1953.12.03

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 13η

Πέμπτη 3 Δεκεμβρίου 1953

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 6.15′ μ. μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Δερδεμέζης ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν).

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως, ἐκτὸς ἐὰν ὑπάρχῃ ἀντίρρησις.

§4Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Μέχρι τῆς διακοπῆς τὰ πρακτικὰ ἔχουν καλῶς. Μετὰ ὅμως τὴν διακοπὴν εἶναι διατυπωμένα κατὰ τρόπον, ὥστε νὰ φαίνεται, ὅτι ἐφηρμόσατε τὸ ἄρθρον 24, τὸ ὁποῖον ὅμως οὔτε ἐφηρμόσατε, οὔτε εἴχατε τὴν πρόθεσιν νὰ τὸ ἐφαρμόσετε. Σᾶς εἶπον ὅτι, «ἐφ’ ὅσον ἀνεκαλέσατε, παραιτοῦμαι τοῦ λόγου». Ταῦτα τὰ εἶπον καὶ ἐνόμισα ὅτι ἐθεωρήθη λῆξαν τὸ ζήτημα.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, μοῦ προσεκομίσθησαν ἐδῶ τὰ πρακτικὰ, ὅπως εἶχον γραφῆ ἀπὸ τοὺς πρακτικογράφους. Περιλαμβάνεται δὲ ἐκεῖ ὄντως μία ἰδιόχειρος ὑφ’ ὑμῶν προσθήκη ἡ ὁποία δὲν εἶχεν ἀκουσθῆ οὔτε ἀπὸ τοὺς πρακτικογράφους, οἱ ὁποῖοι εἶχον ἑτοιμάσει μέχρι τῆς στιγμῆς ἐκείνης τὰ πρακτικὰ οὔτε ὑπ’ ἐμοῦ, ὁ ὁποῖος εἶμαι ὑπεύθυνος νὰ τὰ ὑποβάλω πρὸς ἐπικύρωσιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἐπιθυμῶ νὰ σᾶς εἴπω τοῦτο: Ὄτι αἱ προσθῆκαι, αἱ γινόμεναι ὑπὸ βουλευτῶν, εἴθισται βεβαίως νὰ γίνωνται δεκταί, ὅταν ἀφορῶσι μίαν διόρθωσιν φράσεως, μίαν διεύρυνσιν, οὕτως εἰπεῖν, τῆς σκέψεως, οὐδέποτε ὅμως ἐὰν πρόκειται νὰ προστεθῇ κάτι τι, τὸ ὁποῖον δὲν ἠκούσθη ὑπὸ τοῦ Προέδρου καὶ ἰδίᾳ τῶν πρακτικογράφων. Διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἀλλοιοῦται τὸ περιεχόμενον τῶν πρακτικῶν. Εἶμαι ὑποχρεωμένος ἑπομένως, ἐφ’ ὅσον ἐγὼ φέρω τὴν εὐθύνην διὰ τὴν ἐπικύρωσιν αὐτῶν καὶ διὰ τὴν σύνταξίν των, ἐν πλήρει ἀμεροληψίᾳ νὰ μὴ ἐπιτρέψω νὰ περιληφθῇ κάτι τι, τὸ ὁποῖον ἐγὼ δὲν ἤκουσα καὶ τὸ ὁποῖον δὲν περιλαμβάνεται εἰς τὸ πρωτότυπον. Τὸ πρωτότυπον περιλαμβάνει μίαν ἰδιόχειρον προσθήκην σας. Βλέπετε, ὅτι καὶ ἐκεῖ κάμνετε διακοπὰς ἢ προσθήκας τέλος πάντων. Τώρα ποῖος ἔχει δίκιον, οἱ πρακτικογράφοι, τὸ Προεδρεῖον ἢ σεῖς; Θὰ ἤθελα ἐν ἠρεμίᾳ νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα.

§6Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ὄταν ἐδιαβάσατε τὸ ἄρθρον, ὁ συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ὁ κ. Παπανδρέου, μοῦ εἶπεν ὅτι, ἐφ’ ὅσον ὁ κ. Πρόεδρος ἀνακαλῇ, παραιτήσου τοῦ λόγου. Καὶ λέγω, κύριε Πρόεδρε, ἐφ’ ὅσον ἀνακαλῆτε, παραιτοῦμαι τοῦ λόγου. Τὴν εἶπον αὐτὴν τὴν φράσιν.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν τὸ ἤκουσα αὐτό. Παρακαλῶ ὅλα, ὅσα λέγονται τώρα, νὰ γραφοῦν εἰς τὰ πρακτικά.

§8Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ κ. Παπανδρέου, ὁ ὁποῖος μοῦ συνέστησεν αὐτὴν τὴν τακτικήν, διότι ἐνομίσαμεν ὅτι τὸ ἐπεισόδιον ἐθεωρήθη λῆξαν.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Πρόεδρος τοῦ Σώματος δὲν κάμνει ἐπεισόδια μὲ τοὺς βουλευτάς. Οὔτε ἀνακαλεῖ, διότι διάφορος εἶναι ὁ ρόλος του καὶ εἶναι ἄηθες νὰ λέγῃ εἷς βουλευτής, ὅτι ὁ Πρόεδρος ἀνεκάλεσεν. Οὔτε ἀνεκάλεσεν, οὔτε ἀνακαλεῖ ποτέ. Μόνον εἰς τὴν τάξιν ἀνακαλεῖ ἐκείνους, ποὺ ὁ Κανονισμὸς ὁρίζει. Ὁ Πρόεδρος τοῦ Σώματος ἐφαρμόζει τὸν Κανονισμὸν καὶ μόνον. Ἐὰν ὁ Πρόεδρος τοῦ Σώματος, μετὰ τὴν διακοπὴν τὴν ὁποίαν ἔκαμε, καθ’ ὃ εἶχε δικαίωμα ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ, ὁ ὁποῖος λέγει ὅτι ἐὰν γίνῃ πολὺς θόρυβος ὁ Πρόεδρος διακόπτει ἐπ’ ὀλίγον τὴν συνεδρίασιν, ἐὰν λέγω, ὁ Πρόεδρος μετὰ τὴν διακοπὴν διαπιστώσῃ, ὅτι δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ δώσῃ συνέχειαν εἰς τὴν πρόσκλησιν ποὺ σᾶς ἔκαμε νὰ δώσετε ἐξηγήσεις, διὰ τὴν παράβασιν τοῦ Κανονισμοῦ, τοῦτο δὲν σημαίνει ὅτι ὁ Πρόεδρος ἀνακαλεῖ. Διότι, ὅπως σᾶς εἶπον, ὁ Πρόεδρος δὲν ἀντιδικεῖ. Ἐφαρμόζει ἁπλῶς τὸν Κανονισμόν. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς εἴπω, λοιπόν, ὅπως συμμορφωθῆτε κάπως περισσότερον πρὸς τὰ Κοινοβουλευτικὰ ἔθιμα, τὰ ὁποῖα δὲν ἐπιτρέπουν νὰ λέγεται ὅτι ὁ Πρόεδρος ἀντιδικεῖ μὲ τοὺς βουλευτάς, διότι ὁ Πρόεδρος σέβεται αὐτούς, ἀλλὰ καὶ δὲν ἀνακαλοῦνται πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶπε καὶ πρὸ παντὸς δὲν ἔκαμε.

§10Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὰ Κοινοβουλευτικὰ ἔθιμα συμμορφοῦμαι ἀπολύτως, διότι ἐπὶ τετραετίαν σχεδὸν φοιτῶ καθημερινῶς εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν καὶ γνωρίζω τὰ ἔθιμα καὶ τοὺς κανονισμοὺς καὶ τὸν τρόπον τῆς συζητήσεως. Ἐὰν καμμίαν φορὰν ζητῶμεν διευκρινίσεις ἀπὸ τοὺς κ.κ. Ὑπουργούς, καὶ ἀπευθυνώμεθα πρὸς αὐτούς, τὸ κάμνομεν διὰ νὰ διευκολύνωμεν τὴν συζήτησιν καὶ νὰ διευκολύνωμεν αὐτοὺς τοὺς ἰδίους τοὺς κυρίους Ὑπουργούς.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρὰ τὸν Κανονισμόν.

§12Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Τὰ ἔθιμα τὰ γνωρίζω. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ζητῶ ἀπὸ τὸ Προεδρεῖον, εἶναι τὰ πρακτικὰ τὰ χθεσινὰ νὰ διατυπωθοῦν πιστῶς, διὰ νὰ μὴ μείνῃ κενὸν εἰς τὴν διατύπωσίν των.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ πρακτικὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κυρωθοῦν παρὰ ὅπως τὰ διετύπωσαν οἱ πρακτικογράφοι, καὶ ὅπως τὰ ἤκουσεν ὁ Πρόεδρος καὶ ὅπως ἡ Βουλὴ θὰ θελήσῃ νὰ τὰ ἐγκρίνῃ. Αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἴπατε, θὰ ἀναγραφοῦν εἰς τὰ σημερινὰ πρακτικὰ ὅπως τὰ εἴπατε, χωρὶς ὅμως τὸ Προεδρεῖον νὰ δέχεται νὰ εἰσηγηθῇ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν κύρωσιν τῶν δῆθεν ὑφ’ ὑμῶν λεχθέντων χθές. Θὰ ἀναγραφοῦν ἐπίσης αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγω ἐγώ, ὅτι ὁ Πρόεδρος οὐδέποτε κάμνει συμβιβασμὸν εἰς τὴν ἄσκησιν τῶν καθηκόντων του. Λοιπόν, ἐρωτᾶται ἡ Βουλή, δέχεται τὴν ἐπικύρωσιν τῶν πρακτικῶν, ὡς ταῦτα διετυπώθησαν ὑπὸ τοῦ Προεδρείου;

§14ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ πρακτικὰ ἐπεκυρώθησαν. Θὰ ἐπέλθουν μόνον φραστικαί τινες διορθώσεις, εἰς ἄλλα τινὰ σημεῖα.

§16Γ. ΜΟΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω παρατηρήσει πολλὰ λάθη εἰς τὰ προχθεσινὰ πρακτικά.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι κοινοβουλευτικὸν νὰ διορθώνωνται τὰ λάθη. Ἀλλοιώσεις δὲν ἐπιτρέπονται.

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν.

§18Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐξωτ.). Κύριοι συνάδελφοι, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις, εἰς ἀπάντησιν τῶν ὅσων ἐλέχθησαν ἐν ἀπουσίᾳ μου διὰ τὴν ἔκθεσιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἐκ λόγων ἀνεξαρτήτων τῆς θελήσεώς μου δὲν παρέστην εἰς τὴν συνεδρίασιν καὶ δὲν ἠδυνήθην νὰ παρακολουθήσω τὴν ἀγόρευσιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Ρόδου συναδέλφου. Σᾶς βεβαιῶ, ὅτι ἐξαιρετικῶς ἐθλίβην διὰ τοῦτο, διότι τὸν ἀκούω πάντοτε διακόπτοντα καὶ οὐδέποτε ἀγορεύοντα. Ἐλπίζω, ὅτι ἐφεξῆς θὰ ἐγκαινιάσῃ νέαν τακτικήν, ἡ ὁποία θὰ εἶναι πρὸς ἱκανοποίησιν ὅλων μας. Ἀνέγνωσα μὲ προσοχὴν τὸν λόγον του. Ὁμολογῶ, ὅτι ἀπὸ πλευρᾶς πληροφοριῶν καὶ ἀπὸ πλευρᾶς κατατοπίσεως εἶναι πλήρης, ἀναμφιβόλως. Ἀναφέρεται εἰς περίοδον πολὺ μακράν, πολὺ μακροτέραν ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ἀφεώρα ἡ ἰδική μου ἔκθεσις. Ἐν τούτοις, ὅμως, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι δὲν προσεκόμισε νέον τι στοιχεῖον, καὶ ὅτι ἐπὶ πλέον ὁ ἱστορικὸς τοῦ μέλλοντος δὲν θὰ χρησιμοποιήσῃ τὴν ἀγόρευσίν του ὡς πηγήν. Τὸ ἰδιαίτερον γεγονὸς τὸ ὁποῖον ἀναμφιβόλως εἶναι καὶ πρὸς τιμήν του, διότι εἶχε καὶ ἕνα ἀπρόοπτον ἀποτέλεσμα, ὅτι παρέσυρε μὲ τὸ μέρος του καὶ κατέστησεν ἀλληλέγγυόν του τὸν ἀξιότιμον συναρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων, ὁ ὁποῖος ἀπουσιάζει αὐτὴν τὴν στιγμήν, εἶναι τὸ θέμα τῆς τελευταίας Ἑλληνο–Ἀμερικανικῆς συμφωνίας, τὸ θέμα τῆς παραχωρήσεως βάσεων πρὸς τὰς Ἐνόπλους Ἀμερικανικὰς Δυνάμεις. Αἱ βασικαὶ ἐπικρίσεις, αἱ ὁποῖαι ἀπευθύνονται πρὸς τὴν συμφωνίαν αὐτήν, εἶναι, νομίζω, δύο. Πρῶτον, ὅτι ἡ συμφωνία ἡ Ἑλληνο–Ἀμερικανική, δὲν ἀποτελεῖ συνέπειαν τοῦ Ἀτλαντικοῦ Συμφώνου καὶ δεύτερον, ὅτι περιέχει ὅρους ἀπαραδέκτους, διὰ τὴν ἐθνικήν μας ἀξιοπρέπειαν, τουτέστι τὴν ἑτεροδικίαν καὶ τὰς φορολογικὰς ἀπαλλαγάς. Εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι ἀμφότεραι αἱ αἰτιάσεις εἶναι τελείως ἀβάσιμοι καὶ ἀστήρικτοι. Ἐν πρώτοις, ὅπως ἐξήγησα πρὸς ὑμᾶς, ἡ Ἑλληνο–Ἀμερικανικὴ συμφωνία ἀνταποκρίνεται πρὸς ρητὴν διάταξιν τοῦ Καταστατικοῦ τοῦ Ν.Α.Τ.Ο. Ἐπὶ πλέον τὸ γεγονός, ὅτι ὁ Στρατάρχης Παπάγος ὑπέδειξε τὸ μέσον αὐτὸ πρὸς μεγαλυτέραν ἐξασφάλισιν τῆς Χώρας μας, ἐν περιπτώσει ἐπιθέσεως κατ’ αὐτῆς, οὐδαμῶς μειώνει τὴν σημασίαν τούτου, διότι ἀκριβῶς ὁ Στρατάρχης Παπάγος ὑπέδειξε μέσον, ὑπέδειξε τρόπον, ὁ ὁποῖος εὑρίσκετο ἐν πλήρει ἁρμονίᾳ μὲ τὰς διατάξεις τοῦ

Ν.Α.Τ.Ο.

Δι’ αὐτὸν ἄλλως τε τὸν λόγον, πλεῖστα ὅσα Κράτη μετέχοντα τοῦ Ν.Α.Τ.Ο., ὅπως ἡ Μεγάλη Βρεταννία, ἡ Γαλλία, ἡ Ἰταλία — ἡ Γερμανία εἶναι ἐκτός, ἀλλὰ καὶ αὐτὴ ἔχει ἐπίσης συνάψει σύμβασιν — συνδέονται δι’ ἀναλόγων συμφωνιῶν μετὰ τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν τῆς Ἀμερικῆς. Τὸ δεύτερον ἐπιχείρημα, ὅτι περιέχει ὅρους ἀσυμβιβάστους μὲ τὴν ἐθνικήν μας ἀξιοπρέπειαν, ἀσυμβιβάστους ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς ἐθνικῆς κυριαρχίας, νομίζω, ἀξιότιμοι κύριοι βουλευταί, ὅτι καὶ αὐτὸ δὲν εὐσταθεῖ. Διότι ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἀπεφάσισαν τὰ διάφορα ἐλεύθερα κράτη, ἀμυνόμενα κατ’ ἀρχήν, ἀλλὰ καὶ δι’ ἄλλους λόγους οἰκονομικοὺς γενικωτέρους, νὰ συσφίγξουν τοὺς μεταξύ των δεσμοὺς καὶ νὰ προχωρήσουν μέχρις ἑνοποιήσεως, ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἐκείνης ἡ ἔννοια τῆς ἀπολύτου ἐθνικῆς κυριαρχίας ἔπρεπε κατὰ ἕνα τρόπον νὰ ὑποχωρήσῃ. Ἡ πλήρης αὐτοτέλεια δὲν εἶναι νοητή, ἐὰν θέλωμεν πράγματι νὰ φθάσωμεν μέχρι τῆς ἡνωμένης Εὐρώπης. Καὶ ἀναμφιβόλως, ὁ ἀγαπητός μου συνάδελφος κ. Ζαννῆς, ὁ ὁποῖος τόσον ἐπαξίως ἐπανειλημμένως ἀντεπροσώπευσεν εἰς τὸ Στρασβοῦργον, εἰς τὴν Εὐρωπαϊκὴν Ἕνωσιν, τὴν Ἑλληνικὴν Βουλήν, θὰ εὑρέθη εἰς δύσκολον θέσιν νὰ συμβιβάσῃ αὐτά, τὰ ὁποῖα ὑποστηρίζει περὶ τῆς ἀπολύτου ἐθνικῆς κυριαρχίας μὲ τὴν ἀποστολὴν καὶ τὸν σκοπὸν τὸν ὁποῖον ἐπιτελεῖ εἰς τὸ Στρασβοῦργον. Ἀλλά, κύριοι, τί σημασίαν θὰ εἶχεν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα; Καὶ ἐὰν ἀκόμη τὰ σχετικὰ ἄρθρα, τὰ ἀφορῶντα καὶ τὴν ἑτεροδικίαν καὶ τὰς φορολογικὰς ἀπαλλαγάς, δὲν εὑρίσκοντο ἐν συμβιβασμῷ πρὸς τὰς γενικωτέρας διατάξεις τῆς ὀργανώσεως τοῦ Ν.Α.Τ.Ο.; Ἐν τούτοις — ἔχει διαβιβασθῆ εἰς τὴν Βουλὴν τὸ κείμενον καὶ θὰ ἔλθῃ πρὸς ψήφισιν ἐνώπιόν σας — τὸ κείμενον συμβάσεως μεταξὺ τῶν κρατῶν μελῶν τῆς Συνθήκης τοῦ Βορειοατλαντικοῦ ἐπὶ τοῦ νομικοῦ καθεστῶτος, ἡ ὁποία ὑπεγράφη ἐν Οὐασιγκτῶνι τὴν 4ην Ἀπριλίου καὶ ταὐτοχρόνως τὸ σχετικὸν πρωτόκολλον. Ὑπάρχουν λέγω καὶ τὸ πρωτόκολλον καὶ ἡ Σύμβασις κατατεθεῖσα καὶ ἡ ὁποία θὰ ἔλθῃ πρὸς κύρωσιν ἐνώπιον ὑμῶν, τὰ ὁποῖα περιέχουν ἀπὸ ἀπόψεως γενικὰς διατάξεις ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων νὰ καθορίζηται τὸ νομικὸν καθεστὼς τὸ ὁποῖον θὰ ἐπικρατῇ μεταξὺ τῶν Χωρῶν, τὰ ὁποῖα εἶναι μέλη τοῦ Ν.Α.Τ.Ο. Θὰ ἴδητε, ὅτι τὸ πρωτόκολλον αὐτό, τὸ ὁποῖον ὑπογράφουν ὅλα τὰ μέλη τοῦ Ν.Α.Τ.Ο. — ἀποτελεῖ τὸ πλαίσιον, βάσει τοῦ ὁποίου θὰ καταρτίζωνται αἱ διάφοροι διμερεῖς συμφωνίαι ἐντὸς τοῦ πλαισίου τούτου — περιέχει εἰς τὸ ἄρθρον 7 διατάξεις ἑτεροδικίας ἐκδόσεως κλπ. «Αἱ στρατιωτικαὶ ἀρχαὶ τοῦ Κράτους προελεύσεως δικαιοῦνται ..... (ἀναγινώσκει) .....». Ἐπὶ πλέον εἰς τὸ ἄρθρον 10 ὑπάρχει ἡ φορολογικὴ καὶ δασμολογικὴ ἀπαλλαγή. «Τὰ μέλη ..... (ἀναγινώσκει) ..........». Ὅπως βλέπετε ἤδη, τὸ Ν.Α.Τ.Ο. ἐπρονόησεν, ὅτι ὡρισμένοι κανόνες ἢ ὡρισμέναι θεωρίαι, ὑφιστάμεναι, παλαιοί, περὶ ἀπολύτου ἐθνικῆς κυριαρχίας, θὰ ἔπρεπε κατ’ ἀνάγκην νὰ ἁπαλυνθοῦν, θὰ ἔπρεπε νὰ ὑποστοῦν μείωσιν καὶ περιορισμόν, διότι αὐτὸ ἐπιβάλλει ἡ ἀνάγκη, διότι αὐτὸ ἐπιβάλλει τὸ ἰδεῶδες μιᾶς συμπράξεως εἰλικρινοῦς, συμπράξεως πραγματικῆς, ἡ ὁποία θὰ ὁδηγήσῃ ὀλίγον κατ’ ὀλίγον εἰς τὴν ἑνοποίησιν τῶν ἐλευθέρων Κρατῶν. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν δὲν περιείχοντο ἀκόμη οἱ ὅροι αὐτοὶ εἰς τὰς γενικωτέρας αὐτὰς διατάξεις τοῦ ΝΑΤΟ, ἐὰν ἦσαν ἀντίθετοι, τί σημασίαν ἔχουν αἱ λεπτομερειακαὶ αὐταὶ παρατηρήσεις, πρὸς τὴν ἔκτασιν, πρὸς τὸ μέγεθος τοῦ θέματος τῆς ἀσφαλείας τῆς Ἑλλάδος, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ ἡ ἐν λόγῳ Ἑλληνοαμερικανικὴ συμφωνία; Διότι, πραγματικῶς, περὶ λεπτομερειῶν πρόκειται, ἐν σχέσει μὲ τὸ μέγα θέμα, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραβλέψωμεν, τὸ θέμα τῆς ἀσφαλείας τῆς Ἑλλάδος. Καὶ οἱ λόγοι αὐτοὶ δὲ εἶναι ἰδικοί μου. Εἶναι οἱ λόγοι τοῦ ἀπουσιάζοντος συναρχηγοῦ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ὁ ὁποῖος ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως εἶχεν εἴπει τὰ ἑξῆς, ὅπως βλέπω εἰς τὰ πρακτικά: «Κύριοι βουλευταί, ἤθελα νὰ δώσω ἥσσονα τόνον εἰς τὰ σημεῖα τῶν παρατηρήσεών μου, διότι θ’ ἀπετέλει μέγα σφάλμα εἰς τὴν στάθμισιν τῶν περιστάσεων, τὸ μέγα θέμα τῆς ἀσφαλείας νὰ τεθῇ εἰς τὴν πλάστιγγα εἰς ἥσσονα βαθμὸν τῶν λεπτομερειακῶν παρατηρήσεων». Λεπτομερειακαὶ παρατηρήσεις ἦσαν τότε διὰ τὸν ἀξιότιμον συναρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων, τὰ γεγονότα τὰ ὁποῖα κατήγγειλεν ἐντόνως ὁ κ. Ζαννῆς καὶ τὰ ὁποῖα ἔσπευσε νὰ υἱοθετήσῃ ὁ ἕτερος τῶν συναρχηγῶν ὁ ὁποῖος βεβαίως εἰς τὸν λόγον του δὲν ὡμίλησε περὶ αὐτῶν, προφανῶς ὅμως παρασυρθεὶς ἀπὸ τὸν κ. Ζαννῆν, χθὲς μόλις τ’ ἀνέφερεν. Ἀλλὰ τὴν ἑπομένην δὲν ἔπρεπε νὰ ὑστερήσῃ καὶ ὁ ἕτερος συναρχηγός. Καὶ ἔρχεται ἐδῶ νὰ μᾶς εἴπῃ, ὅτι αὐτὰ εἶναι τεράστια σφάλματα, ἐνῷ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν σᾶς ὁμιλεῖ περὶ λεπτομερειακῶν παρατηρήσεων. Καὶ προχωρεῖ ἀκόμη ὁ ἀξιότιμος συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων: «Ὤφειλον νὰ προβῶ εἰς αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις, ὤφειλον νὰ ἔχω ζητήσει αὐτὰς τὰς διευκρινίσεις ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ πέραν καὶ τῶν παρατηρήσεων αὐτῶν καὶ τῶν διευκρινίσεων, ὑπάρχει τὸ μέγα γεγονός. Ἡ Ἀμερικανικὴ δύναμις ἔρχεται εἰς τὴν Ἑλλάδα ὡς ἐγγύησις ἀσφαλείας. Τὴν χαιρετίζομεν». Αὐτὸ εἶναι τὸ μέγα γεγονός, τὸ ὁποῖον δὲν πρέπει νὰ παραβλέψωμεν καὶ αὐτὸ τὸ γεγονὸς ὀφείλεται ἐξ ὁλοκλήρου, ὡς ἠκούσατε, εἰς τὸν Στρατάρχην Παπάγον προσωπικῶς. (Χειροκροτήματα). Κύριοι, ὁμολογῶ, ὅτι ἡ ὁμιλία μεταβάλλεται πλέον εἰς μονόλογον. Δι’ ἐμὲ δέ, παλαιὸν κοινοβουλευτικόν, δὲν ἔχει κἀνὲν θέλγητρον, ὅταν ἀπαντῶ εἰς αἰτιάσεις καὶ ἐπικρίσεις ἀπόντος ἐκείνου ὁ ὁποῖος τὰς διετύπωσεν. Ὀφείλω ὅμως διότι δὲν ἔχω ὑπ’ ὄψει μου νὰ σᾶς κουράσω, ὑπάρχουν δὲ καὶ ἄλλοι ρήτορες ἐγγεγραμμένοι διὰ νὰ ὁμιλήσουν — ὀφείλω νὰ εἴπω δύο λέξεις διὰ τὸν ἐπίλογον τοῦ ἀξιοτίμου συναρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων, ὁ ὁποῖος καὶ αὐτὸς ἠνωχλήθη ἀπὸ τὸν ἐπίλογον τῆς ἰδικῆς μου προχθεσινῆς ἀγορεύσεως, διὰ τὸ θέμα δηλαδὴ τῆς καθιερώσεως νέων πολιτικῶν ἠθῶν εἰς τὰς μεταξὺ τῶν πολιτικῶν σχέσεις. Δὲν ἀνέμενον ἀπὸ τὸν κ. Παπανδρέου τὰς ἐπικρίσεις ἢ εἰρωνείας, ὅσον ἀφορᾷ τὸ γεγονὸς αὐτό, τῆς μεταβολῆς δηλαδὴ τοῦ ἠθικοῦ κλίματος. Ἀναμφισβητήτως ὅμως, καὶ δι’ αὐτὸν συνετελέσθησαν οὐσιώδεις μεταβολαὶ εἰς τὰ πολιτικά μας ἤθη, ὅπως ἀποδεικνύει ἡ τελευταία πολιτεία του. Διότι, ἐὰν ἐξηκολούθει νὰ διέπῃ τὸν πολιτικὸν κόσμον ἡ παλαιοτέρα νοοτροπία καὶ τὰ παλαιότερα ἤθη κατὰ τὰ ὁποῖα οὐδεμία ὑπῆρχεν ἐμπιστοσύνη μεταξὺ τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, ἀναμφισβητήτως τότε οὔτε ἡ φιλία, οὔτε ἡ προσέγγισις οὔτε ἡ συνεργασία, οὔτε ἡ συναρχηγία θὰ ἦσαν δυναταί. Αὐτὴ ἡ δυνατότης ὀφείλεται σήμερον ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν εἴσοδον τοῦ Στρατάρχου Παπάγου εἰς τὴν πολιτικήν. Τὸ γεγονὸς εἶναι μέγα καὶ τὸ χαιρετίζομεν σύμφωνα μὲ τὴν σημασίαν του. (Χειροκροτήματα).

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Λιβαδᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§20Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Κύριοι, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, χωρὶς νὰ θεωρηθῶ ἐγωϊστής, νὰ σᾶς εἴπω δύο λέξεις πάλιν διὰ τοὺς σεισμοὺς τῶν Ἰονίων Νήσων. Κύριοι, ἦτο Κυριακή, ἡ πρώτη ἡμέρα ποὺ ἔγινεν ὁ σεισμός. Εὑρέθην εἰς τὴν Κεφαλληνίαν καὶ μετὰ μίαν ὥραν ἐμπῆκα εἰς τὸ πλοῖον, διὰ νὰ ἔλθω νὰ εἰδοποιήσω προσωπικῶς τὴν Κυβέρνησιν. Ἔφθασα εἰς τὰς Ἀθήνας. Ἀνέφερον εἰς τὸ Πολιτικὸν Γραφεῖον εἰς τὸν Στρατάρχην Παπάγον, τὶ εἶχε συμβῆ καὶ μοῦ ἀπήντησεν ὅτι ἤδη διετάχθη νὰ πάῃ ἐπὶ τόπου ὁ Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας, μεταφέρων φάρμακα, τρόφιμα κλπ., μὲ ὁπλιταγωγόν, ὁ ὁποῖος ἔφυγε μαζὶ μὲ τοὺς δύο βουλευτὰς τῆς Κεφαλληνίας κ.κ. Βασιλᾶτον καὶ Μεταξᾶν καὶ μὲ τὸν βουλευτὴν τῆς Ἰθάκης κ. Μπαροῦνον. Τὸ βράδυ δέ, ἐγὼ ἀνέφερον εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν μερικὰς λεπτομερείας δι’ ἕνα–δύο θύματα ποὺ εἶδον μὲ τὰ μάτια μου καὶ διὰ 5–6 σπίτια ποὺ γκρεμίστηκαν εἰς τὸ Ἀργοστόλι. Ἐμάθαμε κατόπιν ἀπὸ τὰς ἐφημερίδας καὶ ἀπὸ τηλεγραφήματα, ὅτι ἡ Ἰθάκη, ἡ Σάμη καὶ ἄλλα χωρία ἔπαθον μεγάλην συμφοράν. Ἔρχομαι πάλιν ἀμέσως εἰς τὸ Πολιτικὸν Γραφεῖον καὶ βλέπω τὸν Στρατάρχην κ. Παπάγον ὁ ὁποῖος εἶχε διατάξει ἐν τῷ μεταξὺ νὰ ἐφοδιασθῇ ἡ «Λῆμνος» μὲ φαρμακευτικὸν ὑλικόν, μὲ τρόφιμα, μὲ ξυλείαν καὶ μοῦ εἶπε πήγαινε κάτω εἰς τὸν Πειραιᾶ νὰ ἰδῇς τί γίνεται μὲ τὴν «Λῆμνο» καὶ νὰ μᾶς εἴπῃς ἐὰν χρειάζεται τίποτε ἄλλο. Πράγματι ἡ «Λῆμνος» εἶχε φορτώσει, ἀλλὰ ἀντὶ νὰ πάῃ εἰς τὸ Ἀργοστόλι, ἐπῆγε εἰς τὴν Ζάκυνθον, διότι εἰς τὴν Ζάκυνθον ὑπῆρχε πυρκαϊά. Τὴν πυρκαϊὰν αὐτὴν καμμία δύναμις δὲν ἠμποροῦσε νὰ τὴν σταματήσῃ, διότι εἰς διάφορα σημεῖα τῆς πόλεως ὑπῆρχον ἑστίαι πυρκαϊᾶς, ἀπὸ φουφοῦδες κλπ. Εἰς διάφορα σημεῖα τῆς πόλεως ἔπεφταν τὰ σπίτια, διότι εἰς τὴν Ζάκυνθον τὰ σπίτια ἦσαν διώροφα καὶ τριώροφα καὶ ἔτσι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ προωθήσουν πυροσβέστας διὰ νὰ σβήσουν τὰς πυρκαϊάς. Ὁ ἰατρὸς Δευτεραῖος, ὁ ὁποῖος ἔσπευδε νὰ παράσχῃ τὰς ὑπηρεσίας του, κατεπλακώθη εἰς τὸ σπίτι του μαζὶ μὲ τὸ παιδί του. Θέλω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι εἶναι ἰδιαίτεραι συνθῆκαι, αἱ ὁποῖαι ἐπικρατοῦν εἰς πυρκαϊὰς ποὺ συνοδεύονται ἀπὸ σεισμούς. Ἐν τῷ μεταξύ, κατέφθασαν εἰς τὴν Κεφαλληνίαν οἱ Βασιλεῖς μας, οἱ ὁποῖοι πράγματι ἔδωσαν μεγάλο κουράγιο εἰς τὸν κόσμον. Ἐπηκολούθησεν ὁ Στρατάρχης Παπάγος, ἡ σύζυγός του, ἀμέσως ἤρχισαν νὰ καταφθάνουν τρόφιμα καὶ ἔκαμαν ὅ,τι ἦτο δυνατόν. Ὁ κ. Κανελλόπουλος, καθὼς καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Κοινωνικῆς Προνοίας. εἶχον πάει ἀπὸ τὴν πρώτην ἡμέραν. Κατόπιν κατέφθασεν ὁμὰς Ὑπουργῶν, ὁ κ. Μαρκεζίνης, ὁ κ. Καψάλης, ὁ κ. Παπαληγούρας, ὁ κ. Λυκουρέζος, ὁ κ. Μπαμπάκος καὶ ἄλλοι Ὑπουργοὶ καὶ ἔλαβον τοιαῦτα μέτρα διὰ τὸν πληθυσμὸν τῆς Κεφαλληνίας, ποὺ δὲν ἠμποροῦν παρὰ νὰ εὐχαριστήσουν τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὸ ἐνδιαφέρον της. Ἔφθασαν δισεκατομμύρια, τὰ ὁποῖα ἐμοιράσθησαν εἰς τοὺς βιοτέχνας καὶ ἐπαγγελματίας καὶ εἰς τοὺς ἐμπόρους, διὰ νὰ ἠμπορέσουν νὰ ἀνασυγκροτήσουν τὴν οἰκονομικὴν ζωὴν τοῦ τόπου καὶ νὰ μὴ φύγῃ ὁ πληθυσμός. Ἐπίσης, ὁ λαὸς τῶν Πατρῶν ἐδέχθη τοὺς Κεφαλλῆνας, σεισμοπλήκτους, ὡς καὶ τοὺς τραυματίας, οἱ ὁποῖοι ἦσαν πλέον τῶν 700, καθὼς καὶ τοὺς Ζακυνθίους. Τοὺς παρεσχέθη δὲ τοιαύτη περιποίησις, ποὺ θὰ εἴμεθα αἰῶνες εὐγνώμονες καὶ θὰ αἰσθανώμεθα μεγάλην εὐγνωμοσύνην πρὸς τὸν μεγαλόψυχον λαὸν τῶν Πατρῶν. Βεβαίως, ἤρχισαν καὶ ἔρανοι ἀνὰ τὴν Ἑλλάδα καὶ πρῶτα–πρῶτα ἠκούσαμεν ἀπὸ τὸν ἀσύρματον, ὅτι εἰς τὴν Κρήτην οἱ διοικητικοί, αἱ πολιτικαὶ καὶ αἱ θρησκευτικαὶ ἀρχαὶ καὶ ὁ λαός, ἤρχισαν νὰ συλλέγουν ἐράνους διὰ τοὺς σεισμοπλήκτους. Αἰωνία θὰ εἶναι ἡ συμπάθειά μας πρὸς τοὺς Κρῆτας, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς ἦσαν συμπαραστάται μας. Καὶ ἤδη, τὸ θέμα τῶν σεισμῶν εἶχε καὶ τὴν κακὴν του μεταχείρισιν. Δημοσιογράφοι, ἴσως ἄπειροι, ἴσως καὶ ἀφελεῖς, ἤρχισαν νὰ λέγουν, ὅτι ὁ πληθυσμὸς δὲν ἐργάζεται καὶ δὲν φροντίζει διὰ τὸν ἑαυτόν του Ἔ, κύριοι, εἶναι τοιοῦτος ὁ κάματος ὁ ψυχικὸς καὶ τοιαύτη ἡ ψυχικὴ κατάστασις τῶν ἀνθρώπων, ποὺ ἔβλεπον νὰ γκρεμίζωνται τὰ σπίτια των καὶ νὰ γίνωνται τάφοι τῶν παιδιῶν τους ἢ τῶν πατεράδων τους! Ὅλαι αὐταὶ αἱ καταστροφαὶ τοὺς παρέλυσαν πράγματι τὴν διάθεσιν καὶ τοὺς ἐκούρασαν ψυχικῶς. Αὐτοὶ τότε οἱ δημοσιογράφοι, ἔκαμαν πολὺ μεγάλο κακό, ὅπως ἔκαμαν μεγάλο κακὸ καὶ μερικαὶ φωναί, αἱ ὁποῖαι ὁρμῶνται ἀπὸ ἀντιπολιτευτικὴν διάθεσιν. Ἀρκεῖ νὰ σᾶς εἴπω, διὰ νὰ καταλάβετε τί τρέχει, ὅτι τὴν ἡμέραν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἔφθασεν ὁ Στρατάρχης Παπάγος εἰς τὴν Κεφαλληνίαν, διὰ νὰ ἴδῃ καὶ ἐκεῖνος ἀπὸ κοντὰ τί συνέβαινε καὶ τί ἔπρεπε νὰ κάμῃ, παρευρίσκετο εἰς τὸ Ληξούριον ὁ ὑποψήφιος τῆς ΕΔΑ, ὁ ὁποῖος εἶχε χρόνια νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν Κεφαλληνίαν. Εἶχε θέσει ὑποψηφιότητα καὶ τὴν ἄλλην ἡμέραν ἀπὸ τὰς ἐκλογὰς ἔφυγε καὶ ἐπέστρεψε μετὰ τοὺς σεισμοὺς διὰ νὰ εἴπῃ, ὅτι σὲ μιὰ ἑβδομάδα θὰ ἔπρεπε νὰ γίνουν ὅλα. Εἴμεθα ὑποχρεωμένοι μὲ τὴν διάθεσιν ποὺ δεικνύει ἡ Κυβέρνησις καὶ ἐξ ὅσων εἶπεν ὁ κ. Μαρκεζίνης εἰς τοὺς βουλευτὰς τῆς Κεφαλληνίας, ὅτι δίδει ἐξετάσεις ἡ Κυβέρνησις τῆς ἱκανότητος ν’ ἀποκαταστήσῃ πληθυσμοὺς σεισμοπλήκτους, ἀποβλέποντες καὶ εἰς τὰ μέτρα ποὺ λαμβάνει ἡ Κυβέρνησις, ὄχι μόνον νὰ μὴ ἀγανακτοῦμεν, ἀλλὰ νὰ τὴν εὐγνωμονοῦμεν. Θὰ παρακαλέσω τοὺς κυρίους συναδέλφους νὰ μὴ θεωροῦν τὴν δυστυχίαν ἐκ τῶν σεισμῶν μέσον ἀντιπολιτεύσεως τῆς Κυβερνήσεως. Ὑπάρχουν τόσα ἄλλα πράγματα, τὰ ὁποῖα ἠμπορεῖ νὰ μεταχειρισθῇ ἕνας ὑπερήφανος λαὸς διὰ νὰ κάμῃ τὴν ἀντιπολίτευσίν του ποὺ δὲν πρέπει νὰ μεταχειρισθῇ τὴν δυστυχίαν τῶν σεισμοπλήκτων. (Χειροκροτήματα). Εἴδατε πόσον ἔβλαψαν τὸν ἔρανον εἰς τὴν Ἀμερικὴν τὰ τηλεγραφήματα ποὺ ἐστάλησαν, ὅτι τάχα δὲν ἔκαμε τίποτε ἡ Κυβέρνησις. Μόνον οἱ μικρόψυχοι ἄνθρωποι μεταχειρίζονται ἐπιχειρήματα ἀπὸ τὴν δυστυχίαν τῶν σεισμοπαθῶν. (Χειροκροτήματα). Κύριοι, τὶ θὰ ἔκαμνε μία ἄλλη Κυβέρνησις, δὲν ἠξεύρω, γνωρίζω ὅμως ὅτι πρὸ ἑνὸς ἔτους συνέβη νὰ καῇ σχεδὸν ὁλόκληρος ἡ μόνη πολυκατοικία ποὺ εἴχομεν εἰς τὸ Ἀργοστόλιον, οἱ παθόντες ἔνοικοι τῆς πολυκατοικίας ἦλθον εἰς τὰς Ἀθήνας μὲ ἐπικεφαλῆς τὸν κ. Θεοτοκᾶτον, εἶδον προσωπικῶς τὸν Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως κ. Βενιζέλον, τοὺς ὑπεσχέθη τὰ πάντα, ἔστειλε 20 ἑκατομμύρια διὰ νὰ μοιράσουν 19 οἰκογένειες καὶ πλέον τούτου οὐδέν. Κύριοι τὸ ζήτημα τῶν Ἑλληνοπαίδων εἶναι μέσα εἰς τὴν ψυχὴν ὅλων μας καὶ δὲν τιμᾷ τὸν ἐλεύθερον κόσμον νὰ εὑρίσκωνται ἀκόμη παιδιὰ τῆς Ἑλλάδος πέραν τοῦ παραπετάσματος. Εἶδον πῶς εὑρίσκονται καὶ 10δες χιλιάδων Γερμανοὶ αἰχμάλωτοι καὶ ὅλοι μαζὶ μὲ αὐτοὺς στενάζομεν καὶ ἡμεῖς καὶ μᾶς κάμνει νὰ μὴ ὑπερηφανευώμεθα πολὺ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς, τί ἀπέδωσεν ὁ πόλεμος. Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς Κύπρου, κύριοι, ἔχομεν τὴν πεποίθησιν ὅτι ἡ Κυβέρνησις τοῦ Στρατάρχου Παπάγου θὰ κάμῃ τὸ καθῆκον της. Ἐὰν εἶναι μεγάλη ἡ Ἀγγλία καὶ ἔχει ἑκατομμύρια στρατόν, εὐχόμεθα νὰ ἔχῃ τὸν διπλὸν καὶ τριπλόν, σύμμαχός μας εἶναι καὶ μάλιστα προστάτις μας, ἀλλὰ ἡμεῖς οἱ Ἕλληνες ἠγωνίσθημεν διὰ τὴν ἐλευθερίαν μας καὶ πάντα ἀγωνιζόμεθα διὰ τὴν ἐλευθερίαν καὶ πάντα εἰς τὸ τέλος μᾶς δίδουν ψιχία. Ἡ Ἑλληνική μας ψυχή, δὲν λογαριάζει τίποτε νὰ φθάσῃ εἰς τὰ ἄκρα καὶ οἱ Ἑπτανήσιοι ἦσαν καὶ ἔδειξαν εἰς τὴν Μεγάλην Βρεταννίαν τότε ὅτι ἂν ἡ Ἀγγλία ἔχῃ τὰ λιοντάρια εἰς τὸ Στέμμα της, ὅμως εἰς τὰ στήθια τῶν Ἑπτανησίων ριζοσπαστῶν ἔπαλλαν αἱ καρδίαι λεονταριῶν, τὸ ἴδιον καὶ σήμερον, πάλλει μέσα εἰς τὰ στήθια μας καρδιὰ λεονταριοῦ, ὅπως εἰς τὰ στήθια τῶν Ἑπτανησίων ριζοσπαστῶν. (Χειροκροτήματα). Ζητοῦμεν ἀπὸ τὴν προστάτιδα Μεγάλην Βρεταννίαν νὰ ἐπιτρέψῃ νὰ στρέψωμεν τὰ βλέμματα μὲ φιλίαν ἀκόμη καὶ συμπάθειαν πρὸς αὐτήν, καὶ νὰ μὴ μᾶς ἐπιτρέψῃ νὰ μᾶς ἔρχωνται ἀνάποδοι σκέψεις, διότι Ἕλληνες εἴμεθα καὶ ἠξεύρομε καὶ ἄλλα μονοπάτια. Κύριοι, ὁ ἀξιότιμος κ. Παπασπύρου, πρώην Ὑπουργός, διεμαρτυρήθη, διότι εἴπομεν νὰ διαρκοῦν αἱ ἀγορεύσεις ¼ τῆς ὥρας. Ἐγὼ εἶμαι πολὺ ἐνθουσιασμένος ποὺ δὲν ἐγένετο δεκτὴ ἡ πρότασις διὰ τὸ ¼ τῆς ὥρας. Ἀλλὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει, ὅταν ἔκαμε τοιαύτας διαμαρτυρίας, ὁ ἐξοχώτατος κ. Παπασπύρου, ἔπρεπε νὰ θυμᾶται πὼς ἐδημοσίευσεν ὡς Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης 186 νόμους, οἱ ὁποῖοι ἐψηφίσθησαν ἐν μιᾷ καὶ μόνῃ ἑσπέρᾳ. Καὶ μάλιστα ἔχω νὰ σᾶς εἴπω καὶ κάτι ἄλλο. Ὅτι ὅταν ἐψηφίζετο τὸ ἀγροληπτικὸν ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐνδιέφερεν ἰδιαιτέρως τὴν Κεφαλληνίαν διὰ νὰ μὴ παραταθῇ οὐδὲ κἂν ἡ συζήτησις, ἔσπευσε νὰ εἴπῃ: «Κύριοι, ψηφίσατε τὸν νόμον χωρὶς πολλὰς συζητήσεις, καὶ ἀναλαμβάνω ἐγὼ τὴν εὐθύνην». Ἀνέλαβεν ἐκεῖνος τὴν εὐθύνην. Ὅταν λοιπόν, εἰς ψήφισιν νόμου ἀναλαμβάνῃ τὴν εὐθύνην καὶ περνᾷ τὸν νόμον — δὲν ἐπέρασεν ὅμως ὁ νόμος καὶ ἔκαμε νὰ περάσῃ ἕνα μῆνα, διότι τοῦ εἶπον ὅτι, δι’ ἐμὲ αἱ εὐθῦναι τοῦ Ὑπουργοῦ εἶναι ἀέρας φρέσκος — ἐπειδὴ οὐδέποτε, οὐδεὶς Ὑπουργὸς εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἔδωσε λόγον τῶν πράξεών του, δὲν ἠξεύρω ποῖος κυβερνᾶ σήμερον καὶ ποῖος ἐκυβέρνα χθές, ἀλλὰ ἔχει ἀποδειχθῆ ὅτι αἱ εὐθῦναι τῶν Ὑπουργῶν εἶναι κούφια καρύδια, δι’ ἐκείνους ποὺ ἠξεύρουν καὶ τὰ τρῶνε. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πράγματι συνέβη εἶναι ὅτι, ὁ κ. Παπασπύρου διέταξε τὸν Εἰσαγγελέα τῶν Ἐφετῶν νὰ ἀναστείλῃ τὰς δικαστικὰς ἀποφάσεις, αἱ ὁποῖαι ἦσαν ἐπὶ δύο τρεῖς μῆνας ἐκκρεμεῖς. Αὐτὰ τὰ ἔκαμεν ὅταν ἦτο Ὑπουργός. Ἂς μὴ διαμαρτύρεται τώρα ποὺ δὲ εἶναι Ὑπουργός.

