1952.03.17

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 59η.

Δευτέρα 17 Μαρτίου 1952

ΠΡΟΕΔΡΙΑ κ. Δ. Β. ΓΟΝΤΙΚΑ

(Ὥρα 7.00′ μ. μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Δ. Μανέντης ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Δ. ΜΑΝΕΝΤΗΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν).

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Δ. Ἰωάννου ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφοράς, κλπ.

§4Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Λ. Λαμπριανίδης καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου Κοινοτικῶν Ὑπαλλήλων Νομοῦ Δράμας, ζητοῦντος ἐκπροσώπησιν τῶν Κοινοτικῶν ὑπαλλήλων εἰς τὰ Κλαδικὰ Ἀσφαλιστικὰ Ταμεῖα, ἵδρυσιν ἑνιαίου Ταμείου Συντάξεως Κοινοτικῶν Ὑπαλλήλων, ἐπέκτασιν τοῦ Ταμείου Ὑγείας καὶ Ἀσθενείας ἐφ’ ὅλων τῶν κοινοτικῶν ὑπαλλήλων κλπ. Ὁ βουλευτὴς Φθιωτ)κίδος κ. Ε. Καλαντζῆς καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ διαχειριστοῦ Κοινῶν Ταμείων Λεωφορείων Ἀθηνῶν–Ἀμφίσσης, διαμαρτυρομένου διὰ καταρτισθὲν νομοσχέδιον «περὶ ὀργανώσεως τῶν δι’ αὐτοκινήτων συγκοινωνιῶν». Οἱ βουλευταὶ Κυκλάδων κ. κ. Α. Πρωτοπαπαδάκης, Τ. Πάρρης καὶ Ε. Ἀλιπράντης καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου Σύρου, διαμαρτυρομένου διὰ πλήρη ἐγκατάλειψιν τῆς πρώτης ἄλλοτε ἐμπορικῆς πόλεως Ἑρμουπόλεως καὶ ζητοῦντος ἄμεσον ἄρσιν τῶν πιστωτικῶν περιορισμῶν κλπ. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Π. Λυκουρέζος καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου Μεσσήνης, διαμαρτυρομένου κατὰ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νέου φορολογικοῦ κώδικος, οὗτινος αἱ διατάξεις ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας εἶναι ἀνεφάρμοστοι κλπ. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀνακοινοῖ, συμφώνως τῇ διατάξει τῆς παραγράφου 3 τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1619)1951 νόμου «περὶ κυρώσεως, τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1532)1950 Α. Ν. «περὶ τῶν ὑπὲρ τρίτων προσθέτων φόρων» τὰς κατωτέρω ὑπ’ ἀριθ. Σ. 3078)13.3.52, Α. 31628 π. ἔ. 13.3.52 καὶ Τ. 1873)13.3.52 προτάσεις του πρὸς τὴν Ἐπιτροπὴν ἐξ Ὑπουργῶν τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ αὐτοῦ ὡς ἄνω νόμου «περὶ μειώσεως τῆς ἐκ 4% ἐπὶ τῶν ἀποδοχῶν τῶν ἐμποροϋπαλλήλων εἰσφορᾶς τῶν ἐργοδοτῶν ἐμπόρων ὑπὲρ τοῦ Ταμείου Ἐπικουρικῆς Ἀσφαλίσεως ὑπαλλήλων Ἐμπορικῶν καταστημάτων εἰς 2%» κλπ. Πρὸς Τὴν κατὰ τὸ ἄρθρον 1 τοῦ Νόμου 1619)51 Ἐπιτροπὴν ἐξ Ὑπουργῶν Ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ θέσωμεν ὑπ’ ὄψει ὑμῶν τὰ κατωτέρω ἐν σχέσει πρὸς τὸ Ταμεῖον Ἐπικουρικῆς Ἀσφαλίσεως Ὑπαλλήλων Ἐμπορικῶν Καταστημάτων. Ἱδρυτικαὶ διατάξεις Συνολικὴ σύμβασις τῆς 2.7.1939 καὶ Νομοθ. Διάταγμα 912)1941. Σκοπὸς συστάσεως τοῦ Ταμείου: Ἐπικουρικὴ Ἀσφάλισις κατὰ κινδύνων ἀνικανότητος, γήρατος καὶ θανάτου. Ἀριθμὸς ἠσφαλισμένων 9.210—συνταξιούχων 505. Ἀπασχολούμενον προσωπικὸν διὰ τὴν λειτουργίαν τοῦ Ταμείου ὑπάλληλοι 30. Πόροι τοῦ Ταμείου. Οὗτοι συνίστανται κυρίως ἐκ τῆς εἰσφορᾶς τῶν ἠσφαλισμένων ἀνερχομένης εἰς 4% ἐπὶ τῶν ἀποδοχῶν των καὶ ἐξ ἰσοπόσου τοιαύτης τῶν ἐργοδοτῶν Ἐμπόρων. Οἱ λοιποὶ πόροι μικρᾶς ὅμως ἀποδόσεως ἐν σχέσει πρὸς τοὺς ἀνωτέρω, προέρχονται ἐκ τῆς ἀναγνωρίσεως προϋπηρεσίας τῶν ἠσφαλισμένων καὶ ἐκ τῶν προσόδων τῆς περιουσίας τοῦ Ταμείου. Οἰκονομικὴ Κατάστασις: Κατὰ τὸν ἀπολογισμὸν τῆς Χρήσεως 1949 τὸ σύνολον τῶν ἐσόδων τοῦ εἰρημένου Ταμείου ἀνῆλθεν εἰς δραχμὰς 4.364.180.158, τῶν δὲ ἐξόδων εἰς δραχμὰς 1.548.445.325. Συνεπῶς ἀπέμεινε πλεόνασμα ἐκ δραχ. 2.815.734.833. Κατὰ τὸν ἀπολογισμὸν τῆς Χρήσεως 1950 τὸ σύνολον τῶν ἐσόδων ἀνῆλθεν εἰς δρχ. 6.252.581.189, τῶν δὲ ἐξόδων εἰς δρχ. 1.785.761.987. Συνεπῶς ἀπέμεινε πλεόνασμα ἐκ δρχ. 4.466.819.202. Κατὰ τὸν προϋπολογισμὸν τῆς Χρήσεως 1951 τὸ σύνολον τῶν ἐσόδων ὑπελογίσθη εἰς δρχ. 5.907.000.000, τῶν δὲ ἐξόδων εἰς δρχ. 2.744.000.000. Συνεπῶς τὸ πλεόνασμα θ’ ἀνέλθῃ εἰς δρχ. 3.163.000.000, περίπου. Ἐκ τῶν στοιχείων τούτων συνάγεται ὅτι κατ’ ἔτος, ἐκ τῆς οἰκονομικῆς διαχειρίσεως τοῦ Ταμείου τούτου, ἀπομένει σημαντικὸν πλεόνασμα. Ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος Ἀθηνῶν διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 7317 ἀπὸ 23 Φεβρουαρίου ἐ. ἔ. ἀναφορᾶς του, αἰτεῖται τὴν κατάργησιν τῆς πρὸς τὸ ἄνω Ταμεῖον εἰσφορᾶς τῶν ἐργοδοτῶν Ἐμπόρων. Δεδομένου ὅτι, κατ’ ὀρθὴν Δημοσιονομικὴν Πολιτικήν, οἱ Ὀργανισμοὶ Ἐπικουρικῆς Ἀσφαλίσεως δέον ὅπως βασίζωνται κατ’ ἀρχὴν εἰς εἰσφορὰς τῶν ἠσφαλισμένων καὶ μόνον, κρίνοντες δ’ ἅμα εὔλογον τὸ αἴτημα τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου, τοσούτῳ μᾶλλον καθόσον καὶ μετὰ τὴν κατάργησιν τῆς Ἐργοδοτικῆς ὡς εἴρηται εἰσφορᾶς θ’ ἀπομένῃ κατ’ ἔτος πλεόνασμα ἐκ τῶν λοιπῶν ἐσόδων τοῦ Ταμείου. Προτείνομεν, κατ’ ἐφαρμογὴν τῆς διατάξεως τῆς παρ. 1 τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νόμου 1619)51 τὴν μείωσιν τῆς εἰς 4% ἐπὶ τῶν ἀποδοχῶν τῶν Ἐμποροϋπαλλήλων εἰσφορᾶς τῶν ἐργοδοτῶν Ἐμπόρων ὑπὲρ τοῦ ἄνω Ταμείου Ἐπικουρικῆς Ἀσφαλίσεως ὑπαλλήλων Ἐμπορικῶν καταστημάτων εἰς 2% καὶ παρακαλέσωμεν ὅπως γνωμοδοτήσητε σχετικῶς. Ἐν Ἀθήναις τῇ 13ῃ Μαρτίου 1952

Ὁ Ὑπουργὸς

Χ. ΕΥΕΛΠΙΔΗΣ

Ἀριθ. Α. 31628 π. ἔ. Πρὸς Τὴν κατὰ τὸ ἄρθρον 1 τοῦ Νόμου 1619)51 Ἐπιτροπὴν ἐξ Ὑπουργῶν Ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ θέσωμεν ὑπ’ ὄψει ὑμῶν τὰ κάτωθι ἐν σχέσει μὲ τὸ Ταμεῖον Ἀσφαλίσεως προσωπικοῦ τοῦ Αὐτονόμου Σταφιδικοῦ Ὀργανισμοῦ (Τ.Α.Π.Α.Σ.Ο.). Ἱδρυτικαὶ διατάξεις καὶ λοιπὴ διέπουσα τὸ Ταμεῖον τοῦτο Νομοθεσία: α) Νόμος 2868)1932. β) Καταστατικὸν ἐγκριθὲν διὰ τῆς 19233)27.11.1940 ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργοῦ Ἐργασίας. γ) Ὑπ’ ἀριθ. 35554)1943 ἀπόφασις Ὑπουργοῦ Ἐργασίας καὶ δ) Νόμος 1373)1944. Σκοπὸς συστάσεως τοῦ Ταμείου: α) Ἡ χορήγησις ὑγειονομικῆς περιθάλψεως εἰς τοὺς ἠσφαλισμένους, συνταξιούχους καὶ τὰς οἰκογενείας αὐτῶν. β) Ἡ χορήγησις περιοδικῶν παροχῶν εἰς τοὺς ἠσφαλισμένους ὑπαλλήλους τοῦ Α.Σ.Ο. καὶ τὰ μέλη τῶν οἰκογενειῶν των ἐν περιπτώσει, ἀπολύσεως, ἀναπηρίας, γήρατος ἀσθενείας ἢ θανάτου καὶ γ) ἡ χορήγησις ἐφ’ ἅπαξ χρηματικοῦ βοηθήματος εἰς τοὺς ἀποχωροῦντας ἐκ τῆς ὑπηρεσίας ἠσφαλισμένους. Οἰκονομικὴ κατάστασις τοῦ Ταμείου: Βάσει τοῦ ἀπολογισμοῦ τοῦ ἔτους 1950 αὕτη ἔχει ὡς ἑξῆς:

Κατὰ ταῦτα τὸ πλεόνασμα τῆς χρήσεως 1950 τοῦ εἰρημένου Ταμείου ἀνέρχεται εἰς δραχμὰς 2.254.000.000. Ὡς ἐκ τῶν ἀνωτέρω στοιχείων προκύπτει αἱ τακτικαὶ εἰσφοραὶ τῶν ἠσφαλισμένων ἀντιπροσωπεύουσιν ἐπὶ τοῦ συνόλου τῶν ἐσόδων ποσοστὸν 12% ἐνῷ ἡ εἰσφορὰ τοῦ ἐργοδότου (Α.Σ.Ο.) τὸ διπλάσιον τούτων ἤτοι ποσοστὸν 25% περίπου. Ἀφ’ ἑτέρου τὸ μεῖζον μέρος τῶν ἐσόδων πλέον τοῦ ἡμίσεος τοῦ συνόλου—προέρχεται ἐκ τῆς ἐπιβολῆς κοινωνικῆς εἰσφορᾶς ἐπιβαρυνούσης τὴν διάθεσιν τῶν προϊόντων σταφίδος κλπ. τῶν διατιθεμένων ὑπὸ τοῦ Α.Σ.Ο. ἤτοι καθ’ ἃ ἀνωτέρω ἀναλυτικῶς ἀναφέρεται ἀνέρχεται εἰς ποσοστὸν 52% τοῦ ὅλου τῶν ἐσόδων. Διὰ τὴν κατάργησιν τῆς εἰρημένης εἰσφορᾶς ἐπὶ τῆς εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἐξαγομένης σταφίδος ἀπηυθύνθη ἡμῖν ὁ Αὐτόνομος Σταφιδικὸς Ὀργανισμὸς διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 25681 π. ἔ. ἐγγράφου του. Ἐπίσης διὰ τὴν μείωσιν τῆς δυσαναλόγου ἐπιβαρύνσεως τοῦ ἐργοστασίου δι’ εἰσφορὰν ἐπὶ τῶν ἀπεδοχῶν τῶν ἠσφαλισμένων ὑπὲρ τοῦ εἰρημένου Ταμείου, περιοριζομένης τοὐλάχιστον μέχρι τοῦ ποσοῦ δι’ οὗ ἐπιβαρύνονται αὐτοὶ οὗτοι οἱ ἠσφαλισμένοι, ἀπηυθύνθησαν ἡμῖν ἔγγραφοι ἀναφοραί, ὡς τοῦ Σταφιδοκτηματικοῦ Συλλόγου Ἀμαλιάδος καὶ τοῦ Προέδρου Διοικούσης Ἐπιτροπῆς τοῦ Α.Σ.Ο. Ἐφ’ ὅσον ἤθελον γίνει ἐν τῷ συνόλῳ ἀποδεκταὶ αἱ ἄνω προτάσεις, ἀπομένει ἱκανὸν πλεόνασμα ὑπὲρ τοῦ εἰρημένου Ταμείου δι’ ἀποθεματικόν, καθόσον, καταργουμένου τοῦ ὡς ἄνω κοινωνικοῦ πόρου ἐξ ὁλοκλήρου καὶ μειουμένης εἰς τὸ ἥμισυ τῆς εἰσφορᾶς τοῦ ἐργοδότου Α.Σ.Ο. ἤτοι εἰς ὃ ποσὸν ἀνέρχεται ἡ τοιαύτη τῶν ἠσφαλισμένων, τὸ ἀπομένον ποσὸν Ἐσόδων ἀνέρχεται εἰς δραχ. 1.184.000.000 (3.054.000.000 –1.590.000.000–380.000.000=1.184.000.000). Ἀφαιρουμένων δ’ ἐκ τούτου τῶν ἐξόδων ἤτοι α) ἀσφαλιστικαὶ παροχαὶ 633.000.000 δραχμαὶ καὶ β) γενικὰ ἔξοδα δραχ. 157.000.000 τὸ περίσσευμα τοῦ Ταμείου τούτου ἀνέρχεται εἰς δραχμὰς 394.000.000. Ἐπὶ τούτοις, ἔχοντες ὑπ’ ὄψει τὴν γενικῶς τεθεῖσαν βασικὴν γραμμὴν τῆς κατ’ ἀρχὴν συντηρήσεως τῶν διαφόρων Ἀσφαλιστικῶν Ταμείων ἐκ πόρων προερχομένων ἐξ αὐτῶν τούτων τῶν ἠσφαλισμένων καὶ βαρυνόντων ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον τούτους, πρὸς δὲ ὅτι κατὰ τ’ ἀνωτέρω καὶ μετὰ τὴν ἀποδοχὴν τῶν ἄνω προτάσεων ἀπομένει ἱκανὸν πλεόνασμα ἐκ τῶν ἐτησίων εἰσπράξεων τοῦ ἐν λόγῳ Ταμείου, προτείνομεν ὅπως κατ’ ἐφαρμογὴν τῆς παραγράφου 1 τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1619)51 Νόμου «περὶ κυρώσεως, τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1532)1950 Ἀναγκαστικοῦ Νόμου περὶ τῶν ὑπὲρ τρίτων προσθέτων φόρων», γνωμοδοτήσητε α) ὑπὲρ τῆς καταργήσεως τῆς δυνάμει τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1373)1944 Νόμου ἐπιβληθείσης ὑπὲρ τοῦ ἐν τῷ παρόντι ἀναφερομένου Ταμείου εἰσφορᾶς 1% ἐπὶ τῆς τιμῆς τῶν παρὰ τοῦ Α.Σ.Ο. πρὸς τρίτους διατιθεμένων πάσης φύσεως σταφιδικῶν καὶ ἄλλων προϊόντων καὶ β) ὑπὲρ τῆς μειώσεως τῆς ὑπὸ τοῦ Ἐργοδότου Α.Σ.Ο. καταβαλλομένης εἰσφορᾶς 21% ἐν συνόλῳ ἐπὶ τῶν ἀποδοχῶν τῶν ἠσφαλισμένων εἰς τὸ εἰρημένον Ταμεῖον ὑπαλλήλων του εἰς τὸ ἥμισυ, καθοριζομένης ταύτης δι’ ἕκαστον κλάδον (ὑγείας, συντάξεως καὶ Προνοίας) τοῦ Ταμείου τούτου εἰς τὸ αὐτὸ ποσὸν ὅπερ καταβάλλεται καὶ ὑπὸ τῶν ἠσφαλισμένων. Ἐν Ἀθήναις τῇ 13ῃ Μαρτίου 1952

Ὁ Ὑπουργὸς

Χ. ΕΥΕΛΠΙΔΗΣ

Ἀριθ. Πρωτ. Τ. 1873 Πρὸς Τὴν κατὰ τὸ ἄρθρον 1 τοῦ Νόμου 1619)51 Ἐπιτροπὴν ἐξ Ὑπουργῶν Ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν ὅτι βάσει τῶν Ἱδρυτικῶν διατάξεων διαφόρων Ἀσφαλιστικῶν Ταμείων ἢ Ὀργανισμῶν π.χ. τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου Πολιτικῶν Ὑπαλλήλων, Μετοχικοῦ Ταμείου Στρατοῦ, Ταμείου Ἀλληλοβοηθείας Ἀξ)κῶν καὶ Ἀνθυπασπιστῶν Στρατοῦ Ξηρᾶς, Μετοχικοῦ Ταμείου Ἀεροπορίας κλπ. καὶ τῶν ἐπακολουθησασῶν διαφόρων διατάξεων Νόμων ἢ Νομοθετικῶν Διαταγμάτων, ὡς καὶ τῶν κατ’ ἐξουσιοδότησιν τούτων ἐκδοθέντων Διαταγμάτων ἢ Ὑπουργικῶν Ἀποφάσεων δι’ ὧν ἀναπροσηρμόσθησαν οἱ πόροι τῶν Ἀσφαλιστικῶν τούτων Ταμείων καὶ Ὀργανισμῶν ἐπιβάλλεται κράτησις ὑπὲρ τῶν διαφόρων ὡς ἄνω Ταμείων ἐπὶ τῶν καταβαλλομένων μισθωμάτων ἢ ἀποζημιώσεων διὰ τὰ ὑπὸ διαφόρων Κρατικῶν Ὑπηρεσιῶν (Πολιτικῶν καὶ Στρατιωτικῶν) χρησιμοποιούμενα πάσης φύσεως ἀστικὰ ἀκίνητα εἴτε βάσει συμβατικῶν μισθώσεων, εἴτε βάσει ἀναγκαστικῆς παρατάσεως τῶν μισθώσεων ἢ καὶ ἐπιτάξεων. Ἡ Πανελλήνιος Ἕνωσις Ἐκμισθωτῶν Δημοσίου, δι’ ἐπανειλημμένων ὑπομνημάτων της, ᾐτήσατο τὴν κατάργησιν τῶν ὡς εἴρηται κρατήσεων ὑπὲρ τρίτων εἰδικώτερον δὲ τῶν τοιούτων τῶν ἐπιβαλλομένων ἐπὶ τῶν ἐνοικίων κλπ. τῶν χρησιμοποιουμένων ἀκινήτων βάσει ἀναγκαστικῆς παρατάσεως τῶν μισθώσεων (ἐνοικιοστασιακῆς) ἢ βάσει ἐπιτάξεως, καθόσον τὰ καταβαλλόμενα ποσὰ ἐνοικίου ἢ ἀποζημιώσεως εἶναι δυσαναλόγως μικρὰ ἐν σχέσει πρὸς τὰ ἐπιτυγχανόμενα ἐνοίκια ἐξ ἐλευθέρων συμβάσεων μισθώσεως. Διὰ τελευταίου ὑπ’ ἀριθ. 170 π. ἔ. ὑπομνήματός της, ἡ ἐν λόγῳ Ἕνωσις ἐπανέρχεται ἐπὶ τοῦ ὡς εἴρηται αἰτήματός της ἀναπτύσσουσα καὶ τοὺς λόγους οἵτινες ἐπιβάλλουσι κατ’ αὐτὴν τὴν ἱκανοποίησίν του. Ἐπὶ τούτοις ἀνακοινοῦμεν ὑμῖν, ὅτι κατὰ τὴν ἡμετέραν γνώμην, τὸ ὡς ἄνω αἴτημα ἔχει ἠθικὸν ἔρεισμα ὡς πρὸς ἐνεργουμένας κρατήσεις ἐπὶ τῆς παρεχομένης ὑπὸ τοῦ Κράτους ἀποζημιώσεως λόγῳ ἐπιτάξεως ἀκινήτων Ἰδιωτῶν, καθόσον, ἐνῷ διὰ τὰ ἐξ ἀναγκαστικῆς παρατάσεως τῆς μισθώσεως ἀκίνητα θὰ ἠδύνατο νὰ προβληθῇ ὅτι κατὰ τὴν ἀρχικὴν προσφορὰν πρὸς τὸ Κράτος τῶν ἀκινήτων των τούτων ἐπὶ μισθώματι, εἶχον ὑπ’ ὄψει των οἱ Ἰδιοκτῆται τὰς ἐπιβαρύνσεις τοῦ ἐνοικίου καὶ μὲ κρατήσεις ὑπὲρ τρίτων, ἀντιθέτως διὰ τὰ ἐξ ἐπιτάξεως χρησιμοποιούμενα ἀκίνητα, δι’ ἃ καθορίζονται μισθώματα σχεδὸν ἴσα πρὸς τὰ διὰ τοῦ ἐνοικιοστασίου ἰσχύοντα, οὐδεμίαν ἀρχικῶς δέσμευσιν συμβατικὴν ἔσχον ὡς Ἰδιοκτῆται ἀλλὰ διὰ μονομερῶν πράξεων τῆς Διοικήσεως οὗτοι ἐστερήθησαν τῆς ἐλευθέρας διαθέσεως τῆς ἰδιοκτησίας των. Προτείνομεν ὅθεν τὴν βάσει τῆς διατάξεως τῆς παρ. 1 τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ Ν. 1619)51 δι’ ἧς δύναται, διὰ Δ)των ἐκδιδομένων τῇ προτάσει ἡμῶν, μετὰ σύμφωνον γνώμην τῆς Ἐπιτροπῆς Ὑμῶν, νὰ καταργῶνται, διαρρυθμίζωνται καὶ μειοῦνται οἱ πάσης φύσεως φόροι, τέλη, δικαιώματα, εἰσφοραὶ καὶ λοιποὶ κοινωνικοὶ πόροι ὑπὲρ νομικῶν προσώπων, ὀργανισμῶν ἱδρυμάτων, εἰδικῶν Ταμείων κλπ. τὴν κατάργησιν τῶν ἐπιβαλλομένων κρατήσεων ὑπὲρ ἀσφαλιστικῶν Ταμείων ἢ Ὀργανισμῶν ἐπὶ τῶν μισθωμάτων τῶν καταβαλλομένων ὑπὸ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ Κρατικῶν ἐν γένει ὑπηρεσιῶν διὰ τὴν χρησιμοποίησιν κατόπιν ἐπιτάξεως ἀστικῶν ἀκινήτων παντὸς νομικοῦ ἢ φυσικοῦ προσώπου. Ἐν Ἀθήναις τῇ 13ῃ Μαρτίου 1952

Ὁ Ὑπουργὸς

Χ. ΕΥΕΛΠΙΔΗΣ

Ὁ κ. Α. Σακελλαρίου (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης) καταθέτει σχέδια νόμων: 1) «Περὶ ὑπαγωγῆς εἰς τὰς διατάξεις τοῦ Α. Ν. 888)1949 τῶν ἀνθυπασπιστῶν τεχνιτῶν καὶ 2) «περὶ τροποποιήσεως ἄρθρων 68 καὶ 90 νόμου 6086)1934 «περὶ ναυτικῆς στρατολογίας» ὡς συνεπληρώθη μεταγενεστέρως». Ὁ κ. Δ. Παπασπύρου (Ὑπ. Δικαιοσ.) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ ἀκυρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 90)43 νόμου «περὶ καταργήσεως διατάξεών τινων περὶ ἀπαλλοτριώσεων». Ὁ κ. Ι. Μιχαὴλ (Ὑπ. Θρησκ. καὶ Ἐθν. Παιδ.) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ συνυπηρετήσεως συζύγων ἐκπαιδευτικῶν λειτουργῶν καὶ δημοσίων πολιτικῶν ὑπαλλήλων καὶ στρατιωτικῶν». Ὁ κ. Φ. Ζαΐμης (Ὑπ. Κοιν. Προνοίας) καταθέτει σχέδια νόμων: 1) «Περὶ συστάσεως Ἐπιτροπῆς καταρτισμοῦ νέου κώδικος τῆς φαρμακευτικῆς νομοθεσίας». 2) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1815) 51 Α. Ν. «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 1034)49 «περὶ ἐπεκτάσεως τῆς περὶ ἰατρικῶν ἐπαγγελμάτων νομοθεσίας εἰς τὴν Δωδεκάνησον κ.λ.π.» καὶ 3) «περὶ κυρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1816)51 Α. Ν. «περὶ ὑπαγωγῆς τοῦ ἰατρικοῦ προσωπικοῦ τοῦ Γενικοῦ Κρατικοῦ Νοσοκομείου Ἀθηνῶν εἰς τὰς διατάξεις Α. Ν. 965)37». Ὁ κ. Χ. Εὐελπίδης (Ὑπ. Οἰκον.) καταθέτει σχέδια νόμων: 1) «Περὶ κυρώσεως τοῦ Α. Ν. 1339) 1949 «περὶ καταργήσεως τῆς προσωρινῆς Ὑπηρεσίας Ἐθνικῆς Περιθάλψεως καὶ Διαφωτίσεως καὶ συνεχίσεως τοῦ σκοποῦ αὐτῆς ὑπὸ τοῦ Δημοσίου». 2) «Περὶ συνομολογήσεως βραχυπροθέσμων δανείων», καὶ 3) «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ὁλλανδίας ἀπὸ 26 Ἰουλίου 1951 φορολογικῆς συμφωνίας». Οἱ κ. κ. Χ. Εὐελπίδης (Ὑπ. Οἰκον.) καὶ Ε. Ἀβέρωφ (Ὑφυπ. Ἐξωτ.) καταθέτουσι σχέδιον νόμου «περὶ ἐγκρίσεως πληρωμῆς ἀπαιτήσεως Ἑλβετικῆς Κυβερνήσεως». Ὁ κ. Ν. Κρασαδάκης (Ὑπ. Ἐμπορ. Ναυτιλίας) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ ὀργανώσεως καὶ διοικήσεως τοῦ Νοσηλευτικοῦ Ἱδρύματος Ἐργατῶν Θαλάσσης (ΝΙΕΘ)». Ὁ κ. Θ. Χαβίνης (Ὑπ. Δημ. Ἔργων) καταθέτει σχέδια νόμων: 1) «Περὶ καθορισμοῦ ὑποχρεώσεων ἐργολάβων ἀναλαβόντων ἀπολογιστικῶς ἐκτέλεσιν ἔργων». 2) «Περὶ περιορισμοῦ τῆς ἰσχύος διατάξεών τινων τοῦ Α. Ν. 795)48 «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Ν. Δ. 95)46 περὶ ἐργοληπτῶν Δημοσίων Ἔργων κυρωθέντος διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1054)49 Νομοθετικοῦ Διατάγματος». Ὁ κ. Γ. Μπουρδάρας (Ὑπ. Συγκοιν.) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ χορηγήσεως Ἐπαγγελματικῶν ἀδειῶν ὁδηγῶν αὐτοκινήτων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Κ. Μητσοτάκης, Θ. Κάβουρας, Ε. Ζῶτος, Δ. Ἰωάννου, Α. Κωνσταντινίδης, Σ. Χούτας καὶ Μ. Χλουβεράκης καταθέτουσι πρότασιν νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 65 τοῦ Α. Ν. 1324)49 ὡς οὗτος ἐκυρώθη ὑπὸ τοῦ Νόμου 1487)50». Ἡ ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἱδρύσεως ἰνστιτούτου γεωλογίας καὶ ἐρευνῶν ὑπεδάφους». Ἡ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν σχεδίων νόμων: 1) «Περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ προσόντων δικαστικῶν ὑπαλλήλων διατάξεων κ.λ.π.» καὶ 2) «περὶ παρατάσεως τῆς προθεσμίας τῶν ἄρθρων 3 καὶ 4 τοῦ νόμου 1951)51». Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Πετρακογεώργης καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Α. Ν. 1623)51 «περὶ ἀναστολῆς διατάξεως ἀδικημάτων τινῶν, προσωρινῆς ἀπολύσεως καταδίκων καὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τῶν ποινικῶν κωδίκων». Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Χούτας καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διατάξεών τινων ἀφορωσῶν τοὺς ἀνθυπασπιστὰς Χωροφυλακῆς». Ὁ βουλευτὴς κ. Χ. Σκουτέρης καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ κώδικος τῶν νόμων περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος καὶ ἑτέρων νόμων ἁρμοδιότητος Γενικοῦ Χημείου τοῦ Κράτους».

