1952.09.10

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 12η

Τετάρτη 10 Σεπτεμβρίου 1952

Προεδρία κ. Δ. Β. ΓΟΝΤΙΚΑ

(Ὥρα 7.10′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Σ. Κότσιανος, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῶν συνεδριάσεων Ι καὶ ΙΑ.

§2Σ. ΚΟΤΣΙΑΝΟΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῶν συνεδριάσεων Ι καὶ ΙΑ. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ι. Κυριακὸς καὶ Μ. Γαληνὸς αἰτοῦνται ἄδειαν ἀπουσίας προκειμένου ν’ ἀναχωρήσουν εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§4ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, ἐγκρίνονται.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρέσχε τὴν ἔγκρισίν της διὰ τὴν χορήγησιν ἀδείας εἰς τοὺς βουλευτὰς Ι. Κυριακὸν καὶ Μ. Γαληνόν. Παρακαλεῖται ὅπως προσέλθῃ καὶ δώσῃ τὸν ὑπὸ τοῦ Συντάγματος καθοριζόμενον ὅρκον ὁ καταλαβὼν τὴν θέσιν τοῦ ἀποβιώσαντος βουλευτοῦ Θεσσαλονίκης Ι. Μιχαὴλ, βουλευτὴς τῆς ἰδίας περιφερείας κ. Α. Ἀνωγιαννάκης. (Προσέρχεται ὁ καταλαβὼν τὴν θέσιν τοῦ ἀποβιώσαντος βουλευτοῦ Θεσσαλονίκης Ι. Μιχαὴλ, βουλευτὴς τῆς ἰδίας περιφερείας κ. Α. Ἀνωγιαννάκης καὶ δίδει τὸν ὑπὸ τοῦ Συντάγματος καθοριζόμενον ὅρκον, ἔχοντα οὕτω: «Ὀμνύω εἰς τὸ ὄνομα τῆς Ἁγίας καὶ Ὁμοουσίου καὶ Ἀδιαιρέτου Τριάδος νὰ φυλάξω πίστιν εἰς τὴν Πατρίδα καὶ εἰς τὸν Συνταγματικὸν Βασιλέα, ὑπακοὴν εἰς τὸ Σύνταγμα καὶ τοὺς νόμους τοῦ Κράτους καὶ νὰ ἐκπληρώσω εὐσυνειδήτως τὰ καθήκοντά μου»).

§6ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἄξιος, ἄξιος.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Σ. Τσιαπάρας ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§8Σ. ΤΣΙΑΠΑΡΑΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Α. Σχινᾶς καταθέτει ἀναφορὰν σταφιδοπαραγωγῶν τῶν χωρίων Ἀβραμίου, Λευκοχώρας, Στρεφίου καὶ Νεοχωρίου, διαμαρτυρομένων δι’ ἐπιδεικνυομένην ἀστοργίαν Κυβερνήσεως πρὸς τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς καὶ ζητούντων αὔξησιν τιμῆς ἀσφαλείας σταφίδος, καὶ καταβολὴν ὁλοκλήρου τοῦ τιμήματος παραδιδομένου σταφιδοκάρπου. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Α. Σχινᾶς καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Κτηματικῆς Ἀδελφότητος Καλαμῶν, ζητούσης καθορισμὸν Πρίμ ἐξαγωγῆς ἑσπεριδοειδῶν ἰσαξίου τῆς κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος καθορισθείσης παθητικότητος. Ὁ βουλευτὴς Εὐβοίας κ. Μ. Στεφανίδης καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Σωματείου Μεταλλωρύχων Μαντουδίου Εὐβοίας διαμαρτυρομένων διὰ τὴν μὴ καταβολὴν ὑπὸ τῶν μεταλλευτικῶν ἐπιχειρήσεων τοῦ ἐπιδόματος ἀνθυγιεινῆς ἐργασίας. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Α. Μπριλλάκης καταθέτει ἀναφορὰς ἀναπήρων καὶ θυμάτων ἀμάχου πληθυσμοῦ, ζητούντων ἰσότιμον ἀναγνώρισιν μὲ τοὺς ἀναπήρους τῶν Ἐθνικῶν πολέμων, χορήγησιν τοῦ καθιερωμένου Χριστουγεννιάτικου καὶ Πασχαλινοῦ δώρου κλπ. Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Π. Κάβδας καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν Νομοῦ Δράμας, διαμαρτυρομένης δι’ οἰκονομικὴν ἀπαθλίωσιν καπνοπαραγωγικοῦ κόσμου Δράμας καὶ ζητούσης ἄμεσον καταβολὴν Πρὶμ ἐσοδείας καπνῶν 1951, ἀπόσβεσιν τόκων ὑπερημερίας, ἀσφαλίστρων κλπ. Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Π. Κάβδας καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Συνεταιρισμῶν Προσωτσάνης, Πετρούσης, Καλλιθέας, Κοκκινογίων, Καλῆς Βρύσεως, Χαριτωμένης καὶ Μικροπόλεως, διαμαρτυρομένων διὰ τὰς καθωρισθείσας τιμὰς συγκεντρώσεως τῶν καπνῶν ἐσοδείας 1950 καὶ παλαιοτέρων κλπ. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Π. Λυκουρέζος καταθέτει ἀναφορὰς τῶν Ἑνώσεων Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν, Μεσσήνης, Ἄνω Μεσσηνίας Φιλιατρῶν, Ἐπιτροπῆς ἀγῶνος σταφιδοπαραγωγῶν Πύλου, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν καθορισθεῖσαν τιμὴν ἐξαγορᾶς σταφίδος, τὴν τμηματικὴν καταβολὴν ταύτης ὡς καὶ διὰ τὴν μὴ λῆψιν τῶν ἐνδεικνυομένων μέτρων πρὸς προστασίαν τῆς σταφιδοπαραγωγῆς. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Π. Λυκουρέζος, καταθέτει ὑπόμνημα τῆς Κτηματικῆς ἀδελφότητος Καλαμῶν, ζητούσης ὅπως ἀπὸ τοῦδε καθορισθῇ τὸ Πρὶμ διὰ τὴν ἐξαγωγὴν τῶν ἑσπεριδοειδῶν καθ’ ὅσον ἡ παραγωγὴ τούτων ἐν Καλάμαις εἶναι πολὺ πρώϊμος. Ὁ βουλευτὴς Λακωνίας κ. Γ. Ρουμάνης καταθέτει ἀναφορὰν τῶν ἁπανταχοῦ τῆς Ἑλλάδος μικροκαταθετῶν, ζητούντων ἀπόδοσιν τῶν μικροκαταθέσεών του πρὸς ἀποκατάστασιν τῆς ἐμπιστοσύνης τῶν πολιτῶν ἔναντι τοῦ Κράτους κλπ. Ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς κ. Δ. Γόντικας καταθέτει τηλεγραφήματα τῶν σταφιδοπαραγωγῶν τῶν περιφερειῶν Στρέφι, Πελοπίου, Σμίλα, Πουρναρίου, Ἀρινοφυγαλίας, Τρικόρφου, Πύργου, Λαμπετίου, Ἁγίου Γεωργίου καὶ Λεχαινῶν Γαστούνης ζητούντων ἄμεσον καταβολὴν ὁλοκλήρου τῆς ἀξίας τοῦ σταφιδοκάρπου ἅμα τῇ παραδόσει τούτου εἰς τὰς ἀποθήκας τοῦ ΑΣΟ, διάθεσιν σταφίδος εἰς Βιομηχανίαν μὲ βάσιν τιμὴν ἀσφαλείας κλπ. Οἱ βουλευταὶ Χαλκιδικῆς κ. κ. Β. Βασιλικὸς καὶ Ι. Λαμπρόπουλος διὰ τηλεγραφήματός των διαμαρτύρονται διὰ διακοπὴν συγκεντρώσεως σίτου περιάγουσαν σιτοπαραγωγικὸν κόσμον περιφερείας των εἰς δεινὴν οἰκονομικὴν θέσιν. Ἀπαντήσεις διαφόρων Ὑπουργείων ἐπὶ ἐρωτήσεων κ.κ. βουλευτῶν. Ι. Τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίων Ἔργων. Α) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Σχινᾶ. Κατόπιν τῆς κοινοποιηθείσης καὶ ἡμῖν ὑπ’ ἀριθ. 21504) 26–7–51 ὑμετέρας διαταγῆς πρὸς τὸ Ὑδραυλικὸν Ταμεῖον Παμίσου ἀφορώσης τὴν ἀναγκαστικὴν ἀπαλλοτρίωσιν τῶν ἀναγκαιουσῶν ἐκτάσεων πρὸς διευθέτησιν τοῦ χειμάρρου Ἄριος διὰ τὴν ἀποξήρανσιν τοῦ ὁμωνύμου ἕλους, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ διαπέμψωμεν συνημμένως λόγῳ ἁρμοδιότητος τὸ ὑπ’ ἀριθ. 5257)2–7–52 ἔγγραφον τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων μετὰ τῆς προσηρτημένης τούτῳ σχετικῆς ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Μεσσηνίας κ. Α. Σχινᾶ.

Ὁ Διευθυντὴς

Α. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ

Β) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Σχινᾶ. Ἐπὶ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 5258 ἐ. ἔ ὑμετέρου δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ Μεσσηνίας κ. Α. Σχινᾶ διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τοῦ λιμένος Κορώνης ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι ἐπὶ ὁμοίας ἐπερωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Μεσσηνίας κ. Λυκουρέζου περὶ ἧς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 3881 ἐ. ἔ. ὑμέτερον ἀπηντήσαμεν εἰς τὸ Γραφεῖον κ. Ὑπουργοῦ τῶν Δημοσίων Ἔργων διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 181957 ἐ. ἔ. ἡμετέρου ἀντιγράφου τὸ ὁποῖον ἐπισυνάπτομεν τῷ παρόντι. Ἀθῆναι τῇ 24–7–52

Ὁ Διευθυντὴς

Μ. ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ

Πρὸς Τὸ Γραφεῖον κ. Ὑπουργοῦ κ. Διευθυντὴν Ἐπὶ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 105 ἐ. ἔ. ὑμετέρου σχετικῶς μὲ τὴν ἐρώτησιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Λυκουρέζου περὶ ἀποκαταστάσεως τοῦ Λιμένος Κορώνης ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν ὅτι κατ’ ἀρχὴν τὸ Λιμενικὸν Ταμεῖον Κορώνης ἔπρεπε νὰ ὑποβάλῃ ἡμῖν σχετικὴν μελέτην πρὸς ἐκτίμησιν τῶν ζημιῶν καθὼς καὶ πρὸς ἐξέτασιν τοῦ ζητήματος τῆς χρηματοδοτήσεως, πρὸς ἀποκατάστασιν τούτων τῆς οἰκείας πιστώσεως χορηγηθησομένης εἴτε ἐκ τῶν ἰδίων πόρων τούτου, ἐφ’ ὅσον τοῦτο θὰ ἦτο δυνατὸν, εἴτε ἐκ τοῦ προγράμματος ἀνασυγκροτήσεως ἐφ’ ὅσον θὰ ἐνεκρίνετο ὑπὸ τῶν ἁρμοδίων ὑπ’ ὄψει τῶν ὁποίων θὰ ἐτίθετο παρ’ ἡμῶν. Τοιαύτη μελέτη δὲν ὑπεβλήθη ἡμῖν μέχρι σήμερον. Ἀθῆναι τῇ 27–5 52

Ὁ Διευθυντὴς

Μ. ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ

ΙΙ. Τοῦ Ὑπουργείου Κοιν. Προνοίας. Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Β. Βασιλικοῦ. Πρὸς Τὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων Ἔχομεν τὴν τιμὴν εἰς ἀπάντησιν τῆς διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 4638 Διεκπ. 1948 ἀπὸ 4.6.52 ἐγγράφου ὑμῶν ἀποσταλείσης ὑπ’ ἀριθ. 446 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Χαλκιδικῆς κ. Β. Βασιλικοῦ, ν’ ἀποστείλωμεν πρὸς ὑμᾶς τὴν ἐπὶ τῆς ἐρωτήσεως ταύτης ἀπάντησιν.

Ὁ Ὑπουργὸς

Φ. ΖΑΪΜΗΣ

Ἀπάντησις Αἱ ἐργασίαι τοῦ Ἀσκληπιείου Θεσ)νίκης εἰς Μηχανιώνα ἀνεστάλησαν διότι: α) Ἡ ἀνέγερσις καὶ ὁ ἐξοπλισμὸς τοῦ Ἱδρύματος θὰ ἀπήτουν τεραστίας δαπάνας τὰς ὁποίας σήμερον δὲν δυνάμεθα νὰ ἀντιμετωπίσωμεν. β) Ἡ θέσις τοῦ Ἱδρύματος παρουσιάζει πολλὰ μειονεκτήματα λόγῳ τῆς ἐκ τοῦ Κέντρου Θεσσαλονίκης ἀποστάσεώς της (33 χιλιόμετρα) καὶ ἡ λειτουργία αὐτοῦ θέλει καταστῇ λίαν προβληματικὴ καὶ λίαν δαπανηρὰ διὰ τὸ Δημόσιον, καθ’ ὅσον λόγῳ τῆς ἀποστάσεως αὐτῆς θὰ προκύψῃ ἀναπόφευκτος δυσχέρεια διὰ τὸν συνεχῆ καὶ καθ’ ἡμέραν ἀνεφοδιασμὸν τοῦ Ἱδρύματος εἰς τρόφιμα καὶ καύσιμον ὕλην καὶ ἰδίᾳ διὰ τὴν ἐξεύρεσιν ἐπιστημονικοῦ καὶ νοσηλευτικοῦ προσωπικοῦ. Σήμερον εὑρίσκονται Σανατόρια καὶ ἄλλα Ἱδρύματα ἐν λειτουργίᾳ ἐντὸς μεγάλων πόλεων καὶ ὅμως ἀντιμετωπίζουν τὸ ἴδιον πρόβλημα, πολὺ δὲ περισσότερον ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται μακρὰν τῶν κέντρων (Σανατόριον Ἀσβεστοχωρίου, Τριπόλεως, Ρόδου κ.λ.π.) Ἰδιαιτέρως ὅμως πολὺ μεγαλυτέρας δυσχερείας θὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ Ἵδρυμα τοῦτο τὸ ὁποῖον θὰ ἀπαιτήσῃ εἰδικευμένον προσωπικὸν (ὀρθοπεδικοὶ ἰατροί). γ) Συνεστήθη καὶ λειτουργεῖ ἤδη ἐν τῷ Δημοτικῷ Νοσοκομείῳ Κιλκὶς ὀρθοπεδικὴ κλινικὴ ἐξ 80 κλινῶν μὲ ἐλαχίστας δαπάνας δ) Πρόκειται νὰ ἱδρυθῇ εἰς νῆσον Λέρον παρόμοιον Νοσηλευτικὸν Ἵδρυμα ἐκ 300 κλινῶν. Εἰς τὴν νῆσον Λέρον εὑρίσκονται τεράστια κτιριακὰ συγκροτήματα μὲ πλήρεις ἐγκαταστάσεις κατάλληλα πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτόν, τὰ ὁποῖα μὲ ἐλαχίστας δαπάνας θέλουσι μετατραπῇ εἰς Ἱδρύματα τοῦ τύπου τούτου. Τὴν ἀναστολὴν τῶν ἐργασιῶν τοῦ Ἀσκληπίου Μηχανιώνας εἰσηγήθη καὶ ὑπέδειξεν ἡ ἁρμοδία Ὑγειον. Ὑπηρεσία τῆς Ἀμερικανικῆς ἐν Ἑλλάδι Ἀποστολῆς, διὰ τοὺς αὐτοὺς ὡς ἀνωτέρω ἐκτεθέντας λόγους.

Ὁ Ὑπουργὸς

Φ. ΖΑΪΜΗΣ

ΙΙΙ. Τοῦ Ὑπουργείου Βιομηχανίας. Α) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Παπαδημητρίου. Ἀριθ. Πρωτ. 54727 Πρὸς τὴν Γεν. Γραμματείαν τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων. Ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ ἀποστείλωμεν ὑμῖν κατωτέρω ἀπάντησιν εἰς τὴν διὰ τοῦ ὑμετέρου ὑπ’ ἀριθ. 4636)1946 ἐ.ἔ. ἐγγράφου διαβιβασθεῖσαν ἡμῖν ὑπ’ ἀριθ. 444 ἐρώτησιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Δ. Παπαδημητρίου.

Ὁ Ὑπουργὸς

Ι. Γ. ΖΙΓΔΗΣ

Εἰς τὴν ὑπ’ ἀριθ. 444 ἐρώτησιν τοῦ βουλευτοῦ Ἀρκαδίας κ. Δημ. Παπαδημητρίου. Ἡ γραμμὴ ὑψηλῆς τάσεως δι’ ἧς θέλει διοχετευθῆ ἠλεκτρικὴ ἐνέργεια ἐκ τοῦ ὑδροηλεκτρικοῦ ἐργοστασίου Λάδωνος πρὸς τὰς Ἀθήνας θέλει διέλθει διὰ Τριπόλεως ὡς ἀρχικῶς προεβλέφθη. Αἱ Πάτραι θέλουσι συνδεθῆ ἐπὶ τοῦ παρόντος πρὸς τὸ ἐθνικὸν δίκτυον μέσῳ Κορίνθου. Ὅσον ἀφορᾶ τὸ δίκτυον διανομῆς ἐν τῷ Νομῷ Ἀρκαδίας, ἡ σχετικὴ μελέτη ὡς καὶ τῶν πλείστων δικτύων διανομῆς δὲν ἔχει εἰσέτι καταρτισθῆ, ἡ δὲ ἔκτασις αὐτοῦ θέλει ἐξαρτηθῆ ἐκ τῶν τεθησομένων εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Ἐνεργειακοῦ Προγράμματος πόρων.

Ὁ Ὑπουργὸς

Ι. Γ. ΖΙΓΔΗΣ

Β) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ταμβακᾶ. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 3886 ἐ. ἔ. ὑμετέρου ἐγγράφου δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν κατατεθεῖσα εἰς τὴν Βουλὴν ὑπ’ ἀριθ. 396 ἐρώτησις τῶν βουλευτῶν κ. κ. Καλλία καὶ Μ. Ταμβακᾶ, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν καὶ διὰ τὰ καθ’ ὑμᾶς τὰ κάτωθι: Ἡ μὴ εἰσέτι ἀνέγερσις νέων κατοικιῶν εἰς Χαλκίδα διὰ τὴν στέγασιν τῶν παραπηγματούχων προσφύγων τῆς πόλεως ταύτης, τῶν ὁποίων τὴν ὄντως ἀθλίαν στεγαστικὴν κατάστασιν διεπίστωσεν ἐξ ἐπιτοπίου μεταβάσεώς του καὶ ὁ Γεν. Γραμματεὺς τοῦ Ὑπουργείου τούτου, ὀφείλεται εἰς τὸ γεγονὸς ὅτι παρὰ τὰς ἐπανειλημμένας ἐνεργείας ἡμῶν, τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν ἀρνεῖται νὰ ἐγκρίνῃ τὴν ἀνάληψιν οἱουδήποτε ποσοῦ, πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον ὡς ἐπίσης καὶ διὰ τὴν ἐν γένει ἀνέγερσιν νέων κατοικιῶν, ἐκ τῆς ἀναγραφείσης διὰ τὴν λήξασαν οἰκον. χρῆσιν πιστώσεως δραχμ. 40 δισεκατομμυρίων, ἐφ’ ὅσον προηγουμένως δὲν ἤθελον πραγματοποιηθῆ ἰσόποσοι εἰσπράξεις ἐκ τῆς διαθέσεως τῶν προσφυγικῶν ἀκινήτων. Ἡ πραγματοποίησις ὅμως τῶν ἀνωτέρω εἰσπράξεων δὲν ἀνῆλθεν εἰς ἱκανοποιητικὸν ποσὸν διότι κατὰ τὴν μεγαλυτέραν περίοδον τοῦ ἔτους ἡ διάθεσις τῶν ἐν λόγῳ ἀκινήτων εἶχεν ἀνασταλῆ προκειμένου ὡς γνωστὸν καὶ ὑμῖν νὰ τροποποιηθῇ ἡ ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου κειμένη Νομοθεσία καὶ νὰ καθορισθῶσιν νέοι συντελεσταὶ τοῦ τιμήματος διαθέσεως τῶν προσφυγικῶν ἀκινήτων. Ἐξ’ ἄλλου καὶ αἱ πραγματοποιηθεῖσαι εἰσπράξεις παρὰ τῶν κατὰ τόπους Δημ. Ταμείων θέλουσι συγκεντρωθῆ καὶ ἀναγγελθῆ ἡμῖν παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν εἰς τὸ τέλος τῆς ληξάσης χρήσεως. Ἀνεξαρτήτως ὅμως τῶν ἀνωτέρω εἰσπράξεων, τὸ Ὑπουργεῖον διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ ἐπείγοντος ζητήματος τῆς στεγάσεως τῶν παραπηγματούχων προσφύγων, προῆλθεν εἰς τὰς ἐνδεικνυομένας ἐνεργείας διὰ τὴν ἀναγραφὴν ἀναλόγου πιστώσεως εἰς τὸν προϋπολογισμὸν Κρατ. ἐπενδύσεων προσεχοῦς οἰκονομ. χρήσεως. Κατόπιν τῶν ἀνωτέρω τὸ Ὑπουργεῖον ἐλπίζει βασίμως ὅτι κατὰ τὴν ἀρχομένην οἰκον. χρῆσιν θὰ καταστῇ ἐφικτὴ ἡ ἔναρξις ἐφαρμογῆς τοῦ καταρτισθέντος προγράμματος προσφυγικῆς ἀποκαταστάσεως διὰ τοῦ ὁποίου προβλέπεται ἡ κατὰ προτεραιότητα καὶ συγχρόνως μετὰ τῶν παραπηγματούχων Ἀθηνῶν Πειραιῶς καὶ Βόλου, ὁριστικὴ στέγασις τῶν παραπηγματούχων Χαλκίδος, διὰ τοὺς ἐν ἀρχῇ λόγους. Ἐπίσης γνωρίζομεν ὑμῖν ὅτι οὐδὲν ποσὸν διετέθη κατὰ τὴν οἰκον. χρῆσιν 1951–52 διὰ τὴν ἀνέγερσιν νέων προσφυγικῶν κατοικιῶν. Τέλος γνωρίζομεν ὑμῖν ὅτι ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου καὶ κατόπιν κατατεθεισῶν εἰς τὴν Βουλὴν ἐρωτήσεων τῶν βουλευτῶν Εὐβοίας κ. κ. Ε. Ἀρβανιτάκι, Μ. Στεφανίδη καὶ Θ. Ταμβακᾶ ἀπηντήσαμεν ὑμῖν διὰ τῶν ὑπ’ ἀριθ. 116803(30.11.51, 121025)18–2–52 138.49]18–2–52 καὶ 19207)4–3–52 ἡμετέρων ἐγγράφων. Ἀθῆναι τῇ 18–6–52

Ὁ Ὑπουργὸς

Φ. ΖΑΪΜΗΣ

IV. Τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν. Α) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Καραμαούνα Ἐπὶ τῆς κατατεθείσης παρὰ τοῦ βουλευτοῦ κ. Λ. Καραμαούνα ὑπ’ ἀριθ. 401 τῆς 13–5–52 ἐρωτήσεως, ἐν σχέσει πρὸς τὴν διακοπὴν τῆς χορηγήσεως φυλλαδίων σιγαροχάρτου πρὸς τοὺς καπνοπαραγωγοὺς τῆς χώρας, ἔχομεν τὴν τιμὴν ν’ ἀνακοινώσωμεν τὰ κάτωθι: Ἡ διακοπὴ τῆς ἄνω χορηγήσεως ὀφείλεται εἰς τὴν ἐξάντλησιν τοῦ εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Δημοσίου ἀποθέματος φυλλαδίων σιγαροχάρτου, εἴδους οὗτινος ἡ προμήθεια γίνεται ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς. Διὰ τὴν προμήθειαν τῶν ἀπαιτουμένων ποσοτήτων σιγαροχάρτου ἡ Ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν προέβη ἐγκαίρως εἰς τὰς δεούσας ἐνεργείας ἤδη ἀπὸ τοῦ μηνὸς Φεβρουαρίου ἔτους 1951. Ἡ κατακύρωσις ὅμως τῆς προμηθείας, παρὰ τοὺς διεξαχθέντας ἐπανειλημμένως διεθνεῖς μειοδοτικοὺς διαγωνισμούς, δὲν ἐπετεύχθη εἰμὴ μόνον κατὰ τὸν μῆνα Δεκέμβριον παρελθόντος ἔτους. Ἡ μετὰ τοῦ ἀναδόχου ὑπογραφεῖσα σχετικὴ σύμβασις προβλέπει τμηματικὴν ἀποστολὴν τοῦ παραγγελθέντος εἴδους εἰς Ἑλλάδα ἀπὸ τῶν ἀρχῶν Ἰουνίου ἐ. ἔ. Ὑπολογιζομένου καὶ τοῦ χρόνου ὅστις θ’ ἀπαιτηθῇ διὰ τὴν προώθησιν τοῦ εἴδους πρὸς τὰς καπνοπαραγωγικὰς περιφερείας τοῦ Κράτους ἐλπίζομεν ὅτι ἡ διακοπεῖσα διανομὴ σιγαροχάρτου θὰ ἐπαναληφθῇ ἀπὸ 1ης Ἰουλίου ἐ. ἔ.

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ

Β) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ κ. Δ. Καρατζένη. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 3951 ἀπὸ 14–5–52 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 405 ἀπὸ 13–5–1952 κατατεθεῖσα εἰς τὴν Βουλὴν ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Δ. Καρατζένη, σχετικῶς μὲ τὴν κατάργησιν τοῦ Α. Ν. 1217]1938 «περὶ προσαρμογῆς τῶν διατάξεων περὶ συλλογικῶν συμβάσεων ἐργασίας εἰς τὸ προσωπικὸν τῆς Ἑταιρείας Διαχειρίσεως Ὑπεγγύων Προσόδων (ΕΔΥΠ)» ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ κάτωθι: Διὰ τοῦ Α. Ν. 1217]38 ἀπεκλείσθη ἡ ἐφαρμογὴ τῶν τότε ἰσχυουσῶν συλλογικῶν συμβάσεων ἐργασίας εἰς ὁλόκληρον τὸ προσωπικὸν τῆς ΕΔΥΠ διὰ τοὺς ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει τοῦ ὡς ἄνω νόμου λεπτομερῶς ἀναγραφομένους λόγους, συνεπείᾳ δὲ τούτου αἱ ἀποδοχαὶ τοῦ προσωπικοῦ τῆς ΕΔΥΠ ἐρρυθμίζοντο διὰ τῶν ἐγγυοδοτικῶν των συμβολαίων (ἀτομικῶν συμβάσεων) διὰ τοὺς διαχειριστὰς τῶν Ἀποθηκῶν Μονοπωλίου καὶ τοῦ κανονισμοῦ ἐσωτερικῆς ὑπηρεσίας διὰ τὸ προσωπικὸν τῆς Κεντρικῆς ὑπηρεσίας. Ἀπὸ τοῦ ἔτους 1944 αἱ ἀποδοχαὶ τοῦ προσωπικοῦ τῆς ΕΔΥΠ ρυθμίζονται διὰ κοινῶν ἀποφάσεων τοῦ Ὑπουργοῦ Οἰκονομικῶν καὶ Ἐργασίας ἐκδιδομένων κατ’ ἐξουσιοδότησιν τοῦ νόμου 28)1944 «περὶ ἐξουσιοδοτήσεως τῶν Ὑπουργῶν Οἰκονομικῶν καὶ Ἐργασίας ὅπως προβαίνουν εἰς καθορισμὸν μισθῶν καὶ ἡμερομισθίων». Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν διατάξεων τοῦ νόμου τούτου ἐξεδόθη ἡ ὑπ’ ἀριθ. 2]531]3193 ἀπὸ 19 7 1948 (Φ.Ε.Κ. 115] 1948, τεῦχος Β) κοινὴ ἀπόφασις τῶν Ὑπουργῶν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ Ἐργασίας, διὰ τῆς ὁποίας καθωρίσθη ὅπως «αἱ ἀποδοχαὶ τοῦ πάσης φύσεως προσωπικοῦ τῶν ἐπιχειρήσεων καὶ ἐργασιῶν ἐν γένει, ἐφ’ ὅσον ἡ συνδέουσα τοῦτο μετ’ αὐτῶν σύμβασις ἐργασίας εἶναι τοιαύτη ἰδιωτικοῦ δικαίου καὶ τοῦ ὁποίου ἡ μισθολογικὴ κατάταξις προπολεμικῶς ἐρρυθμίζετο ὑπὸ ἐσωτερικῶν κανονισμῶν, οἵτινες εἶχον ἐγκριθῆ ὑπὸ τῶν Διοικήσεων τῶν ἐπιχειρήσεων ἢ εἶχον λάβει καθ’ οἱονδήποτε τρόπον δημοσιότητα ὡς ἐκ ὁμοιομόρφου ἐφαρμογῆς των, ἀναπροσαρμοσθῶσιν συμφώνως πρὸς τὰς ἀπὸ 4)11)47 καὶ 11)12)47 ὑπογραφείσας συλλογικὰς συμβάσεις Ἐργασίας, λαμβανομένων ὡς μισθολογικῆς βάσεως πρὸς ἀναπροσαρμογὴν τῶν ὑπὸ τῶν προπολεμικῶν κανονισμῶν προβλεπομένων μισθολογικῶν κλιμακίων. Ἡ ἀπόφασις αὕτη ἐφαρμόζεται ἤδη διὰ τὸ προσωπικὸν τῆς ΕΔΥΠ ἐξαιρέσει τῶν Διαχειριστῶν Μονοπωλίου, δι’ οὓς ἰσχύει ἀπὸ 1–1–51 ἡ ὑπ’ ἀριθ. 18778–23–5–51 κοινὴ ἀπόφασις τῶν Ὑπουργείων Συντονισμοῦ, Οἰκονομικῶν καὶ Ἐργασίας (ΦΕΚ 50]23 3–50 τεῦχος Βʹ). Διὰ τῆς τελευταίας ταύτης ἀποφάσεως αἱ κατὰ τόπους ἀποθῆκαι Μονοπωλίου κατετάγησαν εἰς 6 κατηγορίας, ἀναλόγως τῆς κινήσεως καὶ τῆς ἐν γένει ἐργασίας τούτων καὶ ὡρίσθη δι’ ἑκάστην κατηγορίαν ὁ βασικὸς καὶ ἀναπροσηρμοσμένος μισθός. Ἐπὶ τοῦ ἀναπροσηρμοσμένου τούτου μισθοῦ ἀφοῦ προστεθῇ ἡ διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 2750]51 Ὑπουργικῆς ἀποφάσεως χορηγηθεῖσα προσαύξησις ἐκ δραχμῶν 100.000 ὑπολογίζουσιν ἐπὶ πλέον καὶ ἐφ’ ὅσον συντρέχουσι αἱ ἀπαιτούμεναι προϋποθέσεις α) ἐπίδομα οἰκογενειακῶν βαρῶν ἀπὸ 10% ἕως 25% καὶ β) ἐπίδομα πολυετοῦς ὑπηρεσίας ἀπὸ 5% ἕως 30%. Ἡ κατάργησις τοῦ Α.Ν. 1217]38 θὰ ἐπανέφερε τὸ σύστημα τοῦ καθορισμοῦ τῶν ἀποδοχῶν τοῦ προσωπικοῦ ΕΔΥΠ διὰ συλλογικῶν συμβάσεων, ὡς ἐφαρμόζονται αὗται βάσει τῶν ἑκάστοτε ἐκδιδομένων ἀποφάσεων τοῦ Ὑπουργοῦ Οἰκονομικῶν καὶ Ἐργασίας. Εἰδικώτερον κατὰ τὰ νῦν ἰσχύοντα ἐπὶ τῶν μισθωτῶν, ὧν αἱ ἀποδοχαὶ ρυθμίζονται βάσει τῶν συλλογικῶν συμβάσεων, θὰ ἐφηρμόζετο διὰ τὸ προσωπικὸν τῆς ΕΔΥΠ, ἐνῷ περιλαμβάνονται καὶ οἱ Διαχειρισταὶ Ἀποθηκῶν Μονοπωλίου, ἡ ἀπὸ 16]9]1937 συλλογικὴ σύμβασις «περὶ καθορισμοῦ τῶν ἀποδοχῶν ὑπαλλήλων Ἀνωνύμων Ἑταιρειῶν ἰδιωτικῶν ἐπιχειρήσεων καὶ Γραφείων» καθ’ ἣν ρυθμίζονται αἱ ἀποδοχαὶ ἀναλόγως τῶν ἐτῶν ὑπηρεσίαν (προσαυξανόμεναι διὰ τὸ ἄρρεν προσωπικὸν δι’ ἐπιδόματος γάμου καὶ τέκνων) ἑκάστου μισθωτοῦ, ἀσχέτως τοῦ βαθμοῦ, τῆς παρεχομένης ὑπηρεσίας τοῦ τόπου καὶ τῶν συνθηκῶν παροχῆς αὐτῆς, τῆς εὐθύνης ἑκάστου κλπ. γεγονότα ἅτινα προφανῶς συνετέλεσαν εἰς τὴν μὴ ἐφαρμογὴν τῶν συλλογικῶν συμβάσεων ἐπὶ τῶν ὑπαλλήλων τῆς ΕΔΥΠ ὡς καὶ ἐκ τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως τοῦ Ἀναγ. Νόμου 1217]1938 συνάγεται. Κατὰ συνέπειαν ἡ κατάργησις τοῦ Α. Ν. 1217)1938 καὶ ἡ ἐπὶ τῶν ὑπαλλήλων τῆς ΕΔΥΠ ἐφαρμογὴ τῶν συλλογικῶν συμβάσεων θὰ εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα νὰ καθορίζωνται αἱ ἀποδοχαὶ τῶν Διαχειριστῶν βάσει τῶν ἐτῶν τῆς ὑπηρεσίας ἑκάστου ἀσχέτως πρὸς τὴν σοβαρότητα τῆς προσφερομένης ὑπηρεσίας. Οὕτω ὁ Διαχειριστὴς Μονοπωλίου μεγάλης τινος πόλεως (Ἀθηνῶν–Θεσ)νίκης), θὰ ἐλάμβανε μικροτέρας ἀποδοχὰς ἀπὸ τὰς τοῦ Διαχειριστοῦ Μονοπωλίου μικρᾶς κωμοπόλεως (π.χ. Τρικλίνου). Ἁπλῶς καὶ μόνον διότι ἐκεῖνος θὰ εἶχεν ὀλιγώτερα ἔτη ὑπηρεσίας τούτου. Εἶναι δὲ λίαν ἀμφίβολον ἐὰν ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ προτεινομένου συστήματος θὰ ἐπέφερε μείωσιν τῶν ἀποδοχῶν τῶν ὑπαλλήλων, οἵτινες βάσει τοῦ ἰσχύοντος συστήματος λαμβάνουσι μεγαλυτέρας ἀμοιβὰς τῶν προβλεπομένων ὑπὸ τῶν συλλογικῶν συμβάσεων. Ἐνῷ δηλονότι δὲν θὰ ἠδύνατο ἡ συλλογικὴ σύμβασις νὰ θίξῃ κεκτημένα δικαιώματα, ἀντιστοίχως θὰ εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα τὴν αὔξησιν τῶν ἀποδοχῶν τοῦ λοιποῦ προσωπικοῦ. Ἡ αὔξησις δὲ αὕτη τελικῶς θὰ ἐβάρυνε τὸ Δημόσιον τὸ ὁποῖον διὰ τῆς ἀπὸ 30–12–50 (ΦΕΚ 2)1951 τεῦχος Αʹ) συμβάσεώς του μετὰ τῆς ἀνωτέρω Ἑταιρείας ἀνέλαβε νὰ καλύπτῃ πάντα τὰ ἔξοδα αὐτῆς, ἐν οἷς καὶ τοὺς μισθοὺς τοῦ προσωπικοῦ της. Οὕτω θὰ προέκυπτε σημαντικὴ ἐπιβάρυνσις τοῦ Δημοσίου, ἥτις κατὰ κανόνα θὰ ἐδίδετο εἰς Διαχειριστάς, οἱ πλεῖστοι τῶν ὁποίων ὑπηρετοῦσιν εἰς τοὺς τόπους τῆς καταγωγῆς των καὶ ἀσχολοῦνται συνήθως καὶ μὲ ἄλλα ἐπαγγέλματα ἢ γεωργικὰς ἐργασίας ἐκ τῶν ὁποίων ἀποκομίζουν καὶ ἄλλας προσόδους ἐπὶ πλέον τῶν ἀποδοχῶν των. Ἐντολῇ Ὑπουργοῦ.

Ὁ Γενικὸς Διευθυντὴς

ΘΕΟΔ. Δ. ΜΕΡΤΙΚΟΠΟΥΛΟΣ

V. Τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας. Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ κ. Α. Σχινᾶ. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 8269 ἐ.ἔ. ὑμετέρου ἐγγράφου δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν τὸ ὑπ’ ἀριθ. 3649)5–5–52 ὅμοιον τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων μετὰ τοῦ προσηρτημένου αὐτῷ ἀντιγράφου τῆς κατατεθείσης ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Μεσσηνίας κ. Α. Σχινᾶ, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν ὅτι τὸ περὶ «Ἱεροψαλτῶν» νομοσχέδιον κατηρτίσθη ἤδη καὶ διεβιβάσθη εἰς τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον Δημοσίων Ὑπαλλήλων (Α Σ.Δ.Υ.) ἵνα γνωμοδοτήσῃ ἐπὶ τοῦ περιεχομένου του.

Ε. Υ.

Ὁ Διευθυντὴς Θρησκευμάτων

Α. ΦΥΤΡΑΚΗΣ

VI. Τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας. Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Κοντογιαννοπούλου. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 2684)1–5–52 ἐγγράφου ὑμῶν δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Ν. Κοντογιαννοπούλου, ἔχομεν τὴν τιμὴν ν’ ἀποστείλωμεν ὑμῖν συνημμένως ἐν ἀντιγράφῳ τὴν ὑπ’ ἀριθ. 2275)5–5– 52 ἀναφορὰν τοῦ Δασαρχείου Πύργου ἐξ ἧς ἐμφαίνηται, ὅτι ἅπασαι αἱ καταληφθεῖσαι δημόσιαι δασικαὶ ἐκτάσεις ἐν τῇ περιφερείᾳ Ἠλείας, αἱ κατάλληλοι διὰ γεωργικὴν ἢ δενδροκομικὴν καλλιέργειαν καὶ πληροῦσαι τὰς ὑπὸ τῶν κειμένων νόμων προβλεπομένας προϋποθέσεις ἀπεδόθησαν εἰς τοὺς καταλαβόντας ταύτας. Ὁ Διευθυντὴς Δασῶν τῆς Βʹ. Δ]σεως Δασῶν

Γ. ΚΟΣΣΕΝΑΚΗΣ

Εἰς ἐκτέλεσιν τῆς ὑπ’ ἀριθ. 79599 ἐ. ἔ. διαταγῆς ὑμῶν λαμβάνω τὴν τιμὴν ν’ ἀναφέρω, ὅτι αἱ κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς Κατοχῆς καταληφθεῖσαι παρανόμως δημόσιαι δασικαὶ ἐκτάσεις τόσον ἐν τῇ περιοχῇ Πηνείας, ὅσον καὶ εἰς τὴν ὑπόλοιπον περιφέρειαν τοῦ καθ’ ἡμᾶς Δασαρχείου ἐκρίθησαν κατ’ ἐπανάληψιν καὶ ὑπὸ πνεῦμα ἐπιεικείας ἐγκριθεῖσαι ἀρκεταὶ μάλιστα ἐξ αὐτῶν, ἀπερρίφθησαν δὲ ἐκεῖναι μόνον, αἵτινες δὲν ἐκπληροῦν τὰς προϋποθέσεις τῶν Α.Ν. 857]37 καὶ 1857]44 τοὐτέστιν τυγχάνουσιν ἰσχυρᾶς κλίσεως καὶ ὡς ἐκ τούτου προστατευτικαὶ τοῦ ἰδίου αὐτῶν ἐδάφους καὶ τῶν κάτωθι κειμένων ἀγρῶν ἢ κεῖνται ἐντὸς σπουδαίας σημασίας δασικῶν συμπλεγμάτων ἅτινα διὰ τῆς τυχὸν παραχωρήσεως τῶν ἐν λόγῳ ἐκτάσεων ἤθελον διατρέξει σοβαρὸν κίνδυνον. Εὐπειθέστατος Ὑπογραφὴ VII. Τοῦ Ὑπουργείου Ἐθν. Ἀμύνης. Α) Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 438 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ι. Διαμαντοπούλου. 1. Εἰς τὸ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου Ἐργασίας καταρτισθὲν καὶ εἰσαχθησόμενον προσεχῶς πρὸς ψήφισιν σχέδιον νόμου περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Α. Ν. 1836)51 «περὶ κωδικοποιήσεως τῆς Νομοθεσίας καὶ προστασίας ἀπολυομένων ἐκ τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ καὶ λαβόντων μέρος εἰς τὸν ἀγῶνα ἐναντίον τῶν συμμοριτῶν» δὲν περιελήφθησαν οἱ Παλαιοὶ Πολεμισταὶ 1912–1922» διότι: α) Διὰ τούτους ἰσχύουσιν αἱ Α. Ν. 244)36 καὶ 771)37 «περὶ προστασίας τῶν Παλαιῶν Πολεμιστῶν». β) Οἱ 751)48 καὶ 1836)51 Α. Ν. ἐξεδόθησαν ἀποκλειστικῶς διὰ τὴν προστασίαν τῶν Πολεμιστῶν ἀπὸ τοῦ 1940 καὶ ἐντεῦθεν ἤτοι Πολέμου 1940–41, Μέσης Ἀνατολῆς καὶ ἀντισυμμοριακοῦ τοιούτων. 2. Ὡς πρὸς τοὺς ἔχοντας τὴν ἰδιότητα τοῦ ὑπαλλήλου ἔχει ἐκδοθῆ μόνον τὸ Ν. Δ. 1799)42, δι’ οὗ προστατεύονται μόνον οἱ μετασχόντες εἰς τὸν Ἑλληνοϊταλικὸν πόλεμον 1940–41, ἤτοι λαμβάνουν προαγωγὴν κατὰ ἕνα βαθμόν. Ἐν Ἀθήναις τῇ 27 Ἰουνίου 1952

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Γ. ΜΑΥΡΟΣ

Β) Εἰς τὴν ὑπ’ ἀριθ. 423 ἐρώτησιν τῶν βουλευτῶν κ. κ. Γ. Ρουμάνη καὶ Β. Βραχνοῦ. 1) Ἡ ἀνέγερσις τοῦ Νοσοκομείου 1.000 κλινῶν, χρονολογεῖται ἀπὸ τοῦ ἔτους 1929, ὅτε τὸ πρῶτον ἀπεφασίσθη ἡ σύνταξις τῶν σχετικῶν μελετῶν. Ἡ κατασκευὴ τούτου χρονολογικῶς δύναται νὰ διαιρεθῇ εἰς τρεῖς φάσεις. α) Ἡ μελέτη τοῦ Νοσοκομείου συνετάχθη ἀρχικῶς κατὰ τὸ ἔτος 1929. Προέβλεπε δὲ ὅτι διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τούτου θὰ ἀπῃτεῖτο τὸ χρηματικὸν ποσὸν 200.000.000 δραχμῶν, ἀξίας τῆς ἐποχῆς ἐκείνης. β) Ἡ ἀνάληψις ὑπὸ ἐργολήπτου κατασκευῆς καὶ ἐν συνεχείᾳ, ἡ ἔναρξις τῶν ἐργασιῶν ἐγένετο κατὰ τὸ ἔτος 1930 μὲ πρώτην σειρὰν ἐργασιῶν τὴν κατασκευὴν τοῦ περιφερειακοῦ μανδροτοίχου, τῶν φυλακίων καὶ διαφόρων γραφείων τῆς κυρίας εἰσόδου τοῦ νεκροτομείου καὶ δευτερευόντων εἰσέτι κτιρίων, ἅτινα ἀπετέλουν κεχωρισμένας πτέρυγας τοῦ καθ’ αὑτοῦ Κεντρικοῦ Νοσοκομείου. γ) Αἱ ἐργασίαι αὗται ἐπερατώθησαν κατὰ τὸ ἔτος 1932 καὶ 1933. δ) Ἔκτοτε αἱ ἐργασίαι διεκόπησαν λόγῳ μὴ χορηγήσεως πιστώσεων διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν ἕνεκα ἑτέρων ἀναγκῶν τοῦ στρατοῦ πλέον ἐπειγουσῶν ὡς αἱ προμήθειαι πολεμικοῦ ὑλικοῦ καὶ ἔργα ὀχυρώσεως φρουρίου Θεσσαλονίκης. 2. Ἡ δευτέρα φάσις τῶν ἐργασιῶν χρονολογεῖται ἀπὸ τὸ ἔτος 1938 ἀλλὰ διὰ τροποποιήσεως τῆς ἀρχικῆς μελέτης ἐπὶ τῷ οἰκονομικώτερον, διὰ περιορισμοῦ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν κλινῶν τοῦ Νοσοκομείου κάτω τῶν χιλίων. α) Ἐγένετο ἀνάδειξις τοῦ ἐργολήπτου καὶ ἐν συνεχείᾳ ἔναρξις τῶν ἐργασιῶν διὰ ἐσκαφῶν τῶν ὑπογείων χώρων τῶν Νοσοκομείων καὶ ἐκτελέσεως τῆς ἐργασίας θεμελιώσεως τῶν πεδίλων, τοῦ ἐκ μπετὸν ἀρμὲ σκελετοῦ τοῦ Κεντρικοῦ Νοσοκομείου. β) Αἱ ἐργασίαι συνεχίσθησαν μέχρι τῆς ἐνάρξεως τοῦ Πολέμου 1940–1941, ὁπότε καὶ διεκόπησαν παντελῶς. γ) Τὰ καταρτισθέντα μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἀρχικὰ καὶ μεταγενέστερα ἀρχιτεκτονικὰ σχέδια ἀπωλέσθησαν ἢ κατεστράφησαν κατὰ τὴν κατοχήν. 3. Ἡ τρίτη φάσις χρονολογεῖται ἀπὸ τοῦ ἔτους 1950 καθ’ ὃ διετάχθη ἡ σύνταξις νέων μελετῶν διὰ χρησιμοποιήσεως κατὰ τὸ δυνατὸν τῶν ὑφισταμένων κατασκευῶν. α) Ἡ ὁλικὴ δαπάνη διὰ τὴν ὁλοκλήρωσιν τῶν ἐργασιῶν τοῦ ἀνεγειρομένου Νοσοκομείου τῶν 1.000 κλινῶν προϋπελογίσθη εἰς 100 περίπου δισεκατομμύρια. β) Λόγῳ τοῦ μεγάλου ὕψους τῆς δαπάνης, ἀπεφασίσθη, μετὰ σύμφωνον γνώμην τῆς Ἀμερικανικῆς Στρατ. Ἀποστολῆς ὅπως περιορισθῇ προσωρινῶς ὁ ἀριθμὸς τῶν κλινῶν εἰς 200, δι’ ὃ καὶ ἐκτελοῦνται ἤδη αἱ ἀπαραίτητοι ἐργασίαι διὰ τὴν λειτουργίαν τοῦ Νοσοκομείου ὡς τοιούτου μόνον 200 κλινῶν τροποποιηθείσης τῆς ἀρχικῆς μελέτης. 4 Ἡ δαπάνη τῆς μελέτης διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τῶν ἐργασιῶν τῶν 200 κλινῶν ἀνέρχεται περίπου εἰς 30 δισεκατομμύρια. Μέχρι σήμερον ἔχουσι διατεθῆ ἑπτὰ δισεκατομμύρια τετρακόσια πεντήκοντα δύο ἑκατομμύρια δραχμῶν. (7.452. 000.000). 5. Κατὰ τὴν οἰκονομ. χρῆσιν 52)53 ἔχει προγραμματισθῇ χρ. ποσὸν 5.000.000.000 ἀλλὰ καὶ τοῦτο μεταβλητὸν διότι ἡ διάθεσίς του ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὰς διατεθησομένας ἐπὶ τοῦ Κεφ. τοῦ Στρατωνισμοῦ πιστώσεις, αἵτινες κατὰ τὰς προβλέψεις μας θὰ εἶναι μᾶλλον περιωρισμέναι. 6. Ἕτεραι δυσχέρειαι πλὴν τῆς οἰκονομικῆς τοιαύτης δὲν ὑφίστανται. Ἀθῆναι τῇ 27 Ἰουνίου 1952

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Γ. ΜΑΥΡΟΣ

Γ) Εἰς τὴν ὑπ’ ἀριθ. 400 ἐρώτησιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Καραμαούνα. 1. Διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 143)1949 ἀποφάσεως Ἐπιτροπῆς Στεγάσεως Ὑπουργείου Ἀεροπορίας τοῦ Α. Ν. 939)1949 ἐπετάχθη ἓν διαμέρισμα ἐκ δύο δωματίων ἐπὶ τῆς ὁδοῦ Σουλτάνη 9 ἰδιοκτησίας Γ. Καρδιακίδη πρὸς ἐγκατάστασιν τοῦ Ὑπαξ]κοῦ τῆς Ἀεροπορίας Ταμπακέα Λεωνίδα καὶ τῆς οἰκογενείας του. 2. Τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 473)1950 ἀποφάσεώς του ἐπὶ προσφυγῆς τοῦ ἰδιοκτήτου ἔκρινε τὴν ἐν λόγῳ ἐπίταξιν ὡς νομίμως ἐπιβληθεῖσαν καὶ ἀπέρριψε τὴν προσφυγὴν αὐτοῦ. 3. Ἤδη ὡς ἐγνωρίσαμεν εἰς τὸν ἴδιον διὰ τοῦ ἀπὸ 28–2–1952 ἐγγράφου μας ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία μας καταβάλλει προσπαθείας διὰ τὴν ἐξεύρεσιν τοῦ ἀναγκαιοῦντος ποσοῦ διὰ τὴν μεταστέγασιν τοῦ ἐν λόγῳ ὑπαξιωματικοῦ εἰς ἕτερον οἴκημα δι’ ἐλευθέρας μισθώσεως. 4. Πλὴν ὅμως δὲν εἶναι ἡ μοναδικὴ περίπτωσις καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν λόγῳ τῶν κρατουσῶν δεινῶν στεγαστικῶν συνθηκῶν τὸ ὅλον ζήτημα τῆς στεγάσεως τῶν Ἀξιωματικῶν νὰ ἀντιμετωπισθῇ ἀποτελεσματικῶς. Ἔχει δὲ δοθῆ μερικὴ λύσις δι’ ὡρισμένων χρηματικῶν ποσῶν τὰ ὁποῖα ἐχορηγήθησαν δι’ ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ συνεχίζεται τὸ ἔργον τοῦτο ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς Στεγάσεως τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ἐν Ἀθήναις τῇ 27 Ἰουνίου 1952

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Γ. ΜΑΥΡΟΣ

Δ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Γκελεστάθη. 1. Κατὰ τὸ ἄρθρον 24 τοῦ νόμου 4971 περὶ Ὀργανισμοῦ τῆς Ἀστυνομίας Πόλεων, ἵνα διορισθῇ τις ἀστυφύλαξ δέον ὅπως, ἐκτὸς τῶν ἄλλων προσόντων, ἔχει ἐκπληρώσῃ τὴν κεκανονισμένην θητείαν ἐν τῷ Στρατῷ Ξηρᾶς, Ἀέρος, Θαλάσσης ἢ Χωρ)κῆς ἢ νὰ ἔχῃ νομίμως ἀπαλλαγῇ ἀπὸ τὰς στρατιωτικὰς ὑποχρεώσεις δι’ ἄλλον λόγον πλὴν τοῦ τῆς ὑγείας. α) Ἐπειδὴ ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως καὶ ἐντεῦθεν παρετηρήθη ἀπροθυμία ἐφέδρων καὶ διὰ τὴν κατάταξιν εἰς τὴν Ἀστυνομίαν Πόλεων ἐξεδόθη ὁ Α.Ν. 397)11–6–45 δι’ οὗ ἐπετράπη ἡ κατάταξις κατὰ τὸ ἔτος 1945 εἰς τὴν Ἀστυνομίαν Πόλεων Στρατευσίμων κλάσεως 1941, 1942, 1943, 1944 καὶ 1945 μὴ κληθέντων εἰς τὸν στρατὸν ξηρᾶς καὶ διατελούντων νομίμως ἐκτὸς τοῦ Στρατεύματος. β) Ἡ ἰσχὺς τῶν διατάξεων τοῦ ἀνωτέρω νόμου ἐπεξετάθη βραδύτερον διὰ τοῦ νόμου 1098)46 καὶ εἰς τοὺς στρατευσίμους τῶν κλάσεων 1940–1946 καὶ 1947. γ) Διὰ τῆς 4 παραγρ. τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νόμου 397) 1945 ρητῶς ὁρίζεται ὅτι οἱ οὕτω κατατασσόμενοι εἰς τὴν Ἀστυνομίαν Πόλεων ἐὰν ἀπολυθῶσιν ἤ παραιτηθῶσι πρὸ τῆς συμπληρώσεως πενταετοῦς ὑπηρεσίας, ὑποχρεοῦνται νὰ ἐκπληρώσωσι τὰς στρατιωτικάς των ὑποχρεώσεις. 2. Ὡς γνωστὸν οἱ ἀστυνομικοὶ ὑπάλληλοι ἀποτελοῦσιν ἴδιον Σῶμα ὑπαλλήλων διεπόμενον ὑπὸ τῶν εἰδικῶν περὶ τούτου διατάξεων καὶ κατὰ συνέπειαν δὲν εἶναι δυνατὸν ἐν τῇ Ἀστυνομίᾳ πόλεων ὑπηρεσία των νὰ καλύπτῃ τὴν ὑποχρέωσιν θητείας ἐν τῷ στρατῷ. 3. Ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐπιτρέψῃ διὰ νόμου τὴν κατάταξιν εἰς τὴν Ἀστυνομίαν Πόλεων Στρατευσίμων μὴ ἐκπληρωσάντων τὴν θητείαν των λόγῳ ἀπροθυμίας κατατάξεως ἐφέδρων ἀφ’ ἑνός, ἀφ’ ἑτέρου διότι δὲν ἦτο δυνατὴ κατ’ ἄλλον τρόπον ἡ συμπλήρωσις τῶν δημιουργουμένων κενῶν ἐν τῇ Ἀστυνομίᾳ πόλεων. 4. Τέλος γνωρίζομεν, ὅτι πράγματι ἡ ἐν τῇ Χωροφυλακῇ ὑπηρεσία τῶν ἐν αὐτῇ κατατασσομένων λογίζεται ὡς χρόνος ὑπηρεσίας ἐν τῷ Στρατῷ καθ’ ὅσον αὕτη ἀποτελεῖ ὅπλον τοῦ στρατοῦ, ἐνῷ οἱ ἀστυνομικοὶ ὑπάλληλοι, ὡς ἀνωτέρω ἐλέχθη, ἀποτελοῦσιν ἴδιον Σῶμα ὑπαλλήλων.

