1952.03.27

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 65η.

Πέμπτη 27 Μαρτίου 1952

Προεδρία κ. Δ. Β. ΓΟΝΤΙΚΑ

(Ὥρα 7.00′ μ.μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Σ. Τσαπάρας ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Σ. ΤΣΙΑΠΑΡΑΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Σ. Κότσιανος ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλήν, ἀναφοράς, κ.λ.π.

§4Σ. ΚΟΤΣΙΑΝΟΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ βουλευτὴς Φθιωτιδοφωκίδος κ. Α. Γκελεστάθης, καταθέτει ἀναφοοὰν τῶν Δημάρχων Ἀμφισέων καὶ Δελφῶν ὡς καὶ τῶν Προέδρων τῶν Κοινοτήτων Ἰτέας, Χρυσοῦ, Σερνικακίου, Κίρρας καὶ Ἁγίου Γεωργίου, διαμαρτυρομένων κατὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 192483)51 ἀποφάσεως τῶν Ὑπουργῶν Γεωργίας καὶ Οἰκονομικῶν σχετικῶς μὲ τὴν δακοκτονίαν, ἐπιρριπτούσης ἅπαντα τὰ βάρη τῆς δακοκτονίας εἰς τοὺς Δήμους καὶ Κοινότητας κ.λ.π. Ὁ βουλευτὴς Φθιωτιδοφωκίδος κ. Α. Γκελεστάθης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Σωματείου Ἰδιοκτητῶν Λεωφορείων Φθιώτιδος, Δομοκοῦ καὶ Εὐρυτανίας, ζητοῦντος ταχεῖαν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὀργανώσεως τῶν δι’ αὐτοκινήτων συγκοινωνιῶν. Ὁ βουλευτὴς Φθιωτιδοφωκίδος κ. Α. Γκελεστάθης, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Ὁμοσπονδιῶν Ἐπαγγελματιῶν καὶ Βιοτεχνῶν Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος, διαμαρτυρομένων διὰ μελετωμένην ἀπόφασιν μεταφορᾶς τῆς Ἠλεκτρικῆς Ἑταιρείας Ἀλιβερίου ἀλλαχοῦ κ.λ.π. Ὁ βουλευτὴς Φθιωτιδοφωκίδος κ. Α. Γκελεστάθης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Περιφερειακοῦ Ἐπιμελητηρίου Λαμίας, ζητοῦντος ἄμεσον πιστοδότησιν τῆς Βιοτεχνίας τῶν Νομῶν Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος διὰ τοῦ ποσοῦ τῶν δραχμῶν 1.500.000.000. Ὁ βουλευτὴς Φθιωτιδοφωκίδος κ. Α. Γκελεστάθης, καταθέτει ἀναφοοὰν τῶν Προέδρων καὶ Κοινοτήτων Εὐπαλίου, Μαλαμάτων. Κάμπου καὶ Κλήματος Δωρίδος κ.λ.π., διαμαρτυρομένων διὰ τὴν μὴ συμπλήρωσιν τοῦ Γυμνασιακοῦ παραρτήματος τῆς περιφερείας των ἐξυπηρετοῦντος τοὺς μαθητὰς 13 Κοινοτήτων κ.λ.π. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Δ. Λαντζούνης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Γαργαλιάνων, διαμαρτυρομένου κατὰ ληφθείσης ἀποφάσεως καθ’ ἣν μέλλει νὰ ἀποξενωθῇ ἡ περιφέρειά του ἐκ τοῦ ἀγαθοῦ τῆς ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας ἐκ τῶν ἔργων ἐξηλεκτρισμοῦ Λάδωνος. Οἱ βουλευταὶ Τρικάλων κ. κ. Φ. Κωτούζας καὶ Α. Ταλιαδοῦρος, καταθέτουν ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Ἀναπήρων καὶ Θυμάτων Πολέμου 1912–22 Περιφερείας Καρδίτσης τοῦ Ἐθνικοῦ Συνδέσμου ἀναπήρων καὶ θυμάτων πολέμου 1940–49 καὶ τοῦ Ἐθνικοῦ Συνδέσμου θυμάτων πολέμου 1912–49 διαμαρτυρομένων διὰ μελετωμένην περικοπὴν συντάξεώς των καὶ ζητούντων ἄμεσον ἔγκρισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ αὐξήσεως τῆς συντάξεώς των. Ὁ βουλευτὴς Ροδόπης κ. Α. Στεφάνου, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Ἐμποροεπαγγελματικῶν Ἀγροτικῶν καὶ Ἐργατοϋπαλληλικῶν Ὀργανώσεων τῆς πόλεως Ξάνθης, ζητούντων ἐπίλυσιν τοῦ μαστίζοντος τὴν περιφέρειαν Ξάνθης Καπνικοῦ καὶ Καπνεργατικοῦ ζητήματος. Ὁ βουλευτὴς Ροδόπης κ. Α. Στεφάνου, καταθέτει ἀναφορὰν Συνταξιούχων Ἀποστράτων Ἀξ)κῶν Νομοῦ Ροδόπης, ζητούντων κατάθεσιν τοῦ Κώδικος περὶ συντάξεων (Α. Ν. 1854)51) καὶ τροποποίησιν αὐτοῦ πρὸς ἄρσιν ἀδικιῶν. Ὁ βουλευτὴς Ροδόπης κ. Α. Στεφάνου, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Διοικούσης Ἐπιτροπῆς Ἐπαγγελματικῆς Τεχνικῆς Σχολῆς Ξάνθης, διαμαρτυρομένης δι’ ἀναστολὴν ἐκτελέσεως τῆς συμβάσεως 508 ΔΟΣ ἀφορῶσαν χρηματοδότησιν ἀνεγέρσεως τοῦ κτιρίου τῆς Σχολῆς. Ὁ βουλευτὴς Φθιωτ)δος κ. Α. Γκελεστάθης, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Ὁμοσπονδιῶν Ἐπαγγελματιῶν καὶ Βιοτεχνῶν Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος, ζητουσῶν διπλασιασμὸν τῆς ἐγκριθείσης πιστοδοτήσεως τῆς Βιομηχανίας τῶν 500.000.000 δραχμῶν κ.λ.π. Ὁ βουλευτὴς Πιερίας κ. Κ. Παπαγεωργίου, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου Γανοχώρας Πιερίας, ζητούντων πριμοδότησιν τῶν καπνοπαραγωγῶν κ.λ.π. Ὁ βουλευτὴς Ἀχαΐας κ. Α. Ἀντωνόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν ἐκτάκτων ὑπαλλήλων τῆς ὑπηρεσίας ΕΦ–ΕΞ Πατρῶν, ζητούντων τροποποίησιν τῶν διατάξεων τοῦ Νόμου 751)48, ὥστε νὰ προστατεύωνται ὅλοι γενικῶς οἱ πολεμισταὶ καὶ οὐχὶ μόνον οἱ διοριζόμενοι ὑπὸ τῶν τοπικῶν Συμβουλίων μονιμοποίησίν των κ.λ.π. Ὁ βουλευτὴς Ἀχαΐας κ. Α. Ἀντωνόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Φυματικῶν Νομοῦ Ἀχαΐας διαμαρτυρομένης δι’ ἀποφασισθεῖσαν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου καὶ ἐπικυρωθεῖσαν ὑπὸ τοῦ Δ. Σ. τοῦ Θεραπευτηρίου ἀπόφασιν τῆς ἐναλλαγῆς τῶν ἰατρῶν τοῦ Σανατορίου καὶ τοῦ ἀντιφυματικοῦ ἰατρείου, καθότι τὸ τοιοῦτον εἶναι ἀντίθετον πάσης ἐπιστημονικῆς βάσεως καὶ θέλει καταλήξει εἰς βάρος τῶν θεραπευομένων εἰς τὰ ἐν λόγῳ ἱδρύματα. Ὁ βουλευτὴς Πέλλης κ. Β. Μουράτογλου, καταθέτει ἀναφορὰν κατοίκων Βαλτολιβάδου Γιαννιτσῶν, ζητούντων ἀπαλλαγήν των ἀπὸ τοῦ μισθώματος τῶν γεωμόρων κ.λ.π. Ὁ βουλευτὴς Πέλλης κ. Β. Μουράτογλου, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Σωματείου παλαιῶν ὁδηγῶν αὐτοκινήτων Θεσσαλονίκης, ζητοῦντος καθιέρωσιν εἰδικοῦ ἐπισήματος ἐπὶ πάσης αἰτήσεως πρὸς τὸ ΤΣΑ καὶ πιστοποιητικοῦ ἐκδιδομένου παρ’ αὐτοῦ, ἐπιβολὴν αὐξήσεως ἐκ δραχμῶν 300 κατὰ γαλόνιον τῆς καταναλισκομένης βενζίνης καὶ ἐκ 500 δραχμῶν ἐπὶ παντὸς εἰσιτηρίου τῶν ὑπεραστικῶν γραμμῶν, πρὸς ἐνίσχυσιν τοῦ Ταμείου Συντάξεως Αὐτοκινητιστῶν. Ὁ βουλευτὴς Κερκύρας κ. Γ. Λύχνος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τῆς Ἑνώσεως Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν Κερκύρας, ζητούντων τὴν ὑπαγωγὴν τῆς συγκεντρώσεως τοῦ ἐλαίου ὡς γεωργικοῦ προϊόντος εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας καὶ οὐχὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐμπορίου, διανομὴν ὑπὸ τῆς Ἐλαιουργικῆς εἰς τοὺς παραγωγοὺς τῶν τετρακοσίων δραχμῶν κατ’ ὀκᾶν παραδοθέντος εἰς τὴν συγκέντρωσιν ἐλαιολάδου κ.λ.π. Ὁ βουλευτὴς Κερκύρας κ. Γ. Λύχνος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Παναγροτικοῦ Συνεδρίου Κερκύρας διαμαρτυρομένου διὰ τὸν τρόπον τῆς ἀγορᾶς τῶν ἑσπεριδοειδῶν κ.λ.π. Τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν, ἀνακοινοῖ ὅτι διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 99347)19.3.52 ἀποφάσεώς του παρέσχε τὴν ἐγγύησιν τοῦ Δημοσίου διὰ τὴν παρὰ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος χρεώσει τοῦ παρ’ αὐτῇ εἰδικοῦ λογαριασμοῦ ὑπὸ τὸν τίτλον «Ἐκκαθάρισις Τραπέζης Χίου» καταβολὴν εἰς τὴν Ἐκκαθαριστικὴν Ἐπιτροπὴν Τραπέζης Χίου τῶν ἀπαιτουμένων ποσῶν διὰ τὴν πληρωμὴν τῆς κατὰ νόμον ἀποζημιώσεως εἰς τὸ ἀπολυθησόμενον προσωπικὸν τῆς Τραπέζης Χίου ὡς καὶ τῶν ὀφειλομένων εἰς τοῦτο ἑτέρων ποσῶν ἐξ οἱασδήποτε αἰτίας. Τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν, ἀνακοινοῖ ὅτι διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 6425)21.3.51 ἀποφάσεώς του παρέσχε τὴν ἐγγύησιν τοῦ Δημοσίου διὰ τὴν παρὰ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος χορήγησιν βραχυπροθέσμων καὶ μεσοπροθέσμων δανείων πρὸς τοὺς ἀγρότας τοὺς γεωργικῶς ἀποκατασταθέντας εἰς τὰς νήσους Ρόδον καὶ Κῶ ὑπὸ τὴν μορφὴν ἀναγκαστικῆς μισθώσεως καὶ διὰ ποσὸν μὴ ὑπερβαῖνον ἐν συνόλῳ διὰ πάντας 5 δισεκατομμύρια δραχμάς. Τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν, ἀνακοινοῖ ὅτι διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 83809)21.3.51 ἀποφάσεώς του παρέσχε τὴν ἐγγύησιν τοῦ Δημοσίου διὰ τὴν παρὰ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος χορήγησιν δανείου δραχμῶν 2.000.000.000 εἰς τὴν Κοινοπραξίαν Συνεταιρικῶν Ὀργανώσεων Σουλτανίνας διατεθησομένων ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον διὰ τὴν ἐπεξεργασίαν καὶ συσκευασίαν τῆς εἰς χεῖρας της συγκεντρωμένης ποσότητος σταφίδος ἥτις πρόκειται νὰ ἐξαχθῇ εἰς τὴν Ἀγγλίαν. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Γιαννόπουλος, Κ. Μαρῆς, Ε. Καμινόπετρος, Χ. Σκουτέρης, Γ. Τζώρτζης, Ε. Φραγκάκης, Ν. Ζορμπᾶς, Ν. Ἰντζὲς καὶ Γ. Πετρακογιώργης, καταθέτουσι πρότασιν νόμου «περὶ ἀναγνωρίσεως τοῦ Εἰδικοῦ Στρατιωτικοῦ Τάγματος τῶν ἀφανῶν ἡρώων καὶ παροχῆς ἠθικῶν ἀμοιβῶν». Ὁ βουλευτὴς κ. Χ. Σκουτέρης καταθέτει πρότασιν νόμου «περὶ ἱδρύσεως Αὐτονόμου Οἰκοδομικοῦ Ὀργανισμοῦ Ἀξιωματικῶν τῶν Σωμάτων Ἀσφαλείας». Ἡ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, καταθέτει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν σχεδίων νόμων: 1) «Περὶ ὑπαγωγῆς εἰς τὰς διατάξεις τοῦ Α. Ν. 888) 49 τῶν Ἀνθυπασπιστῶν Τεχνιτῶν» καὶ 2) «περὶ τροποποιήσεως ἄρθρων 68 καὶ 90 Ν. 6086) 1934 «περὶ Ναυτικῆς Στρατολογίας» ὡς συνεπληρώθη μεταγενεστέρως». Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐγκρίσεως τῶν κατὰ τὰ οἰκονομικὰ ἔτη 1945–46, 1946–47, 1947–48, 1948 –49, 1949–50 καὶ 1950–51 πραγματοποιηθεισῶν δαπανῶν ἁρμοδιότητος Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν καὶ ἐγγραφῆς τῶν διὰ τὴν πληρωμὴν αὐτῶν ἀπαιτουμένων πιστώσεων εἰς τὸν εἰδικὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τούτου οἰκονομικοῦ ἔτους 1951 –1952». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Κ. Χριστόπουλος, Ε. Πέτσος, Γ. Γεωργιάδης, Α. Βαχλιώτης, Γ. Ράλλης, κ. ἄ. καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ προσόντων τῶν Δικαστικῶν Ὑπαλλήλων διατάξεων κλπ.». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Κ. Παπαμαντέλλος, Α. Θεολογίτης, Γ. Μπακατσέλος, Κ. Καζάκος, Α. Πάλλης κ. ἄ. καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μέτρων εἰρηνεύσεως». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Πάλλης καὶ Γ. Ζαννῆς καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μέτρων εἰρηνεύσεως». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Χ. Τούντας, Ι. Μογγογιάννης, Σ. Τσιαπάρας, Κ. Χριστόπουλος, κ. ἄ. καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῶν ὑπ’ ἀριθ. 1540)1950 καὶ 1912)1951 Α. Ν. «περὶ παρατάσεως προθεσμιῶν κλπ.». Ὁ βουλευτὴς κ. Μ. Χλουβεράκης, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως, τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1843)52 Α. Ν. «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1565)39 Α. Ν. «περὶ Κώδικος ἀσκήσεως Ἰατρικοῦ ἐπαγγέλματος». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Σ. Κωτιάδης, Ε. Ζαννῆς καὶ Ν. Μαυρῆς, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Α. Ν. 1815)51 «περὶ συμπληρώσεως τοῦ Νόμου 1034)49 «περὶ ἐπεκτάσεως τῆς περὶ Ἰατρικῶν ἐπαγγελμάτων Νομοθεσίας εἰς τὴν Δωδεκάνησον». Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Βενέτης καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διατάξεών τινων ἀφορωσῶν τοὺς Ἀνωτάτους Ἀξιωματικοὺς τῆς Χωροφυλακῆς». Ὁ βουλευτὴς κ. Θ. Ταμβακᾶς, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ χορηγήσεως ἐπαγγελματικῶν ἀδειῶν ὁδηγῶν αὐτοκινήτων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Γιαννόπουλος, Π. Λαπατσάνης, Χ. Σκουτέρης, Α. Φωτήλας, Α. Ἀντωνίου, Α. Κοκκέβης, καὶ Κ. Χριστόπουλος, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ στεγάσεως τῶν Ταχυδρομείων καὶ περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως ἐνίων ὀργανικῶν διατάξεων τῆς Ταχ. Ὑπηρεσίας καὶ τῆς Κοιν. Προνοίας τοῦ Ταχυδρομικοῦ Προσωπικοῦ». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ι. Γκλαβάνης καὶ Γ. Ράλλης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μετατροπῆς ἐκτάκτων θέσεων τοῦ Ὑπουργείου Βιομηχανίας καὶ ἐντάξεως εἰς ταύτας τοῦ ἐκτάκτου προσωπικοῦ τούτου κλπ.».

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἔχει τὸν λόγον.

§6Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Κύριοι βουλευταί, ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν κρίσιν ὑμῶν τὸ πρῶτον νομοθέτημα «περὶ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὀργανώσεως καὶ ἐλέγχου τῆς Ἀνωτάτης Διοικήσεως τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων», νομοθέτημα κάπως εὐρυτέρας σημασίας, ἀποτελοῦν μέρος μιᾶς ὅλης ἁλύσεως νομοθετημάτων τῆς αὐτῆς σημασίας, τὰ ὁποῖα θὰ ἔχω τὴν τιμήν, ἐὰν ἡ Βουλὴ μοῦ ἐπιτρέψῃ, νὰ τὰ ὑποβάλω προσεχῶς. Τὸ πρῶτον νομοθέτημα ἀφορᾷ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ τὴν ἐν γένει ὀργάνωσιν καὶ τὸν ἔλεγχον τῶν ἀνωτέρων διοικήσεων τῶν ἐνόπλων δυνάμεων. Ὑπῆρχεν ἄλλοτε ὅταν παρεκαθήμην καὶ ἐγὼ εἰς τὴν Βουλὴν ταύτην, ἕνα ἔθιμον, τὰ στρατιωτικὰ νομοθετήματα νὰ θεωροῦνται ὡς ἐμπιστευτικῆς φύσεως καὶ νὰ μὴ ἔρχωνται πρὸς συζήτησιν εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλὰ προτιμᾶται ἡ ὁδὸς εἴτε τῶν Α. Ν. εἴτε τῶν νομοθετικῶν Διαταγμάτων. Πιστεύω ὅτι θέματα τοιαύτης σημασίας, τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν τὸ Ἔθνος ὁλόκληρον καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζεται αὐτὴ αὕτη ἡ ἐλευθερία μας καὶ ἡ ἀνεξαρτησία μας, δέον νὰ τυγχάνουν ὄχι μόνον τῆς εὐρείας συζητήσεως εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλ’ ἀντιθέτως νὰ λαμβάνουν μορφὴν ὁμοθύμου αὐτῆς ἀποδοχῆς. Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ ὅλους τοὺς κ. κ. βουλευτάς, ἀνεξαρτήτως πτέρυγος εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκουν, νὰ ἐνδιαφερθοῦν σοβαρῶς, διὰ νὰ συμβάλουν διὰ τῆς ἐλευθέρας ἐνταῦθα συζητήσεως εἰς τὸν περιορισμὸν εἰς τὸ ἐλάχιστον τῶν σφαλμάτων, τὰ ὁποῖα τὰ νομοθετήματα ταῦτα ἤθελον τυχὸν παρουσιάσει. Ἡ γενικὴ ἰδέα, ἡ ὁποία ἐπεκράτησε μετὰ ἰδίως τοὺς μεγάλους πολέμους, ἦτο ὅπως αἱ ἔνοπλοι δυνάμεις ὅπως καὶ ἡ πολιτικὴ ἡγεσία εἰς τὰς δυσκόλους στιγμὰς τῆς κρίσεως, τοῦ δράματος, τὸ ὁποῖον λέγεται πόλεμος, ὅπως λέγω εἰς τὴν πολιτικὴν ἡγεσίαν ἐπεζητήθη νὰ ἐπαυξηθῇ ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία διὰ τῆς συγκεντρώσεως περισσοτέρων κανονικῶν δικαιωμάτων, εἰς ἓν ἄτομον, οὕτω καὶ εἰς τὴν στρατιωτικὴν ἡγεσίαν κατεδείχθη ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν ἡ σημερινὴ ἀντίληψις τοῦ πολέμου νὰ εὕρῃ ἐν τῇ ἐφαρμογῇ της τὴν καλυτέραν λύσιν, ἐὰν δὲν πρυτανεύσουν εἰς τὴν ἀνωτάτην Διοίκησιν νέαι μέθοδοι διοικήσεως, συνολικῆς, δεδομένου ὅτι συνολικὸς ὑπῆρξεν ὁ πόλεμος καὶ ἰδίως ὁ τελευταῖος. Διὰ τοῦτο ὁ πρῶτος πυρὴν τῆς ἰδέας τῆς δημιουργίας Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἐφάνη μετὰ τὸν πρῶτον παγκόσμιον πόλεμον, μετὰ δὲ τὸν δεύτερον ἤρχισεν ἡ πρακτικὴ ἐφαρμογὴ τῆς αὐτῆς ἰδέας. Βλέπομεν Κράτη ὅπως αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι, ἡ Ἀγγλία, ἡ Γαλλία, ἡ Ἰταλία καὶ αὐτὴ ἡ Τουρκία, μετὰ τὸν δεύτερον παγκόσμιον πόλεμον ὁπότε κατεδείχθη τὸ ἀνίσχυρον τῶν ἐν κατανομῇ ἐνόπλων δυνάμεων ὑπὸ χωριστὰς διοικήσεις ὅπως ἀντίσχωσιν εἰς τὴν ὑπὸ συγκεντρωτικὴν διοίκησιν ἐνέργειαν ἑνὸς ἀνθρώπου, ὁ ὁποῖος εἶχε συγκεντρώσει καὶ τὴν ἐκτελεστικὴν καὶ τὴν στρατιωτικὴν ἡγεσίαν, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἦτο ἀνίσχυρος νὰ ἀντίσχῃ ἡ παλαιὰ δοξασία τοῦ καταμερισμοῦ τῶν δυνάμεων καὶ ἐφηρμόσθη ἡ ἑνιαία διοίκησις τῶν ὅπλων. Καὶ παρ’ ἡμῖν ἡ πρώτη προσπάθεια, ἡ ὁποία ἐγένετο διὰ τοῦ νόμου 2005)39 ἦτο ὅπως ἐν καιρῷ πολέμου ὡρισμένα τμήματα τῶν ἐνόπλων δυνάμεων νὰ δύνανται νὰ τίθενται ὑπὸ τὴν διοίκησιν τοῦ Ἀρχιστρατήγου. Μετὰ τὴν κρίσιν, τὴν ὁποίαν ὑπέστημεν κατὰ τὸν δεύτερον παγκόσμιον πόλεμον αἱ ἰδέαι αὐταὶ ἐξηκολούθησαν νὰ συζητῶνται καὶ ἀντιμετωπίσθη ἡ δυνατότης τῆς ἑνοποιήσεως τῶν διοικήσεων τῶν ἐνόπλων δυνάμεων διὰ τοῦ θεσμοῦ τοῦ Ἀνωτάτου Συμβουλίου Ἐθνικῆς Ἀμύνης, τὸ ὁποῖον βραδύτερον μετωνομάσθη εἰς Πολεμικὸν Συμβούλιον. Τέλος, ὁ νόμος περὶ Ἀρχιστρατήγου ἔδωκε τὴν ἀρχὴν εἰσδοχῆς τῶν νεωτέρων ἀπόψεων εἰς τὴν διοίκησιν τῶν ἐνόπλων δυνάμεων, ἰδίως κατὰ τὰς κρισίμους στιγμάς. Ὅταν τέλος τὸ 1950 διὰ τοῦ νόμου 1431 ἱδρύθη τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης, κατηργήθησαν τὰ τρία πολεμικὰ Ὑπουργεῖα ὀνομασθέντων τούτων εἰς Ὑφυπουργεῖα. Ἐπηκολούθησε τὸ 1951 ὁ νόμος 1671 περὶ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ Ὑπουργείου καὶ κατηργήθησαν τὰ Ὑφυπουργεῖα καὶ οὕτω πως ἡ ἀρχικὴ ἰδέα τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὁλοκληρωθῇ διότι ἔμενε κενὸν τὸ ἓν σκέλος, τῶν ὀργάνων διοικήσεως, τὸ σκέλος δὲ τοῦτο ἦτο τὰ καταργηθέντα Ὑφυπουργεῖα, διότι ταῦτα κατηργήθησαν χωρὶς νὰ προνοῆται ποῖα εἶναι τὰ ὄργανα ἐν λεπτομερείᾳ, τὰ ὁποῖα θὰ ὑποκαθίστων τὰ καταργηθέντα Ὑφυπουργεῖα. Τὰ κενὰ ταῦτα παρουσιάσθησαν ἀκόμη ἐντονώτερα μετὰ τὴν παραίτησιν τοῦ Στρατάρχου, ὁ ὁποῖος εἶχε περιβληθῆ μὲ ἐξαιρετικὴν δικαιοδοσίαν καὶ συνεπῶς ἡ ἀποχώρησίς του, ἡ ὁποία ἐγένετο χωρὶς προετοιμασίαν οἱανδήποτε, ἀφῆκε τὰ κενὰ ταῦτα ὀξύτερα διότι αἱ ἐξαιρετικαὶ δικαιοδοσίαι τὰς ὁποίας εἶχε, μοιραίως ἀφέθησαν τελείως ἀτονήσασαι. Καὶ συνεπῶς τὰ ὑφιστάμενα εἰς τὴν νομοθεσίαν κενὰ παρουσιάσθησαν ὀξύτερα τὴν ἐπαύριον τῆς παραιτήσεως τοῦ Στρατάρχου. Ἡ τότε Κυβέρνησις ἐν τῇ δυσκολίᾳ νὰ ἀνταποκριθῇ τὴν ἐξαίφνης παρουσιασθεῖσαν κατάστασιν, ἐδημιούργησε τὸν θεσμὸν τοῦ Ἀρχιστρατήγου Βασιλέως, θεσμὸν ὁ ὁποῖος ἦτο βεβιασμένος, δεδομένου ὅτι ναὶ μὲν κατὰ τὸ Σύνταγμα ὁ Βασιλεὺς ἡγεῖται τῶν ἐνόπλων δυνάμεων ἀλλὰ ἐξασκῶν πλέον ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ νὰ ὑφίσταται τὸν ἔλεγχον τῆς πολιτικῆς ἐξουσίας καὶ συνεπῶς παρουσιάζεται ἡ ἀντινομία αὕτη ἡ ὁποία ἄλλως τε ἴσχυσε διὰ τὴν μὴ οὐσιαστικὴν ἐκτέλεσιν τῆς Ἀρχιστρατηγίας ὑπὸ τοῦ Βασιλέως. Αὐτὴ ἦτο ἡ κατάστασις κ. κ. βουλευταί, ὅταν ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ ἀναλάβω τὴν Διοίκησιν τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ἠσθάνθην βαρύτατα βαρύνουσαν ἐπ’ ἐμὲ τὴν ἔλλειψιν περὶ τῆς ὁποίας πρὸ ὀλίγου ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ ἀναφέρω ὑμῖν. Εὗρον τὸν ἑαυτόν μου Ὑπουργὸν ἄνευ δικαιωμάτων. Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἦτο ἁπλοῦν διακοσμητικὸν πρόσωπον. Καὶ θὰ σᾶς ἀναφέρω ὡρισμένα χονδροειδῆ περιστατικὰ διὰ νὰ σᾶς γνωρίσω πόσον δύσκολος εἶναι σήμερον ὁ ρόλος τοῦ Ὑπουργοῦ Ἐθνικῆς Ἀμύνης λόγῳ τῶν μέχρι σήμερον κρατουσῶν νομικῶν αὐτοῦ δεσμεύσεων. Ὑποτίθεται ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης εἰσηγεῖται εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν τοποθέτησιν τῶν ἀνωτάτων ἡγητόρων καὶ φυσικὰ πρέπει οὗτος νὰ κατέχῃ ὡρισμένα στοιχεῖα διὰ νὰ κρίνῃ ἐπὶ τῶν ἱκανοτήτων ἑκάστου ἐξ αὐτῶν. Ἀλλὰ ἐκ τῶν κειμένων νόμων οὐδὲν τοιοῦτον δικαίωμα ἔχει, ἀφοῦ δὲν δικαιοῦται οὐδὲ κἂν νὰ παρίσταται εἰς οἱονδήποτε Ἀνώτατον Συμβούλιον. Ἡ παράστασίς του αὕτη, εἶναι ἡ μόνη θέσις ἀπὸ τῆς ὁποίας ὁ Ὑπουργὸς θὰ δύναται νὰ κρίνῃ κατὰ πόσον οἱ ἡγήτορες ἔχουν εὐρύτητα ἀντιλήψεων κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν μεγάλων ζητημάτων, ὥστε ἡ Κυβέρνησις νὰ δύναται νὰ ἐμπιστευθῇ εἰς αὐτοὺς τὴν δημιουργίαν τοῦ ἔργου ἐκείνου διὰ τὸ ὁποῖον τὴν πολιτικὴν εὐθύνην φέρει ἡ Κυβέρνησις. Ἐπὶ πλέον ἀντελήφθην ὅτι δὲν ὑπάρχει πλήρης κατανόησις τῶν βασικῶν ὅρων. Τὶ σημαίνει δηλαδὴ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Συνέστησα κάποτε εἴς τινα τῶν ἡγητόρων ὅπως παραλάβῃ εἰς μίαν θέσιν ἡγετικὴν ἀξιωματικόν τινα ἀνώτερον, ἀλλὰ ἐκ συμπτώσεως μὴ προερχόμενον ἐκ τοῦ κλάδου ἐξ οὗ οὗτος προήρχετο. Περιέργως ἔλαβον τὴν ἀπάντησιν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν τοῦτο διότι, ὁ κλάδος τὸν ὁποῖον ἀντιπροσωπεύει ὁ ὑπ’ ἐμοῦ προτεινόμενος, μὴ ἔχων παρὰ μικρὸν ποσοστὸν ἀξιωματικῶν ἀπέναντι τοῦ ἑτέρου κλάδου εἰς ὃν ἀνήκει ὁ ἀναφερόμενος ἡγήτωρ, δὲν δικαιοῦται νὰ ἀντιπροσωπευθῇ εἰς τὸ Συμβούλιον ἐπὶ ἴσοις ἀλλὰ κατ’ ἀναλογίαν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν στελεχῶν καὶ τῆς δυνάμεως τὴν ὁποίαν ἀντιπροσωπεύει ἕκαστος κλάδος. Δηλαδὴ ὁ ἡγήτωρ οὗτος νομίζει ὅτι δέον νὰ ἐφαρμοσθῇ ἐπὶ θέματος τόσον σοβαροῦ ὅπως ἡ κοινὴ διεύθυνσις τῶν ἐνόπλων δυνάμεων, σύστημα ἀνάλογον μὲ τὸ ἰδικόν μας ἐκλογικὸν σύστημα τῆς Ἀναλογικῆς. Ἀντελήφθην ὅτι κάποια παρεξήγησις βασικὴ ὑπῆρξεν εἴς τινας τοὐλάχιστον τῶν ἀνωτέρων διοικήσεων, ὅτι παρεξήγησαν αὐτὸν τοῦτον τὸν ρόλον τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Εἶδον ὅτι δὲν εἶχε καταστῆ σαφῶς κατανοητὸν ὅτι σκοπὸς τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης δὲν εἶναι ἡ ὑποταγὴ καὶ ἡ ἀπορρόφησις τῶν ὀλιγώτερον πολυπληθῶν ὀργάνων καὶ κλάδων εἰς τοὺς πολυπληθεστέρους. Ἀντιθέτως ἀντελήφθην ὅτι μᾶλλον τινὲς εἶχον τὴν ἀντίληψιν ὅτι τὸ Αʹ Σῶμα ἢ ὁ Αʹ κλάδος εἶχε δικαιώματα περισσότερα τοῦ Βʹ καὶ ὅτι ἡ ἔννοια τοῦ ὅρου ἑνότης διοικήσεως ἢ συντονισμὸς προσπαθειῶν τῶν ὅπλων, διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς ὁποίας ἄλλωστε ὑπεύθυνος εἶναι ἡ Κυβέρνησις, θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπετυγχάνετο διὰ νομοθετικῆς καθιερώσεως τῆς ἐπ’ ἴσοις ὅροις συνεργασίας τῶν τριῶν κλάδων. Ἡ ἰδέα, λέγω, τοῦ συντονισμοῦ τῶν προσπαθειῶν τῶν τριῶν κλάδων, ἀντελήφθην ὅτι ὑπεχώρει πρὸ τῆς ἰδέας τοῦ ἀριθμοῦ καὶ διὰ νὰ μεταχειρισθῶ μίαν ξένην λέξιν ἡ ὁποία ὁμιλεῖ περισσότερον ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, ἀντὶ τῆς λέξεως COORDINA-TION εἶχον παραδεχθῆ τὴν ἄποψιν τῆς SUBORDINA-TION, τῆς ὑποταγῆς. Ἀντιλαμβάνεσθε ἐκ τῶν δύο αὐτῶν συνοπτικῶν παρατηρήσεων, τὰς ὁποίας ἔκαμα, πόσον δύσκολος ἦτο ἡ θέσις μου ἐξ ἀρχῆς. Ἐξ ἄλλου ἡ βάσις τῆς διὰ νόμων καὶ νομίσκων καὶ παραγραφίσκων, αἱ ὁποῖαι ἐθεράπευον μόνον ὡρισμένας λεπτομερείας, ἐπειδὴ διὰ τῆς μεθόδου ταύτης ἀπεφεύγετο ὁ κόπος τῆς ἐξ ὑπαρχῆς συγγραφῆς ὡρισμένων βασικῶν καὶ θεμελιωδῶν νόμων, δὲν μᾶς ἔδωσε τὴν δυνατότητα νὰ καταρτίσωμεν τοιούτους βασικοὺς νόμους, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐθεμελίουν τὸν σκελετὸν τῆς πυραμίδος τῆς διοικήσεως τῶν ἐνόπλων δυνάμεων. Τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι ὅτι σήμερον ὑπάρχει τοιαύτη πολυνομία, ὥστε εἶναι ἀμφίβολον ἐὰν καὶ οἱ πλέον ἁρμόδιοι νὰ διαχειρίζωνται τὰ ἐπὶ μέρους θέματα εἰς τὰς ἐνόπλους δυνάμεις, ἐὰν καὶ αὐτοὶ εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζουν τὶ ἰσχύει καὶ ἐπὶ κεφαλαιωδῶν ἔτι ζητημάτων ἀφορώντων τὰς ἐνόπλους δυνάμεις. Τοῦτο ἀσφαλῶς δύναμαι νὰ διαβεβαιώσω ὅτι ἐφαρμόζεται ὄχι μόνον εἰς τὰς διοικήσεις, εἰς τὰ δικαιώματα καὶ εἰς τὴν δικαιοδοσίαν αὐτῶν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰ καθήκοντα καὶ τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ καθενός. Καὶ ἐὰν μὲν ἐν καιρῷ εἰρήνης τοιαῦτα κενὰ ἐν τῇ νομοθεσίᾳ εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι συγγνωστὰ τρόμος μὲ κατελάμβανε μὲ τὴν σκέψιν ὅτι μὲ τοιαύτης φύσεως κενὰ αἱ ἔνοπλοι δυνάμεις θὰ ἐξετίθεντο εἰς πολεμικὴν περιπέτειαν, ὁπότε εἰς περίπτωσιν ἐπιτυχίας μὲν θὰ ἐκύτταζε ποῖος πρῶτος θὰ τὴν ἐκμεταλλευθῇ, εἰς περίπτωσιν δὲ ἀποτυχίας πῶς θὰ ἀποσείσῃ ἀπὸ τῶν ὤμων του τὰς εὐθύνας τῆς ἀποτυχίας. Εἶναι τρομακτικὸν τὸ δίλημμα εἰς ὃ εὑρέθην. Τόσον τρομακτικόν, ὥστε μόλις παρέλαβα τὸ Ὑπουργεῖον εὑρέθην εἰς μεγάλην ἀγωνίαν. Καὶ διὰ τοῦτο ἀμέσως, ἀπὸ τῶν ἀρχῶν Νοεμβρίου ἀπετάθην εἰς τοὺς στρατιωτικοὺς ἡγέτας, ἀλλὰ καὶ εἰς τοὺς ξένους καὶ φίλους Συμμάχους μας διὰ νὰ μὲ βοηθήσουν εἰς τὴν διατύπωσιν τοῦ σκελετοῦ τοῦ νομοθετικοῦ οἰκοδομήματος ἐκείνου, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ ἐβασίζομεν τὴν ὅλην διοίκησιν καὶ τὴν ὅλην ὀργάνωσιν καὶ τὴν ὅλην ἐνέργειαν, εἰρηνικὴν καὶ πολεμικὴν τῶν ἐνόπλων μας δυνάμεων. Ἐπειδὴ δὲ αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι τῆς Ἀμερικῆς ἔχουν ἐξ ὅλων τῶν κρατῶν τὴν μεγαλυτέραν πεῖραν ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, ἀπετάθην εἰς τὸν Ἀρχηγὸν τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς. Εἶχον δὲ πλήρη ἐπίγνωσιν τῆς ἐκτάσεως καὶ τῆς σοβαρότητος τοῦ ζητήματος, διότι παρηκολούθησα ἐκ τοῦ σύνεγγυς καὶ λίαν ἐπιμελῶς ὅλην τὴν γνωστήν, τὴν τόσον θόρυβον ἐν Η.Π.Α. προκαλέσασαν ἱστορίαν, τὴν ὁποίαν διὰ τοῦ τύπου ἐγνωρίσαμεν, τὴν λεγομένην μάχην τῶν Ναυάρχων. Ὅταν ἐκεῖ συνεζητεῖτο τὸ νομοθέτημα τῆς ὀργανώσεως τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης, οἱ Ναύαρχοι, ἐκ συμφέροντος ἐθνικοῦ ὁρμώμενοι σχετικῶς μὲ τὴν κακὴν διαχείρισιν τῶν τεχνικῶν ἀπόψεων τοῦ κλάδου των, διεμαρτυρήθησαν κατὰ τρόπον λίαν ὀξύν. Ἡ ὀξύτης αὐτὴ ἐπέφερε τὴν ὁμαδικὴν ἀποστράτευσιν τῶν πλείστων ἐξ αὐτῶν καὶ θὰ ἐνθυμῆσθε ὅτι ἀγαπητὸς φίλος τῆς Ἑλλάδος, ὁ ὁποῖος δυστυχῶς δὲν ζεῖ πλέον σήμερον, ὁ Ναύαρχος Σέρμαν λόγῳ τῆς ἀποστρατείας ταύτης, βεβιασμένως τότε ἀπεμακρύνθη ἐκ τῆς διοικήσεως τῆς Μεσογείου, διὰ νὰ ἀναλάβῃ τὴν διοίκησιν τῶν ἐπιχειρήσεων, δηλαδὴ τὴν Ἀρχηγίαν τοῦ Γεν. Ἐπιτελείου, εἰς Οὐάσιγκτων, θέσιν πολὺ ἀνωτέραν καὶ τοῦ βαθμοῦ καὶ τῆς ἡλικίας του. Χαίρω δὲ διότι πρὸ ὀλίγων μόλις ἡμερῶν, σημαίνων ἡγέτης τοῦ Ἀμερικανικοῦ Ναυτικοῦ μοῦ εἶπεν ὅτι, εἶμαι ὑπερήφανος διότι εἶμαι εἷς ἐκ τῶν ἀνταρτῶν ἐκείνων. Διότι ὄντως κατόπιν ἡ Ἀμερικανικὴ Πολιτεία ἐδικαίωσε ἐν τοῖς πράγμασιν τοὺς Ναυάρχους χωρὶς νὰ γίνῃ καὶ ἐκεῖ κομματικὴ τοῦ σοβαροῦ τούτου θέματος ἐκμετάλλευσις. Παρεκάλεσα, ἐπαναλαμβάνω ἀμφοτέρας, καὶ τὴν Ἑλληνικὴν Στρατιωτικὴν ἡγεσίαν καὶ τὴν ἐνταῦθα συμμαχικὴν ἡγεσίαν, νὰ μὲ βοηθήσουν ἀπὸ τῶν ἀρχῶν τοῦ παρελθόντος Νοεμβρίου, εἰς τὴν νομοθετικὴν διατύπωσιν τοῦ νέου τρόπου διαρθρώσεως τῆς ἡγεσίας τῶν ἐνόπλων δυνάμεων. Ἐὰν ἐπιμένω εἰς τοιαύτας λεπτομερείας εἶναι διότι θέλω νὰ αἰσθανθῆτε καὶ σεῖς τὴν τότε ἀγωνίαν μου καὶ τὸ μέγεθος τοῦ ἐνδιαφέροντος, τὸ ὁποῖον ἔχω διὰ τὴν παρ’ ὑμῶν κύρωσιν τοῦ προτεινομένου νομοθετήματος καὶ διὰ τὸ ὁποῖον ἄλλωστε παρεκάλεσα τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ τὸ εἰσηγηθῶ ἀπόψε καὶ νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν προσοχήν σας, διότι νομίζω ὅτι τοῦτο εἶναι ἓν ἐκ τῶν μεγίστων θεμάτων, τὰ ὁποῖα θίγομεν κατὰ τὴν παροῦσαν Βουλήν. Περὶ τὰς ἀρχὰς τοῦ τρέχοντος ἔτους, ἀμφότερα τὰ συνεργεῖα ἐργαζόμενα, μοῦ παρουσίασαν τὴν πρώτην αὐτῶν μελέτην καὶ παρετήρησα ὅτι μεταξὺ των παρουσιάζετο μεγάλη διάστασις ἀπόψεων. Ἐσημείωσα τὰς ἀπόψεις των καὶ τὰς διαφοράς των καὶ ἐπέφερα τὰς ἰδικάς μου παρατηρήσεις αἵτινες εἶναι συναφεῖς πρὸς τὰς ἰδέας ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι μὲ καθοδηγοῦν διὰ τὴν σύνταξιν τοῦ παρόντος νομοθετήματος. Ὀλίγας ἡμέρας πρὸ τῆς ἀναχωρήσεώς μου διὰ τὴν Λισσαβῶνα, μοῦ ὑπέβαλεν τὸ Γ.Ε.Ε.Θ.Α. τὴν τελικὴν διαμόρφωσιν τοῦ νόμου καὶ τοιαύτη ἦτο ἡ σπουδή μου, ὥστε ἐνθυμοῦμαι ὅτι τὴν ἡμέραν ἐκείνην ποὺ ἀνεχώρουν εἰργαζόμην μόνος εἰς τὸ γραφεῖον μου διὰ νὰ διατυπώσω τὰς τελικάς μου παρατηρήσεις μέχρι τῆς 4ης πρωϊνῆς. Καὶ ἀναχωρῶν ἐντεῦθεν παρεκάλεσα τὸν Ἀρχηγὸν τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς ἅμα τῇ ἐπανόδῳ μου ἐκεῖθεν νὰ μοῦ διατυπώσῃ ἐν συνεργασίᾳ μετὰ τῶν ἁρμοδίων τοῦ Γ.Ε.Ε.Θ.Α. τὸ τελειωτικὸν σχέδιον. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἱστορία τοῦ νομοθετήματος, τὸ ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς εἰσηγηθῶ. Τὰ κυριώτερα χαρακτηριστικὰ τοῦ νόμου εἶναι τὰ ἑξῆς: Καθορίζει σαφῶς καὶ τὰ δικαιώματα τοῦ Ὑπουργοῦ, ὁ ὁποῖος εἶναι Ὑπουργὸς καὶ δὲν εἶναι διακοσμητικὸν πρόσωπον, ἀλλὰ καὶ τὴν εὐθύνην τῆς θέσεώς του, καὶ τὰ δικαιώματά του ἐν τῇ διαχειρίσει τῆς ἐξουσίας του. Ἀφ’ ἑτέρου οἱ κλάδοι τῶν ἐνόπλων δυνάμεων ἔχουν πλήρη ἐσωτερικὴν ἀνεξαρτησίαν, νὰ ἀναπτύσσωνται τόσον ἀπὸ ἀπόψεως τεχνικῆς καὶ ἐπαγγελματικῆς ὅσον καὶ ἀπὸ ἀπόψεως προσαρμογῆς των εἰς τὰς νέας μεθόδους τῆς διεξαγωγῆς τοῦ πολέμου. Ἐν ἑκάστῃ Διοικήσει εἶναι σαφῶς καθωρισμένον ποῖαι εἶναι αἱ ὑποχρεώσεις καὶ τὰ δικαιώματα, εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ ἔχωμεν τὴν ἀγωνίαν ἐφεξῆς, ὅτι εἶναι δυνατὸν εἰς οἱανδήποτε περίπτωσιν νὰ ἔχωμεν τὴν πικρίαν νὰ διαπιστώσωμεν ὑπερβασίαν δικαιωμάτων καὶ ὑποχρεώσεων οἱουδήποτε, καὶ τὸν μὴ συντονισμὸν τῶν προσπαθειῶν, ἀλλὰ τὴν ὕπαρξιν σαφῶς διαγεγραμμένων πλαισίων ἐντὸς τῶν ὁποίων ἐφάπτονται καὶ αἱ ὑποχρεώσεις ἀλλὰ καὶ τὰ δικαιώματα ἑκάστου. Ἕτερον σπουδαῖον θέμα ὅπερ σαφῶς καθορίζεται, εἶναι ἡ ὁμαλὴ μετάπτωσις τῆς διοικήσεως ἀπὸ τῆς εἰρηνικῆς εἰς τὴν πολεμικὴν περίοδον. Ταῦτα δὲ πάντα ἄνευ ἐξαιρετικῆς δικαιοδοσίας. Εἶναι εὔκολον νὰ διοικῇ κανεὶς ὅταν ἔχῃ ἀπεριόριστον ἐξουσίαν, ἀλλὰ εἶναι πολὺ δύσκολον νὰ συμβιβάζῃ τὴν ὁμαλὴν ἐξάσκησιν τῆς στρατιωτικῆς ἡγεσίας μὲ τὴν Δημοκρατικὴν θεωρίαν, ὅτι τὸ ἔθνος διὰ τῆς πολιτικῆς ἐξουσίας ἔχει τὴν τελικὴν εὐθύνην ἐπὶ πάσης πολιτικῆς καὶ στρατιωτικῆς ἐνεργείας ἡ δὲ στρατιωτικὴ ἐξουσία ἔχει μόνον ὑποχρεώσεις καὶ καθήκοντα καθαρῶς στρατιωτικὰ οὐδὲν δὲ δικαίωμα ἔχει νὰ ἐξασκήσῃ οἱασδήποτε φύσεως πολιτικήν. Καὶ ἐὰν θέλωμεν νὰ ἔχωμεν ἐνόπλους δυνάμεις Ἐθνικάς, ὠργανωμένας, ἔχομεν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ δώσωμεν εἰς αὐτὰς τὴν δυνατότητα νὰ ἐκτελοῦν τὰ καθήκοντά των ἐντὸς τῆς δικαιοδοσίας τῶν νόμων καὶ νὰ ἀφήσωμεν τὴν πολιτικὴν ἡγεσίαν, ἔστω αὐτὴν τὴν ὁποίαν ὅλοι κατηγοροῦμεν ὅτι εἶναι ἐφθαρμένη καὶ διεφθαρμένη, νὰ ἔχῃ αὐτὴ τὴν εὐθύνην ἀπέναντι τοῦ Ἔθνους. Ἕτερον τὸ ὁποῖον ἐπιτυγχάνεται διὰ τοῦ νόμου τούτου, εἶναι ἡ κωδικοποίησις τῶν διατάξεων. Ἐκτὸς τῶν διαταγμάτων καὶ τῶν ἄλλων διαταγῶν τῶν ἐπισήμων καὶ ἐπεξηγηματικῶν τῶν ἀρχικῶν νόμων καὶ διατάξεων, αἱ ὁποῖαι δὲν περιλαμβάνονται εἰς τοὺς ἀρχικοὺς νόμους, περὶ τοὺς 15 ἕως 16 νόμους καταργοῦνται διὰ νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ παρὸν νομοθέτημα. Συνεπῶς ἡ πολυνομία, τὴν ὁποίαν προσπαθοῦμεν ὅλοι νὰ καταργήσωμεν νομίζω ὅτι ἐπιτυγχάνεται. Ἐπιτυγχάνεται δηλαδή, ἡ ἁπλούστευσις τῆς νομοθεσίας καὶ ἡ διατύπωσις αὐτοῦ τὸ ὁποῖον εἶχον τὴν τιμὴν ἐν ἀρχῇ ν’ ἀναφέρω, δηλαδὴ ἡ διατύπωσις ἑνὸς σαφοῦς πλαισίου νόμου, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου δι’ ἁπλῶν διαταγμάτων θὰ δύναται ἐφεξῆς νὰ κινηθῇ ὅλη ἡ Διοικητικὴ μηχανὴ ἀπὸ τῶν Ἀνωτάτων κλιμακίων μέχρι τῶν κατωτάτων, δι’ ἐκδόσεως, ἐπαναλαμβάνω, εἴτε Βασιλικῶν διαταγμάτων, εἴτε καὶ Ὑπουργικῶν διαταγῶν. Κατὰ τοῦτο νομίζω καὶ παρακαλῶ ὅπως τὸ παρὸν νομοσχέδιον τύχῃ τῆς ἡμετέρας ἀπολύτου προσοχῆς καὶ ἐγκρίσεως. Ὡς σᾶς ἀνέφερα, αὐτὸς εἶναι ὁ πρῶτος νόμος, τὸν ὁποῖον εἰσάγω. Θὰ ἐπακολουθήσουν ἄλλοι ἐπίσης σοβαροὶ νόμοι, ὅπως ὁ νόμος τῆς καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν, ὅπως ὁ νόμος τῆς ἱεραρχίας καὶ προαγωγῶν, ὁ νόμος τῆς ὀργανώσεως τῶν στελεχῶν, ὅπως ἐπίσης ὁ ἀφορῶν τὸ μέγιστον θέμα τῆς ἑνοποιήσεως τῶν ὑλικῶν, εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχουν τὰ αὐτὰ μέσα, τὰ αὐτὰ ἐργαλεῖα, τὰ αὐτὰ συνεργεῖα, τὰ αὐτὰ πρόσωπα διὰ τὸν αὐτὸν σκοπόν, ἀλλὰ ὅσα ὑφίστανται σήμερον, χωριστὰ κινούμενα δι’ ἕκαστον κλάδον τῶν ἐνόπλων δυνάμεων. Τοῦτο θὰ μὲ εὕρῃ ἐπὶ πλέον νὰ μὴ εἶμαι ἀντίπαλος καθ’ ὅλην τὴν διατύπωσιν τῶν σχετικῶν νομοσχεδίων τοῦ ἐκ παραδόσεως κοινοῦ ἀντιπάλου μας, ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, διότι τὸ ζήτημα αὐτὸ ἐπὶ πλέον θὰ ἀποφέρῃ καὶ οἰκονομίας καὶ θὰ τὸν βοηθήσῃ εἰς τὴν προσπάθειάν του ὅπως ἐλαφρύνῃ ὀλίγον τὴν σύσφιγξιν τῆς ζωῆς τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἡ ὁποία ἐφαρμόζεται εἰς ὅλους μας, κατὰ τὰς δυσκόλους στιγμάς, τὰς ὁποίας διατρέχομεν. Αὐτὰ εἶχον τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ἀναφέρω. Δύναμαι νὰ διαβεβαιώσω τὴν Βουλὴν αὐτό, τὸ ὁποῖον καὶ ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ταύτης πολλάκις διετύπωσα, ὅτι αἱ ἔνοπλοι δυνάμεις ἀποτελοῦν τὸ ἀγλάϊσμα τοῦ Ἔθνους. Ἐπὶ πλέον, ὅτι λόγῳ τῆς μεγάλης ἀνωμαλίας, τὴν ὁποίαν διῆλθεν ἡ χώρα ἀφ’ ἧς ὑπέστη τὴν ἄτιμον ἐπίθεσιν τοῦ Ἄξονος κατὰ Ὀκτώβριον τοῦ 1940 λόγῳ τῆς ἀνωμαλίας ταύτης ἥτις ἀκόμη μᾶς παρακολουθῇ δὲν ἐδόθη εἰς ὑμᾶς, κύριοι βουλευταί, ἡ εὐκαιρία ὅπως δώσετε εἰς τὰς ἡρωϊκὰς ἐνόπλους δυνάμεις μας τὸ ὄργανον ἐκεῖνο, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ δύνανται αὗται νὰ διοικοῦνται μακρὰν πάσης συκοφαντίας, μακρὰν παντὸς ὑπολογισμοῦ, μακρὰν πάσης ἐκμεταλλεύσεως. Νὰ ἔχετε τὴν πεποίθησιν, κύριοι βουλευταί, ὅτι τὸ ἄριστον ἠθικόν, τὸ ὁποῖον ἔχουν αὗται, ἡ κατάρτισις τῶν στελεχῶν μας, ὁ ἡρωϊσμὸς καὶ τοῦ τελευταίου στρατιώτου, ἡ ἐπιμονὴ καὶ προσήλωσίς των εἰς τὰ ἰδεώδη τῆς φυλῆς, ὅλα αὐτὰ ὅταν τοὺς δώσωμεν τὰ μέσα τὰ νομοθετικά, νὰ διοικῶνται ἐπὶ τῇ βάσει ἑνὸς νέου συστήματος ἀπαραιτήτου σήμερον, διότι δὲν ἀποτελοῦμεν ἀνεξάρτητον ὁμάδα ἀλλὰ ἔχομεν τὰς συνεπείας τῆς συνεργασίας μας μὲ τοὺς συμμάχους μας εἰς τὸ ΝΑΤΟ, ὅταν λέγω αὐτὰς τὰς σκέψεις ἔχετε ὑπ’ ὄψιν, πιστεύσατέ με ὅτι δὲν λέγω ὑπερβολὴν ἐὰν σᾶς διαβεβαιώσω ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν διὰ τοῦ νομοθετήματος τούτου θέτετε τὸ μεγαλύτερον θεμέλιον τῆς διατηρήσεως τῶν Ἑλληνικῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων εἰς τὸ ὕψος ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον καὶ ἐσχάτως ἀκόμη ἀπέσπασε τὸν θαυμασμὸν καὶ τὴν ἐκτίμησιν καὶ τὰς ἐκφράσεις τὰς κολακευτικάς, τῶν πλέον ὑπευθύνων διεθνῶς παραγόντων τὰς ὁποίας ὅλοι σας ἴδετε δημοσιευομένας καὶ σήμερον ἀκόμη. (Χειροκροτήματα).

