτους, παρέχεται ὅπλον εἰς τὴν Κυβέρνησιν καταλλήλου χειρισμοῦ διὰ τὸ μέλλον, ὥστε τὸ ἑκάστοτε ἀντιτασσόμενον ἐμπόδιον, ὅτι ἐκ τοῦ λόγου ὅτι δὲν ἠδυνάμεθα νὰ διαθέτωμεν τὰ ὑπόλοιπα τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας, μᾶς παρείχετο ἠλαττωμένη βοήθεια καθ’ ἕκαστον ἔτος, παρέχεται ἐπαναλαμβάνω εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἕνα ἰσχυρὸν ὅπλον, ὥστε νὰ ζητᾷ εἰς τὸ μέλλον βοήθειαν μεγαλυτέραν. Καὶ ἡ βοήθεια αὐτὴ πρέπει νὰ ἀνέρχεται τοὐλάχιστον εἰς τὸ ποσὸν εἰς ὃ κατὰ τὰ 3 ἢ 4 τελευταῖα ἔτη, ἀνήρχοντο τὰ ἐν λόγῳ ὑπόλοιπα, τὰ ὁποῖα περίπου ἐκυμαίνοντο μεταξὺ τῶν 50 ἢ 60 ἑκατομ. δολλαρίων. Αὐτὰ ὡς Πρόεδρος τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς εἶχον νὰ εἴπω.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Κουντούρης ἔχει τὸν λόγον.

§24Ν. ΚΟΥΝΤΟΥΡΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐξετάθη ἤδη ὑπὸ τῶν προλαλησάντων μία ἄποψις ἐπὶ τοῦ ὑπὸ ψήφισιν νομοσχεδίου καὶ συγκεκριμένως ἡ ἀφορῶσα τὸν τρόπον κτήσεως βοηθείας τῆς χώρας μας ἀπὸ τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας. Καὶ ἐξεφράσθη ἡ γνώμη, ὅτι εἶναι δυσμενὴς ἡ χορήγησις τῆς βοηθείας κατὰ τὸ τρέχον ἔτος, διότι ἀντὶ νὰ δίδεται ὅλη ὑπὸ τὴν μορφὴν τῆς ἀνεπιστρέπτου βοηθείας, παρέχεται ἕνα μέρος αὐτῆς τώρα ὑπὸ τὴν μορφὴν δανείου. Ἀλλὰ ἡ ἄποψις αὐτὴ πρέπει νὰ συμπληρωθῇ καὶ μὲ τὴν ἐξέτασιν τοῦ σκοποῦ διὰ τὸν ὁποῖον θὰ χρησιμοποιηθοῦν τὰ ἐκ τοῦ ὑπὸ σύναψιν δανείου ἀποκτηθησόμενα ποσά. Δέον νὰ ἐξετασθῇ ἐὰν τὸ ποσὸν τῶν 10 ἑκατομ. δολλ. θὰ διατεθῇ πρὸς κάλυψιν τρεχουσῶν ἀναγκῶν τοῦ προϋπολογισμοῦ, αἱ ὁποῖαι μὲ τὸν τρόπον αὐτὸν καλυπτόμεναι συμβάλλουν καὶ εἰς τὸ νὰ καλύπτεται καὶ τὸ συναλλαγματικὸν ἰσοζύγιον τῆς χώρας μας ἢ ἐὰν ἀντιθέτως τὰ 10 ἑκατομ. δολλάρια θὰ τοποθετηθοῦν εἰς παγίας τοποθετήσεις τοῦ σχεδίου Κρατικῶν ἐπενδύσεων, οὕτως ὥστε νὰ ἔχωμεν τοὐλάχιστον, τὴν ἱκανοποίησιν, ὅτι δὲν δανειζόμεθα, διὰ νὰ ἐξοδεύσωμεν ἐντὸς τοῦ τρέχοντος ἔτους, καλύπτονται δαπάναι μὲ χρήματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχομεν καὶ δὲν μᾶς ἀνήκουν, ἀλλὰ τὰ ὁποῖα δανειζόμεθα διὰ νὰ πληρώσωμεν εἰς τὰ προσεχῆ 40 ἔτη. Ἐφ’ ὅσον ἡ βοήθεια παρήχετο δωρεάν, ὑπῆρχεν ἐπὶ τέλους καὶ ἕνα ἐλαφρυντικόν, ἐὰν ἕνα μέρος τῆς βοηθείας αὐτῆς τὸ διεθέτομεν, διὰ νὰ καλύψωμεν τρεχούσας δαπάνας τοῦ προϋπολογισμοῦ. Τώρα ὅμως ὅπου τὸ μέρος αὐτὸ τῆς βοηθείας πρόκειται νὰ τὸ πληρώσωμεν καὶ δὴ ἐντόκως, ἐντὸς ὡρισμένης καὶ τακτῆς προθεσμίας, γεννᾶται εὐλόγως ἡ ἀπορία, ἐὰν θὰ ἐξακολουθήσωμεν μὲ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ χειριζώμεθα τὰ δημόσια οἰκονομικά μας, ἐὰν δηλαδή, εἰς ἀντιμετώπισιν ἐφετεινῶν δαπανῶν τοῦ προϋπολογισμοῦ συνάπτομεν δάνειον, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπιβαρύνῃ τοὺς προσεχεῖς προϋπολογισμοὺς τῆς χώρας μας. Ἐπειδὴ ἀσφαλῶς πρέπει νὰ πρυτανεύσῃ εἰς τὰ οἰκονομικὰ τῆς Πατρίδος μας, πνεῦμα συντηρητικῆς νοικοκυρωσύνης, δι’ αὐτὸ εἶμαι βέβαιος, ὅτι διερμηνεύω τὴν θέλησιν ὅλων μας, ἐὰν ἐκφράσω τὴν ἐρώτησιν πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ, νὰ μᾶς πληροφορήσῃ ἐὰν τὸ ποσὸν αὐτὸ θὰ διατεθῇ ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον εἰς τοποθετήσεις τοιαύτας, ὥστε οἱ μέλλοντες προϋπολογισμοὶ τῆς χώρας μας, νὰ ἔχουν ἄμεσον καὶ ὄχι ἔμμεσον πρόσοδον ἀπὸ τὰς τοποθετήσεις αὐτάς, αἱ ὁποῖαι πρόσοδοι, αἱ ἄμεσοι, νὰ δύνανται νὰ καλύψουν τὸ τοκοχρεωλύσιον τοῦ δανείου, διότι οὐδαμοῦ τοῦ νομοσχεδίου ἀναφέρεται περιορισμὸς τῆς χρησιμοποιήσεως τοῦ δανείου τούτου. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἄποψις, τὴν ὁποίαν θέλω νὰ διατυπώσω, διὰ νὰ μὴ σπεύδωμεν νὰ ἐγκρίνωμεν δάνεια, τὰ ὁποῖα ἐὰν τὰ ἐγκρίναμεν χωρὶς νὰ σκεπτώμεθα καὶ πῶς θὰ τὰ διαθέσωμεν, νομίζω, ὅτι δὲν ἀποτελεῖ ἐκδήλωσιν νοικοκυρευμένης σκέψεως ἐκ μέρους μας. Περιμένομεν ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ νὰ μᾶς βεβαιώσῃ, ὅτι τὸ ποσὸν τοῦτο θὰ διατεθῇ ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον διὰ Κρατικὰς ἐπενδύσεις ἀμέσου ἀποδόσεως.

§25Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Κύριοι βουλευταί, ἐπιθυμῶ ἐξ ἀφορμῆς τῆς γενομένης συζητήσεως νὰ παράσχω πρὸς τὴν Βουλὴν πληροφορίας τινάς. Καὶ πρῶτον νὰ πληροφορήσω τὸν κ. συνάδελφον ἐξ Ἡρακλείου, ὅτι οὐδέποτε ἡ Κυβέρνησις ἐδήλωσεν, ὅτι ἔλαβε χωριστὸν δάνειον 10 ἑκατομμ. δολλαρίων. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐδήλωσε κἄν, ὅτι ἔλαβε δάνειον 10 ἑκατομμ. δολλαρίων, ἁπλῶς ὅταν ἔγινεν ἡ συζήτησις περὶ τῆς βοηθείας, ἡ Κυβέρνησις εἶπεν, ὅτι τμῆμα τῆς βοηθείας, ὁπωσδήποτε θὰ δοθῇ ὑπὸ μορφὴν πράγματι δανείου. Δὲν ὑπάρχει οὐδεμία δήλωσις, οὐδενὸς ὑπουργοῦ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, δηλώσαντος, ὅτι ἐπήραμεν ἕνα οἱονδήποτε ξεχωριστὸν δάνειον. Δευτέρα παρατήρησις. Ἡ Ἑλλὰς δὲν ἔτυχεν ἰδιαζόντως κακῆς μεταχειρίσεως, ὅπως φαίνεται νὰ νομίζουν τινὲς ἐκ τῶν κ.κ. συναδέλφων. Ἐφέτος ἠκολουθήθη γενικὴ ἀρχὴ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τῶν ΗΠΑ καθ’ ἣν ὡρισμένη ἀναλογία ἐκ τῆς χορηγουμένης πρὸς τὰ διάφορα Ἔθνη βοηθείας, θὰ χορηγηθῇ ὑπὸ μορφὴν δανείου. Εἶναι ἐπίσης παραπλανητικὴ ἡ διαπίστωσις, ὅτι ἐφέτος ἡ Ἑλλὰς εἶχε βοήθειαν 25 ἢ 26 ἑκατομμ. δολλ. Εἶναι ἀκριβής, ἀλλὰ εἶναι παραπλανητική, διότι ἡ Ἑλλὰς εἶχεν ὑπόλοιπα ἐκ τῆς περυσινῆς χρήσεως, τὰ ὁποῖα ἀνήρχοντο εἰς 37 καὶ πλέον ἑκατομμ. εἰς τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ προστεθοῦν τὰ 25 ἢ 26,2 νέα τῆς τρεχούσης βοηθείας.

§26Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, ἐπιτρέπετε. Ὁ κ. συνάδελφος, ὁ ὁποῖος ὡμίλησε πρὸ ὀλίγου διὰ τὸ δάνειον τῶν 10 ἑκατομμ. δολλαρίων, δὲν ἠννόει, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶχε κάμει δήλωσιν, ὅτι ἐπέτυχε ξεχωριστὸν δάνειον 10 ἑκατομμυρίων δολλαρίων προσθέτου βοηθείας διὰ τὰς στρατιωτικὰς ἀνάγκας. Συνεπῶς ἀπὸ ἐκεῖ προέκυψεν ἡ παρεξήγησις καὶ κατὰ τὴν ἀπάντησίν σας.

§27Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντ.). Πρόκειται ἁπλῶς περὶ συγχύσεως ἐὰν ἐννοῆτε τοῦτο, κύριε συνάδελφε. Πράγματι πέρυσι κατὰ τὸ καλοκαῖρι, ἐνῷ εἶχεν ἀποφασισθῆ εἰς τὴν ἀρχὴν ἡ Ἀμερικανικὴ βοήθεια νὰ ἀνέρχεται εἰς 15 ἑκατομμ. δολλάρια, ἔγινεν εἰδικὴ διαπραγμάτευσις μετὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ προσετέθησαν εἰς αὐτὰ τὰ 15 ἑκατομμύρια ὑπὸ μορφὴν ἐκτάκτου βοηθείας, ἡ ὁποία παρέχεται πρὸς ἀντιμετώπισιν στρατιωτικῶν δαπανῶν. Διὰ τὴν χορήγησιν εἰδικῶς τῆς βοηθείας ἡ Κυβέρνησις τότε καὶ εὐλόγως, ηὐχαρίστησε τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας τῆς Ἀμερικῆς. Ἑπομένως ἐξ αὐτοῦ ἁπλῶς προέκυψεν ἡ σύγχυσις. Ἐπιθυμῶ ἀκόμη νὰ παράσχω μίαν διευκρίνισιν εἰς τὸν κ. συνάδελφον ἐκ Δωδεκανήσου. Ἠρώτησεν ὁ κ. συνάδελφος ἐὰν πρόκειται τὸ ποσὸν τοῦ δανείου νὰ τὸ μεταχειρισθῶμεν διὰ σκοποὺς καταναλωτικοὺς ἢ ἐὰν πρόκειται νὰ ἐπενδυθῇ εἰς μακροχρονίους σκοπούς, εἰς ἐπενδύσεις μακροχρονίους. Ἡ ἀπάντησις δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι μονολεκτική. Ὅπως ξεύρετε, εἰς τὴν οὐσίαν τὰ ποσὰ τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας, ἑπομένως καὶ τὸ ποσὸν τοῦ δανείου, χρησιμεύει καὶ εἰς τὴν συμπλήρωσιν τῶν ἀναγκῶν τοῦ προϋπολογισμοῦ ὑπὸ τὴν εὐρεῖαν τῆς λέξεως ἔννοιαν, εἰς ὃν περιλαμβάνεται καὶ ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐπενδύσεων, χρησιμεύει ἐξ ἑτέρου καὶ εἰς τὸ νὰ ἐνισχυθῇ τὸ ἰσοζύγιον τῶν ἐξωτερικῶν πληρωμῶν καὶ κατὰ τελευταίαν ἀνάλισιν τὰ ἀποθέματα τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος. Ὑπάρχει, κύριοι βουλευταί, ἕνα πρόγραμμα ἐπενδύσεων. Τὸ πρόγραμμα αὐτὸ ἐπενδύσεων ἐκτελεῖται καὶ ἐκτελεῖται κανονικῶς καὶ θὰ γίνουν ἐφέτος τόσαι ἐπενδύσεις, ὅσαι εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν ἐντὸς τοῦ πλαισίου τοῦ προγράμματος. Αἱ ἐπενδύσεις αὗται θὰ χρηματοδοτηθοῦν ἑπομένως ἐμμέσως ἐκ τῶν περισσευμάτων, τὰ ὁποῖα δημιουργεῖ ἀκριβῶς ἡ ὕπαρξις αὐτοῦ τοῦ δανείου, ἡ ὕπαρξις τῆς βοηθείας, ἡ ὕπαρξις ἄλλων πόρων. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ διάκρισις καὶ νὰ σταμπάρωμεν αὐτὰ τὰ χρήματα καὶ νὰ εἴπωμεν τὰ χρήματα αὐτὰ θὰ πᾶνε ἀποκλειστικῶς διὰ τὸν σκοπὸν τῶν ἐπενδύσεων. Δὲν χρειάζεται νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἐὰν ἐπήγαιναν δι’ ἐπενδύσεις, θὰ ἦτο ἀδύνατον νὰ ἀπορροφηθοῦν, διότι ὑπάρχουν κανονισμοί, κατὰ τοὺς ὁποίους ἀπορροφᾶται ἡ Ἀμερικανικὴ βοήθεια, ἔστω καὶ διδομένη ὑπὸ μορφὴν μακροπροθέσμων δανείων, καὶ οἱ κανονισμοὶ αὐτοὶ δὲν συμβιβάζονται πρὸς τὴν ἄμεσον ἐπένδυσιν τοῦ ποσοῦ τούτου εἰς ἔργα ἀνασυγκροτήσεως. Τὸ θέμα ἄλλως τε δὲν ἔχει παρὰ ἀξίαν λογιστικήν, ὅπως σᾶς ἐξήγησα. Διότι καὶ ἐὰν χρησιμοποιήσωμεν, φέρ’ εἰπεῖν, τὸ συγκεκριμένον ποσόν, διὰ νὰ ἀγοράσωμεν σιτάρι, θὰ δημιουργηθῇ τὸ περίσσευμα ἐκεῖνο, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἠμπορέσωμεν νὰ κάμωμεν ἐπενδύσεις. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ κρίνῃ καὶ ἡ Βουλή, εἶναι, ἐὰν ναὶ ἢ οὔ τὸ ὕψος τῶν ἐπενδύσεων καὶ ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἐπενδύσεων εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ ἐπιτρέπουν τὴν αἰσιόδοξον προοπτικήν, ὅτι ἐξελισσομένης γενικώτερον τῆς οἰκονομίας καὶ ἐξελισσομένου τοῦ προγράμματος τούτου, θὰ ἠμπορέσῃ ἡ Ἑλλὰς νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς ὅσας ὑποχρεώσεις ἀνέλαβεν, εἰς τὰς ὑποχρεώσεις, φέρ’ εἰπεῖν, αὐτοῦ τοῦ δανείου καὶ εἰς ἄλλας ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἔχουν ἀναλάβει ἔναντι τοῦ ἐξωτερικοῦ. Καί, ἐὰν αὐτὸ εἶναι τὸ ἐρώτημα, ἀπαντῶ, ὅτι βεβαιότατα εἶναι εἰς θέσιν ἡ Ἑλλὰς νὰ ἐξυπηρετήσῃ καὶ τὸ δάνειον τοῦτο καὶ ὅλας τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἀνέλαβεν ἔναντι τοῦ ἐξωτερικοῦ. Ἐλέχθη ἀκόμη, ὅτι παρετηρήθη τὸν τελευταῖον καιρὸν στροφὴ εἰς τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως τῶν Η.Π.Α. καὶ ὅτι, ἀντὶ τῆς βοηθείας, τῆς παρεχομένης, εἴτε δωρεάν, εἴτε ὑπὸ μορφὴν τοιούτων μακροπροθέσμων δανείων, ἡ Ἀμερικανικὴ Κυβέρνησις εἶναι ἀποφασισμένη νὰ ἐνισχύσῃ ἰδιωτικὰς ἐπενδύσεις εἰς τὰς χώρας τοῦ ἐξωτερικοῦ. Ἡ διαπίστωσις εἶναι ἐν μέρει ἀκριβής. Ἡ Ἑλλὰς πιστεύει, ὅτι ἔχει δημιουργήσει ἀντικειμενικῶς τὰς προϋποθέσεις ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι θὰ προσελκύσουν τὸ ξένον κεφάλαιον. Καὶ θὰ εἶναι ἰδιαιτέρως εὐτυχὴς ἡ Ἑλλάς, ἐὰν ἴδῃ, ὅτι πρόκειται νὰ προσελκυσθῇ καὶ τὸ Ἀμερικανικὸν κεφάλαιον. Ἐλπίζει ἡ Κυβέρνησις βασίμως, ὅτι καὶ Ἀμερικανοὶ ἰδιῶται ἐπιχειρηματίαι θὰ θελήσουν νὰ κάμουν ἀξιόλογους ἐπενδύσεις εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ νομίζω, ὅτι πράττει πᾶν τὸ δυνατὸν πρὸς τὴν κατεύθυνσιν αὐτήν, ἀλλά, παραλλήλως, ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις πράττει, ὅ,τι ἠμπορεῖ, διὰ νὰ τύχῃ ὁ τόπος αὐτὸς καὶ βοηθείας ὑπὸ τὴν κλασσικήν της μορφὴν καὶ ἡ Κυβέρνησις ἔχει θέσει τὸ θέμα, κατὰ τρόπον, τὸν ὁποῖον αὐτὴ κρίνει, ὅτι δύναται νὰ εἶναι προσφορώτερος καὶ δύναται νὰ εἶναι ἥσυχος ἡ Βουλή, ὅτι πράττει ἡ Κυβέρνησις πρὸς τὴν κατεύθυνσιν αὐτήν, ὅ,τι δύναται. Νομίζω, ὅτι σᾶς ἐξέθεσα τὰ πράγματα μὲ ἁπλότητα καὶ ἀντικειμενικότητα.

§28Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, νομίζω, ὅτι, παρὰ τὰς ἐξηγήσεις, τὰς ὁποίας ἐδώσατε, αἱ παρατηρήσεις, αἱ ὁποῖαι διετυπώθησαν ἀπὸ τοὺς κυρίους συναδέλφους, εἶναι τοιαύτης φύσεως, ὥστε νὰ πρέπει νὰ τύχουν τῆς προσοχῆς σας καὶ τῆς προσοχῆς τῆς Κυβερνήσεως. Πιστεύω δέ, ὅτι εἶναι δυνατὸν καὶ νὰ σᾶς ἐνισχύσουν εἰς τὰς προσπαθείας καὶ τὰς διαπραγματεύσεις τὰς ὁποίας θὰ ἔχετε μὲ τοὺς Ἀμερικανοὺς συμμάχους μας. Ἐπανερχόμενος εἰς τὸ θέμα τῶν 10.000.000 τῆς στρατιωτικῆς βοηθείας, ἤθελον νὰ ὑπεμνήσω, ὅτι, ὅταν ἐνεκρίθη ἡ πρόσθετος αὐτὴ βοήθεια, ἐνεκρίθη μὲ τὸν ἀποκλειστικὸν σκοπόν, νὰ καλύψῃ τὰς ἐκτάκτους στρατιωτικὰς δαπάνας, διὰ νὰ μὴ ἀποτελέσουν αὗται μίαν πρόσθετον ἐπιβάρυνσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἡ σύμπτωσις τῆς ἐφαρμογῆς αὐτῆς τῆς διατάξεως τοῦ Ἀμερικανικοῦ νόμου, ὁ ὁποῖος ὥριζεν, ὅτι δύναται ἕνα μέρος τῆς βοηθείας, νὰ δοθῇ ὑπὸ μορφὴν δανείου, καταλήγει —καὶ εἰς τοῦτο ἔχουν οἱ κύριοι συνάδελφοι δίκαιον, ποὺ τὸ παρετήρησαν— καταλήγει εἰς τὸ νὰ ἐπιβαρυνθῶμεν, κατ’ οὐσίαν, εἰς τοὺς μελλοντικούς μας προϋπολογισμούς, μὲ ποσὸν ἀντίστοιχον πρὸς τὸ ποσὸν τῶν ἐπὶ πλέον στρατιωτικῶν δαπανῶν, διὰ τὸ ὁποῖον ἐζητήσαμεν, τὴν πρόσθετον βοήθειαν. Μὲ ἄλλους λόγους, τὸ ποσὸν τοῦ δανείου, ἐν τοῖς πράγμασι θὰ καλύψῃ τὴν χορηγηθεῖσαν πρόσθετον βοήθειαν. Αὐτό, ἀναμφισβητήτως, εἶναι ἕνα δυσάρεστον γεγονός. Τὸ δεύτερον σημεῖον, εἶναι ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Κουντούρη. Ἡ ἀπάντησίς σας, κατὰ τὸ πρῶτον σκέλος νομίζω, ὅτι εἶναι ἱκανοποιητική, ἀφήνει ὅμως ἕνα δεύτερον σκέλος ἀναπάντητον. Διότι, ἐὰν αὐτὰ τὰ χρήματα πρόκειται νὰ χρησιμοποιηθοῦν εἰς ξένον συνάλλαγμα, τότε τὸ θέμα τῆς χρησιμοποιήσεως δι’ ἔργα παραγωγικὰ ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸ τί ἀνάγκας θὰ ἔχωμεν διὰ παραγωγικὰ ἔργα εἰς ξένον συνάλλαγμα. Ἐὰν ὅμως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι τὸ ὕψος τῶν τρεχούσης φύσεως πληρωμῶν εἶναι τοιοῦτον, ὥστε νὰ ὑπερκαλύψῃ τὸ ποσὸν τῆς βοηθείας αὐτοῦ τοῦ ἔτους καὶ νὰ ἀπορροφήσῃ, κατὰ τὸ μέγιστον μέρος καὶ τὰ παλαιὰ ὑπόλοιπα, τότε γεννᾶται ζήτημα διαθέσεως αὐτῶν τῶν χρημάτων, ὑπὸ μορφὴν δανείου, διὰ τὸν ἕνα ἢ τὸν ἄλλον τομέα. Λοιπόν, χωρὶς νὰ ἀντιδικῶ καθόλου μαζί σας, θὰ ἔλεγον, ὅτι ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Κουντούρη, γενικευομένη, θὰ ἠδύνατο νὰ πάρῃ αὐτὴν τὴν μορφήν, ὅτι ἀπὸ τὸ σύνολον τῆς βοηθείας, εἴτε εἰς ξένον συνάλλαγμα, εἴτε εἰς δραχμάς, θὰ πρέπει, κατὰ κανόνα, ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις νὰ καλύψῃ, μὲ τὰ ὑπὸ μορφὴν δανείου διδόμενα ποσά, παραγωγικὰς δαπάνας. Ἐὰν ἔλθωμεν, π.χ., εἰς τὸ ἐφετεινὸν πρόγραμμα ἐπενδύσεων, ἐκεῖ, εἶναι γνωστόν, ὅτι, ἡ συμμετοχὴ τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας, τοὐλάχιστον μέχρι τῆς ἐποχῆς, ὅπου ἤμουν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ, δὲν προέβλεπεν εἰ μὴ μόνον τὰ 300.000.000 δραχμῶν, τὰ ἀντιστοιχοῦντα εἰς τὸ ποσὸν τοῦ δανείου Μάρσαλ. Πέραν αὐτοῦ, ὑπῆρχε δυνατότης ἀπορροφήσεως ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴν οἰκονομίαν διὰ πρόγραμμα παραγωγικῶν ἐπενδύσεων, τὸ ὁποῖον θὰ ἠδύνατο νὰ ἀξιοποιήσῃ δι’ ἄλλα 300 ἴσως καὶ 500 ἑκατομμύρια δραχμῶν. Δυστυχῶς, οἱ Ἀμερικανοὶ ἔχοντες νὰ καλύψουν τὰς στρατιωτικὰς δαπάνας ἀφ’ ἑνὸς καὶ μὴ ἐπιθυμοῦντες νὰ δημιουργήσουν γεγονότα, τὰ ὁποῖα θὰ ἠδύνατο νὰ ὁδηγήσουν εἰς πληθωρικὰς καταστάσεις ἐστάθησαν ἐκεῖ καὶ δὲν γνωρίζω μετὰ τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἡ ὁποία ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ εἰς τὸ τέλος τοῦ ἔτους, εἰς ποίας ἀποφάσεις ἔχετε καταλήξει. Νομίζω ὅμως, ὅτι εἶναι ἐπιθυμία τῆς Βουλῆς, καὶ ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι προσπάθεια τῆς Κυβερνήσεως, ὥστε ποσά, λαμβανόμενα ὑπὸ μορφὴν δανείου, διὰ τὰ ὁποῖα βεβαίως ἡ Κυβέρνησις θὰ κάμῃ πᾶν τὸ δυνατόν, ὥστε νὰ εἶναι ὅσον τὸ δυνατὸν μικροτέρου ποσοστοῦ τῆς παρεχομένης βοηθείας, τὰ ποσὰ αὐτὰ νὰ διατίθενται, εἴτε ὑπὸ μορφὴν συναλλάγματος, εἴτε ὑπὸ μορφὴν δραχμῶν, ἀποκλειστικῶς εἰς ἔργα παραγωγικά, ὥστε νὰ μὴ ἐπιβαρυνθῇ βραδύτερον ἡ οἰκονομία.

