1953.11.23

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 5η

Δευτέρα 23 Νοεμβρίου 1953

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 6.00′ μ. μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Δερδεμέζης ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφοράς, κλπ.

§2Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ κ. Κ. Παπαγιάννης (Ὑπ. Οἰκονομικῶν) κατέθεσεν εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς τὴν 5ην Σεπτεμβρίου 1953 τὸν Γενικὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους 1953–54 μετὰ τῶν σχεδίων νόμων: 1) «Περὶ κυρώσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους καὶ τῶν Εἰδικῶν Ταμείων καὶ Ὑπηρεσιῶν διὰ τὸ Οἰκονομικὸν ἔτος 1953–54» καὶ 2) «περὶ κυρώσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐξόδων τοῦ Κράτους καὶ τῶν Εἰδικῶν Ταμείων καὶ Ὑπηρεσιῶν διὰ τὸ οἰκονομικὸν ἔτος 1953–54». Οἱ κ. κ. Ἀλέξανδρος Παπάγος (Πρόεδρ. Κυβερν.), Π. Κανελλόπουλος (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης) καὶ Κ. Παπαγιάννης (Ὑπ. Οἰκον.) καταθέτουσι σχέδιον νόμου «περὶ διαρρυθμίσεως θέσεων τακτικῶν Πολιτικῶν Δημοσίων Ὑπαλλήλων καὶ ὑπηρετῶν Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης (Στρατιωτικῆς Ὑπηρεσίας) καὶ συγκροτήσεως αὐτοτελοῦς Κλάδου Πολιτικῶν Ὑπαλλήλων Στρατιωτικῆς Ὑπηρεσίας Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης, διὰ τὴν κάλυψιν ἰδίᾳ τῶν ὑποχρεώσεων τῆς χώρας ὡς μέλους τοῦ ΝΑΤΟ.». Ὁ κ. Π. Κανελλόπουλος (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης) καταθέτει σχέδια νόμων: 1) «Περὶ προαγωγῆς εἰς τὸν ἀνώτερον βαθμὸν ὑπηρετούντων ἐφέδρων ἐκ μονίμων ἀξιωματικῶν», 2) «περὶ τρόπου πληρώσεως κενῶν θέσεων Ἀνθυποσμηναγῶν–Ὑπογραμματέων τοῦ Δικαστικοῦ Σώματος τῆς Β. Ἀεροπορίας καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». Οἱ κ.κ. Π. Κανελλόπουλος (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης) καὶ Κ. Παπαγιάννης (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν) καταθέτουσι σχέδιον νόμου «περὶ παροχῆς φαρμακευτικῆς περιθάλψεως καὶ ἐξόδων κηδείας εἰς τοὺς ἐν ἐνεργείᾳ Στρατιωτικοὺς τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων καὶ τὰς οἰκογενείας αὐτῶν». Οἱ κ.κ. Π. Κανελλόπουλος (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης) καὶ Π. Λυκουρέζος (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν) καταθέτουσι σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Νόμου 5521)1932 «περὶ Μητρώων Ἀρρένων». Οἱ κ.κ. Θ. Καψάλης (Βοηθὸς Ἀναπλ. Ὑπουργοῦ Συντονισμοῦ) καὶ Κ. Παπαγιάννης (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν) καταθέτουσι σχέδιον νόμου «περὶ ἐγκρίσεως δαπανῶν ἁρμοδιότητος Ὑπουργείου Συντονισμοῦ πραγματοποιηθεισῶν πρὸ τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους 1953–54 καὶ ἐγγραφῆς τῶν ἀπαιτουμένων πιστώσεων ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τούτου». Ὁ κ. Δημ. Μπαμπάκος (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ τῆς παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ Δικαιοσύνης Νομοπαρασκευαστικῆς Ἐπιτροπῆς». Ὁ κ. Κ. Καλλίας (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Παιδείας καὶ Θρησκευμάτων) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ τοῦ ὁρίου ἡλικίας εἰσόδου ἐν τῇ Ὑπηρεσίᾳ τῶν ἐν τῷ Κράτει Μουφτήδων». Ὁ κ. Π. Παπαληγούρας (Ὑπουργὸς Ἐμπορίου) καταθέτει σχέδια νόμων: 1) «Περὶ διαλύσεως, τροποποιήσεως ἢ ἀναμορφώσεως συμβάσεων τινων παραχωρήσεως ἐκμεταλλεύσεως ἰαματικῶν πηγῶν τοῦ Ε.Ο.Τ. καὶ ἄλλων τινων διατάξεων» καὶ 2) «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς περὶ Ἐπιμελητηρίων νομοθεσίας». Οἱ κ.κ. Π. Παπαληγούρας (Ὑπουργὸς Ἐμπορίου), Π. Κανελλόπουλος (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης) καὶ Κ. Παπαγιάννης (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν) καταθέτουσι σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως 1) τοῦ Α. Ν. 1324)1949 κυρωθέντος διὰ τοῦ Ν. 1487)1950 καὶ 2) τοῦ Νόμου 1994)1952». Οἱ κ.κ. Κ. Ἀδαμόπουλος (Ὑπουργὸς Κοιν. Προνοίας) καὶ Κ. Παπαγιάννης (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν) καταθέτουσι σχέδιον νόμου «περὶ ἐγκρίσεως δαπανῶν τινων πραγματοποιηθεισῶν κατὰ τὰ οἰκον. ἔτη 1947–48 καὶ 1948–49 ἁρμοδιότητος Ὑπουργείου Κοινων. Προνοίας καὶ τῆς ἐγγραφῆς τῶν διὰ τὴν πληρωμὴν αὐτῶν ἀπαιτουμένων πιστώσεων ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους». Ὁ κ. Χ. Ψαρρὸς (Ὑπουργὸς Συγκοινωνιῶν) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ καταργήσεως διατάξεών τινων περὶ χορηγήσεως ἀδειῶν ὁδηγῶν αὐτοκινήτων». Ὁ κ. Λ. Λαμπριανίδης (Ὑπουργὸς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ Α. Ν. 1091)1938 «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τῶν Ν. 6059 καὶ 5570».

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ἔχει τὸν λόγον.

§4Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Συνεπληρώθη ἔτος, κύριοι βουλευταί, ἀφ’ ἧς ὁ Ἑλληνικὸς λαός, διὰ καταπληκτικῆς πλειοψηφίας, ἐνεπιστεύθη εἰς τὸν Ἀλέξανδρον Παπάγον τὴν διακυβέρνησιν τοῦ τόπου. Καὶ εἶναι μὲν βραχὺ τὸ χρονικὸν αὐτὸ διάστημα, διὰ νὰ ἀντιληφθοῦν οἱ πάντες ποίαν ἀποφασιστικὴν θέσιν θὰ καταλάβῃ εἰς τὴν νεωτέραν μας πολιτικὴν ἱστορίαν ἡ 16η Νοεμβρίου 1952, ἀλλ’ ἐν τούτοις ὑπῆρξεν ἀρκετόν, διὰ νὰ γίνῃ συνειδητή, ἡ θεμελιουμένη μεγάλη μεταβολή. Αὐτήν, ἀκριβῶς, τὴν μεταβολήν, τὴν ὁποίαν ὑπεσχέθη ὁ Στρατάρχης εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, καὶ διὰ τὴν πραγματοποίησιν τῆς ὁποίας ὁ μὲν Στρατάρχης, ριψοκινδυνεύων μοναδικοὺς εἰς τὴν νεωτέραν Ἑλληνικὴν ἱστορίαν τίτλους, ἀφῆκεν ἠρεμίαν καὶ δάφνας καὶ κατῆλθεν εἰς τὸν πολιτικὸν στίβον, ὁ δὲ λαός, ἀποστρέφων τὸ πρόσωπον ἀπὸ τὸν ἀντιδραστικὸν παλαιοκομματισμόν, (χειροκροτήματα), ἐκάλεσεν αὐτὸν εἰς τὴν ἐξουσίαν. Ἀποτελεῖ κοινὴν συνείδησιν, ὅτι ἡ Πατρίς μας, οὐδέποτε ὑστερήσασα εἰς τοὺς ἀγῶνας τῶν πεδίων τῶν μαχῶν, ἠτύχησε κατὰ κανόνα εἰς τὴν ἀξιοποίησιν τῶν ἀγώνων αὐτῶν κατὰ τὴν περίοδον τῆς εἰρήνης. Εἶναι ἡ μόνη ἴσως εἰς τὴν παγκόσμιον ἱστορίαν, ἡ ὁποία ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ τόσας πολεμικὰς νίκας καὶ τόσα ὁλοκαυτώματα. Καὶ ταὐτοχρόνως ἡ μόνη πάλιν, τῆς ὁποίας τὰ τέκνα τόσον ὀλίγον ἀπήλαυσαν τοὺς καρποὺς τῶν ἀγώνων αὐτῶν. Ὁ νικητὴς τῶν ἐξωτερικῶν εἰσβολέων καὶ μετὰ ταῦτα νικητὴς τοῦ ἐσωτερικοῦ ἐχθροῦ ἐφιλοδόξησε καὶ τὸν τρίτον τίτλον, τοῦ νικητοῦ τῆς εἰρήνης. Αἱ παντοειδεῖς ἀντιδράσεις συνετέλεσαν εἰς τὸ νὰ ἀπολεσθῇ πολύτιμος διὰ τὴν Πατρίδα χρόνος, ἀλλ’ εὐτυχῶς τέλος ἀνέτειλε διὰ τὴν Ἑλλάδα ἡ πραγματικότης τῆς 16ης Νοεμβρίου 1952. Καὶ ἔκτοτε ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς τίθενται τὰ θεμέλια τοῦ μεγάλου ἔργου. Τούτου τρεῖς εἶναι οἱ βασικοὶ τομεῖς. Πρῶτος, ὁ ἐξωτερικός. Δηλαδή, ἡ εἰς τὸ διεθνὲς πλαίσιον ἄνοδος, καθιέρωσις καὶ σταθεροποίησις τοῦ κύρους τῆς Ἑλλάδος. Δὲν εἶναι ἀρκετὸν διὰ τὴν Ἑλλάδα νὰ τὴν ἐνθυμοῦνται μόνον ἐξ ἀφορμῆς ὁλοκαυτωμάτων. Οὔτε ἀνεκτὸν νὰ προκαλῇ τὴν συγκαταβατικὴν συμπάθειαν. Καὶ ἀπαράδεκτον νὰ δίδῃ τὴν ἐντύπωσιν πτωχοῦ συγγενοῦς. Ἐπιθυμεῖ νὰ ἔχῃ τὴν θέσιν, ἡ ὁποία τῆς ἀξίζει. Τοῦ ἀπολύτου σεβασμοῦ καὶ τοῦ ἀπεριορίστου κύρους. Ὁ δεύτερος τομεύς, εἶναι ὁ ἀφορῶν τὴν ἐθνικὴν τῆς ἄμυναν. Ἡ ἀξιοποίησις ἀνεκτιμήτων τίτλων, ὅπως ἐκείνους τοὺς ὁποίους προσφέρουν ἡ ὑπερηφάνεια τοῦ Ἔθνους, αἱ Ἔνοπλοι αὐτοῦ Δυνάμεις, δὲν ἔχουν ὅρια ἐξαντλήσεως. Καὶ ὁ τρίτος τομεύς, εἶναι ὁ οἰκονομικὸς καὶ ὁ κοινωνικός. Δὲν εἶναι παράρτημα τῶν προηγουμένων. Ἴσως εἶναι βασικὴ προϋπόθεσις ἐκείνων. Διότι μόνον τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον ἔχει ἐξασφαλίσει οἰκονομικὴν καὶ κοινωνικὴν ἰσορροπίαν, δύναται νὰ εἶναι ἤρεμον διὰ τὴν σταθερότητα τῆς διασφαλίσεως καὶ τῆς στρατιωτικῆς του δυνάμεως καὶ τῆς ἐξωτερικῆς του προβολῆς. Ἐν τούτοις αὐτὸς ἀκριβῶς ὁ τομεὺς ὑπῆρξεν ὁ κατ’ ἐξοχὴν ἐγκαταλελειμμένος. Αὐτὸς ἀπὸ τὸν ὁποῖον κάθε σοβαρὰ προσπάθεια ἀνορθώσεως τῆς Ἑλλάδος ἔπρεπε νὰ ἀρχίσῃ. Ἀπὸ αὐτὸν ἔπρεπε νὰ ἀρχίσῃ ἡ μεταβολή. Καὶ ἀπὸ αὐτὸν ἤρχισε νὰ θεμελιοῦται ἡ εἰρηνικὴ ἐπανάστασις. Ἡ πρώτη μεγάλη εἰρηνικὴ ἐπανάστασις τοῦ Ἔθνους, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ ἀλλάξῃ τὴν μορφὴν τῆς Ἑλλάδος. Εἶμαι βαθύτατα ὑπερήφανος ὅτι εἰς ἐμὲ ἐνεπιστεύθη τὸν τομέα τοῦτον ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως (χειροκροτήματα) καὶ χαίρω ὅτι ἔχω σήμερον τὴν τιμὴν νὰ ἐξηγήσω ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας τὰ πεπραγμένα τοῦ πρώτου ἔτους εἰς τὸν τομέα αὐτόν. Τὸ βασικὸν οἰκονομικὸν μέτρον περὶ τὸ ὁποῖον, ἄνευ ἑτέρου, περιστρέφεται ἡ οἰκονομικὴ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἡ ἀναπροσαρμογή. Σήμερον, ὅτε παρῆλθον ἑπτὰ καὶ πλέον μῆνες ἀπὸ τῆς 9ης Ἀπριλίου, δυνάμεθα ἀφόβως νὰ ἐξηγήσωμεν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν καὶ νὰ πληροφορήσωμεν διὰ ταύτης τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν τὸ πῶς ἡ Κυβέρνησις προπαρεσκεύασε μέχρι τελευταίας λεπτομερείας τὴν τελικὴν ἐφαρμογὴν τοῦ δυσκόλου ὅσον καὶ ἐπικινδύνου οἰκονομικοῦ αὐτοῦ μέτρου καὶ πῶς ἡ Κυβέρνησις ἀντεμετώπισε καὶ ἀντιμετωπίζει τὰ μετὰ τὴν ἀναπροσαρμογὴν δημιουργηθέντα ζητήματα. Εἶπον, ἀφόβως, διότι σήμερον ὅλοι γνωρίζουν, ἔστω καὶ ἐάν τινες κακόπιστοι δὲν θέλουν νὰ τὸ ἀναγνωρίσουν, ὅτι ἡ ἀναπροσαρμογὴ ἐπέτυχε. Σᾶς ὁμολογῶ, ὅτι μέχρι τῆς στιγμῆς ὑπερέβη ἡ ἐπιτυχία καὶ τὰς προσδοκίας τῆς Κυβερνήσεως. Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν διακρίνει καὶ πίστις καὶ αἰσιοδοξία καὶ θάρρος. Ὄχι ἀτολμία, ἀπαισιοδοξία καὶ μοιρολατρεία. Οἱ ἑπόμενοι μῆνες ἓν μόνον πρόκειται νὰ ἀποδείξουν, ἂν ἡ ἐξασφαλισθεῖσα ἐπιτυχία τῆς ἀναπροσαρμογῆς θὰ ἀποβῇ πλέον τόσον περίλαμπρος, ὥστε νὰ συγκαταλεχθῇ μεταξὺ τῶν παγκοσμίως πλέον ὑποδειγματικῶν καὶ ἴσως ἀξίων πρὸς μίμησιν. (Χειροκροτήματα). Ἡ εἰκὼν τὴν ὁποίαν παρουσίαζεν ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τοῦ τόπου ὅταν ὁ Συναγερμὸς ἀνέλαβε τὴν ἐξουσίαν, ἦτο εἰς ἁδρὰς γραμμὰς ἡ ἀκόλουθος. Προϊοῦσα κάμψις εἰς ὅλους τοὺς δείκτας τῆς παραγωγῆς ἢ ἀσφαλὴς πρόβλεψις κάμψεως ἐκεῖ ὅπου ἐκ κεκτημένης ταχύτητος ἢ ἐκ τεχνητῶν μέσων δὲν εἶχεν ἀκόμη ἐκδηλωθῆ αὐτή. Ἀντιλαμβάνεται τώρα πᾶς τις ὅτι εἰς πᾶσαν χώραν καὶ πολλῷ μᾶλλον εἰς χώραν στενάζουσαν ὑπὸ τόσον χαμηλὸν ἐπίπεδον διαβιώσεως τοῦ λαοῦ της, ὅπως ἡ Ἑλλάς, ὄχι ἁπλῶς ἡ κάμψις ἀλλὰ καὶ αὐτὴ ἡ στασιμότης τῆς παραγωγῆς ἀποτελοῦν ἀπολύτως μελαγχολικὴν εἰκόνα, τῆς ὁποίας ἡ μοιρολατρικὴ ἀντιμετώπισις μὲ μόνην τὴν ἐλπίδα τῆς ἔξωθεν βοηθείας θὰ ἀπέβαινε θᾶττον ἢ βράδιον καταστρεπτική. Ὅταν μετ’ ὀλίγον σᾶς παρουσιάσω τοὺς ἀριθμοὺς συγκρίσεως ἐξ ἀφορμῆς τῶν ἐπιτευχθέντων ἐκ τῆς ἀναπροσαρμογῆς, θὰ βεβαιωθῆτε ὅτι εἰς τοὺς λόγους μου οὐδεμία ὑπάρχει ὑπερβολή. Ἀπὸ τοῦδε ἐπισημαίνω μόνον τοῦτο, ὅτι αἱ μετὰ τόσους κόπους καὶ θυσίας ἀποκτηθεῖσαι καὶ μὲ τὴν γενναίαν Ἀμερικανικὴν οἰκονομικὴν καὶ τεχνικὴν βοήθειαν κατακτήσεις τῆς οἰκονομίας μας, ἔβαινον νὰ ἀπωλεσθοῦν. Μνημονεύω τὴν ὀρυζοκαλλιέργειαν καὶ τὴν βαμβακοκαλλιέργειαν. Τὴν αὐτὴν τύχην θὰ ἠκολούθει μοιραίως καὶ ἡ σιτοκαλλιέργεια, διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ὁποίας ἀπὸ μιᾶς περίπου γενεᾶς τὸ Ἔθνος εἶχεν ἀποδυθῆ εἰς ἀγῶνα. Ἀφίνω τί κίνδυνον διέτρεξεν ἄλλη πατροπαράδοτος γεωργική μας παραγωγή, ἡ παραγωγὴ τοῦ καπνοῦ, ὅπου ὡς μόνη λύσις, τὴν ὁποίαν κατήντησαν πλέον νὰ προπαγανδίζουν καὶ νὰ προγραμματίζωνται οἱ ὑπεύθυνοι, ἐφαίνετο νὰ εἶναι ὁ περιορισμὸς τῆς καλλιεργείας. Ὅταν κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ ἔτους αὐτοῦ περιώδευον τὴν Μακεδονίαν καὶ φυσικὰ δὲν μοῦ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀναγγείλω τὴν ἀναπροσαρμογήν, δὲν ἀφῆκα εὐκαιρίαν ἀπὸ τοῦ νὰ ἐπιδιώξω νὰ ἐμψυχώσω τοὺς καλλιεργητάς μας, τῶν πολυτίμων αὐτῶν προϊόντων, καὶ τοῦ καπνοῦ, καὶ τῆς ὀρύζης, καὶ τοῦ βάμβακος, νὰ τοὺς καλῶ νὰ ἀποβλέψουν μὲ ἀπόλυτον πίστιν πρὸς τὸ μέλλον καὶ ἀδιαφοροῦντες διὰ τὰς ὅσας ὑφίσταντο ταλαιπωρίας νὰ προετοιμασθοῦν διὰ τὴν αὔξησιν τῶν καλλιεργειῶν των. Ἀλλ’ εἶπον, ἡ εἰκὼν αὐτὴ τῆς κάμψεως ἦτο γενική, χωρὶς τοῦτο νὰ σημαίνῃ ὅτι καὶ ἂν μόνον περιωρίζετο εἰς τὴν γεωργικήν μας παραγωγήν, δὲν θὰ ἦτο ἀνησυχαστική. Ἡ βιομηχανία μας μὲ ταχὺ βῆμα εἰσήρχετο εἰς περίοδον κρίσεως. Κρίσεως ἡ ὁποία ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποβῇ ἀποφασιστική, ἐφ’ ὅσον ἐπρόκειτο περὶ βιομηχανίας νέας καὶ ὄχι παλαιᾶς μὲ μακρὰν παράδοσιν καὶ βαθείας ρίζας, ὥστε νὰ δύναται κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον νὰ ἀντιμετωπίσῃ μίαν κρίσιν. Ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας ἦτο φυσικὸν ὅτι καὶ ὅλαι αἱ ἐλπίδες περὶ περαιτέρω λογικῆς ἐκβιομηχανίσεως τῆς Χώρας εἶχον πλέον ἐγκαταλειφθῆ. Ποῖος ἐτόλμα νὰ διανοηθῇ κἂν ἓν νέον βιομηχανικὸν σχέδιον; Εἶναι προφανῆ τὰ μοιραῖα συνεπακόλουθα. Ἡ αὔξησις ἀνεργίας. Ἡ δημιουργία κοινωνικῶν προβλημάτων καὶ ἐπὶ πλέον ἡ ἐγκατάλειψις πάσης ἐλπίδος βελτιώσεως τοῦ ἐπιπέδου τοῦ λαοῦ. Διότι, εἴτε τὸ θέλομεν εἴτε δὲν τὸ θέλομεν, καὶ ἐδῶ εἶναι μία ἀπὸ τὰς μεγαλυτέρας ὑπηρεσίας τῆς βιομηχανίας, τίποτε ἄλλο δὲν προωθεῖ περισσότερον τὴν βελτίωσιν τοῦ ἐπιπέδου τοῦ λαοῦ, ἀπὸ τὴν αὔξησιν τῆς ἐκβιομηχανίσεως τῆς Χώρας. Ἄλλος δείκτης κάμψεως, ἀπὸ τοὺς πολὺ χαρακτηριστικοὺς τῆς παρακμῆς, ἦτο ἡ μείωσις τῶν εἰσαγωγῶν καὶ ὁ περιορισμὸς τοῦ κύκλου τοῦ ἐσωτερικοῦ ἐμπορίου, καὶ κατὰ ἀδήριτον λογικὴν ἄμεσος ὅλων τῶν ἀνωτέρω ἐπίδρασις ἐπὶ τῆς πορείας τοῦ προϋπολογισμοῦ. Διότι εἶναι αὐταπόδεικτος ἀλήθεια, ὅτι οἱ προϋπολογισμοὶ δὲν στηρίζονται ἁπλῶς ἐπὶ ὑψηλῆς φορολογίας ἢ ἔστω ἐπὶ ἱκανότητος εἰσπράξεως τῶν φόρων, ἀλλὰ πρωτίστως ἐπὶ τῆς ὑπάρξεως φορολογητέας ὕλης. Δηλαδή, εἰσοδήματος, τὸ ὁποῖον προϋποθέτει ὀργασμὸν παραγωγῆς καὶ ὀργασμὸν κινήσεως. Καὶ τοῦτο θὰ σᾶς τὸ ἀποδείξω μετ’ ὀλίγον ἐπίσης μετ’ ἀριθμῶν. Καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἡ Κυβέρνησις ἦτο ὑποχρεωμένη νὰ ἀντιμετωπίσῃ ὄχι ἁπλῶς τὸ μέγα πρόβλημα προϋπολογισμοῦ, ὁ ὁποῖος ἐξ ὑπαρχῆς ἦτο ψευδής, ἀλλὰ καὶ τὸ πρόσθετον τοῦ ταχέως αὐξανομένου ἐλλείμματος, ὡς μοιραίας συνεπείας τῆς κάμψεως τῆς οἰκονομίας τῆς Χώρας. Ἡ κατὰ πάντα ταῦτα τόσον μελαγχολικὴ εἰκὼν τῆς οἰκονομίας μας, ἐχρωματίζετο ἀκόμη περισσότερον μελανώτερα ἐκ τοῦ γεγονότος τῆς τύχης τῆς ἐξωτερικῆς οἰκονομικῆς βοηθείας. Γνωρίζετε, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἀπὸ τοῦ θέρους τοῦ 1950 ἤρχισαν τὰ πρῶτα θλιβερὰ ἀγγέλματα ραγδαίας μειώσεως τῆς εἰς τὴν Χώραν παρεχομένης οἰκονομικῆς βοηθείας. Προγράμματα ἀναπτύξεως τῆς Χώρας, τινα τῶν ὁποίων εἶχον ἀκόμη ἀναγνωρισθῆ ἀπὸ τὴν Οὐάσιγκτων, ἐγκατελείποντο. Καὶ ἐλπίδες χρησιμοποιήσεως κονδυλίων τῆς βοηθείας, τὰ ὁποῖα διετέθησαν διὰ τὴν οἰκονομικὴν ἀνόρθωσιν τῆς Χώρας, ἐχρησιμοποιήθησαν ὅμως ἕνεκα τοῦ ἀνταρτοπολέμου διὰ τὴν κάλυψιν ἐλλειμμάτων τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἐχάνοντο πλέον ἀνεπιστρεπτὶ. Καὶ θὰ ἠδύνατό τις νὰ μὲ διακόψῃ μὲ τὸν πολὺν γνωστὸν ἰσχυρισμόν, ὅτι ἐνδεχομένως αὐτὸ νὰ συνέβαινεν οὕτως ἢ ἄλλως. Ἀλλ’ ἐδῶ ἀκριβῶς στηρίζομεν ἡμεῖς τὸ μέγα «κατηγορῶ» κατὰ τοῦ παλαιοκομματισμοῦ. Διότι πρῶτον, δὲν ἀντελήφθη ὁ παλαιοκομματισμὸς τὴν νέαν πραγματικότητα καὶ δὲν ἔσπευσε νὰ προσαρμοσθῇ εἰς αὐτὴν διὰ νὰ σώσῃ ὅ,τι πλέον ἠδύνατο διὰ τὸν τόπον. Διότι, ἂν τὸ 1951 ἡ βοήθεια ἦτο μικροτέρα τοῦ 1950 ἦτο πάντως μεγαλυτέρα τοῦ 1952 καὶ ἡ τελευταία μεγαλυτέρα τοῦ 53. Καὶ ὅμως ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις ἀποτολμᾷ τὸ θαρραλεώτερον πρόγραμμα μὲ σχεδὸν ἀνύπαρκτον οἰκονομικὴν βοήθειαν. Ἐνῷ αἱ προηγούμεναι μὲ ἀσυγκρίτως μεγαλύτερα μέσα εἰς τὴν διάθεσίν των καὶ ἔχουσαι ἀντὶ τῆς δικαιολογίας τοῦ ἀνταρτοπολέμου τὴν ἐξαίρετον εὐεξίαν τῆς νίκης τοῦ Γράμμου, ἀφῆκαν τὰ πάντα ἀναξιοποίητα καὶ ἐπέτρεψαν τὰς εὐκαιρίας νὰ παρέρχωνται χωρὶς καμμίαν ἐκμετάλλευσιν ἐπ’ ὠφελείᾳ τοῦ τόπου. Ἀλλ’ εἶχον βέβαια διὰ πολλὰ πράγματα νὰ ἀσχοληθοῦν, πῶς σημερινοὶ συνεργάται νὰ ἀνταλλάσσουν τότε ἀμοιβαίως, ἀληθοῦς πράγματι ἁβρότητος φιλοφρονήσεις. Ἢ νὰ ὑποσκάπτουν ἐκεῖνον τὸν ὁποῖον ἀνέδειξαν Πρωθυπουργόν. Καὶ ἀκόμη περισσότερον νὰ ἴδουν πῶς θὰ ἀπομακρύνουν τὸν μέγαν ἀληθῶς κίνδυνον διὰ τὸ Ἔθνος. Νὰ μὴ τὸ ἀφήσουν, δηλαδή, νὰ ἀποκτήσῃ τὴν ἰσχυρὰν καὶ σταθερὰν Κυβέρνησιν, τὴν ὁποίαν ἐχρειάζετο καὶ τὴν ὁποίαν μόνον ὁ σημερινὸς Κυβερνήτης ἠδύνατο νὰ τοῦ ἐξασφαλίσῃ. Κατηγορῶ μέγα, τὸ ὁποῖον τὸ Ἔθνος οὐδέποτε δύναται νὰ λησμονήσῃ. Ἀπωλέσθη πολύτιμος χρόνος διότι αἱ ἀντιδραστικαὶ δυνάμεις τοῦ Ἔθνους δι’ οὐδὲν ἄλλο ἐνδιεφέροντο παρὰ πῶς νὰ διατηρηθοῦν εἰς τὴν ἐξουσίαν καὶ δι’ οὐδὲν ἄλλο ἠσχολοῦντο παρὰ πῶς νὰ μειώσουν τὸ μέγα κῦρος τοῦ ἀνθρώπου, ὁ ὁποῖος δύο φορὰς εἰς κατ’ ἐξοχὴν κρισίμους ὥρας ἔσωσε τὸ Ἔθνος καὶ τὴν τιμήν του. Ἀλλὰ κυβερνήσεις τοιουτοτρόπως σκεπτόμεναι καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δρῶσαι, ἑπόμενον ἦτο νὰ ἔχουν καταντήσει ὑποκυβερνήσεις καὶ ἅπαξ μία κυβέρνησις καταστῇ ὑποκυβέρνησις, τὸ εὐκολώτερον τῶν πραγμάτων εἶναι νὰ ἀκολουθῇ τὴν γραμμὴν ποὺ τῆς χαράσσουν ἄλλοι. Νὰ ἐπιτιμᾶται ἂν δυστροπήσῃ καὶ νὰ δέχεται ἀγογγύστως καὶ πρόστιμα. Διότι καὶ αὐτὸ συνέβη εἰς τὴν Ἑλλάδα. Καὶ δὲν πρέπει νὰ τὸ λησμονῶμεν διὰ νὰ παραμένῃ μέγα δίδαγμα ὄχι μόνον διὰ σήμερον, ἀλλὰ καὶ διὰ τὰς ἑπομένας γενεάς. Αὐτὴ εἶναι ἡ μία ἄποψις τοῦ ζητήματος, διότι ὑπάρχει καὶ ἄλλη μία. Αἱ ἐμπνέουσαι σεβασμὸν κυβερνήσεις καὶ ἐπὶ ἰδίας δυνάμεως στηριζόμεναι κατὰ πᾶσαν ἀνθρωπίνην λογικὴν εἶναι φυσικὸν νὰ ἐπιτυγχάνουν περισσότερα. Καὶ τὸ παρὸν ἀποτελεῖ τὴν μεγαλυτέραν ἀπόδειξιν εἰς τοῦτο. Εἶναι ὑπερήφανος ἡ Κυβέρνησις τοῦ Στρατάρχου Παπάγου, ὅτι ὑπὸ Ρεπουμπλικανικὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν Ἀμερικὴν διησφάλισεν ἅπαντα τὰ ὑπόλοιπα τοῦ παρελθόντος καὶ ἐπὶ πλέον τῆς ἀνεγνωρίσθη ἡ βοήθεια διὰ τὸ παρόν. Δὲν σημαίνει μὲ αὐτὸ ὅτι εἴμεθα ἱκανοποιημένοι. Ἀλλὰ τονίζω, ὅτι εἰς τὴν πολιτικὴν ὑπάρχει πρωτίστως ὁ νόμος τῆς πραγματικότητος. Καὶ ἐνταῦθα ἡ πραγματικότης εἶναι, ὅτι οἱ Ρεπουμπλικανοὶ ὑπεσχέθησαν προεκλογικῶς κάλυψιν τοῦ μεγάλου ἐλλείμματος τοῦ προϋπολογισμοῦ των καὶ ὡς ἐκ τούτου, ἦσαν ὑποχρεωμένοι νὰ κινηθοῦν ἐντὸς ὡρισμένων πλαισίων. Καὶ ὁ Στρατάρχης Παπάγος κατ’ ἐπανάληψιν ἐδήλωσεν εἰς τὸ παρελθόν, ὅτι εἶναι λάθος νὰ βλέπωμεν τὰ διάφορα ζητήματα ἀπὸ τῆς σκοπιᾶς τῶν Ἀθηνῶν μόνον, ἀλλὰ πρέπει νὰ τὰ ἴδωμεν καὶ ἀπὸ τῆς Οὐάσιγκτων ἢ ἀπὸ πάσης ἄλλης ἀναγκαίας ἑκάστοτε σκοπιᾶς. Καὶ μόνον κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δυνάμεθα καὶ ἡμεῖς μὲ τὴν σειράν μας νὰ ἐξηγήσωμεν εἰς τὴν Ἀμερικανικὴν Κυβέρνησιν ἂν διαπράττῃ τὸ λάθος νὰ βλέπῃ ἐνίοτε τὰ προβλήματα μόνον ἀπὸ τῆς σκοπιᾶς τῆς Οὐάσιγκτων. Ἂν λοιπὸν ὑπὸ ἄλλην πραγματικότητα εἰς τὴν Οὐάσιγκτων καὶ ὑπὸ ἄλλας γενικωτέρας συνθήκας ὁ Στρατάρχης εὑρίσκετο εἰς τὴν ἐξουσίαν, ἂν δηλαδὴ δὲν εἶχεν ἀπολεσθῆ ὁ πολύτιμος αὐτὸς χρόνος τῶν δύο ἢ ἔστω τοῦ ἑνὸς ἔτους, ἡμεῖς τοὐλάχιστον ἀκραδάντως πιστεύομεν καὶ μαζί μας ἡ πλειοψηφία τοῦ Ἔθνους, ὅτι ἄλλη θὰ ἦτο καὶ εἰς τὸ παρελθὸν ἡ κατάστασις. Καὶ πολλὰ ἀπὸ τὰ Ἑλληνικὰ ὄνειρα θὰ ἦσαν σήμερον πραγματικότης. Ἔναντι τῆς τοιαύτης πορείας τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τῆς Πατρίδος αἱ ἐναλλασσόμεναι Κυβερνήσεις ἐσύροντο ἀνίσχυροι πρὸς τὸ πεπρωμένον των, στερούμεναι οἱουδήποτε οἰκονομικοῦ προγράμματος· ἀνέμενον νὰ ὑποστηρίξουν ὅ,τι ἑκάστοτε τοὺς ὑπεδεικνύετο καὶ ἀκόμη, ὅπερ καὶ τὸ χειρότερον, εἶχον ἀναδείξει εἰς δόγμα τὸ περίφημον «πταίουν οἱ Ἀμερικανοί». Καὶ ἐφρόνουν τοιουτοτρόπως, ὅτι δὲν ὑπῆρχε δι’ αὐτοὺς πλέον εὐθύνη. Καὶ ἐπειδὴ θὰ ἔπρεπε νὰ ὡμίλουν ἐπὶ ὥρας ἐὰν ἤθελον ἀνατρέξει εἰς τὰς λεπτομερείας τοῦ παρελθόντος, ἐκεῖνο δέ, τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει εἶναι πρωτίστως τὸ παρὸν καὶ τὸ μέλλον, δι’ αὐτὸ συντομεύων, ἀνατρέχω μόνον εἰς τὸ ἀμέσως προηγηθὲν τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ παρελθόν. Θὰ ἐνθυμῆσθε ὅλοι, ὅτι κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1951, ὅτε ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς ἐλάχιστα ὑστέρησε τῆς ἀπολύτου πλειοψηφίας, διεμορφώθησαν εἰς τὴν πολιτικὴν ζωὴν τῆς χώρας δύο ἀπόψεις. Ἡ μία ὑπεστήριζε τὴν ἀνάγκην εὐρείας Κυβερνήσεως συνεργασίας ὑπὸ τὸν Στρατάρχην. Ἡ ἄλλη ἀπέκρουε τὴν λύσιν καὶ ὑπεστήριζε τὴν ἀνάγκην μονοπλεύρου ἰσχυρᾶς Κυβερνήσεως, ὅπερ δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ παρὰ μὲ ἐνέργειαν νέων ἐκλογῶν μὲ τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα. Ἂν ὁ Στρατάρχης δὲν ἦτο πράγματι ἡγέτης ἀλλ’ ἁπλῶς φιλόδοξος, διώκων τὴν Πρωθυπουργίαν θὰ εἶχε τότε δεχθῆ. Ἐφ’ ὅσον ὅμως, ὡς ἦτο φυσικόν, ὁ Στρατάρχης δὲν ἐδέχθη, ἓν ἦτο τὸ ἐπιβεβλημένον: Νὰ χωρήσωμεν ἔκτοτε εἰς ἐκλογὰς καὶ ὁ λαὸς ἢ θὰ παρεῖχεν εἰς τὸν Στρατάρχην τὴν πλειοψηφίαν, τὴν ὁποίαν αὐτὸς ἐφρόνει ἀναγκαίαν διὰ νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ πρόγραμμά του, ἢ θὰ ἐστρέφετο εἰς τοὺς ἄλλους. Οὕτως ἢ ἄλλως ἡ λύσις θὰ ἦτο καθαρά. Ἡ προκριθεῖσα ὁδὸς ἦτο ἀσφαλῶς ἡ πλέον ἀδόκιμος διότι ἂν Κυβέρνησις εὐρυτάτης συνεργασίας εἶναι πάντοτε ἀδύνατος λύσις φαντασθῆτε τί ἐσήμαινε Κυβέρνησις στενωτάτης συνεργασίας στηριζομένη εἰς πλειοψηφίαν ὄχι μεγαλυτέραν τῶν δακτύλων μιᾶς χειρός. Καὶ τὸ εἴδομεν. Δὲν ἐκυβέρνα ὁ Πρωθυπουργός. Δὲν ἐκυβέρνα τὸ ἓν ἢ ἔστω τὸ ἄλλο κόμμα, ἀλλ’ ἐκυβέρνων οἱ δύο ἢ τρεῖς βουλευταὶ τῶν ὁποίων ἡ μετάπτωσις ἀπὸ τῆς μιᾶς εἰς τὴν ἄλλην παράταξιν θὰ ἔκρινε τὸ μέλλον τῆς Κυβερνήσεως. Τοιουτοτρόπως ἐφθάσαμεν νὰ ψηφίζωμεν Σύνταγμα μὲ μίαν ἢ δύο ψήφους καὶ νὰ βλέπωμεν Κυβέρνησιν ἀποφασισμένην διὰ νὰ κρατηθῇ εἰς τὴν ἐξουσίαν νὰ συμπράττῃ καὶ μὲ ἐκπροσώπους τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς. Καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἀφοῦ ἀπωλέσθη κατ’ ἀρχὴν χρόνος πολύτιμος, ὅτε εἴχομεν Πρωθυπουργὸν ἐν ἐνεργείᾳ καὶ Πρωθυπουργὸν μὲ τὴν ἐντολὴν εἰς χεῖρας, ἀλλὰ μὴ ἀσκοῦντα τὴν Πρωθυπουργίαν, ἀπεκτήσομεν ἐπὶ τέλους τὴν ἀσθενεστέραν Κυβέρνησιν, τὴν ὁποίαν εἶδεν ἡ Ἑλλάς. Ἄν δὲ πάλιν, βαθυτέρα πρόθεσις εἰς τὴν ἀποφασισθεῖσαν τότε λύσιν ἦτο ἡ ἐξουδετέρωσις ἐκ τῆς πολιτικῆς ζωῆς τοῦ Στρατάρχου, ἦτο καὶ ἀπεδείχθη λύσις ἀφελής. Διότι, τὴν πραγματικότητα Ἀλέξανδρος Παπάγος μόνον μία ἄλλη πραγματικότης ἠδύνατο νὰ τὴν ἐξασθενίσῃ. Ἡ ἐνδεχομένως ὑπ’ αὐτοῦ ἀνεπιτυχὴς ἄσκησις τῆς ἐξουσίας. Ἀλλὰ βεβαίως τὸ ἐνδεχόμενον αὐτὸ δὲν ἤθελον νὰ τὸ ριψοκινδυνεύσουν. Ηὔχετο πάντοτε ὁ παλαιοκομματισμὸς νὰ παρέλθῃ ἀπ’ αὐτοῦ τὸ πικρὸν τοῦτο ποτήριον. Καὶ ὁμολογῶ, ὅτι αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, νὰ τὸν δικαιώσω, διότι εἰς τὸν ἀγῶνα αὐτὸν αὐτοσυντηρήσεως καὶ ὑπάρξεως, ὀρθῶς διῃσθάνετο ὁ παλαιοκομματισμὸς ὅτι τὸ θέμα ἦτο πῶς νὰ μὴ ἔλθῃ εἰς τὴν ἐξουσίαν ὁ Στρατάρχης ἢ τοὐλάχιστον νὰ μὴ ἔλθῃ μόνος. Διότι ἅπαξ θὰ ἤρχετο τότε, ἀλλοίμονον δι’ αὐτούς. Δὲν εἶχον παρὰ νὰ ἐγκαταλείψουν πᾶσαν ἐλπίδα. Τὴν μίαν τετραετίαν τοῦ Στρατάρχου Παπάγου ἐγνώριζον καλύτερον ἀπὸ τὸν ὁμιλοῦντα σήμερον πρὸς ὑμᾶς, ὅτι θὰ διεδέχετο καὶ ἡ δευτέρα. Καὶ τὴν δευτέραν ἡ τρίτη. Σκοτεινοτάτη διεγράφετο ἐνώπιον τῆς τότε Κυβερνήσεως ἡ κατάστασις. Καὶ τὴν εἰκόνα κατέστησε μελανωτέραν τὸ ἐπακολουθῆσαν ἄγγελμα τῆς μειώσεως τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας, ἐπὶ τῆς ὁποίας, ὡς ἐλέχθη, ἐστήριζαν ἅπασαι αἱ Ἑλληνικαὶ Κυβερνήσεις τὴν πᾶσαν ἐλπίδα των. Ἡ βοήθεια, λοιπόν, ὑφίστατο κατὰ τὰ δύο τρίτα περικοπήν. Καὶ ἡ Κυβέρνησις εὑρισκομένη εἰς πλήρη ἀδυναμίαν νὰ ἐκτιμήσῃ τὴν διαμορφουμένην εἰς τὴν Ἀμερικὴν πραγματικότητα ἀλλὰ καὶ τὸ ἴδιον αὐτῆς παράστημα, ἀπώλεσε χρόνον ἄνευ ἀποτελέσματος εἰς πλατωνικὰς διαμαρτυρίας. Καὶ μὴ τοὐλάχιστον ἐκ τούτου διδαχθεῖσα, ἐνόμισεν ὅτι εὗρε τὸν τρόπον νὰ ἀναγκάσῃ τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας νὰ προσαρμοσθοῦν εἰς τὴν πολιτικήν της; Διότι ἔκτοτε ἀνεκινήθη κατὰ τὸν πλέον ἀτυχῆ τρόπον τὸ πράγματι βαρὺ φορτίον τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν τῆς Χώρας. Καὶ ἠναγκάζοντο μὲν οἱ ταῦτα λέγοντες ἢ ψιθυρίζοντες νὰ τὰ ἀνακαλοῦν μετ’ ὀλίγον καὶ ὁ προϋπολογισμὸς νὰ ἐξακολουθῇ νὰ βαρύνεται πάντοτε ἀπὸ τὸ αὐτὸ φορτίον, ἀλλὰ καὶ ταὐτοχρόνως, ὡς ἦτο φυσικόν, καὶ τὰ ἐλάχιστα ἴχνη κύρους τῆς ὑποκυβερνήσεως ἐξηνεμίζοντο. Διότι καὶ μεταξὺ κρατῶν συμβαίνει ὅ,τι καὶ μεταξὺ ἀτόμων. Οὐδέποτε ἀπειλεῖ τις ὅτι δὲν δύναται νὰ πραγματοποιήσῃ. Διότι ἄλλως, μετὰ ἀπὸ μίαν τοιαύτην ἀπειλήν, ἐξέρχεταί τις πολὺ περισσότερον μειωμένος ἀπὸ ὅ,τι ἦτο πρὸ αὐτῆς. Ὅταν δὲ εἰς ταῦτα προσετέθη καὶ ἡ ἄμεσος ἀπειλὴ ἀκρατήτου πληθωρισμοῦ, λόγῳ τῶν συνεχιζομένων ἐλλειμμάτων τοῦ προϋπολογισμοῦ, τότε ἡ τότε Κυβέρνησις ὑπετάχθη ὁριστικῶς εἰς ἅπαντα τὰ κελεύσματα τοῦ ἐξωτερικοῦ.

