1954.04.09

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 63η

Παρασκευὴ 9 Ἀπριλίου 1954

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 6.30′ μ.μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Κ. Μπαροῦνος ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Κ. ΜΠΑΡΟΥΝΟΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν).

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Οἱ κ.κ. Α. Πασάδης, βουλευτὴς Χίου, καὶ Σ. Μπίρης, βουλευτὴς Ρεθύμνης, διὰ δηλώσεών των κατατεθεισῶν εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς δηλοῦν ὅτι ἀπὸ σήμερον ἀνήκουν εἰς τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Ἐπίσης ὁ βουλευτὴς κ. Ε. Ζαννῆς, ἐν συνεχείᾳ τῆς ἀπὸ 7.4.54 δηλώσεώς του, γνωρίζει ὅτι ἐφεξῆς, παραμένων ἀνεξάρτητος, θὰ συνεργάζεται μετὰ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Καρρὲρ αἰτεῖται μηνιαίαν ἄδειαν ἀπουσίας, προκειμένου νὰ ταξιδεύσῃ εἰς Αἴγυπτον.

§4ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, ἐγκρίνεται.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρέσχε τὴν ἔγκρισίν της διὰ τὴν χορήγησιν ἀδείας εἰς τὸν βουλευτὴν κ. Δ. Καρρέρ. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Ν. Πανταζῆς ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφοράς, κλπ.

§6Ν. ΠΑΝΤΑΖΗΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ἡ ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν σχεδίων νόμων 1) «περὶ κυρώσεων συμφωνιῶν διὰ τὸν διακανονισμὸν τῶν μεταξὺ τῶν χωρῶν τῶν μετεχουσῶν τοῦ Ὀργανισμοῦ Εὐρωπαϊκῆς Οἰκονομικῆς Συνεργασίας (Ο.Ε.Ο.Σ.) συναλλαγῶν» καὶ 2) «περὶ κυρώσεως τῆς ἐν Ἀθήναις τῇ 30ῇ Νοεμβρίου 1953 ὑπογραφείσης Συμβάσεως μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Τεχνικῆς Ἑταιρείας KNAPPEN TIBBETS ABBETT MACCARTHY. Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παροχῆς Κρατικῆς ἐπιχορηγήσεως εἰς τὸ Ἐθνικὸν Μετσόβιον Πολυτεχνεῖον καὶ περὶ τοῦ τρόπου καθορισμοῦ τῶν ποσῶν τῶν ἐπιχορηγήσεων ἑτέρων Ἀνωτάτων Ἐκπαιδευτικῶν Ἱδρυμάτων». Ἡ ἐπὶ τῆς Κοινωνικῆς Προνοίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως Δημοσίου Νοσηλευτικοῦ Ἱδρύματος ἐν τῇ περιφερείᾳ τῆς πόλεως Ἡρακλείου (Κρήτης) ὑπὸ τὴν ἐπωνυμίαν «Βενιζέλειον Παγκρήτειον Νοσοκομεῖον Φυματιώντων». Ἡ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Παιδείας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Ν. Δ. 1445)1942 «περὶ ὀργανώσεως καὶ λειτουργίας τοῦ Ὠδείου Θεσσαλονίκης» καὶ τοῦ ἄρθρου 26 τοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος 2010)1942 «περὶ ὀργανώσεως καὶ λειτουργίας τῆς Συμφωνικῆς Ὀρχήστρας Ἀθηνῶν κλπ.». Ὁ βουλευτὴς κ. Ε. Σαββόπουλος καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἱεραρχίας καὶ προαγωγῶν ἀξιωματικῶν καὶ τῶν τριῶν Κλάδων τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων». Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Μήτρου καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 125)2.2.54 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου «περὶ διαρρυθμίσεως τῆς φορολογίας ἐπὶ τοῦ καταναλισκομένου καπνοῦ» καὶ περὶ ρυθμίσεως ἑτέρων τινῶν καπνικῶν ζητημάτων». Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Μπακόλλας καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ρυθμίσεως ὡρισμένων θεμάτων ἀφορώντων τὴν τύχην καὶ διάθεσιν τῶν τέως γερμανικῶν περιουσιῶν». Τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 61030) 6.4.54 ἀποφάσεώς του παρέσχε τὴν ἐγγύησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου διὰ τὴν παρὰ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος χορήγησιν συμπληρωματικοῦ δανείου δραχμῶν 40.000.000.000 εἰς τὴν Α. Ε. Ἑλληνικοῦ Πυριτιδοποιείου καὶ Καλυκοποιείου διὰ τὴν ἐκ τῆς ἡμεδαπῆς καὶ ἀλλοδαπῆς προμήθειαν πρώτων ὑλῶν καὶ μηχανημάτων. Ὁ βουλευτὴς Ναυπακτίας κ. Ι. Ἰντζὲς καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐργατικοῦ Κέντρου Ναυπάκτου διαμαρτυρομένου διὰ τὴν μὴ ἔγκρισιν χορηγήσεως ἐπιδόματος ἀνεργίας εἰς τοὺς ἐποχιακῶς ἐργαζομένους καὶ ζητοῦντος ἐπιδότησιν αὐτῶν λόγῳ τῶν ἑορτῶν Πάσχα. Οἱ βουλευταὶ Ἄρτης κ. κ. Χ. Ρίζος, Δ. Καρατζένης καὶ Σ. Τζουβάρας καταθέτουν ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Συν)σμῶν Ἄρτης ζητούσης χορήγησιν ἑσπεριδοκαλλιεργητικῶν δανείων παρὰ τῆς ΑΤΕ εἰς τοὺς πληγέντας ἐκ τῶν παγετῶν παραγωγοὺς Ἄρτης. Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς κ. Ε. Σαββόπουλος καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Προσωπικοῦ Ἠλεκτρικῶν Σιδηροδρόμων ζητούσης ἀναπροσαρμογὴν τῶν πόρων τοῦ Ταμείου Συντάξεως καὶ βελτίωσιν τῶν συντάξεων τῶν μελῶν αὐτῆς κλπ. Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Π. Κάβδας καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Διευθυντοῦ τῆς Διεθνοῦς Ἐκθέσεως Θεσσαλονίκης ζητοῦντος τὴν μὴ ὑπαγωγὴν τῆς ἐν λόγῳ Διεθνοῦς Ἐκθέσεως ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου πρὸς ἀποφυγὴν παρεμβολῆς ἀνυπερβλήτων προσκομμάτων εἰς τὴν ὁμαλὴν λειτουργίαν αὐτῆς. Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Π. Κάβδας καταθέτει ἀναφορὰς τοῦ Συλλόγου Ἑλλήνων Ὁμήρων Βουλγαρίας κατοίκων Δράμας, Δοξάτου, Ἁγίου Ἀθανασίου καὶ Καλλιφύτου ζητούντων ἀποζημίωσιν διὰ τὰς λεηλασίας ἃς ὑπὸ τῶν Βουλγάρων ὑπέστησαν κατὰ τὴν περίοδον τῆς κατοχῆς 1940–44. Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Π. Κάβδας καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Δήμου Δράμας ζητοῦντος τὴν ἀπ’ εὐθείας ἐκποίησιν, ἀντὶ ἐλαχίστου τιμήματος, εἰς τὸν Δῆμον Δράμας, ἀκινήτων τῆς ἀνταλλαξίμου περιουσίας, ἐφ’ ὧν ὁ Δῆμος κατεσκεύασε κοινωφελῆ ἔργα. Ὁ βουλευτὴς Κορινθίας κ. Κ. Παπακωνσταντίνου καταθέτει ἀναφορὰν ἀγροτῶν τέως Δήμου Τρικάλων Κορινθίας ζητούντων προαιρετικὴν ἀσφάλισιν εἰς τὸ ΤΕΒΕ, τῶν ἐπαγγελματοβιοτεχνῶν, χωρίων ἐχόντων πληθυσμὸν κάτω τῶν 1000 κατοίκων.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ὁ κ. Α. Δερδεμέζης ὁμιλῶν ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν ἀποφοίτων Ἀγροτικοῦ Οἰκοτροφείου Ἰωαννίνων, ὑπηρετούντων ὡς γεωργοτεχνιτῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας αἰτουμένων τὴν ἔνταξίν των εἰς τὸ γεωπονικὸν προσωπικόν.

§8Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ. Κύριε Ὑπουργὲ τῆς Γεωργίας, μία κατηγορία ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας ἀπόφοιτοι τῶν Ἐθνικῶν Ἀγροτικῶν οἰκοτροφείων, οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦν ἀπὸ 15ετίας μέχρι 20ετίας, ζητοῦν νὰ ἐνταχθοῦν βάσει τοῦ πτυχίου τοῦ μεσογεωπόνου τὸ ὁποῖον ἀνεγνωρίσθη διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1643)51 νόμου. Τὰ Ἀγροτικὰ Ἐθνικὰ οἰκοτροφεῖα ἔχουν ἱδρυθῆ ἀπὸ τὸ 1926 διὰ Β. Διατάγματος, μὲ 5ετῆ φοίτησιν, Τὸ ἀπολυτήριον καὶ τὸ πτυχίον των, τοὺς παρέχει τὸ δικαίωμα νὰ εἰσάγωνται εἰς μονοτάξια διδασκαλεῖα ἢ εἰς ἀνωτάτην Γεωπονικὴν Σχολήν, ἢ διὰ νὰ πηγαίνουν εἰς τὴν Σχολὴν Ἐφέδρων Ἀξιωματικῶν, ἑπομένως τὰ πτυχία τῶν Ε.Α.Ο. ἦσαν ἰσχυρὰ ὅπως καὶ τὰ πτυχία τῶν γυμνασίων. Αὐτοὶ ἔχουν διορισθῆ καὶ ἔχουν τὴν ὑπαλληλικήν των εὐδόκιμον ὑπηρεσίαν ὡς τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας γνωρίζει, ἀλλ’ εἶναι ἐντελῶς ἀδιαβάθμητοι, ἐνῷ ἡ ὑπηρεσία των εἶναι γεωπόνου ἐπαρχιακοῦ καὶ κοινοτικοῦ, ὅπως εἰς τὴν Φιλιππιάδα, τὴν Ἡγουμενίτσαν, Παραμυθίαν κλπ. Ἐν τούτοις μένουν ἀκόμη ἀδιαβάθμητοι. Ἐὰν δὲ κάμετε μίαν σύγκρισιν, κύριε Ὑπουργέ, αὐτῶν τῶν ὑπαλλήλων μὲ τοὺς ἀγροτικοὺς διανομεῖς, θὰ ἴδητε ποία εἶναι ἡ ἀδικία. Ἐνῷ οἱ ἀγροτικοὶ διανομεῖς οἱ ὁποῖοι εἶναι καὶ τοῦ Δημοτικοῦ Σχολείου φθάνουν μέχρι τοῦ τμηματάρχου, ἐνῷ ἄλλοι ὑπάλληλοι οἵτινες εἶναι εἰς πολὺ κατωτέραν μοῖραν ἀπὸ αὐτούς, φθάνουν καὶ μέχρι τοῦ εἰσηγητοῦ, οἱ ἀπόφοιτοι τῶν Ἀγροτικῶν Οἰκοτροφείων μένουν ἀδιαβάθμητοι, ὅπως ἀκριβῶς εἰσῆλθον πρὸ 15 καὶ 20 ἐτῶν μὲ μισθὸν 2.000 δρχ. καὶ μὲ μίαν μόνον οἰκονομικὴν προαγωγήν. Σήμερον, ἀπὸ τὴν κατηγορίαν αὐτὴν τῶν ἀποφοίτων τῶν Ἐθνικῶν Ἀγροτικῶν Οἰκοτροφείων ἔχουν εἰσαχθῆ εἰς τὴν Ἀνωτάτην Γεωπονικὴν Σχολὴν ἀρκετοὶ καὶ εἶναι ἐξ αὐτῶν πτυχιούχοι δύο. Ἡ ὑπηρεσία των εἶναι ὑπηρεσία μεσογεωπόνου. Ἐπειδὴ εἶναι ἡ μόνη κατηγορία ἡ ὁποία πράγματι αἰσθάνεται ἕνα πικρὸν παράπονον, διότι ἡ Πολιτεία δὲν τοὺς ἔχει δώσει τὰ αὐτὰ δικαιώματα τοὐλάχιστον, ἅτινα καὶ εἰς ἄλλας κατηγορίας μὲ κατώτερα προσόντα ἔχει χορηγήσει, παρακαλοῦμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅπως καὶ αὐτοὶ τύχουν μιᾶς ἐντάξεως καὶ φθάνουν μέχρις ὡρισμένου βαθμοῦ διὰ νὰ παίρνουν καὶ τὰς ἀναλόγους ἀποδοχάς. Νομίζω, ὅτι εἶναι δικαιότατον καὶ θὰ ἔπρεπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπὸ μακροῦ νὰ εἶχε προβῆ εἰς τὴν ἱκανοποίησιν τοῦ δικαίου αἰτήματός των. Αἱ ἐκθέσεις τῶν διαφόρων Ὑπηρεσιῶν, οἱ προϊστάμενοί των — Γεωπόνοι τῆς Ἀνωτάτης Γεωπονικῆς Σχολῆς — τοὺς προτείνουν καὶ ζητοῦν τὴν προαγωγήν των καὶ τοὺς ἔχουν ἀναθέσει νὰ ἐκτελοῦν σήμερον ὑπηρεσίαν μεσογεωπόνων ἐπαρχιακῶν. Θὰ παρακαλέσω, κύριε Ὑπουργέ, τοὐλάχιστον ἐπὶ τῆς Ὑπουργίας σας νὰ ρυθμισθῇ τὸ θέμα αὐτό, οὕτως ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχῃ τὸ πικρὸν αὐτὸ παράπονον εἰς μίαν κατηγορίαν πτωχῶν παιδιῶν, τὰ ὁποῖα ἐτελείωσαν τὰ Ἐθνικὰ Ἀγροτικὰ Οἰκοτροφεῖα καὶ σήμερον ἐργάζονται ἐπαξίως καὶ ἀποδοτικῶς μεταξὺ καὶ ὑπὲρ τῶν ἀγροτῶν. Θὰ ἀποτελέσῃ τοῦτο μίαν ἠθικὴν ἱκανοποίησιν, ἀλλὰ καὶ μίαν ἐκπλήρωσιν καθήκοντος τοῦ Κράτους πρὸς τὴν ὀλιγάριθμον ταύτην τάξιν ὑπαλλήλων, ἥτις προέρχεται ἀπὸ τὰ Ἐθνικὰ Ἀγροτικὰ Οἰκοτροφεῖα καὶ θὰ συμβάλῃ εἰς μεγίστην ἀπόδοσιν ἔργου των καὶ ἀποστολῆς των πρᾶγμα, ὅπερ θὰ ἐπιφέρῃ τὰ καλὰ ἀποτελέσματα ὑπὲρ τῶν ἀγροτῶν, διὰ τοὺς ὁποίους τόσον μεγάλον εἶναι τὸ ἐνδιαφέρον τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Χ. Παπασταύρου ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§10Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Τὸ αἴτημα τῶν ἀποφοίτων τῶν Μεσογεωπονικῶν Σχολῶν εἶναι δίκαιον, διότι ἐπὶ 15–20 ἔτη οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἐργάζονται καὶ παραμένουν στάσιμοι εἰς τὸν αὐτὸν βαθμὸν ἐν ἀντιθέσει πρὸς ἄλλους ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν μικρότερα προσόντα καὶ τυγχάνουν κάποιας διαβαθμίσεως καλυτέρας, ἱκανοποιήσεως καὶ οἰκονομικῆς καὶ ἠθικῆς. Εἶναι σκόπιμον τὸ αἴτημά των, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ τονώσωμεν τὰ Ἐθνικὰ Οἰκοτροφεῖα. Πολλοὶ νέοι οἱ ὁποῖοι μένουν εἰς τὴν ὕπαιθρον θὰ ἔχουν τὸ ἐνδιαφέρον νὰ φοιτήσουν εἰς τὰς σχολάς, αἱ ὁποῖαι ἔχουν ἀποστολὴν ἀρκετὰ σημαντικὴν διὰ τὴν ὕπαιθρον χώραν. Νομίζω, ὅτι καὶ σεῖς κύριε Ὑπουργέ, δὲν θὰ ἀπομακρυνθῆτε ἀπὸ τὴν σκέψιν τὴν ὁποίαν σᾶς διατυπώνομεν ἀπόψε, καὶ ἐπ’ εὐκαιρία της νὰ θελήσητε νὰ υἱοθετήσητε τὸ δίκαιον αἴτημά των.

§11Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Γεωργ.). Κύριε Πρόεδρε, πράγματι εὑρισκόμεθα πρὸς ἑνὸς νομικοῦ παραδόξου. Τὸ ἄρθρον 2 παράγραφος 3 τοῦ νόμου 1643)51 λέγει ὅτι οἱ ἀπόφοιτοι τῶν Ἐθνικῶν Ἀγροτικῶν Οἰκοτροφείων ... ...... (ἀναγινώσκει) ........». Ἐγεννήθη τὸ ἐρώτημα ἐὰν ἡ ἔννοια τῆς διατάξεως ταύτης συνίσταται εἰς τὸ ὅτι οἱ ἔχοντες τὸ προσὸν τοῦ πτυχίου δύνανται νὰ διορίζωνται ἐφεξῆς συμμετέχοντες εἰς τὸν διαγωνισμόν, εἰς θέσεις ἀναλόγους πρὸς τὰς θέσεις, αἱ ὁποῖαι δίδονται εἰς ἀποφοίτους Μεσογεωπονικῶν Σχολῶν, ἢ ἐὰν ἡ διάταξις αὕτη ἀφορᾷ καὶ τοὺς ἤδη ὑπηρετοῦντας ἐν τῷ Ὑπουργείῳ Γεωργίας ὑπαλλήλους. Μολονότι ἀναμφισβητήτως ἀπὸ ἠθικῆς ἀπόψεως οἱ κ. κ. συνάδελφοι οἱ ἐρωτῶντες ἔχουν δίκαιον, ἡ ὁλομέλεια τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου τοῦ Κράτους ἐρωτηθεῖσα ἀπεφήνατο, ὅτι δυστυχῶς δὲν ἀφορᾷ ἡ διάταξις τοὺς ἤδη ὑπηρετοῦντας ὑπαλλήλους τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας. Ταῦτα de lage lata. Δέχομαι, ὅτι ἡ διάταξις αὕτη ὡς ἔχει διατυπωθῆ εἶναι ἄδικος, εἶμαι δὲ δυστυχῶς ὑποχρεωμένος νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλήν, ὅτι δυστυχῶς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας ἡ ὀργανικὴ κατάστασις τῶν ὑπαλλήλων εἶναι ἄτακτος. Ὑπάρχουν γεωπόνοι ἔχοντες τὰ αὐτὰ προσόντα μὲ ἄλλους γεωπόνους οἱ ὁποῖοι μέχρι τῆς δημοσιεύσεως τῶν διατάξεων τοῦ νόμου 2500 ἐξειλίσσοντο μέχρι μιᾶς ὡρισμένης βαθμίδος, ἐνῷ ἄλλοι συνάδελφοί των ἐξειλίσσοντο περισσότερον, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ καμμία ἀπολύτως αἰτία, διότι, ἁπλούστατα, οἱ περισσότεροι διορισμοὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας δὲν ἔχουν γίνει ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν τῶν ὑπηρεσιῶν, ἀλλ’ ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν τῶν προσωπικῶν καὶ ἴσως καὶ τῶν κομματικῶν. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἐὰν ἐπισκοπήσῃ κανεὶς τὸν Ὀργανισμόν, τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας, θὰ εὕρῃ ὅτι ὑπάρχουν ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τοῦ ὅρου ποὺ ἀποδίδει τὸ Διοικητικὸν δίκαιον εἰς τὴν λέξιν κλάδοι τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας ἀναρίθμητοι, ὑπάρχουν ἄπειροι κλάδοι γεωπόνων, ἀναρίθμητοι κλάδοι δασικῶν. Εἷς ἐκ τῶν ἀδικημένων κλάδων εἶναι καὶ ὁ περὶ οὗ ἡ ἐρώτησις. Ἡ Κυβέρνησις φρονεῖ ὅτι ὁ Ὀργανισμὸς τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας γενικῶς χρῄζει ἀναθεωρήσεως καὶ πρέπει νὰ ἀρθοῦν διὰ τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ Ὀργανισμοῦ πλεῖσται ὅσαι ἀδικίαι μεταξὺ τῶν ὁποίων μία εἶναι καὶ αὐτή.

§12Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ. Εὐχαριστοῦμεν πάρα πολὺ τὸν κ. Ὑπουργόν, διότι υἱοθετεῖ τὴν ἄποψίν μας καὶ εἴμεθα βέβαιοι ὅτι θὰ θεραπεύσῃ τὴν ἀδικίαν, ἡ ὁποία γίνεται καὶ ἡ ὁποία εἶναι τόσον καταφανής. Ἡ γνωμοδότησις τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου πράγματι ἔχει αὐτὸ περὶ τοῦ ὁποίου ὡμιλήσατε κύριε Ὑπουργέ, ἀλλὰ ζητεῖ νὰ γίνῃ καὶ μία συμπλήρωσις, ὥστε νὰ ἀποδοθῇ τὸ δίκαιον.

§13Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Γεωργίας). Εἶμαι κατατοπισμένος ἐπὶ τοῦ θέματος.

§14Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Ἐὰν σκέπτεσθε νὰ ρυθμίσητε τὸ ζήτημα νομοθετικῶς, μὴ παραλείψητε νὰ λάβητε μέριμναν καὶ διὰ τοὺς ἀποφοίτους τῶν Πρακτικῶν Ἀγροτικῶν Σχολῶν.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς Ἑνώσεως Γεωργ. Συν)σμῶν Ἀταλάντης διαμαρτυρομένης διὰ καθυστέρησιν ἀποδόσεως ὑπολοίπου ἀξίας βάμβακος συγκεντρώσεως 1951, ὁ κ. Δ. Στεφάνου ἔχει τὸν λόγον.

§16Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ἡ ἐρώτησις ἀφορᾷ τὴν γενομένην συγκέντρωσιν βάμβακος ἐσοδείας 1951 κατὰ τὴν ὁποίαν προέκυψε διαφορὰ τιμῆς μεταξὺ τῆς τιμῆς πωλήσεως καὶ τῆς τιμῆς ἀσφαλείας. Ἡ διαφορὰ αὐτὴ ἀνῆλθεν εἰς τὸ ποσὸν τῶν 7½ δισεκατομμ. δραχμῶν καὶ δὲν κατεβλήθη ὡς ὤφειλε, μέχρι τοῦδε, εἰς τὴν ΚΥΔΕΠ καὶ δι’ αὐτῆς κατόπιν εἰς τοὺς δικαιούχους βαμβακοπαραγωγούς. Δὲν εἶναι τοῦ παρόντος νὰ ἀναφέρω τὰς δυσκολίας πρὸ τῶν ὁποίων προσέκοψε, κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ἡ γενομένη συγκέντρωσις. Ἐνδιαφέρομαι μόνον νὰ ἀναφέρω τοῦτο, ὅτι κατὰ τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1952, τὸ Συμβούλιον ἐξαγωγικοῦ ἐμπορίου ἀπεφάσισε καὶ ἐπέτρεψε εἰς τὴν ΚΥΔΕΠ νὰ ρευστοποιήσῃ τὰ ἀποθέματά της καὶ νὰ ἐξαγάγῃ περίπου 3½ χιλιάδας τόννους βάμβακος εἰς τὴν Ἀγγλίαν ἐπὶ καταβολῇ ἐλευθέρου συναλλάγματος, τὸ ὁποῖον θὰ μετεβιβάζετο εἰς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος, ἀλλ’ ὑπὸ τὸν ὅρον ὅτι ἡ προκύπτουσα διαφορὰ θὰ κατεβάλλετο ἐν καιρῷ ὑπὲρ τῶν βαμβακοπαραγωγῶν. Πράγματι ἡ ΚΥΔΕΠ προέβη εἰς τὴν ρευστοποίησιν τῶν ἀποθεμάτων της καὶ ἐξήγαγε τοὺς 3½ χιλιάδας τόννους βάμβακος εἰς τὴν Ἀγγλίαν, εἰσπράξασα τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον εἰσέπραξεν. Ἀλλὰ προέκυψεν ὡς ἀνεμένετο ποσὸν 7½ δισεκατομμ. δραχμῶν ἐπὶ πλέον, τὸ ὁποῖον μέχρι τοῦδε δὲν κατεβλήθη ἐκ τοῦ Δημοσίου, ὡς ὑπῆρχε ὑποχρέωσις, πρὸς τὴν ΚΥΔΕΠ καὶ ἐκεῖθεν πρὸς τοὺς βαμβακοπαραγωγούς. Αἱ αἰτιολογίαι αἱ ὁποῖαι προβάλλονται διὰ τὴν μὴ καταβολὴν καὶ τὴν μὴ ἐκπλήρωσιν τῆς ὑποχρεώσεως τοῦ δημοσίου, ἦσαν διάφοροι, ἀλλ’ ἡ κυριωτέρα ἦτο ὅτι, ἐγένοντο κρατήσεις ὑπὲρ τῶν ἄλλων ἐξαγωγῶν τῆς ἐσοδείας καὶ τὸ ποσὸν αὐτὸ ἀνῆλθε περὶ τὰ ἓξ δισεκατομμύρια δραχμῶν. Εἶναι ἐπίσης βέβαιον ὅτι, τὸ ποσὸν ἐκεῖνο διενεμήθη δι’ ἀποφάσεως ἀκριβῶς τοῦ Ὑπουργοῦ Ἐμπορίου, εἰς τοὺς βαμβακοπαραγωγοὺς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, εἶχον προσφέρει εἰς τὴν συγκέντρωσιν μέχρι τῶν 1200 ὀκάδων. Συνεπῶς, ἡ δικαιολογία αὐτὴ δὲν εὐσταθεῖ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας νὰ ἐπιληφθῇ τοῦ ζητήματος καὶ νὰ δώσῃ τὴν ἐνδεδειγμένην λύσιν ἄνευ περαιτέρω παρεμβάσεων καὶ ἀναβολῶν, διότι δίκαιον εἶναι νὰ ἀποδοθῇ τὸ ποσὸν εἰς τοὺς δικαιούχους.

§17Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Ἔχει παρέλθει διετία, κύριε Ὑπουργέ, καὶ καθυστερεῖ τὸ ὑπόλοιπον αὐτό. Ἐὰν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, μία μεγάλη ποσότης τῆς παραγωγῆς 50.000 περίπου, ἐξήχθη κατὰ τὸν Φεβρουάριον τοῦ 1952 εἰς τὴν Ἀγγλίαν. Ἦλθε τὸ ἀνάλογον συνάλλαγμα. Αἱ πληροφορίαι μου εἶναι ὅτι τὸ συνάλλαγμα αὐτὸ ἐχρησιμοποιήθη δι’ εἰσαγωγὴν εἰδῶν τοῦ πίνακος Αʹ καὶ Βʹ. Συνεπῶς, ἐδόθη τὸ συνάλλαγμα εἰς εἰσαγωγεῖς μὲ πολὺ μεγαλυτέραν τιμὴν τῆς τότε ὑπαρχούσης. Προέκυψε λοιπόν, μία τεραστία ὠφέλεια καὶ διὰ τὸ δημόσιον. Ἀντιθέτως, ὅμως, ἐνῷ προέκυψεν ἡ ὠφέλεια αὐτή, καθυστεροῦνται τὰ ὑπόλοιπα τῶν βαμβακοπαραγωγῶν. Νομίζω, ὅτι ἡ παρέμβασίς σας πρέπει νὰ εἶναι αὐστηρὴ εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, διότι εἶναι ἀπαράδεκτον μετὰ μίαν διετίαν νὰ ἐπιδιώκουν πτωχοὶ βαμβακοπαραγωγοὶ νὰ εἰσπράξουν τὸ ἀντίτιμον προϊόντος, τὸ ὁποῖον παρέδωσαν. Ἡ παρέμβασίς σας, νομίζω, ὅτι θὰ εἶναι ἀποτελεσματικὴ εἰς τὸ σημεῖον αὐτό.