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Γ. ΜΑΥΡΟΣ

Ε) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Ν. Ρηγοπούλου καὶ Ν. Διγενοπούλου. 1. Ἀντιμετωπίζεται ἡ ἐπέκτασις τοῦ νόμου 1774)51 περὶ ἐξαγορᾶς θητείας καὶ διὰ τὰς κλάσεις 1942, 1943 περὶ τὸ τέλος τοῦ τρέχ. ἔτους. 2. Λῆψις ἰδίου μέτρου διὰ τοὺς ἐγγραμμάτους κλάσεως 1942 δὲν εἶναι σκόπιμος διὰ ψυχολογικοὺς λόγους. Ἐν Ἀθήναις τῇ 17 Ἰουνίου 1952.

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Γ. ΜΑΥΡΟΣ

ΣΤ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Δ. Λαντζούνη. 1. Ἡ στρατιωτικὴ ὑποχρέωσις τῶν ἀπαλλαγέντων δι’ οἰκογενειακοὺς λόγους κ.λ.π. συμφώνως τῷ νόμῳ Στρατολογίας εἶναι 8μηνος ὑποχρέωσις ἐκγυμνάσεως, πλὴν ὅμως λόγῳ ἐξαιρετικῶν ἀναγκῶν τοῦ στρατοῦ ἀπεφασίσθη ἡ τήρησις ὡς ἐφέδρων τῆς ἀνωτέρω κατηγορίας ἐπὶ 10μηνον. 2. Αἱ ἀνάγκαι τοῦ στρατοῦ αἱ προκαλέσασαι τὸ μέτρον τοῦτο ἐξακολουθοῦν ὑφιστάμεναι εἰσέτι καὶ συνεπῶς πρὸς τὸ παρὸν τοὐλάχιστον δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ μείωσις τῶν στρατ. ὑποχρεώσεων τῶν ὁπλιτῶν καὶ ἐφ. ἀξ)κῶν τῆς ἀνωτέρω κατηγορίας. Ἀθῆναι τῇ 27–6–52

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Γ. ΜΑΥΡΟΣ

2) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ. κ. Β. Βασιλικοῦ καὶ Ι. Λαμπροπούλου. 1. Παρουσιασθεὶς ὁ τέως στρατ. Ζερζεμπόκος Παναγ. τοῦ Γεωργ. πρὸς κατάταξιν μετὰ τῶν ὁπλιτῶν 23ης ΕΣΣΟ ἤτοι τὴν 6–8 Ὀκτωβρίου 1951 καὶ ἐξετασθεὶς ὑπὸ τοῦ Ε.Σ.Σ. εἰσήχθη εἰς 430 Στρ. Ν)μεῖον πρὸς παρατήρησιν καὶ κρίσιν. 2. Διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 9742)11–12–51 γνωματεύσεως Ε.Α. Ἀθηνῶν ἐκρίθη ἀνίκανος. 3. Τὸ Κέντρον ἡμῶν βάσει τοῦ σημειώματος τῆς Ε. Α. Ἀθηνῶν δι’ ἧς ἐκρίθη ἀνίκανος, ἐχορήγησε φ.π. διὰ τὴν ἑστίαν του, διαβιβάσας μετὰ 8ήμερον τὸ προσωρινὸν ἀπολυτήριον εἰς τὸν Σταθμὸν Χωρ)κῆς Ν. Γωνιᾶς Χαλκιδικῆς. 4. Ὁ ὡς ἄνω Ἀστυν. Σταθμὸς Χωρ)κῆς ἐπέστρεψε τὸ προσωρινὸν ἀπολυτήριον ἀνεπίδοτον ὡς μὴ παρουσιασθέντος. 5. Τὸ Κέντρον εὐθὺς ὡς ἔλαβε γνῶσιν τῆς μὴ παρουσιάσεως τοῦ ἐν θέματι ἠρεύνησε διὰ τὴν ἀνεύρεσίν του, δι’ ὃ καὶ ἀνέθεσεν ἀμέσως εἰς ἀξιωματικὸν τὴν ἐνέργειαν ἐξετάσεως. Ἐκ τῆς ἐξετάσεως ταύτης προέκυψεν, ὅτι ὁ Ζερζεμπόκος Παναγιώτης ἀνεχώρησεν ἐκ Κορίνθου δι’ Ἀθήνας μερίμνῃ τοῦ 12ου λόχου εἰς τὴν δύναμιν τοῦ ὁποίου ἀνῆκεν ὅστις ἐφρόντισε διὰ τὴν σύνταξιν καὶ ὑπογραφὴν τοῦ Φ. Π. ὥρισε δὲ ὡς σύνοδόν του μέχρι τοῦ σιδηροδρομικοῦ σταθμοῦ Κορίνθου τὸν δεκανέα Δελῆν Ἀθανάσιον ὅστις παρέλαβεν τοῦτον, διῆλθεν διὰ τοῦ Φρουραρχείου Κορίνθου, ἐμερίμνησεν διὰ τὴν θεώρησιν τοῦ Φ. Π. του, ἔλαβεν τὴν κατάστασιν ἐπιβιβάσεώς του μέχρις Ἀθηνῶν καὶ ἐν συνεχείᾳ τὸν συνώδευσε μέχρι τοῦ Σιδηροδρομικοῦ Σταθμοῦ. 6. Εἰς τὸν Σιδηροδρομικὸν Σταθμὸν ὁ δεκανέας Δελῆς Ἀθανάσιος ἐφρόντισε διὰ τὴν ἐπιβίβασιν τοῦ ἀπολυθέντος στρατιώτου καὶ παρέδωσεν τοῦτον εἰς τὸν διερχόμενον στρατιώτην Ρούμελην Νικόλαον μεταβαίνοντα εἰς Ἀθήνας μὲ ἀναρ. ἄδειαν, ἵνα προσέχῃ κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ ταξιδίου καὶ μετὰ τὴν ἄφιξίν των εἰς Ἀθήνας νὰ μεταβοῦν ὁμοῦ, εἰς Γεν. Στρατον. Ἀττικῆς ἥτις θὰ ἐμερίμνα διὰ τὴν περαιτέρω προώθησιν τούτου. 7. Οὗτος νοσηλεύεται εἰς τὸ Δημόσιον Ψυχιατρεῖον Ἀθηνῶν ἀπὸ 5–1–52 ὡς ἐγνώρισεν ἡμῖν τοῦτο διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 3118)1952 ἐγγράφου του. Ἀθῆναι τῇ 27–6–52

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Γ. ΜΑΥΡΟΣ

Ηʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Π. Κατερίνη. 1) Εἰς τὰς βιομηχανίας ἀνετέθη ἡ κατασκευὴ ἀρβυλῶν κατὰ μὲν τὸ 1950–51 εἰς ποσοστὸν 53% ἔναντι 47% χειροποιήτων κατὰ δὲ τὸ 1951–52 εἰς 40% ἔναντι 60% χειροποιήτων. 2. Αἱ ἐπιτευχθεῖσαι τιμαὶ διὰ τοῦ συναγωνισμοῦ κατ’ ἀμφότερα τὰ ἔτη τυγχάνουσι συμφέρουσαι, ὑπαρχούσης ἐπὶ ἔλαττον διαφορᾶς τῶν μηχανοποιήτων ἀπὸ τὰ χειροποίητα κατὰ 6–8 χιλιάδας. Ἀθῆναι τῇ 27–6–52

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Γ. ΜΑΥΡΟΣ

VIII. Τοῦ Ὑπουργείου Κοιν. Προνοίας. Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Τ. Πάρρη. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 3796]10–5–52 ἐγγράφου ὑμῶν ἐν σχέσει μὲ ἐρώτημα τοῦ βουλευτοῦ κ. Τ. Πάρρη δι’ ὀφειλὴν τοῦ ΠΙΚΠΑ εἰς ἐπαγγελματίας Σύρου, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν τὰ κάτωθι: Τὸ παρ)μα ΠΙΚΠΑ Σύρου εἰς ἐκτέλεσιν τῆς ὑπ’ ἀριθ. 24088)99 ἐγκυκλίου τῆς Κεντρικῆς Διοικήσεως δι’ ἧς εἶχον ζητηθῆ στοιχεῖα διὰ τὴν τροποποίησιν τοῦ πρ)σμοῦ χρ. 1950–51, ὑπέβαλε ταῦτα διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1070 ἐγγράφου του καὶ ἐν συνεχείᾳ τούτου ὑπ’ ἀριθ. 1092] 4–1–52 ὁμοίου. Κατόπιν τούτου καὶ διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 1367/6–3–52 ἀποφάσεως τῆς Διοικούσης Ἐπιτροπῆς ΠΙΚΠΑ ἐνεκρίθη ἡ τροποποίησις τοῦ πρ)σμοῦ χρήσεως 1951–52 τοῦ ὡς ἄνω Παρ)τος διὰ τὴν καταβολὴν ἀξίας ὀφειλομένων τροφίμων εἰς διαφόρους προμηθευτὰς ἐκ δρχ. δέκα ἓξ ἑκατομμύρια ἑκατὸν ὀγδοήκοντα ἐννέα χιλ. (16.189.000). Τὸ ἡμέτερον Ὑπουργεῖον ἐνέκρινεν τὴν ὡς ἄνω ἀπόφασιν τῆς Δ. Ε. διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. πρωτ. 28225]158]10– 4–52 ἀποφάσεως ἡμῶν, διαβιβασθείσης διὰ ταύτης εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν (ΓΔΔΛ) ἐνεκρίθη ἡ ὑπ’ ἀριθ. 135852]29–4–52 ἀπόφασίς του (ἀρ. εἰσερχομένου εἰς ΠΙΚΠΑ 8187]3–5–52). Ἐν συνεχείᾳ ἐξεδόθη ἡ ὑπ’ ἀριθ. 10156]5180]28– 5–52 ἀπόφασις τοῦ κ. Προέδρου τοῦ ΠΙΚΠΑ περὶ ἀποστολῆς εἰς τὸ παρ)μα Σύρου χρηματικοῦ ἐμβάσματος ἐκ δρχ. δέκα ἑπτὰ ἑκατ. (17.000.000) διὰ τὴν ὡς ἄνω αἰτίαν ἐκδοθέντος τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 3666/29–5–52 χρημ. ἐντ)τος πληρωμῆς, μετὰ τὴν θεώρησιν δὲ τούτου ὑπὸ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου εἰς ὃ σήμερον εὑρίσκεται θὰ διαβιβασθῇ ἡ σχετικὴ ἐντολὴ πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν διὰ τὴν ἀποστολὴν τῆς πιστώσεως.

Ὁ Ὑπουργὸς

Φ. ΖΑΪΜΗΣ

ΙΧ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Παιδείας. Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Τ. Μιχαηλίδη. Ἐν συνεχείᾳ πρὸς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 46437 ἐ. ἔ. ἔγγραφον ἡμῶν, ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 347 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Τ. Μιχαηλίδη, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ διαβιβάσωμεν ὑμῖν συνημμένως ἐν ἀντιγράφῳ τὴν ὑπ’ ἀριθ. 491 ἀπὸ 18–5–1952 ἀναφορὰν τοῦ Ἐπιθεωρητοῦ Δημοτικῶν Σχολείων Κομοτηνῆς.

Ὁ Ὑπουργὸς

Ι. ΜΙΧΑΗΛ

Εἰς ἐκτέλεσιν τῆς ὑπ’ ἀριθ. 35904 ἐ.ἔ. Διαταγῆς Ὑμῶν λαμβάνω τὴν τιμὴν ν’ ἀναφέρω ἐν σχέσει πρὸς τὸ δημοσίευμα τῆς ἐνταῦθα ἐκδιδομένης ἐφημερίδος «Προοδευτικὸς» περὶ ἐπισυμβάντων δυστυχημάτων εἰς μαθητὰς Αʹ Σχολείου Κομοτηνῆς, ὅτι τόσον τὸ πρόσφατον δυστύχημα ὅσον καὶ τὰ ὑπόλοιπα 3 παρελθόντων ἐτῶν δὲν ὀφείλονται εἰς τὸ ἑτοιμόρροπον τοῦ διδακτηρίου ἀλλὰ εἰς τὴν θέσιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται. Εἶναι ἐκτισμένον εἰς διασταύρωσιν ὁδῶν πολυσυχνάστων καὶ στερεῖται αὐλῆς. Τὰ δυστυχήματα εἶναι αὐτοκινηστικὰ ὅπως καὶ τὸ τελευταῖον τὸ ὁποῖον ἐν λεπτομερείαις ἔχει οὕτω. Μαθητὴς τῆς Βʹ τάξεως τοῦ Σχολείου τούτου βραδύνας νὰ προσέλθῃ εἰς τὸ σχολεῖον ἐκάθητο εἰς τὴν παραπλεύρως τοῦ διδακτηρίου λεωφόρον καὶ ἔπαιζε μὲ τὸ τόπι του. Τοῦτο ἔπεσε μεταξὺ τῶν τροχῶν σταθμεύοντος φορτηγοῦ αὐτοκινήτου. Ὁ μικρός, μὴ ἔχων ἀντίληψιν τοῦ κινδύνου ἐχώθη κάτω ἀπὸ τοὺς τροχοὺς διὰ νὰ τὸ προλάβῃ, χωρὶς νὰ τὸν ἀντιληφθῇ ὁ ὁδηγός, μόλις ὁ τροχονόμος ἔδωσεν εἰς τὸν ὁδηγὸν τὸ σῆμα διὰ νὰ ἐκκινήσῃ, τὸ αὐτοκίνητον ἐτέθη εἰς κίνησιν καὶ κατεπλάκωσε τὸν μικρὸν μαθητήν. Τὸ δυστύχημα τοῦτο ἔδωσεν ἀφορμὴν εἰς τὸν ἐγχώριον τύπον νὰ διαμαρτυρηθῇ διὰ τὴν χρησιμοποίησιν τοῦ εἰς ἐπικίνδυνον θέσιν εὑρισκομένου διδακτηρίου τούτου καὶ νὰ μνημονεύσῃ καὶ τὰ παρελθόντα δυστυχήματα τὰ ὁποῖα εἶναι ἐπίσης αὐτοκινηστικὰ καὶ δὲν ἀναφέρονται ὅλα εἰς μαθητὰς τοῦ σχολείου τούτου. Ἡ κατάστασις τοῦ κτιρίου δὲν ἐγκυμονεῖ οὐδόλως κινδύνους καταρρεύσεως. Εἶναι ὅμως ἀκατάλληλον καὶ ἀνθυγιεινόν. Εὐπειθέστατος

Ὁ Ἀναπληρωτὴς τοῦ Ἐπιθεωρητοῦ

Κ. ΔΟΥΒΛΗΣ

Χ. Τοῦ Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν. α) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Σκουτέρη. Κατόπιν τοῦ διαβιβασθέντος εἰς τὸ Ὑπουργεῖον διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 460]1957]5–6–52 ὑμετέρου ἐγγράφου ἀντιγράφου ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας κ. Χ. Σκουτέρη, περὶ τῶν λόγων οἵτινες ἤγαγον εἰς τὴν ἀναγνώρισιν τοῦ συνοικισμοῦ «Πικέρμιον» τῆς τέως Κοινότη(νῦν Δήμου) Σπάτων εἰς ἰδίαν Κοινότητα, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν ὅτι κατὰ τοῦ περὶ ἀναγνωρίσεως τῆς Κοινότητος Πικερμίου Β. Δ)τος ἠσκήθη ὑπὸ τοῦ Δήμου Σπάτων, αἴτησις ἀκυρώσεως ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας. Ὁλόκληρος ὁ σχετικὸς φάκελλος διεβιβάσθη ὡς ἐκ τούτου εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας. Μετὰ τὴν ἐκδίκασιν τῆς ἀσκηθείσης αἰτήσεως ἀκυρώσεως, ἐὰν ὑπάρξῃ εἰσέτι ἀντικείμενον πρὸς συζήτησιν, θὰ διαβιβάσωμεν ὑμῖν ὁλόκληρον τὸν φάκελλον τῆς ὑποθέσεως.

Ὁ Ὑπουργὸς

Κ. ΡΕΝΤΗΣ

ΧΙ. Τοῦ Ὑπουργείου Ἐμπορίου. Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Σχινᾶ. Ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Α. Σχινᾶ, κατατεθείσης τὴν 3–5.52 (ἀρ. βιβλ. ἐρωτ. 377) περὶ μέτρων προστασίας τῶν πατατοπαραγωγῶν ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον Ἐμπορίου δὲν προβαίνει ἤδη εἰς τὴν διατίμησιν τῶν γεωμήλων, ἀλλὰ ἀφίνει νὰ διαμορφοῦται ἡ τιμὴ πωλήσεως αὐτῶν, βάσει τιμολογίου ἀγορᾶς, ἀπὸ τοὺς παραγωγούς, οἵτινες εἶναι ἐλεύθεροι νὰ ὁρίζωσι τὰς τιμὰς πωλήσεως παρ’ αὐτῶν πρὸς τοὺς χονδρεμπόρους. Ὡσαύτως τὸ Ὑπουργεῖον, διὰ τὴν μεγαλυτέραν κατανάλωσιν τῶν γεωμήλων ἐξέδωκε τὴν ὑπ’ ἀριθ. 71]11–6 52 Ἀγοραν διάταξιν, δι’ ἧς ὑποχρεοῦνται τὰ ἑστιατόρια ὅπως τετράκις τῆς ἑβδομάδος τοὐλάχιστον παρασκευάζωσι τὴν μεσημβρίαν καὶ τὸ ἑσπέρας φαγητὸν ἐκ γεωμήλων.

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΔΗΣ

ΧΙΙ. Τοῦ Ὑπουργείου Ἐμπ. Ναυτιλίας. Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ἀποστολίδη. Ἐπὶ 5938 ἀπὸ 11–7–52 ὑμετέρου ἐγγράφου καὶ εἰς ἀπάντησιν τῆς ἀπὸ 9–7–52 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Λαρίσης κ. Α. Ἀποστολίδη ἔχω τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσω, ὅτι τὰ διὰ τῶν ὑπ’ ἀριθ. 2 καὶ 3 τῆς ἐρωτήσεως αἰτούμενα στοιχεῖα εὑρίσκονται κατατεθειμένα εἰς τὴν Βουλὴν ἀποσταλέντα διὰ τῶν ὑπ’ ἀριθ. 22571)1704)30–5–47 καὶ 53764)4759)24–10–47 ἐγγράφων τοῦ καθ’ ἡμᾶς Ὑπουργείου. Φάκελλοι σχετικοὶ μὲ τὰ πλοῖα Λίμπερτυ δὲν ὑπάρχουν παρ’ ἡμῖν. Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν (Γ.Δ.Δ.Λ. Δ)σις Δημ. Χρέους) ὑπάρχουν ἀντίτυπα τῶν ὑπογραφέντων μεταξὺ Ἀμερικανικῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν ἀγοραστῶν τῶν πλοίων Συμβολαίων Ὑποθήκης ὡς καὶ τῶν μεταξὺ τῶν ἀγοραστῶν καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου ὑπογραφέντων Συμφωνητικῶν. Τὸ Λίμπερτυ «ΚΡΗΤΗ» ἐπωλήθη ὑπὸ τοῦ ἀγοραστοῦ του κ. Γ. Μοάτσου εἰς τὸν κ. Γεώργιον Ἀρ. Ἐμπειρῖκον ἐφοπλιστήν, ἐνεργοῦντα κατὰ πληρεξουσιότητα, διὰ λογαριασμὸν καὶ χρημάτων τῆς ἐν Ἑλλάδι, Ἀν. Ἀτμοπλοϊκῆς Ἑταιρείας Ἄνδρου Α.Ε. ἀντὶ Δολλ. Η.Π.Α. 480.000 (τετρακοσίων ὀγδοήκοντα χιλιάδων). Τὸ σχετικὸν συμβόλαιον μεταβιβάσεως τῆς κυριότητος τοῦ πλοίου ὑπεγράφη τὴν 14 Νοεμβρίου 1950.

Ὁ Ὑπουργὸς

Ν. ΚΡΑΣΑΔΑΚΗΣ

ΧΙΙΙ. Τῆς Γεν. Διοικ. Βορείου Ἑλλάδος. Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ. Β. Βασιλικοῦ καὶ Ι. Λαμπροπούλου. Κατόπιν τοῦ διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 113130)12 6 52 ἐγγράφου τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας, διαβιβασθέντος ἡμῖν ὑπ’ ἀριθ. 4640]4–6–52 ὁμοίου σας μετὰ τῆς σχετικῆς ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Βασιλικοῦ καὶ Ι. Λαμπροπούλου, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ κάτωθι. Παρὰ τοῦ Συμβουλίου Δασῶν, ὅπερ γνωμοδοτεῖ τόσον διὰ τὴν ὑλοτομίαν ὅσον καὶ διὰ τὸ καταβλητέον μίσθωμα, λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν ἡ ποιότης τοῦ ὑλοτομητέου ὑλικοῦ, τὰ ἀπαιτούμενα ἔξοδα ὑλοτομίας, αἱ συνθῆκαι μεταφορᾶς, ἡ τιμὴ διαθέσεως τούτου εἰς τὸ ἐλεύθερον ἐμπόριον κλπ., βάσει δὲ τῶν στοιχείων τούτων καθορίζεται ἑκάστοτε διάφορον μίσθωμα εἰς ἑκάστην περίπτωσιν. Πάντως τὸ καθοριζόμενον οὕτω μίσθωμα διὰ προϊόντα προερχόμενα ἐκ τῆς ὑλοτομίας μεμονωμένων γηραιῶν κλπ. δένδρων, πάντοτε ὑπολείπεται σημαντικῶς τοῦ ἐν δημοπρασίαις ἐπιτυγχανομένου διὰ παρομοίας φύσεως ὑλοτομίας. Τέλος γνωρίζομεν ὑμῖν, ὅτι πλήρης ἀτέλεια δὲν προβλέπεται ἀπὸ τὴν ἰσχύουσαν νομοθεσίαν. Ὁ Ὑπουργὸς Γ.Δ.Β.Ε. ἄ. α.

Β. ΜΠΛΑΤΣΟΥΚΑΣ

Ὁ κ. Σ. Βενιζέλος (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως ἐνίων διατάξεων τοῦ Κ. Ν. 4952)1931, ὡς οὗτος ἐτροποποιήθη μεταγενεστέρως». Ὁ κ. Γ. Μαῦρος (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης) καταθέτει σχέδια νόμων. 1. Περὶ ἐθελοντῶν καὶ μονίμων ὁπλιτῶν καὶ Ἀνθυπασπιστῶν τοῦ Στρατοῦ ξηρᾶς». 2. «Περὶ Ἀξιωματικῶν Τεχνικοῦ Σώματος». 3. Περὶ συμπληρώσεως τοῦ Α. Νόμου 1502) 1950 «περὶ ρυθμίσεως τῶν ἀποδοχῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ τῶν στρατιωτικῶν». 4. «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νόμου 1720)51 «περὶ τρόπου πληρώσεως τῶν κενῶν θέσεων μονίμων Ἀξιωματικῶν τοῦ Σώματος Στρατολογίας. 5) Περὶ διατάξεων ἀφορωσῶν τὰς ἀδελφὰς νοσοκόμους τοῦ Α. Ν. 2818)1941 «περὶ γυναικῶν ἀδελφῶν νοσοκόμων τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας». 6. «Περὶ εἰσαγωγῆς εἰς τὰς Σχολὰς Τεχνιτῶν τῶν τριῶν κλάδων Ἐνόπλων Δυνάμεων καὶ τὴν Σχολὴν Ναυτοπαίδων Β. Ν. ἀριθμοῦ ὑποψηφίων ἐκ τῶν τροφίμων παιδοπόλεων ἐράνου Α. Μ. Βασιλίσσης». 7. «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου 324)14 «περὶ συστάσεως καὶ λειτουργίας στρατιωτικῶν λεσχῶν». 8. Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1533)29 10.1950 Α. Ν. «περὶ ἀναδιοργανώσεως τοῦ Τεχνικοῦ Προσωπικοῦ τῆς Β. Ἀεροπορίας κυρωθέντος διὰ τοῦ Ν. 2113)1952». 9. «Περὶ προστασίας τῶν Ἐφέδρων Ἱπταμένων τῆς Βασ. Ἀεροπορίας». 10. «Περὶ προαγωγῶν τινων Ἐφέδρων ἐκ μονίμων Ἀξιωματικῶν τῆς Βασ. Ἀεροπορίας». 11. «Περὶ διατάξεών τινων ἀφορωσῶν τοὺς ὡρομισθίους καθηγητὰς τῶν Σχολῶν Ἀεροπορίας». 12. «Περὶ συμπληρώσεως διατάξεων τοῦ Στρατ. Ποιν. Κώδικος». 13. «Περὶ καταργήσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1562)50 Α. Νόμου «περὶ ἱδρύσεως Ὑπηρεσίας Ἐφέδρων παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ Ἐθνικῆς Ἀμύνης». 14. Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ἀπὸ 24–11–38 Β. Δ)τος «περὶ κωδικοποιήσεως τῶν περὶ οἰκονομικῆς ὑπηρεσίας Ἀεροπορίας διατάξεων». 15. «Περὶ βαθμολογικῆς ἐξελίξεως τοῦ μονίμου ὑπαλληλικοῦ προσωπικοῦ τοῦ Κρατικοῦ ἐργοστασίου «ἀεροπλάνων» καὶ 16. «περὶ παρατάσεως ἰσχύος τοῦ πίνακος ἐπιτυχόντων ἐν τῷ ἐνεργηθέντι ἐν ἔτει 1951 διαγωνισμῷ πρὸς κατάταξιν δοκ. Ἀνθυποσμηναγῶν οἰκονομικῶν Β. Ἀεροπορίας», Οἱ κ. κ. Γ. Μαῦρος (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης) καὶ Δ. Παπασπύρου (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης) καταθέτουσι σχέδια νόμων: 1. «Περὶ ἐφέσεως κατ’ ἀποφάσεών τινων τῶν Διοικητικῶν Δικαστηρίων Στρατιωτικῶν ἐπιτάξεων τοῦ νόμου 4442)1929» καὶ 2. «περὶ τροποποιήσεως τῆς παρ. 1 τοῦ ἄρθρου 111 τοῦ Κώδικος Ποινικῆς Δικονομίας». Οἱ κ. κ. Γ. Μαῦρος (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης) καὶ Χ. Εὐελπίδης (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν) καταθέτουσι σχέδια νόμων: 1. Περὶ ἐγκρίσεως δαπανῶν πραγματοποιηθεισῶν κατὰ τὰ οἰκ. ἔτη 1946–47, 1947–48, 1949–50, 1950–51, ἁρμοδιότητος Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης Γενικοῦ Ἐπιτελείου Ναυτικοῦ καὶ ἐγγραφῆς τῶν ἀπαιτουμένων πιστώσεων ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Ὑπουργείου τούτου οἰκ. ἔτους 1952–53» καὶ 2) «περὶ κρατήσεως 2% ἐπὶ τῶν προμηθειῶν ἐφοδίων κατασκευῶν κλπ. τῆς Βασ. Ἀεροπορίας ὑπὲρ τοῦ ἐφ’ ἅπαξ βοηθήματος τῶν ἐξερχομένων Στρατιωτικῶν Ἀεροπορίας». Ὁ κ. Δ. Παπασπύρου (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ Ν. Δ. τῆς 28ης Σεπτεμβρίου 1935 «περὶ ὀργανώσεως σωφρονιστικοῦ προσωπικοῦ καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». Ὁ κ. Χ. Εὐελπίδης (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν) καταθέτει σχέδια νόμων: 1. «Περὶ τοῦ Ὀργανισμοῦ τῆς Γενικῆς Οἰκονομικῆς Ἐπιθεωρήσεως». 2. «Περὶ ἱδρύσεως φορολογικῶν Δικαστηρίων» καὶ 3) Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων περὶ τελῶν χαρτοσήμου καὶ ἄλλων τινῶν φορολογικῶν διατάξεων» Ὁ κ. Γ. Γρηγορίου (Ὑφυπουργὸς Οἰκονομικῶν) καταθέτει σχέδια νόμων: 1. «Περὶ ἐγκρίσεως ἐκποιήσεως ἀκινήτων τοῦ κληροδοτήματος Νικολάου καὶ Μαρίας Καστρινάκη». 2. «Περὶ διαθέσεως τοῦ κληροδοτήματος Δημητρίου Ἰωάννου Ρίζου» καὶ 3. «Περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ Ν. 1719)51 «περὶ διακανονισμοῦ ἀνεκτελέστων συμβάσεων προμηθειῶν τοῦ Δημοσίου». Οἱ κ.κ. Γ. Γρηγορίου (Ὑφυπουργὸς Οἰκονομικῶν) καὶ Γ. Καρτάλης (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ) καταθέτουσι σχέδιον νόμου, «περὶ ρυθμίσεως ζητημάτων συνδεομένων μὲ τὸν Ο.Δ.Ι.Σ.Υ.». Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὰς ἐκθέσεις ἐπὶ τῶν κάτωθι σχεδίων νόμων 1) «περὶ καθορισμοῦ εἰς δολλάρια Η.Π.Α. τοῦ τμηματικοῦ καταβαλλομένου τιμήματος τῶν ὑπὸ τοῦ ΟΔΙΣΥ ἐκποιουμένων συγκροτημάτων» καὶ 2) «περὶ ἀναγραφῆς εἰς τὸν Κρατικὸν Προϋπολογισμὸν ἀπὸ τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους 1952–53 καὶ ἐφεξῆς πιστώσεων διὰ δαπάνας προβλεπομένας ὑπὸ Συμβάσεων Ἔργου Δ.Ο.Σ. καὶ Ο.Κ.Α. εἰς βάρος τῶν Κεφαλαίων τῆς Ἀνασυγκροτήσεως». Ἡ ἐπὶ τῆς Βιομηχανίας Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ἀπὸ 16 Ἰουλίου 1952 Συμβάσεως μεταξὺ τοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἀνωνύμου Ἑλληνικῆς Ἑταιρείας Χημικῶν Προϊόντων καὶ Λιπασμάτων διὰ τὴν μίσθωσιν τῶν σιδηρονικελιούχων μεταλλείων τῆς περιφερείας Λαρύμνης». Οἱ βουλευταί κ. κ. Α. Θεολογίτης, Ν. Κουπαροῦσος, Α. Φωτήλας, Γ. Παμπούκας, Α. Μπαλτατζῆς, Κ. Βενέτης κ. ἄ. καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων φορολογικῶν τινων νόμων».

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Πασαλίδης ἔχει τὸν λόγον, πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§10Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Ἔχω νὰ καταθέσω ἐκ μέρους τῆς Ε.Δ.Α. τὴν ἑξῆς δήλωσιν: Πρὸς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς Ἡ κοινοβουλευτικὴ Ὁμάδα τῆς ΕΔΑ καταγγέλλει εἰς Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν καὶ στὸν Ἑλληνικὸ λαὸ τοὺς Ὑπουργοὺς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῆς Δικαιοσύνης διότι: Σὲ περίοδο ποὺ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία συζητεῖ τὸ ἐκλογικὸ σύστημα βάσει τοῦ ὁποίου ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς θὰ κληθῇ νὰ ἀσκήσῃ τὸ ὕψιστο δημοκρατικό του δικαίωμα διὰ νὰ ἐκλέξῃ τοὺς Ἀντιπροσώπους του, ὄργανα τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, κατὰ παράβασιν τοῦ Συντάγματος καὶ τῶν βασικῶν ἀρχῶν τῆς Δημοκρατίας καὶ τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ προέβησαν σὲ ἀθρόες συλλήψεις δημοκρατικῶν πολιτῶν μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ πολιτευταὶ τῆς ΕΔΑ καὶ δι’ ἀποφάσεως τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀσφαλείας διέλυσαν τὴν πολιτικὴν ὀργάνωσιν τοῦ Κόμματός μας, τὴν

ΕΔΝΕ.

Κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν δὲ τῆς ἀποφάσεως αὐτῆς, ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἔστειλε τὸν ἐκπρόσωπό του, τὸν εἰσαγγελέα, διὰ νὰ δώσῃ κῦρος καὶ νομιμοφάνεια εἰς τὴν αὐθαιρεσίαν αὐτήν. Οἱ πράξεις αὐτὲς τῶν δύο Ὑπουργῶν σκοπὸ ἔχουν νὰ τρομοκρατήσουν τὸ δημοκρατικὸ λαὸ καὶ τοὺς ἐκπροσώπους του, ἔτσι ποὺ ἀνενόχλητα νὰ κατέλθῃ τὸ κόμμα του, στὶς ἐκλογὲς μονοπωλῶντας τὶς δημοκρατικὲς ψήφους. Ἡ κοινοβουλευτικὴ Ὁμάδα τῆς ΕΔΑ καλεῖ ὁλόκληρη τὴν Κυβέρνησι ν’ ἀναλογισθῇ τὶς βαρύτατες εὐθῦνες ποὺ φέρει διότι οἱ τελευταῖες πράξεις τῶν Ὑπουργῶν της ὑποσκάπτουν τὰ θεμέλια τῆς Δημοκρατίας καὶ τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ. Παρ’ ὅλες αὐτὲς τὶς αὐθαιρεσίες καὶ τὶς τρομοκρατικὲς ἐνέργειες τῶν Ὑπουργῶν τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ΕΔΑ δὲν θὰ διπλώσῃ τὴ σημαία τῆς Δημοκρατίας καὶ τῆς Ἀνεξαρτησίας καὶ θὰ συνεχίσῃ τὸν ἀγῶνα της μαζὶ μὲ ὅλους ποὺ πιστεύουν στὰ δύο αὐτὰ μεγάλα ἰδανικὰ τοῦ λαοῦ μας. Διὰ τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ὁμάδα τῆς ΕΔΑ

Ὁ Πρόεδρος

Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§12Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Κύριοι βουλευταί, εἶναι γνωστόν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κέντρου, ὡς πρόγραμμά της ἔταξε τὴν ἐσωτερικὴν γαλήνην, ἀκόμη δὲ ἐντονώτερον εἶναι τὸ πρόγραμμα τῆς ΕΠΕΚ, τοῦ Κόμματος δηλ. ὑπὸ τὴν ἡγεσίαν τοῦ Πρωθυπουργοῦ κ. Πλαστήρα. Διὰ νὰ γίνῃ εἰρήνευσις εἰς τὴν χώραν χρειάζεται νὰ τὸ θέλουν ὅλοι. Παρουσιάσθη ὅμως ἀντίδρασις ἐκ μέρους τοῦ Κομμουνισμοῦ. Κομμουνισταὶ ἔχοντες τὸ Κέντρον ἔξω τῆς Ἑλλάδος καὶ βυσσοδομοῦντες ἐκεῖθεν, δὲν παύουν νὰ στέλλουν πράκτορας εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀκριβῶς διὰ νὰ παρεμποδίσουν τὸ ἔργον τῆς εἰρηνεύσεως τῆς Κυβερνήσεως. Πράκτορας, οἱ ὁποῖοι εἴτε ἐνεργοῦν, κατασκοπείαν εἰς βάρος τῆς Ἑλλάδος, εἴτε ἀποβλέπουν εἰς τὸ νὰ δημιουργοῦν συνωμοτικὰ δίκτυα, ἀνατρεπτικά. Δὲν πρόκειται περὶ Κόμματος Πολιτικοῦ, τὸ ὁποῖον ἐργάζεται ἐλευθέρως νὰ προπαγανδίζῃ τὰς ἰδέας του. Πρόκειται περὶ συνωμοσίας διευθυνομένης ἔξω τῆς Ἑλλάδος καὶ στρεφομένη ἐναντίον τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους.

§13ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν ΕΔΑ.

§14Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Ἔχει θέσει ἤδη τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα τὸ ἔξω τῆς Ἑλλάδος, ἕνα ἀριθμὸν πρώην συμμοριτῶν εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Βουλγαρικοῦ Ἐπιτελείου, τὸ ὁποῖον τοὺς στέλνει ὡς κατασκόπους διὰ στρατιωτικὴν κατασκοπείαν εἰς τὸ ἔδαφος τῆς Ἑλλάδος. Ἔχομεν ἀποδείξεις ἐπὶ τοῦ θέματος. Καὶ τὰ ὀνόματα ὀλίγον κατ’ ὀλίγον γίνονται γνωστά. Θὰ μοῦ εἴπητε ὅμως, τὶ σχέσιν ἔχει ἡ ΕΔΑ μὲ τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα, ποὺ εὑρίσκεται ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος; Αὐτὸ θὰ μᾶς τὸ εἴπουν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς τὴν ΕΔΑ. Ὡρισμένοι τῶν πολιτευτῶν τῆς ΕΔΑ ἐδήλωσαν κατηγορηματικῶς, ὅτι δὲν ἔχουν καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν ἡγεσίαν τοῦ ΚΚΕ, τὴν εὑρισκομένην ἐκτὸς τῶν συνόρων. Ἄλλοι δὲν τὸ ἔπραξαν. Ὑπάρχουν στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα εὑρέθησαν εἰς τὰ ἀρχεῖα τοῦ Βαβούδη, τῶν ἀσυρμάτων, τὰ ὁποῖα ἀποκαλύπτουν τὴν σύνδεσιν ὡρισμένων ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀνεμίχθησαν εἰς τὴν ΕΔΑ, σύνδεσιν μεταξὺ αὐτῶν καὶ τῆς ἡγεσίας τοῦ Κ. Κ. τοῦ ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος. Ὑπάρχουν στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἀποδεικνύουν, ὅτι ἐζητήθη ἐντεῦθεν νὰ χρηματοδοτηθῇ ἡ κίνησις αὐτὴ ἡ πολιτικὴ καὶ ὑπάρχουν στοιχεῖα ἀποδεικνύοντα, ὅτι ἐστάλησαν τὰ χρήματα, ὅτι ἔφθασαν τὰ χρήματα, χρήματα ἀποσταλέντα ἀπ’ ἔξω ἀπὸ τήν Ἑλλάδα, ἀπὸ πράκτορας τῆς Κόμινφορμ. Καὶ ἐρχόμεθα τώρα εἰς τὴν κίνησιν τῆς νεολαίας. Θέλει καὶ τὸ Κ. Κ. νὰ ἔχῃ νεολαίαν εἰς τήν Ἑλλάδα, διὰ νὰ τὴν διαπαιδαγωγήσῃ πρὸς ποίαν κατεύθυνσιν; Ποῦ θὰ τὴν ὠθήσῃ; Ἔχομεν δείγματα τῆς καθοδηγήσεως. Δύο μαθηταὶ γυμνασίου διέβησαν τὰ σύνορα εἰς τὸ χωρίον Ἐξοχὴ καὶ ἐπέρασαν εἰς τὴν Βουλγαρίαν. Δὲν παρῆλθεν ἕνας μῆνας καὶ πέντε μαθηταὶ ἀπὸ τὴν Δράμαν καὶ τὰ γύρω χωρία, ἐπέρασαν τὰ σύνορα καὶ ἐπῆγαν εἰς τὴν Βουλγαρίαν. Δύο μαθηταὶ ἀπὸ τὴν Ξάνθην ἐπῆγαν εἰς τὴν Ἐξοχὴν καὶ ἐπέρασαν εἰς τὴν Βουλγαρίαν. Ἰδού ἡ διαπαιδαγώγησις τῆς Νεολαίας, ἡ ὁποία γίνεται ἀπὸ τὴν ΕΔΝΕ. Ἀποτελεῖ αἶσχος διὰ τὴν Ἑλλάδα, ὅτι ὑπάρχουν καὶ φοιτοῦν εἰς τὰ γυμνάσια μαθηταί, οἱ ὁποῖοι περνοῦν τὰ σύνορα καὶ πηγαίνουν εἰς ξένα κράτη καὶ δὴ εἰς τὴν Βουλγαρίαν. Ἐντρέπομαι ποὺ κάμνω αὐτὴν τὴν ἀποκάλυψιν. Ἐὰν εἶναι κομμουνισταὶ, διατὶ δὲν πηγαίνουν εἰς τὴν Γιουγκοσλαυΐαν, ἀλλὰ εἰς τὴν Βουλγαρίαν; Δὲν ὑπάρχει Ἑλληνικὸν Κ. Κ. εἰς τὴν Ἑλλάδα. Εἶναι ξένον τὸ κόμμα, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει καὶ δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἀφήσωμεν τὴν νεολαίαν μας εἰς τὰς χεῖρας ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι τοὺς στέλλουν πρὸς τὴν Βουλγαρίαν. Ἐὰν νομίζῃ ἡ Βουλή, ὅτι αὐτὸ εἶναι τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἡ προσπάθειά μας εἶναι νὰ καλύψωμεν ἀνθρώπους βυσσοδομοῦντας ἐναντίον τοῦ Ἔθνους, οἱ ὁποῖοι μᾶς ἐκθέτουν ἐνώπιον τῶν συμμάχων μας, ἂς δεχθῇ τὴν διαμαρτυρίαν τῶν κυρίων αὐτῶν βουλευτῶν. Ἄλλως, θὰ ἐγκρίνῃ, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἐπ’ ἄπειρον νὰ δεχθῇ τοιαύτας ἐνεργείας. Δίδομεν ἀδείας εἰς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐξόριστοι καὶ ἀντὶ νὰ ἔλθουν νὰ ἐπιδοθοῦν εἰς τὰ ἔργα των, ἀρχίζουν τὴν προπαγάνδαν τοῦ κόμματος. Δὲν εἶναι ὅλοι. Κύριοι βουλευταί, μεταξὺ τῶν 2.000 δὲν εἶναι οὔτε 100 μέχρι στιγμῆς, ἀλλ’ ὑπάρχουν καὶ δὲν ἠμπορεῖ νὰ σταθῇ τοιαύτη διαμαρτυρία. Δὲν ἔχομεν παράπονον. Ἀπὸ 2.000, οἱ 1.900 εἶναι καλοὶ μέχρι στιγμῆς. Μόνον οἱ 100 δὲν εἶναι. Αὐτοὶ θὰ ἐπανέλθουν ἐκεῖ ἀπὸ ὅπου ἦλθον. Ὅπως ἀφέθησαν αὐτοὶ θὰ ἀφεθοῦν ἐλεύθεροι καὶ ἄλλοι, ἀλλὰ θὰ εἶναι ὑπὸ τὴν κρίσιν τῶν Ἀρχῶν. Ἐὰν νομίζουν ὅμως, ὅτι αὐτὸ γίνεται διὰ νὰ ἐπιδοθοῦν εἰς τὴν ἀνατροπὴν τοῦ ἑλληνικοῦ Κράτους, ἡ Κυβέρνησις εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ προστατεύσῃ τὸ Κράτος, διότι ἀκριβῶς ἀποβλέπομεν εἰς τὸ νὰ ἐπέλθῃ ἡ εἰρήνευσις εἰς τὸν τόπον καὶ ν’ ἀποβοῦν τὰ μέτρα ὑπὲρ τῶν διωκομένων εἰς ὄφελος τῆς Ἑλλάδος.

§15Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Μετετοπίσατε σκόπιμα τό ζήτημα κ. Ὑπουργέ. Αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, τὰ εἶπεν πολλές φορὲς καὶ τὰ ἀκούσαμεν καὶ ἀπὸ τὴν Ἀσφάλειαν. Θέλω ὅμως νὰ εἴπω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι Δημοκρατικὴ ὅταν νομίζῃ, ὅτι μὲ τὴν δήλωσιν μετανοίας θὰ κάμῃ τοὺς ἀνθρώπους νὰ ἀρνηθοῦν τόν ἑαυτόν τους. Ἀπατᾶται ἂν νομίζῃ, ὅτι μπορεῖ νὰ τὸ ἐπιτύχῃ. Ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ φέρῃ συγκεκριμένας πράξεις διὰ νὰ μᾶς κατηγορήσῃ, νὰ εἴπῃ: Πότε οἱ ὀπαδοὶ τῆς ΕΔΑ, οἱ ὁποῖοι ἐργάζονται γύρω ἀπὸ την ΕΔΑ, ἔκαμον πράξεις ἀνατρεπτικὰς, ἢ ἐναντίον τοῦ καθεστῶτος; Τότε ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ ἠμποροῦσε νὰ μιλᾷ. Ἀλλὰ ἐκεῖνο ποὺ τὸν ἐνδιαφέρει εἶναι τρομοκράτησις τοῦ δημοκρατικοῦ λαοῦ ποὺ εἶναι γύρω ἀπὸ τὴν Ε.Δ.Α. Δὲν εἶναι καιρὸς τώρα νὰ συζητᾶμε τὸ θέμα μετατοπιζόμενον εἰς τὸ διεθνὲς ἐπίπεδον. Κύριε Ὑπουργέ τῶν Ἐσωτερικῶν, δὲν ἔχετε τίποτε τὸ συγκεκριμένον. Τὸ ἐκάματε εἰς τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν διὰ λόγους κομματικούς. Ἐὰν αὐτοὶ τοὺς ὁποίους στέλνετε εἰς ἐξορίαν, ἐὰν ἡ νεολαία αὐτὴ προσχωροῦσε εἰς τὴν ΕΠΕΚ, ἐγὼ σᾶς βεβαιῶ, ὅτι δὲν θὰ ἐλέγατε αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέτε. Αὐτὸ θέλετε, ἀλλὰ δὲν θὰ γίνῃ ποτέ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀπάντησίς μας εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν.

§16Κ. ΡΕΝΤΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι ἐὰν ἡ νεολαία αὐτὴ ἀκολουθοῦσε κόμματα ἐθνικά, δὲν θὰ ὑπῆρχεν οὐδεὶς λόγος νὰ λάβωμεν μέτρα. Λαμβάνομεν μέτρα ὅταν ἡ νεολαία περνάῃ τὰ σύνορα καὶ πηγαίνῃ εἰς τὴν Βουλγαρίαν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀκούωνται ἐδῶ φωναὶ ὑποστηρίζουσαι τὰς πράξεις αὐτάς. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς ὀργανώσεις τῆς νεολαίας, ἐγὼ θὰ ἤμην τῆς γνώμης νὰ καταργηθοῦν ἀπὸ ὅλα τὰ κόμματα, ὥστε νὰ μὴ παρασύρωνται ἐδῶ καὶ ἐκεῖ. Ἀρκεῖ μόνον νὰ ὀργανώνωνται οἱ πολῖται, οἱ ὁποῖοι ἔχουν δικαίωμα ψήφου καὶ νὰ ἀφήσωμεν τὰ παιδιὰ ἥσυχα. Διότι ἔτσι παρασύρθησαν ἀπὸ τὰ καθεστῶτα τὰ ὁλοκληρωτικὰ καὶ παρασύρονται ἀπὸ τὸ ὁλοκληροτικὸν Κόμμα Κ.Κ.Ε. μὲ ἀποτέλεσμα νὰ καταλήγουν εἰς τὰ στρατοδικεῖα καὶ νὰ ἐκτελοῦνται.... (θόρυβος) (Οἱ κ. κ. Πασαλίδης καὶ Σῖμος, ὁμιλοῦν ἐν μέσῳ τοῦ θορύβου μὴ ἀκουόμενοι).

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ὁ κ. Κ. Καλλίας ἔχει τὸν λόγον, ἐπὶ ἐρωτήσεώς του ἀπευθυνομένης πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, σχετικῶς μὲ τὴν οἰκονομικὴν κρίσιν, τὴν ὁποίαν διέρχονται οἱ ἀμπελουργοί.

