1952.09.16

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 16η

Τρίτη 16 Σεπτεμβρίου 1952

Προεδρία κ. Δ. Β. ΓΟΝΤΙΚΑ

(Ὥρα 7.15′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Δ. Ἰωάννου ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Δ. Μανέντης, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§4Δ. ΜΑΝΕΝΤΗΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ἡ ΕΔΑ γυναικῶν Ἁγίας Σοφίας Πειραιῶς διαμαρτύρεται διὰ γενομένας συλλήψεις καὶ ἐκτοπίσεις πολιτῶν ὡς καὶ διὰ τὴν σύλληψιν τοῦ δικηγόρου Γαλέου Μηνᾶ καὶ ζητεῖ ἀπόλυσιν συλληφθέντων. Οἱ ἀγρόται τῆς ἐπαρχίας Σαμαρίου ζητοῦν ἐπέκτασιν τοῦ θεσμοῦ τῶν Κοινωνικῶν Ἀσφαλίσεων εἰς τὸν ἀγροτικὸν κόσμον, ἀναστολὴν τῶν πρὸς τὴν ΑΤΕ χρεῶν δι’ ἕν ἔτος, χορήγησιν δανείων καὶ λιπασμάτων ὑπὸ τῆς ΑΤΕ κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ροδόπης–Ξάνθης κ. Τ. Μιχαηλίδης καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Περιφερειακοῦ Ἐπιμελητηρίου Ροδόπης ζητοῦντος ἐφαρμογὴν τοῦ νέου φορολογικοῦ Κώδικος ἀπὸ 1.1.53. Ὁ βουλευτὴς Ροδόπης–Ξάνθης κ. Τ. Μιχαηλίδης καταθέτει ἀναφορὰν Ἐπιτροπῆς ὑπερπεντακοσίων γονέων μαθητῶν σχολείων Ξάνθης ζητούντων τὴν ἐπανεξέτασιν στασίμων μαθητῶν. Τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν ἀνακοινοῖ ὅτι διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 297643)11.9.52 ἀποφάσεώς του παρέσχε τὴν ἐγγύησιν τοῦ Δημοσίου διὰ τὴν παρὰ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος χορήγησιν δανείου μέχρι ποσοῦ 700.000.000 εἰς τὴν Ἐπιμελητείαν Βασιλικῆς χορηγίας διὰ τὴν ἀνασυγκρότησιν ὡρισμένων κλάδων τοῦ Βασιλικοῦ κτήματος Τατοΐου. Ἡ Ἕνωσις Παντοπωλῶν Ἀθηνῶν διαμαρτύρεται διὰ μονοπωλιακὴν χορήγησιν ποσότητος 50% πετρελαίου εἰς ξυλανθρακοπώλας. Ὁ Σ. Μακρόπουλος κάτοικος Πειραιῶς διαμαρτύρεται διὰ γενομένας συλλήψεις μελῶν ΕΔΝΑ. Σταφιδοπαραγωγοὶ τέως Δήμου Βουφράδος Πυλίας ζητοῦν ἀναθεώρησιν τιμῆς ἀσφαλείας σταφίδος καὶ αὔξησιν ταύτης κατὰ 25%, ἄμεσον καταβολὴν ἀξίας παραδιδομένου σταφιδοκάρπου εἰς Α.Σ.Ο. κλπ. Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Λ. Λαμπριανίδης καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Γεωργικοῦ Πιστωτικοῦ Συν)σμοῦ καὶ τοῦ Σωματείου Ἀμπελουργῶν Δράμας, διεκτραγωδούντων ἀθλίαν οἰκονομικήν των κατάστασιν, λόγῳ θεομηνιῶν (χαλάζης καὶ ἀνομβρίας) καὶ ζητούντων δωρεὰν ἀπόσταξιν στεμφύλων κλπ. Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Λ. Λαμπριανίδης καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Προέδρων Συν)μῶν Προσωτσάνης ζητούντων τροποποίησιν τοῦ ἄρθρου 62 τοῦ Α. Ν. 1910, δι’ οὗ ἐπεβλήθη ὁ ἐκ 36% τόκος ἐπὶ τῶν ὀφειλῶν τῶν καπνοπαραγωγῶν κλπ. Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Λ. Λαμπριανίδης καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Μ. Βουγιουκάλου κατοίκου Ἀθηνῶν ζητοῦντος ἀποζημίωσιν διὰ τὰς παραδοθείσας παρ’ αὐτοῦ εἰς τὸ Κράτος ποσότητας Ἐλαιολάδου ἀπὸ 25.10.44 ἕως 11.11.44 κλπ. Ὁ κ. Γ. Μαῦρος (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ διατάξεων ἀφορωσῶν τὴν ἀποστρατείαν τῶν ἀντιστρατήγων καὶ τῶν τούτοις ἀντιστοιχούντων τῶν λοιπῶν κλάδων ἐνόπλων δυνάμεων». Ὁ κ. Σ. Ἀλλαμανῆς (Ὑπ. Γεωργίας), καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ἐν Θεσσαλονίκῃ ὑπογραφείσης τὴν 2 Φεβρουαρίου 1952 συμφωνίας μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Γιουγκοσλαυΐας». Οἱ κ.κ. Κ. Ρέντης (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν) καὶ Χ. Εὐελπίδης (Ὑπ. Οἰκονομικῶν) καταθέτουν σχέδιον νόμου «περὶ ἀντικαταστάσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τοῦ Α. Νόμου 1910)1951 «περὶ τῶν προσόδων τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων». Ὁ βουλευτὴς κ. Θ. Φρόνιμος καταθέτει πρότασιν νόμου «περὶ καταργήσεως τῶν ἐν Ἰονίοις Νήσοις ὑφισταμένων εἰσέτι ἐπὶ ἀγροτικῶν κτημάτων βαρῶν καὶ ἐνοικιοστασιακῆς προστασίας βραχυπροθέσμων τινῶν μισθώσεων. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Σ. Κωτιάδης, Ν. Μαυρῆς κ. Ἐ. Ζαννῆς, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως τῶν περὶ ἐκλογῆς διὰ τοῦ ἀναλογικοῦ συστήματος διατάξεων τοῦ κωδικοποιημένου νόμου 5493 τοῦ 1932 (Β. Διάταγμα τῆς 9)9 Αὐγούστου 1951) καὶ ἐπαναφορᾶς ἐν ἰσχύϊ τοῦ πλειοψηφικοῦ συστήματος». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Π. Λαπατσάνης καὶ Μ. Κῦρκος καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως τῶν περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν διὰ τοῦ ἀναλογικοῦ συστήματος διατάξεων τοῦ κωδικοποιημένου νόμου 5493 τοῦ 1932 (Β. Διάταγμα τῆς 9)9 Αὐγούστου 1951) καὶ ἐπαναφορᾶς ἐν ἰσχύϊ τοῦ πλειοψηφικοῦ συστήματος. Ὁ βουλευτὴς κ. Β. Βραχνὸς καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐθελοντῶν καὶ μονίμων ὁπλιτῶν καὶ Ἀνθυπασπιστῶν τοῦ Στρατοῦ Ξηρᾶς». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Δ. Ἀλιπράντης, Τ. Μιχαηλίδης, Δ. Πετροπουλάκος, Π. Βουδούρης, Γ. Κατσαφάδος, καὶ Ε. Σαββόπουλος, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καθορισμοῦ ἀριθμῶν μονίμων Ἀξιωματικῶν πληρωμάτων Στόλου καὶ Τεχνιτῶν» Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Ράλλης καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Α. Νόμου 1533)50 «περὶ ἀναδιοργανώσεως τοῦ Τεχνικοῦ Προσωπικοῦ τῆς Β. Ἀεροπορίας» κυρωθέντος διὰ τοῦ νόμου 2113)52».

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 95526)30–8–52 ἐγγράφου του διαβιβάζει αἴτησιν τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Ἀθηνῶν μετὰ ποινικῆς δικογραφίας κατὰ τοῦ βουλευτοῦ Εὐβοίας Θ. Ταμβακᾶ, κατηγορουμένου ἐπὶ δυσφημήσει τοῦ Νομάρχου Εὐβοίας Ἀργυρίου Β. Μπότση ζητοῦντος τὴν ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας τούτου συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 63 τοῦ Συν)τος. Παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν. Ὁ κ. Π. Παπαληγούρας ἔχει τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§6Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐσημειώθη τὴν παρελθοῦσαν Κυριακὴν—καὶ ἐσημειώθη εἰς ὁλόκληρον τὴν Ἑλληνικὴν ὕπαιθρον—ἓν φαινόμενον, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ εὕρῃ ἀπήχησιν καὶ εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην. Ἀπ’ ἄκρου εἰς ἄκρον τῆς Ἑλλάδος ὁ ἀγροτικὸς πληθυσμὸς ἐξέφρασε τὸ αἴσθημα τῆς ἀπελπισίας, τὸ ὁποῖον τὸν κατέχει. Καὶ ἡμεῖς, οἱ περισσότεροι τῶν ὁποίων εὑρισκόμεθα εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν μὲ τὰς ψήφους ἀκριβῶς ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι διεμαρτυρήθησαν τὴν παρελθοῦσαν Κυριακήν, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ συμμερισθῶμεν τὸν πόνον των καὶ νὰ συζητήσωμεν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν τὰ θέματά των. Ἐπειδὴ σήμερον εἶναι ἡμέρα νομοθετικῆς ἐργασίας καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τοῦ σπουδαιοτάτου θέματος, τοῦ προκύψαντος, νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι θὰ ἦτο σκόπιμον νὰ ὁρίσῃ τὸ Σῶμα μίαν εἰδικὴν ἡμέραν συνεδριάσεως κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἀσχοληθῶμεν μὲ τὴν μελέτην τοῦ θέματος. Ἐπιθυμῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ τονίσω τὴν ὑψίστην κοινωνικὴν σημασίαν τοῦ σημειωθέντος φαινομένου. Διὰ πρώτην φορὰν ἡ συντηρητικωτάτη τάξις τῶν ἀγροτῶν ἐμφανίζεται μὲ τοιούτου εἴδους μαχητικὰς ἐκδηλώσεις. Δι’ αὐτό, νομίζω, ὅτι εἶναι καθῆκον ὅλων μας ἐγκαίρως νὰ ἐπιληφθῶμεν τῶν προβλημάτων, τὰ ὁποῖα ἀπασχολοῦν τὴν μεγίστην καὶ παραγωγικωτάτην αὐτὴν τάξιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ ὅπως, μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ὁρίσωμεν μίαν ἡμέραν συζητήσεως τοῦ θέματος αὐτοῦ;

§8ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου «περὶ ἐπαναφορᾶς τοῦ πλειοψηφικοῦ συστήματος».

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐργασίας ἔχει τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§10Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ (Ὑπ. Ἐργ.). Κύριοι βουλευταί, δυστυχῶς δὲν παριστάμην κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν, ὁπότε ἀνεκινήθη τὸ ζήτημα τῶν ἀπολύσεων τῶν ἐργατῶν, εἰς τὰς ὁποίας προβαίνουν αἱ διάφοροι βιομηχανίαι. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως σᾶς ἐξέθεσε πῶς, ἀπὸ ἀπόψεως ἐξελίξεως τῆς νομοθετικῆς προσπαθείας τῆς Κυβερνήσεως, ἔχει τὸ θέμα. Διεπιστώθη ὅμως χθές, ὅτι ἐξ ὅλων τῶν πλευρῶν τῆς Βουλῆς ὁμόθυμος εἶναι ἡ ἐπιθυμία ὅπως ψηφισθῇ τὸ νομοθέτημα, τὸ ὁποῖον παρεσκεύασεν ἡ Κυβέρνησις καὶ τὸ ὁποῖον πιστεύομεν, ὅτι θὰ ὁδηγήσῃ εἰς κάποιαν λύσιν τοῦ ζητήματος ἀπὸ ἀπόψεως διοικητικῆς. Διότι τὸ θέμα τῆς ἀνεργίας εἶναι πρωτίστως οἰκονομικὸν—καὶ οἰκονομικὰ εἶναι τὰ κύρια μέτρα, ποὺ πρόκειται νὰ ληφθοῦν—ἀλλὰ καὶ τὰ διοικητικὰ μέτρα ἐνίοτε ὠφελοῦν εἰς τὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ θέματος. Καὶ τὸ γεγονός, ὅτι ὁμόθυμος παρουσιάσθη αὐτὴ ἡ θέλησις ἐκ μέρους ὅλων τῶν πλευρῶν τῆς Βουλῆς ὡδήγησε τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν σκέψιν νὰ ζητήσῃ σήμερον ὅπως, καταθέτουσα ἐκ νέου τὸ ἐκκρεμὲς ἤδη ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως νομοθέτημα «περὶ ἐλέγχου ἀπολύσεως τῶν μισθωτῶν», νομοθέτημα, τὸ ὁποῖον δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ ἐγκριθῇ ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως, διότι ὅλοι γνωρίζετε πόσον ὀλίγα ἦσαν τὰ νομοθετήματα, τὰ ὁποῖα ἡ Ἐπιτροπὴ κατώρθωσε νὰ ἐπεξεργασθῇ, λόγῳ τοῦ τρόπου μὲ τὸν ὁποῖον ἐλάμβανον χώραν αἱ ἐργασίαι της, ἡ Κυβέρνησις, λέγω, ἤχθη εἰς τὸ συμπέρασμα νὰ καταθέσῃ ἐκ νέου τὸ νομοσχέδιον καὶ παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν ὅπως κηρύξῃ τοῦτο κατεπεῖγον, τὸν Πρόεδρον δὲ τῆς ἐπὶ τῆς Ἐργασίας Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ὅπως συγκαλέσῃ αὔριον τὴν Ἐπιτροπὴν εἰς τρόπον ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν τὴν Παρασκευὴν νὰ κυρωθῇ τὸ νομοθέτημα ἀπὸ τὸ Σῶμα, ἐφόσον δὲν θὰ γεννᾶται πλέον ζήτημα συζητήσεως, διότι καὶ ὁμόθυμος εἶναι ἡ ἐπιθυμία τῆς Βουλῆς καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐργασίας θὰ παραστῇ εἰς τὰς ἐργασίας τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ὥστε νὰ εὑρεθῇ μία διατύπωσις, ἡ ὁποία νὰ εἶναι ἀποδεκτὴ ἀπὸ ὅλους. Ἐπωφελοῦμαι αὐτῆς τῆς εὐκαιρίας διὰ νὰ ζητήσω τήν ἰδίαν διαδικασίαν καὶ δι’ ἓν ἄλλο νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔχω χαρακτηρίσει ἐντελῶς ἐπεῖγον. Εἶναι ἕνα νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἔχει καὶ αὐτὸ κατατεθῆ ἀπὸ καιροῦ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως καὶ τὸ ὁποῖον προβλέπει περὶ παρατάσεως τῆς λειτουργίας ἑνὸς νόμου προστασίας τῶν ἐφέδρων τοῦ 1836, ὁ ὁποῖος εἶχεν ὡρισμένας προθεσμίας αἱ ὁποῖαι ἔληξαν ἢ λήγουν ἀπὸ 1 Ἰουνίου 1952. Ὑπάρχει φόβος—δὲν παρουσιάσθησαν μέχρι τοῦδε φαινόμενα—ἀλλ’ ὑπάρχει φόβος, ὅτι οἱ ἔφεδροι προστατευόμενοι ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον αὐτό, εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπολυθοῦν κατὰ τὸ διάστημα τὸ ὁποῖον ἐπέρχεται. Διὰ τοῦτο τὰ δύο αὐτὰ νομοθετήματα παρακαλῶ τὴν Βουλὴν ὅπως κηρυχθοῦν κατεπείγοντα. Παρακαλῶ τὸν Πρόεδρον τῆς ἐπὶ τῆς Ἐργασίας Ἐπιτροπῆς νὰ ἐπισπεύσῃ καὶ παρακαλῶ ἐπίσης τὴν Βουλὴν νὰ τὰ ψηφίσῃ (χειροκροτήματα) εἰ δυνατὸν τὴν Πέμπτην.

§11Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Καὶ τὸ νομοθέτημα τοῦ ΤΕΒΕ.

§12Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ (Ὑπ. Ἐργ.). Θὰ ἤθελα ὅλα τὰ ἐκκρεμῆ νομοθετήματα τοῦ Ὑπουργείου μου νὰ περάσουν, ἀλλὰ δὲν βλέπω, ὅτι εἶναι καιρός. Ἄν δὲ δὲν εἶχα τὴν ἐνίσχυσιν τῆς χθεσινῆς ἐκδηλώσεως ὁμολογῶ, ὅτι δὲν θὰ ἐζήτουν οὔτε αὐτὰ τὰ δύο νομοθετήματα. Πάντως δὲν ἔχω καμμιὰν ἀντίρρησιν καὶ τὸ νομοθέτημα τοῦ ΤΕΒΕ, τὸ ὁποῖον ἐκκρεμεῖ νὰ ψηφισθῇ καὶ αὐτό.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀποκαταστάσεως βοηθητικῶν Ἀνθυπασπιστῶν τοῦ νόμου 2588)21 καὶ Ν. Δ. 709) 1941».

§14Γ. ΜΑΥΡΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Κύριε Πρόεδρε, ἔχω μίαν τροπολογίαν ἐπὶ τῆς δευτέρας παραγράφου, ἡ ὁποία λέγει τὰ ἑξῆς: «.......(ἀναγινώσκει)........»

§15ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, δεκτή.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἄρθρον;

§17ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν κατ’ ἄρθρον τὸ σχέδιον νόμου «περὶ ἀποκαταστάσεως βοηθητικῶν Ἀνθυπασπιστῶν τοῦ νόμου 2588)21 καὶ Ν.Δ. 709)1941» ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἀναβαλλομένης τῆς ψηφίσεως τοῦ συνόλου. Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀργανικῶν ἀριθμῶν Ἀξιωματικῶν Ἠλεκτρολόγων Β.Ν.».

§19ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τὸ σχέδιον νόμου «περὶ ὀργανικῶν ἀριθμῶν Ἀξιωματικῶν Ἠλεκτρολόγων Β.Ν.». Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νόμου 1719]51 «περὶ διακανονισμοῦ ἀνεκτελέστων συμβάσεων προμηθειῶν τοῦ Δημοσίου».

§21ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τὸ σχέδιον νόμου «περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ Ν. 1719] 51 «περὶ διακανονισμοῦ ἀνεκτελέστων συμβάσεων προμηθειῶν Δημοσίου». Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐθελοντῶν καὶ μονίμων ὁπλιτῶν καὶ ἀνθυπασπιστῶν τοῦ στρατοῦ ξηρᾶς».

§23ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τὸ σχέδιον νόμου «περὶ ἐθελοντῶν καὶ μονίμων ὁπλιτῶν καὶ ἀνθυπασπιστῶν τοῦ στρατοῦ ξηρᾶς», ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ Ν. 1616]50 «περὶ κυρώσεως τοῦ Α.Ν. 1541]1950 «περὶ παραπομπῆς ἀνηλίκων κρατουμένων εἰς τὰς Πρακτικὰς Γεωργικὰς καὶ Τεχνικὰς Σχολὰς τοῦ Ἐθνικοῦ Ἱδρύματος».

§25ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτὸν κατ’ ἄρθρον μὲ τὰς τροπολογίας τῶν κ.κ. Ε. Γονῆ καὶ Γ. Σίμου.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν κατ’ ἄρθρον τὸ σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ Ν. 1616]50 «περὶ κυρώσεως τοῦ Α. Ν. 1541]50 «περὶ παραπομπῆς ἀνηλίκων κρατουμένων εἰς τὰς Πρακτικὰς Γεωργικὰς καὶ Τεχνικὰς Σχολὰς τοῦ Ἐθνικοῦ Ἱδρύματος» μὲ τὰς τροπολογίας τῶν κ.κ. Ε. Γονῆ καὶ Γ. Σίμου, ἀναβαλλομένης τῆς ψηφίσεως τοῦ συνόλου.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως τῶν περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν διὰ τοῦ ἀναλογικοῦ συστήματος διατάξεων τοῦ κωδικοποιουμένου νόμου 5493]32 (Β. Διατάγματος τῆς 9]9 Αὐγούστου 1951) καὶ ἐπαναφορᾶς ἐν ἰσχύϊ τοῦ πλειοψηφικοῦ συστήματος». Ἄρθρον 1ον. Ὁ κ. Π. Πουλίτσας ἔχει τὸν λόγον.

