1952.09.25

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 21η

ΠΕΜΠΤΗ 25 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 1952

Προεδρία κ. Δ. Β. ΓΟΝΤΙΚΑ

(Ὥρα 7.15′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Σ. Κότσιανος ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Σ. ΚΟΤΣΙΑΝΟΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν).

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Σ. Τσιαπάρας ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§4Σ. ΤΣΙΑΠΑΡΑΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ἡ ΕΔΑ Καβάλας διαμαρτύρεται δι’ ἐκτόπισιν τῶν μελῶν της Γ. Χρυσοχόου, Ν. Γιαλούρη καὶ Θ. Φιλομούζη καὶ ζητεῖ ἀναστολὴν ταύτης. Ὁ βουλευτὴς Καβάλας κ. Κ. ΒΕΝΕΤΗΣ καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου Μελισσοκόμων Νομοῦ Καβάλας ζητοῦντος ἀναστολὴν ἐξοφλήσεως ἐφετεινῶν ὀφειλῶν μελισσοκόμων καὶ χορήγησιν πιστώσεων διὰ τροφοδοσίαν σμηνῶν λόγῳ τελείας καταστροφῆς παραγωγῆς ἐξ ἀνομβρίας. Ὁ βουλευτὴς Κερκύρας κ. Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου Μυλεργατῶν Κερκύρας διαμαρτυρομένου διὰ μελετωμένην κατάργησιν πόρων Ἀσφαλιστικοῦ Ὀργανισμοῦ. Αἱ Ἑνώσεις Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν Βισαλτίας καὶ Ἀξιουπόλεως ζητοῦν ἄμεσον ἔναρξιν καταβολῆς τοῦ Πρὶμ καπνῶν ἐσοδείας 1951, χορήγησιν μεσοπροθέσμων δανείων εἰς εὐρεῖαν κλίμακα, συνέχισιν συγκεντρώσεως σίτου καὶ σικάλεως, ἄμεσον χρηματοδότησιν τῆς ΚΥΔΕΠ διὰ τὴν ἔναρξιν τῆς συγκεντρώσεως βάμβακος ἐσοδείας 1952, τὴν μὴ κατάργησιν τοῦ Νοσοκομείου Νιγρίτης κλπ. Ἡ Ἕνωσις Ἀντιπροσώπων Ἑλληνικῶν Ἐμποροβιομηχανικῶν Οἴκων Πλασιὲ–Ταξειδιωτῶν Ἀθηνῶν ζητεῖ ταχεῖαν ψήφισιν τοῦ νόμου περὶ προστασίας ἐργαζομένων. Τὸ Ἐθνικὸν Ἐργατοϋπαλληλικὸν Κέντρον Ἀγρινίου ζητεῖ τὴν μὴ κατάργησιν τῶν κοινωνικῶν πόρων τῶν κλαδικῶν των Ταμείων κλπ. Ἡ Ἕνωσις Συνεταιρισμῶν Π.Κ.Π. Ἀργολίδος ζητεῖ συγκέντρωσιν καπνῶν ἐσοδείας 1951, χρηματοδότησιν τῆς ΑΤΕ διὰ τὴν καταβολὴν εἰς τοὺς εἰσκομιστὰς νωπῆς τομάτας ὁλοκλήρου τῆς τιμῆς ἀσφαλείας τῶν 650 δραχμῶν κατ’ ὀκᾶν, ἐξαγωγὴν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἑσπεριδοειδῶν κλπ. Ὁ βουλευτὴς Φλωρίνης κ. Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος Περικοπῆς Νομοῦ Φλωρίνης, ζητοῦντος ἀνοικοδόμησιν τοῦ ὁλοσχερῶς καταστραφέντος χωρίου των ἵνα καταστῇ δυνατὸς ὁ ἐπαναπατρισμὸς τῶν κατοίκων τῆς ὡς ἄνω κοινότητος. Ἡ Ἕνωσις Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν Ξάνθης ζητεῖ τροποποίησιν τῆς ὑπ’ ἀριθμὸν 170 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἐπὶ τῷ τέλει καταβολῆς τοῦ ΠΡΙΜ, συγκέντρωσιν καπνῶν ἐσοδείας 1951, χορήγησιν μακροπροθέσμων δανείων, συνέχισιν τῆς συγκεντρώσεως τοῦ σίτου κλπ. Ἀπάντησις τοῦ Ὑπουργοῦ Ἐθνικῆς Παιδείας καὶ Θρησκευμάτων ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ Βουλευτοῦ κ. Γ. ΡΑΛΛΗ. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθμὸν 6002 ἐ.ἔ. ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 20 ἐρώτησις τοῦ Βουλευτοῦ κ. Γ. Ι. ΡΑΛΛΗ, περὶ τῆς περιοχῆς ἐπὶ τῆς ὁποίας θὰ ἀνεγερθῇ τὸ Ὀλυμπιακὸν Στάδιον, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ κάτωθι: 1) Τὸ θέμα τῆς ἱδρύσεως Ὀλυμπιακοῦ Σταδίου ὑπάγεται εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τῆς ἐπιτροπῆς τῶν Ὀλυμπιακῶν Ἀγώνων, ἥτις καὶ προέβη εἰς τὴν πρότασιν τῆς ἀπαλλοτριώσεως καταλλήλου χώρου πρὸς ἵδρυσιν τούτου. 2) Ὁ ἐν λόγῳ ἀπαλλοτριωθεὶς χῶρος, ἐξελέγη παρ’ ἐπιτροπῆς συσταθείσης δι’ ἀποφάσεως ἡμῶν, συμφώνως πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 15 παρ. 3 τοῦ Νομ. Διατάγματος 1415)42 «περὶ Γυμναστηρίων». 3) Ἡ ἀναφερομένη ὡς ἄνω ἐπιτροπὴ ὑπέβαλεν ἡμῖν ᾐτιολογημένην ἔκθεσίν της μετὰ σχεδιαγράμματος τοῦ ἐκλεγέντος χώρου, δι’ ἧς ἀναφέρει, ὅτι ὁ ἐκλεγεὶς χῶρος εἶναι ὁ πλέον κατάλληλος ἀπὸ πάσης ἀπόψεως μεταξὺ τῶν ὑπαρχόντων τοιούτων διὰ τὴν ἀνέγερσιν τοῦ Ὀλυμπιακοῦ Σταδίου καὶ 4) Τὸ καθ’ ἡμᾶς Ὑπουργεῖον προέβη εἰς τὴν πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν πρότασίν του πρὸς ἀπαλλοτρίωσιν τοῦ ἐν λόγῳ χώρου ἀφοῦ προηγουμένως ἐτήρησε πάσας τὰς νομίμους διατυπώσεις καὶ ἐξήντλησε ὅλας τὰς προϋποθέσεις ἐξευρέσεως ἑτέρου καταλλήλου χώρου.

Ὁ Ὑπουργὸς

Μ. ΠΑΤΡΙΚΙΟΣ

Ὁ κ. Μ. ΠΑΤΡΙΚΙΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Παιδείας καὶ Θρησκευμάτων) καταθέτει σχέδια νόμων: 1) «Περὶ ἐπαναφορᾶς εἰς τὰς ἕδρας τῶν Καθηγητῶν Ε. Μ. Πολυτεχνείου ὧν ὁ διορισμὸς ἠκυρώθη κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ἐχθρικῆς κατοχῆς» καὶ 2) «περὶ ἀναδρομικῆς ἐγγραφῆς τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Τ.Α.Κ.Ε. εἰς τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον Πολιτικῶν Ὑπαλλήλων». Ὁ κ. Φ. ΖΑΪΜΗΣ (Ὑπουργὸς Κοινωνικῆς Προνοίας) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ ἐπεκτάσεως τῶν διατάξεων τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1910)44 νόμου «περὶ κωδικοποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς νομοθεσίας «περὶ προστασίας πολυτέκνων» καὶ εἰς τὴν Δωδεκάνησον». Ὁ κ. Γ. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑφυπουργὸς Συγκοινωνιῶν) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως Συμβάσεως μετὰ τῆς ἐν Λονδίνῳ Ἑταιρείας CABLE AND WIRELESS LIMITED συμπληρούσης τὴν μετὰ τῆς αὐτῆς Ἑταιρείας Σύμβασιν συναφθεῖσαν τὴν 29ην Ἀπριλίου 1937 καὶ κυρωθεῖσαν ὑπὸ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 705)1937 Ἀν. Νόμου». Ὁ κ. Ν. ΚΡΑΣΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργ. Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ ἀπαγορεύσεως ἐκτελέσεως ὡρισμένων μεταφορῶν δι’ Ἑλληνικῶν πλοίων». Ὁ κ. Σ. ΠΑΠΑΠΟΛΙΤΗΣ (Ὑπ. Ἐμπορίου), καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ εἰδικῶν διατάξεων ἀφορωσῶν τὸν Ἑλληνικὸν Ὀργανισμὸν Τουρισμοῦ». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Α. ΚΟΚΚΕΒΗΣ, Κ. ΧΡΙΣΤΟ-

ΠΟΥΛΟΣ, Γ. ΤΖΩΡΤΖΗΣ, Α. ΑΝΤΩΝΙΟΥ, Κ. ΛΙ-

ΔΩΡΙΚΗΣ, Θ. ΚΑΒΟΥΡΑΣ κ.ἄ. καταθέτουσι πρότασιν νόμου «περὶ καταργήσεως τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 552)1945 Α. Νόμου». Ἡ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν σχεδίων νόμων 1) «περὶ βαθμολογικῆς ἐξελίξεως τοῦ μονίμου ὑπαλληλικοῦ προσωπικοῦ τοῦ Κρατικοῦ Ἐργοστασίου Ἀεροπλάνων», 2) «περὶ συμπληρώσεως τοῦ Α. Ν. 1502)50 «περὶ ρυθμίσεως τῶν ἀποδοχῶν τῶν Δημ. Ὑπαλλήλων καὶ τῶν στρατιωτικῶν», 3) «περὶ ὁριστικῆς ρυθμίσεως σειρᾶς ἀρχαιότητος Δικαστικῶν Συμβούλων Γʹ καὶ Δʹ τάξεως εἰσελθόντων εἰς τὰ μόνιμα στελέχη μετὰ τὴν ἰσχὺν τοῦ Νόμου 1142)46» καὶ 4) «περὶ ἐφέσεως κατ’ ἀποφάσεων τινῶν τῶν Διοικητικῶν Δικαστηρίων Στρατιωτικῶν Ἐπιτάξεων τοῦ Νόμου 4442)1929». Ὁ Βουλευτὴς κ. Γ. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ ἢ ΒΟΥΛΓΑΡΑ-ΚΗΣ, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς νομοθεσίας περὶ διοικήσεως, διαχειρίσεως καὶ ἐκκαθαρίσεως τῆς ἀνταλλαξίμου περιουσίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ, καταθέτει τροπολογίας ἐπὶ τῶν σχεδίων νόμων 1) «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως ἐνίων διατάξεων τοῦ Α. Ν. 4952)1931 ὡς οὗτος ἐτροποποιήθη μεταγενεστέρως» καὶ 2) «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς νομοθεσίας περὶ διοικήσεως, διαχειρίσεως καὶ ἐκκαθαρίσεως τῆς ἀνταλλαξίμου περιουσίας». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ε. ΜΠΑΚΛΑΤΖΗΣ, Γ. ΑΝΑ-

ΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ, Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ, Ι. ΓΙΑΝΝΙ-

ΔΑΚΗΣ καὶ Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως, τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Α. Ν. 1851 τοῦ 1951 «περὶ τροποποιήσεως φορολογικῶν διατάξεων μεταλλείων».

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δερδεμέζης ἔχει τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§6Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, μία θλιβερὰ εἴδησις ἥτις εἶδε χθὲς τὸ φῶς τῆς δημοσιότητος εἰς τὴν ἐφημερίδα «ΝΕΑ» μὲ ἠνάγκασε νὰ ζητήσω τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Πρόκειται, κύριοι συνάδελφοι, περὶ τῶν χιλιάδων ὁμήρων οἵτινες ἀπήχθησαν βιαίως ἀπὸ τὰς παραμεθορίους πρὸς τὴν Βουλγαρίαν, Σερβίαν κλπ. περιοχὰς τῆς Ἠπείρου ὑπὸ τῶν συμμοριτῶν εἰς τὰς χώρας τοῦ σιδηροῦ παραπετάσματος, κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ συμμοριτοπολέμου. Ὡς θὰ ἐνθυμῆται ἡ Βουλὴ κατὰ τὰ ἔτη 1947–48 ποὺ ἐμαίνετο ὁ συμμοριτοπόλεμος, οἱ συμμορῖται ἀπήγαγον ἐκ τῶν παραμεθορίων περιοχῶν τῆς Ἠπείρου βιαίως περὶ τὰς 4–4,5 χιλιάδας κατοίκους τὸ πλεῖστον τῶν ὁποίων τυγχάνει νὰ εἶναι γέροντες καὶ κοράσια. Οἱ ἀπαχθέντες μετεφέρθησαν εἰς τὰς χώρας τοῦ σιδηροῦ παραπετάσματος, ἐνεκλείσθησαν εἰς στρατόπεδα φρίκης καὶ αἱ καταφθάνουσαι μέχρις ἡμῶν ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρὸν ἐπιστολαὶ τούτων διεκτραγῳδοῦν τὴν φρίκην τῆς ζωῆς εἰς τὸ παραπέτασμα. Ζοῦν νήστεις καὶ χρωματίζουν τὴν κατάστασίν των εἰς τὰ στρατόπεδα οἰκτρὰν καὶ φρικτήν. Πολλοὶ δὲ ἐξ αὐτῶν ἀπέθανον. Ἡ ἐφημερὶς «ΝΕΑ» ὡμίλει χθὲς περὶ ἐκτελέσεων αἵτινες ἤρχισαν εἰς τοὺς εὑρισκομένους εἰς τὴν Οὑγγαρίαν. Γέροντες, μητέρες καὶ κοράσια δοκιμάζουν τὴν φρίκην διὰ νὰ καταλήξουν εἰς τὴν αὐτοκτονίαν μὴ ἀντέχοντες εἰς τὰ βασανιστήρια καὶ τὴν πεῖναν. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου μίαν μητέρα ἡ ὁποία μὴ δυναμένη νὰ ἀνθέξῃ εἰς τὰς φρικτὰς μεθόδους τῶν χωρῶν τοῦ παραπετάσματος ηὐτοκτόνησε. Τὴν κατάστασιν αὐτήν, δυστυχῶς, ἡ Κυβέρνησις δὲν τὴν ἀντεμετώπισεν ὡς ἔπρεπε πλὴν μιᾶς δηλώσεως τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὁ κ. Ὑφυπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀλλὰ καὶ περαιτέρω ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει δημιουργήσει σήμερον οὐδὲ κὰν τὰς προϋποθέσεις διὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν τῶν ἀπαχθέντων αὐτῶν σκλάβων. Ἡ κατηγορία αὐτὴ τῶν ἀπαχθέντων δὲν πρέπει νὰ συγχέεται μὲ τὴν κατηγορίαν τῶν στρατιωτικῶν καὶ τῶν ἀπαχθέντων παιδιῶν. Οἱ ὅμηροι αὐτοὶ τοὐλάχιστον διὰ τὴν Ἤπειρον εἶναι ἐν τῷ συνόλῳ των ἐθνικόφρονες. Ἀτυχῶς αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ ἐπιτελείου καὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, ἔχουν ὡρισμένας ἀμφιβολίας. Εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ διαβεβαιώσωμεν τὴν Βουλὴν ὅτι τὸ πλεῖστον τῶν ἀπαχθέντων εἶναι ἐθνικόφρονες καὶ ὡς προανέφερον αἱ καταφθάνουσαι ἐκ τοῦ παραπετάσματος ἐπιστολαὶ τούτων διετραγῳδοῦσαι τὴν ἐκεῖ κατάστασίν των ἀποτελοῦν ζωντανὸν περὶ τούτου παράδειγμα τῆς ἐθνικοφροσύνης των. Εἰς τὴν ἐφημερίδα «ΝΕΑ» ἀναφέρεται ἐν συνεχείᾳ ὅτι ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸν Ο.Η.Ε. προέβη εἰς διαβήματα καὶ θὰ θίξῃ ἐνώπιον τοῦ Ο.Η.Ε. μόνον τὸ ζήτημα τῶν στρατιωτικῶν. Θὰ παρεκάλουν τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ κάμῃ τὴν αὐτὴν ἐνέργειαν καὶ νὰ λάβῃ μέτρα διὰ τοὺς ἀπαχθέντας οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι κὰν στρατεύσιμοι, εἰμὴ μόνον γέροντες, γυναῖκες καὶ παιδιά. Ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ προβῇ εἰς ἔντονα διαβήματα διὰ νὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ περισωθοῦν ὅσοι εἶναι δυνατὸν περισσότεροι. Θὰ παρεκάλουν δὲ τὸν ἀξιότιμον Ὑφυπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁ ὁποῖος τυγχάνει νὰ εἶναι καὶ Ἠπειρώτης, ὅπως μᾶς ἀνακοινώσῃ τὰ εὐχάριστα μέτρα τὰ ὁποῖα πρὸ μηνῶν μᾶς εἶχεν ὑποσχεθῆ διὰ τὸν ἐπαναπατρισμὸν τῶν δυστυχισμένων αὐτῶν ὑπάρξεων καὶ ἀδελφῶν μας τῆς περιοχῆς Ἠπείρου.

