1954.03.24

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 53η

Τετάρτη 24 Μαρτίου 1954

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 10.20′ π.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα.

§2ΠΕΡ. ΙΑΚ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἤθελα, τὸν λόγον, ἐπειδὴ πρόκειται περὶ ἐπειγούσης ὑποθέσεως, ἡ ὁποία ἀφορᾷ....

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε βουλευτά, ὅταν τις θέλῃ νὰ ζητήσῃ τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, πρέπει νὰ ἐπισκεφθῇ τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς εἰς τὸ γραφεῖον του, νὰ τοῦ ἀναφέρῃ τὸ ἀντικείμενον ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ ζητήσῃ τὸν λόγον καὶ ὁ ὁποῖος Πρόεδρος, θὰ συνεννοηθῇ μετὰ τῆς Κυβερνήσεως νὰ σᾶς δώσῃ τόν λόγον. Ἐὰν κάθε βουλευτής, ζητῇ ἔτσι τὸν λόγον, πῶς θὰ γίνῃ συζήτησις;

§4ΠΕΡ. ΙΑΚ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πρόκειται περὶ ἐπειγούσης ὑποθέσεως, ἀφορώσης, τὸν αὐριανὸν ἑορτασμόν. Πρόκειται περὶ ἐγκυκλίου τοῦ Νομάρχου Ἀττικῆς, ὁ ὁποῖος ἀπηγόρευσε διὰ τῆς ἐγκυκλίου 12657 τὴν παρέλασιν τῶν μαθητῶν τῶν Σχολείων στοιχειώδους καὶ μέσης Ἐκπαιδεύσεως. Αὐτὸ ἐξήγειρε τοὺς Ἐθνικόφρονας καθηγητάς, διότι κατόπιν μάλιστα τῆς ἐγκυκλίου τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, ἐθεωρήθη ὡς δουλοπρέπεια διὰ νὰ μὴ ἐνοχληθοῦν οἱ φίλοι μας οἱ Τοῦρκοι. Καὶ λέγουν οἱ Καθηγηταί...

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διὰ τὸ θέμα αὐτὸ πρέπει νὰ εἶναι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας.

§6ΠΕΡ. ΙΑΚ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. .. λέγουν οἱ καθηγηταὶ ὅτι ἐταλαιπώρησαν τοὺς μαθητὰς καὶ εἰς τὰς προκαταρκτικὰς παρελάσεις καὶ τοὺς ὑποχρέωσαν νὰ ἔχουν καὶ ὡρισμένην ἐνδυμασίαν καὶ τὴν τελευταίαν στιγμήν, ἀπηγορεύθη ἡ παρέλασις τῶν μαθητῶν κατὰ τὴν αὐριανὴν ἡμέραν. Αὐτὸ ἐθεωρήθη ὡς δουλοπρέπεια ἀπέναντι τῶν Τούρκων, οἱ ὁποῖοι δὲν στενοχωροῦνται διὰ νὰ ἑορτάσουν τὴν πτῶσιν τῆς Κων/πόλεως καὶ τὴν ἐπέτειον τοῦ Σαγγαρίου. Παρακαλῶ λοιπόν...

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ποῖον παρακαλεῖτε; Δὲν εἶναι ἐδῶ ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργός. Ἔπρεπε νὰ τὸν εἴχατε ἐπισκεφθῆ σήμερον τὸ πρωΐ καὶ νὰ εἴχατε λύσει τὸ θέμα.

§8ΠΕΡ. ΙΑΚ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ ἀνακληθῇ ἡ ἐγκύκλιος αὐτή.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν νὰ διαβιβάσῃ εἰς τὸν συνάδελφόν του, τὰ ὅσα εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος.

§10Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Οἱ μαθηταὶ τῶν σχολείων δὲν παρελαύνουν τὴν 25 Μαρτίου ἀλλὰ μόνον τὰ στρατιωτικὰ τμήματα.

§11ΠΕΡ. ΙΑΚ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὰ περίχωρα παρελαύνουν αὔριον. Ἔχω αἴτησιν τῶν μαθητῶν, οἱ ὁποῖοι διαμαρτύρονται διὰ τὴν ἀπαγόρευσιν αὐτὴν καὶ τὴν θεωροῦν ὡς δουλοπρέπειαν.

§12Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Δὲν πρόκειται περὶ καμμιᾶς δουλοπρεπείας.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι τὴν 25ην Μαρτίου παρελαύνουν μόνον τὰ στρατιωτικὰ τμήματα.

§14ΠΕΡ. ΙΑΚ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὰ προάστεια, παρελαύνουν τὴν ἡμέραν τῆς 25ης Μαρτίου.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς ποῖα προάστεια;

§16ΠΕΡ. ΙΑΚ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς ὅλα.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν τηλεγράφημα τῶν Κυπρίων τῶν Ἀθηνῶν, ἔχον οὕτω: «Πρόεδρον Βουλῆς Ἐνταῦθα Οἱ Κύπριοι τῶν Ἀθηνῶν, ἐπὶ ἐνδόξῳ ἐπετείῳ παρακαλοῦσιν Ὑμᾶς, δεχθῆτε καὶ διαβιβάσητε εἰς Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν εὐγνώμονα χαιρετισμὸν ἐν τῇ στερρᾷ πεποιθήσει, ὅτι ταχέως ἡ Κύπρος ἐλευθέρα καὶ ἡνωμένη θὰ ἀντιπροσωπευθῇ εἰς τὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων». Γραφεῖον Ἐθναρχίας–Κυπριακὴ Ἀδελφότης–Ἐθνικὴ Φοιτητικὴ Ἕνωσις Κυπρίων. (Ἅπαντες οἱ βουλευταὶ ἐγείρονται καὶ χειροκροτοῦν ζωηρότατα). Ὁ βουλευτὴς Πατρῶν κ. Α. Γεροκωστόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου ἐφημεριδοπωλῶν Πατρῶν, διαμαρτυρομένου διὰ κατάθεσιν νομοσχεδίου θίγοντος ζητήματα τάξεως ἐφημεριδοπωλῶν καὶ ζητοῦντος ματαίωσιν αὐτοῦ. Ὁ βουλευτὴς Κραναίας κ. Γ. Μεταξᾶς καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος Ἐξωγῆς Ἰθάκης, ζητοῦντος ἀνάκλησιν τῆς μεταθέσεως τοῦ Ἀνθυπομοιράρχου Φρικιῶν. Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Δ. Γρίβας καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως θυμάτων ἀμάχου πληθυσμοῦ Ν. Δράμας, ζητούσης ἐπαναχορήγησιν τῶν διακοπεισῶν διὰ τοῦ Ν. 1512/1950 συντάξεων, τῶν ἐν λόγῳ θυμάτων κλπ. Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Δ. Γρίβας καταθέτει ἀναφορὰν κατοίκων συνοικισμοῦ Ν. Στενημάχου Δράμας, ζητούντων γεωργικὴν ἀποκατάστασιν ἐκ τῶν ἀποστραγγισθέντων τεναγῶν Φιλίππων κλπ. Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Δ. Γρίβας καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου Ἑλλήνων ὁμήρων Βουλγαρίας, ζητοῦντος τὴν ὑπὸ τῆς Βουλγαρίας καταβολὴν ἀποζημιώσεως εἰς τοὺς ἐκτοπισθέντας ὁμήρους κλπ. Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Μ. Κοτσώνης καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ν. Καμπούρη, δικολάβου, ζητοῦντος τὴν συμμετοχὴν καὶ τῶν δικολάβων εἰς τὸ Ταμεῖον Συντάξεως Νομικῶν κλπ.

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Δευτέρα κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν Νομοθεσίας». Πρὶν εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἀνάγνωσιν τῶν ἄρθρων, ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν, τηλεγραφήματα καὶ ἐπιστολὰς κ.κ. βουλευτῶν, μὴ δυναμένων νὰ παραστῶσι κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου. «Πρόεδρον Βουλῆς Ἀθήνας Ἀδυνατῶν παραστῶ σημερινὴν ψηφοφορίαν, παρακαλῶ θεωρηθῶ παρών, ὑπολογιζομένης ψήφου μου ὑπὲρ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου.

ΙΩΑΝΝΗΣ ΤΣΟΥΡΝΟΣ

Βουλευτὴς Γορτυνίας». «Πρόεδρον Βουλῆς Ἐνταῦθα Ἀσθενῶν, ἀδυνατῶ προσέλθω Βουλὴν ἐκφέρω γνώμην μου ὑπὲρ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου, ὅπερ θεωρῶ πληροῦν ἐθνικοὺς σκοπούς.

ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΟΛΟΜΩΝΙΔΗΣ

Βουλευτὴς Ἀθηνῶν». «Πρόεδρον Βουλῆς Κων. Ροδόπουλον Ἀθήνας Ψηφίζομεν ἀνεπιφυλάκτως ὑπὲρ νομοσχεδίου περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν στόπ. Αὔριον φθάνομεν ἀεροπορικῶς.

Γ. ΒΙΤΟΥΛΙΑΣ–Π. ΧΑΤΖΗΓΕΩΡΓΙΟΥ

Βουλευταὶ Λέσβου». «Ἐν Ἀθήναις τῇ 23 Μαρτίου 1954 Πρὸς τὸν Ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς Ἐνταῦθα Κύριε Πρόεδρε, Σήμερον ἀπεβίωσεν ὁ προσφιλής μου πατὴρ καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀναχωρήσω διὰ νὰ τὸν ἐνταφιάσω εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μου πατρίδα καὶ ὡς ἐκ τούτου δὲν θὰ δυνηθῶ νὰ παραστῶ κατὰ τὴν αὐριανὴν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς διὰ τὴν ψήφισιν τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου εἰς τὸ σύνολον. Σᾶς γνωρίζω διὰ τῆς παρούσης μου ὅτι ψηφίζω ὑπὲρ τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου ὡς ἔχει.

Μετὰ τιμῆς

Φ. ΓΕΡΟΘΑΝΑΣΗΣ

Βουλευτὴς Βονίτσης καὶ Ξηρομέρου» «Ἐν Ἀθήναις τῇ 23 Μαρτίου 1954 Ἀξιότιμε κ. Πρόεδρε, Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ πληροφορήσω Ὑμᾶς ὅτι, ἐπειγόμενος νὰ ἀναχωρήσω εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μου πατρίδα Τῆνον ἵνα παραστῶ εἰς τὴν ἐκεῖ τελουμένην ἑορτὴν τοῦ Εὐαγγελισμοῦ ἐπ’ ὀνόματι τοῦ ὁποίου ἑορτάζει ἡ εἰκὼν τῆς Μεγαλόχαρης Τήνου, ἀδυνατῶ νὰ παραστῶ εἰς τὴν αὔριον τὴν πρωΐαν γενησομένην συνεδρίασιν τοῦ Σώματος, καθ’ ἣν θέλει γίνει ἡ κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον ψήφισις τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου. Ἐπὶ τούτοις, ἐπιθυμῶ νὰ γνωρίσω Ὑμῖν, ὅτι συμφωνῶ ἀπολύτως μὲ τὸ περιεχόμενόν του καὶ παρακαλῶ ὅπως τοῦτο εὐαρεστηθῆτε καὶ καταστήσητε γνωστὸν εἰς τὴν Βουλήν. Ὅθεν ἡ παροῦσα μου θεωρηθήτω ὡς ὑπερψήφισις τοῦ ἐν λόγῳ νομοσχεδίου. Εὐχαριστῶν

Διατελῶ μετὰ πάσης τιμῆς

Π. ΛΙΑΡΟΥΤΣΟΣ

Βουλευτὴς Τήνου». Ἄρχεται ἡ κατ’ ἄρθρον συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου. Ἄρθρον 1ον.

§18ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 1 ἐγένετο δεκτόν, ὡς ἔχει. (Ἀκολούθως γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 2, 3 καὶ 4 ὡς ἔχουν).

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 5ον. Ὁ κ. Π. Γυιόκας ἔχει τὸν λόγον.

