1952.02.19

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 47η

Τρίτη 19 Φεβρουαρίου 1952

ΠΡΟΕΔΡΙΑ κ. Δ. Β. ΓΟΝΤΙΚΑ

(Ὥρα 6.50′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Δ. Μανέντης ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Δ. ΜΑΝΕΝΤΗΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν Πρακτικῶν).

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Δ. Ἰωάννου ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφοράς, κλπ.

§4Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ βουλευτὴς Εὐβοίας κ. Κ. Καλλίας καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου Φυματικῶν Χαλκίδος, ζητοῦντος τὴν χορήγησιν ἐπικουρικῆς μερίδος τροφίμων καὶ ἀντιφυματικῶν φαρμάκων δωρεὰν ἢ εἰς μικρὰς τιμάς. Ὁ βουλευτὴς Εὐβοίας κ. Κ. Καλλίας καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Δημάρχου Καρυστίων, ζητοῦντος τὴν μετατροπὴν τοῦ ἐν Καρύστῳ γυμνασιακοῦ παραρτήματος εἰς αὐτοτελὲς γυμνάσιον. Ὁ βουλευτὴς Εὐβοίας κ. Κ. Καλλίας καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐμπορικοῦ καὶ Βιομηχανικοῦ Συλλόγου Χαλκίδος καὶ τῆς Συνομοσπονδίας Ἐπαγγελματιῶν Εὐβοίας, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν ὑπερβολικὴν αὔξησιν τοῦ τόκου μετὰ παρέλευσιν μηνὸς ἀπὸ τῆς χορηγήσεως τῆς πιστώσεως. Ὁ βουλευτὴς Ἀργ)νθίας κ. Κ. Χριστόπουλος καταθέτει ἀναφορὰν τῶν κατοίκων χωρίων τῆς Κορινθίας ἀγροτῶν μετερχομένων καὶ διάφορα μικροεπαγγέλματα, ζητούντων ἄμεσον τροποποίησιν τοῦ νόμου 6364 «ΤΕΒΕ» ὥστε εἰς τὰ χωρία τὰ ἔχοντα πληθυσμὸν μικρότερον τῶν 800 κατοίκων νὰ μὴ εἶναι ὑποχρεωτικὴ ἡ ἀσφάλισις τῶν διαφόρων ἐπαγγελματιῶν. Οἱ βουλευταὶ Χαλκιδικῆς κ. κ. Β. Βασιλικὸς καὶ Ι. Λαμπρόπουλος καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ Μελισσοκομικοῦ Συν)σμοῦ Κασσανδρίου, ζητοῦντος αὔξησιν τῆς παθητικότητος 40% πρὸς προστασίαν ἐξαγωγῆς μέλιτος κλπ. Οἱ βουλευταὶ Χαλκιδικῆς κ. κ. Β. Βασιλικὸς καὶ Ι. Λαμπρόπουλος καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος Βάλτης, διαμαρτυρομένου διὰ μελετωμένην περικοπὴν τοῦ ποσοστοῦ 50% ἐπὶ τοῦ φόρου καταναλώσεως καπνοῦ, τὸ ὁποῖον δίδεται εἰς τὰς Κοινότητας πρὸς ἐκτέλεσιν κοινωφελῶν ἔργων. Ὁ βουλευτὴς Εὐβοίας κ. Μ. Στεφανίδης καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος Ἀμαρύνθου, διαμαρτυρομένου δι’ ἀπειλουμένας παρὰ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης Χαλκίδος ἐκτελέσεις εἰς βάρος ἀγροτῶν ἀδυνατούντων νὰ ἐξοφλήσουν τὰ συναφθέντα παρ’ αὐτῶν καλλιεργητικὰ δάνεια λόγῳ καταστροφῆς τῆς παραγωγῆς των. Ὁ βουλευτὴς Εὐβοίας κ. Κ. Καλλίας καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐμπορικοῦ, Βιομηχανικοῦ, Ἐπαγγελματικοῦ καὶ Βιοτεχνικοῦ Ἐπιμελητηρίου Εὐβοίας διαμαρτυρομένου διὰ τὴν εἰς βάρος τοῦ ἐπαρχιακοῦ ἐμπορίου κατανομὴν τῶν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγωγῶν. Ὁ βουλευτὴς Εὐβοίας κ. Κ. Καλλίας καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος Τριάδος Εὐβοίας ζητοῦντος τὴν χορήγησιν τῶν ἀδιαθέτων οἰκοπέδων τῆς περιοχῆς εἰς τοὺς ἀστέγους κατοίκους τῆς ὡς ἄνω Κοινότητος. Ὁ βουλευτὴς Κοζάνης κ. Δ. Μανέντης καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Προέδρων τῶν Σωματείων Κρεοπωλῶν, Ἐπαγγελματιῶν, Ὑποδηματοποιῶν, Καφεπωλῶν καὶ τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου Πτολεμαΐδος ἐπαρχίας Ἑορδαίας, ζητούντων προαιρετικὴν ἐγγραφὴν μελῶν εἰς τὸ Ταμεῖον ἀσφαλίσεως ἐπαγγελματιῶν καὶ Βιοτεχνῶν Ἑλλάδος. Ὁ βουλευτὴς Κοζάνης κ. Δ. Μανέντης καταθέτει ἀναφορὰν τῶν ἀκτημόνων γεωργῶν Γ. Παπαδοπούλου, Α. Σωτηριάδη, Ε. Κοτσαλίδη, Ε. Τσικαλίδη καὶ Κ. Φιλιππίδη, κατοίκων Σκήτης Κοζάνης ζητούντων γεωργικήν των ἀποκατάστασιν εἰς τὰς γαίας τοῦ ἀποξηραθέντος ἕλους Σαρὶ–Γκιὸλ Κοζάνης. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Γ. Κακαγιάννης καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Κοινοῦ Ταμείου Λαρίσης Ἐλασσόνος διαμαρτυρομένου κατὰ τοῦ ὑπὸ ψήφισιν σχεδίου νόμου περὶ συγκοινωνιῶν δι’ αὐτοκινήτου. Ἡ Ἕνωσις χηρῶν καὶ ὀρφανῶν φονευθέντων Ἀξ)κῶν Ξηρᾶς, Θαλάσσης, Ἀέρος, Χωρ)κῆς καὶ Ἀστυνομίας Πόλεων διαμαρτύρονται διὰ τὴν μὴ εἰσέτι χορήγησιν 13ου μισθοῦ ἐπὶ ταῖς ἑορταῖς τῶν Χριστουγέννων. Οἱ Δ. Γκοντάκης, Ι. Μεργανιώτης, Χ. Μεργανιώτης, Α. Μεργανιώτης, Π. Μεργανιώτης καὶ Σ. Φραντζανᾶς κάτοικοι Ξυλότρου καὶ Ἁγίας Παρασκευῆς ἐπαρχίας Νιγρίτης Νομοῦ Σερρῶν ζητοῦν ἄμεσον χορήγησιν στεγαστικῶν ὑλικῶν πρὸς στέγασίν των. Ὁ βουλευτὴς Κυκλάδων κ. Τ. Πάρρης καταθέτει ἀναφορὰν τῶν συνταξιούχων ὑπαλλήλων τῆς Ἀγγλικῆς Ἑταιρείας OABLE AND WIRELESS, ζητούντων ὅπως κατὰ τὴν παράτασιν τοῦ προνομίου τῆς ἐν λόγῳ Ἑταιρείας ληφθῇ μέριμνα βελτιώσεως τῆς συνταξιοδοτικῆς των καταστάσεως. Ὁ βουλευτὴς Εὐβοίας κ. Κ. Καλλίας καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τῆς Ἑνώσεως Δ)ντῶν Ἑλληνικοῦ Τύπου καὶ τῆς Ἐφημερίδος «ΠΑΝΕΥΒΟΪΚΟΝ ΒΗΜΑ» Χαλκίδος, διαμαρτυρομένων διὰ παρατεινομένην ἀναβολὴν χορηγήσεως εἰς ἐπαρχιακὸν καὶ περιοδικὸν τύπον εὐθηνοῦ Καναδικοῦ χάρτου. Ὁ βουλευτὴς Εὐβοίας κ. Κ. Καλλίας καταθέτει ἀναφορὰν ἀκτημόνων γεωργῶν κατοίκων χωρίου Βατώντα, ζητούτων χορήγησιν πλήρους κλήρου γαιῶν πρὸς γεωργικὴν των ἀποκατάστασιν. Ὁ βουλευτὴς Ἠλείας κ. Σ. Πολυζωγόπουλος καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου συνταξιούχων ὁπλιτῶν Χωροφυλακῆς Ἠλείας, ζητοῦντος ἀναγνώρισιν τῶν πλασματικῶν ἐτῶν ὡς συνταξίμων τοιούτων, χορήγησιν τῶν 10)50 εἰς ὅλους τοὺς συνταξιούχους ὁπλίτας τῆς Χωρ)κῆς ἀνεξαρτήτως χρόνου ὑπηρεσίας, ἐξαίρεσιν τῆς κρατήσεως 6% ἀπὸ τοὺς λαμβάνοντας σύνταξιν κάτω τῶν 600.000 δραχμῶν κ.λ.π. Οἱ βουλευταὶ Ἀρκαδίας κ. κ. Τ. Τριανταφυλλάκος καὶ Η. Παπαηλιοῦ καταθέτουν ἀναφορὰν τῆς Ὁμοσπονδίας Ἐπαγγελματιῶν καὶ Βιοτεχνῶν Ἀρκαδίας, ζητούσης ἀναστολὴν ἐπὶ ἑξάμηνον τῆς καταβολῆς τῶν ὀφειλομένων μέχρι τέλους Ἰανουαρίου φόρων ἐπιτηδεύματος κλπ. Ἀποστρατευθέντες φοιτηταὶ Πανεπιστημίου Θεσ)κης ζητοῦν ὅπως ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ φοιτητικῶν ζητημάτων ψηφισθῇ ἡ ἐπαναφορὰ τοῦ συστήματος «συμψηφισμοῦ». Ὁ βουλευτὴς Φθιωτ)δος κ. Λ. Εὐταξίας καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Δρυμίας, ζητοῦντος ταχεῖαν κατασκευὴν τοῦ ὑδατοφράγματος Κηφισσοῦ ποταμοῦ. Ὁ βουλευτὴς Λακωνίας κ. Γ. Ρουμάνης καταθέτει ἀναφορὰν κατοίκων Σπάρτης ζητούντων ταχεῖαν λειτουργίαν ἐν Σπάρτῃ ἐπαγγελματικῆς καὶ βιοτεχνικῆς σχολῆς. Ὁ βουλευτὴς Ἀττικ)τίας κ. Χ. Σκουτέρης καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Μελισσοκομικῶν Συν)σμῶν Θίσβης, Θηβῶν καὶ Βαγίων ζητούντων αὔξησιν τῆς παθητικότητος εἰς 40% πρὸς προστασίαν ἐξαγωγῆς μέλιτος κ.λ.π. Ὁ βουλευτὴς Ἀχαΐας κ. Β. Παπαρηγόπουλος καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Πτηνοτροφικοῦ Συνδέσμου Πατρῶν διαμαρτυρομένου διὰ δοθεῖσαν ἄδειαν εἰσαγωγῆς ὠῶν, δεδομένου ὅτι ἡ μὲν ἐγχωρία παραγωγὴ ὑπερκαλύπτει τὴν κατανάλωσιν ἡ δὲ εἰσαγωγὴ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ πλήττει τὴν πτηνοτροφίαν τοῦ ἐσωτερικοῦ. Τὸ Σωματεῖον Ἰδιοκτητῶν Αὐτοκινήτων Ταξὶ βʹ κατηγορίας Πειραιῶς διαμαρτύρεται διὰ τὴν ὑπὸ τοῦ Οἰκονομικοῦ Ἐφόρου Πλοίων Πειραιῶς ἐπιβαλλομένην βαρυτάτην φορολογίαν ἐφ’ ἑκάστης πωλήσεως αὐτοκινήτου καὶ δι’ ἀνάρμοστον πρὸς αὐτοὺς συμπεριφορὰν τοῦ ἀπαξιοῦντος νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ὡς ἄνω φορολογίαν καὶ ζητοῦν τὴν λῆψιν μέτρων πρὸς ἀπόδοσιν φορολογικῆς δικαιοσύνης. Ὁ Πρόεδρος τῶν πολυτέκνων Πατρῶν ζητεῖ ὅπως τὰ τέκνα τῶν πολυτέκνων τὰ ὑποστάντα εἰσιτήριον ἐξέτασιν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον κατὰ τὸ τρέχον Ἀκαδημαϊκὸν ἔτος εἰσαχθῶσιν ἔστω καὶ ἀποτυχόντα. Ὁ βουλευτὴς Καβάλας κ. Λ. Λυμπέρης καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Μελισσοκομικοῦ κόσμου Καβάλας ζητοῦντος αὔξησιν τῆς παθητικότητος 40% πρὸς προστασίαν ἐξαγωγῆς μέλιτος κ.λ.π. Ὁ βουλευτὴς Εὐβοίας κ. Κ. Καλλίας καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Μελισσοκομικοῦ Συν)σμοῦ Στενῆς Χαλκίδος ζητοῦντος αὔξησιν τῆς παθητικότητος 40% πρὸς προστασίαν ἐξαγωγῆς μέλιτος κ.λ.π. Ὁ βουλευτὴς Ἀρκαδίας κ. Α. Βαχλιώτης καταθέτει ἀναφορὰς Λεωφορειούχων Τριπόλεως, Μεγαλοπόλεως, Ἀνδριτσαίνης, Αἰγαίας καὶ Ἄστρους, ζητούντων ταχεῖαν ψήφισιν νόμου ἐξισώσεων συνθηκῶν ἐκμεταλλεύσεως διὰ Νομαρχιακῶν Ταμείων. Ἀπαντήσεις διαφόρων Ὑπουργείων ἐπὶ ἐρωτήσεων κ. κ. βουλευτῶν: Ι. Τοῦ Ὑπουργείου Ἐμπορίου. Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Α. Ἀποστολίδη. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 365)163)18.1.52 ὑμετέρου διαβιβαστικοῦ, δι’ οὗ ἀπεστέλετο ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 205 ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Α. Ἀποστολίδη, γνωρίζομεν ὑμῖν, ὅτι βάσει τῶν διατάξεων τῆς ὑπ’ ἀριθ. 39902)50 ἀποφάσεως τοῦ Συμβουλίου Ἐξωτερικοῦ Ἐμπορίου, σχετικῶς πρὸς τὴν ρύθμισιν τῶν ἐξαγωγῶν ἐπὶ ἰδιωτικῇ ἀνταλλαγῇ, δύναται νὰ ἐνεργηθῇ ἐξαγωγὴ καὶ ἐλαιῶν μικροῦ μεγέθους (200 τεμαχίων καὶ ἄνω κατ’ ὀκᾶν) εἰς Ρουμανίαν καὶ ἄλλας χώρας τῆς Ἀνατολικῆς Εὐρώπης, ἐφ’ ὅσον δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ πληρωμὴ ἐλευθέρου συναλλάγματος ὑπὸ τῶν χωρῶν τούτων.

Μετὰ τιμῆς

Ε. Υ.

Ὁ Εἰδικὸς Σύμβουλος

ΗΛ. ΞΗΡΟΣ

ΙΙ. Τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας. Αʹ). Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Μ. Στεφανίδου. Εἰς ἀπάντησιν τῆς ὑπ’ ἀριθ. 67)51 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Εὐβοίας κ. Στεφανίδου, ἀναφορικῶς πρὸς τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀκτημόνων τῆς Χώρας καλλιεργητῶν, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ σᾶς γνωρίσωμεν ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο ὀξὺ ἐν τῇ ὁλότητί του, ἀπετέλεσεν, ἀφ’ ἧς ἀνελάβομεν τὰ καθήκοντά μας κύριον ἡμῶν μέλημα καὶ ἐμελετήθη ἀπὸ πάσης αὐτοῦ πλευρᾶς, ἡ ριζική του ὅμως ἀντιμετώπισις προσέκρουσεν εἰς τὴν ἔλλειψιν συνταγματικῆς εὐχερείας διὰ τὰς κατὰ παρέκκλισιν τοῦ ἄρθρου 17 τοῦ Σ)τος ἀναγκαστικὰς ἀπαλλοτριώσεις. Ἤδη μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ Σ)τος διὰ τοῦ ἄρθρου 104 τοῦ ὁποίου ἐπετράπη ἐπὶ τριετίαν παρέκκλισις ἐκ τοῦ ἄρθρου 17 τούτου πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν καὶ κτηνοτρόφων δι’ ἀναγκαστικῶν ἀπαλλοτριώσεων ἀγροκτημάτων καὶ κτηνοτροφικῶν ἐκτάσεων, ἔχομεν καταρτίσει σχέδιον νόμου «περὶ ἀναγκαστικῶν ἀπαλλοτριώσεων» ὅπερ καὶ θὰ θέσωμεν συντόμως ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Παραλλήλως ἔχομεν μελετήσει καὶ τὸ ζήτημα τῆς ἐπεκτάσεως τοῦ μέτρου τῆς ἀναγκαστικῆς μισθώσεως γαιῶν τοῦ προβλεπομένου ὑπὸ τοῦ Ν. Δ. 327)47 καὶ ἔχομεν τὴν πεποίθησιν ὅτι διὰ τῶν ὑπ’ ὄψει μέτρων, θὰ δυνηθῶμεν ἐν τῷ μέτρῳ τοῦ δυνατοῦ ν’ ἀντιμετωπίσωμεν τὸ πράγματι ὀξὺ πρόβλημα τῶν ἀκτημόνων τῆς Χώρας καλλιεργητῶν.

Ὁ Ὑπουργὸς

Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ

Βʹ). Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Κ. Καλλία. Κατόπιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 8086)4312 ἀπὸ 15.12.51 ὑμετέρου ἐγγράφου, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ κατωτέρω ἐπὶ τῆς ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Εὐβοίας κ. Κ. Καλλία κατατεθείσης ὑμῖν καὶ καταχωριθείσης ὑπ’ αὔξ. ἀριθ. βιβλ. ἐρωτήσεων 173. Συμφώνως καὶ πρὸς παρασχεθείσας ἡμῖν πληροφορίας ὑπὸ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος. 1. Τὰ ἐπιτόκια τῶν διαφόρων χορηγήσεων τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης καθὼς καὶ ἡ προμήθεια καθωρίσθησαν ἀπὸ τῆς 1ης Ἰανουαρίου 1949 δι’ ἀποφάσεως τῆς Νομισματικῆς Ἐπιτροπῆς, μετὰ σχετικὴν πρότασιν τῆς Γνωμοδοτικῆς Ἐπιτροπῆς Ἐλέγχου Πίστεως. Ὡς γνωστόν, μετὰ τὴν σύστασιν καὶ λειτουργίαν τῆς Νομισματικῆς Ἐπιτροπῆς (Ἀν. Ν. 971 τοῦ 1946 καὶ Α. Ν. 1015 τοῦ 1946) καὶ τὴν ἔκδοσιν τοῦ Νομοθ. Διατάγματος 588 τοῦ 1948 «περὶ ἐλέγχου τῆς πίστεως» ἡ ἄσκησις τῆς πιστωτικῆς λειτουργίας εἰς τὴν χώραν μας ἐτέθη ἔκτοτε ὑπὸ κρατικὸν ἔλεγχον τῆς σχετικῆς ἐποπτείας ἀνατεθείσης εἰς τὴν Νομισματικὴν Ἐπιτροπήν. Διὰ τοῦ τελευταίου τούτου Ν. Δ. 588 τοῦ 1948 ρητῶς προβλέπεται ὅπως ἡ Νομισματικὴ Ἐπιτροπὴ καθορίζῃ ἑκάστοτε δι’ ἀποφάσεών της τὰ τῆς χρηματοδοτήσεως, κατὰ παραγωγικοὺς κλάδους, τὸ συνολικὸν ποσὸν τῶν χορηγητέων πιστώσεων, ὡς καὶ τοὺς ὅρους καὶ τὰς προϋποθέσεις, ὑφ’ οὓς δέον νὰ παρέχωνται αὗται ὑπὸ τῶν Τραπεζῶν εἴτε ἐξ ἰδίων αὐτῶν διαθεσίμων εἴτε ἐκ χορηγήσεων τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος. Διὰ τῶν αὐτῶν ἀποφάσεων προβλέπεται καὶ ὁ καθορισμὸς τοῦ τόκου τῶν παρεχομένων πιστώσεων ὡς καὶ τοῦ ποσοῦ καὶ τοῦ εἴδους πάσης προμηθείας ἢ ἐξόδων βαρυνόντων αὐτάς. Βάσει τῶν διατάξεων τούτων ἡ γνωμοδοτικὴ Ἐπιτροπὴ ἐλέγχου πιστώσεως κατὰ τὴν συνεδρίαν τῆς 30.8.48 καθώρισεν ὁμοφώνως καὶ ἐπρότεινεν εἰς τὴν Νομισματικὴν Ἐπιτροπὴν τὰ ἐπιτόκια καὶ τὰς προμηθείας τῶν χορηγουμένων ὑπὸ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης δανείων. Ἡ Νομισματικὴ Ἐπιτροπή, λαβοῦσα ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀνωτέρω πρότασιν τῆς γνωμοδοτικῆς Ἐπιτροπῆς ἐλέγχου πιστώσεως, καθώρισε δι’ ἀποφάσεώς της τὰ ἐπιτόκια καὶ τὰς προμηθείας τῶν ἀπὸ 1ης Ἰανουαρίου 1949 χορηγουμένων ὑπὸ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης δανείων, τῆς σχετικῆς ἀποφάσεώς της ἐπικυρωθείσης καὶ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 19 τῆς 4.9.49 πράξεώς του, δημοσιευθείσης εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 4 τῆς 9.1.49 φύλλον τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως. Οὕτω τὰ ἰσχύοντα ἐπιτόκια τῶν δανείων ἐπ’ ἐνεχύρῳ εἶναι τὰ κάτωθι:

Ἐπὶ πλέον εἰσπράττεται καὶ προμήθεια ἥμισυ τοῖς ἑκατὸν κατὰ τριμηνίαν. Τὰ ἐπιτόκια ταῦτα εἶναι οὐσιωδῶς κατώτερα τῶν εἰσπραττομένων ὑπὸ τῶν λοιπῶν Ἐμπορικῶν Τραπεζῶν τῶν ὁποίων ὁ τόκος χορηγήσεως, ὡς γνωστὸν καθωρίσθη, εἰς 16% (12% ἐπιτόκιον, 4% προμήθεια). Σημειωτέον ὅτι τὰ ἰσχύοντα ἐπιτόκια τῶν καλλιεργητικῶν δανείων τῆς Τραπέζης εἶναι τὰ κάτωθι:

Δεδομένου δὲ ὅτι τὰ 75% περίπου τῶν συναλλασσομένων μετὰ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης παραγωγῶν εἶναι συνεταιρισμένοι καὶ τὰ σχετικὰ δάνειά των παρέχονται μέσῳ τῶν Ἑνώσεών των, διὰ τὰ 75% περίπου τῶν καλλιεργητικῶν χορηγήσεών της ἡ Τράπεζα εἰσπράττει τόκον 7%. Ἡ διαφορὰ τῶν ἐπιτοκίων μεταξὺ καλλιεργητικῶν δανείων καὶ δανείων ἐπ’ ἐνεχύρῳ ὑφίστανται ἀπὸ τῆς συστάσεως τῆς Τραπέζης ληφθείσης ὑπ’ ὄψιν τῆς ἰδιαζούσης μορφῆς τῶν ἐπ’ ἐνεχύρῳ τοποθετήσεων. Οὕτω τὰ ἐπιτόκια τῶν δανείων ἐπ’ ἐνεχύρῳ κατὰ τὰ πρῶτα ἔτη τῆς λειτουργίας τῆς Τραπέζης ἐν συγκρίσει πρὸς τὰ εἰσπραττόμενα σήμερον (μὴ συνυπολογιζομένης τῆς προμηθείας ½% κατὰ τριμηνίαν) ἦσαν τὰ κάτωθι:

Δὲν παραγνωρίζομεν βεβαίως ὅτι αἱ σχετικαὶ πιστώσεις πρὸς τὴν γεωργίαν δέον νὰ παρέχωνται μὲ τὸν χαμηλότερον δυνατὸν τόκον. Δυστυχῶς ὅμως ἡ ὅλη κατάστασις τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης δὲν ἐπιτρέπει ἐπὶ τοῦ παρόντος τὴν παρὰ αὐτῆς ἐπιδιωκομένην μείωσιν τῶν ἐπιτοκίων τῶν χορηγήσεών της, ἥτις ἐξαρτᾶται ἀπὸ διαφόρους συντελεστὰς καὶ κυρίως ἀπὸ τὴν παροχὴν εἰς τὴν διάθεσίν της εὐθηνῶν κεφαλαίων. Ἀλλὰ ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα ὡς γνωστόν, ἀπώλεσε κατὰ τὴν κατοχὴν ἐκ τοῦ πληθωρισμοῦ τὰ κεφάλαια καὶ τὰς καταθέσεις της καὶ τὴν ἄσκησιν τοῦ πιστωτικοῦ της ἔργου ἐκτελεῖ μὲ τὰς τιθεμένας εἰς τὴν διάθεσίν της πιστώσεις ὑπὸ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος μετ’ ἀπόφασιν τῆς Νομισματικῆς Ἐπιτροπῆς. Συνημμένως ἐπισυνάπτομεν ἀντίτυπον τῆς ὑπ’ ἀριθ. 11 τῆς 15.2.49 ἐγκυκλίου δι’ ἧς καθωρίσθησαν τὰ ἰσχύοντα ἤδη ἐπιτόκια καὶ προμήθειαι τῶν χορηγήσεων τῆς Ἀγροτ. Τραπέζης. 2. Τὸ σύνολον τῶν πάσης φύσεως δανείων τῆς Τραπέζης ἐν τέλει τοῦ μηνὸς Ὀκτωβρίου 1951 (μέχρι καὶ τοῦ ὁποίου ὑφίστανται ἐπὶ τοῦ παρόντος παρ’ αὐτῇ σχετικὰ ἀπολογιστικὰ στοιχεῖα) ἀνέρχεται εἰς τὸ ποσὸν τῶν δραχ. 1.385.321 ἑκατομμυρίων, ἀναλυομένων κατὰ κατηγορίας δανείων ὡς ἀκολούθως:

Ἐκ τοῦ ἀνωτέρω συνολικοῦ ὑπολοίπου δανείων, ποσὸν δρχ. 236.657 ἑκατ. ἀφορᾷ χορηγήσεις τῆς τρεχούσης καλλιεργητικῆς περιόδου (1951–1952) αἵτινες δὲν κατέστησαν ληξιπρόθεσμοι καὶ συνεπῶς δὲν εἶναι ἀπαιτηταί. Ἐπίσης ποσὸν δρχ. 233.002 ἑκατομ. ἀφορᾷ μεσομακροπρόθεσμα δάνεια ἅτινα ὡς γνωστὸν ἐξοφλοῦνται τμηματικῶς δι’ ἐτησίων δόσεων. Τὸ ὑπόλοιπον ἐκ δραχμῶν 915.662 ἑκατ. ἀφορᾷ ληξιπρόθεσμα δάνεια ἡ τακτοποίησις τῶν ὁποίων θὰ συντελεσθῇ κατὰ τὸ πλεῖστον ἐντὸς τῆς διανυομένης εἰσπρακτικῆς περιόδου ἐκ τοῦ ἀντιτίμου τῶν εἰς χεῖρας τῶν παραγωγῶν προϊόντων. 3. Τέλος γνωρίζομεν ὅτι προκύπτει ἐκ τοῦ δημοσιευθέντος ἀπολογισμοῦ τῆς ΑΤΕ τοῦ ἔτους 1939 κατὰ τὴν 31)9.12.1931 τὸ συνολικὸν ὑπόλοιπον τῶν πάσης φύσεως ἀναλυόμενον ὡς ἑξῆς κατὰ κατηγορίαν δανείων:

Ὁ Ὑπουργὸς

ΣΤ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ

III. Τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ. Ἐπὶ Ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Α. Πρωτοπαπαδάκη. Εἰς ἀπάντησιν τῆς ὑπ’ ἀριθ. 145 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Α. Πρωτοπαπαδάκη, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ σᾶς γνωρίσωμεν τὰ ἑξῆς κατόπιν καὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. πρωτ. Σ1 216)25.1.52 ἐγγράφου πρὸς ἡμᾶς ἀπαντήσεως, ἐπὶ τῶν ἐν τῇ ἐρωτήσει θεμάτων, ἐκ τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν, ἵνα διαβιβάσητε ταῦτα εἰς τὸν ἐρωτήσαντα βουλευτήν. Ι. Ἐκ τοῦ πολέμου, τῆς κατοχῆς καὶ τῆς ἐπακολουθησάσης ἀνταρσίας ἀνέκυψεν ὀξύτατον τὸ πρόβλημα στεγάσεως δημοσίων ὑπηρεσιῶν. Τοῦτο δέ, διότι ἄλλα μὲν τῶν δημοσίων καταστημάτων πυρποληθέντα ὑπὸ τῶν Γερμανῶν ἢ τῶν συμμοριτῶν κατεστράφησαν ὁλικῶς ἢ μερικῶς, ἄλλα δὲ συνεπείᾳ τῆς μακροχρονίου χρήσεώς των ἄνευ τῆς ἐλαχίστης στοιχειώδους συντηρήσεως περιῆλθον εἰς τοιαύτην κατάστασιν, ὥστε ἡ περαιτέρω χρῆσις αὐτῶν νὰ μὴ εἶναι δυνατὴ ἄνευ παραβλέψεως τῶν σοβαρῶν ἀνωμαλιῶν τῶν δημιουργηθέντων ἐκ τοῦ λόγου τούτου εἰς τὴν διεξαγωγὴν τοῦ ἔργου τῶν στεγαζομένων ὑπηρεσιῶν, ὡς καὶ τῶν στοιχειωδῶν ὅρων ὑγιεινῆς τῶν ἐργαζομένων ἐν αὐτοῖς ὑπαλλήλων. Ἡ ὀξύτης τοῦ προβλήματος τούτου ἐπετάθη ἐκ τῆς ἀνάγκης στεγάσεως ὑπηρεσιῶν αἵτινες τὸ πρῶτον συνεστήθησαν, συνεπείᾳ τῆς παρουσιασθείσης μεταπολεμικῶς ἐπεκτάσεως τῆς Κρατικῆς δραστηριότητος εἰς πλείονας τομεῖς τῆς κοινωνικῆς ζωῆς. Οὕτως ἡ Ὑπηρεσία στεγάσεως Δημ. Ὑπηρεσιῶν τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν εὑρέθη εἰς τὴν δύσκολον θέσιν ν’ ἀντιμετωπίσῃ ζητήματα μεγίστης σπουδαιότητος δεδομένου ὅτι ἄνευ ἐξασφαλίσεως ἀνεκτῆς στέγης εἰς τὰς Δημοσίας Ὑπηρεσίας εἶναι ἄκρως δυσχερὴς ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ἀνετιθεμένου εἰς αὐτὰς ἔργου, ἔχουσα εἰς τὴν διάθεσίν της πενιχρότατα μέσα, λόγῳ τῶν περιωρισμένων δυνατοτήτων τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἕνεκα τούτου παλαίουσα πρὸς μυρίας δυσχερείας καὶ ἀντιξοότητας ἀντιμετώπισεν ὅλως προχείρως καὶ ἐκ τῶν ἐνόντων τὰς δικαίας ἀπαιτήσεις τῶν ὑπηρεσιῶν περὶ ἐπισκευῆς τῶν κατεστραμμένων οἰκημάτων των, εἰς τὰ ὁποῖα ὑπὸ ἄλλας συνθήκας οὐδεὶς θὰ ἐδέχετο νὰ στεγασθῇ ἢ περὶ ἐγκαταστάσεώς των εἰς ἕτερα νεομισθούμενα τοιαῦτα. Λύσις ὅμως εἰς τὸ ὅλον ζήτημα δὲν ἐδόθη εἰσέτι, διότι, πλὴν ἐλαχίστων περιπτώσεων μισθώσεων νέων οἰκημάτων τὸ σύνολον τῶν ὁποίων δὲν ὑπερβαίνει τὰ 20% τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν δημοσίων οἰκημάτων, αἱ δημόσιαι ὑπηρεσίαι ἐξακολουθοῦσι νὰ στεγάζωνται εἰς πεπαλαιωμένα ἀνεπαρκῆ ἀπὸ ἀπόψεως χώρου καὶ ἐν πολλοῖς κατεστραμμένα οἰκήματα, ἡ δὲ εἰκὼν τὴν ὁποίαν παρουσιάζει ἡ στέγασις τούτων, πρὸ παντὸς εἰς τὰς ἐπαρχίας, εἶναι ἀποκαρδιωτικὴ ἀπὸ πάσης πλευρᾶς, διότι ἐκτὸς τοῦ ὅτι συντελεῖ εἰς τὴν δημιουργίαν ἥκιστα ἐποικοδομητικῆς διὰ τὴν κρατικὴν ἐκπροσώπησιν ἀντιλήψεως τοῦ πολίτου, ἀποτελεῖ φραγμὸν ἀνασχέσεως τῆς πρὸς ἐργασίαν ἐφέσεως τοῦ ὑπαλλήλου. Κατόπιν τῶν ἀνωτέρω, οὐχὶ μόνον δὲν δύναται νὰ γίνῃ συζήτησις περὶ περιορισμοῦ τῶν χώρων τῶν χρησιμοποιουμένων διὰ τὴν στέγασιν τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν, ἀλλ’ ἀντιθέτως δέον ν’ ἀποδοθῇ ἡ δέουσα προσοχὴ τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ θέμα τοῦτο, ὥστε νὰ ληφθοῦν τὰ κατάλληλα μέτρα καὶ ἐξευρεθοῦν οἱ σχετικοὶ πόροι διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῆς στεγάσεως τούτων εἰς τὸ προπολεμικὸν ἐπίπεδον.

Ὁ Ὑπουργὸς

Χ. ΕΥΕΛΠΙΔΗΣ

Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ χορηγήσεως εἰς τὰς γυναῖκας τοῦ δικαιώματος ἐκλέγειν καὶ ἐκλέγεσθαι κατὰ τὰς βουλευτικὰς ἐκλογάς». Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ρυθμίσεως ζητημάτων ἐξ ἀναγκαστικῶν ἀπαλλοτριώσεων διὰ τὴν ἵδρυσιν ἢ ἐπέκτασιν ἀεροδρομίων Κρήτης κλπ.». Ἡ ἐπὶ τῆς Κοινωνικῆς Προνοίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν σχεδίων νόμων: 1) «Περὶ ὑπαγωγῆς τοῦ Θεραπευτηρίου–Σανατορίου Σπάρτης, Ἰωάννου καὶ Αἰκατερίνης Γρηγορίου εἰς τὰς διατάξεις τοῦ Α. Ν. 965)1937» καὶ 2) «περὶ ἐγκρίσεως ἐκτελέσεως ἔργων κατεπειγούσης φύσεως εἰς νοσηλευτικὰ καὶ ὑγειονομικὰ ἱδρύματα κατὰ παρέκκλισιν τῶν περὶ ἐκτελέσεως δημοσίων ἔργων καὶ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ κειμένων διατάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ν. Μπακόπουλος καὶ Δ. Ζέρβας καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἱδρύσεως Ταμείου Ὑγείας παρὰ τῷ Συμβολαιογραφικῷ Συλλόγῳ Ἐφετείων Ἀθηνῶν–Αἰγίου–Δωδεκανήσου καὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων περὶ Συμβολαιογράφων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Λ. Καραμαούνας καὶ Κ. Μπέλλας καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Α. Ν. 1623)1951 «περὶ ἀναστολῆς διώξεως ἀδικημάτων τινῶν, προσωρινῆς ἀπολύσεως καταδίκων κλπ». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Θ. Σαράντης, Α. Βοῦλτζος, Γ. Καρότσης, Π. Βουδούρης, Δ. Δόκος καὶ Π. Λυκουρέζος καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῶν ὑπ’ ἀριθ. 1540)1950 καὶ 1912)1951 Α. Ν. καὶ περὶ παρατάσεως προθεσμιῶν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1912)1951 Α. Ν. καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Κ. Μαρῆς, Κ. Χριστόπουλος καὶ Ε. Κοθρῆς καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῶν ὑπ’ ἀριθ. 1540)50 καὶ 1912)1951 καὶ παρατάσεως προθεσμιῶν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1912)51 Α. Ν. καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ι. Χρυσοχόος, Ν. Κουπαροῦσος, Γ. Παμπούκας, Γ. Πλατῆς, Μ. Στεφανίδης καὶ Κ. Χριστόπουλος καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῶν ὑπ’ ἀριθ. 1540)51 καὶ 1912)52 Α. Ν. καὶ παρατάσεως προθεσμιῶν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1912)51 Α. Ν. καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. Ἀναγνωστόπουλος, Ν. Ἀσκούτσης, Κ. Μπέλλας, Γ. Μπακατσέλος, Δ. Μανέντης, κ. ἄ. καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῶν ὑπ’ ἀριθ. 1540)50 καὶ 1912) 51 Α. Ν. καὶ παρατάσεως προθεσμιῶν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1912)1951 Α. Ν. καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. Μπακατσέλος, Κ. Μπέλλας, Β. Βασιλικός, Λ. Ἰασονίδης, Α. Μπαλτατζῆς, κ. ἄ. καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐγγραφῆς ἐπιλαχόντων φοιτητῶν καὶ ρυθμίσεως Πανεπιστημιακῶν τινων ζητημάτων καὶ συμπληρώσεως Ἐκπαιδευτικῶν τινων διατάξεων». Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Βούλγαρης καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ δωρεὰν παραχωρήσεως ἀνταλλαξίμων ἀκινήτων διὰ τὴν ἀνέγερσιν καὶ ἐπισκευὴν τῶν διδακτηρίων τοῦ Κράτους». Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Σχινᾶς καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διατάξεών τινων ἀφορωσῶν τοὺς ἀνθυπασπιστὰς τῆς Χωροφυλακῆς». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ε. Μπακλατζῆς, Σ. Πολυζωγόπουλος, Σ. Χούτας, Π. Φικιώρης, Γ. Γεωργιάδης, Α. Δερτιλῆς, κ. ἄ. καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διατάξεών τινων ἀφορωσῶν τοὺς ἀνθυπασπιστὰς τῆς Χωροφυλακῆς». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ν. Μπακόπουλος καὶ Δ. Ζέρβας καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ρυθμίσεως ζητημάτων ἐξ ἀναγκαστικῶν ἀπαλλοτριώσεων διὰ τὴν ἵδρυσιν ἢ ἐπέκτασιν ἀεροδρομίων Κρήτης κ. λ. π.». Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Μαρῆς καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ρυθμίσεως ζητημάτων ἐξ ἀναγκαστικῶν ἀπαλλοτριώσεων διὰ τὴν ἵδρυσιν ἢ ἐπέκτασιν ἀεροδρομίων Κρήτης κλπ.». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Κ. Μαρῆς καὶ Γ. Παπαϊωάννου καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ρυθμίσεως ζητημάτων ἐξ ἀναγκαστικῶν ἀπαλλοτριώσεων διὰ τὴν ἵδρυσιν ἢ ἐπέκτασιν ἀεροδρομίων Κρήτης κ. λ. π.». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Θεοδοσιάδης, Π. Βουδούρης, Θ. Ταμβακᾶς, Β. Μπακονίκας, Γ. Μεταξᾶς, κ. ἄ. καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς κειμένης νομοθεσίας «περὶ Ταμείου Συντάξεων Μηχανικῶν καὶ Ἐργοληπτῶν Δημοσίων Ἔργων».

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Β. Βασιλικὸς ἔχει τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§6Β. ΒΑΣΙΛΙΚΟΣ. Ἐζήτησα τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως κ. Πρόεδρε, διὰ νὰ μεταφέρω εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν τὴν ἀγωνίαν καὶ ἀνησυχίαν τοῦ λαοῦ τῆς ἰδιαιτέρας ἐκλογικῆς μου περιφερείας, καθὼς καὶ ὁλοκλήρου τῆς Μακεδονικῆς ὑπαίθρου διὰ τὴν ἄνευ προηγουμένου οἰκονομικὴν ἐξαθλίωσιν καὶ ἐγκατάλειψίν του, διὰ τὴν ὁποίαν ὅλοι μας εἴμεθα ὑπεύθυνοι. Τὸ θέμα τῆς Ἑλληνικῆς ὑπαίθρου εἶναι μέγα καὶ σοβαρώτατον κ. βουλευταὶ καὶ θὰ ἔπρεπε νὰ ἀποτελέσῃ ἀντικείμενον ἰδιαιτέρας συζητήσεως ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ὅπως ἐγένετο καὶ εἰς τὴν προηγουμένην Βουλήν, ἀλλ’ ἄνευ δυστυχῶς πρακτικοῦ ἀποτελέσματος. Ἡ Κυβέρνησις ὡς πολιτικὴ ἡγεσία τῆς Χώρας, εἶναι καιρὸς ὅπως ἐνδιαφερθῇ ζωηρότερα διὰ τὰ θέματα τῆς Ἑλληνικῆς ὑπαίθρου, τῆς βελτιώσεως τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου τῶν ἡρωϊκῶν κατοίκων της, διότι δὲν πρέπει νὰ λησμονῆται ὅτι ἡ ἀθλιότης τῆς ὑπαίθρου, τοῦ χωριοῦ φέρει ἀναποτρέπτως τὴν καταστροφὴν εἰς τὰ μὴ προβλεπτικὰ Κράτη. Δὲν θὰ κάμω κατάχρησιν τῆς καλωσύνης τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Σώματος καὶ δι’ αὐτὸ περιορίζομαι δι’ ὀλίγων νὰ ὁμιλήσω διὰ τὴν ἐπικρατοῦσαν, τραγικὴν ἀπὸ ἀπόψεως συγκοινωνίας, κατάστασιν εἰς τὴν Χαλκιδικήν, τὴν πολυπαθῆ αὐτὴν περιοχήν, τὴν πατρίδα τοῦ Ἀριστοτέλους διὰ τὴν ὁποίαν οὐδεμία σοβαρὰ μέριμνα ἐξεδηλώθη πρὸς κατασκευὴν τῶν ἐθνικῶν ὁδῶν. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων ἀπαντῶν εἰς τὰς ἐπανειλημμένας ἐκκλήσεις μας περὶ κατασκευῆς τῶν ἐθνικῶν ὁδῶν Χαλκιδικῆς, μᾶς ἀπαντᾶ στερεοτύπως ὅτι, ἡ ἐκτέλεσις ἔργων ὁδοποιΐας δὲν εἶναι εὐχερὴς ἐπὶ τοῦ παρόντος, λόγῳ ἐλλείψεως πιστώσεων. Ὁμολογῶ ὅτι ἡ ἀπάντησις αὕτη τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Δημοσίων Ἔργων, δὲν μᾶς ἱκανοποιεῖ τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον, τοιαῦται πιστώσεις, δὲν γνωρίζω βάσει ποίων κριτηρίων, εὐχερῶς διατίθενται διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων ὁδοποιΐας εἰς ἄλλας περιοχὰς τῆς χώρας. Ὑπογραμμίζων τὴν ἀνάγκην διαθέσεως πιστώσεων καὶ διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν ἐθνικῶν ὁδῶν τῆς Χαλκιδικῆς, ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον λόγῳ τῆς σημερινῆς ἀθλιότητος τῶν ὁδῶν νὰ διακόπτεται κατὰ τὴν περίοδον τοῦ χειμῶνος ἡ συγκοινωνία καὶ νὰ καθίσταται κατόπιν τούτου δυσχερὴς ἡ μεταφορὰ εἰς τὰ Νοσοκομεῖα τῆς Θεσσαλονίκης ἀσθενῶν ἐκ τῆς περιοχῆς Κασσάνδρας, ἀσθενῶν οἱ ὁποῖοι ὑπὸ τὰς συνθήκας αὐτὰς ἀποθνήσκουν πρὸς δόξαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους. Ἐφιστῶ ἐν προκειμένῳ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Δημοσίων Ἔργων, γνωρίζοντος ἀσφαλῶς ὅτι τὸ μέτρον τοῦ πολιτισμοῦ ἑνὸς τόπου εἶναι ἡ συγκοινωνία καὶ γνωρίζοντος ἀκόμη, ὅτι μεταπολεμικῶς εἰς τὸν τομέα τῆς κατασκευῆς τῶν ὁδῶν τῆς Χώρας, οὔτε τὸ τέταρτον τῆς προπολεμικῆς προσπαθείας καταβάλλεται.