§21Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Ἦτο ἐποχὴ εἰρηνεύσεως, κύριε Λιβαδᾶ.

§22Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Τώρα ἔχομεν ἐποχὴν πολέμου; Δὲν ἐνθυμεῖσθε ὅτι ὁ φίλτατός σας κ. Ρέντης, μᾶς ἔλεγε: «Ἐὰν δὲν σᾶς ἀρέσῃ ὁ νόμος, μὴ συζητεῖτε, νὰ θέσετε τὸ ζήτημα εἰς ψηφοφορίαν. Εἴμεθα οἱ πολλοὶ καὶ εἶσθε οἱ ὀλίγοι». Καὶ εἴχατε μόνον δύο βουλευτὰς πάρα πάνω. (Χειροκροτήματα). Πολλὰς φωνὰς ἤκουσα διὰ τὴν ἀγροτικὴν εὐημερίαν τοῦ λαοῦ, ἐπὶ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως. Καὶ ὁ κ. Κοθρῆς, διὰ τὴν εὐημερίαν τῆς Κρήτης, καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Μητσοτάκης, τὸν ὁποῖον ἐκτιμῶ, διότι ἤκουσα εἰς τὰ Χανιὰ νὰ τὸν καμαρώνουν, καὶ ὁ κ. Μπίρης μὲ τὴν ἁγνότητά του, ἔψεξε τὴν Κυβέρνησιν, διότι δὲν ὑπάρχει ἡ ἀγροτικὴ ζωή, ἡ ὁποία ὑπῆρχε προηγουμένως. Διὰ νὰ ἴδετε ποία ἦτο ἡ ἀγροτικὴ ζωὴ ἐπὶ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, θὰ σᾶς διαβάσω ἕνα ἄρθρον τοῦ κ. Παπανδρέου, τῆς 24.2.52, τὸ ὁποῖον ἔχει δημοσιευθῆ εἰς τὴν ἐφημερίδα του «Ἑλλάς». «Ἀντιθέτως ὁ τιμάριθμος κόστους ζωῆς τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, ὅστις μὲ βάσιν τὴν μονάδα διὰ τὸ ἔτος 1938, ἀνήρχετο εἰς 308,1 κατὰ τὸ 1950, ἐπήδησεν εἰς τὰ 355,9 κατὰ Δεκέμβριον 1951. Ὁ δὲ τιμάριθμος λιανικῆς πωλήσεως ποὺ ἐνδιαφέρει κυρίως τὸν Λαόν, ἀνῆλθεν εἰς τὰς Ἀθήνας ἀπὸ 401 κατὰ τὸ 1950 εἰς 433,5 κατὰ Δεκέμβριον 1951. Ἡ θέσις τῶν ἀγροτῶν καὶ ὑπαλλήλων —ἰδίως τῶν δημοσίων—κατέστη αὐτόχρημα τραγική. Τὰ δύο ἐν τῇ Κυβερνήσει Κόμματα, ἀφοῦ ἔρριψαν εἰς τὸν κάλαθον τῶν ἀχρήστων τὴν ἔκθεσιν Βαρβαρέσσου, ἀφοῦ ἐπιτρέπουν τὴν καθ’ ἡμέραν δημιουργίαν κολοσσιαίων εἰσοδημάτων ἀπὸ τοὺς ὀλίγους καὶ ἀφοῦ φωνασκοῦν δημαγωγικῶς γύρω ἀπὸ τὴν ἐγκληματικὴν φοροδιαφυγήν, χωρὶς νὰ διανοηθοῦν νὰ τὴν πατάξουν, ἀφοῦ εἶναι τέκνον των, οὔτε ἔλαβον, οὔτε θὰ λάβουν, οὔτε γνωρίζουν ἢ εἶναι εἰς θέσιν νὰ λάβουν μέτρα στοιχειώδους βελτιώσεως τῶν οἰκονομικῶν ὅρων τῆς Χώρας, καὶ ἀνακουφίσεως τοῦ μάρτυρος λαοῦ μας». Αὐτὰ ἔλεγεν ἡ ἐφημερὶς τοῦ κ. Παπανδρέου, ἐν κυρίῳ ἄρθρῳ. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τοῦτο, εἰς τὸ «φύλλον» τῆς ἐφημερίδος «Ἑλλὰς» τῆς 2.3.1952, ἐδημοσιεύθησαν καὶ ἐπιστολαὶ φίλων του, οἱ ὁποῖοι τοῦ γράφουν ὅτι, οἱ αὐτοκινητισταὶ ἔχουν φορολογηθῆ 100% πάρα πάνω.

§23Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Μήπως αὐτὸ ἔγινε ἐπὶ Συναγερμοῦ; Διότι ὁ Συναγερμὸς ἐπέβαλε φορολογίαν εἰς τὰ αὐτοκίνητα.

§24Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Ὁ Συναγερμὸς ἦτο εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸν Μάρτιον τοῦ 1952;

§25Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Τὸ Κέντρον ἠμπορεῖ πολλὰ νὰ ἔκαμεν, ἀλλὰ φορολογίαν ἐπὶ τῶν αὐτοκινήτων δὲν ἐπέβαλε.

§26Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Πῶς γράφουν, λοιπόν, οἱ φίλοι τοῦ κ. Παπανδρέου, τὰ παράπονά των τὸ 1952;

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω, κύριε βουλευτά, ὅτι ὁμιλεῖτε ἀπὸ χειρογράφου.

§28Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Ἀναγινώσκω κείμενον ἐφημερίδων: «Σεβαστέ μου Ἀρχηγέ, Εἶμαι βιοπαλαιστὴς αὐτοκινητιστὴς καὶ μὲ πνίγει ὁ πόνος. Ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις ἔφερε τοὺς αὐτοκινητιστὰς σὲ ἀξιοθρήνητη κατάστασι. Μᾶς αὔξησε τὴν φορολογία σὲ 100% στὰ ἀγοραῖα καὶ σὲ 50% ἀπὸ 30% ποὺ ἦταν, στὰ Λεωφορεῖα καὶ στὰ φορτηγά. Τὰ καύσιμα αὐξάνουν καὶ τὰ κόμιστρα μένουν τὰ ἴδια. ................................................ Δὲν σᾶς ἔβγαλαν οὔτε βουλευτή. Ἐπροτίμησαν νὰ μᾶς παραδώσουν στὴ σημερινὴ Κυβέρνηση τοῦ Πλαστήρα, ποὺ ἀντὶ νὰ κυνηγήσῃ τὴ φοροδιαφυγὴ βάζει φόρους σὲ μᾶς τοὺς ἐπαγγελματίας. ................................................ (Ἀπὸ ἐπιστολὴν τοῦ κ. Σπυρίδωνος Μέτου, δημοσιευθεῖσαν εἰς τὴν ἐφημερίδα «Ἡ Ἑλλὰς» ἀριθ. φύλλου 46– 278 ἥμερομ. 2.3.1952). Κύριοι, θὰ σᾶς εἴπω καὶ ἐγὼ τί εἶδα μὲ τὰ μάτια μου. Εἶχον πάει τὴν ἄνοιξιν εἰς τὴν Κρήτην καὶ ἐγύρισα πολλὰ χωριὰ τῆς Νήσου καὶ εἶδα μίαν κατάστασιν, ἡ ὁποία σᾶς βεβαιῶ, κάθε Ἕλληνα τὸν κάμνει νὰ φρίξῃ. Εἰς τὸν Νομὸν Ρεθύμνου, ὑπῆρχε τοιαύτη φτώχεια, ἡ ὁποία δὲν ἦτο εἰς τὴν Κεφαλληνία — δὲν ἠξεύρω εἰς ἄλλους Νομοὺς τῆς Ἑλλάδος τί γίνεται — σᾶς τὸ λέγω αὐτό, διότι νομίζω ὅτι ἀδικοῦν τὴν Κρήτην, ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι λέγουν ὅτι ἐπῆγαν ἐκεῖ πολλὰ δισεκατομμύρια, ἐκτὸς ἐὰν ἔκαμαν κακὴν χρῆσιν τῶν δισεκατομμυρίων. Εἰς τὸ Ρέθυμνον δὲν εἶδα δρόμον φτειασμένον. Εἰς τὴν ἐπαρχίαν Μυλοποτάμου, εἶδα νὰ κόβουν τὶς ἐληὲς καὶ τὶς χαρουπιὲς 500 καὶ 1000 ἐτῶν δένδρα καὶ νὰ τὶς πωλοῦν ὡς καυσόξυλα, ἀντὶ μιᾶς δεκάρας καὶ χωρὶς νὰ πληρώνωνται οὔτε τὰ ἡμερομίσθια διὰ τὴν μεταφορὰν τῶν καυσοξύλων αὐτῶν ἀπὸ τὰ ἀπόκρημνα σημεῖα μέχρι τοῦ δημοσίου δρόμου. Εἰς τὸν Ἅγιον Ἰωάννην, ἦσαν ὁλόκληροι σωροὶ ἀπὸ ξύλα, ἑκατοντάδων δένδρων, τὰ ὁποῖα ἐπίσης ἐπωλοῦντο ὡς καυσόξυλα, ἀντὶ μιᾶς δεκάρας. Δὲν ἔμεινε τίποτε ἄλλο εἰς τοὺς ἀγρότας ἐκείνους, παρὰ νὰ βγάλουν τὰ κεραμίδια τῶν σπιτιῶν των διὰ νὰ τὰ πωλήσουν. Ἔχουν ἐρημωθῆ τὰ χωρία ἐκεῖνα, κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ποὺ οὔτε ὁ Ταμερλᾶνος δὲν ἠμποροῦσε νὰ κάμῃ τοιαύτην δήωσιν. Αὐτὴ ἦτο ἡ κατάστασις τῶν ἀγροτῶν τὴν ἐποχὴν ἐκείνην. Τελευταίως δὲ ἔκαμα μίαν περιοδείαν εἰς τὴν Κρήτην καὶ σᾶς βεβαιῶ, ὅτι εἶναι εὐγνώμονες ἀπὸ τὴν στοργὴν τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως. Δὲν τὸ λέγω αὐτὸ τὸ πρᾶγμα ἐπιπολαίως. Νοιώθω νὰ μπαίνω μέσα εἰς τὰς ψυχάς των, ὅπως καὶ ἐγὼ μέσα εἰς τὴν ψυχήν μου τοὺς σέβομαι καὶ τοὺς αἰσθάνομαι μὲ τὴν ἰδικήν μου καρδιά, μὲ τὴν αὐθόρμητον εἰλικρίνειαν. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἔχουν καταντήσει σήμερον νὰ εὐλογοῦν τὴν Κυβέρνησιν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι γεγονός, εἶναι ὅτι τὰ χαρούπια τους ἦσαν εἰς τὰς ἀποθήκας σκουλικιασμένα καὶ τώρα ὅλα ἐπωλήθησαν καὶ ἄδειασαν αἱ ἀποθῆκαι. Ἀλλὰ καὶ τὰ φρέσκα ἔφυγαν εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἐπίσης τὰ κίτρα τους καὶ τὰ λεμόνια τους καὶ ἡ ἀμυγδαλόψυχά τους. Καὶ ἔφτειαξαν χιλιάδες λίρες. Οἱ σιτοπαραγωγοὶ εὐλογοῦν τὴν Κυβέρνησιν καὶ στὸ Ἀρχάνες εἶδον ἐποχὴν ποὺ δὲν τὴν εἶδον ποτὲ ἕως σήμερον, διότι ἐκαλοπώλησαν εἰς καλὰς τιμὰς τὰ σταφύλια των, τὰ ὁποῖα ἐξήχθησαν εἰς Ἀγγλίαν, Γερμανίαν καὶ Σουηδίαν ἀκόμη.

§29Γ. ΜΟΔΗΣ. ...... Ὑποφέρουν οἱ ἀγρόται, κύριοι συνάδελφοι.

§30Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Δὲν εἶναι ἀλήθεια, ὅτι ὑποφέρουν οἱ ἀγρόται. Διότι οἱ ἀγρόται ἦσαν χρεωμένοι τὸν Δεκέμβριον, τὸν Ἰανουάριον, τὸν Φεβρουάριον καὶ τὸν Μάρτιον καὶ ἐχρεώνοντο ὅταν εἶχε 15.000 τὸ δολλάριον. Ὅταν ἔγινεν ὅμως, ἡ ἀναπροσαρμογή, ἐπώλησαν τὰ προϊόντα τους μὲ νέες τιμὲς 180% πάρα πάνω καὶ ἐξώφλησαν τὰ χρέη τους μὲ τὰ μισὰ λεπτά. Ἑπομένως ἀπὸ πάσης πλευρᾶς, ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα γογγύζει ἡ Ἀντιπολίτευσις, νομίζω ὅτι εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ τὰ λέγῃ, ἀλλὰ δὲν τὰ αἰσθάνεται καὶ δὲν τὰ πιστεύει. Κύριοι, πῶς διετέθησαν τὰ χρήματα, ποὺ πῆγαν εἰς τὴν Κρήτην; Ἀρκεῖ νὰ σᾶς εἴπω, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον τὸ ξεύρει ὁ συνάδελφος κ. Μπίρης, ὅτι μία γέφυρα ποὺ πηγαίνει ἀπὸ τὶς Ἀετοῦρες στὰ Ρούτσικα, ὅταν ἐπῆγα ἐκεῖ εἶχε κρεμισθῆ καὶ ἐνῷ εἶχεν ὑπολογισθῆ ἕνα ἔξοδον εἰκοσαπλάσιο διὰ τὴν ἐπισκευήν της, δὲν ἐπῆγεν οὔτε τὸ εἰκοστόν. Μάλιστα, ἔγιναν καὶ ἀνακρίσεις ἀπὸ τὸν Νομάρχην καὶ ἐπεστράφησαν τὰ χρήματα διὰ νὰ μὴ ἔχῃ συνέχεια τὸ πρᾶγμα. Ἀλλ’ ἐπίσης καὶ ἡ ἐφημερὶς «Ἀθηναϊκή», σὰν νὰ τὴν ἔβαλεν ὁ Συναγερμός, λέγει πρὸ τριῶν μηνῶν: «Ἐὰν ἀνέθηκεν ἡ χρυσῆ λίρα εἰς τὸ Χρηματιστήριον, αὐτὸ συνέβη, διότι εἰς τὴν Θεσσαλίαν καὶ εἰς τὰς ἄλλας σιτοπαραγωγικὰς περιφερείας ἐπώλησαν τὸ σιτάρι τους οἱ παραγωγοὶ καὶ ἔκαμαν χρυσὲς λίρες». Εἶπεν ὁ κ. Κοθρῆς, ὅτι ἡ ὑποτίμησις τοῦ νομίσματος ἐξυπηρετεῖ τὰς ἐξαγωγάς. Ἀφοῦ ἐξυπηρετεῖ τὰς ἐξαγωγὰς καὶ ὁ ἀγροτικὸς πληθυσμὸς κάνει ἐξαγωγὰς σταφίδος, ἑσπεριδοειδῶν κ.τ.λ., πῶς, λοιπόν, λέγει, ὅτι οἱ ἀγρόται τῆς Κρήτης πεινοῦν; Ἢ ὅτι ἐζημιώθησαν ἀπὸ τὴν ἀναπροσαρμογήν; Ὡμίλησεν ἐπίσης ἡ Ἀντιπολίτευσις καὶ ἐπέκρινε τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν ἐξαγωγὴν λιπασμάτων εἰς τὴν Κύπρον. Μακάρι νὰ εἶχε καὶ ἄλλα βιομηχανικὰ προϊόντα ἡ Ἑλλὰς νὰ τὰ βγάλῃ εἰς τὴν Κύπρον. Εἶναι ἐθνικὴ ἀξιοπρέπεια αὐτό. Ἄλλωστε 16½ χιλ. τόννοι λιπασμάτων ἔφυγαν, ἐνῷ ἐχρησιμοποιήθησαν καὶ οἱ 190 χιλ. φωσφοροῦχα, ὅπως εἶπεν χθὲς καὶ ὁ κ. Παπαληγοῦρας. Διὰ τὰ πράγματα τῆς Πτολεμαΐδος, ἔγινε μεγάλη συζήτησις, ὅτι ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις τὰ εἶχε ἑτοιμάσει ὅλα, καὶ ὄχι μόνον αὐτό, ἀλλὰ καὶ ὅτι εἶχεν ἀξιοποιήσει τὰ διάφορα ποτάμια τῆς Ἑλλάδος καὶ γενικῶς εἶχεν ἀξιοποιήσει τὸ ὑπέδαφος αὐτῆς. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις βλέπει μετ’ εὐχαριστήσεως πὼς ὁ κ. Μαρκεζίνης δὲν κάνει τίποτε ἄλλο, ἀπὸ ὡραῖες οἰκονομικὲς γραμμές, τὶς ὁποῖες ἡ Ἀντιπολίτευσις τὶς εἶχεν ὀνειρευθῆ, ἀλλὰ δὲν τὶς ἐξετέλεσεν. Ὅταν ὁ κ. Μαρκεζίνης ἐπῆγεν εἰς τὴν Ἀμερικήν, εἶναι ἀληθές, ὅτι δὲν εἶχε λάβει ἀκόμη ἡ Ἀμερικὴ τὴν ἀπόφασιν νὰ δώσῃ εἰς οὐδὲν Ἔθνος ὑπόλοιπον ἀχρησιμοποίητον. Τὸ ἔδωκεν ὅμως εἰς τὴν Ἑλλάδα. Καὶ ἐξ αἰτίας τῆς Ἑλλάδος, ἄνοιξε ὁ δρόμος καὶ διὰ τὰ ἄλλα Κράτη, ἐπὶ τῶν ἀχρησιμοποιήτων πιστώσεων. Ἑπομένως, ἐὰν ὁ κ. Παπανδρέου, ὁ ὁποῖος συνηθίζει νὰ ἀντιστρέφῃ καὶ τῶν λόγων τὰ νοήματα, εἶπεν ὅτι δὲν ἐπέτυχε τίποτε ὁ κ. Μαρκεζίνης, ὁρίστε, κύριοι, ὅτι ὁ κ. Μαρκεζίνης ἄνοιξε τὸν δρόμον καὶ στοὺς ἄλλους, ὅπως ἔγινε καὶ εἰς τὴν Γερμανίαν καὶ εἰς ἄλλας χώρας, αἱ ὁποῖαι θὰ πάρουν καὶ αὐταὶ ὑπόλοιπα. Πάντως, κύριοι συνάδελφοι, τὰ 59 ἑκατομμύρια τῶν Ἀμερικανικῶν πιστώσεων, πέρυσι, ἡ τότε Κυβέρνησις καὶ ἡ σημερινὴ Ἀντιπολίτευσις δὲν εἶχε κατορθώσει νὰ τὰ ἀπορροφήσῃ. Ἴσως αὐτὸ τὸ ἔκαμε διὰ νὰ ἀφήσῃ δάνειον καὶ κληρονομιὰ διὰ τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν καὶ διὰ τοῦτο τοὺς εὐγνωμονοῦμεν. Ὁ κ. Παπανδρέου μᾶς εἶπεν, ὅτι ὑπάρχει ὁ Ἀνώτατος Ἄρχων τοῦ Πολιτεύματος, ὁ ὁποῖος εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ σφυγμομετρῇ τὴν δημοσίαν γνώμην καὶ νὰ σταματᾷ τὴν Κυβέρνησιν, καὶ νὰ προκηρύσσῃ ἐκλογὰς ὅταν ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀντιπροσωπεύῃ τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ. Αὐτὸ ἀκριβῶς ἔγινε πέρυσι καὶ ἀπεδείχθη ὅτι ἡ δημοσία γνώμη τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἦτο σύμφωνος μὲ τὸ Στέμμα. Ἄς παραιτηθῇ, λοιπόν, ὁ κ. Παπανδρέου καὶ ἂς πάῃ εἰς τὴν Πάτρα, διὰ νὰ εἶναι κατ’ εὐθεῖαν σύμφωνος μὲ τὸν ἑαυτόν του, ποὺ βγῆκε μὲ τὸ ἕνα κόμμα καὶ ἐπῆγε εἰς τὸ ἄλλο, διὰ νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι δὲν ἀντιπροσωπεύει τὴν δημοσίαν γνώμην, ἡ Κυβέρνησις ἡ σημερινή. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Συμπολιτεύσεως). Κύριοι, δὲν θὰ ἤθελον νὰ προχωρήσω, ἀλλὰ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω ἀκόμη μερικὰ πράγματα. Ὁ ἀγαπητὸς κ. Μητσοτάκης, μὲ τὴν εἰλικρίνεια ποὺ τὸν διακρίνει, εἶπεν προχθές, ὅτι κάθε πρόσωπον ἔχει καὶ τὴν ἰδικήν του ἱστορίαν, ἡ ὁποία δὲν πρέπει νὰ λησμονῆται. Καὶ ὁ κ. Κοθρῆς καὶ ὁ κ. Μόδης ἐπίσης ἀνεζωπύρωσαν προσωπικὰς περιπτώσεις.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, κύριε Λιβαδᾶ, συντομεύετε!

§32Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον καὶ ἐγὼ αὐτὴν τὴν στιγμήν, χωρὶς νὰ παρεξηγηθῶ ἀπὸ σᾶς, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ μεταχειρισθῶ ὄχι δικές μου λέξεις, ἀλλὰ κάτι τὰ ὁποῖα ἐγράφοντο εἰς τὴν ἐφημερίδα «Ἑλλὰς» τοῦ ἀξιοτίμου συναρχηγοῦ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ὑπὸ τὸν τίτλον «Ἡ ἀπεργία» ἐν κυρίῳ ἄρθρῳ, ἡμερομηνίας 10 Φεβρουαρίου 1952, ἀριθ. φύλλου 43.275. Κάμνω τὴν δήλωσιν, ὅτι ποτὲ δὲν θὰ ἐχρησιμοποιοῦσα οὔτε ταύτας, ἂν οἱ προλαλήσαντες κύριοι ρήτορες τῆς Ἀντιπολιτεύσεως δὲν κατήρχοντο εἰς προσωπικά, ὡς ὁ κ. Μητσοτάκης, ἀποκαλέσας ψεύτην ἕνα Ὑπουργόν, μὴ παρόντα. Ὁ κ. Σ. Βενιζέλος, ὁ ἴδιος ἀποκαλέσας ὅτι ἔβαλεν ὁ Συναγερμὸς τὴν πολιτικὴν εἰς τὸν Στρατόν, ὁ κ. Ζίγδης ἀποκαλέσας λαθρέμπορον καὶ βλάκα ἀνώτατον ἀξιωματικόν, ἀνωτάτην κατέχοντα θέσιν (καὶ ταῦτα ἀδίκως ὡς τοῦ ἀπέδειξεν ἀμέσως ὁ Ὑπουργὸς κ. Κανελλόπουλος). Ἐπίσης ὁ βουλευτὴς κ. Ζαννῆς τῆς ΕΠΕΚ ἰσχυρίσθη ὅτι ὁ Συναγερμὸς ἔχει κομμουνιστάς!! καὶ λοιπὰς τοιαύτας λοιδορίας καὶ ὕβρεις προσωπικὰς σχεδόν. Λοιπόν, ἀκούσατε τί ἔγραφεν ἡ ἐφημερὶς τοῦ κ. Συναρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων κ. Γεωργίου Παπανδρέου: «Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον ἡ ἀπόγνωσις. Εἶναι καὶ τὸ αἴσθημα τῆς ἐξαπατήσεως. Προεκλογικῶς — μόλις πρὸ πενταμήνου — οἱ σημερινοὶ Κυβερνῆται ἐπηγγέλθησαν, ὅτι θὰ λύσουν ριζικῶς τὸ δημοσιοϋπαλληλικὸν πρόβλημα. Ἡ αὔρα τῆς θαυματουργοῦ «Ἀλλαγῆς» θὰ ἐθώπευε τὰς ἀπηλπισμένας ψυχὰς τῶν ὑπαλλήλων. Ἀλλὰ ὁ «Εὐζωνικὸς ριζοσπαστισμὸς» μετεκλογικῶς ὀνομάζεται «Εὐζωνικὴ πονηρία». Καὶ ἡ «Ἀλλαγὴ» κατεγράφη ἤδη εἰς τὰς δέλτους τῆς Ἱστορίας μὲ τὸ ὄνομα τῆς ἀπάτης. Ἰδοὺ διατὶ ἤχθησαν οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι εἰς τὴν ἄλλως καταπληκτικήν, ἀπόφασιν, νὰ περιφρονήσουν τὴν ἀπαγόρευσιν τοῦ Συντάγματος καὶ νὰ κηρύξουν ἀπεργίαν. Καὶ ὅταν αὐτὰ εἶναι τὰ κίνητρα τῆς ἀπεργίας, δὲν δικαιοῦσθε, κύριοι Κυβερνῆται, νὰ μετέρχεσθε βίαν διὰ τὴν καταστολήν της. Ὀφείλετε νὰ πραγματοποιήσετε τὰς ἐπαγγελίας σας ἢ νὰ παραιτηθῆτε. Διότι ἀπαγορεύεται μὲν ἡ ἀπεργία, ἀλλ’ οὐδέποτε ἐγένετο δεκτόν, ὅτι ἐπιτρέπεται ἡ ἀπάτη». Κύριοι, ἐτέθησαν καὶ ἄλλα ζητήματα, π. χ., καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Βενιζέλος καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Παπανδρέου καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Παπαπολίτης καὶ ὅλοι οἱ ἀρχηγοὶ καὶ συναρχηγοὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως μᾶς λένε: Εἴσαστε σεῖς ἡ ὀλιγαρχία τῶν πλουτοκρατῶν. Μᾶς δίδουν αὐτὴν τὴν ἐπωνυμίαν. Τοὺς γράφει, λοιπόν, ὁ κ. Παπανδρέου εἰς τὴν ἐφημερίδα «Ἑλλάς», ἀριθ. φύλλου 40272, εἰς τὰς 20 Ἰανουαρίου 1952 σχόλιον ὑπὸ τὸν τίτλον «Σκάνδαλον ὑπὸ ἐκκόλαψιν». «Πληροφορούμεθα, ὅτι διὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τοῦ Ἐμπορίου ἐπιχειρεῖται, ὅπως χορηγηθῇ κρατικὸν συνάλλαγμα διὰ τὴν εἰσαγωγὴν μηχανημάτων ζυθοποιΐας. Ἡ ἀπόπειρα εἶχεν ἐπιχειρηθῆ καὶ εἰς τὸ παρελθόν, ἀλλὰ ἐματαιώθη. Τὴν ἐματαίωσε τότε ἡ ἐξέγερσις τῶν οἰνοπαραγωγῶν, οἱ ὁποῖοι δικαίως βλέπουν εἰς τὸν ζῦθον ἕνα ἐπικίνδυνον ἀνταγωνιστὴν τοῦ Ἐθνικοῦ προϊόντος των». Κύριοι, αὐτὰ ἐγράφοντο τότε. Ἀλλὰ ἔρχεται καὶ ἕνα ἄλλο κύριον ἄρθρον τοῦ κ. Παπανδρέου μὲ τὴν ἐπιγραφὴν «Διασπαθίσεις», ἡμερομηνία 30 Ἰουνίου 1952, ἐφημερὶς «Ἐλλὰς», ἀριθ. φύλλου 59292. Εἶναι δύο μῆνες πρὸ τῶν ἐκλογῶν, κ. Παπαπολίτη καὶ αὐτὸ τὸ ἄρθρον ἔχει οὕτω: «Δὲν εἶναι νέα ἡ ἀπόπειρα πρὸς ἵδρυσιν καὶ ἄλλου ἐργοστασίου ζύθου εἰς τὰς Ἀθήνας. Εἶχεν ἐπιχειρηθῆ καὶ ἐπὶ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ τότε καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Νομισματικὴ Ἐπιτροπὴ καὶ ἡ Ἀμερικανικὴ Ἀποστολὴ ἔμειναν σύμφωνοι ὅτι δὲν ἐπετρέπετο νὰ δοθῇ οὔτε συνάλλαγμα, οὔτε δάνειον πρὸς ἵδρυσίν του. Καὶ προσκληθέντες ἀπὸ τοὺς βουλευτὰς τῶν οἰνοπαραγωγικῶν περιφερειῶν, ὁ κ. Σοφοκλῆς Βενιζέλος καὶ ὁ κ. Γεώργιος Παπανδρέου, προέβησαν σχετικῶς ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς εἰς κατηγορηματικὴν δήλωσιν. Τώρα ὅμως, μὲ προεδρεύοντα τῆς Κυβερνήσεως τὸν ἴδιον τὸν κ. Σ. Βενιζέλον, ἐνεκρίθη ἡ χορήγησις τῆς πρώτης δόσεως συναλλάγματος 160.000 δολλαρίων, τὰ ὁποῖα θὰ φθάσουν συντόμως τὸ ἑκατομμύριον, διὰ τὴν ἵδρυσιν τοῦ νέου ἐργοστασίου. Καὶ διότι, ἐφ’ ὅσον παρέχεται συνάλλαγμα πρὸς ἵδρυσιν νέου ἐργοστασίου ζύθου, θὰ εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ παρασχεθῇ καὶ εἰς τὸ σήμερον ὑπάρχον, πρὸς ἀνανέωσιν τῶν ἐγκαταστάσεών του, βαίνομεν ἀσφαλῶς πρὸς διάθεσιν ἑνὸς καὶ ἡμίσεος μέχρι δύο ἑκατομμυρίων δολλαρίων χάριν τῶν ἐργοστασίων ζυθοποιΐας!... Καὶ ἐρωτῶμεν: Μὲ ποῖον δικαίωμα ἡ Κυβέρνησις ἐπιχειρεῖ τὴν τερατώδη αὐτὴν διασπάθισιν; Καὶ ὁ κυβερνητικὸς τύπος μὲ ποίους τίτλους δημαγωγεῖ γράφων δῆθεν ἐναντίον τῶν «μεγαλοβιομηχάνων», ὅταν ἀνέχεται ἀδιαμαρτυρήτως αὐτὴν τὴν διασπάθισιν ἀπὸ τὴν «Κυβέρνησιν τοῦ Λαοῦ»; Καὶ πῶς ἐπιτρέπεται νὰ ἀποφασίζεται ἡ διάθεσις συναλλάγματος εἰς ἐργοστάσια ζυθοποιΐας ὅταν ἡ βοήθεια περικόπτεται καὶ ἐγκαταλείπωνται κατὰ συνέπειαν πολύτιμα ἔργα ἀνασυγκροτήσεως; Ἡ Κυβέρνησις ἔχει βαρεῖαν εὐθύνην καὶ ὀφείλει ἀπάντησιν. «Ἀνεγνώσαμεν μίαν ἐπιστολὴν διαμαρτυρίας τοῦ βουλευτοῦ Ἀττικῆς κ. Λουκᾶ Κουτσοπετάλου. Ἀλλὰ μὲ μίαν τυπικὴν διαμαρτυρίαν δὲν ἐξοφλεῖται τὸ χρέος των. Οἱ κυβερνητικοὶ πολιτευταὶ Ἀττικῆς ἐπανέλαβον ρητῶς αὐτὴν τὴν ὑπόσχεσιν καὶ κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογάς. Καὶ ἂν ἀληθῶς ἤθελον νὰ τηρήσουν τὸν λόγον των, ἠμποροῦν ἀσφαλῶς νὰ ματαιώσουν τὸ σκάνδαλον. Ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις ἐξαρτᾶται ἀπὸ μίαν ψῆφον. Καὶ ἐπανειλημμένως ὑπέκυψεν εἰς ἐκβιασμοὺς πρὸς ἱκανοποίησιν προσωπικῶν καὶ κομματικῶν ἀξιώσεων. Ἂς ὑποκύψῃ ἐπὶ τέλους καὶ εἰς ἕνα ἐκβιασμὸν πρὸς προστασίαν τῶν ἀληθῶν συμφερόντων τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου...». Καὶ ἐν συνεχείᾳ: «Ἐκεῖ ὅπου τὸ Κράτος ἔλαμψε διὰ τῆς Ἀπουσίας του» τῆς ἐφημερίδος «Ἡ Ἑλλὰς» ὑπ’ ἀριθμὸν φύλλου 59292 καὶ ἡμερομηνία 30 Ἰουνίου 1952. «Μὰ ἡ δραστηριότης τῶν καλλιεργητῶν δὲν εἶναι ἀρκετὴ γιὰ τὴν πλήρη ἀξιοποίησιν τῆς πλουτοπαραγωγικῆς αὐτῆς πηγῆς. Χρειάζεται καὶ ἡ κρατικὴ μέριμνα, τόσον ἐπὶ τόπου, ὅσον καὶ ἐδῶ καὶ ἔξω. Ἐδῶ καὶ ἔξω εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ὑπὸ μορφὴν διαφημίσεως καὶ ἐπὶ τόπου ὑπὸ μορφὴν ἀρωγῆς καὶ ὄχι Μπαμπούλα. Γιατὶ σήμερα μόνον αὐτὸ παρατηρεῖται. Ἂν ἐμφανίζεται τὸ Κράτος, ἐμφανίζεται μόνον γιὰ νὰ ἁρπάξῃ φόρους καὶ νὰ δυναστεύσῃ τοὺς καλλιεργητὰς ποὺ ἀγωνίζονται κάτω ἀπὸ τὰς πλέον ἀντιξόους συνθήκας. Ἀλλὰ θὰ συνεχίσωμεν εἰς τὸ ἐρχόμενον...». Καὶ ὁμολογεῖ, ἰδίᾳ διὰ τὰ ἐργοστάσια ζυθοποιΐας, ὅτι δὲν τὰ κάμνουν οἱ πτωχοὶ βιοπαλαισταὶ καὶ μικροεπαγγελματίαι καὶ ὑποδεικνύουν νὰ ἐκβιάσουν τὴν Κυβέρνησιν. Αὐτοὶ εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι μᾶς φωνάζουν ὅτι ἡμεῖς εἴμεθα πλουτοκράται. Ἴσως, κύριοι, ὅταν λένε τὴν λέξιν «πλουτοκράται» νὰ ἐννοοῦν ἐμένα, ὁ ὁποῖος ἔκαμα τὴν περυσινὴν ἐκλογὴν μὲ 650.000 δραχμῶν, ἐπὶ 26 ἡμέρας, καὶ μοῦ ἔμειναν 80.000 ρέστα διὰ τὴν ἑπομένην τῆς ἐκλογῆς. Σᾶς βεβαιῶ, κύριοι, εἰλικρινῶς. Ἐφέτος ἔκαμα τὴν ἐκλογήν μου κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον.