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Μόνη συζήτησις κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐγκρίσεως δαπανῶν τινῶν τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας, πραγματοποιηθεισῶν κατὰ τὰ πρὸ τοῦ 1951– 52 οἰκονομικὰ ἔτη καὶ χορηγίας πιστώσεων διὰ τὴν πληρωμήν».

§8ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, τὸ σχέδιον νόμου «περὶ ἐγκρίσεως δαπανῶν τινων τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας, πραγματοποιηθεισῶν κατὰ τὰ πρὸ τοῦ 1951–52 οἰκονομικὰ ἔτη καὶ χορηγίας πιστώσεων διὰ τὴν πληρωμήν». Μόνη συζήτησις κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐγκρίσεως δαπανῶν τινων τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας, πραγματοποιηθεισῶν, κατὰ τὰ πρὸ τοῦ 1951– 52 οἰκονομικὰ ἔτη καὶ χορηγίας πιστώσεων διὰ τὴν πληρωμὴν αὐτῶν».

§10ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, τὸ σχέδιον νόμου «περὶ ἐγκρίσεως δαπανῶν τινων τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας, πραγματοποιηθεισῶν, κατὰ τὰ πρὸ τοῦ 1951–52 οἰκονομικὰ ἔτη καὶ χορηγίας πιστώσεων διὰ τὴν πληρωμὴν αὐτῶν». Μόνη συζήτησις κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας μορφωτικῆς συμφωνίας τῆς 20ῆς Ἀπριλίου 1951».

§12ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, τὸ σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας μορφωτικῆς συμφωνίας τῆς 20ῆς Ἀπριλίου 1951». Μόνη συζήτησις κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1929)51 Α. Ν. «περὶ αὐθεντικῆς ἑρμηνείας τῆς παρ. 1 τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ Α. Ν. ὑπ’ ἀριθ. 553)45».

§14ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, τὸ σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1929)51 Α. Ν. «περὶ αὐθεντικῆς ἑρμηνείας τῆς παρ. 1 τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ Α. Ν. ὑπ’ ἀριθ. 553)45». Μόνη συζήτησις κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1913)1951 Α. Ν. «περὶ ἐγκρίσεως τῶν κατὰ τὰ οἰκονομικὰ ἔτη 1940–41 (ὑποχρεώσεων εἰς ξένον νόμισμα) 1944–45 (Βʹ περιόδου) 1945–46, 1946–47, 1947 –48, 1948–49, 1949–50 πραγματοποιηθεισῶν δαπανῶν ἁρμοδιότητος τοῦ Ὑπουργείου Ἐξωτερικῶν καὶ ἐγγραφῆς τῶν διὰ τὴν πληρωμὴν αὐτῶν ἀπαιτουμένων πιστώσεων εἰς τὸν Εἰδικὸν Προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τούτου τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους 1951–52».

§16ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, τὸ σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1913)51 Α. Ν. «περὶ ἐγκρίσεως τῶν κατὰ τὰ οἰκονομικὰ ἔτη 1940–41 (ὑποχρεώσεως εἰς ξένον νόμισμα) 1944–45 (Βʹ περιόδου), 1945–46, 1946–47, 1947–48, 1948–49, 1949)50 πραγματοποιηθεισῶν δαπανῶν ἁρμοδιότητος τοῦ Ὑπουργείου Ἐξωτερικῶν καὶ ἐγγραφῆς τῶν διὰ τὴν πληρωμὴν αὐτῶν ἀπαιτουμένων πιστώσεων εἰς τὸν Εἰδικὸν Προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τούτου τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους 1951–52». Μόνη συζήτησις κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1914)51 Α. Ν. «περὶ ἐγκρίσεως τῶν κατὰ τὰ οἰκονομικὰ ἔτη 1947 –48, 1948–49, 1949–50 πραγματοποιηθεισῶν δαπανῶν τοῦ Ὑπουργείου Ἐξωτερικῶν καὶ ἐγγραφῆς τῶν ἀπαιτουμένων πιστώσεων ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους 1951–52».

§18ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1914)51 Α. Ν. «περὶ ἐγκρίσεως τῶν κατὰ τὰ οἰκονομικὰ ἔτη 1947–48, 1948–49, 1949–50 πραγματοποιηθεισῶν δαπανῶν τοῦ Ὑπουργείου Ἐξωτερικῶν καὶ ἐγγραφῆς τῶν ἀπαιτουμένων πιστώσεων ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους 1951–52». Βʹ συζήτησις κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀδείας συνάψεως συμβιβασμοῦ μεταξὺ τοῦ Μουσείου Μπενάκη καὶ τῶν ἐκ διαθήκης κληρονόμων τοῦ Δαμιανοῦ Κυριαζῆ περὶ τοῦ ὑπὲρ τοῦ πρώτου καταλειφθέντος κληροδοτήματος».

§20ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον, τὸ σχέδιον νόμου «περὶ ἀδείας συνάψεως συμβιβασμοῦ μεταξὺ τοῦ Μουσείου Μπενάκη καὶ τῶν ἐκ διαθήκης κληρονόμων τοῦ Δαμιανοῦ Κυριαζῆ περὶ τοῦ ὑπὲρ τοῦ πρώτου καταλειφθέντος κληροδοτήματος». Βʹ συζήτησις κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον, τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀνομασίας ὡς σημαιοφόρων τῶν δοκίμων 4ης τάξεως Σ.Ν.Δ. ἐκπαιδευτικοῦ ἔτους 1951–52».

§22ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον, τὸ σχέδιον νόμου «περὶ ὀνομασίας ὡς σημαιοφόρων τῶν δοκίμων 4ης τάξεως Σ.Ν.Δ. ἐκπαιδευτικοῦ ἔτους 1951–52». Αʹ συζήτησις κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον, τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τρόπου διορισμοῦ τῶν Γραμματέων τῆς Ἱερᾶς Συνόδου τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος».

§24ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον, τὸ σχέδιον νόμου «περὶ τρόπου διορισμοῦ τῶν Γραμματέων τῆς Ἱερᾶς Συνόδου τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος». Αʹ συζήτησις κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον, τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 77)195 τῆς 26.9.46 ἀποφάσεως τῆς Γεν. Διοικήσεως Κρήτης γενομένης προκαταβολῆς πρὸς ἀνοικοδόμησιν Ἱστορικῶν Μονῶν Κρήτης».

§26ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον τὸ σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 77)195 τῆς 26.9.46 ἀποφάσεως τῆς Γεν. Διοικήσεως Κρήτης γενομένης προκαταβολῆς πρὸς ἀνοικοδόμησιν Ἱστορικῶν Μονῶν Κρήτης». Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου, τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παρατάσεως τῆς προθεσμίας τῶν ἄρθρων 3 καὶ 4 τοῦ νόμου 1951)51».

§28Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσ.). Παρακαλῶ τοὺς κ. κ. συναδέλφους νὰ ἀποδεχθοῦν τὸ νομοσχέδιον διότι μᾶς πιέζουν αἱ προθεσμίαι.

§29Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον βεβαίως εἴμεθα ἀναγκασμένοι νὰ τὸ δεχθῶμεν σήμερον. Θὰ ἤθελον ὅμως ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ αὐτῇ νὰ εἴπω τὰ ἑξῆς: Ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τοῦ Νοεμβοίου τοῦ 1951 μᾶς λέγει ὅτι θὰ δώσῃ αὐξήσεις εἰς ὡρισμένους ἰδιοκτήτας, οἱ ὁποῖοι ἔχουν μισθωτὰς ποὺ ἔχουν ἀναπροσαρμόσει τὰ εἰσοδήματά των. Μέχρι σήμερον παρῆλθεν 5μηνον καὶ οὐδεμία αὔξησις ἐδόθη. Καὶ βλέπομεν ὅτι οἱ εὐπορώτεροι τῶν Ἑλλήνων προστατεύονται ἀπὸ τὸ Ἐνοικιοστάσιον καὶ πληρώνουν 150 φορὲς τὸ προπολεμικὸν ἐνοίκιον. Αὐτὸ εἶναι ἀπαράδεκτον διὰ δύο λόγους, διότι ζοῦν εἰς βάρος τοῦ Δημοσίου Προϋπολογισμοῦ καὶ δεύτερον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκμεταλλεύωνται ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι τέλος πάντων προσέφερον ἐπὶ 10ετίαν εἰς τὸ ἐνοικιοστάσιον. Καὶ εἶναι ἄνθρωποι τῶν ὁποίων τὰ εἰσοδήματα ὑπερβαίνουν τὰ 20 ἕως 30 ἑκατομμύρια μηνιαίως. Πρέπει ὅθεν καὶ αὐτοὶ νὰ καταβάλουν τὸ δίκαιον καὶ ἀνάλογον ἐνοίκιον. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, κύριε Ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης, παρακαλῶ τουλάγιστον αὐτὸ τὸ ἄρθρον ποὺ προβλέπει ὅτι τὸ Δικαστήριον ἔχει τὴν δυνατότητα νὰ δώσῃ αὐξήσεις, μέχρι τοῦ 30πλασίου τοῦ ἐνοικιοστασιακοῦ, νὰ γίνῃ μέχρι 60πλασίου ἢ 70πλασίου.

§30Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσ.). Λήγουν ὡρισμέναι ἀποφάσεις, τὰς ὁποίας παρετείναμεν ἐπὶ δίμηνον. Πρόκειται τὴν 1ην Ἀπριλίου νὰ ἐξωσθοῦν 100)δες ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι εἶναι μισθωτοὶ καὶ ἐναντίον τῶν ὁποίων ἔχουν ἐκδοθῆ καταδικαστικαὶ ἀποφάσεις.

§31Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄς γίνῃ συζήτησις ἡμισείαν ὥραν καὶ θὰ τὸ περάσωμεν. Δὲν εἶναι ὀρθὸν ἀπὸ ἀπόψεως Κανονισμοῦ αὐτὸ τὸ ὁποῖον γίνεται, διότι γίνεται συζήτησις αὐτὴν τὴν στιγμήν. Ἔτσι ἐκβιάζονται ὑπὸ τοῦ χρόνου οἱ κύριοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ὡρισμένας ἀντιρρήσεις νὰ εἶναι ὑποχρεωμένοι βιαστικὰ νὰ ἀναπτύξουν σκέψεις, τὰς ὁποίας θὰ ἔπρεπε νὰ ἀναπτύξουν ἐκτενέστερον. Πιστεύω λοιπὸν ὅτι μία ἀναβολὴ ἐπὶ ἓν τέταρτον τῆς ὥρας, ἕως ὅτου περάσουν αἱ ἀγροληψίαι δὲν βλάπτει.

§32Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσ.). Ἐπικρίσεις ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου δὲν ὑπάρχουν. Ὁ κ. Ράλλης ὑπηνίχθη ἓν θέμα διὰ τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ πληροφορήσω τὸ Σῶμα ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ τὸ συζητεῖ, τὸ μελετᾷ καὶ ἐντὸς δύο μηνῶν τερματίζεται ὅλη αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις. Θὰ ἤθελον ἐπίσης νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλὴν ὅτι χιλιάδες ὑπομνημάτων μὲ δικαιωτάτας παρατηρήσεις ἀξίας πάσης μελέτης ἔχουν τεθῆ ὑπ’ ὄψιν τῆς Ἐπιτροπῆς. Θὰ ἦτο ὑπεράνθρωπον διὰ τὴν Ἐπιτροπὴν νὰ τερματίσῃ τὰς ἐργασίας της τὴν 31ην Μαρτίου καὶ παρίσταται ἡ ἀνάγκη τῆς παρατάσεως τῆς προθεσμίας ἐπὶ δίμηνον. Πρέπει λοιπὸν αὐτομάτως νὰ παραταθῇ ἐπὶ δίμηνον καὶ ἡ ἰσχὺς ὡρισμένων Προεδρικῶν ἀποφάσεων. Θὰ παρακαλέσω τοὺς κ. κ. συναδέλφους νὰ δεχθοῦν τὸ νομοσχέδιον, ἐν τῇ πεποιθήσει ὅτι ὅλαι αἱ δίκαιαι παρατηρήσεις των ἐξετάζονται καὶ εὑρίσκονται εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ἐλπίζομεν ὅτι ἐντὸς διμήνου θὰ καταρτισθῇ τὸ Διάταγμα περὶ Ἐνοικιοστασίου, τὸ ὁποῖον θὰ προβλέπῃ ὅλα αὐτὰ τὰ ζητήματα.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουν ἀντιρρήσεις, τὸ εἰς μόνην συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου, σχέδιον νόμου «περὶ παρατάσεως τῆς προθεσμίας τῶν ἄρθρων 3 καὶ 4 τοῦ νόμου 1951)51», κρατεῖται, ἵνα ἀκολουθήσῃ τὴν σειρὰν ἐγγραφῆς ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου, τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 11 τοῦ νόμου 1597)50 περὶ διαλύσεως τῶν εἰς τὰς Ἰονίους Νήσους ὑφισταμένων ἀγροληψιῶν». Ὁ κ. Σ. Λιβαδᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§34Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Πρῶτον μὲν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου ἤθελα νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς καὶ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν ἐάν, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ἴδιος ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας εἶναι ἀπὼν ἐὰν ἔχῃ τὸ δικαίωμα καὶ τὴν θέλησιν ὁ ἀντικαταστάτης τοῦ κ. Ὑπουργοῦ νὰ κάμῃ δεκτὰς τὰς τροποποιήσεις.

§35Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Βεβαίως, Ὑπουργὸς εἶναι.

§36Ε. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Τὸ ἄρθρον 11 ἔχει σχέσιν μὲ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης.

§37Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας παρακαλεῖται νὰ μᾶς εἴπῃ ἐὰν ἀποδέχεται τὴν τροπολογίαν τοῦ ἄρθρου 8.

§38Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσ. καὶ προσωριν. Ὑπ. Γεωργίας). Ὄχι, κύριε συνάδελφε.

§39Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Τὸ ἐδάφιον 3 τοῦ ἄρθρου 8 λέγει ὅτι τὰ κάτω τῶν 10 στρεμμάτων κτήματα περιέρχονται ἐξ ὁλοκλήρου εἰς τοὺς ἀγρολήπτας. Ἡ τροποποίησίς μας εἶναι ὅτι, καὶ τὰ κάτω τῶν 10 στρεμμάτων κτήματα τὰ μοιράζονται. Αὐτὸ ἔχει τὴν ἑξῆς μεγάλην σημασίαν. Εἰς τὸ νομοσχέδιον καὶ εἰς τὴν Εἰσηγητικήν του ἔκθεσιν ὁ κ. Ὑπουργὸς ὁμιλεῖ καθαρὰ καὶ λέγει, ὅτι τὰ ἀγροληπτικὰ κτήματα εἶναι ἰδιαιτέρως μικρά, συνήθως κάτω τῶν 5 στρεμμάτων καὶ σπανίως μέχρι 10 στρεμμάτων. Δηλαδὴ ὅλα τὰ ἀγροληπτικὰ κτήματα εἶναι κάτω τῶν 10 στρεμμάτων. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅμως δὲν θέλει καμμίαν τροποποίησιν καὶ δὲν ἔχει διαβάσει οὔτε τὸ νομοσχέδιον. Δι’ αὐτὸ πολλὲς φορὲς ἀπ’ ἔξω ἀπὸ τὴν Βουλὴν μᾶς κοροϊδεύουν.

§40Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσ. καὶ προσωριν. Ὑπ. Γεωργίας). Σᾶς παρασύρει, κύριε συνάδελφε, τὸ πάθος καὶ ἡ ἐπιμονή σας εἰς ἐκφράσεις, τὰς ὁποίας δὲν πρέπει νὰ λέγετε. Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης σᾶς τὸ εἶπε καὶ τὴν ἄλλην φοράν. Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐκινήθη διὰ νὰ κατατεθῇ αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον καὶ ἡ Βουλὴ ἀπεδέχθη ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ στείλωμεν εἰς τὰ Ποινικὰ Δικαστήρια τοὺς ἀγρότας διότι καθυστεροῦν ὀλίγας ὀκάδας μισθώματος. Ἐπείγει νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον. Οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποδεχθῶ μίαν τροπολογίαν, μὲ τὴν ὁποίαν θὰ καταργήσωμεν μίαν εὐεργετικὴν διάταξιν θεσπισθεῖσαν μετὰ μακροτάτας συζητήσεις. Καὶ εἶναι πρὸς τιμὴν τοῦ συναδέλφου κ. Δενδρινοῦ, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξε καὶ ὁ πατὴρ τοῦ νομοθετήματος. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καταργήσωμεν μίαν διάταξιν διὰ τῆς ὁποίας ἐλήφθησαν ὡρισμένα μέτρα ὑπὲρ τῶν ἀγροτῶν τῆς Κεφαλληνίας.

§41Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Δὲν εἶναι προστατευτικὰ μέτρα ὑπὲρ τῶν ἀγροτῶν, εἶναι δήμευσις περιουσίας 10–15 καὶ 20 στρεμμάτων. Οἱ πτωχοὶ ἰδιοκτῆται ἢ ἡ ἰδιοκτήτρια τῆς ὁποίας ὁ ἄνδρας ἐφονεύθη εἰς τὴν Πίνδον, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ χάσουν τὰ λίγα στρέμματά των, διότι ἔρχεται ὁ Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας καὶ λέγει ὅτι ὅποιος ἔδωσε τὰ κτήματά του, διότι δὲν εἶχε τὰ οἰκονομικὰ μέσα νὰ τὰ καλλιεργήσῃ, ὅτι τὰ παίρνω ἐγὼ τὸ Κράτος, τὰ ἀπαλλοτριώνω ὑπὲρ τῶν ἀγροληπτῶν. Εἴκοσι στρέμματα περιουσίαν κανένας κομμουνιστὴς ποτὲ δὲν θὰ θελήσῃ νὰ πάρῃ ἀπὸ πτωχὸν ἰδιοκτήτην, ὁ ὁποῖος ἔχει 10 καὶ 15 στρέμματα, διὰ νὰ τὰ δώσῃ εἰς ἄλλους ἀνθρώπους. Εἶναι ἀναρχικὸν τὸ νομοσχέδιον καὶ ὄχι κομμουνιστικὸν καὶ ἀπορῶ πῶς τὸ παρουσιάζετε.

§42Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσ. καὶ προσωριν. Ὑπ. Γεωργίας). Ἡ τιμὴ αὐτὴ δὲν ἀνήκει εἰς ἐμέ. Τὸ πρᾶγμα ἐτακτοποιήθη μὲ τὸ νομοθέτημα τοῦ 1950. Σήμερον τακτοποιοῦμεν ὡρισμένα ζητήματα ποινικῆς διώξεως. Στρέφεσθε, κύριε συνάδελφε, ἐναντίον ἑνὸς νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον δὲν ἀφορᾷ τὰ θέματα ποὺ λέγετε. Σεῖς ἀγωνίζεσθε νὰ καταργήσετε μίαν διάταξιν, τὴν ὁποίαν ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ εἰς τὸ 1950 ἀπεδέχθη καὶ τὴν ἐθέσπισε. Πῶς εἶναι δυνατὸν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα νὰ τὸ ἀποδεχθῇ ἡ Κυβέρνησις;

§43Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Ἐγὼ ἀγωνίζομαι νὰ περισώσω τὸ γόητρον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ὁποῖος ἔδωσε διαταγὴν εἰς τοὺς Εἰσαγγελεῖς νὰ παύσουν νὰ δικάζουν τοιαύτας ἀποφάσεις καὶ ὑπεχρεώθη ὁ Εἰσαγγελεὺς Ἐφετῶν Πατρῶν νὰ τοῦ κάμῃ ἔγγραφον ἀπειλητικὸν καὶ λέγει ὅτι τὴν 1ην Μαρτίου θὰ ἀρχίσουν αἱ δίκαι.

§44Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσ. καὶ προσωριν. Ὑπ. Γεωργίας). Ἔκαμα μίαν ἀνακοίνωσιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον κατετέθη εἰς τὰς ἁρμοδίας Εἰσαγγελικὰς Ἀρχάς, διότι ἦσαν ὑπὸ δίωξιν πάρα πολλοὶ πράγματι τῆς περιφερείας Κεφαλληνίας, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κρατοῦνται διὰ ποινικὰς ὑποθέσεις.

§45Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Αὔριον δικάζονται.

§46Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσ. καὶ προσωριν. Ὑπ. Γεωργίας). Δικάζονται ὑπὸ ἄλλον τύπον, διότι εὑρέθη τρόπος νὰ παραβιασθῇ ἡ σχετικὴ διάταξις, ἡ ὁποία ἔχει τεθῆ μέσα εἰς τὸν νόμον.

§47Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Δικάζονται γιὰ ἕνα γαλόνι λαδιοῦ.

§48Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσ. καὶ προσωριν. Ὑπ. Γεωργίας). Δέον ὅμως νὰ σᾶς εἴπω, κ. συνάδελφε, παρ’ ὅλον τὸν σεβασμὸν ποὺ τρέφω πρὸς ὑμᾶς, ὅτι εἴσαστε ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος πέρυσι παρεσύρατε τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, μὲ τὰς πολλὰς γεωργικάς σας γνώσεις. Παρεσύρατε τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ, τὰ κάτω τῶν 10 στρεμμάτων νὰ ἀποδίδωνται ἐξ ὁλοκλήρου εἰς τοὺς ἀγρολήπτας.

§49Ε. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Ὁμολογῶ, ὅτι τῇ εἰσηγήσει μου ἐψηφίσθη, μὲ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Χατζηγιάννη, διότι ἐπρυτάνευσεν ἡ ἰδέα, ὅτι ἡ γῆ πρέπει νὰ περιέλθῃ εἰς τοὺς πραγματικοὺς καλλιεργητὰς καὶ διότι, ὁ πραγματικὸς δικαιοῦχος θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι ὁ ἀγρολήπτης. Δὲν νομίζω δέ, ὅτι τοῦτο ἦτο πολὺ ἄδικον. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὀφείλω νὰ ἐξάρω τὰς ἐνεργείας του, διότι πράγματι ἀπέστειλε τηλεγράφημα πρὸς τὸν Εἰσαγγελέα Ἐφετῶν, διὰ νὰ μὴ σύρωνται εἰς τὰ Δικαστήρια οἱ ἀγρολῆπται.

§50Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσ. καὶ προσωριν. Ὑπ. Γεωργίας). Ἐγὼ κάμνω μίαν ἀντιπρότασιν εἰς ὅσα λέγει ὁ κ. Λιβαδᾶς.

§51Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ τροπολογία τὴν ὁποίαν ζητεῖ ὁ κ. Λιβαδᾶς, μὲ τὸν ὁποῖον εἶχε συμφωνήσει—ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι—καὶ ὁ ἕτερος συνάδελφος ἐκ Κεφαλληνίας, εἶναι τροπολογία, ἡ ὁποία δὲν ἀφορᾷ ἀμέσως τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἀλλὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας.

§52Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Νὰ ἀφήσωμεν νὰ ἔλθῃ τότε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας.

§53Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ πρέπει νὰ παρευρίσκεται ἄρα, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας.

§54Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσ. καὶ προσωρινῶς Γεωργ.). Εἰς ἐμὲ ἀνετέθη καὶ τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας.

§55Ε. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Ἐφ’ ὅσον εἶσθε ὁ ἀντικαταστάτης τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, τότε ἔχετε καὶ τὴν εὐθύνην.

§56Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ ἔχετε καὶ τὰς δύο εὐθύνας ἔχει δίκαιον ὁ ὁποῖος κάμει εἰς σᾶς τὴν ἐπίθεσίν του. Πράγματι ἡ Βουλὴ τοῦ 1950 ἐψήφισε τὸν νόμον, κατὰ τοῦ ὁποίου στρέφεται ὁ κ. Λιβαδᾶς, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι πρέπει, ἀδιαφόρως τοῦ ἐὰν ἐψηφίσθη ἀπὸ τὴν Βουλήν, νὰ ἐξετάσωμεν τὸ γεγονὸς ἀντικειμενικῶς, διότι πιθανὸν νὰ μὴ ἐψηφίσθη ὀρθῶς. Δὲν εἶμαι κάτοχος τοῦ ζητήματος, εἶναι ἰδιότυπος ἡ κατάστασις ἡ ὁποία ἐπικρατεῖ εἰς τὴν Κεφαλληνίαν. Καὶ οἱ μὲν καὶ οἱ δὲ καὶ οἱ λεγόμενοι ἀγρολῆπται καὶ οἱ λεγόμενοι ἀγροδόται εἶναι πτωχοὶ καὶ πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν μὲ πᾶσαν ἀμεροληψίαν τὸ πρᾶγμα, ἀδιαφοροῦντες ἐὰν ἐψηφίσθη νόμος τὸ 1950.

§57Ε. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Τὸ 1950, ὅταν ἐψηφίσθη ὁ νόμος εἶσθε παρόντες καὶ σεῖς καὶ τὸ ἐψηφίσατε καὶ σεῖς καὶ ὁλόκληρον τὸ Κόμμα σας εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκετε. Λοιπὸν δὲν νομίζω, ὅτι ἡ ἀδικία τὴν ὁποίαν διεπράξαμεν ἦτο τόσον μεγάλη. Δὲν διεπράξαμεν καμμίαν ἀδικίαν. Ἀντιθέτως, ἐδικαιώσαμεν τοὺς ἀγρολήπτας, διότι ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι οἱ ἀγρολῆπται ἦσαν σκλάβοι πραγματικοὶ ποὺ ἐξεσκλαβώθησαν καὶ ἔσπασαν τὰ δεσμὰ τῆς δουλοπαροικίας τῶν Ἰονίων Νήσων.

§58Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν ἀγαπητὸν ἐκ Κεφαλληνίας συνάδελφον, ὅτι ἀπορῶ ἀπόψε διὰ τὴν θέσιν τὴν ὁποίαν λαμβάνει, διότι, κατὰ συνεδρίασιν προηγουμένην, γενομένην πρὸ 2 περίπου μηνῶν, ὁ κ. Δενδρινός, ὁ ὁποῖος πράγματι τὸ 1950 ὑπῆρξεν ὁ εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου, εἶχε συμφωνήσει μὲ τὸν κ. Λιβαδᾶν καὶ μᾶς εἶχε φέρει τὸ ζήτημα εἰς τὴν Βουλὴν καὶ μᾶς εἶπεν ὅτι ἐγένετο τότε μία ἀδικία. Τὸ 1950 ὁ κ. Δενδρινὸς ὑπεστήριζε τὴν ἀπαλλοτρίωσιν ὑπὲρ τῶν ἀγροληπτῶν τῶν κτημάτων, πρὸ δύο μηνῶν ὑπεστήριξε τὸ ἀντίθετον καὶ ἀπόψε ἐπανῆλθεν εἰς τὰς παλαιὰς σκέψεις του, τοῦ 1951. Θὰ ἠθέλομεν νὰ γνωρίζωμεν λοιπόν, τὶ ὑποστηρίζει ὁ κ. συνάδελφος.

§59Ε. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, γίνεται σύγχυσις. Τὴν τροπολογίαν αὐτὴν τὴν εἶχον προτείνει ἐγὼ εἰς τὴν πρώτην συζήτησιν, εἰς τὴν ὁποίαν παρίσταντο οἱ κ. κ. Λιβαδᾶς καὶ Μεταξᾶς. Δὲν πρόκειται περὶ καταργήσεως τοῦ Νόμου 1597)50, ἀλλὰ τροποποιεῖται τὸ ἄρθρον 11. Δὲν ζητοῦμεν τὴν κατάργησιν τοῦ Νόμου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἔφερε μίαν τροπολογίαν καὶ τροποποιεῖ τὸ ἄρθρον 11, διὰ νὰ παύσουν οἱ ἀγρολῆπται νὰ σύρωνται εἰς τὰ Δικαστήρια. Οὐδεὶς ἐζήτησε τὴν κατάργησιν τοῦ Νόμου 1597)50. Ἐπιτρέψατέ μου νὰ σᾶς εἴπω τὰ ἑξῆς: Ἐζητήσαμε τὴν τροπολογίαν τοῦ ἄρθρου 8. Ἡ ἀλήθεια εἶναι αὐτή, ἀλλά, ἐφ’ ὅσον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δὲν ἀποδέχονται τὴν τροπολογίαν, δὲν εἶμαι διατεθειμένος νὰ ἐπιμείνω. Ἐφ’ ὅσον δὲν τὴν ἀποδέχεται ἡ Κυβέρνησις, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δηλώσω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅτι ὑποχωρῶ καὶ νομίζω, ὅτι δὲν γίνεται καμμία ἀδικία εἰς βάρος τῶν ἀγροδοτῶν.

§60Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Παρακαλῶ νὰ μὴ γίνουν ἄλλαι διακοπαί, κύριε Πρόεδρε.

§61Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ ἐγὼ εἶμαι ἔνοχος διὰ τὴν διακοπήν, θὰ σᾶς παρεκάλουν νὰ ἀναπτύξετε τὸ θέμα σας μέχρι τέλους.

§62Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Διὰ νὰ σᾶς δώσω νὰ ἀντιληφθῆτε, σᾶς λέγω τὸ ἑξῆς: Ἐὰν ἕνας ἔχῃ ἕνα σπίτι, εἰς οἱανδήποτε πόλιν τῆς Ἑλλάδος καὶ δὲν κατοικεῖ μέσα, πρέπει νὰ τὸ δώσωμεν εἰς τὸν ἐνοικοῦντα. Εἶστε σύμφωνοι;

§63ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν τὸ ἓν μὲ τὸ ἄλλο.

§64Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Αὐτὸ ὅμως ζητεῖτε διὰ τὰ κτήματα. Τὸ ξεύρω, ὅτι κάποιος συνάδελφος τῆς Ε.Π.Ε.Κ. ἔκαμε λόγον, εἰς τὴν Λάρισαν, νομίζω, εἰπών, ὅτι πρέπει αἱ ἀστικαὶ περιουσίαι νὰ δοθοῦν εἰς ἐκείνους ποὺ τὶς κατέχουν. Κύριοι, καὶ ἡ Κυβέρνησις θέλει νὰ ἀποκαταστήσῃ τοὺς ἀγρότας, καὶ ἔχουν ἀπόλυτον δικαίωμα οἱ ἀγρόται νὰ ζητοῦν τὴν ἀποκατάστασίν των καὶ ἀπόλυτον ὑποχρέωσιν πρὸς τοῦτο τὸ Κράτος, πρέπει νὰ τοὺς βοηθήσῃ. Καὶ κτήματα ὑπάρχουν εἰς τὰς περιφερείας των καὶ χρήματα πρὸς τούτοις πολλὰ καὶ θὰ σᾶς τὸ εἴπω κατωτέρω. Ἀλλά, τὸ νὰ παίρνῃ ἀπὸ ἕνα πτωχὸ γεωργοκτηματία ὄχι φεουδάρχη, 15 στρέμματα καὶ νὰ δίδῃ εἰς δύο ἀγρολήπτας, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὴν αὐτοκαλλιέργειαν, αὐτό, δὲν εἶναι σωστόν. Ἐδῶ πρόκειται περὶ ἀγροληπτῶν, οἱ ὁποῖοι, μετὰ τὸν πόλεμον τοῦ 1940, εὑρέθησαν ἐγκαταλελειμμένοι, ἀπὸ τὰ ζωτικὰ στοιχεῖα, τὴν οἰκογένειάν των, ἀπὸ τοὺς προστάτας των καὶ ἔδωσαν τὰ κτήματά των νὰ τὰ καλλιεργῇ κάποιος ἀγρολήπτης. Δὲν ἐπλήρωσαν τίποτε δι’ αὐτό. Καὶ ἔρχεται τώρα, τὸ Κράτος, μετὰ ἀπὸ 4–5 χρόνια νὰ τοῦ τὰ πάρῃ. Πόσα εἶναι τὰ κτήματα, ὁμιλεῖ ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις. Λέγω τὰ περισσότερον εἶναι μικρότερα ἀπὸ 10 καὶ τὰ ὀλιγώτερον μέχρι 5 στρεμμάτων.

§65Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσ. καὶ προσωρινῶς Γεωργίας). Αὐτὸ δὲν τὸ λέγει τὸ νομοσχέδιον, τὸ λέγει ὁ νόμος, ὁ ὁποῖος ἔχει θεσπισθῆ καὶ ὁ ὁποῖος ἰσχύει ἀπὸ τὸ 1950. Ἔρχεσθε τώρα σεῖς, μετὰ διετίαν, νὰ καταργήσετε τὴν διάταξιν τὴν ὁποίαν ἐπεκρότησαν ὅλαι αἱ πτέρυγες τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ ἀφαιρέσητε ἀπὸ τοὺς καλλιεργητὰς τῆς γῆς, κάτι ποῦ τοὺς ἐδώσατε. Τὸ πρᾶγμα εἶναι ἀπαράδεκτον καί, ἐλπίζω, ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξῃ συνάδελφος, ὁ ὁποῖος θὰ ἀποδεχθῇ τὴν τροπολογίαν σας.