§7Ι. ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, τὴν λῆψιν μέτρων. Δὲν εἶναι μόνον ἡ ἐν καιρῷ χειμῶνος διακοπή, ἀλλὰ θὰ διακοποῦν αἱ συγκοινωνίαι ἐξ ὁλοκλήρου. Εἶναι κρῖμα νὰ ἀφήνωνται ἑκατοντάδες χιλιομέτρων νὰ καταστρέφωνται τελείως καὶ νὰ μὴν ὑπάρχουν συγκοινωνίαι εἰς τὴν Χαλκιδικήν. Πρέπει νὰ ληφθοῦν μέτρα, διότι εἶναι ἡ κατάστασις τραγική.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Βʹ συζήτησις κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον, τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 603) 11.5.1951 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου».

§9ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον, τὸ σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 603)11.5.1951 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου». Βʹ συζήτησις κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον, τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 216) 23.2.1951 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἀφορώσης τὴν ἐπέκτασιν τῶν περὶ ἀποδημίας εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν ἰσχυουσῶν διατάξεων καὶ εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς κλπ. Λ. Σ.».

§11ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον, τὸ σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 216)23.2.1951 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἀφορώσης τὴν ἐπέκτασιν τῶν περὶ ἀποδημίας εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν ἰσχυουσῶν διατάξεων καὶ εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς κλπ. Λ. Σ.». Μόνη συζήτησις κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ λήξεως τῆς κατὰ τῆς Γερμανίας ἐμπολέμου καταστάσεως», ὡς ἐτροποποιήθη παρὰ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς.

§13ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, τὸ σχέδιον νόμου «περὶ λήξεως τῆς κατὰ τῆς Γερμανίας ἐμπολέμου καταστάσεως», ὡς ἐτροποποιήθη παρὰ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Αʹ συζήτησις κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον, τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ Ἀναγκαστ. Νόμου 132 τῆς 7ης Σεπτεμβρίου 1936 «περὶ συστάσεως τμήματος πολιτικῶν ὑποθέσεων παρὰ τῇ Γεν. Διοικήσει Θράκης καὶ περὶ διορισμοῦ Ἐπιθεωρητῶν Μουσουλμανικῶν Σχολείων ἐν Δυτικῇ Θράκῃ».

§15ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον, τὸ σχέδιον νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ Ἀναγκαστ. Νόμου 132 τῆς 7ης Σεπτεμβρίου 1936 «περὶ συστάσεως τμήματος πολιτικῶν ὑποθέσεων παρὰ τῇ Γεν. Διοικήσει Θράκης καὶ περὶ διορισμοῦ Ἐπιθεωρητῶν Μουσουλμανικῶν Σχολείων ἐν Δυτικῇ Θράκῃ». Αʹ συζήτησις κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον, τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ δωρεὰν παραχωρήσεως ἀνταλλαξίμων ἀκινήτων διὰ τὴν ἀνέγερσιν καὶ ἐπέκτασιν τῶν διδακτηρίων τοῦ Κράτους».

§17ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον, τὸ σχέδιον νόμου «περὶ δωρεὰν παραχωρήσεως ἀνταλλαξίμων ἀκινήτων διὰ τὴν ἀνέγερσιν καὶ ἐπέκτασιν τῶν διδακτηρίων τοῦ Κράτους». Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου, τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διατάξεών τινων ἀφορωσῶν τὴν ἀπονομὴν διπλωμάτων Ἐμπ. Ναυτικοῦ». Ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§19Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριοι βουλευταί, αἱ πολεμικαὶ συνθῆκαι ὑπεχρέωσαν πολλοὺς τῶν Ναυτικῶν μας νὰ ἔρχωνται εἰς τὴν Πατρίδα καὶ νὰ φεύγουν χωρὶς νὰ παραμένουν ἐπὶ ὅσον χρονικὸν διάστημα ἐχρειάζετο διὰ νὰ πάρουν τὸ δίπλωμα τοῦ Ε. Ν. πρὸς προσαγωγὴν εἰς τὸν κλάδον. Αἱ πολεμικαὶ πάλιν συνθῆκαι ἀπὸ τοῦ 1940 καὶ ἐπέκεινα, ἔκαμον πολλοὺς ναυτικοὺς διαφόρων κλάδων ν’ ἀλλάξουν εἰδικότητα π. χ. ραδιοτηλεγραφηταὶ ἤσκουν καλῶς τὰ καθήκοντα τοῦ πλοιάρχου, μηχανικοὶ ἤσκουν τὰ καθήκοντα ἄλλης εἰδικότητος κλπ. Ἕνεκα τοῦ λόγου τούτου, παρουσιάζεται ἡ περίπτωσις εἰς ὡρισμένους ναυτικοὺς νὰ παρασχεθοῦν ὡρισμέναι εὐκολίαι πρὸς τακτοποίησίν των εἰς τοὺς κλάδους των, δηλαδὴ νὰ πάρουν τὰ διπλώματα εἰς τὰ ὁποῖα ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν ἠσκήθησαν καὶ διὰ τὰ ὁποῖα ἔχουν ἤδη τὰ προσόντα καὶ τὰ ὁποῖα δὲν ἠμπόρεσαν νὰ πάρουν λόγῳ τῆς πολεμικῆς καταστάσεως. Τὸ Ὑπουργεῖον Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας συνεκέντρωσεν αὐτὰς τὰς περιπτώσεις καὶ συνέταξε τὸ ὑπὸ συζήτησιν σχέδιον νόμου, τὸ ὁποῖον ἐπιδιώκει νὰ τακτοποιήσῃ αὐτὰς τὰς περιπτώσεις τῶν διαφόρων ναυτικῶν εἰς τοὺς ὁποίους ἐπιτρέπεται νὰ λάβουν διπλώματα, μετά, ἢ ἄνευ ἐξετάσεων. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῆς Ναυτιλίας ἐπεξειργάσθη τὸ νομοσχέδιον καὶ τὸ εὗρε καλῶς ἔχον καὶ συνιστᾷ τὴν ἐπιψήφισίν του, τροποποιήσασα μόνον τοῦτο εἰς ὡρισμένα ἄρθρα φραστικῶς. Εἰς τὴν διάταξιν εἰς τὴν ὁποίαν παρουσιάσθη μία ἀντιγνωμία ἐκ μέρους ἑνὸς τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, εἶναι ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 4, τὸ ὁποῖον ὁρίζει ὅτι «μόνιμοι ἀξιωματικοί.... (ἀναγινώσκει)....». Τὸ σχέδιον νόμου ὥριζε τὴν ὑπηρεσίαν εἰς τὴν Ναυτιλίαν 3ετῆ, ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ τὴν ηὔξησε εἰς 4ετῆ καὶ κατὰ παμψηφίαν σχεδὸν πλὴν μιᾶς διαφωνίας ἐψήφισε τὴν διάταξιν αὐτήν. Ὅπως σᾶς εἶπον ἔχει διατάξεις τακτοποιούσας ὡρισμένας περιπτώσεις καὶ αὐτὴ ἡ διάταξις γίνεται διὰ νὰ τακτοποιήσῃ τὴν περίπτωσιν ἑνὸς ἀξιωματικοῦ τοῦ λιμενικοῦ Σώματος, ὁ ὁποῖος παρητήθη τῶν τάξεων ὑπηρετήσας κατὰ τὰ διαρρεύσαντα ἔτη καὶ ἐπὶ 4 χρόνια εἰς τὸ ἐμπορικὸν ναυτικὸν ἐξ ὧν δύο χρόνια ἤσκησε καλῶς τὰ καθήκοντα τοῦ ἀνθυποπλοιάρχου καὶ ὑποπλοιάρχου καὶ συνεπῶς νομίζει ἡ Ἐπιτροπὴ ὅτι δικαιοῦται καὶ ὁ ἀξιωματικὸς αὐτὸς ὁ Λιμενικὸς νὰ πάρῃ τὸ δίπλωμα τοῦ πλοιάρχου Βʹ τάξεως. Προσθέτως ὁ ἀξιωματικὸς αὐτὸς ὑπεβλήθη εἰς ἐξετάσεις κανονικάς, ἐνώπιον τῆς νομίμου Ἐπιτροπῆς καὶ ἐπέτυχεν εἰς αὐτὰς διακριθεὶς μάλιστα κατὰ τὰς πληροφορίας τῆς ὑπηρεσίας κυρίως εἰς τὰ ναυτικὰ μαθήματα. Ἀλλά, ἡ διάταξις αὐτὴ τοῦ ἄρθρου 4, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἴσως ἀσχοληθῇ περαιτέρω ἡ Βουλὴ ἐπιτρέπει μονίμως εἰς τοὺς λιμενικοὺς ἀξιωματικοὺς—διὰ πρώτην φορὰν θεσπίζεται αὐτὴ ἡ διάταξις— νὰ παίρνουν διπλώματα ἐμπορικοῦ ναυτικοῦ. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐδέχθη τὴν διάταξιν αὐτὴν καὶ τὴν ἀποδέχεται, διότι κρίνει ὅτι ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι ἐξ ἁπαλῶν ὀνύχων ἀσχολοῦνται εἰς τὴν διοίκησιν τῶν ἐμπορικῶν πλοίων, ἀσχολοῦνται εἰς τὴν διοίκησιν καὶ ἀνάπτυξιν καὶ λῆψιν μέτρων διὰ τὴν Ἐμπορικὴν Ναυτιλίαν, ἐφ’ ὅσον ἔχουν ἔφεσιν νὰ ἀσκήσουν καὶ πλοιαρχικὰ καθήκοντα καὶ μετὰ τὴν ἀπομάκρυνσίν των ἐκ τοῦ Σώματος καὶ ἔχουν τὴν ὑπομονὴν ἐπὶ 4 χρόνια νὰ ἐπιβαίνουν ἐμπορικῶν πλοίων καὶ νὰ ἀσκοῦνται καὶ εἰς τὴν πρακτικὴν ναυτικὴν καὶ δίδουν κατόπιν ἐξετάσεις ἐνώπιον τῆς ἁρμοδίας ἐπιτροπῆς, νομίζει ἡ ἐπιτροπὴ ὅτι δικαιοῦνται καὶ οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ νὰ τύχουν τοῦ διπλώματος αὐτοῦ. Ἡ διάταξις δὲ αὐτὴ ἡ καινοτόμος καὶ διὰ πρώτην φορὰν λαμβανομένη θὰ ἀποτελέσῃ καὶ ἕνα συνδετικὸν κρῖκον ἔτι στενώτερον τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Λιμενικοῦ Σώματος πρὸς τὸ πλοῖον. Νομίζομεν ὅτι θὰ τὸ ἀγαπήσουν ἀκόμη περισσότερον, διότι ὁ κάθε ἕνας θὰ γνωρίζῃ ὅτι ἀργότερον, ὅταν φύγῃ ἀπὸ τὰς τάξεις τοῦ Λιμενικοῦ Σώματος, ἠμπορεῖ νὰ πάῃ νὰ πλοιαρχεύσῃ καὶ συνεπῶς ἡ ψυχικὴ ἐπαφὴ τῶν πραγμάτων, τῶν πλοίων, τὰ ὁποῖα διευθύνουν καὶ τῶν ἀξιωματικῶν αὐτῶν θὰ εἶναι ἔτι στενωτέρα. Δι’ αὐτὸ ἡμεῖς νομίζομεν καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ κατὰ παμψηφία, πλὴν μιᾶς ψήφου, ἔκρινεν ὅτι πρέπει νὰ ψηφισθῇ αὐτὴ ἡ διάταξις. Τὸ νομοσχέδιον, ὅπως σᾶς εἶπον, ἀποκαθιστᾷ ὡρισμένους ἀξιωματικοὺς τοῦ Ἐμπορικοῦ Ναυτικοῦ εἰς τοὺς βαθμούς των, ἄλλους κατόπιν ἐξετάσεων, ἄλλους ἄνευ ἐξετάσεων, ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἠμπόρεσαν λόγῳ τῶν πολεμικῶν περιστάσεων κανονικῶς νὰ τακτοποιηθοῦν μέχρι σήμερον. Νομίζομεν ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ πρέπει νὰ τύχῃ τῆς ψήφου τῆς Βουλῆς, διότι ἀνταποκρίνεται εἰς τὰς πραγματικὰς ἀνάγκας τῆς Ναυτιλίας. Δὲν πρόκειται δὲ περὶ πολλῶν ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι τακτοποιοῦνται μὲ αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον παρὰ περὶ 50 περίπου, διαφόρων κλάδων καὶ ὅπως μᾶς ἐπληροφόρησεν ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας, αἱ συνδικαλιστικαὶ ὀργανώσεις τῶν ναυτικῶν συμφωνοῦν εἰς τὴν λῆψιν τῶν μέτρων αὐτῶν καὶ συνεπῶς δὲν πρόκειται νὰ διαταραχθῇ καὶ ἡ τάξις εἰς τὰ Σωματεῖα. Αὐτὸ μᾶς ἐπληροφόρησεν ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας.

§20Ε. ΓΟΝΗΣ. Ἐν τούτοις σήμερον μᾶς ἐπεσκέφθησαν καὶ διεμαρτυρήθησαν.

§21Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Διὰ τοῦ ἄρθρου 1 τακτοποιοῦνται περίπου 30 πρόσωπα καὶ διὰ τῶν ἄλλων ἄρθρων περὶ τὰ 20 πρόσωπα, δηλαδὴ 50 πρόσωπα ἐν συνόλῳ, τὰ ὁποῖα σήμερον οὐσιαστικῶς ἐκτελοῦν καθήκοντα ἀξιωματικῶν Ἐμπορικοῦ Ναυτικοῦ καὶ πρόκειται δώσαντες ἐξετάσεις ἢ προκειμένου νὰ δώσουν νὰ πάρουν τὸ δίπλωμά των. Συνεπῶς νομίζομεν ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ πρέπει νὰ τύχῃ τῆς ψήφου τῆς Βουλῆς.

§22Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ἀποδέχεσθε τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ἠκούσατε κατὰ τὴν συζήτησιν ἐνώπιον τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς;

§23Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ἐγὼ ξεκινῶ ἀπὸ τὴν ἄποψιν ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι μία εὐεργετικὴ μεταχείρισις μιᾶς κατηγορίας ναυτικῶν. Ἡ ὑπὲρ 12ετὴς ὑπηρεσία, ἡ πενταετὴς ὑπηρεσία, ἡ διετὴς ὑπηρεσία, ποὺ καθιστοῦν καὶ τὴν διάταξιν κάπως φωτογραφικήν, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἀπαλειφθῶσι καὶ ἐὰν θέλωμεν νὰ κάμωμεν μίαν εὐεργετικὴν διάταξιν νὰ χωρήσωμεν μὲ γενναιότητα καὶ νὰ ὁρίσωμεν ἁπλῶς 10ετίαν πρὸ τοῦ 1948. Δηλαδὴ ἐκεῖ ποὺ λέγει: «δωδεκαετίαν» νὰ εἴπωμεν: «οἱ ὑποβαλόντες μέχρι τοῦ 1948 ἐφ’ ὅσον ἔχουν δεκαετῆ ὑπηρεσίαν». Διότι ἡ πρὸ τοῦ 1948 δεκαετὴς ὑπηρεσία σημαίνει ὅτι διηνύθη κατὰ τὴν περίοδον τοῦ πολέμου.

§24Ν. ΚΡΑΣΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐμπορ. Ναυτιλίας). Δέχομαι 10 χρόνια ἐκ τῶν ὁποίων δύο τοὐλάχιστον νὰ εἶναι πολεμικῆς περιόδου.

§25Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Πολὺ καλά.

§26Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Νομίζω ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτό, τὸ ὁποῖον ἐξυπηρετεῖ τοὺς ναυτικούς, οἱ ὁποῖοι, ἔχουν μικρὰν ὑπηρεσίαν, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὰ γενικὰ προσόντα, οἱ ὁποῖοι ὑπεβλήθησαν εἰς ἐξετάσεις καὶ πολλοὶ ἐκ τούτων ἐπέτυχον ἢ ἄλλους τοὺς ὁποίους διευκολύνει νὰ μετάσχουν τῶν ἐξετάσεων, τὸ νομοσχέδιον αὐτό, τὸ ὁποῖον, ἐὰν τὸ κρίνωμεν ἐκ τῶν διατάξεων αὐτοῦ, εἶναι αὐστηρότερον προηγουμένων νομοσχεδίων, ἐν τούτοις ὅμως ὑποβοηθεῖ μία μερίδα ναυτικῶν, 50 ἐν συνόλῳ ἀνθρώπων, νὰ πάρουν τὰ διπλώματά των, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ τύχῃ τῆς ψήφου τῆς Βουλῆς. Σήμερον εὐτυχῶς ἡ Ἐμπορικὴ Ναυτιλία κινεῖται, καὶ συνεπῶς ὑπάρχουν πλοῖα, ὑπάρχουν θέσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ ἀπορροφήσουν τοὺς βαθμοφόρους αὐτοὺς τοῦ Ἐμπορικοῦ Ναυτικοῦ καὶ συνεπῶς δὲν θὰ διαταραχθῇ ἡ τάξις καὶ ἡ ἠρεμία τῶν Σωματείων τῶν Συνδικαλιστικῶν. Ἐὰν εἴχωμεν κρίσιν Ἐμπορικοῦ Ναυτικοῦ θὰ ἔπρεπε νὰ σκεφθῶμεν ἄλλως. Σήμερον ὅμως ὑπάρχει ἔλλειψις ἀξιωματικῶν καὶ τὰ πλοῖα, τὰ ὑπὸ ξένας σημαίας ἀλλὰ Ἑλληνικῆς ἰδιοκτησίας, ἀναγκάζονται πολλάκις νὰ παίρνουν καὶ ξένους βαθμοφόρους ἢ ἄλλους μὴ διπλωματούχους ἀξιωματικούς. Συνεπῶς τὸ μέτρον τοῦτο εἶναι ἓν μέτρον ἀναγκαῖον καὶ ἐπιβεβλημένον καὶ συνεπῶς ὀρθῶς τίθεται ὑπὸ τὴν κρίσιν σας.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ε. Γονῆς.

§28Ε. ΓΟΝΗΣ. Ἡ μόνη ἀντίρρησις, ἡ ὁποία, ἀξιότιμοι, κύριοι συνάδελφοι, προεβλήθη καὶ προβάλλεται κατὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου εἶναι ἀκριβῶς τῶν συνδικαλιστικῶν ὀργανώσεων αἱ ὁποῖαι νομίζω ὅτι ἐν προκειμένῳ προστατεύουν γενικώτερον τὰ συμφέροντα τῆς Πολιτείας, ἀλλὰ καὶ εἰδικώτερον τὰ εἰδικά των συμφέροντα. Ἀντιτίθενται κατ’ ἀρχὴν εἰς τὴν ἀπόκτησιν διπλωμάτων παρ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐξεκίνησαν διὰ τὸν κλάδον αὐτὸν καὶ ἀφοῦ ἀπὸ τὸν κλάδον των τὸν ὁποῖον ἠκολούθησαν ἀπέκτησαν ὅτι ἐνόμισαν ἤδη κατέρχονται εἰς τὸν στίβον διὰ νὰ συναγωνισθῶσιν τοὺς ἐξ ἐπαγγέλματος ναυτικούς. Θὰ ηὐχόμην νὰ μὴν ὑπῆρχε κρίσις εἰς τὸ ναυτικόν. Βεβαίως δὲν ὑπάρχει κρίσις ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τὴν γενικωτέραν, ἀλλὰ ὅτι ὑπάρχει ἀνεργία εἰς τοὺς ναυτεργάτας, αὐτὸ εἶναι ἀναμφισβήτητον καὶ διαπιστωμένον. Τουλάχιστον 2.000, σᾶς δίδω σημερινὴν πληροφορίαν, ραδιοτηλεγραφηταὶ εἶναι ἄνευ ἐργασίας. Ἐκκρεμεῖ ἀκόμη τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον γνωρίζει ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, τῶν ξένων σημαιῶν εἰς τὰ Ἑλληνικὰ πλοῖα. Ἐὰν τοῦτο λυθῇ κατ’ εὐχὴν καὶ σήμερον ἦλθον κάτι εὐχάριστα τηλεγραφήματα, ὅτι ἐπίκειται συμφωνία μεταξὺ τῶν ἐκπροσώπων τῶν συνδικαλιστικῶν ὀργανώσεων καὶ τῶν ἐκπροσώπων τῶν ἐφοπλιστῶν, ἡ ὁποία προοιωνίζει εὐτυχῆ τὴν ἔκβασιν τοῦ μεγάλου τούτου θέματος, τουλάχιστον ὡς πρὸς τὸ σημεῖον ἐκεῖνο, κατὰ τὸ ὁποῖον οἱ Ἕλληνες ἐφοπλισταὶ θὰ προσλαμβάνουν Ἑλληνικὰ πληρώματα. Ὑπελογίσθη ὅτι ἐὰν τοῦτο γίνῃ δεκτὸν ἀμέσως δηλαδὴ ὡς πρὸς τὸ σημεῖον τοῦτο τῆς προσλήψεως Ἑλληνικῶν πληρωμάτων, ἐν τῷ συνόλῳ ἡ Ἑλληνικὴ Ἐμπορικὴ δύναμις θὰ ἀπορροφήσῃ 40.000 ναυτεργάτας. Ἀλλὰ μέχρι λύσεως τοῦ ζητήματος τούτου βεβαίως θὰ ὑπάρχῃ ἐκκρεμὲς τὸ θέμα τῆς ἀνεργίας, ἡ ὁποία μαστίζει τοὺς ναυτικοὺς καὶ ἐπαναλαμβάνω ὅτι μόνον περὶ τοὺς 2.000 ραδιοτηλεγραφητὰς ἔχομεν ἀνέργους. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς λοιπόν, τὰ ναυτικὰ συνδικάτα ἀντιτίθενται καὶ προέβησαν σήμερον εἰς διαβήματα σχετικὰ ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου.

§29Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Εἰς ποῖον;

§30Ε. ΓΟΝΗΣ. Εἰς διαφόρους βουλευτάς. Εἰς ἐμὲ καὶ εἰς ἄλλους, εἰς ὅσους εἶχον τὴν ἐμπιστοσύνην. Ἀλλὰ γενικώτερον, κύριοι, θὰ ἤθελον νὰ ζητήσω μίαν διασάφησιν ἐκ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ. Εἰς τὸ ἄρθρον 5, κύριε Ὑπουργέ, λέγετε: «πρὸς δὲ καὶ κατὰ τὰς διατάξεις.... (ἀναγινώσκει)....» Τὶ ἐννοεῖτε, τὰ γενικὰ προσόντα τὰ ὁποῖα χρειάζονται διὰ νὰ ἐξελιχθῇ ὡς μόνιμος ἀξιωματικὸς ἢ τὰ προσόντα τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν ἀπόκτησιν διπλώματος;

§31Ν. ΚΡΑΣΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐμπορ. Ναυτιλίας). Τὰ γενικά. Νὰ μὴν ἔχουν καταδικασθῆ ἐπὶ λαθρεμπορίᾳ, κλπ.

§32Ε. ΓΟΝΗΣ. Διότι διὰ νὰ ἀποκτήσῃ τις δίπλωμα ραδιοτηλεγραφητοῦ, πρέπει νὰ ἔχῃ ἀπολυτήριον Γυμνασίου. Τοῦτο εἶναι μία σοβαρὰ ἀντίρρησις εἰς τὴν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ ραδιοτηλεγραφηταὶ ἀποκτοῦν ἰδιαιτέραν κατάρτισιν λόγῳ τῆς ἐξελίξεως τῆς ραδιοτηλεγραφίας καὶ ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν κατάρτισιν αὐτὴν καὶ πρόσθετοι ὑποχρεώσεις καὶ διδασκαλία, εἰς τὴν σημερινὴν ἐποχὴν νὰ λέγετε ὅτι καταργοῦμεν τὰ ἄλλα προσόντα καὶ πᾶμε μόνον εἰς τὸ Ποινικὸν Μητρῶον. Δηλαδὴ ὀπισθοδρομοῦμεν κατὰ δεκαετηρίδας.

§33Ν. ΚΡΑΣΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐμπορ. Ναυτιλίας). Τὰ γενικὰ προσόντα πρέπει νὰ ὑπάρχουν.

§34Ε. ΓΟΝΗΣ. Αὐτὸ θὰ ἤθελον νὰ διασαφηνισθῇ διότι ἡ ὀπισθοδρόμησις αὐτὴ δὲν θὰ ἦτο πρὸς τὸ συμφέρον τῆς Πολιτείας.

§35Δ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΟΣ. Ὑποστηρίζετε ὅτι μόνον οἱ ἔχοντες ἀπολυτήριον Γυμνασίου θὰ πρέπῃ νὰ τύχουν τοῦ εὐεργετήματος τῆς χορηγήσεως διπλώματος; Καὶ ἐὰν ὑπάρχουν καὶ θὰ ὑπάρχουν ἀσφαλῶς πολλοί, ἀπὸ τοὺς νῦν ραδιοτηλεγραφητὰς οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἐξελιχθῆ εἰς ἀρίστους ραδιοτηλεγραφητὰς καὶ οἱ περισσότεροι τῶν ὁποίων εἶναι ἄνευ ἀπολυτηρίου Γυμνασίου, διατὶ θὰ ἀποκλεισθοῦν τοῦ εὐεργετήματος τούτου;

§36Ε. ΓΟΝΗΣ. Διότι ἡ Πολιτεία ζητεῖ πάντοτε μίαν ἐγγύησιν. Καὶ αὐτὴν τὴν ἐγγύησιν τὴν εὑρίσκει εἰς τὰ τυπικὰ προσόντα. Ἐνίοτε δὲ ζητεῖ καὶ πτυχίον Πανεπιστημίου, ἄλλοτε δὲ ἀπολυτήριον Γυμνασίου. Ἐὰν δὲν ἔχωμεν οὔτε τὰ τυπικὰ προσόντα, ποίαν ἐγγύησιν θὰ ἔχωμεν;

§37Δ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΟΣ. Πῶς ἠμπορεῖ νὰ εἶναι εἰς τὸν στρατὸν ἢ τὴν Ἀεροπορίαν ἄνευ ἀπολυτηρίου Γυμνασίου καὶ νὰ μὴ εἶναι εἰς τὸ Ναυτικόν;

§38Ε. ΓΟΝΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐκφράζω μερικὰς ἀπόψεις τὰς ὁποίας ἐὰν ἔχετε ἀντίθετον γνώμην, ἠμπορεῖτε νὰ ἔλθετε ἐδῶ καὶ νὰ τὰς ἀντικρούσετε ἀπὸ τοῦ βήματος. Νομίζω ὅμως ὅτι εἶναι πολὺ παρακεκινδυνευμένον ἐκ μέρους τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ ἀρχή, κατὰ τὴν ὁποίαν, πᾶς γνωρίζων ραδιοτηλεγραφίαν καὶ ὑπηρετήσας εἴτε εἰς τὸν στρατὸν εἴτε εἰς τὰ αὐτοκίνητα κλπ. ὅτι δύναται νὰ προσέλθῃ καὶ νὰ δώσῃ ἐξετάσεις καὶ τὸ Κράτος νὰ χορηγῇ διπλώματα ἐπὶ τῇ βάσει ἀνεξαρτήτων καὶ ἀγνώστων προσόντων καὶ μὴ ἔχον ἓν στοιχεῖον ἐκκινήσεως εἰς τὸ ὁποῖον πάντοτε ἡ Πολιτεία ἀπέβλεψε θέσασα ὡρισμένους περιορισμοὺς εἰς τὴν τυπικότητα τῶν προσόντων.

§39Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Πρὸ ἔτους, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ἔγινε ἕνας διαγωνισμὸς διὰ ραδιοτηλεγραφητὰς τοῦ Ἐμπορικοῦ Ναυτικοῦ καὶ ἐπέτυχον 7–8 καὶ ἐχορηγήθησαν μόνον πέντε διπλώματα. Καὶ μένουν τρεῖς, οἱ ὁποῖοι καίτοι ἔχουν ἐπιτύχει εἰς τὸν διαγωνισμόν, βάσει τῶν παλαιῶν διατάξεων, ὅμως δὲν ἐπῆραν τὸ δίπλωμα, διότι εἶναι πέραν τοῦ ἀριθμοῦ ποὺ θὰ χορηγηθοῦν διπλώματα. Νομίζω ὅτι θὰ πρέπῃ κατ’ ἀρχὴν νὰ δοθοῦν πρῶτον τὰ διπλώματα εἰς αὐτοὺς καὶ ὕστερα νὰ προστεθοῦν καὶ ἄλλοι. Συνεπῶς, θὰ ζητήσω μίαν δήλωσιν ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἡ ὁποία καὶ νὰ γραφῇ εἰς τὰ πρακτικά, ὅτι πρὶν δοθῇ εἰς αὐτοὺς τὸ δίπλωμα, θὰ δοθῇ εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι μετέσχον εἰς τὸν διαγωνισμὸν καὶ ἐπέτυχον συμφώνως πρὸς τὰς παλαιὰς διατάξεις.

§40Ν. ΚΡΑΣΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐμπορ. Ναυτιλίας). Μάλιστα, δεκτόν.

§41Ε. ΓΟΝΗΣ. Ἡ διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ δύνανται ἄνθρωποι ἐκλέξαντες τὴν σταδιοδρομίαν τοῦ Ναυτικοῦ, τῆς Ἀεροπορίας, τοῦ Αὐτοκινήτου, νὰ ἔρχωνται μὲ προσόντα καὶ εὐεργετήματα, διότι ὑποθέτω ὅτι κάποιου εὐεργετήματος θὰ ἀπέκτησαν ὡς σύνταξιν ἀπὸ τὴν Πολιτείαν κλπ., νὰ ἔρχωνται μὲ ἀνίσους ὅρους νὰ συναγωνίζωνται ἕνα ἐπάγγελμα, τὸ ὁποῖον μαστίζεται ἀπὸ τὴν ἀνεργίαν, δὲν εἶναι ὀρθή. Ἔχομεν ἀνεργίαν, τὴν ὁποίαν μόνον δι’ εὐχῆς δυνάμεθα νὰ ἀντιμετωπίσωμεν, ὅτι θὰ λυθῇ τὸ πρόβλημα τῶν ξένων σημαιῶν. Πρὸς τὸ παρόν, νομίζω ὅτι τοῦτο εἶναι παρακεκινδυνευμένον καὶ θὰ ἤθελα περαίνων τὸν λόγον μου νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ, ἵνα μὴ τυχὸν ἡ καθιερωθεῖσα αὐτὴ ἀρχὴ ἀποβῇ ἐπὶ μεγίστῳ κινδύνῳ καὶ κυρίως μὴ τυχὸν προκαλέσῃ κάποιον σάλον εἰς τὰ Συνδικάτα, διότι εἶναι φυσικὸν νὰ ἀμύνωνται ἐν τῇ προσπαθείᾳ αὑτῶν μὲν περιορισμοῦ τῆς ἀνεργίας, τῆς δὲ νομοθεσίας, διὰ κλεισίματος πυλῶν πρὸς ἐπαγγέλματα ξένα πρὸς τὸν ναυτεργατικὸν κόσμον καὶ πρὸς τὰς συνεπείας τοῦ ἐπαγγέλματος τούτου.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Μπουρνιᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§43Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Κύριοι βουλευταί, πέραν τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἐκθέσω προηγουμένως, θὰ ἤθελα νὰ προσθέσω τοῦτο. Πρόκειται περὶ εὐεργετικῶν διατάξεων καὶ εἰς τὸ κεφάλαιον τοῦτο δὲν συμμερίζομαι τὰς ἀπόψεις τοῦ ἄρτι κατελθόντος τοῦ βήματος ἀξιοτίμου κ. συναδέλφου, διότι ἡ Πολιτεία εἶναι ὑποχρεωμένη ἑκάστοτε νὰ λαμβάνῃ ὑπ’ ὄψει της καὶ περιπτώσεις, ὅπως εἶναι ἡ περίπτωσις τοῦ ἄρθρου 5 τὴν ὁποίαν ἔθιξεν ὁ ἀξιότιμος κ. Γονῆς, περιπτώσεις κατὰ τὰς ὁποίας πρέπει νὰ ὑπάρχῃ παρέκκλισις ἀπὸ τὰς κειμένας διατάξεις καὶ ἡ παρέκκλισις αὐτὴ ἐν προκειμένῳ, ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ραδιοτηλεγραφητάς, νομίζω ὅτι εἶναι ἀπολύτως δικαιολογημένη. Διότι, κύριοι βουλευταί, πρόκειται περὶ ἐξετάσεων καὶ οὐχὶ περὶ εὐεργετικοῦ διπλώματος. Εἶναι ἕνα δικαίωμα πρὸς ἐξέτασιν ἐκείνων οἱ ὁποῖοι εἶναι μόνιμοι ὑπαξιωματικοὶ τοῦ Β. Ν. «....(ἀναγινώσκει)....». Εἰς αὐτὰς τὰς ἐξετάσεις ἐπετράπη νὰ λάβουν μέρος, διὰ νὰ λάβουν τὸ δίπλωμα ραδιοτηλεγραφητοῦ 2ας τάξεως. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ σταθῶμεν, ὕστερα ἀπὸ ὅλα αὐτὰ τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα περιέχει ἡ διάταξις, νὰ σταθῶμεν εἰς τὸ ἀπολυτήριον τοῦ Γυμνασίου.

§44Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Πρόκειται περὶ δύο ἀνθρώπων.

§45Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Δὲν ξεύρω διὰ ποίους πρόκειται. Τὴν εὑρίσκω δικαιολογημένην τὴν διάταξιν αὐτήν. Ἄλλωστε, κύριοι συνάδελφοι, ἡ Συνδικαλιστικὴ ἄποψις τῶν ραδιοτηλεγραφητῶν, δὲν συμβιβάζεται μὲ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 3, ἡ ὁποία διάταξις τοῦ ἄρθρου 3 εἶναι ὑπὲρ τῶν ραδιοτηλεγραφητῶν καὶ κατὰ τῶν Πλοιάρχων. Ἐκεῖνοι δέχονται νὰ τοὺς δοθῇ ἕνα εὐεργέτημα, οἱ Ραδιοτηλεγραφηταὶ νὰ γίνουν ἀξιωματικοὶ τῆς κουβέρτας, νὰ γίνουν καπετάνιοι. Θὰ πρέπῃ, λοιπόν, νὰ ἔλθουν καὶ οἱ ἐμποροπλοίαρχοι νὰ μᾶς εἴπουν: «ὄχι». Νομίζω ὅτι καὶ ἡ περίπτωσις αὐτὴ εἶναι δικαιολογημένη, ἐφ’ ὅσον καὶ ἐδῶ πρόκειται περὶ ἐξετάσεων. Ἐξετάσεις ἠμπορεῖ νὰ δώσῃ πᾶς τις, δὲν θὰ δώσῃ ὁ Ραδιοτηλεγραφητής, ὁ ὁποῖος ἔχει ὑπηρεσίαν ἐν τῷ πλοίῳ; Ὥστε βλέπετε ὅτι εἰς τὴν πρώτην περίπτωσιν ἔχουν δίκαιον, δὲν τοὺς ἐπιτρέπεται ὅμως ἐκεῖ ποὺ δὲν εἶναι συμφέρουσα ἡ διάταξις, νὰ προβάλλουν τὸ συνδικαλιστικὸν αἴτημα. Ἔχω ὅμως καὶ μίαν τροπολογίαν ὑπὲο τῶν Ραδιοτηλεγραφητῶν, διότι τὴν εὑρίσκω δικαιολογημένην, κύριοι συνάδελφοι. Ὑπάρχει ἡ βασικὴ διάταξις εἰς τὸν νόμον τοῦ 1937 περὶ διπλωμάτων ἡ ὁποία περιέχει μίαν ἀνισότητα εἰς βάρος τῶν ραδιοτηλεγραφητῶν, διότι λέγει ἡ σχετικὴ διάταξις, ὅτι ἡ ὑπηρεσία τῶν οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν τοῦ πλοίου προκειμένου περὶ ἐξετάσεων δι’ ἀπόκτησιν διπλώματος Πλοιάρχου, ὑπολογίζεται εἰς τὸ ἥμισυ, ἐνῷ ἡ ὑπηρεσία τῶν Ραδιοτηλεγραφητῶν, ὑπολογίζεται εἰς τὸ τέταρτον. Διατὶ αὐτὴ ἡ ἀνισότης; Καὶ οἱ μὲν καὶ οἱ δὲ δὲν ἔχουν σχέσιν μὲ τὴν κουβέρταν. Ἐφ’ ὅσον ὁ βασικὸς νόμος λέγει «εἰς τὸ ἥμισυ τῆς ὑπηρεσίας τῶν οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν» ὁ αὐτὸς δικαιολογημένος λόγος ἰσχύει καὶ διὰ τοὺς ραδιοτηλεγραφητάς. Συνεπῶς, ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἐπεκτείνετε, κύριε Ὑπουργέ, τὴν διάταξιν αὐτήν. Διότι συνέπεσε τότε τὸ Σωματεῖον τῶν οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν νὰ ἐπιτύχῃ αὐτὴν τὴν διάταξιν, δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ ἡ ἀνισότης αὐτὴ εἰς βάρος τῶν Ραδιοτηλεγραφητῶν. Συνεπῶς, βάσει τῆς παλαιᾶς κειμένης διατάξεως τοῦ 1937, προκειμένου νὰ δώσουν ἐξετάσεις νὰ ὑπολογίζεται ὁ χρόνος εἰς τὸ ἥμισυ τῆς ὑπηρεσίας, τόσον τῶν οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν, ὅσον καὶ τῶν Ραδιοτηλεγραφητῶν.

§46Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ὑπάρχει ἡ ἄλλη περίπτωσις, ὅπως προκειμένου περὶ τῶν ραδιοτηλεγραφητῶν....

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶσθε ἐγγεγραμμένος.

§48Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Τότε ζητῶ τὸν λόγον ἐπὶ ὅλων τῶν ἄρθρων.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τ. Πάρρης ἔχει τὸν λόγον.

§51Τ. ΠΑΡΡΗΣ. .. (ὁμιλεῖ ἀπὸ τῆς θέσεώς του μὴ ἀκουόμενος)...κενῶν τὰ ὁποῖα παρουσιάζονται ἐξ αἰτίας τῆς ἀρρυθμίας, ἡ ὁποία ἐπεκράτησεν εἰς τὰ τελευταῖα αὐτὰ ἔτη, συνεπείᾳ τῆς κατοχικῆς ἀκαταστασίας, τῆς πολεμικῆς περιόδου, εἰς τὸν τομέα τῆς ναυτικῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ τὰς ἀνωμαλίας αὐτὰς νομίζω, ὅτι μᾶλλον ἔρχεται τὸ νομοσχέδιον νὰ θεραπεύσῃ, παρὰ νὰ θεσπίσῃ καὶ εὐεργετικὰς διατάξεις, ὅπως εἶπεν ὁ συνάδελφος κ. Μπουρνιᾶς. Δὲν βλέπω τὰς εὐεργετικὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου, πλὴν τῆς περιπτώσεως τοῦ ἄρθρου 4, τὸ ὁποῖον ἀπησχόλησε καὶ περισσότερον παντὸς ἄλλου τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν. Εἰς τὸ ἄρθρον 4, τὸ ὁποῖον εἶναι καὶ τὸ κρίσιμον ἄρθρον τοῦ ὅλου νομοσχεδίου, ὁρίζεται ὅτι: «οἱ μόνιμοι ἀξιωματικοὶ τοῦ Λιμενικοῦ Σώματος .... (ἀναγινώσκει) ....». Κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὴν κειμένην νομοθεσίαν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου τῆς ἀποκτήσεως δηλαδὴ διπλώματος πλοιάρχου, ὁ χρόνος ὁ ὁποῖος ἀπαιτεῖται διὰ τὸν ναυτόπαιδα, δηλ. διὰ τὸν ἄκρως ἁπτόμενον τῆς ναυτικῆς τέχνης, τὶ γίνεται; Πῶς ἠμπορεῖ τις νὰ ναυτολογηθῇ εἰς ἕνα οἱονδήποτε πλοῖον καὶ μετὰ τέσσερα χρόνια νὰ προσέλθῃ εἰς ἐξετάσεις ἐφ’ ὅσον ἔχει ἀπολυτήριον γυμνασίου, διὰ νὰ λάβῃ τὸ δίπλωμα τοῦ Πλοιάρχου γʹ τάξεως. Διὰ τῆς διατάξεως ταύτης, τοῦ ἄρθρου 4 τὶ θεσπίζεται ἐπὶ πλέον; Θεσπίζεται τοῦτο, ὅτι οἱ λιμενικοὶ ἀξιωματικοί, οἱ ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ἀναντιρρήτως ἔχουν ἕνα δεσμὸν πολλῶν ἐτῶν μὲ τὴν ναυτιλίαν, διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ λιμενικοῦ Σώματος, ὅταν ἐξέρχωνται τῆς ὑπηρεσίας, ἐξέρχονται εἰς μεγάλους βαθμούς, ἐξέρχονται ἄνω τοῦ βαθμοῦ τοῦ ἀντιπλοιάρχου, οἱ ἄνθρωποι, λοιπὸν αὐτοί, οἱ ὁποῖοι ἔχουν μίαν μακρὰν ὑπηρεσίαν καὶ ἕνα δεσμὸν στενὸν καὶ ἐπὶ πολλὰ ἔτη μὲ τὴν ναυτιλίαν, θεσπίζεται διὰ τῆς διατάξεως ταύτης ὅτι, «ἠμποροῦν νὰ προσέλθουν εἰς τὰς ἐξετάσεις καὶ νὰ λάβουν .... (ἀναγινώσκει) ....» Διερωτῶμαι εἶναι ὀρθὸν τοῦτο ὅταν ὁ μὲν ναυτόπαις εἰς τέσσερα ἔτη γίνεται πλοίαρχος, ὁ δὲ λιμενικὸς ἀξιωματικὸς πτυχιοῦχος τῆς ναυτικῆς σχολῆς ὁ ὁποῖος ἔχει πέντε ἔτη ὑπηρεσίαν, εἶναι πολὺ δι’ αὐτὸν νὰ τοῦ ἀναγνωρίσωμεν τὸ δικαίωμα νὰ προσέρχεται εἰς τὰς ἐξετάσεις διὰ νὰ λάβῃ δίπλωμα πλοιάρχου δευτέρας τάξεως ὅταν μάλιστα ἔχῃ δύο ἔτη ὑπηρεσίαν ὡς ἀξιωματικὸς καταστρώματος; Νομίζω ὅτι ὅταν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὸ ἔργον τοῦ πλοιάρχου εἶναι ἔργον ἀναγόμενον εἰς τὴν ἐμπορικὴν ναυτικὴν ἐκτέλεσιν νομίζω ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ δὲν εἶναι πολὺ καὶ πρέπει νὰ γίνῃ δεκτὴ διὰ νὰ ἐπιτραπῇ καὶ εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ Λιμενικοῦ Σώματος μία φυσικὴ εἰς τὸ μέλλον τούτων ἐξέλιξις ὅταν ἀπέρχωνται τοῦ Σώματος. Ἤθελα νὰ παρατηρήσω ἀκόμη τὰ ἑξῆς: βεβαίως ἡ ρύθμισις ἡ ὁποία γίνεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου εἶναι βεβιασμένη ἐφ’ ὅσον δὲν καλύπτει ὅλας τὰς περιπτώσεις τὰς ὁποίας ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν. Εὐχῆς ἔργον θὰ ἦτο ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ τοῦτο καὶ νὰ παρουσιάζεται ἐνώπιον ἡμῶν ἕνα νομοθέτημα τὸ ὁποῖον θὰ καλύπτῃ ὅλα τὰ κενά. Παρατηρῶ ὅτι παραλείπεται ἡ ρύθμισις ἑνὸς σοβαροῦ ζητήματος τοῦ τῶν ἠλεκτρολόγων, ὡς εἶναι γνωστὸν μετὰ τὸν πόλεμον ἐμφανίζονται πλοῖα τὰ ὁποῖα ἔχουσιν ἀνάγκην ἠλεκτρολόγων καὶ ἐν τοῖς πράγμασι γίνεται πρόσληψις ἠλεκτρολόγων. Δὲν ὑπάρχει ὅμως ἐκ τῆς νομοθεσίας καὶ κατοχυρώσεως, θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐφόσον οὕτως ἢ ἄλλως γίνεται πρόσληψις ἠλεκτρολόγων εἰς τὰ πλοῖα τοὐλάχιστον εἰς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶναι ντιζελοκίνητα, θὰ ἠμποροῦσε ὁ ἠλεκτρολόγος ὁ ὁποῖος ὑπάρχει εἰς αὐτὰ σήμερον νὰ κατοχυρωθῇ καὶ νὰ ρυθμισθῇ ἡ ἐργασία του. Ἐπ’ αὐτοῦ θὰ παρεκάλουν τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας νὰ λάβῃ πρόνοιαν. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Ε. Μπακλατζῆς).

§52Ν. ΚΡΑΣΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐμπ. Ναυτιλίας). Βεβαιωθῆτε ὅτι δὲν διαφεύγει ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον ἡ περίπτωσις αὐτή, εἶναι ὅμως θέμα τὸ ὁποῖον θέλει γενικωτέραν μελέτην, πρέπει νὰ ἴδωμεν πόσους ἔχομεν διπλωματούχους διὰ νὰ τὸ ρυθμίσωμεν κι’ αὐτό. Θὰ μελετηθῇ ἀλλὰ σήμερον εἶναι ἐντελῶς ἀδύνατον νὰ περιληφθῇ εἰς τὸ σχέδιον διάταξις.