§21Π. ΓΥΙΟΚΑΣ. Ἐφ’ ὅσον ἡ ἐκλογικὴ περιφέρεια διευρύνεται κατὰ τρόπον ὥστε αὕτη νὰ περιλαμβάνῃ πλείονας τοῦ ἑνὸς Νομοῦ, τὸ ὑπάρχον ἀσυμβίβαστον εἰς τὸν νόμον, ὅπως μὴ ἐπιτρέπηται ἡ ὑποβολὴ ὑποψηφιότητος εἰς χρηματίσαντας Νομάρχας κλπ. κατὰ τὴν τελευταίαν πρὸ τῆς ἐκλογῆς τριετίαν, δέον νὰ ἀρθῇ. Προτείνω ὅθεν τὴν προσθήκην 7 παραγράφου, ἐχούσης οὕτω: «Δύνανται νὰ ὑποβάλουν ὑποψηφιότητα βουλευτοῦ πρόσωπα διατελέσαντα ὡς Νομάρχαι κατὰ τὴν τελευταίαν πρὸ τῶν ἐκλογῶν τριετίαν εἰς ἕνα τῶν Νομῶν τῶν ἀποτελούντων τὴν ἐκλογικὴν περιφέρειαν, ἐφ’ ὅσον παραιτηθοῦν τῆς θέσεώς των τρεῖς τοὐλάχιστον ἑβδομάδας πρὸ τῶν ἐκλογῶν».

§22Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ἐπὶ τῆς οὐσίας τῆς τροπολογίας σας, κύριε συνάδελφε, δὲν ἔχω ἀντίρρησιν. Νομίζω ὅμως, ὅτι αὕτη προσκρούει εἰς τὸ Σύνταγμα, διότι ἡ σχετικὴ ἀπαγόρευσις διὰ τοὺς Νομάρχας, ἀναγράφεται εἰς αὐτό. Νομίζω ὅμως, τοῦτο δὲν ἀποτελεῖ προσωπικήν μου γνώμην, ὅτι οἱ Νομάρχαι, οἱ ὁποῖοι ἐπιθυμοῦν νὰ πολιτευθοῦν καὶ ἤδη ὑπηρετοῦν εἰς Νομόν, ὁ ὁποῖος περιλαμβάνεται εἰς τὴν καθιερουμένην νῦν εὐρυτάτην περιφέρειαν, ἐὰν μετὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ νέου ἐκλογικοῦ νόμου, παραιτηθοῦν ἢ μετατεθοῦν θὰ δύνανται ἀκωλύτως νὰ ἐκθέτουν ὑποψηφιότητα.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5, ὡς ἔχει;

§24ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 5 ἐγένετο δεκτὸν, ὡς ἔχει. (Ἀκολούθως γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 6 ἕως 24, ὡς ἔχουν).

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 25ον. Ὁ κ. Μπερδελῆς ἔχει τὸν λόγον.

§27Δ. ΜΠΕΡΔΕΛΗΣ. Ὑποβάλλω τὴν ἑξῆς τροπολογίαν. Μετὰ τὴν παράγραφον 11 τοῦ 25 ἄρθρου νὰ προστεθῇ μία διάταξις ποὺ νὰ δίδῃ τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς Δημάρχους καὶ Κοινοτάρχας νὰ ἐγγράφουν εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους, τὸν μῆνα Ἰανουάριον, ὅλους ἐκείνους τοὺς στρατευσίμους, οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦν καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμόσουν πιστῶς τὸ γράμμα τοῦ νόμου.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία παρακαλῶ.

§29Δ. ΜΠΕΡΔΕΛΗΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ πρότασις τῶν ὁποίαν κάμνω.

§30Δ. ΚΑΡΑΤΖΕΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, διὰ τοῦ ἄρθρου 25 παρέχεται τὸ δικαίωμα τῆς ψηφοφορίας εἰς τοὺς Δ. Ὑπαλλήλους, Δικαστικοὺς καὶ Ἀξ/κούς, ἐφ’ ὅσον εὑρίσκονται μακρὰν τοῦ τόπου ὅπου εἶναι ἐγγεγραμμένοι εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους. Ἀλλὰ μαζὶ μὲ τοὺς Δ. Ὑπαλλήλους καὶ τοὺς Ἀξ/κοὺς ὑπάρχουν καὶ αἱ σύζυγοι καὶ τὰ τέκνα των, ποὺ θὰ πρέπει νὰ ἔχουν τὸ αὐτὸ δικαίωμα. Ἑπομένως νομίζω, ὅτι θὰ πρέπει νὰ προστεθῇ διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἔχουν τὸ αὐτὸ δικαίωμα καὶ τὰ μέλη τῆς οἰκογενείας των.

§31Δ. ΛΕΚΑΡΑΚΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, σχετικῶς μὲ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Μπερδελῆ, νομίζω, ὅτι θὰ πρέπει νὰ καθιερωθῇ, ὅπως καθ’ ἕκαστον Ἰανουάριον ἐγγράφωνται ὑποχρεωτικῶς αἱ γυναῖκες εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους, διότι αἱ γυναῖκες καὶ δὴ αἱ ἐθνικόφρονες, ἀπησχολημέναι μὲ τὸ νοικοκυριὸ καὶ πισταὶ εἰς τὰς παλαιὰς παραδόσεις, δὲν προσέρχονται διὰ νὰ ἐγγραφοῦν εἰς τοὺς καταλόγους. Καὶ μάλιστα, κατόπιν τῶν ἀπαιτουμένων διατυπώσεων καὶ τῆς αὐτοπροσώπου ἐμφανίσεώς των εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, δὲν προσέρχονται αὗται διὰ νὰ ἐγγραφοῦν. Νομίζω λοιπόν, ὅτι καθ’ ἕκαστον Ἰανουάριον ἐπιβάλλεται ἡ ἀνασύνταξις τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων, μερίμνῃ τοῦ Δημάρχου.

§32Α. ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι γνωστὴ ἡ ἀδιαφορία καὶ ἡ ἀμέλεια τῶν γυναικῶν, ἢ μᾶλλον αἱ περισσότεραι δὲν γνωρίζουν, ὅτι πρέπει νὰ ἐγγραφοῦν εἰς τοὺς καταλόγους. Πρέπει λοιπὸν οἱ Δήμαρχοι καὶ οἱ Πρόεδροι τῶν Κοινοτήτων, νὰ ὑποχρεοῦνται νὰ ἀποστέλλουν καθ’ ἕκαστον Ἰανουάριον κατάλογον τῶν ἐγγραφομένων γυναικῶν, τῶν συμπληρουσῶν δηλ. τὸ 21ον ἔτος τῆς ἡλικίας των, νὰ ἀποστέλλουν αὐτὸν εἰς τὸν Πρόεδρον τῶν Πρωτοδικῶν. Τοῦτο ἵνα μὴ παρατηρῆται ὁ συνωστισμὸς ὁ παρατηρούμενος, διότι οἱ ἐκλογεῖς ἐπιδεικνύουν ζωηρὸν ἐνδιαφέρον κατὰ τὰς παραμονὰς μόνον τῶν ἐκλογῶν.

§33Β. ΒΡΑΧΝΟΣ. Αἱ γυναῖκες τῶν χωρικῶν εἶναι δύσκολον νὰ πηγαίνουν αὐτοπροσώπως εἰς τὸν Εἰρηνοδίκην νὰ καταθέτουν τὴν αἴτησίν των, ὡς ἀπαιτεῖ ὁ νόμος, δι’ αὐτὸ προτείνω, ὅπως ὁ Εἰρηνοδίκης ὑποχρεωτικῶς περιοδεύῃ τὴν ὕπαιθρον διὰ τὴν ἐγγραφήν των.

§34ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μὰ ὑπάρχει αὐτό.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διατὶ διακόπτετε;

§36Β. ΒΡΑΧΝΟΣ. Νὰ περιοδεύῃ λοιπὸν διὰ νὰ ἐγγράφῃ ὑποχρεωτικῶς αὐτὰς καὶ ἐγκαίρως, διότι νομίζω, εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατος ἡ ἐγγραφὴ ὅλων τῶν γυναικῶν τῶν χωριῶν.

§37Λ. ΚΑΤΣΙΛΑΜΠΡΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἤθελον τὸν λόγον, ἐπὶ τῆς ἑξῆς ἀτελείας, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐγγραφὴν εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους. Πολλοὶ κατοικοῦντες εἰς μεγάλα κέντρα, ὅπως τὰς Ἀθήνας καὶ τὸν Πειραιᾶ, λόγῳ τῶν ἐπαγγελματικῶν των συμφερόντων, ἔχουν τὰς ρίζας των, εἰς τὴν ἐπαρχίαν. Καὶ ἀναφέρω συγκεκριμένως τὴν ἰδικήν μου περίπτωσιν. Ὀρθὸν θὰ ἦτο λοιπόν, ἐὰν εἶναι δυνατόν, νὰ δύνανται νὰ μεταφέρουν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ τὰ πολιτικά των δικαιώματα. Τοῦτο ἔχει ἰδιαιτέραν σημασίαν, ἰδίως ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς ἀποσυμφορήσεως.

§38Δ. ΧΑΤΖΗΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Διεπιστώθη ἀπὸ ἡμᾶς, ὅτι οἱ κ.κ. Εἰρηνοδίκαι, οἱ ὁποῖοι εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ ἐπισκέπτωνται τὰ χωρία τῆς περιφερείας των, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπισκεφθοῦν τὰ χωρία των, εἰς τὸ μικρὸ διάστημα ποὺ διαθέτουν, λόγῳ τοῦ μεγάλου ἀριθμοῦ τῶν χωρίων των. Ἐὰν δὲ λάβωμεν καὶ ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὸ 70% τῶν Ἐθνικοφρόνων γυναικῶν δὲν ἐνεγράφησαν εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσουν. Νομίζω λοιπόν, ὅτι θὰ πρέπει νὰ μπῇ διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ Πρόεδροι Κοινοτήτων καὶ οἱ Δήμαρχοι, νὰ ὑποχρεοῦνται νὰ στέλλουν καταστάσεις τῶν δικαιουμένων ψήφου, διὰ νὰ ἐγγράφωνται αἱ γυναῖκες.

§39Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐκτὸς τοῦ ἀναπτυχθέντος ὑπὸ τῶν συναδέλφων θέματος τῆς ἐγγραφῆς τῶν γυναικῶν, νομίζω, ὅτι ὑπάρχει καὶ ἓν ἄλλο θέμα, ποὺ ἀφορᾷ ἄλλην περίπτωσιν. Ὑπάρχουν περιοχαί, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1950 ἦσαν ἀκατοίκητοι, διότι ἀπουσίαζον οἱ κάτοικοι. Καὶ συγκεκριμένως ἀναφέρω τὴν περιφέρειαν τῆς Ἠπείρου. Ἐὰν λοιπὸν γίνῃ ἡ ἐγγραφὴ εἰς τοὺς καταλόγους βάσει τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1950, τότε θὰ γίνῃ μεγάλη ἀδικία, διότι θὰ εἶναι ἐγγεγραμμένοι οἱ μισοὶ κάτοικοι. Τὸ θέμα τοῦτο νομίζω, θὰ πρέπει νὰ μελετηθῇ.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§41Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ....

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Γιαννούση, ἐζητήσατε τὸν λόγον; Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔχει τὸν λόγον.

