1954.05.25

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 76η

Τρίτη 25 Μαΐου 1954

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 6.45′ μ. μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Κ. Μπαροῦνος ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§2Κ. ΜΠΑΡΟΥΝΟΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει).

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Ν. Πανταζῆς ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§4Ν. ΠΑΝΤΑΖΗΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ἡ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς περὶ στεγάσεως ἀναπήρων καὶ θυμάτων πολέμου νομοθεσίας». Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν σχεδίων νόμων: 1) «περὶ κυρώσεως τῆς συμφωνίας εἰσαγωγῆς εἰδῶν ἐκπαιδευτικοῦ, ἐπιστημονικοῦ ἢ μορφωτικοῦ χαρακτῆρος ὑπογραφείσης ἐν Λέϊκ–Σαξὲς τὴν 22 Νοεμβρίου 1950», 2) «περὶ κυρώσεως τῆς συμφωνίας περὶ τροποποιήσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Η.Π.Α. ἰσχυούσης συμφωνίας περὶ οἰκονομικῆς συνεργασίας ἀπὸ 2 Ἰουλίου 1948», 3) «περὶ κυρώσεως τῆς συμφωνίας ἀνταλλαγῆς ἐπισήμων δημοσιευμάτων μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ἡνωμένων Πολιτειῶν τῆς Ἀμερικῆς», 4) «περὶ κυρώσεως τῆς ἐν Ἀθήναις ὑπογραφείσης τῇ 3ῃ Αὐγούστου 1951 Συνθήκης Φιλίας, Ἐμπορίου καὶ Ναυτιλίας μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν τῆς Ἀμερικῆς» καὶ 5) «περὶ κυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 1044)1953 Πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου». Ἡ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Παιδείας καὶ Θρησκευμάτων Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τρόπου ἀναπληρώσεως Ἐπιθεωρητῶν Στοιχειώδους Ἐκπαιδεύσεως καὶ ὁρισμοῦ βοηθῶν τῶν γραφείων αὐτῶν». Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν σχεδίων νόμων: 1) «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως ἐνίων διατάξεων τοῦ νόμου 1165) 1918 «περὶ Τελωνειακοῦ Κώδικος» καὶ 2) «περὶ διαθέσεως πόρων τινῶν ἐκ τῶν ἱπποδρομιῶν». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Δ. Λαντζούνης, Α. Καλαντζάκος, Α. Ψιμάρας καὶ Α. Γκελεστάθης καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ οἰκονομικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑγειονομικοῦ Σώματος». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Ψιμάρας, Α. Γκελεστάθης καὶ Α. Καλαντζάκος καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ οἰκονομικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑγειονομικοῦ Σώματος». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ν. Κοντογιαννόπουλος καὶ Π. Τριαντόπουλος καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Ν. Δ. 2490)53 «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς περὶ Α. Σ.Ο. καὶ Κορινθιακῆς σταφίδος νομοθεσίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Βούλγαρης ἢ Βουλγαράκης καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀργανώσεως Σώματος Ἐπιθεωρήσεως Ἐργασίας παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ Ἐργασίας». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Χ. Παπασταύρου, Ν. Ἀθανασίου, Ε. Ζῶτος, Φ. Πιτούλης, Β. Βύζας, Δ. Δόκος, Α. Δερδεμέζης καὶ Ι. Παπαπέτρου καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀργανώσεως Σώματος Ἐπιθεωρήσεως Ἐργασίας παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ Ἐργασίας». Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς κ. Ε. Σαββόπουλος καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Προέδρων Ὁμίλου Κυνηγῶν Πειραιῶς, Ἑνώσεως Κυνηγῶν Νικαίας κλπ., ζητούντων ἐπανίδρυσιν τοῦ καταργηθέντος Δασαρχείου Πειραιῶς. Ὁ βουλευτὴς Ρόδου κ. Ε. Ζαννῆς καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Ἐπαγγελματικῶν Ὀργανώσεων Καλύμνου, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν μελετωμένην κατάργησιν τῶν ἐπαρχιῶν Καλύμνου καὶ Καρπάθου καὶ ζητούντων ματαίωσιν αὐτῆς. Ὁ βουλευτὴς Χίου κ. Ν. Ζορμπᾶς καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου Ἐργοληπτῶν Δημοσίων Ἔργων Χίου, ζητοῦντος ματαίωσιν τῆς δημοπρατήσεως τοῦ Ἐθνικοῦ δικτύου τῆς χώρας μεταξὺ πέντε μόνον ἀναδόχων, καὶ διενέργειαν αὐτῆς κεχωρισμένως δι’ ἑκάστην περιφέρειαν δημοσίων ἔργων. Ὁ βουλευτὴς Ρόδου κ. Ε. Ζαννῆς καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τῆς κοινότητος Μαλώνας–Ρόδου, ζητοῦντος ἐκμίσθωσιν τῶν ἀσκεπῶν χώρων τοῦ ἀεροδρομίου Καλάθου εἰς τοὺς πρώην ἰδιοκτήτας ἄνευ προκηρύξεως διαγωνισμοῦ κλπ. Ὁ βουλευτὴς Χίου κ. Ν. Ζορμπᾶς, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Κ. Βασιλάκη, ζητοῦντος νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὸν Σύνδεσμον Εἰσαγωγέων καὶ Ἐμπόρων Χημικῶν Λιπασμάτων ἡ εἰσαγωγὴ καὶ ἡ ἐλευθέρα διάθεσις τῶν χημικῶν λιπασμάτων εἰς τοὺς καλλιεργητὰς κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ρόδου κ. Ε. Ζαννῆς, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Καλάθου Ρόδου, ζητούντων παραχώρησιν τῶν κτημάτων τοῦ ἀεροδρομίου Καλάθου εἰς τοὺς πρώην ἰδιοκτήτας αὐτῶν ἢ εἰς τὸν Γεωργικὸν Πιστωτικὸν Συνεταιρισμὸν τοῦ ἐν λόγῳ χωρίου. Ἀπαντήσεις τῶν διαφόρων Ὑπουργείων ἐπὶ ἐρωτήσεων κ. κ. βουλευτῶν. Ι) Τοῦ Ὑπουργείου Ἐργασίας. α) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Π. Πινάτση. Ἔχομεν τὴν τιμὴν εἰς ἀπάντησιν ἐπὶ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 2904 ἐ. ἔ. ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 323 ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ Δράμας κ. Π. Πινάτση, νὰ παρακαλέσωμεν ὅπως θέσητε ὑπ’ ὄψιν τοῦ ἐρωτῶντος βουλευτοῦ τὰ ἀκόλουθα: Τὸ κατώτερον ὅριον ἡμερομισθίου ὅπερ ἴσχυε μέχρι τῆς 9.4.53 διὰ τοὺς ἀνειδικεύτους ἐργάτας, ἀνήρχετο εἰς δραχμὰς παλαιὰς 25.000 διὰ τοὺς ἄνδρας καὶ 20.000 διὰ τὰς γυναῖκας πλὴν τῶν μαθητευομένων ὧν τὸ ἡμερομίσθιον εἶναι μικρότερον. Ἡ καταβολὴ δὲ μικροτέρων ἡμερομισθίων ἀπαγορεύεται. Κατὰ συνέπειαν ἐὰν τυχὸν ὑπάρχουν ἐργατοτεχνῖται ὁδικῶν καὶ λοιπῶν ἔργων ὑπαίθρου ἀμειβόμενοι μὲ μικρότερα τῶν ὡς ἄνω ἡμερομισθίων δὲν ἔχουν, εἰμὴ νὰ καταφύγουν εἰς τὸ πλησιέστερον Γραφεῖον Ἐπιθεωρήσεως Ἐργασίας, ὅπερ θὰ μεριμνήσῃ διὰ τὴν προσφυγὴν τούτων εἰς τὰ νόμιμα πλαίσια καὶ δὴ ἀναδρομικῶς. Ὡς πρὸς τὸ δεύτερον σκέλος τῆς ἐρωτήσεως, δέον νὰ σημειωθῇ ὅτι τὰ ἀνωτέρω κατώτατα ὅρια ἡμερομισθίων ἔχουν αὐξηθῆ μετὰ τὴν 9.4.53 γενικῶς μὲν κατὰ ποσοστὸν 15% διαμορφωθέντα ἀντιστοίχως εἰς νέας δραχμὰς 2875 καὶ 23, εἰδικώτερον δὲ διὰ τοὺς ἐκ τούτων ὑπηρετοῦντας ἐπὶ σχέσει ἐργασίας ἰδιωτικοῦ δικαίου εἰς τὸ Δημόσιον καὶ τὰ Ν.Π.Δ.Δ. κατὰ ποσοστὸν ἐν συνόλῳ 25% διαμορφωθέντα ἀπὸ 1.2.54 εἰς νέας δραχμὰς ἀντιστοίχως 31.25 καὶ 25.00. Ἐν Ἀθήναις τῇ 22 Μαΐου 1954.

Ὁ Ὑπουργὸς

Ε. ΓΟΝΗΣ

β) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Π. Πινάτση. Ἐπὶ τῆς διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 2903) 18.5.54 διαβιβασθείσης ἡμῖν ὑπ’ ἀριθμὸν 322 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Π. Πινάτση, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν ὅτι παρ’ ἡμῶν οὐδεμία διαταγὴ ἐξεδόθη πρὸς τὰς ἰδιωτικὰς ἐπιχειρήσεις ἢ τὰς Κρατικὰς ὑπηρεσίας, ὅπως μὴ προσλαμβάνουν εἰς τὰς ἐργασίας των ἐργάτας μὴ ὑπηρετήσαντας εἰς τὸν στρατόν. Ἀπεναντίας τὰ λαμβανόμενα νομοθετικὰ μέτρα εἶναι τοιαῦτα, ὥστε νὰ προστατεύουν τὴν ἐργαζομένην νεότητα. Ἐν Ἀθήναις τῇ 22 Μαΐου 1954.

Ὁ Ὑπουργὸς

Ε. ΓΟΝΗΣ

ΙΙʹ) Τοῦ Ὑπουργείου Κοιν. Προνοίας. Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ι. Λαυρεντίδη. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 2984) 1629 ἐ. ἔ. ὑμετέρου ἐγγράφου ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν τὰ κάτωθι, ἐν σχέσει μὲ τὴν ὕδρευσιν τοῦ οἰκισμοῦ Λιθότοπος– Δίλοφος τῆς κοινότητος Χειμάρρου Σερρῶν, περὶ ἧς ἡ κατατεθεῖσα ὑμῖν ὑπὸ ἡμερομηνίαν 19.5.54 332 ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Ι. Λαυρεντίδη. Τῆς βελτιώσεως τῆς ὑδρεύσεως τοῦ ἐν λόγῳ οἰκισμοῦ ὡς καὶ ἄλλων πολεμοπαθῶν οἰκισμῶν τῆς Χώρας, ἐπελήφθη τὸ τέως Ὑπουργεῖον Ἀνοικοδομήσεως. Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τοῦτο παρεδόθησαν, τὴν 2.11.50 ἐκ τῶν διαθεσίμων τότε σωλήνων τῆς καθ’ ἡμᾶς Γενικῆς Διευθύνσεως Ὑγιεινῆς, 6.975 μέτρα τοιούτων τῶν 50 χιλιοστῶν, πρὸς βελτίωσιν τῆς ὑδρεύσεως τῶν οἰκισμῶν Ἄνω Χριστοῦ, Λιθοτόπου–Διλόφου, Τριάδος, Ζευγολατιοῦ– Μακρυωτίσσης, Ἄνω καὶ Κάτω Ὀρεινῆς, Ἀηδονοχωρίου, Τραγήλου, Λαγκαδίου, Καστανοχωρίου, Φυλλήρων– Θεοδωριτσίου καὶ Ἀμυγδαλοχωρίου, Νομοῦ Σερρῶν. Ἔκτοτε οὐδεμία αἴτησις ὑπεβλήθη ἡμῖν παρὰ τοῦ ἐν λόγῳ οἰκισμοῦ δι’ ἐνίσχυσίν του πρὸς βελτίωσιν περαιτέρω τῶν συνθηκῶν ὑδρεύσεώς του. Διὰ τὴν ἐπίλυσιν τοῦ θέματος ὑδρεύσεως τούτου, δέον νὰ συνταχθῇ ἡ σχετικὴ μελέτη τοῦ ἐκτελεσθησομένου ἔργου καὶ ἐὰν μὲν ὁ προϋπολογισμὸς δαπάνης τούτου εἶναι κάτω τῶν 100.000 δραχμῶν θὰ χρηματοδοτηθῇ ὑπὸ τῆς οἰκείας Νομαρχίας ἐκ τῶν πιστώσεων τοῦ προγράμματος «Μικρῶν Κοινωφελῶν Ἔργων», ἐὰν δὲ εἶναι ἄνω τῶν 100.000 δραχμῶν δέον νὰ περιληφθῇ, εἰς τὸν σχετικὸν πίνακα προτεραιότητος τοῦ Νομαρχιακοῦ Συμβουλίου, ἵνα μεριμνήσωμεν διὰ τὴν χρηματοδότησίν του ἐκ τῶν χορηγουμένων τοκοχρεωλυτικῶν δανείων, μέσῳ τῆς Ἐθνικῆς Κτηματικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος. Ἐν Ἀθήναις τῇ 20 Μαΐου 1954

Ὁ Ὑπουργὸς

ΧΡ. ΣΟΛΟΜΩΝΙΔΗΣ

ΙΙΙʹ) Τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας. Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Μ. Γεωργαντᾶ. Ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας καταβάλλονται προσπάθειαι, ἵνα τὰ χημικὰ λιπάσματα εὑρίσκωνται εἰς ἐπαρκεῖς ποσότητας ὅσον τὸ δυνατὸν ἐγγύτερον τῶν τόπων διαμονῆς τῶν παραγωγῶν, καὶ διατίθενται εἰς τούτους μὲ τὰς πλέον συμπεπιεσμένας τιμάς. Ἐν Ἀθήναις τῇ 15 Μαΐου 1954.

Ὁ Ὑπουργὸς

Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΕΠΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Κύριοι βουλευταί, ἤθελα νὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ἐξαντλήσωμεν, εἰ δυνατόν, ἀπόψε αὐτὴν τὴν συζήτησιν περὶ σεισμοπλήκτων. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἐπανέρχωμαι ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ ἀλλὰ καὶ γενικώτερον, ἤθελα νὰ εἴπω ὅτι, ὁσάκις ὑποβάλλεται μία ἐπερώτησις, ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ περιορίζεται καὶ ὁ χρόνος καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν ρητόρων, διὰ νὰ αὐξάνεται τὸ πεδίον τοῦ ἐλέγχου διὰ τῆς συζητήσεως καὶ ἄλλων ἐπερωτήσεων, διότι, κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, ὅπως εἶπον καὶ προχθές, θὰ καταλήξῃ ἐφέτος καθ’ ὅλην τὴν Σύνοδον νὰ κάμωμεν τρεῖς ἐπερωτήσεις μόνον. Δὲν εἶναι ὀρθὸν αὐτό. Ὁλόκληρος ὁ Μάϊος μᾶς ἀπησχόλησε μὲ τὴν συζήτησιν περὶ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἔλαβεν ἢ δὲν ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις τὰς πρώτας τρεῖς ἡμέρας τῶν σεισμῶν, διότι τότε κατετέθησαν περίπου αἱ ἐρωτήσεις καὶ κατόπιν αἱ ἐπερωτήσεις. Λοιπόν, νὰ ὁμιλήσουν οἱ κ. κ. Ὑπουργοὶ καὶ νὰ προχωρήσωμεν εἰς ἄλλην ἐπερώτησιν. Εἶναι ὑστάτη ἔκκλησις τὴν ὁποίαν κάμνω καὶ θὰ παρακαλέσω νὰ εἶναι σύντομοι οἱ κ. κ. συνάδελφοι, διὰ νὰ ἐξαντληθῇ τὸ θέμα.

§6Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ πρότασις εἶναι ὀρθὴ καί, θὰ ἔλεγα, σοφή. Ὑπάρχουν ἐπερωτήσεις, αἱ ὁποῖαι κατετέθησαν ἀπὸ ὀκταμήνου καὶ δὲν συζητοῦνται. Ὀρθὴ εἶναι ἡ πρότασις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς.

§7Κ. ΜΠΑΚΟΛΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομοθετικὴ ἐργασία, θὰ γίνῃ ἀπόψε;

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν τελειώσῃ ἡ ἐπερώτησις καὶ ὑπάρχῃ ἀπαρτία, σύμφωνα μὲ τὴν ἀπόφασίν σας, θὰ γίνῃ. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ Πρόεδρος νὰ γνωρίζῃ ἀπὸ τοῦδε, πότε θὰ τελειώσῃ ἡ συζήτησις καὶ ἂν θὰ ὑπάρξῃ ἀπαρτία κατὰ τὴν ὥραν ἐκείνην.

§9Κ. ΜΠΑΚΟΛΛΑΣ. Τότε νὰ μάθωμεν πόσοι εἶναι οἱ ὁμιληταί.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐχάσαμεν ἤδη 5 λεπτὰ καί, ἀτυχῶς, ὁ ἠθικὸς αὐτουργὸς εἶμαι ἐγώ. Ἦτο ὅμως ἀναγκαία ἡ ἐπέμβασίς μου αὕτη, διότι ἐλπίζω, ὅτι συμβάλλει εἰς τὴν λειτουργίαν τοῦ Κοινοβουλίου. Ὁ κ. Λ. Βαμπούλης, ἔχει τὸν λόγον.