§66Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Αὐτὸ λέγω, ἰσχύει δι’ ὅλας τὰς ἀγροληψίας. Ἂς τὸ διευκρινίσῃ αὐτὸ ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι δὲν ἰσχύει διὰ τὰς νεωτέρας ἀγροληψίας.

§67Α. ΒΟΥΛΤΖΟΣ. Θὰ ἤθελον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἐπὶ τοῦ ἑξῆς σημείου. Μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν, αἱ οἰκογένειαι αἱ ὁποῖαι εὑρέθησαν χωρὶς κτήματα καὶ μὴ δυνάμεναι νὰ τὰ καλλιεργήσουν αἱ ἴδιαι, ἠναγκάσθησαν νὰ συνάψουν σχέσιν μὲ ἕνα καλλιεργητὴν ἀγροληπτικόν. Ἑπομένως ἔγιναν σχέσεις ἀγροληψίας, αἱ ὁποῖαι ἐτέθησαν ἐν ἰσχύϊ τὸν Νοέμβριον τοῦ 1944. Ὁ νόμος 1597 προβλέπει τὴν ἐφαρμογὴν αὐτῆς καὶ κατὰ κάποιον τρόπον κατοχυρώσεως τοῦ ἀγρολήπτου ἀπὸ τοῦ 1946. Προτείνω ἡ ἰσχὺς τοῦ νόμου νὰ ἀρχίσῃ ἀπὸ τὴν ἀπελευθέρωσιν, δηλαδὴ τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1944, ἡ ὁποία εἶναι ἱστορικὴ ἡμερομηνία.

§68Γ. ΜΕΤΑΞΑΣ. Ὡς εἶναι διατυπωμένον τὸ Ν. Διάταγμα τοῦ 25 τὸ ὁποῖον διέπεται ἀπὸ τὰ σχετικὰ ἄρθρα τοῦ Ἰονίου Κώδικος, χρήζει μιᾶς διευκρινίσεως, διότι ἔχει ἐπέλθη σύγχυσις καὶ πολὺς κόσμος κατέφυγε εἰς τὰ δικαστήρια χωρὶς ἀποτέλεσμα. Καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐδέχθη ὅτι ὑπάρχουν ὡρισμέναι ἀτέλειαι εἰς τὸν νόμον καὶ ὅτι πρέπει νὰ διευκρινισθοῦν ὡρισμένα σημεῖα του.

§69Ε. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Τὰ ὅσα ἐλέχθησαν ἐκ τῶν κ. κ. Βούλτσου καὶ Μεταξᾶ, νομίζω ὅτι δὲν ἔχουν οὐσιαστικὴν σημασίαν εἰς τὴν παροῦσαν συζήτησιν. Ἡμεῖς, δὲν ζητοῦμεν νὰ ἀνατρέψωμεν τὸν νόμον 1597)50 ἀλλὰ κάμνομεν μίαν δικονομικὴν τροπολογίαν. Ἡ ὅλη ὑπόθεσις ἐνδιαφέρει τὸ ἄρθρον 11 αὐτοῦ: Ἐὰν ὁ νόμος εἶναι ἐλλιπὴς ἠμπορεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ φέρῃ ἕνα ἄλλον νόμον καὶ νὰ τὸν τροποποιήσῃ.

§70Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσ. καὶ προσωρινῶς Γεωργίας). Θὰ κάμω μίαν συμβιβαστικὴν πρότασιν, ἡ ὁποία νομίζω ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ ἀποδεκτή. Τὸ νομοθέτημα αὐτὸ δὲν πρόκειται νὰ ἀνασκευάσῃ τὸν νόμον 1597. Ἀφορμὴ τοῦ νομοθετήματος αὐτοῦ ὑπῆρξεν ἡ πληροφορία ἡ ὑπεύθυνος, ἡ ὁποία ἐδόθη ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας καὶ τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης, ὅτι ἐκκρεμοῦν ἑκατοντάδες μηνύσεις ἐναντίον πτωχῶν ἀγροτῶν, οἱ ὁποῖοι σύρονται εἰς τὰ δικαστήρια. Διὰ νὰ τακτοποιήσωμεν, λοιπόν, αὐτὸ τὸ θέμα ἀπὸ ἀπόψεως ποινικῆς διώξεως, ἀπεφασίσαμεν μὲ τὸν συνάδελφόν μου ἐπὶ τῆς Γεωργίας, νὰ φέρωμεν τὸ νομοθέτημα αὐτό. Κύριοι, ἐν τῷ μεταξύ, πρέπει νὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἐμεσολάβησεν, ἓν μεγάλον γεγονός, ἡ ψήφισις τοῦ νέου Συντάγματος, τὸ ὁποῖον ἰσχύει ἀπὸ τοῦ Ἰανουαρίου τοῦ 1952. Τὸ νέον Σύνταγμα, εἰς τὸ ἄρθρον 104, ἀναφέρει ὅτι, «Ἐπιτρέπεται ἡ κατὰ παρέκκλισιν......(ἀναγινώσκει)....». Βλέπετε ὅτι τὸ νέον Σύνταγμα ἔχει καὶ εἰδικὴν πρόβλεψιν διὰ τὴν διάλυσιν τῶν ἀγροληψιῶν. Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, ἐν συνεργασίᾳ μὲ τὰς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας, κατήρτισε τὸν ἀγροτικὸν νόμον καὶ ὁ ὁποῖος θὰ κατατεθῇ μέχρι τῶν πρώτων ἡμερῶν τῆς προσεχοῦς ἑβδομάδος, διὰ τὸ θέμα τῶν ἀπαλλοτριώσεων. Εἶναι καὶ τὸ θέμα τῶν ἀγροληψιῶν σχετικὸν μὲ τὰς ἀπαλλοτριώσεις. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλήν, ἐπειδὴ ἐπείγομαι νὰ ρυθμίσω τὰς ἐκκρεμεῖς ποινικὰς δίκας, νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν συζήτησιν τῆς τροπολογίας τὴν ὁποίαν οἱ κύριοι συνάδελφοι ὑπέβαλον καὶ νὰ τὴν ἀφήσουν διὰ τὴν προσεχῆ ἑβδομάδα ποὺ θὰ ἔλθῃ πρὸς συζήτησιν ὁ ἀγροτικὸς νόμος. Εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο πάντως δὲν εἶμαι διατεθειμένος νὰ ἀποδεχθῶ διάταξιν καταργοῦσαν νόμον ἰσχύοντα ἀπὸ τοῦ 1950, τοσούτῳ μᾶλλον, καθ’ ὅσον ἡ ρύθμισις τῶν ἀγροληπτικῶν ζητημάτων διὰ τὴν Κεφαλληνίαν ἔχει τόσον καθυστερήσει ἐν σχέσει πρὸς τὰς ἄλλας Ἰονίους νήσους. Διότι ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου ὅτι εἰς τὴν Κέρκυραν ἐπὶ Κυβερνήσεως Ἐλ. Βενιζέλου, μὲ τὸν νόμον ΔΝΔ ἐρρυθμίσθησαν ὁλοκληρωτικῶς τὰ σχετικὰ θέματα καὶ ἀπεδόθησαν τὰ κτήματα εἰς τοὺς καλλιεργητὰς ἐξ ὁλοκλήρου. Ἐπίσης εἰς τὴν Ζάκυνθον ἀπὸ τοῦ 1925. Καὶ ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ ἡ Βουλὴ τοῦ 1950 νὰ ἀποδώσῃ τὸ δίκαιον εἰς τοὺς καλλιεργητὰς τῆς Κυβερνήσεως. Ἔρχεσθε σεῖς τώρα, μετὰ δύο ἔτη ἀπὸ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου νὰ ἀνατρέψητε κάτι τὸ ὁποῖον ἐθεσπίσθη ὑπὲρ τῶν ἀγροτῶν. Αὐτὸ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ.

§71Γ. ΜΕΤΑΞΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐξεδόθησαν ἀποφάσεις αἱ ὁποῖαι χαρακτηρίζουν τὸν νόμον ὡς ἀντισυνταγματικόν.

§72Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσ. καὶ προσωρινῶς Γεωργίας). Ἐκυρώθη μὲ τὸ Σύνταγμα.

§73Γ. ΜΕΤΑΞΑΣ. Ἑπομένως κατὰ τὸ μεσολαβῆσαν διάστημα ὁ νόμος δὲν ἴσχυσε.

§74Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Ἕνα ἄθροισμα ἀναληθειῶν παρακολουθεῖ τὸν νόμον αὐτόν. Καὶ τὸ σπουδαιότερον εἶναι ὅτι παρεσύρθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης. (Ἀναγινώσκει ἀπόσπασμα ἐκ τῶν πρακτικῶν τῆς Βουλῆς τοῦ 1950).

§75Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσ. καὶ προσωρινῶς Γεωργίας). Ἀπεδέχθη τὴν τροπολογίαν αὐτὴν καὶ ὁλόκληρος ἡ Βουλή, καὶ ἔγινε νόμος.

§76Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ ζήτημα τῶν ἀγροληψιῶν ἔχει ὡς ἑξῆς: ὅποιος εἶχε ἕνα χωράφι 10, 20, 30 στρέμματα ἔπαιρνε κάποιον καλλιεργητὴν εἰς τὸν ὁποῖον παρέδιδε τὰ 5, 10 στρέμματα νὰ τὰ φυτέψῃ ἀμπέλι ἢ σταφίδα, ἀλλὰ νὰ τρυγᾶνε μαζί, νὰ ἔχουν τὴν μισὴ παραγωγὴ ὁ καθένας. Ἔτσι ἄρχισαν ἐδῶ καὶ πολλὰ χρόνια. Κατόπιν ἐξειλίχθησαν καὶ τὸ ἔδινε ὁ ἕνας προῖκα εἰς τὸν ἄλλον, ἢ νὰ τὸ πωλῇ. Σήμερον οἱ περισσότερες ἰδιοκτησίες εἶναι σχεδὸν ὅλες κάτω τῶν 50 στρεμμάτων. Περίπου τὰ 9)10 εἶναι κάτω τῶν 30 στρεμμάτων. Σκεφθῆτε λοιπὸν ἀγροληψίες 20 στρεμμάτων οἱ ὁποῖες ἀνήκουν εἰς τρεῖς! Ὁ ἀγροδότης εἶναι τελείως ἀκτήμων καὶ δὲν ἔχει νὰ φάῃ ἕνα σταφύλι. Ἦλθαν ἄνθρωποι ἀπὸ τὴν Ἀμερική, ἐργάται καὶ βιοπαλαισταὶ ἐκεῖ καὶ ἄλλαξαν τὰ δολλάριά τους, ἀγόρασαν ἕνα κτῆμα 30 στρεμμάτων καὶ ἐπειδὴ εἶχαν δύο–τρεῖς ἀγρολῆπτες δὲν ἔχουν σταφύλι νὰ φᾶνε. Ἐγὼ δὲν λέω νὰ μὴ ἀποκαταστήσουμε τοὺς ἀγρολῆπτες. Νὰ τοὺς δώσωμε τὸ μισό. Ἀλλὰ ὅταν τὰ κτήματα αὐτὰ εἶναι κάτω τῶν 10, 15 στρεμμάτων, καὶ ὅλα ἀπαλλοτριοῦνται ὑπὲρ τοῦ ἀγρολήπτου, τότε μένουν χωρὶς τίποτε οἱ πτωχοὶ ἰδιοκτῆται οἱ ὁποῖοι ὅλοι σχεδὸν εἶναι γεωργοὶ καλλιεργηταί. Ἐὰν ὑπάρχουν κτήματα μεγάλα, ἄνω τῶν 250 στρεμμάτων, ποὺ ἀμφιβάλλω ἐὰν ὑπάρχουν τέτοια εἰς τὴν Κεφαλληνίαν, δὲν ἀντιλέγω, νὰ τὰ πάρουν οἱ ἀγρολῆπται. Ἀλλὰ δὲν εἶναι σωστὸ νὰ ἀποκατασταίνωμεν ἀγρολήπτας μὲ μικρὴ περιουσίαν, καὶ νὰ ἀφήνωμεν ἀκτήμονας τελείως τοὺς ἰδιοκτήτας.

§77Γ. ΠΑΜΠΟΥΚΑΣ. Εἶναι κληρονομικὴ σχέσις. Αἱ μισθώσεις, αἱ ἐντεῦθεν τοῦ 1945 πότε δύνανται νὰ θεωρηθοῦν κληρονομικαὶ σχέσεις;

§78Ε. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Δὲν ὑπάρχουν ἀγροληψίες εἰς τὰς Ἰονίους νήσους ἀπὸ τοῦ 1945 καὶ ἐντεῦθεν.

§79Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Νὰ δηλώσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι πρόκειται περὶ ἀγροληψιῶν ποὺ ἔγιναν πρὸ τοῦ 1912. Ἂς τὸ δηλώσῃ αὐτὸ ὁ κ. Ὑπουργός.

§80Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσ. καὶ προσωρινῶς Γεωργίας). Οὐδεμίαν δήλωσιν δὲν ἔχω νὰ κάνω.

§81Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Κτήματα 60 στρεμμάτων ἐπειδὴ τὰ εἶχαν 7–8 ἀγρολῆπται, μοιράζονται μεταξὺ αὐτῶν καὶ δὲν θὰ πάρῃ τίποτα ὁ ἰδιοκτήτης, ὁ ὁποῖος γίνεται οὕτω ἀκτήμων. Εἶναι γεγονὸς ὅτι πρόκειται νὰ ἀποκαταστήσωμεν τοὺς ἀγρολήπτας. Πρὸς τοῦτο πρέπει νὰ ληφθοῦν μέτρα δίκαια, ὄχι νὰ ἀπαλλοτριώσουν μικρὰς περιουσίας 15 στρεμμάτων. Πρέπει νὰ μποῦμε εἰς τὴν ψυχολογίαν τοῦ ἀγρότου. Πρέπει νὰ καταλάβωμεν τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπαίθρου. Πρέπει νὰ μποῦμε εἰς τὴν ψυχὴν ἐκείνων ποὺ ἔχουν τὴν γῆν, καὶ ὄχι νὰ ἐρχώμαστε νὰ παίρνωμεν τὰ κτήματα καὶ νὰ δημιουργοῦμεν ἀκτήμονας, καὶ νὰ μὴ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ δέσῃ τὴν κατσίκα της στὸ κτῆμα της μία γυναῖκα χήρα ποὺ σκοτώθηκε ὁ ἄνδρας της στὸν πόλεμο. Εἶναι τόσον τολμηρὰ ἡ νομοθεσία ὅπως σᾶς εἶπα, ὥστε οὔτε οἱ κομμουνισταὶ δὲν τὴν ἔκαναν ἔτσι, διότι καὶ ἐκεῖνοι θέλουν νὰ ὑπάρχουν μικροϊδιοκτῆται τοὺς ὁποίους δυστυχῶς ἡμεῖς σήμερον δημεύομεν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, διότι ὅλα αὐτὰ τὰ κτήματα εἶναι ἐκτάσεις κάτω τῶν 10 στρεμμάτων. Δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς ἔχει μεγάλην σημασίαν ἡ τροπολογία μου, τὴν ὁποίαν παρακαλῶ τὴν Βουλήν, νὰ ἀποδεχθῇ. Τὸ νομοσχέδιον τὸ ὑπὸ κρίσιν, εἶναι διὰ νὰ γλυτώσουν καμμιὰ δεκαπενταριὰ δίκες καὶ ὄχι 100–150 ποὺ λέγει ὁ κ. Ὑπουργός. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔρχεται καὶ λέγει ὅτι ὅπου ὑπάρχει δεδικασμένον κάμνω νόμον καὶ καταργῶ τὸ δεδικασμένον. Αὐτό, τὸ λέγω, διότι θεωρεῖται ζήτημα ἀρχῆς, νὰ μὴ θίγεται τὸ δεδικασμένον. Δέκα πέντε δίκες εἶναι ἀκριβῶς. Ὅταν πρὸ 20 ἡμερῶν ἐπῆγα στὴν Κεφαλληνία, παρεκάλεσα ὅλους τοὺς ἰδιοκτήτας νὰ κάνουν τὴν δήλωσιν στὸ Δικαστήριον ὅτι συνεβιβάσθησαν, ἀκριβῶς διὰ νὰ μὴ τιμωρηθοῦν οἱ καλλιεργηταί. Πλὴν ὅμως πρέπει νὰ λάβετε ὑπ’ ὄψιν σας αὐτὸ ποὺ κρύβεται κάτω ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον. Ὅπως γνωρίζετε τὸ μερίδιον δὲν δίδεται εἰς τὴν πόλιν, μπρὸς στὰ μάτια τῆς Χωροφυλακῆς καὶ τοῦ Εἰσαγγελέως ἀλλὰ πᾶνε στὸ βουνὸ ὅπου ὁ ἀγρολήπτης λέγει εἰς τὸν ἀγροδότην: «Δὲν σοῦ δίνω τίποτε, καὶ πήγαινε νὰ κάνῃς δίκη». Αὐτὸ ὅμως εἶναι ἐξωφρενικὸν καὶ δὲν πρέπει νὰ γίνεται. Δηλαδὴ εἶναι σὰν νὰ μπαίνῃ ἕνας εἰς ἕνα μαγαζὶ νὰ παίρνῃ ἕνα τσουβάλι ζάχαρι καὶ ὁ καταστηματάρχης νὰ μὴ μπορῇ νὰ τοῦ κάνῃ τίποτε γιὰ τὴν ζάχαρι ποῦ τοῦ πῆρε παρὰ μόνον νὰ καταφύγῃ στὰ πολιτικὰ δικαστήρια. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ὑπάρχουν καὶ ποινικὰ δικαστήρια. Δυστυχῶς εὑρισκόμεθα εἰς τὴν περίοδον κατὰ τὴν ὁποίαν τιμωρεῖται ὁ νομοταγὴς καὶ βραβεύεται ὁ ἐγκληματίας μὲ τὰ μέτρα εἰρηνεύσεως.

§82Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσ. καὶ προσωρινῶς Γεωργίας). Εἶναι ἡ ἐποχὴ καὶ ὁ καιρὸς τῶν παραχωρήσεων.

§83Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Σύμφωνα μὲ τὸ Σύνταγμα ὅποιος ἔχει πέραν τῶν 250 στρεμμάτων, πρέπει νὰ τοῦ ἀπαλλοτριωθοῦν. Ἀλλ’ ὅποιος ἔχει 15 στρέμματα δὲν μπορεῖ νὰ τοῦ τὰ πάρουν καὶ νὰ τὸν πετάξουν στὸ δρόμο. Τὸ Σύνταγμα δὲν λέγει αὐτό.

§84Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσ. καὶ προσωρινῶς Γεωργίας). Ἀφοῦ ἦτο τόσον μικρὰ ἔκτασις γιατὶ ὁ ἰδιοκτήτης νὰ δώσῃ νὰ τὸ φυτέψῃ καὶ νὰ τὸ ἐκμεταλλευθῇ ἐπὶ τόσον χρόνον ὁ ἄλλος ὁ φτωχός;.......

§85Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Ἐγὼ σᾶς ὁμιλῶ γιὰ τὴν χήραν ποὺ σκοτώθηκε ὁ ἄνδρας της στὴν Πίνδο, ποὺ ἔχει 2–3 στρέμματα καὶ τῆς τὸ παίρνουν. Πῶς θὰ ζήσῃ αὐτὴ ἡ γυναῖκα; Πῶς θὰ ἔχῃ ἕνα σταφύλι νὰ δώσῃ στὰ ὀρφανὰ πολέμου παιδιά της; Καὶ λέγεις τῆς χήρας τοῦ στρατιώτου ποὺ σκοτώθηκε, νὰ μὴ ἔχῃς οὔτε μίαν γίδα, διότι δὲν σοῦ δίδω γῆ νὰ τὴν βοσκίσῃς. Ὁ κ. Ὑπουργὸς λέγει, ὅσοι ἥρπασαν μὲ τὸ ζόρι τὸ μερίδιον τοῦ ἰδιοκτήτου καλὰ ἔκαμον καὶ ἂς πᾶνε οἱ ἰδιοκτῆται εἰς τὰ πολιτικὰ δικαστήρια νὰ ζητήσουν τὸ δίκαιόν των. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ βουλευτὴς κ. Μ. Χλουβεράκης). Δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου ἐξαντλοῦνται οἰκονομικῶς οἱ ἰδιοκτῆται. Ἔτσι νομίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι κάμνει μὲ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ μέτρα ἐπιεικείας. Ἀλλὰ ὅλοι οἱ βουλευταὶ τῆς Κεφαλληνίας βλέποντας ἀπὸ κοντὰ τὸ νομοσχέδιον, βλέποντας ἀπὸ κοντὰ τὴν ἐξέλιξιν τῆς καταστάσεως μὲ τὸν νόμον αὐτὸν τοῦ 1950, ἀντελήφθησαν ὅτι ἔχει μέσα μεγάλην ἀδικίαν καὶ δι’ αὐτὸ ἐζητήσαμεν νὰ γίνῃ δεκτόν, κάτω τῶν 10 στρεμμάτων τὸ ½ τοῦ κτήματος νὰ παίρνῃ ὁ ἰδιοκτήτης καὶ ὄχι ἀπὸ τὸ κτῆμα του νὰ μὴ πάρῃ οὔτε τὸ μισό. Ὁ φίλτατος κ. Χατζηγιάννης μᾶς εἶπε τὸ ἑξῆς: ὅπου ὑπῆρχον μεγαλοϊδιοκτῆται 100.000 στρεμμάτων, 800.000 στρεμμ. 1 ἑκατομμ. στρεμμ. ἢ 2 ἑκατομμυρίων στρεμμάτων καὶ δὲν ἠθέλησαν ν’ ἀποκαταστήσουν τοὺς ἀγρολήπτας κατεστράφησαν καὶ ἐκεῖνοι μαζὶ μὲ τὴν Πατρίδα τους. Δὲν εἴπατε ἔτσι κύριε Χατζηγιάννη;

§86Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Μάλιστα.

§87Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Λέγω εἰς τὸν κ. Χατζηγιάννην, ἐπειδὴ οἱ ἐφοπλισταὶ κερδίζουν ἀμύθητα κέρδη λόγῳ τῆς καταστάσεως, θὰ ἐπιβάλωμεν βαρεῖαν φορολογίαν ἡ ὁποία θὰ ἁπλωθῇ μέχρι τῶν λεμβούχων; Κύριοι, δὲν ἔχομεν καμμίαν ἀντιδικίαν μὲ τὴν Κυβέρνησιν, ἀπεναντίας μάλιστα καὶ τὸ Κόμμα εἰς τὸ ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀνήκω δὲν ἔχει τίποτε ἄλλο εἰς τὰς προγραμματικάς του δηλώσεις, παρὰ ἀποκατάστασιν ἀκτημόνων, ἀλλ’ ἀποκατάστασιν ἀκτημόνων κατὰ τρόπον ἠθικόν, κατὰ τρόπον ἀξιοπρεπῆ, ὄχι τῶν 15 στρεμμάτων ἄνθρωπον νὰ τὸν κάμωμεν ἀκτήμονα διὰ νὰ μπαλώσωμεν κάποιον ἄλλον ἐπίσης δυστυχῆ μὲ τὸ ἴδιον κτῆμα τοῦ μικροϊδιοκτήτου. Ἐὰν ἡ σεβαστὴ Κυβέρνησις θέλει νὰ κάμῃ ἕνα νομοσχέδιον, ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ ὅλα τὰ κτήματα τὰ ἀγροληπτούμενα νὰ μοιρασθοῦν ἐξ ἡμισείας, ἀλλὰ νὰ βοηθήσῃ τὸν ἀγρότην τὸν κάθε ἀγρότην ὁ ὁποῖος ἔχει ὀλιγώτερα τῶν 25 στρεμμάτων νὰ τὸν βοηθήσῃ οἰκονομικῶς ν’ ἀγοράσῃ ἕνα μικρὸ κτῆμα εἰς τὴν περιοχήν του, νὰ δώσῃ τὰ λεπτὰ τὸ Κράτος, ὄχι ἀπὸ τὸν δημόσιον προϋπολογισμόν, διότι δὲν ὑπάρχει δημόσιος προϋπολογισμὸς ποὺ νὰ ἔχῃ περισσεύματα, νὰ τὰ δώσῃ ἀπὸ τὸ Ἵδρυμα τῶν Κοινωνικῶν Ἀσφαλίσεων τὰ ὁποῖα εἰς ποσὸν πλέον τῶν 500 δισεκατομμυρίων τοκίζονται μὲ 3% εἰς τὰς Τραπέζας. Ἔχει δὲ δικαίωμα ὁ ἀγρότης ἐπὶ τῶν χρημάτων τῶν Κοινωνικῶν Ἀσφαλίσεων, διότι ὅλα τὰ ἐργοστάσια τῆς Ἑλλάδος εἰς τὰ ὁποῖα τὸ Κράτος μὲ τελωνειακοὺς δασμοὺς δίδει τὴν εὐκολίαν μόνον τὰ ἰδικά τους προϊόντα νὰ διατίθενται εἰς τὸ ἐσωτερικὸν καὶ πολὺ δικαίως, ὅλα αὐτὰ τὰ ἐργοστάσια ἔχουν ἐργάτας καὶ πληρώνουν εἰς τὰς Κοινωνικὰς Ἀσφαλίσεις, δι’ αὐτῶν ἐπιβαρύνονται τὰ βιομηχανικὰ προϊόντα τὰ ὁποῖα ὡς καταναλωτὴς πληρώνει ὁ ἀγροτικὸς κόσμος. Ὁ γεωργὸς ὅταν εἶναι 70 ἀκόμη ἐτῶν δὲν παίρνει σύνταξιν, οὔτε ἕνα τάληρο τὴν ἡμέραν διὰ τὴν ζάκχαριν ποὺ θὰ βάλῃ σὲ λίγο χαμομῆλι ποὺ θὰ πίνῃ καὶ ἂς ἔχουν τοῦτο ὑπ’ ὄψιν οἱ ὑπὲρ τῶν ἀγροτῶν δῆθεν κοπτόμενοι. Ἐν προκειμένῳ αἱ Κοινωνικαὶ Ἀσφαλίσεις νὰ βοηθήσουν τοὺς ἀγρότας τοὺς ἀκτήμονας ἐκείνους ποὺ ἔχουν κάτω τῶν 25 στρεμμάτων, διότι μὲ μικρότερα τῶν 25 στρεμμάτων δὲν ἠμποροῦν νὰ ζήσουν εἰς τὴν Ἑλλάδα, νὰ βοηθήσουν διὰ τῶν χρημάτων τῶν Κοινωνικῶν Ἀσφαλίσεων μὲ ἐγγύησιν τοῦ Κράτους καὶ μέσα εἰς μίαν 15ετίαν νὰ τὰ ξεπληρώσουν, νὰ τοὺς βοηθήσουν νὰ γίνουν μικροϊδιοκτῆται διὰ ν’ ἀγαπήσουν τὴν γῆν, τὴν Πατρίδα τους καὶ νὰ λύσωμεν τὸ ἀγροτικὸν πρόβλημα κατὰ τρόπον δίκαιον, κατὰ τρόπον πραγματικὰ ἀξιοπρεπῆ. Κυβέρνησις ἡ ὁποία ἔρχεται καὶ ἁρπάζει 10 στρέμματα ἀπὸ τὸν ἕνα καὶ τὰ δίδει εἰς τὸν ἄλλον, μόνον προάγει τὴν ἀδικίαν. Ἐπίσης, κύριοι, θὰ ἤθελον εἰς τὸ νομοσχέδιον τὸ σημερινὸν ἂν θελήσῃ ὁ κ. Ὑπουργός, νὰ κάμῃ μίαν τροποποίησιν. Λέγει τὸ περυσινὸν νομοσχέδιον ὅτι ὁ Πρόεδρος τῶν Πρωτοδικῶν ὁ Δ)ντὴς τῆς Γεωργικῆς Ὑπηρεσίας καὶ ἄλλοι πηγαίνουν καὶ μοιράζουν τὰ κτήματα τῶν μικροϊδιοκτητῶν. Ἀντὶ νὰ πηγαίνουν ὅλοι αὐτοί, νὰ γίνῃ μία Ἐπιτροπὴ ἀπὸ τὸν Πρόεδρον τῆς Κοινότητος, ἀπὸ τὸν ἀγροφύλακα, καὶ ἀπὸ τὸν δημόσιον ἐκτιμητὴν τῆς Κοινότητος, οὕτως ὥστε σὲ ὀλίγας ὥρας νὰ τελειώνῃ τὸ μέτρημα τῶν κτημάτων.

§88ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Σοβαρὰ ὑποστηρίζετε αὐτὴν τὴν πρότασιν;

§89Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Πρόκειται περὶ μικρῶν κτημάτων τὰ ὁποῖα πολὺ ὄμορφα οἱ χωρικοὶ μοιράζονται, χωρίζουν τὸ κτῆμα εἰς δύο, ρίχνουν ἕνα λαχνὸν καὶ παίρνει ὁ ἕνας τὸ ἕνα καὶ ὁ ἄλλος τὸ ἄλλο. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης καὶ τῆς Γεωργίας νὰ κάμουν δεκτὴν τὴν τροποποίησιν αὐτὴν καὶ θέλω νὰ πιστεύσουν ὅτι μόνον κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον πρόκειται νὰ βοηθήσουν τοὺς ἀγρότας διὰ τὴν ἀποκατάστασίν των, αὐτὸ εἶναι τὸ σωστόν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον τίθεται πρὸ ἡμῶν, ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἐκκρεμεῖς δίκας καὶ ὅτι πρόκειται μόνον περὶ 15 δικῶν, θὰ ἤμην σύμφωνος, ἀλλὰ μὲ τὸν ἑξῆς περιορισμόν, ὅτι πρόκειται μόνον δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἐκκρεμεῖς δίκας μέχρι σήμερον καὶ ὄχι ὅτι θὰ ἐφαρμόζεται εἰς τὸ μέλλον, διότι ἐὰν πρόκειται νὰ ἐφαρμοσθῇ εἰς τὸ μέλλον, πρέπει νὰ ἐφοδιάσωμεν τοὺς ἰδιοκτήτας μὲ ἄδειαν ὁπλοφορίας διὰ νὰ ἠμπορέσουν νὰ πάρουν τὰ 5 κιλὰ σιτάρι ποὺ δικαιοῦνται.

§90Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσ. καὶ προσωρινῶς Γεωργίας). Τοὺς ἔχομεν ὅπλον, εἶναι ὁ νόμος τῶν μικροδιαφορῶν καὶ σὲ 5 ἡμέρας θὰ ἔχουν τὴν ἀπόφασιν.

§91ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μὲ ἄδειαν ὁπλοφορίας.

§92Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσ. καὶ προσωρινῶς Γεωργίας). Εἴμεθα ὑπὲρ τῶν μέτρων εἰρηνεύσεως, κάτω τὰ ὅπλα.

§93Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Αὐτὴν τὴν παράκλησιν ἤθελον νὰ σᾶς κάμω· νὰ δεχθῆτε ὅλα τὰ κτήματα νὰ μοιρασθοῦν ἐξ ἴσου μεταξὺ ἀγροδοτῶν καὶ ἀγροληπτῶν, τοὐλάχιστον διὰ τοὺς ἰδιοκτήτας ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἔχουν περιουσίαν κάτω τῶν 10 (δέκα) στρεμμάτων.

§94Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσ. καὶ προσωρινῶς Γεωργίας). Θὰ σᾶς ἀπαντήσω.

§95Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Βλέπετε δὲν λέγω διὰ τὰ μεγάλα κτήματα, δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἔχουν κάτω τῶν 10 στρεμμάτων. (Χειροκροτήματα).

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Φρόνιμος ἔχει τὸν λόγον.

§97Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσ. καὶ προσωρινῶς Γεωργίας). Θὰ κάμω μίαν ἔκκλησιν πρὸς ὅλας τὰς πτέρυγας: νὰ ἐπιταχύνωμεν τὴν συζήτησιν. Ἐγὼ θὰ ἐζητοῦσα τὴν ἀναβολὴν τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ μὲ πιέζει ἡ ἀνάγκη τῆς τακτοποιήσεως τῶν ποινικῶν ὑποθέσεων. Ἔχω εἰς χεῖρας μου, κ.κ. συνάδελφοι, καταδικαστικὰς ἀποφάσεις ἐξοντωτικάς.

§98Θ. ΦΡΟΝΙΜΟΣ. Δὲν ὑποθέτω κ. Ὑπουργέ, νὰ θέλετε νὰ ἐφαρμόσωμεν τὴν κλεψύδραν αὐτὴν τὴν στιγμήν. Ἄν καὶ πάντοτε εἶμαι βραχύς. Δὲν θὰ καταπατήσω, ἀξιότιμοι κ. κ. βουλευταί, τὰ οἰκόπεδα τῶν ἀξιοτίμων ἐκ Κεφαλληνίας συναδέλφων, ἀλλὰ ὡς καλὸς γείτων, καθ’ ὃ Κερκυραῖος, ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ ἀσχοληθῶ ἔστω καὶ ἀκροθιγῶς.

§99Γ. ΜΕΤΑΞΑΣ. Σᾶς ἀναγνωρίζομεν ὡς πρωτευουσιάνον.

§100Θ. ΦΡΟΝΙΜΟΣ. Ἐν τούτοις αἱ προτάσεις, τὰς ὁποίας ἐκάματε καὶ αἱ ἀπόψεις, τὰς ὁποίας ὑποστηρίζετε, φρονῶ ὅτι, δὲν εἶναι τοιαῦται, ὥστε νὰ λέγετε ἡμᾶς πρωτευουσιάνους, ἀλλὰ ἡμεῖς εἴμεθα οἱ πρωτοπόροι καὶ ὑμεῖς οἱ πρωτευουσιάνοι. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, κύριοι, τὸ ὑπὸ ψήφισιν νομοσχέδιον ἀποτελεῖ συνέπειαν καὶ συνέχειαν τοῦ ἀτυχοῦς νόμου 1597. Καὶ λέγω ἀτυχοῦς, κ. βουλευταί, διότι ὁ νόμος αὐτὸς παρεξέκλινε τῆς γενικῆς ἀρχῆς τοῦ δικαίου, τὸ ὁποῖον ἐφηρμόσθη ἀπὸ τοῦ 1867, ὅτε ὁ ἀείμνηστος Ἀρχηγὸς τοῦ Ἀγροτικοῦ Κόμματος Κωνσταντᾶς εἰσηγήθη τὸν Νόμον ΣΜΔ, δυνάμει τοῦ ὁποίου κατηργήθησαν τὰ διηνεκῆ βάρη ἐπὶ τῶν τιμαρίων. Οἱ Ν. ΒΙΣΓ, ὁ ΔΝΔ, τὸ Ν. Δ. τοῦ 25, τὸ Ν. Δ. τοῦ 27, ὁ τελευταῖος Ν. 5910, νομίζω ὅτι καθιέρωσαν τὴν ἀρχήν, κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ ἀγροληπτικὰ κτήματα περιέρχονται εἰς τοὺς ἀγρολήπτας, κατὰ τὴν ὀρθὴν καὶ δικαίαν ἀρχὴν ὅτι ἡ γῆ πρέπει νὰ ἀνήκῃ εἰς τοὺς καλλιεργητάς. Καὶ πρέπει νὰ σᾶς φέρω ὑπ’ ὄψει, κ. συνάδελφοι, ὅτι ἀπὸ τοῦ 1911 ἐν Δανίᾳ κατηργήθη σιωπηρῶς καὶ τὸ σύστημα τῶν μισθώσεων. Διότι ὅταν ὁ ἰδιοκτήτης δὲν δύναται νὰ καλλιεργήσῃ τὸ ἔδαφος, τὸ παραχωρεῖ εἰς ἄλλον, τὸ δὲ Κράτος παρέχει τὰ μέσα καὶ καθίσταται ὁ καλλιεργητὴς κύριος. Ἐνῷ λοιπὸν διὰ τῶν νόμων αὐτῶν ἡ γῆ περιήρχετο εἰς τοὺς καλλιεργητάς, παραδόξως ὁ νόμος 1597 ἐπιμερίζει τὰ κτήματα εἰς τοὺς ἀγροδότας καὶ εἰς τοὺς ἀγρολήπτας.

§101Γ. ΜΕΤΑΞΑΣ. Ὁ ἰδικός σας νόμος τὶ ἔδωσεν εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας;

§102Θ. ΦΡΟΝΙΜΟΣ. Ἐάν, κ. συνάδελφοι, παρηκολουθήσατε τοὺς νόμους αὐτούς, τοὺς ὁποίους ἀνέφερον...

§103Γ. ΜΕΤΑΞΑΣ. Τὸν ἰδικόν σας νόμον τὸν γνωρίζω. Εἰδικῶς εἰς τὸν ἀγρολήπτην δὲν παραχωρεῖ....

§104Θ. ΦΡΟΝΙΜΟΣ. Εἶμαι δικηγόρος 35 χρόνια, κύριε συνάδελφε, καὶ ἔχω ἀσχοληθῆ μὲ τὰ θέματα αὐτὰ ἴσως περισσότερον καὶ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Χατζηγιάννη, εἰδικώτερον εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν Κέρκυραν. Ὅλοι οἱ νόμοι, οἱ ὁποῖοι ἀφοροῦν τὰ ἀγροτικὰ κτήματα τῆς Κερκύρας, λέγουν ὅτι καταργοῦνται αἱ ἀγροτικαὶ σχέσεις καὶ ἡ γῆ ἡ ἀγροληπτικὴ παραμένει εἰς τοὺς καλλιεργητάς.

§105Γ. ΜΕΤΑΞΑΣ. Ποῖον δικαίωμα ἔδωσαν εἰς τὸν ἀγρολήπτην ὡς ἀγροληπτικὸν μερίδιον;

§106Θ. ΦΡΟΝΙΜΟΣ. Σᾶς εἶπον, ὁλόκληρον τὸ κτῆμα.

§107Γ. ΜΕΤΑΞΑΣ. Ἐπὶ τῇ ἀμέσῳ πληρωμῇ τῆς ἀποζημιώσεως ὁλοκλήρου;

§108Θ. ΦΡΟΝΙΜΟΣ. Καθορίζει ὁ νόμος καταβολὴν διὰ χρεωγράφων. Ἐπιβάλλεται φόρος ἐπὶ τοῦ ἐλαίου καὶ οὕτω καθ’ ἑξῆς.

§109Γ. ΜΕΤΑΞΑΣ. Ἀνὰ πᾶσαν περίπτωσιν ἀποζημιοῦται ὁ ἰδιοκτήτης;

§110Θ. ΦΡΟΝΙΜΟΣ. Ὅπως θὰ ἀποζημιωθοῦν καὶ οἱ κύριοι τῶν κτημάτων, ὅταν λάβωσι χώραν αἱ ἀποζημιώσεις. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, κύριοι συνάδελφοι, σᾶς λέγω ὅτι δυνάμει τῶν νόμων, ποὺ εἶχον τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ἀναφέρω, οἱ ἀγρολῆπται κατέστησαν ἀπολύτως κύριοι, τῶν ἀγροληπτικῶν κτημάτων. Καταργοῦνται παραδόξως λέγω....

§111Γ. ΜΕΤΑΞΑΣ. Ἀποζημιωθέντων τῶν ἰδιοκτητῶν.

§112Θ. ΦΡΟΝΙΜΟΣ. Δὲν ἀπεζημιώθησαν, σᾶς εἶπον. Σᾶς λέγω λοιπὸν τώρα ὅτι ὁ νόμος 1597 παρεξέκλινε ἀπὸ τῆς γενικῆς αὐτοῦ ἀρχῆς παραδόξως....

§113Γ. ΜΕΤΑΞΑΣ. Εἶναι εἰδικώτερον ὑπὲρ τῶν ἀγροληπτῶν.

§114Θ. ΦΡΟΝΙΜΟΣ. Ἀφήσατε, κ. συνάδελφε. Λέγω ἀτυχῶς, διότι παρεξέκλινεν αὐτῆς τῆς ἀρχῆς. Ἀλλά, ὅπως τίθεται διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου 1597, καλῶς τίθεται τὸ νομοσχέδιον. Διότι ὁ νόμος αὐτὸς ἐδημιούργησε συρράξεις, ὅπως ἠκούσατε, καὶ ἀνωμαλίας, αἱ ὁποῖαι ἔπρεπε νὰ τερματισθοῦν, διότι δὲν εἶναι ὀρθόν, ἔντιμον, λογικόν, δίκαιον, νόμιμον, ἄνθρωποι πτωχοὶ νὰ σύρωνται εἰς τὰς φυλακὰς δι’ ἐλάχιστα μισθώματα, ἢ δι’ ἐλάχιστα ἀγροληπτικὰ μερίδια... Συνεπῶς καλῶς ἔχει ὁ νόμος καὶ πρέπει νὰ ἐπιψηφισθῇ. Ἀλλὰ ὁ νόμος αὐτός, κ. συνάδελφοι, μοῦ ἐπιβάλλει νὰ κάμω μίαν ἱστορικὴν ἀναδρομὴν εἰς τὴν ἐξέλιξιν τῶν ἀγροληπτικῶν σχέσεων, διὰ νὰ δικαιολογήσω καὶ τὴν ψῆφον μου, ἀλλὰ καὶ συγχρόνως καὶ τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ σᾶς κάμω. Αἱ ἀγροληψίαι, γνωρίζετε ὅτι, ἀποτελοῦν μίαν μορφὴν ἠπιωτέραν κάπως ἴσως ὀλιγώτερον ἐπαχθῆ ἀπὸ τὴν τιμαριακὴν σχέσιν, διότι αἱ ἀγροληψίαι αὐταὶ ὑφίσταντο ἐν Κερκύρᾳ, τοὐλάχιστον, ἀφ’ ἧς οἱ Ἑνετοὶ κατέλαβον τὴν Κέρκυραν, ἀπὸ 1386 ἐτῶν καὶ διενεμήθη ἡ Κέρκυρα εἰς 10 τιμαριούχους. Αἱ ἀγροληψίαι αὐταὶ ἀπεδεικνύοντο πρὸ μὲν τοῦ 1841, ὅτε ἴσχυε ἡ νομοθεσία εἰς τὰς Ἰονίους Νήσους, ἀπεδεικνύοντο καὶ διὰ μαρτύρων, μεταγενεστέρως δὲ μόνον ἐγγράφως. Διὰ τοῦ νόμου ὅμως ΔΝΔ ἀπηγορεύθη ἡ σύστασις νέων ἀγροληψιῶν. Συνεπῶς, τὸ λεγόμενον ἐν τῇ Βουλῇ, ὅτι ὑπῆρξαν ἀγροληψίαι τὸ 1945, τὸ 1940 καὶ τὸ 1920 δὲν εἶναι ἀκριβές. Διότι ἀπὸ τοῦ 1912, ὅτε ἐψηφίσθη ὁ Νόμος ΔΝΔ δὲν συνεστήθησαν ἄλλαι, ἀλλὰ ὑφίσταντο αἱ παλαιαί. Ἐκεῖνο, κύριοι, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐνδιαφέρον εἶναι τοῦτο, ὅτι ὅλαι αἱ παλαιαὶ ἀγροληψίαι, αἱ ὁποῖαι ἦσαν τόσον ἐπαχθεῖς διὰ τὸν ἀγροληπτικὸν κόσμον, μετεβλήθησαν κατὰ τρόπον ὕποπτον εἰς ἀγρομισθίας, διότι πάμπολλαι ἀπάται ἔλαβον χώραν εἰς βάρος τοῦ ἀτυχοῦς ἀγραμμάτου ἀγρολήπτου καὶ ἑπομένως αἱ ἀγροληψίαι αὐταί, εἰς τὰς ὁποίας τὰ τέκνα, οἱ πατέρες, οἱ γονεῖς αὐτῶν, οἱ πάπποι, οἱ πρόπαπποι, οἱ ὁποῖοι ἐγεννήθησαν ἐκεῖ, ἔκαμαν σπίτια, προκοπή, νέας ἐγκαταστάσεις, κινδυνεύουν σήμερον νὰ ἀπολεσθοῦν ἀπὸ τοὺς ἰδίους μισθωτάς. Πρέπει νὰ σᾶς εἴπω ὅτι εἰς ἓν καὶ μόνον χωρίον τῆς Κερκύρας, κύριοι, ἕνας τέως φεουδάρχης ἐκοινοποίησεν 153 ἐξωδίκους δηλώσεις, λόγῳ λήξεως χρόνου, ἀποβολῆς ἀπὸ τὰ μίσθια, τὰ ὁποῖα μετεβλήθησαν ἀπὸ ἀγροληψίας εἰς ἀγρομισθώσεις. Διότι πλὴν τῶν ἀγρομισθιῶν αὐτῶν, αἱ ὁποῖαι εἶναι λείψανα ἀγροληψιῶν, ὑπάρχει καὶ τὸ σύστημα ἐκεῖνο τὸ τιμαριακὸν ἀκόμη, τὸ σύστημα κατὰ τὸ ὁποῖον ὑπάρχουν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν 20 καὶ πλέον χιλιάδας ἐλαιόδενδρα, δηλαδὴ ἐπὶ τριῶν ἑκατομμυρίων ἐλαιοδένδρων τὸ 1½ ἑκατομμύριον εἰς 1000 ἄτομα καὶ τὸ ἄλλο 1½ εἰς 134.000.