§5Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Καὶ ὅμως, ἦτο ὁ μόνος τρόπος.

§6Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ (Ὑπ. Συντον.). Ὁ ἐκβιασμός;

§7Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Ὄχι ὁ ἐκβιασμός.

§8Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ (Ὑπ. Συντον.). Ἀκούσατε, κύριοι, ὁ διακόπτων βουλευτὴς εἶναι φίλτατός μου. Μὲ ἐπισκέπτεται τακτικὰ εἰς τὸ σπίτι μου καὶ τὰ λέγομεν. Ἔχει, λοιπόν, οἱοσδήποτε ἀπὸ σᾶς ἐλευθερίαν νὰ μὲ διακόπτῃ, ἀλλά, ἰδιαιτέρως, ὁ κ. συνάδελφος. (Χειροκροτήματα).

§9Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Τί σχέσιν ἔχει μὲ τὰς ἀντιθέσεις τῆς Βουλῆς; Ἠμπορεῖ νὰ εἴμεθα προσωπικοὶ φίλοι. Ἐδῶ εἴμεθα ἀντίπαλοι καὶ θὰ εἴμεθα, παγίως, ἀντίπαλοι.

§10Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ (Ὑπ. Συντον.). Ἀκούσατε, φίλτατε κ. συνάδελφε, ἐγὼ δὲν εἶπον, ὅτι εἴμεθα πολιτικοὶ φίλοι. Ἀλλὰ δὲν εἶμαι καὶ τόσον κατηγορηματικὸς διὰ νὰ εἴπω ὅτι ἐπ’ ἄπειρον θὰ εἴμεθα ἀντίπαλοι. Τοῦτο δεικνύει κάποιαν πολιτικὴν ἀπειρίαν. Διότι εἰς τὴν πολιτικὴν γίνονται πολλαὶ μεταβολαί. (Χειροκροτήματα). Ἂς ἴδωμεν τώρα, ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας, πῶς ἀντεμετωπίσθη ἡ κατάστασις. Διὰ τὴν μείωσιν τῆς βοηθείας αἱ διαμαρτυρίαι κατέστησαν πλέον ρωμαντικαί· καὶ ὁ ἀγὼν περιεστρέφετο περὶ τὴν ἀναγνώρισιν ἑνὸς προγράμματος ἐπενδύσεων 800 δισεκατομμυρίων δραχμῶν. Σημειωτέον δὲ καὶ αὐτοῦ τοῦ προγράμματος καὶ τοῦ ὕψους τῆς βοηθείας εἰς 80 ἑκατομμύρια δολλάρια, ἡ ὁριστικοποίησις συνετελέσθη ἐπὶ τῆς ἰδικῆς μας Κυβερνήσεως, καὶ ὁ ἔχων τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλῇ πρὸς ὑμᾶς ὑπέγραψε τὴν σχετικὴν συμφωνίαν. Φυσικὰ αἱ ἀπειλαὶ περὶ μειώσεως τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν, ἐνεγράφησαν καὶ αὗται εἰς τὰς Ἑλληνικὰς καλένδας. Καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, οὐδὲν νέον ἔργον ἐπενδύσεως ἀνεγνωρίζετο καὶ περιωριζόμεθα εἰς τὴν ἐλπίδα ὁλοκληρώσεως τοῦ ὑπὸ ἐκτέλεσιν μικροῦ προγράμματος. Καὶ τούτου ἀκόμη ἐγένετο μεταγενεστέρως δεκτὴ περικοπή. Ὡς χαρακτηριστικὸν παράδειγμα τὸ τῆς περιφήμου γραμμῆς ἑνώσεως τῶν δύο ἠλεκτρικῶν δικτύων Βορείου καὶ Νοτίου. Καθιεροῦται μετὰ ταῦτα τὸ σύστημα τοῦ διαφορικοῦ συναλλάγματος δι’ εἰσφορῶν καὶ παθητικοτήτων διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ θέματος τῶν ἐξαγωγῶν καὶ ἐνεκαινιάζετο σκληροτάτη πιστωτικὴ πολιτικὴ διὰ νὰ καταστῇ δυνατὴ ἡ τήρησις ὡρισμένου ὕψους τῆς κυκλοφορίας. Ἐξευρέθη πράγματι, ἄγνωστον κατὰ τίνα τύπον ἀλγεβρικῆς ἐξισώσεως, ὅτι ἡ κυκλοφορία οὐδέποτε θὰ ἔπρεπε νὰ ὑπερέβαινε τὰ δύο τρισεκατομμύρια διακόσια δισεκατομμύρια. Αὐτὸς ὁ ἀριθμὸς «ταμποῦ» εἶναι τὸ καταπληκτικώτερον εὕρημα τῶν θεωρητικῶν ἐγκεφάλων. Καὶ δὲν θέλω μὲν μὲ αὐτὸ νὰ ἀρνηθῶ πᾶσαν ἀξίαν τῆς θεωρίας. Ἀλλοίμονον ὅμως ἂν μόνον ἡ θεωρία μᾶς κατευθύνῃ, καὶ μάλιστα εἰς θέματα τῆς οἰκονομίας, τὰ ὁποῖα εἶναι καὶ αὐτὰ πρωτίστως θέματα ζωῆς, ψυχολογίας καὶ ἀτμοσφαίρας. Ἀλλὰ ἐπ’ αὐτοῦ θὰ ἐπανέλθω. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπιθυμῶ νὰ τονίσω τὴν στιγμὴν ταύτην, εἶναι ὅτι ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας κατήντησεν ὅλον τὸ βάρος τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς τότε, νὰ ἀποβῇ ἀποκλειστικῶς καὶ μονοπλεύρως νομισματικόν. Καὶ ἐδῶ ἀκριβῶς ἔγκειται τὸ βαρὺ σφάλμα. Οἱαδήποτε νομισματικὴ πολιτικὴ δύναται νὰ εἶναι μέσον πρὸς σκοπὸν ἀλλ’ οὐδέποτε σκοπός. Διότι, ἂν ἐκληφθῇ ὡς σκοπός, τότε εἶναι μαθηματικῶς ἀσφαλές, ὅτι μετὰ ἀπὸ περίοδον ἐξωτερικῆς ἐξυγιάνσεως τῆς οἰκονομίας καὶ καθαρῶς τεχνητῆς ἀποφυγῆς πληθωρισμοῦ ἢ συγκρατήσεως τιμῶν, ἡ μέλλουσα νὰ ἐπακολουθήσῃ διαδοχικὴ κάμψις τῆς ὅλης οἰκονομίας τοῦ τόπου, θὰ ὡδήγει κάποτε εἰς μίαν ἐκπληκτικὴν καταστροφήν. Καὶ κατὰ συνέπειαν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑποτίθεται ὅτι ἐπεδιώκετο νὰ ἀποφευχθῇ, ἁπλῶς θὰ ἀνεβάλλετο διὰ νὰ συμβῇ κάποτε μὲ φοβερωτέρας συνεπείας. Ἂν πάλιν ἡ τοιαύτη πολιτικὴ εἶναι μέσον, τότε πρέπει ἀπαραιτήτως νὰ ἔχωμεν προδιαγράψει τὸν γενικὸν ἀντικειμενικὸν σκοπόν. Τὸν χρόνον, ἐντὸς τοῦ ὁποίου θὰ δυνηθῶμεν νὰ κινηθῶμεν, καὶ ποῖα ἄλλα παράλληλα μέτρα θὰ ἔπρεπεν ἐγκαίρως νὰ ἐλαμβάναμεν, διὰ νὰ φθάσωμεν, μετὰ μεγαλυτέρας ἀσφαλείας καὶ ἐγκαίρως, εἰς τὴν ἐπίτευξιν τοῦ σκοποῦ μας. Καὶ ἀκόμη νὰ εἴμεθα πλήρως προητοιμασμένοι διὰ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα θὰ ἔπρεπε μεταγενεστέρως νὰ λάβωμεν πρὸς κατοχύρωσιν τοῦ ἐπιδιωκομένου ἀποτελέσματος. Ἂν ἅπαντα ταῦτα ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν μας, τότε βεβαίως δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἀκολουθοῦμεν μίαν πολιτικήν, ἀδιάφορον, καλὴν ἢ κακήν, ἀλλὰ πάντως πολιτικήν. Ἡμεῖς ἐν τῇ ἀντιπολιτεύσει εὑρισκόμενοι, παρηκολουθοῦμεν μετ’ εὐλόγου ἀνησυχίας καὶ ἐπισταμένης προσοχῆς τὴν ὅλην κατάστασιν. Καὶ ἐπειδὴ κατ’ ἐξοχὴν εἰς τὴν πολιτικὴν τὸ νὰ εἶναι τις καλὰ πληροφορημένος ἀποτελεῖ προϋπόθεσιν ἐπιτυχίας, εὔλογον εἶναι ὅτι ἐπιδιώκομεν νὰ εἴμεθα κατὰ πάντα πληροφορημένοι καὶ βεβαιῶ σήμερον τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν ὅτι καὶ εἴμεθα. Μεταξὺ τῆς σωρείας τῶν ἀπιθάνων κατηγοριῶν, τὰς ὁποίας ἑκάστοτε ἡ ἀντιπολίτευσις ἐξετόξευσε κατὰ τοῦ Στρατάρχου, ὑπῆρξε καὶ ὅτι ἀνεμίχθη εἰς τὴν πολιτικήν ἄνευ προγράμματος καὶ ἐπιτελείου. Καιρὸς εἶναι νὰ μάθῃ καὶ ἐπὶ τούτου τὸ Ἔθνος τὴν πλήρη ἀλήθειαν. Ἤδη ἀπὸ τὸ 1948, ὅταν ἡ ἐν Ἑλλάδι κατάστασις ἐκ τοῦ ἀνταρτοπολέμου εἶχεν ἀποβῆ κρισιμωτάτη καὶ καθ’ ἣν ὥραν ὁ Στρατάρχης παρηκολούθει πᾶν ὅ,τι ἀφεώρα τὴν ἐξέλιξιν τῶν στρατιωτικῶν ἐπιχειρήσεων, παραλλήλως ἐνημεροῦτο ἐφ’ ὅλων τῶν ἐνδεχομένων πολιτικῶν ἐξελίξεων καὶ τῆς διαμορφώσεως τῶν οἰκονομικῶν δυνατοτήτων τῆς Χώρας. Καὶ μὲ τὴν δραματικὴν ἐκείνην συγκράτησιν εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς Κυβερνήσεως Σοφούλη–Τσαλδάρη μὲ τὴν μίαν ψῆφον τοῦ Νέου Κόμματος, ἀφ’ ἑνὸς παρημποδίζετο ἡ ὑποκατάστασις ἀσθενοῦς κυβερνητικοῦ σχηματισμοῦ ὑπὸ ἀσθενεστέρου, ἐξ ἀπιθάνου συνενώσεως κομμάτων καὶ ὁμάδων καὶ ἀφ’ ἑτέρου προητοιμάζετο ἡ ἀποφασιστικὴ ἀντιμετώπισις τῶν κρισίμων στιγμῶν. Καὶ αὕτη ἠδύνατο νὰ γίνῃ διὰ δύο λύσεων. Ἡ μία ἦτο μερικωτέρα ὀλιγώτερον ἀποφασιστική, ἀλλὰ ταὐτοχρόνως καὶ ἠρεμωτέρα. Ἡ ἄλλη ἦτο τολμηροτέρα καὶ ἀποφασιστική. Προεκρίθη τελικῶς ἡ πρώτη καὶ κάποτε θὰ ἔλθουν εἰς πλήρη δημοσιότητα ὅλαι αἱ δραματικαὶ λεπτομέρειαι τῆς ἐποχῆς. Σημαῖνον ὅμως διὰ σήμερον εἶναι ὅτι ἔκτοτε εἶχεν ἀντιμετωπισθῆ καὶ ἡ δευτέρα. Δηλαδή, προεκρίθη ἡ διατήρησις τοῦ Σοφούλη εἰς τὴν Πρωθυπουργίαν, καθ’ ἣν ἐποχὴν τόσοι ἐκ τοῦ πολιτικοῦ κόσμου ἐμάχοντο κατ’ αὐτοῦ, ἡ δημιουργία τοῦ Κυβερνητικοῦ Συμβουλίου, ἐξαιρετικῆς σημασίας θεσμοῦ διὰ τὸ δημόσιόν μας δίκαιον καὶ ταὐτοχρόνως ἡ ἀνάθεσις τῆς ἀρχιστρατηγίας εἰς τὸν Ἀλέξανδρον Παπάγον, μὲ ἀπόλυτα δικαιώματα. Ἡ δευτέρα λύσις, ἡ ὁποία ἐπεκράτησε, καὶ διὰ τὴν ὁποίαν δὲν συνετέλεσε καὶ ὀλίγον ὁ ἴδιος ὁ Στρατάρχης, τὸν ὁποῖον οὐδεμία κατεῖχε φιλοδοξία νὰ κατέλθῃ εἰς τὴν πολιτικήν, ἦτο λύσις ἀπ’ εὐθείας Πρωθυπουργίας τοῦ Στρατάρχου Ἀλεξάνδρου Παπάγου. Ἐν ὄψει λοιπὸν τοῦ ἐνδεχομένου αὐτοῦ, παραλλήλως μὲ τὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ στρατιωτικοῦ προβλήματος, εἶχε προετοιμασθῆ πλῆρες οἰκονομικὸν πρόγραμμα μεταξὺ τῶν συντακτῶν τοῦ ὁποίου εἶναι ὁ νῦν ἀναπληρωτὴς τοῦ Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ Διοικητὴς τῆς Τοαπέζης τῆς Ἑλλάδος καὶ ὁ ἔχων τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ὁμιλῇ. Τοῦ προγράμματος ἐκείνου, τοῦ ὁποίου καὶ ἄλλοι ὑπῆρξαν κατὰ μέρος τεχνικοὶ συνεργάται, εἶχε λάβει ἐγκαίρως γνῶσιν καὶ ὁ κ. Χάσιμαν, ὁ ὁποῖος μάλιστα μὲ τὴν διακρίνουσαν αὐτὸν μεγάλην φιλελληνικότητα καὶ ἁπλότητα, ὅταν κατὰ τὴν πρόσφατον παραμονήν μου εἰς τὴν Νέαν Ὑόρκην, μοῦ ἔκαμε τὴν τιμὴν νὰ μ’ ἐπισκεφθῇ, ἀνεμνήσθη τῶν παλαιῶν ἐκείνων ἡμερῶν, διερωτώμενος καὶ αὐτός, ὅπως ἀσφαλῶς καὶ ἡ πλειοψηφία τῶν Ἑλλήνων, διατὶ ἔκτοτε νὰ ἔχῃ ἀπολεσθῆ τόσος πολύτιμος χρόνος διὰ τὴν Ἑλλάδα. Πληροφορεῖσθε λοιπὸν σήμερον, κύριοι βουλευταί, ὅτι ὁ ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος ἐτόλμησε νὰ ἀναμιχθῇ εἰς τὴν πολιτικήν, ἀνίδεος αὐτῆς καὶ ἀπρογραμμάτιστος, εἶχεν ἀπὸ πενταετίας συνειδητοποιήσει πρόγραμμα ἀνορθώσεως τῆς Ἑλλάδος καὶ τὸ ὁποῖον ποσσαρμοζόμενον πρὸς τὴν σημερινὴν πραγματικότητα διαδοχικῶς τὸ ἐφαρμόζει, ἐμπιστευόμενος τὴν ἐφαρμογὴν αὐτοῦ εἰς ἐκείνους, μὲ τοὺς ὁποίους ἀπὸ πενταετίας συνειργάσθη, διὰ τὴν κατάρτισίν του. Καὶ διὰ νὰ κλείσω τὴν ἀναδρομὴν αὐτὴν πρὸς τὸ παρελθὸν καὶ ἡ ἐλάσσων λύσις, ἡ ὁποία τότε ἐφηρμόσθη, ἔφερε τὸ λαμπρὸν ἀποτέλεσμά της. Ἀποκατέστησε τὴν εἰρήνην καὶ ἔσωσε τὴν Ἑλλάδα. Καὶ ἡ μείζων, ἡ ὁποία τώρα ἐφαρμόζεται κατ’ ἀναμφισβήτητον ἐπιτανὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, πρόκειται νὰ ἀξιοποιήσῃ τὰς νίκας τοῦ παρελθόντος, νὰ θεμελιώσῃ τὸ μέλλον καὶ νὰ διασφαλίσῃ τὴν εἰρηνικὴν εὐημερίαν τοῦ Ἔθνους. Ὅταν ταῦτα πληροφοοῆσθε, ἀντιλαμβάνεσθε πλέον ὅτι, ἀναμιχθεὶς εἰς τὴν πολιτικὴν ὁ Στρατάρχης Παπάγος ἑπόμενον ἦτο ἀκόμη περισσότερον ἐκ τοῦ πλησίον νὰ παρακολουθῇ τὰς ἐξελίξεις. Καὶ ὅταν οἱ ἄλλοι ἐνόμιζον ὅτι τὸ ὅλον του ἐνδιαφέρον ἐστρέφετο μόνον εἰς τὰ στρατιωτικὰ θέματα, ἐκεῖνος παρηκολούθει κατ’ ἐξοχὴν τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν, διότι ἄριστα ἐγνώριζεν, ὅτι ἐκεῖ ὑφίστατο ἡ δυσκολία καὶ ὅτι αὐτὴν τὴν δυσκολίαν ἔπρεπεν ἀποφασιστικῶς νὰ ὑπερκάμψῃ, διὰ νὰ ἀνοίξῃ τὸν δρόμον πρὸς τὴν ὁριστικὴν ἐπιτυχίαν. Καὶ τώρα, ἂς ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν ἀναπροσαρμογήν. Ἀπὸ τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα τώρα ἔχουν ἔλθει πλέον εἰς τὴν δημοσιότητα, εἶναι ἤδη γνωστὸν ὅτι ἀπὸ τοῦ φθινοπώρου τοῦ 1951, ὄχι ἁπλῶς ἀντεμετωπίζετο ἡ ἀνάγκη τῆς ἀναπροσαρμογῆς, ἀλλὰ καὶ σχετικαὶ μελέται εἶχον ὑποβληθῆ εἰς τὴν Νομισματικὴν Ἐπιτροπήν. Ἡ ἱστορία μάλιστα ἀρχίζει κάπως ἐνωρίτερον. Ἀπὸ τῆς ἀνοίξεως τοῦ αὐτοῦ ἔτους. Τὸν Δεκέμβριον πάντως τοῦ 1951 ἐφαίνετο ὅτι αἱ γνῶμαι ἐδιχάζοντο μόνον ὡς πρὸς τὸν χρόνον τῆς ἐφαρμογῆς καὶ ἐνδεχομένως ὡς πρὸς τὰς προϋποθέσεις ἢ καὶ τὴν ἀκολουθητέαν μέθοδον. Ἐν τούτοις ὅμως τελικῶς προεκρίθη ἡ ἀναβολή. Καὶ τὰ μὲν ἄμεσα ἐξαγωγικὰ προβλήματα ἐπεδιώχθη νὰ ἀντιμετωπισθοῦν διὰ τῶν εἰσφορῶν, ὁ δὲ κίνδυνος τοῦ πληθωρισμοῦ διὰ τῆς ἰσχυρᾶς ἀντιπληθωρικῆς πιστωτικῆς πολιτικῆς. Τὴν ἄνοιξιν ἐν τούτοις τοῦ 1952 καθίστατο καὶ πάλιν προφανὲς ὅτι τελικῶς ἡ ἀναπροσαρμογὴ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποφευχθῇ. Κατὰ συνέπειαν ἡ ἀκολουθουμένη τότε νομισματικὴ πολιτικὴ λαμβάνουσα τὴν μορφὴν μέσου πρὸς σκοπὸν δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν κατὰ βάσιν νὰ ἐπικριθῇ. Ἀρκεῖ νὰ ἐλαμβάνοντο πάλιν τὰ ἀναγκαῖα μέτρα καὶ νὰ ἐχαράσσετο ἡ ὁριστικὴ πολιτική. Τοῦτο ὅμως δὲν συνέβη, διότι ἐν τῷ μεταξὺ παρενεβλήθησαν καὶ δύο ἄλλοι παράγοντες. Ἀφ’ ἑνὸς τὰ ἐν τῇ ἀπορρήτῳ ἐκθέσει τοῦ καθηγητοῦ Βαρβαρέσσου ὑποστηριζόμενα καὶ ἀφ’ ἑτέρου τὸ προβληθὲν σχέδιον τοῦ οἰκονομικοῦ συμβούλου τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς κ. Τάννενμπάουμ, ὁ ὁποῖος ὑπερηκόντιζε πᾶσαν ἰδέαν περὶ ἀναπροσαρμογῆς καὶ ὑπεστήριζεν ἀνάλογα τῶν ἐν Γερμανίᾳ ἐφαρμοσθέντων, δηλαδή, νομισματικὴν μεταρρύθμισιν. Ἀλλὰ καὶ πέραν τῶν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου σοβαρῶν διχογνωμιῶν, τὸν Μάϊον τοῦ 1952 οὐδεὶς ἐκ τῶν μεμυημένων εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν εἶχε τὴν παραμικρὰν ἀμφιβολίαν ὅτι οἱαδήποτε πολιτικὴ καὶ ἐὰν ἠκολουθεῖτο, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ ἀπὸ ἀσθενεῖς Κυβερνήσεις συνασπισμοῦ. Δηλαδή, εἰς τὴν οὐσίαν ἕξ μῆνας μετὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1951 εἶχεν ἤδη πλήρως δικαιωθῆ ὁ Στρατάρχης, ὅτι ἄνευ ἰσχυρᾶς Κυβερνήσεως ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπισθῇ. Κατὰ μῆνα Ἰανουάριον καὶ Φεβρουάριον τοῦ 1952 εἰς ἐπανειλημμένας ἰδιαιτέρας συνομιλίας μεταξὺ τοῦ Στρατάρχου, τοῦ ὑποφαινομένου καὶ τοῦ Διοικητοῦ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, εἶχε διαπιστωθῆ ὅτι ἡ περαιτέρω παράτασις τῆς καταστάσεως θὰ ἠδύνατο νὰ δημιουργήσῃ μεγίστους διὰ τὸ Ἔθνος κινδύνους. Κατὰ τὸν Στρατάρχην, ἐπίμονον πάντα ὡς γνωστόν, εἰς τὰς ἀπόψεις του, μία μόνη λύσις ἦτο δυνατή, ἡ ταχυτέρα ἐνέργεια ἐκλογῶν μὲ τὸ πλειοψηφικόν. Οἱ ἐν τῇ Κυβερνήσει πάλιν φοβούμενοι τὰς ἐκλογὰς θὰ ἦσαν εὐτυχεῖς διὰ πᾶσαν ἄλλην λύσιν, πλὴν τῶν ἐκλογῶν. Καὶ εἶναι γνωστὸν μάλιστα, ὅτι σφόδρα φοβούμενοι ὅτι αὗται ταχέως θὰ καθίσταντο ἀναπόφευκτοι, ἀπεπειράθησαν νὰ δημιουργήσουν τετελεσμένον γεγονὸς καθιερώσεως τῆς ἀναλογικῆς ἐλπίζοντες ὅτι διὰ τῆς μεθόδου ταύτης αἱ ἐκλογαὶ θὰ ἀπετρέποντο, διότι θὰ προεδικάζοντο ὡς περιτταὶ καὶ ὁ Στρατάρχης πρὸ τῆς νέας πραγματικότητος θὰ ἐδέχετο συνεργασίαν ἢ ἔστω καὶ μεταβατικὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἔχουσα τὴν ἐμπιστοσύνην ὅλου τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, θὰ ἐπροχώρει εἰς τὴν λῆψιν ὅλων τῶν ἀναγκαίων ἀντιδημοτικῶν μέτρων διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως. Ἡ ἄκαμπτος ἐν τούτοις ἀποφασιστικότης τοῦ Στρατάρχου καὶ ἡ συγκυρία πολλῶν γνωστῶν καὶ ἀγνώστων περιστατικῶν τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι τοῦ παρόντος νὰ ἐξηγηθοῦν ὡδήγησεν εἰς ἐκλογὰς αἱ ὁποῖαι ἔφερον τὸν Στρατάρχην εἰς τὴν ἐξουσίαν. (Χειροκροτήματα). Ὀλίγας ἡμέρας μετὰ ἀπὸ τὰς ἐκλογὰς αἱ Α. Α. Μ. Μ. οἱ Βασιλεῖς παρέθεσαν πρόγευμα εἰς τὸν Πρόεδρον καὶ τὰ μέλη τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὰ Ἀνάκτορα Τατοΐου. Εὐθὺς μετὰ τὸ πρόγευμα εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλήσω ἐπ’ ὀλίγον μὲ τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα. Ἡ πρώτη φράσις τὴν ὁποίαν μοῦ ἀπηύθυνεν ἦτο ἐπὶ λέξει ἡ ἀκόλουθος: «Πότε θὰ κάνῃς τὴν ἀναπροσαρμογήν;» Μὲ κάπως ἀπότομον τρόπον ἀπήντησα. «Διὰ τὸ ὄνομα τοῦ Θεοῦ, Μεγαλειότατε, μὴ ἀναφέρετε πλέον τὴν λέξιν». Συνεζητήσαμεν ἄλλα θέματα καὶ ὀλίγας ἡμέρας μετὰ ταῦτα εἶχον τὴν πρώτην μου συνεργασίαν μὲ τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα, ἡ ὁποία ἀπέβλεπε πρωτίστως νὰ κατατοπίσῃ Αὐτὸν ἐπὶ τῆς ἀκολουθητέας οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ τώρα, θὰ σᾶς μεταφέρω, κύριοι βουλευταί, περικοπάς τινας ἀπὸ τὴν συνομιλίαν ἐκείνην. Ἐλπίζω, κύριοι βουλευταί, νὰ ἀντιλαμβάνεσθε, ὅτι καλῶς γνωρίζω ὅτι δὲν εἴθισται νὰ ἐπαναλαμβάνωνται δημοσίᾳ τὰ ὅσα τις συζητεῖ μὲ τὸν Βασιλέα. Σπεύδω, λοιπόν, νὰ σᾶς καθησυχάσω ὅτι δὲν διαπράττω ἀπρέπειάν τινα. Καὶ δὲν διαπράττω, διότι ἔχω τὴν πρὸς τοῦτο ἄδειαν τῆς Α. Μ. τοῦ Βασιλέως νὰ τὸ πράξω. Καὶ μοῦ παρεσχέθη αὕτη κατὰ τὴν πρόσφατον συνεργασίαν μας τὸν παρελθόντα μῆνα εἰς Παρισίους. Καὶ ἐξήγησα μὲν ἐγὼ εἰς τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα τὰς βασικὰς γραμμὰς τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, τὰς δυσκολίας τὰς ὁποίας ἀντιμετωπίζομεν, τὴν σειρὰν τῶν ἀντιδημοτικῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἐπρόκειτο νὰ λάβωμεν καὶ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Στρατάρχου Παπάγου νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν ἐνδεικνυομένην οἰκονομικὴν πολιτικήν, ἀδιάφορος δι’ οἱανδήποτε ἀντίδρασιν, ἥν ἤθελε τυχὸν συναντήσει. Καὶ φυσικὰ ἐγένετο εὐρύτατος λόγος περὶ τῆς ἀναπροσαρμογῆς, ἡ ὁποία ὅμως θὰ ἐλησμονεῖτο μέχρι τῆς ἡμέρας τῆς ἐφαρμογῆς της. Διότι ἀλλοίμονον ἐὰν τοιαῦτα μέτρα κοινολογηθοῦν. Τότε ὁ Βασιλεύς, χαίρων διὰ τὴν τοιαύτην ἀποφασιστικότητα τῆς Κυβερνήσεως καὶ αἰσιόδοξος διὰ τὸ μέλλον, μὲ ἐνημέρωσε τὸ πρῶτον διὰ τὰ ὅσα ἐπὶ τοῦ θέματος ἐγνώριζε προηγουμένως. Εἶχε λοιπὸν ὁ Βασιλεὺς πεισθῆ ἀπὸ πρίν, ὅτι ἡ ἀναπροσαρμογὴ ἀναπόφευκτος ἦτο καὶ ἐπεβάλλετο, ἀλλὰ ταὐτοχρόνως καὶ ἐγνώριζε καὶ ἠγωνία, ὅτι τὸ μέτρον τοῦτο δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ τὸ λάβῃ ἡ προηγουμένη Κυβέρνησις, καθ’ ὃ τόσον ἀσθενὴς Κυβέρνησις. Ὁ ἴδιος ὁ τότε Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ κ. Καρτάλης μεταβὰς ἐπὶ τούτῳ κατὰ Σεπτέμβριον τοῦ 1952 εἰς Πεταλιούς, τοῦ ἐξήγησε καὶ τὰ δύο. Καὶ τὴν ἀνάγκην τῆς ἀναπροσαρμογῆς καὶ τὴν ἀνάγκην ἰσχυρᾶς Κυβερνήσεως νὰ τὴν ἐπιβάλῃ. Τὴν ἰδίαν ἀδήριτον ἀνάγκην ἔβλεπον καὶ οἱ Ἀμερικανοί. Καὶ τίθεται οὕτω ἐνώπιον τοῦ Βασιλέως τὸ ζήτημα τί ἔδει νὰ πράξῃ. Ἀμφέβαλλεν ἂν καὶ αἱ ἐκλογαὶ μὲ τὸ πλειοψηφικὸν θὰ ἠδύναντο νὰ ὁδηγήσουν εἰς τόσον καθαρὸν ἀποτέλεσμα, ὡς αὐτὸ τὸ ὁποῖον ὡδήγησαν. Ἀμφέβαλλεν ἀκόμη καὶ ἂν θὰ ὑπῆρχε Κυβέρνησις πολιτική, δυναμένη νὰ τολμήσῃ εἰς τὴν λῆψιν σωρείας ἀντιδημοτικῶν μέτρων ἰσοδυνάμων μὲ πολιτικὴν αὐτοκτονίαν. Καὶ δι’ αὐτὸ μεταβατικὴ λύσις μὲ τὴν ὑποστήριξιν ὅλων τῶν κομμάτων, ἀλλὰ μὴ κομματικὴ τοῦ ἐφαίνετο λύσις προσφορωτέρα. Ἀφ’ ἧς ὅμως ἐπείσθη ὅτι τοῦτο δὲν ἦτο δυνατόν, δὲν ἐδίστασεν οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν πλέον νὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν διενέργειαν ἐκλογῶν μὲ ὑπηρεσιακὴν Κυβέρνησιν καὶ μὲ τὸ ἤδη γενόμενον ἀποδεκτὸν πλειοψηφικὸν σύστημα. Παρακαλῶ νὰ μὴ νομισθῇ, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἐπεκαλέσθην τὴν συνομιλίαν αὐτὴν διὰ νὰ ἀποκαλύψω ὅτι ἐτόλμησαν νὰ κατακρίνουν τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν ἀναπροσαρμογὴν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι τὴν εἶχον κρίνει ἀναπόφευκτον, διότι ἐπὶ τούτου εἶχον εἰς τὴν διάθεσίν μου καὶ ἄλλας μαρτυρίας. Ἀλλὰ τὴν ἐπεκαλέσθην ἁπλῶς καὶ μόνον διὰ νὰ τονίσω ὅτι ὁ Βασιλεὺς οὔτε πρέπει, οὔτε δύναται νὰ ἔχῃ ἀνάμιξιν εἰς τὰ συνήθη κυβερνητικὰ θέματα καὶ πολὺ περισσότερον οὐδεμίαν ἀνάμιξιν εἰς τὰς πολιτικὰς διενέξεις, ἀσφαλῶς ὅμως ἐπιβάλλεται νὰ ἔχῃ πλήρη γνῶσιν εἰς τὰ θεμελιώδη θέματα. Τοῦτο οὐδὲ κατ’ ἐλάχιστον θίγει τὸ ἀνεύθυνον Αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον οὐδεὶς δύναται νὰ θίξῃ. Εἶναι ὅμως στοιχεῖον τῆς παρ’ Αὐτοῦ ἀσκήσεως τῆς Βασιλικῆς ἐξουσίας, ἐὰν δὲν θέλωμεν νὰ παραμείνῃ ὁ Βασιλεὺς ἁπλῆ μόνον ἰδέα. Ἡ Κυβέρνησις μετ’ εὐλαβείας ἀκολουθεῖ τὴν ὁδὸν αὐτήν. Ἁπάσας τὰς εὐθύνας ἀναλαμβάνουσα οἱασδήποτε πράξεως αὐτῆς, καθ’ ὃ ἄλλωστε τὸ Σύνταγμα ἐπιβάλλει, καθιστᾷ ἐγκαίρως πλήρως ἐνήμερον τὸν Βασιλέα ἐπ’ ἀληθῶς θεμελιωδῶν θεμάτων. Καὶ τοῦτο πράττουσα, ἐπιθυμεῖ ὅπως τὸ Ἔθνος γνωρίζῃ τοῦτο. Δι’ αὐτὸ καὶ προκειμένου περὶ τῆς παραχωρήσεως στρατιωτικῶν διευκολύνσεων καὶ ἐγκαταστάσεων εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας εἶχε τὴν προηγουμένην συγκατάθεσιν τοῦ Βασιλέως καὶ προκειμένης τῆς ἀναπροσαρμογῆς ἦτο βεβαία ὅτι ὁ Βασιλεὺς εἶχε συνειδητοποιήσει τὴν ἀνάγκην αὐτήν. Καὶ ἀπὸ τῆς ἄλλης πάλιν πλευρᾶς, βαθύτατα προσηλωμένος εἰς τὸ Σύνταγμα ὁ Βασιλεύς, ὅταν ὑπὸ τῶν ἰδίων ὑπευθύνων Αὐτοῦ συμβούλων εἶχε πεισθῆ περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς ἀναπροσαρμογῆς καθ’ ὅλα συνταγματικῶς σκεπτόμενος, δικαιολογημένως ἀνεζήτει λύσιν. Εἰς ὅλην αὐτὴν τὴν ἱστορίαν ὑπάρχει κάπου μεγάλη εὐθύνη. Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι εἶχον πεισθῆ περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς προσφυγῆς εἰς τὸ μέτρον αὐτὸ καὶ τῆς ταυτοχρόνου ἀδυναμίας των νὰ τὸ πράξουν, παρέτειναν ἐν τούτοις τὴν παραμονήν των εἰς τὴν ἐξουσίαν ἐπὶ μεγίστῃ ζημίᾳ τῶν συμφερόντων τοῦ Ἔθνους. Καὶ μὴ ἀρκούμενοι εἰς αὐτό, ἐτόλμησαν νὰ κατηγορήσουν καὶ ἡμᾶς... Ἀλλ’ ἡ ἱστορία τῆς ἀναπροσαρμογῆς δὲν τελειώνει ἕως ἐδῶ. Ἀπὸ τὰς πρώτας ἡμέρας ἀφ’ ἧς ὡρκίσθην ὡς Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ὁ καθηγητὴς καὶ προκάτοχός μου εἰς τὸ Ὑπουργεῖον κ. Ζολώτας, ἔσπευσε νὰ μὲ διαφωτίσῃ πλήρως καὶ αὐτὸς ἐπὶ τῶν ἀπόψεών του, καὶ ὑπῆρξεν ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἐκείνης σύμβουλος καὶ σταθερὸς συμπαραστάτης εἰς τὴν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως χαραχθεῖσαν γραμμήν. Ἐνῷ δὲ ἐν τῷ μεταξὺ ὁ ἐκλεκτὸς φίλος καὶ Ἀρχηγὸς τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς κ. Μπάρροους καὶ ὁ τότε οἰκονομικὸς Σύμβουλος αὐτῆς κ. Τάννενμπάουμ μοῦ ἔθεταν ὑπ’ ὄψει τὰ διάφορα θέματα καὶ ἄφιναν ἐμὲ ἐλεύθερον νὰ ἀποφασίσω μὲ μίαν μόνον σύστασιν νὰ μὴ βραδύνω εἰς τοῦτο, διότι ὁ καιρὸς ἐπίεζε, μὲ ἐπεσκέφθη περὶ τὰ τέλη Δεκεμβρίου 1952 ὁ κ. Καρτάλης διὰ νὰ μοῦ παραδώσῃ τὸ μόνον εἰς χεῖρας του ἀντίτυπον τῆς μυστικῆς ἐκθέσεως τοῦ κ. Βαρβαρέσσου. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι ἐφάνη τότε ἀντιτιθέμενος πρὸς τὸ σχέδιον Τάννενμπάουμ, ἀλλὰ καὶ ταυτοχρόνως σαφῶς ἀποτρέπων με διὰ τὴν ἀναπροσαρμογήν. Εἶχον, ἔλεγε, μεταβληθῆ αἱ συνθῆκαι, ἡ ἐλευθέρα τιμὴ τοῦ δολλαρίου ἦτο περίπου ἴση μὲ τὴν ἐπίσημον. Ἡ χρυσῆ λίρα εἶχε σταθεροποιηθῆ εἰς χαμηλὰ ἐπίπεδα καὶ ἡ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἀποφασισθεῖσα ἐπέκτασις τῶν εἰσφορῶν ἀντεμετώπιζε κατὰ τὴν κρίσιν του ἐπαρκῶς τὰ προκύπτοντα προβλήματα. Ἠρκέσθην νὰ τὸν εὐχαριστήσω καὶ νὰ τὸν βεβαιώσω ὅτι εὑρίσκομαι ἀκόμη εἰς τὸ στάδιον τῆς μελέτης. Τὸ ἀληθὲς εἶναι ὅτι ἡ δήλωσίς μου αὕτη ἦτο ἀκριβὴς ὅσον ἀφορᾷ τὸν χρόνον, τὴν τιμὴν καὶ τὰ ἀναγκαῖα προπαρασκευαστικὰ μέτρα. Διότι τὴν ἀναπροσαρμογὴν τὴν εἴχομεν ἤδη ἀποφασίσει ὁριστικῶς μὲ τὸν Στρατάρχην Παπάγον τουλάχιστον ἓξ μῆνας πρὸ τῶν ἐκλογῶν. Τὸ ἐπιτελεῖον τὸ ὁποῖον ἐμελέτησε μέχρι τελευταίας λεπτομερείας τὴν ὑπόθεσιν τῆς ἀναπροσαρμογῆς ἀπετελέσθη ἀπὸ μὲν τῆς Ἑλληνικῆς πλευρᾶς ἐκ τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τοῦ Ἐμπορίου κ. Καψάλη, τοῦ Διοικητοῦ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος κ. Μαντζαβίνου καὶ τοῦ καθηγητοῦ κ. Ζολώτα. Βραδύτερον, προσετέθη εἰς αὐτὸ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κ. Παπαγιάννης. Ἐκ δὲ τῆς Ἀμερικανικῆς πλευρᾶς, ἐκ τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς κ. Μπάρροους, τοῦ τότε οἰκονομικοῦ συμβούλου κ. Τάννενμπάουμ κατὰ τὸ ἀρχικὸν στάδιον τῶν κ. κ. Γιόστ καὶ Τόοκελ ἐκ μέρους τῆς Ἀμερικανικῆς Πρεσβείας, καὶ τοῦ κ. Κοστάντζο ἐκ μέρους τῆς Νομισματικῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ ὁποίου θὰ ἦτο δίκαιον νὰ ἐξάρω τὴν ἰδιαιτέραν συμβολήν. Οὐδεὶς ἀπὸ οὐδὲν Ὑπουργεῖον ἐγνώριζε τὸ παραμικρόν. Καὶ φυσικὰ ἐτηρεῖτο διὰ πᾶσαν λεπτομέρειαν ἐνήμερος ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἐμνημόνευσα τὰ ὀνόματα διὰ νὰ τιμήσω, διὰ τὴν πολύτιμεν συμβολήν των, καὶ τὸ κατώρθωσα νὰ διατηρηθῇ τὸ μυστικὸν ἐπὶ τόσους μῆνας κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος προὐκάλεσε καὶ τὸν ἔξω τῆς Ἑλλάδος θαυμασμόν. (Χειροκροτήματα). Δὲν πρόκειται νὰ ταλαιπωρήσω τὴν Βουλὴν εἰς τεχνικὰς λεπτομερείας, ὅσον ἀφορᾶ ἰδίως διατὶ ἀπερρίψαμεν τὸ σχέδιον Τάννενμπάουμ, τὸ ὁποῖον ἦτο ἄλλη ἐπανάληψις τῆς περιπτώσεως Σβώλου χωρὶς κἂν τὴν τότε δικαιολογίαν τῆς προηγηθείσης πλήρους ἐκμηδενίσεως τοῦ νομίσματος. Ἀλλὰ θὰ ἔλθω ἀμέσως εἰς τὴν ἄλλην κατηγορίαν τὴν ἀφορῶσαν τὴν καθορισθεῖσαν τιμήν. Διότι, ὅταν ἡ Ἀντιπολίτευσις ἀντελήφθη ὅτι ἦτο ἄκρως ριψοκίνδυνον νὰ στρέψῃ τὴν πολιτικήν της ἐναντίον τοῦ μέτρου, ἐνετόπισε τὰς ἐπικρίσεις της εἰς τὸ θέμα τῆς τιμῆς. Λοιπόν, αὐτὸ διὰ τὸ ὁποῖον κατηγορήθημεν εἶναι ἀκριβῶς ἐκεῖνο διὰ τὸ ὁποῖον ὑπερηφανευόμεθα. Τὴν ἀναπροσαρμογὴν τὴν ἀντελήφθησαν ἴσως πολλοὶ καὶ ἂν αἱ περιστάσεις τὸ ἐπέτρεπον θὰ τὴν εἶχον ἴσως ἐφαρμόσει, ἀλλὰ τὸ θάρρος νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν τιμὴν τῶν 30.000 δραχμῶν κατὰ δολλάριον δὲν τὸ εἶχε κανείς. Καὶ ὅμως, ἡ ὅλη ἐπιτυχία τοῦ μέτρου στηρίζεται ἀκριβῶς εἰς τὸ θάρρος αὐτό. (Χειροκροτήματα). Καλὸν εἶναι νὰ μὴ εὑρεθῇ κανεὶς εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ὑποστῇ βαρεῖαν ἐγχείρησιν, ἀλλὰ ἂν εὑρεθῇ ἀλλοίμονον ἂν ὁ ἰατρὸς διστάσῃ νὰ προχωρήσῃ εἰς ὅσον τὸ δυνατὸν μεγαλύτερον βάθος. Μόνον τοιουτοτρόπως εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποφευχθοῦν ἑστίαι ὑποτροπῆς. Καὶ ἀτυχῶς ἡ πεῖρα τοῦ Ἑλληνικοῦ παρελθόντος δὲν εἶχε διδάξει τοὺς ἀντιδικοῦντας, μεταξὺ τῶν ὁποίων συμπεριλαμβάνω καὶ τὸν καθηγητὴν κ. Βαρβαρέσσον. Προσεφύγαμεν ἑκάστοτε κατ’ ἐπανάληψιν εἰς τὴν ἀναπροσαρμογήν, ἀλλὰ πάντοτε ἐκ τοῦ τρόμου νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὰ μεγάλα προβλήματα, τὰ ὁποῖα συνοδεύουν τὴν ἀναπροσαρμογὴν κατεφύγαμεν εἰς αὐτὴν μετ’ ἀπολύτου προχειρότητος. Σχεδὸν κατήντησε νὰ νομιμοποιοῦμεν ἁπλῶς ὑφισταμένην εἰς τὰ πράγματα κατάστασιν. Καὶ ὡς ἐκ τούτου ὑφιστάμεθα ὀλιγώτερον μὲν κλονισμὸν ἐκ τῆς ἀναπροσαρμογῆς ἀλλὰ καὶ ταὐτοχρόνως οὐδὲν μονιμώτερον ὄφελος ἐκ ταύτης. Μετεβάλαμεν δραστικὸν οἰκονομικὸν μέτρον εἰς ἁπλῆν νομισματικὴν ἀσπιρίνην. Καὶ ἦτο ἑπόμενον νὰ ἀναγκαζώμεθα νὰ ἐπανέλθωμεν. Κάποτε μάλιστα συνέβη ἀντὶ ἐκ τῆς ἀναπροσαρμογῆς νὰ αὐξηθῇ τὸ συναλλαγματικόν μας ἀπόθεμα, νὰ ἀπολέσωμεν καὶ τὸ ὑπάρχον. Δι’ ἓν ἴσως θὰ ἠδυνάμεθα νὰ κατηγορηθῶμεν, ὅτι ἴσως θὰ ἔπρεπε νὰ προχωρήσωμεν καὶ περισσότερον. Ἀλλ’ αὐτοὶ οἱ προχειρολόγοι ὅταν ἐδημοσιεύθησαν αἱ ἐκθέσεις τὰς ὁποίας εἴχαμεν ὑπ’ ὄψει μας καὶ τὰς ὁποίας εἶνε καταρτίσει μικρὸν ἱκανὸν ἐπιτελεῖον ὑπὸ τὸν καθηγητὴν Ζολώταν, τότε ἐσιώπησαν, διότι οἱ ἀψευδεῖς ἀριθμοὶ ἀπεδείκνυον, ὅτι ἂν εἴχαμεν καθορίσει τιμὴν δολλαρίου 23.000 δραχ. πάλιν ἡ ἐξαγωγή μας σταφίδος, καπνοῦ καὶ πλείστων ἄλλων προϊόντων θὰ ἦτο δυσχερής. Καὶ πλέον τούτου ἡμεῖς δὲν ἐκάμαμεν ἀναπροσαρμογήν, ἀποβλέποντες νὰ ξανακάμωμεν μετὰ ἀπὸ μίαν τετραετίαν ἢ πενταετίαν ἀλλὰ διὰ νὰ διασφαλίσωμεν ὁριστικῶς τὴν σταθερότητα τοῦ Ἑλληνικοῦ μας νομίσματος. Καὶ εἰς τοῦτο ἡ στοιχειώδης πρόνοια ἐπέβαλε νὰ διατηρήσωμεν ὅριά τινα ἀσφαλείας. Πολὺ μᾶς ἀπησχόλησε τὸ ζήτημα τοῦ χρόνου, θὰ ἠθέλαμεν ὅσον τὸ δυνατὸν τὸ ταχύτερον, ἀλλὰ δὲν ἠδυνάμεθα. Διότι ἅπασαι, ὡς ἐτόνισα ἤδη, αἱ ἀναγκαῖαι προϋποθέσεις διὰ τὴν ἐπιτυχῆ ἐφαρμογὴν τοῦ μέτρου, πλὴν ὅσον ἀφορᾷ τὴν νομισματικὴν κυκλοφορίαν δὲν ὑφίσταντο. Ἔπρεπε λοιπὸν νὰ ἀναβάλωμεν, ἀλλὰ καὶ τοῦτο ὄχι ἀπεριορίστως. Διότι ἡ γοργότης τῆς κάμψεως τῆς παραγωγῆς, τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ ἡ ἀσφυξία ἐκ τῶν πιστωτικῶν περιορισμῶν μᾶς ἀνησύχει μήπως προλάβῃ τὴν ἀναπροσαρμογὴν τὸ κράχ. Ἀπεφασίσαμεν τελικῶς νὰ εἴμεθα ἕτοιμοι διὰ τὸν Ἀπρίλιον, προεξοφλοῦντες ὑπὲρ ἡμῶν τὴν εὔνοιαν τῆς θερινῆς περιόδου, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπίδρασιν τῶν τιμῶν καὶ τὰς πληροφορίας μας, αἱ ὁποῖαι καὶ ἐκ τῶν πραγμάτων ἐβεβαιώθησαν, γενικωτέρας παγκοσμίου κατευναστικῆς περιόδου μὲ ἐπίδρασιν πτωτικὴν ἐπὶ τῶν διεθνῶν τιμῶν. Ἐπὶ πλέον, ἐπειδὴ οἱ Ἕλληνες εἶναι εὐφυὴς λαὸς καὶ παρὰ οἱανδήποτε μυστικότητα ἦτο κίνδυνος νὰ προεξοφλήσουν τοιαύτην πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἔπρεπε νὰ ἐπιχειρήσωμεν συσκότισιν. Καὶ εἰς τοῦτο μᾶς διηκόλυνε, κατὰ ἰδανικὸν τρόπον, ἡ ἀναγγελθεῖσα ἀναχώρησίς μας δι’ Ἀμερικὴν κατὰ Μάϊον. Καὶ ἦτο φυσικὸν πλέον πάντες νὰ πιστεύσουν, ὅτι καὶ ἂν τελικῶς ἦτο ἀδύνατον νὰ ἀποφευχθῇ ἡ ἀναπροσαρμογὴ αὕτη, κατ’ οὐδένα τρόπον θὰ ἀπεφασίζετο πρὸ τῆς ἐπιστροφῆς μου ἐξ Ἀμερικῆς, καὶ τὴν ἐξασφάλισιν τῆς συγκαταθέσεως τῶν Ἀμερικανῶν. Τοιουτοτρόπως ἡ ἀναγγελία εἴκοσιν ἡμέρας πρὸ τῆς ἀναχωρήσεώς μου δι’ Ἀμερικήν, ὑπῆρξε πράγματι αἰφνιδιασμός. Ἀφοῦ ἦσαν ὅλα περίπου ἕτοιμα, εἴτε εἶχον ληφθῆ τὰ μέτρα, εἴτε ἦσαν ἕτοιμα διὰ νὰ ληφθοῦν, ἔμενε νὰ ἐνημερώσωμεν τὸ Διεθνὲς Νομισματικὸν Ταμεῖον. Διότι ὁ κ. Διοικητὴς τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, εἶχεν ἐπισκεφθῆ κατὰ τὸν παρελθόντα Νοέμβριον τὴν Ἀμερικὴν καὶ εἶχε τὴν εὐκαιρίαν νὰ συζητήσῃ ἐπὶ τῶν θεμάτων αὐτῶν καὶ νὰ γνωρίζῃ τὰς ἀπόψεις τῶν διευθυνόντων. Συνεπῶς ἐγνωρίζαμεν ὅτι τὸ Διεθνὲς Νομισματικὸν Ταμεῖον ἔπρεπε νὰ ἐγκρίνῃ τὴν ἀνάγκην τοῦ μέτρου. Θὰ ἠδυνάμεθα ἴσως νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν λῆψιν τοῦ μέτρου ἄνευ τῆς γνώμης τοῦ Νομισματικοῦ Ταμείου ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἤθελεν, ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ νὰ ἀγνοήσῃ ἕνα Ὀργανισμόν, τοῦ ὁποίου τὸ ἔργον ἐκτιμᾷ καὶ εἰς τὸν ὁποῖον ὀργανισμὸν συμμετέχουν πράγματι μεγάλαι οἰκονομικαὶ προσωπικότητες. Ἔπρεπε, λοιπόν, νὰ ἔχωμεν τὴν γνώμην τοῦ Νομισματικοῦ Τομείου, ἀλλ’ ἐννοεῖται, ὅτι ὅλαι αὐταὶ αἱ συζητήσεις προσέκρουον καὶ εἰς ἄλλο σημεῖον, εἰς τὴν ἀνάγκην τῆς πλήρους συσκοτίσεως, διότι ἀντιλαμβάνεσθε τί θὰ ἦτο ἐὰν ἡ ἀναπροσαρμογὴ ἐγίνετο κοινὸν μυστικόν. Ἔπρεπε νὰ συνεργάζεται κανεὶς πρῶτον καὶ νὰ λαμβάνῃ ταυτοχρόνως ὅλα τὰ μέτρα ἀσφαλείας, διὰ νὰ μὴ γίνῃ καμμία διαφυγὴ καὶ μάλιστα εἰς χώραν ὅπου ἡ διαφυγὴ εἶναι τόσον ἀγαπητὸς κανών. Περιωρίσαμεν τὸν κύκλον τῶν ἐργαζομένων πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον εἰς τὸ στενώτατον δυνατὸν ὅριον.