§28Π. ΠΟΥΛΙΤΣΑΣ. Μία τῶν θεμελιωδῶν ἀρχῶν, τῆς ἰδέας τῆς Δημοκρατίας καὶ τοῦ δημοκρατικοῦ πολιτεύματος, εἶναι, ὡς γνωστόν, καὶ ἡ ἰσότης τῶν πολιτῶν πρὸ τοῦ νόμου, λαμβανομένη ἐν εὐρυτάτῃ ἐννοίᾳ. Ἡ ἀρχὴ αὕτη τῆς ἰσότητος τό πρῶτον καὶ αὐτὴ διδαχθεῖσα ἐν τῇ ἀρχαιότητι ὑπὸ τοῦ ἀθανάτου Ἑλληνικοῦ πνεύματος καὶ ἀναπτυχθεῖσα συστηματικώτερον ὑπὸ τοῦ φιλοσοφικοκοινωνικοῦ πνεύματος τοῦ 18ου αἰῶνος, ἀνεγράφη ρητῶς τὸ πρῶτον εἰς τὴν περίφημον διακήρυξιν, τὴν προταχθεῖσαν τοῦ Συντάγματος τῆς Ἀμερικανικῆς πολιτείας Βιργινίας τοῦ 1776, καὶ εἶτα εἰς τὰς διακηρύξεις καὶ τὰ Συντάγματα καὶ ἄλλων πολλῶν Ἀμερικανικῶν πολιτειῶν. Μετ’ ὀλίγα δὲ ἔτη ἀνεγράφη εἰς τὴν περισσότερον γνωστὴν Γαλλικὴν Διακήρυξιν τῶν δικαιωμάτων τοῦ ἀνθρώπου καὶ τοῦ πολίτου τοῦ ἔτους 1889. Ἐκεῖθεν παρελήφθη ἡ ἀρχὴ αὕτη καὶ ἀνεγράφη εἰς πάντα σχεδὸν τὰ δημοκρατικὰ Συντάγματα τῆς Εὐρώπης ἐν οἷς καὶ εἰς τὰ ἡμέτερα, καὶ δὴ εἰς τὸ πρῶτον Ἑλληνικὸν τῆς Ἐπιδαύρου τῆς 1ης Ἰανουαρίου 1922, εἶτα εἰς τὸ τοῦ Ἄστρους 1823, εἰς τὸ Σύνταγμα τῆς Τροιζίνης τὸ 1827, εἰς τὸ πρῶτον Σύνταγμα τῶν Ἀθηνῶν τοῦ 1844, εἰς τὸ δεύτερον τοῦ 1864 καὶ μετὰ ταῦτα εἰς τὰ ψηφισθέντα κατ’ ἐπανάληψιν νέα Συντάγματα καὶ εἰς τὸ τελευταῖον τοῦ ἱσταμένου ἔτους. Ἡ ἀρχὴ αὕτη τῆς ἰσότητος τῶν πολιτῶν πρὸ τῶν νόμων, δὲν σημαίνει βεβαίως ἀπόλυτον μαθηματικὴν ἰσότητα, διότι δυστυχῶς αὕτη εἶναι ἀνέφικτος εἰς τὰ ἀνθρώπινα. Ἔχει ὅμως τὴν ἔννοιαν, ὅτι ἐν τῇ ἀσκήσει τῶν διαφόρων λειτουργιῶν τῆς Πολιτείας πρέπει νὰ καταβάληται πᾶσα φροντὶς καὶ σπουδὴ πρὸς ὁμοιόμορφον μεταχείρισιν καὶ ρύθμισιν τῶν ὁμοίων θεμάτων καὶ ὁμοίων ἐννόμων σχέσεων, βεβαίως καὶ αὐτὴ ἡ ὁμοιόμορφος ἐφαρμογὴ ἐπὶ ὁμοίων θεμάτων δὲν εἶναι πάντοτε εὐχερής, ἕνεκα τῆς μεγίστης ποικιλίας τῶν ἐμφανιζομένων ἑκάστοτε νέων θεμάτων καὶ σχέσεων, ἐν ταῖς ὁποίαις πολλάκις ἀρκεῖ ἡ προσθήκη ἢ ἡ παράλειψις ἑνὸς στοιχείου, ἵνα μεταβάλῃ τὴν κατὰ τὰ λοιπὰ φαινομένην ὁμοιότητα τῆς σχέσεως. Διὰ τοῦτο ἀναγνωρίζεται εἰς τὰ λειτουργικὰ ὄργανα τῆς Πολιτείας εὐρὺ στάδιον διακριτικῆς εὐχερείας πρὸς ἐφαρμογὴν τῆς ἀρχῆς ταύτης τῆς ἰσότητος, ἀναλόγως τῆς συγκεκριμένης περιπτώσεως καὶ σχέσεως. Ἀλλὰ ἡ διακριτικὴ αὕτη εὐχέρεια ἐξικνεῖται μέχρι τοῦ σημείου ἐκείνου ἀκροτάτου ὁρίου, τοῦ ὁποίου ὑπέρβασις καθιστᾷ ἔκδηλον τὴν ἀνισότητα. Αὐτή, λοιπόν, ἡ ἔκδηλος ἀνισότης ἐν τῇ μεταχειρίσει καὶ ρυθμίσει τῶν προσώπων καὶ τῶν σχέσεων αὐτῶν, αὐτὴ δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένη, κατὰ τὴν ἔννοιαν τῆς διαληφθείσης συνταγματικῆς διατάξεως, τῆς θεσπιζούσης τὴν ἰσότητα τῶν πολιτῶν πρὸς τὸν νόμον. Τοιαύτη ἔκδηλος ἀνισότης, νομίζω, ὅτι ὑπάρχει ἐν τῇ διατάξει τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, τῇ ὁριζούσῃ ὡς ἐκλογικὴν περιφέρειαν ἐν μὲν ταῖς παλαιαῖς χώραις τὴν ἐπαρχίαν, ἐν δὲ ταῖς νέαις τὴν περιφέρειαν τοῦ πρωτοδικείου.

§29Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Σέβομαι ἀπολύτως τὸν ρήτορα, ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ ἔχει λήξει ἡ συζήτησις. Εἶναι θέμα ἀρχῆς, ἔγινε δεκτὸν ἤδη, ὅτι αὐτὴ θὰ εἶναι ἡ βάσις. Νὰ τὸ συζητήσωμεν πάλιν; Δὲν θὰ ἀπαντήσω ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, διότι ἐξηντλήθη.

§30Π. ΠΟΥΛΙΤΣΑΣ. Νομίζω, ὅτι ὑπεστηρίχθη κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου ὑπὸ πολλῶν ἐκ τῶν ἀξιοτίμων ὁμιλησάντων βουλευτῶν καὶ μεταξὺ αὐτῶν ὑπὸ τοῦ κ. Χατζηγιάννη, ὅτι κακῶς οἱ εἰσηγηταὶ τῆς μειονοψηφίας εἰσῆλθον εἰς ἐξέτασιν τῶν λεπτομερειῶν τοῦ νομοσχεδίου καὶ δὴ τοῦ ἄρθρου περὶ ἰσότητος. Ἔλεγον, λοιπόν, ὅτι τοιαύτη ἔκδηλος ἀνισότης ὑπάρχει ἐν τῇ διατάξει τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, τῇ καθιερούσῃ ὡς ἐκλογικὴν περιφέρειαν ἐν μὲν ταῖς παλαιαῖς χώραις τὴν ἐπαρχίαν, ἐν δὲ ταῖς νέαις τὴν περιφέρειαν τοῦ Πρωτοδικείου. Αὐτὴ ἡ ἄνισος ρύθμισις τῶν ἐκλογικῶν περιφερειῶν, δημιουργοῦσα προφανῶς ἀνισότητα ἐν τῇ ἀσκήσει τοῦ ἐκλογικοῦ δικαιώματος τῶν πολιτῶν καὶ ἐπηρεάζουσα ἢ δυναμένη νὰ ἐπηρεάσῃ οὐσιωδῶς καὶ τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐκλογῆς, δὲν δύναται ἐξ οὐδενὸς λόγου νὰ δικαιολογηθῇ. Τὸ γεγονὸς ὅτι ἐν τῷ παρελθόντι ἐπανειλημμένως ἴσχυσε τὸ σύστημα αὐτὸ δὲν δύναται νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ἐκ νέου θέσπισιν. Ὡς ὑπεστηρίχθη, ἡ εἰσαγωγὴ τῆς ἀνίσου αὐτῆς διαιρέσεως τῆς χώρας εἰς ἐκλογικὰς περιφερείας ἐπεβλήθη ὑπὸ ἀνωμάλους περιστάσεις ἢ πιθανῶς νὰ ὀφείλεται εἰς τὸ γεγονὸς ὅτι δὲν εἶχον ἀκόμη καθορισθῆ κατὰ τρόπον σαφῆ τὰ ὅρια τῶν διαφόρων ἐπαρχιῶν. Ὁπωσδήποτε ὅμως ἡ παράβασις μιᾶς νομικῆς διατάξεως καὶ μάλιστα συνταγματικῆς καὶ δὴ θεμελιώδους, οἵα εἶναι ἡ διάταξις περὶ ἰσότητος τῶν πολιτῶν πρὸ τοῦ νόμου, ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει δύναται νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ἐπανάληψιν τῆς παραβάσεως αὐτῆς. Τοὐναντίον ἐπὶ πάσης τυχόν, καὶ καλοπίστου ἔτι παραβάσεως, ἐπιβάλλεται ἡ ταχεῖα ἀποκατάστασις τοῦ κύρους καὶ τῆς ἰσχύος τῆς διατάξεως. Δὲν ἀρκεῖ νὰ λέγωμεν, ὅτι ἔχομεν Σύνταγμα καὶ μάλιστα νὰ ἐπιδιώκωμεν συχνάκις τὴν μεταρρύθμισιν αὐτοῦ ἐπὶ τῇ δικαιοδοσίᾳ τῆς θεσπίσεως τελειοτέρου, ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρέπει καὶ ἐπιβάλλεται, εἶναι νὰ σεβώμεθα καὶ νὰ εὐλαβώμεθα τὸ Σύνταγμα καὶ τὸ πνεῦμα αὐτοῦ, καὶ ἔτι μᾶλλον, ὡς ἔλεγον οἱ ἀρχαῖοι ἡμῶν πρόγονοι, πρέπει νὰ ὑποδειμαίνωμεν, νὰ φοβώμεθα τὸ Σύνταγμα καὶ τοὺς νόμους, ὡς ἀληθῆ τύραννον. Σημειωτέον, ὅτι ἡ ἀρχὴ αὐτὴ τῆς ἰσότητος θεωρεῖται, ὅτι ἐπιβάλλεται ἰδιαίτατα ἐπὶ ζητημάτων τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ἐπὶ ζητημάτων σχέσιν ἐχόντων πρὸς τὴν ἄσκησιν τοῦ δικαιώματος τοῦ ἐκλέγειν ὑπὸ τῶν πολιτῶν. Ξένοι τινὲς συγγραφεῖς μάλιστα μεταχειρίζονται μίαν λέξιν, τὴν ὁποίαν δὲν θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἐπαναλάβω ἐν μεταφράσει, λέγουν, ὅτι ἡ ἀρχὴ αὐτὴ τῆς ἰσότητος πρέπει νὰ ἐφαρμόζεται μετὰ πάσης αὐστηρότητος (brutalité). Αὐτὴ ἡ ἀρχὴ λοιπὸν τῆς ἰσότητος νομίζω ὅτι καταφανῶς παραβιάζεται διὰ τῆς καθιερώσεως ἀνίσου ἐκλογικῆς περιφερείας εἰς τὰ διάφορα τμήματα τῆς χώρας.

§31Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι δυνατόν, κύριε Πρόεδρε, νὰ διατυπωθοῦν ἀντιρρήσεις ἀπὸ πάσης ἄλλης πλευρᾶς, εἴτε πολιτικῆς σκοπιμότητος, εἴτε ἀπὸ ἀπόψεως γεωγραφικῆς συνθέσεως τοῦ κράτους, ἀλλὰ ἀπὸ ἀπόψεως συνταγματικῆς οὐδόλως εὐσταθεῖ ἡ ἀντίρρησις. Τὸ ἄρθρον τοῦ Συντάγματος περὶ ἰσότητος εἶναι ἀπὸ τὸ 1864 ταὐτόσημον εἰς ὅλα τὰ Συντάγματα καί ὑπὸ τὸ κράτος ἔγινε τῶν Συνταγμάτων αὐτῶν ἐπανειλημμένως ἐκλογαὶ μὲ τὸν διαχωρισμὸν αὐτὸν τῶν περιφερειῶν καὶ οὐδέποτε ἐθεωρήθη τοῦτο ἀντισυνταγματικόν. Διατὶ τώρα θὰ θεωρηθῇ ὡς ἀντισυνταγματικόν; Ἀπὸ ἀπόψεως ὀρθοτάτης κοινοβουλευτικῆς, ἀπὸ ἀπόψεως νομικῆς τάξεως οὐδαμῶς εὐσταθεῖ. Τόσες φορὲς ἐκάναμεν ἐκλογὰς μὲ αὐτὸν τὸν διαχωρισμὸν τῶν ἐκλογικῶν περιφερειῶν καὶ οὐδέποτε διετυπώθη ἀντίρρησις περὶ συνταγματικότητος.

§32Κ. ΡΕΝΤΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερ.). Ἐπανερχόμεθα δηλαδὴ εἰς τὴν συζήτησιν τῆς ἀρχῆς. Τὸ σύστημα αὐτό, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν, ἐθεσπίσθη ἀπὸ τὴν προηγουμένην Βουλήν, ὅτι διὰ Διατάγματος δύναται νὰ ἐπανέλθῃ ὁ νόμος ὁ ἐκλογικὸς τοῦ 1933. Ἐψηφίσθη ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου, δὲν εἶναι δυνατὸν ἐπ’ αὐτῆς νὰ συζητῶμεν.

§33Π. ΠΟΥΛΙΤΣΑΣ. Τὸ εἶπον καὶ ἐγὼ ὅτι τὸ ἐκλογικὸν αὐτὸ σύστημα ἴσχυσε κατ’ ἐπανάληψιν ἐν τῷ παρελθόντι, καὶ ὅτι ὑπὸ τὸ σύστημα τοῦτο διεξήχθησαν πράγματι πολλαὶ ἐκλογαί. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα εἶναι, ποία εἶναι ἡ ἔννοια τῆς ἐν λόγῳ συνταγματικῆς διατάξεως; Ἐὰν ἡ ἔννοια εἶναι ἡ προεκταθεῖσα, ἐπαναλαμβάνω καὶ τονίζω, τότε ὅτι οὐδεμία ἐπανάληψις παραβάσεως δύναται νὰ τὴν νομιμοποιήσῃ.

§34Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἀπήντησα ὅτι ἀπὸ τὸ 1923 κανένα κόμμα εἰς τὴν Βουλὴν δὲν διετύπωσε ποτὲ ἀντίρρησιν ἐπ’ αὐτοῦ. Σέβομαι τὴν γνώμην σας, δὲν τὴν ὑποτιμῶ, ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι μετὰ μίαν τοιαύτην πρᾶξιν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηρίζεται εὐλογοφανῶς ἡ ἔνστασις τῆς ἀντισυνταγματικότητος. Οἱονδήποτε ἄλλο ἐπιχείρημα εἶναι ἀζητήσιμον, αὐτὸ ἀπορρίπτεται κατὰ βάσιν.

§35Π. ΠΟΥΛΙΤΣΑΣ. Ὑμεῖς, κ. συνάδελφε, ὁ ὁποῖος ἔχετε οἰκείως πρὸς τὰ ζητήματα τοῦ Συνταγματικοῦ καὶ Διοικητικοῦ Δικαίου, εἶσθε εἰς θέσιν νὰ γνωρίζετε ὅτι καὶ ἡ θεμελιώδης αὐτὴ συνταγματικὴ διάταξις εἶχεν τὴν ἀτυχίαν νὰ περιληφθῇ μεταξὺ ἐκείνων αἱ ὁποῖαι δὲν ἔτυχον τῆς προσηκούσης προσοχῆς καὶ ὄχι μόνον ἐν τῇ κοινοβουλευτικῇ τάξει ἀλλὰ καὶ ὑπὸ αὐτῶν τῶν δικαστηρίων. Εἶναι ἀνάγκη νά τονισθῇ πρὸς ὑμᾶς ὁ ὁποῖος θὰ τὸ ἀκούσετε ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ ἀποτελεῖ ἁπλῶς μόνον μίαν κατευθυντήριον γραμμὴν πρὸς τὸν νομοθέτην. Καὶ ἐν τούτοις μετὰ πάροδον ἐτῶν μετὰ μακρὰν ταύτης ἐφαρμογὴν καὶ νομολογιακὴν γνώμην τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας ἀπεφήνατο ὅτι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ Συντάγματος περὶ ἰσότητος τῶν πολιτῶν, δὲν περιέχει μόνον ἁπλῆν ὑπόδειξιν, ἀλλὰ καθιεροῖ κανόνα δικαίου. Τὸ γεγονὸς ὅμως καὶ ἂν ἀποτελῇ ἁπλῆν ὑπόδειξιν θὰ ἦτο ἀρκετὸν ἵνα ἡ Βουλὴ σεβασθῇ τὴν συνταγματικὴν διάταξιν. Τοῦτο εἶναι τὸ ζήτημα τὸ προέχον. Ἄν μοῦ εἴπητε ὅτι ἡ ἑρμηνεία τὴν ὁποίαν δίδω τὴν ὁποίαν δίδουν καὶ οἱ πλεῖστοι τῶν νομικῶν δὲν εἶναι ὀρθή, ἠδυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν. Ἀλλὰ τὸ νὰ εἴπῃ κανεὶς ὅτι ἐφηρμόσθη κατὰ παράβασιν αὐτὸ εἰς πολλὰς ἐκλογάς, αὐτὸ ὅμως νομίζω δὲν θὰ ἦτο ὀρθὸν προκειμένου μάλιστα, περὶ διατάξεως συνταγματικῆς, καὶ δὴ θεμελιώδους.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Καλλίας ἔχει τὸν λόγον.

§37Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν πρόκειται νὰ ἐπαναλάβω τὰ λεχθέντα κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ ἄρθρον 1 ἀφορᾷ εἰδικῶς τὰς περιφερείας, τὰ μειονεκτήματα τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου καθορίζει τὰς περιφερείας καὶ τὰ πλεονεκτήματα ἀφ’ ἑνὸς μὲν τῆς εὐρείας περιφερείας, ἀφ’ ἑτέρου δὲ τῆς ἑνιαίας περιφερείας διὰ ὁλόκληρον τὸ κράτος. Ἐξετέθησαν ἤδη ἐπαρκῶς, θὰ προσθέσω μόνον δύο λέξεις, αἱ ὁποῖαι ἀνέκυψαν ἐκ τῆς συζητήσεως. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος λυποῦμαι διότι εἶναι ἀπών, ὁμιλῶν πρὸς τὴν Βουλὴν κατὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, εἶπεν ἐν τῇ ρύμῃ τοῦ λόγου του, ὅτι καὶ ἐγὼ εἶμαι τεταγμένος ὑπὲρ τῆς εὐρείας περιφερείας, δηλαδή, ὑπὲρ τοῦ γνησίου, ὅπως τὸ ἀπεκάλεσεν ὁ ἴδιος, πλειοψηφικοῦ καὶ προέβαλε τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἐπροτίμησε τὴν στενοευρεῖαν, τὴν ὁποίαν καθιερώνει τὸ νομοσχέδιον, εἶναι ἡ πειθαρχία του, πρὸς τὴν γνώμην τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Ἀλλὰ ὡς γνωρίζουν ἅπαντες οἱ μετασχόντες εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἐπροτίμησε τὴν στενοευρεῖαν διὰ μιᾶς ψήφου καὶ μάλιστα ἡ μία αὐτὴ ψῆφος ὑπῆρξεν ὡς ἀποτέλεσμα τῆς ἐπικλήσεως κομματικῆς πειθαρχίας. Διότι ἐνῷ συνεζητεῖτο τὸ ἄρθρον οἱ ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι Θεολογίτης καὶ Ἀντωνίου εἶχον ἐκφράσει προτίμησιν ὑπὲρ τῆς εὐρείας. Ἑπομένως τὸ ἐπιχείρημα τὸ ὁποῖον ἐπεκαλέσθη ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶναι πεπλανημένον ἐκ τῶν πραγμάτων.

§38Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ διὰ ἄλλον λόγον, κ. συνάδελφε, διατί ἡ Κυβέρνησις κατέθεσεν ὑπ’ αὐτὴν τὴν μορφὴν τὸ νομοσχέδιον. Ἑπομένως τὸ νομοσχέδιον τῆς στενοευρείας εἰσηγεῖται ἐξ ὀνόματος τῆς Κυβερνήσεως ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.

§39Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Ἐπὶ πλέον, κύριοι συνάδελφοι, ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Μπακόπουλος, εἰσηγούμενος τὸ νομοσχέδιον, ὑποστηρίζων τὴν μικτὴν περιφέρειαν καὶ ἀναφερόμενος εἰς τὴν παράδοσιν τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, εἶπεν, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑποστηρίζων τὸ παρὸν νομοσχέδιον, δηλαδὴ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον καθιεροῖ ἄλλην περιφέρειαν διὰ τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα καὶ ἄλλην διὰ τὴν Νέαν Ἑλλάδα, εἶναι συνεπὴς πρὸς τὴν ἱστορίαν τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Θὰ ἤθελα νὰ ὑπομνήσω, ὅτι τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων εἰς τὰς ἡμέρας τῆς δόξης του εἶχε τὴν εὐρεῖαν περιφέρειαν. Διὰ τοῦτο ἔχομεν τὴν εὐρεῖαν περιφέρειαν, εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1910, εἰς τὰς δευτέρας ἐκλογὰς τοῦ 1910, εἰς τὰς πρώτας, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Συντάγματος τοῦ 1911, εἰς τὴν Βουλὴν τοῦ 1912 καὶ εἰς τὴν Βουλὴν τοῦ 1919. Καὶ διὰ πρώτην φορὰν ἀποβλέπει εἰς τὴν στενοευρεῖαν τὸ 1928 ὅτε εὑρίσκει προηγούμενον τῆς ἐπαναστάσεως τοῦ 1922. Τέλος τὸ τρίτον ἐκ τῶν κομμάτων τὸ ὁποῖον ὑπεστήριξεν τὴν στενοευρεῖαν ἦτο τὸ Λαϊκόν, ὑπεστήριξεν μᾶλλον τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου. Ἀπουσιάζει ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος διότι ἄν ἦτο παρὼν θὰ τοῦ ὑπενθύμιζα τοὺς μακροὺς ἀγῶνας τοὺς ὁποίους ἔκαμεν...