§29Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντ.). Κύριοι βουλευταί, ἐπιθυμῶ πάλιν νὰ ἐξηγήσω. Εἶναι αὐτονόητον, ὅτι, ἐὰν ἐδανείζετο ἡ Κυβέρνησις, εἴτε ἀπὸ τὴν Ἀμερικανικὴν Κυβέρνησιν, μέσῳ τῆς ΕΞΠΟΡΤ ΜΠΑΝΚ εἴτε ἀπὸ ὁπουδήποτε ἀλλοῦ καὶ ἐὰν μὲ τὰ χρήματα, μὲ τὰ ὁποῖα ἐδανείζετο, ἐπρόκειτο νὰ καλύψῃ δαπάνας χαρακτῆρος καταναλωτικοῦ, τότε ἡ πολιτική της θὰ ἦτο βαρύτατα κατακριτέα. Εἶπον ὅμως ἐξ ἄλλου καὶ τὸ ἑξῆς: Ὅτι μεταξὺ τῶν διαφόρων κονδυλίων τῶν ἐσόδων τῶν δύο προϋπολογισμῶν τοῦ τακτικοῦ καὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐπενδύσεων καὶ μεταξὺ τῶν διαφόρων ἐξόδων τῶν δύο προϋπολογισμῶν ὑπάρχουν ἀγγεῖα συγκοινωνοῦντα. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἑπομένως προέχει εἰς τὴν συγκεκριμένην περίπτωσιν, εἶναι τὸ πρόγραμμα τῶν ἐπενδύσεων νὰ εἶναι τοιούτου ὕψους πάντοτε, ὥστε νὰ ὑπερκαλύπτῃ τὰ ὑπὸ διαφόρους μορφὰς δάνεια, τὰ ὁποῖα θὰ ἐδέχετο ἡ Κυβέρνησις, καὶ τὰ οἱαδήποτε δάνεια, τὰ ὁποῖα γενικώτερον θὰ ἀνελάμβανε, νὰ βαστάσῃ ἡ Ἑλληνικὴ οἰκονομία. Καὶ εἶναι αὐτονόητον, διότι γνωρίζετε ποῖον εἶναι τὸ ὕψος τοῦ προγράμματος τῶν ἐπενδύσεων. Γνωρίζετε, ὅτι ἡ ἐκτέλεσις ἤδη πρὸ πολλῶν μηνῶν ἔχει κατὰ πολὺ ὑπερβῇ τὸ ποσὸν τῶν δραχμῶν τῶν 10 ἑκατομμυρίων δολλαρίων καὶ ἑπομένως δὲν δύναται νὰ γίνῃ κἂν ἀντικείμενον συζητήσεως. Βεβαίως ἀποδίδω μεγίστην σημασίαν ἀπὸ ἀπόψεως γενικῆς κατευθύνσεως εἰς τὴν γενομένην παρατήρησιν, ἀλλὰ ἐπιθυμῶ νὰ διαβεβαιώσω τὴν Βουλήν, ὅτι προχωροῦμεν πρὸς τὴν κατεύθυνσιν αὐτὴν κατὰ τρόπον συντηρητικόν. Ἐκεῖνο ἁπλῶς, τὸ ὁποῖον ἐπιθυμῶ νὰ τονίσω εἶναι, ὅτι βεβαίως δὲν ἠμπορῶ νὰ εἴπω, ὅτι αὐτὸ ἀκριβῶς τὸ ποσὸν τῶν 10 ἑκατομμυρίων δολλαρίων πρόκειται νὰ χρησιμοποιηθῇ δι’ ἔργα ἐπενδύσεων, διότι πρῶτον ποτὲ δὲν παραδίδονται τὰ 10 ἑκατομμύρια δολλαρίων διὰ νὰ κάμωμεν μίαν πληρωμήν, ἀλλὰ ὅπως γνωρίζουν πολλοὶ κύριοι συνάδελφοι, ἠμπορεῖ νὰ πάρωμεν ὡρισμένα εἴδη καὶ πρέπει νὰ συντρέξουν ὡρισμέναι προϋποθέσεις, ὡρισμέναι προθεσμίαι νὰ παρέλθουν καὶ νὰ τύχουν διαφόρων ἐγκρίσεων καὶ οὕτω καθ’ ἑξῆς. Δὲν ὑπάρχει τρόπος αὐτὰ τὰ δολλάρια εὐθέως νὰ χρησιμοποιηθοῦν πρὸς αὐτὴν τὴν κατεύθυνσιν. Τοῦτο ὅμως δὲν σημαίνει, ὅτι δὲν τηρεῖται ἡ ἀρχή, τὴν ὁποίαν εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Κῶ. Τηρεῖται 100% καὶ τοῦ παρέχω τὴν διαβεβαίωσιν, ὅτι θὰ τηρηθῇ καὶ εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν καὶ εἰς πᾶσαν ἄλλην περίπτωσιν. Βεβαίως δὲν πρόκειται μὲ δανεικὰ νὰ καλύψωμεν δαπάνας τρεχούσας τοῦ προϋπολογισμοῦ. Τὰ δανεικὰ κατ’ ἀρχὴν πρέπει διὰ νὰ μὴ εἶναι καὶ ἀγύριστα νὰ γίνουν παραγωγικά.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§31Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον προδίδει πρῶτον διάψευσιν μιᾶς προεκλογικῆς διακηρύξεως τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἐὰν ἐπεκράτει ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμός, καί κατήρτιζε Κυβέρνησιν θὰ ηὐξάνετο ἡ Ἀμερικανικὴ βοήθεια. Καὶ ἡ βοήθεια ἠλαττώθη σημαντικώτατα. Κατόπιν τῆς διαψεύσεως τοιούτων διακηρύξεων θὰ πρέπει νὰ εἴμεθα προσεκτικοὶ διὰ νὰ ἀποφεύγωνται πρὸ τῶν ἐκλογῶν τοιούτου εἴδους βαρυσήμαντοι διακηρύξεις, ποὺ ἀπατοῦν τὸν λαὸν καὶ τὸν παρασύρουν. Ἀλλά, τὸ νομοσχέδιον προδίδει ἐπίσης ἀποτυχίαν τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἦλθεν ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ καὶ μᾶς εἶπεν, ὅτι τὰ 10 ἑκατομμύρια δολλάρια τὰ δανειζόμενα ὄχι διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἑνὸς συγκεκριμένου ἔργου, ὡς ὀρθῶς ἐζήτησεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κῶ κ. συνάδελφος, ἀλλὰ διὰ νὰ ἐνισχύσωμεν τὰ ἀποθέματα τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, τὸ ἰσοζύγιον τῶν πληρωμῶν μας καὶ τὸν προϋπολογισμόν.

§32Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντον.). Κύριε συνάδελφε, ὡμίλησα ἀρκετὰ σαφῶς, ὥστε νὰ μὴ δύνασθε νὰ λέγητε αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγετε.

§33Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε ὑπουργέ, ἀντέγραψα αὐτά, τὰ ὁποῖα εἴπατε εἰς μίαν διακοπὴν σας εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐκ Κῶ συνάδελφον. Εἴπατε ἀκριβῶς: «Ὁ κ. συνάδελφος, μοῦ ἐζήτησε νὰ τοῦ εἴπω ποὺ θὰ διατεθῇ τὸ δάνειον, καὶ δὲν ἠμπορῶ νὰ τοῦ ἀπαντήσω μονολεκτικῶς. Θὰ διατεθῇ εἰς ἐνίσχυσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπενδύσεων, χωρὶς νὰ καθορίσητε εἰς ποίας ἀκριβῶς, διὰ τὴν τόνωσιν τοῦ ἰσοζυγίου πληρωμῶν καὶ τοῦ συναλλαγματικοῦ ἀποθέματος τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος». Ταῦτα ἀκριβῶς εἴπατε. Ἀλλὰ εἶναι ὀρθὸν νὰ δεσμεύσωμεν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν διὰ 40 ἔτη διὰ δάνειον μὴ παραγωγικόν; Ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὁ ὁποῖος δι’ ἡμῶν θέτει σήμερον τὴν ὑπογραφήν του εἰς δάνειον διὰ λογαριασμὸν δύο ἄλλων γενεῶν, δὲν γνωρίζει ποὺ ἀκριβῶς θὰ διατεθῇ τοῦτο. Ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἀπαρασκεύαστος. Δὲν ἔχει προγραμματισμόν. Ὡσὰν νὰ μὴ ὑπάρχουν εἰς τὴν χώραν αὐτὴν προβλήματα καὶ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἔχουν ἀνάγκην ἐκτελέσεως. Καὶ ἀναφέρω προχείρως τὸ πρόγραμμα τῶν γεωργικῶν βιομηχανιῶν, ἀπὸ τὴν ἔλλειψιν τῶν ὁποίων πάσχει ἡ χώρα ἡμῶν· Δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ καταρτισθῇ ἕνα πρόγραμμα, ὥστε διὰ τὰς γεωργικὰς βιομηχανίας νὰ διατεθοῦν τὰ 10 ἑκατομμύρια δολλάρια; Ἐπίσης, κ. ὑπουργέ, αἱ ἐλαιοπαραγωγικαὶ περιφέρειαι ζητοῦν πρότυπα ἐλαιουργεῖα καὶ δὲν παρέχει εἰς αὐτὰς ἡ Κυβέρνησις τὰ μέσα. Ζητοῦν οἱ παραγωγοί μας ἀκόμη, κονσερβοποιεῖα, ἐργοστάσια χυμῶν καὶ δὲν ἔχομεν χρήματα νὰ τοὺς δώσωμεν νὰ κατασκευάσουν ἐργοστάσια. Καὶ σεῖς δὲν δύνασθε νὰ προγραμματίσητε ἔργον παραγωγικὸν ποὺ θὰ ἀπορροφήσῃ τὸ δάνειον τοῦτο. Ἀλλὰ πέραν αὐτοῦ, κ. ὑπουργέ, ἡ Κυβέρνησις ἐφήρμοσε τὴν πολιτικὴν τῆς ἐλευθερίας τῶν εἰσαγωγῶν καὶ ἄφησε νὰ σπαταλᾶται τὸ συνάλλαγμα καὶ νὰ παρουσιάζῃ παθητικὸν τὸ ἐμπορικὸν ἰσοζύγιον, καὶ ἔρχεται τώρα νὰ τὸ καλύψῃ διὰ δανείων. Ὅταν ἡμεῖς πρὸ μηνῶν, ἐπεστήσαμεν τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου, τῆς εἴπομεν ὅτι, πρέπει ν’ ἀλλάξῃ πολιτικήν, διότι ἡ ἐλευθερία εἰσαγωγῶν ἐπιφέρει σπατάλην συναλλάγματος καὶ θὰ εὑρεθῶμεν πρὸ τραγικῆς καταστάσεως οἰκονομικῆς. Καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔσπευσε νὰ λάβῃ τὰ ἐνδεικνυόμενα μέτρα διὰ νὰ ἐξοικονομήσῃ συνάλλαγμα καὶ διὰ νὰ ἐνισχύσῃ τὰ ἀποθέματά της, καὶ θέλει τώρα διὰ δανείων νὰ καλύψῃ τὰς ἀνάγκας της αὐτάς. Διὰ τοὺς λόγους τούτους, κατηγοροῦμεν τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἀπέτυχεν εἰς τὴν οἰκονομικήν της πολιτικὴν καὶ ζητοῦμεν νὰ ἀναθεωρήσῃ ταύτην καὶ νὰ τὴν ἀναπροσαρμόσῃ πρὸς τὰς σημερινὰς ἀνάγκας. Ζητοῦμεν τὸ δάνειον αὐτό, τὸ ὁποῖον θὰ βαρύνῃ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἐπὶ 40 χρόνια νὰ διατεθῇ ὄχι μόνον διὰ καταναλωτικὰ ἀγαθά, τὰ ὁποῖα θὰ πάρωμεν σήμερα καὶ οἱ ἀπόγονοί μας δὲν θὰ τὰ ἀνεύρουν, ἀλλὰ διὰ τὴν κατασκευὴν ἔργων ἀποδοτικῶν, ὥστε ἐκ τῆς ἀποδόσεως τῶν ἔργων αὐτῶν νὰ ἀποδοθοῦν τὰ 10 ἑκατομμύρια δολλάρια. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀπαίτησις τοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος θὰ πληρώσῃ καὶ θὰ ἐπιβαρυνθῇ διὰ τὴν ἐξόφλησιν τοῦ δανείου αὐτοῦ.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Παπαγιάννης ἔχει τὸν λόγον.

§35Κ. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρεκάλουν νὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ θέσω ὑπ’ ὄψιν τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ μίαν ἀπορίαν, ἡ ὁποία μοῦ γεννᾶται ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τοῦ νομοσχεδίου. Ὡς γνωστόν, ἡ Ἀμερικανικὴ βοήθεια, ἐφ’ ὅσον πραγματοποιεῖται μεταβάλλεται ἀπὸ δολλάρια εἰς δραχμάς. Αἱ δραχμαί, αἱ ὁποῖαι προκύπτουν ἀπὸ τὴν πώλησιν τῶν δολλαρίων ἄγονται εἰς ἕναν εἰδικὸν λογαριασμὸν εἰς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος, καὶ ὁ λογαριασμὸς αὐτὸς, τῶν δραχμῶν, κινεῖται κατόπιν ἀποφάσεως τῆς Ἀμερικανικῆς Οἰκονομικῆς Ἀποστολῆς ἐν Ἑλλάδι. Τὰ χρήματα αὐτά, διατίθενται διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς οἰκονομίας τοῦ τόπου ἢ κυριώτερα διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἀπὸ αὐτὰς τὰς δραχμὰς ἐκαλύφθησαν τὰ ἐλλείμματα τῶν μέχρι τοῦ 1951–52 προϋπολογισμῶν. Ἀπ’ αὐτὰς τὰς δραχμὰς προκύπτει ἡ βοήθεια διὰ τὴν κάλυψιν ἑνὸς μέρους τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν, βοήθεια, ἡ ὁποία δίδεται κάθε χρόνον ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως τῶν Η.Π.Α. εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν. Ἤδη ἕνα μέρος τῆς βοηθείας παύει πλέον νὰ εἶναι δωρεὰ τοῦ Ἀμερικανικοῦ Δημοσίου πρὸς τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον καὶ μεταβάλλεται εἰς δάνειον τοῦ Ἀμερικανικοῦ Δημοσίου πρὸς τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον. Ἐρωτᾶται καὶ αὐτὸ δὲν προκύπτει ἀπὸ τὸ παρὸν νομοσχέδιον: Ἔχει ληφθῆ πρόνοια, ὥστε νὰ ἐκκαθαρισθῇ τὸ θέμα αὐτό; Δηλαδή, αἱ δραχμαὶ αἱ μέλλουσαι νὰ προκύψουν ἀπὸ τὸ δάνειον αὐτὸ θὰ ἀχθοῦν εἰς πίστωσιν τοῦ εἰδικοῦ λογαριασμοῦ τῆς βοηθείας ποὺ εἶναι εἰς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος καὶ αἱ δραχμαὶ αὗται, τὰς ὁποίας θὰ δανεισθῶμεν θὰ χρησιμοποιηθοῦν κατόπιν, συμφώνως πρὸς τὴν γνώμην καὶ τὴν ἐπιθυμίαν τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς, ἢ θὰ πρέπει ν’ ἀχθοῦν εἰς πίστωσιν ἰδιαιτέρου λογαριασμοῦ, δεδομένου ὅτι ἀποτελοῦν πλέον κτῆμα τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως; Ἐὰν συνέβαινε τὸ πρῶτον θὰ εἴχομεν ἴσως διπλὴν μεταχείρισιν τοῦ αὐτοῦ ποσοῦ. Θὰ εἴχομεν μίαν πρώτην βοήθειαν ὑπὸ μορφὴν δανεισμοῦ καὶ ἔπειτα ἡ βοήθεια αὐτὴ θὰ ἐνεφανίζετο ὡς δευτέρα βοήθεια, εἴτε διὰ τὴν κάλυψιν στρατιωτικῶν δαπανῶν, εἴτε διὰ τὴν κάλυψιν ἄλλων ἔργων. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ὀρθὸν εἶναι νὰ γίνουν διαπραγματεύσεις, ὥστε νὰ μὴ ἄγονται αἱ δραχμαὶ εἰς τὸν λογαριασμὸν δραχμῶν βοηθείας, ὁ ὁποῖος εὑρίσκεται εἰς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος.

§36Ν. ΚΟΥΝΤΟΥΡΗΣ. Ἐξήγησεν ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ὅτι τὸ προϊόν τοῦ δανείου πηγαίνει μαζὶ μὲ ὅλα τὰ ἔσοδα τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ εἶναι αὐτονόητον, ὅτι ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει πρόγραμμα ἐπενδύσεων καὶ ἐφ’ ὅσον τὸ πρόγραμμα ἐκτελεῖται πλήρως, εἶναι αὐτονόητον, ὅτι τὸ ποσὸν τῶν 10 ἑκατομμυρίων δολλαρίων, θὰ χρησιμοποιηθῇ διὰ τὸ πρόγραμμα ἐπενδύσεων. Ἐπειδὴ μᾶς ἐβεβαίωσεν, ὁ κ. ὑπουργός, ὅτι τὸ πρόγραμμα ἐπενδύσεων ἐκτελεῖται, ἀλλὰ τὸ ὑφιστάμενον πρόγραμμα ἐκτελεῖται ἀπὸ τὰς ὑφισταμένας προσόδους τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐφ’ ὅσον θὰ ἔχωμεν μίαν νέαν πρόσοδον τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐκ 300 ἑκατομμυρίων δραχμῶν, διὰ νὰ εἴμεθα βέβαιοι, ὅτι τὰ χρήματα αὐτὰ θὰ πᾶνε εἰς παγίας τοποθετήσεις καὶ ὄχι εἰς καταναλωτικὰ ἀγαθά, εἶναι ἀνάγκη νὰ βεβαιώσῃ, ὁ κ. ὑπουργός, ὅτι τὸ ποσὸν ἐπενδύσεων ποὺ ὑπάρχει, αὐξάνει κατὰ 300 ἑκατ. δραχμὰς. Διότι ἐὰν δὲν πρόκειται νὰ αὐξήσωμεν τὰς ἐπενδύσεις, δεδομένου, ὅτι ἡ σύναψις δανείου μᾶς κάμνει νὰ λαμβάνωμεν ὑποχρεώσεις, τὸ πρᾶγμα εἶναι διαφορετικόν.

§37Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντον.). Ἐφ’ ὅσον ἐζητήσατε μίαν ἀπάντησιν, θὰ πρέπει νὰ τὴν ἀκούσητε.

§38Ν. ΚΟΥΝΤΟΥΡΗΣ. Ἀναμένομεν τὴν ἀπάντησιν.

§39Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντον.). Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ γίνῃ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον συζήτησις, ἐπὶ θεμάτων, τὰ ὁποῖα ἔχουν καὶ ὑφὴν τεχνικήν. Ἐὰν θέλῃ τις συνάδελφος νὰ ἴδῃ πῶς λειτουργοῦν οἱ διάφοροι προϋπολογισμοὶ καὶ τὶ θὰ εἰποῦν ὅλα αὐτὰ ποὺ λέγομεν ἐδῶ, ἐν τῇ πράξει, πρέπει νὰ περάσῃ ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον διὰ νὰ πληροφορηθῇ, διότι ἄλλως ἐὰν ἐκταθῶ, θὰ κουράσω ἴσως τὴν Βουλήν, διὰ θέματα, τὰ ὁποῖα θὰ εἶναι ἴσως ἀνιαρὰ διά τινας τῶν συναδέλφων, ἐν ὅλῃ των τῇ τεχνικότητι ἀναπτυσσόμενα. Πληροφορῶ, τὸν κ. συνάδελφον, ὅτι ὅταν ἐγένετο τὸ πρόγραμμα ἐπενδύσεων καὶ ὅταν γίνεται κάθε χρόνον, λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν φυσικώτατα ὡς κυριώτερος συντελεστής, τὸ ὕψος τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας. Ὅταν ἐγένετο τὸ ἐφετεινὸν πρόγραμμα, ἐπενδύσεων, ὁ τότε ὑπουργὸς Συντονισμοῦ, ἔκαμε τὸ πρόγραμμα ἐπενδύσεων, ὡς αὐτὸς ἐνόμιζεν, ὅτι μὲ αὐτὰ τὰ δεδομένα ἔπρεπε νὰ γίνῃ τὸ πρόγραμμα ἐπενδύσεων. Ἤξευρεν ἑπομένως, ὁ τότε ὑπουργὸς Συντονισμοῦ, καὶ ἠξεύρει καὶ τώρα, ἡ Κυβέρνησις, ὡς ἀποδεικνύεται ἐκ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, ὅτι ἓν μέρος ἀπὸ τὸν προϋπολογισμόν, κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἦτο ἐνδεχόμενον νὰ δοθῇ, δηλαδή, ὑπὸ μορφὴν δανείων, καὶ τοῦτο ἐγνώριζεν ἡ Κυβέρνησις, ἐξ αὐτοῦ τοῦ κειμένου τοῦ νόμου περὶ παροχῆς βοηθείας τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν πρὸς ὅλας τὰς χώρας τοῦ κόσμου. Ὑπάρχει νόμος δημοσιευθεὶς εἰς τὴν ἀντίστοιχον πρὸς τὴν ἰδικήν μας ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως, τῶν Η.Π.Α., εἰς τὸν ὁποῖον ἀναφέρεται, ὅτι μέρος τῆς βοηθείας θὰ διατίθεται ὑπὸ μορφὴν δανείου. Ἑπομένως, ὁ ὑπολογισμὸς τῶν ἐπενδύσεων ὁ ἐφετεινός, ἔχει ἤδη λάβει ὑπ’ ὄψει τὸ ποσὸν τῶν 10 ἑκατ. δολ. Τώρα ἔρχεται ἐδῶ ἡ ὑπόθεσις διὰ νὰ γίνῃ, ἡ τακτοποίησις. Δὲν γίνεται καμμία οὐσιαστικὴ νέα πρᾶξις χορηγήσεως βοηθείας. Δὲν ἐχορηγήθη τώρα ἡ βοήθεια αὐτή. Τώρα γίνεται ἡ τυπικὴ τακτοποίησις. Ἑπομένως, δὲν ἰσχύουν ὅλα αὐτά. Τὸ πρόγραμμα τῶν ἐπενδύσεων, ἐκτελεῖται μὲ ρυθμὸν ἱκανοποιητικὸν καὶ ἐκτελεῖται ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῶν δηλώσεων, τὰς ὁποίας ἔκαμα καὶ ὅποτε θέλετε νὰ συζητήσωμεν τὰ πρόγραμμα τῶν ἐπενδύσεων, ἀλλὰ ὄχι ἐξ ἀφορμῆς ἑνὸς νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ μίαν σύμβασιν νὰ ἔλθωμεν τώρα εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προγράμματος τούτου. Παρακαλῶ, ὅπως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§40Ν. ΚΟΥΝΤΟΥΡΗΣ. Ἐπιφυλάσσομαι νὰ συζητήσωμεν ἐπί τοῦ προγράμματος ἐπενδύσεων, ἀλλὰ ἤθελον τὴν ἑξῆς πληροφορίαν. Ποῖον ἦτο τὸ συνολικὸν ὕψος τοῦ προγράμματος ἐπενδύσεων, τὸ ὁποῖον εἴχατε προϋπολογίσει;

§41Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντον.). 2167 καὶ δὲν ὑπεβιβάσθη. Τὸ πρόγραμμα ἐπενδύσεων ἐκτελεῖται καὶ ὅταν συζητήσωμεν περὶ τῆς ἐκτελέσεως θὰ κρίνετε ἐπὶ τῇ βάσει στοιχείων.

§42Κ. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ. Μήπως θὰ ἠμπορούσατε, κ. ὑπουργέ, νὰ μοῦ ἀπαντήσητε ἐπὶ τῆς ἐρωτήσεώς μου;

§43Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντον.). Νομίζω, ὅτι τὸ θέμα αὐτὸ θὰ πρέπει νὰ τύχῃ εἰδικῶν διαπραγματεύσεων. Πάντως ἀπὸ ἀπόψεως πρακτικῆς δὲν ἔχει σημασίαν τὸ θέμα, διότι ἔχει ὑπολογισθῆ εἰς τὰ ἑκατομμύρια ἐκεῖνα τὰ γνωστά, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ καλυφθοῦν.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, τὸ ὡς ἄνω σχέδιον νόμου;

§45ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ σχέδιον νόμου «περὶ ἐγκρίσεως συνάψεως δανείου παρὰ τῆς EXPORT–IMPORT BANK τῶν Η. Π. Α. ποσοῦ δολλαρίων 10.000.000». Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μετατροπῆς τῶν εἰς δραχμὰς ληξιπροθέσμων πρὸς Τραπέζας ὀφειλῶν εἰς δολλάρια Ἡνωμένων Πολιτειῶν Ἀμερικῆς». Ὁ εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας κ. Γ. Πλατῆς ἔχει τὸν λόγον.