§53Τ. ΠΑΡΡΗΣ. Σᾶς εὐχαριστῶ, κ. Ὑπουργέ, διὰ τὴν δήλωσίν σας.

§54Ν. ΚΡΑΣΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐμπ. Ναυτιλίας). Ὑπῆρξαν τριακόσιαι περίπου τροπολογίαι ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αἱ ὁποῖαι ἦσαν κατὰ τὸ πλεῖστον προσωπικαί, δι’ αὐτὸ θὰ σᾶς παρακαλέσω ἀφίστε τὰς τροπολογίας νὰ γίνῃ δεκτὸν σήμερον τὸ νομοσχέδιον ὅπως τὸ ἐπεξεργάσθη ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καὶ θὰ ὑπάρξῃ ἄλλη περίπτωσις ὅπου θὰ μελετηθοῦν αὗται.

§55Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Θὰ ἠμπορούσαμεν νὰ τὰς συζητήσωμεν καὶ εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§56Ν. ΚΡΑΣΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐμπ. Ναυτιλίας). Εἰδικῶς διὰ τὴν περίπτωσιν τὴν ὁποίαν λέγει ὁ κ. Πάρρης εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον νὰ γίνῃ δεκτὴ εἰς τὸ παρὸν νομοσχέδιον. Δράττομαι τῆς εὐκαιρίας ν’ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. Γονῆν ὁ ὁποῖος πρὸ ὀλίγου ἀνεκοίνωσεν ὅτι τὰ συνδικάτα ἔχουσι ἀντίρρησιν ἐναντίον τοῦ σχεδίου νόμου. Δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω ὅτι μέχρι τῆς ὥρας δὲν ὑπάρχει ἐπισήμως ἀνακοίνωσις τῶν συνδικάτων ὅτι ἔχουσιν ἀντίρρησιν. Ἀντιθέτως ἔχω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ὅλοι οἱ παράγοντες οἱ ὁποῖοι ἐνδιαφέρονται διὰ τὰ πλοῖα εἶναι σύμφωνοι διὰ τὸ νομοσχέδιον. Σᾶς βεβαιώνω ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ὅπως τὸ εἰσηγεῖσθε, εἶναι ἀκριβῶς ἐκεῖνο εἰς τὸ ὁποῖον συμπίπτουν αἱ ἀπόψεις ὅλων τῶν ἐνδιαφερομένων διὰ τὰ πλοῖα πολὺ δὲ περισσότερον καὶ τῆς ὑπηρεσίας ἐφόσον κατ’ ἐξοχὴν εἶναι ζητήματα ὑπηρεσιακὰ τὰ ὁποῖα ρυθμίζει.

§57Τ. ΠΑΡΡΗΣ. Διὰ τὸ ζήτημα τῶν ἠλεκτρολόγων διὰ τῆς τροπολογίας μου, δὲν σᾶς ὑπέδειξα κ. Ὑπουργέ, κανένα συγκεκριμένον μέτρον, λέγω ὅμως διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος νὰ ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ρυθμίζετε τὸ θέμα ὅπως νομίζετε ὅτι εἶναι προσφορώτερον· ὅτι εἶναι προσφορώτερον καὶ διὰ τὴν ναυτιλίαν καὶ διὰ τὸν ἐργαζόμενον κόσμον.

§58Ν. ΚΡΑΣΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐμπ. Ναυτιλίας). Δὲν εἶναι ἡ ὥρα, κ. συνάδελφε. Θέλω νὰ πεισθῆτε καὶ σεῖς περὶ αὐτοῦ, ὁ ὁποῖος κάμνετε μίαν καλόπιστον ὑπεράσπισιν ἑνὸς θέματος. Εἶναι συμφέρον διὰ τὴν ὑπόθεσιν, ποὺ ὑποστηρίζει ὁ κ. συνάδελφος, νὰ μὴ ἐπιμείνῃ. Ἐλπίζω νὰ γίνωμαι ἀντιληπτὸς εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι περισσότερον εἰσέρχονται εἰς τὰ θέματα τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας.

§59Τ. ΠΑΡΡΗΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 8 ὑπάρχει μία τροπολογία, κ. Ὑπουργέ. Προβλέπεται ἐκεῖ ἡ περίπτωσις τῆς παροχῆς δυνατότητος προσελεύσεως εἰς τὰς ἐξετάσεις τῶν κατόχων διπλώματος πλοιάρχου ἱστιοφόρων........ (Ἀναγινώσκει). Ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας, κ. Ὑπουργέ, τὴν κατηγορίαν τῶν παλαιῶν ναυτικῶν, τῶν ναυκλήρων, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ὑπηρεσίαν ἐπὶ πολλὰ ἔτη εἰς μεγάλα φορτηγὰ καὶ δὲν ἠδυνήθησαν νὰ ἔχουν τὸ τυπικὸν προσὸν τοῦ ἀπολυτηρίου γυμνασίου ἢ δὲν ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὶ ἀκριβῶς ἀπαιτεῖται, πάντως ἔχουν ἀπολυτήριον παλαιοῦ Σχολαρχείου καὶ τὴν πεῖραν των ἐπὶ πολλὰ ἔτη, ὡς εἶπον, ὡς ναύκληροι εἰς τὰ φορτηγὰ πλοῖα. Εἶναι δὲ γνωστὸν ὅτι οἱ ναύκληροι αὐτοὶ κατὰ τὸ πλεῖστον χρησιμοποιοῦνται ὡς τρίτοι εἰς τὰ φορτηγά. Θὰ σᾶς παρεκάλουν νὰ ἐπιτραπῇ, πρὸς ἱκανοποίησιν αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων, νὰ προσέρχωνται καὶ αὐτοὶ εἰς ἐξετάσεις ὕστερα ἀπὸ χρόνον, ποὺ θὰ ὁρίσετε σεῖς. Διότι δὲν βλέπω τὶ περισσότερον ἔχουν οἱ κυβερνῆται μικρῶν ἱστιοφόρων ἀπὸ τοὺς ναυκλήρους, οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦν εἰς τὰ μεγάλα φορτηγά.

§60Ν. ΚΡΑΣΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐμπ. Ναυτιλίας). Λυποῦμαι ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ τὸ δεχθῶ.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Εὐριπαῖος ἔχει τὸν λόγον.

§62Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ συνεζητήθη ἐν πάσῃ λεπτομερείᾳ εἰς τὴν Κοινοβ. Ἐπιτροπὴν καὶ ἐγένετο δεκτὸν κατὰ παμψηφίαν σχεδόν, πλὴν τοῦ φίλου μου κ. Βούλτζου, ὁ ὁποῖος ἠρνήθη νὰ τὸ ψηφίσῃ. Ἤθελα ὅμως νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ, αὐτοὶ ἠμποροῦν νὰ κυβερνοῦν πλοῖα ἐμπορικά;

§63Ν. ΚΡΑΣΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐμπ. Ναυτιλίας). Ὅπως διαγράφει ὁ νόμος, ἀναλόγως τοῦ βαθμοῦ.

§64Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Ὂχι. Ἓνας ἀξιωματικὸς τοῦ Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ ἠμπορεῖ νὰ πάῃ νὰ κυβερνήσῃ οἱονδήποτε πλοῖον θέλει. Ἐξετάσεις ποτὲ δὲν δίδουν αὐτοί. Θέλω νὰ κάμω τὴν ἑξῆς διάκρισιν, ὅτι οἱ λιμενικοὶ ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι περνοῦν τὴν ζωήν των εἰς τὰ ἐμπορικὰ πλοῖα ....

§65ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀπ’ ἔξω.

§66Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Πᾶνε καὶ μέσα καὶ ξεύρουν τὶς διαστάσεις, τὴν χωρητικότητα κ.λ.π. Αὐτοὺς τοὺς ὑποβάλλομεν εἰς ἐξετάσεις. Ἑπομένως διατὶ δὲν θὰ δεχθῶμεν ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι πλῆρες; Δι’ αὐτὸ φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἔχει τροποποιηθῆ ἀπὸ τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Βοῦλτζος ἔχει τὸν λόγον.

§68Α. ΒΟΥΛΤΖΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ὀφείλω μίαν ἐξήγησιν εἴς τε τὴν Βουλὴν καὶ τὸν κ. Ὑπουργόν. Ἐκράτησα ἐπὶ τέσσαρας συνεχεῖς συνεδριάσεις νομοθετικῆς ἐργασίας τὸ νομοσχέδιον καὶ ἐδόθη ἡ ἐντύπωσις ὅτι μόνον ἐγὼ εἶχα λόγον νὰ κρατήσω τὸ νομοσχέδιον. Οἱ πρὸ ἐμοῦ ὁμιλήσαντες ἀγαπητοὶ συνάδελφοι, ἀνερχόμενοι εἰς ἕξ, τὶ θὰ ἔκαμνον ἐὰν δὲν τὸ ἐκρατοῦσα ἐγώ; Καὶ ἔρχομαι εἰς τὸ θέμα, κ. βουλευταί. Τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον ἀποτελεῖται ἀπὸ συρραφὴν διατάξεων, αἱ ὁποῖαι ἔρχονται διὰ νὰ ὑπερβοῦν ἢ νὰ παρακάμψουν κειμένας νομοθετικὰς διατάξεις. Εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν μᾶς ἐδόθησαν καὶ ἀριθμοί, κ. συνάδελφοι. Ἤτοι τὸ ἄρθρον 1ον καλύπτει τὰς ἀνάγκας τριάκοντα κυρίων, τὸ ἄρθρον 2ον τὰς ἀνάγκας 5 κυρίων, τὸ ἄρθρον 3ον τριῶν, τὸ ἄρθρον 4ον κατ’ ἀρχὴν ἐλέχθη ἑνός, τὸ ἄρθρον 5ον δύο, τὸ ἄρθρον 6ον ἓξ καὶ τὸ ἄρθρον 7ον τεσσάρων—σύνολον περὶ τοὺς 50. Κύριοι βουλευταί, κατ’ ἀρχὴν θὰ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ διαφωνήσωμεν μὲ οἱανδήποτε διάταξιν καταργοῦσαν κειμένας διατάξεις διὰ λόγους χαριστικούς. Πλὴν δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἀναγνωρίσωμεν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τὸ δικαίωμα καὶ τὴν ὑποχρέωσιν, ἐφ’ ὅσον διεπίστωσεν ὅτι ἐγένοντο ἀδικίαι καὶ ἠδικήθησαν ἄνθρωποι, νὰ ζητήσῃ νὰ ἀποκατασταθοῦν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι, ἔστω καὶ κατοχυρώνων νομοθετικῶς διὰ νόμου τὰς μεταβολάς, αἱ ὁποῖαι ἀπαιτοῦνται διὰ νὰ ἀποκατασταθοῦν αἱ γενόμεναι ἀδικίαι. Ἐφ’ ᾧ καὶ οὐδεμίαν ἀντίρρησιν ἔχομεν διὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας, πλήν, δυστυχῶς, ἑνὸς ἄρθρου, τοῦ ἄρθρου 4, τὸ ὁποῖον ἀρχικῶς ἐνεφανίσθη ὡς συνταχθὲν διὰ νὰ ὑπερασπίσῃ τὰ δίκαια ἑνὸς ἀξιωματικοῦ, τοῦ ὁποίου τὸ ὄνομα δὲν ἐνθυμοῦμαι, ἀλλὰ τοῦ ὁποίου ἡ φήμη εἶναι πρώτης τάξεως. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ μόνου αὐτοῦ τοῦ ἀξιωματικοῦ, οὐδεμίαν θὰ εἴχομεν καὶ πάλιν ἀντίρρησιν. Πλήν, ὅταν συνεζητήθη τὸ θέμα καὶ ἐζήτησα, ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ ἑνὸς ἀξιωματικοῦ, ὁ ὁποῖος ἔχει τὰ προβλεπόμενα προσόντα σήμερον, τὸ ἄρθρον νὰ διαμορφωθῇ κατὰ τρόπον ὥστε νὰ λέγῃ ὅτι οἱ μέχρι σήμερον ἔχοντες αὐτὰ τὰ δικαιώματα νὰ τυγχάνουν τῶν εὐεργετημάτων —ἐφ’ ὅσον ἐπρόκειτο περὶ ἑνὸς, ὁ εἷς ἐκαλύπτετο δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου— μοῦ εἶπον: Ὂχι, διότι πρόκειται περὶ παγίας διατάξεως, ἡ ὁποία θὰ διέπῃ τοῦ λοιποῦ ὅλους τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ Λιμενικοῦ Σώματος! Κύριοι βουλευταί, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, κατόπιν μάλιστα καὶ τῆς ἐρωτήσεως τοῦ ἀγαπητοῦ κ. συναδέλφου, νὰ σᾶς διαβάσω τὰ ὑπὸ τῶν κειμένων νόμων προβλεπόμενα προσόντα διὰ τὴν ἀπόκτησιν διπλώματος τῶν κοινῶν θνητῶν, διότι ἐδῶ θὰ πρόκειται περὶ ἄλλης κατηγορίας ἀνθρώπων. Ὁ ὑπ’ ἀριθ. 794 νόμος «περὶ καταστάσεως ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ν.», εἰς τὸ ἄρθρον 105, λέγει: «......(ἀναγινώσκει)......». Κύριοι βουλευταί, οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ μετὰ 4ετῆ φοίτησιν εἰς τὴν Σχολὴν τῶν Δοκίμων κάθονται 4 χρόνια Σημαιοφόροι.....

§69Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Τρία χρόνια.

§70Α. ΒΟΥΛΤΖΟΣ. Τρία χρόνια Σημαιοφόροι καὶ 4 χρόνια ἀνθυποπλοίαρχοι. Συνεπῶς, πλὴν τῆς Σχολῆς τῶν Δοκίμων ἔχουν 7ετῆ, τοὐλάχιστον, ὑπηρεσίαν διὰ νὰ γίνουν ὑποπλοίαρχοι καὶ νὰ μποῦν εἰς αὐτὴν τὴν διάταξιν. Σημειωτέον, ὅτι ὑπηρεσία θαλάσσης τῶν Σημαιοφόρων εἶναι ὁλόκληρος ἡ τριετία καὶ ὑπηρεσία θαλάσσης τῶν ἀνθυποπλοιάρχων εἶναι ὁλόκληρος ἡ τετραετία, πλὴν ἑνὸς ἔτους—περίπου 9 μῆνες εἰς τὴν πραγματικότητα—, ὅπου διέρχονται τὰ λεγόμενα σχολεῖα γενικῆς ἐκπαιδεύσεως.

§71Μ. ΧΛΟΥΒΕΡΑΚΗΣ. Κινοῦνται τὰ πλοῖα ἢ εἶναι καὶ αὐτὰ δεμένα εἰς τὸν Πειραιᾶ;

§72Α. ΒΟΥΛΤΖΟΣ. Κύριε συνάδελφε, εἰς τὰς Σχολὰς αὐτὰς κάθε καλοκαῖρι ἐπὶ τρεῖς μῆνας πᾶνε ταξίδι ἐκπαιδευτικόν. Καὶ προχωρῶ, εἰς τὰ πλοῖα ἐν ἐνεργείᾳ διότι, κύριε συνάδελφε, ἐὰν εἴχατε γνῶσιν τοῦ Β. Ν. θὰ ἠξεύρατε ὅτι ὁ Σημαιοφόρος, ὁ ἔσχατος αὐτὸς βαθμὸς τοῦ Σώματος τοῦ Β. Ν., δὲν κάθεται, ἀλλὰ εἶναι διαρκῶς εἰς καράβια καὶ δὴ ἐν ἐνεργείᾳ....

§73Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Οἱ λιμενοβραχίονες ἐπὶ τῶν ὁποίων ἵστανται αὐτοὶ —τοῦ Ἐμπορικοῦ Ναυτικοῦ κάμνουν πλόας;

§74Α. ΒΟΥΛΤΖΟΣ. Δὲν ξεύρω.

§75Τ. ΠΑΡΡΗΣ. Κύριε συνάδελφε, διὰ νὰ διευκρινισθῇ τὸ ἑξῆς σημεῖον, ὅτι οἱ μὲν ἀξιωματικοὶ τοῦ Β. Ν. μετὰ τριετῆ ὑπηρεσίαν ἐν τῷ Β. Ν. ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ἀποκτήσουν ἄνευ ἐξετάσεων τὸ δίπλωμα πλοιάρχου 3ης τάξεως, διὰ τοὺς λιμενικοὺς καὶ διὰ νὰ λύσω τὴν ἀπορίαν τὴν ὁποίαν διετύπωσεν ὁ κ. Παπαληγούρας, οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ Λιμενικοῦ Σώματος, δὲν πρόκειται νὰ ἀποκτήσουν ἄνευ ἐξετάσεων. Μετὰ τετραετῆ ὑπηρεσίαν ἐπὶ ἐμπορικοῦ πλοίου θὰ πρέπῃ νὰ προσέλθουν εἰς ἐξετάσεις.

§76Α. ΒΟΥΛΤΖΟΣ. Διὰ δίπλωμα δευτέρου καὶ ὄχι τρίτου.

§77Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Διὰ νὰ δικαιολογήσω τὴν γνώμην τῆς Ἐπιτροπῆς ἡ ὁποία ὥρισε τετραετῆ ὑπηρεσίαν θαλάσσης εἰς τοὺς λιμενικοὺς διὰ νὰ προσέλθουν εἰς ἐξετάσεις, σᾶς λέγω τοῦτο, ὅτι οἱ νόμοι ὁρίζουν, ὅτι διὰ νὰ προαχθῇ εἰς Σημαιοφόρος εἰς Ἀνθυποπλοίαρχον, πρέπει νὰ ἔχῃ δύο χρόνια ὑποχρεωτικῆς θαλασσίας ὑπηρεσίας καὶ διὰ νὰ γίνῃ αὐτὸς Ὑποπλοίαρχος, ὁπότε θὰ πάρῃ τὸν βαθμὸν τοῦ δευτέρου πλοιάρχου, πρέπει νὰ ἔχῃ καὶ ἄλλα δύο χρόνια. Συνεπῶς, διὰ τὸν ἀξιωματικὸν τοῦ Β. Ν. ἀπαιτοῦνται ὑπὸ τοῦ νόμου τέσσερα χρόνια θαλασσίας ὑπηρεσίας, δι’ αὐτὸ καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ εἰς τὸν νόμον, διότι νόμον κάμνομεν, ἔβαλε ἰσοτίμως καὶ διὰ τοὺς λιμενικοὺς ἀξιωματικοὺς τέσσερα χρόνια θαλασσίαν ὑπηρεσίαν.

§78Τ. ΠΑΡΡΗΣ. Τέσσερα χρόνια διὰ νὰ λάβῃ τὸ δίπλωμα ἄνευ ἐξετάσεων.

§79Α. ΒΟΥΛΤΖΟΣ. Καὶ προχωρῶ καὶ εἰς τοὺς ἄλλους, τοὺς ἰδιώτας, κύριοι συνάδελφοι. Οἱ ἰδιῶται, εἶναι δύο κατηγοριῶν, εἶναι ἀπόφοιτοι τοῦ Σχολείου τῆς Ὕδρας, τῶν Ἐμποροπλοιάρχων, ὅπου φοιτοῦν ἐπὶ τέσσερα ἔτη καὶ οἱ ὁποῖοι, ἀφοῦ ἀποφοιτήσουν, πρέπει ἐπὶ τριετίαν νὰ ἐπιβαίνουν πλοίου ὡς δόκιμοι καὶ μετὰ διετίαν διὰ νὰ λάβουν δίπλωμα τρίτου.... (ἀναγινώσκει).... Κύριοι βουλευταί, αὐτὰ σᾶς τὰ ἀνέγνωσα, διὰ νὰ ἔχετε σαφῆ ἰδέαν, ὅτι οἱ ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ἀρχίζουν τὸ στάδιόν των μὲ τὴν πρόθεσιν νὰ γίνουν ναυτικοὶ καὶ ἐπὶ τῆς θαλάσσης κινούμενοι, ὑφίστανται ὅλας αὐτὰς τὰς ἐκπαιδεύσεις τὰς πολυετεῖς, διὰ νὰ μπορέσουν νὰ φθάσουν εἰς τὸ σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον χρειάζεται, κατὰ τὴν Πολιτείαν, διὰ νὰ ἀποκτήσουν δίπλωμα πλοιάρχου Ἐμπορικοῦ Ναυτικοῦ δευτέρας τάξεως. Τὸ γεγονὸς ὅτι οἱ κύριοι τοῦ Λιμενικοῦ Σώματος εἶναι ἀπόφοιτοι Πανεπιστημίων, εἶναι, βεβαίως, ἀπολύτως πρὸς τιμήν των καὶ τοὺς σεβόμεθα διὰ τοῦτο ἀμέριστα. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, τὰ καράβια ἔχουν ἀνάγκην πείρας, διότι κατ’ ἐπανάληψιν ἐτονίσθη ὑπὸ τῶν κ. κ. συναδέλφων ὅτι, «βρὲ ἀδελφέ, αὐτοί, ἀφοῦ δίδουν ἐξετάσεις διὰ νὰ πάρουν δίπλωμα δευτέρας τάξεως, τὶ ἄλλο θέλετε ὡς κατοχύρωσιν;» Κύριοι βουλευταί, θὰ σᾶς ἀπαντήσω τοῦτο. Δόκιμος τρίτης τάξεως τῆς Σχολῆς τῶν Ναυτικῶν Δοκίμων εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἀριστεύσῃ εἰς ἐξετάσεις πρώτου Πλοιάρχου Ἐμπορικοῦ Ναυτικοῦ, εἰς οἱανδήποτε στιγμήν, διότι αἱ σπουδαὶ αἱ θεωρητικαὶ τῆς ἀστρονομικῆς ναυτιλίας, τῆς οὐρανίου μηχανικῆς καὶ τῆς ναυτικῆς τέχνης, εἶναι τοιαῦται, ὥστε μπορεῖ εἰς οἱανδήποτε στιγμὴν νὰ περάσῃ ἀπὸ ἐξετάσεις ὄχι Πλοιάρχου πρώτης τάξεως ἀλλὰ κάτι παραπάνω. Διότι ὁ Δόκιμος τῆς τρίτης τάξεως δὲν πρέπει παρ’ ὅλον ὅτι μπορεῖ νὰ περάσῃ εἰς τὰς ἐξετάσεις, νὰ γίνῃ Πλοίαρχος τοῦ Ἐμπορικοῦ Ναυτικοῦ, διότι, ἁπλούστατα, δὲν ἔχει τὴν πεῖραν διότι δὲν ἔζησε ἐπὶ ἔτη εἰς αὐτὸ τὸ στοιχεῖον τὸ ὁποῖον ὀνομάζεται θάλασσα καὶ τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει οὐδεμίαν σχέσιν μὲ τὶς ράγες τοῦ τράμ.

§80Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πολὺ καλὴ ἡ διατύπωσις.

§81Α. ΒΟΥΛΤΖΟΣ. Καὶ προχωρῶ περαιτέρω ἐπὶ τῆς οὐσίας. Ἤδη εἰς τὸ ἄρθρον 4ον ἐμφανίζεται μία περίεργος διατύπωσις. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας, εἰσηγεῖται εἰς τὴν Βουλὴν διάταξιν, ἡ ὁποία ἔχει οὕτω: «......(ἀναγινώσκει)....», ἐξ ὧν, διετίαν τοὐλάχιστον, ὑπὸ τὴν ἰδιότητα ἀξιωματικοῦ καταστρώματος. Κύριοι βουλευταί, διὰ νὰ ἐπιβῇ κάποιος ὡς ἀξιωματικὸς εἰς ἕνα ἐμπορικὸν πλοῖον πρέπει νὰ ἔχῃ δίπλωμα..... (δὲν ἠκούσθη). Ποῦ εἶναι τὸ δίπλωμα τρίτης τάξεως τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἔχῃ ὁ χριστιανὸς ὁ ἀναχωρῶν ἀπὸ τὸ λιμενικὸν σῶμα; Δύο τινὰ πρέπει νὰ συμβαίνουν. Ἢ τὸ ἔχει, ὁπότε δὲν ἔχει ἀνάγκη αὐτῶν τῶν διατάξεων, διότι τετραετίαν ἀφοῦ ἔχει, ἠμπορεῖ νὰ δώσῃ μὲ τὸ σπαθί του ἐξετάσεις ὡς ἱκανὸς πολίτης καὶ νὰ λάβῃ τὸ δίπλωμα τοῦ δευτέρου πλοιάρχου, ἢ δὲν τὸ ἔχει, ὁπότε ὁ κ. Ὑπουργὸς λέγει νὰ ὑπάγῃ εἰς τὸ πλοῖον καὶ νὰ πάρῃ τὸ δίπλωμα. Αὐτὸ θὰ μᾶς τὸ ἐξηγήσῃ ὁ κ. Ὑπουργός, ἐγὼ δὲν τὸ καταλαβαίνω. Καὶ διὰ νὰ μὴ ταλαιπωρῶ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν φθάνω εἰς ἕνα τρίτον σημεῖον, κ. βουλευταί, τὸ θέμα δὲν εἶναι πολιτικόν, ἡ πολιτικὴ δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν δεδομένου ὅτι πρόκειται περὶ καθαρῶς τεχνικοῦ θέματος. Ἐπικαλοῦμαι τὴν κρίσιν καὶ ὑμῶν καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ ζητῶ τὴν κρίσιν ἀγαθοῦ ἀνδρὸς ἐπὶ τῶν κατωτέρω. Κύριοι βουλευταί, εἰς τὸν νόμον τῆς ἱδρύσεως τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας, νόμος 354 τοῦ 1936 εἰς τὸ ἄρθρον 3, γράφει τὰ ἑξῆς: «Προκειμένου περὶ νόμων....(ἀναγινώσκει)....». Εἴδατε ἐσεῖς τοιαύτην ἔκθεσιν, κ. συνάδελφοι; Ὄχι. Διατὶ δὲν τὴν εἴδατε, κ. συνάδελφοι; Ἰδοὺ αὕτη. Δυστυχῶς δὲν ἠμπορῶ νὰ τὴν διαβάσω, διότι εἶναι ἀπόρρητον ἔγγραφον. Θὰ τὸ καταθέσω εἰς τὸ Προεδρεῖον καὶ ὅστις ἐκ τῶν κ. κ. συναδέλφων θέλει, ἠμπορεῖ νὰ τὴ ἰδῇ. Λέγει σαφῶς ὅτι ἡ γνώμη τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου Ναυτικοῦ εἶναι ὅτι τὰ ἄρθρα 4 καὶ 5 τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἀπαράδεκτα.

§82Ν. ΚΡΑΣΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐμπορ. Ναυτιλίας). Νὰ ἐξηγήσετε πρῶτον πῶς εὑρέθη εἰς χεῖρας σας. Εἶχα τὴν ἐντύπωσιν ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ μὲ συναντήσετε καὶ νὰ μοῦ εἰπῆτε κ. Ὑπουργὲ εἶδα ἕνα ἀπόρρητον ἔγγραφον.

§83Α. ΒΟΥΛΤΖΟΣ. Θὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν. Κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν ἀνέφερα καὶ τὰ μέλη τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς τὰ παρόντα δύνανται νὰ τὰ διαπιστώσουν, διότι τὰ πάντα τίθενται ὑπὸ ἀμφιβολίαν ἀπόψε ὅτι ὑπάρχει ἡ γνωμάτευσις τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου τοῦ Ναυτικοῦ ἡ ὁποία ἐναντιοῦται κατὰ τῶν ἄρθρων 4 καὶ 5 τοῦ παρόντος νομοθετήματος. Ἡ ἀπάντησις τὴν ὁποίαν ἔλαβον ἀπὸ ἕνα κύριον, ὁ ὁποῖος ἐκπροσωπεῖ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας, ἦτο μάλιστα, ἀλλὰ τοῦ ἀπαντήσαμεν. Κύριοι βουλευταί, δὲν γεννᾶται ζήτημα ἀπαντήσεως, ἐδῶ ὑπάρχει μία σαφὴς πραγματικότης, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας εἶναι πρόσωπον πολιτικόν, δὲν ἔχει οὐδεμίαν ὑποχρέωσιν νὰ γνωρίζῃ τὴν πρῴραν ἀπὸ τὴν πρύμνην τῶν πλοίων. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας ἔχει ὑπευθύνους συμβούλους ἐκ τῶν νόμων, ὁ ὑπεύθυνος σύμβουλος εἶναι τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον Ναυτικοῦ. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς νομίζει ὅτι εἶναι προτιμώτερον κατὰ τὴν κρίσιν του νὰ ὑποκαταστήσῃ τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον Ναυτικοῦ, τὸ ὁποῖον εἶναι ὑπεύθυνον ἀπέναντι τοῦ Ἔθνους κατὰ νόμον, ἀπὸ τοὺς κ. οἱ ὁποῖοι εἰσηγήθησαν αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον εἶναι δικαίωμά του, ἀλλὰ ἐγὼ δι’ αὐτὸ κρατῶ τὸ νομοσχέδιον. Κύριοι συνάδελφοι, ἐξανίσταμαι καὶ σᾶς παρακαλῶ ἐνθέρμως ὡς ἀγαθοὶ ἄνδρες, νὰ κρίνετε, ἂν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι ἄξιον νὰ ψηφισθῇ ἢ ὄχι. (Χειροκροτήματα).

§84Ν. ΚΡΑΣΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐμπορ. Ναυτιλίας). Τὸ ἔγγραφον εἶναι ἀνεπίσημον.

§85Α. ΒΟΥΛΤΖΟΣ. Τὸ ἀμφισβητεῖτε; Κύριε Πρόεδρε, διαμαρτύρομαι ἐντόνως ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας μοῦ εἶπεν ὅτι δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ μεταβάλωμεν τὴν αἴθουσαν ταύτην εἰς αἴθουσαν ἀτραξιόν. Παρακαλῶ νὰ ἀνακαλέσῃ.

§86Ν. ΚΡΑΣΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐμπορ. Ναυτιλίας). Δὲν εἶχα τὴν πρόθεσιν νὰ θίξω τὸν κ. συνάδελφον, καὶ τὴν Βουλὴν τὴν σέβομαι περισσότερον ἀπὸ ὅ,τι νομίζει· θέλω νὰ τὸ πιστεύσῃ, δι’ αὐτὸ παρηκολούθησα τὴν συζήτησιν μὲ θρησκευτικὴν προσοχήν. Θέλω νὰ εἴπω ὅτι διὰ πρώτην φορὰν παρουσιάζεται τὸ θέαμα, ἀπόρρητον ἔγγραφον χρήσιμον κατὰ τὴν κρίσιν τοῦ κ. συναδέλφου, νὰ παρουσιάζεται εἰς τὴν Βουλὴν ἐνῷ θὰ ἠμποροῦσε νὰ λάβῃ τὸν κόπον, ὁ κ. συνάδελφος νὰ μὲ συναντήσῃ μὲ τὸν ὁποῖον κατὰ σύμπτωσιν μὲ συνδέει καὶ φιλία προσωπική. Ἐπειδὴ δὲ λέγει ὅτι εἶναι ἀπόρρητον ἔγγραφον, ἦτο φυσικὸν νὰ ζητήσω νὰ ἴδω μίαν σφραγῖδα καὶ νὰ ζητήσω καὶ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον εὑρέθη εἰς χεῖρας του καὶ δὲν εὑρέθη εἰς χεῖρας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Αὐτὰ εἶναι τὰ ἐρωτηματικά, διὰ τὰ ὁποῖα εἶπα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπα καὶ δὲν ἤθελα νὰ θίξω τὸν κ. συνάδελφον οὐδόλως.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ὁμιλητὴς εἶπεν, ὅτι θὰ καταθέσῃ εἰς τὸ Προεδρεῖον τὸ ἔγγραφον, τοῦ ὁποίου δύναται νὰ λάβῃ γνῶσιν πᾶς βουλευτής.

§88Ν. ΚΡΑΣΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐμπορ. Ναυτιλίας). Τὸ ἔγγραφον λέγει: «....(ἀναγινώσκει)....».

§89Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δηλαδὴ τὸ περιεχόμενόν του κατὰ λάθος ἐχαρακτηρίσθη ὡς ἀπόρρητον, διότι δὲν εἶναι παρὰ ἕνα παληόχαρτο.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Κανελλόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§91Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τοὺς κ. κ. συναδέλφους ἀλλὰ κατ’ ἐξοχὴν τὸν κ. Ὑπουργὸν ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ ἁρμόδιος καὶ ἔφερεν τὸ νομοσχέδιον, θὰ παρακαλέσω ὅλους νὰ συγκρατήσουν τὴν ψυχραιμίαν των. Δὲν ὑπάρχει κανένα πολιτικὸν ζήτημα. Ὑπάρχει ἕνα ζήτημα τεχνικὸν καὶ μὲ ἀπόλυτον ψυχραιμίαν νὰ ἐξετάσωμεν ποῖος ἔχει δίκαιον καὶ ποῖος δὲν ἔχει. Ὁ κ. Βοῦλτζος ἔλαβε γνῶσιν ἑνὸς ἐγγράφου τοῦ ΓΕΝ πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας. Ἡ ἁρμοδιότης ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ τοῦ ΓΕΝ πράγματι ὑπάρχει. Παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι τὸ ΓΕΝ ὑπάγεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἐπὶ τοιούτων θεμάτων γνωμοδοτεῖ. Ἡ γνωμοδότησις αὕτη εἶναι ἀπόρρητον ἔγγραφον ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ὅτι δὲν εἶναι δημόσιον ἔγγραφον. Ἀπὸ τὴν ἄλλη μεριὰ ὁ φίλος μου κ. Μπακόπουλος κακῶς ἔκανε νὰ τὸ χαρακτηρίσῃ ὡς παληόχαρτο.

§92Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ ἀπόψεως τοῦ ἀπορρήτου.

§93Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πάντως δὲν ἐδικαιοῦτο ὁ κ. Βοῦλτζος νὰ τὸ ἀναγνώσῃ, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐδικαιοῦτο καὶ τὸ ἀνέγνωσε. Νομίζω καὶ θὰ τονίσω παρὰ τὴν ἰδιαιτέραν ἐκτίμησιν καὶ συμπάθειαν τὴν ὁποίαν τρέφω εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Ἐμπορ. Ναυτ., ὅτι τὸ στοιχεῖον αὐτὸ—τὸ ἔγγραφον—ἦτο ἀπαραίτητον διὰ τὴν λῆψιν ἀποφάσεως, καὶ δὲν ἠμπορεῖ ἐπὶ τοιούτων θεμάτων ὁ ὑπουργὸς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας, νὰ τὸ θέση ὑπ’ ὄψιν τῆς Βουλῆς, καὶ ἂν μὲν τὸ ἠγνόει θὰ πρέπῃ νὰ ἐλέγξῃ τὴν ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν εἰς τὸ ὑπουργεῖον του διότι δὲν τοῦ τὸ ἔθεσε ὑπ’ ὄψιν. Φοβοῦμαι ὅτι τὸ ἠγνόει, διότι ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον τὸ ἀνέγνωσε, ἡ ἀπορία τὴν ὁποίαν ἐξεδήλωσε, ἀποδεικνύει ἢ μᾶλλον ἐνδεικνύει—διότι ἔνδειξις εἶναι—ὅτι τὸ ἠγνόει. Δὲν θὰ θελήσῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας νὰ ὁμολογήσῃ ὅτι τὸ ἠγνόει διὰ νὰ μὴ ἐκθέσῃ τοὺς συμβούλους ἐν τῷ Ὑπουργείῳ. Ἀλλὰ φοβοῦμαι ὅτι τὸ ἠγνόει καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἔχει καθῆκον νὰ ἐλέγξῃ τὴν ὑπηρεσίαν ὅτι δὲν τοῦ τὸ ἔθεσεν ὑπ’ ὄψιν. Δεύτερον ἂν δὲν τὸ ἠγνόει ἀλλὰ τὸ ἐγνώριζεν εἶχε καθῆκον νὰ τὸ θέσῃ ὑπ’ ὄψιν τῆς Βουλῆς, διότι ὅταν εἰσηγῆται ἓν τοιοῦτον νομοσχέδιον πρέπει νὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλὴ ποίαν γνώμην ἔχει τὸ ΓΕΝ καὶ ναὶ μὲν δικαιοῦται ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ ἔχῃ ἀντίθετον γνώμην καὶ νὰ μὴ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὸ ἔγγραφον αὐτό, ἀλλὰ ἔπρεπε νὰ τὸ θέσῃ ὑπ’ ὄψιν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Δὲν νομίζω ὅτι ἦτο δικαίωμα τοῦ κ. ὑπουργοῦ νὰ μὴ θέσῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν διαφωνίαν αὐτὴν ἡ ὁποία εἶναι οὐσιώδης. Ὁ κ. ὑπουργὸς ἔχει πολιτικὴν εὐθύνην οἱ ἁρμόδιοι ὅμως ναύαρχοι καὶ πλοίαρχοι τοῦ ΓΕΝ ἔχουν μίαν τεχνικὴν ἁρμοδιότητα τεχνικὴν εὐθύνην ἡ ὁποία εἶναι ἀπόρροια τῆς εἰδικεύσεώς των ἐπὶ τῶν θεμάτων αὐτῶν. Νομίζω λοιπὸν ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς ἔπρεπε νὰ τὸ θέσῃ ὑπ’ ὄψιν δεδομένου ὅτι ἔχει σημασίαν τὸ ἔγγραφον αὐτὸ καὶ διαφωνῶ μὲ τὸν φίλον κ. Μπακόπουλον. Ἤκουσα τὸν ἀγαπητὸν κ. Χλουβεράκην νὰ διακόπτῃ εἰς μίαν στιγμὴν κάποιον ἐκ τῶν κ. κ. ὁμιλητῶν καὶ νὰ λέγῃ ὅτι οἱ μάχιμοι ζητοῦν νὰ μονοπωλήσουν τὰ δικαιώματά των εἰς τὴν Ἐμπορικὴν Ναυτιλίαν. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν νομίζω ὅτι οἱ μάχιμοι μονοπωλοῦν τὰ δικαιώματα τὰ ὁποῖα ἔχουν εἰς τὸ πολεμικὸν ναυτικὸν μολονότι αὐτοὶ εἶναι πράγματι ἀξιωματικοὶ τοῦ Ναυτικοῦ. Οἱ λιμενικοὶ ἀξιωματικοὶ δὲν εἶναι ἀξιωματικοὶ τοῦ Ναυτικοῦ. Οἱ λιμενικοὶ εἶναι ἀστυνομικοί, εἶναι οἰκονομικοί, εἶναι νομικοί, καὶ μόνον ὅταν προέρχωνται ἀπὸ τὴν ἐμπορικὴν ναυτιλίαν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθοῦν ὡς συνδεόμενοι μὲ τὸ στοιχεῖον τὸ ὁποῖον λέγεται θάλασσα καὶ τὸ ὁποῖον ὁ κ. Βοῦλτζος μὲ τὸ ζακυνθινὸ αὐτοῦ χιοῦμορ τὸ διέκρινε ἀπὸ τὶς ράγες τοῦ τράμ. Οἱ λιμενικοὶ κακῶς θεωροῦνται ἀξιωματικοὶ θαλάσσης, ἐγὼ δὲν τοὺς θέλω ἀξιωματικοὺς θαλάσσης τοὺς λιμενικοὺς τοὺς θέλω ἀνθρώπους κατέχοντας τὰ οἰκονομικὰ προβλήματα τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας, τὰ νομικὰ προβλήματα καὶ τὰ ἀστυνομικὰ προβλήματα τοῦ λιμένος. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀποστολή των. Διὰ τῆς διατάξεως ποὺ μᾶς ἀνέγνωσεν ὁ κ. Βοῦλτζος χορηγεῖται εἰς ἕνα, ἔστω καὶ εἰς ἕνα—πάντως ἡ διάταξις δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ κανεὶς ὅτι ἀφορᾷ ἕνα δικαίωμα εἰσόδου εἰς μίαν κατηγορίαν ἐμποροπλοιάρχων μεγαλυτέραν ἐκείνης τὴν ὁποίαν χορηγοῦμεν εἰς τοὺς ἀξιωματικὸς τοῦ Π. Ν. Δὲν πρόκειται περὶ ἰσοτιμίας. Διὰ τοῦ ἄρθρου 4 χορηγεῖται ἕνα προβάδισμα εἰς τοὺς μὴ ἔχοντας σχέσιν μὲ τὴν θάλασσαν ἔναντι ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἔχουν σχέσιν μὲ τὴν θάλασσαν. Βλέπετε, κύριε Χλουβεράκη, πρόκειται περὶ θέματος τὸ ὁποῖον χρήζει ἐξετάσεως. Θὰ ἴδωμεν τί θὰ εἴπῃ ὁ κ. ὑπουργὸς ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ δίκαιον ἀλλὰ θὰ παρακαλέσω νὰ τὸ ἐξετάσωμεν τὸ θέμα μὲ ψυχραιμίαν, μὴ παρασυρόμεθα ἀπὸ τὸ γεγονὸς ὅτι καὶ οἱ λιμενικοὶ φοροῦν στολὴν ἀξιωματικοῦ τοῦ Ναυτικοῦ. Δὲν ἔχει σχέσιν ἡ ἀποστολή των ἄμεσον μὲ τὴν θάλασσαν, ἔμμεσον μόνον. Οἱ λιμενικοὶ ἀξιωματικοὶ ἔχουν τὴν ἐποπτείαν καὶ ρυθμίζουν τὴν ζωὴν τοῦ λιμένος, τοῦ ὁποίου τὰ προβλήματα μελετοῦν καὶ ἐπιλύουν. Δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ θεωρήσωμεν τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ ὡς ἔχοντας ἰδιαιτέρους ἀντιζήλους των τοὺς Λιμενικούς, διότι αὐτοὶ ἀνήκουν εἰς τὴν θάλασσαν ἐνῷ οἱ λιμενικοὶ δὲν ἀνήκουν.

§94Ε. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ Ἐμπορικοῦ Ναυτικοῦ εἶναι ὅπως οἱ οἰκονομικοὶ ἀξιωματικοὶ τοῦ Ναυτικοῦ οἱ μὴ μάχιμοι τοῦ Στρατοῦ, τῆς Χωροφυλακῆς κλπ.

§95Ν. ΚΡΑΣΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐμπορ. Ναυτιλίας). Οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ ἀπὸ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυποπλοιάρχου καὶ ἄνω, λαμβάνουν τὸ δίπλωμα ἄνευ ἐξετάσεων. Συνεπῶς οὐδεμία προνομία δίδεται εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ Λιμενικοῦ Σώματος. Ἔρχεται ἀκριβῶς τὸ ἄρθρον 4 καὶ δίδει εἰς αὐτούς, ὅταν θὰ κάμουν 4 χρόνια εἰς τὸ σκάφος, ὅπως καὶ οἱ ἄλλοι νὰ ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ δώσουν καὶ αὐτοὶ ἐξετάσεις.

§96Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν εἶναι ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ τοῦ ἀνθυποπλοιάρχου αὐτὸ σημαίνει 4 χρόνια εἰς τὴν Σχολὴν Ναυτικῶν Δοκίμων καὶ τρία εἰς τὸν αὐτὸν βαθμὸν δηλαδὴ μετὰ 7 συνολικῶς ἔτη θὰ ἀποκτοῦν τὸ δίπλωμα τρίτης τάξεως καὶ ὄχι δευτέρας.

§97Ε. ΜΑΛΑΜΙΔΑΣ. Διατί, κύριε Πρόεδρε, δὲν δικαιοῦνται οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ Λιμενικοῦ Σώματος νὰ μετάσχουν τῶν ἐξετάσεων ἀφοῦ ἔχουν ἰδίαν πρὸς τοὺς λοιποὺς μόρφωσιν, καὶ ἀφοῦ οἱ οἱοιδήποτε ἀμόρφωτοι, οἱ μοῦτσοι ἔχουν τὸ δικαίωμα αὐτό;

§98Ν. ΚΡΑΣΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐμπορ. Ναυτιλίας). Μάλιστα, κύριοι συνάδελφοι. Θὰ πάρουν δίπλωμα δευτέρας τάξεως. Δὲν εἶναι μόνον τὸ θέμα νὰ ὁδηγήσῃ τὸ σκάφος μέχρι τοῦ λιμένος τοῦ προορισμοῦ του, ἀλλὰ εἶναι καὶ κεφάλαιον, τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖ εἰδικὴν ἐμπειρίαν εἰς τὰ ἄπειρα θέματα, τὰ ὁποῖα, ἀκριβῶς λόγῳ τῆς προϋποθέσεως τῆς ἐπαγγελματικῆς σταδιοδρομίας τοῦ ἀξιωματικοῦ, φυσικὸν εἶναι νὰ μὴ τὰ γνωρίζῃ. Ἔχω τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ὅταν ἔχουν οἱ ἀξιωματικοὶ τόσα ἔτη εἰς τὸ λιμενικὸν Σῶμα καὶ τόσα εἰς τὴν Σχολὴν τῶν Δοκίμων δύνανται νὰ δώσουν καὶ αὐτοὶ ἐξετάσεις. Ὅταν λοιπὸν διὰ τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 4 ὑπάρχῃ ἡ ὑποχρέωσις τῆς δοκιμασίας αὐτῶν, δὲν βλέπω διὰ ποῖον λόγον ἡ διάταξις αὕτη χαρακτηρίζεται ὡς χαριστικὴ καὶ δὲν τυγχάνει τῆς ἐπιδοκιμασίας τοῦ Σώματος. Διὰ τοῦτο, θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλήν, ἐφ’ ὅσον, μάλιστα, τὸ θέμα τοῦτο ἀπετέλεσεν ἀντικείμενον μακρᾶς συζητήσεως, ὡς δὲ πληροφοροῦμαι ἐξαιρετικῶς λεπτολόγου εἰς τὸ Κοινοβούλιον, τρόπου καὶ τὸ ἐδέχθημεν, διαφωνοῦντος μόνον τοῦ κ. Βούλτζου, νομίζω ὅτι καὶ τὸ Σῶμα θὰ δεχθῇ νὰ ψηφισθῇ καὶ τὸ ἄρθρον 4.