§7Χ. ΡΙΖΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ ζήτημα τῶν ἀπαχθέντων Ἠπειρωτῶν κατ’ ἐπανάληψιν ἤχθη ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ἀπὸ τοὺς βουλευτὰς τῆς Ἠπείρου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτε τὸ ζήτημα ἤχθη ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, μᾶς εἶπεν, ὅτι διεξάγονται συνεννοήσεις μεταξὺ τοῦ Ἐρυθροῦ Σταυροῦ διὰ τὸν ἐπαναπατρισμὸν τῶν εἰς Οὑγγαρίαν εὑρισκομένων ἀπαχθέντων ὁμήρων. Δυστυχῶς, οὐδὲν εἴδομεν μέχρι σήμερον ἐνῷ ἐξ ἀντιθέτου ἔχομεν πληροφορίας ἀσφαλεῖς ὅτι πολλοὶ ἐξετελέσθησαν καὶ ὑπάρχει κίνδυνος νὰ μὴ ἐπανέλθῃ οὐδεὶς ποτὲ πλέον εἰς τὴν Πατρίδα. Οἱ Ἠπειρῶται βουλευταί, εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνουν ὅτι τὸ πλεῖστον τῶν ὁμήρων τούτων εἶναι Ἐθνικόφρονες. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως σπεύσουν εἰς τὴν λῆψιν τῶν ἐνδεικνυομένων μέτρων ἵνα μὴ παρουσιάζεται ἡ Ἑλλὰς ὡς ἔχουσα ἐγκαταλείψει τὰ τέκνα της ποὺ ἀπήγαγον οἱ συμμορῖται.

§8Γ. ΜΟΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν εἶναι μόνον ἡ Ἤπειρος εἰς τὴν ὁποίαν ἐσημειώθησαν αἱ ἀπαγωγαὶ πληθυσμῶν, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὴν δυτικὴν Μακεδονίαν ἀπήχθησαν ὑπὸ τῶν συμμοριτῶν πλεῖστοι κάτοικοι τῶν παραμεθορίων περιοχῶν ἰδίᾳ δὲ γέροντες καὶ γυναῖκες. Πρόκειται, κύριοι συνάδελφοι, περὶ δραμάτων τὰ ὁποῖα οὐδέποτε συνέβησαν εἰς τὴν ἱστορίαν τῆς ἀνθρωπότητος. Ὑπάρχουν γέροντες καὶ γυναῖκες τῶν ὁποίων ἔχουν χαθῆ τὰ ἴχνη των, ἀλλὰ τὸ πρωτάκουστον εἶναι ὅτι ὄχι μόνον κυβερνήσεις χωρῶν ποὺ ἔχουν πάθει ἀπὸ δουλείας ὡς εἶναι ἡ Πολωνική, ἡ Οὑγγρική, ἡ Τσεχοσλοβακική, αἵτινες προβάλλουν ἄρνησιν διὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν τῶν σκλάβων, ἀλλ’ οὔτε καὶ ὁ Ο.Η.Ε. ἔπραξε τὸ καθῆκον του ἔναντι τῶν σκλάβων αὐτῶν.

§9Α. ΠΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ ληφθῇ μέριμνα καὶ διὰ τοὺς αἰχμαλώτους ποὺ ἦσαν ὑπάλληλοι καὶ εὑρίσκονται σήμερον εἰς τὴν Σιβηρίαν καὶ τοὺς ἐστερήθη ὁ μισθός.

§10Ε. ΑΒΕΡΩΦ (Ὑφυπ. Ἐξωτ.). Κύριοι συνάδελφοι, τὸ θέμα τὸ ὁποῖον ἀνέπτυξαν οἱ προλαλήσαντες, συνεκίνησε καὶ ἄλλοτε τὸ Σῶμα· καὶ δικαίως, διότι πρόκειται περὶ ἑνὸς ἐκ τῶν μεγάλων δραμάτων, τὰ ὁποῖα ἐπηκολούθησαν τὸν συμμοριακὸν πόλεμον. Πράγματι ἀπήχθησαν περὶ τοὺς 4 ἕως 5 χιλιάδες Ἕλληνες, κάτοικοι συνοριακῶν χωρίων, οἱ ὁποῖοι, ἐκ τῶν ἐρευνῶν αἱ ὁποῖαι ἔγιναν, καταφαίνεται ὅτι εἶναι ὅλοι σχεδὸν ἐθνικόφρονες. Μεταξὺ αὐτῶν ὑπάρχουν καὶ ἡλικιωμένοι ἄνθρωποι, ὑπάρχουν καὶ γυναῖκες πολλαί. Ὁ σκοπὸς διὰ τὸν ὁποῖον ἔγινεν ἡ ἀπαγωγὴ αὐτῶν ἴσως δὲν ἐνδιαφέρει. Ἀλλὰ χρήσιμον θὰ ἦτο νὰ σημειωθῇ ὅτι πιθανὸν οἱ συμμορῖται νὰ ἤθελον νὰ δείξουν ὅτι ἕνα μέρος τοῦ πληθυσμοῦ τοὺς ἠκολούθησε. Τὰ γράμματα ὅμως τὰ ὁποῖα ἔρχονται ἐκεῖθεν τοῦ παραπετάσματος καὶ τὸ παρελθὸν τῶν ἀπαχθέντων, πείθουν ὅτι δὲν ὑπῆρξεν ἑκουσία ἡ παρακολούθησις, ἀλλ’ ὑπῆρξεν ἀπαγωγή. Τὰ γράμματα τὰ ὁποῖα ἔρχονται — ἐπειδὴ αὐτὸ εἶναι δυνατὸν νὰ γεννήσῃ μίαν ἀπορίαν, πῶς ἔρχονται γράμματα ποὺ γράφουν αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶπον οἱ κύριοι συνάδελφοι — εἶναι σαφέστατα: Διότι εὑρίσκουν πάντοτε τρόπον, ὅσοι κρατοῦνται, ἀναφερόμενοι εἰς τραγούδια τὰ ὁποῖα εἶναι γνωστὰ εἰς τὰ χωρία των, καὶ τὰ ὁποῖα εἶναι τραγούδια δυστυχίας, ἢ ἀναφερόμενοι εἰς ἄλλα παρόμοια πράγματα, νὰ ἐκφράζουν τὴν ἀπελπισίαν των καὶ τὴν πλήρη ἀποδοκιμασίαν τῆς ζωῆς, τὴν ὁποίαν ζοῦν. Συνεπῶς, πρόκειται πράγματι περὶ ἀπαγωγῆς, καὶ πρόκειται περὶ ἑνὸς δράματος, τὸ ὁποῖον ἐχώρισεν οἰκογενείας καὶ τείνει νὰ ἐξαφανίσῃ ἀνθρώπους, ἀδελφούς μας. Ἡ Κυβέρνησις, κάθε ἄλλο παρὰ ἔμεινεν ἀδιάφορος, ὡς πρὸς τὸ θέμα αὐτό. Ἀλλὰ τὸ Σῶμα πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει πόσο δυσχερὲς ἦτο νὰ λυθῇ τὸ θέμα. Πρόκειται περὶ ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται ὄπισθεν τοῦ σιδηροῦ παραπετάσματος. Δὲν ὑπάρχουν ἐκεῖ Κυβερνήσεις μὲ τὰς ὁποίας θὰ δυνηθῶμεν νὰ συζητήσωμεν, ὑπάρχουν ἐκεῖ Κυβερνήσεις μὲ τὰς ὁποίας οὔτε ἡμεῖς, οὔτε πολλοὶ ἄλλοι, οὔτε καὶ μεγάλοι διεθνεῖς ὀργανισμοὶ δύνανται νὰ συζητήσουν. Δι’ αὐτὸ καὶ ἔχοντες τὴν πεῖραν τῶν ἐνεργειῶν μας διὰ τὸ παιδομάζωμα, μέσῳ τοῦ Ο.Η.Ε., οἱ ἁρμόδιοι Σύμβουλοί μας μᾶς συνεβούλευσαν ἐπιμόνως νὰ μὴ φέρωμεν τὸ ζήτημα αὐτὸ ἐνώπιον τοῦ Ο.Η.Ε. ἀλλὰ νὰ προσπαθήσωμεν νὰ τὸ λύσωμεν μέσῳ τοῦ Διεθνοῦς Ἐρυθροῦ Σταυροῦ, διότι φοβοῦνται ὅτι ἕνας θόρυβος ὡς πρὸς τὸ ζήτημα αὐτὸ θὰ ἐπιφέρῃ ἀντίδρασιν τῶν Κυβερνήσεων τῶν ὄπισθεν τοῦ σιδηροῦ παραπετάσματος. Ἀντιθέτως, ἡ μεσολάβησις τοῦ Ἐρυθροῦ Σταυροῦ ἐθεωρήθη ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ τὸ ἐπιλύσῃ. Πράγματι κατ’ ἀρχὰς ἡ μεσολάβησις τοῦ Ἐρυθροῦ Σταυροῦ, μᾶς ἔφερε πολλὰς ἐλπίδας καὶ μᾶς ὡδήγησεν εἰς συμπεράσματα τὰ ὁποῖα ἐκ τῶν ὑστέρων ἀπεδείχθησαν πεπλανημένα. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ εὑρίσκονται κυρίως εἰς τὴν Οὐγγαρίαν, Πολωνίαν, Τσεχοσλοβακίαν, καὶ ὀλίγοι εἰς τὴν Ρουμανίαν. Ἐκ τῶν Κυβερνήσεων αὐτῶν τῶν χωρῶν αἱ περισσότεραι ἀπήντησαν, εἴτε ἀρνητικῶς, εἴτε παρελκυστικῶς εἰς τὸν Διεθνῆ Ἐρυθρὸν Σταυρόν. Μόνον ἡ Οὐγγρικὴ Κυβέρνησις ἀπήντησεν ἀποδεχομένη νὰ ἐπιστρέψῃ αὐτοὺς τοὺς ὁποίους ἀνεβίβασεν εἰς 620. Τὸν κατάλογον ὁ ὁποῖος τῆς ἐστάλη ὄχι μόνον δὲν τὸν ἐχαρακτήρισεν ὡς ἀνακριβῆ ἡ Οὐγγαρία, ἀλλὰ ἤρχισε νὰ συζητῇ περὶ τῆς ἐπιστροφῆς τῶν περιλαμβανομένων εἰς αὐτόν. Ἔτσι, ἐπὶ μῆνας ἔγιναν ἀτέρμονες συζητήσεις περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἐπιστροφῆς. Ὁ Διεθνὴς Ἐρυθρὸς Σταυρὸς εἶχε πιστεύσει τόσον πολὺ εἰς τὴν καλὴν θέλησιν τῆς Οὐγγρικῆς Κυβερνήσεως, ὥστε κάποιαν στιγμὴν μᾶς εἰδοποίησεν ὅτι τελικῶς ἐπελύθη τὸ ζήτημα καὶ ὅτι συνεφωνήθη νὰ ἐπιστρέψουν μέσῳ Τεργέστης, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀρχικῶς εἶχε δυσχερείας λόγῳ τῆς Γιουγκοσλαβικῆς ἐπιρροῆς εἰς τὴν Τεργέστην. Αἰφνιδίως ἡ Οὐγγρικὴ Κυβέρνησις ἠρνήθη νὰ συνεχίσῃ οἱανδήποτε συζήτησιν καὶ ὅλαι αἱ προσπάθειαι αἱ ὁποῖαι κατεβλήθησαν ὑπὸ τοῦ Διεθνοῦς Ἐρυθροῦ Σταυροῦ, κατέληξαν εἰς τὸ μηδέν. Ἤδη, κατόπιν τῆς ἀποτυχίας τῶν προσπαθειῶν ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι ἐθεωρήθησαν ἀπὸ ὅλους τοὺς ἁρμοδίους ὡς αἱ πλέον ἐνδεδειγμέναι, πρόκειται τὸ ζήτημα νὰ ἔλθῃ ἐνώπιον τοῦ Ο.Η.Ε. Ὀφείλω νὰ δηλώσω εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν ὅτι τὸ φέρομεν χωρὶς πολλὰς ἐλπίδας. Εἶναι, πράγματι, ἕνα δρᾶμα, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἀντιληφθῶμεν ὅτι εἶναι ἕνα ἀπὸ τὰ τόσα δράματα, τὰ ὁποῖα παίζονται πίσω ἀπὸ τὸ σιδηροῦν παραπέτασμα, εἰς τὸ ὁποῖον οὔτε ἡ δύναμις τῆς βίας, οὔτε ἡ δύναμις τοῦ Νόμου ἠμπορεῖ νὰ φέρῃ ἕν ἀποτέλεσμα. Θὰ κάμωμεν τὴν ἐνέργειαν ἐκ καθήκοντος πρὸς τοὺς ἀδελφούς μας, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται ὄπισθεν τοῦ σιδηροῦ παραπετάσματος. Δὲν πιστεύομεν νὰ ἔχωμεν ἀποτέλεσμα, πάντως θὰ τὸ κάμωμεν μὲ κάθε δυνατὴν στοργήν, μὲ κάθε δυνατὴν προσοχήν. Τώρα θὰ ἤθελον ν’ ἀπαντήσω εἰς μίαν ἐρώτησιν. Ἐγεννήθη τὸ ἐρώτημα: Καλὰ ὡς πρὸς τὰς Κυβερνήσεις τοῦ Σιδηροῦ Παραπετάσματος, ἀλλὰ ὡς πρὸς τὰς Κυβερνήσεις αἱ ὁποῖαι ἐξῆλθον τοῦ σιδηροῦ παραπετάσματος; Ἐκεῖ ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι δὲν ἔχομεν κανένα παράπονον. Ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη ἐδέχθη οἱανδήποτε ἔρευναν ἐκ μέρους μας, δέχεται τοὺς καταλόγους τῶν ἀτόμων τοὺς ὁποίους στέλλομεν, ἐρευνᾷ, μᾶς πληροφορεῖ καὶ ὕστερα ἀρχίζει ἡ ἐπιστροφὴ τῶν ἐπιθυμούντων νὰ ἐπιστρέψουν. Δεύτερον, μᾶς ἔχει ἀναγγείλει, ὅτι δέχεται οἱανδήποτε Ἐπιτροπήν μας νὰ πηγαίνῃ νὰ ἐρευνᾷ εἰς οἱονδήποτε μέρος ἔχομεν πληροφορίας ὅτι ὑπάρχουν Ἕλληνες ἐπιθυμοῦντες νὰ ἐπιστρέψουν.