§11Γ. ΜΟΔΗΣ. Ἐπιτρέπετε;

§12Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ (Ὑπ. Συντον.). Τὸ λέγω ἅπαξ διὰ παντός. Χαίρω ὅτι δὲν γίνονται διακοπαὶ καὶ τοῦτο διότι ἡ ἀγόρευσίς μου εἶναι μικρὰ καὶ θὰ ἐγένετο μακροτέρα ἀκόμη, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν ἐπιθυμῶ. Ἄν ἡ ἐρώτησίς σας, εἶναι ἐπὶ τοῦ θέματος καὶ συγκεκριμένη νὰ τὴν κάμετε.

§13Γ. ΜΟΔΗΣ. Εἶδα ὅτι ἐμελετήσατε τὰ πάντα.

§14Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ (Ὑπ. Συντον.). Ἀκόμη εἴμεθα εἰς τὴν ἀρχήν. Θὰ δῆτε καὶ ἄλλα ἀκόμη.

§15Γ. ΜΟΔΗΣ. Διατὶ ἐχρηματοδοτήσατε τόσον ἀφειδῶς τὸ καπνεμπόριον, ὥστε νὰ ἀγορασθῇ τὸ πλεῖστον τῶν καπνῶν;

§16Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ (Ὑπ. Συντον.). Ἔχετε κάμει ἐπ’ αὐτοῦ καὶ ἐρωτήσεις καὶ ἐπερωτήσεις καὶ ἔχετε λάβει ἀπάντησιν. Δι’ ὄνομα τοῦ Θεοῦ, μὴ ἐπαναλαμβάνετε τὰ ἴδια πράγματα. Εἶναι ὅπως περίπου τὰ 193 δὶς (χειροκροτήματα). Ἔπρεπε λοιπόν, κύριοι βουλευταί, νὰ τηρηθῇ μυστικότης μέχρι τέλους, ἀλλὰ πῶς νὰ ἐνημερώσωμεν τὸ Ταμεῖον; Ὠργανώσαμεν ὁλόκληρον σύστημα. Δηλαδὴ εἰλικρινῶς πιστεύω, ὅτι μεταβάλλεται αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις εἰς ἀστυνομικὸν μυθιστόρημα καὶ περίπου εἶναι. Ὁ κ. Ζολώτας, μετέβαινεν εἰς Γενεύην διὰ κάποιο συνέδριον, ὁ κ. Μαντζαβῖνος μὲ τὸν κ. Κωνστάνιζο ἕνα Σαββατοκύριακο ξεκινοῦν διὰ νὰ πᾶνε εἰς τὴν Βασιλείαν δῆθεν διὰ τὸ ζήτημα τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ ἐπῆγαν εἰς τὴν Γενεύην ὅπου εὑρίσκοντο ἀντιπρόσωποι τοῦ Ταμείου, ἐγένετο ἡ συνεργασία, ἐπέστρεψαν ὁ κ. Μαντζαβίνος, ὁ κ. Κοστάντζο καὶ ὁ κ. Ζολώτας καὶ προσεκόμισαν ὄχι μόνον τὴν πλήρη συγκατάθεσιν τῶν ἁρμοδίων ἐμπειρογνωμόνων τοῦ Ταμείου ὡς πρὸς τὴν ἀναπροσαρμογήν, ἀλλὰ μᾶς ἐφωδίασαν μὲ πολυτιμότατον ὑλικὸν περὶ τὸν ὅλον χειρισμόν, φθάσαντες ἀκόμη καὶ μέχρι τοῦ σημείου, κατὰ ποῖον τρόπον ἔπρεπε νὰ παρασκευασθῇ τὸ θέμα εἰς ραδιοφωνικὴν ὁμιλίαν τὴν ὁποίαν τινες ἐχαρακτήρισαν ὡς ἀτυχῆ εἰς τὸ ὕφος. Ἀφοῦ δὲ ὅλα ἦσαν ἕτοιμα τότε ἐπροχωρήσαμεν εἰς τὴν ἀνακοίνωσιν τῆς ἀναπροσαρμογῆς τὴν 9ην Ἀπριλίου. Πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι πολὺ διεσκέδασα διότι κάποτε ἠκούσθησαν καὶ κατηγορίαι καὶ δι’ αὐτό, ὅτι ἐτόλμησα τότε τόσον σοβαρὸν μέτρον παρὰ τὴν γνώμην τοῦ Διεθνοῦς Νομισματικοῦ Ταμείου. Ἐὰν δὲν ἤρκουν τὰ ἐπίσημα κείμενα ποὺ ἔχω εἰς τὰ χέρια μου καὶ ἐκεῖνα ποὺ ἀνεκοίνωσα, καὶ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐδημοσίευσε τὸ Ταμεῖον εἰς τὴν τελευταίαν του ἔκθεσιν τοῦ Σεπτεμβρίου, δὲν γνωρίζω πλέον τί ἄλλο θὰ ἐχρειάζετο, ἀλλὰ ἐπειδὴ θέλω νὰ εἶμαι δίκαιος, νομίζω, ὅτι αὐτὴ ἡ συμπαθὴς πλάνη προῆλθεν ἐκ μιᾶς πληροφορίας τὴν ὁποίαν καὶ ἐγὼ εἶχον, ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ τὴν βεβαιώσω, ὅτι πράγματι δύο μέλη τοῦ Νομισματικοῦ Ταμείου κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς συζητήσεως τοῦ μέτρου εἶχον ἀντιρρήσεις τινας. Ἐπιτρέψατε νὰ φρονῶ, ὅτι ὀλίγον αἰφνιδιάσθησαν ἀπὸ τὸ μέτρον αὐτὸ διὰ συμφέροντα τῶν χωρῶν των καὶ ὅτι οὐδὲν πλέον. Αἱ ἀντιρρήσεις ἤρθησαν, τὸ μέτρον ἐλήφθη ἐν ὁμοφωνίᾳ καὶ ἡμεῖς ἐφηρμόσαμεν πολιτικὴν μὲ πλήρη ἔγκρισιν τοῦ Νομισματικοῦ Ταμείου. Καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ἄλλως, διότι καὶ αὐτὸ εἶναι σχῆμα ὀξύμωρον. Ἀφ’ ἑνὸς μᾶς κατελόγισαν, ὅτι δὲν ἐσεβάσθημεν τὸ Νομισματικὸν Ταμεῖον καὶ ἀφ’ ἑτέρου ὅτι ἤραμεν τὸ καθεστὼς τοῦ διαφορικοῦ συναλλάγματος. Κατ’ ἀνάγκην τὸ ἐκάμαμεν, διότι ἐὰν ἐξακολουθούσαμεν νὰ ἐφαρμόζωμεν τὸ σύστημα τοῦ διαφορικοῦ συναλλάγματος, θὰ ἤμεθα παγκοσμίως ἐκτεθειμένοι ἀπέναντι τῶν διεθνῶν ὑποχρεώσεων. Λυποῦμαι, κύριοι βουλευταί, ἂν ἐπὶ τόσον χρόνον παρατείνεται ἡ ὁμιλία μου καὶ θὰ παραταθῇ ἀκόμη. Ἀλλὰ φρονῶ ὅτι ἡ εὐρεῖα διαφώτισις τώρα ποὺ εἶναι δυνατὴ εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαία καὶ χρήσιμος. Ἐπὶ πλέον μὲ βλέπετε τόσον σπανίως εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην, παρὰ τὴν μεγάλην ἐπιθυμίαν σας νὰ συμβαίνῃ τὸ ἀντίθετον, ὥστε σοβαρῶς νὰ ἐλπίζω ὅτι μοῦ παρέχετε τὴν πίστωσιν χρόνου. Θὰ σᾶς ἐξηγήσω λοιπὸν τώρα τὴν πολιτικήν μας πρὸ τῆς ἀναπροσαρμογῆς μὲ σκοπὸν νὰ διασφαλίσωμεν τὴν ἐπιτυχίαν της. Καὶ μετὰ ταῦτα τὴν πολιτικήν μας μετὰ τὴν ἀναπροσαρμογὴν διὰ νὰ καταστήσωμεν ταύτην μόνιμον κατάκτησιν. Τοιουτοτρόπως θὰ ἀπαντήσωμεν εἰς τοὺς προχειρολόγους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι μᾶς κατηγόρησαν δι’ ἐκεῖνο ἀκριβῶς ποὺ ἐχαρακτήριζεν αὐτοὺς ὅταν ἐκυβέρνων τὴν Χώραν, ὅτι δηλαδὴ ἐλαμβάναμεν μέτρα ἀπρογραμμάτιστα καὶ ἀμελέτητα. Εἶπον προηγουμένως ὅτι ἡ νομισματικὴ πολιτικὴ τὴν ὁποίαν εὕρομεν ἐφαρμοζομένην, δηλαδὴ τοῦ ὅσον ἔνεστι περιορισμοῦ τῆς κυκλοφορίας καὶ τῆς κατὰ βάσιν ἄκρας στενότητος τῶν πιστώσεων, μόνον ὡς μέσον πρὸς ἐπίτευξιν ἄλλων ἀντικειμενικῶν σκοπῶν ἠδύνατο νὰ νοηθῇ. Ἡμεῖς λοιπὸν οἱ ὁποῖοι εἴχομεν ἀποφασίσει τὴν ἀναπροσαρμογὴν ἑπόμενον ἦτο ὡς πρὸς τοῦτο νὰ συνεχίσωμεν τὴν τακτικὴν αὐτήν. Διότι πράγματι μία ἀπὸ τὰς ἀπαραιτήτους διὰ τὴν ἐπιτυχίαν τῆς ἀναπροσαρμογῆς προϋποθέσεις εἶναι ἡ ὅσον τὸ δυνατὸν μεγαλυτέρα νομισματικὴ καὶ πιστωτικὴ στενότης. Ἀλλὰ φυσικὰ τοῦτο δὲν ἤρκει. Σπουδαιοτάτη προϋπόθεσις διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τις ἀναπροσαρμογὴν εἶναι ἡ ἐξασφάλισις τοῦ ἰσοσκελισμένου προϋπολογισμοῦ. Διότι εἶναι καθ’ αὑτὸ στοιχειῶδες ὅτι ἀποτελεῖ βαρύτατον σφάλμα καὶ ἀσφαλῆ πρόγνωσιν ἀποτυχίας τὸ νὰ ἀποβλέψῃ τις νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἀδυναμίαν προϋπολογισμοῦ δι’ ἀναπροσαρμογῆς. Τὸ πρόβλημα τὸ ὁποῖον ἐτίθετο ἐνώπιόν μας ἦτο πράγματι δύσκολον. Καὶ ἐχρειάζετο ἀληθὴς τόλμη διὰ νὰ δηλωθῇ μὲ κατηγορηματικότητα ὡς συνέβη κατὰ τὴν πρώτην μου ραδιοφωνικὴν ὁμιλίαν τοῦ παρελθόντος Δεκεμβρίου, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς θὰ ἰσοσκελισθῇ. Δὲν νομίζω ὅτι ὑπερβάλλω οὔτε κατ’ ἐλάχιστον. Εἶναι δύσκολον ἔργον εἰς μίαν χώραν ὅπως ἡ Ἑλλὰς νὰ καταστρώσῃ ἰσοσκελισμένον προϋπολογισμόν. Ἀλλ’ εἶναι ἀκόμη δυσκολώτερον διὰ πᾶσαν χώραν νὰ ἐπιχειρήσῃ νὰ ἰσοσκελίσῃ προϋπολογισμόν, τοῦ ὁποίου ἡ πορεία κατὰ τὸ πρῶτον ἥμισυ τοῦ ἔτους ὡδήγει εἰς ἀσφαλὲς καὶ σπουδαῖον ἔλλειμμα. Καὶ τὸ τόσον δύσκολον πρόβλημα μεταβάλλεται εἰς σχεδὸν ἄλυτον, ἂν ὅπως ἦτο ἡ ἰδική μας περίπτωσις, τὸ ἥμισυ τοῦ προϋπολογισμοῦ περίπου ἀφεώρα στρατιωτικὰς δαπάνας μὴ ἐπιδεκτικὰς μειώσεως. Τὸ δὲ ἕτερον ἥμισυ κατὰ μέγα μέρος ἐκαλύπτετο ἐπίσης ἀπὸ μισθοδοσίας ἢ ἀπαραιτήτους κρατικὰς ἀνάγκας. Καὶ ἐπὶ πλέον ἡ ὅλη κάμψις τῆς οἰκονομίας οὐδεμίαν εὐχέρειαν παρεῖχε διὰ δυνατότητα νέων ἀμέσων ἐσόδων. Ἡ δὲ ἀκολουθουμένη ὑποχρεωτικῶς πολιτικὴ στενότης κυκλοφορίας καὶ πιστώσεων περιώριζε ὁλοὲν φορολογητέαν ὕλην καὶ δυνατότητας φοροσυλλογῆς. Δὲν ὑπελείπετο λοιπὸν παρὰ μόνον ἀπόφασις σκληροτάτων οἰκονομιῶν καὶ ἀτέγκτων θυσιῶν. Ὅταν ἐπεκοινώνησα μὲ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ ἐδήλωσα ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς θὰ ἰσοσκελισθῇ, εἶχον ἐξασφαλίσει προηγουμένως τὴν πλήρη συγκατάθεσιν τοῦ Στρατάρχου δι’ ὅλας τὰς θυσίας αἱ ὁποῖαι θὰ ἐχρειάζετο νὰ ζητηθοῦν ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Καὶ οὔτε ἦτο δυνατὸν νὰ συμβῇ ἄλλως. Διότι ὁ Στρατάρχης ἐδήλωνε πάντοτε ὅτι δὲν ἀνεμίχθη εἰς τὴν πολιτικὴν διὰ νὰ εἶναι εὐάρεστος εἰς τὸν Λαόν, ἀλλὰ μὲ τὴν πρόθεσιν νὰ ἀποβῇ χρήσιμος εἰς αὐτόν. Θέτουσα λοιπὸν εἰς ἐφαρμογὴν ἡ Κυβέρνησις τὴν ἀπόφασίν της περὶ αὐστηρῶν οἰκονομιῶν ἀπηγόρευσε κατὰ πρῶτον οἱονδήποτε διορισμὸν νέου δημοσίου ὑπαλλήλου ἐκτὸς διδασκάλων καὶ ἄλλων τινῶν εἰδικῶν ἐξαιρέσεων καὶ κατόπιν εἰδικῆς αὐστηρᾶς διαδικασίας. Τοῦτο κατωχύρωσε μετὰ ταῦτα διὰ νόμου. Εἶναι βαθέως διὰ τοῦτο ὑπερήφανος ἡ Κυβέρνησις, διότι γνωρίζει ὅτι τὸ παράδειγμά της αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ σπάνιον εἶναι ἴσως μοναδικὸν κατὰ τὴν τελευταίαν γενεάν. Καὶ ὅμως ἡ Κυβέρνησις ἐκπροσωποῦσα τοιαύτην πλειοψηφίαν Λαοῦ καὶ Λαοῦ τόσον ταλαιπωρηθέντος, δὲν θὰ ἦτο παράδοξον ἂν εἶχεν ἀποβλέψει καὶ αὐτὴ νὰ τοποθετήσῃ μερικοὺς ἐκ τῶν φίλων της, διαθέτοντας μάλιστα ἀσφαλῶς περισσότερα προσόντα καὶ τίτλους ἀπὸ ὅσους εἶχον οἱ διοριζόμενοι ἀπὸ τὰς προηγουμένας Κυβερνήσεις μὲ μοναδικὸν κατὰ κανόνα τίτλον, τὸν τίτλον τοῦ «ἡμετέρου» Καὶ δὲν ἠρκέσθη εἰς τοῦτο ἡ Κυβέρνησις ἀλλὰ προέβη εἰς σειρὰν ἀπολύσεων ἐκτάκτων ἢ ἐπὶ συμβάσει, τῶν ὁποίων ὁ ἀριθμὸς πρέπει νὰ ὑπολογισθῇ κατὰ τὸ διαρρεῦσαν ἔτος εἰς ὑπὲρ τὰς 5.000. Ἡ περισυλλογὴ τῶν δαπανῶν ἐπροχώρησεν εἰς τὴν ἔρευναν κονδυλίου πρὸς κονδύλιον πρὸς κάλυψιν κατὰ Ὑπουργεῖον ὑπὸ τὴν προσωπικὴν ἐπιμέλειαν, τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τὴν διακρίνουσαν αὐτὸν ἄτεγκτον αὐστηρότητα ὡς καὶ τὴν ἀρωγὴν ὅλων τῶν ἐν τῇ Κυβερνήσει συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι ὡς μέλη τῆς Κυβερνήσεως Παπάγου εἶχον πλήρως συνειδητοποιήσει τὴν ἀνάγκην τῆς πολιτικῆς αὐτῆς. Ἀκόμη εἰς τὰς Ἐθνικὰς Δυνάμεις ἐπεδιώχθη ἡ οἰκονομία ἐκεῖ ὅπου οὔτε ἡ δύναμις οὔτε ἡ μαχητικότης τοῦ Στρατοῦ ἠδύνατο νὰ ἐπηρεασθῇ. Καὶ καθιερώθη καὶ πάλιν ὁ ἐπιτυχῶς εἰς τὸ παρελθὸν λειτουργήσας θεσμὸς τῆς Ἐπιτροπῆς τῶν κρατικῶν προμηθειῶν καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὰς στρατιωτικὰς προμηθείας. Ὁ ἴδιος ὁ Πρωθυπουργὸς ἐπεμελήθη τοῦ μεγάλου θέματος τοῦ περιορισμοῦ τῶν κρατικῶν αὐτοκινήτων. Γνωρίζετε ὅλοι ὅτι κατὰ κανόνα, πᾶσα νέα Κυβέρνησις πιεζομένη ἀπὸ τὴν κοινὴν κατακραυγὴν ὑπέσχετο νὰ ἐφαρμόσῃ ἀνάλογον μέτρον. Καὶ ὅτι δὲν ὑπάρχει ἴσως σύνοδος τῆς Βουλῆς κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ συνεζητήθησαν ἐπερωτήσεις ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου. Ἀλλὰ πάντες ἀπέτυχον. Καὶ τὸ χειρότερον ἡ κατάστασις συνεχῶς ἐπεδεινοῦτο. Μέχρις ὅτου ὁ Στρατάρχης Παπάγος, μόνος του, ἀναθέσας τὴν ἐκτέλεσιν εἰς τὸν κέρβερον Στρατηγὸν Καρατζένην, κατώρθωσε νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ μέτρον. (Χειροκροτήματα).

§17Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἦτο καὶ Στρατάρχης τότε καὶ ἐπέτρεπε τὴν κυκλοφοφορίαν τῶν αὐτοκινήτων.

§18Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ (Ὑπ. Συντον.). Μὲ συγχωρεῖτε. Διαρκουσῶν τῶν ἐπιχειρήσεων καὶ ὀλίγους μῆνας μετά.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κανονισμὸς λέγει ὅτι αἱ διακοπαὶ γίνονται τῇ ἐγκρίσει τοῦ ρήτορος καὶ τῇ ἀδείᾳ τοῦ Προέδρου.

§20Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ (Ὑπ. Συντον.). Κύριε Πρόεδρε, πᾶσα διακοπὴ εἶναι δεκτή. Φαίνεται δὲ ὅτι αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις τῶν αὐτοκινήτων θὰ ἐλέγομεν ὅτι εἶναι μεταξὺ ἐκείνων «τὰ ὁποῖα συμβαίνουν καὶ εἰς Παρισίους». Διότι περιώδευσα τόσας χώρας κατὰ τὸ διαρρεῦσαν ἔτος καὶ εἶχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ συνομιλήσω μὲ ἐκπροσώπους Κυβερνήσεων, τύπου, οἰκονομικῆς ζωῆς, παντοῦ μὲ ἠρώτων εἰδικῶς διὰ τὸ μέτρον αὐτό, καὶ ἦτο μεταξὺ ἐκείνων τὰ ὁποῖα προεκάλουν τὸν θαυμασμόν. Διότι, καὶ αὐτὸ τὸ παράδοξον συνέβη κατὰ τὸ ἔτος αὐτό, πάρα πολλὰ οἰκονομικὰ μέτρα τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἔχουν προκαλέσει τὸν γενικὸν θαυμασμόν. Τὸ τονίζω αὐτὸ χωρὶς οὐδένα φόβον νὰ κατακριθῶ ὅτι κάμνω ἔπαινον εἰς τὸν ἑαυτόν μου. Διότι τὰ ὅσα ἐπετεύχθησαν εἰς τὴν οἰκονομικὴν ζωὴν τῆς Χώρας δὲν εἶναι ἔργον ἑνὸς ἀνθρώπου. Εἶναι ἔργον τῆς πνοῆς καὶ τοῦ κύρους τοῦ ἡγέτου τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ τῆς συνεργασίας τῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως, μικροῦ ἐκλεκτοῦ ἐπιτελείου δημοσίων ἀνδρῶν καὶ ὑπὲρ πᾶν ἄλλο τῆς ὁμοθύμου καὶ ἀπεριορίστου συμπαραστάσεως τοῦ ἐξαιρέτου αὐτοῦ λαοῦ ποὺ λέγεται Ἑλληνικὸς Λαός. (Χειροκροτήματα). Μεσοῦντος ἐν τούτοις τοῦ Μαρτίου, παρ’ ὅλην τὴν λῆψιν τῶν μέτρων αὐτῶν, ἡ προοπτικὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ διεγράφετο μελανή. Σᾶς ἀποκαλύπτω σήμερον ὅτι κατὰ τὴν πρώτην συνεδρίασιν ὑπὸ τὴν Προεδρίαν μου ἐπὶ θεμάτων ἀκριβῶς τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ εἰς τὴν ὁποίαν συμμετέσχον ὁ Ὑπουργὸς καὶ Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, οἱ ἀνώτατοι ὑπάλληλοι τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου καὶ τῆς Κεντρικῆς Ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ὡσαύτως καὶ τοῦ Ὑπουργείου τοῦ Συντονισμοῦ, ἀκόμη καὶ ὁ Διοικητὴς τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, ὁ Γενικὸς Διευθυντὴς τῆς ἰδίας Τραπέζης καὶ ὁ Ἀμερικανὸς ἐμπειρογνώμων ἐν τῇ Νομισματικῇ Ἐπιτροπῇ, κ. Κοστάντζο, ἡ Ἐπιτροπὴ κατέληξε μετὰ πεντάωρον συζήτησιν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἦτο ἀναπόφευκτον παρ’ ὅλα τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἐλαμβάνοντο καὶ ὑπεδεικνύετο νὰ ληφθοῦν, τὸ ἔλλειμμα τοῦ Προϋπολογισμοῦ νὰ προσεγγίσῃ τὰ 300 δισεκατομμύρια. Ἐκάλεσα τὴν Ἐπιτροπὴν νὰ συνέλθῃ μετὰ μίαν ἑβδομάδα καὶ ἐζήτησα νὰ ὑποδειχθοῦν λύσεις ἔστω καὶ ἂν ἦσαν λύσεις θυσίας. Ἡ ἐφαρμογή των δὲν ἀφεώρα τὴν Ἐπιτροπὴν ἀλλὰ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ τὰ ὑπηρεσιακὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς δὲν θὰ εἶχον πλέον κανένα λόγον ὑπάρξεως εἰς τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν ἐὰν δὲν εὕρισκον λύσεις. Καὶ αἱ λύσεις εὑρέθησαν. Εἶναι αὐταὶ τὰς ὁποίας περιέλαβεν ὁ Στρατάρχης Παπάγος εἰς τὴν ἔκκλησίν του πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας τοῦ Μαρτίου τοῦ ἔτους τούτου. Καὶ εἶναι αὐταὶ αἱ ὁποῖαι ἐπέτρεψαν νὰ καλυφθῇ τὸ ἔλλειμμα τοῦ προϋπολογισμοῦ κατὰ τὸ τελευταῖον τρίμηνον τῆς ἐκτελέσεώς του. Καὶ εἶναι τέλος αὐταὶ αἱ ὁποῖαι διησφάλισαν ὄχι μόνον τὴν δυνατότητα νὰ προσφύγωμεν εἰς τὴν ἀναπροσαρμογήν, ἀλλὰ πρὸ παντὸς τὴν ἐπιτυχίαν τῆς ἀναπροσαρμογῆς. Διότι δὲν ὑπάρχει νομισματικὴ σταθερότης χωρὶς ἐμπιστοσύνην. Καὶ δὲν ὑπάρχει ἐμπιστοσύνη πρὸς ἓν Κράτος ἐὰν τοῦτο δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ νοικοκυρεύσῃ τὸν προϋπολογισμόν. Παραλλήλως ὅμως μὲ τὴν πραγματικὴν μάχην διὰ τὴν ἰσοσκέλισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ ἔπρεπε νὰ ληφθοῦν ἐγκαίρως καὶ ἄλλα μέτρα τῶν ὁποίων κύριος σκοπὸς θὰ ἦτο νὰ προετοιμάσουν τὸ ἔδαφος διὰ τὴν μετὰ τὴν ἀναπροσαρμογὴν πολιτικήν, τὴν ἀποσκοποῦσαν εἰς τὴν διασφάλισιν τῆς ἐπιτυχίας αὐτῆς. Εἰς τὴν ραδιοφωνικήν μου ὁμιλίαν τοῦ Δεκεμβρίου αὐτὰ τὰ συνώψισα μὲ τὴν ὁπωσδήποτε ἀθώαν φράσιν, ὅτι θὰ ἀκολουθήσωμεν βαθμιαίως ἀποπαρεμβατικὴν πολιτικήν. Ὁ κόσμος ὁ ὁποῖος τόσον ἐδεινοπάθει ἀπὸ ὅλην τὴν σωρείαν ἐκείνην τῶν παρεμβατισμῶν καὶ τῶν περιορισμῶν, οἱ ὁποῖοι τόσον διηυκόλυναν αὐθαιρεσίας καὶ σκάνδαλα καὶ καταχρήσεις, ἤκουσε τὴν δήλωσιν αὐτὴν ἀσφαλῶς μὲ ἀνακούφισιν. Ἀλλ’ ἀσφαλῶς, οὐδεὶς ἐφαντάζετο ὅτι μὲ πλήρη συστηματικότητα καὶ θάρρος προητοιμαζόμεθα διὰ νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν πολιτικὴν τοῦ ἐλευθέρου ἐμπορίου τὴν ὁποίαν σήμερον ἤδη ἀκολουθοῦμεν. Προητοιμάσαμεν τὴν διάλυσιν τοῦ ὑφυπουργείου Ἐμπορίου μαζὶ μὲ ὅλον τὸ σύστημα τῶν δελτίων, τὸ ὁποῖον ἐστοίχισε κατὰ τὴν τελευταίαν περίοδον ἕνα καὶ πλέον τρισεκατομμύριον εἰς τὴν οἰκονομίαν. Καὶ οἱ ἀφελεῖς μᾶς κατηγόρησαν καὶ δι’ αὐτό. Δηλαδὴ πῶς ἐτολμήσαμεν νὰ καταργήσωμεν τὸ δελτίον ἐν ὄψει ἀναπροσαρμογῆς. Ἐνῷ ἀκριβῶς ἐκεῖ ἐνέκειτο ἓν ἀπὸ τὰ ἄλλα ἐπιτυχῆ σημεῖα τοῦ προγράμματός μας, διὰ τὰ ὁποῖα σήμερον πλέον 8 μῆνας μετὰ τὴν ἀναπροσαρμογὴν δυνάμεθα ἀφόβως νὰ ὑπερηφανευώμεθα. (Χειροκροτήματα). Διότι τὴν ἄμυναν εἰς τὸ θέμα τῶν τιμῶν δὲν τὴν ἀντεμετωπίσαμεν μὲ εἶδος ἀστυνομικῶν μέτρων, ὅπως εἶναι κατά τινα τρόπον τὰ δελτία καὶ οἱ περιορισμοί, ἀλλὰ μὲ φυσιολογικὰ μέτρα ἀντιδράσεως ἐξ αὐτῆς τῆς οἰκονομίας. Δηλαδή, διὰ τῆς ἐκ τῆς καθιερώσεως τοῦ ἐλευθέρου ἐμπορίου ἀποκαταστάσεως τοῦ φυσιολογικοῦ ἀνταγωνισμοῦ. Ἀλλ’ ἐπειδὴ τοιούτου εἴδους ριζικαὶ μεταβολαὶ εἰς τὴν οἰκονομίαν εἶναι κατ’ ἐξοχὴν ἐπικίνδυνοι εἰς τὸ μεταβατικόν των στάδιον, ἐκεῖ κυρίως ἐστρέψαμεν τὴν προσοχήν μας. Ὁ διὰ τῆς Ἐμπορικῆς Τραπέζης μηχανισμός, τὸν ὁποῖον ἀρτίως ὠργάνωσεν ὁ νῦν Ὑπουργὸς τοῦ Ἐμπορίου, παρακολουθήσεως ἐλέγχου τιμῶν καὶ ἡ ἐν δεδομένῃ μόνον στιγμῇ παρέμβασις, ἀπεδείχθη μέθοδος ὄχι μόνον ἁπλῶς οἰκονομικωτέρα ἀλλὰ πρὸ παντὸς ὁμαλωτέρα καὶ ἀσφαλῶς διευκολύνουσα τὴν ἀποκατάστασιν παλαιᾶς ἰσορροπίας εἰς τὴν οἰκονομίαν. Τὸ δὲ μαζὶ μὲ τὴν ἀναπροσαρμογὴν ληφθὲν μέτρον τῆς ἱδρύσεως τῆς πενταμελοῦς ἐξ Ὑπουργῶν Ἐπιτροπῆς, ὑπὸ τὴν Προεδρίαν αὐτοῦ τοῦ Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ καὶ μὲ πλήρη δικαιώματα ἐπέτρεψε κατὰ τὸν ἁπαλώτερον τρόπον, τὴν διαμόρφωσιν τῶν τιμῶν καὶ τὴν ἀποφυγὴν οἱασδήποτε τάσεως κερδοσκοπίας. Εἶναι ἄξιον ἰδιαιτέρας ἐξάρσεως ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ αὐτὴ χειρισθεῖσα τόσον πολύπλοκα θέματα, μέσῳ ἀνησύχου ἀτμοσφαίρας καὶ ἀδιστάκτου ἀντιδράσεως τῆς Ἀντιπολιτεύσεως παρ’ οὐδενὸς ἤκουσε σοβαράν τινα διαμαρτυρίαν. Ἐν τῷ πλαισίῳ πάντοτε αὐτῆς τῆς πολιτικῆς ἡ Κυβέρνησις ἔπρεπεν ἐγκαίρως νὰ προλάβῃ ὅλας τὰς δυνατὰς ὑψωτικὰς τάσεις μετὰ τὴν ἀναπροσαρμογήν. Καὶ ἡ καλυτέρα πρὸς τοῦτο μέθοδος ἦτο νὰ προετοιμάσῃ πρὸ τῆς ἀναπροσαρμογῆς ὅλα ἐκεῖνα τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα θὰ ἐπέδρων πτωτικῶς ἐπὶ τῆς διαμορφώσεως τῶν τιμῶν. Ἓν τοιοῦτον κατ’ ἐξοχὴν μέτρον διὰ τὴν προετοιμασίαν τοῦ ὁποίου καὶ τὴν ἐφαρμογὴν εἶναι δίκαιον νὰ ἐξάρω ἰδιαιτέρως τὴν λαμπρὰν συμβολὴν τοῦ ἀναπληρωτοῦ Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ, τότε Ὑπουργοῦ τοῦ Ἐμπορίου, βοηθουμένου ὑπὸ τοῦ Ἀμερικανοῦ τῆς Διευθύνσεως Ἐξωτερικοῦ Ἐμπορίου κ. Λίμπυ, ἦτο ἡ πλήρης σχεδὸν ἀποδέσμευσις τῶν εἰσαγωγῶν. Ἐφαρμοσθεῖσα εἰς δύο διαδοχικὰ στάδια, τὸ πρῶτον ταὐτοχρόνως μὲ τὴν ἀναπροσαρμογήν, τὸ δεύτερον τρεῖς μῆνας ἀργότερον ἀπετέλεσε σοβαρώτατον πτωτικὸν παράγοντα τῶν τιμῶν, ἀπεθάρρυνε πᾶσαν τάσιν ἀποθεματοποιήσεως, κατέλυσε τὰς τροχοπέδας τοῦ παρεμβατισμοῦ καὶ προσέδωσεν ὑγείαν καὶ ἠρεμίαν εἰς τὰς συναλλαγάς. Πρὸς τὴν ἰδίαν κατεύθυνσιν ἔχω ἐπίσης νὰ ἀναφέρω τὸ ἄνοιγμα τῶν κλειστῶν ἐπαγγελμάτων. Ἦτο καὶ αὐτὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ἀπῄτει ἰσχυράν, θεληματικὴν καὶ θαρραλέαν Κυβέρνησιν. Διότι, ὡς εἶναι εἰς πάντα γνωστόν, αἱ καταδυναστεύουσαι τὰς μεγάλας μάζας τοῦ λαοῦ ὠργανωμέναι ὀλιγαρχίαι, διαθέτουν μεγάλα μέσα ἀντιδράσεως, ὅταν πρόκειται νὰ πολεμήσουν ὑπὲρ τῶν ἰδίων βωμῶν καὶ ἑστιῶν, ὅπερ σημαίνει ὑπὲρ τῶν ἰδίων ἀτομικῶν συμφερόντων. Θὰ ἀρκεσθῶ νὰ μνημονεύσω τὸ ἄνοιγμα τοῦ κλειστοῦ ἐπαγγέλματος τῶν καπνεργατῶν, ὡς τὸ πλέον χαρακτηριστικὸν παράδειγμα καὶ ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ θὰ δηλώσω, ὅτι ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως θὰ συνεχισθῇ, μέχρις οὗ ὁλοκληρωθῇ.

