1952.09.04

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 10η

Πέμπτη 4 Σεπτεμβρίου 1952

Προεδρία κ. Δ. Β. ΓΟΝΤΙΚΑ

(Ὥρα 7.15′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Δ. Μανέντης ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Δ. ΜΑΝΕΝΤΗΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Γκλαβάνης, αἰτεῖται ἄδειαν ἀπουσίας προκειμένου ν’ ἀναχωρήσῃ εἰς ἐξωτερικόν.

§4ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, ἐγκρίνεται.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρέσχε τὴν ἔγκρισίν της διὰ τὴν χορήγησιν ἀδείας εἰς τὸν βουλευτὴν κ. Ι. Γκλαβάνην. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Δ. Ἰωάννου, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§6Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ βουλευτὴς Καβάλας κ. Λυμπέρης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος Χρυσοχωρίου, διαμαρτυρομένου διὰ διακοπὴν συγκεντρώσεως σίτου καὶ ζητοῦντος ἄμεσον συνέχισιν ταύτης. Οἱ βουλευταὶ Τρικάλων κ.κ. Φ. Κωτούζας καὶ Α. Ταλιαδοῦρος, καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ Ἐργατοϋπαλληλικοῦ Κέντρου Καρδίτσης, διαμαρτυρομένου διὰ ληφθεῖσαν ἀπόφασιν τοῦ Πολεοδομικοῦ Γραφείου Καρδίτσης, περὶ κατεδαφίσεως παραπηγμάτων ἔνθα στεγάζονται πολυμελεῖς οἰκογένειαι ἐργατῶν δημοτῶν Καρδίτσης κλπ. Οἱ βουλευταὶ Τρικάλων κ.κ. Φ. Κωτούζας καὶ Α. Ταλιαδοῦρος, καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ Σιτοπαραγωγικοῦ πληθυσμοῦ Νομοῦ Καρδίτσης καὶ Τρικάλων, διαμαρτυρομένου διὰ διακοπὴν συγκεντρώσεως σίτου καὶ ζητοῦντος ἄμεσον συνέχισιν ταύτης. Ἡ Ἕνωσις Παντοπωλῶν Ἀθηνῶν, διαμαρτύρεται διὰ μελετωμένην ἐφαρμογὴν φορολογικοῦ κώδικος καὶ ζητεῖ ἀναστολὴν καὶ τροποποίησιν αὐτοῦ. Τροχιοδρομικοὶ καὶ ἠλεκτροτεχνῖται Θεσσαλονίκης, διαμαρτύρονται διὰ ἀκινητοποίησιν δέκα τροχιοδρομικῶν συρμῶν ἐλλείψει τροχαίου ὑλικοῦ καὶ ζητοῦν ἄμεσον χορήγησιν τῶν ἀναγκαιούντων ὑλικῶν πρὸς ἀποφυγὴν συγκοινωνιακῆς ἀνωμαλίας τῆς πόλεως Θεσ)νίκης. Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς καὶ νήσων κ. Ε. Σαββόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Πανελληνίου Ἑνώσεως ἰδιοκτητῶν πετρελαιοκινήτων ἱστιοφόρων, ζητούντων ἀποζημίωσιν διὰ τὰ ἀπολεσθέντα κατὰ τὸν Ἑλληνοϊταλικὸν πόλεμον πλοῖα των. Οἱ Πρόεδροι τῶν κοινοτήτων Ἀβίας, Σκιᾶς, Δόλων, Πηγαδίων, Κάμπου κλπ. διαμαρτύρονται διὰ μελετωμένην ὑπαγωγὴν των ἐκλογικῶς εἰς ἐπαρχίαν Οἰτύλου ἀντὶ Καλαμῶν. Ὁ Δήμαρχος καὶ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον Κερκυραίων ζητοῦν πραγματοποίησιν τοῦ διακαοῦς πανελληνίου πόθου διὰ τὴν Ἕνωσιν τῆς Κύπρου μετὰ τῆς Μητρὸς Ἑλλάδος. Τὸ Ἐργατοϋπαλληλικὸν Κέντρον Πειραιῶς διαμαρτύρεται διὰ διπλασιασμὸν ἐνοικίων. Ὁ βουλευτὴς Κεφαλληνίας καὶ Ἰθάκης κ. Ε. Δενδρινὸς καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἀστικοῦ Οἰκοδομικοῦ Συνεταιρισμοῦ Ἀναπήρων Ἀξιωματικῶν «Ὁ Λεωνίδας» Ἀθηνῶν ζητοῦντος ἀπαλλοτρίωσιν τῆς μεταξὺ Διονύσου καὶ Ἐκάλης Ἀττικῆς κειμένης περιοχῆς πρὸς στέγασιν τῶν μελῶν του. Ὁ τέως βουλευτὴς κ. Τσόχας διαμαρτύρεται δι’ ἀθλίαν ἐπισιτιστικὴν κατάστασιν τῶν εἰς Ἅγ. Εὐστράτιον πολιτικῶν ἐξορίστων. Ὁ βουλευτὴς Ἕβρου κ. Ν. Ρηγόπουλος καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν Ὀρεστιάδος, διαμαρτυρομένων διὰ διακοπὴν συγκεντρώσεως σίτου, καθ’ ὅσον πρόκειται περὶ ὀψίμου παραγωγῆς, στερουμένων προσέτι ἀποθηκευτικῶν χώρων κλπ. καὶ ζητούντων τὴν συνέχισιν ταύτης. Οἱ βουλευταὶ Χαλκιδικῆς κ. κ. Β. Βασιλικὸς καὶ Ι. Λαμπρόπουλος καταθέτουν ἀναφορὰν σιτοπαραγωγῶν περιφερείας Χαλκιδικῆς, διαμαρτυρομένων διὰ διακοπὴν συγκεντρώσεως σίτου ὀψίμου συγκομιδῆς καὶ ζητοῦν συνέχισιν ταύτης. Τὸ Ἐθνικὸν Συμβούλιον Ἑλληνίδων κλπ. διαμαρτύρεται δι’ ἀπάλειψιν διατάξεως τοῦ ἄρθρου 35 τοῦ Νόμου 2159, ἀποκλείοντος αὐτὰς τοῦ ἐκλογικοῦ δικαιώματος. Ὁ κ. Γ. Μαῦρος (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης) καταθέτει σχέδια νόμων: 1) «Περὶ καθορισμοῦ ὀργανικῶν ἀριθμῶν Μονίμων Ἀξιωματικῶν Πληρωμάτων Στόλου καὶ Τεχνιτῶν». 2) «Περὶ ὀργανικῶν ἀριθμῶν Ἀξιωματικῶν Ἠλεκτρολόγων Β. Ν.» καὶ 3) «Περὶ καθορισμοῦ ὀργανικῶν ἀριθμῶν Μονίμων Ὑπαξιωματικῶν Εἰδικοτήτων καὶ Ὑπαξιωματικῶν Τεχνιτῶν». Ὁ κ. Δ. Παπασπύρου (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ ἀναστολῆς διώξεως ὑπηκόων ξένων Κρατῶν». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ε. Κοθρῆς, Γ. Μπακατσέλος καὶ Γ. Μόδης, καταθέτουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως τοῦ περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν διὰ τοῦ ἀναλογικοῦ συστήματος διατάξεων τοῦ κωδικοποιημένου νόμου 5493 τοῦ 1932 (Β. Δ. 9)9 Αὐγούστου 1951) καὶ ἐπαναφορᾶς ἐν ἰσχύϊ τοῦ πλειοψηφικοῦ συστήματος».

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Β. Βασιλικὸς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§8Β. ΒΑΣΙΛΙΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ παρελθὸν Σάββατον, μαζὶ μὲ τὸν συνάδελφον κ. Λαμπρόπουλον, ἀπεστείλαμεν ἀπὸ τὰ Νέα Μουδανιὰ τῆς Χαλκιδικῆς, τηλεγράφημα διαμαρτυρίας πρὸς τὴν Βουλήν, διὰ τὴν ληφθεῖσαν γνωστὴν ἀπόφασιν τῆς διακοπῆς τῆς συγκεντρώσεως τοῦ σίτου, ἀποφάσεως προκαλεσάσης δυσάρεστους συνεπείας διὰ τὸν σιτοπαραγωγικὸν κόσμον τῆς χώρας. Τὸ τηλεγράφημα τοῦτο δὲν ἀνεγνώσθη ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, καίτοι τὸ ἄρθρον 17 τοῦ Κανονισμοῦ της ὁμιλεῖ περὶ ὑποχρεωτικῆς ἀναγνώσεως τῶν λαμβανομένων ἐγγράφων. Καὶ ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ἐρωτῶ τὴν Κυβέρνησιν, πῶς ἀντιμετωπίζει τὸ ζήτημα αὐτό, τὸ ὁποῖον συγκινεῖ ὁλόκληρον τὸν σιτοπαραγωγικὸν κόσμον τῆς χώρας.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὔτε τηλεγράφημα ἐστείλατε εἰς τὴν Βουλήν, οὔτε ἐλήφθη τοιοῦτον τηλεγράφημα. Μὲ συγχωρεῖτε πολύ.

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος διατάξεων τινων τοῦ Α.Ν. 1921)51 «περὶ διατάξεών τινων», ἀφορωσῶν τὴν στρατιωτικὴν ἱεραρχίαν καὶ τὰς στρατιωτικὰς προαγωγάς».

§10Γ. ΜΑΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Ἀμύνης). Κύριε Πρόεδρε, ἀποδεχόμεθα τὰς τροπολογίας τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς.

§11ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τὸ σχέδιον νόμου «περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος διατάξεών τινων τοῦ Α.Ν. 1921)51 «περὶ διατάξεών τινων ἀφορωσῶν τὴν στρατιωτικὴν ἱεραρχίαν καὶ τὰς στρατιωτικὰς προαγωγάς». Συνέχεια τῆς αʹ συζητήσεως ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου, «περὶ καταργήσεως τῶν περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν διὰ τοῦ ἀναλογικοῦ συστήματος διατάξεων, τοῦ κωδικοποιουμένου νόμου 5493 τοῦ 1932 (Β. Διάταγμα τῆς 9)9 Αὐγούστου 1951) καὶ ἐπαναφορᾶς ἐν ἰσχύϊ τοῦ πλειοψηφικοῦ συστήματος». Ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος κ. Κ. Τσαλδάρης, ἔχει τὸν λόγον.

§13Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν πρόκειται νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ πολλὴν ὥραν. Οἱ κυριώτεροι πολιτικοὶ ὀργανισμοὶ τῆς παρούσης Βουλῆς ἐξέφρασαν τὴν γνώμην των. Τὸ θέμα τοῦ ἐκλογικοῦ Νόμου, ὡς ἀνεπτύχθη ἐνώπιον ἡμῶν, εἶναι πλέον γνωστὸν εἰς ὅλους μας. Ἀπησχόλησεν ὄχι μόνον τὴν παροῦσαν Βουλήν, ἀλλὰ καὶ πολλὰς ἄλλας εἰς προγενέστερον χρόνον. Τὸ θέμα λοιπόν, εἶναι γνωστὸν καὶ δὲν πρόκειται νὰ εἰσέλθω ταύτην τὴν στιγμὴν εἰς λεπτομερείας. Τὸ κυριώτερον ζήτημα τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ εἶναι ἐὰν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, δύναται ὡς νόμος ν’ ἀποβῇ πρὸς τὸ συμφέρον τῆς χώρας. Οἱ κ.κ. Εἰσηγηταὶ τοῦ ὑπὸ κρίσιν Νομοσχεδίου ἀνέπτυξαν κατὰ τὰς ἀγορεύσεις των, τὸ σύνολον τῶν διατάξεων καὶ ἔκαμον τὰς παρατηρήσεις των ἐφ’ ὅλων τῶν θεμάτων, τὰ ὁποῖα παρουσιάζει τὸ ὑπὸ κρίσιν Νομοσχέδιον. Ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς μείζονος Ἀντιπολιτεύσεως ἐπίσης, ἐνῷ κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου ἡ συζήτησις θὰ ἔπρεπε νὰ εἶχε περιορισθῆ εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἀρχῆς τοῦ Νομοσχεδίου, ἐπεξετάθη καὶ ἐπὶ τῶν λεπτομερειῶν του. Δὲν σκέπτομαι, λοιπόν, νὰ εἰσέλθω εἰς καμμίαν ἐκ τῶν εἰδικῶν περιπτώσεων τοῦ Νομοσχεδίου. Αὐτὸ θὰ τὸ πράξωμεν ἀκολούθως κατὰ τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησίν του. Σήμερον, ἐπαναλαμβάνω, τίθεται τὸ ἐρώτημα κατὰ πόσον τὸ Νομοσχέδιον, ὡς ἔχει, ἀποτελεῖ συμφέρον εἰς τὸν τόπον καὶ ἐξυπηρετεῖ τὰς ἀνάγκας τῆς χώρας. Οἱ ἐκλογικοὶ νόμοι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ εἰσάγουν πειραματισμοὺς καὶ οὔτε νὰ ἐπιδιώκουν καθιέρωσιν συστημάτων τεινόντων εἰς ἐπιδίωξιν ἀβεβαίων καὶ βλαπτικῶν διὰ τὸ Ἔθνος καταστάσεων, ἀλλὰ πρέπει νὰ δίδουν τὸ μέσον διὰ τῆς ἐπιβολῆς τῆς κυριάρχου θελήσεως τοῦ Λαοῦ, διὰ νὰ ἐπιτρέπουν εἰς αὐτὸν ὀρθῶς καθοδηγούμενον νὰ παρέχῃ τὴν εὐχέρειαν τῆς ἐπιδιώξεως ὡρισμένων λύσεων. Δι’ ἐμὲ, τὸ ζήτημα εἶναι ἁπλούστατον καὶ διὰ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, εἶναι ἔτι καθαρώτερον. Διὰ τοῦτο τὸ Λαϊκὸν Κόμμα ἀνέκαθεν ὑπῆρξεν ὑπὲρ τοῦ πλειοψηφικοῦ συστήματος. Κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, ὅταν ἐψηφίσθη ὁ Νόμος τῆς ἐνισχυμένης, ὡς λέγεται, ἀναλογικῆς, ὑπεστήριξα, ὅτι ἔπρεπε διά ρητῆς διατάξεως, διότι ἐθεώρουν τὴν ἐνισχυμένην ἀναλογικὴν ἁπλῶς ὡς ἕνα μεταβατικὸν στάδιον, ὑπεστήριξα, λέγω ὅτι ἔπρεπε νὰ θεσπισθῇ ὅτι διὰ τὰς μεταπροσεχεῖς ἐκλογάς, δηλαδὴ τὰς μελλούσας, νὰ ἰσχύσῃ τὸ πλειοψηφικόν. Ἡ διάταξις διετυπώθη τότε, ὡς διετυπώθη, βεβαίως κατόπιν συνεννοήσεως ἣν εἴχομεν μὲ τὰ ἄλλα δύο κόμματα. Ἐξακολουθῶ λοιπὸν νὰ εἶμαι σύμφωνος μὲ τὴν ἀντίληψιν αὐτὴν καὶ νομίζω, ὅτι ὡς ἔχουν διαμορφωθῆ τὰ πολιτικὰ πράγματα τῆς χώρας ἀπαιτεῖται σεβασμὸς καὶ ἐμμονὴ πρὸς τὴν ἀρχὴν αὐτήν. Σήμερον τὰ πράγματα ὠθοῦνται πρὸς τὰ ἄκρα καὶ ἴσως ἀντικρύσωμεν δυσκολωτάτας ἡμέρας. Πρὸς ἀποφυγὴν δεινῶν καὶ περιστολὴν τῆς ὀξύτητος, ἡ ὁποία ἐξεδηλώθη ἤδη τὸ νομοσχέδιον ἀποτελεῖ μίαν λύσιν, ἔστω μεταβατικὴν, ἀλλ’ ὀρθὴν κατ’ ἀρχήν, ἀφοῦ δὲν ἀφίσταται τοῦ καθαρῶς πλειοψηφικοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον βραδύτερον, ἴσως ἀναγκασθῶμεν καὶ θελήσωμεν νὰ ἐφαρμόσωμεν, συνεπεῖς ἄλλως τε —ἡμεῖς τοὐλάχιστον— πρὸς τὰς ἀρχάς μας. Ἐάν, κύριοι βουλευταί, τὰ ἑκάστοτε συντρέχοντα περιστατικὰ πείθουν τοὺς πολιτικοὺς ἄνδρας περὶ τῆς σκοπιμότητος ἑνὸς ἐκλογικοῦ συστήματος, καὶ δυστυχῶς, αὐτὴ εἶναι ἡ ἱστορία τῶν ἐκλογικῶν συστημάτων ἐν Ἑλλάδι, νομίζω, ὅτι πολὺ περισσότερον ἀπὸ κάθε ἄλλην φορὰν σήμερον ἐπιβάλλεται ἡ ἐπιψήφισις τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ. Ὡς Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος δὲν εἶμαι διατεθειμένος νὰ συντελέσω εἰς τὴν δημιουργίαν διχαστικῆς καταστάσεως ἐν τῇ χώρᾳ. Ἔχομεν ὅλοι ὑπ’ ὄψιν, δυστυχῶς, τὴν ἐπίσημον δήλωσιν τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τοῦ Συναγερμοῦ τὴν ὠθοῦσαν εἰς τὴν δημιουργίαν παρατάξεων. Μάλιστα, κύριοι, παρατάξεων, τὰς ὁποίας θὰ ὑποστῶμεν μὲ ὅλας αὐτῶν τὰς συνεπείας. Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι ἄλλοτέ ποτε πᾶς μὴ Ἀνταντόφιλος, ἐθεωρεῖτο Γερμανόφιλος. Καὶ τώρα ὠθοῦνται τὰ πράγματα εἰς σημεῖον ὥστε πᾶς μὴ Συναγερμικὸς νά χαρακτηρίζεται ἀπὸ αὐτὸν Κομινφορμικός.

§14Α. ΠΑΠΑΓΟΣ. Σᾶς ἐπαναλαμάνω, κύριε, ὅτι δὲν εἶπον αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι μὲ τὴν πολιτικὴν τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ ἡ Κυβέρνησις διαχωρίζεται ὁ κόσμος καὶ πρέπει νὰ ἐκλέξῃ μεταξὺ Κομινφὸρμ καὶ Ἐλευθερίας.

§15Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἶμαι εὐτυχής, ὅτι τὸ λέγετε ἀπόψε. Ἀλλ’ αἱ δηλώσεις ὑπῆρξαν κατηγορηματικαὶ καὶ δὲν διεψεύσθησαν ποτέ.

§16Α. ΠΑΠΑΓΟΣ. Δὲν τὸ λέγω ἀπόψε. Τὸ εἶπον χθές, ἀλλὰ νομίζω...

§17Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ἐπαναλήψεως. Μὲ συγχωρεῖτε, ἀλλὰ χθὲς δὲν ἐλάβετε καθόλου μέρος εἰς τὴν συζήτησιν καὶ δὲν ὑπῆρξεν ἑπομένως καμμία ἀντίθετος δήλωσίς σας. Ἦσαν σαφεῖς καὶ κατηγορηματικαὶ αἱ δηλώσεις σας εἰς τὰς ἐφημερίδας καὶ τονίζω, ὅτι δὲν διεψεύσθησαν.

§18Α. ΠΑΠΑΓΟΣ. Σᾶς ἐδήλωσα, ὅτι δὲν τὸ καταλάβατε.

§19Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Πέραν ὅμως τῶν δηλώσεών σας, τὰς ὁποίας πάντες ἐνόησαν καὶ ἐστάθμισαν ἐπαρκῶς ἐκυκλοφορήσατε ἓν ὁλόκληρον σύγραμμα ἐκ μέρους τοῦ Συναγερμοῦ, τὸ μανιφέστον ἐπὶ τῇ ἐπετείῳ τῆς ἱδρύσεώς του, τὸ ὁποῖον δικαιολογεῖ τὴν ἔννοιαν μιᾶς νέας Δημοκρατίας ξένης πρὸς ἐκείνην ποὺ πιστεύει ὁ ἐλεύθερος κόσμος, περιλαμβάνει τὴν αὐτὴν δήλωσιν ὡς στοιχεῖον τῆς πολιτικῆς τοῦ Συναγερμοῦ.

§20Α. ΠΑΠΑΓΟΣ. Αὐτὸ δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν. (Χειροκροτήματα).

§21Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἶμαι πολὺ εὐτυχὴς, ὅτι ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ δὲν υἱοθετεῖ οὔτε τὰς δηλώσεις του, οὔτε τὸ δημοσιευθὲν κείμενον τῆς προκηρύξεως ἐκείνης. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ὅμως θὰ κρίνῃ ἐπ’ αὐτῶν, ὅταν μίαν ἡμέραν θὰ προσέλθῃ εἰς τὰς κάλπας.

§22Α. ΠΑΠΑΓΟΣ. Σᾶς ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν τὰς ἐνοήσατε.