§47Γ. ΠΛΑΤΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἔρχεται εἰς ἐκπλήρωσιν μιᾶς ὑποσχέσεως τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν ἔδωσεν ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 17.12.54. Ἔλεγε τότε, ὁ κ. ὑπουργός, ὅτι ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, πιστεύομεν εἰς τὴν σταθερότητα τῆς δραχμῆς. Ὑπάρχουν ὅμως ὡρισμένοι κερδοσκόποι οἱ ὁποῖοι δανείζονται εἰς δραχμάς, παγώνουν τὰς ὀφειλάς των, καὶ καρπούμενοι τὰ εὐεργετήματα τῶν γενομένων ἀναπροσαρμογῶν, ὑπονομεύουν τὸ ἐθνικὸν νόμισμα. Ἀπὸ τὰς λέξεις αὐτὰς ἀπορρέει ἡ ....... Εἶναι ἀληθές, ὅτι ἀπὸ τῆς κατοχῆς καὶ ἐντεῦθεν εἰς πολλοὺς Ἕλληνας ἐδημιουργήθη αὐτὸ τὸ αἴσθημα, τοῦ νὰ θέλουν νὰ δανείζωνται ἐν ὄψει ἢ ὅτι δὲν θὰ πληρώσουν καθόλου ἢ καί ἂν πληρώσουν, θὰ πληρώσουν, μὲ ὑποτιμημένην δραχμήν. Ἡ ἐπιθυμία αὐτὴ ὡρισμένων Ἑλλήνων, ἐξωτερικεύεται διὰ τοῦ δανεισμοῦ, διὰ βραχυπροθέσμων δανείων, τὰ ὁποῖα ἐπενδύουν εἰς ἄλλας μακροχρονίους ἴσως ἐπιδιώξεις καί οὕτω ὅπως γράφει καὶ ἡ σχετικὴ ἔκθεσις τοῦ νομοσχεδίου, δημιουργεῖται διὰ τῶν ἀλλεπαλλήλων βραχυπροθέσμων δανείων, δημιουργεῖται μία πίεσις καὶ εἰς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος καὶ εἰς τὸ κυκλοφοριακὸν σύστημα. Ἐσκέφθη ἡ Κυβέρνησις κατὰ τίνα τρόπον θὰ ἔπρεπε τοὺς κακοὺς αὐτοὺς Ἕλληνας νὰ τοὺς συνετίσῃ. Ἐσκέφθη, ὅτι θὰ ἔπρεπε αἱ εὐχαί, τὰς ὁποίας ἐκπέμπουν πολλοὶ Ἕλληνες, διὰ τὴν ὑποτίμησιν τῆς δραχμῆς, ἔπρεπε νὰ παύσουν, καὶ ὁ μόνος τρόπος, εἶναι ὁ διὰ τοῦ νομοσχεδίου καθιερούμενος, δηλαδή, πᾶσα ὀφειλή, ληξιπρόθεσμος, θὰ ἐξοφλῆται μὲ τιμὴν ἴσην πρὸς τὴν τοῦ δολλαρίου. Ἐλέχθη ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, ἡ Κυβέρνησις παρουσιάζει μερικὰς καὶ αὐτή, ἀμφιβολίας, ὅσον ἀφορᾷ τὴν σταθερότητα τῆς δραχμῆς. Τοῦτο ὅμως, οὐδαμῶς ἐξάγεται ἐκ τοῦ νομοσχεδίου καὶ πρὸ παντὸς ἐκ τοῦ ὅτι κάθε Ἕλληνας, ὁ ὁποῖος χρεωστᾶ ἐφ’ ὅσον θὰ πάῃ νὰ πληρώσῃ εἰς τὴν Τράπεζαν ἐκπροθέσμως θὰ πληρώσῃ δραχμάς, μὲ τὴν τιμὴν τοῦ δολλαρίου, ἐὰν κατέστη ληξιπρόθεσμος. Συνεπῶς, οὐδεὶς κίνδυνος ἐκ τῆς αἰτίας αὐτῆς ὑφίσταται, ψυχολογικός, ὅτι θὰ εἶναι δυνατὸν τὸ νομοσχέδιον νὰ ἐπηρεάσῃ τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐπὶ τῆς σταθερότητος τῆς δραχμῆς καί τὴν βελτίωσιν τῶν οἰκονομικῶν τῆς χώρας. Ὡς ἦτο φυσικόν, ἐκ τοῦ μέτρου αὐτοῦ ἐξῃρέθησαν τὰ χρέη τῶν ἀγροτῶν πρὸς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν. Ὑπάρχει μία διάταξις συναφής, μὲ τὰς παγωμένας πιστώσεις. Αἱ περισσότεραι τούτων, ὅπως εἶναι φυσικόν, εἶναι ἤδη ληξιπρόθεσμοι ἀπὸ καιρόν. Ἐλήφθη δὲ πρόνοια κατὰ τὴν ἀναπροσαρμογὴν τῆς 9 Ἀπριλίου 1953, ὅπως καὶ αὐταὶ πληρώνονται μονίμως εἰς τὴν τιμὴν τῶν 30 δραχμῶν τοῦ δολλαρίου. Εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν συνεζητήθη τὸ γεγονός, ἐὰν καὶ αὐταὶ αἱ ὀφειλαὶ αἱ παρελθοῦσαι, ἐὰν καὶ αὐταὶ θὰ ἔπρεπε νὰ ἐξοφλοῦνται μὲ τιμὴν δολλαρίου εἰς ὃν χρόνον θέλουν ἐξοφληθῆ.

§48Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντ.). Βεβαίως ναί, ὁ νόμος εἶναι σαφὴς καὶ ἀδίκως ἐγένετο ἡ κριτικὴ ἀπὸ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως εἰς ὅλας τὰς ἐφημερίδας. Διότι τὸ ἄρθρον 2 λέγει, ὅτι, εἰς τὴν διάταξιν τοῦ προηγουμένου ἄρθρου, ὑπάγονται καὶ πᾶσαι αἱ κατὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ παρόντος ὑφιστάμεναι πρὸς Τραπέζας, ληξιπρόθεσμοι ὀφειλαί. Ὁ δὲ μηχανισμὸς τοῦ ἄρθρου 1 εἶναι ὁ ἑξῆς: Παράγραφος πρώτη τοῦ ἄρθρου 1. Πῶς γίνεται ἡ μετατροπὴ καὶ μόνον ὡς πρὸς αὐτὸ τὸ σημεῖον ὑπάρχει μεταβολὴ διὰ τὰς ἤδη παγωμένας πιστώσεις, διότι λέγομεν ποῦ γίνεται ἡ μετατροπὴ καὶ ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέρα ἅπαξ καὶ γίνει ἡ μετατροπὴ καὶ τὸ χρέος εἶναι εἰς δολλάρια, ἡ ἐξόφλησις γίνεται εἰς δραχμάς, εἰς δραχμὰς μέν, ἀλλὰ εἰς δραχμὰς λογιζομένας μὲ τὴν ἑκάστοτε ἰσοτιμίαν τοῦ δολλαρίου. Ἐπειδὴ παρὰ ταῦτα ἐγεννήθησαν ἀμφιβολίαι, κακῶς καὶ ἐπειδὴ ἐδόθη ἑρμηνεία, κακῶς ἐδόθη, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θέλει νὰ εἶναι ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου αὐτοῦ σαφής, ἡ Κυβέρνησις διὰ νὰ εἶναι ἀκόμη σαφεστέρα τοῦ σαφοῦς, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶναι νομικῶς αὐτονόητον ἐπιθυμεῖ νὰ τὸ ξαναείπῃ καὶ τὸ λέγει ὑπὸ τὴν ἑξῆς μορφήν: Εἰς τὸ ἐδάφιον 2 τοῦ ἄρθρου 2 θὰ ἀναγραφῇ τὸ ἑξῆς ἁπλοῦν. Ἡ ἐξόφλησις τῶν ὀφειλῶν τοῦ παρόντος ἄρθρου ἐνεργεῖται ἑκάστοτε κατὰ τὰ ἐν τῇ παραγράφῳ 2 τοῦ ἄρθρου 1 ὁριζόμενα.

§49Γ. ΠΛΑΤΗΣ. Αὐτὸ εἶναι τὸ νομοσχέδιον καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ προτείνει τὴν ἐπιψήφισίν του παρ’ ὑμῶν.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Κοθρῆς ἔχει τὸν λόγον.

§51Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον εἶναι ἂν ἐνθυμοῦμαι καλῶς τὸ δεύτερον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον μᾶς ὑποβάλλει ἡ ἀνασχηματισθεῖσα Κυβέρνησις καὶ ὁ νέος ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ εἰς ἐφαρμογὴν τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα μᾶς ἐξήγγειλε μετὰ τὸν ἀνασχηματισμόν, εἰς ἐφαρμογὴν τῆς νέας οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Ἐὰν ἐνθυμοῦμαι καλῶς τὸ πρῶτον νομοσχέδιον ἀφεώρα τὴν ἀντικατάστασιν τῆς Διοικήσεως τοῦ ἐκδοτικοῦ ἱδρύματος τῆς χώρας, ἀντικατάστασιν, τὴν ὁποίαν τότε ἐδικαιολόγησεν ἡ Κυβέρνησις μὲ τὴν ὑφισταμένην δῆθεν δυσαρμονίαν εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς μὲ τοὺς διοικοῦντας τὸ ἵδρυμα, δυσαρμονίαν, τὴν ὁποίαν οὐδόλως ἐδικαιολόγησε καὶ οὐδόλως ἀπέδειξε κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. Τώρα μᾶς ἔφερε τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου, ὅπως ἔχετε ἀναγνώσει εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν ἐπιδιώκεται σκοπὸς πράγματι ἐθνικός, δηλαδή, ἡ δημιουργία ἑνὸς σταθεροποιητικοῦ προσθέτου παράγοντος διὰ τὴν νομισματικήν μας σταθερότητα, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιδιώκεται ἡ ἀντιμετώπισις τῶν κερδοσκοπούντων εἰς βάρος τοῦ ἐθνικοῦ νομίσματος καὶ διὰ τοῦ ὁποίου ἐπίσης ἐπιδιώκεται ἡ εἴσπραξις, ἡ ρευστοποίησις τῶν ὑφισταμένων παγωμένων πιστώσεων καὶ ἡ ἀποφυγὴ εὐκαιριῶν διὰ τὴν δημιουργίαν νέων τοιούτων. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι εἰς ἕνα τοιοῦτον σκοπόν, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ εἴμεθα συμπαραστάται τῆς Κυβερνήσεως, διότι, ἡ σταθεροποίησις τοῦ νομίσματος εἶναι πρᾶξις ἐθνική, ἀφορῶσα τὸ σύνολον τῶν Ἑλλήνων καὶ κατ’ ἀκολουθίαν δὲν πρέπει νὰ ἔχωμεν ἀντίρρησιν διὰ τὴν ψήφισιν τοιούτων μέτρων. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἐξετάσωμεν ἐὰν μὲ τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον πραγματοποιῆται ὁ ἐπιδιωκόμενος σκοπὸς ἢ μήπως ἡ Κυβέρνησις δι’ αὐτοῦ δημιουργεῖ ἀντίθετα ἀποτελέσματα. Κύριοι συνάδελφοι, πρῶτον θέμα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν εἶναι ἐὰν πράγματι δημιουργῆται μὲ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ σταθεροποιητικὸς παράγων τοῦ νομίσματος, ἐὰν πράγματι διευκολύνεται ἡ ἀντιμετώπισις ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι κερδοσκοποῦν εἰς βάρος τοῦ ἐθνικοῦ νομίσματος καὶ δεύτερον θέμα, ἐὰν καθίσταται δυνατὴ ἡ εἴσπραξις τῶν παγωμένων πιστώσεων καὶ ἐὰν πράγματι δὲν θὰ ὑπάρξῃ εὐκαιρία εἰς τὸ μέλλον δημιουργίας ἄλλων παγωμένων πιστώσεων. Θὰ ἐξετάσωμεν καὶ ἐν ὀλίγοις τὴν σχέσιν τοῦ νομοθετήματος αὐτοῦ μὲ τὴν ὅλην οἰκονομικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως τὴν ἐφαρμόζῃ. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ διάταξις τοῦ νομοσχεδίου διὰ τῆς ὁποίας αὐτομάτως μετατρέπονται εἰς δολλάρια αἱ ὀφειλαὶ πρὸς Τραπέζας ἀφ’ ἧς κατέστησαν ληξιπρόθεσμοι, εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ὄχι μόνον δὲν ἐνισχύει τὴν σταθερότητα τοῦ νομίσματος, ἀλλὰ ἀντιθέτως ἔχει δυσμενῆ ἐπίδρασιν εἰς τὴν ὅλην προσπάθειαν τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν σταθεροποίησίν του, καὶ δημιουργεῖ βαθεῖαν δυσπιστίαν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν σταθερότητα αὐτοῦ. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ πρᾶγμα εἶναι ἁπλούστατον, ἐὰν ὑπάρχῃ σταθερὸν νόμισμα, δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη αὐτομάτου μετατροπῆς τῆς ὀφειλῆς εἰς δολλάρια. Ἐὰν δηλαδή, τὸ νόμισμα, τὸ ὁποῖον σήμερον ἔχομεν, σταθερῶς παραμένει εἰς τὴν ἰσοτιμίαν 1 δολλάριον = 30 δραχ., ὁ δανειζόμενος, εἴτε καθυστερημένα τὴν ὀφειλήν του πληρώσει, εἴτε δηλαδή, ἐμπροθέσμως, εἴτε ἐκπροθέσμως, θὰ πληρώσῃ μὲ τὴν τιμὴν τῶν 30 δρχ. κατὰ δολλάριον, αἱ ὁποῖαι δραχμαί, ὡς σταθεραί, θὰ ἐπιβαρύνουν καὶ αὐτὸν τὸν ἴδιον εἴτε τώρα τὰς πληρώσει, εἴτε ἀργότερον. Δὲν νομίζω, λοιπόν, ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ ἐφαρμόσωμεν τὴν διάταξιν αὐτήν, ἡ ὁποία ἐν προκειμένῳ ἐφαρμόζεται μόνον εἰς ὡρισμένον κλάδον δανειστῶν, δηλ. μόνον ὡς πρὸς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος γίνεται ὑπὸ τῶν Τραπεζῶν καὶ δὲν ἀναφέρεται εἰς τοὺς ὑπολοίπους κλάδους, ὅπως θὰ εἴπω περαιτέρω. Οὕτω κατοχυρώνει μόνον τὴν Τραπεζιτικὴν πίστιν καὶ τὸ Τραπεζιτικὸν κεφάλαιον. Δὲν κατοχυρώνονται δὲ οἱ ὑπόλοιποι ὀργανισμοί, ὅπως εἶναι π.χ., οἱ ἀσφαλιστικοὶ ὀργανισμοί, οὔτε ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔχουν καταθέσεις εἰς τὰς Τραπέζης, οὔτε τὸ δημόσιον, οὔτε ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἐπίσης λαμβάνει ἀπὸ τὰς ἐμπορικὰς Τραπέζας, αἱ ὁποῖαι εἶναι πιθανὸν ἐν δεδομένῃ στιγμῇ νὰ εὑρεθοῦν καὶ ἐκεῖνοι εἰς παρομοίαν θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ εὑρεθῇ καὶ ἕνας ἰδιώτης ὀφειλέτης μιᾶς Τραπέζης. Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι γεγονός, ὅτι τὸ ἐθνικόν μας νόμισμα ἔχει ὑποστῆ μίαν μεγάλην ὑπονόμευσιν ἀφ’ ἧς ἐγένετο ἡ ὑποτίμησις τῆς 9ης Ἀπριλίου 1953. Εἶναι γεγονός, ὅτι ἀπὸ τῆς ἡμέρας ἐκείνης, ἔχει δημιουργηθῆ καλῶς ἢ κακῶς, δὲν εἶναι τοῦ παρόντος νὰ ἐξετασθῇ, δυσπιστία πρὸς τὸ ἐθνικόν μας νόμισμα καὶ ὁ κόσμος εἶναι ἐπιφυλακτικὸς καὶ μέχρι τῆς στιγμῆς ἡ ἀντικειμενικὴ διαπίστωσις εἶναι, ὅτι δὲν ἔχει ἀποκατασταθῆ ἡ πίστις τοῦ λαοῦ πλήρως πρὸς αὐτό, διὰ πολλοὺς λόγους καὶ διότι δὲν ἔχει βοηθήσει ἐπαρκῶς ἡ ἀσκουμένη Κυβερνητικὴ οἰκονομικὴ πολιτική. Ἔρχεται λοιπόν, σήμερον ἡ Κυβέρνησις ὑπὸ τοιαύτας ψυχολογικὰς συνθήκας καὶ καταθέτει τὸ παρὸν νομοσχέδιον ἐξαγγέλουσα, ὅτι ἐὰν αὐτομάτως μετατρέπονται εἰς δολλάρια αἱ ληξιπρόθεσμοι πιστώσεις, ὁ ὀφείλων πρὸς Τραπέζας, δὲν θὰ θελήσῃ νὰ κερδοσκοπήσῃ, διότι θὰ τὰ πληρώσῃ εἰς δολλάρια καὶ κατ’ ἀκολουθίαν δὲν θὰ ὠφεληθῇ ἐκ τῆς ὑποτιμήσεως τοῦ νομίσματος. Κατ’ ἀκολουθίαν ὁμολογεῖ ἡ Κυβέρνησις μόνη της, ὅτι διαβλέπει ἕνα τοιοῦτον κίνδυνον ὑποτιμήσεως τοῦ νομίσματος, γεγονός, τὸ ὁποῖον καὶ ἐὰν διέβλεπεν ὤφειλε μὲ κάθε μέσον νὰ διαψεύσῃ. Αὐτὴ εἶναι μία ἄποψις, τὴν ὁποίαν ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ θίξωμεν ἀναπτύσσοντες τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, ὅτι δηλαδή, δὲν δημιουργεῖται σταθεροποιητικὸς παράγων τῆς οἰκονομίας μὲ τὴν ρήτραν τοῦ δολλαρίου τὴν ὁποίαν καθιερώνει ἡ Κυβέρνησις. Εἶναι γνωστόν, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἡ ρήτρα τοῦ δολλαρίου δὲν εἶναι τί τὸ νέον, τὸ ὁποῖον ἐφεῦρε σήμερον ἡ Κυβέρνησις. Παλαιότερον διακεκριμένος Ἕλλην οἰκονομολόγος, καὶ ἐνθυμοῦμαι καλῶς ὁ κ. Α. Μπερνάρης εἰς πραγματείαν του, ἀπὸ τοῦ 1949 εἶχε προτείνει τὴν ἐφαρμογὴν τῆς ρήτρας αὐτῆς τοῦ δολλαρίου. Εἶχε προταθῆ δὲ τότε ὑπὸ παρομοίας συνθήκας εὑρισκομένης τῆς οἰκονομίας μας ἀλλὰ καίτοι τὴν ἐποχὴν ἐκείνην τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως προΐσταντο πράγματι διακεκριμένοι οἰκονομολόγοι μὲ ἀρκετὴν πεῖραν περὶ τὰ τραπεζιτικά, ἐν τούτοις δὲν υἱοθετήθη ἡ ἄποψις αὐτή, δὲν γνωρίζω διὰ ποίους λόγους. Δὲν εἶναι κάτι τὸ νέον, ἀλλὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει αὐτὸ δὲν εἶναι ἐπιχείρημα ἐναντίον τῆς ρήτρας τοῦ δολλαρίου, ἐὰν μᾶς ἔπειθεν ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἦτο δυνατὸν ἡ διάταξις αὐτὴ νὰ συντελέσῃ εἰς τὸν ἐθνικὸν σκοπόν, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει πράγματι τὸ νομοσχέδιον, δηλαδὴ τῆς ἀντιμετωπίσεως τῆς κερδοσκοπίας εἰς βάρος τοῦ ἐθνικοῦ νομίσματος καὶ τῆς ἐνισχύσεως τῆς σταθερότητος αὐτῆς. Τώρα, κύριοι συνάδελφοι, ἕτερον θέμα, τὸ ὁποῖον ἔχομεν νὰ ἐξετάσωμεν εἶναι ἐὰν ἀποφεύγεται πράγματι ἡ ἐκμετάλλευσις αὐτὴ τοῦ ἐθνικοῦ νομίσματος μὲ τὴν ψήφισιν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Ἐὰν δηλαδή, ψηφιζομένου τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν εἰς τὸ μέλλον νὰ γίνῃ κερδοσκοπία ἐπὶ τοῦ ἐθνικοῦ νομίσματος. Αὐτὸ θὰ ἦτο δυνατὸν πάλιν ἐὰν ὑπῆρχε σταθερὸν νόμισμα, ἀπολαμβάνον ἀδιαβλήτως τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ κοινοῦ, ὁπότε πάλιν εἶναι περιττὸς ὁ νόμος. Διότι ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει τὸ προκείμενον νομοσχέδιον εἶναι δυνατὸν νὰ προστατεύσῃ τὸ νόμισμα ἔναντι τῆς οὐσιαστικῆς του ὑποτιμήσεως. Καὶ γνωρίζετε κάλλιστα, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι τὸ 1949, ὅταν ἔγινεν ἡ προτελευταία ὑποτίμησις τοῦ νομίσματος καὶ εἴχομεν τὸ δολλάριον 15.000 δρχ. καὶ μέχρι τοῦ 1953 ποὺ ἔγινεν ἡ νέα ὑποτίμησις τοῦ νομίσματος εἴχομεν μίαν ὕψωσιν τῶν τιμῶν 30% περίπου, ὕψωσιν ἡ ὁποία δὲν ἐκαλύπτετο ἀπὸ τὸν νόμον. Εἴχομεν δηλαδή, οὐσιαστικὴν ὑποτίμησιν τῆς ἀγοραστικῆς δυνάμεως τῆς δραχμῆς, ἡ ὁποία οὐσιαστικὴ ὑποτίμησις τῆς δραχμῆς δὲν ἐκαλύφθη ἀπὸ τὴν τότε Κυβέρνησιν. Ἔχομεν κατόπιν τὴν τελευταίαν ὑποτίμησιν τῆς 9.4.53, ἡ ὁποία ἐσταθεροποίησε τὸ νόμισμα, ἀκριβῶς δὲ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἐκρίθη ἀναγκαῖα, διότι εἶχεν ἤδη διαπιστωθῆ καὶ ἡ οὐσιαστικὴ ὑποτίμησις τῆς δραχμῆς καὶ ἤθελεν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐξισώσῃ τὴν δραχμὴν πρὸς τὸ δολλάριον καὶ μὲ τὴν ὑποτίμησιν τῆς 9ης Ἀπριλίου τὸ δολλάριον ὁρίζεται εἰς 30.000 δρχ. Ἔκτοτε καὶ μέχρι σήμερον εἶναι γενικῶς διαπιστωμένον καὶ τὸ ἀποδεικνύουν οἱ τιμάριθμοι τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, ὅτι ἔχομεν αὔξησιν τοῦ τιμαρίθμου κατὰ 35–36% καὶ τελευταίως ἔχομεν νέαν αὔξησιν τοῦ τιμαρίθμου καὶ ἐὰν υἱοθετήσωμεν τὴν ἄποψιν ὡρισμένων οἰκονομολόγων, αἱ συνέπειαι αἱ δυσμενεῖς τῆς ὑποτιμήσεως τῆς 9.4.53, δὲν ἐξηντλήθησαν ἀλλὰ συνεχίζονται καὶ ἴσως νὰ ἔχωμεν ἀκόμη δυσάρεστα ἀποτελέσματα ἐκ τῆς ὑποτιμήσεως αὐτῆς, ὁπότε θὰ ἔχωμεν μεγαλυτέραν ὑποτίμησιν τοῦ νομίσματος. Ἔχομεν λοιπὸν ἤδη μίαν μείωσιν τῆς οὐσιαστικῆς ἀξίας τῆς δραχμῆς πέραν ἐκείνης τῆς τιμῆς τῆς ἐπισήμου, δηλαδὴ ἐκείνης τὴν ὁποίαν ἔχει ἀναγνωρίσει τὸ Κράτος. Τὸ πρᾶγμα εἶναι ἁπλοῦν. Ὁ δανειζόμενος ἀπὸ τὴν Τράπεζαν μὲ δραχμὰς καὶ δολλάριον 30.000 δραχμῶν τοποθετεῖ τὰ χρήματά του εἰς ἐμπορεύματα, τὰ ὁποῖα λόγῳ τῆς ὑποτιμήσεως τῆς δραχμῆς ἀνατιμῶνται. Πραγματοποιεῖ ἢ δὲν πραγματοποιεῖ κέρδος; Πραγματοποιεῖ κέρδος. Πληρώνει τὰ δολλάριά του πάλιν μὲ 30.000 δρχ. Ἐξοφλεῖ τὰς ὀφειλάς του πρὸ τῆς τυχὸν νέας ὑποτιμήσεως καὶ πάλιν πραγματοποιεῖ εἰς βάρος τῆς δραχμῆς κέρδη. Πρέπει νὰ γίνῃ νέα ὑποτίμησις τῆς δραχμῆς, νὰ ὁρισθῇ δηλαδὴ νέα ἰσοτιμία τῆς δραχμῆς ἡ ὁποία νὰ ἀνταποκρίνεται πρὸς τὴν νέαν ἀγοραστικὴν δύναμιν τῆς δραχμῆς διὰ νὰ εἶναι δυνατὸν τότε νὰ ἀποφευχθῇ ἡ κερδοσκοπία εἰς βάρος τοῦ ἐθνικοῦ νομίσματος. Ὥστε τὴν κερδοσκοπίαν εἰς βάρος τοῦ ἐθνικοῦ νομίσματος δὲν τὴν ἀντιμετωπίζει τὸ παρὸν νομοσχέδιον. Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι εἶναι ἔντιμοι ἔμποροι, ἔντιμοι βιομήχανοι, ἔντιμοι ἐπαγγελματίαι, οἱ ὁποῖοι σέβονται τὸ ἐθνικὸν νόμισμα, δὲν κερδοσκοποῦν ἐπὶ τοῦ ἐθνικοῦ νομίσματος, ζημιοῦνται δὲ καὶ διότι καθίσταται δυσχερὴς ὁ δανεισμός των. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, ἔχοντες ἀνάγκην χρημάτων διὰ νὰ κινήσουν τὰς ἐργασίας των, καίτοι αἱ ἐπιχειρήσεις των εἶναι παραγωγικαὶ καὶ βιώσιμοι, δὲν τολμοῦν νὰ δανεισθοῦν διότι φοβοῦνται νέαν ὑποτίμησιν τῆς δραχμῆς καὶ φοβοῦνται μήπως δὲν δυνηθοῦν νὰ ἐκληρώσουν τὰς ὑποχρεώσεις των, καὶ ἀναγκάζονται, εὑρισκόμενοι εἰς μειονεκτικὴν θέσιν, νὰ σταματήσουν τὰς ἐργασίας των. Λοιπόν, κύριοι συνάδελφοι, αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγω, —βεβαίως δὲν εἶμαι οἰκονομολόγος, τὰ κρίνω ὡς ἁπλοῦς πολίτης—νομίζω, κ. συνάδελφοι, ὅτι εἶναι τόσον ἁπλᾶ, τόσον λογικά, ὥστε δὲν χρειάζεται νὰ εἶναι κανεὶς οἰκονομολόγος, διὰ νὰ τὰ ἀντιληφθῇ. Δὲν ἀντιμετωπίζεται λοιπὸν μὲ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἡ κερδοσκοπία εἰς βάρος τοῦ ἐθνικοῦ νομίσματος. Ἐπὶ πλέον, δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι δημιουργεῖται περίπτωσις καὶ τρίτου νομίσματος, τοῦ δολλαρίου. Μέχρι τῆς στιγμῆς ἔχομεν τὸ ἐπίσημον νόμισμα, τὴν δραχμήν, ἔχομεν τὴν λίραν, βάσει τῆς ὁποίας γίνονται αἱ συναλλαγαί, τώρα θὰ ἔχωμεν καὶ τὸ δολλάριον, μὲ τὴν ρήτραν, τὴν ὁποίαν καθιερώνει τὸ προκείμενον νομοσχέδιον. Ἐνῷ ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως πρέπει νὰ εἶναι ἡ ἐνίσχυσις τοῦ ἐθνικοῦ νομίσματος.