§11Λ. ΒΑΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν θὰ θελήσω νὰ σᾶς καταπονήσω μὲ τὴν ἔκθεσιν τῶν καταστροφῶν ἐκ τῆς συμφορᾶς τῶν σεισμῶν, ποὺ ἔπληξαν τὴν Θεσσαλικὴν περιοχήν. Πράγματι, ἐλέχθησαν καὶ ἐπὶ ἀρκετὰς ἡμέρας ἔχομεν ἀκούσει ἀρκετά, ὥστε νὰ περιττεύῃ νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν μὲ πολλὰ σήμερον, τὰ ὁποῖα κατ’ ἀνάγκην θὰ ἦσαν καὶ ἀνιαρά. Δι’ αὐτὸ καὶ δὲν θὰ ὡμίλουν καθόλου, ἐὰν δὲν εὑρισκόμην εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐξηγήσω, διατὶ κατέθηκα τὴν ἐπερώτησιν. Θεωρῶ ἀνίερον καὶ ἀπαράδεκτον νὰ γίνεται οἱαδήποτε προσωπικὴ ἐκμετάλλευσις, ἐπάνω εἰς μίαν λαϊκὴν συμφοράν. Εἰς σχετικήν μου ἀνακοίνωσιν, ἐτόνισα τοῦτο καὶ εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μου πατρίδα, τὴν σεισμόπληκτον Θεσσαλίαν, ὅταν περιώδευσα καὶ ἀντελήφθην ἰδίοις ὄμμασι τὸ μέγεθος τοῦ κακοῦ. Ἐδημοσίευσα καὶ εἰς τοπικὴν ἐφημερίδα ἄρθρον καὶ ἐτόνισα, ὅτι εἰς κάθε μοιραίαν καταστροφήν, ὀφείλομεν νὰ λησμονῶμεν τὰς πολιτικάς μας ἀντιθέσεις καὶ διαφοράς. Πρέπει νὰ παύουν τὰ μίση καὶ νὰ ἑνώνωνται ὅλοι, ἐφ’ ὅσον, μάλιστα, τὸ κακὸν δὲν προέρχεται ὡς δὲν προῆλθε καὶ σήμερον, ἐκ τῆς ἀνθρωπίνης θελήσεως καὶ τῆς ἰδίας ὑπαιτιότητός μας. Τὴν ἐπερώτησιν, δὲν τὴν κατεθέσαμεν, κατὰ ταῦτα, διὰ νὰ δημοκοπήσωμεν, ὡς κατ’ ἐπανάληψιν ἐλέχθη ἀβασανίστως, καὶ διὰ νὰ μεμφθῶμεν τὴν Κυβέρνησιν δι’ οἱανδήποτε παράλειψιν, ἀλλὰ διότι καθῆκον ἔχομεν νὰ ζητήσωμεν πληροφορίας καὶ ἡμεῖς, καὶ μὲ τὸ ἴδιον δικαίωμα νὰ παρακολουθήσωμεν ἐκ τοῦ σύνεγγυς τὴν συμφοράν, ποὺ ἔπληξε τὴν ἰδιαιτέραν μας περιφέρειαν. Ἠθελήσαμεν, μὲ τὸν αὐτὸν πόνον καὶ μὲ τὸ αὐτὸ χρέος καὶ δικαίωμα, νὰ ὑποδείξωμεν τὰ μέτρα, ὅσα μέτρα κατὰ τὴν γνώμην μας θὰ συνετέλουν εἰς τὴν ἀνακούφισιν, τὴν δυνατὴν ἀνακούφισιν, ἐκείνων τῶν δυστυχισμένων ἀθρώπων μας. Αὐτὴν τὴν πρόθεσιν εἴχομεν. Θὰ ἦτο ἄδικον, κύριοι βουλευταί, ἐὰν δὲν ἀνεγνωρίζετο ἡ καλὴ πρόθεσις τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ ἔλθῃ συμπαραστάτης καὶ παρήγορος εἰς τὴν πληγεῖσαν περιοχήν. Ὄντως, πρῶτος ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς, ἔσπευσεν εἰς τὸν τόπον τῆς καταστροφῆς, ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας. Ἐν συνεχείᾳ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὡς καὶ πολλοὶ βουλευταὶ καὶ πολιτευταί, καθὼς ἐπίσης καὶ διὰ τηλεγραφημάτων, ἄλλοι ἔσπευσαν νὰ δηλώσουν τὴν συμπάθειάν των. Ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἀναγνωρίσωμεν ὅλην τὴν καλὴν πρόθεσιν καὶ ὅλην τὴν ὡραίαν αὐτὴν ἐκδήλωσιν συμπαθείας, ἐκ μέρους καὶ τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ὀφείλομεν οἱ πληγέντες, ὄντως, νὰ διαδηλώσωμεν τὰς θερμὰς εὐχαριστίας, διὰ τὴν συμπαράστασιν αὐτήν. Θὰ ἦτο δὲ ἀσυγχώρητον, ἐὰν εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, παρέλειπα νὰ ἀναφέρω τὸ γεγονός, ὅτι ὅλων τούτων προηγήθη ἡ ἐπίσκεψις, εἰς τοὺς δυστυχισμένους ἀνθρώπους, τῆς Α. Μ. τοῦ Βασιλέως, τόσον τονώσαντος τὸ ἠθικὸν τῶν πληγέντων. Ἀμέριστος δι’ αὐτό, στρέφεται πρὸς τὴν Αὐτοῦ Μεγαλειότητα, ἡ εὐγνωμοσύνη ὅλης τῆς σεισμοπλήκτου περιοχῆς καὶ τοῦ Ἔθνους ὁλοκλήρου. Κύριοι βουλευταί, εἰς κάθε συμφορὰν εἶναι εὐπρόσδεκτος καὶ παρήγορος, ἡ συναισθηματικὴ ἐκδήλωσις καὶ ἡ φιλόφρων προσωπικὴ συμμετοχὴ τῶν φίλων εἰς τὸν πόνον μας. Πέραν τούτων ὅμως, ἰδιαιτέραν ἀξίαν ἔχει καὶ πρέπει νὰ ἀκολουθῇ ἡ ἔμπρακτος συμπαράστασις καὶ δυνατὴ ἀρωγή. Ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, δὲν θὰ εἴχομεν σοβαρῶς νὰ μεμφθῶμεν τὴν Κυβέρνησιν, ἐὰν αὕτη ἔδιδε τὴν καλόπιστον ἐξήγησιν. Δὲν θέλω νὰ σᾶς κουράσω, διὰ νὰ σᾶς ἀναγνώσω τί ἀκριβῶς ἔγραφα εἰς τὸν τοπικὸν τύπον τὴν 11ην Μαΐου, ὅταν εἶχα περιέλθει ὁλόκληρον τὴν περιοχήν. Ἐπὶ τόπου διεκήρυξα τὰ ἴδια καὶ ἐφρόντισα νὰ δικαιολογήσω κάθε παράλειψιν, πολλάκις ἀναπόφευκτον κατὰ τὰς πρώτας ἡμέρας, εἰς ὁμοίας περιπτώσεις. Παρὰ ταῦτα, κατεθέσαμεν ἐπερώτησιν, διότι θὰ ἠδύνατο, κατὰ τὴν γνώμην μας, μετὰ περισσοτέρας δραστηριότητος νὰ ἐκδηλωθῇ ἡ ἔμπρακτος συμπαράστασις τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ περιορισθῶ ἀπολύτως εἰς ὅσα προσωπικῶς ὁ ἴδιος διεπίστωσα, καὶ θὰ ἐπικαλεσθῶ μόνον τὰ ἐπίσημα στοιχεῖα, ὄχι διὰ νὰ ἐλέγξω τόσον τὴν Κυβέρνησιν, ὅσον ἡ ἰδία ἠθέλησε κακοπίστως νὰ κατηγορήσῃ ἡμᾶς τοὺς ἐπερωτήσαντας, ἀλλὰ διὰ νὰ ἐπισημάνω ὡρισμένα σημεῖα, τὰ ὁποῖα, ἐὰν παρέλειψε μέχρι σήμερον, ὀφείλει ἤδη νὰ θεραπεύσῃ τὸ ταχύτερον ἡ Κυβέρνησις. Ἐπεσκέφθην ὅλα σχεδὸν τὰ σεισμόπληκτα χωρία, καὶ δὲν θὰ ἤθελα νὰ σᾶς κουράσω μὲ κάθε λεπτομέρειαν, τὴν ὁποίαν ἀντελήφθην ἰδίοις ὄμμασιν, ἐν τούτοις, διὰ νὰ δικαιολογήσω τὴν ἐπερώτησίν μου καὶ φανῶ συνεπής, εἰς ὅσα ἐτόνισα προηγουμένως, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ παρακαλέσω νὰ ἔχετε τὴν ὑπομονὴν νὰ μὲ ἀκούσητε εἰς ὡρισμένας, τοὐλάχιστον, ἀναγκαίας λεπτομερείας. Τὴν 3ην Μαΐου, τέσσαρες, δηλαδή, ἡμέρες μετὰ τὸν σεισμόν, κατὰ πληροφορίας τῶν ἁρμοδίων, οἱ ἄστεγοι ἀνήρχοντο εἰς 34.000, ἐκ τῶν ὁποίων 18.000 τοῦ Νομοῦ Καρδίτσης. Δὲν εἶμαι εἰς θέσιν, μολονότι ἐπεσκέφθην καὶ τὴν σεισμόπληκτον περιοχὴν τῶν ἄλλων Θεσσαλικῶν Νομῶν, δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ βεβαιώσω προσωπικῶς ὅλην τὴν πραγματικότητα τῶν στοιχείων τούτων. Ἐστάλησαν 210 σκηναί, τότε, καί, ὡς ἐβεβαίωνε τὸ Ὑπουργεῖον Προνοίας, προωθοῦντο συνεχῶς ἄλλαι. Οὐδεὶς εἶχε τὴν ἀξίωσιν ἐντὸς τῶν 2–3 πρώτων ἡμερῶν αὐτῶν, νὰ εὑρεθοῦν ἀμέσως αἱ σκηναὶ καὶ νὰ θεραπευθοῦν αἱ ἀνάγκες, αἱ ἀνεπάντεχες ἀνάγκες τῶν κατοίκων. Εἰς τοὺς χωρικούς, ποὺ ἐπεσκέφθην, εἰς τὰ χίλια τους παράπονα, ποὺ ἦτο φυσικὸν νὰ διατυπώνουν, εἶπα, ὅτι δὲν ἠμποροῦμε νὰ πατήσωμε τὸ κουμπὶ καὶ νὰ παρουσιασθοῦν ἀμέσως αἱ σκηναί, ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας, δι’ ὅλα τὰ χωρία ποὺ ἐπλήγησαν. Τὸ τονίζω αὐτό, διὰ νὰ πεισθῇ ὁ κάθε συνάδελφος, εἰς οἱανδήποτε πτέρυγα καὶ ἂν ἀνήκῃ, νὰ πεισθῇ ὅτι οὐδέποτε ἐσκέφθημεν νὰ κάμωμεν ἀνήθικον ἐκμετάλλευσιν, ἐπάνω εἰς τὴν δυστυχίαν τοῦ λαοῦ καὶ νὰ ψέξωμεν τὴν Κυβέρνησιν, διὰ νὰ δημοκοπήσωμεν καὶ κερδίσωμεν τὴν πρόχειρον καὶ εὔκολον προτίμησιν τοῦ δυστυχισμένου λαοῦ. Κατὰ πληροφορίας τῆς Νομαρχίας τῶν Τρικάλων, ὑπῆρχον ἐν συνόλῳ ἄστεγοι ἐκεῖ 2.500, χωρὶς ἀκόμη νὰ φθάσῃ δι’ αὐτοὺς καμμία σκηνή! Διετέθησαν 20 σκηναί, ὡς ἐβεβαίωσεν ὁ Νομάρχης Τρικάλων, τὰς ὁποίας ὁ ἴδιος, ὅμως, εἶχε κατακρατήσει ἀπὸ τὸ ΠΙΚΠΑ, ἐκ τῶν παιδικῶν κατασκηνώσεων τοῦ θέρους. Ἄλλως, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ στεγασθῇ οὔτε ἕνας ἐκ τῶν σεισμοπλήκτων. Εἰς τὸν Νομὸ Καρδίτσης, τέσσαρες χιλιάδες, κατὰ τὰς πρώτας πληροφορίας καὶ βεβαιώσεις τῆς Νομαρχίας, ἦσαν οἱ ἄστεγοι τῆς πόλεως, 4.000 τῆς κωμοπόλεως Σοφάδων καὶ 7.500 τῶν ἄλλων χωρίων, ἤτοι 15.500 ἐν συνόλῳ. Ἔναντι αὐτῶν, εἶχον σταλῆ μέχρι 4 Μαΐου 551 σκηναί, ἐκ τῶν ὁποίων 190 μόνον τῶν 20, αἱ ἄλλαι τῶν 10 καὶ ἔμειναν κατὰ ταῦτα ἄστεγοι 10.000! Ὑπεσχέθη τὸ Ὑπουργεῖον Προνοίας τὴν ἀποστολὴν ἄλλων 300, καθὼς καὶ ὁ στρατὸς ἄλλων 150. Τὴν ἰδίαν ἡμέραν, εἰς τὸν μοιραῖον τόπον τῆς ὁλοκληρωτικῆς καταστροφῆς, εἰς Σοφάδες, ὅπου τὸ ἐπίκεντρον τῆς συμφορᾶς, ὑπελογίζοντο ὅτι 1.200 οἰκίαι κατέστησαν ἀκατοίκητοι καὶ διὰ τὴν στέγασιν τῶν ἀστέγων ἐδόθησαν μέχρι τότε 120 ἐν ὅλῳ σκηναὶ τῶν 10, ἐξ ὧν 20 διὰ τὰς δημοσίας ὑπηρεσίας. Ἐπίσης εἶχε δοθῆ εἰς τοὺς πληγέντας Σοφάδων καὶ ἄρτος, ἡμίσεια περίπου ὀκᾶ εἰς ἕκαστον. Εἰς τὰ ἀνεπαρκῆ ταῦτα μέσα, δὲν θέλομεν νὰ θεωρήσωμεν ἀξίαν ψόγου τὴν Κυβέρνησιν. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ τονισθῇ, εἶναι ὅτι ἀπητοῦντο περισσότερα συνεργεῖα διὰ τὴν κατεδάφισιν καὶ τὴν περισυλλογὴν παντὸς χρησίμου, ὅπου εἶχε ἀπομείνει. Εἰς τὸ ἔργον τοῦτο, μετὰ συγκινήσεως διεπίστωνεν ὁ κάθε ἐπισκέπτης ὅτι, ὁ στρατός, τὸ μηχανικὸν Τάγμα, προσέφερεν ὑπηρεσίας ἀξιολόγους, τόσον, ὥστε μὲ τὴν πρόθυμον ἐργασίαν καὶ τὴν ἀκαταπόνητον προσπάθειαν, καὶ πολλάκις ὄχι ἀκίνδυνον προσπάθειαν τοῦ στρατοῦ, ἐσώθη ὅ,τι ἦτο δυνατὸν νὰ σωθῇ, ἀπὸ τὰ ἐρείπια καὶ χαλάσματα, πρὸ τῶν ὁποίων εὑρέθη ἔξαλλος καὶ ἀδύνατος ὁ δυστυχισμένος πληθυσμός. Ὀφείλομεν νὰ συγχαρῶμεν δι’ αὐτὸ καὶ νὰ διαδηλώσωμεν ὅλον τὸν θαυμασμὸν πρὸς τὰ ἀκούραστα παιδιά μας, διὰ τὴν ἐπιδειχθεῖσαν αὐτοθυσίαν, ὑπὲρ τῶν πληγέντων. Ἀλλ’ ἦτο ἀνάγκη νὰ συγκροτηθοῦν πολλὰ συνεργεῖα καὶ νὰ ἐδίδετο πολὺ μεγαλυτέρα προσοχὴ εἰς τὸ ἔργον τῆς κατεδαφίσεως καὶ περισυλλογῆς. Ἐπεσκέφθημεν ἐν συνεχεία, τὴν 5 Μαΐου, τὰ Φάρσαλα καὶ τὸ Λεοντάριον καὶ τὴν 6 Μαΐου τὴν κωμόπολιν Ματαράγκα, ὅπου οὔτε σκηναὶ εἶχον σταλῆ, οὔτε τρόφιμα, οὔτε φάρμακα, οὔτε κανεὶς ἐπίσημος τοὺς εἶχεν ἐπισκεφθῆ. Οἱ ἄμοιροι οἱ χωρικοί, μὲ τὸ πλῆγμα τῶν καταστροφῶν, εἶχον καὶ τὸ παράπονον τῆς ἐγκαταλείψεως. Τοῦτο, προῆλθε καὶ ἐκ τοῦ λόγου τῆς κακῆς καταστάσεως τῶν ὁδῶν, διότι δὲν εἶναι ἡ κατάρα τῶν σεισμῶν μόνον, ποὺ ἔδειρε τὸν τόπον. Εἶναι καὶ ἡ ἔλλειψις συγκοινωνίας, λόγῳ τῆς ἀθλιότητος τῶν ὁδικῶν ἀρτηριῶν, διὰ τὴν ὁποίαν ἀθλιότητα, πιθανῶς, δὲν ἔφθασε μέχρις ἐκεῖ ἔγκαιρα ἡ κρατικὴ μέριμνα, ἐνῷ ἔπαθαν οἱ κάτοικοι καταστροφὴν σημαντικήν. Κατέρρευσε τὸ σχολεῖον, κατέρρευσεν ἡ ἐκκλησία. Εἰς τὴν Κυψέλην, ἐπίσης, κατέρρευσε τὸ σχολεῖον, κατέρρευσε καὶ ἡ ἐκκλησία. Καὶ ἐκεῖ, δυστυχῶς, ὅπως διεπιστώσαμεν, δὲν ἔφθασαν οὔτε σκηναί, οὔτε τρόφιμα, οὔτε φάρμακα, ὅπως δὲν ἔφθασαν εἰς πολλὰ ἄλλα χωρία, ποὺ ἐπεσκέφθημεν. Τὴν ἰδίαν ἡμέραν, 6 Μαΐου 1954, ἐπεσκέφθημεν τὸ χωρίον Σοῦπι, ὅπου ὁλοκληρωτικὴ ἡ καταστροφὴ καὶ διὰ τὸ ὁποῖον εἴδομεν ὅλην τὴν περιγραφήν, τὴν ἐξωγκωμένην περιγραφήν, τῶν δημοσιογράφων. Πλὴν τοῦ ἐξαφανισμοῦ τῶν οἰκιῶν — διότι καὶ τοῦ εἶχε ἀναγραφῆ — ὅλα τὰ ἄλλα, ὅσα ἀνεγράφησαν, εἶναι πραγματικά. Καὶ τὸ ἔδαφος ὁλόκληρον ἔχει κομματιασθῆ καὶ νερὰ ἀνεπήδησαν καὶ φρέατα αὐτόματα ἠνοίχθησαν μὲ ἄφθονο νερό. Ἀλλοῦ ρήγματα συνεχῆ ἐνεφανίσθησαν εἰς ἱκανὸν μῆκος, ἀλλοῦ ἄμμος, χαλίκια, δείγματα ἴσως ποταμοῦ ὑπογείου, εἶχον κατακλύσει ὅλην τὴν περιοχήν, οἱ δὲ κάτοικοι ἔντρομοι ἐζήτουν γεωλόγον, διὰ νὰ ἀποφανθῇ ἐὰν δύνανται νὰ μείνουν ἐκεῖ ἢ νὰ μετοικήσουν. Καὶ ὅπως εἶδον εἰς τὸν τύπον, τώρα ἀπεφασίσθη ἡ μετακίνησίς των. Ζητοῦσαν ψωμί. Ὁ στρατὸς διένειμε μέχρι τῆς ἕκτης Μαΐου μισὴ ἐν συνόλῳ κουραμάνα κατ’ ἄτομον καὶ ἐχορήγησε δώδεκα σκηνὰς ἐντελῶς ἀνεπαρκεῖς νὰ στεγασθοῦν οἱ ἄστεγοι. Χρειάζονται ἄλλαι εἴκοσι σκηναί, διὰ νὰ σκεπάσουν τοὐλάχιστον τὸ ὀλίγον ἀλεῦρι τους καὶ τὰ λοιπὰ περισυλλεγόμενα ὑπάρχοντά των, ἔχασαν τὰ πάντα ὥστε νὰ μὴ δύνανται πλέον καὶ ψωμὶ νὰ ἔχουν νὰ φᾶνε καὶ χωρὶς νὰ τοὺς ἐπισκεφθῇ κανείς. Εἰς τὸ Λασποχῶρι ἐπίσης τίποτε ἀπολύτως δὲν ἐστάλη. Εἰς τὰ Ὀρφανά, ἐκκλησία καὶ σχολεῖον ἔπεσαν καὶ τίποτε ἀπολύτως δὲν ἐστάλη. Εἰς τὸ Σαμπαλὶ τίποτε ἀπολύτως δὲν ἐστάλη, σχολεῖον καὶ ἐκκλησία ἔπεσαν. Εἰς τὸ Καπαδοκικόν, μολονότι δὲν σᾶς ἐνδιαφέρουν τὰ ὀνόματα ἁπλῶς θὰ τὰ ἀναγνώσω: «Εἰς τὸ Καζνέσι ἐπίσης ὅπου ἦσαν εἴκοσι σπίτια........ (ἀναγινώσκει)... .......». Παντοῦ ἡ κρατικὴ μέριμνα ἔλειψεν ἢ ἐσημειώθη ὑποτυπώδης εἰς τὰς χωρία τῆς Καρδίτσης εἰς τρόπον ὥστε νὰ γίνεται πιστευτὸν ὅτι ὑπετιμήθη ἡ ἔκτασις καὶ ὁ βαθμὸς τῶν καταστροφῶν. Πρὸ παντὸς εἰς ὅλα τὰ χωρία ἐζήτουν συνεργεῖα κατεδαφίσεως διὰ νὰ περισώσουν ὅ,τι θὰ ἠμποροῦσαν νὰ περισώσουν ἀπὸ τὰ ὑπάρχοντά των. Διὰ νὰ μὴ σᾶς κουράσω σταματῶ εἰς αὐτὰ καὶ θὰ ἀναφέρω μόνον ὅσα ἐπίσημα στοιχεῖα θὰ ἠμποροῦσε κανεὶς νὰ συγκεντρώσῃ, διὰ νὰ ἀποδειχθῇ καὶ μὲ αὐτὰ ὅ,τι ἐξέθηκα μὲ βάσιν τὶς προσωπικές μου ἐντυπώσεις καὶ διαπιστώσεις. Εἰς τὴν Λάρισαν ὁ Νομάρχης τὴν 11.5.54, δηλαδὴ ἕνδεκα ἢ δώδεκα ἡμέρας μετὰ τὴν καταστροφήν, ζητεῖ εἰσέτι 500 σκηνὰς διὰ τὴν στέγασιν τῶν ὑπολειπομένων ἀστέγων Καρδίτσης. Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας τὴν 11.5.54, κατὰ τὴν βεβαίωσιν ποὺ μοῦ παρέσχεν ὁ ἁρμόδιος Διευθυντής, ἀπέστειλεν εἰς τὴν Καρδίτσαν 85 σκηνὰς καὶ ἄλλας 85 ἀπεφασίσθη νὰ στείλουν τὴν 12.5.54 καὶ μέχρι τοῦ Σαββάτου θὰ ἐστέλλοντο 450. Τὴν 11.5.54 σκηναὶ ἐν ὅλῳ εἰς Καρδίτσαν ἔφθασαν 175 ἐν συνόλῳ διὰ 8–10 χιλιάδας ἀστέγων!! Κατηγορήθημεν ὅμως, καὶ εἰς τοῦτο ἔγκειτο ἡ ὅλη σημασία τῆς ἐπερωτήσεως, κατηγορήθημεν ἡμεῖς, ὅτι ἐνεσπείραμεν τὸν πανικόν, ὅτι διεστρέψαμεν τὰ γεγονότα διὰ νὰ δημοκοπήσωμεν! Ἡμεῖς ἰσχυρίσθημεν ὅτι ἡ στέγασις δὲν ἦτο οἵα ἠδύνατο καὶ ὤφειλε νὰ εἶναι. Ἡ Κυβέρνησις δὲν μᾶς ἀπήντησεν. Ἀντίθετα πανταχόθεν ἐκ μέρους τῆς Συμπολιτεύσεως διεκηρύχθη, ὅτι λέγομεν ψεύδη καὶ κακοπίστως ἀπεδόθησαν προθέσεις ὕποπτοι εἰς τοὺς ἐπερωτήσαντας. Καὶ ἔρχομαι διὰ νὰ ἀποδειχθῇ ἐὰν ἀδίκως κατεθέσαμεν τὴν ἐπερώτησιν καὶ ἂν δικαίως κατηγορήθημεν ὡς ὕποπτοι, ἔρχομαι εἰς τὴν 14.5.1954, ὅτε ἐτίμησε μὲ τὴν παρουσίαν του ὁ ἴδιος ἀξιότιμος κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τὴν περιοχήν. Εἰς τοὺς Σοφάδες ἠρώτησεν ἐὰν ἐστεγάσθησαν καὶ ἐὰν ἔχουν παράπονόν τι. Ἐν βοῇ ἀπήντησαν ὅτι στεροῦνται σκηνῶν! Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου ἐφημερίδα Συναγερμικὴν πρὸς διαπίστωσιν τῆς ἀληθείας τῶν πραγμάτων. Τὸ ἴδιον ἐπανελήφθη καὶ εἰς Φάρσαλα, καὶ εἰς Καρδίτσαν. «Ἀκολούθως ὁ Στρατάρχης ἐπευφημούμενος θερμότατα ὑπὸ τοῦ λαοῦ......... (ἀναγινώσκει)............». Καὶ πάρα κάτω ὑπόσχεται, ὀρθῶς, ὅτι θὰ λάβῃ ὅλα τὰ μέτρα τὰ δυνατά, ἀλλὰ προσέθεσε «κλείσατε τὰ αὐτιά σας εἰς τοὺς δημοκόπους καὶ τοὺς δημαγωγούς, πολλὰ σᾶς λέγουν, διὰ νὰ ἐκμεταλλευθοῦν τὴν δυστυχίαν σας, ἴσως νὰ παρελείψαμεν καὶ ἡμεῖς ὀλίγα, ἀλλ’ εὐσυνειδήτως πράττομεν τὸ καθῆκον μας». Αὐτὰς τὰς παραλείψεις, τὰς ὁποίας ἀναγνωρίζει καὶ ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, αὐτὰς τὰς παραλείψεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι πολλαί, ἠθέλαμεν καλοπίστως νὰ σημειώσωμεν μόνον καὶ νὰ διαφωτίσωμεν, ἐὰν εἶναι δυνατὸν καὶ νὰ συντρέξωμεν τὸ ἔργον τῆς περιθάλψεως, ἀλλὰ πρὸ παντὸς ἠθέλαμε νὰ ἀναγνωρισθῇ τὸ μέγεθος τῆς καταστροφῆς καὶ ἡ ἀθλία κατάστασις, ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη εἰς τοὺς δοκιμαζομένους μετὰ τοὺς σεισμοὺς νηστικοὺς καὶ ἀστέγους χωρικούς. Ἀλλ’ εἰς τὴν Καρδίτσαν συνέβη καὶ κάτι ἄλλο. Παρεπονέθησαν καὶ διὰ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀπόρων, οἱ ὁποῖοι καθωρίσθησαν εἰς 6.000 καὶ διεμαρτυρήθησαν διὰ τοῦτο, ὅτι ἔπρεπε νὰ αὐξηθῇ ὁ ἀριθμὸς αὐτός, ὅπως ὁ Δήμαρχος τῆς πόλεως ἀνέφερεν εἰς τὸν Στρατάρχην, νὰ αὐξηθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀπόρων κατὰ 2.000. Δυστυχῶς, αἱ εἰσηγήσεις ποὺ ἔγιναν εἰς τὸν Στρατάρχην, δὲν ἦσαν ἐκεῖναι ποὺ ἔπρεπε διότι ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἔδωσε προσοχὴν εἰς τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ Δημάρχου μὲ τὴν ἐντύπωσιν— χωρὶς νὰ τὸ κρύψῃ, ὅπως ἐγράφη καὶ εἰς τὸν τύπον — ὅτι ταῦτα ἐγένοντο ἀπὸ πνεῦμα ἀντιπολιτεύσεως! Καὶ ἐν τούτοις ὁ Δήμαρχος ηὐχαρίστησε καὶ διὰ τοῦ τύπου τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον διὰ τὴν προσωπικὴν ἐπὶ τόπου ἄφιξίν του.

§12Χ. ΣΟΛΟΜΩΝΙΔΗΣ (Ὑπ. Προνοίας). 9.000 εἶναι οἱ ἄποροι εἰς τὴν Καρδίτσαν.