§18Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Εἶναι γνωσταί, κύριοι βουλευταί, αἱ περιπέτειαι, τὰς ὁποίας διέρχονται οἱ ἀμπελουργοί, διότι ἡ μὲν ἐξαγωγὴ παρουσιάζει δυσχερείας καὶ περιορισμούς, αἱ δὲ τιμαὶ ἐξαγωγῆς σπανιώτατα εἶναι συμφέρουσαι. Εἰς τὸ πεδίον τῆς ἐσωτερικῆς καταναλώσεως, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἀπομείνει ὁ μόνος τομεὺς καταναλώσεως τοῦ ἐθνικοῦ μας προϊόντος, τοῦ οἴνου, συναντᾷ τὸν ἀθέμιτον, τὸν προφανῶς παράνομον συναγωνισμὸν τοῦ ξηροσταφιδικοῦ. Αἱ ὀργανώσεις τῶν ἀμπελουργῶν καταγγέλλουν μάλιστα καὶ συγκεκριμένας παραβάσεις, ἀλλὰ δυστυχῶς ἔλεγχος δὲν ἔχει ὑπάρξει μέχρι τῆς στιγμῆς ἀποτελεσματικός. Ἡ φυλλοξήρα ἀπειλεῖ μὲ ὁλοκληρωτικὴν καταστροφὴν τὴν Ἑλληνικὴν ἀμπελουργίαν, καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν κατορθώνει μέχρι τῆς στιγμῆς νὰ ἐξεύρῃ τὰ στοιχειώδη οἰκονομικὰ μέσα διὰ νὰ βοηθήσῃ τοὺς ἀμπελουργοὺς διὰ τὴν ἀνασυγκρότησιν τῶν ἐκ τῆς φυλλοξήρας καταστρεφομένων ἀμπελώνων. Ἐνῷ οὕτως ἔχουν τὰ πράγματα, αἱ ἀμπελουργικαὶ ὀργανώσεις τῆς χώρας ἐν ἐξεγέρσει καταγγέλλουν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐχρηματοδότησε καὶ ἐχορήγησε συνάλλαγμα εἰς δευτέραν βιομηχανίαν ζύθου διὰ τὴν ἵδρυσιν νέων ἐγκαταστάσεων. Ἐνῷ εἶναι γνωστόν, ὅτι ὁ ζῦθος ἀποτελεῖ συναγωνιστὴν τοῦ ἐθνικοῦ προϊόντος τῆς ἀμπέλου καὶ ἐνῷ ἡ Κυβέρνησις πεισμόνως ἠρνήθη νὰ κάμῃ εἰδικὴν χρηματοδότησιν τῶν ἀμπελουργῶν διὰ νὰ ἀντικαταστήσῃ τοὺς κατεστραμμένους ἀμπελουργοὺς καὶ ὑπάρχει κίνδυνος νὰ μὴ ξαναγίνουν οἱ ἀμπελῶνες, εἰς ἐποχὴν ποῦ ἀναζητοῦνται τρόποι ἀπασχολήσεως τοῦ πληθυσμοῦ μας ποὺ δὲν εὑρίσκει ἐργασίαν. Ἀντιτάσσεται εἰς τὰς δικαίας διαμαρτυρίας τῶν ἀμπελουργῶν, ὅτι ἡ ἐνίσχυσις τῆς νέας ζυθοβιομηχανίας γίνεται διότι ἄλλως δημιουργεῖται μονοπώλιον ὑπὲρ τῆς παλαιᾶς. Οἱ ἀμπελουργοὶ καὶ ἡμεῖς εἴμεθα ἐναντίον παντὸς μονοπωλίου, ἀλλὰ πιστεύομεν, ὅτι ὁ καλύτερος τρόπος δὲν εἶναι ἡ εἰδικὴ ἐνίσχυσις τῶν ἀνταγωνιστῶν τοῦ οἴνου. Εἶναι ἡ βαρεῖα, ἡ βαρυτάτη φορολογία τοῦ ζύθου, ἡ ὁποία θὰ περιορίσῃ τὰ κέρδη τῆς ζυθοβιομηχανίας, θὰ καταστήσῃ ἀσύμφορον τὴν ἵδρυσιν νέων βιομηχανιῶν καὶ θὰ ἀφήσῃ καὶ εὐρύτερον ἔδαφος καταναλώσεως εἰς τὸν οἶνον. Τοῦτο ζητοῦν οἱ ἀμπελουργοὶ καὶ τοῦτο εὑρίσκω καὶ ἐγὼ δίκαιον καὶ τὸ ὑποστηρίζω. Ἐπὶ πλέον, δέ, ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸ ἐνδιαφέρον ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς διὰ τὴν γενικωτέραν ἀντιμετώπισιν τῶν προβλημάτων τῆς τάξεως τῶν ἀμπελουργῶν, οἱ ὁποῖοι διέρχονται δυσκόλους στιγμὰς καὶ ἀντικρύζουν τὴν ἀστοργίαν τοῦ Κράτους.

§19Ν. ΠΛΑΣΤΗΡΑΣ (Πρόεδρ. Κυβ.). Δὲν νομίζω, ὅτι ὁ ζῦθος συναγωνίζεται τὸν οἶνον. Τοῦτο ἀποτελεῖ μᾶλλον ἐφεύρεσιν τῶν ἐνδιαφερομένων. Ἡ φορολογία ἐπὶ τοῦ ζύθου εἶναι ἀρκετὰ μεγάλη, ἀλλ’ ἀσχέτως αὐτοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτρέψωμεν μονοπώλιον χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ συναγωνισμός. Συμφωνῶ εἰς τὴν ἀνάγκην λήψεως μέτρων ὑπὲρ τῶν ἀμπελουργῶν, διότι πράγματι ὁ οἶνος διατρέχει κρίσιν. Ἀλλὰ τὴν κρίσιν αὐτὴν διατρέχουν κι’ ὅλα τὰ γεωργικὰ προϊόντα λόγῳ τῆς οἰκονομικῆς καχεξίας. Ὅταν ἀνέλθῃ τὸ βιωτικὸν ἐπίπεδον τοῦ λαοῦ τότε καὶ ὁ οἶνος θὰ πάρῃ τὴν θέσιν του καὶ θὰ ἱκανοποιηθοῦν οἱ ἀμπελουργοί. Αὐτὸς νομίζω εἶναι ὁ λόγος καὶ οἱ οἰνοπαραγωγοὶ θὰ ὑφίστανται καὶ αὐτοὶ τὰς συνεπείας τῶν ἄλλων παραγωγῶν, λόγῳ τῆς καταστάσεως δὲ ὁ ζῦθος προσδίδει ἀρκετὰ ποσὰ ἀπὸ τὴν φορολογίαν περὶ τὰ 70 δισεκατομμύρια.

§20Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως ἡ παγκόσμιος κατάστασις οἰνοπνευματωδῶν ποτῶν εὑρίσκεται εἰς κάποιαν σχέσιν μεταξύ των. Ὅπου παρουσιάζεται αὔξησις ἑνὸς εἴδους καταναλώσεως ἐπέρχεται ἀντιστοίχως μείωσις τῆς καταναλώσεως τῶν ἄλλων. Κατὰ συνέπειαν ὅπου αὐξάνεται ἡ κατανάλωσις τοῦ ζύθου κατέρχεται ἡ κατανάλωσις τοῦ οἴνου. Ἐκτὸς τούτου ἐφόσον δὲν ἔχομεν χρήματα διὰ νὰ χρηματοδοτήσωμεν τοὺς οἰνοπαραγωγοὺς δὲν πρέπει νὰ δώσωμεν ὑπὲρ τῆς ἱδρύσεως δευτέρου ἐργοστασίου ζύθου.

§21Ν. ΠΛΑΣΤΗΡΑΣ (Πρόεδρ. Κυβ.). Σᾶς ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν ὁ οἶνος μὲ τὸν ζῦθον καὶ θέλω νὰ προσθέσω, ὅτι δὲν ἐδόθη δάνειον εἰς τὴν νέαν βιομηχανίαν, ἀλλὰ συνάλλαγμα. Ἐὰν ἐδίδετο δάνειον τοῦτο ἠδύνατο νὰ ἀποτελέσῃ ἀντικείμενον κατηγορίας κατὰ τῆς Κυβερνήσεως.

§22Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι ἀπαράδεκτος ἡ διάθεσις χρημάτων πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς ζυθοβιομηχανίας, ὅτε ἡ Κυβέρνησις προβάλλει ἀδυναμία διὰ τὴν ἐξεύρεσιν τῶν χρημάτων ποὺ ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν χρηματοδότησιν τῶν ἀμπελουργῶν ποὺ θέλουν νὰ ἀνασυγκροτήσουν, τὰ ἐκ τῆς φυλλοξήρας ἥτις κατῆλθεν ἤδη ἐκ τοῦ Βορρᾶ εἰς τὸν Νότον, κατέστρεψε τὴν Εὔβοιαν καὶ ἀπειλεῖ καὶ τὴν Ἀττικήν. Ἐφιστῶ τὴν προσοχήν σας ἐπὶ τῆς εὐθύνης τῆς Κυβερνήσεως.

§23Ν. ΠΛΑΣΤΗΡΑΣ (Πρόεδρ. Κυβ.). Σᾶς ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν ἐδόθη δάνειον, ἀλλὰ συνάλλαγμα διὰ τὰ μηχανήματα.

§24Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Ἡ Κυβέρνησις κατέχει τὰ στοιχεῖα καὶ ὀφείλει νὰ δώσῃ πλήρεις ἐξηγήσεις εἰς τὴν Βουλὴν ὡς πρὸς τὸ τί ἀκριβῶς ἔδωκεν εἰς τὴν ζυθοβιομηχανίαν. Αἱ ὀργανώσεις τῶν ἀμπελουργῶν ἐξεδήλωσαν τὴν ἀνησυχίαν των, ὅτι ἔγινεν ἡ χρηματοδότησις.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρελθούσης τῆς ὥρας ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν

καὶ ἐρωτήσεων, εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1174)1949 Ν. Δ. «περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 847]1948 Ἀν. νόμου».

§26ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον τὸ σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1174]1949 Ν. Δ. «περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 847]1948 Α.Ν.». Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ἀπὸ 16 Ἰουλίου 1952 Συμβάσεως μεταξὺ τοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἀνωνύμου Ἑλληνικῆς Ἑταιρείας Χημικῶν Προϊόντων καὶ Λιπασμάτων διὰ τὴν μίσθωσιν τῶν σιδηρονικελιούχων μεταλλείων τῆς περιφερείας Λαρύμνης».

§28ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τὸ σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ἀπὸ 16 Ἰουλίου 1952 Συμβάσεως μεταξὺ τοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἀνωνύμου Ἑλληνικῆς Ἑταιρείας Χημικῶν Προϊόντων καὶ Λιπασμάτων διὰ τὴν μίσθωσιν τῶν σιδηρονικελιούχων μεταλλείων τῆς περιφερείας Λαρύμνης». Συνέχεια τῆς αʹ συζητήσεως ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως τῶν περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν διὰ τοῦ ἀναλογικοῦ συστήματος διατάξεων τοῦ κωδικοποιημένου νόμου 5493 τοῦ 1932 (Β. Διάταγμα τῆς 9ης Αὐγούστου 1951) καὶ ἐπαναφορᾶς ἐν ἰσχύϊ τοῦ πλειοψηφικοῦ συστήματος». Ὁ κ. Δ. Χατζηγιάννης παρακαλεῖται νὰ συνεχίσῃ τὴν ἀγόρευσίν του.

§30Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Συνεχίζω, κύριοι βουλευταί, τὴν ἀγόρευσίν μου, ὄχι διότι δὲν θὰ ἦτο πρέπον νὰ μείνῃ ἀτελής, ἀλλὰ περισσότερον, διότι νομίζω, ὅτι κάτι ἔχω νὰ συνεισφέρω εἰς τὴν ἔρευναν τοῦ θέματος. Ἡ ὁμιλία μου δὲν θὰ εἶναι δογματική, οὔτε κομματική, θὰ εἶναι ἀπόλυτα πολιτική. Καὶ πολιτικὸν εἶναι τί συμφέρει εἰς τὴν Χώραν καὶ ποῖον σύστημα εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ. Τὰ ἐκλογικὰ συστήματα δὲν εἶναι ἀφῃρημένη ἔννοια ἐκτὸς τόπου καὶ χρόνου, δὲν εἶναι ἀνεδαφικά, ἀλλ’ ὀφείλουν νὰ προσαρμόζωνται καὶ ν’ ἀνταποκρίνωνται εἰς τὴν πολιτικὴν καὶ κοινωνικὴν ἀνάγκην ὡρισμένου λαοῦ καὶ ὡρισμένης χώρας. Οἱ ἀγαπητοὶ συνάδελφοι καὶ Εἰσηγηταὶ τῆς μειοψηφίας ἀνεμνήσθησαν τὸν ἀγῶνα τοῦ Χαριλάου Τρικούπη ὑπὲρ τοῦ πλειοψηφικοῦ μὲ εὐρεῖαν περιφέρειαν. Ἡ σύγκρισις δὲν εἶναι ἐπιτυχής. Ἐκτὸς τοῦ γεγονότος, ὅτι ἡ ἐποχὴ τοῦ 1886 ἐν συγκρίσει μὲ τὴν σημερινὴν ἦτο εἰδυλλιακὴ διὰ τὴν Ἑλλάδα, παρατηρῶ ἀκόμη, ὅτι τότε, τὸ 1886, ὁ Χαρίλαος Τρικούπης διεξῆγε τὸν ἀγῶνα τῆς ἀνερχομένης ἐν Ἑλλάδι ἀστικῆς τάξεως, ἐναντίον τῆς πολιτικῆς καὶ κοινωνικῆς φεουδαρχίας τοῦ τόπου. Ὁ ἀγὼν αὐτὸς ὡλοκληρώθη τὸ 1909 εἰς τὸ Γουδὶ καὶ τὸν Μάρτιον τοῦ 1910 εἰς τὸ Κιλιλὲρ τῆς Λαρίσης μὲ τὴν ἐξέγερσιν τῶν σκλάβων τῆς γῆς. Καὶ τὸν ἐπεράτωσεν ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1910. Ἀπέβη ὁ ἀγὼν αὐτὸς ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος. Μᾶς ἔδωκε τὴν στρατιωτικὴν καὶ διοικητικὴν ἀνασυγκρότησιν τῆς χώρας, τοὺς ἀπελευθερωτικοὺς πολέμους, τὴν μεγάλην γεωργικὴν μεταρρύθμισιν καὶ τὴν ἐργατικὴν νομοθεσίαν μας. Ἀλλὰ τὸ ἴδιον σύστημα, πλειοψηφικὸν μὲ εὐρεῖαν περιφέρειαν, ὑπῆρξε συμφορὰ διὰ τὴν Ἑλλάδα εἰς τὰς ἐκλογὰς τῆς 1ης Νοεμβρίου 1920. Ἐπὶ 369 ἑδρῶν αἱ ἐκλογαὶ ἐκεῖναι ἔδωκαν 251 εἰς τὰ Ἡνωμένα κόμματα τῆς ἀντιπολιτεύσεως, εἰς δὲ τοὺς φιλελευθέρους μόνον 118 ἕδρας. Δὲν θέλω νὰ δεχθῶ τὴν γνώμην τοῦ Ἀλεξάνδρου Παπαναστασίου, ὅτι ἐὰν αἱ ἐκλογαὶ ἐκεῖναι τοῦ 1920 διενεργοῦντο μὲ τὸ ἀναλογικὸν σύστημα, καὶ μάλιστα μὲ τὸ τότε κρατοῦν εἰς τὴν Τσεχοσλοβακίαν, οἱ φιλελεύθεροι θὰ ἐλάμβανον 194, τὰ δὲ ἡνωμένα κόμματα 175. Δέχομαι ὅμως, ὅτι μὲ τὸ ἀναλογικὸν σύστημα τὰ ἀντίπαλα κόμματα θὰ ἤρχοντο ἰσόρροπα εἰς τὴν Βουλήν. Δὲν ἐπρόκειτο μόνον περὶ δύο διαφόρων ἀντιλήψεων ὡς πρὸς τὴν ἀσκουμένην τότε ἐξωτερικὴν πολιτικήν, ἀλλὰ ἐπρόκειτο περὶ δύο καθεστώτων, εἰς τὸν διχασμένον Ἑλληνικὸν κόσμον. Καὶ ἐὰν ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος ἐνεπιστεύετο ἐκλογικῶς ὀλιγώτερον εἰς τὸ ἔργον, ὡς δημιουργοῦ τῆς Ἑλλάδος τῶν 5 θαλασσῶν καὶ τῶν δύο Ἠπείρων, καὶ ἐφοβεῖτο περισσότερον τὴν δυσφορίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἀπὸ τὴν συμπεριφορὰν τοῦ ἐκ Κρήτης χωροφύλακος, καὶ καθιέρωνε τὸ ἀναλογικὸν σύστημα, θὰ ἦτο δυνατὸν αἱ δύο ἰσόπαλοι παρατάξεις νὰ φθάσουν εἰς μίαν ἐθνικὴν μαὶ πολιτικὴν συνεννόησιν καὶ κατὰ πᾶσαν ἀνθρωπίνην πρόβλεψιν θὰ ἦτο δυνατὸν τὸ ἔθνος νὰ μὴ γνωρίσῃ τὴν συμφορὰν τοῦ 1922 καὶ τὴν ἐκρίζωσιν τοῦ Ἑλληνισμοῦ τῆς Μικρᾶς Ἀσίας καὶ τῆς Θράκης. Αἱ ἐκλογαὶ τοῦ 1928 διεξήχθησαν μὲ τὸ ἤδη συζητούμενον σύστημα τοῦ πλειοψηφικοῦ μὲ στενὴν περιφέρειαν καὶ ἔδωσαν εἰς τὸ νικῆσαν κόμμα τῶν Φιλελευθέρων 570 χιλιάδες ψήφους, ἤτοι τὰ 56%, βουλευτὰς δὲ περίπου 225 ἐπὶ ὁλικοῦ ἀριθμοῦ 250. Ὥστε δὲν εἶναι ἄμοιρον δημιουργίας μεγάλων πλειοψηφιῶν καὶ τὸ ἤδη συζητούμενον σύστημα. Αἱ ἐκλογαὶ τοῦ 1946 διεξήχθησαν ὄχι μὲ πλειοψηφικόν, ἀλλὰ μὲ τὸ ἀναλογικὸν καὶ μὲ τὸ ἀναλογικὸν σύστημα τὸ Λαϊκὸν κόμμα καὶ τὰ μετ’ αὐτοῦ συμπράττοντα κόμματα ἠδυνήθησαν νὰ συγκεντρώσουν τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν βουλευτῶν, περὶ τοὺς 210 ἐπὶ 350.

§31Ν. ΠΛΑΣΤΗΡΑΣ (Πρόεδρ. Κυβερν.). Νὰ λάβετε ὑπ’ ὄψει, ὅτι τότε ἔγινε καὶ ἀποχή.

§32Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀρχηγέ μου, σημασίαν δὲν ἔχει διὰ τὴν ἄποψιν ποὺ ὑποστηρίζω, ἡ ἀποχή, ἀλλὰ τὸ γεγονός, ὅτι μὲ τὸ ἀναλογικὸν σύστημα τὸ Λαϊκὸν κόμμα ἔλαβεν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν. Αἱ ἐκλογαὶ ἐκεῖναι τοῦ 1946 ἔδωκαν εἰς τὴν ἡνωμένην παράταξιν τῶν ἐθνικοφρόνων 611 χιλιάδες ψήφους, εἰς δὲ τὸν συνασπισμὸν τῆς Ἐθνικῆς Πολιτικῆς Ἑνώσεως–ΕΠΕ (Βενιζέλου–Παπανδρέου —Κανελλοπούλου) ἔδωκε 214 χιλιάδες ψήφους καὶ εἰς τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ὑπὸ τὸν Θ. Σοφούλην 160.000 ψήφους. Ἄν αἱ ἐκλογαὶ ἐκεῖναι ἐνηργοῦντο μὲ τὸ πλειοψηφικόν, ἡ εἰς βουλευτὰς δύναμις τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος θὰ ὑπερέβαινε τοὺς 300, ἐνῷ θὰ ἦτο δυνατὸν τὰ δημοκρατικὰ κόμματα νὰ σημειώσουν συντριπτικὴν ἀποτυχίαν εἰς ἀριθμὸν βουλευτῶν. Ἀλλὰ δὲν νομίζω, ἡ ἐθνικὴ ὑπόθεσις θὰ ἐξυπηρετεῖτο περισσότερον. Ἡ νικήσασα μερὶς ἐθεωρήθη καὶ ὑπῆρξεν ἡ δεξιά, ἐνῷ τὸ κλῖμα τοῦ ἔξω κόσμου ἦτο δημοκρατικὸν καὶ αὐτὸ ἐπηρέαζε τὰς Κυβερνήσεις τῶν Συμμάχων Κρατῶν. Καὶ παρὰ τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ἔχομεν τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1947 τὴν διεύρυνσιν τῆς Κυβερνήσεως ὑπὸ τὸν Δ. Μάξιμον μὲ συμμετοχὴν καὶ τῆς ΕΠΕ. Καὶ δὲν ἠξεύρω ἐὰν ὑπῆρξεν ἁπλῆ συγκυρία τὸ γεγονός, ὅτι μόλις τὸν Μάρτιον τοῦ 1947, τοὐτέστιν μετὰ τὴν διεύρυνσιν τῆς Κυβερνήσεως, ἔχομεν εἰς τὴν Οὐάσιγκτων τὴν ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος ἐξαγγελίαν τοῦ δόγματος Τρούμαν.

§33Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν θέλω νὰ σᾶς διαψεύσω, διότι τὸ θέμα ἀνήκει εἰς τὴν ἱστορίαν. Σᾶς ἀφήνω εὐχαρίστως νὰ προχωρήσητε.

§34Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ. Δέχομαι τὴν διακοπήν σας.

§35Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐννοῶ τὸ ἑξῆς: Αὐτὸ ποὺ λέγετε περὶ τοῦ δόγματος Τρούμαν εἶχεν ἐξαγγελθῆ ἀπὸ τῆς 23ης Δεκεμβρίου 1946. Ὑπάρχουν τὰ ἐπίσημα τηλεγραφήματα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, τὰ ὁποῖα ἀποδεικνύουν τὴν ἀλήθειαν, τηλεγραφήματα τῆς συνομιλίας μου μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν τῆς 28 Ὀκτωβρίου 1949, τηλεγραφήματα τὰ ὁποῖα πιστοποιοῦν πραγματικῶς τὴν προεργασίαν διὰ τὸ δόγμα Τρούμαν ἀπὸ τοῦ Δεκεμβρίου 1946.

§36Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ἔχω καμμίαν ἀμφιβολίαν κύριε Πρόεδρε, ὅτι τὸ δόγμα Τρούμαν δὲν ἦλθε ἐκ τῶν οὐρανῶν τὸν Μάρτιον τοῦ 1947. Ἀσφαλῶς, ὑπῆρξε προεργασία καὶ σᾶς τιμᾷ, ὄχι μόνον ἡ προεργασία αὐτή, ἀλλὰ καὶ τὸ γεγονός, ὅτι ἡγέτης τῆς πλειοψηφίας παρεδώσατε τὴν Πρωθυπουργίαν εἰς τὸν Θ. Σοφούλην, ἡγούμενον τότε μόνον 48 βουλευτῶν, ἂν δὲν ἀπατῶμαι. Τὸ γεγονός, ὅπερ τονίζω εἶναι, ὅτι, παρὰ τὴν αὐτοδύναμον πλειοψηφίαν σας παρέστη ἀνάγκη νὰ γίνῃ ἡ διεύρυνσις τῆς Κυβερνήσεως τὴν 27ην Ἰανουαρίου 1947, μὲ τὴν Κυβέρνησιν τῶν 7 ἡγετῶν καὶ μετὰ τὴν διεύρυνσιν ταύτην ἐξηγγέλθη εἰς τὴν Οὐάσιγκτων τὸ δόγμα Τρούμαν. Ἐπίσης, τονίζω, ὅτι μετὰ τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1947, ὅτε τὴν Πρωθυπουργίαν ἀνέλαβεν ὁ Θ. Σοφούλης καὶ μὲ Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης τὸν ἀλησμόνητον Χρῆστον Λαδᾶν, ἐλήφθησαν ἀποφασιστικὰ μέτρα κατὰ τῆς ἀνταρσίας καὶ ἐκλείσθη τὸ ἐν Ἀθήναις δημοσιογραφικόν της ὄργανον ὁ «Ριζοσπάστης», διότι μὲ τὴν συμμετοχὴν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῶν δημοκρατικῶν κομμάτων καὶ ἰδιαιτέρως τῶν Φιλελευθέρων, τὰ μέτρα αὐτὰ δὲν ἐβάλλοντο ὡς μοναρχοφασιστικά, ἀλλ’ ἦσαν μέτρα ἀμύνης τῆς Δημοκρατίας. Ἰδοὺ διατὶ ὑποστηρίζω, ὅτι τὸ ἐκλογικὸν σύστημα δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι μία ἀφῃρημένη ἔννοια, ἀλλ’ ὀφείλει νὰ εἶναι σχετικὸν καὶ κατὰ τόπον καὶ κατ’ ἐποχὴν καὶ μὲ τὴν ὑφισταμένην πολιτικὴν καὶ κοινωνικὴν κατάστασιν. Ἀνήκει εἰς τὴν πολιτικὴν ἡγεσίαν νὰ συλλάβῃ τὸ νόημα τῆς ἐποχῆς της καὶ νὰ δώσῃ εἰς τὴν Χώραν σύστημα ἐξυπηρετοῦν αὐτήν, καὶ ὄχι τὸ κόμμα. Μὲ τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, στρατάρχην κ. Παπάγον, μὲ συνδέει γνωριμία καὶ φιλία παλαιὰ καὶ ἐκτιμῶ καὶ τὰς φιλοδοξίας του καὶ τὰς προθέσεις του. Ἀλλὰ δὲν ἀποκρύπτω, ὅτι ἡ πολιτική του, νὰ σχηματίσῃ Κυβέρνησιν μονολιθικήν, δὲν μὲ εὑρίσκει σύμφωνον. Ὁ τόπος δικαίως ἀξιοῖ νὰ εὕρῃ μίαν πολιτικὴν καὶ κοινωνικὴν σταθερότητα. Ἀλλὰ δὲν εἶναι αἱ μονολιθικαὶ Κυβερνήσεις ἰσχυραὶ νὰ δώσουν αὐτὴν τὴν σταθερότητα, ὅπως τὸ ἀπέδειξαν αἱ Κυβερνήσεις τοῦ 1920 καὶ τοῦ 1946. Ὅπου ἔχουν φθάσει τὰ Ἑλληνικὰ πράγματα, περισσότερον ἰσχυραὶ εἶναι αἱ συμμαχικαὶ Κυβερνήσεις, διότι αὗται καθιστοῦν τὰ μέτρα των ἀδιάβλητα εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ δὲν φοβοῦνται εἰς τὸ ἐσωτερικὸν τὴν ἀντιδημοκρατικότητα τῶν μέτρων. Ἰσχυραὶ εἶναι αἱ Κυβερνήσεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι πρωτοπόροι κοινωνικῶν μεταρρυθμίσεων ὑπὲρ τοῦ λαοῦ, ὅπως ὑπῆρξαν διὰ τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν τὰ μέτρα εἰρηνεύσεως καὶ ἡ ὁλοκλήρωσις τῆς μεγάλης γεωργικῆς μεταρρυθμίσεως τῆς Χώρας. Ὅσοι τῶν συναδέλφων ἔχουν ἐπισκεφθῆ τὰς ἐπαρχίας των, εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζουν πόσον, παρὰ τὴν ἀτυχίαν τινῶν Ὑπουργῶν εἰς τὰ μέτρα διαθέσεως καὶ προστασίας τῶν γεωργικῶν προϊόντων, πόσον ὑψωμένον εἶναι εἰς τὴν κοινὴν συνείδησιν τὸ κῦρος τῆς Κυβερνήσεως. Φοβοῦμαι λοιπόν, ὅτι ἡ γραμμὴ τοῦ Συναγερμοῦ νὰ μὴ συνεργασθῇ εἰς Κυβέρνησιν καὶ νὰ δώσῃ μόνος αὐτὸς ἰσχυρὰν Κυβέρνησιν, εἶναι ἐν πλάνῃ. Ἀνησυχῶ καὶ διὰ τὸν τρόπον, καθ’ ὃν ἀσκεῖται ἡ ἀντιπολίτευσις τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, ἰδίως ἀπὸ τοὺς ἔξω τῆς αἰθούσης ταύτης φίλους της. Ἐνῶ δὲν μετέχει εἰς τὴν Κυβέρνησιν, δίδει παράλληλα τὴν ἐντύπωσιν καθεστῶτος, ποὺ ἐπείγεται νὰ ἐγκαθιδρυθῇ. Καὶ εἶναι αὐτὴ καὶ τῆς Κοινῆς Γνώμης ἀνησυχία.

§37Β. ΠΑΠΑΡΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Δηλαδή, ὁμολογεῖτε, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ τὸ πᾶν διὰ νὰ μὴ ἔλθῃ τὸ καθεστὼς αὐτό;

§38Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κάμνω τὴν πολιτικὴν διαπίστωσιν ἀπὸ τὴν γραμμὴν τοῦ Συναγερμοῦ νὰ μὴ μετάσχῃ εἰς Κυβέρνησιν συνεργασίας μὲ τὰς πτέρυγας τοῦ Κέντρου καὶ παράλληλα νὰ ἐπείγεται νὰ ἐγκαθιδρύσῃ μίαν μονολιθικὴν Κυβέρνησιν καὶ ἀπὸ τὴν διαπίστωσιν αὐτὴν θὰ δώσω ὡρισμένα συμπεράσματα. Μὴ βιάζεσθε, λοιπόν. Διατὶ τὸ Κόμμα τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ ἀποφεύγει τὴν συνεργασίαν μὲ τὰ κόμματα τοῦ Κέντρου; Τί τὸν χωρίζει; Τὸ χωρίζουν διαφοραὶ ἐθνισμοῦ; Ἐγὼ δὲν ἀρνοῦμαι εἰς τὰ μέλη τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ ἐθνικὴν συνείδησιν. Ἀλλ’ ἀρνοῦμαι μονοπώλιον ἐθνικοφροσύνης. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀρνηθῇ κανεὶς ἐθνικὴν συνείδησιν εἰς τὰς 700.000 τῶν συμμοριοπλήκτων καὶ τοὺς μαχητὰς τοῦ ἀγῶνος, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν τὸ ἀνώνυμον πλῆθος τῶν Κυβερνητικῶν Κομμάτων καὶ ἰδίως τῆς ΕΠΕΚ. Μονοπώλιον, λοιπόν, ἐθνικοφροσύνης θὰ ἦτο ἀπαράδεκτον. Μήπως χωρίζουν τὸν Συναγερμὸν ἰδεολογικαὶ κατευθύνσεις εἰς τὸν κοινωνικὸν τομέα; Ἀσφαλῶς ὑπάρχουν. Τὰ κόμματα τοῦ Κέντρου εἶναι κοινωνικῶς προοδευτικώτερα καὶ ἡ συντηρητικότης ἀνήκει εἰς τὴν δεξιάν. Ἀλλ’ ἡ συντηρητικότης αὐτὴ δὲν ἠμπόδισε τὸ Λαϊκὸν Κόμμα νὰ συνεργασθῇ τὸ 1947 μὲ τὰ Κόμματα τοῦ Κέντρου καὶ αἱ συνεργασίαι αὐταὶ ἀπέβησαν σωτήριοι διὰ τὴν Χώραν. Ὑπῆρξε διαφορὰ ἀντιλήψεων, μεταξὺ τῶν Κομμάτων τοῦ Κέντρου καὶ τοῦ Συναγερμοῦ εἰς τὰ μέτρα εἰρηνεύσεως, ἀλλ’ ἐψηφίσθησαν ταῦτα καὶ θὰ ἐψηφίζοντο καὶ ἂν δὲν ἀπῆχεν ὁ Συναγερμὸς ἀπὸ τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς. Ὑπῆρξεν ἐπίσης διαφορὰ ἀντιλήψεων εἰς ἐπίμαχα θέματα τῆς γεωργικῆς μεταρρυθμίσεως καὶ ἰδίως εἰς τὸ θέμα τῶν ἀναγκαστικῶν μισθώσεων τῶν μεγάλων κτημάτων. Εἰς τὴν διαφωνίαν σας εὕρετε συνεπικούρους εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως καὶ βουλευτὰς Φιλελευθέρους καὶ αἱ ἀναγκαστικαὶ μισθώσεις δὲν ἐψηφίσθησαν, ὅπως δὲν ἐψηφίσθη τὸ θέμα τῶν κατατμήσεων τῶν μεγάλων κτημάτων ἀπὸ τοῦ 1946 καὶ ἐντεῦθεν. Ἀλλ’ ἐψηφίσατε τὰς ἄλλας διατάξεις τοῦ Ἀγροτικοῦ νόμου. Μήπως ὑπάρχουν ἰδεολογικαὶ διαφοραὶ διὰ τὸ πολίτευμα τῆς χώρας; Ἐντὸς τῆς αἰθούσης δὲν τὸ πιστεύω, ὅτι ὑπάρχουν. Ἀλλ’ ἔξω τῆς αἰθούσης καλλιεργεῖται ἡ ἀντίληψις αὐτή. Ὁδηγούμεθα, λοιπόν, πρὸς νέον ἐθνικὸν διχασμόν, εἴτε ἀπὸ ἀγνώστους δυνάμεις, εἴτε ἀπὸ τὴν ὀλιγαρχίαν τῆς χώρας; Ἕνας νέος διχασμὸς τοῦ ἐθνικόφρονος κόσμου δὲν εἶναι ἐθνικῶς ἀπαραίτητος, οὔτε ἀντέχει ὁ Ἑλληνικὸς λαός, μετὰ τὴν περιπέτειαν τοῦ μακροῦ διχασμοῦ ἀπὸ τοῦ 1915, ἥτις ἐπὶ τέλους εἶχε τότε τὴν δικαιολογίαν της, εἰς νέας δοκιμασίας ἐσωτερικῶν ἀναστατώσεων. Ἀλλὰ φόβος ὑπάρχει. Διερμηνεύω καὶ τὴν ἰδικήν μου ἀνησυχίαν καὶ θὰ ἐπεθύμουν νὰ τὴν μεταδώσω καὶ εἰς τὰς ἰδικάς σας ψυχάς, ἵνα προσέλθετε εἰς νέας σκέψεις καὶ διαπιστώσεις τῆς καταστάσεως τῆς χώρας, καὶ θὰ ηὐχόμην, καὶ εἰς νέας ἀποφάσεις. Ὁ ἀγὼν καὶ ἡ ἀντίθεσις μεταξὺ Δημοκρατίας καὶ ὀλιγαρχίας, φαίνεται, ὅτι ἐνδημεῖ εἰς τὴν χώραν αὐτὴν καὶ χρονολογεῖται ἀπ’ αὐτὴν τὴν ἀρχαιότητα. Εἶναι χαρακτηριστικοὶ οἱ λόγοι ποὺ ἠκούσθησαν εἰς τὴν Πνύκα τῶν Ἀθηνῶν, ἀπὸ τὸν Δημοσθένην εἰς λόγον του ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας τῶν Ροδίων. Καὶ ἀξίζει νὰ σᾶς τοὺς δώσω ἐν μεταφράσει: «Πρὸς μὲν τὰς Δημοκρατίας ἐπολεμήσατε ἢ δι’ ἰδιωτικὰ συμφέροντα, διότι δὲν ἠδυνήθησαν νὰ τὰ τακτοποιήσουν συμβιβαστικῶς, ἢ ἕνεκα μέρους γῆς ἢ συνόρων, ἢ ἀντιζηλίας ἢ ἡγεμονίας. Πρὸς δὲ τὰς ὀλιγαρχίας ἐπολεμήσατε δι’ οὐδὲν ἐκ τούτων, ἀλλὰ διὰ τὴν ὑπεράσπισιν τοῦ πολιτεύματος καὶ τῆς ἐλευθερίας. Καὶ δὲν θὰ ἐδίσταζα νὰ εἴπω ἐγώ, ὅτι περισσότερον σᾶς συμφέρει νὰ σᾶς πολεμοῦν ὅλοι οἱ Ἕλληνες δημοκρατούμενοι, παρὰ νὰ σᾶς εἶναι φίλοι ὅλοι οἱ Ἕλληνες ὀλιγαρχούμενοι. Διότι, ἂν μὲν εἶναι ἐλεύθεροι, ὄχι μὲ δυσκολίαν ἠθέλατε συνεννοηθῆ μὲ αὐτοὺς πρὸς εἰρήνην. Ἀλλὰ πρὸς ἐκείνους ποὺ ὀλιγαρχοῦνται, δὲν νομίζω ἀσφαλῆ μήτε τὴν φιλίαν. Οἱ ζητοῦντες νὰ δεσπόζουν δὲν ἠμποροῦν νὰ εἶναι συμπαθεῖς πρὸς ἐκείνους, ποὺ προτιμοῦν νὰ ζοῦν μὲ ἰσότητα». Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν θεωρῶ, ὅτι αἱ 650000 ἐκλογεῖς, ποὺ ἐψήφισαν Συναγερμόν, δὲν εἶναι δημοκρατικοὶ οὔτε κατὰ μεγαλύτερον λόγον ὑμεῖς, ποὺ ἀποτελεῖτε ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ τὴν πτέρυγα τοῦ Συναγερμοῦ δὲν εἶσθε δημοκρατικοί. Ἀλλ’ ἡ ἀνησυχία ὑπάρχει. Καὶ εἶναι ἔργον τῆς πολιτικῆς ἡγεσίας τῆς χώρας καὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας νὰ μὴν ἀνοίξουν τοὺς ἀσκοὺς τοῦ Αἰόλου μὲ ἕνα σύστημα πλειοψηφικὸν καὶ εὐρείας, ποὺ θὰ ὑπεβοήθει τὴν ἔξαψιν τῶν παθῶν καὶ τὸ ἐθνικὸν χάσμα καὶ τὴν ἀπειλὴν τῆς Δημοκρατίας.

§39Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Εἶναι πρωτάκουστος, εἶναι πρωτοφανὴς ἡ θεωρία, ὅτι ἡ ἰσχυρὰ κοινοβουλευτικὴ πλειοψηφία εἶναι δικτατορία.

§40Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀντιτίθεμαι, λοιπόν, ἀπόλυτα κατὰ τοῦ πλειοψηφικοῦ μὲ εὐρεῖαν. Ἀντιτίθεμαι ἐξ ἴσου κατὰ τῆς ἐπηυξημένης ἀναλογικῆς, ἄλλωστε τὸ σύστημα αὐτὸ ἔχει ἤδη χαρακτηρισθῆ, ἀπὸ μὲν τὸν Συναγερμόν, ὡς ἀνήθικον, ἀπὸ δὲ τὴν ΕΔΑ ὡς σύστημα κλοπῆς. Δογματικῶς θὰ ἐψήφιζα ὑπὲρ τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς, ἡ ὁποία θὰ ἤμβλυνε τὴν ὀξύτητα τοῦ πολιτικοῦ ἀγῶνος, θὰ ἀπέτρεπε τὸν ἐθνικὸν διχασμὸν καὶ ἴσως ἐξηνάγκαζε ἀπὸ τοῦδε τὰ κόμματα εἰς συνεργασίαν κυβερνητικήν. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον φαίνεται ἀδύνατος ἡ καθιέρωσις τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς, θὰ ψηφίσω τὸ κυβερνητικὸν νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν. Τὰ θέματα τῆς ψήφου τῶν γυναικῶν καὶ τοῦ στρατοῦ καὶ τῶν ἑτεροδημοτῶν δὲν εἶναι θέματα ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλ’ ἴδια ζητήματα, ποὺ θέσιν ἔχουν νὰ συζητηθοῦν εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν. Θὰ ψηφίσω τὸ πλειοψηφικὸν μὲ στενὴν περιφέρειαν καὶ διότι τὸ σύστημα τοῦτο ὑπάρχει εἰς τὸν ἰσχύοντα ἐκλογικὸν νόμον καὶ συνεπῶς εἶναι ἠθικῶς ἀδιάβλητον, ὡς μὴ εἰσάγον καινὰ ἐκλογικὰ δαιμόνια καὶ διότι ἐνῷ δίδει καὶ αὐτὸ μεγάλας πλειοψηφίας, ἐξ ἄλλου δὲν δημιουργεῖ τὰς τρικυμίας τῶν λαϊκῶν ρευμάτων τῶν μεγάλων περιφερειῶν. Θὰ εἶναι δὲ σφάλμα νὰ νίψωμεν ἡμεῖς τὰς χεῖρας τοῦ Πιλάτου καὶ νὰ ἐξαπολύσωμεν εἰς τὴν Χώραν τὴν τρικυμίαν αὐτὴν καὶ ν’ ἀναμείνωμεν ἀπὸ τὸν Λαὸν νὰ λύσῃ τὸ πρόβλημα τῆς ἀποφυγῆς τοῦ ἐθνικοῦ διχασμοῦ. Δὲν εἶναι ἡ φωνὴ τοῦ κόμματος, εἶναι ἡ φωνὴ τοῦ ἀνησυχοῦντος Ἕλληνος, ποὺ σᾶς ὁμιλεῖ. Τὴν ἀτέλειαν ὑπουργικῶν μέτρων εἰς τὴν συγκέντρωσιν καὶ τὴν προστασίαν τῶν γεωργικῶν προϊόντων, πρῶτος ἐγὼ τὴν ἐπέκρινα καὶ ἔξω τῆς Βουλῆς, ἀπὸ ἄλλα βήματα. Ἀλλά, παρὰ τοῦτο καὶ μόνη ἡ ψήφισις τῆς γεωργικῆς μεταρρυθμίσεως ἔχει ὑψώσει τὴν δημοτικότητα τῶν κυβερνητικῶν κομμάτων εἰς τὴν κοινὴν συνείδησιν καὶ ἰδίως τοῦ Λαοῦ τῆς ὑπαίθρου, ὅπως ἐπίσης, καὶ τοῦ ὁμιλοῦντος εἰς τοιοῦτον σημεῖον, ὥστε νὰ εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ ἀντιμετωπίσωμεν, μὲ τὴν βεβαιότητα τῆς νίκης, τὰς ἐκλογὰς ὁποτεδήποτε καὶ μὲ οἱονδήποτε ἐκλογικὸν σύστημα. Ἀλλὰ πέραν τῆς κομματικῆς μας εὐθιξίας, ὑπάρχει τὸ δημόσιον συμφέρον, ἡ ἡσυχία τοῦ τόπου καὶ ἡ κατοχύρωσις τῶν δημοκρατικῶν μας θεσμῶν. Καὶ ἔργον μας εἶναι αὐτὰ νὰ περιφρουρήσωμεν. Ἡ ἀρχαία Ἑλλάς, βαθύτατα καὶ αὐτὴ δημοκρατική, διότι ἡ Δημοκρατία εἶναι βγαλμένη ἀπὸ τὴν ψυχὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, ἐγνώριζε νὰ ἀμύνεται καὶ κατασταλτικῶς καὶ προληπτικῶς ὑπὲρ τῆς Δημοκρατίας. Εἰς τὴν μεταπολίτευσιν, τὴν ὀλιγαρχικήν, τοῦ 411 π. Χ. εἰς τὰς Ἀθήνας εἶχεν ἐργασθῆ ὁ Ἀνδοκίδης, σοφὸς διδάσκαλος τοῦ Θουκυδίδου καὶ ἕνας ἐκ τῶν μᾶλλον ὑπερόχων πολιτῶν τῆς ἐποχῆς του. Αὐτὸ δὲν ἠμπόδισε τὸν Δῆμον τῶν Ἀθηναίων νὰ καταδικάσῃ τοὺς ἐπιβουλευθέντας τὴν Δημοκρατίαν εἰς θάνατον, νὰ δημεύσῃ τὰς περιουσίας των νὰ κατασκάψῃ τὰς οἰκίας των καὶ νὰ θάψῃ τοὺς νεκροὺς ἔξω τῶν ὁρίων τοῦ Ἀθηναϊκοῦ Κράτους. Ἀλλὰ διὰ τὴν ἄμυναν τῆς Δημοκρατίας, ὑπῆρχεν εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ τὸ προληπτικὸν μέσον τοῦ ἐξοστρακισμοῦ. Ὁ ἐξοστρακισμὸς δὲν ὑπῆρξεν, ὅπως λέγει ὁ Πλούταρχος, ἱκανοποίησις τοῦ φθόνου τοῦ ἀνωνύμου πλήθους κατὰ τῶν ἰσχυρῶν τῆς ἡμέρας. Ὑπῆρξεν ἄμυνα τῆς Δημοκρατίας κατ’ ἐκείνων οἵτινες ὑψωθέντες ὑπὲρ τὴν δημοτικὴν ἰσότητα, ἀπετέλουν ἀπειλὴν κατὰ τῆς Δημοκρατίας. Αὐτὴ ὑπῆρξεν ἡ ἔννοια τοῦ ἐξοστρακισμοῦ ἑνὸς Θεμιστοκλέους καὶ ἑνὸς Κίμωνος. Δὲν θὰ συμβουλεύσωμεν τὴν ἐπάνοδον τῶν μέτρων τῆς Ἀθηναϊκῆς Δημοκρατίας. Ἀλλ’ ἀνήκει εἰς τὴν πολιτικὴν ἡγεσίαν τῆς Χώρας καὶ εἰς ὑμᾶς, Ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους, νὰ κλείσετε τοὺς ἀσκοὺς τοῦ Αἰόλου καὶ νὰ ἀποκλείσετε ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴν τρικυμίαν συστήματα ἐκλογικὰ τὰ ὁποῖα θὰ ὑπεβοήθουν τὸν κίνδυνον ἢ τὴν ἐξαφάνισιν τῶν δημοκρατικῶν μας καὶ ἐλευθέρων θεσμῶν. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἔργον μας, ὑπεράνω κομμάτων καὶ ὑπὲρ τοῦ δημοσίου συμφέροντος. (Χειροκροτήματα).

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Μακκᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§42Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, θὰ συμφωνήσω μὲ τὴν ἀφετηρίαν τοῦ λόγου τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου καὶ φίλου, ὁ ὁποῖος πρὸ ὀλίγου κατῆλθε τοῦ βήματος. Ἔχει ἀπολύτως δίκαιον ἰσχυριζόμενος ὅτι τὰ ἐκλογικὰ συστήματα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξετάζωνται παρὰ ἐντὸς ὡρισμένου τόπου, χρόνου καὶ ἐν ὄψει ὡρισμένων περιστάσεων. Ἀλλὰ θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ τοῦ παρατηρήσω, ὅτι ἐκκινήσας ἀπὸ τὴν ὀρθὴν αὐτὴν ἀφετηρίαν ἔφθασε εἰς τὰ ὅλως ἀντίθετα συμπεράσματα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἡ ἐκκίνησίς του ἔπρεπε νὰ τοῦ ὑποδείξῃ. Ἀλλὰ περιῆλθε καὶ εἰς μίαν ἄλλην μεγάλην ἀντίφασιν, ὅτι ἐνῶ ὁλόκληρος ὁ λόγος του μὲ ἐπίκλισιν ὅσων ἐγράφησαν περὶ ὀλιγαρχίας καὶ μὲ ἀναμόχλευσιν ἀκόμη καὶ τοῦ Ἀνδοκίδου καὶ τοῦ Δημοσθένους, ἐνῶ ὁλόκληρος ὁ λόγος του ἐπρόδιδε μίαν ὁμαδικὴν φοβίαν ἀπέναντι τοῦ ἐνδεχομένου μιᾶς ἀνυψώσεως εἰς τὴν πολιτικὴν ζωὴν τῆς Ἑλλάδος, ἀνυψώσεως ἑνὸς ἰσχυροῦ κόμματος καὶ ἑνὸς ἰσχυροῦ Κυβερνήτου, εἰς τὸ τέλος τοῦ λόγου του ἀπέδειξε διὰ τῆς, θέλω νὰ πιστεύσω, εἰλικρινοῦς του αἰσιοδοξίας, ὅτι ἔχει τὴν ἀπόλυτον πεποίθησιν ἐπὶ τῆς παντοδυναμίας τῆς Κυβερνήσεως κατόπιν τῶν μεγάλων κοινωνικῶν μεταρρυθμίσεων εἰς τὰς ὁποίας ὡς φαίνεται προέβη αὕτη. Ἀλλὰ ἄς μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ ἀγαπητός μου κ. Χατζηγιάννης, πράγματι ἐκκινῶν καὶ ἐγὼ ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἀρχὴν ὅτι οἱοδήποτε ἐκλογικὸν σύστημα εἶναι ζήτημα ὡρισμένου τόπου καὶ χρόνου καὶ ὡρισμένων περιστάσεων, νὰ τοῦ σημειώσω καὶ νομίζω ὅτι ἡ ἀπόστασις ἀπὸ τοῦ περυσινοῦ θέρους εἶναι ἀρκετὴ διὰ νὰ μοῦ δίδῃ τὸ δικαίωμα μιᾶς κάποιας ἠρέμου ἐνατενίσεως τῆς λαϊκῆς θελήσεως τῶν Ἑλλήνων, θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ τοῦ τονίσω ὅτι πέρυσι ὁλόκληρον τὸ θέρος πρὸ τῶν ἐκλογῶν μία ἦτο ἡ βούλησις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἦτο βούλησις ἀλλαγῆς, βούλησις ἀλλαγῆς, ἡ ὁποία ἔφερεν ἕνα μεγάλον ποσοστὸν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ πρὸς ὑμᾶς καὶ ἕνα μεγαλύτερον ποσοστὸν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ πρὸς ἡμᾶς. Καὶ αὐτὴ ἡ βούλησις τῆς ἀλλαγῆς ἦτο βούλησις, ἡ ὁποία ἐζήτει τὴν ἀλλαγὴν διὰ νὰ ὑπάρξῃ μία ἰσχυρά, μία ἑνιαία εἰ δυνατόν, μία σταθερὰ Κυβέρνησις, διὰ νὰ λήξῃ καὶ διὰ νὰ τερματισθῇ ἡ κονιορτοποίησις αὑτῆς τῆς Βουλῆς εἰς ἄπειρα κόμματα, τῶν ὁποίων ὁ συνασπισμὸς δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ νὰ στηριχθῇ εἰς τὸν συμβιβασμὸν καὶ τῶν ὁποίων ὁ συμβιβασμὸς δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀπαλλαγῇ τῆς συναλλαγῆς. Καὶ ὅταν ἐζήτησεν αὐτὴν τὴν ἀλλαγὴν ὁ Ἑλληνικὸς λαός, τὴν ἐζήτει διὰ νὰ εὕρῃ Κυβερνήτην, Κυβερνήτην ὅπως εἰς παρελθούσας ἐποχὰς τῆς Ἑλληνικῆς ἱστορίας, ὁσάκις μία ὡρισμένη κατάστασις ἀναρχίας εἴτε πολιτικῆς, εἴτε πνευματικῆς, ὡδήγει τὴν δημοσίαν γνώμην εἰς ἀνεύρεσιν τοῦ ἰσχυροῦ ἐκείνου ἀνδρός, ὁ ὁποῖος θὰ βάλῃ τάξιν εἰς τὰ πράγματα καὶ θὰ ὀργανώσῃ ἕνα ἀνοργάνωτον τόπον. Αὐτὸ ἦτο νομίζω τὸ βαθύτερον νόημα τοῦ Ἐθνικοῦ αἰτήματος πέρυσι. Καὶ ἀντὶ τούτου, ἀξιότιμοι κύριοι βουλευταί, τί εἴδομεν; Ἀντὶ τῆς ἀλλαγῆς, τὴν ὁποίαν ἐπερίμενεν ὁ τόπος, εἴδομεν τὴν συνέχισιν τῶν αὐτῶν μεθόδων, εἴδομεν τὴν ἐπιδείνωσιν τῆς κακοδαιμονίας, εἴδομεν μίαν διελκυστίνδα καταπληκτικῆς, ἴσως καὶ πρωτοφανῆ μεταξὺ τῶν δύο κυβερνώντων κομμάτων, διελκυστίνδα, ἡ ὁποία καὶ σήμερον ἀκόμη ἐκδηλώνεται κατὰ ἕνα τρόπον καταπληκτικὸν μέσα εἰς τὴν διαφωνίαν τῶν συμφωνούντων καὶ μέσα εἰς τὴν συμφωνίαν τῶν διαφωνούντων κομμάτων τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ τί εἴδομεν ἀκόμη; Εἴδομεν τὴν οἰκονομικὴν καταβαράθρωσιν τοῦ τόπου, τὴν ὁποίαν, ἀπὸ τῆς ἰδικῆς του εἰδικῶς σκοπιᾶς διαβλέπων καὶ διαπιστώνων ὁ κ. Χατζηγιάννης, εὑρίσκει ἴσως εἰδυλλιακὴν καὶ παραδεισιακήν, μίαν κακοδαιμονίαν ὅμως τῆς ὁποίας εἶναι ἔκδηλος πλέον ἡ ταχυτάτη σήμερον ἐκδήλωσις, μὲ τὴν διαμαρτυρίαν ὁλοκλήρου τοῦ τόπου, διαμαρτυρίαν ὅλων τῶν παραγωγῶν αὐτῆς τῆς χώρας, μὲ τὴν καταβαράθρωσιν, ἐπαναλαμβάνω, ἑνὸς τόπου, ὅπου διὰ πρώτην φορὰν εἰς τὴν ἱστορίαν, ἐντὸς τῆς ἀγορᾶς τῶν Ἀθηνῶν καὶ τοῦ Πειραιῶς ὑπάρχουν 18000 διαμαρτυρημένα γραμμάτια, τῶν ὁποίων οὐδεμία δικαστικὴ ἀρχὴ δύναται νὰ ἀψηφίσῃ τὴν δυνατότητα τῆς ἐκτελέσεως. Καὶ τί εἶδεν ἀκόμη ἡ Ἑλληνικὴ δημοσία γνώμη; Εἶδε τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἐπερίμενεν ὡς ἀπὸ μηχανῆς— δὲν θέλω νὰ εἴπω Θεὸν—ἀπὸ μηχανῆς διάβολον τὸν κομμουνισμόν, διὰ νὰ τῆς ἐξασφαλίσῃ τὴν ἐπιβίωσίν της. Καὶ ἀντὶ οἱασδήποτε ἄλλης ἀλλαγῆς, ἐκεῖ ὅπου ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐζήτει Κυβέρνησιν ἰσχυρὰν καὶ σταθεράν, ἀπεκτήσαμεν τὴν πλέον ἀμφίρροπον καὶ τὴν πλέον ἑτοιμόρροπον συγχρόνως, μίαν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἔφερε τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν μέχρι τοῦ νὰ διερωτᾶται τὸ ἀγωνιῶδες αὐτὸ ἐρώτημα: Αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις τί θὰ διαλύσῃ πρῶτον, θὰ διαλύσῃ τὴν Βουλὴν ἢ θὰ διαλύσῃ τὸ Κράτος! Αὐτὴ εἶναι ἡ εἰκών, τὴν ὁποίαν προαισθανόμενοι ἀπὸ μηνῶν ἤδη ἐζητήσαμεν νὰ ἐξαφανισθῇ ἀπὸ τὴν προοπτικὴν τῶν φόβων μας, διὰ τῆς ἐπαναλήψεως τῶν ἐκλογῶν ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον μετὰ τὰς ἐκλογάς, τὰς πρὸ ἑνὸς ἀκριβῶς ἔτους διεξαχθείσας.