§40Κ. ΡΕΝΤΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Δὲν δέχομαι συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου.

§41Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Δὲν σᾶς ἠρώτησα ἄν δέχεσθε, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν.

§42Κ. ΡΕΝΤΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ ἐφαρμόσετε τὸν Κανονισμόν.

§43Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐγὼ εἶμαι ἐντὸς τοῦ Κανονισμοῦ καὶ δὲν δέχομαι οὐδεμίαν διακοπήν. Δὲν πρόκειται περὶ τῆς ἀρχῆς, πρόκειται περὶ τῆς περιφερείας.

§44Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ ἐξάψεις καὶ αἱ ἐξεγέρσεις τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν εἶναι ἀπολύτως ἀπαράδεκτοι, ἀντίκεινται καὶ πρὸς τὴν Κοινοβουλευτικὴν παράδοσιν. Δὲν εἶναι νοητὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν κάθε λίγο καὶ λιγάκι νὰ ἐγείρεται καὶ νὰ διακόπτῃ τοὺς ρήτορας καὶ νὰ λέγῃ δὲν τοὺς ἐπιτρέπει, οὔτε ἡ Κυβέρνησις, οὔτε κανεὶς δικαιοῦται νὰ εἴπῃ τί ἐπιτρέπεται νὰ κάνῃ κανεὶς εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν καὶ τί δὲν ἐπιτρέπεται. Μόνον ὑμεῖς, κ. Πρόεδρε, ἔχετε ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Κανονισμοῦ τὰ δικαιώματα αὐτὰ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Παρακαλῶ τηροῦντες τὸ κῦρος τῆς ἀποστολῆς σας νὰ ἀποκλείσετε τοῦ λοιποῦ εἰς τὰ μέλη τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἰς οἱονδήποτε Ὑπουργὸν ὅπως παρεμβαίνουν καὶ ρυθμίζουν καὶ λέγουν τὶ ἐπιτρέπεται καὶ τὶ δὲν ἐπιτρέπεται νὰ γίνεται εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Ἐν τῇ προκειμένῃ περιπτώσει εἶναι ἀπορίας ἄξιον διατί καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τίνος αἰτιολογικοῦ καὶ ποίας σκέψεως ἐπεμβαίνει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Τὸ συζητούμενον ἄρθρον εἶναι τὸ πρῶτον· θὰ συζητήσωμεν: θὰ ψηφίσωμεν ἤ θὰ καταψηφίσωμεν τὸ ἄρθρον. Ἐφ’ ὅσον εὑρίσκεται ἐνώπιον ἡμῶν τὸ ἄρθρον αὐτὸ τὸ συζητεῖ ἡ Βουλὴ καὶ οὐδεὶς δικαιοῦται νὰ μᾶς ἐμποδίσῃ νὰ συζητήσωμεν τοῦτο ἐπὶ τοῦ ὁποίου καλούμεθα νὰ ἐκφέρωμεν γνώμην καὶ νὰ δώσωμεν τὴν ψῆφον μας.

§45Κ. ΡΕΝΤΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Εἰς κάθε ἄρθρον θίγουν τὸ θέμα τῆς ἀρχῆς, ἤδη ὁ ρήτωρ ἐπεκαλέσθη ζήτημα ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου καὶ λυπεῖται ποὺ δὲν εἶναι ἐδῶ ὁ κ. Τσαλδάρης διὰ νὰ συζητήσουν τὸ θέμα. Συνεπῶς συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου δὲν εἶναι δεκτὴ ἀπὸ τὴν Βουλήν, διότι ἔχει ἀποφανθῆ ἡ Βουλή. Δὲν εἶναι θέμα προσωπικὸν ἰδικόν μου, ἤ τοῦ ἐκπροσώπου τοῦ Συναγερμοῦ κ. Κανελλοπούλου, εἶναι θέμα τῆς Βουλῆς. Ὑπάρχει ἀπόφασις τῆς Βουλῆς ληφθεῖσα κατόπιν ψηφοφορίας.

§46Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν πιστεύω ὅτι ὑπάρχει κανεὶς ἐξ’ ὑμῶν ὁ ὁποῖος πιστεύει ὅτι ὑπάρχουν ἐμμέσως ψηφισθέντα ἄρθρα. Δὲν εἶναι κατὰ τὸν Κανονισμὸν καὶ τὰς Κοινοβουλευτικὰς παραδόσεις νοητόν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχουν ἄρθρα τὰ ὁποῖα δὲν ψηφίζονται εἰδικῶς, διότι ἔχουν μικρὰν, ἤ μεγάλην σχέσιν πρὸς τὰς ἀρχὰς τοῦ Νομοσχεδίου. Ἄλλωστε ὅλα τὰ ἄρθρα εἶναι ἐπιδεκτικὰ συζητήσεως καὶ τροπολογιῶν. Αἱ δὲ σκέψεις τὰς ὁποίας ἀνέφερον προηγουμένως ἀπέβλεπαν εἰς τὸ νὰ μὴ ὀξύνω τὴν συζήτησιν ὅπως προσπαθῇ νὰ κάμῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρία, λοιπόν, τῆς συζητήσεως τοῦ ἄρθρου 1 ποιοῦμαι ἔκκλησιν πρὸς τὴν Βουλὴν νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία μου, ὥστε τὸ ἐκλογικὸν σύστημα νὰ καταστῇ γνήσιον. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ εἰδικῶς, τὸ ἄρθρον τοῦτο τὸ ὁποῖον συνδέεται πρὸς τὴν περιφέρειαν, ἔχει μὲν σχέσιν πρὸς τὴν ἀρχὴν τοῦ Νομοσχεδίου, ἀλλὰ διατηρεῖ ὅμως καὶ τὴν αὐτοτέλειάν του, διότι θίγει τὸ θέμα τῆς περιφερείας. Καταθέτω λοιπόν, εἰς τὸ Προεδρεῖον τὴν τροπολογίαν μου περὶ καθιερώσεως τῆς εὐρείας περιφερείας τῆς προβλεπομένης ὑπὸ τοῦ Β. Δ. τῆς 9 Αὐγούστου 1951 ὡς καὶ πρότασιν περὶ ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας. Ὅλαι αἱ προσπάθειαι τῆς παρελκύσεως τῆς συζητήσεως ἐξέρχονται καὶ τοῦ κοινοβουλευτικοῦ τρόπου συζητήσεως καὶ τῶν κοινοβουλευτικῶν παραδόσεων· Ὁ ἐκνευρισμὸς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ αἱ ἀπειλαί του οὐδένα πτοοῦν. Ἡμεῖς τοὐλάχιστον θὰ πράξωμεν εἰς τὸ ἀκέραιον τὸ καθῆκον μας, μὴ λαμβάνοντες ποσῶς ὑπ’ ὄψιν, οὔτε τὰ νεῦρα, οὔτε τὰς ἀπειλὰς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα ἐκ τῆς δεξιᾶς).

§47Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ἐγώ, κύριοι συνάδελφοι, δὲν συνηθίζω νὰ ἀπευθύνω ἀπειλάς. Μόνον μία ἀπειλὴ ὑπάρχει καὶ αὐτὴ προέρχεται ἀπὸ τὴν Βουλήν. Ἐάν, δηλαδή, σεῖς ζητήσετε νὰ τροποποιηθῇ τὸ ἄρθρον 1 ἐν ὀνόματι τῆς ἰσότητος τῶν Ἑλλήνων, τότε ἄλλοι συνάδελφοι θὰ ζητήσουν νὰ καθιερωθῇ ἡ ἁπλῆ ἀναλογικὴ ἐν ὀνόματι ἀκριβῶς τῆς ἰσότητος τῶν Ἑλλήνων, ἐπὶ τῆς ὁποίας σεῖς θέλετε νὰ βαπτισθῆτε. Ἡ ἀπειλὴ ὅθεν δὲν προέρχεται ἀπὸ ἐμέ, ἀλλὰ εἶναι ἀντικειμενικὴ καὶ προέρχεται ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς.

§48Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Χαίρω, κύριε Ὑπουργέ, διότι μετεβάλατε τόνον, ἠρεμήσατε καὶ διηυκρινήσατε ὅσα εἴπατε. Ἀπαντῶ ὅμως, ὅτι μόνον ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς καθιερώσεως τοῦ πλειοψηφικοῦ καὶ ὄχι τοῦ ἀναλογικοῦ συστήματος, ἡ Βουλὴ ἤδη ἀπεφάσισε καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ἀκριβῶς, δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπανέλθωμεν. Τώρα, τὸ ποῖον πλειοψηφικὸν σύστημα θὰ καθιερωθῇ, εἶναι θέμα τῶν καθ’ ἕκαστον ἄρθρων. Ταῦτα ὑπαγορεύει ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς καὶ ὑμεῖς, κύριε Ὑπουργέ, ὡς παλαιὸς κοινοβουλευτικὸς ἀνήρ, ἀσφαλῶς γνωρίζετε, ὅτι ἔχω δίκαιον.

§49Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τῆς παρενθέσεως τῆς παρεμβληθείσης διὰ τῆς διακοπῆς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὑπάρχει πλάνη καὶ σύγχυσις ὡς πρὸς τὸν Κοινοβουλευτικὸν ὅρον τῆς ψηφίσεως «κατ’ ἀρχὴν» τοῦ νομοσχεδίου. Τί σημαίνει ψήφισις νομοσχεδίου «κατ’ ἀρχήν»; Ἐδῶ ὑπάρχει ἡ διαφορὰ γνωμῶν μεταξὺ ἡμῶν καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ψήφισις νομοσχεδίου «κατ’ ἀρχὴν» σημαίνει εἰς τὴν κοινοβουλευτικὴν γλῶσσαν καὶ σύμφωνα μὲ τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς, παραδοχὴ τῆς κεντρικῆς γραμμῆς τοῦ νομοσχεδίου. Κεντρικὴ γραμμὴ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου εἶναι ὅτι τὸ μέχρι τοῦδε σύστημα τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς, ἀντικαθίσταται ὑπὸ τοῦ συστήματος τοῦ πλειοψηφικοῦ. Τὸ ποίου εἴδους πλειοψηφικόν, περαιτέρω, θὰ γίνῃ δεκτόν, εἶναι ζήτημα ἄρθρων. Καὶ ἐφ’ ὅσον συζητοῦμεν ἕκαστον ἄρθρον καὶ συγκεκριμένως εἰς τὸ ἄρθρον 1, ὑπάρχει ἡ ἔκτασις τῆς περιφερείας, ἀναφορικῶς πρὸς τὸ πλειοψηφικόν, ἡ συζήτησις συνεπῶς ἡ διεξαγομένη ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 δὲν ἀνατρέπει τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, δηλαδὴ τῆς παραδοχῆς τῆς κεντρικῆς γραμμῆς, ἀλλὰ εἶναι λεπτομέρεια ἡ ὁποία ἀποκρυσταλλοῦται ἐν τῷ ἄρθρῳ 6. Αὐτὴ εἶναι ἡ κοινοβουλευτικὴ καὶ σύμφωνος πρὸς τὸν Κανονισμὸν τοποθέτησις.

§50Κ. ΡΕΝΤΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ἡμεῖς τὴν δεχόμεθα εὐχαρίστως, ἐὰν ἡ γνώμη αὐτὴ τοῦ κ. συναδέλφου γίνῃ δεκτὴ ἀπὸ τὸ κόμμα τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ. Προσθέτω δὲ καὶ τοῦτο, ἐὰν ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς ἐπίστευεν ὅσα σεῖς ὑπεστηρίξατε, θὰ εἶχε ψηφίσει κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον καὶ δὲν θὰ ἐπέμενεν εἰς τὴν ἐνισχυμένην ἀναλογικήν.

§51Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Ἡμεῖς δὲν ἐψηφίσαμεν τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, διότι ἐκηρύχθημεν κατ’ αὐτοῦ δι’ οὓς λόγους ἀνεπτύξαμεν ἀπὸ τοῦ βήματος. Ἡ Βουλὴ κατὰ πλειοψηφίαν ἀπεδέχθη τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν. Τί σημαίνει αὐτό; Ὅτι ἡ Βουλὴ κατὰ πλειοψηφίαν ἐδέχθη τὴν γενικὴν γραμμὴν τοῦ νομοσχεδίου, ἡ ὁποία ἔγκειται εἰς τὴν ἐγκατάλειψιν τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς.

§52Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Ὁ ἕνας λόγος διὰ τὸν ὁποῖον δὲν ἐψηφίσατε τὸ νομοσχέδιον περιέχεται εἰς τὸ ἄρθρον 1.

§53Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Τὸ ἄρθρον 1 παράγραφος 1 περιέχει μίαν ἀνακολουθίαν καθ’ ἡμᾶς καὶ δὲν τὸ ἐψηφίσαμεν, διότι ὅπως ἠκούσατε διανέμει τὰς περιφερείας ἀνίσως, κατὰ τρόπον αὐθαίρετον καὶ εἰσάγει στενὴν περιφέρειαν, εὐρεῖαν δὲ ἀλλοῦ, κατὰ παράβασιν τῶν κανόνων περὶ ἰσότητος.

§54Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Ἀπεφάνθητε ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 καὶ ἀπεφάνθημεν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1.

§55Κ. ΡΕΝΤΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Εἶναι ἀνάγκη, κύριε Πρόεδρε, νὰ τακτοποιηθῇ ὁ τρόπος συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ ἔλθωμεν εἰς συμφωνίαν μὲ τὸν ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τῆς ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τὶ ἔγινε δεκτὸν ἀπὸ τὴν Βουλὴν διὰ τῆς ψηφοφορίας καὶ τὶ δὲν ἔγινε, ποῦ θὰ στραφῇ ἡ συζήτησις καὶ ποῦ δὲν θὰ στραφῇ. Ἡμεῖς ὑποστηρίζομεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον περιλαμβάνει ὁ νόμος τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς, τὴν ἐπαναφορὰν διὰ νόμου τοῦ ἄρθρου 189 διὰ τοῦ ὁποίου ἐπανέρχεται τὸ πλειοψηφικὸν τὸ μικτόν. Ἡ Ἀντιπολίτευσις ἔφερεν ἀντιρρήσεις, ἔγινε ψηφοφορία καὶ ἔγινε δεκτόν. Ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ θέματος δὲν ἠμπορεῖ νὰ ξαναρχίσῃ συζήτησις τερματισθεῖσα. Δὲν ἠμπορεῖ ὁ κ. Μπαμπάκος, τὸν ὁποῖον ἐκτιμῶ, νὰ ὑποστηρίξῃ, ὅτι πρέπει νὰ ξαναρχίσῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Δὲν ἔγινε δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ πλειοψηφικοῦ μόνον, ἀλλὰ καὶ ἡ καθιέρωσις τοῦ εἰς τὸ νομοσχέδιον προβλεπομένου πλειοψηφικοῦ, δηλαδὴ τῆς στενοευρείας περιφερείας.

§56Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, θὰ ἤθελα, ἐπειδὴ καὶ ἐγὼ εἶμαι ἐξ ἴσου παλαιὸς Κοινοβουλευτικός, νὰ βάλωμεν κάποιαν τάξιν εἰς τὰ πράγματα καὶ εἰς τὴν συζήτησιν. Ἡ συζήτησις τῆς Βουλῆς κανονίζεται ἀπὸ τὸν Κανονισμόν μας, ὁ ὁποῖος λέγει, ὅτι ἐπὶ ἑκάστου νομοσχεδίου συζητεῖται κατὰ πρῶτον ἡ ἀρχή του καὶ ἔπειτα ἡ ἀρχὴ ἐπὶ ἑκάστου ἄρθρου. Τὶ συζητοῦμεν σήμερον τὰ ἄρθρα. Θέλετε νὰ μὴ τὰ συζητήσωμεν, ὀλίγον δύσκολον, διότι δὲν ὑπάρχει τρόπος νὰ ἐμποδίσετε τὴν συζήτησιν τῶν ἄρθρων. Διότι, ἐὰν θελήσετε νὰ ἐμποδίσετε τὴν συζήτησιν τῶν ἄρθρων, θὰ ἐπιδείξετε ἴσως διαγωγὴν ἥκιστα Δημοκρατικήν. Διότι θὰ εἶναι καθαρὰ παράβασις τοῦ Συντάγματος. Τὸ ἄρθρον πρῶτον τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, ὁμιλεῖ ρητῶς περὶ τῶν περιφερειῶν, πῶς θὰ καθορίζωνται εἰς προσεχεῖς ἐκλογάς. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἄρθρον. Κατ’ οὐδεμίαν οἰκονομίαν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν, ὅτι τὸ ἄρθρον ἐψηφίσθη, διότι οὔτε κἄν συνεζητήθη. Βάσει τῆς ἡμερησίας διατάξεως, πρόκειται νὰ συζητήσωμεν διὰ τὰ ἄρθρα. Εἶναι ἡ πρώτη ἡμέρα, ἡ πρώτη συζήτησις.

§57Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Ἀναμφιβόλως, κύριε συνάδελφε, ὀρθῶς θέτετε τὸ ζήτημα. Ἐπειδὴ ὅμως πολλὰ ἐπιχειρήματα ἀνεπτύχθησαν καὶ δὴ κατὰ κόρον εἰς τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν, πρέπει νὰ συμφωνήσωμεν ταῦτα νὰ μὴ ἐπαναλαμβάνωνται καὶ εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, ὥστε νὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν ψήφισιν τῶν ἄρθρων.