§18Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Γεωργίας). Κύριοι συνάδελφοι, πράγματι βάσει ἀποφάσεως ληφθείσης κατὰ τὸν Νοέμβριον τοῦ 1952 ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου τοῦ Ἐξωτερικοῦ Ἐμπορίου, ἡ ΚΥΔΕΠ ἐξήγαγε 3500 τόννους βάμβακος, ἐσοδείας τοῦ 1951. Ἡ ἐπιτευχθεῖσα τιμὴ πωλήσεως —καὶ ἐν τούτῳ θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ ἀγαπητὸς συνάδελφος νὰ τὸν διορθώσω— ἦτο κατωτέρα τῆς τιμῆς ἀσφαλείας, ἡ ὁποία εἶχεν ὁρισθῆ καὶ ἡ ὁποία βεβαίως θὰ ἔπρεπε κατ’ ἀρχὴν νὰ καταβληθῇ εἰς τοὺς παραγωγούς. Ἑπομένως, πράγματι ἐκκρεμεῖ ἕνας λογαριασμὸς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν πρὸς ἐκκαθάρισιν.

§19Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Μοῦ ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν; Εἶχεν ἀναληφθῆ ὑποχρέωσις νὰ καλυφθῇ ἡ διαφορὰ καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον τὸ εἰσαχθὲν συνάλλαγμα διετέθη δι’ εἴδη τοῦ πίνακος Βʹ, μόνον καὶ μόνον, διὰ νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ κάλυψις. Αὐτὴν τὴν πληροφορίαν ἔχω.

§20Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Γεωργίας). Κύριε συνάδελφε, αὐτὴ ἡ πληροφορία σας, ἐπαναλαμβάνω, δὲν εἶναι ἀκριβής, διότι ἀκριβὴς ὑποτιθεμένη, θὰ καθίστα περιττὴν τὴν ἐρώτησίν σας καὶ ἔτι περιττὴν τὴν ἀπάντησίν μου. Σᾶς λέγω, ὅτι ἐδημιουργήθη ἀκριβῶς πρόβλημα εἰς τὴν ΚΥΔΕΠ, διότι τὰ οἰκονομικὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐπιτευχθείσης πράξεως ἦσαν τοιαῦτα, ὥστε ἡ ΚΥΔΕΠ δὲν ἐξησφάλισε τὴν τιμὴν ἀσφαλείας. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, διέταξεν ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς καὶ ἐπὶ ἄλλων τινῶν ὑποθέσεων, καθ’ ὃ εἶχε δικαίωμα, ἔλεγχον ἐπὶ τῆς διαχειρίσεως τῆς ΚΥΔΕΠ. Θὰ κάμω ὅ,τι ἠμπορῶ, διὰ νὰ δώσω λύσιν εἰς τὸ ἀπὸ καιροῦ πράγματι ἐκκρεμοῦν θέμα. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε ὅμως, κ.κ. συνάδελφοι, νὰ σημειώσω τὰ ἑξῆς: Ὅτι ὁ Δημόσιος Προϋπολογισμὸς καὶ ἄλλοτε εἶχε συνεισφέρει διὰ νὰ συγκρατηθῇ ἡ τιμὴ ἀσφαλείας τῆς ΚΥΔΕΠ, ἄλλοτε δέ, ἀντιστρόφως, ἡ ΚΥΔΕΠ ἐπέτυχε μείζονας τιμὰς ἀπὸ τὴν τιμὴν ἀσφαλείας, ὅπως προανέφερεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, κ. Στεφάνου, καὶ τὰ 6 δισεκατομμύρια διενεμήθησαν εἰς τοὺς βαμβακοπαραγωγούς. Δέχεται ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἡ τάξις τῶν βαμβακοπαραγωγῶν εἶναι τάξις συμπαθεστάτη, εἶναι ὅμως μία τάξις, ἡ ὁποία κατ’ ἐξοχὴν ηὐνοήθη ἀπὸ τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν τῆς παρούσης Κυβερνήσεως. Ὑπενθυμίζω εἰς τοὺς κ.κ. συναδέλφους, τοὺς ἐρωτῶντας, εἰς ποίαν τιμὴν παρελάβομεν τὸν βάμβακα καὶ ποία ἦτο ἡ τιμὴ τὴν ὁποίαν εἰσέπραξαν κατὰ τὸ τρέχον ἔτος οἱ παραγωγοί. Ἔγινε μία τοιαύτη αὔξησις τῆς ἀξίας τοῦ προϊόντος αὐτοῦ, ὥστε ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ εἴπῃ ὅτι εἰς τὸν τομέα τοὐλάχιστον αὐτόν, εἰς τὸν τομέα τῆς βαμβακοπαραγωγῆς, τὸ πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως ἐπέτυχεν ὁλοκληρωτικῶς. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, κ.κ. συνάδελφοι, διὰ τὸν ὁποῖον αἱ πληροφορίαι τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας καὶ τῆς Α.Τ.Ε. εἶναι, ὅτι εἰς ὁλόκληρον τὴν ὕπαιθρον, ὅπου εἶναι δυνατὸν νὰ φυτευθῇ βάμβαξ, γίνεται καλλιέργειά του, μὲ ἐνθουσιασμὸν καὶ μὲ ἔντασιν. Πάντως αὐτὸ δὲν σημαίνει, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐκκαθαρίσωμεν καὶ τοὺς λογαριασμοὺς τοῦ παρελθόντος. Θὰ κάμωμεν ὅ,τι ἠμποροῦμεν διὰ νὰ τοὺς ἐκκαθαρίσωμεν καὶ ἐντὸς τῶν πλαισίων, τὰ ὁποῖα εἶναι δεδομένα, ἐντὸς τῶν πλαισίων, τῶν ἀναποτρέπτων, τῶν οἰκονομικῶν, θὰ ἐπιχειρήσωμεν νὰ δώσωμεν τὴν καλυτέραν, διὰ τοὺς παραγωγοὺς τούτους, λύσιν.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Πετρίδης, ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Προέδρου τῆς κοινότητος Ράχεων Φθιώτιδος ζητοῦντος λῆψιν προστατευτικῶν μέτρων, ὑπὲρ τῶν ἐκ παγετώνων ζημιωθέντων ἐλαιοπαραγωγῶν τῆς ἐν λόγῳ κοινότητος, ἀναστολὴν τῶν πρὸς τὴν Α.Τ.Ε. ὀφειλῶν των κλπ.

§22Ν. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ ἀναφορὰ τῆς κοινότητος Ράχεων Φθιώτιδος ἀναφέρεται εἰς τὴν λῆψιν προστατευτικῶν μέτρων ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τοὺς ἐλαιοπαραγωγούς, λόγῳ τῆς καταστροφῆς τῆς ἐλαιοεσοδείας των, ἐκ τῶν παγετώνων καὶ τῶν δυσμενῶν καιρικῶν συνθηκῶν, αἱ ὁποῖαι ἐπεκράτησαν καθ’ ὅλην τὴν ἐλαιοκομικὴν περίοδον, εἶναι δὲ συναφὴς πρὸς μίαν προγενεστέραν, ἀπευθυνθεῖσαν διὰ τοῦ Προεδρείου πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, ἐκ μέρους τοῦ Δήμου καὶ τοῦ ἐλαιουργικοῦ συνεταιρισμοῦ Στυλίδος. Ἐπὶ τῶν δύο αὐτῶν ἀναφορῶν ἔτυχον ἀπαντήσεως ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργείου. Καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὴν λῆψιν προστατευτικῶν μέτρων, ὁμολογῶ, ὅτι ἡ ἀπάντησις τοῦ Ὑπουργείου εἶναι ἀρκετὰ ἱκανοποιητική, διότι ἀναφέρεται εἰς τὴν ἐξέτασιν τῆς περιπτώσεως ἑκάστου παραγωγοῦ καὶ εἰς τὴν λῆψιν προστατευτικῶν μέτρων εἴτε δι’ ἀναστολῆς ἐξοφλήσεως τῶν πρὸς τὴν Α.Τ.Ε. χρεῶν του, εἴτε διὰ χορηγήσεως νέου δανείου, εἰς χρῆμα ἢ εἰς ἐφόδια γεωργικά. Ἔρχομαι εἰς τὸ δεύτερον θέμα, τὸ ἀφορῶν τὴν καταβολὴν τῆς εἰσφορᾶς τῆς δακοκτονίας. Ὅπως γνωρίζετε, κ. Ὑπουργέ, ὑπάρχει ἓν χρέος τῶν ἐλαιοπαραγωγῶν πρὸς τὸ δημόσιον, διὰ τὴν δακοκτονίαν, διὰ τὴν ἐλαιοκομικὴν περίοδον 1951–52 καὶ ἐκανονίσθη ἡ ἐξόφλησίς του εἰς τμηματικὰς δόσεις· τῆς τοιαύτης ρυθμίσεως, δὲν ἔλαβε γνῶσιν τὸ πλεῖστον τῶν ἐλαιοπαραγωγῶν.

§23Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Γεωργίας). Κύριε συνάδελφε, ἐπὶ τοῦ πρώτου θέματος, εἶμαι διατεθειμένος νὰ ὁμιλήσω ὅσην ὥραν θέλετε, καὶ νὰ παράσχω ὅσας ἐξηγήσεις θέλετε. Περὶ τῆς δακοκτονίας, ἔγινεν ἐπερώτησις πρὸ 15 ἡμερῶν καὶ ὡμίλησα διὰ μακρῶν, ἐξέθεσα τὰς ἀπόψεις τῆς Κυβερνήσεως καὶ σᾶς πληροφορῶ, ὅτι δὲν ἔχω καὶ δὲν πρόκειται νὰ προσθέσω λέξιν.

§24Ν. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, κ. Ὑπουργέ. Εἰς τὴν ἀπάντησιν τὴν ὁποίαν μοῦ ἐδώσατε, μοῦ καθορίζετε, ὅτι θὰ ληφθῇ νομοθετικὴ μέριμνα διὰ τοὺς παραγωγούς, ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔτυχον τῶν εὐεργετημάτων περὶ τῶν ὁποίων ὁμιλεῖτε διὰ τοῦ διατάγματος, ποὺ ἀναφέρετε, εἰς τὴν ἀπάντησίν σας. Σᾶς ἐρωτῶ, ἐξεδόθη κανὲν νεώτερον νομοθετικὸν εὐεργετικὸν μέτρον; Ἐπὶ πλέον δὲ εἰς τὴν τελευταίαν παράγραφον τῆς ἀπαντήσεώς σας, ἐπὶ τῆς πρώτης ἐρωτήσεως, λέγετε, ὅτι: «θὰ παρασχεθῇ ἤ, μᾶλλον, παρεσχέθη ἡ εὐχέρεια...... (ἀναγινώσκει)..... .....καὶ δὴ ἀτόκως». Θὰ γνωρίζετε πολὺ καλά, ὅτι, ὅταν συνεστήθησαν διὰ τοῦ Ν. Δ)τος τὰ ταμεῖα προστασίας ἐλαιοπαραγωγῆς, αἱ εἰσφοραὶ μετεβιβάζοντο ὡς δάνεια εἰς τὴν Α.Τ.Ε. ἐντόκως ἀπὸ 1ης Ἰανουαρίου 1954. Ἐγώ, καὶ ὡς ἐκπρόσωπος ἐλαιοπαραγωγικῆς περιφερείας, ἀλλὰ καὶ ὡς ἐλαιοπαραγωγός, ὁ ἴδιος, δὲν γνωρίζω ἐὰν ὑποχρεοῦμαι σήμερον, νὰ καταβάλω ἐντόκως τὴν εἰσφορὰν αὐτήν. Εἶναι δύο σημεῖα, τὰ ὁποῖα χρήζουν διευκρινήσεως, καὶ σᾶς παρακαλῶ, ἐπ’ αὐτῶν νὰ μὴ κρατήσητε τὴν σιγήν, ἥν ἠπειλήσατε.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§26Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Συνιστῶ.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἔχει τὸν λόγον.

§28Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Γεωργίας). Διεβιβάσθη ἡ ἀναφορὰ αὐτὴ καὶ ὅλαι αἱ ταύτῃ ὅμοιαι, πρὸς τὴν ΑΤΕ, ἡ ὁποία παρεκλήθη νὰ ἐξετάσῃ μίαν ἑκάστην ἐκ τῶν περιπτώσεων, κεχωρισμένως καὶ νὰ ἴδῃ ἐὰν δικαιολογῆται ἡ δὲν δικαιολογεῖται ἀναστολὴ χρεῶν ἢ ἄλλη τις διευκόλυνσις. Ἐπανέλαβα καὶ ἄλλοτε εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ καθιερωθῇ ἡ ἀρχὴ τῆς ἀντιμετωπίσεως τοιούτων θεμάτων, ἐπὶ πλαισίου γενικοῦ. Ἡ Α.Τ.Ε. ἔχει ὁδηγίας λεπτομερεστάτας ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον καὶ εἶναι ὑποχρεωμένη, εἰς ὅσας περιπτώσεις, ὑπάρχει δικαιολογία ἀντικειμενική, νὰ παρέχῃ πᾶσαν δυνατὴν διευκόλυνσιν. Ἐν τῇ συγκεκριμένῃ περιπτώσει, τῇ ὑπὸ συζήτησιν, παρεκλήθη ἡ Α.Τ.Ε., νὰ προβῇ εἰς προσεκτικὸν καὶ λεπτομερῆ ἔλεγχον. Ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς δακοκτονίας θὰ κατατεθῇ ἐντὸς τῶν ἡμερῶν νομοσχέδιον. Ἐπὶ τοῦ θέματος τοῦ εἰδικωτάτου, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ ἀγαπητὸς συνάδελφος, ἔχω νὰ τὸν πληροφορήσω, ὅτι καὶ ἐκεῖ θὰ δοθοῦν διευκρινιστικαὶ ὁδηγίαι πάραυτα.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Ἀνδρεάδης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Σ. Κιρμιζίδου, ζητοῦντος παραχώρησιν ἐκτάσεως 4½ στρεμμάτων ἐκ τῶν διαθεσίμων ἐκτάσεων Δήμου Ἀρδέας, πρὸς ἀντικατάστασιν τοῦ καταστραφέντος παρὰ τῆς Ὑπηρεσίας Κοινωνικῆς Προνοίας καὶ Δήμου Ἀρδέας, κληροτεμαχίου του.

§30Θ. ΑΝΔΡΕΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ Δῆμος Ἀρδέας, ἐν συνεργασίᾳ μετὰ τῆς κοινωνικῆς προνοίας, κατὰ τὸ 1949, κατέλαβε τὸ τεμάχιον τοῦ ἀναφερομένου κληρούχου Σ. Κιρμιζίδη, τὸ ὁποῖον καὶ ἐχρησιμοποίησε διὰ τὴν διευθέτησιν τοῦ παρακειμένου ποταμοῦ τοῦ Δήμου Ἀρδέας. Ὁ ἐν λόγῳ κληροῦχος, ἀπευθύνεται πρὸς τὴν Βουλήν, καὶ διὰ τῆς Βουλῆς πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, εἰς τρόπον ὥστε νὰ δοθῇ ἡ δέουσα διαταγὴ πρὸς τὴν ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν τοῦ Νομοῦ Πέλλης καὶ συγκεκριμένως, τῆς γεωργικῆς ὑπηρεσίας Ἐδέσσης, ἵνα ἡ ὑπηρεσία αὕτη, παραχωρήσῃ ἀνάλογον ἔκτασιν εἰς τὸν ἐν λόγῳ κληροῦχον πρὸς ἀποκατάστασιν τοῦ κλήρου του. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐπιθυμία τοῦ κληρούχου, ὁ ὁποῖος ἀπὸ πέντε ἐτῶν στερεῖται τοῦ κληροτεμαχίου του.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Πέτσος ἔχει τὸν λόγον.

§32Ε. ΠΕΤΣΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, πράγματι ἔγινε μία ἀδικία, εἰς βάρος τοῦ κληρούχου αὐτοῦ. Διὰ τῆς ὑποβαλλομένης αἰτήσεώς του ζητεῖ τὴν παραχώρησιν ἐκτάσεως ἐκ 4 στρεμμάτων ἐκ τῶν διαθεσίμων τοῦ Δήμου Ἀρδέας, πρὸς ἀντικατάστασιν τοῦ καταστραφέντος κληροτεμαχίου του. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, νὰ δώσῃ λύσιν εὐνοοῦσαν τὸν ἐν λόγῳ κληροῦχον.

§33Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Γεωργίας). Μολονότι δὲν φρονῶ, ὅτι ἡ ἔννοια τῆς ἀσκήσεως τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ Ἐλέγχου, δι’ ἐρωτήσεων καὶ ἀναφορῶν, πρέπει νὰ ἐπεκταθῇ μέχρι τοῦ σημείου, ὥστε νὰ ἀπασχολῆται ἡ Βουλὴ περὶ μιᾶς καθαρῶς ἀτομικῆς περιπτώσεως, εἶμαι πρόθυμος ν’ ἀπαντήσω, εἰς τοὺς κ.κ. συναδέλφους, ὅτι διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 13665 ἀπὸ 3ης Ἀπριλίου διαταγῆς τοῦ Ὑπουργοῦ πρὸς τὴν Διεύθυνσιν Γεωργίας, διέταξα νὰ μᾶς παρασχεθοῦν ὅλαι αἱ ἀπαραίτητοι πληροφορίαι διὰ νὰ ἴδωμεν τὸ αἴτημα, τὸ ὑποβληθέν, ὑπὸ τοῦ ἐν λόγῳ κ. Κιρμιζίδη, ὁ ὁποῖος ἔχει τὴν τιμὴν νὰ γίνῃ ἀντικείμενον συζητήσεως εἰς τὴν Βουλήν, ἐὰν εἶναι βάσιμον. Θὰ ἐξετασθῇ τὸ ζήτημά του, ὅπως ἐξετάζονται ὅλα τὰ αἰτήματα, ὅλων τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν καὶ θὰ δοθοῦν αἱ δέουσαι λύσεις. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ πράξω, ἦτο νὰ ζητήσω ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν, τὴν περιφερειακήν, πληροφορίας, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον καὶ ἔπραξα.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Ἀνδρεάδης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς προσφύγων ἐκ Ρωσίας, κατοίκων Σκόδρας Ἐδέσσης, ζητούντων ἀγροτικὴν ἀποκατάστασιν.

§35Θ. ΑΝΔΡΕΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρόκειται περὶ μιᾶς μεγάλης κατηγορίας Ἑλλήνων, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ τοῦ 1937 καὶ ἐντεῦθεν ἔχουν ἐκδιωχθῆ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως. Ἡ κατηγορία αὐτή, τῶν Ἑλλήνων, ἔχει ἐγκατασταθῆ εἰς πολλὰ σημεῖα τῆς Ἑλλάδος καὶ ἀπὸ τῆς ἐγκαταστάσεώς των μέχρι σήμερον δυστυχῶς δὲν ἔτυχον οὐδεμιᾶς στοργῆς καὶ μερίμνης ἐκ μέρους τῶν ἑκάστοτε Κυβερνήσεων.

§36ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πῶς ζοῦν;

§37Θ. ΑΝΔΡΕΑΔΗΣ. Τὸ πῶς ζοῦν εἶναι τραγικόν. Δὲν ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ εἴπῃ πῶς ζοῦν οἱ ἄνθρωποι αὐτοί. Ἀπὸ τοῦ 1937 μέχρι σήμερον τὸ Κράτος ἔδειξεν ἀστοργίαν ἔναντι τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν ἠθέλησαν νὰ ὑποκύψουν εἰς τοὺς ἐκβιασμοὺς εἰς τοὺς ὁποίους τοὺς ὑπεχρέωναν νὰ ὑποταχθοῦν αἱ Σοβιετικαὶ ἀρχαί. Ἀπὸ τοῦ 1937, οὐδεμία ἐνίσχυσις τοὺς ἐδόθη. Δὲν ἀποκατεστάθησαν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς τὰς γεωργικὰς περιοχάς. Ἐπίσης δὲν ἀποκατεστάθησαν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι προσωρινῶς ἐγκατεστάθησαν εἰς τὰ ἀστικὰ κέντρα. Σήμερον, ἔχω τὴν τιμήν, νὰ ὁμιλήσω διὰ τοὺς Ρωσοπρόσφυγας ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς τὴν περιοχὴν Σκόδρας Ἐδέσσης, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ τοῦ 1949 καὶ ἐντεῦθεν ἀπευθύνονται ἐπανειλημμένως εἰς τοὺς ἁρμοδίους Ὑπουργοὺς καὶ ὑπηρεσίας καὶ ζητοῦν νὰ τοὺς χορηγηθῇ ὀλίγη ἔκτασις διὰ νὰ ἠμπορέσουν νὰ ζήσουν μαζὶ μὲ τὰς οἰκογενείας των. Οἱ πρόσφυγες τῆς περιοχῆς αὐτῆς, ζητοῦν νὰ δοθοῦν αἱ δέουσαι ἐντολαί, ἵνα τοὺς παραχωρηθῇ μία περιοχή, ἡ ὁποία ἀνήκει εἰς τὴν ἀνταλλάξιμον περιουσίαν, διὰ νὰ δυνηθοῦν οἱ δυστυχεῖς αὐτοὶ νὰ ζήσουν αὐτοὶ καὶ αἱ οἰκογένειαί των.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Πέτσος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἰδίας ἀναφορᾶς.

§39Ε. ΠΕΤΣΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑποθέτω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργός, δὲν θὰ μᾶς παρεξηγήσῃ διὰ τὴν παρέμβασιν, διότι δὲν πρόκειται περὶ ἑνὸς ἀτομικοῦ αἰτήματος, ἀλλὰ ἀφορᾷ μίαν κατηγορίαν πολλῶν ἀνθρώπων, ἄνω τῶν 50, ἐγκατεστημένων εἰς τὰ Σκόδρα, ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν ποὺ ἀγωνίζονται νὰ ἀποκτήσουν ἕνα κομμάτι γῆς. Δυστυχῶς, μέχρι σήμερον, ὁπουδήποτε καὶ ἐὰν ἐκτύπησαν τὴν πόρτα, εὑρῆκαν, ἢ ἄρνησιν ἢ ἀδιαφορίαν. Παρακαλοῦμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν Γεωργίας, νὰ ἐπιληφθῇ τοῦ θέματος αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν χρονίζει καὶ νὰ δώσῃ τὴν δέουσα λύσιν.

§40Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Γεωργίας). Κύριε Πρόεδρε, ἔχει πράγματι δίκαιον, ὁ κ. συνάδελφος. Αὐτὴ εἶναι αἴτησις, πράγματι, ἡ ὁποία δικαιολογεῖται, διότι βεβαίως δὲν ἀφορᾷ ἕνα ἄτομον, ἀλλὰ ἀφορᾷ πράγματι, μία κατηγορίαν προσώπων, τὰ ὁποῖα φέρονται κατὰ τὰς πληροφορίας τῶν κ. συναδέλφων, ὅτι ἀναξιοπαθοῦν. Ἐπιθυμῶ ὅμως, νὰ πληροφορήσω, τοὺς κ. συναδέλφους, ὅτι ἅπαξ διετάχθη ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας ἡ ἀπαλλοτρίωσις ὅλων τῶν κτημάτων, ἁρμοδία ἀρχὴ διὰ νὰ δώσῃ ἢ νὰ μὴ δώσῃ κλήρους, εἶναι ἡ ἐπιτροπὴ ἀπαλλοτριώσεων, ἡ ἑδρεύουσα εἰς τὴν περιφέρειαν Ἐδέσσης. Παρὰ ταῦτα ὅταν ὑπεβλήθη ἡ ἐν λόγῳ ἀναφορὰ διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 13664 διαταγῆς διετάχθη ἡ γεωργικὴ ὑπηρεσία Ἐδέσσης, πρῶτον μὲν νὰ πληροφορήσῃ τοὺς αἰτοῦντας, ὅτι πρέπει ἀμέσως ν’ ἀπευθυνθοῦν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἀπαλλοτριώσεων, δεύτερον, ν’ ἀναφέρουν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον περὶ τίνος ἀκριβῶς πρόκειται καὶ διὰ τίνα λόγον ἐπὶ τόσα ἔτη, ὅπως καὶ οἱ δύο κ.κ. συνάδελφοι, εἶπον, οἱ πρόσφυγες οὗτοι, οἱ ἐκ Ρωσίας, ἔμειναν ἐκτὸς τοῦ νυμφῶνος. Εὐθύς, ὡς ἔχω τὰς πληροφορίας ταύτας, εἶμαι πρόθυμος νὰ πληροφορήσω καὶ τοὺς κ. κ. συναδέλφους καὶ τὴν Βουλήν. Πάντως νομίζω, ὅτι ἡ μόνη ἐνδεδειγμένη ἐνέργεια ἦτο αὐτή, καὶ δὲν δύναμαι πρὸς τὸ παρὸν νὰ πράξω ἄλλο τίποτε. Βεβαιῶ τοὺς κ. κ. συναδέλφους, ὅτι θὰ παρακολουθήσω τὴν ὑπόθεσιν μὲ προσοχήν.

§41Θ. ΑΝΔΡΕΑΔΗΣ. Ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ σᾶς πληροφορήσω, ὅτι ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία Γιαννιτσῶν, ἡ ὁποία ἐπελήφθη τοῦ ἀγροκτήματος Ἀχλαδοχωρίου, εἰς τὸ ὁποῖον ἀπέβλεπεν ἡ ὑπηρεσία νὰ ἀποκαταστήσῃ τοὺς ἐν λόγῳ Ρωσοπρόσφυγας, ἐνεργοῦσα καθ’ ὃν τρόπον ἐνήργησε, διὰ νὰ περιέλθῃ τὸ ἀγρόκτημα εἰς αὐτούς, τόσον ὁ διευθυντὴς τῆς Γεωργίας, ὅσον καὶ ὁ διευθυντὴς τοῦ Ἐποικισμοῦ, ἀπεμακρύνθησαν ἐκ τῆς πόλεως τῶν Γιαννιτσῶν. Δὲν ξεύρω ποῖοι εἶναι οἱ παράγοντες, οἱ ὁποῖοι ἐνήργησαν, εἰς τρόπον ὥστε, ν’ ἀπομακρυνθοῦν τόσον ὁ διευθυντὴς Γεωργίας Ἐδέσσης, ὅσον καὶ ὁ διευθυντὴς Ἐποικισμοῦ.

§42Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Γεωργίας). Ἤθελον νὰ ἐρωτήσω ἐὰν ἡ αἴτησις αὐτὴ ἀποτελεῖ ἁπλῶς, ἐρώτησιν, ἢ ἐὰν ἀποτελῇ ὑπαινιγμόν. Ἁπλούστατα μετετέθησαν διὰ λόγους ὑπηρεσιακούς. Ἐγὼ σᾶς ἐρωτῶ, οἱ διάδοχοί των ἐκτελοῦν εὐσυνειδήτως τὸ καθῆκον των; Ἐὰν οἱ περὶ οὓς ὁ λόγος ὑπάλληλοι, ἐξετέλεσαν τὸ καθῆκον των, τότε διὰ ποῖον λόγον μᾶς εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος, ὅτι τὸ θέμα ἐκκρεμεῖ ἀπὸ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν;

§43Θ. ΑΝΔΡΕΑΔΗΣ. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἐκκρεμεῖ.