§33ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Παραπονεῖσθε;

§34Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Δὲν τὸ λέγω διὰ παράπονον. Ἐγὼ αἰσθάνομαι ἀξιοπρέπειαν δι’ αὐτό. Αὐτὸ φανερώνει πὼς ἀξίζω ἐγώ.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε βουλευτά, νὰ ὁμιλῆτε πρὸς ὅλην τὴν Βουλὴν καὶ ὄχι πρὸς μίαν πτέρυγα.

§36Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Κύριοι, ἴσως νὰ ἐννοοῦν ἐμένα, ὅταν λέγουν πλουτοκράται, ὁ ὁποῖος ἐφέτος πάλιν στὶς ἐκλογὲς ἐπήγαινα μὲ τὰ πόδια, ἐνῷ ἀντιθέτως οἱ ἄλλοι εἶχον αὐτοκίνητα καὶ ἔκαμνον τὰς περιοδείας των καὶ ἐξώδευσαν 380.000.000 δραχ. διὰ τὸν ὑποψήφιον τοῦ Κέντρου εἰς μίαν μικρὰν ἐπαρχίαν εἰς τὸ Ληξούριον τῆς Κεφαλληνίας μὲ 3.300 ψήφους καὶ τοὺς ἐπῆρα ἐγὼ τὴν ἐκλογὴν μὲ 50% διαφορὰν ψήφων. Ἴσως νὰ εἶμαι ἐγὼ ὁ πλουτοκράτης. (Χειροκροτήματα). Λοιπόν, κύριοι, τὰ ἐργοστάσια ζυθοποιΐας φωνάζουν καὶ λέτε πολλὰ πράγματα, τοὐλάχιστον μὴ θέλετε νὰ λέτε πολλὰ πράγματα σεῖς, γιατὶ σκοντάφτετε στὸν ἴδιον τὸν ἑαυτόν σας. Ἐδῶ πέρα ἀρχίζει ὁ κ. Παπανδρέου νὰ λέῃ δύο λογάκια καὶ διὰ τὸν συναρχηγόν του. Εἶναι εἰς τὸ φύλλον τῆς «Ἑλλάδος» τῆς 27.1.1952: «Αὔριον ἀναχωρεῖ εἰς Ἄγκυραν ὁ Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κ. Σοφοκλῆς Βενιζέλος. Καὶ αὔριον ἀρχίζει εἰς τὴν Βουλὴν ἡ μεγάλη Κοινοβουλευτικὴ μάχη Κυβερνήσεως καὶ Ἀντιπολιτεύσεως. Ἔχομεν τὴν γνώμην, ὅτι θὰ ἔπρεπεν ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων νὰ ἀναβάλῃ διὰ μίαν ἑβδομάδα τὴν μετάβασίν του εἰς Ἄγκυραν, διὰ νὰ παραστῇ καὶ νὰ μετάσχῃ εἰς τὴν μάχην τῆς Βουλῆς....». Κύριοι, ἐγώ, νὰ σᾶς πῶ τὴν ἀλήθειαν, δὲν συμμερίζομαι τὴν γνώμην του, ἀλλ’ ἐπειδὴ φωνάζετε «πὼς φεύγει ὁ τάδε Ὑπουργὸς τῆς Κυβερνήσεως Παπάγου καὶ πάει στὴν Ρώμη, δὲν εἶναι ἐδῶ κλπ.», σᾶς λέγω ὅτι αὐτὰ τὰ πράγματα ἐγένοντο καὶ ἄλλοτε εἰς τὰς Ἀθήνας ὄχι εἰς Παρισίους.!...

§37Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ὁ κ. Βενιζέλος ἤρχετο εἰς τὴν Βουλήν.

§38Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Ἐγὼ δὲν λέγω τίποτε. Σᾶς διαβάζω τὶ λένε οἱ ἄλλοι!... Εἶναι παρακάτω, καὶ ἕνα κύριον ἄρθρον μὲ ἡμερομηνίαν 6.4.1952. Ἔχει κάποιαν σημασίαν, διότι ἐπιγράφεται «Νὰ φύγουν», ἐφημερὶς «Ἑλλάς». «ΝΑ ΦΥΓΟΥΝ» (Κύριον ἄρθρον, «Η ΕΛΛΑΣ», 6 Ἀπριλίου 1952). .....Τὰ ὅσα συνέβησαν κατὰ τὴν ἑβδομάδα ποὺ λήγει σήμερον ἀποδεικνύουν ὅτι δὲν ὑπάρχει μεγαλύτερον δεινὸν δι’ ἕνα Λαὸν ἀπὸ τὸ νὰ τὸν κυβερνοῦν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι τὴν ἐξουσίαν δὲν τὴν ἀντιλαμβάνονται ὡς μέσον διὰ τὴν ἐφαρμογὴν ὡρισμένου προγράμματος, ἀλλὰ ὡς σκοπόν. Οἱ δὲ κ. κ. Ν. Πλαστήρας καὶ Σ. Βενιζέλος ἀπέδειξαν ὅτι κατέχονται ἀπὸ παθολογικὸν ἔρωτα πρὸς τὴν ἐξουσίαν. Ὁ πρῶτος, προκειμένου νὰ ἐξακολουθήσῃ νὰ παραμένῃ εἰς τὴν Ἀρχήν, δὲν ἐδίστασε νὰ λησμονήσῃ καὶ τὰς ἐπαγγελίας του πρὸς τοὺς ἀνθρώπους καὶ τὰς προσευχάς του εἰς τὸν Θεόν. Καὶ ὁ δεύτερος εἰς τὸν βωμὸν τοῦ ἔρωτός του πρὸς τὴν ἐξουσίαν ἐθυσίασε τὰς ἐθνικὰς παραδόσεις τοῦ ἱστορικοῦ κόμματος τοῦ ὁποίου ἡγεῖται, ἀποδεχθεὶς κατὰ παθολογικῶς κυνικὸν τρόπον τὴν ἐπέκτασιν τῶν «μέτρων ἐπιεικείας», τὴν ὁποίαν ἠξίωσεν ὁ κ. Καρτάλης. Ἡ πολιτικὴ ἱστορία μας δὲν ἀναφέρει προηγούμενον πολιτικῶν ἀνδρῶν, οἱ ὁποῖοι νὰ ἐπρόδωσαν ὡς οἱ σημερινοὶ κυβερνῆται μας τὰ ἰδανικὰ ἐν ὀνόματι τῶν ὁποίων ἔλαβον τὰς ψήφους τοῦ Λαοῦ. Ὅσοι τοὺς ἐνεπιστεύθησαν, ἂς τοὺς καμαρώνουν.... Οἱ ἴδιοι οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν δύο Κυβερνητικῶν κομμάτων ὁμολογοῦν διὰ τῶν πράξεών των ὅτι ἔπαυσαν νὰ ἐκπροσωποῦν τὴν λαϊκὴν θέλησιν. Διότι καὶ οἱ δύο ἔπραξαν τὰ ἀντίθετα ἐκείνων διὰ τὰ ὁποῖα ἐψηφίσθησαν.

§39Κ. ΒΟΒΟΛΙΝΗΣ. Αὐτὸ ἀφορᾷ τοὺς ἡγέτας ἢ ὅλους τοὺς βουλευτάς;

§40Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Ὁμιλεῖ παρακάτω καὶ γιὰ ὅλους τοὺς βουλευτάς! Γράφει: «Ὁ γογγυσμὸς τοῦ λαοῦ». («Ἑλλάς», σχόλιον, 6 Ἀπριλίου 1952). «Καθημερινῶς αὐξάνει ὁ γογγυσμὸς τοῦ πάσχοντος λαοῦ μας — καὶ εἰς τὴν πρωτεύουσαν καὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας— διότι τὸ βιοτικὸν του ἐπίπεδον συνεχῶς πίπτει. Καὶ ἠχοῦν πλέον εἰς τὴν μνήμην, ὡς εἰρωνεία καὶ ὡς πρόκλησις, οἱ προεκλογικοὶ λόγοι τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Π.Ε.Κ.: «Ἐντὸς δύο μηνῶν θὰ ἔχετε τὴν εἰρήνευσιν. Καὶ μὲ κάθε παρερχόμενον μῆνα θὰ γίνεσθε εὐτυχέστεροι....».

§41Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Αὐτὰ ὅλα ἐπραγματοποιήθησαν εἰς τὸ ἀκέραιον.

§42Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Μπορεῖς νὰ λὲς ὅ,τι θέλεις, φίλε μου, ἀλλ’ ὅταν κουβεντιάζῃς μοναχός σου!...... «Ἐγράφη πρὸ καιροῦ εἰς τὰς στήλας τῆς «Ἑλλάδος» φύλλου 53286). Ἐπιγραφή: «Ἀποσύνθεσις». Ἄλλο κύριον ἄρθρον, εἰς τὰς 27.4.1952, (ἀριθμὸς ὅτι ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων διαθέτει μοναδικὸν τάλαντον ἀποσυνθέσεως. Οἱ μὴ ἔχοντες ἰσχυρὰν μνήμην —καὶ δὲν εἶναι ὀλίγοι εἰς τὸν τόπον μας— εἶχον λησμονήσει τὰ γεγονότα τῆς Μέσης Ἀνατολῆς, κατὰ τὰ ὁποῖα ὁ κ. Σοφοκλῆς Βενιζέλος ἀνεδείχθη δεξιοτέχνης τῆς ἀποσυνθέσεως. .....Ἀλλ’ ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, διὰ νὰ μᾶς δικαιώσῃ κατώρθωσε νὰ μεταφέρῃ τὴν Μέσην Ἀνατολὴν εἰς τὰς Ἀθήνας. .....Εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον γελοιότητος τὸν περιήγαγεν ὁ ἀριστοτέχνης τῆς ἀποσυνθέσεως....». Ἔχει καὶ κάτι ἄλλα: «Κατάντημα» («ΕΛΛΑΣ», 17 Φεβρουαρίου 1952). «...ΚΑΙ ΟΜΩΣ! Ὁ κ. Σοφοκλῆς Βενιζέλος, ἀντὶ νὰ θιγῇ καὶ νὰ αἰσθανθῇ τὸ καθῆκον νὰ δώσῃ ἀπάντησιν, ἐσίγησεν, ὡς κωφάλαλος καὶ ἔσπευσεν, ὡς ἐπαίτης, εἰς τὴν Ἐκάλην, διὰ νὰ προτείνῃ προδοσίαν τοῦ Στρατηγοῦ Πλαστήρα, καί, ὡς τίμημα συνεργασίαν μὲ τὸν «Συναγερμόν»!... Κανεὶς δὲν εἶχε τὴν ἀξίωσιν ἀπὸ τὸν υἱὸν τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου νὰ εἶναι ἐπίσης μεγαλοφυής. Ἀλλὰ ἠδύνατο, τοὐλάχιστον, νὰ ἔχῃ στοιχειώδη ὑπερηφάνειαν καὶ στοιχειώδη εὐθύτητα....». Καὶ πιὸ κάτω: «Ἡ Φοροδιαφυγή». («ΕΛΛΑΣ», 17 Φεβρουαρίου 1952). «Ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ διεκδικῇ τὸν τίτλον τῆς διώξεως τῶν «φοροφυγάδων». Διότι ἡ δίωξίς των δὲν ὑπῆρξεν αὐθόρμητος κυβερνητικὴ πρᾶξις. Δὲν ὀφείλεται εἰς πρωτοβουλίαν τῆς Κυβερνήσεως. Κατόπιν ἐπερωτήσεως βουλευτοῦ εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ καταθέσῃ τὰ σχετικὰ στοιχεῖα εἰς τὴν Βουλήν. Καὶ ἡ κοινὴ βοὴ ἡ ὁποία ἐπηκολούθησεν, ἐπέβαλε τὴν συνέχειαν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια. Ὅπως ἐπίσης εἶναι ἀλήθεια, ὅτι ὅλοι οἱ ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν —ἀπὸ τοῦ 1950, οἱ ὁποῖοι καὶ θὰ πρέπει νὰ θεωρηθοῦν ὑπεύθυνοι— ἀνήκουν εἰς τὰ δύο σήμερον κυβερνῶντα κόμματα. Κατὰ συνέπειαν, εὐθύνας καὶ ὄχι τίτλους ἔχει ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις». Δηλαδὴ ἡμεῖς ἐδῶ ἐλεγχόμεθα τρεῖς–τέσσαρας ἡμέρας ἀπὸ πρώην ὑπευθύνους. Καὶ λέγει παρακάτω: «Αἰχμάλωτος Πολέμου»! («ΕΛΛΑΣ», 17 Φεβρουαρίου 1952). Ὁ Στρατηγὸς Πλαστήρας ὀνομάζει τὸν κ. Σοφοκλῆν Βενιζέλον «Αἰχμάλωτον Πολέμου». Καὶ θεωρεῖ ματαίας ὅλας τὰς ἀποπείρας του πρὸς ἀπόδρασιν. Διότι δὲν τοῦ ἀνοίγει τὴν μόνην θύραν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν θὰ ἠδύνατο νὰ ἐξέλθῃ καὶ νὰ ἀναπνεύσῃ ἀέρα ἐλευθερίας: Τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν.... Καὶ νὰ σκέπτεται κανείς, ὅτι ὁ κ. Σοφοκλῆς Βενιζέλος δὲν ἐξηναγκάσθη ἀπὸ καμμίαν ἀνωτέραν βίαν. Εἶχεν ὅλα τὰ ἀγαθὰ τῆς γῆς: Πρῶτον Κόμμα, Πρωθυπουργίαν καὶ ὑπομονητικὸν συνεργάτην τὸν Γεώργιον Παπανδρέου! Καὶ ὅμως, χωρὶς κανένα ἀπολύτως ἀποχρῶντα λόγον, τὰ ἐπέταξεν ὅλα αὐτά, διὰ νὰ γίνῃ ΕΘΕΛΟΝΤΗΣ «Αἰχμάλωτος Πολέμου». Ἴσως, ὅμως, ὁ Στρατηγὸς Πλαστήρας θὰ ἔπρεπε νὰ τροποποιήσῃ τὸν χαρακτηρισμόν. Διότι ὁ κ. Σοφοκλῆς Βενιζέλος δὲν εἶναι αἰχμάλωτος «πολέμου». Δὲν συνελήφθη κατὰ τὴν μάχην. Παρεδόθη αὐτοβούλως εἰς τὸν ἐχθρόν.

ΕΙΝΑΙ ΑΥΤΟΜΟΛΟΣ....».

Αὐτοὺς τοὺς μαργαρίτας, κύριοι, δὲν τοὺς λέγω ἐγώ. Εἰς τὰς 3 Φεβρουαρίου 1952 ἡ ἐφημερὶς «Ἑλλὰς» (ἀριθ. φύλλου 42274), γράφει: —«............................................ Καὶ ἐρχόμεθα εἰς τὴν κριτικήν. Ὁ κ. Σοφοκλῆς Βενιζέλος δὲν ἠμπορεῖ νὰ συγχωρήσῃ, διατὶ ἔπαυσε νὰ εἶναι Πρωθυπουργὸς καὶ διατὶ ἀνετέθη εἰς ἐμὲ ἡ Κυβέρνησις. Ἀλλὰ τὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἀναφέρει, παρέχουν τὴν ἀπόδειξιν: Διότι δὲν ὑπῆρχεν εἰς αὐτὸν καὶ ἀντιθέτως, ἐδημιουργήθη πρὸς ἐμὲ ἡ ἐμπιστοσύνη.....». Φαίνεται ὅτι ὁ Τσῶρτσιλ δὲν εἶχε γράψει ἀκόμη τὰ ἀπομνημονεύματά του. «Ἐν πάσῃ περιπτώσει φαίνεται ὅτι ἐπὶ τοῦ παρόντος τοὐλάχιστον.....». (Ἀναγινώσκει). Καὶ πράγματι, κύριοι καὶ ἡ Ρουμανία καὶ ἡ Βουλγαρία καὶ ἡ Ἀλβανία, μὲ τὶς δικές τους δυνάμεις ἀνασυνεκροτήθησαν, διότι ἡ φίλη τους ἡ Ρωσία τοὺς ἔπαιρνε τὰ ρέστα. Αὐτὸ ποὺ θὰ διαβάσω ἐπιγράφεται «Θρίαμβος», ἡμερομηνία 9 Μαρτίου 1952.

§43Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. «...Δὲν ἔχομεν καμμίαν διάθεσιν νὰ σχολιάσωμεν τὴν διπλωματικὴν περιοδείαν τοῦ κ. Σοφ. Βενιζέλου εἰς Λισσαβῶνα καὶ Ρώμην. Ἀλλὰ μᾶς ἀναγκάζει τὸ πρωϊνὸν δημοσιογραφικόν του ὄργανον, τὸ ὁποῖον ἀνεκάλυψεν εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ σημερινοῦ Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως «τάλαντον διαπραγματευτοῦ». Εἰς ποῖον βαθμὸν ὑπάρχει πράγματι αὐτὸ τὸ τάλαντον μᾶς πληροφορεῖ τὸ ἐγκυρότατον βρεττανικὸν φύλλον, ὁ «Μαγχεστριανὸς Φύλαξ», ὁ ὁποῖος γράφει τὰ ἑξῆς: «Ἡ ὑποδοχὴ τῆς ὁποίας ἔτυχεν ὁ κ. Βενιζέλος εἰς τὴν ἰταλικὴν πρωτεύουσαν ὑστέρησε κατὰ πολὺ τῆς ὑποδοχῆς τῆς ὁποίας ἐτύγχανεν εἰς τὸ παρελθὸν ὁ διάσημος πατήρ του. Ἡ ἀκρόασις τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ Τύπου ὑπὸ τοῦ κ. Βενιζέλου ὑπῆρξε «μικρὰ καὶ βαρύθυμος». Ἡ συνέντευξις ὑπῆρξε βαρύθυμος, διότι τόσον μικρὸν μέρος τῆς ἀτμοσφαίρας τῆς Ἑλλάδος, κατώρθωσε νὰ διαπεράσῃ τὰ μαῦρα πρωϊνὰ ἐπανωφόρια, τὰ νέα μεταξωτὰ καθίσματα καθὼς καὶ τὶς βαρειὲς μεταξωτὲς κουρτίνες. Θὰ ἠδύνατο νὰ ἀφορᾷ τὴν Πουριτανίαν (φανταστικὴ χώρα πολιτικῶν καὶ κοινωνικῶν ἱλαροτραγωδιῶν ἀπὸ τὸ ρεπερτόριον παλαιᾶς ὀπερέττας). Πράγματι θρίαμβος!». Σχόλιον ὑπὸ τὸν τίτλον «Θρίαμβος» τῆς ἐφημ. «Ἡ Ἑλλάς», ἀριθ. φύλλου 47.279 (9.3.1952). Ἐνῷ ἐπῆγε ὁ Παπάγος εἰς τὴν Ρώμην καὶ τοῦ ἐγένετο μία ὑποδοχὴ ἴσως μόνον σὰν τὴν ὑποδοχὴν ποὺ ἔκαμεν ἄλλοτε ὁ Μουσσολίνι στὸν Χίτλερ. Οὔτε πρωθυπουργὸς τῆς Ἀγγλίας οὔτε πρωθυπουργὸς τῆς Ἀμερικῆς ἔτυχε μέχρι σήμερον τοιαύτης ὑποδοχῆς. Τώρα, κύριοι, ἔχω καὶ κάτι ἄλλο ἀκόμη νὰ σᾶς διαβάσω, τὸ ὁποῖον ἔχει ἡμερομηνίαν 30 Μαρτίου 1952: «Τὶ λέγει τώρα ὁ κ. Σοφοκλῆς Βενιζέλος, ὁ ὁποῖος μὲ τὸ ἀτυχὲς ἐκεῖνο ἀνακοινωθὲν τῆς Κυβερνήσεως διεξεδίκησε τὴν «αὐτοτέλειαν» τῆς Ἑλλάδος πρὸς ἐπιβολὴν τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος τῆς ἀρεσκείας του; Τὸ μὲν ἀναλογικόν, τὸ ἀπέσυρε πλέον ὁριστικῶς ἀπὸ τὴν Βουλήν. Ἡ δὲ ἀπόπειρα δημαγωγίας, τὴν ὁποίαν ἐπεχείρησεν, εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα τὴν ἀπάντησιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν, τοῦ κ. Ἄτσεσον, ἡ ὁποία καλύπτει εἰς ἀκέραιον τὴν ἐνέργειαν τοῦ κ. Πιουριφόϋ... Τὶ ἀπέμεινε πλέον ἀπὸ τὴν δημαγωγικὴν ἀπόπειραν τοῦ κ. Σοφοκλῆ Βενιζέλου; Ἀπέμεινε, δυστυχῶς, ἡ δηλητηρίασις τῶν σχέσεών μας, μὲ τὴν μεγάλην μας σύμμαχον καὶ ἡ παροχὴ ἑνὸς ἐπιχειρήματος εἰς τοὺς ἐχθροὺς ἐναντίον τῶν φίλων! Αὐτὸ ὑπῆρξε τὸ ἔργον τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως». (Σχόλιον ὑπὸ τὸν τίτλον «Ἡ ἀπάντησις», δημοσιευθὲν εἰς τὴν ἐφημερίδα «Ἡ Ἑλλὰς» ὑπ’ ἀριθ. φύλλου 50–282 καὶ ἡμερομηνίαν 30 Μαρτίου 1952). Κύριοι ἔχει σημασίαν αὐτὸ ποὺ σᾶς διαβάζω, διότι προχθὲς ὁ κ. Βενιζέλος εἶπεν, ἐγὼ ἔκαμα τὸ πλειοψηφικόν, ἀλλὰ δὲν τὸ ἔκαμε διότι φαίνεται ὅτι τὸν ἔπιασαν ἀπὸ τὸ αὐτὶ καὶ τὸ ἔκαμεν.

§44Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Μπορεῖτε νὰ μᾶς πῆτε πῶς σᾶς φαίνεται ἡ Συμφωνία διὰ τὰς Ἀμερικανικὰς βάσεις, κ. Λιβαδᾶ;

§45Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Δὲν ἔχω, κ. Ζαννῆ, ἐγὼ τὰ στοιχεῖα τῶν ἐπιτελείων διὰ νὰ σᾶς ἀπαντήσω ὑπευθύνως, ἀλλὰ ὁ Αἴσωπος λέγει ἕνα μῦθον. Ἦσαν κάποτε ἕνας λέων, ἕνας ὄνος καὶ μία ἀλώπηξ καὶ ἔκαμαν μίαν συντροφιά. Ἐκυνήγησαν μαζὶ καὶ ἔπειτα ἤθελαν νὰ καθήσουν νὰ μοιράσουν τὴν λείαν τους. Ὁ λέων εἶπεν εἰς τὸν ὄνον: πάρε νὰ μοιράσῃς τὸ θήραμα. Ὁ ὄνος φαίνεται ἦτο σοσιαλιστὴς καὶ ἔκαμε τρία ἴσα μέρη καὶ τὰ ἔδωσε εἰς τὸν καθένα ἀπὸ ἕνα. Τότε ὁ λέων, ὅταν εἶδε αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, ἔδωσεν εἰς τὸν ὄνον μία μὲ τὰ νύχια του καὶ τὸν ἐξέσχισε. Κατόπιν ὁ λέων εἶπεν εἰς τὴν ἀλώπεκα νὰ κάμῃ τὴν μοιρασιά. Ἡ ἀλώπηξ πῆρε ἕνα μικρὸ μερίδιον καὶ εἶπεν εἰς τὸν λέοντα: Αὐτὸ τὸ μικρὸ μερίδιο εἶναι ἰδικόν μου καὶ ὅλο τὸ ἄλλο εἶναι ἰδικόν σου. Τότε τὴν ἠρώτησε ὁ λέων γιατὶ ἐμοίρασε τὴν λείαν κατ’ αὐτὸν τὸν ὡραῖον τρόπον καὶ ποῖος τὴν ἔμαθε νὰ μοιράζῃ ἔτσι. Καὶ ἐκείνη ἀπήντησε: Ἡ συμφορὰ τοῦ γαϊδάρου μὲ ἔκαμε νὰ τὸ μάθω. Ἄν ἡμεῖς εἴπωμεν εἰς τὴν Ἀμερικὴν πὼς δὲν δεχόμεθα καὶ θὰ βάλλωμεν ἡμεῖς τοὺς νόμους καὶ θὰ ἐπιβάλλωμεν τὰς συμφωνίας μας κλπ. τότε ἡ Ἀμερικὴ ἴσως νὰ μᾶς ἐγκαταλείψῃ καὶ νὰ στραφῇ πρὸς ἄλλους, πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν στρατιωτικῶν της βάσεων καὶ νὰ ἀποσύρῃ ἴσως τὴν προστασίαν της ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα ὁπότε θὰ ἐδικαιοῦτο πλέον ἢ μᾶλλον θὰ ὑπεχρεοῦτο ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπολίτευσις νὰ ζητήσῃ λόγον καὶ νὰ ἐπικρίνῃ ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν, ὅτι δὲν ἐστάθη ἱκανὴ νὰ συγκρατήσῃ τὴν προστασίαν καὶ βοήθειαν τῆς μεγάλης Συμμάχου μας Ἀμερικῆς. Περαιτέρω γράφει, κύριοι, ἡ ἐφημερὶς ...... (ἀναγινώσκει) ........ Ἀκοῦστε τώρα, κύριοι, ἕνα ἄλλον ἄρθρον μὲ τὴν ἐπιγραφὴν «ράκος». Εἶναι ἡ ἐποχή, καθ’ ἣν ἐδιώχθη ὑπὸ τὴν Κυβέρνησιν ὁ κ. Σακελλαρίου. (Ἐφημ. «Ἡ ΕΛΛΑΣ», κύριον ἄρθρον ὑπὸ τὸν τίτλον «ΑΠΟΣΥΝΘΕΣΙΣ», ἀριθ. φύλλου 53–286, ἡμερ. 27.4.52). «Θὰ πρέπει ἴσως νὰ ἐνθυμηθῶμεν ὀλίγον καὶ τὸν ἀείμνηστον ναύαρχον. Τὸ πάθημά του εἶναι, ἀσφαλῶς χωρὶς προηγούμενον. Τὸ ὅτι παρῃτήθη ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν δὲν εἶναι μοναδικόν. Ἐπανειλημμένως ἔχει συμβῆ καὶ εἰς τὸ παρελθόν. Τὸ ὅτι ἐπίσης ὑβρίζεται ἀπὸ τὴν Ἀντιπολίτευσιν, καὶ αὐτὸ δὲν εἶναι πρωτότυπον. Εἶναι ὅμως πρωτότυπον αὐτὸ ποὺ τοῦ συμβαίνει μὲ τοὺς «οἰκείους» του. Δὲν ἀρκεῖ ὅτι τὸν ἐνεταφίασαν. Ἀνέσκαψαν κατόπιν τὸν τάφον του— μὲ τὴν «ἐξ ὑπαρχῆς ἀκύρωσιν» τῆς διαταγῆς του—καὶ ἐσκόρπισαν τὰ ὀστᾶ του εἰς τοὺς ἀνέμους......... Ἰδοὺ ἡ τύχη τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἐμπιστεύονται εἰς τὸν κ. Σοφοκλῆν Βενιζέλον........». (Σχόλιον ὑπὸ τὸν τίτλον «Ράκος» δημοσιευθὲν εἰς τὴν ἐφημερίδα «Ἡ Ἑλλὰς» ὑπ’ ἀριθμὸν φύλλου 52–285 καὶ ἡμερομηνίαν 20 Ἀπριλίου 1952). Περαιτέρω λέγει: «Δὲν προτιθέμεθα σήμερον νὰ ἐξετάσωμεν ἐὰν ἡ ΕΠΕΚ εἶναι ἐπίσης «συνοδοιποριακή», ὅπως ἦτο ἄλλοτε τὸ ΕΑΜ. Οὔτε ἐὰν ἡ ὕπαρξίς της εἶναι ἐθνικῶς ὠφέλιμος, διότι συγκρατεῖ ὀπαδοὺς ἀπὸ τὴ διολίσθησιν πρὸς τὸ Κ. Κ.Ε., ἤ, ἀντιθέτως, εἶναι ἐπιβλαβής, διότι ἀποτελεῖ τὸ προκάλυμμα, ὄπισθεν τοῦ ὁποίου τὸ Κ.Κ.Ε. ἀνασυγκροτεῖ τὸν συνωμοτικόν, ἐπαναστατικὸν καὶ συνδικαλιστικὸν μηχανισμόν του. Ἀρκούμεθα σήμερον εἰς τὴν ἀριθμητικήν, καὶ διὰ τοῦτο, ἀντικειμενικὴν διαπίστωσιν, ὅτι ἡ ΕΠΕΚ εἶναι ἀναβίωσις, συνέχεια καὶ μετονομασία τοῦ γνωρίμου ΕΑΜ. Καὶ ἡ διαπίστωσις αὐτὴ ὁδηγεῖ εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἡ συζητουμένη συγχώνευσις τῶν δύο κομμάτων, Φιλελευθέρων καὶ ΕΠΕΚ, καὶ ἂν ἀκόμη ἐθεωρεῖτο δυνατὴ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῶν ἡγετῶν, λόγῳ τῆς κοινῆς προελεύσεως ἀμφοτέρων ἀπὸ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, εἶναι ὅμως, κατὰ τὴν γνώμην μας, ἀντικειμενικῶς ἀδύνατος, λόγῳ τῆς διαφόρου ψυχολογίας τῶν μαζῶν». (Ἐφημερὶς «Ἡ Ἑλλὰς» ἀριθ. φύλλου 48–280 ἡμερομ. 16.3.52). Κύριοι, κάποιος βουλευτὴς τῆς ΕΠΕΚ, προχθὲς εἶπεν, ὅτι ἐὰν εἷς ὠφελήθη ἀπὸ τὰς ψήφους τοῦ Κομμουνισμοῦ, εἶναι ὁ Συναγερμός. Ἐδῶ ὁ κ. Παπανδρέου γράφει, ποῖοι ἔχουν σχέσιν μὲ τοὺς Κομμουνιστάς. Καὶ τώρα, κύριοι, θὰ σᾶς ἀναγνώσω κάτι ἄλλο ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα τοῦ 1951. Λέγει ἐκεῖ ὁ κ. Παπανδρέου τὰ ἑξῆς, ποὺ τὰ ὑπογράφει μάλιστα ὁ ἴδιος κ. νῦν Συναρχηγός: «.......Ἐχθρὸς τοῦ τόπου εἶναι τὰ παλαιὰ κόμματα ὡς τὸ τῶν Φιλελευθέρων τοῦ τελευταίου δεκαεξαμήνου.... Ἡ πρώτη Κυβέρνησις τοῦ «Κέντρου» ὑπενομεύθη ἀπὸ τὴν προσωπικὴν φιλοδοξίαν τοῦ κ. Σοφ. Βενιζέλου ὁ ὁποῖος κατείχετο ἀπὸ τὸ πάθος τῆς Πρωθυπουργίας. ........Ὁ κ. Σοφ. Βενιζέλος μοῦ ἀπέδωσεν «ἀντὶ τοῦ μάννα χολήν.......» Ἴσως τώρα ἀναμένει μετὰ τὴν χολὴν καὶ τὸ ὄξος ἂς ἐξακολουθῇ, λοιπόν, νὰ συνεργάζεται. Καὶ εἰς ἄλλο φύλλον τῆς ἰδίας ἐφημερίδος, λέγει τὸ ἑξῆς ὁ κ. Παπανδρέου: «Χρησιμοποιεῖ ἀκόμη (εἶπεν ὁ κ. Παπανδοέου διὰ τὸν κ. Σοφοκλῆ Βενιζέλον) χρησιμοποιεῖ καὶ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ὡς ἐκλογικὸν μαγειρεῖον τῶν Φιλελευθέρων κατὰ τρόπον προκαλοῦντα δημόσιον σκάνδαλον τὸ ὁποῖον δὲν ἠμπορεῖ νὰ μείνῃ ἀτιμώρητον. Καὶ ἀσφαλῶς δὲ θὰ μείνῃ ἀτιμώρητον». Ἴσως διὰ τοῦτο ἐκόλλησε Συναρχηγὸς γιὰ νὰ τὸν παραμερίσῃ ἀπὸ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων πρὸς τιμωρίαν του. Τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν τὴν ἐχρησιμοποίησεν ὡς ἐκλογικὸν μαγειρεῖον, ὁ κ. Βενιζέλος τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, λέγει ὁ κ. Παπανδρέου. Ἑπομένως, Κύριοι βουλευταί, ποῖον κόμμα χρησιμοποιεῖ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν; Ἐκεῖνο ποὺ συνεργάζεται μὲ τοὺς βιοτέχνας καὶ τοὺς πτωχοὺς ἐπαγγελματίας, ἢ ἐκεῖνο ποὺ ὑποστηρίζει τοὺς πλουσίους; Καὶ ἔπειτα ἔρχεσθε ἐδῶ, κύριοι βουλευταὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, καὶ μᾶς λέτε, ὅτι εἴμεθα ἡ ὀλιγαρχία τοῦ πλούτου. Αὐτά, κύριοι, δὲν τὰ λέγω ἐγώ, εἶναι λόγια τοῦ κ. Παπανδρέου. Καὶ ἀσφαλῶς, δὲν θὰ μείνῃ ἀτιμώρητος, λέγει, ὁ κ. Βενιζέλος. Δι’ αὐτὸ φαίνεται τώρα γυρεύει νὰ τοῦ πάρῃ τὴν κυριαρχίαν τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων διὰ νὰ τὸν τιμωρήσῃ. Ἀλλὰ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχει μεγάλην σημασίαν, εἶναι αὐτό τὸ ὁποῖον θὰ σᾶς ἀναγνώσω τώρα. «....... Ἀλλὰ ἀνήκει, δυστυχῶς, εἰς τὰ τάλαντα τοῦ κ. Σοφοκλῆ Βενιζέλου, ἡ δημιουργία ἀποσυνθέσεως Καὶ δὲν ἠθέλησεν, οὔτε ἅπαξ, νὰ διαψεύσῃ τὸν ἑαυτόν του». (Ἀπὸ τὸν τίτλον «Ὁ ἀπολογισμὸς» σχόλιον τῆς ἐφημερίδος «Ἡ Ἑλλάς», ἀριθ. φύλλου 49–281 23.3.1952). «Διότι ὑπέρτατος νόμος διὰ τὸν σημερινὸν Κυβερνήτην εἶναι τὸ κόμμα». (Ἐφημερὶς «ἡ Ἑλλὰς» ἀριθ. φύλλου 49–281 23.3.1952). «Τὸ ὄργανον τῆς ΕΠΕΚ ὑποψιάζεται, ὅτι εἰς περίπτωσιν πλειοψηφικοῦ, ὁ κ. Γ. Παπανδρέου καὶ οἱ φίλοι του θὰ συνεργασθοῦν μὲ τὸν Παπαγικὸν κρυπτοφασισμόν». Καὶ θὰ γίνουν τοιουτοτρόπως «Φασιστικὴ..... Σοσιαλιστικὴ Δημοκρατία». Καὶ ποία μὲν θὰ εἶναι ἡ ἐκλογικὴ τακτικὴ τοῦ ἰδικοῦ μας Κόμματος, θὰ καθορισθῇ, ὅταν γνωσθῇ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα. Ἀντιθέτως, ἡ γραμμὴ τῆς Ε. Π.Ε.Κ. ἔχει χαραχθῆ εἰς τὸ παρελθόν. Εἶναι ἡ ἔκκλησις τοῦ Στρατηγοῦ Πλαστήρα πρὸς τὸν Στρατάρχην Παπάγον ὅπως σχηματίσουν ἀπὸ κοινοῦ Κυβέρνησιν, ὑπὸ τὴν ἡνεσίαν τοῦ κ. Παπάγου. Ἰδού, λοιπόν, Φασιστικὴ ἡ Ε. Π.Ε.Κ. Καὶ δι’ ἡμᾶς μὲν ὑπάρχουν ἁπλῶς ὑπόνοιαι — διὰ τὸ μέλλον. Ἐνῶ διὰ τὸν Φασισμὸν τῆς Ε.Π.Ε.Κ. ἀποδείξεις». (Ἀπὸ τὸ ὑπὸ τὸν τίτλον «Ἀποδείξεις» σχόλιον τῆς ἐφημ. «Ἡ Ἑλλάς», ἀριθ. φύλλου 49–281 23.3.1952). Διατὶ ἔτσι ἐκφράζεται διὰ τὸν κ. Βενιζέλον ὁ ἀξιότιμος Συναρχηγός του, μὲ τοιαύτας ἐκφράσεις, δὲν τὸ γνωρίζω. Καὶ τοῦ λέγει περαιτέρω: «.......................... Ὅσοι τὸ σκέπτονται, ἀσφαλῶς δὲν εἶναι οὔτε κἂν «πρωτοετεῖς φοιτηταὶ τῆς Νομικῆς», ὅπως καὶ συμβαίνει μὲ τὸν Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως». (Σχόλιον ὑπὸ τὸν τίτλον «Οἱ Θεσμοί». Ἐφημ. «Ἡ Ἑλλὰς» ἀριθ. φύλλου 38–270 6.1.52). Καὶ συνεχίζει ὁ κύριος Σ. Λιβαδᾶς: Ὅλοι γνωρίζετε ποῖος ἦτο ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τὴν 6.1.52. Αὐτὰ λέγει καὶ γράφει διὰ τὸν κ. Σοφ. Βενιζέλον ἡ ἐφημερὶς τοῦ συναρχηγοῦ κ. Γεωργ. Παπανδρέου. Ὅλα αὐτὰ σᾶς τὰ διαβάζω, διὰ νὰ κρίνετε σεῖς, κύριοι. «....... Ἐφ’ ὅσον οἱ ἀπαρτίζοντες τὴν Κυβέρνησιν στεροῦνται στοιχειώδους φιλοτιμίας καὶ ἀρνοῦνται νὰ ὑποβάλουν τὴν τυπικήν των παραίτησιν, οἱ βουλευταί, ἀνεξαρτήτως κομματικῆς τοποθετήσεως, καθίστανται συνυπεύθυνοι διὰ τὴν παράτασιν τῆς ἐλεεινῆς σημερινῆς καταστάσεως». (Ἀπὸ τὸ ὑπὸ τίτλον «οἱ ἀνεύθυνοι» κύριον ἄρθρον τῆς ἐφημ. «Η ΕΛΛΑΣ» ἀριθ. φύλλου 48–280 ἡμερομ. 16.3.1952). «.... Κατὰ τὴν γνώμην μας, ἡ ΕΠΕΚ, ὁ κορμὸς τῆς ΕΠΕΚ, ἀποτελεῖ συνέχειαν τοῦ ΕΑΜ. Δὲν εἶναι προσωπικὸν δημιούργημα τοῦ Στρατηγοῦ Πλαστήρα, ὁ ὁποῖος ἁπλῶς ἐπροτιμήθη, ἀπὸ τὸν κ. Σβῶλον ὡς Ἀρχηγός, διότι παρεῖχε μεγαλυτέρας ἐγγυήσεις προστασίας τῶν μελῶν τοῦ κόμματος. Καὶ πρὸς ὑποστήριξιν αὐτῆς τῆς γνώμης, δὲν προσφέρεται μόνον ἡ πολιτικὴ ἐντύπωσις ἀπὸ τὴν ταυτότητα τῶν προσώπων. Ὑφίσταται ἐπίσης καὶ ἀριθμητικὴ ἀπόδειξις. Ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως ὑπῆρξαν ἕως σήμερον τέσσαρες λαϊκαὶ ἐτυμηγορίαι, δύο πρὸ τῆς ἐμφανίσεως τοῦ Στρατηγοῦ Πλαστήρα, καὶ δύο μετὰ τὸν σχηματισμὸν τῆς ΕΠΕΚ. Καὶ ἀπὸ τὴν μελέτην τῶν ἀποτελεσμάτων τῶν τεσσάρων αὐτῶν λαϊκῶν ἐτυμηγοριῶν προκύπτει ἡ ἀπόδειξις...... Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης κ. Παπασπύρου, ἀνήγγειλεν, ὅτι κατ’ αὐτὰς θὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θὰ καθιστᾷ διὰ τὴν Διοίκησιν ὑποχρεωτικὰς τὰς ἀποφάσεις τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας. Τοῦ συνιστῶμεν, ὅπως, προτοῦ θέσῃ τὸ νομοσχέδιον ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, ζητήσῃ ἀπὸ τοὺς συναδέλφους του νὰ συμμορφωθοῦν πρὸς αὐτό. Διότι οἱ σημερινοὶ Ὑπουργοὶ παραβιάζουν συνεχῶς τὰς ἀποφάσεις τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας. Πρόσφατον παράδειγμα ὁ Ὑπουργὸς κ. Μπουρδάρας παρεβίασεν ἀπόφασιν τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας, σχετικὴν πρὸς τὴν σύνθεσιν τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τῶν Σ.Ε.Κ.». (Ἐφημ. «Ἡ Ἑλλὰς» ἀριθ. φύλλου 48–280 16.3.52). Τὸν κατηγορεῖ ὅτι ἔκαμε τὸ κίνημα τῆς Μέσης Ἀνατολῆς. Τοῦτο ἔχει μεγάλην σημασίαν. Καὶ νομίζω ὅτι διὰ νὰ εἴμεθα ὅλοι οἱ βουλευταὶ σύμφωνοι πρὸς τὴν ψῆφον τοῦ λαοῦ, πρέπει νὰ συγκροτηθῇ Δικαστήριον διὰ τὴν καταστροφὴν τὴν ὁποίαν ὑπέστη ἡ δόξα τοῦ Ἔθνους ἐξ ἀφορμῆς τοῦ κινήματος ἐκείνου. Ὁ κ. Παπανδρέου τὸ λέγει ρητῶς ὅτι ὁ κ. Βενιζέλος εἶναι ὑπεύθυνος: «Ἀλλὰ δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ κληρονόμος τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων κατορθώνει νὰ ὁδηγήσῃ τὸ Κράτος εἰς διάλυσιν. Ἕνας εἶναι ὁ ὑπέρτατος νόμος διὰ τὸν κ. Σοφοκλῆν Βενιζέλον. Νὰ εἶναι Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ εἰς τὸν βωμὸν αὐτὸν εἶναι πρόθυμος νὰ προσφέρῃ πᾶσαν θυσίαν. Γίνεται διεκπεραιωτὴς καὶ τῶν θελήσεων τῶν ἀνευθύνων καὶ τῶν θελήσεων τῶν ξένων συμμάχων μας. Τὸ ἴδιον εἶχε πράξει καὶ εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολήν. Διότι τὸ κίνημα τοῦ Μαρτίου 1944 ἦτο ἰδικόν του διὰ νὰ ἀναλάβῃ τὴν Πρωθυπουργίαν. Ἐχρειάσθη νὰ προσκληθῶ ἀπὸ τὸν Βασιλέα Γεώργιον καὶ ἀπὸ τὴν Βρεταννικὴν ἡγεσίαν διὰ νὰ ἀνασυγκροτήσω τὰ ἐρείπια, διὰ νὰ ἠμπορέσω νὰ κάμω καὶ πάλιν Ἑλληνικὸν Στρατόν, τὸν ὁποῖον ὡδήγησα ἀπὸ τὸ αἶσχος τῶν κινημάτων εἰς τὴν δόξαν τοῦ Ρίμινι». Ἐλέχθη τὴν Παρασκευήν, 7 Σεπτεμβρίου 1951, ἀπὸ τὸν ὁμιλοῦντα ἀπὸ τοῦ ἐξώστου τοῦ ἐκλογικοῦ του κέντρου κ. Παπανδρέου καὶ ἐδημοσιεύθη εἰς τὸ φύλλον τῆς 9.9. 1951 «Ἡ Ἑλλάς». Καὶ ἔρχεται ἐδῶ ὁ Συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων καὶ λέγει ὅτι «ἐκάματε τὸν στρατὸν νὰ πολιτεύεται». Καὶ ὁ κ. Παπανδρέου τὸν κατηγορεῖ μὲ λόγια ὁλοστρόγγυλα ὅτι εἶναι ὁ αἴτιος τῆς ἀνταρσίας τῆς Μέσης Ἀνατολῆς. Περαιτέρω, κύριοι βουλευταί, εἰς τὴν ἐφημερίδα «ἡ Ἑλλὰς» τῆς 12.8.51, λέγει τὰ ἑξῆς: «Ὅταν αὐτὰ ἔχουν Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων; Ποῦ εἶναι ἡ στοιχειώδης σοβαρότητος καὶ αὐτοσεβασμοῦ ἠμπορεῖ νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ἀμφισβήτησιν». Τὶ πρέπει λοιπὸν νὰ εἴπωμεν ἡμεῖς τώρα ποὺ ὕστερα ὑπὸ αὐτὰς τὰς κατηγορίας τὰς ὁποίας ἀπηύθυνε κατὰ τοῦ κ. Βενιζέλου συμπαρακάθηται καὶ συνδιοικεῖ μετ’ αὐτοῦ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων; Ποῦ εἶναι ἡ στοιχειώδης σοβαρότης καὶ ὁ αὐτοσεβασμός;

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συντομεύετε, κύριε βουλευτά, παρακαλῶ.