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ κ. Ἀλ. Παπάγος ἔχει τὸν λόγον.

§6Α. ΠΑΠΑΓΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐπεκρίθην ὅτι τὰς ἀνησυχίας μου καὶ τὰς κατηγορίας μου κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, τὰς ἀπηύθυνα εἰς τὸν λαὸν τῆς Πελοποννήσου καὶ ὄχι ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Ὀλίγας ἡμέρας μετὰ τὴν ἐπάνοδόν μου ἀπὸ τὴν Πελοπόννησον, ἡ Κυβέρνησις ἤχθη εἰς τὴν ἀπόφασιν νὰ μὲ προκαλέσῃ, ὅπως τὰς κατηγορίας αὐτὰς τὰς διατυπώσω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Ἐδέχθην τὴν πρόκλησιν. Ὕστερον ὅμως πρωτοβουλία τῆς Κυβερνήσεως, ἐπειδὴ ἐπέκειντο αἱ συνομιλίαι εἰς τὴν Ἄγκυραν καὶ εἰς τὴν Λισσαβῶνα, ἀνεβλήθη πάλιν ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου. Τὴν συζήτησιν εἶχον ἀποφασίσει πλέον, ἐγὼ νὰ τὴν φέρω ὑπ’ ὄψιν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Ἐμεσολάβησεν ἐν τῷ μεταξὺ ἡ ἀσθένεια τοῦ στρατηγοῦ Πλαστήρα. Εὔχομαι, κύριοι βουλευταί, ὁλοψύχως τὴν ταχεῖαν ἀνάρρωσιν τοῦ Στρατηγοῦ. Ἀλλά, ἐπειδὴ πληροφοροῦμαι ὅτι ὁπωσδήποτε ἡ ἀνάρρωσις αὐτοῦ θὰ βραδύνῃ καὶ ὅτι θὰ περάσῃ ἀρκετὸς καιρός, ὥστε νὰ ἠμπορῇ νὰ παρευρίσκεται εἰς τὰς συνεδριάσεις τοῦ Κοινοβουλίου, ἐζήτησα νὰ γίνῃ σήμερον ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, νὰ ἀπαντήσω εἰς τὰς ἐπικρίσεις τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ ἀπευθύνω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὰς κατηγορίας ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως, τὰς ὁποίας ἀπηύθυνα καὶ κατὰ τὴν περιοδείαν μου εἰς τὴν Πελοπόννησον. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θέλω νὰ εἴπω ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἐπικρίσεις, αἱ ὁποῖαι μοῦ ἐγένοντο, εἶναι ὅτι διαμαρτύρομαι διὰ τὴν ἐπίκρισιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, εἰπὼν ὅτι περιεφρόνησα τὴν Βουλήν. Εἶναι περιττόν, κύριοι βουλευταί, νὰ σᾶς εἴπω ποίαν εὐλάβειαν τρέφω διὰ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν. Ὅσον ἀφορᾷ ὅμως τὸ ζήτημα τῆς ἐπικοινωνίας μὲ τὸν λαόν, αὐτὸ νομίζω ὅτι εἶναι μέσα εἰς τὰς κοινοβουλευτικὰς παραδόσεις τῆς Χώρας. Ἐὰν θέλετε, ἔστω, θὰ συμφωνήσω ὅτι τὸ σύνηθες βῆμα, εἶναι τὸ βῆμα αὐτό. Ἀλλὰ δὲν παραδέχομαι ὅτι εἶναι ἀποκλειστικῶς μόνον τὸ βῆμα αὐτό. Μία πολιτικὴ παράταξις, κύριοι βουλευταί, εἰς τοὺς ἀγῶνας της, μεταχειρίζεται ὅλα τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα ἐπιτρέπει ὁ νόμος. Δηλαδὴ τὸν τύπον, τὸ ραδιόφωνον, φυσικὰ ὅταν τὸ ραδιόφωνον δὲν ἀνήκῃ ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως δυστυχῶς συμβαίνει τώρα παρ’ ἡμῖν (χειροκροτήματα), καὶ πρωτίστως τὴν ἀπ’ εὐθείας ἐπικοινωνίαν μὲ τὸν λαόν. Δὲν ἔκαμα ἐπὶ τέλους τίποτε τὸ παράδοξον, τίποτε τὸ νέον, τίποτε τὸ ἀντικείμενον εἰς τὰς κοινοβουλευτικὰς παραδόσεις. Καὶ τὸ λέγω αὐτό, κύριοι, διὰ νὰ μὴ προκληθῇ καὶ πάλιν εἰς τὸ μέλλον τοιαύτη ἀπορία καὶ ἀνησυχία τῆς Κυβερνήσεως, διότι δὲν πρόκειται νὰ μεταβάλωμεν τακτικήν, ἀλλὰ θὰ ἐπικοινωνῶ συχνὰ μὲ τὸν λαόν, δὲν θὰ παύσω νὰ τὸν διαφωτίζω, ὅσον ἀφορᾷ τὴν κατάστασιν, τοὺς κινδύνους, τοὺς ὁποίους περικλείει ἡ σημερινὴ κατάστασις καὶ τὰς ἐνδεικνυομένας δημοκρατικὰς ἐξελίξεις. Ἐπειδὴ ὅμως νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι οὐδεὶς ἐξ ὑμῶν νομίζει ὅτι εἶχα σκοπὸν τῷ ὄντι νὰ θίξω τὰς δημοκρατικὰς καὶ κοινοβουλευτικὰς παραδόσεις τῆς χώρας, ἄγομαι εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι ὅλος αὐτὸς ὁ θόρυβος μετὰ τὴν περιοδείαν μου εἰς τὴν Πελοπόννησον, ὁ ὁποῖος προὐκλήθη ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἦτο μόνον δι’ ἕνα ἀντιπερισπασμὸν καὶ δημιουργίαν ἐντυπώσεως, ὥστε ἡ Κυβέρνησις προκαλοῦσα ἕνα πολιτικὸν ζήτημα, θέτουσα ψῆφον ἐμπιστοσύνης νὰ ἀναβαπτισθῇ πάλιν διὰ τῆς πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ αὐτό, κύριοι, δὲν ἀμφισβητῶ, ὅτι χάρις εἰς τοὺς συνδυασμοὺς τοὺς ὁποίους ἔχει κάμει ἡ Κυβέρνησις, διαθέτει πλειοψηφίαν 4–5 ψήφων. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον διαμφισβητῶ εἶναι, ἐὰν ἔχῃ τὴν πλειοψηφίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Καὶ ἑπομένως ἐπειδὴ τὸ διαμφισβητῶ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ἴσως ἡ Κυβέρνησις δὲν τὸ ἀντιλαμβάνεται, ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς πολιτευόμενος δημοκρατικῶς καὶ Κοινοβουλευτικῶς, περιέρχεται τὴν Ἑλλάδα κατηγορεῖ τὴν Κυβέρνησιν ἐπὶ ἀνεπαρκείᾳ τὴν κατηγορεῖ αὐτὴν ὡς ἐπικίνδυνον καὶ θέλει νὰ συνεγείρῃ τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν διὰ νὰ ἐξασκήσῃ τὰ κυριαρχικά του δικαιώματα. Καὶ δι’ αὐτὸ δὲν κατεβαίνει ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς εἰς πολιτικὰς μάχας εἰς τὴν Βουλήν, ἐφ’ ὅσον νομίζει ὅτι ἡ σημερινὴ Βουλή, αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν ἀντιπροσωπεύει πλέον τὸ λαϊκὸν φρόνημα. Ἐάν, κύριοι, νομίζετε ὅτι ἔχετε τὴν πλειοψηφίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ σᾶς προκαλῶ νὰ ἔλθετε νὰ ἀναμετρηθοῦμεν εἰς ἐκλογὰς μὲ τὸ πλειοψηφικόν. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§7ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ (Ε.Δ.Α.). Διατὶ φοβεῖσθε τὴν Ἀναλογικὴν ἀφοῦ ἔχετε τὸν λαὸν μὲ τὸ μέρος σας;

§8ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (Ε.Σ.). Κάθησε κάτω.

§9Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ «κάθησε κάτω» δὲν ἔχει θέσιν εἰς τὴν Βουλήν. Μόνον οἱ δικτάτορες λέγουν «κάθησε κάτω». Ἐντὸς τῆς αἰθούσης ὑπάρχει ἐλευθερία. (Θόρυβος—κωδωνοκρουσίαι).

§10Α. ΠΑΠΑΓΟΣ. Κύριοι βουλευταί, παρακαλῶ ἀκριβῶς, διὰ νὰ μὴ δημιουργῆται θόρυβος, νὰ μὴ μὲ διακόπτετε. Ἅμα τελειώσω ἀνέρχεσθε εἰς τὸ βῆμα καὶ λέγετε τὰς ἀπόψεις σας, καὶ ἂν θέλω θὰ σᾶς ἀπαντήσω. (Χειροκροτήματα). Κύριοι βουλευταί, ἐπεξήγησα εἰς τὴν Πελοπόννησον τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους νομίζω ὅτι πρέπει τὸ ταχύτερον νὰ προχωρήσωμεν εἰς ἐκλογὰς καὶ εἰς ἐκλογὰς μὲ πλειοψηφικόν. Ἔθιξα καὶ ζητήματα ἀναγόμενα εἰς τὰς ἐνόπλους Δυνάμεις καὶ εἰς τὴν ἐσωτερικὴν Ἀσφάλειαν τῆς χώρας. Κατηγορήθην ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ὅτι δὲν ἔλαβον ὑπ’ ὄψει τὸ ἐθνικὸν συμφέρον ὅταν ὡμίλησα περὶ τῶν ἐνόπλων δυνάμεων καὶ ὅτι δὲν τὸ ἔλαβα ὑπ’ ὄψει διότι εἶπον ὠμὴν τὴν ἀλήθειαν. Ἐν τούτοις ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψει τὸ ἐθνικὸν συμφέρον, ὅταν διὰ πολλαπλοῦς λόγους, τοὺς ὁποίους θὰ σᾶς ἐκθέσω, ἐτραυμάτισε καιρίως τὰς ἐνόπλους δυνάμεις καὶ τὸ πρῶτον ἦτο ἡ ἀναμόχλευσις τῆς ὀργανώσεως τοῦ ΙΔΕΑ. Ὡς γνωρίζετε, κύριοι βουλευταί, αὐτὴ ἡ ὀργάνωσις τοῦ ΙΔΕΑ εἶναι παλαιά. Εἶναι μία ὀργάνωσις εἰς τὴν ὁποίαν συμμετέσχον περίπου 2.500 ἀξιωματικοὶ καὶ οἱ ὁποῖοι ἀξιωματικοὶ ἐκινήθησαν μόνον ἀπὸ τίμια καὶ πατριωτικὰ ἐλατήρια καὶ ὄχι ἀπὸ ἰδιοτελεῖς σκοπούς, ὅπως τὸ ἀχαρακτήριστον ἐκεῖνο πόρισμα τοῦ δικαστικοῦ συμβούλου Ζωζωνάκη καὶ τὸ παραπεμπτικὸν βούλευμα, τὸ ὁποῖον συνέταξεν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ πορίσματος ἡ ἁρμοδία στρατιωτικὴ ἀρχή, ἐπεχείρησε νὰ προσάψῃ εἰς τὰ τίμια καὶ γενναῖα στελέχη τοῦ ἑλληνικοῦ στρατοῦ. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, κύριοι βουλευταί, ὅτι παρ’ ὅλα τὰ πατριωτικὰ ἐλατήρια, παρ’ ὅλους τοὺς τιμίους σκοποὺς τῶν ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι συμμετέσχον εἰς αὐτὴν τὴν ὀργάνωσιν τοῦ ΙΔΕΑ, ἐν τούτοις ἡ ὀργάνωσις αὐτὴ ἀντέκειτο εἰς τοὺς κανονισμούς. Ἀλλὰ ἐρωτῶ, τὶ ἔκαμαν οἱ ἐντεταλμένοι διὰ τὴν τήρησιν αὐτῶν πολιτικοὶ καὶ στρατιωτικοὶ ἡγέται; Λοιπόν, κύριοι, συνεχάρησαν αὐτοὺς καὶ ἐπανειλημμένως συνεζήτησαν μὲ αὐτούς. Εἶναι κοινὸν μυστικὸν ὅτι ἀντιπρόσωποι τοῦ ΙΔΕΑ παρουσιάσθησαν εἰς τοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν Κομμάτων, τὸν κ. Παπανδρέου, τὸν κ. Βενιζέλον, τὸν κ. Κανελλόπουλον, τὸν κ. Γονατᾶν, εἰς ἀρχηγοὺς ὁμάδων βουλευτῶν, ὅπως ὁ κ. Κάντζιας, εἰς τὸν κ. Τσαλδάρην, τὸν κ. Ζέρβαν, τὸν κ. Τουρκοβασίλην.

§11Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Σὲ ἐμένα δὲν παρουσιάσθη.

§12Α. ΠΑΠΑΓΟΣ. Παρουσιάσθησαν κ. Πρόεδρε, καὶ παρουσιάσθησαν ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι ἠμποροῦν νὰ τὸ πιστοποιήσουν. (Χειροκροτήματα). Ἰδιαιτέρως συχναὶ ἐπαφαὶ ἦσαν μὲ τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ὑπὸ τὸν ἀείμνηστον Πρωθυπουργὸν Σοφούλην. Μὲ ἐκπροσώπους τοῦ κόμματος αὐτοῦ ἔγιναν πλεῖσται ἐπαφαί.

§13Ε. ΜΑΛΑΜΙΔΑΣ. Τὸ κόμμα τοῦ Σοφούλη εἶχε μὲ τὸν ΙΔΕΑ ἐπαφήν;

§14Α. ΠΑΠΑΓΟΣ. Μάλιστα.

§15Ε. ΜΑΛΑΜΙΔΑΣ. Εἶχον τὴν τιμὴν νὰ καταλέγωμαι μεταξὺ τῶν παλαιῶν στελεχῶν τοῦ ὑπὸ τὸν ἀείμνηστον Σοφούλην Κόμματος Φιλελευθέρων καὶ ἐνθυμοῦμαι ἄριστα ὅτι ὄχι μόνον οὐδέποτε ἤκουσα ἐπαφὴν λαβοῦσαν χώραν μετ’ ἐκπροσώπων τοῦ ΙΔΕΑ, ἀλλὰ ἀντιθέτως γνωρίζω ποῖαι εἶναι αἱ ἀντιλήψεις τοῦ ἀειμνήστου Σοφούλη ἀλλὰ καὶ τῶν ὀπαδῶν του διὰ τὴν ἀντιπειθαρχικὴν αὐτὴν ἐκδήλωσιν ἐν τῷ στρατεύματι.

§16Α. ΠΑΠΑΓΟΣ. Δὲν τὸ ἠκούσατε, ἀλλὰ ἐπαφαὶ ὑπῆρξαν. Τὸ θέρος τοῦ 1948, κύριοι βουλευταί, ἐπεδιώχθη μία ἐπαφὴ μὲ τὸν Ἀμερικανὸν Πρέσβυν καὶ τὸν στρατηγὸν Βὰν Φλήτ. Ἡ ἐπαφὴ αὕτη ἐπραγματοποιήθη. Ὁ Πρέσβυς καὶ ὁ στρατηγὸς ἤκουσαν τὰς ἀπόψεις τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ΙΔΕΑ καὶ ἀνταπήντησαν ὅτι δὲν ἀναμιγνύονται εἰς τὰ ἐσωτερικὰ τῆς χώρας. Τὸ θέρος τοῦ 1948 ὁ ἐκπρόσωπος τοῦ ΙΔΕΑ, εἷς ἐκ τῶν ἐκπροσώπων τοῦ ΙΔΕΑ, ὁ ἀντισυνταγματάρχης Καραμπότσος—ὅταν λέγω ὀνόματα, τὰ λέγω διότι ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ τὸ κάμω—ἐζήτησε νὰ ἴδῃ τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Στόλου τὸν ὑποναύαρχον Κώνσταν καὶ συνηντήθη μετ’ αὐτοῦ ἐπὶ τοῦ Ἀβέρωφ, ὁ ὁποῖος ἦτο ἐλλιμενισμένος τότε εἰς Ναύσταθμον. Τοῦ ἐξήγησε τοὺς σκοποὺς τοῦ ΙΔΕΑ καὶ ἐζήτησε νὰ ἀντιπροσωπευθῇ καὶ τὸ Ναυτικὸν εἰς τὴν ὀργάνωσιν αὐτήν. Ὁ ὑποναύαρχος Κώνστας συνεχάρη τοὺς ἀξιωματικοὺς καὶ τοὺς εἶπεν ὅτι ὑποδεικνύει ὡς κατάλληλον πρόσωπον τὸν ναύαρχον Σακελλαρίου. (Γέλωτες–Χειροκροτήματα).

§17Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Δὲν θέλω νὰ μείνῃ ἡ Βουλὴ μὲ τὴν ἐντύπωσιν.... δὲν κατηγόρησα. (Φωναί, θόρυβος, διαμαρτυρίαι).

§18Α. ΠΑΠΑΓΟΣ. Καὶ ὄχι μόνον αὐτό, ἀλλὰ ὁ πλοίαρχος Δημητρακόπουλος μὲ ἐξουσιοδότησε νὰ ἀνακοινώσω, ὅτι συνηντήθη μὲ τὸν ναύαρχον Σακελλαρίου, τοῦ ἀνέφερε περὶ τοῦ ΙΔΕΑ, τοῦ εἶπε τοὺς σκοποὺς τοῦ ΙΔΕΑ καὶ ὁ ναύαρχος Σακελλαρίου, ὁ καθυβρίσας τοὺς ἀξιωματικούς, συνεχάρη αὐτοὺς καὶ εἶπε: Δόξα σοι ὁ Θεὸς ποὺ ἀνένηψαν οἱ ἀξιωματικοί.

§19Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Καὶ πάλιν............. (Δὲν ἀκούεται, φωναὶ καὶ θόρυβος ἐκ τῆς Δεξιᾶς).

§20Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Μίαν ἐρώτησιν παρακαλῶ.

§21Α. ΠΑΠΑΓΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ μὴ μὲ διακόπτετε, θὰ τὴν κάμετε τὴν ἐρώτησιν ὕστερα.

§22Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Ἡ ἐρώτησίς μου εἶναι ἡ ἑξῆς: Θέλω νὰ μάθω, ἐὰν ὅταν ἐγένοντο αὐτὰ τὰ πράγματα, ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Συναγερμοῦ ἦτο ἀρχιστράτηγος.

§23Α. ΠΑΠΑΓΟΣ. Περιμένετε καὶ θὰ σᾶς ἀπαντήσω.

§24Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὅταν ὁ ρήτωρ λέγῃ ὅτι δὲν δέχεται διακοπάς, οἱ κύριοι δὲν ἠμποροῦν νὰ διακόπτουν. Ἐφαρμόσατε τὸν Κανονισμὸν κύριε Πρόεδρε.

§25Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Προεδρεύων Κυβερνήσεως). Θὰ παρακαλέσω τὸ Σῶμα νὰ ἠρεμήσῃ, διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ προχωρήσωμεν. Διὰ τοῦτο, ἐφόσον ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Συναγερμοῦ δὲν δέχεται διακοπάς, θὰ παρακαλέσω νὰ ἠρεμήσῃ τὸ Σῶμα διὰ νὰ προχωρήσωμεν.

§26Α. ΠΑΠΑΓΟΣ. Κύριοι βουλευταί, παρὰ τὸν παρὰ τοῦ ἀειμνήστου Πρωθυπουργοῦ Σοφούλη, κηρυχθέντα Ἐθνικὸν Συναγερμόν, ἡ κατάστασις κατὰ τὸ 1948 ἐξηκολούθει νὰ εἶναι ἀποκαρδιωτική. Καίτοι ἐγένοντο μεγάλαι προσπάθειαι βελτιώσεως τῆς καταστάσεως, διεπράχθησαν ὅμως τότε βασικὰ σφάλματα. Ἀνελήφθη ὁ μετωπικὸς ἀγὼν κατὰ τοῦ Γράμμου, ὅστις ἠφάνισε τὸ ἄνθος τῆς Ἑλληνικῆς νεότητος καὶ ἐπίλεκτα στελέχη τοῦ στρατοῦ. Ἀνελήφθη αὐτὸς ὁ μετωπικὸς ἀγὼν ἐναντίον τοῦ Γράμμου, χωρὶς νὰ προηγηθῇ ἐκκαθάρισις τοῦ ἐσωτερικοῦ, μὲ ἔντασιν τοῦ συμμοριτοπολέμου εἰς εἰς τὴν Νότιον Ἑλλάδα καὶ μὲ Ἀρχηγοὺς ἀλληλοϋποβλεπομένους καὶ μὴ πειθαρχοῦντας. Ὅταν δὲ οἱ συμμορῖται, διαφυγόντες ἐκ τοῦ Γράμμου καὶ ἐγκατασταθέντες ἐπὶ τοῦ Βίτσι, διέλυσαν μονάδας τοῦ Ἐθνικοῦ Στρατοῦ, ἡ κατάστασις ἦτο ἀπελπιστική. Τότε οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ ΙΔΕΑ ἠξίωσαν τὴν ὑπερτάτην τῶν θυσιῶν, ἔπραξαν τὸ καθῆκον των, ὅπως πρέπει νὰ τὸ εἴπω ὅτι τὸ ἔπραξαν καὶ οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ μὴ ἰδεάται. Ἀλλὰ χάρις εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς ἐκείνους, ἀπεφεύχθη ὁ πανικός, ὁ ὁποῖος εἶχε δημιουργηθῆ εἰς τὴν περιοχὴν τῆς Καστοριᾶς καὶ οὕτω κατὰ τὴν περίοδον ταύτην, ἤτοι μέχρι τοῦ τέλους τοῦ 1945 οὐδεὶς ἀξιωματικὸς ἐζήτησεν ἄλλο τι ἢ νὰ προσφέρῃ τὸν ἑαυτόν του ὁλοκαύτωμα διὰ τὴν σωτηρίαν τῆς Πατρίδος. Καὶ ἤδη ἔρχομαι νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν ἀγαπητὸν συνάδελφον κ. Χαβίνην. Καὶ τότε, κατὰ Ἰανουάριον τοῦ 1949, ἐγνώριζα κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον αὐτὰ καὶ ἔκρινα ὅτι ἡ μόνη ἐπιβεβλημένη τακτικὴ τότε, ἦτο νὰ ἀδιαφορήσω διὰ τὸ παρελθὸν καὶ νὰ κυττάζω μόνον τὸ μέλλον. Ὅταν ἀνέλαβον τὴν Ἀρχιστρατηγίαν, ἐλαχίστους ἀξιωματικοὺς ἀνεκάλεσα εἰς τὴν ἐνέργειαν, ἐχρησιμοποίησα ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι δὲν προσέκειντο πρὸς ἐμέ, ἔθιξα φίλους, ἀλλὰ ἔθεσα ὡς βάσιν, ὅτι τὴν στιγμὴν ἐκείνην ποὺ ἐχάνοντο αἱ πόλεις ἡ μία μετὰ τὴν ἄλλην, θὰ ἦτο ἔγκλημα νὰ ἀνεστατοῦτο τὸ στράτευμα μὲ δίκας καὶ μὲ ἀνακρίσεις. Πάντως ὅμως καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς ἀρχιστρατηγίας μου οὐδεμία ἀπειθαρχία παρουσιάσθη, ἡ συνοχὴ τοῦ Στρατεύματος ὑπῆρξεν ἐξαίρετος, τὸ ἠθικόν του ἄριστον καὶ ἡ μαχητικότης του θαυμασία. Οὐδεὶς ποτὲ ἐκ τῶν πολιτικῶν ἡγετῶν, μετὰ τῶν ὁποίων ἦλθον εἰς ἐπαφὴν οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ ΙΔΕΑ μὲ ἐνημέρωσεν ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος. Ἀρχηγοὶ Ἐπιτελείων, Γενικοὶ Ἐπιθεωρηταί, Διοικηταὶ Μεγάλων Μονάδων, οἱ ὁποῖοι εἶχον ὑποχρέωσιν μέσα εἰς τὴν περιοχήν των νὰ ἐρευνήσουν ἐὰν ὑπάρχῃ καμμία ὀργάνωσις, ἡ ὁποία ἔδρα ἐν τῷ στρατεύματι, οὐδέποτε μοῦ εἶπον τι. Εἷς μόνον Ἀντιστράτηγος μοῦ ὡμίλησε περὶ ὑπάρξεως τῆς ὀργανώσεως ΙΔΕΑ καὶ τὸν Ἀντιστράτηγον αὐτὸν τὸν διέταξα νὰ μοῦ προσκομίσῃ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα δὲν μοῦ ἔφερεν. Ἀλλὰ θὰ προχωρήσω, κύριοι, καὶ θὰ ἐπικαλεσθῶ τὸ Πρακτικὸν τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου, ὅπου διετυπώθησαν ὡρισμένα πράγματα, τὰ ὁποῖα ἐὰν θέλετε, μπορῶ νὰ σᾶς ἀναγνώσω. Εἰς τὰς 11 Αὐγούστου, συνῆλθε τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον, καὶ μεταξὺ ἄλλων κατετέθη, ὅτι ὁ Ἀντιστράτηγος Ζαΐμης, ὁ ἀδελφὸς τοῦ Ὑπουργοῦ, ὅταν ἐτοποθετήθη εἰς τὸ Ἐπιτελεῖον ἐκλήθη ὑπ’ ἐμοῦ καὶ τοῦ εἶπον ὅτι ἔχω ἀκούσει περὶ τῆς ὑπάρξεως τῆς Ὀργανώσεως ΙΔΕΑ, καὶ εἶπον: «πρόσεχε τὰ ζητήματα τῶν τοποθετήσεων, ὥστε νὰ μὴ γίνωνται τοποθετήσεις ἀξιωματικῶν, ὑπαγορευόμεναι ἀπὸ ἀξιωματικοὺς τοῦ ΙΔΕΑ ἂν ὑπάρχῃ».

§27Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ποίου ἔτους ἦτο αὐτὸς ὁ Αὔγουστος; — Α. ΠΑΠΑΓΟΣ. Τοῦ 1951. Εἶναι τὸ πρακτικόν. Ἐπίσης ὑπάρχει εἰς τὴν δικογραφίαν καὶ μάλιστα ἡ κατάθεσις αὕτη ἀνεγνώσθη καὶ εἰς τὸ Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον ἔλαβε χώραν τελευταίως εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, διὰ νὰ κρίνῃ τοὺς ἀξιωματικοὺς τοὺς ἀντιπειθαρχικῶς δράσαντας κατὰ τὴν νύκτα τῆς 30–31 Μαΐου, καὶ ἡ κατάθεσις αὐτὴ εἶναι τοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Α2 Γραφείου τοῦ Συνταγματάρχου Βρεττοῦ, ὁ ὁποῖος αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἶναι Στρατιωτικὸς ἀκόλουθος εἰς τὴν Γιουγκοσλαβίαν καὶ ὁ ὁποῖος ἦτο ἐνδεδειγμένος διὰ τὰ ζητήματα τῆς παρακολουθήσεως καὶ τὰς πληροφορίας. Τὸν συνταγματάρχην Βρεττὸν τὸν ἐκάλεσα καὶ τοῦ εἶπον: «Βρεττέ, ἔχω ἀκούσει νὰ λέγεται ὅτι ὑπάρχει κάποια ὀργάνωσις λεγομένη ΙΔΕΑ, ὀργάνωσις ἀντικειμένη εἰς τοὺς Στρατιωτικοὺς Κανονισμοὺς καὶ σὲ παρακαλῶ νὰ τὴν παρακολουθήσῃς καὶ νὰ μοῦ φέρῃς στοιχεῖα». Καὶ ὁ Βρεττὸς μετ’ ὀλίγον καιρὸν ἦλθε καὶ μοῦ εἶπεν ὅτι δὲν ὑπάρχουν στοιχεῖα. Αὐτὰ κατετέθησαν. Ἡ κατάθεσις τοῦ κ. Βρεττοῦ ὑπάρχει εἰς τὴν δικογραφίαν. Ἐκτὸς δὲ τούτου τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1950, κύριοι ἔλαβον μίαν ἀνώνυμον ἐπιστολήν, ἡ ὁποία μοῦ κατήγγελλεν ὅτι εἰς τὸ στράτευμα ἔδρα μία ὀργάνωσις ἢ μᾶλλον δύο ὀργανώσεις, ἡ μία ὑπὸ τὸ ὄνομα ΙΔΕΑ καὶ μία ἄλλη ὑπὸ τὸ ὄνομα ΣΗΜΑΙΑ. Ἕνας ἄλλος δὲν θὰ ἔδιδε σημασίαν εἰς μίαν ἀνώνυμον ἐπιστολήν. Ἐν τούτοις ἐκάλεσα τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Ἐπιτελείου, τὸν Ἀντιστράτηγον κύριον Κοσμᾶν, τὸν νῦν βουλευτὴν Μεσσηνίας καὶ τοῦ εἶπον «πᾶρε αὐτὸ τὸ γράμμα, τὸ ὁποῖον ἔλαβον καὶ κύτταξε νὰ ἐξακριβώσῃς καὶ ἐὰν τῷ ὄντι ἔδρα καμμία τοιαύτη ὀργάνωσις νὰ μοῦ ἀναφέρετε». Καὶ ὁ Ἀντιστράτηγος ἀφοῦ ἐξήτασεν, μοῦ εἶπεν ὅτι καμμία ὀργάνωσις δὲν ἔδρα, διότι τῷ ὄντι ἡ ὀργάνωσις τοῦ ΙΔΕΑ ἐπιμένω, εἶχε διαλυθῆ ὅταν ἀνέλαβον τὴν Ἀρχιστρατηγίαν τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1949. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Δεξιᾶς). Ἀφ’ ἑτέρου, κύριοι βουλευταί, ἱστάμενος εἰς τὴν κορυφὴν τῆς στρατιωτικῆς ἱεραρχίας δὲν ἔπαυσα εἰς ὅλας τὰς συγκεντρώσεις τῶν ἀξιωματικῶν—καὶ ἦσαν συχναὶ—ὁμιλῶν πρὸς αὐτοὺς νὰ συνιστῶ, ὅτι ὁ ἀξιωματικὸς δὲν πρέπει νὰ ἀνήκῃ εἰς πολιτικὰ κόμματα, ὅτι ὁ ἀξιωματικὸς διὰ τὴν σταδιοδρομίαν του πρέπει νὰ βασίζεται μόνον εἰς τὰ ἠθικὰ καὶ ἐπαγγελματικά του προσόντα καὶ προσέθετα ὅτι δὲν θὰ ἠνεχόμην οἱονδήποτε ὁ ὁποῖος θὰ ὑπεστήριζε ἀντιθέτους ἀπόψεις. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ἦτο μαζί μου εἰς τὴν Χαλκίδα νὰ βεβαιώσῃ ὅτι τὸ εἶπον αὐτὸ εἰς τοὺς ἀξιωματικούς.