§115Γ. ΜΕΤΑΞΑΣ. Εἰς ποίαν περιφέρειαν;

§116Θ. ΦΡΟΝΙΜΟΣ. Δυστυχῶς εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ ὁμιλοῦντος. Ὑπάρχουν ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν ἀκόμη λάδι νὰ ἀρτύσουν τὰ λάχανα. Ὑπάρχουν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν λάδι νὰ βάλουν εἰς τὸ κανδῆλι καὶ ἐν τούτοις ὑπάρχουν φεουδάρχαι, οἱ ὁποῖοι....

§117Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Διὰ τοὺς φεουδάρχας εἴμεθα σύμφωνοι, κύριε συνάδελφε, ἐγὼ ὁμιλῶ δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν 20 ἢ 25 στρέμματα.

§118Θ. ΦΡΟΝΙΜΟΣ. Θὰ σᾶς ἀπαντήσω καὶ δι’ αὐτούς: Ἐγὼ λέγω ὅτι δὲν πρέπει τὰ ἀγροληπτικὰ κτήματα νὰ εὑρίσκωνται εἰς χεῖρας τῶν ἀγροδοτῶν διότι ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι οὗτοι εἶναι πτωχοὶ ὅπως λέγετε, ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας ὅτι εἶναι ὑπολείμματα Πριγκήπων καὶ Δουκῶν. Δὲν πρέπει, νὰ παρεκκλίνωμεν ἀπὸ τὴν ἀρχὴν αὐτήν.

§119Γ. ΜΕΤΑΞΑΣ. Κύριε συνάδελφε, ὁ τρόπος κατὰ τὸν ὁποῖον ἀποκαλεῖτε τὸν ἕνα ἀπόγονον πρίγκηπος καὶ τὸν ἄλλον ἀπόγονον βαρώνου, ἔκαμε τοὺς ἀνθρώπους τοῦ Ἐξωτερικοῦ, οἱ ὁποῖοι ἠμποροῦν νὰ δώσουν ζωὴν εἰς τὴν οἰκονομίαν τοῦ τόπου, νὰ μὴ τολμοῦν νὰ πλησιάσουν τὴν Ἑλλάδα.

§120Θ. ΦΡΟΝΙΜΟΣ. Κύριε συνάδελφε, δὲν εἶσθε ἐντὸς τόπου καὶ χρόνου. Λέγω τοῦτο καὶ μόνον, ὅτι οἱ Ἕλληνες, ἐπολέμησαν πάντοτε ὑπὲρ βωμῶν καὶ ἑστιῶν. Ὅταν δὲν ἔχουν μίαν ἑστίαν, ὅταν δὲν ἔχουν ἐξασφαλίσει μίαν στέγην, ὅταν δὲν ἔχουν ὀλίγα στρέμματα γῆς, δὲν ἠμποροῦν νὰ μάχωνται διὰ τοὺς βωμούς. Μὲ τὸν τρόπον ποὺ σκέπτεσθε σεῖς, θὰ χάσωμεν καὶ τοὺς βωμοὺς καὶ τὰς ἑστίας. Εἰς μίαν χώραν, κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὴν ὁποίαν ὑπῆρξεν ὁ ἀναδασμὸς τῆς γῆς, εἰς μίαν χώραν ὅπου ὁ Ἅγις ὁ Κλεομένης ἔκαψε ὅλα τὰ ὁμόλογα ὁ δὲ ἱστορικὸς ἀναφέρει ὅτι οὐδέποτε ἡ ἀνθρωπότης εἶδε λαμπρότερον φῶς, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ μείνουν τοιαῦται σχέσεις.

§121Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Ὡς νομοσχέδιον προστατευτικὸν τῶν ἀγροτῶν καὶ ὄχι δεσμευτικὸν τῆς μικρᾶς ἰδιοκτησίας.

§122Θ. ΦΡΟΝΙΜΟΣ. Κύριε συνάδελφε, προέρχεσθε ἀπὸ χώραν ἡ ὁποία ἐγέννησε ριζοσπάστας.

§123Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Ὁμιλῶ περὶ τῆς μικρᾶς ἰδιοκτησίας, περὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι, ἔχουν κάτω τῶν 40 στρεμμάτων.

§124Θ. ΦΡΟΝΙΜΟΣ. Λέγω ὅτι αἱ σημεριναὶ ἀγρομισθώσεις εἶναι αἱ παλαιαὶ ἀγροληψίαι καὶ ἐπειδὴ διαρκῶς ὑπάρχει ἡ Δαμόκλειος σπάθη τῆς ἐξώσεως, νομίζω ὅτι ὁ νομοθέτης πρέπει νὰ λάβῃ μέτρα ὑπερασπίσεως αὐτῶν. Ἴσως, ὁ νόμος 1427, ὁ ὁποῖος θὰ ἔλθῃ προσεχῶς πρὸς ἐπιψήφισιν, ἴσως νὰ δώσῃ μίαν λύσιν, ἀλλὰ ἐν τῷ μεταξὺ θὰ ἔχουν ἀποβληθῆ αὐτοὶ καὶ θὰ ἔχουν ἀποθάνει. Νομίζω λοιπόν, ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἀλλὰ καὶ τῆς Γεωργίας, προερχόμενος ἀπὸ ἀγροτικὴν περιφέρειαν καὶ διαρκῶς κοπτόμενος καὶ ἀγωνιζόμενος δι’ ὅλους τοὺς ξωμάχους καὶ ἰδίᾳ τῆς Κωπαΐδος, θὰ θελήσῃ νὰ κάμῃ δεκτὴν μίαν πρότασιν, τὴν ὁποίαν θὰ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀναγνώσω. Ἔχω τὴν τιμήν, κύριοι συνάδελφοι, νὰ κάμω τὴν ἑξῆς προσθήκην: «........(ἀναγινώσκει) ......». Σᾶς τονίζω ὅτι πρόκειται περὶ τοῦ ἑξῆς, θ’ ἀναφέρω γεγονότα: ἀναφέρω τὸν κ. Βασιλάκην, ὁ ὁποῖος ἐκοινοποίησεν 153 ἀγωγὰς ἐπὶ κτημάτων εἰς τὰ ὁποῖα οἱ μισθωταὶ ἔχουν χύσει αἷμα καὶ ἱδρῶτα πέραν τῶν 100 ἐτῶν. Ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει τὸ ἐνοικιοστάσιον ἐπὶ τῶν ἀστικῶν κτημάτων καὶ ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει καὶ ἐπὶ τῶν βοσκῶν νομίζω ὅτι ἔπρεπε νὰ θεσπισθῇ καὶ δι’ αὐτούς. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ τὴν πρότασιν αὐτὴν τῆς προστασίας τοῦ ἀγρότου μισθωτοῦ.

§125Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσ. καὶ προσωριν. Ὑπ. Γεωργίας). Κύριε συνάδελφε, θὰ σᾶς δώσω τὴν ἀπάντησιν ἀμέσως. Ἐγὼ εὑρίσκω δικαιοτάτην τὴν ἄποψίν σας. Παρόμοιον μέτρον ἀκριβῶς διὰ τὰς ἀπαλλοτριώσεις εἰς τὸ 1917 ἢ 16, εἶχε ληφθῇ ὑπὸ τῆς τότε Κυβερνήσεως.

§126Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Μὲ τὸν νόμον 138.

§127Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσ. καὶ προσωριν. Ὑπ. Γεωργίας). Ἐλήφθη ἀκριβῶς διὰ νὰ τοὺς προστατεύσῃ. Ἔχω ὅμως νὰ σᾶς δώσω τὴν ἑξῆς πληροφορίαν, διὰ νὰ κάμωμεν κάποιον συγκερασμὸν τῶν ἀπόψεών μας. Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὅσων ἀναφέρατε ἀπηυθύνθη πρὸς τὴν ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν τοῦ Νομοῦ Κερκύρας, καὶ ἀναφέρεται μέσα εἰς τὸ σχετικὸν ἔγγραφον: «Πρὸς τὴν Διεύθυνσιν Γεωργίας. Εἰς Κέρκυραν ...... (ἀναγινώσκει)......». Ἐπὶ τῶν ἐρωτημάτων αὐτῶν πρέπει νὰ ἔχωμεν ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν τὴν ἀπάντησιν. Τὴν προσεχῆ ἑβδομάδα μέχρι τῆς Δευτέρας θὰ κατατεθοῦν τὰ σχετικὰ νομοσχέδια μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ τὸ τῆς ἀναγκαστικῆς μισθώσεως. Ἡ τροπολογία ἔχει ἀπολύτως θέσιν εἰς ἐκεῖνα τὰ νομοθετήματα. Ἔχετε προκαταβολικῶς τὴν δήλωσιν ὅτι ἔχετε ἀπολύτως δίκαιον καὶ καλύτερον θὰ εἶναι νὰ μελετηθῇ καὶ νὰ ρυθμισθῇ τὴν προσεχῆ ἑβδομάδα, ὁλόκληρος δὲ ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ τείνῃ τὸ οὖς εἰς ὅσα ἀναφέρατε.

§128Θ. ΦΡΟΝΙΜΟΣ. Τὶ νὰ τὸ κάμω τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἀναφέρετε, ὅταν ἐκοινοποιήθησαν 148 ἀγωγαί;

§129Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσ. καὶ προσωριν. Ὑπ. Γεωργίας). Μέχρι τῆς προσεχοῦς ἑβδομάδος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτύχουν τὴν ἔξωσιν, ἐὰν ὅμως τὴν ἐπιτύχουν θὰ καταργήσωμεν τὰς ἀποφάσεις, καὶ θὰ ἐπαναφέρωμεν εἰς τὴν χρῆσιν τοῦ κτήματος τοὺς καλλιεργητάς. Τί ἄλλο θέλετε; Κρατῶ σημείωσιν καὶ σᾶς τὸ ὑπόσχομαι καὶ ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας.

§130Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Ἐδῶ καταργοῦμεν τὰ πάντα καὶ ἐνθαρρύνομεν κάθε ἀναρχικὴν κίνησιν, καταργοῦμεν τὰ πάντα, τὸν Ποινικὸν Κώδικα, τὰς Δικαστικὰς ἀποφάσεις καὶ ἐπιτρέπομεν κάθε εἴδους ἀναρχίαν.

§131Γ. ΠΑΜΠΟΥΚΑΣ. Κύριε συνάδελφε, βλέπω ἐκ τῆς τροπολογίας σας, ὅτι εἰς τὴν Κέρκυραν, ὅπου, ἀπὸ τὸ 1912 ἔχουν καταργηθῆ αἱ τιμαριακαὶ σχέσεις, καὶ ἀγροληψίαι, ὑφίστανται ὅμως καὶ προστατεύονται μισθώσεις ἀγροκτημάτων καὶ πολὺ δικαίως ζητεῖτε παράτασιν, ἕνα εἶδος δικαιοστασίου καὶ ἐγὼ τοὐλάχιστον προσωπικῶς, εἶμαι σύμφωνος, ἀλλὰ δὲν νομίζετε, ὅτι εἰς τὸν Νόμον 1597 περιελήφθησαν εἰς τὴν προστασίαν, ὄχι μόνον αἱ τιμαριακαὶ σχέσεις καὶ ἀγροληψίαι τοῦ Ἰονίου Κώδικος, ἀλλὰ καὶ μισθωτικαὶ σχέσεις, αἱ ὁποῖαι ἀνεπτύχθησαν μόλις πρὸ 5 ἢ 10 ἐτῶν καὶ τοῦτο δὲν νομίζετε ὅτι ἀντίκειται πρὸς τὰς σημερινὰς συνθήκας; Διότι μετὰ 10 καὶ 20 χρόνια αὐτοὶ οἱ μισθωταὶ θὰ ἐξακολουθοῦν νὰ καλλιεργοῦν, ἰδίως δέ, ἐὰν ἔχουν μεταβάλει τὰ κτήματα εἰς ὀπωρῶνας, ἐὰν ἔχουν ἐμφύτευσιν, ἀναμφισβητήτως καὶ αὐτοί, θὰ προστατεύωνται, ἀλλά, δὲν νομίζετε ὅτι δὲν εἶναι ὀρθόν, μία σχέσις μισθωτικὴ κτημάτων νὰ προστατεύεται κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ἐνῷ δὲν εἶναι οὔτε κληρονομία κἄν;

§132Θ. ΦΡΟΝΙΜΟΣ. Ἐγὼ τάσσω μίαν προθεσμίαν ἐδῶ μιᾶς 30ετίας, διότι, ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὴν παράγραφον τοῦ Ἰονίου Κώδικος.

§133Γ. ΠΑΜΠΟΥΚΑΣ. Αὐτὸ πρέπει νὰ τὸ προσέξωμεν, ὅτι κάτι ἔγινε ἐκεῖ καὶ περιελήφθησαν καὶ σχέσεις ἁπλῶς μισθωτικαὶ τῆς τελευταίας πενταετίας.

§134Θ. ΦΡΟΝΙΜΟΣ. Ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας, ἡ σχέσις τῆς μισθώσεως, δὲν ἠμπορεῖ παρὰ νὰ ὑφίσταται. Θὰ καταργηθῇ ἀσφαλῶς μίαν ἡμέραν. Εἶχον καὶ ἐγὼ ἀγροτικὴν περιουσίαν καὶ τότε ἐχαρακτηρίζοντο ὡς μισθώσεις καὶ ἐγὼ ἐπενέβην καὶ ἀπερρίφθησαν αἱ ἀγωγαὶ αὐταί. Πάντως, εἶναι πολλαὶ αἱ σχέσεις αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ ρυθμισθοῦν. Ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καὶ τῆς Γεωργίας θὰ θέσουν τέρμα εἰς ὅλον αὐτὸν τὸν ὑφιστάμενον κυκεῶνα. Καὶ κρατῶ σημείωσιν τῆς ὑποσχέσεως αὐτῆς.

§135Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσ. καὶ προσωριν. Ὑπ. Γεωργίας). Συμμερίζομαι τὰ αἰσθήματά σας. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς κ. Δ. Γόντικας).

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Χατζηγιάννης ἔχει τὸν λόγον.

§137Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριοι, λόγοι ὑγείας μὲ ὑποχρεώνουν νὰ εἶμαι σύντομος καὶ θὰ παρακαλέσω νὰ μὴ μὲ διακόψετε. Θέμα εἰς τὴν Βουλὴν εἶναι ἕνα νομοσχέδιον ποὺ ἀφορᾷ ἕνα μόνον ἄρθρον τοῦ νόμου 1597. Ἡ Βουλή, ἐν πλήρει συνειδήσει, συζητεῖ διὰ τὸν μὴ ὑποκείμενον εἰς ἔλεγχον, σήμερον, νόμον 1597. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐξήγησις. Θὰ ἤθελα προκαταβολικῶς νὰ δώσω εἰς τὴν Βουλὴν μίαν πληροφορίαν διὰ τὴν αἰτίασιν τοῦ κ. Λιβαδᾶ. Λέγει: Παίρνετε τὰ κτήματα τῶν 10 στρεμμάτων. Κύριοι, πρέπει νὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλὴ ὅτι ὁ νόμος 1597 εἶχε δύο διαδικασίας. Πρῶτον, τὸν ἑκούσιον συμβιβασμὸν μεταξὺ τῶν δύο μερῶν καὶ τὴν ἄλλην, τὴν ἀναγκαστικὴν πλέον τὴν δικαστικήν, ἐνώπιον τοῦ Προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν. Εἰς τὴν διαδικασίαν, τοῦ ἑκουσίου συμβιβασμοῦ δὲν ὑπῆρχε οὐδεμία ἐξαίρεσις, εἴτε 10 στρέμματα ἦτο τὸ κτῆμα, εἴτε 20 στρέμματα, εἴτε 4 στρέμματα. Ἐπετρέπετο εἰς τὰ δύο μέρη νὰ τὸ χωρίσουν κατὰ τὸ ἥμισυ καὶ ἐὰν εἶχον ἀμφιβολίας νὰ καταφύγουν εἰς τὸν Πρόεδρον τῶν Πρωτοδικῶν, ὁ ὁποῖος θὰ τοὺς τὸ μοιράσῃ εἰς ἰσάξια μερίσματα. Ἐρωτῶ τὸν κ. βουλευτὴν Κεφαλληνίας, διατὶ οἱ συμπολῖται του, οἱ ἀδικούμενοι, δὲν ἐφήρμοσαν τὴν τόσον εὐεργετικὴν αὐτὴν διάταξιν ὑπὲρ αὐτῶν;

§138Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Θέλετε ἀπάντησιν; Ὅταν δίδετε τὸ δικαίωμα εἰς ἕνα ποὺ ἔχει 10 στρέμματα ἀγροληπτικά, νὰ τὸ ἀγοράσῃ ὅλο, νὰ τὸ πάρῃ δικό του, ἔχει καμμιὰ δουλειὰ νὰ μὴ τὸ πάρῃ; Πολὺ εὐχαρίστως τὸ θέλει. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ, ἂν μπορῆτε νὰ ἀφήσητε μικροϊδιοκτήτας 20 στρεμμάτων νὰ τοὺς ἀφήσητε πένητας καὶ ἀκτήμονας.

§139Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ ἀπάντησις θὰ δοθῇ. Διότι ὑπῆρξαν οἱ ἀγρολῆπται οἱ ὁποῖοι εἴτε κατὰ μόνας, εἴτε διὰ τῶν ἑνώσεών των, καὶ ἔχω ἐδῶ ἀγρολήπτας, οἱ ὁποῖοι ἐπιζητοῦν ἐπιμόνως καὶ δὲν ἐδέχθησαν οἱ ἀγροδόται, διότι κάποιος τοὺς εἶπε, ὅτι ὁ νόμος εἶναι ἀντισυνταγματικὸς καὶ δὲν θὰ ἐφαρμοσθῇ. Αὐτὸ εἶναι τὸ ὀλίσθημα. Δεύτερον, ὄχι μόνον, δὲν ἐδέχθησαν, ἀλλὰ ἤρχισαν ἀθρόας μηνύσεις. Ἀλλὰ ἀπὸ τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου καὶ ἐντεῦθεν, ἀπὸ τὸν νόμον 1597, ἔχομεν ἀθρόας μηνύσεις καὶ δίκας καὶ καταδίκας καὶ αὐστηρὰς καταδίκας. Δι’ ἕνα πινάκιον φακῆς, πατέρας καὶ δύο παιδιά, δύο μῆνας ἐφυλακίσθησαν καὶ δὲν ἠδύναντο νὰ τὴν ἐξαγοράσουν, διότι ἔφθανε καὶ μὲ τὰ ἔξοδα τοῦ Δικαστηρίου, 4–5 ἑκατομμύρια δρχ., ὅσον, ἀκριβῶς, ἤξιζεν ὁλόκληρον τὸ κτῆμα. Ἀλλὰ ἀκριβῶς, κύριοι, αὐτὴν τὴν ἀνάγκην ἦλθεν ὁ νόμος νὰ ἱκανοποιήσῃ. Αἱ διαφοραὶ δὲν ὑπῆρξαν ἐκ δόλου, δὲν ὑπῆρξαν οἱ ἀγρολῆπται, οἱ ὁποῖοι ἠρνοῦντο τὸ μερίδιον εἰς τὸν ἀγροδότην διὰ νὰ ὑπάρξῃ ὁ δόλος. Ἡ διαφορὰ ἦτο ἡ ἑξῆς: ἔλεγεν ὁ νόμος ὅτι κατὰ τὸ διάστημα ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου αὐτοῦ, μέχρι τῆς λήξεως τῆς ἀγροληψίας, θὰ ἐξακολουθῇ τὸ ὑφιστάμενον ἀγροτικὸν σύστημα. Ἐὰν μὲν ἀδρανήσῃ ὁ ἀγρολήπτης, ἔχει δικαίωμα νὰ τὸ καλλιεργήσῃ ὁ ἀγροδότης μὲ ἰδικά του ἔξοδα καὶ δι’ ἴδιον λογαριασμόν. Ἐὰν ἀδρανήσῃ εἰς τὰ ἔξοδα ὁ ἀγροδότης, ἔχει δικαίωμα νὰ τὸ καλλιεργήσῃ ὁ ἀγρολήπτης προκαταβάλλων ὅλα τὰ ἔξοδα, ἀλλὰ προαφαιρῶν ἀπὸ τὸ μερίδιον τοῦ ἀγροδότου, μερίδα ἡ ὁποία ἀνήκει εἰς τὰ δικαστικὰ ἔξοδα. Ὑπῆρχον ἀμφιβολίαι καὶ ἠρωτήθη τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, καὶ ἔστειλε μίαν ἐγκύκλιον καὶ εἶπεν: νὰ καλλιεργήσητε τὰ κτήματα, ἐὰν προκαταβάλλετε τὰ ἔξοδα καὶ νὰ τὰ κρατήσητε. Ἐνῷ, λοιπόν, ἐπρόκειτο περὶ κλασσικῆς διαφορᾶς ἀμφισβητήσεως, ἐὰν ὤφειλε ἢ δὲν ὤφειλε, ἀντὶ νὰ καταφύγουν εἰς τὸν Πρόεδρον διὰ νὰ λύσῃ τὴν διαφορὰν αὐτήν, ἐποινικοποίησαν τὰς ὑποθέσεις καὶ ἐπέδωκαν ἀθρόας μηνύσεις καὶ ἐξεδόθησαν ἀποφάσεις καταδικαστικαί. Θέλετε τώρα νὰ μάθῃ ἡ Βουλὴ ἕως ποῦ ἔχουν φθάσει; «29.2.52 Ἀριθ. 83. Κλητήριον θέσπισμα...... (ἀναγινώσκει)..... Καλεῖται ὁ Γεράσιμος Ἀναλυτής ...... ....(ἀναγινώσκει).....». Εἶναι ἀγρολήπτης κτήματος μεγάλου. Ἐμφανίζει ἕνα ὄνομα ἐδῶ ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι ἰδιοκτήτης. Εἶναι πληρεξούσιος ἀντιπρόσωπος τοῦ ἰδιοκτήτου καὶ τὸν μηνύει ὅτι εἰς τὰ 1949 –50 τοῦ κατεκράτησεν ἀπὸ τὸ χωράφι τὸ μερίδιόν του, ποὺ ἀνέρχεται εἰς 230 λίτρας στάρι. Ἡ λίτρα ἔχει 142 δρμ. Ἑπομένως πρόκειται περὶ 70 ὀκάδων. Δὲν διασαφηνίζει ἂν 70 ὀκάδες εἶναι ὅλη ἡ παραγωγή. Διὰ τὰς 70 αὐτὰς ὀκάδας τοῦ 1949 ἐνεθυμήθη ὁ ἀγροδότης νὰ κάμῃ τὴν μήνυσιν. Καὶ τὸν Ἰούνιον τοῦ 1950 τοῦ παρεκράτησε ἄλλας 240 λίτρας καὶ ἥμισυ γαλόνι λάδι. Δηλαδὴ 3 ὀκ. καὶ 100 δρμ. Δι’ ὅλα αὐτὰ δικάζεται αὔριον.

§140Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Αὐτὰ εἶναι τὰ μεγάλα κτήματα.

§141Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριοι, εἶναι κτῆμα κληρονόμων Μπασιᾶ...

§142Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Κύριε συνάδελφε, ἔχετε ἁγνὴν πρόθεσιν ἀλλὰ δὲν μπορεῖτε νὰ λέγετε ὅτι θέλετε διὰ τὴν Κεφαλληνίαν, ἐφ’ ὅσον κατάγεσθε ἀπὸ τὸ ἄλλον ἄκρον τῆς Ἑλλάδος.

§143Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Εὐτυχῶς κάθε πλευρὰ ἔχει καὶ τὴν καλήν της ὄψιν. Ἡ μήνυσις αὐτὴ ἡ ὁποία ἀφορᾷ ἀντικείμενον 3 ὀκάδων καὶ 100 δρμ. λαδιοῦ πῆγε νὰ περιγράψῃ τὸν νόμον προτοῦ ἀκόμη ψηφισθῇ. Ὁ δὲ νόμος ὁμιλεῖ περὶ ἀγροληπτῶν καὶ λέγει ὅτι παραγράφονται αἱ ἀποφάσεις ἢ αἱ μηνύσεις, ποὺ ἀφοροῦν ἀγρολήπτας καὶ εἰς τὴν μήνυσιν τίθεται ἡ λέξις «καλλιεργητής», διὰ νὰ τοῦ εἴπῃ αὔριον ὁ δικαστής, ὅτι δὲν ὑπάγεσαι εἰς τὰς εὐεργετικὰς διατάξεις τοῦ νόμου διότι εἶσαι καλλιεργητής. Εὐτυχῶς διότι ἀνοίγω τὰ μάτια καὶ αὐτοῦ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ τῆς Βουλῆς, ὥστε νὰ βάλωμεν τὴν λέξιν ἀγρολήπτης καὶ ὄχι καλλιεργητής. Ἑπομένως τὸ θέμα τὸ ὁποῖον ἔχει ἡ Βουλὴ νὰ συζητήσῃ εἶναι τοῦτο. Θὰ ἀφήσῃ ὑπὸ τὸ κράτος αὐτῶν τῶν ἀμφισβητήσεων αὐτὰς τὰς δίκας νὰ διαιωνίζωνται μὲ πλήρη καταστροφὴν τῶν χωρικῶν ἀλλὰ καὶ ἕνα χάος μεταξὺ ἀγροδοτῶν καὶ ἀγροληπτῶν; Νομίζω, ὄχι. Ἀνταποκρινόμεθα εἰς τὸ ὁμόφωνον αἴσθημα τῆς Βουλῆς, ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς ὀφείλει καὶ πρέπει νὰ ψηφισθῇ. Πᾶσα προσπάθεια νὰ ἐπεκτείνωμεν τὰ ὅρια τοῦ νόμου αὐτοῦ δὲν ἀνοίγει μόνον ἔδαφος διὰ συζητήσεις, χάνομεν καὶ χρόνον πολύτιμον εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νόμου, καὶ αἱ δίκαι ἀπὸ αὔριον ἀρχίζουν ἐὰν δὲν προλάβει ὁ νόμος νὰ τὰς ἀκυρώσῃ. Ζήτημα ἠθικῆς καὶ κοινωνικῆς τάξεως εἶναι νὰ ψηφισθῇ ὁ νόμος αὐτός. Ἀλλὰ θὰ ἤθελα νὰ δώσω καὶ μίαν γενικωτέραν ἀπάντησιν μὲ δύο λέξεις εἰς αἰτιάσεις τῶν κ. κ. βουλευτῶν Κεφαλληνίας. Ἐὰν μετέχω εἰς τὴν συζήτησιν, μετέχω ὡς Εἰσηγητὴς τοῦ νόμου, ἀλλὰ καὶ ὡς βουλευτὴς καὶ ὡς ἰδεολόγος. Διότι τὸ θέμα τῆς Κεφαλληνίας δὲν εἶναι τοπικόν. Εἶναι τμῆμα τοῦ ὅλου ἀγροτικοῦ ζητήματος τῆς χώρας. Καὶ ἑπομένως ὅλη ἡ Βουλὴ καὶ ὅλοι οἱ Ἕλληνες ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ἐνδιαφέρωνται διὰ θέματα τὰ ὁποῖα πιστεύουν, καὶ ἔχουν ἀναλώσει τὴν ζωήν των διὰ τὴν λύσιν αὐτῶν. Συμφωνῶ μὲ τὸν βουλευτὴν Κερκύρας τὸν ἄρτι κατελθόντα ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς ὑπῆρξεν παροδικὸς καὶ ὑπῆρξεν ἐκτροπή, καὶ ὁ νόμος αὐτὸς ὑπῆρξεν προτέρημα ὄχι διὰ τοὺς καλλιεργητὰς τῆς Κεφαλληνίας, διότι δὲν μπορεῖ νὰ γίνεται σύγκρισις μεγάλων κτημάτων καὶ μικρῶν ἀγροληπτικῶν κτημάτων. Εἶναι χαώδης ἡ διαφορά. Ἐὰν τὸ Σύνταγμα ἀφήνῃ 250 στρέμματα ἀναπαλλοτρίωτα εἰς τὰς ἀσκεπεῖς ἐκτάσεις, τὰ ἀφήνει διότι ἐκεῖ εἶναι χῶρος ἀσκεπὴς καὶ ὅταν τοῦ ἀπαλλοτριώνῃ 10, 20, 30 στρέμματα, τοῦ ἀφήνει καὶ 250. Ἀλλὰ τὸ Σύνταγμα καὶ ὁ Ἀγροτικὸς νόμος δὲν εἶχον περιλάβει εἰς τὴν ἀπαλλοτρίωσιν καὶ τὰς φυτείας καὶ ἐμφυτεύσεις ἀγροληπτικῶν δικαιωμάτων. Διότι εἶναι ἰδιάζουσα ἡ σχέσις μεταξὺ τοῦ ἀσκεποῦς χώρου καὶ τῶν κτημάτων αὐτῶν τῶν ἀγροληπτικῶν τὰ ὁποῖα οἱ γονεῖς, οἱ πατέρες καὶ οἱ πάπποι τῶν χωρικῶν ἐφύτευσαν. Δὲν πρόκειται περὶ ἀπαλλοτριώσεως ἐδάφους. Πρόκειται μᾶλλον περὶ καταργήσεως βαρῶν, τὰ ὁποῖα ὅσον καὶ νὰ θέλωμεν νὰ τὰ λησμονῶμεν, ἔχουν σχέσιν μὲ τοὺς τιμαριούχους τῆς παλαιᾶς ἐποχῆς. Κύριοι, ὁ νόμος τῆς Κερκύρας ΑΝΘ, δηλαδὴ ὁ 4054 τῆς 13.2.1912, ἄρθρον 1, λέγει τὰ ἑξῆς: «Τηρουμένων τῶν διατάξεων τοῦ παρόντος, καταργεῖται ὁλοσχερῶς ......(ἀναγινώσκει).....». Γνωρίζει ὁ νομοθέτης ὅτι πρόκειται περὶ βαρῶν τιμαριωτικῶν καὶ ἴσως οἱ ὑπερήφανοι ἀγροδόται δὲν θὰ ἐζήτουν ἀποζημίωσιν. Θὰ πάρουν δὲ ἀποζημίωσιν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐντὸς ἑνὸς ἔτους θὰ ὑποβάλουν αἴτησιν εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἡ δὲ ἀποζημίωσις δίδεται ἀπὸ μίαν Ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία ἐπιβάλλει φόρους εἰς τὴν νῆσον. Καὶ προκειμένου περὶ καταργήσεως τιμαριωτικῶν βαρῶν, τὰ πληρώνει ἡ νῆσος, τὸ σύνολον, ὁ λαός. Προκειμένου ὅμως περὶ τῶν ἀγροληπτικῶν σχέσεων τὰ ⅗ τὰ πληρώνῃ ἡ Ἐπιτροπὴ καὶ τὰ ⅖ οἱ ἀγρόται. Καὶ τὶ ἀποζημίωσιν; Ἀποζημίωσιν ὄχι ὅλης τῆς ἀξίας τοῦ ἐδάφους, ἀλλὰ ἐκτιμᾶται ἡ φυτεία, ἡ ἐργασία καὶ τὸ ἔδαφος καὶ κεφαλαιοποιοῦν πρὸς 8% τὸ δικαίωμα τοῦ ἀγροδότου ἐπὶ τοῦ κτήματος ὄχι ἐπὶ τῆς ἀξίας ὁλοκλήρου τοῦ κτήματος. Αὐταὶ εἶναι αἱ πράγματι φιλελεύθεροι κοινωνικαὶ διατάξεις ποὺ ἀφοροῦν τὰς Ἰονίους Νήσους καὶ αἱ ὁποῖαι τιμοῦν τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Ὁ δὲ νόμος αὐτὸς φέρει τὴν ὑπογραφὴν τοῦ Ἐλ. Βενιζέλου ὡς προσωρινοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Φαίνεται ὅτι ἐδίσταζε νὰ τὸν ὑπογράψῃ ὁ ἀείμνηστος Δημητρακόπουλος. Αὐτὰ εἶναι τὰ μέτρα. Καὶ ἐρχόμεθα εἰς τὰ 1952 ὕστερα ἀπὸ 40 χρόνια, ὕστερα ἀπὸ δύο μεγάλους Παγκοσμίους πολέμους, ἀπὸ κοινωνικὰς ἀναστατώσεις, ἀπὸ τὴν πεῖραν τῆς Κατοχῆς, ἐρχόμεθα τώρα νὰ ὁμιλοῦμεν πῶς δὲν θὰ ἀφήσωμεν 20 στρέμματα εἰς τὰ ὀρφανὰ τοῦ ἀνθρώπου ποὺ ἐφονεύθη εἰς τὸ μέτωπον; Ποῖος εἶναι αὐτὸς νὰ τοῦ δώσωμεν κλῆρον. Ἀλλὰ δὲν μποροῦμεν, κύριοι, μὲ τὸ ὄνομα τοῦ ἀποθανόντος εἰς τὸ Βίτσι καὶ τὸν Γράμμον, νὰ ἀνατρέπωμεν μίαν ἀγροτικὴν καὶ κοινωνικὴν πολιτικήν, ἡ ὁποία εἶχε καθιερωθῆ πρὸ 40 ἐτῶν. Πρὸς τὴν πρόοδον πᾶμε ἢ πρὸς τὴν ὀπισθοδρόμησιν; Ἰδοὺ διατὶ ἔπρεπε νὰ ψηφίσῃ ἡ Βουλὴ αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἶναι δικονομικόν. Διότι λέγει ὅτι αἱ ἔριδες μεταξὺ τῶν ἀγροδοτῶν καὶ τῶν καλλιεργητῶν λύονται ὄχι ἀπὸ τὰ ποινικὰ δικαστήρια ἀλλὰ ἀπὸ τὸν Πρόεδρον τῶν Πρωτοδικῶν μὲ τὴν διαδικασίαν τὴν συνοπτικὴν τοῦ ἄρθρου 605 τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας καὶ δεύτερον ὅτι ὅσαι δίκαι ἔχουν γίνει ὡς τώρα ποινικαί, αὐταὶ παραγράφονται καὶ αἱ ἀποφάσεις ἀκυροῦνται. Ἐὰν ὑπάρχῃ ἕνας βουλευτής, ποὺ ἔχει ἀντίθετον γνώμην πρὸς τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου αὐτοῦ, νὰ ἔλθῃ νὰ ὁμιλήσῃ. Ἀλλὰ ἐὰν λέγουν ὅλοι, ὅτι εἴμεθα σύμφωνοι διὰ τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ ζητοῦμεν εἰς ἕνα νομοσχέδιον ἐπειγούσης φύσεως νὰ ἀνατρέψωμεν τὴν βάσιν τοῦ παλαιοῦ νόμου, τὸ πρᾶγμα ἀποτελεῖ μίαν τορπίλλην κατὰ τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ. Θὰ ἔλθῃ αὔριον ὁ ἀγροτικὸς νόμος διὰ τὰ ὑπόλοιπα μεγάλα κτήματα θὰ ὁμιλήσῃ καὶ περὶ ἐδαφολογικῶν βαρῶν καὶ περὶ μεταφυτεύσεως καὶ περὶ ἀγροληψιῶν. Ἐκεῖ θὰ ἀκούσωμεν τοὺς ἐκπροσώπους τῆς Κεφαλληνίας ἂν θὰ μᾶς πείσουν ὅτι ὑπάρχει περίπτωσις νὰ παρεκκλίνωμεν ἀπὸ τὰς βασικὰς διατάξεις τοῦ Ἀγροτικοῦ Κώδικος. Ἀλλὰ ἐπαναλαμβάνω ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς ὑπῆρξε μία μεγάλη παρέκκλισις ἀπὸ τὴν κεντρικὴν γραμμὴν τοῦ ἀγροτικοῦ κώδικος. Καὶ μόνον διὰ τὰ μέχρι δέκα στρεμμάτων ἔγινεν ἡ ἐξαίρεσις, ἐξαίρεσις τὴν ὁποίαν ὄχι μόνον ἐγὼ τὴν πρότεινα, ἀλλὰ ὁ κ. Παπαθανάσης τοῦ Κόμματος τοῦ Λ.Ε.Κ., ὁ κ. Καλκάνης τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος καὶ ὁ κ. Ρουχωτᾶς τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων καὶ ἡ τότε Βουλὴ παμψηφεὶ τὴν ἐδέχθη. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι εἶναι θέμα πρὸς ἐπανεξέτασιν. Ἀλλὰ εἰς τὸ κύριον θέμα καὶ ὄχι σήμερον. Σήμερον καθ’ ἣν στιγμὴν χρονοτριβοῦμεν ἀναβάλλοντες τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου αὐτοῦ, εἰς τὸν τόπον σας κ. συνάδελφε ἐκ Κεφαλληνίας ὑπάρχουν ἐκκρεμεῖς δίκαι. Διότι ἐψηφίσθη νόμος διὰ τῆς ἐξαγορᾶς καὶ μεταφυτεύσεως καὶ ἅμα εἶχε δεκαετῆ κατοχὴν ἐδικαιοῦτο νὰ ἐξαγοράσῃ τὸ κτῆμα.

§144Α. ΦΡΑΓΚΟΥ. Ὁ νόμος περὶ ἐξαγορᾶς ἔχει καὶ μίαν ἐξαίρεσιν, θὰ κάμωμεν καὶ ἐδῶ μίαν ἐξαίρεσιν.

§145Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσ. καὶ προσωρινῶς Γεωργίας). Κύριε Πρόεδρε, τὸ ἀγροτικὸν πρόβλημα θὰ συζητήσωμεν ἐδῶ ἀπόψε; Εἶναι μία κωλυσιεργία διότι ἕνα ἁπλούστατον θέμα τὸ ἀναγάγομεν εἰς περιωπήν.

§146Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Θὰ τὸ συζητήσωμεν μεθαύριον εἰς τὸν ἀγροτικὸν κώδικα. Κύριοι συνάδελφοι, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον μὲ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ τὴν ἰδικήν μου ποὺ διασαφηνίζει ὅτι ἀγρολήπτας ἐννοοῦμεν τοὺς καλλιεργητάς.

§147Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ εὐθηνὴν πολιτικὴν εἰς βάρος τῶν Κεφαλληνίων βουλευτῶν ὁ κ. Χατζηγιάννης καὶ ὁ κ. Φρόνιμος. Ὁ κ. Φρόνιμος μᾶς εἶπεν ὅτι ἐλύθησαν ὅλαι αἱ ἀγροληψίαι τὸ 1912. Ὁ δὲ κ. Χατζηγιάννης μᾶς διεπίστωσεν ὅτι εἰς τὴν νῆσον Κέρκυραν ἐλύθησαν μόνον αἱ ἀγροληψίαι ἐκεῖναι ποὺ ἔγιναν εἰς τὴν Κέρκυραν τὸ 1912. Θέλει νὰ μᾶς τὸ εἴπῃ ὁ κ. Φρόνιμος ὅτι εἶναι τὸ ἴδιον ποὺ ἴσχυσεν καὶ διὰ τὴν Κεφαλληνίαν.

§148Θ. ΦΡΟΝΙΜΟΣ. Ἐγὼ σᾶς εἶπα ὅτι τὰ ζητήματα αὐτὰ ἐλύθησαν εἰς τὴν Κέρκυραν δυνάμει τοῦ νόμου τοῦ 1897, τοῦ νόμου ΔΝΔ τοῦ 1912, τοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος τοῦ 1925, τοῦ 1927 καὶ τοῦ 1935.

§149Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Ἐπειδὴ σεῖς γνωρίζετε τοὺς νόμους θέλετε ἐκεῖνο ποὺ ἐψηφίσθη εἰς τὴν Κέρκυραν νὰ μᾶς τὸ φορμάρετε τώρα καὶ εἰς τὴν Κεφαλληνίαν. Κύριε Χατζηγιάννη, ἡμεῖς εἴμεθα ὑπὲρ τῶν ἀγροληπτῶν τῆς Κεφαλληνίας. Ζητοῦμεν ὅμως ἐλάχιστον ὅριον ἰδιοκτησίας διὰ τοὺς πτωχοὺς ἰδιοκτήτας. Θέλετε νὰ βάλετε 25 στρέμματα δὲν ζητῶ τίποτε περισσότερον. Ζητῶ νὰ μὴ μείνουν τελείως ἀκτήμονες ἂν τοὺς τὰ πάρωμεν τώρα καὶ ἂν τοὺς τὰ δώσωμεν εἰς τὸ ἄλλο νομοσχέδιον. Δι’ αὐτὸ ζητῶ νὰ τὸ διορθώσετε.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Δενδρινὸς ἔχει τὸν λόγον.

§151Ε. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἀρκετὰ ὁ νόμος τῶν ἀγροληψιῶν ἐταλαιπώρησεν ἐπὶ δίμηνον τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν. Θὰ εἴπω ἁπλῶς δύο λόγια καὶ νομίζω ὅτι θὰ τερματισθῇ ἡ συζήτησις. Ὁ νόμος 1597)51 ὀρθῶς εἰσήχθη ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας τότε καὶ εἶναι πρὸς τιμὴν τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας κ. Λαμπροπούλου ὅστις κατέθεσε τὸ νομοσχέδιον καὶ τῆς τότε Βουλῆς ἡ ὁποία ἐψήφισε τὸν νόμον 1597 καὶ ἀπελυτρώθησαν οἱ σκλάβοι ἀγρολῆπται. Νομίζω ὅτι δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ὁμιλήσω ἀλλὰ ὁ συνάδελφός μου ἐκ Κεφαλληνίας κ. Λιβαδᾶς, ὁμολογῶ ὅτι ὡμίλησεν ἀπόψε ὡς πραγματικὸς φεουδάρχης καὶ διὰ τὸν λόγον αὐτὸν εἶμαι διατεθειμένος ....

§152Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Ὅσον εἶμαι μεγαλοϊδιοκτήτης εἰς τὰς Ἀθήνας, ἄλλο τόσον εἶμαι φεουδάρχης.