§11ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εὖγε. Εὐχάριστον.

§12Ε. ΑΒΕΡΩΦ (Ὑφυπ. Ἐξωτ.). Συνεπῶς ὄχι μόνον ἐπίκρισις δὲν χωρεῖ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τῆς γείτονος, ἀλλὰ ἀντιθέτως ἀναγνωρίζομεν ὅτι ὑπάρχει ἡ καλὴ θέλησις.

§13Α. ΠΑΛΛΗΣ. Διὰ τοὺς αἰχμαλώτους;

§14Ε. ΑΒΕΡΩΦ (Ὑφυπ. Ἐξωτερικῶν). Διὰ τοὺς αἰχμαλώτους θὰ φέρωμεν τὸ ζήτημα ἐνώπιον τοῦ Ο.Η.Ε. Ὑπάρχουν αἰχμάλωτοι οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται ἐντεῦθεν τοῦ Παραπετάσματος καὶ ὑπάρχουν δυστυχῶς αἰχμάλωτοι οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται ἐκεῖθεν τοῦ Σιδηροῦ Παραπετάσματος. Διὰ τοὺς τυχὸν εὑρισκομένους ἐντεῦθεν, εἶναι ζήτημα ἐρεύνης καὶ θὰ ἐπιστρέψουν ἅπαντες οἱ ἐπιθυμοῦντες, οἱ ὁποῖοι καὶ μόνον εἶναι πραγματικοὶ αἰχμάλωτοι. Διὰ τοὺς ἄλλους, τὰ γεγονότα δὲν μὲ ἀφήνουν πολὺ αἰσιόδοξον. Ἀνεξαρτήτως ὅμως αὐτοῦ, αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, ἡ ἀντιπροσωπεία μας ἡ μόνιμος καὶ ἡ ἔκτακτος, ἡ ὁποία θὰ μεταβῇ εἰς τὴν Συνέλευσιν τοῦ Ο.Η.Ε., ὅπως ἔπραξε καὶ πράττει καὶ ἡ Κυβέρνησις, θὰ δείξουν ζωηρὸν ἐνδιαφέρον διὰ τὰ δύο ζητήματα, διότι πρόκειται περὶ δραμάτων τὰ ὁποῖα παίζονται εἰς βάρος Ἑλλήνων.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

(Γίνονται δεκτὰ εἰς μόνην συζήτησιν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, τὰ κάτωθι σχέδια νόμων: 1) «Περὶ παρατάσεως προθεσμίας ἄρθρου 195 παραγρ. 5 τοῦ Νόμου 1811)51 «περὶ Κώδικος Καταστάσεως Δημοσίων Διοικητικῶν Ὑπαλλήλων» 2) «Περὶ ἐγκρίσεως δαπανῶν πραγματοποιηθεισῶν κατὰ τὰ οἰκονομικὰ ἔτη 1946–47, 1947–48, 1948 –49, 1949–1950 καὶ 1950–1951», ἁρμοδιότητος Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης Γενικοῦ Ἐπιτελείου Ναυτικοῦ καὶ ἐγγραφῆς τῶν ἀπαιτουμένων πιστώσεων ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Ὑπουργείου τούτου οἰκονομικοῦ ἔτους 1952–1953». 3) «Περὶ ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τῶν τμηματικῶν ἐξετάσεων στρατευθέντων σπουδαστῶν τῆς Ἀνωτάτης Σχολῆς Βιομηχανικῶν Σπουδῶν». 4) «Περὶ ἐγκρίσεως τῶν κατὰ τὰ πρὸ τοῦ 1951–52 οἰκονομικὰ ἔτη πραγματοποιηθεισῶν δαπανῶν ἁρμοδιότητος Ὑπουργείου Βιομηχανίας καὶ τῆς ἐγγραφῆς τῶν διὰ τὴν πληρωμὴν αὐτῶν ἀπαιτουμένων πιστώσεων εἰς τὸν Εἰδικὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τούτου». 5) «Περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος διατάξεών τινων τοῦ Νόμου 1751 «περὶ ἐπεκτάσεως βιομηχανικῶν νόμων εἰς Δωδεκάνησα κ. λ. π.». 6) «Περὶ τοῦ Ὀργανισμοῦ τῆς Διευθύνσεως Γενικῆς Οἰκονομικῆς Ἐπιθεωρήσεως», ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. 7) «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ ἀπὸ 19)23 Ἰουλίου 1941 Κ. Διατάγματος «περὶ κωδικοποιήσεως εἰς ἑνιαῖον κείμενον τῶν διατάξεων τῶν ἀναγκαστικῶν νόμων 434)37, 1933)39, 2182)40 καὶ 2532) 1940 «περὶ Ὀργανισμοῦ τῶν Ὑποθηκοφυλακείων τοῦ Κράτους», ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. 8) «Περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ ἰατροδικαστικῆς ὑπηρεσίας» τοῦ Ὑπουργείου Δικαιοσύνης διατάξεων», ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. 9) «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ Εἰδικῶν τεχνιτῶν Γεωργίας διατάξεων», ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. 10) «Περὶ τακτοποιήσεως ἀρχισμηνιῶν Διοικητικῶν, Εἰδικότητος Στρατολόγου», ὡς ἐτροποποιήθη παρὰ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. 11) «Περὶ διατάξεών τινων ἀφορωσῶν τοὺς ὡρομισθίους Καθηγητὰς τῶν Σχολῶν Ἀεροπορίας», ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Ὁμοίως γίνεται δεκτόν, ὡς ἐτροποποιήθη εἰς βʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, ἀναβαλλομένης τῆς ψηφίσεως τοῦ συνόλου, τὸ σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων φορολογικῶν τινων νόμων».

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς νομοθεσίας περὶ διοικήσεως, διαχειρίσεως καὶ ἐκκαθαρίσεως τῆς Ἀνταλλαξίμου Περιουσίας».

§17Ε. ΓΟΝΗΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ κρατηθῇ καὶ νὰ συζητηθῇ μὲ τὴν σειράν του, διότι ἔχει συζήτησιν.

§18Λ. ΙΑΣΟΝΙΔΗΣ. Κύριε Γονῆ, ἡ εὐθύνη θὰ σᾶς βαρύνῃ προσωπικῶς, διότι ἀντιδρᾶτε εἰς τὴν ψήφισιν ἑνὸς τόσον σπουδαίου νομοσχεδίου, προβλέποντος τὴν ἀποκατάστασιν τῶν προσφύγων. Θὰ ἐπισημανθῆτε ἀπὸ τὸν προσφυγικὸν κόσμον, ὅτι ἀντιδρᾶτε εἰς τὴν ψήφισίν του.

§19Ε. ΓΟΝΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ἡμεῖς δὲν ἔχομεν ἀντίρρησιν νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον. Ἀλλὰ διατὶ μᾶς ἀρνεῖσθε τὸ δικαίωμα νὰ τὸ συζητήσωμεν προηγουμένως; Διατί, ἐρωτῶ, ἐπὶ τόσον χρόνον ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔφερεν τοῦτο ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας καὶ τὸ φέρει εἰς τὰς παραμονὰς τῆς διαλύσεώς της; Διατὶ δημαγωγεῖτε;

§20Ι. ΜΟΓΓΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ ψήφισις τοῦ Σχεδίου Νόμου «περὶ συμπληρώσεως τῆς νομοθεσίας περὶ διοικήσεως, διαχειρίσεως καὶ ἐκκαθαρίσεως τῆς Ἀνταλλαξίμου Περιουσίας» δὲν εἶναι ζήτημα κομματικόν, εἶναι ζήτημα Ἐθνικόν. Διὰ τῆς ρευστοποιήσεως τῆς Ἀνταλλαξίμου Περιουσίας πρόκειται νὰ ἀποκατασταθοῦν 30.000 προσφυγικαὶ οἰκογένειαι, αἵτινες ἐστεγάσθησαν προσωρινῶς μετὰ τὴν Μικρασιατικὴν καταστροφήν, εἰς τὰ παραπήγματα, καὶ αἵτινες ἐξακολουθοῦν εἰσέτι νὰ παραμένουν ἐντὸς αὐτῶν ἐπὶ τριάκοντα ὁλόκληρα ἔτη. Ἡ ἀντιπολίτευσις ἥτις ἀντιδρᾷ εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ Νόμου τούτου, ὀφείλει νὰ δηλώσῃ ἐὰν ἀποδέχεται τὴν ψήφισιν τούτου ἢ ὄχι κατὰ τὴν σημερινὴν συνεδρίασιν. Ἄλλως, διὰ τῆς ἀρνήσεως ταύτης τῆς ἀντιπολιτεύσεως, ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου θὰ ματαιωθῇ. Καὶ ἡ ματαίωσις αὕτη, θὰ εἶναι εἰς βάρος τοῦ Ἔθνους, διότι, ὅπως ἐξέθεσα, ἡ ψήφισις τοῦ Νόμου «περὶ διοικήσεως καὶ ἐκκαθαρίσεως τῆς ἀνταλλαξίμου περιουσίας» δὲν ἀποτελεῖ ζήτημα κομματικὸν ἀλλὰ ζήτημα Ἐθνικόν.

§21Ε. ΓΟΝΗΣ. Ἐπὶ 39–40 ἔτη ἐκμεταλλεύεσθε ποικιλοτρόπως τοὺς πρόσφυγας. Τώρα ἔρχεσθε νὰ προστατεύσητε τοὺς ληστὰς τῆς περιουσίας τῶν προσφύγων. Εἰς τὰς παραμονὰς ὅλων τῶν ἐκλογῶν δημαγωγεῖτε διὰ νόμων, χωρὶς νὰ κάνετε τίποτε τὸ οὐσιῶδες. Ἐννοοῦμεν νὰ προστατεύσωμεν τὴν προσφυγικὴν περιουσίαν ἀπὸ τοὺς ληστὰς καὶ τὴν κομματικὴν διασποράν.

§22Λ. ΔΕΡΤΙΛΗΣ. Κύριοι, ἡμεῖς ὡς εἰσηγηταὶ τῆς μειοψηφίας συμφωνοῦμεν μὲ τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν ρευστοποίησιν τῆς ἀνταλλαξίμου περιουσίας. Διαφωνοῦμεν ὅμως μαζί της εἰς τὴν ἄποψίν της καθ’ ἥν τὸ προϊὸν τῆς ρευστοποιουμένης ἀνταλλαξίμου περιουσίας δὲν διατίθεται πρὸς ἀποκατάστασιν τῶν προσφύγων, ἀλλὰ διασπαθίζεται πρὸς ἱκανοποίησιν ἄλλων σκοπῶν.

§23Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Δὲν εἶναι δυνατὸν τὰ νομοσχέδια νὰ ψηφίζωνται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Ἐζήτησα νὰ κρατηθῇ τὸ ἐν λόγῳ νομοσχέδιον, ἄλλως νὰ μοῦ δώσετε τὸν λόγον ἐπ’ αὐτοῦ. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο δημιουργεῖται θόρυβος λόγῳ ἀντεγκλήσεων καὶ διαμαρτυριῶν διαφόρων βουλευτῶν καὶ συνεπείᾳ τούτου, ὁ Πρόεδρος διακόπτει τὴν συνεδρίασιν διὰ 5′.).

(Ὥρα 8 μ.μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 8.15′ μ.μ.)

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Συνέχεια τῆς αʹ συζητήσεως ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως τῶν περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν διὰ τοῦ ἀναλογικοῦ συστήματος διατάξεων τοῦ κωδικοποιημένου νόμου 5493 τοῦ 1932 (Β. Διάταγμα τῆς 9)9 Αὐγούστου 1951) καὶ ἐπαναφορᾶς ἐν ἰσχύϊ τοῦ πλειοψηφικοῦ συστήματος». Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ ἔχει τὸν λόγον.

§25Α. ΠΑΠΑΓΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ὁ στρατὸς ἢ μᾶλλον αἱ ἔνοπλοι δυνάμεις, ἐψήφισαν καὶ κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ Μαρτίου τοῦ 1950 καὶ κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ Σεπτεμβρίου τοῦ 1951. Τὸ δικαίωμα, λοιπόν, τοῦ ἐκλέγειν ἀνεγνωρίσθη δὶς καὶ ἐν συνεχείᾳ εἰς τὰς ἐνόπλους δυνάμεις τοῦ Ἔθνους. Ἡ στέρησις ὅθεν, τοῦ κεκτημένου τούτου δικαιώματος, μόνον καὶ διὰ τὸν λόγον τοῦτον, εἶναι ἀπαράδεκτος. Ἀπαράδεκτος, ἐπίσης, εἶναι διότι ἡ στέρησις τοῦ δικαιώματος τούτου ἀντίκειται καὶ εἰς τὴν ἠθικὴν ἔννοιαν τοῦ καλῶς ἐννοουμένου δημοκρατικοῦ πολιτεύματος, διότι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐκτὸς τῶν ἄλλων ὑποχρεώσεών των, ἔχουν καὶ τὴν ὑψίστην ὑποχρέωσιν, τὴν ὑψίστην τιμήν, νὰ ὑπερασπίζουν τὴν Πατρίδα των, τίθενται εἰς ἥσσονα μοῖραν τῶν ἄλλων πολιτῶν. Καὶ τίθενται εἰς ἥσσονα μοῖραν διότι δὲν ἐπιτρέπεται εἰς αὐτοὺς νὰ ἐκφέρουν γνώμην ἀπὸ ποίους θέλουν νὰ κυβερνηθοῦν. Εἶναι πλέον ἀπαράδεκτον ὅσον ἀκόμη καὶ παράδοξον ὅτι ἐνῷ δὲν δίδεται ἡ ψῆφος εἰς τοὺς στρατιωτικούς, εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι προασπίζουν τὴν ἐθνικὴν ἀκεραιότητα καὶ τὴν ἐθνικὴν ἀνεξαρτησίαν, ἐν τούτοις, ἀντιθέτως, ἐχορηγήθη ἡ ψῆφος εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἤγειραν τὰ ὅπλα κατὰ τῆς Πατρίδος καὶ οἱ ὁποῖοι διὰ τῶν διαφόρων κατὰ καιροὺς μέτρων ἐπιεικείας ἠμνηστεύθησαν. Ἀνεπτύχθησαν, κύριοι συνάδελφοι ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, πολλαὶ γνῶμαι, ὑποστηρίζουσαι τὴν ἄποψιν ὅτι δὲν πρέπει νὰ ψηφίσουν αἱ ἔνοπλοι δυνάμεις τοῦ Ἔθνους. Κατὰ τὴν προσωπικήν μου γνώμην αἱ ἀπόψεις αὗται δὲν εὐσταθοῦν. Ἐλέχθη ὅτι δὲν δύναται νὰ διασφαλισθῇ τὸ ἀδιάβλητον τῆς ψήφου τοῦ στρατοῦ. Νομίζω ὅτι αὐτὸ ἀποτελεῖ πλάνην. Δύνανται κάλλιστα νὰ διασφαλισθῇ καὶ νὰ ἐξασφαλισθῇ τὸ ἀδιάβλητον τῆς ψήφου τοῦ στρατοῦ. Καὶ τοῦτο εἶναι ζήτημα ἁπλῶς καὶ μόνον ἱκανότητος τῆς κυβερνήσεως ἡ ὁποία διεξάγει τὰς ἐκλογάς, καὶ ἀντικειμενικότητος τῆς στρατιωτικῆς ἡγεσίας, τὴν ὁποίαν ἔχει τάξει ἡ κυβέρνησις ἐπὶ κεφαλῆς τῶν ἐνόπλων δυνάμεων. Ὡς κύριον ἐπιχείρημα ὑπεστηρίχθη ἐπίσης ὅτι, ψηφίζοντος τοῦ στρατοῦ, εἰσάγεται ἡ πολιτικολογία εἰς τὰς ἐνόπλους δυνάμεις. Καὶ αὐτό, κύριοι, δὲν εἶναι ἀκριβές. Ἡ πολιτικολογία εἰς τὰς ἐνόπλους δυνάμεις δὲν εἰσάγεται διότι ψηφίζει ὁ στρατός, ἢ διότι δὲν ψηφίζει. Ἔχομεν πλεῖστα παραδείγματα ὅτι ὁ στρατὸς ἐψήφιζε χωρὶς νὰ πολιτικολογῇ, ὅπως εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ Μαρτίου 1950, Καί, ἀντιθέτως, πλεῖστα παραδείγματα ὅτι ὁ στρατὸς ἀνεμίχθη εἰς τὴν πολιτικὴν χωρὶς νὰ ψηφίζῃ. Αὐτὸ τὸ ζήτημα τῆς πολιτικολογίας ἢ μὴ πολιτικολογίας εἰς τὰς ἐνόπλους δυνάμεις, εἶναι καθαρῶς καὶ ἁπλῶς συνάρτησις τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον ἡ κυβέρνησις καὶ ἡ ἀνωτάτη ἡγεσία διοικοῦσι τὸ στράτευμα. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι ἀπορίας ἄξιον, εἶναι ὅτι ἡ κυβέρνησις ἡ σημερινὴ δὲν ἦτο ἡ ἐνδεδειγμένη διὰ νὰ ὁμιλήσῃ περὶ πολιτικολογίας ἢ μὴ πολιτικολογίας εἰς τὰς ἐνόπλους δυνάμεις, ὅταν γνωρίζωμεν ὅτι μέλος τῆς κυβερνήσεως, ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἐξέδωκε μίαν περιβόητον διαταγήν, ἡ ὁποία εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα τὴν ἀποχὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ ἀπὸ τὰς ἐργασίας τοῦ Κοινοβουλίου, καὶ διὰ τῆς ὁποίας διαταγῆς ὄχι μόνον εἰσήγετο ἡ πολιτικολογία εἰς τὸ στράτευμα, ἀλλὰ καὶ ὑπεδεικνύετο ἡ πολιτικολογία εἰς τὸ στράτευμα. Ἐγὼ νομίζω καὶ ἀποτείνομαι αὐτὴν τὴν στιγμὴν πρὸς τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὅτι θὰ ἦτο προτιμότερον, μὲ τὴν εὐθύτητα, ἡ ὁποία τὸν διακρίνει, νὰ εἴπῃ καθαρὰ ὅτι δὲν θέλει νὰ ψηφίσῃ ὁ στρατὸς διότι νομίζει ἡ κυβέρνησις ὅτι ἡ ψῆφος τοῦ στρατοῦ θὰ εἶναι δυσμενὴς δι’ αὐτήν.

§26ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι αὐτό.

§27Α. ΠΑΠΑΓΟΣ. Ὄχι μόνον διὰ τὴν ψῆφον τοῦ στρατοῦ, ἀλλὰ καὶ διὰ πλεῖστα ἄλλα μέτρα, τὰ ὁποῖα περιέχει τὸ ἐκλογικὸν νομοσχέδιον καὶ τὰ ὁποῖα, ὡς εἶπον καὶ ἄλλοτε, ὁμιλῶν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, δὲν ἀποσκοποῦσι παρὰ εἰς τὴν νόθευσιν τῆς γνησίας ἐκφράσεως τῆς λαϊκῆς θελήσεως. Θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ λεχθῇ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, παρὰ νὰ χρησιμοποιοῦνται, ὡς καμουφλάρισμα, ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι σωστά. Ἐλέχθη, ἐπίσης, κ. βουλευταί, ὅτι ἕνας ἄλλος λόγος ποὺ δὲν πρέπει νὰ ψηφίσῃ ὁ στρατός, εἶναι ὅτι θὰ καθυστερήσουν τὰ τελικὰ ἀποτελέσματα τῶν ἐκλογῶν. Αὐτό, κ. συνάδελφοι, εἶναι ἀκριβὲς ὅτι συνέβη κατὰ τὰς παρελθούσας ἐκλογάς. Ἀλλ’ αὐτὸ ὀφείλεται εἰς τὸ σύστημα, εἰς τὸ παράδοξον ἐκεῖνο σύστημα τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς. Δὲν συνέβη αὐτὸ ὅταν ἔγιναν αἱ ἐκλογαὶ τοῦ Μαρτίου 1950 καί, κατὰ περισσότερον λόγον, δὲν θὰ συμβῇ ὅταν ἐνεργηθοῦν αἱ ἐκλογαὶ μὲ πλειοψηφικὸν σύστημα. Ἐν τέλει, κ. συνάδελφοι, δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ σᾶς ταλαιπωρήσω, διότι ἀνεπτύχθησαν ὅλα αὐτὰ τὰ ἐπιχειρήματα. Ἡ γνώμη μου ἡ προσωπικὴ εἶναι αὐτή, τὴν ὁποίαν σᾶς ἀνέπτυξα. Ἐκεῖνο ποὺ πρέπει νὰ ληφθῇ σοβαρῶς ὑπ’ ὄψιν ἐπίσης ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν εἶναι καὶ ἡ δυσμενὴς ἐντύπωσις, τὴν ὁποίαν αὐτὸ τὸ ἀνελεύθερον καὶ ἀντιδημοκρατικὸν μέτρον, θὰ εἶχεν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καί, ἰδίως, εἰς τὰς χώρας ἐκείνας, ὅπως τὴν Ἀμερικὴν καὶ τὴν Μεγ. Βρεττανίαν, ὅπου διὰ τὴν καθολικότητα τῆς ψήφου καταβάλλεται κάθε προσπάθεια, ὥστε νὰ ψηφίζουν ὅλοι οἱ στρατιωτικοί, εἰς οἱονδήποτε μέρος τῆς γῆς καὶ ἂν εὑρίσκωνται. Πάντως, κ. βουλευταί, ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς κρίνει τὸ ζήτημα τοῦτο ὡς ζήτημα ἀρχῆς καὶ χωρὶς κανέν κομματικὸν κριτήριον, ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ ἀξιώσῃ ὅπως ψηφίσουν οἱ στρατιωτικοί, εἰς τὰς ἐπικειμένας ἐκλογάς. Πρὸς τοῦτο καταθέτω εἰς τὸ Προεδρεῖον τροπολογίαν, ἀφορῶσαν τὸ ἐκλογικὸν δικαίωμα τῶν ἐνόπλων δυνάμεων. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς δεξιᾶς).

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§29Ν. ΠΛΑΣΤΗΡΑΣ. (Πρ. Κυβ.). Κύριοι βουλευταί, ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, κατέθεσε πρότασιν διὰ τὴν ψῆφον τοῦ στρατοῦ. Πρὸ ἡμερῶν ὡμίλησα ἐνώπιόν σας ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Ἐπιμένω καὶ σήμερον ὅτι θὰ εἶναι ἔγκλημα κατὰ τῆς πειθαρχίας τοῦ στρατοῦ (χειροκροτήματα ἐκ τοῦ κέντρου καὶ τῆς ἀριστερᾶς) ἐὰν ἡ Βουλὴ συγκατατεθῇ νὰ δοθῇ ψῆφος εἰς τὸν στρατόν. Θὰ ἐπαναλάβω μερικὰ ἀπὸ τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα καὶ πρὸ ἡμερῶν εἶπον πρὸς ὑμᾶς. Ἐν πρώτοις, ἐὰν ὁ στρατὸς ἦτο δυνατὸν νὰ εὑρίσκετο τὴν ἡμέραν τῶν ἐκλογῶν εἰς τὰς περιφερείας ὅπου δικαιοῦται νὰ ψηφίσῃ, τὸ ἀποτέλεσμα τὸ γενικὸν δὲν θὰ εἶχε καμμίαν διαφοράν. Διότι ὁ στρατὸς ἀποτελεῖται ἀπὸ τέκνα τοῦ λαοῦ καὶ ὁ καθένας τὴν ψῆφον του θὰ τὴν δώσῃ ὅπου θὰ ψηφίσῃ καὶ ἡ οἰκογένειά του. Συνεπῶς δὲν ἠμποροῦν νὰ μεταβληθοῦν τὰ γενικὰ ἀποτελέσματα. Εἴτε λάβῃ μέρος ὁ στρατὸς εἰς τὰς ἐκλογάς, εἴτε ὄχι, θὰ εἶναι τὰ ἴδια. Φρονῶ ὅτι δὲν εἶναι λογικὸν στρατιωτικοί, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὴν πεῖραν καὶ τῶν τελευταίων ἐκλογῶν, ἀλλὰ καὶ τῶν παλαιοτέρων ἀκόμη, νὰ ὑποστηρίζουν ὅτι πρέπει νὰ ψηφίσουν αἱ δυνάμεις τοῦ στρατοῦ. Παλαιόθεν ὑπῆρχε νομοθέτημα κατὰ τὸ ὁποῖον οἱ κληρωτοὶ μόνον ἐψήφιζον ὁσάκις ἐτύγχανε νὰ ὑπηρετοῦν εἰς τὰς περιφερείας των καὶ ἐψήφιζον ὡς ἁπλοῖ πολῖται. Ἐὰν αὐτὸ σήμερον εἶναι ἀπαίτησις, νὰ μὴ γίνῃ, ἡ Κυβέρνησις θὰ τὸ ἐδέχετο, νὰ μὴ ψηφίσουν δηλαδὴ οὔτε οἱ κληρωτοί, ποὺ εὑρίσκονται εἰς τὰς περιφερείας των. Δὲν εἶναι λογικὸν νὰ παραδεχθῶμεν νὰ ψηφίσῃ ὁ στρατὸς ἐνόσῳ δὲν ἐπέρχονται ἀποτελέσματα τροποποιοῦντα τὸ ἀποτέλεσμα τῆς γενικῆς ψηφοφορίας. Ἔχομεν δύο ἑκατομμύρια ψηφοφόρων ἀνδρῶν καὶ δύο ἑκατομμύρια περίπου ψηφοφόρων γυναικῶν. Μέσα εἰς τὰ τέσσαρα αὐτὰ ἑκατομμύρια αἱ 100.000 τοῦ στρατοῦ, εἶναι τὸ 1)40 τῶν ψηφοφόρων δὲν θὰ ἔχῃ ἐπίδρασιν σπουδαίαν. Καὶ δι’ αὐτὸ παρακαλῶ νὰ μὴ γίνῃ δεκτὴ ἡ πρότασις αὐτὴ κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ψηφίσῃ ὁ στρατός. Δύναται νὰ θεωρηθῇ βέβαιον, ὅτι ἐὰν ψηφίσῃ ὁ στρατός, θὰ ἀναπτυχθῇ, θέλοντας καὶ μή, καὶ μεταξὺ τῶν ἀρίστων στρατιωτικῶν κάποια δρᾶσις πολιτική. Αὐτὸ θὰ εἶναι συντριπτικὸν διὰ τὴν πειθαρχίαν τοῦ στρατοῦ. Ἐξ ἄλλου δὲν νομίζω ὅτι εἶναι μειωτικὸν τὸ ὅτι δὲν ψηφίζει ὁ στρατὸς, ἐνόσῳ ψηφίζουν οἱ συγγενεῖς των, οἱ ὁποῖοι τοὺς ἀντιπροσωπεύουν. Ὁ τρόπος δὲ κατὰ τὸν ὁποῖον γίνεται ἡ ψηφοφορία τοῦ στρατοῦ, ὥστε νὰ εἶναι ὑποχρεωμένοι οἱ ἄνδρες κάθε μονάδος, ὅπου καὶ ἂν εὑρίσκωνται, νὰ ψηφίζουν τοὺς ὑποψηφίους τῆς περιφερείας των, δημιουργεῖ ἕνα κυκεῶνα, μίαν σύγχυσιν. Αὐτὸ καὶ μόνον θὰ ἔπρεπε νὰ ἐμποδίσῃ νὰ παραδεχθῶμεν τὴν ψῆφον τοῦ στρατοῦ. Ἀλλὰ καὶ ἡ βραδύτης, ἡ ὁποία ἐπέρχεται μετὰ τὰς ἐκλογὰς καὶ αὐτὴ ἔχει σπουδαιότητα. Διότι τὴν ἑπομένην τῶν ἐκλογῶν ἔχομεν συνήθως ὅλα τὰ ἀποτελέσματα, ἐνῷ ἂν ψηφίσῃ ὁ στρατὸς θὰ πρέπει νὰ περιμένωμεν ἕνα καὶ πλέον μῆνα διὰ νὰ γνωρίζωμεν ποῖον κόμμα ἐπλειοψήφησε καὶ ποία θὰ εἶναι ἡ κυβέρνησις ποὺ προῆλθεν ἀπὸ τὰς ἐκλογάς. Ἐξ ἴσου σπουδαῖον εἶναι, ὅτι διὰ τοῦ τρόπου ψηφοφορίας τοῦ στρατοῦ παραβιάζεται καὶ τὸ ἀπόρρητον τῆς ψηφοφορίας. Σᾶς φέρω ἕνα παράδειγμα, ὅτι ἕνα τμῆμα 100 ἀνδρῶν, τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται εἰς ἕνα ἄκρον τῆς μεθορίου, εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ ψηφίσῃ. Ὡς εἶναι γνωστόν, οἱ ἄνδρες τοῦ τμήματος αὐτοῦ ἀνήκουν εἰς ὅλας τὰς περιφερείας τοῦ Κράτους καὶ ἡ Ἐφορευτικὴ Ἐπιτροπὴ εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ συντάξῃ τόσα πρακτικὰ ὅσαι αἱ περιφέρειαι ἐξ ὧν κατάγονται οἱ ἄνδρες τοῦ τμήματος. Αὐτὸ σημαίνει ὅτι ὁ στρατιώτης ἐκτίθεται ἀπέναντι καὶ τῶν ἀνωτέρων του καὶ γενικῶς τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, διότι ἡ ψῆφος του θὰ γίνῃ γνωστὴ καὶ παραβιάζεται ἔτσι τὸ ἀπόρρητον τῆς ψηφοφορίας.