§43Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ὅσον ἀφορᾷ τὰ ὅσα ὑπεστήριξεν ὁ κ. Ἰωάννου, τὸ θέμα θέλει μελέτην, καὶ δὲν θὰ ἠμποροῦσα νὰ ἀπαντήσω αὐτὴν τὴν στιγμήν. Ὅσον ἀφορᾶ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Καρατζένη, λυποῦμαι, ἀλλὰ δὲν ἠμπορῶ νὰ τὴν ἀποδεχθῶ, διότι δέν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπεκτείνωμεν τὸ δικαίωμα τῆς ψήφου τῶν Δ. Ὑπαλλήλων καὶ εἰς τὰς συζύγους καὶ τὰ τέκνα αὐτῶν, ἐφ’ ὅσον δὲν εἶναι ἐγγεγραμμένοι, διότι οἱ μὲν ὑπάλληλοι δὲν ἠμποροῦν νὰ λάβουν ἄδειαν διὰ νὰ μεταβοῦν νὰ ψηφίσουν, ἐνῷ τὰ μέλη τῶν οἰκογενειῶν των δὲν κωλύονται. Συνεπῶς, δὲν νομίζω ὅτι ἠμποροῦμεν νὰ τὸ ἐπεκτείνωμεν καὶ εἰς τὰ τέκνα καὶ εἰς τὰς συζύγους. Παρακαλῶ δέ, νὰ μὴ ἐπιμείνετε, διότι νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ περιορισθῶμεν μόνον εἰς τοὺς Δημοσίους Ὑπαλλήλους. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν τροπολογίαν, ἡ ὁποία ὑπεστηρίχθη ὑπὸ τῶν κυρίων συναδέλφων, διὰ τὴν ἐγγραφὴν τῶν στρατευσίμων αὐτεπαγγέλτως, εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους, εἶναι θέμα τὸ ὁποῖον δὲν νομίζω, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ἀντιμετωπισθῇ σήμερον. Δεδομένου ὅμως ὅτι μελετᾶται παρὰ τῆς Ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου νομοσχέδιον περὶ ἀνασυντάξεως τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων, εἰς αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον ἠμπορεῖ νὰ προβλεφθῇ πληρέστερον καὶ ἀσφαλέστερον. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον, νομίζω, ὅτι δυνάμεθα σήμερον νὰ ἀποδεχθῶμεν, εἶναι νὰ ἐπαναφέρωμεν ἐν ἰσχύϊ τὴν διάταξιν, ἡ ὁποία ἴσχυε καὶ πρὸ διετίας, ὅσον ἀφορᾷ τὴν αὐτεπάγγελτον ἐγγραφὴν τῶν γυναικῶν, εἰς ἃ μέρη ὑπάρχουν ἐκλογικοὶ κατάλογοι καὶ ὄχι βιβλιάρια. Ὅπου εἶναι βιβλιάρια, ἀποκλείεται. Ἡ διάταξις, περὶ αὐτεπαγγέλτου ἐγγραφῆς τῶν γυναικῶν εἰς τὰ μικρὰ μέρη, ὅπου ὑπάρχουν ἐκλογικοὶ κατάλογοι, ἦτο διάταξις, ἡ ὁποία ἴσχυε καὶ πρὸ διετίας. Προτείνω νὰ περιληφθῇ σχετικὸν ἄρθρον, εἰδικῶς διὰ τὰς γυναῖκας. Τὰ ἄλλα θέματα θὰ μελετηθοῦν διὰ νὰ ἀντιμετωπισθοῦν ἐν καιρῷ.

§44Δ. ΚΑΡΑΤΖΕΝΗΣ. Καὶ νὰ δοθῇ νέα παράτασις πρὸς ἐγγραφὴν τῶν γυναικῶν.

§45Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Θὰ παρατείνωμεν, γενικῶς, μέχρι τέλους Ἀπριλίου. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὸ ἄρθρον 25 ἔχω τὴν ἑξῆς τροπολογίαν. Παρακαλῶ νὰ προστεθῇ παράγραφος 7. «7. Οἱ Νομάρχαι, τηρουμένων, προκειμένου περὶ μονάδων ἢ ὑπηρεσιῶν στρατιωτικῶν ἢ στρατιωτικῶς ὠργανωμένων, τῶν παρὰ τῶν οἰκείων Γενικῶν Ἐπιτελείων ἢ ἄλλων ἁρμοδίων Ἀρχῶν καθοριζομένων ὅρων ἀσφαλείας, χορηγοῦν εἰς τὰ δηλωθέντα κατὰ τὰς νομίμους διατάξεις ὅπως συμμετάσχουν εἰς τὰς ἐκλογὰς κόμματα ἢ συνασπισμοὺς κομμάτων, ἐπὶ τῇ αἰτήσει των, ἀριθμητικὴν ἢ ὀνομαστικὴν κατάστασιν τῶν ἐν ἑκάστῃ περιφερείᾳ ὑπηρετούντων ἐκλογέων τῆς παραγράφου 1». Αἱ ἑπόμεναι παράγραφοι 7, 8, 9, 10 καὶ 11 τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου 25, νὰ λάβουν ἀντιστοίχως, τοὺς ἀριθμοὺς 8, 9, 10, 11 καὶ 12. Εἶναι τροπολογία, τὴν ὁποίαν ἔχω ὑποσχεθῆ, κατόπιν σχετικῆς αἰτήσεως τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, τὴν ὁποίαν ἐμνημόνευσα, κατὰ τὴν προχθεσινήν μου ἀγόρευσιν, διότι, πράγματι, ὀρθὸν εἶναι τὸ αἴτημα, ἐντὸς φυσικὰ τῶν πλαισίων τῶν ὅρων ἀσφαλείας νὰ χορηγοῦνται ἀντίγραφα τῶν καταστάσεων εἰς τὰ κόμματα, τὰ ὁποῖα λαμβάνουν μέρος εἰς τὰς ἐκλογάς.

§46Α. ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς, νομίζω, ὅτι ἔπρεπε νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει καὶ τὸ ἑξῆς, τὸ ὁποῖον θὰ ἐμφανίσῃ δυσχέρειαν εἰς τὸ ζήτημα τῆς ὑποβολῆς τῶν καταστάσεων. Εἶναι εὔκολον, ἴσως, προκειμένου περὶ στρατιωτικῶν τμημάτων, Προκειμένου ὅμως περὶ πολεμικῶν πλοίων, τὰ ὁποῖα εἶναι ἄγνωστον ποῦ θὰ εἶναι ἐλλιμενισμένα, κατὰ τὴν ἡμέραν τῶν ἐκλογῶν, κατὰ ποῖον τρόπον θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ δοθῇ πρὸ 25 ἡμερῶν ἡ κατάστασις ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θὰ ψηφίσουν; Θὰ δημιουργηθῇ ζήτημα καὶ ἴσως θὰ ὑποβληθοῦν καὶ ἐνστάσεις διὰ τὴν δυνατότητα τῆς ἐκ μέρους αὐτῶν ψηφοφορίας καὶ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρξῃ σχετικὴ νομοθετικὴ πρόβλεψις.

§47Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Θὰ προβλεφθοῦν ἐν καιρῷ. Εἶναι ὡρισμέναι λεπτομέρειαι, αἱ ὁποῖαι θὰ ρυθμισθοῦν ἐν καιρῷ.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον γίνεται δεκτόν, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν;

§49ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεπῶς τὸ ἄρθρον 25 ἐγένετο δεκτὸν ὡς ἐτροποποιήθη. (Ἐν συνεχείᾳ γίνεται δεκτὸν ὡς ἔχει τὸ ἄρθρον 26).

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 27ον.

§52Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Θὰ παρεκάλουν, τὸ ἄρθρον 27 νὰ ἀντικατασταθῇ ὡς ἑξῆς: «Ἄρθρον 27. 1. Ἅπαντες οἱ εἰς τὰς καταστάσεις τοῦ ἄρθρου 25 ἐγγραφόμενοι ἐκλογεῖς, δέον νὰ εἶναι ἐφωδιασμένοι δι’ ὑπηρεσιακῆς ταυτότητος παρεχούσης τὰ ἐν παραγράφῳ 5 τοῦ ἄρθρου 25 στοιχεῖα. Ἐπὶ τῆς ταυτότητος ἐπικολλᾶται ἡ φωτογραφία τοῦ ἐκλογέως, θεωρουμένη ὑπὸ τοῦ προϊσταμένου τῆς μονάδος ἢ ὑπηρεσίας καὶ σφραγιζομένη. Λεπτομέρειαι περὶ τοῦ τύπου καὶ τοῦ περιεχομένου τῆς ταυτότητος, δύνανται νὰ ὁρισθῶσι δι’ ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. 2. Οὐδεὶς τῶν ἐκλογέων τοῦ ἄρθρου 25 γίνεται δεκτὸς πρὸς ψηφοφορίαν ἂν δὲν προσαγάγῃ ἐνώπιον τῆς Ἐφορευτικῆς Ἐπιτροπῆς τὴν κατὰ τὴν παράγραφον 1 ταὐτότητα. 3. Ὁ Πρόεδρος τῆς Ἐφορευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἢ ὁ διευθύνων τὰ ἔργα αὐτοῖς, βεβαιοῖ ἐνυπογράφως ἐπὶ τῆς ταὐτότητος ὅτι ἐψήφισεν ὁ ἐκλογεύς, σημειῶν ἅμα καὶ τὴν χρονολογίαν τῆς ψηφοφορίας. 4. Ἡ δαπάνη τῶν φωτογραφιῶν τῶν κληρωτῶν καὶ ἐφέδρων ὑπαξιωματικῶν καὶ ὁπλιτῶν τοῦ κατὰ ξηράν, θάλασσαν καὶ ἀέρα Στρατοῦ δύναται νὰ ἀναληφθῇ ὑπὸ τοῦ Κράτους κατὰ τὰ εἰδικώτερον ὁρισθησόμενα διὰ κοινῆς ἀποφάσεως τῶν ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ Οἰκονομικῶν Ὑπουργῶν». Εἶναι τροπολογία τὴν ὁποίαν ὑπεσχέθην κατὰ τὴν ἀγόρευσίν μου, διὰ πληρεστέραν διασφάλισιν.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον ὡς ἀντικατεστάθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ;

§54ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Δεκτόν, δεκτόν.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑπομένως τὸ ἄρθρον 27 ἐγένετο δεκτὸν ὡς ἀντικατεστάθη. Ἄρθρον 28ον. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 28 ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Μόδη, ἡ ὁποία ἔχει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ καὶ ἡ ὁποία ἔχει οὕτω: Προσθήκη εἰς τὸ ἄρθρον 28 τοῦ νομοσχεδίου τῆς ἑξῆς ὑπ’ ἀριθ. 3 παραγράφου: «3. Διοικηταὶ Στρατιωτικῶν μονάδων ἀπὸ Λόχου καὶ ἄνω, ὀφείλουν τῇ αἰτήσει γραπτῇ ἢ προφορικῇ τῶν συνδυασμῶν ὑποψηφίων ἢ μεμονωμένου ὑποψηφίου, νὰ συγκεντρώσουν τοὺς ἄνδρας των ἐντὸς προθεσμίας 24 ἢ τὸ πολὺ 48 ὡρῶν ἀπὸ τῆς ἐπιδόσεως ἢ ὑποβολῆς τῆς αἰτήσεως καὶ νὰ καλέσουν τοὺς ὑποψηφίους ν’ ἀναπτύξουν πρὸς αὐτοὺς ἐλευθέρως τὰ ἐκλογικὰ προγράμματα καὶ τὰς ἐπιδιώξεις των. Οἱ παραβάται τιμωροῦνται κατὰ τὰς διατάξεις τῆς παραγράφου 1 τοῦ ἰδίου ἄρθρου». Δέχεται ἡ Βουλὴ τὴν προτεινομένην προσθήκην;

§56ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§57Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ ἀντικατασταθῇ τὸ ἄρθρον 28 διὰ τῆς ἑξῆς τροπολογίας, ἡ ὁποία ἁπλῶς σκοπὸν ἔχει νὰ καταστήσῃ πληρεστέρας τὰς κυρώσεις, δηλαδὴ διατυποῦται ὡς ἑξῆς: «Ἄρθρον 28. 1. Δημόσιοι ὑπάλληλοι καὶ στρατιωτικοὶ ἐν γένει βεβαιοῦντες ψευδῶς, ὅτι ἐκλογεύς τις ἔχει τὸ ἐν ἄρθρῳ 25 δικαίωμα τοῦ ἐκλογέως ἢ ἀναγράφοντες εἰς τὰς καταστάσεις τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου 25 πρόσωπα μὴ ἔχοντα τὸ πρὸς τοῦτο δικαίωμα ἢ μὴ ἀναγράφοντες πρόσωπα ἔχοντα τὸ δικαίωμα τοῦτο ἢ μὴ χορηγοῦντες ταὐτότητας κατὰ τὸ ἄρθρον 27 εἰς δικαιούμενα πρόσωπα, ἐν γένει δὲ ἀμελοῦντες ἢ παραβαίνοντες τὰ ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ παρόντος ἀπορρέοντα καθήκοντα, τιμωροῦνται μὲ τὰς ποινὰς τοῦ ἄρθρου 147 τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν κωδικοποιημένης νομοθεσίας (Β. Διάταγμα 15/16 Ὀκτωβρίου 1952). Οὗτοι κριθέντες ἔνοχοι τοῦ ἀδικήματος, ἐκπίπτουν αὐτοδικαίως τοῦ βαθμοῦ ἢ τῆς θέσεώς των. 2. Μὲ τὰς αὐτὰς ποινὰς τιμωροῦνται καὶ οἱ ὑποβαλόντες ψευδῆ δήλωσιν, περὶ ἧς προβλέπει ἡ παρ. 9 τοῦ ἄρθρου 25». Εἶναι μία πληρεστέρα διατύπωσις, διὰ νὰ ὑπάρξῃ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως κυρώσεων πλήρης κατοχύρωσις, ὅτι οὐδεὶς στρατιώτης θὰ στερηθῇ τῆς ψήφου του, ἀλλὰ καὶ οὐδεὶς δὲν θὰ ψηφίσῃ, ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχει δικαίωμα.