§99Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἴπατε, κ. Ὑπουργέ, ὅτι, πᾶς τις δικαιοῦται, μετὰ ὡρισμένον χρονικὸν διάστημα, δίδων ἐξετάσεις, νὰ πάρῃ δίπλωμα. Τὶ δίπλωμα θὰ πάρουν οἱ μοῦτσοι;

§100Ν. ΚΡΑΣΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐμπορ. Ναυτιλίας). Τρίτης τάξεως. Νομίζω ὅτι ἡ συνήθης λογική, λέγει, ὅτι, ὅταν ἔχουν 4 χρόνια, διατὶ νὰ μὴ ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ δώσουν ἐξετάσεις;

§101Α. ΒΟΥΛΤΖΟΣ. Νομίζετε, κ. Ὑπουργέ, ὅτι τὸ δίπλωμα τοῦ καθηγητοῦ τοῦ Γυμνασίου καὶ τοῦ καθηγητοῦ τοῦ Πανεπιστημίου εἶναι τὸ ἴδιον; Τὶ σχέσιν ἔχει ἐὰν ἔχουν τὰ ἴδια χρόνια καὶ οἱ δύο;

§102Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ διαφωνία.

§103Α. ΒΟΥΛΤΖΟΣ. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ ἀναγνωσθῇ ὁλόκληρον τὸ ἔγγραφον.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ὁ κ. Βοῦλτζος ἐδήλωσεν ὅτι, τὸ καταθέτει.......

§105Α. ΒΟΥΛΤΖΟΣ. Παρακαλῶ νὰ ἀναγνωσθῇ ὁλόκληρον.

§106Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν εἶναι ἀπόρρητον πῶς θὰ διαβασθῇ;

§107Α. ΒΟΥΛΤΖΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ ἔγγραφον αὐτὸ εἶναι ἀπόρρητον. Δι’ αὐτὸ καὶ δὲν τὸ ἐδιάβασα εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν. Τὰ θεωρεῖα ὅμως ἤκουσαν τὴν πλευρὰν τὴν ὁποίαν ἠθέλησε νὰ διαβάσῃ ὁ κ. Ὑπουργός. Ἄρα ὁ κ. Ὑπουργὸς ἦρε τὸ ἀπόρρητον καὶ κατὰ συνέπειαν θὰ τὸ διαβάσω ὁλόκληρον.

§108Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ λέξις «ἀπόρρητον» εἶναι προφανὲς ὅτι ἐτέθη, ὄχι διότι ἀπὸ τὴν ἀνάγνωσιν αὐτοῦ διακυβεύονται ὕψιστα συμφέροντα τοῦ Κράτους, ἀλλά, διότι ὑπάρχει ἡ εὐλάβεια τοῦ Ἐπιτελείου πρὸς τὸ πρόσωπον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ νὰ μὴ γίνῃ γνωστὸν τὸ ἔγγραφον αὐτὸ πρὸς τὰς ὑπηρεσίας του. Ἡ Βουλὴ ὀφείλει καὶ δικαιοῦται νὰ λάβῃ γνῶσιν τοῦ ἐγγράφου.

§109Ε. ΜΑΛΑΜΙΔΑΣ. Ἐφ’ ὅσον ἡ Βουλὴ ἔλαβε γνῶσιν μέρους τοῦ ἐγγράφου, εἶναι δυνατὸν νὰ διαβασθῇ ὁλόκληρον.

§110Ν. ΚΡΑΣΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐμπ. Ναυτιλίας). Δύναμαι νὰ σᾶς διαβεβαιώσω ὅτι ὁλόκληρον τὸ ἔγγραφον οὐδεμίαν ἐπίδρασιν δύναται νὰ ἔχῃ ἐπὶ τοῦ συζητουμένου θέματος.

§111Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Εἶναι παράδοξον πῶς ἐγεννήθη τὸ ζήτημα αὐτό. Ὅσοι ἔχουν πεῖραν τῶν συζητήσεων τῆς Βουλῆς γνωρίζουν ὅτι, ὅταν ἡ Κυβέρνησις θεωρῇ ἓν ἔγγραφον ἀπόρρητον, τὸ ἔγγραφον αὐτὸ δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀνακοινωθῇ καὶ δὲν ἠμπορεῖ νὰ συζητηθῇ. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τὸ ἀνέγνωσε κατὰ τὸ ἥμισυ, ὁ κ. Ὑπουργὸς θεωρεῖ ὅτι μόνον κατὰ τὸ ἥμισυ εἶναι τοῦτο ἀνακοινώσιμον καὶ ὄχι κατὰ τὸ ἕτερον ἥμισυ. Εἶναι παγία τακτικὴ τηρουμένη ἀνέκαθεν εἰς ὅλα τὰ Κοινοβούλια τοῦ κόσμου καὶ εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κοινοβούλιον ὅτι, ὅταν ἡ Κυβέρνησις θεωρῇ ἓν ἔγγραφον ὡς ἀπόρρητον, δικαιοῦται νὰ μὴ τὸ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλήν.

§112Ε. ΓΟΝΗΣ. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις νομίζῃ ὅτι φέρει τὸν χαρακτῆρα τοῦ ἀπορρήτου, τότε ἀναμφισβητήτως καὶ ἡμεῖς δὲν θὰ τὸ ἐζητούσαμεν. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν τὸ ἐχαρακτήρισε τὸ ἔγγραφον τοῦτο ὡς ἀπόρρητον καὶ διὰ τὸν λόγον αὐτὸν προέβη εἰς τὴν ἀνάγνωσιν τῶν τμημάτων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐνόμιζεν ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀναγνωσθοῦν. Ὁ κ. Βοῦλτζος τυπικώτατα εἶπεν ὅτι: «ἐπειδὴ τὸ ἔγγραφον φέρει τὸν χαρακτῆρα τοῦ ἀπορρήτου παραδίδω, κ. Πρόεδρε, εἰς ὑμᾶς τὸ ἔγγραφον». Ἐφ’ ὅσον ὅμως ὁ κ. Πρόεδρος τὸ ἔδωσεν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀνέγνωσε τμήματα τοῦ ἐγγράφου τούτου καὶ ἐκ τῆς πλευρᾶς ἐκείνης ἠκούσθη ὅτι, διὰ νὰ εἶναι ἀπόρρητον τὸ ἔγγραφον, δικαίωμα τοῦ βουλευτοῦ εἶναι, μὴ ὑποχρέου νὰ λογοδοτήσῃ ἔναντι οὐδενός, νὰ ἀναγνώσῃ τὸ ἔγγραφον ὁλόκληρον. Τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον τὸ ἔγγραφον τοῦτο φέρει μὲν τὸν χαρακτῆρα τοῦ ἀπορρήτου, ὅπως ὅμως ὀρθῶς τὸ ἐχαρακτήρισεν ὁ κ. Χατζηγιάννης, ἀφορᾷ ἐσωτερικὴν σχέσιν τῶν ὑπηρεσιῶν. Διότι τὸ ἔγγραφον τοῦτο βγαίνει κατ’ ἐπιταγὴν ὀργανικοῦ νόμου. Εἶναι μία ὑποχρεωτικὴ γνωμάτευσις τοῦ Ἐπιτελείου τοῦ Ναυτικοῦ προκειμένου νὰ εἰσαχθῇ τὸ νομοσχέδιον. Κατὰ συνέπειαν δὲν φέρει τὸν χαρακτῆρα τοῦ ἀπορρήτου καὶ νομίζω, ὅτι κάλλιστα δικαιοῦται ὁ κ. συνάδελφος νὰ τὸ διαβάσῃ ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ ὑποχρεωτικῆς γνωματεύσεως, ἡ ὁποία θὰ ἔπρεπε νὰ ἀναγνωσθῇ καὶ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν.

§113Ε. ΜΑΛΑΜΙΔΑΣ. Ἐγὼ θὰ παρακαλέσω νὰ διαβασθῇ ὁλόκληρον.

§114Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Ἐφ’ ὅσον ὁ κ. Κρασαδάκης θεωρεῖ τὸ ἔγγραφον ἀνακοινώσιμον, δύναται ν’ ἀνακοινωθῇ.

§115Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἐγγράφου αὐτοῦ ἡ συζήτησις διεξάγεται ἀντικανονικῶς. Ὁ βουλευτής, ὁ ἐκπρόσωπος τοῦ Ἔθνους, κύριοι, ἔχει τὴν εὐθύνην ἔναντι τοῦ Λαοῦ διὰ τὰς πράξεις του κατὰ τὴν ἐνάσκησιν τῶν καθηκόντων του. Εἶναι παγία διάταξις τοῦ Συντάγματος καὶ πάγιον τὸ πνεῦμα τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς. Δὲν εἶναι δυνατὸν οὔτε ἡ Κυβέρνησις, οὔτε ἡ Βουλὴ νὰ παρεμπίπτουν εἰς τὴν ἐνάσκησιν τῶν καθηκόντων αὐτοῦ, τοῦ ἐκπροσώπου τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Εἰς τὸν κ. συνάδελφον ἐναπόκειται νὰ κρίνῃ ἐὰν αὐτὸς ἔχῃ τὴν εὐθύνην, ἐὰν μετὰ τὴν συζήτησιν συγκεκριμένου θέματος θὰ προσκομίσῃ ἢ ὄχι ὡρισμένα στοιχεῖα. Συνεπῶς, ἀνεξαρτήτως τοῦ συγκεκριμένου θέματος, διὰ γενικῶν γραμμῶν, ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ ἀναγνωρίσῃ ὅτι ὁ βουλευτὴς εἶναι ἐλεύθερος κατὰ τὴν ἐνάσκησιν τῶν καθηκόντων του νὰ ἀναγινώσκῃ ὅ,τι πιστεύει, διότι αὐτὸ ἀποτελεῖ τὴν προσωπικήν του γνώμην ἐπὶ θέματος γενικῆς σημασίας καὶ εὐθύνην ἔχει μόνον ἔναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Συνεπῶς ἡ ἄποψις τῆς Κυβερνήσεως ὅτι ἔγγραφόν τι κρινόμενον ἀπόρρητον δημιουργεῖ δέσμευσιν τοῦ βουλευτοῦ νὰ τὸ ἀναγνώσῃ ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, δὲν εὐσταθεῖ. Δικαίωμα τοῦ βουλευτοῦ εἶναι καὶ τὴν εὐθύνην ἔχει ὁ βουλευτὴς νὰ κρίνῃ ἐὰν αὐτό, τὸ ὁποῖον θὰ εἴπῃ πρέπει ἢ δὲν πρέπει νὰ ἀνακοινωθῇ.

§116Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Ἐνῷ ἐλύθη τὸ ζήτημα κατὰ τὸν ὁμαλώτερον τρόπον, ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος βουλευτὴς ἐκ Κερκύρας ἔθεσεν ἓν ζήτημα ἀρχῆς καὶ ἀρχῆς πεπλανημένης. Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ἕκαστος βουλευτὴς φέρει τὴν εὐθύνην τῶν πράξεών του καὶ τῶν γνωμῶν του, τὰς ὁποίας ἐκφράζει. Ὁσάκις ὅμως πρόκειται περὶ ἐγγράφου, τὸ ὁποῖον περιῆλθεν εἰς χεῖρας βουλευτοῦ, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις θεωρεῖ ὡς ἀπόρρητον καὶ ὁ βουλευτὴς ἐπιμένει νὰ τὸ ἀναγνώσῃ, τότε ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ ἀποφασίζει ἡ Βουλή. Καὶ ἐὰν ἡ Βουλὴ ἔχῃ ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν Κυβέρνησιν, δέχεται τὴν δήλωσιν τῆς Κυβερνήσεως ὅτι τὸ ἔγγραφον εἶναι ἀπόρρητον καὶ δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἀναγνωσθῇ. Ἐὰν ἡ ἀρχὴ τοῦ κ. συναδέλφου ἰσχύῃ, θὰ ἦτο δυνατὸν ἓν ἀπόρρητον ἔγγραφον, ζημιῶνον τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους καὶ περιερχόμενον εἰς τὴν πτέρυγα τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία διαφωνεῖ πρὸς τὴν πλειοψηφίαν καὶ τὴν ὁμόφωνον γνώμην τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, νὰ ἀνακοινώνεται εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ μὴ παρεμποδίζεται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ποῦ θὰ κατελήγομεν τότε κ. συνάδελφοι; Διὰ τῆς ἐπικρίσεως τῆς ἐλευθερίας τοῦ λόγου θὰ ὑπῆρχεν ἡ εὐχέρεια νὰ ἀνακοινοῦνται κρατικὰ ἀπόρρητα. Ἡ Βουλὴ ἐὰν κυριαρχῇ, νὰ ἀποφανθῇ.

§117Ε. ΓΟΝΗΣ. Καταργεῖτε τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου ἔτσι.

§118Ε. ΜΑΛΑΜΙΔΑΣ. Εἴμεθα ἐκτὸς θέματος.

§119Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Δὲν εἴμεθα ἐκτὸς θέματος. Ἐπὶ τοῦ θέματος, τὸ ὁποῖον ἔθεσεν ὁ κ. συνάδελφος δὲν ἠμπορεῖ παρὰ νὰ ἀνακοινωθοῦν αἱ ἀπόψεις τῆς Κυβερνήσεως. Ἄλλη ἡ ἐλευθερία τοῦ λόγου καὶ ἄλλη ἡ ἀνάγνωσις μυστικῶν, τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις ἢ ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς θεωρεῖ ἀπόρρητα. Αὐτὸ δὲν ἀνάγεται εἰς τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου. Ἡ ἐλευθερία τοῦ λόγου ἀφορᾷ ἔκφρασιν γνωμῶν. Ἡ περιέλευσις ἐγγράφου ἀπορρήτου εἰς χεῖρας βουλευτοῦ κατ’ ἀντικανονικὴν ὁδόν, τιμωρεῖται. Ἀποτελεῖ ἀδίκημα. Ἐὰν εἶναι ἀδίκημα δι’ ἄλλους Ἕλληνας, ἀποτελεῖ ἀδίκημα καὶ διὰ τὸν βουλευτήν. (Διαμαρτυρίαι, θόρυβος). Ὁ Κανονισμὸς περιέχει διάταξιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ βουλευτὴς δικαιοῦται νὰ ζητήσῃ τὴν κατάθεσιν ἑνὸς ἐγγράφου. Ὁ μόνος τρόπος, διὰ νὰ λάβῃ ἔγγραφον ὁ βουλευτὴς εἶναι ἡ αἴτησις εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς, νὰ καταθέσῃ ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ζητεῖ ὁ βουλευτής. Δὲν ὑπάρχει ἄλλος τρόπος διὰ τὸν βουλευτὴν νὰ ζητήσῃ νὰ περιέλθουν εἰς χεῖρας του ἔγγραφα χαρακτηριζόμενα ὡς ἀπόρρητα. Ἐὰν λοιπὸν κατ’ ἄλλον τρόπον περιέλθῃ ἔγγραφον ἀπόρρητον εἰς βουλευτήν, τοῦτο θεωρεῖται ἀδίκημα διὰ τὴν κοινὴν πολιτείαν. Ὁ βουλευτὴς ἀπολαμβάνει εἰδικῆς ἀσυλίας. Δὲν ἀπολαμβάνει γενικῆς ἀσυλίας.

§120Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐθεωρήθη ἀδίκημα τοῦ ἰδιοκτήτου τῆς ἐφημερίδος «Ἀθηναϊκή» διότι ἐδημοσίευσε τὸ ἀπόρρητον ἔγγραφον τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Ἐπιτελείου; Λοιπόν, τὸ ἀδίκημα, τὸ ὁποῖον ἔχει ὁ Διευθυντὴς μιᾶς ἐφημερίδος, δὲν τὸ ἔχει ὁ βουλευτής. Κύριε Ὑπουργέ, νομίζω, ὅτι παρεσύρθητε εἰς θεωρητικοὺς αὐτοσχεδιασμούς.

§121Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Ὁ Διευθυντής, τὸν ὁποῖον ἀνεφέρατε διώκεται δι’ αὐτό.

§122Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν διώκεται δι’ αὐτό. Νομίζω, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς κ. Βαρβούτης παρεσύρθη εἰς τὴν διατύπωσιν θεωριῶν, αἱ ὁποῖαι δὲν ἀνταποκρίνονται ἀπολύτως εἰς τὰς παραδόσεις τὰς κοινοβουλευτικὰς καὶ εἰς τὸ Σύνταγμα. Ὁ βουλευτὴς ἔχει δικαίωμα ἀνεξέλεγκτον. Ἐὰν κάμῃ χρῆσιν ἑνὸς ἐγγράφου, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀπόρρητον, ἠμπορεῖ νὰ ἐλεγχθῇ ἡ ὑπηρεσία, ἡ ὁποία τυχὸν παρέδωσεν εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ἀπόρρητον αὐτὸ ἔγγραφον. Δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ ὁ βουλευτὴς νὰ ἐλεγχθῇ, διότι εἰς χεῖρας του, κατὰ τὸν α ἢ β τρόπον, περιῆλθεν ἓν χαρτὶ ὁσονδήποτε ἀπόρρητον καὶ ἐὰν εἶναι. Ὅσον ἀφορᾷ λοιπὸν τὰς εὐθύνας τοῦ βουλευτοῦ, εὐθύνη βουλευτοῦ δὲν εἶναι νοητή. Καὶ εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ἂς μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Βαρβούτης νὰ τοῦ εἴπω ὅτι προέβη εἰς θεωρητικὸν αὐτοσχεδιασμόν, αὐτοσχεδιασμὸν ἐν τῇ ρύμῃ τοῦ λόγου του καὶ ἐπειδὴ ἔχει ταχύτητα σκέψεως καὶ ταχύτητα λόγου, αὐτεσχεδίασε μίαν θεωρίαν, ἡ ὁποία δὲν ὑπάρχει εἰς οὐδὲν Σύνταγμα, δὲν ὑπάρχει εἰς οὐδὲν βιβλίον Συνταγματικοῦ Δικαίου, δὲν ὑπάρχει ἑρμηνευτὴς Συντάγματος ἐν Ἑλλάδι ἢ εἰς οἱανδήποτε ἄλλην χώραν, ὁ ὁποῖος αὐτὴν τὴν θεωρίαν, τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξεν ὁ κ. Ὑπουργός, νὰ τὴν ἔχῃ ἀναπτύξει. Ἑπομένως πρόκειται περὶ αὐτοσχεδιασμοῦ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἕτερον θέμα, τὸ ὁποῖον εἶναι πολύπλοκον, ἐὰν δηλαδὴ ἡ Κυβέρνησις ἠμπορῇ νὰ εἴπῃ εἰς τὸν βουλευτήν, ὁ ὁποῖος αἰφνιδίως ἀνακοινοῖ εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ἔχει νὰ ἀνακοινώσῃ ἓν ἀπόρρητον ἔγγραφον καὶ θὰ τὸ ἀνακοινώσῃ ἐὰν τοῦ εἴπῃ: «στάσου, παρακαλῶ νὰ μὴ τὸ ἀναγνώσῃς». Τὸ νὰ παρακαλέσῃ δικαιοῦται ἀναμφισβητήτως. Ἡ Κυβέρνησις ἠμπορεῖ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ἐγγράφου νὰ τὴν θεωρήσῃ ὡς ἐπικίνδυνον διὰ τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα καὶ νὰ παρακαλέσῃ τὸν βουλευτὴν νὰ μὴ τὸ ἀναγνώσῃ. Ἐὰν ὁ βουλευτὴς ἐπιμείνῃ, τί δικαιοῦται νὰ κάμῃ ἡ Κυβέρνησις; Πράγματι, ἐὰν ἀποδίδῃ μεγίστην σημασίαν, ἀπὸ ἀπόψεως ἐθνικοῦ κινδύνου εἰς τὴν ἀποκάλυψιν τοῦ περιεχομένου ἑνὸς ἀπορρήτου ἐγγράφου, τότε δύναται πράγματι νὰ θέσῃ πολιτικὸν ζήτημα ἐκείνην τὴν στιγμήν. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ εἶχε δίκαιον ὁ κ. Βαρβούτης, ἐὰν δηλαδὴ ἀποδίδῃ ἡ Κυβέρνησις τόσην σημασίαν, ἀπὸ ἀπόψεως κινδύνου ἐθνικοῦ, εἰς τὴν ἀνάγνωσιν ἑνὸς ἀπορρήτου ἐγγράφου, τότε δικαιοῦται νὰ εἴπῃ ὅτι: «θέτω ζήτημα ἐμπιστοσύνης». Δημιουργεῖται πολιτικὸν ζήτημα καὶ αὐτὸ περίπου εἶπεν ὁ κ. Βαρβούτης.

§123Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Δὲν τὸ εἶπον περίπου, τὸ εἶπον κατηγορηματικῶς.

§124Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἑπομένως εἰς τὴν θεωρίαν αὐτὴν δὲν ὑπῆρξεν αὐτοσχεδιαστής. Εἰς τὴν θεωρίαν αὐτὴν πράγματι εἶπεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ εἴπῃ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄλλο ὅμως θέμα τὸ ἀφορῶν τὴν εὐθύνην καὶ τὸ δικαίωμα τοῦ Ὑπουργοῦ νὰ ἀναγνώσῃ οἱονδήποτε ἔγγραφον, ὅσον ἀφορᾷ τὸ θέμα αὐτό, νομίζω, ὅτι ἐπλανήθη ὁ κ. Ὑπουργός, διότι ὁ βουλευτὴς εἶναι ἀνεξέλεγκτος. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τεθῇ ὑπὸ τὴν κρίσιν οὔτε τῆς Βουλῆς, προκειμένου νὰ ἐπιτελέσῃ πράξεις συνδεομένας μὲ τὸ θέμα αὐτό, εἴτε πρόκειται αἱ πράξεις αὐταὶ νὰ εἶναι συνδεδεμέναι μὲ λόγους, τοὺς ὁποίους ὁ ἴδιος ὁ βουλευτὴς αὐτοσχεδιάζει, εἴτε εἶναι συνδεδεμέναι μὲ τὴν ἀνακοίνωσιν οἱουδήποτε ἐγγράφου. Ὁ βουλευτὴς δὲν καλεῖται εἰς ἀπολογίαν. Ὁ βουλευτὴς δὲν ἐλέγχεται. Ὁ βουλευτὴς ἐκτελῶν τὰ καθήκοντά του καὶ ἐκτελῶν πράξεις συνδεομένας μὲ τὸ βουλευτικόν του ἀξίωμα, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλεγχθῇ. Ἑπομένως εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ἐπλανήθη ὁ κ. Ὑπουργός.

§125Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Νομίζω, κ. συνάδελφοι, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ἀκολουθῶμεν τὴν τακτικὴν νὰ χαρακτηρίζωμεν, ὡς αὐτοσχεδιασμόν, γνώμας ἐκτεθειμένας παρ’ οἱουδήποτε ἐξ ἡμῶν καὶ θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ ἀγαπητός μου συνάδελφος κ. Κανελλόπουλος νὰ παρατηρήσω ὅτι ὁ χαρακτηρισμὸς αὐτὸς δὲν ἁρμόζει εἰς αὐτόν, τοὐλάχιστον.

§126Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Δὲν δέχομαι νὰ μοῦ ὑποδεικνύετε τὶ ἁρμόζει εἰς ἐμὲ καὶ τὶ δὲν ἁρμόζει.

§127Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Οὔτε ἐγὼ δέχομαι νὰ ὁμιλῆτε περὶ αὐτοσχεδιασμοῦ καὶ νὰ χαρακτηρίζετε ὡς αὐτοσχεδιασμὸν τὰς γνώμας μου ἐκείνας εἰς τὰς ὁποίας διαφωνεῖτε. Δὲν δικαιοῦσθε νὰ ὁμιλῆτε περὶ αὐτοσχεδιασμῶν.

§128Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν λόγον.

§129Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Ὡμιλήσατε περὶ αὐτοσχεδιασμοῦ καὶ δὲν σᾶς διέκοψα.

§130Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι εὐθιξία αὐτὸ τὸ περὶ αὐτοσχεδιασμοῦ. Πλανᾶσθε καὶ περὶ τὴν ἔννοιαν τῶν λέξεων.

§131Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁμιλῆτε περὶ αὐτοσχεδιασμοῦ. Ὅλαι αἱ γνῶμαι τὰς ὁποίας ὑπεστήριξα ἦσαν σαφεῖς καὶ καθαραί. Ὁ κ. συνάδελφος τὶς ἐθόλωσε, διότι εἰς ἐμὲ ἀνήκει ἡ ἰδιότης νὰ ὁμιλῶ σαφῶς καὶ καθαρὰ ἀκόμη καὶ τὸ πολιτικὸν ζήτημα, τὸ ὁποῖον τόσον σαφῶς ἔθεσα τὸ ἐχαρακτήρισεν ὡς τεθὲν ὑπ’ ἐμοῦ περίπου. Δὲν τὸ ἔθεσα περίπου, τὸ ἔθεσα σαφέστατα. Ἀλλ’ ἐδῶ ὑπάρχει μία σύγχυσις μεταξὺ τῆς ἐλευθερίας εἰς τὴν ἐκδήλωσιν τῶν γνωμῶν τῆς ὁποίας ἀπολαμβάνει ὁ βουλευτὴς ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ τῆς διαπράξεως ἀδικήματος. Καὶ εἶπον σαφῶς καὶ σᾶς παρακαλῶ ν’ ἀναμνησθῆτε τὶ εἶπον. Ἐὰν διὰ διατάξεως κειμένης ἡ ἀνακοίνωσις ἀπορρήτου ἐγγράφου ἢ περιέλευσις ἐγγράφου δι’ οἱονδήποτε Ἕλληνα ἀποτελεῖ ἀδίκημα, ἀποτελεῖ ἀδίκημα καὶ διὰ τὸν βουλευτήν. Ὁ βουλευτὴς ἐκδηλώνων οἱασδήποτε γνώμας ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς εἶναι ἐλεύθερος καὶ ἀνεξέλεγκτος. Ἀλλ’ ὀφείλει νὰ λογοδοτήσῃ ὄχι ἀπέναντι τῆς Βουλῆς, ἀλλ’ ἀπέναντι τῶν νόμων τῆς Πατρίδος του διὰ τὸ τυχὸν ἀδίκημα τὸ ὁποῖον θὰ διαπράξῃ ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς.

§132Ε. ΜΑΛΑΜΙΔΑΣ. Τὸ ἔγγραφον αὐτὸ κατετέθη εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἀνεγνώσθη κατὰ τὸ ἥμισυ. Παρακαλῶ ν’ ἀναγνωσθῇ ὁλόκληρον διὰ νὰ λήξῃ τὸ θέμα αὐτό.

§133Β. ΠΑΠΑΡΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν εἷς βουλευτὴς ἐξυβρίσῃ ἕνα συνάδελφόν του, εἶναι δυνατὸν νὰ διωχθῇ ποινικῶς;

§134Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Αὐτὸ εἶναι διάφορον. Ὁ βουλευτὴς εἶναι ἐλεύθερος διὰ τὴν ἐκδήλωσιν τῶν γνωμῶν του, ἀλλὰ ἐὰν ὁ βουλευτὴς διαπράξῃ ἕνα ἀδίκημα σκοτώσῃ ἕνα π. χ. εἰς τὴν Βουλήν, δὲν διώκεται;

§135ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὸ λέγει τὸ Σύνταγμα αὐτό.

§136Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Ἄλλο τὸ πολιτικὸν ἀνεύθυνον καὶ ἄλλο τὸ ἀκαταδίωκτον. Πολιτικῶς ἀνεύθυνον δὲν ὑπάρχει διὰ κανένα, ὅλοι εἶναι ὑπεύθυνοι πολιτικῶς. Εἶναι ἀκαταδίωκτος ὁ βουλευτὴς διὰ τὰς γνώμας τὰς ὁποίας ἐκδηλώνει ἀπὸ τοῦ βήματος καὶ μὲ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ἀσκεῖ τὴν συζήτησιν ἐν τῇ Βουλῇ, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀκαταδίωκτος δι’ οἱονδήποτε ἀδίκημα τὸ ὁποῖον θὰ διαπράξῃ, ἐὰν τὸ ἀδίκημα εἶναι διωκτέον καὶ ὑφίσταται διὰ τὸν κάθε Ἕλληνα, ὑφίσταται καὶ διὰ τὸν βουλευτήν. Ἔθεσα σαφῶς τὸ ζήτημα καὶ ὅταν ὁ κ. Κανελλόπουλος μὲ ἠρώτησε ἐὰν δημοσίευσις ἀπορρήτου ἐγγράφου ὑπὸ ἐφημερίδος ἀποτελῇ ἀδίκημα διὰ τὴν ἐφημερίδα, τοῦ εἶπον βεβαίως ἀποτελεῖ ἀδίκημα καὶ καταδιώκεται ἡ ἐφημερίς. Ἀποτελεῖ ἄρα ἀδίκημα καὶ διὰ τὸν βουλευτήν, διότι τὸ ἀκαταδίωκτον δὲν ἐκτείνεται εἰς τὰς πράξεις τοῦ βουλευτοῦ, ἐκτείνεται εἰς τὰς γνώμας του. (Χειροκροτήματα).

§137Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Εἶναι παρεμπίπτον τὸ ζήτημα καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ἔλαβον τὸν λόγον. Προηγήθη ὁ κ. Ὑπουργὸς καθ’ ὃ εἶχε δικαίωμα, ἀπήντησεν ὁ κ. Κανελλόπουλος ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ Συναγερμοῦ καθ’ ὃ εἶχε δικαίωμα. Παρεκλήθη ἀπὸ τὸν κ. συνάδελφον ἐξ Ἀθηνῶν νὰ ἐκδηλώσῃ τὴν γνώμην του, ἀλλ’ αὐτὸ δὲν σημαίνει ὅτι δὲν ἔχω δικαίωμα νὰ ὁμιλήσω.

§138Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὴν ἀπουσίαν σας ἐγεννήθη ἕνα θέμα τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει ἄμεσον σχέσιν μὲ τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν. Τὸ θέμα αὐτὸ εἶναι μεγίστης σημασίας. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἄνευ Χαρτοφυλακίου ὁ κ. Βαρβούτης εἰσελθὼν εἰς τὴν αἴθουσαν ἀντεμετώπισε μίαν κατάστασιν πνευμάτων ἐξημμένων χωρὶς νὰ ἔχῃ πλήρως κατατοπισθῆ διότι δὲν ἐγνώριζε περὶ τίνος ἐγγράφου πρόκειται. Ἐὰν ἦτο ἀπόρρητον πράγματι, διετύπωσεν ὡρισμένην θεωρίαν σχετικῶς μὲ τὸ δικαίωμα τοῦ βουλευτοῦ ὅπως ἀναγινώσκει ἀπόρρητα ἔγγραφα, ἢ ὄχι. Ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ τὸ ὁποῖον ἔφερεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, παρεμπιπτόντως ἐζήτησε τὸν λόγον ὁ κ. Θεοτόκης βάσει τοῦ Κανονισμοῦ, διότι εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλήσῃ ἐπ’ αὐτοῦ. Βέβαια τὸ θέμα ἐμμέσως μόνον σχετίζεται μὲ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, ἀλλὰ προεκλήθη ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἄνευ Χαρτοφυλακίου. Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δικαιολογημένος ὁ ἐκνευρισμὸς τῆς Βουλῆς. Νομίζω, ὅτι τὸ θέμα εἶναι σοβαρὸν καὶ πρέπει νὰ τύχῃ μιᾶς διευκρινήσεως. Εἶμαι βέβαιος ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἄνευ Χαρτοφυλακίου, ὁ ὁποῖος μάλιστα ἠθέλησε νὰ μὲ διδάξῃ σχετικῶς μὲ τὸ τὶ ἁρμόζει νὰ λέγω, ἢ ὄχι, θὰ φροντίσῃ εἰς τὴν νέαν ἀπάντησιν τὴν ὁποίαν θὰ δώσῃ καὶ εἰς τὸν κ. Θεοτόκην καὶ εἰς τὸν κ. Μπαμπᾶκον νὰ τακτοποιήσῃ τὴν θέσιν του ἀπέναντι τοῦ ζητήματος. Ἀλλὰ καὶ οἱ κ. κ. συνάδελφοι οἱ ὁποῖοι θὰ ὁμιλήσουν, δὲν θὰ ὁμιλήσουν κατὰ τρόπον ὁριστικόν, ὁ ὁποῖος θὰ βλάψῃ εἰς τὴν ἐξεύρεσιν μιᾶς διευκρινήσεως. Δὲν τίθεται ζήτημα διὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ἐγγράφου. Συμφωνεῖ καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας καὶ ὁ κ. Βαρβούτης ν’ ἀναγνωσθῇ τὸ ἔγγραφον, διότι τὸ περιεχόμενόν του δὲν εἶναι ἀπόρρητον ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ἐκείνην ὑπὸ τὴν ὁποίαν ἕνα ἀπόρρητον ἔγγραφον εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἐπικίνδυνον διὰ τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα. Ἀλλ’ ἀσχέτως τοῦ ἐὰν θ’ ἀναγνωσθῇ, ἢ ὄχι, ὑπάρχει ἕνα θέμα γενικώτερον. Δὲν νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει ν’ ἀρνηθῇ, εἶναι θέμα τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ συζητηθῇ. Δὲν εἶναι τόσες πολλὲς οἱ ὧρες τὰς ὁποίας ἐργαζόμεθα, δὲν θὰ χαλάσῃ ὁ κόσμος ἐὰν παραταθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ ἡμίσειαν ὥραν διὰ νὰ διευκρινισθῇ ἕνα θέμα μεγίστης σημασίας διὰ τὴν ὑπόστασιν τῶν βουλευτῶν, ἐὰν οἱ βουλευταὶ εἶναι ὑπεύθυνοι ὅταν ὁμιλοῦν ἀπὸ τοῦ βήματος ἐκείνου δι’ οἱονδήποτε καὶ ἐὰν λέγουν.

§139Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Σᾶς ἐτέθη ζήτημα ἐὰν εἶναι ὑπεύθυνοι, ἢ ὄχι; Ἄλλο θέμα ἔθεσα.

§140Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδέποτε εἶναι δυνατὸν βουλευτὴς νὰ διωχθῇ δι’ ὅσα λέγει, εἴτε τὰ λέγει ἐξ ἰδίας πρωτοβουλίας καὶ σκέψεως, εἴτε αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγει, τὰ λέγει ἀναγινώσκων οἱονδήποτε ἔγγραφον.

§141ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὄχι.

§142Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀμφιβάλλω, κύριε συνάδελφε, ἂν καὶ πρώτην φορὰν εἰσέρχεσθε εἰς τὴν Βουλήν, ἂν καὶ στρατιωτικός, ὅτι θὰ ἔχετε ἀσχοληθῆ μὲ τὴν ἱστορίαν τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ, ἀλλ’ ἐπιθυμῶ νὰ εἴπω καὶ ἐγὼ ὅτι ἡμεῖς ἔχομεν ἀσχοληθῆ περισσότερον. Ὅταν εὑρίσκεται βουλευτὴς ἐπὶ τοῦ βήματος, ἐκτὸς ἐὰν βγάλῃ πιστόλι καὶ πυροβολήσῃ, αὐτὴν τὴν περίπτωσιν δὲν τὴν εἶχον ὑπ’ ὄψιν μου, διότι δὲν ἐσκέφθην ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν οἱοσδήποτε ἐξ ἡμῶν νὰ προβῇ εἰς τοιαύτην πρᾶξιν, ὅταν διαβάζῃ, ὅταν λέγῃ κάτι, εἴτε τὸ διαβάζει, εἴτε τὸ λέγει αὐτοσχεδιάζων, ἡ λέξις αὐτοσχεδιασμὸς δὲν ἀποτελεῖ ὕβριν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι διωκτέος. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον λέγει τὸ Σύνταγμα, ἡ ἔννοια τοῦ λόγου τοῦ Συνταγματικοῦ λόγου καὶ ἡ ἔννοια τοῦ ἄρθρου 62 τὸ ὁποῖον λέγει, ὅτι εἶναι ἀκαταδίωκτος ὁ βουλευτὴς προκειμένου περὶ λόγου τὸν ὁποῖον λέγει ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, ἢ περὶ ψήφου τὴν ὁποίαν δίδει εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ἡ ἔννοια τοῦ Συντάγματος, ὅταν ὁμιλῇ περὶ λόγου, εἶναι ἔννοια ἡ ὁποία περιλαμβάνει πᾶν ὅ,τι λέγει, εἴτε τὸ ἀναγινώσκει, εἴτε δὲν τὸ ἀναγινώσκει, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ διωκτέος ὁ βουλευτὴς διὰ κάτι τὸ ὁποῖον λέγει ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς. Καὶ μίαν διεθνῆ μυστικὴν σύμβασιν ἐὰν θελήσῃ ν’ ἀναγνώσῃ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ τὴν ἀναγνώσῃ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ διωκτέος ἐὰν τὴν ἀναγνώσῃ. Εἶναι δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ θέσῃ ζήτημα πολιτικὸν καὶ νὰ ἐμποδίσῃ τὸν βουλευτὴν νὰ τὸ ἀναγνώσῃ καὶ νὰ ζητήσῃ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς διὰ νὰ ἀπαγορεύσῃ ἑπομένως ἡ Βουλὴ εἰς τὸν βουλευτὴν τὴν ἀνάγνωσιν τῆς μυστικῆς αὐτῆς διεθνοῦς συμφωνίας. Δὲν εἶναι δυνατὸν ὅμως νὰ θεωρηθῇ διωκτέος, ὁ βουλευτὴς δι’ οἱοδήποτε καὶ ἂν λέγῃ ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, εἴτε τὸ λέγει εἴτε τὸ ἀναγινώσκει, διότι ἡ ἀνάγνωσις κειμένου ἀποτελεῖ λόγον.

§143Ν. ΜΑΝΘΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ δὲν εἶμαι δικηγόρος, οὔτε ἔχω ἀσχοληθῆ μὲ τὴν νομικὴν ἐπιστήμην. Μὲ ἀπεκαλέσατε Ταξίαρχον, εἶμαι ὅμως στρατηγός. Τὸ ἄρθρον 62 τοῦ Συντάγματος λέγει: «βουλευτὴς δὲν καταδιώκεται...... (ἀναγινώσκει)......». Μόνον δηλαδὴ προσωπικῶς. Ἐγὼ ἔτσι τὸ ἑρμηνεύω. Ἐὰν ἕνας βουλευτὴς ἀνέλθῃ ἐπὶ τοῦ βήματος καὶ ἕνα σχέδιον ἐπιστρατεύσεως τὸ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλήν, τότε πρέπει νὰ εἶναι τρελλός. Λοιπὸν τὸ ἄρθρον 62 τοῦ Συντάγματος ὁμιλεῖ περὶ γνώμης προσωπικῆς.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Θεοτόκης ἔχει τὸν λόγον.

§145Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἀτύχημα τὸ ὅτι, ἐξ αἰτίας τῆς συζητήσεως τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, ἐδόθη ἡ εὐκαιρία εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, διὰ τῆς ἐρεύνης καὶ τῆς συζητήσεως, νὰ ἐκκαθαρισθῇ θέμα σπουδαιότατον ἔχον σημασίαν διὰ τὴν ἐνάσκησιν τῶν βουλευτικῶν καθηκόντων ὅλων μας. Διετυπώθησαν ὡρισμέναι ἀπόψεις ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον ἄνευ χαρτοφυλακίου Ὑπουργὸν καὶ ἐπ’ αὐτῶν θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλή, δι’ ὀλίγων, νὰ τὴν ἀπασχολήσω. Καὶ λέγει τὸ Σύνταγμα καὶ εἶναι παγίως γνωστὸν ὅτι, ὁ βουλευτής...

§146Γ. ΜΟΔΗΣ. Ἐξετροχιάσθημεν, κύριε Πρόεδρε.

§147Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐὰν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Φλωρίνης θεωρῇ ὅτι ἀποτελεῖ ἐκτροχιασμόν, ἡ ἔρευνα θέματος σπουδαιοτάτου διευκολύνοντος τὴν ἐνάσκησιν τῶν βουλευτικῶν καθηκόντων, λυποῦμαι πολύ, ἀλλ’ ἐγὼ τοὐλάχιστον, δὲν ἠμπορῶ νὰ συνεννοηθῶ. Δὲν συζητοῦμεν, κύριοι βουλευταί, διὰ τὴν ἀνακοίνωσιν ἢ μὴ τοῦ ἐγγράφου τοῦ σχετιζομένου μὲ τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον, συζητοῦμεν καὶ διατυπώνομεν τὰς ἀπόψεις μας ἐπὶ ἑνὸς θεμελιώδους θέματος, ἀφορῶντος τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον ὅλοι μας ἔχομεν ἢ δὲν ἔχομεν, κατὰ τὸ Σύνταγμα καὶ τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς, κατὰ τὰς συνθήκας τοῦ Πολιτεύματος, δικαίωμα νὰ ἐνασκήσωμεν τὰ καθήκοντά μας. Περὶ αὐτοῦ πρόκειται. Λέγει λοιπὸν τὸ Σύνταγμα εἰς τὸ ἄρθρον 62 ὅτι, ὁ βουλευτὴς δὲν ἐλέγχεται, οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλεγχθῇ διὰ γνώμην ἢ ψῆφον, τὴν ὁποίαν δίδει κατὰ τὴν ἐνάσκησιν τῶν καθηκόντων του. Τὸ κατὰ ποῖον τρόπον ὁ ἐκπρόσωπος τοῦ Ἔθνους θὰ διατυπώσῃ ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ἢ καὶ ἀλλαχοῦ τὴν γνώμην του ἐπὶ θέματος ἀφορῶντος τὰ κοινά, δὲν ὑπάρχει πρὸς τοῦτο περιορισμός.