§13Λ. ΒΑΜΠΟΥΛΗΣ. Εἰς 6.000 εἶχον τότε ὁρισθῆ οἱ ἄποροι καὶ ἐπενέβη ὁ Μητροπολίτης καὶ ἐπεβεβαίωσε τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ Δημάρχου προσθέσας, ὅτι χιλιάδες πεινῶντες κατακλύζουν τὴν Μητρόπολιν καθ’ ἑκάστην καὶ ὅτι ἔγινεν ἀσφαλῶς παραδρομὴ εἰς τὸν καθορισμὸν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀπόρων εἰς 6 χιλιάδας! Καὶ ὁ Νομάρχης ἐν συνεχείᾳ παρεκάλεσε νὰ γίνῃ ἀναθεώρησις τῶν καταλόγων καὶ ἤδη προχθὲς εἰς τὴν Λάρισαν ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κύριον Μανιδάκην, συντονιστήν, ἐγένετο ἡ διόρθωσις, ὄχι εἰς 8.000 ἀλλὰ εἰς 9.000! Δηλαδή, ὄχι κατὰ 2.000 ηὐξήθη ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀπόρων ποὺ ἐζήτησεν ὁ εἰλικρινὴς Δήμαρχος, ἀλλὰ κατὰ 3.000 δηλαδὴ περισσότερον ἀπὸ ὅ,τι εἶχε ζητηθῆ. Ἐν τούτοις ὅμως ἀπεδόθησαν εἰς πνεῦμα ἀντιπολιτεύσεως καὶ αὐτά, τὰ ὁποῖα δὲν ἦσαν τίποτε ἄλλο, παρὰ μία πραγματικὴ ἔκθεσις τῆς πραγματικῆς συμφορᾶς καὶ κατωτέρας, μάλιστα, τῆς πραγματικῆς.

§14Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ (Ὑπ. Γεωργ.). Ἀπὸ ποίους ἀπεδόθησαν αὐτά, κύριε συνάδελφε;

§15Λ. ΒΑΜΠΟΥΛΗΣ. Θὰ σᾶς εἴπω ἀπὸ ποίους. Ἡ διαπίστωσις αὕτη προὐκάλεσε τὴν δυσφορίαν τοῦ Στρατάρχου ...... (ἀναγινώσκει, ἐξ ἐφημερίδος τοπικῆς) ......». ...».

§16Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ (Ὑπ. Γεωργ.). Κάτι ἀναγράφεται εἰς μίαν ἐφημερίδα. Πῶς θὰ τὸ πάρετε αὐτὸ ὡς πλάκα τοῦ Μωϋσέως καὶ θὰ ἀποδώσετε εὐθύνην εἰς τὴν Κυβέρνησιν λέγουσαν αὐτὸ ἢ ἐκεῖνο εἰς βάρος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως;

§17Λ. ΒΑΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐὰν ἦτο ἐδῶ ὁ Συμπολιτευόμενος συνάδελφος, ὁ κύριος Ταλιαδοῦρος, θὰ ἐπεκαλούμην τὴν μαρτυρίαν του ὡς εὑρεθέντος ἐκεῖ τὴν ἡμέραν ἐκείνην καὶ οὔτε ἀβασανίστως θὰ ἐπεκαλούμην αὐτὰ τὰ δημοσιεύματα ἐγώ.

§18Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ (Ὑπ. Γεωργ.). Δὲν λέγω διὰ σᾶς. Ἐγὼ θέλω νὰ διευκρινήσω ὅτι ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως χαρακτηρισμοὶ ὡσὰν αὐτοὺς ποὺ λέγετε, δὲν ἐγένοντο. ☐ διαβάζω, τὰ ἤλεγξα, δὲν πρέπει νὰ ἀμφισβητῆτε τὴν εἰλικρίνειάν μου.

§19Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ (Ὑπ. Γεωργ.). Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἔπρεπε νὰ ἐκφράσετε τὴν ἀπόλυτον ἱκανοποίησίν σας, ὅταν σᾶς λέγω ὅτι ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως δὲν διετυπώθη καμμία παρομοία μομφή.

§20Κ. ΜΠΑΚΟΛΛΑΣ. Πῶς ἐλέγξατε, κύριε συνάδελφε, ἔτσι ἀορίστως; Νὰ μᾶς εἴπητε πῶς τὰ ἐλέγξατε.

§21Λ. ΒΑΜΠΟΥΛΗΣ. Τὰ ἤλεγξα δι’ ἀξιοπίστων πολιτῶν.

§22Κ. ΜΠΑΚΟΛΛΑΣ. Τὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως τὰς ἀμφισβητεῖτε;

§23Λ. ΒΑΜΠΟΥΛΗΣ. Οὐδεμίαν ἐνέργειαν τῆς Κυβερνήσεως ἠμφισβήτησα.

§24Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ (Ὑπ. Γεωργ.). Κύριε συνάδελφε, γνωρίζετε σὲ τέτοιες περιπτώσεις τὶ συμβαίνει. Νὰ σᾶς δώσω τὴν εἰκόνα. Ἔρχεται ἕνας Ὑπουργός, μαζεύονται οἱ διαφόρων παρατάξεων πολῖται, ὁ ἕνας λέγει μίαν γνώμην, ὁ ἄλλος λέγει ἄλλην γνώμην καὶ εἰς τὸ τέλος καταλήγουν οἱ πολῖται τῶν διαφόρων πολιτικῶν ἀποχρώσεων νὰ λέγουν, ὅτι αὐτὰ ποὺ εἴπατε, εἶναι ἀπὸ τῆς σκοπιᾶς τῆς κομματικῆς, τὰ λέτε ἀπὸ τῆς σκοπιᾶς τῆς κομματικῆς καὶ οἱ μὲν νὰ κατηγοροῦν τοὺς δέ. Τί συνηθέστερον θέαμα ἀπ’ αὐτὸ ποὺ λέγω; Φαντάζεσθε τώρα, εἰς παρομοίας περιπτώσεις τί γίνεται.

§25Λ. ΒΑΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἤμην ἀρκετὰ σαφής. Προσηκόντως ὡμίλησα περὶ τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ περὶ τῶν προσωπικῶν του προθέσεων.

§26Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ (Ὑπ. Γεωργ.). Ἐὰν πενῆντα, ἑκατὸν κοινῇ βοῇ τοῦ εἶπον ἀπὸ ἀντιπολιτευτικῆς πλευρᾶς ὅτι γίνεται κατάχρησις δὲν πρέπει νὰ ἐκφράσῃ τὴν δυσφορίαν του διὰ τὸ ζήτημα αὐτό;

§27Λ. ΒΑΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐγώ, κύριε Ὑπουργέ, φέρω τὸ ζήτημα μόνον διὰ νὰ ἀναγνωρισθῇ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ἡ καλὴ πίστις ὅλων μας καὶ ἡμῶν τῶν βουλευτῶν καὶ ἐκείνη τῶν πολιτῶν καὶ πρὸ παντὸς νὰ ἀναγνωρισθῇ τὸ μέγεθος τῆς συμφορᾶς τοῦ κόσμου. Ἀλλ’ ἐλέχθη ἀκόμη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου δυστυχῶς, ὅτι δὲν ὑπάρχουν ἄστεγοι καὶ ὅτι αἱ σκηναὶ ποὺ ἐστάλησαν ἴσως καὶ ἐπερίττευαν, ἀφοῦ πολλαὶ ἀπὸ τὰς σταλείσας σκηνὰς μένουν κεναὶ διότι πολλοὶ ἐστεγάσθησαν εἰς συγγενικὰ σπίτια. Πιθανῶς νὰ ἐστεγάσθησαν εἰς συγγενικὰς οἰκογενείας, ἀλλ’ ὄχι καὶ εἰς τὴν πόλιν καὶ τὴν περιοχὴν τῆς Καρδίτσης. Ἴσως νὰ ἔγινε τοῦτο εἰς ἄλλας πόλεις, ὅπως τῆς Λαρίσης, καθὼς μὲ ἐβεβαίωσεν εἰλικρινῶς ὁ κύριος Ράπτης. Ἀλλ’ εἰς τὴν πόλιν τῆς Καρδίτσης οὐδεὶς ἀκόμη κατῴκησεν εἰς τὴν οἰκίαν του καὶ δὲν ζητοῦμεν νὰ χαρακτηρισθοῦν ὅλοι ἄστεγοι, ἀλλ’ οἱ ἀποδεδειγμένως ἄστεγοι. Ἐν πάσῃ περιπτώσει εἰς τὰς 20 Μαΐου ἔγινε μία σύσκεψις ὅλων τῶν ἁρμοδίων εἰς τὴν Λάρισαν καὶ θὰ ἐπικαλεσθῶ πάλιν τὸν τύπον, διὰ νὰ σᾶς βεβαιώσω τὴν πραγματικότητα τῶν ὅσων θὰ σᾶς ἀναφέρω. Κατ’ αὐτόν, ὁ Νομάρχης Καρδίτσης ἀνέφερεν ἐπισήμως ὅτι οἱ συνολικῶς ἄστεγοι ἀνέρχονται εἰς τὸν Νομόν του εἰς 20.000 καὶ οὐχὶ εἰς 14.000 ὅπως ὑπελογίσθησαν εἰς τὴν ἀρχὴν καὶ μὲ τὰς σταλείσας 1115 σκηνὰς τὴν 14ην Μαΐου ὁ Νομάρχης, ὁ ὁποῖος διωρίσθη τὴν ἡμέραν τῶν σεισμῶν, μὲ τὰς σταλείσας 1115 σκηνὰς ἐστεγάσθησαν 11.820 εἰς Καρδίτσαν, Σοφάδες καὶ χωρία καὶ 90 ὑπηρεσίαι, καὶ ἀπομένουν 8.000 ἀκόμη ἄστεγοι!! Ὁ ἴδιος ὁ Νομάρχης, ὁ κύριος Δανιηλίδης, ἐβεβαίωσε ταῦτα.... Ὅσον ἀφορᾶ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀπόρων ἐλέχθη ὅτι ἀνεγνώρισε τὴν ἀνάγκην νὰ αὐξήσῃ εἰς 9.000 τοὺς ἀπόρους τῆς Καρδίτσης. Ὅταν, λοιπόν, τὴν 19 Μαΐου, καὶ ὄχι τὴν 5ην, 6ην καὶ 7ην, ἢ τὴν 11ην Μαΐου, ὅτε κατεθέσαμεν τὴν ἐπερώτησιν, ἀναγνωρίζεται ὅτι εἰς τὴν Καρδίτσαν μένουν εἰσέτι 8.000 ἄστεγοι, πῶς δυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν ὅτι ὅσον ἀφορᾶ τὴν στέγασιν τῶν σεισμοπλήκτων, δὲν πρέπει νὰ ἔχωμεν καμμίαν ἀντίρρησιν ὡς πρὸς τὰ ληφθέντα μέτρα καὶ ὅτι πρέπει, νὰ εἴμεθα ἱκανοποιημένοι; Πῶς μποροῦμε νὰ ὑποστηρίζωμεν ὅτι οἱ ἐπερωτήσαντες 4 ψεύδονται, διότι ἐσημείωσαν ὀλιγωτέρας παραλείψεις, ἀπὸ ὅσας αἱ ἐπίσημοι ἀρχαὶ ἐπεβεβαίωσαν μετὰ 10 ἡμέρας;

§28Δ. ΚΑΡΑΤΖΕΝΗΣ. Ἐγνωρίζατε σεῖς ὅτι θὰ ἐγίνετο σεισμός, κύριε συνάδελφε, διὰ νὰ τὸ γνωρίζῃ καὶ τὸ Κράτος καὶ νὰ ἔχῃ ἑτοιμάσει ἀναλόγους σκηνάς;

§29Λ. ΒΑΜΠΟΥΛΗΣ. Σᾶς εὐχαριστῶ διὰ τὴν διακοπήν. Δὲν ψέγομεν τὴν Κυβέρνησιν διότι δὲν ἐκινήθη, ἀλλὰ διότι δὲν ἐξήγησε διατὶ ἦσαν ἀνεπαρκῆ τὰ μέτρα τῆς πρώτης περιθάλψεως. Διότι ἐὰν ἐξήγει, δὲν θὰ ἐγίνετο ὁ θόρυβος τὸν ὁποῖον ἐφροντίσαμε καὶ ἡμεῖς νὰ καταπνίξωμεν.

§30Δ. ΚΑΡΑΤΖΕΝΗΣ. Ἐνῷ τὸν δημιουργεῖτε, φροντίζετε νὰ τὸν καταπνίξετε. Ὁ θόρυβος γίνεται ἀπὸ ἀντιπολιτευτικὸν σκοπόν.

§31Λ. ΒΑΜΠΟΥΛΗΣ. Ἀγαπητέ μου κύριε Καρατζένη, ἡ Κυβέρνησις ὤφειλε νὰ παραδεχθῇ ὅτι αἱ καταστροφαὶ εἶναι πολὺ μεγάλαι καὶ ὅτι ἀνεπαρκῆ ἦσαν τὰ ληφθέντα μέτρα διότι ἴσως δὲν ἠδύνατο νὰ προβλέψῃ τὸ μέγεθος τῆς καταστροφῆς. Ἀντιθέτως ἐβεβαιοῦτο πανταχόθεν ὅτι δὲν ὑπάρχουν ἄστεγοι, ὅτι εἶναι ψευδὴς ὁ ἰσχυρισμὸς τῶν ἐπερωτώντων, ὅτι εἶναι δημαγωγική, δημοκοπικὴ ἡ πρόθεσις τῶν ἐπερωτώντων! Ἐνῷ ἀποδεικνύεται ἀπὸ τὰ ἐπίσημα χείλη τοῦ Νομάρχου Καρδίτσης, ὁ ὁποῖος δὲν πιστεύω νὰ ἀντιπολιτεύεται καὶ αὐτὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἀφοῦ χθὲς διωρίσθη, ὅτι 8.000 ἄστεγοι μένουν ἀκόμη εἰς τὴν περιφέρειαν Καρδίτσης.

§32Δ. ΚΑΡΑΤΖΕΝΗΣ. Ἐὰν τὸ ἐλέγομεν ἡμεῖς, τί σημασίαν ἔχει διὰ σᾶς.

§33Λ. ΒΑΜΠΟΥΛΗΣ. Ἔχει μεγάλην σημασίαν. Ἀκριβῶς θέλομεν νὰ ἀναγνωρισθῇ ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀστέγων καὶ ἡ ἔκτασις τῆς συμφορᾶς εἶναι μεγάλη καὶ δὲν εἶναι τόση, ὥστε μὲ τὰ πενιχρὰ μέσα, ποὺ διετέθησαν, νὰ νομίζωμεν ὅτι ἐπληρώθησαν αἱ ἀνάγκαι! Φαίνεται, κύριε Καρατζένη, ὅτι ἢ ἀπουσιάζατε ἀπὸ τὴν Βουλὴν ὅταν ἐλέχθησαν ὡρισμένα πράγματα ἢ δὲν τὰ ἐπροσέξατε.

§34Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Τὸ θέμα τῆς ἐπερωτήσεως διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν ἀμέσων ἀναγκῶν τῶν σεισμοπαθῶν ἔχει δύο ὄψεις. Πρῶτον, εἶναι τὸ θέμα καθ’ ἑαυτό. Καί, δεύτερον, ἤγαγεν εἰς τὴν δημιουργίαν ἑνὸς γενικωτέρου ἠθικοῦ θέματος μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ Ἀντιπολιτεύσεως. Διότι ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς Κυβερνήσεως ἐλέχθη ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις κακοπολιτεύεται τὴν συμφορὰν τῶν ἀστέγων καὶ δὲν λέγει τὴν ἀλήθειαν. Ἑπομένως δι’ ἡμᾶς ὑπάρχει διπλοῦν καθῆκον. Πρῶτον, νὰ διακηρύξωμεν τὴν ἀνάγκην τῆς ταχείας προστασίας τῶν πασχόντων. Καὶ δεύτερον, νὰ ἀποδείξωμεν ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις ἔχει πολιτικὸν ἦθος. Δὲν ἐκαπηλεύθη, ἀλλ’ εἶπε τὴν ἀλήθειαν. Τὸ καθῆκον τῆς Κυβερνήσεως ποῖον ἦτο; Νὰ εἴπῃ ὅτι ἐστερεῖτο ἐπαρκῶν σκηνῶν, ἐπειδὴ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀστέγων ἦτο μέγας, ὑπεράνω πάσης προβλέψεως, ὅτι κατέβαλε πᾶσαν προσπάθειαν νὰ βοηθήσῃ εἰς τὸν ταχύτερον χρόνον, ἀλλ’ ἐπαρκεῖς σκηναὶ δὲν ὑπῆρχον. Ἐὰν αὐτὴ ἦτο ἡ ἀπάντησις τῆς Κυβερνήσεως, τὸ θέμα τοῦ ἐλέγχου διὰ τὴν καθυστέρησιν τῆς ἀντιμετωπίσεως τῶν ἀμέσων ἀναγκῶν θὰ εἶχε λήξει. Ἀλλὰ τὶ συνέβη; Ὅταν ἡμεῖς ἐκ προσωπικῆς παρουσίας διεπιστώναμεν ὅτι παρέμενον πολλοὶ ἄστεγοι, ἀντὶ νὰ ἀκούσωμεν τὴν εὔλογον αὐτὴν ἀναγνώρισιν, ἡ ὁποία θὰ ἐτερμάτιζε τὸν ἔλεγχον, ἠκούσαμεν, τοὐναντίον, βαρυτάτας ὕβρεις ἐναντίον μας. Ἔχομεν ἑπομένως, καθῆκον νὰ διακηρύξωμεν, πρῶτον, ὅτι ὁ ἰσχυρισμὸς τῆς Κυβερνήσεως ὅτι ἐπετεύχθη ἐγκαίρως ἡ στέγασις τῶν ἀστέγων, ἦτο ἀπολύτως ἀνακριβής. Καί, δεύτερον, νὰ ἀποδείξωμεν ὅτι εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, ὅπως πάντοτε, ἡ Ἀντιπολίτευσις, ὅπως εἰς ὅλα τὰ γενικώτατα Ἐθνικὰ θέματα, τοιουτοτρόπως καὶ εἰς αὐτό, τὸ θέμα τῆς λαϊκῆς συμφορᾶς, ἐπετέλεσεν εἰς ἀκέραιον, μὲ καλὴν πίστιν καὶ πατριωτισμόν, τὸ καθῆκον της. Εἶπε τὴν ἀλήθειαν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῶν ἑδωλίων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§35Θ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν αἱ ἐφημερίδες κατηγόρησαν τὴν Ἀντιπολίτευσιν ὅτι ἐκαπηλεύθη τὸ πρᾶγμα, διατὶ εἶναι ὑπεύθυνος ἡ Κυβέρνησις καὶ τὶ πταίει ἡ Κυβέρνησις δι’ ὅ,τι γράφει ὁ τύπος;

§36Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἡ παρατήρησίς σας ὁδηγεῖ εἰς μίαν γενικωτέραν ἐξέτασιν τῶν σχέσεων τοῦ διευθυνομένου συναγερμικοῦ τύπου καὶ τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ θέμα εἶναι σοβαρώτατον καὶ θὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Βουλήν. Καὶ τότε θὰ ἀποδειχθῇ πόσον βαρυτάτη εἶναι ἡ εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν ὀργάνωσιν μιᾶς πρωτοφανοῦς οἰκονομικῆς ἐ☐ καὶ διὰ τὴν οὐσιαστικὴν κατάλυσιν τῆς ἐλευθερίας τοῦ τύπου, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὸ θεμέλιον τῆς Δημοκρατίας. Δὲν ἐπιθυμοῦμε νὰ ἔλθῃ τὸ μέγα αὐτὸ θέμα κατὰ παρεμπίπτοντα τρόπον. Θὰ ἔλθῃ αὐτοτελῶς εἰς ἄλλην ἡμέραν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§37Λ. ΒΑΜΠΟΥΛΗΣ. Εὐχαριστῶ τὸν κύριον Ἀρχηγὸν τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, διότι μὲ διηυκόλυνε, μολονότι τοῦτο ἐτόνισα εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, χωρὶς νὰ γίνω ἀντιληπτὸς ἐκ μέρους ὀλίγων συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι μὲ διέκοψαν. Ἡ Κυβέρνησις ἢ δὲν ἠδυνήθη, ἢ δὲν ἠθέλησε νὰ παράσχῃ τὴν ἀνάλογον πρὸς τὸ μέγεθος τῶν ἀναγκῶν περίθαλψιν. Ἡ Κυβέρνησις θὰ ἔπρεπε νὰ γνωρίσῃ ἐὰν καὶ διατὶ δὲν ἠδύνατο νὰ συμπληρώσῃ ὅπως ἔπρεπε τὴν στέγασιν καὶ περίθαλψιν ἢ ἀκόμη νὰ γνωρίσῃ ἐὰν ἠδύνατο καὶ δὲν ἠθέλησε, προτιμήσασα ἴσως νὰ μὴ δαπανηθοῦν πολλὰ διὰ μίαν ἡμιμόνιμον ἐγκατάστασιν εἰς βάρος τῆς μονίμου μελλοντικῆς ἀποκαταστάσεως τῶν πληγέντων. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ θίξω καὶ τοῦτο. Διότι ἀπὸ συναδέλφους ἐλέχθη ὅτι ἡ περίθαλψις ἰδίᾳ εἰς ἀρτοδότησιν καὶ τρόφιμα γενικῶς ἐπερίττευε καὶ ὅτι ἐδαπανήθησαν τὰ χρήματα ταῦτα εἰς βάρος τῶν ἰδίων πληγέντων. Φαίνεται, ὅτι ὁ συνάδελφος θὰ εἶχεν ὑπ’ ὄψει του μονάχα ὡρισμένα περιστατικὰ ἴσως τοῦ Νομοῦ του. Διότι ἄλλως, δὲν θὰ διέψευδεν ἀρχὰς καὶ ἐνδιαφερομένους ἄλλους ἀξιοπίστους πολίτας, οἱ ὁποῖοι, κατὰ τὸν πλέον κατηγορηματικὸν καὶ ἀδιάψευστον τρόπον ἐβεβαίωσαν ὅτι πεινοῦν ἀρκεταὶ χιλιάδες καὶ ὅτι τὰ τρόφιμα δι’ αὐτὸ θὰ πρέπει νὰ ἐξακολουθήσουν νὰ διανέμωνται μέχρι τῆς νέας ἐσοδείας! Συνειργάσθημεν καὶ μὲ τὰς ἀρχὰς τοῦ τόπου καὶ θὰ ☐ ☐σεις τὰς ὁποίας ἔκαμα, διὰ νὰ σᾶς ἀποδείξω ἀκόμη ἀντικειμενικώτερα ὅτι αἱ προθέσεις μας δὲν ἦσαν νὰ δυσχεράνωμεν ἢ νὰ ψέξωμεν τὴν Κυβέρνησιν καὶ νὰ δημοκοπήσωμεν, διότι μεταξὺ τῶν ἄλλων ποὺ εἶπα, ἔλεγα καὶ τὰ ἑξῆς τὴν 11ην Μαΐου: «.......... (ἀναγινώσκει ἐκ τοπικῆς ἐφημερίδος) ............». Αὐτὰ ἔλεγα ἐγὼ καὶ ὅλη ἡ Ἀντιπολίτευσις καὶ κατηγορήθημεν ὅτι ἐνσπείρομεν τὸν πανικὸν καὶ ὅτι κινοῦμεν εἰς ἐξέγερσιν τὸν πληθυσμὸν σκοπίμως. Ἐν πάσῃ περιπτώσει θὰ ἤθελον νὰ ἀπαντήσω καὶ εἰς ἕνα ἄλλο σημεῖον, διότι θεωρῶ ὄχι τόσον δικαιολογημένα τὰ ὅσα ἐλέχθησαν περὶ τοῦ μοιραίου πλήγματος, ὅτι δηλαδὴ οὔτε λίγο οὔτε πολύ, θὰ ἔπρεπε νὰ εὐχώμεθα καὶ νὰ εὐχαριστῶμεν τὸν Θεὸν διότι μὲ τὴν δοκιμασίαν αὐτὴν θὰ ἀναφανοῦν συνοικισμοὶ ὡραιότεροι ........