§58Κ. ΜΠΑΚΟΛΛΑΣ. Εἶναι πολὺ ἐπικίνδυνον τὸ «ἢ ἀμελοῦντες». Θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ δημιουργήσῃ εἰς βάρος τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων μίαν πλεκτάνην, ἡ ὁποία θὰ καταλήξῃ εἰς τὴν ἀπόλυσίν των.

§59Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Νὰ μείνῃ «ἐν γένει δὲ παραβαίνοντες». Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν.

§60Β. ΒΡΑΧΝΟΣ. Μερικοὶ ὑπηρετοῦντες στρατιῶται, οἱ ὁποῖοι δὲν συνεπλήρωσαν τὸ 21ον ἔτος τῆς ἡλικίας των, αὐτοὶ θὰ ψηφίζουν;

§61Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ὑπάρχει ρητὴ διάταξις εἰς τὸν νόμον, ὅτι θὰ ψηφίζουν οἱ ἄγοντες τὸ 21ον ἔτος τῆς ἡλικίας των. Ὄχι οἱ 18 καὶ 19 ἐτῶν.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 28 γίνεται δεκτόν, ὡς ἀντικατεστάθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν;

§63ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, δεκτόν.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 28 ἐγένετο δεκτὸν ὡς ἀντικατεστάθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἄρθρον 29ον.

§65ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§66Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Κύριε Πρόεδρε, μετὰ τὸ ἄρθρον 29, παρακαλῶ, ὅπως προστεθῇ εἰς ἄρθρον 30 ἡ ἑξῆς διάταξις, τῶν λοιπῶν ἄρθρων μεταβαλόντων ἀρίθμησιν. «Ἄρθρον 30. Περιφέρεια, εἰς ἣν δὲν δύνανται νὰ ὑπηρετοῦν, λόγῳ νομίμου κωλύματος, οἱ ἐν παρ. 1 τοῦ ἄρθρου 25 μνημονευόμενοι ὑπάλληλοι, εἰς ἃς περιπτώσεις καὶ ὑφ’ ἃς προϋποθέσεις ἐκ τῶν κειμένων διατάξεων καθιεροῦται τοιοῦτον κώλυμα εἶναι ἡ περιφέρεια τοῦ Νομοῦ, ὅπου κατὰ τὰς οἰκείας διατάξεις ὁρίζεται ὡς τοιαύτη περιφέρεια ἡ πρὸς ἐκλογὴν βουλευτῶν». Τὸ ἄρθρον αὐτό, ἔχει τοῦτον τὸν σκοπόν: Ἐπειδή, ὡς γνωρίζετε, ὑπάρχει τὸ κώλυμα, ἐντοπιότητος τῶν ὑπαλλήλων, τὸ ὁποῖον εἶναι συνήθως διὰ τὴν ἐκλογικὴν περιφέρειαν καὶ πάντως τοῦ νομοῦ, ἐὰν δὲν λάβωμεν σχετικὴν πρόνοιαν, θὰ ὑπάρχῃ κώλυμα ἐντοπιότητος τοῦ ὑπαλλήλου διὰ τὴν εὐρυτάτην περιφέρειαν· ἤδη περιορίζεται τὸ κώλυμα τῆς ἐντοπιότητος τοῦ ὑπαλλήλου εἰς τὴν νομαρχιακὴν περιφέρειαν.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται δεκτὴ ἡ προτεινομένη προσθήκη ὡς ἄρθρον 30;

§68ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὴ ἡ προσθήκη ὡς ἄρθρον 30. Τὸ ἄρθρον 30, ἤδη 31.

§70ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν.

§71Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ ὡς ἄρθρον 32 νὰ τεθῇ ἡ γενομένη ἤδη δεκτὴ προσθήκη ἡ ἀφορῶσα τὴν ἐγγραφὴν τῶν γυναικῶν εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους. Τὰ ὑπόλοιπα ἄρθρα θὰ μεταβάλουν ἀρίθμησιν.

§72ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὴ ἡ ἀνωτέρω πρότασις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἐτέθη ὡς ἄρθρον 32. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 31 τοῦ σχεδίου, ἤδη 33, ὁ κ. Δρούλιας ἔχει τὸν λόγον.

§74Α. ΔΡΟΥΛΙΑΣ. Κύριοι βουλευταί, τὴν παρελθοῦσαν ἑβδομάδα ὁμιλῶν ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου, ἀφοῦ ἐξῆρον τὰ πλεονεκτήματα αὐτοῦ, ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν κρίσιν ὑμῶν, πρότασιν, ὅπως ὁλοκληρωθῇ ἡ δημοκρατικότης τοῦ νομοσχεδίου τούτου διὰ τῆς ἐπεκτάσεως τοῦ δικαιώματος τῆς ψήφου καὶ εἰς τοὺς Κληρικούς. Ὁ ἀποκλεισμὸς ἀπὸ τῆς ψήφου, τοῦ Κληρικοῦ, καταφαίνεται ἐντονώτερον, ἂν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι οἱ Ἕλληνες Κληρικοὶ οἱ διαβιοῦντες εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἀσκοῦν ἐλευθέρως τὸ δικαίωμα τῆς ψήφου. Τὰ δὲ Κράτη εἰς ἃ διαβιοῦν, δὲν διενοήθησαν νὰ στερήσουν αὐτοὺς τῆς ψήφου ἐπὶ τῇ δικαιολογίᾳ ὅτι ἡ Πατρὶς αὐτῶν δὲν θεωρεῖ τοὺς συναδέλφους των ἀξίους τῆς τιμῆς ταύτης. Εὐτυχῶς, ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τοῦ σημερινοῦ—προοδευτικοῦ— ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου, τὸ ζήτημα διευκολύνεται, καὶ ἕνεκα τούτου ἡ σχετικὴ πρότασις περὶ ἄρσεως τῆς ἀπαγορευτικῆς διατάξεως ἔτυχεν εὐνοϊκῆς ἀπηχήσεως ὑφ’ ὑμῶν τῶν Ἀντιπροσώπων τοῦ Ἔθνους καὶ ὑφ’ ὁλοκλήρου τοῦ Τύπου. Ἀντὶ νὰ ἐπαναλάβω τὰ ἰδικά μου ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα ἐξέθεσα ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, ἐπιτρέψατε, παρακαλῶ, νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὰς γνώμας τοῦ Ἀθηναϊκοῦ Τύπου. (Ἀναγινώσκει). Ὡς πρὸς τὴν γνώμην τῆς ἐκκλησίας, νομίζω, ὅτι αὕτη οἱαδήποτε καὶ ἂν εἶναι, δὲν ἐμποδίζει ἡμᾶς εἰς τὸ νὰ καταργήσωμεν τὴν ἀπαγόρευσιν. Ἡμεῖς νομοθετοῦντες, ἐπιβάλλεται νὰ χορηγήσωμεν εἰς τὸν Κλῆρον τὸ δικαίωμα τῆς ψήφου. Δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ προέρχεται ἀπὸ τὴν Πολιτείαν ἀπαγορευτικὴ διάταξις διὰ τὸν Κλῆρον. Ἡ δὲ Ἐκκλησιαστικὴ Ἀρχή, ἂς καθορίζῃ ἐκείνη, διὰ κανονισμῶν της ἂν πρέπει νὰ ἐπιτρέπῃ εἰς τοὺς ὑπ’ αὐτὴν ἱερωμένους νὰ ἐπιτελοῦν ἢ ὄχι τὸ πρὸς τὴν Πατρίδα καθῆκον.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀθ. Παπαθανάσης ἔχει τὸν λόγον.

§76Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρ’ ὅλον τὸν βαθύτατον σεβασμὸν καὶ τὴν εὐλάβειαν, τὴν ὁποίαν τρέφω πρὸς τὸν κλῆρον, φρονῶ ὅτι ἡ τροπολογία αὐτὴ δὲν πρέπει νὰ γίνῃ δεκτή. Διότι ἀφ’ ἧς ἠλευθερώθη τὸ Κράτος καὶ ἴσχυσαν ἐν Ἑλλάδι ἐκλογικοὶ νόμοι, τὴν ἐποχὴν δηλαδή, κατὰ τὴν ὁποίαν ἦσαν ζῶσαι καὶ πρόσφατοι ἀκόμη αἱ ἐντυπώσεις τῆς ὑπερόχου ἐθνικῆς δράσεως τοῦ Κλήρου, κατὰ τοὺς ἡρωϊκοὺς ἀγῶνας τῆς ἀπελευθερώσεως τοῦ Ἔθνους οὔτε ἐκ μέρους τῆς ἐκκλησίας ἐζητήθη ἡ ψῆφος τῶν Κληρικῶν, οὔτε ἐκ μέρους τῆς Πολιτείας, ἐγένετο ποτὲ σκέψις χορηγήσεως ἐκλογικοῦ δικαιώματος. Ἡ συνεχὴς καὶ ἀδιάκοπος αὕτη τακτικὴ ἐξηκολούθησεν ἀδιατάρακτος ἐπὶ μίαν ἑκατονταετίαν. Τοῦτο δέ, ὄχι διότι ἐθεωρήθη μειονεκτικὴ ἡ θέσις τῶν κληρικῶν, ὄχι διότι ἐτέθη ποτὲ ἐν ἀμφιβόλῳ ἡ πολιτικὴ ὀρθοφροσύνη καὶ ὡριμότης καθὼς καὶ ἡ κοινωνικὴ ἐμπειρία αὑτῶν, γεγονότα καὶ ἀντιλήψεις, αἱ ὁποῖαι διῆπον τὴν ἐξέλιξιν τῆς χορηγήσεως ψήφου εἰς τὰς γυναῖκας, ἀλλὰ διότι ἐθεωρήθη Ἐθνικῶς σκόπιμον, ὅτι ἡ θέσις τῶν κληρικῶν, εἶναι ἰδιάζουσα, εἶναι περισσότερον πνευματικὴ καὶ ὀλιγώτερον κοσμική, εἶναι θέσις εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκει περισσότερον τὸ θρησκεύεσθαι καὶ ὀλιγώτερον τὸ πολιτεύεσθαι—ἐθεωρήθη ὀρθὸν ὅτι ἡ ἀνάμιξις τοῦ κληρικοῦ εἰς τοὺς πολιτικοὺς ἀγῶνας, τὰς πολιτικὰς διαμάχας τὰς ὁποίας ἀναγκαίως θὰ συνεπάγεται ἡ ἄσκησις τοῦ δικαιώματος τῆς ψήφου, θὰ θέτῃ τὸν κληρικὸν—καὶ μάλιστα ὑπὸ τὸ πνεῦμα τῆς ὀξύτητος ὑπὸ τὸ ὁποῖον διεξάγονται οἱ ἰδεολογικοὶ ἀγῶνες ἐν Ἑλλάδι— θὰ τὸν θέτῃ ἐν τῷ μέσῳ τῶν διαμαχομένων μερίδων τῆς ὀξύτητος τῆς κομματικῆς διαμάχης. Ἡ ἀνάμιξις αὕτη θὰ τὸν θέτει ἀντιμέτωπον μιᾶς μερίδος τοῦ ποιμνίου του καὶ θὰ μειώνῃ τὸ κῦρος τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἔχῃ πρὸς ὁλόκληρον τὸ ποίμνιόν του. Τοῦτο δὲ εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον, δὲν ἐζητήθη ποτὲ ἀπὸ τὴν ἐκκλησίαν ἡ χορήγησις τοῦ δικαιώματος τῆς ψήφου εἰς τοὺς κληρικούς. Διότι ἐγνώριζον οἱ σοφοὶ πατέρες τῆς ἐκκλησίας ὅτι κατὰ τὸ Βυζαντινὸν Ἐκκλησιαστικὸν Δίκαιον, ὑπῆρχε διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ θρησκευτικαὶ διαιρέσεις πρέπει νὰ ἀκολουθήσουν τὰς πολιτικὰς διαιρέσεις καὶ διάταξις ἡ ὁποία ὑπῆρξεν ἴσως ἓν ἐκ τῶν κυριωτέρων σφαλμάτων, τὰ ὁποῖα ἐπέφερον, ἐπετάχυνον ἴσως, τὴν κατάρρευσιν τῆς Βυζαντινῆς Αὐτοκρατορίας καὶ πολὺ σοφὰ καὶ οἱ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν αὐτὸ ἀκριβῶς τὸ ἄτοπον, οὐδέποτε ἐζήτησαν τὴν χορήγησιν ἐκλογικοῦ δικαιώματος εἰς τοὺς κληρικούς. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, κύριοι συνάδελφοι, παρ’ ὅλον τὸν σεβασμὸν τὸν ὁποῖον τρέφω ἀμείωτον πρὸς τὸν κλῆρον, νομίζω ὅτι ἡ τροπολογία αὐτὴ οὐ μόνον δὲν εἶναι πρὸς ἐξυπηρέτησιν τοῦ κλήρου, ἀλλ’ ἀντιθέτως ἐναντίον αὐτοῦ. (Χειροκροτήματα).