§47Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι αὐτὰ εἶναι ἔλλειψις σοβαρότητος καὶ αὐτοσεβασμοῦ. Δὲν εἶμαι σύμφωνος, κύριοι συνάδελφοι, νὰ διώχνουμε τοὺς πλουσίους ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα. Μὴ ξεχνᾶτε ὅτι 7½ ἑκατομμύρια τόννων πλοῖα εἶναι ἀγορασμένα ἀπὸ Ἕλληνας ἐφοπλιστάς, καὶ ἐπειδὴ ἀκοῦνε εἰς τὴν Βουλὴν πότε τὸν κ. Ζίγδην, πότε τὸν κ. Πολίτην, πότε ἐμένα πότε τὸν ἕνα καὶ πότε τὸν ἄλλον νὰ φωνάζουν ἐναντίον τῶν πλουσίων, τὶ κάμουν; Πᾶνε εἰς τὸ Λονδῖνον καὶ ἐγκαθιστοῦν τὰ Γραφεῖα τους. Κύριοι, πρέπει νὰ προσέξωμεν πολὺ μὲ τὸν κατήφορον ποὺ παίρνομε ἐξορίζοντες ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα ἐκείνους ποὺ ἔχουν τὸ χρῆμα. Εἰς τὸ Λονδῖνον εἶδα μὲ τὰ μάτια μου ἔγγραφα τοῦ Ὑπουργείου Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας εἰς τὸ καλάθι τῶν ἀχρήστων. Ὁ κ. Χατζηλίας ἐφοπλιστὴς μὲ περιουσίαν 100 ἑκατομμυρίων λιρῶν, μέτοχος εἰς ναυπηγεῖα, εἰς ἠλεκτρικὰ ἐργοστάσια κλπ., μοῦ εἶπε μίαν ἡμέραν: «Κύριε Λιβαδᾶ, πιστεύσατέ με οὐδέποτε οἱ Ἄγγλοι ἐζήτησαν νὰ μοῦ κάμουν ἔλεγχον. Μοῦ λέγουν δώσατε σημείωμα εἰς τὴν Ἐφορείαν πόσαι εἶναι αἱ εἰσπράξεις σας διὰ νὰ σᾶς κανονίσωμε τὸν φόρον». Καὶ ἐκεῖνος δίδει ὅ,τι τὸν συμφέρει. Τοῦ ἀπήντησα ὅτι ὠφελεῖται πράγματι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Ἀλλὰ τοῦ εἶπον, ὅτι πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει του ὅτι διὰ τοὺς Ἄγγλους εἶναι ξένος καὶ θὰ τὸν κάμουν νὰ πωλήσῃ τὸ σπίτι του στὴν Ἑλλάδα καὶ νὰ ἐγκατασταθῇ εἰς τὴν Ἀγγλίαν. Καὶ σὰν πεθάνῃ καὶ τὰ παιδιά του θὰ ἔχουν πάρει Ἀγγλίδες, τότε θὰ τὸν φορολογήσῃ τὸ Ἀγγλικὸν Κράτος. Ἡ οὐσία, ἐν πάσῃ περιπτώσει, κύριοι, εἶναι ὅτι αὐτοὶ θέλουν μίαν καλὴν μεταχείρισιν διὰ νὰ μὴ μᾶς φεύγουν. Πῶς καὶ τὶ θὰ γίνῃ δὲν εἶναι ἰδική μου δουλειά. Κύριοι ὁ ἀσκηθεὶς ἔλεγχος δὲν ἦτο ἀντικειμενικός. Καὶ φαντασθῆτε τὶ θὰ ἔλεγεν ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐὰν εἰς τὰ ἑδώλια τὰ ἰδικά μας παρεκάθηντο ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι κατηγόρησαν ὁ ἕνας τὸν ἄλλον ἐπὶ προδοσίᾳ. Κύριοι, δὲν πρέπει νὰ καταπίνωμεν τὴν κάμηλον καὶ νὰ διϋλίζωμεν τὸν κώνωπα καὶ νὰ φθάνωμεν εἰς ἀντεθνικὰς συζητήσεις. Μὲ λυπεῖ τὸ κατάντημα τῆς Βουλῆς. Ἡ κοινὴ γνώμη δυσανασχετεῖ ὅταν βλέπῃ νὰ συζητῶμεν τὶ θὰ γίνουν οἱ ἀεροπόροι, ἐὰν ἐδικάσθησαν καλῶς ἀπὸ τὴν Δικαιοσύνην οἱ δολιοφθορεῖς καὶ οἱ προδόται. Ἡ Δικαιοσύνη δικάζει καὶ εἶναι ἀνεξάρτητος εἰς τὴν Ἑλλάδα ὅσον πουθενὰ ἀλλοῦ. Τὸ κατάντημα εἶναι αὐτὸ κύριοι. Ἀντεθνικῶς σκέπτονται ὅσοι φέρουν ἐδῶ τοιαῦτα θέματα. Ἐὰν ἤμουν ἐγὼ Ὑπουργὸς δὲν θὰ ἔδιδα καμμίαν ἀπάντησιν. Δὲν ὑπάρχει χειρότερος ἐξευτελισμὸς παρὰ νὰ συζητῶμεν ἐδῶ διὰ τοὺς κομμουνιστὰς καὶ νὰ χάνωμεν ἔστω καὶ τὸ σάλιο μας. Ὑπάρχουν τόσα ἄλλα σοβαρὰ θέματα, ὅπως τὸ Ι.Κ.Α., τὸ ὁποῖον θέλει πολλὴν προσοχήν, διότι ἐξακολουθεῖ νὰ ὑπάρχῃ αὐτὴ ἡ «πεπονόφλουδα», ὁ κ. Ἀγαλόπουλος, ὁ ὁποῖος ἔχει περισφύξει καὶ τὸν νέον Διοικητήν.

§48Ε. ΓΟΝΗΣ (Ὑπ. Ἐργ.). Ἀναγγέλλω ὅτι παρῃτήθη.

§49ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δόξά σοι ὁ Θεός!

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε βουλευτά, παρακαλῶ διὰ τελευταίαν φοράν, συντομεύετε.

§51Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Σᾶς συγχαίρω, κύριε Ὑπουργὲ τῆς Ἐργασίας, διότι ἐπὶ τῶν ἡμερῶν σας συνετελέσθη τοῦτο. Ὅταν, κύριοι συνάδελφοι, κυβερνᾷ ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς οἱ ὑπουργοὶ ἐργάζονται πολλὲς φορὲς καὶ 24 ὧρες. Παράδειγμα ὁ κύριος Καψάλης καὶ οὔτε ἡ Ἀστυνομία ἠμπορεῖ νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ ὀκτάωρον. Μᾶς εἶπε, κύριοι συνάδελφοι, ὁ κ. Παπανδρέου, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς εἶναι κολυμβήθρα τοῦ Σιλωὰμ ὅπου ὅλοι μπαίνουν καὶ ἐξαγνίζονται καὶ τὸ λέγει αὐτὸ ὁ κ. Παπανδρέου, ὁ ὁποῖος ἀλλάζει 2–3 φορὲς γνώμην τὴν ἡμέρα καὶ ποὺ ποτέ του δὲν εἶναι σύμφωνος μὲ τὰς προηγουμένας Κυβερνήσεις καὶ μὲ τὰς προηγουμένας σχέσεις του. Μᾶς παρουσιάζεται ἁγνὴ περιστερὰ καὶ κραυγάζει ὅτι τὸ κράτος δὲν πάει καλά, διότι, δῆθεν, ἐστερήθη τῶν ὑπηρεσιῶν του καὶ διότι ἔπαυσε ἡ Τράπεζα νὰ εἶναι κομματικόν του μαγειρεῖον. Μᾶς παρουσιάζει ἀκόμη ὅτι εἴμεθα δικτατορικοί, καὶ ἐπιβάλλομεν δικτατορίαν, μάλιστα, ἀλλὰ αὕτη ἐφαρμόζεται, ἀλλὰ ὄχι ἀπὸ τὸν Παπάγον, ἀλλὰ ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὁ ὁποῖος ἔδωσε μεγάλην πλειοψηφίαν εἰς τὸν Στρατάρχην. Μέχρι τώρα παρετηρεῖτο χλιαρότης εἰς ὅλους τοὺς τομεῖς τοῦ Κράτους, ἐνῷ τώρα παρουσιάζεται δραστηριότης καὶ ἐνέργεια παντοῦ. Δὲν εἴμεθα σκληροί, ἀλλὰ δίκαιοι. Τὸ κῦρος τῆς Ἑλλάδος ἔχει φθάσει ἐκεῖ ποὺ πρέπει, ἄλλοτε ἐπήγαιναν οἱ Ὑπουργοί μας εἰς τὰ διάφορα συνέδρια καὶ τοὺς ἀντελαμβάνοντο μόνον τὰ γκαρσόνια τῶν ξενοδοχείων, σήμερον πηγαίνουν οἱ Ὑπουργοί μας καὶ οἱ Βασιλεῖς μας εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ σείεται τὸ σύμπαν. Γνωρίζει ὁ λαὸς καὶ οἱ ξένοι ποῖος εἶναι ὁ Παπάγος, εἶναι τὸ ἴδιον μὲ τοὺς Βασιλεῖς μας, τὸ ἴδιον μὲ τὸν Πρωθυπουργόν μας. Ἰδού, λοιπόν, πῶς ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμός, ἐξησφάλισε τὴν δόξαν εἰς τὴν Πατρίδα μας. Καὶ ὅλα αὐτά, ὀφείλονται εἰς τὸν Γρανίτην τῆς Ἐθνικῆς ἀξιοπρεπείας καὶ αὐταπαρνήσεως καὶ τὸν τίμιον στρατιώτην, τὸν ἔνδοξον Στρατάρχην Παπάγον, ὁ ὁποῖος ὑπήκουσεν εἰς τὴν ἐπιταγὴν τῶν ἡρώων μας καὶ ἀνέλαβε κατ’ ἐντολὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ τὴν διακυβέρνησιν τῆς χώρας καὶ ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν καὶ τὴν εὐθύνην ὁ Στρατάρχης Παπάγος νὰ ἀξιοποιήσῃ τὸ αἷμα τῶν ἡρώων μας, τὸ ὁποῖον ἔχυσαν, σἂν ἐκεῖνος τοὺς ὡδηγοῦσεν εἰς τὴν Νίκην καὶ εἰς τὴν Δόξαν τοῦ Ἔθνους. Αὐτῶν τὰς ἐντολάς, κατ’ ἐπιταγὴν καὶ ἐκλογὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἐκτελεῖ ὁ Κυβερνήτης Στρατάρχης Παπάγος καὶ ὁ Συναγερμὸς ὁλόκληρος. Καὶ γνωρίζει ὁ Παπάγος τροπαιοφόρως νὰ ἐκτελῇ τὰς διαταγὰς τῆς Πατρίδος. (Χειροκροτήματα).

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Παπασπύρου ἔχει τὸν λόγον.

§53Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Κύριοι βουλευταί, πρέπει νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, μὲ τὰς ἀγορεύσεις τῶν συναρχηγῶν τῆς ἀξιωματικῆς ἀντιπολιτεύσεως, τῶν ἡγετῶν τῶν ἄλλων κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, καὶ τῶν λοιπῶν ὁμιλητῶν, ἔχει ὁλοκληρωθῆ ἡ ὀφειλομένη ἀντίκρουσις πρὸς τὰς κυβερνητικὰς ἀνακοινώσεις καί τὸν ἐτήσιον ἀπολογισμόν, τὸν ὁποῖον διὰ τοῦ στόματος τῶν 3 πρωτοεπιτελῶν τοῦ Ε. Σ. — τῶν κυρίων Ὑπουργῶν τοῦ Συντονισμοῦ, τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ τῶν Ἐξωτερικῶν — ἠκούσαμεν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Ἰδιαιτέρως ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ θέματος αἱ ἀγορεύσεις ρητόρων τῆς ἀντιπολιτεύσεως, ὅπως τῶν κ.κ. συναδέλφων Μητσοτάκη, Ζίγδη κλπ., ἔδωσαν τὴν εὐκαιρίαν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν νὰ ἀκούσῃ τὸν ἀντίλογον εἰς ὅσα ἡ Κυβέρνησις εἰς τρεῖς συνεδριάσεις ἐνεφάνισε ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Θὰ παρεῖλκε, λοιπόν, νὰ καταπονήσω τὸ Σῶμα λαμβάνων τὸν λόγον, ἐὰν ὅμως ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα, δὲν τὸ ἔπραξα διότι ὑπῆρξαν κενὰ εἰς τὴν διατύπωσιν τῶν ἀπόψεων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλὰ διότι θεωρῶ χρέος μου νὰ φέρω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς σκέψεις μου τινάς, αἱ ὁποῖαι νομίζω ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποβοῦν χρήσιμοι διὰ τὴν ὡλοκληρωμένην ἐντύπωσιν ἐκ τῆς προκειμένης συζητήσεως. Ὀφείλω, κύριοι συνάδελφοι, νὰ διατυπώσω τὴν βαθεῖαν ἔκπληξιν τὴν ὁποίαν ἠσθάνθην ἀπὸ τὰς πολυημέρους συζητήσεις καὶ ἰδιαιτέρως ἀπὸ τὰς ἀνακοινώσεις τῶν πρωτοεπιτελῶν τοῦ Ε. Σ. Παρὰ τὴν μέσην μου ἡλικίαν, ἠμπορῶ νὰ εἴπω ὅτι ἡ θητεία μου δὲν εἶναι ἀπωτέρα. Ἀπὸ τοῦ ἔτους 1950 εἰσῆλθον εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν καὶ ἡ ἐμπιστοσύνη τοῦ τετιμημένου ἀειμνήστου ἀρχηγοῦ μου Νικολάου Πλαστήρα, μὲ ἔφερε καὶ μέχρι τοῦ Ὑπουργικοῦ ἀξιώματος. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι παρακολουθῶν διαρκῶς τὴν πολιτικὴν ζωὴν καὶ τὰς μεθόδους τοῦ Κοινοβουλίου εἶχον ἄλλην ἀντίληψιν, δηλαδὴ ὅτι ὁσονδήποτε καὶ ἂν ὑπάρχουν διαφοραὶ πολιτικῶν ἀντιλήψεων εἰς τὸν πολιτικὸν κόσμον, αὗται ἔχουν καὶ ὡρισμένα ὅρια εὐπρεπείας, τὰ ὁποῖα δὲν δύνανται νὰ ὑπερπηδηθοῦν. Παρακολουθῶ, ἐπαναλαμβάνω, τὴν πολιτικὴν ζωὴν τῆς χώρας μας, ἐδιδάχθην τὸ ἀνώτατον πνεῦμα, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει πάντοτε μεταξὺ τῶν πολιτικῶν ἀντιπάλων καὶ εἰς τὰς ὀξυτέρας στιγμὰς ἀντιθέσεων τῶν πολιτικῶν. Ἡ προκειμένη συζήτησις, διέψευσε τὴν ἄποψιν, τὴν ὁποίαν εἶχα ἀποκομίσει διὰ τὴν πολιτικὴν ζωὴν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Διότι, βεβαίως, δικαιολογεῖται οἱαδήποτε ὑπερβολή, δικαιολογεῖται οἱαδήποτε προσπάθεια ἐκ μέρους ἑνὸς πολιτικοῦ ὀργανισμοῦ, ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν Ἀντιπροσώπων της, διὰ νὰ ἐκθέσουν τὸ ἔργον της, διὰ νὰ ἐμφανίσουν ἐδῶ μὲ τὰ ζωηρότερα χρώματα καὶ νὰ δημιουργήσουν τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι παρασκευάζουν τὴν ἐποχὴν τοῦ χρυσοῦ αἰῶνος τοῦ Περικλέους, δικαιολογεῖται ἡ ἔφεσις των πρὸς τὴν αὐτοδιαφήμισιν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον, κατὰ τὴν ταπεινήν μου σκέψιν, εἶναι ἀσυγχώρητον, εἶναι ἡ προσπάθεια, ἡ ὁποία κατεβλήθη ἐκ μέρους τῶν Ἀντιπροσώπων τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ σπιλώσουν τοὺς ἀντιπάλους καὶ νὰ ἐμφανίσουν μελανὸν τὸ παρελθόν, διὰ νὰ παραστήσουν, ὅτι παρέλαβον ἐρείπια καὶ ἦλθεν ἕνας πάναγνος πολιτικὸς κόσμος, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὸ παρελθὸν διὰ νὰ ἀποκαταστήσῃ τὸν ἠθικὸν ρυθμὸν καὶ τὴν τάξιν, διὰ νὰ κατακεραυνώσῃ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δεινὰ ἐπεσώρευσαν εἰς βάρος τῆς ἀτυχοῦς μας Πατρίδος. Καὶ μοῦ κάνει κατάπληξιν, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἀπὸ ἐπίσημα χείλη ἤκουσα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου μέσα εἰς μίαν φαντασμαγορικὴν ἐμφάνισιν τῆς αἰθούσης, ἤκουσα χαρακτηρισμοὺς ἀήθεις, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ λέγωνται ἀπὸ κατέχοντος ὑπευθύνους θέσεις καὶ θέλοντας νὰ ἡγηθοῦν τῶν τυχῶν τῆς Πατρίδος. Διότι ὑπῆρξεν ἄηθες, ἀναμφιβόλως ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἠκούσαμεν καὶ οἱ χαρακτηρισμοί, οἱ ὁποῖοι ἐξηνέχθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου περὶ ὑποκυβερνήσεων, περὶ ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι συστηματικῶς ἔβλαψαν τὸν τόπον τοῦτον, περὶ ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι ἐσώρευσαν ἐρείπια διὰ νὰ ἔλθῃ ὁ πολιτικὸς Ὀργανισμὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ νὰ ἀνεγείρῃ τὰ ἐρείπια, νὰ θέσῃ φραγμὸν εἰς τὰς πολιτικὰς ἀσχημοσύνας, νὰ δημιουργήσῃ τὸ νέον, τὸ πάναγνον πολιτικὸν καθεστώς. Αἰσθάνομαι τὸ χρέος, ὡς μέλος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὡς ἐκπρόσωπος τοῦ λαοῦ, ἀλλὰ καὶ ὡς ἕνας ἐλεύθερος ἄνθρωπος νὰ διαμαρτυρηθῶ πρὸς τοιαῦτα συστήματα, τὰ ὁποῖα καθιερώθησαν μὲ τὴν ἔναρξιν τῆς νέας Συνόδου τῆς Βουλῆς. Καὶ ἰδού, τὰ ἀποτελέσματα τῆς Κυβερνητικῆς τακτικῆς. Μοῦ εἶναι συμπαθὴς καὶ λίαν ἀγαπητός, παρὰ τὰς ἐπικρίσεις, τὰς ὁποίας ἤκουσα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὁ ἐκ Κεφαλληνίας συνάδελφος κ. Λιβαδᾶς, ἀλλὰ ὁ τόνος ἐδόθη ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως καὶ παρεσύρθησαν καὶ ἄλλοι συνάδελφοι, ὅπως ἐγένετο μὲ τὴν ἀποψινὴν ἀγόρευσιν τοῦ ἐκ Κεφαλληνίας συναδέλφου. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐκφράσω τὴν βαθυτάτην μου λύπην, διὰ τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον ἐγένετο ἡ ἀποψινὴ συζήτησις. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Βʹ Ἀντιπρόεδρος τῆς Βουλῆς κ. Ι. Τριανταφύλλης). Ἔγινε μετατόπισις τοῦ θέματος, τὸ ὁποῖον εἶχε κρατηθῆ εἰς ὑψηλὸν ἐπίπεδον. Ἐπρόκειτο νὰ κριθῇ ὁ ἀπολογισμὸς τοῦ Κυβερνητικοῦ ἔργου. Καὶ ὁ ἐκ Κεφαλληνίας συνάδελφος ἀνῆλθεν εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ ἀναμνησθῇ παλαιῶν ἀντιθέσεων ἀνθρώπων τῆς Δημοσίας ζωῆς, ἡγετῶν τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ κόσμου, ποὺ ἐτίμησαν τὰ ἀξιώματα εἰς τὰ ὁποῖα ἀνῆλθον. (Χειροκροτήματα). Ἦτο ἄηθες ἡ ἐξύβρισις τῶν πολιτικῶν αὐτῶν ἡγετῶν.

§54Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Ἡ ἀλήθεια εἶναι ἐξύβρισις;

§55Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Εἶναι φυσικόν, ὅμως, εἰς τὴν πολιτικὴν ζωὴν νὰ δημιουργοῦνται πολιτικαὶ ἀντιθέσεις. Εἶναι φυσικὸν αἱ ἀντιθέσεις αὐταί, ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ δημοσίων ἀνδρῶν, εἴτε ἀπὸ τῶν στηλῶν τοῦ τύπου, εἴτε ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, εἴτε κατὰ τὴν ἐπικοινωνίαν μετὰ τοῦ λαοῦ, νὰ διατυπώνωνται. Δὲν ἕπεται, ὅτι μεταξὺ αὐτῶν ὑπάρχει διαχωριστικὴ γραμμή. Αἱ πολιτικαὶ ἀνάγκαι ἐπιβάλλουν τὰς συμμαχικὰς Κυβερνήσεις. Εἴδατε, ὅτι εἰς τὸ παρελθὸν αἱ ἀνάγκαι τοῦ Ἔθνους ἐπέβαλον ὅπως Κόμματα διαχωριζόμενα μὲ ὀξυτάτας ἀντιθέσεις δώσουν τὴν χεῖρα των καὶ σχηματίσουν συμμαχικὰς Κυβερνήσεις. Εἴδατε ὅτι εἰς τὴν ζωὴν τῶν Ἐθνῶν, τὰ ὁποῖα χωρίζονται μεταξύ των μὲ αἷμα, δημιουργεῖται πολλάκις τὸ κλῖμα τῆς συμφιλιώσεως καὶ τῆς ἐρεύνης. Τί τὸ περίεργον, ἐὰν εἰς παλαιοτέραν ἐποχὴν ὑπῆρχεν ἀντίθεσις μεταξὺ δύο πολιτικῶν ἡγετῶν, ἐὰν ὁ ἕνας διετύπωσε τὰς ἐπικρίσεις ἐναντίον τοῦ ἄλλου καὶ τί τὸ περίεργον εἶδεν ὁ ἐκ Κεφαλληνίας συνάδελφος, ὁ ὁποῖος ἐπὶ ὥραν ὁλόκληρον ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀνατρέχων εἰς τὸ παρελθόν, περιύβρισε τοὺς ἡγέτας τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Καὶ ἐὰν τυχὸν οἱ δύο Συναρχηγοὶ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, συνηντήθησαν διὰ νὰ ἐκπληρώσουν ἕνα χρέος καὶ ἀπέναντι τοῦ τόπου καὶ ἀπέναντι ἑνὸς ἱστορικοῦ Κόμματος, μὲ τοῦτο δὲν ἕπεται ὅτι ἠδύνατο ὁ ἐκ Κεφαλληνίας συνάδελφος, ἐνθυμούμενος παλαιὰς ἀντιθέσεις νὰ λοιδορήσῃ τοὺς ἡγέτας. Αἱ συμμαχίαι καὶ αἱ συμπράξεις δὲν ἀνάγονται, κύριοι συνάδελφοι, τὸ παρελθόν, ἀφοροῦν τὸ μέλλον.

§56Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Καὶ ἡ ἠθική;

§57Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Ἐφ’ ὅσον ἰδεολογικῶς καὶ πολιτικῶς ὑπάρχει σύμπτωσις ἀπόψεων, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποτελέσῃ σπίλον, τὸ ὅτι εἰς τὸ παρελθὸν ὑπῆρξαν ἀντιθέσεις μεταξὺ αὐτῶν τῶν ἡγετῶν. (Χειροκροτήματα). Θὰ ἔπρεπε, ἄλλωστε, νὰ χαροποιῇ τὰς σκέψεις κάθε Ἕλληνος ὀρθῶς σκεπτομένου τὸ γεγονὸς αὐτό, ὅτι αἱ πολιτικαὶ δυνάμεις ἐνσωματοῦνται εἰς ἑνιαίους πολιτικοὺς ὀργανισμοὺς καὶ ἄνθρωποι, κινούμενοι εἰς τὰ αὐτὰ ἰδεολογικὰ περιθώρια συνενοῦνται, διὰ νὰ ἀπαρτίσουν νέαν δύναμιν καὶ νὰ προσφέρουν τὰς ὑπηρεσίας των εἰς τὴν Πατρίδα. Ἐὰν ἠσθάνθην τὴν ἀνάγκην, κύριοι συνάδελφοι, νὰ εἴπω τὰς ὀλίγας αὐτὰς λέξεις, τὸ ἔπραξα ἐξ ἐλευθέρας βουλήσεως, διότι ὡς ἐλεύθερος ἄνθρωπος καὶ μέλος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφήσω ἀδιαμαρτύρητα ὅσα ἐπεχειρήθησαν ἀπόψε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. (Χειροκροτήματα). Καὶ ἀποδίδω εὐθύνας καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία μὲ τὰς προσωπικὰς ἐπιθέσεις, μὲ τοὺς ἀήθεις χαρακτηρισμοὺς ποὺ ἔκαμε ἐναντίον τῶν ἀντιπάλων της, μὲ τοὺς χαρακτηρισμοὺς τῶν ὑποκυβερνήσεων καὶ τῶν ἄλλων λοιδοριῶν, τὰς ὁποίας ἀπέδωσε πρὸς τοὺς ἐκπροσώπους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἔδωσε τὸν τόνον καὶ καθώρισε ἐπίπεδον τῆς διεξαγωγῆς τῆς πολιτικῆς συζητήσεως, ὥστε κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κεφαλληνίας συνάδελφος νὰ ἐκτραπῇ, καθ’ ὃν τρόπον ἐξετράπη, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου.

§58Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Εἶπον τὴν ἀλήθειαν.

§59Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Ἀλλά, κύριοι σᾶς εἶπον ἐν τῇ ἀρχῇ τῆς ὁμιλίας μου, ὅτι ἐπιθυμία μου ἦτο νὰ μὴ σᾶς καταπονήσω, διὰ νὰ κλείσωμε τὴν συζήτησιν. Ἐὰν ἐπεζήτησα τὴν παράτασίν της, ἐὰν ἐπεδίωξα νὰ ἐπικοινωνήσω μαζί σας διὰ νὰ διατυπώσω τὰς σκέψεις μου, τὸ ἔπραξα καὶ ἐξ ἑνὸς ἄλλου λόγου. Ἡ παροῦσα Βουλὴ ἐπὶ ὁλόκληρον ἔτος, σύμφωνα μὲ τὰ στατιστικὰ στοιχεῖα, ποὺ ἔχω ἐκ τοῦ Προεδρείου τῆς Βουλῆς, συνεδρίασεν εἰς 60 συνεδριάσεις. Εἰς διάστημα 365 ἡμερῶν, ἡ Ὁλομέλεια τῆς Βουλῆς ἀπησχολήθη ἐπὶ 60 ἡμέρας. Ἐὰν δὲ ἀφαιρέσετε ἐκ τῶν 60 ἡμερῶν τὰς 5–7 πανηγυρικὰς συνεδριάσεις, μὲ τὴν ἔναρξιν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, μὲ τὴν ἐκλογὴν τοῦ Προεδρείου καὶ τῶν Ἐπιτροπῶν, ἀπομένει ἐργασία γόνιμος τοῦ Σώματος, εἰς 50, τὸ πολὺ 52, συνεδριάσεις, ἔναντι, κύριοι βουλευταί, 125 Συνεδριάσεων, αἱ ὁποῖαι ἔλαβον χώραν εἰς τὸ αὐτὸ χρονικὸν διάστημα, διότι ἓν ἔτος ἔζησεν ἡ Βουλὴ τοῦ 1951, ὅταν τὰς τύχας τῆς Χώρας διηύθυνε ἡ ὑποκυβέρνησις, κατὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ. Καὶ ἐνόμισα, ὅτι δὲν θὰ σᾶς καταπονοῦσα, ἐὰν παρετείνομεν τὴν συζήτησιν, ὅταν πρόκειται μάλιστα νὰ κάμωμε τὴν ἀνασκόπησιν τοῦ πολιτικοῦ ἔργου τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλά, ἐπειδὴ ἐμνήσθην τῆς προσπαθείας τοῦ κυρίου συναδέλφου, τῶν ἀξιοτίμων κυρίων Ὑπουργῶν, οἱ ὁποῖοι ἔκαμον τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ Κυβερνητικοῦ ἔργου, ἐπειδὴ ἐμνήσθην τῶν λοιδοριῶν καὶ ὅλων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἀνέφερον εἰς τὰς ὁμιλίας των, ἐναντίον τῶν πολιτικῶν των ἀντιπάλων, εἶμαι ὑποχρεωμένος, ὡς διατελέσας μέλος τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Κέντρου, νὰ φέρω ἐνώπιόν σας, ἀλλὰ καὶ ἐνώπιον τῆς Κυβερνήσεως ἓν στοιχεῖον, τὸ ὁποῖον ἀπὸ ἑνὸς καὶ πλέον ἔτους παραμένει ἐν ἐκκρεμότητι καὶ εἶναι εἰς βάρος τῆς Κυβερνήσεως ἡ ἐκκρεμότης αὐτή. Ἡ Κυβέρνησις ὤφειλε νὰ τὸ ἐκκαθαρίσῃ καὶ ἀνέμενον, εἰς τὰς μακρὰς ἀγορεύσεις τῶν ἀξιοτίμων Ὑπουργῶν καὶ πρωτοεπιτελῶν τοῦ Συναγερμοῦ νὰ ἀκούσω εἰς τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ κυβερνητικοῦ ἔργου τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐρεύνης, ἡ ὁποία πρὸ ἔτους ὁλοκλήρου διετάχθη ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως καὶ προσωπικῶς παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, εἰς βάρος τῶν πολιτικῶν του ἀντιπάλων. Εἰς τὰς ἀρχὰς τοῦ Δεκεμβρίου τοῦ 1952, ἐκ τοῦ Πρωθυπουργικοῦ Γραφείου ἔφυγεν ἓν ἔγγραφον τεραστίας πολιτικῆς σημασίας. Ποτὲ ἄλλοτε Κυβέρνησις δὲν ἔπραξε τοιοῦτόν τι εἰς βάρος τῶν ἀντιπάλων της. Ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, καινοτομοῦσα, διετύπωσεν ἓν ἔγγραφον, ποὺ ἀφήνω εἰς τὴν ἐκτίμησιν ὑμῶν ὡς ἐλευθέρων ἀνθρώπων, ἀλλὰ καὶ ὡς πολιτῶν νὰ τὸ ἐκτιμήσητε. Ἐπιστολὴ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, πρὸς ὅλα τὰ μέλη τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου: «Κύριε Ὑπουργὲ....... (ἀναγινώσκει).......». Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τῆς ἐγκυκλίου του αὐτῆς, πρὸς ὅλα τὰ μέλη τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἔθεσεν ὑπὸ κατηγορίαν καὶ ἔλεγχον τοὺς προκατόχους του καὶ ἐπεξέτεινε τὴν ἔρευναν μέχρι τοῦ 1946. Μοῦ εἶναι ἀδιάφορον, τὸ ὑπέμνησε ὁ ἐκ τῶν Συναρχηγῶν τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ὁ κ. Παπανδρέου, αὐτὸ ἐκτιμήσατέ το σεῖς, ὅτι κατὰ σύμπτωσιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὑπάρχουν κατὰ τὰ ⅘ ἄνδρες πολιτικοί, ὑπευθύνως ἀσκήσαντες τὸ Ὑπουργικὸν ἀξίωμα ἀπὸ τοῦ 1946 καὶ ἐντεῦθεν, καὶ ἐὰν εἰς τὰ ἕδρανα αὐτὰ παρακάθηνται κατὰ τὰ ¾ βουλευταί, οἱ ὁποῖοι παρεκάθησαν εἰς αὐτὰ ἀπὸ τοῦ 1946 καὶ μετέπειτα. Ἀλλά, ἐν πάσῃ περιπτώσει, δικαιοῦμαι καὶ ὡς μέλος τοῦ Κοινοβουλίου καὶ ὡς διατελέσας μέλος τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Κέντρου, τῆς ὁποίας τὸ ἔργον ὑποτίθεται, ὅτι ἔπρεπε νὰ εἶχεν ἐρευνηθῆ, διότι χρονικῶς δὲν θὰ ἀναδράμωμεν εἰς τὴν περίοδον τοῦ 1946, ἀλλὰ ἀρχίζομεν ἀπὸ τὴν πρόσφατον περίοδον διὰ νὰ πᾶμε εἰς τὴν ἀπωτέραν, θὰ ἐπεθύμουν νὰ μάθω, ἡ ἔρευνα, ἡ διαταχθεῖσα ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, μετὰ 15 μῆνας ὁλοκλήρους, τί ἀπέδωκε, ποὺ θὰ ἠμποροῦσε νὰ θεμελιώσῃ πολιτικὴν εὐθύνην, ἢ ἀδίκημα, ἔναντι τῶν προκατόχων του καὶ τῶν ἀντιπάλων του; Ἔγινεν ἡ Πρωθυπουργικὴ ἐγκύκλιος μὲ τυμπανοκρουσίας. Καὶ ὁ φιλικὸς πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τύπος ἐξῆλθε μὲ 4στηλα, ὅτι διετάχθη ἡ ἔρευνα ὅλων αὐτῶν τῶν ἀδικημάτων, ποὺ ἔγιναν εἰς τὸ παρελθόν, ὅτι εἰς φῶς θὰ ἀποκαλυφθοῦν σκάνδαλα ἐπὶ σκανδάλων. Καὶ ἔδωκεν ἀφορμὴν ἡ Πρωθυπουργικὴ αὐτὴ ἐγκύκλιος, δὲν γνωρίζω, ἐὰν εἰς τὴν διαδρομὴν τῶν 130 ἐτῶν τῆς Κοινοβουλευτικῆς ζωῆς τῆς Ἑλλάδος ἔφυγε ποτὲ ἀπὸ Πρωθυπουργικὸν Γραφεῖον, τοιαύτη ἐγκύκλιος. Ἀλλά, πέραν αὐτοῦ, εἰς τὸν ἐτήσιον ἀπολογισμὸν τῆς Κυβερνήσεως, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, οἱ Ὑπουργοί, οἱ πρωτοεπιτελεῖς τοῦ Συναγερμοῦ, οἱ ὁποῖοι ἔθεσαν ὑπὸ κατηγορίαν τοὺς ἀντιπάλους των, διατὶ δὲν προσεκόμισαν τὰ πορίσματα αὐτῆς τῆς ἐρεύνης εἰς τὴν Βουλήν; Διότι, ἐὰν τυχὸν ἀπεκαλύφθησαν ἀδικήματα, βεβαιοῦντα πολιτικὴν εὐθύνην, θὰ ἔπρεπε ἐκ τῶν στοιχείων καὶ ἐκ τῶν τοιούτων δεδομένων τῆς Κυβερνητικῆς πολιτικῆς νὰ ἐμφανισθῇ τὸ θέμα. Ἐὰν τυχὸν ἀκούσωμεν τὴν Κυβερνητικὴν ἄποψιν ὅτι ἐκκρεμεῖ ἡ ἔρευνα, δυνάμεθα, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ἀποδώσωμεν βαρυτάτην κατηγορίαν ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι κρατεῖ ἀνοικτὸν ἕνα θέμα διὰ νὰ δηλητηριάζῃ διὰ νὰ συκοφαντῇ τοὺς ἀντιπάλους της. (Χειροκροτήματα). Καὶ τὸ πρᾶγμα εἶναι ἀπαράδεκτον. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παρέρχεται ἔτος ὁλόκληρον καὶ νὰ εὑρίσκωνται ὑπὸ τοιαύτην δεινὴν κατηγορίαν καὶ ἔλεγχον ὁ πολιτικὸς κόσμος, ὁ ὁποῖος διῴκησε εἰς τὸ παρελθόν. Καὶ θὰ ἤθελα, εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, νὰ ἀναμνησθῶ τῆς χθεσινῆς ὁμιλίας τοῦ εὐγενεστάτου καὶ ἐξαιρετικοῦ καὶ συμπαθοῦς ἐπὶ τοῦ Ἐμπορίου Ὑπουργοῦ, ὁ ὁποῖος ἐτόνισεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι ὅταν ἀκούεται ἡ φωνὴ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀποδίδουσα πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι μὲ ὡρισμένα μέτρα εὐνοεῖ τὸν μέγα πλοῦτον καὶ τοὺς ἐκπροσώπους τῆς ἀποκληθείσης οἰκονομικῆς ὀλιγαρχίας, προσφέρει κακὴν ὑπηρεσίαν εἰς τὸν τόπον, ἡ ὁποία ἐγγίζει τὰ ὅρια τῆς προδοσίας. Θὰ ἤθελα νὰ ἐρωτήσω, ὅταν ἀπὸ τὰ Πρωθυπουργικὰ χείλη, ὅταν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, παραμένῃ ἕνα τοιοῦτον θέμα ἀνοικτὸν καὶ ἐκκρεμές, ἁπλῶς συκοφαντεῖται ὁ ἀντίπαλος πολιτικὸς κόσμος, ἢ δηλητηριάζεται, κύριε Ὑπουργὲ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης — καὶ δι’ ὑμῶν ἀπευθύνομαι πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ὁλόκληρον — ὁ δημόσιος βίος τῆς χώρας καὶ οἱ ἐχθροὶ τῆς Πατρίδος εὑρίσκουν ὅπλα, διὰ νὰ ὑποσκάψουν τὰ θεμέλιά της, ὄχι νὰ ὑποσκάψουν τὴν πολιτικὴν ὑπόστασιν τῶν ἀνδρῶν, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς τὰς ἕδρας ἐκείνας, ἀλλὰ διὰ νὰ ὑποσκάψουν αὐτὰ ταῦτα τὰ θεμέλια τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος. Καὶ ἀντλῶ τὰ ἐπιχειρήματά μου αὐτὰ ἀπὸ τὴν ἄποψιν αὐτήν, ἡ ὁποία, ἀπὸ πλευρᾶς κυβερνητικῆς διετυπώθη. Καὶ μοῦ κάμνει ἐντύπωσιν, κύριοι συνάδελφοι, διὰ νὰ κλείσω τὸ θέμα, μοῦ κάμνει ἐντύπωσιν καὶ κατάπληξιν, ὅτι ἀλληλέγγυοι πρὸς τὴν Πρωθυπουργικὴν ἐγκύκλιον, εὑρέθησαν καὶ ἄνδρες, οἱ ὁποῖοι ἔχουν θητεύσει εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν ζωὴν τῆς χώρας καὶ τῶν ὁποίων τὰ ὀνόματα εἶναι εὐρύτατα ἀναμεμιγμένα μὲ τὴν ταραχώδη ζωὴν τῆς τελευταίας δεκαετίας. Αὐτοὶ οἱ ἄνδρες, ὑπῆρξαν μέλη τῶν Κυβερνήσεων ποὺ διώκησαν τὸν τόπον κατὰ τὴν περίοδον ἀπὸ τὸ 1946–50. Ἀναγκάζομαι ἐγώ, ποὺ εἶμαι νεώτερος, ὄχι ἀπὸ ἀπόψεως ἡλικίας, ἀπὸ ἀπόψεως ἐμφανίσεως εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, νὰ κάμω τὸν ἀπολογητὴν τοῦ πολιτικοῦ κόσμου τῆς χώρας, ὁ ὁποῖος ἐν τῷ συνόλῳ του, εἶναι γνωστὸν ὅτι ἀποθνήσκει πάμπτωχος. Καὶ τοῦτο εἶναι πρὸς τιμὴν ὅλων γενικῶς τῶν Ἑλλήνων πολιτευομένων. Καὶ δὲν φαντάζομαι εἰς καμμίαν ἄλλην Δημοκρατίαν, εἰς κανένα Κράτος, νὰ διϋλίζεται ἡ ζωὴ τοῦ πολιτευομένου, εἰς οἱονδήποτε ἐπίπεδον καὶ ἐὰν εὑρίσκεται, κατὰ τὸν τρόπον ποὺ διϋλίζεται, ἡ ζωὴ τῶν Ἑλλήνων πολιτευομένων. Καὶ γίνονται αὐτοὶ οἱ ὑπαινιγμοὶ καὶ διατυποῦνται αὐταὶ αἱ σκέψεις ἀπὸ Κυβέρνησιν, εἰς τὴν ὁποίαν, ὅπως σᾶς εἶπον, μετέχουν κατὰ πλειοψηφίαν, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει κατὰ μεγίστην ἀναλογίαν, δημόσιοι ἄνδρες, ἐνεργῶς ἀσκήσαντες τὴν πολιτικὴν ἀπὸ τοῦ 1946 καὶ μετέπειτα. Καὶ μὲ ἐκπλήσσει περισσότερον ὅτι εὑρέθησαν δημόσιοι ἄνδρες — ὅπως ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης — οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν τὴν πεμπτουσίαν τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ εἰς τὸ πολιτικὸν συγκρότημα τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ.