§38Ν. ΡΑΠΤΗΣ. Δὲν εἶπον, ὅτι εἶναι εὐχῆς ἔργον, παρεμπιπτόντως τὸ ἀνέφερον.

§39Λ. ΒΑΜΠΟΥΛΗΣ. Εὐχαριστῶ διὰ τὴν διακοπήν, ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ δοθῇ ἡ ἀπάντησις πρὸς ἀποκατάστασιν τῆς ἀληθείας.

§40Ν. ΡΑΠΤΗΣ. Εἶπον, ὅτι ὑπάρχουν σκηναὶ καὶ ἴσως ἐὰν θελήσουν νὰ μποῦν μέσα ὅλοι, θὰ εἶναι ἀνεπαρκεῖς.

§41Λ. ΒΑΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν συμβαίνει αὐτὸ εἰς τὴν Καρδίτσαν.

§42Ν. ΡΑΠΤΗΣ. Ἔκαμα τὴν διάκρισιν καὶ εἶπον, ὅτι ὁμιλῶ περὶ τοῦ Νομοῦ Λαρίσης. Διατὶ κάμνετε τὸν ὑπαινιγμὸν αὐτόν;

§43Λ. ΒΑΜΠΟΥΛΗΣ. Ἀνέφερον ὅλην τὴν φράσιν εὐθαρσῶς, διότι δὲν εἶχον πρόθεσιν νὰ σᾶς θίξω, ἀλλὰ νὰ ἀποκαταστήσω τὴν ἀλήθειαν.

§44Ν. ΡΑΠΤΗΣ. Ἐγὼ δὲν ὑπεστήριξα οὐδὲν ψεῦδος, διεπίστωσα γεγονότα. Εἶπον τελικῶς, ὅτι ἀπὸ κάθε συμφορὰν βγαίνει κάτι καὶ ἀνέφερα ὡς παράδειγμα τὴν πυρκαϊὰν τῆς Θεσσαλονίκης, μετὰ τὴν ὁποίαν ἡ πόλις ἀνῳκοδομήθη μὲ ἕνα σύγχρονον σύστημα.

§45Λ. ΒΑΜΠΟΥΛΗΣ. Μὲ ποῖον γεγονὸς τὸ συνδυάζετε αὐτό, ἐὰν δὲν τὸ συνδυάζετε μὲ τὰς συμφορὰς αὐτάς; (Φωναὶ — θόρυβος). Περιορίζομαι μόνον εἰς τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἐνδιαφέρουν τὴν προσωρινὴν περίθαλψιν τῶν πληγέντων. Δὲν θὰ ἐπαναλάβω ὅσα οἱ προλαλήσαντες κ. κ. συνάδελφοι ἀνέπτυξαν ἐπαρκῶς δι’ ἑκάστην περίπτωσιν. Ὅμως ὀφείλω νὰ τονίσω ἰδιαιτέρως ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπιδιωχθῇ ἡ αὐτοστέγασις. Μὲ ἱκανοποίησιν ἐξ ἄλλου εἴδαμε τὰς ἀνακοινώσεις τῆς Κυβερνήσεως ὅσον ἀφορᾷ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ληφθοῦν διὰ τὴν περίθαλψιν τὴν μελλοντικὴν καὶ τὴν ὁριστικὴν ἐγκατάστασιν τῶν πληγέντων. Ἰδιαιτέρως ὅμως θέλομεν νὰ ἐπιστήσωμεν τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως εἰς ὡρισμένα σημεῖα. Ἐκτὸς ἀπὸ τὰ ἄλλα μέτρα, ποὺ κατὰ κόρον ἀνέπτυξαν οἱ προλαλήσαντες συνάδελφοι, ὅπως, δηλαδή, τὴν ἀναστολὴν τῶν χρεῶν καὶ ἀπαλλαγὴν φόρων, τὴν παροχὴν δανείων εἰς τοὺς πληγέντας ἀγρότας καὶ ἐμποροεπαγγελματίας κλπ., ὡς καὶ ἄλλων εὐκολιῶν, ποὺ πρόκειται νὰ δοθοῦν εἰς τοὺς ἀστέγους ὑπαλλήλους καὶ ἄλλους πληγέντας, θὰ ἤθελα ὅλως ἰδιαιτέρως νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν συγκέντρωσιν τοῦ σίτου, διότι ὁ σῖτος εἶναι τὸ βασικὸν προϊὸν διὰ τὸν Θεσσαλικὸν λαόν. Ἐξ αὐτῆς θὰ ἐξαρτηθῇ ἡ ἀνακούφισις καὶ ἡ βοήθεια ὄχι τῶν γεωργῶν μόνον, ἀλλὰ καὶ ὅλου τοῦ πληθυσμοῦ. Ἡ συγκέντρωσις τοῦ σίτου πρέπει νὰ γίνῃ ἐπὶ τοῦ τόπου τοῦ ἁλωνισμοῦ μὲ ηὐξημένην τιμὴν καὶ ἀπεριόριστος εἰς ποσότητα, ὥστε νὰ ἀποκλεισθῇ ἡ κερδοσκοπικὴ ἐπιχείρησις τρίτων εἰς βάρος τῶν γεωργῶν. Ἐπίσης εἶναι ἀνάγκη νὰ παρασκευασθοῦν διὰ τοὺς παραγωγοὺς ἐγκαίρως ἀποθηκευτικοὶ χῶροι διὰ τὴν διασφάλισιν ὅλης τῆς λοιπῆς νέας ἐσοδείας. Εἰς ἕνα ἄλλο σημεῖον θὰ ἤθελον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως. Κατεστράφησαν εἰς ὅλην τὴν σεισμόπληκτον περιοχὴν 232 σχολεῖα, καὶ εἰς τὴν περιφέρειαν μόνον τῆς Καρδίτσης 120 ναοί. Παρεκάλεσα τὸν κύριον Νομάρχην εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς νὰ μεριμνήσῃ ἰδιαιτέρως διὰ τὴν ἄμεσον στέγασιν τῶν σχολείων εἰς σκηνάς, ὄχι διὰ τὴν λειτουργίαν τῶν μαθημάτων, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ διδαχθοῦν καὶ ἐν ὑπαίθρῳ, ἀλλὰ διὰ τὴν ἐξασφάλισιν τῶν ἐποπτικῶν ὀργάνων, τῶν ἐπίπλων καὶ λοιπῶν σχολικῶν εἰδῶν, ὅπως καὶ τῶν σκευῶν τῶν ναῶν. Εὐτυχῶς, ὁ κ. Νομάρχης ἐξετίμησε πλήρως τὴν παράκλησίν μου καὶ μὲ τὰς ἐνεργείας του εἰς τὴν σύσκεψιν, ἡ ὁποία ἐγένετο τελευταίως ἐν Λαρίσῃ καλῶς ἀντεμετωπίσθη τὸ ζήτημα τοῦτο. Δυστυχῶς ἀπουσιάζει, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, πρὸς τὸν ὁποῖον θὰ εἶχον νὰ κάμω ὡρισμένας ὑποδείξεις, κατὰ τὴν γνώμην μου, χρησίμους, σχετικῶς μὲ τὴν ἔγκαιρον ἀντιμετώπισιν τοῦ ζητήματος τούτου, καθὼς καὶ τῆς ἀνεγέρσεως νέων διδακτηρίων. Ἐὰν παραμείνουν τὰ σχολεῖα ἄνευ σκηνῶν καὶ δὲν προστατευθοῦν, εἰδικῶς τὰ σχολικὰ εἴδη, θὰ καταστραφῇ ὁλόκληρος περιουσία, ἡ ὁποία μὲ δαπάνας, μὲ θυσίας καὶ μὲ στερήσεις κατωρθώθη νὰ δημιουργηθῇ ἀπὸ τοὺς πτωχοὺς χωρικούς. Περαίνων τὴν ἀγόρευσίν μου, ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν, ὅτι τὰ ὁριστικὰ μέτρα διὰ τῶν ὁποίων ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐπιδιώξῃ τὴν ὁριστικὴν ἐγκατάστασιν τῶν σεισμοπλήκτων, ἐπιφυλασσόμεθα νὰ παρακολουθήσωμεν καὶ κρίνωμεν καλοπίστως, χωρὶς τὴν πρόθεσιν τῆς δημοκοπίας καὶ τῆς κομματικῆς ἐκμεταλλεύσεως. Ἔχομεν πρόθεσιν καὶ ἐπιθυμοῦμεν νὰ συνδράμωμεν εἰλικρινῶς τὴν Κυβέρνησιν, εἰς πᾶν μέτρον, τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι εὐεργετικὸν καὶ ἀνάλογον πρὸς τὸ μέγεθος τῆς συμφορᾶς, ἡ ὁποία ἔπληξε τὸν τόπον. (Χειροκροτήματα).

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Σαμαρᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§47Κ. ΣΑΜΑΡΑΣ. Κύριοι βουλευταί, καίτοι τὸ θέμα τῆς ἐπερωτήσεως ἐπὶ τῶν σεισμῶν νομίζω, ὅτι ἔχει ἐξαντληθῆ καὶ ἡ περαιτέρω συζήτησις καθίσταται ἀνιαρὰ διὰ τὴν Βουλὴν, ἐν τούτοις, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, νὰ εἴπω μερικὰ λόγια. Κύριοι βουλευταί, δὲν εἶχε περάσει ἕνας χρόνος, ἀπὸ τὴν τραγικὴν ἐκείνην ἐποχὴν, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ σεισμοὶ ἐσάρωσαν κυριολεκτικῶς τὴν Ἑπτάνησον καὶ ἡ μῆνις τοῦ Ἐγκελάδου ἐξέσπασεν εἰς τὴν Θεσσαλικὴν γῆν. Ἀπὸ τῆς Καρδίτσης μέχρι τοῦ Βόλου, ὅλαι αἱ ἐνδιάμεσοι πόλεις καὶ χωρία, ἐσείσθησαν καὶ ὑπέστησαν ζημίας, αἱ ὁποῖαι κλιμακοῦνται εἰς διάφορα ποσοστά. Περὶ τὰς 35.000 ἄτομα, περίπου παραμένουν ἄστεγα. Εἶναι γεγονὸς ὅτι ἐξεδηλώθη ὁ πόνος καὶ ἡ συμπάθεια ἐκ μέρους τῆς Συμπολιτεύσεως καὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀναμφισβητήτως, πρὸς τὰς πληγείσας περιοχάς. Ὅσον τοῦτο εἶναι ἀληθές, εἶναι ἐπίσης ἀληθὲς, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις προσπαθεῖ νὰ ἐπωφεληθῇ τῆς θεομηνίας αὐτῆς, διὰ νὰ δημιουργήσῃ ἐντυπώσεις καὶ νὰ πορισθῇ, ὅπως ἐπίστευσε πολιτικὰ ὀφέλη. Κατηγορήθη κατ’ ἀρχήν, ἡ Κυβέρνησις, ὅτι δὲν ἐξεδήλωσε τὸ ἐνδιαφέρον, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ἐκδηλώσῃ, διὰ τοὺς σεισμοπλήκτους. Κατόπιν, ὅτι δὲν ὑπῆρξε συντονισμὸς τῶν μέτρων τῆς περιθάλψεως τῶν σεισμοπλήκτων καὶ ἀπόψε ἐκ μέρους τῶν ρητόρων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐλέχθη, ὅτι τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις δὲν ἦσαν ἐπαρκῆ. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι τὸ ἐνδιαφέρον τῆς Κυβερνήσεως, ἐξεδηλώθη εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἀμέριστον καὶ σημαντικόν, διότι τὴν ἑπομένην τῶν σεισμῶν ἐπεσκέφθησαν τὴν σεισμόπληκτον περιοχὴν, οἱ ἀξιότιμοι Ὑπουργοὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, κ. Κανελλόπουλος καὶ Προνοίας κ. Σολομωνίδης. Μετ’ ὀλίγας ἡμέρας ἐπεσκέφθη τὴν σεισμόπληκτον περιοχὴν, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κ. Παπαγιάννης, μὲ ὅλα τὰ μέλη τῆς Νομισματικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ἐν συνεχείᾳ μετ’ ὀλίγας ἡμέρας, ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως Στρατάρχης Παπάγος. Ἀλλὰ μήπως τὸ ἐνδιαφέρον τῆς Κυβερνήσεως, ἦτο πλατωνικόν; Νομίζω, κύριοι, ὅτι ἡ ἰδία ἡ Ἀντιπολίτευσις διὰ τῶν ἀγορεύσεών της, ἀνεκάλεσεν, ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ κανείς, κατὰ βάσιν, τὴν κατηγορίαν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐνδιεφέρθη διὰ τοὺς σεισμοπλήκτους καὶ ἀνέφερεν, ὅτι ὁ στρατὸς τρεῖς ὥρας μετὰ τὴν ἐκδήλωσιν τῶν σεισμῶν, διὰ συνεργείων νοσοκομειακῶν, ἐπεσκέφθη τὰς σεισμοπλήκτους περιοχὰς καὶ ἀπὸ τῆς ἑπομένης ἡμέρας, διὰ συνεργείων μηχανικοῦ ἤρχισε τὴν κατεδάφισιν τῶν ἑτοιμορρόπων οἰκιῶν. Καὶ ἐρωτῶ, μήπως, ὁ στρατός, εἶναι κάτι τι, τὸ ὁποῖον ἐνεργεῖ τελείως ἀνεξαρτήτως καὶ ἄνευ τῶν ἐντολῶν τῆς Κυβερνήσεως; Ἀναμφισβητήτως, ἡ Κυβέρνησις ἐχρησιμοποίησε τὸν στρατόν, διότι ὁ στρατὸς εἶναι ἡ καλύτερον ὠργανωμένη ὑπηρεσία καὶ ἡ ἔχουσα ἀφθονώτερα μέσα εἰς τὴν διάθεσίν της καὶ σκηνὰς καὶ τρόφιμα καὶ φάρμακα κλπ. Πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι, ἡ Κυβέρνησις ἔχουσα τὸ προηγούμενον τῶν σεισμῶν τῶν Ἑπτανήσων, εὑρίσκετο, τρόπον τινά, προπαρασκευασμένη, ἀλλὰ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ προβλέψῃ ποῦ ἦτο πιθανὸν νὰ ἐκδηλωθοῦν νέοι σεισμοί, οὕτως ὥστε νὰ ἔχῃ συγκεντρωμένα εἰς ἐκεῖνον τὸν τόπον ὅλα τὰ ἐφόδια καὶ τὰς σκηνὰς καὶ τὰ τρόφιμα, ὥστε ἡ περίθαλψις νὰ ἐκδηλωθῇ ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς καὶ ὁλοκληρωτική. Κατηγορήθη ἡ Κυβέρνησις, ὅτι δὲν ἀπέστειλεν εἰς τὸν τόπον σκηνάς, ὥστε νὰ ἱκανοποιήσῃ εἰς τὸ ἀκέραιον τὴν ἄμεσον στέγασιν τῶν σεισμοπλήκτων. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψουν οἱ κ.κ. συνάδελφοι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, νὰ παρατηρήσω —διότι καὶ ἐγὼ προέρχομαι ἀπὸ σεισμόπληκτον περιοχήν, καὶ διότι ἐπίσης περιώδευσα εἰς τὴν ὑπόλοιπον, ἐκτὸς τῆς ἰδιαιτέρας μου περιφερείας, σεισμόπληκτον περιοχήν, καὶ ἰδίως, εἰς τὴν περιοχὴν τῶν Φαρσάλων — ὅτι ἐὰν ὑπῆρξε μία ἔλλειψις σκηνῶν, ὅπως ὀρθῶς παρετήρησε καὶ ὁ συνάδελφος κ. Ράπτης, τοῦτο δὲν ὠφείλετο εἰς τὸ ὅτι ὑπῆρχεν ὄντως, ἔλλειψις σκηνῶν, ἀλλὰ διότι οἱ ἄστεγοι, δὲν ἐδέχοντο νὰ συστεγασθῶσι καὶ ὑποβολιμιαίως, ἴσως, ἠξίουν ἀπὸ τὰς ὑπηρεσίας νὰ τοὺς χορηγήσουν οἰκογενειακὰς σκηνάς. Ἴσως, δικαιολογημένον, εἶναι τὸ αἴτημα αὐτό, διότι, ἤθελον νὰ στήσουν τὰς οἰκογενειακὰς σκηνάς, εἰς τὴν αὐλὴν τοῦ σπιτιοῦ των, διὰ νὰ προφυλάσσουν καὶ τὰ πράγματα τὰ ὁποῖα ὑπῆρχον μέσα εἰς τὰ ἑτοιμόρροπα καὶ κατεστραμμένα σπίτια τους. Περιωδεύσαμεν εἰς τὴν σεισμόπληκτον περιοχὴν τῶν Φαρσάλων, καὶ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι μοῦ ἔκανε κατάπληξιν τὸ ἠθικὸν καὶ ἡ γενικὴ ἐγκαρτέρησις τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, τοῦ ἀγροτικοῦ ἰδιαιτέρως πληθυσμοῦ. Οὐδεὶς μᾶς παρεπονέθη δι’ ἔλλειψιν διανομῆς τροφίμων. Ἀπεναντίας μάλιστα, παρουσιάσθησαν μερικοὶ καὶ μᾶς εἶπον, ὅτι θεωροῦν ἐντροπή τους νὰ παίρνουν ἀπὸ τὸ Κράτος ψωμί. Ἀλλ’ εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ πράξουν τοῦτο, διὰ μικρὸν χρονικὸν διάστημα, διότι, καίτοι ἔχουν σιτηρά, ἔχουν καταστραφῆ οἱ μύλοι, ἔχουν καταστραφῆ οἱ φοῦρνοι. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον παρεκάλεσαν ἐπιτακτικά, ἦτο νὰ διαβιβάσωμεν τὴν παράκλησιν πρὸς τὴν σεβαστὴν Κυβέρνησιν, νὰ μεριμνήσῃ τὸ συντομώτερον, διὰ τὴν δημιουργίαν στεγαστικῶν χώρων, οὕτως, ὥστε νὰ ἀποθηκεύσουν τὰ προϊόντα των ἐν ὄψει τῆς νέας ἐσοδείας, τοὺς σανούς διὰ τὰ ζῷα καὶ τὰ σιτηρά των, οὕτως ὥστε, ὅπως ἤδη εἶπον, νὰ μὴ κρέμωνται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν κατὰ τὸν ἐπερχόμενον χειμῶνα. Ὡμίλησα προηγουμένως ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς στεγάσεως καὶ διὰ νὰ ἀποδείξω, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις, ἡ ἐντὸς καὶ ἡ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς, ἐπεχείρησε νὰ δημιουργήσῃ ἐντυπώσεις, διὰ νὰ ἐκμεταλλευθῇ πολιτικῶς, τὸ θέμα, θὰ σᾶς ἀναφέρω κάτι, τὸ ὁποῖον συνέβη εἰς τὴν πόλιν τοῦ Βόλου. Εἰς τὴν πόλιν τοῦ Βόλου, βεβαίως, δὲν ἐδημιουργήθη, ὀξὺ πρόβλημα στεγάσεως, ἐν τούτοις ὅμως ὑπῆρχον ὡρισμέναι πτωχαὶ οἰκογένειαι, αἱ ὁποῖαι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ αὐτοστεγασθῶσι καὶ ὁ κ. Νομάρχης, ὁ ὁποῖος ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς, ἐκινητοποίησε τὰς ὑπηρεσίας καὶ κατώρθωσε νὰ ἀποκαθάρῃ τὴν πόλιν ἀπὸ τὰ ἐρείπια, ἔσπευσεν ἀμέσως νὰ τακτοποιήσῃ καὶ τοὺς ἀπόρους ἀστέγους. Ὑπῆρχεν εἰς τὴν πόλιν τοῦ Βόλου, ἕνα ὡραιότατον κτίριον, τὸ κτίριον τοῦ Ὀρφανοτροφείου, καὶ ἐκεῖ ὁ κ. Νομάρχης ἠθέλησε νὰ στεγάσῃ, καὶ πράγματι ἐστεγάσθησαν ἀρχικῶς, ὡρισμέναι οἰκογένειαι. Ἐστεγάσθησαν λοιπὸν κατ’ ἀρχήν, ὡρισμέναι οἰκογένειαι εἰς τὰ δωμάτια τοῦ κτιρίου, ἀλλ’ ὑπῆρχον, καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐδέχοντο δυστυχῶς, νὰ συστεγασθῶσι. Μετὰ δύο ἡμέρας ἐπεσκέφθη τὸν Βόλον ὁ Στρατηγὸς Μανιδάκης. Ὁ Δήμαρχος Βόλου, ὁ ὁποῖος, εἰρήσθω ἐν παρόδῳ, δὲν εἶναι ἀπὸ τοὺς προσκειμένους πρὸς τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν, ἐπεσκέφθη τὸν Στρατηγὸν Μανιδάκην καὶ παρεκάλεσε νὰ παραχωρηθῇ τὸ Ὀρφανοτροφεῖον, διὰ τὴν στέγασιν τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Δήμου καὶ νὰ μὴ χρησιμοποιηθῇ διὰ τὴν στέγασιν οἰκογενειῶν σεισμοπλήκτων. Ὁ κ. Μανιδάκης, προσεφέρθη εὐχαρίστως νὰ ἐξετάσῃ τὸ θέμα καὶ ἐπῆγε διὰ νὰ ἐπισκεφθῇ τὸ Ὀρφανοτροφεῖον. Καθ’ ὁδόν, ὁ κ. Νομάρχης, παρετήρησεν, ὅτι δὲν ἦτο ὀρθόν, αὐτό, διότι ἤδη εἰς τὸ μέγαρον εἶχον στεγασθῆ σεισμόπληκτοι οἰκογένειαι καὶ δὲν θὰ ἔπρεπε συνεπῶς νὰ παραχωρηθῇ εἰς τὸν Δῆμον Παγασῶν, ὁ ὁποῖος ἐπὶ τέλους, εἶχε καὶ τοὺς πόρους του, νὰ ἐνοικιάσῃ ἕνα ἄλλο κτίριον. Εἰς τὸ ἄκουσμα αὐτῶν τῶν λόγων, ὁ κ. Μανιδάκης, ἐδήλωσεν, ὅτι εἶναι ἀπαράδεκτον νὰ ἐκκενωθῇ τὸ κτίριον ἀπὸ τὰς σεισμοπλήκτους οἰκογενείας, διὰ νὰ παραχωρηθῇ εἰς τὸν Δῆμον. Μετὰ δύο ἡμέρας, κύριοι, εἶδε τὸ φῶς τῆς δημοσιότητος ἕνα εὐχαριστήριον μιᾶς δῆθεν Ἐπιτροπῆς τῶν στεγασθέντων εἰς τὸ μέγαρον τοῦ Ὀρφανοτροφείου, ὑπὸ τοῦ κ. Νομάρχου, πρὸς τὸν Δήμαρχον καὶ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον Βόλου, διότι ἐμερίμνησαν διὰ τὴν στέγασίν των εἰς τὸ μέγαρον τοῦ Ὀρφανοτροφείου! Εἶναι τοῦτο ἐνδεικτικὸν τῆς προσπαθείας νὰ ἐκμεταλλευθοῦν τὴν κατάστασιν ἢ ὄχι;

§48Κ. ΒΑΣΑΡΔΑΝΗΣ. Εἴπατε, κύριε συνάδελφε, ὅτι σεισμόπληκτοι, δολίως δὲν δέχονται νὰ συστεγασθῶσι μετ’ ἄλλων οἰκογενειῶν, ἐν τῇ αὐτῇ σκηνῇ.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν λέξιν «δολίως», ἐγὼ δὲν τὴν ἀντελήφθην.