§148Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ πῶς θὰ τὴν θεμελιώσῃ;

§149Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Διὰ νὰ ἴδητε πὼς εἶναι εὐρυτέρα ἡ ἔννοια καὶ ἡ διατύπωσις τοῦ Συντάγματος, ἂς ὑποθέσωμεν, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι εἷς ἐξ ἡμῶν προκειμένου περὶ συζητήσεως οἱουδήποτε θέματος, ἀνέρχεται εἰς τὸ βῆμα τοῦτο καὶ λέγει πρὸς τὴν Βουλήν: Κύριοι βουλευταί, ἔχω τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν καὶ στηρίζω ἐπὶ ἐγγράφου ἀπορρήτου τῆς τάδε ὑπηρεσίας ἔχοντος οὕτω: Σᾶς ἐρωτῶ λοιπόν, ἀποτελεῖ αὐτὸ πρᾶξιν διωκτέαν; Κατὰ κανένα τρόπον. (Θόρυβος). Κύριοι βουλευταί, πιστεύσατε ὅτι ἡ συζήτησις αὐτὴ εἶναι χρησιμωτάτη καὶ κατοχυρώνει τὸν τρόπον τῶν ἐργασιῶν μας. Δὲν ἀντιλαμβάνομαι διατὶ αὐτὴ ἡ νευρικότης. Ἂς προχωρήσωμεν λοιπόν. Δὲν εἶναι δυνατόν, κύριοι βουλευταί, νὰ ἐλεγχθῇ ὁ ἐκπρόσωπος τοῦ Ἔθνους διὰ γνώμην τὴν ὁποίαν ἐμφανίζει ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Ποῖα εἶναι τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα δημιουργοῦν τὴν πεποίθησιν καὶ τὴν γνώμην τοῦ βουλευτοῦ; Αὐτὸ εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὸν ἑκάστοτε ὁμιλοῦντα. Τώρα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἄνευ χαρτοφυλακίου, θὰ κάμωμεν διαστολὴν μεταξὺ τῶν πράξεων τοῦ βουλευτοῦ, αἱ ὁποῖαι διώκονται. Καὶ συνεπῶς, ἐὰν μὲν δὲν ἐλέγχεται ὁ βουλευτὴς διὰ γνώμην ἢ ψῆφον, τὴν ὁποίαν δίδει, τοῦτο ὅμως δὲν σημαίνει ὅτι καὶ ἡ πρᾶξις του δὲν εἶναι διωκτέα, ἐὰν θεωρηθῇ ὅτι εἶναι ἀδίκημα. Καὶ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ σημείου, δὲν νομίζω ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἄνευ χαρτοφυλακίου εἶχε δίκαιον κατὰ τὴν διατύπωσιν τοῦ Συντάγματος καὶ τὴν ἔννοιαν τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, διότι καὶ ἐκεῖ ἀκόμη τὸ Σύνταγμα προβλέπει, ὑπὸ ποίας προϋποθέσεις εἶναι ἐκπρόσωπός τις τοῦ☐ κατὰ βουλευτοῦ, παρὰ τὴν ὕπαρξιν τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας, ὅταν πρόκειται περὶ κακουργήματος καὶ δὴ ἐπ’ αὐτοφώρῳ». Ἐὰν δηλαδὴ πρόκειται περὶ κακουργήματος, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ἐπ’ αὐτοφώρῳ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ χωρήσῃ δίωξις. Κατὰ συνέπειαν ἐφ’ ὅσον τὸ Σύνταγμα ὁρίζει ρητῶς ὑπὸ ποίας προϋποθέσεις διώκεται ὁ βουλευτής, ἐφ’ ὅσον δὲ παραλλήλως ὑπάρχει καὶ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 62, ἡ ὁποία λέγει ὅτι δὲν ἐλέγχεται οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ καταδιωχθῇ διὰ γνώμην τὴν ὁποίαν ἔδωκε, πρέπει ἅπαξ διὰ παντός, κύριοι συνάδελφοι, νὰ καθορισθῇ ὅτι, πολιτικὴ μόνον εὐθύνη τοῦ βουλευτοῦ, διότι ἔκαμε χρῆσιν ὡρισμένων στοιχείων, τὰ ὁποῖα εἶχεν ὑπ’ ὄψιν του, ὑφίσταται. Εἶναι ἡ εὐθύνη του ἔναντι τῶν ἐκλογικῶν συλλόγων καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Εὐθύνη ὅμως, διὰ τὴν ἐνάσκησιν τῶν καθηκόντων του, κατὰ τὴν ἀνακοίνωσιν στοιχείων ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, δὲν δύναται νὰ τοῦ καταλογισθῇ. Τὶ ἀπομένει ἐκ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς; Τοῦτο σημαίνει, ὅτι ἐὰν ὄντως ὑπάρχῃ ἕνα θέμα, τὸ ὁποῖον δύναται κατὰ τὴν κρίσιν τῆς Κυβερνήσεως ν’ ἀποτελέσῃ γενικωτέραν βλάβην τοῦ Ἐθνικοῦ συμφέροντος, ἔχει πλέον ἡ Κυβέρνησις τὸν τρόπον τοῦ πολιτικοῦ χειρισμοῦ τοῦ θέματος, δηλαδὴ ἐὰν εἴπῃ ὅτι, «ἐγὼ δὲν ἐννοῶ νὰ εἶμαι Κυβέρνησις, ἐὰν ἀνακοινωθῇ αὐτὸ τὸ ἔγγραφον ἀπὸ τὸν κύριον βουλευτήν, καὶ παρακαλῶ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν ἐπὶ τῆς ὁποίας στηρίζομαι, νὰ ἔλθῃ ἀρωγὸς τῆς ἀπόψεώς μου». Καὶ τότε, ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία ἢ θὰ στηρίξῃ τὴν Κυβέρνησιν, ἢ θὰ εὑρισκώμεθα πρὸ πολιτικῆς κρίσεως καὶ θὰ εἶναι πλέον θέμα πολιτικόν. Ἰδοὺ λοιπόν, διατὶ καὶ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ σημείου νομίζω, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ σύμπτωσις γνωμῶν καὶ ὁμοφωνία ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ ἠμποροῦμεν νὰ γνωρίζωμεν, ὅλοι, ἀνεξαρτήτως κομματικῆς ἀποχρώσεως, ποία εἶναι ἡ σημασία καὶ τοποθέτησις ἐπὶ τοῦ θέματος εἰς οἱανδήποτε περίπτωσιν, ἡ ὁποία δύναται νὰ ἐμφανισθῇ.

§150Ε. ΜΑΛΑΜΙΔΑΣ. Τώρα θὰ τὰ μάθωμεν αὐτά;

§151Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Τώρα καὶ ἕνα τελευταῖον συμπληρωματικῶς. Δὲν νομίζω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ὑπάρχει λόγος, ἐγὼ τοὐλάχιστον, νὰ ἀπασχολήσω τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν περισσότερον. Νομίζω, ὅτι τὰ πράγματα εἶναι ἀπὸ πάσης πλευρᾶς ξεκαθαρισμένα καὶ ὁ ἀξιότιμος κύριος ὑπουργὸς τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας, ἐὰν δι’ οἱονδήποτε λόγον νομίζῃ ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἀνακοινωθῇ αὐτὸ τὸ ἔγγραφον, αὐτὸ ἦτο δικαίωμά του, νὰ τὸ διαχειρισθῇ ἐν συνεννοήσει μὲ τὴν Κυβέρνησιν.

§152Ε. ΜΑΛΑΜΙΔΑΣ. Ἐπέτρεψε τὴν ἀνακοίνωσιν, ἀλλὰ καὶ σεῖς ἀπουσιάζατε κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς συζητήσεως.

§153Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἤμην παρών.

§154Ε. ΜΑΛΑΜΙΔΑΣ. Τώρα τελευταίως ἤλθατε.

§155Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἀξιότιμε κύριε συνάδελφε, ἐκ Φθιώτιδος σᾶς βλέπω νὰ ἐπείγεσθε ἐξαιρετικῶς.

§156Ε. ΜΑΛΑΜΙΔΑΣ. Ἐπείγομαι διότι βλέπω τὸν χρόνον ἀναλισκόμενον ματαίως. Αὐτὴν τὴν ἀντίληψιν ἔχω.

§157Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δικαίωμά σας. Καὶ ἔχετε δικαίωμα νὰ ἔχετε ἐλευθερίαν γνώμης. Ἀλλὰ δὲν δύνασθε νὰ εἴπητε ὅτι ἀναλίσκεται χρόνος ματαίως τὴν ὥραν κατὰ τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ ἐξακριβώσωμεν τίνι τρόπῳ θὰ ἐνασκῶμεν τὰ δικαιώματά μας, ἐκτὸς ἐάν, ἀξιότιμε κύριε συνάδελφε ἐκ Φθιώτιδος, ἡ ἐνάσκησις τῶν καθηκόντων διὰ σᾶς, δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρά, ἡ τυφλὴ ψήφισις τῶν Κυβερνητικῶν νομοσχεδίων.

§158Ε. ΜΑΛΑΜΙΔΑΣ. Δι’ ἐμέ, κύριε συνάδελφε, τὸ εἴπατε αὐτό;

§159Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Διὰ σᾶς. Σᾶς εἶπα ὅτι, ἐφ’ ὅσον δὲν θέλετε νὰ συζητοῦνται τὰ θέματα αὐτά......

§160Ε. ΜΑΛΑΜΙΔΑΣ. Εἶπον καὶ προηγουμένως ὅτι τὸ ζήτημα θὰ ἐλύετο καὶ θὰ προήγετο ἡ συζήτησις αὐτή, ἐὰν συγκατετίθεσθε, τόσον ὁ κ. Ὑπουργός, ὅσον καὶ ὑμεῖς καὶ πᾶς τις ἄλλος, ὁ ὁποῖος πρόκειται νὰ ἀγορεύσῃ, νὰ ἀναγνωσθῇ πρῶτον τὸ ἔγγραφον αὐτό. Διότι ἔγινε πολὺς θόρυβος διὰ τὸ μηδέν.

§161Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν συνεννοούμεθα.

§162Ε. ΜΑΛΑΜΙΔΑΣ. Καὶ τότε θὰ τὴν εὑρίσκαμε τὴν ἄκρην.

§163Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν συνεννοούμεθα.

§164Ε. ΜΑΛΑΜΙΔΑΣ. Συνεννοούμεθα πλήρως.

§165Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Συζητοῦμεν τὶ δικαιώματα ἔχομεν ἢ ὄχι.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Βαρβούτης, Ὑπουργὸς ἄνευ Χαρτοφυλακίου, ἔχει τὸν λόγον.

§167Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Κύριοι συνάδελφοι, παρακαλῶ νὰ τηρήσητε ὀλίγην ἠρεμίαν, διὰ νὰ ξεκαθαρισθῇ τὸ ζήτημα. Προέκυψεν ἕνα θέμα, ἀναγόμενον εἰς τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ἐγγράφου τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον τοῦ Ὑπουργείου Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας. Καὶ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ θέματος ἐπενέβην καὶ εἶπον τὴν γνώμην, ὅτι ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας τὸ χαρακτηρίζῃ ἀπόρρητον ἔγγραφον, γεννᾶται τὸ πολιτικὸν ζήτημα, περὶ τοῦ ὁποίου ὡμιλήσαμεν καὶ ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἁρμοδία εἶναι νὰ ἀποφανθῇ ἡ Βουλή. Ἐὰν δὲν τὸ χαρακτηρίζῃ ἡ Βουλὴ ἀπόρρητον καὶ θέσῃ θέμα περὶ τούτου, δὲν ὑπάρχει ζήτημα. Ἐκεῖνο λοιπὸν τὸ ζήτημα ἐλύθη καὶ τὸ ἔγγραφον θὰ ἀναγνωσθῇ. Ἀλλὰ προέκυψε καὶ τὸ παρεμπίπτον ζήτημα, μέχρι ποίου σημείου ἐκτείνεται ἡ ἐλευθερία τῶν βουλευτῶν, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, καὶ ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ ἀνεπτύχθησαν διάφοροι γνῶμαι. Εἶχε δύο πλευρὰς ἡ ἄποψις, τὴν ὁποίαν ἐγὼ ὑπεστήριξα. Ἡ μία πλευρὰ εἶναι ὅτι, ὅταν ἡ Κυβέρνησις χαρακτηρίζῃ ἕνα ἔγγραφον ἀπόρρητον, τότε ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐπιμένῃ θὰ ζητήσῃ ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, καὶ ἡ Βουλὴ θὰ ἀποφανθῇ ἐὰν τὸ ἔγγραφον αὐτὸ εἶναι ἀπόρρητον ἢ ὄχι. Ἐὰν δὲν ψηφισθῇ, ἡ Κυβέρνησις, πίπτει. Ἔτσι εἶναι, κύριοι συνάδελφοι; Ἐπ’ αὐτοῦ συμφωνεῖ καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις. Ἐγεννήθη ὅμως καὶ ἕνα ἄλλο ζήτημα ἀναγόμενον εἰς τὸ δικαίωμα τοῦ βουλευτοῦ, ὅταν ἀσκῇ τὰ καθήκοντά του. Ἐγὼ ὑπεστήριξα, κύριοι συνάδελφοι, καὶ ὑποστηρίζω τὴν γνώμην καὶ παρακαλῶ νὰ γίνω σαφῶς ἀντιληπτός, ὅτι ὁ βουλευτὴς δὲν διώκεται διὰ γνώμην ἢ ψῆφον διδομένην ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Ἀπεκρούσθη ὅμως ἡ ἄποψίς μου κατὰ τὸν ἀκόλουθον τρόπον. Ἡ γνώμη μετεβλήθη εἰς λόγον καὶ ὁ ἀξιότιμος ἀγαπητὸς συνάδελφος κ. Κανελλόπουλος, εἶπεν ὅτι ὁ βουλευτὴς εἶναι ἐλεύθερος δι’ ὅσα λέγει στὴν Βουλήν. Δὲν ἔκαμεν ὅμως διάκρισιν μεταξὺ γνώμης καὶ πράξεως. Γνώμη εἶναι, ὅταν ὁ βουλευτὴς ἀνακοινώνῃ γνώμην τὴν ὁποίαν ἐσχημάτισεν ἐξ οἱουδήποτε γεγονότος ἔστω καὶ αὐθαίρετον. Εἰς αὐτὸ εἶναι ἀπολύτως ἐλεύθερος. Μπορεῖ νὰ λέγῃ ἀπὸ τοῦ βήματος τὶς μεγαλύτερες ἀρλοῦμπες. Εἶναι ἀκαταδίωκτος.

§168Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι καὶ «ἀρλοῦμπες».

§169Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Οἱ «ἀρλοῦμπες» εἶναι λέξις δημοτικὴ τὴν ὁποίαν μεταχειρίζεται ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Διὰ νὰ χαρακτηρίσω πόσον ὑποστηρίζω τὴν ἐλευθερίαν τῆς γνώμης, ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ γνώμης, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, σᾶς εἶπον ὅτι καὶ ὅταν ἀκόμη λέγῃ ὁ βουλευτὴς ἀνοησίες καὶ ἀσυνάρτητα πράγματα, δὲν διώκεται. Εἶναι εἰκὼν διὰ νὰ σᾶς δώσω νὰ καταλάβετε πόσον ἀπεριόριστος εἶναι ἡ ἐλευθερία τῆς γνώμης τοῦ βουλευτοῦ, καὶ ὅταν λέγῃ γνώμην, ποὺ ἀποτελεῖ διὰ τοὺς ἄλλους ἀδίκημα, δὲν ἀποτελεῖ δι’ αὐτὸν ἀδίκημα. Ἀλλ’ ὀφείλομεν νὰ κάμωμεν διάκρισιν γνώμης καὶ πράξεως. Καὶ εἶπον ρητῶς καὶ κακῶς δὲ ἀντελήφθη ὁ κύριος συνάδελφος τοῦτο. Εἶπον ρητῶς ἐγώ, ὅτι ἐὰν ὑπάρχῃ νόμος ὁ ὁποῖος λέγει ὅτι τὸ νὰ περιέρχεται εἰς χεῖρας ἑνὸς ἀτόμου ἔγγραφον ἀπόρρητον τοῦ Κράτους, ἀποτελεῖ ἀδίκημα, ἐὰν λοιπὸν ὁ βουλευτὴς φέρῃ τὸ ἔγγραφον αὐτὸ εἰς τὸ βῆμα τῆς Βουλῆς, ἀποτελεῖ ἀδίκημα καὶ διὰ τὸν βουλευτήν. Ὁ νόμος δὲν λέγει ὅτι ἡ πρᾶξις διὰ τῆς ὁποίας ὁ βουλευτὴς ἀπέκτησε τὸ ἔγγραφον αὐτὸ τοῦ Κράτους δὲν ἀποτελεῖ ἀδίκημα δι’ αὐτὸν ἐνῶ ἀποτελεῖ ἀδίκημα δι’ ὅλους τοὺς πολίτας, καὶ δὲν ἀποτελεῖ ἀδίκημα διότι εἶναι βουλευτής.

§170Σ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐξύβρισις εἶναι διωκτέα;

§171Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Κύριε συνάδελφε, ἀκούσατε, ὁμιλοῦμεν περὶ γενικῆς ἀρχῆς. Δὲν ὁμιλοῦμεν περὶ συγκεκριμένης περιπτώσεως. Εἶναι ἔτσι ἢ ὄχι; Ὁμιλοῦμεν περὶ γενικῆς ἀρχῆς ἢ περὶ συγκεκριμένης περιπτώσεως;

§172Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, σᾶς παρακαλῶ, καὶ προηγουμένως εὐηρεστήθητε καὶ ἐδέχθητε τὴν διακοπήν. Ὑποστηρίζετε ὅτι ὑπάρχει νόμος χαρακτηρίζων ἔγγραφα ὡς ἀπόρρητα ἢ μὴ ἀπόρρητα. Ἐὰν ὑποστηρίζετε αὐτό, μπορεῖτε νὰ μᾶς ἀναφέρετε τὸν νόμον. Ἡ ἔννοια ἐγγράφου τινὸς ὡς ἀπορρήτου ἢ μὴ ἀπορρήτου δὲν εἶναι ἔννοια κατεστρωμένη ἐν νομικῇ διατάξει, εἶναι ἔννοια ἀστάθμητος, τὴν ὁποίαν κρίνει εἴτε ὁ συντάκτης ὁ συντάξας τὸ ἔγγραφον, εἴτε ὁ διατηρῶν παρ’ ἑαυτῷ τὸ ἔγγραφον.

§173Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Σᾶς εὐχαριστῶ πολύ. Σᾶς ἀντελήφθην. Ἀλλ’ εἶσθε ἐκτὸς τοῦ θέματος.

§174Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Ἐὰν ἰσχυρίζεσθε ὅτι ὑπάρχει νόμος πέραν τῆς διαθέσεως καὶ τῆς κρίσεως τοῦ συντάκτου τοῦ συντάξαντος τὸ ἀπόρρητον ἔγγραφον, εἴπατέ μου τὸ παράδειγμα.

§175Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Σᾶς ἀντελήφθην, ἀλλ’ ἐπιτρέψατέ μου νὰ σᾶς εἴπω ὅτι εἶσθε ἐκτὸς θέματος. Δὲν εἶναι τὸ θέμα ποὺ συζητοῦμεν αὐτό, ἐὰν τὸ ἔγγραφον εἶναι ἀπόρρητον ἢ ὄχι. Αὐτὸ τὸ ζήτημα ἐλύθη. Συνεπῶς ἡ διακοπὴ καὶ ἡ ἐρώτησίς σας ἦτο ἄστοχος. Τὸ θέμα, ποὺ συζητοῦμεν, εἶναι θέμα ἀναγόμενον εἰς τὸ μέχρι ποίου σημείου ἐκτείνεται τὸ ἀκαταδίωκτον τοῦ βουλευτοῦ, ἐκ τοῦ ἄρθρου 62 τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον ὁρίζει ρητῶς ὅτι ὁ βουλευτὴς εἶναι ἀκαταδίωκτος διὰ δοθεῖσαν γνώμην. Ἐγὼ ὅταν σᾶς ἀνέφερα ἐὰν ὑπάρχῃ νόμος, ὁ ὁποῖος χαρακτηρίζει ὅτι, ἐὰν περιέλθῃ ἓν ἔγγραφον εἰς χεῖρας ἰδιώτου ἀπὸ τὰ ἀρχεῖα τοῦ Κράτους, τοῦτο ἀποτελεῖ ἀδίκημα, εἶπον, καὶ ἐπιμένω, ὅτι τοῦτο ἀποτελεῖ ἀδίκημα καὶ διὰ τὸν βουλευτήν. Διότι ὁ βουλευτής, κατὰ τὰς κειμένας διατάξεις τοῦ Συντάγματος καὶ τοῦ Κανονισμοῦ, δὲν ἔχει κανὲν δικαίωμα νὰ ζητῇ νὰ λαμβάνῃ γνῶσιν τῶν ὑπαρχόντων ἐγγράφων εἰς τὰ Ὑπουργεῖα κατ’ ἄλλον τρόπον, παρὰ διὰ τῆς καταθέσεως σχετικῆς αἰτήσεως εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς. Δὲν δικαιοῦται ὁ βουλευτὴς νὰ πάῃ εἰς τὸν ὑπάλληλον καὶ νὰ τοῦ εἴπῃ «δῶσε μου τὸ Α ἔγγραφον». Δὲν θὰ τοῦ τὸ δώσῃ ὁ ὑπάλληλος. Θὰ τοῦ εἴπῃ «ὑποβάλετε αἴτησιν καὶ ἂν ὁ Ὑπουργὸς ἐγκρίνῃ, θὰ τὸ καταθέσω εἰς τὴν Βουλήν». Τώρα, νὰ ξεκαθαρίσωμεν τὶ ἐστὶ γνώμη καὶ τὶ ἐστὶ πρᾶξις. Τὰ ἔγγραφα περιέχουν γεγονότα, κύριοι, δὲν περιέχουν γνώμας. Διότι, ὑποθέσατε, ὅτι ὑπάρχει ἓν ἔγγραφον ἀπόρρητον, τὸ ὁποῖον λέγει: «Προχθὲς ὁ πρεσβευτὴς τῆς τάδε δυνάμεως ἦλθε καὶ ἀνεκοίνωσεν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν τὰ ἑξῆς.....» καὶ αὐτὸ τὸ ἔγγραφον ἀνάγεται εἰς θέμα σοβαρώτατον, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ τηρηθῇ μυστικόν. Ἔρχομαι ἐγώ, ὁ βουλευτής, καὶ ἔχω τὸ ἔγγραφον αὐτὸ εἰς τὰς χεῖρας μου, ἀδιάφορον πῶς. Πρῶτον, ὑπάρχει ἀδίκημα, ἐὰν ὁ νόμος τὸ προβλέπῃ, πῶς εὑρέθη εἰς χεῖοας μου. Δεύτερον, ὅταν ἀνακοινώνω τὸ περιεχόμενον τοῦ ἐγγράφου, ἀνακοινώνω γεγονότα. Ἄλλο ἡ γνώμη τοῦ ὁμιλοῦντος. Αὕτη ἀπηχεῖ ἰδικάς του πεποιθήσεις. Καὶ τὴν προστασίαν τῶν πολιτικῶν πεποιθήσεων ἐπὶ οἱουδήποτε θέματος ἠθέλησε νὰ προστατεύσῃ ὁ συνταγματικὸς νομοθέτης. Δὲν ἠθέλησε νὰ δώσῃ προνόμιον εἰς τοὺς βουλευτὰς νὰ διαπράττουν πράξεις, διότι ἡ ἀνακοίνωσις τοῦ περιεχομένου ἐγγράφου ἀναγομένου εἰς γεγονότα ἀποτελεῖ ἀνακοίνωσιν αὐτῶν τούτων τῶν γεγονότων, ἀδιάφορον ἐὰν γίνεται μὲ λόγια. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπωμεν ὅτι, ἐπειδὴ μὲ λόγια ἀνέφερα τὸ γεγονός, παύει νὰ εἶναι γεγονός. Τὸ γεγονὸς τοῦ ἐγγράφου ἐξακολουθεῖ νὰ παραμένῃ γεγονός. Συγχέομεν τὴν γνώμην μὲ τὰ λόγια. Ὑπάρχουν ἀδικήματα διαπραττόμενα διὰ λόγων. Ὅταν ὁ λόγος ἀναφέρεται εἰς γεγονότα, τὰ γεγονότα θὰ ληφθοῦν ὑπ’ ὄψιν καὶ ὄχι ὁ λόγος. Ἔχει π. χ. μίαν πληροφορίαν ὁ βουλευτής, ὅτι ἐπεδόθη ἔγγραφος διακοίνωσις τοῦ Α Κράτους πρὸς τὸ Β καὶ πρόκειται νὰ κηρυχθῇ πόλεμος εἰς τρεῖς ἡμέρας. Ἡ πληροφορία αὐτὴ ἀνάγεται εἰς γεγονός, ναὶ ἢ ὄχι; Γνώμη εἶναι; Καὶ ἔρχεται ὁ βουλευτὴς ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς καὶ ἀνακοινώνει αὐτὸ τὸ γεγονός. Ἐπειδὴ τὸ ἀνακοινώνει διὰ λόγων εἶναι γνώμη καὶ παύει νὰ εἶναι γεγονός;

§176Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Θὰ διωχθῇ δι’ αὐτὸ ὁ βουλευτής;

§177Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Ἐὰν ἡ ἀνακοίνωσις τοῦ γεγονότος αὐτοῦ, γινομένη ἀπὸ ἕνα πολίτην, ἀποτελεῖ κατὰ τὰς κειμένας διατάξεις ἀδίκημα, ἀποτελεῖ καὶ διὰ τὸν βουλευτήν. Δὲν ἔχει ἀσυλίαν ἀδικήματος ὁ βουλευτής. Τὸ θέμα εἶναι σαφέστατον.

§178Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ.....

§179Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Δὲν δέχομαι καμμίαν διακοπήν. Ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Κερκύρας ὑπέπεσεν εἰς μίαν ἄλλην πλάνην. Ἔχει κακῶς ἀντιληφθῆ τὸ ἀκαταδίωκτον τοῦ ἄρθρου 62 τοῦ Συντάγματος, ἐν συνδυασμῷ μὲ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 63 καὶ εἶπεν ὅτι ὁ βουλευτὴς δὲν καταδιώκεται παρὰ μόνον ἐὰν ἔχῃ διαπράξει αὐτόφωρον κακούργημα.

§180Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν συλλαμβάνεται.

§181Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Εἴπατε «δὲν καταδιώκεται». Ἄλλο ὅμως τὸ ἀκαταδίωκτον, ἄλλο ὅτι ἡ γνώμη τοῦ βουλευτοῦ δὲν ἀποτελεῖ ἀδίκημα καὶ ἄλλο ὅτι ὁ βουλευτὴς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διωχθῇ δι’ ὡρισμένα ἀδικήματα, ἄνευ ἀδείας τοῦ Σώματος. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον, ἐπαναλαμβάνω, ἐνδιαφέρει εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν, εἶναι νὰ διαχωρίσωμεν σαφῶς ποία εἶναι ἡ ἔννοια τῆς προστασίας τῆς ἐλευθερίας τῆς γνώμης ἐκ τοῦ ἄρθρου 62. Ἡ προστασία αὐτὴ ἀνάγεται εἰς τὴν ἔκφρασιν γνωμῶν καὶ πεποιθήσεων. Καὶ ποῖος εἶναι ὁ δικαιολογητικὸς λόγος; Ὁ δικαιολογητικὸς λόγος εἶναι νὰ εἶναι ἀπολύτως ἐλεύθερος ὁ βουλευτὴς νὰ ἀναπτύξῃ τὰς πολιτικάς του γνώμας. Ἐὰν αἱ γνῶμαι του αὐταί, λεγόμεναι ἀπὸ ἄλλον ἀποτελοῦν ἀδίκημα, δι’ αὐτὸν δὲν ἀποτελοῦν. Ἐὰν ὁ βουλευτὴς ὅμως ἀναφερθῇ εἰς γεγονὸς καὶ τὸ γεγονὸς αὐτό, ἡ ἀνακοίνωσις δηλαδὴ τοῦ γεγονότος, γινομένη ὑπὸ ἑνὸς πολίτου, ἀποτελεῖ ἀδίκημα, καὶ διὰ τὸν βουλευτὴν παύει νὰ εἶναι γνώμη, ἀναφέρεται εἰς γεγονός.

§182Σ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ συκοφαντίαν διώκεται ὁ βουλευτής;

§183Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Ἡ ἐξύβρισις δὲν διώκεται, ἡ συκοφαντία διώκεται.

§184Σ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε ὅλοι ἔπρεπε νὰ εἴμεθα εἰς τὰς φυλακάς.

§185Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Κύριοι συνάδελφοι, ἠκούσθη μία παράδοξος γνώμη. Ἡ συκοφαντία ἀποτελεῖ ἀδίκημα; Ἀναμφισβητήτως ἀποτελεῖ ἀδίκημα. Καὶ θὰ ἦτο ἀπαράδεκτον, κ. βουλευταί, ἐὰν ἡμεῖς ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, εἴχομεν τὸ δικαίωμα νὰ λέγωμεν ὅτι ὁ Α ἔκλεψε καὶ νὰ εἴμεθα ἀτιμώρητοι!

§186Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Εἴμεθα, κ. Ὑπουργέ.

§187Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Ὄχι, κ. συνάδελφε. Διότι σᾶς ἐρωτῶ: Τὶ λέγει τὸ Σύνταγμα; Τὸ Σύνταγμα ὁμιλεῖ περὶ γνώμης, τὶ εἶναι συκοφαντία; Ὅταν ἀποδίδωμεν εἰς ἕνα ἀξιοποίνους πράξεις. Τὸ Σύνταγμα, κύριοι συνάδελφοι, προστατεύει τὴν ἐλευθερίαν τῆς γνώμης. Ἡ συκοφαντία δὲν εἶναι ἐκδήλωσις γνώμης, δὲν λέγει ὁ βουλευτὴς ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ὁ Α ἔκλεψε, τότε δὲν ἀποτελεῖ συκοφαντίαν, ἀλλ’ ἀποτελεῖ ἐξύβρισιν. Ἀλλ’ ἐὰν ὁ βουλευτὴς ἀναφέρῃ γεγονότα, συγκεκριμένα ἐν γνώσει τῆς ἀναληθείας, ἀποτελοῦν ἀδίκημα εἰς βάρος τοῦ προσώπου εἰς τὸ ὁποῖον ἀναφέρεται, διαπράττει ἀδίκημα, τὸ ἀδίκημα τῆς συκοφαντίας δὲν ἀναφέρει γνώμας, ἀναφέρει γεγονότα ἀναληθῆ. Ἄλλο ἡ γνώμη καὶ ἄλλο ἡ πρᾶξις. Ἐὰν π. χ. ἔκλεψεν εἷς βουλευτὴς ἕνα ἔγγραφον καὶ τὸ ἔφερε καὶ τὸ ἀνεκοίνωσεν εἰς τὴν Βουλήν, αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶναι ἀδίκημα διὰ κάθε πολίτην παύει νὰ εἶναι ἀδίκημα διὰ τὸν βουλευτήν; Δὲν παύει νὰ εἶναι ἀδίκημα. Ἐὰν ἀναφέρεται εἰς γεγονότα, τότε ὁ βουλευτὴς παύει νὰ ἐκδηλώνῃ γνώμην, ἀναφέρει γεγονότα καὶ ἔχει τὴν ποινικὴν εὐθύνην τῶν γεγονότων, ἐφ’ ὅσον τὰ γεγονότα αὐτὰ ἀναφερόμενα ἀπὸ οἱονδήποτε πολίτην κατὰ κοινὴν διάταξιν τῶν νόμων ἀποτελοῦν ἀδίκημα διὰ τοὺς ἄλλους, ἀποτελεῖ ἀδίκημα καὶ διὰ τὸν βουλευτήν. Ἡ γνώμη του δὲν ἀποτελεῖ ἀδίκημα. Διότι ποῖος εἶναι ὁ σκοπὸς τῆς ἐξασφαλίσεως τῆς ἐλευθερίας τῆς γνώμης; Εἶναι διὰ νὰ δύναται ὁ βουλευτὴς νὰ ἐκφράζῃ γνώμας καὶ πεποιθήσεις ἐπὶ παντὸς θέματος, ὄχι νὰ διαπράττῃ ἀδίκημα συκοφαντίας εἰς βάρος πολίτου. Ἐὰν ἀναφέρῃ γεγονότα ἐν γνώσει τῆς ἀναληθείας, αὐτὸ εἶναι συκοφαντία. Ἡ ἐξύβρισις εἶναι γνώμη, ἡ ἐξύβρισις δὲν τιμωρεῖται, ἡ συκοφαντία τιμωρεῖται. Καὶ δὲν τιμωρεῖται ἡ ἐξύβρισις κατ’ ἀνοχήν, διότι τὰ ὅρια μεταξὺ τοῦ τρόπου τῆς ἐκδηλώσεως τῆς γνώμης, καὶ τῆς ἐλευθερίας τῆς γνώμης, εἶναι δυσδιάκριτα. Τὰ ὅρια μεταξὺ τῆς γνώμης καὶ τοῦ γεγονότος, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὸ ἀδίκημα, τὸ ἀποδιδόμενον εἰς ἕνα, εἶναι σαφῶς διακεκριμένα καὶ ὁ κοινὸς νοῦς γνωρίζει τὶ εἶναι πρᾶξις καὶ τὶ εἶναι γνώμη. Πρᾶξις εἶναι, ἔστω καὶ ἐὰν ἀναφέρεται εἰς ἔγγραφον, τὸ ἔγγραφον ἀναφέρει πρᾶξιν καὶ ἐὰν ὁ βουλευτὴς ἀναφέρῃ πράξεις τῶν ὁποίων ἡ ἀναφορὰ καὶ ἡ ἀνακοίνωσις δὲν ἐπιτρέπεται, διαπράττεται ἀδίκημα, διότι γνώμην δικαιοῦται νὰ ἐκφέρῃ καὶ ὄχι πράξεις ἀνεξελέγκτους. (Χειροκροτήματα).

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Μπαμπᾶκος ἔχει τὸν λόγον.

§189Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Κύριοι βουλευταί, τὸ θέμα, ὑποθέτω, ὅτι οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν φρονεῖ ὅτι στερεῖται μιᾶς ἀξίας, ἀξίας ὄχι ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, οὔτε ὡς πρὸς τὸ παρεμπεσὸν ἐν αὐτῷ ζήτημα, ἀλλ’ ἀξίας αὐτονόμου, δοθέντος ὅτι ἀφορᾷ οὔτε λίγο οὔτε πολύ, τὴν ἐλευθερίαν τῶν Κοινοβουλευτικῶν συζητήσεων. Δὲν ἀποκλείεται μεθαύριον νὰ εἴμεθα ἡμεῖς ἡ Συμπολίτευσις καὶ σεῖς ἡ Ἀντιπολίτευσις καὶ κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον θὰ αἰσθάνεσθε τὴν ἀνάγκην, ὅπως αἰσθανόμεθα καὶ ἡμεῖς σήμερον, ὅπως τὸ θέμα ἅπαξ διὰ παντὸς κριθῇ ὑπὸ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας.

§190Ε. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Ἡμεῖς ἔχομεν διάφορον γνώμην. Δὲν συμφωνοῦμεν μὲ τὸν κ. Βαρβούτην καὶ ἡμεῖς νομίζομεν ὅτι ὁ βουλευτὴς εἶναι ἐλεύθερος.

§191Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι τὸ θέμα εἶναι γενικόν, ἀφορᾷ τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου καὶ διὰ τοῦτο ἀπαντῶν εἰς διακοπήν τινα, γενομένην ὑπὸ ἑνὸς τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, ὁ ὁποῖος ἐνόμισεν ὅτι χάνεται χρόνος πολύτιμος, τοῦ ἀπαντῶ ὅτι ὁ χρόνος αὐτὸς ὁ ὁποῖος διατίθεται διὰ τὴν διεξαγομένην συζήτησιν, εἶναι χρόνος ὁ ὁποῖος καλῶς διατίθεται, διότι ἐπὶ τοῦ θέματος πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ μορφώσῃ ὁμοιομόρφως γνώμην τινά, ἀμετακίνητον.

§192Ε. ΜΑΛΑΜΙΔΑΣ. Ὑποθέτω ὅτι στρέφεσθε πρὸς ἐμέ. Ἐγὼ ἐδήλωσα αὐτὸ καὶ σᾶς ἀπαντῶ.

§193Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Σᾶς βεβαιῶ εἰλικρινῶς ὅτι, δὲν ἤκουσα ποῖος τὸ εἶπεν.

§194Ε. ΜΑΛΑΜΙΔΑΣ. Ἐγὼ τὸ εἶπον καὶ σᾶς ἀπαντῶ τοῦτο: Δὲν βλέπω νὰ παρατηρῆται μεταξὺ τῶν συναδέλφων, εἴτε τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, εἴτε τῆς Συμπολιτεύσεως οὐδεμία διαφωνία μὲ αὐτὰ ποὺ λέγετε, ματαίως κουράζεσθε, ματαίως καταπονεῖται ἡ Βουλὴ καὶ ματαίως χάνεται πολύτιμος χρόνος.

§195Ε. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Δὲν ἔπρεπε νὰ θιγῇ τὸ θέμα, ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ἐθίγη πρέπει νὰ διεξαχθῇ συζήτησις. Βεβαίως, ἡμεῖς δὲν συμφωνοῦμεν μὲ τὸν κ. Βαρβούτην, διότι οὔτε τὸ ἄρθρον 62 λέγει αὐτὸ οὔτε κανεὶς νόμος λέγει ὅτι ὁ βουλευτὴς διώκεται ὅταν ὁμιλῇ ἀπὸ τοῦ βήματος. (Χειροκροτήματα).

§196Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Ἐν πρώτοις, κύριοι συνάδελφοι, δηλῶ κατηγορηματικῶς, ὅτι δὲν μὲ ἐνδιαφέρει τὸ θέμα τοῦ ἐγγράφου τὸ ὁποῖον ἐπρόκειτο νὰ ἀναγνωσθῇ, οὔτε τὸ γνωρίζω, ἀλλ’ οὔτε μὲ ἐνδιαφέρει καὶ ἐπειδὴ ἐγεννήθη ζήτημα, καὶ ἐπειδὴ ἐθεωρήθη ὡς ἀπόρρητον, ἐγὼ ἐκφράζω τὴν εὐχήν, ὡς προσωπικήν μου γνώμην, νὰ μὴ ἀναγνωσθῇ. Ἑπομένως, ἀπομονώνω τὸ θέμα ἐν σχέσει πρὸς τὰς ἰδέας τὰς ὁποίας διετύπωσεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἄνευ χαρτοφυλακίου καὶ δράττομαι τῆς εὐκαιρίας νὰ τονίσω, ὅτι ἀνέκαθεν ἐξετίμησα τὰς γνώμας του, ἐπὶ τῶν ζητημάτων τοῦ Δημοσίου Δικαίου, ἀλλὰ δυστυχῶς εὑρίσκομαι ἐν μιᾷ ριζικῇ ἐπιστημονικῇ διαφωνίᾳ πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν ἄνευ Χαρτοφυλακίου.

§197Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Εἶναι σεβαστή.

§198Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Ὑπεστήριξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι, ὁ βουλευτὴς ὁ ἀναγινώσκων ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ἔγγραφον ἀπόρρητον, διαπράττει ἀδίκημα.

§199Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Ὄχι. Εἶπον, ἐὰν ἀναφέρῃ γεγονότα περιλαμβανόμενα εἰς ἔγγραφα, ἐὰν ἡ ἀνάγνωσις τῶν γεγονότων αὐτῶν ἀποτελεῖ ἀδίκημα διὰ τὸν κοινὸν πολίτην, ἀποτελεῖ ἀδίκημα καὶ διὰ τὸν βουλευτήν. Παύει νὰ εἶναι γνώμη· ἀναφέρεται εἰς πράξεις.

§200Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Ἐν πρώτοις, τοὐλάχιστον ἐφ’ ὅσον ἐγὼ γνωρίζω, ἡ διαίρεσις τοῦ περιεχομένου τῶν ἐγγράφων εἰς ἀπόρρητα καὶ μὴ ἀπόρρητα, εἶναι διαίρεσις ἄγνωστος εἰς τὸ παρ’ ἡμῖν Δίκαιον.

§201Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Θέτετε προϋπόθεσιν, ποὺ δὲν ἔθεσα. Ἐγώ, εἶπον ὅτι ἐὰν τὰ γεγονότα αὐτὰ ἀνακοινωθοῦν καὶ τοῦτο ἀποτελεῖ ἀδίκημα διὰ τὸν κοινὸν πολίτην, ἀνακοινωθοῦν καὶ ἀπ’ αὐτὸν τὸν βουλευτήν, ἀποτελεῖ ἀδίκημα καὶ διὰ τὸν βουλευτὴν αὐτόν.

§202ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§203Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐὰν δὲν πλανῶμαι, ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἄνευ χαρτοφυλακίου, τὸν ὁποῖον παρακαλῶ νὰ μὴ μὲ διακόψῃ καὶ ἐκ δευτέρου, ἐπεχείρησε μετατόπισιν τοῦ θέματος. Ἐὰν δὲν πλανῶμαι, διότι ὅταν κατὰ πρῶτον, ὡμίλησεν ἀπὸ τῆς θέσεώς του, ἰσχυρίσθη ὅτι ὁ βουλευτὴς ὁ ἀνακοινῶν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, περιεχόμενον ἐγγράφου ἀπορρήτου, διαπράττει ἀδίκημα καί, ἑπομένως κεῖται ἐκτὸς τῆς ἀσυλίας.......

§204Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Ὄχι.

§205Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. .... εἰς τὴν ὁποίαν τὸ ἄρθρον αὐτὸ ἀναφέρεται.

§206Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ὑπεστήριξε, χωρὶς τὴν τελευταίαν διατύπωσιν, ὑπεστήριξεν αὐτὸ καὶ εἰς αὐτὸ ἔδωσα ἀπάντησιν ἐγώ. Μετὰ ταῦτα, προέβη εἰς τὴν διατύπωσιν νέας θεωρίας περὶ γεγονότων. Αὐτὴ ἡ θεωρία περὶ γεγονότων θὰ ἔπρεπεν, ὡς νέα θεωρία, νὰ ἀναπτυχθῇ εἰς τὰ Συνταγματικὰ δίκαια. Δὲν ἔχει, ὅμως, μέχρι τοῦδε ἀναπτυχθῆ.

§207Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Ἔχει ἀναπτυχθῆ καὶ τὸ τονίζω καὶ παρακαλῶ νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὰ πρακτικὰ διότι, ἐὰν προσέξετε, θὰ ἰδῆτε ὅτι εἰς ὅλα τὰ Συνταγματικὰ Δίκαια ἀναφέρεται ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀσυλία τοῦ βουλευτοῦ διὰ γεγονότα, ὑπάρχει διὰ γνώμας, ἐπειδὴ ὁμιλεῖτε διαρκῶς ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀσυλία. Εἰς ὅλα τὰ Συντάγματα γίνεται τοιαύτη διαστολή, γεγονότων καὶ πράξεων ἀπὸ ἐκδηλώσεις ἢ ἀπὸ ἐκδήλωσιν γνωμῶν, ἐὰν θέλωμεν νὰ εἴμεθα σοβαροί, καὶ νὰ λέγωμεν πράγματα σοβαρά.