§44Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Γεωργίας). Ἐὰν ἔχετε παράπονα διὰ τοὺς διαδόχους των, νὰ μοῦ τὸ καταγγείλητε καὶ ἐγὼ θὰ λάβω τὰ ἐνδεικνυόμενα μέτρα.

§45Θ. ΑΝΔΡΕΑΔΗΣ. Ὁ κατέχων τὴν ἔκτασιν ἔχει ἰσχυροὺς παράγοντας καὶ δύναται ἡ ὑπηρεσία νὰ ἐνεργήσῃ.

§46Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Γεωργίας). Ἐὰν ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος κατέχει τὴν ἔκτασιν τὴν κατέχει παρανόμως, ἐὰν πρόκειται περὶ κτήματος, τὸ ὁποῖον τελεῖ ὑπὸ ἀπαλλοτρίωσιν, ἁρμοδία εἶναι ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀπαλλοτριώσεως. Διὰ ποῖον λόγον δὲν προσφεύγουν εἰς τὰ ὄργανα, τὰ ὁποῖα ἔχει τάξει ἡ ὑπηρεσία δι’ αὐτὸν τὸν σκοπόν.

§47Θ. ΑΝΔΡΕΑΔΗΣ. Ἔχουν γίνει ἀνακρίσεις καὶ διετάχθη....... (δὲν ἠκούσθη).

§48Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Γεωργίας). Τότε νὰ μοῦ τὸ καταγγείλητε.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρελθούσης τῆς ὥρας συζητήσεως ἐπὶ

ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων, εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ ΤΩΝ ΕΠΕΡΩΤΗΣΕΩΝ.

Ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐπερωτήσεώς του ἀπευθυνομένης πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν Γεωργίας, διότι δὲν ἔλαβε τὰ δέοντα μέτρα διὰ τὸν ἔγκαιρον ἐφοδιασμὸν τῶν καλλιεργητῶν διὰ φωσφορικῶν λιπασμάτων κλπ.

§50Γ. ΜΠΑΜΠΟΥΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως ταύτης ἐγενικεύθη ἡ συζήτησις εἰς προηγουμένην συνεδρίασιν.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τοιαύτην πρότασιν.

§52Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Γεωργίας). Κύριε Πρόεδρε, ἀνεξαρτήτως προτάσεως περὶ γενικεύσεως, ἡ Κυβέρνησις ἐπιθυμεῖ νὰ γενικευθῇ ἡ συζήτησις.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει γενικεύεται ἡ συζήτησις. Ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§54Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριοι βουλευταί, λυποῦμαι, διότι αἱ πράξεις καὶ αἱ παραλείψεις, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐλεγχθοῦν, ἀφοροῦν ἀπόντα ἀξιότιμον συνάδελφον καί, δυστυχῶς, ἀσθενοῦντα, ὁ ὁποῖος διετέλεσε πρὸ ἔτους, ὅτε συνέβησαν αὐτὰ τὰ ὁποῖα θὰ ἀναφέρωμεν, Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας. Λυποῦμαι, ποὺ θὰ ἐλέγξω ἀπόντα συνάδελφον, ἀλλ’ ἡ εὐθύνη τῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἀλληλέγγυος καὶ ὁ ἔλεγχός μας κατευθύνεται πρὸς ὁλόκληρον τὴν Κυβέρνησιν. Ἡ Κυβέρνησις τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ διεκήρυξεν ὅτι τὸ 1953 ἦτο ἔτος τοῦ ἀγρότου. Πράγματι, κατὰ τὸ ἔτος 1953 συνέβη εἰς τὴν ἀγροτικήν μας ἱστορίαν ἕνα σημαντικὸν γεγονός. Ἐδικαιώθησαν ἀγῶνες εἴκοσι πέντε καὶ πλέον ἐτῶν, ἀγῶνες ὁλοκλήρου τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου τῆς Χώρας, ὁ ὁποῖος ἐξεκίνησεν ἀπὸ τὸ 1927 ἀποφασισμένος νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὴν Χώραν αὐτήν, τὴν πτωχὴν καὶ τὴν ἄγονον, νὰ ἐπιβάλῃ τὴν σιτάρκειαν καὶ τὸ ἀπόγειον τῆς προσπαθείας αὐτῆς ἐπετεύχθη κατὰ τὸ 1953. Ἐὰν ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς θέλομεν νὰ τιμήσωμεν τὸν ἀγρότην καὶ νὰ ὀνομάσωμεν τὸ 1953 ὡς ἔτος τοῦ ἀγρότου, ἀκριβολογοῦμε, διότι, πράγματι, εἰς τὸ 1953 ἔγινεν αὐτὸ τὸ μεγάλο κατόρθωμα τῆς ἀγροτικῆς τάξεως. Ἀπὸ ἀπόψεως, ὅμως, συμβολῆς τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν ἐπίτευξιν αὐτήν, πρέπει νὰ εἴμεθα πολὺ φειδωλοί, διὰ νὰ ἐπαινέσωμεν τὴν Κυβέρνησιν. Τοὐναντίον αἱ πράξεις της καὶ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα συνέβησαν κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ ἔτους αὐτοῦ, πρὸς τὴν ἀγροτικὴν τάξιν, δηλοῦν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐλάχιστα ἀντελήφθη τὴν σημασίαν τοῦ ἀγῶνος τῆς ἀγροτικῆς τάξεως, καὶ ἐλάχιστα ἀντελήφθη τὴν σημασίαν τοῦ ἔτους τοῦ ἀγρότου, τὸ ὁποῖον διεκήρυξε. Θὰ ἔλθῃ ἄλλη ἐπερώτησις, ἀκριβῶς ἐπὶ τοῦ σίτου, διὰ νὰ ἐλέγξωμεν λεπτομερῶς τὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν ἤσκησεν ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τοῦ σίτου, διὰ νὰ ἀποδείξωμεν τὸ πόσον ἔχομεν δίκαιον, ταῦτα τονίζοντες. Σήμερον θὰ ἀναπτύξωμεν μόνον τὴν ὑπόθεσιν τῶν λιπασμάτων, εἰς τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις τοὐλάχιστον, διὰ νὰ μὴ μεταχειρισθῶμεν, ἄλλην ἔκφρασιν, ἡ Κυβέρνησις τοὐλάχιστον, ὠλιγώρησε, κύριοι βουλευταί, ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν, κατόπιν συστηματικῆς προσπαθείας καὶ τοῦ Κράτους, καὶ πρέπει νὰ τὸ εἴπωμεν, πρὸ τοῦ πολέμου τῆς Ἑταιρείας Λιπασμάτων διὰ τῶν κατὰ τόπους Γεωπόνων της καὶ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης κατόπιν, ἤρχισε νὰ ἀναπτύσσηται εἰς τὸν ἀγροτικόν μας πληθυσμὸν ἡ συνήθεια καὶ ἡ συνείδησις τῆς χρησιμοποιήσεως τῶν λιπασμάτων. Πρὸ δέκα πέντε ἐτῶν εἰς ὁλόκληρον τὴν Θεσσαλίαν, κατηναλίσκοντο δέκα πέντε τόννοι περίπου λιπασμάτων. Σήμερον τὰ καταναλισκόμενα λιπάσματα εἰς τὴν Θεσσαλίαν ἀνέρχονται εἰς δεκάδας χιλιάδας τόννων. Αὐτὸ σημαίνει ὅτι, ἡ καταβληθεῖσα κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν ἐτῶν αὐτῶν προσπάθεια, ἦτο συστηματικὴ καὶ εἰς τὴν συνείδησιν τῶν ἀγροτῶν μας ἐστερεώθη πλέον ἡ ἀνάγκη τῆς χρησιμοποιήσεως τῶν λιπασμάτων καὶ ὅλοι ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι προερχόμεθα ἐξ ἀγροτικῶν περιφερειῶν, γνωρίζομεν ὅτι δίπλα ἀπὸ τὸ ψωμί, ὁ ἀγρότης θεωρεῖ τὸ λίπασμα ὡς τὴν δευτέραν μεγάλην καὶ οὐσιώδη ἀνάγκην. Κατέστη πλέον συνείδησις τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου ἡ χρησιμοποίησις τῶν λιπασμάτων. Καὶ βλέπομεν μίαν γοργήν, γοργοτάτην ἐξέλιξιν εἰς τὴν κατανάλωσιν τῶν λιπασμάτων. Τὸ 1951, καθ’ ὅλην τὴν Χώραν εἴχομεν κατανάλωσιν περίπου 150.000 τόννων. Τὸ 1952 εἴχομεν κατανάλωσιν περίπου 200.000 τόννων. Τὸ 1953 θὰ εἴχομεν κατανάλωσιν 220.000 τόννων καὶ φυσικῷ τῷ λόγῳ ἐφέτος πρέπει νὰ ἔχωμεν μεγαλυτέραν κατανάλωσιν, διότι ἐπεκτείνεται ἡ χρησιμοποίησις τῶν λιπασμάτων εἰς ὅλας τὰς καλλιεργείας. Αὐτὸ φαίνεται ὅτι δὲν τὸ ἀντελήφθη ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος τέως Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, ὁ κ. Ἀποστολίδης, ὅταν ἀνέλαβε τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας. Δὲν ἀντελήφθη ὅτι ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν, ἀπὸ μηνὸς εἰς μῆνα, ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος αὐξάνεται ἡ κατανάλωσις τῶν λιπασμάτων, ζητοῦνται τὰ λιπάσματα εἰς ὅλας τὰς γωνίας τῆς Χώρας μας καὶ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι, ὡς Κράτος, νὰ ἐφοδιάσωμεν ἐγκαίρως τοὺς ἀγρότας καὶ νὰ τὰ ἔχωμεν πρόχειρα διὰ νὰ τὰ δώσωμεν εἰς τοὺς παραγωγοὺς καὶ νὰ τὰ χρησιμοποιήσωμεν κατὰ τὸν κατάλληλον χρόνον. Ὅ,τι συμβαίνει εἰς τὴν Χώραν μας, ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι, τοῦ νὰ αὐξάνεται ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος ἡ κατανάλωσις τῶν λιπασμάτων, τὸ ἴδιον συμβαίνει καὶ εἰς τὰς ἄλλας γεωργικὰς Χώρας τῆς Εὐρώπης. Καὶ ἐκεῖ ἀναπτύσσεται ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος ἡ κατανάλωσις τῶν λιπασμάτων. Καὶ ἐνῷ ἔχομεν αὐτὴν τὴν μεγάλην αὔξησιν τῆς καταναλώσεως, ἡ παραγωγὴ δὲν αὐξάνει κατὰ τὸν ἴδιον ρυθμόν. Τὸ κάλιον ἀποτελεῖ μονοπώλιον τῆς μεσευρωπαϊκῆς παραγωγῆς. Τὸ ἄζωτον, τὸ παράγουν ὡρισμένα ἐργοστάσια τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ τὰ φωσφορικὰ τὰ παράγουν ἐργοστάσια τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ τοῦ ἐσωτερικοῦ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, λόγῳ τῆς αὐξούσης αὐτῆς καταναλώσεως τῶν λιπασμάτων εἰς ὅλας τὰς Χώρας, ὅπως καὶ εἰς τὴν ἰδικήν μας, ἡ παραγωγὴ δὲν εἶναι τόσον ἐπαρκής, ὥστε νὰ ὑπάρχῃ ὁ ὑπερπλεονασμὸς καὶ νὰ ἀναπτύξωμεν καὶ ἕνα συναγωνισμὸν εἰς τὴν προμήθειαν αὐτῶν. Αὐτὰ ποὺ σᾶς λέγω εἶναι καὶ ἐξηκριβωμένα, ἀλλ’ ἔχουν καὶ τὴν σημασίαν των. Ἔπρεπε, λοιπόν, ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν αὐτὰ τὰ δύο δεδομένα, πρῶτον τὸ δεδομένον τῆς ὡρισμένης παραγωγῆς, μὴ δυναμένης ἀποτόμως νὰ αὐξηθῇ καὶ νὰ ὑπερκαλύψῃ καὶ νὰ παρουσιάσῃ πλεονάσματα ἀδιάθετα καί, δεύτερον, τὴν αὐξανομένην κατ’ ἔτος κατανάλωσιν. Ἐὰν τοῦτο εἶχεν ὑπ’ ὄψιν του ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, θὰ ἐλάμβανεν ἐγκαίρως τὰ μέτρα του, ὥστε νὰ ἐπρομηθεύετο ἐγκαίρως λιπάσματα, ὡς συνέβαινεν εἰς τὸ παρελθὸν καὶ τὰ ὁποῖα λιπάσματα θὰ διεκινοῦντο ἐγκαίρως διὰ τῆς ὑπαρχούσης καὶ λειτουργούσης ἤδη ὠργανωμένης ὑπηρεσίας διακινήσεως τῶν λιπασμάτων τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, ὁπότε κατὰ Σεπτέμβριον ὅλα τὰ ἀποθηκευτικὰ κέντρα τῶν ἐπαρχιῶν τῶν Ἑνώσεων Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν καὶ τῶν Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν, θὰ ἦσαν ἐφωδιασμένα μὲ φωσφορικὰ λιπάσματα, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν καλλιέργειαν τῶν δημητριακῶν καὶ θὰ ἐλάμβανον οἱ παραγωγοί μας τοιαῦτα καὶ δὲν θὰ ὑπεχρεοῦντο νὰ κάμουν τὴν καλλιέργειαν χωρὶς τὴν χρησιμοποίησιν λιπασμάτων. Διότι αὐτὸ συνέβη, κύριοι συνάδελφοι, ἔγινεν ἡ καλλιέργεια τοῦ προηγηθέντος αὐτοῦ παραγωγικοῦ ἔτους χωρὶς τὴν χρησιμοποίησιν λιπασμάτων. Εἰς πολλὰς δὲ περιφερείας ἐχρησιμοποιήθησαν τὰ λιπάσματα ἐπὶ τοῦ ἐδάφους, διότι ἐλήφθησαν εἰς τὰ ἔσχατα ἀποθηκευτικὰ κέντρα, μετὰ τὴν σπορὰν καὶ ἀπὸ συνήθειαν τὰ παρέλαβον οἱ παραγωγοὶ καὶ τὰ ἐσκόρπισαν ἐπὶ τοῦ ἐδάφους μετὰ τὴν σποράν. Ἔτσι ὅμως ἦσαν ἄχρηστα. Δυστυχῶς, λόγῳ αὐτῆς τῆς κακῆς καλλιεργείας καὶ τῆς κοινῆς χρήσεως τῶν λιπασμάτων, ἡ ἐφετεινὴ παραγωγὴ προμηνύεται – συνεπικουρουσῶν καὶ τῶν κακῶν καιρικῶν συνθηκῶν – νὰ εἶναι χαμηλὴ καὶ δὲν θὰ φθάσῃ εἰς τὸ ἐπίπεδον, εἰς τὸ ὁποῖον ἔφθασε πέρυσι, δηλαδή, τῆς αὐταρκείας. Εὔχομαι εἰλικρινῶς νὰ διαψευσθῶ. Εὔχομαι αἱ προβλέψεις μου νὰ μὴ ἐπαληθεύσουν, καὶ ὄχι μόνον νὰ φθάσῃ εἰς τὸ περυσινὸν ἐπίπεδον, ἀλλὰ καὶ νὰ τὸ ὑπερβῇ, ὅπως πρέπει ἄλλωστε κατὰ τὴν φυσικὴν ἐξέλιξιν καὶ τὴν ἄνοδον, τὴν ὁποίαν παρουσιάζει ἡ ἐθνική μας παραγωγὴ ἐπὶ εἰκοσιπενταετίαν. Δι’ αὐτὸ σήμερον ἐλέγχομεν τὴν Κυβέρνησιν, διὰ τὴν κακὴν ἀποστολήν, διάθεσιν, διατήρησιν καὶ χρησιμοποίησιν τῶν λιπασμάτων. Ἐάν, λοιπόν, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, εἶχεν ἀντιληφθῆ τὴν προσπάθειαν τοῦ ἀγροτικοῦ μας κόσμου, νὰ φθάσῃ εἰς ὕψος τῶν σημείων τῆς αὐταρκείας, ἐὰν εἶχεν ἀντιληφθῆ, καὶ εἶχεν ὑπ’ ὄψιν του τί παρετηρεῖτο ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος εἰς τὴν κατανάλωσιν τῶν λιπασμάτων, καὶ ἐὰν ἐγνώριζεν, ὅτι ἡ παγκόσμιος παραγωγὴ λιπασμάτων δὲν εἶναι τόσον μεγάλη, ὥστε νὰ δύναται νὰ ἐπαρκέσῃ ἀπολύτως εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς γεωργίας, φρονίμως ποιῶν, θὰ ἔπρεπεν ἐγκαίρως νὰ προμηθεύσῃ τὰ λιπάσματα εἰς τοὺς παραγωγούς. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, δὲν ἔπραξε τοῦτο. Ἴσως, διότι ἐνεφορεῖτο ἀπὸ τὴν καλὴν πρόθεσιν νὰ ἐπιτύχῃ καλυτέρας τιμάς, διότι ἀσφαλῶς καὶ εἰς τὴν ἀγροτικήν του περιφέρειαν θὰ ἤκουσε τὰ παράπονα τῶν ἀγροτῶν μας, οἱ ὁποῖοι συνεχῶς διεμαρτύροντο πρὸς πᾶσαν Κυβέρνησιν καὶ πρὸς πᾶσαν κατάστασιν, ὅτι ἐπρομηθεύοντο τὰ λιπάσματα εἰς μεγάλας τιμάς, προσεπάθησε διὰ τῆς καθιερώσεως μιᾶς νέας πολιτικῆς ἐλευθέρου συναγωνισμοῦ, ὅσον ἀφορᾷ τὴν προμήθειαν τῶν λιπασμάτων, νὰ ἐπιτύχῃ καλυτέρας τιμάς. Ἐὰν ἐγνώριζε καλῶς, ὁ κ. Ὑπουργός, ὅμως τὸ θέμα, δὲν θὰ ἔκαμνεν αὐτό, δὲν θὰ ἠκολούθει αὐτὴν τὴν πολιτικήν, διότι θὰ ἐγνώριζεν, ὅτι εἰς τὰ λιπάσματα εἰδικῶς δὲν δύναται νὰ ἰσχύσῃ ἡ πολιτικὴ τῆς ἐλευθερίας τῶν συναλλαγῶν καὶ τοῦ ἐλευθέρου συναγωνισμοῦ, διότι ἡ παραγωγὴ εἶναι περιωρισμένη. Τὸ κάλιον, τὸ ἄζωτον, εἶναι περιωρισμένα, καὶ δὲν δυνάμεθα οὕτω νὰ προμηθευθῶμεν καὶ νὰ παραδώσωμεν εἰς τοὺς παραγωγοὺς λιπάσματα μὲ χαμηλοτέρας τιμάς. Ἀλλ’ ἐκτὸς αὐτοῦ, κύριοι, τὰ λιπάσματα εἶναι ἕνα εἶδος πρώτης ἀνάγκης, τὸ ὁποῖον ἀναζητοῦν οἱ παραγωγοί μας μὲ λαχτάραν καὶ πόνον, ὅπως ἀναζητοῦν τὸ ψωμὶ καὶ τὸν ἀλατζᾶν διὰ νὰ ντυθοῦν. Δὲν δύναται, λοιπόν, νὰ γίνῃ κερδοσκοπία, εἰς τὸ θέμα τῶν λιπασμάτων. Καὶ σοβαροὶ ἐμπορικοὶ οἶκοι, δὲν δύναται νὰ προμηθεύσουν τὸ ἐμπόρευμα αὐτὸ σὲ χαμηλὰς τιμάς, διότι δὲν ἀποδίδει κέρδος, εἰμὴ μόνον 2, 3 ἢ 4% τὸ πολύ, ἐνῷ ἀπαιτοῦνται τεράστια κεφάλαια. Κατὰ συνέπειαν, δυσκόλως θὰ διαθέσῃ κανεὶς 80 μὲ 100 δισεκατομμύρια δραχμάς, ἐφ’ ὅσον εἶναι βέβαιον, ὅτι τὸ κέρδος του θὰ κυμαίνεται μεταξὺ 2 καὶ 4%. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, ἐὰν ἐγνώριζεν ὅλα αὐτά, ἔπρεπε νὰ μὴ διστάσῃ εἰς τὸ θέμα τῆς προμηθείας τῶν λιπασμάτων καὶ νὰ μὴ προσπαθήσῃ νὰ ἐφαρμόσῃ νέαν πολιτικήν. Ἔπρεπε νὰ ἀκολουθήσῃ τὴν παλαιὰν δεδοκιμασμένην πολιτικήν, ἡ ὁποία ρυθμικῶς ἐβοήθησε τοὺς παραγωγούς μας εἰς τὸ νὰ αὐξήσουν τὴν καταγάλωσιν τῶν λιπασμάτων. Ἀντὶ τούτου, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, ἔκαμε τὸ ἑξῆς: Δὲν ἐπεκύρωσε τοὺς διεθνεῖς διαγωνισμοὺς τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, οἱ ὁποῖοι ξεύρουν τὴν προμήθειαν λιπασμάτων καλιούχων καὶ ἀζωτούχων. Ἐγένετο πρῶτος καὶ δεύτερος διαγωνισμὸς ἐκ μέρους τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, μὲ τιμὰς τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, δὲν τοὺς ἐνέκρινεν. Ἐν τῷ μεταξὺ ὅμως, ἡ προμήθεια τῶν λιπασμάτων καθυστέρει. Χῶραι, ὅμως, φρονιμώτερον ἡμῶν πράττουσαι, ἔσπευσαν νὰ ἀπορροφήσουν τὴν παραγωγήν, ἀπὸ τὰ ὡρισμένα, ἄλλωστε, ἐργοστάσια τῆς Εὐρώπης καὶ ὅταν ἡμεῖς ἀντελήφθημεν τὴν πλάνην, συντελήφθημεν, ὅτι δὲν ἠδυνάμεθα νὰ ἀκολουθήσωμεν τὴν πολιτικὴν τοῦ ἐλευθέρου συναγωνισμοῦ ὅσον ἀφορᾷ τὴν προμήθειαν τῶν λιπασμάτων· τότε ἀναζητοῦντες τὰ ἀγορὰς αὐτάς, τὰς εὕρομεν κλειστάς. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ φωσφοροῦχα λιπάσματα, συνέβη τὸ ἑξῆς: Ἐνῷ τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1953, τὸ ἰδικόν μας ἐργοστάσιον προσέφερεν 20 χιλιάδας τόννους λιπάσματα, τὸν Ἰούνιον τοῦ ἰδίου ἔτους ποὺ ἠθελήσαμεν ἡμεῖς νὰ τὰ προμηθευθῶμεν, δὲν προσέφερε παρὰ μόνον 5 χιλιάδας τόννους, διότι τὰ εἶχε διαθέσει. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, ἔκαμεν αὐτὸ τὸ λάθος καὶ δὲν ἐνέκρινε τοὺς 2 ἢ 3 διαγωνισμοὺς τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, διὰ τὴν προμήθειαν ἀζωτούχων καὶ καλιούχων λιπασμάτων. Διὰ τὰ φωσφοροῦχα λιπάσματα, τὸ ἰδικόν μας ἐργοστάσιον, ἐργαζόμενον καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τοῦ ἔτους, μὲ μίαν καλὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν χώρων του καὶ τῶν ἀποθηκευτικῶν χώρων τῆς Χώρας, εἶναι ἱκανὸν νὰ παράγῃ τοιαύτην ποσότητα, ἡ ὁποία θὰ καλύπτῃ τὰς ἀνάγκας τῆς γεωργίας μας. Τούτου δὲν ἐγένετο ἐκμετάλλευσις κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, ἐξ οὗ καὶ ἡ ἔλλειψις φωσφορικῶν λιπασμάτων. Τὸ ἐργοστάσιον αὐτό, ἐγκαίρως ἐδέχθη νὰ προμηθεύσῃ τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν, μὲ τὰ ἐν λόγῳ λιπάσματα, τὸ Ὑπουργεῖον, ὅμως, τῆς Γεωργίας, δὲν ἐνέκρινε τὴν προμήθειαν αὐτήν, ἀκολουθοῦν τὴν ἐσφαλμένην γραμμὴν τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας. Τὸ Ἐργοστάσιον ὅμως, ἀφοῦ ἡ Τράπεζα καὶ τὸ Ὑπουργεῖον δὲν ἐδέχθησαν νὰ παραλάβουν τὰ φωσφοροῦχα λιπάσματα, τὰ ὁποῖα τὸ ἐργοστάσιον εἶχεν ἕτοιμα πρὸς παράδοσιν, ἐζήτησε νὰ τοῦ ἐπιτραπῇ ἡ ἐξαγωγή, καὶ ἐξῆγε τὴν παραγωγὴν αὐτὴν τῶν 30 χιλ. τόννων εἰς τὴν Κύπρον καὶ τὰς ἄλλας χώρας τῆς Μέσης Ἀνατολῆς. Καὶ ἐπειδὴ θὰ πρέπει νὰ εἴμεθα δίκαιοι, θὰ πρέπει ἐπ’ αὐτοῦ νὰ τονίσω, ὅτι ὁ ἔλεγχος δὲν ἔχει ἄλλον σκοπόν, δεδομένου ὅτι ὁ τότε Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας παρῃτήθη, καὶ κατὰ συνέπειαν δὲν πρόκειται νὰ φέρῃ πολιτικὸν ἀποτέλεσμα, ἀλλὰ νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν διαμόρφωσιν μιᾶς ἀντιλήψεως εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, διότι τὰ ἴδια σφάλματα, τὰ ὁποῖα συνέβησαν εἰς τὸ παρελθόν, δὲν θὰ πρέπει νὰ ἐπαναληφθοῦν καὶ εἰς τὸ μέλλον. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἐπιρρίπτωμεν εὐθύνας εἰς τὸ ἐργοστάσιον ὅτι ἐξήγαγε τοὺς 30 χιλ. τόννους εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Τὸ ἔκαμε πρὸ τῆς ἀνάγκης τοῦ χώρου, διότι τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας δὲν ἐνέκρινε τὴν σύμβασιν τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης διὰ νὰ τοὺς ἀγοράσῃ αὐτή. Τὸ σφάλμα, λοιπόν, τοῦ κ. τέως Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, εἶναι ὅτι δὲν ἐνέκρινε τοὺς διαγωνισμοὺς τῆς Α.Τ.Ε., ὥστε ἐγκαίρως αὐτὴ νὰ προμηθευθῇ τὰ λιπάσματα καὶ νὰ τὰ προωθήσῃ πρὸς τὰ παραγωγικὰ κέντρα, ὥστε μέχρι τέλους Σεπτεμβρίου νὰ τὰ ἔχουν οἱ παραγωγοί μας καὶ νὰ καλλιεργήσουν τὴν γῆν των. Εἶναι γνωστὰ τὰ ἐπεισόδια, τὰ ὁποῖα ἔλαβον χώραν κατὰ τὸν χρόνον ἐκεῖνον καὶ πόσον ἐταλαιπωρήθη ὁ ἀγροτικὸς κόσμος τότε. Ἔγιναν συμπλοκαί, ἐξεγέρσεις, διαμαρτυρίαι καθ’ ὅλην τὴν ἔκτασιν τῆς ἀγροτικῆς ὑπαίθρου, ἐξ ἀφορμῆς τῆς παραλείψεως αὐτῆς τῆς Κυβερνήσεως. Πταίει, λοιπόν, ἀπολύτως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, διότι δὲν διεχειρίσθη καλῶς τὸ θέμα, διότι δὲν ἦτο παρεσκευασμένος, διότι δὲν εἶχε συλλάβει τὸ πρόβλημα εἰς τὴν οὐσίαν του, διὰ νὰ χαράξῃ τὴν ὀρθὴν γραμμήν. Ἐξ αὐτοῦ ἐξάγεται τὸ συμπέρασμα, ὅτι, ὅταν ἕνας πολιτικὸς ἀνὴρ ἀναλαμβάνῃ τὰς εὐθύνας ἑνὸς Ὑπουργείου, πρέπει νὰ εἶναι παρεσκευασμένος ἀπολύτως διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰ προβλήματα, μὲ τὴν βεβαιότητα τῆς ἐπιτυχίας. Ἐφ’ ὅσον δὲν εἶναι προπαρεσκευασμένος, ὀφείλει νὰ ἀκολουθῇ τὴν πεπατημένην καὶ νὰ μὴ χαράσσῃ νέας ὁδούς, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ μὴ λύωνται τὰ προβλήματα τοῦ λαοῦ. Διὰ τὴν δημιουργηθεῖσαν ἀνωμαλίαν, εἶναι ὑπεύθυνος ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, καὶ δι’ αὐτὸ τὸν ἐλέγχομεν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ὅ,τι ἔγινε, ἔγινεν. Εὔχομαι εἰλικρινῶς, ἡ ἀνωμαλία νὰ περιορισθῇ εἰς τὰ σημειωθέντα ἐπεισόδια καὶ ἡ σημειωθεῖσα ἔλλειψις λιπασμάτων νὰ μὴ ἐπιδράσῃ εἰς τὴν παραγωγήν. Πολὺ ὅμως τὸ φοβοῦμαι. Ὅσοι προέρχονται ἐκ σιτοπαραγωγικῶν περιφερειῶν καὶ ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι εἴχομεν τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐπισκεφθῶμεν τὰς περιφερείας αὐτάς, διεπιστώσαμεν ὅτι, δυστυχῶς, ἡ καλλιέργεια δὲν προχωρεῖ ἐφέτος καλά.