§50Κ. ΒΑΣΑΡΔΑΝΗΣ. Εἰς τὴν περιοχὴν τῶν Σοφάδων παραμένουν ὑπὸ σκηνὰς 30–40 ἄτομα σεισμοπλήκτων. Ὁμοίως εἰς τὴν πόλιν τῆς Καρδίτσης, ὑπὸ τὰς σκηνὰς μένουν δύο καὶ τρεῖς οἰκογένειαι, εἰς ὅλας ἀνεξαιρέτως τὰς σκηνάς.

§51Κ. ΣΑΜΑΡΑΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐν πρώτοις δὲν ἀνέφερα τὴν λέξιν δολίως. Ἀνέφερον τὴν λέξιν ὑποβολιμαίως, καὶ ἐπιμένω ἐπὶ τῆς λέξεως αὐτῆς, διότι ἔχω προσωπικὴν ἀντίληψιν. Ἀλλὰ δὲν γενικεύω τὸ θέμα. Δὲν λέγω ὅτι, δὲν ὑπάρχουν συστεγασμένα 20 καὶ 30 ἄτομα εἰς τὴν αὐτὴν σκηνήν. Λέγω, ὅτι ὑπῆρξαν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἠρνήθησαν νὰ συστεγασθῶσι ἀξιοῦντες οἰκογενειακὰς σκηνάς. Ἐάν, κ.κ. βουλευταί, τὸ ζήτημα τῆς περιθάλψεως τῶν σεισμοπλήκτων ὑπῆρξεν ἂν ὄχι ἀπολύτως πλῆρες, πάντως ἱκανοποιητικόν, νομίζομεν ὅτι, διὰ τὴν Κυβέρνησιν, ὑπάρχει πρόβλημα, δυστυχῶς, καὶ διὰ τὸ μέλλον, ὑπάρχει τὸ πρόβλημα, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ διαχωρισθῇ εἰς δύο στάδια. Τὸ πρῶτον στάδιον, εἶναι τῆς δημιουργίας τῶν συνθηκῶν ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐπιτρέψουν αἱ πληγεῖσαι περιφέρειαι νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὸν ρυθμὸν τῆς οἰκονομικῆς ζωῆς καὶ τὸ δεύτερον στάδιον εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ὁριστικὴν στέγασιν, τῶν σεισμοπλήκτων περιοχῶν. Διὰ νὰ ἐπανέλθουν αἱ σεισμόπληκτοι περιοχαὶ εἰς τὸν ρυθμὸν τῆς οἰκονομικῆς των ζωῆς, νομίζομεν, ὅτι διὰ μὲν τοὺς ἐπαγγελματίας καὶ τοὺς ἐμπόρους πρέπει ἡ Κυβέρνησις, νὰ δώσῃ ἐνισχύσεις, διὰ δανείων, διότι θὰ εἶναι ὑποχρεωμένοι οἱ ἔμποροι νὰ πιστώσουν καὶ τοὺς γεωργοὺς καὶ τοὺς ἀπόρους, κατὰ τὴν περίοδον αὐτὴν μέχρι τῆς συγκομιδῆς. Θὰ πρέπει, νὰ δώσῃ ἡ Κυβέρνησις μίαν ἀναστολὴν καὶ νομίζω, ὅτι ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ, ἡ Κυβέρνησις ἔλαβεν ἤδη τὴν ἀπόφασιν καὶ ἔδωσεν ἐντολὴν εἰς τὰ πιστωτικὰ ἱδρύματα, νὰ χορηγοῦν δάνεια εἰς τοὺς ἐμπόρους καὶ βιοτέχνας, καὶ πρέπει ἐπίσης νὰ χορηγήσῃ μίαν ἀναστολὴν τῶν χρεῶν καὶ τῶν φόρων, ἀναλόγως πρὸς τὰς ἀναστολάς, τὰς ὁποίας παρεχώρησεν εἰς τὰς Ἰονίους Νήσους. Ἐπίσης, διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τῶν σεισμοπλήκτων περιοχῶν, θὰ πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ ἰδιαιτέραν μέριμναν, διὰ τὴν συγκέντρωσιν τοῦ σίτου, δίδουσα ἴσως, καὶ μίαν προνομιοῦχον τιμὴν εἰς τὴν σεισμόπληκτον περιφέρειαν, διὰ νὰ δυνηθοῦν οἱ χωρικοὶ νὰ ἀνταποκριθοῦν εἰς τὰς ἐκτάκτους ἀνάγκας, αἱ ὁποῖαι ἐδημιουργήθησαν ἐκ τῶν σεισμῶν. Ὅσον ἀφορᾶ τὴν ὁριστικὴν στέγασιν, νομίζω, ὅτι θὰ πρέπει νὰ διαχωρίσωμεν ταύτην εἰς δύο τομεῖς. Εἰς τὸν τομέα τῆς ἀγροτικῆς στεγάσεως καὶ εἰς τὸν τομέα τῆς ἀστικῆς στεγάσεως. Ὁ τομεὺς τῆς ἀγροτικῆς στεγάσεως θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ τακτοποιηθῇ διὰ τοῦ συστήματος τῆς αὐτοστεγάσεως, χορηγουμένων μακροπροθέσμων δανείων καὶ χορηγουμένου στεγαστικοῦ ὑλικοῦ, τῇ βοηθείᾳ καὶ τοῦ στρατοῦ, τοῦ ὁποίου ἡ συμβολὴ ὑπῆρξε μέχρι τοῦδε πολύτιμος καὶ ἡ ὁποία θὰ ὑπάρξῃ καὶ εἰς τὸ μέλλον, διότι ὁ στρατὸς διαθέτει ἄφθονα μέσα σήμερον. Ἡ ἀστικὴ στέγασις ἀφορᾷ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ζημιῶν, αἱ ὁποῖαι εἶναι σημαντικώταται· μόνον εἰς τὸν Βόλον αἱ ζημίαι τῶν κτιρίων ὑπολογίζονται εἰς 50–60 δισεκ. δραχμάς. Εἰς τὸν Βόλον τὸ ποσοστὸν τῶν καταστραφέντων οἰκημάτων, δὲν εἶναι ἀνάλογον, κυμαίνεται εἰς 10–15%. Ὁ γενόμενος ἀπολογισμὸς τῶν ζημιῶν ἀπέδειξεν, ὅτι αἱ καταστροφαὶ ἦσαν μεγάλαι, διότι ἐπλήγη τὸ μέρος τῆς πόλεως, τὸ ὁποῖον εἶχε τὰ μεγαλύτερα καὶ ὡραιότερα κτίρια καὶ διὰ τοῦτο αἱ ζημίαι ὑπολογίζονται εἰς 50–60 δισεκ. δραχμῶν. Ἡ ἐπανόρθωσις τῶν ζημιῶν αὐτῶν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἄλλως, παρὰ διὰ τῆς χορηγήσεως δανείων μακροπροθέσμων καὶ μὲ μικρὸν τόκον, εἰς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι κατοικοῦσαν εἰς τὰ κατεστραμμένα κτίρια. Μεγαλύτερον ἐπίσης θὰ εἶναι τὸ βάρος τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τὴν ἐπανόρθωσιν τῶν ζημιῶν, αἱ ὁποῖαι προὐξενήθησαν εἰς τὰ δημόσια καταστήματα καὶ εἰς τὰ σχολεῖα. Εἰς τὸν Βόλον κατέστη ἀκατοίκητον σχεδόν, τὸ οἴκημα τῆς Μέσης Ἐμπορικῆς Σχολῆς. Καὶ εἰς τὰ πέριξ χωρία καὶ εἰς τὴν περιφέρειαν τῶν Φαρσάλων κατεστράφησαν σχολεῖα καὶ ἐκκλησίαι, τὰς ὁποίας πρέπει νὰ ἐπανορθώσωμεν. Τελειώνω, κύριοι συνάδελφοι, μὲ αὐτὰ τὰ ὀλίγα. Εὐχόμεθα, ὅπως ἡ Θεία Πρόνοια διαφυλάξῃ εἰς τὸ μέλλον τὴν Πατρίδα μας, νὰ μὴ δοκιμάσῃ νέους σεισμούς, ὥστε οὔτε ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ ὑποστῇ μίαν νέαν τραγῳδίαν, οὔτε ἡ Κυβέρνησις νὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀντιμετωπίσῃ νέα σοβαρὰ προβλήματα, ὅπως αὐτά, τὰ ὁποῖα τῆς ἐδημιούργησαν οἱ σεισμοὶ τῆς Ἑπτανήσου καὶ οἱ σεισμοὶ τῆς Θεσσαλίας, οὔτε ἡ Ἀντιπολίτευσις —ἂς μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ εἴπω— νὰ εὕρῃ τὴν εὐκαιρίαν νὰ δημιουργήσῃ ἐντυπώσεις καὶ νὰ ἐπιζητήσῃ πολιτικὰ ὀφέλη. (Χειροκροτήματα).

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§53Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ἐκ μέρους τῶν σεισμοπλήκτων Χίου, διαβιβάζω τὴν συμπάθειάν των πρὸς τοὺς σεισμοπλήκτους τῆς Θεσσαλίας καὶ Φθιώτιδος. Δυστυχῶς, κύριε Πρόεδρε, ἐκτὸς τῶν ἐπιγείων ἐχθρῶν, τὴν χώραν μας πλήττουν συνεχῶς καὶ καταχθόνιοι ἐχθροί. Εἶναι εὐκαιρία πλέον, τὸ Κράτος νὰ ἐφαρμόσῃ ἕνα σύστημα ἀντισεισμικῆς πολιτικῆς. Νομίζω, ὅτι πρέπει κατὰ ἕνα τρόπον, τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας, νὰ εὑρίσκεται συνεχῶς ἐφοδιασμένον μὲ πολλὰς σκηνάς, 30.000 προτείνω νὰ ὑπάρχουν, διότι ὅπως φαίνεται, τὸ πρᾶγμα τῶν σκηνῶν εἶναι πρόβλημα τῶν πρώτων στιγμῶν. Δεύτερον, τώρα ποὺ καταρτίζεται ὁ προϋπολογισμός, τοῦ Ὑπουργείου Προνοίας, πρέπει νὰ προσέξωμεν τὸ κεφάλαιον ἀντιμετωπίσεως τῶν θεομηνιῶν. Εἰς τὸ παρελθόν, ἐνεγράφοντο ἐκεῖ πιστώσεις 1 δισεκ. μόνον. Φρονῶ, ὅτι πρέπει ἡ πίστωσις αὕτη νὰ ἐνισχυθῇ καὶ νὰ ὑπάρχῃ εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Ὑπουργείου ἕνα ποσὸν 50–100 δισεκ., καὶ νὰ γνωρίζουν καὶ ὁ Ὑπουργὸς καὶ οἱ Νομάρχαι ὥστε, ἐὰν, ὃ μὴ γένοιτο, ἐκδηλωθῇ κάπου θεομηνία, νὰ ἠμπορέσουν ἀμέσως νὰ διαθέσουν χρήματα, διὰ τὴν κάλυψιν τῶν πρώτων ἀναγκῶν. Καὶ τρίτον, ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου Δημ. Ἔργων, συνέταξεν ἤδη τοὺς ἀντισεισμικοὺς κανονισμούς. Πρέπει οἱ ἀντισεισμικοὶ κανονισμοὶ νὰ ἐφαρμοσθοῦν εἰς ὅλην τὴν χώραν. Πρέπει νὰ ἀποκτήσωμεν σπίτια ἀντισεισμικά, ὥστε νὰ μὴ θρηνήσωμεν ἄλλα θύματα. Αὐτὰς τὰς ὑποδείξεις πρὸς μίαν παγίαν ἀντισεισμικήν, ἐθνικὴν πολιτικήν, εἶχον νὰ προτείνω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὡς συμπέρασμα τῆς συζητήσεως τῆς θεομηνίας αὐτῆς, ἡ ὁποία, ἂς εὐχηθῶμεν, νὰ εἶναι ἡ τελευταία διὰ τὴν Ἑλλάδα. (Χειροκροτήματα).

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Ἡρακλείδης ἔχει τὸν λόγον.

§55Δ. ΗΡΑΚΛΕΙΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν πρόκειται νὰ σᾶς ἀπασχολήσω πολύ, διότι πολλοὶ συνάδελφοι, ἐξέθεσαν τὸ ζήτημα. Ἐγώ, κατ’ ἀρχὴν ἐνόμισα, ὅτι τὸ θέμα δὲν εἶναι ζήτημα ἐλέγχου κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ μᾶλλον ζήτημα συστάσεων πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, διὰ νὰ λάβῃ τὰ μέτρα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ ἀνακουφίσουν τοὺς σκληρῶς δοκιμασθέντας, ἐκ τῶν σεισμῶν, κατοίκους τῆς Θεσσαλίας. Κάμνομεν, λοιπόν, τὴν σύστασιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ λάβῃ ὅλα ἐκεῖνα τὰ μέτρα, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἀνακουφισθοῦν οἱ πληγέντες πληθυσμοὶ τῆς Θεσσαλίας. Ἐπειδὴ, δέ, ἐντὸς ὀλίγου θὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν περίοδον τοῦ θερισμοῦ καὶ τῆς συγκεντρώσεως τοῦ σίτου, παρουσιάζεται ἡ ἐξαιρετικὴ εὐκαιρία, ἵνα ἡ Κυβέρνησις ἐπιληφθῇ ἰδιαιτέρως καὶ ἀπευθύνομαι, πρὸς τὸν ἀξιότιμον καὶ φίλτατον κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, τοῦ ὁποίου γνωρίζω ἄλλωστε τὰς ἀντιλήψεις, μετὰ τοῦ ὁποίου παλαιότερον συνειργάσθημεν εἰς τὸ Ἀγροτικὸν καὶ Ἐργατικὸν Κόμμα ὑπὸ τὴν ἀρχηγείαν τοῦ ἀειμνήστου Παπαναστασίου, νὰ ἐπιληφθῇ σοβαρῶς τῆς προστασίας τῶν γεωργῶν, οἱ ὁποῖοι περισσότερον ἐδοκιμάσθησαν. Δὲν ἔχω οὐδεμίαν ἀμφιβολίαν, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, θὰ ἐκδηλώσῃ ὅλον τὸ ἐνδιαφέρον του, τὸ ὁποῖον γνωρίζω καλῶς, ἀπὸ τῆς ἐποχῆς καθ’ ἣν συνειργαζόμεθα εἰς τὸ Ἀγροτικὸν καὶ Ἐργατικὸν Κόμμα, ὑπὸ τὸν ἀείμνηστον κοινὸν ἀρχηγόν μας Α. Παπαναστασίου, καὶ ἀπὸ αὐτῆς τῆς πλευρᾶς, εἶμαι ἥσυχος. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν στέγασιν, πρέπει νὰ ληφθοῦν ὅλα ἐκεῖνα τὰ μέτρα, ποὺ ἐπιβάλλονται διὰ ν’ ἀνακουφισθοῦν οἱ δοκιμασθέντες πληθυσμοί. Κύριοι βουλευταί, εἶπον, ἀρχόμενος τοῦ λόγου μου, ὅτι τὸ θέμα, δὲν εἶναι θέμα ἐλέγχου, κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ εἶναι θέμα συστάσεων πρὸς αὐτήν, διὰ τὴν λήψιν τῶν μέτρων αὐτῶν, ἀναχωρῶν ἀπὸ τὴν ἀντίληψιν, ὅτι ἡ θεομηνία, ἡ ὁποία ἐνέσκηψεν εἰς τοὺς πληθυσμούς τῆς Θεσσαλίας, εἶναι τῆς φύσεως στοιχεῖον αἰφνιδιασμοῦ, καὶ οὐδεμία Κυβέρνησις, εἶναι δυνατὸν νὰ εὐθύνεται διὰ τοῦτο. Βεβαίως, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις παρέλειψε νὰ λάβῃ ἀμέσως τὰ μέτρα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ λάβῃ διὰ τὴν ταχυτέραν προσωρινὴν στέγασιν καὶ συντήρησίν του, θὰ ἦτο ἐλεγκτὴ ἡ Κυβέρνησις. Εἶχον τὴν εὐκαιρίαν μετ’ ἄλλων συναδέλφων νὰ ἐπισκεφθῶ τὰς περιφερείας, αἱ ὁποῖαι ἐπλήγησαν, ἐκ τοῦ σεισμοῦ, αἱ περισσότεραι ἐξ αὐτῶν ὑπέστησαν ὁλοκληρωτικὴν καταστροφήν. Εἰς τὰς στιγμὰς ἐκείνας τῆς καταστροφῆς δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιδειχθῇ καὶ νὰ παρασχεθῇ, οἷα ἔπρεπε, βοήθεια. Εὐθὺς μετὰ τὰς πρώτας ἡμέρας, ἔπρεπε νὰ ἐπιδειχθῇ τὸ ἐνδιαφέρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ νομίζω, ὅτι ἡ προσωρινὴ στέγασις δὲν ἔπρεπε νὰ περιορισθῇ εἰς τὸ ζήτημα ἀποστολῆς σκηνῶν, τὴν ὁποίαν καὶ μέχρι σήμερον δὲν κατώρθωσαν νὰ ὁλοκληρώσουν. Ἠμποροῦσε νὰ ληφθῇ καὶ τὸ προσωρινὸν μέτρον τῆς στεγάσεως διὰ τῆς χρησιμοποιήσεως τῆς ξυλείας, ἡ ὁποία ὑπῆρχε ἀρκετὰ πλησίον τῶν Τρικάλων εἰς τὸ ἐν Καλαμπάκᾳ λειτουργοῦν δασικὸν συνεργεῖον. Δυστυχῶς, τὸ μέτρον τοῦτο δὲν ἐλήφθη, ἀμέσως. Παρὰ ταῦτα, εἶμαι ὑποχρεωμένος ἐκ τῆς ἐπισκέψεως, τὴν ὁποίαν ἔκαμα, εἰς τὴν σεισμόπληκτον περιοχήν, νὰ ἐξάρω τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔλαβον οἱ Νομάρχαι, ὧν τὸ ἔργον παρηκολούθησα. Ἐπίσης πρέπει νὰ ἐξάρω τὸ ἔργον τοῦ στρατοῦ, ὁ ὁποῖος εὐθύς, ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας, ἐκινήθη ἀμέσως καὶ ὡς ἔπρεπε καὶ πρέπει νὰ εἴπω, ὅτι τὸ ἔργον τοῦ στρατοῦ, ἦτο ἀσύγκριτον. Εἰς τοιαύτας στιγμὰς ὁ στρατός, λόγῳ τῆς ὀργανώσεώς του, εἶναι τὸ μοναδικόν, τὸ κατ’ ἐξοχὴν ὄργανον προληπτικῆς, ἐπωφελοῦς δράσεως κοινωνικῆς. Ἐπίσης, λίαν ἐπιτυχὴς ἦτο ἡ ἀνάθεσις τοῦ συντονισμοῦ ἐν γένει περιθάλψεως καὶ προνοίας εἰς τὸν Στρατηγὸν Μανιδάκην, Διοικητὴν τῆς Στρατιᾶς Θεσσαλίας. Κύριοι, δὲν θὰ σᾶς ἀπασχολήσω περισσότερον. Οἱ πληθυσμοὶ τῆς Θεσσαλίας, ἐδοκιμάσθησαν σκληρὰ καὶ πρέπει τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα θὰ ληφθοῦν ν’ ἀνταποκρίνωνται πρὸς τὰς πραγματικὰς ἀνάγκας, διότι πρόκειται περὶ πληθυσμῶν οἱ ὁποῖοι ἀντεμετώπισαν μὲ ὅλην τὴν δυνατὴν ψυχραιμίαν, τὴν θεομηνίαν, ἡ ὁποία ἐνέσκηψεν. Ἔχουν ὅλην τὴν ζωτικότητα καὶ δυναμικότητα καὶ θέλουν νὰ ἐπανέλθουν τὸ ταχύτερον εἰς τὴν παλαιάν των ζωὴν καὶ νὰ βοηθήσουν εἰς τὴν ἀναδημιουργίαν καὶ τὴν ἀνύψωσιν τῆς ζωῆς των καὶ τοῦ τόπου. Συνιστῶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ λάβῃ ὅλα τὰ ἐνδεικνυόμενα μέτρα καὶ ἐλπίζω, ὅτι θὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν, ὄχι νὰ μεμψιμοιρήσωμεν, ἀλλὰ νὰ ἐκφράσωμεν μαζὶ μὲ τὰ συγχαρητήριά μας καὶ τὰς εὐχαριστίας μας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἀρκεῖ νὰ ἱκανοποιηθῶσιν οἱ πληγέντες καὶ τὸ δημόσιον αἴσθημα. (Χειροκροτήματα).

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξαντληθέντος τοῦ καταλόγου τῶν ρητόρων, τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ὑπουργὸς Κοινωνικῆς Προνοίας.