§52ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἔχει εἰσαχθῆ καὶ εἰς τὸ δάνειον κ. συνάδελφε.

§53Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Ἂς ἔλθωμεν τώρα εἰς τὸ θέμα τῆς εἰσπράξεως τῶν παγωμένων πιστώσεων. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι τὸ θέμα τῆς εἰσπράξεως τῶν παγωμένων πιστώσεων εἶναι θέμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἔπρεπεν ἤδη νὰ ἔχῃ τακτοποιήσει ἡ Κυβέρνησις, σύμφωνα μὲ τὰς ἐπαγγελίας της, ἀπὸ τὴν πρώτην περίοδον τῆς διακυβερνήσεως τῆς Χώρας ὑπ’ αὐτῆς. Ἐπανειλημμένως, ἐνθυμοῦμαι, κ. συνάδελφοι, ὅτι ἠκούσαμεν τοιαύτας ἐξαγγελίας καὶ ἀπὸ τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀπὸ τὸν τέως ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ, καὶ ἀπὸ τὸν νῦν ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ, ὅτι τὰς παγωμένας πιστώσεις θὰ τὰς εἰσπράξῃ. Καὶ ἐν τούτοις, παρῆλθον 2½ ἔτη καὶ δὲν εἰσεπράχθησαν. Ἤδη ἔρχεται τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον λαμβάνει μίαν πρόνοιαν νὰ πληρωθοῦν αἱ παγωμέναι πιστώσεις μὲ τὴν σημερινὴν τιμὴν τοῦ δολλαρίου. Αὐτὴ ἦτο ἡ διάταξις ἡ ἀρχική, τὴν ὁποίαν ἐτροποποίησεν ἀπόψε ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ.

§54Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντ.). Εἰς ὅσα ἄλλα οἰκονομολογικὰ εἴπατε, δὲν σᾶς ἀπαντῶ, ἀλλὰ εἰς κακόπιστον παρατήρησιν ἀπαντῶ. Εἶπον ὅτι δὲν κάμνω τροπολογίαν, ἀλλὰ κάμνω μίαν διευκρίνησιν, ἡ ὁποία διὰ πάντα γνωρίζοντα γραφὴν καὶ ἀνάγνωσιν εἶναι σαφής.

§55Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Δὲν εἶμαι τόσον οἰκονομολόγος καὶ φιλόσοφος, ὅσον σεῖς. Ἀλλὰ ἠξεύρω τοὐλάχιστον νὰ διαβάζω, καὶ σεῖς δὲν ἠξεύρετε, φαίνεται, τί ὑπογράφετε. Κύριε ὑπουργέ, ἐὰν διαβάσετε τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ὑπεγράψατε, θὰ ἴδητε ὅτι λέγει τὸ ἑξῆς· «Ἡ μετατροπὴ τούτων, δηλαδὴ τῶν παγωμένων πιστώσεων, πραγματοποιεῖται βάσει τῆς ὁρισθείσης διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 267)53 Πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, κυρωθείσης διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 2145...... (ἀναγιγνώσκει).....» Τί εἶναι αὐτό, κ. ὑπουργέ; Τί σημαίνει; Ὅτι αἱ παγωμέναι πιστώσεις θὰ πληρωθοῦν μὲ τὴν ἰσοτιμίαν τῆς 9ης Ἀπριλίου.

§56Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντ.). Παρετήρησα, ὅτι κάμετε συντακτικὰ καὶ γραμματικά τινὰ λάθη, ἀλλ’ ὅτι ἀνάγνωσιν δὲν γνωρίζετε, δὲν τὸ εἶχον παρατηρήσει. Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς πληροφορήσω, κ. Κοθρῆ, περὶ τῶν ἑξῆς διὰ τελευταίαν φοράν, διότι ὅ,τι καὶ ἂν εἴπατε δὲν πρόκειται νὰ εἴπω τίποτε ἄλλο. Τὸ ἄρθρον 2 λέγει ὅτι εἰς τὰς διατάξεις προηγουμένου ἄρθρου ὑπάγονται καὶ πᾶσαι αἱ κατὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ παρόντος ὑφιστάμεναι πρὸς Τραπέζας ληξιπρόθεσμοι ὀφειλαί. Ἐν συνεχείᾳ ὁμιλεῖ μόνον περὶ τῆς μετατροπῆς καὶ ὀρθῶς, διότι περὶ τῆς ἐξοφλήσεως ἀναφέρεται εἰς τὸ προηγούμενον ἄρθρον. Ἡ διαδικασία, κ. συνάδελφε, ἁπλούστατα, εἶναι ἡ ἑξῆς: «Ἅπαξ μετατραπῇ εἰς δολλάρια, ἐξοφλεῖται κατὰ τὴν τιμὴν τοῦ δολλαρίου, τὴν ἑκάστοτε ἰσχύουσαν, διότι ἠμπορεῖ ἓν δάνειον νὰ ἐξοφληθῇ εἰς 27 δόσεις. Θὰ ἐξοφληθῇ μὲ τὴν ἰσοτιμίαν, ἡ ὁποία θὰ ἰσχύσῃ εἰς τὰς 27 φοράς, κατὰ τὰς ὁποίας θὰ ἐξοφληθῇ. Τούτου ἕνεκεν, τὸ ἄρθρον 2 ὀρθότατα εἶναι διατυπωμένον. Ὡς ἐκ περισσοῦ ὅμως εἶπον, ἐπειδὴ ὑπάρχουν τινές, οἱ ὁποῖοι ἐπιμένουν νὰ μὴ γνωρίζουν ἀνάγνωσιν, νὰ διατυπωθῇ οὕτω. Διότι ἁπλούστατα δὲν ἔχει οὐδεμίαν ἄλλην ἔννοιαν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ ἄλλην ἔννοιαν λογικήν.

§57Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, ἐν τούτοις εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἐγεννήθη ζήτημα καὶ υἱοθετήθη ἡ τροπολογία. Κατ’ ἀκολουθίαν, κατὰ τὴν γνώμην σας, ὁλόκληρος ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν γνωρίζει γραφὴν καὶ ἀνάγνωσιν. Ἐφ’ ὅσον καὶ σεῖς ἀναγνωρίζετε ἀσάφειαν, σημαίνει ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ δὲν εἶναι ἐκείνη, τὴν ὁποίαν εἴχατε ἐν νῷ νὰ περιλάβητε εἰς τὸ νομοσχέδιον. Κύριοι συνάδελφοι, εἴπομεν ὅτι ἡ κατοχύρωσις, ὅσον ἀφορᾷ τοὺς δανεισμοὺς αὐτούς, δὲν προστατεύει τὴν δραχμὴν ἀπὸ μιᾶς οὐσιαστικῆς ὑποτιμήσεως καὶ κατ’ ἀκολουθίαν δὲν ἀποτρέπει τὴν κερδοσκοπίαν. Ὅπως εἶναι γνωστόν, ἡ σταθερότης τῆς δραχμῆς εἶναι ἀποτέλεσμα πολλῶν παραγόντων εἰς τὴν οἰκονομίαν ἑνὸς τόπου. Εἶναι ἀποτέλεσμα ἰσοζυγισμένου προϋπολογισμοῦ, εἶναι ἀποτέλεσμα τοῦ ἰσοζυγίου τῶν ἐξωτερικῶν πληρωμῶν, εἶναι ἀποτέλεσμα γενικῶς τῆς παραγωγικῆς ἱκανότητος τῆς οἰκονομίας καὶ τοῦ συνόλου, ἐν γένει τῶν παραγόντων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ρυθμίζουν τὴν οἰκονομικὴν ζωὴν μιᾶς χώρας. Ἐν προκειμένῳ, ἡ Κυβέρνησις ἔχει ὑποχρέωσιν ν’ ἀποβλέψῃ οὐσιαστικῶς εἰς τοὺς παράγοντας ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ρυθμίζουν τὴν οἰκονομίαν. Ἔχει ὑποχρέωσιν ἡ Κυβέρνησις νὰ καταστήσῃ δυνατὴν τὴν τοποθέτησιν τῶν ἐγχωρίων προϊόντων μας κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος πράγματι νὰ ἐγγυᾶται τὴν μεγαλυτέραν αὔξησιν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Ἔχει ὑποχρέωσιν ἡ Κυβέρνησις νὰ φροντίσῃ νὰ ἔχῃ ἕναν πράγματι ἰσοσκελισμένον προϋπ)σμὸν καὶ νὰ μὴ γίνεται αὐτό, τὸ ὁποῖον διαβάζετε εἰς τὰς ἐφημερίδας, καθ’ ὃ κάθε Κυβέρνησις καταφέρεται ἐναντίον τῆς προκατόχου, κάθε ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ καταφέρεται ἐναντίον τοῦ προκατόχου του, ὅτι εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ὑπάρχουν καὶ κονδύλια, τῶν ὁποίων ἀμφισβητεῖται ἡ ἀκρίβεια. Αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ ἐμπνεύσῃ τὴν πίστην εἰς τὸ ἐθνικὸν νόμισμα, καὶ ὄχι νομοσχέδιον, ὅπως εἶναι τὸ παρόν. Ἀλλὰ νομίζω, κ. συνάδελφοι, ὅτι ἡ ἀνασχηματισθεῖσα Κυβέρνησις ἠθέλησεν νὰ δημιουργήσῃ μίαν ἐντύπωσιν, μίαν ἐντύπωσιν εἰς τὸ κοινόν, ὅτι ἡ νέα Κυβέρνησις θ’ ἀκολουθήσῃ μίαν νέαν πράγματι πολιτικήν, διάφορον ἀπὸ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν μέχρι τώρα ἠκολούθει, νομίζουσα, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ δημιουργήσῃ εἰς τὸν λαὸν τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι δύναται νὰ διαχωρίσῃ τὰς εὐθύνας της ἀπὸ τὴν μέχρι τοῦδε ἀσκηθεῖσαν οἰκονομικὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν σήμερον ἐπικρίνει καὶ ἀποδοκιμάζει καὶ τὴν ὁποίαν χαρακτηρίζει ὡς ἀσύνετον. Λησμονεῖ ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ, ὅταν ἐκφωνεῖ λόγους, τόσον ὡραίους, ὅπως ἐκεῖνον τὸν ὁποῖον ἐξεφώνησεν πρὸ ἡμερῶν εἰς τὸ γεῦμα τῶν δημοσιογράφων, καὶ εἰς τὸν ὁποῖον ἀνέφερεν ὅτι πρέπει εἰς τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν νὰ ὑπολογίζεται ὁ «παράγων ἄνθρωπος». Ὅταν ἀσκεῖ ὅμως τὴν οἰκονομικὴν πολιτικήν, ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ἀγνοεῖ τὸν παράγοντα ἄνθρωπον. Διότι εἶναι γεγονός, ὅτι ὁλόκληρος ἡ οἰκονομικὴ πολιτική, ἡ ὁποία ἠσκήθη ἀπὸ τῆς ἐμφανίσεως τοῦ Συναγερμοῦ εἰς τὴν ἐξουσίαν μέχρι σήμερον, ἠγνόησεν τὸν παράγοντα ἄνθρωπον καὶ δι’ αὐτὸ ἡ ἐξαθλίωσις ἐμεγάλωσεν εἰς τὰς λαϊκὰς τάξεις, εἰς ὅλους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἶχον σταθερὸν εἰσόδημα εἰς δραχμάς, ἠγνόησε τὰ εὐρέα λαϊκὰ στρώμματα καὶ ἠθέλησε νὰ ἀσκήσῃ τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν πρὸς ὄφελος τῆς οἰκονομικῆς ὀλιγαρχίας καὶ εἰς βάρος τῶν δραχμοβιώτων. Ἀπόδειξις ὅτι σήμερον ὑφίσταται μεγαλυτέρα ἐξαθλίωσις τῶν ἐργαζομένων, τῶν μισθωτῶν, τῶν ἐπαγγελματιῶν καὶ τῶν ἐντίμων βιομηχάνων καὶ ἐμπόρων. Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ὠφελοῦνται μέχρι σήμερον καὶ ὠφελήθησαν ἀπὸ τὴν μέχρι σήμερον πολιτικήν, εἶναι οἱ κερδοσκόποι, εἶναι οἱ ὀλίγοι. Κύριοι συνάδελφοι, ἔχω πίνακα εἰς χεῖρας μου, ἐκ τοῦ ὁποίου ἀποδεικνύεται ὅτι ἐξακολουθοῦν νὰ ὀφείλωνται ἐκτὸς τῶν παγωμένων πιστώσεων πρὸς Τραπέζας αἱ ὁποῖαι παγωμέναι πιστώσεις ἔχουν αὐξηθῆ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως καὶ ὑπερέβησαν τὸ παλαιὸν ὕψος των, καὶ ὀφειλὰς παγωμένας πρὸς ἀσφαλιστικοὺς ὀργανισμούς, αἱ ὁποῖαι ἀνέρχονται εἰς 400 δισεκ. παλαιῶν δραχμῶν. Ἔχομεν, λοιπόν, ἀμέσως κύριοι συνάδελφοι, ἕνα ὕψος παγωμένων πιστώσεων, μετὰ τὰς ὀφειλομένας εἰς ἀσφαλιστικοὺς ὀργανισμούς, τὸ ὁποῖον πλησιάζει τὸ ἕνα τρισεκ. παλαιῶν δραχμῶν, τὸ ὁποῖον ἐὰν εἶχεν ἡ Κυβέρνησις τὴν ἱκανότητα νὰ τὸ ρίψῃ εἰς τὴν πιστωτικὴν κυκλοφορίαν, θὰ προεκάλει μίαν πραγματικὴν ἀνακούφισιν εἰς τὸ τόσον πολὺ πιεζόμενον ἐμπόριον, λόγῳ τῆς μεγάλης πιστωτικῆς στενότητος τὴν ὁποίαν ἔχομεν. Κύριοι συνάδελφοι, γνωρίζεται τί εἶναι αἱ παγωμέναι πιστώσεις; Παγωμέναι πιστώσεις δὲν εἶναι μόνον ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι προεκλήθησαν ἀπὸ δανεισμὸν τῶν Τραπεζῶν, εἶναι καὶ αὐταί, αἱ ὁποῖαι ὀφείλονται ἀπὸ καθυστέρησιν ὀφειλῶν πρὸς ἀσφαλιστικοὺς ὀργανισμοὺς καὶ λοιπὰ ταμεῖα. Διὰ τῶν παγωμένων δηλ. πιστώσεων, εἶναι ἡ ἀφαίρεσις ἐκ τῆς κυκλοφορίας ποσοῦ χρημάτων, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀπαραίτητα διὰ τὸν κανονικὸν ρυθμὸν τῆς πιστωτικῆς μηχανῆς. Ἐάν, λοιπόν, αὐτὰ καὶ μόνον ἐπετύγχανεν ἡ Κυβέρνησις, θὰ εἶχεν ἀνακουφίσει πραγματικῶς τὸ ἔχον ἀνάγκην ἐνισχύσεως ἐμπόριον καὶ τὴν βιομηχανίαν καὶ φυσικὰ καὶ τοὺς ἐπαγγελματίας. Ἡ ὅλη πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως ἀσκεῖται καὶ εἰς βάρος τῶν ἐντίμων βιομηχάνων. Ἐσυνηθίσαμε, κύριοι συνάδελφοι, νὰ κατακρίνωμεν τοὺς βιομηχάνους καὶ τοὺς ἐμπόρους. Δὲν εἶναι δίκαιον. Διότι οἱ πλεῖστοι ἐξ αὐτῶν, εἶναι ἔντιμοι καὶ ἐκπληρώνουν τὰς ὑποχρεώσεις των, καὶ εὑρίσκονται εἰς μειονεκτικὴν θέσιν ἀπέναντι τῶν ἄλλων. Ὑπάρχουν βιομήχανοι, οἱ ὁποῖοι ὀφείλουν ἑκατοντάδας ἑκατομμυρίων εἰς τὸ ΙΚΑ καὶ ὑπάρχουν βιομήχανοι, οἱ ὁποῖοι πληρώνουν κανονικῶς τὰς ὑποχρεώσεις των. Τὸ ἴδιο συμβαίνει καὶ μὲ τοὺς ἐπαγγελματίας καὶ μὲ τοὺς ἐμπόρους. Καὶ ἐδῶ οἱ ἔντιμοι μειονεκτοῦν ἀπέναντι τῶν ἄλλων τῇ ἀνοχῇ τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία δὲν κατώρθωσε μέχρι σήμερον νὰ θέση τέρμα εἰς αὐτὴν τὴν ἀνώμαλον κατάστασιν. Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι γεγονὸς ὅτι ἡ οἰκονομικὴ πολιτική, τὴν ὁποίαν ἐφαρμόζει ἡ Κυβέρνησις, εἶναι πολιτικὴ πειραματική, πειραματίζεται. Ἐφηρμόσθη μέχρι σήμερον ἡ πολιτικὴ τῆς ὑποτιμήσεως καὶ ἡ πολιτικὴ τῆς ἐλευθερίας τῶν εἰσαγωγῶν. Τώρα μᾶς ἀναγγέλλονται κυβερνητικὰ μέτρα περιορισμοῦ τῆς ἐλευθερίας τῶν εἰσαγωγῶν διὰ τῆς αὐξήσεως τῶν δασμῶν καὶ ἄλλων μεταβολῶν εἰς τὴν πιστωτικὴν πολιτικὴν τῆς χώρας. Δὲν ἠξεύρω τί θὰ μᾶς ἐμφανίσῃ ἀκόμη μὲ τὰ νέα της μέτρα ἡ Κυβέρνησις. Αὐτὰ εἶναι, κύριοι συνάδελφοι, πειραματισμοί, οἱ ὁποῖοι δὲν γίνονται πλέον πιστευτοί ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν. Ἐπίστευσεν εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ Νοεμβρίου τοῦ 1952, τώρα ἔπαυσε πλέον νὰ πιστεύῃ εἰς τὰς κυβερνητικὰς ἐξαγγελίας, διότι ἀρκετὰ ἐπλήρωσεν τὴν εὐπιστίαν του. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἐτέθη ὑπὸ τὴν κρίσιν ἡμῶν εἶναι νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον δὲν πρόκειται νὰ ἐπιφέρῃ οὐδεμίαν οὐσιαστικὴν βελτίωσιν εἰς τὴν οἰκονομικὴν πολιτικήν, οὔτε νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὸν σκοπόν, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει. Καὶ ἄλλοτε ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ ἐτονίσαμε τὰ μειονεκτήματα τῆς μέχρι τώρα ἀσκηθείσης οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἠκούσθησαν καὶ τότε αἱ παρατηρήσεις καὶ οἱ καγχασμοὶ ὡρισμένων ἐξ ὑμῶν τῆς κυβερνητικῆς πτέρυγος. Ἀλλὰ εἴδατε, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἦλθεν ἡ ἡμέρα σήμερον, κατὰ τὴν ὁποίαν καὶ αὐτὴ αὕτη ἡ Κυβέρνησις ἀπεδοκίμασεν ἑαυτήν. Εἴδατε, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἦλθεν ἡ ἡμέρα ποὺ σεῖς οἱ ἴδιοι τῆς ἀντιπολιτεύσεως ἐχειροκροτήσατε δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως ἀποδοκιμαζούσης τὴν οἰκονομικὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν ἐφήρμοσεν μέχρι σήμερον ὁ προκάτοχος ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ. Συντόμως θὰ ἔλθῃ— τὸ ἀπεύχομαι— ἡ ἡμέρα κατὰ τὴν ὁποίαν κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον θὰ ἀποδοκιμασθῇ καὶ ἡ ἀσκουμένη σήμερον οἰκονομικὴ πολιτική. Μόνον ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὴν δυνατότητα, ἢ μᾶλλον ἐὰν ἔχῃ τὴν ψυχικὴν δύναμιν νὰ ἀντιμετωπίσῃ θαρραλέα τὸ οἰκονομικὸν πρόβλημα τῆς χώρας καὶ νὰ δώσῃ οὐσιαστικὴν λύσιν εἰς τὰ προβλήματα, τὰ ὁποῖα τὴν ἀπασχολοῦν, κατωρθώνουσα νὰ ἀποφύγῃ τὴν περίσφυξιν, τὴν ὁποίαν τῆς ἔχει κάνει ἡ οἰκονομικὴ ὀλιγαρχία ἐργαζομένη διὰ τὸ σύνολον καὶ ὄχι διὰ τοὺς ὀλίγους. Μόνον ἐὰν αὐτὸ ἐπιτύχῃ θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ δώσῃ τὴν λύσιν εἰς τὸ οἰκονομικὸν πρόβλημα. Ἐὰν αὐτὸ δὲν τὸ ἐπιτύχῃ, τότε, λυποῦμαι θὰ τὸ εἴπω, προβαίνει εἰς μίαν δυσμενῆ πρόβλεψιν, τὸ οἰκονομικὸν καὶ κοινωνικὸν οἰκοδόμημα, τὸ ὁποῖον ἔχομεν ἀνεγείρει, θὰ καταπέσῃ καὶ θὰ συντρίψῃ ὑπὸ τὰ ἐρείπια του ὅλους ἡμᾶς, ἀλλὰ ἡμεῖς τουλάχιστον ἐκάμαμεν τὸ καθῆκον μας. (Χειροκροτήματα).

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Γ. Γρηγορίου.