§30Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Τὸ ἄνοιγμα τῶν ψηφοδελτίων δὲν γίνετε κατὰ τμῆμα, ἀλλὰ ἀφοῦ συγκεντρωθοῦν καὶ ἀναμιχθοῦν.

§31Ν. ΠΛΑΣΤΗΡΑΣ (Πρ. Κυβερν.). Κύριε βουλευτά, εἰς τὴν περιφέρειάν σας τὴν Χαλκίδα π.χ. θὰ σᾶς ἔλθουν 2 ἢ 3 ψηφοδέλτια καὶ ἑπομένως θὰ εἶναι γνωστὸν ὅτι ταῦτα ἔρχονται ἀπὸ τὴν Α μονάδα καὶ θὰ γνωρίζετε ποῖοι στρατιῶται ὑπηρετοῦν εἰς τὴν μονάδα αὐτὴν ἐκ Χαλκίδος. Συνεπῶς ἡ ψῆφος δὲν εἶναι μυστική, εἶναι φανερά. Καὶ ἐπαναλαμβάνω, διατὶ νὰ δημιουργῶμεν περιπτώσεις αἱ ὁποῖαι περιπλέκουν τὰ πράγματα καὶ νὰ μὴ δεχθῶμεν τὴν ἀπόρριψιν τῆς προτάσεως αὐτῆς, ἐφ’ ὅσον μάλιστα δὲν ἐπέρχεται καμμία ἀλλοίωσις εἰς τὸ γενικὸν ἀποτέλεσμα τῶν ἐκλογῶν; Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ ἀναμετρήσῃ τὰς εὐθύνας της διὰ τὰς περιπτώσεις αὐτάς. Εἰς στιγμὰς κατὰ τὰς ὁποίας δὲν γνωρίζομεν ποίας ὑπηρεσίας θὰ ζητήσωμεν ἀπὸ τὸν στρατόν, διὰ τὴν ὑπεράσπισιν τῆς χώρας, δὲν εἶναι σκόπιμον νὰ τὸν ἀναμίξωμεν εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς ἀγῶνας παρέχοντες εἰς αὐτὸν τὸ δικαίωμα ψήφου. Παρακαλῶ τοὺς κ. βουλευτάς νὰ δεχθοῦν τὰς ὑποδείξεις μου αὐτὰς καὶ νὰ γνωρίζουν ὅτι θὰ πράξουν τὴν καλυτέραν πρᾶξιν καὶ ἱκανοποίησιν τῆς συνειδήσεώς των, διότι ὁ στρατὸς θὰ σταθῇ εἰς τὸ ὕψος του καὶ θὰ ἀπαλλαγῇ ἀπὸ μίαν ἐπικίνδυνον περιπέτειαν. Ἔχομεν τόσα ἄλλα νὰ πράξωμεν διὰ νὰ βοηθήσωμεν τὸν στρατόν, νὰ ἵσταται εἰς τὸ ὕψος. Ἄς τὸν κρατήσωμεν μακρὰν τῆς πολιτικῆς: Ἐλπίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ ἐγκρίνῃ τὰς σκέψεις μου αὐτάς. (Χειροκροτήματα παρατεταμένα).

§32Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τονίσω δι’ ὀλίγων τὰς ἀπόψεις μου ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου. Φοβοῦμαι ὅτι ὅπως ἐτέθη τὸ ζήτημα καὶ ἐκ μέρους τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐκ μέρους τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ ἀρκετὰ ὑποδηλοῦται ὅτι τὸ βουλεύεσθαι ἐν τῷ Στρατῷ εἶναι ἐπικίνδυνον εἴτε ὅταν ὁ ἕνας ἐξ αὐτῶν λέγῃ ὅτι δὲν ὑπάρχει κίνδυνος νὰ ἐπηρεασθοῦν τὰ ἐκλογικὰ ἀποτελέσματα εἴτε ὅταν ὁ ἄλλος ὑποστηρίζῃ ὅτι ὑπάρχει κίνδυνος ἐκ τῆς ἀσκήσεως τοῦ δικαιώματος αὐτοῦ. Αὐτὴ αὕτη ἡ θέσις τὴν ὁποίαν ἔλαβον οἱ ἀξιότιμοι προλαλήσαντες εἶναι ἀρκετὰ σαφὴς διὰ νὰ πείσῃ πάντα τρίτον καὶ κατ’ ἐξοχὴν ἐμὲ ὁ ὁποῖος καὶ ἠθέλησα καὶ ἐτήρησα καὶ εἰς ὅλον μου τὸν βίον τὴν ἀρχὴν τοῦ νὰ εἶναι ὁ στρατὸς μακρὰν τῆς πολιτικῆς, ὅτι οἱ κίνδυνοι ὑπάρχουν. Εἶναι μεγάλοι οἱ κίνδυνοι ἐκ τῆς ψήφου τοῦ στρατοῦ διὰ τὸν στρατόν. Εἰς τὴν Ἑλλάδα ὁ Στρατὸς ἐψήφισε μόνον εἰς ἐξαιρετικὰς περιστάσεις. Θὰ ἤθελα μάλιστα νὰ ἐρωτήσω τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργόν, ἐὰν τελοῦμεν ἀκόμη τοὐλάχιστον ἐν μερικῇ ἐπιστρατεύσει, διότι ὁσάκις ἐψήφισεν ὁ στρατὸς εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐψήφισε διότι ἢ ἤμεθα ἐν ἐπιστρατεύσει ἢ ἐν μερικῇ ἐπιστρατεύσει. Αὐτὸ τὸ γνωρίζει καλῶς καὶ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Συναγερμοῦ καὶ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Κυβερνήσεως. Πάντως νομίζω ὅτι ἔχομεν εἰσέλθει εἰς περίοδον εἰρήνης καὶ ἐπισήμως, καὶ ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τελοῦμεν ὑπὸ μερικὴν ἐπιστράτευσιν ἐν τῇ ἐννοίᾳ ὅπως τὴν εἴχομεν καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν ἀπὸ τοῦ 1946 καὶ ἐντεῦθεν. Ἑπομένως φυσιολογικῶς δὲν δικαιολογεῖται ἡ περίπτωσις αὐτὴ τῆς ψήφου τοῦ στρατοῦ. Δὲν ὑπάρχει καμμία δικαιολογία πρὸς τοῦτο. Τὸ μόνον ποὺ θὰ ἐδικαιολόγει εἰδικὴν νομοθετικὴν πρόνοιαν θὰ ἦτο νὰ γίνῃ διαφορισμὸς μεταξὺ ἐφέδρων καὶ κληρωτῶν διὰ τοὺς πρώτους ἐκ τῶν ὁποίων θὰ ἠδύνατο νὰ ληφθῇ εἰδικὸν μέτρον πρὸς ἄσκησιν τοῦ δικαιώματος τῆς ψήφου. Ἀλλὰ διὰ νὰ μετάσχῃ ὁ στρατὸς εἰς τὰς ἐκλογὰς κατὰ γενικὴν ἀρχὴν καὶ μάλιστα ὡς εἶναι διατυπωμένη ἡ σχετικὴ τροπολογία τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τοῦ Συναγερμοῦ, ἡ ὁποία ἀποστερεῖ τὸν στρατιώτην τοῦ δικαιώματος τῆς ἐκλεκτικότητος ποὺ ἔχουν οἱ ἄλλοι πολῖται νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθόν.

§33Γ. ΜΑΥΡΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμ.). Κύριοι βουλευταί, τὸ θέμα τῆς ψήφου τοῦ στρατοῦ εἶναι ἐκτάκτου σπουδαιότητος καὶ πρέπει νὰ ἐξετασθῇ ἀπὸ περιωπῆς καὶ μὲ ἕν μόνον κριτήριον αὐστηρῶς στρατιωτικόν, δηλ. ποῖον εἶναι τὸ συμφέρον τῶν ἐνόπλων δυνάμεων. Δὲν νομίζω ὅτι ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ προσέφερεν ὑπηρεσίαν τινὰ ὅταν πρὸ ὀλίγου εἶπεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὁδηγεῖται εἰς τὴν ἀπόφασιν νὰ στερήσῃ τῆς ψήφου τοὺς στρατιωτικοὺς διότι προβλέπει τὸ ἀποτέλεσμα δυσμενές. Ἐγὼ δὲν εἶμαι διατεθειμένος νὰ εἴπω ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις ὑποστηρίζει τὴν ψῆφον τοῦ στρατοῦ διότι πιστεύει τὸ ἀντίθετον ὅτι θὰ εἶναι εὐμενὲς δι’ αὐτὴν ἡ ψῆφος τοῦ στρατοῦ. Νομίζω, ὅτι τὰ θέματα αὐτὰ τὰ τόσον σπουδαῖα πρέπει νὰ συζητοῦνται πέραν τοιούτων πολιτικῶν καὶ δὴ ἐκλογικῶν ὑπολογισμῶν. (Χειροκροτήματα). Κύριοι βουλευταί, μὲ ἀπησχόλησε πάρα πολὺ τὸ θέμα πρὶν ἔλθω εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ σᾶς εἴπω αὐτὰ τὰ ὁποῖα θὰ εἴπω τώρα. Εἶναι ἀναμφίβολον ὅτι ὁδηγούμεθα εἰς τὸν προσεχῆ ἐκλογικὸν ἀγῶνα εἰς περίοδον ἐντάσεως τῶν πολιτικῶν παθῶν, περίοδον διχασμοῦ, ἐνώπιον τοῦ ὁποίου θὰ ὠχριᾶ ὁ διχασμὸς τοῦ 1917–1920.

§34ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι. Ὄχι. (Φωναί, διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς δεξιᾶς πτέρυγος).

§35Γ. ΜΑΥΡΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμ.). Κύριοι βουλευταί, ἐξέφρασα μίαν γνώμην ἰδικήν μου καὶ ὄχι γνώμην τῶν συναδέλφων τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, διὰ νὰ καταλήξω εἰς κάποιο συμπέρασμα. Εἶπον, ὅτι προβλέπω ὅτι ὁ ἐκλογικὸς ἀγὼν θὰ εἶναι πολὺ ὀξὺς καὶ θὰ ὁδηγήσῃ εἰς διχασμόν. Δὲν ἐξετάζω τὰ αἴτια θὰ πρέπει τοὐλάχιστον ἀπὸ τὴν ὀξύτητα αὐτὴν νὰ προφυλάξωμεν τὰς ἐνόπλους δυνάμεις. Κύριοι βουλευταί, ἐὰν ὁ στρατὸς ψηφίσῃ, θὰ ὑπάρχῃ ἕνας πειρασμὸς εἰς ὅσους δύνανται νὰ ἐπηρεάσουν ἐκλογικῶς τὸ στράτευμα, εἴτε εἶναι ἡ Κυβέρνησις εἴτε ἡ ἀντιπολίτευσις (χειροκροτήματα). Καὶ ἀπὸ τὴν ἐπίδρασιν αὐτὴν δὲν ἔχει νὰ ὠφεληθῇ τίποτε ὁ στρατός. Ὅπως ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἶπεν πρὸ ὀλίγου, ὁ ἀριθμὸς τῶν στρατιωτῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ κάμουν χρῆσιν τῶν ἐκλογικῶν των δικαιωμάτων εἶναι τόσον μικρὸς ἐν σχέσει πρὸς τὸν συνολικὸν ἀριθμὸν τῶν ἐκλογέων ὥστε καὶ ἂν εἴχομεν τρόπον νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὴν ἀπουσίαν τῆς πολιτικῆς ἀπὸ τὸ στράτευμα δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπηρεασθῇ τὸ γενικὸν ἀποτέλεσμα. Ἀλλὰ πῶς θέλετε, κύριε Ἀρχηγὲ τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, νὰ πεισθῶμεν ὅτι ὁ στρατὸς δὲν θὰ πολιτικολογῇ ὅταν μετὰ τὴν προκήρυξιν τῶν ἐκλογῶν θὰ ἐρωτᾷ ὁ ἕνας στρατιώτης τὸν ἄλλον. Ποῖον θὰ ψηφίσῃς; Πῶς θὰ ἐμποδίσωμεν νὰ ἀρχίσουν μέσα εἰς τὰς μονάδας αἱ πολιτικαὶ συζητήσεις.

§36Β. ΒΡΑΧΝΟΣ. Τὸ ξεύρουν αὐτό.

§37Γ. ΜΑΥΡΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Δὲν νομίζω, ὅτι αὐτὸ προσφέρει καμμίαν ὑπηρεσίαν εἰς τὸν στρατόν. Κάμνω ἔκκλησιν εἰς τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ τὴν Κυβερνητικὴν πρότασιν διότι ἡ ἀντίθετος πρότασις τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ παρέχει ὀλεθρίαν ὑπηρεσίαν εἰς τὰς ἐνόπλους δυνάμεις τῆς χώρας (χειροκροτήματα).

§38Ι. ΠΑΣΣΑΛΙΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί, τὸ ἀναπτυχθὲν θέμα ὑπὸ τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τοῦ Συναγερμοῦ εἶναι σοβαρόν. Πρὸς τοῦτο δέον νὰ ἀκουσθοῦν καὶ αἱ ἀπόψεις τῆς Ε.Δ.Α. Ὁ προλαλήσας συνάδελφος διεχώρισε τὸν στρατὸν ἀπὸ τὸν λοιπὸν λαόν. Τοῦτο εἶναι πρᾶξις ἀντιδημοτική. Ἐγώ, κύριοι βουλευταί, δὲν ξεχωρίζω κανένα, ὅλοι οἱ Ἕλληνες εἶναι ἴσοι. Δι’ αὐτὸ πρέπει τὰ παιδιὰ τοῦ λαοῦ νὰ ψηφίσουν ἀδιακρίτως ἂν εἶναι πολῖται ἢ στρατιῶται. Μὲ τὴν προϋπόθεσιν ὅμως ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀσκηθῇ πίεσις. Ἐπίσης ὁ στρατιώτης δέον νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ ἀναγινώσκῃ ὅλας τὰς ἐφημερίδας καὶ νὰ ἀκούῃ κάθε ἀγορητήν. Δὲν εἶναι ἐλεύθερον, οὔτε δημοκρατικὸν νὰ ὁδηγῆται ὁ στρατιώτης εἰς τὴν κάλπην συντεταγμένος, διότι οὕτω δὲν ἐκφράζει ἐλευθέρως τὴν βούλησίν του. Ἡ ψῆφος δέον νὰ εἶναι ἐλευθέρα ὁ δὲ στρατιώτης νὰ μὴ φοβῆται ψηφίζων ἐλευθέρως, ὅτι τὴν ἑπομένην τῆς ἐκλογῆς θὰ σταλῇ εἰς τὴν Μακρόνησον.