§208Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐζήτησα νὰ σᾶς διακόψω, μοῦ τὸ ἐπετρέψατε, καὶ σᾶς εὐχαριστῶ, ὅταν ὅμως ἐπεχείρησα νὰ σᾶς διακόψω ἐκ δευτέρου ἐξηγέρθητε, σεῖς κάμνετε κατάχρησιν τῆς ὑπουργικῆς σας ἰδιότητος καὶ μὲ διακόπτετε συνεχῶς. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἄνευ Χαρτοφυλακίου, κατ’ ἐμέ, ἐπεχείρησε βελτίωσιν τῆς τοποθετήσεώς του. Ἀποδέχομαι τὴν δευτέραν, τὴν μεταγενεστέραν δήλωσιν. Δὲν ἔκαμε μετατόπισιν, ἀλλ’ ἔκαμε τοποθέτησιν ἑτέραν ἀφορῶσαν διαχωρισμὸν τῶν γεγονότων ἀπὸ τῶν γνωμῶν. Καὶ ὑπεστήριξεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ὅτι ὁ βουλευτὴς ἔχει ἐλευθερίαν καὶ ἀπολαύει ἀσυλίας κατὰ τὸ Σύνταγμα, διατυπώνων γνώμας, οὐχὶ ὅμως καὶ ἀναφέρων γεγονότα. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, καίτοι ἐδήλωσα ἤδη ὅτι σέβομαι, βεβαίως, τὰς γνώσεις καὶ τὴν εὐρυμάθειαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι μὲ ξενίζει αὐτὴ ἡ διαστολὴ καὶ μὲ ξενίζει διότι διαχώρισις γνωμῶν ἀπὸ γεγονότα, ἀφ’ ὧν αἱ γνῶμαι ἀφορμῶνται καὶ ἀπορρέουν εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατος. (Χειροκροτήματα). Εἶναι ἀσύλληπτος διὰ τὴν ἀνθρωπίνην νόησιν, διότι αἱ γνῶμαι καὶ αἱ ἰδέαι δὲν γεννῶνται εἰς τὸν ἐγκέφαλον ἀφ’ ἑαυτῶν, εἶναι ἀπότοκοι γεγονότων, τῶν ὁποίων γεγονότων ἡ γνῶσις ἢ ἡ ἄγνοια διαμορφώνει τὰς τοιαύτας ἢ τοιαύτας ἰδέας καὶ γνώμας. (Χειροκροτήματα). Ναί, καὶ ἀλλοίμονον ἐὰν εἰς ἑκάστην περίπτωσιν ἀναλύοντες δὲν γνωρίζω μὲ ποίας μεθόδους καὶ μὲ ποῖα λεπτεπίλεπτα μηχανήματα ἀναλύοντες τὰ λεγόμενα ἀπὸ τοῦ βήματος ὑπὸ ἑνὸς βουλευτοῦ, ἠδυνάμεθα εἰς πᾶσαν στιγμὴν νὰ διαχωρίσωμεν τὰς κατὰ τὴν γνώμην ἡμῶν ἰδέας του ἀπὸ τὰ κατὰ τὴν γνώμην ἡμῶν γεγονότα, τῶν ὁποίων ἡ ἑρμηνεία ἢ ἡ ἔκθεσις ἐδημιούργησε τὴν ἔκφρασιν τῶν ἰδεῶν τοῦ βουλευτοῦ. Θὰ ἦτο ἐκ μέρους ἡμῶν μία πρᾶξις καὶ ἀσύλληπτος, ἀλλὰ καὶ αὐθαίρετος καὶ οὐχὶ μόνον θὰ κατέστρεφε τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ἔχωμεν τὴν πλειοψηφίαν, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς θεωρίας ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἰς δεδομένην στιγμὴν θὰ ἠδύνατο νὰ τοποθετήσῃ ζήτημα καὶ κατ’ ἀνάγκην ὁ βουλευτὴς θὰ διέκοπτε τὴν ἔκφρασιν τῶν γνωμῶν του, θὰ ἀπετέλει ἓν ὅπλον εἰς τὰς χεῖρας τῆς οἱασδήποτε πλειοψηφίας, δὲν ὁμιλῶ περὶ τῆς σημερινῆς, ἡ ὁποία, πολλοῦ γε καὶ δεῖ, νομίζω ὅτι εἰς τὴν συζήτησιν αὐτὴν μᾶς καταδυναστεύει. Ὁμιλῶ θεωρητικῶς καὶ δογματικῶς. Θὰ ἀπετέλει, λέγω, ἓν ὅπλον ἐπικίνδυνον εἰς τὰς χεῖρας οἱασδήποτε πλειοψηφίας, ἡ ὁποία θὰ ἔθετε ζήτημα ἐὰν ἐνόμιζεν ἢ ἐὰν τὴν συνέφερε νὰ ὑποστηρίξῃ, ὅτι ὁ βουλευτὴς εἰς ὡρισμένα σημεῖα τῆς ἀναπτύξεως τῶν ἰδεῶν του δὲν ἀνέφερε γνώμην, ἀλλ’ ἀνέφερε γεγονότα, τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν κρίσιν τῆς κυβερνητικῆς πλειοψηφίας βλάπτουν τὰ συμφέροντα τοῦ Ἔθνους. Αὐτὴ εἶναι ἡ πρώτη συλλογιστική, ἡ ὁποία πηγαίως ἀναπηδᾷ εἰς τὸν ἐπιθυμοῦντα καὶ ἔχοντα τὴν γνώμην ὅτι χρήζει ἀντικρούσεως ἡ γνώμη τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι καὶ ὁ δεύτερος τρόπος ἀντικρούσεως τῆς γνώμης αὐτῆς ὑπάρχει. Ὁ τρόπος τῆς εὐρείας κατὰ γενικὴν παραδοχὴν συγγραφέων, δημοσιολόγων, ἀλλὰ καὶ κατὰ γενικὴν κοινοβουλευτικὴν παράδοσιν καὶ πεῖραν, ὁ τρόπος τῆς ἑρμηνείας τοῦ περιφήμου ἄρθρου 62, τὸ ὁποῖον ἱδρύει τὸν θεσμὸν τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ ἄνευ Χαρτοφυλακίου καὶ τῶν ἀξιοτίμων κ. κ. συναδέλφων ἐπὶ τῆς φραστικῆς διατυπώσεως τοῦ ἄρθρου 62, ἐξ ἧς φραστικῆς διατυπώσεως δύναται νὰ ἐξαχθῇ τὸ εὐρὺ πνεῦμα τοῦ συνταγματικοῦ νομοθέτου ἐν σχέσει πρὸς τὴν εὐρύτητα τῆς παρεχομένης αὐτῷ ἀπὸ τοῦ βήματος εἰς τὸν ἀντιπρόσωπον τοῦ λαοῦ προστασίας. Λέγει τὸ Σύνταγμα, «ὁ βουλευτὴς δὲν καταδιώκεται οὐδὲ ὁπωσδήποτε ἐξετάζεται διὰ γνώμην ἢ ψῆφον δοθεῖσαν παρ’ αὐτοῦ κατὰ τὴν ἐνάσκησιν τῶν βουλευτικῶν του καθηκόντων. Θὰ ἐνθυμῆται ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργός, ὅτι ἀκριβῶς ἡ προσοχὴ τῶν συγγραφέων ἐν σχέσει πρὸς τὴν εὐρύτητα τῆς ἑρμηνείας τῆς παρεχομένης προστασίας κυρίως ἐστράφη. Δὲν εἶναι δυνατὸν δηλαδὴ ἀρχή τις οἱαδήποτε νὰ ἐρωτήσῃ ἁπλῶς τὸν βουλευτὴν, ὡς μάρτυρα καλούμενον, ὄχι ὡς κατηγορούμενον, ἐκ ποίας πηγῆς ἤντλησε τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας παρέσχεν εἰς τὴν Βουλήν. Αὐτή, λέγω, ἡ εὐρύτης, ἡ ὁποία πραγματικῶς καθιστᾷ ἐπωφελὲς τὸ κοινοβουλευτικὸν ἔργον καὶ μᾶς κατασφαλίζει τὴν ἐλευθερίαν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ βήματος, εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία ἀνατρέπει τὴν ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ ἀναπτυχθεῖσαν θεωρίαν περὶ γεγονότων καὶ περὶ σκέψεων. Ἐάν, ἀξιότιμε κ. Ὑπουργέ, τὸ ἔγγραφον αὐτὸ εἶναι ἀπόρρητον ἐκ νομικῆς διατάξεως, τοῦθ’ ὅπερ τὸ ἀποκρούω, διότι σᾶς προὐκάλεσεν ὁ ἀναπτύξας τὴν θεωρίαν νὰ εἴπητε ποία εἶναι ἡ νομικὴ διάταξις, τίνος νόμου, τὴν ὁποίαν μνημονεύετε, ἐὰν δὲν εἶναι ἀπόρρητον ἐκ νομικῆς διατάξεως, διότι ἐγὼ δὲν κατέχω ἀλλ’ οὔτε ὑμεῖς κατέχετε αὐτὴν τὴν στιγμὴν τοιαύτην νομικὴν διάταξιν, τότε πῶς διαμορφοῦται ἡ ἔννοια τοῦ ἀπορρήτου; Ἡ ἔννοια τοῦ ἀπορρήτου διαμορφοῦται ἐκ τῆς προσδέσεως τοῦ χαρακτῆρος τοῦ ἀπορρήτου εἰς τὸ περιεχόμενον τοῦ ἐγγράφου, εἴτε ὑπὸ τοῦ συντάσσοντος αὐτό, εἴτε ὑπὸ τοῦ κατέχοντος σήμερον αὐτό. Ἐὰν ὁ βουλευτὴς ἔλαβε γνῶσιν τοῦ ἀπορρήτου χωρὶς νὰ διαπράξῃ τὴν ποινικῶς κολάσιμον πρᾶξιν τῆς ὑπεξαιρέσεως τοῦ ἐγγράφου, δηλαδὴ τῆς κλοπῆς τοῦ ἐγγράφου, τότε οὔτε κἂν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξετασθῇ, ἐὰν ὑποθέσωμεν ὅτι ὁ δημόσιος ὑπάλληλος παρεπέμφθη ἐπὶ παραβάσει καθήκοντος, οὔτε ὡς ἁπλοῦς μάρτυς περὶ τοῦ πόθεν ἤντλησε τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔδωσεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς.

§209Ε. ΚΑΜΙΝΟΠΕΤΡΟΣ. Ἐκτὸς ἐὰν ὑπάρχῃ συνεργία.

§210Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ ἂν ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα καὶ ἀνέγνωσα τὸ τάδε ἔγγραφον, ἠμπορεῖ ὁ Εἰσαγγελεὺς νὰ μὲ φωνάξῃ καὶ νὰ μοῦ εἴπῃ, κύριε Ράλλη ἐκάματε τὸ ἀδίκημα τῆς ὑπεξαιρέσεως, διότι αὐτὸ τὸ ἔγγραφον τὸ κλέψατε; ὄχι, δὲν ἠμπορεῖ νὰ μὲ ἐξετάσῃ. Ἐὰν κάποιος τρίτος εἴπῃ ὅτι ὁ Ράλλης ἔκλεψε τὸ ἔγγραφον, τότε ἠμπορεῖ νὰ μὲ καλέσῃ.

§211Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐν προκειμένῳ ἀπετέλεσεν ἀντικείμενον μερίμνης ἐκ μέρους τοῦ ἐκπροσώπου τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι κατὰ ποῖον τρόπον τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα θὰ προστατευθοῦν ἔναντι βουλευτοῦ, ὁ ὁποῖος παραγνωρίζων τὰ ἐθνικὰ αὐτὰ συμφέροντα καὶ ἀσεβῶν πρὸς τὴν Βουλήν, πρὸς τὸν ἑαυτόν του καὶ πρὸς τὴν ἐντολήν, τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, θὰ προβῇ εἰς ἀνακοινώσεις, τῶν ὁποίων τυχαίως ἔλαβε γνῶσιν, ἀνακοινώσεις, αἱ ὁποῖαι βλάπτουν τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα. Δὲν ὑπάρχει, κύριοι βουλευταί, ἰσχυροτέρα κύρωσις ἀπὸ τὴν ἠθικὴν κύρωσιν, πρὸ παντὸς διὰ τοὺς ἀνθρώπους τοὺς διαχειριζομένους τὰ κοινά. Ἐὰν ὁ βουλευτὴς εἶναι ἐπιλήσμων τῆς ἀποστολῆς του, κατώτερος τῆς ἐμπιστοσύνης, τὴν ὁποίαν τοῦ ἐχορήγησεν ὁ λαὸς καὶ πολὺ κατώτερος καὶ τοῦ κοινοῦ μέτρου τῆς ἀνθρωπίνης νοημοσύνης καὶ φθάσῃ εἰς τὸ κατάντημα ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς νὰ προδώσῃ τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους ὑπερτάτη κύρωσις εἶναι ἡ ἠθικὴ κύρωσις εἰς βάρος αὐτοῦ τοῦ ἀναξίου ἀντιπροσώπου τοῦ Ἔθνους. (Χειροκροτήματα). Ἑπομένως ὑπάρχει τὸ κατὰ συνείδησιν μέτρον τοῦ κρίνειν αὐτὸ δὲ τὸ μέτρον τοῦ κρίνειν διαφωνῶ ὅτι δυνάμεθα νὰ τὸ ἀναθέσωμεν εἰς τὴν οἱανδήποτε κοινοβουλευτικὴν πλειοψηφίαν ἐν μέλλοντι χρόνῳ οἱῳδήποτε, διότι ἐὰν γίνῃ κατάχρησις αὐτοῦ τοῦ δικαιώματος τῆς κοινοβουλευτικῆς πλειοψηφίας, πράγματι θὰ γίνῃ μία προσβολὴ καὶ μία ὑποτίμησις τῆς ἀξίας τῆς ἐλευθερίας τοῦ λόγου καὶ ἴσως, ἴσως καὶ μία καταδυνάστευσις μιᾶς, ἐπιθυμούσης νὰ καταδυναστεύσῃ τὴν μειοψηφίαν, πλειοψηφίας. Καὶ ἀπαντῶν εἰς τὴν θεωρίαν, τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἄνευ χαρτοφυλακίου, διατυπώνω τὴν ἰδίαν μου προσωπικὴν γνώμην. Εἶμαι ἀντίθετος πρὸς τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ, ἀκριβῶς ἕνεκα τοῦ φόβου, ὁ ὁποῖος μὲ συνέχει, μήπως καταλήξῃ αὐτὴ ἡ παραδοχὴ αὐτῆς τῆς ἀρχῆς εἰς ἓν ἰσχυρὸν ὅπλον, εἰς μίαν κακόπιστον καὶ δυναστικὴν πλειοψηφίαν ἐναντίον τῆς μειοψηφίας καὶ μήπως οὐσιαστικῶς ἀχρηστεύσῃ ἢ μειώσῃ τὴν ἀξίαν τῆς ἐλευθερίας τοῦ λόγου. Διότι, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι τοὐλάχιστον ὅσον ἀφορᾷ τὴν προσωπικήν μου γνώμην—πράγματι δὲ καὶ αὐτὴ ἡ προσωπική μου γνώμη συμπίπτει ἀπολύτως πρὸς τὰς παραδόσεις τῶν Ἑλλήνων Κοινοβουλευτικῶν, διότι δὲν εἴδαμε τοὐλάχιστον, ἢ δὲν ἀνέγνωσα εἰς παλαιοτέραν ἐποχὴν τὴν περίπτωσιν ὅτι εἷς βουλευτὴς ἔφθασεν εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον πτώσεως, ὥστε χρώμενος ἢ καταχρώμενος, νὰ προδώσῃ τὰ Ἑλληνικὰ συμφέροντα—καὶ ἐπαναλαμβάνω, κύριοι βουλευταί, διατυπώνων τὴν προσωπικήν μου γνώμην, ὅτι ἡ ὑπερτέρα κύρωσις διὰ τὸν βουλευτὴν τὸν παραβαίνοντα τὰς ὑποχρεώσεις του ἀπέναντι τοῦ συνόλου καὶ τῶν συμφερόντων τοῦ ἔθνους, εἶναι ἡ ἠθικὴ κύρωσις καὶ ἡ κρίσις του ὑπὸ τοῦ λαοῦ ἀπέναντι τῆς ἱστορίας τοῦ τόπου. (Χειροκροτήματα).

§212Β. ΠΑΠΑΡΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ζήτημα, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι λελυμένον. Ἐπειδὴ ὅμως ὁ κ. Βαρβούτης ἠσχολήθη νὰ πείσῃ τὴν Βουλήν, ὅτι τὸ ἄρθρον 62 θέτει φραγμὸν τῆς ἐλευθερίας τοῦ βουλευτοῦ....

§213Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Δὲν εἶπον αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, εἶπον ὅτι τὴν γνώμην του, εἶναι ἐλεύθερος ἀπολύτως νὰ τὴν ἐκφέρῃ. Ὡς πρὸς τὰς πράξεις του ὅμως ὑπάρχει περιορισμός.

§214Β. ΠΑΠΑΡΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ὥστε διαπράττων ὁ βουλευτὴς συκοφαντίαν ἐν τῇ ἐκφράσει τῶν γνωμῶν του, διώκεται ποινικῶς;

§215Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Διὰ τὰς πράξεις ποὺ συνδέονται.

§216Β. ΠΑΠΑΡΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς δεινῶς ἐπλανήθη ἐν τῇ ἑρμηνείᾳ τοῦ ἄρθρου 62 τοῦ Συντάγματος: Ἀπὸ τὰ φοιτητικὰ ἕδρανα γνωρίζομεν ὅλοι ὅτι ἡ ἀσυλία τοῦ ἄρθρου 62 εἶναι πολὺ εὐρυτέρα καὶ πολὺ διάφορος τοῦ ἀκαταδιώκτου, τὸ ὁποῖον καθιεροῖ τὸ ἄρθρον 63 τοῦ Συντάγματος. Τὸ ἄρθρον 62 καθιεροῖ τὸ τελείως ἀτιμώρητον καὶ ἀνεύθυνον τόσον ποινικῶς ὅσον καὶ πολιτικῶς καὶ ἀστικῶς τοῦ βουλευτοῦ διὰ πράξεις ἀξιοποίνους τελουμένας τυχὸν παρ’ αὐτοῦ ἐν τῇ ἐκφράσει τῆς γνώμης του καὶ κατὰ τὴν ἐνάσκησιν τῶν καθηκόντων του. Τὸ ἄρθρον 63 τοὐναντίον καθιεροῖ ἁπλῶς τὸ ἀκαταδίωκτον ἄνευ ἀδείας τῆς Βουλῆς δι’ ἀξιοποίνους πράξεις τελεσθείσας ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ εἴτε πρὶν γίνῃ βουλευτὴς εἴτε κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς βουλευτικῆς ἰδιότητος. Τοὐναντίον διὰ τὰς πράξεις τοῦ ἄρθρου 62 ὁ βουλευτής, ὢν τελείως ἀνεύθυνος, δὲν δύναται οὔτε τῇ ἀδείᾳ τῆς Βουλῆς νὰ διωχθῇ. Ὁ βουλευτὴς ἐκφράζων κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων του τὰς γνώμας του εἴτε προφορικῶς εἴτε ἐγγράφως εἴτε ἐντὸς τῆς Βουλῆς εἴτε ἐκτὸς αὐτῆς, δύναται νὰ διαπράξῃ ἀδίκημα π.χ. τῆς συκοφαντίας, τῆς δυσφημήσεως κλπ. Διὰ τὰς πράξεις ταύτας οὐδεμίαν εὐθύνην φέρει οὔτε ποινικὴν οὔτε ἀστικὴν οὔτε πολιτικὴν πλὴν τῆς πειθαρχικῆς τῆς ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς ἀπορρεούσης. Ταῦτα πάντα εἶναι γνωστὰ καὶ εἰς τοὺς πρωτοετεῖς ἀκόμη φοιτητὰς τῆς Νομικῆς. Σᾶς ἀναγινώσκω (ἀναγινώσκει) σχετικὴν περικοπὴν τοῦ Συνταγματικοῦ Δικαίου τοῦ Ν. Ν. Σαριπόλου, ὁ ὁποῖος σαφέστατα τοποθετεῖ τὰ πράγματα εἰς τὴν θέσιν των, χωρὶς ν’ ἀφίνῃ καμμίαν ἀμφιβολίαν ὅτι τὸ ἄρθρον 62 καθιεροῖ τὸ πλήρως ἀνεύθυνον καὶ ἀτιμώρητον τοῦ βουλευτοῦ δι’ ἀξιοποίνους πράξεις τελουμένας κατὰ τὴν ἐνάσκησιν τῶν καθηκόντων του καὶ ἐν τῇ ἐκφράσει τῶν γνωμῶν αὐτοῦ. Τὸ ἀτιμώρητον τοῦτο ἐλήφθη ἐκ τοῦ Ἀγγλικοῦ πολιτεύματος καὶ ἀποσκοπεῖ εἰς τὴν πλήρη κατοχύρωσιν τοῦ βουλευτοῦ.

§217Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Πολλὰ ὑπεστηρίχθησαν περὶ τῆς ἀσυλίας τοῦ βουλευτοῦ. Ὅλαι αὐταὶ αἱ γνῶμαι συμπίπτουν μὲ τὴν γνώμην, ὅτι ὅλα τὰ λεγόμενα περὶ ἀνεξαρτησίας καὶ ἐλευθερίας τοῦ βουλευτοῦ, ἀνάγονται εἰς τὰς γνώμας καὶ ὄχι εἰς τὴν πρᾶξιν καὶ τὰ γεγονότα.

§218Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μίαν λέξιν καὶ αὐτὴ ἡ τελευταία. Ἡ διατύπωσις τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Βαρβούτης ἦτο ἀτυχής. Γνώμη τοῦ βουλευτοῦ εἶναι δυνατὸν νὰ θεμελιωθῇ ἐξ οἱουδήποτε στοιχείου καὶ εἶναι ἀνάγκη αὐτὸ νὰ τονισθῇ καὶ νὰ διακηρυχθῇ καὶ ἔχει ἀνέκαθεν καθιερωθῆ καὶ δὲν θὰ σταματήσῃ νὰ ἰσχύῃ ὡς θεμελιώδης δημοκρατικὸς κανών. Τὴν γνώμην του ὁ βουλευτὴς δύναται νὰ στηρίξῃ εἰς ἓν οἱονδήποτε ἔγγραφον εἴτε τὸ χαρακτηρίσῃ εἷς Ὑπουργὸς ὡς ἀπόρρητον εἴτε δὲν τὸ χαρακτηρίσῃ. Οἱονδήποτε στοιχεῖον ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ οἰκοδομηθῇ ἡ γνώμη τοῦ κ. βουλευτοῦ εἶναι στοιχεῖον συνυφασμένον μὲ τὴν γνώμην αὐτοῦ, τὴν δὲ γνώμην τὸ ἄρθρον 62 καθιεροῖ ἢ μᾶλλον ἐξαγιάζει. Δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις ποὺ ἔγινε, διότι ἡ συζήτησις αὐτὴ σημαίνει ἀμφιβολίαν περὶ τῶν δικαιωμάτων τὰ ὁποῖα ἔχει ὁ βουλευτής, καὶ ἡ ἀμφιβολία αὐτὴ δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένη. (Χειροκροτήματα). Κύριοι βουλευταί, εἶναι περίεργον ὅτι ἐπιμένει ὁ κ. Ὑπουργὸς ὑποστηρίζων ὅτι ἡ ἀνάγνωσις ἑνὸς ἐγγράφου ἀποτελεῖ πρᾶξιν. Ἡ θεμελίωσις γνώμης δὲν ἀποτελεῖ πρᾶξιν, ἀποτελεῖ γνώμην διότι ἡ θεμελίωσις τῆς γνώμης εἶναι στοιχεῖον ἐκ τῶν SINE QUA NON τῆς γνώμης τῆς ὁποίας ἀναπτύσσει ἕκαστος. Εἷς βουλευτὴς δυνατὸν νὰ ἔλθῃ εἰς τὸ βῆμα καὶ νὰ ἐπικαλεσθῇ τὰ πάντα, οἱονδήποτε στοιχεῖον, τὸ ὁποῖον νομίζει ὅτι εἶναι χρήσιμον διὰ νὰ θεμελιώσῃ τὴν γνώμην του. Δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ ὑπάρξῃ διαχωριστικὴ γραμμὴ μεταξὺ ἐπιτρεπομένων καὶ μὴ ἐπιτρεπομένων στοιχείων ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ δύναται νὰ στηριχθῇ ἡ γνώμη τοῦ βουλευτοῦ. Ὅταν λέγῃ γνώμη τὸ Σύνταγμα, ἐννοεῖ ὅτι ὁ βουλευτὴς δικαιοῦται νὰ τὴν θεμελιώσῃ ὅπως αὐτὸς νομίζει, ὅπως αὐτὸς πιστεύει. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τοῦ ἀπαγορεύσωμεν νὰ τὴν θεμελιώσῃ ἐπὶ οἱουδήποτε συγγράμματος θέλει καὶ ἐπὶ οἱουδήποτε ἐγγράφου ἐπιθυμεῖ. (Χειροκροτήματα).

§219Ν. ΜΑΝΘΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως δὲν κατέχω τὴν νομικήν, ἀλλὰ τὰ πράγματα αὐτὰ λύονται μὲ τὴν λογικήν. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ, εἶναι δυνατὸν ἕνας βουλευτὴς νὰ ἀποκαλύψῃ τὸ σχέδιον ἐπιστρατεύσεως ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς;

§220Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Πρέπει νὰ ἀκουσθῇ ἡ γνώμη τῆς πλειοψηφίας καὶ νὰ ξεκαθαρίσωμεν ὡρισμένα πράγματα. Διεστράφησαν πολλαπλῶς αἱ γνῶμαι μου καὶ ἐγένετο λόγος περὶ τῶν ἐλευθεριῶν τὰς ὁποίας οὐδεὶς ἠμφισβήτησεν. Σκιαμαχοῦμεν διὰ πράγματα ἁπλᾶ. Ἤκουσα τὰ ἐπιχειρήματα τῆς εὐρύτητος τῆς ἀσυλίας ἡ ὁποία παρέχεται, ἤκουσα τὸν Σαρίπολον ποὺ ἀνέφερεν ὁ κ. Παπαρρηγόπουλος. Πουθενὰ δὲν ἀναφέρεται ὅτι ὁ βουλευτὴς ἔχει ἀσυλίαν διὰ τὰς πράξεις του. Τὸ ὅτι ἰσχύει διὰ τὴν γνώμην, δὲν ἰσχύει διὰ τὰς πράξεις. Ἡ ἔννοια τῆς γνώμης δὲν δύναται νὰ ἐξελιχθῇ εἰς τὴν ἔννοιαν τῶν πράξεων. Προεβλήθη ὅτι ὁ βουλευτὴς ἔχει δικαίωμα νὰ ἐπικαλεσθῇ γεγονότα ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζει τὴν γνώμην του, ὡς γεγονότα ἀνεφέρθησαν τὰ κείμενα συγγράμματα καὶ τὰ κείμενα διαφόρων ἐγγράφων. Τοῦτο φυσικὰ δύναται νὰ γίνῃ ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον τὰ ἀναφερόμενα κείμενα καὶ ἔγγραφα δὲν ἀποτελοῦν γεγονότα θεμελιοῦντα ἀδίκημα διὰ κάθε πολίτην καὶ συνεπῶς καὶ τοὺς βουλευτάς.

§221Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἔστω καὶ ἂν τὰ ἀνακοινοῖ ἀπὸ τοῦ βήματος;

§222Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Ναί. Δὲν ὑπάρχει διάκρισις. Ἡ ἀσυλία παρέχεται διὰ τὴν ἐνάσκησιν τῶν καθηκόντων του εἴτε ἐκτὸς τοῦ βήματος εἴτε καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος. Ἀκριβῶς δι’ αὐτὸ ἡ ἐξύβρισις δὲν τιμωρεῖται. Προσέξατε ὅλα τὰ συνταγματικὰ ἔργα τὸ λέγουν αὐτό. Ἀλλὰ δὲν θὰ βρῆτε τοιαύτην διάταξιν. (Θόρυβος).

§223ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Αὐτὰ δὲν ἠμπορεῖτε νὰ τὰ λέτε ἐδῶ.

§224Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Χαίρω πάρα πολὺ διότι ὁ κ. συνάδελφος μὲ διδάσκει τὶ πρέπει νὰ λέγω ἐδῶ μέσα. (Θόρυβος). Ἀλλὰ τίποτε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μεταβάλῃ τὴν..... .............................................

§225Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Νὰ ἀκουσθοῦν καὶ ἄλλαι γνῶμαι εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Δὲν εἶναι ὀρθὸν αὐτὸ τὸ ὁποῖον γίνεται κ. Πρόεδρε. Πρέπει νὰ ἀπαντήσωμεν καὶ ἡμεῖς.

§226Μ. ΧΛΟΥΒΕΡΑΚΗΣ. Ἐναντίον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ στρέφεται ὅλη αὐτὴ ἡ πολεμική. (Θόρυβος).

§227Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι παράδοξον πράγματι ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἀγωνίζονται ἐνταῦθα ἐπὶ δύο ὥρας ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας τοῦ βήματος αὐτοῦ καὶ ἐπεκτείνουν μάλιστα τὴν ἐλευθερίαν καὶ εἰς ἔργα καὶ εἰς πράξεις, παραβαίνοντες τὰς ρητὰς καὶ σαφεῖς διατάξεις τοῦ Συντάγματος, δὲν θέλουν νὰ ἀναγνωρίσουν τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου εἰς ἐμέ. Ὁ καθένας θέτει εἰς τὸ στόμα μου ὅ,τι νομίζει ὅτι εἶπον καὶ ὄχι πράγματι ὅ,τι εἶπον. Ἐὰν ὑπάρχῃ ἀντικειμενικὴ κρίσις θὰ κριθῇ καὶ διὰ τῆς λογικῆς καὶ διὰ τῶν συγγραφέων ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνταυτισθῇ ἡ γνώμη, ἡ ἐκδήλωσις γνώμης μὲ τὴν διάπραξιν πράξεων. Καὶ πρέπει νὰ χωρισθοῦν σαφῶς τὰ ὅρια. Εἶναι εὔθικτος πράγματι ἡ Βουλὴ ὅταν πρόκειται περὶ τῶν ἐλευθεριῶν της. Ἀλλὰ ἡ συνείδησις τῆς ἐλευθερίας συνοδεύεται καὶ ἀπὸ τὴν συνείδησιν τῆς εὐθύνης. (Χειροκροτήματα). Τὰ δημοκρατικὰ πολιτεύματα στηρίζονται εἰς τὴν συνείδησιν τῆς εὐθύνης. Καὶ τὴν συνείδησιν τῆς εὐθύνης πρέπει νὰ τὴν ἔχουν περισσότερον οἱ βουλευταί. Οὐδεὶς διενοήθη νὰ ἐπεκτείνῃ τὴν ἀσυλίαν εἰς τὰς πράξεις τοῦ βουλευτοῦ. Θὰ ἠδύνατο τὸ Σύνταγμα, ἀντὶ νὰ μᾶς ἀφήνῃ ἐδῶ νὰ προσπαθῶμεν νὰ ἀποδείξωμεν τὰ αὐταπόδεικτα πράγματα, νὰ ὁμιλῇ περὶ πράξεων ἢ ἔργων ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς. Ὁ συνταγματικὸς νομοθέτης λέγει ὅτι διὰ γνώμην δὲν καταδιώκεται ὁ βουλευτής, ἀλλὰ διὰ πράξεις καταδιώκεται. Αὐτὴ εἶναι ἡ οὐσία, τίποτε ἄλλο. (Χειροκροτήματα).

§228Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ μείνωμεν μέχρι πρωΐας διὰ νὰ λήξῃ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπαγορευθῇ εἰς βουλευτὰς οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἐγγραφῆ διὰ νὰ ὁμιλήσουν νὰ ἀπαγορευθῇ εἰς αὐτοὺς νὰ λάβουν τὸν λόγον. Νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶναι ὑποχρεωμένος καὶ ἡ Βουλὴ εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ δώσῃ τὸν λόγον καὶ εἰς τὸν κ. Χατζηγιάννην καὶ εἰς τὸν κ. Μπουρνιᾶν καὶ εἰς τοὺς ἄλλους.

§229ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴν ἀκουσθῇ ἡ γνώμη τῆς πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς.

§230Ν. ΚΡΑΣΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Ἐμπορ. Ναυτιλίας). Διὰ νὰ διευκολύνω τὴν συζήτησιν παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον νὰ........... (θόρυβος)............ καὶ ζητῶ καὶ τὴν ἄδειαν τῆς Βουλῆς νὰ ἀναγνώσω τὸ ἔγγραφον πέριξ τοῦ ὁποίου καὶ διὰ τὸ ὁποῖον γίνεται ὁ θόρυβος. Θὰ διευκολυνθῇ ἔτσι ἡ Βουλή.

§231ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, κ. Ὑπουργέ. Ἡ Βουλὴ δὲν δέχεται νὰ ἀναγνωσθῇ τὸ ἔγγραφον. (Θόρυβος).

§232Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ἐλήφθη ἀπόφασις τῆς Βουλῆς νὰ ἀναγνωσθῇ τὸ ἔγγραφον.

§233Ε. ΜΑΛΑΜΙΔΑΣ. Τὸ θέμα εἶναι σχετικὸν καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔχει δικαίωμα νὰ ὁμιλήσῃ.

§234ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Χατζηγιάννης ἔχει τὸν λόγον.

§235Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν πρόκειται νὰ γίνῃ ἀγόρευσις ἐκ μέρους μου. Ἀλλά, δὲν νομίζω, ὅτι θὰ ἠμποροῦσε νὰ μένῃ ἡ Βουλή, μόνον μὲ τὴν γνώμην καὶ τὰς ὑποδείξεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἄνευ Χαρτοφυλακίου, αἱ ὁποῖαι μὲ εὑρίσκουν ἐντελῶς διαφωνοῦντα. Κύριε Πρόεδρε, τὸ προνόμιον τοῦ βουλευτοῦ εἰς τὰς ἰδέας τοῦ λόγου του, δὲν εἶναι προνόμιον τοῦ ἀτόμου του. Εἶναι προνόμιον τοῦ Ἔθνους, τῆς Ἐθνικῆς Κυριαρχίας. Ἐὰν ἤθελον γίνει δεκταὶ αἱ ἀπόψεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅτι βουλευτὴς θὰ ἠδύνατο διὰ γνώμην του ἢ ἀνακοίνωσίν του ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ νὰ διωχθῇ, εἶναι ὡσὰν τὸ βῆμα αὐτὸ θὰ ἐφορτώνετο ἐπὶ ἑνὸς κάρρου, διὰ νὰ μεταφερθῇ εἰς τὸ ἑδώλιον τοῦ κατηγορουμένου ἢ εἰς τὸν Εἰσαγγελέα. Τὸ πρᾶγμα τότε, θὰ ἦτο συνταγματικῶς ἀσύλληπτον. Τὸ βῆμα αὐτὸ εἶναι ἱερὸν καὶ ἀπαραβίαστον διότι ὁ βουλευτὴς εἶναι ὁ φορεὺς τῆς λαϊκῆς Κυριαρχίας. Ἑπομένως, κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἀδύνατον νὰ συμβῇ αὐτὴ ἡ σύγχυσις εἰς τὴν ὁποίαν ὑποπίπτει ὁ κ. Ὑπουργός. Ἐὰν ὁ βουλευτής, ὡς ἄτομον, διαπράξῃ τὸ ἀδίκημα τῆς ὑπεξαιρέσεως ἐγγράφου, θὰ ζητηθῇ ἀπὸ τὴν Βουλὴν ἡ ἄρσις τῆς ἀσυλίας του, διὰ νὰ διωχθῇ. Ἀλλά, ἐὰν ὁ βουλευτής, κάμῃ χρῆσιν τοῦ ἐγγράφου αὐτοῦ, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἢ ἐν τῇ ἐκτελέσει τῶν καθηκόντων του, δὲν θὰ διωχθῇ, διότι ἔκαμε χρῆσιν τοῦ ἐγγράφου, ἀλλά, θὰ διωχθῇ, διότι ὑπεξήρεσεν τὸ ἔγγραφον. Ἄλλο τὸ πρόσωπον καὶ ἄλλο τὸ ἀξίωμα. Αὐτὴ εἶναι ἡ σύγχυσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορά.

§236Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Εἰς ὑμᾶς ὑπῆρξεν ἡ σύγχυσις. Ἐὰν ἡ πρᾶξις τιμωρεῖται ἀπὸ τὸν Νόμον, τιμωρεῖται καὶ ἡ πρᾶξις τοῦ βουλευτοῦ.

§237Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς, κ. Πρόεδρε, διαφωνοῦντος, ἐλπίζω, μόνον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἄνευ Χαρτοφυλακίου, εἶναι ὅτι ἡ ἄσκησις τοῦ βουλευτικοῦ καθήκοντος εἴτε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, εἴτε ἐκτὸς αὐτοῦ εἶναι ἀπαραβίαστος, διότι, ὅ,τι κάμει ὁ βουλευτής, δὲν τὸ κάμει ὑπὲρ τοῦ ἀτόμου του, ἀλλὰ τὸ κάμει ὑπὲρ τοῦ δημοσίου συμφέροντος. Μόνον ἀπέναντι τοῦ λαοῦ λογοδοτεῖ ὁ βουλευτής, διὰ τὴν ἄσκησιν τῶν βουλευτικῶν του καθηκόντων. Ἄλλο, ἐὰν αἱ συζητήσεις τοῦ Σώματος εἶναι ἄνευ κατευθύνσεως. Τοῦτο εἶναι ζήτημα ἡγεσίας τῶν Βουλῶν καὶ τῶν Κυβερνήσεων, νὰ καταθεύνουν τὰς ἐργασίας τῶν Βουλῶν. Καί, ἐὰν ὑπάρχῃ τί, τὸ ὁποῖον θὰ ἠδύνατο νὰ παραβλάψῃ τὰ συμφέροντα τῆς Χώρας, τότε, εἴμεθα σύμφωνοι, ὅτι ὑπάρχει τὸ πολιτικὸν ζήτημα, τὸ ὁποῖον θὰ ἐμποδίσῃ τὴν ἀνακοίνωσιν ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ. Ἀλλά, πέραν τούτου, νὰ ζητεῖται ποινικὴν εὐθύνην, διὰ γνώμην ἢ ψῆφον, γνώμην εἴτε λόγον, γνώμην εἴτε βάσει ἐγγράφου εἴτε βάσει οἱουδήποτε πειστηρίου, τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι μόνον ἀσύλληπτον, ἀλλὰ εἶναι ἀντιδημοκρατικόν, εἰς τὸν τόπον, μάλιστα, αὐτόν, ὅπου, κατ’ ἐξοχήν, ὑπάρχει καὶ ἐγεννήθη, ἡ ἐλευθερία τῆς σκέψεως. (Χειροκροτήματα).

§238ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Μόδης ἔχει τὸν λόγον.

§239Γ. ΜΟΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ἡ ὅλη συζήτησις ἡ ἐκτραχυνθεῖσα, προέρχεται, ἀπὸ τὸ ἐὰν εἷς βουλευτής, δικαιοῦται ἀπὸ τὸ βῆμα τοῦτο, νὰ ἀναγνώσῃ καὶ νὰ ἀνακοινώνῃ ἔγγραφα τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου. Καθ’ ἣν στιγμήν, διεξάγεται μία πολύκροτος δίκη, ἐπὶ κατασκοπείᾳ φαίνεται ὅτι, εἶναι παράτολμον νὰ ὑποστηριχθῇ ὅτι τὸ βῆμα αὐτό, παρέχει πλήρη ἀσυδοσίαν εἰς οἱονδήποτε βουλευτήν, οἱασδήποτε ἀποχρώσεως—καὶ ὑπάρχουν πολλαὶ ἀποχρώσεις—νὰ ἀνέλθῃ ἐπάνω καὶ νὰ ἀποκαλυφθῇ καὶ νὰ διαβάσῃ κείμενα, διὰ τὰ ὁποῖα οἱοσδήποτε ἄλλος πολίτης, θὰ καθίσῃ εἰς τὸ ἑδώλιον τοῦ κατηγορουμένου καὶ ἐτιμωρεῖτο μὲ βαρεῖαν ποινήν. Τὸ ζήτημα εἶναι τοῦτο. Δικαιούμεθα νὰ καταστήσωμεν πάγκοινα ἐμπιστευτικὰ ἔγγραφα, ἢ πληροφορίας ἐμπιστευτικὰς τῶν σημαντικωτέρων Ὑπηρεσιῶν τοῦ Κράτους, Γεν. Ἐπιτελείου Στρατοῦ, Γεν. Ἐπιτελείου Ναυτικοῦ, Ὑπουργείου Ἐξωτερικῶν, ἢ ὄχι; Καί, δικαιοῦται εἷς βουλευτής, διὰ νὰ στηρίξῃ μίαν γνώμην του, νὰ ἀνασύρῃ ἀπὸ τὴν τσέπην του, ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ὑπεξήρεσεν εἴτε εὑρῆκεν εἰς τὸν δρόμον καὶ νὰ τὰ φέρῃ εἰς τὴν δημοσιότητα; Νομίζω ὅτι, τότε, ἡ ὑπεύθυνος Κυβέρνησις, ἡ ἐκπροσωποῦσα τὴν πλειοψηφίαν τῆς Βουλῆς, δικαιοῦται νὰ ἐπέμβῃ καὶ νὰ ἀπαγορεύσῃ τὴν ἀνάγνωσιν. Ἀλλά, νομίζω, ὅτι καὶ ὅλοι οἱ βουλευταί, δικαιούμεθα νὰ ἐπεμβαίνωμεν, διότι, πλὴν τοῦ σχετικοῦ ἄρθρου τοῦ Συντάγματος, ὑπάρχει καὶ ἄλλο ἄρθρον αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον λέγει ὅτι «ἡ τήρησις τοῦ παρόντος ἀφιεροῦται εἰς τὸν πατριωτισμὸν τῶν Ἑλλήνων». Νομίζω, λοιπόν, ὅτι ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ἐπεμβαίνωμεν ὅλοι.

§240ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Λυμπέρης ἔχει τὸν λόγον.

§241Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, χάριν τῆς κατοχυρώσεως τῆς ἐλευθερίας τοῦ λόγου ἐν τῇ Βουλῇ, εἶμαι ὑποχρεωμένος καὶ ἐγώ, νὰ διαφωνήσω, ἀπολύτως μὲ τὴν ἄποψιν, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξεν ὁ ἀξιότιμος, καὶ σεβαστός μοι, κ. Ὑπουργός, ὡς καὶ ὁ κ. ἐκ Φλωρίνης συνάδελφος. Δὲν εἶναι δυνατόν, κ. συνάδελφε, νὰ διαχωρίσωμεν τὴν γνώμην ἀπὸ τὴν πρᾶξιν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σχηματισθῇ γνώμη, κ. κ. συνάδελφοι, ἀπὸ οἱονδήποτε, ἐὰν αὐτὴ ἡ γνώμη δὲν στηρίζεται ἐπὶ ὡρισμένων πραγματικῶν γεγονότων. Δι’ ὅ,τι ἀναπτύσσεται ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, ἐκ μέρους οἱουδήποτε βουλευτοῦ, ὁ ὁποῖος κάμει ἔλεγχον εἴτε εἰς τὴν Κυβέρνησιν, εἴτε ἀναπτύσσει ἀπόψεις ἀντιθέτους πρὸς τὴν πλειοψηφίαν, δὲν εἶναι δυνατὸν λέγω, αὐτὸς ὁ βουλευτὴς νὰ διωχθῇ, ἔστω καὶ ἐὰν ἀναπτύσσῃ ἀπόψεις ἀντιθέτους πρὸς τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν ἐν δεδομένῃ στιγμῇ ἔχει ἡ Κυβέρνησις. Ἄλλο εἶναι τὸ ζήτημα, ἐὰν ὡρισμένη πρᾶξις τοῦ βουλευτοῦ, ἔξω τῆς Βουλῆς, θεμελιοῖ τὴν ἀντικειμενικὴν ὑπόστασιν ἑνὸς ὡρισμένου ἀδικήματος τῆς ὑπεξαιρέσεως ἐγγράφου, τῆς κατασκοπείας κ.τ.λ. Ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς εἶναι ἀδύνατον νὰ γίνῃ κατασκοπεία. Ἡ κατασκοπεία γίνεται διαφορετικά. Ἔτσι, νομίζω, πρέπει νὰ τεθοῦν τὰ ζητήματα. Δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ διώξωμεν βουλευτήν, διότι, στηριζόμενος εἰς ἓν οἱονδήποτε ἔγγραφον ἀναπτύσσει γνώμας, ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς. Ἐάν, αὐτὸ τὸ ἔγγραφον, τὸ ὑπεξήρεσεν, ἢ διὰ πρακτόρων ξένης δυνάμεως, τὸ ἐπῆρεν εἰς τὰ χέρια του, τότε, νομίζω, ὅτι θεμελιοῦται ἡ ἀντικειμενικὴ ὑπόστασις τοῦ ἀδικήματος τῆς κατασκοπείας, ἡ ὁποία δὲν θεμελιοῦται ἀπὸ τὴν πρᾶξιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ βουλευτὴς ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ ἐπὶ ἄλλων γεγονότων πραγματικῶν.

§242ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Μπουρνιᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§243Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ὁ κ. ἄνευ Χαρτοφυλακίου Ὑπουργός, ἠτύχησεν ἀπόψε καὶ ἠτύχησε δεινῶς, ὄχι μόνον ὡς πρὸς τὴν τοποθέτησιν τοῦ θέματος ἡ ὁποία ὅπως ὅλοι ἀντελήφθημεν ἐστηρίχθη ἐπὶ πολλῶν ὑπαλλήλων καὶ ἐπιβοηθητικῶν βάσεων, ὅπως ὀρθῶς ἐτονίσθη ἀπὸ τὸν κ. Κανελλόπουλον καὶ ὡς πρὸς τὰς Συνταγματικὰς καὶ νομικάς του ἀπόψεις. Λέγω δὲ διὰ τὰς ἀπόψεις τὰς Συνταγματικάς, διότι ἔκαμε μίαν αὐθαίρετον, ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ ὁ χαρακτηρισμός, αὐθαίρετον διάκρισιν μεταξὺ γνωμῶν καὶ γεγονότων. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ γνώμη μὴ στηριζομένη ἐπὶ πραγματικῶν γεγονότων. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν σημαίνει ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἔχει ἐν μέρει δίκαιον καὶ εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ θὰ τὸν ὑπερασπισθῶ, διότι, κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν ἀνεγίγνωσκε καὶ τὸ ἄρθρον 63 τοῦ Συντάγματος δὲν θὰ ἐγεννᾶτο ζήτημα καὶ δὲν θὰ ἀπησχολεῖτο ἡ Βουλή ἐπὶ τόσον χρόνον. Τὸ ἄρθρον 63 τοῦ Συντάγματος καθιεροῖ εὐθύνην τῶν βουλευτῶν διὰ τὰ ἀδικήματα, ἀφορᾷ τ’ ἀδικήματα, ὄχι τὰ γεγονότα. Οὐδεὶς εἶπε ποτὲ ὅτι ὑπάρχει ἀνεύθυνον τῶν βουλευτῶν διὰ τὰ ἀδικήματα. Λέγω, λοιπόν, ὅτι ἡ ἀντιδιαστολὴ ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς τὸ ἄρθρον 63 τοῦ Συντάγματος, εἶναι ὅτι δὲν καταδιώκεται οὐδὲ συλλαμβάνεται ἄνευ ἀδείας τοῦ Σώματος, πλὴν τῶν ἐπ’ αὐτοφώρῳ ἀδικημάτων διὰ τὰ ὁποῖα δὲν ἀπαιτεῖται ἄδεια τοῦ Σώματος.

§244Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ὄχι ἐν τῇ ἐκτελέσει τοῦ καθήκοντός του.

§245Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Τὸ θέμα τὸ μετατοπίζετε· ἄδικοι πράξεις ἐν τῇ ἐκτελέσει τοῦ καθήκοντος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχουν. Ἀλλὰ ἀπὸ τοῦ σημείου τούτου, μέχρι τοῦ νὰ λέγωμεν ὅτι ὑπάρχει εὐθύνη τοῦ βουλευτοῦ ὁσάκις ἐκφράσῃ τὰς γνώμας του διὰ γεγονότα τὰ ὁποῖα ἅπτονται τῶν γνωμῶν του, ὑπάρχει μεγάλη ἀπόστασις καὶ τὴν ἀπόστασιν αὐτὴν τὴν διῆλθεν ὁ κ. Ὑπουργὸς κρίμασι......(δὲν ἠκούσθη).... ἀπόψεων, ἀλλὰ πάντως ἐσφαλμένων ἀπόψεων.