§21Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ρωτῆστε τὴν Καβάλα.

§22Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ (Ὑπ. Συντον.). Γνωρίζετε τὶ τηλεγραφήματα καὶ γράμματα λαμβάνομεν ἀπὸ τὴν Καβάλαν; Ἐὰν θέλετε πᾶμε μαζὶ νὰ τὴν ἐπισκεφθῶμεν.

§23Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Ἐπικαλοῦμαι τοῦ κ. Γονῆ τὴν μαρτυρίαν. Διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου ἀπεστάλησαν εἰς ἐξορίαν ἑπτὰ ἄνθρωποι.

§24Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ (Ὑπ. Συντον.). Ἐὰν νομίζετε, ὅτι ἑπτὰ ἄνθρωποι ἠμποροῦν νὰ ἀνατρέψουν μίαν πολιτικήν, πλανᾶσθε, κύριε συνάδελφε.

§25Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Τότε, διατὶ τοὺς ἐστείλατε;

§26Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ (Ὑπ. Συντον.). Καὶ ἂν χρειασθῇ θὰ σταλοῦν καὶ ἄλλοι. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα). Ἐνταῦθα πρέπει ἀκόμη νὰ διευκρινισθῇ, ὅτι ἡ πλήρης ὁλοκλήρωσις τῆς ἐπὶ τούτου πολιτικῆς μας θὰ γίνῃ, ὅταν θὰ τεθῇ εἰς ἐφαρμογὴν καὶ ἄλλος τομεὺς προγραμματικῆς κατευθύνσεως τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ἀφορῶν τὴν κατάργησιν τῶν ὑπὲρ τρίτων κοινωνικῶν ἐπιβαρύνσεων. Καὶ ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ βλέπετε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις διαθέτει ἀκόμη ἰσχυρότατα ὅπλα ἀντιμετωπίσεως ἐνδεχομένων ὑψωτικῶν τάσεων τῶν τιμῶν. Μήπως ἄλλωστε ἐν ὄψει αὐτοῦ τοῦ φοβεροῦ Νοεμβρίου, τὸν ὁποῖον αἱ Κασσάνδραι τῆς ἀντιπολιτεύσεως ἐπροφήτευον, ὄχι μόνον ὡς μῆνα τοῦ ἰδικοῦ μου πολιτικοῦ τάφου, ἀλλὰ καὶ τῆς Κυβερνήσεως ὁλοκλήρου, δὲν ἤρχισε μετὰ πολλῆς σεμνότητος ἐκδηλουμένη ἡ ἀντεπίθεσίς μας εἰς τὰς τιμάς; Καὶ παρ’ ὅλον, ὅτι οὐδεμίαν ἰδιαιτέραν ἐπιθυμίαν ἔχω νὰ κακοκαρδίσω τὴν ἀντιπολίτευσιν, δὲν τὴν ἔχω δέ, ὄχι ἕνεκα καλωσύνης πρὸς αὐτήν, ἀλλὰ διὰ νὰ μὴ στερηθῇ ἡ πλειοψηφία τῶν Ἑλλήνων τῆς ἀπολαύσεως τῶν ὅσων καθημερινῶς διασκεδαστικῶν ἄκουε, πληροφορῶ τὴν Βουλήν, ὅτι θὰ ἐκπλαγοῦν πόσον ἰσχυρὸν εἶναι τὸ ὁπλοστάσιόν μας εἰς τὴν ἀντεπίθεσίν μας εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὰς τιμάς, ὅταν ἡ αὔξησίς των ὑπερβαίνῃ τὰ ἐπιτρεπόμενα καὶ δικαιολογούμενα ὅρια. Εἰς τὴν συνοπτικὴν αὐτὴν εἰκόνα, τὴν περιγράφουσαν τὸ πῶς ἐπροχώρησεν ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ἀναπροσαρμογήν, αὐτὴ ἡ ἀπρογραμμάτιστος καὶ ἀνερμάτιστος Κυβέρνησις! καὶ αὐτὸς ὁ ὑπερδαιμόνιος συντονιστὴς τῆς οἰκονομικῆς ζωῆς τοῦ τόπου! (μεταξύ μας, πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι κολακεύομαι ἰδιαιτέρως), εἰς αὐτήν, λέγω, τὴν ἀνάπτυξιν τὴν κατ’ ἀνάγκην περιωρισμένην μόνον εἰς γενικὰς γραμμὰς θὰ ἤμην ἄδικος, ἐὰν παρέλειπα νὰ τονίσω τὴν εὐγνωμοσύνην τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ἔναντι τῆς ἀπεριορίστου συμπαραστάσεως Ἀμερικανικῆς Πρεσβείας καὶ Ἀποστολῆς καθ’ ὅλον αὐτὸ τὸ προκαταρκτικὸν στάδιον τῆς ἐφαρμογῆς καὶ εἰδικώτερον εἰς τὴν προθυμίαν τῆς Οὐάσιγκτων, νὰ παράσχῃ ἀπόλυτον εὐχέρειαν εἰς βασικὰ ἐφόδια, τῶν ὁποίων ἡ παρουσία ἐνταῦθα ἀποτελεῖ πολύτιμον ὅπλον ἔναντι οἱουδήποτε κερδοσκόπου, οἱ ὁποῖοι, ὡς γνωρίζετε, φυτρώνουν ὡς μανιτάρια εἰς τοιαύτας περιπτώσεις. Καὶ ὅταν τὰ πάντα ἦσαν ἔτοιμα, ἐφθάσαμεν εἰς τὴν 9ην Ἀπριλίου, ἡμέραν, ἡ ὁποία θὰ ἀποβῇ βασικὸς σταθμὸς τῆς οἰκονομικῆς ἀναγεννήσεως τοῦ τόπου. Τὴν ὁποίαν ὀρθῶς διακεκριμένοι ξένοι παρατηρηταὶ τὴν συνέκρινον μόνον, ὄχι μὲ τὴν ἀναπροσαρμογὴν τοῦ CRIPPS, ἀλλὰ μὲ τὴν ἀναπροσαρμογὴν τοῦ Σεπτεμβρίου τοῦ 1931 τῆς Ἀγγλίας, ἄνευ τῆς ὁποίας διερωτᾶταί τις, ἂν θὰ ἦτο εἰς θέσιν ἡ Μεγάλη Βρεταννία νὰ διεξαγάγῃ ἐπιτυχῶς τὸν πόλεμον. Καὶ τώρα, ἂς ἴδωμεν, κύριοι βουλευταί, τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἀναπροσαρμογῆς. Εἰς τὸ σημεῖον, ὅμως, τοῦτο δὲν ἔχω καλύτερον νὰ πράξω ἀπὸ τοῦ νὰ ἀφήσω νὰ ὁμιλήσουν μόνοι των οἱ ἀριθμοί. Κρατήσατέ τους καλὰ εἰς τὴν μνήμην σας. Καὶ δὲν θὰ χρειασθῇ οὔτε ἰδιαίτερος κόπος, οὔτε ἰδιαιτέρα σοφία, διὰ νὰ ἐξαγάγετε σεῖς τὰ συμπεράσματα. Ὁμιλοῦν οἱ ἴδιοι.

ΜΗΝΙΑΙΟΙ ΔΕΙΚΤΑΙ

ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

Δοθέντος ὅτι ὁ ὑψηλότερος δείκτης μεταπολεμικῶς ἦτο ὁ Ὀκτώβριος 1951, δηλαδὴ 134,5, σημαίνει ὅτι ἀπὸ τοῦ παρελθόντος Ἰουνίου πλέον τὸν ὑπερέβημεν καὶ μάλιστα κατ’ Ὀκτώβριον κατὰ 25 καὶ πλέον μονάδας. Τώρα θὰ σᾶς ἀναφέρω μίαν ἄλλην στατιστικὴν ἀπὸ τὴν κίνησιν τοῦ προσωπικοῦ ἐπὶ 550 ἐπιχειρήσεων προσλήψεως καὶ ἀπολύσεως. Θὰ ἴδητε ἀπ’ ἐκεῖ τὴν πορείαν τῶν ἀπολύσεων κατὰ τὸ ἔτος 1952 καὶ τὴν πορείαν τῶν ἀπολύσεων κατὰ τὸ 1953. Τὸν Ἰανουάριον 1952 αἱ ἀπολύσεις.........

§27Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Διὰ νὰ μὴ δημιουργηθοῦν ἐντυπώσεις πρέπει νὰ μᾶς ἀναφέρετε καὶ τὰς πηγὰς τῶν στοιχείων σας. Ὁ πρῶτος δείκτης εἶναι ὁ δείκτης τοῦ Συνδέσμου Ἑλλήνων Βιομηχάνων. Ὁ δεύτερος δείκτης εἶναι δείκτης τῶν Βιομηχάνων ἐπίσης. Δὲν εἶναι ἀντικειμενικοὶ οἱ δεῖκται αὐτοί. Δι’ αὐτῶν ὁ Σύνδεσμος Ἑλλήνων Βιομηχάνων ἀσκεῖ πολιτικὴν πρὸς προώθησιν ἑκάστοτε τῶν συμφερόντων του.

§28Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ (Ὑπ. Συντον.). Ὅταν ἔλθῃ ἡ ὥρα νὰ ὁμιλήσετε, νὰ διαψεύσετε τὰ στοιχεῖα αὐτά. Δὲν μεταχειρίζεται ὁ Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ἀναληθῆ στοιχεῖα. Ὁ Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ μεταχειρίζεται ἐπίσημα στοιχεῖα.

§29Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Δικαίωμά μας εἶναι νὰ τὰ ἀμφισβητήσωμεν.

§30Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ (Ὑπ. Συντον.). Νὰ τὰ ἀμφισβητήσετε. Δὲν εἴμεθα τόσον ἀφελεῖς νὰ μὴ πιστεύωμεν ὅτι ὅταν ἐκάματε τὴν μάχην, κατὰ τῆς ἀναπροσαρμογῆς, τὴν ἐκάματε μὲ τὴν ἐλπίδα ὅτι δὲν θὰ ἐκάμναμεν τὴν ἀναπροσαρμογὴν διὰ νὰ μὴ σταθῇ ἡ Κυβέρνησις. Ἀκούσατε τώρα τὰς μεταβολὰς προσωπικοῦ 570 βιομηχανικῶν ἐπιχειρήσεων. (Ἀναγινώσκει).

ΜΕΤΑΒΟΛΑΙ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ 570 ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

(προσλήψεις–ἀπολύσεις)

Ἐνῷ λοιπὸν ἀπὸ Ἰανουαρίου 1952, ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀπολυομένων κατὰ μῆνα ἐργατῶν ὑπερέβαινε τὸν ἀριθμὸν τῶν προσλαμβανομένων, ἀπὸ τοῦ παρελθόντος Ἰουλίου σημειοῦται τὸ ἀντίστροφον ρεῦμα. Ἔρχομαι ἤδη εἰς τὴν Γεωργικὴν παραγωγήν.

ΣΧΕΔΙΑ ΓΕΩΡΓΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

Καίτοι ὁ ἐκ τῆς ἀναπροσαρμογῆς ἀντίκτυπος εἶναι φυσικὸν νὰ ἐκδηλωθῇ, προκειμένου περὶ γεωργικῶν προϊόντων, κατὰ τὸ ἀρξάμενον καλλιεργητικὸν ἔτος, ἐν τούτοις δίδω μερικοὺς ἐνδεικτικοὺς ἀριθμοὺς διὰ τὸ 1953. Ὁ ὄγκος τῆς παραγωγῆς τῶν κυριωτέρων γεωργικῶν προϊόντων μας, τὰ ὁποῖα ἀντιπροσωπεύουν τὸ 80% τοῦ συνόλου ἀπὸ 4 ἑκατομμύρια τόννους τὸ 1952 ηὐξήθη εἰς 5.281.000 τόννους κατὰ τὸ 1953. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ τὴν ἀξίαν τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς, ἐκφραζομένην εἰς δραχμὰς τοῦ 1948, ἀπὸ 27.634 ἑκατομμύρια τὸ 1952, ἀνῆλθεν εἰς 37.551 ἑκατομμύρια κατὰ τὸ 1953. Τοῦτο ἀντιπροσωπεύει μίαν μέσην αὔξησιν 36,2%. Ἐν σχέσει τέλος μὲ τὰς κατὰ μέρος τιμὰς τῶν διαφόρων ἀγροτικῶν προϊόντων, ἡ Ἑλληνικὴ ὕπαιθρος ἀπέκτησε σαφῆ συνείδησιν τοῦ τί ἐκέρδισεν ἀπὸ τὴν ἀναπροσαρμογήν. Ὁ καπνός, ὁ σῖτος, ὁ βάμβαξ, ἡ σταφίς, τὸ ἔλαιον, ἡ ὄρυζα, δηλαδὴ οἱ στῦλοι τῆς γεωργικῆς μας παραγωγῆς εἶδον τὰς τιμάς των νὰ αὐξάνουν κατὰ ποσοστὸν περίπου 50%. Εἰδικώτερον αἱ μέσαι σταθμικαὶ τιμαὶ συγκεντρώσεως καὶ ἐλευθέρας ἀγορᾶς εἶναι:

§31Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι ἀκριβεῖς οἱ ἀριθμοὶ αὐτοί.

§32Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ (Ὑπ. Συντον.). Νὰ τοὺς ἀμφισβητήσετε. Εὑρίσκομαι, κύριοι εἰς τὸ βῆμα, διὰ νὰ σᾶς δώσω ψευδεῖς ἀριθμούς; Σοβαρολογεῖτε λοιπόν; (Φωναί, θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). Ἔρχομαι ἤδη εἰς τὴν ἐξέλιξιν τοῦ ἐμπορικοῦ ἰσοζυγίου πληρωμῶν. (Ἀναγινώσκει).

ΕΞΕΛΙΞΙΣ ΕΜΠΟΡΙΚΟΥ ΙΣΟΖΥΓΙΟΥ ΚΑΙ

ΙΣΟΖΥΓΙΟΥ ΠΛΗΡΩΜΩΝ

1. Κατὰ τὸ 10μηνον τοῦ 1952 (Ἰαν.—Ὀκτ.) τὸ ἔλλειμμα τοῦ ἐμπορικοῦ ἰσοζυγίου ἀνῆλθεν εἰς δολλάρια 156,9 ἑκατομ. Τὸ ἔλλειμμα τοῦτο περιορίζεται κατὰ τὸ ἀντίστοιχον 10μηνον τοῦ 1953 εἰς δολλάρια 103,5 ἑκατομ., δηλαδὴ ἐπέρχεται βελτίωσις κατὰ δολλ. 53,4 ἑκατομ. 2. Τὸ ἔλλειμμα τοῦ ἐμπορικοῦ ἰσοζυγίου μετὰ τὴν ἀναπροσαρμογήν, δηλαδὴ ἀπὸ τοῦ Ἀπριλίου μέχρι τοῦ Ὀκτωβρίου 1953 ἀνῆλθεν εἰς δολλ. 78,2 ἑκατομ. ἔναντι ἐλλείμματος ἐκ δολλ. 120,7 ἑκατομ. τοῦ ἀντιστοίχου 7μήνου τοῦ ἔτους 1952, ἤτοι ἡ βελτίωσις τοῦ ἐμπορικοῦ μας ἰσοζυγίου μετὰ τὴν ἀναπροσαρμογὴν ἀνέρχεται εἰς δολλ. 42,4 ἑκατ. 3. Εἰδικώτερον ὑποσημειοῦται ὅτι τὸ κατὰ τὴν 7μηνον μετὰ τὴν ἀναπροσαρμογὴν περίοδον αἱ πληρωμαὶ δι’ εἰσαγωγὰς περιορίζονται εἰς δολλ. 140,7 ἑκατομ. ἔναντι δολλ. 171,1 ἑκατομ. τῆς ἀντιστοίχου περιόδου τοῦ προηγουμένου ἔτους — μείωσις κατὰ δολλ. 30,4 ἑκατομ. — ἐνῷ ταὐτοχρόνως αἱ ἐξαγωγαὶ αὐξάνονται εἰς δολλ. 62,5 ἑκατομ. ἔναντι δολλ. 50,4 ἑκατομ. τοῦ ἀντιστοίχου 7μήνου τοῦ προηγουμένου ἔτους, ἤτοι σημειοῦται αὔξησις τῶν ἐξαγωγῶν κατὰ δολλ. 12,1 ἑκατομ. Ἂς σημειωθῇ ὅτι οἱ μῆνες τῆς πραγματοποιήσεως τῆς σημαντικωτέρας εἰσροῆς ἐξαγωγικοῦ συναλλάγματος ἀρχίζουν τὸν Ὀκτώβριον καὶ φθάνουν εἰς τὸν Μάρτιον. Τοῦτο προκύπτει ἀπὸ τὰ δεδομένα τῶν προηγουμένων ἐτῶν. Εἰς τοὺς ἀνωτέρω ἀριθμοὺς περιλαμβάνεται μόνον εἷς μὴν μόνον, ὁ Ὀκτώβριος, ἐκ τῆς χειμερινῆς περιόδου, τῆς ηὐξημένης δηλαδὴ εἰσροῆς ἐξαγωγικοῦ συναλλάγματος. Κατὰ τὸν λήξαντα Ὀκτώβριον τὸ ἀποκτηθὲν ἐξαγωγικὸν συνάλλαγμα ἀνῆλθεν εἰς δολλ. 18 ἑκατ. ἔναντι δολλ. 10,3 ἑκατ. τοῦ Ὀκτωβρίου παρελθόντος ἔτους, ἤτοι ἐσημείωσεν αὔξησιν 80% περίπου. Ἡ εἴσοδος ὅθεν τοῦ ἐξαγωγικοῦ συναλλάγματος, ἡ ὁποία καὶ θὰ παρουσιάσῃ πληρέστερον τὰ εὐνοϊκὰ ἀποτελέσματα τῆς ἀναπροσαρμογῆς, θὰ ἐκδηλωθῇ καὶ κατὰ τοὺς προσεχεῖς 5 μῆνας. Συνεπῶς καὶ ἡ βελτίωσις τοῦ ἐμπορικοῦ μας ἰσοζυγίου θὰ εἶναι ἔτι ἐντονωτέρα κατὰ τοὺς προσεχεῖς μῆνας. 4. Ἰσχυρὰ διαπιστοῦται ἡ βελτίωσις, ἀπὸ τῆς συναλλαγματικῆς ἀναπροσαρμογῆς καὶ ἐντεῦθεν, εἰς τὴν ἐξέλιξιν τῶν ἀδήλων πόρων καὶ πληρωμῶν. Οἱ ἄδηλοι πόροι ἀνῆλθον συνολικῶς ἀπὸ τοῦ Ἀπριλίου μέχρι καὶ τοῦ Ὀκτωβρίου 1953 εἰς δολλ. 79,9 ἑκατ. ἔναντι 54,7 ἑκατ. τῆς ἀντιστοίχου περιόδου τοῦ προηγουμένου ἔτους, δηλαδὴ προκύπτει πλεόνασμα ἐκ δολλ. 25,2 ἑκατομ. Αἱ ἄδηλοι πληρωμαὶ διὰ τὴν αὐτὴν περίοδον τῶν ἐτῶν 1952 καὶ 1953 ἀνῆλθον εἰς τὸ αὐτὸ περίπου ποσὸν (1953 δολ. 19,4 ἑκατ., 1952 δολ. 19,8), καίτοι κατὰ τὸ 1953 ὑπάρχει καὶ ἡ πρόσθετος πληρωμὴ διὰ τὴν Κωπαΐδα ἐκ δολλ. 1 ἑκατομ. 5. Ἐὰν συγκεφαλαιωθῇ ἡ βελτίωσις τοῦ ἐμπορικοῦ μας ἰσοζυγίου καὶ ἡ βελτίωσις ἐκ τῆς κινήσεως τῶν ἀδήλων πόρων καὶ πληρωμῶν θὰ προκύψῃ ἡ γενικὴ βελτίωσις τῆς συναλλαγματικῆς θέσεως τῆς Χώρας. Αὕτη παρουσιάζεται ὡς ἑξῆς: Ἔλλειμμα τοῦ ἰσοζυγίου πληρωμῶν ἀπὸ Ἀπρ.—Ὀκτ. 1952 δολλ. 85,8 ἑκατ. Ἔλλειμμα τοῦ ἰσοζυγίου πληρωμῶν ἀπὸ Ἀπρ.—Ὀκτ. 1953 δολλ. 17,7 ἑκατομ. Ἡ βελτίωσις ὅθεν τῆς συναλλαγματικῆς θέσεως τῆς Χώρας ἀνέρχεται εἰς δολλ. 68,1 ἑκατ. διὰ τὸ 7μηνον αὐτό. 6. Σημειοῦται ὅτι κατὰ τὴν ἀπὸ τῆς ἀναπροσαρμογῆς περίοδον καὶ ἐντεῦθεν, γενικώτερον δὲ κατὰ τὸ ἔτος 1953 οἱ δύο παράγοντες, οἵτινες συνέβαλον εἰς τὴν τελικὴν κάλυψιν τοῦ ἐλλείμματος τοῦ ἰσοζυγίου τῶν πληρωμῶν, ἤτοι ἡ Ἀμερικανικὴ βοήθεια καὶ αἱ ἐπανορθώσεις παρουσιάζουν σοβαρὰν μείωσιν. Ἀμερικ. βοήθεια ἀπὸ Ἰαν.—Ὀκτ. 1952 δολλ. 96,6 ἑκ. Ἀμερικ. βοήθεια ἀπὸ Ἰαν.—Ὀκτ. 1953 δολλ. 59,3 ἑκ. Κατὰ τὰς αὐτὰς περιόδους: Ἐπανορθώσεις 1952 δολλ. 24,7 ἑκ. Ἐπανορθώσεις 1953 δολλ. 5,3 ἑκ. Οἱ αὐτοὶ παράγοντες μετὰ τὴν συναλλαγματικὴν ἀναπροσαρμογήν: Ἀμερικ. βοήθεια (Ἀπρ.—Ὀκτ. 1953) δολλ. 38,1 ἑκατ. ἔναντι δολλ. 64,7 ἑκατομ. τοῦ 1952. Ἐπανορθώσεις δολλ. 2,6 ἑκατομ. ἔναντι δολλ. 21,3 ἑκατ. τοῦ 1952. Συνολικῶς ἡ μείωσις τῶν δύο αὐτῶν παραγόντων ἀπὸ τῆς ἀναπροσαρμογῆς μέχρι τοῦ Ὀκτωβρίου ἀνέρχεται εἰς 45,3 ἑκατομ. Ὑπερκαλύπτεται ὅμως ἀπὸ τὴν βελτίωσιν τῶν ἄλλων παραγόντων τοῦ ἰσοζυγίου τῶν πληρωμῶν (ἐξαγωγαί, εἰσαγωγαί, ἄδηλοι πόροι) ἀνελθοῦσα, ὡς ἐλέχθη καὶ ἀνωτέρω, εἰς δολλάρια 68,1 ἑκατομ. μὲ ἀποτέλεσμα τὴν αὔξησιν τῶν πραγματικῶν συναλλαγματικῶν διαθεσίμων τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος.

ΣΥΝΑΛΛΑΓΜΑΤΙΚΟΝ ΑΠΟΘΕΜΑ ΤΡΑΠΕΖΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

Σημείωσις: Ἐκ τοῦ καλύμματος εἰς λίρας Ἀγγλίας πληρώνονται κατ’ ἔτος £ 1.000.000-/- πρὸς ἐξόφλησιν τοῦ Δανείου πρὸς τὴν Ἀγγλικὴν Κυβέρνησιν. Ἑπομένως ἐλεύθερον πρὸς διάθεσιν συνάλλαγμα εἰς Λίραν Ἀγγλίας εἶναι τὸ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ ὀφειλομένου ποσοῦ ὑπόλοιπον, τουτέστι £ 5.750.000-/-.

ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ

Τὸ μέγεθος τῆς Νομισματικῆς κυκλοφορίας τὴν 31 Ὀκτωβρίου 1953 ἀνήρχετο εἰς δραχ. 3.140,8 δισεκατομμύρια περίπου ἔναντι 2.216,2 δισεκατομμυρίων τοῦ Ὀκτωβρίου 1952 καὶ ἔναντι 2.414,2 δισεκατομμυρίων τοῦ Μαρτίου 1953. Αὔξησις μεταξὺ Ὀκτωβρίου 1952 καὶ 1953 δραχ. 924,6 δισεκατομμύρια καὶ αὔξησις μεταξὺ Μαρτίου καὶ Ὀκτωβρίου 1953 δραχ. 726,6 δισεκατομμύρια. Ἡ τελευταία διαθέσιμος ἡμερομηνία μεγέθους κυκλοφορίας εἶναι ἡ 13 Ν)βρίου 1953 μὲ ἐπίπεδον κυκλοφορίας 3.111,5, ἤτοι μὲ αὔξησιν ἔναντι τοῦ Μαρτίου 1953 δραχ. 697,3 δισεκατομμύρια. Διαθέσιμα ἀναλυτικὰ στοιχεῖα ἐπὶ τῶν παραγόντων μετοβολῆς κυκλοφορίας ὑπάρχουν μέχρι καὶ τοῦ τέλους μηνὸς Ὀκτωβρίου. Ἡ σύγκρισις καὶ ἡ ἀνάλυσις γίνεται μόνον διὰ τὴν μετὰ τὴν ἀναπροσαρμογὴν τοῦ μηνὸς Ἀπριλίου μέχρι τέλους Ὀκτωβρίου περίοδον καθ’ ἣν ἡ κυκλοφορία παρουσιάζει αὔξησιν δραχ. 726,6 δισεκατομμύρια. Ἐκ τῆς ἀναλύσεως τῶν παραγόντων μεταβολῶν κυκλοφορίας προκύπτει: 1. Κύριοι παράγοντες αὐξήσεως κυκλοφορίας ἀπὸ τοῦ Ἀπριλίου μέχρι τοῦ Ὀκτωβρίου ὑπῆρξαν: α) Ἡ ἀγορὰ ἐξωτερικοῦ συναλλάγματος: Κατὰ τὴν περίοδον ταύτην ἐτέθησαν εἰς κυκλοφορίαν δραχ. 758,3 δισεκατομμύρια, ἀντιπροσωπεύουσαι ἀντίτιμον ἀποκτηθέντος συναλλάγματος δι’ ὃ κατεβλήθησαν ὑπὸ τῆς Τραπέζης δραχμαί. Σημειοῦται ὅτι κατὰ τὴν ἀντίστοιχον περίοδον τοῦ προηγουμένου ἔτους ἐξεδόθησαν πολὺ ὀλιγώτεραι δραχμαὶ διὰ τὴν ἀγορὰν συναλλάγματος λόγῳ μειωμένης προσφορᾶς τούτου εἰς τὴν Τράπεζαν. Προστίθεται ἀκόμη, ὅτι ὑπὸ ὁμαλὰς συνθήκας ἐλευθέρας λειτουργίας τῆς μετατρεψιμότητος τῶν νομισμάτων (χρυσοῦς κανὼν καὶ κανὼν συναλλάγματος χρυσοῦ), ἡ αὔξησις τῆς νομισματικῆς κυκλοφορίας λόγῳ ἀποκτωμένου συναλλάγματος (ὑπεραγορῶν) θεωρεῖται ὑγιὴς καὶ οὐχὶ ἐπικίνδυνος διεύρυνσις τῆς κυκλοφορίας καθ’ ὅσον τὰ νεοεκδιδόμενα πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον τραπεζογραμμάτια ἀπορροφῶνται συνήθως ὁμαλῶς ὑπὸ τῆς οἰκονομίας. Κίνδυνοι πληθωρικοὶ δὲν ὑφίστανται λόγῳ τοῦ αὐξανομένου καλύμματος καὶ τῆς ἐλευθέρας μετατρεψιμότητος. Εἰς τὰς παρούσας Ἑλληνικὰς συνθήκας τὴν ἐλευθέραν μετατρεψιμότητα ὑποκαθιστᾶ εἰς μεγίστην κλίμακα ἡ ἐλευθέρα διάθεσις συναλλάγματος δι’ εἰσαγωγικοὺς σκοπούς. Ἑπομένως ἡ αὔξησις τῆς κυκλοφορίας λόγῳ ὑπεραγορῶν συναλλάγματος δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς ἐνέχουσα πληθωρικοὺς κινδύνους. β) Αἱ πληρωμαὶ διὰ δαπάνας ἀνασυγκροτήσεως: Διετέθησαν ἐν συνόλῳ δραχ. 540 δισεκατομμύρια, ἐνῷ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος κατὰ τὴν αὐτὴν περίοδον εἶχον διατεθῆ μόνον 389 δισεκατομμύρια. γ) Συγκέντρωσις ἐγχωρίων προϊόντων: Ἐκ τοῦ λογαριασμοῦ ἐφοδίων τοῦ δημοσίου παρὰ τῇ Τραπέζῃ τῆς Ἑλλάδος προκύπτει ὅτι διετέθησαν, κατὰ τὴν ἐξεταζομένην περίοδον, δραχμ. 607,7, δισεκατομμύρια περίπου, διὰ τὴν συγκέντρωσιν ἐγχωρίων προϊόντων καὶ ἄλλας πληρωμὰς τοῦ δημοσίου δι’ εἰσαγωγὰς ἐφοδίων. Σημειοῦται ὅτι τὸ συνολικὸν ποσὸν δραχμῶν ὅπερ ἐχρησιμοποιήθη διὰ τὴν συγκέντρωσιν σιτηρῶν ἀνῆλθεν εἰς δραχ. 931 δισεκατομμύρια περίπου. Ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι τὸ χρεωστικὸν ὑπόλοιπον τοῦ λογαριασμοῦ ἐφοδίων τοῦ Δημοσίου ηὐξήθη κατὰ δραχ. 607,7 δισεκατομμύρια, ἤτοι κατὰ ποσὸν ὀλιγώτερον τῶν διὰ τὴν συγκέντρωσιν διατεθεισῶν δραχμῶν, προκύπτει ἡ ρευστότης τοῦ λογαριασμοῦ τούτου καὶ ἡ προοπτική, ὅτι κατὰ τοὺς προσεχεῖς μῆνας τὸ στοιχεῖον τοῦτο θέλει ἀποβῆ παράγων μειώσεως τῆς κυκλοφορίας. δ) Πιστώσεις πρὸς τὴν οἰκονομίαν: Ἐπραγματοποιήθη διὰ χρηματοδότησιν ἐκ τοῦ ἐκδοτικοῦ προνομίου, κατὰ τὴν περίοδον Ἀπριλίου μέχρις Ὀκτωβρίου 1953, αὔξησις τῶν πιστώσεων κατὰ δραχ. 134,1 δισεκατομμύρια. Ἡ αὔξησις αὕτη συγκρινομένη πρὸς τὸ σύνολον τῶν πιστώσεων ἐκ τοῦ ἐκδοτικοῦ προνομίου ἀνερχομένων εἰς δρχ. 3.703 δισεκατομμύρια εἶναι προφανῶς μικρὰ καὶ ὡς ἐκ τούτου δύναται βασίμως νὰ λεχθῇ ὅτι οὐδεμία ἠσκήθη πληθωρικὴ πίεσις ἐκ τοῦ παράγοντος τῶν πιστώσεων. 2. Κύριοι παράγοντες μειώσεως τῆς κυκλοφορίας ἀπὸ τοῦ Ἀπριλίου μέχρι τοῦ Σεπτεμβρίου ὑπῆρξαν: Ὁ λογαριασμὸς συγκεντρώσεως ἐσόδων καὶ πληρωμῶν τοῦ δημοσίου, αἱ καταθέσεις πάσης φύσεως καὶ δραχμαὶ τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας. Ἀναλυτικώτερον: α) Ἑλληνικὸν δημόσιον, λογαριασμὸς ἐσόδων καὶ πληρωμῶν: Λογιστικὴ μείωσις τοῦ χρεωστικοῦ ὑπολοίπου δραχ. 784,9 δισεκατομμύρια εἰς ἣν περιλαμβάνεται ποσὸν δραχ. 608 δισεκατομμυρίων, μεταφερθὲν ἐκ τῶν δραχμῶν τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας. Πραγματικὴ ἑπομένως μείωσις τοῦ χρεωστικοῦ ὑπολοίπου τοῦ Δημοσίου δραχ. 177 δισεκατομμύρια. Ἡ μείωσις αὕτη τοῦ ὑπολοίπου τοῦ λογαριασμοῦ τοῦ Δημοσίου δεικνύει τὴν καλὴν ἐξέλιξιν κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ Κρατικοῦ προϋπολογισμοῦ καταλείποντος, ἀπὸ τοῦ Ἀπριλίου μέχρι τοῦ Ὀκτωβρίου, συνολικῶς ταμιακὸν πλεόνασμα ἐξ 180 περίπου δισεκατομμυρίων δραχμῶν. β) Καταθέσεις δημοσίων ὑπηρεσιῶν: Αὔξησις τοῦ πιστωτικοῦ των ὑπολοίπου κατὰ δραχ. 270,8 δισεκατομμύρια. γ) Καταθέσεις Τραπεζῶν: Αὔξησις τοῦ πιστωτικοῦ των ὑπολοίπου κατὰ δραχ. 278,7 δισεκατομμύρια. δ) Ἕτεροι λογαριασμοὶ πιστωτικοί: (Κυρίως καταθέσεις Ν.Π.Δ.Δ. καὶ ἄλλοι). Αὔξησις δραχ. 348,7 δισεκατομμύρια. ε) Δραχμαὶ Ἀμερικανικῆς βοηθείας: Τὸ εἰς δραχμὰς προϊόν τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας ἀνῆλθεν εἰς 928 δισεκατομμύρια μεῖον τοῦ μεταφερθέντος εἰς τὸν λογαριασμὸν τοῦ Δημοσίου, καθαροῦ τελικῶς ποσοῦ ἐκ δραχ. 608 δισεκατομμυρίων καὶ τοῦ ἀντληθέντος διὰ στρατιωτικὰς δαπάνας ποσοῦ δραχ. 165 δισεκατομμυρίων, καθαρὸν ὑπόλοιπον δραχμῶν βοηθείας αἵτινες ἐπέδρασαν μειωτικῶς ἐπὶ τῆς κυκλοφορίας δραχ. 155 δισεκατομμύρια. 3. Ἡ καθαρὰ αὔξησις τῆς Νομισματικῆς κυκλοφορίας ἀπὸ Ἀπριλίου μέχρις Ὀκτωβρίου ἐκ δραχ. 727 δισεκατομμυρίων δὲν φαίνεται νὰ ἤσκησε πληθωρικὴν πίεσιν ἐπὶ τῆς οἰκονομίας. Λόγοι ὑποστηρίζοντες τὴν ἄποψιν ταύτην εἶναι: α) Αἱ ἀνάγκαι τῆς οἰκονομίας εἰς πρόσθετα μέσα πληρωμῶν. Ὑπολογίζεται ὅτι κατὰ τὸ 1953 ὁ ὄγκος τῶν συναλλαγῶν εἶναι ἀνώτερος τοῦ προηγουμένου ἔτους. Ἔνδειξιν περὶ τούτου παρέχει ἡ σημαντικὴ αὔξησις τοῦ ὄγκου τῆς βιομηχανικῆς καὶ τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς. Ἡ αὔξησις τῆς δραστηριότητος τῶν δύο τούτων βασικῶν κλάδων ἔχει ἐπιφέρει ἀναμφισβητήτως γενικωτέραν αὔξησιν τῆς ἀπασχολήσεως τόσον εἰς ἄλλους κλάδους, ὅπως ἡ οἰκοδομικὴ δραστηριότης, ὅσον καὶ εἰς τὰς ὑπηρεσίας. β) Ἡ ἄνοδος τῶν τιμῶν, ἡ ὁποία ἦτο φυσικὸν νὰ ἐπέλθῃ κατόπιν τῆς συναλλαγματικῆς ἀναπροσαρμογῆς, ἦτο ἑπόμενον νὰ ἀκολουθηθῇ ἀπὸ διεύρυνσιν τῶν μέσων πληρωμῆς πρὸς ἀποφυγὴν φαινομένων ὑπερμέτρου χρηματικῆς στενότητος εἰς τὴν ἀγοράν. γ) Ἡ σταθερότης τῆς τιμῆς τῆς χρυσῆς λίρας. Ἡ πεῖρα τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν ἀπέδειξεν, ὅτι αἱ πληθωρικαὶ πιέσεις παρασύρουν τὴν τιμὴν τῆς χρυσῆς λίρας πρὸς τὰ ἄνω. Ἀντιθέτως κατὰ τοὺς τελευταίους μῆνας ἡ χρυσῆ λίρα διατηρεῖται σταθερὰ μὲ διαρκεῖς μάλιστα τάσεις κάμψεως. Τοῦτο δεικνύει μεγαλυτέραν προσφορὰν χρυσῶν λιρῶν ἔναντι δραχμῶν, δυναμένην νὰ ἀποδοθῇ εἰς περισσοτέρους λόγους, ὅπως: ἡ ἀποεπένδυσις λιρῶν ἐπὶ σκοπῷ εἴτε καταναλώσεως εἴτε ἄλλων μορφῶν ἐπενδύσεως, ἡ μείωσις χρησιμοποιήσεως χρυσῶν λιρῶν εἰς τὰς συναλλαγὰς καὶ ἡ ὑποκατάστασις εἰς αὐτὰς τῆς δραχμῆς, ἡ μείωσις τῆς τάσεως πρὸς ἀποθησαύρισιν εἰς χρυσὸν ὑποβοηθουμένη ἀπὸ ψυχολογικοὺς λόγους, ὅπως ἡ προοπτικὴ ὅτι ἐξέλιπον αἱ ὑψωτικαὶ τάσεις τῆς τιμῆς τῆς χρυσῆς λίρας. Σημειοῦται ὅτι κατὰ τὸ 1953 ἡ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος ἀπέσχεν οἱασδήποτε ἐπεμβάσεως εἰς τὴν ἀγορὰν τοῦ χρυσοῦ. δ) Ἡ αὔξησις τῶν καταθέσεων, περὶ ἧς θὰ ὁμιλήσω κατωτέρω, καὶ ε) Μείωσις τῆς κυκλοφοριακῆς ταχύτητος. Ἐξ ὅλων τῶν ἀνωτέρω ἐκτεθέντων λόγων προκύπτει σαφῶς, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ οἰκονομία διανύει περίοδον διαρκοῦς μειώσεως τῆς ταχύτητος τῆς νομισματικῆς κυκλοφορίας, ἥτις συντελεῖ εἰς τὴν ἐξουδετέρωσιν τῶν ἐκ τῆς ποσοτικῆς αὐξήσεως τοῦ μεγέθους τῆς κυκλοφορίας πιέσεων.

ΤΙΜΑΡΙΘΜΟΙ

1. Ἡ συναλλαγματικὴ ἀναπροσαρμογὴ τῆς 9ης Ἀπριλίου 1953, ἦτο φυσικὸν νὰ ἐπιφέρῃ ἄνοδον τοῦ γενικοῦ ἐπιπέδου τῶν τιμῶν. Μολονότι ὅμως ἀπὸ πολλὰς πλευρὰς ὑπεστηρίχθη, ὅτι ἡ ἄνοδος τῶν τιμῶν θὰ ἦτο ἀνατρεπτικὴ τῶν ἐλπίδων τῆς ἀναπροσαρμογῆς, ἐν τούτοις ἡ πραγματικὴ ἐξέλιξις ἀπέδειξε τὸ ἄκρως ἀντίθετον, ὡς διαπιστοῦται ἐκ τῆς πορείας τῶν τιμαρίθμων. 2. Αἱ λαβοῦσαι χώραν ἀπὸ τῆς ἀναπροσαρμογῆς καὶ ἐντεῦθεν μεταβολαὶ εἰς τοὺς τιμαρίθμους παρουσιάζονται ὡς ἑξῆς:

3. Αἱ κυριώτεραι παρατηρήσεις, αἵτινες ἠμποροῦν νὰ διατυπωθοῦν, βάσει τῶν ἀνωτέρω ἀριθμῶν, εἶναι: α) Τὸ ποσοστὸν τῆς ἀνόδου τῶν τιμαρίθμων εἶναι χαμηλόν, ἐν συγκρίσει πρὸς τὸ ποσοστὸν τῆς συναλλαγματικῆς ὑποτιμήσεως τῆς δραχμῆς. Ἑπομένως τὰ περιθώρια, τὰ ὁποῖα ἐσκοπεῖτο νὰ δημιουργηθοῦν διὰ τῆς συναλλαγματικῆς ἀναπροσαρμογῆς, χάριν ἐξαγωγικῶν σκοπῶν, εἰσροῆς συναλλάγματος καὶ ἀκριβείας τῶν εἰσαγομένων εἰδῶν, ἐπὶ σκοπῷ βελτιώσεως τῆς θέσεως τοῦ ἰσοζυγίου πληρωμῶν, ἐξακολουθοῦν νὰ ὑφίστανται εὐρύτατα. β) Ἄξιον ἰδιαιτέρας παρατηρήσεως εἶναι τὸ γεγονός, ὅτι τὸ κόστος τοῦ βίου, ὅπερ καὶ ἀμέσως ἐνδιαφέρει τὸν μισθωτόν, δὲν ὑψώθη πέραν τοῦ 16%. Ὁ τιμάριθμος χονδρικῆς πωλήσεως παρουσιάζει ὕψωσιν 31% περίπου, ἀλλὰ λόγῳ σταθεροποιητικῶν παραγόντων, παρεμβαλλομένων ἤδη μεταξὺ τῆς τιμῆς χονδρικῆς πωλήσεως καὶ τῆς τιμῆς εἰς ἣν τὰ ἐμπορεύματα φθάνουν εἰς τὸν καταναλωτήν, διατηρεῖται ἀπόστασις μεταξὺ τῶν δύο τιμαρίθμων, ἡ ὁποία ὁδηγεῖ τελικῶς εἰς κατάστασιν νέας ἰσορροπίας ἐν τῇ οἰκονομίᾳ. Ἡ νέα ἰσορροπία ἐγκλείει μετατόπισιν εἰσοδήματος ἀπὸ τὸ εἰσαγωγικὸν ἐμπόριον, τὸ ἐμπόριον ἐν γένει, τὴν βιομηχανικὴν παραγωγὴν καὶ ἄλλους ἐπικερδεῖς κλάδους πρὸς τὸν καὶ ὑπὲρ τοῦ τελευταίου καταναλωτοῦ. Ὁ ὑψηλότερος τιμάριθμος χονδρικῆς πωλήσεως, ἐν συγκρίσει μὲ τὸν τιμάριθμον κόστους τοῦ βίου, δεικνύει σαφῶς, ὅτι ἀπὸ τοῦ ἀποκερδαίνοντος προγενέστερον ὑψηλότερα κέρδη, ἀφηρέθη οὐσιῶδες μέρος τῆς τοιαύτης ὠφελείας των, μὲ ἀποτέλεσμα τὴν διατήρησιν χαμηλοτέρων ἐπιπέδων εἰς τοὺς τιμαρίθμους κόστους ζωῆς καὶ λιανικῆς πωλήσεως. Συγκρατητικὴν ἐπίσης ἐπίδρασιν ἐπὶ τῶν τιμῶν καταναλώσεως (τιμάριθμοι κόστους βίου καὶ λιανικῆς πωλήσεως) ἀσκεῖ τὸ γεγονός, ὅτι αἱ τιμαὶ πλείσιων ὅσων ἐγχωρίων βιομηχανικῶν προϊόντων δὲν παρουσιάζουσιν ἀξιόλογον ἄνοδον. Ὁ τιμάριθμος χονδρικῆς πωλήσεως, ὅστις παρουσιάζει καὶ τὴν μεγαλυτέραν συγκριτικῶς ἄνοδον, ἐπηρεάζεται ἀπὸ τὰς σοβαρωτέρας ὑψώσεις τιμῶν, αἵτινες ἀφορῶσι κυρίως τὰ ἐξαγώγιμα ἑλληνικὰ προϊόντα, καθὼς ἐπίσης καὶ τὰ εἰσαγόμενα ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ.