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἔχουν ἐγγραφῆ διὰ νὰ ὁμιλήσουν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ 12. Ἐπειδή, ὅμως, ὑπάρχουν τινὲς ἐκ τῶν συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ ἀναχωρήσουν διὰ τὴν Θεσσαλονίκην, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ εἶσθε σύντομοι. Ὁ κ. Χατζηδημητρίου ἔχει τὸν λόγον.

§78Δ. ΧΑΤΖΗΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμός, ἐλαυνόμενος ἀπὸ μίαν δημοκρατικὴν ἀρχήν, υἱοθέτησε διὰ πρώτην φορὰν εἰς τὴν Ἑλλάδα τὴν καθολικὴν ψηφοφορίαν. Νομίζω ὅτι, ὅταν ψηφίζῃ ὅλος ὁ λαός, αἱ γυναῖκες, οἱ ἄνδρες, ὅλοι οἱ πολῖται, δὲν πρέπει νὰ ἐξαιρεθοῦν οἱ ἱερεῖς, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν πραγματικῶς τὴν βάσιν τοῦ ἀστικοῦ μας καθεστῶτος. Ἐπὶ πλέον πρέπει νὰ πληροφορήσω τὸ Σῶμα, ὅτι εἰς ὅλον τὸν κόσμον οἱ ἱερεῖς ψηφίζουν. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου πληροφορίαν ὅτι εἰς τὴν Σικελίαν κατὰ τὰς παρελθούσας ἐκλογὰς ποὺ ἔκαμαν, ἐψήφισαν καὶ αὐταὶ αἱ μοναχαὶ τῆς Σικελίας καὶ ἐπῆγαν εἰς τὰς κάλπας νὰ ψηφίσουν. Διότι αἱ ἐκλογαὶ δὲν γίνονται μόνον διὰ τὴν ἀνάδειξιν τῆς αʹ ἢ βʹ παρατάξεως, αἱ ἐκλογαὶ ἔχουν κατ’ ἐξοχὴν ἐθνικὸν χαρακτῆρα καὶ νομίζω, ὅτι οἱ ἱερεῖς, οἱ ὁποῖοι εἰς τὴν Ἑλλάδα, συνταξιοῦχοι καὶ ὑπηρετοῦντες, εἶναι περίπου 15 χιλ., ἀποτελοῦν ἕνα ἀρκετὰ σημαντικὸν ποσοστόν, τὸ ὁποῖον πιθανὸν νὰ δώσῃ εἰς μίαν κρίσιμον ἐκλογικὴν στιγμὴν τὴν νίκην εἰς τὴν ἐθνικόφρονα παράταξιν. Πιστεύω ὅτι τὸ Ἐθνικὸν Σῶμα καὶ ἀπὸ σεβασμὸν πρὸς τὴν ἱεραρχίαν, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ πραγματικὸν ἐθνικὸν συμφέρον ἐλαυνόμενον, θὰ ψηφίσῃ τὴν τροπολογίαν αὐτήν.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Κατσιλάμπρος ἔχει τὸν λόγον.

§80Λ. ΚΑΤΣΙΛΑΜΠΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατάγομαι ἀπὸ ἐπαρχίαν εἰς τὴν ὁποίαν ἐσταυρώθησαν οἱ ἱερεῖς. Συνηγορῶν ὑπὲρ τῆς ἀπόψεως τῆς ψήφου τῶν ἱερέων, ἐπεκτείνων δὲ τὴν πρότασιν καὶ διὰ τοὺς μοναχούς, δὲν ἐλαύνομαι, Κύριε Πρόεδρε, ἀπὸ τὴν ἀντίληψιν ὅτι οἱ μοναχοί, πνεύματα συντηρητικά, θὰ προαγάγουν τὴν ἐθνικιστικὴν ἰδέαν καὶ δὲν παραδειγματίζομαι ἀπὸ ὅ,τι συμβαίνει εἰς τὰς ξένας χώρας καὶ συγκεκριμένως εἰς μίαν ξένην χώραν, εἰς τὴν Σικελίαν, ὅπου ὅλαι αἱ μοναχαὶ καὶ οἱ μοναχοὶ προσέφεραν τὴν ψῆφον των εἰς τὴν ἐθνικὴν παράταξιν, ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μὲ κάμνει νὰ ζητῶ τὴν ψῆφον τῶν μοναχῶν, εἶναι διὰ νὰ δοθῇ παρὰ τῆς Πολιτείας τὸ δικαίωμα καὶ εἰς αὐτοὺς νὰ θεωρῶνται πολῖται, ὡς οἱ ἄλλοι Ἕλληνες. Ἔχω τὴν γνώμην καὶ ἄλλοτε εἶπον ἀπὸ τὸ βῆμα, ὅτι ἡ ἐκκλησία πρέπει νὰ γίνῃ ἐξελικτική, νὰ δοθῇ δυναμικὴ ὑπόστασις εἰς αὐτὴν καὶ τὸ πρῶτον βῆμα θὰ δώσῃ ἡ πολιτεία διὰ τῆς ψήφου τῶν μοναχῶν, μεταβάλλουσα τὰς χιλιάδας τῶν μοναχῶν εἰς πραγματικοὺς πολίτας.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Β. Παπαρρηγόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§82Β. ΠΑΠΑΡΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι ἡ πρότασις αὐτὴ κατ’ ἀρχὴν μοῦ ἦτο συμπαθής, ἀλλὰ μοῦ ἐγεννήθησαν οἱ ἑξῆς δισταγμοί: Θὰ πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει μας ὅτι τὸ ἐνεργὸν ἐκλογικὸν δικαίωμα τοῦ ἐκλέγειν, θὰ ἔχῃ ὡς ἄμεσον καὶ αὐτόματον συνέπειαν νὰ εἶναι καὶ ἐκλόγιμον. Καὶ ἐρωτῶ: Εἶναι ἐν τῇ προθέσει μας καὶ θὰ ἔλθωμεν μέχρι τοῦ σημείου, ὥστε νὰ ἐξαπολύσωμεν τοὺς ἀνέμους τῆς πολιτικῆς καὶ μέχρι τῆς ἐκκλησίας; Ἀντιλαμβάνεσθε τὶ πρόκειται νὰ συμβῇ εἰς βάρος τῆς ἐκκλησίας, ἀλλὰ καὶ εἰς βάρος τῆς Πολιτείας; Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ τὸ σκεφθῶμεν σοβαρῶς, ἐὰν πρόκειται νὰ ψηφίσωμεν μίαν πρότασιν, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ μεταβάλῃ ἕνα καθεστὼς ἰσχῦον ἀπὸ τῆς ἐθνικῆς ἀνεξαρτησίας. Ὁ κ. Θεοφανόπουλος, ἐψιθύρισεν, ἐπὶ πλέον, ὅτι: Εἶναι δυνατὸν νὰ πάω ἐγὼ νὰ ἐξομολογηθῶ εἰς τὸν πολιτικὸν μου ἀντίπαλον; (Χειροκροτήματα).

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Τσούτσουρας ἔχει τὸν λόγον.

§84Π. ΤΣΟΥΤΣΟΥΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, μακραίωνοι καὶ σκληροὶ ἀγῶνες ἐχρειάσθησαν διὰ νὰ χειραφετηθῇ ἡ Πολιτεία ἀπὸ τὸν κλῆρον καὶ τὴν ἐκκλησίαν. Τοῦτο ἐθεωρήθη μία κατάκτησις τῆς Δημοκρατίας καὶ ὄχι μόνον τῆς Δημοκρατίας, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τὴν νομοθετικήν, ἀλλ’ ἐθεωρήθη καὶ κατάκτησις ὑπὲρ αὐτῆς ταύτης τῆς ἐκκλησίας. Ἡ ἐκκλησία δὲν εἶναι ὀργανισμὸς ἔχων σχέσιν μὲ τὴν Πολιτείαν, εἶναι ὀργανισμὸς ποὺ ἅπτεται καὶ ὑψηλοτέρων ἰδεῶν. Νομίζω, ὅτι ὁ κλῆρος δὲν πρέπει νὰ ἔχῃ οὔτε τὸ ἐνεργὸν ἐκλογικὸν δικαίωμα, οὔτε τὸ ἐκλόγιμον, διότι διὰ τῆς ψήφου ποὺ θὰ δώσετε εἰς τὸν κλῆρον, θὰ ἐπέλθῃ μία ἀναστάτωσις καὶ οὐδεμία ἐξέλιξις· θὰ ἐπανέλθωμεν πάλιν εἰς τὴν δρᾶσιν τοῦ κλήρου κατὰ τὸν Μεσαίωνα καί, πρὸ αὐτοῦ, φαντάζομαι, ὅτι εἰς οὐδενὸς τὸ μυαλὸ θὰ ἔχῃ γεννηθῆ ἡ ἰδέα νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν ἱερὰν ἐξέτασιν.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Περ. Ἰακ. Ἀργυρόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§86ΠΕΡ. ΙΑΚ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ συνάδελφος κ. Παπαθανάσης, εἶπεν ὅτι οἱ ψηφίζοντες πολιτεύονται, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ἀκριβές, διότι, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἐφ’ ὅσον δίδομεν ψῆφον εἰς τοὺς στρατιώτας, ὑποτίθεται ὅτι θὰ πολιτεύωνται καὶ οἱ στρατιῶται. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον, ἐφ’ ὅσον ἐδόθη ἡ ψῆφος εἰς πάντας καὶ εἰς τὰς γυναῖκας καὶ εἰς τὰς θυγατέρας τῶν ἱερέων καὶ εἰς τοὺς υἱοὺς καὶ εἰς τοὺς ὑπηρέτας τῶν ἱερέων, νὰ μὴ δοθῇ ψῆφος καὶ εἰς τοὺς κληρικούς, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὰς ὑπηρεσίας, τὰς ὁποίας ἔχουν καὶ τὰς αἱματηρὰς ὑπηρεσίας πρὸς τὸ Ἔθνος ἀπὸ ἀρχαίων χρόνων. Καὶ διὰ τοῦτο συνηγορῶ ὑπὲρ τῆς ψήφου τῶν κληρικῶν. (Χειροκροτήματα).