§246Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Νομίζω ὅτι τὸ ἐθέσατε ὀρθῶς τὸ ζήτημα, ἀλλὰ σᾶς διέφυγε τοῦτο. Ἐγὼ εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, τὶ εἶπον, εἶπον: ὁ βουλευτὴς ἐὰν ἀναφέρῃ εἰς τὴν Βουλὴν γεγονότα τῶν ὁποίων ἡ ἀνακοίνωσις ἀποτελεῖ ἀδίκημα, τότε ὁ βουλευτὴς δὲν καλύπτεται.

§247Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ὄχι ὅταν ἐκφέρῃ τὰς γνώμας του.

§248Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Σᾶς ἐτόνισα κατὰ χιλίους τρόπους ὅτι ὁ βουλευτὴς ἀπολαμβάνει πλήρους ἐλευθερίας διὰ τὰς γνώμας του τὰς οἱασδήποτε, δὲν ἀπολαμβάνει ἐλευθερίας διὰ τὰς πράξεις του καὶ δὲν δικαιοῦται νὰ διαπράττῃ ἀδικήματα. Καὶ σᾶς εἶπον κάτι ἀπὸ τὸ ὁποῖον προῆλθεν ἡ σύγχυσις. Σᾶς εἶπον ἐὰν ἡ ἀνακοίνωσις ἑνὸς γεγονότος κατὰ τὰς κειμένας διατάξεις τῆς Νομοθεσίας ἀποτελῇ ἀδίκημα δι’ οἱονδήποτε πολίτην, ἡ ἀνακοίνωσις γεγονότων γενομένη ἀπὸ τὸν βουλευτήν, ἀποτελεῖ καὶ δι’ αὐτὸν ἀδίκημα.

§249Σ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν εἶναι ἀπόρρητον καὶ δὲν ἀποτελεῖ ἀδίκημα.

§250Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Ὑποστηρίζετε ὅτι εἶπον ἐγώ. Σᾶς εἶπον ὅτι ἡ ἀνακοίνωσις γεγονότος αὐτοῦ καθ’ ἑαυτοῦ ἀποτελεῖ ἀδίκημα, ἐὰν δὲν προβλέπεται τὸ ἀδίκημα αὐτὸ ἀπὸ τὸν Ποινικὸν Νόμον. Ὑποστηρίζετε ὅτι ἐγὼ εἶπον, ὅτι δὲν ἀποτελεῖ ἀδίκημα διὰ τὸν κοινὸν πολίτην, ἀποτελεῖ ἀδίκημα διὰ τὸν βουλευτήν. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι τὸ προνόμιον διὰ τὸ ὁποῖον ἐξεφωνήθησαν τόσοι φιλιππικοὶ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ὑπὲρ τῆς λαϊκῆς κυριαρχίας, ἔγκειται εἰς τὴν ἐκδήλωσιν τῶν γνωμῶν εἰς τὴν προστασίαν τῶν γνωμῶν, ὄχι εἰς τὴν προστασίαν τῶν πράξεων, ἐφόσον αἱ πράξεις αὐταὶ ἀποτελοῦν ἀδικήματα. Νομίζω, κύριοι, ὅτι ἐξ ἀρχῆς ἐξεφράσθην σαφῶς. Ἀλλὰ ἠκολουθήθη, κύριοι βουλευταί, ἡ τακτική, ὁ μὲν ἕνας νὰ μοῦ ἀποδίδῃ ὅτι ἀναφέρομαι εἰς τὰς ἀνακοινώσεις ἀπορρήτου ἐγγράφου, ἄλλος ὅτι ἀπηγόρευσα τὴν ἀναφορὰν γεγονότων εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἄλλος μὲ κατηγόρησεν ὅτι θέλω νὰ καταπνίξω τὰς ἐλευθερίας τῆς Βουλῆς. Αἱ ἐλευθερίαι ἐκδηλώνονται διὰ γνωμῶν, δὲν ἐκδηλώνονται δι’ ἀδικημάτων. Καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑπεστήριξα εἶναι ὅτι ὁ βουλευτὴς δὲν προστατεύεται μόνον διὰ τὰς γνώμας του τὰς ὁποίας θὰ ἐκδηλώσῃ ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ προστατεύεται ὁπωσδήποτε κατὰ τὴν ἐνάσκησιν τῶν καθηκόντων του, δὲν προστατεύεται ὅμως διὰ τὰ ἀδικήματα. Εἶναι καταπληκτικὸν νὰ ἐπικαλούμεθα ὡς θεμέλιον τοῦ Συντάγματος, τὸ ὅτι οἱ βουλευταὶ δικαιούμεθα νὰ διαπράττωμεν ἀδικήματα. Καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Πουλίτσαν νὰ λάβῃ τὸν λόγον καὶ νὰ εἴπῃ ἐὰν οἱ βουλευταὶ δικαιούμεθα ἀπὸ τοῦ βήματος νὰ διαπράττωμεν ἀδικήματα, ἢ νὰ διαπράττωμεν πράξεις αἱ ὁποῖαι δι’ ὅλους ἀποτελοῦν ἀδικήματα καὶ νὰ ἰσχυριζόμεθα ὅτι δὲν εἶναι ἀδικήματα. Ἐδῶ ἐγένετο μία σύγχυσις, διὰ νὰ παρελαύνουν ἀπὸ τοῦ βήματος πότε ὁ εἷς καὶ πότε ὁ ἄλλος νὰ θέτουν εἰς τὸ στόμα μου γνώμας ἰδικάς των, διότι τὴν ἐλευθερίαν τῆς γνώμης τὴν ὑπεστήριξα καὶ τὴν ὑποστηρίζω, ἀλλὰ ἐτόνισα ἐπανειλημμένως μεταξὺ γνώμης καὶ πράξεως ὑπάρχει διαφορά. Εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ Κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ Δημοκρατία, ἐὰν συγχέωμεν τὴν ἐλευθερίαν τῆς γνώμης μὲ τὴν ἐλευθερίαν διαπράξεως ἀδικημάτων; (Χειροκροτήματα).

§251ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Πουλίτσας ἔχει τὸν λόγον.

§252Π. ΠΟΥΛΙΤΣΑΣ. Τὸ Συνταγματικὸν ζήτημα τὸ ὁποῖον ἐγεννήθη παρεμπιπτόντως κατὰ τὴν συζήτησιν ἄλλου νομοσχεδίου ἐντελῶς ξένου καὶ ἀσχέτου, εἶναι σπουδαιότατον. Ἀλλὰ ἀκριβῶς διότι εἶναι τόσον πολὺ σπουδαῖον καὶ δὲν εἶναι μόνον Συνταγματικόν, ἀλλὰ εἶναι καὶ Κοινοβουλευτικὸν ἐπιτρέψατέ μοι νὰ φρονῶ ὅτι ἡ ἐκ τοῦ προχείρου ἐξέτασις τοῦ ζητήματος αὐτοῦ δὲν εἶναι ἡ ἐνδεδειγμένη, δὲν εἶναι ἐκείνη ἡ συζήτησις διεξαγομένη μάλιστα ἐν ἀτμοσφαίρᾳ τεταραγμένῃ πως, δὲν εἶναι ἡ ἐνδεδειγμένη ἵνα μᾶς ὁδηγήσῃ εἰς ὀρθὴν λύσιν τοῦ ζητήματος. Διὰ τοῦτο νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ κάμω καὶ ἐγὼ μίαν ἐπιφύλαξιν γνώμης. Ἐὰν τυχὸν τὸ νομίζετε σκόπιμον—καὶ τὸ ζήτημα ἀξίζει τὸν κόπον λόγῳ τῆς σπουδαιότητός του—, νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς ἄλλην τινὰ ἡμέραν, προπαρασκευασμένοι, μετὰ μελέτην. Τοῦτο θὰ ἦτο ὀρθόν. Τό γε νῦν ἔχον περιορίζομαι νὰ εἴπω ὅτι δὲν πρέπει καὶ ἡ διάταξις αὐτὴ ἡ συνταγματική, ἡ βραχυτάτη, ἡ περιοριζομένη εἰς τὸ φρασίδιον ἐκεῖνο «δὲν καταδιώκεται διὰ τὴν ἔκφρασιν γνώμης» νὰ ἑρμηνευθῇ ἐπὶ τῇ βάσει μόνης αὐτῆς τῆς λεκτικῆς διατυπώσεως. Θὰ πρέπῃ νὰ ἐξετασθῇ καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἱστορικῆς ἐξελίξεως τῆς ἐλευθερίας τοῦ λόγου. Εἰς τὰ φοιτητικά, τὰ πανεπιστημιακὰ ἑδώλια ἤκουσα ὅτι τὸ βῆμα τῆς Βουλῆς εἶναι τὸ παλλάδιον τῶν ἐλευθεριῶν τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ Πολιτεύματος. Καὶ μοῦ ἔκαμεν ἔκτοτε βαθεῖαν ἐντύπωσιν ὅτι ἡ ἐλευθερία τοῦ λόγου ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, συνδέεται καὶ συνάπτεται τοσοῦτον στενῶς πρὸς τὴν ἔννοιαν καὶ τὴν καλὴν λειτουργίαν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος. Διότι ὅταν λέγωμεν ὅτι ἔχομεν κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα τὶ ἐννοοῦμεν; Ἐννοοῦμεν ἁπλῶς ὅτι ἔχομεν ἕνα πολίτευμα εἰς τὸ ὁποῖον κρατεῖ ἡ γνώμη τῆς πλειοψηφίας; Καὶ εἶναι πάρεργον ἐντελῶς ζήτημα ἡ ἐλευθερία τοῦ λόγου; Εἶναι αὐτὰ δύο ζητήματα στενῶς συνηρτημένα πρὸς ἄλληλα. Βεβαίως οὐδεὶς συνταγματικὸς νομοθέτης δὲν θὰ διανοηθῇ ὅτι πρέπει νὰ καταστήσῃ τὸ βῆμα τὸ βουλευτικὸν καὶ ὡς ὁρμητήριον ἐκφράσεων γνωμῶν ἢ δηλώσεων, αἱ ὁποῖαι ἀντιβαίνουν εἴτε πρὸς τὴν ἠθικήν, εἴτε πρὸς τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν, εἴτε πρὸς ἄλλα τινὰ γενικώτερα ζητήματα. Δὲν πρέπει ὅμως πάλιν νὰ περιστείλωμεν τὰ ὅρια αὐτὰ εἰς βαθμὸν τοιοῦτον, ὥστε νὰ καταλύηται ἡ πραγματικὴ ἐλευθερία ἡ κοινοβουλευτική. Περιορίζομαι μόνον εἰς τὰ ὀλίγα ταῦτα μὲ τὰ ὁποῖα πολὺ φοβοῦμαι ὅτι δὲν ἱκανοποίησα τοὺς κ. κ. συναδέλφους. Ἀλλὰ θὰ ἐπεθύμουν νὰ ὑποπέσω εἰς τὸ λάθος τοῦ νὰ θελήσω προχείρως νὰ ἐξετάσω ἕνα ζήτημα τόσον πολὺ σοβαρόν.

§253Μ. ΧΛΟΥΒΕΡΑΚΗΣ. Ἤθελα, κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ δὲν εἶμαι νομικός, νὰ θέσω ἕνα ἐρώτημα εἰς τὸν σεβαστὸν κ. Πουλίτσαν. Ὅταν ἕνας βουλευτὴς ἀναγνώσῃ ἕνα ἀπόρρητον ἔγγραφον τοῦ Κράτους, ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τοῦ ὁποίου κινδυνεύουν ὕψιστα συμφέροντα τοῦ Κράτους, ὅταν τὸ ἔγγραφον τοῦτο τὸ φέρῃ εἰς τὴν δημοσιότητα, διώκεται διὰ τὴν πρᾶξιν του αὐτήν; Δὲν ὁμιλῶ περὶ τοῦ περὶ οὗ πρόκειται ἐγγράφου, διότι ἐγὼ δὲν τὸ θεωρῶ ἀπόρρητον. Θέλω ὅμως ἐπὶ τοῦ ἐρωτήματός μου τούτου τὴν γνώμην σας.

§254Π. ΠΟΥΛΙΤΣΑΣ. Ἡ ἀπάντησις εἶναι εὐχερής. Διὰ τὴν πρᾶξιν τῆς ὑπεξαγωγῆς ἢ ὑπεξαιρέσεως τοῦ ἐγγράφου ὑπέχετε πᾶσαν εὐθύνην, ἔστω καὶ ἂν εἶσθε βουλευτής. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα εἶναι ἄλλο. Ἐὰν τὸ ἔγγραφον αὐτὸ τὸ φέρῃ εἰς τὸ βῆμα τῆς Βουλῆς καὶ τὸ ἀναγνώσῃ, ἀλλὰ τὸ συμπληρώσῃ μὲ τὴν ἔκφρασιν τῆς γνώμης, τότε γεννᾶται ἡ δυσχέρεια, διότι τότε εἶναι πολὺ δύσκολον νὰ ἀποχωρήσωμεν τὸ ἔγγραφον αὐτὸ ἀπὸ τὴν ἔκφρασιν τῆς γνώμης.

§255Κ. ΒΕΝΕΤΗΣ. Ἐὰν ἀναγνωσθῇ αὐτούσιον τὸ ἔγγραφον, τότε τὶ θὰ γίνῃ; Ὑπάρχει ἀνάγνωσις ἁπλῶς τοῦ ἐμπιστευτικοῦ ἐγγράφου;

§256Π. ΠΟΥΛΙΤΣΑΣ. Ἀκριβῶς αὐτὸ ἐτόνισα, ὅτι ἐδῶ ὑπάρχει ἡ μεγάλη δυσχέρεια νὰ δώσωμεν μίαν ἀπάντησιν, διότι τὸ ποᾶγμα ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς ὅλης πλοκῆς τοῦ λόγου.

§257Κ. ΒΕΝΕΤΗΣ. Τοῦ ἐγγράφου ἡ ἀνάγνωσις κατὰ σαφῆ διάταξιν τοῦ Ποινικοῦ Νόμου τιμωρεῖται, ὁ δὲ βουλευτὴς ἀνέρχεται εἰς τὸ βῆμα καὶ ἀναγινώσκει τὸ ἔγγραφον αὐτὸ μὲ σκοπὸν νὰ προδώσῃ σπουδαῖα μυστικὰ τοῦ Κράτους. Διαπράττει ἀδίκημα ἢ ὄχι;

§258Π. ΠΟΥΛΙΤΣΑΣ. Ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν ὅτι δὲν δύναται κανεὶς ἀποφθεγματικῶς νὰ εἴπῃ τοῦτο ἢ νὰ εἴπῃ τὸ ἄλλο. Ἀλλ’ ἐπειδὴ καὶ προηγουμένως ὑπό τινος τῶν συναδέλφων ἐτονίσθη ὁ κίνδυνος ὁ ὁποῖος θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ προκύψῃ καὶ διὰ τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα ὑπὸ τὸ πρόσχημα τῆς ἐκφράσεως γνώμης εἰς τὴν ἀνάγνωσιν ἐγγράφων, λέγω ὅτι, θὰ πρέπῃ πολὺ νὰ προσέξωμεν μήπως τυχὸν μὲ τὴν προβολὴν τοῦ κινδύνου αὐτοῦ, τοῦ ὑποθετικοῦ ἢ τοῦ πραγματικοῦ, ἐπιφέρωμεν σοβαρὸν πλῆγμα κατὰ τοῦ Παλλαδίου αὐτοῦ, ὅπως τὸ χαρακτηρίζει ἡ Συνταγματολογία.

§259Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Ἐτέθησαν ἀντικανονικὰ τὰ ζητήματα. Εἶναι γεγονὸς ὅτι ἑκάστη συγκεκριμένη περίπτωσις πρέπει νὰ κριθῇ ἰδιαιτέρως. Πρέπει νὰ κριθῇ ὅμως βάσει ὡρισμένων κριτηρίων τὰ ὁποῖα προκύπτουν ἀπὸ τὸ Σύνταγμα καὶ τὴν Ἐπιστήμην. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ ποῖα εἶναι τὰ κριτήρια αὐτά. Δὲν εἶναι ἡ ἔκφρασις γνώμης ἢ ἡ διάπραξις ἀδικήματος; Ἔχομεν εἰς ἑκάστην περίπτωσιν νὰ κρίνωμεν ἐὰν ἔλαβε χώραν ἔκφρασις γνώμης ἢ ἀδίκημα. Σᾶς ἐρωτῶ, λοιπόν: Ἡ ἀσυλία τὴν ὁποίαν καθιεροῖ τὸ ἄρθρον 62 τοῦ Συντάγματος ἀφορᾷ τὰς γνώμας ἢ καλύπτει καὶ τὴν διάπραξιν ἀδικήματος ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς; Δικαιοῦται ὁ βουλευτὴς ἀπὸ τοῦ βήματος νὰ διαπράξῃ πρᾶξιν, ἡ ὁποία τιμωρεῖται ἀπὸ τὸν νόμον;

§260Π. ΠΟΥΛΙΤΣΑΣ. Ὅπως τὸ θέτετε τὸ ζήτημα, ἀξιότιμε κ. Ὑπουργέ, εἶναι πάρα πολὺ γενικὸν καὶ δὲν εἶναι δεκτικὸν μιᾶς λύσεως ἱκανοποιητικῆς. Διότι, τὶ θὰ ἠδύνατο νὰ συμβῇ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον; Τὸ νὰ χαρακτηρισθοῦν ὡς ἀδίκημα καὶ πράξεις ἢ φράσεις αἱ ὁποῖαι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ περιορίσουν εἰς μέγιστον βαθμὸν τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου;

§261Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Ἀδίκημα μὴ συνιστάμενον εἰς ἔκφρασιν γνώμης, ἀλλὰ εἰς ἐνέργειαν πράξεως, ἠμπορεῖ νὰ διαπράξῃ ὁ βουλευτής; Τὸ Σύνταγμα προστατεύει τὴν ἐλευθερίαν τῆς γνώμης καὶ τὴν προστατεύει εὐρύτερον.

§262Π. ΠΟΥΛΙΤΣΑΣ. Πρέπει νὰ προσθέσω ὅτι τὴν προστατεύει εὐρύτατα καὶ ἑπομένως αὐτὸ τὸ στοιχεῖον πρέπει νὰ τὸ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν μας.

§263Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Εἰς ἑκάστην δὲ συγκεκριμένην περίπτωσιν ἔχομεν νὰ κρίνωμεν ἐὰν πρόκειται περὶ ἐκφράσεως γνώμης ἢ διαπράξεως ἀδικήματος. Διατὶ ἔχομεν νὰ κρίνωμεν; Διὰ νὰ ἀποφανθῶμεν, ὑπάρχει γνώμη τὴν ὁποίαν προστατεύει τὸ Σύνταγμα ἢ ὑπάρχει ἀδίκημα, τὸ ὁποῖον δὲν προστατεύεται;

§264Π. ΠΟΥΛΙΤΣΑΣ. Δὲν θὰ ἀπαντήσω καθ’ ὃν τρόπον μοῦ θέτετε τὸ ἐρώτημα, ἀλλὰ θὰ ἀπαντήσω καθὼς ἀρχικῶς ἔδωσα τὴν ἀπάντησιν, ὅτι εἶναι πάρα πολὺ δύσκολον νὰ διακρίνωμεν ἀπὸ τὴν ἔκφρασιν μιᾶς γνώμης πολλάκις καὶ τὰ ἐπικαλούμενα γεγονότα. Ἐκεῖ εὑρίσκω τὴν μεγαλυτέραν δυσκολίαν, εἰς τὴν ἔκφρασιν μιᾶς θετικῆς γνώμης. Ἐν τῇ δυσκολίᾳ δὲ αὐτῇ προτιμῶ νὰ ἐπικρατήσῃ ἡ ἐλευθερία τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, παρὰ μία στενοχωρία, ἡ ὁποία θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ περιορίσῃ σημαντικῶς τὴν ἔννοιαν τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ Πολιτεύματος.

§265Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Διατὶ κάμνομεν αὐτὴν τὴν εὐρεῖαν ἔρευναν; Διὰ νὰ διαχωρίσωμεν ὅτι ὁ βουλευτής, δὲν δικαιοῦται νὰ διαπράξῃ ἀδίκημα. Διότι, ἐὰν ὁ βουλευτὴς δικαιοῦται νὰ διαπράξῃ ἀδίκημα, δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ἐξετάσωμεν ἐὰν ὑπάρχῃ περίπτωσις ἀδικήματος ἢ γνώμης, ἐνῷ εἰς ἑκάστην περίπτωσιν θὰ ἔχωμεν νὰ κρίνωμεν ἐὰν ἐξεδηλώθη γνώμη ἢ διεπράχθη ἀδίκημα. Διατὶ αὐτὴ ἡ ἐπιμεμελημένη μέριμνα; Ὁ λόγος εἶναι ὅτι τὸ Σύνταγμα προστατεύει τὴν γνώμην, ἀλλὰ δὲν προστατεύει τὸ ἀδίκημα.

§266ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ποῖον;

§267Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Οἱονδήποτε. Συνεπῶς, ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ συναγάγῃ ἐκ τῶν ὅσων εἴπατε, κύριε Πρόεδρε, τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἡ ἔρευνα αὐτὴ τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ κάμωμεν ἐὰν πρόκειται περὶ γνώμης ἢ ἀδικήματος, εἶναι ἐκ τοῦ λόγου ὅτι τὸ Σύνταγμα δὲν προστατεύει τὸ ἀδίκημα. Ναὶ ἢ ὄχι;

§268Π. ΠΟΥΛΙΤΣΑΣ. Δὲν ἠμπορῶ νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸ ἐρώτημα ὅπως τὸ θέτετε γενικῶς, διότι ἐπαναλαμβάνω, διὰ μίαν ἀκόμη φοράν, εἶναι δυσχερέστατος ὁ διαχωρισμὸς τῆς ἐκφράσεως τῆς γνώμης ἀπὸ τῶν ἐπικαλουμένων γεγονότων. Ἐν τῇ ἀμφισβητήσει δὲ αὐτῇ, ἐπαναλαμβάνω, καὶ πάλιν, προτιμῶ, ἐγὼ τοὐλάχιστον, ὅτι κρατεῖ πάντοτε ἡ ἐλευθερία τοῦ βήματος.

§269Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Ἐὰν κατορθώσετε νὰ κάμετε τὸν διαχωρισμὸν καὶ πεισθῆτε ὅτι πρόκειται περὶ ἀδικήματος, θὰ ὑποστηρίξετε ὅτι προστατεύεται τὸ ἀδίκημα;

§270Π. ΠΟΥΛΙΤΣΑΣ. Βεβαίως ὄχι.

§271Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Τὸ Σύνταγμα ρητῶς ἀναφέρει ὅτι ὁ βουλευτὴς δὲν διώκεται διὰ γνώμην ἢ ψῆφον. Ἐρωτᾶται, πῶς εἶναι δυνατὸν ἡ γνώμη νὰ μετασχηματισθῇ εἰς πρᾶξιν; Μὲ ποίαν δύναμιν εἶναι δυνατὸν ἡ γνώμη νὰ φορμαρισθῇ εἰς πρᾶξιν; Μὲ οἱανδήποτε δύναμιν καὶ ἐκείνην ἀκόμη ἡ ὁποία διέσπασε τὸ ἄτομον, δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ γνώμη νὰ μετασχηματισθῇ εἰς πρᾶξιν. Γίνεται ὅμως μία ἄλλη σύγχυσις, ἡ σύγχυσις τῆς ἀσυλίας καὶ τοῦ ἀκαταδιώκτου. Διὰ τὰς πράξεις του ὁ βουλευτής, δὲν καταδιώκεται παρὰ μόνον διὰ τὸ κακούργημα, ἄνευ τῆς ἀδείας τῆς Βουλῆς. Ἐκείνη ἡ σύγχυσις ἐπέφερε τὴν γενικὴν σύγχυσιν.

§272Π. ΠΟΥΛΙΤΣΑΣ. Ἄλλως ἔχει τὸ πρᾶγμα. Εἶναι δύο διακεκριμέναι περιπτώσεις. Τὰ δύο ἄρθρα πραγματεύονται περὶ δύο ἐντελῶς διακεκριμένων περιπτώσεων. Τὴν ἀσυλίαν τοῦ βουλευτικοῦ βήματος, τὴν προβλέπει τὸ ἄρθρον 62, δηλαδὴ τὴν ἀσυλίαν τὴν ἀφορῶσαν τὸν βουλευτὴν κατὰ τὴν ἄσκησιν τῶν βουλευτικῶν του καθηκόντων. Ἐνῷ τὸ ἑπόμενον ἄρθρον, τὸ ἄρθρον 63, ὁμιλεῖ περὶ ἐνδεχομένων ἀδικημάτων τοῦ βουλευτοῦ, οὐχὶ ἐν τῇ ἀσκήσει τῶν βουλευτικῶν καθηκόντων του. Ἀλλ’ αὐτὸ τὸ ἄρθρον δὲν μᾶς ἐνδιαφέρει. Περιέχει μίαν δικονομικὴν διάταξιν.

§273Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Τὸ ἄρθρον 62 ὁμιλεῖ περὶ τῆς γνώμης καὶ τῆς ψήφου μόνον, δὲν ὁμιλεῖ περὶ πράξεως. Περὶ πράξεως ὁμιλεῖ τὸ ἑπόμενον ἄρθρον. Συνεπῶς, δὲν γεννᾶται ἀμφιβολία ὅτι ὡς πρὸς τὰς πράξεις του ὁ βουλευτὴς ὑπέχει εὐθύνας.

§274Π. ΠΟΥΛΙΤΣΑΣ. Βεβαίως, τὰ δὲ περὶ τοῦ ἀντιθέτου, δὲν τὰ ὑπεστήριξε κανείς. Ἐλέχθη μάλιστα καὶ τὸ χονδροειδὲς παράδειγμα, ἂν ἔκαμεν ἕνας βουλευτὴς μίαν ἀνθρωποκτονίαν ἀπὸ τοῦ βήματος. Ἀλλὰ νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε, διὰ νὰ μὴ παρατείνωμεν ἐπὶ ματαίῳ μίαν συζήτησιν, ἡ ὁποία δὲν μέλλει νὰ ἀπολήξῃ εἰς κανὲν θετικὸν συμπέρασμα, νὰ ἐπαναλάβω, καὶ νὰ τονίσω, ἅπαξ ἔτι τὴν μεγίστην δυσχέρειαν, ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς τὴν ἀπομόνωσιν τῶν ἐπικαλουμένων γεγονότων, πρὸς ὑποστήριξιν μιᾶς γνώμης. Ὄταν δὲ τὰ πράγματα θὰ εἶναι τόσον ἀμφίβολα, προτιμῶ ἴσως νὰ προκύψουν οἱ κίνδυνοι τοὺς ὁποίους φοβοῦνται μερικοὶ ἐκ τῶν ἀξιοτίμων προλαλησάντων, παρὰ τοῦ νὰ περιορισθῇ ἡ ἐλευθερία τοῦ Παλλαδίου τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ Πολιτεύματος. (Χειροκροτήματα). Εὑρίσκομαι ὅμως, εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν νὰ διαφωνήσω πρὸς μίαν γνώμην τὴν ὁποίαν ἐξέφρασεν ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος κ. Κανελλόπουλος, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις διὰ τῆς πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς νὰ προκαλέσῃ ζήτημα ἐμπιστοσύνης καὶ νὰ παρεμποδίσῃ τὴν ἔκφρασιν τῆς γνώμης ἑνὸς βουλευτοῦ. Θὰ ἐδυσκολευόμην πολὺ νὰ τὸ παραδεχθῶ αὐτό.

§275Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παραδέχομαι καὶ ἐγὼ ὅτι εἶναι πολὺ δύσκολον νὰ καταλήξῃ κανεὶς εἰς τὴν γνώμην αὐτήν. Πρόκειται περὶ γνώμης τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ εἰς ἀντίκρουσιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμα πρὸς τὸν κ. Ὑπουργόν, ἠθέλησα νὰ μὴ εἶμαι μόνον ἀποκρουστικός, νὰ μὴ ἀποκρούω τὰ πάντα τὰ ὁποῖα εἶπε, διότι ἐπιθυμῶ....

§276Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Ἢ πιστεύετε αὐτὰ ποὺ λέγετε ἀπόψε ἢ δὲν τὰ πιστεύετε. Γίνονται τὰ πλέον παράξενα τῶν πραγμάτων.

§277Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τέλους, δὲν εἶναι δυνατὸν τὰ νεῦρα τοῦ κ. Βαρβούτη νὰ διέπουν τὴν αἴθουσαν αὐτήν.

§278Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Μήπως εἶναι προσωπικόν μου ζήτημα; Μήπως εἶναι κἂν Κυβερνητικόν; Εἶναι σοβαρωτάτη ἡ συζήτησις.

§279Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Γεώργιε Βαρβούτη, καθῆστε δύο λεπτά. (Θόρυβος—κωδωνοκρουσίαι). Κύριε Πρόεδρε, λυποῦμαι διότι τὰ νεῦρα τοῦ κ. Βαρβούτη διέπουν τὴν αἴθουσαν αὐτήν, διότι δὲν εἶχεν οὐδὲν δικαίωμα νὰ μὲ διακόψῃ καθ’ ὃν τρόπον μὲ διέκοψε.

§280Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Πῶς δὲν εἶχα τὸ δικαίωμα;

§281Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ Ὑπουργὸς κ. Βαρβούτης δὲν εἶχε κανένα δικαίωμα νὰ μὲ διακόψῃ ὅπως μὲ διέκοψε.

§282Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Ὄπως καὶ σεῖς μὲ διεκόψατε.

§283Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τέλους, κύριε, ὅρια ὑπομονῆς ὑπάρχουν εἰς ὅλους.

§284Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Βεβαίως καὶ πρέπει νὰ ὑπάρχουν, διότι καταδυνάστευσιν δὲν δέχομαι ἐγώ. (Θόρυβος—διαμαρτυρίαι).

§285Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχὴν καὶ δὴ τὴν ἤρεμον προσοχὴν τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις. Λυποῦμαι διότι ὁ φίλος κ. Βαρβούτης ἔχει πολὺ ἐκνευρισθῆ καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διατυπώσω πλέον καμμίαν γνώμην, χωρὶς νὰ ἀκουσθῇ ἐπιθετικὴ ἀμέσως ἡ ἠχηρὰ φωνὴ τοῦ κ. Βαρβούτη διακόπτουσα πάντα ὁμιλητὴν καὶ μάλιστα ἐκεῖνον ποὺ διακόπτει τὸν ἀπὸ τοῦ βήματος ὁμιλοῦντα, διότι πρὸ ὀλίγου ἐγὼ διέκοψα ἢ μᾶλλον δὲν διέκοψα ἀπολύτως ἀδικαιολογήτως τὸν κ. Πουλίτσαν, ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ κ. Πουλίτσας διετύπωσε διαφωνίαν πρὸς τὴν γνώμην μου, ἐθεώρησα ὅτι ἦτο καθῆκον μου νὰ δώσω μίαν ἀπάντησιν. Τὶ θέσιν εἶχεν ἡ παρεμβολή, μὲ τὴν νευρικὴν πλέον φωνήν, τοῦ κ. Βαρβούτη καθ’ ὃν τρόπον ἐγένετο πρὸ ὀλίγου, δὲν τὸ γνωρίζω. Παρακαλῶ νὰ μὴ μὲ διακόψῃ οὔτε ὁ κ. Βαρβούτης οὔτε ἄλλος τις ἐκ τῶν κ. κ. συναδέλφων. Ὡμίλησα ἐλάχιστα ἀπόψε. Ἔλαβον 2–3 φορὰς τὸν λόγον διὰ νὰ εἴπω ἀπὸ τῆς θέσεώς μου ἐλαχίστας λέξεις καὶ νομίζω ὅτι ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν συνδρομὴν τοῦ κ. Προέδρου καὶ τῶν κ. κ. συναδέλφων καὶ νὰ μὴ ἐπιτρέψωμεν ὅλοι μαζὶ τὰς διακοπὰς τὰς ἐντόνους καὶ νευρικὰς τοῦ κ. Βαρβούτη. Κύριε Πρόεδρε, ἔλεγον εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Πουλίτσαν ὅτι πράγματι εἶναι προβληματικὴ ἡ τοποθέτησις τὴν ὁποίαν καὶ ἐγὼ υἱοθέτησα. Ὁ κ. Βαρβούτης εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἀνέπτυξε τὴν ἄποψιν ὅτι—τὸ θέμα εἶναι σοβαρὸν καὶ δι’ αὐτὸ ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα καὶ πρέπει νὰ δοθῇ μία λύσις—ἂν ἡ Κυβέρνησις θεωρῇ τὴν ἀνάγνωσιν ἀπορρήτου ἐγγράφου, τὸ ὁποῖον κατέχει εἷς βουλευτής, ὡς δυναμένην νὰ βλάψῃ τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα, δικαιοῦται νὰ σταματήσῃ, νὰ προλάβῃ, τὴν ἀνάγνωσιν, νὰ θέσῃ πολιτικὸν ζήτημα καί, μετὰ ταῦτα, ἂν ἡ Βουλὴ ἀποφανθῇ ἐναντίον τῆς ἀναγνώσεως, δὲν δικαιοῦται ὁ βουλευτὴς νὰ ἀναγνώσῃ τὸ ἔγγραφον. Πράγματι, λαβὼν τὸν λόγον μετὰ τὸν κ. Βαρβούτην, εἶπον ὅτι ὡς πρὸς τὸ σημεῖον αὐτὸ τῶν σκέψεών του, μὲ εὑρίσκει σύμφωνον. Βέβαια, διότι νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ λείπῃ καὶ τελείως τὸ χιοῦμορ ἀπὸ τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ἂν καὶ ὁ κ. Βαρβούτης προσπαθῇ νὰ τὸ ἐκδιώξῃ ἀπολύτως, πρᾶγμα ποὺ τοὐλάχιστον εἶναι ἀντισυμμαχικὸν δηλαδὴ ἀντιβρεταννικόν, τὸ νὰ ἐκδιωχθῇ ἀπολύτως ἀπὸ τὴν αἴθουσαν τὸ χιοῦμορ, ἂν καὶ λοιπὸν προσεπάθησεν ὁ κ. Βαρβούτης νὰ τὸ ἐκδιώξῃ, ἐγὼ ἐνόμισα ὅτι ἐδικαιούμην νὰ εἴπω μίαν φράσιν ἀθώαν, ὅτι δὲν ἤθελα νὰ ἀποκρούσω ὅλα ὅσα εἶπεν ὁ κ. Βαρβούτης καὶ ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἐκείνης ποὺ τὸ εἶπα, ἐξανέστη, ἤρχισε νὰ φωνάζῃ καὶ μὲ ἠνάγκασε νὰ ἀνέλθω εἰς τὸ βῆμα. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα τῶν κραυγῶν ποὺ ἐξέφερεν. Ἁπλούστατα, ὅταν προέβην εἰς τὴν διατύπωσιν αὐτήν, ἦτο μία διατύπωσις διὰ τῆς ὁποίας ἐπεδίωκον νὰ ἐκτονώσω, νὰ μειώσω τὴν ἔντασιν τῆς ἀτμοσφαίρας ποὺ ὑπῆρχεν. Ἀντὶ τούτου, χωρὶς τὴν πρόθεσίν μου, συνέβαλα εἰς τὴν ὑπερέντασιν τῆς ἀτμοσφιίρας, διότι ὁ κ. Βαρβούτης εἶναι δυστυχῶς ἀνίκανος νὰ παρακολουθήσῃ τὸ χιοῦμορ ποὺ θὰ ἤθελα νὰ δώσω εἰς τοὺς λόγους μου.

§286Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Δὲν ἔχομεν Βρεταννικὴν ἀγωγήν.

§287Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καλά, κ. Βαρβούτη. Δὲν ἐπρόκειτο βεβαίως νὰ ἀστειευθῶ ὅταν τὸ εἶπον. Ἁπλούστατα, παραδέχομαι ὅτι ἐκείνην τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν υἱοθέτησα τὴν ἄποψίν σας, τὴν ἄποψίν σας ὡς πρὸς τὸ σημεῖον αὐτό, διότι τὴν ἄλλην δὲν ἠδυνάμην νὰ τὴν υἱοθετήσω, υἱοθέτησα ἄποψιν ἡ ὁποία πράγματι δὲν γνωρίζω καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποφανθῶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν μετ’ ἀπολύτου βεβαιότητος, ἂν εἶναι ὀρθή. Εἶναι προβληματικὸν ἂν δικαιοῦται ἡ Κυβέρνησις καὶ εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν θὰ θέσῃ ζήτημα πολιτικόν, ἂν δικαιοῦται νὰ ἀπαγορεύσῃ τὴν ἀνάγνωσιν ἑνὸς κειμένου τὸ ὁποῖον ὁ βουλευτὴς καὶ μόνος ἂν ἀπομείνῃ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἐπιμένει νὰ ἀναγνώσῃ. Βεβαίως, ἐμμέσως, εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποφύγῃ τὴν ἀνάγνωσιν ἂν θέσῃ ζήτημα ἐμπιστοσύνης καὶ τὸ ζήτημα εἶναι τόσον σοβαρόν, τόσον κρίσιμον, ὥστε ἡ ἀνάγνωσις τοῦ ἐγγράφου νὰ θέσῃ ἐν κινδύνῳ τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα, ὅτε ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ ἀποφύγῃ τὴν ἀνάγνωσιν, ὄνι ἀπαγορεύουσα αὐτὴν διὰ τῆς πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ διακόπτουσα τὰς ἐργασίας ἐπὶ ὀλίγας ἡμέρας ἢ ἑβδομάδας, ὁπότε θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ συγκαλέσῃ καὶ πάλιν τὴν Βουλήν, ἀκινδύνως διὰ τὸ Ἔθνος. Ἀλλὰ νὰ ἀπαγορεύσῃ νομίζω—καὶ ἦτο κατ’ ἀρχὴν ὀρθὴ ἡ παρατήρησις τοῦ ἀξιοτίμου κ. Πουλίτσα— νὰ ἀπαγορεύσῃ τὴν ἀνάγνωσιν, δὲν εἶναι δυνατόν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει εἶναι θέμα περὶ τοῦ ὁποίου χρειάζεται πολλὴ σκέψις διὰ νὰ ἀποφανθῇ κανείς, διότι βέβαια εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, ὅπως ἐλέχθῃ, καὶ ὑπό τινος συναδέλφου, θὰ ἦτο δυνατὸν αἱ Κυβερνήσεις νὰ καταπνίγουν, διὰ τῆς πλειοψηφίας, τὴν φωνὴν τῆς μειοψηφίας, τὴν φωνὴν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὁσάκις αὕτη θέλει νὰ προβῇ εἰς τὸν ἔλεγχον τῶν Κυβερνητικῶν πράξεων, βασιζομένη ἐπὶ θεμάτων ἐξωτερικῆς ἢ στρατιωτικῆς πολιτικῆς. Ὅπως θὰ ἐνθυμοῦνται οἱ κ. κ. συνάδελφοι τῆς Βουλῆς 1946–50, ὁ τότε συνάδελφος κ. Βαμβέτσος εἶνεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀσκήσει ἐπανειλημμένως ὀξεῖαν κριτικήν, διεξαγομένου τότε ἀκόμη τοῦ ἀγῶνος, εἶχεν ἀσκήσει δριμεῖαν κριτικὴν ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ὄχι μόνον ὁ κ. Βαμβέτσος, ἀλλὰ καὶ πολλοὶ ἐκ τῶν κυρίων συναδέλφων τότε ἤσκουν κριτικὴν βασιζομένην ἐπὶ ἐγγράφων, βασιζομένην ἐπὶ στοιχείων. Καὶ διεξήγετο τὴν στιγμὴν ἐκείνην πόλεμος! Καὶ παρὰ τοῦτο, ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶχε τὴν δυνατότητα νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὴν Βουλὴν ὅπως ἀπαγορεύσῃ τὴν συζήτησιν ἢ ἀπαγορεύσῃ τὴν χρησιμοποίησιν τῶν στοιχείων ἐκείνων. Ὡς ἐκ τούτου παραδέχομαι, ὅτι, ὅταν προέβην εἰς τὴν υἱοθέτησιν τῆς ἀπόψεως αὐτῆς τοῦ κ. Βαρβούτη, προέβην εἰς τὴν υἱοθεσίαν ἀπόψεως, ἡ ὁποία, νομίζω, μᾶλλον δὲν εὐσταθεῖ. Καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, ἀγαπητοὶ κ. συνάδελφοι, δὲν εὐσταθεῖ σχεδὸν τίποτε ἀπὸ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Βαρβούτης. Ἐγὼ ἐκείνην τὴν στιγμὴν ἐνόμισα πρὸς στιγμὴν μόνον ὅτι, τουλάχιστον, εὐσταθεῖ αὐτή. Οὔτε αὐτὴ ἡ ἄποψις τοῦ κ. Βαρβούτη εὐσταθεῖ, οὔτε βεβαίως ἡ ἄλλη, ἡ ὁποία μᾶς ἀπησχόλησεν ἐπὶ τετράωρον. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, κύριοι βουλευταί, ἐπειδὴ τὸ θέμα ἔχει προκαλέσει ἕνα ἐκνευρισμόν, θὰ ἤθελα νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἐὰν ἡ Ἀντιπολίτευσις, ἐάν τινες τῶν κ. συναδέλφων καὶ ἐγὼ ἐδώσαμεν ἀπάντησιν εἰς τὸν κ. Βαρβούτην, δὲν ἐδώσαμεν, ὡς ἐλέχθη ἀπό τινα τῶν ὁμιλητῶν, διὰ νὰ δημιουργήσωμεν ζήτημα, διὰ νὰ ἐμφανισθῶμεν ἡμεῖς εἰδικώτερον, ὑπεραμυνόμενοι τῶν δημοκρατικῶν ἐλευθεριῶν καὶ τῆς ἐλευθερίας τοῦ λόγου τοῦ βουλευτικοῦ καὶ διὰ νὰ θίξωμεν συγκεκριμένως τὸν κ. Βαρβούτην. Εἶναι γνωστὸς ὁ κ. Βαρβούτης ἀπὸ 25ετίας. Πολιτεύεται πάντοτε ἐν τῷ πλαισίῳ τοῦ δημοκρατικοῦ πολιτεύματος. Πιστεύει εἰς τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου ὅσον καὶ ἡμεῖς. Ἀλλ’ ἡ συζήτησις κυρίως ἔχει ἐπιστημονικὸν χαρακτῆρα. Ἐὰν ἐξέφυγεν, ἀπὸ ἀπόψεως ἤχου φωνῆς, ἀπὸ τὸ πλαίσιον τὸ ἐπιστημονικόν, εἰς αὐτό, νομίζω, θὰ παραδεχθῇ ἡ Βουλὴ ὅτι δὲν πταίομεν τόσον ἡμεῖς. Πταίει αὐτὸς οὗτος ὁ κ. Βαρβούτης, ὁ ὁποῖος μὲ τὸ ἔμφυτον εἰς αὐτὸν πεῖσμα, τὸ ὁποῖον ὅμως συνοδεύεται ἀπὸ ἄλλας ἐμφύτους ἀρετάς, ὡς εἶναι ἡ εὐστροφία καὶ ἡ εὐφυΐα του, ἀπὸ τὸ ἔμφυτον εἰς αὐτὸν πεῖσμα παρασυρθεὶς πράγματι, ἔδωσεν εἰς τὴν συζήτησιν ἕνα τόνον ὀξὺν καὶ ἐρεθιστικόν. Ἐλπίζω μετὰ τὰς λέξεις αὐτάς, τὰς ὁποίας εἶπον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, νὰ θεωρηθῇ τὸ ὅλον ζήτημα λῆξαν. Ὑπάρχει πλήρης μεταξὺ ὅλων μας συμφωνία ἐπὶ τοῦ βασικοῦ αὐτοῦ σημείου, ἐπὶ τῆς θεμελιώδους αὐτῆς ἀρχῆς, ὅτι ἡ ἐλευθερία τοῦ λόγου ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου εἶναι ἀπεριόριστος, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν βουλευτὴς νὰ ἐγκληθῇ διὰ τὰς γνώμας, τὰς ὁποίας λέγει, καὶ διὰ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον θεμελιώνει τὰς γνώμας του αὐτάς. (Χειροκροτήματα).

§288Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ (Ὑπ. Γεωργ.). Ὁμιλῶ ὡς βουλευτής. Διαφωνῶ πρὸς τὸν συνάδελφον κ. Βαρβούτην, διότι νομίζω ὅτι ὑπάρχουν ἀδικήματα, τῶν ὁποίων ἡ ἀντικειμενικὴ ὑπόστασις πληροῦται δι’ ἁπλῆς ἐκφράσεως γνώμης ἢ σκέψεως. Ὅσα ἀδικήματα διαπράξῃ ὁ βουλευτὴς ἐν τῇ ἐκπληρώσει τῶν βουλευτικῶν καθηκόντων, ἐὰν ἐκφράζουν γνώμην ἢ σκέψιν, αὐτὰ τὰ ἀδικήματα εἶναι ἀκαταδίωκτα.