§43ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀπὸ τῆς ἑπομένης.

§44Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Μάλιστα ἀπὸ τῆς ἑπομένης, διότι αὐτὸς ὁ νόμος, ὁ ὁποῖος ἴσχυσε πέρυσι, εἶχε μεταβατικὴν τὴν ἀξίαν καὶ ἀπέβλεπεν ἀκριβῶς εἰς τὸ νὰ ἔλθῃ τὸ πλειοψηφικόν, τὸ ὁποῖον νὰ δώσῃ τὴν ἰσχυρὰν κυβέρνησιν. Ἡ μόνη ἀξία, τὴν ὁποίαν εἶχεν αὐτὸς νόμος, ἦτο αὐτή. Καὶ περιέχεται καὶ ἐν τῷ νόμῳ ἡ δυνατότης τῆς διὰ διατάγματος μάλιστα διεξαγωγῆς τῶν προσεχῶν ἐκλογῶν διὰ πλειοψηφικοῦ. Τὶ ἐσήμαινε τοῦτο; Ὅτι ἦσαν βέβαιοι καὶ οἱ νομοθέται τῆς ἐνισχυμένης καὶ οἱ διεξαγαγόντες ἐν τῇ κυβερνήσει τὰς ἐκλογὰς τοῦ Σεπτεμβρίου 1951, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ συντομωτάτης μεταβατικῆς καταστάσεως, μέσῳ τῆς ὁποίας ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς θὰ ἤγετο εἰς τὴν ἑνιαίαν, ἰσχυρὰν καὶ ἀδιάβλητον, ἀπὸ ἀπόψεως ἐθνικοῦ περιεχομένου καὶ ἐθνικῆς βάσεως, κυβέρνησιν. Καὶ ἐπὶ τέλους ἐσυνειδοτοποιήθη ἀπὸ ὅλους μας ὅτι πρέπει νὰ ὁδηγηθῶμεν πρὸς νέας ἐκλογάς. Ἐχρειάσθη ἕν ὁλόκληρον ἔτος, διὰ νὰ τὸ ἀντιληφθῶμεν, ἔτος, κατὰ τὸ ὁποῖον πολλὰ ὑπέστη ἡ Ἑλλάς, ἀκόμη καὶ τὴν περικοπὴν τῆς Ἀμερικανικῆς βοήθειας, ἀκόμη καὶ τὴν οἰκονομικὴν καταβαράθρωσιν, ἡ ὁποία συνέχει μέχρις ἀγωνίας ὅλους μας. Καὶ ὑπεβλήθη αὐτὸ τὸ περίφημον νομοσχέδιον. Τὸ ὑπέβαλλεν ὁ παλαιός, ἀγαπητὸς καὶ ἀξιότιμος φίλος μας κ. Ρέντης μὲ τὴν ἀπόλυτον βεβαιότητα, τὴν ἀπροσχημάτιστον βεβαιότητα ὅτι δὲν πιστεύει εἰς αὐτό. Δὲν πιστεύει καὶ νομίζω ὅτι αὐτὸ εἶναι ἕνα παράδοξον σύμπτωμα τῆς σημερινῆς πολιτικῆς μας ζωῆς, ὅτι θέτουν Ὑπουργοὶ τὴν ὑπογραφήν των φαρδειὰ–πλατειὰ κάτω ἀπὸ νομοσχέδια, τῶν ὁποίων δὲν πιστεύουν τὴν πρώτην λέξιν καὶ εἰς τὴν σκοπιμότητα τῶν ὁποίων, τουναντίον, ἀντιτάσσουν ἐντελῶς ἀντιθέτους θεωρίας καὶ ἐντελῶς ἀντίθετα συστήματα. Καὶ δὲν εἶναι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ ἀκόμη καὶ ἡ μεγαλυτέρα μερὶς τῶν Κυβερνητικῶν πτερύγων, ὅπως τὸ ἀπέδειξε τόσον περιτράνως ἡ καταπληκτικὴ εἰσήγησις τοῦ εἰσηγητοῦ τῆς πλειοψηφίας κ. Μπακοπούλου, ἡ μεγαλυτέρα μερὶς τῆς Βουλῆς, ἴσως, πρᾶγμα διὰ τὸ ὁποῖον μοῦ φαίνεται καὶ ὁ Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀμφιβάλλει, θὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον. Ἀλλὰ εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἐὰν ἀφεθῇ εἰς τὴν ἰδίαν αὐτῆς συνείδησιν, ἡ πτέρυξ αὐτή, θὰ καταψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον, διότι οὔτε καὶ αὐτὴ τὸ θέλει, ἀλλὰ καὶ οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ θέλῃ, διότι εἶναι φυσικόν, ὅτι πολλοὶ ἐξ αὐτῶν προτιμοῦν ἴσως τὴν βεβαιότητα τὴν σημερινὴν ἀπὸ τὴν ἀντίθετον βεβαιότητα τῆς αὔριον. Καὶ πάντως τὸ βέβαιον εἶναι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις καὶ εἰδικῶς ὁ ἀγαπητὸς καὶ ἀξιότιμος κ. Ρέντης, ἠθέλησε νὰ κάμῃ σύνθεσιν, ὅλων αὐτῶν τῶν ἀντιφάσεων καὶ ἀντιθέσεων, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν καὶ εἶναι ἀπροκάλυπτοι ἄλλωστε, εἰς τὴν πτέρυγα τὴν κυβερνητικὴν καὶ ἀπὸ τὴν σύνθεσιν αὐτὴν ἐξῆλθε τὸ ἔνδυμα τοῦ Ἀρλεκίνου, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὸ νομοσχέδιον, τοῦ ὁποίου ἐνδύματος κάθε χρῶμα ἀνταποκρίνεται πρὸς ὡρισμένας προτιμήσεις, τοῦ ὁποίου κάθε πτυχὴ ἀνταποκρίνεται πρὸς ἰδιαίτερον ἐκλογικὸν συμφέρον. Ἴσως, τὸ ἔνδυμα αὐτὸ τοῦ Ἀρλεκίνου εἶναι προωρισμένον νὰ ἱκανοποιήσῃ τὴν φιλοσοφίαν τοῦ ἀγαπητοῦ μας κ. Ρέντη, ἀλλὰ θὰ ὁμολογήσω, ὅτι δὲν εἶναι σοβαρόν, καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς διὰ τοῦ ἐκλογικοῦ μέσου, διὰ τοῦ ἐκλογικοῦ ὅπλου, τὸ ὁποῖον τοῦ δίδετε, πρόκειται νὰ ἀνανεώσῃ ἐκ βάθρων τὴν πολιτικήν του ζωὴν καὶ νὰ πραγματοποιήσῃ τὸ αἴτημα τῆς ἀλλαγῆς περὶ τοῦ ὁποίου ὁμιλοῦμεν, δὲν εἶναι σοβαρὸν νὰ τοῦ δίδετε μίαν ἐμφάνισιν ἐκλογικοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον μόνον μὲ τὸ ἔνδυμα τοῦ σαλτιμπάγκου, ἠμπορεῖ νὰ παρομοιωθῇ, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν, τὸ αἴτημα ὅπως ἔλεγα πρὸ ὀλίγου εἶναι νὰ φθάσωμεν εἰς αὐτὴν τὴν ἑνιαίαν ἰσχυρὰν καὶ πραγματικῶς δημιουργικὴν Κυβέρνησιν αὐτοῦ τοῦ τόπου καί, εἰ δυνατόν, καὶ νὰ ἐθνικοποιήσωμεν, τέλος πάντων, τὸ σύνολον αὐτῆς τῆς Βουλῆς οὕτως ὥστε, νὰ ἀποφύγωμεν τοὺς ἐγκαθέτους ἐκείνους τῆς Κόμινφορμ περὶ τῶν ὁποίων πρὸ ὀλίγου, ἀκριβῶς τόσον αὐστηρῶς ὡμίλησεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ρέντης, τοὺς ἐγκαθέτους ἐκείνων, τοὺς ὁποίους εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ὀνομάζωμεν καὶ ἀξιοτίμους συναδέλφους.

§45Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ἐκτραχύνετε τὴν συζήτησιν. Τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐκλογῆς, τὸ ὁποῖον συζητεῖται εἶναι κατασκεύασμα τῶν τριῶν κομμάτων τῆς παρελθούσης Βουλῆς.

§46Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Ὄχι.

§47Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Πῶς ὄχι. Τὸ λέγει τὸ ἄρθρον ρητῶς.

§48Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Προβλέπει τὴν κατ’ ἀρχὴν ψήφισιν.

§49Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ὁ νόμος περὶ ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς λέγει, ὅτι εἰς τὰς προσεχεῖς ἐκλογάς, δύναται διὰ Διατάγματος νὰ εἰσαχθῇ τὸ πλειοψηφικόν. Δὲν εἶναι χαρακτηριστικὸν αὐτό. Σαλτιμπάγκοι εἶσθε σεῖς. Εἶναι ἐντροπή, νὰ λέγετε τοιαῦτα πράγματα. Πέρυσιν ἔγινεν ὁ νόμος αὐτός. Ἴδετε τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς. Εἴπατε τίποτε τότε;

§50Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Πῶς.

§51Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Πῶς τὸ ἐδέχθητε τότε αὐτό; Ἀντὶ νὰ εἴπητε τὸν ἑαυτόν σας σαλτιμπάγκον, λέγετε τοὺς ἄλλους.

§52Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Ἀξιότιμε κ. Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἅμα ἐπικαλεῖσθε τὰ πρακτικά, τοὐλάχιστον νὰ τὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας καὶ θὰ ἴδητε, ὅτι ἐγὼ κατεψήφισα τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο.

§53Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Δὲν ἐκακίσατε τὴν διάταξιν αὐτήν.

§54Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Καὶ διὰ νὰ ἀποδείξω ὅτι δυστυχῶς ἔχω δίκαιον θὰ τονίσω τὰ ἑξῆς: Τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ὑποβάλλεται σήμερον, στηρίζεται ἐπὶ τριῶν ἀκρογωνιαίων λίθων. Στηρίζεται, πρῶτον, ἐπὶ τῆς ἀρνήσεως τῆς καθολικότητος τῆς ψήφου, στηρίζεται δεύτερον ἐπὶ τῆς ἀρνήσεως τῆς ἀρχῆς τῆς ἰσότητος τῶν ἐκλογικῶν περιφερειῶν καὶ τρίτον, στηρίζεται ἐπὶ μιᾶς προσπαθείας νοθεύσεως τοῦ δημοσίου φρονήματος τῶν μεγάλων περιφερειῶν καὶ ἰδίως τῶν Ἀθηνῶν καὶ τοῦ Πειραιῶς. Ἡ καθολικότης ἐν τούτοις τῆς ψήφου, δὲν θὰ ἤθελα νὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἐπὶ πολύ, ἀλλὰ καὶ νομικῶς καὶ κοινωνικῶς καὶ πολιτικῶς ἀκόμη, ἐξαίρεται ὡς ἀπαραίτητος καὶ δὲν ἔχω παρὰ νὰ σᾶς παραδώσω εἰς τὴν μνήμην, ὡρισμένας σελίδας τοῦ Συνταγματικοῦ Συγγράμματος τοῦ κ. Α. Σβώλου, ὁ ὁποῖος μὲ ὅλην τὴν δύναμιν τῆς πραγματικῆς του δημοκρατικῆς συνειδήσεως συνιστᾷ, ζητεῖ, ἀξιοῖ τὴν καθολικότητα τῆς ψήφου. Ἀλλὰ ποία εἶναι ἡ καθολικότης αὐτή; Καθ’ ἣν ὥραν ἔχετε ὄχι μόνον δικαίωμα ἀλλὰ καὶ καθῆκον νὰ δώσετε τὸ δικαίωμα τῆς ψήφου εἰς τὰς γυναῖκας, καθ’ ἣν ὥραν ἔχετε τὸ καθῆκον καὶ τὸ δικαίωμα νὰ δώσετε τὴν ψῆφον εἰς τὸν στρατόν, τί κάμνετε; Περιτέμνετε αὐτοὺς τοὺς δημότας καὶ πολίτας τῆς Ἑλλάδος, τοὺς βάζετε κατὰ μέρος καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον περιορίζετε εἰς τὸ ½ τὸν ἀριθμὸν τῶν ψηφοφόρων τῆς Ἑλλάδος. Εἶναι, ὅμως προφανές, ἀξιότιμε κ. Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν ὅτι τὸ κῦρος μιᾶς Βουλῆς ἐκλεγομένης ἀπὸ 4000.000 ἐκλογέων ὅπως ὑπολογίζω ὅτι θὰ ἔχωμεν αὔριον ἂν ψηφίσουν αἱ γυναῖκες, θὰ εἶναι μεγαλείτερον ἀπὸ τὸ κῦρος μιᾶς Βουλῆς ἐκλεγομένης ἀπὸ 2 ἢ 1½ ἢ καὶ ἓν ἑκατομμύριον ἐκλογέων, ἂν ὑπάρξουν ἀποχαί. Διότι ἐνισχύεται ἡ βάσις αὐτῆς ταύτης τῆς ἐκ τῆς Βουλῆς προερχομένης Κυβερνήσεως, καὶ διότι γίνεται ἔτι πλέον ἀμάχητον τὸ τεκμήριον ὅτι ἡ Βουλὴ αὐτὴ εἶναι ἡ γνησία ἐκπροσώπησις τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Αὐταὶ ὅμως αἱ θεμελιώδεις ἀρχαὶ τῆς καθολικότητος τῆς ψήφου ἠγνοήθησαν ἀπὸ σᾶς καὶ ἔχομεν τὴν μεγάλην σας ἀνακολουθίαν, ὅτι πρὸ ὀλίγων μηνῶν ἐσπεύσατε, εἰ δυνατὸν πρῶτοι, ἔστω καὶ κατ’ ὀλίγας ὥρας, νὰ ἀναγνωρίσετε τὸ δικαίωμα τῆς γυναικείας ψήφου καὶ τώρα τὸ ἀρνεῖσθε· καὶ τὸ ἀρνεῖσθε εἰς ποίας; Εἰς τὰς Ἑλληνίδας ἐκείνας αἱ ὁποῖαι ἔχουν δώσει τὸ παράδειγμα καὶ τοῦ μεγαλειτέρου πατριωτισμοῦ καὶ τῆς οἰκογενειακῆς παραδόσεως μὲ τὰς ὁποίας ἔχουν ἀναθρέψει τοὺς Ἑλληνόπαιδας καὶ τῆς ἐργασίας τῆς ἀποδοτικῆς καὶ ἀξιοπρεπείας μέσα εἰς τὴν κοινωνίαν ἀλλὰ καὶ τῆς γνώσεως νὰ χρησιμοποιοῦν τὴν ψῆφον των μὲ φρόνησιν καὶ μὲ ἀνεξαρτησίαν. Ἀλλ’ ἀκριβῶς διὰ τὸν τελευταῖον αὐτὸν λόγον δὲν θέλετε, ἀκριβῶς νὰ ψηφίσουν αἱ γυναῖκες, διότι ἀρνεῖσθε εἰς αὐτὰς τὴν δυνατότητα νὰ..... (δὲν ἠκούσθη) ...... μίαν πλειοψηφίαν εἰς βάρος σας, κάμνετε ὅμως συγχρόνως καὶ μίαν κακὴν πρᾶξιν καὶ ἕνα κακὸν ὑπολογισμόν. Διότι, ἀργὰ ἢ γρήγορα, καὶ εἶμαι βέβαιος ὄχι μόνον γρήγορα ἀλλὰ καὶ ἀμέσως τὴν ἄσκησιν τοῦ δικαιώματος τῆς ψήφου τῶν γυναικῶν θὰ τὴν ἐγκρίνετε πρῶτα σεῖς καὶ τότε θὰ ἔχετε καὶ τὴν ψῆφον τῶν γυναικῶν ὅπως ἡμεῖς τὴν θέλομεν ἀλλὰ καὶ τὴν ἐκδίκησιν τῆς ψήφου, ὅπως ἡμεῖς ἐπίσης ὁμολογοῦμεν, ὅτι τὴν θέλομεν, μετὰ τὴν τοιαύτην πολιτείαν σας. Τὸ πρόσχημα, τὸ ὁποῖον διετυπώθη, διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὴν...

§55Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτ.). Εἴπατε, ὅτι αἱ γυναῖκες θὰ ψηφίσουν μὲ σωφροσύνην καί συμφωνῶ εἰς αὐτό. Τώρα λέγετε, ὅτι θὰ ψηφίσουν ἐκδικητικῶς. Δὲν τὸ πιστεύω, διότι ἡ ἐκδίκησις δὲν εἶναι προσὸν σωφροσύνης.

§56Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Κάμνετε εὔκολον πνεῦμα κ. Ὑπουργέ. Ἐπικαλεῖσθε, ὁπωσδήποτε, δύο δικαιολογίας, ὅτι μόνον 1.100.000 γυναικῶν ἔχουν ἐγγραφῆ εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους καὶ ἀφ’ ἑτέρου, τὰς τεχνικὰς δυσχερείας. Ἀλλὰ ἀπὸ πότε ἡ ἀπροθυμία, ἐὰν τυχὸν ὑπάρχῃ, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀρνοῦμαι, ἡ ἀπροθυμία ἑνὸς ἀριθμοῦ δικαιουμένων ψήφου ψηφοφόρων νὰ ἐγγραφοῦν εἰς τοὺς καταλόγους, ἀπὸ πότε ἡ ἀπροθυμία αὐτὴ πρέπει νὰ στραφῇ ὡς ὅπλον ἐναντίον τῶν προθύμων, οἱ ὁποῖοι ἐνεγράφησαν; Ἀλλὰ καὶ ἐδῶ ὁ κ. Σβῶλος εἶναι σαφής. Θὰ ἤμην εὐτυχὴς ἐὰν ἠμποροῦσα νὰ σᾶς ἀναγνώσω ἓν ἀπόσπασμα τοῦ συγγράμματός του, εἰς τὸ ὁποῖον, ἀκριβῶς διὰ τὰς γυναῖκας ὁμιλῶν, ζητεῖ ἀκόμη καὶ ἐλαχίστη μειοψηφία γυναικῶν ἐὰν ζητήσῃ τὴν ψῆφον, νὰ τοὺς τὴν δώσῃ τὸ Κράτος καθ’ ὃ ἔχει καθῆκον καὶ καθ’ ἣν ἔχει ὑποχρέωσιν. Ἔχω, ἄλλωστε, ἐδῶ καὶ τὰς στατιστικάς, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, στατιστικὰς τῶν ἰδικῶν σας Ὑπηρεσιῶν, ἀπὸ τὰς ὁποίας προκύπτει ὅτι εἰς τὰς Ἀθήνας ἔχουν ἐγγραφῆ τὰ 70% τῶν ψηφισάντων ἀνδρῶν, εἰς τὸν Πειραιᾶ τὰ 67% τῶν ψηφισάντων ἀνδρῶν, εἰς ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα τὰ 60% τῶν ψηφισάντων ἀνδρῶν, μὴ συμπεριλαμβανομένων τῶν γυναικῶν ἀπὸ τοῦ ἔτους 21–25, τῶν ὁποίων ἡ συμπερίληψις ἀσφαλῶς κατὰ σημαντικὸν ποσοστὸν θὰ ηὔξανε τὰ 67 καὶ 70%, Καί, ἑπομένως, ὅταν ἔχετε τουλάχιστον τὰ ¾ τῶν γυναικῶν, τὰ ὁποῖα διὰ μέσου τεχνικῶν δυσχερειῶν ἐνίοτε ἀνυπερβλήτων ἐπῆγαν καὶ ἀπέκτησαν τὸ δικαίωμα τῆς ψήφου διὰ τῆς ἐγγραφῆς των εἰς τοὺς καταλόγους, θέλετε νὰ τὰς ἀγνοήσετε; Διατί; Καὶ ἂν ὑπάρχουν καὶ δυσχέρειαι, ποῖος εἶναι ὑπεύθυνος; Ὅταν ἀπὸ μηνῶν ἔχετε ἀναγνωρίσει τὸ δικαίωμα τῆς ψήφου εἰς τὰς γυναῖκας, τὶ ἐκάματε διὰ νὰ διευκολύνετε τὴν ἐγγραφήν των; Καὶ ἀπὸ πότε εἶναι δυνατὸν τεχνικαὶ δυσχέρειαι νὰ γίνωνται ἀντικείμενον ἐπιχειρήματος διὰ νὰ ἀρνῆσθε τὸ δικαίωμα τῆς ψήφου εἰς ὡρισμένον ἀριθμὸν δικαιουμένων τοῦτο; Διότι, ἐπὶ τέλους, μὴ λησμονῶμεν ὅτι ὑπάρχει μιὰ τετραετία...... (δὲν ἠκούσθη)...... Εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπικαλούμεθα τεχνικὰς δυσχερείας διὰ τὴν ἐγγραφὴν τῶν τεσσάρων αὐτῶν ἡλικιῶν, δι’ Ἕλληνας ἄρρενας...

§57Κ. ΡΕΝΤΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.) Σεῖς ἐβγάλατε τοὺς ἑτεροδημότας. Ἐὰν ὑπάρξουν τεχνικαὶ δυσχέρειαι νὰ συνταχθοῦν ἐκλογικοὶ κατάλογοι διὰ νέους καί αὐτοὶ δὲν θὰ ψηφίσουν. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§58Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Ἀλλά, κύριοι, ἔχομεν καὶ τὸ ζήτημα τῆς ψήφου τοῦ στρατοῦ, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θέματος θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε αὐτὴν τὴν στιγμὴν μίαν φράσιν καὶ μόνον ἐκ τοῦ συγγράμματος τοῦ κ. Σβώλου νὰ σᾶς ἀναγνώσω, τοῦ ὁποίου, ἐν τούτοις, τὸ δημοσιογραφικὸν ὄργανον πρὸ ὀλίγου ἠγνόησε τὴν τοιαύτην ἄποψιν. Ὅμως ἔγραφε τὸ 1928 ὁ κ. Σβῶλος: «Ἀφοῦ ὁ αὐτὸς πολίτης........ ....... (ἀναγινώσκει).........».

§59Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Τότε δὲν ἦσαν ὠργανωμένοι οἱ ἀξιωματικοὶ ὅπως τώρα (Θόρυβος).

§60Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Ἡ ἀδυναμία σας νὰ ἐπιβάλετε τὴν πειθαρχίαν εἰς τὸν στρατόν, δὲν ἀποτελεῖ ὅπλον διὰ νὰ καθυβρίσετε τοὺς Ἕλληνας στρατιώτας καὶ νὰ τοὺς χαρακτηρίζετε ὡς πολιτικοὺς παρίας. Ἡ μερὶς τοῦ Ἔθνους, ἡ ὁποία ἔχει μίαν ἐπηυξημένην εὐθύνην καὶ ἀποστολήν, ἡ ὁποία ἔχει ηὐξημένους κινδύνους, τοὺς ὁποίους ἀντιμετωπίζει μὲ τὸ στῆθος της, ἡ μερὶς αὐτὴ δὲν ἠμπορεῖ, εἰς ἀντάλλαγμα τῆς ἐπηυξημένης αὐτῆς εὐθύνης της, νὰ βλέπῃ ἑαυτὴν στερουμένην τοῦ ἱερωτέρου της δικαιώματος, τοῦ δικαιώματος τῆς ψήφου. Καὶ οὔτε, βεβαίως, κανεὶς ἐξ ἡμῶν πιστεύει, ὅτι ὁ στρατὸς πρέπει νὰ βουλεύεται. Ἀλλὰ τὸ γεγονός, ὅτι ὁ στρατὸς δὲν ἠμπορεῖ νὰ μεταβληθῇ εἰς μίαν πολιτικὴν λέσχην, αὐτὸ τὸ γεγονὸς δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν ἀσέβειαν, ἡ ὁποία γίνεται διὰ τῆς ἀρνήσεως τῆς ἀναγνωρίσεως τῆς πολιτικῆς συνειδήσεως τοῦ Ἕλληνος στρατιώτου. Οἱ Ἀγγλοσάξωνες ψηφίζουν. Οἱ Ἀμερικανοὶ θὰ ψηφίσουν αὔριον ἀπὸ τὴν Κορέαν τὸν Πρόεδρον τῆς Δημοκρατίας, τὸν ὁποῖον προτιμοῦν νὰ ἔχουν. Καὶ ὑμεῖς ἀρνεῖσθε εἰς αὐτούς, εἰς τοὺς ὁποίους ἔχετε τάξει τὴν ἀποστολὴν νὰ ὑπερασπίσουν τὴν Ἑλλάδα, τοὺς ἀρνεῖσθε τὸ δικαίωμα τῆς ψήφου. Διατί; Σεῖς τὸ γνωρίζετε αὐτὸ καλλίτερον ἐμοῦ! Ὁ δεύτερος ἀκρογωνιαῖος λίθος τοῦ νομοθετήματος αὐτοῦ εἶναι ἡ ἀνισότης τῆς ἐκλογικῆς περιφερείας. Ἔχομεν ἄλλοτε ἀλλοῦ τὴν εὐρεῖαν, ἀλλοῦ τὴν στενήν, ἀλλοῦ, μάλιστα, τὴν στενωτάτην περιφέρειαν, τὴν περιφέρειαν μὲ τοὺς 1.000 ψηφοφόρους. Διατὶ τὸ Κυβερνητικὸν σχέδιον ἔφθασεν εἰς αὐτὸ τὸ συμπέρασμα; Ἔχω ἐδῶ, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, τὰ ἐπίσημα ἀποτελέσματα τῶν περυσινῶν ἐκλογῶν—εἶναι ἐπίσημον τεῦχος—τὸ ὁποῖον ἐδημοσίευσε πρὸ ὀλίγου ἡ ἁρμοδία Ὑπηρεσία. Καὶ τὶ προκύπτει ἀπὸ τὴν μελέτην αὐτοῦ τοῦ θέματος; Ὁ συλλογισμὸς καὶ ὁ ὑπολογισμός, ποὺ ἔκαμεν ὁ κ. Ρέντης, ὑπῆρξεν, ἁπλούστατα, ὁ ἀκόλουθος: Ἐμοίρασε τὴν Ἑλλάδα εἰς τρία μεγάλα ἐκλογικὰ συγκροτήματα, εἰς τὴν Νέαν Ἑλλάδα, εἰς τὴν περιφέρειαν Ἀθηνῶν– Πειραιῶς καὶ εἰς τὴν ὑπόλοιπον Παλαιὰν Ἑλλάδα. Καὶ τί διεπίστωσε βάσει τῶν περυσινῶν ἐπισήμων στατιστικῶν δεδομένων; Ὅτι εἰς μὲν τὴν Ν. Ἑλλάδα ἐλάβατε 254000 ψήφους, τὰ δύο Κυβερνητικὰ κόμματα ἔναντι 209000 ψήφων τοῦ Συναγερμοῦ. Ἐκάματε συνεπῶς τὸν συλλογισμόν, ὅτι ἡ ἀπόστασις εἶναι μεγάλη, ὅτι καὶ ἡ φθορὰ τῆς Κυβερνήσεως ἀκόμη ἂν φθάσῃ τὸ 10% ἢ τὸ 15% ἢ 20% ἢ ἀκόμη καὶ ἂν δὲν ὑπάρχῃ ὅπως πιστεύει ἐν τῇ ἀφελείᾳ του ὁ ἀγαπητὸς συνάδελφος. Ἑπομένως ὑπάρχει ἕνα περιθώριον πλειοψηφίας, τόσον ὥστε μὲ τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα καὶ τὴν περιφέρειαν, ἡ ὁποία ὑπῆρχε καὶ πέρυσι, δηλαδὴ τὴν εὐρεῖαν περιφέρειαν ἐν τῇ Ν. Ἑλλάδι θὰ ἐξασφαλίσητε ἴσως καί τὸ σύνολον τῶν βουλευτῶν. Λοιπὸν αὐτὰ δικά μας εἶπεν ὁ κ. Ρέντης.

§61Κ. ΡΕΝΤΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.) Νομίζω ὅτι τὸ 1928 σεῖς ὁ κ. Μακκᾶς κατήλθατε εἰς τὰς ἐκλογὰς μὲ τὸ ἴδιον σύστημα καὶ ἐβγήκατε βουλευτής. Λοιπὸν πῶς διαμαρτύρεσθε; (Χειροκροτήματα, γέλωτες).

§62Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Θὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν ἀγαπητὸν κ. Ρέντη. Κύριε Ρέντη μὴ φεύγετε ὅταν ἐπίκειται ἡ ἀπάντησις. Θὰ τοῦ ὑπενθυμίσω ὅτι ἐκεῖνος κατήργησεν ἐκλογικὰ συστήματα συλλήβδην καὶ ἀθῶα Κοινοβούλια. Καὶ ἴσως θὰ ἦτο εὐτυχὴς ἂν δὲν τοῦ ὑπενθύμιζα σήμερον, ἂν ἐκεῖνος μοῦ ὑπενθυμίζῃ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 28 τὰς ὁποίας ὁ ἀείμνηστος Ἐλευθ. Βενιζέλος ἔκαμε πράγματι μὲ αὐτὸ τὸ σύστημα, θὰ τοῦ ἀπαντήσω ὅτι δὲν εἶχε δυνατότητα διὰ διατάγματος νὰ ἐπικαλεσθῇ ἄλλο σύστημα, παρὰ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐγένετο τὸ 23 διὰ τοῦ ἐπαναστατικοῦ τότε διατάγματος, δηλαδὴ τὸ σύστημα αὐτό. Ὁ Ἐλευθ. Βενιζέλος τότε θέλων νὰ δώσῃ—ὅπως ἀκριβῶς καὶ τώρα—νὰ δώσῃ ἕνα τέρμα εἰς ἐκείνην τὴν δυσχέρειαν τῆς ὑπάρξεως Κυβερνήσεως ἰσχυρᾶς μὲ τὴν ὁποίαν πράγματι νὰ μεταβληθοῦν αἱ μέθοδοι διοικήσεως ἔβαλε τέρμα εἰς τὴν αὐτοεξορίαν του, ἦλθεν ἐκ Παρισίων καὶ τότε πράγματι παρεξέκλινε καὶ ἀπὸ τὴν κανονικὴν Κοινοβουλευτικὴν ὁδόν, δὲν ἐπερίμενε διὰ τῆς Βουλῆς νὰ ἔλθῃ νέος νόμος. Τὶ εἶχε πρόχειρο; Εἶχε τὸ διάταγμα τοῦ 1923 καὶ βεβαίως αὐτὸ ἐπεκαλέσθη καὶ αὐτὸ ἐφήρμοσεν. Εἶπεν εἰς τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς, σαφῶς ἐτόνισα ὅ,τι ὁ ἴδιος ὡμολόγησεν, ὅτι τὸ σύστημα ἔχει μεγάλας καὶ μεγίστας ἀτελείας. Τὸ ἕωλον αὐτὸ ἐπιχείρημα τοῦ κ. Ρέντη δὲν ἀντέχει οὔτε καὶ εἰς τὴν συνέχειαν τῆς συζητήσεως, διότι ἀφοῦ ἐξησφάλισε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὴν Ν. Ἑλλάδα μὲ τοὺς ὑπολογισμούς του.....

§63Κ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει Νέα καὶ Παλαιὰ Ἑλλάς.

§64Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Δὲν τὴν χωρίζω ἐγώ, τὸ Νομοσχέδιον. Καὶ ἔπειτα ἦλθεν εἰς τὴν Π. Ἑλλάδα καὶ εἰς τὴν Π. Ἑλλάδα διεπίστωσε κατὰ τὴν αὐτὴν στατιστικὴν ὁ μὲν Συναγερμὸς συνεγκέντρωσεν 316.000 ψήφων ἔναντι 271.000 Κυβερνητικῶν. Καὶ ἐσκέφθη, Ἐφ’ ὅσον ἔχομεν τὴν Ν. Ἑλλάδα ἐφ’ ὅσον κατὰ ἕνα—κάποιον τρόπον—θὰ ἐξασφαλίσωμεν καὶ τὴν Πρωτεύουσαν, ἂς ἴδωμεν πῶς εἶναι δυνατὸν κάτι νὰ τσιμπολογήσωμεν καὶ ἀπὸ τὴν Παλαιὰ Ἑλλάδα καὶ ἐκεῖ ἀντὶ τῆς εὐρείας ἂς γίνῃ ἡ στενὴ περιφέρεια. Ὁπότε ἐνδεχόμενον ἡ Κορινθία μπορεῖ νὰ μὴ ὑποστῇ τὴν τύχην ὁλοκλήρου τοῦ Νομοῦ ἢ ἄλλης περιφερείας, καὶ νὰ μὴ ὑποστῇ, καὶ τὴν τύχην τῆς εὐρυτέρας περιφερείας. Εἶμαι πεπεισμένος ὅτι καὶ ὡς πρὸς τοῦτο ἀπατᾶται ὁ ἀγαπητὸς Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἀλλὰ τὸ συμπέρασμα εἶναι ὅτι μεταβάλλει τὸν ἐκλογικὸν νόμον κατὰ τρόπον αὐθαίρετον, τὸν μεταβάλλει εἰς ἕνα εἶδος κλίνης Προκρούστου ὅπου ἐπὶ τῆς αὐτῆς κλίνης τοποθετεῖται ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ὁ βασανισμένος αὐτὸς Ἑλληνικὸς λαός, ὁ ὁποῖος αὐξομειώνεται καθ’ ὕψος ἢ στενοευρύνεται κατὰ πλάτος ἀναλόγως τῶν μέτρων ἐκείνων μὲ τὰ ὁποῖα ὁ κ. Ρέντης κατεσκεύαζε τὴν κλίνην διὰ νὰ τὸν συμφέρῃ περισσότερον καὶ διὰ νὰ συμφέρῃ περισσότερον εἰς τὴν ἰδικήν του Ἑλλάδα. Αὐτὸ εἶναι τὸ κατασκεύασμα τῆς στενοευρείας περιφερείας. Ἔρχομαι δὲ καὶ εἰς τὸ ἕτερον θέμα τῶν ἑτεροδημοτῶν ὑπὲρ τῶν ὁποίων τόσον ἐκόπτετο πρὸ ὀλίγου ὁ ἀγαπητὸς Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Ρέντης καὶ οἱ ὁποῖοι ἁπλῶς καὶ μόνον ἔρχονται αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὡς σῶμα ἐπικουρίας διὰ νὰ σώσουν τὴν Κυβέρνησιν ἀπὸ τὴν πανωλεθρίαν τὴν ὁποίαν πρόκειται ἄλλως νὰ ὑποστῇ εἰς τὴν πρωτεύουσαν τῆς Ἑλλάδος. Καὶ ἐπὶ πλέον ἔρχεται ἡ Κυβέρνησις ἐκτὸς αὐτοῦ τοῦ σώματος τῆς ἐπικουρίας νὰ μειώσῃ καὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἑδρῶν τὰς ὁποίας ἐδικαιοῦτο ἡ Πρωτεύουσα, ἡ ὁποία θὰ ἐδικαιοῦτο 32 ἕδρας ἐκ τῶν ὁποίων μόνον 21 ἕδραι τῆς παρέχονται, οὕτως ὥστε καὶ ἂν ἀκόμη τέλος πάντων, χάσῃ τὴν Πρωτεύουσαν, τοὐλάχιστον νὰ χάσῃ 21 βουλευτάς.

§65Ε. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Δὲν ἐπρυτάνευσεν αὐτό.

§66Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Τὸ νομοσχέδιον αὐτό, κύριοι βουλευταί, ἐξῆλθεν ἀπὸ ἕνα χημικὸν ἐργαστήριον ἀφαντάστου δεξιοτεχνίας καὶ ἐπινοητικότητος ὅπου συνεσωρεύθη κάθε συστατικὸν διὰ νὰ νοθεύσῃ τὸ δημόσιον φρόνημα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ ἐπίσης κάθε στοιχεῖον, τὸ ὁποῖον εἶναι δυνατὸν καὶ εἶναι ἱκανὸν νὰ ὁδηγήσῃ ὅσον τὸ δυνατὸν ὀλιγωτέρους βουλευτὰς αὐτῆς τῆς πτέρυγος στὴν αὐριανὴν Βουλήν. Εἶναι προϊὸν διαφόρων σοφωτάτων, πράγματι, προσθαφαιρέσεων. Καὶ μὲ τὰς προσθαφαιρέσεις αὐτὰς καὶ μὲ τοὺς ἀκρωτηριασμοὺς αὐτοὺς καὶ μὲ τὰς χειρουργικὰς ἐπεμβάσεις καὶ μὲ τὰς χημικὰς αὐτὰς ἀναλύσεις, ἦλθε καὶ παρουσίασεν αὐτὸ τὸ κατασκεύασμα τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἀλλά, κύριοι, μὴ λησμονῶμεν ὅτι τέτοια κατασκευάσματα προκειμένου περὶ ἐκλογικῶν νόμων, προκειμένου δηλαδὴ περὶ τῶν νόμων, οἱ ὁποῖοι θὰ δημιουργήσουν τὴν Βουλὴν καὶ τὴν πλειοψηφίαν ἡ ὁποία θὰ διέπῃ τὰς τύχας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ διὰ μίαν τετραετίαν, ποτὲ δὲν εἶναι δυνατόν, δὲν εἶναι δίκαιον, δὲν εἶναι νόμιμον, δὲν εἶναι ἠθικόν, κύριοι—τολμῶ νὰ πῶ τὴν λέξιν— νὰ συσσωρεύωνται τοιαῦται εὔφλεκτοι ὗλαι κάτω ἀπὸ τὰ θεμέλια τῆς πολιτείας. Ἐγένετο κατ’ ἐπανάληψιν λόγος καὶ ἀκόμη καὶ πρὸ ὀλίγου ἀπὸ τὸν ἀγαπητὸν κ. Χατζηγιάννην διὰ τὸν περίφημον αὐτὸν κίνδυνον τοῦ διχασμοῦ τὸν ὁποῖον θὰ φέρῃ τὸ σύστημα τοῦ πλειοψηφικοῦ μὲ τὴν εὐρεῖαν πανταχοῦ περιφέρειαν. Ὄχι, κύριοι, τὸν διχασμὸν δὲν τὸν φέρουν τὰ ἐκλογικὰ συστήματα ὅταν ἀνταποκρίνωνται εἰς ἐθνικὰ αἰτήματα. Τὸν διχασμὸν τὸν φέρουν οἱ ἄνθρωποι, καὶ ὁ φθόνος αὐτὸς τοῦ ὁποίου ἠρνήθη ἀπὸ ὑπέρμετρον πατριωτισμόν, τὴν ὕπαρξιν εἰς τὴν Ἀρχαίαν Ἑλλάδα ὁ ἀξιότιμος κ. Χατζηγιάννης τὸν φθόνον αὐτὸν ὁ ὁποῖος ἀφθόνως ρέει στὴν Ἑλλάδα. Τὸ τονίζομεν ὅλοι, ὁ φθόνος αὐτὸς ὁ ὁποῖος ἐξηφάνιζε τοὺς ἀρχαίους καὶ ἐποδολάτει τοὺς νεωτέρους μεγάλους ἄνδρας τῆς Ἑλλάδος καὶ τοὺς ἔστελλεν εἰς τὴν ἐξορίαν διὰ νὰ ἀποθάνουν ἐκεῖ. Ἀλλά, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, ὑπάρχουν καὶ μερικὰ ὅρια, τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις δὲν μπορεῖ νὰ ὑπερβῇ. Ἐξουσιάσατε ἐπὶ ἓν ὁλόκληρον; ἐξουσιάζετε καὶ τώρα ἀκόμη ἐλέῳ ὡρισμένων ἐκεῖ βουλευτῶν οἱ ὁποῖοι πότε εἰσέρχονται καὶ πότε ἐξέρχονται τῆς αἰθούσης αὐτῆς ἀναλόγως τοῦ συμφέροντος τῆς ὑμετέρας ἐπιβιώσεως. Ἐξουσιάσατε ὡς σήμερον. Ἀλλὰ προσέξατε δὲν ἐξουσιάζετε ἐπὶ τοῦ μέλλοντος. Γνωρίζετε ὅτι τὸ μέλλον δὲν σᾶς ἀνήκει. Γνωρίζετε, ὅτι ἡ τετραετία ἡ ἑπομένη δὲν θἆναι ἰδική σας τετραετία καὶ δὲν μπορεῖτε μὲ τεχνητὰ μέσα, μὲ νομοσχέδια τὰ ὁποῖα ἐνθυμίζουν ὅπως εἶπον πρὸ ὀλίγου τὸν Ἀρλεκῖνον, δὲν μπορεῖτε νὰ σταματήσετε τὴν πορείαν τῆς Ἑλληνικῆς ἱστορίας, δὲν εἶναι δυνατὸν τὰ θερινά σας τὰ καλοκαιρινά σας αὐτὰ ὄνειρα, τὰ ὄνειρα τῶν θερινῶν σας νυκτῶν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνεχισθοῦν διότι ὑπάρχει κάποιος ὁ ὁποῖος ἀγρυπνεῖ, ὁσονδήποτε καὶ ἂν μειδιᾶτε, ἀγαπητὲ κύριε Βαρβούτη, καὶ αὐτὸς ὁ ὁποῖος ἀγρυπνεῖ εἶναι ὁ Ἑλλ. λαὸς τὸν ὁποῖον ὅλοι σεβόμεθα καὶ ὁ ὁποῖος εἶναι ἀρκετὰ ταλαιπωρημένος, ἀρκετὰ τὸν ἐβασανίσατε ἀπὸ ἑνὸς ἔτους, ἀρκετὰ τὸν παρεπλανήσατε ὥστε γνωρίζετε ὅλοι ὅτι ἔχει φθάσει εἰς ἀληθῆ ἀπόγνωσιν. Σᾶς ζητοῦμεν νὰ ἔχετε ἐπίγνωσιν αὐτῆς τῆς ἀπογνώσεως τοῦ Ἑλλ. λαοῦ καὶ ζητοῦμεν ἀπὸ σᾶς, κυβερνήτα τῆς τελευταίας ὥρας καὶ τῆς τελευταίας στιγμῆς νὰ ἀποσύρετε καὶ τὸ νομοσχέδιον καὶ τοὺς ἑαυτοὺς σας. Σᾶς τὸ ζητοῦμεν ἐν ὀνόματι τῆς πορείας τοῦ Ἔθνους. Δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα τὴν Ἐθνικὴν αὐτὴν πορείαν νὰ τὴν μεταβάλλετε εἰς Ἐθνικὴν ταλαιπωρίαν. (χειροκροτήματα).

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Κύρκος ἔχει τὸν λόγον.