§28Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Προεδρεύων Κυβερνήσεως). Μάλιστα.

§29Α. ΠΑΠΑΓΟΣ. Ὅταν, κ. βουλευταί, ὑπέβαλον τὴν ἀπὸ τῆς θέσεως τοῦ Ἀρχιστρατήγου παραίτησίν μου καὶ δὲν εἶναι ἡ στιγμὴ νὰ σᾶς εἴπω διατὶ τὸ ἔκαμα, ἀλλὰ θὰ ἐπικαλεσθῶ πάλιν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὁ ὁποῖος γνωρίζει τὴν αἰτίαν μου εἶπεν ὅτι εἶχον δίκαιον νὰ τὸ κάμω καὶ τὸ εἶπεν ὄχι μόνον εἰς ἐμὲ ἀλλὰ καὶ εἰς τὸν βουλευτὴν Ἀθηνῶν κ. Μαρκεζίνην. Λοιπὸν ἐπαναλαμβάνω, ὅταν ὑπέβαλον τὴν παραίτησίν μου ἐκ τῆς θέσεως τοῦ Ἀρχιστρατήγου, ἔλαβε χώραν αὐτὸ τὸ ἀντιπειθαρχικὸν κίνημα τῆς νυκτὸς τῆς 30–31 Μαΐου. Ἦτο κίνημα ἀντιπειθαρχικόν, κύριοι, ἀλλ’ ὅπως ἀπέδειξε τὸ πόρισμα τοῦ ἐνεργοῦντος τὴν προανάκρισιν ἀντιστρατήγου Βασιλᾶ, ἔγινε κατόπιν μιᾶς συγχύσεως, ἑνὸς ἐκνευρισμοῦ χωρὶς νὰ προηγηθῇ καμμία προσυνεννόησις μεταξὺ τῶν ἀξιωματικῶν οἱ ὁποῖοι ἔκαμον αὐτό. Σύγχυσις εἰς τὴν ὁποίαν αὐτοὶ οἱ ἀνώτατοι ἡγέται ἔδωσαν τὸ προβάδισμα, διότι καὶ τὸ νὰ ζητήσουν οἱ ἀνώτατοι ἡγέται ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὅπως μὴ παραιτηθῶ, ἐὰν θέλετε καὶ αὐτὸ ἦτο ἀντιπειθαρχικόν. Εἶναι φυσικὸν νὰ ἐπιβληθοῦν κυρώσεις καὶ ἐπέμενα μάλιστα αἱ κυρώσεις νὰ εἶναι αὐστηρόταται ἀλλὰ αὐτὸ τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον ἔκρινεν ὅτι διὰ τὸ συμφέρον τοῦ Στρατεύματος ἔπρεπε νὰ μὴ ἀναμοχλευθῇ αὐτὸ ζήτημα τοῦ ΙΔΕΑ καὶ νὰ τιμωρηθοῦν μόνον οἱ ἀξιωματικοὶ πειθαρχικῶς. Αὐτό, κύριοι, ἀναγράφεται καὶ εἰς τὸ πρακτικὸν τῆς 11 Αὐγούστου 1951 τὸ ὁποῖον ἔχω ἐδῶ καὶ εἰς τὸ ὁποῖον ἐὰν ἔχῃ κανεὶς καμμίαν ἀμφιβολίαν ἠμπορεῖ νὰ ἀνατρέξῃ. Ἀλλά, ὅταν ἀπεφάσισα νὰ ἀναμιχθῶ εἰς τὴν πολιτικὴν τότε ἀνεσύρθη εἰς τὸ προσκήνιον ὅλον αὐτὸ τὸ ζήτημα τῆς ὀργανώσεως τοῦ ΙΔΕΑ ὅλον αὐτὸ τὸ ζήτημα τοῦ ἀντιπειθαρχικοῦ κινήματος τῆς 30–31 Μαΐου μὲ τὴν ἐπίμονον προσπάθειαν ὅπως ἐμφανισθῇ ὁ ΙΔΕΑ ὡς ὄργανον τῶν πολιτικῶν μου ἐπιδιώξεων καὶ ὅπως κατασυκοφαντηθῶ τόσον εἰς τὸ ἐσωτερικὸν ὅσον καὶ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ὡς ὀργανωτὴς συνδέσμων καὶ παρανόμων ἐνεργειῶν ἐν τῷ στρατεύματι. Διετάχθησαν λοιπὸν ἀνακρίσεις κύριοι, αἱ ἀνακρίσεις αὐταὶ ἐδημιούργησαν μίαν τεραστίαν ἀναταραχὴν καὶ σάλον εἰς τὸ στράτευμα, ἀνεκρίθησαν περὶ τοὺς 1.500 ἀξιωματικοὶ καὶ διέσυραν εἰς δοκιμασίαν καὶ τὴν ἐμπιστοσύνην τῶν συμμάχων εἰς τὸν Ἑλληνικὸν στρατόν. Διεξήχθησαν δέ, κύριοι βουλυεταί, αὐταὶ αἱ ἀνακρίσεις κατὰ τρόπον ἀφαντάστως μεροληπτικόν, οὕτω παραδείγματος χάριν ὁ Βασιλικὸς Ἐπίτροπος τοῦ Στρατοδικείου Πολυχρονόπουλος καλεῖται κατ’ ἐπανάληψιν ὑπὸ τοῦ ἀσκοῦντος τὴν ποινικὴν ἀγωγὴν διὰ νὰ πεισθῇ νὰ παραδώσῃ τὴν δικογραφίαν εἰς ὡρισμένον εἰσηγητὴν τοῦ ὁποίου ὤφειλεν ν’ ἀναμένῃ τὴν μετάθεσιν εἰς τὰς Ἀθήνας. Ἐπειδὴ δὲ οὗτος ἠρνήθη, ἔλαβεν ἐντολὴν νὰ κρατήσῃ τὴν δικογραφίαν μέχρις ὅτου μετατεθῇ ὁ εἰσηγητὴς εἰς τὰς Ἀθήνας, οὕτω παρέμεινεν εἰς χεῖρας τοῦ Βασιλικοῦ Ἐπιτρόπου. Διατάσσεται ἡ μετακίνησις τοῦ Λοχαγοῦ Μιχελάκη ἀπὸ τὸ Ἀρχηγεῖον Χωροφυλακῆς καὶ τοποθετεῖται εἰς τὸ Διαρκὲς Στρατοδικεῖον εἰς τὸ ὁποῖον προσέρχεται καὶ ἀναλαμβάνει ὑπηρεσίαν τὴν 10.9.51, δυνάμει προφορικῆς διαταγῆς τοῦ Γ.Ε.Σ. τῆς ἐγγράφου διαταγῆς ἐπακολουθησάσης ἐκ τῶν ὑστέρων τὴν 16.9.51 ὁ Βασιλικὸς Ἐπίτροπος Πολυχρονόπουλος ἀντικαθίσταται ὑπὸ τοῦ Συνταγματάρχου Σταυροπούλου, πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἀποστρατευθέντος. Οὗτος ἐν μιᾷ νυκτὶ ἀνακαλεῖται εἰς τὴν ἐνέργειαν ὡς ἔφεδρος, τοποθετεῖται εἰς τὸ Διαρκὲς Στρατοδικεῖον καὶ ἀνέλαβεν ὑπηρεσίαν ὡς Βασιλικὸς Ἐπίτροπος ταὐτοχρόνως μετὰ τοῦ νέου τοποθετηθέντος εἰσηγητοῦ τοῦ Μιχελάκη. Ὁ Μιχελάκης ἀρνεῖται νὰ παραλάβῃ τὴν δικογραφίαν, ἀρνεῖται νὰ ὑποκύψῃ εἰς τὰς πιέσεις καὶ ἀντ’ αὐτοῦ τοποθετεῖται ὁ Ταγματάρχης Ζωζωνάκης, παρὰ τὴν γνωστὴν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν προηγουμένην πολιτείαν του, ὅπως ἀπὸ τὸν ἴδιον τὸν ὑπαρχηγὸν τοῦ Ἐπιτελείου ἀντιστράτηγον Καυκᾶν εἶχε διαπιστωθῆ. Οὗτος ἐχαρακτήρισε δι’ ἀναφορᾶς του, πρὸς τὸ Στρατηγεῖον Κεντρικῆς Ἑλλάδος, τὸν Ταγματάρχην Ζωζωνάκην ὡς στερούμενον δικαστικῆς συνειδήσεως. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἀρχίζουν αἱ ἀνακρίσεις καὶ διεξάγονται κατὰ τρόπον ἀφάνταστα μεροληπτικόν. Τακτικώτατα ὁ Ἐπίτροπος μὲ τὸν ἀνακριτὴν ἐπήγαινον εἰς τὸν ἀρχηγὸν τοῦ Γ.Ε.Σ. καὶ ἐλάμβανον ὁδηγίας, ὑπεδεικνύετο ἀπὸ τὴν Διοίκησιν ποῖοι μάρτυρες θὰ κληθοῦν καὶ μάρτυρες οἱ ὁποῖοι δὲν κατέθετον σύμφωνα μὲ τὰς ἐπιθυμίας τῶν ἐνεργούντων τὴν ἀνάκρισιν ἀπεμακρύνοντο χωρὶς νὰ ληφθῇ ἔγγραφος κατάθεσις. Ἀλλὰ τὸ χειρότερον εἶναι ὅτι ἐν τῇ διεξαγωγῇ τῶν ἀνακρίσεων ὁ ἀσκῶν τὴν ποινικὴν ἀγωγήν, ὁ ἀντιστράτηγος Ἀνώτατος Διοικητὴς Ἀττικῆς καὶ Νήσων ἐκάλεσεν τὸν Σταυρόπουλον καὶ ἐπεχείρησε νὰ τὸν πείσῃ νὰ ἀπαγγείλῃ κατηγορίαν ἐναντίον τοῦ Ἀντιστρατήγου Κιτριλάκη, καὶ ἐναντίον τοῦ ὑποστρατήγου Ἀλέστα καὶ παρέδωσεν εἰς αὐτὸν μάλιστα, καὶ ἔγγραφον σημείωμα. Καὶ ὅταν ἀργότερον θὰ σᾶς ὁμιλήσω περὶ τοῦ ἀντιστρατήγου Βασιλᾶ θὰ σᾶς ἐπιδείξω κύριοι καὶ τὴν φωτοτυπίαν τοῦ ἐγγράφου αὐτοῦ. (Φωναὶ ἐκ τῆς Δεξιᾶς). Αἶσχος! Ἔτσι λοιπὸν αἱ δικαστικαὶ ἀρχαί, κύριοι βουλευταί, μετεβλήθησαν εἰς ἐκτελεστικὰ ὄργανα διαφόρων προσώπων καὶ οὐδεμίαν ἀνέπτυξαν πρωτοβουλίαν, ἀπορρέουσαν ἐκ τῆς δικαστικῆς αὐτῶν συνειδήσεως καὶ ἑπομένως καὶ τὸ ἐκδοθὲν ἐν συνεχείᾳ παραπεμπτικὸν βούλευμα στερεῖται παντὸς κύρους καὶ σοβαρότητος. Ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμός, κύριοι βουλευταί, καὶ τὸ εἶπον εἰς ἕνα λόγον μου εἰς τὴν Πελοπόννησον, ἐπέμεινεν ἐπὶ τῆς διεξαγωγῆς τῆς δίκης, ὁπότε θὰ ἀπεκαλύπτοντο ὅλα τὰ αἴσχη τὰ ὁποῖα συνέβησαν, ὅλαι αὐταὶ αἱ ἀθλιότητες, ὅλαι αἱ μικροπρέπειαι καὶ ἡ ἐμπάθεια ὡρισμένων ἀνωτάτων ἡγετῶν τοῦ Στρατεύματος καὶ ἰδίως! θὰ ἀπεδεικνύετο ὅτι ὁ ΙΔΕΑ δὲν ὑπῆρξε ποτὲ καταχθόνιος συνωμοτικὴ ὀργάνωσις, ἐπιδιώκουσα ἰδιοτελεῖς σκοπούς, ἀλλά, ἐπαναλαμβάνω, παρὰ τοὺς στρατιωτικοὺς κανονισμούς, ὑπῆρξεν ἡ ἔκφρασις τιμίων καὶ γενναίων ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι ἀνησύχουν διὰ τὴν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἐφέρετο ἡ Χώρα μέχρι τῶν ἀρχῶν τοῦ 1949. Ἡ πρᾶξις τῆς ἀμνηστεύσεως ἀποτελεῖ τὸ πλέον ἐξευτελιστικὸν τέλος τῆς σκευωρίας, διότι ἡ Κυβέρνησις παρ’ ὅλα ὅσα ἔλεγεν ὁ Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὅτι ἐφ’ ὅσον ζῇ θὰ γίνῃ ἡ δίκη καὶ ὅτι θὰ τὸν καταπιῇ ἡ γῆ ἐὰν δὲν γίνῃ ἡ δίκη, δὲν ἔσχε τὸν ἀνδρισμὸν νὰ φέρῃ τὴν ὅλην ὑπόθεσιν ἐκεῖ ὅπου ἔπρεπε, νὰ τὴν φέρῃ εἰς τὸ ἀκροατήριον (χειροκροτήματα) διὰ νὰ ἀναλάμψῃ καὶ νὰ ἀποκαλυφθοῦν, ἐπαναλαμβάνω, ὅλα τὰ αἴσχη, τὰ ὁποῖα διεπράχθησαν. Μία ἄλλη ἀσχημία, κ. βουλευταί, εἰς βάρος τοῦ Στρατεύματος, χειροτέρα ἀπὸ τὰς ἀθλιότητας, αἱ ὁποῖαι ἔγιναν περὶ τὴν ὀργάνωσιν ΙΔΕΑ, ὑπῆρξεν ἡ καταβληθεῖσα προσπάθεια, ὅπως στερηθῶσιν αἱ ἔνοπλοι δυνάμεις τοῦ ἐκλογικοῦ των δικαιώματος. Τὴν ἀνίερον ταύτην προσπάθειαν ἀνέλαβε νὰ φέρῃ εἰς πέρας ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Γ.Ε.Σ., ὁ ὁποῖος, παρὰ τοὺς κανονισμούς, ἐνεργεῖ ἕνα δημοψήφισμα μεταξὺ τῶν ἀνωτάτων ἀξιωματικῶν καὶ ἀνευλαβῶς ὑποβάλει τὸ δημοψήφισμα αὐτὸ πρὸς τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα, διὰ τοῦ ὁποίου δημοψηφίσματος λέγει, ὅτι συμφωνοῦν ὅλοι οἱ Ἀνώτατοι Ἡγέται, ὅτι ὁ στρατὸς δὲν πρέπει νὰ ψηφίσῃ. Αὐτὸ τὸ ξεύρετε. Ἐδημοσιεύθη εἰς τὸ φύλλον τῆς 20ης Αὐγούστου εἰς τὴν ἐφημερίδα «Ἀθηναϊκή». Θὰ τὸ ἔχετε διαβάσει ὅλοι οἱ κύριοι ἐδῶ καὶ θὰ ἴδατε καὶ φωτογραφίας κλπ. Διὰ τοῦ ὑπομνήματος αὐτοῦ τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Γ.Ε.Σ. ὑποστηρίζεται, ὅτι, ὄχι μόνον ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ καὶ ὅλοι οἱ Ἀνώτατοι Ἡγέται ἦσαν σύμφωνοι, ὅτι δὲν ἔπρεπε αἱ ἔνοπλοι Δυνάμεις νὰ ἀσκήσωσι τὸ ἐκλογικόν των δικαίωμα. Τὸ καταπληκτικόν, κύριοι βουλευταί, εἶναι τὸ ἑξῆς: Ὅτι 7 ἡμέρας ἀργότερον, συνῆλθε τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον, εἰς τὰς 7 Αὐγούστου 1951, ὁμοφώνως, ὅλοι οἱ Ἀνώτατοι, αὐτοὶ ποὺ εἶχον ὑπογράψει ἐκεῖνο τὸ Πρωτόκολλον, ἀπεφάνθησαν, ὅτι πρέπει νὰ ψηφίσῃ ὁ Στρατός. Ἀλλὰ ἂς σᾶς διαβάσω τὴν περικοπὴν τοῦ Πρακτικοῦ. Συμπέρασμα, κ. βουλευταί τοῦ Συμβουλίου, ἐπὶ τοῦ ἑβδόμου ἐρωτήματος, διότι εἶχε θέσει ἐρώτημα ὁ Πρόεδρος τοῦ Ἀνωτάτου Συμβουλίου, ὁ ὁποῖος ἦτο τότε ὁ κ. Σπηλιωτόπουλος, Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης: «Ἅπαντα τὰ Μέλη τοῦ Συμβουλίου ἐκφράζουν τὴν γνώμην, ὅτι αἱ Ἔνοπλοι Δυνάμεις πρέπει νὰ ψηφίσουν συμφώνως πρὸς τὸν ἐσχάτως ψηφισθέντα Νόμον». Καὶ διερωτᾶται λοιπὸν κανεὶς δικαίως, κύριοι βουλευταί, πότε οἱ Ἀνώτατοι αὐτοὶ Ἡγέται ὑπεδείκνυον ὀρθὰς λύσεις; Ὅταν τὴν 4ην Αὐγούστου ἔλεγον, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ψηφίσουν αἱ Ἔνοπλοι Δυνάμεις, ἢ ὅταν, 7 ἡμέρας ἀργότερον, συνεφώνουν, ὅτι πρέπει νὰ ψηφίσουν; Καὶ σᾶς ἐρωτῶ κ. βουλευταί, εἶναι παλινωδία αὐτὴ εἰς βάρος τῶν Ἀνωτάτων Ἡγετῶν τοῦ Στρατεύματος;

§30Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Προεδρεύων Κυβερνήσεως). Δὲν θὰ ἤθελα νὰ σᾶς διακόψω, ἀλλὰ ὀφείλω νὰ ἀπαντήσω ἐπὶ τοῦ ἐρωτήματος τὸ ὁποῖον θέτετε, διότι ὁ Στρατός, ὅπως ὀρθῶς λέγετε, εἶχεν ἀποφασισθῆ νὰ ψηφίσῃ συμφωνίᾳ καὶ τῶν Ἡγετῶν τοῦ Στρατεύματος καὶ πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν ὅλοι, ὅτι ἐψήφισε κατὰ ὑποδειγματικὸν τρόπον εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1950 κατὰ τὴν Ἀρχιστρατηγίαν σας. Δὲν πρέπει ὅμως νὰ σᾶς διαφύγῃ, ὅτι ἡ ἀνάμιξίς σας εἰς τὴν πολιτικὴν ἔφερεν ἕνα κλονισμὸν καὶ ἦτο πολὺ φυσικόν, εἰς τὴν νέαν ἡγεσίαν τοῦ Στρατοῦ νὰ γεννηθῇ τὸ ἐρώτημα, ἐὰν ἡ ἀνάμιξις αὐτὴ δὲν θὰ ἔφερε μέσα εἰς τὸ Στράτευμα μίαν ἀναταραχήν, ἡ ὁποία δὲν θὰ ἦτο ἐπ’ ὠφελείᾳ τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων. Νομίζω λοιπόν, ὅτι ὑπάρχει κάποια δικαιολογία ἐπ’ αὐτοῦ. (Χειροκροτήματα).

§31Α. ΠΑΠΑΓΟΣ. Δὲν συμφωνῶ καθόλου ἐπ’ αὐτοῦ ποὺ λέγετε, ὅταν ἐντὸς διαστήματος 7 ἡμερῶν, ἀφ’ ἑνὸς μὲν λέγουν ναί, ἂν καὶ γίνεται παρατύπως τὸ Δημοψήφισμα αὐτὸ μεταξὺ τῶν Ἀνωτάτων Ἀξιωματικῶν καὶ λέγουν ὅτι δὲν πρέπει νὰ ψηφίσῃ ὁ Στρατὸς καὶ ἐκ τῶν ὑστέρων λέγουν, ὅτι πρέπει νὰ ψηφίσῃ. Αὐτὸ εἶναι παλινωδία, διότι ἐὰν εἶχον περάσει 1–2 μῆνες, θὰ ἐδεχόμην τὴν ἄποψίν σας. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα, κύριοι δὲν περιορίζεται μόνον ἐκεῖ. Τὸ ζήτημα εἶναι πῶς ἦλθεν εἰς τὴν δημοσιότητα αὐτὸ τὸ ἀπόρρητον ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον ἐδημοσιεύθη εἰς τὸ φύλλον τῆς 20ῆς Αὐγούστου εἰς τὴν ἐφημερίδα «Ἀθηναϊκή». Καὶ εἶναι βεβαιωμένον, ὅτι τοῦ ἀπορρήτου ἐκείνου ἐγγράφου ὑπῆρχον δύο μόνον ἀντίτυπα. Καὶ ἔκτοτε, ἐνῷ παρῆλθον 8 μῆνες, δὲν ἔχει ἐξακριβωθῆ πῶς περιῆλθεν εἰς τὴν δημοσιότητα καὶ δὲν ἐπεβλήθησαν κυρώσεις. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα, κύριοι βουλευταί,—καὶ αὐτὸ τὸ τονίζω—δὲν περιορίζεται μόνον εἰς τὴν ἐξακρίβωσιν, τοῦ πῶς περιῆλθεν εἰς τὴν δημοσιότητα τὸ ἀπόρρητον ἐκεῖνο ἔγγραφον. Ἐὰν ἐνεργηθῇ μία ἀνάκρισις, κύριοι βουλευταί, δηλῶ ὑπευθύνως ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ὅτι θὰ παρουσιάσω μάρτυρας, οἱ ὁποῖοι θὰ πιστοποιήσουν ὅτι ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Γ.Ε.Σ., διὰ νὰ προσεταιρισθῇ Ἀνωτάτους Ἀξιωματικοὺς πρὸς τὴν γνώμην του, νὰ μὴ ἐνασκήσωσιν αἱ ἔνοπλοι Δυνάμεις τὰ ἐκλογικά των δικαιώματα, λέγει πὼς αὐτὸς ὁ ὁποῖος δὲν ἤθελε νὰ ψηφίσῃ ὁ Στρατὸς ἦτο ὁ Βασιλεύς. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αὐτό, κύριοι βουλευταί. Ἡ κατάπτωσις τῆς Ἀνωτάτης Ἡγεσίας ἔφθασε μέχρι τοιούτου σημείου, ὥστε ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου Στρατοῦ νὰ πλαστογραφῇ καὶ γνώμας τῶν ἀξιωματικῶν ἐκείνων, τοὺς ὁποίους ἐπικαλεῖται εἰς τὸ ὑπόμνημά του. Διότι, κύριοι, κατέχω ἐπιστολὰς ἀπὸ αὐτοὺς τοὺς ἀξιωματικοὺς καὶ μπορῶ νὰ παρουσιάσω καὶ μάρτυρας οἱ ὁποῖοι διαμαρτύρονται ὅτι κακῶς τοὺς ἔφεραν ὡς δῆθεν συμφωνήσαντας μὲ τὴν γνώμην νὰ μὴ ψηφίσουν αἱ Ἔνοπλοι Δυνάμεις. Ἐρωτῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως: Γνωρίζει ἐπίσης πῶς ἦλθεν εἰς τὴν δημοσιότητα τὸ ἀπόρρητον καὶ προσωπικὸν ἔγγραφον τοῦ Ἀνωτάτου Διοικητοῦ Ἀττικῆς καὶ Νήσων, τὸ ὁποῖον ἐδημοσιεύθη ἐπίσης εἰς τὸ φύλλον τῆς «Ἀθηναϊκῆς» τῆς 20 Αὐγούστου; Ἀλλὰ θὰ κάμω καὶ ἕνα ἄλλο ἐρώτημα: Γνωρίζει ὅτι ὁ Ἀνώτατος Στρατιωτικὸς Διοικητής, ὁ Ἀντιστράτηγος Βασιλᾶς, ὁ ὁποῖος ἤσκησε τὴν ποινικὴν ἀγωγὴν ἐφ’ ὅλης αὐτῆς τῆς ὑποθέσεως τοῦ ΙΔΕΑ ἀπηύθυνεν, ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς, μίαν προσωπικὴν ἐπιστολὴν πρὸς τὸν Πρέσβυν τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν; Εἶναι μία νέα στρατιωτικὴ τακτικὴ αὐτή. Ὁ Ἀνώτατος Στρατιωτικὸς Διοικητής, ὁ ὁποῖος ἔχει προϊσταμένους νὰ ἀπευθύνεται ἀπ’ εὐθείας πρὸς τὸν Πρέσβυν τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν. Θὰ σᾶς διαβάσω τὸ κείμενον τῆς ἐπιστολῆς. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς δεξιᾶς). Ἀκούσατε, κύριοι. (....Ἀναγινώσκει....).

§32Κ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει νὰ καταθέσετε τὴν ἐπιστολὴν αὐτήν.

§33ΑΛΛΟΣ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΟΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πῶς ἀποδεικνύεται ἡ γνησιότης τοῦ ἐγγράφου αὐτοῦ;

§34Α. ΠΑΠΑΓΟΣ. Κύριοι, θὰ σχολιάσω τώρα, τὴν ἐπιστολὴν τοῦ κ. Βασιλᾶ. Ἐγράφη εἰς τὰς 8 Ἰανουαρίου 1952.

§35Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ μᾶς πῆτε πῶς περιῆλθεν εἰς χεῖρας σας ἡ ἐπιστολὴ αὐτὴ καὶ πῶς ἀποδεικνύεται ἡ γνησιότης της.

§36Α. ΠΑΠΑΓΟΣ. Δὲν ἔχω νὰ σᾶς εἴπω τίποτε. Δὲν σᾶς ἐνδιαφέρει. (Θόρυβος).

§37Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). (Ἐπιχειρεῖ νὰ ὁμιλήσῃ μὴ ἀκουόμενος ἐν μέσῳ τοῦ θορύβου). (Θόρυβος—κωδωνοκρουσίαι).........

§38Α. ΠΑΠΑΓΟΣ. Κύριοι, δὲν ἐπιτρέπω διακοπάς....

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, κύριοι βουλευταί, μὴ διακόπτετε.

§40Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Νὰ μὴ κατηγορῆτε ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν τοὺς στρατηγοὺς οἱ ὁποῖοι ἐτίμησαν τὴν Ἑλλάδα.... (Θόρυβος).

§41Λ. ΑΚΡΙΤΑΣ. Μίαν διευκρίνησιν θέλω κ. Πρόεδρε .... (Θόρυβος–Κωδωνοκρουσίαι). Θὰ ἤθελα νὰ ἐρωτήσω ἐὰν ἡ ἐπιστολὴ αὐτή.... (δημιουργεῖται νέος θόρυβος. Παρατεταμέναι κωδωνοκρουσίαι). (Ὁ κ. Ἀκρίτας συνεχίζει ὁμιλῶν ἐν μέσῳ τοῦ θορύβου, χωρὶς νὰ ἀκούεται. Βουλευταὶ ἐξ ἀμφοτέρων τῶν πτερύγων ἐγείρονται καὶ χειρονομοῦν ἀπὸ τῆς θέσεώς των ὁμιλοῦντες καὶ μὴ ἀκουόμενοι).

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ 5′ λεπτά. (Ὥρα 8.25′ μ. μ.).