§60Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Βιομηχ.). Ἅπαντες εὑρισκόμεθα εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν.

§61Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Δὲν θέλω νὰ ἀρχίσω τὰς φιλοφρονήσεις. Γνωρίζετε ἐκ τοῦ παρελθόντος, τὴν προσωπικὴν ἐκτίμησιν, μὲ τὴν ὁποίαν σᾶς περιβάλλω, ἀλλὰ ἐπειδὴ δὲν ἐλάβατε μέρος εἰς τὴν συζήτησιν, διαχωρίζω τὸ θέμα διὰ τοὺς τρεῖς ἀγορητάς. Διότι περὶ ὑμῶν, κύριε Πρωτοπαπαδάκη, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ λεχθῇ τίποτε. Σεῖς ἔχετε μίαν προέλευσιν καὶ ἔχετε μίαν παράδοσιν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, καὶ ὡς Συμπολίτευσις καὶ ὡς Ἀντιπολίτευσις καὶ ὡς Ὑπουργός. Χαίρω, ποὺ μοῦ δίδεται ἡ εὐκαιρία νὰ κάμω αὐτὴν τὴν διαπίστωσιν. Ἐν προκειμένῳ διεξήχθη ἡ συζήτησις μὲ τοὺς τρεῖς πρωτοεπιτελεῖς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, οἱ ὁποῖοι ἔφερον καὶ τὸ βαρύτερον φορτίον τοῦ κυβερνητικοῦ ἀπολογισμοῦ. Καὶ διὰ τοὺς τρεῖς, μοῦ κάμνει μεγίστην κατάπληξιν, ὅτι πολιτικοὶ ἄνδρες μὲ τὴν παράδοσιν καὶ προέλευσιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, γίνονται ἀλληλέγγυοι, πρὸς τοιαύτας ἐνεργείας.

§62Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Κύριε συνάδελφε, ἐπιτρέψατέ μου νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἀπορῶ πῶς ἐδώσατε εἰς τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον αὐτὴν τὴν στιγμὴν θίγετε, τὸν δραματικὸν τόνον, τὸν ὁποῖον ἐδώσατε. Ἡ Κυβέρνησις, ἐπιτρέψατέ μου νὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ τὸ πιστεύσητε, λαβοῦσα τὴν ἀπόφασιν, ἡ ὁποία περιλαμβάνεται εἰς τὴν ἐγκύκλιον τοῦ Προέδρου αὐτῆς Στρατάρχου Παπάγου, δὲν ἠθέλησε καὶ οὔτε εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ θελήσῃ νὰ προβῇ εἰς τὴν διατύπωσιν συκοφαντιῶν κατὰ τοῦ πολιτικοῦ κόσμου τῆς Χώρας. Οὐδὲ πρὸς στιγμὴν ἐσκέφθη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν συνέστησε τὰ ἐν τῇ ἐγκυκλίῳ περιλαμβανόμενα, ὅτι τὰ ἐν τῇ ἐγκυκλίῳ περιλαμβανόμενα θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἑρμηνευθοῦν, καθ’ ὃν τρόπον, ὑμεῖς ἀπόψε, τὰ ἑρμηνεύετε. Μετὰ προσοχῆς καὶ ἂς προσθέσω καὶ μετὰ μεγάλης ὑπομονῆς ἤκουσα, τὰ ὅσα ἐπὶ τόσην ὥραν λέγετε ἀπὸ τοῦ βήματος, καὶ ἐδέχθην μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτὰ ἀδιαμαρτυρήτως. Ἀλλὰ σεῖς πταίετε, ἐὰν δὲν ἐξηκολούθησεν ἡ τακτική μου, τῆς ἀδιαμαρτυρήτου σιωπῆς. Σεῖς πταίετε, διότι μὲ ἐπροκαλέσατε καὶ ἀφοῦ μὲ ἐπροκαλέσατε πρέπει νὰ εἴπω, ὅτι πταίετε σεῖς καὶ ὄχι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Πταίετε σεῖς, διότι δίδετε αὐτὸ τὸ περιεχόμενον καὶ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν εἰς τὴν ἐγκύκλιον τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν πταίει ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἂν ἀναλαβὼν τὴν ἐξουσίαν πρὸ ἑνὸς περίπου ἔτους ἐσκέφθη ὅτι εἶναι δυνατὸν εἰς ὡρισμένα Ὑπουργεῖα, εἰς ὡρισμένας ὑπηρεσίας, εἰς ὡρισμένους ὀργανισμοὺς δημοσίου δικαίου, νὰ ἔχουν σημειωθῆ καὶ πράξεις, αἱ ὁποῖαι ἔχουν ἀνάγκην ἐρεύνης. Καὶ αἱ προηγούμεναι Κυβερνήσεις διεπίστωσαν ἢ διαπιστώνουν ἑκάστοτε τὴν ὕπαρξιν κάποιας πράξεως ἢ τὴν ὕπαρξιν κάποιου ζητήματος ἐγγίζοντος, ἂν ὄχι τὰ ὅρια τοῦ σκανδάλου, διότι καὶ σκάνδαλα ἀκόμη εἰς τὴν ζωὴν τῆς διοικήσεως καὶ εἰς τὴν ζωὴν τοῦ Ἔθνους εἶναι δυνατὸν νὰ συμβοῦν, ἐγγίζοντος ὄχι ἔστω τὰ ὅρια τοῦ σκανδάλου, ἀλλὰ τὰ ὅρια μιᾶς ἀτόπου ἐνεργείας, ἐνεργείας βλαψάσης τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα ἢ τὰ συμφέροντα τοῦ λαοῦ. Νομίζω, ἀξιότιμε κύριε συνάδελφε, καὶ παρακαλῶ νὰ πιστεύσητε, ὅτι καὶ ἐγὼ τιμῶ ὑμᾶς βαθύτατα καὶ σᾶς παρηκολούθησα μετὰ προσοχῆς ὁμιλοῦντα, καὶ σᾶς παρηκολούθησα μετ’ ἐξαιρετικῆς προσοχῆς, δρῶντα, ὅταν ἦσθε Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης. Πιστεύσατε ὅτι, οἱαδήποτε Κυβέρνησις, θὰ ἔπρεπε ἑκάστοτε, ἀναλαμβάνουσα τὴν ἐξουσίαν, νὰ ἀναθέτῃ εἰς ὡρισμένους, ὄχι προσωπικοὺς ἢ πολιτικούς της φίλους, ἀλλὰ ἀντικειμενικοὺς κριτάς, καὶ ποῖοι εἶναι οἱ ἀντικειμενικοὶ κριταί; Εἶναι ἐκεῖνοι τοὺς ὁποίους αὐτὸ τοῦτο τὸ Σύνταγμα θεσπίζει ὡς ἀντικειμενικούς, μὲ τὴν ἰσοβιότητα μὲ τὴν ὁποίαν τοὺς προικίζει, ὀρθὸν θὰ ἦτο πᾶσα Κυβέρνησις, νὰ ἀναθέτῃ εἰς ἀντικειμενικοὺς κριτάς, τὴν ἔρευναν ὡρισμένων ζητημάτων, τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν τὴν λειτουργίαν τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν ἢ καὶ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν ὀργανισμῶν δημοσίου δικαίου. Κατὰ τὸ διάστημα τῆς τελευταίας 10ετίας ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως καὶ ἐντεῦθεν, τὸ Κράτος ἀνεμίχθη τόσον ἐντόνως, τόσον βαθέως εἰς τὴν οἰκονομικὴν ζωήν, ὥστε οἱ Ὑπουργοὶ ὡς ἐπὶ τὸ πολύ, δὲν εἶχον τὴν δυνατότητα νὰ παρακολουθοῦν ὅλα ὅσα συνέβαιναν ὑπὸ τὴν ἡγεσίαν αὐτῶν, ἡγεσίαν ἡ ὁποία εἰς πολλὰς περιπτώσεις κατήντα τυπική, δὲν ἦτο οὐσιαστική. Δὲν ἀποτελεῖ, λοιπόν, ἡ ἀπόφασις αὐτὴ καὶ ἡ ἐνέργεια τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἀπόπειραν κατασυκοφαντήσεως τοῦ πολιτικοῦ κόσμου καὶ δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ τὴν ἐκλάβητε ὡς τοιαύτην ἀπόπειραν. Διότι σεῖς, ἐκλαμβάνοντες αὐτὴν ὡς τοιαύτην ἀπόπειραν, δίδετε εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἑρμηνείαν τῆς ἐγκυκλίου, ἡ ὁποία ἑρμηνεία βλάπτει τὸν πολιτικὸν κόσμον. Δὲν βλάπτει τὸν πολιτικὸν κόσμον ἡ ἐγκύκλιος, βλάπτει τὸν πολιτικὸν κόσμον ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον ἑρμηνεύεται αὕτη. Ἐξ ἄλλου, ἀξιότιμε καὶ ἀγαπητὲ κύριε συνάδελφε, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἴπατε ὅτι ἡ Κυβέρνησις μέχρι τῆς στιγμῆς δὲν προέβη εἰς δημοσίαν ἀνακοίνωσιν τῶν πορισμάτων καὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς ἐρεύνης, ἡ ὁποία γίνεται εἰς ὡρισμένους τομεῖς, ἐπιτρέψατέ μου νὰ εἴπω ὅτι δὲν εἶναι εἰς βάρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Κυβέρνησις ὑπέδειξεν εἰς τοὺς ἄνδρας αὐτούς, οἱ ὁποῖοι ἀνέλαβον τὸ δύσκολον αὐτὸ ἔργον καὶ οἱ ὁποῖοι ἔπρεπε νὰ κατατοπισθοῦν ἐπὶ μῆνας, διὰ νὰ εἰσέλθουν εἰς τὰ προβλήματα τὰ δύσκολα ἑκάστου Ὑπουργείου ἢ Ὀργανισμοῦ δημοσίου δικαίου, ἡ Κυβέρνησις ὑπέδειξεν εἰς τοὺς ἄνδρας αὐτούς, ὅπως μετὰ μεγίστης προσοχῆς ἐπιληφθοῦν τοῦ ἔργου των καὶ ὅπως μὴ καταλήξουν εἰς πορίσματα, ἐὰν δὲν ἐξονυχίσουν ἑκάστην περίπτωσιν. Ὑπάρχουν ὡρισμέναι περιπτώσεις, κατὰ τὰς ὁποίας οἱ ἀναλαβόντες τὴν ἔρευναν, κατέληξαν εἰς συμπεράσματα καὶ ὁσάκις καταλήγουν, ἡ Κυβέρνησις ἀνακοινοῖ εἰς τὸν τύπον τὰ πορίσματα, εἰς τὰ ὁποῖα καταλήγουν. Καὶ ἔχετε, ἴσως, ὑπ’ ὄψει σας ὡρισμένα ἐξ αὐτῶν. Εἰς οὐδεμίαν ἐκ τῶν περιπτώσεων αὐτῶν διεπιστώθη ὅτι βαρύνεται πολιτικὸς ἀνήρ. Ἀλλὰ δὲν θὰ ἤθελα — καὶ ἐπιτρέψατέ μου ἐφ’ ὅσον ἡ ἔρευνα μέχρι τοῦδε ἦτο ἁπλῶς καὶ μόνον ἐξεταστικὴ — δὲν θὰ ἤθελα νὰ προχωρήσω εἰς τὸ νὰ εἴπω ποίους βαρύνει, ἐὰν συμβῇ καὶ κάποιος, ὁ ὁποῖος ἤσκησε ὑπουργικὰ καθήκοντα, κατὰ τὴν ἔρευναν αὐτὴν νὰ μείνῃ, ἐκτεθειμένος, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον μέχρι τῆς στιγμῆς, εὐτυχῶς, δὲν ἔχει συμβῆ. Ἐάν, ὅμως, συμβῇ νὰ μὴ εἶναι ἐκτεθειμένος καὶ πάλιν, κύριε συνάδελφε, θὰ πρέπει καὶ σεῖς νὰ εἶσθε εὐγνώμων ἀπέναντι τῆς Κυβερνήσεως — ὁμιλῶ καθ’ ὑπόθεσιν — ἐκ τῆς ἐνεργείας τῆς ὁποίας τυχὸν θὰ ἀπεκαλύπτετο ὅτι ἕνας πολιτικὸς εὑρέθη μὲ μειωμένον τὸ κῦρος δι’ ἐνεργειῶν ἀτόπων, θὰ πρέπει νὰ εἶσθε εὐγνώμων ἀπέναντι τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἔχει μειώσει τὸν πολιτικὸν κόσμον ἀπεκαλύφθη καὶ ἑπομένως ἀπεβλήθη ἀπὸ τὴν οἰκογένειαν τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι μέχρι στιγμῆς τοιοῦτόν τι δὲν διεπιστώθη καὶ αὐτὸ εἶναι πρὸς τιμὴν ὁλοκλήρου τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, εἶναι πρὸς τιμὴν ὄχι μόνον τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, τῆς ὁποίας πολλὰ μέλη, ὅπως ὀρθῶς εἴπατε, ἐκυβέρνησαν κατὰ τὸ παρελθόν, ἀλλὰ εἶναι καὶ πρὸς τιμὴν τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, ὁ ὁποῖος δὲν ἀνήκει εἰς τὴν κυβερνητικὴν παράταξιν. Ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, καὶ μόνον τὸ γεγονός, τὸ ὁποῖον σεῖς ἐχρησιμοποιήσατε ὡς ἐπιχείρημα, διὰ νὰ καταλήξητε εἰς τὸ ἀντίθετον συμπέρασμα, τὸ γεγονός, ὅτι τόσα μέλη τὰ ὁποῖα μετέχομεν παρὰ τῇ Κυβερνήσει, συνεφωνήσαμεν διὰ τὴν ἐνέργειαν αὐτήν, δεικνύει τὴν ἀνωτερότητα τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ. Ὅταν ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ ἐγένετο συζήτησις εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ὅλοι ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι εἴχομεν ἀσκήσει καθήκοντα Ὑπουργοῦ κατὰ τὸ παρελθὸν ἐδηλώσαμεν, ὅτι εἴμεθα προθυμότατοι νὰ γίνῃ ἔρευνα καὶ εἰς τοὺς τομεῖς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι μᾶς ἀφεώρουν εἰς τὸ παρελθὸν καὶ δὴ διὰ τὸν χρόνον ἐκεῖνον ποὺ ἡμεῖς ἠσκήσαμεν καθήκοντα καὶ νομίζω ὅτι, ἀντὶ νὰ κατηγορῆτε ἡμᾶς, οἱ ὁποῖοι ἀπεδέχθημεν τὴν σκέψιν αὐτὴν καὶ ἀπεδέχθημεν εὐγνωμόνως μάλιστα τὴν πρωτοβουλίαν αὐτὴν τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τὴν ἐκκαθάρισιν ὡρισμένων ζητημάτων τοῦ παρελθόντος, ἀντὶ νὰ κατηγορῆτε ἡμᾶς, ἔπρεπε νὰ μᾶς ἐπαινέσητε, διότι ἀκριβῶς καὶ οἱ ἀνήκοντες εἰς κόσμον πολιτικὸν διακυβερνήσαντα τὴν Χώραν εἰς τὸ παρελθόν, ἐπροθυμοποιήθημεν νὰ ὑποστῶμεν ἐνδεχομένως τὴν κρίσιν ἐκ μέρους τῶν ἀντικειμενικῶν ἐκείνων κριτῶν, τῶν ἀνωτάτων Δικαστικῶν εἰς τοὺς ὁποίους ἀνετέθη ἡ ἔρευνα διαφόρων τομέων τῆς διοικητικῆς μας ζωῆς. (Χειροκροτήματα). Παρακαλῶ, ἀξιότιμε κύριε συνάδελφε, νὰ τροποποιήσητε τὴν ἑρμηνείαν, τὴν ὁποίαν δίδετε εἰς τὴν ἐγκύκλιον, τὴν ὁποίαν ἔχετε ἐνώπιόν σας, διότι ἡ ἐγκύκλιος αὐτὴ δὲν προσβάλλει τὸν πολιτικὸν κόσμον, ἡ ἑρμηνεία ὅμως, δυστυχῶς, τὸν προσβάλλει.

§63Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Κύριε Ὑπουργὲ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἡ εὐγενής σας διάθεσις ἐξεδηλώθη μὲ τὴν προσπάθειαν νὰ δικαιολογήσητε τὴν ἀήθη, δύναμαι νὰ εἴπω, ἐνέργειαν τῆς ἐρεύνης, ἀλλὰ τὸ κείμενον τῆς Πρωθυπουργικῆς ἐγκυκλίου, δὲν εἶναι σύμφωνον μὲ τὴν ἄποψιν ποὺ διατυπώνετε ἀπὸ τοῦ Ὑπουργικοῦ σας βήματος. Δὲν εἶμαι ἐγὼ ἐξ ἐκείνων, ποὺ παραπονοῦνται διὰ τὸν ἔλεγχον. Ἐπιχαίρω, διότι διετάχθη ὁ ἔλεγχος αὐτός, ἀλλὰ τὴν ἔννοιαν τῆς ἰδικῆς σας δηλώσεως δὲν τὴν ἔδωσεν ὁ ἀποστείλας τὴν Πρωθυπουργικὴν ἐγκύκλιον πρὸς τὰ διάφορα Ὑπουργεῖα. Εἰς τὸν φιλικόν σας τύπον, ὑπὸ ἀλλοίαν ἔννοιαν, τελείως ἀντίθετον ἀπὸ αὐτὴν ποὺ ὑποστηρίζετε διετυπώθη. Καὶ αὐτὸ ὑπεστηρίχθη: Ὅτι ἐπὶ τέλους, ἡ Κυβέρνησις τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ θὰ ἀποκαθάρῃ τὸ παρελθόν, θὰ ἀποκαλύψῃ ὅλα τὰ σκάνδαλα, τὰ ὁποῖα ὁ πολιτικὸς κόσμος εἶχεν ἐν ἐκκρεμότητι καὶ τὰ ὁποῖα ἐκάλυπτε διὰ τῆς σιγῆς του. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια, ἡ ὁποία ἐδόθη καὶ αὐτὸς ἦτο ὁ τόνος ὅλου τοῦ φιλικοῦ σας τύπου, ὅταν μὲ πηχυαῖα γράμματα ἐγράφετο εἰς ὅλας γενικῶς τὰς ἐφημερίδας. Διότι ἐπὶ τέλους, θὰ ἠμποροῦσα νὰ εἴπω ὅτι ἡ Πρωθυπουργικὴ ἐγκύκλιος θὰ ἦτο δυνατὸν ὑπὸ ἐμπιστευτικὸν τόνον νὰ διατυπωθῇ καὶ νὰ σταλῇ πρὸς ὅλα γενικῶς τὰ Ὑπουργεῖα. Ὄχι ὅμως εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς νὰ δοθῇ ἡ δημοσιότης καὶ ἡ δημαγωγικὴ κατεύθυνσις, ἡ ὁποία ἐδόθη ἐπὶ τοῦ περιεχομένου της. Καὶ περαιτέρω, τὸ παράπονον ποὺ διετυπώθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι καίτοι παρῆλθεν ὁλόκληρον ἔτος, ἡ Κυβέρνησις δὲν ᾐσθάνθη τὴν ἀνάγκην, τὴν ἠθικὴν ἀνάγκην, διὰ τὸ συμφέρον τῆς Πατρίδος — ὄχι τῶν ἀντιπάλων της — νὰ τερματίσῃ τὸ ἀνοικτὸν αὐτὸ θέμα. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἄποψίς μου καὶ αὐτὸ τὸ παράπονον διετύπωνον πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ μὲ διέκοψεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, εἰς τὸ σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον ἤθελον νὰ ἐπικαλεσθῶ ὡρισμένας περικοπὰς τῶν ἀγορεύσεων τῶν τριῶν πρωτοεπιτελῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, καὶ ἰδιαίτατα τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, οἱ ὁποῖοι εἰς τὰς ἀγορεύσεις των, ὁ πρῶτος μὲν ἐξ αὐτῶν εἰς πολλὰ σημεῖα, ὡμίλησεν περὶ ὑποκυβερνήσεων τοῦ παρελθόντος, ἀνικάνων νὰ ἐνωτισθοῦν τῶν μεγάλων ἐθνικῶν ζητημάτων, νὰ ἱκανοποιήσουν τὰ λαϊκὰ αἰτήματα καὶ νὰ προασπίσουν τὸ συμφέρον τῆς χώρας. Οἱ χαρακτηρισμοὶ κατὰ τῶν προκατόχων Κυβερνήσεων, ὑπῆρξαν σκληροὶ καὶ ἀήθεις, εἰς τὴν ὁμιλίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ. Καὶ πέραν τούτου, πρὸς γενικὴν ἔκπληξιν ὅλων, τὴν ὁποίαν ἡρμήνευσεν ὁ ἀξιότιμος Συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ὁ κ. Παπανδρέου, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἐπὶ μακρὸν θητεύσας εἰς τὴν πολιτικήν, πολλάκις εἰσελθὼν εἰς τὸν Ὑπουργικὸν θῶκον, εὗρε τὴν εὐκαιρίαν νὰ ὁμιλήσῃ περὶ πολιτικῆς καὶ ἠθικῆς ἀνατάσεως, τὴν ὁποίαν ἀνεῦρεν εἰς τοὺς κόλπους τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, ἀπαρνούμενος τόσον εὐκόλως ὁλόκληρον τὸ παρελθόν του. Δι’ αὐτό, συνδυάζω τὴν Ὑπουργικὴν ἐγκύκλιον πρὸς ὅσα οἱ ἀξιότιμοι κύριοι, πρωτοεπιτελεῖς τοῦ Συναγερμοῦ, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, εἶπον ἐναντίον τῶν ἀντιπάλων των. Διότι θὰ ἦτο δυνατὸν οἱ κ.κ. συνάδελφοι, οἱανδήποτε διαφήμισιν νὰ προβάλουν διὰ τὰ περίλαμπρα ἔργα των, ἀλλὰ θὰ ἔπρεπε ὅμως, νὰ ὑπάρχῃ ἕνας φραγμός, εἰς ὅσα ἀνέφερον ἐναντίον τῶν προκατόχων Κυβερνήσεων. Καὶ θὰ ἦτο δυνατὸν τοῦτο, διότι ὑπάρχουν ὡρισμένα ὅρια εὐπρεπείας, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπερπηδῶνται καὶ μάλιστα ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι κατέχουν τὴν ἐξουσίαν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ὁ τόνος, ὁ ὁποῖος ἐδόθη, μοῦ δημιουργεῖ τὴν ἔκπληξιν, κύριοι συνάδελφοι, πῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ, μέλος τῆς Βουλῆς τοῦ 1946, ἐκλεγείς, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ὑπὸ τὴν σημαίαν ἄλλου κόμματος, ἐκ τοῦ ὁποίου ἀπεσχίσθη, ἀνελθὼν εἰς τὴν ἀρχὴν διὰ τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ κόμματος εἰς τὸ ὁποῖον ἀνῆκε πῶς, λέγω, ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ἀρνεῖται κατὰ τοιοῦτον τρόπον τὸ παρελθὸν καὶ ὁμιλεῖ περὶ Κυβερνήσεων καὶ ὑποκυβερνήσεων καὶ λοιδορεῖ ὁλόκληρον τὸν πολιτικὸν κόσμον; Ἔπρεπε αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις, κύριοι συνάδελφοι, νὰ τὰς διατυπώσω, διότι παρ’ ὅλην τὴν διάθεσιν τὴν εὐγενῆ τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ Ἐθνικῆς Ἀμύνης, δὲν δέχομαι, ὡς μέλος τοῦ Κοινοβουλίου, ὡς ἐπαρκεῖς τὰς ἐξηγήσεις τὰς ὁποίας ἠκούσαμεν. Τὸ θέμα παραμένει ἀνοικτόν. Καὶ καλοῦμεν τὴν Κυβέρνησιν νὰ τὸ κλείσῃ κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος ἁρμόζει εἰς ἀνθρώπους ἀξίους τῆς ἀποστολῆς των. Αὐτὴν τὴν ὑποχρέωσιν ἔχει ἡ Κυβέρνησις, διότι μιὰ ποὺ διετύπωσε κατὰ τόσον σαφῆ καὶ κατηγορηματικὸν τρόπον μομφὴν ἐναντίον τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἡ μομφὴ αὐτή, διὰ τὴν τιμὴν τῆς Πατρίδος, διὰ τὴν τιμὴν τοῦ πολιτικοῦ κόσμου καὶ τῶν μελῶν τοῦ Κοινοβουλίου, ὀφείλει κατὰ ἕνα τρόπον νὰ καθορισθῇ. Ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ τῶν ρωμαλέων λύσεων, δὲν εἶναι δυνατὸν ἕνα τόσον ἠθικὸν θέμα, ἕνα σοβαρώτατον θέμα νὰ τὸ κρατῇ ἐν ἐκκρεμότητι. Ταῦτα εἶχον, κύριοι συνάδελφοι, νὰ εἴπω περὶ τῆς ἠθικῆς ἀνασυγκροτήσεως, διότι διῃρέθη ἡ ἀνασυγκρότησις τῆς Πατρίδος εἰς δύο τομεῖς, εἰς τὴν ἠθικὴν ἀνασυγκρότησιν καὶ εἰς τὴν οἰκονομικὴν ἀνασυγκρότησιν. Διὰ τὴν οἰκονομικὴν ἀνασυγκρότησιν τῆς χώρας, ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς ἀντιπολιτεύσεως ἠκούσθησαν ὁμιλίαι, αἱ ὁποῖαι καὶ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ἀνεξαρτήτως πολιτικῆς τοποθετήσεως, ἀλλὰ καὶ πέραν τῆς αἰθούσης εἰς τὰς εὐρείας μάζας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ εἶχον τὴν δέουσαν ἀπήχησιν. Ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ θέματος, ὁ ἀξιότιμος Συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων καὶ ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς Κοινοβουλευτικῆς ὁμάδος τῆς ΕΠΕΚ, καὶ ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος, οἱ βουλευταὶ κ.κ. Μητσοτάκης καὶ Ζίγδης, ἐνδιέτριψαν κατὰ τοιοῦτον τρόπον, καὶ μὲ τὰ στοιχεῖα τὰ πολύτιμα, τὰ ὁποῖα προσεκόμισαν εἰς ἣν Βουλήν, διεφώτισαν, ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς, τῆς ἰδικῆς μας, τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν καὶ πέραν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, ἐνῷ εἶναι ἔξω τῆς προθέσεώς μου νὰ ἀπασχοληθῶ μὲ τὸ θέμα τῆς οἰκονομικῆς ἀνασυγκροτήσεως, ὡς βουλευτὴς μιᾶς κατ’ ἐξοχὴν βαμβακοπαραγωγικῆς περιοχῆς, τῆς ὁποίας τὸ μοναδικὸν προϊόν εἶναι ὁ βάμβαξ, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ φέρω μέχρις ὑμῶν ὡρισμένας σκέψεις μου, ἐπωφελούμενος καὶ τῆς εὐχαρίστου εὐκαιρίας, ὅτι τὴν συζήτησιν παρακολουθεῖ ὁ ἔντιμος Συνυπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ. Μέσα εἰς τὰς φωνασκίας καὶ τὰς ἐνθουσιώδεις ἐκδηλώσεις, τὰς ὁποίας ἐνεφάνισεν ἡ αἴθουσα αὐτή, κατὰ τὴν πρώτην ἡμέραν τοῦ κυβερνητικοῦ ἀπολογισμοῦ, κατὰ τὴν ἡμέραν ποὺ τὸ βῆμα κατεῖχεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ἐνεφανίσθη ἡ εἰκὼν τῆς ἀνωτέρας Ἑλλάδος μὲ πλήρη τὴν εὐημερίαν ἰδιαιτέρως τοῦ ἀγροτικοῦ λαοῦ, διὰ τὸν ὁποῖον ἀνέζησαν αἱ εὐτυχεῖς ἡμέραι τοῦ Περικλέους. Καὶ μεταξὺ τῶν προϊόντων, κύριοι συνάδελφοι, διὰ τὰ ὁποῖα ἀνεφέρθη ὅτι ἐξησφαλίσθη ἡ τιμή των, κατὰ ἕνα τοιοῦτον τρόπον ποὺ ἐξασφαλίζει τὴν εὐημερίαν τῶν ἀγροτικῶν μαζῶν, εἶναι καὶ τὸ προϊὸν τοῦ βάμβακος. Καλόπιστον ἔργον ἐπὶ τοῦ θέματος πρόκειται νὰ κάμω καὶ δὲν θὰ ἀποστῶ τῆς πραγματικότητος. Εἶναι ἀληθές, ὅτι μεταξὺ τοῦ Ἰανουαρίου, Φεβρουαρίου ἢ καὶ τοῦ Μαρτίου, μεταξὺ τῶν προϊόντων τὰ ὁποῖα ηὐνοήθησαν ἀπὸ τὴν ὑποτίμησιν τῆς δραχμῆς, εἶναι καὶ τὸ προϊὸν τοῦ βάμβακος. Κατὰ βάσιν δὲν τὸ ἀρνοῦμαι. Ἂς ἴδωμεν ὅμως, μέχρι ποίου σημείου φθάνει ἡ εὔνοια εἰς τὸ προϊὸν αὐτό, καὶ ποία εἶναι ἡ θέσις ἡ σημερινή, ἡ οἰκονομικὴ τῶν Ἑλλήνων βαμβακοπαραγωγῶν καὶ ἰδιαιτέρως τῆς ἐπαρχίας μου, διότι θὰ γνωρίζητε ὅλοι, κ. κ. συνάδελφοι, ὅτι ἀπ’ ἐκεῖ ἔγινε ἡ προσπάθεια τῆς βαμβακοκαλλιεργείας καὶ ἐξηπλώθη εἰς ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα. Ἡ κοιτὶς τῆς βαμβακοκαλλιεργείας ὑπῆρξεν ἀνέκαθεν ἡ ἐπαρχία Λεβαδείας καὶ δὴ ἡ πεδιὰς τῆς ἐπαρχίας τῆς Λεβαδείας, εἰς τὴν ὁποίαν περιλαμβάνεται καὶ ἡ Ἑλληνικὴ Κωπαΐς. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ ὑποτίμησις τῆς δραχμῆς ἐξηγγέλθη τὴν νύκτα τῆς 9ης Ἀπριλίου, κατὰ τὸν πρωτότυπον τρόπον ποὺ ἔχει ἐφαρμόσει ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ. Κατάπληκτοι οἱ Ἕλληνες ἤκουσαν τὴν μεγαλεπήβολον αὐτὴν ἀπόφασίν του. Τὸ προϊὸν τοῦ βάμβακος εὑρίσκεται κατ’ ἐξοχὴν εἰς ἀπόλυτον συνάρτησιν μὲ τὰς τιμὰς τοῦ διεθνοῦς ἐμπορίου. Αἱ διεθνεῖς τιμαὶ τὸ ἐπηρεάζουν πάντοτε. Αὐτὴ δὲ ἦτο καὶ ἡ κακοδαιμονία τῶν βαμβακοπαραγωγῶν, διότι αὐτὸ ἦτο τὸ ἐπιχείρημα τῶν Ἑλλήνων βιομηχάνων, οἱ ὁποῖοι ἦσαν οἱ καταναλωταὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ αὐτοῦ προϊόντος, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πληρώνουν μεγαλυτέρας τιμάς, ἀπὸ ἐκείνας ποὺ πληρώνει τὸ διεθνὲς ἐμπόριον. Πρὸ τῆς 9ης Ἀπριλίου, συμφώνως μὲ τὰ ἐπίσημα στατιστικὰ δεδομένα τὰ ὁποῖα ἔχω ἀπὸ ἐπίσημον Ὀργανισμόν, ὅπως εἶναι ὁ Ὀργανισμὸς τοῦ βάμβακος, ἀξιότιμε κ. Ὑπουργὲ τοῦ Συντονισμοῦ, ἡ τιμὴ τοῦ συσπόρου βάμβακος εἰς τὴν περιοχὴν Λεβαδείας ἔφθανε ἀπὸ 5.500 ἕως 6.300. Ὑπάρχει ἕνας Ὀργανισμός, κύριοι συνάδελφοι, εἰδικὸς Ὀργανισμός, ὁ ὁποῖος ἐφορεύει αὐτῆς τῆς καλλιεργείας τοῦ βάμβακος. Βγάζει κάθε μῆνα σαφέστατον δελτίον. Τὴν 9ην Ἀπριλίου, ποὺ ἔγινεν ἡ νομισματικὴ μεταρρύθμισις, μεγάλη ποσότης βάμβακος ὑπῆργεν εἰς χεῖρας τῶν βιομηχάνων καὶ ὡρισμένων μεγάλων ἐπιχειρηματιῶν, οἱ ὁποῖοι ἐμπορεύονται τὸ προιὸν αὐτό. Θὰ γνωρίζητε ὅλοι, ὅτι ἡ συλλογὴ τοῦ βάμβακος ἀρχίζει ἀπὸ τὰς 15 Σεπτεμβρίου καὶ τερματίζεται, ὅταν εἶναι εὐνοϊκαὶ αἱ καιρικαὶ συνθῆκαι, τὸ πολὺ περὶ τὰ τέλη Νοεμβρίου. Ἀντιλαμβάνεσθε, λοιπόν, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι οἱ μικροὶ καὶ οἱ μεσαῖοι γεωργοί, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν τὴν τεραστίαν πλειοψηφίαν τοῦ παραγωγικοῦ μας κόσμου, πιεζόμενοι, ἀπὸ τὰς μεγάλας ἀνάγκας των, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμπορευθοῦν τὸ προϊόν των καὶ νὰ τὸ κρατήσουν διὰ νὰ ἐπιτύχουν καλυτέρας τιμάς. Πιέζονται, μάλιστα, μέχρι τοιούτου σημείου, ὥστε τοὐλάχιστον εἰς τὴν ἰδικήν μου περιφέρειαν νὰ γίνεται πολὺ πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς συλλογῆς προπώλησις τοῦ βάμβακος. Τὴν 9ην Ἀπριλίου, κύριοι συνάδελφοι, ποὺ ἐξηγγέλθη ἡ ὑποτίμησις τῆς δοαχμῆς, αἱ μεγάλαι ποσότητες τοῦ Ἑλληνικοῦ βάμβακος εὑρίσκοντο εἰς χεῖρας τῶν μεγάλων βιομηχάνων, εὑρίσκοντο εἰς χεῖρας τῶν μεγαλοεπιχειρηματιῶν, οἱ ὁποῖοι εἰς τὰς τιμάς, τὰς ὁποίας ἀνέφερον, τὸ εἶχον πάρει ἀπὸ τὰς χεῖρας τῶν παραγωγῶν. Καὶ ἀρχίζει μὲ τὴν ὑποτίμησιν τῆς δραχμῆς μία μεταβολὴ τῆς τιμῆς τοῦ βάμβακος. Διὰ τὴν περίοδον ἐκείνην τὴν περυσινήν, κ. Ὑπουργὲ τοῦ Συντονισμοῦ, τὰ μεγάλα κέρδη ποὺ εἶχεν ἡ ὑποτίμησις τῆς δοαχμῆς καὶ μάλιστα εἰς ἐποχὴν ποὺ ὁ τιμάριθμος δὲν εἶχεν ἀνέλθει πρὸς τὰ ὕψη, τὰ ὁποῖα ἐπεσήμαινον οἱ συνάδελφοι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τὰ μεγάλα κέρδη τὰ ἐπραγματοποίησαν οἱ ὀλίγοι, οἱ ὁποῖοι εἶχον εἰς χεῖρας των τὸν μόχθον καὶ τὸν ἱδρῶτα τῶν Ἑλλήνων βαμβακοπαραγωγῶν. Καὶ ἔκπληκτος, κύριοι συνάδελφοι, δὲν εἶδον καμμίαν ἐνέργειαν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, τῆς ἀπογραφῆς αὐτῶν τῶν ἀποθεμάτων, διότι εἶναι ἀναμφισβήτητον, κατὰ τὰ δεδομένα τὰ στατιστικά, τὰ ὁποῖα ἔχω εἰς χεῖρας μου, ὅτι τὰ 65%–70% εὑρίσκονται εἰς χεῖρας τῶν βιομηχάνων καὶ τῶν ἐπιχειρηματιῶν καὶ μόνον, διότι, ὅσοι προέρχεσθε ἀπὸ τὴν ὕπαιθρον θὰ γνωρίζετε, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἐλάχιστοι οἰκονομικῶς ἰσχυροὶ γεωργοὶ κρατοῦν δι’ εὐθετώτερον χρόνον τὸ προϊόν των καὶ τὰ 98%, δύναμαι νὰ εἴπω, τῶν Ἑλλήνων γεωργῶν τὸ προπωλοῦν ἢ καὶ τὸ πωλοῦν εὐθὺς ἀμέσως τὸ προϊόν των, διὰ νὰ ἀντιμετωπίσουν τὰς ἀνάγκας τῆς ζωῆς των. Τὸν Ἀπρίλιον, λοιπόν, τοῦ περυσινοῦ ἔτους ποὺ ἐξηγγέλθη αὐτὴ ἡ μεταρρύθμισις, δὲν ὑπῆρχεν εἰς χεῖρας μεσαίου καὶ μικροῦ παραγωγοῦ κανένα ἀπολύτως ποσοστόν. Ὑπῆρχεν εἰς χεῖρας μεγάλων καλλιεργητῶν ἕνα ποσοστόν, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνήρχετο πέραν τοῦ 10% τῆς ὅλης παραγωγῆς καὶ αὐτὸ εἶναι πολὺ μεγάλο τὸ ποσοστόν.