§57Χ. ΣΟΛΟΜΩΝΙΔΗΣ (Ὑπ. Κοιν. Προνοίας). Κακὴ μοῖρα, πράγματι, κ.κ. βουλευταί, ἔπληξε διὰ πέμπτην φορὰν ἐντὸς τοῦ ἔτους τὴν χώραν μας καὶ συνεσώρευσε νεκρούς, τραυματίας καὶ ἐρείπια. Μετὰ τὰς Ἰονίους νήσους, τὴν Αἰτωλοακαρνανίαν, τὴν Ἠλείαν, ἡ ὁποία τελευταίως καὶ πάλιν ἐδοκιμάσθη, ἦλθε νὰ πληρώσῃ βαρύτατον φόρον εἰς τὰς ὑποχθονίους δυνάμεις, ἡ Θεσσαλικὴ γῆ. Τὴν 30ὴν Ἀπριλίου ὥραν 3.5′, μία σεισμικὴ δόνησις κατέστρεψε χωρία, πόλεις καὶ κωμοπόλεις τῆς Θεσσαλικῆς γῆς καὶ ἕνα μέρος τῆς Φθιώτιδος. Αἷμα καὶ καταστροφαί, θύματα καὶ συντρίμμια, 25 νεκροί, 157 τραυματίαι, χιλιάδες οἰκίαι εἰς ἐρείπια, σχολεῖα κατερειπωμένα, 200 περίπου οἶκοι τοῦ Θεοῦ, ἐρείπια καὶ ἐκεῖνοι. Αὐτὸς εἶναι ὁ τρομερός, ὁ τραγικὸς ἀπολογισμός, τῆς τελευταίας σεισμικῆς καταστροφῆς. Τὰ ἱστορικὰ Φάρσαλα, οἱ Σοφάδες, καὶ ἄλλαι πόλεις καὶ ἱστορικὰ χωρία, δὲν ὑπάρχουν πλέον, ἔχουν καταστραφῆ κατὰ μέγα μέρος, ὅπως ἡ Καρδίτσα, ἡ ὁποία ὑπέστη σοβαρὰς ζημίας καὶ ὁ Βόλος. Ἡ εἴδησις διὰ τοὺς σεισμούς, ἔφθασεν εἰς τὰς Ἀθήνας εἰς τὰς 5.10′ τῆς 30ῆς Ἀπριλίου, διὰ σήματος, τὸ ὁποῖον ἀπέστειλε τὸ εἰς Βόλον ἐλλιμενισμένον πλοῖον «Χίος». Ἐπηκολούθησαν καὶ ἄλλα σήματα ἀπὸ τοὺς Νομάρχας, τὰ ὁποῖα ἔδιδον τὴν εἰκόνα τῆς καταστροφῆς. Μοιραίως, κατὰ τὴν ἀρχὴν δὲν ἦτο δυνατόν, νὰ ἔχῃ κανεὶς γνῶσιν, ποία εἶναι ἡ ἔκτασις τῆς καταστροφῆς. Εὐθὺς ἀμέσως, μόλις ἐνημερώθη ὁ Στρατάρχης Παπάγος, ἠθέλησε νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ ὑπ’ αὐτοῦ καταρτισθὲν σχέδιον ἀμέσου βοηθείας εἰς παρομοίας θεομηνίας. Πρέπει, νὰ τονίσω, ὅτι ἕνα σχέδιον, ὅσον καλὰ κατηρτισμένον καὶ ἐὰν εἶναι, ὅσον καὶ ἐὰν ἔχῃ προηγουμένως προσεκτικῶς καταρτισθῆ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ καθ’ ὅλην τὴν γραμμήν, διότι μία θεομηνία αἰφνιδιάζει, εἶναι ἄγνωστος ἡ ἔκτασις, εἶναι ἄγνωστος ὁ τόπος ποὺ θὰ ἐκδηλωθῇ. Μὲ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν, πρέπει νὰ κριθῇ καὶ τὸ ἐφαρμοσθὲν σχέδιον, τὸ ὁποῖον εἶχε καταρτισθῆ, ὅπως εἶπον προηγουμένως, ἀπὸ τὸν Στρατάρχην Παπάγον καὶ τοὺς συνεργάτας του. Καὶ πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ ὅτι, τὸ σχέδιον τοῦτο ἐφηρμόσθη κατὰ τὸ μέγιστον μέρος, διὰ νὰ μὴ εἴπω ὁλοσχερῶς, ἐπιτυχῶς. Ἡ Κρατικὴ μηχανὴ ἐκινήθη ταχύτατα. Ὁ στρατός, τὸν ὁποῖον καὶ αὐτόν, εἶχε προβλέψει τὸ σχέδιον, ἐκινήθη μὲ ταχύτητα παραδειγματικήν. Κατέφθασεν εἰς τὸν τόπον τῆς καταστροφῆς, ἔσωσε τοὺς καταπλακωμένους εἰς τὰ ἐρείπια σεισμοπαθεῖς, ἐξεκαθάρισε τὰ ἐρείπια, ἤνοιξε δρόμους καὶ παρέσχε κάθε συνδρομὴν ἡ ὁποία ἦτο δυνατὸν νὰ δοθῇ τὴν στιγμὴν ἐκείνην. Τοὺς τραυματίας τοὺς περισυνέλεξαν εὐθὺς ἀμέσως συνεργεῖα τοῦ Ἐρυθροῦ Σταυροῦ, τὰ ὁποῖα κατέφθασαν καὶ παρέσχον τὰς πρώτας βοηθείας. Συνεπῶς, ὅ,τι ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ἐν τῇ ἐφαρμογῇ τοῦ προταχθέντος σχεδίου ἐξετελέσθη κατὰ γράμμα, ὁ δὲ στρατὸς ἐκινήθη. Δὲν ἐξετελέσθη παρὰ ἓν πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως. Κύριοι βουλευταί, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ χωρίζωμεν τὸν στρατὸν ἀπὸ τὰ κυβερνητικὰ μέτρα, διότι καὶ ὁ στρατὸς ἐνήργησεν ἐκείνην τὴν στιγμήν, κατ’ ἐντολὴν καὶ ἐπιταγὴν τῆς Κυβερνήσεως. Ἐκτὸς ἀπὸ τὸ Π.Ι.Κ.Π.Α. καὶ ὁ Ἐρυθρὸς Σταυρὸς καὶ ὅλαι αἱ πολιτικαὶ καὶ θρησκευτικαὶ ἀρχαί, ἐκινήθησαν πρὸς ἄμεσον παροχὴν βοηθείας τῶν σεισμοπλήκτων. Τὰ ἁρμόδια Ὑπουργεῖα ἐκινήθησαν καὶ ἐκεῖνα, μὲ ἐξαιρετικὴν ταχύτητα, καθὼς καὶ τὸ ὑπὸ τὴν Διεύθυνσιν τοῦ ἀκαμάτου στρατηγοῦ Καρατζένη, Πολιτικὸν Γραφεῖον τοῦ Στρατάρχου Παπάγου. Καὶ ἐκεῖνο ἐκινήθη ἀμέσως. Τὸ ἴδιο βράδυ, ὁ Διευθυντὴς τοῦ Ὑπουργείου Κοινωνικῆς Προνοίας, κ. Ψαρρᾶς, ἐκινήθη κομίζων ἀριθμόν τινα σκηνῶν, εὐθὺς δ’ ἀμέσως καὶ ὁ Ὑπουργὸς Κοινωνικῆς Προνοίας, συνοδευόμενος ἀπὸ τοὺς κ. κ. Κουλαντζῆν, Καλλέργην, Καζᾶκον, καὶ κομίζων ἄφθονον ὑλικόν, ἐπέβη στρατιωτικοῦ ἀεροπλάνου «Ντακότα» καὶ ἔφθασε μετ’ ὀλίγον εἰς τὸν τόπον τῆς καταστροφῆς. Ἐπίσης καὶ ὁ διευθυντὴς, καὶ πρέπει ἰδιαιτέρως νὰ ἐξαρθῇ τοῦτο, τῆς Διευθύνσεως Κρατικῆς Ἀντιλήψεως τοῦ Ὑπουργείου Κοινωνικῆς Προνοίας, κ. Ντεντιδάκης, ἀόκνως εἰργάζετο διὰ τὴν προώθησιν τῶν σκηνῶν εἰς τὰς σεισμοπλήκτους περιοχάς. Ἐπίσης καὶ ὁ κ. Μερκάτης, καθὼς καὶ συνεργεῖον τῶν Σ.Ε.Κ., ἐκινήθη πάραυτα, διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν σιδηροδρομικῶν γραμμῶν. Μετ’ ὀλίγον, καὶ ὁ Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης κατέφθανε καὶ ἐκεῖνος εἰς Λάρισαν, διὰ στρατιωτικοῦ ἀεροπλάνου καὶ συνειργάζετο μὲ τὰς ἐκεῖ στρατιωτικὰς ἀρχάς. Ἔδωσε τὰς ἐντολὰς ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι ἔπρεπε νὰ δοθοῦν, διὰ τὴν ταχυτέραν καὶ ἀποτελεσματικωτέραν ἐνέργειαν τοῦ στρατοῦ μας. Ὁ στρατὸς εὐθὺς ἀμέσως προέβη εἰς τὴν ἀρτοδότησιν κατόπιν τῆς διαταγῆς, ἡ ὁποία ἐδόθη ἀπὸ τὸν κ. Κανελλόπουλον, ἐδόθη δὲ ἐπίσης διαταγὴ ὅπως ὁ στρατὸς ἀγοράζῃ τὴν βρώμην καὶ τὴν κριθὴν εἰς τὰς σεισμοπλήκτους περιοχάς, διὰ τὴν ἀνακούφισιν τῶν σεισμοπλήκτων. Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο πρέπει νὰ ἐξαρθῇ καὶ ἡ παρουσία τῶν Βασιλέων μας. Ὅλοι ἐξῆρον τὸ γεγονὸς τοῦτο καὶ πρέπει νὰ ἐξαρθῇ καὶ ἀπὸ ἐμέ. Ἡ παρουσία τῶν Βασιλέων τὴν στιγμὴν αὐτὴν μετὰ τοῦ Διαδόχου, εἰς τὰς σεισμοπλήκτους περιοχὰς, ὑπῆρξε πράγματι, κάτι τὸ πολὺ ὡραῖον καὶ τὸ πολὺ εὐγενές. Ὁ Βασιλεύς μας μὲ τὸ χαμόγελο στὰ χείλη, μὲ τὴν ψυχικὴν ἀγαθότητα ποὺ τὸν διακρίνει, συνωμίλει μὲ τοὺς σεισμοπλήκτους μετ’ ἐνδιαφέροντος, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀποδεικνύει πόσην ἀγάπην τρέφει ὁ λαὸς πρὸς τὸν Βασιλέα καὶ πόσον ἡ Βασιλεία εἶναι συνδεδεμένη μὲ τὸ Ἔθνος μας. (Χειροκροτήματα). Ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐξάρω ἰδιαιτέρως, τὸ ἠθικόν, τὸ ὑψηλὸν ἠθικόν, τὸ ὁποῖον ἐπέδειξεν ὁ Θεσσαλικὸς λαός. Ἡ ψυχραιμία, ἡ εὐψυχία καὶ ἡ καρτερία τὴν ὁποίαν ἐπέδειξε, δι’ ἐμὲ ἦτο παραδειγματική. Μοῦ ἐδόθη ἡ εὐκαιρία —δὲν εἶναι εὐκαιρία, περίπτωσις— νὰ εὑρεθῶ εἰς τὴν σεισμόπληκτον περιοχὴν καὶ νὰ μεταβῶ εἰς ὅλα σχεδὸν τὰ χωρία, τὰ ὁποῖα ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπισκεφθῶ, καὶ εἶδον τὸν λαὸν τοῦτον, τὸν πληγέντα, μὲ μίαν καρτερίαν, μὲ μίαν ἐγκαρτέρησιν, μὲ μίαν χριστιανικὴν ἀνωτερότητα, ἡ ὁποία μὲ κατέπληξε καὶ ὁμολογῶ καὶ σήμερον ἀκόμη, αἰσθάνομαι μίαν συγκίνησιν διὰ τὴν εὐψυχίαν ποὺ ἐπέδειξεν ὁ Θεσσαλικὸς λαός. Ἡ ἀποστολὴ, κύριοι, τῶν σκηνῶν ἤρχισεν εὐθὺς ἀμέσως, ὡς προεῖπον. Μετὰ τοῦ Γεν. Διευθυντοῦ, ἀνεχώρησαν καὶ συνεργεῖα, τὰ ὁποῖα ἔδωσαν τὰς πρώτας σκηνάς. Ἐγένετο δὲ συνεχὴς ἀποστολὴ καὶ προώθησις σκηνῶν. Σημειῶ, ὅτι περὶ τὰς διακοσίας σκηνὰς εἶχον ἤδη διατεθῆ προηγουμένως —οὐδεὶς ἐγνώριζεν, ὅτι θὰ ἐπηκολούθουν οἱ τρομεροὶ σεισμοὶ τῆς Θεσσαλίας— εἰς τὴν Κόρινθον, ὅπου τὴν 16ην Ἀπριλίου, εἶχον γίνει ἐπίσης σεισμοί, καὶ εἶχον γίνει ἐπίσης ὡρισμέναι καταστροφαί. Πάντως τὸ γεγονός εἶναι, ὅτι ἐντὸς 48 ὡρῶν, ἀπὸ τοῦ σεισμοῦ, εἶχον σταλῆ εἰς τοὺς τόπους τῶν καταστροφῶν 852 σκηναί, ἐκ τῶν ὁποίων 458 μεγάλαι, δι’ εἴκοσιν ἄτομα ἑκάστη, 384 μικραὶ τῶν δέκα ἀτόμων ἑκάστη, καλύπτουσαι ἀνάγκας 13.200 ἀστέγων. Καὶ ἡ ἀποστολὴ συνεχίζεται. Καὶ θὰ ὁμιλήσω μόνον διὰ τὰς 12 πρώτας ἡμέρας, διότι αὐτὴ φαντάζομαι, ὅτι ἦτο ἡ κρίσιμος περίοδος, διὰ τὴν ὁποίαν ὁμιλεῖ ἡ Ἀντιπολίτευσις. Ἐστάλησαν μέχρι τῆς ἡμέρας ἐκείνης, ἐν ὅλῳ, 2.808 σκηναὶ καὶ διενεμήθησαν, αἵτινες ἐκάλυψαν στεγαστικὰς ἀνάγκας 37.000 ἀτόμων. Ἀργότερα, σᾶς πληροφορῶ, ἐστάλησαν καὶ ἄλλαι 200 σκηναί, αἱ ὁποῖαι διετίθεντο σιγὰ–σιγὰ καὶ εἰς ὅσην παρουσιάζετο ἀνάγκην, διότι παρ’ ὅλα ὅσα ἐλέχθησαν, σήμερον ἄστεγοι, ἐν τῇ ἐννοίᾳ τοῦ ἀστέγου, δὲν ὑπάρχουν. Ἄστεγοι μὲ τὴν ἔννοιαν τὴν ὁποίαν ἀληθῶς πρέπει νὰ ἔχῃ ἡ λέξις, διότι καὶ εἰς τὴν Καρδίτσαν, καὶ παρέστην ἐκεῖ μετὰ τῶν ἀξιοτίμων βουλευτῶν Καρδίτσης, εἶδον οἰκίας κατερειπωμένας, ὅπως τοῦ φίλου συναδέλφου, κ. Βασαρδάνη, ὅπως καὶ τὴν οἰκίαν τοῦ μακαρίτου στρατηγοῦ Πλαστήρα, αἱ ὁποῖαι δὲν ἠμποροῦν σήμερον νὰ εἶναι κατοικήσιμοι, ἀλλ’ ἄλλο αὐτὸ καὶ ἄλλο τὸ νὰ μὴ θέλουν οἱ κάτοικοι νὰ οἰκοῦν ἐντὸς τῶν οἰκιῶν των. Δὲν ἕπεται ἐξ αὐτοῦ, ὅτι εἶναι καὶ ἄστεγοι. Ὑπάρχουν οἰκίαι, εἰς τὰς ὁποίας δύνανται νὰ στεγασθοῦν, ἄλλο, ἐὰν δικαίως, φοβοῦνται μίαν ἐπανάληψιν σεισμῶν καὶ δὲν θέλουν νὰ ἐνοικήσουν. Δὲν σημαίνει τοῦτο ὅμως, ὅτι δέονται σκηνῶν. Ὑγειονομικὸν ὑλικὸν οὐδὲ στιγμὴν ἔλειψεν. Ὑγειονομικὸν ὑλικὸν ὑπῆρξεν ἀφθονώτατον, ἐκτὸς ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἐγὼ διὰ τοῦ ἀεροπλάνου ἐκόμισα, καὶ κυρίως, ἀντιτετανικοὶ ὀροί, πενικιλλῖναι, ἐπίδεσμοι, ἐμβόλια, ἀπολυμαντικὰ κλπ. ὑπῆρχον ἀφθονώτατα, εἰς ὅλα τὰ ὑγειονομικὰ κέντρα καὶ νοσοκομεῖα. Συγχρόνως δέ, διέθεσαν ὑγειονομικὸν ὑλικὸν καὶ αἱ στρατιωτικαὶ ἀρχαί. Οὐδεμία ἔλλειψις ὑγειονομικοῦ ὑλικοῦ παρετηρήθη, οὔτε κατὰ τὴν τραγικὴν ἐκείνην στιγμήν, οὔτε σήμερον, οὔτε καὶ ποτέ. Διὰ τὸν λόγον δὲ τοῦτον, ὅταν τὴν Κυριακὴν 1ην Μαΐου εὑρισκόμην εἰς Βόλον καὶ παρουσιάσθη ἐνώπιόν μου, εἰς τὴν Νομαρχίαν, ὁ κυβερνήτης τῆς Ἀγγλικῆς Φρεγάτας Ἄμπλεϋ, κ. Σπάρ, καὶ μοῦ εἶπεν, ὅτι εἶχεν ἐντολήν, τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως νὰ θέσῃ εἰς τὴν διάθεσίν μου ὑγειονομικὸν ὑλικόν, ἠρνήθην, τὴν παροχήν, διότι τοῦ εἶπον, ὅτι ἦτο δυνατόν, νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὰς ἀνάγκας μας, χωρὶς τὴν χρησιμοποίησιν τῆς προσφερομένης βοηθείας. Πρέπει, ἐπίσης, νὰ σημειωθῇ, ὅτι εἰς τὰς Ἀθήνας ὑπῆρξε πράγματι προσφορὰ ὡρισμένων Κρατῶν, δι’ ἑκατὸν σκηνὰς κλπ., αἱ ὁποῖαι θὰ ἐλαμβάνοντο ἀπὸ τὴν Κύπρον. Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἐνόμισεν, ὅτι δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ἀποδεχθῇ τὴν προσφορὰν αὐτήν, μὴ θέλουσα, ἐξ ἄλλου νὰ στερήσῃ τοὺς ἀδελφοὺς Κυπρίους σκηνῶν, τὰς ὁποίας, ἴσως, εἶχον καὶ ἐκεῖνοι ἀνάγκην, διότι καὶ ἡ Κύπρος, ὡς γνωρίζετε, εἶχεν ὑποστῆ σεισμούς. Ἐπίσης, ἄλλα φίλα κράτη, προσέφερον βοήθειαν. Μᾶς ἔστειλαν 120 πυροσβέστας. Καὶ αὐτὴν τὴν προσφορὰν δὲν ὑπῆρχεν ἀνάγκη νὰ τὴν δεχθῶμεν. Εὐγενῶς ἠρνήθη καὶ τὴν προσφορὰν αὐτὴν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις. Ἀργότερον δέ, ὅταν ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις εἶπεν, ὅτι θὰ στείλῃ 3.000 σκηνάς, εὐχαρίστως ἐδέχθημεν τὴν προσφοράν, οὕτως ὥστε, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ σήμερον ἀνάγκη εἰς τοὺς σεισμοπλήκτους, ὡς ἐλέχθη καὶ ἀπὸ τὸν φίλον κ. Ζορμπᾶν, νὰ ὑπάρχῃ ἓν περιθώριον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Κοινωνικῆς Προνοίας, ὥστε, ὃ μὴ γένοιτο, ἂν παραστῇ ἀνάγκη, νὰ τὰς διαθέσῃ. Ἐκτὸς ἀπὸ τὸ ὑγειονομικὸν ὑλικὸν καὶ τὴν ἀρτοδοσίαν τοῦ στρατοῦ, ἐστάλησαν καὶ τὰ κάτωθι ἐφόδια ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Κοινωνικῆς Προνοίας καὶ Ὀργανώσεις: 950 κλινοσκεπάσματα (Ὑπουργείου 600, Ἐρυθροῦ Σταυροῦ 300). Παρὰ τοῦ Ἐρυθροῦ Σταυροῦ (Ὁλλανδικοῦ, Ἀμερικανικοῦ, Καναδικοῦ) 25.500 κυτία κονσέρβες διάφορες καὶ σοῦπες. 5.000 κυτία γάλακτος. 400 βαρέλια τυροῦ. 2.300 πακέττα τσάϊ. 10.000 σαπούνια. Παρὰ τῆς Ἑλληνικῆς Καθολικῆς Ἐξαρχίας 30 βαρέλια γάλα. Παρὰ τῆς Καθολικῆς Ἐπισκοπῆς Ἀθηνῶν 12.500 ὀκάδες τυρός. Παρὰ τῆς ὀργανώσεως ΚΕΑΡ 550 δέματα τροφίμων, βάρους 32 λιμπρῶν ἕκαστον, 5 λίμπρες ζάχαρη, 10 λίμπρες φασόλια, 4½ κρέας, 8 γάλα. Ὑπόλοιπον ἀμερικανικῶν δεμάτων, τὸ ὁποῖον εἶχε τὸ Ὑπουργεῖον Ἐμπορίου, ἀπὸ 140 δέματα. Ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴν Πολεμικὴν Περίθαλψιν ἐχορηγήθησαν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ 1.160 σάκκοι ἀλεύρου, 1.400 κονσέρβες καὶ ἑκατὸν δέματα τῶν δύο χαρτοκιβωτίων μαρμελάδας. Ὁ Ὁλλανδικὸς Ἐρυθρὸς Σταυρὸς προσέφερε 4.000 σινδόνια, 2.000 μαξιλλαροθῆκες, 6.000 κλινοσκεπάσματα. Ὑπὸ τῆς ὀργανώσεως «Σώσατε τὰ παιδιὰ» προσεφέρθησαν γάλα, σοκολάτα καὶ βρεφικὸς ἱματισμός. Ὑπὸ τῆς Σουηδικῆς ὀργανώσεως Μπάρνερ προσεφέρθησαν 500 δέματα ἱματισμοῦ, διὰ παιδιὰ καὶ γυναῖκες. Εὐθὺς δὲ ἀμέσως εἰς τὰς 2 Μαΐου, ἔσπευσεν ἐκ Φριμπούργκ τῆς Ἑλβετίας, ὁ ἐκπρόσωπος τοῦ Διεθνοῦς Ἐρυθροῦ Σταυροῦ συνταγματάρχης Ντεμάγιερ, ὁ ὁποῖος ἦλθεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ εἶπεν, ὅτι ὁ Δ.Ε.Σ. δύναται νὰ στείλῃ σκηνὰς καὶ ἄλλα ἐφόδια, τὰ ὁποῖα ἀσφαλῶς θὰ ἔλθουν, διότι ἐν τῷ μεταξὺ ἐκαλύφθησαν αἱ ἀνάγκαι. Πλὴν αὐτοῦ, τὴν 3 Μαΐου, καθὼς γνωρίζετε, καὶ ὁ ἔρανος τῆς Βασιλίσσης ἔθεσεν εἰς τὴν διάθεσίν μας ποσὸν ἑνὸς δισεκατομμυρίου, διὰ τὰς ἀνάγκας τῶν σεισμοπαθῶν καὶ αἱ προσφοραὶ συνεχίζονται, βεβαίως. Πλὴν τῶν ἐφοδίων αὐτῶν, τὸ Ὑπουργεῖον Κοινωνικῆς Προνοίας, ἔστειλε τὰ ἑξῆς χρηματικὰ ποσά:

ΑΠΟΣΤΑΛΕΙΣΑΙ ΠΙΣΤΩΣΕΙΣ

1) Διὰ παντοειδῆ περίθαλψιν.

2) Δι’ ἐπισκευὴν σκηνῶν.

3) Διὰ κατεδάφισιν ἑτοιμορρόπων, ἐπ’ ὀνόματι Νομομηχανικῶν, τῶν ἀντιστοίχων ὡς κάτωθι Νομῶν.