§153Ε. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Ἐὰν θέλετε νὰ σώσετε τὰ κεφάλια σας πρέπει νὰ κάνετε παραχωρήσεις καὶ νὰ δώσετε καὶ τὰ σπίτια σας καὶ τὰ χωράφια σας καὶ ὅλα. Ἐν πάσῃ περιπτώσει τῇ προτάσει μου πρὸ διμήνου περίπου ἐγένετο ἡ τροπολογία τοῦ ἄρθρου 8, διότι ἐνόμισα ὅτι διεπράχθη μία ἀδικία διὰ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ. Κατόπιν τῆς ὁμιλίας ὅμως τοῦ ἐκ Κεφαλληνίας συναδέλφου κ. Λιβαδᾶ, ὅστις ἐπῆρε θέσιν ἐπαναλαμβάνω πραγματικοῦ φεουδάρχου καὶ εἶναι καὶ μεγαλοκτηματίας, διὰ νὰ τὸ ξέρετε δηλαδή.....

§154Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πόσα στρέμματα ἔχει;

§155Ε. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Ἔχει ἀρκετά, κύριε Πρόεδρε.

§156Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Δηλῶ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅτι ὅποιος ἔχει οἱοδήποτε κτηματάκι δικό μου καὶ τὸ καλλιεργεῖ, τοῦ τὸ χαρίζω.

§157Ε. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Δηλῶ λοιπὸν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὅτι ἐφόσον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας καὶ Δικαιοσύνης δὲν ἀποδέχεται τὰς τροπολογίας, ὑποχωρῶ καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ περιορισθῇ εἰς τὴν τροπολογίαν τοῦ ἄρθρου 11, διότι εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νόμου 1597 εἶχε τότε συγκατατεθῆ ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ σχετικῶς μὲ τὴν τροπολογίαν αὐτὴν καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶχε κατατεθῆ καὶ τὸ λέγω πρὸς τιμὴν τοῦ τώρα βουλευτοῦ τοῦ Συναγερμοῦ καὶ τότε Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας φιλτάτου μου κυρίου Λαμπροπούλου. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν διὰ νὰ παύσῃ ἡ δίωξις ἐναντίον τῶν ταλαιπωρουμένων ἀγροληπτῶν, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ 200–300 ἔτη μοχθοῦν καὶ ταλαιπωροῦνται ἀπὸ τοὺς ἀγροδότας, νὰ τερματισθῇ ἡ συζήτησις διὰ τῆς ἐπιψηφίσεως τῆς τροπολογίας τοῦ ἄρθρου 11. (Χειροκροτήματα).

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Λαμπρόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§159Α. ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἔπρεπε νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης πολὺ ὀρθῶς παρεκάλεσεν ἀπόψε νὰ σταματήσῃ ἡ συζήτησις περὶ τροπολογιῶν καὶ τροποποιήσεων τοῦ ψηφισθέντος νόμου. Πρέπει νὰ δηλώσω εἰς τὴν Βουλὴν τοῦτο: Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας εἶχε τὴν γνώμην ὅτι τὰ κτήματα ἔπρεπε νὰ μοιρασθοῦν μεταξὺ τῶν ἀγροδοτῶν καὶ τῶν ἀγροληπτῶν καὶ ὑπὸ ταύτην τὴν ἔννοιαν ὁ τότε Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας καὶ ἔχων τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλῇ πρὸς Ὑμᾶς, ἐνέκρινε τὴν εἰσήγησιν τοῦ Ὑπουργείου καὶ κατέθεσε τὸ νομοσχέδιον μὲ τὴν διάταξιν αὐτήν. Ὁλόκληρος ὅμως ἡ Βουλή, ἐὰν ἐνθυμοῦνται, ὅσοι ἐνθυμοῦνται, ὅλαι αἱ πτέρυγες τῆς Βουλῆς, κατὰ τοιοῦτον τρόπον μὲ παρεκάλεσαν διὰ τὴν τροπολογίαν τῶν 10 στρεμμάτων ὥστε ἔπρεπε νὰ κάνω δύο τινά. Εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ ἀναβάλλω τὸ νομοσχέδιον, ἐὰν δὲν ἤθελον νὰ ἀποδεχθῶ τὰς τροπολογίας. Ἐπιτρέπεται ὅμως εἰς Ὑπουργὸς εὑρισκόμενος πρὸ τῆς ὁμοφώνου βουλήσεως τῆς Βουλῆς νὰ ἀποσύρῃ ἢ ἀναβάλῃ τὸ νομοσχέδιον; Καὶ ὑπὸ τὰς προϋποθέσεις αὐτὰς τὸ νομοσχέδιον ἐψηφίσθη ἐκεῖνο τὸ βράδυ καὶ ἔλεγεν ὅτι τὰ 10 στρέμματα ἔπρεπε νὰ δοθοῦν εἰς τοὺς ἀγρολήπτας, ὑπὸ τὴν ὁμόφωνον θέλησιν τῆς Βουλῆς.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Μεταξᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§161Γ. ΜΕΤΑΞΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, περισσότερον ἀπὸ ὅλους τοὺς συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι ὡμίλησαν προηγουμένως, ἔχω πλήρη συνείδησιν τῆς ἀνάγκης τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἀγροληπτῶν, διότι προέρχομαι ἀπὸ χωριὸ καὶ ἀπὸ ἀγροτικὴν οἰκογένειαν καὶ γνωρίζω τὸν πόνον, τὸν ὁποῖον ἔχει ὁ ἀγρολήπτης νὰ καταστῇ ἰδιοκτήτης τοῦ κτήματος, τὸ ὁποῖον καλλιεργεῖ. Ἐπὶ τῆς τροπολογίας μας ἔχω νὰ σᾶς εἴπω τὸ ἑξῆς: ὅτι δὲν τὴν διετυπώσαμεν προχείρως. Καὶ οἱ τρεῖς συνάδελφοι ἐκ Κεφαλληνίας, κατόπιν ἐπιτοπίου ἐρεύνης καὶ μελέτης, κατελήξαμεν εἰς τὴν διατύπωσιν τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν παρακαλῶ νὰ κάνετε δεκτήν. Ἐπίσης τὴν προηγουμένην φορὰν ποὺ συνεζητήθη ὁ νόμος, ἔθιξα καὶ ὡρισμένα ἄλλα σημεῖα τοῦ νόμου. Καὶ ὁ κ. Ἀλλαμανῆς ἀπεδέχθη ὅσα εἶπα ὡς λογικά. Ἐπὶ παραδείγματι, εἰς τὴν περίπτωσιν τοῦ δικαιώματος τῆς ἐξαγορᾶς τῆς μερίδος τοῦ κτήματος, ἀφαιρεῖται τὸ δικαίωμα τῆς ἐξαγορᾶς ἀπὸ τὸν ἀγροδότην, ὁ ὁποῖος δὲν κατοικεῖ μονίμως εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ κτήματος καὶ τὸ ἴδιον δὲν ἰσχύει διὰ τὸν ἀγρολήπτην, ὁ ὁποῖος δὲν κατοικεῖ μονίμως εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ κτήματος. Ἤθελα νὰ μοῦ εἴπητε ἐπ’ αὐτοῦ ποίαν γνώμην ἔχετε σεῖς κύριε Ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης.

§162Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσ. καὶ προσωριν. Ὑπ. Γεωργίας). Τὴν προσεχῆ ἑβδομάδα θὰ ἔλθῃ σχετικὸς νόμος περὶ ἀγροληψιῶν καὶ θὰ τὰ συζητήσωμεν.

§163Γ. ΜΕΤΑΞΑΣ. Ἐπίσης, κύριε Ὑπουργέ, εἰς τὸ ἄρθρον 13 παράγρ. 3 ἐπιβάλλεται πρόστιμον 25% εἰς βάρος τοῦ ἀγροδότου, ὁ ὁποῖος δὲν συναινεῖ εἰς συμφωνίαν διανομῆς τοῦ κτήματος καὶ 15% εἰς βάρος τοῦ ἀγρολήπτου.

§164Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσ. καὶ προσωριν. Ὑπ. Γεωργίας). Ἀνατρέπεται ὅλος ὁ νόμος, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα.

§165Γ. ΜΕΤΑΞΑΣ. Τὸ εὑρίσκετε λογικὸν νὰ ἐπιβάλλεται πρόστιμον; Ἐγὼ πάντως δὲν ὑποχωρῶ εἰς τὴν τροπολογίαν τοῦ ἄρθρου 13 καὶ παρακαλῶ νὰ γίνῃ δεκτή.

§166Ε. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Ἐγὼ ὑπεχώρησα διότι αὐτὸ ἐγένετο πρὸς τιμωρίαν τῶν δυστροπούντων ἀγροδοτῶν.

§167Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσ. καὶ προσωριν. Ὑπουργὸς Γεωργίας). Κύριοι βουλευταί, ὀλίγαι μόνον λέξεις, διὰ νὰ τελειώνωμε. Νομίζω, ὅτι ἡ συζήτησις παρεξέκλινεν. Ἐδῶ ἦλθεν ἕνα Νομοθέτημα, διὰ νὰ λύσῃ ἕνα ζήτημα ποινικῆς διώξεως τῶν ἀγροτῶν, οἱ ὁποῖοι ἐνεπλάκησαν μὲ τὰς μηνύσεις, αἱ ὁποῖαι γίνονται ἐναντίον των. Καὶ ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ δὲν διατυποῦνται σοβαραὶ ἀντιθέσεις ἀπὸ καμμίαν πτέρυγα τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ περιεπλάκημεν εἰς μίαν συζήτησιν, ἡ ὁποία ἐκράτησε τόσον καὶ τείνει νὰ ἀνατρέψῃ ἕνα Νόμον, ὁ ὁποῖος ἀπὸ διετίας ἐθεσπίσθη καὶ ἐφηρμόσθη, διὰ νὰ διορθωθῇ μία κατάστασις, ἡ ὁποία ὑφίσταται ἀπὸ μακροτάτου χρόνου, εἰς βάρος τῶν ἀγροτῶν τῆς Κεφαλληνίας.

§168Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Θέλομε τὴν διάλυσιν κάθε ἀγροληψίας.

§169Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσ. καὶ προσωριν. Ὑπ. Γεωργίας). Ἡ Βουλὴ λοιπὸν καλεῖται νὰ ἀποφασίσῃ καὶ ἐντοπίζεται τὸ θέμα, εἶναι δυνατὸν ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία νὰ ἀποδεχθῇ, ὅτι διὰ καθυστέρησιν ὀλίγων ὀκάδων μισθώματος θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ σύρωνται οἱ ἀγρόται εἰς τὰ Ποινικὰ Δικαστήρια, ὡς ὑπεξαιρεῖται καὶ νὰ ἐπιβάλωνται βαρύταται κυρώσεις καὶ νὰ πληρώνουν ἑκατομμύρια τὴν ἐξαγορὰν τῶν ποινῶν αὐτῶν. Εἶναι δυνατὸν ἀπὸ οἱονδήποτε ἐκπρόσωπον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ νὰ γίνῃ δεκτὴ μία τοιαύτη ἄποψις; Νομίζω, ὅτι ὁμόφωνος εἶναι ἡ ἄποψις τῆς Βουλῆς ἐπ’ αὐτοῦ.

§170Ε. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ἀπαράδεκτον.

§171Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Δεχόμεθα ἀπολύτως τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§172Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσ. καὶ προσωριν. Ὑπ. Γεωργίας). Ἐφ’ ὅσον ἐπὶ τῆς βάσεως τοῦ νομοσχεδίου ἡ Βουλὴ εἶναι σύμφωνος, τότε νὰ διατυπώσωμεν τὸ νομοσχέδιον μὲ τὴν ἑξῆς τροπολογίαν, διότι παρετηρήθη ἐκβιαστικὴ πολιτικὴ εἰς βάρος τῶν ἀγροληπτῶν, διὰ τῆς ἀσκήσεως ποινικῆς ἀγωγῆς. Τινὲς δὲ μεταβάλλουν καὶ τὴν σχέσιν τοῦ ἀγρολήπτου, ἔχω δὲ ὑπ’ ὄψιν μου καὶ τὸ κλητήριον θέσπισμα, τὸ ὁποῖον ἔφερεν ὁ κ. Χατζηγιάννης καὶ βλέπω, ὅτι μεταβάλλουν τὴν νομικὴν σχέσιν τοῦ ἀγρολήπτου καὶ ἐμφανίζουν σχέσιν ἀγροκαλλιεργητοῦ καὶ τὴν καθυστέρησιν τῆς ὀφειλῆς τοῦ καλλιεργητοῦ τὴν ποινικοποιοῦν. Ὁμολονῶ, ὅτι ἐξεπλάγην μὲ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ κλητηρίου αὐτοῦ θεσπίσματος καὶ διὰ νὰ παρακάμψωμεν τὰς στρεψοδικίας αὐτάς, ἤχθημεν εἰς τὴν ἀπόφασιν νὰ ἀποδεχθῶμεν τὴν διατύπωσιν ὡς ἀκολούθως τῆς παραγράφου 4: «Ἐπὶ διαφορῶν...... (ἀναγινώσκει)....». Διὰ τῆς διατυπώσεως αὐτῆς ἀσφαλίζομεν ἀπολύτως τοὺς καλλιεργητὰς ἀπὸ τὰς στρεψοδίκους καὶ ἀπαραδέκτους αὐτὰς διώξεις. Ταῦτα ὡς πρὸς τὸ νομοθέτημα. Κύριοι, ἔγινε μία ἐπίθεσις, ὡς νὰ ἐπρόκειτο περὶ ἐπιμάχου νομοθετήματος. Ἀλλά, κύριοι, τὸ νομοθέτημα τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἔφερεν ὁ κ. Λαμπρόπουλος, ἔχει καταστῆ ἤδη Νόμος τοῦ Κράτους καὶ ἔχει ἐφαρμοσθῆ ἐπὶ διετίαν. Θὰ ἤθελον ὅμως νὰ διαφωτίσω τὴν Βουλήν, ἐπειδὴ πολλὰ ἐλέχθησαν. Ἔχω ἐδῶ δύο ἐκθέσεις Κρατικῶν ὀργάνων, ποὺ ἐκπροσωποῦν τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας ἐν Κεφαλληνίᾳ καὶ Λευκάδι, οἱ ὁποῖοι δικαιολογοῦντες τὴν ἐπιμονήν των ἐπὶ τῶν τροπολογιῶν των, ἀπεπειράθησαν νὰ θέσουν μίαν δυναμίτιδα, διὰ νὰ ἀνατινάξουν τὸν Νόμον 1597...... (Θόρυβος—κωδωνοκρουσίαι—διαμαρτυρίαι).

§173Γ. ΜΕΤΑΞΑΣ. Δὲν ἔχομε πρόθεσιν νὰ τορπιλλίσωμεν τὸν νόμον. Νὰ τὸ ἀνακαλέσετε παρακαλῶ αὐτό.

§174Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσ. καὶ προσωριν. Ὑπ. Γεωργίας). Τὸ ἀνακαλῶ, ἀλλὰ ἡ Δ)νσις Γεωργίας τῆς Κεφαλληνίας, ἀπευθυνομένη πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας, ἀναφέρει: «Ἔχοντες συνεπικούρους...... (ἀναγινώσκει)....».

§175ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Κύριε Πρόεδρε, δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον.

§176Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσ. καὶ προσωριν. Ὑπ. Γεωργίας). Ἀκούσατε, κύριοι συνάδελφοι......

§177Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Τὸ νομοσχέδιον εἶναι δεκτόν. Τὸ μόνον ποὺ δὲν εἶναι δεκτὸν εἶναι ἐκεῖνο ποὺ θέλει νὰ ἀποδώσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τοὺς δύο συναδέλφους. Ἡμεῖς θέλομεν τὴν ἄμεσον διάλυσιν τῶν ἀγροληψιῶν καὶ τὸ μόνον πρᾶγμα εἰς τὸ ὁποῖον ἐπιμένομεν εἶναι αὐτό.

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ τὸ νομοσχέδιον εἰς βʹ συζήτησιν, ὡς τὸ διετύπωσεν ὁ κ. Ὑπουργός;

§179ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑπομένως τὸ σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 11 τοῦ νόμου 1597)50 «περὶ διαλύσεως τῶν εἰς τὰς Ἰονίους Νήσους ὑφισταμένων ἀγροληψιῶν», ἐγένετο δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν κατ’ ἄρθρον, ἀναβαλλομένης τῆς ψηφίσεως τοῦ συνόλου. Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου, τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παρατάσεως τῆς προθεσμίας τῶν ἄρθρων 3 καὶ 4 τοῦ νόμου 1951)51». Ὁ κ. Α. Πρωτοπαπαδάκης ἔχει τὸν λόγον.

§181Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Δὲν θὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, διότι βεβαίως ἐφ’ ὅσον ἡ Ἐπιτροπὴ κατηρτίσθη διὰ τοῦ νόμου 1951 δὲν ἐπεράτωσε τὸ ἔργον της πρέπει νὰ περατωθῇ ἡ προθεσμία διὰ νὰ τὸ περατώσῃ. Οὔτε πρόκειται νὰ συζητήσω τὸ γενικώτερον θέμα τοῦ ἐνοικιοστασίου αὐτὴν τὴν στιγμήν. Ἐγὼ ὁμολογῶ ὡς μὴ νομικὸς ὅτι δὲν ἐννοῶ τὴν ἔννοιαν τοῦ ἐνοικιοστασίου συνδυαζομένην μὲ τὴν ἔννοιαν τῶν ἄρθρων 3–17 τοῦ Συντάγματος. Πῶς συμβιβάζεται, ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν, δὲν ἐννοῶ. Κυρίως ἔλαβον τὸν λόγον διὰ νὰ διατυπώσω τὸ παράπονόν μου κατὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης.

§182Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσ. καὶ προσωριν. Ὑπ. Γεωργίας). Τὸ ξέρω.

§183Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ὅταν συνεζητεῖτο τὸ νομοσχέδιον τοῦ ἐνοικιοστασίου τότε ἐπέστησα τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἐπὶ τοῦ γεγονότος ὅτι αἱ Δημόσιαι Ὑπηρεσίαι εἰς ἐποχὴν στενότητος στέγης κάμνουν σπατάλην αὐτῆς. Ἀπέδωσα δὲ τοῦτο εἰς τὸ ὅτι, λόγῳ τοῦ ὅτι δὲν ὑπάρχει τὸ μέτρον τῆς ἀξίας τῆς στέγης γίνεται αὐτὴ ἡ κατάχρησις. Δὲν πρέπει αἱ Δημόσιαι Ὑπηρεσίαι νὰ κάμουν κατάχρησιν τῆς στέγης. Θὰ πρέπῃ αἱ Δημόσιαι Ὑπηρεσίαι νὰ περιορισθοῦν δεδομένου ὅτι ὑπάρχει κρίσις στέγης δι’ ὅλον τὸν κόσμον. Δὲν εἶναι ἡ ἐποχὴ ἡ σημερινὴ κατάλληλος δι’ ἐπέκτασιν τῶν στεγαστικῶν συνθηκῶν τῶν Δημοσίων Ὑπηρεσιῶν. Τὸ μόνον τὸ ὁποῖον εἶναι ἐνδεδειγμένον εἰς τὴν παροῦσαν περίπτωσιν νὰ γίνῃ εἶναι, ἡ ἀνοικοδόμησις λαϊκῆς στέγης διὰ τὴν ὁποίαν ἀναμένεται τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον. Αἱ Δημόσιαι Ὑπηρεσίαι χρησιμοποιοῦν τὴν στέγην κατὰ τρόπον ἄνισον. Νομίζω ὅτι ἔχει ὑποχρέωσιν τὸ Κράτος νὰ περιορίσῃ ὅσον τὸ δυνατὸν τὴν στέγην ποὺ χρησιμοποιοῦν αἱ Δημόσιαι Ὑπηρεσίαι. Συζητουμένου τοῦ νῦν Νόμου 1951 ἔθεσα ὑπ’ ὄψιν τῆς Βουλῆς ὡρισμένους ἀριθμοὺς ἐκ τῶν ὁποίων ἀποδεικνύεται ὅτι ἰδιαιτέρως αἱ Ὑπηρεσίαι τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων καὶ περισσότερον ἀκόμη αἱ ἀστυνομικαὶ καὶ αἱ Ὑπηρεσίαι Χωροφυλακῆς κάμνουν κατάχρησιν τοῦ δικαιώματος τῆς στεγάσεως, ὄχι διὰ νὰ καλύψουν πραγματικὰς ἀνάγκας, ἀλλὰ διὰ νὰ καλλιτερεύσουν τὰς συνθήκας τῆς στεγάσεώς των. Ἐζήτησα τότε ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, σημειώσας ὅτι ἡ εὐθύνη δὲν βαρύνει μόνον τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ καὶ ὅλας τὰς Κυβερνήσεις ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως καὶ μετέπειτα —διότι ἀπὸ τότε παρετηρήθη σπατάλη, συνεχισθεῖσα ὡς λείψανον τῆς κατοχῆς—ἐζήτησα λοιπὸν τότε ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ γίνῃ μία ἔρευνα καὶ νὰ διαπιστωθῇ ἐὰν εἶναι δικαιολογημένον, αἱ Δημόσιαι Ὑπηρεσίαι νὰ κατέχουν χῶρον στεγαστικὸν περισσότερον ἐκείνου τὸν ὁποῖον κατεῖχον τὴν 28.10.40 ὅτε ἐκηρύχθη ὁ πόλεμος. Μοῦ ὑπεσχέθη τότε ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι θὰ περιστείλῃ τὴν σπατάλην. Βεβαίως δὲν ἐπερίμενα ὅτι θὰ γίνῃ ἀμέσως ἡ ἔρευνα, οὔτε τοῦτο ἦτο δυνατόν. Ἀλλ’ ὑπέβαλον μίαν αἴτησιν διὰ τῆς ὁποίας ἐζήτησα νὰ κατατεθοῦν τὰ σχετικὰ ἔγγραφα καὶ ὁ μὲν κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, οὐδόλως ἀπήντησεν, ἀπήντησεν ὅμως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Θὰ ἦτο ὅμως καλύτερον καὶ αὐτὸς νὰ μὴ δώσῃ καμμίαν ἀπάντησιν, διότι ἀντὶ νὰ καταθέσῃ τοὺς πίνακας τοὺς ὁποίους ἐζήτησα καὶ ἀπὸ τοὺς ὁποίους φαίνονται οἱ κατεχόμενοι χῶροι τὴν 28.10.40 καὶ οἱ κατεχόμενοι σήμερον, ἔλαβον μίαν ἀπάντησιν γενικωτάτην εἰς τὴν ὁποίαν μοῦ λέγουν ὅτι πρέπει αἱ Δημόσιαι Ὑπηρεσίαι νὰ στεγάζωνται καλῶς καὶ τὰ τοιαῦτα. Διατυπώνω λοιπὸν τὸ παράπονον ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐνῷ εἶχε τὴν δήλωσιν ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ κάμῃ ὅτι ἦτο δυνατὸν διὰ νὰ περιστείλῃ τὴν σπατάλην τῆς στέγης, ὄχι μόνον οὐδὲν ἔπραξεν, ἀλλ’ οὐδόλως ἀπήντησεν. Καὶ καθ’ ὃν χρόνον γίνονται αὐτά, ἐδιάβασα εἰς τὴν «Ἑστίαν» ὅτι παρεχωρήθη ἕνας ὄροφος δωρεὰν εἰς διάφορα σωματεῖα. Καὶ διερωτῶμαι: Καθ’ ὃν χρόνον τὸ Δημόσιον πληρώνει τεράστια μισθώματα διὰ τὴν στέγασιν τῶν Ὑπηρεσιῶν του, ὑπάρχουν χῶροι τοὺς ὁποίους δικαιολογεῖται νὰ παραχωρῇ δωρεάν; Ἔχω τὸ παράπονον, κύριε Ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι κατὰ τὸ τετράμηνον τὸ ὁποῖον διέρρευσεν ἔκτοτε, δὲν ἐτηρήσατε τὴν ὑπόσχεσίν σας τὴν ὁποίαν ἐδώσατε, ἀκριβῶς δὲ δι’ αὐτὸ ἔλαβον τὸν λόγον, διὰ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως ὅτι εἶναι ἀσυνέπεια ὅταν ὑπάρχῃ στενότης στέγης δι’ ὅλον τὸν κόσμον, τὸ Δημόσιον νὰ δίδῃ τὸ παράδειγμα τῆς σπατάλης τῆς στέγης.

§184Θ. ΤΑΜΒΑΚΑΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εἶχε δώσει καὶ ἄλλην ὑπόσχεσιν, ὅτι θὰ ἐρρύθμιζε τὸ ζήτημα τῶν ἰδιοκτητῶν ἐκμισθωτῶν τοῦ Δημοσίου, πρᾶγμα ποὺ δὲν ἔπραξεν.

§185Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσ. καὶ προσωριν. Ὑπ. Γεωργίας). Σεῖς εἶσθε κατὰ τῆς ἰδιοκτησίας;

§186Θ. ΤΑΜΒΑΚΑΣ. Ἐγὼ ὄχι, σεῖς εἶσθε. Ἀφειδῶς δίδετε ὑποσχέσεις, κ. Ὑπουργέ, ἀριστερὰ καὶ δεξιὰ καὶ δὲν βλέπω νὰ τὶς τηρῆτε. Ὅταν συνεζητεῖτο τὸ νομοσχέδιον, σᾶς εἶπα τὴν περίπτωσιν ὅτι ἕνας ἀτυχὴς ὑπάλληλος ἔχει εἰς τὸ Παγκράτι ἕνα κτίριον τὸ ὁποῖον τὸ Δημόσιον τὸ ἔχει ὡς σχολεῖον, καὶ παρὰ τὰς ζημίας δὲν εἰσπράττει τίποτα. Ὑπεσχέθητε τότε ὅτι θὰ ἐρρυθμίζατε τὸ ζήτημα, πλὴν ὅμως βλέπετε ὅτι τὸ ἐρρίψατε εἰς τὰς Ἑλληνικὰς καλένδας.

§187Β. ΠΑΠΑΡΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης προσθέτω ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἔκαμε ἐξαιρετικὴν σπατάλην στέγης, μισθῶσαν τὸ Μέγαρον Ἐμπόρων πρὸς στέγασιν Ὑπηρεσιῶν του αἵτινες ἦσαν καλῶς στεγασμέναι εἰς τὸ Κεντρικὸν Κατάστημα τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν. Εἰς τὸ μέγαρον τοῦ Ταμείου Ἐμπόρων εἰς τὸ ὁποῖον ἐγκατεστάθησαν τόσον ἄνετα τὰ δημόσια γραφεῖα. Καὶ αὐτὸ εἶναι ἕνα δεῖγμα τῆς ἐγκληματικῆς σπατάλης τοῦ Δημοσίου. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μᾶς εἴπῃ πόσα ἑκατομμύρια τὸν μῆνα πληρώνει τὸ Δημόσιον διὰ τὸ μέγαρον αὐτὸ καὶ ποῖοι οἱ λόγοι οἱ ὁποῖοι ὑπηγόρευσαν τὴν ἐγκατάστασιν τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν εἰς τὸ ὡς ἄνω Μέγαρον. Ἄλλο παράδειγμα τοῦ Ὑπουργείου Μεταφορῶν. Τὸ Ὑπουργεῖον αὐτὸ εἶχε ἀπειρίαν γραφείων. Εἶχε τῆς ὁδοῦ Φιλελλήνων τῆς Υ.Ε.Κ.Α. παίρνει καὶ τὸ μέγαρον τῆς ὁδοῦ Ἁγίου Κωνσταντίνου μὲ 160 ἑκατομμύρια μηνιαίως. Νομίζετε, ὅτι αὐτὸ τὸ πρᾶγμα εἶναι ἐπιτετραμμένον τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν διατίθενται τόσα κτήματα;

§188Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Νομίζω, κύριε Πρόερε, ὅτι τὸ θέμα τὸ ὁποῖον ἔθιξαν οἱ ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι, εἶναι ἀρκετὰ σοβαρὸν καὶ δὲν θέλω νὰ ἐπιρρίψω τὴν βαρύτητα ἐπὶ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Τὸ ζήτημα αὐτὸ ἤρχισεν ἀπὸ τὴν κατοχήν. Εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον χρήζει εὐρυτέρας ἐξετάσεως. Ἀπὸ τὴν ἐποχὴν τῆς κατοχῆς ἐδημιουργήθη μία κατάστασις δημευτική, κυριολεκτικῶς, ὡρισμένων κτημάτων. Ὑπάρχει ἀδυναμία τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν νὰ μισθώσῃ κατάλληλα οἰκήματα καὶ νὰ στεγάσῃ τὰς διαφόρους ὑπηρεσίας του. Καθημερινῶς, διὰ τὸ ζήτημα αὐτὸ ἔχω ὀχλήσεις καὶ ὁμολογῶ ὅτι δὲν ἔχω ἐπιχειρήματα νὰ δικαιολογήσω τὴν κατάστασιν αὐτήν. Τὸ ζήτημα λοιπὸν αὐτὸ θὰ πρέπει νὰ ἀντιμετωπισθῇ καὶ μὲ τὴν συμπαράστασιν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως νὰ τεθῇ ὑπὸ τὴν κρίσιν σας καὶ νὰ ἴδωμεν πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποκτήσῃ οἰκήματα τὸ Κράτος. Τὸ ζήτημα λοιπὸν αὐτό, θὰ πρέπει νὰ ἀποτελέσῃ ἀντικείμενον χωριστῆς ἐρεύνης καὶ συζητήσεως.

§189Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Τὸ θέμα εἶναι τὸ ἑξῆς: Μήπως γνωρίζετε, κύριε Ὑπουργέ, πόσον χῶρον κατέχουν σήμερον αἱ Ὑπηρεσίαι τοῦ Δημοσίου ἐν σχέσει μὲ τὸν κατεχόμενον τὴν 28 Ὀκτωβρίου 1940; Σᾶς πληροφορῶ ὅτι τὸ Κράτος πληρώνει ἐνοίκια ὑπερδιπλάσια ἀπὸ τὰ κατὰ τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1940. Αἱ Δημόσιαι Ὑπηρεσίαι, σήμερον, κατέχουν ὑπερδιπλάσιον χῶρον τοῦ προπολεμικοῦ. Ὁμοίως μία σύγκρισις τῶν ἀριθμῶν καὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἄγει εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι μερικαὶ Ὑπηρεσίαι καὶ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον στρατιωτικαὶ κατέλαβον καὶ νέους χώρους αὐθαιρέτως, ὄχι διότι ἦτο ἐπιτακτικὴ ἀνάγκη, ἀλλὰ διότι εὑρῆκαν τὰς περιστάσεις νὰ καλλιτερεύσουν τοὺς ὅρους τῆς στεγάσεώς των εἰς βάρος τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου, καὶ ἀνίσως, ἔναντι τῶν πολιτῶν.

§190Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσ. καὶ προσωριν. Ὑπ. Γεωργίας). Δύο λέξεις, διὰ νὰ ἀρθῇ ἡ ἐντύπωσις τοῦ ἀγαπητοῦ καὶ τόσον συμπαθοῦς συναδέλφου κ. Πρωτοπαπαδάκη. Ὅταν μοῦ θέσατε κύριε Πρωτοπαπαδάκη τὸ θέμα καὶ κατόπιν τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νόμου, βάσει τοῦ ὁποίου ἔγινεν ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ Ἐνοικιοστασίου, ἐντελῶς κατ’ ἐπέκτασιν τῶν δικαιωμάτων της, παρεκάλεσα τὴν Ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία ἀποτελεῖται καὶ ἀπὸ ἀνωτέρους δικαστικοὺς καὶ οἰκονομολόγους, νὰ ἐρευνήσουν τὸ θέμα τῶν ἐπιτάξεων, ὥστε εἰς τὸ νέον Διάταγμα τοῦ Ἐνοικιοστασίου, νὰ λάβουν εἰδικὴν μέριμναν καὶ δι’ ἐκεῖνα τὰ οἰκήματα, τὰ ὁποῖα τελοῦν ὑπὸ ἐπίταξιν, διότι, ἔχω πληροφορίας ὅτι διατελοῦν ἐπὶ 10ετίαν καὶ πλέον ὑπὸ ἐπίταξιν. Ἡ κατάστασις αὐτὴ ἡ ὁποία ὑφίσταται ἐπὶ 10ετίαν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λυθῇ ἐντὸς 3–4 μηνῶν ὡς ὑπέδειξεν ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης. Εἶναι καὶ ζήτημα ἐπιβαρύνσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἡ Ἐπιτροπὴ λοιπὸν τοῦ Ἐνοικιοστασίου, ἐκτὸς τοῦ θέματος τῶν ἐπιτάξεων, μελετᾷ ἤδη καὶ τὸ θέμα τῶν μισθώσεων τοῦ δημοσίου, κατὰ προέκτασιν τῆς ἁρμοδιότητός της. Παρεκάλεσα τὴν Ἐπιτροπὴν νὰ ζητήσῃ τὰ σχετικὰ στοιχεῖα. Σᾶς λέγω, ὅμως, τὸ ἑξῆς: Ὅτι μοὶ ἐδηλώθη, ἐφ’ ὅσον ὑπῃνίχθητε τὰς στρατιωτικὰς ἐγκαταστάσεις, ὅτι ἡ διάρθρωσις τῶν στρατιωτικῶν Ὑπηρεσιῶν, γίνεται ἐπὶ ἐντελῶς νέων βάσεων καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνεται παραβολὴ μὲ τὰ μίσθια τὰ ὁποῖα κατεῖχον τὸ 1940. Μοιραίως, λοιπόν, θὰ ἐπεκταθοῦν αἱ στρατιωτικαὶ ἐγκαταστάσεις καὶ αἱ μισθωτικαὶ σχέσεις. Ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ Ἐνοικιοστασίου μελετᾷ τὸ θέμα τῶν ἐπιτάξεων. Ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἔχομεν καὶ ἀπόφασιν τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας, διότι προσέφυγον εἰς αὐτὸ πολῖται ἀπὸ τοὺς ὁποίους ἐπῆραν τὰ κτήματα ἀστυνομικοὶ σταθμοί, ἐξεβλήθησαν οἱ ἰδιοκτῆται καὶ τώρα ζοῦν εἰς τοὺς σταύλους. Ἐξεδόθησαν, λοιπόν, ἀποφάσεις τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας καὶ εὑρισκόμεθα εἰς δυσχέρειαν νὰ τὶς ἐκτελέσωμεν. Τὸ θέμα εἶναι πολλαπλοῦν. Πάντως, δίδω τὴν διαβεβαίωσιν ὅτι ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς ἰδικῆς μας, ἡ Ἐπιτροπὴ θὰ ἐρευνήσῃ τὸ ζήτημα καὶ ὅταν θὰ εἶναι συγκεντρωμένα πλήρως τὰ στοιχεῖα, νομίζω ὅτι, καὶ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία καὶ ἡ Κυβέρνησις θὰ ἀντιμετωπίσουν τὸ θέμα κατὰ τὸν σοβαρώτερον καὶ καλύτερον τρόπον.

§191Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Θὰ πρέπει, κ. Ὑπουργέ, ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ Ἐνοικιοστασίου νὰ καταβάλῃ φροντίδα ὥστε νὰ τακτοποιηθῇ τὸ ζήτημα διὰ νὰ μὴ μείνῃ ἐκκρεμὲς καὶ μετὰ τὴν ἰσχὺν τοῦ νέου ἐνοικιοστασίου.

§192ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ τὸ σχέδιον νόμου εἰς μόνην συζήτησιν;

§193ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, δεκτόν.

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑπομένως ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου, τὸ σχέδιον νόμου «περὶ παρατάσεως τῆς προθεσμίας τῶν ἄρθρων 3 καὶ 4 τοῦ Νόμου 1951)51».

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μέτρων εἰρηνεύσεως». Ὁ κ. Α. Φωτήλας, ὡς Εἰσηγητής, ἔχει τὸν λόγον.