§39Κ. ΡΕΝΤΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ὀλίγον παράνομον μηχανισμὸν θὰ κάμῃ, ὅταν ἔχῃ αὐτὰ τὰ δικαιώματα.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ κατέθεσεν εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς τροπολογίαν ἔχουσαν οὕτω: Αἰτιολογικὴ ἔκθεσις τροπολογίας (προσθήκης) Ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως τῶν περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν διὰ τοῦ ἀναλογικοῦ συστήματος διατάξεων τοῦ κωδικοποιημένου νόμου 5493 τοῦ 1932 (Β.Δ. τῆς 9)9 Αὐγούστου 1951) καὶ ἐπαναφορᾶς ἐν ἰσχύϊ τοῦ πλειοψηφικοῦ συστήματος». «Τὸ ἐκλογικὸν δικαίωμα τοῦ στρατευμένου τμήματος τοῦ Ἔθνους καθιερωθὲν διὰ τοῦ ἀ.ν. 1398 τῆς 21–1– 50 καὶ τοῦ νόμου 1878 τῆς 28–7–1951 δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀμφισβητηθῇ. Θὰ ἦτο παράλογον νὰ στερηθοῦν τοῦ δικαιώματος τοῦ ἐκλέγειν οἱ ἔχοντες τὴν τιμὴν νὰ φέρουν τὰ ὅπλα τῆς Πατρίδος καὶ τὴν ἄμεσον εὐθύνην νὰ τὴν προασπίζουν. Τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον λόγῳ τῶν περιστάσεων ἐξακολουθεῖ νὰ εἶναι μέγας ὁ ἀριθμὸς τῶν τελούντων ὑπὸ τὰ ὅπλα στρατιωτικῶν. Σημειοῦμεν ὅτι ἐν ἔτει 1951 καὶ ἡ Κοινοβουλευτικὴ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ἐπιτροπὴ καὶ ἡ Βουλὴ εἶχον ἀποδεχθῇ, σχεδὸν ὁμοφώνως, τὸ ἐκλογικὸν δικαίωμα τῶν στρατιωτικῶν. Διὰ τοὺς ἄνω λόγους ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλωμεν ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς τὴν κατωτέρω τροπολογίαν (προσθήκην ἄρθρου). Ἀθῆναι 24 Σεπτεμβρίου 1952

Ὁ προτείνων

Α. ΠΑΠΑΓΟΣ

Τροπολογία (προσθήκη) Εἰς τὸ ὡς ἄνω σχέδιον νόμου προστίθεται ἄρθρον, ἔχον οὕτω: 1. Ἀξιωματικοί, Ὑπαξιωματικοὶ καὶ ὁπλῖται τοῦ κατὰ γῆν, θάλασσαν καὶ ἀέρα Στρατοῦ, τῆς Βασιλικῆς Χωροφυλακῆς, τοῦ Λιμενικοῦ Σώματος, τοῦ Πυροσβεστικοῦ Σώματος καὶ ἀστυνομικοὶ ὑπάλληλοι ἔχοντες τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλέγειν ἀσκοῦσι τοῦτο κατὰ τὰ κατωτέρω ὁριζόμενα καὶ ἐὰν δὲν εἶναι ἐγγεγραμμένοι εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων τοῦ Κράτους. 2. Οἱ ἐν τῇ προηγουμένῃ παραγράφῳ ἀναφερόμενοι ψηφοφοροῦσιν ἐν ᾧ τόπῳ εὑρίσκονται κατὰ τὴν ὁρισθεῖσαν διὰ τὴν ψηφοφορίαν ἡμέραν καὶ θέλουσι ψηφίσει τοὺς συνδυασμοὺς ἢ μεμονωμένους ὑποψηφίους τῆς ἐκλογικῆς περιφερείας, εἰς ἣν ἀνήκει ὁ Δῆμος ἢ ἡ Κοινότης, εἰς τὰ μητρῷα ἀρρένων τῶν ὁποίων εἶναι ἐγγεγραμμένοι. 3. Ὁσάκις οἱ στρατιωτικοὶ ψηφίζουν διὰ κομματικοῦ ψηφοδελτίου, δὲν δικαιοῦνται νὰ προβῶσιν εἰς ἐγγραφάς. 4. Κατ’ ἐξαίρεσιν οἱ ἐκ τῶν ἐν τῇ παρ. 1 τοῦ ἄρθρου τούτου ἐγγεγραμμένοι εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους ἢ τοὺς καταλόγους ἐκλογικῶν βιβλιαρίων τοῦ Δήμου ἢ τῆς Κοινότητος, εἰς ἣν εὑρίσκονται κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ψηφοφορίας ψηφίζουν κατὰ τὰς κοινὰς διατάξεις τοὺς συνδυασμοὺς καὶ τοὺς μεμονωμένους ὑποψηφίους τῆς οἰκείας ἐκλογικῆς περιφερείας. 5. Κατὰ τὰ λοιπὰ ἐφαρμόζονται ὡς πρὸς τὴν ψῆφον τῶν στρατιωτικῶν τὰ ἄρθρα 174, 175, 176, 177, 178,179, 180, 181 καὶ 182 τοῦ κωδικοποιημένου νόμου 5493)1932 διὰ τοῦ Β. Δ. τῆς 9)9 Αὐγούστου 195. Ἀθῆναι 29 Αὐγούστου 1952 Ὁ προτείνων Α. Παπάγος Ἐπίσης κατετέθη ἡ ἑξῆς πρότασις: Οἱ κάτωθι ὑπογεγραμμένοι βουλευταὶ αἰτούμεθα συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 76 τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς ὅπως ἡ ψηφοφορία ἐπὶ τῆς τροπολογίας (προσθήκης) περὶ ψήφου τῶν στρατιωτικῶν διεξαχθῇ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. Ἀθῆναι 24 Σεπτεμβρίου 1952 Οἱ αἰτούμενοι βουλευταὶ Δ. Ἀλιπράντης, Α. Δερδεμέζης, Κ. Καλλίας, Δ. Μπαμπάκος, Λ. Μπουρνιᾶς, Π. Κανελλόπουλος, Λ. Μακκᾶς, Λ. Δερτιλῆς, Γ. Βιτούλιας, Ε. Σαββόπουλος, Ε. Μπινόπουλος, Ν. Ρηγόπουλος, Δ. Λαντζούνης, Α. Γκελεστάθης, Γ. Βούλγαρης, Φ. Κωτούζας, Π. Κάβδας, Δ. Παπαδημητρίου, Γ. Βογιατζῆς, Ν. Διγενόπουλος, Ν. Μαυρῆς, Χ. Καραπιπέρης, Β. Μητσόπουλος, Α. Γεροκωστόπουλος, Β. Βραχνός, Τ. Μιχαηλίδης, καὶ Χ. Ρίζος.

§41Γ. ΜΟΔΗΣ. Διατὶ νὰ ἔχουν μόνον τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλέγειν καὶ νὰ μὴ ἔχουν καὶ τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλέγεσθαι;

§42Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ ὡς τέως ἀρχηγὸς τοῦ στρατοῦ ἐνεθυμήθη τοῦτον, πλὴν ὅμως ἐλησμόνησε, τὰς ἀδελφὰς νοσοκόμους, πῶς θὰ ψηφίζουν.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ διεξαχθῇ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. Τὸ ἐρώτημα τίθεται οὕτω: Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ κ. Παπάγου λέγουσι «ναί», οἱ μὴ παραδεχόμενοι ταύτην λέγουσιν «ὄχι». Παρακαλῶ, ὅπως προσέλθουν ὡς ψηφολέκται ἐπὶ τοῦ καταλόγου οἱ κ.κ. Δ. Ζέρβας καὶ Α. Δερδεμέζης. (Κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ψηφοφορίας τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Ε. ΜΠΑ-

ΚΛΑΤΖΗΣ).

(Προσελθόντων τῶν ψηφολεκτῶν ἄρχεται ἡ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, τῶν κ.κ. βουλευτῶν ἀπαντώντων ὡς ἀκολούθως):

Περατωθείσης τῆς ψηφοφορίας καὶ γενομένης διαλογῆς, προέκυψε τὸ κάτωθι ἀποτέλεσμα:

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν συνόλῳ 233, εἶπον ΝΑΙ

106, ΟΧΙ 127.

Ἑπομένως ἡ τροπολογία τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ κ. Παπάγου ἀπερρίφθη. Ἄρθρον 32ον

§45ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτὸν ὡς ἐτροπολογήθη.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑπομένως τὸ ἄρθρον 32 ἐγένετο δεκτὸν ὡς ἐτροπολογήθη. Ὑπὸ πολλῶν βουλευτῶν κατετέθη εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς ἡ ἑξῆς τροπολογία: «Δημόσιοι ὑπάλληλοι ἢ ἰδιῶται, Διευθυνταὶ Ἑταιρειῶν ἢ Ἐπιχειρήσεων, πράκτορες, διευθυνταὶ γραφείων καὶ πᾶς ἐν γένει ἐπιτετραμμένος τὴν χορήγησιν εἰσιτηρίου ἐξωτερικῆς ἢ ἐσωτερικῆς γραμμῆς εἰς Σιδηροδρομικήν, τροχιοδρομικήν, ἀεροπορικὴν ὑπὸ Ἑλληνικὴν Σημαίαν καὶ δι’ αὐτοκινήτων συγκοινωνίαν ὡς καὶ εἰς πλοῖα ὑπὸ Ἑλλην. Σημαίαν Ἑλλήνων πλοιοκτητῶν ὅστις κατὰ παράβασιν τοῦ ἄρθρου 75 τοῦ Συντάγματος ἀρνεῖται τὴν παροχὴν εἰς βουλευτὴν δωρεὰν εἰσιτηρίου θέσεως πολυτελείας ἢ ἐν ἐλλείψει τοιαύτης, θέσεως Αʹ ἢ δυσχεραίνει ἐπὶ τούτῳ τὴν χορήγησιν αὐτοῦ ἢ τὸ ταξείδιόν του ἐν γένει, τιμωρεῖται διὰ φυλακίσεως μέχρις ἓξ μηνῶν καὶ χρηματικῆς ποινῆς μέχρις εἴκοσιν ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Εἰς τὰς αὐτὰς ποινὰς ὑπόκειται πᾶς ἐν γένει ἐπιτετραμμένος τῆς ταχυδρομικῆς, τηλεγραφικῆς καὶ τηλεφωνικῆς ἐπικοινωνίας, ἀρνούμενος τὴν χορήγησιν εἰς βουλευτὴν ἀτελοῦς ἀστικῆς ἢ ὑπεραστικῆς τοιαύτης ἢ δυσχεραίνων τὴν διὰ τῶν μέσων τούτων ἐπικοινωνίαν του μὴ δικαιούμενος νὰ κρίνῃ τὸ περιεχόμενον αὐτῆς». Οἱ προτείνοντες βουλευταὶ Α. Σχινᾶς, Α. Φωτήλας, Δ. Θεοχαρίδης, Α. Ἀηδονᾶς, Α. Θεοδοσιάδης, Κ. Χριστόπουλος, Ν. Ρηγόπουλος, Γ. Καρότσης, Θ. Κονίτσας, Γ. Τζώρτζης, Μ. Χλουβεράκης, Α. Ἀκρίτας, Α. Γεροθανάσης, Δ. Μπαμπάκος, Δ. Ζέρβας, Π. Φικιώρης, Α. Λαιμός, Χ. Μαγιάκος, Π. Σταθόπουλος, Δ. Λαντζούνης, Γ. Παμπούκας, Γ. Ράλλης, Γ. Ἀναγνωστόπουλος, Κ. Δημόπουλος, Κ. Μπέλλας, Ι. Γιαμᾶς, Α. Μαυρίδης, Ν. Ἰντζές.

§47ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτή, δεκτή.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑπομένως ἡ ἀνωτέρω πρότασις ἐγένετο δεκτή. (Μετὰ ταῦτα γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 33, 34, καὶ 35).

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 36ον. Ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Ρέντης ἔχει τὸν λόγον.

§50Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Σχετικῶς μὲ τὴν ἀναστολὴν τοῦ δικαιώματος τοῦ ἐκλέγειν καὶ ἐκλέγεσθαι τῶν γυναικῶν ἐπῆλθε μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ Ἀντιπολιτεύσεως συμφωνία ὥστε νὰ ἁπλουστευθῇ ἡ διαδικασία τῆς ἐγγραφῆς τούτων εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους. Πρὸς τοῦτο εἰς τὸ ἄρθρον 36 συνεφωνήσαμεν νὰ προστεθῇ ἡ διάταξις τροποποιοῦσα τὸν νόμον ὁ ὁποῖος προβλέπει τὴν ἐγγραφὴν τῶν γυναικῶν εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους καὶ ἡ ὁποία ἔχει ὡς ἑξῆς: (Ἀναγινώσκει). Ἐκεῖ ὅπου διαφωνεῖ ἡ Κυβέρνησις μὲ τὴν Ἀντιπολίτευσιν εἶναι τὸ τί θὰ συμβῇ, ἐὰν πρὸ τοῦ πέρατος τῆς ἐγγραφῆς τῶν γυναικῶν εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους προκηρυχθοῦν ἐκλογαί. Ἡμεῖς ὑποστηρίζομεν ὅτι τότε πρέπει ν’ ἀνασταλῇ τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλέγειν τῶν γυναικῶν, τοὐναντίον δὲ ὁ Συναγερμὸς ὑποστηρίζει ὅτι θὰ πρέπει νὰ ψηφίσουν αἱ γυναῖκες αἱ ὁποῖαι ἔχουν προλάβει νὰ ἐγγραφοῦν εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους. Εἰς τὴν ἁπλούστευσιν τῆς διαδικασίας τῆς ἐγγραφῆς τῶν γυναικῶν εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους συνέπεσαν αἱ ἀντιλήψεις Κυβερνήσεως καὶ Ἀντιπολιτεύσεως.