§58Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐὰν δὲν διακοπῇ, δὲν πρόκειται διόλου νὰ κουράσω τὴν Βουλήν. Ἄλλα ἔχουν λεχθῆ. Θὰ θελήσω ὅμως νὰ προσθέσω μερικὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν γνώμην σας, νὰ μὴ εἶναι καὶ τόσο σπουδαιοφανῆ, τὰ ὁποῖα ὅμως κατὰ τὴν ἰδικήν μου γνώμην πρέπει νὰ λεχθοῦν. Εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ εἴπωμεν τὴν γνώμην μας, νὰ προσλάβωμεν θέσιν ἐπὶ ἑνὸς ἑκάστου τῶν ἄρθρων, τὰ ὁποῖα ψηφίζομεν. Τὸ ἄρθρον πρῶτον ἀφορᾷ ἀκριβῶς τὰς περιφερείας. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ ἤθελα νὰ κάμω μίαν μικρὰν ἀνασκόπησιν, διὰ ποῖον λόγον εἰς τὴν Ἑλλάδα καθιερώθη στενὴ περιφέρεια. Ὅταν ἤρχισεν ὁ ἀγὼν κατὰ τὸ 1821 καὶ ἔγινε μία προσπάθεια ἱδρύσεως Κράτους καὶ ψηφίσεως Συντάγματος, τότε ἔπρεπε νὰ ἐκλεγοῦν ὡρισμένοι ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀντεπροσώπευον τὰς ἀπελευθερωθείσας περιφερείας εἰς τὰς Συνελεύσεις, αἱ ὁποῖαι ἐπρόκειτο νὰ γίνουν. Τότε ὡς διοικητικὴ περιφέρεια γνωστὴ ἐν Ἑλλάδι ὑπῆρχε μόνον ἡ Ἐπαρχία. Τόσον πολὺ ἦτο συνυφασμένη ἡ ἐπαρχία μὲ τὴν διοικητικὴν ὀργάνωσιν καὶ τὴν ἐν γένει ζωὴν τῆς Ἑλλάδος, ὥστε ὁ ἀείμνηστος Καλλιφρονᾶς ὁμιλῶν τὸ 1886, ὅταν εἰσήγετο τὸ πρῶτον ἡ εὐρεῖα περιφέρεια, εἶπεν ὅτι μὲ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν πραγμάτων, ἡ ἐπαρχία ἐθεωρεῖτο ὡς τὸ μικρὸν πολιτικὸν κέντρον ἐκ τοῦ ὁποίου ἤρχιζεν ὁ ἀγών. Δηλαδὴ πραγματικῶς τότε, ἡ οἰκονομική, ἡ διοικητικὴ καὶ ἡ ἐν γένει ζωὴ μόνον εἰς τὴν ἐπαρχίαν ὑπῆρχεν. Ἦτο δὲ τόσον συνυφασμένη ἡ πολιτικὴ ζωὴ μὲ τὴν ἐπαρχίαν, ὥστε, ὅταν τὸ 1843 ἔγινε τὸ Σύνταγμα, ἀνεγράφετο εἰς αὐτὸ ρητῶς, ὅτι οἱ βουλευταὶ δὲν ἐκπροσωποῦν τὴν ἐπαρχίαν, διότι ἡ ἐπαρχία ἦτο τότε γνωστή. Σὺν τῷ χρόνῳ ἤρχισαν τὰ ἀναφαίνωνται ὅλα τὰ πλεονεκτήματα τῆς στενῆς, τῆς ἐπαρχιακῆς περιφερείας, διότι ὁ κομματισμὸς ἦτο τόσον ὀξύς, ὥστε ἦτο ἀδύνατον νὰ ἐκλεγοῦν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἤθελον νὰ προσφέρουν τὰς ὑπηρεσίας των εἰς τὸν τόπον αὐτόν. Ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν Λομβάρδος, ἔλεγε χαρακτηριστικῶς τὰ ἑξῆς: «Ἐρρήθη............ ........ (ἀναγινώσκει)..........». Αὐτὴ ἡ κατάστασις εἶχεν ἀνησυχήσει τὸν Χαρίλαον Τρικούπην, ὁ ὁποῖος τότε τὸ πρῶτον ἤρχισε νὰ σκέπτεται διὰ τὴν εὔρυνσιν τῶν ἐκλογικῶν περιφερειῶν. Σημειωτέον ὅτι, ὅταν ἐπεκράτησεν ἡ στενὴ περιφέρεια, ἡ Ἑλλὰς ἦτο ἡ Ἑλλὰς τοῦ ἑνὸς καὶ ἡμίσεος ἑκατομμυρίου μέχρι δύο. Σήμερον, κύριοι, εἴμεθα 7½ ἑκατομμύρια. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐρχώμεθα ὀπίσω καὶ νὰ ζητῶμεν νὰ ἐπιβάλλωμεν αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶχεν γίνει αὐτομάτως, ὡς μία ἐκδήλωσις πραγματικῆς τότε διοικητικῆς διαιρέσεως καὶ πολιτικῆς ζωῆς εἰς τὴν Ἑλλάδα τοῦ 1½–2 ἑκατομμυρίων. Ἤδη ἡ στενὴ περιφέρεια ἔχει ἐπανειλημμένως καταδικασθῆ καὶ ἐὰν ποτὲ ἐφηρμόσθη, τοῦτο ἔλαβε χώραν διὰ καθαρῶς κομματικοὺς σκοποὺς καί κομματικὰ κριτήρια. Δι’ ἐμὲ εἶναι περίεργον. Διατὶ αὐτὸς ὁ διαχωρισμὸς μεταξὺ στενῆς περιφερείας εἰς τὴν Νότιον Ἑλλάδα καὶ εὐρείας εἰς τὴν Βόρειον; Δὲν ἠμπορούσαμε νὰ εὕρωμεν ἕνα τρόπον εἴτε διευρύνσεως, εἴτε στενώσεως τῶν περιφερειῶν. Ἤδη ὅπως εἶναι συντεταγμένον τὸ πρῶτον ἄρθρον, ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ διακρίνῃ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θέλει ν’ ἀρυσθῇ δι’ αὐτῶν κομματικὰ ὀφέλη καὶ νὰ μὴ ἐπιτρέψῃ εἰς ὅσους θέλουν νὰ προσφέρουν τὰς ὑπηρεσίας των εἰς αὐτὸν τὸν τόπον, νὰ κατέλθουν εἰς τὸν στίβον ἐπὶ ἴσοις ὅροις. Θὰ κάμω μίαν ἔκκλησιν εἰς τὴν Βουλήν. Ἀπὸ κοινοῦ νὰ ἀνεύρωμεν ἕνα τρόπον ἰσοσκελίσεως τῶν περιφερειῶν, διότι θὰ εἶναι ἄδικον καὶ πρωτοφανὲς διὰ τὴν μεταπολεμικὴν Ἑλλάδα, ἀλλοῦ μὲν νὰ καθιεροῦται στενωτέρα περιφέρεια καὶ ὁ πολιτευόμενος νὰ ἐξαρτᾶται καὶ ἀπὸ τὴν ἐλάχιστον ψῆφον ἑνὸς μικροῦ κομματαρχίσκου, ἀλλοῦ δὲ νὰ καθιεροῦται ἡ εὐρεῖα περιφέρεια. Ἐὰν κατορθώσωμεν εἴτε νὰ εὐρύνωμεν τὴν στενὴν περιφέρειαν, εἴτε νὰ στενέψωμεν τὴν εὐρεῖαν, τότε ἴσως θὰ πᾶμε εἰς μίαν δικαιοτέραν βάσιν. Καὶ δι’ ἐμέ, μόνον ὅταν διευρυνθοῦν ἀπολύτως ὅλαι αἱ περιφέρειαι, θὰ εἶναι δυνατὸν ἡ Ἑλλὰς νὰ εὕρῃ πολιτικὴν ζωὴν σταθερὰν καὶ μακρὰν πάσης κομματικῆς ἐκμεταλλεύσεως. (Χειροκροτήματα).

§59Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὑπεραμυνόμενος τοῦ σχεδίου εὑρῆκεν ἕνα ἐπιχείρημα. Μᾶς εἶπεν, ὅτι ἦτο ὑποχρεωμένος νὰ καταθέσῃ τὸ ἐκλογικὸν αὐτὸ κατασκεύασμα, διότι τὸ κατασκεύασμα τοῦτο προεβλέπετο ἀπὸ τὸν νόμον ποὺ ἐψήφισεν ἡ προηγουμένη Βουλή, περὶ ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς. Παρατηρῶ δύο πράγματα, ὅτι καὶ αὐτὸς καὶ ἄλλος βουλευτὴς καὶ ὁ ὑποφαινόμενος, ὅταν ἐγένετο ἡ συζήτησις περὶ ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς, κατεψηφίσαμεν τὴν διάταξιν τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνην περὶ στενοευρείας, διότι εἴπομεν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διαιροῦμεν τὴν Ἑλλάδα εἰς Παλαιὰν καὶ Νέαν, καὶ πρὸ τοῦ 1912 καὶ μετὰ τοῦ 1912, εἰς προνομιοῦχον καὶ μή. Εἶχε λοιπόν, ἠθικὴν ὑποχρέωσιν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ μὴ καταθέσῃ τὸ νομοσχέδιον αὐτό, ἀφοῦ τόσον καὶ ὁ κ. Ὑπουργός, ὅσον καὶ ἄλλοι βουλευταὶ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, κατεφέρθησαν ἐναντίον αὐτοῦ. Θὰ παρατηρήσω καὶ ἕνα ἄλλο ἀκόμη. Ἂν δεχθῶμεν τὴν θεωρείαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, τότε οὐδεὶς ποτὲ νεώτερος νόμος θὰ δύναται νὰ καταργήσῃ ἀρχαιότερον καὶ ὅμως οἱ νεώτεροι νόμοι καταργοῦν τοὺς παλαιοτέρους καὶ ἐφ’ ὅσον ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔχει τὴν πεποίθησιν, ὅτι τὸ νομοθέτημα αὐτὸ δὲν εἶναι τίμιον νομοθέτημα, εἰσάγον τίμιον ἐκλογικὸν σύστημα, ἀλλὰ εἶναι ἕνα κατασκεύασμα καλπονοθετικόν. Εἶχε τὴν ἠθικὴν ὑποχρέωσιν νὰ μὴ τὸ καταθέσῃ καὶ νὰ μὴ τὸ ὑποστηρίξῃ καὶ ἐὰν ἔστω καὶ ἡ Κυβέρνησις τὸν ἐξεβίασε πρὸς τοῦτο εἶχεν ἠθικὴν ὑποχρέωσιν νὰ παραιτηθῇ. (Χειροκροτήματα).

§60Κ. ΡΕΝΤΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Δὲν εἶσθε σεῖς ἀπὸ τὴν πλευρὰν αὐτὴν ποὺ ἠμπορεῖτε νὰ μὲ κατηγορήσητε. Σεῖς ἐζητήσατε ὅπως διὰ διατάγματος μελετηθῇ τὸ σύστημα. Τὸ ἴδιον προβλέπει ὁ νόμος περὶ ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς. Τὸ νὰ μᾶς κατηγορῆτε, εἶναι κάτι τὸ ἠθικῶς ἀπαράδεκτον. Ἄλλωστε εἶμαι Ὑπουργὸς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἔλαβε τὴν ἀπόφασιν νὰ προσχωρήσῃ εἰς τὴν ἄποψιν τῆς ἀντιπολιτεύσεως καὶ νὰ δεχθῶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐζήτησεν ἡ ἀντιπολίτευσις νὰ εἰσαχθῇ διὰ διατάγματος, νὰ εἰσαχθῇ διὰ νόμου. Σεῖς εὑρίσκεσθε εἰς ἀντίφασιν πρὸς τοὺς ἑαυτούς σας. Τὸ θέμα ἄλλωστε ἔχει τερματισθῆ διὰ τῆς ψηφοφορίας τῆς Βουλῆς.

§61Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἀντιλαμβάνομαι τὴν δυσφορίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ 1 ἄρθρου, ποὺ εἶναι καὶ ἡ πέτρα τοῦ σκανδάλου. Θὰ τοῦ ἀπαντήσω ὅτι δὲν ζητῶμεν τὴν ἐπαναφορὰν διὰ διατάγματος τοῦ καλπονοθευτικοῦ συστήματος, ζητῶμεν νὰ ψηφίσωμεν ἕνα καλύτερον ἐκλογικὸν σύστημα καὶ ὄχι ἕνα χειρότερον. Τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον εἰσάγει τὴν εὐρεῖαν περιφέρειαν εἰς τὰς Νέας Χώρας καὶ τὴν στενὴν εἰς τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα, ἀντὶ νὰ δημιουργήσῃ ἐκλογικὰς περιφερείας στενὰς δι’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα, ὅπως τὴν διοικητικὴν διαίρεσιν τοῦ νομοῦ, τοῦ Πρωτοδικείου. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ μᾶς λέγετε, ὅτι τὸ σύστημα τῆς ἐπαρχίας εἶναι ὀρθὸν μόνον διὰ τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα καὶ ὄχι διὰ τὴν Νέαν Ἑλλάδα. Ἢ θὰ κάνετε τὸ σύστημα τῆς ἐπαρχίας παντοῦ ἢ τὸ σύστημα τῆς εὐρείας παντοῦ, ἄλλως τὸ κατασκεύασμά σας μᾶς δίδει τὸ δικαίωμα νὰ τοῦ εἴπωμεν, ὅτι θέλει νὰ νοθεύσῃ τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἐκλογῶν. (Χειροκροτήματα).

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Ρουμάνης ἔχει τὸν λόγον.

§63Γ. ΡΟΥΜΑΝΗΣ. Ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, νομίζω πὼς ἡμεῖς οἱ νεώτεροι, οἱ ὁποῖοι διὰ πρώτην φορὰν ἐλάβομεν τὴν τιμὴν νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κοινοβούλιον, ἔχομεν κάθε δικαίωμα εἰς τὴν συζήτησιν τὴν σημερινὴν ἐπὶ τοῦ 1 ἄρθρου τοῦ ὑπὸ ψήφισιν ἐκλογικοῦ νόμου, νὰ ἐκφράσωμεν μίαν πικρίαν διὰ τὸ γεγονός, ὅτι ἡ παροῦσα Βουλὴ τῶν ἐκλογῶν τῆς 9]9]51 ἐψήφισε Σύνταγμα, τὸ ὁποῖον εἶχε μελετήσει καὶ εἶχεν ἐπεξεργασθῆ ἄλλη Βουλή, ἡ προηγουμένη, καὶ τώρα ἔρχεται ἡ ψήφισις ἐκλογικοῦ νόμου—ἐπίσης θεμελιώδους—ὅστις εἶναι δημιούργημα τῆς Κυβερνήσεως τῆς ἐπαναστάσεως τοῦ 1923. Νομίζω, ὅτι τοῦτο εἶναι ἀπαράδεκτον διὰ τὴν παροῦσαν Βουλήν, ἡ ὁποία ἔρχεται ὕστερα ἀπὸ τόσους πολέμους. Ἀποτελεῖ λάθος, καὶ θὰ γραφῇ εἰς τὸ παθητικὸν τῆς Βουλῆς 1951–52, τὸ γεγονός, ὅτι ἐψήφισε Σύνταγμα τὸ ὁποῖον δὲν ἀνταπεκρίνετο εἰς τὰς σημερινὰς περιστάσεις. Τοῦτο ἐπεσήμανον καὶ ἐκλεκτοὶ συνάδελφοι τῆς συμπολιτεύσεως ὅπως ὁ Ὑπουργὸς κ. Βαρβούτης, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἄλλοι πολλοί. Τώρα θέλομεν νὰ ψηφίσωμεν ἕνα σεσαθρωμένον νόμον ὡς ἐκλογικὸν νόμον. Καὶ ὁ πλέον ἁπλοῦς Ἕλλην ἀντιλαμβάνεται τί σημαίνει ἐδῶ εὐρεῖα περιφέρεια καὶ ἐκεῖ στενή. Ἤκουσα μετὰ ἐξαιρετικῆς προσοχῆς τὸν ἐκλεκτὸν συνάδελφον κ. Χατζηγιάννην ὁ ὁποῖος μᾶς ἀνέπτυξε τὸ σύστημα τοῦ Δεληγιάννη περὶ στενῆς περιφερείας. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Χατζηγιάννης, ὁ ὁποῖος εἶναι πεφωτισμένος ἀπὸ τὰ Δημοκρατικὰ Κόμματα, δὲν θὰ ἔπρεπε ποτὲ νὰ μᾶς φέρῃ αὐτὴν τὴν ἀσθενῆ, ἀσθενεστάτην ἔκφρασιν τῆς ψυχῆς τοῦ παλαιοκομματισμοῦ. Ὄχι, κ. Χατζηγιάννη, ὁ Χ. Τρικούπης, μία φυσιογνωμία φωτεινή, ἠθική, ἕνα ὕψιστον ἐθνικόν, ἠθικὸν καὶ πολιτικὸν ἀνάστημα, θὰ πρέπει νὰ μελετῶνται προσεκτικῶς καὶ αἱ ἐκδηλώσεις του αἱ ψυχικαὶ καὶ πολιτικαὶ νὰ ἀποτελοῦν θέσφατα καὶ ὡς σελίδες εὐαγγελίων νὰ παρακολουθῶνται. Μόνον εἰς τὴν εὐρεῖαν περιφέρειαν, τονίζω, τὸ πνεῦμα τοῦ Χαρ. Τρικούπη, εἶναι δυνατὸν αἱ ἰδέαι νὰ ζήσουν, νὰ ἀναπτυχθοῦν καὶ νὰ ἐκτιμηθοῦν. Ἐγὼ δὲν εἶμαι ἐπαγγελματίας πολιτικός. Εἶμαι ἕνας ἁπλοῦς καὶ ἄσημος ἰδεολόγος, ὁ ὁποῖος εἶχα τὴν τιμὴν νὰ ἐνταχθῶ εἰς μίαν πολιτικὴν γραμμὴν καὶ ἐπίστευσα πράγματι εἰς κάποιες ἀρχές. Ἔρχομαι ἐδῶ καὶ βλέπω ἕνα λάθος πολιτικὸν νὰ ἐπαναλαμβάνεται. Μπορεῖ νὰ ἔδωσε κάποτε τὸ σύστημα αὐτὸ τὴν νίκην εἰς τὸν Ἐλευθέριον Βενιζέλον. Δὲν νομίζω ὅμως, ὅτι νόμος, ὁ ὁποῖος μᾶς λέγει, ὅτι οἱ κάτοικοι τῆς Νέας Ἑλλάδος εἶναι πλέον ὥριμοι πολιτικῶς ἀπὸ τοὺς λοιποὺς Ἕλληνας, δὲν νομίζω, ὅτι αὐτοῦ τοῦ εἴδους ὁ νόμος πρέπει νὰ ψηφισθῇ. Ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπέμενε κατ’ ἐπανάληψιν νὰ μὴ γίνῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου. Νομίζω, ὅτι ἀπετέλεσε λάθος ἡ ἔκφρασις αὐτή. Εἰς τὸν τόσον πεπειραμένον, κοινοβουλευτικῶς, ἀλλὰ καὶ πείσμονα ἀξιότιμον κ. Ρέντην, ἀπετέλεσε κάτι τὸ ὁποῖον εἶναι ἀντικοινοβουλευτικόν, ἀντιδημοκρατικόν. Ἕκαστον ἄρθρον ἔχει μίαν αὐτοτέλειαν. Ἀλλὰ καὶ νὰ μὴ εἶχε τὴν αὐτοτέλειαν αὐτήν, ἐφ’ ὅσον ἀπὸ τὸν Κανονισμὸν καὶ τὸ Σύνταγμα τοῦτο εἶναι γεγραμμένον, ἐπιβάλλεται εἰς τὸ Σῶμα μετὰ πολλῆς προσοχῆς καὶ συνέσεως νὰ ἐξετάζῃ ἕκαστον ἄρθρον. Αἱ συζητήσεις, ἄλλωστε, εἰς τὰ κοινοβούλια προάγουν, διδάσκουν καὶ ὅλους ἡμᾶς, ἀλλὰ καὶ τὸν λαόν. Εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη κάθε ἐξονύχισις νὰ γίνεται ἐφ’ ἑκάστου ἄρθρου. Κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα, ἀνῆλθον διὰ νὰ κατηγορήσω τὸ περιεχόμενον τοῦ νόμου αὐτοῦ, ὡς περιεχόμενον ἀντιδημοκρατικόν, ἀνελεύθερον, ὡς κάτι τὸ ὁποῖον προσβάλλει καὶ ἐκθέτει τὸν λαόν. Εἶναι ἀνάγκη ἡ εὐρεῖα περιφέρεια—καὶ διὰ τοῦτο ἐκτιμῶ ἰδιαιτέρως τὸ πάθος τὸ ἰδεολογικὸν τῆς παρατάξεως εἰς τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω—εἶναι ἀνάγκη ἡ εὐρεῖα περιφέρεια νὰ καθιερωθῇ καὶ νὰ ἰσχύῃ πάντοτε ὡς ἐκλογικὴ περιφέρεια. Εἰς τὴν στενὴν περιφέρειαν θὰ ἔχωμεν τὴν ἐπιβίωσιν τῶν μικροφιλιῶν, τῶν μικροσυμβιβασμῶν, τῶν κουμπάρων, παντὸς ὁ ὁποῖος θὰ καταρρίψῃ καὶ πάλιν τὴν πολιτικὴν ζωὴν καὶ θὰ τὴν φέρῃ εἰς τὰ πλαίσια τῆς φαυλοκρατίας. (Χειροκροτήματα).

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Παπαδόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§65Κ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἀνήκω εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἔχουν πεισθῆ, ὅτι ἡ θεωρητικὴ ἀντιμετώπισις ζωντανῶν προβλημάτων, ἀντὶ νὰ προωθήσῃ τὴν λύσιν τους, κάμνει τὸ ἀντίθετον. Ἀνήκω ἐπίσης εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν πολιτευομένων, οἱ ὁποῖοι πιστεύουν, ὅτι εἶναι καθῆκον τους νὰ εὑρίσκωνται διαρκῶς παρὰ τῷ λαῷ, ὥστε νὰ βλέπουν τὶ θέλει καὶ ἀναλόγως νὰ κάμουν τὸ καθῆκον τους. Κύριοι συνάδελφοι, πολὺ σοφώτεροι ἐμοῦ ἀνέπτυξαν τὴν συνταγματικότητα τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου. Ἐγὼ ἁπλῶς καὶ μόνον θὰ μεταδώσω αὐτὰ τὰ ὁποῖα καθημερινῶς ἀκούω εἰς τὰς ὁδούς, τὰ ὁποῖα ὡς ἁγνὸν κοινοβουλευτικόν, μὲ τρομάζουν. Κύριοι, ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἤρχισε νὰ ἀπογοητεύεται ἀπὸ ἡμᾶς, ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ὁμιλεῖ περὶ Ναγκίμπ. Ἡμεῖς δὲ ἐδῶ τὶ κάμνομεν; Ἐνθυμοῦμαι τὰς πρώτας ἡμέρας, ὅταν εἶχα τὴν τιμὴν νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, εἷς ἐκ τῶν συναδέλφων τῆς κυβερνητικῆς πτέρυγος, ὁμιλῶν ἐπὶ θέματος, σχέσιν ἔχοντος μὲ τὴν χορήγησιν ὡρισμένων ἀδειῶν αὐτοκινήτων, ὅταν παρετηρήθη ἀπήντησεν, ὅ,τι «Κυβέρνησις εἴμεθα καὶ ἄδειες θὰ δώσουμε καὶ ὅτι θέλουμε θὰ κάμωμε». Δυστυχῶς τὸ πνεῦμα αὐτὸ ἐπεκράτησε καὶ εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν, τὸ πνεῦμα διοικήσεως ἀνωνύμου ἑταιρίας. Ἀλλὰ δὲν ἐπιτρέπεται ἐδῶ νὰ σκεπτώμεθα ἐμπορικά. Σκέπτεται ἡ κυβερνητικὴ πτέρυξ ὅπως σκέπτεται ἡ διοίκησις μιᾶς ἑταιρίας, ἡ ὁποία κατώρθωσε νὰ ἀποκτήσῃ τὸ 51% τῶν μετοχῶν. Ἀδιαφορεῖ διὰ τοὺς ὑπολοίπους καὶ κάμνει ὅ,τι τῆς ἀρέσει. Ἀλλ’ ἡ Ἑλλὰς δὲν εἶναι «φάμπρικα». Ὑποφέρει καὶ πρέπει νὰ τῆς δοθῇ τὸ σύστημα ποὺ θὰ τῆς ἐπιτρέψῃ νὰ ἔχῃ μίαν σταθερὰν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία θὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰ προβλήματα τοῦ λαοῦ. Κύριοι, ἐπικαλοῦμαι τὰ ἐθνικά σας αἰσθήματα. Πρὶν δὲ τελειώσω, θέλω νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω μίαν φράσιν ἀπὸ κάποιον Ἅγιον, ἡ ὁποία προσαρμόζεται εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν, μίαν φράσιν τοῦ Ἁγίου Ἰακώβου, ὁ ὁποῖος εἶπεν: «.... (ἀναγινώσκει)......». Σεῖς, κύριοι, κομματίζεσθε ἐν ἐσχάταις ἡμέραις. Ἀλλὰ θὰ ἀποτύχετε. (Χειροκροτήματα).