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἰ. Λαμπρόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§88Ι. ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ. Συμφωνοῦμεν καὶ συνηγοροῦμεν ὑπὲρ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Δρούλια. Δὲν εἶναι δυνατόν, ὅταν εἰς πᾶσαν ἐκδήλωσιν τῆς κοινωνικῆς μας ζωῆς, εἴτε κοινωνικῆς δράσεως, εἴτε πατριωτικῆς, εἴτε καὶ πολεμικῆς ἀπὸ τῶν ἀρχαιοτάτων χρόνων μέχρι καὶ τῶν σημερινῶν ἡμερῶν, ὅταν, λέγω, ὁ κλῆρος μετέχῃ, ἐνεργῶς καὶ κυρίως, ὅλης αὐτῆς τῆς δράσεως, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ στερῆται τοῦ σπουδαιοτέρου τῶν δικαιωμάτων, τοῦ δικαιώματος τῆς ψήφου. Ἡ ἀντίθετος ἄποψις, ὅτι τὸ ἔργον τοῦ κληρικοῦ ἔχει πνευματικὸν σκοπὸν κ.τ.λ., δὲν μᾶς εὑρίσκει συμφώνους, διότι κατ’ οὐσίαν δὲν φαντάζομαι νὰ εἶναι κανεὶς ἀπὸ σᾶς, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ ἔχῃ τὴν γνώμην, ὅτι οὐσιαστικῶς μετέχουν τῆς δράσεως τῆς ἐκλογικῆς ὅλοι ἀνεξαιρέτως οἱ ἱερεῖς (χειροκροτήματα) καὶ ὀρθῶς, ὀρθότατα. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ παρακαλέσω τὸ Σῶμα, ἐὰν νομίζῃ, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θέσῃ εἰς σάλον ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα—δὲν ὑπάρχει τοιοῦτος φόβος—ἰδιαιτέρως θὰ προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἀποδεχθῇ τροπολογίαν, εἰδικῶς περὶ τῆς Πολιτείας τῆς μοναχικῆς, τοῦ Ἁγίου Ὄρους. Ἡ μοναχικὴ Πολιτεία τοῦ Ἁγίου Ὄρους......

§89Ε. ΑΛΙΠΡΑΝΤΗΣ. Ἡ οὐσία εἶναι ὅτι...... (δὲν ἠκούσθη).

§90Ι. ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ. Συνεπῶς ἀγωνίζονται ὑπὲρ τοῦ Ἔθνους. Ἰδιαιτέρως διὰ τὴν Πολιτείαν τοῦ Ἁγίου Ὄρους, προτείνω νὰ δοθῇ ψῆφος καὶ τοῦ ἐκλέγεσθαι.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Γιαννούσης ἔχει τὸν λόγον.

§92Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπὲρ τῆς ἀπόψεως τοῦ κ. Δρούλια, συνηγορεῖ ὄχι μόνον ἡ δημοκρατικὴ ἀντίληψις, ἀλλὰ καὶ τὸ πραγματικὸν γεγονός, ὅτι εἰς ὅλον τὸν κόσμον, εἰς ὅλα τὰ πεπολιτισμένα ἔθνη, τὰ ὁποῖα καὶ ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι εὑρισκόμεθα εἰς αὐτὴν τὴν γωνίαν, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἀκολουθοῦμεν, χορηγεῖται τὸ δικαίωμα τοῦτο. Ἀντικρούων τὴν ἄποψιν τοῦ κ. Παπαθανάση, θὰ εἶχον νὰ κάμω δύο παρατηρήσεις, πρῶτον, ὅτι οὐσία οἱ ἱερεῖς πολιτεύονται καὶ ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ ὁμολογήσωμεν τὴν ἀλήθειαν, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἱερεύς, εἴτε καλῶς, εἴτε κακῶς, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ ἀναμιγνύεται εἰς τὴν πολιτικήν. Δὲν εἶναι, ὅμως, ὀρθὴ ἡ ἄποψις κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἀναμίξωμεν τοὺς ἱερεῖς εἰς τὴν πολιτικὴν καὶ θὰ ἐπιφέρωμεν τὴν διαίρεσιν, ἀποξενώνοντες αὐτοὺς ἀπὸ τὰ κύριά των καθήκοντα. Τοῦτο δέ, θὰ ἦτο ἴσως ὀρθὸν κατὰ τὴν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ διάφορα κόμματα ἐπολιτεύοντο ὅλα ἐντὸς τοῦ ἐθνικοῦ πλαισίου. Τότε βεβαίως θὰ ὑπῆρχε λόγος νὰ μείνῃ ὁ κλῆρος μακρὰν τῆς πολιτικῆς. Ὅταν σήμερον ὅμως ὁ ἀγὼν γίνεται κυρίως ἐπὶ τοῦ ἐθνικοῦ ἐπιπέδου καὶ ὅταν βλέπωμεν ὅτι τὰ μὲν κόμματα ἀπὸ τὰ δὲ τὰ διαχωρίζει τὸ ἐθνικὸν ζήτημα, δὲν νομίζω ὅτι δυνάμεθα νὰ ἀρνηθῶμεν εἰς τὸν κλῆρον τὸ δικαίωμα τῆς ψήφου, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ κλῆρος, ὁ Ἑλληνικός, ἰδίᾳ, προσέφερε τόσας ὑπηρεσίας εἰς τὸ Ἔθνος.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Λ. Μακκᾶς.

§94Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐσφαλμένως ἐλέχθη πρὸ ὀλίγου, ὅτι οὐδέποτε τὸ θέμα ἢ παρόμοιον θέμα ἦλθεν εἰς συζήτησιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι τὸ 1929 ὅταν ὁ Ἐλευθ. Βενιζέλος ὑπέβαλε σχέδιον νόμου «περὶ ἐκλογῆς Γερουσιαστῶν», ὁ ἴδιος, δηλαδὴ ἡ Κυβέρνησις ἡ ἰδία, εἶχεν ἀναλάβει τὴν πρωτοβουλίαν τοῦ νὰ ἐκλέγωνται οἱ κληρικοὶ—ὄχι νὰ ἐκλέγουν. Εἶχεν εἰσηγηθῆ τὴν ἐκλογὴν ὡς Γερουσιαστῶν τῶν ἀνωτάτων Κληρικῶν. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι, καίτοι νεώτατος τότε, ἀντετάχθην, δημοσίᾳ ἀπὸ τοῦ βήματος ἐναντίον τῆς προτάσεως αὐτῆς, καὶ τῆς πρωτοβουλίας τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐπιμείνας ἐπὶ ἑνὸς καὶ μόνον ἐπιχειρήματος κατὰ τὸ ὁποῖον, ὅπως καὶ τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, οὕτω καὶ τῶν κληρικῶν «ἡ βασιλεία οὐκ ἔστι τοῦ κόσμου τούτου» καὶ ἔπεισα τὸν Ἀρχηγὸν τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀπεσοβήθη τότε ἡ πρότασις ἐκείνη. Βεβαίως, ἀντιλαμβάνομαι, κ. Πρόεδρε, ὅτι δὲν ὑπάρχει πλήρης ἀντιστοιχία. Δὲν πρόκειται νὰ τοὺς ἐκλέγωμεν βουλευτάς, πρόκειται οὗτοι νὰ ἐκλέγουν τοὺς βουλευτάς. Νομίζω ὅμως, ὅτι αὐτὸ εἶναι ἔτι χειρότερον. Θὰ ἐπροτίμων ἀκόμη, ἐὰν εἶναι δυνατόν, νὰ ἐκλέγωνται τιμῆς ἕνεκεν Ἀνώτατοι κληρικοί, παρὰ νὰ ἐκλέγουν καὶ νὰ ἀναμιγνύωνται αὐτοί, ὅμοιοι πρὸς ὁμοίους, μὲ τὸ πλήρωμα ἐκεῖνο, τοῦ ὁποίου ἔχουν τὴν τιμὴν καὶ τὴν εὐθύνην νὰ κατευθύνουν τὰς συνειδήσεις. Διὰ τοῦτο, τάσσομαι ἀνεπιφυλάκτως ἐναντίον τῆς προτεινομένης τροπολογίας ζητῶν ὅπως πρὸς τιμήν, πρὸς προστασίαν καὶ πρὸς ἀνύψωσιν ἀκριβῶς τοῦ κλήρου, τὸν ὁποῖον ὅλοι τιμῶμεν, μὴ γίνῃ αὕτη δεκτή.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Βασιλᾶτος ἔχει τὸν λόγον.

§96Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, διὰ τῆς ψήφου πολλάκις δὲν κρίνεται ἡ τύχη τοῦ ὑποψηφίου ἢ τοῦ συνδυασμοῦ, ἢ τοῦ Πολιτικοῦ Κόμματος. Κρίνονται αἱ τύχαι τοῦ Ἔθνους. Πῶς λοιπόν, θὰ ἀρνηθῶμεν εἰς τὸν κλῆρον, ὁ ὁποῖος ἐπρωτοστάτησεν εἰς ὅλους τοὺς ἐθνικοὺς ἀγῶνας, νὰ ἔχῃ γνώμην ἐπὶ τῶν τυχῶν τῆς πατρίδος; Ὁ κλῆρος ὅπως ὑπῆρξεν ὁ στῦλος τῆς Ἐκκλησίας ὁ ἀκλόνητος, οὕτω θὰ εἶναι καὶ ὁ στῦλος τοῦ Ἔθνους. Κηρύσσομαι ὑπὲρ τῆς ἀποδοχῆς τῆς τροπολογίας τοῦ ἀγαπητοῦ συναδέλφου κ. Δρούλια. (Χειροκροτήματα).

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Ταμβακᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§98Θ. ΤΑΜΒΑΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρὰ τὸν βαθύτατον σεβασμόν μου πρὸς τὸν κλῆρον, τάσσομαι ἀνεπιφυλάκτως κατὰ τῆς παροχῆς τοῦ δικαιώματος ψήφου εἰς τοὺς κληρικούς, διότι πιστεύω ἀκραδάντως, ὅτι ἄλλα σοβαρώτατα ζητήματα κοινωνικά, ἠθικὰ καὶ πνευματικὰ πρέπει νὰ ἀπασχολήσουν τὸν κλῆρον καὶ κατόπιν τὸ ζήτημα τῆς ψήφου, τὸ ὁποῖον μόνον σάλον θὰ δημιουργήσῃ, ὅπως ἀνέπτυξε πρὸ ὀλίγου καὶ ὁ συνάδελφος κ. Παπαθανάσης. Τοῦτο ὅμως ἔχω νὰ εἴπω ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ: Προέχει ἡ ἐξυγίανσις τοῦ κλήρου καὶ ἡ οἰκονομικὴ ἐνίσχυσις αὐτοῦ διὰ νὰ ἐξυψωθῇ τὸ κῦρος του καὶ ἠμπορέσῃ νὰ ἐκπληρώσῃ τὴν μεγάλην ἀποστολὴν του καὶ κατόπιν νὰ ἀσχοληθῶμεν μὲ τὴν χορήγησιν ψήφου εἰς αὐτόν.

§99Γ. ΜΕΤΑΞΑΣ. Ἀνέκαθεν ὁ κλῆρος ἔπαιξε σημαντικὸν ρόλον εἰς τὰ τοῦ Ἔθνους καὶ διὰ τοῦτο πρέπει νὰ τοῦ παρασχεθῇ τὸ δικαίωμα νὰ ψηφίζῃ. Τάσσομαι ὑπὲρ τῆς τροπολογίας.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σαμαρᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§101Κ. ΣΑΜΑΡΑΣ. Πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι σήμερον διερχόμεθα μίαν κρίσιν τῆς Θρησκείας καὶ τοῦ κλήρου. Ἐὰν λοιπὸν σεβώμεθα τὸν κλῆρον καὶ ἐπιθυμοῦμεν τὴν ἀνόρθωσίν του φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ τὸν ἀπομακρύνωμεν τῆς πολιτικῆς καὶ ὄχι νὰ τὸν ἐμπλέξωμεν εἰς αὐτήν. Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ἡ πολιτικὴ δημιουργεῖ ὀξύτητας καὶ ἀντιθέσεις καὶ αἱ ὀξύτητες αὐταὶ θὰ εἶναι ἀσφαλῶς εἰς βάρος τοῦ κλήρου, ὁ ὁποῖος καὶ σήμερον ἀκόμη χαρακτηρίζεται ἐν τῇ ἀσκήσει τῶν καθηκόντων του, ἀπὸ πείσματα καὶ φανατισμούς. Ἐὰν θέλωμεν αἱ ἀντιθέσεις αὐταὶ νὰ μὴ ὀξυνθοῦν, θὰ πρέπει, νομίζω, νὰ τὸν ἀπαλλάξωμεν, ἀπὸ τὴν ἀνάμιξιν εἰς τὴν πολιτικὴν καὶ νὰ μὴ χορηγήσωμεν δικαίωμα ψήφου εἰς τὸν κλῆρον.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Καλατζῆς ἔχει τὸν λόγον.

§103Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἤθελα νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ διασαφηνίσῃ πρὸς τὸ Σῶμα ὅτι τὸ ἄρθρον 5 ἐτροπολογήθη συμφώνως μὲ τὴν τροπολογίαν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς τῆς ἀναφερομένης εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ παραβόλου.