§23Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἴσως νὰ μὴ τὰς ἐνοήσατε ὑμεῖς. Χαίρω δὲ πολύ, διότι σήμερον κατανοοῦντες τὴν ἄτοπον ἔννοιαν αὐτῶν, τὰς διαψεύδετε. Κύριοι βουλευταί, ἡ δήλωσις τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς μείζονος Ἀντιπολιτεύσεως, πράγματι μὲ ἀπήλλαξεν ἀπὸ ἓν βάρος, ἐπαναλαμβάνω δέ, ὅτι εἶμαι εὐτυχής, διότι ἡ ὁμιλία μου προὐκάλεσε τὴν σαφῆ αὐτὴν δήλωσιν καὶ δύναται ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς πράγματι ἀντικειμενικῶς νὰ κρίνῃ, ὅταν μίαν ἡμέραν θὰ κληθῇ πρὸς τοῦτο. Ἐγώ, κύριοι βουλευταί, ὑπεστήριξα κατὰ τὴν παρελθοῦσαν βουλευτικὴν περίοδον, ὅτι τὰ ἐκλογικὰ συστήματα θὰ ἔπρεπε, νομοθετούμενα νὰ ἰσχύουν, ὄχι διὰ τὰς ἀμέσους ἐκλογάς, ἀλλὰ διὰ τὰς μεταπροσεχεῖς. Οὕτω θὰ ἀπεφεύγετο ἡ διαβολὴ τῆς διοικούσης ἑκάστοτε πλειοψηφίας καὶ δὲν θὰ ἀπέμενεν ἡ βλαπτικὴ διὰ τὸν πολιτικὸν κόσμον ἀμφιβολία, ὅτι διὰ τοῦ συστήματος ἐπιδιώκει ἴδιον κομματικὸν ὄφελος καὶ ὅτι καταβάλλεται προσπάθεια νοθεύσεως τῆς γνώμης τοῦ λαοῦ. Λυποῦμαι, διότι δὲν ἐγένετο δεκτὴ ἡ ἄποψίς μου καὶ ἀντικατεστάθη διὰ διατάξεως τοῦ Συντάγματος, καθ’ ἣν τὰ περὶ ἐκλογικοῦ συστήματος θὰ ρυθμίζωνται διὰ νόμου, ψηφιζομένου κατ’ εἰδικὴν διαδικασίαν ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Ὀρθῶς ἡ Κυβέρνησις ὑπέβαλε τὸ νομοσχέδιον αὐτό, συμφώνως πρὸς τὰ ἄρθρα 68 καὶ 22 τοῦ Συντάγματος, καίτοι κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου θὰ ἠδύνατο, βάσει τοῦ ὑφισταμένου νόμου, νὰ ἐκδώσῃ τὸ ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 185 προβλεπόμενον Διάταγμα, ἀφοῦ ὁ νόμος οὗτος ἐκδοθῇ συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 22. Ἡ γνώμη μου αὐτὴ συμπίπτει μὲ τὴν γνώμην πολλῶν ἐγκρίτων νομομαθῶν. Τοῦτο ἄλλως τε μέχρι πρό τινος ἀπετέλει ἓν τῶν αἰτημάτων τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ. Ἐφ’ ὅσον ὅμως διίστανται αἱ γνῶμαι τῶν συνταγματολόγων, ἀπαραίτητος καθίσταται διὰ τὴν Κυβέρνησιν ἡ εἰσαγωγὴ τοῦ παρόντος σχεδίου νόμου περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν. Τὸ νομοσχέδιον περιέχει ἀκριβῶς ὅ,τι καὶ τὸ σχετικὸν ἄρθρον τοῦ τελευταίου νόμου, τὸ ὁποῖον προβλέπει περὶ αὐτοῦ. Ἐὰν εἰσάγῃ καὶ καινὰ δαιμόνια, ταῦτα εἶναι ζητήματα, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐπιφυλάσσομαι νὰ ἐκφέρω τὴν γνώμην μου κατὰ τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν. Εἶναι ἀπαραίτητον, λοιπόν, νὰ φθάσωμεν τὸ ταχύτερον εἰς ἕνα ἐκλογικὸν νόμον, διὰ νὰ ρυθμισθῇ περαιτέρω ὁ πολιτικὸς βίος τῆς Χώρας μας. Ἡ Χώρα δὲν πρέπει νὰ εἶναι ἐκτεθειμένη εἰς διαρκῆ πολιτικὴν ἀστάθειαν, ἐξ’ αἰτίας τῆς δισυποστάτου καταστάσεως τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς στειρότητος καὶ τοῦ ἀρνητικοῦ πνεύματος τῆς Ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Δὲν μᾶς εἶναι ἐπιτετραμμένον, κ.κ. βουλευταί, τὴν ὥραν καθ’ ἥν τόσα ζητήματα ἀξιοῦν τὰς λύσεις των, λύσεις ἀμέσους καὶ ταχείας, ὡς ἐπιβάλλουν τὰ ἐθνικά μας συμφέροντα, ἡμεῖς νὰ χάνωμεν τὸν χρόνον εἴτε εἰς ἐκλογὰς εἴτε εἰς ἀπεραντολογίας ἐπὶ τῶν ἐκλογικῶν συστημάτων καὶ νὰ παίζωμεν ἐν οὐ παικτοῖς. Δὲν ἔχω παρὰ νὰ σᾶς ὑπομνήσω ἕνα περιστατικόν, τὸ ὁποῖον καὶ σήμερα ἀναφέρεται εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι δηλαδὴ ἡ Ἑλλὰς ἐχαρακτηρίσθη ὡς προκεχωρημένον μόνον κλιμάκιον τῆς ἀμυντικῆς γραμμῆς τῆς Ν. Α. Εὐρώπης. Ὁμιλῶ περὶ τῶν κινδύνων τοὺς ὁποίους δημιουργεῖ. Τὴν ἔκτασιν αὐτοῦ τοῦ χαρακτηρισμοῦ δὲν θέλω αὐτὴν τὴν στιγμὴν νά ἀναλύσω. Θέλω νὰ τονίσω, ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ σπεύσωμεν νὰ ἐξοπλίσωμεν τὴν χώραν μὲ ἕνα ἐκλογικὸν νόμον ποὺ θὰ δώσῃ τὴν δυνατότητα νὰ δημιουργηθοῦν κυβερνητικαὶ συνθῆκαι εὐνοϊκώτεραι διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν σοβαρῶν προβλημάτων, ὄχι, ἐπαναλαμβάνω, διὰ τῆς προσφυγῆς εἰς ἐκλογάς, αἱ ὁποῖαι δὲν θὰ συντελέσουν εἰμὴ εἰς τὴν ἀπώλειαν χρόνου, ἐνῷ τὸ κακὸν θὰ ἔχῃ συντελεσθῆ. Ἡ ἀπώλεια τοῦ χρόνου θὰ ἔχῃ ἐπέλθει καὶ θὰ ἔχῃ συντελεσθῆ τὸ κακόν, τὸ ὁποῖον ἐπὶ δύο περίπου τώρα ἔτη τεκταίνεται κατὰ τῆς Ἑλλάδος διαρκῶς ἀσχολουμένης μὲ ἐκλογὰς καὶ ἐκλογικὰ συστήματα. Τοῦτο σημαίνει καὶ δὲν θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἀντεπεξέλθωμεν, ὅπως νομίζομεν ἕνας ἕκαστος ἐξ’ ἡμῶν, μέσα εἰς τὸ πατριωτικόν του πλαίσιον, ἀφοῦ μάλιστα ἡ συνεργασία ὅλων τῶν κομμάτων δὲν ἐπιτυγχάνεται. Πρέπει λοιπὸν νὰ σπεύσωμεν εἰς τὴν ψήφισιν ἑνὸς ἐκλογικοῦ νόμου, τοῦ ὁποίου τὸ κῦρος νὰ μὴ ἀμφισβητῆται ἀπὸ κανένα καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ προχωρήσωμεν περαιτέρω εἰς μίαν κοινὴν δρᾶσιν. Ἐὰν ταῦτα λέγω πρὸς ὑμᾶς, κύριοι βουλευταί, τὰ λέγω διότι ὅλοι θὰ ἔχετε παρακολουθήσει, ὅτι ὁ τύπος τὸ τελευταῖον δεκαήμερον περίπου ἐκφράζεται κατὰ διαφόρους τρόπους καὶ προεξοφλεῖ ἐν πολλοῖς τὴν γνώμην τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος καὶ τὴν ἔννοιαν ψήφου τοῦ κόμματος. Προανήγγειλαν τὶ θὰ κάμῃ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα κατὰ τὴν ψηφοφορίαν τῆς ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ἦλθαν κατόπιν καὶ συνεζήτησαν περὶ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος πάλιν ἐρήμην ἐμοῦ, διότι δὲν ἀνεμίχθην εἰς καμμίαν συζήτησιν, ἡ ὁποία ἄλλωστε καὶ δὲν ἐγένετο, σχετικῶς περὶ τὸ τὶ θὰ κάμῃ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα ἀπὸ ἀπόψεως συνεργασίας μετὰ τῶν ἄλλων κομμάτων διὰ τὴν διακυβέρνησιν τῆς χώρας. Ἔφθασαν μάλιστα μέχρι τοῦ νὰ ἀναγραφοῦν ἀπὸ ἐφημερίδας καὶ τὰ ὀνόματα προσώπων φίλων τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, τὰ ὁποῖα τυχὸν θὰ μετεῖχον τῆς νέας Κυβερνήσεως. Ἐσχολιάσθη ἡ στάσις μας καὶ ἀπὸ ἀπόψεως, τυχόν, συνεργασίας μὲ τὰ ἐν τῇ Κυβερνήσει Κόμματα καὶ εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Θὰ εἶχα ἴσως νὰ ὑπενθυμίσω, ὅτι τὸ Λαϊκὸν Κόμμα ἔχει μίαν μακρὰν ἱστορίαν καὶ εἰς τὴν ἱστορίαν του αὐτὴν δὲν ὑπῆρξε ποτὲ ἕως σήμερον, τοὐλάχιστον, ἀσυνεπές. Ὑπῆρξαν ἄλλα Κόμματα, νέα Κόμματα, συνεργαζόμενα σήμερον μὲ τὸν Συναγερμόν, τὰ ὁποῖα εἰς πρόσφατον ἀκόμη περίοδον ἐξεδηλώθησαν διὰ τῆς ψήφου ἐμπιστοσύνης των πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Πλαστήρα. Θὰ ἐνθυμῆσθε, μετὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1950, εἰς τὴν ψηφοφορίαν τότε κατετέθη δήλωσις τοῦ Νέου Κόμματος ὑπὲρ τῆς τότε Κυβερνήσεως τοῦ κ. Πλαστήρα. Δὲν κατηγορήσαμεν οὔτε τότε, οὔτε καὶ σήμερον τὴν θέσιν τὴν ὁποίαν ἐλάμβανε τὸ Κόμμα αὐτό, οὔτε καὶ τὴν θέσιν τὴν ὁποίαν λαμβάνει σήμερον αὐτό. Τοῦτο ὅμως ἀποτελεῖ, εἶμαι βέβαιος, ἕνα κριτήριον ἐλευθέρας σκέψεως τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν, οἱ ὁποῖοι πρέπει ἑκάστοτε ὅταν θέλουν νὰ προσφέρουν ὑπηρεσίας εἰς τὸ Ἔθνος καὶ τὴν Πατρίδα νὰ φθάνουν καὶ μέχρι θυσίας, ἐν ἀνάγκῃ, διὰ νὰ ἀξιοποιήσουν τὴν ὑπηρεσίαν αὐτήν. Δὲν ἐδιστάσαμεν, ὅπως εἶναι γνωστόν, κύριοι βουλευταί, εἰς μίαν περίοδον κρισιμωτάτην διὰ τὴν Πατρίδα, διὰ τοῦ ἰδίου ἡμῶν παραδείγματος νὰ ἐπικυρώσωμεν αὐτὸν τὸν κανόνα τὸν ὁποῖον θέτομεν τῆς συνενώσεως τῶν πολιτικῶν δυνάμεων. Νομίζω, ὅτι ὑποχρέωσις τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν εἶναι νὰ δέχωνται μείωσιν καὶ τοῦ πολιτικοῦ των γοήτρου καὶ τοῦ κομματικοῦ των συμφέροντος διὰ νὰ δυνηθοῦν πράγματι νὰ ἐξυπηρετήσουν τὰς ἀνάγκας τοῦ Ἔθνους, χωρὶς νὰ ρίπτεται ἡ Χώρα ἑκάστοτε εἰς τοὺς κλυδωνισμούς, τοὺς ὁποίους ἐπιφέρουν μὲ ἄγνωστα ἀποτελέσματα αἱ ἐκλογαί. Ἐὰν εἰς τὸ παρελθὸν αἱ συνθῆκαι ἐπέβαλλον ὡς ἀπαραίτητον τὴν σύλληψιν καὶ πραγμάτωσιν τοῦ τότε κυβερνητικοῦ σχήματος νομίζω, ὅτι αἱ σημεριναὶ εἶναι πολὺ περισσότερον ὀξεῖαι ὥστε πράγματι νὰ ἐπιβάλλουν ὁμοίας λύσεις. Διὰ τοὺς λόγους αὐτούς, κύριοι βουλευταί, τάσσομαι κατ’ ἀρχὴν ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου Ἐλπίζω ὅτι ἡ ἐπιψήφισις αὐτοῦ θὰ ἐπιφέρῃ ἠρέμησιν εἰς τὰ πνεύματα ἡμῶν, καὶ θὰ μᾶς ἐπιτρέψῃ νὰ ἀντιληφθῶμεν τὰς ἐξελίξεις τῆς καταστάσεως καὶ νὰ συλλάβωμεν τὰς λύσεις τὰς ὁποίας πρέπει νὰ δώσωμεν εἰς τὰ ζητήματα τοῦ τόπου μας. Τότε, εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ ἔχωμεν ὅλοι τὸ ἀγαθὸν συναίσθημα ὅτι ἐξεπληρώσαμεν τὸ πρὸς τὴν Πατρίδα καθῆκον (Χειροκροτήματα).

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἰ. Πασαλίδης ἔχει τὸν λόγον.

§25Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί, γεμᾶτος προσοχὴ παρηκολούθησα ὅλες τὶς ὁμιλίες τῶν ρητόρων ποὺ πέρασαν ἀπὸ τὸ βῆμα τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων. Ἀπονήρευτα θὰ σᾶς εἴπω, ὅτι αἰσθάνθηκα μίαν πικρίαν, διὰ νὰ μὴν εἴπω ἀγανάκτησιν. Ἕνας Γερμανὸς σοφὸς εἶπεν «ὁ ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος δὲν θέλει νὰ διατυπώσῃ τὴν σκέψιν του μὲ σαφήνεια καὶ ἁπλᾶ, εἶναι ὕποπτος». Ἐὰν ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς ἔχῃ τόσην ἔλλειψιν φαντασίας, διὰ νὰ μὴ μπορέσῃ νὰ καλύψῃ μὲ ὡραῖο κάλυμμα, τὸ ὡραῖο ψέμμα, καλὰ θὰ κάμῃ νὰ εἴπῃ τὴν ἀλήθειαν ἀπὸ τὴν ἀρχήν. Ἐγώ, ἀκολουθῶ αὐτὴν τὴν ἀρχήν. Ἡ μάχη ποὺ ἐξακολουθεῖ ἐδῶ μέσα διὰ τὸ σύστημα τὸ ἐκλογικόν, εἶναι συνέχεια τῆς μάχης τὴν ὁποίαν ἄρχισεν ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς ὕστερα ἀπὸ τὰς ἐκλογὰς τοῦ Σεπτεμβρίου. Ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμός, ὁ ὁποῖος εἶχε τὴν ἄποψίν του, τὴν ἔχει ἀκόμα. Ἔχει ἕνα εἰδωλολατρικὸν ἔρωτα διὰ τὴν ἐξουσίαν. Ἴσως αὐτὴ ἡ σκέψις εἶναι σκέψις ἐκείνου ὁ ὁποῖος ἐνέπνευσεν εἰς τὸν Συναγερμόν ὅτι, αὐτὸς μόνον μπορεῖ νὰ κυβερνήσῃ τὴν Ἑλλάδα καὶ αὐτὸς θὰ σώσῃ αὐτήν. Καὶ ἀπὸ τότε ἀρχίζει ἡ συνεχὴς πάλη διὰ τὴν ἐξουσίαν. Ἐδῶ τὸ ζήτημα τῆς τακτικῆς διὰ νὰ πάρουν τὴν ἐξουσίαν ὁμοιάζει μὲ τὴν θεωρίαν τοῦ Τρότσκυ περὶ διαρκοῦς ἐπαναστάσεως. Διαρκὴς ἐπανάστασις, λέγει ὁ Τρότσκυ, διαρκὴς πάλη διὰ τὴν ἐξουσίαν, λέγουν καὶ οἱ Συναγερμικοί, Αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικότης. Ἐγὼ θὰ εἴπω, ὅτι ἐκεῖνος ποὺ ἐνέπνευσεν αὐτὴν τὴν σκέψιν εἶναι ὁ πρὸ πολλοῦ γνωστὸς φίλος μου Μαρκεζίνης. Αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικότης. Ἐβγῆκε βεβαίως ἀπὸ τὰς σελίδας τοῦ Χίτλερ. Ἀλλ’ ἐγὼ μόνον τοῦτο θέλω νὰ εἴπω, ὅτι εἰς τὴν πολιτικὴν καὶ εἰς τὴν τακτικὴν ἐξεγλύστρησεν ἕνα στοιχεῖον σοβαρόν, τὸ ὁποῖον δὲν ὑπελόγισεν. Ὁ Χίτλερ, παρ’ ὅλον ὅτι ἦτο ἀρνητικός, εἰς τὴν ἱστορίαν ἔπαιξε ἕνα δραματικὸν ρόλον καί ὡς πρὸς ἕνα σημεῖον ἦτο εἰλικρινής: Ἐπολέμησε τὴν δημοκρατίαν. Εἶπεν, ἡ δημοκρατία ἐσάπισε. Τοῦτοι ἐδῶ οἱ δικοί μας δὲν τὸ λέγουν. Ὁμιλοῦν διὰ τὴν δημοκρατίαν καὶ αὐτὸ εἶναι μιὰ παραλλαγὴ ἐκείνης τῆς σκέψεως καὶ ἐκείνης τῆς τακτικῆς. Ἔχουν δίκαιον, ἔτσι πιστεύουν. Καὶ ἔκαμαν μίαν μανοῦβραν πολιτικήν, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν ὑπάρχει τίποτε τὸ ἐπιστημονικόν, ἀλλὰ περισσότερον θυμίζει τὴν μαγείαν καί τὸν ἐξορκισμὸν καὶ τὴν ταχυδακτυλουργίαν. Εἰς τὴν πολιτικὴν χρειάζεται καὶ ἡ ἐπιστημονικὴ δρᾶσις. Ὄχι προφητεῖες. Προφητεῖες δὲν περνοῦν σήμερον. Ἄλλοτε περνοῦσαν. Ξεύρετε πολὺ καλὰ τὶ ἔπαθεν ὁ Ἑβραϊκὸς λαός, ὁ ὁποῖος ἐπίστευσεν εἰς τὸν Μεσσίαν, καὶ τὶ ἔπαθεν ὁ Γερμανικὸς λαός, ὁ ὁποῖος ἐπίσης ἐπίστευσεν εἰς τὸν Μεσσίαν. Ἀλλ’ ἐδῶ εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν πιστεύουν εἰς Μεσσίας. Ἀλλὰ καὶ τὴν Κυβέρνησιν κυνηγᾷ παρόμοια κατάρα. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν τὶ ἐσκέφθη; Τὸ ἠξεύρω πολὺ καλά, ἀπὸ τὰ μυστικὰ ποὺ βγαίνουν ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον. Πᾶμε γιὰ ἐκλογές. Θὰ δώσουμε ἐντολὴ νὰ παρακολουθοῦνται τὰ γραφεῖα τῆς Ε.Δ.Α. διὰ νὰ τοὺς ἐκφοβίσουμε. Προχθές, ἐπειδὴ καὶ ἡμεῖς πᾶμε γιὰ ἐκλογὰς καὶ δὲν φοβούμεθα τὰς ἐκλογὰς μὲ ὅ,τι σύστημα καὶ ἄν θέλετε, καὶ θὰ κατεβοῦμε μὲ τὴν φυσιογνωμίαν μας, τὸ δηλοῦμεν ρητῶς καὶ κατηγορηματικῶς. Ὅταν καλέσαμε τὴν νεολαίαν μας εἰς τὰ γραφεῖα μας, ἀμέσως ἐκινητοποιήθησαν ὅλοι οἱ λεγόμενοι μυστικοί, οἱ ὁποῖοι εἰς τὴν σημιτικὴν γλῶσσαν λέγονται χαφιέδες (εἰς τὴν σημιτικὴν γλῶσσαν χαφιὲς σημαίνει μυστικός), διὰ νὰ μᾶς τρομοκρατήσουν καὶ νὰ ἐξακολουθήσουν τὸν ἐκφοβισμὸν ἀπὸ μέρους τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀπὸ μέρους τοῦ κόμματος τῆς Ε.Π.Ε.Κ. Μᾶς λέγουν, ἐὰν δὲν ψηφίσετε ἐμᾶς, εἶναι ἡ ρομφαία τοῦ Παπάγου. Ἡμεῖς τοὺς ἀπαντῶμεν ἀνοικτά, τὴν ρομφαίαν τοῦ Παπάγου τὴν ξεύρομεν, εἶναι ἀνοικτή, καὶ δὲν τὴν φοβούμεθα. Ἡ δική σας ρομφαία εἶναι κεκαλυμμένη. Δὲν θὰ μᾶς ἐκβιάσετε ὅμως. Τὸ λέγομεν ἀνοικτὰ καὶ ξάστερα, ὅτι ὑποσχεθήκατε ἀμνηστίαν καὶ δὲν ἐδώσατε. Ὑποσχεθήκατε νὰ καταργήσετε τὰ στρατόπεδα συγκεντρώσεως καὶ ἤρχισαν αἱ Ἐπιτροπαὶ Ἀσφαλείας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ στέλλουν πάλιν εἰς τὰ στρατόπεδα συγκεντρώσεως. Ὅταν ἐπεράσατε τὸν ποταμὸν τῶν ἐκλογῶν, ἐλησμονήσατε, σεῖς ἡ ΕΠΕΚ, τὴν ἀμνηστίαν, ὅπως καὶ σεῖς, ὁ Συναγερμός, ἐπεράσατε τὸν ποταμὸν τῶν ἐκλογῶν καὶ ἐλησμονήσατε τὴν λήθην. Τὰ δύο αὐτὰ κόμματα καὶ ὁ Συναγερμὸς καὶ ἰδιαιτέρως ἡ ΕΠΕΚ, ἅμα ἐπέρασαν τὸν ποταμὸν τῶν ἐκλογῶν, ἐλησμόνησαν τὰς ὑποσχέσεις των. Δι’ αὐτὸ ὅλα τὰ κόμματα, ποὺ εἶναι μέσα εἰς τὴν Βουλήν, εἶναι ἁμαρτωλά, ἀπὸ ἀπόψεως ἰδικῆς μας πολιτικῆς ἰδεολογίας. Ἀλλ’ ὑπάρχουν κόμματα, ὄχι μόνον ἁμαρτωλά, ἀλλὰ καὶ κολασμένα. Ἡ ΕΠΕΚ εἶναι κόμμα, ὄχι μόνον ἁμαρτωλόν, ἀλλὰ καὶ κολασμένον, διότι ἐλησμόνησε τὰς ὑποσχέσεις του. Ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος καὶ ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων δὲν ὑπεσχέθησαν, οὔτε λήθην, οὔτε ἀμνηστίαν. Εἶπον γιὰ μιὰ θολὴ εἰρήνευσιν. Ἐπὶ τέλους ὁ λαὸς δὲν τοὺς ἠκολούθησε. Σεῖς ὅμως ἡ ΕΠΕΚ, εἴπατε ἀνοικτά, θὰ καταργήσωμεν τὰ στρατόπεδα συγκεντρώσεως, θὰ δώσωμεν γενικὴν ἀμνηστίαν. Δὲν ἔγινεν οὔτε τοῦτο, οὔτε ἐκεῖνο. Ὥστε νὰ εἴμεθα ἐξηγημένοι, δὲν θὰ μᾶς ἐκβιάσετε καὶ δὲν θὰ μᾶς τρομοκρατήσετε, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν. Δὲν πρόκειται νὰ μᾶς τρομοκρατήσετε μὲ τὴν ρομφαίαν τοῦ κ. Παπάγου.