§55Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Γεωργίας). Κύριε συνάδελφε, ἐφ’ ὅσον ἐγενικεύθη ἡ συζήτησις καὶ εἶναι πιθανὸν νὰ μὴ ἀπαντήσω σήμερον, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ προβῶ εἰς τὴν ἀκόλουθον δήλωσιν πρὸς τὴν Βουλήν. Αἱ πληροφορίαι τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ὅτι, ὡς ἦτο φυσικόν, ἐκ τῶν θεομηνιῶν πράγματι εἰς ὡρισμένα διαμερίσματα ἐζημιώθη ἡ παραγωγή. Δὲν ὑπάρχει ὅμως οὐδεὶς ἀπολύτως γενικώτερος λόγος ἀνησυχίας. Προσθέτω, μάλιστα, ὅτι πρὸς τὸ παρὸν οἱ οἰωνοὶ εἶναι ἄριστοι. Οὐδείς, βεβαίως, δύναται νὰ προεξοφλήσῃ τί πρόκειται νὰ συμβῇ κατὰ τοὺς κρισίμους μῆνας. Πάντως, μέχρι σήμερον, ἡ κατάστασις εἶναι εὐχάριστος. Πρέπει, ἐπίσης, νὰ προβῶ εἰς τὴν ἀκόλουθον κατηγορηματικὴν πρὸς τὴν Βουλὴν διαβεβαίωσιν. Αἱ ἐκτάσεις ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι εἶχον μὲν σπαρῆ, ἀλλά, λόγῳ τῶν θεομηνιῶν κατεστράφησαν, ἐλήφθησαν ὅλα τὰ μέτρα καὶ ἄλλαι μὲν ἐσπάρησαν δι’ ἀραβοσίτου, εἰς ἄλλας προωθήσαμεν τὴν καλλιέργειαν τοῦ βάμβακος καὶ εἰς ἄλλας, ὅπου ἐπετρέπετο, καὶ δι’ ὀρύζης. Καὶ πληροφορῶ τὴν Βουλήν, ὅτι ὅλη αὐτὴ ἡ ἐργασία συνετελέσθη καὶ συντελεῖται, ἐνῷ ἡ Κυβέρνησις ὑπῆρξε κατ’ ἀνάγκην φειδωλή, ὅπως ὑπῆρξαν, δυστυχῶς, ἐξ ἀναποτρέπτων νομισματικῶν λόγων, ὅλαι αἱ μέχρι τοῦδε Κυβερνήσεις, περὶ τὴν χορήγησιν δανείων πρὸς τοὺς παραγωγούς. Ἐχορηγήθησαν ὅλα περίπου τὰ δάνεια τὰ καλλιεργητικά, τὰ ὁποῖα ἐζήτησεν ἡ Α.Τ.Ε. εἰδικῶς πρὸς τοὺς σκοποὺς τούτους. Δηλαδή, πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ ἀξιοποιηθοῦν ἐκεῖνα ἀκριβῶς ἐκ τῶν ἐδαφῶν, τὰ ὁποῖα ὑπέστησαν ἐκ τῶν θεομηνιῶν ζημίας. Οὕτω, π. χ., ἐδώσαμεν τὸν τελευταῖον μῆνα 25 δισεκατομμύρια διὰ τὴν καλλιέργειαν τοῦ βάμβακος εἰς τὰς περιοχὰς ἀκριβῶς ἐκείνας. Ἐδώσαμεν ἐπίσης 15 δισεκατομμύρια διὰ τὴν ὄρυζαν καὶ προωθήσαμεν ἀπὸ καιροῦ τὴν σπορὰν δι’ ἀραβοσίτου, ὅπου ἦτο τοῦτο ἀναγκαῖον. Μὲ συγχωρεῖ ὁ κ. συνάδελφος, διὰ τὴν διακοπήν, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι εἶχον τὴν ὑποχρέωσιν νὰ δώσω τὰς ἀντικειμενικὰς καὶ καθησυχαστικὰς αὐτὰς πληροφορίας πρὸς τὴν Βουλήν. Εὔχομαι ὁ καιρὸς νὰ μᾶς εὐνοήσῃ ὅσον καὶ πέρυσιν ὁπότε, διαβεβαιῶ τοὺς κ.κ. συναδέλφους, ὅτι ἡ παραγωγὴ καὶ αὐτὴ ἀκόμη ἡ παραγωγὴ τοῦ σίτου, παρὰ τὰς θεομηνίας, θὰ εἶναι ἐφάμιλλος τῆς περυσινῆς. Μὲ αὐτὴν τὴν εὐχήν, τερματίζω τὴν διακοπήν μου. (Χειροκροτήματα).

§56Γ. ΜΟΔΗΣ. Παρετήρησα, κ. Ὑπουργέ, ὅταν μετέβην εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, κατὰ τὰ τέλη Ἰανουαρίου, ὅτι εἰς τὴν περιφέρειαν Λαγκαδᾶ, ἐπὶ ἐκτάσεως 40 χιλιομέτρων, μεταξὺ Λαγκαδᾶ, Σωχοῦ καὶ Λαχανᾶ, οὔτε ἕνα χωράφι δὲν ἐπρασίνιζε.

§57Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Γεωργίας). Κύριε συνάδελφε, κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, συνέπεσε νὰ ἐπισκεφθῶ καὶ ἐγὼ τὴν περιοχὴν αὐτήν, καὶ ὁμολογῶ, ὅτι οὔτε ἕνα χωράφι δὲν ἐπρασίνιζε. Τοῦτο, διότι ἡ ὅλη ἔκτασις ἦτο σκεπασμένη ὑπὸ χιόνος. (Χειροκροτήματα).

§58Γ. ΜΟΔΗΣ. Ἐσπάρη πολὺ ἀργά, κύριε Ὑπουργέ. Αὐτὸς ἦτο ὁ λόγος.

§59Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Γεωργίας). Κύριε συνάδελφε, τὴν ἰδίαν ἐποχήν, διὰ τὴν ὁποίαν ὁμιλεῖτε, ἐπεχείρησα νὰ περάσω δι’ αὐτοκινήτου τὰ ὑψώματα τοῦ Λαγκαδᾶ καὶ δὲν ἠμπόρεσα. Δὲν εἶναι δυνατόν, λοιπόν, νὰ λέτε ὅτι μία τοιαύτη ἔκτασις ἔμεινεν ἄσπαρτος. Δὲν ἔχετε πληροφορηθῆ, ὅτι τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, περὶ τῆς ὁποίας ὁμιλεῖτε, ὁλόκληρος ἡ Μακεδονία καὶ μάλιστα ἡ περιοχὴ αὐτή, εἶχεν ὑποστῆ θεομηνίαν;

§60Γ. ΜΟΔΗΣ. Ἐπῆγα ἐγώ, 17 Φεβρουαρίου.

§61Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ διακοπὴ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἐκδηλώνει κατὰ ἕνα τρόπον τὰς ἀνησυχίας του καὶ τὸν φόβον, τὸν ὁποῖον καὶ ἐξέφρασεν, ὅτι ἐφέτος θὰ ἔχωμεν κάμψιν τῆς παραγωγῆς καὶ προλαμβάνων ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, τὸν τυχὸν ἔλεγχόν μας καὶ προσεχῶς διὰ τὴν κάμψιν αὐτὴν τῆς παραγωγῆς, τοποθετεῖ τὰ αἴτια καὶ τὰ ἐντοπίζει μόνον εἰς τὴν κακοκαιρίαν, ἀλλ’ ἀπέφυγε νὰ ἀναφέρῃ καὶ τὸ θέμα τῶν λιπασμάτων. Ἐγώ, κατὰ πρῶτον λόγον, τὴν κάμψιν αὐτὴν τῆς παραγωγῆς, θὰ τὴν θεωρήσω ὅτι θὰ ὀφείλεται εἰς τὴν ἔλλειψιν τῶν λιπασμάτων καὶ εἰς τὴν κακὴν καλλιέργειαν καὶ θὰ συνεπικουροῦν αἱ καιρικαὶ συνθῆκαι. Ὁ καιρὸς εἶναι κοντά, θὰ ἔλθῃ ὁ θερισμός, τότε θὰ μᾶς δοθῇ ἡ εὐκαιρία νὰ ξεδιαλύνωμεν, ποῦ ὀφείλεται ἡ τυχὸν ἐμφάνισις τῆς ἀναμενομένης κάμψεως τῆς σιταρκείας, εἰς τὰς καιρικὰς συνθήκας, ἢ εἰς τὴν ἔλλειψιν τῶν λιπασμάτων;

§62Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Γεωργίας). Τὸ ὅτι σεῖς, κύριε συνάδελφε, θὰ ἀποδώσητε τυχὸν κάμψιν τῆς παραγωγῆς εἰς τὴν ἔλλειψιν τῶν λιπασμάτων, εἴτε εἰς ἄλλην τινὰ αἰτίαν, δυναμένην νὰ βαρύνῃ τὴν Κυβέρνησιν, περὶ αὐτοῦ, οὐδεὶς ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἔχει ἀμφιβολίαν. Ἐγὼ δὲν εἶπον, ὅσα εἶπον, διὰ νὰ προλάβω ἐνδεχόμενον μελλοντικόν σας ἔλεγχον. Τὰ εἶπον, κύριε συνάδελφε, ἁπλῶς, διότι νομίζω, ὅτι αὐτὸ ἦτο τὸ καθῆκον μου. Ἔπρεπε νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλήν, ποία εἶναι πράγματι ἡ σήμερον ὑφισταμένη κατάστασις. Δὲν ἀγνοεῖ ἡ Βουλὴ ὅτι ἐσημειώθησαν θεομηνίαι. Τόσον λίγον τὸ ἀγνοεῖ ἡ Βουλή, ὥστε ὅλοι οἱ συνάδελφοι, ἐξ ἀμφοτέρων τῶν πτερύγων, ὑπέβαλον ἀκριβῶς ἐρωτήσεις καὶ ἀναφοράς, διὰ τῶν ὁποίων ἐζήτουν, λόγῳ τῶν σημειωθεισῶν θεομηνιῶν, νὰ ληφθοῦν εἰδικὰ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως μέτρα. Καὶ ἀπόψε, ἀκόμη, συνεζητήθησαν 3 ἢ 4 ἀναφοραὶ συναδέλφων, αἱ ὁποῖαι ἀφορμὴν εἶχον ὅτι ἐσημειώθησαν ἀκριβῶς θεομηνίαι. Τί ἔννοιαν εἶχον αἱ ἐρωτήσεις τῶν συναδέλφων, αἱ ὁποῖαι προέρχονται ἀπ’ ἀμφοτέρας τὰς πτέρυγας, ἐὰν αἱ θεομηνίαι αὐταί, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν πραγματικὰ γεγονότα, πασίδηλα γεγονότα ὅτι ἐσημειώθησαν, τί ἔννοιαν εἶχον αἱ ἐρωτήσεις αὐταὶ τῶν συναδέλφων, ἐὰν αἱ θεομηνίαι δὲν εἶχον καμμίαν ἐπιρροὴν ἐπὶ τῆς παραγωγῆς; Ἰσχυρίζομαι ἀντιθέτως, κύριε συνάδελφε, καὶ παρακαλῶ νὰ τονισθῇ, ὅτι αἰσιοδοξῶ ἀπολύτως ὡς πρὸς τὴν παραγωγήν. Ἰσχυρίζομαι ἀντιθέτως, ὅτι παρὰ τὴν θεομηνίαν καὶ διὰ τοὺς παραγωγοὺς ἀκριβῶς, τοὺς ὁποίους θὰ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλήσω, ὅταν θὰ σᾶς ἀπαντήσω, ἡ παραγωγὴ ἡ ἐφετεινή, ὄχι μόνον δὲν θὰ καμφθῇ, ἀλλ’ ἔχομεν κάθε λόγον νὰ πιστέψωμεν ὅτι ὡς πρὸς μὲν τὸν σῖτον θὰ εἶναι, ἐὰν βοηθήσῃ ὁ Ὕψιστος, ἀπὸ τὴν βοήθειαν τοῦ ὁποίου ἐξαρτᾶται, κατὰ πάντα ἐφάμιλλος τῆς περυσινῆς, ἡ δὲ παραγωγὴ τῶν ἄλλων γεωργικῶν προϊόντων — καὶ ἐκεῖ βεβαίως θὰ βοηθήσῃ ὁ Ὕψιστος — πολὺ μεγαλυτέρα τῆς περυσινῆς. Ἡ δὲ πολὺ μεγαλυτέρα παραγωγὴ τῶν ἄλλων προϊόντων, θὰ ὀφείλεται ἀσφαλῶς, κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν ἤσκησε γενικώτερον ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τοῦ γεωργικοῦ τομέως, εἰς τὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν ἤσκησεν ἡ Κυβέρνησις, προκειμένου περὶ τῶν τιμῶν τῶν γεωργικῶν προϊόντων. (Χειροκροτήματα).

§63Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Αἱ διακοπαὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, ὅσον καὶ ἐὰν ἔχουν πρόθεσιν νὰ δώσουν τόνον αἰσιοδοξίας, προοιοῦν ἀπαισιοδοξίαν. Μᾶς εἶπεν ὅτι ἡ παραγωγὴ τοῦ σίτου θὰ εἶναι ἐφάμιλλος τῆς περυσινῆς. Ἀσχέτως τῶν καιρικῶν συνθηκῶν, ἀσχέτως τῶν θεομηνιῶν, ἔπρεπεν ἡ ἐφετινὴ παραγωγὴ τοῦ σίτου νὰ μὴ εἶναι ἐφάμιλλος τῆς περυσινῆς, ἀλλὰ νὰ εἶναι ὑπερτέρα τῆς περυσινῆς. Εὔχομαι εἰλικρινῶς νὰ διαψευσθῶ. Σήμερον περιοριζόμεθα νὰ ἀσκήσωμεν μόνον ἔλεγχον ἐπὶ τῶν ἑξῆς γεγονότων ὅτι ὁ ἀπελθὼν Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, δὲν ἔκαμεν ἐγκαίρως τὰς προμηθείας τῶν λιπασμάτων καὶ δὲν τὰ ἔθεσεν ἐγκαίρως εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, καὶ δὲν διετέθησαν ἐγκαίρως εἰς τοὺς παραγωγοὺς καὶ ἔμειναν οὗτοι χωρὶς λιπάσματα καὶ διὰ πρώτην φοράν, εἰς πολλὰ σημεῖα τῆς Χώρας ἐχρησιμοποιήθησαν λιπάσματα φωσφορικά, μετὰ τὴν σπορὰν ἐπὶ τοῦ ἐδάφους ἀνωφελῶς καὶ ἐπῆγαν χαμένα! Καθ’ ὅλην τὴν παραγωγικὴν περίοδον, ὁλόκληρος ὁ ἀγροτικός μας κόσμος, ἐπέρασε στιγμὰς ἀγωνίας, διεμαρτυρήθη, παρεπονέθη. Φέρομεν, λοιπόν, εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ἔστω καὶ καθυστερημένα, ἔστω εἰς τὰς παραμονὰς τοῦ θερισμοῦ, αὐτὴν τὴν φωνὴν τῆς ἀπογνώσεως τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου, ἡ ὁποία ἠκούσθη καθ’ ὅλην τὴν ἔκτασιν τῆς Χώρας καὶ συνιστῶμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ ἐγκαίρως ἐφέτος τὰ μέτρα της, ὥστε νὰ μὴ παρατηρηθῇ αὐτό, τὸ ὁποῖον συνέβη πέρυσι. Βλέπω, ὅτι ἐφέτος σπεύδει ἡ Κυβέρνησις νὰ προμηθευθῇ λιπάσματα καὶ αὐτὸ εἶναι εὐχάριστον, τονίζομεν, ὅμως, νὰ μὴ ἐπαναληφθοῦν τὰ περυσινὰ σφάλματα. Ἐγκαίρως ἐφέτος ἡ Κυβέρνησις νὰ προμηθευθῇ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ τὰ λιπάσματα, τὰ ὁποῖα μᾶς χρειάζονται, ἐγκαίρως νὰ τὰ παραδώσῃ εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν, ἐγκαίρως νὰ τὰ δώσῃ εἰς τὰς Ἑνώσεις Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν καὶ αὐτοὶ νὰ τὰ ἔχουν εἰς τὴν διάθεσίν των πρὸ τῆς καλλιεργητικῆς περιόδου, διὰ νὰ δυνάμεθα νὰ τὰ παραδώσωμεν ἐνωρὶς εἰς τοὺς χωρικούς μας. Τὸ σφάλμα εἶναι ὀφθαλμοφανὲς καὶ ἀναμφισβήτητον. Ἡ ἀνωμαλία, ἡ ὁποία παρετηρήθη κατὰ τὴν περυσινὴν καλλιεργητικὴν περίοδον, ἐκ τῆς ἐλλείψεως λιπασμάτων, ὀφείλεται εἰς τὴν ἐσφαλμένην πολιτικὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, καὶ δι’ αὐτὸ τὸν ἐλέγχομεν. Εὐχόμεθα νὰ μὴ ἔχῃ κακὰ ἀποτελέσματα. Συνιστῶμεν ὅμως ἐκθύμως, πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἐφέτος νὰ μὴ ἐπαναλάβῃ τὰ ἴδια σφάλματα, ἀλλὰ νὰ δώσῃ ἐγκαίρως εἰς τοὺς παραγωγοὺς τὸ λίπασμα, τὸ ὁποῖον, ὅπως σᾶς εἶπον, εἶναι στοιχεῖον πρωταρχικὸν τῆς ζωῆς του, εἶναι ἕνα εἶδος ἄνευ τοῦ ὁποίου δὲν δύναται νὰ ζήσῃ ὁ ἀγρότης, ὅπως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ζήσῃ χωρὶς ψωμί. Αὐτὸ εἶναι ἀποτέλεσμα τεραστίας προσπαθείας, πολλῶν δεκάδων ἐτῶν. Εἶναι μία συνήθεια, ἡ ὁποία ἐπεκράτησε καὶ εἰς τοὺς ἀγρότας, οἱ ὁποῖοι ἠδυνήθησαν μόνοι τους νὰ αὐξήσουν τὴν παραγωγὴν ὅλων τῶν εἰδῶν καὶ νὰ φθάσουν εἰς τὴν σιτάρκειαν. Διότι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐξεκίνησαν τὸ 1927 διὰ νὰ ἐφαρμόσουν αὐτὴν τὴν πολιτικὴν τῆς σιταρκείας, καὶ οἱ ὁποῖοι ἐξεκίνησαν εἰς τὴν ὕπαιθρον καὶ διεκήρυξαν τὴν ἀνάγκην αὐτῆς τῆς πολιτικῆς δὲν ἀπηλπίσθησαν, διότι ἤξευρον ὅτι θὰ ἔλθῃ ἡ ἡμέρα ποὺ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς θὰ πανηγυρίσῃ τὸν θρίαμβον αὐτῆς τῆς πολιτικῆς. Ἔφθασεν ἡ ἡμέρα κατὰ τὸ 1953 καὶ δυστυχῶς δὲν ἄφησεν ἡ Κυβέρνησις μὲ τὰ μέτρα της, μὲ τὴν κακὴν πολιτικὴν καὶ μὲ τοὺς πειραματισμούς της, δὲν ἄφησε νὰ γελάσῃ ὁ ἀγροτικὸς κόσμος καὶ νὰ πανηγυρίσῃ τὸ γεγονὸς τῆς σιταρκείας, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ πανηγυρίσῃ εἰς ὅλην του τὴν ἔκτασιν. Συνιστῶμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ μὴ ἐπαναλάβῃ καὶ ἐφέτος τὰ σφάλματά της, ἀλλὰ νὰ προσφέρῃ εἰς τοὺς ἀγρότας ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπιμόνως ζητοῦν, διὰ νὰ μὴ ἀκουσθοῦν αἱ κραυγαὶ τῆς ἀπογνώσεως ἄλλην μίαν φορὰν ἀπὸ τὰς γεωργικάς μας περιφερείας. (Χειροκροτήματα).

§64Μ. ΧΛΟΥΒΕΡΑΚΗΣ. Προηγουμένως εἴπατε, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι ἐχρηματοδοτήθησαν οἱ καλλιεργηταὶ ὀρύζης καὶ βάμβακος καὶ δὲν ἐχρηματοδοτήθησαν οἱ καλλιεργηταὶ τῆς ἐλαίας. Ὅπως γνωρίζετε, κύριε Ὑπουργέ, τὸ λάδι εἶναι τὸ σπουδαιότερον τῶν προϊόντων καὶ πρέπει νὰ προτάσσεται πρὸ πάσης ἄλλης χρηματοδοτήσεως. Πρέπει λοιπόν, νὰ λάβετε ὑπ’ ὄψει σας τὸ γεγονὸς τοῦτο καὶ νὰ προβῆτε εἰς τὰς καταλλήλους ἐνεργείας.

§65Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Γεωργ.). Ἀκούω, κύριε συνάδελφε, μὲ συμπάθειαν τὴν παρατήρησίν σας καὶ θὰ κάμω τὸ καθῆκον μου.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Δ. Θεοχαρίδης ἔχει τὸν λόγον.

§67Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Θὰ ἔλεγε κανεὶς ὅτι δὲν ὑπάρχει οὐδεμία σκοπιμότης ἐπὶ τῆς παρούσης συζητήσεως, διότι ἔρχεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως ἐπὶ τῶν λιπασμάτων τόσον πολὺ καθυστερημένη, ὥστε δὲν θὰ ὑπάρχῃ κανένα ὄφελος ἀπὸ τὴν παροῦσαν συζήτησιν. Θὰ εἶχον ἀντιρρήσεις εἰς τὴν σκέψιν αὐτήν, διότι ἀπὸ τὴν παροῦσαν συζήτησιν ὁπωσδήποτε θὰ ἐξαχθοῦν ὡρισμένα συμπεράσματα τὰ ὁποῖα θὰ εἶναι ἐπωφελῆ διὰ τὸν γεωργικόν μας κόσμον. Ἐπίσης θὰ δοθῇ ἡ εὐκαιρία εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ μᾶς εἴπῃ ποῖον εἶναι τὸ πρόγραμμά της καὶ ἡ πολιτική της εἰς τὸ κεφάλαιον τῶν λιπασμάτων, διότι μέχρι σήμερον ὁ ἀγρότης δὲν ἀντελήφθη τὶ ἐσκέφθη ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸ παρελθὸν καὶ τὶ σκέπτεται νὰ κάμῃ εἰς τὸ μέλλον, οὕτως ὥστε νὰ λάβῃ μόνος του τὰ μέτρα ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ ἠμπορέσῃ νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ἀνάγκας τῶν παραγωγῶν μας. Δι’ αὐτὸ λέγω ἀπ’ αὐτῆς τῆς πλευρᾶς θὰ ἔχῃ ἐξαιρετικὴν ὠφελιμότητα ἡ παροῦσα συζήτησις. Θὰ ἀνατρέξωμεν εἰς τὸ παρελθὸν εἰς τὸ 1953 διὰ νὰ ἐλέγξωμεν τὴν Κυβέρνησιν, διατὶ κατὰ τὸ ἔτος ἐκεῖνο δὲν κατώρθωσε νὰ ἀνταποκριθῇ πρὸς τὰς ἀνάγκας τῶν γεωργῶν μας καὶ πρὸς τὸ πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον ἐπεβάλλετο ν’ ἀκολουθήσῃ εἰς τὸ κεφάλαιον τῶν λιπασμάτων. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ ἐνθυμῆσθε ὅλοι ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς διὰ τοῦ ἀρχηγοῦ του, προεκλογικῶς εἰς τὸ περίφημον πλέον καταστὰν Συμβόλαιον τῆς Θεσσαλονίκης, ὑπεσχέθη ὅτι θὰ ἀφήσῃ ἐλεύθερα τὰ λιπάσματα διὰ νὰ τρέχουν ποταμηδὸν τὰ διάφορα εἴδη, ὥστε οἱ παραγωγοί μας νὰ τὰ εὑρίσκουν εὐθηνὰ διὰ νὰ αὐξήσῃ ἡ παραγωγή των καὶ νὰ μετατραπῇ ὁ τόπος εἰς παράδεισον.

§68Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Γεωργ.). Κύριε συνάδελφε, εἰς τὸν λόγον τοῦ κυρίου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως δὲν ὑπάρχει οὐδὲ λέξις περὶ τῆς ἐλευθερίας, ἢ μὴ τῶν λιπασμάτων. Δὲν λέγω ὅτι δὲν ὑπάρχει εἰς ἄλλον λόγον.

§69Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Ὁ ὄγδοος ὅρος τοῦ Συμβολαίου Θεσσαλονίκης ἀναφέρεται εἰς τὰ λιπάσματα, τὰ ὁποῖα ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς ὑπεσχέθη ὅτι θὰ εἶναι ἄφθονα καὶ εὐθηνά.

§70Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Γεωργ.). Περὶ ἀφθόνων καὶ εὐθηνῶν λιπασμάτων ὡμίλησε, περὶ τῆς ἐλευθερίας ὅμως τῶν λιπασμάτων δὲν ὡμίλησε. Οὐδὲ ἦτο δυνατὸν ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς προεκλογικὸν λόγον νὰ εἰσέλθῃ εἰς λεπτομερείας τῆς διαχειρίσεως τῶν λιπασμάτων. Ὑπεσχέθη ἄφθονα καὶ εὐθηνὰ λιπάσματα τὰ ὁποῖα ὡς θὰ σᾶς ἀποδείξωμεν, τὰ ἐπετύχομεν.