4) Διὰ τὴν λειτουργίαν συσσιτίων μέσῳ ΠΙΚΠΑ, ὡς κάτωθι:

Τὴν 3ην Μαΐου — καὶ τονίζω τὴν ἡμέραν, διότι ἠμφισβητήθη ἐκ μέρους ἑνὸς ἐκ τῶν ρητόρων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως — τὸ ὅλον ἔργον τοῦ συντονισμοῦ τῶν ἐνεργειῶν, ἀνετέθη ὑπὸ τοῦ Στρατάρχου Παπάγου εἰς τὸν Ἀντιστράτηγον κ. Μανιδάκην. Ἡ ἀπόφασις, ἡ ληφθεῖσα, εἶναι γνωστή. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς τὴν ἀναγνώσω:

ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ

ΠΟΛΙΤΙΚΟΝ ΓΡΑΦΕΙΟΝ

Ἀριθ. 62512. Λίαν ἐπείγουσα Ἀθῆναι τῇ 3 Μαΐου 1954.

ΑΠΟΦΑΣΙΣ

1. Διὰ τὴν ταχεῖαν καὶ ἀποτελεσματικὴν παροχὴν τῶν πρώτων βοηθειῶν εἰς τοὺς σεισμοπλήκτους, ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς ἀνέλαβον προσωπικῶς τὴν ἔκδοσιν ὁδηγιῶν καὶ διαταγῶν, ἀπ’ εὐθείας πρὸς τὰς ἁρμοδίας Ἀρχάς. 2. Διὰ τὴν περαιτέρω συνέχισιν ἐφαρμογῆς ἑνιαίου συστήματος ἐνεργείας ἐν τῇ παροχῇ τῆς Κρατικῆς μερίμνης εἰς ὁλόκληρον τὴν σεισμόπληκτον περιοχὴν καὶ ἀποβλέποντες εἰς τὸν συντονισμὸν τῆς δράσεως ἁπασῶν τῶν ἐπιτοπίων Δημοσίων ἀρχῶν, Πολιτικῶν καὶ Στρατιωτικῶν, ὡς καὶ τῶν τοιούτων Δημοσίου ἢ Ἰδιωτικοῦ Δικαίου, Ἀποφασίζομεν: 3. Ἀναθέτομεν τὴν ὅλην συντονιστικὴν ἐποπτείαν τῶν Στρατιωτικῶν καὶ Πολιτικῶν Ὑπηρεσιῶν, ἀνὰ τὴν σεισμόπληκτον περιοχὴν Θεσσαλίας καὶ Φθιώτιδος εἰς τὸν Διοικητὴν τῆς 1ης Στρατιᾶς Ἀντιστράτηγον ΜΑΝΙΔΑΚΗΝ ΣΤ., ὅστις θὰ φέρῃ τὸν τίτλον Ἀνώτερος Στρατιωτικὸς Συντονιστὴς Κεντρικῆς Ἑλλάδος (Α.Σ.Σ.Κ.Ε.), ἐκτελῶν τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην παραλλήλως πρὸς τὰ κύρια αὐτοῦ καθήκοντα ὡς Διοικητοῦ Στρατιᾶς. 4. Οὗτος διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἀποστολῆς του, θὰ βοηθῆται ἀπὸ τὸ Ἐπιτελεῖον τῆς 1ης Στρατιᾶς καὶ ἀπὸ τοὺς κάτωθι τεχνικοὺς συμβούλους τῶν Πολιτικῶν Ὑπηρεσιῶν, ἀποσπωμένων παρ’ αὐτῷ, ἅμα λήψει παρούσης. α) Ὑπουργεῖον Ἐσωτερικῶν: Τὸν Διευθυντὴν Ἀσφαλείας τοῦ Ὑπουργείου Ὑποστράτηγον ΜΑΚΡΥΝΙΩΤΗΝ. β) Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων: Τοὺς Ἐπιθεωρητὰς Δημ. Ἔργων Σ. ΖΕΡΒΟΝ καὶ

Γ. ΖΩΓΡΑΦΙΔΗΝ.

γ) Ὑπουργεῖον Προνοίας: (ι) Τὸν Γεν. Διευθυντὴν Κοιν... Προνοίας ΨΑΡΑΝ. (ιι) Τὸν Διευθυντὴν Ὑγιεινῆς ΚΑΠΑΛΑΝ. δ) Ὑπουργεῖον Ἐμπορίου: Τὸν Τμηματάρχην αʹ τάξεως ΣΚΛΙΑΝ. ε) Ὑπουργεῖον Γεωργίας: (ι) Τὸν Γεν. Ἐπιθ)τὴν Δασῶν ΠΑΝΑΓΙΩΤΑΤΟΝ. (ιι) Τὸν Γεν. Ἐπιθεωρητὴν Γεωργίας ΠΕΤΡΟΒΑΝ. στ) Ὑπουργεῖον Ἐργασίας: Τὸν Ἐπόπτην Ἐργασίας ΒΟΛΟΥ. ζ) Ὑπουργεῖον Συγκοινωνιῶν: Τοὺς Ἐπιθεωρητὰς τῆς Περιοχῆς. η) Ὑπουργεῖον Παιδείας:

Τὸν Ἐπιθεωρητὴν Στοιχειώδους Ἐκπαιδεύσεως ΠΑ-

ΠΑΪΩΑΝΝΟΥ.

θ) Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν: Τὸν Διευθυντὴν Δημ. Λογιστικοῦ ΚΑΝΕΛΛΗΝ. ι) Ὑπουργεῖον Βιομηχανίας:

Τὸν Ἐπιθεωρητὴν Ὑπουργείου Βιομηχανίας ΣΩΚΡΑ-

ΤΗΝ ΜΑΛΙΔΗΝ.

5. Ἀποστολὴ Διοικητοῦ Στρατιᾶς: Ἡ συνέχισις τῆς ταχείας, ἀποτελεσματικῆς καὶ ἀντικειμενικῆς παροχῆς πρώτης βοηθείας εἰς τοὺς σεισμοπλήκτους διὰ τοῦ συντονισμοῦ ὅλων τῶν Κρατικῶν Ὀργάνων καὶ Ἱδρυμάτων. Εἰδικώτερον ἡ ἀποστολὴ περιλαμβάνει: α) Περίθαλψιν τραυματιῶν καὶ ἀσθενῶν. β) Λῆψιν δραστικῶν μέτρων διὰ τὴν πρόληψιν ἐπιδημιῶν. γ) Πρόχειρον στέγασιν τῶν ἀστέγων. δ) Διαφύλαξιν ἐκ τῶν διαρπαγῶν τῶν κειμηλίων, τῆς Δημοσίας καὶ ἰδιωτικῆς περιουσίας. ε) Διανομὴν τροφίμων εἰς τοὺς δεομένους τούτων. στ) Ἀποκατάστασιν τῶν συγκοινωνιῶν, τηλεπικοινωνιῶν καὶ γενικῶς τῶν ἔργων κοινῆς ὠφελείας. ζ) Ταχεῖαν ἀποκατάστασιν τοῦ ὁμαλοῦ ρυθμοῦ τῆς ζωῆς. 6. Ὑπαγωγή. α) Εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἀνωτέρω ἀποστολῆς, θὰ ὑπάγεται ἀπ’ εὐθείας εἰς τὸν Πρόεδρον Κυβερνήσεως, εἰς ὃν θὰ ὑποβάλλῃ διὰ σημάτων (Πολιτικὸν Γραφεῖον) γενικὰς προτάσεις μείζονος σημασίας, δι’ ἀντιμετώπισιν τῶν ἀναγκῶν, αἵτινες θὰ κοινοποιῶνται καὶ εἰς τὰ ἁρμόδια Ὑπουργεῖα. β) Αἱ ἥσσονος σημασίας αἰτήσεις μετὰ τὸν ἀπαραίτητον συντονισμόν, θὰ διαβιβάζωνται ἀπ’ εὐθείας εἰς τὰ ἁρμόδια Ὑπουργεῖα, παρ’ ὧν θὰ ἐκτελῶνται κατὰ πρώτην προτεραιότητα. Εἰς περίπτωσιν ἀδικαιολογήτου καθυστερήσεως θεραπείας τῶν αἰτήσεων τούτων, ὁ Διοικητὴς τῆς Στρατιᾶς θὰ ἀπευθύνεται ἀπ’ εὐθείας εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως (Πολιτικὸν Γραφεῖον). 7. Περιοχὴ εὐθύνης ὁρίζεται ἡ πληγεῖσα ὑπὸ τῶν σεισμῶν περιοχὴ Θεσσαλίας καὶ Φθιώτιδος. 8. Κέντρον συγκεντρώσεως τῶν πάσης φύσεως ἐφοδίων, ὁρίζεται ἡ πόλις ΛΑΡΙΣΑ. Στρατάρχης ΑΛΕΞ. ΠΑΠΑΓΟΣ Πρόεδρος Κυβερνήσεως. Εἰδικώτερον ἡ ἀποστολὴ περιλαμβάνει: Περίθαλψιν τραυματιῶν καὶ ἀσθενῶν. Οὐδεὶς τραυματίας παρέμεινεν ἄνευ περιθάλψεως, τόσον εἰς τὸν Νομὸν Καρδίτσης, ὅσον καὶ εἰς τὸν Νομὸν Τρικάλων καὶ εἰς ὅλας τὰς δοκιμασθείσας περιοχάς. Τὰ τραύματα τῶν βαρέως τραυματιῶν ἐπεδέθησαν ἀπὸ τὰ συνεργεῖα τοῦ Ἐρυθροῦ Σταυροῦ. Ἐλήφθησαν δραστήρια μέτρα, διὰ τὴν πρόληψιν ἐπιδημιῶν. Εὐθὺς ἀμέσως τὰ συνεργεῖα τοῦ Ἐρυθροῦ Σταυροῦ, διετάχθησαν νὰ προβοῦν εἰς ἐμβολιασμὸν ἀντιτετανικοῦ ὀροῦ εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἶχον τραυματισθῆ καὶ εἰς χλωρίωσιν τοῦ ὕδατος, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ἔπραξαν. Ἤδη δέ, προέβησαν καὶ εἰς κατασκευήν, εἰς ὡρισμένας περιοχάς, ἀποχωρητηρίων, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρξῃ κίνδυνος ἐπιδημιῶν καὶ μέχρι τῆς στιγμῆς, μὲ τὴν βοήθειαν τοῦ Θεοῦ, οὐδαμῶς παρετηρήθη οἱαδήποτε ἐπιδημία ἢ κροῦσμα νόσου τινός. Ἐπίσης προέβημεν εἰς τὴν στέγασιν τῶν ἀστέγων διὰ τῆς ἀποστολῆς τῶν σκηνῶν. Καὶ εἰς τὴν διαφύλαξιν τῆς δημοσίας περιουσίας, οὐδὲν ἐσημειώθη κροῦσμα οἱασδήποτε κλοπῆς ἢ ἀφαιρέσεως πράγματός τινος, διότι τόσον ἡ Χωροφυλακή, ὅσον καὶ ὁ στρατός, ἔλαβον ὅλα τὰ ἐνδεικνυόμενα μέτρα καὶ διότι ὁ Θεσσαλικὸς λαὸς ἀπεδείχθη, ὡς εἶπον, ἀνώτερος καὶ ἐσεβάσθη ὁ εἷς τὸν ἄλλον, ὡς καὶ αὐτὰ τὰ κακοποιὰ στοιχεῖα ἀκόμη. Ἐπίσης διενεμήθησαν τρόφιμα, ἀποκατεστάθησαν αἱ συγκοινωνίαι, αἱ τηλεπικοινωνίαι καὶ σήμερον ἀκόμη ἀποκατεστάθη, κατὰ τὸ δυνατόν, βέβαια, καὶ ὁ ὁμαλὸς ρυθμὸς τῆς ζωῆς. Ἐδόθησαν καὶ δίδονται βοηθήματα καὶ τρόφιμα εἰς τοὺς ἀπόρους. Πράγματι, ἡ ἀρχικὴ ἀπογραφὴ τῶν ἀπόρων ἀνεβίβαζεν αὐτοὺς εἰς 27.000, καὶ εἰδικώτερον εἰς τὸν Νομὸν Λαρίσης 9.000, εἰς τὸν Νομὸν Τρικάλων 4.000, εἰς τὸν Νομὸν Καρδίτσης 6.000, εἰς τὸν Νομὸν Φθιώτιδος 7.000 καὶ εἰς τὸν Νομὸν Μαγνησίας 1.000. Ἀργότερον ὅμως, διότι ἐγεννήθη ζήτημα, ποῖος ἦτο ὁ ἄπορος, ὁ ἄπορος μέχρι τῶν σεισμῶν, ἢ ὁ ἄπορος, ὁ ὁποῖος ἐγεννήθη ἐκ τῶν σεισμῶν, ἐγένετο μία ἐπανεξέτασις καὶ ηὐξήθη ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀπόρων κατὰ 3 εἰσέτι χιλιάδας, οὕτως ὥστε σήμερον εἰς τὸν Νομὸν Καρδίτσης νὰ εἶναι 9.000 οἱ λαμβάνοντες ἐπίδομα σεισμοπλήκτου, εἰς τὸν Νομὸν Λαρίσης 9.500, Τρικάλων 2.000, Βόλου 1.500, Φθιώτιδος 8.000. Ἤτοι τὸ ὅλον 30.000. Ἡ κατανομὴ τῶν τροφίμων γίνεται καὶ θὰ γίνεται ἀκόμη. Σᾶς ἀναφέρω δέ, ὅτι ἐδόθησαν καὶ θὰ δοθοῦν, μεθαύριον, 27 Μαΐου, πλὴν τῶν δοθέντων μέχρι τοῦδε τροφίμων: 1) ½ ὀκᾶ λάδι, ½ ὀκᾶ ρύζι, 12.5.54. 2) ½ ὀκᾶ ζάχαρι, ½ ὀκᾶ σαποῦνι, 20.5.54. 3) ½ ὀκᾶ λάδι, ½ ὀκᾶ ζάχαρι, 100 δρμ. σαποῦνι, 27.5.54. 4) ½ ὀκᾶ λάδι, ½ ὀκᾶ σαποῦνι, 2.6.54. 5) ½ ὀκᾶ λάδι, ½ ὀκᾶ σαποῦνι, ½ ρύζι, 10.6.54, ἅπαντα τὰ ἀνωτέρω προελεύσεως τοῦ Ὑπουργείου Κοινωνικῆς Προνοίας, ἐξακολουθοῦν δὲ νὰ παρέχωνται ἡμερησίως περὶ τὰς 4.500 ὀκάδας ἄρτου, ἤτοι 18.000 τόσες μερίδες. Πλὴν αὐτῶν τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις, ἦτο νὰ στείλῃ τὴν 3ην Μαΐου τὸν καθηγητὴν σεισμολόγον κ. Γαλανόπουλον, νὰ ἐπισκεφθῇ τὰς σεισμοπλήκτους περιοχὰς καὶ νὰ ὑποβάλῃ ἔκθεσιν, τὴν ὁποίαν καὶ ὑπέβαλεν. Αἱ ζημίαι αἱ προκληθεῖσαι, δηλαδή, ποῖαι οἰκίαι κατέστησαν ἑτοιμόρροποι καὶ ποῖαι ἐβλάβησαν, ἦτο δύσκολον εἰς τὴν ἀρχὴν νὰ διαπιστωθοῦν. Διότι, ὅπως ὀρθῶς ἐλέχθη, ἄλλαι ἐφαίνοντο, ὅτι ἦσαν καλαὶ ἐξωτερικῶς, ἀλλ’ ἐν τῇ πραγματικότητι, ἐκρίθησαν ἀργότερον ἑτοιμόρροποι, ἐνῷ ὡρισμέναι, αἱ ὁποῖαι ἐξωτερικῶς ἐφαίνοντο ἑτοιμόρροποι, ἐκρίθησαν κατόπιν ὅτι ἦσαν καλαί, διότι μία μικρὰ βλάβη δὲν ἦτο ἐκείνη, ἡ ὁποία θὰ τὰς καθίστα ἐπικινδύνως ἑτοιμορρόπους. Σήμερον, ἡ τελευταία διαπίστωσις τῶν ζημιῶν, ἡ ὁποία ἐγένετο μέχρι τῆς 15ης Μαΐου, ἀναφέρει τὰ ἑξῆς: Αὐτὴ δέ, ἐγένετο ἀπὸ τὰ συνεργεῖα τόσον τοῦ Ὑπουργείου Προνοίας, μὲ συντονιστὴν τὸν κ. Μανιδάκην, ὅσον καὶ τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίων Ἔργων. Ἀνέρχεται δὲ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐπικινδύνως ἑτοιμορρόπων καὶ τῶν πλήρως καταστραφεισῶν οἰκιῶν εἰς 7.147. Αὐταὶ εἶναι αἱ τελείως καταστραφεῖσαι καὶ ἑτοιμόρροποι, αἱ ὁποῖαι δὲν δύνανται νὰ χρησιμοποιηθοῦν. Πλὴν αὐτῶν, ἔχομεν καὶ ἕνα ἀριθμὸν....

§58Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ (Ὑπ. Γεωργίας). Ἀστικαὶ καὶ ἀγροτικαὶ εἶναι αὗται;

§59Χ. ΣΟΛΟΜΩΝΙΔΗΣ (Ὑπ. Κοιν. Προνοίας). Μάλιστα. Ἀστικαὶ καὶ ἀγροτικαί. Πλὴν αὐτῶν, ὑπέστησαν σοβαρὰς ζημίας, ἀλλ’ εἶναι ἐπισκευάσιμοι ἄλλαι 7.288 οἰκίαι.

§60Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Μήπως ὁ συνάδελφός σας ἐπὶ τῆς Γεωργίας, ἔχει στοιχεῖα διάφορα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα μᾶς δίδετε σεῖς;

§61Χ. ΣΟΛΟΜΩΝΙΔΗΣ (Ὑπ. Κοινων. Προνοίας). Δὲν γνωρίζω, κύριε συνάδελφε. Ἐγὼ ἔχω τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα μοῦ ἔφερε προχθὲς ἀκόμη ὁ κ. Ψαρρᾶς, ὁ ὁποῖος εἶχε σταλῆ ἐκεῖ καὶ συνειργάσθη μὲ τὸν κ. Μανιδάκην.

§62Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Ὅταν λέγετε, ὅτι οἱ ἁπλῶς ἑτοιμόρροποι ἀνέρχονται εἰς 7.000, σημαίνει ὅτι αὗται δύνανται νὰ κατοικηθοῦν ἀκινδύνως;

§63Χ. ΣΟΛΟΜΩΝΙΔΗΣ (Ὑπ. Κοιν. Προνοίας). Ἐγὼ ὡμίλησα, περὶ πλήρως καταστραφεισῶν οἰκιῶν καὶ ἐπικινδύνως ἑτοιμορρόπων, ἐντελῶς ἀχρήστων.

§64Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Ἡ ἄλλη κατηγορία;

§65Χ. ΣΟΛΟΜΩΝΙΔΗΣ (Ὑπ. Κοιν. Προνοίας). Αἱ ἄλλαι εἶναι οἰκίαι, αἱ ὁποῖαι ὑπέστησαν ζημίας, ἀλλ’ εἶναι ἐπισκευάσιμοι.

§66Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Ἐδῶ εἶναι ἡ μεγάλη μας διαφωνία καὶ νομίζω, ὅτι τὰ στοιχεῖα σας δὲν εἶναι ἀκριβῆ.

§67Χ. ΣΟΛΟΜΩΝΙΔΗΣ (Ὑπ. Κοιν. Προνοίας). Ἐὰν θέλετε, ἐδῶ ἔχω καὶ τοὺς ἀριθμούς, πόσαι εἶναι εἰς κάθε μέρος. Εἶναι πίναξ τοῦ συντονιστοῦ κ. Μανιδάκη, τὸν ὁποῖον μοῦ ἐκόμισεν ὁ κ. Ψαρρᾶς.

§68Σ. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν ἀπαρίθμησιν, τὴν ὁποίαν ἐκάματε, τῶν οἰκιῶν τῶν πλήρως καταστραφεισῶν καὶ τῶν ἐπικινδύνως ἑτοιμορρόπων, δὲν ἀνεφέρατε καὶ τὰς οἰκίας τοῦ Δομοκοῦ. Δὲν ἔχουν περιληφθῆ εἰς τὸν πίνακα;

§69Χ. ΣΟΛΟΜΩΝΙΔΗΣ (Ὑπ. Κοινων. Προνοίας). Σᾶς εἶπον, τῆς Φθιώτιδος εἶναι 1159. Ἀναφέρονται δὲ καὶ τὰ ἀπογραφέντα χωρία. Αὐτοὶ εἶναι οἱ ἀριθμοί, τοὺς ὁποίους ἔχω νὰ σᾶς δώσω. Συνεπείᾳ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα σᾶς ἀνέφερον, καθ’ ἡμᾶς τοὐλάχιστον, νομίζομεν, ὅτι πᾶσαι αἱ ἄμεσοι, αἱ ἐπείγουσαι ἀνάγκαι τῶν σεισμοπαθῶν, τὸ πρῶτον στάδιον, δηλαδή, ἡ πρώτη περίθαλψις ἐκαλύφθη, τόσον ἀπὸ ἀπόψεως ὑγειονομικοῦ ὑλικοῦ, ὅσον καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἐπισιτιστικῆς, ὅσον καὶ ἀπὸ ἀπόψεως τῶν σκηνῶν. Ἡ ὀξεῖα, δηλαδή, φάσις, ἀντεμετωπίσθη.

§70Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Ἡ ἔννοια τῶν ὅσων εἴπατε, πρὸ ὀλίγου, εἶναι, ὅτι τὸ πρόβλημα τῆς προσωρινῆς στεγάσεως, ἤγουν τῆς στεγάσεως τῶν σεισμοπαθῶν, μέχρι τοῦ Ὀκτωβρίου, ἔχει ἤδη λυθῆ καί, συνεπῶς, ἡ Κυβέρνησις σκέπτεται νὰ διατηρήσῃ τὸ καθεστὼς τοῦτο ἐπὶ ἑξάμηνον, στεγάσεως 20 καὶ 30 ἀνθρώπων ὑπὸ μίαν σκηνὴν μέχρι τοῦ Ὀκτωβρίου.