§64Α. ΦΡΑΓΚΟΣ. Εἴπατε 30% προηγουμένως.

§65Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Εἶπον 70%. Εἶχον καὶ αἱ γεωργικαὶ ὀργανώσεις. Ἡ Κ.Υ.Δ.Ε.Π., οἱ συνεταιρισμοί, εἶχον καὶ αὐτοὶ ἕνα μεγάλο ποσοστὸν εἰς χεῖρας των.

§66Α. ΦΡΑΓΚΟΣ. Διὰ λογαριασμὸν τῶν παραγωγῶν;

§67Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Ἐγὼ ἕνα γνωρίζω, ὅτι τὸ 70%, ἴσως καὶ περισσότερον ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν τῆς παραγωγῆς τοῦ 1952 ὑπῆρχεν εἰς χεῖρας τῶν Ἑλλήνων βιομηχάνων καὶ τῶν μεγαλοεπιχειρηματιῶν, εἰς βάρος τῶν ὁποίων δὲν διετάχθη οὔτε ἀπογραφή, οὔτε οὐδὲν ἄλλο στοιχεῖον διὰ νὰ ἴδωμεν τέλος πάντων αὐτὴν τὴν νομισματικὴν μεταρρύθμισιν, διὰ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ἀπέβλεψε νὰ ἐνισχύσῃ τὰς γεωργικὰς τάξεις καὶ ὄχι τοὺς ὀλίγους, ὅπως ὑπηνίχθη ὁ ἀξιότιμος κ. συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων καὶ ἀπέδειξεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅπως καὶ ἄλλοι ρήτορες τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅτι τὰ κέρδη δὲν ἐπῆγαν εἰς τὰ θυλάκια τῶν μικρῶν καὶ τῶν μέσων γεωργῶν. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Πρόεδρος κ. Κ. Γ. Ροδόπουλος). Τὸν Ἀπρίλιον τοῦ 1953, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι εἶχον τὴν πρόνοιαν ἢ τὴν οἰκονομικὴν δύναμιν νὰ συγκεντρώσουν τὸν μόχθον καὶ τὸν ἱδρῶτα τῶν Ἑλλήνων ἀγροτῶν, ἐδιπλασίασαν τὰ χρήματά των. Αὐτὸ εἶναι ἀπολύτως πιστοποιημένον καὶ δύναμαι νὰ παραπονεθῶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἠμποροῦσε νὰ κάμῃ ἕναν ἔλεγχον, διότι καὶ ὁ ἔλεγχος τῶν βιομηχάνων εἶναι εὐκολώτερος καὶ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον μετέρχεται ὁ ὀργανισμὸς τοῦ βάμβακος εἶναι τοιοῦτον, ὥστε θὰ ἦτο δυνατὸν μέσα σὲ 24 ὧρες ἡ Κυβέρνησις καὶ αἱ ἁρμόδιαι ὑπηρεσίαι νὰ ἔχουν πλήρη πίνακα τῶν ἀποθεμάτων ποὺ ὡρισμένοι μεγαλοεπιχειρηματίαι καὶ Ἕλληνες βιομήχανοι εἶχον εἰς χεῖρας των. Συνεχίζεται ἡ βιομηχανικὴ κίνησις καὶ τὸ βαμβάκι πλέον παίρνει ὡρισμένας ἀνατιμήσεις. Ἡ ἀνατίμησις ἐκ τῶν στατιστικῶν δεδομένων ποὺ ἔχω, δὲν εἶναι ἄμεσος. Καὶ πότε γίνεται ἡ μεγάλη ἀνατίμησις; ὁ ἀνώτερος δείκτης διὰ τὴν τιμὴν τοῦ βάμβακος ἐμφανίζεται, κύριοι συνάδελφοι, τὸν Αὔγουστον. Τὸν Αὔγουστον εὑρισκόμεθα εἰς τὰ πρόθυρα τῆς συγκομιδῆς καὶ πάντοτε ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἠμπορεύοντο αὐτὸ τὸ προϊόν, σπεκουλάρουν κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ δημιουργοῦν τὴν ἀνατίμησιν εἰς τὰς παραμονὰς τῆς νέας ἐσοδείας. Καὶ ἐρχομένης τῆς νέας ἐσοδείας, ἡ τιμὴ ἀπὸ 15 Αὐγούστου καὶ μετέπειτα, ἡ τιμὴ τοῦ συσπόρου βάμβακος εἰς τὴν ἐπαρχίαν Λεβαδείας, φθάνει 7.500–8.000 κατ’ ὀκᾶν. Δηλαδὴ ἔναντι τῶν 5.500– 6.300 ποὺ ἦσαν πρὸ τῆς ὑποτιμήσεως τῆς δραχμῆς. Ἔχομεν ἤδη μίαν σταθερὰν ἄνοδον τῆς τιμῆς τοῦ βάμβακος 30% περίπου. Σᾶς εἶπον, κύριοι συνάδελφοι, σᾶς εἶπον ὅτι τὴν ἀναλογίαν αὐτὴν καὶ πολὺ μεγαλυτέραν λόγῳ τοῦ σπεκουλαρίσματος τοῦ Αὐγούστου, τὴν ἐκέρδισαν οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν καμμίαν σχέσιν μὲ τοὺς γεωργούς, ἀλλ’ ἀντιθέτως ἐκμεταλλεύονται τὴν ἐργασίαν καὶ τὸν ἱδρῶτα των. Τότε θὰ εἶχε σημασίαν διὰ τὸν βαμβακοπαραγωγόν, ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ πραγματοποιήσῃ εὐθὺς ἀμέσως τὴν ὕψωσιν αὐτήν, ὅτε θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς πολυδαπάνους ἀπαιτήσεις τῆς ἀγροτικῆς ζωῆς. Πρέπει νὰ σημειώσω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι τὸ κυριώτερον παράγωγον τοῦ βάμβακος, ἀπὸ ἀπόψεως ἀγροτικῆς καταναλώσεως, ὅπως εἶναι τὰ νήματα, ἐσημείωσαν ἄνοδον 50%, ἐνῷ 30% εἶχεν ἡ πρώτη ὕλη ἀπὸ τὰ δεδομένα, τὰ ὁποῖα ἔχω καὶ ἰδιαίτερα ἀπὸ τὰ νούμερα, τὰ ὁποῖα καταναλίσκει ἡ ἀγροτικὴ ἑλληνικὴ οἰκογένεια, εἶναι ὅπως λέμε εἰς τὸν τόπον μας, τὸ 14 ἁπαλό, εἶναι ἕνα νούμερο τῆς βιομηχανικῆς παραγωγῆς, ἡ ὕψωσις τῶν νημάτων φθάνει καὶ ὑπερβαίνει τὰ 50%.

§68Α. ΦΡΑΓΚΟΣ. Ἀπὸ πότε ἔγιναν αὐτά;

§69Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Ἀπὸ τὸ καλοκαῖρι.

§70Α. ΦΡΑΓΚΟΣ. Ἀπὸ τὸν Ἀπρίλιον, ὑπὸ τὸν Ὀκτώβριον;

§71Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Ἀπὸ τὸ καλοκαῖρι ἤρχισε καὶ ὡλοκληρώθη καὶ ἔφθασε εἰς τὸ 50%. Ἐνῷ ὑπῆρχον κύριοι συνάδελφοι, ἀποθέματα εἰς χεῖρας τῶν βιομηχάνων, διότι ὅπως σᾶς εἶπον, ἐὰν πάρετε τὰ στοιχεῖα καὶ ἴδητε τὴν παραγωγὴν βάμβακος, τὴν διάθεσιν τῶν βιομηχανικῶν προϊόντων, τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον αὐτὰ καταναλίσκονται εἰς τὰς διαφόρους ἀγοράς, θὰ ἴδητε ὅτι ὑπῆρξεν ὑπὲρ παραγωγὴ βιομηχανικῶν εἰδῶν μὲ βαμβάκι, τὸ ὁποῖον ἠγοράσθη ἀπὸ τοὺς βιομηχάνους πολὺ πρὶν τῆς ὑποτιμήσεως τῆς δραχμῆς.

§72Α. ΦΡΑΓΚΟΣ. Αἱ τιμαὶ ἦσαν τὸν Μάϊον, τὸν Ἀπρίλιον.....

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε.

§74Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Πάντως, κύριοι συνάδελφοι, ἡ σημερινὴ ἡμέρα δεικνύει ὅτι ὁ μὲν σύσπορος βάμβαξ ἔχει μίαν ἀνατίμησιν 30%, ἐνῷ ἔχουν 50% ἀνατίμησιν τὰ νήματα, τὰ βιομηχανικὰ προϊόντα.

§75Α. ΦΡΑΓΚΟΣ. Σήμερον πόσο ἔχει;

§76Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Εἰς τὴν περιοχὴν Θηβῶν ἡ ποιότης τοῦ βάμβακος εἶναι διαφορετική, ἔχει μίαν διαφορὰν τιμῆς. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ θέσω ὑπ’ ὄψιν σας τὰ στοιχεῖα τοῦ Ὀργανισμοῦ Βάμβακος. Θὰ σᾶς εἴπω περαιτέρω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι πέραν τῆς Κυβερνητικῆς ἀβελτηρίας εἰς τὸ θέμα τῶν ἀποθεμάτων ποὺ εἶχον οἱ Ἕλληνες βιομήχανοι καὶ ἐπιχειρηματίαι, θὰ θέσω ὑπ’ ὄψιν κάτι τι, τὸ ὁποῖον θὰ προκαλέσῃ τὴν ἐξέγερσιν ὅλων σας, ἀνεξαρτήτως τῆς πολιτικῆς σας τοποθετήσεως. Ἡ οἰκονομικὴ πίεσις τῶν βαμβακοπαραγωγῶν, ὑπῆρξεν ἀπερίγραπτος κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος. Ἐπιέζοντο ἀπὸ τὰς δυνάμεις τῆς ζωῆς. Καὶ τί ἔκαμνον, κύριοι συνάδελφοι; Τὸ μεγαλύτερον μέρος τῆς νέας παραγωγῆς —δὲν τὸ λέγω ἐγώ, τὸ λέγουν τὰ ἐπίσημα στατιστικὰ δεδομένα— τὸ μεγαλύτερον μέρος τῆς παραγωγῆς, οἱ μικροὶ καὶ οἱ μέσοι παραγωγοί, τὸ προεπώλησαν κατὰ τὸν Ἰούλιον καὶ Αὔγουστον εἰς ἐπιχειρηματίας καὶ ἐμπόρους. Προπωλήσεις συσπόρου βάμβακος νέας ἐσοδείας ἐνεργοῦνται ὑπὸ τῶν παραγωγῶν εἰς τὰς κάτωθι τιμάς. Δελτίον Ὀργανισμοῦ Βάμβακος. Κατὰ Ἰούλιον καὶ Αὔγουστον τιμὴ 5.500 ἕως 6.000, καὶ ἂν προσθέσω, κύριοι συνάδελφοι, διὰ τὴν περιφέρειάν μου, ὅπως καὶ δι’ ἄλλας περιφερείας, ὅτι ὑπῆρξεν ἡ κακὴ σύμπτωσις νὰ ἀρχίσουν ἐφέτος αἱ βροχαὶ πάρα πολὺ ἐνωρίς, τότε θὰ διαπιστωθῇ καὶ θὰ ἀκούσητε μὲ λύπην σας ὅλοι, ὅτι τὸ βρεγμένο βαμβάκι, ποὺ καταντᾷ βʹ καὶ γʹ ποιότητος, χάνει τὴν τιμήν του. Καὶ ἐνῷ τῆς πρώτης ποιότητος εἶχεν ὀκτὼ χιλιάδες εἰς τὴν ἐπαρχίαν Λεβαδείας, τὸ δευτέρας εἶχεν 6.000–6.200. Ἡ Κυβέρνησις ἡ ὁποία ἔκαμε τὴν ὑποτίμησιν τῆς δραχμῆς, ἀπὸ τὴν ὁποίαν κυριολεκτικὰ ὠφελήθησαν ὀλιγάριθμοι μεγάλοι ἐπιχειρηματίαι καὶ βιομήχανοι, δὲν ἔλαβε καὶ τὰ προσήκοντα μέτρα τῆς προσωρινῆς οἰκονομικῆς στηρίξεως τῶν βαμβακοπαραγωγῶν καὶ ἠναγκάσθησαν οὗτοι κατὰ τὸν Ἰούλιον καὶ Αὔγουστον νὰ προπωλήσουν τὴν μέλλουσαν παραγωγήν των εἰς τιμήν, τὴν ὁποίαν εἶχε τὸ βαμβάκι πρὸ τῆς ὑποτιμήσεως τῆς δραχμῆς. Ταῦτα τὰ ἀναφέρει, κύριοι συνάδελφοι, τὸ Δελτίον τοῦ Ὀργανισμοῦ Βάμβακος, εἰς τὸ ὁποῖον σημειοῦται ὅτι αἱ προπωλήσεις εἰς τὴν περιφέρειαν Λεβαδείας ἐγένοντο πρὸς 5.500–6.000.

§77Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Σεῖς τὶ θὰ ἐκάνατε;

§78Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐγὼ λέγω ὡρισμένας ἀπόψεις...

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, μὴ διακόπτετε τὸν ρήτορα.

§80Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Συζήτησιν κάμνομεν ἐδῶ. Σεῖς τὶ θὰ ἐκάμνατε, τὸ ὁποῖον δὲν τὸ ἔκαμεν ἡ Κυβέρνησις;

§81Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Δύο τρόποι ὑπῆρχον, κύριε συνάδελφε καὶ ἀγαπητὲ φίλε: Ὁ πρῶτος τρόπος εἶναι τῶν δανείων μὲ ἐνέχυρον τὴν μέλλουσαν παραγωγήν. Ἦτο ἕνας τρόπος ἐνισχύσεως. Ὑπῆρχε καὶ δεύτερος, τῆς νομοθετικῆς ρυθμίσεως τοῦ θέματος τῶν προπωλήσεων, ὥστε ἡ Κυβέρνησις νὰ καθορίσῃ τὴν κατωτάτην τιμὴν τοῦ προϊόντος μὲ δικαίωμα τῆς ἀναζητήσεως τῆς διαφορᾶς ἀπὸ τὸν ἐπιχειρηματίαν, ὁ ὁποῖος τὸ ἠγόρασεν. Θὰ ἠμποροῦσε, κύριοι συνάδελφοι, νὰ γίνῃ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα καὶ θὰ εἶχε καὶ ἠθικὸν ἔρεισμα ἡ Κυβέρνησις λόγῳ τῆς ὑποτιμήσεως τῆς δραχμῆς, λόγῳ τῆς νομισματικῆς ἐπαναστάσεως, ὅπως τὴν ἀπεκάλεσεν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, θὰ τὸ εἶχεν αὐτὸ ὡς δεδομένον καὶ ἐπιχείρημα, διὰ νὰ λάβῃ αὐτὸ τὸ νομοθετικὸν μέτρον καὶ ἀσφαλίσῃ τοὺς ταλαιπώρους αὐτοὺς παραγωγούς, οἱ ὁποῖοι ἐπῆγαν καὶ προεπώλησαν τὸ προϊόν των εἰς αὐτὰς τὰς ἐξευτελιστικὰς τιμάς, χωρὶς νὰ ἠμποροῦν τώρα νὰ ἀντιμετωπίσουν τὴν δυσβάστακτον βιοτικὴν κατάστασιν.

§82Γ. ΠΑΜΠΟΥΚΑΣ. Θὰ ἦτο ἕνα πλῆγμα κατὰ τῆς ἐλευθερίας τῶν συναλλαγῶν.

§83Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Ἀφήσατε τὴν ἐλευθερίαν τῶν συναλλαγῶν, διότι θὰ ἔλθω εἰς τὴν ἐλευθερίαν τῶν συναλλαγῶν, ἀγαπητὲ φίλε καὶ συνάδελφε, ἐκ Κορινθίας, διὰ νὰ σᾶς εἴπω τοῦτο: Ἀκούσατε νὰ δῆτε, ἡ ὑποκυβέρνησις, αὐτὴ ἡ ἀθλία κυβέρνησις τοῦ Κέντρου, ἐπάνω εἰς τὸ θέμα τοῦ βάμβακος τὶ ἔκαμε.

§84Α. ΦΡΑΓΚΟΣ. Κύριε συνάδελφε....

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἤθελα νὰ παρακαλέσω καὶ σᾶς νὰ μὴ ἀπαντᾶτε εἰς τὰς διακοπάς, διότι ὅταν ἀπαντᾶτε, εἶναι ὡς νὰ τὰς δέχεσθε.

§86Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχουν καὶ μερικαὶ ἀμφιβολίαι, ποὺ πρέπει νὰ ξεδιαλύνωνται.

§87Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Μετὰ τὸ πέρας τοῦ λόγου.

§88Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Κρατῆστε μίαν σημείωσιν, κ. συνάδελφε, διότι πρέπει νὰ τελειώσωμεν.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι κακὸν ἐλάττωμα τοῦ κ. Παπασπύρου τὸ ὅτι σᾶς ἀπαντᾷ εἰς κάθε ἐρώτησιν.

§90Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δὲν ἠμπορεῖ ἡ εὐγένεια τοῦ ρήτορος, κ. Πρόεδρε, νὰ μεταβληθῇ εἰς εὐθύνην.

§91Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Ἀκοῦστε, λοιπόν, νὰ ἴδητε, τὶ ἔκαμεν ἡ ἀθλία ἐκείνη Κυβέρνησις τοῦ Κέντρου, ἐπάνω εἰς τὸ θέμα τοῦ βάμβακος. Εἰς τὸ 1951 καθωρίσαμεν τὴν τιμὴν συγκεντρώσεως εἰς 18.500 κατ’ ὀκᾶν. Ἐλλείψει ἐπαρκοῦς χρηματοδοτήσεως, δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ ἀπορροφηθοῦν ὅλα τὰ διαθέσιμα ἀπὸ τοὺς παραγωγούς, ἀλλὰ ἕνα μεγάλο μέρος τῆς παραγωγῆς, κατώρθωσε νὰ τὸ ἀπορροφήσῃ ἡ συγκέντρωσις. Καὶ ὑπῆρξε τοῦτο ἕνα συγκράτημα ἐναντίον τῆς προσπαθείας τῶν μεγαλεμπόρων καὶ βιομηχάνων, διὰ νὰ κατορθώσουν νὰ τὸ πάρουν ὅσο κι’ ὅσο ἀπὸ τοὺς βαμβακοπαραγωγούς. Ἀλλ’ ἐπιπροσθέτως ἐπήραμεν μίαν γενναίαν ἀπόφασιν, νὰ βγάλωμεν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν 5.000 τόννους βάμβακος. Ὑπῆρξεν ἀνείπωτος ἡ ἀντίδρασις ποὺ ἀντιμετωπίσαμεν, διότι συμφώνως μὲ τὰ στατιστικὰ δεδομένα ποὺ εἴχαμεν, ἔβγαινεν, ὅτι θὰ εἴχομεν περίσσευμα ὑπὲρ τοὺς 8.000 τόννους. Ὑπῆρχε δὲ καὶ ἀπὸ τὴν προηγουμένην χρονιάν. Καὶ ἐν τούτοις εὑρήκαμεν μίαν ἄνευ προηγουμένου ἀντίδρασιν ἀπὸ τοὺς Ἕλληνας βιομηχάνους. Καὶ τότε, ἀφοῦ εἶδον ὅτι θραύονται αἱ προσπάθειαί των, διὰ νὰ ματαιώσουν τὴν ἐξαγωγὴν τῶν 5.000 τόννων, ἔφθασαν μέχρι τοῦ σημείου νὰ στραφοῦν καὶ πρὸς τὴν Ἀμερικανικὴν Ἀποστολὴν καὶ νὰ ἐπιδιώξουν δι’ αὐτῆς τὴν ματαίωσιν τῆς ἐξαγωγῆς τοῦ βάμβακος. Δὲν τὸ ἐπέτυχον. Τὸ βαμβάκι ἐβγῆκε. Τὶ ἔκαμον τότε; Τὴν ἐποχὴν ἐκείνην εἶχον ὑψωθῆ αἱ τιμαὶ τοῦ βάμβακος εἰς τὰς Εὐρωπαϊκὰς ἀγορὰς λόγῳ τοῦ πολέμου τῆς Κορέας, καὶ διότι ἡ Ἀμερικὴ εἶχεν ἀπαγορεύσει τὰς ἐξαγωγάς. Ἐνῷ, λοιπόν, εἴχομεν ἐδῶ τιμὴν συγκεντρώσεως 18.500, εἰς τὴν Γαλλίαν καὶ τὸ Βέλγιον, ἦτο δυνατὸν νὰ πραγματοποιήσωμεν 24.000. Τότε τὶ ἔγινεν; Ὅσοι ἐνδιαφερόμενοι εἶχον συγκεντρώσει τὸ βαμβάκι εἰς τὰ χέρια των, ἐπεδίωξαν νὰ πάρουν αὐτοὶ τὰς ἀδείας ἐξαγωγῆς καὶ νὰ ἐπωφεληθοῦν αὐτῆς τῆς ὑπεραξίας. Τότε ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη, ἡ «ὑποκυβέρνησις», κατὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ, ἔκαμε μίαν πρᾶξιν καὶ εἶπε: «Βάζω παρακράτημα εἰς τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ βάμβακος. Ὅποιος θὰ πάρῃ ἄδεια ἐξαγωγῆς, θὰ πληρώσῃ, πρῶτα–πρῶτα, 5–6 χιλιάδες». Δὲν ἐνθυμοῦμαι καλῶς. Ἦτο ἕνα ποσόν, ποὺ ἐκάλυπτεν ὁλόκληρον τὴν διαφορὰν μεταξὺ τιμῆς συγκεντρώσεως καὶ τῆς διεθνοῦς τιμῆς. Καὶ τὸ ἐπράξαμεν τοῦτο, διὰ νὰ κατορθώσουν οἱ παραγωγοὶ νὰ βγάλουν ἀπ’ εὐθείας εἰς τὸ ἐξωτερικὸν τοὺς 5.000 τόννους. Καὶ ἀκοῦστε τὰ ἀποτελέσματα: Οἱ 5.000 τόννοι ἐξήχθησαν. Ἐκαλύφθη ἡ τιμὴ συγκεντρώσεως τῶν 18.500. Ἐπραγματοποιήσαμεν πολὺ μεγαλυτέρας τιμὰς ἔξω, διότι ἐπωλήθη 24.000 εἰς τὰς ἀγορὰς τοῦ ἐξωτερικοῦ. Καὶ Εἴχομεν μίαν ὑπεραξίαν βάμβακος 7½ δισεκατομμυρίων. Καὶ τὰ 7½ αὐτὰ δισεκατομμύρια τοῦ παρακρατήματος, τὰ διενείμομεν εἰς τοὺς Ἕλληνας βαμβακοπαραγωγούς. Δὲν τὰ ἐκράτησε τὸ Δημόσιον. Τὴν ὑπεραξίαν τὴν ὠφελήθησαν οἱ ἴδιοι οἱ παραγωγοί. Ἀκοῦστε τώρα ἡ «ρωμαλέα» σημερινὴ Κυβέρνησις κατὰ ποῖον τρόπον ἀντεμετώπισε τὸ θέμα. Παίρνει ἀπόφασιν ἐξαγωγῆς 5.000 τόννων, ἴσως καὶ μεγαλυτέρας ποσότητος, ἀλλὰ μὲ παρακράτημα 4.000 κατὰ δολλάριον καὶ μὲ ἐλευθέραν τὴν ἐξαγωγὴν ὑπὸ οἱονδήποτε, εἴτε ἔμπορον, εἴτε βιομήχανον, εἴτε ἐπιχειρηματίαν. Τὶ γίνεται ὅμως; Μὲ τὸ παρακράτημα, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ὑπὲρ τῶν παραγωγῶν, ἀλλ’ εἶναι ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου, μὲ τὸ παρακράτημα αὐτὸ μειώνει τὴν τιμὴν καὶ ἐνῷ τώρα, ὅταν παραπονοῦνται οἱ Ἕλληνες βαμβακοπαραγωγοί, διὰ ποῖον λόγον δὲν εἰσπράττομεν τὴν πραγματικὴν ἀξίαν τοῦ βάμβακος καὶ τοὺς δίδεται ἡ ἀπάντησις ὅτι αἱ διεθνεῖς τιμαὶ δὲν ἐπιτρέπουν νὰ δίδεται ἀνάλογος τιμὴ καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα, σήμερον ποὺ αἱ διεθνεῖς τιμαὶ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἱκανοποιήσουν τὸν Ἕλληνα βαμβακοπαραγωγόν, τίθεται τὸ παρακράτημα ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, μειοῦται ἡ τιμὴ τοῦ ἐσωτερικοῦ καὶ ὁ Ἕλλην βαμβακοπαραγωγὸς ἐνῷ θὰ ἔπρεπε, σύμφωνα μὲ τὰ δεδομένα, τὰ ὁποῖα ἔχομεν καὶ τὰς διεθνεῖς τιμάς, νὰ εἰσπράξῃ τὴν κανονικὴν τιμὴν λόγῳ τῆς Κυβερνητικῆς πολιτικῆς, εἰσπράττει κατὰ πολὺ μειωμένην τὴν τιμήν. Θὰ μοῦ εἴπητε, καὶ εἶναι πρόχειρος ἡ δικαιολογία καὶ φαντάζομαι θὰ λεχθῇ ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ, ὅτι πρέπει νὰ σκεφθῶμεν καὶ τὴν κατανάλωσιν, διότι θὰ ἦτο ἀνάλογος καὶ ἡ ὕψωσις τῶν εἰδῶν ποὺ παράγονται ἀπὸ τὸν βάμβακα. Δὲν νομίζω ὅτι εὐσταθεῖ αὐτὴ ἡ δικαιολογία, διότι ἂν γίνῃ ἕνας πραγματικὸς ἔλεγχος εἰς τὰς βιομηχανίας, εἰς τὰς δαπάνας των καὶ εἰς ὅλα γενικῶς τὰ θέματα ποὺ συναπαρτίζουν τὴν τιμὴν τῶν βιομηχανικῶν προϊόντων, θὰ δῆτε ὅτι μὲ τὰς σημερινὰς τιμὰς ὑπάρχουν μεγάλα περιθώρια, ἐὰν ἀσκηθῇ ὁ κυβερνητικὸς ἔλεγχος κατὰ τρόπον πλήρη, ὥστε καὶ ὁ βαμβακοπαραγωγὸς νὰ λάβῃ τὴν ἐνδεδειγμένην τιμήν, καὶ τὰ βιομηχανικὰ προϊόντα νὰ πωληθοῦν εἰς τὰς τιμὰς ἐκείνας ποὺ δὲν θὰ δημιουργήσουν δυσφορίαν εἰς τὰς τάξεις τῶν καταναλωτῶν. Παρὰ ταῦτα, παρὰ τὴν ὕψωσιν τῶν βιομηχανικῶν προϊόντων μὲ τὴν κυβερνητικὴν τακτικήν, ὁ Ἕλλην βαμβακοπαραγωγὸς δὲν παίρνει τὴν κανονικήν του τιμὴν καὶ διὰ νὰ μὴ ἀναφέρω ὅλους ἐκείνους τοὺς πίνακας, τοὺς ὁποίους ἀνέφεραν οἱ ρήτορες τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, μὲ τὰ εἴδη, τὰ ὁποῖα καταναλίσκεται ὁ Ἕλλην γεωργὸς καὶ νὰ μὴ ἐπικαλεσθῶ τὴν ἄνοδον τῶν τιμῶν εἰς τὰ εἴδη τῶν τροφίμων, θὰ ἤθελα νὰ εἴπω ὅτι κατὰ 50% ἔχουν αὐξηθῆ τὰ παράγωγα τοῦ βάμβακος, ἐνῷ ἡ αὔξησις εἰς τὰ ἄροτρα, εἰς τὰ καύσιμα τῶν τρακτέρ κλπ. φθάνει τὰ 80%, ὁπότε θὰ δῆτε ὅτι ἡ ἱστορία τῆς βελτιώσεως τῆς θέσεως τῶν γεωργῶν εἶναι μία οὐτοπία, ἡ ὁποία ἐν τῇ πραγματικότητι δὲν ἐνίσχυσε τὸ οἰκονομικὸν βάραθρον, εἰς τὸ ὁποῖον αὐτοὶ εὑρίσκονται. Δὲν θέλω νὰ εἴπω ὅτι ἦτο πλήρης ἡ προστασία τῶν προκατόχων Κυβερνήσεων ἔναντι τῶν ἀγροτῶν, ἀλλὰ ἐγένετο μία πολιτικὴ ἀντιπληθωρισμοῦ ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ θέματος καὶ ὑπὸ τὴν πίεσιν αὐτῆς τῆς πολιτικῆς, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνεται χρηματοδότησις. Θὰ ἀπεδεχόμην ἀπολύτως ὅτι θὰ ἦτο προστασία διὰ τοὺς γεωργοὺς ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἔκαμνε μίαν ὁλοκληρωτικὴν συγκέντρωσιν καὶ ἐὰν ἐχρηματοδότει τὰς Ἑνώσεις τῶν Συνεταιρισμῶν νὰ γίνῃ ἡ καθολικὴ συγκέντρωσις καὶ νὰ ρυθμίσῃ τὴν πώλησιν τῶν προϊόντων πρὸς τοὺς βιομηχάνους καὶ τὰ περισσεύματα νὰ τὰ ἐξαγάγῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἀντ’ αὐτοῦ δημιουργεῖ τὴν ἀπόλυτον ἐλευθερίαν ὄχι ὑπὲρ τῶν παραγωγῶν, διότι τουλάχιστον ἐὰν δὲν θέλῃ νὰ πάῃ εἰς τὴν ὁλοκληρωτικὴν συγκέντρωσιν, τοὐλάχιστον νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ἐλευθέραν ἐξαγωγὴν ἄνευ παρακρατήματος καὶ νὰ διαμορφωθοῦν ἐλευθέρως πλέον αἱ τιμαὶ τοῦ ἐσωτερικοῦ ἐμπορίου, ἀναλόγως πρὸς τὰς τιμὰς τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐμπορίου. Ἀπ’ ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα, τίποτε δὲν ἔκαμε καὶ ἀντιθέτως διὰ τῆς ρυθμιστικῆς της πολιτικῆς, ἐνῷ διεκήρυξε τὴν ἀπόλυτον ἐλευθερίαν τοῦ ἐμπορίου καὶ τῶν συναλλαγῶν, ἀπὸ τὴν ἄλλη μεριὰ δημιουργεῖ τὸ θέμα τοῦ περιορισμοῦ τῆς ἐξαγωγῆς. Διότι θέμα συναλλάγματος δὲν ὑπάρχει, διότι καὶ ἂν ἀκόμη ἔχωμεν μείωσιν τῆς ἀπαιτουμένης ποσότητος διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς βιομηχανίας, μὲ τὸ ἴδιον συνάλλαγμα τοῦ ἐξωτερικοῦ θὰ κάνωμεν τὴν ἀνάλογον εἰσαγωγήν. Βλέπετε, ὅτι πηγαίνει πρὸς τὴν ἑξῆς ὁδὸν ἡ Κυβέρνησις· ἔχει τὴν ρυθμιστικὴν της παρέμβασιν, ἀλλ’ ὄχι ἐπ’ ὠφελείᾳ τῶν βαμβακοπαραγωγῶν, οὔτε καὶ ἐπ’ ὠφελείᾳ τῆς λαϊκῆς καταναλώσεως. Ἰδοὺ διατί, ὡς ὑπηνίχθη ὁ ἀξιότιμος συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων καὶ ὁ ἐκπρόσωπος τῆς Ε.Π.Ε.Κ. καθὼς καὶ ἄλλοι ἐκπρόσωποι τῶν κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὑποδεικνύονται εἰς ἕνα συγκεκριμένον θέμα ὡς ἀπολύτως βάσιμοι καὶ τὰ παράπονα καὶ αἱ αἰτιάσεις. Ἀλλὰ πέραν αὐτοῦ, θὰ ἤθελα νὰ θέσω ὑπ’ ὄψιν σας καὶ τοῦτο: Ἔγινε μία ἐξαγωγή, ἐκτὸς τῶν 5.000 τόννων ποὺ ἀπεφάσισεν ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κέντρου, ἐπὶ Ὑπηρεσιακῆς Κυβερνήσεως μία ἐξαγωγὴ 3½ χιλιάδων τόννων εἰς τὸ Λονδῖνον. Καὶ ἔγινε μία συμφωνία ὅτι θὰ γίνῃ ἡ ἐξαγωγὴ αὐτὴ καὶ τὸ Κράτος ἀνέλαβε καὶ ἡ τότε Κυβέρνησις τὸ ἀπεδέχθη, ὅτι ἐὰν τυχὸν δὲν πιάσῃ τὸ βαμβάκι αὐτὴν τὴν τιμὴν τῆς συγκεντρώσεως, θὰ συνεπλήρωνε τὴν τιμὴν αὐτὴν ἡ Κυβέρνησις. Ἔγινεν ἡ ἐξαγωγὴ τοῦ βάμβακος, μὲ ὑποχρέωσιν νὰ καλυφθῇ ἡ τιμὴ τῆς ἀσφαλείας καὶ εἰσεπράχθησαν 1.040.000 λίραι ὑπὸ μορφὴν ἐλευθέρου συναλλάγματος ἀπὸ τὴν ἐξαγωγὴν αὐτήν, ἡ ὁποία ἔγινε διὰ λογαριασμὸν τῶν παραγωγῶν. Ἀπὸ ἐνεργείας ἔγινεν αὐτὴ ἡ ἐξαγωγή, τὰς ὁποίας εἶχε κάμει ἡ ἰδική μας Κυβέρνησις καὶ τὰς συνεπλήρωσεν ἡ Ὑπηρεσιακὴ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία διενήργησε τὰς ἐκλογάς. Ἐξήχθησαν λοιπὸν οἱ 3.500 τόννοι εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ ἦλθε συνάλλαγμα 1.040.000 λιρῶν ὑπὸ μορφὴν ἐλευθέρου συναλλάγματος. Ἐὰν τυχὸν τὸ συνάλλαγμα αὐτό, διότι αὐτὴ ἦτο ἡ ἄποψις τῆς Ὑπηρεσιακῆς Κυβερνήσεως, διετίθετο δι’ εἰσαγωγὰς τοῦ πίνακος Αʹ, τότε αἱ λίραι ποὺ εἰσήχθησαν, ἐπωλήθησαν πρὸς 75.000 δραχμάς. Ἐὰν διετέθησαν δι’ εἰσαγωγὰς τοῦ πίνακος Β2, τότε αἱ λίραι ἐπωλήθησαν πρὸς 120.000 δραχμὰς ἑκάστη. Εἴτε ὑπὸ τὴν μίαν προϋπόθεσιν εἴτε ὑπὸ τὴν ἑτέραν, τὸ συνάλλαγμα ποὺ εἰσήχθη ἀπὸ τὴν πώλησιν τῶν 3.500 τόννων εἰς τὴν Ἀγγλίαν, ἀπέδωσεν ἕνα τεράστιον ποσὸν καὶ κέρδος διὰ τὸ Δημόσιον, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἀναλάβει ὑποχρέωσιν νὰ καλύψῃ τὴν τιμὴν συγκεντρώσεως. Καὶ ἐνῷ ἐπραγματοποίησεν ἀπὸ τὴν διάθεσιν τοῦ συναλλάγματος αὐτοῦ εἰς εἴδη πίνακος Α ἢ Β2 τεραστίαν ὠφέλειαν, ἐν τούτοις τὰ 7½ δισεκατομμύρια, τὰ ὁποῖα ὀφείλονται εἰς τοὺς παραγωγούς, ἡ Κυβέρνησις τὰ καθυστερεῖ καὶ δὲν τὰ ἀποδίδει. Ἰδοὺ ἡ ἀπάντησις, κύριε συνάδελφε, ἐξ Ἀττικῆς, ὅτι ὀφείλεται ἀκόμη ἡ τιμὴ τοῦ βάμβακος τοῦ ἐξαχθέντος εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Καὶ ἀντιθέτως, δύναμαι νὰ εἴπω ὑπερηφάνως ὅτι, παρὰ τὴν ἀντιπληθωρικὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν εἴχομεν, τὴν ὑπεραξίαν τοῦ βάμβακος ἀπὸ τὴν ἐξαγωγὴν τῶν 5.000 τόννων, ποὺ ἔφθανε εἰς τὰ 7½ δισεκατομμύρια, ἄνευ καθυστερήσεώς τινος, ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κέντρου τὴν διένειμε πρὸς τοὺς παραγωγούς, οἱ ὁποῖοι εἶχον παραδώσει τὸ βαμβάκι. Ἔπρεπε, λοιπόν, ταῦτα πάντα νὰ θέσω ὑπ’ ὄψιν σας, διότι ὡραῖοι εἶναι οἱ πανηγυρισμοί, ὡραῖαι εἶναι αἱ φωταψίαι καὶ αἱ ἀποθανατίσεις ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἀλλὰ νὰ ἔλθωμεν καὶ εἰς τὴν πραγματικότητα καὶ νὰ ἀντιμετωπίσωμεν πλέον τὴν κατάστασιν μὲ γυμνὴν τὴν ἀλήθειαν, διότι ἡ ἀλήθεια πρέπει νὰ λέγεται. Οὔτε εἶναι δυνατὸν μὲ τὰς ὑπερβολάς, τὰς αὐτοδιαφημίσεις γύρω ἀπὸ αὐτὰ τὰ θέματα νὰ ἀντιμετωπισθῇ ἡ κατάστασις. Καὶ ἐὰν ἠθέλατε, κ. Ὑπουργὲ τοῦ Συντονισμοῦ, νὰ μὴ διατυποῦται ἡ αἰτίασις ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅτι ἀπὸ τὴν οἰκονομικήν σας πολιτικὴν ὠφελήθησαν οἱ ὀλίγοι εἰς βάρος τῶν πολλῶν, ἔπρεπε αὐτὰς τὰς ταπεινάς μου σκέψεις νὰ τὰς εἴχατε ὑπ’ ὄψιν σας καὶ νὰ εἴχατε ἀντιμετωπίσει τὰ θέματα αὐτά, ὁπότε δικαίως θὰ ἐπεζητούσατε τὴν εὐγνωμοσύνην τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου. Δὲν εἰσέρχομαι εἰς ἄλλο θέμα, οὔτε καὶ θὰ σᾶς καταπονήσω ἐπὶ τοῦ πολιτικοῦ θέματος. Θὰ ἔπρεπεν ὅμως ἓν θέμα, τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ τὴν ἰδιαιτέραν μου ἐπαρχίαν καὶ τὸ ὁποῖον ζῶ, διότι ζῶ τὴν ἀγωνίαν τῶν συμπολιτῶν μου, οἱ ὁποῖοι ὑπὸ τὰς χειροτέρας τῶν συνθηκῶν ἐργάζονται καὶ ὑφίστανται ἄνευ προηγουμένου οἰκονομικὴν δοκιμασίαν, θὰ ἔπρεπε τὸν πόνον αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων νὰ τὸν ἀναφέρω ἐνώπιον ὑμῶν καὶ νὰ διατυπώσω ἐν συνεχείᾳ τὰς ταπεινάς μου σκέψεις. Πέραν αὐτῶν, κύριοι συνάδελφοι, εἶμαι ὑποχοεωμένος νὰ σᾶς ἀπασχολήσω δι’ ὀλίγων μὲ ἕνα θέμα, τὸ ὁποῖον ζωηρότατα εἶχε συγκινήσει τὴν Δημοσίαν γνώμην καὶ τὴν κρατεῖ εἰς μίαν ἀγωνιώδη κατάστασιν. Λυποῦμαι διότι ἀπουσιάζει ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Δὲν πρόκειται βεβαίως νὰ τὸν διαφωτίσω μὲ ὅσα θὰ ἀναφέρω πρὸς ὑμᾶς, θὰ ἐπεθύμουν ὅμως νὰ παρίσταται, διὰ νὰ ἀκούσῃ ὡρισμένας ἀπόψεις περὶ ἑνὸς ἀνθρώπου, ὁ ὁποῖος κατὰ τὴν κρίσιμον ἐκείνην ἐποχήν, εἶχε μίαν ὑπεύθυνον θέσιν, χωρὶς νὰ ἔχῃ τὴν εὐθύνην τῶν ὅσων διεδραματίσθησαν, καὶ πάντως εὑρίσκετο εἰς ἕνα καίριον τομέα τῆς κυβερνητικῆς δραστηριότητος καὶ ἦτο ἐνήμερος ὡρισμένων στοιχείων. Ἡ πρόθεσίς μου εἶναι νὰ εἴπω τινὰ διὰ τὴν πολυθρύλητον ὑπόθεσιν τῆς Ἀεροπορίας. Δὲν μοῦ ἀρέσει νὰ ἀπευθύνω αἰτιάσεις ἐναντίον ἀπόντων. Ἐὰν μάλιστα ἐγνώριζα ὅτι τὴν ὥραν αὐτὴν θὰ ἀπουσίαζεν ὁ συμπαθέστατος Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, θὰ εἶχα ἀρχίσει ἀπὸ τὸ θέμα τῆς Ἀεροπορίας. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐφ’ ὅσον αὐτὴν τὴν στιγμὴν συμβαίνει νὰ ἐπιλαμβάνωμαι τοῦ ἐν λόγῳ θέματος, ἐν ἀπουσίᾳ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, θὰ ἤθελα πρωταρχικῶς νὰ εἴπω, ὑπῆρξεν ἓν σφάλμα τεράστιον ποὺ δὲν ἐφανταζόμην ποτὲ ὅτι πολιτικὸς τῶν παραδόσεων καὶ τοῦ ὕφους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ὑποπέσῃ εἰς τοιοῦτον ὀλίσθημα, ὅταν ἐπελήφθη ἀναιτιολογήτως τοῦ θέματος χωρὶς νὰ προηγηθῇ, ἐκκρεμούσης τῆς ὑποθέσεως εἰς τὸ Ἀναθεωρητικὸν Δικαστήριον. Καὶ ἠναγκάσθην νὰ τοῦ ζητήσω νὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ τὸν διακόψω καὶ διετύπωσα τὰς ἐπιφυλάξεις μου, καὶ ἠκούσθη καὶ ἄλλη φωνὴ ἀπὸ τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ σταματήσῃ ἡ ἀναμόχλευσις τοῦ θέματος αὐτοῦ ἐφ’ ὅσον συνεχίζεται ἡ συζήτησις τῆς ὑποθέσεως ἐνώπιον τοῦ Ἀναθεωρητικοῦ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅμως τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης δὲν μᾶς ἤκουσε. Δὲν ἐξετάζω ἂν οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ἠκούσθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν ὑπὸ τοῦ Δικαστηρίου. Ἀνέγνωσα ἐπ’ αὐτοῦ σχετικὴν δήλωσιν τοῦ προέδρου τοῦ Δικαστηρίου, ἀλλὰ μοῦ εἶναι ἀδιάφορον αὐτό, δὲν ἐξετάζω ἐὰν τὸ Δικαστήριον ἐπηρεάσθη ἀπὸ τὴν ἐν τῇ Βουλῇ συζήτησιν καὶ τοὺς λόγους τοῦ προϊσταμένου του Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Διότι ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης δὲν ἔχει ἔναντι τῆς Στρατιωτικῆς Δικαιοσύνης τὴν σχέσιν ὅπου ἔχει ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἔναντι τῆς πολιτικῆς Δικαιοσύνης, ὅπου ἡ θέσις τοῦ δικαστοῦ εἶναι Συνταγματικῶς κατωχυρωμένη. Ἡ θέσις τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἔναντι τῆς Στρατιωτικῆς Δικαιοσύνης, ἡ ὁποία δὲν ἔχει τὴν Συνταγματικὴν κατοχύρωσιν, εἶναι σχέσις, ἡ ὁποία ὑπόκειται εἰς τὸν Νόμον περὶ καταστάσεων ἀξιωματικῶν. Εἶναι τελείως διάφορος. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐγένετο τὸ ἀτόπημα ἐξεδόθη ἡ ἀπόφασις. Δὲν θέλω νὰ κρίνω, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κρίνεται εἰς τὴν Βουλήν, τὸ θέμα τῶν Δικαστικῶν ἀποφάσεων. Ἀλλὰ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὑπέπεσε καὶ εἰς δεύτερον ὀλίσθημα καὶ εἰς τὴν πρώτην καὶ εἰς τὴν χθεσινήν του ἀγόρευσιν, ὅπου ἐξ ἀνάγκης ὡς ἐκ τῆς δευτερολογίας τοῦ ἀξιοτίμου Συναρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων εἰσῆλθεν εἰς τὸ θέμα καὶ κατὰ περίεργον τρόπον ὑπέπεσεν εἰς ἀντίφασιν ἄνευ προηγουμένου, διότι ὑπεστήριξεν ὅτι τὰ πάντα ἐγένοντο ὁμαλῶς, ὅτι δὲν ὑπῆρχε τίποτε, ὥστε νὰ προκαλέσῃ τὴν παρέμβασιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ προϊσταμένου Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Καὶ ἐνῷ αὐτὰ διεκήρυξεν, ἔθεσεν ὑπὸ κατηγορίαν τὴν τότε Κυβέρνησιν, ὡς ὑπεύθυνον δι’ ὅσα συνέβησαν. Ἢ συνέβησαν, κ. Ὑπουργέ, ὡρισμένα πράγματα καὶ ὑπάρχει ἀνοικτὸν θέμα, ὁπότε δύνασθε νὰ ζητήσητε εὐθύνας ἀπὸ τὴν τότε Κυβέρνησιν ἢ δὲν συνέβη τίποτα, ὅπως ὑποστηρίζετε καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ αἰτιᾶσθε τὴν τότε Κυβέρνησιν καὶ σήμερον Ἀντιπολίτευσιν. Πιστεύει ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι ὑπῆρξαν ἀνωμαλίαι; Πιστεύει ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι ἐγένοντο πράξεις αἱ ὁποῖαι βρίσκονται ἐκτὸς τῶν γραπτῶν καὶ ἀγράφων νόμων; Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν τὸν καλύπτει οἱαδήποτε ἐνέργεια τῆς ἰδικῆς μας Κυβερνήσεως. Τὸ θέμα εἶναι ἀνοικτὸν διὰ τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν. Εἶναι ἀντιθέτως, μεγάλη εὐκαιρία νὰ ξεκαθαρίσῃ τὸ ζήτημα καὶ νὰ μᾶς πῇ ὅτι δὲν ἐπράξαμε τὸ καθῆκον μας. Ἐπερωτᾷ ὁ κ. Ὑπουργὸς τὴν τότε Κυβέρνησιν καὶ ἀποδίδει εὐθύνας εἰς τὸν τότε Ὑπουργὸν τῆς Ἀεροπορίας, τὸν κ. Μαῦρον, καὶ τὸν Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, τὸν κ. Βενιζέλον, ὡς ἐποπτεύοντας τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, χωρὶς νὰ καθορίζῃ ποῖαι εἶναι αἱ ἀταξίαι καὶ τὰ ἐγκλήματα, τὰ ὁποῖα γίνονται καὶ διὰ τὰ ὁποῖα τὴν εὐθύνην φέρει ἡ πτέρυξ αὐτή, ἡ ὁποία εἶχε τότε τὴν ὑπεύθυνον διακυβέρνησιν τῆς χώρας. Παρὰ ταῦτα, ἐγὼ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δώσω ὡρισμένας ἐξηγήσεις, διότι οἱ ὑπαινιγμοὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ὑπῆρξαν σαφεῖς, σαφέστατοι, ἐναντίον τῆς πτέρυγος αὐτῆς. Κύριοι, εἰδικὴν ἀπολογίαν, ὡς Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δὲν προτίθεμαι νὰ κάμω. Διότι τὸ θέμα τῆς κατασκοπείας εὑρίσκεται εἰς χεῖρας τῆς Στρατιωτικῆς Δικαιοσύνης, ὑπαγομένης ὑπὸ τὴν ἀπόλυτον δικαιοδοσίαν καὶ ἐξουσίαν τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Παρὰ ταῦτα, τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης εἶχε ποίαν τινὰ ἀνάμιξιν ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Αἰτιᾶται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης τὴν τότε Κυβέρνησιν, καὶ ἀποδίδει καὶ εἰς τὸν προκάτοχόν του καὶ Ἀντιπρόεδρον τότε τῆς Κυβερνήσεως καὶ γενικώτερον, εἰς τὴν τότε Κυβέρνησιν, βαρυτάτας εὐθύνας. Ἔγινε μία προανάκρισις εἰς τὸ Σῶμα τῆς Ἀεροπορίας διὰ δολιοφθορᾶς. Βεβαίως, τὴν προανάκρισιν δὲν τὴν παρήγγειλεν ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἀλλὰ τὰ ἁρμόδια ὄργανα, συμφώνως πρὸς τὴν στρατιωτικὴν Ποινικὴν Νομοθεσίαν. Κατὰ τὸ στάδιον τῆς προανακρίσεως καὶ τῆς τακτικῆς ἀνακρίσεως, πρὸς τὴν Κυβέρνησιν δὲν ἀναφέρεται τίποτε ἀπολύτως. Ἡ δὲ Κυβέρνησις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ βλέπῃ καθ’ ὕπνον ἐὰν ἐφαρμόζωνται οἱ νόμοι ἢ παραβιάζωνται οἱ κανονισμοί. Ἔγινε μία προανάκρισις ἔγινε ἡ τακτικὴ ἀνάκρισις καὶ ἐξεδόθη ἡ παραπεμπτικὴ διαταγή. Καὶ ἀπὸ τὰ ἐπίσημα στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἔχω, 10 ἡμέρας πρὸ τῆς δίκης, δύο ἐκ τῶν δικηγόρων, εἰς τοὺς ὁποίους εἶχεν ἀνατεθῆ ἡ ὑπεράσπισις τῶν κατηγορουμένων ἐμφανίζονται εἰς τὸν τότε Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ τοῦ ἐπιδίδουν μίαν ἀναφοράν, μὲ ὡρισμένας αἰτιάσεις, ἀναγομένας εἰς τὸν τρόπον τῆς προανακρίσεως καὶ τῆς τακτικῆς ἀνακρίσεως. Ἀπευθύνομαι εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἀπευθύνομαι πρὸς ὅλους σας καὶ ἰδιαιτέρως πρὸς τοὺς συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν νομικὴν ἀντίληψιν, καὶ ἐρωτῶ: Ποῖον ἦτο τὸ ἔργον τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης; Νὰ διαβιβάσῃ ἀμέσως εἰς τὸν Βασιλικὸν Ἐπίτροπον τοῦ Δικαστηρίου, δεδομένου ὅτι εἶχε προσδιορισθῆ ἡ δίκη, νὰ διαβιβάσῃ ἀμέσως τὴν ἀναφορὰν διὰ τὴν σχετικὴν ἔρευναν. Καὶ πιστοποιεῖται ἐκ τῶν φακέλλων, ὅτι ἡ ἀναφορὰ αὐτή, κύριοι συνάδελφοι, διεβιβάσθη εἰς τὸν Βασιλικὸν Ἐπίτροπον 10 ἡμέρας πρὸ τῆς δίκης.