§71Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι καὶ ὁ κύριος Ὑπουργὸς θὰ παραδέχθη, ὅτι ἐτέθη εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ἡ ἀρχὴ τῆς ἐλευθερίας τῶν λιπασμάτων. Ἐπ’ αὐτοῦ δύναται νὰ μὲ διαψεύσῃ ὁ κύριος Ὑπουργὸς καὶ νὰ μὲ διαψεύσῃ ὅτι δὲν εἶχε σκοπὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀκολουθήσῃ τὸ ἐλεύθερον ἐμπόριον εἰς τὰ λιπάσματα.

§72Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Γεωργ.). Ἐπειδὴ δὲν συνηθίζω ποτὲ νὰ μὴ ἀπαντῶ εἰς ἐρωτήσεις αἱ ὁποῖαι μοῦ ἀπευθύνονται....

§73Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Ἐφ’ ὅσον σᾶς προεκάλεσα θὰ ἀπαντήσετε.

§74Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Γεωργ.). Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ἀληθὲς ὅτι εἶχε πέρυσι συζητηθῆ ἡ ἐλευθερία τοῦ ἐμπορίου προκειμένου περὶ τῶν λιπασμάτων. Εἶναι ἐπίσης ἀληθὲς ὅτι προσέκρουσεν ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ συστήματος εἰς ὀργανικὰ προβλήματα καὶ εἶναι ἐπίσης ἀληθὲς ὅτι μέχρι σήμερον ἠσκήθη κατὰ βάσιν τὸ σύστημα τῆς διανομῆς τῶν λιπασμάτων διὰ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης. Θὰ ηὐχόμην, κύριοι συνάδελφοι, ὅπως τὰ βαρύτερα λάθη τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Κέντρου, ἦσαν ὅπως αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐπισημαίνετε σεῖς σήμερον.

§75Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Μὲ ἱκανοποίησε πλήρως τὸ ὅτι ὁ κύριος Ὑπουργὸς ὁμολογεῖ ὅτι ἦτο ἕνα λάθος τῆς παρούσης Κυβερνήσεως ἐπὶ τῆς πολιτικῆς τῶν λιπασμάτων. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§76Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Γεωργ.). Ἐφ’ ὅσον δίδετε μίαν ἑρμηνείαν εἰς τοὺς λόγους μου νομίζω, ὅτι δικαιοῦμαι νὰ εἴπω ὅτι ἡ ἑρμηνεία σας δὲν ἦτο ἀκριβής. Δὲν εἶπα, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔπραξεν ἐν τῇ πολιτικῇ της ταύτῃ λάθος. Τὸ λάθος ὑπῆρξεν εἰς τὸ ὅτι πράγματι ἡ προβλεφθεῖσα ἀπελευθέρωσις τῶν λιπασμάτων προσέκρουσεν εἰς ὀργανικὰς δυσχερείας καὶ δὲν ἐπετεύχθη τὸ πρῶτον ἔτος τῆς διακυβερνήσεως τῆς χώρας ὑπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ. Λάθος ἦτο ἡ πρόγνωσις, ὅτι θὰ ἠδύνατο νὰ πραγματοποιηθῇ.

§77Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Κατηγοροῦμεν, λοιπόν, τὴν Κυβέρνησιν δι’ ἔλλειψιν προοπτικῆς. Διότι καὶ αὐτὸ εἶναι λάθος. Πολιτικὴ θὰ εἴπῃ πρόβλεψις καὶ ὑπολογισμός. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως). Ἡ Κυβέρνησις αὐτὰ ποὺ εἴπατε ἐσκέπτετο εἰς τὸ θέμα τῆς ἐλευθερίας τῶν λιπασμάτων.

§78Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὄχι ἐσκέπτετο, ἐπηγγέλλετο. Ὑπάρχει ρητὴ ἐπαγγελία τοῦ Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ εἰς τὴν Θεσσαλονίκην περὶ ἐλευθερίας τῶν λιπασμάτων.

§79Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Κύριε Ἀρχηγὲ τῶν Φιλελευθέρων, ὁμολογῶ, ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν ἔχω ὑπ’ ὄψει τοὺς λόγους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ, ἀλλ’ οὐδέποτε ἐφανταζόμην ὅτι τόσον πολὺ γρήγορα θὰ τὸν ἀπεκήρυσσον οἱ οἰκονομικοὶ Ὑπουργοί, «πρὶν ἀλέκτωρ φωνήσῃ τρίς». (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§80Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Γεωργ.). Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω ὅτι δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ἀναγάγητε τὸ θέμα εἰς τοιαύτην περιωπήν. Ἡ Κυβέρνησις ἐπηγγέλθη εἰς γενικὴν πολιτικήν της τὴν ἐλευθερίαν τοῦ ἐμπορίου. Διὰ νὰ πραγματοποιήσῃ τὴν πολιτικήν της ταύτην, σᾶς πληροφορῶ ὅτι ἐὰν καὶ σήμερον ἀκόμη τὰ λιπάσματα παραμένουν κατὰ βάσιν εἰς χεῖρας τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, ἐδόθη διὰ πρώτην φορὰν ἡ εὐχέρεια εἰσαγωγῆς λιπασμάτων καὶ εἰς ἰδιώτας καὶ παρασκευάζει ὁλόκληρον πρόγραμμα οὕτως ὥστε σιγὰ–σιγά, νὰ φθάσωμεν πρὸς τὴν ἐλευθερίαν ἐκείνην τὴν ὁποίαν ἐπηγγέλθη. Δὲν ὑπάρχει συνεπῶς οὐδεμία παλινῳδία.

§81Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Ἀντιλαμβάνομαι τὴν δύσκολον θέσιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας.

§82Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Δὲν εὐθύνεται προσωπικῶς ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας.

§83Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Εὐθύνεται ὁλόκληρος ἡ Κυβέρνησις. Δὲν εἶναι δυνατὸν αὔριον τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον νὰ εἴπῃ ὅτι δὲν εὐθυνόμεθα ἡμεῖς διὰ τὰς πράξεις τοῦ κ. Μαρκεζίνη. Εὐθύνεται ὁλόκληρος ἡ Κυβέρνησις. Ἑπομένως καὶ ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας.

§84Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Ἐμπορ. καὶ Γεωργ.). Ποῖος εἶπε, κύριε συνάδελφε, ὅτι δὲν εὐθύνεται ὁ Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας διὰ τὰς πράξεις τῆς Κυβερνήσεως;

§85Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Ἀπήντησα, κύριε Ὑπουργέ, εἰς μίαν διακοπὴν τοῦ κ. Χαβίνη. Σᾶς λέγω, λοιπόν, ὅτι καὶ αὐτὸ δὲν ἦτο ἄμοιρον συνεπειῶν διὰ τὸν ἀγροτικὸν κόσμον καὶ σᾶς λέγω διατὶ παλινωδήσατε. Διότι, κύριε Ὑπουργέ, γνωρίζετε ὅτι τὸν Ἰούνιον τοῦ 1953 ἀπεφάσισεν, ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα νὰ διαθέσῃ τὸ ⅓ τῆς ἀπαιτουμένης ποσότητος τῶν λιπασμάτων, τὰ δὲ ἄλλα ⅔ νὰ διατεθοῦν ἀπὸ τὸ ἐλεύθερον ἐμπόριον. Ὅταν ἀπεφάσισεν ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα, εἶχεν εἰς τὰς ἀποθήκας της 50.000 τόννους καὶ ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν ὅτι, κατὰ τὰ 1950–52, διετέθησαν 150.000 τόννοι, ἐφησύχασε, διότι αὕτη ἦτο δυνατὸν νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς Κυβερνήσεως περὶ τῆς διαθέσεως ἀπὸ μέρους της τοῦ ⅓ τῆς διατεθησομένης ἐν συνόλῳ ποσότητος λιπασμάτων, διὰ τὰ ἄλλα ⅔ λοιπὸν ἦτο ὑπεύθυνος ἡ Κυβέρνησις νὰ τὰ προμηθευθῇ ἀπὸ τὸ ἐλεύθερον ἐμπόριον. Ἀλλά, ὀλίγον ἀργότερον ὅμως κατὰ τὸν μῆνα Ἰούλιον, ηὐξήθη τὸ ποσοστὸν τῆς διαθέσεως ἀπὸ μέρους τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης εἰς τὸ 50% καὶ εὐθὺς ὀλίγον ἀργότερον, τὸν μῆνα Αὔγουστον 1953, εἰδοποιήθη ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα ὅτι πρέπει νὰ πάρῃ τὰ μέτρα της, διὰ νὰ ἀναλάβῃ νὰ διαθέσῃ ὁλόκληρον τὴν ποσότητα, ἡ ὁποία χρειάζεται εἰς τὴν χώραν μας, πλὴν ὅμως δὲν κατώρθωσε νὰ διαθέσῃ ὁλόκληρον τὴν ποσότητα καὶ δι’ αὐτὸ τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας ἐγέμισεν ἀπὸ τηλεγραφήματα, διότι δὲν ἠμπόρεσε νὰ ἀνταποκριθῇ ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα εἰς τὴν ἀποστολήν της, εἰς τὴν προμήθειαν καὶ εἰς τὴν διάθεσιν τῶν 150–200.000 τόννων λιπασμάτων. Νά, διατὶ παλινῳδήσατε καὶ νὰ διατὶ ἡ ἐνέργειά σας αὐτὴ εἶχε σοβαρωτάτας συνεπείας καὶ δι’ αὐτὸ ἐγεμίσατε καὶ σεῖς τηλεγραφήματα τῶν ἑνώσεων καὶ συνεταιρισμῶν. Ἐκεῖ, ἔγκειται, κύριε Ὑπουργέ, ἡ εὐθύνη σας, πρῶτον ὅτι δὲν ἠμπορέσατε νὰ προβλέψετε ὅτι ἡ ζήτησις θὰ ἦτο μεγάλη καὶ δεύτερον δὲν ἠμπορέσατε νὰ κατασταλάξετε εἰς ἕνα πρόγραμμα, θὰ διαθέσῃ ἡ Α.Τ.Ε. ἢ τὸ ἐλεύθερον ἐμπόριον τὰ λιπάσματα. Καὶ εἶμαι πεπεισμένος ὅτι καὶ μέχρι σήμερον ἀκόμη δὲν τὸ εἴχατε ἀποφασίσει. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ὅταν ἤλθατε εἰς τὴν Κυβέρνησιν, εἴπατε ὅτι ἔχετε ἕτοιμα προγράμματα δι’ ὅλα τὰ ζητήματα τῆς χώρας καὶ σήμερον μετὰ 17 μῆνας, συλλαμβάνεσθε νὰ μὴ ἔχετε πρόγραμμα οὔτε εἰς ἕνα στοιχειῶδες, τοὐλάχιστον, κεφάλαιον, ὅπως εἶναι τὸ τῆς χρησιμοποιήσεως τῶν λιπασμάτων. Δι’ αὐτὰ τὰ δύο γεγονότα σᾶς κατηγοροῦμεν, κύριε Ὑπουργὲ τῆς Γεωργίας, ὄχι σᾶς προσωπικῶς, ἀλλὰ — εἶσθε καὶ σεῖς συνυπεύθυνος — τὴν Κυβέρνησιν ὁλόκληρον, ἥτις εἶναι συνυπεύθυνος.

§86Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Γεωργ.). Βεβαιότατα εἶναι ὁλόκληρος ἡ Κυβέρνησις συνυπεύθυνος.

§87Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Πρὸ παντὸς ὁ Ὑπουργός, ὁ ὁποῖος ἔδωσε τὴν ἄδειαν.

§88Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Ἐμπορ. καὶ Γεωργ.). Μοῦ ἐγένετο διακοπὴ τὴν ὁποίαν τὸ Προδρεῖον δὲν κατώρθωσε νὰ σταματήσῃ καὶ λυποῦμαι, διότι συνάδελφος, διατελέσας Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας καὶ εἰς τοῦ ὁποίου τὴν σοβαρότητα ὅλοι πιστεύομεν— καὶ ἔχομεν λόγους νὰ πιστεύωμεν μετῆλθεν αὐτὸ τὸ μέσον, διὰ νὰ ἐκστομίσῃ τοιούτου εἴδους κατηγορίαν. Εἴπατε, κύριε συνάδελφε, ὅτι εὐθύνομαι εἰδικῶς, ὡς Ὑπουργὸς τοῦ Ἐμπορίου, διὰ τὴν ἐξαγωγὴν λιπασμάτων, κατὰ τὴν κρίσιμον περίοδον, ἐνῷ ἐξήγησα εἰς τὴν Βουλὴν ὑπὸ ποίας συνθήκας ἐξήχθησαν λιπάσματα, πόσα, ἀντὶ τῶν ἐξαχθέντων, εἰσήχθησαν καὶ ἐτόνισα ὅτι τὰ λιπάσματα, τὰ ἐξαχθέντα, κατὰ ποσοστόν, τὸ ὁποῖον θὰ σᾶς ἀναφέρω, εὐθὺς ἀμέσως, ἐξήχθησαν εἰς τὴν Κύπρον. Ἐξήχθησαν εἰς τὴν Κύπρον, ἐπὶ 17.880 τόννων, 16.420 τόννοι. (Χειροκροτήματα).

§89Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Εἶναι γνωστὰ αὐτὰ ἀπὸ ἄλλην ἀγόρευσίν σας.

§90Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί, μετὰ τὴν πληροφορίαν ὅτι τὸ ⅓ θὰ τὸ διαθέσῃ ἡ ΑΤΕ καὶ τὰ ἄλλα ⅔ τὸ ἐλεύθερον ἐμπόριον, ἀνετέθη καὶ πάλιν εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν νὰ διαθέσῃ ὁλόκληρον τὴν ποσότητα. Κατὰ τὸ χρονικὸν αὐτὸ διάστημα, τὸ ἰδιωτικὸν ἐμπόριον, μὴ ἐνδιαφερόμενον διὰ τὴν ἀγροτικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἡ Κυβέρνησις μὴ ἔχουσα σαφῆ ἀντίληψιν τῆς δημιουργηθείσης ζητήσεως ἐκ μέρους τῶν γεωργῶν, ἄφησαν νὰ ἐξέλθουν 20–23 χιλιάδες τόννοι λιπασμάτων εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ ὁ κύριος Ὑπουργός, καὶ τότε εἰς τὴν πρώτην του ἀγόρευσιν, ἀλλὰ καὶ σήμερον, μᾶς ἐδήλωσεν ἐμφαντικῶς ὅτι τὰ λιπάσματα ἐξήχθησαν εἰς τὴν Κύπρον. Ἔχω νὰ εἴπω, κύριοι βουλευταί, καὶ εἰς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ Κύπρος δὲν ἔχει ἀνάγκην ἀπὸ λιπάσματα, ἔχει ἀνάγκην ἀπὸ ἐλευθερίαν. (Χειροκροτήματα). Καὶ δὲν ἠμποροῦμεν νὰ λέγωμεν ὅτι κάμνομεν Ἐθνικὴν πολιτικήν, στέλλοντας 10.000 τόννους λιπασμάτων εἰς τὴν Κύπρον. Θὰ ἤθελεν ἡ Κύπρος δρᾶσιν, διὰ νὰ γίνῃ ἡ «Ἕνωσις» καὶ ὄχι λιπάσματα. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ μᾶς εἴπῃ ὁ κύριος Ὑπουργὸς ὅτι διετέθησαν περισσότεραι ποσότητες λιπασμάτων ἀπὸ τὸ ἔτος 1952. Ἔχω δύο νούμερα νὰ σᾶς ἀναφέρω, εἰς τὰ ὁποῖα δὲν ξεύρω ἐὰν θὰ συμφωνήσῃ ὁ κύριος Ὑπουργός. Κατὰ τὴν διακυβέρνησιν τῆς χώρας ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Κέντρου, διετέθησαν 148.000 τόννοι λιπασμάτων, ἐνῷ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Συναγερμοῦ διετέθησαν 173.000 τόννοι, μέχρι τέλους Δεκεμβρίου 1953. Θὰ ἤθελον νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅτι ναὶ μέν, διετέθησαν μερικαὶ χιλιάδες τόννοι περισσότεροι ἀπὸ τὸ 1952, ἀλλὰ δὲν ἐκάλυψαν τὴν ζήτησιν, ἐνῷ κατὰ τὸ 1952 ἡ ζήτησις ἐκαλύφθη. Καὶ ἐδῶ ἔγκειται ἡ εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως. Μάλιστα, πολλαὶ περιοχαὶ δὲν κατώρθωσαν νὰ λάβουν περισσότερα λιπάσματα ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔλαβον τὸ 1952. Ἄς μὴ ξεχνῶμεν ὅτι ὑπάρχουν καὶ περιφέρειαι ἀπομεμακρυσμέναι, εἰς τὰς ὁποίας δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ φθάσουν ἐγκαίρως τὰ λιπάσματα, ὅταν ἠθέλησεν ἡ Κυβέρνησις νὰ τὰ προωθήσῃ. Καὶ θὰ μᾶς προσκομίσῃ πιθανὸν ὁ κύριος Ὑπουργὸς μίαν κατάστασιν, ἀλλ’ ἐὰν ὅμως εἶναι εἰς θέσιν νὰ μᾶς εἴπῃ ὅτι ὅλαι αἱ περιφέρειαι τῆς χώρας μας ἐκαλύφθησαν μὲ περισσοτέρας ποσότητας, νομίζω, ὅτι ἐδῶ θὰ δυσκολευθῇ νὰ μᾶς ἀπαντήσῃ, ὅταν βεβαίως θὰ λάβῃ τὸν λόγον. Θὰ ἤθελον νὰ μᾶς εἴπῃ ἡ Κυβέρνησις τὶ σκέπτεται νὰ πράξῃ ἐπὶ τῶν τριῶν ἐρωτημάτων. Θὰ ἐπιδοτήσῃ τὰ λιπάσματα; Ναὶ ἢ ὄχι; Ποῖος θὰ ἀσκήσῃ πλέον τὴν ἐμπορίαν; Τὸ ἐλεύθερον ἐμπόριον, ἢ ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα; Καὶ τρίτον, εἰς ποίας τιμὰς θὰ διαθέσῃ τὰ λιπάσματα; Σᾶς ὑπενθυμίζω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἡ τιμὴ τῶν λιπασμάτων τῶν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγομένων ἐδιπλασιάσθη.

§91Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Γεωργ.). Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνεται κατάχρησις τῶν ἀριθμῶν.

§92Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Αὐτὰ τὰ στοιχεῖα τὰ ἔχω ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον σας καὶ ἀπὸ τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν.

§93Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Γεωργ.). Ὄχι αὐτὸν τὸν ἀριθμόν. Αὐτὸς εἶναι 400 φορὲς ἐπάνω.

§94Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Τὸν πλησιάζει τόσον πολύ, ὥστε εἶμαι εὐτυχής.

§95Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Γεωργ.)........

§96Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν δέχομαι διακοπάς.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαβιβάζω τὴν παράκλησίν σας εἰς τὸν κύριον Ὑπουργόν, ὅπως σᾶς ἀπαντήσῃ εἰς τὸ τέλος.

§98Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Γεωργ.). Ἤκουσα τὴν παράκλησιν τοῦ ρήτορος, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἠμπορῶ νὰ κάμω μερικὰς διευκρινίσεις.

§99Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Ναί, ἀλλὰ μὴ κάμνετε κατάχρησιν τοῦ δικαιώματός σας. Θὰ ἀναμείνωμεν λοιπὸν τὴν ἀπάντησιν ἐπὶ τῶν τριῶν αὐτῶν ἐρωτημάτων. Δὲν ἐπιθυμῶ, κύριοι συνάδελφοι, νὰ σᾶς κουράσω περισσότερον, ἀλλὰ σᾶς ὑπενθυμίζω, ὅτι κατέστη συνείδησις εἰς τοὺς χωρικούς μας ἡ χρῆσις τῶν λιπασμάτων. Καὶ ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὴν ζήτησιν αὐτῆς, νομίζω, ὅτι δὲν δύναται νὰ ὑπερηφανεύεται δι’ ἀγροτικὴν πολιτικήν. Ἡ πολιτική σας θὰ εἶναι ἀγροτική, ὅταν θὰ ἔχουν οἱ χωρικοί μας ἄφθονα λιπάσματα καὶ εἰς εὐθηνὰς τιμάς.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ι. Κοντολέων ἔχει τὸν λόγον.

§101Ι. ΚΟΝΤΟΛΕΩΝ. Κύριε Πρόεδρε, οὔτε νὰ ἐπερωτήσω τὴν Κυβέρνησιν, οὔτε νὰ ἐλέγξω τόν, παρόντα ἢ ἀπόντα, Ὑπουργὸν ἔχω σκοπόν, διότι πιστεύω, ὅτι καὶ εἰς τὸ θέμα τῆς προμηθείας καὶ διαθέσεως τῶν λιπασμάτων ἔπραξαν τὸ καθῆκον των, ἀλλά, ἀφοῦ γίνεται λόγος περὶ αὐτῶν, ἐπιθυμῶ νὰ ὑποβάλω ἁπλῶς μίαν παράκλησιν. Ἡ παράκλησίς μου συνίσταται εἰς τὸ νὰ ὑποδειχθῇ καὶ νὰ συστηθῇ εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν, νὰ ἀποστέλλῃ ἐγκαίρως τὰ λιπάσματα εἰς τὸν προορισμόν των καὶ νὰ τὰ ἀποστέλλῃ ἐξ ἀρχῆς ἐξ ὁλοκλήρου καὶ ὄχι κατὰ δόσεις. Τὸ διατὶ πρέπει νὰ ἀποστέλλῃ ἐγκαίρως τὰ λιπάσματα, εἶναι περιττὸν νὰ τὸ ἀναπτύξω, ἰδίως μάλιστα προκειμένου περὶ ἀπομεμακρυσμένων περιφερειῶν, ὅπως εἶναι ἡ ἰδική μου. Ἐκεῖ θὰ πρέπει νὰ ἀποστέλλωνται ἐγκαίρως τὰ λιπάσματα, ἵνα μὴ παρίσταται ἔλλειψις τούτων κατὰ τὴν κρίσιμον ἐποχήν. Τὸ δεύτερον σκέλος τῆς παρατηρήσεώς μου ἀφορᾶ τὴν ὄχι κατὰ δόσεις ἀποστολήν, ἀλλὰ τὴν ἐξ ὁλοκλήρου ἀποστολὴν ἐξ ἀρχῆς, διότι, ὅταν μία περιφέρεια ἔχῃ ἀνάγκην 500 τόννων π. χ. λιπασμάτων καὶ ἀποστέλλονται 100 καὶ ἔπειτα 50, ἔπειτα 75 κ. ο. κ., τότε ὁ ἀγροτικὸς κόσμος, φαντάζεται ὅτι δὲν θὰ φθάσῃ ἡ ἀποσταλεῖσα ποσότης, συνωστίζεται καὶ προκαλοῦνται δυσφορίαι καὶ διαμαρτυρίαι. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον εἶναι ὀρθὸν τὰ λιπάσματα νὰ ἀποστέλλωνται κατὰ τὸν ὑποδεικνυόμενον τρόπον.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Κ. Μητσοτάκης ἔχει τὸν λόγον.