§59Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου ἐπιβάλλεται ἡ ρήτρα δολλαρίου εἰς τὰς ὀφειλὰς πρὸς τὰς Τραπέζας. Εἶναι καταπληκτικὸν ὅτι μία Κυβέρνησις, ἡ ὁποία μετὰ τόσης ὑπερηφανείας καὶ ἐγωϊσμοῦ, ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν ἐπιδιώκει, πλὴν ἔτι διακηρύσσει ὅτι εἶναι Κυβέρνησις σταθερά, ὅτι εἶναι Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἀνεζωογόνησεν οἰκονομικῶς τὴν χώραν, εἶναι λέγω ἐκπληκτικὸν ὅτι ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ ἔρχεται σήμερον νὰ δείξῃ ὅλη της τὴν περιφρόνησιν πρὸς τὸ ἐθνικὸν νόμισμα διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου. Εἶναι ἀκόμη ἐκπληκτικόν, κύριοι συνάδελφοι, τὸ γεγονὸς ὅτι παριστάμεθα ἀπὸ διμήνου καὶ πλέον μάρτυρες τοῦ πλέον περιέργου πράγματος, τὸ ὁποῖον ἔχει συμβῆ εἰς τὴν πολιτικὴν ἱστορίαν τῶν χωρῶν, ὅτι οἱ ὑπουργοὶ τῆς ἀνασχηματισθείσης Κυβερνήσεως ἐκφράζονται διὰ τὴν Κυβέρνησίν τους τὴν ἕως χθὲς μὲ ἄλλους ὑπουργοὺς ἀποτελουμένην ὡς ἐὰν ἦτο μία ξένη Κυβέρνησις πρὸς αὐτοὺς καὶ ὅτι ἀπὸ τώρα καὶ πέρα θὰ γίνῃ ἡ πραγματικὴ ἀναδημιουργία τῆς χώρας!! Ἕως τώρα τὰ πράγματα δὲν ἔβαινον καλῶς! Εἶχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ εἴπω κατὰ τὴν ἀπάντησίν μου εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς ἀνασχηματισθείσης Κυβερνήσεως ὅτι ὅταν ὁ πρωθυπουργὸς τῆς χώρας ἐδήλωσεν ἐπισήμως εἰς τὸ ραδιόφωνον τὴν ἀποτυχίαν τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν ἀνασυγκράτησιν, ἐπέρριψε τὰς εὐθύνας τῆς ἀποτυχίας εἰς τὸν τότε ὑπεύθυνον ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ κ. Μαρκεζίνην. Ὅτε πάλιν ἐδημιουργήθη ἡ θλιβερὰ ὑπόθεσις τῆς Ἀεροπορίας, καὶ γενικῶς ἡ δημιουργηθεῖσα ἐν τῷ στρατῷ ἀναταραχή, πολλὰ τῶν πολιτικῶν παρασκηνίων πρόσωπα, καὶ αἱ φιλικαὶ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἐφημερίδες, ὑπεστήριξαν ὅτι δέον νὰ παραιτηθῇ ὁ κ. Κανελλόπουλος διότι ἀπέτυχεν εἰς τὸν στρατιωτικὸν τομέα. Κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν πολιτικὴν καὶ τὸν Κοινοβουλευτισμὸν δὲν ὑπάρχει — ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ ἡ φράσις— Κανελλόπουλος ἢ Μαρκεζίνης, ὑπάρχει ἑνιαία Κυβέρνησις, ἡ ὁποία φέρει τὰς εὐθύνας καὶ πρὸ παντὸς ὑπάρχει ὁ Πρωθυπουργὸς ὁ ὁποῖος φέρει ἀκεραίαν τὴν εὐθύνην, πολὺ περισσότερον ὅταν ἡ πλειοψηφία ἔχει δοθῇ προσωπικῶς εἰς τὸν Πρωθυπουργὸν καὶ ὄχι εἰς τοὺς βουλευτὰς ποὺ ἀποτελοῦν τὴν κομματικὴν δύναμιν τῆς Κυβερνήσεως. Βάσει λοιπὸν τῆς χαραχθείσης μέχρι σήμερον τοιαύτης πολιτικῆς, κ. συνάδελφοι, ἡ ἀνασχηματισθεῖσα Κυβέρνησις κατηγορεῖ ἑαυτὴν διὰ τῶν νέων ὑπουργῶν της. Θὰ μοῦ ἐπιστρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω ἤδη τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τοῦ παρόντος νομοσχεδίου ἡ ὁποία εἶναι χαρακτηριστική. Τοιαῦται δὲ ἐκθέσεις δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ δημοσιεύωνται δι’ αὐτὴν ταύτην τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς Κυβερνήσεως. Λέγει λοιπὸν ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις κ. συνάδελφοι: «Σοβαρῶς ἐκλόνισεν τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ κοινοῦ πρὸς τὴν δραχμήν, προσέτι δὲν συνετέλεσεν εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τάσεως πρὸς κερδοσκοπίαν ἔρχεσθε τώρα, εἰς τὰς δυσμὰς τοῦ βίου τῆς τοῦ ἐθν. νομίσματος». Κύριοι συνάδελφοι, πότε ἡ Κυβέρνησις λέγει τὴν ἀλήθειαν; Ὅταν ἔκαμε τὴν ὑποτίμησιν καὶ ἔλεγεν ὅτι χαρᾶς εὐαγγέλια θὰ ὑπάρξουν εἰς τὴν χώραν ἢ τώρα, ἐκ τῶν ὑστέρων, ποὺ μᾶς λέγει ὅτι συνεπεία τῆς ἐγκληματικῆς ὑποτιμήσεως ὑπάρχουν τάσεις πρὸς κερδοσκοπίαν; Καὶ προσθέτει τὸ καταπληκτικώτατον ὅτι: «Ὡρισμένοι κερδοσκόποι ἐν γνώσει ὅτι πιθανὸν τὸ νόμισμα νὰ ὑποτιμηθῇ ἔτι περαιτέρω ἀποθησαυρίζουν βραχυπροθέσμους πιστώσεις εἰς εἴδη κλπ. κλπ.».

§60Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπ. Συντον.). Μοῦ ἐπιτρέπετε νὰ ἀπαντήσω κ. συνάδελφε; Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἀναγνωσθῇ πάλιν ἡ ἔκθεσις. Ἐπίστευα καὶ πιστεύω ὅτι ὀρθότατα ἔγινεν ἡ ὑποτίμησις τὸν Ἀπρίλιον τοῦ 1953. Ἐπίστευα καὶ πιστεύω ὅτι ἡ πολιτικὴ τῆς ὑποτιμήσεως ἀπέδωσεν ἀποτελέσματα. Καὶ ἐπίστευα καὶ πιστεύω ὅτι ἡ πολιτικὴ τῆς ὑποτιμήσεως ἦτο ἀπολύτως ἀναγκαία διὰ τὸν τόπον. Τοῦτο ὅμως δὲν σημαίνει ὅτι πιστεύω ὅτι πρέπει νὰ γίνωνται συνεχῶς ὑποτιμήσεις. Πιστεύω μάλιστα ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνῃ ποτὲ ὑποτίμησις. Κανεὶς δέ, δὲν εἶπεν ὅτι ἡ ὑποτίμησις εἰς τὴν ὁποίαν ἠναγκάσθημεν νὰ προβῶμεν τὸν Ἀπρίλιον τοῦ 1953 ὅτι ἦτο πρᾶξις ἡ ὁποία αὐτὴ καθ’ ἑαυτὴν ἦτο πρᾶξις μὴ σκόπιμος. Ἦτο μία πρᾶξις ἡ ὁποία ἦτο ἀναγκαία καὶ ἡ ὁποία ἀπήτει τόλμην διὰ νὰ ἐπιτελεσθῇ. Ἦτο ὅμως μία πανηγυρικὴ ἀναγνώρισις τοῦ γεγονότος ὅτι τὸ νόμισμα εἶχεν ἤδη οὐσίᾳ ὑποτιμηθῆ. Ἡ φράσις τὴν ὁποίαν ἐδιαβάσατε ἐκ τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως τοῦ νομοσχεδίου νομίζω ὅτι κατ’ οὐδὲν προσβάλει τὴν Κυβερνητικὴν ἀξιοπρέπειαν ὅπως μὲ τόσην εὐκολίαν εἴπετε κ. συνάδελφε, διότι ἁπλούστατα λέγει τὸ ἑξῆς: Ὅτι, ἐπειδὴ ὑπάρχουν ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι δὲν πιστεύουν ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ τελευταία ὑποτίμησις καὶ ἐπειδὴ τοιοῦτοι ἄνθρωποι ὑπάρχουν πάντοτε, κατὰ τὰ τελευταῖα χρόνια, εἰς τὴν Ἑλλάδα ἡ Κυβέρνησις εἰσάγει ἕνα σταθεροποιητικὸν παράγοντα κατ’ αὐτῶν τῶν κερδοσκόπων. Εἰσάγει τὸ ὑπὸ ψήφισιν νομοσχέδιον. Ἠμπορεῖ τὸ νομοσχέδιον κ. συνάδελφοι, νὰ σᾶς ἀρέσει ἢ ὄχι, ἠμπορεῖ νὰ ἐγκρίνετε ἢ ὄχι τὴν πολιτικὴν τὴν ὁποίαν χαράσσει τὸ νομοσχέδιον— καὶ δὲν θὰ ἀπαντήσω εἰς τὰ ἐπιχειρήματα εἰς αὐτὸ τὸ στάδιον τῆς συζητήσεως — ἕνα δὲν ἠμπορεῖτε νὰ εἴπητε: Ὅτι ὑβρίζεται ἡ πολιτικὴ τῆς ὑποτιμήσεως διὰ τῆς ἀφελεστάτης ταύτης φράσεως διότι δὲν ὑβρίζεται.

§61Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ τὴν ξαναδιαβάσω τὴν φράσιν διότι παρ’ ὅσα εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς αὐτὴν τὴν στιγμὴν διὰ νὰ μοῦ ἀπαντήσῃ δὲν ἀπήντησεν. Παρὰ τὴν καλήν του διάθεσιν δὲν ἀπήντησεν εἰς αὐτὰ ποὺ εἶπον. Ἄλλωστε ὑπενθυμίζω τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς καὶ τοὺς ραδιοφωνικοὺς λόγους διὰ νὰ ἴδῃ ὅτι ἐγὼ ἔχω ἀπολύτως δίκαιον καὶ δὲν ἔχει δίκαιον ὁ κ. ὑπουργός. Ἐὰν κ. ὑπουργὲ πιστεύετε ὅτι ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἡ ὑποτίμησις ἐρωτᾶται ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν θὰ ἔπρεπεν ὡς οἰκονομολόγος ποὺ εἶσθε σεῖς καὶ γενικῶς τὸ Οἰκονομικὸν Ἐπιτελεῖον τῆς Κυβερνήσεως, δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ προβλέψητε ὅτι μὲ τὴν ὑποτίμησιν θὰ ὑπάρξῃ μοιραίως κερδοσκοπία; Καὶ δὲν θὰ ἔπρεπε ἀμέσως μὲ τὴν ὑποτίμησιν νὰ εἴχετε δημιουργήσει καὶ τὴν ρήτρα τοῦ δολλαρίου; Ἀλλὰ ἀφοῦ ἀφίσατε ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει καὶ ὠργίασεν ἐπὶ ἕνα χρόνον καὶ πλέον ἡ κερδοσκοπία ἔρχεσθε τώρα, εἰς τὰς δυσμὰς τοῦ βίου τῆς Κυβερνήσεως, νὰ περιορίσητε τὴν κερδοσκοπίαν!

§62Η. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Ἀφοῦ δὲν ἔγινεν ἄλλη ὑποτίμησις.

§63Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Δὲν γνωρίζετε τὸ θέμα κ. συνάδελφε. Ἐδῶ εἶπεν, ὁ κ. ὑπουργὸς ὅτι θεσπίζομεν τὴν ρήτρα τοῦ δολλαρίου διὰ νὰ περιορίσωμεν τὴν κερδοσκοπίαν ἐναντίον ἐκείνων οἱ ὁποῖοι πιστεύουν εἰς τὴν πτῶσιν τῆς δραχμῆς, διότι μᾶς ἐδίδαξε τὸ παρελθόν, ὅτι συγκεντρώνουν χρήματα διὰ νὰ κερδοσκοπήσουν εἰς τὴν πτῶσιν τοῦ ἐθν. νομίσματος. Ἀναμένομεν λοιπὸν νέα πτῶσιν;

§64Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Μπράβο!

§65Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ὄχι μπράβο κ. ὑπουργέ, τὸ μπράβο εἰς τὸ δημοτικὸν σχολεῖον ὀψέποτε γίνετε δάσκαλος.

§66Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Ἀπὸ σᾶς ὁ ὁποῖος διεπράξατε πρὸ ὀλίγου τὴν ἀπρέπειαν νὰ χαρακτηρίσετε τὴν πρᾶξιν τῆς Κυβερνήσεως ὡς ἀπρεπῆ, δὲν δέχομαι μαθήματα εὐπρεπείας.

§67Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ἐφ’ ὅσον, κ. συνάδελφοι, λέγει ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἐφαρμόζεται τὸ μέτρον διὰ τυχὸν ἐν τῷ μέλλοντι νέαν ὑποτίμησιν τοῦ νομίσματος, ἠρωτήσαμεν διατί δὲν τὸ ἐφήρμοσεν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα ἀμέσως, μετὰ τὴν ὑποτίμησιν, ποὺ ἦτο φυσικὸν καὶ λογικόν. Διότι, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἔπρεπε νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει της ἡ Κυβέρνησις ὅτι μοιραίως εἰς μίαν ὑποτίμησιν γίνονται κερδοσκοπίαι. Εἶπε δὲ ὁ κ. Σακκαλῆς, καὶ τοῦ εἶπον ὅτι δὲν γνωρίζει τὸ θέμα, ὅτι μέχρι σήμερον δὲν ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ τέτοιο πρᾶγμα. Ἄρα, προβλέπει ἡ Κυβέρνησις τὴν νέαν πτῶσιν τοῦ νομίσματος, καὶ πηγαίνει νὰ προλάβῃ τὴν κερδοσκοπίαν;

§68Η. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Ὄχι κ. συνάδελφε.

§69Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Δὲν γνωρίζετε ἐπαναλαμβάνω τὸ θέμα κ. συνάδελφε. Λοιπόν, τὶ θὰ εἰπῇ, κ. συνάδελφοι, αὐτὸ τὸ πρᾶγμα; Ἢ διὰ τῆς ὑποτιμήσεως γίνονται κερδοσκοπίαι καὶ ὑπάρχει ἕνας κόσμος κερδοσκόπων ὁ ὁποῖος διὰ τῶν χρημάτων τὰ ὁποῖα ἔχει προσπαθεῖ νὰ κερδοσκοπήσῃ εἰς μίαν ὑποτίμησιν τοῦ νομίσματος, ἢ ὡς Κυβέρνησις δὲν πιστεύομεν εἰς τὴν ὑποτίμησιν τοῦ νομίσματος. Εἶναι σαφὲς τὸ πρᾶγμα, εἶναι σαφέστατον. Διότι ἐνῶ ἰσχυρίζεται ἡ Κυβέρνησις, ὅτι μέχρι σήμερον δὲν ἐπαρουσιάσθη κερδοσκοπία ἀλλὰ τὸ κάμνει διὰ τὸ μέλλον, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐρωτᾶται, ὑπάρχει πρόβλεψις μὴ τυχὸν ἔχομεν νέαν ὑποτίμησιν τοῦ νομίσματος; Διὰ τοῦτο κ. συνάδελφοι, τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι λίαν ἐπικίνδυνον, ἐκ τοῦ γεγονότος αὐτοῦ καὶ μόνον. Ὅταν ὑπάρχῃ ρευστὴ κατάστασις οὔτε ὁ Θεὸς νὰ κατεβῇ ἐπὶ τῆς γῆς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παρεμποδίσῃ τὴν κερδοσκοπίαν. Ἂν θέλωμεν νὰ μὴ ἔχωμεν κερδοσκοπίαν πρέπει νὰ ἔχωμεν σταθερὰν οἰκονομικὴν κατάστασιν. Καί, ὅταν ἔχωμεν σταθερὰν οἰκονομικὴν κατάστασιν, καὶ σταθερὰν Κυβέρνησιν, ἡ κερδοσκοπία δὲν ἔχει πεδίον δράσεως. Ἀντιθέτως, ὅταν ἔχωμεν ρευστὴν κατάστασιν ὅπως σήμερον τὴν κερδοσκοπίαν δὲν εἶναι εἰς θέσιν οὐδεὶς νὰ τὴν περιορίσῃ. Ἑπομένως, τὸ νομοσχέδιόν σας εἶναι ἐπικίνδυνον, καὶ οὐσιαστικῶς δὲν προσφέρει καμμίαν ὑπηρεσίαν. Εἶναι ἐπικίνδυνον πρῶτον, ὅτι ἀναγνωρίζεται ἡ κερδοσκοπία. Δεύτερον ἐγκαταλείπεται τὸ ἐθνικὸν νόμισμα, τρίτον δίδετε λαβὴν εἰς τοὺς κερδοσκόπους, ὅτι κάτι πρόκειται νὰ γίνῃ «πάνω» εἰς τὸ ἐθνικὸν νόμισμα, καὶ τώρα θὰ ὀργιάσῃ ἡ κερδοσκοπία κ. ὑπουργέ. Θέλετε νὰ ὑποστηρίξητε τὸ ἐθνικὸν νόμισμα, διὰ τῆς ρήτρας δολλαρίου, καὶ περιορίζεσθε εἰς τὸ νὰ ὑποστηρίξητε τὰς Τραπέζας! Καὶ ἐρωτᾶται, τὴν διαφορὰν αὐτὴν θὰ τὴν κερδίσουν αἱ Τράπεζαι, ἢ θὰ εἶναι ὑπὲρ τοῦ δημοσίου; Καὶ διατὶ θὰ τὴν πάρουν αἱ Τράπεζαι; Καὶ ἔρχομαι κύριοι εἰς τὰς παγωμένας πιστώσεις. Ἡ Κυβέρνησις σήμερον ἡ ὁποία λέγει ὅτι ἐφαρμόζει τὴν πολιτικὴν τῆς λήθης μόνον ἐπὶ τῶν παγωμένων πιστώσεων καὶ ἐπὶ 2½ χρόνια τὰς εἶχεν ἀφήσει, λέγει: Εἶμαι ἀποφασισμένη νὰ εἰσπράξω τὰς παγωμένας πιστώσεις. Ἔρχεται λοιπὸν σήμερον ἡ Κυβέρνησις, ὡσὰν ἡ περυσινὴ Κυβέρνησις νὰ μὴ ἦτο ἡ ἰδία καὶ λέγει, ὅτι θὰ εἰσπράξῃ τὰς παγωμένας πιστώσεις. Αὐτὸ σημαίνει, ὅτι κάτι καινούργιο ἐδημιουργήθη ἐντὸς τῶν κόλπων τῆς Κυβερνήσεως. Βλέπετε κ. ὑπουργέ, ὅτι δὲν εἶχα ἄδικον, ὅταν εἶπον, ὅτι διαβάζοντας κανεὶς τὰς ἐκθέσεις τῶν τελευταίων νομοσχεδίων, νομίζω, ὅτι πρόκειται περὶ μιᾶς ἐντελῶς διαφορετικῆς Κυβερνήσεως, καὶ τοῦτο εἶναι ἀπαράδεκτον. Καὶ ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τῶν παγωμένων πιστώσεων κ. συνάδελφοι, ὅταν ἦλθεν ἡ Ὑποκυβέρνησις τοῦ Κέντρου, ἦσαν πιστώσεις παγωμέναι 400 δισεκατομμυρίων δραχμῶν. Ἡμεῖς εἰσεπράξαμεν περίπου 150 δισεκατομμύρια, ἐπρόκειτο δὲ καὶ τὸ ὑπόλοιπον νὰ τὸ εἰσπράξῃ ὁ κ. Καρτάλης. Καὶ λέγω εἰς τὸν κ. ὑπουργόν, ἐπὶ 25 μῆνας διατὶ δὲν εἰσεπράξατε τὸ ὑπόλοιπον τῶν παγωμένων πιστώσεων, ὅταν ἡμεῖς ἐντὸς 10 μηνῶν εἰσεπράξαμεν τὰ 150 δίς; Καὶ δὲν εἶναι μόνον αὐτό, ἀλλὰ ηὐξήθη καὶ τὸ ποσὸν τῶν 250 δίς, ποὺ ἦσαν παγωμένα.

§70Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Πολὺ εὐχαρίστως θὰ σᾶς ἀπαντήσω, διότι καὶ παλαιά, ὅταν ἤμην εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐμπορίου μοῦ εἶχε δοθῆ ἡ εὐκαιρία νὰ δώσω κάποιαν ἀπάντησιν. Λυποῦμαι, διότι δὲν ἔχω μαζί μου τὰ χαρτιά, διὰ νὰ σᾶς εἴπω τοὺς ἀριθμούς. Θὰ σᾶς εἴπω ὅμως τὴν οὐσίαν καὶ ἐὰν θέλετε, ἐλᾶτε νὰ ἰδῆτε καὶ τὰ χαρτιὰ. Ἡ οὐσία ἔχει ὡς ἑξῆς: Ἡ φερομένη αὔξησις τῶν παγωμένων πιστώσεων ὀφείλεται εἰς τὸ ἑξῆς ἁπλοῦν γεγονός, ὅτι ἐν τῷ μεταξὺ κατέστησαν ληξιπρόθεσμοι καὶ ἑπομένως παγωμέναι ἐπὶ τῶν ἰδικῶν μας ἀτυχῶν ἡμερῶν, πιστώσεις, αἱ ὁποῖαι, εἶχον χορηγηθῆ ἐπὶ ἡμερῶν εὐκλεεστέρων καὶ τῶν προκατόχων.

§71Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Τότε ποὺ εἴχομεν τὰ 2 δισεκατομμύρια δολλάρια καὶ ἔγινε σπατάλη μεγάλη.

§72Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Κύριε συνάδελφε, ὑπεβάλατε ἕνα ἐρώτημα καὶ πρέπει νὰ περιμένετε τὴν ἀπάντησιν. Δεύτερον, τὸ θέμα ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι προσετέθησαν τόκοι καὶ ἑπομένως διογκοῦται τὸ ποσὸν τῶν παγωμένων πιστώσεων. Καὶ τρίτον, θέλω νὰ σᾶς κάμω τὴν ἑξῆς βασικὴν παρατήρησιν, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ κανεὶς ἐπὶ τοῦ προκειμένου θέματος νὰ ὁμιλῇ μὲ τόσον μεγάλην εὐκολίαν καὶ ἄνεσιν.

§73Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Κύριε ὑπουργέ, θὰ μᾶς ἐβγάλετε ἀπόψε ὅλους «σκάρτους». Μὲ ἐβγάλατε, ὅτι δὲν ἠξεύρω ἀνάγνωσιν! Τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν τὴν ἐβγάλατε «σκάρτην».

§74Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Κοινοβουλευτικώτερος τρόπος συζητήσεως ἀπὸ αὐτὸν δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ. Θέλω ὅμως νὰ εἴπω τοῦτο. Δὲν εἶναι σωστό, ἐπὶ ἑνὸς θέματος, ἀπέναντι τοῦ ὁποίου ἡ κοινὴ γνώμη εἶναι καὶ δικαίως τόσον εὐπαθής, ἐπὶ ἑνὸς θέματος τὸ ὁποῖον ἔχει καὶ ἠθικὴν πλευράν, νὰ ὁμιλοῦμεν χωρὶς στοιχεῖα. Ὁ σκοπός, κύριοι, τοῦ παρόντος νομοσχεδίου δὲν θὰ ἔχῃ ὡς συνέπειαν αὐτομάτως νὰ παύσουν νὰ ὑπάρχουν παγωμέναι πιστώσεις. Διὰ νὰ ἀντιμετωπισθῇ τὸ θέμα τῶν παγωμένων πιστώσεων χρειάζεται σύστημα, γραμμὴ καὶ ἐπιμονή. Οὔτε ἠμπορεῖ κανεὶς συλλήβδην, περὶ ὅλων τῶν παγωμένων πιστώσεων νὰ ὁμιλῇ, ὡς κεφαλαίου ἑνός καὶ ἀδιαιρέτου... Ἐδῶ ὅμως δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ. Εἰς τὸ ἐρώτημα τὸ συγκεκριμένον, εἰς τὸ ὁποῖον μοῦ ἀπηυθύνατε, σᾶς ἀπαντῶ, καὶ σᾶς ἀπαντῶ ὑπευθύνως. Καὶ λέγω πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ διόγκωσις τῆς πιστώσεως, περὶ τῆς ὁποίας ὡμιλήσατε κ. συνάδελφε, ὀφείλεται εἰς τὸ γεγονός, ὅτι κατέστησαν ἐπὶ τῶν ἰδικῶν μας ἡμερῶν ληξιπρόθεσμοι πιστώσεις, αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν ἀπὸ ἄλλας Κυβερνήσεις καὶ εἰς τὸ γεγονός, ὅτι προσετέθησαν τόκοι. Καὶ θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ πιστεύσετε, ὅτι δὲν συμφέρει εἰς Ὑμᾶς νὰ γίνῃ σύγκρισις τῶν ποσῶν ποὺ ἔγιναν παγωμένα ἐπὶ τῶν ἰδικῶν σας ἡμερῶν, μὲ τὰ ἀντίστοιχα ἰδικά μας.

§75Γ. ΜΟΔΗΣ. Κύριε ὑπουργέ.......

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Μόδη, σᾶς παρακαλῶ. Κύριε Γρηγορίου προχωρήσατε.

§77Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ἐγὼ ἄλλο εἶπον. Ὁ κ. ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι εἰς τὰς παγωμένας πιστώσεις χρειάζεται σύστημα, κλπ. Καὶ ἐρωτῶ ἐγώ. Ἐχρειάσθησαν 2½ ἔτη διὰ νὰ σκεφθῇ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι χρειάζεται σύστημα, διὰ νὰ τὰς εἰσπράξωμεν; Δεύτερον, εἶπεν ὁ κ. ὑπουργός, ὅτι αἱ πιστώσεις ηὐξήθησαν, διότι κατέστησαν ληξιπρόθεσμοι κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς παρούσης Κυβερνήσεως. Καὶ ποῖος σᾶς εἶπε νὰ μὴ τὰς εἰσπράξετε;

§78Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Σεῖς ποὺ ἐκάματε ὡς ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, εἶναι δυνατὸν νὰ λέγετε αὐτὰ τὰ πράγματα;

§79Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ἐκάματε ἀγόρευσιν καὶ ὄχι διακοπὴν Δὲν σᾶς διέκοψα. Ὑπουργὸς ἱκανὸς θὰ πῇ νὰ δέχεται τὴν κριτικήν. Καὶ αὐτό, τὸ ὁποῖον σημειοῦται τελευταίως, μεταξὺ τῶν ὑπουργῶν τῆς Κυβερνήσεως, νὰ πεισμώνουν καὶ νὰ χτυποῦν τὰ χέρια των, δὲν εἶναι καθόλου Κοινοβουλευτικόν. Ἐὰν θέλετε νὰ ἀποδείξητε, ὅτι εἶσθε ὑπουργὸς ποὺ «ἀξίζει» νὰ προκαλῆτε ἐπερωτήσεις, διὰ νὰ δύνασθε νὰ ἀποδείξετε, τὴν ὀρθότητα τῶν ἐνεργειῶν σας. Μὲ διεκόψατε καὶ ἐκάματε ἀγόρευσιν.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προχωρήσατε παρακαλῶ.

§81Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑ. Συντ.). Μοῦ ἀπηυθύνατε ἐρώτησιν καὶ εἰς τὴν ἐρώτησίν σας ἐνόμιζον, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀπαντήσω.

§82Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, διὰ τοῦ νομοσχεδίου εἴπομεν, ἐνεθυμήθη ἡ Κυβέρνησις τὰς παγωμένας πιστώσεις. Καὶ ἐρώτησα ἁπλῶς, εἰς ποῖον ποσὸν ἀνέρχονται σήμερον αἱ παγωμέναι πιστώσεις. Δὲν εἶναι κανένα μεγάλο κακὸν ὥστε νὰ τὸν ἐκνευρίσῃ τὸν κ. ὑπουργόν, καὶ φθάνει κατόπιν νὰ εἴπῃ ὁ κ. ὑπουργὸς ὅτι αἱ παγωμέναι πιστώσεις ηὐξήθησαν, διότι κατέστησαν ληξιπρόθεσμοι, εἰς τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν, διότι τὶς ἐδώσαμεν ἡμεῖς, καὶ ἀντιθέτως λέγει ὅτι τὸ μεγαλύτερον μέρος τῶν παγωμένων πιστώσεων ἐδόθη κατὰ τὴν περίοδον 46–50. Πάντοτε ὁ κ. συνάδελφος, ὅπου τὸν συμφέρει λέγει ὅτι τὴν Κυβέρνησιν τοῦ 1946–50 τὴν εἴχομεν μαζί, ὅταν ὅμως πρόκειται νὰ ἀναφέρωμεν ἐγκλήματα καὶ συνοδοιπορίαν, δὲν εἴμεθα μαζί!