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Θεοτόκης ἔχει τὸν λόγον.

§67Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Θὰ ἤθελον, κ. βουλευταί, νὰ ἀντικρούσω δύο βασικὰ ἐπιχειρήματα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, τὰ ὁποῖα, κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου, ἀστόχως ἐνεφάνισεν ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην. Δὲν εἶναι ἀκριβές, κ. βουλευταί, ὅτι συζητοῦμεν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου καὶ ταὐτοχρόνως ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1. Διότι, κατὰ παγίαν τάξιν τοῦ Κοινοβουλίου, γνωστὸν εἶναι, ὅτι ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου χαρακτηρίζεται ἀπὸ τὸν τίτλον τοῦ νομοσχεδίου. Εἰς δὲ τὸν τίτλον τοῦ νομοσχεδίου ποσῶς δὲν ἀναφέρεται διάταξις τοῦ ἄρθρου 1, ἀλλ’ ὁμιλεῖ περὶ τῆς ἐπαναφορᾶς τοῦ νόμου 52)39, ὅπως προεβλέφθη ἀπὸ τὴν σχετικὴν ἐξουσιοδότησιν τοῦ νόμου ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς. Ἀλλὰ ταὐτοχρόνως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν προέβη, κατ’ ἐμέ, εἰς δύο ἀστόχους παρατηρήσεις. Ἰσχυρίζεται δηλαδὴ ἐπιμόνως καὶ κατὰ τὴν ἑσπέραν αὐτὴν καὶ κατὰ τὰς προηγουμένας συνεδριάσεις ὅτι τὸ Κυβερνητικὸν νομοσχέδιον εἶναι ταυτόσημον ἐκείνου, διὰ τοῦ ὁποίου ἡ προηγουμένη Βουλὴ κατ’ ἐξουσιοδότησιν ἠθέλησε νὰ παράσχῃ εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν τὴν εὐχέρειαν νὰ ἐφαρμόσῃ τοῦτο διὰ διατάγματος. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβές. Διότι ἀκριβὲς θὰ ἦτο ἐὰν τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον περιελάμβανε μόνον τὰ ἄρθρα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ρητῶς καὶ ἀποκλειστικῶς μνημονεύονται εἰς τὸ τελευταῖον ἄρθρον τοῦ νόμου περὶ ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς. Ἀντ’ αὐτοῦ τὸ Κυβερνητικὸν νομοσχέδιον προβλέπει νέας διατάξεις ἀσχέτους πρὸς τὸ προηγούμενον καὶ κατὰ συνέπειαν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἰσχυρίζεται ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἐψηφίσθη εἰς τὴν προηγουμένην Βουλήν, διότι ἡμεῖς θὰ ἀντιπαρατηρήσωμεν, ὅτι εἰσάγεται τὸ πρῶτον, νέον ἐκλογικὸν νομοσχέδιον εἰς τὴν παροῦσαν κοινοβουλευτικὴν περίοδον. Ἐπιθυμῶ, κ. βουλευταί, νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν κατέθεσε πρὸ ὀλίγου εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 ὁ ἀξιότιμος κ. Εἰσηγητὴς τῆς μειοψηφίας καὶ ἐκλεκτὸς συνάδελφος ἐξ Εὐβοίας, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον, ὅπως τὴν τροπολογίαν αὐτὴν ἀνακοινώσῃ, διὰ νὰ διεξαχθῇ ἐπ’ αὐτῆς συζήτησις καὶ ἠμπορέσω νὰ ὁμιλήσω.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «... (ἀναγινώσκει)........»

§69Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Εἰσέρχομαι εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς τροπολογίας τῆς κατατεθείσης, σύμφωνα μὲ τὰς διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς. Κύριοι βουλευταί, ἡ τροπολογία αὐτὴ ἀποβλέπει...............

§70Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Δὲν διενεμήθη.

§71Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Κύριε συνάδελφε ἐκ Λασηθίου, δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις ἡ κατατεθησομένη τροπολογία εἰς τὴν Βουλὴν νὰ συζητῆται ἀπὸ τὸ Σῶμα, ἔστω καὶ ἂν δὲν ἔχῃ προηγουμένως τυπωθῆ. Βέβαια, θὰ ἔπρεπε κατὰ τὸν Κανονισμόν, νὰ εἶχεν ἀκολουθήσει τὴν κανονικὴν διαδικασίαν, ἀλλὰ εἴθισται, ἐφ’ ὅσον γίνεται συζήτησις ἐπὶ ἑνὸς νομοσχεδίου, μία τροπολογία, ἥτις ἀνακοινοῦται ἀπὸ τὸ Προεδρεῖον νομίμως νὰ εἰσάγεται καὶ ὀρθῶς νὰ συζητῆται. Ὁμοίως περιορισμὸς εἶναι νὰ φέρῃ τὰς ὑπογραφὰς τοῦ κεκανονισμένου ἀριθμοῦ τῶν βουλευτῶν, καὶ ἡ παροῦσα τροπολογία φέρει ἀριθμὸν ὑπὲρ τὸν ὑπὸ τοῦ Κανονισμοῦ προβλεπόμενον. Κύριοι βουλευταί, ἡ τροπολογία αὐτὴ δὲν ἀποβλέπει εἰς τὴν ἀνατροπὴν τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἡ Βουλὴ ἀπεφάνθη, ἀλλ’ ἀποβλέπει νὰ θεραπεύσῃ τὴν ἀνομοιογένειαν τῶν βουλευτικῶν περιφερειῶν. Ἀποβλέπει δηλαδὴ νὰ ἑνοποιήσῃ τὰς περιφερείας μὲ τὰ αὐτὰ ἀντικειμενικὰ κριτήρια, κριτήρια δηλαδὴ πληθυσμοῦ ἀπὸ τὸ ἕνα μέρος, διοικητικῆς διαιρέσεως ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος, καὶ ἀριθμοῦ δημοτῶν ἐκ τρίτου. Ἐδῶ εἶναι ἡ βασικὴ ἀντίρρησις, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνοδεύεται ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου μὲ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 1 ἄρθρον. Διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ ἐφθάναμεν εἰς τὴν καταστρατήγησιν τοῦ Συντάγματος, ὁρίζοντος, ὅτι νομοσχέδιον συζητούμενον ὑπὸ τοῦ Σώματος, συζητεῖται κατ’ ἀρχὴν πρῶτον, κατ’ ἄρθρον ἔπειτα καὶ κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον τρίτον. Κατὰ συνέπειαν ἐρχόμεθα εἰς τὴν συζήτησιν, ὄχι τοῦ ἄρθρου 1, ἀλλὰ τῆς τροπολογίας ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1, ἡ ὁποία, ἐὰν δὲν εἰσήγετο εἰς τὸ ἄρθρον 1, δὲν θὰ ἠδύνατο καὶ νὰ συζητηθῇ.

§72Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Θὰ ἤθελον νὰ μᾶς εἴπητε ποία εἶναι ἡ ἀρχή, τὴν ὁποίαν ἐψηφίσατε.

§73Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἡ ἀρχή, τὴν ὁποίαν προβλέπει ὁ τίτλος τοῦ νόμου, περὶ καταργήσεως δηλαδὴ τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς καὶ ἐπαναφορᾶς ἄλλου συστήματος νέου, προβλέποντος τὴν ἀρχὴν τοῦ πλειοψηφικοῦ ρυθμιζομένου κατὰ τὰς διατάξεις τῶν ἄρθρων τοῦ κυβερνητικοῦ νομοσχεδίου.

§74Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Τότε διατί τὸ κατεψηφίσατε; Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ συστήματος καθιεροῦντος τὴν ἀρχὴν τοῦ πλειοψηφικοῦ, διατί τὸ κατεψηφίσατε;

§75Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Τὸ τί ἐκάμαμεν ἡμεῖς ἀφορᾷ ἡμᾶς καὶ δὲν ἀφορᾷ σᾶς. Ἡμεῖς ἀνεπτύξαμεν διεξοδικῶς τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους δὲν ἐψηφίσαμεν τὸ ἰδικόν σας νομοσχέδιον. Ἀλλὰ τό, ὅτι ἡμεῖς ἀπερρίψαμεν, τὸ νομοσχέδιον, ὡς εἰσάγεται ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως κατ’ ἀρχήν, ποσῶς δὲν δημιουργεῖ τὸ προηγούμενον, ὅτι θὰ παρακάμψωμεν τὰς Συνταγματικὰς διατάξεις καὶ δὲν θὰ συζητήσωμεν κατ’ ἄρθρον καί, ὅτι εἰς τὰ ἄρθρα δὲν θὰ ἐμφανίσωμεν τὰς τροπολογίας, ποὺ θέλομεν. Δικαίωμα τοῦ Σώματος εἶναι νὰ τὰς ἀπορρίψῃ, ἀλλ’ ἡ συζήτησις θὰ γίνῃ.

§76Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Σεῖς καταψηφίζοντες τὸ νομοσχέδιον, ἐδηλώσατε τὶ καταψηφίζετε καὶ εἴπατε, ὅτι καταψηφίζετε τὸ νομοσχέδιον, διότι δὲν καθιεροῖ τὴν εὐρεῖαν περιφέρειαν, ὅτι εἶστε ἐναντίον τοῦ συστήματος τῆς στενοευρείας. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν λοιπὸν ὁμιλεῖτε περὶ θέματος, διὰ τὸ ὁποῖον ἔχετε ὁμιλήσει καὶ ἔχει ἡ Βουλὴ ἀποφανθῆ.

§77Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Εἴπομεν ὅτι θὰ συζητήσωμεν κάθε ἄρθρον χωριστά, ὅπως ὁρίζει τὸ Σύνταγμα καὶ εἰς κάθε ἄρθρον θὰ κάμωμεν τὰς παρατηρήσεις μας καὶ τὰς τροπολογίας μας. Σεῖς εἶσθε εἰς θέσιν νὰ τὰς ἀπορρίψητε. Δὲν ἠμπορεῖτε ὅμως, οὔτε κατὰ τὸ Σύνταγμα, οὔτε κατὰ τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς, νὰ μᾶς ἐμποδίσητε νὰ προτείνωμεν τὰς τροπολογίας καὶ νὰ τὰς συζητήσωμεν. Συζητῶ λοιπὸν ἐπὶ τῆς κατατεθείσης καὶ ἀναγνωσθείσης, κύριοι βουλευταί, τροπολογίας καὶ ἰσχυρίζομαι, ὅτι ἡ βάσις τῆς τροπολογίας αὐτῆς συνίσταται εἰς τὸ νὰ ἐπέλθῃ ἑνοποίησις τῶν ἐκλογικῶν περιφερειῶν καὶ νομίζω, ὅτι αὐτὸ εἶναι τὸ βασικὸν καὶ ἀντικειμενικὸν κριτήριον, τὸ ὁποῖον ὀφείλει νὰ ἰσχύσῃ εἰς τὸν ἐκλογικὸν νόμον. Θέλετε νὰ ἔχετε ἀντιρρήσεις, ὡς πρὸς τὴν μορφὴν τῆς ἑνοποιήσεως, τὴν ὁποίαν ἔχομεν εἰς τὴν ὑπὸ συζήτησιν τροπολογίαν, καὶ νὰ εἴπητε, ὅτι δὲν σᾶς ἀρέσει ἡ περιφέρεια, ὅπως ἡμεῖς προτείνομεν εἰς τὴν τροπολογίαν αὐτήν; Δικαίωμά σας. Ἀλλ’ ὀφείλετε τότε, διὰ νὰ εἶσθε συνεπεῖς πρὸς τὴν δημοκρατικὴν βάσιν τοῦ πολιτεύματος, ἡ ὁποία ἐπιβάλλει τὴν ἰσότητα τῆς ἀξίας τῆς ψήφου μεταξὺ τῶν πολιτῶν, νὰ ἀποδεχθῆτε, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἑνότης καὶ ἰσοσκέλισις, ἂς εἴπωμεν, τῆς ἐκλογικῆς περιφερείας. Καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς θὰ ἤθελον ἰδιαιτέρως νὰ σᾶς ἐπισημάνω ὄχι διὰ τὸ παρόν, ἀλλὰ διὰ τὴν θέσπισιν τῆς ἀρχῆς τοῦ σεβασμοῦ τῆς ἰσοτίμου ἀξίας τῆς ἐκλογικῆς ἐτυμηγορίας, τὴν ἀνάγκην, ὅπως συνεννοηθῶμεν διὰ τὴν εὕρεσιν κοινῆς, ἐπὶ τῇ βάσει ἀντικειμενικῶν κριτηρίων, ἐκλογικῆς περιφερείας. Ἡμεῖς προτείνομεν τὸν Νομόν. Ἐὰν σεῖς δὲν θέλετε τὸν Νομόν, ἠμποροῦμεν νὰ συζητήσωμεν, ἀλλ’ ἐπὶ τῇ βάσει πάντοτε τῶν ἀντικειμενικῶν κριτηρίων τῆς διοικητικῆς διαιρέσεως, τῆς συνθέσεως τοῦ πληθυσμοῦ, ἀπὸ ἀπόψεως ἀριθμοῦ, δηλαδή, δημοτῶν. Διότι, κ. συνάδελφοι—καὶ αὐτὸ πρέπει νὰ τὸ κατανοήσητε πάντες—ἐὰν θέλωμεν νὰ διατηρήσωμεν εἰς τὸ ἀκέραιον τὰς ἐλευθερίας μας καὶ νὰ συζητῶμεν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, θὰ πρέπει πρωτίστως νὰ δώσωμεν τὴν ἐντύπωσιν καὶ διαβεβαίωσιν εἰς τόν Ἑλληνικὸν λαὸν ὅτι δὲν ὑπάρχει, διὰ τὸν χειρισμὸν τῶν ἑκάστοτε κυβερνητικῶν πλειοψηφιῶν, ἡ δυνατότης τῆς μεταβολῆς τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν εἰς πρώτης καὶ δευτέρας ποιότητος. Δηλαδὴ εἰς πολίτας, τῶν ὁποίων εἶναι μείζων ἡ ἀποφαστικὴ ἐπίδρασις τῆς ψήφου ἐπὶ τοῦ ἀποτελέσματος τῶν ἐκλογῶν καὶ εἰς πολίτας, τῶν ὁποίων ἡ παρέμβασις εἰς τὰς ἐκλογὰς καὶ ὡς ἐνάσκησις τοῦ ἐκλογικοῦ δικαιώματος ἀποτελεῖ ἐλάσσονος πολιτικῆς σημασίας θέμα. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς λοιπὸν προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν νὰ θελήσῃ νὰ ἐρευνήσῃ τὴν ὑπὸ συζήτησιν τροπολογίαν καὶ ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐὰν αὕτη δὲν ἀποδεχθῇ, τοὐλάχιστον, ἔστω καὶ ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς πλειοψηφίας νὰ προταθῇ εἰς τὸ Σῶμα νέα ἐκλογικὴ περιφέρεια ἴσης πολιτικῆς καὶ δημογραφικῆς σημασίας. Διότι αὐτὸ ἀποτελεῖ τὸν ἀκρογωνιαῖον λίθον τοῦ ἐκλογικοῦ μας νόμου ἐκείνου ποὺ πρέπει νὰ εἰσαχθῇ καὶ ταὐτοχρόνως μόνον διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ διασφαλίζεται καὶ τὸ ἀδιάβλητον καὶ ἡ προφύλαξις τῶν δημοκρατικῶν μας ἐλευθεριῶν.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Τούντας ἔχει τὸν λόγον.

§79Χ. ΤΟΥΝΤΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, διὰ τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου ὁρίζεται, ὅτι ἡ ἐκλογικὴ περιφέρεια Ἀθηνῶν εἶναι ἡ ἤδη ὑφισταμένη, δηλαδὴ ἡ ἀποτελουμένη ἀπὸ τὸν τέως Δῆμον Ἀθηναίων. Ὀφείλω νὰ πληροφορήσω τοὺς συναδέλφους τοὺς μὴ ἀναδειχθέντας ἐκ τῆς περιφερείας ταύτης, ὅτι ὁ τέως Δῆμος Ἀθηναίων, ἔχει διογκωθῆ κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη, λόγῳ τῆς προσελεύσεως ἐκ τῶν ἀγροτικῶν κέντρων, πολλῶν πολιτῶν, ὥστε νὰ ἔχῃ καταστῆ εἷς ἐκ τῶν μεγαλυτέρων ἐκλογικῶν περιφερειῶν— ἔχει κατοίκους τὸ ⅐ περίπου ὅλης τῆς Ἑλλάδος—. Κατὰ τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1951, τῆς ὁποίας τὰ ἀποτελέσματα ἐδημοσιεύθησαν διὰ τοῦ ἀνὰ χεῖρας μου φύλλου τῆς ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως, ὑπ’ ἀριθμ. 57 τῆς 10)3)52, ὁ τέως Δῆμος Ἀθηναίων ἔχει πληθυσμὸν 1.006.000 καὶ μὲ ἐκλογικὴν βάσιν 30.000 κατοίκους πρέπει νὰ ἀναδείξῃ περίπου 34 βουλευτάς. Εἶναι προφανές, ὅτι τοῦτο ἐμφανίζει πολλὰ ἐλαττώματα, ματαιώνει κυρίως τὴν Συνταγματικὴν διάταξιν, τὴν καλοῦσαν τοὺς πολίτας νὰ ἐκλέξουν τοὺς βουλευτάς των. Καὶ βεβαίως δὲν εἶναι δυνατόν, εἰς ἕνα τόσον εὐρὺ ἐκλογικὸν σύνολον, νὰ εὕρῃ ἔδαφος ἐφαρμογῆς ἡ Συνταγματικὴ αὐτὴ διάταξις, λόγῳ τοῦ ὅτι εἶναι προφανές, ὅτι οἱ πολῖται αὐτῆς τῆς μεγάλης ἐκλογικῆς περιφερείας δὲν θὰ εὑρίσκωνται εἰς ἐπαφὴν καὶ ἐπικοινωνίαν μὲ τοὺς βουλευτάς, ὥστε νὰ δύναται νὰ γίνῃ στάθμισις τῶν προσόντων καὶ τῶν ἐλαττωμάτων των, ἀλλ’ ἐξ’ ἄλλου, οὔτε καὶ οἱ ἐκλεγόμενοι βουλευταὶ, δὲν θὰ δύνανται νὰ ἐπιτελέσουν τὰ ἐπιβοηθητικὰ πολιτικά τους καθήκοντα, τὰ ἔξω, δηλ. τῆς αἰθούσης ταύτης τῆς ἐπικοινωνίας μὲ τοὺς ἐκλογεῖς καὶ τῆς περιθάλψεως τῶν τοπικῶν γενικῶν συμφερόντων τῆς περιφερείας των. Δύναμαι δὲ νὰ εἴπω, κ. συνάδελφοι, ὅτι ἐπέρχεται καὶ μία ἐξουδετέρωσις τοῦ καθ’ αὑτοῦ καὶ κυρίου ἔργου τῶν βουλευτῶν τῆς περιφερείας μας, διότι κύπτοντες ὑπὸ τὸ βάρος τῆς ἐπικοινωνίας μὲ τὸν τόσον εὐρὺν ἀριθμὸν τῶν ἐκλογέων εὑρίσκονται, δυστυχῶς ἐν πολλοῖς, εἰς ἀδυναμίαν νὰ παρακολουθήσουν τὸ νομοθετικὸν ἔργον τῆς Βουλῆς. Ἅπαντες οἱ λόγοι οὗτοι, ἀλλὰ καὶ ἡ ἀνάγκη νὰ ἐναρμονίσωμεν τὸ μέγεθος τῆς περιφερείας, περίπου πρὸς τὸ μέγεθος τῶν περιφερειῶν τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος, δικαιολογοῦν τὸν χωρισμὸν τῆς περιφερείας ταύτης. Θὰ ἦτο δυνατὸν καὶ ἐν καιρῷ τῷ δέοντι θὰ πρέπει τοῦτο νὰ συντελεσθῇ, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ προταθῇ ὅπως ἡ περιφέρεια αὕτη, διαιρεθῇ εἰς πέντε τοὐλάχιστον ἐκλογικὰς περιφερείας τῆς κάθε μιᾶς τούτων ἀναδεικνυούσης 7 βουλευτάς. Τοῦτο, ἐν τῷ παρόντι, δὲν εἶναι ἐφικτόν, διότι δὲν ἔχομεν ἀπογεγραμμένους τοὺς δημότας, κατ’ ἐνορίας καὶ κατ’ ἐκλογικὰ τμήματα, δὲν εἶναι δυνατόν, δηλαδὴ νὰ γίνῃ ἄλλη διαίρεσις σήμερον, πέραν τῆς διαιρέσεως τὴν ὁποίαν ὑποβοηθεῖ ἡ διαίρεσις τῆς περιφερείας εἰς διοικητικὰς μονάδας. Ἔχομεν διοικητικὰς μονάδας εἰς αὐτὴν τὴν διοικητικὴν περιφέρειαν, κυρίως μονάδα, τὸν Δῆμον Ἀθηναίων αὐτὸν καθ’ ἑαυτόν, ἔχομεν περαιτέρω τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας τοὺς πέριξ τοῦ Δήμου Ἀθηναίων. Αὐτὸν τὸν πληθυσμὸν ἔχομεν ἀπογεγραμμένον. Μόνον, ἐὰν ἀκολουθήσωμεν αὐτὴν τὴν διοικητικὴν διαίρεσιν, δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν τὸν πληθυσμὸν κατὰ διαμερίσματα, διὰ νὰ μποροῦμεν νὰ γνωρίζωμεν καὶ ποίους βουλευτάς, θὰ ἀναδείξῃ ἕκαστον διαμέρισμα. Νὰ κάμωμεν ἄλλου εἴδους διαίρεσιν, δὲν εἶναι δυνατόν, πλέον νὰ γίνῃ αὐτό. Καὶ ἔχω τὴν τιμὴν κατ’ ἀκολουθίαν ὅλων αὐτῶν τῶν ἐπιχειρημάτων, τὰ ὁποῖα ἀνέπτυξα, νὰ προτείνω τόσον ἐγώ, ὅσον καὶ οἱ ἄλλοι συνάδελφοι τῶν Ἀθηνῶν ὅπως ἡ διαίρεσις αὐτή, τοῦ μεγαθηρίου τῆς ἐκλογικῆς περιφερείας, γίνῃ βάσει τῆς διοικητικῆς της διαιρέσεως, ἀπὸ δύο τοιαύτας, τῆς πρώτης ἀποτελουμένης ἀπὸ τὸν καθ’ αὑτὸ Δῆμον Ἀθηναίων ἔχοντα ἀπογεγραμμένον τὸν πληθυσμὸν κατὰ τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1951..........