§26Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ἡμεῖς ὑπεσχέθημεν εἰς τοὺς Ἕλληνας, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ ζήσουν ἡσύχως καὶ ἠρέμως νὰ τοὺς δώσωμεν μέτρα ἐπιεικείας ἢ ἀμνηστίαν καὶ τὰ ἐδώσαμεν. Τώρα λέγει ὁ κ. Πασαλίδης, ὅτι δέν τὰ ἐδώσαμεν εἰς τὸν κ. Πασαλίδην καὶ εἰς τοὺς ὀπαδούς του. Αὐτοὶ λέγουν ὄχι, δὲν τὰ θέλομεν. Ἔχει ὀπαδοὺς ὁ κ. Πασαλίδης εἰς τὴν φυλακὴν καὶ τοὺς λέγομεν: σὺ προσῆλθες αὐθορμήτως. Ἀπαντοῦν: δὲν προσῆλθα, δὲν θέλω νὰ βγῶ. Δὲν θέλει ὁ ἄνθρωπος. Τὶ τὴν θέλει τὴν εἰρήνευσιν; Θέλει τὴν διαιώνισιν τῆς διαιρέσεως, ἐκεῖνες τὶς τρύπες, τὸν παράνομον μηχανισμόν, τὶς παράνομες ἐφημερίδες, νὰ κτυπήσουν τὴν Γιουγκοσλαυΐαν κλπ. Καὶ ἐξακολουθοῦν νὰ λέγουν, ὅτι δὲν λαμβάνομεν μέτρα. Δὲν φαντάζομαι νὰ νομίζετε, ὅτι θὰ σᾶς ἀφήσωμεν νὰ τινάξετε τὴν Ἑλλάδα εἰς τὸν ἀέρα. Δὲν εἶναι χαφιέδες ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι σᾶς παρακολουθοῦν, εἶναι ὄργανα τῆς τάξεως.

§27Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Αὐτά, κύριε Ὑπουργέ, εἶναι ξεπερασμένα μυθιστορήματα. Τὰ χρησιμοποιοῦν ὅλοι ἐκεῖνοι ποὺ θέλουν νὰ καλύψουν τὴν τρομοκρατίαν ποὺ ἀσκοῦν σὲ βάρος τοῦ λαοῦ.

§28Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, δὲν μπορεῖ νὰ ἐννοηθῇ δημοκρατία καὶ νὰ ὀνομάζεσθε δημοκρατικὴ Κυβέρνησις, ὅταν αἱ Ἐπιτροπαὶ Ἀσφαλείας δικάζουν τὴν σκέψιν τῶν ἀνθρώπων. Καὶ δι’ αὐτό, ἐκπρόσωποι τῆς Δημοκρατίας εἴμεθα μόνον ἡμεῖς. Ἡμεῖς εἴμεθα οἱ ἐκπρόσωποι τῆς Δημοκρατίας, διότι δὲν δικάζομεν τὴν σκέψιν, δικάζομεν τάς πράξεις. Ἐὰν ἔπραξαν κάτι, πρέπει νὰ τοὺς στείλετε εἰς τὰ δικαστήρια. Δὲν ἐννοεῖται εἰς δημοκρατικὸν καθεστώς ἡ Ἀσφάλεια νὰ κρίνῃ καὶ νὰ δικάζῃ τὴν σκέψιν τοῦ ἀνθρώπου. Ἐμφανιζόμενοι μὲ αὐτὴν τὴν σημαίαν τῆς Δημοκρατίας, ἀπατᾶσθε, ἐὰν νομίζετε, ὅτι θὰ σᾶς ἀκολουθήσῃ ὁ λαός.

§29Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπικαλῆσθε τοὺς Δημοκρατικοὺς θεσμούς. Κύριε Πασαλίδη, ἔχετε παραδώσει εἰς τὸ Βουλγαρικὸν Ἐπιτελεῖον, ἐπάνω ἀπὸ πενῆντα Ἕλληνας συμμορίτας, οἱ ὁποῖοι ἐπανέρχονται εἰς τὸ Ἑλληνικὸν ἔδαφος ὡς κατάσκοποι. Τὸ κόμμα αὐτό, τὸ ὁποῖον δίδει ἄνδρες διὰ νὰ ἐνεργήσουν στρατιωτικὴν κατασκοπείαν εἰς βάρος τῆς Ἑλλάδος, δὲν μπορεῖ νὰ ἐπικαλῆται δημοκρατικοὺς θεσμούς. Θὰ γίνουν αὔριον δίκαι καὶ θὰ ἀποδειχθοῦν ὅλα αὐτά.

§30Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Θὰ σᾶς ἀπαντήσω, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν. Αὐτὰ ποὺ λέτε μπορεῖ νὰ τὰ χαλκεύετε ὅπως σεῖς θέλετε. Ἀλλὰ μέ τὴν δική σας λογικήν, ἄν αὔριον ὑποθέσωμεν, ὅτι γίνεται ἕνας σεισμός, ὁ Θεὸς νὰ φυλάῃ τὴν Ἑλλάδα, ἤ πέφτει ἕνας κεραυνός, ποῖος φταίει; ἡ ΕΔΑ; Δὲν εἶναι ἔτσι, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν. Τὰ πράγματα νὰ τὰ κρίνωμεν ἀμερόληπτα καὶ ἀντικειμενικὰ καὶ νὰ ἀφήσωμεν τὴν ἐπιχειρηματολογίαν ποὺ δὲν πιστεύουν οὔτε τὰ μικρὰ παιδιά. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ὅ,τι εἶχα νὰ πῶ εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ τὸ εἶπα. Ἐρχόμεθα τώρα, εἰς τὸ ζήτημα τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος. Τὸ ἐκλογικὸν σύστημα καὶ οἱ ἐκλογὲς εἶναι ἀπὸ τὰ σοβαρώτερα ὅπλα, τὰ ὁποῖα ἀπέκτησεν ὁ λαός. Καὶ διὰ νὰ ἀποκτήσῃ τὸ δικαίωμα αὐτὸ τῆς ψήφου ὁ λαὸς πολὺ καλὰ ξέρετε ὅτι κάθε βῆμα του ἐποτίσθη εἰς τὸ αἷμα. Διὰ τοῦ δικαιώματος αὐτοῦ ὁ λαὸς ἠμπορεῖ νὰ στείλῃ τοὺς ἀντιπροσώπους του εἰς τὸ κοινοβούλιον, ὅπου πρέπει νὰ ἀντιπροσωπευθοῦν ὅλαι αἱ πολιτικαὶ ἀποχρώσεις τῆς Χώρας. Δι’ αὐτὸ δίκαιον εἶναι μόνον τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον δίδει τὴν δυνατότητα εἰς τὸν λαὸν νὰ ψηφίσῃ ἐλεύθερα καὶ ἀπαραβίαστα, καὶ νὰ στέλνῃ στὴν Βουλὴ ὅποιους θέλει. Τώρα σεῖς μὲ τὸ πλειοψηφικό, τὸ ὁποῖον ἐπιδιώκει καὶ ὁ Συναγερμός, τὶ θέλετε νὰ κάμετε; Νὰ ἐκβιάσετε μιά μερίδα, μιὰ μεγάλη μερίδα τοῦ λαοῦ, καὶ νὰ τὴν ἀποκλείσετε νὰ ἐμφανισθῇ εἰς τὴν Βουλήν. Ἀλλὰ τότε, ὅταν ἡ μερίδα αὐτὴ δὲν θὰ μπορέσῃ νὰ ἐμφανισθῇ εἰς τὴν Βουλήν, ἐπανερχόμεθα εἰς τὰ παλαιὰ καθεστῶτα, ὅπου ὁ λαὸς δὲν θὰ ἠμπορῇ νὰ σᾶς ἐλέγξῃ τὶ κάμνετε εἰς τὴν Βουλήν. Καὶ νομίζετε ὅτι ἔτσι θὰ μπορέσετε, ὑπὸ τὰς σημερινὰς περιστάσεις καὶ μὲ τὸ πνεῦμα τῆς συγχρόνου ἐποχῆς νὰ σταθῆτε; Δὲν θὰ μπορέσετε! Κάθε χρόνο κάνετε ἐκλογές, τὸ 50 ἐκάματε, τὸ 51 ἐκάματε καὶ τώρα πάλι ζητᾶτε ἐκλογές. Γιατί; Δὲν καταλάβατε ὅτι ὑπάρχει κάποια ριζικὴ αἰτία, ἡ ὁποία δὲν σᾶς ἀφήνει νὰ κυβερνήσετε τὴν Χώραν; Καὶ ἡ αἰτία αὐτὴ εἶναι, ὅπως εἶπα κ. Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἡ πολιτικὴ ἀνωμαλία. Πολιτικὴ ὁμαλότης τὶ σημαίνει; Εἴπαμε: λήθη εἰς τὸ παρελθόν, γενικὴ ἀμνηστία καὶ νὰ ἔλθῃ καὶ τὸ Κ. Κ. στὴ νομιμότητα.

§31Κ. ΡΕΝΤΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Σεῖς νὰ τὸ ἐφαρμόσετε αὐτό. Νὰ παύσετε τὰς παρανομίας.

§32Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Σεῖς δὲν ἐδείξατε δείγματα δημοκρατικὰ ἀπέναντί μας καὶ στέλνετε τὴν νεολαία στὴν ἐξορία, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ τίποτε. Ἐμεῖς εἴπαμε: δῶστε ἀμνηστία καὶ ἡ Χώρα θὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸν ὁμαλὸν πολιτικὸν βίον. Δὲν τὸ θέλετε ὅμως καὶ σεῖς. Δική σας δουλειὰ εἶναι. Ἀλλ’ ἐμεῖς προειδοποιοῦμε καὶ λέμε ὅτι τὸ σύστημα ποὺ θὰ ἐφαρμοσθῇ εἰς τὴν Ἑλλάδα πρέπει νὰ εἶναι τέτοιο, ὥστε κάθε πολιτικὴ ἀπόχρωση νὰ κατέλθῃ στὶς ἐκλογὲς καὶ νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Βουλήν. Κι’ ἐκεῖ νὰ κάμωμε συζήτησι μαζύ σας, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, παρ’ ὅλο ποὺ διαφωνοῦμε καὶ παρ’ ὅλο ποὺ ὁ Συναγερμὸς εἶναι ἐχθρός μας. Καὶ τότε θὰ γίνῃ σύγκρουσις ὁμαλὴ ἰδεῶν. Κι’ ἀπ’ αὐτὴ τὴν σύγκρουσι τὴν ὁμαλὴ τῶν ἰδεῶν θὰ βγῇ ἡ ἀλήθεια. Ὅταν σεῖς θὰ κάμετε κατασκευάσματα τέτοια γιὰ ν’ ἀποκλείσετε μία μερίδα τοῦ λαοῦ, τότε δὲν ξεύρω ἄν ἡ ὁμαλὴ αὐτὴ σύγκρουσι τῶν ἰδεῶν δὲν θὰ γίνῃ, γιὰ νὰ μεταχειρισθῶ καὶ τὴν προσφιλῆ γλῶσσα τὴν ἰατρική, παθογόνα, ὁπότε τὶ θὰ γίνῃ, πολὺ καλὰ τὸ ἀντιλαμβάνεται ὅποιος κατέχει τὰ ἱστορικὰ φαινόμενα. Ὥστε ἕνα εἶναι μόνον τὸ δικαιότατον ἐκλογικὸν σύστημα. Αὐτὸ ποὺ δίνει εἰς τὸν λαὸν τὴν ἐλευθερία νὰ ἐκφράσῃ τὴ θέλησί του, τὸ ἀναλογικόν. Ἄν ὁ Συναγερμὸς ἔχῃ τὴν πλειοψηφία τοῦ λαοῦ, διατὶ φοβεῖται τὴν ἀναλογικήν; Εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἀριθμητικῆς ὅλοι εἴμεθα σύμφωνοι ὅτι 2 σὺν 2 κάνουν 4 Ἀναλογικὰ θὰ πάρετε τοὺς ψήφους ποὺ σᾶς ἀκολουθοῦν. Τὶ καλλίτερον καὶ ὡραιότερον πρᾶγμα; Ἀναλογικὰ θὰ πάρετε ὅσους εἶναι μαζί σας. Μὰ εἶναι φασίστες; Ἄς ἔλθουν εἰς τὴν Βουλήν. Φιλελεύθεροι εἶναι; Ἄς εἶναι καὶ αὐτοί. ΕΠΕΚ εἶναι ἤ ΕΔΑ; Ἄς ἔλθουν εἰς τὴν Βουλήν. Ὄχι νὰ βάλετε τὸ πλειοψηφικόν, τὸ ὁποῖον εἶναι τυραννία τοῦ λαοῦ. Τὸ μόνο, λοιπόν, δίκαιο σύστημα εἶναι ἡ ἄδολη ἀναλογική. Ὄχι ἡ ληστρικὴ ἀναλογική, τὴν ὁποίαν ἐθέσπισαν πέρυσι οἱ τρεῖς ἱεροφάντες, ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων καὶ ὁ Ἀρχηγὸς τῆς ΕΠΕΚ γιατὶ ἐλογάριαζαν ὅτι μὲ αὐτὴν θὰ πάρουν τὴν πλειοψηφία! Δὲν τὴν ἐπήρατε ὅμως, τὶ νὰ κάμωμε; Ἐμεῖς δὲν θέλομε τὴν ἀναλογικὴ ἀπὸ ἀπόψεως κομματικῆς. Ἐμεῖς ξέρουμε πόσες εἶναι οἱ ψῆφοι μας, 300.000 καὶ πάνω, εἴμεθα σίγουροι. Κι’ ἄν τὰ πράγματα συνεχισθοῦν ὅπως τὰ πᾶτε σεῖς, πολὺ γρήγορα θὰ εἴμασθε ἐδῶ μέσα οἱ περισσότεροι. Ὁ κ. Κανελλόπουλος εἶπε προχθὲς ἀπὸ τὸ βῆμα, πολλά, Καὶ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Μπαμπᾶκος καὶ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Μπακόπουλος ὡραῖα ὡμίλησαν. Σὰν νὰ ἐνόμιζε κανεὶς ὅτι μιλοῦσαν περὶ ἑνὸς καλλιτεχνικοῦ ἔργου. Ὁ κ. Μπακόπουλος εἶπε τὴ μισὴ ἀλήθεια, δὲν τὴν εἶπε ὁλόκληρη. Εἰς τὸ πρῶτο μέρος τοῦ λόγου του ἐξύμνησε τὴν ἁπλῆ ἀναλογική, ὕστερα ὅμως, ἕνεκα ἄλλων λόγων, τὴν ἐσκέπασε τὴν ἀναλογικὴ καὶ ἐζήτησε νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ὅπως ἔχει. Ὥστε δὲν μποροῦσε νὰ εἶναι ὡραία ἡ ὁμιλία ἀπὸ ἀπόψεως θετικῆς πολιτικῆς πράξεως. Οἱ ἄλλοι οἱ συναγερμικοὶ ὑπεστήριξαν τὶς δικές τους ἀπόψεις: νὰ ἔλθῃ ὁ Συναγερμὸς, νὰ ἔλθῃ ἰσχυρὰ κυβέρνησις. Ἡ πίστι τους εἶναι τὶ νὰ κάμωμε; Εἶπαν ὅτι εἰς τὴν Ἀγγλίαν εἶναι τὸ πλειοψηφικόν. Ὅ, τι ὅμως γίνεται εἰς τὴν Ἀγγλίαν εἶναι καὶ δίκαιον; Τὸ Ἐργατικὸν κόμμα στὶς τελευταῖες ἐκλογὲς πῆρε περισσοτέρας ψήφους, ὅμως στὸ κοινοβούλιο δὲν ἔχει τὶς ἕδρες ποὺ ἔπρεπε καὶ κυβερνᾶ ἡ μειοψηφία. Ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων πολὺ ὀρθὰ σὲ μιὰ διακοπή του εἶπε χθές: Πῶς νὰ θεωρηθῇ δίκαιον ὅταν τὶς 27 ἕδρες τῶν Ἀθηνῶν π. χ., μὲ μία ψῆφο ποὺ θὰ πάρῃ πάρα πάνω ἕνα κόμμα, νὰ τὶς πάρῃ ὅλες; Εἶναι τοῦτο ἄδικο, παράλογο καὶ νοθεύει τὴ γνήσια θέληση τοῦ λαοῦ. Τὸ μόνο σύστημα ποὺ πρέπει νὰ δεχθῆτε, ἄν θέλετε ἡ Ἑλλάδα νὰ μπῇ σὲ ὁμαλὸ πολιτικὸ βίο καὶ νὰ προοδεύσῃ, εἶναι ἡ ἄδολη ἀναλογική. Ὅλα τὰ ἄλλα συστήματα εἶναι νοθευμένα καὶ νοθεύουν τὴ γνήσια θέληση τοῦ λαοῦ. Μίλησαν πολλοὶ καὶ εἶπαν ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἀντισυνταγματικόν. Τώρα θὰ ἔλθωμεν καὶ εἰς αὐτὸ τὸ Σύνταγμα, τὸ ὁποῖον ἤρχισε νὰ γίνεται τόσο βαρετό. Φαντασθῆτε ποῦ ἐφθάσατε, ποῦ μᾶς ἔφερεν ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, τὸ Σύνταγμα μὲ τὴν σφραγῖδα τοῦ Σολομῶντος καὶ εἶπε νὰ μὴ ἀγγίξετε τὴν σφραγῖδα, θὰ ψηφισθῇ ὅπως εἶναι. Ἔφερε μετὰ δυὸ τσουβάλια ἀναγκαστικοὺς νόμους καὶ ψηφίσματα, ἡμεῖς δὲν τὰ ἐψηφίσαμε βέβαια, διότι τάχα ἔληγε ἡ προθεσμία τῆς Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς. Ὅταν συνεζητεῖτο τὸ νομοσχέδιον τῆς ἀγροτικῆς μεταρρυθμίσεως ἀξιόλογοι νομομαθεῖς ἀπὸ τὴν πλευρὰν τοῦ Συναγερμοῦ καὶ ἀξιόλογοι νομομαθεῖς ἀπὸ τὴν κυβερνητικὴν πλευρὰν διαφορετικὰ ἐξηγοῦσαν τὸ Σύνταγμα καὶ ἐγὼ ἐσκεπτόμουνα καὶ ἔλεγα, «καϋμένε ἑλληνικὲ λαέ ὅταν νομομαθεῖς μὲ τόση πολυμάθεια μὲ τόσες γνώσεις καὶ μέσα στὴ Βουλὴ διαφορετικὰ ἐξηγοῦν τὸ Σύνταγμά σου πῶς μπορεῖς νὰ προκόψῃς». Ἐνῷ τὸ Σύνταγμα ἔπρεπε νὰ γραφῇ σὲ γλῶσσα ἁπλῆ μὲ σαφήνεια καὶ οἱ νόμοι τοῦ Κράτους ἔπρεπε νὰ γράφωνται ἐπίσης σὲ ἁπλῆ γλῶσσα. Φαντάσου τὶ σύνταγμα εἶναι αὐτὸ ὅταν οἱ νομομαθεῖς τὸ ἐξηγοῦν ὅπως θέλει ὁ καθένας. Καὶ σ’ αὐτὸ φταίει καὶ ἡ γλῶσσα εἰς τὴν ὁποίαν εἶναι γραμμένο. Ἔπρεπε καὶ τὸ Σύνταγμα καὶ οἱ νόμοι νὰ εἶναι γραμμένοι στὴ γλῶσσα τοῦ λαοῦ διὰ νὰ καταλαβαίνῃ ὁ λαὸς τὶ λέει. Δυστυχῶς εἰς τὸν τόπον μας ὑπάρχει αὐτὸ τὸ κακόν. Ἔπρεπε ἡ δημοτικὴ γλῶσσα νὰ κατακτήσῃ ὅλους τοὺς πνευματικοὺς τομεῖς τῆς ζωῆς μας καθὼς καὶ τὰ «ἱερὰ» ἐδάφη τῆς νομικῆς ἐπιστήμης. Αὐτὸ δὲν ἔγινεν, ἐνῷ εἰς τὴν ἰατρικὴν ἐπιστήμην τελευταίως ἐξεδόθη ἕνα σύγγραμμα ἐπιστημονικὸν ἀπὸ τὸν καθηγητὴν Λοῦρον εἰς τὴν δημοτικὴν γλῶσσαν καὶ πιστεύω, ὅτι οἱ φοιτηταὶ καλύτερα θὰ καταλάβουν αὐτὴν τὴν ἐπιστήμην. Ἐάν θὰ ζήσῃ αὐτὴ ἡ Βουλή, ἡμεῖς ἔχομεν ἕτοιμον σχέδιον νόμου καὶ ἡ ΕΔΑ θὰ τὸ φέρῃ εἰς τὴν Βουλήν, ὥστε οἱ νόμοι τοῦ Κράτους νὰ γράφωνται καὶ νὰ ψηφίζωνται εἰς τὴν δημοτικὴν γλῶσσαν. Τότε δὲν θὰ ἔχωμε αὐτὸ τὸ φαινόμενον, τὸ ὁποῖον φέρει ἐμπόδια εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς χώρας μας. Ἐγὼ γνωρίζω, ὅτι κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ θὰ καταψηφισθῇ, διότι ἐὰν εἶσθε δημοκρατικοὶ τώρα θὰ τὸ δείξετε αὐτὸ μὲ τὴν πρᾶξιν σας. Σεῖς οἱ δημοκρατικοὶ τῆς ΕΠΕΚ, θὰ δείξετε εἰς τὴν πρᾶξιν, ἐὰν ἐκεῖνα ποὺ διακηρύξατε τὰ ἐφαρμόζετε καὶ τοῦτο θὰ τὸ ἀποδείξετε ἐὰν καταψηφίσετε τὸ νομοσχέδιον αὐτό, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀντιδημοκρατικὸν καὶ νοθεύει τὴν γνησίαν θέλησιν τοῦ λαοῦ. Μὴ νομίζετε, ὅτι εἶναι εὔκολον νὰ δώσετε τὴν ψῆφον σας χωρὶς εὐθύνην. Μίλησαν πολλοὶ διὰ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ καὶ τὸ εἶπαν ἀντισυνταγματικό. Καὶ βέβαια εἶναι ἀντισυνταγματικό, διότι ἀφαιρεῖ τὸ δικαίωμα τῆς ψήφου ἀπὸ ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ἡ Ἀσφάλεια στέλλει στὴν ἐξορία. Φαντασθῆτε ποῦ φθάσαμε καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν εἶναι ἐδῶ διὰ νὰ τὰ ἀκούσῃ. Ὅταν ἦλθε τὸ ζήτημα τῆς ψήφου τῶν γυναικῶν μίλησα καὶ εἶπα ὅτι, πολὺ ἀργὰ φέρατε τὸ νομοσχέδιο, γιατὶ ἕως τώρα ποὺ κυβερνούσατε δὲν τὸ ἐφέρατε; ἤ μήπως θέλετε νὰ δείξετε ὅτι τὴν πρωτοβουλίαν τὴν ἔχετε σεῖς; Ἀλλ’ αὐτὸ τὸ ἄρθρον 35 πρέπει νὰ καταργηθῇ ποὺ ἀφαιρεῖ τὸ δικαίωμα τῆς ψήφου ἀπὸ τὶς γυναῖκες καὶ ἀπὸ τοὺς ἐξορίστους ἄνδρες. Καὶ σὲ ποιὸ Σύνταγμα τοῦ κόσμου εἴδατε σεῖς νὰ ἀφαιρῆται ἡ ψῆφος ἀπὸ τὸν πολίτην, ὁ ὁποῖος δὲν κατεδικάσθη καὶ ὕστερα θὰ μοῦ πῆτε ὅτι εἶσθε δημοκρατικοί. Δὲν μπορεῖτε νὰ ἐμφανισθῆτε ὡς δημοκρατικοί.