ΚΑΤΑΘΕΣΕΙΣ

Ἐξετάζονται μόνον αἱ καταθέσεις παρὰ Τραπέζαις μὴ περιλαμβανομένων τῶν καταθέσεων παρὰ τῇ Τραπέζῃ τῆς Ἑλλάδος, αἱ ὁποῖαι λόγῳ τοῦ μηχανισμοῦ καὶ τῆς μορφῆς των παρὰ ἐκδοτικῷ ἱδρύματι, δὲν θεωροῦνται γενικῶς ὡς ἐκφράζουσαι ἀποταμιευτικὴν ἐνέργειαν. 1. Μεταξὺ 31 Μαρτίου καὶ 31 Ὀκτωβρίου 1953 διαπιστοῦται ἰσχυροτάτη αὔξησις τῶν καταθέσεων ἀνελθοῦσα εἰς δραχ. 809,3 δισεκ. (ἀπὸ σύνολον 2.146,2 δισεκ. τῆς 31 Μαρτίου εἰς 2.955,5 δισεκ. τῆς 31 Ὀκτωβρίου). Τὴν αὐτὴν περίοδον τοῦ προηγουμένου ἔτους ἡ αὔξησις ἦτο μόνον δρχ. 73,8 δισ. (Ἀπὸ 2.117,4 δισ. εἰς 2.191,2 δισ.). Κατὰ τὴν τὴν χειμερινὴν περίοδον 1952–1953 αἱ καταθέσεις εἶχον παρουσιάσει στασιμότητα καὶ μάλιστα στάσιν κάμψεως (Ὀκτώβριος 1952 δρχ. 2191,2. Μάρτιος 1953 δρχ. 2.146,2). 2. Τὸ οὐσιῶδες ἐν προκειμένῳ εἶναι, ὅτι ἡ αὔξησις τῶν καταθέσεων ἀφορᾷ σχεδὸν κατὰ τὰ 7)10 περίπου καταθέσεις ἰδιωτῶν ἐν γένει. Ἡ κατηγορία αὕτη ἀνῆλθεν ἀπὸ 1.130,8 δισεκατ. τὸν Μάρτιον 1953 εἰς 1.696,7 δισεκατ. τὸν Ὀκτώβριον, ἤτοι ἐσημειώθη αὔξησις 565,9 δισεκ. Τὸ γεγονὸς τοῦτο τῆς αὐξήσεως τῶν καταθέσεων τῶν ἰδιωτῶν ἐκδηλούμενον μετὰ τὴν ἀναπροσαρμογὴν δεικνύει τὴν τόνωσιν τῆς ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν δραχμήν. Ἡ ἀντίστοιχος αὔξησις τῶν καταθέσεων Ν.Π.Δ.Δ. εἶναι 243,4 δισεκατ. (ἀπὸ 1.015,4 εἰς 1.258,8).

ΠΙΝΑΞ ΤΟΥ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ

Ἐν σχέσει πρὸς τὸν προϋπολογισμὸν 1952–53, ὑπενθυμίζω τὸ εἰς δραχμὰς 650 δισεκατομμύρια προϋπολογιζόμενον ἔλλειμμά του καὶ εἶμαι εὐτυχὴς ἀναγγέλλων εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι οὗτος ἔκλεισεν ἤδη ἀπολύτως ἰσοσκελισμένος, μέχρι καὶ τῆς τελευταίας δραχμῆς. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν τρέχοντα προϋπολογισμὸν 1953)54 ὄχι μόνον κατετέθη οὗτος εἰλικρινῶς ἰσοσκελισμένος, ἀλλὰ καὶ διὰ πρώτην φοράν, μετὰ 10ετίας ὁλοκλήρους, μὲ περίσσευμα 300 δισεκατομμυρίων, ἅτινα θὰ διατεθοῦν ὡς γνωστὸν διὰ τὸ πρόγραμμα ἐπενδύσεων. Εἶμαι καὶ ἐδῶ εὐτυχὴς ἀναγγέλλων εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν ὅτι ἡ κατὰ τὸ πρῶτον τετράμηνον ἐκτέλεσίς του ἀφῆκε πλεόνασμα περὶ τὰ 100 δισεκατομμύρια, ἤτοι ἀκριβῶς τὸ τρίτον τοῦ προϋπολογισθέντος ὁλικοῦ περισσεύματος. Κατὰ τὴν αὐτὴν περίοδον πέρυσιν, ὁ προϋπολογισμὸς ἄφινεν ἔλλειμμα 70 περίπου δισεκατομμυρίων. Καὶ προσέξατε. Εἰς τὴν πραγματικότητα, τὸ ἐφετεινὸν μνημονευθὲν πλεόνασμα τῶν 100 δισεκ. εἶναι ἀκόμη μεγαλύτερον. Διότι ἐκ τοῦ γενικοῦ προϋπολογισμοῦ διετέθησαν ὑπὸ μορφὴν προκαταβολῶν διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ σεισμοπλήκτων Νήσων πέραν τῶν 60 δισεκατομμυρίων. Οὕτω τὸ πραγματικὸν πλεόνασμα τοῦ τετραμήνου ἀνέρχεται εἰς 160 δισεκατομμύρια! (Χειροκροτήματα). Καὶ τώρα ποὺ οἱ ἀριθμοὶ ὡμίλησαν, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἐπισημάνω ὡρισμένα σημεῖα, τὰ ὁποῖα ἄλλωστε καὶ διαφωτίζουν ὅλον τὸ πνεῦμα καὶ τὴν νοοτροπίαν τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ. Πρῶτον ἐπαναλαμβάνω, τὴν ἀναπροσαρμογὴν δὲν τὴν εἴδαμεν ὡς νομισματικὴν ἢ ταμιακὴν ὑπόθεσιν, ἀλλ’ ὡς θεμέλιον τῆς οἰκονομικῆς μας πολιτικῆς. Ἦτο ἀνάγκη νὰ σταματήσῃ αὐτὴ ἡ ἀνώμαλος διαφορὰ ἐσωτερικῆς καὶ ἐξωτερικῆς ἀξίας τῆς δραχμῆς, ἡ ὁποία ὅσον διετηρεῖτο τόσον ὑπενόμευε τὴν πολιτικὴν τῆς οἰκονομικῆς σταθερότητος καὶ κατὰ συνέπειαν τὴν σταθερότητα τοῦ νομίσματος, τὴν ὁποίαν κατ’ ἀπόλυτον τρόπον πρεσβεύει ἡ Κυβέρνησις. Ἦτο ἀκόμη ἀνάγκη νὰ τερματισθῇ τὸ ἀνώμαλον καθεστὼς τῶν διαφορικῶν τιμῶν συναλλάγματος. Καὶ τοῦτο οὐ μόνον διὰ νὰ παύσῃ ἡ σύγχυσις, ἡ ἀναρχία καὶ οὐχὶ σπανίως ἀδικία, ἀλλὰ καὶ νὰ μὴ εἶναι ἡ Ἑλλὰς ἐκτεθειμένη ἀπέναντι διεθνῶν ὀργανισμῶν μὲ τοὺς ὁποίους εἶναι δεσμευμένη μὲ διεθνεῖς συμφωνίας. Ἀλλ’ ὑπὲρ πάντα ταῦτα ἡ πολιτικὴ τῆς ἀναπροσαρμογῆς ἀπέβλεψε καὶ ἀποβλέπει εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς Ἑλληνικῆς παραγωγῆς καὶ εἰς τὴν προώθησιν τῶν Ἑλληνικῶν ἐξαγωγῶν. Αὐτὰ τὰ δύο ἀποτελοῦν ἀκρογωνιαίους λίθους τῆς πολιτικῆς μας, ἐπὶ τῆς ἐπιτυχίας τῶν ὁποίων δύναται καὶ μόνον νὰ βασισθῇ πᾶσα ἐπιδίωξις τῆς βελτιώσεως τοῦ χαμηλοῦ ἐπιπέδου διαβιώσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἐκτὸς ἐὰν νομίζωμεν, καὶ αὐτὸ οὐδέποτε θὰ πράξῃ ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμός, ὅτι, ἢ πρέπει αὐταπατώμενοι νὰ ἀπατῶμεν τὸν λαὸν περὶ βελτιώσεως τῆς θέσεώς του, ἐνῷ τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα θὰ παρέμενε χαμηλόν, ἢ θὰ ἐμειοῦτο, ἢ θὰ ἔπρεπε τὴν πᾶσαν ἐλπίδα μας αἰωνίως νὰ στηρίζωμεν εἰς τὴν ἔξωθεν βοήθειαν. Λησμονοῦντες ὅτι οἱ λαοὶ οἱ ὁποῖοι συνεχῶς δὲν δύνανται νὰ ζήσουν, μόνοι ὁδηγοῦνται θᾶττον ἢ βράδιον εἰς τὴν ἀπώλειαν τῆς ἀνεξαρτησίας των. Ἀφίνομεν ὅτι ἂν καὶ εἰς τοῦτο παρεμέναμεν ἀδιάφοροι, θὰ ἐζούσαμεν ἐκτὸς πραγματικότητος, ἐὰν ἐνομίζαμεν ὅτι θὰ ἠδύνατο ἐπὶ πολὺ νὰ διαρκέσῃ οἱονδήποτε καθεστὼς ἐξωτερικῆς βοηθείας. Δεύτερον, ἡ οἰκονομικὴ πολιτικὴ τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ δὲν κατέχεται οὔτε ἀπὸ COMPLEX τιμῶν οὔτε ἀπὸ COMPLEX κυκλοφορίας. Γνωρίζει, ὅτι ἡ ἀναπροσαρμογὴ θὰ εἶχεν ἐπίδρασιν ἐπὶ τῶν τιμῶν. Τὸ προέβλεψε. Τὸ ἀντεμετώπισεν ἐγκαίρως. Τὸ ἀντεμετώπισεν ἐπιτυχῶς καὶ ἔχει ἀπόλυτον πεποίθησιν, ὅτι θὰ τὸ ἀντιμετωπίσῃ εἰς τὸ μέλλον. Ἀλλὰ γνωρίζει ἀκόμη, ὅτι καὶ ἡ εὐρεῖα προώθησις τῆς παραγωγῆς συνοδευομένη μὲ εὐρὺ πρόγραμμα οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως τῆς Χώρας, ἀποτελεῖ ἄλλον παράγοντα ἀνεξάρτητον τῆς ἀναπροσαρμογῆς, δυνάμενον νὰ ἐπιδράσῃ ἐπὶ τῶν τιμῶν. Δὲν κατέχεται ἐκ τούτου ἀπὸ φοβίαν, διότι ἅπαντα τὰ φαινόμενα ταῦτα εἶναι φυσιολογικὰ εἰς φυσιολογικῶς ἐξελισσομένην οἰκονομίαν. Ἀλλὰ μὲ πλήρη γνῶσιν, μὲ ἀπόλυτον ψυχραιμίαν, μὲ σαφῆ προγραμματισμὸν καὶ πρὸ παντὸς γνωρίζουσα τί θέλει, εἶναι προητοιμασμένη νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰ ἐνδεχόμενα. Καὶ μέχρι σήμερον ἀφῆκε πάντοτε περιθώρια εἰς τὰς προβλέψεις της. Περιθώρια ἀσφαλείας, ὥστε ἡ δημιουργουμένη πραγματικότης, νὰ εἶναι καλυτέρα οἱασδήποτε αἰσιοδόξου προσδοκίας. Τρίτον, ἡ ἀναπροσαρμογὴ ὡς κατ’ ἐξοχὴν μέτρον μεταθέσεως πλούτου, εἶναι φυσικὸν νὰ δημιουργῇ εὐεργετουμένους καὶ ὑφισταμένους ζημίας. Ἡ Κυβέρνησις γνωρίζει ὅτι ἀναζήτησις τοῦ τελείου εἶναι ματαιοπονία, διότι ἁπλούστατα τέλειον δὲν ὑπάρχει εἰς τὸν κόσμον τοῦτον. Σταθμίζουσα λοιπὸν εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἐνδιαφερθῇ πρωτίστως διὰ τὴν ὠφέλειαν τῶν ζωντανωτέρων τμημάτων τοῦ πληθυσμοῦ. Καὶ οὕτω σκεπτομένη ἡ Κυβέρνησις τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, ὄχι μόνον δὲν ἀπέκρυψεν, ἀλλὰ κατὰ τὸν κατηγορηματικώτερον τρόπον πάντα ἐτόνισεν ὅτι ἦτο, εἶναι καὶ θὰ παραμείνῃ τὸ πρῶτον ἐνδιαφέρον της ἡ εὐημερία τῶν ἀγροτῶν τῆς Ἑλλάδος. Αὐτὴν ἀκριβῶς τὴν τάξιν εἰς τὴν ὁποίαν ἐνῷ τὸ Ἔθνος ὀφείλει ὄχι μόνον τὴν διατήρησιν τῆς ἑνότητός του ἀλλὰ καὶ τὴν ἀνανέωσίν του, τὴν εὐεξίαν καὶ τὴν εὐημερίαν του, συνηθίζομεν νὰ ἐνθυμούμεθα προεκλογικῶς καὶ νὰ λησμονῶμεν μετεκλογικῶς. Ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς καινοτομεῖ καὶ ἀποδεικνύει διὰ τῶν ἔργων του, ὅτι δὲν ὑπόσχεται, ἀλλὰ καὶ πράττει. Δὲν κολακεύει, ἀλλὰ ἐργάζεται. Δὲν μεγαλορρημονεῖ, ἀλλὰ πράγματι πιστεύει ὅτι ὅταν οἱ Ἕλληνες ἀγρόται εὐημεροῦν, τὸ Ἔθνος εὐημερεῖ. Ἀκριβῶς δὲ πρὸς θεμελίωσιν τῆς ἐπιτυχίας τῆς μεγάλης αὐτῆς πολιτικῆς, ἐζήτησε πίστωσιν χρόνου ἀπὸ ἄλλην τάξιν, τῆς ὁποίας ὡσαύτως ἡ εὐημερία εἶναι ἀπαραίτητος διὰ τὴν ἰσορροπίαν καὶ διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ τόπου. Ἀπὸ τοὺς Ἕλληνας ἐργάτας. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀρχίσωμεν ἀπὸ αὐτούς. Ἀλλὰ θὰ ἔλθωμεν ἀμέσως εἰς αὐτούς. Καὶ δι’ αὐτὸ ἐξήγγειλα εἰς τοὺς ἐργατικοὺς ἐκπροσώπους, τῶν ὁποίων τιμῶ τὴν κατανόησιν καὶ τὴν πρόθεσιν ἐργασίας, ὅτι ὅπως τὸ 1953 θὰ μείνῃ διὰ τοὺς Ἕλληνας ἀγρότας σταθμός, διότι κατ’ αὐτὸ ἐθεμελιώθη τὸ πρῶτον πράγματι Ἑλληνικὴ ἀγροτικὴ πολιτική, τοιουτοτρόπως τὸ 1954 θὰ θεμελιώσῃ τὴν πολιτικὴν διὰ τοὺς ἐργάτας. Τὸ δεύτερον βασικὸν κέντρον περὶ τὸ ὁποῖον περιεστράφη κατὰ τὸ λῆξαν ἔτος ἡ οἰκονομικὴ πολιτικὴ τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, ὑπῆρξε, κύριοι βουλευταί, τὸ θέμα τοῦ πενταετοῦς προγράμματος παραγωγικῶν ἐπενδύσεων. Ἐὰν ἐπιτύχωμεν καθ’ ὁλοκληρίαν εἰς τὸ νὰ ἀποδώσῃ πλήρως ἡ πολιτική μας, τὴν ὁποίαν σᾶς ἀνέπτυξα προηγουμένως, θὰ ἔχωμεν πράγματι ἐπιτελέσει ἆθλον καὶ ἡ οἰκονομικὴ πρόοδος διὰ τὴν Ἑλλάδα θὰ εἶναι χωρὶς ἀμφιβολίαν ἀξιόλογος. Ἀλλὰ παρ’ ὅλα ταῦτα, τὸ ἔργον θὰ εἶναι ἡμιτελές. Διότι, ἂν ταὐτοχρόνως δὲν προχωρήσωμεν εἰς τὴν προγραμματισμένην ἀνάπτυξιν τῆς οἰκονομίας τῆς Χώρας, ἐκμετάλλευσιν δηλαδὴ τοῦ πλούτου της, τότε ἀφ’ ἑνὸς θὰ κινδυνεύσωμεν νὰ ἀπολέσωμεν μέρος τῶν καρπῶν τῆς ἀναπτυχθείσης μεγάλης μας προσπαθείας εἰς τὴν οἰκονομίαν τοῦ Τόπου, καὶ ἀφ’ ἑτέρου, τὸ καὶ σπουδαιότερον, δὲν θὰ δυνάμεθα σοβαρῶς νὰ ἐλπίζωμεν οὔτε εἰς τὸ μόνιμον τῆς οἰκονομικῆς μας αὐτοδυναμίας, οὔτε πολλῷ μᾶλλον εἰς τὴν ὁριστικὴν καὶ συνεχῆ βελτίωσιν τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου τοῦ λαοῦ μας τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ παραμένῃ πάντοτε ὁ τελικός μας ἀντικειμενικὸς σκοπός. Διὰ τὴν ἐπιτυχίαν, λοιπόν, τοῦ σκοποῦ αὐτοῦ, ἡ Κυβέρνησις ἦτο ὑποχρεωμένη ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς νὰ ἀντιμετωπίσῃ παραλλήλως καὶ τὸ θέμα τοῦτο. Καὶ τὸ ἔπραξεν. Ἀφ’ ἑνὸς μὲν κατέστρωσε τὸ πρῶτον πενταετὲς αὐτῆς σχέδιον παραγωγικῶν ἐπενδύσεων καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἀνεζήτησε τὴν ἐξεύρεσιν τῶν μέσων τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ προγράμματος αὐτοῦ. Ἡ ἀξία τοῦ πρώτου εἶναι κυρίως, διότι κατεβλήθη κάθε προσπάθεια νὰ εὑρίσκεται ἐντὸς τῆς σημερινῆς πραγματικότητος καὶ τῶν δυνατοτήτων αὐτῆς. Ἡ ἀξία τοῦ δευτέρου εἶναι προφανής, διότι ἄνευ αὐτῆς οἱονδήποτε οἰκονομικὸν πρόγραμμα παύει νὰ εἶναι πολιτικὸν πρόγραμμα καὶ μεταβάλλεται εἰς καλὴν ἢ κακὴν ἀκαδημαϊκὴν μελέτην. Ἀλλ’ ἡμεῖς δὲν ρέπομεν εἰς τοιούτου εἴδους μελέτας. Προσωπικῶς μάλιστα ἐγώ, ὁ ὁποῖος ἔχω τὴν τιμὴν τῆς εὐθύνης τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, ἔχω ἀντιπάθειαν πρὸς τὰς θεωρίας. Εἶμαι ὑπερήφανος, ὅτι εἶμαι πολιτικός. Καὶ ὁ πολιτικός, αὐτὸ τοὐλάχιστον ἐγὼ φρονῶ πρέπει νὰ μὴ λησμονῇ ὅτι ἡ ὑψηλοτέρα ἔκφρασις τῆς πολιτικῆς, εἶναι ἡ ἀντίληψις τῆς πραγματικότητος. Καὶ τώρα, κύριοι βουλευταί, ὅσον καὶ ἐὰν σᾶς ἐταλαιπώρησα, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μοῦ παράσχετε ἀκόμη πίστωσιν χρόνου. Διότι εἶναι ἀνάγκη νὰ λεχθοῦν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὡρισμένα πράγματα ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου τούτου, ἐκ τῆς ἐπιτυχίας τοῦ ὁποίου ἐξαρτᾶται ἡ ἐξασφάλισις τοῦ μέλλοντος τῆς Ἑλλάδος. Διότι, ὅ,τι σᾶς ἀνέπτυξα εἰς τὴν ἀρχήν, ἀφεώρων τὴν διασφάλισιν τοῦ παρόντος. Διὰ τὸ πρόγραμμα δὲν θὰ σᾶς ἀπασχολήσω. Νομίζω, ὅτι κατέστη πλέον κτῆμα ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Καὶ πρέπει νὰ σημειώσω, ὅτι εἶναι τοῦτο ἄκρως εὐχάριστον. Διότι ἡ πλήρης συνειδητοποίησις ὑπὸ τοῦ λαοῦ ἑνὸς παραγωγικοῦ προγράμματος, εἶναι ἀπὸ τὰς βασικὰς προϋποθέσεις τῆς πραγματοποιήσεώς του, καθ’ ὅσον ἐξασφαλίζει τὴν ὁμόθυμον συμπαράστασιν τῆς κοινῆς γνώμης. Τὸ παραγωγικὸν πρόγραμμα δὲν εἶναι ὑπόθεσις ἑνὸς κόμματος, ὁσονδήποτε εὐρεῖαν λαϊκὴν βάσιν καὶ ἂν ἔχῃ. Εἶναι ὑπόθεσις ἐθνική. Δὲν θὰ ἐπιμείνω ἀκόμη οὔτε εἰς τὴν ἐξήγησιν τῆς ρεαλιστικότητος τοῦ προγράμματος. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ἐχαρακτηρίσθη ἑκάστοτε, ἰδίως εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ὡς τολμηρόν, ἀλλὰ ὁ χαρακτηρισμὸς ὠφείλετο εἴτε εἰς ἔλλειψιν ἐπαρκοῦς ἐνημερώσεως εἴτε, ἀτυχῶς, καὶ εἰς σφάλματα ἰδικῶν μας, ἐφ’ ὅσον καὶ μεταξύ μας εὑρέθησαν τινές, χαρακτηρίσαντες αὐτὸ ὡς εἶδός τι φιλοδόξου νοοτροπίας καὶ ὡς ἀνεδαφικόν. Δὲν χρειάζεται, ὅμως, αὐτὸ μὲ ἔπεισεν ἡ πεῖρα μου, νὰ καταβληθῇ πολὺς κόπος, ὅταν συνομιλῇ τις μὲ καλοπίστους καὶ ἀντικειμενικοὺς συνομιλητάς, διὰ νὰ πεισθοῦν, ὅτι τὸ πρόγραμμα, ὄχι μόνον δὲν εἶναι τολμηρόν, ἀλλὰ ἀντιθέτως λογικόν, ἴσως μάλιστα καὶ μετριοπαθές. Ὡρισμένα ἐγγειοβελτιωτικὰ ἔργα, αὔξησις τῆς ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας καὶ ἡ δημιουργία βασικῶν τινων βιομηχανιῶν, σχέσιν ἐχουσῶν μὲ τὴν ἀξιοποίησιν τοῦ μεταλλευτικοῦ μας πλούτου, τὰ ὁποῖα καὶ συνιστοῦν τὸ ὅλον πρόγραμμα, εἶναι εἰς τὴν πραγματικότητα τὸ στοιχειῶδες, τὸ ὁποῖον πᾶσα Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις θὰ ἔπρεπε νὰ ἀντιμετωπίσῃ, ἂν δὲν ἤθελε νὰ βλέπῃ τὴν Ἑλλάδα ἠναγκασμένην, συνεχῶς, νὰ ἐπαιτῇ ἔξωθεν βοήθειαν. Ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον θὰ ἐπεκταθῶ, εἶναι νὰ σᾶς ἐξηγήσω τὴν μέθοδον, τὴν ὁποίαν ἠκολουθήσαμεν διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ σημερινὸν εὐχάριστον σημεῖον, κατὰ τὸ ὁποῖον ἡ πραγματοποίησις πλέον τοῦ προγράμματος νὰ ἀποτελῇ τι τὸ θετικόν. Πρωτίστως, κύριοι βουλευταί, ἔπρεπεν ἡ Οὐάσιγκτων νὰ ἀναγνωρίσῃ τὴν ἀλήθειαν αὐτὴν καὶ ὡς πρὸς τὴν λογικότητα τοῦ προγράμματος καὶ ὡς πρὸς τὴν ἀνάγκην τῆς ἐκτελέσεως αὐτοῦ. Αὐτὸς ἦτο εἷς ἐκ τῶν βασικῶν λόγων τῆς μεταβάσεώς μου εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας. Γνωρίζετε ὅτι εἰς στιγμὰς εὐφορίας τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ ὑπὸ τὴν ἄμεσον ἐντύπωσιν τοῦ νικηφόρου τερματισμοῦ τοῦ ἀνταρτοπολέμου, ἡ Οὐάσιγκτων ἐνεφανίσθη ὡς συμπαραστάτης. Ἀλλ’ ἀτυχῶς αἱ πολιτικαὶ ἐξελίξεις τῆς ἐποχῆς ἐκείνης δὲν ἐπέτρεψαν τὴν ἐκμετάλλευσιν τῆς εὐκαιρίας, ἡ ὁποία ἄλλωστε δὲν διήρκεσεν ἐπὶ πολύ. Διότι μετ’ ὀλίγον, ἤρχισεν ἡ περίοδος τῶν ἰσχνῶν ἀγελάδων ὅσον ἀφορᾷ τὴν Ἀμερικανικὴν βοήθειαν. Αὐτὸ ἐπεδείνωσε τὴν κατάστασιν καὶ διαδοχικῶς ἀπὸ μειώσεως εἰς μείωσιν καὶ ἀπὸ περιορισμοῦ εἰς περιορισμόν, ἐφθάσαμεν εἰς τὴν κατάστασιν τὴν ὁποίαν ἐκληρονομήσαμεν. Δηλαδή, εἰς τὴν ὑπὸ σωρείαν περιορισμῶν συνέχισιν ἁπλῶς τῆς ἐκτελέσεως ἑνὸς μικροῦ μέρους τοῦ προγράμματος, τοῦ ὁποίου ἡ ἔναρξις τῆς ἐκτελέσεως εἶχεν ἀναγνωρισθῆ. Γνωρίζετε ἀκόμη ὅλοι ὅτι ὅταν ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς ἀνέλαβε τὴν διακυβέρνησιν τῆς Χώρας καὶ αὐτὸ τὸ μικρὸν πρόγραμμα εἶχεν ὑποστῆ περικοπήν. Καὶ ἀναφέρομαι εἰς τὴν περίφημον ἑνωτικὴν γραμμὴν τοῦ βορείου καὶ νοτίου ἠλεκτρικοῦ δικτύου ἄνευ τῆς ἐκτελέσεως τῆς ὁποίας τὸ ἐνεργειακὸν πρόγραμμα θὰ εἶχε μείνει κολοβόν. Καὶ ἐν τούτοις αὐτὴν τὴν περικοπήν, καίτοι ὄχι τόσον σημαντικὴν εἰς δαπάνην, τὴν εἶχαν δεχθῆ εἰς τὸ παρελθόν. Ἐπὶ πλέον ἡ ὑπόθεσις Πτολεμαΐδος ἔχει περιέλθει εἰς κατάστασιν ἀποτελματώσεως. Καὶ φυσικὰ ὄχι μόνον δὲν ἠδύνατο νὰ γίνῃ λόγος περὶ νέου προγράμματος, ἀλλὰ ἀκόμη καὶ μικρὰ γεωργικὰ ἔργα, ὅπως λ. χ. ἡ ἀποξήρανσις τῆς Χειμαδίτιδος Λίμνης καὶ ἄλλα ἀνάλογα, δὲν ἐτόλμων νὰ τὰ μνημονεύσουν κἄν εἰς τοὺς Ἀμερικανούς. Αὐτὴν τὴν κατάστασιν εὕρομεν. Καὶ εὐθέως ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς τὴν ἀντεμετωπίσαμεν. Καί, ἤδη κατὰ τὴν περιοδείαν μου εἰς τὴν Μακεδονίαν, κατὰ τὸν παρελθόντα Φεβρουάριον, ἐδήλωσα ὅτι ἡ Κυβέρνησις Παπάγου θὰ θέσῃ εἰς ἐφαρμογὴν τὸ πρόγραμμα τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως τῆς Χώρας. Ἐγνώριζον τὰς δυσκολίας τὰς ὁποίας ἐπρόκειτο νὰ ἀντιμετωπίσω καὶ ἔχω εἰς τὸ μέλλον νὰ ἀντιμετωπίσω. Καὶ ἐγνώριζον ἀκόμη, ὅτι μὲ τὸν Στρατάρχην Παπάγον δὲν ἀστειεύεται κανεὶς εὔκολα. Οὐδέποτε ἐπανεπαύθην εἰς τὴν πλήρη ἐμπιστοσύνην μὲ τὴν ὁποίαν μοῦ κάνει τὴν τιμὴν νὰ μὲ περιβάλλῃ. Ὁ Στρατάρχης δὲν συγχέει τὸ καθῆκον μὲ τὴν φιλίαν. Αὐτὸ σημαίνει ἐπιπόλαια δήλωσις ἢ προχειρολόγος ὑπόσχεσις Ὑπουργοῦ ἔχει τὴν κύρωσίν της. Ἀποτυγχάνων θὰ παρέμενα φίλος, ἀλλ’ ὄχι καὶ ὑπεύθυνος διὰ τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν τοῦ Τόπου. Καὶ δὲν πιστεύω κανεὶς ἐξ ὑμῶν νὰ φρονῇ ὅτι φιλοδοξία μου ἦτο νὰ παραιτηθῶ τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ. Ἀφ’ ἧς τὸ ἀπεδέχθην, μίαν φιλοδοξίαν εἶχα καὶ ἔχω, νὰ φέρω εἰς πέρας τὴν ἀποστολὴν τὴν ὁποίαν μοῦ ἐνεπιστεύθη ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ὅλη αὐτὴ ἡ παρένθεσις ἀποσκοπεῖ νὰ σᾶς πείσῃ ὅτι μὲ ὅλην τὴν συνείδησιν τῆς σημασίας τῆς δηλώσεως, προέβην εἰς ταύτην εἰς Μακεδονίαν τότε. Καὶ ἐπειδή, οἱ ἐδῶ Ἀμερικανοὶ ἐκπρόσωποι κατὰ κανόνα ἐστάθησαν πλήρως εἰς τὸ πλευρόν μας καὶ ἐπέδειξαν ἀπόλυτον κατανόησιν καὶ ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, δὲν ὑπελείπετο παρὰ μόνη ἡ διαφώτισις τῆς Οὐάσιγκτων, κατὰ τοῦτο ἄλλωστε περισσότερον ἀναγκαία, διότι ἀνελάμβανε νέα διοίκησις ἀκατατόπιστος ἐπὶ τῶν θεμάτων αὐτῶν τοῦ παρελθόντος. Ὅταν ἀνεχώρησα εἰς τὴν Οὐάσιγκτων, εἶχον πλήρη συνείδησιν ὅτι δυσκολωτέραν ἐποχὴν θὰ ἦτο δύσκολον νὰ ἐκλέξῃ Ἕλλην Ὑπουργὸς διὰ νὰ μεταβῇ ἐκεῖ. Ἐν τούτοις οὐδεμία ὑπῆρχε δυνατότης ἐπιλογῆς, διότι πᾶσα ἀναβολὴ θὰ ἠδύνατο νὰ ἀφίσῃ νὰ δημιουργηθοῦν τετελεσμένα γεγονότα, ὁπότε καὶ πᾶσα ἀπόπειρα θὰ ἦτο ἴσως ματαία. Ἔπρεπεν ἐγκαίρως παρ’ οἱανδήποτε δυσμένειαν ἡ Οὐάσιγκτων νὰ διαφωτισθῇ περὶ τῆς νοοτροπίας καὶ τῆς ἀποφασιστικῆς σταθερότητος τῆς νέας ἐν Ἑλλάδι καταστάσεως. Νὰ ἐξηγηθῶμεν δηλαδὴ μὲ ἀνοικτὰ χαρτιά. Μετέβημεν εἰς τὴν Οὐάσιγκτων μὲ τίτλους τῶν ὁποίων τὴν ἀξίαν ἐγνωρίζαμεν. Διότι εἶναι μέγας τίτλος νὰ ἐκπροσωπῇς Κυβέρνησιν μὲ τόσον εὐρὺ λαϊκὸν βάθρον καὶ Πρωθυπουργὸν τοιούτου διεθνοῦς κύρους. Ἐντατικῶς ἐπεδιώξαμεν νὰ προσθέσωμεν καὶ ἄλλους τίτλους. Τὴν ἐφαρμογὴν ἑνὸς ρωμαλέου οἰκονομικοῦ προγράμματος καὶ τὸ θάρρος διὰ τὴν λῆψιν ἐξυγιαντικῶν μέτρων, ὁσονδήποτε ὑπὸ τὴν πρώτην ἐντύπωσιν ἀντιδημοτικῶν, ἐφ’ ὅσον ἐπιστεύαμεν εἰς τὴν ἀναγκαιότητά των. Μὲ εἰλικρίνειαν καὶ μὲ ἐθνικὴν ὑπερηφάνειαν ἐξηγήσαμεν τὸ αἴτημά μας. Δὲν μετέβημεν διὰ νὰ ἐπαιτήσωμεν δολλάρια, ἀλλὰ διὰ νὰ μᾶς βοηθήσουν νὰ φθάσωμεν τὸ ταχύτερον εἰς τὴν πραγματοποίησιν τοῦ ἐθνικοῦ πόθου. Νὰ ἴδωμεν τὴν πατρίδα οἰκονομικῶς αὐτοδύναμον. Δὲν συνεδυάσαμεν τὸ αἴτημα, οὔτε μὲ ὑπηρεσίας ἐκ τοῦ παρελθόντος, οὔτε μὲ ὑπηρεσίας ὡς πρὸς τὸ μέλλον, διότι ὅ,τι ἐκάμαμεν, ὅ,τι κάμνομεν καὶ ὅ,τι χρειασθῇ νὰ κάμωμεν, τὸ κάμνομεν ὡς Ἕλληνες διὰ τὴν Ἑλλάδα καὶ διὰ τὴν προάσπισιν τῶν ἀνεκτιμήτων ἀγαθῶν τῆς ἐλευθερίας, τῆς Δημοκρατίας καὶ τῆς εἰρήνης. Καὶ ἡ ἐπιτέλεσις τοῦ καθήκοντος ἀπέναντι τῆς πατρίδος καὶ ἀπέναντι τῆς οἰκουμένης οὐδέποτε καὶ κατ’ οὐδένα λόγον ἐπιτρέπεται νὰ ἀποτελῇ θέμα συναλλαγῆς. Συνηντήσαμεν παντοῦ πλήρη κατανόησιν. Καὶ ἐπιθυμῶ νὰ τονίσω ἰδιαιτέρως ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, τὴν βαθεῖαν ἐντύπωσιν τὴν ὁποίαν μοῦ ἔκαμεν, ὅταν ἤκουσα τὸν Πρόεδρον Ἀϊζενχάουερ νὰ τονίζῃ ὡς παγκόσμιον ὑπόδειγμα τὴν Ἑλλάδα. Καὶ τὴν ἐντύπωσιν διεδέχθη ἡ συγκίνησις, ὅταν κατὰ τὴν ἐπίσκεψίν μου εἰς Ὀττάβαν, ὁ Καναδὸς Πρωθυπουργὸς κ. SAINT–LAU-RENT, ὁ ὁποῖος συνωμίλησεν εὐθὺς μετὰ ἀπὸ ἐμὲ μὲ τὸν Ἀμερικανὸν Πρόεδρον, τὸ πρῶτον τὸ ὁποῖον μοῦ εἶπεν, ὅταν μετ’ αὐτοῦ συνηντήθην, ἦτο, ὅτι ἐπὶ ἓν τέταρτον τῆς ὥρας ὁ Ἀϊζενχάουερ τοῦ ὡμίλει διὰ τὴν Ἑλλάδα καὶ διὰ τὴν ἐντύπωσίν του. Ὅταν ἡ Ἀμερικανικὴ Κυβέρνησις μετ’ ὀλίγον ἀπεδέχετο κατὰ βάσιν τὸ Ἑλληνικὸν πρόγραμμα καὶ τὴν ἀνάγκην τῆς πραγματοποιήσεώς του, γνωρίζω ὅτι ἦσαν ἀσφαλῶς ὀλίγοι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι κατενόησαν τὴν μεγίστην σημασίαν τοῦ γεγονότος. Καὶ ὅμως ἡ ἀναγνώρισις ἐκείνη ὑπῆρξε τὸ εἰσιτήριόν μας εἰς τὴν Εὐρώπην καὶ ἀπετέλεσε τὴν προϋπόθεσιν διὰ τὰ διαδοχικά μας ἐπιτεύγματα καὶ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα μέλλουν νὰ ἀκολουθήσουν, διὰ νὰ φθάσωμεν σήμερον νὰ ὁμιλῶμεν ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ὅτι ἡ μεγάλη ἐθνικὴ φιλοδοξία, εἰσῆλθεν ἀσφαλῶς εἰς τὸ στάδιον τῆς πραγματοποιήσεως. Ἡ μακρὰ ἐπὶ τοῦ θέματος ραδιοφωνική μου ὁμιλία κατὰ τὸν παρελθόντα Ἰούνιον, μοῦ ἐπιτρέπει σήμερον νὰ μὴ ἐπεκταθῶ περισσότερον, εἰμὴ μόνον διὰ νὰ τονίσω τὰ ἑξῆς: Ἡ τύχη τῶν δολλαρίων τῶν παρελθόντων ἐτῶν διέτρεξε μέγα κίνδυνον εἰς βάρος τῆς Ἑλλάδος. Ἐπισήμως βεβαιῶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι κατηγορηματικῶς μοὶ ἐδηλώθη καὶ εἰς τὴν Οὐάσιγκτων καὶ ἔκτοτε ἐπανειλημμένως, ὅτι ἡ διασφάλισις τῶν ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος ὑπῆρξεν ἀποτέλεσμα τῆς ἐμπιστοσύνης, τὴν ὁποίαν ἐνέπνευσεν εἰς τὴν Ἀμερικανικὴν Κυβέρνησιν, ἡ διαμορφωθεῖσα εἰς τὴν Ἑλλάδα μετὰ τὰς ἐκλογὰς νέα πραγματικότης καὶ ἡ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἀκολουθουμένη σταθερὰ πολιτική. Ἀκόμη ἡ ἀναγνωρισθεῖσα νέα οἰκονομικὴ βοήθεια ἐξ 20 ἑκατομμυρίων δολλαρίων, ὅσον καὶ ἂν δὲν ἱκανοποιῇ τὸ Ἑλληνικὸν αἴσθημα, ἦτο πάντως ἐντὸς τοῦ πλαισίου τῆς Ἀμερικανικῆς πραγματικότητος. Ἀποτελεῖ λάθος τὸ νὰ ἐξετάζωνται τὰ πράγματα μόνον ἀπὸ τῆς σκοπιᾶς τῶν Ἀθηνῶν, διότι ὡς κατ’ ἐπανάληψιν ἐτόνιζε καὶ προεκλογικῶς ὁ Στρατάρχης Παπάγος, ἡ Οὐάσιγκτων δὲν ἀντιμετωπίζει μόνον τὸ Ἑλληνικὸν πρόβλημα, καὶ ὅτι τὸ ἐπίτευγμα τῶν 20 ἑκατομμυρίων, ὑπὸ τὰς νέας συνθήκας τῆς Ἀμερικῆς ἦτο ἀξιόλογον, συνάγεται δὲ ἐκ τοῦ ὅτι ἔκτοτε, ἐνῷ ἐπηκολούθησαν νέαι περικοπαὶ καὶ πρὸς στιγμὴν ἐκινδύνευσε καὶ τὸ ἰδικόν μας μερίδιον, ὡρισμένη μάλιστα μερὶς τοῦ ἀντιπολιτευομένου τύπου ἔσπευσε νὰ πανηγυρίσῃ τὸ γεγονός, ἐν τούτοις τελικῶς ἀνεγνωρίσθη καὶ μάλιστα εἰς 21 ἑκατομμύρια, καὶ τοῦτο ὡς πρόσθετος ἀναγνώρισις τῆς συνεπείας καὶ ἐπιτυχίας τῆς ἐσωτερικῆς μας πολιτικῆς, ὡς προσωπικῶς μοῦ ἐδηλώθη. Ἡ Διεθνὴς Τράπεζα μοῦ ὑπεσχέθη νὰ ἀποστείλῃ ἐπιτροπὴν διὰ νὰ ἐξετάσῃ τὸ θέμα παροχῆς δανείου. Καὶ ἡ ἐπιτροπὴ ἦλθε, καὶ ἐντὸς βραχυτάτου χρόνου βαίνει πρὸς τερματισμὸν τῶν ἐργασιῶν της. Καὶ ἐπιτρέψατέ μου, κύριοι βουλευταί, νὰ εἶμαι αἰσιόδοξος ὡς πρὸς τὰ πορίσματα της. Κάμετε ὀλίγην ὑπομονὴν καὶ θὰ ἴδητε ἂν ἔχω δίκαιον. Ἂς ἦτο δυνατὸν νὰ διανοηθοῦν ἄλλοτε νὰ στραφοῦν πρὸς τὴν Διεθνῆ Τράπεζαν. Νέα οὐσιώδη κεφάλαια τοῦ προγράμματος εἰσῆλθον πλέον εἰς τὸ στάδιον τῆς ἐφαρμογῆς. Ἡ ἕνωσις τῶν δύο δικτύων ἀνεγνωρίσθη. Προεκηρύχθη ἡ δημοπρασία διὰ τὰ διϋλιστήρια πετρελαίου, καὶ ἤδη εὑρισκόμεθα εἰς τὸ στάδιον τῆς μελέτης τῶν ὑποβληθεισῶν προτάσεων καὶ δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλήν, ὅτι τὰ διϋλιστήρια θὰ κατασκευασθοῦν καὶ ἡ δήλωσις αὕτη εἶναι βαρυσήμαντος, διότι ἐλπίζω ὅτι πάντες γνωρίζετε, ὅτι οὐδὲν ἄλλο σχέδιον συνήντησε καὶ συναντᾷ, δι’ εὐνοήτους λόγους, τὴν πλέον συστηματικὴν καὶ ὠργανωμένην ἀντίδρασιν. Ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις Παπάγου εἶναι ἰσχυροτέρα, οἱασδήποτε ἀντιδράσεως. Τὸ ἔργον τοῦ Μέγδοβα, τὸ ὁποῖον θὰ μεταβάλῃ τὴν ὄψιν τῆς Θεσσαλίας καὶ θὰ βοηθήσῃ τὴν προώθησιν τοῦ ὅλου ἐνεργειακοῦ προβλήματος τῆς Χώρας προεκηρύχθη καὶ αὐτό. Καὶ δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλήν, ὅτι ἰδιαιτέρως σημαῖνον εἶναι, ἐπὶ τοῦ ἔργου τούτου τὸ διεθνὲς ἐνδιαφέρον. Τὰ φράγματα Ἀξιοῦ, Ἀλιάκμονος καὶ Ἀχελώου, τόσον ἐξόχου σημασίας διὰ τὴν γεωργίαν μας, εἰσῆλθον καὶ αὐτὰ εἰς τὸ στάδιον τῆς πραγματοποιήσεως. Καὶ ἡ Πτολεμαΐς δὲν θὰ βραδύνῃ νὰ ἴδῃ τὴν ὁριστικήν της λύσιν, διὰ νέων συνδυασμῶν οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται τὴν στιγμὴν ταύτην ὑπὸ μελέτην. Ἐνταῦθα ἐπιθυμῶ νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλήν, ὅτι ξένοι ἐμπειρογνώμονες διεθνοῦς κύρους μὲ ἐβεβαίωσαν ὅτι αἱ δυνατότητες τῆς Πτολεμαΐδος ἀπὸ ἀπόψεως παραγωγῆς θερμικῆς ἐνεργείας, εἶναι πολὺ μεγαλύτεραι ἀπὸ ὅσον ποτὲ ἐφαντάσθημεν. Ἀλλὰ πρὶν κλείσω, κύριοι βουλευταί, τὸ κεφάλαιον τοῦ ταξιδίου μου εἰς τὴν Ἀμερικήν, θὰ ἤθελα σήμερον νὰ πληροφορηθῆτε, ὅτι ἡ πρόσκλησις τῶν Βασιλέων, ἐγένετο ὑπὸ τοῦ Προέδρου τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν, ὡς ἐνημερώθην τότε εἰς Οὐάσιγκτων, τὴν ἡμέραν τῆς ἀκροάσεώς μου παρὰ τοῦ Ἀϊζενχάουερ καὶ ἐπεδόθη μετὰ 20ήμερον περίπου εἰς Ἀθήνας ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ κ. Φόστερ Ντάλλες. Ἴσως τοῦτο δὲν θὰ ἦτο καὶ τόσον ἀξιοσημείωτον, ἐὰν δὲν μοῦ ἐτονίζετο, ὅτι αἱ σημεριναὶ πολιτικαὶ συνθῆκαι εἰς τὴν Ἑλλάδα ὑπὸ τὴν διακυβέρνησιν τοῦ Στρατάρχου Παπάγου, ἐδημιούργησαν τὸ καταλληλότερον κλῖμα διὰ τὴν πρόσκλησιν αὐτήν, τῆς ὁποίας ἴσως ἡ σημασία διὰ τὴν πατρίδα εἶναι, ὅπως ὅλοι ἀντιλαμβάνεσθε, σπουδαιοτάτη. Καὶ τέλος, καιρὸς εἶναι νὰ πληροφορηθῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ὅτι ἡ ὑπὸ τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν χρησιμοποίησις βάσεων εἰς τὴν Ἑλλάδα, μὲ ὅλας τὰς ἀνυπολογίστους ἀγαθὰς συνεπείας διὰ τὴν Χώραν, ὀφείλεται εἰς σκέψιν τοῦ Στρατάρχου Παπάγου, τὴν ὁποίαν καὶ μετέφερον εἰς τὸν Πρόεδρον Ἀϊζενχάουερ. Κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς παραμονῆς μας εἰς Ἀμερικήν, ἐπεσκέφθημεν καὶ τὸν Καναδᾶν. Ἐκεῖ, ἀνεξαρτήτως τοῦ γεγονότος τῆς ἐκφράσεως αἰσθημάτων φιλίας καὶ ἀναγνωρίσεως πρὸς Χώραν, ἡ ὁποία ὑπῆρξε γενναῖος πάντοτε συμπαραστάτης εἰς τὰς δοκιμασίας μας, ἐθέσαμεν τὸ πρῶτον μετὰ τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας ὑπὸ συζήτησιν τὰ σχέδιά μας ἐπὶ τῶν ἐπενδύσεων. Καὶ γνωρίζετε, ὅτι τὴν στιγμὴν ταύτην ἐμπειρογνώμονες τῆς Καναδικῆς Ἑταιρείας Ἀλουμινίου ἐξετάζουν τὰς δυνατότητας τῶν ἰδικῶν μας βωξιτῶν διὰ τὴν παραγωγὴν ἀλούμινας. Καὶ ἐπὶ πλέον ὑπάρχει πάντοτε, ἀνοικτὴ ἡ δυνατότης δανεισμοῦ διὰ τὴν Ἀγροτικήν μας Τράπεζαν, τὴν ὁποίαν δὲν ἐκρίναμεν ἀκόμη, ὅτι ἐπέστη ὁ χρόνος διὰ νὰ τὴν χρησιμοποιήσωμεν. Τὸ ἑπόμενον ταξίδιόν μας ἦτο εἰς τὴν Μεγάλην Βρεταννίαν. Ἀπεδέχθην εὐχαρίστως τὴν σχετικὴν πρόσκλησιν τῆς Βασιλικῆς Βρεταννικῆς Κυβερνήσεως διὰ τοὺς ἀκολούθους τρεῖς λόγους, Διότι, οἱ ἐκ παραδόσεως δεσμοὶ μετὰ τῆς Μεγάλης Βρεταννίας ἦτο ὁ πρῶτος λόγος. Ἡ σκοπιμότης τῆς διερευνήσεως τῶν δυνατοτήτων στενοτέρας οἰκονομικῆς συνεργασίας μεταξὺ τῶν δύο χωρῶν, ἦτο ὁ δεύτερος. Καὶ ὁ τρίτος, ἡ ἅπαξ διὰ παντὸς εἰλικρινὴς ἐξήγησις εἰς τὸ θέμα τῶν δανείων. Μοῦ ἐδόθη ἡ εὐκαιρία ἅμα τῇ ἐπιστροφῇ μου νὰ συνομιλήσω ἐκτενῶς μὲ τοὺς ἐκπροσώπους τοῦ Τύπου, ὥστε νὰ μὴ χρειάζεται νὰ ἐπανέλθω. Ἐπιθυμῶ ὅμως ἀπὸ τοῦ ἐπισήμου τούτου βήματος νὰ τονίσω ὅτι ἐλυπήθην ἰδιαιτέρως ὅτι παρεμβληθεῖσα ἀσθένεια τοῦ κ. Τσώρτσιλ δὲν μοῦ ἐπέτρεψε νὰ συνομιλήσω μὲ αὐτόν. Διατηρῶ ὅμως ζωηρὰν τὴν ἀνάμνησιν ἀπὸ τὰς συνομιλίας τὰς ὁποίας εἶχον μὲ τὸν κ. Μπάτλερ, τοῦ ὁποίου μοῦ ἔκανεν ἐντύπωσιν καὶ ἡ προσωπικότης καὶ τὰ φιλικά του πρὸς τὴν Ἑλλάδα αἰσθήματα. Τὸν τελευταῖον ἄλλωστε πρέπει νὰ ὁμολογήσω ὅτι τὸν συνήντησα μὲ ὅλους ἐκείνους μὲ τοὺς ὁποίους εἶχον τὴν τιμὴν νὰ συνομιλήσω, καὶ ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς ἀντιπολιτεύσεως καὶ μεταξὺ τῶν Τραπεζιτικῶν καὶ ἐν γένει οἰκονομικῶν κύκλων. Μὲ πολὺ ἐνδιαφέρον ἐνημερώθησαν εἰς τὰς λεπτομερείας τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς καὶ δὲν ἀποκρύπτω τὴν ἱκανοποίησίν μου ἀπὸ τὴν σωρείαν τῶν εὐμενεστάτων κρίσεων, τὰς ὁποίας ἤκουσα διὰ τὴν πολιτικὴν σταθερότητα καὶ διὰ τὰ οἰκονομικὰ ἐπιτεύγματα εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἐπὶ τοῦ προγράμματος τῶν ἐπενδύσεων ἠρκέσθην εἰς τὴν ἐξήγησίν του, μὴ προσδοκῶν, λόγῳ τῆς σημερινῆς πραγματικότητος εἰς τὴν Ἀγγλίαν, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ἀναμένωμεν ἀπὸ ἐκεῖ ἄμεσον ἐκδήλωσιν ἐνδιαφέροντος. Αἱ διεξαχθεῖσαι συζητήσεις ἡ κατὰ τὰς ὁποίας συμπαράστασις τοῦ διακεκριμένου Ἄγγλου Πρέσβεως SIR CHARLES PEAKE ὑπῆρξε, πράγματι, ἀξιόλογος, φρονῶ ὅτι θ’ ἀποδειχθοῦν ὠφέλιμοι. Τοιαύτη δὲ ἀσφαλῶς ὑπῆρξε καὶ ἡ εἰλικρινής μας ἐξήγησις, ὅσον ἀφορᾷ τὰ παλαιά μας δάνεια. Ὑπῆρξαν, βεβαίως, πολλοὶ ἀπὸ τὴν Ἀντιπολίτευσιν, οἱ ὁποῖοι ἔφθασαν νὰ προεξοφλήσουν παντοειδεῖς ἐκ μέρους μου παραχωρήσεις, ἢ πάντως νὰ εὑρίσκουν ὡς ἀδεξίαν τὴν μετάβασίν μου, ἡ ὁποία ἐκινδύνευε νὰ μὲ περιπλέξῃ εἰς τὸ ζήτημα τῶν δανείων. Φαίνεται, ὅτι ὡς συνήθως, ἔκριναν ἐξ ἰδίων. Δὲν εἶχον ἀκόμη ἀντιληφθῆ ὅτι ὑπουργοὶ τῆς Κυβερνήσεως Παπάγου δὲν δέχονται οὔτε μειώσεις, οὔτε παγιδεύονται εὐκόλως. Ἀλλὰ καὶ τὸ σπουδαιότερον ὅτι καὶ αἱ ξέναι Κυβερνήσεις συνηθίζουν πάντοτε νὰ σέβωνται ἐκπροσώπους ἰσχυρῶν κυβερνήσεων. Εἰς τὴν Ἀγγλίαν ἠρνήθην νὰ δεχθῶ οἱανδήποτε ἐπαφὴν καὶ συζήτησιν μὲ τοὺς ὁμολογιούχους καὶ μόνον εἰς τὸν κ. Μπάτλερ καὶ πληροφοριακῶς εἰς τὸν Διοικητὴν τῆς Τραπέζης τῆς Ἀγγλίας ἐξήγησα τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, τὴν ὁποίαν κρίνω χρήσιμον νὰ ἐπαναλάβω ὑπὸ τοῦ ἐπισήμου βήματος τούτου. Ἡ Κυβέρνησις Παπάγου, εἶπον, ἐπιθυμεῖ περισσότερον παντὸς ἄλλου νὰ ρυθμίσῃ κάποτε τὸ δημόσιον χρέος, τὸ ὁποῖον κατ’ οὐδένα λόγον ἐπιθυμεῖ νὰ ἀγνοήσῃ. Διότι θεωρεῖ τὴν πλήρη ἀποκατάστασιν τῆς πίστεως πρὸς τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, ὡς ἓν ἐκ τῶν πολυτιμοτέρων ἀγαθῶν. Ἀλλ’ ἡ ρύθμισις προϋποθέτει δυνατότητα ὁριστικοῦ διακανονισμοῦ. Διότι θὰ ἦτο ἐσχάτη πλάνη νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ ἐξυπηρέτησις τοῦ δημοσίου χρέους, διὰ νὰ διακοπῇ ἐνδεχομένως ἐκ τῆς ἀνάγκης τῶν πραγμάτων βραδύτερον. Προϋπόθεσις, λοιπόν, εἶναι ἡ ὁριστικὴ σταθεροποίησις τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας. Μετὰ τοῦτο θὰ ἀναζητηθῇ λογικὴ βάσις διακανονισμοῦ. Καί, κατὰ ρητὴν ἀξίωσιν τοῦ Στρατάρχου Παπάγου ὁποτεδήποτε γίνῃ ὁ διακανονισμὸς οὗτος, θὰ γίνῃ ταὐτοχρόνως καὶ διὰ τὸ εἰς δραχμὰς δημόσιον χρέος. Ἀπόδειξιν ἤδη τῶν ἐν γένει προθέσεών της ἔδωκεν ἡ Ἑλλὰς διὰ τοῦ διακανονισμοῦ τῆς ὑποθέσεως τῆς Κωπαΐδος, ὅπερ καὶ ἀνεγνωρίσθη ὑπὸ πάντων. Ἐπιθυμῶ νὰ τονίσω ἐνταῦθα ὅτι ὁ κύριος Μπάτλερ ἐπέδειξεν ἀπόλυτον κατανόησιν. Καὶ ὅσα ἐγράφησαν ἢ ἐλέχθησαν περὶ ἀξιώσεων ἢ καὶ περὶ πιέσεων, ἀποτελοῦν ἀποκυήματα νοσηρᾶς φαντασίας. Μὲ τὴν εὐκαιρίαν αὐτὴν ἐπιθυμῶ νὰ προβῶ, πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, εἰς μίαν ἄλλην βαρυσήμαντον δήλωσιν. Εὐθὺς ὡς ρυθμισθῇ τὸ θέμα τῶν εἰς ξένα νομίσματα καὶ δραχμὰς παλαιῶν δανείων τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου, ἡ Κυβέρνησις θὰ τακτοποιήσῃ καὶ ἓν ἄλλο ζήτημα εὐλόγως συγκινοῦν τὰς λαϊκὰς ἰδίως τάξεις καὶ ἀφορῶν τὴν πίστιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους. Ἐννοῶ μίαν λογικὴν ἀπόδοσιν τῶν ἐξανεμισθεισῶν καταθέσεων εἰς τὰ Ταχυδρομικὰ Ταμιευτήρια τοῦ Κράτους. (Χειροκροτήματα).