§92Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Αὐτὸ ἐγένετο διότι δὲν ἐπετράπη καμμία ἐπικοινωνία μὲ τοὺς κατηγορουμένους. Καὶ αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον βαρύνει τὸν κ. Μαῦρον, ὁ ὁποῖος, ἐνῷ ἔλαβε γνῶσιν ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται ἐπικοινωνία, ἄφησε νὰ γίνῃ ἡ δίκη καθ’ ὃν τρόπον ἔγινε, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον στιγματίζει τὴν Ἑλληνικὴν δικαιοσύνην εἰς τὸν τομέα τοῦτον.

§93Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Πάντως, ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης διεβίβασε τὴν ἀναφορὰν τῶν συνηγόρων εἰς τὸν Βασιλικὸν Ἐπίτροπον. Ἡ δίκη, ὅμως, ἦτο πλέον προσδιωρισμένη καὶ ἤρχισε. Καὶ ἐνθυμοῦμαι, ὅτι μοῦ ἐγένοντο διαβήματα ἐπανειλημμένα ἐκ μέρους τῶν συνηγόρων τῶν κατηγορουμένων, ὑπὸ τὴν ἰδιότητά μου ὡς Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, οἱ ὁποῖοι ἐζήτησαν τὴν μεταγωγὴν τῶν κρατουμένων εἰς κοινὰς φυλακάς, προβάλλοντες ὡρισμένους λόγους, οἱ ὁποῖοι ἀφεώρουν τὴν ὑπεράσπισιν.

§94Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Αὐτὸ ἔγινε μετὰ τὴν δίκην.

§95Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Ὄχι, κ. Παπασταύρου. Ἀπήντησα εἰς αὐτούς, ὅτι δὲν εἶχα καμμίαν ἁρμοδιότητα. Ἡ δίκη ἔγινε καὶ ἐξεδόθη ἡ ἀπόφασις τοῦ πρωτοδίκου Δικαστηρίου. Ἡ Κυβέρνησις τότε, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν στοιχείων ποὺ προέκυψαν κατὰ τὴν πρωτόδικον δίκην — ἀπὸ τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα ἔχω εἶναι δεδομένον ὅτι, δὲν ἔγινε πλήρης ἀνάπτυξις τῶν ἀπόψεων τῶν κατηγορουμένων περὶ βασανισμῶν καὶ ἄλλων θεμάτων, κατὰ τὴν πρωτόδικον δίκην, ὅπως ἔγινε εἰς τὴν δευτεροβάθμιον καὶ αὐτὸς ἦτο ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον οἱ συνήγοροι ἐζήτησαν τὴν μεταγωγὴν τῶν κατηγορουμένων εἰς τὰς κοινὰς φυλακὰς παρὰ ταῦτα ἡ Κυβέρνησις διέταξε τὸν Ἀντιστράτηγον Παπαγεωργίου νὰ ἐνεργήσῃ διοικητικὴν ἔρευναν καὶ ἀνάκρισιν ἐπὶ τῶν καταγγελθέντων εἰς τὸ πρωτόδικον Δικαστήριον μὲ εὐρεῖαν ἐξουσίαν νὰ προχωρήσῃ διὰ τὴν ἀνεύρεσιν τῆς ἀληθείας. Καὶ ἐπροχώρησεν ἡ ὑπόθεσις. Καθ’ ὃ διάστημα ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κέντρου εὑρίσκετο εἰς τὴν ἀρχήν, διήρκει ἡ ἔρευνα ἐκ μέρους τοῦ Ἀντιστρατήγου Παπαγεωργίου, ὁ ὁποῖος εἶχεν ἐντολὴν ἀπὸ τὴν τότε Κυβέρνησιν νὰ ἐρευνήσῃ ὅλας τὰς πτυχὰς τῆς ὑποθέσεως. Καὶ δύναμαι πλέον νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης: Ποῖαι εἶναι αἱ παραλείψεις, καὶ ποῖον εἶναι τὸ ἔγκλημα τῆς τότε Κυβερνήσεως; Εἶχε πρὸ αὐτῆς μίαν δικαστικὴν ἀπόφασιν. Καὶ παρὰ ταῦτα, διέταξε τὴν ἐνδεδειγμένην ἔρευναν, τὴν ὁποίαν ἀνέθεσεν εἰς τὸ ἁρμοδιώτερον πρόσωπον. Ἀλλὰ ἔγινε καὶ κάτι ἄλλο, τὸ ὁποῖον θὰ ἤθελα νὰ ἀκούσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Εἰς μίαν ἀπὸ τὰς συνεδριάσεις τοῦ πρωτοδίκου Δικαστηρίου, ἕνας ἐκ τῶν συνηγόρων, καὶ συγκεκριμένως ὁ κ. Τσουκαλᾶς, ἔκαμε σαφῆ ὑπαινιγμὸν διὰ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ἠρευνήθη ἀνακριτικῶς καὶ ἐξεδικάζετο ἡ ὑπόθεσις Τὸ περιεχόμενον τοῦ ὑπαινιγμοῦ αὐτοῦ, κατεχωρήθη εἰς τὰς ἐφημερίδας αἱ ὁποῖαι ἤρχισαν τὰς ἐπικρίσεις των. «Αἱ ἀόρατοι χεῖρες», γράφει μία ἐφημερὶς τῆς ἐποχῆς ἐκείνης καὶ συνεχίζει: «....... (ἀναγινώσκει) .......». Ὁ θόρυβος εἶχεν ἐγερθῆ, καὶ ὡς μέλος τῆς δημοκρατικῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ ὡς κάτοχος τῆς ὑπευθύνου θέσεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὀλιγορήσω πρὸς τὸ καθῆκον μου. Καὶ ἐνόμισα, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐπιληφθῶ προσωπικῶς τοῦ θέματος. Καὶ ἀκόμη καὶ κάτι, τὸ ὁποῖον ἠμπορῶ νὰ ἀναφέρω πρὸς τοὺς συναδέλφους. Πρὶν λάβω οἱονδήποτε μέτρον, ἐνόμισα ὅτι ἔπρεπε νὰ ἔχω μίαν προσωπικὴν ἀντίληψιν τοῦ θέματος καὶ ἐκάλεσα τὸν ταῦτα εἰπόντα συνήγορον τῆς ὑποθέσεως νὰ προσέλθῃ εἰς τὸ Ὑπουργικὸν γραφεῖον καὶ τοῦ ἐζήτησα ἐξηγήσεις, διότι ἐπρόκειτο νὰ λάβω ἕνα μέτρον, θίγον ἕνα ἄνθρωπον ποὺ τιμᾷ τὸ Σῶμα, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκει. Προσελθὼν ὁ διακεκριμένος συνήγορος, μοῦ ἐδήλωσεν ὅτι ἐμμένει ἀπολύτως εἰς τὰ λεχθέντα καὶ ὅτι εἶναι ἕτοιμος νὰ δεχθῇ οἱανδήποτε συνέπειαν τῶν γεγονότων καὶ τῶν πράξεών του. Ὅταν εἶδα αὐτὴν τὴν ἐμμονήν, ἀπηύθυνα τὸ ἑξῆς ἔγγραφον εἰς τὸν κ. Εἰσαγγελέα Ἐφετῶν: «....... (ἀναγινώσκει).........». Ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι μὲ βαθυτάτην λύπην ὑπέγραψα τὸ ἔγγραφον αὐτό, διότι ἐζητεῖτο εἰς δίωξιν εἷς διακεκριμένος δικηγόρος, μὲ τὸν ὁποῖον, δὲν ἀποκρύπτω, ἔχω καὶ ἕνα φιλικὸν δεσμόν, ἀλλὰ τὸ ἐθεώρησα ὡς χρέος μου, ὅπως, ὡς χρέος μου ἐθεώρησα τὴν ἀποστολὴν ἐγγράφου τὴν 18.6.1952 — ὡς Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης — πρὸς τὸν Εἰσαγγελέα Πλημμελειοδικῶν Ἀθηνῶν, διὰ νὰ κάμῃ ἔρευναν ἐπὶ μιᾶς καταγγελίας, ὅτι ἀπέθανε εἰς τὰς φυλακὰς ὁ Δάδαλης, καὶ ἀφοῦ εἶδα ἀντιφάσεις εἰς τὰς ἰατροδικαστικὰς ἐκθέσεις. Τότε ἔστειλα τὸ ἑξῆς ἔγγραφον: «....... (ἀναγινώσκει) .......».

§96Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Οὔτε διὰ τὸ ἕνα, οὔτε διὰ τὸ ἄλλο, ἔγινε τίποτε.

§97Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Ἐγὼ σᾶς ἀναφέρω ὡρισμένας ἐνεργείας μου καὶ στοιχεῖα.

§98Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Εἶναι ἐξαιρετικοῦ ἐνδιαφέροντος αἱ ἀνακοινώσεις σας, παρακαλῶ προχωρήσατε.

§99Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ἀπὸ 28.5.1952 ἐγγράφου, λαμβάνω ἀπάντησιν τοῦ κ. Προϊσταμένου τῆς Εἰσαγγελίας, ὅτι θέμα διώξεως περὶ τοῦ θανάτου τοῦ Δάδαλη δὲν ὑπάρχει. Ἐξ αὐτοῦ ἀποδεικνύεται ὅτι ἡ τότε Κυβέρνησις καὶ ἐγώ, ὡς ἁρμόδιος Ὑπουργός, ἐπράξαμεν τὸ χρέος μας, ὅπως ἐπίσης ἐπράξαμε τὸ χρέος μας, τότε, διὰ τὴν δίωξιν ἑνὸς διακεκριμένου δικηγόρου. Ὁ κ. Ζίγδης, ἐζήτησε νὰ κατατεθῇ ὁ φάκελλος αὐτὸς τῆς τελευταίας ὑποθέσεως καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἐν τῇ εὐγενείᾳ ποὺ τὸν διακρίνει, ἔσπευσε νὰ τὸν στείλῃ. Ἐκ τῆς μελέτης αὐτοῦ τοῦ φακέλλου, βλέπω, ὅτι τὸ θέμα τῆς διώξεως τοῦ κ. Τσουκαλᾶ, ἔλαβε ἔκτασιν. Ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κέντρου, τὴν 10.10.52 παρέδωκε τὴν ἀρχὴν εἰς τὴν Ὑπηρεσιακὴν Κυβέρνησιν Κιουσσοπούλου, ἡ ὁποία ἐνήργησε τὰς ἐκλογάς. Τὴν 12.11.52 ὁ κ. Εἰσαγγελεὺς τῶν Ἐφετῶν, δίδει τὴν ἀπάντησιν ἐπὶ τῆς παραγγελίας μου περὶ διώξεως τοῦ κ. Τσουκαλᾶ καὶ λέγει: «.... .... (ἀναγινώσκει) ........». Ἐξήτασε, λέγει, τὸν Πρόεδρον τοῦ Πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου καὶ τὸν Βασιλικὸν Ἐπίτροπον, οἱ ὁποῖοι εἰς τὴν κατάθεσίν των δὲν ἀποδίδουν καμμίαν εὐθύνην, ὥστε δίδουν συνέχειαν εἰς ὅσα περὶ διώξεων λέγει ὁ κ. Τσουκαλᾶς. Εἰδικώτερον ὁ κ. Εἰσαγγελεὺς λέγει, ἀκούσατε: «.... .... (ἀναγινώσκει) ........». Καὶ βλέπω ἐδῶ πέρα, ὅτι ὁ Εἰσαγγελεὺς Ἐφετῶν τὸ ἀπαλλακτικὸν ὑπόμνημα τοῦ κατηγορουμένου Ἀγγέλου Τσουκαλᾶ τὸ διεβίβασεν εἰς τὴν ἁρμοδίαν Ἀρχὴν τῆς Ἀεροπορίας καὶ λέγει, ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν Ἐφετῶν εἰς τὴν ἀναφοράν του πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι ὅλαι αὐταὶ αἱ κατηγορίαι, αἱ παραβάσεις, αἱ ὁποῖαι καταγγέλλονται —ὁ κατηγορούμενος μεταβάλλεται εἰς μηνυτὴν— διεβιβάσθη ἁρμοδίως πρὸς ἔρευναν. Καὶ ἔρχομαι εἰς ἓν ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον χθὲς ὁ ἀξιότιμος Συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων διετύπωσεν ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης, διότι ἐδῶ ἀνακύπτει ἓν τεράστιον θέμα: «Ἢ εἶναι συκοφάντης ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ὑπευθύνως κατήγγειλε τὰ πράγματα αὐτὰ καὶ πρέπει νὰ ὑποστῇ τὰς νομίμους κυρώσεις, ἢ αἱ αἰτιάσεις αὐταὶ πρέπει νὰ ἐρευνηθοῦν καὶ ἐὰν ἔχουν βασιμότητα, δὲν εἶναι δυνατὸν καὶ οἱ δύο νὰ εἶναι ἀθῶοι. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἐν τάξει καὶ μὲ τὸν γραπτὸν καὶ μὲ τὸν ἄγραφον νόμον. Κάποιος εἶναι ἐκτὸς νόμου. Κάποιος παραβαίνει τὰς διατάξεις ἐκείνας, ποὺ ἀσφαλίζουν τὴν σωματικὴν ἀκεραιότητα καὶ τὴν ἐλευθερίαν τοῦ πολίτου. Δὲν εἶναι δυνατὸν συμβιβασμὸς εἰς τὸ θέμα αὐτὸ νὰ ὑπάρξῃ, διὰ κάθε ἄνθρωπον λογικῶς σκεπτόμενον, πολὺ δὲ περισσότερον δι’ ἐκείνους ποὺ ἔχουν νομικὴν συνείδησιν καὶ πιστεύουν εἰς ὡρισμένας ἀρχὰς τοῦ δικαίου.

§100Κ. ΘΕΟΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Διατὶ ὁ Εἰσαγγελεὺς δὲν ἐκράτησε τὸ ἔγγραφον νὰ κάμῃ τὴν ἀνάκρισιν ἐναντίον τοῦ κ. Τσουκαλᾶ;

§101Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Ἐγὼ διέταξα προκαταρκτικὴν ἀνάκρισιν, διὰ νὰ ἴδωμεν, ἐὰν ὑπάρχουν τὰ στοιχεῖα τῆς ποινικῆς διώξεως. Ὁ Εἰσαγγελεὺς Ἐφετῶν ἀπαντᾶ καὶ λέγει: Ἐγὼ δὲν εὑρίσκω θέμα ποινικῆς διώξεως τοῦ δικηγόρου Τσουκαλᾶ. Ἐπειδὴ ὅμως, ἀπολογούμενος κατήγγειλεν συγκεκριμένας παραβάσεις τοῦ Ποινικοῦ Νόμου, διὰ ταῦτα, ἐπειδὴ ἐγὼ δὲν ἠμπορῶ νὰ διώξω Στρατιωτικοὺς......

§102Κ. ΘΕΟΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Τσουκαλᾶς εἶναι πολίτης καὶ ἠμποροῦσε νὰ διωχθῇ.

§103Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Κύριε συνάδελφε, ἐγὼ προχωρῶ εἰς τὴν ἄποψίν σας, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ εἶχε δοθῇ μία εὐχέρεια..........

§104Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Ὑπάρχει ὁμολογία τοῦ κ. Τσουκαλᾶ. Διὰ τοῦ ὑπομνήματος ὁμολογεῖ.

§105Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Σεῖς, κ. Παπασταύρου, εἶσθε διακεκριμένος δικηγόρος καὶ δὲν ἠμπορεῖτε νὰ τὰ λέγετε αὐτά. Θὰ ὡμολόγει, ἐὰν ἔλεγε, μάλιστα, κύριοι, ἐσυκοφάντησα τοὺς ἐκπροσώπους τῆς Δικαιοσύνης. Ἐδῶ ὅμως λέγει: Δὲν εἶμαι συκοφάντης. Αὐτὰ ποὺ λέγω εἶναι ἀληθῆ. Καὶ ἐπειδὴ ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν Ἐφετῶν ἐκ τῆς καταθέσεως τοῦ Προέδρου τοῦ Δικαστηρίου καὶ τοῦ Β. Ἐπιτρόπου διεπίστωσεν, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀδίκημα, διεβίβασε τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὰς ἁρμοδίας ἀρχὰς τῆς Ἀεροπορικῆς Δικαιοσύνης, διὰ νὰ γίνῃ ἡ κατὰ νόμον ἔρευνα καὶ δίωξις. Καὶ ἐρωτῶ τώρα καὶ ἐγὼ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης συμβιβασμὸς ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ; Καὶ ἂς μᾶς εἴπῃ, ἡ ἀναφορὰ τοῦ κ. Εἰσαγγελέως τῶν Ἐφετῶν τὶ ἀπέδωσε; Διότι, ἐὰν τυχὸν τὰ καταγγελθέντα ἦσαν ψευδῆ, θὰ ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ ἓν ἀπαλλακτικὸν βούλευμα καὶ συνεπῶς ὁ κ. Τσουκαλᾶς νὰ ὑποστῇ τὰς συνεπείας τοῦ συκοφάντου. Τὸ νὰ μείνουν ὅμως ἀνενόχλητοι καὶ αἱ δύο πλευραί, εἶναι ἠθικῶς ἀπαράδεκτον. Καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ εὐθύνη τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ἀλλὰ πέραν αὐτοῦ, κανεὶς δὲν εἶπε νὰ δημιουργήσωμεν ἔλεγχον ἐπὶ τῆς συνειδήσεως τῶν Στρατιωτικῶν Δικαστῶν. Αὐτὸ εἶναι ἄλλο θέμα ποὺ εἰς κάποιαν ἄλλην συνεδρίασιν θὰ ἠμπορέσωμε νὰ ὁμιλήσωμεν. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀνακύπτουν ἄλλα θέματα, ὅπως τὸ ἑξῆς: Ἀνεγνώσθη χθὲς ἡ ἔκθεσις τοῦ ἰατροῦ κ. Χρηστέα καὶ ἄλλων ἰατρῶν. Καὶ ἐδῶ πέρα εὑρίσκεται πλήρης ἀντίθεσις πρὸς τὰς ἐπιστημονικὰς ἐκθέσεις τῶν ἰατρῶν τῆς Ἀεροπορίας. Εἰς πλήρη ἀντίθεσιν. Νύκτα ἡ μία. Ἡμέρα ἡ ἄλλη. Καὶ δὲν πρόκειται περὶ διαφόρου ἐπιστημονικῆς γνώμης. Διότι, ὅταν ἔρχωνται οἱ Καθηγηταὶ καὶ λέγουν, ὅτι ὅλαι αὐταὶ αἱ κακώσεις προέρχονται ἀπὸ βιαίας ἐνεργείας, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εὐσταθήσῃ ἡ ἄποψις, ἡ ὁποία ὑποστηρίζεται ἀπὸ ὡρισμένους στρατιωτικοὺς ἰατρούς, ὅτι προέρχονται ἀπὸ μικρόβια. Αὐτὰ ὅλα, κύριοι, τὰ ὁποῖα ἀνέκυψαν καὶ ἦλθον εἰς τὴν δημοσιότητα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μείνουν ἀνερεύνητα. Ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ ἄλλο, κύριοι συνάδελφοι. Μετὰ τὴν πρώτην δίκην, διετάχθη ἔρευνα ἀπὸ τὸν Ἀντιστράτηγον Παπαγεωργίου. Γίνεται ἡ ἔρευνα. Ἀρχίζει ἡ δευτέρα δίκη. Ἡ ἔρευνα ἐπεξετάθη εἰς ὅλα τὰ θέματα τὰ ἀφορῶντα τοὺς βασανισμοὺς καὶ τὰς κακώσεις. Γίνεται ἡ δευτέρα δίκη ἐνώπιον τοῦ Ἀναθεωρητικοῦ. Πρέπει νὰ κάμω μίαν παρένθεσιν εἰς τὸ σημεῖον αὐτό.

§106ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῦ κατέληξεν ἡ ἔρευνα;

§107Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Δὲν ἔχω τὸ πόρισμα τοῦ κ. Παπαγεωργίου. Τὸ ἐζήτησα, δὲν κατετέθη ὅμως. Πάντως τοῦτο σημειώνω καὶ προσέξατέ το. Γίνεται ἡ ἔρευνα Παπαγεωργίου. Γίνεται ἡ δίκη τοῦ Ἀναθεωρητικοῦ. Πρέπει νὰ σημειώσω ἐπίσης, ὅτι οἱ κατηγορούμενοι μετεφέρθησαν εἰς τὰς κοινὰς φυλακάς, ἀρκετὰς ἡμέρας μετὰ τὴν ἔκδοσιν τῆς Πρωτοδίκου ἀποφάσεως, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἐδυσχέρανε πολὺ τὸ ἔργον τῶν κ. συνηγόρων. Γίνεται ἡ δευτέρα δίκη καὶ ἔχομεν ὁμολογίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἐδῶ πέρα, σύμφωνα μὲ τὴν ὁποίαν τὰ δεδομένα ποὺ ἐνεφανίσθησαν εἰς τὴν δευτέραν αὐτὴν δίκην, τὸν ἠνάγκασαν νὰ παρέμβῃ διὰ τὴν ἀναβολὴν τῆς ὑποθέσεως καὶ διατάξῃ νέαν ἔρευναν, τὴν ὁποίαν διεξήγαγεν ὁ Ἀντιπρόεδρος τοῦ Ἀρείου Πάγου. Καὶ τὶ γίνεται; Ἐνῷ ὑπῆρχε πόρισμα τοῦ Ἀνωτάτου εἰς τὴν ὑπηρεσίαν Δικαστηρίου καὶ ἠμποροῦσε νὰ εἴπῃ, κανεὶς, ὅτι εἶναι ἐξηντλημένον τὸ θέμα, δὲν ἐθεωρήθη ἐξηντλημένον, διότι ἔβαλε ὁ κ. Παπαγεωργίου μόνον στρατιωτικοὺς ἰατροὺς νὰ κάμουν τὴν ἔρευναν. Καὶ ἡ ἐντολή, ἡ ὁποία ἐδόθη εἰς τὸν πρῶτον Ἀντιπρόεδρον τοῦ Ἀρείου Πάγου ἐπεκτείνεται καὶ ἐπὶ τῶν θεμάτων τὰ ὁποῖα εἶχεν ἐρευνήσει ὁ Ἀντιστράτηγος Παπαγεωργίου καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων εἶχεν ἀποφανθῆ. Θέλω νὰ εἴπω μὲ τοῦτο, ὅτι μία διοικητικὴ ἔρευνα ποτὲ δὲν κλείει τὸ θέμα, ἀπὸ οἱονδήποτε καὶ ἂν γίνεται ἡ ἔρευνα, οὔτε ἀποτελεῖ δεδικασμένον ἕνα πόρισμα διοικητικόν. Οἱ κατηγορούμενοι τότε ἐξητάσθησαν ἀπὸ στρατιωτικοὺς ἰατροὺς καὶ ὁ κ. Παπαγεωργίου, ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν τῶν δεδομένων, κατέληξεν εἰς ἕνα πόρισμα. Ἐπακολουθεῖ ἡ ἐξέτασις ἀπὸ πολιτικοὺς ἰατροὺς καὶ δημιουργεῖται πλέον ἀντίθετος κατάστασις. Ἐκτὸς τοῦ δεδικασμένου, ὑπάρχουν ὡρισμένα θέματα ἀφορῶντα εἰς τὸν τρόπον τῆς διώξεως, τῆς προανακρίσεως τῆς τακτικῆς ἀνακρίσεως. Εἰς τὸν τρόπον ἀκόμη τοῦ χειρισμοῦ τῆς δίκης, εἴτε πρωτοβαθμίως, εἴτε δευτεροβαθμίως. Ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα ὑπόκεινται εἰς τὴν ἐξουσίαν καὶ εἰς τὸν ἔλεγχον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὁ ὁποῖος ἐφορεύει ἐπὶ ὅλων αὐτῶν τῶν θεμάτων. Καὶ δυνάμεθα τώρα πλέον νὰ ἐρωτήσωμεν, ἐπὶ τῶν θεμάτων αὐτῶν ποὺ ἀνέκυψαν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ ἡ δικαιολογία, ὅτι δῆθεν ἡμεῖς, ὡς Κυβέρνησις τοῦ Κέντρου δὲν ἐπράξαμεν τὸ καθῆκον μας καὶ νὰ ὀχυρώνεται ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπ’ αὐτοῦ, ὅταν τὰ δεδομένα τὰ ὁποῖα ὑπεστήριξα ἐνώπιόν σας, ἀνακύπτουν ἀπὸ στοιχεῖα μεταγενέστερα τοῦ Κέντρου. Διότι βλέπετε, ἡ ἀπάντησις τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν, εἶναι ἐπὶ Ὑπηρεσιακῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐν συνεχείᾳ ἡ δίκη εἰς δεύτερον βαθμὸν γίνεται ἐπὶ τῆς νέας Κυβερνήσεως. Ἡ δίκη ἡ τελικὴ γίνεται πάλιν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς νέας Κυβερνήσεως. Εἶναι θέματα τὰ ὁποῖα ἔχουν ζωηρότατα συγκινήσει τὴν Δημοσίαν γνώμην καὶ πολὺ ὀρθῶς καὶ προσφυῶς ἐτέθη τὸ θέμα, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν πίσω ἀπὸ τὸ ὑπέρτατον συμφέρον τῆς Πατρίδος νὰ καλύπτωνται ὅλαι αὐταὶ αἱ ἀνωμαλίαι, αἱ ὁποῖαι βαθύτατα ἔχουν συγκινήσει τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ποὺ ὅλοι μας γνωρίζομεν, ὅτι εἶναι ἐλεύθερος λαός, ὁ ὁποῖος ἔχει φοβερὰ ἀνεπτυγμένον τὸ αἴσθημα τῆς δικαιοσύνης, ἕνας λαὸς, ὁ ὁποῖος ἐμπράκτως ἔχει ἀποδείξει πόσον εἶναι προσηλωμένος εἰς τὰ ἀνώτερα ἀνθρώπινα ἰδανικά.