§83ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν εἶπεν αὐτό.

§84Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ 1946–1950 ἔγινε πραγματικὴ συνεργασία Φιλελευθέρων καὶ Λαϊκῶν καὶ τὸ μὲν κόμμα τῶν Φιλελευθέρων τῇ ἀξιώσει τῶν Συμμάχων, ἀνέλαβε τὸν στρατιωτικὸν πολιτικὸν τομέα, ὅλους δὲ τοὺς ἄλλους τομεῖς καὶ τὴν ἐλευθέραν αὐτῶν διαχείρισιν ἀνέλαβεν τὸ Λαϊκὸν Κόμμα. Ἑπομένως, ἐὰν τὰ 2 δισεκατομ. δολλάρια.......

§85Δ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΟΣ. Ποῖον στρατιωτικὸν τομέα ἀνέλαβε τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων; Ὅτι θέλετε λέγετε.

§86Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Τὸ 1947 ὅταν ἔγινεν ἡ συνεργασία τῶν δύο καμμάτων, θὰ ἐνθυμῆσθε, ὅτι τὰ πάντα διηύθυνεν ὁ ἀείμνηστος Θ. Σοφούλης, ὁ ὁποῖος μάλιστα ἔφθασε μέχρι τὸ Βίτσι ὅταν διελύθησαν τὰ 9 τάγματα καὶ συνελήφθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ὁ Διοικητὴς τοῦ τομέως. Ἔσωσε δὲ πράγματι τὴν Ἑλλάδα ὁ ἀείμνηστος Θ. Σοφούλης.

§87Η. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Τὰ Οἰκονομικὰ ὑπουργεῖα δὲν τὰ εἶχον οἱ Φιλελεύθεροι; Ἔχω αὐτὴν τὴν ἐντύπωσιν. (Θόρυβος).

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία παρακαλῶ.

§89Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ἐδῶ γίνεται τοῦτο τὸ περίεργον· οἱ κ.κ. συνάδελφοι ὅταν βλέπουν ὅτι τὰ πράγματα τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος τὸ 1946–50 δὲν τοὺς συμφέρουν ἀναφωνοῦν ὅτι εἶναι Συναγερμικοί, ὅταν τοὺς συμφέρει ἐπανέρχονται εἰς τὸ Λαϊκὸν Κόμμα. Αὐτὸ εἶναι περίεργον καὶ ἐπειδὴ ὁ κ. συνάδελφος, εἶπεν ὅτι δὲν ἔχει σχέσιν ὁ Συναγερμὸς μὲ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, δὲν ἔχετε παρὰ νὰ ρίξετε μία ματιὰ εἰς τὰ ὑπουργικὰ ἑδώλια, διὰ νὰ ἰδῆτε ὅτι οἱ ὑπουργοὶ τῶν Κυβερνήσεων τοῦ 1946–50 εἶναι πράγματι οἱ σημερινοὶ ὑπουργοὶ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως. (Χειροκροτήματα).

§90Ι. ΛΑΥΡΕΝΤΙΔΗΣ. Διὰ νὰ μὴ λέγετε ἀνευθύνως ὅ,τι λέγετε, ἐτολμήσατε νὰ κάμετε μίαν ἐπερώτησιν διὰ τὴν περίοδον ἐκείνην, διὰ νὰ ἰδῆτε ἐὰν εἶναι τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔβγαλε τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἀπὸ τὴν συνοδοιπορίαν.

§91Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐδῶ γίνεται κάποια παρεξήγησις, ὅσον ἀφορᾷ τὴν συνεργασίαν Φιλελευθέρων–Λαϊκῶν. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ἦτο ὁ κ. Στεφανόπουλος, ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὁ κ. Χέλμης. Τί σχέσιν ἔχομεν ἡμεῖς μὲ τὰ οἰκονομικά. Ἀλλὰ θὰ ἐρωτήσω τὴν Κυβέρνησιν, διατί σήμερον ἔχει μεγαλυτέραν εὐθύνην ἡ Κυβέρνησις ἀπ’ ὅ,τι εἶχον αἱ Κυβερνήσεις ἐκεῖναι. Αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι χρεωστοῦσαν, συνελήφθησαν καὶ εἰσήχθησαν εἰς τὰς φυλακὰς ὅταν ὁ ἀγρότης δι’ ἕνα ἑκατομ. εἰσάγεται; Αὐτὴν τὴν κατηγορίαν ἀπευθύνω ἐγὼ προσωπικῶς. Ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις ἔχει μεγαλυτέρας εὐθύνας. Εἰσήχθη κανεὶς εἰς τὰς φυλακὰς ἀπὸ αὐτοὺς ποὺ κατέφαγον τόσα δισεκατομμύρια ἀπὸ τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν;

§92Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Κύριε συνάδελφε, ὁμολογῶ ὅτι δὲν ἀνέμενον ἀπὸ σᾶς τοιαύτην ἐρώτησιν, ἐκπροσωπῶν τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Ἡ ἐρώτησις αὕτη, οὕτω διατυπουμένη μὲ ἀναγκάζει νὰ ἐπαναλάβω καὶ νὰ ἐξηγήσω ἀκόμη σαφέστερα ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπον πρίν, δηλαδὴ αἱ παγωμέναι πιστώσεις, ἅπασαι σχεδὸν ἐδημιουργήθησαν, δηλαδή, συνήφθησαν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῶν προηγουμένων Κυβερνήσεων.

§93Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἐπὶ τῆς σημερινῆς, οὐδεμία;

§94Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Σεῖς, κύριε συνάδελφε, εἶσθε τόσον ἔμπειρος...

§95Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἐὰν θέλετε νὰ κρατηθῇ αὐτὴ ἡ συζήτησις εἰς ἕνα ὕψος...

§96Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Κύριε συνάδελφε, ὅταν ἀπαντῶ εἰς διακοπὴν σας μὲ ξαναδιακόπτετε καὶ ποῖος τότε κάμνει τὴν ἀσχημίαν; Ἡ ἀπάντησις εἶναι ἡ ἑξῆς εἰς τὸ ἐρώτημα τὸ παρεμπῖπτον, ὅτι φυσικὸν εἶναι, κύριοι συνάδελφοι, ὅταν ὑπάρχῃ ἕνας ὄγκος Αʹ Τραπεζιτικῆς συναλλαγῆς, ἕνα ποσοστὸν ἀπὸ τὰς συναλλαγὰς αὐτὰς εἰς ὅλας τὰς Τραπέζας νὰ μὴ ἔχῃ τὴν ὁμοίαν τύχην, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἔχουν αἱ κύριαι συναλλαγαί. Ὁ ὄγκος τῶν παγωμένων πιστώσεων δὲν ἐδημιουργήθη, κύριοι συνάδελφοι, ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ἐδημιουργήθη ἐπὶ τῶν ἡμερῶν παρελθουσῶν Κυβερνήσεων. Εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος, ἐὰν ἐπὶ τῶν ἡμετέρων ἡμερῶν ἔγιναν ληξιπρόθεσμα δάνεια, διατὶ δὲν τὰ εἰσπράττετε; Μά, κύριε συνάδελφε, καὶ ἐδῶ ἀπευθύνομαι καὶ πρὸς τὸν κ. ἐκπρόσωπον τῶν Φιλελευθέρων ἔμπειρον καὶ παλαιὸν πολιτικόν, ἔχετε τὴν γνώμην, ὅτι ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν καλὴν θέλησιν τῆς Τραπέζης ἢ τῆς Κυβερνήσεως ἢ τοῦ οἱουδήποτε, ἕνα παγωμένον νὰ τὸν ξεπαγώσωμεν; Κύριοι συνάδελφοι, ξεύρετε ἡ διαδικασία τῆς πτωχεύσεως πόσον διαρκεῖ; Καὶ ξεύρετε, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι συνήθως αἱ Τράπεζαι εἰς τοιαύτας περιπτώσεις εἶναι ὑποχρεωμέναι ἀκριβῶς διὰ νὰ μὴ χάσουν περισσότερα χρήματα νὰ χρηματοδοτοῦν, νὰ ἀκολουθοῦν ὡρισμένην διαδικασίαν, δυνάμει τῆς ὁποίας θὰ μπορέσῃ ἡ ἐπιχείρησις ἡ περιελθοῦσα εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν ἐξ ὑπαιτιότητος ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι τὰ ἐχορήγησαν τὰ χρήματα νὰ σταθῇ, διὰ νὰ μὴ χάσουν περισσότερα; Νομίζετε, ὅτι ὅταν ἐδανείσθησαν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν παρελθούσης Κυβερνήσεως ἐπιχειρήσεις παντελῶς ἀφερέγγυοι ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος καὶ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ μὴ ἀναφέρω ὀνόματα, διὰ νὰ μὴ ὀξύνω τὴν συζήτησιν, ὅταν ἐγένοντο, κύριοι συνάδελφοι, τοιούτου εἴδους χορηγήσεις, νομίζετε, ὅτι εἶναι δυνατὸν ἀπὸ τὴν μίαν ἡμέραν εἰς τὴν ἄλλην νὰ γίνῃ τῶν πιστώσεων αὐτῶν ἐκκαθάρισις; Θὰ γίνῃ, κύριοι συνάδελφοι, κατὰ τὸ δυνατὸν ἡ ἐκκαθάρισις καὶ θὰ φέρωμεν τὸ θέμα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Διότι πολλὰ ἐκ τῶν χρημάτων, τὰ ὁποῖα ἐχορηγήθησαν, τότε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιστραφοῦν, διότι ἁπλούστατα ἀπωλέσθησαν, ἄλλα ἐκ τῶν χρημάτων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιστραφοῦν ἀμέσως, διότι ἁπλούστατα ὑπὸ μορφὴν βραχυπρόθεσμον, δοθέντα ἐχρησιμοποιήθησαν εἰς ἐπενδύσεις, ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει τρόπος αὐτὰς τὰς ἐπενδύσεις νὰ τὰς καταστήσωμεν ρευστὰς, διότι δὲν ὑπάρχει τρόπος, φέρ’ εἰπεῖν, ἕνα ἐργοστάσιον παγωμένον, τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται εἰς τὸν Βόλον, ἐπειδὴ χρεωστᾷ, τὴν ἄλλην ἡμέραν τὸ πρωΐ νὰ τὸ ρευστοποιήσωμεν καὶ σεῖς οἱ ἴδιοι ἔρχεσθε καὶ μᾶς ζητᾶτε χάριν κοινωνικῶν σκοπῶν ἀκριβῶς νὰ δοθῇ κάποια ρύθμισις εἰς ζητήματα, τὰ ὁποῖα παρουσιάζονται αὐτοῦ τοῦ εἴδους; Δὲν πρόκειται, κύριοι συνάδελφοι, ἐξ ἀφορμῆς αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου νὰ γίνῃ γενικὸς λόγος περὶ παγωμένων πιστώσεων καὶ θὰ εἶχον τὴν ἀξίωσιν, θὰ εἶχον τὴν ἐλπίδα νὰ μὴ θελήσῃ ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐξ ἀφορμῆς τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἔχει εἰδικὸν καὶ περιωρισμένον χαρακτῆρα, νὰ ἀνακινήσῃ κατὰ τοιοῦτον γενικὸν τρόπον τὸ θέμα τῶν παγωμένων πιστώσεων, διότι δὲν ἐνδείκνυται ὁ τρόπος αὐτὸς καὶ δημιουργεῖ παρεξηγήσεις καὶ θέλω νὰ ἐλπίζω, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις δὲν ἐγενίκευσε κατ’ αὐτὸν τόν, ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ ἡ ἔκφρασις, ἀνεύθυνον τρόπον, τὸ θέμα, διὰ νὰ δημοκοπήσῃ, δὲν θέλω νὰ ἀποδώσω εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν πρόθεσιν τοιαύτην, ἀλλὰ θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς, ὅτι εἶναι σκόπιμον, τοιαῦτα θέματα νὰ συζητῶνται, ἀλλὰ νὰ συζητῶνται ἐξ ἀφορμῆς συγκεκριμένης τινὸς ἐπερωτήσεως καὶ νὰ συζητῶνται μετὰ μεγάλης προσοχῆς. Διότι ἀκριβῶς ἐπειδὴ τὰ θέματα αὐτὰ ἔχουν πλευρὰν ἠθικήν, ἐπειδὴ τὰ θέματα αὐτὰ δὲν λύονται μὲ τὴν φυλάκισιν τοῦ Α ἢ Β, διότι ἔχουν τὴν ἠθικὴν πλευρὰν ἀλλὰ ἔχουν καὶ τὴν τεχνικοοικονομικὴν πλευράν, τὴν ὁποίαν ἀντιμετώπισαν καὶ ἐπεχείρησαν νὰ ἀντιμετωπίσουν πολλαὶ Κυβερνήσεις, καὶ δὲν ἐπέτυχον νὰ ἀντιμετωπίσουν ἐπειδὴ ὅμως ἐπαναλαμβάνω τὰ θέματα αὐτὰ ἔχουν καὶ τὴν γνωστὴν ἠθικὴν πλευράν, δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ προσέχωμεν καὶ δὲν πρέπει νὰ φέρωμεν τὰ θέματα αὐτὰ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, ὁ ὁποῖος βλάπτει τὸ σύνολον ὅλου τοῦ συνειδητοῦ πολιτικοῦ κόσμου καὶ ὄχι τῆς Α ἢ Β παρατάξεως. Διότι εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὅλοι μας ἐπιθυμοῦμεν νὰ ἐκκαθαρισθῇ τὸ θέμα αὐτὸ τῶν παρανόμων πιστώσεων, ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον. Ἀλλὰ καὶ δὲν πρέπει νὰ δώσωμεν τὴν ἐντύπωσιν εἰς τὸν λαόν, ὅτι ὑπάρχουν τινές, οἱ ὁποῖοι ἀνθίστανται εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν ταύτην, ὅταν ἡ ἐκκαθάρισις εἶναι δυνατή. Δι’ αὐτό, κύριοι συνάδελφοι, τὰ θέματα αὐτὰ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ τὰ χειρισθῶμεν μὲ προσοχὴν καὶ μὲ ἠρεμίαν καὶ οὐδέποτε μὲ γενίκευσιν, διότι εἶναι ἀδύνατος, κύριοι συνάδελφοι, γενικὴ ἐπὶ τῶν θεμάτων τούτων συζήτησις, ἄνευ ἀριθμῶν καὶ ἄνευ στοιχείων. (Χειροκροτήματα).

§97Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ δημοκοποῦμεν.

§98Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Τὸ ἀντίθετον εἶπα, ὅτι δὲν τὸ πιστεύω αὐτό.

§99Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ ἔθιξα δύο ζητήματα: 1) Ὑπενθύμισα εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι αἱ περισσότεραι πιστώσεις ἐδόθησαν ἐπὶ Κυβερνήσεως 1947–49.

§100Α. ΦΡΑΓΚΟΣ. Δὲν ὑπῆρχον τότε πιστώσεις. Ἀπὸ τὸ 1950 καὶ ἔπειτα ἐδόθησαν αἱ πιστώσεις.

§101Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει καὶ ἂν δὲν ὑπῆρχον, ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ ὁ κ. ὑπουργός, ὅτι δὲν ὑπῆρχον. Κύριε Πρόεδρε, δύο ζητήματα ἔθιξα: 1) Εἶπον ὅτι αἱ πιστώσεις ἐδόθησαν μέχρι τοῦ 1949, ὁπότε εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸν οἰκονομικὸν τομέα τὸν εἶχε τὸ Λαϊκὸν Κόμμα. Ἂν δὲν εἶναι ἐντελῶς ἀκριβὲς αὐτὸ νὰ μὲ διαψεύσῃ ὁ κ. ὑπουργός. Καὶ δεύτερον εἶπον, ὅτι δι’ ἕνα πρᾶγμα ἀπορεῖ ἡ κοινὴ γνώμη, ὅτι καθ’ ἣν στιγμὴν φυλακίζονται οἱ ἀγρόται δι’ ἓν ἑκατομμύριον χρέος, διατὶ δὲν φυλακίζονται οἱ ὀφειλέται τῶν παγωμένων πιστώσεων. Καὶ ἀπέδωσα τὴν εὐθύνην εἰς ὅλας τὰς Κυβερνήσεις. Εἶπον ὅμως, ὅτι ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις λόγῳ τῆς ἀποστάσεως ἔχει μεγαλυτέραν εὐθύνην, καὶ ἐκείνη, ἡ ὁποία θὰ ἔλθῃ μετὰ κάποιον χρόνον, θὰ ἔχῃ ἀκόμη μεγαλυτέραν εὐθύνην. Ἀπὸ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως, ἔδωσα μεγαλυτέραν εὐθύνην εἰς τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν. Διότι σήμερα ἔχουν παρέλθει 7 χρόνια. Ἀπὸ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως διαμαρτύρομαι. Διότι ἡ Κυβέρνησις, δὲν συνέλαβε τοὺς κυρίους αὐτοὺς νὰ τοὺς βάλῃ εἰς τὴν φυλακήν, ὅπως ἔκαμεν εἰς ἄλλας περιπτώσεις.

§102Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Κύριε ὑπουργέ, θὰ συμφωνήσω μαζί σας νὰ μὴ συζητήσωμεν τὸ θέμα τῶν παγωμένων πιστώσεων, καὶ ἂν τὸ ἐλέγατε καὶ ἐνωρίτερον, νὰ εἶσθε βέβαιος, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις δὲν θὰ τὸ συζητοῦσεν, ὅπως ἔπραξε καὶ εἰς τὸν στρατιωτικὸν τομέα καὶ εἰς ἄλλα νομοσχέδια, ποὺ δὲν ἠθέλησεν ἡ Κυβέρνησις τότε νὰ θίξωμεν ὡρισμένα πράγματα, ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐστάθμισε τὰ πράγματα καὶ ἀπεδέχθη τὴν ἀντίληψιν τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θέλω νὰ σᾶς εἴπω εἶναι, ὅτι ἐνῷ ἡ Ἀντιπολίτευσις ὑπῆρξε πάντοτε καλόπιστος, ἀπηυθύνθησαν τόσαι καὶ τόσαι κατηγορίαι ἐναντίον τῶν Κυβερνήσεων τοῦ Κέντρου εἰς τὸν οἰκονομικὸν τομέα, ἰδίως προεκλογικῶς καὶ εἰς τὰς ἀρχὰς τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, καὶ διὰ νὰ ἰδῆτε ἐκ τῶν ὑστέρων, καὶ ἐκ τῶν πραγμάτων, πόσον εἶναι κακὸν τὸ γεγονός, τῶν τόσων ἀσυστάτων κατηγοριῶν, δὲν παρῆλθε πολὺς καιρός, καὶ ἡ Κυβέρνησις συναισθάνεται τὴν ἀνάγκην νὰ ἐπικαλεσθῇ τὴν Ἀντιπολίτευσιν νὰ μὴ προχωρήσῃ εἰς περαιτέρω ἀνάπτυξιν ὡρισμένων θεμάτων καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις συμφωνεῖ πρὸς τὰς συστάσεις τῆς Κυβερνήσεως. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, κ. συνάδελφοι, σταματῶ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῶν παγωμένων πιστώσεων, καὶ λέγω, ὅτι διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, δὲν ἐξυπηρετοῦμεν τίποτε, διότι τὴν κερδοσκοπίαν δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ τὴν πατάξῃ, ἐφ’ ὅσον ἔχωμε ρευστὴν κατάστασιν. Πολὺ δὲ φοβοῦμαι, ὅτι ἀντιθέτως ἐνισχύεται αὕτη καὶ δὲν ἠξεύρω ποῖα θὰ εἶναι τὰ δυσάρεστα ἀποτελέσματα ἐκ τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου. (Χειροκροτήματα).

§103Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Κύριοι βουλευταί, θὰ προσπαθήσω νὰ εἶμαι πολὺ σύντομος. Ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ τὴν 17ην Ὀκτωβρίου ἐξήγησε τὰς γενικὰς γραμμὰς τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως καὶ προανήγγειλε καὶ τὴν λῆψιν ὡρισμένων μέτρων, τὰ ὁποῖα ἐπρόκειτο νὰ ληφθοῦν ἐν συνεχείᾳ. Μοῦ φαίνεται, ὅτι τὸ παρὸν νομοσχέδιον εἶναι τὸ πρῶτον, δηλαδή, ὁ προπομπός τῶν οἰκονομικῶν μέτρων τῆς Κυβερνήσεως, διότι τὸ ἄλλο θέμα τῆς μεταβολῆς τῆς διοικήσεως τῆς Τραπέζης, νομίζω, ὅτι ὑπῆρξεν ἕνα μέτρον ἐκτὸς τοῦ προγράμματος τοῦ ἀνακοινωθέντος ἐνταῦθα. Λυποῦμαι, διότι εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τονίσω, ὅτι ὁ προπομπὸς αὐτός, δηλαδὴ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν σήμερον, εἶναι ὄχι μόνον περιττὸν καὶ ἀνωφελές, ἀλλὰ πολὺ φοβοῦμαι, ὅτι θὰ ἀποδώσῃ ὡρισμένα ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα θὰ εἶναι ἀντίθετα πρὸς τὴν προσπάθειαν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ, πρὸς ἐμπέδωσιν τοῦ αἰσθήματος τῆς ἀσφαλείας καὶ τῆς σταθερότητος τῆς οἰκονομικῆς καὶ τῆς νομισματικῆς. Ἐπιθυμῶ νὰ τονίσω, ὅτι λέγοντας αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, οὔτε ἀπὸ ἀντιπολιτευτικὴν διάθεσιν ἄγομαι, οὔτε ἀπὸ καμμίαν σπουδήν, νὰ ἀσκήσω κριτικὴν ἐναντίον τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, ὁ ὁποῖος μὲ διεδέχθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ. Θὰ ἔχῃ προσέξει ἄλλωστε, ὅτι ὅλας του τὰς ἐξαγγελίας ἀπέφυγα νὰ σχολιάσω, ἀναμένων τὴν ἐκδήλωσιν τῶν συγκεκριμένων μέτρων καὶ τὴν ὑποβολὴν τῶν σχετικῶν νομοσχεδίων. Ἐπιθυμῶ τώρα νὰ σᾶς δικαιολογήσω μὲ ὀλίγα λόγια, διατὶ κρίνω τὸ νομοσχέδιον αὐτό, ὡς ἀνωφελὲς καὶ ἐνδεχομένως ὡς ἐπικίνδυνον. Οἱ λόγοι εἶναι δύο. Ὁ ἕνας ὁ λόγος εἶναι τὰ πρακτικὰ ἀποτελέσματα, εἰς τὰ ὁποῖα ἀποβλέπει τὸ νομοσχέδιον. Ὁ δεύτερος εἶναι αἱ ψυχολογικαὶ αἱ βαθύτεραι καὶ ἀπώτεραι συνέπειαι, τὰς ὁποίας ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ. Ἀρχίζω ἀπὸ τὸ πρῶτον. Ἀπὸ τὰ πρακτικὰ ἀποτελέσματα. Δὲν πρόκειται νὰ ἐπαναλάβω τὰ ὅσα ἀνεγνώσθησαν ἀπὸ τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν, τὴν εἰσαγωγὴν δηλαδή, τοῦ σταθεροποιητικοῦ παράγοντος τῆς οἰκονομίας, ὅπως λέγει ἡ ἔκθεσις, ἢ καὶ μίαν ἢ καὶ δύο φράσεις ἀπὸ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. ὑπουργοῦ, αἱ ὁποῖαι λέγουν ὅτι, τοὺς ἐχθροὺς τούτους καὶ πυρπολητὰς τῆς νομισματικῆς σταθερότητος, ἡ Κυβέρνησις θὰ μεταβάλῃ εἰς φύλακας καὶ προστάτας τῆς δραχμῆς. Θὰ ἔλεγον εἰς τὸν κ. ὑπουργόν, τοῦ Συντονισμοῦ, ἀλλοίμονον ἂν περιμένῃ τὴν φύλαξιν τῆς δραχμῆς, ἀπὸ τοὺς πυρπολητάς. Θὰ ἠμποροῦσα νὰ τοῦ ὑπενθυμίσω, ὅτι εἰς τὸ παρελθὸν ὑπῆρξαν περιστάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας ὄχι ἁπλοῖ νόμοι, διότι ἐδῶ περὶ ἑνὸς νόμου ἁπλοῦ πρόκειται, ὑπῆρξαν περιστάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας μία νέα οἰκονομικὴ πραγματικότης, ἠγνόησεν ἀκόμη καὶ πράξεις συντακτικοῦ περιεχομένου. Ὑπενθυμίζω τὴν περίπτωσιν τῆς κοινοβουλευτικῆς λαοπροβλήτου Κυβερνήσεως, καὶ ὄχι κανενὸς τυχαρπάστου συγκροτήματος, τοῦ 1932, μὲ ἐπὶ κεφαλῆς τὸν Βενιζέλον καὶ Βαρβαρέσσον ὑπουργόν, οἱ ὁποῖοι γνωρίζετε ὅτι ὅλας τὰς ἐγγυήσεις, αἱ ὁποῖαι ὑπῆρχον διὰ τῆς καταθέσεις, τὰς ἠγνόησαν. Πῶς εἶναι λοιπόν, δυνατὸν νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἀμφιβολία εἰς οἱονδήποτε ἀπὸ αὐτοὺς τοὺς ὑπονομευτὰς καὶ τοὺς ὑπόπτους κερδοσκόπους, ὅτι κύριος οἶδε τὶ θὰ γίνῃ εἰς τὸ μέλλον, ὅτι δὲν θὰ γίνῃ, δηλαδή, μία μεταβολή, ἡ ὁποία θὰ ἀγνοήσῃ τὸν παρόντα νόμον. Δηλαδή, δὲν πιστεύω, ὅτι ἀποτελεῖ κανενὸς εἴδους κατοχύρωσιν, ἡ καθιέρωσις διὰ νόμου αὐτοῦ τοῦ πράγματος.