§103Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ εἶμαι εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἀπόψεών μου σύντομος, διότι ἄλλωστε νομίζω, ὅτι ἀπὸ τὰς μέχρι τοῦδε συζητήσεις, ἀπὸ ὅσα οἱ κ. κ. συνάδελφοι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἀνέπτυξαν καὶ ἀπὸ ὡρισμένας ἀπαντήσεις, τὰς ὁποίας ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας εἶχε τὴν εὐκαιρίαν νὰ δώσῃ, περίπου τὸ θέμα ἔχει κατασταλάξει εἰς ὡρισμένας βασικὰς διαπιστώσεις. Εἶναι ἀναντίρρητον γεγονός, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ ἐπηγγέλθη, ἐπηγγέλθη δὲ ἐπισημότατα, διὰ τοῦ στόματος τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ νὰ ἀκολουθήσῃ τὸ σύστημα τῆς ἐλευθερίας τῶν εἰσαγωγῶν τῶν λιπασμάτων. Ὄντως τὸ θέμα τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ὁμολογηθῇ ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον παριστάμενον Ὑπουργὸν Γεωργίας, διότι ἀποτελεῖ ἓν ἀληθὲς γεγονός. Ἐπίσης εἶναι βέβαιον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, διεπίστωσεν ἀρκετὰ ἀργότερον — δυστυχῶς πολὺ ἀργὰ — ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ βασισθῇ εἰς τὸ σύστημα τῆς ἐλευθερίας τῆς εἰσαγωγῆς τῶν λιπασμάτων, οὔτε καὶ ὅτι θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπισθοῦν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον αἱ ἀνάγκαι τῶν Ἑλλήνων ἀγροτῶν εἰς λιπάσματα. Κύριοι συνάδελφοι, ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ ψέξωμεν τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, διὰ τὴν ἔλλειψιν προνοητικότητος τὴν ὁποίαν ἐπέδειξεν. Ἔχομεν ἐπίσης ὑποχρέωσιν νὰ τὴν ψέξωμεν καὶ διὰ τὴν ἀρχὴν τὴν ὁποίαν ἀπεδέχθη καὶ διεκήρυξεν, ἔστω καὶ ἐὰν δὲν ἠδυνήθη νὰ τὴν ἐφαρμόσῃ. Τὴν ἀρχὴν δηλαδή, τῆς ἀπολύτου ἐλευθερίας τῆς εἰσαγωγῆς τῶν λιπασμάτων. Διὰ λόγους τοὺς ὁποίους ἐπανειλημμένως εἴχομεν τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀναπτύξωμεν ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ καὶ οἱ ὁποῖοι νομίζω στηρίζονται εἰς ἐπιχειρήματα ἀναντίρρητα, διὰ λόγους— λέγω — τοὺς ὁποίους οὐδεὶς δύναται νὰ ἀμφισβητήσῃ, πιστεύομεν, ὅτι τὸ λίπασμα, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ εἶδος πρωτίστης ἀνάγκης διὰ τὸν Ἕλληνα ἀγρότην, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ περιέλθῃ εἰς τὴν ἀπόλυτον δικαιοδοσίαν τοῦ ἐλευθέρου ἐμπορίου. Τὸ λίπασμα εἶναι ἓν εἶδος τὸ ὁποῖον πρέπει πάντοτε νὰ ἐλέγχεται ἀπὸ τὸ Κράτος, ἢ πάντως νὰ ἐλέγχεται κατὰ ἕνα σχετικὸν ποσοστόν. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ ἀνάγκη τῶν λιπασμάτων εἰς τὴν Ἑλλάδα αὐξάνεται ραγδαίως. Τὸ ποσοστὸν τῆς αὐξήσεως κατ’ ἔτος ὑπολογίζεται εἰς 20–25%. Καὶ τοῦτο εἶναι εὔλογον, διότι — δυστυχῶς — παρὰ τὰς προσπαθείας, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη, μικρὸν μόνον μέρος ἐκτάσεων ποὺ ἔχομεν εἰς τὴν χώραν μας καλλιεργεῖται μὲ λίπασμα. Ὑπῆρξαν περιφέρειαι, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶχον συνηθίσει καθόλου εἰς τὴν χρησιμοποίησιν τῶν λιπασμάτων, ἐνῷ τώρα ἤρχισαν νὰ συνηθίζουν. Κατὰ συνέπειαν, αἱ ἀνάγκαι εἰς τὰ λιπάσματα εἰς τὴν χώραν μας εἶναι μεγάλαι. Τὸ λίπασμα ἀποτελεῖ εἶδος πρωτίστης ἀνάγκης. Ἡ προοπτικὴ τῆς αὐξήσεως τῶν λιπασμάτων κατὰ τὰ προσεχῆ ἔτη εἶναι βεβαία. Ἡ ἀνάγκη τῆς αὐξήσεως τῆς χρησιμοποιήσεως τῶν λιπασμάτων εἶναι ἐπιτακτικὴ καὶ δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους, νομίζομεν, ὅτι τὸ λίπασμα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφεθῇ εἰς τοὺς ἐμπόρους, εἰς τὴν ἀπόλυτον διάθεσιν τοῦ ἐλευθέρου ἐμπορίου. Τὸ ἀναφέρομεν τοῦτο, κύριοι συνάδελφοι, ὄχι διότι ἐν τούτῳ στηρίζομεν τὸν ἔλεγχον τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, ὅσον διότι τοῦτο ἀσφαλῶς θὰ συζητηθῇ εἰς τὸ μέλλον καὶ θὰ εἶναι θέμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἀπασχολήσῃ καὶ τὴν παροῦσαν καὶ τὰς μελλοντικὰς Κυβερνήσεις καὶ καλὸν θὰ ἦτο, ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ γενικωτέρου θέματος, ὁ πολιτικὸς κόσμος νὰ ἔχῃ καθωρισμένας ἀντιλήψεις ἐπ’ αὐτοῦ. Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι γεγονός, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ παρέπαιε πιστεύουσα ὅτι θὰ ἐφαρμόσῃ τὴν ἀρχὴν τῆς ἐλευθέρας διαθέσεως τῶν λιπασμάτων, διότι καὶ αὕτη ἀντελήφθη, πολὺ ἀργά, τέλος Ἰουνίου καὶ Ἰουλίου ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἐλευθερία εἰς τὸ ἐμπόριον τῶν λιπασμάτων. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς θὰ ἐμφανίσῃ ἀριθμοὺς διὰ τῶν ὁποίων ὄντως ἀποδεικνύεται ὅτι ἐφέτος ἐχρησιμοποιήθησαν περισσότερα λιπάσματα. Τοῦτο ὅμως δὲν ἀποδεικνύει τίποτε τὸ ἀποφασιστικὸν διότι τὸ πρόβλημα εἶναι νὰ καλυφθοῦν αἱ ἀνάγκαι εἰς λιπάσματα καὶ νὰ χρησιμοποιηθοῦν περισσότερα. Ὡς εἶπον, ἄλλοτε, ἡ κατανάλωσις τῶν λιπασμάτων κατ’ ἔτος αὐξάνεται κατὰ ἕνα σταθερὸν ποσοστὸν 20–25%, ἡ δὲ Κυβέρνησις θὰ εἶχε κάθε δυνατότητα νὰ καλύψῃ τὴν αὔξησιν αὐτήν, ἐὰν δὲν ἐσκέπτετο νὰ μεταβάλῃ τὸ σύστημα τῆς ἀντιμετωπίσεως τῶν ἀναγκῶν αὐτῶν καὶ μάλιστα ἐγκαίρως. Εἶναι γεγονός, ὅτι καὶ λόγοι ψυχολογίας, ἴσως, συντελοῦν, εἰς τὸ νὰ θέλουν οἱ ἀγρόται τὰ λιπάσματα μαζεμένα κατὰ τὴν καλλιεργητικὴν περίοδον. Βεβαίως, ἀναμφισβητήτως, ἠμπορῶ νὰ συνομολογήσω μαζί σας ὅτι αἱ διαμαρτυρίαι αἱ ὁποῖαι ἠκούσθησαν ἀπὸ ὅλα τὰ σημεῖα τῆς χώρας, διὰ τὴν ἔλλειψιν τῶν λιπασμάτων κατὰ τὴν καλλιεργητικὴν περίοδον, ἴσως ἦσαν κάπως ὑπερβολικαί. Εἶναι γεγονός, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι τὰ λιπάσματα καὶ ἐγκαίρως δὲν ἔφθασαν εἰς τὸν προορισμόν των, εἰς πολλὰς περιπτώσεις καὶ ἐπαρκῆ δὲν ἦσαν. Δὲν θὰ μνημονεύσω μόνον τὴν ἰδιαιτέραν μου περιφέρειαν, ὅπου γνωρίζω τὴν πραγματικότητα ἀλλὰ θὰ προσθέσω ὅτι, καὶ εἰς πρόσφατον ἐπίσκεψίν μου εἰς τὴν Βόρειον Ἑλλάδα, κατὰ τὰς ἀναπληρωματικὰς ἐκλογὰς Θεσσαλονίκης, διεπίστωσα — καὶ ὑποθέτω ὅτι καὶ οἱ ἀξιότιμοι κ. κ. συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι ἐκπροσωποῦν τὴν περιφέρειαν αὐτὴν δὲν θὰ μὲ διαψεύσουν — εἶχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ διαπιστώσω, λέγω, ὅτι οἱ ἀγρόται ἔμειναν μὲ τὸ παράπονον, ὅτι δὲν ἔφθασαν ἐγκαίρως τὰ λιπάσματα καὶ ὅτι δὲν ἦσαν ἀρκετά. Τοῦτο ἄλλωστε, ἀπετέλεσε καὶ κατὰ τὴν προεκλογικὴν περίοδον ἓν ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον ἐπεκαλέσθη ἡ Ἀντιπολίτευσις, ἐναντίον τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ.

§104Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Γεωργ.). Ἦτο μεγάλη της ἐπιτυχία......

§105Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. ........... Αὐτὸ εἶναι ἄλλο θέμα. Βέβαιον εἶναι, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ ἤλλαξε τὴν πολιτικήν της. Εὑρέθη εἰς ἀδυναμίαν νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν πολιτικὴν τὴν ὁποίαν ἀρχικῶς ἠθέλησε νὰ ἐφαρμόσῃ, πολιτικήν, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς θεωροῦμεν ἀπαράδεκτον — καὶ τὸ διευκρινίζομεν τοῦτο σαφέστατα — καὶ ὡς ἐκ τούτου δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἐγκαίρως τὰς ὑπαρχούσας ἀνάγκας καὶ ἐσημειώθη καθυστέρησις ἀφίξεως λιπασμάτων καὶ ἔλλειψις αὐτῶν εἰς πλείστας ὅσας περιφερείας τῆς Ἑλλάδος. Κύριοι συνάδελφοι, ὑποθέτω, ὅτι ἡ πεῖρα πρέπει πάντοτε νὰ μᾶς διδάσκῃ. Θέλω νὰ ἐλπίζω ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς θὰ συνήγαγεν ἀπὸ τὴν πεῖραν τοῦ παρελθόντος ἔτους, ὅτι δὲν πρέπει καὶ πάλιν ἐφέτος νὰ ἐπαναλάβῃ τὸ ἴδιον πείραμα καὶ ὅτι πρέπει νὰ μείνῃ εἰς τὴν παλαιὰν καὶ δοκιμασθεῖσαν μέθοδον τῆς προμηθείας καὶ διανομῆς τῶν λιπασμάτων, ἡ ὁποία οὐδέποτε ἐδημιούργησε προβλήματα. Ἀναφέρομαι, κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὴν ἐπερώτησιν καὶ θέλω νὰ μνημονεύσω καὶ τὸ θέμα τῆς ἐξαγωγῆς λιπασμάτων. Ὁ ἀξιότιμος κύριος Ὑπουργὸς καὶ εἰς ἄλλην ἀγόρευσίν του καὶ σήμερον ἠθέλησε νὰ ὑπομνήσῃ, ὅτι τὰ λιπάσματα ἐξήχθησαν εἰς τὴν Κύπρον. Ὀφείλω, κύριοι συνάδελφοι, νὰ κάμω τὴν παρατήρησιν, ὅτι τὰ λιπάσματα ἐξήχθησαν ἐφέτος εἰς τὸ ἐξωτερικὸν διότι ἡ νέα τιμὴ τοῦ ἐξωτερικοῦ συναλλάγματος ἐπέτρεπε τὴν ἐπωφελῆ διάθεσίν των, εἰς τὰς ἀγορὰς τῆς Ἀλλοδαπῆς. Ὑποθέτω ὅτι καὶ ὁ κ. Ὑπουργός, δὲν θὰ πιστεύῃ ὅτι κατελήφθησαν ἀπὸ πατριωτισμὸν οἱ διοικηταὶ τοῦ ἐργοστασίου λιπασμάτων, διὰ νὰ στείλουν τὰ λιπάσματα εἰς τὴν Κύπρον. Ἁπλούστατα τὸ κέρδος τὸ ὁποῖον θὰ ἀπεκόμιζον ἦτο μεγαλύτερον καὶ διὰ τοῦτο ἐζήτησαν νὰ τὰ ἀποστείλουν. Βεβαίως ἡ ποσότης δὲν ἦτο σημαντικὴ ἀλλὰ τὸ γεγονὸς ὅτι ἐστάλησαν εἰς τὴν Κύπρον, ἔστω καὶ συναισθηματικῶς, βαρύνει τὴν Κυβέρνησιν, διότι τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν ἀντιμετωπίζει ἔλλειψιν λιπασμάτων θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ εἶχεν ἐμποδίσει τὴν ἐξαγωγήν των, ἔστω καὶ εἰς μικρὰν ποσότητα, διὰ νὰ μὴ δοθῇ ἀφορμὴ εἰς σχόλια καὶ κατηγορίας εἰς βάρος αὐτῆς.

§106Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Γεωργ.). Κύριοι συνάδελφοι, σᾶς παρέχω τὴν ἑξῆς πληροφορίαν, τὴν ὁποίαν ἔσχον καὶ ἄλλοτε τὴν τιμὴν νὰ παράσχω εἰς τὴν Βουλήν: Τὰ λιπάσματα ἐπωλήθησαν εἰς τὴν Κύπρον ἀντὶ 8 λιρῶν Ἀγγλίας καὶ 5 σέντς. Ἤτοι δραχμῶν 693.000, μεῖον ναῦλος 80.000, διαφορὰ 613.000. Τὰ ἴδια λιπάσματα πωλοῦνται ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν ἀντὶ 721.000 δραχμῶν.

§107Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας θέλῃ νὰ μὲ πείσῃ, ὅτι οἱ ἰδιοκτῆται τῆς Ἑταιρείας λιπασμάτων, διὰ λόγους πατριωτισμοῦ ἀπέστειλαν τὰ λιπάσματα εἰς τὴν Κύπρον, καίτοι ἠδύναντο νὰ τὰ πωλήσουν ἀκριβότερα εἰς τὴν Ἑλλάδα, δηλῶ, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ πεισθῶ. Ἐὰν ὅμως, τοῦτο εἶναι ἀκριβές, κύριε Ὑπουργέ, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω ὅτι χρέος εἴχατε ὡς Ὑπουργὸς τοῦ Ἐμπορίου νὰ μὴ ἐπιτρέψητε ἐξαγωγὴν ἑνὸς τόσον ἀναγκαίου διὰ τὴν Ἑλλάδα προϊόντος καὶ νὰ στερήσητε τὴν χώραν ἀπὸ πολύτιμον συνάλλαγμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο δυνατὸν ἐπιπροσθέτως νὰ εἰσαγάγητε.

§108Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Ἐμπορ. καὶ Γεωργ.). Κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἔχω κανένα λόγον νὰ ἐξετάσω, ἐὰν διάκειται ἢ μή, ὑπὸ πατριωτικῶν αἰσθημάτων μία Ἑταιρεία. Σᾶς εἶπον, ὅτι διὰ νὰ βγοῦν τὰ λιπάσματα σημαίνει, ὅτι ἡ τιμὴ τὴν ὁποίαν ἀπέκτησαν ἐκεῖ, ἦτο καλυτέρα τῆς τιμῆς τὴν ὁποίαν ἠδύναντο νὰ ἀποκτήσουν ἐδῶ. Εἰς αὐτήν σας τὴν συγκεκριμένην παρατήρησιν, ἀπήντησα διὰ συγκεκριμένων ἀριθμῶν, οἱ ὁποῖοι, κ.κ. συνάδελφοι, εἶναι ἀμείλικτοι. Πέραν αὐτοῦ, ὅταν θὰ ἀγορεύσω θὰ σᾶς ἐξηγήσω καὶ τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι κατέστησαν, κατὰ τὴν γνώμην μου, δυνατήν, ἀπὸ ἀπόψεως ἐπιχειρηματικῆς, τὴν σκέψιν τῆς ἑταιρείας, νὰ διαθέσῃ τὰ λιπάσματα ταῦτα εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Πάντως, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἴπατε, ὅτι, τρόπον τινά τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, ἠνέχθη κερδοσκοποῦσαν τὴν ἑταιρείαν, τὴν ὥραν ποὺ εἶχεν ἀνάγκην τὸ ἴδιο ἀπὸ λιπάσματα, ἐλέγχεται ὡς ἀνακριβές.

§109Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐπαναλαμβάνω ὅτι, δοθέντος ὅτι δὲν ἔχω στοιχεῖα αὐτὴν τὴν στιγμὴν μπροστά μου, δὲν δύναμαι νὰ ἀμφισβητήσω τοὺς ἀριθμούς, τοὺς ὁποίους ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἐπικαλεῖται. Πιστεύω ὅμως ὅτι, ἡ Ἑλληνικὴ ἀγορὰ διψοῦσεν ἀπὸ λιπάσματα, καὶ ὅταν ἦτο δυνατὸν νὰ διατεθοῦν τὰ λιπάσματα εἰς ἀκριβοτέραν τιμὴν ἐντὸς τῆς Χώρας, ὅπως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας βεβαιώνει, εἶναι πολὺ περίεργον τὸ γεγονὸς ὅτι, τὰ λιπάσματα αὐτὰ ἐπωλήθησαν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ ἐπὶ προσθέτως σημειώνω, ὅτι ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐὰν εἶναι πρὸς τιμὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, ὑπὸ τὴν ἰδιότητά του ὡς Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, δὲν εἶναι πρὸς τιμὴν του ὑπὸ τὴν ἰδιότητα τοῦ Ὑπουργοῦ τοῦ Ἐμπορίου, τὸ γεγονὸς ὅτι ἐπέτρεψεν εἰς τόσην χαμηλὴν τιμὴν τὴν πώλησιν εἰς τὸ ἐξωτερικόν, τῶν λιπασμάτων, διότι αὐτὸ δὲν εἶναι εἰς ὄφελος τοῦ συναλλαγματικοῦ μας ἰσοζυγίου. Αὗται εἶναι αἱ βασικαὶ παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας εἶχα νὰ κάμω ἐπὶ τοῦ θέματος καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος προτοῦ τελειώσω τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ θέματος ἀπόψε νὰ προσθέσω καὶ μίαν ἄλλην ἐπαγγελίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, ὡς πρὸς τὰ λιπάσματα, ἐπαγγελίαν ἡ ὁποία περιελήφθη καὶ εἰς τὸ Συμβόλαιον τῆς Θεσσαλονίκης, περὶ εὐθηνῶν λιπασμάτων, καὶ ἡ ὁποία δυστυχῶς δὲν ἐπραγματοποιήθη. Ἄλλοτε εἴχομεν τὴν εὐκαιρίαν νὰ συζητήσωμεν τὸ θέμα καὶ διὰ τοῦτο δὲν θὰ ἐπανέλθω, ἐπ’ αὐτοῦ διὰ μακρῶν. Θὰ τονίσω, ὅμως, ὅτι οἱ ἀριθμοί, τοὺς ὁποίους, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας καὶ τότε μᾶς ἔδωσε, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνταποκριθοῦν πρὸς τὴν πραγματικότητα. Ἡ αὔξησις, ἡ ὁποία ἐσημειώθη εἰς τὰ λιπάσματα εἶναι σημαντικωτάτη καὶ εἶναι ἰδιαιτέρως σημαντικὴ εἰς ὅλα τὰ λιπάσματα, τὰ ὁποῖα ἔχουν σχέσιν μὲ τὴν ἀμμωνίαν. Ὅπως εἰς τὴν Βουλὴν αὐτήν, ἐλέχθη καὶ ὅπως ὁ ἀξιότιμος κ. Χλουβεράκης, εὐστοχώτατα ἐσημείωσεν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, ἡ αὔξησις τῶν λιπασμάτων ἀνέρχεται εἰς 80 καὶ 90%. Ὁ ἀξιότιμος τέως Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ὁ κ. Ἀποστολίδης, εἶχε δώσει πανηγυρικῶς τὴν ὑπόσχεσιν εἰς τὸ Σῶμα, ὅτι θὰ ἐφρόντιζε διὰ τὴν μείωσιν τῶν τιμῶν τῶν λιπασμάτων. Ἡ τιμὴ τῶν λιπασμάτων, ὄχι μόνον δὲν ἐμειώθη καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν βεβαίως νὰ μειωθῇ, ἀλλ’ ηὐξήθη ἀλλοῦ περισσότερον καὶ ἀλλοῦ ὀλιγώτερον, καὶ εἰς ὡρισμένας περιπτώσεις ηὐξήθη εἰς τὸ διπλάσιον. Ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς δὲν δύναται νὰ καυχηθῇ οὔτε διὰ τὴν τιμὴν τῶν λιπασμάτων, ἡ ὁποία ἐσημειώθη διὰ τὸ λῆξαν ἔτος. Συνοψίζω, κύριοι συνάδελφοι, τὰς ἀπόψεις μας. Ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμός, εἰς τὸ θέμα τῶν λιπασμάτων, ἐσημείωσεν ἀποτυχίαν. Τὸ γεγονός, ὅτι ἐσημείωσεν ἀποτυχίαν δὲν ἔχει σημασίαν, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν συζητοῦμεν, σημασίαν ὅμως, ἔχει, ἡ διαπίστωσίς του καὶ ἡ ἐξαγωγὴ τῶν συμπερασμάτων, τὰ ὁποῖα ἀκολουθοῦν μοιραίως. Τὸ πρῶτον συμπέρασμα, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ὅτι ὀφείλει νὰ ξεκαθαρίσῃ τὴν πολιτικήν του, ὡς πρὸς τὴν ἐμπορίαν καὶ τὴν διακίνησιν τῶν λιπασμάτων. Τὴν σκέψιν, ὅτι, εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφήσῃ τοὺς Ἕλληνας γεωργούς, εἰς τὴν τύχην 4 ἢ 5 ἢ 6 μεγάλων εἰσαγωγέων λιπασμάτων, πρέπει ὁριστικῶς καὶ διὰ παντὸς νὰ τὴν ἐγκαταλείψῃ. Τὸ λίπασμα πρέπει νὰ ἐλέγχεται ἀπὸ τὸ Κράτος, διότι ἀποτελεῖ εἶδος πρωτίστης ἀνάγκης καὶ οἱ Ἕλληνες ἀγρόται δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πέσουν εἰς χεῖρας τῶν οἱωνδήποτε ἐμπόρων, οἱ ὁποῖοι βεβαίως θὰ ἀντιμετωπίσουν τὴν ὑπόθεσιν ἀπὸ ἐμπορικῆς ἀπόψεως, ὅπως ἔχουν κάθε δικαίωμα νὰ τὸ πράξουν. Ἡ πρώτη διαπίστωσις εἶναι αὐτή. Ἡ δευτέρα διαπίστωσις εἶναι, ὅτι καλὰ θὰ κάμῃ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, ἑκάστοτε νὰ μὴ ἐπιτρέπῃ τὴν ἐξαγωγὴν τῶν Ἑλληνικῶν λιπασμάτων, εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἰδίως ὅταν ἡ χώρα μας ἔχει τόσην ἀνάγκην, ὅπως ἔχει. Καὶ ἡ τρίτη διαπίστωσις, ὅτι καλὸν θὰ εἶναι, ἡ διαρκῶς ἐπαναλαμβανομένη ἐπαγγελία, ὅτι θὰ φροντίσωμεν νὰ ἔχωμεν τὰ λιπάσματα εὐθηνότερα, κάποτε νὰ πραγματοποιηθῇ εἰς τὸν τόπον αὐτόν. Ὁ Ἕλλην ἀγρότης συνηθίζει νὰ χρησιμοποιῇ διαρκῶς καὶ περισσότερα λιπάσματα καὶ εἶναι ἀνάγκη διὰ τὴν οἰκονομίαν τῆς χώρας μας, ἡ ὁποία εἶναι πτωχή, ἡ ὁποία ἔχει χωράφια, ὄχι πολὺ πλούσια, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀναπτύξωμεν τὴν χρησιμοποίησιν τῶν λιπασμάτων, διότι τοῦτο ἀποτελεῖ τὸ κυριώτερον μέσον διὰ τὴν αὔξησιν τῆς γεωργικῆς μας παραγωγῆς. Καὶ τὰ λιπάσματα αὐτὰ πρέπει νὰ δοθοῦν εὐθηνὰ εἰς τὸν Ἕλληνα ἀγρότην. Ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Παπάγου, εὑρέθη, βεβαίως λόγῳ τῆς νομισματικῆς ἀναπροσαρμογῆς εἰς δυσχερεστάτην θέσιν κατὰ τὸν καθορισμὸν τῆς τιμῆς τῶν λιπασμάτων. Ἠκολούθησεν ἐν μέρει μίαν ὀρθὴν ἀρχὴν τῆς ἐπιδοτήσεως τῶν λιπασμάτων, τὴν ὁποίαν ἠκολούθησεν, ὅμως, κατὰ τρόπον ἀπολύτως ἀνεπαρκῆ. Χρέος εἶχεν, εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἐπιδοτήσεως, τὸ ὁποῖον ἤλλαξε, δοθέντος ὅτι διὰ τῆς ἀναπροσαρμογῆς ἐζημίωσε τοὺς χρησιμοποιοῦντας τὰ λιπάσματα, νὰ ἐπιδοτήσῃ γενναιότερον, ὥστε ἡ τιμὴ τοῦ λιπάσματος νὰ μὴ αὐξηθῇ κατὰ τὸ ποσοστόν, ποὺ προηγουμένως ἀνέφερον, τοῦ 80 καὶ 90%. Δὲν τὸ ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸ παρελθόν. Τώρα τὸ θέμα τῆς ἀναπροσαρμογῆς ἔχει προσπερασθῆ, αἱ συνθῆκαι ἔχουν σταθεροποιηθῆ καὶ τὸ πρόβλημα, τὸ ὁποῖον θὰ ἀντιμετωπίσῃ εἰς τὸ ἑπόμενον ἔτος, εἶναι τελείως διάφορον. Θέλομεν ὅμως, νὰ πιστεύωμεν ὅτι τὸ προσεχὲς ἔτος θὰ προσπαθήσῃ νὰ πραγματοποιήσῃ, ἐν μέρει τὴν ἐπαγγελίαν τοῦ εὐθηνοῦ λιπάσματος, ὅτι θὰ κατανοήσῃ τὴν σημασίαν, τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ εὐθηνὸν λίπασμα διὰ τὸν Ἕλληνα ἀγρότην καὶ οὐσιαστικῶς, καὶ ὄχι μὲ λόγια, θὰ προσπαθήσῃ νὰ ἱκανοποιήσῃ τὸ αἴτημα τοῦτο.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ράπτης ἔχει τὸν λόγον.

§111Ν. ΡΑΠΤΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἐκπροσωπῶ ἕνα τμῆμα τῆς Ἑλληνικῆς γῆς, κατ’ ἐξοχὴν ἀγροτικὸν καὶ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἔμεινα κατάπληκτος, πρὸ τῆς προαγγελλομένης καταστροφῆς τῆς ἐφετεινῆς ἐσοδείας, ἐκ μέρους τῶν ὁμιλητῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, καταστροφῆς, ἡ ὁποία κατὰ κύριον λόγον, ὡς ἰσχυρίζονται, θὰ ὀφείλεται εἰς τὴν ἔλλειψιν τῶν λιπασμάτων.

§112Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη μας.

§113Ν. ΡΑΠΤΗΣ. Κύριε συνάδελφε, κατ’ εὐτυχῆ συγκυρίαν, διότι πρέπει νὰ ξεύρουμε ὅτι τὸ ἐπάγγελμα τοῦ ἀγρότου καὶ ἡ γεωργικὴ παραγωγὴ γενικῶς ὅπως γίνεται τώρα ἐπιστημονικῶς, ἔχει πολλὰς λεπτομερείας, μία δὲ ἐκ τῶν λεπτομερειῶν αὐτῶν, ἀνέκυψεν ἐφέτος καὶ εἶναι ὁ χρόνος τῆς χρήσεως τῶν λιπασμάτων. Ὅπως εἰς τὴν ἰατρικὴν ἔχομεν νοσοῦντας καὶ ὄχι νοσήματα, ἔτσι καὶ εἰς τὴν γεωργίαν ἔχομεν καθ’ ἕκαστον ἔτος καὶ ὄχι ἐν τῷ συνόλῳ ἔτη ποὺ νὰ ὁμοιάζουν τὸ ἕνα μὲ τὸ ἄλλο. Ἐὰν ἀναδράμωμεν εἰς τὸ παρελθόν, θὰ ἴδωμεν ὅτι, γεωργικῶς, οὐδεὶς χρόνος ὁμοιάζει μὲ τὸν προηγούμενον. Συνεπῶς, εἶναι ἕνα ζήτημα, τὸ ὁποῖον μὲ τὴν ἔναρξιν τῆς ἐπιστημονικῆς καλλιεργείας ἐν Ἑλλάδι πρέπει νὰ ἀντιμετωπισθῇ καὶ ὅπως ὁ ναυτιλλόμενος ἢ ὁ ἀεροπόρος πληροφορῆται τὸ δελτίον καιροῦ προκειμένου νὰ ταξιδεύσῃ κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον, νομίζω, ὅτι θὰ πρέπει καὶ ὁ ἀγρότης νὰ πληροφορῆται πότε θὰ πρέπει νὰ κάμῃ χρῆσιν τῶν λιπασμάτων. Διότι, ἁπλούστατα ἐφέτος κατὰ τὴν πραγματικότητα, τὴν ὁποίαν διεπιστώσαμεν, ζῶντες τὸ γεγονός, εἶναι ὅτι, ὠφελήθησαν περισσότερον ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον ρίξει ἐγκαίρως τὰ λιπάσματα, παρὰ οἱ ἄλλοι. Διότι καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐγκαίρως εἶχον προμηθευθῆ λιπάσματα, τὰ ἔχασαν λόγῳ τῶν καταρρακτωδῶν βροχῶν καὶ ἠναγκάσθησαν ἐκ νέου νὰ λιπάνουν τὰ χωράφια τους, διότι δὲν εἶχε μείνει λίπασμα. Ἐμεσολάβησε δὲ ἐν τῷ μεταξὺ ἡ συνεχὴς αὐτὴ κακοκαιρία, ἡ ὁποία δὲν τοὺς ἐπέτρεψε νὰ μποῦν εἰς τὰ χωράφια των. Διατί, λοιπόν, νὰ θρηνῶμεν καὶ νὰ προοιωνιζώμεθα καταστροφὰς ἐκ τῆς μὴ χρησιμοποιήσεως τῶν λιπασμάτων, ὅταν δὲν τὰ εἶχεν ἀκόμη ὁ χωρικός, πού, κατὰ τὴν γνώμην μας, πρέπει νὰ τὰ ἔχῃ ἐγκαίρως. Συνεπῶς, ἡ χρῆσις τῶν λιπασμάτων, ἐὰν ἡ ἐσοδεία μας δὲν εἶναι καλὴ ἐφέτος, ποὺ δὲν τὸ παραδέχομαι, δὲν θὰ εἶναι αὐτή, ἡ ὁποία θὰ εἶναι ὁ πταίστης. Ἀλλά, εὐτυχῶς, ἐκτὸς τῶν σημείων ἐκείνων τῶν καλιεργημένων ἐκτάσεων ποὺ εἶναι εὐτυχῶς μικραί, ἴσως μεγάλαι, ἀλλὰ κατὰ τόπους, ἡ ὑπόλοιπος γῆ, ὄχι μόνον ἐπρασίνισεν, ὄχι μόνον ἀπέδωσεν, ἀλλὰ θὰ ἀποδώσῃ πολὺ περισσότερον ἀπ’ ὅ,τι ἀπέδωσε κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος. Ἀλλὰ δὲν ἔφταιξε μόνον τὸ γεγονός, ὅτι δὲν ἐδόθησαν ἐγκαίρως τὰ λιπάσματα, ἀλλ’ ἡ ζήτησις ὑπῆρξεν ὑπερδιπλασία τῆς περυσινῆς καὶ ὅπως καταλαβαίνετε, οἱ γεωργοὶ δὲν ἔχουν ἀκόμη συνειδητοποιήσει ἀπολύτως καὶ ἐν τῷ συνόλῳ τὸ ἐπιστημονικὸν αὐτὸ σύστημα τῆς συγχρόνου καλλιεργείας. Καὶ ὅπως καὶ ὁ ἀσθενὴς τὴν τελευταίαν στιγμὴν πολλὲς φορὲς πηγαίνει εἰς τὸν ἰατρὸν καὶ δὲν προλαμβάνει πολλὰ πράγματα, ἔτσι καὶ ὁ γεωργὸς τὰ λιπάσματα τὰ ἐνθυμεῖται τὴν τελευταίαν στιγμὴν καὶ σπεύδουν ὅλοι μαζὶ νὰ προμηθευθοῦν λιπάσματα. Καταλαβαίνετε, ὅτι εἰς τὸ σύστημα αὐτὸ τῆς ὠργανωμένης διανομῆς, τὸ Κράτος μας ὑστερεῖ ἀκόμη, ὄχι μόνον εἰς τὰ λιπάσματα, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς διανομὰς τροφίμων καὶ εἰς πᾶσαν ἄλλην ἐκδήλωσιν, ὥστε νὰ εἶναι δύσκολος ἡ ἐπιτυχία. Περιμένει ὁ γεωργὸς τὴν ὥραν ποὺ τὸ ἔχει ἀνάγκην, ἐκείνην τὴν ὥραν νὰ τὸ προμηθευθῇ. Ἐξ αὐτοῦ ἴσως προέκυψε μία πληθωρική, νὰ ποῦμε, ζήτησις κατὰ μίαν ὡρισμένην περίοδον κατὰ τὴν ὁποίαν, μέσα σ’ ἕνα διάστημα 10–15 ἡμερῶν, ἦλθαν ὅλοι μαζὶ νὰ πάρουν καὶ ρίψουν τὰ λιπάσματα.