§33Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Πότε θὰ γίνῃ αὐτό;

§34Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ (Ὑπ. Συντ.). Ὅταν ὑπεσχέθην διὰ τὸν τόκον, ἐζητήθη ἡ παραίτησίς μου. Ὁ τόκος ὅμως ἐμειώθη. Ὅταν ἐδήλωσα ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς θὰ ἦτο ἰσοσκελισμένος, μοῦ εἶπον καὶ φίλοι ἀκόμη, ὅτι ἔδειξα κάποιαν προχειρότητα. Οὐχ ἧττον ὁ προϋπολογισμὸς ἰσοσκελίσθη. Ὅταν ὑπεσχέθην......

§35Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. ..... (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§36Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ (Ὑπ. Συντ.). Ἐὰν νομίζετε, ὅτι δὲν κάμνω τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ φέρω πλαστὰ στοιχεῖα, ἢ νὰ προβαίνω εἰς ψευδεῖς δηλώσεις, καλὸν εἶναι νὰ ὑποβάλετε μήνυσιν κατὰ τοῦ Ὑπουργοῦ Συντονισμοῦ, ἵνα γίνῃ εἰδικὸν δικαστήριον τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ μὲ δικάσετε. (Παταγώδη χειροκροτήματα, φωναί, θόρυβος). Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, ἐνοχλοῦν ὅλους αὐτοὺς ταῦτα πάντα, διότι ἀντιλαμβάνονται, ὅτι ἡ Κυβέρνησις αὐτή, ἡ ὁποία παρέλαβεν ἐρείπια, κατώρθωσεν ἐντὸς ἑνὸς ἔτους νὰ προχωρήσῃ εἰς τοιαύτην ἀνόρθωσιν τῆς πίστεως εἰς τὸ ἐξωτερικόν. (Ζωηρὰ καὶ παταγώδη χειροκροτήματα). Καὶ ἀντιλαμβάνονται ἐπίσης ὅτι ἡ τετραετία θὰ γίνῃ ὀκταετία. (Χειροκροτήματα, θόρυβος).

§37Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἐρείπια; Πρὸ ὀλίγου ἐλέγετε ὅτι ἡ πολιτική μας τῆς οἰκονομικῆς σταθερότητος, ἦτο ἡ ἐνδεδειγμένη καὶ δι’ αὐτὸ τὴν συνεχίσατε! Ἀποφασίσατε τέλος πάντων, τί ἐκληρονομήσατε; Ἢ μᾶλλον ἀποφασίσατε κάποτε νὰ ὁμιλήσητε ὑπευθύνως.

§38Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ (Ὑπ. Συντον.). Διακόπτετε, ἀλλὰ μὴ διαστρέφετε. Ἡμεῖς, μίαν εὐθύνην ἔχομεν, ὅτι ὁ ἡγέτης μας ἔχει σώσει τὴν Ἑλλάδα καὶ ἔτσι δύνασθε σήμερον νὰ ὁμιλῆτε καὶ σεῖς. (Χειροκροτήματα).

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. Ζίγδην, ὅτι δι’ ἑβδόμην φορὰν τὴν ἑσπέραν ταύτην, παρέβη τὸν Κανονισμόν. Τοῦτο ἀπαγορεύεται καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος τὴν ὀγδόην φορὰν νὰ σᾶς ἐπιβάλω τὴν κύρωσιν τοῦ Κανονισμοῦ διὰ τῆς ποινῆς τῆς ἀνακλήσεως εἰς τὴν τάξιν.

§40Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ τὸ κάμετε αὐτό.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τὸ κάμω. (Διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§42Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Εἶναι ἀπαράδεκτον αὐτὸ ποὺ λέγετε.

§43Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, νά...... (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος).

§44Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἴπατε δὲν προβλέπονται ἀπὸ τὸν Κανονισμόν. Παρακαλῶ νὰ μᾶς φέρετε τὸν Κανονισμόν. Ἐκτὸς ἐὰν ἐτυπώθη νέος Κανονισμός, τὸν ὁποῖον ἡμεῖς ἀγνοοῦμεν.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰσχύει ὁ Κανονισμός, ὃν ἐψηφίσατε ὑμεῖς, ὡς πλειοψηφία. Σᾶς παραπέμπω εἰς τὸ ἄρθρον 23 καὶ ἐν συνεχείᾳ εἰς τὸ ἄρθρον 24. Τὸ ἄρθρον 23 λέγει: «Οἱ βουλευταί, ὅσοι θορυβοῦσι, διακόπτουσι τοὺς ἀγορεύοντας..........ἐὰν μετὰ παρατήρησιν τοῦ Προέδρου, ἐξακολουθήσωσι θορυβοῦντες, ἀνακαλοῦνται εἰς τὴν τάξιν......». Συνεπῶς, ὅταν ἑπτάκις, ἠνέχθην τὴν παράβασιν, δικαιοῦμαι, μετὰ προειδοποίησιν, μάλιστα, νὰ τὸν ἐφαρμόσω εἰς τὴν ὀγδόην. Ὁ ἔχων τὸ μεῖζον, ἔχει καὶ τὸ ἔλασσον. Σᾶς παραπέμπω εἰς τὸν Κανονισμόν, τὸν ὁποῖον γνωρίζω καλῶς.

§46Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Αὐτό, κύριοι βουλευταί, γίνεται μόνον διὰ τὸν κ. Ζίγδην. (Θόρυβος καὶ χειροκροτήματα ἀπό τινος θεωρείου). Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Χειροκροτοῦν ἀπὸ τὰ θεωρεῖα καὶ δὲν διατάσσετε τὴν ἐκκένωσίν των. (Θόρυβος καὶ κωδωνοκρουσίαι).

§47Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ (Ὑπ. Συντ.). Ἐγὼ εἶμαι εὐγνώμων εἰς τοὺς διακόπτοντας πρῶτον, διότι ἀναπαύομαι καὶ δὲν ὁμιλῶ συνεχῶς, καὶ δεύτερον, διότι ὁ ἐκνευρισμὸς τῶν διακοπτόντων δείχνει τὴν ἀγωνίαν των, τόσον ἄλλως τε δικαιολογημένην ἐκ τῶν πραγμάτων! Τίποτε πάρα πάνω. (Χειροκροτήματα).

§48Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἡ ἀγωνία μας προέρχεται ἀπὸ τὴν παράβασιν τοῦ Κανονισμοῦ ἀπὸ τὸν Πρόεδρον.

§49Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ (Ὑπ. Συντον.). Κύριοι, εἶμαι ἤδη δύο ὥρας εἰς τὸ βῆμα. Παρακαλῶ, νὰ ἠρεμήσητε διὰ νὰ προχωρήσωμεν. Λοιπὸν διὰ τὴν ἐπίσκεψίν μου εἰς τὴν Ἀγγλίαν, εἰς τὴν Ἀμερικὴν καὶ τὸν Καναδᾶν ὑπῆρξα συντομώτερος διὰ τὸν λόγον ὅτι μοῦ ἐδόθη ἡ εὐκαιρία εἴτε ἀπὸ ραδιοφώνου, εἴτε εἰς ἀνακοινώσεις πρὸς τὸν τύπον νὰ δώσω λεπτομερεστάτας ἐξηγήσεις. Συνεπῶς δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ταλαιπωρῶ, ἐπαναλαμβάνων τὰ ὅσα ἤδη εἶπον, πλὴν μόνον θὰ τονίσω ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θέλω εἰδικῶς νὰ ἐξάρω ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς. Ἀντιθέτως διὰ τὰ ταξίδιά μου εἰς τὴν Γαλλίαν καὶ Γερμανίαν ἐπειδὴ δὲν μᾶς ἐδόθη ἄλλη εὐκαιρία νὰ ἐπικοινωνήσωμεν μὲ τὸ κοινὸν εὐρύτερα, θὰ εἶμαι εὐτυχὴς νὰ κάμω τὰς ἀνακοινώσεις μου ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Δὲν σᾶς κρύπτω, κύριοι, ὅτι ἡ πρώτη πράγματι σοβαρὰ προσπάθεια προσελκύσεως κεφαλαίων, ἐστράφη πρὸς τὴν Γαλλίαν. Αἱ πληροφορίαι μας ἦσαν ὅτι ὑπῆρχον δυνατότητες εἰς τὴν Γαλλίαν, διότι ἡ Γαλλία, ὅλοι σας ἠξεύρετε ὅτι εἶναι πλουσιωτάτη χώρα καὶ ἁπλῶς ταλαιπωρεῖται ἀπὸ τὴν πολιτικὴν ἀστάθειαν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἐταλαιπωρεῖτο καὶ ἡ Ἑλλὰς ἐπὶ πολλὰ ἔτη καὶ εἰς ἀντάλλαγμα ὁ Θεὸς τῆς ἐξησφάλισε πολιτικὴν σταθερότητα διὰ μίαν τοὐλάχιστον 12ετίαν. (Χειροκροτήματα, θόρυβος ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Θὰ εἶσθε φίλτατοι εὐτυχεῖς, ἂν καὶ τὴν ἐρχομένην 4ετίαν ἔχετε τὴν θέσιν αὐτήν, τὴν ὁποίαν ἔχετε σήμερον. (Χειροκροτήματα).

§50ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Θὰ τὰ εἴπωμεν εἰς τὰς νέας ἐκλογάς.

§51Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ (Ὑπ. Συντον.). Τὶ νὰ κάμωμεν; Σᾶς μένει ἡ ἐλπίς. Θὰ ἦτο ἄκαρδον πρᾶγμα νὰ σᾶς στερήσωμεν καὶ αὐτήν. Εἰς ἡμᾶς ἀρκεῖ ἡ πραγματικότης, ὅτι εἴμεθα εἰς τὴν ἐξουσίαν. Εἰς σᾶς ἀφίνομεν τὴν ἐλπίδα. (Χειροκροτήματα).

§52Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Νὰ κάμετε ἐκλογὰς τώρα ἂν τολμᾶτε, κάμετε ἐκλογάς.

§53Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ (Ὑπ. Συντον.). Κάθε χρόνον θὰ κάμνωμεν ἐκλογάς; Μετὰ μίαν τετραετίαν θὰ κάμωμεν. Λοιπὸν ἀποδεχθεὶς τὴν πρόσκλησιν τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως νὰ μεταβῶ εἰς Παρισίους πρὸς ἐξέτασιν τῶν δυνατοτήτων στενωτέρας οἰκονομικῆς συνεργασίας τῶν δύο Χωρῶν, ἐγνώριζον ὅτι παρὰ τὰς πολλαπλᾶς δυσκολίας ὑπῆρχον ταὐτοχρόνως καὶ πολλαὶ πιθανότητες θετικῶν τινων ἐπιτευγμάτων. Τὴν αἰσιοδοξίαν μου αὐτὴν ἐβάσιζον ἐπὶ τοῦ γεγονότος, ὅτι ἡ Γαλλία εἶναι Χώρα πλουσία μὲ πολλὰς δυνατότητας καὶ ὅτι αἱ ταλαιπωρίαι, τὰς ὁποίας διέρχεται ἐκ τῆς μονίμου πολιτικῆς ἀσταθείας, δὲν θὰ ἦσαν ἐν τούτοις ἱκαναὶ νὰ τὴν παρεμποδίσουν ἀπὸ τοῦ νὰ διαδραματίζῃ γενικώτερον ρόλον. Λαμβανομένου δὲ ὑπ’ ὄψιν ὅτι εἰς τὴν περιοχήν μας, μέγα ἦτο ἄλλοτε τὸ γόητρον τῆς Γαλλίας, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπολογίσῃ τις εἰς τὸ νὰ κινήσῃ ἐκ νέου τὸ ἐνδιαφέρον αὐτό, εἰς τὴν ἐμφανιζομένην ἀρίστην εὐκαιρίαν τῆς Ἑλλάδος. Ὁ Γάλλος Πρεσβευτὴς κ. Μπελὲν καὶ ὁ Σύμβουλος κ. Λαπόρτ, οἱ ὁποῖοι ὑπῆρξαν πολύτιμοι συμπαραστάται καὶ βοηθοί μου μὲ εἶχον ἐνθαρρύνει εἰς τὴν αἰσιόδοξον αὐτὴν ἀντίληψιν. Καὶ εὐτυχῶς τὰ πράγματα μᾶς ἐδικαίωσαν. Ἀλλὰ καλύτερον νὰ ἀρχίσω ἀπὸ τὴν ἀρχήν. Δὲν ἤρκει βεβαίως μόνη ἡ αἰσιοδοξία. Ἐχρειάζετο καὶ ἡ ἀνάλογος προετοιμασία, ἡ ὁποία ἐβασίζετο εἰς τὸ νὰ κινηθῇ πρωτίστως ζωηρῶς τὸ ἐνδιαφέρον τῶν ἐπιχειρηματικῶν κύκλων, ὥστε εἰς τὸ Παρίσι νὰ ὑπελείπετο ἡ ἀπ’ εὐθείας ἔρευνα τῆς πολιτικο–οἰκονομικῆς πλευρᾶς. Πρὸς τούτο ἀπό τῶν ἀρχῶν ἤδη τοῦ Αὐγούστου ἐκάλεσα ἐν Ἀθήναις τὸν διακεκριμένον συνεργάτην μου καθηγητὴν Νικολαΐδην, Ἀρχηγὸν τῆς Ἑλληνικῆς Ἀντιπροσωπείας παρὰ τῷ Ο.Ε.Ο.Σ. καὶ τοῦ ἔδωσα ἐντολήν, ὅπως ἐφ’ ἑνὸς ἀνιχνεύσῃ συστηματικώτερον τὸ ἐνδιαφέρον τῶν ἐπιχειρηματικῶν κύκλων τῆς Γαλλίας, ἀφ’ ἑτέρου δὲ συγκεντρώσῃ περισσότερον τὴν προσοχήν του εἰς τὰ θέματα τοῦ ἐξηλεκτρισμοῦ καὶ τέλος ἐπιτύχῃ, εἰ δυνατόν, προσφορὰς ἐγγράφους ἐκ μέρους σοβαρῶν οἰκονομικῶν ὁμίλων, διὰ τὰ κατὰ μέρος σχέδια τοῦ προγράμματος. Ἡ καθολικὴ ἐμπιστοσύνη, ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ὡς πρὸς τὴν ἀνόρθωσιν τῶν οἰκονομικῶν τῆς Χώρας καὶ τὴν διασφαλισθεῖσαν ὁριστικῶς πολιτικὴν σταθερότητα, συνδυαζομένη μὲ τὸν δεξιὸν χειρισμὸν τοῦ καθηγητοῦ κ. Νικολαΐδη, ἐπέτρεψαν μίαν ἑβδομάδα πρὸ τῆς ἀναχωρήσεώς μου διὰ Παρισίους νὰ ὑπάρχουν ἤδη εἰς χεῖρας μας ἔγγραφοι προσφοραὶ σοβαρῶν οἴκων, διὰ τὴν ἐκτέλεσιν καὶ χρηματοδότησιν διαφόρων ἔργων τοῦ προγράμματος, ὡς συγκεκριμένως ἀζώτου, τοῦ διϋλιστηρίου πετρελαίου καὶ τοῦ Ἀχελώου. Ὡς πρὸς δὲ εἰδικώτερον τὰ ἔργα τοῦ ἠλεκτρισμοῦ, πρότασις χρηματοδοτήσεως μέχρις 6 ἑκατομμυρίων φράγκων μὲ ἑπταετῆ ἀποπληρωμήν. Ταύτην δὲ διεδέχθη ἄλλη κατόπιν νέων προσπαθειῶν διὰ ποσὸν μέχρι 10 δισεκατομμυρίων καὶ μὲ δεκαετῆ προθεσμίαν πληρωμῆς. Τοῦτο ἀποτελεῖ τὴν πλέον σπουδαίαν ἐκδήλωσιν τοῦ ἐνδιαφέροντος καὶ τῆς ἐμπιστοσύνης τῶν Γάλλων ἐπιχειρηματιῶν διὰ τὴν Ἑλλάδα, δοθέντος ὅτι ὁ προτείνων ὅμιλος ἀπετελεῖτο ἀπὸ σοβαρωτάτους οἴκους μὲ τὴν συμμετοχὴν σημαινούσης Τραπέζης. Ἔμενε λοιπὸν πλέον εἰς τὴν Γαλλίαν νὰ κριθῇ μέχρι ποίου σημείου θὰ ἤθελε καὶ θὰ ἠδύνατο νὰ συμφωνήσῃ καὶ ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις. Ἀπὸ τῆς πρώτης μου συνομιλίας μὲ τὸν Γάλλον Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν κ. Μπιντώ, διεπίστωσα ὄχι ἁπλῶς τὰ εἰλικρινῆ φιλελληνικά του αἰσθήματα, διὰ τὰ ὁποῖα μάλιστα οὐδεμίαν εἶχον ἀμφιβολίαν, ἀλλὰ τὴν πλήρη μας συμφωνίαν ἐπὶ τῆς τοποθετήσεως τοῦ ζητήματος καὶ τὴν ἀπόφασίν του νὰ βοηθήσῃ ἀπολύτως, ἵνα αἱ συνεννοήσεις καταλήξουν εἰς θετικὰ ἀποτελέσματα. Μέχρι τέλους ὁ κ. Μπιντὼ παρέμεινε πολύτιμος συμπαραστάτης μας καὶ συνετέλεσε κατὰ πολὺ διὰ νὰ ἀρθοῦν ποικίλαι δυσχέρειαι τὰς ὁποίας ὄχι μόνον εἰς τὴν Γαλλίαν, ἀλλ’ εἰς ὅλον τὸν κόσμον, συνήθως, προβάλλει ἡ γραφειοκρατία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Τὸ λέγω χωρὶς φόβον παρεξηγήσεως, διότι αὐτὸ συμβαίνει καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα. Φαντάζομαι νὰ μὴ διαφωνῆτε. Ἐξ ἴσου ἐγκάρδιος ἦτο ἡ συνομιλία μας μὲ τὸν Πρόεδρον τῆς Δημοκρατίας, τὸν κ. Ὠριόλ. Μοῦ ἔκαμε βαθεῖαν ἐντύπωσιν τὸ πόσον ἦτο ἐνήμερος τῶν νέων πολιτικῶν καὶ οἰκονομικῶν ἐξελίξεων εἰς τὴν Ἑλλάδα. Καὶ ἦτο ἔκδηλος ἡ ἐπιθυμία του αἱ διαπραγματεύσεις νὰ κατέληγον εἰς πραγματικὰ ἀποτελέσματα. Ἄλλωστε ἀνάλογον ἀτμόσφαιραν ἀπηντήσαμεν καὶ κατὰ τὴν συνάντησίν μου μὲ τὸν Πρωθυπουργὸν κ. Λανιέλ, καὶ μὲ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν κ. Φώρ. Ἐν τούτοις ὅταν τὰ μέλη τῆς Ἑλληνικῆς Ἀποστολῆς ἤρχισαν τὰς συνομιλίας των μὲ τοὺς ἁρμοδίους τῶν διαφόρων Γαλλικῶν ὑπηρεσιῶν, διεπίστωσαν ἀμέσως τὰς πρώτας τεχνικὰς δυσκολίας καὶ τὸ σπουδαιότερον ὅτι δὲν ὑπῆρχε πρόθεσις χρηματοδοτήσεως κατὰ τὴν πρώτην τουλάχιστον ἐφαρμογὴν διὰ ποσὸν πλέον τῶν 2 δισεκατομμυρίων φράγκων καὶ προθεσμίαν ἀποπληρωμῆς πλέον τῶν δύο ἐτῶν. Ἦτο προφανὲς ὅτι εἰς τοιαύτην συμφωνίαν δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ συμφωνήσωμεν. Ἐὰν δὲ δὲν κατελήγαμεν εἰς μίαν πρώτην συμφωνίαν ἐφαρμογῆς, τὸ πρωτόκολλον θὰ ἔχανε μέγα μέρος τῆς οὐσιαστικῆς του ἀξίας. Μετὰ ἀπὸ νέαν μου συνάντησιν μὲ τοὺς κ. κ. Μπιντὼ καὶ Φὼρ αἱ διαπραγματεύσεις τῶν τεχνικῶν παρουσίασαν πρόοδόν τινα. Οἱ Γάλλοι ἀνεβίβασαν τὸ ποσὸν τῶν 2 δισεκατομμυρίων εἰς τὰ 3 καὶ τὴν προθεσμίαν εἰς τετραετίαν. Ἡ Ἑλληνικὴ πάλιν Ἀποστολὴ ἐπέμενεν εἰς τὸ νὰ ἀναγνωρίσῃ ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις τὰ ὅσα εἶχον δεχθῆ οἱ βιομήχανοι. Τὰς διαπραγματεύσεις διεξήγαγον ἐκτὸς τοῦ Καθηγητοῦ κ. Νικολαΐδη, ὁ ἀχώριστος συνεργάτης μου Διοικητὴς τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος κ. Μαντζαβῖνος καὶ ὁ Διευθυντὴς τοῦ Ὑπουργείου Ἐξωτερικῶν κ. Παλαμᾶς. Ἐπιθυμῶ νὰ ἐξάρω ὅλων τὴν πράγματι λαμπρὰν ἐργασίαν. Μετὰ ἀπὸ κάθε συζήτησιν ἐπηκολούθει ἐξέτασις τῆς καταστάσεως παρουσίᾳ πλέον καὶ τοῦ Πρεσβευτοῦ κ. Ραφαήλ, τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Ὑπουργείου Ἐμπορίου καὶ τοῦ Διοικητοῦ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ Ἀθηνῶν κ. Ἠλιάσκου καὶ τοῦ κ. Πεζοπούλου τῆς Δ.Ε.Η. Τέλος τὸ ζήτημα ἐπανῆλθε πάλιν εἰς τὴν στάθμην τῶν Ὑπουργῶν καὶ κατελήξαμεν εἰς πρώτην ἐφαρμογὴν εἰς τὴν γνωστὴν συμφωνίαν τῶν πέντε καὶ ἥμισυ δισεκατομμυρίων μὲ προθεσμίαν ἑπτὰ ἐτῶν. Εἴχομεν πάντα λόγον νὰ ἤμεθα ἀπολύτως ἱκανοποιημένοι ἀπὸ τὸ ἀποτέλεσμα, ὅπως καὶ πᾶς ἀντικειμενικὸς παρατηρητής. Διότι οἱ Γάλλοι εἶναι δύσκολοι εἰς τὰς συνεννοήσεις των καὶ ἡ ἐσωτερικὴ κατάστασις τῆς Γαλλίας, ἀνεξαρτήτως ἐὰν ἡ Γαλλία εἶναι πλουσία χώρα, δύσκολος. Δικαιολογημένοι λοιπὸν οἱ δισταγμοὶ τῆς Τραπέζης τῆς Γαλλίας. Λέγοντες ὅτι θεωροῦμεν τὸ ἀποτέλεσμα τῶν διαπραγματεύσεων ὡς ἐπιτυχίαν τῆς Ἑλληνικῆς Ἀποστολῆς, δὲν σημαίνει ὅτι εἴμεθα τόσον ἀφελεῖς, ὥστε νὰ πιστεύωμεν ὅτι τοῦτο ἀποτελεῖ ἀποτυχίαν ἐκ τῆς Γαλλικῆς πλευρᾶς. Ἀντιθέτως μάλιστα τὴν θεωροῦμεν ἴσην Γαλλικὴν ἐπιτυχίαν. Αὐτὸ ἄλλωστε σημαίνει καὶ ἐπιτυχίαν μιᾶς συμφωνίας. Διότι συμφωνία, ἥτις, ἕνεκα οἱουδήποτε λόγου εἶναι μονοπλεύρως ἐπωφελής, καταλήγει ἐν τελευταίᾳ ἀναλύσει εἰς ἀποτυχίαν. Ἄλλο τώρα ζήτημα ποῦ ἔγκειται ἑκάστης πλευρᾶς ἡ ὠφέλεια. Οἱ Γάλλοι λ. χ. ἐπέτυχαν, καὶ εἴμεθα εὐτυχεῖς δι’ αὐτό, νὰ ἴδουν αἰφνιδίως ταχύτατα ἀνερχόμενον τὸ γόητρόν των εἰς Ἀθήνας μὲ ὅλας τὰς ἐπωφελεῖς δι’ αὐτοὺς συνεπείας. Καὶ φυσικὰ ταὐτοχρόνως τὴν βιομηχανίαν των νὰ κρατῇ μίαν ἀξιόλογον θέσιν εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Αἱ ὠφέλειαι αὐταὶ τῶν μεγάλων ὄχι μόνον δὲν μᾶς ζημιοῦν, ἀλλὰ μᾶς εὐχαριστοῦν. Ἡμεῖς τώρα εἴμεθα ἱκανοποιημένοι ἀπὸ τῆς πλευρᾶς μας, διότι τὸ πρωτόκολλον τῆς Γαλλίας εἶναι ἡ πρώτη μετὰ ἀπὸ περίπου μίαν γενεὰν διεθνὴς πρᾶξις ἀναγνωρίσεως τῆς πίστεως τῆς Ἑλλάδος. Δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ πανηγυρίσωμεν τὸ γεγονὸς αὐτό. Διότι ἓν Κράτος δύναται νὰ εἶναι εὐγνῶμον διὰ πᾶσαν παρεχομένην βοήθειαν, ἀλλὰ ὑπερήφανον μόνον ὅταν ἰσοτίμως συναλλάσσεται. Ἔπειτα οἱ ἐπιτευχθέντες ὅροι ἦσαν ἱκανοποιητικοί, προκειμένου μάλιστα περὶ τοῦ συγκεκριμένου ἔργου δικτύων ἠλεκτρικῆς διανομῆς, μεταφορᾶς κ.τ.λ. Διότι βεβαίως ὑπάρχουν καὶ ἄλλα σχέδια τοῦ προγράμματος, διὰ τὰ ὁποῖα οἱ ἴδιοι ὅροι θὰ ἦσαν δυσμενεῖς ἢ καὶ ἄκρως δυσμενεῖς. Ἐκεῖ ὅμως ποὺ ἔγκειται τελείως ἡ ἐπιτυχία εἶναι ἐκεῖνο διὰ τὸ ὁποῖον ἐτόλμησάν τινες μὲ ἔξοχον ἐπιπολαιότητα νὰ μᾶς κατακρίνουν, ὅτι δηλαδὴ ἡ συμφωνία αὕτη ἀφορᾷ ἔργα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι συναλλαγματογόνα καὶ ὡς ἐκ τούτου θὰ δημιουργήσουν, ὅταν ἀρχίσῃ ἡ ἀποπληρωμὴ τοῦ χρέους, οὐσιώδη συναλλαγματικὴν ἐπιβάρυνσιν τῆς Χώρας. Χωρὶς καμμίαν ἀμφιβολίαν καὶ ἡμεῖς ὑποβλέπομεν εἰς τὸ νὰ προχωροῦμεν εἰς ἐπενδύσεις αἱ ὁποῖαι ἢ θὰ αὐξήσουν τοὺς συναλλαγματικούς μας πόρους, ἢ θὰ κάμουν οἰκονομίαν εἰς τὰς συναλλαγματικάς μας δαπάνας. Ἀλλὰ ὁ κανὼν αὐτὸς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἄνευ ἐξαιρέσεως καὶ ἀσφαλῶς ἐπιβεβλημένη ἐξαίρεσις εἶναι τὰ δίκτυα μεταφορᾶς καὶ διανομῆς. Ἡμεῖς δὲν συνεχίζομεν τὰ βαρύτατα ἐκ τοῦ παρελθόντος σφάλματα. Ἐξήγησα προηγουμένως τὸ ἀσύγγνωστον λάθος νὰ δεχθοῦν εἰς τὸ παρελθὸν τὴν περικοπὴν ἀπὸ τὸ πρόγραμμα τῆς ἑνώσεως τῶν δύο ἠλεκτρικῶν δικτύων. Ἀλλὰ ἂν ἐκεῖνο ἦτο λάθος, πῶς νὰ ὀνομάσῃ κανεὶς τὸ ὅτι κατεσκευάζοντο αἱ πηγαὶ ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας εἰς διαφόρους περιφερείας τῆς Ἑλλάδος, μὲ τὴν δικαιολογίαν ἀποκεντρώσεως, ἵνα δηλαδὴ ἐκ τούτου ὠφεληθοῦν περισσότεραι ἀστικαὶ καὶ ἀγροτικαὶ περιφέρειαι τῆς Ἑλλάδος καὶ παύσῃ ἡ συνεχὴς μονοπώλησις τῶν Ἀθηνῶν. Καὶ ὅμως ἐν τῇ πράξει πᾶσα παραγομένη ἐνέργεια δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ χρησιμοποιηθῇ παρὰ μόνον εἰς τὰς Ἀθήνας. Καὶ μόνον λοιπὸν ὅτι ἡ συμφωνία τῆς Γαλλίας αἴρει αὐτὴν τὴν ἀνισότητα καὶ ἀδικίαν καὶ ἐπιτρέπει καὶ εἰς ἄλλους Ἕλληνας καὶ ὄχι μόνον εἰς τοὺς Ἀθηναίους νὰ ἀπολαύσουν ἔστω κατὰ ἓν μέρος τῶν ἀγαθῶν τοῦ ἐξηλεκτρισμοῦ, εἶναι πρωτίστης τάξεως ὑπηρεσία πρὸς τὴν ὕπαιθρον τῆς Ἑλλάδος. Ἀφίνω ὅτι καὶ εἰς τὸν τομέα αὐτὸν ὑπάρχουν συναλλαγματικαὶ οἰκονομίαι καὶ ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον προβλέπεται ἡ ἐκτέλεσις τοῦ προγράμματος καὶ ἡ κατανομὴ δύναται εἰς τὴν οὐσίαν νὰ καταλήξῃ καὶ εἰς ἐξοικονόμησιν συναλλάγματος, ἀσχέτως τοῦ γεγονότος, ὅτι Κράτος σεβόμενον τὴν ἀποστολήν του, δὲν θὰ πρέπει νὰ διστάζῃ νὰ ἀντιμετωπίσῃ καὶ συναλλαγματικὴν ἀκόμη ἐπιβάρυνσιν, πρὸς ἐξυπηρέτησιν βασικῶν ἀναγκῶν τοῦ πληθυσμοῦ. Ὅπως θὰ τὸ πράξωμεν λ. χ. διὰ νὰ διασφαλίσωμεν ἐνδεχομένως τὴν ὕδρευσιν τῶν Ἀθηνῶν, ἢ τὰς τηλεφωνικὰς συνδέσεις. Ἐκτὸς τούτου, ὅταν τὸ πρόγραμμά μας προχωρήσῃ, θὰ μᾶς δώσῃ τόσον συνάλλαγμα ὥστε νὰ μὴν ὑπάρξῃ κίνδυνος νὰ μείνωμεν χωρὶς συνάλλαγμα. Καὶ σᾶς λέγω διὰ τὸ νίκελ, διὰ τὸ ὁποῖον εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ εἴπουν ὅτι ἦτο ἀπὸ τὴν προηγουμένην Κυβέρνησιν. Διὰ τὸ νίκελ ἐὰν γίνῃ ἕνας φοῦρνος, θὰ ἀφήνῃ εἰς τὴν Χώραν μόνος του 7.000.000 δολλάρια τὸ ἔτος. Δὲν ἠξεύρετε, ἀκριβῶς, πῶς γίνεται αὐτὸς ὁ φοῦρνος; Ἔ, λοιπὸν συμμετέχει ὁ Κρούπ. Κατὰ ποῖον τρόπον; Δίδει πίστωσιν ἐπὶ τοῦ 60% τῶν μηχανημάτων καὶ μόνον τὸ πολύ, διὰ δύο ἔτη. Ὅταν ἡμεῖς ἐρχώμεθα ἀπὸ τὴν Γερμανίαν καὶ παρέχωμεν τὴν δυνατότητα πιστώσεων 8 ἢ 10 ἢ καὶ 12 ἐτῶν, ἐρωτῶμεν, ἀντιλαμβάνεσθε τί σημαίνει αὐτό, ὅταν ἀντὶ ἑνὸς ἔχωμεν δύο καὶ τρεῖς φούρνους; Σημαίνει, ὅτι πραγματικῶς ἠμπορεῖ νὰ ἀλλάξῃ τὸ ἐμπορικὸν ἰσοζύγιον τῆς Ἑλλάδος.