§80Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦ 1940 παίρνομεν βάσιν.

§81Χ. ΤΟΥΝΤΑΣ. Ἐγὼ ἀναφέρομαι εἰς τὴν τελευταίαν. Εἰς τὸν Δῆμον Ἀθηναίων ἔχομεν 565.185 κατοίκους, εἰς δὲ τοὺς λοιποὺς Δήμους καὶ Κοινότητας, τοὺς πέριξ τῶν Ἀθηνῶν, ἔχομεν 461.358 κατοίκους. Βλέπετε, λοιπόν, ὅτι μᾶς δίδονται διὰ μέσου αὐτοῦ τοῦ τρόπου, δύο ἐκλογικαὶ διαιρέσεις. Νομίζω λοιπόν, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν θὰ πρέπει νὰ ἔχῃ ἀντίρρησιν νὰ διευκολύνῃ εἰς τὸ ἔργον μας, τοὺς πολιτευτὰς τῆς περιφερείας ταύτης, διὰ νὰ δυνηθῶμεν, ὅπως προεῖπον, νὰ ἐπιτελέσωμεν καὶ τὰ δύο ἔργα μας, καὶ τὴν καθ’ αὑτὸ παρακολούθησιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας, ἀλλὰ καὶ τῆς ἐπικοινωνίας μετὰ τῶν ἐκλογέων μας καὶ τὴν περίθαλψιν, ὅπως εἶπον, τῶν τοπικῶν συμφερόντων τῆς περιφερείας μας. Θέλω νὰ ἐλπίζω, ὅτι ἡ τροπολογία, θὰ τύχῃ τῆς δεούσης προσοχῆς σας καὶ θὰ γίνῃ δεκτή.

§82Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Πόσοι βουλευταὶ θὰ ἀναλογοῦν;

§83Χ. ΤΟΥΝΤΑΣ. 19 εἰς τὸν Δῆμον Ἀθηναίων καὶ 15 εἰς τὰς περιφερείας.

§84Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δηλαδὴ μὲ βάσιν τὸν πληθυσμόν;

§85Χ. ΤΟΥΝΤΑΣ. Νομίζω, ὅτι θὰ ὑπολείπεται ὁ ἀριθμὸς τῶν Δημοτῶν κατὰ μικρὸν ποσοστόν. Πάντως βάσει τῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ 1951, ὅπου ἐλήφθη ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐκλογέων...........

§86Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δηλαδή, εἴτε μὲ τοὺς δημότας, εἴτε μὲ τοὺς κατοίκους, ἐπάνω κάτω ἴσος θὰ εἶναι ὁ ἀριθμὸς τῆς μιᾶς περιφερείας καὶ τῆς ἄλλης.

§87Χ. ΤΟΥΝΤΑΣ. Μάλιστα.

§88Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Ἀναγνώσατε τὴν τροπολογίαν.

§89Χ. ΤΟΥΝΤΑΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ τροπολογία........ «....... (ἀναγινώσκει)........»

§90Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ἕνα κέντρον καὶ ἕνα δακτύλιον.

§91Χ. ΤΟΥΝΤΑΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἄλλως. Θὰ ἀντιμετωπίσωμεν κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ ἄρθρου ἐκείνου, τὶ θὰ πράξωμεν διὰ τὴν αὔξησιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν βουλευτῶν τῆς περιφερείας.

§92Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Εἶναι θέμα αὐτοτελές.

§93Χ. ΤΟΥΝΤΑΣ. Μάλιστα, αὐτοτελὲς θέμα.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Κύρκος ἔχει τὸν λόγον.

§95Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Κύριοι βουλευταί, συζητουμένης τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ἐκθέσω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὴν ἄποψιν, κατὰ τὴν ὁποίαν κακῶς διεξήχθη ἐκ μέρους τοῦ Συναγερμοῦ ἡ συζήτησις. Διότι, ὡς εἶπον τότε, ὁ Συναγερμὸς ἀνήγαγεν ὡς ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου θέματα λεπτομερειακὰ ρυθμιζόμενα διὰ τῶν καθ’ ἕκαστα ἄρθρων. Εἶπον, ὅτι ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου ἀποτελεῖ ἡ κατάργησις τῆς ἀναλογικῆς καὶ ἡ καθιέρωσις τοῦ πλειοψηφικοῦ καί, ὅτι ἕως τοῦ σημείου αὐτοῦ ἔδει νὰ διεξαχθῇ ἡ κατ’ ἀρχὴν συζήτησις. Ἐξέφρασα μάλιστα τὴν ἔκπληξίν μου, πῶς διαπρεπεῖς συνάδελφοι, οἱ εἰσηγηταὶ τῆς μειοψηφίας, παρέλειψαν νὰ ὁμιλήσουν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου οὕτω τιθεμένης, καὶ ἠσχολήθησαν περὶ τὰς ἄλλας διατάξεις, βεβαίως οὐσιαστικάς, βεβαίως βασικάς, ἀλλὰ μὴ ἀποτελούσας τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου. Παραδόξως ἀπόψε ὁ ἴδιος ὁ Συναγερμός, οἱ συνάδελφοι οἱ διελθόντες ἀπὸ τοῦ βήματος καὶ ἀνήκοντες εἰς τὴν πτέρυγα τῆς ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως, κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ πρώτου ἄρθρου, δέχονται τὴν ἄποψιν, τὴν ὁποίαν ἐγὼ ὑπεστήριξα ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου. Καὶ συγκεκριμένως ὁ ἐξ Ἀθηνῶν συνάδελφος κ. Μπαμπάκος, λέγει, ὅτι ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου ἀποτελεῖ ἡ κατάργησις τῆς ἀναλογικῆς καὶ ἡ εἰσαγωγὴ τοῦ πλειοψηφικοῦ. Ὁ ἐκ Κερκύρας συνάδελφος κ. Θεοτόκης, λέγει, ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἡ ἀναγραφομένη εἰς τὸν τίτλον τοῦ νομοσχεδίου, ὁ δὲ τίτλος τοῦ νομοσχεδίου λέγει: «Περὶ καταργήσεως τοῦ περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν... ...... (ἀναγινώσκει)..........»

§96Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Διαβάσατε ὅλον τὸν τίτλον, ὄχι μέρος τοῦ τίτλου.

§97Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Διαβάζω ὅλον τὸν τίτλον· αὐτὸς εἶναι ὁ τίτλος: «Περὶ καταργήσεως...· (ἀναγινώσκει)....». Δὲν ὑπάρχει ἄλλος τίτλος. Υἱοθετεῖται λοιπὸν ἡ ἄποψις, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξα, καὶ ἀποδεικνύεται, ὅτι ματαίως ἀπησχολήθη ἡ Βουλὴ ἐπὶ δύο καὶ πλέον ἑβδομάδας περὶ τὴν συζήτησιν οὐχὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, ἐφ’ ὅσον ὁ Συναγερμὸς ἀνήγαγεν εἰς ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου ὄχι τὴν κατάργησιν τῆς ἀναλογικῆς καὶ τὴν ἐπαναφορὰν τοῦ πλειοψηφικοῦ, ἀλλὰ τὴν ἐπαναφορὰν τοῦ πλειοψηφικοῦ τῆς στενῆς καὶ εὐρείας περιφερείας—αὐτὴ κατὰ τὸν Συναγερμὸν ὑπῆρξεν ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου—ἐφ’ ὅσον λοιπόν, αὐτὴν τὴν βάσιν τὴν τιθεμένην εἰς τὸ πρῶτον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου ἀνήγαγεν ὡς ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου ὁ Συναγερμὸς καὶ τὴν ὑπεστήριξε, δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ προκύψῃ σκιὰ ἀμφιβολίας περὶ τοῦ ὅτι τὸ θέμα αὐτὸ ἐτάμη καὶ ἐτάμη ὁριστικῶς, διὰ τῆς ψηφοφορίας, ἡ ὁποία ἐγένετο εἰς τὴν Βουλήν. Τί ἀκριβῶς ὑπεστήριξεν ὁ Συναγερμός: Εἴμεθα ὑπὲρ τοῦ πλειοψηφικοῦ συστήματος, ἀλλὰ τοῦ γνησίου πλειοψηφικοῦ. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἰσάγετε σεῖς, δὲν εἶναι τὸ γνήσιον πλειοψηφικὸν σύστημα, εἶναι σύστημα πλειοψηφικὸν νόθον, εἶναι σύστημα, τὸ ὁποῖον σεῖς ἠμπορεῖτε νὰ ἀποκαλῆτε πλειοψηφικόν, ἀλλὰ δὲν εἶναι πλειοψηφικὸν σύστημα καὶ ἡμεῖς ἀντιτασσόμεθα κατὰ τῆς ἀρχῆς αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλὰ ποία ἡ διαφορὰ μεταξὺ τοῦ γνησίου πλειοψηφικοῦ, τὸ ὁποῖον ὑποστηρίζει ὁ Συναγερμὸς καὶ τοῦ εἰσαγομένου διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου; Δὲν ὑπάρχει καμμία διαφορά, πλὴν τοῦ ὅτι κατὰ μὲν τὸν Συναγερμὸν πρέπει νὰ ὑπάρξῃ εὐρεῖα περιφέρεια, κατὰ δὲ τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον ἡ περιφέρεια εἶναι πρωτοδικειακὴ μὲν εἰς τὰς Νέας Χώρας, ἐπαρχιακὴ δὲ εἰς τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα. Δὲν ἠμπορεῖ, λοιπόν, νὰ γεννηθῇ ζήτημα περὶ τοῦ ὅτι ἡ θεμελιώδης ἀρχή, ἡ περικλειομένη εἰς τὸ ἄρθρον 1, ἐκρίθη ἤδη ὑπὸ τῆς Βουλῆς καὶ ἐγένετο ἀποδεκτή. Ἐὰν ἄλλως ἐπροχώρει ἡ συζήτησις, ὁ Συναγερμὸς ὤφειλε νὰ ψηφίσῃ ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, τοῦ εἰσάγοντος τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα καὶ οὕτω νὰ ἐκδηλώσῃ τὴν ἀντίθεσίν του πρὸς τὸ ἰσχῦον σύστημα τῆς ἀναλογικῆς, καὶ τότε νὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν ὑπόδειξιν τῶν ὅσων σήμερον ὑπέδειξε καὶ ὅσων τότε, κατὰ τὴν συζήτησιν, ὑπέδειξε, προκειμένου περὶ τῆς εὐρείας ἢ στενῆς περιφερείας. Διότι ἄλλως, τὸ ἐρώτημα, τὸ ὁποῖον ἔθεσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν πρὸς τὴν ἡγεσίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, ἔχει ἀπόλυτον τὴν ἀξίαν του. Διὰ τίνα λόγον—καὶ ἐπ’ αὐτοῦ θὰ ἔπρεπεν, ἴσως, νὰ δοθῇ καὶ νὰ δοθῇ μία ἔγκυρος ἀπάντησις—διὰ τίνα λόγον, κύριοι, ἐφ’ ὅσον δέχεσθε, ὅτι ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου ἀποτελεῖ ὄχι ἡ στενὴ ἢ εὐρεῖα περιφέρεια, ἀλλὰ τὸ πλειοψηφικόν, διὰ τίνα λόγον κατεψηφίσατε τὸ πλειοψηφικόν;

§98Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Ἐξηγήσαμεν.

§99Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Δὲν ἐδόθη καμμία ἀπάντησις ἐπὶ τοῦ στυγνοῦ αὐτοῦ καὶ ἀδυσωπήτου ἐρωτήματος. Ἐδόθη ἡ ἑξῆς ἀπάντησις, διότι διαφωνοῦμεν πρὸς τὴν ὅλην οἰκονομίαν τοῦ νομοσχεδίου, διότι διαφωνοῦμεν πρὸς τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα εἰσάγετε, διὰ τοῦ νομοσχεδίου σας, ὡς τὸ ζήτημα ψήφου γυναικῶν, ζήτημα ψήφου στρατιωτικῶν, ζήτημα ψήφου ἑτεροδημοτῶν. Δὲν ἐδόθη ὅμως καμμία ἀπάντησις εἰς τὸ ἐρώτημα αὐτὸ τὸ στυγνόν, τὸ ἀμείλικτον, τὸ ἀδυσώπητον, τὸ ὁποῖον ἔθεσεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Διότι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου ἀποτελεῖ, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Θεοτόκης, ὁ τίτλος τοῦ νομοσχεδίου, ὁ τίτλος εἶναι περὶ καταργήσεως τῆς ἀναλογικῆς καὶ εἰσαγωγῆς τοῦ πλειοψηφικοῦ. Τίποτε πέραν αὐτοῦ δὲν ὑποδηλοῖ ὁ τίτλος.

§100Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Εἴπατε προηγουμένως, καὶ ὀρθῶς, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς ἀντετάχθη εἰς τὸ νομοσχέδιον, διότι ἀντιτίθεται εἰς τὴν ὅλην οἰκονομίαν τοῦ νομοσχεδίου. Τοῦτο ὅμως δὲν σημαίνει, ὅτι ἡ ἐκδήλωσις ἀντιθέσεως κατ’ ἀρχὴν εἰς τὸ νομοσχέδιον δὲν παρέχει τὸ δικαίωμα εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν νὰ ὑποβληθοῦν τροπολογίαι καὶ νὰ γίνῃ ἐξονυχιστικὴ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων. Ἐὰν θέλετε σεῖς, μὲ τὴν κοινοβουλευτικὴν πεῖραν, νὰ ἐμφανισθῆτε, ὅτι ἐξηντλήθη ταὐτοχρόνως μὲ τὴν κατ’ ἀρχὴν ψήφισιν καὶ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων, δὲν νομίζω, ὅτι στέκει αὐτό. Πῶς θὰ συνδέσωμεν τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου μὲ τὸ ἄρθρον 1; Θὰ πρέπει νὰ γίνῃ μία διαστολή, διὰ νὰ εἴμεθα συνεπεῖς πρὸς τὸν προβλεπόμενον ὑπὸ τοῦ Συντάγματος τρόπον διαδικασίας ἀλλὰ τὸ νὰ συνδέσωμεν τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν μὲ τὴν κατ’ ἄρθρον, ἐγὼ δὲν νομίζω, ὅτι θὰ θελήσητε νὰ τὸ ὑποστηρίξητε σεῖς τοὐλάχιστον.

§101Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Δὲν εἶμαι ἐγὼ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ὑπεστήριξεν αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἴπατε σεῖς. Λέγετε τώρα, εἴπατε καὶ πρὸ ὀλίγου, ὅτι θέλετε νὰ συνδέσωμεν τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, μὲ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῶν ἄρθρων. Δὲν ἔκαμα ἐγὼ τὴν σύγχυσιν αὐτήν, σεῖς ἐκάματε τὴν σύγχυσιν αὐτήν. Διότι σεῖς ἐζητήσατε.....

§102Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, εἶπε πρὸ ὀλίγου, ὅτι ἀρχὴ σημαίνει καὶ τὸ ἄρθρον 1. Ἐπ’ αὐτοῦ ἀντετάχθημεν. Σεῖς εἴπατε ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὀρθῶς ἐτοποθέτησε τὸ ζήτημα.

§103Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ὀρθῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐτοποθέτησε τὸ ζήτημα ὅπως τὸ ἐτοποθέτησε καὶ ἐπιμένω ἐπὶ ἐκείνου, τὸ ὁποῖον εἶπον προηγουμένως, ὅτι στυγνὸν καὶ ἀμείλικτον εἶναι τὸ ἐρώτημα τὸ ὁποῖον ἀπηύθυνεν εἰς τὴν πτέρυγα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὃ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Διότι ὅταν λέγετε, ὅτι δι’ ἡμᾶς ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου δὲν εἶναι ἡ καθιέρωσις τοῦ πλειοψηφικοῦ, δὲν εἶναι ἡ κατάργησις τῆς ἀναλογικῆς, ἡ ὁποία γίνεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ἀρχὴν δι’ ἡμᾶς ἀποτελεῖ τὸ θέμα τῆς καθιερώσεως ἑνιαίας ἐκλογικῆς περιφερείας καθ’ ἅπασαν τὴν Ἑλλάδα, δίδετε τὴν μάχην ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὸ σημεῖον αὐτό. Δὲν δικαιοῦσθε κατὰ συνέπειαν, ὅταν ἀπωλέσατε τὴν μάχην αὐτὴν διὰ τῆς ψήφου τῆς Βουλῆς, νὰ ἔρχεσθε ἐκ τῶν ὑστέρων νὰ ἐπαναφέρετε τὴν συζήτησιν πάλιν ἐπὶ τοῦ ἰδίου θέματος, ἐπὶ τῆς στενῆς, ἢ εὐρείας περιφερείας. Ἔρχεσθε, λοιπόν, καὶ ἐνῷ ὑποστηρίζετε αὐτό, θέλετε νὰ καλύψετε τὴν παράβασιν τὴν ὁποίαν κάμνετε καί τῆς Συναγερμικῆς διατάξεως τὴν ὁποίαν ἐπικαλεῖσθε, ἀλλὰ καὶ τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, θέλετε νὰ καλύψετε τὴν παράβασιν λέγοντες, μὰ θὰ μᾶς ἐμποδίσητε νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου; Δὲν σᾶς ἐμποδίζει κανείς, κύριοι συνάδελφοι, νὰ συζητήσητε ἐπὶ τῶν ἄρθρων, καὶ παρὰ τὰς ἀντιρρήσεις τὰς ἰδικάς μας, δύνασθε νὰ συζητήσετε ὅσον χρόνον θέλετε, ἀλλὰ νομίζετε, ὅτι αὐτὸ ποὺ κάμνετε εἶναι ὀρθόν, ὅτι ἀνταποκρίνεται εἰς τὴν σοβαρότητα τῆς θέσεως, τὴν ὁποίαν ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς κατέχει καὶ ἐντὸς τῆς αἰθούσης αὐτῆς, καὶ ἐκτὸς αὐτῆς; Ἡμεῖς δὲν σᾶς ἐμποδίζομεν, σᾶς λέγομεν, ὅτι ἡ συζήτησις τὴν ὁποίαν κάμνετε ἐξέρχεται τῶν ὁρίων τῶν διαγραφομένων ἀπὸ τὸν Κανονισμὸν καὶ ἐξέρχεται ἀκόμη.....

§104Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Γνώμη σας εἶναι.

§105Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Καὶ ἐξέρχεται ἀκόμη καὶ τῶν πλαισίων τῆς σοβαρότητος, τῆς ὑπευθυνότητος, ἡ ὁποία ἀνήκει εἰς τὴν πτέρυγα τῆς ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ κάμετε κατ’ αὐτὸν τόν, ἀνώμαλον, τρόπον συζήτησιν, διὰ νὰ καλύψητε μίαν ἀτυχίαν, διότι ἀτυχία ὑπῆρξε δι’ ὑμᾶς νὰ κάμετε αὐτὴν τὴν διαχώρισιν τὴν ὁποίαν ἐκάματε. Ἄλλως ὑπελογίσατε τὰ πράγματα καὶ ἄλλως ἦλθον. Διὰ νὰ καλύψετε αὐτὴν τὴν ἀτυχίαν θέλετε τώρα νὰ ἐπαναφέρητε καὶ πάλιν τὴν συζήτησιν ἐπὶ θέματος περὶ τοῦ ὁποίου ὁριστικῶς ἀπεφάνθη ἡ Βουλή.