§114ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὄχι μόνον τὴν τελευταίαν στιγμὴν ποὺ θὰ τὰ χρειασθῇ, ἀλλὰ δὲν ἔχει προκαθορίσει καὶ τὴν χρησιμοποίησιν ἀκόμη τῶν λιπασμάτων. Παρασύρεται ἀπὸ τὸν γείτονά του, ποὺ χρησιμοποιεῖ λιπάσματα, καὶ ζητεῖ καὶ αὐτός.

§115Ν. ΡΑΠΤΗΣ. Οἱ προοιωνιζόμενοι τὴν καταστροφὴν τῆς ἐφετεινῆς παραγωγῆς σπεύδουν καὶ πιστεύομεν ὅτι τὰ πράγματα θὰ τοὺς διαψεύσουν. Βεβαίως, ὑπάρχουν διαμαρτυρίαι, αἱ ὁποῖαι στέλλονται ὅλως προχείρως, κ.κ. συνάδελφοι, καὶ εἰς μίαν στιγμὴν ἀπογοητεύσεως καὶ ἀγωνίας, ἡ ὁποία δὲν διαρκεῖ πολύ. Ἐνθυμοῦμαι τὸ θέρος τοῦ 1952, ὅταν προσδιωρίσθη ἡ τιμὴ συγκεντρώσεως τοῦ σίτου, εἰς τὴν Λάρισαν ἔγινε συλλαλλητήριον, τὸ πρῶτον ἴσως γεωργικὸν συλλαλητήριον ποὺ ἔγινεν ἀπὸ τότε ποὺ ἐνθυμοῦμαι ἐγώ, ἐναντίον τῆς τιμῆς τοῦ σίτου. Καὶ ὡμίλησαν τότε καὶ ὁμιληταὶ τῆς Συμπολιτεύσεως, οἱ ὁποῖοι κατηγόρησαν τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Κέντρου, ὅτι δὲν ἔδωσεν ἱκανοποιητικὰς τιμάς. Βεβαίως δὲν εἶναι ὥρα νὰ κρίνωμεν ἐὰν εἶχον δίκαιον. Θέλω νὰ εἴπω, ὅτι πολλὲς φορὲς σπεύδουν οἱ γεωργοὶ νὰ διαμαρτυρηθοῦν ἢ νὰ τηλεγραφήσουν, ὅτι δὲν ἱκανοποιοῦνται. Αὐτὰ δὲν ἔχουν ἀπόλυτον σημασίαν. Συνεπῶς θὰ ἀναμείνωμεν τὸ τέλος τῆς ἐφετεινῆς παραγωγῆς. Διότι, κύριοι, ἡ γεωργία κατ’ ἐξοχήν, ὄχι μόνον εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ παγκοσμίως, εἶναι ἢ δῶρον Θεοῦ, ἢ κατάρα Θεοῦ. Ἐὰν αἱ καιρικαὶ συνθῆκαι δὲν συνδράμουν ἐν τῷ συνόλῳ τὴν παραγωγὴν καὶ δὲν τὴν εὐνοήσουν, ὁσηδήποτε καὶ ἐὰν καταβληθῇ προσπάθεια, εἴτε ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, εἴτε ἐκ μέρους τοῦ γεωργοῦ, ματαίως θὰ ἀναμένωμεν παραγωγήν. Νὰ εὐχώμεθα, λοιπόν, πλήρη συνδυασμὸν εὐνοϊκῶν καιρικῶν συνθηκῶν καὶ ἐξ αὐτοῦ νὰ ὁδηγούμεθα καὶ νὰ κάμνωμεν ἑκάστοτε χρῆσιν εἴτε λιπασμάτων, εἴτε θερισμοῦ, εἴτε ἁλωνισμοῦ. Διότι, τώρα, μὲ τὰ μηχανήματα, παρετηρήθη καὶ αὐτὸ τὸ φαινόμενον: Σπεύδουν ὅλοι μαζὶ νὰ τὰ θερίσουν, ὅλοι νὰ τὰ ἁλωνίσουν, ὅλοι νὰ τὰ παραδώσουν ἐντὸς 24 ὡρῶν. Καὶ ἔτσι μαζεύονται σιτηρὰ νωπά, ὑγρὰ εἰς τρόπον, ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποθηκευθοῦν ἀκινδύνως.

§116ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διότι ἔχουν ἀνάγκας νὰ πληρώσουν.

§117Ν. ΡΑΠΤΗΣ. Βεβαίως ἔχουν ἀνάγκας, αὐτὸ δὲν ἀμφισβητεῖται. Ἀλλ’ ἂν αὐτὸς καθυστερήσῃ 10 ἢ 15 ἡμέρας, δὲν νομίζω, κ. συνάδελφε, ὅτι θὰ χαλάσῃ ὁ κόσμος. Ἂν τὸ σιτάρι ἀποθηκευθῇ νωπόν, θὰ σαπίσῃ. Ἂν τὸ μισὸ εἶναι νωπόν, θὰ σαπίσῃ καὶ τὸ ἄλλο μαζί μὲ αὐτό. Δὲν ἔχομεν δέ, ἀτυχῶς, εὐρύτερον ὠργανωμένην οἰκονομίαν τοῦ σίτου, δὲν ἔχομεν ἀποθήκας ἐπαρκεῖς. Διότι, κανονικῶς θὰ ἔπρεπε νὰ ὑπάρχουν ἀποθῆκαι λιπασμάτων τῶν Ἑνώσεων Συνεταιρισμῶν ἢ τῆς Τραπέζης, ὥστε ἀπὸ τὸ καλοκαῖρι ὁ ἀγρότης νὰ πάρῃ τὸ λίπασμα ποὺ χρειάζεται ἢ νὰ ἀποθηκευθῇ τὸ σιτάρι ποὺ παραδίδει. Δὲν ἔχομεν ὅμως ἀκόμη ἐπάρκειαν, διότι εἴχομεν ἄλλα ὀξύτατα προβλήματα νὰ ἀντιμετωπίσωμεν, ὅπως τῆς στεγάσεως τῶν ἐγκαταλελειμμένων πολιτῶν τῆς ὑπαίθρου, οἱ ὁποῖοι ἔπρεπε κάπως νὰ στεγασθοῦν. Τώρα, βεβαίως, ὅλα αὐτὰ προγραμματίζονται καὶ σιγὰ–σιγὰ βλέπομεν πράγματι νὰ συμπληροῦνται ὅλα αὐτὰ τὰ κενά, διότι, ἀσφαλῶς, χωρὶς ἀποθήκας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ νοηθῇ συγκέντρωσις. Ἡ Ἀντιπολίτευσις, βεβαίως, μέχρις ἑνὸς σημείου θὰ ἐκμεταλλευθῇ τὴν καθυστέρησιν αὐτήν. Ἀλλ’ εὐτυχῶς δι’ ἡμᾶς, εὐτυχῶς καὶ διὰ τὸν ἀγρότην, καὶ ἐγκαίρως ἐδόθησαν τὰ λιπάσματα καὶ μὲ πλήρη ἐπάρκειαν. (Χειροκροτήματα).

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Ἀλλαμανῆς ἔχει τὸν λόγον.

§119Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ θέμα εἶναι σοβαρὸν καὶ οἱ ἐπερωτῶντες βουλευταί, τὸ ἐξήντλησαν ἀπὸ πάσης πλευρᾶς. Ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος ἐπερωτώμενος Ὑπουργὸς εἰς μίαν διακοπήν του κατὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Θεοχαρίδη, ἀνεφέρθη ἀορίστως, ὡς μὴ ἔδει, εἰς τὴν προκάτοχον Κυβέρνησίν μας, εἰς ἣν καὶ κατελόγισεν ἀμέλειαν περὶ τὴν προμήθειαν λιπασμάτων. Εἶμαι, ὑποχρεωμένος συνεπῶς, νὰ εἴπω δύο λέξεις, ἀπὸ τῆς θέσεώς μου, διὰ νὰ ὑπενθυμίσω, εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅτι κατὰ τὴν περίοδον ἐκείνην, καθ’ ἣν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ διευθύνω τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας, ὑπέστην ἀπὸ τὴν πλευρὰν τῆς τότε Ἀντιπολιτεύσεως καὶ σήμερον Συμπολιτεύσεως καὶ δὴ ἀπὸ διαπρεπῆ συνάδελφον, εἰς τὴν αἴθουσαν τῆς Βουλῆς, εὑρισκόμενον καὶ τὴν στιγμὴν αὐτήν, μίαν ὀξυτάτην ἐπίθεσιν, κοινοβουλευτικῶς ἀήθη, — διότι ἀπουσίαζον ὅτε ἐκεῖνος ἀνέπτυξε τὴν κατ’ ἐμοῦ ἐπερώτησίν του, περιοδεύων ἀνὰ τὰς γεωργικὰς περιφερείας τῆς Β. Ἑλλάδος— μὲ κύριον ἐπιχείρημα, τοῦ συναδέλφου, ὅτι δὲν εἶχον σπεύσει ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς, νὰ υἱοθετήσω τὸ σύστημα τῆς ἐλευθερίας τοῦ ἐμπορίου διὰ τὴν προμήθειαν καὶ κυκλοφορίαν τῶν γεωργικῶν λιπασμάτων. Καὶ δὲν ἐξενίσθην, κατ’ ἀκολουθίαν, ὅταν ἤκουον, τὴν 5ην Δεκεμβρίου 1952, ἀπὸ ραδιοφώνου ἐξαγγέλλοντα τὸν τέως Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ, τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, κ. Μαρκεζίνην, οὐχὶ τὴν σκέψιν, ἀλλὰ τὴν ἀπόφασιν τῆς ἀποκαταστάσεως τῆς ἐλευθερίας τοῦ ἐμπορίου τῶν λιπασμάτων.

§120Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Γεωργίας). Δὲν ἐξηγγέλθη ἀπὸ ραδιοφώνου τοιαύτη ἀπόφασις ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ.

§121Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ ἀγνοοῦνται ἀπὸ τοὺς σημερινοὺς Ὑπουργούς, ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐξήγγειλεν ὁ παραιτηθεὶς Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ.

§122Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Γεωργίας). Δὲν ἀγνοῶ, κ. συνάδελφε, ἀλλὰ σᾶς λέγω, ὅτι δὲν εἶπεν, ὁ κ. Μαρκεζίνης, ἀπὸ ραδιοφώνου εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ὡς βασικὴν Κυβερνητικὴν ἀρχήν, ὅτι πρόκειται τὰ λιπάσματα νὰ διανεμηθοῦν διὰ τοῦ ἐλευθέρου ἐμπορίου.

§123Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Ἔχετε τὴν ἐντύπωσίν σας, ἐγὼ διατηρῶ τὴν ἰδικήν μου, πάντως εἶμαι βέβαιος ὅτι οὕτως ἔχει τὸ πρᾶγμα. Τὸ ἀνέφερα αὐτό, ἐν συνεχείᾳ τῆς ὀξυτάτης, ἐπαναλαμβάνω, κριτικῆς, ἡ ὁποία ἠσκήθη πρὸ διετίας περίπου ἐναντίον μου, διότι δὲν υἱοθέτησα ἐσπευσμένως τὴν πολιτικὴν αὐτήν. Δὲν ὑπῆρξεν ὅμως μόνον ἡ ἐπίθεσις ἡ κοινοβουλευτική. Ἐδέχθην ἀπὸ πολλὰς πλευρὰς πιέσεις καὶ ὀχλήσεις, διὰ τὸ ζήτημα αὐτό. Καὶ εἶμαι ὑπερήφανος, ὅτι δὲν ἐνέδωσα εἰς τὰς πιέσεις καὶ διετήρησα τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον μετά τινας πειραματισμούς, ἠναγκάσθη καὶ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις νὰ διατηρήσῃ τελικῶς, μὲ ἀποτέλεσμα ὅμως νὰ πληρώσῃ ἀκριβὰ ἡ Ἑλληνικὴ γεωργία τοὺς ἐπικινδύνους αὐτοὺς πειραματισμούς. Διότι εἶναι βέβαιον καὶ ἀναμφισβήτητον ὅτι ἐφθάσαμεν διὰ πρώτην φοράν, κ. Πρόεδρε τῆς Βουλῆς, ἀφ’ ὅτου αἱ Ἑλληνικαὶ Κυβερνήσεις, ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν, διεξάγουν ἐπίμονον ἀγῶνα διαδόσεως τῶν λιπασμάτων, ἐφθάσαμεν ἐφέτος εἰς τὸ σημεῖον νὰ ζητοῦν οἱ ἀγρόται λιπάσματα καὶ νὰ μὴ προσφέρωνται ἀπὸ τὸ Κράτος καὶ τὴν ΑΤΕ! Ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν πολιτικὴ τῶν Ἑλληνικῶν Κυβερνήσεων ἦτο νὰ ὑπάρχουν ἄφθονα λιπάσματα καὶ νὰ παροτρύνωνται, οἱ Ἕλληνες ἀγρόται νὰ κάμνουν ὅσον τὸ δυνατὸν εὐρυτέραν χρῆσιν αὐτῶν. Ἐφέτος ἐπαναλαμβάνω, τὸ 1953, «τὸ ἔτος τοῦ ἀγρότου», ἦτο ἡ πρώτη φορὰ ποὺ ἐζητοῦντο λιπάσματα καὶ δὲν προσεφέροντο εἰς τοὺς Ἕλληνας ἀγρότας! Ὁ ἐπερωτώμενος Ὑπουργός, ἀπαντῶν εἰς μίαν διακοπήν μου, πρὸς τὸν κ. Θεοχαρίδην ἀπέκρουσε τὴν εὐθύνην τοῦ Ὑπουργείου Ἐμπορίου, διὰ τὴν ἐξαγωγὴν τῶν λιπασμάτων. Νομίζω, ὅμως, ὅτι οἱ ἐπερωτῶντες συνάδελφοι ἀδίκως ἐπετέθησαν μονοτόνως καὶ ἀποκλειστικῶς κατὰ τοῦ ἀπουσιάζοντος πρώην Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, κ. Ἀποστολίδη. Ἂν διέκοψα τὸν ἐπερωτῶντα συνάδελφον κ. Θεοχαρίδην, τὸ ἔπραξα διὰ νὰ ἀποδώσω δικαιοσύνην. Ἡ πληροφορία μου εἶναι —καὶ φαίνεται βάσιμος— ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας ἀντετάχθη εἰς τὴν ἐξαγωγὴν τῶν λιπασμάτων, τὴν ὁποίαν ἐπέτρεψε τὸ Ὑπουργεῖον Ἐμπορίου, ἀγνοῆσαν τὰς σχετικὰς διαμαρτυρίας καὶ τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας καὶ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης. Ἀλλὰ καὶ περαιτέρω πιστεύω οἱ ἀγρόται τῆς Κύπρου δὲν θὰ ἔμενον χωρὶς λιπάσματα, ἂν δὲν ἐξήγοντο τὰ ἰδικά μας. Θὰ εἰσῆγεν ἀσφαλῶς ἡ Κύπρος ἀπὸ ἄλλην χώραν. Ἐξ ἄλλου ἐὰν διαβάσητε τὴν σήμερον ἀκριβῶς κυκλοφορήσασαν ἔκθεσιν τοῦ Διοικητοῦ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, ἡ ὁποία μετ’ ὀλίγας ἡμέρας θὰ ἀνακοινωθῇ εἰς τὴν ἐτησίαν Γενικὴν Συνέλευσιν τῶν μετόχων της, θὰ ἴδητε ἐκεῖ ἀναφερόμενον ὡς μέγα κατόρθωμα τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, ὅτι ἐπέτυχε τὸν διπλασιασμὸν τῆς ἐξαγωγῆς τῶν λιπασμάτων κατὰ τὸ 1953, ἐν σχέσει μὲ τὸ 1952. Ὑπῆρξε, δηλαδή, ἐπιδίωξις ἡ αὔξησις τῆς ἐξαγωγῆς τῶν λιπασμάτων εἰς βάρος τῶν Ἑλλήνων ἀγροτῶν. Εἶμαι βέβαιος, κ. Πρόεδρε τῆς Βουλῆς, ὅτι καὶ εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ ἐπερωτωμένου Ὑπουργοῦ θὰ ἔχῃ ἀναγνωρισθῇ ὅτι ὑπῆρξε σφάλμα μοιραῖον αὐτό, τὸ ὁποῖον ἔγινε κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος. Δὲν ὑποστηρίζω ὅτι ἡ μείωσις τῆς ἐφετεινῆς παραγωγῆς, ἡ ὁποία ὅσον καὶ ἐὰν δὲν μᾶς ἀρέσῃ, εἶναι μᾶλλον πιθανὴ καὶ θὰ ὀφείλεται ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν μὴ ἔγκαιρον καὶ ἐπαρκῆ χρησιμοποίησιν λιπασμάτων ἀπὸ τοὺς γεωργούς μας. Ἀλλὰ δὲν θὰ εἶναι καλόπιστος ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος, θὰ ἀμφισβητήσῃ ὅτι καὶ ὁ παράγων αὐτὸς ἔχει συντελέσει εἰς τὴν μείωσιν τῆς παραγωγῆς. Διότι πράγματι ὑπῆρξε ζήτησις, ἡ ὁποία δὲν ἐκαλύφθη. Τὸ ἐπιχείρημα ὅτι τάχα ηὐξήθη ἡ τιμὴ πέρυσι καὶ δι’ αὐτὸ δὲν ἀνταπεκρίθη ἡ Κυβέρνησις μὲ ἀνάλογον προσφορὰν δὲν νομίζω, ὅτι μέχρι τέλους θὰ ἐπιμείνῃ ὁ ἐπερωτώμενος κ. Ὑπουργὸς νὰ τὸ προβάλῃ. Τὸ 1952 ὡς Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, δὲν εἶχα διαπιστώσει αὔξησιν ἁπλῶς τῆς ζητήσεως τῶν λιπασμάτων, ἀλλὰ καὶ εἰς πολλὰς περιφερείας πενταπλασιασμὸν τῶν ποσοτήτων τῶν λιπασμάτων, τὰ ὁποῖα ἐχρησιμοποιήθησαν τὸ 1951. Ἐὰν εἰς τὰ πρῶτα ἔτη ἡ προσπάθεια αὐτὴ συνήντα δυσχερείας, εἶναι βέβαιον, ὅτι κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ὑπάρχει μία διαρκὴς αὔξησις τῶν χρησιμοποιουμένων λιπασμάτων. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προβληθῇ σοβαρῶς ὡς δικαιολογία τῆς ἐλλείψεως ὅτι ἐζητήθησαν τὸ 1953 περισσότερα λιπάσματα ἀπὸ τὸ 1952. Τὸ κυβερνᾶν εἶναι κυρίως προβλέπειν δι’ ὃν λόγον καὶ νομίζω ὅτι ὑπῆρξε σφάλμα τῆς Κυβερνήσεως, διότι δὲν προέβλεψε τὴν αὔξουσαν ζήτησιν, ὥστε νὰ ἔχῃ ἀνάλογον ποσότητα λιπασμάτων νὰ προσφέρῃ. Παρ’ ὅλον ὅτι ὀψίμως διεξήχθη ἡ συζήτησις, εἶναι δυνατὸν νομίζω, νὰ ὑπάρξῃ ἕνα χρήσιμον συμπέρασμα καὶ θὰ εἶναι ἀρκετὰ εὐχάριστον νὰ ἀκούσωμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας ἐξαγγέλλοντα, ὅτι ἐγκατέλειψεν ὁριστικῶς ἡ Κυβέρνησις τὴν ἀνάθεσιν τῆς ἐμπορίας τῶν λιπασμάτων εἰς ἰδιώτας. Κύριε Ὑπουργὲ τῆς Γεωργίας, δὲν ὑπῆρξεν ὁ ὁμιλῶν μόνον ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἠρεύνησε τὸ θέμα ἐν συνεργασίᾳ μὲ ἐπιτελεῖον εἰδικῶν. Καὶ οἱ προκάτοχοι ἐμοῦ, εἶχον ἀσχοληθῆ μὲ τὸ ἴδιον θέμα, διὰ νὰ καταλήξουν εἰς τὸ ἴδιον συμπέρασμα —καὶ ὑπάρχουν ἐκθέσεις σχετικαὶ εἰς τὸ ἀρχεῖον τοῦ Ὑπουργείου σας, αἱ ὁποῖαι, πρέπει νὰ σᾶς ἔχουν πείσει— πόσον ἐπικίνδυνον εἶναι νὰ παραδώσητε εἰς τοὺς ἰδιώτας τὴν ἐμπορίαν ἑνὸς τόσον πολυτίμου καὶ οὐσιώδους ἐμπορεύματος, ὅπως εἶναι τὸ λίπασμα, διὰ τὴν Ἑλληνικὴν γεωργίαν.

§124Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Ἐμπορίου). Κύριοι συνάδελφοι, ἐπιθυμῶ, ὡρισμένα ἐκ τῶν ἐπιχειρημάτων, τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν ὁ κ. Ἀλλαμανῆς, νὰ ἀντικρούσω παραχρῆμα, καθ’ ὅσον σκέπτομαι καὶ εἰς ὑμᾶς καὶ γενικώτερον νὰ ἀπαντήσω ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως τὴν προσεχῆ Δευτέραν, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ὀφείλω μίαν ἀπάντησιν σήμερον εἰς τὸν ἀγαπητὸν συνάδελφον, κύριον Ἀλλαμανῆν. Ὁ πρώην Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, ἀγορεύσας, καθ’ ὃν τρόπον ἠγόρευσε, θὰ ἔδωσεν ἀσφαλῶς εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ἐπὶ τῶν ἰδικῶν του ἡμερῶν ἐσημειώθη τοὐλάχιστον ἡ σταθερὰ αὔξησις εἰς τὴν ζήτησιν τῶν λιπασμάτων τὴν ὁποίαν εἶπεν ὅτι ἡμεῖς ἔπρεπε νὰ ἀναμένωμεν. Μᾶς ἐπληροφόρησε πράγματι, ὁ κ. Μητσοτάκης, ὅτι κάθε χρόνον αὐξάνει, ἡ ζήτησις τῶν λιπασμάτων κατὰ 20% καὶ μᾶς εἶπεν ὁ κ. Ἀλλαμανῆς, ὅτι ἔπραξεν ὅ,τι ἠδύνατο κατὰ τὸ ἔτος τῆς ὑπουργίας του διὰ νὰ διαδοθοῦν τὰ λιπάσματα καὶ θὰ ἐνόμιζε κανεὶς ἀκούων τοὺς δύο συναδέλφους θριαμβολογοῦντας, ὅτι ἔχουν νὰ παρουσιάσουν πρὸς ὑποστήριξιν τῶν ἐπιχειρημάτων των αὐτῶν καὶ ἀριθμούς. Κύριοι συνάδελφοι, ἔχω νὰ σᾶς πληροφορήσω τὰ ἑξῆς: Τὸ μὲν ἔτος 1951 κατηναλώθησαν 155 χιλιάδες τόννοι φωσφορικῶν λιπασμάτων. Τὸ ἔτος 1952, κ. Ἀλλαμανῆ, διὰ τὸ ὁποῖον σεῖς κατ’ ἐξοχὴν εἶσθε ὑπεύθυνος, τί νομίζετε ὅτι ἔγινεν ἡ αὔξησις τοῦ 20%; Μείωσις κατὰ 4%, ἤτοι 149 χιλιάδες τόννοι φωσφορικῶν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ κ. Ἀλλαμανῆ, ὁ ὁποῖος ἔκαμε τὸ πᾶν διὰ νὰ διαδώσῃ τὰ λιπάσματα, ἐνῷ ἡμεῖς δὲν ἐκάμαμεν τὸ πᾶν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῶν ἰδικῶν μας αὐτὸς ὁ ἀριθμὸς τῶν 149 χιλιάδων τόννων ηὐξήθη κατὰ 20%, ὅπως εἶπον οἱ κύριοι συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι σήμερον ἔκαμον χρῆσιν τῆς ἀριθμητικῆς καὶ τῶν ἀριθμῶν ἀπίθανα, ἤτοι ἔφθασαν τοὺς 190 χιλιάδας τόννους. Ἡμεῖς, δηλαδή, εἴχομεν μίαν αὔξησιν 20% καὶ πλέον, ἐνῷ σεῖς εἴχατε μείωσιν ἐπὶ τῶν ἰδικῶν σας ἡμερῶν 4%. Βεβαιότατα, ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μας ὑπῆρξε ζήτησις λιπασμάτων, ἡ ὁποία πράγματι εἴς τινα διαμερίσματα δὲν ἐκαλύφθη πλήρως. Διατί; Διότι πράγματι ἡ αἰσιοδοξία, ἡ ὁποία ἐπεκράτησεν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μας, ἦτο τόση, ὥστε οὐδεὶς ἀπολύτως κατώρθωσε νὰ τὴν προϋπολογίσῃ καὶ ἦτο εὔλογος. Διότι, κύριοι συνάδελφοι, ἁπλούστατα εἶδον οἱ χωρικοὶ καὶ οἱ παραγωγοὶ τῶν περισσοτέρων προϊόντων, ὅπως εἴχομεν τὴν τιμὴν ἐπανειλημμένως νὰ ἀποδείξωμεν εἰς τὴν Βουλὴν διὰ στατιστικῶν ἀριθμῶν, οἱ ὁποῖοι ἀριθμοὶ δὲν ἐπιδέχονται ἀμφισβήτησιν, εἶδον, λέγω, ὅλοι οἱ χωρικοὶ καὶ οἱ σιτοπαραγωγοὶ νὰ αὐξάνεται τὸ δραχμικόν των εἰσόδημα. Μάλιστα, κύριε συνάδελφε, ηὐξήθη τὸ δραχμικὸν εἰσόδημα τῶν σιτοπαραγωγῶν κατὰ 15%.