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 8.40′ μ. μ.).

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Α. Παπάγος.

§44Α. ΠΑΠΑΓΟΣ. Λοιπόν, κύριοι βουλευταί, πρῶτον, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ Κανονισμός. Δὲν δέχομαι διακοπάς. Καί, κατόπιν, θὰ παρακαλέσω τοὺς κ. κ. βουλευτὰς τοῦ «Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ», ὅπως ἀποφεύγουν τὰς ἀντεγκλήσεις καὶ μὴ δημιουργοῦν ἐπεισόδια. Θὰ σχολιάσω, κύριοι, αὐτὴν τὴν ἐπιστολήν. Πρῶτον προσπαθεῖ ὁ ἀντιστράτηγος Βασιλᾶς, νὰ μὲ δυσφημήσῃ. Ἐνῷ αὐτὴ ἡ ἐπιστολή, ὡς εἶπον, ἐγράφη εἰς τὰς 8 Ἰανουαρίου 1952. Ἐνῷ συμμετεῖχεν εἰς τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον. Ἐνῷ ἤξευρε τί ἔλεγον εἰς τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον καί, ὅτι ἐγὼ ἐπανειλημμένως ἐζήτησα νὰ γίνουν ἀνακρίσεις κλπ. κλπ. Παραδέχομαι, κύριοι, ὅτι δὲν εἶχεν ὑπ’ ὄψει του ὁ ἀντιστράτηγος Βασιλᾶς, τότε, τὸ πόρισμα τοῦ κ. Ζωζωνάκη. Αὐτὸ θὰ τὸ ἐδιαβάσατε καί, παρ’ ὅλον ὅτι τὸ πόρισμα ἐξεδόθη ὑπὸ τὰς συνθήκας, ὑπὸ τὰς ὁποίας ἐξεδόθη, ἐν τούτοις, ὅσον ἀφορᾷ ἐμέ, λέγει, χαρακτηριστικῶς, ὅτι «ὁ ἀρχιστράτηγος ἵστατο, πάντοτε, εἰς τὸ ὕψος τῆς ἀποστολῆς του. Καὶ δὲν ἐτολμοῦσαν νὰ κάμουν τίποτε, διότι θὰ τοὺς ἐτσάκιζε». Αὐτά, τὰ λέγει, ὁ ἴδιος, ὁ κ. Ζωζωνάκης. Ἀλλά, τώρα, κύριοι, ἐπειδὴ ὡμίλησα διὰ τὸν ἀντιστράτηγον Βασιλᾶν, θὰ προσθέσω καὶ κάτι ἄλλο, διὰ τὸν ἄνδρα. Διότι, κύριοι, ὅταν, εἰς τὴν Πελοπόννησον εἶπον, ὅτι ὑπάρχουν ἀνάξιοι ἡγέται εἰς τὸ στράτευμα, δὲν τὸ εἶπον, κύριοι βουλευταί, ἐλαφρᾷ τῇ καρδίᾳ. Καί, θὰ σᾶς ἀναγνώσω, τώρα, μίαν ἰδιόχειρον ἐπιστολήν, τὴν ὁποίαν ἀπέστειλε, πρὸς ἐμέ, ὁ ἀντιστράτηγος Βασιλᾶς, ὅταν κατῆλθον εἰς τὴν πολιτικήν: «Κύριε Στρατάρχα, νὰ ἐννοήσητε......(ἀναγινώσκει)..........». Λοιπόν, κύριοι, σᾶς εἶπον καὶ πρίν, ὅτι ὁ ἀντιστράτηγος Βασιλᾶς καὶ τοῦτο προσεπάθησε: νὰ πείσῃ τὸν Βασιλικὸν Ἐπίτροπον, τὸν κ. Σταυρόπουλον, νὰ ἀπαγγείλῃ κατηγορίαν, κατὰ τοῦ ἀντιστρατήγου Κιτριλάκη καὶ τοῦ ὑποστρατήγου Ἀλέστα. Τὸν ἐκάλεσεν εἰς τὸ γραφεῖον του καὶ ὁ κ. Σταυρόπουλος τοῦ εἶπεν, ὅτι δὲν προκύπτουν στοιχεῖα. Τοῦ λέγει, τότε, νὰ τὸ κάμῃς αὐτὸ καὶ νὰ πῇς στὸν κ. Ζωζωνάκη νὰ ἀπαγγείλῃ κατηγορίαν. Ἐπῆρεν ἕνα κομμάτι χαρτὶ καὶ τοῦ ἔγραψε τὰ ἑξῆς ἰδιοχείρως. Ἰδοὺ ἡ φωτοτυπία αὐτοῦ. (Ἀναγινώσκει). Ἐνῷ δὲν προέκυπτον στοιχεῖα ἐπιμένει νὰ ἀπαγγελθῇ κατηγορία. Δὲν θέλω νὰ τὴν σχολιάσω περισσότερον αὐτὴν τὴν ἐνέργειαν. Θὰ κάμω μίαν ἄλλην ἐρώτησιν εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως: Γνωρίζει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι τὸν Ἀπρίλιον τοῦ 1951, ὅτε ἤμην ἀκόμη Ἀρχιστράτηγος, εἶχον διατάξει ἀνακρίσεις καὶ τὰς ἀνακρίσεις, τὰς εἶχον ἀναθέσει εἰς τὸν Διοικητὴν τοῦ Βʹ Σώματος Στρατοῦ, εἰς τὸν ἀντιστράτηγον Τσιγκούνην, διὰ μίαν βρωμερὰν ὑπόθεσιν; Διότι ἐκόπτοντο ξύλα εἰς τὴν περιοχὴν «Ἀμούδα»...τὰ ὁποῖα μετεφέροντο δι’ αὐτοκινήτων στρατιωτικῶν καὶ ἐπωλοῦντο πρὸς ἴδιον ὄφελος. Εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, ἦτο ἀναμεμιγμένος εἷς ἀντισυνταγματάρχης καὶ εἷς τότε μέραρχος, ὁ ὁποῖος εἶναι, ἤδη, διοικητὴς Σώματος Στρατοῦ καὶ ὁ ἀντιστράτηγος Τσιγκούνης. Κατόπιν τῶν ἀνακρίσεων, τὰς ὁποίας διέταξα, εἶχον διατάξει τὴν προφυλάκισιν τοῦ ἀντισυνταγματάρχου. Τὴν 1ην Ἰουνίου, ὅταν παρέλαβεν ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου ὁ ἀντιστράτηγος Τσακαλῶτος, μετὰ δεκαήμερον διετάχθη ἡ ἀποφυλάκισίς του, ἐτοποθετήθη αὐτὸς ὁ ἀντισυνταγματάρχης εἰς διοίκησιν Συντάγματος καὶ προήχθη μετέπειτα εἰς συνταγματάρχην κατ’ ἐκλογήν. (Φωναί: Μπράβο!). Τί ἀπέγιναν αἱ ἀνακρίσεις, πῶς ἐκαλύφθη αὐτὴ ἡ βρωμερὰ ὑπόθεσις, ἂς ἐρωτηθῇ ὁ Διοικητὴς τοῦ Βʹ Σώματος Στρατοῦ ἀντιστράτηγος Τσιγκούνης. Ἐπίσης, κύριοι βουλευταί, ὁ ἀνώτατος ἀξιωματικός, ὁ ὁποῖος ἦτο καὶ εἶναι ἐπὶ κεφαλῆς ὅλων τῶν ἐνόπλων δυνάμεων, ὁ ἀρχαιότερος, ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης, τίποτε δὲν ἔκαμε διὰ νὰ προλάβῃ ὅλας αὐτὰς τὰς ἀσχημίας, νὰ ζητήσῃ νὰ ἐπιβληθοῦν κυρώσεις. Ἀντιθέτως, ὅταν παρῃτήθην ἀπὸ τὴν ἀρχιστρατηγίαν, εἶχον ὑποδείξει, κύριοι, ὅσον ἀφορᾷ τὴν διάρθρωσιν τῆς ἡγεσίας, τὸν μὲν ἀντιστράτηγον Γρηγορόπουλον, ὡς ἀρχηγὸν τοῦ Ἐπιτελείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης, τὸν δὲ ἀντιστράτηγον Κιτριλάκην, ὡς Ἀρχηγὸν τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου, ἀφ’ ἑνὸς μὲν διότι μετὰ τὸν Γρηγορόπουλον ἀρχαιότερος ἦτο ὁ Κιτριλάκης, ἀφ’ ἑτέρου δὲ διότι ἀπὸ ἀπόψεως ἐπαγγελματικῶν ἱκανοτήτων τὸν ἐθεώρουν κατὰ πολὺ ἀνώτερον τοῦ ἀντιστρατήγου Τσακαλώτου.

§45Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Ἐπιτελικόν.

§46Α. ΠΑΠΑΓΟΣ. Ὅτι χρειάζεται διὰ τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον. Αὐτὸ ὅμως δὲν ἐγένετο. Καὶ ὄχι μόνον αὐτό, κύριοι, ἀλλ’ ἐξυφάνθη πλέον καὶ μία συνωμοσία ἐναντίον τοῦ Κιτριλάκη διὰ τῆς ὁποίας συνωμοσίας προσεπάθησαν νὰ τὸν ἀπομακρύνουν ἀπὸ τὸ στράτευμα. Καὶ τὸ περίεργον εἶναι ὅτι ἐδικαιολόγησαν τὴν ἐνέργειαν αὐτήν, ὅτι πρέπει νὰ φύγῃ ὁ Κιτριλάκης διότι δὲν εἶναι ἀνεκτὸς ἀπὸ τοὺς συναδέλφους του ἀντιστρατήγους! Ἔγινε μὲν μία διάψευσις τῆς Κυβερνήσεως δι’ αὐτὸ τὸ ζήτημα, ἀλλὰ τελευταίως ὅταν ἠγέρθη αὐτὸ τὸ ζήτημα τῆς δημοσιεύσεως τῶν «Τάϊμς», ἔκαμε μίαν ἀνακοίνωσιν ἡ Κυβέρνησις καὶ εἶπεν ὅτι πρέπει νὰ ἀπομακρυνθῇ ὁ Κιτριλάκης διότι δὲν ἠμπορεῖ νὰ συνεργασθῇ μὲ τοὺς συναδέλφους του ἀντιστρατήγους! Πότε ἀκούστηκε κύριοι, αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, νὰ λέγουν οἱ ἀντιστράτηγοι διὰ τὸν Κιτριλάκην, ἀρχαιότερον ἀμέσως μετὰ τὸν Γρηγορόπουλον, νὰ λέγουν οἱ ἀντιστράτηγοι ὅτι δὲν ἠμποροῦν νὰ συνεργασθοῦν μὲ τὸν Κιτριλάκην; Ἐὰν κάμουν τὸ ἴδιον οἱ Διοικηταὶ μεραρχιῶν διὰ τὸν ἀρχαιότερόν τους ἐὰν κάμουν τὸ ἴδιον οἱ συνταγματάρχαι κλπ. ἔ, τότε βαίνομεν πρὸς τελείαν σοβιετοποίησιν τῶν ἐνόπλων δυνάμεων. Ἀλλά, κύριοι, θὰ προσθέσω καὶ ἕνα ἄλλο ἀκόμη διὰ τὸν ἀνώτατον αὐτὸν ἀξιωματικόν. Ὅταν ἔγινεν αὐτὸ τὸ κίνημα τὸ ἀντιπειθαρχικὸν τῆς 30 πρὸς τὴν 31 Μαΐου ἦλθον καὶ μὲ ἐξύπνησαν εἰς τὴν Ἐκάλην, καίτοι ἤμην παρῃτημένος, ὁ ὑποστράτηγος Ἀλέστας καὶ ὁ ὑπασπιστής μου. Ἐν τῷ μεταξύ, ἐνῷ ἦσαν εἰς τὸ δωμάτιόν μου, μὲ πῆρε εἰς τὸ τηλέφωνον ὁ ἀντιστράτηγος Γρηγορόπουλος καὶ μοῦ εἶπεν ὅτι αὐτὰ συμβαίνουν εἰς τὰς Ἀθήνας. Τὸν διατάσσω νὰ πάῃ ἀμέσως εἰς τὸ Ἐπιτελεῖον καὶ νὰ ἐπιβάλῃ τὴν τάξιν. Ἐγώ, κύριοι, ἀπὸ τὴν Ἐκάλην εἰδοποίησα νὰ ἔλθῃ τὸ αὐτοκίνητό μου ἐπάνω, κατέβηκα κάτω καὶ εὗρον ἐκεῖ τὸν στρατηγὸν Γρηγορόπουλον, ὅστις πρὸ ὀλίγου καιροῦ, εἶχε μεταβῆ καὶ ὁ ὁποῖος τί νομίζετε ὅτι ἔκανε; Ὅπως κατετέθη, κύριοι, καὶ εἰς τὸ Συμβούλιον προχθὲς εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, ἐκλείσθη εἰς τὸ Γραφεῖον του. Δὲν εἶχε τὸ σθένος νὰ βγῇ ἔξω νὰ ἁρπάξῃ ἀπὸ τὸ γιακᾶ ἕναν ἀπὸ αὐτοὺς τοὺς ἀξιωματικοὺς καὶ νὰ τὸν πετάξῃ ἔξω. Καὶ ἔπρεπε νὰ ἀναμένῃ, ἐγώ, παρητημένος ἀρχιστράτηγος, νὰ παρατηρήσω δριμύτατα τοὺς ἀξιωματικοὺς αὐτοὺς καὶ νὰ ἐπιβάλω τὴν τάξιν. Κύριοι βουλευταί, ὅταν ἀπεχώρησα τῆς ἡγεσίας τῶν ἐνόπλων δυνάμεων, παρέδωσα ἕνα στρατὸν ἀξιόλογον ἀπὸ πάσης ἀπόψεως, διὰ τὸν ὁποῖον ἠκούοντο ἔπαινοι, ὅσον οὐδέποτε ἠκούσθησαν διὰ τὸν Ἑλληνικὸν Στρατόν. (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα ἐκ τῆς Δεξιᾶς). Δὲν ἔχετε παρὰ νὰ ἀνατρέξετε εἰς ὅσα κατὰ καιροὺς ἐλέχθησαν ἀπὸ τὰς ξένας ἀποστολάς.

§47ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ ΤΙΝΕΣ (Ἐκ τῆς Ἀριστερᾶς πτέρυγος). Καὶ ἐξακολουθοῦν οἱ ἔπαινοι ἀκόμη.

§48Α. ΠΑΠΑΓΟΣ. Πρέπει νὰ ἐξακολουθοῦν. Δὲν λέγω τὸ ἀντίθετον. Ἀλλ’ ἀτυχῶς, κύριοι, κατεβλήθη μία προσπάθεια νὰ ἐκπέσῃ τὸ κῦρος τῶν ἐνόπλων δυνάμεων. Καὶ αὐτὴν τὴν προσπάθειαν τὴν κατέβαλεν ἡ Κυβέρνησις. Διότι ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία ἔκαμεν ὅλον τὸν θόρυβον περὶ τῆς ὀργανώσεως τοῦ ΙΔΕΑ, ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία ἐπὶ 8 μῆνας δὲν ἐφρόντισε νὰ ἀποκαλύψῃ, ποῖοι ἦσαν οἱ ὑπαίτιοι τῆς δημοσιότητος αὐτοῦ τοῦ ὑπομνήματος τοῦ ἀντιπειθαρχικοῦ εἰς τὰς Ἀθήνας, ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία εἶναι ὑπαίτιος διότι διετήρησεν εἰς τὰς ἡγετικὰς θέσεις τοῦ στρατεύματος ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι εἶχον προβῆ εἰς τοιαύτας ἀσχημίας καὶ ἀθλιότητας. Μεγάλη ἡ εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως. Ἀκόμη δὲ μεγαλυτέρα διότι ὅλα αὐτὰ τὰ ζητήματα τῆς ἀναμοχλεύσεως τοῦ ΙΔΕΑ κλπ., ἔγιναν ὅταν ἐπρόκειτο νὰ εἰσέλθῃ ἡ Ἑλλὰς εἰς τὴν Ἀτλαντικὴν Συμφωνίαν. Ἐσωτερικῶς ἐπηύξησε τὴν ἀνησυχίαν τῆς κοινῆς γνώμης, καθαρῶς στρατιωτικῶς, διήρεσε πάλιν τὰ στελέχη τοῦ στρατοῦ, διότι πάλιν ἐσχηματίσθησαν κλίκες, πάλιν εἶναι ἀξιωματικοὶ οἱ ὁποῖοι ἀναμένουν τὴν σταδιοδρομίαν των ἀπὸ τὴν προσκόλλησίν των πρὸς τὸ Α ἢ Β πρόσωπον. Αὐτά, λοιπόν, τὰ κατήγγειλα εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Καὶ τὰ καταγγέλλω καὶ ἀπὸ τῆς αἰθούσης ταύτης. Καὶ ἑπομένως ὁ χαρακτηρισμὸς τὸν ὁποῖον ἐξέφερα εἰς τὴν Πελοπόννησον, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀνωτάτην ἡγεσίαν, δὲν εἶναι ἀδικαιολόγητος, κύριοι, ἀπὸ ὅσα σᾶς εἶπον. Ἔρχομαι, κύριοι βουλευταί, εἰς ἕνα ἄλλο ζήτημα, τὸ ζήτημα τῆς ἐσωτερικῆς ἀσφαλείας τῆς χώρας. Εἰς αὐτό, κύριοι, δὲν πρόκειται νὰ σᾶς ἀπασχολήσω πολύ, ἐφ’ ὅσον ἐπίκεινται αἱ συζητήσεις ἐπὶ τῶν δῆθεν μέτρων εἰρηνεύσεως. Θὰ ἀρκεσθῶ μόνον εἰς ὀλίγα πράγματα, εἰς ὀλίγας μόνον διαπιστώσεις. Πρῶτον. Μετὰ τὴν συντριβὴν τοῦ συμμοριτισμοῦ, οἱ διαφυγόντες συμμορῖται καὶ οἱ ἐνηλικιωθέντες νέοι τοῦ παιδομαζώματος, ὅπως γνωρίζετε, ἐτέθησαν ὑπὸ στρατιωτικὴν ἐκπαίδευσιν, εἰσήχθησαν εἰς Στρατιωτικὰς Σχολάς, ἐξεπαιδεύθησαν εἰς τὰς νέας μεθόδους μάχης καὶ τὰς μεθόδους σαμποτάζ, εἰς ὅλας τὰς στρατιωτικὰς εἰδικότητας, ἕτοιμοι, ἐν δεδομένῃ στιγμῇ, ὅταν κριθῇ εὔθετος ὁ καιρὸς ὅταν ἐπιστῇ ἡ κατάλληλος στιγμή, νὰ ἐπαναπεμφθοῦν ἐντὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ ἐδάφους. Δεύτερον. Ὁ σκοπὸς τῶν συμμοριτῶν εἰς τὸ ἐσωτερικὸν τῆς χώρας ἐτέθη καὶ εἶναι ἡ ἀναδιοργάνωσις καὶ ἡ ἀνασυγκρότησις ὅλου αὐτοῦ τοῦ συνωμοτικοῦ κομμουνιστικοῦ μηχανισμοῦ. Ἐθεώρησα, λοιπόν, πρῶτον ὡς ἀναγκαῖον ν’ ἀποκτήσουν μίαν νόμιμον ἐκπροσώπησιν, ὥστε ἡ νόμιμος αὐτὴ ἐκπροσώπησις νὰ ἠμπορέσῃ νὰ ὑποστηρίξῃ τὸν παράνομον ὀργανισμὸν διὰ νὰ διεισδύσῃ εὐκολώτερα εἰς ὅλην τὴν κρατικὴν μηχανὴν καὶ εἰς τὰς ἐνόπλους δυνάμεις. Εἶναι οὕτως εἰς θέσιν νὰ δημιουργοῦν συνεχῶς προβλήματα εἰς τὴν λειτουργίαν τῆς κρατικῆς διοικήσεως, διὰ τῆς λεγομένης εἰς τὴν κομμουνιστικὴν ἔκφρασιν, ἐπαναστατικῆς γυμναστικῆς. Περαιτέρω σκοπός των ἦτο ν’ ἀναδιοργανώσουν καὶ ν’ ἀνασυγκροτήσουν ὅλον αὐτὸν τὸν παράνομον κομμουνιστικὸν μηχανισμόν. Πρὸς τοῦτο, κύριοι, εἶχον ἀνάγκην ἀπὸ στελέχη. Τὰ περισσότερα στελέχη εὑρίσκοντο ἢ εἰς τὰς φυλακάς, ἢ ὑπὸ περιορισμὸν εἰς τὰς νήσους. Πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, κύριοι βουλευταί, ὅτι σὲ πολλὰ πράγματα θαυμάζω τοὺς κομμουνιστάς, καίτοι, βεβαίως δὲν ἔχω κομμουνιστικὴν ἰδεολογίαν. Τοὺς θαυμάζω διότι ἔχουν ὀργάνωσιν, ἔχουν πειθαρχίαν καὶ πρωτίστως ἔχουν ἕνα μεγάλον προσόν: Εἶναι ρεαλισταί. Κύριοι βουλευταί, ὁ ἀντικειμενικός των σκοπὸς παραμένει πάντοτε ὁ ἴδιος, ἡ κατάληψις τῆς ἀρχῆς, ἀλλὰ τὴν τακτικήν των καὶ τὰς μεθόδους των τὰς προσαρμόζουν πάντοτε πρὸς τὰς περιστάσεις. Καὶ ἑπομένως διὰ ν’ ἀποκτήσουν στελέχη διὰ τὴν ἀναδιοργάνωσιν τοῦ συνωμοτικοῦ κομμουνιστικοῦ μηχανισμοῦ τὰ πάντα ἔκαμον καὶ δηλώσεις μετανοίας καὶ πιέσεις εἰς τοὺς πολιτικοὺς καὶ οἱονδήποτε ἄλλο μέτρον. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀνησυχεῖ μὲ αὐτὴν τὴν κατάστασιν. Ἐὰν τὸ κρίνῃ κανεὶς ἀπὸ ἀπόψεως ψυχολογικῆς ὑπεχωρήσαμεν πολὺ εἰς αὐτὴν τὴν πολιτικὴν τοῦ κομμουνισμοῦ. Ἐκτὸς τούτου ἠγνοήθη καὶ ὁ παράγων χρόνος. Ὅταν κύριοι, εἰς πολεμικὰς ἐπιχειρήσεις συλλαμβάνωμεν αἰχμαλώτους, δὲν τοὺς ἐλευθερώνομεν. Τὸ ἴδιον δὲν ἠμποροῦμεν νὰ λαμβάνωμεν ἀνάλογα μέτρα καὶ δὴ κατὰ τὴν ἐποχὴν ἀκριβῶς, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ἐσωτερικός μας ἀντίπαλος εἶναι ἀποφασισμένος νὰ μὴν ἐγκαταλείψῃ τὰς προθέσεις του, νὰ μὴν ἐγκαταλείψῃ τὴν ἀνατροπὴν τοῦ καθεστῶτος. Καὶ μόνον ἡ ἀνακάλυψις ὁλοκλήρου τοῦ δικτύου τῶν ἀσυρμάτων θὰ ἔπρεπε νὰ εἶχε κάμει τὴν Κυβέρνησιν ἐγκαίρως νὰ τὸ σκεφθῇ τὸ ὅλον αὐτὸ ζήτημα. Ὅπως ἠξεύρετε, κύριοι, εἶχον ἐπανέλθει ἐκ τῆς ἐξορίας μερικοὶ ἀπὸ τοὺς βουλευτὰς τότε τῆς Ε.Δ.Α., μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ὁ κ. Γαβριηλίδης. Καὶ ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, εἶχεν εἴπει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ὅταν ἀπεφαίνετο τὸ Ἐκλογοδικεῖον καὶ ἀπεφαίνετο ἐναντίον αὐτῶν, θὰ ἐπανήρχοντο εἰς τὴν ἐξορίαν. Ἐν τούτοις αὐτὸ δὲν ἔγινε καὶ ἐδέησε ν’ ἀποκαλυφθοῦν οἱ ἀσύρματοι, ν’ ἀποκαλυφθῇ ἀπὸ ὅλα τὰ τηλεγραφήματα ἡ συμμετοχὴ τοῦ Γαβριηλίδη καὶ ἄλλων εἰς ὅλην αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν διὰ νὰ ξανασυλληφθῇ ἐκ νέου ὁ Γαβριηλίδης καὶ ν’ ἀποσταλῇ ἐκ νέου εἰς τὴν ἐξορίαν. Ἀλλὰ ἐρωτῶ, κύριοι βουλευταί, ἐὰν δὲν ἀνεκαλύπτοντο οἱ ἀσύρματοι ὁ κ. Γαβριηλίδης θὰ ἐξηκολούθει νὰ παραμένῃ ἀνενόχλητος καὶ νὰ προπαρασκευάζῃ ἀνέτως τὸν 4ον γῦρον, νὰ προπαρασκευάζῃ τὴν ἀνατροπὴν τοῦ καθεστῶτος; Ὅταν ἀνῆλθεν εἰς τὴν ἀρχὴν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἐκρατοῦντο ἐν ἐκτοπίσει 1.850 ἄνδρες καὶ 500 περίπου γυναῖκες εἰς τὸ Τρίκκερι. Ἐκ τούτων ἀπελύθησαν 1.270 ἢ 1.300. Οἱ περισσότεροι ἀπὸ αὐτούς, ὅπως κατ’ ἐπανάληψιν ἐπιστοποίησαν ἐρευνητικαὶ ἀποστολαὶ ἀπὸ ἀξιωματικοὺς τῆς ἀσφαλείας, εἶναι ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον φανατικοὶ κομμουνισταί. Ἔφερον ἕνα κατάλογον διὰ μερικοὺς οἱ ὁποῖοι ἐπανῆλθον μὲ τὰ ὀνόματα. Ἀπὸ τοὺς ἀπολυθέντας ἐξορίστους ἕνας Παπαηρακλῆς εἶναι ἀνώτερον στέλεχος τοῦ Κ.Κ.Ε., ἕνας Κάτρης Ἰωάννης ἦτο συντάκτης τοῦ «Ριζοσπάστου». Ἀφ’ ἧς πρὸ 20 ἡμερῶν ἀπελύθη, εἶχε ἀναλάβη ἀμέσως ὡς ἀρχισυντάκτης τῆς «Δημοκρατικῆς». Ὁ .... (ἀναγινώσκει) .... Καὶ ἄλλους διὰ τοὺς ὁποίους δὲν θέλω νὰ σᾶς ἀναγνώσω διὰ νὰ μὴ σᾶς κουράσω. Ἀλλὰ θὰ σᾶς εἴπω καὶ ἄλλα. Δὲν εἶναι μόνον τὰ ὀνόματα αὐτά. Θὰ σᾶς διαβάσω καὶ τὰς ὑπευθύνους πληροφορίας, τὰς ὁποίας δίδει ἡ ὑπηρεσία πληροφοριῶν εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἀκούσατε, κύριοι, τὸ δελτίον πληροφοριῶν τῆς ὑπηρεσίας πληροφοριῶν τοῦ μηνὸς Δεκεμβρίου 1951. Ἡ ἀχαλίνωτος κομμουνιστικὴ προπαγάνδα καὶ ἡ συνεχῶς αὔξουσα δραστηριότης τῶν κομμουνιστῶν εἰς τὸ ἐσωτερικόν, ἔχει ἐπιδράσει σοβαρῶς ἐπὶ τοῦ ἠθικοῦ τοῦ πληθυσμοῦ. Τὸ ἠθικὸν τοῦ λαοῦ ἤρχισε νὰ παρουσιάζῃ σημεῖα κάμψεως ἰδίᾳ εἰς τὴν ὕπαιθρον, ὅπου ἡ ἐλευθέρα κυκλοφορία κομμουνιστῶν μὲ σημαίνουσαν κομμουνιστικὴν δρᾶσιν κατὰ τὸ παρελθὸν ἔχουν δημιουργήσει αἰσθήματα φόβου μεταξὺ τῶν ἐθνικοφρόνων πολιτῶν ὡς πρὸς τὸ μέλλον. Εἰς τὸν οἰκονομικὸν τομέα λόγῳ τῶν χαμηλῶν ἡμερομισθίων τῶν ἐργατῶν καὶ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων τὰ κινήματα τοῦ Κ. Κ. φαίνονται ὅτι εὑρίσκουν ἀπήχησιν. Οἱ ἀγρόται ἐπίσης λόγῳ τῆς μὴ διαθέσεως τῶν προϊόντων των εἰς ἱκανοποιητικὰς τιμὰς ἤρχισαν νὰ παρασύρωνται ἀπὸ τὴν κομμουνιστικὴν προπαγάνδαν». Ἀπὸ τὸ δελτίον πληροφοριῶν τοῦ Ἰανουαρίου 1952: «Ἐπίδρασις ἐπὶ τοῦ πληθυσμοῦ ἐν τῷ συνόλῳ καὶ κατὰ περιφερείας. Ἐπανερχόμενοι εἰς τοὺς τόπους καταγωγῆς των οἱ ἐξόριστοι κομμουνισταὶ τοποθετοῦνται εἰς διαφόρους ἐπικαίρους κομματικὰς θέσεις, ἐκ τῶν ὁποίων κινοῦνται δραστηρίως διὰ τὴν κομματικὴν ἀνασυγκρότησιν καὶ ἀπροκαλύπτως ἀπειλοῦν τοὺς νομιμόφρονας πολίτας περὶ συντόμου ἐπικρατήσεώς των ὁπότε, κατὰ τοὺς ὑπαινιγμούς των, θὰ ἐπακολουθήσουν ἀντεκδικήσεις. Συνέπεια τούτου εἶναι ἡ ἀποθάρρυνσις καὶ ἀπογοήτευσις τοῦ πληθυσμοῦ, ἰδίᾳ τῆς ὑπαίθρου ὡς πρὸς τὴν γαλήνην καὶ ἡσυχίαν τοῦ τόπου». Κύριοι, δὲν εἶναι μόνον τὰ στοιχεῖα τῆς ὑπηρεσίας πληροφοριῶν. Θὰ σᾶς διαβάσω καὶ ἀπὸ τὰ δελτία πληροφοριῶν Μεγάλης Μονάδος καὶ συγκεκριμένως τοῦ Γʹ Σώματος Στρατοῦ, τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται εἰς ἀκριτικὴν περιοχήν. Λοιπὸν ἀπὸ τὸ δελτίον τοῦ Δεκεμβρίου 51 θὰ σταχυολογήσω μερικὰ σημεῖα, διότι ἐὰν σᾶς τὰ διαβάσω ὅλα, κύριοι, θὰ πᾶμε ἕως αὔριον τὸ πρωΐ. «Εἰς τὸ χωρίον Κριθιὰ Λαγκαδᾶ, ἔνθα παρατηρεῖται ἔντονος κομμουνιστικὴ δραστηριότης, λαμβάνουν χώραν συγκεντρώσεις εἰς οἰκίας κομμουνιστῶν ὑπὸ τὸ πρόσχημα τῆς χαρτοπαιξίας». Οἱ κομμουνισταὶ ὡρισμένων χωρίων τῆς περιοχῆς Λαγκαδᾶ ἐκδηλώνουσι τὰ φρονήματά των ἐλευθέρως καὶ ἄνευ οὐδεμιᾶς προφυλάξεως». «Κατὰ τὸ διαρρεῦσαν δεκαπενθήμερον παρετηρήθη ἔντονος δραστηριότης στελεχῶν ΕΔΑ εἰς περιοχὴν Τριγώνου μὲ πρωτοστάτας τοὺς Πονιαρόπουλον καὶ Ψυράκον, σεσημασμένους καὶ φανατικοὺς κομμουνιστάς. «Φαίνεται πιθανὸν ὅτι οἱ ἐπανερχόμενοι ἐκ τῆς ἐκτοπίσεως κομμουνισταὶ καὶ οἱ ἐξερχόμενοι τῶν φυλακῶν ἐνισχύονται οἰκονομικῶς παρὰ τῶν κομμουνιστικῶν ὀργανώσεων. Συνεχίζονται προκλήσεις καὶ ἀπειλαὶ κατὰ τοῦ ἐθνικόφρονος στοιχείου». Ἀπὸ τοῦ δελτίου τοῦ Ἰανουαρίου 1952 ἐκ τῆς πληροφορίας τῆς Διοικήσεως Χωροφυλακῆς Ροδόπης, προκύπτει ὅτι «οἱ ὑπὸ τὴν αἰγίδα τῆς ΕΔΑ τελοῦντες κομμουνισταὶ τῆς Κομοτινῆς ἀναμένουν τὴν ἐφαρμογὴν τῶν ἐξαγγελθέντων μέτρων ἐπιεικείας, δι’ ὧν πιστεύουν ὅτι θ’ ἀφεθῇ ἐλεύθερος ὁ ἐκτοπισμένος ἀπὸ τοῦ 1946 Α. Α. ὁ ὁποῖος εἶναι τὸ ἀρχαιότερον στέλεχος τοῦ Κ.Κ.». «Εἰς τὴν πόλιν Καβάλλας διενεργεῖται εὐρυτάτη κομμουνιστικὴ προπαγάνδα μεταξὺ τῶν μελῶν διὰ τῶν συνθημάτων: «Ἅμα ἔλθῃ ἡ Ρωσσία, θὰ περάσουμε πολὺ καλά, θὰ λάβῃ μέτρα ὑπὲρ τῶν ἐργαζομένων κλπ.». «Ἐπακολουθεῖ ἡ διείσδυσις τῶν κομμουνιστῶν εἰς νομίμως ὑφισταμένας ὀργανώσεις καὶ ἡ προκλητικότης τούτων πρὸς τὰς ἀρχὰς καὶ τοὺς ἐθνικόφρονας πολίτας. Ἡ συνεχὴς ἐπάνοδος ἐκ τῆς ἐκτοπίσεως σεσημασμένων καὶ λίαν ἐπικινδύνων κομμουνιστῶν, ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἐνισχύει ἠθικῶς τοὺς κομμουνιστάς, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἀποθαρρύνει συνεχῶς τοὺς ἐθνικόφρονας».