§106Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ὁ πειρασμός, ὁ ὁποῖος μὲ ὤθησεν εἰς τὸ νὰ σᾶς διακόψω, ὀφείλεται εἰς τὴν κατ’ ἐπανάληψιν χρῆσιν τοῦ ὅρου «ἀδυσώπητον ἐρώτημα», τὸ ὁποῖον, δῆθεν, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν προέβαλε πρὸς τὸν Συναγερμόν. Ἐκάματε κατάχρησιν τοῦ ὅρου. Ἡ ἀπάντησις ὅμως εἰς τὸ ἐρώτημα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐδόθη προκαταρκτικῶς: Ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς ἀνέμενεν, ὅτι θὰ ἔλθῃ εἰς συζήτησιν νομοσχέδιον μὲ πλειοψηφικὸν εὐρείας περιφερείας. Δὲν ἦλθε τοιοῦτον πλειοψηφικόν, ἀλλὰ πλειοψηφικὸν στενῆς, στενῆς, μάλιστα, ποικιλούσης κατὰ περιφερείας καὶ μὲ διαφαινομένην διάθεσιν νέας συντμήσεως ἢ αὐξήσεως ἢ μειώσεως. Ἀλλὰ πλὴν αὐτῆς τῆς βασικῆς ἐλαττωματικότητος, εἰς τὸ νομοσχέδιον παρεισέφρυσαν διατάξεις, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὴν ὑπεύθυνον καταγγελίαν τοῦ Συναγερμοῦ πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ τὸν λαόν, εἶχον ἀντικειμενικὸν σκοπὸν εὐθὺν τὴν ἀλλοίωσιν τοῦ δημοσίου φρονήματος. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ Συναγερμὸς καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ ἐννοήσουν πῶς ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἠγωνίσθη εἰς τὸν δρόμον περὶ παροχῆς ψήφου εἰς τὰς γυναῖκας, διὰ τῆς ἐν τῷ ὑπὸ ψήφισιν νόμῳ ὑποβαλλομένης προτάσεως ἀναστέλλει τὴν χορήγησιν τοῦ δικαιώματος αὐτοῦ. Διότι ὁ Συναγερμὸς καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐννοήσουν πῶς, ἐνῷ ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, τῆς διεξαγαγούσης τῆς ἐκλογάς, ἐψήφισεν ὁ στρατός, ἐν τούτοις ἤδη, μετέχοντος εἰς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Κόμματος, ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ ὁποίου εὑρίσκεται ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ στρατὸς δὲν πρόκειται νὰ ψηφίσῃ. Διότι ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐννοήσουν πῶς, ἐνῷ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἦτο εἰσηγητὴς τοῦ νόμου, τοῦ ἀποκλείσαντος τοὺς ἑτεροδημότας, μετὰ μίαν διετίαν ἀλλάσσει γνώμην καὶ ἀξιοῖ τὴν ἐγγραφὴν καὶ τὴν ἀθρόαν πολιτοποίησιν εἰς τὰ μεγάλα κέντρα δεκάδων χιλιάδων ἑτεροδημοτῶν. Αὐταὶ ὅλαι αἱ διατάξεις, κ. συνάδελφε, τὰς ὁποίας κατηγγείλαμεν ὑπευθύνως καὶ εὐθαρσῶς ὡς διατάξεις, αἱ ὁποῖαι, τοὐλάχιστον κατὰ τὴν γνώμην ἡμῶν, ἔχουν εὐθὺν καὶ ἀποκλειστικὸν ἀντικειμενικὸν σκοπὸν τὴν ἀλλοίωσιν τοῦ δημοσίου φρονήματος, καθ’ ἡμᾶς, καθ’ ὃ ἔχομεν δικαίωμα, συνυφαίνονται μετὰ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, ἀρχῆς περιλαμβανούσης καὶ τὴν περιφέρειαν, τὴν ἄνισον καὶ ἀνομοιογενῆ, περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησα. Αὐταὶ αἱ καθέκαστον διατάξεις, ἐν τῷ συνόλῳ λαμβανόμεναι, μᾶς τοποθετοῦν ἀντιθέτως πρὸς τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, καθ’ ἃ σαφῶς ἐδηλώσαμεν. Καὶ θὰ εἴχομεν τὴν ἀξίωσιν ἡ Κυβέρνησις, μὲ ἓν ἀνώτερον πνεῦμα, νὰ φέρῃ ἓν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θὰ ἠδυνάμεθα ἡμεῖς νὰ ψηφίσωμεν. Ἐκπροσωπῶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν μόνον τὴν προσωπικήν μου γνώμην...

§107Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Δὲν εἶναι δυνατόν, κ. Πρόεδρε, νὰ διεξαχθῇ συζήτησις κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπανέλθωμεν ἐπὶ θεμάτων, τὰ ὁποῖα συνεζητήθησαν καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων ἀπεφάνθη ἡ Βουλή. Τὸ θέμα τώρα εἶναι κεκορεσμένον. Ἐτέθη ζήτημα, ἐγένετο ψηφοφορία, ἐτελείωσε· δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἐπανέλθωμεν. Τὰ περὶ στρατοῦ κλπ. δὲν ἔχουν καμμίαν σχέσιν μὲ τὸ ὑπὸ συζήτησιν θέμα.

§108Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Ὁ κ. Κύρκος ὡμίλησε περὶ στυγνοῦ καὶ ἀδυσωπήτου ἐρωτήματος, τὸ ὁποῖον δῆθεν ὁ Συναγερμὸς ἀφῆκεν ἀναπάντητον. Ἐὰν τὴν ἀπάντησιν δὲν τὴν ἠκούσατε, κύριοι συνάδελφοι, ἀπὸ ἡμερῶν, ἀφ’ ἧς συνεζητήθη τὸ νομοσχέδιον, τὴν ἠκούσατε πρὸ ὀλίγων στιγμῶν. Ὁ Συναγερμὸς εἶχε τὴν ἀξίωσιν νὰ φέρῃ ἡ Κυβέρνησις ἓν νομοσχέδιον ἄξιον αὐτῆς καὶ ἄξιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Ὄχι νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔχει ἀποκλειστικὸν σκοπὸν κατὰ τίνα τρόπον θὰ ἀποκλείσῃ τὴν ἄνοδον τοῦ Συναγερμοῦ εἰς τὴν ἐξουσίαν.

§109Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ συζήτησις κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Θὰ ἀναγκασθῶ νὰ φέρω τὸ ζήτημα εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Θὰ δημιουργηθῇ ζήτημα μεταξὺ τοῦ Προεδρείου καὶ τῆς Κυβερνήσεως.

§110Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἀπευθύνω εὐθὺ ἐρώτημα εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν: Ναὶ ἢ ὄχι, πρόκειται νὰ γίνῃ συζήτησις κατ’ ἄρθρον τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου; Νὰ τὸ γνωρίζωμεν. Διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, κ. Πρόεδρε, ἐπικαλούμεθα ἡμεῖς πλέον τὴν ἰδικήν σας παρέμβασιν. Δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐκ τῆς ὑπευθύνου θέσεως, τὴν ὁποίαν κατέχει, νὰ θέλῃ διὰ συνεχῶν παρεμβάσεων, νὰ μᾶς ἐμποδίσῃ νὰ ὁμιλήσωμεν καὶ ἀναπτύξωμεν τὰς ἀπόψεις μας ἐφ’ ἑνὸς ἑκάστου ἄρθρου. Αὐτὸ πρέπει νὰ ἐκκαθαρισθῇ. Δὲν τὸ δεχόμεθα.

§111Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Προβάλλεται θέμα ἀρχῆς καὶ ὄχι ἄρθρων. Ἐπὶ τῆς ἀρχῆς ἀπεφάνθη ἡ Βουλή.

§112Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Κύριε Κύρκο, θὰ σᾶς ἀπευθύνω ἐγὼ τώρα ἕνα ἐρώτημα καὶ σᾶς παρακαλῶ εὐθέως νὰ μοῦ ἀπαντήσητε. Σᾶς ἐρωτῶ: εἶναι τρόπος διατυπώσεως κυβερνητικῆς ἀπόψεως ἡ ἄρνησις εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν νὰ συζητήσῃ κατ’ ἄρθρον τὸ νομοσχέδιον; Τί λέγετε σεῖς;

§113Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, μὲ συγχωρεῖτε. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶπεν ὅτι θὰ δημιουργήσῃ ζήτημα μεταξὺ Προεδρείου καὶ Κυβερνήσεως. Νομίζω ὅμως, ὅτι πρῶτον πρέπει νὰ συμφωνήσῃ ἡ Κυβέρνησις. Διότι, ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διακόπτων τὸν κ. Στρᾶτον, εἶπεν, ὅτι εἶναι ἀπολύτως σύμφωνος ἐπὶ τοῦ θέματος, ὡς ἐτέθη παρ’ ἡμῶν. Νὰ συμφωνήσῃ, λοιπόν, ὁ κ. Ὑπουργὸς μὲ τὸν κ. Βενιζέλον καὶ ἔπειτα νὰ συζητήσωμεν. Ἡμεῖς βλέπομεν ὅτι διαφωνεῖ ἡ Κυβέρνησις μεταξύ της.

§114Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Δὲν ὑπάρχει καμμία διαφωνία μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως.

§115Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Εὐχαριστῶ τὸν συνάδελφον κ. Μπαμπάκον διὰ τὴν διακοπὴν τὴν ὁποίαν μοῦ ἔκαμε. Θὰ παρεκάλουν μάλιστα, ἂν ἦτο δυνατόν, νὰ γίνουν καὶ ἄλλαι διακοπαί, διότι εἶναι ἐνισχυτικαὶ τῶν ἀπόψεων τὰς ὁποίας ὑπεστήριξα. Ὁ κ. Μπαμπάκος μᾶς εἶπεν ὅτι «παρεισέφρυσαν εἰς τὸ νομοσχέδιον διατάξεις, τὰς ὁποίας ἡμεῖς ἐθεωρήσαμεν συνυφασμένας πρὸς τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου». Τοῦτο δὲν σημαίνει τίποτε ἄλλο παρὰ ἐκεῖνο ποὺ ὑπεστήριξα καὶ ἐγώ, ὅτι ἀντὶ τῆς καθαρᾶς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, πλειοψηφικὸν ἢ ἀναλογική, σεῖς ἔχετε ἀναγάγει εἰς ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου τὰς τέσσαρας διατάξεις, ἐπὶ τῶν ὁποίων καὶ διεξαγάγετε τὴν πολιτικήν σας μάχην. Καὶ πρώτη ἐξ ὅλων τῶν διατάξεων αὐτῶν εἶναι ἡ περὶ στενῆς ἢ εὐρείας περιφερείας. Ἡττήθητε εἰς τὴν μάχην, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἐπανέλθετε. Καὶ κατὰ τοῦτο ἔχει δίκαιον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Διότι δὲν πταίει κανεὶς ἐὰν σεῖς ἔχετε ἀναγάγει, κατὰ τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου— καὶ τὸ ἔχετε ἐπαναλάβει καὶ τώρα—ὡς ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου αὐτὰς τὰς τέσσαρας διατάξεις. Διότι ἢ τὰς ἔχετε ἀναγάγει εἰς ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἐδώσατε τὴν μάχην ἐπὶ τῶν διατάξεων αὐτῶν εἰς τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν ἢ δὲν τὰς εἴχατε ἀναγάγει εἰς ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου καὶ τώρα τίποτε δὲν σᾶς κωλύει εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν νὰ ἐκδηλώσετε ὁλόκληρον τὴν ἀντίθεσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ κατὰ τῶν διατάξεων, αἱ ὁποῖαι, ὡς εἶπεν ὁ συνάδελφος κ. Μπαμπάκος, παρεισέφρυσαν καὶ αἱ ὁποῖαι, ὡς προσέθεσεν ὁ ἴδιος, ἀφεώρων εἰς τὴν νόθευσιν τῆς γνησίας ἐκδηλώσεως τοῦ λαϊκοῦ φρονήματος. Ἀλλὰ δὲν τὸ ἐκάματε αὐτό. Διατὶ δὲν τὸ ἐκάματε, σᾶς τὸ ἀνέπτυξα εἰς τὸν λόγον, τὸν ὁποῖον εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἀναγγείλω ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ εἰς τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. Διότι ἐφοβήθητε τὴν ἐνώπιον τοῦ Σώματος καθαρὰν συζήτησιν μεταξὺ ἀναλογικῆς καὶ πλειοψηφικοῦ. Καὶ σᾶς εἶπα: Ἔχοντες ὑπ’ ὄψει σας ὅτι πλέον τῶν ⅘ τῶν συγκροτούντων τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν εἶναι κατ’ ἀρχὴν καὶ κατὰ πεποίθησιν κεκηρυγμένοι ὑπὲρ τῆς ἀναλογικῆς, ἐφοβήθητε μήπως κατὰ τὴν συζήτησιν.....

§116ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πῶς συμβαίνει....

§117Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Μήπως δὲν συμβαίνει; Μήπως δὲν ὑπάρχουν εἰς τὴν παράταξιν τοῦ Ε. Σ. βουλευταί, οἱ ὁποῖοι κατὰ συνείδησιν πιστεύουν, ὅτι ἡ ἀναλογικὴ εἶναι καλύτερον ἐκλογικὸν σύστημα, ἀλλὰ πειθαρχοῦν εἰς τὴν ἡγεσίαν τοῦ κόμματος ἢ καὶ ὁλοκλήρου τοῦ Κόμματος; Πειθαρχοῦντες εἰς τὴν ἀπόφασιν ψηφίζουν ὑπὲρ τοῦ πλειοψηφικοῦ. Δὲν εἶναι κανένα φαινόμενον ἐξαιρετικόν. Ἐδῶ βλέπετε εἰς τὸ Ἀγγλικὸν Ἐργατικὸν Κόμμα ὑπάρχει μία διάστασις μεγάλη, μεταξὺ τῆς ἡγεσίας τοῦ Κόμματος καὶ τῶν παραγόντων τοῦ Κόμματος καὶ ὅμως ἡ διάστασις ἐξακολουθεῖ καὶ τὸ Ἀγγλικὸν Ἐργατικὸν Κόμμα παραμένει ἀπολύτως συγκεκροτημένον. Δὲν εἶναι λοιπὸν ἄηθες εἰς τὰ δημοκρατικὰ κόμματα νὰ ὑπάρχουν οἱ βουλευταί, οἱ ὁποῖοι νὰ ἔχουν ἰδίας ἀντιλήψεις ἐπὶ τῶν συνταγματικῶν θεμάτων, νὰ ἐκθέσω μάλιστα καὶ τὰς ἀντιλήψεις των αὐτάς—ὅπως εἶναι καὶ τὸ παράδειγμα τὸ ἰδικόν μου—διότι καὶ ἀπὸ αὐτὸ ποὺ εἴπατε «σεῖς ὡμιλήσατε ὑπὲρ τῆς ἀναλογικῆς καὶ ἐψηφίσατε ὑπὲρ τοῦ πλειοψηφικοῦ», εἶπον προηγουμένως ὅταν ὡμίλουν ὅτι ἐκθέτω γνώμας ἀτομικάς. Ἡ Κυβέρνησις ἡ ὁποία κατευθύνει τὴν πλειοψηφίαν τῆς Βουλῆς, ἐθεώρησεν ὅτι ἔπρεπε νὰ ψηφισθῇ τὸ Κυβερνητικὸν νομοσχέδιον. Καθῆκον μου ἦτο νὰ πειθαρχήσω εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς ἡγεσίας. Ἐσεῖς ὅμως ὅπως, εἶπον καὶ εἰς τὴν πρώτην κατὰ τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν, ἐφοβήθητε νὰ φέρετε ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὸ θέμα αὐτό, τὸ θέμα τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, διότι ὅτι δήποτε καὶ νὰ εἴπητε, δέν μπορεῖτε νὰ ξεφύγετε ἀπὸ αὐτό: Ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου ἦτο πλειοψηφικὸν ἤ ἀναλογικόν. Καταργεῖται ἡ ἀναλογική, θεμελιοῦται τὸ πλειοψηφικόν. Δὲν ἠμπορεῖτε λοιπὸν ἐσεῖς ἄν ἠθέλατε νὰ κάμετε συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, νὰ ξεφύγητε ἀπὸ τὰ πλαίσια τὰ ὁποῖα σᾶς ἐτοποθέτει τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον νόμου. Ἐσεῖς ὅμως θελήσατε νὰ ἀποφύγητε τὴν συζήτησιν αὐτήν, διότι ἐγνωρίζατε ὅτι οὐδέτερον τῶν ἐπιχειρημάτων, τὰ ὁποῖα ἐπεκαλέσθητε διὰ νὰ ὑποστηρίξητε τὴν ἄποψίν σας, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ εὐσταθήσῃ οὔτε ἀπὸ ἀπόψεως θετικῆς, οὔτε ἀπὸ ἀπόψεως πρακτικῆς, διότι οὔτε τὸ πλειοψηφικὸν δημιουργεῖ ἰσχυρὲς Κυβερνήσεις, οὔτε τὸ ἀναλογικὸν κονιορτοποιεῖ τὰς δυνάμεις τοῦ τόπου, –δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ εὐσταθήσουν εἰς μίαν ὁμαλὴν συζήτησιν, ἡ ὁποία θὰ διεξήγετο ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Διὰ νὰ ἀποφύγητε λοιπὸν τὴν συζήτησιν αὐτήν, ἐπήρατε τὴν ὁδόν, τὴν ὁποίαν ἐπήρατε. Ἦτο δικαίωμά σας. Δὲν μπορεῖτε ὅμως τώρα κηδόμενος τῆς ἀξιοπρεπείας σας.

§118Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὄχι δά.

§119Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Καὶ τῆς σοβαρότητός σας ὡς ἕνα κόμμα μεγάλο πολιτικόν, νὰ ἔρχεσθε καὶ τὰ θέματα τὰ ἤδη κριθέντα, καὶ κριθέντα ἀποφαστικῶς διὰ τῆς ψήφου τῆς Βουλῆς, τὰ θέματα αὐτὰ νὰ τὰ ἐπαναφέρετε ἕνα ἕνα εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν καὶ νὰ ὑποβάλλετε μάλιστα καὶ προτάσεις ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας, διότι ὑπεβάλατε πρότασιν ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας ἐπὶ τοῦ 1 ἄρθρου, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ εἰς τὴν περιφέρειαν......

§120Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὄχι ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1.

§121Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Τίποτε δὲν ἀποκλείει αὔριον νὰ θελήσετε νὰ ὑποβάλητε πρότασιν ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας καὶ ἐπὶ τοῦ θέματος φερ’ εἰπεῖν τῆς ἐπανεγγραφῆς τῶν ἑτεροδημοτῶν.

§122Ε. ΓΟΝΗΣ. Ἀσφαλῶς θὰ θέσωμεν, θὰ ὑποβάλωμεν.

§123Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Τίποτε δὲν ἀποκλείει νὰ ὑποβάλετε πρότασιν ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας καὶ ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς ψήφου τῶν γυναικῶν.

§124Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Βεβαιότατα.

§125Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Καὶ ἐπὶ τοῦ θέματος τοῦ στρατοῦ. Ἀλλὰ δεδομένου ὄντος ὅτι καὶ τὰ τέσσαρα αὐτὰ θέματα ἐκρίθησαν ἤδη καὶ ἐκρίθησαν ἀποφασιστικῶς ἀπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς.

§126ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν σᾶς ἀναγνωρίζομεν κοινοβουλευτικῶς ἀπόψε.

§127Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Αὐτὸ ἀποδεικνύει ἕνα καὶ μόνον, ὅτι θέλετε νὰ κωλυσιεργήσητε.

§128Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Ὄχι, ὄχι. Σεῖς κωλυσιεργεῖτε, ὁμιλοῦντες ἐπὶ ὥραν περίπου. Δὲν πιστεύομεν ὅτι ὑπάρχουν θέματα συλλογικῶς καὶ ἀθρόως λυόμενα ἤ ψηφιζόμενα. Σεῖς κωλυσιεργεῖτε καὶ ὄχι ἡμεῖς ἀναπτύξαντες ἐπὶ πεντάλεπτον τὰς ἀπόψεις μας. Ἡμεῖς ἁπλῶς λέγομεν—ὅπως καὶ σεῖς πιστεύετε—ὅτι δὲν ὑπάρχουν διατάξεις πολιτικῶν θεμάτων, τὰ ὁποῖα ἐκρίθησαν ἐμμέσως καὶ συλλογικῶς ἄνευ ἰδιαιτέρας ψηφοφορίας.

§129Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Αὐτὰ εἶναι βασικὰ θέματα, συνδεόμενα καὶ ἀποτελοῦντα τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου.

§130Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἐὰν συμβαίνῃ νὰ παρατείνεται ἡ παραμονή μου στὸ βῆμα ὁσάκις ἀνεβαίνω εἰς αὐτό, αὐτὸ δὲν ὀφείλεται εἰς τὴν ἰδικήν μου διάθεσιν νὰ μακρηγορῶ, ὀφείλεται εἰς τὴν ἰδιαιτέραν ἐκτίμησιν μὲ τὴν ὁποίαν μὲ περιβάλλει ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμός, ὁ ὁποῖος μοῦ προβάλλει διαφόρους διακοπάς, ἐκ τῶν διακοπῶν αὐτῶν ἀναπτύσσεται συζήτησις, ὁ λόγος φέρει τὸν ἀντίλογον, καὶ ἐντεῦθεν καὶ ἡ παράτασις τῆς παραμονῆς μου στὸ βῆμα. Δὲν διαμαρτύρομαι ἐγώ, διότι μοῦ κάμνετε διακοπάς, ἀλλ’ ὄχι δι’ ὄνομα τοῦ Θεοῦ καὶ διακοπὰς νὰ μοῦ κάμετε καὶ θέματα νὰ ἐπαναφέρετε εἰς τὴν συζήτησιν καὶ κατόπιν τρόπον τινὰ νὰ μοῦ ἀποδίδετε τὴν μομφὴν ὅτι ἐγὼ μακρηγορῶ καὶ κωλυσιεργῶ.

§131Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Σεῖς.