§104Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Ἡ συνταγματικὴ προστασία τὴν ὁποίαν ἀναφέρετε, εἶχε λήξει τότε.

§105Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Τέλος πάντων, κύριε συνάδελφε, καὶ νὰ εἶχε λήξει καὶ νὰ μὴ εἶχε λήξει, ἡ οὐσία εἶναι ὅτι ἔγιναν ἐπανειλημμένως εἰς τὴν ἱστορίαν πράγματα, τὰ ὁποῖα τὸν φόβον αὐτόν, τὸν ὁποῖον ἐκφράζω, τὸν δικαιολογοῦν. Διότι πολλὰς φοράς, αἱ πραγματικαὶ καταστάσεις, εἶναι ἰσχυρώτεραι, ἀπὸ τὰς διατάξεις τῶν νόμων, ἰδίως ὅταν δημιουργοῦνται ἀδιέξοδα ἢ κοινωνικὰ προβλήματα. Αὐτὴ εἶναι μία γενικὴ παρατήρησις. Θὰ ἐπεθύμουν, νὰ ἔλθωμεν ὀλίγον περισσότερον εἰς τὰ πράγματα καὶ νὰ ἴδωμεν ποῖος εἶναι ὁ ἀντικειμενικός, πρακτικὸς σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου. Νὰ τιμωρήσῃ ἢ νὰ ἀπειλήσῃ μὲ τιμωρίαν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἶναι κακοπληρωταί, ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν πληρώνουν τὰ χρέη των πρὸς τὰς Τραπέζας, ὅταν τὰ χρέη αὐτὰ καθίστανται ληξιπρόθεσμα. Ἐδῶ, χωρὶς διάθεσιν νὰ ἀναμοχλεύσω πάλιν τὴν ὑπόθεσιν τῶν παγωμένων πιστώσεων, θὰ ἠμποροῦσα νὰ προσθέσω μερικὰς πληροφορίας αἱ ὁποῖαι πιθανὸν νὰ σᾶς εἶναι χρήσιμοι. Ἐγὼ τὰς διαιρῶ εἰς δύο τομεῖς. Πρῶτον, εἰς τὰς παλαιὰς πιστώσεις, ποὺ ἀποτελοῦν τὴν κληρονομίαν τοῦ παρελθόντος καὶ διὰ τὴν ὁποίαν φυσικὰ ἡ Κυβέρνησις, ἡ παροῦσα, καθ’ ὅλην της τὴν διετίαν, δὲν εὐθύνεται, δὲν εὐθύνεται τοὐλάχιστον, ἀπὸ ἀπόψεως χορηγήσεως. Ὁ δεύτερος τομεὺς εἶναι ἡ κατάστασις ἡ σημερινή. Καί, ὅταν λέγω, σημερινὴν κατάστασιν, ἐννοῶ τὰ δύο αὐτὰ χρόνια, κατὰ τὰ ὁποῖα κυβερνᾶ ὁ Συναγερμός. Λοιπόν, ὡς διατελέσας ὑπουργὸς τοῦ Ἐμπορίου καὶ βραδύτερον ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, σᾶς λέγω ὅτι κατὰ τὸ διάστημα τῆς διετίας, κατὰ τὸ ὁποῖον ἐκυβέρνησεν ὁ Συναγερμός, παγωμέναι πιστώσεις δὲν ἐδημιουργήθησαν. Ὑπὸ ποίαν ἔννοιαν; Βεβαίως, μία οἰκονομία, μὲ χιλιάδας δισεκατομμυρίων, θὰ ἐμφανίσῃ καὶ μερικὰς καθυστερήσεις. Δὲν ὑπάρχουν ὅμως, τὰ φαινόμενα ἐκεῖνα, τοῦ νὰ παγώνουν σοβαρὰ ποσά, σημαντικώτατα ποσά, τὰ ὁποῖα νὰ ἔχουν χορηγηθῆ εἰς βιομηχανίας. Τὴν ἐντύπωσιν αὐτήν, τὴν ὁποίαν εἶχον, μέχρι τῆς στιγμῆς, ποὺ ἤμουν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τὴν ἤλεγξα καὶ προσφάτως ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ἡ ὁποία εἶναι τὸ κυριώτερον πιστωτικὸν ἵδρυμα καὶ ὅπου μοῦ ἐδόθη ἡ ἀπάντησις, ὅτι, ἀφ’ ἧς ἐποχῆς ἔγινεν ἡ μεταβολὴ τῆς διοικήσεως τῆς Τραπέζης, ἡ ὁποία σχεδὸν συνέπεσε, μὲ βραχεῖαν ἀπόστασιν, μὲ τὴν ἀνάληψιν τῆς Κυβερνήσεως ὑπὸ τοῦ Συναγερμοῦ, ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, εἶναι κανών, νὰ ἐφαρμόζωνται κατὰ τοιοῦτον τρόπον αἱ ἀποφάσεις τῆς Νομισματικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ νὰ λαμβάνεται τοιαύτη μέριμνα διὰ τὴν ἐξασφάλισιν τῶν ἐγγυήσεων ὥστε περίπτωσις ἀδυναμίας ἐπανεισπράξεως τοποθετουμένων κεφαλαίων ἐν τῇ γενικῇ γραμμῇ νὰ μὴ ὑπάρχῃ.

§106ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὑπάρχουν καὶ ἐξαιρέσεις.

§107Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Βεβαίως, ὑπάρχουν καὶ ἐξαιρέσεις. Γνωρίζω καὶ θὰ σᾶς τὸ εἴπω ἐγώ, ὅτι ὑπάρχουν μεμονωμέναι περιπτώσεις, ὅπου κάποια σκοπιμότης ἐπέβαλε τὴν χορήγησιν συμπληρωματικῶν ἐνισχύσεων καὶ εἶναι γνωστὰ 2–3 ἐργοστάσια, εἰς τὰ ὁποῖα ἐδόθησαν κεφάλαια, τῶν ὁποίων ἡ ἐπιστροφή, κατὰ τὴν ὥραν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐδίδοντο, νὰ ἐθεωρεῖτο ὡς κάπως παρακεκινδυνευμένη. Ἀλλὰ αὐτὰ τὰ πράγματα, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι μεμονωμέναι ἐξαιρέσεις, αἱ ὁποῖαι ἔγιναν χάρις εἰς κάποιαν σκοπιμότητα, ἰδίᾳ δὲ πρὸς ἀποφυγὴν διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν. Δὲν θέλω νὰ εἴπω μὲ αὐτό, ὅτι αὐτὸ σημαίνει ὅτι δὲν ὑπάρχει κανένα ποσόν. Θέλω ὅμως νὰ εἴπω, ὅτι ἀπὸ διετίας, ἡ παραγωγὴ παγωμένων πιστώσεων ἔχει οὐσιαστικῶς σταματήσει. Ὁ κ. ὑπουργός, θὰ ἔχῃ πιθανῶς περισσότερα στοιχεῖα ἐπὶ τῶν πληροφοριῶν αὐτῶν, τὰς ὁποίας σᾶς δίδω, Συνεπῶς, κύριοι συνάδελφοι, δὲν βλέπω λόγον, ὁ ὁποῖος θὰ κάμῃ τὴν Κυβέρνησιν, καὶ τὸν ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ, ὡς ἔχει ἡ σημερινὴ ἡ οἰκονομικὴ πραγματικότης νὰ σκεφθῇ καὶ νὰ εἴπῃ ὅτι πρέπει νὰ λάβῃ κάποιο ἄμεσον μέτρον, διὰ νὰ σταματήσῃ αὐτὸ τὸ κακόν, τὸ ὁποῖον γίνεται. Ἀντιθέτως, κύριοι συνάδελφοι, πρέπει νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω ὅτι, ἐὰν πάσχῃ ἀκόμη ὁ τόπος μας ἀπὸ κάτι, εἶναι ἡ ἔλλειψις δυνατότητος ἐξευρέσεως μακροπροθέσμων βιομηχανικῶν κεφαλαίων, εἶναι τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὸν ὀργανισμὸν τῆς βιομηχανικῆς πίστεως, ὁ ὁποῖος θὰ δυνηθῇ νὰ ἱκανοποιήσῃ πολλὰς βιομηχανίας, αἱ ὁποῖαι ἔχουν ἀνάγκην σήμερον τοιούτων κεφαλαίων καὶ τὰ ὁποῖα δὲν δύνανται ἄλλοθεν νὰ δανεισθοῦν. Ἔρχομαι τώρα, κύριοι, εἰς τὸ θέμα τῶν παλαιῶν πιστώσεων. Πράγματι ἠμποροῦσε νὰ εἴπῃ κανείς, ὅτι ὁ νόμος αὐτός γίνεται διὰ νὰ ὑπάρξῃ μία κύρωσις ἢ μία τέλος πάντων ἀπειλὴ ἐναντίον αὐτῶν τῶν παλαιῶν πιστώσεων. Κύριοι, συνάδελφοι, δὲν πρόκειται νὰ σχολιάσω, πῶς ἐδόθησαν καὶ ἀπὸ ποῖον ἐδόθησαν αἱ παλαιαὶ πιστώσεις. Εἰς τὴν ἄποψιν αὐτὴν θὰ μὲ ἴδετε ἀντικειμενικόν. Θὰ σᾶς εἴπω, ὅτι εἰς τὸ παρελθὸν ἔγιναν χορηγήσεις πιστώσεων πολλὰς φορὰς ὄχι βάσει τῶν αὐστηρῶν οἰκονομικῶν καὶ τραπεζιτικῶν κριτηρίων. Πολλὲς φορὲς ἐδόθησαν δάνεια βραχυπρόθεσμα, τὰ ὁποῖα διετέθησαν δι’ ἐπενδύσεις καὶ δὲν ἠδύναντο κατόπιν νὰ ἐπιστραφοῦν. Δὲν πρέπει δὲ νὰ λησμονῶμεν καὶ κάτι ἄλλο, ὅτι ὑπῆρξε μία περίοδος πιστωτικῆς χαλαρότητος, πιστωτικῆς εὐφορίας, θὰ ἔλεγον, τὴν ὁποίαν διὰ λόγους ἐξελίξεως τῆς οἰκονομικῆς μας καταστάσεως διεδέχθη αἰφνιδίως μία περίοδος ἀποτόμων περιορισμῶν. Αὐτὰ τὰ γεγονότα καὶ ἴσως ὡρισμένα ἄλλα, διότι δὲν θέλω νὰ ἀποκλείσω ὅτι καὶ ἄλλοι παράγοντες ἠμπορεῖ νὰ ἔπαιξαν εἰς τὸ παρελθὸν κάποιον ρόλον, συνετέλεσαν, ὥστε νὰ ἔχωμεν σήμερον μίαν κατάστασιν, ἡ ὁποία συνοψίζεται εἰς τὰ ἑξῆς, κατὰ τὰς πληροφορίας καὶ τὰς ἐντυπώσεις, τὰς ὁποίας εἶχον μέχρι τῆς στιγμῆς, ποὺ ἀφῆκα τὸ Ὑπουργεῖον. Πρῶτον, πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι κατὰ τὰ δύο πρῶτα χρόνια τοῦ Συναγερμοῦ, ὅλαι αἱ ἐμπορικαὶ Τράπεζαι, πλὴν τῆς Ἐθνικῆς, εἰσέπραξαν ὅλας τὰς παγωμένας πιστώσεις, τὰς ὁποίας εἶχον. Δηλαδή, ὅσαι ἐπιχειρήσεις εἶχον δανεισθῆ ἀπὸ τὴν Ἐμπορικὴν Τράπεζαν, ἀπὸ τὴν Ἰονικὴν Τράπεζαν, ἀπὸ τὴν Λαϊκὴν Τράπεζαν κλπ., ἐξώφλησαν τὰς ὀφειλάς των. Παραμένει βεβαίως, ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, ἡ ὁποία ἦτο καὶ ἡ δημιουργὸς τοῦ μεγαλυτέρου ποσοῦ τῶν παγωμένων πιστώσεων. Ἀπὸ τὸ ποσὸν αὐτό, ὑπολογίζω, κατὰ τὰς πληρυφορίας, ἐπαναλαμβάνω, τὰς ὁποίας εἶχον εἰς τὸ παρελθόν, ὅτι τὸ ⅓ ἀφορᾷ ἐπιχειρήσεις, αἱ ὁποῖαι ἔχουν περιέλθει εἴτε εἰς χρεωκοπίαν, εἴτε εἰς πλῆρες σταμάτημα τῶν ἐργασιῶν των, δηλαδή, ἐπιχειρήσεις, ἀπὸ τὰς ὁποίας δὲν εἶναι δυνατὸν εἰμὴ μὲ πλήρη ρευστοποίησιν ὡρισμένων στοιχείων τοῦ ἐνεργητικοῦ των ἓν μικρὸν μόνον μέρος τῶν πιστώσεων αὐτῶν νὰ εἰσέλθῃ πρὸς τὴν Τράπεζαν ὅταν θὰ γίνῃ δημοπρασία ἢ ἐκτέλεσις ἢ ἀνάληψις τοῦ ἀπομένοντος τυχὸν ἐνεργητικοῦ ἀπὸ ἄλλους. Τὰ ὑπόλοιπα δύο τρίτα εἶναι ἐπιχειρήσεις, αἱ ὁποῖαι εἴτε χαροπαλαίουν, εἴτε ἐργάζονται μὲ μεγάλας δυσχερείας καὶ μόλις ἀνταποκρίνονται εἰς τὰς τρεχούσας ὀφειλάς των πρὸς τὰς Τραπέζας ἢ καὶ κατορθώνουν νὰ ἀποδίδουν ἓν μικρὸν μέρος τῶν παλαιῶν παγωμένων χρεῶν των. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι καὶ ὡς ὑπουργὸς τοῦ Ἐμπορίου καὶ ὡς ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ἐζήτησα ἐπανειλημμένως ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν νὰ κάμῃ ἕνα διαχωρισμὸν τῶν ἐριφίων ἀπὸ τὰ πρόβατα, δηλαδή, τῶν περιπτώσεων ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀπελπιστικαί, ὥστε δι’ αὐτὰς νὰ χωρήσῃ ἡ τελικὴ διαδικασία, νὰ καταχωρηθοῦν αἱ προκύπτουσαι ζημίαι, καὶ νὰ τελειώνῃ ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ καὶ νὰ παύσουν νὰ ἀποτελοῦν μίαν πληγήν. Τὰς ἄλλας δέ, αἱ ὁποῖαι θὰ εἶχον ἐλπίδα συντηρήσεως καὶ ἐλπίδα περαιτέρω ἀναπτύξεως νὰ τὰς ἐνισχύσωμεν μὲ ὡρισμένα συμπληρωματικὰ κεφάλαια ἢ καὶ μὲ ἄλλα μέτρα, ὥστε οὔτε καὶ αὐταὶ νὰ φθάσουν εἰς τὴν καταστροφήν, οὔτε κοινωνικὰ καὶ ἐργατικὰ προβλήματα νὰ δημιουργηθοῦν καὶ ἐπὶ τέλους νὰ φθάσουν εἰς ἕνα ρυθμὸν ταχύτερον ἐπιστροφῆς τῶν ὅσων ἐκ τοῦ παρελθόντος ὀφείλουν. Πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἀπεδείχθη ὅτι, εἶναι πάρα πολὺ δύσκολον πρᾶγμα διὰ τὴν Τράπεζαν νὰ κάμῃ τὸν διαχωρισμὸν αὐτόν. Εὔχομαι εἰς τὸν διάδοχόν μου νὰ ἐπιτύχῃ καὶ νὰ πραγματοποιήσῃ τὸν διαχωρισμὸν γρήγορα. Πρέπει νὰ σᾶς ἐξηγήσω ὅτι μία Τράπεζα, ὡς πιστωτικὸν ἵδρυμα, δυσχεραίνεται νὰ ἐκφέρῃ μίαν τελεσίδικον καταδικαστικὴν ἀπόφασιν. Πιθανὸν ἐπίσης ἡ Τράπεζα νὰ δυσκολεύεται, διότι διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ θὰ εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ πραγματοποιήσῃ ζημίας σημαντικὰς διὰ τὰς ὁποίας δὲν ἠξεύρει τὶ ἀντίκτυπον ἠμποροῦν νὰ ἔχουν, καὶ ὡς Τράπεζα προτιμᾷ νὰ εἴπῃ «ἂς μείνουν ἐκεῖ, κάποια ἐλπίδα ἔχω κάποτε νὰ τὰ εἰσπράξω», παρὰ νὰ ἔλθῃ νὰ πῇ ὅτι «αὐτὸς ἐδῶ πρέπει νὰ βγῇ στὸ σφυρί». Ἀλλὰ διὰ νὰ εἶμαι ἀντικειμενικός, κύριοι συνάδελφοι, θὰ πρέπει νὰ εἴπω, ὅτι πέραν αὐτοῦ ὑπάρχει μία δυσχέρεια. Βεβαίως ἔπρεπε νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ ἐργασία καὶ νὰ προχωρήσωμεν εἰς σκληρὰ μέτρα ἐναντίον ἐκείνων ἀπὸ τοὺς ὁποίους δὲν ἔχομεν καμμίαν ἐλπίδα. Ἀλλά, διὰ τοὺς ἄλλους ὅμως προκύπτει ἡ ἀνάγκη νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ τοὺς ἐνισχύσωμεν. Ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας διὰ τὴν ἐνίσχυσιν ἐπιχειρήσεων διὰ μακροπροθέσμων δανείων, τὸ θέμα τῆς ἐνισχύσεώς των εἶναι μέγα πρόβλημα. Ὅταν συζητοῦμεν ἀπὸ μηνὸς εἰς μῆνα καὶ διαπραγματευόμεθα τὰ 10 ἢ 20 ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα θὰ δώσωμεν εἰς πλασματικὰ δάνεια ἢ ἄλλας βραχυπροθέσμους πιστώσεις πρὸς τὴν γεωργίαν, πῶς θέλετε ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας νὰ μπορέσῃ μία Κυβέρνησις νὰ βγάλῃ ἑκατοντάδας ἑκατομμυρίων, αἱ ὁποῖαι θὰ χρειασθοῦν; Ἀρκοῦμαι εἰς ἓν παράδειγμα τοῦ ἐργοστασίου Παπαγεωργίου, περὶ τοῦ ὁποίου ἐγένετο συζήτησις χθές, μόλον ὅτι εἶναι μία περίπτωσις, ἡ ὁποία δὲν ἠμπορῶ νὰ εἴπω, ὅτι σώζεται μὲ μίαν οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν. Ἐν τούτοις, διὰ τὴν περίπτωσιν αὐτὴν διεπιστώθη, ὅτι ἐχρειάζοντο περισσότερα ἀπὸ 50 ἑκατομμύρια δραχμὲς καὶ αὐτὸ μόνον διὰ πείραμα, μὲ ἐνδεχόμενον νὰ χαθοῦν καὶ αὐτά. Καὶ αὐτὸ τὸ λέγω διότι εἴς τινας περιπτώσεις ἐδόθησαν χρήματα ἀπὸ τὴν ἰδικήν μας Κυβέρνησιν διὰ νὰ μὴ κλείσουν ἐργοστάσια. Λοιπόν, κύριοι συνάδελφοι, τὸ θέμα δὲν εἶναι τόσον ἁπλοῦν καὶ διεπίστωσα, ὅτι ὑπάρχει διάθεσις εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν νὰ ἴδῃ τὸ θέμα αὐτὸ ἀπὸ περιωπῆς. Συμμερίζομαι τὴν παρατήρησιν τοῦ κ. Γρηγορίου, ὅτι ὁ συντάκτης τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως τοῦ παρόντος νομοσχεδίου παρέσυρε τὸν κ. ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ εἰς τὸ νὰ παρουσιάσῃ τὸ ὅλον θέμα κατὰ ἕνα τρόπον πάρα πολὺ ἁπλοῦν καὶ μὲ κάποιαν τάσιν πρὸς δημαγωγίαν ἀφισταμένην τῆς πραγματικότητος. Οὐδεὶς διαφωνεῖ, ὅτι πρέπει τὰ πράγματα αὐτὰ νὰ ἀχθοῦν εἰς ἕνα τέλος. Οὐδεὶς διαφωνεῖ, ὅτι ὅταν πρέπει νὰ ἐπιβληθοῦν κυρώσεις νὰ ἐπιβληθοῦν. Ἀλλὰ πόσαι δυσχέρειαι ὑπάρχουν διὰ νὰ γίνῃ ὁ διαχωρισμὸς καὶ πόσαι περιπτώσεις ἄπειροι ὑπάρχουν εἰς κάθε ἕνα κλάδον, αἱ ὁποῖαι ἐπιβάλλουν καὶ ἰδιαιτέραν ἀντιμετώπισιν. Καὶ δι’ αὐτὸ ἐρωτῶ, πῶς ἐφαντάσθη ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ὅτι αὐτὴν τὴν πολυμορφίαν τοῦ προβλήματος πράγματι ἠμπορεῖ νὰ τὴν ἀντιμετωπίσῃ μὲ ἕνα μέτρον γενικὸν δι’ ὅλους.

§108Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Κύριε συνάδελφε, πλανᾶσθε ἐὰν πιστεύετε, ὅτι δι’ αὐτοῦ τοῦ μέτρου πρόκειται νὰ λυθῇ τὸ θέμα τῶν παγωμένων πιστώσεων.