§125Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Χάρις εἰς τὴν ἐσοδείαν.

§126Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Γεωργίας). Ὅπως ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ ἐξηγήσω εἰς τὴν Βουλήν, ὑψώθησαν αἱ τιμαὶ ὅλων τῶν κυριωτέρων γεωργικῶν μας προϊόντων, τοῦ βάμβακος καὶ τῆς ὀρύζης.

§127Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἡ δραχμὴ δηλαδὴ εἶναι ὑποτιμημένη.

§128Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Γεωργίας). Ἀπεδείξαμεν ὅτι ἡ αὔξησις, ἡ ὁποία ἐσημειώθη, ὑπερεκάλυψε πολλαπλασίως τὴν ἐκ τοῦ τιμαρίθμου προκύψασαν ἐπιβάρυνσιν. Βεβαίως, δὲν εἴμεθα θαυματοποιοί. Τὸ ὕφος τοῦ κ. Ἀλλαμανῆ, δὲν στηρίζεται ἐπὶ ἀριθμῶν καὶ δὲν ἔχει δικαίωμα ὁ Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ ὁποίου ἐμειώθη ἡ κατανάλωσις τῶν λιπασμάτων κατὰ 4%, νὰ κάμνῃ κριτικὴν εἰς μίαν Κυβέρνησιν, ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς ὁποίας ηὐξήθη ἡ κατανάλωσις τῶν λιπασμάτων κατὰ 20%. Πληροφορῶ τὴν Βουλήν, ὅτι σήμερον ἡ Κυβέρνησις παρήγγειλε 250.000 τόννους φωσφορικῶν λιπασμάτων καὶ ἐπίσης παρήγγειλε 250.000 τόννους νιτρικῶν. Ἐπρογραμμάτισε...

§129Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Τὴν ἔπαθε μιὰ φορά, δὲν τὴν ξαναπαθαίνει.

§130Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Γεωργίας). Σεῖς τὴν ἐπάθατε τόσες φορὲς καὶ εἶναι ἀνεκδιήγητος ἡ τραγωδία σας, διότι τὸ πάθημά σας εἶναι ὅτι σεῖς μὲν εἴχατε μείωσιν κατὰ 4%, ἐνῷ ἡμεῖς εἴχομεν αὔξησιν κατὰ 20%.

§131Μ. ΧΛΟΥΒΕΡΑΚΗΣ. Ἡ μείωσις τῶν λιπασμάτων, ὀφείλεται κατ’ ἀρχὴν εἰς τὴν ἀνομβρίαν.

§132Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐλέγχεσθε, διότι δὲν ἐκαλύψατε τὴν ζήτησιν. Σεῖς ἐλέγχετε τὸν τέως Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ, ποῖος Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας εἰς τὸ παρελθὸν δὲν εὑρέθη εἰς τὴν θέσιν νὰ καλύψῃ τὴν ζήτησιν; Αὐτὸ εἶναι τὸ θέμα, διὰ τὸ ὁποῖον ἐλέγχεσθε. Μετατοπίζετε τὴν συζήτησιν ἀλλοῦ.

§133Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπουργ. Γεωργίας). Κύριοι συνάδελφοι, δὲν μετατοπίζω καθόλου τὴν συζήτησιν. Ἁπλούστατα παρέχω εἰς τὴν Βουλὴν στοιχεῖα, στηριζόμενος ἐπὶ ἀριθμῶν. Καὶ θὰ κλονισθῇ ἔτι μᾶλλον ἡ ἐκ τῶν ἀγορητῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως προκληθεῖσα ἐντύπωσις, ὅταν προβῶ εἰς λεπτομερῆ ἀνάλυσιν τῶν ἀριθμῶν καὶ τῶν τιμῶν, διότι καὶ ἐκεῖ ἐγένετο κακὴ χρῆσις τῆς ἀριθμητικῆς ἀναλύσεως, ἀπὸ ἀνθρώπους γνωρίζοντας τὰς 4 ἀριθμητικὰς πράξεις. Εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον Ἐμπορίου ὤφειλε νὰ ἐλέγχῃ τὴν τιμὴν τῶν ἐξαγομένων λιπασμάτων. Ποτὲ δὲν ἀνέμενον ἐξ ἀφορμῆς μιᾶς εἰδικῆς ἐπερωτήσεως, νὰ γίνῃ γενικὴ κριτικὴ τῆς ἐλευθερίας τοῦ ἐμπορίου, τὰ ἀποτελέσματα τῆς ὁποίας ἐκρίθησαν ἤδη ἀπὸ τὴν Βουλὴν καὶ σᾶς ἀπέδειξα καὶ τότε, κύριοι συνάδελφοι, τί ὠφελήθη ὁ τόπος ἀπὸ τὴν ἐλευθερίαν, τὴν ὁποίαν ἀπετολμήσαμεν, καὶ ἀπέδειξα πόσον περισσότερον συνάλλαγμα εἰσεπράξαμεν ἡμεῖς ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μας, ἐν σχέσει πρὸς σᾶς καὶ ἐν σχέσει πρὸς ὅλους τοὺς προκατόχους καὶ μάλιστα, ὄχι μόνον προκειμένου περὶ προϊόντων, διὰ τὰ ὁποῖα εἴχαμεν εὐνοϊκὴν ἐσοδείαν, ἀλλὰ καὶ προκειμένου περὶ προϊόντων, διὰ τὰ ὁποῖα ἡ ἐσοδεία ἦτο ὄχι τόσον καλή. Σεῖς, πάλιν, οἱ ἐμβριθεῖς οἰκονομολόγοι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, μᾶς ἐβεβαιώσατε, ὅτι ἡ ἀναπροσαρμογὴ θὰ εἶχε καὶ τὴν ἑξῆς συνέπειαν, ὅτι θὰ ἐπωλοῦντο τὰ ἑλληνικὰ προϊόντα εἰς τὸ ἐξωτερικὸν εἰς χαμηλὰς τιμὰς καὶ κατὰ συνέπειαν θὰ εἰσεπράτταμεν ὀλιγώτερον συνάλλαγμα.

§134Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Αὐτὸ ἐγένετο.

§135Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Γεωργίας). Καὶ αὐτὸ τὸ θέμα, ἑκατοντάκις τὸ ἀνελύσαμεν.

§136Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Ὅλα τὰ προϊόντα ἐπωλήθησαν εἰς χαμηλοτέρας τιμὰς εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§137Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργ. Γεωργίας). Κύριοι συνάδελφοι, σεβόμενος τὸν κ. Μόδην, τερματίζω τὴν πρὸς τὸν κ. Ἀλλαμανῆν ἀπάντησιν, διότι πράγματι ὁ κ. Μόδης ἐξέλαβε τὴν ἀγόρευσίν μου, ὡς διακοπὴν καὶ τούτου ἕνεκα, παραιτοῦμαι τοῦ λόγου. Ἐπιφυλάσσομαι ὅμως νὰ κάμω μίαν ἀνάλυσιν εἰδικήν, προκειμένου περὶ τῆς τιμῆς, εἰς τὴν ὁποίαν διετέθησαν τὰ λιπάσματα, καὶ θὰ παρακαλέσω νὰ συγκρίνετε τὴν τιμὴν αὐτήν, πρὸς τὴν αὔξησιν τοῦ, οἱουδήποτε τῆς ἐπιλογῆς σας, τιμαρίθμου. Ἀφ’ ἑτέρου δέ, νὰ συσχετίσωμεν τήν, οἱανδήποτε σημειουμένην αὔξησιν, πρὸς τὴν αὔξησιν τοῦ εἰσοδήματος τῶν διαφόρων τάξεων τῶν παραγωγῶν. Τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο, θὰ τὸ ἐπιχειρήσω τὴν Δευτέραν, ὄχι διὰ φράσεων, ἀλλὰ δι’ ἁπλῶν ἀριθμῶν.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Μόδης ἔχει τὸν λόγον.

§139Γ. ΜΟΔΗΣ. Θὰ εἶμαι σύντομος, χωρὶς νὰ ἀνατρέξω, οὔτε εἰς τὴν ἀναπροσαρμογήν, οὔτε εἰς τὰ θαύματά της, ὡς ἔπραξεν ὁ κ. Ὑπουργός. Εἶναι εὐτύχημα, ὅτι ὁ ἀγροτικὸς μας πληθυσμὸς ἤρχισε πλέον νὰ διψᾷ διὰ λιπάσματα. Καὶ θὰ εἴμεθα ἀληθῶς οἱ ἔσχατοι τῶν ἀνθρώπων, ἐὰν τοὺς τὰ στεροῦμεν. Παλαιότερα, διενηργοῦντο ἐκστρατεῖαι ἀληθῶς ἱεραποστόλων, διὰ νὰ ἐπιβάλουν τὰ λιπάσματα εἰς τὴν γεωργίαν καὶ νὰ πεισθοῦν οἱ γεωργοὶ νὰ τὰ χρησιμοποιήσουν. Τώρα τὸ βουνὸ ἔρχεται εἰς ἡμᾶς. Δυστυχῶς, πέρυσι, καθ’ ἣν ἐποχὴν ἐγένετο τόσος λόγος περὶ «ἔτους τοῦ ἀγρότου», παρετηρήθη τὸ φαινόμενον νὰ ἀκούωνται ἀπὸ τὰ 4 ἄκρα τῆς Ἑλλάδος διαμαρτυρίαι διὰ τὴν ἔλλειψιν λιπασμάτων. Ἀπαλλάσσω, ἂν θέλετε, κάθε εὐθύνης τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἐπέτυχε τὴν τόσον πλουσίαν περυσινὴν γεωργικὴν παραγωγήν!! Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον διαπνέεται ἀπὸ τόσην αἰσιοδοξίαν, ἐφ’ ὅσον ἤδη εἶχε δρέψει τὰ ἀγαθὰ τῆς «ἀναπροσαρμογῆς», δὲν θὰ ἔπρεπε στοιχειωδῶς νὰ φροντίσῃ νὰ ἔχῃ συγκεντρώσει ποσότητα λιπασμάτων, ὥστε νὰ μὴ παρατηρηθῇ τὸ φαινόμενον νὰ ζητοῦν λιπάσματα οἱ παραγωγοὶ καὶ νὰ μὴ τὰ εὑρίσκουν, καὶ νὰ καταφεύγουν εἰς τὴν μαύρην ἀγοράν; Θὰ σᾶς ἀναφέρω κάτι, κύριοι, τὸ ὁποῖον εἶδα μὲ τὰ μάτια μου. Νομίζω, τὴν 16–17.1.54, μετέβαινα ἀπὸ Λαγκαδᾶν εἰς Σκρᾶ. Διὰ πρώτην φοράν, παρετήρησα ὅτι καθ’ ὅλον τὸ μακρὸν μῆκος τῆς ὁδοῦ, εἰς ἔκτασιν 36 χιλ., οὔτε ἕνας ἀγρὸς δὲν ἐπρασίνιζεν, οὔτε ἕνας. Τότε ἐγὼ δὲν εἶδα πουθενὰ χιόνι. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τὸ εἶδεν, ἴσως μὲ τὸ μικροσκόπιον. Ἴσως, ὅμως, ἐπέρασεν ἐνωρίτερα ἢ ἀργότερα. Πάντως ἐκείνην τὴν ἐποχὴν δὲν ὑπῆρχε πουθενὰ χιόνι. Εἰς τὸ αὐτοκίνητον ἦτο καὶ ἕνας Γεωπόνος. Ὅταν ἐξέφρασα τὴν κατάπληξίν μου, μοῦ εἶπεν ὅτι ἐδῶ σπέρνουν μόνον καπνόν. Σταματήσαμε εἰς τὸ πρῶτο χωριὸ καὶ οἱ χωρικοὶ μ’ ἕνα στόμα, μᾶς εἶπον ὅτι ἐλλείψει λιπασμάτων, ἢ λόγῳ καθυστερήσεως αὐτῶν, ἔσπειραν ἀργὰ καὶ μερικοὶ καθόλου. Τὸ ἴδιον ἐπανελήφθη εἰς ὅλα τὰ χωριά. Ἔσπειραν, κύριοι, τὰ σιτάρια εἰς τὴν περιφέρειαν αὐτὴν τόσον ἀργά, ὥστε εἰς τὰ μέσα Ἰανουαρίου δὲν εἶχον πρασινίσει. Βεβαίως, εἰς τὴν περιφέρειαν τὴν ἰδικήν μου ἦσαν τὰ χιόνια, ἀλλ’ ἐὰν τὰ ἐσήκωνεν κανείς, θὰ ἔβλεπε τὸ σιτάρι. Δὲν ξεύρουν καὶ οἱ χωρικοὶ τί θὰ βγῇ ἀπὸ τὴν ὄψιμον αὐτὴν σποράν. Πάντως οὐδεὶς εἶπεν ὅτι θὰ γίνῃ καλυτέρα ἀπόδοσις, λέγουν ὅμως, ὅλοι, ὅτι θὰ ὑπάρχῃ ζημία, ἀλλ’ ὁ Θεὸς θὰ ξεύρῃ, ἐὰν θὰ εἶναι μικρὰ ἢ μεγάλη.

§140ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πέρυσι τὴν μεγάλην παραγωγήν, τὴν ἀπεδώσατε εἰς τὴν εὐλογίαν τοῦ Θεοῦ, ἐφέτος ποὺ θὰ τὴν ἀποδώσητε;

§141Γ. ΜΟΔΗΣ. Τὰ πάντα, Θεοῦ καὶ καιροῦ, γίνονται εἰς τὴν γεωργίαν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν διάθεσιν τῶν λιπασμάτων, δὲν νομίζω, ὅτι ὑπάρχει ἀντίθετος ἐδῶ γνώμη, ὅτι ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα ἐπέτυχεν εἰς τὴν διάθεσιν αὐτῶν. Ἐπέτυχε τὴν καθιέρωσιν ἑνιαίας τιμῆς εἰς ὅλην τὴν Χώραν. Ἄλλοτε ἠγόραζον λιπάσματα, τὰ παραθαλάσσια μόνον μέρη, διότι ἦτο εὔκολος ἡ μεταφορά. Τώρα καὶ τὰ πλέον ἀπομεμακρυσμένα μέρη χρησιμοποιοῦν λιπάσματα, διότι τὰ προμηθεύονται εἰς ἰδίαν τιμήν. Εἰς αὐτὸ ὀφείλεται κατὰ μέγα μέρος ἡ αὔξησις τῆς καταναλώσεως. Ἀλλ’ ἡ ἐλευθερία τοῦ ἐμπορίου, ἡ τόσον προπαγανδιζομένη, δὲν γνωρίζω ἐὰν εἰς τὰ λιπάσματα θὰ ἦτο ἐξυπηρετική. Ἀλλὰ θὰ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω καὶ κάτι ἄλλο. Ἤκουσα ὅτι ἐφέτος παραγγέλλονται 250.000 τόννοι ἀζωτούχων λιπασμάτων, καὶ ἤθελα νὰ ἐρωτήσω, κύριε Ὑπουργέ, τὸ περίφημον ἐργοστάσιον τοῦ ἀζώτου, ἕνα ἐκ τῶν μεγαλυτέρων ἔργων τοῦ προγράμματος ἀνασυγκροτήσεως, τί γίνεται;

§142Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Γεωργίας). Θὰ γίνῃ, κύριε συνάδελφε.

§143Γ. ΜΟΔΗΣ. Στοιχίζει, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, 14–15 ἑκατομμύρια δολλάρια, καὶ δαπανῶμεν ἐτησίως καὶ μέχρι τοῦ 1952, 15–16.000.000 δολλάρια διὰ τὴν εἰσαγωγὴν ἀζωτούχων λιπασμάτων καὶ ἐφέτος, νομίζω, ὅτι θὰ εἶναι πολὺ περισσότερον τὸ ποσόν.

§144Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Γεωργίας). Μέχρι σήμερον, ἐξωδεύσαμεν 11.000.000 δολλάρια.

§145Γ. ΜΟΔΗΣ. Δὲν ἔχει σημασίαν καὶ παραδέχομαι τὸν ἀριθμόν σας. Ἡ ἐγκατάστασις, ἐν πάσῃ περιπτώσει, στοιχίζει 15 ἑκατομμύρια δολλάρια καί, ἑπομένως, ἐντὸς ἑνὸς ἔτους δυνάμεθα νὰ καλύψωμεν τὸ ἐξαγόμενον δι’ ἀζωτοῦχα λιπάσματα συνάλλαγμα. Ἀνέγνωσα εἰς τὰς ἐφημερίδας — δὲν γνωρίζω ἐὰν εἶναι ἀκριβὲς — ὅτι εἰσάγομεν ἀζωτοῦχα λιπάσματα ἀπὸ τὴν Βουλγαρίαν, ἡ ὁποία δὲν εἶχεν ἐργοστάσιον παραγωγῆς λιπασμάτων προπολεμικῶς, ἐνῷ ἡμεῖς ἔχομεν τὸ ἐργοστάσιον τῶν φωσφορούχων ἀπὸ τοῦ 1910. Ὑποθέτω ὅτι τοῦτο δὲν χρειάζεται σχόλια.

§146Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Γεωργίας). Σεῖς, κύριε συνάδελφε, εἴχατε τέσσαρα χρόνια εἰς τὴν ἐξουσίαν καὶ δὲν ἐκάματε τίποτε. Διατὶ τώρα κρίνετε ἡμᾶς;

§147Γ. ΜΟΔΗΣ. Ἡ τότε Κυβέρνησις τοῦ Κέντρου, ἠγωνίσθη τὸ 1952 πράγματι γενναίως εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, διὰ τὴν ἐγκατάστασιν τοῦ ἐργοστασίου ἀζωτούχων λιπασμάτων, ἀλλ’ ἀτυχῶς ἡ Ἀμερικανικὴ Ἀποστολὴ δὲν ἔδωσε τὴν ἔγκρισίν της.

§148Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Γεωργίας). Κύριε συνάδελφε, εἶναι μέθοδος παλαιὰ νὰ ἐπιρρίπτωμεν τὰ πάντα εἰς τοὺς Ἀμερικανούς. Τὸ ἐργοστάσιον δὲν ἔγινε καὶ δὲν εἶναι θέμα νὰ τὸ συζητῶμεν τώρα. Ἀλλὰ τὰς εὐθύνας, δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ τὰς ἀποδίδωμεν εἰς ἄλλους.

§149Γ. ΜΟΔΗΣ. Σήμερον ἠμποροῦμεν νὰ ἀποδώσωμεν εὐθύνας. Ἀνελάβατε τὴν ἐξουσίαν μὲ τὴν ἐξαγγελίαν μεγάλων ἔργων καὶ δὲν ἐπαύσατε διαλαλοῦντες ὅτι ἐκάματε θαύματα, μέχρι τοῦ σημείου νὰ πιστεύσῃ ὁ κόσμος ὅτι συντελοῦνται πράγματι σήμερον ὑπὸ τὴν δημιουργικὴν πνοήν σας ἔργα κολοσσιαῖα. Καὶ εἶδον μίαν ἡμέραν εἰς τὴν Ἐργατικὴν Ἐφημερίδα ὅτι καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐργασίας, ὁμιλῶν πρὸ δύο ἑβδομάδων εἰς τὸ Ἐργατικὸν Κέντρον Ἀθηνῶν πρὸς ἐργάτας, ἐκαυτηρίασε καὶ κατήγγειλε τὰς παλαιὰς Κυβερνήσεις, διότι δὲν ἔλυσαν τὸ ζήτημα τῆς Πτολεμαΐδος, ἀφίνων νὰ νοηθῇ ἤ, ἴσως, πιστεύων καὶ ὁ ἴδιος ὅτι τὸ ἔργον ἀποπερατώνεται ἢ ἔχει, τοὐλάχιστον, ἀρχίσει ἡ κατασκευή του.

§150Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Γεωργίας). Πῶς τὰ λέτε αὐτά, κύριε συνάδελφε; Μᾶς...

§151Γ. ΜΟΔΗΣ. Τὰ λέγω, διότι τὰ εἴπατε σεῖς πολλὲς φορὲς καὶ ἔχετε δημιουργήσει μίαν ἐντύπωσιν ὅτι κάτι κάμετε, ἐνᾧ δὲν κάμετε τίποτε.

§152Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Γεωργίας).... μᾶς παρεδώσατε μίαν σύμβασιν τραγελαφικήν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν διὰ νὰ ξεμπλέξωμεν, μᾶς χρειάζεται χρόνος.

§153Γ. ΜΟΔΗΣ. Ἐπειδὴ ὡμιλήσατε περὶ συμβάσεως, θὰ ὑπομνήσω καὶ ἐγὼ ὅτι ἡμεῖς, εὕρομεν τὸ 1950 μίαν σύμβασιν Φίλη, ὑπάρχουσαν προπολεμικῶς καὶ ἀκυρωθεῖσαν ὑπὸ τοῦ δημιουργοῦ της Ἰωάννου Μεταξᾶ, νεκρανασταθεῖσαν τὸ 1946 καὶ παρατεινομένην κατ’ ἔτος μέχρι τοῦ 1950 ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ἡ ὁποία ἀπετέλει δέσμευσιν διὰ τὴν γενικωτέραν προώθησιν τοῦ ἔργου τῆς Πτολεμαΐδος. Σεῖς ἀνελάβατε τὴν Κυβέρνησιν τὴν 18ην Νοεμβρίου καί, ἐὰν δὲν κάμνω λάθος, ἀπὸ τότε πέρασαν 16 ὁλόκληροι μῆνες. Λοιπόν, εἰς τὸ διάστημα αὐτό, τί ἐκάματε; Μὴ λησμονῆτε, ὅτι τὴν 20ὴν Ἰουνίου πέρυσιν, ὁ κ. τέως Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ὅταν ἐπανῆλθεν ἐξ Ἀμερικῆς καὶ ἐξήγγειλεν εἰς τὴν θριαμβευτικὴν ἀπὸ τοῦ ραδιοφώνου ὁμιλίαν του, μεταξὺ ἄλλων, ὅτι θὰ κατεσκευάζετο καὶ ὁ ἐναέριος σιδηρόδρομος Ἰτέας–Στυλίδος, ἐξήγγειλε τότε—καὶ τὰ SCRIPTA MANENT—ὅτι ἐντὸς δύο μηνῶν θὰ ἤρχιζεν ἡ ἀνέγερσις τοῦ θερμικοῦ ἐργοστασίου Πτολεμαΐδος.

§154Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Γεωργίας). Αὐτά, κύριε συνάδελφε, ἀφοροῦν τὴν κριτικὴν ἐπὶ τῶν λιπασμάτων;

§155Γ. ΜΟΔΗΣ. Καὶ σεῖς, κύριε Ὑπουργέ, ὁμιλῶν διὰ τὰ λιπάσματα ἀνεδράματε εἰς τὴν ἀναπροσαρμογήν, εἰς τὰς ἐξαγωγάς, εἰς τὸ ἐμπόριον κλπ. Καὶ ἔκαμα καὶ ἐγὼ τὴν ἀναδρομὴν αὐτήν.

§156ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶσθε, κύριε συνάδελφε, Ὑπουργός, ὅταν ὑπεγράφη ἡ σύμβασις τῆς Πτολεμαΐδος, κατὰ τὸ 1951. Ἔκτοτε τί ἐκάματε, ὅσον ἀφορᾷ τὴν Πτολεμαΐδα, μὲ 500 ἑκατομμύρια δολλάρια βοήθειαν;

§157Γ. ΜΟΔΗΣ. Ἡ παραγγελία τῶν μηχανημάτων ἐγένετο. Ὁ τότε Ὑπουργὸς Βιομηχανίας κ. Γ. Ἀθανασιάδης–Νόβας, μετέβη εἰς τὴν Γερμανίαν καὶ ἐπεθεώρησε τὰ μηχανήματα. Ἀλλ’ ἀργότερον ἡ Ἑταιρία ἔκαμε πρότασιν τροποποιήσεως τῶν συμβάσεων. Ἀπὸ τοῦ Νοεμβρίου τοῦ 1952 μέχρι τοῦ Ἀπριλίου 1954, μία Κυβέρνησις ἰσχυρά, μία Κυβέρνησις σταθερά, ὅπως διελαλεῖτο, δὲν ἔπρεπε νὰ προχωρήσῃ καὶ νὰ λάβῃ μίαν ἀπόφασιν; Ἐπὶ τέλους, ἂς ἔκαμνε τὸ ἐργοστάσιον τοῦ ἀζώτου καὶ ἂς ἄφινε τὰ ἄλλα. Γράφεται καὶ λέγεται, ὅτι τὰ διϋλιστήρια πετρελαίου γίνονται, ὅτι τὸ ναυπηγεῖον Σύρου ἀνοικοδομεῖται καὶ πολλὰ ἄλλα ἀξιοθαύμαστα, ἀλλ’ οὐδεὶς λόγος κἂν τὸν τελευταῖον καιρόν, περὶ τοῦ ἐργοστασίου ἀζώτου γίνεται. Καὶ ὑποθέτω ὅτι ἔχει κάποιαν σχέσιν μὲ τὰ λιπάσματα τὸ ἐργοστάσιον τοῦ ἀζώτου, τοσούτῳ μᾶλλον, καθ’ ὅσον μᾶς εἴπατε ὅτι παρηγγείλατε 250.000 τόννους ἀζώτου.

§158Ν. ΜΑΝΟΥΣΗΣ. Διατὶ δὲν τὸ ἐκάματε, σεῖς, μὲ βοήθειαν 500 ἑκατομμυρίων δολλαρίων;

§159Γ. ΜΟΔΗΣ. Ὑποθέτω ὅτι, ἐκείνην τὴν ἐποχήν, καὶ σεῖς δὲν ἀνήκατε εἰς ἕτερον κόμμα. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, τονίζω, σφάλματα ἔγιναν. Ἐκλήθητε νὰ τὰ διορθώσητε. Ἡ Κυβέρνησις καλῶς, βεβαίως, ἔπραξε νὰ παραγγείλῃ τοὺς 250.000 τόννους λιπασμάτων. Ἀλλὰ δὲν ἔπραξε καθόλου καλῶς, μὴ προωθήσασα τὴν ἵδρυσιν τοῦ ἐργοστασίου ἀζώτου. Περιωρίσθη εἰς λόγια καὶ μόνον λόγια.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξαντληθέντος τοῦ καταλόγου τῶν ρητόρων, κηρύσσεται περαιωμένη ἡ συζήτησις. Ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ ἀπαντήσῃ τὴν Δευτέραν. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§161ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν προσεχῆ Δευτέραν καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ., μὲ ἀντικείμενον ἡμερησίας διατάξεως κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον. (Ὥρα 10.30′ μ.μ.).