§33Ε. ΓΟΝΗΣ. Τὰ κρατούμενα εἰς τὰ στρατόπεδα συγκεντρώσεως τῆς Ρωσσίας 13 ἑκατομμύρια ἐργατῶν ψηφίζουν;

§34Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Σᾶς ἀπαντῶ κάθε ὥρα καὶ στιγμὴ καὶ λέγω ὅτι εἰς τὴν Ρωσσίαν — ἐὰν σεῖς πάσχετε ἀπὸ ἄγνοια, δὲν εἶναι ἀνάγκη ἐγὼ νὰ σᾶς κάνω μαθήματα — σᾶς εἶπα ἑκατὸ φορὲς ὅτι στὴ Ρωσσία ἔγινε ἐπανάσταση κοινωνικὴ καὶ ἡ ἐπανάσταση ἐκείνη ἀκόμη ἐξακολουθεῖ. Δὲν τὸ γνωρίζετε; Ἡ ἐπανάστασις ἐπεβλήθη, ἀλλὰ εἶναι ἔννομον κράτος. Δηλαδὴ εἰς τοὺς νόμους πρέπει νὰ ὑπακούσῃς.

§35Ε. ΓΟΝΗΣ. Ἐδῶ νὰ μὴ ὑπακούετε σεῖς εἰς τοὺς νόμους;

§36Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Ἐκεῖ ὑπάρχουν νόμοι καὶ λέγουν ὅτι ἐναντίον τοῦ σοσιαλιστικοῦ καθεστῶτος δὲν θὰ προπαγανδίζῃς. Δὲν θὰ φέρῃς ἀντίδρασιν. Αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικότητα. Κύριε Γονῆ, θέλετε νὰ δείξετε τὴν πολυμάθειάν σας, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν ἔχω καιρὸν τώρα νὰ κάμω τὸν δάσκαλον. Ἐγὼ σᾶς λέγω ὅτι εἶναι ἔννομον κράτος, ἐνῷ ἐδῶ δὲν εἶναι ἔννομον τὸ κράτος. Ὁ νόμος ἐδῶ λέγει ὅτι πάνω ἀπὸ δύο χρόνια δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ τὸν ἀφήνετε ἐξορία. Ἐσεῖς ὅμως τοὺς κρατᾶτε 5 καὶ 6 χρόνια. Ἄρα τὸ κράτος δὲν εἶναι δίκαιον. Βέβαια δίκαιον κράτος δὲν ὑπάρχει, ὅταν δὲν θὰ ὑπάρχῃ κρατικὴ ἐξουσία, τότε θὰ εἶναι δικαία ἡ κοινωνία. Δηλαδὴ ὅταν θὰ παύσῃ, ὅπως λέγει ὁ Μάρξ, τὸ κράτος νὰ ἔχῃ ἐξουσίαν καὶ τὸ κράτος θὰ διαλυθῇ μέσα στὴν κοινωνία. Καὶ σὺ νομίζω, κύριε Γονῆ, ὅτι κάποτε τὸν Μάρξ τὸν εἶχες κάτω ἀπὸ τὸ μαξιλάρι σου. Ἐγὼ δὲν ἀρνοῦμαι ὅτι τὸν ἔχω, ἀλλὰ καὶ σὺ ὅταν ἤσουνα νέος τὸν εἶχες κάτω ἀπὸ τὸ μαξιλάρι σου. Λέγει, λοιπόν, ὁ Μάρξ ὅτι ἡ δικαιοτέρα κοινωνία εἶναι ἐκείνη ὅταν δὲν θὰ ὑπάρχῃ ἐξουσία, δηλαδὴ βία καὶ τὸ κράτος θὰ χωνευθῇ μέσα εἰς τὴν κοινωνίαν. Εἰς τὴν Ρωσσίαν ἐκεῖ πᾶνε. Θὰ εἶναι ἡ δικαιοτέρα κοινωνία καὶ ἡ Σοβιετικὴ Ἕνωσι δὲν πάει γιὰ πόλεμο, εἰς αὐτὰ εἴμεθα πεπεισμένοι, γιατὶ κάνει δημιουργικὴ εἰρηνικὴ ἐργασία. Καθυπέταξεν τὴν φύσιν γιὰ τὸ συμφέρον τῆς ἀνθρωπότητος. Αὐτὰ δημιουργοῦν εἰς τὴν Σοβιετικὴν Ἕνωσιν. Καθυποτάσσουν καὶ μεταμορφώνουν τὴν φύσιν, πρὸς ὄφελος ὅλης τῆς ἀνθρωπότητος. Διεφωτίσθητε ἔτσι μιὰ γιὰ πάντα. Τελειώνοντας, καταψηφίζομεν τὸ νομοσχέδιον, ὡς νομοσχέδιον δόλιον καὶ προτείνομεν νὰ ὑψωθῆτε ὑπεράνω κομμάτων καὶ ὑπεράνω — ἄς εἴπω — καὶ τῶν ἀρχηγῶν σας, οἱ ὁποῖοι μᾶς ἔβαλον εἰς αὐτὴν τὴν μάχην. Τὸ ἐπάγγελμα εἰς τὸν ἄνθρωπον δίδει μία σφραγῖδα, ὅπως καὶ ἐγὼ ἔχω μίαν σφραγῖδα σὰν γιατρὸς καὶ καταπολεμῶ τὸν θάνατον. Ἔτσι καὶ οἱ στρατιωτικοί. Αὐτοὶ ὅμως νομίζουν ὅτι εἶναι ἡ παλαιὰ ἐποχή. Ὁ Στρατάρχης Παπάγος ἀμέσως ὕστερα ἀπὸ τὰς ἐκλογὰς ἔρριξε τὸ γάντι «θέλω ἐκλογάς, θέλω ἐξουσία, θέλω πλειοψηφικό». Καὶ ὁ Πλαστήρας τό ἐδέχθη. Ἄν ἔλεγεν ἀναλογικὸ πάλι θὰ τὸ ἐδέχετο. Σὰν τὴν μονομαχία: Μὲ ξῖφος ὁ ἕνας μὲ ξῖφος καὶ ὁ ἄλλος. Πιστόλι ὁ ἕνας, πιστόλι καὶ ὁ ἄλλος. Ἐὰν πρόκειται νὰ μονομαχήσετε, τὶ κάθεσθε; Πηγαίνετε νὰ μονομαχήσετε καὶ ἀφῆστε ὅλους ἡμᾶς τοὺς ἄλλους, διὰ νὰ ἡσυχάσῃ ὁ ταλαίπωρος τόπος. Αὐτὰ ἤθελον νὰ εἴπω ὄχι ἀπὸ κακίαν. Λοιπὸν προτείνομεν νὰ καταψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον. Εἶμαι πεπεισμένος ὅτι, ἐὰν δὲν ὑπῆρχεν ὁ φόβος τῶν βουλευτῶν, μήπως δὲν περιληφθοῦν εἰς τὸ ψηφοδέλτιον καὶ ἐὰν ὁ Κανονισμὸς ἐπέτρεπε μυστικὴν ψηφοφορίαν, σᾶς βεβαιῶ, ἡ ἄδολη ἀναλογικὴ θὰ ἔπαιρνε 240 ψήφους. Εἶμαι πεπεισμένος δι’ αὐτὸ. Ἀλλὰ ἐπειδὴ ὁ Κανονισμὸς δὲν ἐπιτρέπει τὴν μυστικὴν ψηφοφορίαν καὶ ἐπειδὴ δὲν ἔχουν καὶ τὸ θάρρος νὰ εἴπουν ἀνοικτὰ ὅτι θέλουν τὴν ἄδολον ἀναλογικήν, ἡ ὁποία σημαίνει γνήσιαν ἐκδήλωσιν τοῦ φρονήματος τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ — καὶ ἐκδήλωσις τοῦ φρονήματος τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, σημαίνει κυριαρχίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ — δὲν ἠμπορεῖ δυστυχῶς νὰ ἀποδειχθῇ τοῦτο. Καὶ ἐὰν ἔρθετε σεῖς νὰ κυβερνήσετε κ. Στρατάρχα μὲ τὴν ἄδολη ἀναλογικήν, ἐφ’ ὅσον πάρετε τὴν πλειοψηφίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, ἡμεῖς δὲν ἔχομεν καμμίαν ἀντίρρησιν. Τὸν φίλον μου, τὸν κ. Μαρκεζίνην, τὸν πιάνει τρομάρα, ὅταν ἀκούῃ, ἄδολη ἀναλογική. Παθαίνει μίαν ἀγχώδη ἀγωνίαν, ὅπως λέγομεν εἰς τὴν γλῶσσαν μας τὴν ἰατρικήν. Ἐξουσίαν θέλει γρήγορα καὶ τίποτε περισσότερον. Τελειώνοντας ἔχω νὰ εἴπω ὅτι ἡ Ε.Δ.Α. καταψηφίζει τὸ νομοσχέδιον, καὶ θὰ κατέλθῃ εἰς τὰς ἐκλογὰς ὡς κόμμα Δημοκρατικόν, μὲ τὴν σημαίαν «Δημοκρατία ἢ φασισμός». Αὐτὴ εἶναι ἡ σημαία ὅλων τῶν δημοκρατικῶν, καὶ σεῖς ἐὰν εἶσθε δημοκρατικοὶ θὰ ἔλθετε κάτω ἀπὸ τὴν ἰδικήν μας σημαίαν. (Χειροκροτήματα).

§37Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Αὐτὰς τὰς θεωρίας ὅμως δὲν τὰς ἐφαρμόζουν εἰς τὰς χώρας τοῦ Παραπετάσματος. Θέλουν νὰ τὰς διδάξουν ἐδῶ. Ἀπατᾶται ὁ κ. Πασαλίδης, ἐὰν νομίζῃ, ὅτι μὲ τὴν ἀναλογικὴν θὰ φέρῃ δύναμιν. Μὲ τὴν στεῖραν πολιτικήν, μὲ τὸ μῖσος, τὸ ὁποῖον διδάσκουν, μὲ τὴν διαίρεσιν, εἰς τὴν ὁποίαν πιστεύουν, τὸ κόμμα, ἡ μερὶς ἐκείνη ἔχει χάσει τὸ ἥμισυ τῆς δυνάμεώς της αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀπὸ τὰς περασμένας ἐκλογάς. Δὲν θὰ πάρετε, οὔτε 80.000 ψήφους μὲ ἀναλογικήν. Θὰ ἤθελον νὰ ἐφαρμοσθῇ αὕτη, διὰ νὰ τὸ ἴδητε.

§38Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν μὲ ἀναγκάζει νὰ ἀνέλθω καὶ πάλιν εἰς τὸ βῆμα.

§39Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ποίους ἐκπροσωπεῖτε;

§40Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Ἡμεῖς ἐκπροσωποῦμεν τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν. Αὐτά, κύριε Ὑπουργέ, ἠμποροῦσε νὰ τὰ εἴπῃ μόνον ὁ Συναγερμός, ὄχι ἕνας δημοκρατικός. Ἐὰν τὰ ἔλεγεν ὁ Συναγερμὸς θὰ ἀπήντων· εἰς ἕνα δημοκρατικὸν δὲν θὰ ἀπαντήσω. Τί κάνετε εἰς τὴν Ἑλλάδα; Αὐτὸ νὰ μᾶς εἴπητε· σεῖς θέλετε νὰ κρύψετε τὶ γίνεται εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ θέλετε νὰ μᾶς πῆτε τὶ γίνεται ἐκεῖ. Ἐζήτησα ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ μοῦ δώσῃ διαβατήριον, διὰ νὰ πάω ἐκεῖ καὶ νὰ ἰδῶ, ἐὰν αὐτά, ποὺ λέγουν, εἶναι ὀρθά, ὅτι δηλαδὴ πεινάει ὁ λαός, ὅτι ὑπάρχουν καταστροφαί, ὅτι δὲν γίνεται δημιουργικὴ ἐργασία. Ἐγὼ θὰ ἐπήγαινα διὰ τὰ καπνά. Ἐὰν μὲ ἄφηνε θὰ ἠρχόμην καὶ εἰλικρινῶς θὰ σᾶς ἔλεγεν, ὅτι αὐτά, ποὺ λέγουν γιὰ αὐτὰς τὰς χώρας, ὅτι ὁ λαὸς πεινᾶ κτλ., εἶναι ὀρθά. Ἐγώ, βέβαια, εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθά. Αὐτὸ εἶναι ζήτημα πίστεως καὶ ζήτημα γνώσεων, τὰς ὁποίας γνώσεις, σεῖς δὲν ἔχετε.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Καραμανλῆς ἔχει τὸν λόγον.