§108Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Ἀφήσατε, κύριοι συνάδελφοι, ἀκάλυπτον τὴν ἐποχήν, τὴν πλέον κρίσιμον, ἀπὸ τὴν προανάκρισιν μέχρι τῆς ἐκδόσεως τῆς ἀποφάσεως ὑπὸ τοῦ Ἀεροδικείου, ἐποχήν, ἡ ὁποία βαρύνει τὴν Κυβέρνησίν σας ἐξ ὁλοκλήρου.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε, δὲν ἔχετε τὸν λόγον.

§110Σ. ΠΑΠΑΠΟΛΙΤΗΣ. Δὲν εἴμεθα ἐλεγχόμενοι, διὰ νὰ συνεχίζουν διακόπτοντες κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον βουλευταὶ τῆς Συμπολιτεύσεως.

§111Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Σᾶς βαρύνει τὸ πρῶτον στάδιον τῆς διαδικασίας καὶ πρέπει νὰ ὑποστῆτε τὸν ἔλεγχον. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φέρῃ τὰς εὐθύνας τὰς ἰδικάς σας ὁ Συναγερμός.

§112Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἐὰν πιστεύητε αὐτά, κύριε Παπασταύρου, νὰ ἀνέλθητε εἰς τὸ βῆμα.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ μὴ διακόπτετε τὸν ρήτορα, ἀφήσατέ τον νὰ συνεχίσῃ.

§114Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν ἐπεξετάθημεν ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς δίκης, εἶναι διότι ἔχομεν σαφεῖς ὑπαινιγμοὺς ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργόν, ἀφορῶντας τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Κέντρου. Εἴδατε μὲ ποίαν σεμνότητα τὸ ἔκαμα. Ἐδῶ προσπαθοῦμεν ὅλοι διὰ τὸ Δημόσιον συμφέρον νὰ ἀνεύρωμεν τὴν ἀλήθειαν, διότι σήμερον ἀνεξαρτήτως πολιτικῶν καὶ κοινωνικῶν τοποθετήσεων, μία ἀγωνία συνέχει τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, καὶ ὀφείλω νὰ εἴπω τοῦτο, ὅτι εἶναι παρήγορον τὸ φαινόμενον καὶ πρέπει ἡμεῖς οἱ ἡγούμενοι τοῦ τόπου αὐτοῦ, νὰ εἴμεθα ὑπερήφανοι διὰ τὴν ἐκδήλωσιν τοῦ λαϊκοῦ αὐτοῦ πόνου, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης. (Χειροκροτήματα). Ἔκανε, κύριοι συνάδελφοι, καὶ εἰς τὰς δύο ὁμιλίας του ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης δύο ἐξάρσεις, καὶ πέραν τοῦ θέματος τῶν καταδίκων, πέραν ὅλων ἐκείνων τῶν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα ἀνέκυψαν εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, ἐμνήσθη τῆς ἀνάγκης τῆς προστασίας τῆς Ἐθνικῆς Ἀσφαλείας καὶ ὑπεράνω ὅλων αὐτῶν ἐτοποθέτησε τὸν βωμὸν τῆς Πατρίδος, πρὸ τοῦ ὁποίου ὅλαι αἱ ἀνθρώπιναι ἀξίαι πρέπει νὰ ὑποκύπτουν. Ἔλαβε τὴν ἀπάντησιν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον Συναρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἐπαναλάβω ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα τόσον προσφυῶς διετύπωσε κατὰ τὴν χθεσινήν του ὁμιλίαν. Κύριοι συνάδελφοι, ὄχι μόνον ὡς Ἀντιπρόσωπος τοῦ Ἔθνους, ἀλλὰ καὶ ὡς ἄνθρωπος ἔχω μίαν νομικὴν συνείδησιν, ἀλλὰ καὶ ὡς ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος αἰσθάνεται τὸν ἴδιον πόνον καὶ τὸν ἴδιον παλμὸν διὰ τὴν Πατρίδα, χωρὶς νὰ κάνω αὐτὰς τὰς μεταρσιώσεις, εἰς τὰς ὁποίας τόσον εὐγλώττως μᾶς ἔχει συνηθίσει, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἀναλογίζομαι καὶ σκέπτομαι τὰ ἴδια, τὰ ὁποῖα ὑπηνίχθη χθὲς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ἀλλὰ ἐλαυνόμενος ἀπὸ τὰ ἴδια πατριωτικὰ αἰσθήματα, ἀπὸ τὴν ἀγάπην πρὸς τὴν Πατρίδα, πρὸς τὰς οἰκογενείας ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θητεύουν, ἢ πρόκειται νὰ θητεύσουν εἰς τὸ εὐγενὲς καὶ ἔνδοξον Σῶμα τῆς Ἀεροπορίας, διερωτῶμαι καθ’ ἑαυτόν: Ἀποκαλύπτονται δράσται τοιούτων ἀνομημάτων κατὰ τῆς Πατρίδος, ἄνθρωποι, εἰς τοὺς ὁποίους ἡ Πολιτεία ἐνεπιστεύθη τὴν προάσπισίν της, φέρουν τὴν τιμίαν στολὴν τοῦ Ἕλληνος ἀξιωματικοῦ: Περιβάλλονται μὲ τιμάς, μὲ δάφνας. Καὶ οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ κατὰ τὴν ἄποψιν, τὴν ὁποίαν ἐξέθεσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, παραβιάζουν τὸν ὅρκον των, προδίδουν τὴν Πατρίδα των, προδίδουν τὴν ἐμπεπιστευμένην τιμὴν τῆς Πατρίδος καὶ γίνονται ἔνοχοι τοῦ φρικωδεστέρου ἐγκλήματος. Γίνεται κατασκοπεία εἰς βάρος τῆς ἀσφαλείας τοῦ τόπου, παραδίδεται εἰς τοὺς ἐχθροὺς τὸ πολεμικὸν ὑλικὸν καὶ τίθεται ἐν κινδύνῳ, ὅπως μᾶς εἶπεν εἰς τὴν ἀγόρευσίν του ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, τὸ πολεμικὸν ὑλικὸν καὶ οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ δικάζονται πρωτοδίκως ἐξ ὁλοκλήρου ἀπὸ στρατιωτικοὺς δικαστὰς κατὰ τὰ ⅘, διότι ἦσαν οἱ 4 μάχιμοι ἀξιωματικοὶ καὶ κηρύσσονται ἔνοχοι τοῦ τερατωδεστέρου ἐγκλήματος ποὺ ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ, τῆς κατασκοπείας, καὶ εἶναι Ἕλληνες ἀξιωματικοὶ καὶ εἷς ἐξ αὐτῶν, ἀνώτερος κατὰ τὸν βαθμὸν εἶναι ὁ Ἀρχηγός, καὶ ἄλλοι ἐξ αὐτῶν εἶναι οἱ πρωτεργάται καὶ οἱ πρωταγωνισταὶ εἰς τὴν εἰς βάρος τῆς Πατρίδος προδοσίαν καὶ ἐξανίσταται ἡ συνείδησίς μου ὡς Ἕλληνος καὶ ὡς νομικοῦ καὶ διερωτῶμαι: Οἱ προδόται, οἱ κατάσκοποι, διατὶ δὲν προκαλοῦν τὴν ἐφαρμογὴν πλήρους τῆς ποινῆς ποὺ διαγράφει ὁ νόμος; Ὁ νόμος προβλέπει ὅτι ἐκεῖνος ποὺ ἐπιβουλεύεται τὴν Πατρίδα, καὶ μάλιστα ὅταν εἶναι ἀξιωματικός, στήνεται ἐμπρὸς εἰς τὸ ἐκτελεστικὸν ἀπόσπασμα. Οὔτε οἶκτος, οὔτε συγγνώμη, οὔτε ἐπιείκεια ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ. Τὸ διακηρύσσω ἐγώ, ποὺ ἀπὸ χαρακτῆρος εἶμαι ἤπιος καὶ ὁ ἐπιεικέστερος τῶν ἀνθρώπων, καὶ ἐν τούτοις, πρὸ αὐτοῦ τοῦ ἐγκλήματος, ὄχι δικάζω καὶ καταδικάζω, ἀλλὰ λαμβάνω μέρος εἰς τὸ ἐκτελεστικὸν ἀπόσπασμα, ὅταν μάλιστα οἱ παραβάται τοιούτων ἐγκλημάτων ὑπῆρξαν ἀνώτεροι ἀξιωματικοὶ τοῦ Στρατοῦ. Ὅλοι εἶναι ἐν ἐνεργείᾳ τοὺς ἔχει ἐμπιστευθῆ ἡ Πατρὶς τὴν τύχην της καὶ τὴν προάσπισίν της, καὶ ἐκδίδονται ἀποφάσεις, δὲν θίγω οὔτε τὸ δεδικασμένον, οὔτε τὸ κῦρος τῆς δίκης, ἀλλὰ αὐτὰς τὰς ἀποφάσεις δύναμαι νὰ τὰς εἴπω ἀποφάσεις συμβιβασμοῦ, διότι δὲν ἔπρεπε νὰ ὁδηγηθοῦν εἰς τὸ ἐκτελεστικὸν ἀπόσπασμα, κατεδικάσθησαν μὲ τὸ δικαιολογητικὸν τῆς μετρίας συγχύσεως, ἄλλος εἰς 8 καὶ ἄλλος εἰς 5 χρόνια, διὰ τὸ σοβαρώτερον τῶν ἀνομημάτων ποὺ ἀναφέρει ὁ γραπτὸς καὶ ἄγραφος νόμος. Καὶ εἶναι θέμα αὐτὸ ἐρεύνης ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Εἶναι θέμα τὸ ὁποῖον ἐνισχύει, κύριοι συνάδελφοι, τὰς ἀνησυχίας τῆς δημοσίας γνώμης καὶ ὑποβοηθεῖ τὸν θόρυβον, ὁ ὁποῖος μέχρι τῆς ἀπωτέρας γωνίας τῆς Ἑλλάδος ἔχει φθάσει.

§115Α. ΦΡΑΓΚΟΣ. Μὴ ἀνησυχῆτε τόσον πολύ.

§116Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Ἀπαντῶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ ἰδιαιτέρως εἰς τὸ σημεῖον τῶν ἐθνικῶν ἐξάρσεων, τὰς ὁποίας διετύπωσε, καὶ τῆς ἀπροσμετρήτου ἀγάπης πρὸς τὴν Πατρίδα, ὅτι θὰ ἔπρεπε τὰ πάντα νὰ καλυφθοῦν καὶ νὰ μὴ συζητῶνται, καὶ δὲν ἔπρεπε.... (Δὲν ἠκούσθη) τὴν τύχην καὶ τὸ μέλλον ἐκείνων ποὺ ἀγαποῦν καὶ σκέπτονται νὰ θητεύσουν εἰς τὸ Σῶμα τῆς Ἀεροπορίας. Ἀλλὰ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν τῶν δεδομένων ἐγὼ διατυπώνω τὰ ἀμείλικτα ἐρωτήματά μου πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Μὲ τὰς ἐξάρσεις του, δὲν καλύπτεται τὸ θέμα. Εἶναι καὶ θὰ παραμείνῃ ἀνοικτὸν μέχρις ὅτου εὑρεθῇ ὁλόκληρος ἡ ἀλήθεια. Ἐπὶ τῶν ἀμειλίκτων αὐτῶν ἐρωτημάτων, ὀφείλει ὁ κ. Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὄχι νὰ μᾶς δώσῃ ἀπάντησιν, ἀλλὰ δι’ ἔργων ν’ ἀποδείξῃ ὅτι εἶναι ἀλληλέγγυος πρὸς τὸ Πανελλήνιον αὐτὸ αἴτημα. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ ὑπηρετήσῃ καὶ τὴν ἰδέαν τῆς Δικαιοσύνης καὶ ὑπηρετῶν τὴν ἰδέαν τῆς Δικαιοσύνης, ὑπηρετεῖ τὴν ἰδέαν τῆς ἐλευθερίας, ὑπηρετεῖ τὴν ἰδέαν τῆς Πατρίδος καὶ θὰ ὑπηρετήσῃ τὸ γενικώτερον συμφέρον τοῦ Σώματος τῆς Ἀεροπορίας. Αὐτά, κύριοι, πρὸς τὸ παρόν, διότι κάποτε θὰ ἐπανέλθωμεν ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς δίκης τῶν ἀεροπόρων. Θὰ ἤθελον, κύριοι, πρὶν κατέλθω ἀπὸ τὸ βῆμα, νὰ σᾶς εὐχαριστήσω διὰ τὴν ὑπομονήν, μὲ τὴν ὁποίαν ἐδέχθητε νὰ ἀκούσετε τὰς ταπεινὰς σκέψεις ἐμοῦ τοῦ ἐλαχίστου. Ἀλλὰ θὰ ἤθελον, κύριοι συνάδελφοι, νὰ σημειώσω κάτι τὸ ὁποῖον μοῦ ἔκαμε ἐντύπωσιν ἀπὸ τὴν χθεσινὴν Πρωθυπουργικὴν ἀγόρευσιν. Κατὰ τὴν Πρωθυπουργικὴν ἀγόρευσιν, μᾶς ἐγένετο σύστασις καὶ παραίνεσις ὅτι ὀφείλομεν νὰ ἀναμένωμεν. Ἡ Ἀντιπολίτευσις, ἀναμένει, κύριοι συνάδελφοι, καὶ ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ εἴπῃ ὅτι ἔχομεν συνειθίσει εἰς τὸν πολιτικὸν ἀσκητισμόν. Μὴ νομίζετε ὅτι ἡ ἀναμονὴ καὶ ὁ (δὲν ἠκούσθη) εἶναι ἡ βάσις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἔχομεν ἕνα χρέος καὶ ἀπέναντι τοῦ Σώματος καὶ ἀπέναντι τῆς Πατρίδος μας. Ἡμεῖς συνηθίσαμεν νὰ ἀναμένωμεν, ἀλλὰ καὶ νὰ ἐκπληρώνωμεν τὸ χρέος μας εἰς τὸ ἀκέραιον. Ἄς μοῦ συγχωρήσῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ παρατηρήσω ὅτι ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς παρατάξεώς του δὲν ἐδείχθη ὅταν εὑρέθη ἡ παράταξίς του εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν ἡ ἰδία ἀνοχὴ καὶ παραμονὴ μετὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1951, ὅταν τὸ 34% ἐξεπροσώπει τὸ Κόμμα, τὸ ὁποῖον ἐκπροσωπεῖ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ἐνῷ τὰ δύο Κόμματα τὰ συνεργαζόμενα τοῦ Κέντρου εἶχον ἕνα ποσοστὸν 45%. Θὰ ὑπομνήσω ὅτι, σεῖς δὲν εἴχατε τὸ αἴσθημα τῆς ἀναμονῆς, ὄχι σεῖς, κύριοι βουλευταί, οἱ πρωτόκλητοι τοῦ Συναγερμοῦ δὲν εἴχατε τὸ αἴσθημα τῆς ἀναμονῆς. Καὶ εὐθὺς ἀμέσως μετὰ τὰς ἐκλογάς, μὲ πορείας καὶ μὲ κάθε δυνατὴν ἐκδήλωσιν ἀντιπολιτευτικήν, ποὺ φθάνει ἀκόμη καὶ μέχρις ἀπαραδέκτου ἐκδηλώσεως παρεμβολῆς τοῦ συμμαχικοῦ παράγοντος καὶ χίλιες δύο ἄλλες ἐκδηλώσεις ποὺ ἡμεῖς ἐδείξαμεν ὅτι, σὰν ὑπερήφανοι ἄνθρωποι καὶ ἐλεύθεροι, οὔτε τὰς ὑπολογίζομεν, οὔτε ἦτο δυνατὸν ἐξ ὅλων αὐτῶν τῶν στοιχείων νὰ ἐπηρεασθῶμεν, λοιπόν, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον τὸ Κυβερνητικὸν Κόμμα, τὸ πλειοψηφῆσαν κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογάς, δὲν ἐπέδειξεν, ὅταν ἦτο ἐν τῇ Ἀντιπολιτεύσει, ἡ Ἀντιπολίτευσις μὲ εὐλάβειαν θρησκευτικὴν καὶ πίστιν πρὸς τὰς Κοινοβουλευτικὰς παραδόσεις, μὲ πίστιν πρὸς τὸ πολίτευμα, τὴν ἐλευθερίαν καὶ τὰς ὑποχρεώσεις της, τὸ τηρεῖ. Μόνον, ζητεῖ κατανόησιν καὶ ἀναγνώρισιν τῶν δικαιωμάτων της, διότι μέχρι τοῦδε — δὲν τὸ λέγω διὰ σᾶς, κύριοι συνάδελφοι — μέχρι τοῦδε ὑπάρχουν ἐκδηλώσεις τοιαῦται ἀπὸ τῆς Κυβερνητικῆς πλευρᾶς ποὺ φανερώνουν ὅτι δὲν ὑπάρχει ἡ πίστις ἐκείνη καὶ ὁ σεβασμὸς ποὺ πρέπει νὰ ὑπάρχῃ εἰς τὸ ἕτερον σκέλος τῆς οὐσίας τοῦ πολιτεύματός μας. Καὶ τὸ ἕτερον σκέλος τοῦ πολιτεύματος ἀποτελεῖ, κύριοι συνάδελφοι, ἡ Ἀντιπολίτευσις, καὶ πρὸς τὴν πλευρὰν αὐτὴν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ καὶ μεγαλυτέρα κατανόησις καὶ ἀπόλυτος σεβασμὸς τῶν δικαιωμάτων μας. Εὔχομαι περαιτέρω ἡ Κυβέρνησις τὰ θέματα αὐτὰ νὰ τὰ κατανοήσῃ, διότι θὰ προσφέρῃ ὑπηρεσίας, κύριοι συνάδελφοι, ὄχι πρὸς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, θὰ προσφέρῃ ὑπηρεσίας πρὸς τὴν Πατρίδα, πρὸς τὴν Δημοκρατία καὶ πρὸς τοὺς ἐλευθέρους θεσμούς. (Χειροκροτήματα).

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς βοηθὸς–ἀναπληρωτὴς Ὑπουργοῦ Συντονισμοῦ ἔχει τὸν λόγον.

§118Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ (Ὑπ. βοηθὸς–ἀναπληρ. Ὑπουργοῦ Συντονισμοῦ). Κύριοι συνάδελφοι, δὲν πρόκειται νὰ μακρηγορήσω βέβαια, μόνον ὀλίγας λέξεις θέλω νὰ εἴπω εἰς ἀπάντησιν τῶν ἐπικρίσεων αὐτῶν, τὰς ὁποίας διετύπωσεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λεβαδείας συνάδελφος. Πρέπει νὰ εἴπω ὅτι συνήθισα νὰ ἀκούω μετὰ πολλῆς προσοχῆς τὰς ἀγορεύσεις τοῦ ἀξιοτίμου κ. συναδέλφου, ἀλλὰ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διαπιστώσω ὅτι σήμερον, τοὐλάχιστον, εἰς αὐτὸ τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον ἐπειδὴ ἴσως ἀφορᾷ καὶ τὴν ἰδιαιτέραν του ἐκλογικὴν περιφέρειαν, τὸν ἐπηρέασεν. Ὀφείλω, λέγω, νὰ διαπιστώσω, ὅτι σήμερον ἀπεμακρύνθη πάρα πολὺ ἀπὸ τὴν ἀντικειμενικότητα. Ἰσχυρίσθη ὅτι, διὰ τῆς ἀναπροσαρμογῆς, τὴν ὠφέλειαν καὶ τὴν αὔξησιν τῆς τιμῆς τοῦ βάμβακος δὲν τὴν ἀπεκόμισαν οἱ παραγωγοί, ἀλλὰ τὴν ἀπεκόμισαν οἱ βιομήχανοι, εἰς χεῖρας τῶν ὁποίων, εἶπεν, ὅτι ἦτο ἡ μεγαλυτέρα ποσότης βάμβακος. Ἐξ ὅσων προχείρως ἐνθυμοῦμαι — διότι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἐπανέλθω εἰς τὴν προσεχῆ συνεδρίασιν — τὸ σύνολον τοῦ βάμβακος, τὸ ὁποῖον ἦτο διαθέσιμον, ὅταν ἔγινεν ἡ ἀναπροσαρμογή, ἀνήρχετο περίπου εἰς 10–11.000 τόννους ἐκκοκισμένου βάμβακος. Ἐξ αὐτῶν, λοιπόν, 5.000 τόννοι ἦσαν εἰς χεῖρας τῆς Κ.Υ.Δ.Ε.Π. διὰ λογαριασμὸν τῶν παραγωγῶν. Συνεπῶς, πᾶσα αὔξησις τῆς τιμῆς, τὴν ὁποίαν ἀπεκόμισαν αἱ ποσότητες αὗται, ἐπῆγε κατ’ εὐθεῖαν εἰς ὄφελος τῶν παραγωγῶν. Πέραν αὐτῶν, ὑπελογίζετο ὅτι ἦτο μία ποσότης, περίπου 3.000 τόννων εἰς χεῖρας βέβαια βαμβακοβιομηχάνων καὶ πέραν αὐτῶν, μία μικρὰ ποσότης εἰς χεῖρας τῶν παραγωγῶν, ἰδίως τῶν Βορείων ἐπαρχιῶν, τὸ δὲ ὑπόλοιπον, ἀνερχόμενον εἰς 1.500–2.000 τόννων, δὲν ἠξεύρω ἀκριβῶς, ἴσως καὶ ὀλιγώτεροι — εὑρίσκετο εἰς χεῖρας διαφόρων μικροεμπόρων ἢ διαφόρων μεταπρατῶν. Τὸ διατὶ αὐτὴ ἡ ποσότης εὑρίσκεται εἰς χεῖρας αὐτῶν τῶν τελευταίων, εἶναι ἕνα θέμα, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ, ὄχι ἡμᾶς, ἀλλὰ τὴν προηγουμένην Κυβέρνησιν — διότι καὶ σεῖς εἴπατε, ἀξιότιμε, κ. συνάδελφε —ὅτι αἱ ἀγοραὶ τελειώνουν συνήθως τὴν 15ην Ὀκτωβρίου, δηλαδὴ εἰς ἐποχὴν ποὺ δὲν εἶχεν ἀναλάβει ἀκόμη ἡ Κυβέρνησις τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ. Ἠμπορεῖτε νὰ εἶσθε βέβαιος, ὅτι μὲ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἔλαβεν ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, δὲν θὰ ὑπάρχῃ τοιαύτη διαρροή, ἀλλὰ ὁ βάμβαξ ἢ θὰ μείνῃ εἰς χεῖρας τῶν παραγωγῶν — διότι γνωρίζετε ὅτι καὶ δάνεια ἐπὶ ἐνεχύρῳ ἐδόθησαν — ἢ ὁ βάμβαξ θὰ πωληθῇ φυσιολογικῶς. Ἀλλ’ ἂς ἐπανέλθω εἰς τὴν ποσότητα, ἡ ὁποία ἦτο εἰς χεῖρας τῶν βιομηχάνων. Ἐπρόκειτο, νομίζω, περὶ 3–3½ χιλιάδων τόννων — σᾶς εἶπον δὲν ἠξεύρω ἀκριβῶς — πάντως ἐνθυμοῦμαι ὅτι ἡ ποσότης αὐτὴ περιεστρέφετο περὶ τοὺς 3.000 τόννους, διότι ἐσημειώθη τὸ ἑξῆς: Πολλὰ ἐργοστάσια — ἰδίᾳ ὀλίγας ἡμέρας μετὰ τὴν ἀναπροσαρμογὴν — προσέφυγαν εἰς διαπραγματεύσεις μὲ τὴν Κ.Υ.Δ.Ε.Π., διὰ νὰ ἐφοδιασθοῦν μὲ βάμβακα. Ἐπειδὴ ἐμεσολάβησε κάποια μικροκαθυστέρησις, ὡρισμένα ἀπὸ τὰ ἐργοστάσια αὐτά, ἐσταμάτησαν προσωρινῶς τὰς ἐργασίας των ἢ διέκοψαν δι’ ὀλίγας ἡμέρας. Ἡ ποσότης αὐτὴ ἦτο 3–3½ ἢ 4.000 τόννοι καὶ ἀνταπεκρίνετο τὸ πολὺ–πολὺ εἰς κατανάλωσιν δύο μηνῶν. Ἀλλά, κ.κ. συνάδελφοι, γνωρίζετε, ὅπως καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὅτι οὔτε αἱ τιμαὶ τῶν βαμβακερῶν ὑφασμάτων, οὔτε αἱ τιμαὶ τῶν νημάτων μετεβλήθησαν ἔστω κατὰ 1%, οὔτε κατὰ τὸν Ἀπρίλιον, οὔτε κατὰ τὸν Μάϊον, οὔτε κατὰ τὸν Ἰούνιον. Ἐὰν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, ἡ πρώτη ἀπόφασις τῆς Ἐπιτροπῆς τῶν 5 Ὑπουργῶν, ἡ ὁποία ἐπέτρεψε μίαν ὕψωσιν 8–10%, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, διὰ τὰ ὑφάσματα καὶ 18–20% διὰ τὰ νήματα, ἤρχισε νὰ ἐφαρμόζεται, ἂν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, τὸν Αὔγουστον. Συνεπῶς, τὰ κέρδη τὰ ὁποῖα ἀπεκόμισαν οἱ βιομήχανοι ἀπὸ τὰ ἀποθέματα τοῦ βάμβακος, εἶναι ἀνύπαρκτα. Ὅσον ἀφορᾷ, τώρα, τὴν ὅλην πολιτικήν, δὲν θέλω νὰ ἐπεκταθῶ σήμερον καὶ περιορίζομαι μόνον τοῦτο νὰ εἴπω, ὅτι κατ’ αὐτὰς αἱ ἐξαγωγαὶ περὶ τῶν ὁποίων ὡμιλήσατε εἰς τὸ παρελθὸν πρέπει νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἔγιναν, ἀτυχῶς, κατὰ τόσον ἀτυχῆ τρόπον, ὥστε, ὄχι πλεονάσματα, ὄχι κέρδη τοῦ Δημοσίου, ἀλλά, τελικῶς, ἔλλειμμα ὑπερβαῖνον τὰ 15 δισεκατομμύρια εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐκληρονομήσαμεν ἡμεῖς ἐξ ἀφορμῆς αὐτῆς τῆς ἐξαγωγῆς, ἡ ὁποία, ἐὰν ἐγίνετο κατὰ τρόπον ὁμαλόν, θὰ εἶχεν ἀποδώσει καλύτερα ἀποτελέσματα ἀλλά, καθ’ ὃν τρόπον ἔγινε καὶ μὲ τὸν ἀποκλεισμὸν τῶν πραγματικῶν ἐξαγωγέων καὶ μὲ τὴν ἀνάθεσιν τῶν ἐξαγωγῶν εἰς ἀκαταλλήλους ἀνθρώπους καὶ ἀκαταλλήλους Ὀργανισμούς, κατέστη δυνατὸν νὰ κλείσῃ μὲ τεράστιον ἔλλειμμα, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησίς μας ἐπλήρωσεν. Ἐὰν θέλετε, λοιπόν, νὰ συμπληρώσω καὶ ἐγὼ μὲ ὀλίγας λέξεις τὴν εἰκόνα τὴν ὁποίαν ἔκαμαν αἱ προηγούμεναι Κυβερνήσεις — χωρὶς τοῦτο νὰ θεωρηθῇ ὅτι ἀποτελεῖ ἀπάντησιν εἰς τὰς ἰδικάς σας ἐπικρίσεις, ἀλλὰ διὰ νὰ εἶναι δυνατὴ μία ἀντικειμενικὴ κρίσις — ἁπλῶς, θὰ σᾶς εἴπω, ὅτι πολὺ φοβοῦμαι ὅτι ἂν δὲν παρενέβαινεν ἡ Κυβέρνησις τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ καὶ ἂν δὲν ἐγίνετο ἡ ἀναπροσαρμογή, πολὺ φοβοῦμαι ὅτι θὰ εἴχομεν καὶ ἐφέτος εἰς τὴν καλλιέργειαν τοῦ βάμβακος καὶ τὴν ἄλλη χρονιὰ ἀκόμη περισσότερον, ἂν ἐξηκολούθει ἡ παλαιὰ πολιτική, ὄχι αὔξησιν τῆς παραγωγῆς, ἀλλὰ μείωσιν, καί, ἀκόμη, ζημίαν τῶν παραγωγῶν. Αὐτὰ νομίζω, ὅτι εἶναι μία ἀντικειμενικὴ κρίσις καὶ σύγκρισις, τῶν δύο καταστάσεων.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Γουδελῆς ἔχει τὸν λόγον.

§120Σ. ΓΟΥΔΕΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁμιλήσω πρὸ κενῶν ἑδωλίων.

§121Σ. ΠΑΠΑΠΟΛΙΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἀμοιβαιότης. Διατὶ ὑπῆρχεν, ὅταν ὡμίλει ὁ κ. Παπασπύρου καὶ δὲν ὑπάρχει τώρα; Ἀφήσατε νὰ τελειώνωμεν. Ἐὰν λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν, θὰ πρέπει νὰ ἔχωμεν συνεδρίασιν καὶ τὸ Σάββατον.

§123Σ. ΠΑΠΑΠΟΛΙΤΗΣ. Ὅταν ἤρχισε τὴν ἀγόρευσίν του ὁ κ. Παπασπύρου ἦτο ἐλάχιστος ὁ ἀριθμὸς τῶν βουλευτῶν, καὶ τώρα, ἐμειώθη ἀκόμη περισσότερον. Ἐὰν ὁ κ. Γουδελῆς ἐπιθυμῇ νὰ ὁμιλήσῃ πρὸ ἐλαχίστου ἀριθμοῦ βουλευτῶν, ἡμεῖς δὲν ἔχομεν ἀντίρρησιν.

§124Σ. ΓΟΥΔΕΛΗΣ. Δὲν νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἀγορεύσω ἐνώπιον κενῶν ἑδωλίων καὶ θεωρείων.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, διὰ τὰ θεωρεῖα θὰ ὁμιλήσητε; Κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν προτείνετε νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις αὔριον, διότι αὔριον ἔχομεν Κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον. Συμφωνεῖ ἡ Ἀντιπολίτευσις νὰ ἀναβάλωμεν τὸν ἔλεγχον διὰ τὴν προσεχῆ Δευτέραν, καὶ νὰ συνεχίσωμεν τὴν συζήτησιν αὔριον;

§126Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Συμφωνοῦμεν.

§127Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Μάλιστα.

§128ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§129Δ. ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ αὔριον εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀπουσιάσω καὶ δὲν θὰ δυνηθῶ νὰ λάβω τὸν λόγον, καταθέτω τὴν ἑξῆς δήλωσιν μὲ τὴν παράκλησιν ὅπως καταχωρηθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ καὶ παραιτοῦμαι τοῦ λόγου: «Ἐπειδὴ πολλάκις κατὰ τὸ παρελθὸν αἱ Κυβερνήσεις ἐζήτουν πληροφορίας ἀπὸ τὸν Σύνδεσμον Ἑλλήνων Βιομηχάνων περὶ τῆς κινήσεως τῆς βιομηχανικῆς παραγωγῆς, ὁ Σύνδεσμος Ἑλλήνων Βιομηχάνων ἀπὸ τοῦ ἔτους 1945 ἤρχισε νὰ συντάσσῃ δείκτην βιομηχανικῆς παραγωγῆς μὲ βάσιν κυρίως τὴν παραγωγὴν τῶν βιομηχανικῶν ἐπιχειρήσεων τῶν ἐγκατεστημένων εἰς τὴν περιοχὴν τοῦ Νομοῦ Ἀττικῆς καὶ ἄλλων βιομηχανικῶν κέντρων τῆς χώρας, διότι ἀπολύτως ἀκριβὴς δείκτης τῆς παραγωγῆς δι’ ὁλόκληρον τὴν χώραν εἶναι κάπως δύσκολον νὰ προσδιορισθῇ. Ὁ δημοσιευόμενος ἔκτοτε μηνιαῖος δείκτης τοῦ Συνδέσμου Βιομηχάνων καταρτίζεται ὡς ἑξῆς: 1) Λαμβάνονται στοιχεῖα τῆς παραγωγῆς ἑκάστου βιομηχανικοῦ κλάδου ἀπὸ τὰς δηλώσεις ἑκάστης ἐπιχειρήσεως τοῦ κλάδου τούτου. 2) Παρακολουθεῖται ἐνδεικτικῶς ὁ ἀριθμὸς τῶν προσλήψεων καὶ ἀπολύσεων τοῦ ἐργατικοῦ προσωπικοῦ ἐπὶ 570 σοβαρῶν ἐπιχειρήσεων καὶ δημοσιεύεται ὁ ἀριθμὸς οὗτος κατὰ μῆνα, κοινοποιούμενος καὶ εἰς τὰ Ὑπουργεῖα Ἐργασίας, Συντονισμοῦ καὶ Βιομηχανίας. 3) Ἐν τέλει πρὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ μηνιαίου δείκτου παραγωγῆς, γίνεται ἀντιπαραβολὴ καὶ ἔλεγχος τῆς κινητηρίου δυνάμεως ἑκάστου κλάδου, τῆς καταναλώσεως καυσίμων καὶ ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας, τῆς χρησιμοποιήσεως πρώτων ὑλῶν ἐγχωρίων καὶ ξένων καὶ ἐπὶ πλέον λαμβάνονται πληροφορίαι διὰ τὴν διάθεσιν τῶν προϊόντων εἰς τὸ ἐμπόριον. 4) Πρέπει νὰ τονισθῇ ὅτι ἡ προσπάθεια τοῦ Συνδέσμου Βιομηχάνων τείνει νὰ προσεγγίσῃ πρὸς τὴν ἀκρίβειαν, οὐδεὶς δὲ βιομήχανος ἔχει συμφέρον νὰ παρουσιάζῃ ἐξωγκωμένην τὴν παραγωγήν του, ἀνωτέραν δηλαδὴ τῆς ἀναγραφομένης εἰς τὰ ἐπίσημα βιβλία τῆς ἐπιχειρήσεως, διότι τότε ὁ φορολογικὸς ἔλεγχος εἶναι ἐπικίνδυνος διὰ φορολόγησιν μεγαλυτέρας παραγωγῆς μὲ βαρείας κυρώσεις ἀποκρύψεως κερδῶν. Ἴσως οἱ βιομήχανοι θὰ εἶχον συμφέρον νὰ μειώσωσι μᾶλλον τὴν παραγωγὴν διὰ νὰ ζητοῦν πιστώσεις παρὰ τῶν Τραπεζῶν, ὡς στερούμενοι κεφαλαίου κινήσεως διὰ τὴν αὔξησιν τῆς παραγωγῆς των. Ἐὰν δὲ παρακολουθήσῃ τις τὰς κατὰ μῆνα αὐξήσεις καὶ μειώσεις τοῦ δείκτου ἐντὸς τοῦ αὐτοῦ ἔτους, πείθεται ὅτι ἡ σύνταξις γίνεται εὐσυνειδήτως ἀνταποκρινομένη κατὰ προσέγγισιν εἰς τὴν πραγματικότητα. Ἀπόδειξις τῆς ἀκριβείας τοῦ μέσου ἐτησίου δείκτου τῆς παραγωγῆς εἶναι ὅτι εἰς τὸν αὐτὸν ἐτήσιον ἀριθμὸν δείκτου συμπίπτει καὶ ὁ συντασσόμενος ὑπὸ τοῦ Ἐπιθεωρητοῦ Βιομηχανίας κ. Ν. Σίδερη, ὁ ὁποῖος εἰς τὸ πρὸ μηνῶν ἐκδοθὲν ἀξιόλογον σύγγραμμά του περὶ τῆς Ἑλληνικῆς Βιομηχανίας, ἀναγράφει λεπτομερῶς καὶ ὀνομαστικῶς ὅλας τὰς βιομηχανικὰς ἐπιχειρήσεις τῆς Χώρας, μὲ τὴν ἀνάλογον παραγωγὴν ἑκάστου κλάδου καὶ τὴν ἀξίαν τῶν προϊόντων αὐτοῦ. Οὕτω ὁ δείκτης διὰ τὰ ἔτη 1951 καὶ 1952 κατὰ τὸν κ. Σίδερην, κυμαίνεται μεταξὺ 125–128 κατὰ μέσον ὅρον τὸ ἔτος καὶ συμπίπτει μὲ τὸν δείκτην τὸν συντασσόμενον ὑπὸ τοῦ Συνδέσμου τῶν Βιομηχάνων. Ἐν τέλει διὰ νὰ μὴ ἀμφισβητῆται μελλοντικῶς ἡ ἀκρίβεια τῶν δεικτῶν παραγωγῆς, ἐπιβάλλεται νὰ γίνῃ πλήρης συνεργασία τοῦ συνδέσμου Βιομηχάνων μετὰ τῶν ἁρμοδίων ὑπηρεσιῶν τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ καὶ Βιομηχανίας πρὸς καταρτισμὸν ἑνιαίου δείκτου μεγαλυτέρας ἀκριβείας. Παρακαλοῦνται ὅθεν οἱ κ.κ. Ὑπουργοὶ Συντονισμοῦ καὶ Βιομηχανίας, νὰ ἐκδώσωσι σχετικὴν πρὸς τοῦτο ἀπόφασιν, διότι μονομερὴς καταρτισμὸς δείκτου Βιομηχανικῆς παραγωγῆς, μόνον παρὰ δημοσίας ὑπηρεσίας εἶναι πολὺ δύσκολος καὶ δαπανηρὸς διὰ τὸ Δημόσιον. Εἶναι δὲ ἀναγκαιοτάτη ἡ συνεργασία αὕτη τῆς ἀκριβοῦς ἐκτιμήσεως τῆς βιομηχανικῆς παραγωγῆς, διότι οὕτω θὰ ὑπολογισθῇ εὐκόλως καὶ τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα τῆς Χώρας ἐκ τῆς ἀξίας τῶν βιομηχανικῶν προϊόντων. Κατὰ τὸν κ. Σίδερην, ἡ βιομηχανικὴ παραγωγὴ κατὰ τὸ τέλος 1952 ἀνῆλθεν εἰς 2.000.000 τόννους, ἡ δὲ ἀξία αὐτῆς ὑπερβαίνει τὰ 9 τρισεκατομμύρια δραχμάς, ἤτοι περίπου 300.000.000 δολλάρια. Τὰ δὲ Ἑλληνικὰ προϊόντα καλύπτουν τὰ 85% τῶν ἀναγκῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Καταθέτω καὶ δύο πίνακας, τοῦ δείκτου τῆς παραγωγῆς τῶν ἐτῶν 1951, 1952 καὶ 1953 κατὰ τὴν ἐκτίμησιν τοῦ συνδέσμου βιομηχάνων καὶ τῶν προσλήψεων καὶ ἀπολύσεων τοῦ ἐργατικοῦ προσωπικοῦ κατὰ τὰ αὐτὰ ἔτη. Σταθμικοὶ δεῖκται βιομηχανικῆς παραγωγῆς (ἔτος βάσεως: 1939=100)

Εἰς τὸ σύγγραμμά του καθορίζει ὁ κ. Σίδερης δείκτην 125–128–125–128 Συγκριτικὴ Κατάστασις Προσλήψεων–Ἀπολύσεων προσωπικοῦ 570 βιομηχανικῶν ἐπιχειρήσεων.

Σημ. 1. τὸ + δηλοῖ: ὑπεροχὴν προσλήψεων. τὸ — δηλοῖ: ὑπεροχὴν ἀπολύσεων. 2. Τὰ στοιχεῖα τοῦ Ὀκτωβρίου 1953 εἶνε ὁριστικά».

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§131ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6 μ.μ. μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως συνέχειαν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῶν Κυβερνητικῶν ἀνακοινώσεων. (Ὥρα 11 μ.μ.).