§196Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Κύριοι βουλευταί. Ἀπησχόλησε δυστυχῶς τὴν Βουλήν, ἐπὶ πολλὴν ὥραν ἡ συζήτησις, ἡ ὁποία ἐγένετο ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀγροληψιῶν. Ἀλλ’ ἐπὶ τέλους εἴμεθα ἱκανοποιημένοι, διότι εἰσάγονται τὰ μέτρα εἰρηνεύσεως. Εἰσηγούμενος τὰ μέτρα εἰρηνεύσεως, αἰσθάνομαι, κύριοι βουλευταί, τὴν ἀνάγκην εὐθὺς ἀμέσως νὰ ἐκδηλώσω ὅλην τὴν ἀντίθεσίν μου πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι, γενόμενοι συνειδητὰ ὄργανα τῶν ἐχθρῶν τῆς Πατρίδος, ἔστρεψαν τὰ ὅπλα κατ’ αὐτῆς καὶ ἐπεσώρευσαν κατ’ αὐτῆς τόσας συμφοράς. Ἀλλὰ συγχρόνως αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην νὰ ἐκδηλώσω τὴν συμπάθειάν μου πρὸς τὰ θύματα αὐτῶν, εἴτε ταῦτα ἀνήκουν εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν παθόντων, εἴτε εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν παρασυρθέντων, εἴτε εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν ἐκβιασθέντων. Τὸ νομοσχέδιον, διαιρούμενον εἰς πολλὰ κεφάλαια καὶ σχετιζόμενον μὲ πολλοὺς νόμους καὶ πολλὰ ψηφίσματα, εἶναι ἀρκετὰ πολυσχιδές. Ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως ἐψηφίσθησαν πολλοὶ εὐεργετικοὶ νόμοι, οἱ ὁποῖοι, ὅμως, δι’ ὡρισμένους λόγους, δὲν ἀπέδωσαν τὰ προσδοκώμενα ἀποτελέσματα. Καὶ ὅταν ἔπειτα συνέβη ὁ τρίτος λεγόμενος γῦρος, ἐψηφίσθησαν νόμοι καὶ ψηφίσματα αὐστηρά, τὰ ὁποῖα εἶναι φυσικόν, ὅτι ἐδημιούργησαν ἐν τῇ ἐφαρμογῇ των ὑπερβολάς. Τὸ νομοσχέδιον περὶ μέτρων εἰρηνεύσεως, γενικῶς εἰπεῖν, ἀποσκοπεῖ νὰ ζωντανεύσῃ τὰ εὐεργετικὰ ἐκεῖνα μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν καὶ νὰ ἀμβλύνῃ ἐξ ἄλλου τὴν αὐστηρότητα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐψηφίσθησαν κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ συμμοριτοπολέμου. Καὶ τὸ νομοσχέδιον αὐτό, ἔχον τοιοῦτον προορισμόν, εἶναι φυσικὸν καὶ δικαιολογημένον νὰ μὴ εἶναι εὔκολον νὰ ἀνταποκρίνηται πλήρως πρὸς τὰς δημιουργουμένας ἀπαιτήσεις. Κύριοι βουλευταί, ἀντιλαμβάνομαι, ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι φυσικὸν νὰ προσκρούῃ εἰς τὴν λίαν δικαιολογημένην ἀγανάκτησιν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔπαθον παρὰ τοῦ συμμοριτισμοῦ. Ἀκόμη ἐὰν θέλετε, εἶναι φυσικὸν νὰ προσκρούῃ εἰς τὸ γιγαντωθέν, τρόπον τινά, αἴσθημα ἐκδικήσεως κατ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐβασάνισαν τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ἀλλὰ μοῦ φαίνεται, ὅτι ἀξίζει ἡ Ἑλλὰς καὶ τὸ μέλλον της καὶ ἀξίζει ἀκόμη χάριν τῆς ἀνασυγκροτήσεως, νὰ κατασιγάσωμεν κάθε τοιοῦτον πάθος, νὰ λησμονήσωμεν κάθε τοιοῦτον αἴσθημα ἐκδικήσεως, διὰ νὰ ἐξυπηρετήσωμεν τὴν γενικωτέραν ἐθνικὴν ἀνάγκην. Ὅταν διὰ τὴν ἀνάγκην τῆς Πατρίδος, ζητῆται ἡ θυσία τῆς ζωῆς, καὶ εἶναι ἀναμφισβητήτως ἡ Πατρὶς τὸ τιμιώτερον καὶ τὸ ἁγιώτερον πάντων, ὅταν, λέγω, διὰ τὴν ἀνάγκην τῆς προστασίας τῆς Πατρίδος ζητῆται ἡ θυσία τῆς ζωῆς, τοῦ πολυτιμοτέρου, δηλαδὴ ἀγαθοῦ, εἶναι φυσικὸν νὰ ζητῆται νὰ θυσιάσωμεν κάτι ὀλιγώτερον. Καὶ τὸ αἴσθημα τῆς ἀγανακτήσεως καὶ τὸ αἴσθημα τῆς ἐκδικήσεως εἶναι κάτι ὀλιγώτερον τῆς ζωῆς. Ἄλλωστε, κύριοι βουλευταί, ἡ Πατρὶς τὰς μεγαλειτέρας θυσίας ζητεῖ ἀπὸ τὰ πιστότερα καὶ τὰ πλέον ἀφωσιωμένα τέκνα της. Τὸ ἴδιον συμβαίνει καὶ μὲ τὴν οἰκογένειαν. Ἕνα τμῆμα τῆς οἰκογενείας ὑφίσταται συνήθως τὰ βάρη τοῦ ἄλλου τμήματος. Διὰ τὸν ἄσωτον θὰ ἐξενέγκωμεν τὴν πρώτην στολήν. Διὰ τὸν ἄσωτον θὰ θυσιάσωμεν τὸν μόσχον τὸν σιτευτόν. Καὶ αὐτοὶ διὰ τοὺς ὁποίους προορίζονται τὰ μέτρα εἰρηνεύσεως, εἶναι τοὐλάχιστον οἱ ἄσωτοι. Εἶναι κάτι περισσότερον: Εἶναι οἱ νεκροὶ τοὺς ὁποίους θὰ ἀναζήσωμεν, εἶναι οἱ ἀπολωλότες τοὺς ὁποίους θὰ ἀνεύρωμεν. Μοῦ φαίνεται δέ, ὅτι ἐδῶ πρῶτοι θὰ δείξουν τὴν μεγαλοψυχίαν των, ἐκεῖνοι ἐκ τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν, οἱ ὁποῖοι ἔπαθον τὰ περισσότερα ἀπὸ τοὺς συμμορίτας. Ἀλλ’ ἐπὶ πλέον δὲν δυνάμεθα νὰ ἐρωτῶμεν ἑκάστοτε ὅλους τοὺς πολίτας, ἐὰν θέλουν ἢ δὲν θέλουν τὴν ἐφαρμογὴν μιᾶς γενικωτέρας πολιτικῆς, ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἀνάγκην. Ὅπως ὅταν πρόκειται νὰ κηρυχθῇ ἕνας πόλεμος, δὲν ἐρωτῶνται οἱ πολῖται ἐὰν θέλουν ἢ δὲν θέλουν τὸν πόλεμον, πολὺ περισσότερον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐρωτῶνται ὅλοι οἱ πολῖται, ἐὰν θέλουν ἢ δὲν θέλουν τὴν εἰρήνευσιν. Εἶναι ἄξιον μνείας, κύριοι βουλευταί, ὅτι καὶ ἄλλοτε ἴσως εἰς τὴν ἱστορίαν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ μας βίου, ἰδιαιτέρως ὅμως τώρα, παρατηρεῖται τόσον ἔντονος ἡ συναίσθησις τῆς ἀνάγκης τῆς προσαρμογῆς τῆς πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν ἐπηγγέλθησαν τὰ ἀποτελέσαντα τὴν Κυβέρνησιν κόμματα, πρὸς τὰς προεκλογικάς των ἐπαγγελίας. Τοῦ συναισθήματος τούτου μετέχουν ἀναμφιβόλως οἱ βουλευταὶ τῆς Κυβερνητικῆς παρατάξεως, διότι περὶ τῆς ἄλλης παρατάξεως δὲν ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλήσω. Εἶναι ἀπόδειξις αὐτό, ὅτι τὰ κοινοβουλευτικά μας ἤθη δὲν ἔχουν ἐκπέσει. Ἔχουν τόσον βαθείας τὰς ρίζας εἰς τὴν πολιτικήν μας ζωήν, ὥστε ἑκάστοτε νὰ ἐμφανίζουν ἐκδηλώσεις σημαντικάς. Ἄλλοτε αἱ ἐπαγγελίαι αἱ προεκλογικαὶ ἐδίδοντο μόνον διὰ τὴν ἄγραν τῶν ψήφων καὶ ὅταν παρήρχοντο αἱ ἐκλογαί, οὐδεὶς ἐνδιεφέρετο διὰ τὴ ἐκπλήρωσιν αὐτῶν τῶν ὑποσχέσεων. Τὸ φαινόμενον λοιπὸν τῆς ἀνάγκης τῆς προσαρμογῆς τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὰς προεκλογικάς της ἐπαγγελίας, ἀποδεικνύει τὴν ζωτικότητα τῶν κοινοβουλευτικῶν μας θεσμῶν καὶ ἀποδεικνύει ἔτι πλέον, ὅτι ἡ Δημοκρατία δὲν εἶναι λέξις κενή. Μόνον ἔτσι συμμετέχει κατὰ οὐσιαστικὸν τρόπον ὁ λαός, εἰς τὴν διακυβέρνησιν τῆς Χώρας. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια τῆς Δημοκρατίας. Αὐτὴ εἶναι ἡ οὐσία τῆς Δημοκρατίας. Καὶ ἡ Κυβέρνησις, συνεπὴς πρὸς τὰς προεκλογικάς της ἐπαγγελίας, ὑποβάλλει τὸ νομοσχέδιον περὶ τοῦ ὁποίου συζητῶμεν καὶ τὸ ὁποῖον ἀνταποκρίνεται εἰς τὴν ἐπιτακτικὴν ἀνάγκην τῆς εἰρηνεύσεως τῆς χώρας. Θὰ ἀποτελέσῃ εἰς τὴν πολιτικήν μας ζωήν, κατὰ τὴν ταπεινήν μου ἀντίληψιν, ἡ ἐπιψήφισις τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, ἕνα ἱστορικὸν σταθμόν. Συνέβη ἀληθῶς ἕνας σεισμὸς εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ ὁ σεισμὸς αὐτὸς ἐγέννησε μεγάλα καὶ πολλὰ χάσματα. Τὰ χάσματα αὐτὰ δὲν πρέπει νὰ τὰ πληρώσωμεν μὲ στρατιὰς ἀποκλήρων. Συνέβη σεισμός, ὁ ὁποῖος ἐκόστισε καὶ εἰς αἷμα καὶ εἰς χρῆμα καὶ εἰς ὅ,τι εἴχομεν πολυτιμότερον. Τὰ ἀποτελέσματα τοῦ σεισμοῦ αὐτοῦ πρέπει νὰ διορθώσωμεν. Ἡ πολιτική, κύριοι βουλευταί, εἶναι ὅπως ἔλεγον οἱ ἀρχαῖοι, «τὸ γνῶναι τὰ δέοντα» καὶ ὅπως προσέθεσεν ὁ Λυσίας καὶ «τὸ πράττειν». Ἡ πολιτικὴ τέχνη συνίσταται εἰς τὸ νὰ προσαρμόζωμεν τὰ διδάγματα τῆς πείρας καὶ τῆς ἐπιστήμης πρὸς τὰς περιστάσεις καὶ νὰ τὰ ἐφαρμόζωμεν ἀναλόγως τῶν περιστάσεων. Δὲν εἶναι δυνατόν, φυσικά, νὰ κανονίζωμεν ἡμεῖς καὶ οἱ νόμοι ποὺ κατασκευάζομεν, τὰς περιστάσεις, ἀλλὰ αἱ περιστάσεις κανονίζουν τοὺς νόμους. Ὅταν οἱ νόμοι ὑπερακοντίζωνται, λόγῳ τῶν ἀπροβλέπτων περιστάσεων, ἐκεῖνοι, ποὺ θὰ ὑποχωρήσουν εἶναι οἱ νόμοι, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποχωρήσουν αἱ περιστάσεις. Τὸ ἀντίθετον θὰ ὡμοίαζε πρὸς λύσιν κλίνης Προκρούστου. Τὰ προβλήματα, τὰ ὁποῖα παρουσιάζονται ἑκάστοτε πρὸ τῶν πολιτικῶν, εἶναι αἱ νόσοι, αἱ ὁποῖαι ἀπαιτοῦν καὶ τὸ ἀνάλογον φάρμακον. Ὁ πολιτικὸς ἀνὴρ εἶναι τρόπον τινὰ ὁ ἰατρός, ὁ ὁποῖος θὰ ἀνεύρῃ τὴν νόσον, θὰ διαγνώσῃ τὴν νόσον καὶ θὰ δώσῃ τὸ κατάλληλον φάρμακον, τὸ ὁποῖον ἐνδέχεται μὲν νὰ εἶναι εὔληπτον, ἀλλὰ συχνότατα εἶναι ἀποκρουστικόν. Δὲν δυνάμεθα, λοιπόν, ν’ ἀναβάλλωμεν, οὔτε νὰ διστάζωμεν εἰς τὴν λῆψιν τῶν ἀναγκαιούντων μέτρων διὰ νὰ καταπολεμήσωμεν τὴν νόσον, ἡ ὁποία ἐμφανίζεται ἀπὸ πολλοῦ καιροῦ εἰς τὸν τόπον μας, δηλαδὴ τὴν νόσον τοῦ διχασμοῦ. Δὲν ἐπιτρέπεται, κύριοι βουλευταί, νὰ παρασυρθῶμεν ἀπὸ τὸ αἴσθημα τῆς ἐκδικήσεως. Ἐὰν ἐπρόκειτο τὰ μέτρα τῆς εἰρηνεύσεως νὰ προορίζωνται μόνον δι’ ἐκείνους περὶ τῶν ὁποίων προνοοῦν, θὰ ἠδύνατο νὰ εἴπῃ κανείς, παραβλέπων τὴν ἀνθρωπιστικὴν ἄποψιν τοῦ θέματος, ὅτι θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ἀφήσωμεν ὅλους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς τὰς φυλακὰς νὰ ρέψουν ἐκεῖ. Καὶ κατὰ τὸν τρόπον αὐτὸν θὰ ἐλύετο τὸ ζήτημα αὐτομάτως. Ἀλλὰ γύρω ἀπὸ αὐτούς, κύριοι, ὑπάρχουν χιλιάδες ἐνδιαφερόμενοι, χιλιάδες πατέρες, χιλιάδες μητέρες, χιλιάδες συγγενεῖς, τῶν ὁποίων στρέφομεν ὅλον τὸ μῖσος κατὰ τῆς Πολιτείας, κρατοῦντες εἰς τὰς φυλακὰς ἐπὶ τόσον χρόνον ὅλους ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ἔχομεν ἤδη εἰς τὰς φυλακὰς. Ἰδοὺ ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον τὰ μέτρα εἰρηνεύσεως δὲν δύνανται νὰ ἔχουν τὸν συνήθη σωφρονιστικὸν χαρακτῆρα. Εἶναι μέτρα ἐξαιρετικοῦ δικαίου καὶ ἀκριβῶς, ἐπειδὴ εἶναι μέτρα ἐξαιρετικοῦ δικαίου, δὲν δύνανται ν’ ἀνταποκρίνωνται πλήρως καὶ πρὸς τὴν λογικὴν καὶ τὸ αὐστηρὸν δίκαιον. Παραδείγματος χάριν, ὑπὸ τὸ πνεῦμα αὐτὸ καὶ τὴν ἀνάγκην αὐτὴν ἐθεσπίσθησαν ἀπὸ τὸ 1947 νόμοι, διὰ τοὺς αὐθορμήτως προσερχομένους. Διὰ τοῦ θεσμοῦ αὐτοῦ τῆς παραγραφῆς τῶν ἀδικημάτων τῶν αὐθορμήτως προσερχομένων ἐχαρίζοντο, τρόπον τινά, εἰς ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι διέπραξαν πολλὰ ἀδικήματα, ὅλα τὰ ἀδικήματα, διότι εἶχε συμφέρον ἡ Πολιτεία νὰ περισυλλέξῃ ὅλα τὰ τέκνα της καὶ νὰ τὰ ὁδηγήσῃ πρὸς τὴν Ἐθνικήν μας οἰκογένειαν. Ἐνῷ ἕνας ἄλλος, ὁ ὁποῖος διέπραξεν ἕνα μόνον ἀδίκημα καὶ ὑπὸ περιστάσεις ἴσως ἠπιωτέρας τοῦ αὐθορμήτως προσελθόντος, ἕνας ἄλλος, λέγω, στενάζει ἀπὸ ἐτῶν εἰς τὴν φυλακὴν καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ εἴμεθα ἐπιεικεῖς τόσον, ὅσον φερόμεθα εἰς τὸν αὐθορμήτως προσερχόμενον. Δὲν δυνάμεθα, οὔτε πρέπει νὰ ζητήσωμεν λογικὴν ἑρμηνείαν, διὰ νὰ δικαιολογήσωμεν πῶς εἶναι δυνατὸν εἰς τὸν αὐθορμήτως προσερχόμενον, νὰ παρέχωμεν τόσα εὐεργετήματα καὶ εἰς τὸν διαπράξαντα ἕνα καὶ μόνον ἀδίκημα, νὰ εἴμεθα τόσον αὐστηροί. Ἐδῶ, ἐπαναλαμβάνω, θεσπίζομεν δίκαιον ἐξαιρετικόν. Δὲν θεσπίζομεν νόμους σοφρωνιστικούς, ὡσὰν ἐκείνους τοὺς ὁποίους περιλαμβάνουν οἱ συνήθεις ποινικοὶ κώδικες. Διὰ νὰ ἀντιληφθῆτε, κύριοι συνάδελφοι, τὴν ἀνάγκην τῶν μέτρων τῆς εἰρηνεύσεως, πλὴν ἄλλων, θὰ ἔπρεπεν ἴσως νὰ κάμω μίαν ἀναδρομὴν εἰς τὸ ἄμεσον παρελθόν. Ὅταν κατὰ τὸ 1940–41 ἡ Ἑλλάς, μὲ τὰ κατορθώματα τῶν γενναίων στρατιωτῶν της, κατηύγασε τὸν σκοτεινὸν τότε ὁρίζοντα μὲ τὰ θαύματα τοῦ Ἀλβανικοῦ ἔπους, ἐσημειώθη ὁ πρῶτος σταθμὸς τὸν ὁποῖον ἐχαιρέτισαν ὅλα τὰ πολιτισμένα κράτη τοῦ κόσμου. Ἔκτοτε ἐπεράσαμεν πολλὰς ἄλλας φάσεις, πολλὰς ἄλλας κρίσεις. Καὶ ἐπὶ τέλους σήμερον, διανύομεν τὴν ἑσπέραν μιᾶς μακρᾶς καὶ ἐπιπόνου ἡμέρας, κατὰ τὴν ὁποίαν ἕκαστος ζητεῖ μίαν κλίνην διὰ ν’ ἀναπαυθῇ. Ἡ τύχη ὑπῆρξε λίαν δυσμενὴς πρὸς τὸ Κράτος μας αὐτό, τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ μὲν κάποτε νὰ γονατίζῃ, ἀλλὰ ἀνευρίσκει πάντοτε τὴν δύναμιν νὰ ὀρθώνεται πάλιν ὑπερήφανον καὶ νὰ ἀναλαμβάνῃ νὰ συνεχίσῃ τὸν ἀνηφορικὸν δρόμον, τὸν ὁποῖον ἔταξεν εἰς αὐτὸ ἡ Μοῖρα. Ἡ εἰρήνη ἡ ἐσωτερικὴ εἶναι κέρδος μέγιστον. Εἶναι ἀνάγκη ἐπιτακτική, πρὸ πάντων διὰ τοὺς δημοκρατικοὺς λαούς. Διότι ἡ ἔλλειψις ἐσωτερικῆς εἰρήνης καὶ ὁμαλότητος εἰς αὐτούς, διαβάλλει τὴν Δημοκρατίαν. Μόνον οἱ ἀπολυταρχικοὶ λαοὶ δὲν αἰσθάνονται αὐτὴν τὴν ἀνάγκην τῆς εἰρήνης. Εἶναι λοιπὸν ἀνάγκη καὶ πίστις καὶ ἀρχὴ διὰ τὰς Δημοκρατίας ἡ εἰρήνη ἡ ἐσωτερική. Ἀνεξαρτήτως, κ. συνάδελφοι, τῶν σκοπῶν οἱ ὁποῖοι ὡδήγησαν τοὺς συμμορίτας εἰς τὰς ἐνεργείας των τὰς γνωστάς, ἀνεξαρτήτως τοῦ γεγονότος, ὅτι ἐκινοῦντο ἔξωθεν ἀπὸ τοὺς ἐχθροὺς τῆς Πατρίδος, τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐνεργείας των ἐκείνης ὁμοιάζει οὐσιαστικῶς πρὸς ἐμφύλιον πόλεμον. Δὲν ἀποδεχόμεθα ψυχικῶς τὸν χαρακτηρισμὸν αὐτόν. Ἐξαγριούμεθα μάλιστα περισσότερον, ἀκριβῶς διότι καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔστρεψαν τὰ ὅπλα κατὰ τῆς Πατρίδος, εἶναι Ἕλληνες. Εἶναι γνωστὸν ἐν τούτοις, ὅτι πάντοτε σχεδὸν εἰς τὰς ἐσωτερικὰς διχονοίας τῶν λαῶν ὑπάρχουν τρίτοι, ὑποκινοῦντες καὶ ἐκμεταλλευόμενοι αὐτάς. Μήπως, τάχα, κατὰ τὰς συγκρούσεις μεταξὺ Ἀθηνῶν καὶ Σπάρτης δὲν ὑπῆρξαν οἱ Πέρσαι, οἱ ὁποῖοι ὑπέθαλπον ἑκάστοτε τοὺς μὲν ἢ τοὺς δέ; Ἀνεξαρτήτως λοιπόν, λέγω, τῶν σκοπῶν τοῦ Κ. Κ., τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι ὅτι αὐτό, τὸ ὁποῖον ὑπέστημεν, ἦτο ἕνας ἐμφύλιος πόλεμος καὶ ὁ ἐμφύλιος πόλεμος κάποτε πρέπει νὰ λήξῃ. Κάποτε πρέπει νὰ δοθῇ ἓν τέλος εἰς τὸν πόλεμον αὐτὸν καὶ νὰ καταλήξωμεν εἰς τὴν εἰρήνευσιν. Ἡ διαφορὰ εἶναι ὅτι, ὅταν συμβαίνῃ πόλεμος μὲ ἓν ἄλλο Κράτος, γίνονται διαπραγματεύσεις περὶ τῆς εἰρήνης. Ἀλλ’ ἐν προκειμένῳ, εὐτυχῶς, μὲ τὴν συντριβήν, τὴν ὁποίαν ὑπέστη ὁ συμμοριτισμός, ἡμεῖς ἄνευ συζητήσεων καὶ διαπραγματεύσεων, ὑπαγορεύομεν μόνοι κυριαρχικῶς τοὺς ὅρους, τρόπον τινά, τῆς εἰρήνης αὐτῆς, χωρὶς νὰ ἐρωτῶμεν τοὺς συντριβέντας, χωρὶς νὰ τοὺς ὑπολογίζωμεν, ἀδιαφοροῦντες ἐντελῶς περὶ τῆς ἐντυπώσεως, τὴν ὁποίαν θὰ κάμουν εἰς αὐτούς. Ἀλλὰ ὅπως σᾶς εἶπον, πάντοτε θὰ πρέπει νὰ ἔχῃ ἓν ἀποτέλεσμα, ἓν τέλος αὐτὸς ὁ πόλεμος, ὁ οὐσιαστικῶς ἐμφύλιος. Ἡ Ἑλλὰς βεβαίως, ἔχει ἰδίας παραδόσεις, τὰς ὁποίας δύναται νὰ ἀκολουθήσῃ. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν ἀκόμη ἐπρόκειτο νὰ παραδειγματισθῶμεν ἀπὸ ἄλλα κράτη, θὰ ἠδυνάμην νὰ ἀναφέρω ἓν σπουδαιότατον παράδειγμα τῆς τελευταίας ἑκατονταετίας. Ἐάν, κ. βουλευταί, ἡ ἀνεξαρτησία τῶν Ἡν. Πολιτειῶν ὀφείλεται εἰς τὴν ἐπανάστασιν, τὴν ὁποίαν διεξήγαγον οἱ Ἀμερικανοὶ κατὰ τῶν Ἄγγλων, τὸ κῦρος ὅμως καὶ τὸ μεγαλεῖον καὶ τὴν δύναμιν αἱ Ἡν. Πολιτεῖαι ὀφείλουν εἰς τὴν νίκην, τὴν ὁποίαν κατήγαγον οἱ Βόρειοι κατὰ τῶν Νοτίων, κατὰ τὸν γνωστὸν ἐκεῖνον ἐμφύλιον πόλεμον, νίκην, ἡ ὁποία ἀπεσόβησε τὴν διαίρεσιν τῶν Ἡν. Πολιτειῶν εἰς δύο κατ’ ἀρχάς, ἀργότερον δὲ ἴσως εἰς περισσότερα κράτη, μὲ ἄλλον σκοπόν, ἄλλον προορισμὸν καὶ ἄλλην τύχην. Καὶ ὅταν ὁ μεγάλος Πρόεδρος Λίνκολν, ὁμιλῶν εἰς τὸ πεδίον τῆς μάχης τοῦ Γκέττυσμπουργκ πρὸ τῶν χιλιάδων νεκρῶν, οἱ ὁποῖοι ἔκειντο ἐκεῖ ἐνώπιόν του ἀδελφωμένοι, τρόπον τινά, ἀφοῦ προηγουμένως ἀλληλοεσφάγησαν καὶ ὅταν, λέγω, ἐξεφώνει τὸν περίφημον ἐπιτάφιον, τὸν ὁποῖον οἱ ἀμερικανόπαιδες διδάσκονται εἰς τὰ σχολεῖα ὡς πολιτικὴν προσευχήν, δὲν εὗρεν οὔτε μίαν λέξιν μίσους ἢ παραπόνου ἢ περιφρονήσεως νὰ ἀπευθύνῃ πρὸς τοὺς μέχρι τῆς τελευταίας στιγμῆς ἐχθρούς. Εἶχεν ἐνώπιόν του μόνον τὸ μέλλον, τὸ ὁποῖον λαμπρὸν ἀνέτελλε διὰ τὴν χώραν του καὶ ἐσκέπτετο τὰ προβλήματα ποὺ ἠνοίγοντο ἐνώπιόν του διὰ τῆς νίκης. Καὶ ὅταν μετά τινα χρόνον ἢ μᾶλλον ἀμέσως μετὰ τὴν νίκην ἐκείνην ἐδολοφονήθη, τὸν ἐθρήνησαν ἐξ ἴσου καὶ οἱ Νότιοι μὲ τοὺς Βορείους, διότι, ἐὰν ὑπῆρξεν ὁ ἀποφασιστικώτερος ἐχθρός των ὑπῆρξεν ὅμως συγχρόνως καὶ ὁ πλέον ἐπιεικὴς καὶ ὁ πλέον διαλλακτικός. Καὶ τὸ πνεῦμα ἐκεῖνο τῆς λήθης καὶ τῆς συνδιαλλαγῆς, τὸ ὁποῖον ἐκληροδότησε, συντόμως ἀπέδωσεν ἀγλαοὺς τοὺς καρπούς του. Γνωρίζομεν ἡμεῖς κάλλιστα ὅτι, ἐὰν ἐπεκράτουν οἱ κομμουνισταὶ καὶ δὲν εἴχομεν ἕνα στρατόν, ὁ ὁποῖος ἐπιτελεῖ τόσον θαυμαστὰ τὸ ἔργον του, θὰ μᾶς ἐθυσίαζον ἴσως ὅλους. Ἀλλὰ ἡμεῖς δὲν θὰ ἀντιγράψωμεν ἐκείνους. Δὲν θὰ παραδειγματισθῶμεν ἀπὸ τοὺς κομμουνιστάς. Θὰ φρονιματισθῶμεν ἀπὸ τὰς ἰδικάς μας τὰς ἐθνικὰς καὶ ἱστορικὰς παραδόσεις καὶ ἀκόμη θὰ φρονιματισθῶμεν ἀπὸ τὰ μεγάλα παραδείγματα τῶν ἐλευθέρων δημοκρατικῶν λαῶν. Πρῶτοι συνεπῶς οἱ Ἀμερικανοὶ εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ χειροκροτήσουν αὐτὴν τὴν χειρονομίαν τὴν ἰδικήν μας, διότι ἔχουν εἰς τὴν ἱστορίαν των ἀνάλογον παράδειγμα, τὸ ὁποῖον εἶχον τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ἀναφέρω. Πρῶτοι λοιπὸν οἱ Ἀμερικανοὶ πρέπει νὰ ἐπιδοκιμάσουν αὐτὴν τὴν πρᾶξιν μας, τὴν προσπάθειάν μας τῆς εἰρηνεύσεως τοῦ τόπου. Κύριοι βουλευταί, τὸ νομοσχέδιον τῶν μέτρων εἰρηνεύσεως, ὅπως ὀρθότατα λέγει καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εἰς τὴν αἰτιολογικήν του ἔκθεσιν, δὲν ἀποτελεῖ παραχώρησιν πρὸς τοὺς κομμουνιστάς. Πιστεύομεν ἀδιστάκτως, ὅτι οἱ ἀδιάλλακτοι κομμουνισταὶ δὲν θέλουν τὰ μέτρα τῆς εἰρηνεύσεως. Εἶναι φυσικὸν νὰ μὴ τὰ θέλουν, διότι ἀναγκαστικῶς θὰ χάσουν τὴν πελατείαν των. Αὐτοὶ θέλουν πάντοτε νὰ ψαρεύουν εἰς τὰ θολὰ νερὰ καὶ τὰ νερὰ θολώνονται μόνον μὲ τὴν ἀναταραχήν. Θὰ παρηκολουθήσατε, κ. βουλευταί, ὅσοι ἐξ ὑμῶν μάλιστα δικηγορεῖτε, ὅπως καὶ ἐγώ, θὰ παρηκολουθήσατε τὰς ἀπολογίας τῶν διαφόρων κατηγορουμένων ἐνώπιον τῶν διαφόρων δικαστηρίων. Προκαλοῦν ἐπίτηδες, διὰ νὰ μὴ ἔχουν μίαν ἀπόφασιν ἀπαλλακτικήν. Χωρὶς πολλάκις νὰ ὑπάρχουν στοιχεῖα κατηγορίας, χωρὶς νὰ στηρίζεταί που ἡ κατηγορία, διὰ τοῦ τρόπου των, διὰ τῆς στάσεώς των καὶ διὰ τῆς προκλητικότητός των ἀκόμη, ἐπιζητοῦν καταδίκας, διὰ νὰ συντηρῆται αὐτὴ ἡ ἀναταραχή, διὰ νὰ διατηρῆται αὐτὴ ἡ ἀνωμαλία καὶ νὰ θολώνουν, ἐπαναλαμβάνω τὰ νερά, ὥστε νὰ ἠμποροῦν εὐκολώτερον νὰ ψαρεύουν εἰς αὐτά. Πιστεύω, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ ἐξέλθουν τῶν φυλακῶν, θὰ εἶναι οἱ καλύτεροι φύλακες τῆς εἰρήνης καὶ τῆς ἀσφαλείας τοῦ τόπου, τοὐλάχιστον κατὰ τὸ πλεῖστον. Ἀναμφιβόλως θὰ ὑπάρξουν καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐπιθυμοῦν τὸν τέταρτον λεγόμενον γῦρον. Αὐτοὶ θὰ μείνουν μὲ τοὺς οὐτοπιστικούς των πόθους. Οἱ περισσότεροι ἐξ ἐκείνων, οἵτινες θὰ ἐξέλθουν τῶν φυλακῶν, τοὐλάχιστον κατὰ τὴν ταπεινήν μου ἀντίληψιν, θὰ γίνουν οἱ πιστότεροι φύλακες τῆς εἰρήνης καὶ τῆς ἀσφαλείας τῆς χώρας. Ἡ Δημοκρατία, ἐνδιαφερομένη ἐξ ἴσου δι’ ὅλους τοὺς πολίτας καὶ φροντίζουσα νὰ ἐξασφαλίσῃ συνθήκας καὶ ὅρους προκοπῆς καὶ ἐργασίας δι’ ὅλα τὰ μέλη της, ἀποτελεῖ τὸν κυριώτερον φραγμὸν κατὰ τῶν ἐπαναστάσεων ἐν γένει. Μὲ τὰ μέτρα αὐτὰ τῆς εἰρηνεύσεως θὰ σταματήσωμεν ἕνα ὀλέθριον παρελθόν, θὰ ἐγκαθιδρύσωμεν πάλιν μονίμως τὴν Δημοκρατίαν, ἀκριβῶς διὰ τῆς εἰρηνεύσεως, τὴν ὁποίαν ἐπιζητοῦμεν. Τὰ μέτρα αὐτὰ τῆς εἰρηνεύσεως ἀνταποκρίνονται ἀναμφιβόλως εἰς τὴν ἐπιθυμίαν 750.000 ἐκλογέων, οἱ ὁποῖοι ἐψήφισαν τὰ δύο ἐν τῇ Κυβερνήσει συνεργαζόμενα κόμματα. Εἶναι γνωστόν, ὅτι τὸν ἄξονα τοῦ προγράμματος τοῦ στρατηγοῦ Πλαστήρα ἀπετέλεσαν τὰ μέτρα εἰρηνεύσεως. Ἀκόμη εἶναι γνωστὸν καὶ ἀναμφισβήτητον, ὅτι καὶ ἡ ἀντιπολίτευσις ὑπεσχέθη τὴν λήθην τοῦ παρελθόντος. Δὲν δύναμαι δὲ νὰ ἐννοήσω πῶς σκεπτόμενος καὶ προχθές, κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ πολιτικοῦ θέματος, ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, ὁμιλῶν πρὸς τὴν Βουλήν, εἶπεν, ὅτι ὁ Συναγερμὸς μόνον εἶναι ἱκανὸς νὰ ἐφαρμόσῃ μέτρα εἰρηνεύσεως. Κατέληξε δηλαδὴ νὰ ὁμολογήσῃ ἀναμφισβητήτως τὴν χρησιμότητα τῶν μέτρων τῆς εἰρηνεύσεως. Καὶ πρῶτον: Εἶναι νοητὸν ὁ Ἀρχηγὸς τῆς ἀξιωματικῆς ἀντιπολιτεύσεως νὰ λέγῃ, ὅτι ἐγκρίνει ἕνα μέτρον, διότι αὐτὸ οὐσιαστικῶς εἶπεν, ὅτι δηλαδὴ ἐγκρίνει τὰ μέτρα αὐτά, ἀλλὰ νὰ τὸ ἀποκρούῃ, διότι δὲν τὸ ἐφαρμόζει αὐτός; Τοῦτο ἀποτελεῖ ἐξακολούθησιν τῆς ἀπαραδέκτου προσπαθείας πρὸς μονοπώλησιν τῆς ἐθνικοφροσύνης. Ἡ ἀντιπολίτευσις εἰς τὰ κοινοβουλευτικὰ κράτη ἀποτελεῖ λειτουργίαν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος. Τόσον εἶναι γεγονὸς αὐτό, ὥστε ὁ Ἀρχηγὸς τῆς ἀντιπολιτεύσεως ἐν Ἀγγλίᾳ μισθοδοτεῖται, ἐκτελῶν ἕνα σπουδαῖον προορισμὸν καὶ αὐτὸς παραλλήλως πρὸς τὸν Ἀρχηγὸν τῆς συμπολιτεύσεως. Σύνθημα ὅλων, τότε, προεκλογικῶς δηλαδή, ἦτο ἡ λήθη τοῦ παρελθόντος. Δὲν γνωρίζω τί εἶναι δυνατὸν νὰ ὤθησε τὸν ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τοῦ Συναγερμοῦ νὰ ὑποσχεθῇ τότε τὴν λήθην τοῦ παρελθόντος. Μήπως τάχα ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ἀμφισβητήσω ὅτι ἦτο τότε εἰλικρινής; Βεβαίως ὄχι. Τὸν ὤθησεν ἡ ἀνάγκη τῆς εἰρηνεύσεως καὶ ἡ καθολικὴ ἀξίωσις τῆς Κοινῆς Γνώμης. Τὶ ἰσχυρίζεται ἤδη ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ Ε. Σ.; Ὄτι δὲν ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν παρ’ ἡμῶν ὁ παράγων χρόνος. Καὶ ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, προσάγω ἕνα ἔγγραφον ἀπόρρητον —ἔχασαν τὴν σημασίαν των πλέον τὰ ἀπόρρητα—προσάγω ἕνα ἀπόσπασμα τοῦ Ὑπουργείου Στρατιωτικῶν, τοῦ Ἀνωτάτου Σ. Συμβουλίου, τῆς 9.1. 1950 —ἀπέχομεν δὲ ἔκτοτε δύο ὁλόκληρα ἔτη καὶ τρεῖς μῆνας—καὶ εἰς τὸ ὁποῖον ἀπόσπασμα τῶν πρακτικῶν τῆς πρώτης συνεδριάσεως τοῦ Α.Σ.Σ., λαβούσης χώραν τὴν 9.1. 1950 ἐν τῷ γραφείῳ τοῦ Ἀρχιστρατήγου, τοῦ ἤδη δηλαδὴ Ἀρχηγοῦ τοῦ Συναγερμοῦ, ὁρίζονται τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς ἐκείνης, ἡ ὁποία κατὰ τὸ ΟΓʹ ψήφισμα θ’ ἀπεφάσιζε περὶ τῆς ἀναστολῆς ἔκτοτε, κατὰ τὸ 1950, εἰς καταδίκους ἐπὶ ἐγκληματικῇ ποινῇ. Τότε δὲν ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν ὁ παράγων χρόνος; Ἀλλὰ καὶ μήπως τάχα ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ Ε. Σ. εἶπε προεκλογικῶς, ὅτι εἶναι σύμφωνος μὲ τὴν λήθην τοῦ παρελθόντος, ἀλλὰ μόνον ὅταν ἐπιστῇ κατὰ τὴν ἀντίληψίν του ὁ κατάλληλος χρόνος; Ὂχι, δὲν εἶπε τοιοῦτόν τι. Εἶπεν ὅτι καὶ αὐτὸς θ’ ἀκολουθήσῃ τὴν πολιτικὴν τῆς λήθης τοῦ παρελθόντος, χωρὶς νὰ ἐπιφυλαχθῇ χρονικῶς, χωρὶς νὰ κάμῃ οἱανδήποτε ἐπιφύλαξιν. Ὑπῆρξε λοιπὸν κοινὸν τὸ πρόγραμμα τῆς λήθης τοῦ παρελθόντος. Ἐὰν δὲν εἰσῆγεν ἡ Κυβέρνησις αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον περὶ τῶν μέτρων εἰρηνεύσεως, πρώτη ἡ ἀντιπολίτευσις θὰ ἐλοιδώρει τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἔκαμε κατάχρησιν τοῦ πόνου καὶ τοῦ πόθου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, καὶ ὅτι παραβιάζει τὰς ὑποσχέσεις, τὰς ὁποίας ἔδωκε. Δὲν εἶναι ἀνάγκη, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, νὰ ἀναγνώσω τὴν ὁμιλίαν τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Ε. Σ. κατὰ τὸν προεκλογικὸν λόγον του, ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς λήθης τοῦ παρελθόντος. Ἀνεγνώσθη νομίζω, ἀπὸ κάποιον τῶν ἀξιοτίμων κ. συναδέλφων, κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ πολιτικοῦ θέματος. Κατὰ τὴν περιοδείαν, ὅμως, τὴν ὁποίαν ἐνήργησε μετεκλογικῶς ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ Ε. Σ., ἐλθὼν εἰς ἄμεσον ἐπαφὴν μετὰ τοῦ Πελοποννησιακοῦ λαοῦ, ὡμίλησε περὶ κινδύνου τῆς ἀσφαλείας τοῦ Κράτους. Ἐκεῖ δὲν ἐξέθεσε τὰ στοιχεῖα, βάσει τῶν ὁποίων κατέληξεν εἰς τὸ συμπέρασμα αὐτό. Αὐτὴν τὴν εὐχέρειαν ἔχει αὐτὴ ἡ ἄμεσος ἐπικοινωνία μετὰ τοῦ λαοῦ καὶ ὄχι ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, ὅτι οὐδεὶς εἶναι δυνατὸν νὰ ζητήσῃ ἀπὸ ἕνα ἀγορεύοντα —καὶ μάλιστα τῆς περιωπῆς τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Ε. Σ.—οὐδεὶς ἔχει τὴν εὐχέρειαν νὰ ζητήσῃ τὰ στοιχεῖα, βάσει τῶν ὁποίων ἐκφέρεται ἕνα συμπέρασμα. Αὐτὸ εἶναι τὸ κέρδος τοῦ ἐπικοινωνοῦντος ἀπ’ εὐθείας μετὰ τοῦ λαοῦ, ἐνῷ τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἐκτεθῇ ἕνα συμπέρασμα ἀνάλογον πρὸς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐξετέθη ἀπὸ τοὺς ἐξώστας καὶ εἰς τὰς πλατείας τῶν Πελοποννησιακῶν πόλεων, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν, λέγω, θὰ ἐκτεθῇ ἕνα συμπέρασμα παρόμοιον ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, εἶναι φυσικὸν νὰ ζητηθοῦν τὰ στοιχεῖα. Ἐὰν τότε, ὅτε ὡμίλει εἰς τὰς Πελοποννησιακὰς πόλεις ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ Ε. Σ. ἐζητοῦντο τὰ στοιχεῖα, θὰ συνέβαινεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον συνέβη καὶ κατὰ τὴν ἔκθεσιν τῶν συμπερασμάτων αὐτῶν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Θὰ ἀνευρίσκετο δηλαδὴ καὶ θὰ πανθωμολογεῖτο, ὅτι τὰ στοιχεῖα ἦσαν τελείως δυσανάλογα πρὸς τὰ συμπεράσματα καὶ δὲν ἤξιζον τὰ συμπεράσματα εἰς τὰ ὁποῖα ἰσχυρίσθη ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, ὅτι εἶχε καταλήξει. Δὲν γνωρίζω, λοιπόν, πῶς θὰ συνεβίβαζεν ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς αὐτὴν τὴν προεκλογικὴν ὑπόσχεσιν τῆς λήθης, ἂν εὑρίσκετο εἰς τὴν Ἀρχήν. Καὶ ἐπειδὴ ὡμίλησα περὶ τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, δὲν δύναμαι, ἀτυχῶς, νὰ μὴ ἐνθυμηθῶ καὶ τὴν παρατήρησιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Στεφανοπούλου, ὁ ὁποῖος ὁμιλῶν ἐπὶ τοῦ πολιτικοῦ θέματος, εἶπεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὑποβάλλει τὰ μέτρα εἰρηνεύσεως πρὸς κομματικὴν ἐκμετάλλευσιν καὶ ὅτι ὑπάρχει κίνδυνος νὰ καμφθῇ ἡ ἀντίστασις τοῦ Ἐθνικόφρονος κόσμου. Καὶ ἐρωτῶ: Πόθεν ἠρύσθη ὁ ἀξιότιμος κ. Στεφανόπουλος αὐτὴν τὴν ὑπόνοιαν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὑποβάλλει τὰ μέτρα εἰρηνεύσεως πρὸς κομματικὴν ἐκμετάλλευσιν, ὅταν καὶ αὐτὸς ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς ἀναγνωρίζῃ τὴν ἀνάγκην τῶν μέτρων εἰρηνεύσεως; Καὶ τὶ ἐννοεῖ ὁ ἀξιότιμος κ. Στεφανόπουλος λέγων, ὅτι ὑπάρχει κίνδυνος νὰ καμφθῇ ἡ ἀντίστασις τοῦ Ἐθνικόφρονος κόσμου; Μήπως ἐννοεῖ τὸ σύστημα ἐκεῖνο τοῦ ἐκτραχηλισμοῦ, τὸ ὁποῖον ἐφήρμοζον οἱ ὑπερεθνικόφρονες οἱ ὁποῖοι εἶχον μεταβάλει αὐτὴν τὴν ὑπερεθνικοφροσύνην εἰς ἐμπόριον; Βεβαίως, ἡ ἀντιπολίτευσις, ὅταν ἀποδέχεται μὲν ἓν νομοθέτημα, τὸ ἀποκρούει ὅμως τυπικῶς, ἔχει τὴν εὐχέρειαν νὰ λέγῃ ὅτι, ἐὰν ἤμην ἐγὼ εἰς τὴν ἀρχήν, κατὰ κἄποιον ἄλλον τρόπον, θὰ ἐφήρμοζον αὐτὰ τὰ μέτρα τῆς εἰρηνεύσεως. Ἔχει τὴν εὐχέρειαν αὐτήν, τὴν ὁποίαν δὲν ἔχει ἡ Κυβέρνησις ἡ ὁποία ἢ θὰ θελήσῃ ἢ δὲν θὰ θελήσῃ τὰ μέτρα τῆς εἰρηνεύσεως. Ἐκ τῆς μὴ λήθης τοῦ παρελθόντος, κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου, ἐμποδίζομεν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν νὰ θέσῃ ἐνώπιόν του τὰ πρέποντα κριτήρια τῆς πολιτικῆς του ζωῆς. Θεωρῶ ὅτι, ἐφ’ ὅσον ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς εἶχεν ὡς προεκλογικόν του σύνθημα τὴν λήθην τοῦ παρελθόντος, θεωρῶ ὅτι πρῶτος αὐτὸς θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπικροτήσῃ τὰ μέτρα αὐτὰ τῆς εἰρηνεύσεως. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὰ ἀντικρούῃ χωρὶς καμμίαν οὐσιαστικὴν δικαιολογίαν. Τὰ ὑπεσχέθη καὶ αὐτός. Καὶ τὰ μέτρα εἰρηνεύσεως, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἄλλα κατὰ βάσιν, παρὰ αὐτὰ οὐσιαστικῶς τὰ ὁποῖα περιλαμβάνει τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὑποβληθὲν παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Ἄλλως δὲν θὰ ἐπρόκειτο περὶ μέτρων εἰρηνεύσεως, ἀλλὰ περὶ ἑνὸς νεφελώματος. Κύριοι βουλευταί, ὁ χαρακτηρισμὸς τῶν μέτρων τῆς εἰρηνεύσεως εἶναι πολυμερής. Θὰ πρέπει, κατὰ πρῶτον λόγον, νὰ θεωρηθοῦν μέτρα ἀνάγκης καὶ εἰρηνεύσεως. Ὅπως σᾶς εἶπον προηγουμένως, οἱ πόλεμοι δὲν εἶναι ἀτελείωτοι. Καὶ ἀκόμη, ὅταν συμβαίνουν πόλεμοι μὲ ἕνα ἄλλο κράτος, οἱ πολέμιοι χωρίζονται καὶ ἀποσύρεται ἕκαστος εἰς τὸν τόπον του. Ἐνῷ, ἐδῶ, μαζὶ μὲ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι μᾶς ἐβασάνισαν, συνθέτομεν τὴν ζωήν μας, συνθέτομεν τὴν καθημερινὴν ζωήν μας. Εἴμεθα ὑποχρεωμένοι ἐκ τῶν πραγμάτων, νὰ λησμονήσωμεν τὸ παρελθόν. Ἐδῶ ταιριάζει ὁ μῦθος τοῦ ποντικοῦ καὶ τοῦ βατράχου, οἱ ὁποῖοι ἠθέλησαν μαζὶ νὰ περάσουν τὸ ποτάμι δεμένοι καὶ εἶναι φυσικόν, ὅπως ἀντιλαμβάνεσθε, ὅτι ἐπνίγη μαζὶ μὲ τὸν ποντικὸν καὶ ὁ βάτραχος. Συνθέτομεν καθημερινῶς τὴν ζωήν μας, τὰς σχέσεις μας τὰς ἐπαγγελματικάς, τὰς σχέσεις μας τὰς ἐμπορικάς, τὰς σχέσεις μας τὰς κοινωνικὰς ἀκόμη, περαιτέρω δὲ καὶ σχέσεις αἵματος συνάπτομεν, ὑφιστάμεθα δηλ. τὴν αὐτὴν μοῖραν. Δὲν εἶναι πολέμιοι ἄλλης χώρας ἐκεῖνοι διὰ νὰ ἀποσυρθοῦν κάπου ἀλλοῦ. Ἐξακολουθοῦν νὰ ζοῦν ἐδῶ, τοὐλάχιστον οἱ ἰδικοί των, τοὐλάχιστον οἱ συγγενεῖς των καὶ θὰ πρέπει κατὰ κἄποιον τρόπον, νὰ ἐπέλθῃ μία τακτοποίησις αὐτῶν τῶν σχέσεων, διότι, ἄλλως, ἐπαναλαμβάνω, θὰ ὑποστῶμεν τὴν τύχην αὐτὴν τὴν ὁποίαν ὑποδηλοῖ ὁ ὡραῖος αὐτὸς μῦθος τοῦ βατράχου καὶ τοῦ ποντικοῦ. Ἀκόμη, τὰ μέτρα εἰρηνεύσεως, δύνανται νὰ χαρακτηρισθοῦν ὡς μέτρα δικαιοσύνης. Συνέφερε, κατὰ τὴν κρίσιμον περίοδον, νὰ ἀπολεσθοῦν τινες χάριν τοῦ γενικοῦ καλοῦ. Ἀκόμη, ὡδήγει ἡ σκοπιμότης, ἐβοήθει ἡ ἀτμόσφαιρα εἰς τὴν λῆψιν αὐστηρῶν ἀποφάσεων, τόσον αὐστηρῶν, ὥστε, ὅταν δὲν ἀπηγγέλλετο θάνατος, ἐθεωρεῖτο ἀθώωσις. Τώρα, ὅμως, μοῦ φαίνεται ὅτι τὸ ἀντίθετον ἐνδείκνυται. Ἀντεστράφησαν οἱ ὅροι, παρῆλθεν ὁ κίνδυνος, παρῆλθεν ἡ ἐποχὴ ἐκείνη. Εἶναι χρόνια πλέον ποὺ μᾶς χωρίζουν ἀπὸ ἐκείνην τὴν περίφημον ἐποχήν. Συνεπῶς, ἐνδείκνυνται καὶ ὡς μέτρα δικαιοσύνης. Ἀλλ’ ἐπὶ πλέον, ἐνδείκνυνται καὶ ὡς μέτρα ἐπιεικείας. Ὅσον περισσότερον γενναιόφρων εἶναι ὁ νικητής, τόσον περισσότερον ὑποχρεώνει τὸν ἡττημένον, τὸν συντριβέντα, νὰ ἀναγνωρίζῃ τὸ λάθος του καὶ τὸ ἄδικον τοῦ ἀγῶνος του. Πρέπει, ἀκόμη, νὰ ὑπολογίσωμεν τὶ ὑπέστη ὁ Ἑλληνικὸς λαός, πόσον ἦτο εὔκολον νὰ παρασυρθῇ ἀπὸ τὰ συνθήματα τὰ ὁποῖα πανταχόθεν τοῦ ὑπεβάλλοντο, πόσον ἦτο εὔκολον νὰ παρασυρθῇ ἀπὸ τὰς συνθήκας, ὑπὸ τὰς ὁποίας ἐλάμβανον χώραν τὰ γεγονότα, χωρὶς νὰ ἔχῃ παράπλευρον τὸν χωροφύλακα, διὰ νὰ τὸν προφυλάξῃ ἀπὸ τὰ ἐγκλήματα, τὰ ὁποῖα ἐγίνοντο ἀπὸ τοὺς συμμορίτας. Ἀλλὰ θὰ πρέπει, ἀκόμη, κύριοι βουλευταί, νὰ μὴ λησμονῶμεν τὴν εὐθύνην τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ ἐθνικόφρων κόσμος, ἔναντι τῆς προηγουμένης ἐκείνης καταστάσεως. Δὲν ἐπλαισιώσαμεν, ὅπως ὠφείλαμεν, τὸ Ε.Α.Μ. μὲ ἐθνικόφρονα κόσμον, διὰ νὰ ἐκμηδενίσωμεν τὰς κομμουνιστικὰς τάσεις.