§68Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Κύριοι βουλευταί, τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται ὑπὸ τὴν κρίσιν ὑμῶν, δὲν ἀποτελεῖ ἓν ἁπλοῦν ἐκλογικὸν νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ρυθμίσῃ λεπτομερείας, ἔστω κεφαλαιώδεις, ἔστω σοβαράς, τὸν τρόπον τῆς διεξαγωγῆς τῶν ἐκλογῶν. Πρόκειται περὶ ἑνὸς νομοσχεδίου διὰ τοῦ ὁποίου εἰσάγεται ριζικὴ μεταβολὴ τοῦ νῦν ἰσχύοντος ἐκλογικοῦ συστήματος. Πρόκειται περὶ νομοσχεδίου, διὰ τοῦ ὁποίου ἀνατρέπεται τὸ ἰσχῦον σύστημα τῆς ἀναλογικῆς καὶ καθιεροῦται τὸ πλειοψηφικόν. Ἐὰν λοιπὸν ὁ ἐκλογικὸς νόμος, διότι ρυθμίζει τὰ τῆς συγκροτήσεως τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας καὶ διότι ἐκ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ἀπορρέει ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν ὁ ἐκλογικὸς νόμος καθ’ ἑαυτὸν ἔχῃ ἰδιαιτέραν ὅλως σοβαρότητα, ἓν ἐκλογικὸν νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἀποβλέπει εἰς τὴν ἀνατροπὴν τοῦ ὑπάρχοντος ἐκλογικοῦ συστήματος καὶ εἰς τὴν καθιέρωσιν τοῦ ριζικῶς ἀντιτιθεμένου πρὸς αὐτὸ ἐκλογικοῦ συστήματος, ἓν τοιοῦτον ἐκλογικὸν νομοσχέδιον κτᾶται ἐκ τούτου κυρίως τοῦ λόγου σημασίαν καὶ σοβαρότητα πολὺ μεγαλυτέραν ἐκείνης, τὴν ὁποίαν θὰ εἶχεν οἱονδήποτε ἁπλοῦν ἐκλογικὸν νομοσχέδιον. Ἔδει ὅθεν ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου νὰ διεξαχθῇ περὶ τὰ δύο συστήματα, περὶ τὸ καταργούμενον σύστημα τῆς ἀναλογικῆς διὰ τοῦ νομοσχεδίου καὶ περὶ τὸ καθιερούμενον δι’ αὐτοῦ σύστημα τοῦ πλειοψηφικοῦ. Ἐν τούτοις ἡ συζήτησις αὐτὴ δὲν ἐγένετο. Ἴσως θὰ ἀντιταχθῇ προχείρως, ὅτι πράγματι δὲν ἔγινεν ἡ συζήτησις, διότι καὶ τὰ ὑπὲρ καὶ τὰ κατὰ ἑκατέρου τῶν συστημάτων ἐπιχειρήματα εἶναι λίαν γνωστὰ καὶ παρέλκει ἑπομένως, ἡ ἀνάπτυξις αὐτῶν. Καὶ ἔτι ἀκόμη ἀνεπτύχθησαν τελευταίως καὶ διὰ τοῦ τύπου καὶ συνεπῶς εἷς ἐπὶ πλέον λόγος διὰ νὰ μὴ γίνῃ ἡ συζήτησις. Ἀλλά, κύριοι, πρῶτον ὄχι μόνον δὲν εἶναι γνωστὰ τὰ ἐπιχειρήματα ὑπὲρ ἑκατέρου τῶν δύο συστημάτων, ἀλλὰ καὶ ἡ τελευταίως διὰ τοῦ τύπου συζητηθεῖσα γνώμη συνετέλεσαν εἰς τὸ νὰ συσκοτισθῇ ἡ ἀντίληψις καὶ ἐκείνων ἀκόμη, οἱ ὁποῖοι ποιάν τινα ἰδέαν εἶχον περὶ ἑκατέρου τῶν συστημάτων καὶ νὰ δημιουργηθῇ μία πλήρης σύγχυσις περὶ τῶν πλεονεκτημάτων καὶ τῶν μειονεκτημάτων τοῦ ἀναλογικοῦ, ὅσον καὶ περὶ τῶν πλεονεκτημάτων καὶ τῶν μειονεκτημάτων τοῦ πλειοψηφικοῦ. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τούτου, ἡ συζήτησις διὰ τοῦ τύπου πιστεύω, ὅτι θὰ συνομολογήσετε πάντες, δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ νὰ ἀναπληρώσῃ τὴν συζήτησιν, ἡ ὁποία εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ καὶ ἐπιβάλλεται νὰ γίνῃ ἐντὸς τῆς αἰθούσης αὐτῆς. Ἐὰν ταύτην τὴν ἄποψιν ἠθέλαμεν δεχθῇ, θὰ ἐκλονίζαμεν πρόρριζα τὰ θεμέλια ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζεται ἡ ὕπαρξις τῆς Βουλῆς. Ὅπως ἡ συζήτησις ἡ ὁποία γίνεται εἰς τὴν Βουλὴν δὲν δύναται νὰ ἀποκλείσῃ καὶ νὰ ἀναπληρώσῃ τὴν συζήτησιν, ἡ ὁποία γίνεται διὰ τοῦ τύπου, διότι καὶ ἐκεῖνο θὰ ὡδήγει εἰς τὴν κατάργησιν τῆς ἐλευθερίας τοῦ τύπου, ἔτσι καὶ ἡ συζήτησις τοῦ τύπου δὲν δύναται νὰ ἀναπληρώσῃ τὴν συζήτησιν ἡ ὁποία γίνεται ἐντὸς τῆς αἰθούσης αὐτῆς. Δὲν ἔγινε λοιπὸν ἡ συζήτησις αὐτή, καὶ δὲν ἔγινε διὰ τὸν λόγον, ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ὤφειλον καὶ οἱ ὁποῖοι εἶχον καθῆκον νὰ διεξαγάγουν τὴν συζήτησιν αὐτὴν δὲν τὴν διεξήγαγον, τὸ καθῆκον αὐτὸ ἐπέπιπτεν ἐπὶ τῶν ὤμων τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, διότι ὁ Συναγερμὸς εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἀπὸ τῆς θέσεώς του ὑπεστήριξεν ὅτι τὸ πλειοψηφικὸν εἶναι τὸ μόνον ἐκλογικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ δι’ αὐτὸν καὶ δι’ ἐκεῖνον τὸν λόγον νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν εὐτυχίαν καὶ τὴν εὐημερίαν τοῦ τόπου αὑτοῦ. Ἀλλ’ ἐνῷ ταῦτα ὑπεστήριξε διὰ τοῦ τύπου ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμός, ὅταν ἡ συζήτησις ἤχθη ἐνώπιον τῆς Βουλῆς δὲν ἠθέλησε νὰ ἐκθέσῃ, ὄχι μόνον τοὺς θεωρητικοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὴν ἀντίληψίν του ἐπιβάλλουν τὴν καθιέρωσιν τοῦ πλειοψηφικοῦ καὶ τὴν ἀνατροπὴν τοῦ ἀναλογικοῦ, ἀλλὰ καὶ τοὺς λόγους τοὺς πολιτικούς, οἱ ὁποῖοι ὑπὸ τὰς δεδομένας σήμερον συνθήκας θὰ συνηγόρουν ὑπὲρ τῆς καθιερώσεως τοῦ πλειοψηφικοῦ. Παρῆλθον ἀπὸ τοῦ βήματος 4–5 ἀγορηταὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ καὶ πλὴν τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου κ. Κανελλοπούλου, ὁ ὁποῖος φευγαλέως εἰς τὴν ἀγόρευσίν του ὡμίλησε καὶ περὶ τῶν μειονεκτημάτων καὶ τῶν πλεονεκτημάτων ἑκατέρου τῶν συστημάτων δι’ ἐλαχίστων, πλὴν αὑτοῦ, οὐδεὶς ἄλλος ἔθεσε τὸ ζήτημα τῆς ἀρχῆς, διότι τὸ ζήτημα τῆς ἀρχῆς, ὅπως καὶ ἐὰν ἐξετασθῇ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, εἶναι πλειοψηφικὸν ἢ ἀναλογική. Ἀπετέλει, κύριοι συνάδελφοι, τοῦτο παράλειψιν τῶν κ.κ. Εἰσηγητῶν τῆς μειοψηφίας. Δὲν εἶμαι ἐγώ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ ἀποδώσω τοιαύτην μείωσιν εἰς τοὺς δύο εἰσηγητάς, διότι τὸν μὲν κ. Καλλίαν, τὸν συμπαθέστατον ἐξ Εὐβοίας συνάδελφον, ἐλάχιστον βεβαίως χρόνον τὸν ἐγνώρισα καὶ τὸν ἐγνώρισα ὡς ἄνθρωπον καὶ σεμνὸν καὶ σοβαρόν, ἀλλὰ καὶ μελετηρὸν καὶ προσέχοντα πάντοτε ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὑποστηρίζει ἐπὶ τῶν ἑκάστοτε ἀνακυπτόντων εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν θεμάτων. Δὲν εἶναι δυνατόν, λοιπόν, νὰ διέφυγε τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Καλλία, ὅτι τὸ θέμα τῆς ἀρχῆς, δὲν εἶναι οὔτε ἄν ψηφίσουν οἱ στρατιωτικοὶ οὔτε ἄν ψηφίσουν οἱ γυναῖκες καὶ οἱ ἑτεροδημότες, τὸ θέμα τῆς ἀρχῆς εἶναι θὰ μείνῃ τὸ ἀναλογικὸν ἢ θὰ καθιερωθῇ τὸ πλειοψηφικόν. Ἀλλ’ ἄν θὰ ἐσυρόμην πρὸς τὴν ἄποψιν νὰ δεχθῶ, ὅτι διέφυγε τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Καλλία, διέφυγε καὶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Μπαμπάκου. Ὁ κ. Μπαμπάκος ἔχει ἕνα μακρὸν πολιτικὸν παρελθόν, ἔχει πνευματικά, ψυχικὰ καὶ διανοητικὰ χαρίσματα, σπάνια ἀληθῶς, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τοῦ διέφυγεν, ὅτι τὸ θέμα εἶναι θὰ μείνῃ ἀναλογικὸν ἢ ἄν θὰ πρέπει νὰ γίνῃ πλειοψηφικὸν καὶ νὰ μᾶς ἀναπτύξῃ τοὺς λόγους καὶ τοῦ μὲν καὶ τοῦ δέ. Ἐσκεμμένη λοιπὸν ἡ ἐνέργεια τοῦ Συναγερμοῦ νὰ μὴ θέσῃ τὸ ζήτημα τῆς ἀρχῆς εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Τακτικὴ νὰ μὴ τεθῇ τὸ ζήτημα τῆς ἀρχῆς, τακτικὴ σοφή, διότι ὁ Συναγερμὸς γνωρίζει ἄριστα ποῖαι εἶναι αἱ διαθέσεις τῶν ⅘ τουλάχιστον τῶν ⅘ τῶν συγκροτούντων τὴν αἴθουσαν αὐτὴν καὶ πολὺ φυσικὸν ἦτο νὰ σκεφθῇ, ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις εἰσηγεῖται νομοσχέδιον ποὺ καθιεροῖ τὸ πλειοψηφικόν, τὶ μοῦ χρειάζεται ἐμένα νὰ ἀνάψω τὰ αἵματα καὶ νὰ δημιουργήσω ζήτημα ἄν θὰ εἶναι πλειοψηφικὸν ἢ ἀναλογικόν, ὁπότε δὲν κινδυνεύω νὰ ριψοκινδυνεύσω νὰ χάσω καὶ τὴν ὑπόθεσίν μου. Βάλλω λοιπὸν καὶ κατὰ τῆς ἀναλογικῆς τῆς ὑπαρχούσης, προβάλλω ὄχι τὸ πλειοψηφικόν, τὸ ὁποῖον προτείνει ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ τὸ πλειοψηφικὸν τὸ ἐξυπηρετοῦν τὰ κομματικά μου συμφέροντα. Θὰ παραλέσω λοιπὸν κ. συνάδελφοι αὐτὴν τὴν παρατήρησιν νὰ τὴν συγκρατήσετε διότι ἐν τῇ πορείᾳ τῆς ὁμιλίας θὰ ἐπανέλθω ἐπ’ αὐτῆς. Ἡ τακτική, ὅπως εἶπα, εἶναι σοφή, σοφὴ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῶν κομματικῶν συμφερόντων του. Κατ’ ἐμὲ ὅμως πολιτικῶς εἶναι ἀπαράδεκτος, τὰ κόμματα καὶ δεῖ τὰ μεγάλα κόμματα ἔχουν καθῆκον νὰ προμαχοῦν ὑπὲρ τῶν ἰδεῶν τὰς ὁποίας ἐμφανίζονται ὅτι πιστεύουν. Διὰ νὰ δημιουργηθῇ κοινὴ συνείδησις εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἄν πράγματι εἶναι τὸ πλειοψηφικὸν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ ὑπηρετήσῃ τὰ συμφέροντα τοῦ τόπου, ἐὰν ὁ Συναγερμὸς ἐπίστευεν ὅτι τὸ πλειοψηφικὸν ἦτο ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ἐξυπηρέτει ὄχι τὰ συμφέροντα τὰ ἰδικά του ἀλλὰ τὸν τόπον, θὰ ἤρχετο ἐδῶ καὶ θὰ μᾶς ἀνέπτυσσεν ὅλους τοὺς λόγους οἱ ὁποῖοι συμβάλλουν ὑπὲρ τῆς καθιερώσεως τοῦ πλειοψηφικοῦ. Δὲν τὸ ἔπραξε τοῦτο, ἀπόδειξις ὅτι ἐπικαλεῖται τὸ πλειοψηφικὸν διὰ νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰ ἰδικά του συμφέροντα, ἀλλὰ δὲν πιστεύω ὅμως ὅτι τὸ πλειοψηφικὸν ἦτο ἐκεῖνο διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἐξυπηρετοῦντο τὰ συμφέροντα τοῦ τόπου. Εἶπα κ. συνάδελφοι ἐξ ὅλων τῶν ἀγορητῶν τῶν ἀνηκόντων εἰς τὴν πτέρυγα τῆς ἀξιωματικῆς ἀντιπολιτεύσεως, μόνον ὁ ἀξιότιμος πρόεδρος κ. Κανελλόπουλος εὐηρεστήθη νὰ φέρῃ τὸν λόγον περὶ τῶν δύο συστημάτων παρεμπιπτόντως καὶ τοῦτο καὶ εἰς μίαν στροφὴν τοῦ λόγου του κατὰ τὴν ὁποίαν ἠθέλησε νὰ ἑρμηνεύσῃ τὰς ἰδικάς του ἀπόψεις ἐν σχέσει πρὸς τὰς ἀπόψεις Γάλλου καθηγητοῦ τοῦ Ἐσμὲ τὸν ὁποῖον εἶχεν ἐπικαλεσθῆ ὁ κ. Καλλίας καὶ εἰς τὴν περικοπὴν τοῦ λόγου του ὁ ἐκ τῶν ἐπιφανεστάτων συναδέλφων μας ἀνέπτυξε τὴν ἑξῆς θεωρίαν: Συμφωνῶ πρὸς τὸν Ἐσμὲ λέγοντας ὅτι δὲν πρέπει τὸ κοινοβούλιον νὰ ἀποτελῇ κάτοπρον τῶν τῇ κοινωνίᾳ πολιτικῶν δυνάμεων καὶ ρευμάτων, ἀλλὰ καὶ διαφωνῶ πρὸς αὐτὸν διότι δὲν εἶναι δίκαιον τὸ ἀπόλυτον αὐτοῦ τοῦ χαρακτηρισμοῦ. Ὑπάρχουν, λέγει, περιπτώσεις κατὰ τὰς ὁποίας ὄχι μόνον ἐπιτρέπεται, ἀλλ’ ἐπιβάλλεται τὸ Κοινοβούλιον νὰ εἶναι κάτοπρον τῶν ἐν τῇ κοινωνίᾳ πολιτικῶν δυνάμεων καὶ τάσεων, ἀλλ’ ὑπάρχουν καὶ περιπτώσεις κατὰ τὰς ὁποίας ἐπιβάλλεται τὸ ἀντίθετον. Ὅταν ὑπάρχουν ὀξέα κοινωνικὰ καὶ οἰκονομικὰ προβλήματα, ὅταν ὑπάρχῃ κίνδυνος γενικωτέρας διασαλεύσεως τῆς δημοσίας τάξεως, ὅταν ὑπάρχουν περιπτώσεις ὀξύνσεως τῶν σχέσεων μεταξὺ τῶν διαφόρων αὐτῶν ὁμάδων, τότε ἐπιβάλλεται συγκέντρωσις τῶν δυνάμεων καὶ τότε ἐνδείκνυται ἡ καθιέρωσις τοῦ πλειοψηφικοῦ. Ὅταν ἀντιθέτως διερχώμεθα μίαν ὁμαλὴν περίοδον κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ὑπάρχουν τὰ φαινόμενα περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησα προηγουμένως, τότε σκόπιμον εἶναι νὰ ὑπάρχῃ ἡ ἐκπροσώπησις ὅλων τῶν πολιτικῶν τάσεων καὶ νὰ καθίσταται δυνατὸν ὁ σχηματισμὸς κυβερνήσεως συνεργασίας, ἡ ὁποία ὑπὸ δεδομένας συνθήκας ἐξυπηρετεῖ καλλίτερα τὰ συμφέροντα τοῦ λαοῦ. Αὐτὴ εἶναι ἡ θεωρία τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξεν ὁ κ. Κανελλόπουλος· πέραν τῆς θεωρίας θὰ ἐκφέρω τὰς παρατηρήσεις μου εἰς τὸ σχετικὸν μέρος τοῦ λόγου μου. Καὶ ἤδη κ. συνάδελφοι, εἰσέρχομαι εἰς τὸ θέμα. Ἡ διαμάχη περὶ τὰ ἐκλογικὰ συστήματα ἤρχισεν ὡς γνωστόν, εἰς τὸν τόπον μας ἀπὸ τοῦ 1923 καὶ ἐντεῦθεν. Τότε τὸ πρῶτον ἐγένετο μία πολιτικὴ ἐκστρατεία διὰ τὴν καθιέρωσιν τοῦ ἀναλογικοῦ συστήματος, ἡ διαμάχη ὑπῆρξεν ὀξεῖα καὶ εὐλόγως ὑπῆρξεν ὀξεῖα διότι καὶ τὸ θέμα εἶναι ἕνα ἐκ τῶν σοβαρωτάτων. Ὁ τότε πολιτικὸς κόσμος ἦτο εἰς πολλὰ διῃρημένος κόμματα, ἀλλὰ κόμματα τὰ ὁποῖα ἠδύναντο νὰ κατανεμηθοῦν εἰς δύο παρατάξεις, εἰς τὴν παλαιὰν δημοκρατικὴν ἢ λεγομένη Βενιζελικὴ παράταξις καὶ εἰς τὴν παράταξιν τῶν ἀντιβενιζελικῶν ἤ τότε λεγομένη Βασιλόφρων παράταξις. Ἡ δημοκρατικὴ παράταξις ἐτάχθη ὑπὲρ τῆς καθιερώσεως τοῦ ἀναλογικοῦ, τοῦ ἁπλοῦ φυσικά, ἀναλογικοῦ διαφωνούντων τῶν ἀειμνήστων Μιχαλακοπούλου καὶ Σοφούλη. Ἡ βασιλόφρων παράταξις ἐτάχθη ὑπὲρ τῆς καθιερώσεως τοῦ πλειοψηφικοῦ κατὰ τὸ μέγα αὐτῆς τμῆμα, ἐκπροσωπουμένη ἀπὸ τὸ Λαϊκὸν κόμμα, διότι ὁ ἀρχηγὸς τῶν Ἐλευθεροφρόνων δὲν εἶχεν ἐκδηλώσει ἰδιαιτέραν συμπάθειαν οὔτε ὑπὲρ τοῦ ἑνὸς οὔτε ὑπὲρ τοῦ ἄλλου, καὶ ἔκτοτε ἡ διαμάχη αὐτὴ ἐξηκολούθησε. Καὶ ἔκτοτε ἡ διαμάχη αὐτὴ ἐξηκολούθησεν. Ὅτε μὲν καθιερωμένου τοῦ ἀναλογικοῦ, ὅτε δὲ καθιερωμένου τοῦ πλειοψηφικοῦ. Ἔκτοτε ἐνηργήθησαν εἰς τὸν τόπον 10 ἐκλογαί. Ἐκ τῶν 10 αἱ 4 ἐνηργήθησαν μὲ τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα καὶ οἱ 6 μὲ τὸ σύστημα τὸ ἀναλογικόν. Κύριοι συνάδελφοι, ἀπὸ 30ετίας ὑπεστήριξα καὶ παραμένω πρόμαχος τοῦ ἀναλογικοῦ συστήματος. Ὀφείλω ὅμως νὰ σᾶς εἴπω τὸ ἑξῆς: ὅτι ἐὰν ἐκ τῆς συζητήσεως ἐπειθόμην, ὅτι ὄχι κἄν, ὅτι τὰ πλεονεκτήματα τοῦ πλειοψηφικοῦ κατακαλύπτουν τὰ πλεονεκτήματα τῆς ἀναλογικῆς, ὄχι κἄν περὶ αὐτοῦ, ἀλλὰ ἐκ τῆς συζητήσεως ἐπειθόμην, ὅτι ἕνα καὶ μόνον πλεονέκτημα τοῦ πλειοψηφικοῦ, αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἀποδίδει εἰς τὸ πλειοψηφικὸν ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμός, ὅτι δηλαδὴ τὸ πλειοψηφικὸν δημιουργεῖ ἰσχυρὰς μονοκομματικὰς Κυβερνήσεις. Ἐὰν λέγω μόνον τὸ ἐπιχείρημα αὐτὸ εὐσταθοῦσε, ἐν πάσῃ εἰλικρινείᾳ σᾶς λέγω, ὅτι θὰ προσερχόμην ἐνώπιον ὑμῶν καὶ θά ἐδήλωνα, ὅτι τάσσομαι ὑπὲρ τοῦ πλειοψηφικοῦ. Τόσην ἀποδίδω σημασίαν εἰς τὴν ὕπαρξιν Κυβερνήσεως ἰσχυρᾶς μονοκομματικῆς. Ἀλλὰ εὐσταθεῖ τὸ πλεονέκτημα αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἀποδίδει ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς εἰς τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα. Εὐσταθεῖ ἀκόμη τὸ ἀντίστοιχον μειονέκτημα τὸ ὁποῖον ἀποδίδει εἰς τὸ ἀναλογικόν. Ὅτι δηλαδὴ τὸ ἀναλογικὸν κονιορτοποιεῖ τὰς πολιτικὰς δυνάμεις τοῦ τόπου καὶ διότι κονιορτοποιεῖ τὰς πολιτικὰς δυνάμεις τοῦ τόπου δὲν ἐπιτρέπει τὸν σχηματισμὸν ἰσχυρᾶς Κυβερνήσεως, ὁδηγεῖ εἰς τὴν ἀκυβερνησίαν μέ ὅλα τὰ ὀδυνηρὰ ἀποτελέσματα ποὺ ἔχει ἡ ἀκυβερνησία. Εὐσταθεῖ καὶ τὸ ἐπιχείρημα αὐτὸ τὸ ἐναντίον τῆς ἀναλογικῆς. Ἐάν, κύριοι συνάδελφοι, τὰ ἐπιχειρήματα, τόσον τὸ ἐναντίον τῆς ἀναλογικῆς, ὅσον καὶ ὑπὲρ τοῦ πλειοψηφικοῦ προεβάλοντο πρὸ τριάκοντα ἐτῶν, ὅταν δὲν εἴχομεν τὰς ἀποδείξεις τὰς δεούσας ἀποδείξεις καὶ τὴν ἐπὶ μακρὸν χρόνον ἐφαρμογὴν τῶν ἑκατέρωθεν συστημάτων, ἐὰν προεβάλετο πρὸ 30 ἐτῶν, πρὸ 20 ἐτῶν, θὰ ἠδύνατό τις νὰ εἴπῃ ἴσως νὰ ὑπάρχῃ βασιμότης εἰς τὰ ἐπιχειρήματα αὐτά, ἀλλὰ ὅταν τὰ ἐπιχειρήματα αὐτὰ προβάλλωνται ὕστερα ἀπὸ μίαν πεῖραν πλουσιωτάτην 30 ὁλοκλήρων ἐτῶν, ἔ τότε δικαιοῦμαι νὰ εἴπω ὅτι τὰ ἐπιχειρήματα δὲν προβάλλονται ἐξ ἀγνοίας τῶν πραγμάτων, ἀλλὰ προβάλλονται ἐκ λόγων οἱ ὁποῖοι ὑποκρύπτονται ὄπισθεν τῶν ἐπιχειρημάτων αὐτῶν. Διότι, κύριοι συνάδελφοι, γνωρίζετε πολὺ καλά, ὅτι αἱ θεωρίαι καὶ τὰ θεωρητικὰ ἐπιχειρήματα δὲν δύνανται νὰ ἔχουν οὐδεμίαν ἀξίαν, ἐκεῖ ὅπου ἡ πειραματικὴ ἀπόδειξις ἔρχεται ν’ ἀποδείξῃ τὸ δύσκολον τῶν θεωρητικῶν αὐτῶν ἐπιχειρημάτων, καὶ ἡμεῖς ἔχομεν ὄχι μίαν πειραματικὴν ἀπόδειξιν, ἔχομεν 6 προκειμένου περὶ τοῦ ἀναλογικοῦ καὶ 4 προκειμένου περὶ τοῦ πλειοψηφικοῦ. Λέγει ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμός, τὸ πλειοψηφικὸν δημιουργεῖ ἰσχυρὰς μονοκομματικὰς Κυβερνήσεις Θ’ ἀνατρέξω πέραν καὶ τοῦ 1923, θ’ ἀνατρέξω εἰς τὰς ἐκλογὰς τῆς 1 Ν)βρίου 1920. Ἡ Τρίτη Συντακτικὴ Συνέλευσις, κύριοι συνάδελφοι, ἡ ὁποία διήρκεσε 22 μῆνας ἐξελέγη ὑπὸ τὸ καθεστὼς τοῦ πλειοψηφικοῦ, ὄχι μόνον ἐξελέγη ὑπὸ τὸ καθεστὼς τοῦ πλειοψηφικοῦ, ἀλλ’ ἦτο ἀνύποπτος ὁ πολιτικὸς κόσμος τῆς χώρας τῆς ἐποχῆς ἐκείνης περὶ τοῦ ἐνδεχομένου τῆς καθιερώσεως ἐν Ἑλλάδι τοῦ ἀναλογικοῦ συστήματος. Τί ἀπέδωκε, κύριοι, ἡ Τρίτη Συντακτικὴ Συνέλευσις, ἀπέδωσεν ἰσχυρὰν μονοκομματικὴν Κυβέρνησιν. Παντάπασιν ἔμεινε 22 μῆνας, ἀπέδωσεν Κυβερνήσεις συνασπισμοῦ καὶ ἐτερμάτισε τὸν βίον της ὑπὸ Κυβέρνησιν Συνασπισμοῦ. Ἀπέδωσε Κυβερνήσεις ἀσταθεῖς. Διατί; Διότι ἐναντίον τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 1ης Νοεμβρίου τοῦ 1920 δὲν ἀντιπαρετάχθη ἕνα κόμμα, ἀλλ’ ἀντιπαρετάχθη σωρεία κομμάτων καὶ ὁμάδων καὶ προσωπικοτήτων, αἱ ὁποῖαι ἀπετέλεσαν τὴν τότε ἀποκληθεῖσαν δεκαεξακέφαλον Ἀντιπολίτευσιν. Ἡ Τρίτη Συντακτικὴ Συνέλευσις δὲν κατώρθωσε ν’ ἀποδώσῃ οὔτε μονοκομματικήν, οὔτε ἰσχυρὰν Κυβέρνησιν, ἀπέδωσε 5 ἢ 6 Κυβερνητικὰ σχήματα καὶ ἐξέπνευσεν ὑπὸ τὸ Κράτος Κυβερνήσεως συνεργασίας. Μία ἀπόδειξις τῆς ἀβασιμότητος τῶν ἐπιχειρημάτων. Δεύτερον εἰς τὸ 1923 διεξάγονται ἐκλογαὶ καὶ πάλιν ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ πλειοψηφικοῦ. Ὁ ἀντίπαλος πολιτικὸς κόσμος ἀπῆχε τοῦ ἐκλογικοῦ ἀγῶνος, Θὰ ἠδύνατο νὰ σκεφθῇ πᾶς τις, ὅτι πλέον ὄχι μόνον ἰσχυρὰ μονοκομματικὴ Κυβέρνησις θὰ ὑπῆρχεν, ἀλλὰ Κυβέρνησις συγκεντροῦσα τήν παμψηφίαν τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία θὰ ἀπέρρεεν ἀπὸ μίαν καὶ τὴν αὐτὴν παράταξιν. Πλάνη καὶ ἡ Βουλὴ ἐκείνη καί τι ἐκλεγεῖσα ὑπὸ πλειοψηφικοῦ συστήματος ἀπέδωσεν ἀσταθεστάτας Κυβερνήσεις, ἀπέδωσεν 6 Κυβερνήσεις ἐν διαστήματι 22 μηνῶν, οὐδέποτε αὐτοδυνάμους, οὐδέποτε μονοκομματικήν. Τὸ 1928 ὁ ἀείμνηστος ἱδρυτὴς τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων διακόπτων τὴν ἀπὸ τῆς πολιτικῆς ἀποχὴν ἐπανέρχεται εἰς τὸν τόπον, εὑρίσκει, ἐνισχύει τὸ ἀναλογικόν. Δὲν εἶναι καθόλου ἀκριβὴς καὶ ὁ ἰσχυρισμὸς τοῦ ἐκ Σερρῶν συναδέλφου καὶ ὁ ἰσχυρισμὸς τοῦ ἐξ Ἀθηνῶν συναδέλφου κ. Μακκᾶ περὶ τῶν λόγων οἱ ὁποῖοι ὤθησαν τὸν Ἐλευθέριον Βενιζέλον εἰς τὸ νὰ εἰσαγάγῃ τὸ πλειοψηφικὸν καὶ ὑπὸ τὴν μορφὴν τοῦ σημερινοῦ νομοσχεδίου. Ὅταν ἔλθῃ ἡ σειρά θὰ σᾶς εἴπω ποῖοι ἦσαν οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ὤθησαν τὸν Ἐλευθέριον Βενιζέλον νὰ εἰσαγάγῃ τὸ σύστημα αὐτό. Εἰσαγαγὼν τὸ πλειοψηφικὸν κατήγαγε τὴν περιφανεστέραν ἐπιτυχίαν τὴν ὁποίαν κατήγαγε πολιτικὸς ἀνὴρ ἐν Ἑλλάδι. Ἡ Κυβέρνησίς του ὑπῆρξε Κυβέρνησις μονοκομματική, οἱ συνδυασμοί του ὑπῆρξαν συνδυασμοὶ μονοκομματικοί, ὄχι, οἱ σχηματισμοί του ὑπῆρξαν σχηματισμοὶ συμμαχικοὶ καὶ ἡ Κυβέρνησίς του ὑπῆρξε Κυβέρνησις συμμαχική, πέντε κόμματα συνειργάσθησαν εἰς τοὺς συνδυασμοὺς τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων τοῦ 1928, ἡ Προοδευτικὴ Ἕνωσις τοῦ Ζαβιτσιάνου, ἡ Δημοκρατικὴ Ἕνωσις τοῦ Παπαναστασίου, οἱ Συντηρητικοὶ Δημοκρατικοὶ τοῦ Μιχαλακοπούλου καὶ τὸ Ἐθνικὸν Ριζοσπαστικὸν κόμμα τοῦ Κονδύλη καὶ αἱ Κυβερνήσεις ὑπῆρξαν τριμερεῖς. Μὴ λησμονῆτε, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἦτο ὁ μακαρίτης Κ. Ζαβιτσιάνος. Ἐπρόκειτο περὶ τοῦ γίγαντος τῆς πολιτικῆς ἱστορίας καὶ ἐπρόκειτο ἀκόμη περὶ τοῦ πολιτικοῦ ἀνδρὸς ὁ ὁποῖος βαθύτατα ἠδικήθη ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ὅταν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἶδε ποῖα ὑπῆρξαν τὰ ἀποτελέσματα ἐπὶ τῶν ἐθνικῶν ζητημάτων ἐψήφισε κατὰ τὸν τρόπον ποὺ ἐψήφισε. Καὶ ἐὰν αἱ ἐκλογαὶ δὲν ἐγένοντο μὲ πλειοψηφικὸν θὰ ἦσαν ἄλλα τὰ ἀποτελέσματα; Ὄχι θὰ ἦσαν τὰ ἴδια, ἴδιος ὁ πόθος τοῦ λαοῦ νὰ ἀποκαταστήσῃ εἰς τὴν συνείδησιν ὅλης τῆς πολιτευομένης ἀνθρωπότητος τὸν μεγάλον πολιτικὸν ἄνδρα τὸν ὁποῖον εἶχεν ἀδικήσει τὸ 1920. Τὰ ἀποτελέσματα τοῦ 1928 δὲν δύναται νὰ τὰ ἐπικαλεσθῇ κανεὶς ὡς ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν στοιχεῖον ὑπὲρ τοῦ πλειοψηφικοῦ καὶ διότι ἐπρόκειτο περὶ τῆς πολιτικῆς φυσιογνωμίας τὴν ὁποίαν προηγουμένως ἐζωγράφισα καὶ διότι δὲν ἐπρόκειτο περὶ μονοκομματικοῦ ψηφοδελτίου ἀλλὰ περὶ συμμαχικῆς Κυβερνήσεως. Τὴν περίφημον ἀπόδειξιν ἀποτελεῖ τὸ γεγονός, ὅτι ὅταν μετὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1928 διεξήχθησαν ἐκλογαὶ τὸν Μάρτιον 1933 νέαι ἐκλογαὶ καὶ πάλιν μὲ τὸ πλειοψηφικὸν τὶ ἐγένετο; Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἶχε ἐκπληρώσει τὴν ὀφειλήν του ἀπέναντι τοῦ μεγάλου πολιτικοῦ ἀνδρὸς καὶ πλέον τὸν ἔκρινεν ἐπὶ τῷ αὐτῷ μέτρῳ; μὲ τοὺς ἀντιπάλους του. Εἶχαν παραταχθῇ τότε 2 συνασπισμοί, ὁ ἐθνικὸς συνασπισμὸς ἀποτελούμενος ἀπὸ τὰ κόμματα Φιλελευθέρων, Προοδευτικῶν, Δημοκρατικῶν ἐπίσης ἀγροτικῶν καὶ ὁ συνασπισμὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος μὲ τὸ Ριζοσπαστικὸν κόμμα τοῦ μακαρίτη Κονδύλη καὶ τὸ κόμμα τῶν Ἐλευθεροφρόνων τοῦ Μεταξᾶ. Καὶ ὅμως ἀπὸ τὰς ἐκλογὰς αὐτὰς δὲν προέκυψε Κυβέρνησις οὔτε μόνον κομματικὴ οὔτε ἰσχυρά. Ἦτο Κυβέρνησις τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος μὲ τὸ Ριζοσπαστικὸν κόμμα καὶ τότε στὴν Ἀθήνα αἱ ὀλίγοι ψῆφοι ἔδωσαν τὰς ἕδρας εἰς τὸ Λαϊκόν. Ἐὰν δὲν συνέβαινεν αὐτὸ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, θὰ ἤρχετο ὁ ἐθνικὸς συνασπισμὸς καὶ θὰ ἐγένετο Κυβέρνησις ἐκ 5 κομμάτων. Ποῦ εἶναι λοιπὸν τὸ πλεονέκτημα τοῦ νὰ προσφέρῃ τὸ πλειοψηφικὸν ἰσχυρὰν μονοκομματικὴν Κυβέρνησιν. Συνηθίζομεν νὰ ἀντλῶμεν διδάγματα ἀπὸ τὰ συμβαίνοντα εἰς τὴν Μεγάλην Βρεταννίαν. Ἐκεῖ ὑπῆρχε πάντοτε τὸ διακομματικὸν σύστημα. Ἀφ’ ἧς στιγμῆς παραλλήλως πρὸς Συντηρητικὸν καὶ Φιλελεύθερον κόμμα ἤρχισε νὰ ἀναφαίνεται τὸ ἐργατικὸν κόμμα, ἀπὸ τότε ἤρχισε νὰ καταλύεται ἡ ἀρχὴ τῆς μονοκομματικῆς καὶ ἰσχυρᾶς Κυβερνήσεως καὶ σᾶς ὑπενθυμίζω τὴν πρώτην Κυβέρνησιν τῶν Ἐργατικῶν τὸ 1924 μὲ τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Μάκ Ντόναλτ μὲ τὸ τμῆμα τῶν Ἐργατικῶν καὶ Συντηρητικῶν καὶ τῶν Φιλελευθέρων. Θὰ σᾶς ὑπενθυμίσω ἀκόμη τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1950 κατὰ τὰς ὁποίας οἱ Ἐργατικοὶ ἐπλειοψήφισαν μόνον κατὰ 3–4 ἕδρας. Καὶ ἐρωτῶ, ποῦ εἶναι αἱ ἰσχυραὶ Κυβερνήσεις αἱ μονοκομματικαὶ ποὺ ἀποδίδουν τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα; Ὑπενθυμίζω τὰς προσφάτους ἐκλογὰς εἰς τὴν Ἀγγλίαν κατὰ τὰς ὁποίας συνέβη τοῦτο τὸ ἐξαίρετον, νὰ καταργηθῇ ὁ θεμελιώδης κανὼν τῆς Δημοκρατίας κατὰ τὸν ὁποῖον ἡ πλειοψηφία κυβερνᾷ καὶ ἡ μειοψηφία ἐλέγχει. Εἰς τὴν Ἀγγλίαν ἤδη ἡ μειοψηφία κυβερνᾷ καὶ ἡ πλειοψηφία ἐλέγχει. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα εἰς τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἀγάγῃ τὸ πλειοψηφικὸν καὶ περὶ τοῦ ὁποίου θὰ ὁμιλήσω περαιτέρω. Μὲ τὸ ἀναλογικὸν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἴδωμεν τέτοια ἀποτελέσματα. Διότι στηρίζεται καὶ αὐτὴ ἐπὶ τῆς μικρᾶς δυνάμεως τὴν ὁποίαν διαθέτει τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Ἄνευ τῆς ὑπάρξεως τῆς δυνάμεως αὐτῆς εἶναι πλέον ἤ βέβαιον, ὅτι δὲν θὰ ἦτο δυνατὴ ἡ παραμονὴ εἰς τὴν ἐξουσίαν τοῦ Συντηρητικοῦ κόμματος. Τοῦτο, λοιπόν, τὸ ἐπιχείρημα κατέπεσε, δὲν ὑπάρχει τρόπος νὰ ὑποστηριχθῇ σοβαρῶς. Ἄς ἔλθωμεν νὰ ἴδωμεν καὶ τὸ ἕτερον ἐπιχείρημα κατὰ τὸ ὁποῖον τὸ ἀναλογικὸν σύστημα κονιορτοποιεῖ τὰς πολιτικὰς δυνάμεις τοῦ τόπου. Ἀλλά, κύριοι, ἡ πειραματικὴ καὶ πάλιν ἀπέδειξεν ὅτι ὄχι μόνον δὲν εἶναι ἀκριβὴς ὁ ἰσχυρισμὸς αὐτός, ἀλλ’ ἀντιθέτως τὸ μειονέκτημα αὐτὸ εἶναι πλεονέκτημα τοῦ πλειοψηφικοῦ καὶ ὄχι τοῦ ἀναλογικοῦ. Θὰ σᾶς φανῇ, ἴσως, ἐκπληκτικὸς ὁ ἰσχυρισμὸς αὐτὸς καὶ ὅμως εἶναι ἀληθέστατος. Τὸ 1946 ἐνηργήθησαν ἐκλογαὶ μὲ ἁπλῆν ἀναλογικήν. Τὸ 1950 ἐνηργήθησαν καὶ πάλιν ἐκλογαὶ μὲ ἁπλῆν ἀναλογικήν. Τὸ 1951 ἐνεργοῦνται ἐκλογαὶ μὲ τὸ σύστημα τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς. Ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας, κ. συνάδελφοι, πόσα κόμματα προϋπῆρχον τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1946; Ὑπῆρχον τὸ Λαϊκόν, τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, τὸ Ἐθνικὸν Ἑνωτικόν, τὸ Προοδευτικὸν τοῦ Καφαντάρη, τὸ Δημοκρατικόν–Σοσιαλιστικόν. Σᾶς ἀνέφερα τὰ κύρια ἐκ τῶν κομμάτων, τὰ ὁποῖα ὑπῆρχον καὶ δὲν ὁμιλῶ περὶ τῶν κομμάτων, οὐδὲ θὰ ὁμιλήσω, περὶ τῶν κομμάτων τῆς ἀριστερᾶς, μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν καὶ πρὸ τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1946. Ὑπενθυμίζω δὲ ὅτι μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν δὲν ἦτο βέβαιον ὅτι αἱ ἐκλογαὶ τοῦ 1946 θὰ ἐγένοντο μὲ τὸ ἀναλογικὸν καὶ ἐχρειάσθη πολὺς κόπος διὰ νὰ κατασταλάξῃ ἡ πολιτικὴ ἡγεσία τοῦ τόπου εἰς τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν μὲ ἀναλογικήν. Καὶ εὐθὺς μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν ἐδημιουργήθη σωρεία ἄλλων κομμάτων. Θὰ ἀναφέρω καὶ ἐκ τούτων τὰ σημαντικώτερα. Τὸ Ἐθνικὸν κόμμα Ἑλλάδος, τὸ Πανελλήνιον Κόμμα, ἡ Πατριωτικὴ Ἕνωσις, τὸ Κόμμα τῶν Ἐθνικῶν Φιλελευθέρων, κατ’ ἀπόσπασιν ἀπὸ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, τὸ Κόμμα τῶν Βενιζελικῶν Φιλελευθέρων, ἐπίσης κατ’ ἀπόσπασιν ἀπὸ τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Ἔχομεν λοιπὸν τόσα κύρια κόμματα, τὰ ὁποῖα ὑπῆρχον ἐν ἐνεργείᾳ πρὶν ἢ ἀκόμη ἀποφανθῇ ἡ πολιτικὴ ἡγεσία τοῦ τόπου καὶ ἡ Ἀνωτάτη Ἀρχὴ περὶ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος ὑπὸ τὸ ὁποῖον θὰ διεξήγοντο αἱ ἐκλογαί. Καὶ φθάνομεν εἰς τὰς ἐκλογάς. Ἐάν, κ. συνάδελφοι, τὸ ἐπιχείρημα κατὰ τὸ ὁποῖον τὸ ἀναλογικὸν κονιορτοποιεῖ τὰς πολιτικὰς δυνάμεις, δηλαδὴ ἐννοῶ τὰ μικρὰ κόμματα, ἦτο ἀκριβές, τίς ὁ λόγος διὰ τὸ ὁποῖον τὸν Ἐθνικὸν Ἑνωτικὸν Κόμμα, τὸ Δημοκρατικὸν–Σοσιαλιστικὸν καὶ τὸ Κόμμα τῶν Βενιζελικῶν Φιλελευθέρων συνησπίσθησαν καὶ ἀπετέλεσαν τὴν ΕΠΕ. Ποίαν καλυτέραν εὐκαιρίαν ἤθελον τὰ κόμματα αὐτὰ διὰ νὰ δείξουν τὴν ἰδίαν αὐτῶν κομματικὴν φυσιογνωμίαν παρὰ νὰ κατέλθουν μὲ ἀναπεπταμένην τὴν ἰδίαν των σημαίαν εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα; Διατὶ τὰ κόμματα τὰ ὁποῖα ἀνέφερα συνησπίσθησαν μὲ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα καὶ κατῆλθον εἰς τὰς ἐκλογὰς ὑπὸ τὴν σημαίαν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος; Διατί, ἀφοῦ τὸ ἀναλογικὸν δὲν ἔχει ἄλλο μειονέκτημα παρὰ μόνον αὐτά, νὰ κονιορτοποιῇ τὰς πολιτικὰς δυνάμεις τοῦ τόπου; Διατί; Διότι εἶναι πάρα πολὺ δύσκολον νὰ ὑψώσῃ κανεὶς ἰδίαν κομματικὴν σημαίαν καὶ νὰ κατέλθῃ ὑπ’ αὐτὴν εἰς ἐκλογάς, διενεργουμένας μὲ ἁπλῆν ἀναλογικήν. Ἰδοὺ ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον συνησπίσθησαν τὰ κόμματα αὐτά. Ἀλλὰ τώρα σᾶς ἐρωτῶ: Ποῦ εἶναι ὅλα αὐτὰ τὰ κόμματα; Διατὶ ἐξηφανίσθησαν ἀπὸ τοῦ προσώπου τῆς πολιτικῆς σκηνῆς τῆς Ἑλλάδος; Διατί, ἀφοῦ αἱ ἐκλογαὶ ἐνηργήθησαν ἔκτοτε καὶ μέχρι σήμερον μὲ τὸ ἀναλογικόν; Ποῦ εἶναι, φερ’ εἰπεῖν, τὸ μέγα καὶ ἰσχυρὸν ἀντιστασιακὸν Ἐθνικὸν Κόμμα Ἑλλάδος, τὸ ὁποῖον ἠπείλει γῆν καὶ οὐρανόν; Ποῦ εἶναι τὸ κόμμα τῶν Ἐθνικῶν Φιλελευθέρων, τὸ ὁποῖον ἐδημιούργησε περὶ αὐτὸ τόσον θόρυβον ὡσεὶ ἐπρόκειτο νὰ κατακλύσῃ τὴν Ἑλλάδα; Δὲν ὑπάρχει ἴχνος ἐκ τῶν κομμάτων αὐτῶν, καίτοι αἱ ἐκλογαὶ ἔγιναν τρὶς μὲ τὸ ἀναλογικόν. Καὶ τί ὑπάρχει; Ὑπάρχουν μόνον τὰ παλαιὰ κόμματα καὶ οἱ δύο νέοι ὑγιεῖς, ἰσχυροὶ κομματικοὶ ὀργανισμοί, ἡ ΕΠΕΚ καὶ ὁ νεώτερος αὐτῆς Ἑλληνικὸς Συναγερμός. Ὅλα τὰ ἄλλα κατεποντίσθησαν καὶ ἐξηφανίσθησαν ὑπὸ τὸ καθεστώς, τὸ ὁποῖον ἐκτρέφει τὴν κονιορτοποίησιν τῶν πολιτικῶν δυνάμεων.

§69ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν ὑπῆρξαν οὐσιαστικῶς τὰ κόμματα αὐτά. Ὑπῆρχον Ἀρχηγοὶ μόνον.

§70Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Εὐχαριστῶ διὰ τὴν διακοπήν. Μοῦ ἐδώσατε τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀπαντήσω. Σᾶς ἐρωτῶ: Ἐάν, ἀντὶ νὰ γίνουν ἐκλογαὶ μὲ τὸ ἀναλογικόν, ἐγένοντο μὲ τὸ πλειοψηφικόν, δὲν θὰ ὑπῆρχον ὅλα αὐτὰ τὰ κόμματα; Θὰ ὑπῆρχον. Διότι ὁ ἔχων τὴν εὐθύνην τοῦ καθαρισμοῦ τῶν συνδυασμῶν εἰς τὸ πλειοψηφικὸν δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀγνοήσῃ παράγοντας οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ τὸν ἐξυπηρετήσουν, διότι γνωρίζει ἄριστα, ὅτι καὶ μὲ μίαν μόνον ψῆφον εἶναι δυνατὸν νὰ χάσῃ ὁλόκληρον συνδυασμὸν καὶ νὰ χάσῃ καὶ τὸ τελικὸν ἀποτέλεσμα. Ποῖος δὲν θὰ ὑφίστατο τὸν ἐκλογικὸν ἐκβιασμὸν τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Ἐθνικοῦ κόμματος τῆς Ἑλλάδος π.χ., ἢ ἄλλου τινὸς κόμματος, προκειμένου νὰ καταρτίσῃ τοὺς συνδυασμούς του; Ἰδοὺ λοιπόν, ποῦ ἔγκειται ἡ ἀξία τοῦ ἐπιχειρήματος τὸ ὁποῖον σᾶς εἶπον προηγουμένως. Ὄχι μόνον τὸ ἀναλογικὸν δὲν κονιορτοποιεῖ τὰς πολιτικὰς δυνάμεις τοῦ τόπου, ἀλλ’ ἀντιθέτως τὸ πλειοψηφικὸν εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον τὰς κονιορτοποιεῖ. Καὶ θὰ ἤθελα, κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τοῦ λόγου μου εὑρισκόμενος, νὰ ἀπευθυνθῶ ἰδιαιτέρως εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Συναγερμὸν διὰ νὰ τοῦ εἴπω τὰ ἑξῆς ἁπλᾶ, ὅτι αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὴν πίεσιν καὶ τὴν ἐπίδρασιν δὲν ἠδυνήθη νὰ ἀποφύγῃ ἕνας κολοσσὸς τῆς πολιτικῆς, ὅπως ἕνας Ἐλευθέριος Βενιζέλος. Ἀλλὰ βλέπω τὸν Ἑλληνικὸν Συναγερμόν, πρὶν ἢ ἀλέκτωρ φωνήσῃ, ὑφιστάμενον τὴν πίεσιν αὐτήν. Διότι, ἀγαπητοὶ φίλοι, οἱ ὁποῖοι ἀποτελεῖτε τὸν Ἑλληνικὸν Συναγεμόν, ἐὰν ὑποθέσωμεν, ὅτι αὔριον, ψηφιζομένου τούτου τοῦ νομοσχεδίου ἢ ἐκείνου ποὺ θέλετε σεῖς μὲ τὴν εὐρεῖαν περιφέρειαν, προσέλθῃ πρὸς ὑμᾶς, φέρ’ εἰπεῖν, ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ κόμματος καὶ ζητήσῃ συνεργασίαν, τί θὰ κάμετε; Θὰ δεχθῆτε ἢ δὲν θὰ δεχθῆτε τὴν συνεργασίαν; Μὴ ἐρωτοτροπῆτε πρὶν ἀκόμη ψηφισθῇ τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα. Ἐὰν ψηφισθῇ βεβαίως θὰ τὸν δεχθῆτε, βεβαίως θὰ τὸν δημιουργήσητε καὶ αὐτὸν καὶ τὸ κόμμα του εἰς πολιτικὴν δύναμιν, δύναμιν τὴν ὁποίαν κατέλυσεν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς διὰ τῆς ψήφου του τοῦ 1951. Ἰδού, διατὶ σᾶς λέγω, ὅτι δὲν εἶναι τὸ ἀναλογικόν, τὸ ὁποῖον κονιορτοποιεῖ, ἀντιθέτως εἰς τὸν τόπον μας εἶναι τὸ πλειοψηφικόν, τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ ὁδηγήσῃ εἰς κονιορτοποίησιν τῶν πολιτικῶν δυνάμεων. Καὶ ἀκόμα, κύριοι, σᾶς ἐρωτῶ: Ὅταν ἰσχυρίζεσθε, ὅτι τὸ πλειοψηφικὸν ἔχει αὐτὰ τὰ πλεονεκτήματα δογματίζετε, καὶ ἐπιβάλλετε εἰς ὅλους τοὺς ἀκροατάς σας τὴν ὑπακοὴν εἰς τὴν ἀρχὴν πίστευε καὶ μὴ ἐρεύνα; Ἢ ἐξαγγέλετε κατὰ τὴν κρίσιν πολιτικὴν ἀλήθειαν; Ἐὰν λοιπὸν δὲν δογματίζετε, ὅλα, ὅσα σᾶς εἶπον, εἶναι ἀκλόνητα καὶ ὅλα ὅσα σᾶς εἶπον, αἴρουν τὸ πλεονέκτημα, τὸ ὁποῖον θέλετε νὰ δώσητε εἰς τὸ πλειοψηφικόν. Ἀλλὰ σᾶς λέγω καὶ τοῦτο ὡς ἄσχετον, ἀλλ’ ὄχι καὶ ἄσχετον ἀπὸ ἀπόψεως σημασίας. Ἐὰν αἱ ἐκλογαὶ διεξαχθοῦν μὲ πλειοψηφικὸν θὰ ἔχωμεν ἰσχυρὰν Κυβέρνησιν; Ἀπὸ ποῦ τὸ συμπεραίνετε αὐτό; Θὰ ἔχωμεν ἀφ’ ἑνὸς τὴν παράταξιν τὴν Κυβερνητικήν, ἀφ’ ἑτέρου τὴν παράταξιν τὴν ἰδικήν σας. Ἐὰν ἐπικρατήσῃ ἡ Κυβερνητικὴ παράταξις, ὅπως ἡμεῖς πιστεύομεν, ποίαν ἀξίαν ἔχει ὁ ἰσχυρισμός σας, ὅτι τὸ πλειοψηφικὸν δίδει ἰσχυρὰν μονοκομματικὴν Κυβέρνησιν. Θὰ ἔχωμεν τὴν ἰδίαν Κυβέρνησιν, τὴν ὁποίαν ἔχομεν καὶ σήμερον. Ὅπως, ὅταν ἔλθετε σεῖς, τὸ ὁποῖον ἐγὼ ἀπεύχομαι καὶ δὲν τὸ περιμένω, θὰ ἀποτελέσητε σεῖς Κυβέρνησιν, ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις ἡ δική σας οὔτε μονοκομματικὴ θὰ εἶναι, οὔτε ἰσχυρά, διότι θὰ ἔχετε εἰς τοὺς κόλπους σας καὶ τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος καὶ ὅν τινα ἄλλον ἐξ ἐκείνων τοὺς ὁποίους κατέλυσε χθὲς ὁ Ἑλληνικὸς λαός, θὰ δημιουργήσητε ὅμως σεῖς χάρις εἰς τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα, διότι πολλοὶ ἀρχηγοὶ ὑπάρχουν ἔξω τῆς αἰθούσης αὐτῆς, ὅπως ὁ κ. Μανιαδάκης καὶ ὁ φίλτατος κ. Τουρκοβασίλης. Δὲν ὑπάρχει ἀρχηγὸς κόμματος ἱκανὸς νὰ εἴπῃ, δὲν δέχομαι τὴν προσφερομένην συνεργασίαν καὶ προτιμῶ νὰ χάσω τὸν συνδυασμὸν Κορινθίας φερ’ εἰπεῖν, παρὰ νὰ προσλάβω εἰς τὸν συνδυασμόν μου τὸν κ. Μανιαδάκην, νὰ χάσω τὸν συνδυασμὸν τῆς Τριπόλεως φέρ’ εἰπεῖν, παρὰ νὰ προσλάβω τὸν κ. Τουρκοβασίλην. Τοιοῦτος ἀρχηγὸς δὲν ὑπῆρχεν οὔτε θὰ ὑπάρξῃ, διότι ὁ ἀρχηγὸς εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του ὅλας τὰς περιπτώσεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι δυνατὸν νὰ ἀγάγουν εἰς τὴν νίκην τοῦ κόμματος. Δὲν ὑπάρχει λοιπὸν πλεονέκτημα τοιοῦτον, περὶ τοῦ ὁποίου ὁμιλεῖτε εἰς τὸ πλειοψηφικόν, ἀντιθέτως μειονεκτήματα ὑπάρχουν, οὔτε μειονέκτημα τοιοῦτον εἰς τὸ ἀναλογικόν, μὲ τὸ ὁποῖον θέλετε νὰ τὸ καταδικάσετε. Καὶ τώρα, κύριοι, ἔρχομαι εἰς τὴν θεωρίαν τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξεν ὁ κ. Κανελλόπουλος. Εἰς τὴν πρᾶξιν τὴν ἰδικήν μου ἡ θεωρία τοῦ κ. Κανελλοπούλου δὲν ἔχει καμμίαν ἀπολύτως ἐφαρμογήν. Ἀντιθέτως ἡ πρᾶξις ἡ δική μας συνηγορεῖ ὑπὲρ τῆς ἀντιθέτου ἀπόψεως. Καὶ σᾶς λέγω, κύριοι, ὅταν τὸ 1926 αἱ ἐκλογαὶ ἐνηργήθησαν μὲ τὸ ἀναλογικὸν ὑπῆρχεν ὀξυτάτη διάστασις μεταξὺ τοῦ πολιτικοῦ κόσμου ὑπῆρχεν ὀξύτατον προσφυγικὸν ζήτημα, ὑπῆρχεν ὀξύτατον οἰκονομικὸν ζήτημα ἀνακύψαν ἐκ τῆς ἐξαρθρώσεως τῶν δημοσίων οἰκονομιῶν, ἀπὸ τὰς ἀνωμαλίας τὰς καταστροφάς, καὶ τὴν δικτατορίαν. Ὑπῆρχε διχασμὸς μεταξὺ τοῦ λαοῦ, ὑπῆρχε κατάστασις τοιαύτης ἀνωμαλίας, τὴν ὁποίαν σπανίως ἔζησεν ἡ Ἑλλάς. Αἱ ἐκλογαὶ διεξήχθησαν μὲ τὰ ἀναλογικόν. Καὶ παρὰ τὴν θεωρίαν τοῦ κ. Κανελλοπούλου, τὴν ἐπιβαλλοῦσαν συγκέντρωσιν τῶν πολιτικῶν δυνάμεων αἱ ἐκλογαὶ ἐνηργήθησαν μὲ τὴν ἀναλογικήν. Καὶ εὐτυχῶς ποὺ ἐνηργήθησαν μὲ αὐτήν. Διότι ἐζήτησεν ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἐθνικῆς Συνεργασίας, ἡ ὁποία ὡδήγησε τὸν τόπον ἀπὸ τὸν ὠκεανὸν τῶν ἐσωτερικῶν παθῶν εἰς τὸν λιμένα τῆς γαλήνης καὶ τῆς εἰρηνεύσεως. Ἐκεῖ τὸ πρῶτον συνεκεντρώθησαν οἱ δύο ἀντιμαχόμενοι πολιτικοὶ κόσμοι, ἐκεῖ συνειργάσθησαν, ἐκεῖ ἔθεσαν τὰ θεμέλια τῆς ἐπιλύσεως καὶ τοῦ πολιτικοῦ καὶ τοῦ κοινωνικοῦ καὶ τοῦ οἰκονομικοῦ προβλήματος. Ἐὰν αἱ ἐκλογαὶ διεξήγοντο μὲ πλειοψηφικόν, δὲν γνωρίζω, κύριε συνάδελφε, εἰς ποῖον βάραθρον θὰ ἐκυλίετο ἡ Ἑλλὰς καὶ ποίας νέας συνεπείας θὰ ἐπλήρωνε. Ἀλλὰ παρέρχεται μία ἐπὶ πλέον δεκαετία. Ἐρχόμεθα εἰς τὸ 1936, περίοδος καὶ πάλιν ἀνωμαλίας, περίοδος καὶ πάλιν ἐσωτερικῆς ὀξύτητος, περίοδος καὶ πάλιν ἀναστατώσεων. Προβλήματα τεράστια ὀρθοῦνται ἐνώπιον τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ Βασιλεὺς Γεώργιος ἐπιβάλλει τὸ ἐκλογικὸν σύστημα τῆς ἀναλογικῆς, διὰ νὰ ἀποκαταστήσῃ καὶ πάλιν τὴν ἐσωτερικὴν ὁμαλότητα, διὰ νὰ ἀποκαταστήσῃ τὴν γαλήνην καὶ τὴν ἠρεμίαν, διὰ νὰ ἐπαναφέρῃ τὴν πολιτικὴν καὶ πολιτειακὴν τάξιν μὲ τὸ ἀναλογικόν. Καὶ ἐγὼ πιστεύω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἐὰν δύο μόλις μῆνας μετὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 26ης Ἰανουαρίου 1936, ὁ ὕψιστος δὲν ἀνεκάλει παρ’ ἑαυτῷ τοὺς δύο ἡγέτας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ τὸν ἀείμνηστον Ἐλευθέριον Βενιζέλον καὶ τὸν ἀείμνηστον Παναγῆν Τσαλδάρην, δὲν θὰ ἐδοκίμαζεν ἡ Ἑλλὰς τὴν περιπέτειαν τῆς δικτακτορίας. Διότι οἱ πολιτικοὶ ἐκεῖνοι ἄνδρες ἐξέλιπον, διότι καὶ ἄλλοι τινὲς ἐξέλιπον καὶ αὐτοὶ—κατὰ μίαν μοιραίαν σύμπτωσιν νὰ ἐκλίπῃ εἰς πάντα μῆνα καὶ ἕνας πολιτικὸς ἡγέτης καὶ κατέστη περίπου ἀκέφαλος ὁ πολιτικὸς κόσμος—δι’ αὐτὸ ἴσως νὰ ἔγινεν ἡ δικτακτορία ἀπὸ τὴν ὁποίαν τόσον ἐδοκιμάσθη ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Ἀλλὰ καὶ πέραν αὐτῶν μετὰ μίαν ἄλλην 10ετίαν ἀπὸ τὸ 1936, εἰς τὸ 1946 ἐρχόμεθα καὶ ἀντιμετωπίζωμεν πάλιν ἄλλας ἐσωτερικὰς διαιρέσεις, ἄλλας ἀναστατώσεις ἐσωτερικάς, ἄλλας ὀξύτητας πολιτικάς, οἰκονομικὰ καὶ κοινωνικὰ προβλήματα, τὰ ὁποῖα ἐδημιούργησεν ὁ πόλεμος καὶ κατοχὴ καὶ καταφεύγομεν πάλιν εἰς τὸ ἀναλογικὸν ὡς μέσον τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποκαταστήσῃ τὴν συνεργασίαν τοῦ πολιτικοῦ κόσμου. Οἱ κύριοι συνάδελφοι εἶπον προηγουμένως ὅτι ὅταν ὑπάρχουν ὀξέα προβλήματα ἐπιβάλλεται τὸ πλειοψηφικὸν καὶ ὅταν ὑπάρχει γαλήνη ἐπιβάλλεται τὸ ἀναλογικὸν. Τὸ πλειοψηφικόν, κύριοι συνάδελφοι, παρουσίασεν εἰς τὴν πολιτικὴν ἱστορίαν μόνον ἀνωμαλίας καὶ συμφοράς, ἀντιθέτως τὸ ἀναλογικὸν ὑπῆρξεν ἡ πανάκεια, ὑπῆρξεν τὸ φάρμακον διὰ τοῦ ὁποίου αἱ ἀντιθέσεις τὰς ὁποίας δημιουργεῖ τὸ πλειοψηφικὸν κατασιγοῦν καὶ κατασταλάζουν καὶ δημιουργοῦν τὸ αἴσθημα συνεργασίας τοῦ πολιτικοῦ κόσμου πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν μεγάλων λαϊκῶν αἰτημάτων. Καὶ τώρα ἔρχομαι εἰς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπον ὁ κ. Μακκᾶς καὶ ὁ κ. Καραμανλῆς σχετικῶς μὲ τὴν στενοευρείαν ποὺ εἰσηγεῖται ἡ Κυβέρνησις. Ὁ κ. Καραμανλῆς εἶπεν ὅτι τὸ σύστημα αὐτὸ τὸ ἐχρησιμοποίησεν τρὶς ἡ ἰδία παράταξις διὰ νὰ καταδυναστεύσῃ τὴν ἀντίπαλον παράταξιν καὶ νὰ κατισχύσῃ αὐτῆς. Ὁ κ. Καραμανλῆς νεώτερος ὤν δὲν ἔζησεν ὁ ἴδιος τὰ γεγονότα τῆς περιόδου ἐκείνης, φαίνεται δὲ δὲν τὰ ἐμελέτησε πλήρως, ἀτελῶς τὰ ἐμελέτησε διότι ἐὰν τὰ ἔζη καὶ ἐὰν τὰ ἐμελέτα δὲν θὰ τὰ ἔλεγε. Ἐγὼ ἐκείνην τὴν ἐποχὴν δὲν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ καταλέγομαι μεταξὺ τῶν φίλων τοῦ ἀειμνήστου Ἐλευθερίου Βενιζέλου, ἤμην ὀπαδὸς τοῦ Γ. Καφαντάρη, ἀλλὰ αὐτὸ δὲν μὲ ἐμποδίζει νὰ εἴπω ποία εἶναι ἡ ἀλήθεια. Τὸ πλειοψηφικὸν τὸ στενοευρὺ δὲν τὸ ἐφήρμοσεν ὁ ἀείμνηστος Ἐλευθέριος Βενιζέλος διὰ νὰ καταδυναστεύσῃ τὴν ἀντίπαλον παράταξίν του. Ὅσοι ἐξ ὑμῶν ἐγνωρίσατε τὸν πολιτικὸν ἐκεῖνον ἄνδρα θὰ ἠξεύρατε ὅτι εἶχε καὶ τὴν πολιτικὴν ὑπερηφάνειαν ἀνεπτυγμένην εἰς ὕψιστον βαθμὸν καὶ εἶχε καί μίαν πίστιν δημοκρατικὴν ὅτι τὸ Κοινοβούλιον δὲν ἠμπορεῖ νὰ λειτουργῇ παρὰ μόνον ἐὰν στηρίζεται ἐπὶ δύο σκελῶν, τοῦ σκέλους τῆς συμπολιτεύσεως καὶ τοῦ σκέλους τῆς ἀντιπολιτεύσεως. Ἐγνώριζεν ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος ὅτι ἐν Ἑλλάδι, παρόντος 1½ ἑκ. προσφύγων, ὁλοψύχως ἀφοσιωμένων εἰς αὐτόν, τὸ ἐκλογικὸν ἀποτέλεσμα, ἐὰν καθιεροῦντο αἱ ἴδιαι ἐκλογικαὶ περιφέρειαι καὶ εἰς τὰς νέας χώρας καὶ εἰς τὴν παλαιὰν Ἑλλάδα, τὸ ἀποτέλεσμα θὰ ἦτο πλήρης ἐξουθένωσις τῆς ἀντιπάλου παρατάξεως. Δὲν τὸ ἠθέλησε καὶ καθώρισε τὴν εὐρεῖαν περιφέρειαν εἰς τὰς νέας χώρας διότι καὶ στενὴν ἐὰν καθιέρωνεν εἰς τὰς νέας χώρας τὸ ἀποτέλεσμα θὰ ἦτο τὸ ἴδιον καταπληκτικὸν καὶ δὲν εἶχε σημασίαν ἐὰν καθιεροῦτο εὐρεῖα ἤ στενή. Εἶχεν ὅμως ἀποτέλεσμα καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον τὸ καθιέρωσεν εἰς τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα διὰ νὰ δώσῃ τὴν εὐχέρειαν εἰς τὴν ἀντίπαλον πολιτικὴν παράταξιν νὰ περισώσῃ τὰ στελέχη τὰ δυναμικὰ διὰ νὰ ὑπάρχῃ ἐντός τῆς αἰθούσης αὐτῆς ἀντιπολίτευσις ἀξία τοῦ ὀνόματός της, Ἀντιπολίτευσιν δυναμένην ν’ ἀποκτήσῃ τὸν ἔλεγχον, νὰ ἀσκήσῃ τὴν παρακολούθησιν τοῦ Κυβερνητικοῦ ἔργου. Καὶ παρὰ ταῦτα ὁ ἀείμνηστος Παναγῆς Τσαλδάρης ἐν τῇ στενῇ ἐκλογικῇ του περιφερείᾳ δὲν ἐπέτυχε μὲ τὸν συνδιασμόν του· ἐπέτυχε διὰ τοῦ συστήματος τῶν διαγραφῶν. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος διὰ τόν ὁποῖον ἐθέσπισε τὴν στενὴν ἐκλογικὴν περιφέρειαν εἰς τὴν Παλαιὰ Ἑλλάδαν καὶ ὄχι ὁ λόγος τῆς καταδυναστεύσεως τῆς ἀντιπάλου παρατάξεως ἤ τῆς κατισχύσεως τῆς ἀντιπάλου παρατάξεως. Καὶ ἔρχονται, κύριοι, τὰ ἐκλογικὰ ἀποτελέσματα τῶν στενῶν περιφερειῶν ἀναγόμενα εἰς ἐκλογικὰ ἀποτελέσματα εὐρείας περιφερείας διὰ νὰ δείξουν ὅτι ἐὰν ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος δὲν ἐφήρμοζε τὸ σύστημα αὐτό, οὐδεὶς ἀντιπολιτευόμενος, μέχρι καὶ τοῦ ἀειμνήστου Καφαντάρη, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἐθεσπίσθη αὐτὸ τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον βεβαίως κατόπιν πῆρε τόν δρόμον του καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν νὰ μεταβάλλεται.