§109Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Ἐγὼ τὸ ἐχώρισα, κ. ὑπουργέ, καὶ εἶπον, ὅτι εἰς δύο τινὰ ἠμπορεῖ νὰ ἀποβλέπῃ ὁ νόμος. Ἢ νὰ σταματήσῃ ἕνα κακόν, τὸ ὁποῖον γίνεται σήμερον, ἢ νὰ θεραπεύσῃ μίαν ἀνωμαλίαν τοῦ παρελθόντος. Καὶ ἐξεκίνησα ἀπὸ μίαν προϋπόθεσιν. Εἶπον, ὅτι ἡ σημερινὴ οἰκονομικὴ κατάστασις, δὲν εἶναι τοιαύτη ὥστε νὰ σκεφθῇ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι πρέπει νὰ λάβῃ ἔκτακτα μέτρα. Δὲν εὑρίσκεσθε σήμερον πρὸ φαινομένου νὰ μὴ πληρώνουν οἱ δανειζόμενοι τὰς ὀφειλάς των. Ἀντιθέτως, αἱ διοικήσεις τῶν Ἐμπορικῶν Τραπεζῶν θὰ σᾶς εἴπουν, ὅτι ἔχουν τὴν εὐχέρειαν, ὁσάκις μία πίστωσις καταστῇ ληξιπρόθεσμος, ἐπειδὴ λαμβάνουν ἐγγυήσεις, νὰ ἐπιδιώξουν δικαστικῶς τὴν εἴσπραξιν τῶν ἀπαιτήσεών των. Ἐὰν ἐνίοτε δὲν προχωροῦν, τοῦτο εἶναι θέμα σχετικὸν μὲ τὴν πελατείαν των. Ἐπίσης ἐνδέχεται ἐνίοτε νὰ χορηγοῦν παράτασιν τῆς προθεσμίας πληρωμῆς. Ἀλλὰ φαντάζομαι, ὅτι καὶ μὲ τὸ νομοσχέδιόν σας, αὐταὶ αἱ διδόμεναι παρατάσεις θὰ ἀναστείλουν τὴν δολλαριοποίησιν τῶν ὀφειλῶν. Συνεπῶς, ἐὰν εἶναι ὀρθὸς ὁ συλλογισμός μου, καὶ ἐπιμένω ἐπ’ αὐτοῦ, ὅτι σήμερον τοιοῦτον πρόβλημα δὲν ὑπάρχει, δὲν μένει κανένα ἄλλο περιεχόμενον εἰς τὸ νομοσχέδιόν σας, παρὰ νὰ μοῦ εἴπετε, ὅτι τιμωρεῖτε ἢ λαμβάνετε μέτρα ἐναντίον ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἶχον τὰς παλαιὰς παγωμένας πιστώσεις. Καὶ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ εἴπω εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ὅτι αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους, εἰς τοὺς ὁποίους ἡ παροῦσα Κυβέρνησις πρὸ ἑνὸς ἔτους διέγραψε τὸ πρόστιμον τοῦ 1% τὸν μῆνα, εἰς ποινήν, ἀφοῦ δὲν ἦσαν εἰς θέσιν νὰ πληρώνουν διατὶ νὰ τοὺς φορτώνωμεν μὲ φανταστικὰς ἐπιβαρύνσεις; Καὶ πράγματι, ἡ Κυβέρνησις ἡ ἰδική μας κατήργησε τότε τὴν ποινὴν καὶ παρέμεινε μόνον ὁ τόκος τῆς ὑπερημερίας. Ὡμίλησα, κύριοι συνάδελφοι, περὶ δύο πλευρῶν. Ἡ μία πλευρὰ εἶναι ποῖος εἶναι ὁ ἀντικειμενικὸς σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου καὶ τί ἐλπίζομεν μὲ αὐτό. Νομίζω, ὅτι κατέστη σαφές, ὅτι ἀπὸ ἀπόψεως ἀμέσου ἀποτελέσματος ἐπὶ τῶν ἐκκρεμῶν πιστώσεων καὶ ἐπὶ τῆς οἰκονομίας, δὲν πρόκειται τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ νὰ ἀποδώσῃ καρπούς. Ἔρχομαι τώρα εἰς τὴν ρήτραν τοῦ ξένου νομίσματος. Ἡ ρήτρα τοῦ ξένου νομίσματος ἢ ἡ ρήτρα τοῦ χρυσοῦ ἢ ἀκόμη καὶ ἡ ἐγγύησις μιᾶς ξένης Κυβερνήσεως εἶναι συνήθης εἰς τὴν οἰκονομικὴν ζωήν. Χορηγεῖται συνήθως, ἐπὶ δανείων, τὰ ὁποῖα συνάπτει μία χώρα ἢ εἷς ὀργανισμός, ὁ ὁποῖος διὰ τῆς ρήτρας αὐτῆς προσπαθεῖ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὸν χρηματοδότην του, ἔναντι ἐνδεχομένης μετατροπῆς τοῦ νομίσματος. Ὑπενθυμίζω, ὅτι πρὸ ἑνὸς ἔτους ἡ Κυβέρνησις τοῦ Συναγερμοῦ, προκειμένου νὰ κάμῃ τὸ ἐσωτερικὸν δάνειον, ἐθεώρησε σκόπιμον, ἐπειδὴ διὰ πρώτην φορὰν καὶ μετὰ μακρὰς νομισματικὰς περιπετείας ἀπηυθύνετο εἰς τὴν λαϊκὴν ἀποταμίευσιν, νὰ περιλάβῃ τὴν ρήτραν τοῦ δολλαρίου. Ἡ δευτέρα περίπτωσις, ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς τὴν ἰδικήν μας πρόσφατον ἱστορίαν ἦτο ἡ περίπτωσις τῆς συνδέσεως τῆς ρήτρας τοῦ δολλαρίου μὲ τὰ δάνεια τοῦ σχεδίου Μάρσαλ. Ἦτο τότε φυσικόν, κύριοι συνάδελφοι, ὅτε ἡ Ἑλλὰς κάθε 2 χρόνια ἀντιμετώπιζεν ἐκ τοῦ ἀσφαλοῦς μίαν μεταβολὴν νομισματικὴν καὶ ἦτο φυσικὸν οἱ Ἀμερικανοί, οἱ ὁποῖοι μᾶς ἔδωσαν τὰ μέσα, διὰ νὰ προβῶμεν εἰς τὴν δημιουργίαν παραγωγικῶν ἐπενδύσεων, νὰ εἴπουν: «Γιὰ σταθεῖτε, δὲν ἠμποροῦμε νὰ ἀφήσωμεν αὐτούς, ποὺ θὰ πάρουν τὰ κεφάλαιά μας νὰ καρπωθοῦν καὶ τὴν ἐνδεχομένην ὑποτίμησιν τοῦ νομίσματος καὶ νὰ ἔλθῃ μία ἡμέρα, κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ ἐξοφλήσουν τὰς ὀφειλάς των ἀντὶ πινακίου φακῆς. Ἀκόμη καὶ αὐτὸ ἐκείνην τὴν ἐποχὴν ἐδικαιολογεῖτο. Ἀλλὰ ἐρωτῶ, κύριοι συνάδελφοι, διὰ μίαν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἔχει τὴν συνείδησιν, ὅτι ἔκαμε τὰ ἀποφασιστικώτερα βήματα διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῆς νομισματικῆς σταθερότητος, διὰ μίαν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία αὐτὴν τὴν νομισματικὴν σταθερότητα, τὴν θεωρεῖ συνδεδεμένην μὲ αὐτὴν ταύτην τὴν ὕπαρξίν της, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ δικαιολογῆται ἡ παρεμβολὴ τῆς ρήτρας τοῦ δολλαρίου; Ἠξεύρω τί θὰ μοῦ ἀπαντήσῃ ὁ κ. ὑπουργός. Τὸ λέγει εἰς τὴν ἔκθεσίν του ἄλλως τε. Λέγει, ὅτι ὁ ἴδιος δὲν ἀμφιβάλλει καθόλου. Ἀλλὰ ἐπειδὴ ὑπάρχουν μερικοί, οἱ ὁποῖοι ἀμφιβάλλουν, θέλει νὰ τοὺς ἀποθαρρύνῃ. Ἐγώ, κύριοι συνάδελφοι, ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, θὰ συνίστων, εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ, νὰ ἀναθεωρήσῃ τὰς σκέψεις του καὶ νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, Τοῦ προσθέτω δὲ μίαν πληροφορίαν, ἡ ὁποία ἠμπορεῖ νὰ τοῦ χρησιμεύσῃ, διότι ὁμολογῶ, ὅτι δὲν ἐνθυμοῦμαι τὸ θέμα αὐτὸ νὰ τὸ εἶχον συζητήσει μαζί του Ὀλίγον πρὸ τῆς ἀναχωρήσεώς του ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα, ὁ τελευταῖος ἀρχηγὸς τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς, ὁ κ. Μπάροου, ἦλθε μίαν ἡμέραν καὶ μὲ ἠρώτησεν, ἐὰν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις θὰ ἐπεθύμει ὅπως καταργηθῇ μελλοντικῶς ἡ ρήτρα τοῦ δολλαρίου ἐπὶ τῶν δανείων τοῦ σχεδίου Μάρσαλ, δηλαδή, ἐπὶ τῶν ποσῶν, τὰ ὁποῖα ἀπὸ τώρα καὶ εἰς τὸ ἑξῆς δίδονται διὰ τοῦ ΟΧΟΑ, ὡς διάδοχον τῆς Κεντρικῆς Ἐπιτροπῆς Δανείων. Ὁ κ. Μπάροου, μοῦ ἐξήγησε τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους ἔκαμεν αὐτὴν τὴν πρότασιν. Λέγει, εἰς τὸ παρελθὸν ἐβλέπαμεν μὲ μεγαλυτέραν ἀπαισιοδοξίαν τὴν ἐξέλιξιν τῆς οἰκονομικῆς σας καταστάσεως, ἤδη βλέπομεν, ὅτι τὰ ἀποτελέσματα εἶναι τοιαῦτα, ὥστε νὰ μᾶς ἐπιτρέπουν ἀπὸ τῆς ἰδικῆς μας πλευρᾶς νὰ μὴ ἐπιμείνωμεν εἰς τὴν συνέχισιν αὐτῆς τῆς ρήτρας. Ἀντιθέτως, μοῦ εἶπεν ὁ κ. Μπάροου, νομίζομεν, ὅτι θὰ ἀποτελέσῃ ἕνα στοιχεῖον περαιτέρω σταθεροποιητικὸν τῆς οἰκονομίας, ἐὰν ἐξαγγείλετε, ὅτι καταργοῦμεν τὴν ρήτραν τοῦ δολλαρίου καὶ ὅλα τὰ δάνεια μετατρεπόμενα εἰς δραχμὰς μὲ τιμὴν 30.000 τὸ δολλάριον ὁριστικοποιοῦνται. Ἀτυχῶς μετ’ ὀλίγας ἡμέρας ὁ κ. Μπάρροου ἀνεχώρησε καὶ ἡ κατόπιν ἐπακολουθήσασα ἀποχώρησίς μου ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, δὲν μοῦ ἄφισε τὸν χρόνον νὰ προχωρήσω εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ νὰ ἔλθῃ εἰς ἐπαφὴν μὲ τὴν Ἀμερικανικὴν Ἀποστολὴν καὶ ἐφ’ ὅσον διαπιστώσῃ, ὅτι δὲν ὑπάρχει καμμία μεταβολὴ εἰς τὰς ἀπόψεις των καὶ εἶναι ἕτοιμοι νὰ κάμουν αὐτό, τότε θὰ ἔλεγα, ὅτι ἐκεῖνο θὰ ἐξυπηρέτει τὸν σκοπόν, ποὺ ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ νομίζει, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ἐξυπηρετήσῃ μὲ τὸ νομοσχέδιον αὐτό, διότι θὰ ἐδίδετο ἡ ἐντύπωσις εἰς ὅλον τὸν κόσμον, ὅτι πρώτη ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, δὲν ἔχει καμμίαν ἀμφιβολίαν περὶ τοῦ ὅτι ὑπάρχει νομισματικὴ σταθερότης. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἀπειλεῖτε ἕνα ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος ἔχει κακὰς προθέσεις καὶ νὰ τοῦ λέτε, ὅταν ἐγὼ θὰ πέσω τότε θὰ πάθῃς ἐσὺ αὐτὸ καὶ ἐκεῖνο. Ἡ ψυχολογικὴ ἐντύπωσις, ἡ ὁποία δημιουργεῖται, εἶναι ἀντίθετος. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ τραγικοποιῶ τὴν κατάστασιν. Βεβαίως τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δύναται νὰ εἴπῃ κανείς, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ μὴ ἔχῃ κανένα ἀντίκτυπον ἐπὶ τῆς οἰκονομίας, ἀλλὰ ὁ φόβος, τὸν ὁποῖον διετύπωσα, ὅτι δύναται νὰ ἀποτελέσῃ στοιχεῖον κλονισμοῦ τῆς πίστεως εἰς τὴν σταθερότητα τοῦ νομίσματος, εἶναι ἄξιος ἰδιαιτέρας προσοχῆς, ἰδίᾳ ὅταν συσχετισθῇ καὶ μὲ ἄλλας σκέψεις, αἱ ὁποῖαι δημοσιεύονται ἀπὸ καιροῦ εἰς τὰς ἐφημερίδας σχετικῶς μὲ τὴν κατάργησιν τῆς ἐλευθερίας τῶν εἰσαγωγῶν κλπ. Ἐπειδὴ πιστεύω, ὅτι καμμίαν φορὰν καὶ αἱ καταστροφαὶ δὲν γίνονται μόνον ἀπὸ ἕνα γεγονὸς συνταρακτικόν, ἀλλὰ γίνονται ἀπὸ σειρὰν μικρῶν γεγονότων, τὰ ὁποῖα ἀφίνει κανεὶς καὶ δὲν προσέχει, δι’ αὐτὸ ἐζήτησα νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου καὶ δι’ αὐτὸ ἐπέμεινα νὰ εἴπω τὰ ὀλίγα αὐτὰ λόγια, ἐπαναλαμβάνω δὲ τὴν σύστασίν μου πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ ἀντὶ νὰ ἐπιμείνῃ ἐπὶ ἑνὸς μέτρου, διὰ τὸ ὁποῖον πιστεύω, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ κάμῃ κανένα σπουδαῖον καλόν, ἐνῷ ἐγὼ φοβοῦμαι, ὅτι θὰ κάμῃ κακόν, ἂς τὸ ἀναβάλῃ, ἂς συνεννοηθῇ μὲ τὴν Ἀμερικανικὴν Ἀποστολὴν καὶ ἂς ἀναθεωρήσῃ ἐνδεχομένως τὰς σκέψεις του. Νομίζω, ὅτι ἔτσι θὰ ἐξυπηρετήσῃ καλύτερον καὶ τὴν πολιτικὴν τῆς οἰκονομικῆς σταθερότητος, διὰ τὴν ὁποίαν μᾶς εἶπεν ὅσα μᾶς εἶπε πρὸ ὀλίγου.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Ἀντωνίου ἔχει τὸν λόγον.

§111Α. ΑΝΤΩΝΙΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ ρυθμιζόμενον θέμα, διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ἀποτελεῖ ἕνα τῶν βασικῶν σημείων τῆς νέας οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν ἐξήγγειλε, διὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ, διὰ τῶν δηλώσεων, αἱ ὁποῖαι ἔγιναν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, κατὰ τὸν παρελθόντα Δεκέμβριον. Κατὰ τὴν γνώμην μας, θὰ ἦτο ὑπερβολικόν, νὰ στηρίξωμεν μεγάλας ἐλπίδας διὰ τὴν ἐπίτευξιν τῶν ἀντικειμενικῶν σκοπῶν, τοὺς ὁποίους ἐπιδιώκει τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον. Ἀντιθέτως, ἔχομεν πολλοὺς δισταγμούς, καὶ διατηροῦμεν πολλὰς ἀμφιβολίας, τόσον διὰ τὴν σκοπιμότητα, ὅσον καὶ τὴν ὠφελιμότητα καὶ ἐνδεχομένως διὰ τοὺς κινδύνους τοὺς ὁποίους θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχῃ ἡ ἐφαρμογή τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ διὰ τὴν οἰκονομικὴν σταθερότητα τῆς χώρας. Διότι, κύριοι βουλευταί, τὸ νομοσχέδιον, ἀντιθέτως πρὸς τὰς ἐπιδιώξεις του αὐτὰς καθ’ ἑαυτὰς ἀποτελεῖ μίαν αἰχμὴν κατὰ τοῦ νομίσματος. Καὶ ναὶ μέν, ὅπως προκύπτει καὶ ὅπως ἐλέχθη πρὸ ὀλίγου ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον προλαλήσαντα κ. συνάδελφον, ἡ ἀπάντησις εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, δηλαδὴ τῶν ἀμφιβολιῶν, τὰς ὁποίας γεννᾷ καὶ ὡς πρὸς αὐτὴν τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν σταθερότητα τοῦ νομίσματος, τὸ παρὸν νομοσχέδιον, ὑπάρχει εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν καὶ μαντεύω, ὅτι διὰ τῶν δηλώσεων, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐπακολουθήσουν ἐκ μέρους τοῦ κ. ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ, ἡ ἀπάντησις θὰ εἶναι ὅτι δὲν ἀμφιβάλλει ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν σταθερότητα τῆς δραχμῆς, ἀλλὰ διὰ τοῦ νομοσχεδίου τείνει νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἀκριβῶς τοὺς παγωμένους πιστολήπτας, οἱ ὁποῖοι ἐκδηλώνουν ἀμφιβολίας ἐπὶ τὴν σταθερότητα τοῦ νομίσματος. Ἀλλὰ θὰ εἶχα νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸ ἐνδεχόμενον αὐτὸ ἐπιχείρημα τοῦ ἀξιοτίμου κ. ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ, ὅτι σημασίαν διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν οἰκονομικῶν ζητημάτων δὲν ἔχει τί πιστεύει ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ σημασίαν ἔχει πρωτίστως, τί πιστεύουν ἐκεῖνοι, πρὸς τοὺς ὁποίους ἀπευθύνεται ἡ Κυβέρνησις. Δεδικαιολογημένως δέ, ἄλλωστε, κατὰ τὴν γνώμην μου, δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ἐμπιστεύωνται εἰς τὰς κυβερνητικὰς δηλώσεις, διότι καὶ αὐτὴ αὕτη ἡ Κυβέρνησις ὑπὸ τὴν σημερινήν της μορφήν, διέψευσε τὴν πίστιν της πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία προηγήθη, καὶ ἡ ὁποία εἶχε τὴν παλαιοτέραν γνωστήν της μορφήν. Ἄλλωστε, κύριοι συνάδελφοι, διατὶ νὰ μὴ δεχθῶμεν ὡς λογικὸν νὰ ὑπάρχουν αἱ ἀμφιβολίαι ἐκείνων πρὸς τοὺς ὁποίους ἀπευθύνεται τὸ νομοσχέδιον; Διεπιστώθη κατὰ τὸ πρόσφατον παρελθόν, ὅτι αἱ ἀμφιβολίαι εἶναι δεδικαιολογημέναι, δεδομένου ὅτι, ὁ ἴδιος ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ Στρατάρχης Παπάγος, διὰ τῶν δηλώσεων, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο προσφάτως εἶχεν ἀναγνωρίσει ὅτι ἐγένοντο σφάλματα ἀπὸ πλευρᾶς ἀκολουθηθείσης κυβερνητικῆς πολιτικῆς. Καὶ δι’ αὐτό, φρονῶ, ὅτι πέραν αὐτῶν, σημασίαν κυρίως, διὰ τὸ ρυθμιζόμενον θέμα, ἔχει ἡ πραγματοποίησις πραγματικῆς σταθερότητος τοῦ νομίσματος καὶ ὅταν, ὅπως παρατηρεῖται, ὁ τιμάριθμος σημειώνει, ἀδιάφορον ἐὰν εἶναι ἐλάχιστος, σημειώνῃ, ἐν πάσῃ περιπτώσει, κατολισθήσεις, εἶναι φυσικὸν νὰ μὴ αἴρωνται αἱ ἀμφιβολίαι αὐταὶ ἐκ μέρους ἐκείνων, πρὸς τοὺς ὁποίους ἀπευθύνεται τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Ἀναμφισβητήτως, τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον συζητεῖται, εἶναι τεραστίας ἠθικῆς καὶ οἰκονομικῆς σημασίας, διότι ἀπὸ ἠθικῆς πλευρᾶς, εἶναι ἀπαράδεκτον νὰ πλουτίζουν ἐλάχιστοι κερδοσκόποι, οἱ ὁποῖοι εἰς τὰς περισσοτέρας περιπτώσεις, δὲν ἔχουν σχέσιν, οὔτε μὲ τὴν ἐπιχειρηματικὴν δραστηριότητα, οὔτε μὲ τὴν παραγωγικὴν ἐπίδοσιν. Εἶναι δὲ βέβαιον, ὅτι κατὰ τὸ παρελθὸν ἀπεκόμισαν ἐκ τῆς καταστάσεως αὐτῆς τεράστια ποσὰ ὡς κέρδη, τὰ ὁποῖα φυσικόν εἶναι, νὰ προκαλοῦν τὴν ἀγανάκτησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Εἶναι τεραστίας σημασίας ἐξ ἄλλου, τὸ θέμα ἀπὸ παραγωγικῆς πλευρᾶς, διότι ἐκεῖνο ποὺ χαρακτηρίζει τὴν οἰκονομίαν σήμερον, εἶναι ἡ στενότης κεφαλαίων. Δι’ αὐτό, ὁ βασικὸς σκοπός, εἰς τὸν ὁποῖον θὰ ἔπρεπε νὰ ἀποβλέψωμεν, εἶναι πῶς θὰ ἐπιτευχθῇ ἡ ρευστοποίησις τῶν πιστώσεων καὶ εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς, δὲν ἀντιμετωπίζεται τὸ θέμα, διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Καὶ τοῦτο διότι, οἱ λαβόντες τὰς πιστώσεις ἐνδιαφέρονται μόνον διὰ τὴν πραγματοποίησιν κερδῶν, δὲν ἀποκλείεται δὲ νὰ ὑπολογίζουν εἰς τὸ ἐνδεχόμενον νὰ ἔχωμεν μίαν κατάστασιν ἀνάλογον πρὸς ἐκείνην, ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη τὸ 1932 μὲ τὴν δραχμοποίησιν. Ἀλλ’ ἐκτὸς αὐτοῦ, δὲν ἀποκλείεται ἡ περίπτωσις ὑψώσεως τῆς τιμῆς τοῦ χρυσοῦ, καὶ ἑπομένως καὶ τῆς τιμῆς τοῦ δολλαρίου, ὁπότε εἶναι φυσικὸν νὰ ὑπάρξῃ καὶ ἐκ τοῦ λόγου τούτου, ὠφέλεια ἐκ μέρους τῶν ὀφειλετῶν. Ἀλλὰ πέραν αὐτοῦ ὑπάρχει καὶ ἄλλη περίπτωσις, ὁ ὑψηλὸς ἐξωτραπεζιτικὸς τόκος, ὡς καὶ ἄλλαι ἐνδεχομένως περιπτώσεις, τὰς ὁποίας δὲν ἔχω προχείρως ὑπ’ ὄψει μου, καὶ αἱ ὁποῖαι δυσχεραίνουν τὴν ρευστοποίησιν τῶν πιστώσεων. Σκόπιμον θὰ ἦτο νὰ προσκομισθοῦν ἐν προκειμένῳ περισσότερα στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀπαραίτητα διὰ τὴν παροῦσαν συζήτησιν. Ὁ κ. ὑπουργός, ὅμως, τοῦ Συντονισμοῦ, πρό τινος εἶπεν, ὅτι τὰ στοιχεῖα αὐτά, θὰ πρέπει νὰ προσκομισθοῦν ἐπ’ εὐκαιρίᾳ καταθέσεως ἐπερωτήσεως καὶ ὅτι, διὰ τὴν συζήτησιν τοῦ παρόντος νομοσχεδίου δὲν εἶναι ἀπαραίτητα. Ἀπαντῶ, εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ἐν προκειμένῳ. Κατὰ τὴν συζήτησιν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ, ἐζήτησα νὰ προσκομισθοῦν ὡρισμένα στοιχεῖα περὶ τοῦ ὕψους τῶν παγωμένων πιστώσεων καὶ τῶν προσώπων, πρὸς τὰ ὁποῖα ἐγένοντο αἱ χορηγήσεις.

§112Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Ἐπ’ αὐτοῦ ἐγένοντο προσφάτως δηλώσεις εἰς τὸν τύπον.

§113Α. ΑΝΤΩΝΙΟΥ. Ὄχι διὰ νὰ ἀσκηθῇ ἔλεγχος κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ἔπρεπεν ἀπαραιτήτως, νὰ προσκομισθοῦν τὰ στοιχεῖα ταῦτα, διὰ τὴν συζήτησιν τοῦ θέματος τούτου. Πράγματι, τὸ θέμα ἐμφανίζει καὶ τὰς δυσμενεῖς καὶ τὰς εὐνοϊκάς του πλευρὰς καὶ φυσικὸν εἶναι νὰ ὑπάρχῃ κάποιος δισταγμὸς προκειμένου νὰ δεχθῶμεν τὴν ἀρχήν, ἢ ἀντιθέτως νὰ καταψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον. Διότι, ἐὰν τὸ ὕψος τῶν παγωμένων πιστώσεων, θὰ διεπιστοῦτο βάσει τῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα θὰ προσεκομίζοντο, ὅτι δὲν εἶναι σημαντικόν, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, θὰ κατεψηφίζαμεν τὸ νομοσχέδιον, ἐὰν δὲ ἀντιθέτως, διεπιστοῦτο, ὅτι τὰ καταστάντα ληξιπρόθεσμα καὶ μὴ ἐξοφλούμενα ἀνέρχονται εἰς σημαντικὰ ποσά, δὲν θὰ εἴχαμεν λόγον νὰ μὴ δεχθῶμεν τὸ παρὸν νομοσχέδιον. Ἔπρεπε, λοιπόν, νὰ προσκομισθοῦν τὰ στοιχεῖα καὶ ἀπὸ πλευρᾶς ἠθικῆς, διότι πρόκειται περὶ ἑνὸς θέματος, τὸ ὁποῖον συγκινεῖ τὴν κοινὴν γνώμην καὶ δὲν θὰ ἦτο ὀρθόν, νὰ μὴ τηρηθῇ ἐνήμερος ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὡς πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι καθυστεροῦν τὴν ἐξόφλησιν σημαντικῶν χρηματικῶν ποσῶν δανεισθέντων εἰς αὐτοὺς, ἐκ κακῆς πίστεως καὶ διὰ λόγους καθαρῶς κερδοσκοπικούς. Δι’ αὐτὸ φρονῶ, ὅτι θὰ ἔπρεπεν ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις τοῦ νομοσχεδίου, νὰ ἦτο περισσότερον λεπτομερὴς καὶ νὰ παράσχῃ αὐτὰ τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἀναμφισβητήτως, θὰ ὑπεβοήθουν εἰς τὴν συζήτησιν, ἐν προκειμένῳ. Ὁπωσδήποτε ὅμως, δὲν νομίζω, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπαναπαυθῇ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα λαμβάνει διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου. Διότι χρειάζονται μέτρα, τὰ ὁποῖα θὰ ἀντιμετωπίσουν κατὰ τρόπον ἀποτελεσματικώτερον τὸ θέμα, τὸ θέμα ὄχι ἀπὸ τῆς πλευρᾶς, ἐπαναλαμβάνω, τῆς ἐξοφλήσεως εἰς τιμὴν δολλαρίου, ἀλλὰ τῆς ρευστοποιήσεως τῶν πιστώσεων αὐτῶν καὶ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς ἀναμένω νὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις τὰ ἐνδεδειγμένα μέτρα. Διότι, εἶναι ἀπαράδεκτον νὰ ὑπάρχουν, ὅπως ὑπάρχουν πράγματι, ὀφειλέται ἐπιχειρήσεων ὑγιῶν, οἱ ὁποῖοι νὰ καθυστεροῦν τὴν ἐξόφλησιν τῶν ὀφειλῶν των διὰ νὰ κερδοσκοπήσουν. Κύριε ὑπουργὲ τοῦ Συντονισμοῦ, εἴπατε πρὸ ὀλίγου, ὅτι ηὐξήθησαν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν σας αἱ παγωμέναι πιστώσεις, διότι δὲν ἐξωφλήθησαν αἱ πιστώσεις, αἱ ὁποῖαι εἶχον χορηγηθῆ κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν προηγουμένων Κυβερνήσεων, Ἀλλ’ αὐτό, γεννᾷ τὴν ἐντύπωσιν, ὅπως τὸ λέγετε, ὅτι δὲν ἐγένετο ρευστοποίησις πιστώσεων κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν τελευταίων 2 ἐτῶν, ποὺ κυβερνᾶ ὁ Συναγερμός. Καὶ τὸ ἐπιχείρημά σας αὐτό, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν σας ἐχορηγήθησαν πιστώσεις, καὶ λογικὸν θὰ ἦτο, ἐὰν ἐγίνετο ἡ ρευστοποίησις πιστώσεων καθ’ ὅλον τὸ διάστημα εἰς κανονικὸν ρυθμόν, νὰ μὴ προκύψῃ ἡ αὔξησις τῶν παγωμένων πιστώσεων περὶ τῆς ὁποίας ἐκάματε λόγον πρὸ ὀλίγου. Τελευτῶν, θὰ ἤθελα νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ θέματος τῶν παγωμένων πιστώσεων, πρωτίστως ἀποβλέψῃ εἰς τὴν ἐξασφάλισιν τῆς νομισματικῆς σταθερότητος. Διότι, ἐὰν ὄχι διὰ λόγων ἐν τοῖς πράγμασι καταστῇ δυνατὴ ἡ σταθερότης τοῦ νομίσματος καὶ καταστῇ τοῦτο συνείδησις ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, νομίζω, ὅτι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, θὰ καθίστατο ἐντελῶς περιττόν.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§115ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6.30 μ.μ., μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως ἀναφοράς, ἐρωτήσεις καὶ ἐπερωτήσεις. (Ὥρα 10.30′ μ.μ.)