§54Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Εὑρήκατε τὴν βάσιν, κύριε Μαρκεζίνη, καὶ ἐπροχωρήσατε παρὰ πέρα.

§55Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ (Ὑπ. Συντον.). Σᾶς ἀπήντησα. Μὲ ὅ,τι ἐκάματε καὶ χωρὶς νὰ παράσχετε τὰς δυνατότητας, ἐδώσατε ἁπλῶς ἕνα προνόμιον. Ἀλλ’ αὐτὴ ἡ σύμβασις θὰ ἐξετελεῖτο μὲ τὸν ρυθμὸν πιστώσεων δι’ ἕνα φοῦρνον κάτω τῶν δύο ἐτῶν καὶ μὲ γοργότητα χελώνης. Τώρα παρέχομεν τὴν δυνατότητα πιστώσεων πέραν ὀκταετίας, ἐνδεχομένως, καὶ μὲ ὅλα τὰ δυνατὰ μέσα, ὑλικὰ δηλ. διὰ δύο φούρνους, ἐνδεχομένως καὶ τρεῖς. Λοιπὸν ἰδοὺ ἡ διαφορά. Τί σχέσιν ἔχει ὅτι ἐκάματε τὴν συμφωνίαν; Ἐπὶ πλέον δὲν πρέπει οὐδεὶς νὰ ὑποτιμᾷ ὅτι τοιούτου εἴδους συμφωνίαι ἀποτελοῦν ἐν τελευταίᾳ ἀναλύσει καὶ τὴν καλυτέραν μέθοδον προωθήσεως ὡρισμένων ἐξαγωγῶν μας, ὅπως συγκεκριμένως τοῦ καπνοῦ. Τὸ βλέπετε ἤδη μὲ τὴν ἀναγγελθεῖσαν πρώτην ἀγορὰν ὑπὸ τοῦ Γαλλικοῦ μονοπωλίου καπνῶν ἀξίας τριῶν ἑκατομμυρίων δολλαρίων, πρὸ τῆς ὑπογραφῆς τῆς νέας ἐμπορικῆς συμβάσεως. Πρὶν κλείσω τὸ κεφάλαιον τῆς Γαλλίας ἐπιθυμῶ νὰ τονίσω, ὅτι ἡ μνημονευθεῖσα συμφωνία εἶναι μὲν ἡ πρώτη ἀλλὰ δὲν σημαίνει ὅτι θὰ μείνῃ καὶ ἡ μόνη. Αἱ δημιουργηθεῖσαι ἤδη συνθῆκαι ἐνδιαφέροντος εἶναι τοιαῦται, ὥστε οὐδόλως νὰ ἀποκλείεται σύντομος συνέχεια. Καὶ πλέον τούτου μελετῶνται τὴν στιγμὴν ταύτην περιπτώσεις Γαλλικοῦ ἐνδιαφέροντος δι’ ἐπενδύσεις ἐκ κεφαλαίων τὰ ὁποῖα δὲν θὰ χρειασθοῦν νὰ διέλθουν ἀπὸ τὴν Νομισματικὴν διαδικασίαν. Καὶ ἐρωτῶ, κύριοι βουλευταί, ποῖος καλόπιστος ἄνθρωπος θὰ ἠδύνατο νὰ διανοηθῇ κἂν πρὸ ἑνὸς ἔτους ὅτι ἡ Γαλλικὴ ἀγορὰ θὰ ἦτο πρόθυμος νὰ ἐμπιστευθῇ τὴν Ἑλληνικὴν οἰκονομίαν; Αὐτὴ λοιπὸν ἡ τόσον ἀπίθανος μεταβολὴ ἡ ὁποία θὰ ἔπρεπε νὰ συγκινῇ πάντα Ἕλληνα, συνέβη ἐντὸς ἑνὸς μόλις ἔτους, ἀφ’ ἧς στιγμῆς ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ἐνεπιστεύθη εἰς τὸν Στρατάρχην τὴν τύχην του... Καὶ ἔρχομαι τώρα εἰς τὸ πρόσφατόν μου ταξίδιον εἰς τὴν Γερμανίαν. Τὰ πράγματα προοιωνίζοντο ἐκεῖ καλά, ἀλλὰ αὐτὸ δὲν σημαίνει ὅτι ἡ ὅλη διαχείρισις θὰ ἔπρεπε νὰ ἀναμένεται ἁπλῆ. Ἐγνωρίζομεν ὅτι παρὰ τὴν προφανῆ καλὴν διάθεσιν τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως, ὑπῆρχον δυσκολίαι αἱ ὁποῖαι ἔπρεπε νὰ παρακαμφθοῦν διὰ νὰ καταλήξουν αἱ συνεννοήσεις ὄχι ἁπλῶς εἰς οὐσιαστικὰ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα προεξωφλοῦντο, ἀλλὰ εἰς λαμπρὰ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα ἐφιλοδοξοῦμεν καὶ τὰ ὁποῖα ἐπετύχομεν. Πρέπει δὲ νὰ σᾶς ὁμολογήσω, ὅτι ἡ ἐπιτυχία τῆς Γαλλίας μᾶς ἐβοήθησεν ἐν Γερμανίᾳ. Ὅπως καὶ ἡ προσδοκία τῆς Γερμανίας μᾶς εἶχεν ἤδη βοηθήσει εἰς τὴν Γαλλίαν. Μὴ νομισθῇ ὅτι ὁμιλῶ περὶ ἀνταγωνισμοῦ, ἀλλὰ περὶ φυσικῆς ἀμύνης ζωντανῶν οἰκονομιῶν αἱ ὁποῖαι δὲν βλέπουν ὡς ἅπαντόν των τὴν εὐδοκίμησιν εἰς τὸ ἐσωτερικόν. Ὡς μέθοδον ἠκολουθήσαμεν τὴν ἀκόλουθον. Πολὺ πρὶν ἀπὸ ἡμᾶς ἀνεχώρησεν ὁ Γενικὸς Διευθυντὴς τοῦ Ὑπουργείου Ἐμπορίου κ. Τριανταφύλλης εἰς Βόννην διὰ τὰς προκαταρκτικὰς συνεννοήσεις, ἐνῷ ταὐτοχρόνως ἐν Ἀθήναις εἰς ἐπανειλημμένας συνομιλίας μας μὲ τὸν φίλον Ἐπιτετραμμένον τῆς Γερμανίας κ. Κνόκε συνεννοούμεθα καὶ κατετοπιζόμεθα. Ἐνῷ δὲ ἀκόμη εὑρισκόμεθα ἐν Παρισίοις ἀπεφασίσαμεν νὰ μὴ μεταβῶμεν εἰς Βόννην εἰς τὸ πρῶτον στάδιον τῆς ἐπισκέψεώς μας ἐν Γερμανίᾳ. Τὸ πρᾶγμα ἀπὸ ἐθιμοτυπικῆς ἀπόψεως ἐφαίνετο σόλοικον, ἀλλ’ εὐτυχῶς μᾶς ἐβοήθησεν ἡ τύχη διότι εἰς Παρισίους ἐπληροφορήθην ὅτι ὁ Καθηγητὴς κ. Ἔρχαρτ θὰ εὑρίσκετο εἰς Βόννην μόνον μετὰ τὴν 8ην τοῦ μηνός. Τοιουτοτρόπως κατ’ ἀνάγκην πλέον τὸ πρόγραμμα ἔπρεπε νὰ καταρτισθῇ ὅπως τὸ ἠθέλαμεν. Καὶ ἠθέλαμεν ἀπὸ τὴν περιφέρειαν νὰ προχωρήσωμεν πρὸς τὸ κέντρον διὰ νὰ βολιδοσκοπήσωμεν ἀμέσως τοὺς ἐκπροσώπους τῆς βαρείας βιομηχανίας. Τὰ κέντρα τὰ ὁποῖα ἐπεσκέφθημεν εἶχαν καὶ αὐτὰ ἕκαστον τὸν λόγον του. Τὸ Ἁμβοῦργον, διὰ τὴν μεγάλην του παράδοσιν ὡς κέντρου καπνεμπορίου καὶ τῆς ναυτιλίας, μὲ τοὺς παλαιοτέρους ἐμπορικοὺς δεσμοὺς μὲ τὴν Ἑλλάδα. Τὸ Βερολῖνον καὶ διὰ λόγους ἰδεολογικούς. Ἦτο δηλαδὴ ἐπιθυμία τοῦ Στρατάρχου Παπάγου ἡ πρώτη ἐπίσημος ἐπαφὴ μὲ τὴν Γερμανίαν νὰ μὴ ἠγνόει τὴν πόλιν ἡ ὁποία ὑπῆρξε καὶ αὐτή, ὡς ἡ Ἑλλάς, ἀκραία ἔπαλξις τοῦ ἐλευθέρου κόσμου καὶ ἡ ὁποία, ἐπιτυχῶς ἀνθέξασα κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς ἀερογεφύρας, συνέδεσε τὸ ὄνομά της ὅπως καὶ ἡ Ἑλλὰς μὲ τὴν συντριβὴν τῶν ἀνταρτῶν, μὲ τὴν διαφύλαξιν τῆς παγκοσμίου εἰρήνης. Τὸ Ἀννόβερον εἶναι ἡ πόλις μὲ τοὺς συγχρόνους δυναστικούς μας δεσμούς. Καὶ τὸ Μόναχον ἡ πόλις μὲ τὴν εὐγνώμονα ἀνάμνησιν τοῦ τί ἐπετελέσθη διὰ τὴν θεμελίωσιν τῆς Ἑλλάδος ἀπὸ τοὺς ἀειμνήστους πρώτους βασιλεῖς. Καὶ δι’ αὐτὸ καὶ κατετέθη στέφανος ἐντολῇ τοῦ Στρατάρχου, εἰς τοὺς τάφους αὐτῶν. Ταυτοχρόνως τὰ κέντρα αὐτὰ εἶχαν μέγα ἐνδιαφέρον ἀπὸ ἀπόψεως μεγάλων Γερμανικῶν βιομηχανικῶν ἢ ἐμπορικῶν οἴκων. Τὸ Ἀμβοῦργον μὲ τὰ καπνεργοστάσιά του, ὅπου τώρα τὰ Ἑλληνικὰ καπνὰ εὐτυχῶς εἰσέρχονται πάλιν μὲ ρυθμὸν ὄχι ἴσως ἀπολύτως ταχὺν ἀλλὰ σταθερόν, μελετημένον καὶ προοιωνίζοντα λαμπρὸν μέλλον. Καὶ ἀκόμη τὰ ναυπηγεῖα του. Τὸ Βερολῖνον μὲ τὴν κατὰ θαυμαστὸν τρόπον, ἀναγεννωμένην βιομηχανίαν του, ὡς εἰδικώτερον μνημονεύω τὰς ἐγκαταστάσεις AEG ἢ τῆς TELEFUNKEN. Τὸ Ἀννόβερον μὲ τὴν ἐκπλήσσουσαν βιομηχανίαν τῶν VOLKS-WAGEN, τὴν πρώτην τῆς Εὐρώπης καὶ τετάρτην εἰς τὸν κόσμον καὶ τὸ μεταλλευτικὸν συγκρότημα τῆς REICH-SWERKE καὶ τὸ Μόναχον μὲ τὴν τόσον γνωστὴν εἰς ἡμᾶς SIEMENS–HALSKE, SIEMENS–SCHUC-KERT. Ὥστε ὅταν ἐφθάσαμεν εἰς τὰ μεγάλα βιομηχανικὰ κέντρα τοῦ Ρούρ, ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ ἡ ἔκφρασις, ἤμεθα ἤδη ἐξωπλισμένοι ἀπὸ τὴν περιφέρειαν. Τὸ σχέδιον ἦτο ἀπολύτως ἐπιτυχές, διότι καὶ μᾶς κατετόπισαν ἐπὶ τοῦ τὶ συμβαίνει σήμερον εἰς τὴν Γερμανίαν καὶ ἐπὶ τοῦ ἐνδιαφέροντος τῆς Γερμανικῆς βιομηχανίας εἰς τὴν Ἑλλάδα. Καὶ ὅταν διεπιστώσαμεν τὸ ἐνδιαφέρον δὲν ἠρκέσθημεν εἰς αὐτό. Τὸ ἐκινήσαμεν πρὸς τὴν Βόννην καὶ ἐπιθυμῶ νὰ κάμω δημοσία ἀναγνώρισιν τῆς πολυτίμου συμπαραστάσεως εἰς Βόννην ἐκπροσώπων ἐντελῶς πρωτίστης γραμμῆς τοῦ Γερμανικοῦ βιομηχανικοῦ κόσμου. Τὸ γεγονὸς τοῦτο τὸ ἐξαίρω καὶ διὰ ἕνα ἄλλον λόγον. Διότι τὸ σοβαρὸν κεφάλαιον καὶ ὄχι τὸ τυχοδιωκτικὸν τῶν μεσαζόντων δὲν σπεύδει ἂν δὲν πιστεύῃ διότι παντοῦ καὶ πάντοτε ἐπιδιώκει βεβαίως τὸ κεφάλαιον κέρδος, ἀλλὰ πρωτίστως ἀσφάλειαν. Καὶ ἡ σημερινὴ Ἑλληνικὴ οἰκονομικὴ πραγματικότης ἔχει ἐμπνεύσει πλήρη ἐμπιστοσύνην εἰς ἐκείνους ποὺ κάτι γνωρίζουν ἐπὶ τέλους εἰς τὰ πράγματα αὐτά. Ἀπὸ τὸ Βερολῖνον τὸ μέλος τῆς Ἀποστολῆς, ὁ Διευθυντὴς τοῦ Ὑπουργείου Ἐξωτερικῶν κ. Παλαμᾶς ἐξουσιοδοτήθη νὰ μεταβῇ εἰς Βόννην καὶ νὰ μᾶς συναντήσῃ ἐκ νέου εἰς Μόναχον, ἵνα ἐγκαίρως μᾶς ἐνημερώσῃ περὶ τῆς ἐξελίξεως τῆς καταστάσεως εἰς Βόννην. Αἱ κομισθεῖσαι πληροφορίαι δὲν ἦσαν εὐχάριστοι. Θὰ ἦτο δύσκολον νὰ προσδοκῶμεν ἄνω τῶν 110 ἑκατομμυρίων μάρκων ἢ πάντως ὑπὸ ὅρους οἱ ὁποῖοι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνουν δεκτοί. Καὶ τὸ χειρότερον ὅτι αἱ παρουσιαζόμεναι δυσχέρειαι ἀντικειμενικῶς κρινόμεναι εἶχον τὰς δικαιολογίας των. Δὲν ἦσαν ἀπὸ τὰς συνήθως προβαλλομένας προφάσεις, αἱ ὁποῖαι ἀντιμετωπίζονται εἰς τοιούτου εἴδους διαπραγματεύσεις. Ὁ κ. Παλαμᾶς εἶναι ἀπὸ τοὺς ἀρίστους νέους ὑπαλλήλους τοῦ Ὑπουργείου Ἐξωτερικῶν καὶ ὁ κ. Τριανταφύλλης ἔχει ἀνεγνωρισμένην πεῖραν, ἀναμιχθεὶς εἰς τόσας διαπραγματεύσεις καὶ ἐπιτυχῶς. Ἠδυνάμεθα λοιπὸν νὰ ἤμεθα βέβαιοι ὅτι εἴχομεν ἀκριβῆ εἰκόνα τῆς καταστάσεως. Ἐπεκοινώνησα τηλεφωνικῶς μὲ τὸν Πρέσβυν καὶ τοῦ εἶπα νὰ σταματήσουν τὰ πάντα μέχρι τῆς ἀφίξεώς μου εἰς Βόννην καὶ τῆς ὑπ’ ἐμοῦ προσωπικῆς ἀναλήψεως τοῦ χειρισμοῦ τοῦ ζητήματος. Τοιουτοτρόπως εἰς Βόννην ἐφθάναμεν μὲ ἐντελῶς ἐξαιρετικὰς τιμὰς καὶ μὲ ἐξησφαλισμένην τὴν συμπαράστασιν ἐκπροσώπων τῆς βιομηχανίας, ἀλλὰ καὶ πλήρως γνῶσται τῆς πραγματικότητος. Εἰς τὴν Βόννην, τὰς πολυώρους διαπραγματεύσεις μὲ τοὺς ἐμπειρογνώμονας, διεξήγαγον πλέον ὁ Καθηγητὴς κ. Νικολαΐδης μὲ τὸν κ. Μαντζαβῖνον, τὸν κ. Τριανταφύλλην καὶ τὸν κ. Παλαμᾶν. Ὁ κ. Καψάλης καὶ ἐγὼ περιωρίσθημεν εἰς τὰς συνομιλίας μας μὲ τὸν Πρωθυπουργὸν καὶ μὲ τοὺς Ὑπουργούς, καὶ ἠρχίσαμεν ἀπὸ τὸν Καγκελλάριον Ἀντενάουερ. Ἡ πρώτη συνομιλία μας, ἡ ὁποία διήρκεσε τρία τέταρτα τῆς ὥρας, ἦτο ἐξόχως ἐνδιαφέρουσα καὶ κατέληξεν εἰς τὸ νὰ μᾶς βεβαιώσῃ, ὅτι θὰ μᾶς βοηθήσῃ εἰς τὸ νὰ ἐπέλθῃ συμφωνία ἡ ὁποία νὰ μᾶς ἱκανοποιῇ. Μὲ τὸν Καγκελλάριον εἶχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ παραμείνω μαζί του ἐπὶ μακρόν. Διότι τὰ ἐπακολουθήσαντα ἐπίσημα γεύματα ἤρχισαν εἰς τὸ πλαίσιον τῆς ἀπολύτου τυπικότητος καὶ κατέληγον πάντοτε εἰς τόσην ἐγκαρδιότητα, ὥστε νὰ παρατείνονται αἱ συναντήσεις ἐπὶ τετράωρον καὶ πεντάωρον. Φρονῶ λοιπόν, ὅτι αὐτὰ τὰ ὁποῖα θὰ τονίσω δὲν εἶναι προϊόντα προχείρου ἐντυπώσεως. Εἶναι λοιπὸν ὁ Καγκελλάριος Ἀντενάουερ, πράγματι ἐξέχουσα προσωπικότης, μὲ βαθεῖαν συνείδησιν τῆς ἀποστολῆς του ὡς ἡγέτου τοῦ Γερμανικοῦ Ἔθνους. Μὲ πλήρη κατανόησιν τοῦ τὶ σημαίνει στενὴ οἰκονομικὴ συνεργασία μὲ τὴν Ἑλλάδα. Ὡς γνήσιος οὐμανιστὴς εἶναι ἀληθὴς φιλέλλην καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι τὴν προσεχῆ ἄνοιξιν, ὅταν ἐπισκεφθῇ τὴν Χώραν μας, θὰ κερδίσῃ ταχέως τὴν Ἑλληνικὴν συμπάθειαν. Ἡ ἐπακολουθήσασα συνομιλία ἦτο μὲ τὸν Καθηγητὴν Ἔρχαρτ, Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Εἶναι ὁ ἄνθρωπος εἰς τὸν ποῖον ὀφείλεται τὸ θαῦμα τῆς τόσον ταχείας εἰκονομικῆς ἀναγεννήσεως τῆς Γερμανίας. Ὀπαδὸς τοῦ ἀπολύτου φιλελευθερισμοῦ, τοῦ συναγωνισμοῦ καὶ τῆς αὐξήσεως τῆς παραγωγῆς, μᾶς ἔβλεπεν ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα μὲ ἰδιαίτερον λόγον συμπαθείας, διότι ὡς γνωστὸν ἡ πολιτικὴ ἡ ὁποία ἀκολουθεῖται ἐδῶ, ἔχει πολλὰς τὰς ἀναλογίας μὲ τὴν πολιτικήν του. Τὴν πρώτην ἡμέραν ποὺ ἐφθάσαμεν εἰς τὴν Βόννην συνωμιλήσαμεν μὲ τὸν κ. Ἔρχαρτ πέντε διαδοχικῶς φοράς, ἐνῷ εἰς τὰ ἐνδιάμεσα, οἱ ἐμπειρογνώμονες ἐξηντλοῦντο εἰς τὴν κατάρτισιν σχεδίων καὶ εἰς τὴν προσπάθειαν ἐπαφῆς. Ἐν τούτοις τὸ ἴδιο βράδυ μὲ τὸν καθηγητὴν Ἔρχαρτ, ἤμεθα κατ’ ἀρχὴν σύμφωνοι. Τὴν ἰδίαν πρώτην ἡμέραν συνηντήθημεν μὲ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν κ. Σέφφερ. Ἔχει τὴν φήμην δυσκόλου ἀνθρώπου. Ἀλλὰ καὶ ποῖος καλὸς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἔχει τὴν ἰδίαν φήμην; Δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι θὰ στρέψετε ὅλοι τὸ πρόσωπον εἰς τὸν φίλτατόν μου κ. Παπαγιάννην. Ἐν τούτοις ἡ συζήτησίς μας ὑπῆρξεν ἱκανοποιητική. Εἶχε βεβαίως τὰς ἐπιφυλάξεις του ὁ κ. Ὑπουργός, ἀλλὰ ἄλλο ἐπιφυλάξεις καὶ ἄλλο δυστροπία. Τὴν ἑπομένην ἡμέραν ὁ κ. Σέφφερ εἶχεν ἄρει τὰς ἐπιφυλάξεις του καὶ ἔτσι ἐνομίζαμεν ὅτι τὸ πᾶν εἶχε τελειώσει. Σαφὴς ἡ πρόθεσις τοῦ Ἀντενάουερ, οὐδεμία πλέον ἀντίρρησις τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἀπόλυτος συμφωνία μὲ τὸν κ. Ἔρχαρτ καὶ ὅμως τὴν τελευταίαν στιγμὴν προέκυψαν αἱ ἀντιρρήσεις ἀπὸ ἐκεῖ ποὺ δὲν ἐπεριμέναμεν. Ἀπὸ τὸν Ὑφυπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν κ. Χάλσταϊν καὶ τοὺς ἁρμοδίους ὑπαλλήλους τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν. Συνέβαινε δηλαδή, τὸ ἀντίθετον μὲ τὴν Γαλλίαν, ἐκεῖ μὲν εἴχομεν τὸν κ. Μπιντὼ μὲ τὸ μέρος μας καὶ μὲ τὴν βοήθειαν τοῦ ὁποίου ἤραμεν ὅλας τὰς ἐπιφυλάξεις τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν, ἐδῶ εἴχομεν τὴν συμπαράστασιν τῶν οἰκονομικῶν ὑπουργῶν καὶ τὴν ἀντίρρησιν τοῦ Ὑπουργείου Ἐξωτερικῶν. Τοιουτοτρόπως τὰς πρώτας πρωϊνὰς ὥρας τῆς 10ης τρέχοντος μηνός, ἐγὼ μὲν ἐδήλωσα πρὸς τὸν κ. Ἔρχαρτ ὅτι ἐπροτίμων νὰ ἐπιστρέψω εἰς τὴν Ἑλλάδα χωρὶς καμμίαν συμφωνίαν, παρὰ συμφωνίαν οὐσιαστικῶς μόνον 100 ἑκατομμυρίων μάρκων. Ὁ Ὑφυπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν μοῦ ἐξηγοῦσε διὰ σειρᾶς ἀξιολόγων ἐπιχειρημάτων, τὰς δυσκολίας των, καὶ τὸ ἑσπέρας εἰς τὸ γεῦμα τοῦ Καγκελλαρίου πρὸς τιμήν μας, ὁ κ. Ἔρχαρτ μὲ ἐπληροφόρει, ὅτι παρὰ τὰς ἐντόνους προσπαθείας του δὲν εἶχεν ἐξευρεθῆ τρόπος συμβιβασμοῦ μετὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν. Προφανῶς εἶχεν ἐπιστῆ ἡ ὥρα νὰ ζητηθῇ ἡ παρέμβασις τοῦ Ἀντενάουερ. Εὐθὺς μετὰ τὸ γεῦμα τὸν ἐπλησίασα μετὰ τοῦ πολυτίμου συναδέλφου μου κ. Καψάλη καὶ τοῦ ἔθεσα τὸ ζήτημα. Τοῦ ἐξήγησα ὅτι ἐπανεμφάνισις τῆς Γερμανίας εἰς τὴν Ἑλλάδα μὲ 100 ἑκατομμύρια μάρκα δι’ ἐμὲ ἦτο ἀδύνατος. Τοῦ ἐτόνισα ὅτι ἐφ’ ὅσον οἱ οἰκονομικοὶ ὑπουργοὶ εἶναι σύμφωνοι, μένει αὐτὸς νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα. Εἶναι δύσκολον νὰ λησμονήσω τὰς στιγμὰς ἐκείνας ὅπου μέσῳ κοινωνικῆς συναντήσεως ὁ Ἀντενάουερ μὲ καταπλήσσουσαν ζωτικότητα—μὴ λησμονῆτε ὁ Ἀντενάουερ εἶναι ἡλικίας 77 ἐτῶν—ἐκάλει ἐνώπιόν μας τοὺς ὑπουργοὺς καὶ ἀνωτάτους ὑπαλλήλους καὶ συνωμίλει καὶ πρὶν παρέλθουν τρία τέταρτα τῆς ὥρας, ὁ Ἀντενάουερ ἐζήτει τὸ σχέδιον, τὸ ὁποῖον μὲ ἱκανοποίει, διὰ νὰ ἀποφασίσῃ αὐτός. Καὶ ποῦ νὰ εὕρωμεν τὸ σχέδιον αὐτὴν τὴν ὥραν, διότι δὲν εἴμεθα προητοιμασμένοι εἰς τοιαύτην ἐξέλιξιν κατὰ τὴν διάρκειαν ἐπισήμου δεξιώσεως. Ἐπὶ τέλους εὑρέθη ἓν ἀπὸ τὸν Ἐμπορικὸν Σύμβουλον τῆς Πρεσβείας μας κ. Τσιμικάλην, καὶ εἰς τὸ πρόχειρον ἐκεῖνο σχέδιον τὸ ὁποῖον φυλάττω προσωπικῶς, ὁ Ἀντενάουερ ἔθεσε τὴν μονογραφήν του καὶ ἐκάλεσε νὰ μονογράψω καὶ ἐγώ. Δὲν σᾶς κρύπτω, κύριοι βουλευταί, ὅτι τὴν στιγμὴν ἐκείνην ἡ βαθεῖα μου ἱκανοποίησις ὠφείλετο, ὄχι μόνον εἰς τὸ ὅτι ἀντὶ νὰ διακοποῦν αἱ διαπραγματεύσεις κατελήξαμεν εἰς τὴν μεγάλην ἐπιτυχίαν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸν θαυμασμόν μου διὰ τὸν τρόπον καὶ τὴν ταχύτητα, μὲν τὴν ὁποίαν ἀντέδρασε καὶ ἔδρασεν ὁ Καγκελλάριος. Μοῦ ἐνεθύμισε, τόσον γνώριμον εἰς ἐμὲ καὶ προσφιλῆ σχολήν, τὴν σχολὴν τοῦ Ἀρχηγοῦ μου. Δὲν πρόκειται, κύριοι βουλευταί, νὰ σᾶς ἐξηγήσω τὴν σημασίαν τῆς συμφωνίας αὐτῆς, ἐξ ἴσου καὶ διὰ τὰς δύο χώρας. Καὶ τὴν ἐπιτυχίαν διὰ τὴν γενναίαν πράγματι ἐξαίρεσιν τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως ἔναντι τῆς Ἑλλάδος. Γνωρίζετε, ὅτι τὸ τρίτον περίπου τοῦ προοριζομένου διὰ τὴν χρηματοδότησιν τῶν γερμανικῶν ἐξαγωγῶν ποσοῦ διατίθεται διὰ τὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ πλέον τούτου θὰ ἦτο χρήσιμον ν’ ἀκούσετε τὸ τὶ μοῦ γράφει ὁ Ἐμπορικός μας Σύμβουλος εἰς τὴν Πρεσβείαν τῆς Βόννης, βάσει ὑπευθύνων στοιχείων. Σᾶς ἀναγινώσκω: «1). Πρὸς τὴν Γιουγκοσλαυΐαν: Κατὰ τὴν διάρκειαν προσφάτων διαπραγματεύσεων παραταθεισῶν ἐπὶ 8μηνον προεβλήθη ἀπὸ Γιουγκοσλαυϊκῆς πλευρᾶς ἀξίωσις χορηγήσεως πιστώσεων, διὰ τὴν ἐκτέλεσιν παραγγελιῶν προμηθείας κεφαλαιουχικῶν ἀγαθῶν. Αἱ παραγγελίαι αὗται εἶχον ἤδη τοποθετηθῆ εἰς Γερμανικὰ ἐργοστάσια, ἀλλὰ ἡ ἐκτέλεσίς των δὲν εἶχε πραγματοποιηθῆ, ἐλλείψει δυνατοτήτων πληρωμῶν ἐκ μέρους τῆς Γιουγκοσλαυΐας. Ὡς ἤδη προκύπτει ἐκ τῆς συνημμένης ἐπισήμου Γερμανικῆς ἀνακοινώσεως, συνεφώνησε προκαταρκτικῶς ἡ Γερμανικὴ Κυβέρνησις, (ἐν τέλει τῆς ἀνακοινώσεως σημειοῦται ὅτι αἱ διαπραγματεύσεις δὲν εἶχον περατωθῆ πλήρως) ὅπως παράσχῃ τὴν ἐγγύησίν της διὰ νὰ καταστῇ δυνατὴ ἡ χρηματοδότησις τῶν ρηθεισῶν παραγγελιῶν διὰ χρημάτων τῆς Ἑνώσεως Ταμιευτηρίων μέχρι ποσοῦ περίπου 20.000.000 δολλ. Πρέπει ὅμως νὰ σημειωθῇ ὅτι ἡ διάρκεια τῶν πιστώσεων τούτων δὲν δύναται νὰ εἶναι ἀπωτέρα τῶν ἐτῶν 1956 καὶ 1957. Ἐν τῇ ἀνακοινώσει δὲν γίνεται λόγος περὶ τόκου. Οὗτος λέγεται ὅτι θὰ ἀνέλθῃ εἰς 9%. 2) Μὲ ἑτέραν μικρὰν χώραν συνεφωνήθη ἐκ μέρους τῆς Γερμανίας ἡ πιστοδότησις διὰ τὴν προμήθειαν κεφαλαιουχικῶν ἀγαθῶν ἀξίας 70 ἑκατομμυρίων μάρκων. Ἡ χρονικὴ διάρκεια καὶ τῶν πιστώσεων τούτων δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ τοὺς 48 μῆνας. Συνεφωνήθη ἐπίσης ἡ χορήγησις λίαν ὑψηλῆς προκαταβολῆς ἐξ 25%, ὡς ἐπίσης τμηματικῆς πληρωμῆς ἐξ ἑτέρων 25% ἐπὶ ἑκάστῃ τμηματικῇ παραδόσει τῶν ἐμπορευμάτων. Τὰς πληροφορίας ταύτας ἔχω ἐξ ἀσφαλεστάτης πηγῆς καὶ δύναται νὰ γίνῃ χρῆσις αὐτῶν, ἂν καὶ τὸ ὄνομα τῆς χώρας δὲν ἀνακοινοῦται». Ἐν συνεχείᾳ ἔλαβον ἄλλο τηλεγράφημα τὸ ὁποῖον λέγει: «Κύριον Μαρκεζίνην–Ὑπουργὸν Συντονισμοῦ–Ἀθήνας. Ἐγνώσθη περιεχόμενον Γερμανο–Βραζιλιανοῦ συμφώνου». Γνωρίζετε τὴν εὐαισθησίαν τῆς Γερμανίας μὲ τὴν Βραζιλίαν. Ἡ Βραζιλία εἶναι μία ἀχανὴς χώρα ποὺ εἶναι μεγαλυτέρα ἀπὸ τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας, σχεδὸν ὅπως ὁ Καναδᾶς, μὲ πληθυσμὸν 52.000.000 κατοίκων, μὲ ἀνεκμετάλλευτον πλοῦτον καταπληκτικὸν καὶ καταλαβαίνετε τὶ ἐνδιαφέρον δύναται νὰ ἔχῃ ἡ Γερμανία, «δι’ οὗ ἡ Γερμανικὴ Κυβέρνησις ἀνέλαβε συμβάλῃ ἐκτέλεσιν ἔργων ἐπενδύσεων Βραζιλίαν Στόπ. Σύμφωνον προβλέπει: Α) Αἱ δι’ ἐκτέλεσίν του ἀναγκαῖαι ἐξαγοραὶ κεφαλαιουχικῶν ἀγαθῶν ἐκ Γερμανίας θέλουν ἐνεργηθῆ ἐντὸς πλαισίου ἐμπορικῆς συμφωνίας Στόπ. Β) Ἐξαγοραὶ αὐταὶ ἀνέλθουν ποσὸν 40 ἑκατομμυρίων δολλαρίων ἀναγραφόμενον ἰδιαιτέρως εἰς πίνακας συμφωνίας ἐτησίας διαρκείας, ἤτοι περίπου 30% Γερμανικῶν ἐξαγωγῶν Βραζιλίαν προβλεπόμενον ἀνέλθουν ἐκ τῶν τεσσαράκοντα δύο ἑκατομμύρια δολλάρια Στόπ. Γ) Διάρκεια πιστώσεων μέχρι πέντε ἐτῶν Στόπ. Φρονῶ ἀνωτέρω ἀσυμφωνία καταδεικνύει ἔτι πλέον ἰδιαιτέραν σημασίαν ἀντιστοίχου Ἑλληνο–Γερμανικῆς, δοθέντος ὅτι τελευταῖα δὲν ἐντάσσεται ἐμπορικὴν συμφωνίαν προβλέπει πολὺ μικροτέραν διάρκειαν πιστώσεων καὶ ποσὸν λίαν ἱκανοποιητικὸν ἐὰν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ποσὸν ἐξαγωγῶν Γερμανικῶν Ἑλλάδα κατὰ 1952 ἐκ τριάκοντα ἑκατομμυρίων δολλαρίων βάσει ἀριθμῶν Κλήριγκ ἔναντι 140 ἑκ. Βραζιλίαν καὶ τέλος μέγισται παραγωγικαὶ δυνατότητες τελευταίας Χώρας καὶ ἀντιστοίχως ζωηροτάτου δι’ αὐτὰς ἐνδιαφέροντος Γερμανικῆς οἰκονομίας Στόπ. Καὶ ταῦτα μὲν ἐξηγοῦν τὸ μέγεθος τῶν ἐκ Γερμανίας παραχωρήσεων. Ἐγὼ θὰ σᾶς ἐξηγήσω τὴν σημασίαν τῆς ἐπιτυχίας διὰ τὴν Ἑλλάδα. Πρῶτον, δὲν παραλείπω τὴν εὐκαιρίαν νὰ τονίσω καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνω ἀπὸ τοῦ ἐπισήμου τούτου βήματος ὅτι εἶναι ἀνυπολογίστου σημασίας διὰ τὸ Ἔθνος ὅτι διὰ τῆς συμφωνίας τῆς Γερμανίας ὁριστικῶς ἐπισφραγίζεται ἡ ἀνόρθωσις τῆς πίστεως τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Μετὰ τὴν Γαλλίαν, ἡ Γερμανία, παρέχει ἀδιστάκτως τὴν βεβαίωσιν αὐτὴν καὶ ὅπως καὶ εἰς τὴν Γαλλίαν τοιουτοτρόπως καὶ εἰς τὴν Γερμανίαν ἡ ἐμπιστοσύνη καὶ τὸ συμφέρον ἐκτείνεται καὶ ἔξω τῶν κρατικῶν συμφωνιῶν. Διότι, κύριοι βουλευταί, ἐκτὸς τῶν 200 ἑκατομμυρίων μάρκων, τὰ ὁποῖα μνημονεύει τὸ πρωτόκολλον, σᾶς πληροφορῶ ἐπισήμως ὅτι εὑρίσκονται εἰς χεῖρας μου ἀξιόλογοι προτάσεις σοβαρωτάτων οἴκων διατεθειμένων νὰ συντρέξουν τὴν Ἑλληνικὴν οἰκονομίαν καὶ ἔξω τῶν διαδικασιῶν τῶν Κυβερνητικῶν πιστώσεων καὶ ἐγγυήσεων. Ἡ SIEMENS–HALSKE ὑπέβαλε προτάσεις διὰ τὴν ἐγκατάστασιν 75.000 νέων τηλεφώνων καὶ τεχνικὰς ἐργασίας μέχρι ποσοῦ 13 ἑκατομμυρίων δολλαρίων, μὲ χρόνον πιστώσεως τὴν 7ετίαν, ἔναρξιν πληρωμῆς μετὰ μίαν διετίαν καὶ τόκον 6%. Ἡ SIEMENS–SCHUCKERT ὑπέβαλε προτάσεις διὰ ποσὸν 7 ἑκατομμυρίων δολλαρίων, σπουδαῖον μέρος τῆς ὁποίας προτίθεται νὰ δώσῃ αὕτη ἔξω τοῦ κρατικοῦ ποσοῦ, μὲ τόκον ἐπίσης 6%. Ἔχω ἐπίσης ἀξιολογωτάτας προτάσεις τῆς TELEFUNKEN καὶ ταύτης διατεθειμένης νὰ προσφέρῃ ἔξω τῶν κρατικῶν πιστώσεων. Καὶ αἱ προτάσεις δὲν σταματοῦν ἕως ἐδῶ. Ἀφόβως δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς δύναται νὰ ὑπολογίζῃ ἐπὶ 100 τοὐλάχιστον ἑκατομμυρίων μάρκων ἐπὶ πλέον. Βεβαίως ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐξετάσῃ ἁπάσας τὰς ὑποβληθείσας ἢ μελλούσας νὰ ὑποβληθοῦν προτάσεις ἀπὸ πάσης πλευρᾶς προκειμένου νὰ ἀποφασίσῃ. Διότι καὶ τοῦτο εἶναι ἄξιον ἐξάρσεως. Εὐχέρειαν ἀπεκτήσαμεν. Δὲν ἀνελάβομεν δεσμεύσεις. Δεύτερον, αἱ συμφωνίαι τῆς Γαλλίας καὶ τῆς Γερμανίας θὰ ἀσκήσουν ἀναμφιβόλως τὴν ἐπίδρασίν των εἰς ἄλλας ἀγοράς. Καὶ ἔχω κάθε λόγον νὰ πιστεύω ὅτι καὶ τὸ Ἀμερικανικὸν ἰδιωτικὸν κεφάλαιον δὲν θὰ παραμείνῃ ἀμέτοχον τῆς οἰκονομικῆς ἀνορθώσεως τῆς Ἑλλάδος. Γνωρίζετε πόσον μᾶς εἶναι εὐπρόσδεκτον. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μετ’ ἐπιμονῆς καὶ συστήματος ἀπέφυγε καὶ ἀποφεύγει ἡ Κυβέρνησις εἶναι νὰ δεχθῇ τὴν ἀνάμιξιν οἱωνδήποτε μεσαζόντων. Συζητεῖ μόνον μὲ τὰς ἐπιχειρήσεις ἢ μέσῳ τῶν ἐπισήμων Ἀμερικανῶν ἐκπροσώπων ἐνταῦθα. Καλὸν εἶναι νὰ τονισθῇ καὶ τοῦτο ἀπὸ τοῦ ἐπισήμου τούτου βήματος. Ὡς ἦτο φυσικόν, ἐν Βόννῃ ἔλαβε χώραν μία γενικὴ ἀνταλλαγὴ ἀπόψεων ἐπὶ τῶν ἐκκρεμῶν ζητημάτων, τῶν ἀναγομένων εἰς τὸ παρελθόν. Οὐδεμία συνήφθη ἐπὶ τοῦ προκειμένου εἰδικὴ συμφωνία. Περιελήφθη ἁπλῶς εἰς τὴν περὶ οἰκονομικῆς συνεργασίας γενικὴν συμφωνίαν, ρήτρα ὁρίζουσα ὅτι τόσον ἡ Ἑλληνικὴ ὅσον καὶ ἡ Ὁμοσπονδιακὴ Κυβέρνησις θὰ πράξουν τὰ δέοντα πρὸς ὁριστικὴν ἐκκαθάρισιν τῶν ζητημάτων αὐτῶν. Ἐν ἁρμονίᾳ πρὸς τὰ ἀνωτέρω ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις οἰκείᾳ πρωτοβουλίᾳ, ἀπεφάσισεν ὅπως προέλθῃ εἰς ὁριστικὴν ἐπίλυσιν τοῦ ἀπὸ μακροῦ ἐκκρεμοῦντος ζητήματος τῶν ἐν Ἑλλάδι τέως Γερμανικῶν περιουσιῶν. Καὶ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, προκύψαντος ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι τὰς περιουσίας αὐτὰς δὲν τὰς ἐξεποιήσαμεν ἐγκαίρως, καθ’ ἣν εἴχομεν διεθνῆ ὑποχρέωσιν, εἶχον δοθῆ ἀπὸ Ἑλληνικῆς πλευρᾶς ἐπίσημοι διαβεβαιώσεις περὶ ἐξασφαλίσεως ὑπὲρ τῆς Γερμανίας ἴσης μεταχειρίσεως πρὸς τὴν καθιερουμένην ἐπὶ ἀναλόγων θεμάτων ὑπὸ τῆς συνθήκης εἰρήνης μετὰ τῆς Ἰταλίας. Αἱ κατηγορηματικαὶ ἐκεῖναι ὑποσχέσεις τῶν παλαιοτέρων Κυβερνήσεων παρέμειναν ἀνεκτέλεστοι. Ἤδη δὲ μετὰ πάροδον 8 ἐτῶν ἀπὸ τοῦ πέρατος τοῦ πολέμου, τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ διατηρῇ δαπανηρὰς ὑπηρεσίας διὰ τὴν διαχείρισιν τῶν τέως Γερμανικῶν περιουσιῶν. Ἡ Κυβέρνησις θὰ προβῇ ταχύτατα εἰς τὴν διὰ τῆς νομοθετικῆς ὁδοῦ ἐκκαθάρισιν τῆς καταστάσεως αὐτῆς, ἐν ὄψει τῆς ἐγκαινιαζομένης στενωτέρας οἰκονομικῆς συνεργασίας μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Δυτικῆς Γερμανίας καὶ πρὸς πραγματοποίησιν τῆς ἴσης μεταχειρίσεως μὲ τοὺς Ἰταλούς, ἣν ὑπεσχέθημεν εἰς τὸ ζήτημα τῶν τέως Γερμανικῶν περιουσιῶν.