§71Χ. ΣΟΛΟΜΩΝΙΔΗΣ (Ὑπ. Κοιν. Προνοίας). Κύριε συνάδελφε, ἡ παρατήρησίς σας εἶναι ὀρθὴ κατὰ τοῦτο: Ὅτι, βεβαίως, ὅπως παρετηρήθη καὶ ὑπὸ πολλῶν καὶ ἀπὸ ἐμὲ ἀκόμη, ἐζήτησαν τὰς οἰκογενειακὰς σκηνάς. Εἰς ἐμέ, μάλιστα, παρουσιάσθη περίπτωσις, νὰ μοῦ ζητήσουν δύο ἄνθρωποι νὰ πάρουν μίαν σκηνὴν διὰ δύο ἄτομα, πρᾶγμα, ποὺ δὲν ἦτο δυνατόν, οὔτε ὑπάρχουν σκηναί. Βεβαίως, αὔριον, ἐὰν ἔλθουν καὶ ἄλλαι σκηναί, θὰ ἀντιμετωπισθῇ καὶ αὐτὸ καί, νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἠμπορέσῃ νὰ στείλῃ καὶ ἄλλας σκηνάς, ὥστε νὰ γίνῃ ὀλίγον κατ’ ὀλίγον ἀραίωσις αὐτῶν καὶ νὰ ἠμποροῦν νὰ κατοικοῦν, ἂν ὄχι 3 –4 οἰκογένειαι, τοὐλάχιστον, 2 οἰκογένειαι μαζί. Ἀλλὰ σήμερον, ἐάν, ὃ μὴ γένοιτο, βρέξῃ, μποροῦν αὐτοὶ οἱ ἄστεγοι νὰ εὑρεθοῦν ὄχι τελείως κάτω ἀπὸ τὸν οὐρανόν, ἀλλὰ κάτω ἀπὸ μίαν σκηνήν. Νομίζομεν, λοιπόν, ὅτι ἀντεμετωπίσθη ἡ ὀξεῖα φάσις καὶ συνεχίζεται ἀκόμη ἡ ἀντιμετώπισις ὀλίγον κατ’ ὀλίγον, ὅπως σᾶς εἶπα. Εἶναι γνωστόν, ὅτι καὶ ὁ Στρατάρχης Παπάγος, πλὴν τῶν κ.κ. Ὑπουργῶν, τοῦ κ. Παπαγιάννη, τοῦ κ. Κανελλοπούλου, οἱ ὁποῖοι ἐπεσκέφθησαν τὰς σεισμοπλήκτους περιφερείας, πλὴν τοῦ κ. Εὐταξία, ὁ ὁποῖος καὶ ἐκεῖνος ἐπεσκέφθη, καὶ πρέπει νὰ ἀναφέρω, ὅτι ὅλοι οἱ κ.κ. βουλευταὶ εὑρέθησαν πλάϊ καὶ κοντὰ εἰς τὰς περιφερείας των καὶ προσέφερον πολυτίμους ὑπηρεσίας, καὶ οἱ Νομάρχαι καὶ αἱ θρησκευτικαὶ ἀρχαί, ὅπως σᾶς εἶπον, πλὴν ὅλων αὐτῶν, ἔχομεν τὸ γεγονός, ὅτι ὁ ἴδιος ὁ Στρατάρχης μετέβη ἐπιτοπίως, ἐξήτασεν ὅλας τὰς ἀνάγκας καὶ ἐξέδωκε καὶ μίαν ἀνακοίνωσιν καὶ εἶπε τί νομίζει, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ καὶ πῶς θὰ ἀντιμετωπισθοῦν αἱ περαιτέρω ἀνάγκαι. Καὶ ὅτι πράγματι τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις, ἱκανοποίησαν, ὅσον ἦτο δυνατόν, πάντοτε τοὺς σεισμοπλήκτους, μᾶς τὸ διαβεβαιώνουν τὰ ἀλλεπάλληλα τηλεγραφήματα καὶ τὰ ἀλλεπάλληλα γράμματα, τὰ ὁποῖα μᾶς ἀπέστειλαν οἱ σεισμόπληκτοι. Ἔχω ἐδῶ σωρείαν τηλεγραφημάτων, εἰς τὰ ὁποῖα μᾶς ἐκφράζουν τὰ αἰσθήματα τῆς εὐγνωμοσύνης. Δὲν θὰ σᾶς κουράσω μὲ πολλά, ἀλλὰ θὰ ἔπρεπε νὰ ἀναγνωσθοῦν ὀλίγα ἐξ αὐτῶν, διὰ νὰ φανῇ, ὅτι ἀπὸ ὅλας τὰς περιφερείας ἕνα αἴσθημα εὐγνωμοσύνης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἀναπέμπεται, διότι ὅ,τι ἦτο δυνατὸν νὰ κάμῃ ἡ Κυβέρνησις, τὸ ἔπραξε. Θὰ σᾶς ἀναφέρω, π.χ., τηλεγράφημα σταλὲν ἐκ Φαρσάλων, εἰς τὰς 6 Μαΐου, σᾶς ἀναφέρω καὶ τὴν ἡμερομηνίαν, ὥστε νὰ βλέπετε. «Κοινοτικὸν Συμβούλιον Φαρσάλων καὶ ἐγὼ ἐκφράζω ...... (ἀναγινώσκει) ......».

§72ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐκφράζει τὴν ἐλπίδα τοῦ μέλλοντος.

§73Χ. ΣΟΛΟΜΩΝΙΔΗΣ (Ὑπ. Κοιν. Προνοίας). Γνωρίζετε, ὅτι δὲν χρειάζεται ἑρμηνεία, διότι ὅταν λέγῃ: «Τὰ αἰσθήματα βαθυτάτης εὐγνωμοσύνης ἡμῶν διὰ τὴν ἐπιδειχθεῖσαν εἰς τὴν πόλιν μας μέριμναν», αὐτὴ ἡ φράσις δὲν ἀφορᾷ τὸ μέλλον καὶ τηλεγραφεῖται εἰς τὰς 6 Μαΐου. Τί θέλετε περισσότερον νὰ σᾶς εἴπῃ; «Ἐργατικὴ Τάξις Τρικάλων εὐγνωμονεῖ Ἐθνικὴν Κυβέρνησιν.... (ἀναγινώσκει) ......». «Πληγέντες καπνοπαραγωγοὶ χωρίου Λεονταρίου ἐκφράζουν ...... (ἀναγινώσκει) ......». Ἐπακολουθοῦν 200 ὑπογραφαί. Τὸ ἔστειλεν ὁ Πρόεδρος τῆς Κοινότητος. Ἕτερον τηλεγράφημα ἐκ μέρους τοῦ Ἐπιμελητηρίου Λαρίσης: «.... (ἀναγινώσκει) ....». Ἕτερον ἐκ Καρδίτσης: «.... (ἀναγινώσκει) ....). Ἐκ τῶν Φαρσάλων: «Εὐγνωμονοῦμεν ...... (ἀναγινώσκει) ......». «Λαὸς καταστραφείσης πόλεως Σοφάδων .... (ἀναγινώσκει) ......». Θὰ σᾶς ἐκούραζα ἀκόμη, ἀλλὰ πρέπει νὰ σᾶς διαβάσω καὶ ἄλλο ἀπὸ τὴν Κοινότητα Μεγάλου Παζαρακίου: «Ἐκφράζομεν ...... (ἀναγινώσκει) ......». Ἐπακολουθοῦν καὶ ἄλλα πολλὰ τηλεγραφήματα, ἀλλὰ νομίζω, δὲν εἶναι λόγος νὰ σᾶς διαβάσω ὅλα τὰ τηλεγραφήματα, τὰ ὁποῖα ἐστάλησαν. Μὲ αὐτὸ θέλω νὰ ἀποδείξω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τοῦ Στρατάρχου Παπάγου ἔπραξεν εἰς τὸ ἀκέραιον τὸ καθῆκον της. Ἡμεῖς, οἱ διαχειρισθέντες ὑπευθύνως τὴν ἄμεσον περίθαλψιν τῶν σεισμοπαθῶν, ἔχομεν ἥσυχον τὴν συνείδησιν, ὅτι ὅ,τι ἦτο ἀνθρωπίνως δυνατόν, τὸ ἐπράξαμεν. Ἡ συμφορά, βεβαίως, ἦτο μεγάλη, ὑλικαὶ ζημίαι τεράστιαι, ἀνθρώπινα θύματα ἀρκετά. Κλίνομεν τὸ γόνυ πρὸ τῶν νωπῶν τάφων των, στέκομεν πλάϊ εἰς τὸ προσκέφαλον τῶν τραυματιῶν, συμπάσχομεν μαζὶ μὲ τὰς χιλιάδας τῶν ἀδελφῶν μας. Κάθε ἑλληνικὴ ψυχή, ἂς εὐχηθῇ αὐτὴν τὴν στιγμὴν καὶ ἂς δεηθῇ εὐλαβικὰ πρὸς τὸν Ὕψιστον, ὅπως εὐδοκήσῃ καὶ ἀποτρέψῃ οἱανδήποτε ἄλλην συμφορὰν ἀπὸ τὴν πολυβασανισμένην καὶ πολυαγαπημένην μας Πατρίδα. (Χειροκροτήματα παρατεταμένα).

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη. Συναινεῖ ἡ Βουλή, ὅπως λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§75ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§76Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ μοῦ δοθῇ ὁ λόγος.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἀλλαμανῆ, ἐξηντλήθη τὸ θέμα.

§78Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ (Ὑπ. Γεωργίας). Καίτοι ἐλύθη ἡ συνεδρίασις, ἐν τούτοις, παρακαλῶ, ὅπως ἡ Βουλὴ ἀκούσῃ τὸν κ. Ἀλλαμανῆν, διὰ νὰ εἴπῃ, τί θέλει.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Ἀλλαμανῆς, ἔχει τὸν λόγον.

§80Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρέπει νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τοὺς κ.κ. συναδέλφους, ὅτι δὲν περαιοῦται ποτὲ ἡ συζήτησις, πρὶν δοθῇ ὁ λόγος εἰς τοὺς ἐπερωτήσαντας, ποὺ ἐπιθυμοῦν νὰ δευτερολογήσουν. Δὲν μοῦ γίνεται καμμία παραχώρησις αὐτὴν τὴν στιγμήν, ἀλλ’ ἁπλῶς ἐφαρμόζεται ὁ Κανονισμός. Ἤθελα νὰ διευκολύνω τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῆς Γεωργίας Ὑπουργόν, ὅπως, πρὶν κλείσῃ ἡ συζήτησις, ἐξαγγείλῃ ἀπὸ τῆς ὑπευθύνου θέσεώς του, ποίας ἀποφάσεις ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις, τρεῖς ἑβδομάδας μετὰ τοὺς σεισμούς, ἐν ὄψει τῆς συγκομιδῆς τῆς ἐσοδείας, διὰ τὰ ἐπείγοντα θέματα, τὰ ὁποῖα ἀντιμετωπίζουν οἱ σεισμοπαθεῖς ἀγρόται. Καὶ πρῶτον θέμα ἐπεῖγον, τοῦ ὁποίου τὴν σημασίαν ἐπεσήμανα, ἀναπτύσσων τὴν ἐπερώτησίν μου, εἶναι τὸ θέμα τῆς στεγάσεως τῶν προϊόντων, τῶν ζώων καὶ τῶν ζωοτροφῶν, τῶν σεισμοπλήκτων ἀγροτῶν. Ἤδη, ὁ κ. Ὑπουργός, ἔχει εἰς χεῖράς του ἔκθεσιν λίαν ἐμπεριστατωμένην τῶν ἁρμοδίων ὑπηρεσιῶν του καὶ τῆς Α.Τ.Ε., περὶ τῆς ἐκτάσεως τῶν καταστροφῶν τῶν ἀποθηκευτικῶν χώρων τῆς σεισμοπλήκτου περιοχῆς, καὶ περὶ τῆς ἐπειγούσης ἀνάγκης νὰ ἀντιμετωπισθῇ τὸ θέμα αὐτό. Ἐπιβάλλεται, λοιπόν, διὰ τῆς Βουλῆς ἀπόψε, νὰ πληροφορήσῃ ὁ κ. Ὑπουργός, τὸν ἐνδιαφερόμενον καὶ ἀγωνιῶντα ἀγροτικὸν πληθυσμόν, ποίας ἀποφάσεις ἔλαβε, διότι ἡμέραι ἀπολείπονται μόνον μέχρι τῆς στιγμῆς, καθ’ ἣν θὰ χρειασθῇ νὰ ἀποθηκευθοῦν τὰ προϊόντα τῆς ἐν ὄψει ἐσοδείας. Δεύτερον, νομίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔχει δικαίωμα νὰ ἐπωφεληθῇ τῆς παρούσης συζητήσεως, διὰ νὰ ἐξαγγείλῃ, ὅτι διὰ τοὺς σεισμοπλήκτους ἀγρότας ἡ συγκέντρωσις θὰ εἶναι ἀπεριόριστος καὶ θὰ λειτουργήσῃ διὰ κινητῶν συνεργείων, πλησίον τῶν ἁλωνιστικῶν συγκροτημάτων. Καί, τρίτον, ὅπερ κατ’ ἀρχὴν ἔχει ἀποδεχθῆ ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι θὰ ὁρισθῇ ηὐξημένη τιμὴ διὰ τὸν σῖτον, τὸν ὁποῖον θὰ παραδώσουν οἱ σεισμόπληκτοι ἀγρόται. Ἀκόμη εἶναι ἀνάγκη νὰ διευκρινήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, πρὶν ἀπέλθωμεν τῆς αἰθούσης αὐτῆς, τί συμβαίνει ὥστε, ἐνῷ διακόπτων με, ὅταν ἀνέπτυσσον τὴν ἐπερώτησίν μου διὰ τὸ θέμα τῆς ἀναστολῆς τῶν χρεῶν, εἶπεν, ὅτι ἐδόθη τοιαύτη ἐντολή, καθ’ ἃ πληροφοροῦμαι, μέχρι τῆς στιγμῆς οὐδεμία τοιαύτη ἐντολὴ διεβιβάσθη εἰς τὰ Ὑποκαταστήματα τῆς Α.Τ.Ε., τῶν σεισμοπλήκτων περιοχῶν, τὰ ὁποῖα ἀντιθέτως ἀρνοῦνται νὰ χορηγήσουν δάνεια ὀψίμου καλλιεργείας εἰς τοὺς καθυστεροῦντας παλαιὰ χρέη σεισμοπλήκτους ἀγρότας. Εἶναι ἀπαράδεκτος ἡ κατάστασις αὐτὴ καὶ ἡ ἀρρυθμία, ἡ ὁποία ἐπικρατεῖ εἰς τὰ μέτρα τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας, ὥστε εἶναι ἀνάγκη ἀπόψε, μὲ μίαν κατηγορηματικὴν καὶ ὑπεύθυνον δήλωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ Γεωργίας, νὰ τεθῇ τέρμα εἰς τὴν ἀπαράδεκτον αὐτὴν κατάστασιν. Θὰ εἶχέ τις πολλὰ νὰ εἴπῃ, κύριε Πρόεδρε, ἐν σχέσει μὲ ὅσα ἔθιξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας, ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει αὐτὴν τὴν στιγμήν, εἶναι νὰ ὑπάρξουν ὑπεύθυνοι καὶ κατηγορηματικαὶ δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας. Ἀκόμη, πρὶν τελειώσω, θὰ ἤθελον νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Προνοίας, ὅτι θὰ ἔχῃ εἰς τὸ μέλλον εὐθύνας τεραστίας, ἐὰν ἐμμείνῃ εἰς τὰς σκέψεις καὶ ἀποφάσεις ποὺ ἐξήγγειλεν, ὅτι, τάχα, μὲ 3.000 σκηνὰς θεωρεῖ λυθὲν τὸ θέμα τῆς προσωρινῆς στεγάσεως 60.000 ἀστέγων. Δὲν εἶναι ἁπλῶς τοῦτο ἀπαράδεκτον καὶ ἀπάνθρωπον, ἀλλὰ δημιουργεῖ καὶ τὴν ἐντύπωσιν εἰς τὴν σεισμόπληκτον περιοχὴν τῆς Θεσσαλίας, ὅτι ἐκεῖ κατοικοῦν πολῖται τρίτης καὶ τετάρτης κατηγορίας. Πῶς εἶναι δυνατόν, κύριοι, νὰ ἀφεθοῦν οἱ μὲν ἐπὶ 6 μῆνας, προσωρινῶς δῆθεν στεγαζόμενοι, ὑπὸ σκηνὰς ἀνὰ 20 καὶ 30 ἄτομα, οἱ δὲ — καὶ ἀνέρχονται αὐτοὶ εἰς χιλιάδας — οὔτε κἂν ὑπὸ σκηνήν; Θὰ ἐπαναλάβω, εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Προνοίας, αὐτὰ ποὺ ἐλέχθησαν προχθὲς εἰς τὴν Λάρισαν, εἰς τὴν σύσκεψιν τῶν Νομαρχῶν. Ὁ Νομάρχης Καρδίτσης, ὁ ὁποῖος ἔδωσε σχετικοὺς ἀριθμοὺς εἰς τὸν Στρατηγὸν Μανιδάκην, εἶπεν, ὅτι μόνον ἐὰν τοῦ δοθοῦν 500 σκηναὶ ἀκόμη, θὰ ἔχῃ κατορθώσει νὰ στεγάσῃ τοὺς ἀστέγους τοῦ Νομοῦ του, μὲ 20 εἰς κάθε σκηνήν. Λέγω, λοιπόν, κύριε Πρόεδρε, ὅτι δὲν πρέπει νὰ κλείσῃ ἡ συζήτησις, ἐὰν ἡ πλάνη αὐτὴ δὲν διαλυθῇ καὶ ἐὰν δὲν πεισθῇ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι, πρῶτον: Σήμερον ἔχει κάτω ἀπὸ σκηνὰς διανυκτερεύοντας καὶ διημερεύοντας, μόνον τὸ ἥμισυ τῶν ἀστέγων. Δεύτερον, ὅτι δὲν εἶναι νοητόν, νὰ θεωρηθῇ, ὅτι ἐλύθη τὸ πρόβλημα τῆς προσωρινῆς στεγάσεως καὶ ὅταν ἀκόμη θὰ ἔχουν σταλῆ ὅσαι σκηναὶ χρειάζονται διὰ νὰ στεγασθοῦν ἀνὰ 20 ἄτομα. Αὐτὸ εἶναι μέτρον, τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ θεωρηθῇ ἐπαρκὲς προκειμένου νὰ διανυκτερεύσουν 10 ἢ 15 ἡμέρας, ἀλλ’ εἶναι ἀπάνθρωπον νὰ ἔχωμεν ὡς Κράτος τὴν ἀξίωσιν ἀπὸ τοὺς συμφοριασμένους αὐτοὺς ἐπὶ 6 μῆνας νὰ διαμένουν ἀνὰ 20 ἄτομα ὑπὸ κάθε σκηνήν. Βεβαίως, δὲν ἀξιοῦμεν νὰ γίνῃ ὅ,τι ἔγινεν εἰς τὰ νησιὰ τοῦ Ἰονίου, ἐν ὄψει χειμῶνος, δηλαδή, νὰ δαπανηθοῦν ἑκατοντάδες δισεκατομμυρίων διὰ νὰ κατασκευασθοῦν ξύλινα παραπήγματα. Ἀναγνωρίζομεν τὰς δυσκολίας ποὺ ἀντιμετωπίζει τὸ Κράτος καὶ ἐδηλώσαμεν ὅτι δεχόμεθα ἐπὶ 6 μῆνας νὰ παραμείνουν οἱ σεισμόπληκτοι ὑπὸ σκηνὰς διὰ νὰ ἐξοικονομηθοῦν χρήματα διὰ τὴν ταχεῖαν ὁριστικὴν στέγασιν, ἀλλ’ ὡς ἄνθρωποι καὶ ὄχι ὡς κτήνη. Ἡ Κυβέρνησις τότε μόνον θὰ εἶχε στοιχειωδῶς ἐπιτελέσει τὸ καθῆκον της, ὅταν θὰ εἶχε συγκεντρώσει καὶ ἀποστείλει ἱκανὸν ἀριθμὸν ἀκόμη σκηνῶν. Ἔπρεπε νὰ τὸ εἶχε κάμει ἤδη, ὥστε ὅλοι οἱ ἄστεγοι νὰ στεγασθοῦν ὑπὸ σκηνὰς καὶ ὑπὸ ἀνθρωπίνους συνθήκας. Εἶπεν ὁ κύριος Ὑπουργός: «Ἄν ἔλθουν σκηναί, θὰ στείλωμεν καὶ ἄλλας. Ἂς μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι αὐτὸ δὲν εἶναι ἀπάντησις Κυβερνήσεως, δὲν εἶναι ἀπάντησις Ὑπουργοῦ. Ὡς ἁρμόδιος Ὑπουργός, ὠφείλατε νὰ γνωρίζετε ἐὰν θὰ ἔλθουν ἢ ὄχι σκηναί, ἐὰν δηλαδὴ παρηγγείλατε σκηνὰς ἢ ὄχι. Θὰ ἀναμείνωμεν ὅπως πρὶν λυθῇ ἡ συνεδρίασις, ὁ Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας προβῇ εἰς σαφεῖς καὶ συγκεκριμένας δηλώσεις διὰ τὰ μέτρα ὑπὲρ τῶν ἀγροτῶν καὶ ὁ Ὑπουργὸς Προνοίας νὰ διευκρινήσῃ ὅτι ἡ προσωρινὴ στέγασις θὰ ἔχῃ ἐξασφαλισθῆ μόνον ὅταν ὑπὸ κάθε σκηνὴν θὰ ὑπάρχῃ μία ἀγροτικὴ οἰκογένεια. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§81Σ. ΠΑΠΑΠΟΛΙΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἀναμφισβήτητον γεγονός, ὅτι μαζὶ μὲ τὴν ἀξιοθαύμαστον καρτερίαν καὶ τὸ ἄφθαστον ψυχικὸν σθένος τῶν δοκιμασθέντων πληθυσμῶν, ἐπέδειξαν καὶ μίαν ἀδιατάρακτον ἐμπιστοσύνην πρὸς τὴν ἀλληλεγγύην ὅλων μας, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον μᾶς πληροῖ ἀπὸ ψυχικὴν αἰσιοδοξίαν διὰ τὸ μέλλον τοῦ λαοῦ καὶ τῆς χώρας, ἀλλὰ ταὐτοχρόνως κρατύνει καὶ πολλαπλασιάζει τὴν συναίσθησιν τῶν πρὸς αὐτοὺς ὑποχρεώσεών μας. Διότι ἀλλοίμονον διὰ τὸ Ἔθνος ὅταν ἀπὸ στενοκάρδους ὑπολογισμοὺς συντελέσωμεν εἰς τὸν κλονισμὸν αὐτῆς τῆς ἐμπιστοσύνης. Ἀκριβῶς διὰ τὸν λόγον αὐτόν, θὰ ἐπεθύμουν αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ ἀπευθύνω θερμὴν ἔκκλησιν πρὸς τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἰδιαιτέρως πρὸς τοὺς οἰκονομικοὺς Ὑπουργούς, ὅπως ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτήν, ἀποβλέψουν πρὸς τοὺς δοκιμασθέντας πληθυσμοὺς καὶ ἀντιμετωπίσουν τὰς ἀνάγκας των ὄχι ὑπὸ τὸ στενόκαρδον πρῖσμα, προϋπολογισμῶν καὶ ἰσοζυγίων, ἀλλ’ ὑπὸ τὸ εὐρύτερον πρῖσμα, τῆς ἀντιμετωπίσεως μιᾶς Ἐθνικῆς ὄντως καὶ κοινωνικῆς ἀνάγκης ἀνεπιδέκτου οἱασδήποτε ἐπιβραδύνσεως καὶ ἀναβολῆς.

§82Χ. ΣΟΛΟΜΩΝΙΔΗΣ (Ὑπ. Κοινων. Προνοίας). Νὰ εἶσθε βέβαιος, κύριε συνάδελφε, ὅτι θὰ γίνουν.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν συσχετισθεισῶν ἐπερωτήσεων κηρύσσεται περαιωμένη. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλή: Δέχεται νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν δι’ αὔριον;

§84ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6.30′ μ. μ., μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως ἀναφοράς, ἐρωτήσεις καὶ νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 9.25′ μ. μ.).