§289Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Δὲν διαφωνῶ εἰς αὐτό.

§290Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ (Ὑπ. Γεωργ.). Ὑπάρχουν ὅμως, κ. συνάδελφοι, ἀδικήματα προβλεπόμενα ἀπὸ τὸν Ποινικὸν Νόμον καὶ τὰ ὁποῖα ὅμως, διαπραττόμενα ἐν τῇ ἐκπληρώσει τῶν βουλευτικῶν καθηκόντων των, εἶναι ἀκαταδίωκτα. Διαφωνῶ μὲ τὸν κ. Χατζηγιάννην καὶ μὲ τὸν κ. Μπαμπάκον ἐπίσης, διότι εἶναι δυνατὸν νὰ διαπράξῃ ὁ βουλευτὴς ἀδικήματα, τὰ ὁποῖα δὲν πραγματοποιοῦνται διὰ τῆς διατυπώσεως γνώμης ἢ σκέψεως, ἀλλὰ δι’ ἄλλης τινὸς ἐνεργείας. Δι’ αὐτὰ τὰ ἀδικήματα, μολονότι τὰ διαπράττει ἐν τῇ ἐκπληρώσει τῶν καθηκόντων του, ὁ βουλευτὴς διώκεται.

§291ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖα;

§292Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Εἶναι ἀσύλληπτα.

§293Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ (Ὑπ. Γεωργίας). Ἀνέρχομαι εἰς τὸ βῆμα καί, ἀντὶ νὰ διατυπώσω σκέψιν ἢ νὰ δώσω ψῆφον, ἀνασύρω ἐκ τῶν θυλακίων μου ἔγγραφον, ἡ ἀνακοίνωσις τοῦ ὁποίου θέτει ἐν κινδύνῳ τὴν ἐθνικὴν ἀσφάλειαν. Ὑπάρχει διάταξις νόμου, ἡ ὁποία θεωρεῖ ἀδίκημα τὴν ἀνακοίνωσιν αὐτοῦ τοῦ ἐγγράφου. Ἐκ τοῦ ὅτι ἀπὸ τοῦ βήματος διαπράττεται τὸ ἀδίκημα αὐτὸ δὲν σημαίνει ὅτι εἶμαι ἀκαταδίωκτος.

§294Σ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑποπίπτει εἰς τὸ ἀδίκημα ὅταν δὲν ἀνασύρῃ τὸ ἔγγραφον, ἀλλὰ κάμῃ χρῆσιν αὐτοῦ;

§295Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ (Ὑπ. Γεωργίας). Εἶπον ὅτι ἀνέρχομαι εἰς τὸ βῆμα, ὄχι διὰ νὰ διατυπώσω γνώμην, ἀλλὰ διὰ νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν ἓν ἔγγραφον, τοῦ ὁποίου ἡ ἀνακοίνωσις θέτει ἐν κινδύνῳ τὴν ἐθνικὴν ἀσφάλειαν καὶ κολάζεται ἀπὸ τὸν Ποινικὸν Νόμον. Δι’ αὐτῆς τῆς πράξεως δὲν διατυπώνω γνώμην, ἄρα διώκομαι.

§296Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ὥστε τὸ βῆμα γίνεται ὑπόδικον.

§297Ε. ΚΑΜΙΝΟΠΕΤΡΟΣ. Ἐὰν ὑποθέσωμεν ὅτι τὴν γνώμην τὴν ὁποίαν διατυπώνετε ἀπὸ τοῦ βήματος καὶ διὰ τὴν ὁποίαν μένετε ἀκαταδίωκτος....

§298Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ (Ὑπ. Γεωργίας). Ὁ Ποινικὸς Νόμος διαγράφει ἐννοίας ἀδικημάτων τὰ ὁποῖα συντελοῦνται μόνον μὲ τὴν διατύπωσιν μιᾶς γνώμης ἢ σκέψεως. Ἡ ἐξύβρισις, ἢ δυσφήμησις, ἢ συκοφαντικὴ δυσφήμησις εἶναι ἀδικήματα, τῶν ὁποίων ἡ ἀντικειμενικὴ ὑπόστασις πληροῦται διὰ τῆς ἁπλῆς ἐκφράσεως γνώμης ἢ σκέψεως ἢ λέξεων. Δι’ αὐτὰ τὰ ἀδικήματα εἶμαι ἀκαταδίωκτος.

§299Ε. ΚΑΜΙΝΟΠΕΤΡΟΣ. Καὶ ἐφέρατε τὸ παράδειγμα ἐὰν ἀνασύρετε ἔγγραφον ἀπὸ τὸ θυλάκιόν σας. Τότε ἔχετε καὶ πρᾶξιν διὰ τὴν ὁποίαν καταδιώκεσθε. Ἐὰν ἀποστηθίσετε τὸ ἔγγραφον καὶ τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἐκφράζετε, τὴν συνάπτετε μὲ τὸ ἔγγραφον, χωρὶς νὰ τὸ ἀνασύρετε, διαπράττετε ἀδίκημα;

§300Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ (Ὑπ. Γεωργίας). Τότε ἀνακύπτει ἡ περίπτωσις ποὺ ἀνέφερεν ἀπὸ τοῦ βήματος ὁ κ. Πουλίτσας. Ἡ μεγάλη δυσχέρεια νὰ διαχωρίσετε τὴν γνώμην ἀπὸ τὴν πρᾶξιν, ἡ ὁποία εἶναι αὐτοτελὲς ἀδίκημα.

§301Ε. ΚΑΜΙΝΟΠΕΤΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει, λοιπόν, εὐχέρεια διαχωρισμοῦ.

§302Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ (Ὑπ. Γεωργίας). Ὑπάρχει ὅταν ἀνέρχομαι εἰς τὸ βῆμα οὐχὶ διὰ νὰ διατυπώσω ζητήματα, ἀλλὰ διὰ νὰ ἀνακοινώσω ἀπορρήτους πληροφορίας, θετούσας ἐν κινδύνῳ τὴν ἀσφάλειαν τοῦ Κράτους.

§303Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ ἀπόψεις ποὺ ἀναπτύσσετε ἀνεπτύχθησαν περίπου ἀπὸ τὸν κ. Βαρβούτην. Μὴ ἐπανερχώμεθα.

§304Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ (Ὑπ. Γεωργίας). Διαφωνῶ ἀπολύτως μὲ τὸν κ. Βαρβούτην.

§305Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Ὑπῆρξε, βέβαια, κάποια νευρικότης κατὰ τὴν διεξαγωγὴν τῆς παρούσης συζητήσεως. Δὲν ἠξεύρω ἐὰν ἐγὼ μόνον πταίω διὰ τὴν νευρικότητα αὐτήν, ἡ ὁποία γενικῶς ἐπεκράτησε. Ἐκεῖνο ποὺ ἠξεύρω, εἶναι ὅτι ἐδέχθην, ὅταν ὡμίλουν ἀπὸ τοῦ βήματος, περισσοτέρας ἀπὸ οἱονδήποτε ἄλλον ρήτορα διακοπάς. Δὲν θέλω νὰ ἐπιρρίψω εὐθύνας εἰς κανένα. Τὸ θέμα μας εἶναι ἀπολύτως συνταγματικόν, δὲν ἀφορᾷ μόνον τὴν Κυβέρνησιν ἢ μόνον τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Οὔτε ἐπιτρέπονται πείσματα ἢ ἐπιμονὴ ἐπὶ τῶν γνωμῶν ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἡ πίστις εἰς τὴν ὀρθότητα τῶν γνωμῶν αὐτῶν. Διότι, ἐὰν πιστεύῃ εἰς τὴν ὀρθότητα τῆς γνώμης, ἡ ἐπιμονὴ εἰς τὴν γνώμην εἶναι ὑποχρέωσις ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ἔχει τὴν γνώμην αὐτήν. Ἀλλὰ παραδόξως, ὁ συνάδελφός μου κ. Κανελλόπουλος, ὁ ὁποῖος ἔχει εὐστροφίαν πολὺ μεγαλυτέραν ἐκείνης ποὺ ἀποδίδει εἰς ἐμέ, δυσανασχετῶν διότι διέκοψα τὸν κ. Πουλίτσαν ὅταν ἀνέφερε τὸ ὄνομά του, δὲν ἠθέλησε νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς ἐμὲ αὐτὸ τὸ δικαίωμα. Καὶ εἶπεν ὅτι ἐξέφερε μίαν γνώμην ὄχι διότι πιστεύει, ἀλλὰ διότι ἠθέλησε νὰ κάμῃ μίαν παραχώρησιν εἰς τὸν κ. Βαρβούτην. Τότε ἐπειδὴ ἀνέφερε τὸ ὄνομά μου εἶχα ὑποχρέωσιν καὶ δικαίωμα νὰ ζητήσω ἀνοχὴν ἀπὸ τὸν κύριον συνάδελφόν μου νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι δὲ θὰ ἤθελα αὐτὴν τὴν ἀνοχὴν καὶ τὴν παραχώρησιν. Ἀλλ’ ἐγεννήθη ἔπειτα αὐτὴ ἡ ὀξύτης τῆς συζητήσεως, ἀποτέλεσμα τῆς ὁποίας ἦτο ὁ κ. Κανελλόπουλος νὰ ὑποστηρίξῃ πράγματι, ὅτι ἐὰν ἐξέφρασε γνώμην ὁμοίαν μὲ τὴν ἰδικήν μου ἀνακαλεῖ καὶ ἀμφισβητεῖ τὴν ὀρθότητα τῆς γνώμης. Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν θεωρῶ τὸν ἑαυτόν μου τόσον δυνατόν, ὥστε νὰ παρασύρω τὸν ἀγαπητόν μου συνάδελφον, ὥστε νὰ προσχωρήσῃ εἰς τὰς γνώμας μου τὰς ὁποίας δὲν πιστεύει. Δὲν τὸ φαντάζομαι. Ἐγὼ φαντάζομαι, ὅτι ὁ κ. Κανελλόπουλος, ἠθέλησε χιοῦμορ νὰ ἐκδηλώσῃ, ὅπως καὶ ὁ ἴδιος ἀνέφερεν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς. Ἀλλά, ἂς ἀφήσωμεν τὸ θέμα αὐτὸ διὰ νὰ ἴδωμεν ἀπὸ τὶ ἐγεννήθη τὸ ὅλον ζήτημα. Καὶ τὸν τόνον τῆς ἠρεμίας, ἔδωκεν εὐτυχῶς, ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κύριος Πουλίτσας. Σᾶς παρακαλῶ νὰ κρίνωμεν ὅσα εἶπεν ὁ κ. Πουλίτσας μὲ τὴν κρίσιν τῆς λογικῆς. Τὶ σᾶς εἶπεν; Διότι ὁ κύριος συνάδελφος, ὁ κ. Πουλίτσας, ἐν μέρει μόνον διαφωνεῖ. Εἰς τὴν οὐσίαν, συμφωνεῖ ἀπολύτως μὲ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐγὼ σᾶς εἶπα. Ἐγὼ σᾶς εἶπα, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἡ προστασία τοῦ ἄρθρου 62 τοῦ Συντάγματος εἶναι εὐρυτάτη ὅσον ἀφορᾷ τὰς γνώμας. Σᾶς τὸ εἶπον. Σᾶς τὸ ἐτόνισα ἐπανειλημμένως. Εἶναι ἀπόλυτος καὶ εὐρεῖα ἡ προστασία τῶν γνωμῶν. Διότι εἰς ἐκδήλωσιν τῶν γνωμῶν, ἐκδηλοῦται ὁ πολιτικὸς ἀνταγωνισμός, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ τὴν βάσιν τοῦ πολιτεύματος. Ἀλλ’ ἐνῶ εἶναι εὐρεῖα διὰ τὴν ἐκδήλωσιν τῆς γνώμης, δὲν ἐκτείνεται μέχρι τοῦ σημείου νὰ καλύπτῃ ἀδικήματα. Τὴν ἄποψιν αὐτήν, ἐὰν ἐρωτήσετε ὅλοι τὴν συνείδησίν σας δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ τὴν ἀποδεχθῆτε. Τὸ ζήτημα εἰς τὸ ὁποῖον δημιουργεῖται ἡ σύγχυσις, εἶναι τὸ ζήτημα τῆς κρίσεως δι’ ἑκάστην συγκεκριμένην περίπτωσιν ἐὰν διεπράχθη ἀδίκημα μὴ ἔχον σχέσιν μὲ γνώμην, ἢ ἐὰν ἐξεδηλώθη γνώμη. Ἀλλ’ ἡ δυσχέρεια τῆς κρίσεως τοῦ ζητήματος αὐτοῦ μαρτυρεῖ τί; Ὅτι ἡ κρίσις ἔχει ἐδῶ ἕνα σκοπόν, τὸν σκοπὸν νὰ διαχωρίσωμεν ἐὰν ὑπάρχῃ ἀδίκημα ἢ ἐὰν ὑπάρχῃ γνώμη. Διατὶ καταβάλλεται προσπάθεια τοῦ διαχωρισμοῦ τοῦ ἀδικήματος ἀπὸ τῆς γνώμης; Διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι τὸ Σύνταγμα δὲν προστατεύει τὰ ἀδικήματα τὰ διαπραττόμενα ἔστω καὶ κατὰ τὴν ἐνάσκησιν τῶν βουλευτικῶν καθηκόντων. Διότι ἐὰν ἐπροστάτευε καὶ τὰ ἀδικήματα δὲν θὰ ὑπῆρχεν ἡ δυσχέρεια εἰς τὴν ὁποίαν εὑρέθημεν. Ναὶ ἢ ὄχι; Νὰ ἀποφανθῇ εἰς ἑκάστην συγκεκριμένην περίπτωσιν, ἐὰν ὑπάρχῃ γνώμη ἢ ἀδίκημα. Αὐτὸ εἶναι τὸ ὅλον θέμα, τὸ ὁποῖον ἐγὼ ἐξέθεσα. Ἀλλ’ ἐὰν πράγματι ἐπέδειξα κάποιαν νευρικότητα, τοῦτο ὠφείλεται εἰς τὸ ὅτι, εἴτε λόγῳ τῆς κεκτημένης ταχύτητος εἴτε λόγῳ τοῦ θορύβου, μοῦ ἐπεδόθησαν φράσεις καὶ ἔννοιαι, τὰς ὁποίας ἐγὼ δὲν ἐξεστόμισα. Κατηγορήθην ὅτι ἐπεδίωξα νὰ καταστείλω τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου, ὅτι ἐπεδίωξα νὰ περιορίσω τὰ δικαιώματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, νὰ περιορίσω τὴν ἐλευθερίαν τῆς γνώμης, ἐνῶ ἐπανειλημμένως καὶ κατὰ κόρον καὶ φορτικῶς ἐτόνισα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι ἡ ἐλευθερία τῆς γνώμης εἶναι ἀπόλυτος. Ἀλλὰ ἄλλο γνώμη καὶ ἄλλο ἀδίκημα. Νομίζω ὅτι τὸ θέμα εἶναι τεθειμένον καὶ μὴ συγχέωμεν τὰ πράγματα. Ὁ κύριος καὶ ἀγαπητός μου συνάδελφος κύριος Χατζηγιάννης εἶπεν ὅτι ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, χορηγεῖται ἐλευθερία νὰ λέγωμεν καὶ νὰ κάμνωμεν ὅτι θέλομεν. Δὲν προστατεύει τὸ βῆμα τὸ ἄρθρον 62. Προστατεύει τὴν ἐνάσκησιν τῶν καθηκόντων τοῦ βουλευτοῦ ὁπουδήποτε. Ὁ βουλευτὴς δικαιοῦται πάντως, ἐφ’ ὅσον ἐκφράζει γνώμην νὰ μὴ τιμωρηθῇ καὶ ἂν διαπράττων ἀδικήματα συνιστώμενα εἰς γνώμας. Ἀλλὰ τιμωρεῖται διὰ ἀδικήματα. Ἡ ἐξύβρισις δὲν τιμωρεῖται. Ἡ συκοφαντία τιμωρεῖται. Διότι ἀφορᾷ ἀπόδειξιν συγκεκριμένου ἀδικήματος. Διατὶ θέλετε τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου νὰ τὴν ἐκλάβωμεν κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὥστε νὰ τὴν ἐπεκτείνωμεν εἰς ἐλευθερίαν διαπράξεως ἀδικημάτων; Τοῦτο τὸ οὐσιαστικὸν θέλω νὰ τονίσω. Διατὶ ἐπροκλήθη τόσος θόρυβος, διατὶ ἀνεπτύχθησαν τόσαι ἀπόψεις; Διὰ νὰ εἴπωμεν τί; Διὰ νὰ καταλήξωμεν ποῦ; Εἰς τὴν γνώμην ὅτι δὲν ὑπάρχει οὐδεμία διαφωνία ὅτι ἡ προστασία τοῦ ἄρθρου 62 τοῦ Συντάγματος ἀφορᾷ τὰς γνώμας καὶ ὄχι τὰς πράξεις. Ἀφορᾷ τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου, τὴν ἐλευθερίαν τῆς ἐκδηλώσεως τῶν γνωμῶν, τὴν πολιτικὴν ἐλευθερίαν, ἀλλὰ δὲν ἀφορᾷ τὰ ἀδικήματα. Ἀλλοίμονον ἐὰν ἀφεώρα τὰ ἀδικήματα. Διότι τότε ἡ ἔννοια τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ Πολιτεύματος θὰ εἶχε συνταυτισθῆ μὲ τὴν ἔννοιαν τῆς ἀσυδοσίας, μὲ τὴν ἔννοιαν διαπράξεως ἀδικημάτων. Ὡς πρὸς τὸ ἄλλο θέμα ἐπὶ τοῦ ὁποίου, λυποῦμαι διότι ὁ κύριος Κανελλόπουλος ἀνεκάλεσε τὴν προγενεστέραν γνώμην του, τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον προέκυψεν ἐκ τῆς ἀναγνώσεως ἀπορρήτου ἐγγράφου, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δικαιοῦται νὰ ζητήσῃ νὰ μὴ ἀναγνωσθῇ τὸ ἔγγραφον ἢ ὄχι, δὲν εἶναι ζήτημα ἀπαγορεύσεως τοῦ λόγου. Ἦτο ζήτημα στηριζόμενον εἰς μίαν ἀρχὴν τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ μας Πολιτεύματος, ἡ ὁποία βασίζεται εἰς τὴν πλειοψηφίαν. Εἶπον ἐγὼ καὶ ὀρθῶς συνεφώνησεν ὁ κύριος Κανελλόπουλος, ὅτι ἂν γεννηθῇ ζήτημα, ἐὰν ἔγγραφόν τι ἀπόρρητον, πρέπει νὰ ἀναγνωσθῇ, τότε ἡ Κυβέρνησις δικαιοῦται νὰ προσφύγῃ εἰς τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς Βουλῆς, λέγουσα: μοῦ ἐμπιστεύεσθε νὰ διαχειρισθῶ τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὸ ἀπόρρητον αὐτὸ ἔγγραφον; Τυγχάνω δηλαδὴ τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Βουλῆς νὰ τὸ διαχειρισθῶ καὶ νὰ δώσω λόγον ὅταν ἐπέλθουν τὰ καλὰ ἢ κακὰ ἀποτελέσματα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς; Ναὶ ἢ ὄχι»; Τοῦτο δὲν ἀποτελεῖ ἀπαγόρευσιν, ἀποτελεῖ ἀρχὴν εἰς τὴν ὁποίαν βασίζεται τὸ Κοινοβουλευτικόν μας Πολίτευμα, διότι ἀλλοίμονον ἐὰν εἰς κάθε θέμα ἡ Κυβέρνησις, ἦτο ὑποχρεωμένη νὰ καταφεύγῃ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ ἐκθέτῃ ὅλας τὰς λεπτομερείας τῆς πολιτικῆς της. Τότε θὰ ἐπήρχετο σύγχυσις τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας μὲ τὴν νομοθετικήν, ἡ δὲ διάκρισις τῆς νομοθετικῆς ἀπὸ τὴν ἐκτελεστικήν, εἶναι ἕνα ἀπὸ τὰ χαρακτηριστικὰ γνωρίσματα τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος. Εἰς τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς Βουλῆς στηρίζεται ἡ ἀξίωσις τῶν Κυβερνήσεων νὰ μὴ ἀναμιγνύεται ἡ Νομοθετικὴ Ἐξουσία εἰς τὸ ἔργον τῆς Ἐκτελεστικῆς. Εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς πλειοψηφίας ἐπίσης στηρίζεται καὶ εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς διακρίσεως τῶν ἐξουσιῶν. Δὲν ἀποτελεῖ ἀπαγόρευσιν τοῦ λόγου, διότι ἡ ἀνάγνωσις τοῦ ἐγγράφου δὲν ἀποτελεῖ ἐκδήλωσιν γνώμης. Ἀποτελεῖ ἀνακοίνωσιν πράγματος, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ἐπιθυμεῖ νὰ μὴ γνωσθῇ, ἔστω καὶ ἂν τὸ γεγονὸς αὐτὸ εἶναι σοβαρώτατον, ἔστω καὶ ἂν ἡ ἀνακοίνωσις τοῦ γεγονότος αὐτοῦ δὲν συνιστᾷ τὸ ἀδίκημα. Δικαιοῦται ἡ Κυβέρνησις τυγχάνουσα τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Βουλῆς νὰ χειρισθῇ τὸ ζήτημα αὐτὸ χωρὶς νὰ σπεύδῃ διὰ κάθε λεπτομέρειαν νὰ ἀπευθύνεται εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ προκαλῇ συζήτησιν. Ἐὰν ἡ Βουλὴ εἰπῇ: «μάλιστα, ἔχεις τὴν ἐμπιστοσύνην μου», ἡ Κυβέρνησις προχωρεῖ.

§306Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐὰν ἡ Βουλὴ τῆς εἰπῇ ἔτσι, θὰ καταβῇ ὁ ὁμιλητὴς ἀπὸ τὸ βῆμα;

§307Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Δὲν θὰ τοῦ ἐπιτραπῇ ἡ ἀνάγνωσις τοῦ ἐγγράφου.

§308Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δηλαδὴ τὶ θὰ γίνῃ; Πρόκειται περὶ ἑνὸς βουλευτοῦ, ὁ ὁποῖος μπορεῖ νὰ εἶναι ἀνεξάρτητος, καὶ ὁ ὁποῖος θέλει νὰ ἀναβῇ ἐπάνω στὸ βῆμα τῆς Βουλῆς καὶ νὰ εἰπῇ: Κύριοι βουλευταί, ἐγὼ ἔχω τὴν γνώμην ἐπὶ τοῦ Α θέματος τὴν ὁποίαν θεμελιώνω ἐπὶ τοῦ τάδε ἐγγράφου. Ἐκείνην τὴν ὥραν, ἐσεῖς ἔχετε τὴν εὐθύνην τῆς Κυβερνήσεως, διακόπτετε τὸν ἀγορεύοντα βουλευτήν, καὶ λέγετε πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν: Κύριοι ἡ ἀνακοίνωσις αὐτοῦ τοῦ ἐγγράφου ἀποτελεῖ πρᾶξιν ἡ ὁποία, μπορεῖ νὰ προκαλέσῃ ἐθνικὴν ζημίαν καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν θέλει αὐτὸ τὸ ἔγγραφον νὰ ἀναγνωσθῇ. Ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέρα τὶ θὰ γίνῃ;

§309Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Τὸ ἐρώτημά σας εἶναι σοβαρώτατον. Ἡ Κυβέρνησις διαφωνοῦσα μὲ τὸν βουλευτήν, ὁ ὁποῖος θέλει νὰ ἀνακοινώσῃ τὸ ἔγγραφον, ἀπευθύνεται εἰς τὴν Βουλήν. Ἡ Βουλὴ εἶναι τὸ κυρίαρχον Σῶμα καὶ ἐκείνη θὰ ἀποφανθῇ ἐὰν πρέπῃ νὰ ἀναγνωσθῇ τὸ ἔγγραφον ἢ ὄχι. Τότε....

§310Σ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Συμπολίτευσις θὰ ἀπαγορεύσῃ εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν.

§311Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Εἶπεν ὁ κ. Θεοτόκης ὅτι ἐὰν τεθῇ τὸ ζήτημα αὐτό, τὶ θὰ γίνῃ. Ἐγὼ τοῦ λέγω θὰ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ ἐὰν θέλῃ νὰ ἀκούσῃ τὸ ἔγγραφον αὐτό. Ἡ Βουλὴ δὲν θὰ ἀποφασίσῃ ἐὰν θὰ ἀκούσῃ τὴν γνώμην τοῦ ρήτορος, ἀλλὰ θὰ ἀποφασίσῃ ἐὰν θὰ γίνῃ ἢ ὄχι ἡ ἀνακοίνωσις τοῦ ἐγγράφου. Εἰς πλείστας περιπτώσεις ἡ Βουλὴ ἀποφαίνεται καὶ κηρύσσει περαιωμένην τὴν συζήτησιν δι’ ἀποφάσεώς της.

§312Ε. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Ποτέ.

§313Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Ἀφήσατε, κύριε Δενδρινέ, εἶναι ζητήματα, εἰς τὰ ὁποῖα δὲν ἠμπορεῖτε νὰ φθάσετε.

§314Ε. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Πολὺ σωστὰ σᾶς εἶπεν ὁ κ. Κανελλόπουλος, εἶναι ζήτημα λογικῆς καὶ κρίσεως.

§315Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Οὐχὶ μίαν ἢ δύο φορὰς ἡ Βουλὴ κηρύσσει περαιωμένην τὴν συζήτησιν τοῦ θέματος, ἢ ἀπαγορεύει τὴν τριτολογίαν καὶ δὲν δικαιοῦται ἡ Βουλὴ νὰ ἀποφασίσῃ ἐὰν θὰ ἀναγνωσθῇ ἢ ὄχι ἔγγραφον τι; Θὰ ἀνετρέπετο ὁλόκληρον τὸ Κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, κακῶς δὲ ἔπραξεν ὁ κ. Κανελλόπουλος ἀνακαλέσας τὴν γνώμην του, τὴν ὁποίαν ἐξεδήλωσε. Ἐὰν μετεπείσθη, αὐτὸ τὸν τιμᾷ, ἐὰν ὅμως τὸ ἔκαμε δι’ ἄλλους λόγους, εἴτε διότι δὲν ἐπρόσεξε τὴν γνώμην του ἐκείνην, τότε ἀναμφισβητήτως δὲν δύναμαι νὰ πιστεύω καὶ εἰς τὴν ἄλλην γνώμην τοῦ κ. Κανελλοπούλου, ὅτι τὸ Σύνταγμα προστατεύει τὴν οἱανδήποτε γνώμην τοῦ βουλευτοῦ.

§316ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Δενδρινὸς ἔχει τὸν λόγον.

§317Ε. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Κύριοι βουλευταί, τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον κ. Βαρβούτην τιμῶ βέβαια ὅλως ἰδιαιτέρως, διότι ὄντως εἶναι κοινοβουλευτικὸς ἀνὴρ καὶ δημοκράτης. Νομίζω ὅμως ὅτι δὲν ἔχει δίκαιον εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν καὶ ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ἦλθεν εἰς ἀντίθεσιν μὲ ὁλόκληρον τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν πλὴν ἐλαχίστων ἐξαιρέσεων. Τὸ ἄρθρον 3 τοῦ Συντάγματος λέγει ὅτι, οἱ Ἕλληνες εἶναι ἴσοι ἐνώπιον τῶν νόμων, ἀλλὰ ἔρχεται τὸ ἄρθρον 62 τοῦ ἰδίου Συντάγματος καὶ κάνει τὴν διαστολὴν μεταξὺ Ἑλλήνων ἁπλῶν πολιτῶν καὶ βουλευτῶν. Εἰς τὰ χρονικά, κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἠκούσθη νὰ καταδιωχθῇ βουλευτὴς εἰς οἱανδήποτε Βουλὴν τῆς οἰκουμένης, διότι ἐξέφρασε τὰς ἀπόψεις του ἢ ἀνεκοίνωσεν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς δημόσια ἔγγραφα. Ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς λέγει ρητῶς, ὅτι οἱ βουλευταὶ ἔχουν δικαίωμα διὰ τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς νὰ ζητοῦν οἱονδήποτε ἀπόρρητον ἔγγραφον νὰ λαμβάνουν γνῶσιν, τὴν ὁποίαν γνῶσιν δὲν τὴν λαμβάνουν διὰ νὰ τὴν καταπίνουν, ἀλλὰ διὰ νὰ ἔχουν δικαίωμα νὰ τὴν χρησιμοποιλοῦν ἐνώπιον τοῦ Σώματος. Καίτοι ὡμίλησαν ἀπὸ τοῦ ἱεροῦ τούτου βήματος ἐπιφανεῖς νομικοὶ καὶ συνταγματολόγοι, ἐν τούτοις ἔρχομαι καὶ ἐγὼ νὰ εἴπω τὴν ταπεινήν μου γνώμην. Βάσει τῶν κειμένων νόμων, τοῦ Συντάγματος καὶ τῆς λογικῆς, ὁ βουλευτὴς δὲν διώκεται διὰ γνώμην ἢ δι’ ἀνακοίνωσιν ἐγγράφων, διότι αὐτὸ δὲν τὸ λέγει κανένα Σύνταγμα καὶ κανένας νόμος. Δὲν διώκεται ὄχι μόνον ὅταν ὁμιλῇ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἀλλὰ ὅταν ὁμιλῇ ἀπὸ οἱονδήποτε βῆμα, δὲν ἔχει δὲ δικαίωμα οὔτε ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀπαγορεύσῃ εἰς τὸν βουλευτὴν νὰ ἐκφέρῃ τὰς γνώμας του ἢ νὰ ἀνακοινώσῃ ἔγγραφα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Ἡ Βουλὴ ἕνα πρᾶγμα μόνον ἠμπορεῖ νὰ κάνῃ ὅταν δὲν εἶναι σύμφωνος διὰ τὴν ἀνακοίνωσιν ἑνὸς ἐγγράφου ὑπὸ ἑνὸς βουλευτοῦ, ἠμπορεῖ νὰ διακόψῃ διὰ τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς τὴν συνεδρίασιν. Τίποτε ἄλλο δὲν ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ. Αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικὴ κατάστασις. Ἂς ἀπασχοληθοῦν οἱ συνταγματολόγοι καὶ οἱ ἐπιφανεῖς νομικοὶ ὅσον θέλουν μὲ τὸ θέμα αὐτό, δὲν θὰ ἀνεύρουν ἄρθρον νόμου ἢ τοῦ Συντάγματος, ποὺ νὰ λέγῃ ὅτι διώκεται ὁ βουλευτὴς διότι ἐξέφερε τὰς γνώμας του ἢ ἀνεκοίνωσε δημόσια ἔγγραφα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Ἡ συζήτησις αὐτή, κύριοι βουλευταί, δὲν ἔχει κυβερνητικὸν ἢ ἀντικυβερνητικὸν χαρακτῆρα. Λυποῦμαι βεβαίως κατά τι διότι ὁ κ. Βαρβούτης ἔδωσε τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς βουλευτὰς τῆς Συμπολιτεύσεως νὰ δώσουν μάχην διὰ τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου τῶν βουλευτῶν ἐντὸς αὐτῆς τῆς αἰθούσης. Οἱ βουλευταὶ δὲν εἶναι ὑπόδικοι, οὔτε τὸ βῆμα αὐτὸ τὸ ἱερὸν εἶναι ὑπόδικον, διότι διαφορετικὰ θὰ πρέπῃ νὰ σκεπτώμεθα ὅταν θὰ ἀνέλθωμεν εἰς τὸ βῆμα τοῦτο διὰ νὰ ὁμιλήσωμεν ἐὰν πρέπῃ ὁ χωροφύλακας νὰ μᾶς συλλάβῃ. Οἱ βουλευταὶ ἔχουν εὐθύνην μόνον ἀπέναντι τοῦ λαοῦ, ποὺ τοὺς ἐκλέγει καὶ εἰσέρχονται εἰς τὴν ἱερὰν αὐτὴν αἴθουσαν. (Χειροκροτήματα). Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Ε. Μπακλατζῆς).

§318Ν. ΚΡΑΣΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐμπορ. Ναυτιλίας). Κύριοι βουλευταί, θὰ σᾶς διαβάσω τὸ ἄρθρον 4 τοῦ νομοσχεδίου: «Μόνιμοι ἀξιωματικοὶ ἀπομακρυνθέντες τῶν τάξεων τοῦ λιμενικοῦ Σώματος.... (ἀναγινώσκει) ........». Ἰδοὺ τώρα ἡ ἔκθεσις τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 4, τὸ ὁποῖον σᾶς ἀνέγνωσα: «Ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου τούτου θέτει εἰς πλεονεκτικὴν μοῖραν τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ λιμενικοῦ Σώματος ....(ἀναγινώσκει)....». Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 5 τὸ Γ. Ε.Ν. λέγει: «Διαφωνοῦμεν... (ἀναγινώσκει)....». Ἐπὶ τοῦ ἄρθρον 6, λέγει: «Οἱ μέχρι τῆς 31.12.51 (ἀναγινώσκει)... Τὸ ἀπόρρητον ἔγγραφον ἐπὶ τοῦ ὁποίου γίνεται λόγος, ἔχει ὡς ἀκολούθως: «Παρατηροῦμεν ὅτι..... (ἀναγινώσκει)......». Αὐτὸ ἦτο ὁλόκληρον τὸ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον ἐδημιούργησε τόσην συζήτησιν. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ἀκούσετε τὴν ἀπάντησιν τὴν ὁποίαν τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας ἔδωσεν: «Κατ’ ἀρχὴν ἐπιθυμοῦμεν......(ἀναγινώσκει)......».

§319Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐσεῖς τὸ ὑπογράψατε τὸ ἔγγραφον;

§320Ν. ΚΡΑΣΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐμπορ. Ναυτιλίας). Μάλιστα.

§321ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον;

§322Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἐξ ἀρχῆς ἐζήτησα τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§323Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδεὶς ἔχει διάθεσιν, κ. Πρόεδρε, νὰ συνεχίσωμεν. Ἐδήλωσα καὶ πρὸ δύο καὶ τριῶν ὡρῶν ὅτι εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ μείνωμεν ὅσας ὥρας ἐπιθυμεῖτε. Δὲν εἶναι ἡ διάθεσίς μας νὰ κωλυσιεργήσωμεν, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀγνοηθῇ τὸ δικαίωμα βουλευτοῦ ζητήσαντος τὸν λόγον. Ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης ἐζήτησεν τὸν λόγον πρὸ τεσσάρων ὡρῶν καὶ εἶναι καὶ ἄλλοι βουλευταὶ ἐγγεγραμμένοι.

§324Ν. ΚΡΑΣΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐμπορ. Ναυτιλίας). Κάνω τὴν δήλωσιν ὅτι τὸ νομοσχέδιον γίνεται δεκτὸν μ’ ὅλας τὰς τροπολογίας τὰς ὁποίας ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἐδέχθη. Ἐπὶ πλέον ὑπεβλήθη μία τροπολογία τοῦ κ. Μπουρνιᾶ ἂν θέλετε ἀφῆστε με νὰ τὴν μελετήσω.

§325ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου ὁ κ. Α. Πρωτοπαπαδάκης ἔχει τὸν λόγον.

§326Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἔχουν δώσει κατὰ διαφόρους χρονικὰς περιόδους ἐξετάσεις διὰ τὴν ἀπόκτησιν διπλώματος βάσει τῶν κειμένων διατάξεων πολλοὶ Ἕλληνες πολῖται. Κατὰ τὴν ὑφισταμένην νομοθεσίαν δὲν ἀρκεῖ νὰ ἐπιτύχῃ κανεὶς εἰς τὸν διαγωνισμόν, ἀλλὰ πρέπει νὰ εὑρίσκεται καὶ ἐντὸς τῶν ἀριθμῶν ποὺ ὁρίζει ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας βάσει τῶν κειμένων διατάξεων. Λέγω, λοιπόν, ὅτι προκειμένου νὰ χορηγηθοῦν διπλώματα βάσει εὐεργετικῶν διατάξεων, πρέπει προηγουμένως νὰ τακτοποιήσωμεν ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐπέτυχον εἰς τοὺς διαγωνισμοὺς καὶ διότι ἦσαν ὑπεράριθμοι δὲν ἔτυχον διπλώματος. Νομίζω ὅτι τοῦτο εἶναι δίκαιον καὶ ἠθικόν.

§327Ν. ΚΡΑΣΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐμπορ. Ναυτιλίας). Νομίζω ὅτι θὰ ἦτο σωστὸν νὰ γνωρίζω πόσοι εἶναι αὐτοὶ καὶ θὰ ἔλεγον νὰ τὸ ἀφήσωμεν εἰς τὴν κρίσιν τοῦ Ὑπουργοῦ Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας.

§328Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Νὰ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον εἰς δύο συζητήσεις διὰ νὰ ἔχετε τὸν χρόνον νὰ μελετήσητε τὴν τροπολογίαν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ διάταξις αὐτὴ εἶναι τόσον δικαία καὶ ἠθική, ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχετε ἀντίρρησιν.

§329Ν. ΚΡΑΣΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐμπορ. Ναυτιλίας). Ἤθελα νὰ μοῦ ἀφήσετε ἐμένα τὸ δικαίωμα νὰ κρίνω. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δέχομαι τὴν τροπολογίαν σας, δηλαδή, «...... (ἀναγινώσκει)......».

§330Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε; ζητῶ τὸν λόγον νὰ ὑποβάλω μίαν τροπολογίαν. Νομίζω....

§331Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἤθελα νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὴν Βουλὴν παρατήρησιν τὴν ὁποίαν εἶχα κάμει πρὸ μηνός, ὅτι δὲν θὰ ἔπρεπε τὰ νομοσχέδια αὐτὰ νὰ ἔρχωνται εἰς μόνην συζήτησιν. Διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν εἶναι εἰς θέσιν αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ ἀποδεχθῇ τὴν Α ἢ τὴν Β τροπολογίαν. Ἐὰν ὅμως τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν εἰσήγετο εἰς μόνην συζήτησιν, θὰ εἶχε τὴν δυνατότητα ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ σκεφθῇ καὶ νὰ μελετήσῃ μετὰ προσοχῆς τὰς τροπολογίας καὶ νὰ ἀποφανθῇ ἐὰν τὰς ἀποδέχεται ἢ ὄχι.

§332Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ἡ τροπολογία μου εἶναι ἡ ἑξῆς: Εἰς τὸ νομοσχέδιον ἀναφέρεται ὑπερδωδεκαετὴς ὑπηρεσία δι’ ὡρισμένην κατηγορίαν καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔχουν ὑποβάλει μέχρι τοῦ 1948 αἰτήσεις διὰ νὰ δώσουν ἐξετάσεις καὶ γίνουν πλοίαρχοι. Ἐπρότεινα λοιπὸν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ γίνῃ δεκαετὴς ἡ ὑπηρεσία αὐτὴ καὶ νὰ φύγουν αἱ ἄλλαι προϋποθέσεις. Ὁ κ. Ὑπουργὸς συνεβουλεύθη τὸν ὑπηρεσιακόν του Σύμβουλον καὶ εἶπεν ὅτι δέχεται. Σήμερον θέτω πάλιν τὴν τροπολογίαν αὐτὴν καὶ μοῦ προσθέτει ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ βάλωμε καὶ δύο χρόνια εἰς τὸν πόλεμον. Θὰ ἤθελα, λοιπόν, νὰ μείνωμεν εἰς τὴν ἀρχικὴν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν ἐδέχθη προηγουμένως ὁ κ. Ὑπουργός.

§333Ν. ΚΡΑΣΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐμπορ. Ναυτιλίας). Καὶ πάλιν σᾶς λέγω, ὅτι κάμνω μίαν παραχώρησιν. Θὰ ἤθελα νὰ μὴ δεχθῶ καμμίαν τροπολογίαν, διότι τὸ θέμα εἶναι ἐντελῶς τεχνικόν. Καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, θὰ ἦτο ὀρθόν, ἀπὸ ἀπόψεως Ὑπουργοῦ, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι ἕτοιμος νὰ δώσῃ πληροφορίας, νὰ μὴ περάσῃ ὡς τροπολογία. Ἔκαμα μίαν παραχώρησιν. Παρακαλῶ λοιπόν, ἀντὶ 12 νὰ τὰ κάμωμεν 10, νὰ μείνουν, ὅμως, τὰ 5 χρόνια τὰ πολεμικά. Ἐν τῇ οἰκονομίᾳ τοῦ θέματος θὰ ἤθελον διὰ νὰ μὴ φανῇ ὅτι ἡ Βουλὴ συζητεῖ ἐπὶ 7 συνεχεῖς ὥρας, ἓν τυπικὸν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον, εἰς ἄλλας χώρας, θὰ ἐξηντλεῖτο ἐντὸς ἡμισείας ὥρας, θὰ ἤθελον, λέγω, νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§334Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν νομίζω ὅτι ἡ ἀποψινὴ ἐπιμονὴ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, εἶναι δικαιολογημένη. Δυσκόλως θὰ εὑρεθῇ ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος ἐπὶ 5 συνεχῆ ἔτη θὰ ὑπηρέτει.

§335Ν. ΚΡΑΣΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐμπορ. Ναυτιλίας). Ὑπάρχει ἡ διάταξις διὰ τὴν 5ετίαν.

§336Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἀναμφισβητήτως, ἡ διάταξις αὐτή, ἔχει τεθῆ δι’ ὡρισμένα πρόσωπα. Ἡ διάταξις αὕτη, ἔχει ὡς ἑξῆς: «....(ἀναγινώσκει)....». Ἐγὼ ζητῶ νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία μου ὅπως ὁρισθῇ 10ετία καὶ διετὴς πολεμικὴ ὑπηρεσία.

§337Ν. ΚΡΑΣΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐμπορ. Ναυτιλίας). Δὲν θὰ ἤθελον νὰ δεχθῶ ἄλλην τροπολογίαν, ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ἐπιμένετε ἀποδέχομαι καὶ αὐτὴν τὴν τροπολογίαν.

§338Γ. ΜΕΤΑΞΑΣ. Παρακαλῶ, κ. Ὑπουργέ, νὰ δεχθῆτε νὰ τεθῇ μία μεταβατικὴ διάταξις, ὥστε νὰ δοθῇ μία 6μηνὸς προθεσμία, διὰ νὰ δυνηθοῦν νὰ δώσουν ἐξετάσεις καὶ μερικοὶ οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὰ προσόντα ἀλλὰ διὰ λόγους ἀνεξαρτήτους τῆς θελήσεώς των δὲν προσῆλθον, διὰ νὰ μὴ μείνουν καὶ οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἐφ’ ὅρου ζωῆς χωρὶς δίπλωμα πλοιάρχου.

§339Ν. ΚΡΑΣΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐμπορ. Ναυτιλίας). Αὐτὸ δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ.

§340Γ. ΜΕΤΑΞΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθὸν καὶ δίκαιον νὰ τεθῇ μία μεταβατικὴ διάταξις καὶ νὰ δοθῇ ἑξάμηνος προθεσμία εἰς ὅσους δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ προσέλθουν εἰς τὰς ἐξετάσεις.

§341Ν. ΚΡΑΣΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐμπορ. Ναυτιλίας). Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶ αὐτὴν τὴν τροπολογίαν.

§342ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου ἐτερματίσθη. Δέχεται ἡ Βουλὴ τὸ σχέδιον νόμου εἰς μόνην συζήτησιν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον;

§343ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, δεκτόν.

§344ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου, τὸ σχέδιον νόμου «περὶ διατάξεών τινων ἀφορωσῶν τὴν ἀπονομὴν διπλωμάτων Ἐμπορικοῦ Ναυτικοῦ».

§345Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι ἀντικανονικῶς εἰσήλθομεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ μόλις πρὸ ὀλίγου ψηφισθέντος νομοσχεδίου, διότι εἶχε διακοπῆ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ νομοσχεδίου καὶ ὤφειλε νὰ εἶχε ἀρχίσει ἡ συνεδρίασις ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον τὸ Ἐκπαιδευτικόν. Ἐφ’ ὅσον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας εἶναι παρών, νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν, χωρὶς νὰ συζητήσωμεν τὸ ἐκπαιδευτικὸν νομοσχέδιον, τοῦ ὁποίου ὅπως εἶπον, ἡ συζήτησις διεκόπη καὶ κατὰ τὸν Κανονισμὸν ἔπρεπε πρὸ πάσης ἄλλης συζητήσεως ἐπὶ ἄλλου νομοσχεδίου νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ νομοσχεδίου.

§346ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ νομοσχεδίου θὰ συνεχισθῇ αὔριον, ὁπότε καὶ θὰ εἶναι ἐγγεγραμμένον πρῶτον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§347ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§348ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ σήμερον τὸ ἀπόγευμα καὶ ὥραν 6.30′ μ. μ., μὲ ἀντικείμενον ἡμερησίας διατάξεως, ἀναφοράς, ἐρωτήσεις καὶ νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 0.45′ π. μ.).