§197Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ πλαισιωθῇ τὸ Ε.Α.Μ. Ἦσαν ἄλλα ἐθνικὰ κινήματα ἔνοπλα, τὰ ὁποῖα ὠφείλατε νὰ ἐνισχύσετε καὶ ὄχι νὰ πλαισιώσετε τὸ Ε.Α.Μ. Ἦτο τὸ ἐθνικὸν κίνημα τὸ ἰδικόν μας, τὸ ὁποῖον ἐμάχετο ταὐτοχρόνως καὶ ἐναντίον τῶν Ἰταλῶν καὶ ἐναντίον τῶν Γερμανῶν καὶ ἐναντίον τῶν Ἐλασιτῶν καὶ αὐτὸ τὸ κίνημα, τὸ καθαρῶς ἁγνὸν Ἑλληνικὸν κίνημα, ὠφείλατε νὰ τὸ ἐνισχύσετε.

§198Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Δὲν τὸ ἀρνοῦμαι, ἀλλὰ δὲν ἦτο προτιμότερον νὰ κατορθώσωμεν νὰ πλαισιώσωμεν καὶ τὸ ἄλλο, δηλαδὴ τὸ Ἐαμικὸν κίνημα, ὥστε νὰ ἐπικρατήσωμεν καὶ εἰς αὐτὸ ἐκ τῶν ἔνδον ἀναιμάκτως; Διότι παρεσύρθησαν πλεῖστοι καὶ ἔσπευσαν πρὸς τὸ Ε.Α.Μ. καὶ ἐξεμηδενίσθησαν, ἐν τῷ μέσῳ τῶν κομμουνιστῶν.

§199Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσ.). Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ μὴ διακόπτεται ὁ ρήτωρ. Κάμνει τὴν εἰσήγησιν. Δὲν εἶναι στιγμὴ διὰ διακοπάς.

§200Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Τὸ θέμα ἀνάγεται εἰς ἱστορικὰ γεγονότα. Ἔχει σημασίαν τὸ ζήτημα αὐτό. Ὅταν ὁμιλῶμεν περὶ ἱστορικῶν γεγονότων, ὀφείλομεν νὰ δεχώμεθα διακοπάς.

§201Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσ.). Γίνεται εἰσήγησις.

§202Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἐγὼ δέχομαι εὐχαρίστως διακοπάς. Ἐὰν αὐτὸ τὸ κίνημα, περὶ τοῦ ὁποίου ὡμιλήσαμεν, δὲν ἔμενε χωριστὸν καὶ ἂν δὲν διῃρούσαμεν τὴν ἀντίστασιν εἰς ἀντίστασιν κομμουνιστικὴν καὶ ἀντίστασιν Ἐθνικόφρονα, ἐὰν τὸ κίνημα αὐτὸ τοῦ Ζέρβα τὸ ὁποῖον τιμῶ, ἔσπευδε νὰ πλαισιώσῃ τὸ ΕΑΜ, ἐρωτῶ: Δὲν θὰ ἐπεκράτει ὁ ἐθνικὸς χαρακτήρ;

§203Λ. ΚΑΤΣΙΛΑΜΠΡΟΣ. Γνωρίζετε, ὅτι τὸν συνταγματάρχην Κωστόπουλον τὸν ἔδεσαν;

§204Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΗΣ. (Πρὸς τὸν κ. Κατσιλάμπρον). Εἶναι ἐντροπὴ νὰ ὁμιλῆτε καὶ σεῖς μέσα εἰς τὴν Βουλήν, ποὺ εἴσαστε μέρα καὶ νύκτα μὲ τὸν κατακτητήν.

§205Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Θὰ ἀπετέλει λοιπὸν καὶ μίαν ἀντίφασιν, τὸ νὰ μὴ ὑποβληθοῦν τὰ μέτρα εἰρηνεύσεως καὶ νὰ μὴ ἐπιζητηθῇ ἡ ψήφισις αὐτῶν. Μίαν ἀντίφασιν πρὸς τὴν γενικὴν εὐχὴν περὶ εἰρηνεύσεως ὅλου τοῦ κόσμου, εὐχὴν τὴν ὁποίαν πλὴν τοῦ Σοβιετικοῦ μπλόκ, προσποιουμένου καὶ αὐτοῦ τὸ ἴδιον, εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ἐπιθυμοῦν καὶ εὔχονται ὅλοι οἱ ἄλλοι. Μᾶς εἶπον, κύριοι βουλευταί, ὅτι τὰ μέτρα θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι εὐρύτερα. Εἶχα ἀπαντήσει ὅταν ἤκουσα αὐτὴν τὴν ἀντίρρησιν καὶ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, τῆς ὁποίας ἔχω τὴν τιμὴν νὰ εἶμαι πρόεδρος, εἶχον ἀπαντήσει, ὅτι αὐτὸ εἶναι τρόπον τινὰ ἔνστασις ἐκ δικαιώματος τρίτου. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀσχοληθῶ μὲ τὸ ζήτημα αὐτό, διότι ἀπήντησεν ἤδη ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ πολιτικοῦ θέματος, ὅτι ὅταν δύο κόμματα συνεργάζωνται, ἀναγκαίως θὰ κάμουν ἀμοιβαίας ὑποχωρήσεις, καὶ ὅτι συνεπῶς δὲν ἦτο εὔκολον καὶ δυνατὸν εἰς τὸ κόμμα τῆς ΕΠΕΚ, νὰ ὑποβάλῃ εὐρύτερα μέτρα. Ἀλλὰ μᾶς εἶπον ἀκόμη, ὅτι αὐτοὶ θὰ ἦσαν οἱ μόνοι ἐνδεδειγμένοι, διὰ νὰ ἐφαρμόσουν τὰ μέτρα τῆς εἰρηνεύσεως. Καὶ ἀπευθυνόμενος πρὸς τοὺς ἀξιοτίμους βουλευτὰς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ δύναμαι νὰ εἴπω: Ἐὰν πιστεύετε ὅτι σεῖς θὰ εἶσθε ἀδιάβλητοι ἐὰν εἰσαγάγετε σεῖς τὰ μέτρα τῆς εἰρηνεύσεως, ψηφίσατέ τα, διὰ νὰ τὰ καταστήσετε ἀδιάβλητα. Ἀλλ’ ὑμεῖς οὐδέποτε ἐπιστεύσατε καὶ εἰς τὰ προηγούμενα μέτρα, τὰ ὁποῖα εἶχον ψηφισθῆ. Δι’ αὐτὸ δὲν ἀπέδωκαν ποτὲ καρποὺς τὰ μέτρα ἐπιεικείας τὰ ὁποῖα ἀπὸ τὸ 1945 μέχρι τοῦ 1951 ἀλλεπάλληλα ἐθεσπίζοντο. Ἔχω τὸν κατάλογον αὐτῶν τῶν μέτρων. Εἶναι ὁ Α. Ν. 119 τοῦ 1945 περὶ ἀμνηστίας, ὁ ὁποῖος ἠμνήστευσε τὰ πολιτικὰ ἀδικήματα τὰ ἀπὸ τῆς 3 Δεκεμβρίου 1944 μέχρι τῆς 14 Φεβρουαρίου 1945, ἐξαιρουμένων τῶν ἀδικημάτων κατὰ τῆς ζωῆς καὶ περιουσίας, ἅτινα δὲν ἦσαν ἀπαραίτητα διὰ τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ πολιτικοῦ ἀδικήματος. Εἶναι ἔπειτα ὁ Α. Ν. 753 τοῦ Δεκεμβρίου 1945, περὶ παραγραφῆς ὡρισμένων ἀδικημάτων καὶ θὰ ὁμιλήσω βραδύτερον ὀλίγον περὶ τοῦ νόμου αὐτοῦ. Εἶναι ἀκόμη τὸ νομοθετικὸν Διάταγμα τοῦ Φεβρουαρίου 1947 περὶ ἀμνηστίας, ἐκδοθὲν ἐπὶ Κυβερνήσεως τοῦ κ. Τσαλδάρη, δι’ οὗ ὅμως ἐξηροῦντο τὰ κοινὰ ἀδικήματα. Εἶναι τὸ ΚΘʹ ψήφισμα τοῦ 1947, τὸ ἐκδοθὲν ἐπὶ Κυβερνήσεως τοῦ ἀειμνήστου Σοφούλη, περὶ ἀμνηστίας καὶ αὐτό. Εἶναι ἔπειτα ὁ Α. Ν. 809 τοῦ 1948 περὶ παραγραφῆς ὡρισμένων ἀδικημάτων, δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐβοήθουν τὸ Κράτος εἰς τὴν ἀνακάλυψιν τῶν συμμοριτῶν. Καὶ τέλος ὁ Α. Ν. 1504 τοῦ 1950 καὶ ὁ νόμος 1829 τοῦ 1951, κυρωτικὸς καὶ τροποποιητικὸς τοῦ 1504. Κατὰ δὲ τὸ 1949 ἐξεδόθη καὶ τὸ ψήφισμα ΟΓʹ, περὶ συστάσεως ὀργανισμοῦ Ἀναμορφωτηρίου Μακρονήσου. Διατὶ δὲν ἀπέδωκαν ὅλοι αὐτοὶ οἱ νόμοι; Διότι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι τοὺς εἰσηγήθησαν καὶ τοὺς ἐψήφισαν, δὲν ἐπίστευαν ποτὲ εἰς τοὺς νόμους αὐτούς. Καὶ ὄχι μόνον αὐτοὶ δὲν ἐπίστευαν, ἀλλ’ οὔτε καὶ τὰ διοικητικὰ καὶ ἀρκετὰ δικαστικὰ ὄργανα ἐπίστευαν εἰς τοὺς νόμους αὐτούς. Ἐνόμιζον μάλιστα τινές, ὅτι ἂν τοὺς παρέβαινον, ἐὰν τοὺς περιεφρόνουν, ἐὰν τοὺς διεστρέβλωναν, θὰ εἶχαν νὰ κερδίσουν τὴν εὔνοιαν καὶ τὴν συμπάθειαν καὶ τὴν ἐκτίμησιν τῶν ἀνωτέρων των. Ἰδοὺ διατὶ δὲν ἀπέδωκαν ὅλοι αὐτοὶ οἱ εὐεργετικοὶ νόμοι. Ὁ ἀείμνηστος Σοφούλης, εἰσηγηθεὶς τὸ ΚΘʹ ψήφισμα, ἀνέμενε νὰ προσέλθουν οἱ στασιασταὶ καὶ ἔλεγεν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, ὅτι ἐὰν προσήρχοντο, θὰ παρεῖχεν ἀμέσως γενικὴν ἀμνηστίαν. Ἀλλὰ πῶς νὰ προσέλθουν οἱ στασιασταί, ὅταν συχνάκις προσερχόμενοι ἀντιμετώπιζαν τοιαύτας παρερμηνείας τῶν εὐεργετικῶν αὐτῶν μέτρων; Δὲν ἀδικῶ τοὺς δικαστάς, οὔτε στρέφομαι κατὰ τῶν διοικητικῶν ὀργάνων. Ἐκτιμῶ καὶ τοὺς μὲν καὶ τοὺς δέ. Ἕλληνες ἦσαν καὶ αὐτοὶ καὶ ἦτο φυσικὸν νὰ μετάσχουν αὐτῆς τῆς ἀγανακτήσεως. Ἀλλὰ ἴσως ἀπὸ δικαστικοὺς λειτουργοὺς θὰ εἴχομεν τὴν ἀξίωσιν νὰ παραμείνουν ἀσυγκίνητοι. Νὰ παραμείνουν ἐντελῶς ἀντικειμενικοί. Νὰ ἀντιληφθοῦν, ὅτι ὅταν τὸ Κράτος λαμβάνῃ ὡρισμένα μέτρα εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐφαρμοσθοῦν. Τὸ Κράτος ἀκόμη δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμπαίζῃ. Ὅταν ὑπόσχεται κάτι τι, ὀφείλει νὰ τὸ ἐκπληρώσῃ. Καὶ ἔχω ἕνα πρόχειρον παράδειγμα, μὲ ἕνα ἀξιότιμον μέλος καὶ ἤδη τῆς Βουλῆς, τὸ ὁποῖον ἐκινδύνευεν ἀπὸ μίαν γνωστὴν περιπέτειαν ἐν τῇ φυλακῇ καὶ ἡ Κυβέρνησις ἡ τότε, διὰ νὰ μὴ ὑποσχεθῇ μίαν χάριν, τὴν ὁποίαν ἐὰν ὑπέσχετο ὤφειλε νὰ δώσῃ, ἔθεσεν ἐν κινδύνῳ τὴν ζωὴν τοῦ ἐπιλέκτου αὐτοῦ βουλευτοῦ, ὁ ὁποῖος εὐτυχῶς καὶ σήμερον ἀποτελεῖ μέλος τῆς παρούσης Βουλῆς. Ἔχω ἀκόμη ἕνα παράδειγμα, ἀναγόμενον εἰς παλαιότερα χρόνια τῆς Νεοελληνικῆς ἱστορίας. Τὸ παράδειγμα τῆς ληστείας τοῦ Δήλεσι, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις τότε ἐπροτίμησε νὰ χυθῇ εὐγενὲς Ἀγγλικὸν καὶ Ἰταλικὸν αἷμα, διότι ἐὰν ὑπέσχετο τὴν ἀμνηστίαν, ὤφειλε νὰ τὴν παραχωρήσῃ. Δὲν ἦτο λοιπὸν ἡ ἐνδεδειγμένη τακτικὴ αὐτή, ἡ ὁποία ἠκολουθήθη ἀπὸ μερικὰ δικαστήρια τοῦ τόπου μας. Ἠμπορεῖ οἱ δικαστικοὶ λειτουργοὶ νὰ εἶναι ἐπίλεκτοι, νὰ εἶναι ἱκανοί, νὰ εἶναι ἔντιμοι, ἀλλὰ τινὲς ἐξ αὐτῶν παρεσύρθησαν. Δὲν ἐφήρμοσαν τοὺς νόμους ἐπακριβῶς, δὲν ἀντελήφθησαν ποίαν ὑποχρέωσιν εἶχον, παρασυρθέντες ὡς Ἕλληνες πολῖται ἀπὸ τὴν ἀγανάκτησίν των.

§206Β. ΠΑΠΑΡΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι διὰ τοὺς δικαστὰς δὲν πρέπει νὰ λέγωνται τοιαῦται βαρεῖαι μομφαί.

§207Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Δὲν εἶναι βαρεῖαι μομφαί. Τοὺς δικαιολογῶ ἀπολύτως ὡς Ἕλληνας. Δὲν δικαιολογῶ μερικοὺς ἐξ αὐτῶν, ὡς δικαστάς.

§208Β. ΠΑΠΑΡΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴπατε ὅτι οἱ δικασταὶ δὲν ἐφήρμοσαν τὰ νομοθετήματα. Τὶ ἄλλο σημαίνει; Ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ προστατεύσωμεν τὴν δικαιοσύνην καὶ εἶχον τὴν ἀξίωσιν, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, νὰ σηκωθῇ καὶ νὰ κάμῃ τὴν διακοπὴν αὐτὴν καὶ ὄχι ἐγώ.

§209Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσ.). Ἐάν, κύριε συνάδελφε, θὰ ἐθίγετο ἡ δικαιοσύνη, μὴ ἀμφιβάλλετε ὅτι θὰ ἤμην καὶ ἐγὼ προστάτης τῆς θιγομένης δικαιοσύνης. Οἱ νόμοι τίθενται ὑπὸ τὴν ἑρμηνείαν τῶν δικαστῶν, ποὺ τοὺς ἐφαρμόζουν. Ἄλλοι δικασταὶ τοὺς ἐφαρμόζουν στενῶς καὶ ἄλλοι εὐρύτερον. Τὸ νὰ εἴπῃ ἕνας ἀγορητὴς εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ὑπῆρξαν δικασταί, οἱ ὁποῖοι μὲ στενότητα ἐφήρμοσαν ὡρισμένους νόμους, τοῦτο δὲν καθάπτεται τῆς δικαιοσύνης. Ἀφήσατε λοιπὸν τὴν προστασίαν τῆς δικαιοσύνης. Ἔχομεν καὶ ἡμεῖς παρόμοιον τοὐλάχιστον μὲ σᾶς πόνον, διὰ τὴν δικαιοσύνην.

§210Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Μᾶς εἶπον ἀκόμη ὅτι αἱ ἐξωτερικαὶ συνθῆκαι ἴσως ἐμποδίζουν τὴν λῆψιν αὐτῶν τῶν μέτρων τῆς εἰρηνεύσεως. Δὲν δύναμαι ἐγὼ φυσικὰ νὰ γνωρίζω ἀκριβῶς τὴν θέσιν τῶν ἐξωτερικῶν πραγμάτων, ἀλλὰ θὰ ἠρώτων γενικῶς. Ἕως πότε θὰ ἐξακολουθήσῃ αὐτὴ ἡ κρισιμότης τῶν ἐξωτερικῶν συνθηκῶν; Μήπως τάχα τίθεται ἓν ὅριον διὰ νὰ εἴπωμεν, ἂς ἔχωμεν ὑπομονὴν ἓξ μηνῶν, ἑνὸς ἔτους, διὰ νὰ λάβωμεν τὰ μέτρα αὐτὰ τῆς εἰρηνεύσεως, ὅταν θὰ παρέλθουν ἐντελῶς οἱ ἐξωτερικοὶ κίνδυνοι; Καὶ ποῖος εἶναι ὁ καλύτερος κριτὴς αὐτῶν τῶν ἐξωτερικῶν κινδύνων; Εἶναι εἰς καλλιτέραν θέσιν ἡ Ἀντιπολίτευσις νὰ κρίνῃ ἀπὸ τὴν Συμπολίτευσιν; Δὲν γνωρίζει ἡ Κυβέρνησις ἐὰν αἱ ἐξωτερικαὶ συνθῆκαι ἐπιτρέπουν ἢ δὲν ἐπιτρέπουν τὴν λῆψιν αὐτῶν τῶν μέτρων τῆς ἐπιεικείας; Καὶ ἀκόμη θὰ ἠδυνάμην νὰ εἴπω, ὅτι αὐτὰ τὰ μέτρα ἐπιεικείας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπηρεάσουν οὐδ’ ἐπ’ ἐλάχιστον τὸ ἠθικὸν τοῦ στρατοῦ μας, ἐὰν ποτὲ ἐκαλεῖτο εἰς νέαν πολεμικὴν περιπέτειαν. Οἱ Ἕλληνες στρατιῶται οἰστρηλατήθησαν πάντοτε ἀπὸ ἀνώτερα ἰδανικὰ καὶ ὄχι ἀπὸ αἴσθημα ἐκδικήσεως καὶ θὰ κάμουν τὸ καθῆκον τους, ὅπως πάντοτε, ὅταν θὰ χρειασθῇ. Ἐὰν μάλιστα ἠθέλαμεν νὰ συνδέσωμεν τὰ μέτρα εἰρηνεύσεως μὲ τὸ ἠθικὸν αὐτὸ τοῦ ἐνδεχομένως ἐξορμῶντος στρατοῦ, θὰ ἠδυνάμην νὰ εἴπω ὅτι, ἐὰν δὲν ἐλαμβάνομεν τὰ μέτρα ταῦτα, μᾶλλον θὰ ἀπέμενεν εἰς τοὺς στρατιώτας μας, οἵτινες ἔχουν συγγενεῖς καταδίκους, μία πικρία, ὅτι καθ’ ἣν στιγμὴν ἐξορμοῦν διὰ νὰ ἀναμετρηθοῦν εἰς τὸ πεδίον τῆς τιμῆς μὲ τὸν ἐχθρόν, ὄπισθέν των εἰς τὰς φυλακὰς εὑρίσκονται οἱ συγγενεῖς των, οἱ πατέρες των, οἱ μάνες των, αἱ γυναῖκες των, τὰ παιδιά των παραμένουν ἀπροστάτευτα, ἐνῷ αὐτοὶ καλοῦνται ὑπὸ τῆς Πατρίδος διὰ νὰ ἐκπληρώσουν τὸ ὕψιστον πρὸς αὐτὴν καθῆκον. Ἀλλὰ καὶ αἱ ἐσωτερικαὶ συνθῆκαι κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου, δὲν ἐμποδίζουν αὐτὴν τὴν λῆψιν καὶ τὴν ψήφισιν τῶν μέτρων τῆς εἰρηνεύσεως. Ὑπάρχουν βεβαίως ἀντιδρῶντες, οἱ ὁποῖοι διὰ νὰ φθείρουν τὴν Κυβέρνησιν θὰ ἤθελον νὰ ματαιωθῇ αὐτὴ ἡ ψήφισις τῶν μέτρων τῆς εἰρηνεύσεως. Ἀλλὰ πιστεύω, ὅτι αἱ ἐσωτερικαὶ συνθῆκαι οὐδαμῶς ἐμποδίζουν τὴν ἐπιψήφισιν. Αἱ ἐπαναστάσεις, κύριοι βουλευταί, δὲν ἐπαναλαμβάνονται εὐχερῶς. Διὰ νὰ γίνουν στάσεις ἢ ἐπαναστάσεις χρειάζονται ὡρισμέναι συνθῆκαι. Ὅταν μάλιστα συντριβοῦν, ὅπως συνετρίβησαν οἱ συμμορῖται, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναζωογονηθοῦν. Πρέπει νὰ ὑπάρχουν ἀρχηγοί, μαχηταὶ καὶ πέραν τῶν μαχητῶν πρέπει νὰ ὑπάρχουν συνθῆκαι ὡρισμέναι καὶ πέραν τῶν συνθηκῶν πρέπει νὰ ὑπάρχουν τὰ μέσα, ὅλα δὲ αὐτὰ ἐκ τοῦ μηδενὸς πρέπει νὰ δημιουργηθοῦν ὑπὸ τὰ ὄμματα τοῦ Κράτους, τὸ ὁποῖον τοὺς παρακολουθεῖ. Καὶ θὰ ἠδυνάμην νὰ εἴπω, ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι συνωμοτικῶς ἐχρησιμοποιήθησαν ἅπαξ, ἀχρηστεύονται διὰ τοὺς συμμορίτας, γίνονται γνωστοί, δὲν συμφέρει δὲ αὐτοὺς νὰ χρησιμοποιηθοῦν ἐκ νέου. Ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ ἰσχυρίζετο, ὅτι τὰ μέτρα τῆς εἰρηνεύσεως εἶναι δυνατὸν νὰ δώσουν ἀφορμὴν ὑποτροπῆς τῆς ἀνταρσίας, νομίζω, ὅτι κάμνει μεγάλο λάθος. Δὲν διατάσσονται αἱ ἐπαναστάσεις, δὲν ἐπαναλαμβάνονται αἱ στάσεις, χρειάζονται ὡρισμέναι συνθῆκαι, αἱ ὁποῖαι δὲν συντρέχουν ἐν προκειμένῳ. Ὑπεστηρίχθη ἀκόμη, κύριοι βουλευταί, ὅτι θὰ ἦτο δίκαιον νὰ ἀντιμετωπισθῇ ἡ κατάστασις διὰ τοῦ Συμβουλίου Χαρίτων. Νομίζω, ὅτι αὐτὸ θὰ ἀπετέλει κυριολεκτικῶς φαιδρότητα. Τὸ Συμβούλιον Χαρίτων ἐνεργεῖ μόνον μὲ γνώμονα τὴν ἐπιείκειαν. Ἡμεῖς ἐδῶ δὲν ἐφαρμόζομεν μόνον μέτρα ἐπιεικείας, ἀλλ’ ἐφαρμόζομεν μέτρα ἐπιεικείας καὶ δικαιοσύνης καὶ ἀνάγκης, ἐφαρμόζομεν μέτρα πολιτικά. Ἐνῷ, ὡς εἶπον, τὸ Συμβούλιον τῶν Χαρίτων ἔχει ὡς γνώμονα μόνον τὴν ἐπιείκειαν. Ἡμεῖς διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ δὲν ἔχομεν ὡς γνώμονα μόνον τὴν ἐπιείκειαν, ἀλλὰ κάτι παραπάνω ἀπὸ τὴν ἐπιείκειαν, τὴν ἀνάγκην τὴν ἐθνικήν. Πιστεύω ἀκόμη, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀνιχνεύσωμεν τοὺς ἀνανήφοντας, ὄχι διότι δὲν θὰ μοῦ ἦτο ἰδιαιτέρως εὐχάριστον αὐτό, ἀλλὰ διότι τὸ θεωρῶ δυσχερέστατον νὰ διακρίνωμεν τοὺς ἀνανήφοντας ἀληθινά, ἀπὸ τοὺς προσποιουμένους, ὅτι δῆθεν ἀνένηψαν. Ὀρθότατα ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δὲν ἀνέμιξε ζήτημα δηλώσεων οὔτε ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, οὔτε ἐν τῇ αἰτιολογικῇ του ἐκθέσει. Αὐτὴ ἡ ἀνίχνευσις τῶν ἀνανηφόντων δημιουργεῖ ἥρωας, δῆθεν δηλαδὴ ἥρωας καὶ ἐξωμότας. Ἐκεῖνοι δηλαδή, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔσπευδον νὰ δεχθοῦν νὰ ὑπογράψουν δήλωσιν περὶ μετανοίας, θὰ ἐχαρακτηρίζοντο, ὡς ἐξωμόται ἀπὸ τοὺς ἄλλους, οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ ἐδέχοντο νὰ ὑπογράψουν δήλωσιν μετανοίας. Ἔχω ἐδῶ μίαν ἐφημερίδα, εἰς τὴν ὁποίαν εἷς ἐκ τῶν καταδικασθέντων, ἀπολογούμενος τελευταίως ἐνώπιον τοῦ στρατοδικείου, εἶπεν ὅτι γυρίζοντας ἀπὸ τὴν Ἰκαρίαν συνήντησε τὸν Βαβούδην καὶ ἐκεῖνος τοῦ εἶπε, «ἠξεύρω ὅτι ἔκανες δήλωσιν. Τὸ κόμμα ἀναγνωρίζει ὅτι δὲν ἔκανες προδοσίαν, ἔλα νὰ ξαναδουλέψουμε καὶ δὲν θὰ σὲ ὑποπτευθοῦμε γιὰ τὴν ἰδεολογία σου». Τὰς δηλώσεις πολλάκις τὰς ὑπέγραφαν, κατὰ σύστασιν κάποτε αὐτοῦ τούτου τοῦ Κομμουνιστικοῦ κόμματος. Ἡ δήλωσις ἀκόμη, θὰ ἠδυνάμην νὰ προσθέσω, προσβάλλει καὶ τὸ Ἑλληνικὸν φιλότιμον. Εἶναι γνωστὸν ποίαν ἀξίαν ἔχει δι’ ἡμᾶς τὸ φιλότιμον αὐτό: Εἶναι μία ἔννοια, τὴν ὁποίαν κανένα λεξικὸ κανενὸς ἄλλου κράτους δὲν ἀποδίδει μὲ καμμίαν λέξιν. Εἶναι μία καθαρῶς Ἑλληνικὴ ἔννοια, μία καθαρῶς Ἑλληνικὴ λέξις. Προσβάλλει, λοιπόν, τὸ φιλότιμον ἐκείνων, ἀπὸ τοὺς ὁποίους ζητοῦνται αἱ δηλώσεις. Ὅταν ἔγιναν αἱ ἐπιχειρήσεις τῆς Πελοποννήσου, κατὰ τὸ τέλος τοῦ 1948 μὲ ἀρχὰς τοῦ 1949, συνελήφθησαν ἑκατοντάδες πολιτῶν, χωρὶς κἂν νὰ ὑπάρχουν στοιχεῖα κατ’ αὐτῶν καὶ ὡδηγήθησαν, προσωρινῶς βεβαίως, εἰς τὴν ἐξορίαν καὶ ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὸ πλεῖστον ἦσαν ἐθνικόφρονες, ἐζητοῦντο δηλώσεις περὶ ἀποκηρύξεως τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος καὶ περὶ μετανοίας. Σᾶς παρέχω λοιπὸν τὴν πληροφορίαν, ὅτι αὐτοὶ οἱ ἐθνικόφρονες ἠρνοῦντο νὰ ὑποβάλουν δηλώσεις, διότι ἐθίγοντο καὶ διότι ἀκόμη ἀπεμονοῦντο ἐκεῖ ὅπου εὑρίσκοντο. Ἀπεμονοῦντο δηλαδὴ καὶ ἀπὸ ἐκείνους, ἀκόμη, ποὺ εἶχον μέσα των κρυφὰ τὰ αὐτὰ φρονήματα, τὰ αὐτὰ αἰσθήματα, ἐθνικόφρονα δηλαδὴ φρονήματα καὶ ἐθνικόφρονα αἰσθήματα. Διότι κατώρθωναν οἱ ἄλλοι νὰ ἐκμεταλλεύωνται τὴν ψυχικήν των ἀδυναμίαν καὶ τοὺς ἀπεμόνωναν κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ζήσουν ἐκεῖ, ὅπου εὑρίσκοντο. Ἀλλὰ ἀκόμη ἐρωτῶ: Τὶ χρειάζεται ἡ δήλωσις; Ἔλεγον ἄλλοτε εἰς μίαν ποινικὴν δίκην, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριζον εἰς Πάτρας: Τὶ ὠφελεῖ τὴν Ἀστυνομίαν, ἂν ἔχῃ μίαν δήλωσιν οἱουδήποτε ἐξ αὐτῶν περὶ μετανοίας, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν, ἐκεῖνος μέσα εἰς τὴν ψυχήν του διατηρεῖ τὸ μικρόβιον τῆς κομμουνιστικῆς θεωρίας; Δὲν ὁμοιάζει αὐτὴ ἡ δήλωσις μὲ ἐκείνην τὴν περίφημον συνταγὴν τοῦ λαγοῦ; Ἠξεύρετε αὐτὸ τὸ ἀνέκδοτον, ὅτι ἕνας κυνηγός, ἔχων τὸ θήραμα εἰς τὰ χέρια του, ἐπρομηθεύθη καὶ μίαν συνταγὴν περὶ τοῦ πῶς θὰ μαγειρεύσῃ τὸν λαγὸν καί, ὅταν ἕνας σκύλος τοῦ πῆρε τὸ θήραμα, δὲν κατεδέχθη νὰ κυνηγήσῃ τὸν σκύλον, διότι τοῦ εἶπε «πάρτον τὸν λαγόν, τὴν συνταγὴν τὴν ἔχω ἐγὼ εἰς τὴν τσέπην μου»!! Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ παραλληλίσωμεν αὐτὰς τὰς δηλώσεις μετανοίας πρὸς τὴν συνταγὴν αὐτὴν καὶ ὀρθῶς μάλιστα, κατὰ πρότασιν τοῦ ἐπιλέκτου συναδέλφου κ. Λυκουρέζου, ἀπηλείφθη καὶ κάποια φράσις τοῦ νόμου εἰς τὸ ἄρθρον τὸ σχετικόν, φράσις, ἡ ὁποία ἠδύνατο ἁπλῶς νὰ παρερμηνευθῇ ὡς ἐπιταγὴ τοῦ νόμου, περὶ διατάξεως ὑποχρεούσης τοὺς καταδίκους εἰς δηλώσεις περὶ μετανοίας. Ὁ Κομμουνισμὸς δὲν κτυπᾶται μὲ τὴν βίαν, κτυπᾶται μὲ τὴν κοινωνικὴν πολιτικήν. Ὁ Κομμουνισμὸς κτυπᾶται μὲ οἰκονομικὰ καὶ κοινωνικὰ μέτρα, μὲ τὴν παροχὴν ἐργασίας εἰς τοὺς ἀνέργους, μὲ τὰ μέτρα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐλπίζομεν καὶ πιστεύομεν, ὅτι βαθμηδὸν θὰ φέρῃ ὑπ’ ὄψιν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ἡ Κυβέρνησις. Τὸ Κράτος ἄλλωστε δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπερβαίνῃ τὰ ὅρια τῆς ἀμύνης, διότι τότε θὰ ἐξωμοιοῦτο πρὸς τὴν στάσιν. Ἡ ὑπέρβασις τῶν ὁρίων τῆς ἀμύνης ὑπὸ τοῦ Κράτους, θὰ τὸ μετέβαλλεν εἰς Κράτος ἀπολυταρχικόν. Ὁσάκις, συνέβησαν τοιούτου εἴδους ὑπερβασίαι ἀμύνης, πάντοτε ἐχαρακτηρίσθησαν ὡς σφάλματα πολιτικά. Θὰ ἠδυνάμην νὰ ἐπικαλεσθῶ ὡρισμένα παραδείγματα ἐκ τῆς ἱστορίας. Γνωρίζετε ἐκ τῆς ἱστορίας τοῦ Βυζαντινοῦ Κράτους, αὐτὴν τὴν περίφημον στάσιν τοῦ Νίκα, λεγομένην, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ Πράσινοι καὶ οἱ Ἑνετοὶ ἀνεκήρυξαν ἀντὶ τοῦ Ἰουστινιανοῦ, αὐτοκράτορα τὸν Ἀναστάσιον. Καὶ τότε ὁ στρατηγὸς Βελισσάριος εἰσῆλθεν εἰς τὸν ἱππόδρομον, κατέσφαξε κόσμον καὶ πολλοὺς ἀξιωματικούς. Τὸ ἀποτέλεσμα ἦτο, ὅτι ὁ Ἰουστινιανὸς ἐζήτησε δημοσίᾳ συγγνώμην, διὰ τὸ μεγάλο αὐτὸ σφάλμα. Ἀκόμη ἐνθυμοῦμαι καὶ ἕνα ἄλλο παράδειγμα ἀπὸ τὴν βιογραφίαν τοῦ Ναπολέοντος, τὴν γραφεῖσαν ὑπὸ τοῦ Λοῦντβιχ. Ὅταν ὁ Ναπολέων κατεδίωξεν ἐντὸς τῶν Αὐστριακῶν ὁρίων τὸν Δοῦκα τοῦ Ἀνγκέντ, τὸν τελευταῖον τῶν Κοντέ, καὶ τὸν κατέσφαξεν, ἠρώτησε τὸν Ταλεϋράνδον, ἂν αὐτό, τὸ ὁποῖον ἔπραξεν ἦτο ἔγκλημα. Καὶ ὁ Ταλεϋράνδος τοῦ ἀπήντησεν, ὅτι ἦτο κάτι πολὺ πάρα πάνω ἀπὸ ἔγκλημα, ἦτο πολιτικὸν σφάλμα! Ἰδοὺ διατὶ λέγω καὶ πιστεύω, ὅτι ὁ κομμουνισμὸς δὲν κτυπᾶται μὲ τὴν βίαν. Τὸ Κράτος ἔχει ἠθικὸν περιεχόμενον, ἔχει ἠθικὴν ἀποστολήν. Δι’ αὐτοῦ ἀντιπροσωπεύονται ὅλοι οἱ πολῖται, ἐνῷ ἡ στάσις εἶναι στάσις. Ἡ στάσις δὲν γίνεται ἐπὶ τῇ βάσει κειμένων νόμων. Ἡ στάσις γίνεται χάριν σκοπῶν, οἱ ὁποῖοι ἀναιροῦν ὅλας τὰς καθιερωμένας ἠθικὰς ἐννοίας καὶ ἀξίας. Δὲν φοβούμεθα, κ. βουλευταί, τοὺς κομμουνιστάς. Ἴσως τοὺς λυπούμεθα, ἀλλὰ δὲν μοῦ φαίνεται ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἐπικίνδυνοι. Τοὺς παρασυρθέντας θὰ τοὺς καλέσωμεν νὰ ἀντιληφθοῦν τὴν πλάνην των καὶ τοὺς ἀμετανοήτους θὰ τοὺς καλέσωμεν νὰ ἐνθυμηθοῦν καὶ αὐτοὶ ἐπὶ τέλους ὅτι εἶναι Ἕλληνες, νὰ ἐνθυμηθοῦν ὅτι ἔχουν ὡρισμένας ὑποχρεώσεις, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμμείνουν εἰς τὰς ἀντιλήψεις των. Αἱ διάφοροι συνθῆκαι, αἱ οἰκονομικαί, αἱ ἱστορικαί, αἱ ἐδαφικαί, αἱ κοινωνικαί, εἶναι τοιαῦται, ποὺ ποτὲ δὲν θὰ ἐπιτρέψουν τὴν ἐγκαθίδρυσιν τῆς στυγνοτέρας ἀπολυταρχίας εἰς τὴν Ἑλλάδα. Δὲν εἶναι τάχα ἐδῶ ἡ πατρὶς τῆς Δημοκρατίας; Δὲν εἶναι λοιπὸν δυνατὸν ποτὲ νὰ ἐλπίζουν ὅτι, καταβάλλοντες οἱασδήποτε προσπαθείας, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ παρασύρουν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν εἰς τοιαύτην ἀλλοφροσύνην. Ἡ Ἑλλὰς ὑπέστη ἀναμφισβητήτως μεγάλας δοκιμασίας ἀπὸ τὸν συμμοριτισμόν. Ὑπέστη συμφορὰς ἄνευ προηγουμένου. Ὁ φανατισμὸς τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν ὑπῆρξε φανατισμὸς αἱρετικῶν. Ὑπῆρξεν ἐπικρατέστερος καὶ τῶν συγγενικῶν ἀκόμη δεσμῶν. Εἴδομεν τὸν θάνατον ὑφ’ ὅλας του τὰς μορφάς. Βέβαια ὁ πόλεμος ὁ προηγηθείς, ὅπως κάθε πόλεμος, ἀφαιρῶν τὴν ἔννοιαν τῆς εὐμαρείας, ἐγένετο ὁ καλύτερος διδάσκαλος τῆς ὠμότητος καὶ τῆς βίας. Αἱ λέξεις εἶχον χάσει τὴν ἔννοιάν των. Πράξεις προδοτικαὶ ἐθεωροῦντο παρ’ αὐτῶν ὡς πράξεις πατριωτικαί. Ἔτσι τότε, τὸ Κράτος ὑπεχρεώθη νὰ λάβῃ μέτρα διὰ νὰ ἀμυνθῇ καὶ εἶναι φυσικόν, κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν μέτρων αὐτῶν, νὰ συνέβησαν καὶ ὑπερβολαὶ καὶ ἀδικίαι. Αὐτὰς τὰς ὑπερβολὰς καὶ ἀδικίας εἶναι προωρισμένον τὸ νομοσχέδιον, ὅπως εἶπα καὶ προηγουμένως, ἀρχόμενος τοῦ λόγου μου, νὰ διορθώσῃ καὶ νὰ ἀμβλύνῃ. Πρῶτοι ἡμεῖς πρέπει νὰ λησμονήσωμεν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα συνέβησαν, ἡμεῖς, οἱ ἔχοντες τὸ δίκαιον ὑπὲρ ἡμῶν θὰ κάμωμεν τὴν μεγάλην χειρονομίαν. Δὲν ἔχομεν ἀνάγκην ἀπὸ ἐκείνους νὰ κάμουν οἱανδήποτε χειρονομίαν. Ἐκείνους θὰ προσπαθήσωμεν νὰ τοὺς ἐπαναφέρωμεν εἰς τὸ πλαίσιον τῆς ἐθνικῆς ζωῆς. Πιστεύω δέ, ὅτι πολλοὶ ἐξ αὐτῶν ποὺ παρεσύρθησαν ἀπὸ ὡρισμένας ὀργανώσεις, οἱ περισσότεροι, ἀναμεμιγμένοι ἐξ αἰτίας τῶν ἀντιξόων συνθηκῶν, ὅταν παύσουν νὰ εὑρίσκωνται εἰς τὰς φυλακὰς καὶ νὰ σκέπτωνται πῶς θὰ ἀνατρέψουν τὸ Κράτος, θὰ ὑποχρεωθοῦν ἀπὸ αὐτὴν τὴν ζωήν, ἀπὸ τὴν ἐργασίαν χάριν τῆς ζωῆς, νὰ μὴ ἔχουν ἀνάμιξιν εἰς ἐκνόμους ἐνεργείας καὶ πιστεύω ἀδιστάκτως, ὅτι θὰ γίνουν καλοὶ πολῖται. Τὰ μέτρα λοιπὸν τῆς εἰρηνεύσεως ἀνταποκρίνονται καὶ εἰς τὴν ἀνάγκην καὶ εἰς τὴν δικαιοσύνην, ἀνταποκρίνονται ἀκόμη καὶ εἰς μίαν ἄλλην ἀνάγκην, ἡ ὁποία πάντοτε ἀκολουθεῖ παρομοίας καταστάσεις. Κύριοι βουλευταί, τὸ πολιτικὸν ἀδίκημα δὲν ἔχει καθορισθῆ ἀκριβῶς ποῖον εἶναι ἀπὸ τοὺς νόμους. Ἀφέθη πάντοτε ὁ προσδιορισμὸς αὐτὸς εἰς τὴν ἐπιστήμην καὶ τὴν νομολογίαν. Δὲν ἔχει καθορισθῆ ἕνας ὁρισμός, τὸν ὁποῖον νὰ ἀποδέχωνται ὅλοι. Ἡ γενικὴ ὅμως ἀρχὴ εἶναι, ὅτι πολιτικὸν ἀδίκημα εἶναι τὸ κατὰ τοῦ καθεστῶτος στρεφόμενον καὶ τοῦ ἐθνισμοῦ, ἀκόμη καὶ κατὰ τῶν πολιτικῶν ἐξουσιῶν καὶ κατὰ τῆς καθεστηκυίας τάξεως, μὲ σκοπὸν νὰ ἀνατρέψῃ αὐτὴν ἢ νὰ τὴν ἀλλοιώσῃ, ὡς ἐπίσης καὶ τὸ στρεφόμενον κατὰ τῶν ὀργάνων, τῶν ἐγκαθιδρυμένων ὑπὸ τῆς πολιτικῆς ἐξουσίας. Βάθρα διακρίσεως τοῦ κοινοῦ ἀδικήματος ἀπὸ τοῦ πολιτικοῦ εἶναι ἡ φύσις τοῦ προσβαλλομένου δικαίου καὶ τὸ ἐλατήριον τοῦ δράστου, ἐξ οὗ καὶ προέκυψαν ἡ ἀντικειμενικὴ καὶ ἡ ὑποκειμενικὴ θεωρία. Ἁπλοῦν πολιτικὸν ἀδίκημα, ἀμιγές, εἶναι σχεδὸν ἀδύνατον νὰ ὑπάρξῃ. Τὰ πολιτικὰ ἀδικήματα εἶναι πάντοτε σχεδὸν σύνθετα. Διότι, διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ ὁ σκοπὸς ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι διαπράττουν τὸ ἀδίκημα, προσφεύγουν αὐτοὶ εἰς τὴν χρῆσιν τῆς βίας. Μόνον ὅταν εἶναι ὅλοι σύμφωνοι δὲν καταφεύγουν εἰς τὴν βίαν, διότι τότε ἡ στάσις μεταβάλλεται εἰς νόμιμον κατάστασιν καὶ δὲν παρέχεται στάδιον οὔτε βίας, οὔτε ἀμνηστίας. Θὰ πρέπει λοιπὸν ἐδῶ νὰ ὁμολογηθῇ, ὅτι κατὰ τὸ πλεῖστον ἐλλείπει ἀπὸ τὴν φύσιν τῶν ἀδικημάτων ποὺ διεπράχθησαν, τὸ ἰδιωτικὸν καὶ συμφεροντολογικὸν χαρακτηριστικόν. Πρόκειται περὶ ἀδικημάτων πολιτικῶν, συνθέτων βέβαια, διότι ἐπαναλαμβάνω, ὅτι κατὰ κανόνα δὲν ὑπάρχουν ἀμιγῆ πολιτικὰ ἀδικήματα. Πρόκειται ἀναμφιβόλως περὶ πολιτικῶν ἀδικημάτων καὶ εἰς τὰ πολιτικὰ ἀδικήματα εἶναι καθιερωμένον καὶ τὸ ἀνεπίτρεπτον τῆς ἐκδόσεως τῶν ἐγκληματιῶν ἀπὸ κράτους εἰς κράτος καὶ τὸ ἀνεπίτρεπτον τῆς ποινῆς τοῦ θανάτου, καθὼς καὶ τὸ δικαίωμα τῆς πολιτείας, ὅταν παρέρχεται ὁ κίνδυνος, νὰ παρέχῃ ἀμνηστίαν. Ἤδη τὸ Κράτος, κύριοι βουλευταί, ἐγγυᾶται πλέον ἀπολύτως τὴν ἀσφάλειάν μας. Δὲν ἠμπορεῖ δὲ νὰ ὑπολογισθῇ ὅτι ὑπάρχουν τινές, οἱ ὁποῖοι διατηροῦν καὶ τοὺς ἀνατρεπτικοὺς πόθους των καὶ τὴν ἰδεολογίαν των τὴν ἀνατρεπτικήν. Αὐταὶ εἶναι ἐξαιρέσεις. Τὸ Κράτος δύναται ἀπολύτως νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν ἀσφάλειάν μας. Ἐκ τοῦ λόγου δὲ αὐτοῦ, ἀμέσως μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν, ἐλήφθησαν ὡρισμένα μέτρα ἐπιεικείας. Ἕν μέτρον ἐπιεικείας ὑπῆρξεν αὐτὸς ὁ νόμος, ὁ ἀναγκαστικὸς 119, ὁ ὁποῖος παρεῖχεν ἀμνηστίαν εἰς τὰ πολιτικὰ ἀδικήματα, ἐξαιρουμένων τῶν κατὰ τῆς ζωῆς καὶ τῆς περιουσίας, ἐφ’ ὅσον αὐτὰ δὲν ἦσαν ἀπαραίτητα πρὸς ἐπιτυχίαν τοῦ πολιτικοῦ ἀδικήματος. Ἐπιτρέψατέ μου ἐδῶ, ἐπειδὴ μὲ διέκοψεν εἷς ἐκ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων ἐξ Ἀχαΐας, ὁ κ. Παπαρρηγόπουλος, ὁ ὁποῖος ἐνόμισεν, ὅτι ἔθιξα, χωρὶς πράγματι ἐγὼ νὰ θίξω ποτὲ πρόσωπα, οὔτε ὑπηρεσίας, νὰ ἀναφέρω περιληπτικῶς ἕνα γεγονός, διὰ νὰ ἰδῆτε τὸν τρόπον κάποτε ἐφαρμογῆς τῶν νόμων. Ὅταν ἐγένετο ἡ ἀπελευθέρωσις, ἔφθασεν εἰς τὸν λιμένα τῆς Ζακύνθου ἓν μικρὸν πολεμικὸν σκάφος, μὲ ἐλαχίστους Ἄγγλους, οἱ ὁποῖοι ἀπεβιβάσθησαν εἰς τὴν παραλίαν καὶ κατήρτισαν μίαν μικρὰν περίπολον, διὰ νὰ προφυλάξῃ τὸ ὀλίγον πολεμικὸν ὑλικόν, τὸ ὁποῖον εὑρίσκετο ἐντὸς τοῦ σκάφους. Οἱ ἐαμῖται τὸ ἐθεώρησαν αὐτὸ ὡς προσβολὴν καὶ ἐζήτησαν νὰ ἀποσυρθῇ ἡ φρουρά. Οἱ Ἄγγλοι δὲν τὸ ἐδέχθησαν αὐτὸ καὶ ἐγένετο μία σύγκρουσις, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐφονεύθησαν τρεῖς Ἄγγλοι ναῦται καὶ ἕνας Ἕλλην σωφέρ. Καὶ ἔρχονται τὰ δικαστήρια, διὰ νὰ κρίνουν τοὺς κατηγορουμένους καὶ ἀποφασίζουν, ὅτι πρόκειται περὶ ἑνὸς κοινοῦ ἀδικήματος. Γίνεται ἐν συνεχείᾳ ἀνακοπὴ ἐνώπιον τοῦ συμβουλίου Ἐφετῶν καὶ τὸ συμβούλιον τῶν Ἐφετῶν λέγει ὅτι πρόκειται περὶ κοινοῦ ἀδικήματος. Καὶ γίνεται ἔνστασις ἐνώπιον τοῦ κακουργιοδικείου καὶ αὐτὴ ἀπορρίπτεται, διότι ἐφρόνουν οἱ κ. κ. δικασταὶ ὅτι ἐπρόκειτο περὶ κοινοῦ ἀδικήματος, ὡς ἐὰν ὑπῆρχον προηγούμενα προσωπικὰ μεταξὺ τῶν εὐγενῶν τέκνων τῆς Ἀγγλίας καὶ τῶν Ἐαμιτῶν.