§49Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ὑπάρχουν ὡρισμέναι κατηγορίαι εἰς τὰ δελτία πληροφοριῶν, αἱ ὁποῖαι δίδουν ἀφορμὴν εἰς μίαν δικαστικὴν δίωξιν. Ἐὰν πράγματι οἱοσδήποτε ἐξ αὐτῶν ἐκτίθεται εἰς τοιαύτας πράξεις, θὰ σταλῇ ἀμέσως εἰς τὸ Στρατοδικεῖον ἢ εἰς τὸ Πενταμελὲς Ἐφετεῖον.

§50Α. ΠΑΠΑΓΟΣ. Θὰ θίξω καὶ αὐτὸ τὸ θέμα. «Ἡ εἰς ἰσόβια δεσμὰ καταδικασθεῖσα ἐπικίνδυνος κομμουνίστρια Κ. ἐκ Σουφλίου, ἐπανελθοῦσα τὴν 9ην Ἰανουαρίου ἔχει ἐπαφὰς μὲ κομμουνιστάς». «Ἐπανῆλθον εἰς Ἀχλαδοχώριον Σερρῶν Κ. Η. ἐκ τῶν φυλακῶν Ἀβέρωφ καὶ Μ. Ι. ἐξ Ἁγίου Εὐστρατίου καὶ ἀμφότεροι ἐδήλωσαν εἰς τὴν ἀστυνομικὴν ἀρχὴν ὅτι ἐμμένουν εἰς τὰς ἰδέας των». «Ἡ συμμετοχὴ τῶν ἐπανελθόντων ἐκ τῆς ἐκτοπίσεως κομμουνιστῶν εἰς τὰς διοικήσεις τῶν ἀναδιοργανουμένων ΕΔΑ καὶ ΕΣΚΕ ἐνισχύει τὴν πεποίθησιν ὅτι αἱ ὀργανώσεις αὗται εὐρύνουν τὰς βάσεις των ἵνα εἰς τὸ μέλλον ἀναπτύξουν μεγαλυτέραν δραστηριότητα εἰς ὅλους τοὺς τομεῖς δράσεώς των πρὸς τὰς ὑποδείξεις τοῦ Κ.Κ.Ε.... Ἡ ἐνθάρρυνσις τῶν ἀριστερῶν ὑπὸ τῶν πολιτικῶν ἀποθρασύνει τούτους καὶ τοὺς καθιστᾷ περισσότερον προκλητικούς». Ἠμποροῦσα νὰ σᾶς εἴπω καὶ ἄλλα, ἀλλά, κύριοι παρ’ ὅλα αὐτὰ θὰ μοῦ εἴπητε, ὅτι προεκλογικῶς καὶ μετεκλογικῶς ὡμίλησα περὶ τῆς πολιτικῆς τῆς λήθης. Μάλιστα, κύριοι, ὡμίλησα καὶ ἐπιμένω εἰς αὐτὴν τὴν πολιτικήν. Ἐπιμένω καὶ πιστεύω ὅτι πρέπει νὰ εἰρηνεύσῃ ὁ τόπος. Ἐπιμένω ὅτι διεπράχθησαν ἀδικίαι, ἔγιναν ὑπερβασίαι, καὶ τὴν πολιτικὴν τῆς λήθης αὐτὴν ἀκριβῶς νομίζω ὅτι δὲν εἶναι κατάλληλος ἡ Κυβέρνησις ἡ σημερινὴ νὰ τὴν ἐφαρμόσῃ. Εἶναι ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμός. (Θόρυβος ἐκ τῆς Ἀριστερᾶς). Καὶ ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς ἠμπορεῖ νὰ σᾶς βεβαιώσῃ ὅτι αὐτὴν τὴν πολιτικὴν τῆς λήθης θὰ τὴν ἐπιδιώξῃ καὶ ἐὰν ἔλθῃ εἰς τὴν ἐξουσίαν θὰ τὴν πραγματοποιήσῃ. Ἀλλὰ θὰ τὴν πραγματοποιήσῃ, χωρὶς αὕτη νὰ ἔχῃ ἀποτέλεσμα τὴν κάμψιν τοῦ ἠθικοῦ τοῦ ἐθνικόφρονος κόσμου καὶ χωρὶς νὰ διακυβευθῇ ἡ ἐσωτερικὴ ἀσφάλεια. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§51ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διαθέτει τὸ βότανον.

§52Α. ΠΑΠΑΓΟΣ. Καί, ὡς, κύριοι, νὰ μὴ ἤρκουν ὅλα αὐτά, ἔχομεν καὶ ὅλην αὐτὴν τὴν ἀναστάτωσιν, ἡ ὁποία ἔγινε τελευταίως εἰς τὰ Σώματα Ἀσφαλείας.

§53ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μήπως πᾶμε καὶ ἐμεῖς μέσα;

§54Α. ΠΑΠΑΓΟΣ. Ὂχι κύριε! Δὲν πρόκειται νὰ πᾶτε μέσα. Διακεκριμένοι ἀξιωματικοὶ ἐκτοπίζονται ἀπὸ τὰς θέσεις των. Ἀλλὰ θὰ εἶχον ἐκτοπισθῆ ἤδη, ἐὰν δὲν προέκυπτον ἀνυπέρβλητοι δυσχέρειαι. Ἐπανειλημμένως ἤκουσα ὅτι ὁ Πανόπουλος ἀντικαθίσταται. Τὸν Πανόπουλον, κύριοι, πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι δὲν τὸν ξεύρω οὔτε κατ’ ὄψιν. Ξεύρω μόνον ὅτι εἶναι ἕνας ἱκανώτατος ἀξιωματικὸς καὶ ὁ ὁποῖος ἀπὸ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως προσέφερε πολλὰς ὑπηρεσίας. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ τὸν ὑπαινιγμόν, τὸν ὁποῖον μοῦ ἔκαμε πρὸ ὀλίγου ὁ συμπαθέστατος, καὶ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Ρέντης, ὅτι θὰ διώκωνται οἱ ἀπολυόμενοι κομμουνισταί, ἐκ τῶν ὑστέρων εἰς αὐτὸν θέλω νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι ἀκριβῶς τὰ ὄργανα τῆς Χωροφυλακῆς εἰς τὴν ὕπαιθρον δὲν τολμοῦν νὰ κάμουν τὴν δουλειά τους, δὲν τολμοῦν νὰ ἐφαρμόσουν τὸν νόμον’ (χειροκροτήματα) διότι εὑρίσκονται πάντοτε ὑπὸ τὴν ἀπειλὴν τῶν μεταθέσεων. Κύριοι βουλευταί, ὑπάρχουν ἀκόμη καὶ οἱ μεγάλοι κίνδυνοι, τοὺς ὁποίους διατρέχει ἡ Χώρα μας ἀπὸ τὴν οἰκονομικὴν ἐξαθλίωσιν. Ἡ Ἑλληνικὴ ἐπαρχία, ὅπως τὸ ἀντελήφθην καὶ ὁ ἴδιος κατὰ τὴν περιοδείαν μου εἰς τὴν Πελοπόννησον ζῇ, ὡς νὰ διανύῃ ἀκόμη τὴν περίοδον τῆς Κατοχῆς. Τὸ πιστεύετε, κύριοι, ὅτι ὑπάρχουν ἀγρόται, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν τὰ μέσα νὰ πᾶνε νὰ πάρουν καὶ ἐκεῖνα τὰ ὀλίγα τρόφιμα, ποὺ τοὺς δίδει τὸ Δημόσιον; Οἱ ἀγρόται, κύριοι, γυμνητεύουν. Τὸ ἐμπόριον νεκροῦται, οἱ ὑπάλληλοι καὶ οἱ ἐργάται ἔχουν ἐγκαταλειφθῆ τελείως εἰς τὴν τύχην των. Καὶ ὕστερα, μὲ ὅλην αὐτὴν τὴν κατάστασιν......

§55ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Περιμένουν τὸν Μεσίαν.

§56Α. ΠΑΠΑΓΟΣ. Δὲν ἠξεύρω ἐὰν περιμένουν τὸν Μεσίαν, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἠξεύρω εἶναι ὅτι δυσανασχετοῦν. Καὶ εἰς ὅλην αὐτὴν τὴν κατάστασιν, ὅπως σᾶς τὴν περιέγραψα, προσετέθη τελευταίως καὶ ἡ προσπάθεια τῆς καθιερώσεως τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς, διὰ τὴν διαιώνισιν, κύριοι, τῆς ἀκυβερνησίας, διὰ τὴν διαιώνισιν τῆς ἀσταθείας τῶν Κυβερνήσεων, διὰ τὴν διαιώνισιν τῆς πενιχρᾶς ἀποδόσεως αὐτῶν. Κύριοι, ἡ Γαλλία κατέρρευσεν ὄχι ἀπὸ τὰς μηχανοκινήτους μεραρχίας τοῦ Χίτλερ, ἀλλὰ ἀπὸ τὸ POURQUOI. Ἂς «ποῦ πᾶμε;» εἶναι αὐτὰ ἐπικίνδυνα συνθήματα. Κύριοι βουλευταί, ἀπὸ παντοῦ ρίπτεται τὸ σύνθημα προσέξωμεν μήπως αὐτὸ τὸ «ποῦ πᾶμε» εἶναι τὸ POUR-QUOI τῆς Ἑλλάδος. Κύριοι βουλευταί, ἡ κατάστασις εἶναι τραγική. Διερχόμεθα κρισίμους στιγμάς. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠμπόρεσε νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὴν κρισιμότητα τῶν περιστάσεων. Ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἀνεπαρκής, ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἐπικίνδυνος, ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι ἱκανὴ διὰ νὰ δημιουργήσῃ ἔργον. Εἶναι ἱκανὴ μόνον δι’ ἐξαρθρωτικὸν ἔργον. Καὶ δι’ αὐτὸ ἡ μόνη λύσις διὰ νὰ ἀποκτήσῃ ὁ τόπος σταθερὰν Κυβέρνησιν...

§57ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δικτατορίαν.

§58Α. ΠΑΠΑΓΟΣ. Ὄχι, κύριοι, δικτατορίαν. Τὸ εἶπον ἐπανειλημμένως ὅτι ἀντιτίθεμαι ἀπολύτως εἰς τὴν δικτατορίαν καὶ τὴν θεωρῶ ὡς καταστροφὴν καὶ τάφον τῆς Ἑλλάδος. (Χειροκροτήματα). Ἡ μόνη λύσις ἐπαναλαμβάνω, κύριοι βουλευταί, διὰ ν’ ἀποκτήσῃ ὁ τόπος τὴν σταθερὰν καὶ ὁμοιογενῆ Κυβέρνησιν, τὴν ὁποίαν χρειάζεται, διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰς κρισίμους περιστάσεις τὰς ὁποίας διερχόμεθα, εἶναι νὰ γίνουν ἐκλογαὶ τὸ ταχύτερον καὶ μὲ τὸ πλειοψηφικόν. Ἡ μόνη λύσις εἶναι νὰ προσφύγωμεν εἰς τὴν ἐτυμηγορίαν τοῦ λαοῦ, διὰ νὰ ἀποκτήσῃ ἐπὶ τέλους ὁ τόπος τὴν Κυβέρνησιν, τὴν ὁποίαν ἐπιβάλλουν αἱ περιστάσεις καὶ τὴν ὁποίαν ἀξιοῖ ὁ Ἑλληνικὸς λαός. (Χειροκροτήματα ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα ἐκ τῆς Δεξιᾶς).

§59Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Προεδρεύων Κυβερνήσεως). Θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ἀρχηγὸν τοῦ Συναγερμοῦ, ἐὰν ἐτέθη ζήτημα ἐμπιστοσύνης.

§60Α. ΠΑΠΑΓΟΣ. Βεβαίως.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.

§62Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐζήτησα τὸν λόγον. Θὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις ἀπόψε; Νομίζω ὅτι, μετὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, θὰ ἐξακολουθήσωμεν αὔριον.

§63Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ τὸ ἴδωμεν ἐὰν ἐξακολουθήσωμεν αὔριον ἢ θὰ συνεχίσωμεν ἀπόψε.

§64Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, προκειμένου νὰ ὁμιλήσω κατὰ σειρὰν μετὰ τὸν κ. Ἀρχηγὸν τοῦ Συναγερμοῦ, νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις δι’ αὔριον.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μοὶ ὑπεβλήθη ἡ ἑξῆς πρότασις: Πρὸς τὸν Κύριον Πρόεδρον τῆς Βουλῆς Οἱ ὑπογεγραμμένοι βουλευταὶ προτείνομεν ὅπως ἡ Βουλὴ ἐκφράσῃ τὴν δυσπιστίαν της πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ἀθῆναι 17 Μαρτίου 1952 Λ. Εὐταξίας, Η. Παπαηλιοῦ, Α. Φράγκος, Δ. Ἀλιπράντης, Π. Παπαληγούρας, Θ. Κονίτσας, Α. Σχινᾶς, Α. Γεροκωστόπουλος, Α. Καραθόδωρος, Β. Βραχνός, Ε. Γονῆς, Τ. Τριανταφυλλάκος, Χ. Μαγιάκος, Α. Στρᾶτος, Β. Παπαρρηγόπουλος, Φ. Γεροθανάσης, Τ. Μιχαηλίδης, Γ. Κοσμᾶς, Ι. Κυριακός, Π. Λυκουρέζος, Κ. Καλλίας, Σ. Πολυζωγόπουλος, Σ. Λιβαδᾶς, Δ. Δαβάκης, Λ. Μακκᾶς, Γ. Μεταξᾶς, Κ. Ροδόπουλος, Σ. Μπινόπουλος, Γ. Ἀνδρεάδης, Ε. Πιπῖνος, Τ. Πάρρης, Α. Δερδεμέζης, Γ. Βιτούλιας, Θ. Σαράντης, Λ. Δερτιλῆς, Σ. Θεοτόκης, Α. Ἀντωνόπουλος, Σ. Ἀλιπράντης, Γ. Παμπούκας, Κ. Καζάκος, Γ. Βούλγαρης, Λ. Μπουρνιᾶς, Α. Λαιμός, Ν. Ρηγόπουλος, Γ. Καρότσης, Ι. Λαμπρόπουλος.

§66Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διευκρινίζω τὴν ἀπάντησιν τὴν ὁποίαν ἔδωσα εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος. Ἡ διευκρίνησις εἶναι ἡ ἀκόλουθος. Ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν ἀπάντησιν, τὴν ὁποίαν θὰ δώσῃ ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἐὰν ὁ «Συναγερμὸς» θὰ δώσῃ ἄμεσον ἀνταπάντησιν ἢ ὄχι. Καὶ ἐπίσης δὲν εἶναι δυνατὸν ἐφ’ ὅσον τὸ θέμα τὸ πολιτικὸν ἐτέθη καὶ ἐφ’ ὅσον ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης Ὑπουργὸς θὰ δώσῃ ἀπάντησιν εἰς τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ «Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ», δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ θελήσῃ ὁ «Συναγερμὸς» νὰ δώσῃ ἀπάντησιν καὶ μετὰ ταῦτα θὰ παρακληθοῦν οἱ κύριοι Ἀρχηγοὶ τῶν ἄλλων ὁμάδων ἢ κομμάτων νὰ συνεχίσουν.

§67Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ ἐπρότεινον εἰς μέλλουσαν Βουλὴν νὰ ἐκλεγῇ Πρόεδρος αὐτῆς ὁ κ. Κανελλόπουλος, διὰ νὰ κανονίζῃ τὴν σειρὰν τῆς ὁμιλίας τῶν Ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων. Διότι ἔτσι μόνον ἠμπορῶ νὰ ἀπαντήσω εἰς τὴν θεωρίαν, τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξε. (Χειροκροτήματα). Διότι εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἐπιτραπῇ νὰ ὁμιλήσῃ ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος. Πέραν αὐτοῦ, δὲν ὑποχωρῶ πρὸ οὐδενός.

§68Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ὀφείλομεν, κύριοι βουλευταί, χάριτας εἰς τὸν ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τοῦ Συναγερμοῦ Στρατάρχην κ. Παπάγον, διότι, ἐπὶ τέλους, θὰ ἀκούσῃ ἡ Βουλὴ τμῆμα τοὐλάχιστον τῶν κατηγοριῶν, εἰς τὰς ὁποίας ἐξετέθη ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὸ τελευταῖον τετράμηνον. Εἶναι περίεργον τὸ φαινόμενον, τὸ ὁποῖον παρετηρήθη εἰς τὴν χώραν αὐτήν, νὰ ὑβρίζεται ἡ Κυβέρνησις μὲ τὰς πλέον καπηλικὰς ἐκφράσεις ἀπὸ τὸν τύπον καὶ νὰ μὴ ὑπάρχῃ μία δύναμις ἱκανὴ νὰ σταματήσῃ αὐτὸν τὸν κατήφορον. Θὰ ἐνόμιζον, μετὰ τὰς τρικυμίας τοῦ παρελθόντος τὰς ὁποίας εἶχε διέλθει αὐτὴ ἡ Χώρα, πὼς θὰ ἐξευρίσκετο τρόπος νὰ ἐξαρθοῦν τὰ πολιτικὰ ἤθη εἰς τοιοῦτον σημεῖον, ὥστε αἱ Κυβερνήσεις νὰ διαδέχωνται ἀλλήλας, χωρὶς νὰ ἐκπίπτουν εἰς ἀκρότητας, τῶν ὁποίων τὰ βάρη πίπτουν πάντοτε ἐπὶ τοῦ λαοῦ. Εἶναι ἄηθες τὸ φαινόμενον τῶν ὕβρεων, εἰς τὰς ὁποίας ὅλοι ἡμεῖς, ἀτυχῶς, εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὑποκείμεθα νὰ ἀκούωμεν κάθε ἡμέραν.

§69Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ὅλοι ἡμεῖς, ἀπὸ τὸν ἀντίπαλον τύπον.

§70Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχει καὶ μία γραμμὴ διαχωρίζουσα σαφῶς τὴν κρίσιν, τὰς κρίσεις καὶ ἐπικρίσεις. Ὁμολογῶ, ὅτι τόσον ἐγὼ ὅσον καὶ οἱ συνάδελφοί μου, δὲν ἀνεμένομεν τὸν ὀξὺν τόνον τῶν προσωπικῶν ὕβρεων, τὰς ὁποίας ὅλοι μας ἠκούομεν κάθε ἡμέραν ἀπὸ μίαν μερίδα τοῦ τύπου. Δὲν θέλω οὔτε νὰ γνωρίζω τὴν πηγὴν ἐξ ἧς προέρχεται ἡ πικρόχολος αὐτὴ καὶ ἀπὸ ὡρισμένην μερίδα τοῦ τύπου γενομένη ἐπίκρισις τῆς Κυβερνήσεως, τῶν κυβερνητικῶν πράξεων ἀλλὰ καὶ τῶν προσώπων, δι’ ἐκφράσεων, διὰ τὰς ὁποίας τοὐλάχιστον τόσον ἐγὼ ὅσον καὶ οἱ συνάδελφοί μου τολμῶμεν νὰ πιστεύωμεν ὅτι εἴμεθα ἀνώτεροι. Διὰ τοῦτο, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι αἰσθανόμεθα χάριτας πρὸς τὸν ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ Στρατάρχην κ. Παπάγον.

§71Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Στρατάρχης ἐδῶ δὲν ὑπάρχει. Εἰς τὴν Βουλὴν ὑπάρχει μόνον Ἀρχηγὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ. (Θόρυβος).

§72ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι ἐφ’ ὅρου ζωῆς Στρατάρχης.

§73Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἐκφράζομεν ὅλοι οἱ ἐν τῇ Κυβερνήσει χάριτας διότι θὰ μᾶς δοθῇ ἡ εὐκαιρία, ἐπὶ τέλους, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, νὰ ἀκουσθῇ καὶ ἡ γνώμη μας, νὰ ἀκουσθῇ ἡ ἀπάντησις εἰς τὰς κατηγορίας αὐτὰς ἄν, ἐπαναλαμβάνω, ὁ τύπος δὲν συνεχίσει ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔκαμε καὶ κατὰ τὴν πρώτην Κοινοβουλευτικὴν μάχην τὴν ὁποίαν ἐδώσαμεν ἐνταῦθα, περὶ τὰ μέσα Δεκεμβρίου, ὅπου ἠγνόησε τελείως τὰ γεγονότα, διὰ νὰ τὰ ἐμφανίσῃ καὶ πάλιν ὅπως αὐτὸς τὰ ἤθελε. Ἔχω τὴν πεποίθησιν, ἂν μή τι ἄλλο, τοὐλάχιστον, ὅτι ἡ ἐμπάθεια δὲν θὰ τὸν ἐμποδίσει αὔριον νὰ ἀναγράψῃ τὰς ἀληθείας αἱ ὁποῖαι θὰ ἀκουσθοῦν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Καὶ ἔρχομαι εἰς τὰ διάφορα γεγονότα τὰ ὁποῖα ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν πραγμάτων ἔθιξεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ. Ἀπὸ ὅλας τὰς κατηγορίας τὰς ὁποίας διετύπωσεν ἐναντίον τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων, κατηγορίας αἱ ὁποῖαι.......

§74Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων. (Θόρυβος).

§75Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Τοῦ Στρατοῦ.

§76Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον, ἐπειδὴ ἐθίγησαν μεμονωμένα ἄτομα καὶ δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ἐπεκτείνετε τὴν μομφὴν ἡ ὁποία ἐξεδηλώθη ἐναντίον αὐτῶν, εἰς ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν Στρατὸν πρὸς δημιουργίαν ἐντυπώσεων (Θόρυβος).

§77Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Τὸ δυστύχημα εἶναι ὅτι αἱ κατηγορίαι κατηυθύνθησαν ἐναντίον ὄχι, ἀτυχῶς, ἀτόμων, ἀλλ’ ἐναντίον ὁλοκλήρου τῆς στρατιωτικῆς ἡγεσίας τῆς Ἑλλάδος, τῆς στρατιωτικῆς ἡγεσίας διὰ τὴν ὁποίαν, πάντως, ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ καὶ ἐγὼ δὲν εἴμεθα ὑπεύθυνοι διότι ἐτοποθετήθη, ἀλλ’ εἶναι ἀπολύτως ὑπεύθυνος ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ. (Χειροκροτήματα).

§78Α. ΠΑΠΑΓΟΣ. Ἐπιτρέπεται νὰ σᾶς ἀπαντήσω;

§79Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Παρακαλῶ.

§80ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὄχι, ὄχι. (Θόρυβος).

§81Α. ΠΑΠΑΓΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, αὐτὴν τὴν ἡγεσίαν, ὅπως εἴπατε, τὴν εὑρῆκα. Ἀλλὰ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον λησμονεῖτε, εἶναι ὅτι, τὰς ἀθλιότητας αὐτάς, τὰς ὁποίας διέπραξε, δὲν θὰ ἐτόλμα ποτὲ νὰ τὰς διαπράξῃ, ὅταν ἤμην ἐγὼ ἀρχιστράτηγος, διότι ἤξευραν, ὅτι τὴν ἐπαύριον θὰ εἶχε λήξει ἡ σταδιοδρομία των. (Χειροκροτήματα). Ἀλλὰ θὰ προσθέσω καὶ ἕνα ἄλλο πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον πρέπει καὶ αὐτὸ νὰ τὸ γνωρίζετε.

§82Χ. ΤΟΥΝΤΑΣ. Γνωρίζετε ποῖοι ἦσαν.