§42Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Κύριοι βουλευταί, γνωρίζω καλῶς, ὅτι δὲν πρόκειται μὲ ἐκεῖνα ποὺ θὰ εἴπω νὰ σᾶς πείσω ποτὲ νὰ μεταβάλητε ἀπόψεις καὶ τοῦτο διότι δυστυχῶς εἰς τὴν χώραν αὐτήν, ἡ πολιτική μας ζωὴ διαμορφοῦται εἰς τὰ παρασκήνια καὶ ὄχι εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Ὀφείλω ὅμως νὰ ὑψώσω φωνὴν διαμαρτυρίας κατὰ τῆς προσπαθείας ποὺ γίνεται νὰ ἐπιβληθῇ ἕνας ἐκλογικὸς νόμος, ὁ ὁποῖος θὰ ἐπιδεινώσῃ ἀντὶ νὰ ἐξυγιάνῃ τὴν πολιτικήν μας ζωήν. Ὁ τόνος μὲ τὸν ὁποῖον διεξάγομεν τὰς συζητήσεις μας εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην, δημιουργεῖ τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι δὲν ἔχομεν σαφῆ ἀντίληψιν τῆς βασικῆς ἐκείνης αἰτίας, εἰς τὴν ὁποίαν ὀφείλεται ἡ κακοδαιμονία τοῦ λαοῦ μας. Ἔχω τὴν γνώμην—τὴν ὁποίαν εἶχα τὴν εὐκαιρίαν νὰ ὑποστηρίξω καὶ ἄλλοτε εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν—ὅτι ἡ κακοδαιμονία αὐτὴ ὀφείλεται κυρίως εἰς τὴν ἀτελῆ ὀργάνωσιν τῆς δημοσίας μας ζωῆς. Ἐὰν λάβῃ κανεὶς ὑπ’ ὄψει του, ὅτι μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν ἐνηλλάγησαν εἰς τὴν ἐξουσίαν 15–16 Κυβερνήσεις ἀντὶ τῶν 2 ἢ 3, τὰς ὁποίας φυσιολογικῶς ἔπρεπε νὰ εἴχωμεν, εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ δεχθῇ, ὅτι, εἰς τὴν χώραν ταύτην, δημοσία ζωὴ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς σοβαρᾶς ἐκείνης λειτουργίας, ἡ ὁποία ἀποβλέπει εἰς τὴν ἀξιοποίησιν τῶν ἀρετῶν καὶ τῶν δυνατοτήτων τοῦ Ἔθνους οὐσιαστικῶς δὲν ὑφίσταται. Ἡ πολιτικὴ ἀστάθεια, κύριοι συνάδελφοι, κατέστη χρόνιον ἀθεράπευτον νόσημα εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ ἐπαναλαμβάνω, διὰ δευτέραν φοράν, ὅτι κατέστη ἡ βασικὴ καὶ κυρία αἰτία τῆς κακοδαιμονίας τοῦ Ἔθνους. Ἀλλ’ ἡ ἀστάθεια αὐτὴ δὲν ἀναστέλλει μόνον τὴν δραστηριότητα τοῦ Ἔθνους, δὲν δημιουργεῖ μόνον ἀδυναμίαν ἀνασυγκροτήσεως τῆς οἰκονομίας μας, ἀλλὰ διαφθείρει τὸν χαρακτῆρα καὶ τὰ ἤθη τοῦ λαοῦ μας, καὶ δημιουργεῖ μίαν ἀτμόσφαιραν ἀνυποληψίας γύρω ἀπὸ τὴν χώραν μας, τῆς ὁποίας δὲν εἶναι ἄξιος ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Αὐτὴ ἡ πολιτικὴ ἀστάθεια μὲ ὅλας αὐτὰς τὰς ἐπιβλαβεῖς συνεπείας, τὰς ὁποίας ἔχει ἐπὶ τῆς ζωῆς τοῦ Ἔθνους, κατὰ μέγα μέρος ὀφείλεται εἰς τὴν ἔλλειψιν σταθεροῦ καὶ ἀδιαβλήτου ἐκλογικοῦ συστήματος. Ἐναλλάσσομεν εἰς τὴν χώραν ταύτην τὰ ἐκλογικὰ συστήματα καθ’ ἑκάστην ἐκλογὴν καὶ κατὰ τὰ συμφέροντα τοῦ ἑκάστοτε κυβερνῶντος κόμματος εἰς τρόπον ὥστε νὰ δημιουργῶμεν ἀδυναμίαν σταθεροῦ προσανατολισμοῦ τῶν πολιτικῶν μας δυνάμεων. Δημιουργοῦμεν δὲ τὴν ἀνάγκην διὰ τὰ κόμματα νὰ γίνουν ἀνακόλουθα καὶ ἀλλοπρόσαλλα καί, ἐν συνεχεία, ἀνυπόληπτα. Ἐὰν ἐξετάσῃ κανεὶς τὴν ἱστορίαν τῶν τελευταίων 25 ἐτῶν θὰ ἴδῃ ὅτι ἑκάστοτε τὸ ἐκλογικὸν σύστημα μετεβλήθη τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν — κατὰ τρόπον συμφέροντα εἰς τὸ κυβερνῶν κόμμα—καὶ οὐδέποτε ἐπανελήφθη ἡ ἐκλογὴ μὲ τὸ ἴδιον σύστημα. Δὲν εἶναι δυνατόν, κύριοι, νὰ ὑπάρχῃ δημοσία ζωή, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχουν πολιτικοὶ προσανατολισμοί, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχουν πολιτικὰ κόμματα, ὅταν δὲν ὑπάρχῃ σταθερὸς ἐκλογικὸς νόμος. Ἐὰν λοιπὸν δεχώμεθα, ὅτι ἡ κακοδαιμονία τοῦ Ἔθνους ὀφείλεται εἰς τὴν ἔλλειψιν, κυρίως, σταθεροῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ἔχομεν μίαν εὐκαιρίαν κατὰ τρόπον σοβαρὸν νὰ ἐπιληφθῶμεν τῆς ἀνορθώσεως τοῦ δημοσίου μας βίου. Δὲν θὰ ἀσχοληθῶ μὲ τὰ ἐκλογικὰ συστήματα ἀπὸ ἀπόψεως θεωρητικῆς. Ἔχω τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξα καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην, ὅτι ὅλα τὰ ἐκλογικὰ συστήματα εἶναι καλά, μὲ τὴν προϋπόθεσιν ὅτι θὰ εἶναι σταθερὰ καὶ ὅτι θὰ ὑπάρχουν ἥμερα πολιτικὰ ἤθη. Θὰ σᾶς ἀναφέρω παραδείγματα μερικῶν χωρῶν εἰς τὰς ὁποίας ἰσχύει τὸ ἀναλογικὸν σύστημα διὰ νὰ ἀποδειχθῇ τὸ βάσιμον τῶν ἰσχυρισμῶν μου. Εἰς τὴν Ἑλβετίαν, εἰς τὸ Βέλγιον, εἰς τὴν Ὁλλανδίαν καὶ εἰς τὴν Σουηδίαν ἰσχύει ἡ ἀναλογικὴ ἀπὸ 40–50 καὶ 60 ἐτῶν. Ὑπάρχει πληθὺς κομμάτων. Παρὰ ταῦτα δὲν ὑπάρχει ἡ πολιτικὴ ἀναρχία ἡ ὁποία παρατηρεῖται εἰς τὸν τόπον μας. Δὲν πταίουν, λοιπὸν, τά ἐκλογικά μας συστήματα ὅσον τὰ πολιτικά μας ἤθη. Δὲν θὰ ἀσχοληθῶ, ἐπαναλαμβάνω, μὲ τὴν θεωρητικὴν ἀνάπτυξιν τοῦ θέματος. Πρῶτον, διότι εἶναι θέμα ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἔχουν γραφῆ πολλὰ καὶ ἐπὶ τοῦ ὁποίου κατ’ ἐπανάληψιν ἀνεπτύχθησαν διάφοροι ἀπόψεις ἐντεῦθεν καὶ ἐκεῖθεν, εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ εἴπω εἶναι ὅτι εἰς ὅλας τὰς χώρας αὐτάς, παρὰ τὴν ὕπαρξιν τοῦ ἀναλογικοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον δημιουργεῖ τὴν κατάτμησιν τῶν πολιτικῶν δυνάμεων, ὑπάρχει κοσμία καὶ σταθερὰ πολιτικὴ ζωή, διὰ τὸν λόγον, ὅτι τὸ ἰσχῦον ἐκεῖ ἐκλογικὸν σύστημα, καίτοι ἔχει αὐτὰ τὰ μειονεκτήματα, εἶναι σταθερόν. Ἠναγκάσθην νὰ ἀναφέρω τὰς περιπτώσεις αὐτὰς διὰ νὰ ἀποδείξω πόσην σπουδαιότητα ἔχει ἡ σταθερότης τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος διὰ τὴν τοιαύτην ἢ τοιαύτην διαμόρφωσιν τῆς πολιτικῆς ζωῆς μιᾶς χώρας. Εἶναι γνωστόν, κ. κ. συνάδελφοι, ὅτι ὁ ἐκλογικὸς νόμος, ὡς συνάρτησις τῆς διατάξεως ἐκείνης τοῦ Συντάγματος, ἡ ὁποία καθορίζει τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον συγκροτεῖται ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία, ἀσκεῖ βαθυτάτην ἐπίδρασιν ἐπὶ τῆς πολιτικῆς ζωῆς μιᾶς χώρας. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι ἡ καθιέρωσις σταθεροῦ καὶ ἀδιαβλήτου ἐκλογικοῦ συστήματος, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποτελέσῃ τὴν ἀπαρχὴν τῆς ἐξυγιάνσεως καὶ σταθεροποιήσεως τῆς πολιτικῆς μας ζωῆς. Ἀλλ’ ἀντὶ τούτου, κ.κ. συνάδελφοι, ἡ Κυβέρνησις εἰσήγαγεν εἰς τὴν Βουλὴν τὸ παρὸν νομοσχέδιον, αἱ σκανδαλώδεις διατάξεις, τοῦ ὁποίου ἀποτελοῦν πρόκλησιν κατὰ τοῦ λαοῦ καὶ τῆς ἐννοίας τοῦ δικαίου. Εἰσήγαγε νομοσχέδιον ἐναντίον τοῦ ὁποίου ὑπάρχει μία συνεχὴς καταφορὰ ἐπὶ 30 ὁλόκληρα ἔτη ἀπὸ ὅλον τὸν κόσμον ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἀδικεῖται ἀπὸ τὸ σύστημα τοῦτο. Ἐπεκαλέσθη ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας, κ. Μπακόπουλος, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸ γεγονός, ὅτι τὸ σύστημα αὐτὸ ἐφηρμόσθη κατὰ τὸ παρελθόν. Ἀλλ’ ἀκριβῶς τὸ γεγονός, ὅτι ἐφηρμόσθη κατὰ τὸ παρελθὸν παρὰ τὰς συνεχεῖς διαμαρτυρίας ὁλοκλήρου τοῦ ἀντιπάλου πολιτικοῦ κόσμου, σημαίνει, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ὤφειλε καὶ τὴν στιγμὴν αὐτὴν νὰ ἐπιμείνῃ νὰ ἐπαναφέρῃ τὸ σύστημα τοῦτο.

§43Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Σεῖς τὸ ἐψηφίσατε, τὰ τρία κόμματα.

§44Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, πρῶτον, ἔχω νὰ εἴπω, ὅτι κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην δὲν ἔλαβα τὴν θέσιν αὐτήν, ἀλλὰ θέσιν διάφορον, δὲν ὑπεστήριξα τὸν νόμον αὐτόν. Καί, δεύτερον, ὁ Συναγερμὸς δὲν ὑπῆρχε τότε διὰ νὰ τοῦ καταλογήσητε εὐθύνην τῆς ψηφίσεως τοῦ νόμου ἐκείνου. Αὐτὰ ὡς πρὸς ἐμὲ καὶ ὡς πρὸς τὸ κόμμα εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκω.

§45Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ἡ Βουλὴ ἠθέλησε αὐτὸν τὸν νόμον καὶ ἔθεσεν εἰς αὐτὸν διάταξιν νὰ δύναται νὰ ἐφαρμόζεται δι’ ἁπλοῦ διατάγματος. Πολλοὶ ἐκ τῶν βουλευτῶν οἱ ὁποῖοι ἀνήκουν εἰς τὸν Συναγερμόν, ἐψήφισαν τὴν διάταξιν αὐτήν. Ἐγὼ δὲν τὴν ἐψήφισα.

§46Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, μὴ ἔχων ἐπιχειρήματα λογικά, ἠθικὰ ἢ νομικὰ νὰ ὑποστηρίξῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἐπικαλεῖται μόνον τὸ γεγονός, ὅτι ἴσχυσε κατὰ τὸ παρελθὸν καί, ὅτι ὁ νόμος περὶ ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς προβλέπει τὴν καθιέρωσιν τοῦ νόμου τούτου. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, εἶναι τοιαύτης σπουδαιότητος τὸ θέμα τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ὥστε εἶναι ἀνάγκη τὸν νόμον τὸν ὁποῖον εἰσάγετε νὰ τὸν στηρίξητε λογικά, ἠθικὰ καὶ νομικὰ καὶ ὄχι νὰ ἐπικαλῆσθε ἕνα σφάλμα τὸ ὁποῖον ἐγένετο πρὸ πέντε–δέκα ἐτῶν. Εἶναι ἀνάγκη, ἐπαναλαμβάνω, νὰ γίνῃ ἀντιληπτόν, ὅτι ὁ νόμος τὸν ὁποῖον εἰσάγει ἡ Κυβέρνησις εἶναι νόμος, ὁ ὁποῖος ἀποβλέπει εἰς τὴν δημιουργίαν ἐκλογικῶν πλεονεκτημάτων δι’ αὐτὴν καὶ νὰ παρεμποδίσῃ τὴν ἐπικράτησιν τοῦ Συναγερμοῦ. Αὐτὸ εἶναι τόσον ἀληθές, ὥστε ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀρκαδίας συνάδελφος εἶχε τὴν εἰλικρίνειαν νὰ τὸ ὁμολογήσῃ, εἰπών, ὅτι «ἐὰν πρόκειται νὰ κάμωμεν ἐκλογικὸν νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον σᾶς συμφέρει, προτιμῶμεν νὰ κάμωμεν νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον συμφέρει ἡμᾶς».

§47Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶπον αὐτό.

§48Κ. ΡΕΝΤΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ἠξίωσεν ὁ Συναγερμὸς τὴν μεταβολὴν τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος διὰ διατάγματος, ὅπως προβλέπει ὁ νόμος περὶ ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς. Τὸ ἐφέραμε λοιπὸν νὰ ψηφισθῇ ὡς νόμος καὶ μᾶς κατηγορεῖτε ὅτι εἴμεθα τύραννοι, ὅτι εἶναι ὁ τρόπος σκανδαλώδης καὶ ἄλλα.

§49Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν εἶπα αὐτὸ ποῦ λέγετε, ἐγὼ εἶπα ἀντικρούων τὰ ἐπιχειρήματα τοῦ Συναγερμοῦ ὅπως διετυπώθησαν εἰς τὴν Κοινοβουλευτικήν, οἱ βουλευταὶ τοῦ Συναγερμοῦ εἶπον «εἰσάγετε νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον σᾶς συμφέρει καὶ βλάπτει τὸν Συναγερμὸν» καὶ προσέθεσα, εἴχομεν καμμίαν ὑποχρέωσιν νὰ ἐξετάσωμεν τὶ συμφέρει τὸν Συναγερμὸν διὰ νὰ κάμωμεν τοιοῦτον νομοσχέδιον διὰ νὰ τὸν ὠφελήσωμεν. Προσέθεσα ὅτι, φέραμεν νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον σεῖς οἱ ἴδιοι θέλατε νὰ φέρετε διὰ διατάγματος.

§50Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Πιθανὸν νὰ μὴ ἤκουσα καλά, πάντως οὕτω ἀντελήφθην καὶ εἰλικρινῶς σᾶς λέγω σᾶς συγχαίρω διὰ τὴν εἰλικρίνειάν σας.

§51Κ. ΡΕΝΤΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Θέλετε νὰ μείνωμεν σύμφωνοι ἐπὶ τῆς ἑξῆς βάσεως: Νὰ μὴ θεωρηθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ὡς τερματίζον τὸ ὅλον ζήτημα; Ἀλλὰ νὰ ὁρίσωμεν ὅτι θὰ προκρίνῃ ἡ Βουλὴ τὸν ἐκλογικὸν νόμον καὶ νὰ τεθοῦν ὑπ’ ὄψιν τῆς Βουλῆς ἀλληλοδιαδόχως ἡ εὐρεῖα, τὸ φωτογραφικὸν σύστημα καὶ ὅλα τὰ ἄλλα συστήματα οὕτως ὥστε ἐκ τῆς προτιμήσεως τῆς Βουλῆς, νὰ ἐξέλθῃ ἕνα ἐκλογικὸν σύστημα, νὰ γίνουν ἀλλεπάλληλοι ψηφοφορίαι.

§52Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ὑπάρχει καὶ ἡ θεωρία ἡ ὁποία ὑποστηρίζει τὴν ἄποψίν σας, ὑπάρχει ἡ θεωρητικὴ ἄποψις κατὰ τὴν ὁποίαν ἐφόσον ὁ ἐκλογικὸς νόμος ἀποτελεῖ συνάρτησιν τοῦ Συντάγματος, δημιουργεῖται ἡ περίπτωσις τοῦ νὰ μὴ θεωρηθῇ πολιτικὸν θέμα, ἀλλὰ θέμα συνειδήσεως δι’ ἕκαστον βουλευτήν. Πάντως ἐγὼ δὲν εἶμαι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ σᾶς ἀπαντήσω, εἶναι θέμα διὰ τὸ ὁποῖον λαμβάνει θέσιν ἡ ἡγεσία τῶν κομμάτων.

§53Κ. ΡΕΝΤΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Πρῶτα ἡμεῖς δὲν θέτομεν ζήτημα ἐμπιστοσύνης. Δὲν εἶναι νόμος ἀπὸ τὸν ὁποῖον ἡ κυβέρνησις θὰ ἐξαρτήσῃ τὴν θέσιν της.

§54Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργός, ἴσως ὑπὸ τὴν ἔμπνευσιν μιᾶς αἰφνιδίας ἰδέας, συνέλαβε κάτι, τὸ ὁποῖον εἶναι τελείως ξένον πρὸς τὰς παραδόσεις τὰς κοινοβουλευτικάς. Ὑπάρχει ἕνα νομοσχέδιον ἐπὶ τοῦ ὁποίου γίνεται συζήτησις. Δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ εἴπῃ ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ ἐρωτηθῇ ἐφ’ ὅλων τῶν ἐκλογικῶν συστημάτων. Ἡ Βουλὴ θὰ ἐρωτηθῇ εἰς τὴν ψηφοφορίαν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου. Δὲν πρόκειται νὰ ἐξετάσωμεν ὅλα τὰ συστήματα καὶ ἐπ’ αὐτῶν νὰ ἀποφανθῶμεν. Ἂν ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν θέλουν νὰ γίνῃ ψηφοφορία ἐπὶ τῆς ἀρχῆς αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου, νὰ τὸ ἀποσύρουν καὶ νὰ καταθέσουν ἄλλο, δὲν ἔχουν ὅμως τὸ δικαίωμα νὰ κάμουν αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγει ὁ κ. Ὑπουργός. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ σημαίνει μόνον ἔλλειψιν σοβαρότητος, ἔλλειψιν πραγματικῆς εἰς τὴν Κυβέρνησιν πίστεως εἰς ὡρισμένον ἐκλογικὸν σύστημα, σημαίνει ἔλλειψιν συνοχῆς εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰς τὴν κυβερνητικὴν παράταξιν. Μόνον αὐτὸ σημαίνει ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον παρουσιάζει ἀπόψε καὶ προτείνει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. (Χειροκροτήματα).

§55Κ. ΡΕΝΤΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Οὐδέποτε ὁ ἐκλογικὸς νόμος ἀπετέλεσεν ἀντικείμενον ψήφου ἐμπιστοσύνης, οἱ βουλευταὶ ψηφίζουν ἐπὶ αὐτοῦ μὲ κάποιαν ἐλευθερίαν. Δι’ αὐτὸ τὸ Σύνταγμα ζητεῖ τὴν ψήφισιν νόμου, διότι εἶναι ἐλεύθεροι οἱ βουλευταὶ νὰ ψηφίζουν, ἄλλως θὰ ἔλεγε διὰ συμφωνίας τῶν κομμάτων. Δὲν θὰ μᾶς ἐπιβάλετε σεῖς νὰ τὸ θεωρήσωμεν τὸ ζήτημα τοῦ νομοσχεδίου ζήτημα ἐμπιστοσύνης.

§56Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μὴ προχωρῆτε. Δὲν ἰσχυρίσθην τοιοῦτον τι. Ἀγορεύων εἶπα, ἐπικαλεσθεὶς τὴν ἰδικήν σας φράσιν, ὅτι δὲν εἶναι ζήτημα κυβερνητικόν, ὅτι δὲν εἶναι ζήτημα ἐμπιστοσύνης καὶ ὅτι οἱ κ. βουλευταὶ ψηφίζοντες δὲν ἔχουν ἀνάγκην νὰ ἐκδηλώσουν διὰ τῆς ψήφου των τὴν πίστιν των πρὸς τὴν κυβέρνησιν. Ἕτερον ἑκάτερον. Συμφωνῶ μαζί σας ὅτι δὲν εἶναι ζήτημα ἐμπιστοσύνης ἀλλὰ αὐτὴ ἡ πρωτότυπος διαδικασία τὴν ὁποίαν προτείνετε δὲν εἶναι ὀρθή. Ἐδῶ ὑπάρχει ἕνα νομοσχέδιον καὶ ἡ Βουλὴ θὰ ψηφίσῃ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ.

§57ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἂν ἀπορριφθῇ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου;

§58Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂν ἀπορριφθῇ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου, τότε τὴν ἑπομένην θὰ κατατεθῇ ἄλλο νομοσχέδιον.

§59Κ. ΡΕΝΤΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Δὲν ἐπῆλθε διχογνωμία μεταξὺ τῶν κυβερνητικῶν κομμάτων ὥστε νὰ κατηγορηθῶμεν ὅτι ἔχομεν ἔλλειψιν συνοχῆς. Ἐγὼ ἀπαντῶ εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν. Νὰ ἐξετάσωμεν τὰ συστήματα τὰ ἐκλογικὰ ἔξω ἀπὸ τὴν κομματικὴν πειθαρχίαν, ἔλλειψις συνοχῆς εἰς τὰ κόμματά μας δὲν παρετηρήθη.

§60Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ συνεφώνησεν ὁ κ. Κανελλόπουλος. Εἶπεν ἐὰν δὲν γίνῃ δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν ὑπὸ τῆς Βουλῆς νὰ ἔλθῃ ἄλλο σύστημα.

§61Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἀποδοκιμάζων τὸ νομοσχέδιον τοῦτο θὰ περιορισθῶ εἰς τὸ νὰ κρίνω μόνον τὴν διάταξιν ἐκείνην, διὰ τῆς ὁποίας καθιεροῦται διάφορος ἐκλογικὴ περιφέρεια εἰς τὴν παλαιὰν Ἑλλάδα καὶ εἰς τὰς νέας Χώρας. Ἡ διάταξις αὕτη εἶναι διατυπωμένη κατὰ τρόπον ἐξόφθαλμα κομματικόν, ἀλλὰ καὶ ἡ ἱστορία τῆς διατάξεως ταύτης ἀποδεικνύει, ὅτι πρόκειται περὶ διατάξεως καθαρῶς κομματικῆς. Ἡ διάταξις αὕτη ἐθεσπίσθη τὸ 1923 καὶ ἔχει ἐπαναστατικὴν τὴν προέλευσιν, ἐφηρμόσθη δὲ ἐπίσης τὸ 1928 ἐπίσης πραξικοπηματικῶς, ἐφηρμόσθη δὲ πάντοτε ἀπὸ τὴν παράταξιν τὴν ἰδικήν σας εἰς βάρος τῆς ἑτέρας παρατάξεως, συνεχῶς καὶ ἀδιαλείπτως διαμαρτυρομένης. Συνεπῶς, ὄχι μόνον ἡ διατύπωσις τῆς διατάξεως ταύτης ἀλλὰ καὶ ἡ ἱστορία της ἀποδεικνύει ὅτι εἶναι ἀπροκάλυπτα κομματική, καὶ εἶναι διάταξις, ἐπαναλαμβάνω, ἡ ὁποία ἀποσκοπεῖ εἰς τὴν δημιουργίαν πλεονεκτημάτων ὑπὲρ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως.

§62Γ. ΜΟΔΗΣ. Εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1928 ὁ Βενιζέλος ἐθριάμβευσε μὲ τὸ σύστημα αὐτὸ, εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1935 ἀπέτυχεν.

§63Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Κύριε συνάδελφε εἶσθε ἄνθρωπος καλῆς πίστεως, ἀλλὰ δὲν δύνασθε νὰ ἀρνηθῆτε ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι συνέλαβον, ἐπέβαλον καὶ ἐφήρμοσαν τὴν διάταξιν αὐτὴν ἀπέβλεπον εἰς κομματικὸν κέρδος, διότι ποῖον ἠθικὸν ἤ νομικὸν ἐπιχείρημα θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ἐκλογικὴν διαίρεσιν τῆς Ἑλλάδος; Κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγω δὲν ἦσαν ἀληθῆ, ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Κυβερνητικὴ παράταξις θὰ ἀπέκρουον τὰς ἀπόψεις μου, δι’ ἐπιχειρημάτων καὶ ὄχι ἐπικαλούμενοι ἁπλῶς τὸ παρελθόν, ἀλλ’ ἐπιχειρήματα δὲν ὑπάρχουν διὰ τὸν λόγον ὅτι πρόκειται περὶ ὑπόπτου διατάξεως.