§71Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Δι’ αὐτὸν τόν λόγον ἡ ἐπανάστασις τοῦ 1922 καθώρισε τὴν στενοευρείαν διὰ νὰ ἐπιτύχῃ τὴν ἐκλογὴν ἀπό τῆς ἀντιθέτου παρατάξεως; Τὸ Νομοθέτημα αὐτό ἀπό τῆς πρώτης στιγμῆς ποὺ ἐφηρμόσθη εἶχε σκοπόν νὰ βάλῃ κατὰ τῆς ἀντιθέτου παρατάξεως; Αὐτός ἦτο ὁ σκοπός τοῦ Νομοθετήματος τοῦ 1923.

§72Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἐγὼ σᾶς λέγω τοῦτο, τίποτε δέν ἠμπόδιζε τόν ἀείμνηστον Ἐλευθέριον Βενιζέλον καταρτίσαντα τό Διάταγμα τὸ ἐκλογικὸν τοῦ 1928 νὰ μεταβάλλῃ τὴν ἐκλογικὴν περιφέρειαν, νὰ καθιερώσῃ δηλαδὴ καὶ εἰς τὴν παλαιὰν Ἑλλάδα......

§73Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. 46,94 εἶχεν ὡς Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων καὶ δὲν τὸ ἤξευρεν ἐκ τῶν προτέρων. Πῶς εἶχε αὐτὴν τὴν μεγαλοψυχία. Ἠξεύρετε πότε ὑπάρχουν περιπτώσεις ὑπολογισμοῦ τῆς ἀντιπολιτεύσεως εἰς τὸν νόμον περὶ Γερουσίας ὅπου δι’ αὐτὸν τὸν σκοπὸν καθορίζεται ἡ ἐκπροσώπησις τῆς ἀντιπολιτεύσεως, ὄχι εἰς τὸ Νομοθέτημα τοῦ 1928 τὸ ὁποῖον εἶχε σκοπὸν νὰ διαλύσῃ τὴν ἀντίθετον παράταξιν.

§74Λ. ΔΕΡΤΙΛΗΣ. Θὰ ἤθελον νὰ μοῦ εἰπῆτε μήπως ὁ ἀείμνηστος Βενιζέλος ἔκαμε τὸν διαχωρισμὸν τῆς εὐρείας περιφερείας διὰ τὴν Νέαν Ἑλλάδα καὶ τῆς στενῆς διὰ τὴν Παλαιὰν ἀπὸ ἕνα ἐσφαλμένον πολιτικὸν συλλογισμόν, ἀντίθετον αὐτοῦ τὸν ὁποῖον κάμετε σεῖς. Ὁ ἀείμνηστος Βενιζέλος εἶπε τὰ ἑξῆς, ἡ Νέα Ἑλλὰς εἶναι μαζί μου, κατὰ συνέπειαν κάμνω εὐρεῖαν περιφέρειαν, ἡ Παλαιὰ Ἑλλὰς εἶναι ἐναντίον μου καὶ δὲν θέλω νὰ γίνω Πρωθυπουργὸς στηριζόμενος μόνον εἰς τὰς ψήφους τῆς Νέας Ἑλλάδος. Εἶχε κάμει ἐσφαλμένον πολιτικὸν συλλογισμόν. Ἔκαμεν εὐρεῖαν εἰς τὴν Νέαν Ἑλλάδα διότι ἦτο μαζί του καὶ ἔκαμε στενὴ εἰς τὴν Παλαιὰν ὥστε νὰ πάρῃ καὶ ὡρισμένους ἐκ τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος καὶ κατὰ συνέπειαν νὰ μὴ θεωρηθῇ Πρωθυπουργὸς τῆς Νέας Ἑλλάδος, νὰ θεωρηθῇ Πρωθυπουργὸς προερχόμενος ἐξ ὅλης τῆς Ἑλλάδος καὶ ἐκ τῆς Παλαιᾶς καὶ ἐκ τῆς Νέας. Κατὰ συνέπειαν ἡ πολιτικὴ σκέψις ἡ ὁποία ἤγαγε τὸν μακαρίτην Ἐλευθέριον Βενιζέλον ἦτο ἡ ἰδία, ἡ ὁποία ἔφερε τὴν Κυβέρνησιν σήμερον νὰ μᾶς εἰσηγῆται εὐρεῖαν ἤ στενὴν περιφέρειαν. Δηλαδή, λέγει, μὲ τὴν εὐρεῖαν νὰ πάρω ὅλην τὴν Νέαν Ἑλλάδα καὶ εἰς τὴν Παλαιὰν νὰ περισώσω ὡρισμένους κομματάρχας. Ἡ ἰδία ἦτο ἡ πρόθεσις καὶ τοῦ ἀειμνήστου Ἐλευθερίου Βενιζέλου καὶ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως.

§75Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἀντελήφθην τὶ θέλετε νὰ εἴπητε. Ἀλλὰ τὰ πράγματα σᾶς διαψεύδουν, κ. συνάδελφε. Τοιαύτη περίπτωσις δὲν ὑπῆρξε. Καὶ δὲν ὑπῆρξε τοιαύτη περίπτωσις διὰ τὸν ἑξῆς λόγον; διότι ἡ ἐκλογὴ τῶν Ἀθηνῶν καὶ ἡ ἐκλογὴ τοῦ Πειραιῶς ἦσαν ἀπολύτως κατωχυρωμέναι τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ὑπὲρ τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου. Πέραν δὲ αὐτοῦ, ὑπῆρχον καὶ πλεῖστοι ὅσοι ἄλλοι Νομοί, ὅπου ἡ συσσωρευτικὴ ἐγκατάστασις τῶν προσφύγων, ὁλοψύχως, ὡς εἶπον ἀφοσιωμένην εἰς τὸν Ἐλευθέριον Βενιζέλον, ἐδημιούργει ἐντελῶς πλεονεκτικὴν δι’ αὐτὸν κατάστασιν. Αὐτὴ ἦτο ἡ κατάστασις τοῦ 1928 εἰς παλαιὰν Ἑλλάδα, ὅπως ἦτο τὴν 1ην Νοεμβρίου 1920. Ἐδῶ εἶναι ἡ πλάνη σας. Τὴν 1ην Νοεμβρίου 1920 δὲν ὑπῆρχεν ἐκλογικὴ περιφέρεια Ἀθηνῶν, δὲν ὑπῆρχεν ἐκλογικὴ περιφέρεια Πειραιῶς. Μία ἐκλογικὴ περιφέρεια ὑπῆρχεν: Ἀττικοβιωτίας. Καὶ δὲν ὑπῆρχεν ἡ ἐγκατάστασις προσφύγων. Ἰδοὺ λοιπόν, ποὺ εἶναι τὸ ἐσφαλμένον τοῦ ὑπολογισμοῦ σας. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑποστηρίζω ἐγώ, στηρίζεται ἐπὶ τῶν πραγμάτων στηρίζεται ἐπὶ τῶν στατιστικῶν δεδομένων, στηρίζεται ἐπὶ τῆς ψυχολογίας τῆς ἐκλογῆς, στηρίζεται ἀκόμη καὶ ἐπὶ τῆς ἐξεχούσης φυσιογνωμίας τῆς πολιτικῆς, ἡ ὁποία ἐπρόκειτο νὰ διεξαγάγῃ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1920. Τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἤμην ἀντίπαλος τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου καὶ συνετρίβην ἐκλογικῶς εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, ὅπου ὑπέβαλον ὑποψηφιότητα, ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ συνδυασμοῦ τοῦ κόμματος τοῦ Προοδευτικοῦ. Ἀλλὰ δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν τὸ ἕν μὲ τὸ ἄλλο. Ἡ ἀλήθεια εἶναι ἀλήθεια καὶ πρέπει νὰ λέγεται, ὅπου πράγματι ὑπάρχει.

§76Ε. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Γεγονὸς εἶναι, ὅτι τὸ παρὸν νομοσχέδιον σκοπεῖ τὴν κατατρόπωσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ. Εἶναι φυσικόν. Πῶς τὸ θέλετε; Θέλετε νὰ φέρῃ ἡ Κυβέρνησις ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὸ ἐκλογικὸν σύστημα ποῦ συμφέρει σᾶς; Εἶναι ἡ γνώμη μου, βεβαίως, ὡς ἁπλοῦ βουλευτοῦ. Ἀναμφισβητήτως, ἐπαναλαμβάνω, τὸ παρὸν νομοσχέδιον σκοπεῖ τὴν κατατρόπωσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ. Ἀλλὰ εἶναι ἀναμφισβήτητον γεγονός, ὅτι ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος δὲν ἐπιθυμοῦσε τὴν ἐξουθένωσιν τῶν Ἀρχηγῶν τῶν Κομμάτων, καὶ θὰ σᾶς ἀναφέρω ἕνα περιστατικὸν τῆς Κεφαλληνίας. Ἐν ἔτει 1928 ὁ Μεταξᾶς ἐθεωρεῖτο ὁ δυναμικώτερος ἀντίπαλος τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου. Μετέβησαν εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου οἱ ὑποψήφιοι τοῦ τότε Βενιζελικοῦ Κόμματος Ἀντώνιος Φωκᾶς καὶ Λιβαθυνόπουλος καὶ ἐζήτουν ἀπὸ τὸν Ἐλευθέριον Βενιζέλον νὰ τοὺς δώσῃ χρήματα, διὰ νὰ παλαίσουν ἐναντίον τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Κόμματος τῶν Ἐλευθεροφρόνων, τοῦ Ἰωάννου Μεταξᾶ εἰς τὴν ἰδιαιτέραν του Πατρίδα, τοὺς ἀπήντησεν ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος: «Δὲν ἐπιθυμῶ, διὰ νὰ εἶμαι εἰλικρινής, τὴν πτῶσιν τοῦ Ἰωάννου Μεταξᾶ, διότι εἶναι χρήσιμος μέσα εἰς τὸ Κοινοβούλιον». Αὐτὴ λοιπὸν ἦτο ἡ γραμμὴ τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου, ἐν ἀντιθέσει...........

§77Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐξελέγη τὸ 1928 ὁ Μεταξᾶς;

§78Ε. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Ἐδῶ πρέπει νὰ εἴμεθα πραγματισταί. Ἐδῶ ὁ κ. Κῦρκος εἰς πολλὰ σημεῖα ἔχει δίκαιον. Ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος, διότι δὲν ἐζοῦσαν οἱ πολιτικοὶ ὀργανισμοὶ οὔτε ὁ Γ. Καφαντάρης, οὔτε ὁ Α. Παπαναστασίου, οὔτε καὶ ὁ Μιχαλακόπουλος, τοὺς ἤθελε, διότι τοὺς ἐθεώρει χρησίμους δι’ ὡρισμένας στιγμὰς καὶ περιστάσεις. Εἶναι ἀναμφισβήτητον γεγονός, ὅτι ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος δὲν εἶχε τὴν μικρότητα αὐτήν, ποὺ ἔχουν οἱ ἄλλοι, δυστυχῶς, σημερινοὶ πολιτικοὶ ἀρχηγοὶ νὰ θέλουν νὰ ἐξουθενώσουν τοὺς ἀντιπάλους των, ἔστω καὶ μικροτέρους.

§79Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Συνεπῶς, κ. βουλευτά, ὁμολογεῖτε ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι ἐναντίον τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ. Συμφωνοῦμεν ἀπολύτως μαζί σας καὶ λέγομεν ὅτι εἶναι αἶσχος μία Κυβέρνησις νὰ φέρῃ νομοσχέδιον μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ διατηρῆται εἰς τὴν ἀρχήν. (Θόρυβος).

§80Ε. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Ἐδήλωσα, ρητῶς καὶ κατηγορηματικῶς, ὅτι ἐκπροσωπῶ τὴν γνώμην μου. Ἀλλὰ θὰ ἤθελον νὰ εἴμεθα πλέον προσγειωμένοι εἰς τὰ πράγματα.

§81Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἰσότητα ζητοῦμεν καὶ τίποτε ἄλλο.

§82Ε. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Ποίαν ἰσότητα; Αὐτὴν τὴν στιγμὴν 115 βουλευταὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ παρευρίσκονται εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην, χάρις εἰς τὴν ἐπηυξημένην ἀναλογικήν, τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ποῖον σκοπὸν εἶχεν, ὅταν ἐθεσπίσθη τότε; Ὁ τέως ἀρχηγός μου ἦτο ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ εἶχε σκοπὸν νὰ ἔλθουν εἰς τὴν ἐξουσίαν τὰ κόμματα ἐκεῖνα, εἰς τὰ ὁποῖα συμφέρει τὸ νομοσχέδιον. Διατὶ λοιπὸν δὲν εἴμεθα πραγματισταί;

§83Κ. ΡΕΝΤΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Θὰ ἤθελον νὰ παρακαλέσω τὸν κ. ἀγορητὴν καὶ τοὺς κ. συναδέλφους, νὰ εἶναι συντομώτεροι, διότι ἡ θεωρία καὶ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἐκλογικῶν ζητημάτων εἶναι δυνατὸν νὰ συνεχίζεται ἐπὶ μίαν τριετίαν. Ἄν ἀρχίσωμεν νὰ λέγωμεν τὶ εἶπεν ὁ ἀείμνηστος Χ. Τρικούπης, ὁ ἀείμνηστος Θ. Δεληγιάννης, τὶ εἶπον εἰς τὴν Ἀγγλίαν, τὸ Βέλγιον, τὴν Ὁλλανδίαν δὲν θὰ τελειώσωμεν ποτέ. Ὁ σκοπὸς εἶναι νὰ κάμωμεν μίαν ψηφοφορίαν. Δὲν πρέπει νὰ συγχύζωνται καὶ οἱ κ. κ. συνάδελφοι. Δὲν τοὺς ἀρέσει τὸ νομοσχέδιον αὐτό; Δὲν πειράζει. Ὑπάρχουν καὶ ἄλλα, τρία, τέσσερα. Αὔριον πρέπει νὰ τελειώσῃ ἡ συζήτησις.

§84Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἀπευθύνω ἕνα ἐρώτημα πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν Συναγερμόν, ἐν τῇ εἰλικρινῇ μου ἐπιθυμίᾳ νὰ διαφωτισθῶ, διότι ζωηρὰ ἐπιθυμία μὲ κατέχει περὶ τὸ ζήτημα τοῦτο. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἀπευθύνω τὸ ἐρώτημα καὶ νὰ τύχω, εἰ δυνατόν, ἐγκύρου ἀπαντήσεως. Ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς ἰσχυρίζεται, ὅτι τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα ἀποδίδει ἰσχυρὰς κυβερνήσεις, μονοκομματικάς. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἀπέδειξα, ὅτι αὐτὸ εἶναι ἀβάσιμον καὶ ἀσύστατον. Ἀλλὰ ὁ Ε. Σ. τὸ πιστεύει. Λέγω τοῦτο: Ἐὰν ὄντως ὁ Ε. Σ., ὅπως ἰσχυρίζεται, διαθέτῃ τὴν πλειοψηφίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ποῖος ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἐπιμένει εἰς τὸ πλειοψηφικόν; Μὲ τὸ ἀναλογικὸν σύστημα θὰ συγκεντρώσῃ τὰς ἰσχυρὰς αὐτὰς λαϊκὰς δυνάμεις, τὰς ὁποίας πιστεύει, ὅτι διαθέτει. Συνεπῶς, ἡ ἰδική του πλειοψηφία θὰ εἶναι ὁπωσδήποτε καὶ μονοκομματικὴ καὶ ἰσχυρά. Ἠμπορεῖ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα νὰ μὴ συμβῇ εἰς τὴν ἀντίπαλον παράταξιν, ἡ ὁποία θ’ ἀποτελῆται ἀπὸ δύο τρία τέσσαρα κόμματα, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ ἰδική του παράταξις, ἡ ἰδική του κομματικὴ ὑπόστασις δὲν ἔχει παντάπασι νὰ θιγῇ ἐκ τῆς διεξαγωγῆς τῶν ἐκλογῶν διὰ τοῦ ἀναλογικοῦ συστήματος, ἐὰν καὶ ἐφόσον ὅπως ἰσχυρίζεται καὶ ὅπως ὑποτίθεται, ὅτι πιστεύει, διαθέτει τὴν πλειοψηφίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ὅμως ἐπιμένει νὰ διεξαχθοῦν αἱ ἐκλογαὶ μὲ τὸ πλειοψηφικόν, καὶ ἐδῶ ἔγκειται ἡ ἀπορία των, διατρέχων τὸν ὕψιστον τῶν κινδύνων νὰ ὑποστῇ αὐτό, τὸ ὁποῖον ὑπέστη τὸ Ἐργατικὸν Κόμμα εἰς τὴν Ἀγγλίαν καὶ τὸ ὁποῖον δὲν ἀποτελεῖ τὴν πλειοψηφίαν. Δηλαδή, ἐνῷ πλειοψηφεῖ εἰς τὸν λαὸν ἐμφανίζεται μειοψηφοῦν εἰς τὴν Βουλήν. Ποῖος εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον θὰ ἐδέχεσθε οἰκειοθελῶς νὰ ὑποστῆτε τὸν τεράστιον αὐτὸν κίνδυνον, τὸν ὁποῖον ἀποκλείει μόνον ὁπωσδήποτε τὸ ἀναλογικόν, δὲν ἀποκλείει ὅμως τὸ πλειοψηφικόν; Ἐγὼ θὰ παρεκάλουν νὰ εἶχον τὴν ἐξήγησιν τοῦ φαινομένου αὐτοῦ, διότι φαινόμενον ἀποτελεῖ τὸ νὰ θέλῃ κανεὶς νὰ ὑποστῇ αὐτὸν τὸν τεράστιον κίνδυνον, νὰ ἐμφανισθῇ μειοψηφῶν, ἐνῷ πράγματι εἶναι πλειοψηφῶν, τὸ ὁποῖον εἶπον ἐγένετο καὶ εἰς τὴν Ἀγγλίαν, συνέβη ὅμως καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὅπως ἀπέδειξεν ὁ ἀείμνηστος Παπαναστασίου ἑρμηνεύων καὶ ἀναλύων τὰς ἐκλογὰς τῆς 1ης Νοεμβρίου 1920.

§85Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Διατὶ δὲν ἀνατρέχετε εἰς τὰ 1928 διὰ νὰ λάβετε τὴν ἀπάντησιν ἀπὸ τὸν Ἐλευθέριον Βενιζέλον, ὁ ὁποῖος ἔκαμε τὴν μεταβολὴν τοῦ συστήματος; Διότι ἐκεῖνο ἐμποδίζει τὴν δημιουργίαν κομμάτων καὶ συνδυασμῶν καὶ μικρῶν προσωπικῶν ὁμάδων.

§86Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Κύριε συνάδελφε, δὲν ἔχω τὴν δύναμιν νὰ ἀνακαλέσω τὸν Ἐλευθέριον Βενιζέλον εἰς τὴν ζωήν, διὰ νὰ ἀπευθύνω τὸ ἐρώτημα αὐτό, ἀπευθύνω τὸ ἐρώτημα εἰς ὑμᾶς, οἱ ὁποῖοι πολιτεύεσθε αὐτὴν τὴν ὥραν καὶ οἱ ὁποῖοι θὰ ἀντιμετωπίσητε αὔριον τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ σᾶς λέγω: Ἰσχυρίζεσθε, ὅτι ἔχετε τὴν μεγάλην πλειοψηφίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ μαζί σας. Διὰ ποῖον λόγον δὲν δέχεσθε νὰ γίνουν αἱ ἐκλογαὶ μὲ τὸ ἀναλογικὸν σύστημα ποὺ ὄχι μόνον δὲν θὰ σᾶς λείψῃ οὔτε μία ψῆφος, ἀλλὰ ἔχετε νὰ ὠφεληθῆτε καὶ ἐκ τῆς τυχὸν κονιορτοποιήσεως τῶν πολιτικῶν δυνάμεων τῶν ἀντιπάλων σας; Καὶ ἡ ἁπλῆ ἀναλογικὴ ὑποβοηθεῖ τὰ μεγάλα κόμματα ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς. Ὅρα καὶ Δημοκρατικὸν Σοσιαλιστικὸν κόμμα, ἐν ἔτει 1950, τὸ ὁποῖον μὲ 185000 ψήφους ἔβγαλε 36 βουλευτὰς εἰς τὴν Βουλήν. Διὰ ποῖον λοιπὸν λόγον, καίτοι ἔχετε τὸ σύστημα ἐκεῖνο εἰς τὰ χέρια σας, μὲ τὸ ὁποῖον, ἐὰν πράγματι διαθέτετε τὴν πλειοψηφίαν τοῦ λαοῦ, θὰ τὴν ἔχετε αὐτὴν τὴν πλειοψηφίαν ἀδιατάρακτον, χωρὶς νὰ σᾶς φύγῃ μία ψῆφος, ἔρχεσθε καὶ ὑποστηρίζετε σύστημα, τὸ ὁποῖον μπορεῖ νὰ σᾶς φέρῃ μειοψηφίαν εἰς τὴν Βουλήν, καθ’ ἣν στιγμὴν θὰ εἶσθε πλειοψηφία εἰς τὸν λαόν; Διατί; Εἶναι τόσον δεινόν, εἶναι τόσον σκληρὸν τὸ ἐρώτημα, τὸ ὁποῖον σᾶς ἀπευθύνω, ὥστε δὲν ἔχετε τίποτε νὰ ἀντιτάξετε. Ἐὰν θέλετε σᾶς περιμένω, διὰ νὰ μοῦ δώσετε, μίαν ἔγκυρον, ὅπως εἶπον, ἀπάντησιν, ὄχι μίαν οἱανδήποτε ἀπάντησιν.

§87Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Θὰ λάβετε τὴν ἀπόδειξιν ἐντὸς ὀλίγου.

§88Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Μὴ καταγγέλλετε λοιπὸν τοὺς πολιτικούς σας ἀντιπάλους, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον εἰσάγουν, ἐπιχειροῦν τάχα νὰ ἱκανοποιήσουν τὰ κομματικά των συμφέροντα, καθ’ ἣν στιγμὴν σεῖς στερεῖσθε τοῦ ἠθικοῦ ὕψους, στερεῖσθε τοῦ ἠθικοῦ ἀναστήματος νὰ ἀπαγγείλετε τοιαύτην κατηγορίαν κατὰ τῶν ἀντιπάλων σας, καθ’ ἣν στιγμὴν σεῖς ὀχυροῦσθε ὄπισθεν τοῦ πλειοψηφικοῦ, διότι τὸν τρόμον ἐνσπείρει εἰς τὰς γραμμάς σας ἡ ἁπλῆ ἀναλογική, διότι θὰ καταδειχθῇ ποία εἶναι ἡ πραγματικὴ δύναμις τοῦ λαοῦ, ἡ ὁποία σᾶς παρακολουθεῖ. Καὶ θέλετε τὸ πλειοψηφικόν, ὄχι διότι ἔχετε τὴν πλειοψηφίαν—θὰ σᾶς εἴπω τὸ μυστικὸν—ἀλλὰ διότι ὑπολογίζετε καὶ ὑπολογίζετε μεγάλως, ὑπολογίζετε σπουδαίως, ὑπολογίζετε σημαντικῶς ἐπὶ τοῦ γεγονότος ὅτι ἐλάχιστοι ψῆφοι μὲ τὸ πλειοψηφικὸν δύνανται νὰ ἀνατρέψουν ὁλόκληρον ἐκλογικὸν ἀποτέλεσμα, σωρεία ψήφων μὲ τὸ ἀναλογικὸν δὲν δύνανται νὰ φέρουν οὐδεμίαν ἀλλοίωσιν τοῦ ἐκλογικοῦ ἀποτελέσματος. 9.000 ψήφους χρειάζονται εἰς τὰς Ἀθήνας, νὰ ὑποκλέψουν οἱ συνδυασμοὶ διὰ νὰ κερδίσουν μίαν ἕδραν. Ναὶ ἢ οὔ; 9 ψῆφοι εἶναι ἀρκετοὶ διὰ νὰ ἀνατρέψουν τὸ ἀποτέλεσμα καὶ νὰ δώσουν νίκην εἰς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος θὰ κατορθώσῃ νὰ τοὺς ὑποκλέψῃ καὶ νὰ πάρῃ 21 βουλευτάς. Ἐκτιμῶντες τὰ δεδομένα καὶ γνωρίζοντες ὅτι ἡ ἐλευθερία ἐν τῇ ἐνασκήσει τοιούτου εἴδους μεθόδων εὑρίσκεται μόνον πρὸς τὴν πλευρὰν τὴν ἰδικήν σας, θέλων per mare per terra νὰ καθιερωθῇ τὸ πλειοψηφικόν, διότι, ὅπως σᾶς εἶπον, τρόμος συνέχει τὰς γραμμάς σας εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν ἰσχύσῃ τὸ ἀναλογικόν. Διότι, ἐὰν πράγματι εἴχατε τὴν πεποίθησιν ὅτι διαθέτετε τὴν πλειοψηφίαν τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, θὰ ἐλέγατε, θὰ τραβήξωμεν μὲ τὸ ἀναλογικόν, διὰ νὰ ξεκαθαρίσῃ ἡ κατάστασις καὶ νὰ ἴδωμεν, ποῖος πράγματι ἔχει τὴν πλειοψηφίαν τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ. Αὐταὶ εἶναι αἱ ἀπόψεις, τὰς ὁποίας εἶχον νὰ ἐκθέσω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Εἶναι ἀπόψεις προσωπικαὶ ἰδικαί μου. Δὲν ἐκφράζω τίποτε ἄλλο, πέραν τῶν ἰδικῶν μου ἀτομικῶν ἀπόψεων. Πιστεύω ὅτι αἱ σημεριναὶ περιστάσεις εἶναι ἐξ ἐκείνων τῶν περιστάσεων, αἱ ὁποῖαι ἐπιβάλλουν ὄχι τὴν ὄξυνσιν τῶν πραγμάτων, ὄχι τὴν ὄξυνσιν τῆς ἤδη ὑπαρχούσης εἰς τὸν τόπον ἀνωμαλίας, ἀλλὰ τὴν ὕφεσιν τῆς ἀνωμαλίας αὐτῆς καὶ τὴν εἰς τὸ δυνατὸν βραχύτερον χρονικὸν διάστημα ἀποκατάστασιν πλήρους πολιτικῆς ὁμαλότητος. Αὐτὴν τὴν πράυνσιν, αὐτὴν τὴν ὕφεσιν τῆς καταστάσεως, τὴν ἐξυπηρετεῖ ἡ ἀναλογική. Ἀντιθέτως, ὅπως μακρὰ πεῖρα ἀπέδειξε, τὸ πλειοψηφικὸν καταλήγει εἰς ἀντίθετα ἀποτελέσματα. Ἀλλά, ἐὰν ὄντως ὅλοι ἐπιθυμοῦμεν ὁ ἐκλογικὸς νόμος νὰ εἶναι ἀνεπηρέαστος κομματικῶν βλέψεων, ὅπως ὑπεστήριξεν ἐν κατακλεῖδι τοῦ λόγου του ὁ ἀξιότιμος κ. Κανελλόπουλος, ἂν ὅλοι ἐπιθυμοῦμεν αὐτό, καὶ ἐγὼ εἰλικρινῶς τὸ ἐπιθυμῶ, τὸ μόνον τὸ ὁποῖον ἔχομεν νὰ κάμωμεν, εἶναι νὰ καθιερώσωμεν ὅλοι ἀπὸ κοινοῦ τὴν ἀναλογικήν, διότι ἡ ἀναλογική, λόγῳ τῆς φύσεώς της δὲν εἶναι εἰς θέσιν οὔτε νὰ ἀδικήσῃ οὔτε νὰ εὐνοήσῃ κανένα Ἡ ἀναλογική, ἐκ τῆς φύσεώς της, δὲν ἐπιτρέπει τὴν διεξαγωγὴν νοθειῶν, δὲν ἐπιτρέπει τὴν προσπάθειαν, τὴν καταβολὴν προσπαθείας—διότι εἶναι ματαία καὶ παραμένει ἄνευ ἀποτελέσματος—δὲν ἐπιτρέπει τὴν καταβολὴν προσπαθειῶν πρὸς νόθευσιν τοῦ ἀποτελέσματος τῶν ἐκλογῶν.— Ἐὰν ὄντως ἐπιθυμοῦμεν νὰ εἶναι ὁ ἐκλογικὸς νόμος ἀπηλλαγμένος κομματικῶν ἐπιρροῶν, πρέπει ὁμοθύμως νὰ ψηφίσωμεν τὴν ἀναλογικήν. Ἐάν, ὅμως, δὲν ἐπιθυμοῦμεν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, ἐναντίον πάσης πειραματικῆς ὅπως εἶπον ἀποδείξεως ἐξικνουμένης εἰς χρονικὸν διάστημα 30 ἐτῶν, τότε σημαίνει ὅτι ἀγόμεθα ἐκ κομματικῶν κριτηρίων καὶ δὲν ἔχομεν κανένα δικαίωμα νὰ καταδικάζωμεν τοὺς ἀντιπάλους μας, ἐπὶ τούτῳ τῷ τέλει.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη παρὰ πολλῶν βουλευτῶν ἡ ἑξῆς πρότασις: «....... (ἀναγινώσκει).......»

§90Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὶ ἀκριβῶς συνέβη;

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη πρότασις νὰ περιορισθοῦν αἱ ὁμιλίαι εἰς τὰ 15 λεπτά.

§92Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐννοεῖ προφανῶς τὸ τέταρτον, ἀλλὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει νομίζω, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἀρκεσθῶμεν εἰς τήν παράκλησιν καὶ τὴν σύστασιν πρὸς τοὺς κ.κ. συναδέλφους ὅπως συντομεύουν τὰς ἀγορεύσεις των καὶ ἄν ἴδωμεν, ὅτι ἡ σύστασις αὐτὴ δὲν εἶναι ἀρκετὴ τότε νὰ λάβωμεν ἀπόφασιν διὰ τὸ τέταρτον. Ἀπόψε, μετὰ τὰς μακρὰς ἀγορεύσεις δύο ἐκ τῶν Κυβερνητικῶν βουλευτῶν καὶ ἑνὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, νομίζω, ὅτι ἀπόψε δὲν δυνάμεθα νὰ λάβωμεν ἀπόφασιν αὐτὴν τὴν στιγμήν. Αὔριον ὅμως ἂν δὲν εἰσακουσθῇ ἡ σύστασις αὐτή, λαμβάνομεν ἀπόφασιν διὰ τὸ τέταρτον.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συμφωνεῖ ἡ Βουλὴ πρὸς τὴν πρότασιν αὐτήν;

§94ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἀπεδέχθη. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Θεοτόκης.