§83Α. ΠΑΠΑΓΟΣ. Δὲν ἀπαντῶ σὲ σᾶς. Αὐτὸ τὸ ἐγνώριζα καὶ προσεπάθησα, ἐπειδὴ δὲν ἤθελα νὰ δημιουργήσω ζήτημα, προσεπάθησα νὰ ἐπιτύχω τὴν ἀνανέωσιν τῆς ἡγεσίας δι’ ἑνὸς ἄλλου τρόπου καὶ συγχρόνως νὰ ἐμποδίσω καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον παρετηρήθη, τῆς ἀποτελματώσεως εἰς τοὺς ἀνωτάτους βαθμούς. Καὶ συγκεκριμένως, τὸ 1954, κύριε Ὑπουργὲ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὅλοι οἱ σημερινοὶ ἀντιστράτηγοι, ἔφευγαν, εἴτε καταλαμβανόμενοι ἀπὸ τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας, εἴτε καταλαμβανόμενοι, ἀπὸ τὸν θεσμὸν τῆς ὀκταετίας εἰς τὸν αὐτὸν βαθμόν. Τὸ ἴδιον συνέβαινε καὶ δι’ ἕνα μεγάλον ἀριθμὸν Ὑποστρατήγων, ἀλλὰ συνέβαινε καὶ τὸ ἑξῆς, ὅτι οἱ Ταξίαρχοι καὶ οἱ Συνταγματάρχαι, λόγῳ τῆς διαφορᾶς τοῦ ὁρίου ἡλικίας πρὸς τοὺς Ὑποστρατήγους καὶ Ἀντιστρατήγους, θὰ ἔφευγαν καὶ αὐτοὶ συγχρόνως τὸ 1954 καὶ ἰδίως οἱ καλοὶ ἡγήτορες, καὶ δι’ αὐτὸ εἶχον λάβει τὴν ἀπόφασιν καὶ εἶχεν ἀρχίσει νὰ πραγματοποιῆται κατ’ ἔτος, νὰ ἀπομακρύνωνται μὲ τὴν δικαιολογίαν ὅτι ἐπιτυχῶς ἐτερμάτισαν τὴν σταδιοδρομίαν των, ὡρισμένοι ἀξιωματικοὶ καί, ὅπως ξεύρετε, ἀπεμακρύνθησαν τότε ὁ ἀείμνηστος Στρατηγὸς Παπαγεωργίου, ὁ βουλευτὴς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, καὶ ὁ Ἀντιστράτηγος Καλογερόπουλος. Ἀπεμακρύνθησαν ἐπίσης, 6–7 Ὑποστράτηγοι, τοῦ χρόνου θὰ συμβῇ πάλιν τὸ ἴδιον, διὰ δύο ἄλλους Ἀντιστρατήγους καὶ τὸ αὐτὸ δι’ ἕναν ὡρισμένον ἀριθμὸν Ὑποστρατήγων καί, οὕτω, θὰ ἔφευγαν αὐτὰ τὰ στελέχη, διὰ τὰ ὁποῖα σᾶς εἶπα καὶ συγχρόνως θὰ ἐπρολαμβάνετο, καὶ κυρίως εἰς αὐτὸ ἐπιμένω, αὐτὴ ἡ ἀποτελμάτωσις εἰς τοὺς ἀνωτάτους βαθμούς.

§84Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Κύριε Ἀρχηγὲ τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, οὐδέποτε, στρατιωτικὸς ἡγέτης εἶχε περιβληθῆ μὲ τὰς δικαιοδοσίας, εἰς οἱονδήποτε ἄλλο Κράτος μὲ τὰς ὁποίας τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος σᾶς εἶχε περιβάλει. Σᾶς ἐδόθη ἡ δυνατότης νὰ δημιουργήσετε πράγματι στρατιωτικὴν ἡγεσίαν. Διότι ἀποστρατεύσατε καὶ γνωρίζω, διότι ἐγὼ ὑφίσταμαι τὰ παράπονα τὰ ὁποῖα οὔτε ἐτόλμων, τότε νὰ ὑποβάλουν. (Γέλωτες, χειροκροτήματα). Ἐγὼ γνωρίζω πόσους ἀξιωματικούς, πόσας 100δας ἀξιωματικῶν ἀπεμακρύνατε, δὲν ἐξετάζω δικαίως ἢ ἀδίκως, οὔτε θὰ μοῦ ἐπιτραπῆ ποτὲ νὰ κρίνω τὰς πράξεις σας, τὰς ὁποίας, ὡς ὑπεύθυνος ἡγέτης ἐπράξατε, καὶ αἱ ὁποῖαι δι’ ἐμὲ δὲν εἶναι ζήτημα συζητήσεως ἀπόψε. Ὄταν ἀπεμακρύνθησαν τόσαι 100δες ἀξιωματικῶν, ἐρωτῶ, δὲν ὑπῆρχεν ἡ δυνατότης δημιουργίας 8–10 ἀριστέων ἐκ τῶν τόσων χιλιάδων ἀξιωματικῶν; Καὶ ὅταν ἐπιτίθεσθε κατὰ τῆς στρατιωτικῆς ἡγεσίας, καὶ καταγγέλλετε καὶ ἐδῶ σήμερον, τὸν σημερινὸν Ὑπουργὸν Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὅταν τὸν καταγγέλλετε ὅτι διέλυσε τὸ στράτευμα, καὶ ὅταν ἀνεφέρατε εἰς τὰς περιοδείας σας ὅτι δὲν καταδέχεσθε καὶ νὰ ἀναφέρετε τὸ ὄνομά του, τὴν δὲ στρατιωτικὴν ἡγεσίαν, τὴν καταγγέλλετε ὅτι εἶναι ἀναξία τῆς θέσεώς της, τὸ θεωρεῖτε δίκαιον καὶ λογικὸν καὶ ὀρθὸν καὶ θέλετε νὰ μᾶς κάμετε νὰ πιστεύσωμεν ὅτι αἱ κρίσεις σας δὲν εἶναι ἄδικοι;

§85Α. ΠΑΠΑΓΟΣ. Ὄχι δὲν εἶναι ἄδικοι. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ τὸ ζήτημα τῆς ἀπομακρύνσεως τῶν ἑκατοντάδων ἀξιωματικῶν, αὐτοὶ ἀπεμακρύνθησαν πάντοτε ἐπὶ τῇ βάσει Συμβουλίων.

§86Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Κύριε Ἀρχηγὲ τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, δὲν θὰ μὲ πείσετε ὅτι δὲν εἶσθε ὑπεύθυνος διὰ τὴν δημιουργίαν τῆς σημερινῆς στρατιωτικῆς ἡγεσίας, τὴν ὁποίαν τόσον σκαιῶς ἐκακοποιήσατε, δὲν δύνασθε νὰ πείσετε οὐδένα τίμιον ἄνθρωπον, ὅτι δὲν εἶσθε σεῖς ὑπεύθυνος, διότι ἐβάλατε μίαν στρατιωτικὴν ἡγεσίαν, τὴν ὁποίαν ἔχομεν κάθε ὑποχρέωσιν νὰ σεβασθῶμεν, καὶ τὴν σεβόμεθα καὶ τῆς δίδομεν καὶ πᾶσαν τὴν τιμὴν καὶ πᾶσαν τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς Κυβερνήσεως. (Χειροκροτήματα, μπράβο). Διότι δὲν γνωρίζω ἂν ἀρχίσωμεν νὰ θίγωμεν τὴν στρατιωτικὴν ἡγεσίαν, τὶ θὰ μείνῃ ἀπὸ τὸ παλλάδιον αὐτὸ τοῦ Ἔθνους, τὸ ὁποῖον λέγεται Ἑλληνικὸς στρατός. (Χειροκροτήματα, μπράβο). Βεβαίως εἶναι εὔκολον νὰ ἔρχεσθε, νὰ μοῦ ἀναφέρετε φράσεις καὶ λέξεις καὶ καταγγελίας καὶ ἀνώνυμα γράμματα ἀκόμη καὶ ἐπιστολὰς ἐνυπογράφους ἐδῶ, διὰ νὰ συνεχίσετε μίαν τακτικήν, ἡ ὁποία μοιραίως ἔχει τὴν ἀντανάκλασίν της ἐπὶ τῶν ἐνόπλων δυνάμεων. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ νοηθῇ ἀφοῦ, ὅπως καὶ σεῖς πρῶτος διεκηρύξατε, ὅτι στρατὸς καὶ ἡγεσία εἶναι συνυφασμένα, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θίξωμεν τὸ ἠθικὸν τῆς διοικήσεως χωρὶς νὰ θίξωμεν τὸ ἠθικὸν τοῦ στρατοῦ. Καὶ δὲν γνωρίζω τὶ θὰ μείνῃ εἰς αὐτὸν τὸν τόπον μέσα εἰς τὴν κακομοιριὰ καὶ τὴν πτώχια ποὺ μᾶς δέρνει, καὶ μέσα εἰς ὅλα τὰ ἄλλα κατὰ τὰ ὁποῖα ἔχομεν, ἂν χαλασθῇ καὶ τοῦτο διὰ τὸ ὁποῖον μᾶς ἐγκωμιάζουν ἅπαντες, τόσον οἱ ἐδῶ, ὅσον καὶ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν φίλοι μας καὶ εἰς ἰδιωτικὰς συνομιλίας καὶ ἐπισήμους ἐκφράσεις. (Χειροκροτήματα).

§87Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, καὶ χθὲς ἀκόμη τόσον ἐπισήμως ὁ ἀρχιστράτηγος Αϊζενχάουερ, ἀνεγνώρισε δημοσίᾳ τὴν ἀπόλυτον ἀξίαν καὶ τοῦ στρατοῦ μας καὶ τὴν ἡγεσίαν αὐτοῦ καὶ ὅταν ὑπάρχῃ αὐτὴ ἡ ἐπίσημος δήλωσις, τοῦ ἐν ἐνεργείᾳ ἀρχιστρατήγου τοῦ Ἀτλαντικοῦ, οἱαδήποτε ἄλλη μομφὴ εἶναι ἀναξία προσοχῆς (χειροκροτήματα, ζωηρά).

§88Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἀξιότιμε κύριε βουλευτά, ἔχω πλήρη ἐπίγνωσιν τῶν ἐκφράσεων καὶ τῶν λέξεων, τὰς ὁποίας χρησιμοποιῶ. Ἔχω πλήρη ἐπίγνωσιν τοῦ χαρακτηρισμοῦ τοῦ Ἑλληνικοῦ Στρατοῦ, διότι τελευταίως ἀκόμη ἐπεκοινώνησα μετὰ τῶν πλέον ἁρμοδίων τόσον ἐδῶ ὅσον καὶ εἰς τὴν Λισσαβῶνα, μετὰ τῶν πλέον ἁρμοδίων τοῦ Βορειοατλαντικοῦ Συμφώνου καὶ προὐκάλεσα μάλιστα κρίσεις καὶ ἐσκεμμένως ὑπέβαλον σχετικὰ ἐρωτήματα, καὶ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω μετ’ ἐθνικῆς ὑπερηφανείας ὅτι παντοῦ καὶ πάντοτε δὲν ἔλαβον ὡς ἀπάντησιν, παρὰ ἐπαίνους, τόσον διὰ τὸν στρατόν, ὅσον καὶ διὰ τὴν ἡγεσίαν του (χειροκροτήματα, μπράβο, μπράβο). Ἀλλ’ ἂς ἔλθωμεν εἰς τὰ θέματα, κύριοι, διότι πρέπει νὰ λυθοῦν μερικὰ ζητήματα. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Ἑλλην. Συναγερμοῦ λέγει ὅτι ἀποχωρῶν τοῦ στρατεύματος, ἀφῆκε τὸ Στράτευμα εἰς τὸ ὕπατον σημεῖον τῆς τάξεως καὶ ὀργανώσεως, καὶ μόλις παρέλαβεν ἡ νέα Κυβέρνησις, κατέπεσε τὸ οἰκοδόμημα εἰς σημεῖον ὥστε νὰ ἀποτελῇ αἶσχος, διότι ἀνεχόμεθα τὴν σημερινὴν στρατιωτικὴν ἡγεσίαν. Καὶ ἐρωτῶ τὸν κ. Ἀρχηγὸν τοῦ Ἑλλην. Συναγερμοῦ. Ποίαν στιγμὴν ἐξεδηλώθη ἡ πρώτη ἀνταρσία εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Στρατόν; Ἦτο τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐγκατέλειψε τὴν ἡγεσίαν καὶ ἐπῆγε εἰς τὴν Ἐκάλη νὰ κοιμηθῇ καὶ μερικοὶ ἀνόητοι ἄνθρωποι ἐσηκώθηκαν, ἐκινητοποίησαν τάνκς, ἐκινητοποίησαν διμοιρίας καὶ λόχους, κατέλαβον ἱδρύματα, ἔθεσαν ὑπὸ κράτησιν τὴν ἡγεσίαν, καὶ ὀνομάζει αὐτὸ ὁ ἔντιμος Ἀρχηγὸς τοῦ Ἑλλην. Συναγερμοῦ ὅτι εἶναι κατάπτωσις τῆς Διοικήσεως, κατάπτωσις τοῦ ἠθικοῦ της, ὅταν τὴν στιγμὴν ποὺ ἐγκατέλειπε τὰς ἐνόπλους δυνάμεις ἐξεδηλοῦτο ἡ πρώτη ἀνταρσία; (Χειροκροτήματα, μπράβο, μπράβο...). Ἀνέφερεν ὅτι τὰ ἐλατήρια τῶν ἀξιωματικῶν χρησιμοποιῶν τὴν φράσιν του, τίμια καὶ πατριωτικά. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι, ἀντεγκλήσεις). Παρακαλῶ, κύριοι νὰ ἔχετε τὴν ὑπομονήν. Ὅταν ἀκούετε τὰ εὐχάριστα νὰ γελᾶτε, ἀλλὰ ὅταν ἀκούετε τὰ δυσάρεστα νὰ μὴ γελᾶτε πάλιν. Λέγω λοιπὸν τίμια καὶ πατριωτικὰ τὰ κίνητρα τῶν ἀξιωματικῶν ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ὑπὸ τὴν μορφὴν τοῦ Ι.Δ.Ε.Α. εἶχον σχηματίσει μίαν κλίκαν, ἡ ὁποία ἀσφυκτικῶς περιέβαλλε τὸν ἀρχιστράτηγον, διὰ νὰ μὴ τὸν ἀφήνῃ νὰ βλέπῃ ὅτι ὑπῆρχε καὶ μία ἄλλη ὄψις τοῦ νομίσματος. Ἡ δὲ ἄλλη ὄψις τοῦ νομίσματος εἶναι ὅτι οἱ διάφοροι ἀρριβισταί, οἱ ὁποῖοι ἐξεμεταλλεύοντο τὴν ἐμπιστοσύνην τὴν ὁποίαν ὁ ἡγέτης εἶχεν ἐπὶ τῶν ἀξιωματικῶν τούτων, διὰ νὰ καταντήσῃ ἡ κλίκα αὐτὴ μάστιξ εἰς τὸ στράτευμα. Διότι ἐν τῷ μεταξὺ εἶχον ποικίλας καὶ πάρα πολλὰς ἀναφορὰς καὶ καταγγελίας ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι καὶ μηνιαῖον ἐπίδομα ἐπειθαναγκάζοντο νὰ πληρώνουν ὑπὲρ τῆς συντηρήσεως τοῦ ΙΔΕΑ.

§89Σ. ΤΖΟΥΒΑΡΑΣ. Ψεύδεσθε, κύριε Ὑπουργέ. Δὲν μπορεῖτε νὰ λέγετε τοιαῦτα πράγματα. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι, ἀντεγκλήσεις).

§90Θ. ΤΑΜΒΑΚΑΣ. Μέσα εἰς τὴν Βουλὴν εἶσθε παρείσακτος. (Θόρυβος, ἀντεκλήσεις).

§91Π. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. (Ἵσταται ὄρθιος καὶ χειρονομεῖ διαμαρτυρόμενος).

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς ἀνακαλῶ εἰς τὴν τάξιν, κύριε Τζουβάρα.

§93ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ Κανονισμὸς προβλέπει καὶ τὴν περίπτωσιν αὐτήν.

§94Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Κύριε Πρόεδρε, ὀφείλουν οἱ κύριοι συνάδελφοι, νὰ ἀνακαλέσουν τὰς ὕβρεις τὰς ὁποίας εἶπον κατὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῆς Ἐθν. Ἀμύνης Ὑπουργοῦ. (Θόρυβος κωδωνοκρουσίαι). Δὲν εἶναι δυνατόν, κύριε Πρόεδρε, νὰ παραμείνουν οὔτε ἐπὶ μίαν στιγμὴν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ὅταν ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους ἐκστομοῦν τοιαύτας ὕβρεις ἐναντίον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Πρέπει, κύριε Πρόεδρε, νὰ κληθοῦν νὰ ἀνακαλέσουν.

§95Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἐὰν αἱ περιστάσεις εἶναι πραγματικῶς κρίσιμοι, ὅπως ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ ἐτόνισε, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐπικρατήσῃ ἀπόλυτος σεβασμὸς καὶ ἀπόλυτος εὐπρέπεια εἰς τὰς ἀντιθέτους γνώμας. Παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον κ. Ἀρχηγὸν τοῦ Ἑλλην. Συναγερμοῦ νὰ ἀπευθύνῃ τὴν ἰδίαν σύστασιν πρὸς τοὺς ὀπαδούς του τὴν ὁποίαν ἀπηύθυνεν ὀρθῶς ἀπὸ τοῦ βήματος ἐκείνου. Δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν νὰ ἀκούωνται φράσεις «ψεύδεσθε, κύριε Ὑπουργὲ» καὶ ὁ Κανονισμὸς καὶ ἡ παράδοσις τοῦ Ἑλληνικοῦ Κοινοβουλίου καὶ ὅλων τῶν Κοινοβουλίων ἐπιβάλλει ὁ ἀτακτήσας καὶ ὁ ἀσεβήσας βουλευτὴς νὰ ἀνακληθῇ εἰς τὴν τάξιν.

§96ΦΩΝΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§97Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Προεδρεύων Κυβερνήσεως). Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ ἠρεμήσῃ, ἄλλως εἶναι ἀδύνατον νὰ συνεχίσωμεν τὴν συζήτησιν ἐὰν ὁ βουλευτής, ὁ ὁποῖος ἐξεστόμισε τόσον βαρεῖαν φράσιν ἔναντι τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τοῦ εὑρισκομένου ἐπὶ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, δὲν τὴν ἀνακαλέσῃ, ἄλλως θὰ ἀνακληθῇ εἰς τὴν τάξιν. (Χειροκροτήματα).

§98Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι περίεργον πῶς ὁ ἀξιότιμος κ. Προεδρεύων τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἄνευ χαρτοφυλακίου, ἀπαιτοῦν ἀπὸ τὸν ἀμέσως ὡς ἴσως καὶ ἐμμέσως θιγέντα βουλευτήν, ἀξιωματικὸν καὶ πολεμιστὴν Τζουβάραν νὰ ἀνακαλέσῃ φράσιν, τὴν ὁποίαν εἶπε, χωρὶς νὰ σκεφθοῦν ὅτι πρὸ τῆς φράσεως αὐτῆς ἐξεστομίσθη ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθν. Ἀμύνης φράσις βαρυτέρα.

§99Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ὄχι, διότι εἶναι ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι ἐπλήρωνον μηνιαίαν εἰσφορὰν ὑπὲρ τοῦ Ι.Δ.Ε.Α. (Φωναί, διαμαρτυρία ἐκ τῆς Δεξιᾶς, κωδωνοκρουσίαι).

§100Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Φράσις, ἐπιμένω, ἡ ὁποία ἀπὸ ἀπόψεως τύπου ἠμπορεῖ νὰ μὴν εἶναι βαρυτέρα, ἀπὸ ἀπόψεως ὅμως οὐσίας εἶναι πολὺ βαρυτέρα, διότι ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης Ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι ὡρισμένοι ἀξιωματικοὶ πολεμισταί, ἄνδρες οἱ ὁποῖοι προέταξαν τὰ στήθη των συνεχῶς διὰ τὴν σωτηρίαν τῆς Ἑλλάδος καὶ διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν ἑκάστοτε ἐχθρῶν τῆς Πατρίδος, χαρακτηρίζονται ὡς συνδέσαντες τὸν πατριωτισμόν των μὲ οἰκονομικὰ ὠφελήματα.

§101Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ὄχι, δὲν εἶπα τοῦτο. Εἶπα καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι μία κλίκα ἀξιωματικῶν ἐκμεταλλευομένη τὴν ἐμπιστοσύνην τὴν ὁποίαν ὁ Ἀρχιστράτηγος τότε καὶ ἤδη Ἀρχηγὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ εἶχεν εἰς αὐτὴν ἐξεμεταλεύθη ἀνηθίκως τὴν τοιαύτην ἐκτίμησιν τοῦ Ἀρχιστρατήγου πρὸς πορισμὸν εἰς αὑτὴν ὠφελημάτων πολιτικῆς πλέον μορφῆς.

§102ΦΩΝΑΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Ὄχι, δὲν τὸ εἴπατε ἔτσι.

§103Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Εἴπατε τὴν λέξιν «ἐπίδομα».

§104Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Εἶπον ὅτι ὑπῆρξαν ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι ἐπλήρωναν ἐπὶ πλέον ἐπίδομα πρὸς συντήρησιν τοῦ συνδέσμου Ι.Δ.Ε.Α. Συνεπῶς, κύριε Πρόεδρε, ἡ φράσις τὴν ὁποίαν ἐξεστόμισα πόρρῳ ἀπέχει τῶν ὕβρεων, μὲ τὰς ὁποίας μᾶς ἐσυνήθισε μία μερὶς τοῦ τύπου καὶ τὴν ὁποίαν δυστυχῶς ἀντιμετωπίζομεν καὶ εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην.

§105ΦΩΝΑΙ. Νὰ ἀνακαλέσῃ ὁ βουλευτὴς Τζουβάρας.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς κ. Τζουβάρας παρακαλεῖται νὰ δικαιολογήσῃ τὰ λεχθέντα καὶ νὰ ἀνακαλέσῃ.

§107Σ. ΤΖΟΥΒΑΡΑΣ. Ἐφ’ ὅσον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης τὸ ἀνακαλεῖ, τὸ ἀνακαλῶ καὶ ἐγὼ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὅσων εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός.

§108Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἐρωτῶ τὸν κ. Ἀρχηγὸν τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, πότε κατεστράφη ἡ ἀρτιότης τοῦ Στρατεύματος καὶ τῆς Ἡγεσίας. Ἀκριβῶς τὴν ἑπομένην στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐγκατέλειψε τὴν Ἀρχηγίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ; Διότι τὸ κίνημα τὸ ὁποῖον ἐξεδηλώθη, ἦτο ἀνταρτικὸν κίνημα τὸ ὁποῖον εἶχε σκοπὸν νὰ καταργήσῃ τὴν τότε ἡγεσίαν διὰ νὰ τοποθετήσῃ ἡγεσίαν τῆς ἀρεσκείας του. (Χειροκροτήματα). Ἐκτὸς ἐὰν νομίζωμεν ὅτι ἡ ἰδέα τοῦ στρατεύματος πρέπει νὰ εἶναι προσωποπαγής, ὁπότε δὲν θὰ μὲ εὕρῃ σύμφωνον εἰς τὴν τοιαύτην ἀντίληψιν. Ζῶμεν εἰς δημοκρατικὴν χώραν. Οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν ἀναντικατάστατος, πολὺ δὲ περισσότερον ἡ πολιτικὴ καὶ ἡ στρατιωτικὴ ἡγεσία καὶ διὰ τοῦτο τὰ πολιτικὰ ἤθη εἶναι ἐξημερωμένα ἐκεῖ ποὺ ἰσχύει ὁ κοινοβουλευτισμός, διὰ νὰ ἐπακολουθῇ ὁμαλῶς ἡ διαδοχή, τόσον τῆς πολιτικῆς ὅσον καὶ τῆς στρατιωτικῆς ἡγεσίας, τὴν ὁποίαν ἐπιλέγει ἡ πολιτική. Καὶ ἐρωτῶ τὸν Ἑλληνικὸν Συναγερμόν: κατεστράφη τότε ἡ πειθαρχία τοῦ στρατεύματος καὶ ποῖος εὐθύνεται διὰ τοῦτο;

§109Α. ΠΑΠΑΓΟΣ. Εἰς αὐτὸ κύριε ὑπουργέ, ἀπαντῶ ὡς ὁ ἴδιος σᾶς εἶπα προηγουμένως ὅτι τὸ κίνημα τῆς 30–31 Μαΐου ἦτο ἀντιπειθαρχικὸν ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐπιβληθοῦν κυρώσεις αὐστηρόταται, ὅτι αὐτοὶ οἱ 5 ἀξιωματικοὶ εὑρέθησαν εἰς μίαν κατάστασιν νευρικότητος καὶ ἔκαμαν αὐτὸ τὸ κίνημα.

§110ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν ὑπάρχει δικαιολογία.

§111Α. ΠΑΠΑΓΟΣ. Τότε διατὶ τὸ ἔκαμαν διὰ νὰ προσπορισθοῦν ὀφέλη, ἢ διὰ νὰ μὲ ἐπαναφέρουν εἰς τὴν ἀρχιστρατηγίαν ἀφοῦ ἐγὼ παρητήθην οἰκειοθελῶς;

§112ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἦτο ἀντιπατριωτικὸν κίνημα.

§113Α. ΠΑΠΑΓΟΣ. Δὲν ἀπαντῶ εἰς αὐτὰ ποὺ λέγετε.

§114Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Τὴν ἑπομένην τῆς παραιτήσεως τοῦ Ἀρχιστρατήγου, γίνεται ἕνα ἀντιπειθαρχικὸν κίνημα. Τοῦτο σημαίνει ὅτι ἡ πειθαρχία, τὴν ὁποίαν εἶχεν ἐπιβάλει ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ στρατάρχης Παπάγος, δὲν ἦτο πραγματικὴ καὶ ἀντικειμενικὴ πειθαρχία, ἀλλὰ πειθαρχία εἰς αὐτὸν καὶ μόνον. Διότι στρατὸς πειθαρχικὸς δὲν κάνει ἀντιπειθαρχικὰ κινήματα μίαν ὥραν μετὰ τὴν παραίτησιν τοῦ ἀρχιστρατήγου. (Χειροκροτήματα). Δὲν εἶχε πειθαρχίαν πραγματικήν, οὔτε πειθαρχίαν ἀντικειμενικήν. Αὐτὴ εἶναι ἡ μεγαλυτέρα ἀπόδειξις ὅτι ἐπρόκειτο περὶ κινήματος ἀντιπειθαρχικοῦ.

§115Β. ΒΡΑΧΝΟΣ. Τὶ ἔκαμον οἱ πέντε ἀντιστράτηγοι τότε.

§116Α. ΠΑΠΑΓΟΣ. Κύριοι βουλευταί, σᾶς ἔκαμα καὶ πρὶν τὴν σύστασιν. Ἀκούετε τὸν ἀγορεύοντα καὶ μὴ κάνετε οὐδεμίαν διακοπὴν σᾶς παρακαλῶ.

§117Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἂν ἡ πολιτικὴ ἡγεσία εἶχεν οἱονδήποτε ἐνδοιασμὸν διὰ τὴν στρατιωτικὴν ἡγεσίαν μὴ νομίσετε ὅτι δὲν θὰ ἐζητοῦσεν νὰ τὴν ἀλλάξῃ διότι ἔχει ἐπίγνωσιν τὶ σημαίνει σήμερον διὰ τὴν χώραν ὁ στρατιωτικὸς παράγων. Ἀλλὰ ἐρωτῶ τὸν ἀρχηγὸν τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ τὰς γνώμας τὰς ὁποίας ἔχει σήμερον διὰ τὴν στρατιωτικὴν ἡγεσίαν πότε τὰς ἀπεκάλυψε, μετὰ τὴν ἀποχώρησίν του, ὁπότε ἐξεδηλώθη τὸ ἀντιπειθαρχικὸν κίνημα ἢ τὰς εἶχε καὶ ἐνωρίτερον; Διότι ἂν τὰς εἶχε καὶ ἐνωρίτερον, τότε θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ τοῦ εἴπω ὅτι δὲν ἐξεμεταλλεύθη τὰ δικαιώματα τὰ ὁποῖα τόσον ἀφειδῶς τοῦ εἶχε δώσει τὸ κράτος διὰ νὰ ἐκκαθαρίσῃ ἔκτοτε τὴν στρατιωτικὴν ἡγεσίαν. Ἐὰν πάλιν δὲν εἶχεν πλήρη ἐπίγνωσιν οὔτε τῆς τάξεως ἐντὸς τοῦ στρατεύματος οὔτε τῆς ἱκανότητος τῆς στρατιωτικῆς ἡγεσίας τότε, θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ τοῦ εἴπω ὅτι ἡ σημερινὴ κρίσις του δὲν εἶναι δικαία οὔτε σύμφωνος μὲ τὴν ἐπιβαλλομένην ἀντικειμενικότητα. Ἀλλὰ ἔρχομαι εἰς τὸ ζήτημα τῶν ἀνακρίσεων τοῦ δυστυχοῦς αὐτοῦ ἀνακριτοῦ ποὺ λέγεται Ζωζωνάκης, τὸν ὁποῖον εὗρον ὅταν ἀνέλαβον τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ ἐθεώρησα ὑποχρέωσίν μου τὴν κληρονομίαν αὐτὴν ἡ ὁποία μᾶς ἐνεθύμιζε μίαν ἁμαρτωλὴν εἰκόνα τοῦ παρελθόντος νὰ τὴν ἐκκαθαρίσωμεν διότι εἶχα πλήρη πεποίθησιν ὅτι ἡ πλειονότης τῶν Ἑλλήνων ἀξιωματικῶν δὲν θὰ εἶχε παρασυρθῆ ἀπὸ τοὺς παράφρονας οἱ ὁποῖοι ἐνόμισαν, ἐπειδὴ ἐπολέμησαν καλῶς εἶχον καὶ δικαίωμα νὰ κανονίζουν τὰ κατὰ τὴν στρατιωτικὴν καὶ πολιτικὴν ἡγεσίαν κατὰ τὰ κέφια των. Ἐξηκολούθησε λοιπὸν ἡ ἀνάκρισις. Καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς ἐξελίξεως ταύτης ἡ πολιτικὴ ἡγεσία οὐδεμίαν παρέμβασιν ἔκαμεν εἰς αὐτήν, οἱοσδήποτε στρατιωτικός, οὔτε ὁ ἀσκῶν τὴν ποινικὴν ἀγωγὴν εἶχεν οἱανδήποτε πίεσιν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Διότι δύο τινὰ ἐζήτησεν ἡ Κυβέρνησις, πρῶτον νὰ περατωθῇ τὸ ταχύτερον ἡ ἀνάκρισις καὶ δεύτερον νὰ τιμωρηθοῦν οἱ πραγματικοὶ ἔνοχοι, ἡ ἡγεσία τῆς ἀνταρσίας, ἂν δὲ ὑπάρξουν καὶ ἀξιωματικοὶ οἱ ὁποῖοι εἶχον παρασυρθῆ εἰς αὐτοὺς νὰ ἐφαρμοσθῇ πᾶσα ἐπιείκεια. Καὶ ἦλθε τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἀνακρίσεως, μὲ δέκα ὀκτὼ ἐν ὅλῳ ἐνόχους. Τοῦτο ἐθεωρήθη ἀναμόχλευσις παθῶν, διαίρεσις τῆς ἡγεσίας, διαίρεσις εἰς τὸ στράτευμα (ἀναιρέρω τὰς λέξεις τὰς ὁποίας μετεχειρίσθησαν) καὶ ὅλας τὰς ἀηδίας τὰς ὁποίας ἠκούσαμεν ἀπὸ τὸν τύπον, διὰ νὰ ἀκούσωμεν τὰ ἀνάλογα δυστυχῶς καὶ εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην. Ἀλλὰ ἐρωτῶ τὸν ἀρχηγὸν τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ νὰ μᾶς εἴπῃ....