§64Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ. Παραδέχεσθε καὶ ὑμεῖς ὅτι ἐκπροσωπεῖτε τὸν παλαιὸν ἀντιβενιζελικὸν κόσμον καὶ ὅτι δὲν εἶσθε νέον κίνημα, ὡς λέγουν;

§65Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Λυποῦμαι, διότι εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς εἴπω ὅτι μετεβλήθητε εἰς μάστιγα τῆς αἰθούσης αὐτῆς (χειροκροτήματα).

§66Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ. Δὲν θέλετε νὰ μὴ ἀπαντήσετε εὐθέως.

§67Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν νομίζω, ὅτι ἔχω ἀνάγκην περαιτέρω ἐπιχειρημάτων διὰ νὰ ἀποδείξω ὅτι τὰ πράγματα ἔχουν οὕτω. Πάντα ταῦτα εἶναι τόσον ἀληθῆ, ὥστε καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀρκαδίας συνάδελφος κ. Μπακόπουλος, τὸν ὁποῖον ἐκτιμῶ καὶ συμπαθῶ βαθύτατα καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ κάμω τὴν δήλωσιν ταύτην διὰ νὰ μὴ ἀφήσω νὰ δημιουργηθῇ ἐντύπωσις, ὅτι ἐκ προθέσεως ἐχθρικῆς καὶ ἐναντίον του κινούμενος, θὰ τὸν φέρω εἰς δυσάρεστον θέσιν...

§68Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδέποτε νομίζω, ὅτι αἱ πολιτικαὶ ἀντιθέσεις εἶναι ζήτημα ἐλλείψεως σεβασμοῦ.

§69Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Χαίρω πολύ, διότι ἐδίστασα νὰ κάμω χρῆσιν αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον ἐπρόκειτο νὰ εἴπω.

§70Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄλλωστε καὶ ἐγὼ ἔχω τὸ μειονέκτημα νὰ εἶμαι ὀξύς. Αὐτὸ δὲν θὰ εἴπῃ ὅτι ἔχω ἔλλειψιν σεβασμοῦ.

§71Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Δὲν θὰ ἐπικαλεσθῶ καὶ δὲν θὰ χρησιμοποιήσω περαιτέρω ἐπιχειρήματα ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου ἀλλὰ θὰ ἀνατρέξω εἰς μίαν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1931, ὅταν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐξ Ἀρκαδίας μαχόμενος κατὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, τὸ ἀπεκάλεσε, ἂν ἐνθυμοῦμαι, ἠθικῶς ἀπαράδεκτον καὶ ἀντισυνταγματικόν.

§72Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πότε αὐτό;

§73Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Εἰς τὰς 10)12)31, ὅτε διεξήγετο μία συζήτησις ἐπὶ μιᾶς τροπολογίας, ἡ ὁποία ἀφεώρα τὴν ἐγγραφὴν τῶν Κων)πολιτῶν εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους. Ἐδόθη ἀφορμὴ καὶ ἐγενικεύθη ἡ συζήτησις καὶ τότε ἐλάβατε τὸν λόγον καὶ θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε ἕνα μικρὸ ἀπόσπασμα νὰ ἀναγνώσω, ὄχι διότι θέλω νὰ δημιουργήσω ἐντυπώσεις εἰς βάρος τοῦ συναδέλφου, ἀλλὰ διότι θέλω ν’ ἀρυσθῶ ἐπιχειρήματα, διὰ νὰ ὑποστηρίξω τὴν θέσιν μου. Ἔλεγε, λοιπόν, ὁ εἰσηγητὴς κ. Μπακόπουλος, κατὰ τὴν συζήτησιν ἐκείνην τῆς 10)12)31, ἡ ὁποία διεξήγετο ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ καὶ συγκεκριμένως διὰ τὴν αὐτὴν διάταξιν. Ἔλεγε, λοιπὸν ὁ κ. Μπακόπουλος: «Ἐπίσης ὁ κ. Πρωθυπουργὸς—ἐννοῶν τὸν Ε. Βενιζέλον—ὅτε. ........ (ἀναγινώσκει)........» Λέγω λοιπὸν τὰ ἑξῆς, ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξεν εἰσηγητὴς τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ὑποστηρίξῃ τότε τὰς ἀπόψεις αὐτάς, διότι τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, εὑρίσκετο εἰς τὴν θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα ἡμεῖς, δηλαδὴ εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν καὶ ἀντελαμβάνετο, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἦτο καθαρῶς κομματικὸν καὶ εἰς βάρος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐξετόξευσε διαμαρτυρίαν καὶ τὸ κατεπολέμησεν. Ἀλλὰ καὶ ὁ Ε. Βενιζέλος ὅταν ἔληξεν ἡ τετραετία τοῦ 1928–1932 καί, ἂν ἐνθυμοῦμαι, κατὰ τὴν αὐτὴν συνεδρίασιν, εἰς μίαν ὀξεῖαν συζήτησιν μετὰ τοῦ ἀειμνήστου Παπαναστασίου εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ δηλώσῃ, ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ ἀποτελεῖ ἀνωμαλίαν τοῦ νόμου. Ὅταν, κύριοι, ἔχομεν αὐτὰ τὰ δεδομένα, δηλαδὴ μία Κυβέρνησις ἀδυνατοῦσα νὰ ὑποστηρίξῃ δι’ ἐπιχειρημάτων τὴν διάταξιν αὐτήν, ὅταν ἔχωμεν τὸ προηγούμενον, ὅτι ὁ ἔγκριτος νομικὸς καὶ θαρραλέος πολιτευόμενος συνάδελφος, κ. Μπακόπουλος, πρὸ 20ετίας κατέκρινε τὴν διάταξιν αὐτήν, εὑρισκόμενος ὅμως τότε εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, καὶ ἐξεφράζετο, ὅπως ἐξεφράσθη τότε διὰ τὴν διάταξιν αὐτὴν καὶ ἀκόμη ἐν συνεχείᾳ τὴν ὁμολογίαν αὐτοῦ τούτου τοῦ Ε. Βενιζέλου, ἀναγνωρίζοντος, ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ ἀποτελεῖ ἀνωμαλίαν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, εἶναι δυνατὸν σοβαρῶς νὰ δεχθῶμεν, ὅτι ἡ Βουλὴ ἀπηλλαγμένη ἀπὸ προκαταλήψεις καὶ φανατισμούς, εἶναι δυνατόν, μετὰ ἀπ’ ἀποδοκιμασίαν 30ετῆ, τὴν διάταξιν αὐτὴν νὰ τὴν θεσπίσῃ; Κύριοι συνάδελφοι, θὰ εἴπω κάτι τὸ ὁποῖον εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ εἶναι δυσάρεστον, εἰς ὅλα τὰ κόμματα ἢ μᾶλλον εἰς τὴν ἡγεσίαν ὅλων τῶν κομμάτων, ἀλλ’ εἶναι ἀληθές, διότι ἀποτελεῖ καὶ τοῦτο μίαν ἀπὸ τὰς αἰτίας τῆς πολιτικῆς μας κακοδαιμονίας. Δυστυχῶς εἰς τὸν τόπον μας ἡ ἀντίληψις τῆς πειθαρχίας πρὸς τὰ κόμματα καὶ ὁ φανατισμὸς ὁ κομματικός, εἶναι ἐπικρατέστερα ἀπὸ τὸ αἴσθημα τοῦ καθήκοντος ἀπέναντι τοῦ Ἔθνους. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω, ὅτι ἐὰν ἡ Βουλὴ θέλῃ νὰ πείσῃ τὸ Ἔθνος, ὅτι κατὰ συνείδησιν θεσπίζει τοὺς νόμους καὶ μάλιστα νόμους τοιαύτης σπουδαιότητος, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῇ τὸ παρὸν νομοσχέδιον. Θὰ ἤθελα ἐπίσης ν’ ἀναφερθῶ καὶ εἰς τὴν θέσιν τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Βεβαίως ἀπέφυγε νὰ εἴπῃ, ποίαν θέσιν λαμβάνει ἐπὶ τῶν καθέκαστα διατάξεων καὶ κυρίως ἐπὶ τῶν βασικῶν αὐτοῦ διατάξεων, ἰσχυρισθείς, ὅτι συζητεῖται τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν καὶ περιωρίσθη εἰς τὸ νὰ εἴπῃ, ὅτι ὅταν συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἄρθρον, θὰ λάβῃ θέσιν. Ἀλλ’ ἡ διάταξις αὕτη εἶναι ὁλόκληρον τὸ νομοσχέδιον, ἡ διάταξις εἶναι τόσον συνυφασμένη μὲ ὁλόκληρον τὸ νομοσχέδιον, ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ κατ’ ἀρχὴν συζήτησις ἐὰν τὸ θεωρούσατε ἀπαράδεκτον, λόγῳ τῆς διατάξεως αὐτῆς. Θὰ ἤθελα νὰ εἴπω, ὅτι ἐκτὸς τῆς ἀποδοκιμασίας κατὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. Εἰσηγητὴν τῆς πλειοψηφίας κ. Μπακόπουλον καὶ τὸν ἴδιον τὸν Ε. Βενιζέλον, τὸ Λαϊκὸν Κόμμα διεξήγαγε σκληροὺς ἀγῶνας ἐπὶ 20ετίαν προσπαθῶν νὰ πείσῃ, τὰς ἑκάστοτε Κυβερνήσεις, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτό, ἢ μᾶλλον ὁ ἐκλογικὸς νόμος, ὁ ὁποῖος περιέχει τὴν σκανδαλώδη αὐτὴ διάταξιν, εἶναι ἀπαράδεκτος.

§74Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐὰν ἐνθυμῆσθε, μία φορὰ ἔκαμεν ἐκλογὰς τὸ Λαϊκὸν Κόμμα κατὰ τὸ 1922 καὶ αὐτὴν τὴν φορὰν καθιέρωσε τὸ πλειοψηφικὸν μὲ εὐρεῖαν περιφέρειαν τὸ 1935.

§75Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Πάντως λέγω τὸ ἑξῆς: Κύριοι συνάδελφοι, δὲν θὰ ἤθελα νὰ ἐπεκταθῶ εἰς τὴν κρίσιν καὶ τῶν ἄλλων διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου, αἵτινες τὸ καθιστοῦν. Ἐπίσης ἀπαράδεκτον, διότι πρόκειται περὶ διατάξεων ἐπὶ τῶν ὁποίων ἀνεπτύχθησαν αἱ ἀπόψεις τοῦ κόμματος εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκω, καὶ ἀνεπτύχθησαν τόσον ἐπιτυχῶς, ὥστε νὰ παρέλκῃ ἡ πρόσθετος ἰδική μου προσπάθεια πρὸς ἀπόδειξιν τοῦ γεγονότος ὥστε καὶ αἱ διατάξεις αὗται εἶναι σκανδαλώδεις,—θὰ ἤθελα ὅμως νὰ εἴπω τοῦτο πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ἡ Κυβέρνησις συνεχῶς ἐπικαλεῖται τὴν δημοκρατικότητά της καὶ τὴν ἐπικαλεῖται τόσον ἐντόνως, ὥστε ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ νὰ θέλῃ νὰ τοποθετήσῃ τὴν ἀντίθεσίν της μὲ τὴν ἀντίπαλον παράταξιν. Καὶ ἐρωτῶ, κύριοι συνάδελφοι, τὴν Κυβέρνησιν καὶ τοὺς βουλευτάς, οἱ ὁποῖοι τὴν στηρίζουν, πῶς εἶναι δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἐπικαλεῖται συνεχῶς τὴν δημοκρατικότητά της, νὰ κάνῃ τὴν σκέψιν ν’ ἀρνηθῇ τὴν συμμετοχὴν εἰς τὰς ἐκλογὰς εἰς τὸ 50–60% τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ; Τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα χρησιμοποιεῖ ἡ Κυβέρνησις ἀρνουμένη, εἰς τὸν στρατὸν καὶ εἰς τὰς γυναῖκας ψῆφον, ἢ μᾶλλον δικαίωμα συμμετοχῆς εἰς τὴν ἐκλογὴν αὐτήν, νὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω, δὲν εἶναι ἁπλῶς ἀβάσιμα, ἀλλὰ καὶ ἐλαφρῶς παράλογα. Τὸ νὰ λέγωμεν δέ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸν τόπον αὐτὸν δὲν ἔχει τὸν τρόπον νὰ πειθαρχήσῃ τὸν στρατὸν καὶ νὰ ἀπομακρύνῃ τὸν κίνδυνον τῆς διεισδύσεως τῆς πολιτικῆς εἰς αὐτόν, σημαίνει, ὅτι ὁμολογοῦμεν τὴν ἀνυπαρξίαν Κράτους. Δὲν εἶναι δυνατὸν κ. συνάδελφοι, ἂν δεχώμεθα ὅτι ἡμεῖς ὡς ἄνθρωποι καὶ πολιτευόμενοι ἢ ὡς κόμματα εἴμεθα ἀτελεῖς, δὲν εἶναι λόγος αὐτὸς νὰ κάμωμεν νόμους ἀτελεῖς. Εἶναι ἀνάγκη νὰ κάμωμεν νόμους τελείους εἰς τρόπον ὥστε προσαρμοζόμενοι πρὸς τοὺς νόμους αὐτοὺς νὰ γίνωμεν καὶ ἡμεῖς τέλειοι. Ἡ Κυβέρνησις ὁμολογοῦσα ἀδυναμίαν νὰ διασφαλίσῃ τὸν στρατὸν ἀπὸ τὸν κίνδυνον τῆς πολιτικῆς, ἔφθασεν εἰς τὸν ἀσήμαντον συλλογισμὸν νὰ τοῦ ἀρνηθῇ τὸ δικαίωμα τῆς συμμετοχῆς εἰς τὰς ἐκλογάς. Ἀλλά, κύριοι, τακτικὰ ἐπικαλούμεθα εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην τὰ ἰσχύοντα εἰς ἄλλας πεπολιτισμένας χώρας, ἀλλὰ ἐπικαλούμεθα πάντοτε ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα συμβαίνει νὰ μᾶς συμφέρουν. Εἰς οὐδεμίαν χώραν τοῦ κόσμου, ἀκόμα καὶ ἐν καιρῷ πολέμου στερεῖται ὁ στρατὸς τοῦ δικαιώματος ψήφου. Εἶναι ἐκτὸς πάσης ἀμφιβολίας, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν σκέψιν αὐτὴν παρεσύρθη ἀπὸ τὸν φόβον, ὅτι ὁ στρατός, ἦτο δυνατὸν νὰ ψηφίσῃ ἐχθρικῶς πρὸς αὐτήν. Αὐτὸ εἶναι τόσον ἀληθές, κ. συνάδελφοι, ὥστε ἡ προσπάθεια τοῦ νὰ στερηθῇ ὁ στρατὸς τοῦ δικαιώματος τῆς ψήφου, ἐγένετο καὶ πρὸ τῶν τελευταίων ἐκλογῶν. Βεβαίως κατὰ τὰς ἐκλογάς, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ εἴπῃ κανεὶς ὅτι συνέβησαν τὰ Α ἢ Β ἔκτροπα, ἡ Κυβέρνησις ἔχουσα τὸν φόβον μήπως ἐπαναληφθοῦν, ἀρνεῖται εἰς τὸν στρατὸν τὸ δικαίωμα τῆς ψήφου. Ἀλλά, κ. συνάδελφοι, ἐπαναλαμβάνω, πρὶν ν’ ἀποκτήσῃ ἡ Κυβέρνησις τὴν πεῖραν ταύτην, ἔκανε ζωηράν, ἐπίμονον προσπάθειαν, ἡ ὁποία ἠπείλησε καὶ τὴν συνοχὴν τοῦ στρατοῦ, ν’ ἀρνηθῇ εἰς τὸν στρατὸν τὴν ψῆφον καὶ κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογάς. Ἀλλὰ τὶ ἀποδεικνύει τοῦτο; Ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀρνεῖται εἰς τὸν στρατὸν τὴν ψῆφον, διότι φοβεῖται τὴν ψῆφον αὐτοῦ. Ἰσχυρίζεται ἐπίσης ἡ Κυβέρνησις ὅτι δὲν πρέπει νὰ λάβουν εἰς τὰς ἐκλογὰς μέρος αἱ γυναῖκες, διότι δὲν ἐνεγράφησαν ὅλαι εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους. Ἀλλά, κ. συνάδελφοι, κατὰ ποίαν λογικήν, θὰ ἦτο δυνατὸν ἂν ὡρισμένος ἀριθμὸς γυναικῶν ἐπιδείξῃ πολιτικὴν ἀπροθυμίαν, νὰ τιμωρηθοῦν ὅλαι ἐκεῖναι αἱ γυναῖκες, αἱ ὁποῖαι ἐγγραφεῖσαι ἐγκαίρως, ἀπέκτησαν δικαίωμα ψήφου; Δηλαδὴ ἂν ὑπελείποντο πρὸς ἐγγραφὴν 500.000 γυναῖκες καὶ δι’ οἱονδήποτε λόγον δὲν προθυμοποιοῦνται νὰ ἐγγραφοῦν, διὰ τὸν λόγον αὐτὸν θὰ τιμωρήσωμεν τὸ 1.000.000 τῶν γυναικῶν, αἱ ὁποῖαι ὅπως ἐτόνισαν οἱ προλαλήσαντες συνάδελφοι ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν ἠγωνίσθησαν ν’ ἀποκτήσουν τὸ δικαίωμα τοῦτο; Λέγω λοιπόν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις οὐδεμίαν ἀπὸ τὰς σκανδαλώδεις αὐτὰς διατάξεις δὲν ἠδυνήθη νὰ στηρίξῃ δι’ ἐπιχειρημάτων. Διὰ μὲν τὴν πρώτην, δὲν ἐπεκαλέσθη εἰμὴ μόνον τὸ γεγονός, ὅτι ἴσχυσε κατὰ τὸ παρελθόν, διὰ δὲ τὰς ἄλλας διατάξεις, ὅπως ἀνέφερα, ἐχρησιμοποίησεν ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα δὲν δύνανται οὐδὲ ἀφελεῖς νὰ πείσουν.

§76Γ. ΜΟΔΗΣ. Διὰ τὸν στρατὸν τὶ λέγετε, θὰ ἐξυπηρετηθῇ ἀπὸ τὴν ψηφοφορίαν;

§77Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, εἶπον τὸ ἑξῆς: δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁμολογοῦμεν ὡς Κράτος, ἢ ὡς Κυβέρνησις, ἢ ὡς Βουλή, ὅτι δὲν ἔχομεν τὸν τρόπον νὰ πειθαρχήσωμεν τὸν στρατόν, νὰ τὸν φυλάξωμεν, νὰ τὸν προστατεύσωμεν ἀπὸ ἐνδεχομένην πολιτικὴν διείσδυσιν· εἶπα ὅτι ἂν εἴμεθα ἄνθρωποι ἀτελεῖς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κάμνωμεν νόμους τελείους.

§78Γ. ΜΟΔΗΣ. Τὸ νόσημα τοῦ στρατοῦ μας ὑπῆρξε πάντοτε ἡ πολιτικολογία καὶ πολιτικομανία καὶ θέλετε νὰ τὸν θεραπεύσητε, ρίπτοντες αὐτὸν μέσα εἰς τὴν πολιτικήν;

§79Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Οἱ ἴδιοι οἱ κίνδυνοι, κ. Μόδη, ὑφίστανται δι’ ὅλους τοὺς στρατοὺς τοῦ κόσμου, παρὰ ταῦτα δὲν καταλήγουν ἐκεῖ εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅ,τι ὤφειλον, διότι ὑπάρχει ὁ κίνδυνος αὐτός, νὰ ἀρνηθοῦν εἰς τὸν στρατὸν τὴν ψῆφον. Κύριοι συνάδελφοι, ἤδη τελειώνω. Πολλάκις ἐλέχθη εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην, ὅτι ὁ τόπος διέρχεται κρισίμους περιστάσεις, ὅτι τὸ μέλλον τῆς χώρας διαγράφεται τραγικόν. Ἂν θέλωμεν εἰλικρινῶς νὰ καταστῶμεν ἱκανοὶ νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὸ ζοφερὸν αὐτὸ μέλλον, εἶναι ἀνάγκη νὰ καταστῶμεν προηγουμένως ἱκανοὶ νὰ δώσωμεν εἰς τὸν δυστυχῆ αὐτὸν λαόν, σοβαρὰν καὶ σταθερὰν καὶ κοσμίαν πολιτικὴν ζωήν. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ὁ ἐκλογικὸς νόμος, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ βασικώτερος νόμος ἐπὶ τοῦ ὁποίου καθορίζεται ἡ ἰδέα τῆς δικαιοσύνης καὶ τοῦ πολιτεύματός μας, δίδει μίαν εὐκαιρίαν διὰ νὰ ἀποδείξωμεν, ὅτι ἔχομεν συνείδησιν τῆς ἀληθείας ταύτης. Πιστεύω, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐκτιμῶσα ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ἡ Ἀντιπολίτευσις ἀνέπτυξε, δὲν θὰ θελήσῃ νὰ ἐπιβάλῃ ἕνα νόμον ὁ ὁποῖος ἐπαναλαμβάνω, ὄχι μόνον δὲν θὰ ἐξυγιάνῃ καὶ τὰ δημόσιά μας πράγματα, ἀλλὰ θὰ συντελέσῃ εἰς τὸ νὰ καταστοῦν ταῦτα φαυλότερα. Θὰ ἤθελον πρὶν κάμω αὐτὴν τὴν ἔκκλησιν πρὸς τὴν Βουλήν, νὰ ἀπορρίψῃ τὸ παρὸν νομοσχέδιον, νὰ ἀπαντήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἔχει συνείδησιν τῆς καταστάσεως, ἣν ἀντιμετωπίζει ἡ χώρα, νὰ ἀποφασίσῃ νὰ χειρισθῇ τὸ θέμα αὐτὸ κατὰ τρόπον σοβαρώτερον, καὶ ἐγκαταλείπουσα τοὺς πολιτικοὺς ἀκροβατισμούς, νὰ εἰσηγηθῇ νόμον, ὁ ὁποῖος δημιουργῶν καθεστὼς ἰσοπολιτείας δι’ ὅλον τὸν πολιτικὸν κόσμον, θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν βελτίωσιν τῶν πολιτικῶν μας πραγμάτων. (Χειροκροτήματα).