§96Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Εἶναι περιττόν, κύριοι βουλευταί, προκειμένου νὰ συζητήσωμεν τὸ ἐκλογικὸν νομοσχέδιον τὸ ὑπὸ κρίσιν, τὸ εἰσαγόμενον ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, νὰ τονίσωμεν, ὅτι τὸ θέμα ἐξέρχεται τῶν ὁρίων τοῦ ἁπλοῦ νομοσχεδίου καὶ ἐπειδὴ εἶναι κοινῶς παραδεδεγμένον εἰς τὴν ἐπιστήμην, ὅτι ἀποτελεῖ ἑνιαῖον κείμενον μὲ τὰς βασικὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος, εἶναι περιττόν, λέγω, νὰ τονίσω τὴν σοβαρότητα αὐτοῦ. Πιστεύω, ὅμως, ὅτι ἀκριβῶς διότι τὸ θέμα ἔχει τὴν σημασίαν τὴν ὁποίαν πάντες γνωρίζομεν, διότι ἐξέρχεται τῶν ὁρίων τοῦ ἁπλοῦ νομοσχεδίου, ὅτι δυνάμεθα νὰ βασιζώμεθα εἰς τήν ἀντικειμενικὴν κρίσιν τῶν συναδέλφων ὅλων τῶν κομμάτων καὶ ὅτι ἡ ἀντικειμενικὴ κρίσις αὐτὴ θέλει ὑποβοηθήσει τὴν κρίσιν πάντων ἐπὶ τῶν ὅσων ἀκόμη θὰ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀναπτύξω ἐνώπιον ὑμῶν. Ὁ ἀξιότιμος ἄρτι κατελθὼν τοῦ βήματος συνάδελφος, κατηγόρησε τὸν Ἑλληνικὸν Συναγερμόν, ὅτι κατὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἀπόψεών του καὶ τῶν εἰσηγήσεων αὐτοῦ, δὲν ἐφρόντισε νὰ ἀναπτύξῃ τὴν θεωρητικὴν θεμελίωσιν ἀλλὰ καὶ τήν οὐσιαστικὴν σκοπιμότητα, χάριν τῶν ὁποίων ὑποστηρίζω τὸ πλειοψηφικὸν ἐκλογικὸν σύστημα μὲ τὴν εὐρεῖαν περιφέρειαν. Ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας ἐπλανήθη, ἔσπευσε, καί ἄν εἶχε τὴν ὑπομονὴν νὰ μὴ ἐκτεθῇ εἰς τοιαύτας κρίσεις καὶ νὰ ἀναμείνῃ τὴν ἐξέλιξιν τῆς συζητήσεως, θὰ ἔβλεπεν, ὅτι ἀπὸ τὸ βῆμα τοῦτο θὰ ἠγόρευον καὶ ἄλλοι συνάδελφοί του, οἱ ὁποῖοι ὅλας των τὰς ἀπορίας ἔστω καὶ ἄν εἶναι ἀνάγκη νὰ συντομεύσωμεν τὰς ἀγορεύσεις μας, θὰ τὰς ἀνέτρεπον. Εἶναι κοινῶς παραδεδεγμένον, κ. βουλευταί, ὅτι τὸ πραγματικὸν συμφέρον τῶν ἐλευθέρων Κρατῶν, τῶν κυβερνωμένων μὲ τὸ κοινοβουλευτικὸν σύστημα καὶ μὲ τὴν λαϊκὴν κυριαρχίαν, ὅταν συζητῆται τὸ ἐκλογικὸν νομοσχέδιον συνίσταται, εἰς τὸ πῶς θὰ καταστῇ δυνατὸν ἀπὸ τὸ μὲν ἕν μέρος ἡ ἐκδήλωσις, ἡ ἐλευθέρα, τοῦ φρονήματος τοῦ λαοῦ, νὰ διασφαλισθῇ κατὰ τὸ δυνατὸν περισσότερον καὶ ἀφ’ ἑτέρου, νὰ ἐξυπηρετηθῇ καὶ ὁ πολιτικὸς κόσμος, τοὐτέστιν ἡ δημιουργία σταθερῶν κυβερνήσεων, διὰ τῆς ἑνιαίας καὶ σταθερᾶς πολιτικῆς ἐκπροσωπήσεως ἐκ τοῦ Κοινοβουλίου. Ἀλλ’ ἡ ἀνάλυσις τῆς ἀρχῆς αὐτῆς καὶ τοῦ κατὰ πάγιον τρόπον ἐπιδιωκομένου σκοποῦ, προϋποθέτει, κ. βουλευταί, δύο προϋποθέσεις: Ἡ πρώτη, ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἰσάγεται εἰς χρόνον τοιοῦτον, ὥστε νὰ ὑπάρχῃ προοπτικὴ μακρᾶς διαρκείας τῆς Βουλῆς ἐκείνης, ἡ ὁποία τὸ ψηφίζει, μὲ ἀντικειμενικὸν σκοπόν, δι’ αὐτῆς τῆς προϋποθέσεως, νὰ ἐξασφαλισθῇ περισσοτέρα νηφαλιότης εἰς τὰς συζητήσεις καὶ νὰ παρακαμφθῇ διὰ τῆς ἀβεβαιότητος καὶ τοῦ χρόνου καὶ τῶν περιστάσεων ὅπου θὰ διεξαχθοῦν αἱ ἐκλογαὶ τὸ προσωπικὸν ἐνδιαφέρον τῶν ἑκάστοτε καλουμένων νὰ κρίνωσιν ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου. Τὸ ἐκλογικὸν νομοσχέδιον ἤ, μᾶλλον, τὸ ἐκλογικὸν δίκαιον, ἄς τὸ εἴπωμεν ἔτσι, ὁπουδήποτε καὶ ἂν συνεζητήθη, εὑρίσκεται αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὑπὸ τὸ κράτος τῆς ἐρεύνης καὶ τῆς ἐφαρμογῆς δύο βασικῶν ἀρχῶν. Ἡ μὲν μία εἶναι ἡ ἀρχὴ τῆς λεγομένης δικαιοτέρας ἐκπροσωπήσεως τῶν διαφόρων ρευμάτων καὶ τάσεων τοῦ λαοῦ καὶ ἐκπροσωπεῖται ἀπὸ τοὺς ὑποστηρικτὰς αὐτῆς διὰ τῆς ἀρχῆς τῆς ἀναλογικῆς ἐκπροσωπήσεως. Ἡ ἄλλη ἀρχὴ εἶναι ἡ ἀρχὴ τῶν ἰσχυρῶν πλειοψηφιῶν καὶ τῶν ὁμοιογενῶν κυβερνήσεων καὶ εἶναι ἐν τῇ ἐπιστήμῃ καὶ ἐν τῇ πράξει παραδεδεγμένον ὅτι αὐτὴ ἡ ἀρχὴ ἐξυπηρετεῖται διὰ τοῦ πλειοψηφικοῦ συστήματος. Ἡ ἀναλογικὴ ἐκλογὴ λέγεται, ὅτι εἶναι ἡ δικαιοτέρα, ὅτι δι’ αὐτῆς ὑπάρχει καλλιτέρα ἐκπροσώπησις τοῦ λαοῦ. Ὑποστηρίζεται ὅτι πᾶν ἄλλο σύστημα εἶναι σύστημα δόλιον, καὶ ὅτι διὰ τῆς μεθόδου τῶν ἄλλων ἐκλογικῶν συστημάτων, πλὴν τῆς ἀναλογικῆς, ἀποκλείονται τάσεις, ἀποκλείονται ρεύματα καὶ ἀπόψεις τοῦ ἐκλογικοῦ σώματος. Ἡ ἀναλογικὴ ἐκλογή, κύριοι βουλευταί, δὲν εἶναι οὔτε δικαία καὶ δὲν εἶναι οὔτε σκόπιμος. Εἶναι ἄδικος, διότι δι’ αὐτῆς δίδεται μείζων θέσις εἰς τὴν μειοψηφίαν, διὰ τὴν ἐπιρροὴν τῆς αὐτῆς ἐπὶ τῶν ἑκάστοτε εὐρυτέρων πολιτικῶν ἐξελίξεων, διὰ τῶν νομοθετικῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος καὶ τῶν κυβερνητικῶν καθηκόντων, ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς ὑποστηρίξεως τῶν ἑκάστοτε Κυβερνήσεων διὰ τῶν διαφόρων πολιτικῶν ἑλιγμῶν. Ἀλλ’ εἶναι καὶ ἄδικος ἀκόμη, διότι ὁ ἐκλογικὸς ἀγών, ἀνεξαρτήτως τῆς ὀξύτητος, τὴν ὁποίαν αἱ ἑκάστοτε πολιτικαὶ περιστάσεις ἠμπορεῖ νὰ προκαλέσουν, εἶναι ἕνας ἀγὼν ἐλεύθερος καὶ δημοκρατικός, ὅπου αἱ δυνάμεις συγκρούονται καὶ προσπαθοῦν νὰ πείσουν περὶ τῆς ὀρθοτέρας τοποθετήσεώς των εἰς τὰ ἑκάστοτε ζωτικὰ προβλήματα τῆς Χώρας. Ἐνῷ, ἀντιστρόφως, ἡ ἀναλογικὴ ἐκλογή, δὲν εἶναι ἀγών, ὅπου πρόκειται νὰ κριθῇ καὶ νὰ ἐπικρατήσῃ ἡ μία ἰδέα ἢ τὸ ἓν πρόγραμμα ἔναντι τοῦ ἄλλου, ἀλλ’ εἶναι ἀγὼν ἐνδοκομματικός. Σεῖς ὅλοι, κύριοι βουλευταί, ἐξελέγητε καὶ ὅσοι ἐξελέγητε εἰς τὰ προηγούμενα ἔτη μὲ αὐτὸ τὸ σύστημα γνωρίζετε, ὅτι δυστυχῶς,—εἶναι ἔτσι ἡ ἀνθρώπινος φύσις—προκειμένου περὶ τῆς ἀναλογικῆς ἐκλογῆς, δὲν γίνεται ἀγὼν ἐναντίον τοῦ ἀντιπάλου διὰ τὴν ἐπικράτησιν τῶν πεποιθήσεων καὶ τῶν καλλιτέρων αὐτοῦ ἰδεῶν, ἀλλὰ γίνεται ἀγὼν μεταξὺ τῶν συνυποψηφίων, κατὰ τίνα τρόπον θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξασφαλισθοῦν οἱ σταυροὶ προτιμήσεως ὑπὲρ τοῦ ἑνὸς ἢ τοῦ ἄλλου. Καὶ ἀντὶ νὰ στρέφεται ὁ ἐκλογικὸς ἀγὼν διὰ τὴν ἐπικράτησιν μιᾶς προγραμματικῆς ἰδέας, στρέφεται ὁ ἀγὼν ἐντὸς τοῦ συνδυασμοῦ ἐναντίον τῶν ἰδίων συντρόφων! Εἶναι τοῦτο τὸ ἀποτέλεσμα τὸ ὀργανικόν, τὸ ἀμετακίνητον, τὸ ἀμετάκλητον τῆς ἀναλογικῆς ἐκλογῆς. Ἀλλὰ καὶ περαιτέρω: Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου συγκεκριμένον παράδειγμα καὶ δὲν θέλω νὰ ἀνατρέξω εἰς παραδείγματα τῆς Ἑλληνικῆς ἱστορίας, διότι δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ὀξύνω τὴν συζήτησιν καὶ δι’ αὐτὸ ἀντλῶ τὸ παράδειγμά μου ἐκ τῶν προσφάτων Ἀγγλικῶν ἐκλογῶν, τοῦ 1945. Τότε τὸ Ἐργατικὸν κόμμα συνεκέντρωσε 11 ἑκατομμύρια ψήφων μὲ 390 ἕδρας κατ’ ἀντιστοιχίαν. Τὸ Συντηρητικὸν κόμμα 9 ἑκατ. μὲ 196 ἕδρας ἀντιστοίχως. Τὸ Φιλελεύθερον κόμμα δύο ἑκατομμύρια ψήφων μὲ 31 ἕδρας ἀντιστοίχως. Ἐὰν εἰς τὸ ἐκλογικὸν ἀποτέλεσμα ἐφηρμόζετο οἱαδήποτε ἀναλογικὴ ἐκλογή, θὰ εἴχομεν, μὲ τοὺς αὐτοὺς ψήφους τοὺς μὲν Ἐργατικοὺς μὲ 306 ἕδρας ἀντὶ τῶν 390, τοὺς Συντηρητικοὺς μὲ 253 ἀντὶ τῶν 196 καὶ τοὺς Φιλελευθέρους μὲ 58 ἀντὶ τῶν 31. Καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον αὐτομάτως ρυθμισταὶ τῆς πολιτικῆς καταστάσεως εἰς τὴν Ἀγγλίαν θὰ ἦσαν ὄχι τὸ Ἐργατικὸν ἢ τὸ Συντηρητικὸν κόμμα, ἀλλὰ τὸ Φιλελεύθερον μὲ τὰς 58 ἕδρας, διὰ νὰ ἠμπορῇ νὰ παίζῃ τὴν πλάστιγγα, τὴν γνωστὴν πλάστιγγα τῆς πλειοψηφίας. Μεταξὺ αὐτῶν τῶν δύο ἀρχῶν, τῆς ἀρχῆς τῆς ἀναλογικῆς καὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ πλειοψηφικοῦ, ὑπάρχουν καὶ διάφορα ἄλλα ἐκλογικὰ συστήματα. Δὲν εἶναι ἀληθὲς ὅτι εἶναι πλειοψηφικὸν σύστημα τὸ ἁπλῶς ἐπονομαζόμενον πλειοψηφικόν, ὅπως δὲν εἶναι, ἀντιστρόφως, ἀληθές, ὅτι εἶναι ἀναλογικὸν σύστημα τὸ ἁπλῶς ὀνομαζόμενον ἀναλογικὸν σύστημα. Θὰ πρέπει, διὰ νὰ ἀποκτήσωμεν ἀκριβῆ γνώμην ποῦ περίπου πρέπει νὰ τοποθετηθῇ τὸ ἑκάστοτε ἐκλογικὸν σύστημα, ὅπως καὶ τὸ ὑπὸ κρίσιν τοιοῦτον, νὰ τὸ ἀναλύσωμεν διὰ νὰ ἴδωμεν βαθύτερον πρὸς ποίαν ἀπόκλισιν, πρὸς ποίαν ἀρχήν, πρὸς ποῦ τείνουν αἱ ὁμοιότητές του Καί, ὅπως ἐξήγησεν, ἡ ἀναλογικὴ ἐκλογή, στενώτατα συνδεδεμένη μὲ τὸν σταυρὸν προτιμήσεως, ἀξιοποιεῖ, κ. βουλευταί, τὸν κομματάρχην, ἀξιοποιεῖ δηλαδὴ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος διαθέτει ἰδίαν προσωπικὴν δύναμιν. Καὶ παραλλήλως, ἡ στενὴ περιφέρεια, περιορίζουσα εἰς τὸ ὀλιγώτερον δυνατὸν τὸν ἀριθμὸν τῶν ψηφοφόρων, εἰς ἑκάστην ἐκλογικὴν περιφέρειαν, καθιστᾷ τὴν ἐκλογικὴν ἐπιτυχίαν συνάρτησιν τῶν τοπικῶν ἐπιρροῶν. Ἰδού, λοιπόν, ὅτι τὸ ὑπὸ κρίσιν πλειοψηφικὸν σύστημα, μὲ τὴν στενὴν περιφέρειαν εἰς τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα, ἔχει οὐσιαστικὴν ὁμοιότητα μὲ τὴν ἀναλογικὴν ἐκλογήν. Δημιουργεῖ τὴν καθιέρωσιν τῆς προσωπικῆς ἐκλογικῆς δυνάμεως καὶ ἐμποδίζει τὴν ἀνάδειξιν νέων πολιτικῶν ἀνδρῶν καὶ τὴν ἀνανέωσιν τοῦ πολιτικοῦ κόσμου. Κύριοι βουλευταί, εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν εἴμεθα ὅλοι γνωστοί. Καί γνωρίζετε, ὅτι ὁ ὁμιλῶν αὐτὴν τὴν στιγμὴν πρὸς ὑμᾶς, ὁ ἔχων τὴν τιμὴν νὰ ἀναπτύσσῃ αὐτὰς τὰς ἰδέας, δὲν ἐξαρτᾷ τὴν ἐκλογικήν του ἐπιτυχίαν ἀπὸ τὴν τοιαύτην ἢ τοιαύτην διαρρύθμισιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, τοῦ δίδει, λοιπόν, ἡ διαπίστωσις αὐτὴ τὸ δικαίωμα μὲ κάποιαν ἀντικειμενικότητα κρίσεως καὶ σκέψεως νὰ ὑπογραμμίζῃ τὰ ἐλαττώματα τοῦ ὑπὸ κρίσιν ἐκλογικοῦ συστήματος καὶ νὰ κάμνῃ τοὺς παραλληλισμούς του. Ἀλλὰ καὶ περαιτέρω: Σήμερον, κύριοι βουλευταί, ὄχι μόνον εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ καὶ γενικώτερον, εἰς τὸν κόσμον, ἡ οὐσία τῆς δημοκρατίας συνίσταται εἰς τὸ νὰ δύναται ὁ ἐκλογεὺς νὰ ἐκτιμᾷ τὰς γενικωτέρας ἐκείνας ἀρχάς, διὰ τῶν ὁποίων ἡ ἑκάστοτε κυβέρνησίς του θὰ ἀντιμετωπίσῃ τὴν λύσιν τῶν ζωτικῶν του προβλημάτων. Ὄταν αὐτὴν τὴν τοποθέτησιν διὰ τῆς τεχνικῆς τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ὅπως εἰς τὴν συγκεκριμένην περίπτωσιν τῆς στενώσεως τῆς περιφερείας τὴν ἀποπέμπωμεν, τὴν λακτίζωμεν, διὰ νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ καθεστὼς ὅπου θὰ ἐξαρτᾶται ἡ ἐπιτυχία τοῦ ὑποψηφίου ἐκ τῆς ἐντόνου τοπικιστικῆς ἀντιλήψεως τῶν ψηφοφόρων των καὶ ἐκ τοῦ τρόπου καὶ τοῦ βαθμοῦ κατὰ τὸ ὁποῖον αὐτὸς θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνταποκριθῇ πρὸς τὴν ἀξίωσιν αὐτήν, ὑποχωρεῖ ἡ μεγάλη δημοκρατικὴ ἀξία τῆς λαϊκῆς κυριαρχίας διὰ νὰ δώσῃ τὴν θέσιν της εἰς τὴν ἀφόρητον κομματικὴν συναλλαγήν. Ἐκεῖ ποὺ ἐφηρμόσθη—καὶ δὲν ἐπιθυμῶ νὰ κάμω ἐπίδειξιν σοφίας, διότι αὐτὸ δὲν ἀποτελεῖ καὶ οὐδὲν μυστήριον, μυστικόν—ἐκεῖ ποὺ ἐφηρμόσθη ἡ στενὴ περιφέρεια, ὅπως γνωρίζετε, κύριοι βουλευταί, κυρίως ὑπῆρξεν εἰς τὴν Γαλλίαν. Καὶ ξεύρετε πῶς ὁ μεγάλος σοσιαλιστὴς Ζωρές, ἀποκαλεῖ τὴν στενὴν περιφέρειαν; «Ρυπαρὸν καὶ τεθραυσμένον κάτοπτρον εἰς τὸ ὁποῖον ἡ Γαλλία δὲν ἀναγνωρίζει τὴν φυσιογνωμία της» Καὶ ξεύρετε πῶς ὁ Herriot ὁ σημερινὸς Πρόεδρος τῆς Γαλλικῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως, χαρακτηρίζει τὸ μονοεδρικὸν καὶ τὴν στενὴν περιφέρειαν. Τὴν χαρακτηρίζει «ὡς μονομαχίαν τῶν μελλοθανάτων τοῦ Ρωμαϊκοῦ στίβου, ἀπέναντι τῆς ὁποίας ὑποχωροῦν ὅλαι αἱ ἄλλαι σκέψεις, ὅλα τὰ ἄλλα πολιτικὰ προγράμματα, ὅλαι αἱ ἄλλαι κατευθύνσεις, διὰ νὰ ὑπάρξῃ ἐντονωτάτη ἡ σκέψις τοῦ ἐποικιστικοῦ συμφέροντος καὶ τῆς στενῆς κομματικῆς ἐξαρτήσεως καὶ συναλλαγῆς». Καὶ εἶναι ἀπορίας ἄξιον, κύριο βουλευταί, πῶς κόμματα ἰσχυριζόμενα προγραμματικῶς ὅτι ἔχονται τῶν προοδευτικῶν ἀντιλήψεων, ὅτι ἔχονται στερρῶς τῆς ἀνάγκης τῆς ἀναδείξεως νέων ἀνδρῶν καὶ τοῦ προσανατολισμοῦ καὶ τῆς καθοδηγήσεως τῆς κοινῆς γνώμης ἐπὶ τῶν μεγάλων προβλημάτων ποῦ ἀπασχολοῦν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν, αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐσκεμμένως ὑποκαθιστοῦν τὸ ἐκλογικὸν σύστημα τὸ ὁποῖον θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι ἄρτιον, ἁγνὸν ψήφων, δημοκρατικὸν καὶ δι’ ἑνὸς ἄλλου, ὅπου πλὴν τῶν ἄλλων ἐλαττωμάτων, ἡ ἐξάρτησις δημιουργεῖ καὶ τὴν προϋπόθεσιν ἄλλων παρεμβάσεων. Ἀλλ’ ἐπιτείνουν τὰ ἐλαττώματα καὶ γενικώτερον τὰ μειονεκτήματα τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, κύριοι συνάδελφοι, ἐκ τοῦ γεγονότος, ὅτι ἡ Κυβέρνησις προτείνουσα τὴν ἐπιψήφισιν αὐτοῦ, δὲν ἔσχε κἂν τὸ σθένος μὲ ἑνιαῖον μέτρον νὰ μεταχειρισθῇ τοὺς Ἕλληνας. Δὲν παρέταξε κἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν τὰ ἐπιχειρήματα ἐκεῖνα εἰς τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν τοῦ νομοσχεδίου του, βάσει τῶν ὁποίων ἐπιζητεῖ ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου του. Σιωπᾷ ἐπιμελῶς εἰς τὴν διευκρίνισιν κατὰ ποῖον λογικὸν εἱρμὸν προβλέπει εἰς τὸ προτεινόμενον σχέδιον τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου τὴν εὐρεῖαν περιφέρειαν εἰς τὴν Βόρειον Ἑλλάδα καὶ ἐξακολουθεῖ τὸ στενοκομματικὸν σύστημα τῆς στενωτάτης περιφερείας εἰς τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα. Καὶ ἰσχυρίζεται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν εἶναι ἰδικόν του, ὅτι ἀποτελεῖ τὸν συγκερασμὸν τῶν ἀπόψεων τῶν τριῶν μεγαλυτέρων κομμάτων εἰς τὴν περασμένην Βουλήν. Ἀλλὰ θὰ τοῦ ἀντιπαρατηρήσωμεν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι ἰδικό του, διότι περιλαμβάνει διατάξεις, αἱ ὁποῖαι δὲν ὑπάρχουν οὔτε εἰς τὴν ἐξουσιοδότησιν τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς, ἀνεξαρτήτως τοῦ Συνταγματικοῦ θέματος ἂν διὰ διατάγματος ἢ ὄχι ἠδύνατο νὰ ψηφισθῇ ὁ νέος ἐκλογικὸς νόμος, ἀλλὰ περιλαμβάνει καὶ ἐντολὰς καὶ διατάξεις. Δὲν καθορίζει, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, εἰς τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον πῶς τὴν ἐννοεῖ τὴν ἐκλογικὴν περιφέρειαν. Ἐνῷ ἂν ἐτήρει τὴν ἐξουσιοδότησιν τὴν ὁποίαν ἐπικαλεῖται, εἰς τὸ ἄρθρον τῆς ἐξουσιοδοτήσεως αὐτῆς τῆς νομοθετικῆς περιλαμβάνεται καὶ ἡ ρητὴ κατανομὴ καὶ ἡ ρητὴ κατονομασία τῶν περιφερειῶν αὐτῶν. Καὶ προχωροῦμεν. Ἐσκεμμένως τὸ Κυβερνητικὸν νομοσχέδιον—τὸ καθ’ ἡμᾶς καὶ δι’ οὓς λόγους ἐξεθέσαμεν, κύριοι συνάδελφοι, νέον νομοσχέδιον—δὲν περιλαμβάνει τὴν διάταξιν διὰ τῆς ὁποίας ἐπιτρέπεται εἰς τοὺς στρατιωτικοὺς καὶ τοὺς ἐπιστρατευμένους γενικὰ νὰ συμμετάσχουν εἰς τὰς ἐκλογάς. Δὲν ἐπιθυμῶ, κύριοι βουλευταί, διότι δὲν αἰσθάνομαι τὸ ἀνάστημά μου ἀρκετὰ μεγάλο, νὰ προσθέσω διθυράμβους καὶ ἐπαίνους διὰ τὸ μαχόμενον ἔθνος. Εἶναι τόσον πολλαὶ καὶ μεγάλαι αἱ θυσίαι, τὰς ὁποίας κατὰ τὸ διάστημα τῶν τελευταίων ἐτῶν προσέφερε τὸ μαχόμενον τμῆμα τοῦ λαοῦ, μὲ ἀποτέλεσμα σὺν τοῖς ἄλλοις νὰ μποροῦμεν ἡμεῖς αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ συζητοῦμεν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὥστε ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν ἐνδέχεται εἰς τὰς μεγίστας δάφνας τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων τοῦ Ἔθνους νὰ προσθέσω τίποτε μὲ τὸ νὰ πλέξω καὶ ἐγὼ τὴν στιγμὴν αὐτὴν ἕνα νέον ἐγκώμιον τοῦ μαχομένου ἔθνους. Ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει παραλλήλως ναὶ οὐδεμία ἀμφιβολία, ὅτι ἀπὸ τὸ 1940 καὶ ἐντεῦθεν ἐδημιουργήθησαν τοιαῦται πολιτικαὶ συνθῆκαι εἰς τὸν τόπον αὐτόν, ὥστε τὸ μαχόμενον τμῆμα τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους ὑπὲρ πᾶν ἄλλο νὰ δικαιοῦται νὰ συμμετάσχῃ εἰς τὴν λαϊκὴν ἐτυμηγορίαν. Δὲν εἶναι μόνον, ὅτι ἔχει τὸ κεκτημένον δικαίωμα τῶν περασμένων ἐκλογῶν τῶν προσφάτων λαϊκῶν ἐτυμηγοριῶν, εἶναι καὶ ἄλλο. Εἶναι τὸ ὅτι εἰς τὸν τόπον αὐτὸν τὸ μαχόμενον Ἔθνος τὸ στρατευμένον τμῆμα τοῦ μαχομένου Ἔθνους ἢ μᾶλλον τοῦ φυλάσσοντος τὴν ἀκεραιότητα τῆς Ἑλληνικῆς Πατρίδος, αἰσθάνεται—καὶ τὸ αἰσθάνεται βαθύτατα—ὅτι ἂν τοῦ στερήσωμεν τοῦ δικαιώματος τοῦ νὰ συμμετάσχῃ εἰς τὴν λαϊκὴν ἐτυμηγορίαν, δημιουργοῦμεν τὴν προϋπόθεσιν μιᾶς φανερᾶς ἀδικίας. Διότι τὸ καλοῦμεν μὲν νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν ἀκεραιότητα τῆς Ἑλλάδος ἐναντίον τῶν ἐνδεχομένων ἐχθρῶν τῆς Πατρίδος μας, τοὺς ὁποίους πάντες γνωρίζομεν καὶ ἐπιτρέπομεν εἰς αὐτοὺς τοὺς ἐχθρούς, αὐτοὶ νὰ συμμετάσχουν τῆς λαϊκῆς ἐτυμηγορίας. Οὕτω εἰς μὲν τὸ μαχόμενον ἔθνος τὸ ὁποῖον ἐπεστρατεύθη διὰ νὰ μᾶς προστατεύσῃ τοῦ ἀρνούμεθα νὰ ψηφίζῃ, ἐνῷ δίδομεν ἐκεῖνο εἰς ἐκείνους ποὺ εἶναι ἀνάξιοι νὰ ἀσκοῦν τὸ δικαίωμα. Κατὰ ποίαν λογικὴν εἶναι δυνατὸν μὲ δύο μέτρα καὶ μὲ δύο σταθμὰ νὰ ἀγνοῆται αὐτὴ ἡ προϋπόθεσις ἡ ὁποία δὲν στηρίζεται μόνον εἰς τὰ προηγούμενα παραδείγματα, ἀλλὰ στηρίζεται εἰς τὴν καθημερινὴν ζωὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους τὴν σκληράν, τὴν ἀνώμαλον, τὴν πλήρη κινδύνων, δυστυχημάτων καὶ ἀνωμαλιῶν ἔναντι τῶν ὁποίων ὅλοι ζητοῦμεν ἀπὸ αὐτὸ τὸ τμῆμα τοῦ μαχομένου ἔθνους νὰ μᾶς προστατεύσῃ;

§97Γ. ΜΟΔΗΣ. Ἀκριβῶς δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ μείνῃ μακρὰν τῆς πολιτικῆς.

§98Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Λυποῦμαι ὅλως ἰδιαιτέρως διότι ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως—ὑποθέτω λόγῳ τῆς ὑγείας του—δὲν παρακολουθεῖ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου. Δὲν δύναμαι ὅμως νά παραβλέψω ὅτι εἰς τὰς δηλώσεις τὰς ὁποίας ἔκαμε πρὸς τὸν τύπον τὴν 9ην Σεπτεμβρίου, πρὸ ὀλίγων δηλαδὴ ἡμερῶν, ἀνεφέρθη καὶ εἰς τὸ ζήτημα τοῦ Στρατοῦ καὶ ὑπεστήριξεν ὅτι τὸ ζήτημα αὐτὸ τοῦ Ἑλλ. λαοῦ δὲν πρέπει νὰ λάβῃ μέρος εἰς τὴν λαϊκὴν ἐτυμηγορίαν διότι κατὰ τὴν ἀντίληψίν του δὲν πρόκειται νὰ ἀλλοιώσῃ τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐκλογῶν. Κύριοι βουλευταί, σέβομαι τὴν κρίσιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ ἐφιστῶ ἰδιαζόντως τὴν προσοχὴν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν. Ἀλλοίμονον ἄν εἰς τὸν ὑπολογισμὸν αὐτὸν συνάρτησις τῆς ἀσκήσεως τοῦ δικαιώματος τοῦ ἐκλογικοῦ εἶναι τὰ μαχητὰ τεκμήρια (κριτήρια) τῶν ἐκτιμήσεων καὶ τῶν ὑπολογισμῶν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει δικαίωμα νά πιστεύῃ ὅτι δὲν πρόκειται νὰ ἀλλοιωθῇ τὸ ἀποτέλεσμα ἐκ τῆς συμμετοχῆς τῶν στρατιωτικῶν εἰς τὰς ἐκλογὰς καὶ εἰς τὴν ψηφοφορίαν. Δὲν δικαιοῦται ὅμως νὰ ἐπικαλῆται μαχητὰ τεκμήρια ὡς ἐπιχείρημα διὰ νὰ ὑπερασπίσῃ τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς ψήφου εἰς τὸ μαχόμενον τμῆμα τοῦ Ἔθνους, ὅπως τὸ προβλέπει τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον. Διότι αὐτὸ ἂν μὴ ὄχι τίποτε ἄλλο, ἀποτελεῖ ἄρνησιν τοῦ δικαιώματος τοῦ νὰ συμμετάσχουν ὅλοι ἐπὶ ἴσοις ὅροις εἰς τὰ ἐκλογικὰ καὶ πλήρη ἀνισότητος πολιτικὰ δικαιώματα τῶν Ἑλλήνων καὶ πριμοδότησιν τῆς μὴ συμμετοχῆς διὰ τῆς ἀρνήσεως ὑπὸ τοῦ Κράτους τοῦ δικαιώματος αὐτοῦ.

§99Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Νομίζω, ὅτι ὁ στρατὸς εἶναι ὅπως ἡ κοινωνία. Ἀποτελεῖται δηλαδὴ ἀπὸ διαφόρους ἀποχρώσεις. Τώρα ἂν δὲν ψηφίσῃ, δὲν εἶναι μόνον ὀπαδοὶ δικοί σας εἰς τὸν στρατόν, εἶναι καὶ ἄλλοι. Συνεπῶς κατὰ τὶ πλήττει μίαν μερίδα;

§100Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ποῖος εἶπε, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι πλήττει μιὰ μερίδα;

§101Κ. ΡΕΝΤΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Εἴπατε ὅτι ἀφαιροῦμεν τὸ δικαίωμα ἀπὸ ὡρισμένους καὶ τὸ ἀναγνωρίζομεν εἰς ἄλλους. Τοὺς στρατιώτας τοὺς ὑπογίζετοι δικούς σας; Ἄν νομίζετε ὅτι ὅταν ἕνας ντυθῇ στρατιώτης, γίνεται δικός σας, τότε σημαίνει ὅτι τὸν ἐπηρεάζετε. Ἄλλοτε αὐτὸ τὸ ἐκαυχηθήκατε ὅτι ἔχετε μίαν συντεχνίαν ἀξιωματικῶν ἐντὸς τοῦ στρατοῦ. Δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου θέλετε νὰ ἀναμίξετε τὸν στρατὸν εἰς τὴν πολιτικήν. Χθὲς τὸ βράδυ ἔπεσαν πέντε χιλιάδες φυσίγγια εἰς τὸ ἀεροδρόμιον Τατοΐου, διότι ἕνας σκοπὸς εἶδε μίαν σκιὰν ἀλλὰ μὲ πέντε χιλιάδες ριπὲς πολυβόλου, ἐκλονίσθη ὅλο τὸ ἀεροδρόμιον τοῦ Τατοΐου διὰ μίαν σκιάν. Πρὸ τριῶν ἡμερῶν ἀνεστατώθη ὁ Λυκαβηττός, διότι ἕνας σκοπὸς εἶδε μίαν σκιάν. Ὅταν ἐπρόκειτο νὰ φθάσῃ ὁ Ριτζγουαίη στὴν Θεσσαλονίκην—τὴν παραμονὴν τῆς ἀφίξεώς του—καὶ πάλιν ὁ σκοπὸς εἶδε μιὰν σκιὰ καὶ ἔπεσαν πολλοὶ πυροβολισμοί. Ὅταν ἐπῆγα νὰ ἐπισκεφθῶ τὴν Ἔδεσσα, ἡ περίπολος εἶδε μίαν σκιὰν καὶ ἄρχισε νὰ πυροβολῇ. Τώρα τελευταῖα φαίνεται νὰ παρουσιάζωνται πολλὲς σκιές. Δι’ αὐτὸ δὲν θέλομεν τὴν ἀνάμιξιν τοῦ στρατοῦ εἰς τὴν πολιτικήν. Διότι κινδυνεύει νὰ φύγῃ ὁ στρατὸς ἀπὸ τὴν πειθαρχίαν καὶ πυροβολοῦν οἱ στρατιῶται ἀσκόπως. Δὲν φαντάζομαι νὰ ὑπάρχῃ πρόθεσις δημιουργίας ἐντυπώσεως ὅτι τελεῖ ὁ τόπος ἐν ἀνωμαλίᾳ καὶ νὰ βλέπουν δῆθεν σκιὰς διὰ νὰ ἀκούῃ ὁ κόσμος πυροβολισμούς.

§102Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, μετέφερε τὸ θέμα εἰς ἐπίπεδον, εἰς τὸ ὁποῖον δὲν εἶχε ἐθνικὸν δικαίωμα νὰ τὸ μεταφέρῃ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀντὶ ἀπαντήσεως εἰς τὸν κ. Θεοτόκην, ἰσχυρίσθη δι’ ὑπαινιγμῶν, ἀπαραδέκτων δι’ ἡμᾶς, ὅτι αἱ σκιαί, περὶ ὧν ὡμίλησε, συνδέονται μὲ εὐθύνην τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ. Δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα κ. Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ κάμνετε τοιούτου εἴδους ὑπαινιγμοὺς καὶ ἔχετε ὑποχρέωσι νὰ τοὺς ἀνακαλέσητε.

§103Κ. ΡΕΝΤΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Τὸ ἀρνοῦμαι. Δὲν διετύπωσα παρόμοιον ἰσχυρισμόν. Λέγω, ὅτι ἡ προσπάθεια νὰ ἀναμίξωμεν, τὸν στρατὸν εἰς τὴν πολιτικὴν μπορεῖ νὰ βλάψῃ. Οἱαδήποτε προσπάθεια καὶ ἄν εἶναι, εἴτε δική μας εἴτε δική σας. Δι’ αὐτὸ ἡ βάσις εἶναι νὰ μὴ ἀναμίξωμεν τὸν Στρατὸν εἰς τὴν πολιτικὴν διότι θὰ παρουσιασθῇ τοῦτο ἢ τὸ ἄλλον φαινόμενον. Μπορεῖ νὰ εἶναι σύμπτωσις. Δηλαδὴ καὶ εἰς τὰ δύο σημεῖα ἐκ συμπτώσεως νὰ εἶδε σκιές, μοῦ φαίνεται λίγο περίεργον, καὶ νομίζω ὅτι καλύτερον εἶναι νὰ ἀφήσωμεν τὸν στρατὸν ἥσυχον. Ἔχομεν καὶ ἕνα προηγούμενον, ὅτι ὅταν ἔπεσεν ὁ Χ. Τρικούπης, ἔπεσεν ἀπὸ τὸν στρατόν. Ἐστάλη στρατὸς ἀπ’ ἐδῶ μὲ ἄδειαν καὶ τὸν κατεψήφισε. Γνωστὸν αὐτό. Ἄλλα συμβαίνουν στὴν Γαλλία, τὴν Ἀγγλία καὶ ἄλλα στὴν Ἑλλάδα. Δὲν εἶναι τὰ ἴδια πράγματα. Τὸ γενικὸν συμφέρον εἶναι νὰ μὴ ἀναμίξωμεν τὸν στρατὸν εἰς τὴν πολιτικήν. Δὲν μποροῦμε νὰ εἰποῦμε ὅτι εἶναι ἄρνησις τῆς ἀναγνωρίσεως τοῦ πατριωτισμοῦ τὸ ὁποῖον ἐκπληροῦν ὅσοι ὑπηρετοῦν εἰς τὸν στρατόν. Παιδιὰ δικά μας εἶναι. Ἐσεῖς καὶ ἐμεῖς πολεμήσαμε ἔφεδροι.

§104Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Συνεχίζω, κύριοι καὶ λέγω τοῦτο. Ὅτι δὲν εἶχε δικαίωμα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ προβῇ εἰς τοιοῦτον ὑπαινιγμόν. Ὁ Ἑλλ. Συναγερμὸς ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἐπέδειξε τοιαύτην εὐλάβειαν ἀπέναντι τῶν τελευταίως ἀπασχολούντων τὴν Κυβέρνησιν προβλημάτων, ὅπως εἶναι τὰ προβλήματα τῆς καταστροφῆς ἡ ὁποία ἐσημειώθη εἰς τὸν Ναύσταθμον, ἡ ὁποία καταστροφὴ δὲν προὐκάλεσε παρὰ μόνον ὀλίγας ἀλλὰ προσεκτικὰς λέξεις τὰς ὁποίας εἶπον ἐγὼ ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς. Ἐπέδειξε τοιοῦτον σεβασμὸν ἀπέναντι τῶν προβλημάτων αὐτῶν καὶ ἄφησε τὴν Κυβέρνησιν τόσον ἀνεπηρέαστον καὶ ἀπερίσπαστον εἰς τὴν προσπάθειαν τὴν ὁποίαν ὤφειλε καὶ ὀφείλει νὰ κάμῃ ὅπως ἀνεύρῃ τὴν αἰτίαν αὐτῶν τῶν γεγονότων. Ὥστε ἔπρεπεν ἀντιστρόφως ὁ κ. Ὑπουργός, νὰ σεβασθῇ τὴν Ἀντιπολίτευσιν καὶ νὰ μὴ προβῇ εἰς τὴν διατύπωσιν τοιούτων ὑπαινιγμῶν. Ὁ Ἕλλην. Συναγερμὸς τρέφει βαθεῖαν εὐλάβειαν πρὸς τὰς ἐνόπλους δυνάμεις. Δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ γίνωνται οὔτε ἐπὶ τῇ βάσει τῆς συνήθους χαρακτηριζούσης τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν τακτικῆς τοῦ χιοῦμορ, νὰ γίνωνται τοιοῦτοι ὑπαινιγμοὶ συνδεόμενοι μὲ οἱανδήποτε εὐθύνην τοῦ Συναγερμοῦ πρὸς τὰς σκιὰς περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησεν. Θὰ ἦτο καλύτερον ἄν, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ὁλόκληρος ἡ Κυβέρνησις, προσεπάθουν νὰ ἀναζητηθοῦν τὰ πραγματικὰ αἴτια τῶν τελευταίως σημειουμένων γεγονότων ἢ τὰ πραγματικὰ αἴτια τῶν περιφήμων αὐτῶν σκιῶν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραδεχθῶμεν ὅτι σκιαὶ παρουσιάζονται παντοῦ. Φοβοῦμαι ὅτι ὑπάρχουν ὀδυνηραὶ πραγματικότητες τὰς ὁποίας ἀγνοεῖ ἤ θέλει νὰ ἀγνοῇ ἡ Κυβέρνησις καὶ ὄχι ἁπλῶς σκιαί. Ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὴν τόλμην νὰ ὁμιλῇ περὶ σκιῶν, ἡμεῖς ἔχομεν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ εἴπωμεν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι καλὸν εἶναι νὰ ἀναζητήσῃ ὄπισθεν τῶν σκιῶν τοὺς πραγματικοὺς ἐχθροὺς τῆς Ἑλλάδος καὶ ὄχι νὰ προβαίνῃ εἰς τοιαύτην αὐτοδιαφήμισιν τῆς μακαριότητός της ὁμιλοῦσα μόνον καὶ μόνον περὶ σκιῶν. (χειροκροτήματα).

§105Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Εἶναι προφανές, κύριοι βουλευταί, ὅτι ὁ κ. Ὑπ. τῶν Ἐσωτερικῶν ἐνόμισεν, ὅτι ἦτο κατάλληλος ἡ εὐκαιρία νὰ μὲ διακόψῃ θέλων νὰ δημιουργήσῃ μίαν ἐντύπωσιν καὶ δὲν ἠθέλησε νὰ ἀντικρούσῃ, διότι δὲν ἠδυνήθη νὰ ἀντικρούσῃ τὸ βασικὸν ἐπιχείρημα τὸ ὁποῖον παρέθεσα ἐνώπιον ὑμῶν. Ἐγώ, κύριοι βουλευταί, δὲν ὡμίλησα περὶ τῆς τοιαύτης ἢ τοιαύτης μερίδος τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ διότι αὐτὸ θὰ ἀπετέλει, τοὐλάχιστον, ἔλλειψιν εὐλαβείας πρὸς τὸν μαχόμενον Στρατόν. Εἶπον, ὅτι ἀπὸ τοῦ 1946 καὶ ἐντεῦθεν ἡ ἐξέλιξις τῶν κοινωνικῶν καὶ τῶν πολιτικῶν θεμάτων ἐν τῇ χώρᾳ ἐδημιούργησε κεκτημένον δικαίωμα εἰς τὸ τμῆμα ἐκεῖνο τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ τὸ ὁποῖον διατελεῖ ὑπὸ τὰ ὅπλα καὶ τὸ ὁποῖον ἐπιστρατεύεται διὰ νὰ περιφρουρήσῃ ὕψιστα συμφέροντα τοῦ Ἔθνους νὰ δύναται νὰ συμετάσχῃ εἰς τὰς ἐκλογὰς καὶ νὰ δύναται νὰ ἐκλέγῃ καὶ αὐτὸ τοὺς βουλευτάς του. Καὶ εἶπον ἀκόμη, πέραν τῶν ὑπηρεσιῶν αὐτῶν, τὰς ὁποίας ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν αἰσθάνομαι τὸ ἀνάστημά μου ἀρκετὸν διὰ νὰ ἐπιβραβεύσω, διότι εἶμαι τόσον μικρὸς ἐναντίον τῆς μεγάλης των θυσίας, ὑπάρχει καὶ τὸ γεγονός, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν καθ’ ἣν ὥραν ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος ἐκεῖνοι τοὺς ὁποίους καλεῖται ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ περιφρουρήσῃ ἐναντίον τῶν ἐνδεχομένων ἐνεργειῶν κατὰ τῆς χώρας νὰ ψηφίζουν καὶ νὰ μὴ ψηφίζουν οἱ φρουροί, δηλαδὴ τὸ μαχόμενον τμῆμα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ.

§106Γ. ΣΙΜΟΣ. Ποῖοι εἶναι αὐτοί, κύριε συνάδελφε;

§107Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Νὰ τὸ εἰπῇ ἐπισήμως ὁ κ. Κανελλόπουλος.

§108Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐγὼ μὲν ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ λέγω τὰς γνώμας μου, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀπολύτως ἰδικαί μου. Σεῖς δὲν ἔχετε ὀλίγην ὑπομονήν; Θὰ σᾶς εἴπω ποίους ἐννοῶ, ἀφοῦ θέλετε νὰ σᾶς τοὺς εἴπω. Διότι εἶναι προφανές, ὅτι δὲν τὰς ἀντιλαμβάνεσθε. Καὶ προχωρεῖ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μὲ τὸ ζήτημα τῆς ψήφου τῶν στρατιωτῶν καὶ λέγει, νὰ μὴ ψηφίσουν ὅλοι οἱ στρατιῶτες, νὰ ψηφίσουν ἐκεῖνοι ποὺ εὑρίσκονται εἰς τὸν τόπον τῆς προελεύσεώς των, καὶ ἐπειδὴ κ. κ. βουλευταὶ καὶ τὸ προκείμενον σημεῖον, ἔστω καὶ ἂν φανῶ δυσάρεστος θὰ εἴπω τὴν ἀλήθειαν, εἰς τοὺς τόπους τῆς καταγωγῆς των εὑρίσκονται κατὰ κανόνα ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι κατὰ κάποιον τρόπον συνδέονται μὲ τὴν Κυβέρνησιν. Εἶναι καὶ αὐτὸς τρόπος, κ.κ. βουλευταὶ ὁσονδήποτε καὶ ἂν σᾶς στενοχωρῇ θὰ τὸ ἀκούσητε, εἶναι καὶ αὐτὸς τρόπος κομματικῆς συναλλαγῆς, κομματικῆς συναλλαγῆς ἡ ὁποία, τοὐλάχιστον τὴν στιγμὴν αὐτήν, δὲν φαίνεται ὅτι ἔχει τεθῆ ἐπὶ μέρους ἀπὸ τὴν ἀξιόλογον σημερινὴν Κυβέρνησιν. Ἕτερον σημεῖον τοῦ νομοσχεδίου ἐπὶ τοῦ ὁποίου φυσικὸν ἦτο ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ προβῇ εἰς ἀτυχεῖς δηλώσεις εἶναι ἡ ψῆφος τῶν Ἑλληνίδων. Δὲν θὰ ἐξετάσω καὶ δὲν θὰ ἐπεκταθῶ ἐπὶ τῆς συνταγματικῆς ἀπόψεως. Νομίζω, ὅτι ἀπὸ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. συναδέλφου ἐξ Ἀθηνῶν καὶ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Κανελλοπούλου ἐξητάσθη πλήρως ἡ συνταγματικὴ ἄποψις τοῦ θέματος. Ὀρθῶς ἐχαρακτήρισαν ὅτι ἅπαξ ἐδόθη τὸ δικαίωμα τῆς ψήφου διὰ νόμου εὑρισκομένου ἐν ἀπολύτῳ συναρτήσει μὲ τὸ Σύνταγμα δὲν εἶναι δυνατὸν ὄχι μόνον νὰ καταργηθῇ ὁ νόμος, ἀλλὰ καὶ ἐνάσκησις τοῦ δικαιώματος αὐτοῦ νὰ ἀνασταλῇ, διότι ἡ ἀναστολὴ τοῦ δικαιώματος ἐξισοῦται μὲ τὴν καταστρατήγησιν τοῦ δοθέντος δικαιώματος τοῦ ἀποτελοῦντος κεκτημένον συνταγματικὸν δικαίωμα. Ἐλέχθη ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν ἐξ Ἀρκαδίας καὶ εἰσηγητὴν τῆς πλειοψηφίας ὅτι ἐνεγράφησαν ἄνω τοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου Ἑλληνίδων εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους καὶ ἐπειδὴ κατὰ τὴν ἀντίληψίν του θὰ ἔπρεπε νὰ ἐγγραφοῦν δύο ἑκατομμύρια δὲν ἔπρεπε νὰ ψηφίσῃ τὸ ἕνα ἑκατομμύριον μέχρις ὅτου συμπληρωθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν δύο ἑκατομμυρίων. Δὲν νομίζετε κ. βουλευταί, δεδομένου ὅτι τὸ ἐκλογικὸν δικαίωμα, γνωστὸν τυγχάνει, ὅτι χαρακτηρίζεται ὡς λειτούργημα, λειτούργημα μάλιστα τελοῦν ἑκάστοτε καὶ ὑπὸ κύρωσιν, διὰ τὴν μὴ ἐνάσκησίν του, διότι ὑφίσταται καὶ νόμος τιμωρῶν τὸν πολίτην ἐφόσον δὲν ἐνασκεῖ ἐν τῇ δεδομένῃ στιγμῇ τὸ ἐκλογικὸν δικαίωμά του, δὲν νομίζετε, λέγω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεσπισθῇ διάταξις ἡ ὁποία καταντᾷ ἐκείνας μὲν τὰς Ἑλληνίδας αἱ ὁποῖαι συνεπεῖς πρὸς τὰς ὑποχρεώσεις των ἔσπευσαν νὰ ἐγγραφοῦν εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους, διὰ νὰ ἀσκήσουν τὸ δικαίωμά τους νὰ ἐξαρτοῦν τὴν ἐνάσκησιν τοῦ δικαιώματός των καὶ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ καθήκοντός των καὶ ἐκ τῆς διαγωγῆς τῶν ἄλλων αἱ ὁποῖαι δὲν ἐννοοῦν νὰ ἐγγραφοῦν διότι δὲν θέλουν. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δίδομεν πριμοδότησιν διὰ τὴν μὴ ἐνάσκησιν τοῦ καθήκοντος τῶν ἄλλων. Καὶ ἔρχεται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ λέγει, ὅτι μὲ τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον ὄχι μόνον δὲν ἀρκοῦν τὸ ἕνα ἑκατομμύριον ποὺ ἐνεγράφησαν ἀλλὰ θέλω περισσοτέρας. Ἀλλὰ πότε θὰ εἶναι ἀρκεταί, κατὰ τὴν κρίσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἂν δὲν ἐγγραφοῦν πᾶσαι εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους; Ἀλλὰ ἐνεγράφησαν 1½ ἑκατομμύριον, τότε θὰ εἶναι ἀρκεταί; Καὶ κριτὴς τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου κατὰ συνάρτησιν τοῦ Συντάγματος, κριτὴς τοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι δικαίωμα ἀλλὰ λειτούργημα, θὰ εἶναι ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν; Δὲν νομίζω, κύριοι βουλευταί, ἂς σοβαρευθῶμεν ὀλίγον. Ἐδῶ ποταμοὶ αἵματος ἐχύθησαν διὰ νὰ ὑπάρξῃ τὸ δικαίωμα, νέας συζητήσεως μὲ τὴν προσπάθειαν νὰ πείσωμεν οἱ μὲν τοὺς δὲ περὶ τῶν δικαιοτέρων ἀπόψεών μας καὶ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν τοιαῦται προσπάθειαι ἔγιναν καὶ ἐπετελέσθησαν διὰ νὰ κρατήσῃ καὶ νὰ στερεωθῇ αὐτὸ τὸ ἐλεύθερον πολίτευμα εἰς τὴν πατρίδα, θὰ ἔρχεται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, δηλαδὴ ἡ Κυβέρνησις, δηλαδὴ ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία καὶ θὰ εἶναι αὐτή, χειριζομένη τὴν νομοθετικήν της πρωτοβουλίαν, θὰ εἶναι αὐτὴ ἐκείνη ἡ ὁποία θὰ ρυθμίζῃ τὸ δικαίωμα τῆς ἀσκήσεως τοῦ ἀναγκαστικοῦ δικαιώματος τοῦ ἐκλέγειν καὶ ἐκλέγεσθαι; Δὲν στέκουν πιὰ εἰς εὐνομούμενον Κράτος. Εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὅτι αἱ Ἑλληνίδες ἐξαρτῶνται ἀπὸ τοὺς συζύγους των, ἀπὸ τοὺς ἀδελφούς των καὶ ἀκόμη ὑπάρχουν καὶ δηλώσεις τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ ζητήματος αἱ ἑξῆς: «........ (ἀναγινώσκει)........».

§109Λ. ΚΑΡΑΜΑΟΥΝΑΣ. Ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχουν ἐγγραφῆ.

§110Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἄν ὑπάρχῃ σήμερον ὁ ἐκλογικὸς νόμος ὁ ὁποῖος δίδει τὸ δικαίωμα εἰς τὰς γυναῖκας νὰ ψηφίζουν, εἶναι συνάρτησις τοῦ τελευταίου Συντάγματος τὸ ὁποῖον ἰσχύει λόγῳ τῆς ἰδικῆς σας ψήφου. Ἑπομένως εἶσθε ὁ τελευταῖος ποὺ θὰ ἠμπορούσατε νὰ ἀρνηθῆτε εἰς τὰς γυναῖκας νὰ ψηφίζουν.

§111Γ. ΜΟΔΗΣ. Τὸ Σύνταγμα δηλαδὴ τοῦ Καραμαούνα καὶ τοῦ Χαμβδῆ.

§112Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Παρ’ ὅτι εἶναι αὐτός, ὁ οὐσιαστικὸς ψηφίσας τὸ Σύνταγμα αὐτό, πρὶν ἀλέκτωρ φωνήσῃ τρίς, ἔρχεται αὐτός, ὁ ἴδιος καὶ διαμαρτύρεται διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ Συντάγματος.

§113Λ. ΚΑΡΑΜΑΟΥΝΑΣ. Δὲν εἶναι τὸ ἴδιον πρᾶγμα κ. συνάδελφε, ἂν εἴσαστε Κυβέρνησις ἐσεῖς καὶ δὲν εἴχατε ἐκλογικοὺς καταλόγους θὰ τοὺς ἐπιτρέπατε νὰ ψηφίσουν;

§114Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐπαναλαμβάνω, ὅπως εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ λόγου μου εἶπα, ὅτι δὲν ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ ὀξύνω τὴν συζήτησιν, ἀλλὰ διὰ νὰ ἀναπτύξω ὡρισμένας ἀπόψεις, ἀλλὰ βλέπω ὅτι βουλευταί τινες ἔχουν καὶ βραχεῖαν τὴν μνήμην καὶ ἠξεύρετε διατί. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς μίαν διακοπὴν ἁπλοποιῶν τὰ πράγματα κατὰ τὴν σύγχρονον μέθοδόν του, ἐπρότεινεν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν νὰ ὁρίσωμεν προθεσμίαν τρίμηνον καὶ μετὰ τὸ τρίμηνον νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφίσουν αἱ Ἑλληνίδες ὅσαι εἶναι ἐγγεγραμμέναι εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους. Διατὶ μετὰ τὸ τρίμηνον; Μήπως μεσολαβήσῃ κανένα γεγονὸς καὶ δὲν πρέπει ἐντὸς τοῦ τριμήνου νὰ ψηφίσουν; Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐρχόμεθα τώρα εἰς τὸ τέταρτον σημεῖον τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, τοῦ δικαιώματος τῶν ἑτεροδημοτῶν νὰ λάβουν μέρος εἰς τὰς προσεχεῖς ἐκλογάς.

§115Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ τῆς συμμετοχῆς τῶν γυναικῶν εἰς τὰς ἐκλογάς, εἶναι παροδική. Σήμερον δὲν ἔχομεν τοὺς καταλόγους, μετὰ τρεῖς μῆνας θὰ τοὺς ἔχομεν, ἐὰν δὲν συμπέσῃ νὰ γίνουν ἐκλογαὶ τώρα, ἀλλὰ μετὰ τρίμηνεν, αἱ γυναῖκες θὰ ψηφίσουν. Ὅπως διὰ τοὺς ἑτεροδημότας ἐὰν γίνουν τώρα ἀμέσως αἱ ἐκλογαὶ δὲν θὰ ψηφίσουν. Ἰδοὺ πῶς γίνεται ὁ συμψηφισμός. Ἐὰν συμπέσῃ νὰ παραταθῇ ὁ βίος τῆς Βουλῆς ἐπὶ τετράμηνον θὰ ψηφίσουν καὶ αἱ γυναῖκες καὶ οἱ ἑτεροδημόται. Δὲν ἀξίζει τὸν κόπον νὰ δίδεται τοιαύτη ὀξύτης εἰς τὴν συζήτησιν.

§116Θ. ΚΟΝΙΤΣΑΣ. Εἶναι ἴσος ὁ ἀριθμὸς τῶν γυναικῶν μὲ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἑτεροδημοτῶν;

§117Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Δὲν ἠξεύρω πόσοι εἶναι εἰς τὰς πόλεις. Εἶναι ἕνας μεγάλος ἀριθμός. Ἐλπίζω ὅτι μέχρι τέλους τοῦ ἔτους θὰ συμπληρωθοῦν οἱ κατάλογοι.