§118Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Εἴπατε «ἀηδίας». Νὰ ἀνακαλέσετε. (Κωδωνοκρουσίαι, φωναί). Νὰ ἀνακαλέσετε. (Κωδωνοκρουσίαι, θόρυβος).

§119Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἕνα γνωρίζω, ὅτι ἡ λέξις «ἀηδίας» ἀφεώρα τὸν τύπον. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ἐπὶ πέντε λεπτά. (Ὥρα 10.05′ μ.μ.).

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 10.15′ μ.μ.).

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης.

§122Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἐπαναλαμβάνω, κύριοι βουλευταί, ὅτι οὐδεμία πίεσις ἐξησκήθη οἱασδήποτε φύσεως καὶ μορφῆς ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῆς ἀνακρίσεως διὰ τὴν διατύπωσιν τοῦ πορίσματος τῆς ὑποθέσεως ΙΔΕΑ, παρ’ ὅλον τὸν ἐγερθέντα θόρυβον, παρ’ ὅλην τὴν διαστροφὴν τῶν γεγονότων, ὡς φέρ’ εἰπεῖν, ὅτι ἕνας Σταυρόπουλος δικαστικὸς εἰς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην εἶχε γνώμην διάφορον, ὅτι μετέβη εἰς τὸν Ἀντιστράτηγον Βασιλᾶν, ὅτι ἔλαβεν ἐκ μέρους τοῦ Βασιλᾶ ἐντολήν, ὅπως ἐνοχοποιήσῃ ἀξιωματικούς. Διέταξα τὴν κορυφὴν τῆς δικαιοσύνης τὸν Ἀντιστράτηγον Παπαγεωργίου νὰ διενεργήσῃ ἀνάκρισιν ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἀπεκαλύφθη ὅτι ὁ περίεργος ἐκεῖνος τύπος, ὁ ὁποῖος δικαίως ἀπετάχθη ἀπὸ τὸν στρατόν, ἐδημιούργησε θρύλους, ψεύδη, συκοφαντίας, διὰ νὰ ἐνοχοποιήσῃ τὴν Ἀνωτάτην Στρατιωτικὴν ἡγεσίαν. Καὶ ὅταν ἐκλήθη ἀπὸ τὸν ἀνακριτὴν προσεπάθησε νὰ ἀποσείσῃ τὸ φορτίον τοῦτο λέγων ὅτι παρεξηγήθη, τρέμων. Καὶ ἔρχεται ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ καὶ φέρει ὡς μάρτυρα τοιοῦτον ὑποκείμενον καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου κατηγορεῖ τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι «τοιοῦτον ὑποκείμενον» ὡς ὁ ἀνακριτὴς Ζωζωνάκης, χρησιμοποιεῖται διὰ τὴν διαχείρισιν τῆς ὑποθέσεως ΙΔΕΑ. Ὁμολογῶ ὅτι θλίβομαι διότι ἀνεφέρθη ὡς γεγονὸς τὸ περὶ προσπαθειῶν τοῦ Ἀντιστρατήγου Βασιλᾶ νὰ παρασύρῃ τὸν Σταυρόπουλον, ὅπως ἐνοχοποιήσῃ τὸν Κιτριλάκην ἢ οἱονδήποτε ἄλλον. Λυποῦμαι διότι τὰ λεχθέντα ἀπὸ τὴν κορυφὴν τῆς στρατιωτικῆς δικαιοσύνης ἀμφισβητοῦνται, ἐκτὸς ἐὰν ὑποστηρίζεται ὅτι ἐξέπεσεν ἡ στρατιωτικὴ δικαιοσύνη, μέχρι τοῦ σημείου ὥστε νὰ μὴ δυνάμεθα πλέον νὰ βασιζώμεθα ἐπ’ αὐτῆς. Ἢ ὅτι μέχρι τοιούτου σημείου, λέγω, ἐξέπεσεν ἡ στρατιωτική μας ἡγεσία, ὥστε νὰ εἶναι ἀξιοκατάκριτος καὶ νὰ στηρίζωμεν τὰς κατηγορίας ταύτας ἐπὶ συκοφαντικοῦ θορύβου ἐκ μέρους προσώπου τελείως ἀνυπολήπτου ὁ ὁποῖος καὶ δικαίως ἀπετάχθη ἀπὸ τὸ Σῶμα τῆς ἐντίμου στρατιωτικῆς δικαιοσύνης.

§123Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Διὰ ποῖον λέγετε;

§124ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διὰ τὸν Σταυρόπουλον. (Φωναὶ ἐκ τῆς δεξιᾶς). Καὶ ἡ φωτοτυπία;

§125Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἴδω καὶ τὴν φωτοτυπίαν αὐτὴν κύριοι. (Φωναὶ ἐκ τῆς δεξιᾶς). Τὸ ἀμφισβητεῖτε;

§126Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Θὰ σᾶς διαμφισβητήσω πολλὰ πράγματα κύριοι. Ἐπαναλαμβάνω, ἔχω τὴν ἔκθεσιν τοῦ Ἀντιστρατήγου Παπαγεωργίου ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ἡ ὁποία εἶναι τελείως διάφορος τῆς ἐκτεθείσης ἀπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τοῦ Ἑλ. Συναγερμοῦ ἀπόψεως.

§127Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θὰ εἶχε γνῶσιν τοῦ σημειώματος.

§128Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἐπὶ τῇ βάσει ὅλων αὐτῶν τῶν διατυπωθεισῶν κατηγοριῶν καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν γραφέντων εἰς τὰς ἐφημερίδας, διέταξα διενέργειαν αὐστηρᾶς ἀνακρίσεως, ἐπαναλαμβάνω, ἀπὸ τὴν κορυφὴν τῆς Στρατιωτικῆς Δικαιοσύνης καὶ ἀπὸ τὸ πόρισμα τοῦ Στρατηγοῦ Παπαγεωργίου λέγω αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγω σήμερον ἐπισήμως ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Καὶ ἐπαναλαμβάνω θλίβομαι διότι ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ Ἑλ. Συναγερμοῦ ἐνεπιστεύθη εἰς σημειώματα ὑποκειμένου, ὅπως ὁ Σταυρόπουλος, ἀποτάκτου ἤδη ἀξιωματικοῦ τοῦ Ἑλληνικοῦ Στρατοῦ.

§129Β. ΒΡΑΧΝΟΣ. Μήπως ὁ κ. Παπαγεωργίου ἔβγαλε τὸ πόρισμα αὐτό, διότι τοῦ ἐδόθη παράτασις 2 ἐτῶν εἰς τὴν στρατιωτικήν του ζωήν;

§130Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Θὰ παρεκάλουν, ὁσάκις ὁμιλῶμεν περὶ ἡγεσίας εἴτε Στρατιωτικῆς, εἴτε Στρατιωτικῆς Δικαιοσύνης, νὰ εἴμεθα λιγάκι προσεκτικώτεροι κατὰ τοῦτο, ὅτι δὲν ἠμποροῦμεν νὰ θίγωμεν πρόσωπα, διότι —ἐπαναλαμβάνω— ἡ Κυβέρνησις ἔχει πλήρη ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν Στρατιωτικὴν ἡγεσίαν καὶ τὴν δικαιοσύνην, τὴν ὁποίαν δὲν ἐδημιούργησεν αὕτη, ἀλλὰ ὁ Στρατάρχης Παπάγος, νῦν Ἀρχηγὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ.

§131Β. ΒΡΑΧΝΟΣ. Ὄχι, τὸν μετέβαλον οἱ μετέπειτα Ὑπουργοὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ ὁ κ. Σπηλιωτόπουλος. Φαίνεται λοιπόν, ὅτι ὁ κ. Παπαγεωργίου ἔβγαλε τὸ πόρισμά του, κατόπιν τῆς 2ετοῦς ἀναστολῆς.

§132Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἀσφαλῶς ὅμως ὄχι, κ. βουλευταί, ὁ νῦν Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὁ ἔχων τὴν τιμὴν αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ σᾶς ὁμιλῇ. Ἀλλὰ ἔρχομαι εἰς ἕνα ἄλλο ζήτημα, εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἐπιστολῆς Τσακαλώτου.

§133Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Προεδρεύων Κυβερνήσεως). Νομίζω, κύριοι, διὰ νὰ δώσω μίαν ἐξήγησιν εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι—ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι—τὸ ὅριον τὸ ὁποῖον παρετάθη διὰ τὸν Ἀντιστράτηγον Παπαγεωργίου ἐπὶ 2ετίαν, ἐγένετο ἐπὶ Κυβερνήσεως ἰδικῆς μου, μὲ Ὑπουργὸν τὸν κ. Σπηλιωτόπουλον.

§134Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ (Ὑπ. Συντον.). Ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι μὲ τὸν τρόπον ποὺ τίθεται τὸ ζήτημα δὲν θὰ καταλάβωμεν τίποτε. Ἐδῶ παρετάθη τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας τὸν Αὔγουστον μῆνα, καὶ ἡ ἀνάκλησις ἔγινε τὸν Ὀκτώβριον, Νοέμβριον. Πῶς λοιπὸν νομίζετε, ὅτι τὸ ἓν γεγονὸς ἀποτελεῖ συνέχειαν τοῦ ἄλλου;

§135Β. ΒΡΑΧΝΟΣ. Θὰ ἠμποροῦσεν ὅμως νὰ φανῇ ἀγνώμων εἰς μίαν τοιαύτην ἐνέργειαν;

§136Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Προεδρεύων Κυβερνήσεως). Μὰ ὁ Στρατηγὸς Παπαγεωργίου εἶναι γνωστὸς ὡς ἁγνός.

§137Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν Στρατηγὸν Παπαγεωργίου τὸν γνωρίζετε καὶ σεῖς ὅπως καὶ ἡμεῖς. Εἶναι ἁγιότατος. Δὲν θὰ πρέπει λοιπὸν νὰ λέγωνται τέτοια πράγματα δι’ αὐτόν. Οὔτε συγγενής μας εἶναι, οὔτε συμπατριώτης μας.

§138Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς ἐπιστολῆς Τσακαλώτου καὶ τὴν ἀπόφασιν ἐπὶ τῆς ψηφοφορίας τοῦ Στρατοῦ, ἐλέχθη, ὅτι κατόπιν τῶν δημοσιευθέντων εἰς τὰς ἐφημερίδας, ἐδήλωσαν οἱ Στρατηγοί, ὅτι πρέπει νὰ ψηφίσῃ ὁ Στρατὸς καὶ κατόπιν τούτου ὁ Στρατηγὸς Τσακαλῶτος ἔστειλεν ἐπιστολήν, εἰς τὴν ὁποίαν ἔθετε ὑπὸ κρίσιν τὴν τοιαύτην ἀπόφασιν τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου.

§139Α. ΠΑΠΑΓΟΣ. Ὄχι· εἶπον ἐντελῶς τὸ ἀντίθετον. Ὑπάρχει μεγάλη διαφορά. Εἰς τὰς 20 Αὐγούστου ἐδημοσιεύθη εἰς τὴν «Ἀθηναϊκὴν» αὐτὸ τὸ ὑπόμνημα, τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη ἀπὸ τὸν Στρατηγὸν Τσακαλῶτον πρὸς τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα, τὸ ὁποῖον ἔφερεν ἡμερομηνίαν 4 Αὐγούστου 1951. Διὰ τοῦ ὑπομνήματος αὐτοῦ ἐξεφράζετο ἡ ἄποψις, ὅτι ὅλοι οἱ Ἀνώτατοι Ἀξιωματικοὶ—δηλ. ὄχι ὅλοι, διότι δὲν συμπεριελαμβάνοντο ὅλοι, καὶ αὐτὸ ἀκριβῶς εἶναι ἕνα πρᾶγμα διὰ τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ μεμφθῇ κανεὶς τὸν Στρατηγὸν Τσακαλῶτον, ἀλλὰ ἔβαλεν ὡρισμένους Ἀνωτάτους Ἀξιωματικοὺς τοῦ χεριοῦ του, νὰ ἐκφράσουν τὴν γνώμην των, δὲν τοὺς ἠρώτησεν ὅλους—ἀπεφάνθησαν—ὅτι ὁ Στρατὸς δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ψηφίσῃ καὶ μετὰ 7 ἡμέρας συνέρχεται τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον, εἰς τὰς 11 Αὐγούστου τοῦ 1951, εἰς τὸ ὁποῖον τίθεται τὸ ἐρώτημα ἀπὸ τὸν Προεδρεύσαντα τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου, τὸν τότε Ὑπουργὸν Ἐθνικῆς Ἀμύνης κ. Σπηλιωτόπουλον, ἐὰν πρέπει νὰ ψηφίσουν αἱ ἔνοπλοι Δυνάμεις καὶ ἀποφαίνεται ὁμοφώνως τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον, μετὰ 7 ἡμέρας, ὅτι πρέπει νὰ ἀσκήσουν τὰ ἐκλογικά των δικαιώματα.

§140Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Αὐτὸ ἤθελον νὰ ἀναφέρω ἀκριβῶς, κ. Ἀρχηγὲ τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, ὅτι ὑπάρχει κάποια μικρὰ διαφορά. Τὴν 7ην Αὐγούστου 1951 συνετάγη ὑπόμνημα ἐκ μέρους τοῦ Ἀντιστρατήγου Τσακαλώτου πρὸς τὸν Βασιλέα. Τοῦτο συνετάγη ἐντολῇ τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως κ. Βενιζέλου, τὴν 12ην μεσημβρινὴν τῆς 31ης Ἰουλίου καὶ ἀπετέλει τρόπον τινὰ ἐπιβεβαίωσιν προφορικῆς ἀναφορᾶς πρὸς τὸν Βασιλέα, Ἀρχιστράτηγον. Χαρακτηριστικὸν τοῦ ὑπομνήματος εἶναι, τοῦτο. Ἂς τὸ διαβάσωμεν (Ἀναγινώσκει). «Τὸ πρόβλημα εἶναι τόσον λεπτότατον ἀπὸ πάσης ἀπόψεως σπουδαιότητος, ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ βαρύνῃ ἁπλῶς ἡ ἰδική μου γνώμη, ἀφοῦ βάσει τῶν ἤδη ἰσχυόντων νόμων, τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον εἶναι τὸ κυρίαρχον». Καὶ χαρακτηριστικὸν τοῦ σημείου αὐτοῦ εἶναι ἡ συνέπεια τῆς συγκλήσεως τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου ὅπερ ὡς κυρίαρχον Σῶμα, ἐξέδωκεν ἐπισήμως εἰς πρακτικὸν τὴν ἀπόφασίν του. Ἡ ἀπόφασις τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου, συνεδριάσαντος τὴν 11ην Αὐγούστου 1951, εἶναι ἡ ἑξῆς: Τὴν 11ην Αὐγούστου 1951 ἡμέραν Σάββατον καὶ ὥραν 9 π.μ. συνεκλήθη εἰς γραφεῖον Α.Γ.Ε.Σ. καὶ εἰς εἰδικὴν συνεδρίασιν, κατόπιν τῆς ὑπ’ ἀριθ. Α.Π. 100245) 8.8.51 Διατ. Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης τὸ Ἀν. Στρ. Συμβ. Τὴν συνεδρίασιν ἤρχισεν ὁ ἴδιος ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ἔθεσε πρὸ τοῦ Α.Σ.Σ. ὡρισμένα σαφῆ ἐρωτήματα, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ἐὰν θὰ τηρηθῇ ἡ τάξις εἰς τὸν Στρατόν, μετὰ τὴν διαπίστωσιν τῆς ὑπάρξεως τοῦ ΙΔΕΑ καὶ ἂν εἶναι συμφέρον νὰ ψηφίσῃ ὁ Στρατός, ἢ νὰ ἀποφευχθῇ ἡ ἀνάμιξις τῶν ἐνόπλων δυνάμεων εἰς τὴν πολιτικὴν ἐν γένει. Ἡ παμψηφεὶ ληφθεῖσα ἀπόφασις, εἶναι ὅτι ἅπαντες οἱ διοικηταὶ ἐγγυῶνται τὴν ἐξασφάλισιν τῆς τάξεως καὶ ὅτι ὁ Στρατός, βάσει τοῦ ἐσχάτως ψηφισθέντος νόμου, νὰ ψηφίσῃ. Δηλαδή, ἐπειδὴ ἐν τῷ μεταξὺ εἶχεν ἔλθει εἰς τὸ προσκήνιον διὰ τῶν ἐφημερίδων ἡ ὑπόθεσις ΙΔΕΑ, ἠθέλησεν ὁ Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν τότε νὰ θέσῃ τὸ ἐρώτημα εἰς τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον, ἐὰν εἶναι συμφέρον νὰ ψηφίσῃ ὁ στρατός, ἢ ἀντιθέτως ἂν εἶναι προτιμότερον νὰ ἀποφευχθῇ ἡ ἀνάμιξις τῶν ἐνόπλων Δυνάμεων εἰς τὴν ἐκλογικὴν διαμάχην. Ἡ παμψηφεὶ ληφθεῖσα ἀπόφασις εἶναι «ἅπαντες οἱ Διοικηταὶ—προσέξατε τὴν ἔκφρασιν, διότι αἱ λέξεις καμμιὰ φορὰ ἀλλοιοῦνται καὶ παραμορφώνονται—ἐγγυῶνται τὴν ἐξασφάλισιν τῆς τάξεως» καὶ «ὁ Στρατὸς δύναται νὰ ψηφίσῃ βάσει τοῦ ἐσχάτως ψηφισθέντος Νόμου».

§141Α. ΠΑΠΑΓΟΣ. Κάμνετε ἕνα λάθος. Δὲν εἶναι τὸ ἐρώτημα αὐτό, ἐδῶ ἔχω τὸ πρακτικὸν τοῦ Συμβουλίου. Καὶ λέγει, τὸ συμπέρασμα τοῦ Συμβουλίου ἐπὶ τοῦ 7ου ἐρωτήματος, τὸ ὁποῖον γράφει «ἐὰν πρέπει νὰ ψηφίσῃ ὁ Στρατὸς» αὐτολεξὶ τὸ ἑξῆς: «Ἅπαντα τὰ Μέλη τοῦ Συμβουλίου ἐκφράζουν τὴν γνώμην, ὅτι αἱ ἔνοπλοι Δυνάμεις πρέπει νὰ ψηφίσουν, συμφώνως πρὸς τὸν ἐσχάτως ψηφισθέντα νόμον».

§142Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Εἶπον καὶ κάτι ἄλλο: Ὅτι δύναται νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ τάξις. Αὐτὰ εἶναι τὰ ἀναφερθέντα εἰς ἐμέ. Καὶ κατόπιν τῆς ἀποκαλύψεως τοῦ ΙΔΕΑ, ἐπειδὴ ὁ Ὑπουργὸς ἐφοβεῖτο ὅτι πιθανὸν νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ τηρηθῇ ἡ τάξις, ἐτέθη τὸ ἐρώτημα ἐὰν δύνανται οἱ ἀρχηγοὶ νὰ τηρήσουν τὴν τάξιν κατὰ τὰς ἐκλογάς.

§143Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Γίνεται μία στιχομυθία ἐπὶ τῇ βάσει ἐγγράφων τῶν ὁποίων δὲν ἔχει γνῶσιν ἡ Βουλή. Καὶ ἐρωτῶ: Πόσα ἐρωτήματα ὑπάρχουν; Ὑπάρχει τὸ ἐρώτημα περὶ τοῦ ΙΔΕΑ καὶ τὸ ἄλλο ποὺ ἀνέφερεν ὁ κ. Παπάγος;

§144Α. ΠΑΠΑΓΟΣ. Ζητήσατε νὰ κατατεθῇ τὸ πρακτικὸν τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου.

§145Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐρωτῶ ἐὰν ὑπάρχῃ ἐρώτημα εἰδικὸν περὶ τοῦ ΙΔΕΑ. Διότι ἔχω τὴν ἐντύπωσιν ὅτι συνεπτύξατε τὰ δύο ἐρωτήματα.

§146Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἐδῶ ἦλθον ἀπόψε ἀπροετοίμαστος ἐπὶ μιᾶς σειρᾶς λεπτομερειῶν καὶ ἀπαντῶ ἐπὶ τῶν γενικῶν ζητημάτων, μέχρις ὅτου προσκομίσω στοιχεῖα καὶ δώσω λεπτομερῆ ἀπάντησιν ἐπὶ τῶν αἰτιάσεων τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ. Ἕν ἕτερον ζήτημα, τὸ ὁποῖον μὲ ἀνησύχησε πολὺ ἀπόψε εἶναι ὅτι ἀνεφέρθη καὶ ἀνεγνώσθη ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, ἐπιστολὴ τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Διοικητοῦ Ἀττικῆς καὶ Νήσων κ. Βασιλᾶ, ἀπευθυνομένη πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρεσβευτὴν τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν. Ὁμολογῶ ὅτι τὸ πρᾶγμα μὲ ἐξένισε, διότι ὄντως εἶναι μία βαρυτάτη παράλειψις τῶν στοιχειωδεστέρων ὑποχρεώσεων παντὸς Ἕλληνος, ἀλλ’ ἰδίως τῶν στρατιωτικῶν ἡγητόρων. Διότι καθ’ ἣν στιγμὴν οὐδείς, οὐδὲ ὁ ἁρμόδιος, οὔτε κανεὶς Ὑπουργὸς δικαιοῦται νὰ ἀλληλογραφῇ μετὰ τῶν ξένων Πρεσβευτῶν, εὑρίσκεται στρατιωτικὸς ἡγέτης νὰ προβῇ εἰς τοιαύτην πρᾶξιν.

§147Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Θὰ παρακαλέσω νὰ ἐξετασθῇ πῶς ὑπεβλήθη ἡ ἐπιστολὴ αὐτοβούλως ἢ ἀπήντησε τυχὸν εἰς ἐρώτημα ὑποβληθὲν ὑπὸ τῆς Πρεσβείας. Νομίζω ὅτι ἔχει σημασίαν τοῦτο.

§148Ε. ΜΑΛΑΜΙΔΑΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Καὶ πάλιν δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα.

§149Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Θὰ παρακαλέσω εὐλαβέστατα τὸν ἀξιότιμον κ. Ἀρχηγὸν τοῦ Ἑλλ. Συναγερμοῦ, ἐπειδὴ τὸ θέμα εἶναι σοβαρωτάτης φύσεως, ἐὰν εἶναι εἰς θέσιν νὰ μὲ πληροφορήσῃ πόθεν ἔσχε τὴν ἐπιστολήν.

§150Α. ΠΑΠΑΓΟΣ. Ὄχι. Δὲν δύναμαι.

§151Λ. ΑΚΡΙΤΑΣ. Ἐπειδὴ τὸ θέμα εἶναι σοβαρώτατον ἤθελα νὰ ἐρωτήσω διὰ νὰ ἀποκλεισθῇ ἡ περίπτωσις, μὴ τυχὸν καὶ παρεδόθη ἡ ἐπιστολὴ ἀπὸ ξένην Πρεσβείαν ἀπ’ εὐθείας πρὸς τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ. Νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ καὶ ὁλόκληρος ὁ λαὸς πρέπει νὰ πληροφορηθῇ ἐὰν ξένη Πρεσβεία ἐπέδωσε τὴν ἐπιστολήν, ὄχι πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως εἶχεν ὑποχρέωσιν, ἀλλ’ εἰς τὸν Ἀρχηγὸν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. (Χειροκροτήματα).

§152Α. ΠΑΠΑΓΟΣ. Σᾶς ἀπαντῶ ὄχι.

§153Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Θὰ παρεκάλουν, κύριοι, ἐπειδὴ αὐτὴν τὴν στιγμὴν συζητοῦμεν περὶ τῶν ἱερωτέρων τοῦ Ἔθνους, διότι δὲν ἔχομεν τίποτε ἱερώτερον ἀπὸ τὸν στρατόν μας καὶ ἐπειδὴ ἐθίγησαν θέματα ἐφαπτόμενα τῶν ξένων Πρεσβειῶν, θὰ παρεκάλουν νὰ εἴμεθα ὀλίγον προσεκτικοὶ καὶ εἰς τὰς ἐκφράσεις μας καὶ εἰς τὰς παρατηρήσεις μας.

§154Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι αὐτονόητον ὅτι ἡ σημερινὴ συζήτησις ἔχει ἐντελῶς ἰδιάζουσαν σημασίαν, διότι εἶναι ἡ πρώτη φορά, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ εἶχε τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀκούσῃ τὰς ἐπικρίσεις τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, ἐκφερομένας προσωπικῶς ἀπὸ τὸν ἡγέτην του. Καὶ νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ δικαιοῦται νὰ ἀξιώσῃ εἰδικῶς ἀπὸ τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ νὰ τὴν διαφωτίσῃ ἀπολύτως ἐπὶ τῶν στοιχείων τὰ ὁποῖα ἀνέφερε διὰ νὰ ἐπικρίνῃ τὴν Κυβέρνησιν ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, ἐρωτηθεὶς πόθεν ἔσχε τὴν ἐπιστολήν, ἠρνήθη νὰ ἀπαντήσῃ. Φωνὴ ἐκ τῆς Δεξιᾶς. Δικαίωμά του εἶναι.

§155Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δικαίωμά του νομικόν, διότι τὸ Σύνταγμα, ὁ ὑπέρτατος αὐτὸς νόμος, ὁ ὁποῖος διέπει τὰς ἐργασίας μας, τοῦ δίδει τὸ δικαίωμα. Νομικὴν ὑποχρέωσι δὲν ἔχει. Ἔχει ὅμως ἀπόλυτον καὶ αὐστηρὰν πολιτικὴν ὑποχρέωσιν τοὐλάχιστον νὰ εἶναι συνεπὴς πρὸς ἑαυτὸν ὅταν διαχειρίζεται πολιτικὰ ζητήματα. Καὶ ὅταν πρὸ ὀλίγου ἐπρόκειτο νὰ κατηγορήσῃ ἀνθρώπους ἀσυμπαθεῖς πρὸς αὐτόν, ὅπως ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου Στρατοῦ, δὲν ὤκνησε νὰ εἴπῃ ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ὅτι ἐὰν ἡ παρ’ αὐτοῦ ἐλεγχομένη Κυβέρνησις διέτασσεν ἀνακρίσεις, νὰ προσέλθῃ ὡς μάρτυς καὶ θὰ καταθέσῃ ὅσα ἐγνώριζε. Καὶ ὅταν τὸν ἐρωτοῦν ἐκεῖ δὲν εἶχε τὸν ἠθικὸν φραγμὸν τὸν πολιτικὸν φραγμὸν νὰ εἴπῃ πόθεν ἔχει τὴν ἐπιστολήν, ἀρνεῖται νὰ ἀπαντήσῃ εἰς τὴν πρώτην περίπτωσιν, ἐπρόκειτο περὶ ἀνθρώπων ἀσυμπαθῶν πρὸς αὐτόν. Ὅταν ὅμως πρόκειται περὶ τοῦ κεφαλαιώδους ζητήματος τὸ ὁποῖον δὲν ἀφορᾷ μόνον τὴν τύχην τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ἀφορᾷ τὴν ἀνεξάρτητον ὑπόστασιν τοῦ Κράτους μας καὶ τὸν ἐρωτᾶ, καὶ ἡ Ἐθν. Ἀντιπροσωπεία τὸ πόθεν ἔσχε, δὲν ἀπαντᾶ. Καὶ δίδει τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν νὰ κρίνῃ πόθεν ἀπέκτησε τὴν ἐπιστολήν. Διότι ἐὰν τὴν εἶχεν ἀποκτήσει ἀπὸ τὸν Βασιλᾶν τὸν ὁποῖον τόσον δριμέως ἤλεγξε, θὰ τὸ ἔλεγεν. Ἀφήνει ἡμᾶς νὰ κρίνωμεν τὸ πόθεν τὴν ἀπέκτησε. Καὶ αὐτὸ δὲν εἶναι πρὸς τιμὴν τῆς Ἑλληνικῆς ἀνεξαρτησίας. (Χειροκροτήματα).