§104Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ (Ὑπ. Ἐσωτερ.). Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ παρενεβλήθη τὸ θέμα ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἤθελον νὰ εἴπω ὅτι ἔχει ἀπολύτως δίκαιον. Ἡ μόνη τροπολογία, τὴν ὁποίαν ὁμοφώνως ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ προέτεινεν, εἶναι εἰς τὸ ἄρθρον 5, ὅτι κατόπιν σχετικοῦ ἐγγράφου τοῦ Ταμείου Συντάξεως Βουλευτῶν καὶ Γερουσιαστῶν ἐζητήθη ἡ αὔξησις τοῦ παραβόλου ἀπὸ 1½ εἰς 2 ἑκατομμύρια. Ἐὰν ἡ Βουλὴ τὴν ἐγκρίνῃ παρακαλῶ νὰ γίνῃ δεκτή.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς εἴπω ὡς Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, ὁ ὁποῖος ἐποπτεύω καὶ τὸ Ταμεῖον Συντάξεως, ὅτι ἡ τροπολογία ὄχι μόνον πρέπει νὰ γίνῃ δεκτή, ἀλλὰ διὰ νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνταποκριθῇ τὸ Ταμεῖον εἰς τὰς ὑποχρεώσεις του, θὰ ἦτο ἴσως ἐνδεδειγμένον νὰ γίνῃ 2½ ἑκατομμύρια.

§106ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι, δύο.

§107Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ἄς γίνῃ δύο, κ. Πρόεδρε.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄς μείνῃ δύο ἑκατομμύρια καὶ θὰ φέρω εἰδικὸν νόμον. Δέχεται ἡ Βουλὴ τὴν αὔξησιν τοῦ παραβόλου εἰς 2.000.000;

§109ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑπομένως τὸ ἄρθρον 5 τροποποιεῖται, αὐξανομένου τοῦ παραβόλου. Ὁ κ. Μ. Γεωργαντᾶς ἔχει τὸ λόγον.

§111Μ. ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν νομίζω ὅτι ὁ προσφορώτερος τρόπος διὰ νὰ ἐπιδείξῃ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία τὸν σεβασμὸν καὶ τὴν ἀγάπην της πρὸς τὴν Ἐκκλησίαν εἶναι νὰ παράσχῃ εἰς τοὺς ἱερεῖς τὸ δικαίωμα τῆς ψήφου. Τὸ ἀξίωμα τοῦ ἱερέως ὡς λειτουργοῦ τοῦ Ὑψίστου εἶναι ἀνώτερον καὶ τοῦ ἐκλογέως καὶ τοῦ βουλευτοῦ καὶ τοῦ οἱουδήποτε ἀνθρώπου. Θὰ φέρω ὑπ’ ὄψει σας μόνον τὸ γεγονός, ὅτι ἐπικρατεῖ τὸ ἔθιμον ἐν Ἑλλάδι, τοὐλάχιστον εἰς τὰς ἐπαρχίας, νὰ ἀσπαζώμεθα τὴν χεῖρα τοῦ ἱερέως μας συναντώμενοι καθ’ ὁδόν. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ: Θὰ ἀσπαζώμεθα τὴν χεῖρα τοῦ ἐκλογέως μας; Καταφέρομαι ἀπολύτως κατὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς, διότι ἄλλος εἶναι ὁ προορισμὸς τῆς Ἐκκλησίας, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἀφήσωμεν μακρὰν πάσης πολιτικῆς.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ὀσμὰν Νουρῆ.

§113ΦΕΤΑ ΟΓΛΟΥ ΟΣΜΑΝ ΝΟΥΡΗ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ πρέπει νὰ γίνῃ κάποια διευκρίνησις εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ψῆφον τῶν Χοτζάδων. Τὶ θὰ κάμουν οἱ Χοτζάδες τῆς Θράκης; Διότι εἰς τὰς τελευταίας ἐκλογὰς ἐδημιουργήθη κάποια ἀνωμαλία, ἐπῆγαν νὰ χωρίσουν καὶ ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἐγνώριζε τὶ νὰ ἀποφασίσῃ. Καὶ μάλιστα ὑπάρχει καὶ τηλεγράφημα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸ ὁποῖον δὲν ἀπήντησε συντόμως καὶ ἐδημιουργήθη ἔτσι ὁλόκληρον πρόβλημα, ὑπεβλήθη δὲ καὶ ἔνστασις. Θὰ παρακαλέσω οἱ Χοτζάδες, ὡς μὴ κληρικοί, νὰ ἐξαιρεθοῦν.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Θεοτόκης ἔχει τὸν λόγον.

§115Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Εἶναι βέβαιον, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἡ δικαιολογητικὴ βάσις τῆς μὴ παροχῆς ψήφου εἰς τοὺς κληρικοὺς μέχρι τοῦδε ὀφείλεται εἰς τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ Πολιτεία ἐπίστευεν ὅτι ὁ κληρικὸς ἐπιφορτισμένος μὲ κληρικὰ καθήκοντα ἔπρεπε νὰ ἵσταται μακρὰν τῶν πολιτικῶν ἀγώνων. Ἐν τῇ ἐξελίξει τῶν πολιτικῶν μας πραγμάτων, δι’ ὅσους πολιτεύονται εἰς ἐπαρχίας εἶναι ὀφθαλμοφανὲς ὅτι καὶ οἱ κληρικοὶ μὲ τὸ πλήρωμα τοῦ χρόνου καὶ τῆς ἐξελίξεως τῆς πολιτικῆς λαμβάνουν θέσιν εἰς τοὺς πολιτικοὺς ἀγῶνας, θέσιν δὲ σημαντικωτάτην. Καὶ πράγματι ἐπὶ κεφαλῆς ὅλων ἐκείνων τῶν ἐθνικῶν παραδόσεων, χάριν τῶν ὁποίων ὅλοι ἡμεῖς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ ἀγωνιζόμεθα, οἱ κληρικοὶ ἦσαν ἐπὶ κεφαλῆς. Εἶναι ἑπομένως πολὺ προτιμότερον μετὰ παρρησίας καὶ θάρρους νὰ νομιμοποιήσωμεν μίαν πραγματικότητα, τὴν ὁποίαν οὐδεὶς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀγνοήσῃ. Καὶ περαιτέρω, ἐὰν ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία καὶ εἰδικῶς ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς θέλει νὰ εἶναι συνεπὴς πρὸς τὰς πολιτικάς του ἀρχάς, δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ παραγνωρίζῃ ὅτι, ὅταν εἰς τὸν βωμὸν τῆς δημοκρατικότητος τῆς χώρας ἐνσυνειδήτως παραχωροῦμεν πολιτικὰ δικαιώματα εἰς ὅσους φύσει καὶ θέσει μεταχειρίζονται τὰ δικαιώματα αὐτά, διὰ νὰ ἀνατρέψουν τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος καὶ τὰς παραδόσεις τὰς ἐθνικάς, εἶναι τοὐλάχιστον δημοκρατικὸν καὶ ἐπιβεβλημένον ἐθνικῶς εἰς τοὺς στυλοβάτας τῆς Ἑλληνικῆς κοινωνίας νὰ δώσωμεν τὰ αὐτὰ δικαιώματα καὶ δι’ αὐτὸ τάσσομαι ὑπὲρ τῆς τροπολογίας. (Χειροκροτήματα).

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Γυιόκας ἔχει τὸν λόγον.

§117Π. ΓΥΙΟΚΑΣ. Κύριοι βουλευταί, νομίζω ὅτι τὸ θέμα αὐτὸ τῆς ψήφου τῶν κληρικῶν καὶ μοναχῶν δὲν εἶναι τὸ ἴδιον μὲ τὸ θέμα τῆς ψήφου τῶν γυναικῶν. Αἱ γυναῖκες ἠγωνίσθησαν καὶ ἔτυχον τοῦ δικαιώματος τῆς ψήφου. Οἱ κληρικοί μας ὅμως δὲν ἠγωνίσθησαν οὔτε τὸ ἐζήτησαν. Φρονῶ δὲ ὅτι καὶ σεῖς θὰ ἔχετε τὴν γνώμην ὅ,τι ὅταν ὁμιλοῦμεν περὶ δικαιώματος ψήφου, ἐννοοῦμεν τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλέγειν καὶ ὄχι τοῦ ἐκλέγεσθαι.

§118Β. ΠΑΠΑΡΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς θὰ τοῦ στερήσωμεν τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλέγεσθαι;