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Χατζηγιάννης ἔχει τὸν λόγον.

§81Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ὅσοι κατ’ ἀρχὴν ἐπέκριναν τὴν Κυβέρνησιν, διότι εἰσήγαγε τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλήν, δὲν ὑπῆρξαν δίκαιοι κριταί. Καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι κατὰ τὸ ἄρθρον 29 τοῦ Νόμου 1878 τοῦ 1951, ὅπερ ἰσχύει καὶ σήμερον, «ἐπιτρέπεται ὅπως ἀπὸ τῶν μεταπροσεχῶν ἐκλογῶν ἐπανέλθουν ἐν ἰσχύϊ διὰ Β. Δ)τος, ἐκδιδομένου, προτάσει τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, αἱ διατάξεις τῶν ἄρθρων 1, 2, 56–62, 80, 87, 88, 101, 103, 105–108, 109, 111, 112, 115–117 τοῦ κωδικοποιηθέντος Νόμου 6396 τοῦ 1935 διὰ τὴν κατὰ τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα ἐκλογὴν τῶν βουλευτῶν, καταργουμένων αὐτοδικαίως τῶν ἀντιστοίχων διατάξεων τοῦ νόμου 5493, ὡς ἐτροποποιήθη καὶ ὡς διὰ τοῦ παρόντος τροποποιεῖται καὶ συμπληροῦται». Κατ’ ἀκολουθίαν, βάσει τῆς κειμένης νομοθεσίας, ὑπάρχει καὶ ἀσάφεια, τὶ σύστημα θὰ κρατήσῃ κατὰ τὴν διενέργειαν τῶν προσεχῶν ἐκλογῶν καὶ δεύτερον θὰ εἶναι ἐνδεχόμενον ἡ Κυβέρνησις, ἥτις θὰ ἐνεργήσῃ τὰς ἐκλογάς, εἴτε πολιτική, εἴτε Ὑπηρεσιακή, νὰ εἰσαγάγῃ τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα τοῦ νόμου 6396 διὰ Β. Δ)τος μὲ τὴν ἀβεβαιότητα, ἄν συνταγματικῶς, κατόπιν τοῦ νέου Συντάγματος, τὸ διάταγμα τοῦτο θὰ ἠδύνατο νὰ θέση εἰς ἰσχὺν τὸ πλειοψηφικὸν ἐκλογικὸν σύστημα. Καὶ ἡ Κυβέρνησις κατ’ ἀρχὴν δὲν ἦτο ἀξία ἐπικρίσεων, ἀφοῦ διὰ τοῦ νομοσχεδίου της πρῶτον, τέμνει τὴν ἀσάφειαν καὶ ὁρίζει μὲ ποῖον ἐκλογικὸν σύστημα θὰ διενεργηθοῦν αἱ μέλλουσαι ἐκλογαὶ καὶ δεύτερον, διότι ἡ Κυβέρνησις μὴ θεσπίζουσα νέον ἐκλογικὸν σύστημα, ἀλλὰ διατηροῦσα τὸ ἤδη ἰσχῦον πλειοψηφικὸν ἔχει ἀδιάβλητον τὴν πρόθεσίν της. Ὁ νόμος, ὃν ἀντὶ Διατάγματος θέλει νὰ ψηφίσῃ ἡ Κυβέρνησις, ἐφηρμόσθη καὶ εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1923 καὶ εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1928, αἵτινες ἔδωσαν τὴν παμψηφίαν εἰς τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, καὶ εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1933, αἵτινες ἔδωσαν ἀξιόλογον πλειοψηφίαν εἰς τὸ Λαϊκὸν κόμμα καὶ τὰ μετ’ αὐτοῦ συμπράξαντα τῆς Ἡνωμένης τότε ἀντιπολιτεύσεως. Ἀλλ’ ἤκουσα μύδρους κατὰ τῆς Ἑλληνικῆς ἐπαρχίας, ὡς ἐκλογικῆς περιφερείας. Καὶ ἐπειδὴ ἀπὸ τοὺς ἀξιοτίμους εἰσηγητὰς τῆς μειοψηφίας ἐγένετο μνεία τῶν συζητήσεων τῆς Βουλῆς κατὰ τὸ 1886 καὶ ἀνέγνωσαν περικοπὰς ἀπὸ τὰς ἀγορεύσεις τοῦ Χαριλάου Τρικούπη καὶ Κ. Λομβάρδου, δίκαιον εἶναι διὰ τὴν πληρεστέραν ἐνημέρωσιν τῆς Βουλῆς νὰ σᾶς δώσω περικοπὴν ἀπὸ τὴν ἀπάντησιν τοῦ Θ. Δεληγιάννη. Ὅσοι, ἔλεγεν ὁ Θ. Δεληγιάννης, δὲν γνωρίζουν τὴν ἱστορίαν τοῦ τόπου τούτου, ὑπολαμβάνουσιν ἴσως, ὅτι ὁ προσδιορισμὸς τῆς ἐπαρχίας, ὡς ἐκλογικῆς περιφερείας, εἶναι παράβασίς τις αὐθαίρετος, εἰκονικὸν τι πλᾶσμα, τὸ ὁποῖον ἰδιορρύθμως, ἡ μέχρι τοῦδε ἰσχύουσα νομοθεσία ἐδημιούργησεν. Ἀλλ’ ἐὰν λάβωσιν ἀνὰ χεῖρας τὴν ἱστορίαν τῆς Πατρίδος, θέλουσιν ἰδῇ, ὅτι τὴν 26 Μαΐου 1821, ἀντιπρόσωποι τῶν ἐπαρχιῶν καὶ οὐχὶ τῶν τμημάτων τοῦ Κράτους συνέστησαν τὴν ἑξαμελῆ Πελοποννησιακὴν Διοίκησιν· ὅτι τὸν Ἰούλιον τοῦ 1821 ἀντιπρόσωποι τῶν ἐπαρχιῶν συνῆλθον ἐν Δερβένοις τῆς Κυνουρίας, καὶ εἶτα, κατ’ Αὔγουστον, ἐν Ζαρακόβῃ τῆς Μαντινείας, ἵνα ψηφίσωσι τὰ τοῦ Ὑψηλάντου καὶ τῶν προκρίτων τῆς Πελοποννήσου προταθέντα δύο σχέδια πολιτικοῦ ὀργανισμοῦ· ὅτι κατὰ τὴν 1ην Δεκεμβρίου 1821 ἐν Ἄργει ἀντιπρόσωποι τῶν ἐπαρχιῶν καὶ οὐχὶ τμημάτων τῆς Πελοποννήσου συνέστησαν τὴν Γερουσίαν τῆς Δυτικῆς Ἑλλάδος, ὅτι κατὰ τὴν 15ην Νοεμβρίου 1821 ἀντιπρόσωποι τῶν ἐπαρχιῶν ἐψήφισαν τὸ σχέδιον τῆς νομικῆς διατάξεως διὰ τῆς ὁποίας συνεστήθη ἐν τῇ ἀνατολικῇ χέρσῳ Ἑλλάδι ἡ Βουλὴ καὶ ὁ Ἄρειος Πάγος, διὰ τῶν ὁποίων συνηνώθη εἰς ἓν ἡ δυτικὴ καὶ ἀνατολικὴ Ἑλλάς· ὅτι κατὰ τὴν 20ὴν Δεκεμβρίου 1821 ὑπὸ ἀντιπροσώπων τῶν ἐπαρχιῶν ἐπεψηφίσθη τὸ πρῶτον Σύνταγμα τῆς Ἐπιδαύρου διὰ τοῦ ὁποίου κατηρτίσθη πρώτην φορὰν ἡ ἐθνικὴ ἑνότης· ὅτι καὶ ἐν Ἄστρει ἀντιπρόσωποι τῶν ἐπαρχιῶν ἀπετέλεσαν τὴν Βʹ Συνέλευσιν· ὅτι καὶ ὁ πρῶτος ἐκλογικὸς νόμος τοῦ 1822 οὐ μόνον ὑπὸ ἀντιπροσώπων τῶν ἐπαρχιῶν ἐψηφίσθη, ἀλλὰ καὶ τὴν ἐπαρχίαν ἀνέγραψεν ὡς ἐκλογικὴν περιφέρειαν· ὅτι καὶ ὁ νόμος, τὸν ὁποῖον ἡ Κυβερνήτης κατὰ τὸ 1828 διεβίβασεν εἰς τὸ Πανελλήνιον, τὴν ἐπαρχίαν ἀνέγραψεν ὡς ἐκλογικὴν περιφέρειαν· ὅτι καὶ τὸ ψήφισμα τοῦ Κυβερνήτου τῆς 4 Μαρτίου 1829 τὴν ἐπαρχίαν ἀνέγραψεν ὡς ἐκλογικὴν περιφέρειαν· ὅτι καὶ ὁ νόμος τοῦ 1844, τὸν ὁποῖον ἐπεψήφισεν ἡ Συνέλευσις τοῦ 1843, τὴν ἐπαρχίαν ἀνέγραψεν ὡς ἐκλογικὴν περιφέρειαν. Καὶ εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο ἐπιλέγει ὁ Θ. Δεληγιάννης: «Ἡ ἐπαρχία καθ’ ὅλον τὸν ἀγῶνα ἦτο πρόσωπον, οὐχὶ μόνον πολιτικόν, διότι συνετέλει εἰς πράξεις, τὰς ὁποίας ἡ τουρκικὴ τυραννία ἠνείχετο πολλάκις, ἀλλὰ ἦτο καὶ πρόσωπον ἠθικόν, ἔχον ἰδίας ἀνάγκας, ἴδια μέσα, καὶ θεραπεῦον δι’ αὐτῶν τὰς ἀνάγκας ταύτας». Ἀλλ’ ἐλέχθη ἀκόμη, ὅτι δημιουργεῖται ἀνισότης ἐκλογικῶν περιφερειῶν μεταξὺ Παλαιᾶς καὶ Νέας Ἑλλάδος. Πέραν τοῦ πραγματικοῦ γεγονότος, ὅτι τὸ σύστημα ἰσχύει ἤδη ἀπὸ τὸ 1923, παρατηρῶ, ὅτι αἱ περισσότεραι τῶν ἐκλογικῶν περιφερειῶν τῆς Νέας Ἑλλάδος, ὅπως ἐπὶ παραδείγματι τῆς Κατερίνης, Γρεβενῶν, Καστορίας, Φλωρίνης, Χαλκιδικῆς, Χίου, Σάμου, κλπ. ἐκλέγουν ἀνὰ δύο βουλευτὰς ἑκάστη, ἐνῷ εἰς τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα, ἐκλέγονται πέντε βουλευταὶ εἰς τὴν Ἐπαρχίαν Ἠλείας, πέντε εἰς τὴν Ἐπαρχίαν Καρδίτσης, τέσσαρες εἰς τὴν Ἐπαρχίαν Βόλου, τρεῖς εἰς τὴν Ἐπαρχίαν Λαρίσης, κλπ. Τὸ ἐπιχείρημα λοιπὸν καὶ τῆς ἀνισότητος δὲν εὐσταθεῖ. Ἑπομένως ἀπὸ ἀπόψεως τεθειμένης νομοθεσίας, τὸ πρόβλημα εἶναι ἂν θὰ προτιμήσετε τὴν ἐπηυξημένην ἀναλογικήν, τὴν ὁποίαν ἡ μείζων Ἀντιπολίτευσις ἐχαρακτήρισεν ὡς ἀνήθικον σύστημα καὶ ἡ ΕΔΑ ὡς σύστημα κλοπῆς, ἢ τὸ ἰσχῦον πλειοψηφικὸν σύστημα μὲ ἐκλογικὴν περιφέρειαν τὴν Ἐπαρχίαν εἰς Παλαιὰν Ἑλλάδα καὶ τὸ Πρωτοδικεῖον εἰς τὴν Νέαν. Ἄλλο τὸ θέμα ἂν ἡ Βουλὴ θελήσῃ νὰ ἀναζητήσῃ ἄλλο ἐκλογικὸν σύστημα πέραν τῶν ἐκ τοῦ ἄρθρου 29 τοῦ ὑπάρχοντος νόμου ἰσχυόντων, ἤτοι τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς καὶ τοῦ πλειοψηφικοῦ κατ’ ἐπαρχίαν καὶ Πρωτοδικεῖα. Ἀλλὰ τότε ὀφείλω νὰ ὑπομνήσω, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν ἀποτελεῖ Ἀκαδημαϊκὸν Σῶμα, ἵνα συζητῇ ὑπὸ τὴν ἀφῃρημένην των ἔννοιαν ποῖον τῶν συστημάτων ἔχει τὰ περισσότερα πλεονεκτήματα καὶ ποῖον ἐκ τούτων ἔχει τὰ ὀλιγώτερα μειονεκτήματα. Τὰ ἐκλογικὰ συστήματα δὲν νομοθετοῦνται ἐκτὸς τόπου καὶ χρόνου, οὔτε ὁμοιομόρφως δι’ ὅλους τοὺς λαοὺς τῆς γῆς. Προτοῦ ἡ Βουλὴ καταλήξῃ εἰς ἀπόφασιν ὀφείλει νὰ διαπιστώσῃ ὁποία εἶναι ἡ σημερινὴ πολιτικὴ καὶ κοινωνικὴ κατάστασις τῆς Χώρας καὶ ὡς Σῶμα πολιτικὸν νὰ δώσῃ πολιτικὴν λύσιν εἰς τὸ θέμα. Ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει ἐάν ἀφῃρημένως συζητήσῃ καὶ ἀποφασίσῃ τὶ ἀκαδημαϊκῶς εἶναι τὸ καλύτερον σύστημα, φοβοῦμαι, ὅτι ἡ ἀπόφασις θὰ εἶναι ἀνεδαφική. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Πρόεδρος κ. Δ. Γόντικας). Συμφωνῶ, ὅτι τὸ ἐκλογικὸν σύστημα δὲν ἀποτελεῖ σκοπὸν πρὸς κατάληψιν τῆς ἐξουσίας ὑπὸ ἑνὸς κόμματος ἢ προσώπου, ἀλλ’ ἀποτελεῖ μέσον πρὸς ἔκφρασιν τῆς θελήσεως ἑνὸς λαοῦ. Ἀλλὰ ποίας θελήσεως; Τῆς δημοκρατίας ἢ τῆς ὀλιγαρχίας; Οὔτε ἀπὸ τὴν ἱστορίαν τῶν λαῶν, οὔτε ἀπὸ τὴν χώραν μας ἔλειψαν τὰ καθεστῶτα, τὰ ὁποῖα ὠνομάζοντο Δημοκρατία, ἀλλ’ ἦσαν ἡ ἐπιβολὴ μιᾶς συγκεκαλυμμένης ἢ ἀπροκαλύπτου ὀλιγαρχίας. Ἡ ἀρχαία Ρώμη ἐλέγετο Δημοκρατία, ἀλλ’ ἦτο ὀλιγαρχία ἀσκουμένη διὰ τῆς Συγκλήτου τῶν Πατρικίων. Ἀκόμη καὶ εἰς τὰς λαϊκὰς συνελεύσεις δὲν ἦτο ἡ θέλησις τῆς δημοκρατίας, ἡ ὁποία ἐξεφράζετο, διότι ἐψήφιζαν ἐκεῖ κατὰ λόχους. Καὶ ἐνῷ εἰς τὴν τάξιν τῶν ἱππέων, 100 ἱππεῖς, ἤτοι εἷς λόχος διέθετεν μίαν ψῆφον, εἰς τὴν τάξιν τῶν προλεταρίων 130.000 προλετάριοι ἀπετέλουν μίαν καὶ μόνην ψῆφον. Καὶ οὔτε κἂν ἐκαλοῦντο νὰ ψηφίσουν, διότι ἡ πλειοψηφία ἀπηρτίζετο ἤδη ἀπόλυτος μὲ τὴν ψηφοφορίαν τῆς τάξεως τῶν ἱππέων καὶ τῶν δύο πρώτων ἐκ τῶν 5 ἄλλων τάξεων. Πραγματικὴν Δημοκρατίαν ἐγνώρισε μόνον ἡ ἀρχαία Ἑλλὰς καὶ περισσότερον ὅλων ἡ πόλις τῶν Ἀθηνῶν. Εἰς τὴν Ἑλλάδα ἡ Δημοκρατία δὲν μετεφυτεύθη ἐξ ἄλλων χωρῶν, οὔτε ὑπῆρξεν ἡ ἀποκάλυψις τῶν σοφῶν. Ἡ Δημοκρατία ἐδῶ ἐξεπήδησεν ἀπ’ εὐθείας ἀπὸ τὴν ψυχὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, διότι εἶναι συνυφασμένον μὲ τὴν φύσιν του τὸ αἴσθημα καὶ τῆς ἐλευθερίας καὶ τῆς ἰσότητος. Καὶ ἠσκεῖτο ἡ κυριαρχία τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀπ’ εὐθείας ἀπὸ τὸν ἴδιον εἰς τὰς Ἐκκλησίας τοῦ Δήμου, ὅπως εἰς τὴν Πνύκα ἐν τῇ πόλει τῶν Ἀθηνῶν. Ἴσως ἡ διατήρησις κατὰ τὴν ἀρχαιότητα τῶν πόλεων, ἑκάστη τῶν ὁποίων ἦτο καὶ Κράτος, νὰ ὠφείλετο καὶ εἰς αὐτὴν τὴν ἀδυναμίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, νὰ μετέχῃ αὐτοπροσώπως εἰς τὴν ἐκδήλωσιν τῆς κυριαρχικῆς του θελήσεως εἰς τὰς Συνελεύσεις τοῦ Δήμου. Ἀκόμη καὶ ὅταν ἐστρατεύοντο οἱ Ἕλληνες, αἱ ἀποφάσεις ἐλαμβάνοντο εἰς συνέλευσιν τῶν στρατιωτῶν καὶ τῶν ἡγητόρων των. Καὶ αὐτοῦ τοῦ Μεγάλου Ἀλεξάνδρου ἡ ἐπιστροφή, ὅταν διέβη τὸν Ἰνδὸν ποταμόν, ἀπεφασίσθη ὑπὸ τοῦ Στρατοῦ του. Ὀφείλομεν λοιπὸν ἀπὸ τὴν ἱστορίαν μας καὶ ἀπὸ τὸν χαρακτῆρα μας νὰ ἐξαγάγωμεν τὰ πολιτικά μας συμπεράσματα, διὰ νὰ εὕρωμεν τὴν πολιτικήν μας λύσιν. Εἶναι ἀνάγκη ἀπὸ τὸ βῆμα αὐτὸ νὰ λεχθῇ ἡ ἀλήθεια καὶ νὰ δοθῇ ἀκάλυπτος ἡ διαπίστωσις τῆς πολιτικῆς καὶ κοινωνικῆς καταστάσεως, σήμερον, εἰς τὴν Χώραν μας. Ἴσως ψυχραίνω καὶ φίλους. Ἀλλὰ προέχει νὰ λεχθῇ ἡ ἀλήθεια. Αἱ ἐκλογαὶ τοῦ 1951 δὲν ἔδωκαν τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὸν Συναγερμόν. Ἐν τούτοις, κατῆλθεν εἰς αὐτὰς γνωρίζων τὸ σύστημα τῆς ηὐξημένης ἀναλογικῆς καὶ δὲν τὸ ἀπέκρουσεν.

§82Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Ἐὰν δὲν ἐνέκρινεν ὁ Συναγερμὸς τὸ σύστημα τῆς ηὐξημένης ἀναλογικῆς, τὶ ἔπρεπε νὰ κάμῃ;

§83Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Νὰ μὴ κατέλθῃ εἰς τὰς ἐκλογάς.

§84Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Αὐτὸ δὲν ἀποτελεῖ λύσιν.

§85Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Τὴν ἐπιοῦσαν λοιπὸν τῶν ἐκλογῶν ὁ Συναγερμός, διότι δὲν ἔλαβε τὴν πλειοψηφίαν, ἐζήτησε νέας ἐκλογάς. Ἂν μετὰ πάροδον χρόνου, ἔστω καὶ μηνῶν, ἤθελε σημειωθῆ ἀντίθεσις τῶν ρευμάτων τῆς κοινῆς γνώμης πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, θὰ ἠδύνατο νὰ ζητηθῇ ἡ ἀναβάπτισις τῆς Βουλῆς εἰς τὴν λαϊκὴν ἐτυμηγορίαν. Ἀλλ’ ἐδῶ ἐζητήθησαν τὴν ἐπιοῦσαν τῶν ἐκλογῶν νέαι ἐκλογαί, ἐπειδὴ αἱ πρῶται δὲν τοῦ ἔδωσαν τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν. Καὶ ἂν δὲν θὰ τὴν δώσουν, οὔτε αἱ δεύτεραι ἐκλογαί, θὰ ἐπαναληφθοῦν καὶ πάλιν καὶ θὰ ἐπαναλαμβάνωνται ἐπ’ ἄπειρον, ἕως οὗ εὑρεθῇ ἡ πλειοψηφία; Τὸ ἄπειρον μὲ τὴν θεωρίαν τοῦ Ἀϊνστάϊν κατέστη πεπερασμένον καὶ ἄπειροι θὰ μένουν μόνον αἱ ἐκλογαὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα. Τοιαύτη ἐκδοχὴ δὲν εἶναι δημοκρατική· Ἀποτελεῖ περιφρόνησιν πρὸς τὴν ἐκφρασθεῖσαν θέλησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Θὰ ἔφθειρε τὴν Δημοκρατίαν καὶ θὰ ἐξήντλει καὶ ψυχικῶς καὶ οἰκονομικῶς καὶ τὸν λαὸν καὶ τὸν πολιτικὸν κόσμον, ὥστε νὰ εἶναι εὐπρόσδεκτος ἡ σταθερότης μιᾶς συγκεκαλυμμένης ἢ ἀσυγκαλύπτου δικτατορίας. Ἰδίως διὰ τὸν πολιτικὸν κόσμον, θὰ ἀπετέλει ἐπανάληψιν ἐκείνου ὅπερ ἔλεγεν ὁ Ἀριστοφάνης διὰ τοὺς συμπολίτας του: Ὅτι ἐκδιώκουν τοὺς καλοὺς πολίτας καὶ κρατοῦν τοὺς κακούς, ὅπως τὸ κακὸν νόμισμα ἐκδιώκει τὸ καλόν.