§51Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιτρέψατέ μου, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, νὰ διατυπώσω δι’ ἐλαχίστων λέξεων τὴν θέσιν τὴν ὁποίαν λαμβάνει τὸ Κόμμα τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ ἀπέναντι τοῦ θέματος αὐτοῦ. Ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς πιστεύει, ὅτι αἱ γυναῖκες πρέπει ὁπωσδήποτε νὰ ψηφίσουν, εἴτε γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν πρὸ ὀλίγου προέτεινεν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, εἴτε ὄχι. Καὶ βεβαίως θὰ γίνῃ δεκτή, διότι εἰς τὸ περιεχόμενον αὐτῆς συνέπεσαν αἱ ἀπόψεις καὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς πιστεύει, ὅτι καὶ αὔριον τὴν πρωΐαν, ἂν πρόκειται νὰ διεξαχθοῦν αἱ ἐκλογαὶ πρέπει νὰ ψηφίσουν αἱ γυναῖκες, αἱ ὁποῖαι ἔχουν ἐγγραφῆ. Τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους πιστεύομεν, ὅτι πρέπει ὁπωσδήποτε αἱ γυναῖκες νὰ ἀσκήσουν τὸ δικαίωμα τὸ ὁποῖον ἐχορηγήθη εἰς αὐτάς, τοὺς ἀνεπτύξαμεν καὶ ἐν γενικαῖς γραμμαῖς θὰ ἀνακεφαλαιωθοῦν οἱ λόγοι, οὗτοι ὑπὸ τῶν ἀξιοτίμων εἰσηγητῶν τῆς μειοψηφίας, τοῦ κ. Καλλία καὶ τοῦ κ. Μπαμπάκου. Δὲν πρόκειται λοιπὸν νὰ ἐκθέσω καὶ ἐγὼ τοὺς λόγους αὐτοὺς τοὺς ἀνέπτυξα ἄλλωστε πρὸ δύο ἑβδομάδων περίπου. Ἡ γενομένη συμφωνία ἀφορᾷ τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν χωρὶς τὴν ὑπαιτιότητα τοῦ Συναγερμοῦ, δὲν γίνουν ἀμέσως ἐκλογαί. Ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς πιστεύει ὅτι πρέπει νὰ γίνουν ἐκλογαὶ ἀμέσως καὶ πιστεύει, ὅτι μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ ἐκλογικοῦ Νόμου πρέπει νὰ γίνῃ ἀμέσως ἡ διάλυσις τῆς Βουλῆς, ἀνατιθεμένης τῆς διαλύσεως εἰς Ὑπηρεσιακὴν Κυβέρνησιν. Δι’ αὐτὸ καὶ προετείναμεν κατὰ μίαν τῶν μετὰ τῆς Κυβερνήσεως συσκέψεων, ὅπως καὶ κατὰ τὸ διάστημα τῆς προεκλογικῆς περιόδου, ὄχι καθ’ ὅλον τὸ διάστημα, ἀλλὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει κατὰ τὰς δύο πρώτας ἑβδομάδας, δικαιοῦνται αἱ γυναῖκες νὰ ἐγγράφωνται. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀπεδέχθη τὴν ἄποψιν αὐτήν. Ὁμολογῶ, ὅτι δὲν κατανοῶ τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους δὲν ἀπεδέχθη τὴν ἄποψιν, ἐφ’ ὅσον εἰς τὴν οὐσίαν τῆς τροπολογίας ἐμείναμεν σύμφωνοι καὶ μάλιστα εἰς ὅλας τὰς λεπτομερείας τὰς τεχνικὰς τῆς τροπολογίας. Δὲν ἐπιμένομεν εἰς τὰς τεχνικὰς λεπτομερείας ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἀπολύτως σύμφωνος εἰς τὴν οὐσίαν. Δὲν κατανοῶ, διατί, κατὰ τὰς δύο πρώτας προεκλογικὰς ἑβδομάδας, νὰ μὴ ἐγγράφωνται αἱ γυναῖκες. Καὶ νομίζω, ὅτι ἡ ὑπὸ τῆς προταθείσης τροπολογίας ὁριζομένη προθεσμία εἶναι δυνατὸν νὰ εὐνοήσῃ τὰς γυναῖκας, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν ἀκόμη ἐγγραφῆ καὶ εἰς ἣν ἀκόμη περίπτωσιν προσφύγομεν ἀμέσως εἰς ἐκλογάς.

§52Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. (Ὑπ. ἄνευ Χαρτ.). Εἰς τὴν προθεσμίαν εἴμεθα σύμφωνοι.

§53Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχομεν χρέος ἀπέναντι τῆς Βουλῆς νὰ εἴπωμεν πῶς ἐφθάσαμεν εἰς τὰς συμφωνίας. Ὑπεχωρήσαμεν πρὸ τῆς ἐπιμόνου ἀρνήσεως τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀποδεχθῇ τὴν ἄποψίν μας. Ἐπιτρέψατέ μου λοιπὸν νὰ λογοδοτήσω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς διότι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ γίνωνται συμφωνίαι ἐν κρυπτῷ. Θὰ ἐξηγήσω εἰς τὴν Βουλήν, διατὶ κατελήξαμεν εἰς τὴν συμφωνίαν αὐτήν. Ἐπεμείναμεν αἱ γυναῖκες νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐγγράφωνται καὶ μετὰ τὴν προκήρυξιν τῶν ἐκλογῶν. Ἡ Κυβέρνησις ἠρνήθη τοῦτο. Ὀφείλω νὰ τὸ εἴπω εἰς τὴν Βουλήν. Βεβαίως ὑπεχωρήσαμεν εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, τὸ ὁποῖον εἶναι καθαρῶς τεχνικὸν καὶ ὑποχωρήσαμε, τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον πιστεύομεν, ὅτι αἱ γυναῖκες πρέπει νὰ ψηφίσουν, ἔστω καὶ ἐὰν δὲν ἐγγραφοῦν περισσότεραι γυναῖκες. Ἑπομένως ἐπεμείναμεν ὅτι πρέπει νὰ ψηφίσουν αἱ γυναῖκες. Δὲν κατωρθώσαμεν ὅμως νὰ πείσωμεν τὴν κυβέρνησιν καὶ οὕτω θὰ καταθέσωμεν τροπολογίαν διὰ τῆς ὁποίας θὰ ζητηθῇ ἡ διαγραφὴ τοῦ ἄρθρου καὶ ἑπομένως ἡ ἰσχὺς τοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον ἐψηφίσαμεν πρὸ τετραμήνου καὶ μάλιστα θὰ ζητήσωμεν καὶ ὀνομαστικὴν ἐπὶ τοῦ κρισίμου αὐτοῦ προβλήματος ψηφοφορίαν, ψηφοφορίαν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. Ἐὰν ἡ Βουλὴ δὲν ἀποδεχθῇ τὴν πρότασιν αὐτὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, τότε θὰ τεθῇ ὑπὸ ψηφοφορίαν, ὄχι βεβαίως δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ἡ τροπολογία τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἑπομένως, ἀνακεφαλαιῶν, λέγω, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς ἐπιμένει ὅπως αἱ γυναῖκες ψηφίσουν ὁπωσδήποτε, εἴτε ἐγγραφοῦν, εἴτε ὄχι. Δεύτερον, ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς πιστεύει, ὅτι, ἀσχέτως τοῦ ἐὰν θὰ ἐγγραφοῦν ἄλλαι ἢ ὄχι, ἀσχέτως τοῦ ἐὰν θὰ γίνῃ δεκτὴ ἀπὸ τὴν Βουλὴν ἡ προτεινομένη τροπολογία, ἡ διενέργεια ἐκλογῶν, ἡ προκήρυξις μᾶλλον τῶν ἐκλογῶν, δὲν θὰ πρέπει νὰ ἐξαρτηθῇ ἀπὸ τὸ γεγονὸς, ὅτι δὲν ἐπρόλαβον αἱ γυναῖκες νὰ ἐγγραφοῦν. Ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς ἀπορριπτομένης καὶ τῆς ἰδικῆς του τροπολογίας, θὰ ἐπιμείνῃ καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ πολιτικὴ τοποθέτησις τοῦ Συναγερμοῦ, εἰς τὴν διάλυσιν τῆς Βουλῆς καὶ εἰς τὴν διενέργειαν ἐκλογῶν τὸ ταχύτερον, δηλ. ἀμέσως. (Χειροκροτήματα).

§54Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν πρόκειται νὰ σᾶς ἀπασχολήσω διὰ μακρῶν ἀναπτύσσων τὰ διάφορα ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλουν νὰ μὴ ἀποκλείσωμεν ἀπὸ τὰς γυναῖκας τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλέγειν καὶ ἐκλέγεσθαι, οὔτε προσωρινῶς. Τὰ ἐπιχειρήματα ταῦτα ἐπὶ μακρὸν ἀνεπτύχθησαν εἰς τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν καὶ ἐγὼ μόνον δύο λέξεις νῦν πρόκειται νὰ προσθέσω, ἀφ’ ἑνὸς ἀνακεφαλαιῶν ἐν συντομίᾳ, ἀφ’ ἑτέρου ἀναφερόμενος εἰς τὴν προσθήκην ἄρθρων διευκολυνόντων τὴν ἐγγραφὴν τῶν γυναικῶν. Λόγοι δημοκρατικῆς τάξεως, κύριοι συνάδελφοι, ἐπιβάλλουν νὰ ψηφίσουν αἱ γυναῖκες καὶ μάλιστα ἄνευ ὅρου ἢ αἱρέσεως ἢ προθεσμίας τινός. Ἡ ἀφαίρεσις ἢ ἀναστολὴ τοῦ δικαιώματος τοῦ ἐκλέγειν καὶ ἐκλέγεσθαι τῶν γυναικῶν εἶναι μέτρον ἀντιδημοκρατικὸν διότι ἐμποδίζει τὸ ἥμισυ τοῦ λαοῦ νὰ ψηφίσῃ καὶ ἀντίκειται καὶ εἰς τὸ Σύνταγμα. Ἀντίκειται εἰς τὸ ἄρθρον 70 τοῦ Συντάγματος ὑπὸ τὸ ὁποῖον ὑπάρχει ἑρμηνευτικὴ δήλωσις λέγουσα ὅτι διὰ νόμου δύναται νὰ χορηγηθῇ εἰς τὰς γυναῖκας τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλέγειν καὶ ἐκλέγεσθαι. Ἀφ’ ἧς δὲ ἐξεδόθη ὁ σχετικὸς νόμος, οὗτος λογίζεται συμπληρῶν τὸ Σύνταγμα καὶ ἑπομένως οὔτε κατάργησις, οὔτε ἀναστολὴ εἶναι δυνατή. Ἐπίσης εἰς τὸ ἄρθρον 66 αὐτοῦ, ἑρμηνευτικὴ δήλωσις λέγει ὅτι νόμος δύναται νὰ καταστῇ ὑποχρεωτικὴν τὴν ψῆφον, τοιοῦτος δὲ νόμος ἐξεδόθη καὶ ἰσχύει ψηφισθεὶς πρὸ τετραμήνου ὁ νόμος 2159. Ἔχομεν λοιπὸν λόγους δημοκρατικῆς καὶ Συνταγματικῆς τάξεως, οἱ ὁποῖοι ἐπιβάλλουν ὁπωσδήποτε νὰ ψηφίσουν αἱ γυναῖκες. Διὰ νὰ διευκολύνῃ δὲ ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς τὴν ἐγγραφὴν τῶν γυναικῶν εἰς τοὺς καταλόγους, τὴν ἄσκησιν δηλαδὴ τοῦ ἐκλογικοῦ δικαιώματος τῶν γυναικῶν καὶ διὰ ν’ ἀποδείξῃ ὅτι ἐπιμένων ὅτι πρέπει νὰ ψηφίσουν ὁπωσδήποτε αἱ γυναῖκες, δὲν ἀποβλέπει εἰς τὴν σημερινὴν σύνθεσιν τῶν καταλόγων, ἀλλὰ μόνον ὁρμᾶται ἐκ τῶν ἄνω λόγων, ἐδέχθη νὰ προστεθῇ προσθήκη εἰς τὸν ὑπὸ συζήτησιν νόμον ὥστε νὰ καταστῇ δυνατὴ ἡ ἐγγραφὴ ὅλων τῶν γυναικῶν εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους, ἁπλουστευομένων τῶν σχετικῶν διατυπώσεων. Ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς ἀπεδέχθη αὐτὴν τὴν προσθήκην, διὰ ν’ ἀποδείξῃ ὅτι ἡ παρ’ αὑτοῦ ὑποστήριξις τῆς ψήφου τῶν Ἑλληνίδων ἀποτελεῖ αἴτημα τῆς δημοκρατικῆς του συνειδήσεως καὶ ἐκδήλωσιν τῆς πεποιθήσεως, ὅτι ὅλοι οἱ Ἕλληνες, εἶναι ἴσοι, Ἕλληνες καὶ Ἑλληνίδες μαζί. Ἡ προσθήκη αὐτὴ κατὰ τὴν γνώμην μου, δύναται νὰ καταστήσῃ δυνατὴν τὴν ἐγγραφὴν καὶ μὴ δικαιουμένων διότι δὲν παρέχει ὅλας τὰς ἐγγυήσεις ὅτι δὲν θὰ γίνῃ πολλαπλῆ ἐγγραφὴ ὑπὸ τῶν Ἑλληνίδων. Ἐφ’ ὅσον ὅμως ἐπῆλθε συμφωνία μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ Συναγερμοῦ καὶ ἐγὼ ὁ ἴδιος συνετέλεσα εἰς τὴν ὑπὸ τεχνικὴν ἔποψιν διατύπωσιν τῆς τροπολογίας, παρ’ ὅλον, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν παρέχονται πλήρεις ἐγγυήσεις ἀποφυγῆς πολλαπλῆς ἐγγραφῆς, ἀφοῦ ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς κύριοι συνάδελφοι, ἐδέχθη τὴν τροπολογίαν αὐτὴν νομίζω ὅτι αἴρεται πᾶσα ἠθικὴ βάσις τῆς ἀντιρρήσεως τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ δικαιώματος τοῦ ἐκλέγειν καὶ ἐκλέγεσθαι τῶν γυναικῶν. Καὶ ἀφοῦ περαιτέρω ὑπάρχει δυνατότης εἰς τὸ διάστημα τῶν 45 ἡμερῶν ἀπὸ τῆς προκηρύξεως δηλαδὴ μέχρι τῆς διενεργείας τῶν ἐκλογῶν νὰ ἐγγραφοῦν εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους ὅλαι αἱ γυναῖκες δὲν εὑρίσκω τὸν λόγον ἕνεκα τοῦ ὁποίου πρέπει ν’ ἀναστείλωμεν τὸ δικαίωμα τῆς ψήφου τῶν γυναικῶν ἐὰν αἱ ἐκλογαὶ προκηρυχθοῦν ἀμέσως. Διὰ τῆς τροπολογίας τὴν ὁποίαν παρεδέχθη καὶ ὁ Συναγερμός, παρέχονται πρωτοφανεῖς εὐκολίαι ὥστε νὰ δυνηθοῦν νὰ ἐγγραφοῦν συντομώτατα ὅλαι αἱ γυναῖκες. Πάντως ὅμως ἡ ἐγγραφὴ ἢ μὴ ὅλων τῶν γυναικῶν εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους οὐδεμίαν σχέσιν πρέπει νὰ ἔχῃ μὲ τὸν χρόνον τῆς διενεργείας τῶν ἐκλογῶν. Ἡ μὴ ἐγγραφὴ τούτων εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους οὐδόλως πρέπει ν’ ἀποτελέσῃ αἰτίαν ἀναβολῆς τῆς διενεργείας τῶν ἐκλογῶν ἢ ἀναστολῆς τῆς ἀσκήσεως τοῦ δικαιώματος αὐτῶν. Ἄλλως εἶναι ἤδη ἐγγεγραμμέναι αἱ πλεῖσται γυναῖκες ἢ τοὐλάχιστον θὰ εἶναι ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν. Μέχρι τῆς ψηφίσεως τοῦ Νόμου 2159)1952 εἶχον ἐγγραφῆ εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους 1.100.000 γυναῖκες. Μὲ τὴν συνήθη διαδικασίαν μέχρι σήμερον πρέπει νὰ ἐνεγράφησαν ἄλλαι 150 χιλιάδες καὶ μὲ τὰς πρωτοφανεῖς εὐκολίας τὰς ὁποίας νῦν παρέχομεν ἐντὸς 15 ἡμερῶν, αἱ εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους ἀναγεγραμμέναι γυναῖκες πρέπει νὰ ὑπερβοῦν τὸ 1.500.000.