§211ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἤσαστε ὑπερασπιστὴς τῆς ὑποθέσεως;

§212Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Μάλιστα. Ἔχομεν τὴν πεῖραν ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς καὶ δυνάμεθα νὰ ὁμιλῶμεν εἰς τὴν Βουλὴν μετὰ παραδειγμάτων.

§213ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Σᾶς ἐπηρέασε καὶ σᾶς ἡ ἐπαγγελματικὴ ἄποψις.

§214Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἔχετε τὴν ἰδέαν, ὅτι σᾶς δὲν σᾶς ἐπηρεάζουν ἄλλαι ἀντιλήψεις καὶ νομίζετε, ὅτι πρόκειται περὶ κοινοῦ ἀδικήματος; Ἐθεωρήθη ἁπλούστατα ἀναγκαῖον παρὰ τῶν Ἐαμιτῶν νὰ γίνῃ ὅ,τι ἔγινε—κακῶς βέβαια— πρὸς ἐπιτυχίαν τοῦ πολιτικοῦ σκοποῦ των. Δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς λέγω, ὅτι πρέπει νὰ περιορίζωμεν διὰ τὰ μέτρα εἰρηνεύσεως τὰ δικαστήρια, ὥστε νὰ μὴ εἶναι ἐξηρτημένα αὐτὰ τὰ μέτρα ἀπὸ τὴν τοιαύτην ἢ τοιαύτην ἀντίληψιν καὶ νὰ εἶναι ὑποχρεωμένα νὰ ἐφαρμόζουν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἠθέλησεν ὁ νομοθέτης. Καὶ βιάζομαι νὰ εἴπω καὶ θὰ τὸ εἴπω προτοῦ ἔλθῃ ἡ σειρά του, αὐτὸ τὸ ὁποῖον βεβαιώνει ἐδῶ ἕνα βούλευμα, τὸ ὁποῖον ἔχω προμηθευθῆ, ἀπὸ μίαν ὑπόθεσιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἐπίσης ἤμην συνήγορος. Ὅπως ξεύρετε, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, προκειμένου περὶ τῶν αὐθορμήτως προσερχομένων, εἰς τοὺς ὁποίους παρείχοντο, ἀνεξαρτήτως τοῦ σημερινοῦ νομοθετήματος, ὡρισμένα εὐεργετήματα μὲ τὸν Α. Ν. 1504, θὰ ἔπρεπεν οἱ αὐθορμήτως προσερχόμενοι αὐτοί, νὰ ἀνήκουν εἰς ἐνόπλους ὁμάδας, δρώσας κατὰ τοῦ Κράτους καὶ ὅταν αὐτοὶ ἀπεσπῶντο ἀπὸ τὰς ὁμάδας αὐτὰς καὶ προσήρχοντο καὶ παρουσιάζοντο, ἐτύγχανον τῶν εὐεργετημάτων τοῦ νόμου. Προσῆλθεν εἷς ἄοπλος συμμορίτης καὶ ἐκδίδεται ἕνα βούλευμα, τὸ ὑπ’ ἀριθ. 338 τοῦ 1951 τοῦ συμβουλίου τῶν ἐν Πάτραις Ἐφετῶν, ἀπὸ δικαστὰς ἄνδρας κατὰ πάντα ἀξιοτίμους ἀναμφισβητήτως, τὸ ὁποῖον λέγει τὸ ἑξῆς: Ἀκούσατέ το, κύριοι βουλευταί. (Ἀναγινώσκει). Λέγει δηλαδὴ τὸ βούλευμα, ὅτι ὁ παρουσιασθεὶς δὲν πρέπει νὰ τύχῃ τῶν εὐεργετημάτων, διότι συμμετεῖχε μὲν εἰς συμμορίαν, ἀλλὰ δὲν ἦτο ἔνοπλος. Ἐὰν δηλαδὴ ἦτο ἔνοπλος συμμορίτης, τότε θὰ ἔπρεπε νὰ τύχῃ τῶν εὐεργετημάτων. Ἐγὼ συνέστησα εἰς τοὺς συγγενεῖς του, διὰ νὰ παρουσιασθῇ, ἐπειδὴ μὲ ἠρωτήσατε ἐὰν καὶ εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν ἤμην συνήγορος. Καὶ μοῦ εἶπον λογικώτατα καὶ φυσικώτατα οἱ ἰδικοί του, παραπονούμενοι: Κύριε Φωτήλα, δὲν μᾶς ἔλεγες νὰ περάσωμεν ἀπὸ ἕνα ὁπλοπωλεῖον νὰ ἀγοράσωμεν ἕνα ὅπλον καὶ νὰ πάῃ ἔπειτα νὰ παρουσιασθῇ; (Γέλωτες). Πράγματι εἶχον δίκαιον ὁ ἄοπλος αὐτὸς συμμορίτης καὶ οἱ ἰδικοί του.

§215Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσ.). Διὰ νὰ σᾶς διευκολύνω. Ἄλλοι Ἐφέται ἐδέχθησαν τὴν ἐντελῶς ἀντίθετον ἄποψιν. Ἀλλὰ διὰ νὰ δώσω καὶ μίαν ἱκανοποίησιν εἰς τὸν ἀγαπητὸν συνάδελφον κύριον Παπαρηγόπουλον, τὸ θέμα μᾶς ἀπησχόλησε καὶ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν τῆς παρελθούσης Βουλῆς καὶ ὀφείλω νὰ τὸ ὁμολογήσω καὶ εἶναι πρὸς τιμήν του, ὅτι πρῶτος ἀντέδρασεν ὁ κ. Παπαρηγόπουλος.

§216Β. ΠΑΠΑΡΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ νόμος εἶναι σαφέστατος, ὁμιλεῖ περὶ ἐνόπλων συμμοριτῶν. Ἄλλο ζήτημα ἐὰν ὁ νόμος ἔπρεπε νὰ μεταβληθῇ. Τώρα σεῖς βεβαίως εἰς τὸ νομοθέτημα λέγετε, ὅτι δὲν χρειάζεται τὸ «ἔνοπλος». Λέγετε ὅτι οἱ δικασταὶ ἐπλανήθησαν; Δὲν ὑπάρχει θέμα. Ἀνέχεσθε, ὅτι παρηρμήνευσαν τὸν νόμον; Τότε, δικαίως διαμαρτύρομαι.

§217ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχετε τὸν λόγον, κύριε συνάδελφε.

§218Β. ΠΑΠΑΡΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπηυθύνθη εἰς ἐμὲ καὶ ὀφείλω νὰ ἀπαντήσω. Νὰ ἀναγνωσθῇ τὸ σχετικὸν ἄρθρον τοῦ νόμου καὶ θὰ ἴδητε, ὅτι ὁμιλεῖ περὶ ἐνόπλων συμμοριτῶν. Κατὰ συνέπειαν τὸ βούλευμα εἶναι ἀπολύτως ἐν τάξει.

§219Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσ.). Δὲν εἶναι σωστὸν νὰ εἰσέλθωμεν εἰς νομικὴν συζήτησιν, ἀλλὰ θέλω νὰ σᾶς ἀπαντήσω.

§220Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ σᾶς παρεκάλουν νὰ μὴ ἀπαντήσετε, διότι προὐκαλέσατε τὸν κ. Παπαρηγόπουλον. Θὰ ἔλθῃ καὶ τὸ περὶ οὗ πρόκειται ἄρθρον μὲ τὴν σειράν του καὶ τότε ἀμφότεροι θὰ ἀναπτύξετε τὰς γνώμας σας.

§221Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσ.). Ἐφ’ ὅσον ἐγένετο ἡ συζήτησις, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφήσω ἀναπάντητον τὸν κ. Παπαρηγόπουλον, διότι τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου ἦτο ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος μετέσχεν εἰς τὰς ἐνόπλους συμμορίας καθ’ οἱονδήποτε τρόπον. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ πρέπει νὰ εἶναι καὶ ἔνοπλος. Μπορεῖ νὰ ἦτο νοσοκόμος, τροφοδότης, ὁ οἱοσδήποτε συμμετέχων, χωρὶς νὰ εἶναι καὶ ὡπλισμένος. Δὲν ἦτο δυνατὸν ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία νὰ θεσπίσῃ ἕνα εὐεργετικὸν νόμον, προστατεύοντα περισσότερον τοὺς ἐνόπλως δράσαντας ἀπὸ τοὺς ἀόπλως.

§222Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐφ’ ὅσον τὸ ἐπιθυμεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ τοῦ δώσω ἐγὼ τὴν ἀπάντησιν καὶ ὄχι ὁ κ. Παπαρηγόπουλος. Κάμνει λάθος, διότι ἡ πρόθεσις τοῦ νομοθέτου —καὶ ἤμην μεταξὺ τῶν νομοθετῶν—καὶ ἡ πρόθεσις τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία εἶχε διατυπώσει τὸ περὶ οὗ πρόκειται νομοσχέδιον, ἦτο ὄχι ἁπλῶς νὰ ἀδυνατήσῃ τοὺς συμμορίτας ἀπὸ ἀπόψεως ἀνδρῶν, ἀλλὰ καὶ νὰ ἐξασθενίσῃ αὐτοὺς ἀπὸ ἀπόψεως ὁπλισμοῦ. Καὶ διὰ νὰ τοὺς ἐξασθενίσῃ ἀπὸ ἀπόψεως ὁπλισμοῦ ἀλλὰ καὶ ὡς ἄμεσον τεκμήριον καὶ ἄμεσον ἀπόδειξιν τῆς βουλήσεως τοῦ συμμορίτου νὰ παραδοθῇ, πράξεως συνδεομένης ἐνδεχομένως καὶ μὲ κάποιον κίνδυνον, διότι ἔφευγε μὲ τὸ ὅπλον του, ἦτο νὰ παραδοθῇ ἔνοπλος. Ἐν ᾧ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος εἶχε πετάξει τὸ ὅπλον του, ἦτο ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ἐκεῖνος, τοῦ ὁποίου ἡ συμμορία εἶχε διαλυθῆ καὶ ὁ ὁποῖος ἀφοῦ εἶχεν ὑποστῆ τὰ πλήγματα τοῦ Ἐθνικοῦ Στρατοῦ, παρεδίδετο ἢ καὶ θὰ συνελαμβάνετο ὑπὸ τοῦ στρατοῦ ὁπωσδήποτε.

§223Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Διαφωνοῦμεν. Μετὰ τὸν Α. Ν. 119, ἐγένετο ὁ περίφημος Α. Ν. 753)45, ὁ ὁποῖος παρέγραφεν ὅλα τὰ ἀδικήματα, τὰ τελεσθέντα ἀπὸ τῆς 27ης Ἀποιλίου 1941 μέχρι τῆς 12 Φεβρουαρίου 1945, ἐξῄρει δὲ πλὴν ἄλλων καὶ τοὺς φυσικοὺς αὐτουργοὺς ἀνθρωποκτονιῶν. Κατηγορήθησαν ὅμως τότε πολλοὶ δι’ ἀνθρωποκτονίας, αἱ ὁποῖαι συνέβησαν, ὡς φυσικοὶ αὐτουργοί, ἐνῷ ἴσως θὰ ἦσαν ἠθικοὶ αὐτουργοί. Ἀλλὰ ὑπῆρξεν ἄδικος ὁ νόμος, διότι παρέγραφε τὰ ἀδικήματα τῶν οὐσιαστικῶς ὑπευθύνων, τῶν μεγάλων δηλαδὴ ἠθικῶν αὐτουργῶν. Ἦτο ὅμως μέτρον ἀνάγκης, διότι ἄλλως θὰ ἦσαν ὅλοι σχεδὸν οἱ Ἕλληνες κατηγορούμενοι ὡς ἠθικοὶ αὐτουργοί. Ἀλλὰ καὶ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου αὐτοῦ ὑπῆρξεν ἐλαττωματική. Ἀπόδειξιν ἄλλως τε τούτου ἀποτελεῖ τὸ γεγονός, ὅτι δι’ ἕνα φόνον κατηγοροῦντο 10–20–30–40 ἄνθρωποι ποᾶγμα ἀδύνατον, διότι ὅλοι αὐτοὶ δὲν εἶναι φυσικὸν νὰ διέπραττον ἕνα φόνον. Καὶ ἐδῶ, ὡς εἴρηται, ἔγκειται ἡ κακὴ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου. Μετὰ τὸν Α. Ν. τοῦτον εἴχομεν τὸ ψήφισμα Κʹ τοῦ 1947 ἐπὶ Κυβερνήσεως Τσαλδάρη, διὰ τοῦ ὁποίου παρείχετο ἡ ἐξουσιοδότησις εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν πρὸς ἔκδοσιν νομοθετικῶν Διαταγμάτων, σχετιζομένων μὲ τὴν ἀμνήστευσιν, τὴν παρασχεθησομένην εἰς τοὺς προσερχομένους συμμορίτας. Βάσει τοῦ ψηφίσματος Κʹ ἐξεδόθη τὸ Ν. Δ. τοῦ Φεβρουαρίου τοῦ 1947, δι’ οὗ παρείχετο ἀμνηστία εἰς ἐκείνους, οἵτινες ἤθελον παρουσιασθῆ μέχρι τῆς 25ης Μαρτίου 1947, ἐξαιρουμένων τῶν κοινῶν ἀδικημάτων. Φυσικὸν ἦτο τὸ νομοθέτημα αὐτὸ νὰ μὴ ἀποδώσῃ, διότι συνέτρεχον πάντοτε καὶ κοινὰ ἀδικήματα. Μετὰ ταῦτα ἔχομεν τὸ ΚΘʹ ψήφισμα, διὰ τοῦ ὁποίου ἀμνηστεύοντο οἱ συμμορῖται, οἱ ἐγκαταλείποντες τὰς συμμορίας καὶ παρουσιαζόμενοι εἰς τὰς Ἀρχάς. Ἀλλὰ καὶ τοῦ ΚΘʹ ψηφίσματος δὲν ἐγένετο ἡ πρέπουσα ἐφαρμογὴ καὶ δι’ ὀλίγων θὰ σᾶς εἴπω πῶς παρηρμήνευον τὰ δικαστήρια, τὴν ἔννοιαν καὶ τὸν σκοπὸν τοῦ ψηφίσματος. Πλὴν τοῦ ὅτι τὰ δικαστήρια ἀπεφαίνοντο συχνότατα, ὅτι αἱ πράξεις τῶν παρουσιαζομένων δὲν ἐσχετίζοντο μὲ τὸν συμμοριακὸν ἀγῶνα, πλὴν αὐτοῦ, λέγω, ἀπεδέχοντο τὴν ἑρμηνείαν, ὅτι οἱ συμμορῖται καὶ οἱ συνεργαζόμενοι μὲ αὐτοὺς ἐνέπιπτον εἰς τὰς διατάξεις τὰς προβλεπούσας περὶ δοσιλόγων, ὅτι δηλαδὴ συνειργάζοντο μετὰ τοῦ ἐχθροῦ, ἐνῷ φυσικὸν ἦτο καὶ λογικόν, οἱ συμμορῖται ἢ οἱ κουμουνισταὶ νὰ εἶχον συμφέρον διὰ τὴν ἐπικράτησίν των, διὰ τὴν ἐπικράτησιν τῆς ἰδεολογίας των, νὰ ἔχῃ ἀποσυρθῆ ὁ κατακτητής. Μὲ τὸν κατακτητήν, βεβαίως συνειργάζοντο ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἶχον συμφέρον νὰ παρατείνῃ ἐδῶ ὁ κατακτητὴς τὴν παραμονήν του ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον χρόνον, εἴτε διὰ λόγους γενικούς, εἴτε ἐκμεταλλευόμενοι τὴν ἐδῶ παρουσίαν του καὶ ἀπολαμβάνοντες κέρδη, εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Δύνασθε, κύριοι, ὅ,τι δήποτε ἄλλο θέλετε νὰ εἴπητε ἐναντίον τοῦ ΕΑΜ, ΕΛΑΣ, κλπ. ἀλλὰ ὅτι συνειργάζοντο μὲ τὸν κατακτητὴν εἶναι πρᾶγμα ἀκατανόητον.

§224Ε. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Ἔχομεν, κύριοι, μίαν παρομοίαν ἀπόφασιν καὶ εἰς τὴν Κεφαλληνίαν, ὅπου φέρονται οἱ ἀναμιχθέντες εἰς τὸ Ε.Α.Μ. καὶ τὸν Ε.Λ.Α.Σ. κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς Κατοχῆς ὡς δοσίλογοι, ἐνῷ δὲν ἀπεδείχθη ἡ ἐνοχή των καὶ παρεπέμφθησαν ὡς ἐκ τούτου, βάσει τῆς 6 Συντακτικῆς πράξεως εἰς τὸ δικαστήριον ὡς δοσίλογοι, ὡς συνεργασθέντες μὲ τὸν ἐχθρὸν καὶ κατεδικάσθησαν εἰς θάνατον δίς.

§225Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Διατὶ ὅμως ἀπεκλείετο τὸ νὰ ἦσαν εἰς τὸ Ε.Α.Μ. καὶ νὰ ἦσαν καὶ συνεργάται τοῦ κατακτητοῦ;

§226Β. ΠΑΠΑΡΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Συνειργάζοντο μὲ τὸν κατακτητὴν καὶ τοὺς ἐδίκασαν. Ἐδῶ ἔχομεν ἄλλωστε συνθήκας ἐπισήμους καὶ συμβάσεις. Τὰ κείμενα ἐδημοσιεύθησαν.

§227Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Κύριοι, ἀκούσατε. Τὸ βούλευμα ὑπ’ ἀριθ. 152, τοῦ 1945, τοῦ εἰδικοῦ δικαστηρίου κυρώσεων Πατρῶν, τὸ ὁποῖον λέγει «ὅτι τὸ συμβούλιον κρίνει ὅτι αἱ ἀποδοθεῖσαι εἰς τοὺς κατηγορουμένους πράξεις ἐγένοντο πρὸς ἐπικράτησιν τῶν ἰδεῶν των καὶ οὐχὶ λόγῳ τῆς πράξεως τῶν παθόντων κατὰ τοῦ ἐχθροῦ καὶ κατὰ συνέπειαν πρόκειται περὶ ἀδικημάτων τοῦ κοινοῦ ποινικοῦ νόμου καὶ ὄχι δοσιλογικῶν. (Ἀναγινώσκει τὸ βούλευμα). Καὶ τὸ σκεπτικὸν τοῦ βουλεύματος καθὼς καὶ τὸ διατακτικὸν γράφουν τὰ αὐτά. Μετ’ ὀλίγας ἡμέρας ἐκδίδεται δεύτερον βούλευμα διὰ τοὺς ἰδίους κατηγορουμένους καὶ παθόντας. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 168 τοῦ 1945, ὅπερ δέχεται ἀντίθετον ἄποψιν ὅτι δηλαδὴ οἱ κατηγορούμενοι διὰ τῶν πράξεών των παρημπόδισαν τὴν συμμαχικὴν καὶ πολεμικὴν ἐν γένει ἐνέργειαν, διότι οἱ παθόντες συνειργάζοντο μὲ τὴν Ἀγγλικὴν ἀποστολὴν καὶ τὸ γεγονὸς αὐτὸ ἐγνώριζον οἱ κατηγορούμενοι καὶ ἐκ τοῦ λόγου αὐτοῦ προέβησαν εἰς τὰς πράξεις των. (Ἀναγινώσκει τὸ βούλευμα). Καὶ οὕτω παρέπεμψεν αὐτοὺς ἐνώπιον τοῦ εἰδικοῦ δικαστηρίου. Ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου τῶν δοσιλόγων προβάλλεται διὰ πολλοστὴν φορὰν ἡ ἔνστασις, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ δοσιλόγων καὶ τὸ δικαστήριον τῶν κυρώσεων κηρύσσει ἀπαράδεκτον τὴν συζήτησιν διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκδοθῇ τὸ δεύτερον βούλευμα, ἀναιροῦν τὸ προηγούμενον. Εἶναι ἡ ὑπ’ ἀριθ. 44)948 ἀπόφασις τοῦ δικαστηρίου κυρώσεων. (Ἀναγινώσκει τὴν ἀπόφασιν). Καὶ ἔπεται ἐν συνεχείᾳ ὁ κανονισμὸς ἁρμοδιότητος περὶ τοῦ εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου ἀποφανθέντος ὅτι ἁρμόδιον ἦτο τὸ δικαστήριον τῶν κυρώσεων καὶ τὸ δικαστήριον τοῦτο ἐπιβάλλει τὴν ποινὴν τοῦ θανάτου. Δὲν πρόκειται ἐὰν ἐπεβλήθη δικαίως ἢ ἀδίκως ἡ ποινὴ τοῦ θανάτου.

§228Β. ΠΑΠΑΡΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος). (Φωναί, διαμαρτυρίαι, κωδωνοκρουσίαι).

§229Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Μετὰ ταῦτα, κ. βουλευταί, ἐξεδόθη ὁ Α Ν. 809)48, ὁ ὁποῖος παρέγραφεν ἀδικήματα τῶν συμμοριτῶν, σχετιζόμενα μὲ τὴν συμμοριακὴν δρᾶσιν, ἐὰν ἤθελον ἐμφανισθῆ καὶ ἐνισχύσει τὰς Ἀρχὰς διὰ τὴν καταδίωξιν τῶν συμμοριτῶν, διὰ καταδόσεως ἄλλων συμμοριτῶν, διὰ καταδόσεως ἀποθηκῶν πυρομαχικῶν, τροφίμων κ.λ.π. Εἶναι φυσικόν, ὅτι ὁ ἀν. νόμος αὐτός, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιφέρῃ κανὲν ἀποτέλεσμα, διότι πλὴν τοῦ ὅτι δὲν ἦτο εὔκολον νὰ γνωρίζουν οἱ παραδιδόμενοι συμμορῖται ποῦ ἦσαν αἱ ἀποθῆκαι καὶ τὸν συμμοριακὸν ἐν γένει μηχανισμόν, ἀπὸ τὸν ὁποῖον ἐξέφυγον, πλὴν τοῦ ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γνωρίζουν ὅλα αὐτὰ ποὺ ἀπῄτει ὁ νόμος, ἐφοβοῦντο ἐνδεχομένως ἀντεκδικήσεις. Ἔπειτα ἔχομεν τὸ περίφημον ΟΓʹ ψήφισμα, διὰ τοῦ ὁποίου ἀνεγνωρίζετο ἡ ἀπόλυσις ὑπὸ ὅρους, διὰ τοὺς ἐκτίοντας καὶ ἐγκληματικὰς ποινάς, ἐξηροῦντο δὲ οἱ εἰς θάνατον καταδικασθέντες, ὡς καὶ οἱ εἰς πρόσκαιρα ἢ ἰσόβια δεσμὰ δι’ ἀδικήματα κατὰ τῆς ζωῆς. Σκέπτομαι, ὅτι ἀδίκως κατεκρίθη ἀπὸ τοὺς ἀξιοτίμους κ. κ. συναδέλφους τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ καὶ ἀπὸ τὸν ἔγκριτον συνάδελφον εἰσηγητὴν τῆς μειοψηφίας κ. Λυκουρέζον τὸ ζήτημα τῆς ἀπολύσεως ὑπὸ ὅρον, τῆς προβλεπομένης ἀπὸ τὸ ἄρθρ. 13 τοῦ νομοσχεδίου δεδομένου, ὅτι ἡ ἀπόλυσις ἡ προβλεπομένη ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου εἶναι διάφορος τῆς ὑπὸ τοῦ νόμου 811. Πάντως ἡ ἀπόλυσις ὑπὸ ὅρον ἀναγνωρίζεται κατ’ ἀρχὴν ἐπιστημονικῶς καὶ ἀνεγνωρίσθη βασικῶς διὰ τοῦ ΟΓʹ ψηφίσματος τρία ἔτη πρὶν ἀπὸ σήμερον. Ἀνεγνωρίσθη ὡς ἀρχή, ἐπὶ τῆς ὁποίας δυνάμεθα νὰ βασισθῶμεν καὶ νὰ θεμελιώσωμεν. Σᾶς ἀνέγνωσα ἤδη τὸ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον εἶχε συνταχθῆ εἰς τὸ γραφεῖον τοῦ Ἀρχιστρατήγου, καὶ ἰσχυρίζομαι ὅτι ἡ ἀπόλυσις ὑπὸ ὅρον αὐτὴ δὲν συμπίπτει μὲ τὴν ἐκ τῶν διατάξεων τοῦ νόμου 811, ὅστις εἶναι νόμος σωφρονιστικοῦ περιεχομένου. Δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, ὅτι θεσμοθετοῦμεν δίκαιον ἐξαιρετικόν. Μετὰ τοῦτο μεταβαίνομεν εἰς τὸν ἀν. νόμον 1504 τοῦ 1950 καὶ τὸν νόμον 1829 τοῦ 1951, οἱ ὁποῖοι διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου ἀναμορφοῦνται καὶ εὐρύνονται. Βασικαὶ ἀρχαὶ τῶν νόμων αὐτῶν ἦσαν αἱ ἀναθεωρήσεις τῶν δικῶν καὶ τὰ εὐεργετήματα, διὰ τοὺς αὐθορμήτως προσερχομένους. Αὐτοὶ οἱ δύο νόμοι ἀναμορφοῦνται διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου. Θὰ ἀσχοληθῶ δι’ ἐξαιρετικῶς ἐλαχίστων καὶ θὰ τονίσω ὡρισμένας ἀρχάς, αἱ ὁποῖαι σχετίζονται μὲ τὰ κεφάλαια τοῦ νομοσχεδίου τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ὅπως ἐτροποποιήθη αὐτὸ ὑπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Διὰ τοῦ πρώτου κεφαλαίου εὐρύνεται ἡ ἔννοια τῆς ἀναθεωρήσεως. Δὲν εἶναι νέος θεσμὸς ἡ ἀναθεώρησις. Εἶναι θεσμός, ὁ ὁποῖος οὐσιαστικῶς ἔχει ἀνέκαθεν καθορισθῆ διὰ τῶν συνήθων ἐνδίκων μέσων, τὰ ὁποῖα ἰσχύουν. Εἰδικῶς ἡ ἀναθεώρησις ἐν προκειμένῳ εἶναι ἕνας θεσμός, ὁ ὁποῖος εἶχε καθιερωθῆ διὰ τοῦ νόμου 1504. Δι’ αὐτοῦ τοῦ νόμου ὑπήγοντο εἰς ἀναθεώρησιν αἱ ἀποφάσεις μόνον αἱ καταδικαστικαὶ εἰς ἐγκληματικὴν ποινὴν ἢ ἐπανορθωτικήν, μὲ στερήσεις πολιτικῶν δικαιωμάτων, ἐνῷ ἤδη διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου ὑποβάλλονται ὅλαι αἱ ἀποφάσεις καὶ αἱ ἀπαλλακτικαὶ ἀκόμη, διότι, ὅπως εἶναι γνωστόν, καὶ αἱ ἀπαλλακτικαὶ ἐγγράφονται εἰς τὸ ποινικὸν μητρῷον. Ἐπίσης εὐρύνεται καὶ τὸ χρονικὸν ὅριον τοῦ νόμου 1504, διότι διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ περιλαμβάνονται αἱ ἀπὸ 1.2.1949 μέχρι τοῦ Αὐγούστου 1950 ἀποφάσεις, ἐνῷ διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου περιλαμβάνονται αἱ μέχρι 1.12. 51. Τοῦτο κυρίως ἀφορᾷ παλαιὰς πράξεις, διότι ἀπὸ τοῦ 1950 καὶ ἐντεῦθεν δὲν ἐξετελέσθησαν νέα ἀδικήματα, ἀλλὰ ὑποβάλλονται εἰς ἀναθεώρησιν τὰ παλαιά, τὰ ὁποῖα δὲν εἶχον ἐκδικασθῆ. Διὰ τοῦ νόμου 1504 εἶχον καθιερωθῆ δύο τμήματα ἀναθεωρητικά, τὰ ὁποῖα θὰ ἐλειτούργουν, διὰ νὰ ἐκδικάσουν τὰς ἀναθεωρήσεις καὶ εἶχε τὸ δικαίωμα ὁ Πρόεδρος νὰ ἀποστείλῃ ὡρισμένας ὑποθέσεις εἰς τὰ ἐφετεῖα ἢ τὰ πλημμελειοδικεῖα. Ἐγὼ ἀποδέχομαι τὴν ἄποψιν τοῦ νομοσχεδίου, διότι κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου, γεννᾶται καὶ ζήτημα χρόνου καὶ ζήτημα πνεύματος. Ὅπως ἐκθέτει ὁ κ. Ὑπουργός, ὑπάρχουν 13.500 ἀναθεωρήσεις, ἐκ τῶν ὁποίων ἐξεδικάσθησαν μόνον 3.500. Ὁ καθοριζόμενος τρόπος ἀναθεωρήσεως ὑπὸ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοθετήματος, θὰ καταστήσῃ εὐχερεστέραν τὴν ἐκδίκασιν τῶν ἀναθεωρήσεων. Ἀλλὰ γεννᾶται καὶ ζήτημα πνεύματος, παρὰ τὴν ἀντίρρησιν τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τοῦ Σοσιαλιστικοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος, ἣν ἐξέθεσε δι’ ἄρθρου του, διότι δυστυχῶς δὲν εὑρίσκεται ἐν τῇ Βουλῇ. Τὰ κοινὰ δικαστήρια, κ. κ. βουλευταί, εἶναι πάντοτε προσηλωμένα εἰς τὴν στενότητα τοῦ νόμου, καὶ δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἔχουν εὐρυτέραν ἄποψιν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμόσουν τὸ πνεῦμα μιᾶς πολιτικῆς. Ἡμεῖς θέλομεν εὐρυτέραν ἐφαρμογήν, ἀποβλέποντες εἰς τὸν σκοπόν. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ ὅμως Ἐπιτροπὴ ἐπέμεινεν εἰς τὸ σύστημα τὸ ἰσχῦον, ἐν σχέσει μὲ τὰ δικαστήρια ποὺ θὰ ἐκδικάσουν τὰς ἀναθεωρήσεις. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ πλέον ἀπεδέχθη τὴν ἀναθεώρησιν τῶν δοσιλόγων. Τὴν ἀναθεώρησιν αὐτὴν ἐγὼ ἀντιλαμβάνομαι σὰν ἕνα συμψηφισμὸν τῶν ἀντιλήψεων, αἱ ὁποῖαι ἐπεκράτησαν εἰς τὴν Ἐπιτροπήν. Λυποῦμαι, διότι διεξήχθη μία διελκυστίνδα μεταξὺ τῶν ἑκατέρωθεν ἀντιλήψεων. Ἀπὸ τὸ ἕνα μέρος μὲ μίαν κἄπως συμπαθῆ ἀντιμετώπισιν τῶν διαπραξάντων τὰ διάφορα ἀδικήματα, τὰ σχετιζόμενα μὲ τὸ Ε.Α.Μ., Ε.Λ.Α.Σ. καὶ Κ.Κ.Ε. καὶ ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος μὲ μίαν κἄπως συμπαθῆ ἀντιμετώπισιν τῶν δοσιλόγων, οἱ ὁποῖοι διέπραξαν ἄλλης φύσεως ἀδικήματα. Αἱ πράξεις καὶ τῶν μὲν καὶ τῶν δὲ εἶναι ἀντιπαθεῖς. Τὰ πρόσωπα καὶ τῶν μὲν καὶ τῶν δὲ εἶναι ἀντιπαθῆ. Πρὸς συμψηφισμὸν τῶν μὲν πρὸς τοὺς δέ, ἐκρίθη ὅτι πρέπει νὰ καθιερωθῇ καὶ ἀναθεώρησις τῶν δοσιλόγων καὶ παραλλήλως καὶ ἀναθεώρησις τῶν ὑπὸ τῶν κακουργιοδικείων καὶ ἐφετείων ἐκδοθεισῶν ἀποφάσεων ἀπὸ τοῦ 1945 μέχρι δημοσιεύσεως τοῦ νόμου, διὰ πράξεις σχετιζομένας μὲ τὸ ΕΑΜ, ΕΛΑΣ καὶ ΚΚΕ καὶ ἐφ’ ὅσον εἶχεν ἀναγνωρισθῆ δικαστικῶς τὸ ἐλαφρυντικὸν τῆς μετρίας συγχύσεως, ἥτις ἐνεδείκνυεν ἀμφιβολίας ὡς πρὸς τὴν ἐνοχήν. Τὰς ἀναθεωρήσεις δὲ ταύτας νὰ δικάζουν τὰ πενταμελῆ ἐφετεῖα. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου καθιεροῦται ἡ ἀναστολὴ διὰ τοὺς καταδίκους, οἵτινες μετ’ ἀναθεώρησιν καταδικάζονται εἰς πρόσκαιρον κάθειρξιν ἢ φυλάκισιν. Καὶ αὐτὴ ἡ ἀναστολὴ δεινῶς ἐκακίσθη, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ γίνῃ παραδεκτή, προκειμένου περὶ καταδίκων εἰς μεγάλας ποινάς. Ἀλλὰ ἐπαναλαμβάνω: Πῶς συμβιβάζεται ἡ ἀντίληψις αὕτη μὲ τὰς διατάξεις τοῦ ΟΓʹ ψηφίσματος καὶ τὴν ἔκδοσιν τῆς διαταγῆς ἐκείνης, ἡ ὁποία καθώριζε τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα θὰ ἔκρινον περὶ τῆς ἀναστολῆς; Νομίζω, λοιπόν, ὅτι αὐτὴ ἡ παραδοχὴ τῆς ἀναστολῆς ἦτο ἐπιβεβλημένη.

§230Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Νομίζω ὅτι ἤδη, παρελθούσης τῆς ὥρας, θὰ ἦτο προτιμότερον —καὶ ἐπαφίεμαι εἰς τὴν κρίσιν τοῦ ἀγορεύοντος κ. συναδέλφου— νὰ διακόψωμεν καὶ νὰ συνεχίσῃ τὴν ἀγόρευσίν του ὁ κ. Φωτήλας εἰς τὴν ἐρχομένην συνεδρίασιν. Εἶναι κρῖμα νὰ μὴ ἀκούσῃ ἡ Βουλὴ ὁλόκληρον τὴν ἀγόρευσιν τοῦ εἰσηγητοῦ τῆς πλειοψηφίας.

§231Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσ.). Θὰ παρεκάλουν κ. Φωτήλα νὰ μὴ ἀσχοληθῆτε τώρα μὲ λεπτομερείας καὶ μὲ τὰς καθ’ ἕκαστον περιπτώσεις. Εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν θὰ ἀναπτύξετε τὰς γνώμας σας.

§232Ι. ΖΙΓΔΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Ἡμεῖς θὰ συμφωνούσαμεν νὰ ἀναβάλωμεν τὴν συζήτησιν, ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ καταστραφῇ ἡ ἀγόρευσις τοῦ ρήτορος. Εἰς τὰ πρακτικά, θὰ ὑπάρχῃ ἡ ἀγόρευσις καὶ οἱοσδήποτε θελήσῃ, ἠμπορεῖ νὰ διαβάσῃ.

§233Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσ.). Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, ὁ ὁποῖος πρόκειται νὰ ἀπαντήσῃ ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως σχετικῶς μὲ τὴν διαχείρισιν τῶν λιπασμάτων, ἀπουσιάζει εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Θὰ παρεκάλουν αὔριον νὰ γίνῃ μία ὥρα Κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος καὶ μετὰ νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν Νομοθετικὴν Ἐργασίαν. Παρακαλῶ καὶ τὴν Ἀντιπολίτευσιν νὰ συμφωνήσῃ.

§234Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διίδομεν ὅτι ἡ νομοθετικὴ ἐργασία, συνεδυάσθη μὲ τὸ νομοσχέδιον «περὶ μέτρων εἰρηνεύσεως». Ἡ Ἀντιπολίτευσις δὲν εἶναι διατεθειμένη νὰ δεχθῇ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης τὴν πρότασιν. Αὔριον, ἀντὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μέτρων εἰρηνεύσεως», νὰ ἔχωμεν μίαν ὥραν Κοινοβ. ἔλεγχον καὶ μετὰ νομοθετικὴν ἐργασίαν. Νὰ ἀναβάλωμεν δὲ διὰ τὴν Τρίτην τὴν συζήτησιν «περὶ μέτρων εἰρηνεύσεως».

§235Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσ.). Μετὰ τὴν μίαν ὥραν Κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου, νὰ προχωρήσωμεν εἰς νομοθετικὴν ἐργασίαν καὶ κατόπιν νὰ συμπληρώσῃ ὁ κ. Φωτήλας καὶ νὰ ἀναβάλωμεν τὰ μέτρα εἰρηνεύσεως διὰ τὴν Τρίτην.

§236Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Συμμερίζομαι τὴν ἄποψιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ὅπως αἱ παρατηρήσεις τοῦ κ. Φωτήλα ἐπὶ τῶν καθ’ ἕκαστα κεφαλαίων μὴ γίνουν κατὰ τὴν γενικήν του εἰσήγησιν, ἡ ὁποία, καὶ ἐγὼ ὁ ὁποῖος πρόκειται ἐν πολλοῖς νὰ τὴν ἀντικρούσω, παραδέχομαι, ὅτι ὑπῆρξεν ἐξαίρετος, ἀπὸ ἀπόψεως καὶ καλλιεπείας καὶ ἐπιχειρημάτων. Ἀδιάφορον, ἐὰν τὰ ἐπιχειρήματα αὐτοῦ, δὲν τὰ συμμερίζομαι ἐν πολλοῖς. Δεδομένου ὅτι ἡ γενικὴ εἰσήγησις ἐγένετο κατ’ οὐσίαν, διατὶ νὰ μὴ προβῇ εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν καθ’ ἕκαστον κεφάλαιον παρατηρήσεών του εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν.

§237Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Νομίζω, κ. Φωτήλα, ὅτι δὲν ἔχετε πολλὰ νὰ προσθέσητε. Συνεπῶς, διατὶ νὰ γίνῃ ἡ διακοπὴ αὐτὴ διὰ τὴν Τρίτην;

§238Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσ.). Αὔριον μετὰ μίαν ὥραν Κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν.

§239Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ἀναβάλωμεν διὰ τὴν Τρίτην τὴν συζήτησιν καὶ νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Λυκουρέζος καὶ κατόπιν οἱ ἄλλοι ἐγγεγραμμένοι.

§240ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ ὅπως αὔριον ἔχωμεν μίαν ὥραν μόνον Κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον καὶ μετὰ ταῦτα νομοθετικὴν ἐργασίαν;

§241ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§242ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἡ περαιτέρω συζήτησις ἐπὶ τῆς αʹ συζητήσεως ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων, τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μέτρων εἰρηνεύσεως», ἀναβάλλεται. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ σήμερον καὶ ὥραν 5.30′ μ.μ. μὲ ἀντικείμενον ἡμερησίας διατάξεως, ἀναφοράς, ἐρωτήσεις, ἐπερωτήσεις καὶ νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 0.30′ π. μ.).