§118Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Κύριοι βουλευταί, εἰς τὸ θέμα τῶν ἑτεροδημοτῶν, δὲν εἶμαι ἐγὼ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ ὑποστηρίξω, ὅτι πράγματι ἐὰν τοὺς ἐμποδίσωμεν νὰ ψηφίσουν θὰ συντελέσωμεν εἰς τὴν ἄμβλυνσιν τοῦ προβλήματος τῆς ἀστυφιλίας, διότι ἄλλα εἶναι τὰ διοικητικὰ καὶ νομοθετικὰ μέτρα τὰ ὁποῖα θὰ πρέπει μία Κυβέρνησις νὰ λάβῃ, προκειμένου νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ πρόβλημα τῆς ἀστυφιλίας, πρόβλημα τεραστίων διαστάσεων. Δὲν γνωρίζω ποῖος θὰ ἔχῃ τὸ ἀνάστημα καὶ τὴν ὁλκὴν τὴν πολιτικὴν νὰ τὸ φέρῃ εἰς πέρας. Ἐν πάσῃ περιπτώσει μεταξὺ τοῦ νὰ πρεσβεύωμεν ὅτι εἶναι δυνατόν, διὰ τῆς μεθόδου τοῦ νὰ μὴ ψηφίσουν οἱ ἑτεροδημόται, νὰ βοηθήσωμεν τὴν μείωσιν τῆς τάσεως πρὸς ἀστυφιλίαν καὶ τοῦ ἐπιχειρήματος, ὅτι διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, νὰ βραβεύσωμεν οὐσιαστικῶς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐγκατέλειψαν τὰς περιοχάς των καὶ τὰς ἐπαρχίας των, ὑπὸ οἱανδήποτε μορφήν, διὰ νὰ ἔλθουν εἰς τὰ μεγάλα κέντρα, ὑπάρχει μεγάλη ἀπόστασις. Δὲν γνωρίζω ἐὰν οἱ ἑτεροδημόται ἔχουν ὡρισμένας πολιτικὰς πεποιθήσεις καὶ ποίας, μοῦ εἶναι δὲ τοῦτο ἀδιάφορον. Σπουδαῖον γεγονὸς εἶναι, ὅτι ἐδῶ εὑρίσκεται μία κατηγορία Ἑλλήνων πολιτῶν, ποὺ ἔχει δικαίωμα νὰ ψηφίσῃ ἐκεῖ ποὺ τὸ δικαίωμά της αὐτὸ εἶναι διησφαλισμένον. Εἰς αὐτοὺς ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν Νομοσχεδίου, θέλει νὰ τοὺς δώσῃ τὸ δικαίωμα ἐνταῦθα ποὺ ἦλθον νὰ ψηφίσουν, ἀλλ’ ἐνδεχομένως, ἐάν τις δύναται νὰ πάῃ εἰς τὴν ἐπαρχίαν, νὰ ψηφίσῃ καὶ ἐκεῖ. Ἰδοὺ διατὶ δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἴδωμεν τὴν διάταξιν αὐτὴν μονομερῶς, θὰ τὴν ἴδωμεν ἐν συναρτήσει πρὸς τὰς ἄλλας διατάξεις. Προκειμένου περὶ τοῦ τμήματος ἐκείνου ποὺ προστατεύει τὴν Ἐθνικὴν ἀκεραιότητα δὲν τοὺς δίδομεν ψῆφον, προκειμένου περὶ τῶν Ἑλληνίδων ἔστω καὶ ἐὰν εἶναι ἐγγεγραμμέναι ἄνω τοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου, ἀρνούμεθα νὰ ψηφίσουν, καὶ προκειμένου περὶ τῶν ἑτεροδημοτῶν τοὺς δίδομεν διπλῆν ψῆφον, νὰ ψηφίσουν καὶ ἐδῶ καὶ εἰς τὴν ἐπαρχίαν των. Κατὰ ποίαν λογικὴν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ αὐτό; Δι’ αὐτό, κύριοι βουλευταί, θὰ ἐνόμιζον ὅτι τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἴτε δὲν τὸ ἀγαπᾷ, εἴτε δὲν ἐθεώρησεν ὅτι ἔπρεπε ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει ν’ ἀναπτύξῃ τοὺς οὐσιαστικοὺς ἐκείνους λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους θὰ ἐπεζήτει τὴν ἐπιψήφισίν του ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν. Θὰ ἔπρεπε εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο μετὰ τὰς παρατηρήσεις ἐπὶ τῆς στενοευρείας καὶ στενῆς περιφερείας, μετὰ τὰς παρατηρήσεις διὰ τὴν ψῆφον τῶν στρατευομένων καὶ διὰ τὴν ψῆφον τῶν Ἑλληνίδων καὶ διὰ τὸ δικαίωμα τῶν ἑτεροδημοτῶν νὰ λήξῃ ἡ συζήτησις, κατ’ ἐμὲ τουλάχιστον, ἐπὶ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον αὐτό, κύριοι βουλευταί, ὅπως σεῖς ἀντιλαμβάνεσθε κάλλιον ἐμοῦ, ἔχει καὶ πολιτικὰς συνεπείας τοιαύτας, ὥστε κατὰ τὴν συζήτησιν αὐτοῦ μοιραίως θὰ ἐξετασθοῦν καὶ τὰ θέματα αὐτὰ τὰ πολιτικά. Συμβολική, κύριοι βουλευταί, εἶναι ἡ μερικὴ ἀπουσία τῶν Κυβερνητικῶν βουλευτῶν κατὰ τὴν συζήτησιν καὶ ὑποδεικνύει μετὰ πόσης δυσκολίας, μετὰ πόσης ἀνυπερβλήτου δυσκολίας ἀντιμετωπίζουν τὸ Κυβερνητικὸν θέμα. Δὲν εἶναι κρίσις ἰδική μας αὐτή, εἶναι ἡ κρίσις τοῦ Προέδρου καὶ Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως· τοῦ μὲν Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εὑρισκομένου ἀκόμα εἰς Παρισίους καὶ λέγοντος, ὅτι ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἔχανε τὴν αὐτοδύναμον πλειοψηφίαν της, θὰ ἔσπευδε νὰ εἰσηγηθῇ εἰς τὸν ρυθμιστὴν τοῦ Πολιτεύματος ἄλλην ἀντιμετώπισιν τοῦ πολιτικοῦ ζητήματος, τοῦ δὲ Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως προσφάτως ἀκόμη τὴν 18ην Αὐγούστου εἰπόντος, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σταθῇ μία Κυβέρνησις εἰς τὴν ἐξουσίαν, ἡ ὁποία ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὰς τυχαίας καὶ δι’ ἀγνώστους λόγους ἑκάστοτε μετακινήσεις 2 ἤ 3 βουλευτῶν, διότι κατὰ συνέπειαν τὸ γεγονὸς τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διασφαλίσῃ σταθερὰν πλειοψηφίαν, δυναμένην νὰ στηρίξῃ τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὸ πρόγραμμά της καὶ τὸ Κυβερνητικόν της ἔργον. Μοιραίως θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπιζητηθῇ μία ἄλλη λύσις τοῦ Κυβερνητικοῦ προβλήματος. Εἴτε εἶναι ἀρεστὸν εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν σημερινὴν πλειοψηφίαν τῆς Βουλῆς τὴν στηρίζουσαν τὴν Κυβέρνησιν εἴτε ὄχι, μετ’ ὀλίγον χρόνον θὰ κληθῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ ἐκκαθαρίσῃ τὸ πολιτικὸν πρόβλημα καὶ τὸ ἀδιέξοδον εἰς τὸ ὁποῖον εὑρισκόμεθα. Ὁ ἀξιότιμος ἐκπρόσωπος τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς ἀνέπτυξε τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους ὑποστηρίζει τὸ ἀναλογικὸν ἐκλογικὸν σύστημα καὶ κατηγόρησεν ἡμᾶς, ὅτι ὁμιλοῦντες εἰς τὴν Βουλὴν δὲν εἴχομεν τὸ σθένος νὰ εἴπωμεν τὰς πραγματικάς μας σκέψεις. Ἀντιστρέφω τὸ ἐπιχείρημα πρὸς τὸν ἴδιον. Δὲν εἶναι ἀληθές, ὅτι ἡ ἄκρα ἀριστερὰ ἐνδιαφέρεται διὰ τὰς δημοκρατικὰς ἐλευθερίας, ἀλλὰ ἀληθὲς εἶναι ὅτι εἶναι αὕτη μέγας θιασώτης τοῦ ὁλοκληρωτισμοῦ. Ὁ ἴδιος ἀξιότιμος ἐκ Θεσσαλονίκης συνάδελφος, ὁμιλῶν πρὸ ἡμερῶν ἔψαλλε τὸν διθύραμβον τῆς προόδου τὴν ὁποίαν ἐπέτυχε ἡ ἐπικρατήσασα ἐπανάστασις εἰς τὴν Σοβιετικὴν Ρωσίαν καὶ δημιουργήσασα δίκαιον καὶ τέτοιο δίκαιον, ὥστε νὰ μὴ ἐπιτρέπεται εἰς οὐδένα νὰ ὑψώσῃ τὴν φωνήν του ἐναντίον τοῦ ἐκεῖ κρατοῦντος πολιτικοῦ συστήματος. Ἐγώ, ἐπαναλαμβάνω, ὅ,τι σεῖς εἴπατε, κύριε συνάδελφε, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Καὶ τοποθετῶ φυσικὰ τὴν ἐπιχειρηματολογίαν κατὰ τὴν ἰδικήν μου πολιτικὴν τοποθέτησιν. Τὸ κόμμα εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκετε, ἀξιότιμε ἐκ Θεσσαλίας κύριε συνάδελφε, εἶναι ἰδιαζούσης συνθέσεως καὶ ὀργανικῆς μορφῆς. Ἔχετε τὴν γνώμην, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ὁ ἴδιος ὁ ἐκπρόσωπος τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς ἐνδιαφέρεται νὰ εἶναι εἰς τὸ Κοινοβούλιον; Τοῦ εἶναι τοῦτο τελείως ἀδιάφορον, διότι καὶ συμπτωματικῶς παρευρίσκεται ἐδῶ, ἀνώνυμον γὰρ δι’ αὐτὸν τὸ ζήτημα. Δὲν ὑπῆρχον προσήκουσαι γνῶμαι διὰ νὰ ἀναπτυχθοῦν, ὑπάρχει γενικὴ κομματικὴ γραμμὴ καὶ δὲν ἔχει σημασίαν ποῖα θὰ εἶναι τὰ πρόσωπα. Τόσον εἶναι ἀληθὲς τοῦτο, ὥστε ὁ ἀξιότιμος ἐκπρόσωπος τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς ἀγορεύων δὲν ἠθέλησε νὰ προχωρήσῃ καὶ νὰ εἴπῃ καὶ προσωπικὰς γνώμας, διότι κινδυνεύει νὰ θεωρηθῇ, τοὐλάχιστον ὀπορτουνιστής, ποὺ εἶναι μιὰ κατηγορία ἡ ὁποία ἔχει κονσέρβα καὶ οὕτω δὲν θὰ εὑρίσκετο ἐδῶ διότι δὲν θὰ ἐθεωρεῖτο ἀρκετὰ ὀρθοδόξων ἀρχῶν καὶ πιστὸς ἀκόλουθος τῆς πορείας τοῦ κόμματος, τὸ ὁποῖον ἐκπροσωπεῖ. Φυσικὸν εἶναι νὰ ὑποστηρίζῃ ὁ κ. συνάδελφος τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν, διότι τίς δὲν γνωρίζει τὸ πέραν τοῦ παραπετάσματος σύνθημα «ἐκλογὴ στὴν Ἑλλάδα μὲ ἁπλῆ ἀναλογική». Εἶναι λοιπὸν συνεπὴς πρὸς τὸν θαυμασμὸν καὶ πρὸς τὸν ὁλοκληρωτισμὸν τοῦ κόμματος, τὸ ὁποῖον ἐκπροσωπεῖ ὁ κ. Πασαλίδης, νὰ ἔρχεται νὰ ὑποστηρίζῃ ἐδῶ τὴν ἁπλῆν ἀναλογικὴν καὶ δὲν τὸ κάμνει ἐπειδὴ πιστεύει εἰς τὰς δημοκρατικὰς ἐλευθερίας. Καὶ ὀφείλει νὰ γνωρίζῃ ὁ κ. συνάδελφος, ὅτι ἐπέρασεν ἡ ἐποχὴ ποὺ οἱ ἀστοὶ ἦσαν ἀφελεῖς. Οἱ ἀστοὶ γνωρίζουν καὶ τὴν ἱστορία σας καὶ πῶς νὰ σᾶς πολεμοῦν. Ἐδῶ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν θὰ ἐξακολουθήσωμεν νὰ κάμνωμεν αὐτὸν τὸν ἀγῶνα. Μὴ νομίζετε, ὅτι εἴμεθα ἀφελεῖς καὶ ρωμαντικοὶ τύποι, εἴμεθα προσηρμοσμένοι νὰ πιστεύωμεν κατὰ τρόπον σοβαρόν, εἴτε τὸ θέλετε, εἴτε ὄχι, ὅτι εἶναι ὕψιστον συμφέρον τοῦ Κράτους νὰ ὑπάρχῃ μιὰ ἐλευθερία κρίσεως εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, πρᾶγμα ποὺ ἐὰν σεῖς εἴχατε τὴν ἐξουσία, δὲν θὰ τὸ ἐπετρέπατε ποτέ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν πολιτικὴν τοποθέτησιν καὶ τὰς πολιτικὰς ἀντιλήψεις σας εἶναι δικαίωμά σας νὰ τὰς ἔχετε. Ἀλλὰ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι καταπληκτικόν, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι, ὅτι κατὰ κάποιαν τραγικὴν σύμπτωσιν τὸ ἐκλογικὸν σύστημα—ὅπερ ἔχει τόσην σημασίαν διὰ τὸ Ἔθνος—ὑποστηρίζεται μὲ τὴν αὐτὴν ἐπιχειρηματολογίαν ἀπὸ τὴν ἄκραν ἀριστεράν, καὶ ἔχει ἀνταπόκρισιν καὶ εἰς τοὺς ὀπαδοὺς τῆς ΕΠΕΚ καὶ τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Κύριοι βουλευταί, δὲν εἶναι πλέον ἡ ἰδία κατάστασις, ὅπως πρὸ 20 ἐτῶν. Εἰς τὸν κόσμον συγκρούονται κολοσσιαῖαι Ἰδεολογίαι. Ἡ ἀντιμετώπισις τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος δι’ ἐπιχειρημάτων ἅτινα ὑποστηρίζει ἡ ἄκρα ἀριστερά; Ἐρχομένη ὅμως ἡ ἄκρα ἀριστερὰ διὰ τὰ ἴδια αὐτῆς συμφέροντα νὰ ὑποστηρίξῃ ἕνα δεδομένον ἐκλογικὸν σύστημα, εἶναι περίεργον νὰ εὑρίσκεται εἰς ἀνταπόκρισιν ἡ σκέψις αὐτὴ μὲ ὡρισμένους ἐκ τῶν κ. κ. συναδέλφων τῶν ἄλλων κομμάτων. Ἐλέχθη ἐναντίον τοῦ πλειοψηφικοῦ συστήματος, ὅτι ὁδηγεῖ εἰς τὴν πόλωσιν τοῦ ἀγῶνος, ὅτι ὁδηγεῖ εἰς τὴν ὀξύτητα, ὅτι ὁδηγεῖ εἰς τὴν μὴ ὁμοιογένειαν. Εἶναι τὸ ἐπιχείρημα τοῦ κ. Κύρκου. Καὶ ἀπαντῶ εἰς τὸν κ. Κύρκον. Ἀξιότιμε κύριε Κύρκο, διαπράττετε μίαν πλάνην ἐσκεμμένην—ἐπιτρέψατέ μου τὴν ἔκφρασιν—τὴν ὁποίαν δὲν ἔπρεπε νὰ διαπράξετε.

§119Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἀφοῦ εἶναι ἐσκεμμένη.

§120Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν ἔπρεπε νὰ εἴπητε οὔτε τὴν σκέψιν οὔτε τὴν δολίαν προαίρεσιν. Σεῖς, κάλλιον παντὸς ἄλλου, γνωρίζετε, ὅτι εἰς τὴν ἐκλογικὴν κολυμβήθραν, τὴν ἐπιλεγομένην ἀγγλιστὶ electoroc plan form, δίδεται ἡ μάχη εἰς τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα. Καὶ ἀπὸ μέσα ἀπὸ αὐτὴν τὴν κολυμβήθραν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἐξέρχονται αἱ πολιτικαὶ δυνάμεις δημιουργεῖται ἄλλος σύνδεσμος, ὁ ὁποῖος δὲν ἐπιτρέπει νὰ γίνωνται ἐκ τῶν ὑστέρων οἱ διάφοροι αὐτοὶ ἀκροβατισμοί. Καὶ ξεύρετε κάλλιον ἐμοῦ, ὅτι ἡ νομοθετικὴ πρωτοβουλία περιωρίσθη κατὰ τρόπον παμμέγιστον. Ἔχετε τὴν γνώμην ἐκ τῆς πείρας σας αὐτῆς τῆς βουλευτικῆς περιόδου, ὅτι νομοθετεῖτε σεῖς; Ὄχι. Τοὺς νόμους τοὺς κάμνει ἡ Κυβέρνησις καὶ σεῖς καλεῖσθε νὰ τοὺς ἐγκρίνετε ἢ νὰ τοὺς ἀπορρίψετε. Καὶ δὲν ἔχετε οὔτε κἂν τὴν πρωτοβουλίαν τῶν τροπολογιῶν διότι εἶναι εἰς τὴν ἐξουσίαν τοῦ Ὑπουργοῦ νὰ τά δεχθῇ. Τὶ ἀπομένει λοιπόν; Ἀπομένει τὸ βασικὸν καθῆκον εἰς τὴν Βουλὴν νὰ στηρίξῃ Κυβερνήσεις καὶ ὁ ἔλεγχος τῶν Κυβερνητικῶν πράξεων. Ἀλλ’ αὐτὸ εἶναι συνάρτησις τῆς ποιότητος καὶ τῆς ἐκπροσωπήσεως τῶν ἰδεῶν. Δὲν εἶναι, λοιπόν, ἁπλῶς καὶ μόνον κονιορτοποίησις. Βεβαίως χρειάζεται νὰ ὑπάρξῃ ἐπὶ τῷ αὐτῷ σύμπτωσις διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῆς μεγάλης ἐκλογικῆς μάχης, ἡ ὁποία δίδεται διὰ τοῦ πλειοψηφικοῦ συστήματος. Ἀλλ’ ὅταν γίνῃ ἡ συμφωνία ἐκ τῶν προτέρων καὶ ἐπισφραγισθῇ καὶ διὰ τῆς ψήφου τοῦ λαοῦ, τότε, κ. Κύρκο, δὲν ὑπάρχει πλέον τὸ φαινόμενον τὸ ὁποῖον ἐνεφανίσθη ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ πλειστάκις, βουλευταὶ καὶ δὴ ὀλιγάριθμοι νὰ παίζουν τὴν τύχην τῆς Κυβερνήσεως. Ἰδού, λοιπόν, ποιὰ εἶναι ἡ βασικὴ διαφορὰ μεταξὺ τῶν συμβιβασμῶν τῶν κομμάτων τῶν προερχομένων ἐκ τῆς κονιορτοποιήσεως τῆς ἀναλογικῆς ἐντὸς τῆς αἰθούσης αὐτῆς καὶ τῶν συμβιβασμῶν τῶν κομμάτων ἐπὶ προγραμματικῶν γραμμῶν, ἐπὶ τῶν ὁποίων θέτει τὴν σφραγίδα, εἴτε τῆς ἀποδοκιμασίας, εἴτε τῆς ἐγκρίσεως ὁ καλούμενος νὰ ἐκλέξῃ λαός. Καὶ ἡ αὐτοδύναμος αὐτὴ κονιορτοποίησις τῆς ἀναλογικῆς, ποὺ ἐπιτρέπει τοὺς συνεχεῖς αὐτοὺς ἑλιγμοὺς καὶ πειραματισμοὺς εἶναι καὶ αὐτὸ ἕνας πρόσθετος λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἡ ἄκρα ἀριστερὰ ἐπιδιώκει τὴν ἀναλογικήν. Σεῖς, ἀξ. Κε Πασαλίδη, ὡμιλήσατε περὶ τοῦ ἡμετέρου Ἀρχηγοῦ καὶ εἴπατε ὅτι ἔχει ρομφαίαν. Ἐγὼ σᾶς λέω ὅτι πράγματι ἔχει ρομφαίαν. Ἀλλὰ ξεύρετε ποία εἶναι; Εἶναι ἡ πολιτικὴ συνέπεια καὶ συνέχεια, εἶναι τὸ γεγονὸς ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐκ τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ ἀντιλαμβάνεται ὅτι ὑπάρχει σταθερότης τῆς πολιτικῆς γραμμῆς, τὴν ὁποίαν τὰ κυβερνητικὰ κόμματα, ὑπὸ τὸν ἰδικόν σας ἐκβιασμόν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσουν νὰ ἔχουν. Εἶναι ὅτι ἡμεῖς προεκλογικῶς εἴπομεν εἰς τόν λαὸν τὰς γραμμὰς ἐκείνας καὶ τὰς ἀντιλήψεις ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων προτιθέμεθα, ἐὰν ἔχωμεν τὴν πλειοψηφίαν, νὰ κυβερνήσωμεν τὸν τόπον. Καὶ δὲν σπεύδωμεν, ὅπως ἄλλα κόμματα, τὴν ἑπομένην τῶν ἐκλογῶν, νὰ ἀπεμπολήσωμεν ὅσα εἴπομεν, διὰ νὰ κάμωμεν ἀκροβατισμοὺς καὶ διὰ νὰ χαιρεκακῆτε σεῖς τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς. Καὶ ἐὰν ἡμεῖς ἔχωμεν τὴν ἠθικὴν αὐτὴν πολιτικὴν ρομφαίαν, βάσει τῆς ὁποίας διεκδικῶμεν τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ λαοῦ, μὴ νομίζετε ὅτι διαφεύγει τῆς προσοχῆς μας ὅτι καὶ σεῖς παρουσιάσατε μίαν ρομφαίαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Εἶναι αἱ 300 χιλ. ψῆφοι τοὺς ὁποίους σεῖς θεωρεῖτε ἰδικούς σας καὶ οἱ ὁποῖοι, ἐὰν δὲν εἶναι τόσοι, πάντως ὅσοι εἶναι, εἶναι εἵλωτες τῆς πολιτικῆς σας γραμμῆς. Καὶ ἐὰν αὔριον τὶς ἐξ αὐτῶν σᾶς ἐγκατέλειπε θὰ ὑφίστατο τὴν κύρωσιν, ἐὰν μὴ τῆς κονσέρβας, τοὐλάχιστον τῆς ἐκπαραθυρώσεως, ἡ ὁποία εἶναι τὸ καινούργιο σύστημα, Τσεχοσλοβακικῆς προελεύσεως. Κύριοι βουλευταί, εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν καὶ ἐκτὸς τῆς αἰθούσης αὐτῆς πλειστάκις ἐμφανίζονται καὶ ἄλλα καταπληκτικὰ φαινόμενα. Διότι, κ. συνάδελφοι, σᾶς ἐρωτῶ μετὰ κάποιας παρρησίας: Πιστεύετε πραγματικῶς ὅτι ἡ ἐπιλεγομένη πόλωσις τοῦ ἀγῶνος ὀφείλεται εἰς τὴν παρουσίαν προσωπικοτήτων; Ἔχετε, δηλαδή, τὴν ἀντίληψιν ὅτι ἐὰν ἔλιπεν ἀπὸ τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα, ἀπὸ τὸν πολιτικὸν στίβον, εἴτε ὁ στρατάρχης Παπάγος, εἴτε ὁ στρατηγὸς Πλαστήρας ὅτι θὰ ἦτο ἠπιώτερος ὁ ἀγών; Ἔχετε τὴν ἀντίληψιν ὅτι καὶ ὁ ἀγὼν καὶ ἡ ὀξύτης τοῦ ἀγῶνος εἶναι συνάρτησις τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος; Ὄχι. Εἶναι συνάρτησις τῆς πολιτικῆς ἐξελίξεως, τῶν ἀμειλίκτων κοινωνικῶν καὶ οἰκονομικῶν προβλημάτων, εἶναι συνάρτησις τῆς γενικωτέρας ἀνησυχίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ διὰ τὴν αὔριον. Καὶ ἐὰν ὑπὸ διαφόρους συνθήκας ἐκυβερνᾶτο ὁ τόπος, εἴτε τὸ πλειοψηφικὸν ἐφηρμόζετο, εἴτε ἡ ἀναλογική, δὲν θὰ ἐπήρχετο ἡ πόλωσις; Ἡ πόλωσις προέρχεται ἀπὸ τὴν τραγικὴν ἐκείνην πολιτικὴν σύμπτωσιν, ἡ ὁποία δημιουργεῖ εὐρεῖαν ἀνησυχίαν εἰς τὸν Ἕλλην. λαὸν καὶ τὴν πεποίθησιν ὅτι πράγματι ὕψιστα συμφέροντα τοῦ τόπου αὐτοῦ διακυβεύονται. Καὶ τὸ ἔξωθεν πάλιν ἐρχόμενον σύνθημα, γνωστὸν τοῖς πᾶσι, ὑπῆρξεν ἡ καλλιέργεια τοῦ ἀντιαμερικανικοῦ πνεύματος. Σύμμαχοι, οἱ ὁποῖοι μᾶς προσέφερον πολλά, οἱ ὁποῖοι ἐδοκιμάσθησαν μαζί μας ὡς καλοὶ φίλοι, ἔπρεπε κατὰ κάποιον τρόπον νὰ ἀμαυρωθοῦν. Καὶ ἔρχεται ἡ Κυβέρνησις, κατὰ ἕνα τρόπον ἀξιοπερίεργον καὶ χωρὶς συνέπειαν, νὰ ἐπικρίνῃ ἀπὸ τοῦ ἐπισήμου τούτου βήματος τὸν ἀντιπρόσωπον τῆς μεγάλης αὐτῆς Δημοκρατίας διότι ἐτόλμησε νὰ συμβουλεύσῃ. Καὶ ἐθεωρήθη αὐτὸ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν κατὰ ἕνα τρόπον περίεργον, ἐπαναλαμβάνω, ὡς ἐπέμβασις εἰς τὰ ἐσωτερικὰ τῆς Ἑλλάδος. Ἀλλ’ ὅταν ὁ ἴδιος ἐκπρόσωπος πλέκῃ τὸ ἐγκώμιον τῆς Κυβερνήσεως, φερ’ εἰπεῖν διὰ τὴν τηρηθεῖσαν ἀντιπληθωρικὴν πολιτικήν, ὁλόκληρος ὁ φίλα πρὸς τὴν Κυβέρνησιν εὑρισκόμενος τύπος ἔπλεξε διθύραμβον. Ὑπάρχει λοιπὸν μόνον κομματικὸς ὑπολογισμός. Καὶ δὲν ἔχει σημασίαν τί κάμνει ἡ Κυβέρνησις. Σημασίαν ἔχει ὅτι ὅταν ὁ φίλα πρὸς τὴν Κυβέρνησιν διακείμενος τύπος διατυπώνῃ τὰ πράγματα αὐτά, δὲν μένουν ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος ἀλλ’ ἐξέρχονται τῶν ὁρίων αὐτῆς, καὶ ἀποτελοῦν οὐσιῶδες ὅπλον καὶ σύμμαχον τοῦ συνθήματος τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς περὶ καλλιεργείας τοῦ ἀντιαμερικανικοῦ πνεύματος. Ἰδοὺ λοιπόν, καὶ ἕτερον παράδειγμα τὸ ὁποῖον εἶχα τὴν τιμὴν νὰ ἀναφέρω ἐνώπιον ὑμῶν, διὰ νὰ σᾶς ἀποδείξω ὅτι δὲν εἶναι οὔτε ἡ παρουσία τῶν προσωπικοτήτων, οὔτε ἡ παρουσία τῶν ἐκλογικῶν συστημάτων ποὺ δημιουργοῦν τὴν πόλωσιν τοῦ ἀγῶνος. Τὴν πόλωσιν τοῦ ἀγῶνος δημιουργεῖ ἡ εὐρυτέρα ἀνησυχία τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ὅτι ἐπὶ τῶν τραγικῶν αὐτῶν πολιτικῶν συμπτώσεων μὲ πολλὴν ἀσυνέπειαν, μὲ πολλὴν ἂς εἴπωμεν ἐλαφρότητα, δημιουργεῖ τὰς προϋποθέσεις ἐπικινδύνου ἐξελίξεως τῆς καταστάσεως.

§121Κ. ΡΕΝΤΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ἐπειδὴ κάμνετε μίαν πολιτικήν, ἐπιτρέψατέ μου νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω ὅτι ἡ Κυβέρνησις οὐδεμίαν ἐπίκρισιν διετύπωσεν ἐναντίον τοῦ ἀντιπροσώπου τῆς Μεγάλης Ἀμερικανικῆς Δημοκρατίας, οὔτε τὰ γραφέντα ἀπὸ τὸν τύπον ἀνταποκρίνονται πρὸς τὴν ἐπιθυμίαν τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἀπεδοκίμασε ρητῶς καὶ διὰ δηλώσεων εἰς τὴν Βουλὴν ἐπιθέσεις γενομένας διὰ τῶν ἐφημερίδων. Γνωρίζετε ἄλλωστε, ὅτι καὶ ὁ τύπος ὁ προσκείμενος πρὸς ὑμᾶς, πολλάκις ἐσημείωσε τοιούτου εἴδους παρεκτροπάς, διότι δυστυχῶς δὲν εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ ἐλέγξωμεν τὸν τύπον. Πρέπει νὰ τονίσω τοῦτο, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἐντελῶς ξένη καὶ ἀπεδοκίμασε τὰς τοιαύτας ἐπιθέσεις καὶ δὲν εἶναι θέμα τὸ ὁποῖον εἰσέρχεται εἰς τὸν ἀνταγωνισμὸν μεταξὺ τῶν κομμάτων τῆς Βουλῆς. Εἴμεθα ὅλοι σύμφωνοι οἱ Ἕλληνες εἰς τὴν ἀναγνώρισιν τῆς ἐνισχύσεως τὴν ὁποίαν μᾶς παρέχει ὁ γενναιόφρων Ἀμερικανικὸς λαός, ὁ ὁποῖος συνετέλεσεν εἰς τὸ ἀνακτήσωμεν τὴν ἐλευθερίαν μας καὶ μᾶς ἐβοήθησε δι’ ἀφθόνου οἰκονομικῆς βοηθείας νὰ ἐπουλώσωμεν τὰς πληγάς μας. Ἐπ’ αὐτοῦ δὲν ὑπάρχει ἀντίθεσις ἀπόψεων, ὥστε νὰ δοθῇ μάχη καὶ δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν ἡ πόλωσις μ’ αὐτὸ τὸ θέμα.

§122Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἀξιότιμε κύριε Ὑπουργέ τῶν Ἐσωτερικῶν, λυποῦμαι διότι θὰ σᾶς διαψεύσω, σᾶς προσωπικῶς κατ’ αὐτὴν τὴν στιγμήν. Διότι ἐγὼ προσωπικῶς ἐνθυμοῦμαι, ὅτι σεῖς ὁ ἴδιος ἀπὸ τὸ βῆμα αὐτὸ πρὸ ὀλίγου ἀκόμη καιροῦ, ἠθελήσατε νὰ δώσετε τὸν τόνον μαθήματος καλῆς ἀνατροφῆς εἰς τὸν ἐκπρόσωπον τῆς μεγάλης αὐτῆς Δημοκρατίας καὶ τοῦ εἴπατε, ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ὁμιλῇ καθ’ ὃν τρόπον ὡμίλησεν ἐπὶ τοῦ γνωστοῦ θέματος, τὸ ὁποῖον δὲν θέλω αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ μνημονεύσω, διὰ νὰ μὴ ὀξυνθῇ ἡ συζήτησις.

§123Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Δὲν ὑπάρχει τοιοῦτον δεδομένον.

§124Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Καὶ σεῖς μὲν τὰ ὅσα εἴπατε, τὰ εἴπατε ὡς Ἕλλην Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία, ὅτι ἡ ἀπόδειξίς σας αὐτή, ἀπετέλεσεν ἀντικείμενον ἐκμεταλλεύσεως ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος, κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ χειροκροτοῦν σήμερον οἱ ἐχθροὶ τῆς Ἑλλάδος διὰ τὸ λεγόμενον, ὅτι καλλιεργεῖτε ἔντονον ἀντιαμερικανικὸν καὶ ἀντισυμμαχικὸν πνεῦμα.

§125Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ παραποιῆτε τὰ γεγονότα. Τὰ Πρακτικὰ εἶναι ἐδῶ, νὰ τὰ προσκομίσετε καὶ νὰ μοῦ εἴπητε πότε ἐπέκρινα κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Διότι δὲν ὑπάρχουν τέτοιες δηλώσεις ἀπὸ μέρους μου.

§126Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ. Καὶ ἀνακοινωθὲν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ὑπάρχει σχετικόν.

§127Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Τὸ ἀνακοινωθὲν εἶναι διατυπωμένον ὡς εἶναι διατυπωμένον. Ἐγὼ ὡμίλησα διὰ τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι, ἐὰν θελήσωμεν νὰ εἴπωμεν, ὅτι δὲν ἀποχρωματίζεται κανείς, τότε χωρίζομε τὰ 50% τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ εἰς τὸν Κομμουνισμόν. Εἶναι θέμα, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν καλλιέργειαν τοῦ ἀντιαμερικανικοῦ πνεύματος.

§128Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Σᾶς εἶπα, ὅτι ἀποτελεῖ σύμπτωσιν τῆς καλλιεργείας τοῦ ἀντιαμερικανικοῦ πνεύματος. Μὰ θέλετε καὶ ἄλλο παράδειγμα; Ἐδῶ, ἀπὸ τὸ βῆμα αὐτό, ὅταν ἡ Κυβέρνησις ἀπελογήθη εἰς τὴν ἐπίθεσιν ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ ζητήματος, ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ εἶπε: Δὲν γνωρίζω τὶ πρόκειται νὰ γίνῃ, ἀλλὰ πιστεύω, ὅτι θὰ ὑποχρεωθῶμεν, ἐὰν δὲν κληθῇ ἡ οἰκονομικὴ βοήθεια τῶν Ἀμερικανῶν, νὰ περιορίσωμεν τὰς στρατιωτικὰς δαπάνας καὶ τὴν στρατιωτικὴν θητείαν. Ἡμεῖς πιστεύομεν, ὅτι μία εὐρυτέρα ἔρευνα τῆς διαρθρώσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ τῆς ἀνακατατάξεως τῶν πιστώσεων θὰ ἠμποροῦσε νὰ λύσῃ τὸ πρόβλημα. Ἀλλ’ ἔστω, ὅτι ἡμεῖς πλανώμεθα. Καὶ ἔστω, ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ πολιτικὴ τὴν ὁποίαν θὰ ἔπρεπε ἡ Ἑλλὰς ἐν προκειμένῳ νὰ ἀκολουθήσῃ. Δὲν εἶναι αὐτὴ ἡ μέθοδος, κ. Ὑπουργέ. Δὲν ἠμπορεῖ ὁ συνάδελφός σας ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ, ὁ ὁποῖος γνωρίζει τὰς ὑποχρεώσεις τῆς Ἑλλάδος τὰς διεθνεῖς, ἐρήμην τοῦ ἀντισυμβαλλομένου, νὰ προβαίνῃ εἰς δηλώσεις αἱ ὁποῖαι δίδουν τὴν ἐντύπωσιν εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς προπύργιον τῶν δημοκρατικῶν ἰδεῶν εἰς αὐτὴν τὴν ἐπικίνδυνον πλευρὰν τῆς Εὐρώπης, ὅτι καὶ αὐτὴ παρεσύρθη εἰς τὸ σύνθημα τῆς μειώσεως τῶν στρατιωτικῶν πιστώσεων. Διὰ νὰ ἔχετε τὴν ἀπόδειξιν, ὅτι σᾶς λέγω τὴν ἀλήθειαν, ἐνθυμηθῆτε τὰς δηλώσεις τοῦ Ναυάρχου Κάρνεϋ: Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, εἶπε, προέβη εἰς ὡρισμένα μέτρα καὶ ἐγὼ ὡς ὑπεύθυνος τοῦ τομέως αὐτῆς τῆς ἀμύνης, θὰ εἶμαι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ δώσω τὴν γνώμην μου. Ἔπρεπεν ἡ διαχείρισις τοῦ ζητήματος νὰ εἶναι διαφορετική, διότι ἡ διαχείρισις αὐτή, κύριε Ὑπουργέ, εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία κατὰ τρόπον δημαγωγικὸν ἐκμεταλλευομένη τὸ ἐλατήριον δημιουργεῖ τὰς προϋποθέσεις τῆς πεποιθήσεως, ὅτι ἐδῶ εἶναι ἑτοίμη ἡ χώρα, ἀνεξαρτήτως τῶν συμβατικῶν ὑποχρεώσεών της νὰ προβῇ εἰς μείωσιν τῆς στρατιωτικῆς της ἰσχύος. Αὐτὰ ὅλα, κύριοι βουλευταί, ἀποτελοῦν τραγικὰς συμπτώσεις.

§129Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Εἶστε ἀτυχὴς καὶ εἰς τὸ δεύτερον ἐπιχείρημά σας. Δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν καλλιέργειαν ἀντιαμερικανικοῦ πνεύματος, οὔτε ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὸ ἐπίμαχον θέμα τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος. Εἰς τὸ θέμα τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν ἐξεχάσατε νὰ προσθέσετε, ἐντὸς τῶν ὁρίων τῶν ὑποχρεώσεων τὰς ὁποίας ἔχει ἀναλάβει ἡ Ἑλλὰς διὰ τῆς προσχωρήσεώς της εἰς τὸ Βορειοατλαντικὸν σύμφωνον. Νομίζω, ὅτι δὲν ἔχομεν ἐπαρκεῖς οἰκονομικὰς δυνάμεις διὰ νὰ ἐπεκτείνωμεν τὰς στρατιωτικάς μας ὑποχρεώσεις πέραν ἐλαχίστου ὁρίου τὸ ὁποῖον μᾶς ἐπιβάλλει ἡ συμμετοχή μας εἰς τὴν συνθήκην ἐκείνην. Δὲν εἶναι θέμα τὸ ὁποῖον καλλιεργεῖ ἀντιαμερικανικὸν πνεῦμα. Τοὐναντίον εἶναι μία προσαρμογὴ εἰς τὰς οἰκονομικὰς δυνατότητας τῆς Ἑλλάδος ἀφ’ ἑνός, καὶ τῆς ἐνισχύσεως ἔξωθεν ἀφ’ ἑτέρου. Ἠμπορεῖ αὐτὸ νὰ ἀποτελέσῃ θέμα πολιτικῆς συζητήσεως, νὰ τὸ ἀμφισβητήσητε σεῖς, δικαίωμά σας εἶναι. Νὰ δαπανήσωμεν τὰ χρήματα εἰς τὸν στρατὸν καὶ ὄχι εἰς τὴν στέγασιν, εἶναι καὶ αὐτὸ μία πολιτική.

§130Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐθεώρησε ὅτι ἤμουν ἀτυχὴς εἰς τὸ παράδειγμά μου. Ἐγὼ θεωρῶ ὅτι ὑπῆρξεν ἀτυχέστερος ἐμοῦ εἰς τὴν διακοπήν του, διότι ἐνόμισεν, ὅτι ὅλα αὐτὰ ποὺ εἶπον τὰ εἶπον ἐν τῇ ρύμῃ τοῦ λόγου καὶ ἐνόμισεν, ὅτι ἐγὼ ὅταν ἀνέρχομαι εἰς τὸ βῆμα δὲν ξέρω τὶ θὰ εἴπω καὶ παρασύρομαι εἰς θέματα τὰ ὁποῖα δὲν ἔχω μελετήσει. Ὄχι ὅμως. Τὸ εἶπον μὲ συγκεκριμένον σκοπόν, διὰ ν’ ἀποδείξω, ὅτι Κόμματα Ἐθνικόφρονα, προσενεγκόντα ὑψίστας ὑπηρεσίας εἰς τὸν τόπον, ἀναμφισβητήτως, κατὰ τραγικὴν σύμπτωσιν συνθηκῶν καὶ συμπτώσεων ἔρχονται εἰς πλήρη εὐθυγράμμισιν μὲ συνθήματα ποὺ ρίπτονται ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος καὶ τῶν ὁποίων τὴν ἀπήχησιν καὶ ἐμφάνισιν δίδει πλειστάκις εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἡ ἄκρα Ἀριστερά. Καὶ τὸ εἶπον τοῦτο, διὰ νὰ ἀντικρούσω τὸ ζήτημα τῆς γαλήνης καὶ ὑπεστήριξα, ὅτι ἡ ὄξυνσις τῶν παθῶν προέρχεται ἀπὸ τὸν φόβον καὶ τὰς ἀνησυχίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ εὐρύτερον. Αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικὴ ἑρμηνεία τῆς διασαφηνίσεως, τὴν ὁποίαν ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ἐζήτησεν ἀπὸ τὸν ἀρχηγὸν τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ. Ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ ὀρθότατα εἶπεν, ὅτι διὰ τῆς πολιτικῆς της ἡ Κυβέρνησις θέτει αὐτομάτως τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν πρὸ τοῦ διλλήμματος, ὥστε ἡ ἐπιλογὴ καὶ ἡ ἄσκησις τοῦ ἐκλογικοῦ δικαιώματος νὰ γίνεται μεταξὺ τῶν συνθημάτων τῆς πολιτικῆς τῆς Κόμινφορμ ἀπὸ τὴν μιὰ καὶ τοῦ ἐλευθέρου κόσμου ἀπὸ τὴν ἄλλη. Ἰδοὺ διατὶ ἀνέφερον τὰ παραδείγματα αὐτά, διὰ νὰ ἀποδείξω, ὅτι....

§131Κ. ΡΕΝΤΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Εὐθυγράμμισις τῆς πολιτικῆς αὐτῆς μὲ τὴν ἄκραν Ἀριστερὰν δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ. Ἡ ἄκρα Ἀριστερὰ οὔτε τὸ Σύμφωνον τὸ Ἀτλαντικὸν ἔχει, οὔτε ἐνίσχυσιν ἀπὸ τὴν Ἀμερικὴν θέλει, ὁσηνδήποτε, μικρὰν ἢ μεγάλην. Εὐθυγράμμισις συνεπῶς δὲν ὑπάρχει. Καὶ ἐὰν ἐπὶ τοιούτων προϋποθέσεων ἐστηρίχθητε, νομίζω ὅτι ὁ Ἀρχηγός σας σπεύσας ν’ ἀπαντήσῃ ἐξεκίνησεν ἀπὸ ἐσφαλμένην βάσιν.

§132Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Καὶ ἐπειδὴ τὰ πολλὰ λόγια εἶναι περιττά: Ἀναλογικὴν ζητεῖ ἡ Κόμινφορμ, ἀναλογικὴν ζητεῖτε καὶ ὑμεῖς. Μείωσιν τῶν στρατιωτικῶν δυνάμεων ζητεῖ ἡ Κόμινφορμ καὶ εὑρίσκει ἡ Κυβέρνησις τρόπον, διὰ νὰ ζητήσῃ τὴν μείωσιν αὐτήν. Λέγει ἡ Κόμινφορμ, ὅτι πρέπει νὰ μειωθῇ καὶ τὸ κῦρος τοῦ Ἀμερικανικοῦ παράγοντος εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ εὑρίσκεται τρόπος διὰ νὰ γίνῃ μία ἐπίθεσις ἐναντίον τῆς ἐπισήμου ἐκπροσωπήσεως τῆς Μεγάλης αὐτῆς Δημοκρατίας εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὥστε πράγματι ν’ ἀποτελέσῃ ἀντικείμενον ἐκμεταλλεύσεως εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Πῶς λοιπὸν δὲν ὑπάρχει καμμία ἀτυχής, ἀτυχεστάτη εὐθυγράμμισις, ἡ ὁποία δημιουργεῖ τὰς ἀνησυχίας εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν;

§133Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Δὲν εἶναι ἄξιον τῆς....

§134Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀπάντησις ποὺ ἠμπορεῖτε νὰ μοῦ δώσετε; Ἡ ἀπάντησίς σας ἀποτελεῖ ὁμολογίαν. Ἄλλωστε δὲν εἶχον καὶ τὴν ἀξίωσιν νὰ μοῦ δώσητε ἀπάντησιν, διότι ἐπ’ αὐτῶν τῶν πραγμάτων δὲν δύνασθε νὰ μοῦ δώσητε ἀπάντησιν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, κύριοι βουλευταί, δὲν εἶναι οὔτε κἂν ὁ θετὸς πατήρ. Ὁ Ἐπίτροπος εἶναι τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, ὁ κατ’ ἀνάγκην Ἐπίτροπος, λόγῳ τῆς Κυβερνητικῆς του ἰδιότητος καὶ λόγῳ τῆς ἁρμοδιότητός του ἐν τῇ Κυβερνήσει. Καὶ θὰ εἴχομεν ὅπως εἴπομεν καὶ προηγουμένως τὴν ἀξίωσιν νὰ μᾶς φέρῃ ἓν νομοσχέδιον μὲ ἓν σύστημα ὀλιγώτερον περίπλοκον, ὀλιγώτερον μεταξὺ σοβαροῦ καὶ ἀστείου, ὀλιγώτερον μεταξὺ σοβαροῦ καὶ εὐτραπέλου, ὥστε ν’ ἀντιληφθῶμεν ποῖα εἶναι, τὰ καθ’ ἡμᾶς ἀνύπαρκτα, ἐπιχειρήματα τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου. Δὲν τὸ ἔκαμεν. Ἠξεύρετε, θὰ τολμήσω νὰ σᾶς εἴπω καὶ κἄτι ἄλλο: Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἶναι σπουδαῖος λαός. Ἔχει τὰ μεγάλα του πλεονεκτήματα, ἔχει καὶ τὰς ἰδιοτροπίας του. Θαυμάζει εἰς τοὺς ἐκπροσώπους του τὴν εὐφυΐαν, τὴν ἐντιμότητα καὶ τὴν δυνατότητα τὴν διὰ τῶν ἑλιγμῶν ἐμπλοκὴν τοῦ ἀντιπάλου. Αὐτὸ ἦτο καὶ ἓν ἀπὸ τὰ μεγάλα προσόντα τοῦ ἀειμνήστου Ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος Παναγῆ Τσαλδάρη, τὸν ὁποῖον τόσον ἐθαύμαζεν. Ἀλλοίμονον ὅμως, ἐνῷ θαυμάζει αὐτὲς τὶς ἰδιότητες ἐὰν διαισθανθῇ, ὅτι ἀντικείμενον ὅλων αὐτῶν γίνεται ὁ ἴδιος, τότε ἀρχίζει νὰ γίνεται κἄτι ἄλλο. Καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὁ ὑπερήφανος αὐτὸς λαός, ἔχει τὴν δυνατότητα καὶ νὰ τιμωρῇ. Καὶ ὅταν ἀποφασίσῃ νὰ τιμωρήσῃ εἶναι ἀρκετὰ σκληρὸς εἰς τὴν τιμωρίαν του. Ἄλλωστε, ἔχομεν καὶ προσφάτως πολλὰ παραδείγματα τῆς σκληρότητός του αὐτῆς, ἔναντι τῶν πολιτικῶν ἑλιγμῶν τοὺς ὁποίους διῃσθάνθη ὅτι ἐστρέφοντο ἐναντίον του. Εἶναι ἡ περίπτωσις τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς. Αὐτὸς λοιπὸν ὁ Λαὸς εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν, αὐτὰ τὰ στενοευρεῖα, τὰ μισὰ νὰ εἶναι στενὰ καὶ τὰ ἄλλα εὐρύτερα, αὐτό, τὸ ὅτι θὰ κατανείμωμεν καὶ τὴν Ἀθήνα κατὰ κάποιον τρόπον καὶ τὴν Θεσσαλονίκην κατ’ ἄλλον τρόπον, ὥστε ὁ κ. Πασσαλίδης νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, αὐτὰ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς τὰ βλέπει μὲ ἕνα ὕφος ἐχθρότητος καὶ μὲ μία τάσιν ἀντιδράσεως. Δι’ αὐτό, κύριοι βουλευταί, ἐπιτρέψατέ μου νὰ σᾶς εἴπω, παρ’ ὅτι ἡ Κυβερνητικὴ πτέρυξ δὲν μᾶς τιμᾶ ἀπόψε πολὺ διὰ τῆς παρουσίας της, πλὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι καλὸν θὰ εἶναι, ὅταν θὰ πρόκειται νὰ ἔλθῃ πρὸς ἐπιψήφισιν, ἤ καταψήφισιν, τὸ παρὸν νομοσχέδιον, νὰ σκεφθῆτε κάπως ὡριμότερον τὸ πρᾶγμα. Ἡμεῖς, ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμός, σᾶς προτείνομεν ἓν σύστημα, εὐθέως καὶ εὐθαρσῶς, σύστημα ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἡ τύχη τῶν ὅπλων εἶναι δικαία. Θέλετε νὰ σᾶς εἴπω καὶ κάτι ἄλλο; Δι’ ἡμᾶς οἱ στατιστικοὶ ἀριθμοὶ ἀποτελοῦν τεκμήριον, ὅτι ἡ εὐρεῖα περιφέρεια δὲν εἶναι ὑπὲρ τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ. Ἐν τούτοις ὅμως, διότι πιστεύομεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ὑπάρξῃ ἰσχυρὰ Κυβέρνησις μὲ σοβαρὸν πρόγραμμα, διότι πιστεύομεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ὑπάρξῃ ἡ δυνατότης διὰ νὰ εἰσέλθουν εἰς τὰ Κόμματα καὶ ἄλλοι ἄνδρες μὴ ἐξηρτημένοι ἀπὸ στενοκομματικὰ συμφέροντα καὶ ἐπιδιώξεις, προτείνομεν πλειοψηφικὸν σύστημα καὶ εὐρεῖαν περιφέρειαν, ἐν γνώσει ὅτι ἡ τύχη τοῦ ἐκλογικοῦ ἀγῶνος εἶναι, βεβαία καὶ ἐν γνώσει ὅτι διὰ τοῦ ἐκλογικοῦ αὐτοῦ συστήματος μόνον ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ δυνηθῇ νὰ πείσῃ ὅτι τὸ πρόγραμμά του καὶ αἱ κατευθύνσεις του ἐξυπηρετοῦν καλλίτερα τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν, ὅτι αὐτὸς θὰ δρέψῃ τὰς δάφνας τῆς νίκης. Θὰ μοῦ εἴπητε: Εἶσαι τόσον ἀφελής, ὥστε νὰ δύνασαι νὰ μᾶς πείσῃς ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς προτείνει σύστημα τὸ ὁποῖον εἶναι ἐναντίον του; Διαισθάνομαι ὅτι εἰς τοὺς Κυβερνητικοὺς συναδέλφους ὑπάρχει ἡ σκέψις αὐτή. Ὄχι, κύριοι βουλευταί. Ἡμεῖς πιστεύομεν εἰς τὴν νίκην, διότι ἡμεῖς ἔχομεν ἕνα ἐχθρόν: Τὴν καλὴν διοίκησιν τῆς Κυβερνήσεως. Ἐπειδὴ δέ ἡ καλὴ διοίκησις τῆς Κυβερνήσεως ἀποτελεῖ ὄνειρον θερινῆς νυκτὸς ἀλλὰ ὄνειρον ποὺ ὑπῆρξε παραγεγραμμένον, δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους δὲν ἔχομεν καμμίαν ἀνησυχίαν. Ἐκλογάς, μὲ οἱονδήποτε σύστημα, θὰ τὰς νικήσωμεν. Ἀλλ’ αὐτό, εἶναι ἀκριβῶς ὅτι μίαν φορὰν εἰς τὸν τόπον αὐτὸν θὰ πρέπει νὰ ὑπάρξῃ ἕνα ἐκλογικὸν σύστημα τὸ ὁποῖον ἰσοτίμως νὰ κατανέμῃ τὰς δυνατότητας ἐπικρατήσεως ἰδεῶν καὶ προγραμμάτων καὶ ὄχι προσωπικῶν ἐπιρροῶν. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους, κύριοι βουλευταί, θὰ ἤθελα μὲ κάποιαν ἀντικειμενικὴν κρίσιν ἐπὶ τῆς ἀξίας τῶν δεδομένων, τῶν κινδύνων, τῶν συνεπειῶν ποὺ δύναται νὰ ἔχῃ μία ἐκλογικὴ ἐτυμηγορία, νὰ κρίνεται ἀληθῶς καὶ νὰ ψηφίσετε κατὰ συνείδησιν. Θὰ σᾶς εἴπω καὶ κάτι ἄλλο καὶ αὐτὸ εἶναι, εἰδικώτερον, διὰ τὸν ἀξιότιμον κ. Πασσαλίδην. Ἔχομεν καὶ ἡμεῖς, ἀξιότιμε κ. συνάδελφε, ἐκ Θεσσαλονίκης, ἔχομεν καὶ ἡμεῖς κάποιο βιβλίον εἰς τὸ προσκέφαλόν μας. Ὅπως αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἔχετε σεῖς καὶ οἱ πάτρωνές σας οἱ ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος, ἔχομεν καὶ ἡμεῖς τὸ ἰδικόν μας. Καὶ αὐτὸ τὸ ἰδικόν μας βιβλίον, ποῖον εἶναι; Εἶναι δίτομον. Καὶ εἰς μὲν τὸν πρῶτον τόμον, ἀξιότιμε κ. ἀρχηγὲ τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς, ὑπάρχει ὁλόκληρος ἡ ἱστορία τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους, καὶ εἰς τὰς τελευταίας, τὰς λίαν προσφάτους σελίδας αὐτοῦ ὑπάρχει καὶ ἕνα σημειωματάριον ποὺ φέρει τὰ χρώματα τῆς γαλανολεύκου τὰ ὁποῖα ἡμεῖς ἀγαπῶμεν, καὶ σημειώνομεν εἰς αὐτὸ τὸ σημειωματάριον ὅλας ἐκείνας τὰς πράξεις αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν τὴν θεμελίωσιν τοῦ κατ’ ἐξακολούθησιν ἐγκλήματος διὰ τοῦ ὁποίου σεῖς καὶ οἱ ἔξωθεν πάτρωνές σας καὶ οἱ ἔσωθεν ἐν ἁμαρτίαις σύντροφοί σας ἐπεδιώξατε καὶ ἐπιδιώκετε, τὸν Ἑλλ. λαὸν νὰ κατακρεουργήσετε καὶ τὴν Ἑλληνικὴν φυλὴν νὰ τραυματίσετε. Καὶ τὸ 2ον τεῦχος τοῦ ἰδίου τόμου, κ. Πασσαλίδη, ξεύρετε τὶ εἶναι; Εἶναι τὰ ἱερὰ γράμματα—ἂν δὲν σᾶς κακοφαίνεται—τὰ ἱερὰ γράμματα εἶναι ἐκεῖνα ποὺ μᾶς δίδουν τὴν πηγαίαν ἐκείνην πεποίθησιν εἰς τὸν Χριστιανικὸν πολιτισμὸν καὶ εἰς τὴν πραγματικὴν δημοκρατίαν ἡ ὁποία μᾶς ἐμπνέει τὴν πίστιν εἰς τὰ πεπρωμένα τῆς Ἑλλάδος καὶ μᾶς ὁδηγῇ εἰς τὴν πραγματικὴν ἀξίαν τῆς ἐλευθερίας. Ἔτσι, λοιπόν, ἀξιότιμε κ. Πασσαλίδη καὶ κ. κ. συνάδελφε ἐν ἁμαρτίαις, ὅσοι εἶναι σύντροφοι ὑμῶν, νὰ ξεύρετε δέ, καὶ κάτι ἄλλο. Περιλαμβάνει καὶ ἓν ἄλλο δίδαγμα. Καὶ ξεύρετε ποῖον; Ἀκούσατέ το, λοιπόν, καὶ σεῖς καὶ ὅσοι ἄλλοι πρέπει νὰ τὸ ἀκούσουν. Εἶναι ὅτι εἰς τὸν τόπον αὐτόν, εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὑπάρχει καὶ νέμεσις, κ. Πασσαλίδη. (Χειροκροτήματα).

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§136ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συνέχεια τῆς αʹ συζητήσεως ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως τῶν περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν διὰ τοῦ ἀναλογικοῦ συστήματος διατάξεων τοῦ κωδικοποιημένου Νόμου 5493 τοῦ 1932 (Β. Διάταγμα τῆς 9ης Αὐγούστου 1951) καὶ ἐπαναφορᾶς ἐν ἰσχύϊ τοῦ πλειοψηφικοῦ συστήματος» ἀναβάλλεται.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ σήμερον καὶ ὥραν 6.30′ μ. μ. μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 1 π. μ.)