§156Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐὰν ἠμπορῆτε, νὰ μᾶς διαβεβαιώσετε, ὅτι εἰς τὴν ὑπόθεσιν τῆς ἀμνηστεύσεως τοῦ Ι.Δ.Ε.Α., ἐπενέβη ἡ Ἀμερικανικὴ Πρεσβεία.

§157Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Δὲν εἶμαι Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, διὰ νὰ γνωρίζω οἱασδήποτε ἐπεμβάσεις ἢ πιέσεις τῆς Ἀμερικανικῆς Πρεσβείας. Ἕν, μόνον, γνωρίζω, ὅτι, ἐγώ, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, εἶχον ὑποχρέωσιν νὰ διαλευκάνω τὰ πράγματα, διὰ νὰ μὴ ἔρχωνται συκοφαντίαι, μέχρις αὐτῆς τῆς αἰθούσης. Ἀλλά, δυστυχῶς, ἡ Κυβέρνησις, ἐν τῇ γενικωτέρᾳ ἀντιλήψει τῶν πολιτικῶν της ὑποχρεώσεων ἐθεώρησε καὶ μὲ ἔπεισε νὰ μὴ ἀχθῇ ἡ ὑπόθεσις εἰς δίκην. Διότι, καὶ ἀκρότητες ἠκούσθησαν διὰ τὴν στρατιωτικὴν ἡγεσίαν. Καὶ κηδόμεθα διὰ τὴν στρατιωτικὴν ἡγεσίαν, διότι, ἐὰν δὲν ἐκηδώμεθα, θὰ τὴν ἀπεπέμπαμεν ὁσάκις καὶ ἐὰν αὕτη ἡμάρτανε. Ἐφαρμόζομεν τοὺς κειμένους νόμους καὶ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι, ἐφ’ ὅσον δὲν μᾶς ἀποδεικνύει ἡ στρατιωτικὴ ἡγεσία, ὅτι σφάλλει, νὰ τὴν ὑποστηρίξωμεν. Καὶ τὴν ὑποστηρίζομεν καί, εἴμεθα, παρὰ τὸ πλευρόν της. Παρεκάλεσα, κύριοι, τὸν ἀξιότιμον κ. Ἀρχηγὸν τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ νὰ μοῦ δώσῃ ἀπάντησιν. Δυστυχῶς δὲν μοῦ τὴν ἔδωσεν. Ὁμολογῶ, ὅτι τὸ πλῆγμα, τὸ ὁποῖον ὑπέστην ἀπὸ τὴν τοιαύτην ἀποκάλυψιν, μοῦ ἦτο ἀφόρητον. Διότι, δὲν ἠδυνάμην νὰ φαντασθῶ, ὅτι, εἶναι δυνατόν, νὰ ὑπάρχῃ οὐδείς, εἴτε πολιτικός, εἴτε στρατιωτικὸς πίπτων εἰς τοιαῦτα ὀλισθήματα. Παρεκάλεσα κατὰ μίαν τῶν διακοπῶν τῆς συνεδριάσεως, ἀπὸ τὰς ὁποίας ἔχομεν πολλὰς ἀπόψε, νὰ ἔλθῃ ἐδῶ, ὁ Ἀνώτατος Στρατιωτικὸς Διοικητὴς Ἀττικῆς καὶ Νήσων, Ἀντιστράτηγος Βασιλᾶς, μετὰ τοῦ φακέλλου του τῆς ἰδιωτικῆς ἀλληλογραφίας, καὶ τοῦ ἔθεσα ὠμῶς τὸ πρόβλημα. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ κατήγγειλε πρὸ ὀλίγου εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ἔχετε ἀλληλογραφίαν μετὰ τοῦ κ. Πιουριφόϋ. Καὶ μοῦ ἀπήντησε σαφῶς καὶ κατηγορηματικῶς ὅτι ἡ πληροφορία αὕτη εἶναι ἄτιμον ψεῦδος καὶ προφανῶς ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ ἔπεσε θῦμα ἀπαταιῶνος. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα ἐκ τοῦ κέντρου καὶ τῆς Ἀριστερᾶς). Δυστυχῶς τὴν φυσικὴν καλωσύνην τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, ἔχω καὶ ἄλλοτε ἐνδείξεις ὅτι, τὴν ἐκμεταλλεύονται διάφορα καθάρματα, τὰ ὁποῖα τοῦ δίδουν πληροφορίας ἐπὶ πάσης φύσεως ἐθνικῶν, κρατικῶν καὶ στρατιωτικῶν ζητημάτων καὶ τὰ ὁποῖα μὲ τὴν μεγίστην καλωσύνην του ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ παραδέχεται. Σᾶς ἀναφέρω τὴν ἱστορίαν ταύτην τοῦ Ἀντιστρατήγου Βασιλᾶ, διότι εἶναι εἷς ἔντιμος στρατιώτης, τὸν ὁποῖον εἶδον εἰς τὴν μάχην κατὰ τὴν περίοδον τοῦ 48, ὅταν διελύοντο εἰς τὸ Βίτσι πολλοὶ ἡγέται καὶ εἷς Ἀντιστράτηγος. Εἶχον μεταβεῖ ἐκεῖ παρακλήσει τοῦ τότε Ἀρχηγοῦ τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς ἐνδόξου Στρατηγοῦ Βὰν Φλὴτ νὰ διαπιστώσω τὴν κατάστασιν, διότι εὑρίσκετο εἰς κρίσιμον σημεῖον ἡ ἐθνική μας ὑπόθεσις. Καὶ ὁμολογῶ ὅτι αὐτὸς καὶ ἕνας ἄλλος μέραρχος, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ὀνόματι Γερακίνης, νῦν Ἀντιστράτηγος, εἰς τὴν περιοχὴν τῆς Καστοριᾶς, μοῦ ἔδωσαν τὴν πρώτην ἀνακούφισιν ὅτι τὸ Ἔθνος δὲν πρόκειται νὰ ὑποστῇ πτῶσιν λόγῳ τῆς μεγάλης αὐτῆς στρατιωτικῆς ἀτυχίας καὶ ὁμολογῶ ὅτι τὸν Ἀντιστράτηγον Βασιλᾶν τὸν εἶδον τότε εἰς τὸ πεδίον τῆς μάχης καὶ τὸν ἐξετίμησα ὡς στρατιώτην. Θὰ ἐλυπούμην φοβερά, ἐὰν τὸν ἀπεκάλυπτον σήμερον ἐπιλανθανόμενον τῶν στρατιωτικῶν καὶ ἐθνικῶν του ὑποχρεώσεων. Τὸν ἐξώρκισα πρὸ ὀλίγου νὰ μοῦ ἀναφέρῃ ἐὰν εἶχεν οἱανδήποτε ἐπαφὴν μὲ τοὺς ξένους καὶ μοῦ ἔφερεν ἀπὸ τὴν ἰδιωτικήν του ἀλληλογραφίαν εἰς τὴν Ἀγγλικὴν γλῶσσαν τὰς μόνας δύο ἐπιστολάς, ποὺ εἶχεν ἀνταλλάξει τελευταίως μετὰ ξένων. Διότι δέ, δὲν εἶχε τὸν καιρὸν νὰ τὰς μεταφράσῃ, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναφέρω, μεταφράζων ἐγὼ ταύτας προχείρως, διότι εἶναι χαρακτηριστικαὶ τοῦ τρόπου, μὲ τὸν ὁποῖον σκέπτεται αὐτὸς ὁ ἔντιμος στρατιώτης. «Ἀθῆναι 4 Φεβρουαρίου 1952. Πρὸς τὸν Ἀντιστράτηγον κ. Χάρτ, Ἀρχηγὸν τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς. Ἡ μεγάλη ἐκτίμησις, τὴν ὁποίαν τρέφω πρὸς Ὑμᾶς, ἀγαπητέ μου στρατηγέ, μὲ ὑποχρεώνει νὰ φέρω εἰς γνῶσιν σας γεγονότα τινὰ καὶ σκέψεις. Τὰς τελευταίας ταύτας ἡμέρας, ἀξιωματικοί τινες τοῦ Ἀμερικ. Στρατοῦ, μᾶλλον μικροῦ βαθμοῦ, οὓς συνήντησα εἰς διαφόρους συναναστροφάς, ἐσχολίαζον μετ’ ὀξύτητος ἀποφάσεις καὶ ἐνεργείας τινὰς τῆς Ἀνωτάτης Στρατιωτικῆς ἡγεσίας. Σκοπός μου δὲν εἶναι νὰ κατονομάσω ὑμῖν τοὺς ἀξιωματικοὺς τούτους, ὧν ἐξ ἄλλου οὐδὲ τὰ ὀνόματα ἐκράτησα, ἀλλὰ νὰ καταστήσω ὑμῖν γνωστὴν ἐπικίνδυνον κατάστασιν ἥτις, κατὰ τὴν γνώμην μου δημιουργεῖ κλῖμα, ἀσφαλῶς ὄχι πρόσφορον πρὸς τὸ κοινόν μας συμφέρον καὶ τὴν ἀμοιβαίαν κατανόησιν. Παρακαλῶ ὑμᾶς νὰ λάβετε ὑπ’ ὄψει σας, ὅτι τὸ σύνολον τῶν Ἑλλήνων ἀξιωματικῶν πιστεύει, ὅτι ἡ ἐπιτυχία τοῦ στρατάρχου Παπάγου εἰς τὴν ἀρχιστρατηγίαν τοῦ Στρατοῦ ὀφείλεται κατὰ μέγα μέρος εἰς τὸ γεγονός, ὅτι ἐπέτυχεν ὅπως αἱ ἀποστολαὶ (Ἀμερικανικὴ καὶ Βρεταννικὴ) μὴ παρεμβαίνωσιν εἰς τὴν Διοίκησιν καὶ τὰ προσωπικὰ ζητήματα τοῦ στρατοῦ μας, αἱ δὲ ἀποστολαὶ τὸν ἐβοήθουν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Ἐλπίζω, ὅτι θὰ δώσετε εἰς τὴν ἐπιστολήν μου τὴν πραγματικήν της ἔννοιαν. Ὑμέτερος–Βασιλᾶς». Καὶ ὑποσημειοῖ χαρακτηριστικῶς. «Συγγνώμην διὰ τὰ ἄσχημά μου Ἀγγλικά. Ἀλλ’ ἐπιθύμουν ν’ ἀναγνώσητε τὴν ἐπιστολήν μου ἄνευ μεταφραστοῦ». Ἡ ἀπάντησις τοῦ στρατηγοῦ, τὴν ὁποίαν τὴν ἔχω Ἀγγλιστί, ἀλλὰ δὲν μοῦ ἐπιτρέπεται νὰ τὴν ἀναγνώσω, διότι δὲν ἔχω λάβει ἄδειαν ἀπὸ αὐτὸν πρὸς τοῦτο, εἶναι, ὅτι, οὐδεμία παρέμβασις ἐγένετο καὶ ὅτι, ὄντως, οἱ τυχὸν παρεμβάντες εἰς κρίσεις καὶ ἐπικρίσεις, δὲν ἀνήκουν εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τῆς ὑπ’ αὐτοῦ Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς καὶ ἴσως εἰς ἄλλους. Συνεπῶς, ἐξέφραζε καὶ τὴν λύπην του, διότι τοιαύτη παρεξήγησις ἐγένετο. Ἐξώρκισα καὶ πάλιν τὸν ἀντιστράτηγον Βασιλᾶν, νὰ μοῦ ἀναφέρῃ μήπως καὶ κατὰ λάθος, ἔγραψεν οἱανδήποτε ἐπιστολὴν πρὸς τὸν κ. Πιουριφόϋ ἢ οἱονδήποτε ἄλλον, καὶ μὲ διεβεβαίωσε μὲ κατηγορηματικώτερον τρόπον, ὅτι ἀποτελεῖ ἄτιμον ψεῦδος καὶ συκοφαντίαν αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἠκούσατε ἀναγνωσθὲν ἐκ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ ὁ ὁποῖος, ἐπαναλαμβάνω προφανῶς καὶ ἀσφαλῶς ἔπεσε θῦμα ἀπατεῶνος, ὁ ὁποῖος τοῦ ἔδωσεν ἀντίγραφον ἐπιστολῆς, οὐδέποτε σταλείσης καὶ οὐδέποτε ὑπαρξάσης.

§158Γ. ΚΟΣΜΑΣ. Ὁ στρατηγὸς Βασιλᾶς, εὑρίσκεται τρία κλιμάκια κάτω. Δηλαδὴ κάτω ἀπὸ τὸ Γ.Ε.Σ. κάτω ἀπὸ τὸ Γ.Ε.Ε.Θ.Α. καὶ κάτω ἀπὸ σᾶς. Πῶς ἐπιτρέπετε νὰ ἀλληλογραφῇ μὲ τοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν ξένων Ἀποστολῶν;

§159Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Οἱ ἀντιστράτηγοι, κύριοι βουλευταὶ ἔρχονται εἰς ἄμεσον ἐπαφὴν μὲ τὴν ξένην ἀποστολήν.

§160Γ. ΚΟΣΜΑΣ. Ὄχι, αὐτὸ δὲν τὸ λέγει κανένας. Ἐπὶ ἀρχιστρατηγίας Παπάγου οὐδέποτε συνέβη αὐτὸ τὸ πρᾶγμα.

§161Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Δὲν εὑρέθηκε παρόμοιον ἐπὶ ἀρχιστρατηγίας Παπάγου. Τὸ ἀναγνωρίζω. Ἀλλὰ εὑρέθησαν ἄλλα πράγματα τὰ ὁποῖα δὲν εὑρίσκονται σήμερον. Εὑρέθη ὁ Ι.Δ.Ε.Α. τότε, ὁ ὁποῖος δὲν ὑπάρχει σήμερον. Εὑρέθη κίνημα μετὰ τὴν παραίτησιν, τὸ ὁποῖον δὲν συμβαίνει σήμερον. Κύριοι βουλευταί, ὑπάρχει σειρὰ λεπτομερειῶν ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ συλλέξω στοιχεῖα διὰ νὰ ἀπαντήσω εἰς μίαν πρὸς μίαν ἐπὶ τῶν αἰτιάσεων τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ. Ἐθεώρησα ὑποχρέωσίν μου, ἐπὶ τῶν γενικῶν αὐτῶν γραμμῶν, τὰς ὁποίας σᾶς ἐξέθεσα νὰ ἀναφέρω ὅσα εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἀναφέρω καὶ νὰ τελειώσω λέγων τὰ ἑξῆς: Ἐὰν ὑπάρχῃ κάτι τι εἰς τὸν τόπον αὐτόν, τὸ ὁποῖον παρ’ ὅλην τὴν ὀξύτητα τῶν παθῶν, παρ’ ὅλον τὸ γλίσχρον τῶν ἀμοιβῶν, παρ’ ὅλην τὴν κακοδαιμονίαν τοῦ τόπου, ἵσταται ὑπεράνω παντὸς ἐπαίνου, εἶναι ὁ Ἑλληνικὸς Στρατός, διὰ νὰ μὴ ἀναφέρω ὅλας τὰς Ἑλληνικὰς ἐνόπλους δυνάμεις. Προσεπάθησα, ἀφ’ ἧς ἀνέλαβον τὴν τιμὴν τῆς διοικήσεως τοῦ Ὑπουργείου Ἐθν. Ἀμύνης τὸν θησαυρὸν τοῦτον, τὸν ἑλληνικὸν θησαυρόν, τὸν ὁποῖον οὐδεὶς ἐπιτρέπεται νὰ μονοπωλῇ καὶ οὐδεὶς ἐπιτρέπεται νὰ διασύρῃ, νὰ τὸν τηρήσω μακρὰν πάσης πολιτικῆς ἐπιρροῆς καὶ εἰς τὸ ὕψος ἀκριβῶς τῆς ἐθνικῆς του ἀποστολῆς. Εἰς πᾶσαν ἐνέργειαν εἶχον ὡς σκοπὸν τὴν ἐθνικὴν ἐπιταγὴν ἐπὶ τοῦ μεγάλου τούτου ζητήματος καὶ τόσον εἰς τὰς συναντήσεις τῶν ἡμετέρων, ὅσον κυρίως καὶ τῶν ξένων, ἐξέθετα καὶ ὑπεστήριζα, καὶ μὲ πάντα δυνατὸν τρόπον ἐξῆρον καὶ ἐξαίρω ὅτι αἱ Ἑλληνικαὶ ἔνοπλοι δυνάμεις εἶναι τὸ ἀρτιώτερον στρατιωτικὸν συγκρότημα τὸ ὁποῖον ὑπάρχει εἰς τὴν Ἠπειρωτικὴν Εὐρώπην. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀριστερᾶς πτέρυγος). Ὅταν ἐκ μέρους τοῦ τύπου, ὁ ὁποῖος ὑποτίθεται ὅτι ἐπηρεάζεται ἀπὸ τὴν πτέρυγα τῆς ὁποίας ἡγεῖται ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, ἐξεπέμποντο αἱ συκοφαντικαὶ ἐκστρατεῖαι κατὰ τῆς ἡγεσίας τοῦ στρατεύματος, πάντοτε προσεπάθουν νὰ συγκρατήσω τὰς ἀκρότητας ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ μὴ βλάπτειν τὰς ἐθνικάς μας ὑποθέσεις. Καὶ ὑπέστην καὶ ἐγὼ προσωπικῶς τὰς ὕβρεις. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν μὲ ἐνδιαφέρει. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μὲ ἐνδιαφέρει εἶναι τοῦτο, ὅτι κατὰ τὰς συναντήσεις μου, καὶ ἔξω καὶ ἐδῶ, ἐπειδὴ ἐφοβούμην ὅτι τυχὸν αἱ συκοφαντίαι κατὰ τῆς ἡγεσίας καὶ κατὰ τῆς ἀρτιότητος τοῦ ἑλληνικοῦ στρατεύματος, ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπηρεάσουν τοὺς ξένους, συνεχῶς ἔθετα τὸ ζήτημα καὶ τῆς στρατιωτικῆς ἡγεσίας καὶ τῆς ἀρτιότητος τοῦ στρατεύματος. Καὶ εἰς τὰς προσφάτους ἀκόμη ἐπισκέψεις καὶ ἐπαφὰς μετὰ τῶν ξένων, μετὰ τῶν πλέον ἁρμοδίων τοῦ στρατιωτικοῦ Βορειοατλαντικοῦ Συμφώνου καὶ ἐν Λισσαβῶνι καὶ ἐδῶ ἐσχάτως, ἀπεκόμισα καὶ πάλιν τὴν ὑπερηφάνειαν ὅτι ὄντως ἐκτιμᾶται ὁ Ἑλληνικὸς Στρατὸς ὡς εἷς τῶν ἀρίστων τῆς Ἠπειρωτικῆς Εὐρώπης. Θὰ ἐνόμιζε κανεὶς ὅτι αἱ διαπιστώσεις αὗται θὰ μᾶς ἐτήρουν μακρὰν τῆς ὀξύτητος τῆς κομματικῆς. Ἀνέμενα, ἂν μή τι ἄλλο ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, νὰ μὴ ρίψῃ ἔλαιον εἰς τὴν πυράν. Διεπίστωσα δυστυχῶς, ὅτι καὶ αὐτὸς συμμερίζεται τὰς ἀπόψεις τοῦ βιαίως ἐκφραζομένου τύπου, τοὐλάχιστον ὅσον ἀφορᾷ τὴν στρατιωτικὴν ἡγεσίαν. Μοῦ ἐδόθη ἡ εὐκαιρία νὰ σᾶς ἀναφέρω ὀλίγα περιστατικά, ἀπὸ τὰ ὁποῖα ἀπεδείχθη ὅτι διὰ τὴν στρατιωτικὴν ἡγεσίαν τὴν σημερινὴν καὶ τὴν διαμόρφωσίν της δὲν εὐθύνεται ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ εὐθύνεται αὐτὸς ὁ ἴδιος ὁ ἀρχιστράτηγος, διὰ δὲ τὴν ἀρτιότητά της εὐθύνεται καὶ αὐτὸς καὶ ἡμεῖς. Εἶναι αὕτη ἀξία τῶν προσδοκιῶν τοῦ Ἔθνους. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα). Τοὐλάχιστον εἰς τὰ πλαίσια τὰ ὁποῖα ἡ ἀνθρωπίνη φύσις ἐπιτρέπει εἰς τὸν ἄνθρωπον, διότι ποτὲ ἐκ φύσεως δὲν εἶναι τέλειος, ἀλλ’ ἔχει καὶ ἐλαττώματα. Ἀπὸ τοῦ σημείου ὅμως τούτου, μέχρι τοῦ νὰ διαπιστοῦται ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὅτι ἡ στρατιωτικὴ ἡγεσία δὲν ἵσταται εἰς τὸ ὕψος τῆς θέσεώς της, ἵνα μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ νὰ διαφωνήσω ριζικῶς καὶ νὰ τὸν διαβεβαιώσω ὅτι ἐὰν καὶ πόρρωθεν οἱοσδήποτε ἐκ τῆς στρατιωτικῆς ἡγεσίας εἶχεν ἐκπέσει εἰς τὴν συνείδησιν τόσον τοῦ ἔχοντος τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ὁμιλῇ ὅσον καὶ τῶν ἀξιοτίμων ἐν τῇ Κυβερνήσει συναδέλφων μου, ἀσφαλῶς δὲν θὰ ἐδίσταζα οὔτε ἐγώ, οὔτε καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ τοὺς ἀντικαταστήσωμεν. Διότι ἔχομεν πλήρη ἐπίγνωσιν τῆς σοβαρότητος τῆς διεθνοῦς καταστάσεως ἔχομεν πλήρη ἐπίγνωσιν τοῦ διατὶ μᾶς δίδεται ἡ συμμαχικὴ βοήθεια, διότι ἐπαναλαμβάνω, ἔχομεν τὸν ἄριστον τῶν στρατῶν τῆς ἠπειρωτικῆς Εὐρώπης, τόσον ἀπὸ ἀπόψεως ἡγεσίας καὶ στελεχώσεως, ὅσον καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἐκπαιδεύσεως καὶ ἠθικοῦ ἀπὸ τοῦ ἀνωτάτου ἀξιωματικοῦ μέχρι τοῦ τελευταίου στρατιώτου. Κατὰ τοῦτο, λοιπόν, ὁμολογῶ ὅτι ἐξεπλάγην ὅταν ἤκουσα ἀπόψε τὸν ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ ἐπαναλαμβάνοντα τὰς αὐτὰς αἰτιάσεις. Ἔχω δὲ τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλῶ τόσον ἀνοικτὰ πρὸς τὸν ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ διότι ἰδεολογικῶς θὰ ἔπρεπε νὰ εἶμαι ἐγγὺς πρὸς τὴν πτέρυγα αὐτῶν. Γνωρίζει ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ καὶ οἱ παρ’ αὐτὸν καθήμενοι ἀξιότιμοι ἐπιτελεῖς του, ὁποίας προσπαθείας κατέβαλα διὰ νὰ προσαρμόσω τὰ ἰδεώδη μου, τὰς σκέψεις μου, τὰ καθήκοντά μου πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ τόπου ὅπως τὸ ἀντιλαμβάνομαι πρὸς τὰς τοῦ Συναγερμοῦ. Δυστυχῶς ἐὰν δὲν τὸ ἐπέτυχα, ἴσως πταίω ἐγώ, ὅπως ἄλλωστε τὸ ἔγραψα καὶ εἰς μίαν ἐπιστολὴν τὴν ὁποίαν ἀπηύθυνα καὶ δημοσίᾳ. Ἀσφαλῶς ὅμως ἡ πτέρυξ αὐτή, ἡ ὁποία μετὰ τόσης πικρίας καὶ ὀξύτητος μὲ ἐπικρίνει, δὲν θὰ δύναται ποτὲ νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι μὲ παρέσυραν ἄλλα αἰσθήματα ἀπὸ τοῦ νὰ συνεχίσω τὸν δρόμον τὸν ὁποῖον μοῦ ἐπιβάλλει μία μακρὰ ἱστορία, μία μακρά παράδοσις καὶ μερικαὶ ὑποχρεώσεις τὰς ὁποίας εἶχα καὶ ἔχω εἰς τὸν τόπον αὐτόν. Ἂν αἱ οἱαιδήποτε ἐπικρίσεις εἴτε κραυγαὶ τοῦ τύπου εἶναι αὐταί, εἴτε ἐπικρίσεις ἐν τῇ Βουλῇ δὲν θὰ μὲ κάμουν νὰ ἀπόσχω ἀπὸ τοῦ νὰ συνεχίσω τὸν δρόμον αὐτόν, διότι πιστεύω ὅτι οὕτω πως ἐξυπηρετῶ τὴν πατρίδα. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ἀρχηγὸν τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ ν’ ἀντιμετωπίσῃ ψυχραίμως καὶ ἀντικειμενικῶς τὰς ἐνόπλους δυνάμεις, διότι ἐπὶ τέλους αἱ ἔνοπλοι δυνάμεις εἶναι κατασκευάσματά του, ἡ ἡγεσία του εἶναι κατασκεύασμά του καὶ θὰ ἠδύνατο διὰ μικρᾶς κινήσεως τῆς χειρός, ὅπως ἀπεμάκρυνεν ἑκατοντάδας ἀξιωματικῶν νὰ εἶχεν ἀπομακρύνῃ καὶ μερικοὺς ἐξ αὐτῶν. Γνωρίζω τὴν προσπάθειαν τὴν ὁποίαν εἶχε κάμει διὰ τὴν μελλοντικὴν ἀνανέωσιν τῶν στελεχῶν, ἄλλωστε τὴν ὁποίαν συνεχίζω καὶ νὰ εἶναι βέβαιος, ὅτι ἴσως καὶ αὔριον ὑποβάλω τὸ πρῶτον νομοθέτημα διὰ νὰ ὁλοκληρώσω αὐτὰς τὰς σκέψεις. Ἀλλὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ πικρία μου εἶναι, ὅτι ἀφῆκε τὸν τύπον ὁ ὁποῖος πρόσκειται πρὸς αὐτὸν νὰ ἐκτραχηλισθῇ μέχρι βαθμοῦ ἀφαντάστου εἰς ὀξύτητα ἐναντίον τῆς στρατιωτικῆς ἡγεσίας, νὰ ἐκτραχηλισθῇ ἐναντίον τοῦ κατασκευάσματος τὸ ὁποῖον αὐτὸς ἐδημιούργησε, νὰ εἴπῃ, ὅτι διελύθη ὁ Στρατὸς τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἀπὸ τοῦ Προέδρου Τροῦμαν μέχρι καὶ τοῦ τελευταίως ἐπισκεφθέντος μας προχθὲς στρατιωτικοῦ ἡγέτου, ὅλοι μεθ’ ὑπερηφανείας ἀναφέρουν περὶ αὐτοῦ ὡς πολυτίμου παράγοντος. Τοῦτο εἶναι ἕνα παράπονον τὸ ὁποῖον ἐκφράζω καὶ πρὸς τὸν ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, καὶ πρὸς αὐτὴν τὴν πτέρυγα καὶ πρὸς ὅλον τὸν τύπον ὁ ὁποῖος ὑποστηρίζει τὰς ἀπόψεις του. Εἶμαι βαθύτατα συγκεκινημένος διὰ τὰς διαπιστώσεις τὰς ὁποίας ἔκαμεν ἀπόψε, ἀλλὰ θὰ τὸν παρακαλέσω ἐὰν νομίζῃ ὅτι ἤμην παλαιὸς καὶ εἰλικρινὴς φίλος, ν’ ἀναθεωρήσῃ τὴν ὀξύτητα τῶν ἐπιθέσεών του κατὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἰδικῶς διὰ τὸ ζήτημα τῆς στρατιωτικῆς ἡγεσίας καὶ ἐὰν ἀπόψε τοῦ ἀνέφερον ὡρισμένα γεγονότα τὰ ὁποῖα ἴσως τὸν ἐπίκρανα νὰ ἔχῃ τὴν πεποίθησιν, ὅτι οὐδόλως ἀπ’ ἐμοῦ ἀπέλιπεν ἡ συμπάθεια καὶ ὁ σεβασμὸς πρὸς αὐτόν. Ἀλλὰ πρὸ παντός, τοῦτο ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ προστατεύσω. Τὸ Παλλάδιον αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγεται Ἑλληνικὸς Στρατός, ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ τὸ κρατήσω ὑψηλὰ καὶ τὸν διαβεβαιῶ, ὅτι ἐὰν σήμερον ὁ Ἑλληνικὸς Στρατὸς δὲν εἶναι καλλίτερος, πάντως ὁ αὐτὸς Ἑλληνικὸς Στρατὸς δὲν εἶναι χειρότερος ἀπὸ τὴν ἡμέραν ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἐγκατέλειψε τὴν Ἀρχιστρατηγίαν. (Χειροκροτήματα).

§162ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν καὶ νὰ συνεχίσωμεν αὔριον.

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6.30′ μ. μ., μὲ ἀντικείμενον ἡμερησίας διατάξεως, συνέχειαν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς προτάσεως ἐκφράσεως δυσπιστίας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. (Ὥρα 11. 20′ μ. μ.).