§119Π. ΓΥΙΟΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τοῦτο θέλω νὰ τονίσω ὅτι, ἐφ’ ὅσον δὲν ἠρωτήθη ἡ Ἑλληνικὴ Ἐκκλησία καὶ ἡ Ἱερὰ Σύνοδος δὲν νομίζω ὅτι θὰ ἔπρεπεν ἡ Βουλὴ νὰ προχωρήσῃ εἰς τὸ δικαίωμα αὐτό. Βεβαίως ἡμεῖς νομοθετοῦμεν, ἀλλὰ εἴθισται πάντοτε ἡ Πολιτεία καὶ ὅλαι αἱ ἐξουσίαι τῆς ἑλληνικῆς Πολιτείας καὶ ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία νὰ σέβεται πάντοτε τὰς ἀπόψεις τῆς Ἐκκλησίας, δὲν φρονῶ ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ προχωρήσωμεν εἰς χορήγησιν ψήφου πρὸς τοὺς κληρικοὺς καὶ τοὺς μοναχοὺς ἐὰν δὲν ἔχωμεν προηγουμένως τὴν γνώμην τῆς Ἐκκλησίας. Ἐρωτῶ, κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν ἡ Ἱερὰ Σύνοδος μετὰ τὴν ψήφισιν τῆς τροπολογίας αὐτῆς εἴπῃ ἢ ἐκδώσῃ μίαν ἐγκύκλιον πρὸς τὸν Κλῆρον καὶ τοὺς εἴπῃ νὰ ἀπέχετε τῆς ψήφου, τὶ θὰ γίνῃ; Νομίζω ὅτι τοῦτο θὰ δημιουργήσῃ μίαν διάστασιν μεταξὺ τῆς ἑλληνικῆς Πολιτείας καὶ τῆς Ἑλληνικῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας καὶ τῆς Ἱερᾶς Συνόδου. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι τὸ θέμα αὐτὸ δὲν εἶναι ὥριμον διὰ νὰ τύχῃ νομοθετικῆς κυρώσεως.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Θεοφανόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§121Κ. ΘΕΟΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ καθήκοντα τοῦ ἱερέως καὶ τοῦ κλήρου εἶναι θρησκευτικὰ ἐντελῶς καὶ τὰ καθήκοντα τὰ θρησκευτικὰ εἶναι ἀντίθετα πρὸς τὰ πολιτικὰ καθήκοντα οὕτω πως μάλιστα ἐνασκούμενα. Ὁ κλῆρος εἶναι ὁ φορεὺς τῶν δεήσεων καὶ τῶν προσευχῶν ἡμῶν καὶ πρέπει νὰ ἀποτελῆται ἀπὸ πρόσωπα ἀπολύτως ἀδιάβλητα, καλῶς ἢ κακῶς. Εἶναι ἀδύνατον νὰ προσευχηθῶμεν πρὸς τὸν Θεόν, ἀλλὰ κυρίως τοῦτο γίνεται διὰ τοῦ ἱερέως. Διὰ τοῦ ἱερέως διαβιβάζομεν τὰς προσευχάς μας καὶ τὰς δεήσεις μας. Εἶναι ἀπολύτως ἀπαραίτηρον ὁ ἱερεὺς νὰ εἶναι ξένος πρὸς τὰς οἱασδήποτε πολιτικὰς ἀντιθέσεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχουν μεταξὺ τῶν πολιτῶν. Δὲν νομίζω ποτὲ ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ διατρέξῃ κίνδυνον τὸ Κράτος ἐὰν τέσσαρες ἢ πέντε δεκάδες κληρικῶν, τῶν ὁποίων ὁ σκοπὸς εἶναι ἄλλος καὶ ὄχι ὁ πολιτικός, ἐὰν δὲν ἀποκτήσουν δικαίωμα ψήφου. Ἂς ἀφήσωμεν λοιπὸν ἐκεῖ τὸν ἱερέα, τὸν στῦλον τῆς θρησκείας μας διότι ἔχομεν ἀνάγκην τῆς Πατρίδος, ἀλλὰ ἐξ ἴσου ἀνάγκην καὶ τῆς θρησκείας, ὅπως ἡμεῖς τὴν ἐννοοῦμεν, ὅπως ἡμεῖς τὴν θέλομεν ὅπως ἡμεῖς τὴν παρελάβομεν καὶ ὅπως ἡ Ἐκκλησία τὴν θέλει.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§123Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ὅπως γνωρίζετε, κ.κ. βουλευταί, συμφώνως πρὸς διάταξιν, ἡ ὁποία ἀπὸ μακρῶν ἐτῶν ἰσχύει ἐν Ἑλλάδι, δὲν ἀπολαύουν τοῦ ἐκλογικοῦ δικαιώματος οἱ κληρικοὶ καὶ οἱ μοναχοί, τόσον οἱ ὀρθόδοξοι, ὅσον καὶ οἱ παντὸς ἄλλου θρησκεύματος. Σήμερον τὸ ζήτημα τίθεται, ἂν θὰ πρέπει νὰ διατηρήσωμεν ἐν ἰσχύϊ τὴν ἀπαγορευτικὴν αὐτὴν διάταξιν, ἢ ἂν θὰ πρέπει νὰ τὴν καταργήσωμεν. Ἂν ἀντιλαμβάνωμαι καλῶς, ἡ κυρία ἀντίρρησις τῶν ἀξιοτίμων κ.κ. συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι ἐτάχθησαν κατὰ τῆς χορηγήσεως τοῦ δικαιώματος ψήφου εἰς τοὺς κληρικούς, εἶναι, ὅτι τάχα διὰ τῆς χορηγήσεως ψήφου εἰς τοὺς κληρικούς, ἀναμιγνύομεν τὸν κληρικὸν εἰς τὰ πολιτικὰ πράγματα καὶ εἰς τὰς κομματικὰς διενέξεις. Τὴν τοιαύτην ἄποψιν ὁμολογῶ, ὅτι τὴν εὑρίσκω βάσιμον. Δὲν νομίζω, ὅτι ἡ ἐνάσκησις τοῦ ἐκλογικοῦ δικαιώματος εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία ἀναμιγνύει τὸν Κλῆρον εἰς τὴν ἐκλογικὴν διαμάχην. Ἠμπορεῖ κάλλιστα νὰ μὴ ἔχῃ δικαίωμα ψήφου ὁ Κλῆρος καὶ ἐν τούτοις—καλῶς βεβαίως—νὰ ἀναμιγνύεται οὗτος εἰς τὰς κομματικὰς καὶ ἐκλογικὰς διαμάχας. Ὅπως κάλλιστα ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ δικαίωμα ψήφου, χωρὶς οὐδὲ κἂν νὰ ἀναμιγνύεται εἰς τὰς ἐκλογικὰς ἢ κομματικὰς διαμάχας. Συνεπῶς δὲν νομίζω, ὅτι ἡ ἀντίρρησις αὕτη, εὐσταθεῖ. Ἀλλά, ἐκεῖνο, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ ἤθελον νὰ ἐπισύρω τὴν προσοχὴν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, εἶναι τοῦτο. Ὅτι εἶναι ἄλλο, ἂν θὰ ἔχουν τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλέγειν, καὶ ἄλλο, ἂν καὶ πῶς θὰ ἐνασκήσουν τὸ δικαίωμα τοῦτο. Νομίζω, ὅτι ὁ βαθύτατος σεβασμός, τὸν ὁποῖον ἀνέκαθεν ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία τρέφει πρὸς τὴν Ἐκκλησίαν τῆς Ἑλλάδος, ἐπιβάλλει νὰ καταργήσωμεν τὴν ἀπαγόρευσιν. Ἐὰν καὶ πότε καὶ πῶς θὰ ἐνασκήσουν τὸ ἐκλογικόν των δικαίωμα οἱ κληρικοί, αὐτὸ εἶναι θέμα, τὸ ὁποῖον ἀνάγεται εἰς τὴν Ἱερὰν Σύνοδον, τῆς Ἱεραρχίας τῆς Ἑλλάδος. Ἂς ἀφήσωμεν, λοιπόν, τὴν Ἐκκλησίαν νὰ κρίνῃ. Ἡμεῖς, ὡς Πολιτεία, πρέπει νὰ καταργήσωμεν τὴν ἀπαγόρευσιν. Ἡ Ἐκκλησία θὰ κρίνῃ καὶ θὰ ἀποφασίσῃ ἐν καιρῷ περὶ τῆς ἀσκήσεως τοῦ ἐκλογικοῦ δικαιώματος ὑπὸ τῶν κληρικῶν. (Χειροκροτήματα).

§124Λ. ΚΑΤΣΙΛΑΜΠΡΟΣ. Οἱ μοναχοὶ περιλαμβάνονται εἰς τὴν διάταξιν αὐτήν;

§125Θ. ΔΙΑΚΟΥΜΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τοὺς Χοτζάδες τὸ Ἐκλογοδικεῖον ἀπεφάνθη ὅτι δὲν πρόκειται περὶ κληρικῶν καὶ συνεπῶς καλῶς ψηφίζουν ὡς πολῖται.

§126Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Δὲν νομίζω ὅτι θὰ πρέπει νὰ ἀπασχολῆται ἡ Βουλὴ μὲ τὰ ζητήματα αὐτά. Ἐγὼ προτείνω νὰ προστεθῇ εἰς τὸ ἄρθρον 32 τὸ ὁποῖον περιλαμβάνει τὰς καταργουμένας διατάξεις, καὶ ἡ κατάργησις τοῦ ἄρθρου 5 τῆς κωδικοποιημένης ἐκλογικῆς Νομοθεσίας, τὸ ὁποῖον ἀπαγορεύει τὴν ἄσκησιν τοῦ ἐκλογικοῦ δικαιώματος εἰς τοὺς κληρικούς.

§127Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Γίνεται τελεία σύγχυσις μεταξὺ τῆς Ἐκκλησίας τοῦ Δήμου, καὶ τοῦ Δήμου τῆς Ἐκκλησίας.

§128Β. ΠΑΠΑΡΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ κατάργησις τῆς διατάξεως αὐτῆς τῆς μέχρι τοῦδε ἰσχυούσης, θὰ ἔχῃ ὡς ἄμεσον συνέπειαν τὴν ἐγγραφὴν τῶν κληρικῶν εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους. Ἑπομένως πῶς θὰ δυνηθῇ ἡ Ἱερὰ Σύνοδος νὰ τοὺς ἀπαγορεύσῃ νὰ ἀσκήσουν οὗτοι τὸ ἐκλογικόν τους δικαίωμα, ἐφ’ ὅσον δὲν θὰ ἰσχύῃ ἡ εἰδικὴ διάταξις; Ἐν συνεχείᾳ αὐτομάτως οἱ κληρικοὶ θὰ ἔχουν καὶ τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλέγεσθαι. Θέλει τοῦτο ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ οἱ ψηφίζοντες τὴν πρότασιν βουλευταί; Θέλουν δηλαδὴ νὰ ἐκλέγωνται καὶ οἱ κληρικοί; Αὐτὸ εἶναι τὸ θέμα. Ἐπὶ τῶν ἀποριῶν μου αὐτῶν δὲν ἀπήντησεν ὁ κ. Ὑπουργός.

§129Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Εἰς οὐδεμίαν ἀπορίαν τοῦ κ. συναδέλφου, δὲν ἀπήντησα, διότι δὲν ἐπρόκειτο περὶ ἀποριῶν. Διότι σεῖς, κ. Παπαρρηγόπουλε, ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας, ὅτι κατὰ τὸ ἰσχῦον Σύνταγμα, ὅταν ἔχῃ τις τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλέγειν, καὶ δὲν περιλαμβάνεται εἰς τὰς εἰδικὰς κατηγορίας, κατὰ τὰς ὁποίας, κατὰ τὸ Σύνταγμα, δὲν δύναταί τις νὰ ἐκλέγεται, ἔχει καὶ τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλέγεσθαι. Εἰς ποίαν ἑπομένως ἀπορίαν νὰ ἀπαντήσω, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν πρόκειται περὶ διατάξεως Συνταγματικῆς; Ἑπομένως τοιοῦτον ζήτημα δὲν τίθεται. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄλλο ζήτημα, νομίζω ὅτι ἐν προκειμένῳ κάνει σύγχυσιν ὁ κ. ἐκ Καλαβρύτων συνάδελφος. Ὅταν εἶπον ὅτι ἡ Ἱερὰ Σύνοδος τῆς Ἱεραρχίας θὰ ἀποφασίσῃ περὶ τῆς ἀσκήσεως τοῦ δικαιώματος τούτου, δὲν εἶπον ὅτι ἡμεῖς δὲν ἐπιθυμοῦμεν νὰ τὸ ἐνασκήσουν. Νομίζω ὅτι ὡς Πολιτεία θὰ πρέπει νὰ καταργήσωμεν τὴ ἀπαγορευτικὴν αὐτὴν διάταξιν, τὴν ὁποίαν εἰρήσθω ἐν παρόδῳ, ὅτι ἡ Ἐκκλησία οὐδέποτε ἐθεώρησεν ὡς ἰσχύουσαν, καί οὐδέποτε παρεδέχθη ὅτι οἱ κληρικοὶ εἶναι ἐστερημένοι τῶν πολιτικῶν των δικαιωμάτων. Συνεπῶς λέγω ὅτι καταργοῦμεν τὴν ἐν λόγῳ ἀπαγόρευσιν, διότι πράγματι εὐχαρίστως θὰ ἐβλέπαμεν τοὺς κληρικοὺς ἀσκοῦντας τὸ ἐκλογικόν των δικαίωμα. Ἐὰν τώρα ἡ Ἱερὰ Σύνοδος νομίζῃ ὅτι θὰ πρέπει νὰ ἀπαγορευθῇ τὸ δικαίωμα τοῦτο ἢ νὰ καθορισθοῦν ἄλλως τὰ τῆς ἐνασκήσεως τοῦ ἐκλογικοῦ τούτου δικαιώματος ὑπὸ τῶν κληρικῶν, εἶναι θέμα τῆς ἁρμοδιότητος τῆς Ἐκκλησίας, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς θὰ ἀποδεχθῶμεν.

§130Α. ΔΡΟΥΛΙΑΣ. Ἀναφέρω ὅτι ὅπως εἰς τὴν Ἑλλάδα, καὶ εἰς ἄλλας χώρας πρὸ 150 ἐτῶν εἶχεν κριθῆ ὅτι ὁ κλῆρος δὲν πρέπει νὰ ἔχῃ ψῆφον. Ἀργότερον ὅμως παρὰ πολλαὶ χῶραι ἀπεφάσισαν ὅπως χορηγηθῇ τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλέγειν καὶ εἰς τοὺς κληρικούς.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 32 Δεκτόν; Σχετικῶς μὲ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται ὅπως ἐγερθῶσιν.

§132Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Προτείνω ὅπως εἰς τὸ ἄρθρον 31 τοῦ σχεδίου, ἤδη 33 τὸ ὁποῖον περιλαμβάνει τὰς καταργουμένας διατάξεις, προστεθῇ καὶ ἡ κατάργησις τοῦ ἄρθρου 5 τῆς κωδικοποιημένης ἐκλογικῆς Νομοθεσίας, ἡ ὁποία ἀπαγορεύει τὴν ἄσκησιν τοῦ ἐκλογικοῦ δικαιώματος εἰς τοὺς κληρικούς.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ παρακαλοῦνται ὅπως ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι).

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία γίνεται δεκτή.

§135ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀντιστρόφως.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ μὴ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι).

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι προφανὲς ὅτι ἡ τροπολογία ἐγένετο δεκτή.

§138ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ γίνῃ ψηφοφορία.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 33 μὲ τὴν ἄνω τροπολογίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ;

§140ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, δεκτόν.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 33 ἐγένετο δεκτὸν μὲ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. (Ἀκολούθως γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 34, 35 καὶ 36).

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν ἐπὶ τῶν ἄρθρων τὸ σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας», ὡς ἐτροποποιήθη ἀναβαλλομένης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§143ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν προσεχῆ Δευτέραν καὶ ὥραν 6 μ.μ. μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως ἀναφοράς, ἐρωτήσεις καὶ ἐπερωτήσεις. (Ὥρα 11.55′ μ.μ.)