§56Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Οἱ Ἰταλοὶ τὰ ἐξηγόρασαν.

§57Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ (Ὑπ. Συντον.). Ὄχι, τὰ ἰδιωτικά. Ἀκριβῶς ἐκάμαμεν ὅ,τι καὶ μὲ τοὺς Ἰταλούς. Καὶ τὴν ὑποχρέωσιν τὴν εἴχομεν ἀναλάβει ἀπὸ πρίν. Ὀρθῶς δὲ ὁ κ. Παπανδρέου εἶχεν ἀναλάβει τὴν ὑποχρέωσιν αὐτήν, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ ἄνισος μεταχείρισις μεταξὺ Ἰταλίας καὶ Γερμανίας, ὅταν ἐπιδιώκωμεν νὰ ἀνασυνδέσωμεν τὰς οἰκονομικάς μας σχέσεις. Ἡ Κυβέρνησις λοιπὸν προτίθεται ὅπως: 1. Ἀποδώσῃ εἰς τὴν Γερμανικὴν Κυβέρνησιν τὰ ἐν Ἑλλάδι διπλωματικὰ καὶ προξενικὰ ἀκίνητα, ἅτινα ἀνῆκον προπολεμικῶς εἰς τὴν Γερμανίαν. 2. Ἀποδώσῃ εἰς τοὺς ἐν Ἑλλάδι κατὰ τὴν 30.6. 1951 ἐγκατεστημένους Γερμανοὺς τοὺς μὴ βαρυνομένους μὲ ἐχθρικὰς ἐναντίον τῆς Ἑλλάδος πράξεις, τὰς περιουσίας των. 3. Θὰ ἀποδώσῃ ἔναντι καταβολῆς τιμήματος τὰς εἰς Γερμανικὰ μορφωτικὰ ἱδρύματα ἀνηκούσας περιουσίας. 4. Ἅπασαι αἱ λοιπαὶ Γερμανικαὶ περιουσίαι θὰ δύνανται νὰ ἐξαγορασθοῦν ὑπὸ τῶν τέως δικαιούχων ἐντὸς ἑξαμήνου ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ σχετικοῦ νόμου. Τῶν ἀνωτέρω ἀποδόσεων ἐξαιροῦνται ρητῶς τὰ μεταλλεῖα. Αὐτὴ εἶναι ἐν γενικαῖς γραμμαῖς ἡ διαρρύθμισις εἰς ἣν ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἀποβλέπει ἡ Κυβέρνησις. Ἐννοεῖται ὅτι πρὸ πάσης ἐφαρμογῆς τῶν ἀνωτέρω ἀποφάσεων ἡ Κυβέρνησις θὰ προβῇ, καθ’ ἣν ἔχει ἐκ τῆς πράξεως τῶν Παρισίων τοῦ 1946, περὶ Γερμανικῶν ἐπανορθώσεων ὑποχρέωσιν, εἰς τὴν δέουσαν ἀνακοίνωσιν πρὸς τὸ Συμβούλιον τῆς Ι.Α.Ρ.Α. ἐν Βρυξέλλαις. Καὶ ἤδη, κύριοι βουλευταί, ἐπέστη ἡ ὥρα διὰ τὸ γενικὸν συμπέρασμα τῶν μέχρι τοῦδε ταξιδίων μου. Εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας ἐπετύχαμεν τὴν κατὰ βάσιν ἀναγνώρισιν τοῦ προγράμματός μας. Καὶ τὰ καλύτερα εὔσημα διὰ τὴν ἀκολουθουμένην οἰκονομικὴν πολιτικὴν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Δὲν γνωρίζω ἂν ποτὲ ἄλλοτε εἰς ἐπισήμους συνεδριάσεις ἐπιτροπῶν τοῦ Κογκρέσσου, ὄχι μόνον δὲν ἠκούσθησαν αἱ τόσον συνήθεις ἄλλοτε διαπιστώσεις καὶ παρατηρήσεις, ἀλλὰ τοὐναντίον τόσοι δετυπώθησαν ἔπαινοι καὶ σπανίως ἡ Ἑλλὰς ἐνεφανίσθη ὡς ὑπόδειγμα ὄχι πλέον μόνον διὰ τὴν ὑπέροχον στρατιωτικήν της προσπάθειαν ἀλλὰ διὰ τὰ οἰκονομικά της ἐπιτεύγματα. Πέραν τῶν τίτλων αὐτῶν οἱ ὁποῖοι ἐπαναλαμβάνω ἦσαν ἀπαραίτητοι διὰ τὴν ἐπιτυχίαν μας εἰς τὴν Εὐρώπην καὶ διὰ τὴν προσέλκυσιν τοῦ ἐνδιαφέροντος τοῦ Ἀμερικανικοῦ ἰδιωτικοῦ κεφαλαίου, ἡ διάσωσις τῶν παλαιῶν ὑπολειμμάτων, ἡ ἐξασφάλισις νέας ἔστω καὶ μικρᾶς οἰκονομικῆς βοηθείας, καὶ ἡ ἀποδέσμευσίς μας ἐκ τῆς διαδικασίας τοῦ παρελθόντος, ἐπιτρέπουν καὶ ἐκεῖθεν τὸν ὑπολογισμὸν ἑνὸς ποσοῦ διὰ τὸ πρόγραμμά μας. Ἔπειτα, τὸ ἐξασφαλισθὲν ἐνδιαφέρον τῆς Διεθνοῦς Τραπέζης ἔχομεν κάθε λόγον νὰ πιστεύωμεν ὅτι θὰ ὑλοποιηθῇ εἰς οὐσιαστικὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα θὰ συμβάλουν καὶ αὐτά. Καὶ τέλος αἱ ἐπίσημοι συμφωνίαι τῆς Γαλλίας καὶ τῆς Γερμανίας μᾶς ἔφεραν εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ δυνάμεθα νὰ διεβεβαιώσωμεν τὴν Βουλὴν ὅτι διὰ τὴν πραγματοποίησιν τοῦ προγράμματός μας δὲν ὑφίστανται πλέον συναλλαγματικαὶ δυσκολίαι. Διετρέξαμεν 45.000 χιλιόμετρα καὶ ἐχρειάσθη νὰ ἐργαζώμεθα 14 ὥρας τὸ ἡμερονύκτιον. Εἴμεθα ὅμως ἕτοιμοι νὰ μεταβῶμεν καὶ εἰς τὰ ἄκρα τῆς γῆς καὶ νὰ ἐργασθῶμεν περισσότερον, ἀρκεῖ νὰ φέρωμεν εἰς πέρας τὸ πρόγραμμα ἀπὸ τὸ ὁποῖον ἐξαρτᾶται ἡ εὐημερία τῆς Πατρίδος. Γνωρίζομεν ὅτι ὑφίσταται ζήτημα δραχμῶν, ἀλλὰ δυνάμεθα νὰ βεβαιώσωμεν τὴν Βουλὴν ὅτι καὶ τὸ πρόβλημα αὐτὸ θὰ λυθῇ καὶ ταχέως. Βεβαίως οὐδέποτε θὰ χρησιμοποιήσωμεν πληθωρικὰς δραχμάς. Ἀλλὰ δὲν θὰ χρειασθῇ νὰ χρησιμοποιήσωμεν. Ἡ οἰκονομία μας εἰσῆλθεν εἰς στάδιον τῆς εὐεξίας, ἐνωρίτερον ἀπὸ ὅ,τι καὶ ἡμεῖς ἀνεμένομεν. Ἡ ἐμπιστοσύνη πρὸς τὸ Κράτος θὰ καταστῇ μόνιμον ἀγαθόν, ὁ προϋπολογισμὸς θὰ δύναται νὰ συμβάλῃ. Καὶ ἄλλοι πόροι θὰ δύνανται νὰ συντρέξουν. Ἀλλὰ καὶ ἡ ἀναγεννωμένη ἀποταμίευσις δὲν ἔχομεν οὐδεμίαν ἀμφιβολίαν ὅτι θὰ συμβάλῃ καὶ γενναίως. Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις εἶναι ἀποφασισμένη ἐντὸς τοῦ προσεχοῦς ἔτους νὰ στραφῇ πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν διὰ νὰ ζητήσῃ ὄχι πλέον θυσίας, ἀλλὰ τὴν μὲ τὸ ἀζημίωτον συμμετοχήν του εἰς τὸ πρόγραμμα ἀπὸ τὸ ὁποῖον θ’ ἀναμένεται ἡ εὐημερία του. Μάλιστα, κύριοι. Θὰ στραφῶμεν εἰς τὴν ἔκδοσιν ἐσωτερικοῦ δανείου ἀπολύτως προαιρετικοῦ. Καὶ ὅταν λέγω «ἀπολύτως», ἐννοῶ ἀποκλειομένης οἱασδήποτε μεθόδου τοῦ νὰ μὴ εἶναι προαιρετικὸν καὶ δηλῶ, ὅτι ὅποιος θέλει θὰ συμμετέχῃ.

§58Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Οἱ Ὀργανισμοὶ δὲν θὰ συμμετάσχουν.

§59Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ (Ὑπ. Συντον.). Ὅποιος θέλει θὰ συμμετάσχῃ, ἐλευθέρως. Θὰ διαπιστώσετε πάντως, κύριε Κοθρῆ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἀποβλέπουσα κυρίως εἰς τὸ ν’ ἀποδείξῃ τὴν ἀπόλυτον πίστιν τοῦ Κράτους δὲν φιλοδοξεῖ νὰ συλλέξῃ χρήματα διὰ μεθόδων ἀναγκαστικῶν, ἀλλὰ ἐπιθυμεῖ νὰ δύναται ν’ ἀποδείξῃ παγκοσμίως, ὅτι μὲ τὴν Κυβέρνησιν Παπάγου κατωρθώθη καὶ τὸ θαῦμα αὐτό, ἓν ἔτος δηλαδὴ μετὰ τὰ ἐρείπια οἱ Ἕλληνες νὰ ἐμπιστεύωνται τὸ Κράτος καὶ νὰ ἐγγράφωνται εἰς δάνειον. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα). Ἐννοεῖτε, κύριοι, ὡς πρὸς τὸ ἐσωτερικὸν δάνειον, τὸ ὁποῖον ἐπαναλαμβάνω μὲ τὸν νέον χρόνον θ’ ἀναγγελθῇ καὶ θὰ καθορισθῇ καὶ ἡ ἡμερομηνία πρέπει νὰ σᾶς εἴπω καὶ τὸ ἑξῆς: Ἐνθυμοῦμαι ὅτι, ὅταν τὸν παρελθόντα Ἀπρίλιον καὶ πρὶν φύγωμεν διὰ τὴν Ἀμερικὴν ἔλεγα εἰς κύκλον τοῦ στενοῦ ἑλληνικοῦ καὶ ξένου οἰκονομικοῦ ἐπιτελείου μας ὅτι ἀντιμετωπίζω τὴν περίπτωσιν ἐσωτερικοῦ δανείου, μὲ εἶδαν ὅλοι αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι μετὰ βλέμματος συμπαθείας. Θὰ ἔλεγαν. Ἔ, τὸν κακομοίρη...... Σήμερον, ὅλοι οἱ ἐμπειρογνώμονες Ἕλληνες καὶ ξένοι εἶναι ἀπολύτως βέβαιοι ὅτι τὸ ἐσωτερικὸν δάνειον πρέπει νὰ γίνῃ καὶ θὰ ἐπιτύχῃ. Τινὲς μάλιστα διερωτῶνται διατὶ βραδύνω εἰς τὴν ἔκδοσιν. Βεβαίως ἔχω καὶ ἐγὼ τὸν λόγον μου. Πάντως, κατηγορηματικῶς καὶ πάλιν βεβαιῶ καὶ τὰς βεβαιώσεις μου δὲν διέψευσαν τὰ πράγματα, ὅτι ἡ ἐπιτυχία τοῦ Ἑλληνικοῦ ἐσωτερικοῦ δανείου θὰ εἶναι τοιαύτη, ὥστε θὰ ἀποτελέσῃ νέαν παγκόσμιον αἰτίαν θαυμασμοῦ διὰ τὴν Ἑλλάδα. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῶν ἐσωτερικῶν δανείων, ἡ Κυβέρνησις ἔχει λάβει τὴν ἀπόφασιν νὰ προβῇ καὶ εἰς τὴν ἀφαιρέσεως τῶν τριῶν μηδενικῶν καὶ τῆς ἐκδόσεως νέων ἁπλούστευσιν τῶν τριῶν μηδενικῶν καὶ τῆς ἐκδόσεως νέων χαρτονομισμάτων ὡς καὶ τῆς κοπῆς μεταλλικῶν, κερμάτων καὶ θὰ ἔχωμεν πλέον κέρματα ἐκ πενταδράχμων, διδράχμων, δραχμῶν, πεντηκονταλέπτων, εἰκοσαλέπτων, δεκαλέπτων καὶ τῆς ὀλησμονήτου ἐκείνης πεντάρας εἰς τὴν ὁποίαν ἐπανερχόμεθα χάρις εἰς τὸν Στρατάρχην Παπάγον. (Χειροκροτήματα). Φυσικῷ τῷ λόγῳ πρὸς ἀποφυγὴν συγχύσεων θὰ ἐξακολουθήσῃ ἐπί τινα χρόνον παράλληλος κυκλοφορία. Ἀλλὰ καὶ πέραν τοῦ προβλήματος τῶν δραχμῶν, ὑπάρχει τὸ κατ’ ἐμὲ πράγματι δυσκολώτερον πρόβλημα. Τὸ πρόβλημα ὅλης ἐκείνης τῆς ὀργανώσεως ἡ ὁποία θὰ πρέπει νὰ ἀναλάβῃ τὸ ὅλον ἔργον. Θὰ τὸ ἀντιμετωπίσωμεν καὶ αὐτό. Καὶ θὰ τὸ ἀντιμετωπίσωμεν ἐπιτυχῶς. Δὲν θὰ ἠδυνάμην, κύριοι βουλευταί, νὰ ὁμιλῶ μετὰ τόσης ὑπερηφανείας πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ἐὰν εἶχον τὴν ἀφέλειαν νὰ πιστεύω ὅτι τὸ μέγα αὐτὸ ἐπίτευγμα εἶναι ἔργον ἰδικόν μου. Εἶναι ἔργον πρωτίστως τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος μὲ τὸ θαυμαστόν του πολιτικὸν αἰσθητήριον τῶν κρισίμων στιγμῶν ἔδωσεν, εἰς τὸν τόπον τὸ μέγα ἀγαθὸν τῆς πολιτικῆς σταθερότητος. Εἶναι ἔργον κατὰ δεύτερον λόγον τοῦ ἡγέτου τῆς Κυβερνήσεως, τοῦ ὁποίου τὸ παγκόσμιον κῦρος ἐμπνέει σεβασμόν. Καὶ ἡ ἀποφασιστικότης του ἐπιτρέπει τὴν λῆψιν τῶν πλέον θαρραλέων οὐχὶ δὲ σπανίως ἀντιδημοτικῶν μέτρων. Ἐὰν δὲ προχωρήσω εἰς τὰ κατὰ μέρος, πρέπει νὰ σᾶς ὁμολογήσω ὅτι ὑπῆρξα πάντα τυχερὸς εἰς τὸ στενὸν ἐπιτελεῖον, τὸ ὁποῖον οὔτε πρὸς στιγμὴν μὲ ἐγκατέλειψε ψυχῇ τε καὶ σώματι εἰς τὴν μεγάλην αὐτὴν προσπάθειαν. Τοιουτοτρόπως καὶ διὰ πρώτην φοράν, καὶ αὐτὸς εἶναι ἴσως ὁ μεγαλύτερος τίτλος τοῦ Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ, δυνάμεθα νὰ ὁμιλῶμεν καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα δι’ ἔργον ὁμάδος, διὰ TEAM WORK. Θὰ ἔπρεπε νὰ παραμείνω εἰς τὸ βῆμα, κύριοι βουλευταί, ἐπὶ πολλὰς ὥρας, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ὑπεισέλθω εἰς τὰ κατὰ μέρος τῆς Κυβερνητικῆς δραστηριότητος εἰς ὅλους τοὺς οἰκονομικοὺς τομεῖς. Ἄλλωστε παρόντες εἶναι οἱ Ὑπουργοὶ καὶ δύνανται ἐὰν χρειασθῇ τοῦτο νὰ τὸ πράξουν αὐτοί. Περιωρίσθην εἰς τὰ θεμελιώδη σημεῖα τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐπιθυμῶ ἐπιπροσθέτως νὰ ἐπισημάνω ὡρισμένα θέματα, τὰ ὁποῖα συντελοῦν εἰς τὸ νὰ μορφώσῃ τις πληρεστέραν γνώμην τῆς νοοτροπίας μας. Τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν λ. χ. δυνατὸν νὰ ἐπιδεικνύῃ αὐστηρότητα εἰς τὰ θέματα περισυλλογῆς καὶ οἰκονομίας καὶ νὰ καταβάλῃ ἔντονον προσπάθειαν φυσικῷ τῷ λόγῳ ὄχι πάντοτε εὐχάριστον δι’ ὅλους, εἰς τὰ θέματα τῆς πληρεστέρας λειτουργίας τοῦ μηχανισμοῦ τῶν δημοσίων ἐσόδων, ἀλλ’ ὅπου ἐχρειάσθη ἀνάγκη ὄχι μόνον δὲν ἐπέδειξε πνεῦμα στενόν, ἀλλὰ τοὐναντίον εὐρύτατον. Ἕνα ἀπὸ τὰ χαρακτηριστικώτερα παραδείγματα εἶναι, τὰ μέσα τὰ ὁποῖα παρέσχε καὶ παρέχει διὰ τὴν ὁδοποιΐαν καὶ τὴν δημιουργίαν πόρων διὰ δημόσια ἔργα. Ἐννοῶ πάντοτε ταῦτα, ἐκτὸς τοῦ προγράμματος τῶν ἐπενδύσεων. Τὸ ἴδιον ἔπραξε διὰ τὰ ἀνώτατα πνευματικά μας ἱδρύματα, διὰ τὴν Παιδείαν καὶ εἶναι ἕτοιμον νὰ πράξῃ διὰ τὴν Δικαιοσύνην. Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἐξ ἄλλου, γνωρίζει ἀκόμη καλύτερον παντὸς ἄλλου, ὅτι παρ’ οὐδενὸς ὠχλήθημεν, ἀλλὰ μόνοι ἐπροθυμοποιήθημεν, διὰ νὰ παράσχωμεν τὰ μέσα διὰ τὴν ἀνέγερσιν ἀρίστου ἀντισεισμικοῦ Μουσείου εἰς τὴν Ὀλυμπίαν καὶ τὴν προστασίαν τῶν ἀρχαιολογικῶν μας τόπων. Τὸ ἴδιον συνέβη καὶ μὲ τὴν Ἀκαδημίαν μας ἡ ὁποία βοηθεῖται διὰ νὰ συνεχίσῃ καὶ νὰ ἐπεκτείνῃ, εἰ δυνατόν, τὸ ἔργον τῆς ἐπιμελημένης, πλήρους, στερεοτύπου ἐκδόσεως τῶν Ἑλληνικῶν συγγραφέων. Ἔπειτα, ἓν ἄλλο πρόβλημα τὸ ὁποῖον ἠξίου δικαιολογημένως τὴν λύσιν του, ἀλλ’ οὐδέποτε τὴν εὕρισκε, τὴν εὗρεν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ Στρατάρχου Παπάγου, κατόπιν ἄλλωστε τῆς προσωπικῆς του καὶ ἐπιμόνου συμβολῆς, ἐννοῶ τὸ θέμα τῆς στέγης τῶν Ἑλλήνων ἀξιωματικῶν. Θὰ ἠδυνάμην ἀκόμη ἰδιαιτέρως νὰ ἀναφερθῶ καὶ ἐπιμείνω εἰς τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον ἀντεμετώπισε τὴν σκληρὰν συμφορὰν τῶν τριῶν Νήσων τοῦ Ἰονίου, ἡ Κυβέρνησις. Μὲ τὴν διακρίνουσαν αὐτὸν ψυχραιμίαν ὁ Στρατάρχης Παπάγος προσέφερεν ἀνεκτίμητον ὑπηρεσίαν εἰς τὸ Ἔθνος, διότι ἀφ’ ἑνὸς ἀπέτρεψε τὴν δημιουργίαν νέου προσφυγικοῦ προβλήματος μὲ ὅλας τὰς βαρυτάτας συνεπείας, καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἠμπόδισε νὰ ἐπικρατήσουν τὰ συνθήματα τὰ ὁποῖα δυσκολεύομαι νὰ κατονομάσω ἀντεθνικά. Ἐννοῶ τὴν χρησιμοποίησιν τῶν περισσευμάτων τοῦ προϋπολογισμοῦ διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῆς ἐκτάκτου ἀνάγκης, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θὰ ἐσήμαινε τορπιλλισμὸν τοῦ παραγωγικοῦ μας προγράμματος, ἂν ὄχι καὶ κλονισμὸν τῆς ὅλης μας πολιτικῆς. Θὰ διατηρήσωμεν βεβαίως εὐγνώμονα πάντοτε τὴν ἀνάμνησιν τῆς γενναίας συμπαραστάσεως τῶν Ἄγγλων, τῶν Ἀμερικανῶν, τῶν Γάλλων. Τὴν ἔγκαιρον παρουσίαν Ἰταλῶν, Ἰσραηλιτῶν καὶ ἄλλων καὶ θὰ ἠδυνάμεθα νὰ γενικεύσωμεν τὴν παγκόσμιον συγκίνησιν καὶ συμβολήν. Κατὰ τὴν πρώτην κρίσιμον περίοδον ὁ ἴδιος ὁ Στρατάρχης ἐπώπτευσε λίαν ἐπιτυχῶς τοῦ ὅλου θέματος, βοηθούμενος ἀπὸ τὸν λαμπρὸν ὀργανωτὴν Στρατηγὸν Καρατζένην. Τὸ Κράτος ταχέως ἐνήργησε διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῆς οἰκονομικῆς ζωῆς τῶν Νήσων καὶ τὸ Κράτος διέθεσε περὶ τὰ 130 δισεκατομμύρια διὰ τὸν αὐτὸν σκοπὸν μέχρι τῆς εἰσπράξεως τῶν πόρων τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑφυπουργείου τῶν Σεισμοπλήκτων Νήσων. Ἀλλ’ εἶπον ὅτι θὰ ἐχρειάζετο πολὺς χρόνος πρὸς τοῦτο καὶ ἀντὶ τούτου προτιμῶ νὰ ζητήσω ἐπ’ ὀλίγον ἀκόμη πίστωσιν χρόνου καὶ νὰ χρησιμοποιήσω ταύτην ἀναφερόμενος εἰς προβλήματα τοῦ μέλλοντος, μεταξὺ τῶν ὁποίων ἄνευ ἑτέρου ὑφίσταται πάντοτε καὶ τὸ ζήτημα τοῦ ὁριστικοῦ προγράμματος τῆς ἀντιμετωπίσεως τῆς καταστάσεως τῶν Νήσων εἰς τὸ ὁποῖον βασίμως προσδοκῶμεν τὴν συμπαράστασιν τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν τῆς Ἀμερικῆς. Ὠνομάσαμεν τὸ ἔτος 1954 ἔτος τῶν ἐργατῶν καὶ ἐν γένει τῶν μισθοσυντηρήτων, ὅπως εἶναι τὸ 1953 τὸ ἔτος τῶν ἀγροτῶν. Ὅταν ἀπεφάσιζεν ἡ Κυβέρνησις, κύριοι βουλευταί, τὴν ἀναπροσαρμογήν, ἐγνώριζεν ὡς ἐτόνισα καὶ ἐν τῇ ἀρχῇ τοῦ λόγου μου, πλήρως τὴν σημασίαν τοῦ μέτρου. Ἐγνώριζε, ποῖα δύσκολα προβλήματα θὰ προεβάλλοντο καὶ ἀκόμη ὅτι ἀναπροσαρμογή, συνιστῶσα μετάθεσιν πλούτου, δημιουργεῖ μεγάλας ἀναταραχάς, ἀλλοῦ ὠφελοῦσα καὶ ἀλλοῦ ζημιοῦσα. Ἐγνώριζεν ἀκόμη ὅτι εἴθισται διὰ πολλοὺς καὶ εὐνοήτους λόγους οἱ ὠφελούμενοι νὰ σιωποῦν ἐνῷ οἱ ζημιούμενοι νὰ διαμαρτύρωνται. Πρᾶγμα τὸ ὁποῖον συντελεῖ καὶ αὐτὸ οὐκ ὀλίγον εἰς τὴν δημιουργίαν ἰσχυρῶν ἐντυπώσεων. Δὲν παρεγνώρισεν ἀκόμη καὶ τοὺς κινδύνους παντοειδῶν δημαγωγικῶν ἐκμεταλλεύσεων. Διότι ἀτυχῶς εἰς τὴν Πατρίδα μας ὀλίγοι εἶναι οἱ ἀντιλαμβανόμενοι ὅτι ὅταν προφασίζωνται τοιαῦτα μέτρα ἔχουν οἱ πάντες συμφέρον νὰ ἐπιτύχουν. Διότι ἡ ἐπιτυχία των δὲν συνεπιφέρει ἐνδεχομένως πτῶσιν ὑπουργοῦ ἢ ἔστω ἀνατροπὴν Κυβερνήσεως ἀλλὰ συνεπάγεται χάος, τὸ ὁποῖον ἄλλη τάξις ἀναμένει νὰ ἐκμεταλλευθῇ καὶ εἰσπράξῃ. Ταῦτα ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν της ἡ Κυβέρνησις ἦτο ὑποχρεωμένη νὰ ἀντιμετωπίσῃ ψυχραίμως προτεραιότητας, πάντοτε δὲ ἕνα γενικὸν ἀντικειμενικὸν σκοπὸν εἶχε καὶ αὐτὸς ἐν προκειμένῳ ἦτο ἡ ἐπιτυχία τῆς ἀναπροσαρμογῆς. Διότι ἐξ αὐτῆς, θὰ ἐξηρτῶντο ὅλα τὰ κατὰ μέρος. Οἱοσδήποτε δισταγμὸς ἢ παρέκκλισις ἐξ αὐτῆς, θὰ συνεπήγετο διαιώνισιν τῆς οἰκονομικῆς ἀθλιότητος εἰς τὴν Ἑλλάδα. Καὶ συνεπῶς, καὶ ὅσοι θὰ ἐνόμιζον ὅτι ἐκ τῆς τοιαύτης ἠπιωτέρας στάσεως τῆς Κυβερνήσεως θὰ ὠφελοῦντο, θὰ ἐπλανῶντο πλάνην μεγάλην. Ἡ ὠφέλειά των θὰ ἦτο τελείως πρόσκαιρος καὶ κατ’ ἐπίφασιν. Ὅταν δὲ ὁμιλῶμεν περὶ ἐπιτυχίας τῆς ἀναπροσαρμογῆς, ἐπαναλαμβάνομεν, ἐννοοῦμεν τὴν προσπάθειαν ὁριστικοῦ ἐπιτεύγματος. Ἡμεῖς δὲν προέβημεν εἰς τὴν ἀναπροσαρμογὴν ὅπως κατὰ κανόνα συνέβαινε κατὰ τὸ παρελθόν, ὡς μέτρου προχείρου νομισματικῆς ἀνακουφίσεως, ἀλλὰ ὡς μέτρου ἀποφασιστικοῦ διὰ τὴν ὁριστικὴν σταθεροποίησιν τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας. Ποῖαι τώρα ἦσαν αἱ προτεραιότητες; Ἡ αὔξησις τῆς παραγωγῆς, ἡ βελτίωσις τῆς θέσεως τῶν ἀγροτῶν μας καὶ ἡ συγκράτησις τοῦ τιμαρίθμου. Ἐπετύχομεν καὶ εἰς τὰ τρία. Ἡ προτεραιότης τῶν ἀγροτῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ δευτέρα γνώμη, ὅτι πρέπει νὰ εἶναι μόνιμος κανὼν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Δι’ αὐτὸ καὶ ὅταν ὀνομάζωμεν τὸ 1953 ὡς ἔτος τῶν ἀγροτῶν δὲν ἐννοοῦμεν ὅτι διὰ τῶν ληφθέντων μέτρων ἐξηντλήθη ἡ μέριμνά μας διὰ τοὺς ἀγρότας. Ἐφ’ ὅσον ὑπάρχῃ Ἑλλὰς καὶ Κυβέρνησις στοιχειώδη ἔχουσα ἀντίληψιν τῶν ὑποχρεώσεών της, ἡ συνεχὴς μέριμνα διὰ τοὺς ἀγρότας θὰ εἶναι τὸ πρῶτον της καθῆκον. Καὶ πάντως, ἐφ’ ὅσον κυβερνᾷ τὴν Ἑλλάδα ὁ Στρατάρχης Παπάγος, οἱ ἀγρόται θὰ εἶναι ἡ χαϊδεμένη τάξις τῆς Ἑλλάδος. Καὶ ἐπειδὴ ὁ Στρατάρχης θὰ κυβερνᾷ, πρῶτα ὁ Θεός, τρεῖς τοὐλάχιστον τετραετίας καὶ βλέπομεν, μπορεῖ οἱ Ἕλληνες ἀγρόται νὰ κοιμοῦνται ἥσυχοι. Ἔρχεται ὅμως τώρα ἡ σειρὰ τῶν ἐργατῶν καὶ τῶν μισθοσυντηρήτων. Καὶ εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο εἶναι ἀνάγκη νὰ κάμωμεν μερικὰς εἰλικρινεῖς ἐξηγήσεις. Πρῶτον τὸ θέμα δὲν εἶναι ἁπλῶς ζήτημα μισθοῦ καὶ ἡμερομισθίου ἀλλὰ εἶναι πολύπλοκον καὶ πολύπλευρον, ἀφορῶν ἀνισότητας ἀδίκους ἄλλων ἐπιβαρύνσεις ἢ τῆς ὁλότητος καὶ ὑπερβολικὰς ἄλλων ὠφελείας. Ὑπάρχει ἀλλοῦ μὲν ἀναρχία ἀλλοῦ δὲ ἀδικία, ἐνίοτε δὲ ἀνισότης καὶ οὐχὶ σπανίως αὐθαιρεσία. Περιπλέκονται τὰ θέματα τῆς κοινωνικῆς ἀσφαλίσεως τῶν ἀσφαλιστικῶν ταμείων, τῶν ὑπὲρ τρίτων κοινωνικῶν εἰσφορῶν, προκειμένου δὲ περὶ δημοσίων ὑπαλλήλων τὸ ὅλον θέμα τῆς ἀναδιοργανώσεως τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν. Ὁ δυστυχῶς περιβόητος μανδαρινισμός. Κακαὶ κομματικαὶ συνήθειαι τοῦ παρελθόντος καὶ ταὐτοχρόνως ἡ μεγάλη ἀνάγκη τῆς προωθήσεως τῶν νεωτέρων στοιχείων. Βλέπετε λοιπὸν πόσον μέγα εἶναι τὸ πρόβλημα μὲ τὸ ὁποῖον ἀποφασίζει ἡ Κυβέρνησις νὰ καταπιασθῇ ἀπὸ τοῦ ἑπομένου ἔτους. Καὶ μόνον ὅταν τὸ φέρῃ εἰς πέρας, καὶ θὰ τὸ φέρῃ, θὰ δυνάμεθα νὰ ὁμιλοῦμεν περὶ Κράτους, περὶ δημοσίων ὑπηρεσιῶν, περὶ κοινωνικῆς ἰσορροπίας. Δεύτερον, καὶ ὅταν περιοριζώμεθα εἰς τὸ θέμα τῶν μισθῶν καὶ ἡμερομισθίων, εἶναι ἀνάγκη νὰ κάμωμεν καὶ αὐτὴν τὴν διευκρίνησιν, διότι οἱ δημαγωγοὶ δύνανται νὰ λέγουν ὅ,τι θέλουν, ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ λέγῃ, τὴν σκάφην, σκάφην καὶ τὰ σῦκα, σῦκα. Πρόβλημα μισθῶν καὶ ἡμερομισθίων τὴν στιγμὴν τουλάχιστον ταύτην κατὰ ἕν μέρος εἶναι συνάρτησις τῆς ἀναπροσαρμογῆς. Ἐδώσαμεν ἀπὸ τοῦ Ἰουλίου 12% αὐξήσεις καὶ ἔχομεν τιμάριθμον κόστους ζωῆς 15%. Τὸ 3, τὸ 4, τὸ 5% δὲν εἶναι πρὸς θάνατον. Τὸ πρόβλημα ὑπάρχει καὶ ἡ Κυβέρνησις ὑπεσχέθη νὰ τὸ ἀντιμετωπίσῃ. Ἀλλὰ καὶ αὐτὸ τὸ εὗρεν ὡς κακὴν κληρονομίαν τοῦ παρελθόντος. Διότι, προκαλῶ οἱονδήποτε δημόσιον ὑπάλληλον ἢ ἐργάτην νὰ ὑποστηρίξῃ ὅτι πέρυσι μὲν δι’ αὐτὸν δὲν ὑπῆρχε κανένα πρόβλημα μισθοῦ, ἐφέτος ὅμως ὑπάρχει. Τὸ ἑπόμενον λοιπὸν ἔτος, ἡ Κυβέρνησις θὰ θέσῃ διαδοχικῶς εἰς ἐφαρμογὴν τὸ πλῆρες σχέδιον διὰ τὴν ὁριστικὴν βελτίωσιν τῶν ἐργατῶν καὶ τῶν μισθοσυντηρήτων. Εὔχεται καὶ ἐλπίζει, ὅτι θὰ συναντήσῃ ἀπόλυτον τὴν κατανόησιν καὶ πλήρη τὴν συμπαράστασιν. Εἶναι ἄλλωστε χωρὶς ἀμφιβολίαν τοῦτο, ὁ καλύτερος τρόπος τῆς ἀντιμετωπίσεως ἑνὸς προβλήματος. Ἀλλὰ καὶ προειδοποιεῖ ὅτι ἂν εὑρεθοῦν ἀσήμαντοι μειοψηφίαι, αἱ ὁποῖαι δὲν θὰ ἐπιδείξουν τὴν αὐτὴν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν κατανόησιν καὶ θὰ νομίσουν, ὅτι θὰ δυνηθοῦν νὰ ὑποσκάψουν τὸ ἀνορθωτικὸν ἔργον αὐτῆς, θὰ ἀντιληφθοῦν ταχέως ὅτι ὁ Στρατάρχης Παπάγος δὲν παρασύρεται, δὲν ἐκβιάζεται, καὶ πρὸ παντὸς δὲν ἀστειεύεται. Διὰ πᾶν ἐνδεχόμενον τὸ Κράτος εἶναι ὠργανωμένον διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ οἱανδήποτε κατάστασιν. Ἔχουν καὶ ἄλλα ἀκόμη νὰ γίνουν, τὰ ὁποῖα καθυστέρησαν, λόγῳ τῆς θεμελιώσεως τῆς οἰκονομικῆς προσπαθείας τῆς Κυβερνήσεως, μεταξὺ τῶν ὁποίων, ἰδιαιτέρως θέλω νὰ ἀναφέρω τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νέου διοικητικοῦ σχεδίου τῆς Χώρας. Καὶ παραλλήλως νὰ ἀρχίσῃ ἡ κατάρτισις τοῦ ἑπομένου τετραετοῦς οἰκονομικοῦ προγράμματος. Μὴ λησμονῆτε, κύριοι βουλευταί, ὅτι εἰς τὸ τέλος τῆς τετραετίας, ἄλλα σχέδια τοῦ προγράμματος θὰ ἔχουν τερματισθῆ καὶ ἄλλα θὰ εὑρίσκωνται ἐν πλήρει ἐκτελέσει. Νομίζετε, ὅτι σταματᾷ ἐκεῖ ἡ φιλοδοξία τοῦ Στρατάρχου Παπάγου; Θὰ παρουσιάσῃ εἰς τὸν λαὸν τὸ νέον του σχέδιον. Διότι δὲν θὰ βραδύνουν νὰ ἀντιληφθοῦν οἱ πάντες καὶ πρωτίστως οἱ Ἕλληνες, ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν εἶναι μόνον ἡ συνισταμένη τῶν πολυκυμάντων ἐκδηλώσεων τῆς ἱστορίας, οὔτε ἡ κοιτὶς ἁπλῶς τῶν μεγαλυτέρων πνευματικῶν ἀξιῶν τοῦ κόσμου, ἀλλὰ καὶ χώρα μὲ μεγάλας πλουτοπαραγωγικὰς δυνατότητας. Τὸ μέλλον θὰ ἀποδείξῃ τὴν πλάνην τοῦ Ἡροδότου ἡ ὁποία ὑπῆρξε πάντοτε πιστή μας σύντροφος. Τὸ νὰ μᾶς κάμῃ νὰ πιστεύωμεν καὶ μαζί μας καὶ οἱ ἄλλοι, ὅτι ἡ πενία θὰ μᾶς ἀκολουθῇ πάντοτε. Ἔ, λοιπόν, εἰς τὸν τόπον αὐτὸν ποὺ μονίμως φύεται ἡ δάφνη καὶ δίπλα εἰς αὐτὴν ἡ ἐλαία, τὰ μεγάλα σύμβολα τῆς δόξης καὶ τῆς εἰρήνης, θὰ ἀποδειχθῇ ὅτι κρύπτεται καὶ ὁ πλοῦτος, ὁ ἱκανὸς διὰ νὰ δώσῃ ἐπὶ τέλους εἰς τὰ τέκνα της εὐημερίαν. Ἡ Κυβέρνησις, κύριοι βουλευταί, ἔχει πλήρη συνείδησιν τῆς μεγάλης της ἀποστολῆς. Μὲ θάρρος, μὲ ἀδίστακτον ἀποφασιστικότητα, καὶ πρὸ παντὸς μὲ πίστιν, προχωρεῖ τὴν πορείαν της. Τὸ τέρμα τῆς πορείας αὐτῆς εἶναι ἓν καὶ μόνον. Ἡ ὁριστικὴ ἐξασφάλισις τῆς εὐημερίας τῆς Ἑλλάδος. (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§61ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις, δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6 μ. μ., μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως συνέχειαν τῶν ἀνακοινώσεων τῆς Κυβερνήσεως. (Ὥρα 9.15′ μ. μ.).