§132Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ὄχι, κύριε συνάδελφε. Εἶναι προφανές, ὅτι ἐπαναφέροντες εἰς τὴν συζήτησιν θέματα κριθέντα ἅπαξ ἀπὸ τὴν Βουλὴν καὶ ἀκόμη, ὡς οἱ ἴδιοι ἀνεγνωρίσατε καὶ ἀπεδέχθητε, ὑποβάλλοντες προτάσεις ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας ἐπὶ τῶν τεσσάρων βασικῶν σημείων, τὰ ὁποῖα ἐνεκλείοντο, ὁπωσδήποτε καὶ ἂν θελήσητε νὰ ἑρμηνεύσητε τὸ πρᾶγμα, ἐνεκλείοντο εἰς τὴν ψῆφον ἡ ὁποία ἐδόθη ἀπὸ μέρους τῆς Βουλῆς, κωλυσιεργεῖτε. Δὲν θέλετε νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον καὶ κάμετε τὸν ὑπολογισμόν. Ἐπὶ πόσον χρόνον θὰ συνεχίζεται ἡ Ἔκτακτος Σύνοδος τῆς Βουλῆς. Ἐὰν ἐπιμηκύνωμεν, ὑπάρχει ἡ ἐλπίς.........

§133Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Σεῖς τὸ θέλετε.

§134Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Νὰ ματαιωθῇ ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου. Καὶ διατὶ νὰ ματαιωθῇ; Νὰ σᾶς εἴπω.

§135Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Σεῖς τὸ θέλετε. Δεκαπέντε μέλη τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ παρῃτήθησαν τοῦ λόγου εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου.

§136Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Θέλετε νὰ ἐπιτύχητε ἀντὶ πάσης θυσίας τὴν ματαίωσιν τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου, διότι ἡ καρδούλα σας θέλει τὴν ἐνισχυμένην ἀναλογικήν, ἡ ὁποία εἶναι τὸ ὑφιστάμενον σύστημα. Νὰ διατί θέλετε νὰ ματαιώσητε, (χειροκροτήματα) τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλὰ δὲν ἔχετε τὸ πολιτικὸν θάρρος διὰ νὰ ἀνέλθητε ἐπὶ τοῦ βήματος καὶ νὰ εἴπητε «ὑποστηρίζομεν πλειοψηφικόν». Διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους σᾶς ἐκθέτομεν, κηρυσσόμεθα ὑπὲρ τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς. Δὲν ἔχετε τὸ πολιτικὸν θάρρος νὰ τὸ κάμετε. Εἶσθε δέσμιοι ἑνὸς ἀγῶνος τὸν ὁποῖον ἔχετε διεξαγάγει ὑπὲρ τοῦ πλειοψηφικοῦ καὶ ὅταν εἴδατε τὴν Κυβέρνησιν ὑποβάλλουσαν τὸ πλειοψηφικόν, ὅταν εἴδατε τὴν Βουλὴν διατεθειμένην νὰ ψηφίσῃ τὸ πλειοψηφικόν, ἔ! τότε ἄρχισε (φωναί, διαμαρτυρίαι), κάπως νὰ σᾶς ἐγκαταλείπῃ τὸ θάρρος.

§137Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Λάθος, κύριε συνάδελφε.

§138Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Βεβαίως, βεβαιότατα καὶ τρόπον τινὰ διὰ νὰ παρασκευάσητε τὸ δημόσιον αἴσθημα, ἠρχίσατε ἀπὸ τῶν δημοσιογραφικῶν σας ὀργάνων, νὰ ὁμιλῆτε περὶ τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς, περὶ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, ἐναντίον τοῦ ὁποίου ἐβάλατε μετὰ πάθους καὶ τὸ ὁποῖον δὲν ἠθέλατε νὰ ἴδητε τόσον, ὅσον καὶ ὁ Χριστὸς δὲν ἤθελε νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸν διάβολον. Ἀκόμη δὲν ἐξηράνθη ἡ μελάνη τῆς «Ἑστίας», ἀναγραφούσης «μὰ ἐπὶ τέλους διὰ ποῖον λόγον νὰ γίνεται αὐτὴ ἡ συζήτησις, διὰ ποῖον λόγον νὰ παρατείνεται ἡ Ἔκτακτος Σύνοδος τῆς Βουλῆς;» Μὰ ἀφοῦ ὑπάρχει ἐκλογικὸς νόμος, λέγει ἡ «Ἑστία». Ποῖος; Ἡ ἐνισχυμένη ἀναλογική; Αὐτὴ εἶναι, κύριοι συνάδελφοι, ἡ ψυχανάλυσις ἡ ἰδική σας. Θέλετε ἐνισχυμένην ἀναλογικήν.

§139Κ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν σὲ ἐνδιαφέρει τὶ θέλομεν ἡμεῖς.

§140Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Μὲ ἐνδιαφέρει, διότι ἕλκω καὶ ἐγὼ τὴν καταγωγήν μου ἀπὸ τὸν λαὸν καὶ θέλω νὰ διαφωτισθῇ ὁ λαός. Δὲν συζητοῦμεν ἐδῶ περὶ τῶν προσωπικῶν μας ζητημάτων, ὥστε νὰ μὴ ἐνδιαφέρεται ὁ ἕνας διὰ τὰ ζητήματα τοῦ ἄλλου. Ὅλων αἱ γνῶμαι καὶ ὅλων αἱ θέσεις κεῖνται ὑπὸ τὸν ἔλεγχον ὅλων ἡμῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ θέσις εἰς τὴν ὁποίαν ἔχετε περιστῇ καὶ συνεπεία τούτου δημιουργεῖτε ὅλην αὐτὴν τὴν συζήτησιν, ἡ ὁποία δὲν εἶχε καμμίαν θέσιν. Βεβαίως ἠμπορούσατε νὰ συζητήσετε τὸ ἄρθρον 1, ἀλλὰ ὄχι ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς διαιρέσεως τῶν περιφερειῶν εἰς στενὴν εἰς τὴν παλαιὰν Ἑλλάδα καὶ εὐρεῖαν εἰς τὰς νέας Χώρας, διότι αὐτὸ τὸ θέμα εἶχε κριθῆ ἀναμφισβητήτως καὶ τελεσιδίκως ἀπὸ τὴν Βουλήν, ἀλλὰ νὰ συζητήσετε ἐπὶ τῆς ὅλης διαρθρώσεως τοῦ ἄρθρου 1. Τὸ ἄρθρον 1 ἔχει 6 παραγράφους. Ἐκ τῶν 6 αὐτῶν παραγράφων, πλὴν τῆς παραγράφου περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησα, ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ συζήτησις. Ἐὰν μάλιστα ἠθέλατε σεῖς, ἠμπορούσατε νὰ ζητήσετε νὰ προστεθοῦν καὶ ἄλλαι 26 παράγραφοι, ἐν πάσῃ περιπτώσει μὴ ἔχουσα καμμίαν σχέσιν μὲ τὸ θέμα τὸ κατ’ ἀρχὴν κριθὲν καὶ τελεσιδίκως ἀπὸ τὴν ψῆφον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας.

§141Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Θὰ ἤθελα, χάριν τῆς προαγωγῆς τῆς συζητήσεως, νὰ σᾶς θέσω ἕνα ἁπλοῦν ἐρώτημα. Εἰς ποίαν στάσιν τῆς συζητήσεως αὐτῆς θὰ ἠδυνάμεθα ἡμεῖς, ἀντιτιθέμενοι εἰς τὴν γενικὴν οἰκονομίαν τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ καὶ εἰς ὡρισμένον ἄρθρον, θὰ ἠδυνάμεθα νὰ προτείνωμεν τροπολογίας ἂν μὴ εἰς τὴν παροῦσαν στάσιν; Δὲν θὰ εἴχομεν τὸ δικαίωμα ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ καὶ τοῦ Συντάγματος νὰ προτείνωμεν οἱανδήποτε τροπολογίαν ἂν μὴ τὸ ἐπράττομεν αὐτὴν τὴν στιγμήν. Συνεπῶς δὲν ἠμπορεῖτε νὰ μᾶς εἴπητε, ὅτι ἀντικανονικῶς εἰσάγομεν τὰς τροπολογίας, διότι δὲν θὰ ἠδυνάμεθα κατ’ οὐδεμίαν ἄλλην στάσιν τῆς συζητήσεως νὰ τὰς εἰσαγάγωμεν. Ἀλλὰ καὶ περαιτέρω. Σεῖς λέγετε, ὅτι ἐκρίθη τὸ θέμα τῶν περιφερειῶν κατὰ τρόπον συνδεδεμένον ἀλληλεγγύως μὲ τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ ὑποστηρίζετε κατὰ κόρον. Καὶ εὑρίσκεσθε ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐν ἀπολύτῳ ἀντιθέσει μὲ τὰς δηλώσεις τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, τὰς γενομένας ἀπὸ τὸ Σῶμα αὐτὸ πρὸ τῆς ψηφοφορίας. Διότι ὁ ἀρχηγὸς τῆς Κυβερνήσεως εἶπε πρὸς τὴν Βουλήν: δὲν θὰ ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν ἐν τῇ ἐξελίξει τῆς συζητήσεως νὰ ἐπανεξετασθῇ τὸ θέμα τῶν περιφερειῶν. Δὲν ἠμπορεῖ λοιπὸν σεῖς νὰ συζητῆτε περὶ τοῦ, ὅτι ἀντικανονικῶς εἰσάγεται ἡ συζήτησις αὐτὴ τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπὸ τὸ κράτος αὐτῆς τῆς δηλώσεως ἐπακολούθησε καὶ ἡ ψηφοφορία ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Μήπως ἐπιθυμεῖτε νὰ ἀκούσητε καὶ τὴν περικοπὴν τοῦ λόγου τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ;

§142Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Ἔπρεπε νὰ δεχθῆτε τὴν γνώμην τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως.

§143Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Σεῖς ἐδέχθητε τὸ νομοσχέδιον σεῖς ἐνεκρίνατε τὰς δηλώσεις τοῦ πρωθυπουργοῦ σας, ὀφείλετε νὰ εἶσθε συνεπεῖς.

§144Ν. ΜΑΝΘΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ κατερχόμενος τοῦ βήματος ἐδήλωσεν: θέλομεν ἐκλογὰς μὲ πλειοψηφικὸν καὶ εὐρεῖαν. Ἡ Βουλὴ ὅμως ἀπεφάνθη ὑπέρ τοῦ πλειοψηφικοῦ συστήματος μὲ στενὴν καὶ εὐρεῖαν.

§145Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἔχετε ἀσφαλῶς παρεξηγήσει ἤ ἔχετε κακῶς ἀντιληφθῆ τὴν σχετικὴν περικοπὴν τοῦ λόγου τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου θὰ ἐδέχετο συζήτησιν ἐπὶ τῆς στενῆς καὶ εὐρείας. Ἀντιθέτως μάλιστα κατηγορηματικῶς ἐδήλωσεν ὅτι τέσσαρα εἶναι τὰ σημεῖα τοῦ νομοσχεδίου, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐπιμένω καὶ διὰ τὰ ὁποῖα δὲν δέχομαι καμμίαν ἀπολύτως μεταβολὴν. Καὶ τὰ τέσσαρα αὐτὰ σημεῖα ἦσαν, πρῶτον στενὴ καὶ εὐρεῖα. Ἀλλ’ εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ μάλιστα τὸ ἐδικαιολόγησε, ὅτι ἐπειδή, ὡς προκύπτει, θὰ ὑπάρξουν ἐκλογικαὶ περιφέρειαι, αἱ ὁποῖαι θὰ εἶναι παραπολὺ μικραί, αἱ ὁποῖαι θὰ ἀναδεικνύουν ἐνδεχομένως καὶ ἕνα μόνον βουλευτήν, ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ σημείου θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ συζήτησις, ἔστω ἐὰν ἐκ τῆς συζητήσεως ἀνέκυπτεν ὅτι καλὸν καὶ δυνατὸν ταυτοχρόνως θὰ ἦτο αἱ μικραὶ αὗται περιφέρειαι νὰ συμπτυχθοῦν εἰς μίαν περιφέρειαν καὶ ἀντὶ ἑνὸς νὰ ἀναδεικνύωνται 2–3 βουλευταί, νὰ ἀντιμετωπίσωμεν καὶ τὴν περίπτωσιν αὐτήν. Ἄλλο τὸ ἕνα, ἄλλο τὸ ἄλλο. Ἀλλὰ ἡ βασικὴ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου δὲν ἠμπορεῖ νὰ μεταβληθῇ.

§146Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, θέλω νὰ ὑπομνήσω εἰς τὸν κ. συνάδελφον, συμπληρώνων ὅσα εἶπεν ὁ ρήτωρ τοῦτο: ὅταν ὡμίλησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ὄντως εἶπεν, ὅτι ἀπορεῖ, πῶς ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς δὲν ἐψήφισεν ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, ἐφόσον εἶναι ὑπὲρ τοῦ πλειοψηφικοῦ. Καὶ ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς εἶπεν, ὅτι δὲν ψηφίζει τὸ νομοσχέδιον πρῶτον, δεύτερον, τρίτον καὶ ἔρχεται σήμερον ὁ κ. Θεοτόκης καὶ λέγει δικολαβίζων, ὅτι δὲν ἀποτελεῖ ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου τὸ θέμα.

§147Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὁ κ. Κοθρῆς ὑποθέτω, ὅτι ἀνακαλεῖ τὴν λέξιν.

§148Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Ἄν ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς ἐψήφιζεν ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τοῦ πλειοψηφικοῦ τότε θὰ εἴχατε δίκαιον.

§149Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν θέλετε νὰ καταλάβετε, ὅτι μὲ ὁποιονδήποτε σύστημα ἐκλογικὸν θὰ χάσητε, ἐσεῖς θὰ μείνητε μόνον μὲ τὸ κατασκεύασμά σας, ἀλλὰ πλειοψηφίαν δὲν λαμβάνετε. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§150Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ. Τί εἶναι αὐτά, ἀφήσατε νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου. (Θόρυβος).

§151Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Δὲν ἠμπορῶ, κύριοι συνάδελφοι, ἀληθῶς νὰ ἀντιληφθῶ τὴν ἀξίαν τοῦ ἐπιχειρήματος, τὸ ὁποῖον προέβαλεν ὁ φίλτατος ἐκ Κερκύρας συνάδελφος, κ. Θεοτόκης, ὁ ὁποῖος ὡμίλησε περὶ μειώσεως τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων τῶν κατοίκων τῶν περιφερειῶν ποὺ ἀνήκουν εἰς τὴν παλαιὰν Ἑλλάδα καὶ θὰ ψηφίσουν μὲ ἐκλογικὴν περιφέρειαν τὴν ἐπαρχίαν καὶ περὶ αὐξήσεως τῆς ἀξίας τῆς ψήφου τῶν κατοίκων τῶν νέων χωρῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ ψηφίσουν εἰς εὐρεῖαν περιφέρειαν. Ἕνας ἄλλος μάλιστα συνάδελφος εἶπεν, καλὰ τέλος πάντων ἐμεῖς, οἱ ὁποῖοι κατοικοῦμεν εἰς τὴν παλαιὰν Ἑλλάδα ἔχομεν μειωμένον τὸ πολιτικόν μας κριτήριον, ἔχομεν μειωμένην τὴν πολιτικήν μας σκέψιν καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον πρέπει νὰ μᾶς ἐπιβάλλῃ ὁ νέος νόμος νὰ ψηφίσωμεν εἰς στενὴν ἐκλογικὴν περιφέρειαν καὶ οἱ Ἕλληνες τῶν νέων χωρῶν ἔχουσιν ἰσχυρότερον ἡμῶν πολιτικὸν κριτήριον ἔχουν ὑγιεστέραν πολιτικὴν σκέψιν καὶ πρέπει νὰ ψηφίσουν εἰς εὐρεῖαν περιφέρειαν; Εἰλικρινῶς δὲν δύναμαι ν’ ἀντιληφθῶ, πῶς ἤχθησαν οἱ κύριοι συνάδελφοι, διὰ νὰ εἴπουν τοιαύτας γνώμας περὶ τῶν συνεπειῶν τὰς ὁποίας, θὰ ἔχῃ ἡ ψήφισις αὐτῆς τῆς διατάξεως. Αἱ περιφέρειαι, ὅπως καὶ ἂν τὰς κάμνωμεν, εἴτε δεχθῶμεν τὴν εὐρεῖαν περιφέρειαν, εἴτε δεχθῶμεν τὴν στενὴν περιφέρειαν θὰ εἶναι ἀνομοιόμορφον, δὲν ἠμποροῦν ὅλαι αἱ περιφέρειαι νὰ ἀναδείξουν τὸν ἴδιον ἀριθμὸν βουλευτῶν. Εἰς τοῦτο ἔχει ἀπόλυτον δίκαιον ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Εἰς μίαν διακοπὴν του πρὸς ἕνα ἐκ τῶν κυρίων συναδέλφων ἔκαμεν ἀκριβῶς τὴν παρατήρησιν, ὅτι ἡ Πρωτοδικειακὴ περιφέρεια εἰς τὰς νέας χώρας ἐξισοῦται πρὸς τὴν ἐπαρχιακήν. Εἰς τὴν παλαιὰν Ἑλλάδα, φερ’ εἰπεῖν, ὁ Νομὸς Λασηθίου μὲ τὴν εὐρεῖαν περιφέρειαν δύο βουλευτὰς θὰ ἀναδείξῃ, μὲ τὴν στενὴν περιφέρειαν πάλιν δύο βουλευτὰς θὰ ἀναδείξῃ. Ἀλλὰ ὑπὸ τὴν εὐρεῖαν περιφέρειαν ὁ νομὸς Λασηθίου ἀναδεικνύει δύο βουλευτὰς ὡς ἔχει νῦν ἡ κατάστασις. Ἐνῷ ὑπὸ τὴν τὴν στενὴν περιφέρειαν ὑπάρχουν ἐπαρχίαι εἰς τὴν παλαιὰν Ἑλλάδα, αἱ ὁποῖαι θ’ ἀναδείξουν καὶ 5 καὶ 6 καὶ 7 βουλευτάς. Ὁ Νομὸς Δράμας ὑπὸ τὴν εὐρεῖαν περιφέρειαν ἀναδεικνύει 5 βουλευτάς, ἡ ἐπαρχία Κορινθίας ὑπὸ τὴν στενὴν περιφέρειαν ἀναδεικνύει 4–5 βουλευτάς. Πῶς εἶναι λοιπὸν δυνατὸν νὰ λέγωμεν, ὅτι ἡ καθιέρωσις τῆς εὐρείας περιφερείας, ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὴν στενὴν περιφέρειαν, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ μίαν ἐξίσωσιν μὲ τὰ κρατοῦντα εἰς τὰς νέας χώρας πρὸς τὰ κρατοῦντα εἰς τὴν παλαιὰν Ἑλλάδα, διότι ἐμεῖς ἐκεῖ δὲν ἔχομεν τὸ ἐπαρχιακὸν σύστημα διὰ νὰ γνωρίζῃ κανεὶς ποῖος εἶναι ὁ ἀριθμὸς τῶν δημοτῶν τῶν κατοίκων εἰς τὴν ἐπαρχίαν αὐτήν. Πῶς εἶναι λοιπὸν δυνατὸν ὅμως ἡ κατὰ αὐτὸν τὸν τρόπον ρύθμισις τῶν πραγμάτων ἀπὸ τὰς ἀπόψεις τῶν περιφερειῶν; Εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ, ὅτι δημιουργοῦμεν διαφορετικὴν θέσιν διὰ τὸν ἐκλογέα τῆς παλαιᾶς Ἑλλάδος, θέσιν μειονεκτικήν, καὶ διαφορετικὴν θέσιν, πλεονεκτικὴν διὰ τὸν ἐκλογέα τῶν νέων χωρῶν. Ἀλλὰ καὶ ὅταν ἀκόμη ἔχομεν τὴν εὐρεῖαν περιφέρειαν καὶ εἰς τὰς νέας χώρας καὶ εἰς τὴν παλαιὰν Ἑλλάδα κατὰ τὸ σύστημα τῆς ἀναλογικῆς, μήπως εἰς τὰς Ἀθήνας δὲν ἐξελέγετο ἀριθμὸς βουλευτῶν, ὁ ὁποῖος θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ καλύψῃ τὸν ἀριθμὸν βουλευτῶν τριῶν περιφερειῶν. Μήπως εἰς τὴν Θεσσαλονίκην καὶ μετὰ τὴν περικοπὴν τοῦ Νομοῦ Κιλκὶς δὲν ἐξελέγετο ἀριθμὸς βουλευτῶν, ὁ ὁποῖος θὰ ἐκάλυπτε δύο τοὐλάχιστον ἄλλας ἐκλογικὰς περιφερείας; Δὲν εἶναι δυνατὸν λοιπὸν νὰ εὐσταθήσουν τοιούτου εἴδους ἐπιχειρήματα, τὰ ὅσα εἶπαν εἰς τὸ θέμα τῆς στενοχωρείας καὶ περαίνεται ἡ περαιτέρω συζήτησις.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§153ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συνέχισις τῆς αʹ συζητήσεως ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως τῶν περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν διὰ τοῦ ἀναλογικοῦ συστήματος διατάξεων τοῦ κωδικοποιημένου Νόμου 5493 τοῦ 1932 (Β. Διατάγματος τῆς 9ης Αὐγούστου 1951) καὶ ἐπαναφορᾶς ἐν ἰσχύϊ τοῦ πλειοψηφικοῦ συστήματος» ἀναβάλλεται. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6.30′ μ. μ. (Ὥρα 10.15′ μ. μ.)