§55Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ ἔχει ἐπέλθη συμφωνία, κύριε συνάδελφε, ἢ ὄχι;

§56Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Ὑπάρχει συμφωνία κύριε Πρόεδρε, περὶ τῆς παροχῆς πολλῶν διευκολύνσεων ὥστε νὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ ἐγγραφοῦν ὅσον τὸ δυνατὸν συντομώτερον ὅλαι αἱ γυναῖκες εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους. Διαφωνοῦμεν ὅμως μὲ τὴν Κυβέρνησιν ἐὰν θὰ πρέπει νὰ ψηφίσουν αἱ γυναῖκες ἐὰν προκηρυχθοῦν αἱ ἐκλογαὶ ἀμέσως μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Ἡμεῖς ὑποστηρίζομεν ὅτι εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν αἱ γυναῖκες πρέπει νὰ ψηφίσουν, ὁσαιδήποτε καὶ ἂν εἶναι ἐγγεγραμμέναι, ἡ δὲ Κυβέρνησις ὑποστηρίζει ὅτι τότε αἱ γυναῖκες δὲν πρέπει νὰ ψηφίσουν. Κατόπιν τῶν ὅσων εἶπον, νομίζω ὅτι περαιτέρω ἐμμονὴ πρὸς ἀνάπτυξιν τοῦ θέματος δὲν δικαιολογεῖται, δι’ ὃ καταθέτω τροπολογίαν περὶ διαγραφῆς πάσης προθεσμίας ἢ αἱρέσεως ὡς πρὸς τὴν ψῆφον τῶν γυναικῶν ὡς καὶ πρότασιν ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας. Τελειώνω, κύριοι συνάδελφοι, μὲ τὴν ἔκκλησιν πρὸς ὅλους ὅπως παρασχεθῇ τὸ δικαίωμα ψήφου εἰς τὰς γυναῖκας ἄνευ οἱασδήποτε αἱρέσεως, προθεσμίας, ἢ περιορισμοῦ τινος, διότι οἱαδήποτε ἀναστολὴ εἶναι, ὡς ἐλέχθη, ἀντιδημοκρατική, ἀντισυνταγματικὴ καὶ θὰ ἐκθέσῃ εἰς τὴν παγκόσμιον κοινὴν γνώμην ὄχι μόνον τὰς Ἑλληνίδας ἀλλὰ καὶ τὴν Ἑλλάδα. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα).

§57Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ ἡ διαφωνία μεταξὺ Κυβερνήσεως ὡς ἐτοποθετήθη εἶναι διαφωνία τρόπον τινὰ μεταβατική. Πρόκειται περὶ τοῦ ἐὰν θὰ ψηφίσουν αἱ γυναῖκες προκειμένου νὰ γίνουν ἐκλογαὶ πρὸ τοῦ τέλους Νοεμβρίου ὅπως ἀξιοῖ ὁ Ε. Σ. Ἐὰν αἱ ἐκλογαὶ γίνουν μετὰ τὴν 1ην Δεκεμβρίου ζήτημα βεβαίως δὲν γεννᾶται. Ἐπὶ τῆς διαφωνίας αὐτῆς τὸ θέμα ἔχει ἀναπτυχθῆ ἐπαρκῶς. Ἔκπληξιν δημιουργεῖ ὅμως ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀπήντησεν εἰς τὴν ἀντισυνταγματικὴν τοποθέτησιν τὴν ὁποίαν ἐπεχειρήσαμεν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς. Δὲν ἀντέκρουσε καθόλου τὸ ἐπιχείρημα τῆς ἀντισυνταγματικότητος. Τὸ θέμα δὲν εἶναι ἁπλοῦν. Ὡς πρὸς τὴν ψῆφον τῶν γυναικῶν, ἡ ἀντισυνταγματικότης τῆς διατάξεως εἶναι τελείως φανερά. Ὑπεστήριξα τότε ἐγὼ ὅπως ἐπίσης καὶ ὁ κ. Κανελλόπουλος, ὅτι νόμος ἐκδοθεὶς κατὰ συνταγματικὴν ἐπιταγὴν κέκτηται ηὐξημένην συνταγματικὴν δύναμιν μὴ δυνάμενος νὰ καταργηθῇ οὔτε νὰ ἀνασταλῇ. Μόνον διὰ νέας συνταγματικῆς διατάξεως ὑπὸ Συνταγματικῆς Συνελεύσεως δύναται νὰ μεταβληθῇ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ὀρθὴ τοποθέτησις τοῦ πράγματος. Οὐδεὶς ἐπεχείρησε νὰ ἀνατρέψῃ τὰ ἄψογα ἐπιχειρήματά μας. Δὲν ἀνέτρεψε τὸ νευραλγικὸν αὐτὸ σημεῖον ἡ Κυβέρνησις παρὰ ἀπησχολήθη διακόπτουσα τοὺς ρήτορας ἐπὶ δευτερευόντων ζητημάτων. Ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν βουλευτῶν ὅτι εἰς ἣν περίπτωσιν δεχθοῦν τὰς κυβερνητικὰς ἀπόψεις ψηφίζουν διάταξιν ἀντισυνταγματικὴν μὲ ὅλας τὰς συνεπείας τοῦ μέλλοντος. Αὐτὰ ὡς πρὸς τὴν νομικὴν πλευράν. Ὡς πρὸς τὴν πολιτικὴν κοινωνικὴν καὶ ἐθνικὴν πλευράν, εἶναι ἀπαράδεκτος ὁ ἀποκλεισμὸς τῶν γυναικῶν, ἐὰν γίνουν αἱ ἐκλογαὶ πρὸ τῆς 1ης Δεκεμβρίου. Εἶναι ἀπαράδεκτον τοῦτο διὰ τὴν Ἑλληνίδα. Τὸ πρόσχημα ὅτι δὲν ἐγγράφονται αἱ γυναῖκες δὲν εὐσταθῆ. Καθ’ ἑκάστην παρερχομένην ἡμέραν ἐγγράφεται ἀξιόλογος ἀριθμός. Πρὸ μηνὸς εἶχον ἐγγραφῆ 1.100 000 γυναῖκες καὶ ἐξακολουθοῦν εἰσέτι νὰ ἐγγράφωνται. Νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι εἰς τὸ διάστημα τῶν 45 ἡμερῶν ποὺ μεσολαβοῦν μέχρι τῶν ἐκλογῶν θὰ ἐγγραφοῦν καὶ ἄλλαι. Ἀπὸ τὴν συνταγματικήν, ἠθικὴν καὶ πολιτικὴν τοποθέτησιν τοῦ ζητήματος διαφαίνεται ὅτι πρέπει αἱ Ἑλληνίδες νὰ ψηφίσουν ἀνεξαρτήτως τῆς ἐποχῆς ποὺ θὰ γίνουν αἱ ἐκλογαί. Ἡ ἄρνησις τοῦ δικαιώματος εἰς τὰς γυναῖκας κατὰ τὸ δίμηνον διάστημα εἶναι πρᾶξις προδίδουσα ἔλλειψιν γενναιότητος καὶ ὀλιγοψυχίαν (χειροκροτήματα).

§58Κ. ΡΕΝΤΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Τὸ ζήτημα παρουσιάζεται ὡσὰν σοφιστεία. Ἡμεῖς εἴχαμεν τὴν πρωτοβουλίαν νὰ συστήσωμεν ὅπως χορηγηθῇ ψῆφος εἰς τὰς γυναῖκας καὶ αἰφνιδίως παρουσιάζονται κατακραυγαὶ ὅτι προοδευτικοὶ δὲν εἴμεθα ἡμεῖς ἀλλὰ οἱ συντηρητικοί. Πρὸ ὀλίγων μηνῶν ἐψηφίσθη νόμος καὶ προχωροῦμεν εἰς τὴν σύνταξιν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων μὲ τὸν συνήθη ρυθμόν. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ τί προέκυψεν ἐντὸς τοῦ θέρους ὥστε νὰ προκηρυχθοῦν ξαφνικὰ αἱ ἐκλογαὶ καὶ νὰ ἀνατραποῦν ὅλα; Εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους ἐνεγράφησαν γυναῖκες ἀπὸ 35 ἐτῶν καὶ ἄνω. Ὅλαι αἱ νέαι ἀπὸ 20–35 τὰ προοδευτικώτερα στοιχεῖα δὲν ἔχουν ἐγγραφῆ καὶ οὕτω θὰ ἀποκλεισθοῦν. Ποία βία ἐπιβάλλει ὥστε νὰ γίνουν ἐκλογαὶ ἐντὸς τοῦ Ὀκτωβρίου; Ποῖος μᾶς εἶχεν εἴπει ὅτι θὰ γίνουν ἐντὸς τοῦ ἔτους καὶ ἄλλαι ἐκλογαί; Πρέπει νὰ ἐγγραφοῦν ὅλαι αἱ γυναῖκες εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους καὶ τότε νὰ γίνουν ἐκλογαί. Ἄλλωστε γνωρίζει ὁ Ε. Σ. ὅτι αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ Ὑπ. Ἐσωτερικῶν δὲν δύνανται νὰ συντάσσουν τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους καὶ νὰ διεκπεραιώνουν συγχρόνως τὴν προεργασίαν τὴν ἀπαιτουμένην διὰ τὰς ἐκλογάς. Ἐὰν θέλετε νὰ ψηφίσουν αἱ γυναῖκες, πρέπει νὰ δοθῇ ὡρισμένη παράτασις διὰ νὰ ἐγγραφοῦν. Νὰ γίνουν οἱ κατάλογοι καὶ νὰ ψηφίσουν. Αὐτὸ ἡμεῖς θέλομεν. Παρακαλῶ ἡ πρότασις τῆς Κυβερνήσεως νὰ γίνῃ ἀποδεκτή.

§59Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι τὸ θέμα τῆς χορηγήσεως ψήφου εἰς τὰς γυναῖκας ἀπησχόλησε τὴν Βουλὴν ἀπὸ τὸν Μάρτιον. Ὅλοι ἐπανηγύρισαν τὴν χορήγησιν ψήφου εἰς τὰς γυναῖκας. Ἡμεῖς τότε εἴπομεν ὅτι πολὺ ἀργὰ ἐδόθη ἡ χορήγησις καὶ ὅτι πρέπει νὰ ληφθοῦν ὡρισμένα μέτρα διὰ νὰ ἐγγραφοῦν ὅλαι αἱ γυναῖκες. Καὶ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν εἰς τὴν ὁποίαν μετέχω, ὑπέβαλα τροπολογίαν ἁπλουστεύσεως τῆς διαδικασίας ἐγγραφῆς εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους. Τὴν τροπολογίαν αὐτὴν δὲν ἐδέχθη ἡ Κυβέρνησις, οὔτε ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμός. Ἔχομεν τώρα προσθήκην ἥτις διευκολύνει τὴν ἐγγραφὴν τῶν γυναικῶν. Ἡ διαδικασία δὲν εἶναι καὶ τόσον ἁπλῆ, ἰδίως διὰ τὰς ἐπαρχίας. Ἡμεῖς ὑποστηρίζομεν νὰ ἀκολουθηθῇ ἡ διαδικασία καὶ ἐὰν καθυστερήσουν 15– 20 ἡμέρας αἱ ἐκλογαὶ δὲν ἐχάθηκεν ὁ κόσμος. Διατὶ κόπτεται καὶ θέλει ἐντὸς τοῦ Νοεμβρίου ἐκλογὰς ὁ Ε. Σ. Ἐπίσης προτείνω κ. Ὑπουργὲ ὅπως ἡ 5θήμερος προθεσμία ἐνστάσεως γίνῃ δεκαήμερος. Εἰς τὰς μεγάλας πόλεις χρειάζεται δελτίον ἀστυνομικῆς ταυτότητος ἢ ὑπεύθυνος δήλωσις, ὅτι στερεῖται ταυτότητος. Τώρα μὲ τὴν ἁπλούστευσιν ἐγγραφῆς διὰ τῆς γενομένης προσθήκης εἰς τὸ νομοσχέδιον περιπλέκεται περισσότερον τὸ ζήτημα.

§60Κ. ΡΕΝΤΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ὑποτίθεται ὅτι ἔχουν ὅλοι ταυτότητα.

§61Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Ἐὰν δὲν ἔχουν ταυτότητα, μίαν βεβαίωσιν τῆς ἀστυνομικῆς ἀρχῆς ὅτι τὴν ἀπώλεσαν εἶναι ἐπαρκής. Ὡσαύτως φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ καὶ ἀντιπρόσωπος τῆς Ε.Δ.Α. εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν συντάξεως τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων τῶν γυναικῶν.

§62Κ. ΡΕΝΤΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ἡ Ε.Δ.Α. δὲν εἶναι ἀνεγνωρισμένη ὡς κόμμα ὑπὸ τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς.

§63Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι θέμα Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς. Πάντως εἴμεθα κόμμα.

§64Κ. ΡΕΝΤΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Συμμετέχουν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τὰ ἀνεγνωρισμένα κόμματα μόνον.

§65Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Εἶναι θέμα Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, ὁ ὁποῖος καθορίζει, πῶς ἀναγνωρίζονται τὰ κόμματα καὶ αὐτὸν θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει ἡ διακομματικὴ Ἐπιτροπή.

§66Ι. ΠΑΣΣΑΛΙΔΗΣ. Εἴμαστε κόμμα. Ὅταν ἄνοιξε ἡ Βουλὴ εἴμαστε 10 βουλευταί. Δὲν ἔχει σημασίαν ἂν μεταγενεστέρως ἀπεχώρησαν συνάδελφοι οἱ ὁποῖοι ἐξελέγησαν μὲ τὴν σημαίαν τῆς Ε.Δ.Α. Πρέπει ὁπωσδήποτε νὰ ὑπάρχῃ ἀντιπρόσωπος καὶ τοῦ κόμματός μας εἰς τὴν Ἐπιτροπήν.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσεται περαιωμένη ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 36. Ἡ ψηφοφορία θὰ διεξαχθῇ κατὰ τὴν αὐριανὴν συνεδρίασιν.

§68Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, αὔριον μετὰ τὴν ψηφοφορίαν νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν ὑπολοίπων ἄρθρων, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὴ ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου εἰς βʹ ἀνάγνωσιν κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς προσεχοῦς Τρίτης.

§69ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§71ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 7.00′ μ.μ. μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως, ψηφοφορίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρ. 36 τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου, συνέχεια συζητήσεως ἐπὶ τῶν ὑπολοίπων ἄρθρων του καὶ ἐν συνεχείᾳ, ἀναφορὰς ἐρωτήσεις καὶ Κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον. (Ὥρα 10.45′ μ.μ.)