§86Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Δύνασθε νὰ μᾶς εἴπετε, κ. συνάδελφε, πόσαι ἐκλογαί, ἐξ’ αἰτίας τοῦ Συναγερμοῦ, ἔγιναν μέχρι σήμερον;

§87Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Δέν λέγω ὅτι ἔγιναν, ἀλλὰ διαπιστώνω τὶ ζητεῖ. Καὶ ἂν δὲν ἔγιναν ἐκλογαί, αὐτὸ ὀφείλεται εἰς τὴν θέλησιν τῆς πλειοψηφίας.

§88Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Τὸ προηγούμενον τοῦ 1910 μὲ τὸν Ἐλευθέριον Βενιζέλον, ὁπότε ἐντὸς τοῦ αὐτοῦ ἔτους δὶς ἐγένοντο ἐκλογαί, πῶς τὸ ἐξηγεῖτε, κ. συνάδελφε;

§89Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Θὰ ἤθελα νὰ μὴ φύγω ἀπὸ τὸ θέμα εἰς ἱστορικὰς παρεμβάσεις. Ἀλλὰ βλέπω, ὅτι ἐπιμένετε εἰς τὴν ἀπάντησιν. Καὶ θὰ σᾶς τὴν δώσω. Τότε ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος εὑρέθη ἐνώπιον ἑνὸς πράγματι συναγερμοῦ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Αἱ ἐκλογαὶ τῆς 8ης Αὐγούστου 1910 ἔγιναν ἄνευ ἡγέτου καὶ ἐναντίον ἡνωμένων τῶν τότε πολιτικῶν κομμάτων τῆς Χώρας. Δὲν ὑπῆρξαν κἄν ὑποψήφιοι ἀνεξάρτητοι, ὅπως ἐλέγοντο τότε, μὲ πλήρεις συνδυασμοὺς εἰς ὅλην τήν Χώραν. Ἐπὶ παραδείγματι εἰς τὸν Νομὸν Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος ἐπὶ 32 βουλευτικῶν ἑδρῶν, ἀνεξάρτητοι ἦσαν μόνον 14. Ἐξελέγησαν ἅπαντες καὶ πρῶτοι. Καὶ ἐτηλεγράφει τότε ὁ Δημήτριος Γούναρης πρὸς τὸν Γεώργιον Θεοτόκην «ἐπέτυχον ἐλλείψει ἄλλων ἀνεξαρτήτων». Εἰς τὴν Θεσσαλίαν οἱ χωρικοὶ εἶχον καταρτήσει πλήρεις ἀγροτικοὺς συνδυασμούς. Οἱ ἀνυπόδητοι καὶ σκλαβωμένοι χωρικοὶ ἔδωσαν μὲ ἔρανον τοῦ ὀβολοῦ των καὶ τὰ παράβολα τῶν ἀγροτικῶν ὑποψηφίων. Καὶ ἐπὶ 27,000 ψήφων τοῦ Νομοῦ Λαρίσης οἱ 24 ἀνεξάρτητοι ἀγροτικοὶ ἐλάμβαναν τὰς 20–22.000 ψήφων καὶ ὁ πρῶτος ἐπιλαχὼν τῶν ἡνωμένων κομμάτων ἔφθανε μόλις τὰς 12.000 ψήφων. Καὶ ἀφοῦ θέλετε τὴν ἐξιστόρησιν καὶ τὴν σύγκρισιν τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, προσθέτω ἀκόμη, ὅτι μετὰ τὴν νίκην 2.000 ἀγρόται μετὰ τῶν γυναικῶν καὶ τῶν τέκνων των καὶ μὲ τὰ ἐγχώρια μουσικά των ὄργανα ἀνήρπαζαν ἕνα τῶν ἐπιτυχόντων εἰς τὸν σιδηροδρομικὸν σταθμὸν καὶ ἐπ’ ὤμου τὸν μετέφεραν ἐν πομπῇ μέχρι τοῦ χωρίου εἰς ἀπόστασιν 2½ χιλιομέτρων, ἐνῶ τῆς πομπῆς προηγεῖτο ἕνας χωρικὸς διαλαλῶν «ἡ μαρίδα ἔφαγε τοὺς γολιανούς», δηλ. οἱ μικροὶ ἐνίκησαν τοὺς τσελιγκάρχας. Ὁ φερόμενος ἦτο ὁ ὁμιλῶν. Αὐτὴ ἦτο πράγματι λαϊκὴ ἐπανάστασις καὶ ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος, φορεὺς τοῦ πνεύματος τοῦ Γουδὶ καὶ τῶν ἐκλογῶν τῆς 8ης Αὐγούστου τοῦ 1910, διέλυε τὴν Βουλὴν ἐκείνην διὰ νὰ ὁλοκληρώσῃ τὴν νίκην καὶ τὸ κίνημα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Καὶ δι’ αὐτὸ ἐπανέλαβε τὰς ἐκλογὰς ἀπὸ τὰς ὁποίας καὶ ἀπέσχον τὰ ἡνωμένα παλαιὰ κόμματα.

§90Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Σᾶς εὔχομαι βουλευτὴν καὶ μετὰ ἄλλα 40 ἔτη, ὁπότε καὶ τὸν σημερινὸν Συναγερμόν, ἀληθινὸν συναγερμὸν θὰ τὸν ἀποκαλέσητε.

§91Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Παρέχω εἰς τὴν Βουλὴν τήν πληροφορίαν, ὅτι, ἂν ὁ ἀγαπητὸς κ. Μακκᾶς ἐβράδυνε νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν Βουλήν, ὑπήρξαμεν ὅμως συμμαθηταὶ εἰς Γυμνάσιον τῶν Ἀθηνῶν εἰς δύο τάξεις. Ἀλλ’ ἐγὼ συνέπεσε νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν Βουλήν, ἀμέσως μετὰ τὰ μαθητικὰ βάθρα. Καὶ ὅταν ἐλάμβανα τὸ δίπλωμα τῆς νομικῆς, μὲ ἄριστα, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε τὴν....... μετριοφροσύνην, εἶχα ἤδη ἐκλεγῆ βουλευτὴς καὶ βουλευτὴς ἤμην καὶ ὅταν ἔλαβα τὴν ἄδειαν τοῦ δικηγορεῖν. Ἀλλ’ ἐπανέρχομαι εἰς τὸ κύριον θέμα τῆς παρεκβάσεως. Ἡ σύγκρισις τῶν δύο ἐποχῶν δέν εἶναι δυνατή. Τότε ὑπῆρξε πράγματι ἐκ τῶν κάτω ἕνα λαϊκὸν κίνημα ἀναδημιουργίας τοῦ Κράτους, κίνημα τὸ ὁποῖον ἐνεσάρκωσεν ἡ ἐπανάστασις τοῦ Γουδὶ καὶ ἔπειτα ἡ μεγάλη πνοὴ τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου. Καὶ εἶχε δίκαιον ὁ Κάουτσκι ὅταν ἔλεγεν, ὅτι ὅταν εἰς ἕνα κίνημα αἱ μᾶζαι σύρουν καὶ σύρονται οἱ ἀρχηγοί, ἐκεῖ ὑπάρχει ἐπανάστασις. Καὶ ἐφόσον ἡ ἐπανάστασις διατηρεῖ ἐκ τῶν κάτω τὴν ἀνιοῦσαν αὐτήν, ἡ ἐπανάστασις ἐξακολουθεῖ. Ἀλλ’ ὅταν ἐκ τῶν ἄνω ἀρχηγοὶ προσπαθοῦν εἴτε ἀπὸ τῶν ἐξωστῶν, εἴτε περιοδεύοντες ἀνὰ τὴν χώραν νὰ ἐξεγείρουν τὰ πλήθη, ἀλλὰ δὲν τὰ κινοῦν εἰς συναγερμόν, ἐκεῖ δὲν ὑπάρχει οὔτε ἐπανάστασις, οὔτε κίνημα τοῦ λαοῦ. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα).

§92Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ. Εἶναι ἡ παλαιὰ ἀντιβενιζελικὴ παράταξις, ἡ ὁποία μᾶς ἐπολέμησε πολλὲς φορές.

§93Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Δὲν εἶσθε εἰς θέσιν σεῖς νὰ δώσητε τὸν χαρακτηρισμὸν τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ. Πρέπει νὰ σιωπᾶτε, ζῷον, διότι ἐκνευρίζεται ἡ Βουλὴ ὁλόκληρος, ὅταν σᾶς ἀκούῃ. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο ὁ κ. Λιβαδᾶς ἐγείρεται διὰ νὰ ἐξέλθῃ τῆς αἰθούσης). (Φωναί, κωδωνοκρουσίαι, θόρυβος).

§94Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει νὰ ἀνακαλέσῃ ὁ κ. Λιβαδᾶς τὴν ἐκτοξευθεῖσαν ὑπ’ αὐτοῦ ὕβριν κατὰ τοῦ κ. Λυμπέρη.

§95Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἀρκεῖ ἡ ἀποχώρησις, δὲν ἐπιτρέπονται τοιαῦται φράσεις νὰ λέγωνται ἐδῶ.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Λιβαδᾶ, παρακαλῶ νὰ ἀνακαλέσητε.

§97Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Δὲν εἶναι δυνατόν, τὸ πλέον ἐνοχλητικὸν πρόσωπον τῆς Βουλῆς νὰ δίδῃ τὸν ὁρισμὸν τοῦ τὶ εἶναι Συναγερμός. Αὐτὰ ἤθελα νὰ εἴπω καὶ νὰ τονίσω.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὥστε ἀνακαλεῖτε τὰ ὅσα εἴπατε;

§99Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐν τῷ συνόλῳ τῶν λέξεών μου, ἠννόουν καὶ μόνον τὴν φράσιν, ὅτι τὸν ὁρισμὸν τοῦ Κόμματος, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκω, δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὸν δίδῃ ὁ καθεὶς καὶ μάλιστα τὸ πλέον ἐνοχλητικὸν στοιχεῖον τῆς Βουλῆς, ὅπως ἀπεκλήθη προηγουμένως καὶ δὲν διεμαρτυρήθη.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακαλεῖτε αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἴπατε;

§101Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ. Περισσότερον ἐνοχλητικὸν πρόσωπον εἶναι ὁ κ. συνάδελφος. Ἐξ ἄλλου ἐγὼ δὲν ἔδωσα οὐδένα ὁρισμὸν διὰ τὸν Συναγερμόν, τὸν ὁρισμὸν τοῦ Συναγερμοῦ τὸν ἔδωσεν ὁ κ. Καραμανλῆς ὁμιλήσας προηγουμένως καὶ εἰπών, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἐφέραμεν ἡμεῖς εἰς τὴν Βουλήν, δὲν τὸ ἔφερε διὰ πρώτην φορὰν ἡ παράταξίς μας διὰ νὰ κτυπήσῃ τὴν παράταξίν των, δηλαδὴ τὴν παλαιὰν παράταξιν τὴν ἀντιβενιζελικήν. Δὲν τὴν κτυπᾶμε ἡμεῖς τὴν παράταξίν των, διὰ πρώτην φορὰν μὲ τὸ νομοσχέδιον. Ἀλλὰ τὸ ἐφέραμε 4–5 φορὲς εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἔκαμε 4 φορὰς ἐκλογὰς ἡ παράταξίς μας, διὰ νὰ πάρῃ τὰς ἐκλογὰς ἀπὸ τὴν παράταξίν των, ἄρα δὲν εἶναι νέον κόμμα ὁ Συναγερμός, ἀλλὰ ἡ παλαιὰ ἀντιβενιζελικὴ παράταξις.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ 5 λεπτά.

§103ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διακοπῇ ἡ συνεδρίασις. Ὁ κ. Λιβαδᾶς ἀπερχόμενος τῆς αἰθούσης εἶπεν εἰς τὸν κ. Λυμπέρην «Ἄ νὰ χαθῇς».

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ ἀνεκάλεσεν αὐτά.

§105Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχω οὐδεμίαν ἰδιαιτέραν συμπάθειαν διὰ τὸν κ. Λυμπέρην, δὲν αἰσθάνομαι οὐδεμίαν ἀντιπάθειαν διὰ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον κ. Λιβαδᾶν, ἀλλὰ αἱ φράσεις τὰς ὁποίας ἐξέφερεν ὁ κ. Λιβαδᾶς, νομίζω ἢ μᾶλλον εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἐν τῇ ὀργῇ του τοῦ ἐξέφυγον, διότι εἶπεν....... (δὲν ἠκούσθη)......

§106Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Δὲν εἶπον τέτοιο πρᾶγμα.

§107Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ λέξεις ἐλέχθησαν καὶ ἠκούσθησαν.

§108Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, σᾶς διαβεβαιῶ, ὅτι τὰς λέξεις ποὺ εἶπεν ὁ κ. Μπακόπουλος δὲν τὰς εἶπον.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ ἐὰν ἐλέχθησαν τὰς ἀνακαλεῖτε;

§110Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Δὲν εἶπον τέτοιες φράσεις, ἀλλὰ πρόκειται περὶ συναδέλφου, ὁ ὁποῖος εἶχε τὴν ἀφέλειαν μίαν ἡμέραν ὅταν ὡμίλει ὁ κ. Κανελλόπολος νὰ εἴπῃ, ὅτι οἱ βουλευταὶ τοῦ Συναγερμοῦ πηγαίνουν καὶ ἐνοχλοῦν τοὺς κ.κ. Ὑπουργοὺς εἰς τὰ Ὑπουργεῖα, διὰ νὰ κάμουν ρουσφέτια ὑπὲρ τῶν μεγαλοβιομηχάνων καὶ καρποῦνται «λιρίτσες» μὲ τὰς ὁποίας ἀγοράζουν τὰς ψήφους τῶν ἀντιπάλων των καὶ μάλιστα ὁ κ. Κανελλόπουλος ἔκαμεν ὁλόκληρον συζήτησιν.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐλέχθησαν τέτοια πράγματα.

§112Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ. Δὲν εἶπον ἐγώ τέτοιας φράσεις.

§113Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω, Κύριε Πρόεδρε, ὅπως θεωρηθῇ λῆξαν τὸ ἐπεισόδιον, διότι δὲν ἔχει πράγματι οὐσιαστικὸν πολιτικὸν περιεχόμενον. Εἷς ἐκ τῶν κ.κ. συναδέλφων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἰς μίαν ὡρισμένην στιγμὴν προέβη εἰς μίαν διατύπωσιν, εἰς μίαν φράσιν κατὰ τοῦ κ. Λυμπέρη.

§114Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Καθ’ ὅλων.

§115Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Λιβαδᾶς κάθεται ὄπισθέν μου, ἐνῷ σεῖς εἶσθε μακρυὰ καὶ ἐχρησιμοποίησε μίαν λέξιν ἡ ὁποία ἦτο ἀτυχῶς καὶ βαρεῖα. Δὲν ἤκουσα τὴν ἄλλην λέξιν, τὴν ὁποίαν ἰσχυρίζεσθε ὅτι ἠκούσατε σεῖς, ἀλλὰ τὴν πρώτην λέξιν τὴν βαρεῖαν καὶ ἀτυχῆ, τὴν εἶπεν ὁ κ. Λιδαδᾶς ἴσως ὑπὸ τὴν ἐπήρειαν τῆς ζέστης τῆς κυνικῆς. Ὁ κ. Λιβαδᾶς εἶναι ἀγωνιστὴς ἐκ τῶν ἁγνοτέρων καὶ εἰς τὸν ἐνθουσιασμόν του ἔσφαλε, καὶ ὑπὸ τὴν πίεσιν τῆς θερμοκρασίας τῆς ψυχικῆς, διετύπωσε καὶ μίαν λέξιν ἡ ὁποία πρέπει νὰ ἀνακληθῇ, καὶ ὁ κ. Λιβαδᾶς εἶπεν ὁμολογουμένως τί ἠννόει. Ἐξῄρησεν ἑπομένως τὴν λέξιν τὴν ἄτοπον. Δὲν ἠθέλησεν ὁ ἴδιος νὰ εἴπῃ, ὅτι τὴν ἀνακαλεῖ. Ἐπιτρέψατέ μου νὰ εἴπω ἐγὼ ὅτι τὴν ἀνεκάλεσε.

§116Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Ἀπετάθην μόνον καὶ μόνον πρὸς τὸν κ. Εὐελπίδην, διότι ὁ ἄνθρωπος κάποτε μᾶς εἶπεν ἐδῶ «μεγάλους βιομηχάνους». (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα λέγονται ὅτι ἐλέχθησαν τὰ ἀνακαλεῖτε, κ. Λιβαδᾶ;

§118Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Δὲν εἶπον, κ. Πρόεδρε, τοιαύτας λέξεις.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν τυχὸν τὰ εἴπατε, τὰ ἀνακαλεῖτε;

§120ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὸν εἶπε «ζῷον».

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ παρακαλέσω νὰ ἀνακαλέσητε τὰς φράσεις αὐτάς. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποκαλῆτε τοὺς συναδέλφους σας ζῷα, κ. Λιβαδᾶ. Δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον. Δὲν εἴμεθα ζῷα. Εἴμεθα κοινοβουλευτικοὶ ἄνδρες καὶ δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα οὔτε σεῖς, οὔτε κανεὶς ἄλλος νὰ τὸ εἴπῃ.

§122Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Νὰ διατεθῇ ἓν τέταρτον κάθε ἡμέρας διὰ τὸν κ. Εὐελπίδην, διὰ νὰ ἠμποροῦμεν νὰ προχωρήσωμεν.

§123Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, λυποῦμαι, διότι ὁ ἀξιότιμος καὶ ἀγαπητὸς κ. Μπακόπουλος, ἐχαρακτήρισεν ὡς μὴ ἐπαρκῆ τὴν ἰδικήν μου ἀνάκλησιν. Ἡ ἀνάκλησις ἡ ἰδική μου ἀποτελεῖ ἀνάκλησιν καὶ τοῦ κ. Λιβαδᾶ. (Θόρυβος).

§124Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Πράγματι, κ. Πρόεδρε, μὲ συγχωρεῖτε σεῖς, ποὺ διέκοψα τὴν Βουλήν, ἀλλὰ πιστεύω ὅτι ἡ ὑπηρεσία τὴν ὁποίαν προσέφερα εἶναι μεγαλυτέρα τῆς διακοπῆς. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§125ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἶναι ἀπαράδεκτον, κ. Πρόεδρε.

§126Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Διότι δὲν παύει νὰ ἐνοχλῇ ὁ κύριος αὐτὸς τὴν Βουλήν.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἀνακαλέσετε τὰς φράσεις.

§128Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Κύριε Πρόεδρε μὲ τὴν λέξιν, τὴν ὁποίαν ἤθελον νὰ εἴπω ἐννοοῦσα «ἐνοχλητικὸν στοιχεῖον». Τίποτε περισσότερον. Ὅ,τι περισσότερον εἶπον σᾶς παρακαλῶ νὰ τὸ θεωρήσετε ὡς μὴ λεχθέν.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ τὸ ἀνακαλεῖτε;

§130Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Μάλιστα.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολλοὶ συνάδελφοι διὰ νὰ τοὺς δοθῇ χρόνος νὰ μεταβῶσιν εἰς τὴν ἔκθεσιν τῆς Θεσσαλονίκης παρακαλοῦν νὰ διακοποῦν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς μέχρι τῆς προσεχοῦς Τρίτης, νὰ μὴ γίνῃ κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος, ἀλλὰ νομοθετικὴ ἐργασία, ὁπότε νὰ συνεχίσῃ τὴν ἀγόρευσίν του ὁ συνάδελφος κ. Χατζηγιάννης. Δέχεται ἡ Βουλὴ τὴν πρότασιν;

§132Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι κ. Πρόεδρε, διὰ νὰ τηρηθῇ ὅμως ὁ Κανονισμός, νὰ συζητηθοῦν κατὰ τὴν προσεχῆ Τρίτην μόνον ἐπὶ ¼ τῆς ὥρας μερικαὶ ἐρωτήσεις.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συνέχεια τῆς αʹ συζητήσεως ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καί τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως τῶν περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν, διὰ τοῦ ἀναλογικοῦ συστήματος, διατάξεων τοῦ κωδικοποιημένου Νόμου 5493 τοῦ 1932 (Β. Διάταγμα τῆς 9ης Αὐγούστου 1951) καὶ ἐπαναφορᾶς ἐν ἰσχύϊ τοῦ πλειοψηφικοῦ συστήματος», ἀναβάλλεται. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν προσεχῆ Τρίτην, μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον καὶ ἐν συνεχείᾳ νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 10.30′ μ. μ.)