1951.12.05

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 18η

Τετάρτη 5 Δεκεμβρίου 1951

Προεδρία κ. Δ. Β. ΓΟΝΤΙΚΑ

(Ὥρα 6.50′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίσις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Δ. Μανέντης ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως,

§2Δ. ΜΑΝΕΝΤΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν).

§3Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνιῶν). Ἐκ τοῦ τρίτου ἄρθρου τοῦ ψηφισθέντος σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως Κανονισμοῦ Νοσηλείας καὶ Περιθάλψεως ἐκ φυματιώσεως πάσχοντος προσωπικοῦ τῶν Σιδηροδρομικῶν δικτύων Σ.Ε.Κ. καὶ Σ.Π.Α.Π.», παρελείφθη ἐκ παραδρομῆς ἡ 8η παράγραφος ἡ ὁποία προέβλεπε περὶ ἐπεκτάσεως τῶν εὐεργετημάτων τοῦ νόμου καὶ εἰς τοὺς προσβληθέντας ἐκ φυματιώσεως τῶν ὀστῶν. Ἡ Βουλὴ εἶχεν ἀποδεχθῆ τὴν παράγραφον, περὶ τούτου δὲ ἔμειναν σύμφωνοι καὶ οἱ κ.κ. Τριανταφυλλάκος καὶ Μητσοτάκης, οἱ ὁποῖοι ἀνεμείχθησαν ἐνεργότερον τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἡ παράγραφος αὕτη, ἥτις παρελείφθη ἐκ παραδρομῆς, ἔχει ὡς ἑξῆς: «8. Τῶν ὑπὸ τῶν παραγράφων 1 καὶ 2 τοῦ παρόντος ἄρθρου προβλεπομένων παροχῶν δικαιοῦνται καὶ οἱ μετὰ τὴν 23.10.48 ἀπολυθέντες ὡς σωματικῶς ἀνίκανοι λόγῳ φυματιώσεως τῶν ὀστῶν, ἐφ’ ὅσον ἡ ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ παρόντος προβλεπομένη Ἐπιτροπὴ ἐκ φυματιολόγων Ἰατρῶν, εἰς ἣν παραπεμφθήσονται μερίμνῃ τῶν δικτύων, ἀποφανθῇ περὶ τῆς σωματικῆς ἀνικανότητος αὐτῶν πρὸς ἐργασίαν».

§4Τ. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Μάλιστα, κ. Πρόεδρε, πρόκειται περὶ λάθους τὸ ὁποῖον ἔγινεν ἐκ παραδρομῆς.

§5Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνιῶν). Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ ἐρωτήσετε τὴν Βουλὴν ἵνα ἀποφασίσῃ καὶ περιληφθῇ ἡ ἐν λόγῳ παράγραφος εἰς τὸ κείμενον τοῦ ψηφισθέντος νόμου, ὡς παράγραφος 9η τοῦ ἄρθρου τρίτου.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλήν. Δέχεται ὅπως ἡ παραλειφθεῖσα ἐκ παραδρομῆς 8η παράγραφος τοῦ ἄρθρου τρίτου, προστεθῇ ὡς παράγραφος 9η τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου;

§7ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπομένως, ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως ὡς διωρθώθησαν κατόπιν παρατηρήσεως ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ Συγκοινωνιῶν. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Δ. Ἰωάννου ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφοράς, κ.λ.π.

§9Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ βουλευτὴς Ἠλείας κ. Δ. Γόντικας, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐργατικοῦ Κέντρου Πατρῶν, ζητοῦντος ἐξαγωγὴν σταφίδος εἰς ξένας ἀγορὰς Ἀγγλίας κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ἠλείας κ. Δ. Γόντικας, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου Ἐλαιοτριβείων Πύργου διαμαρτυρομένου δι’ ἐπιβληθεῖσαν φορολογίαν δάκου εἰς ἐλαιοπυρῆνας κλπ. Οἱ βουλευταὶ Ἀττ)τίας κ. κ. Θ. Κονίτσας καὶ Χ. Μαγιάκος, καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος Ἁγίου Στεφάνου Μπογιατίου ζητοῦντος ἄμεσον ἐπισκευὴν τῆς ὁδοῦ Δροσιᾶς (Ρωσσοχῶρι) Μπογιατίου. Οἱ βουλευταὶ Ἀττ)τίας κ. κ. Θ. Κονίτσας καὶ Χ. Μαγιάκος, καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ Κοινοῦ Ταμείου Ὑπεραστικῶν Λεωφορείων Μπογιατίου ζητοῦντος ἄμεσον ἀσφαλτόστρωσιν τῆς ὁδοῦ Ρωσσοχωρίου–Σταμάτας καὶ Μπογιατίου–Μπαφίου ἐκ τοῦ κονδυλίου Πρόνοια–Ἐργασία τῆς Νομαρχίας Ἀττ)τίας. Οἱ βουλευταὶ Λαρίσης κ. κ. Δ. Κουτσουμπὸς καὶ Α. Ἀποστολίδης, καταθέτουν ἀναφορὰν ἀναπήρων καὶ θυμάτων πολέμου Ἁλμυροῦ διαμαρτυρομένων διὰ μελετωμένην περικοπὴν συντάξεώς των. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Γ. Κοσμᾶς, καταθέτει ἀναφορὰν ἀναπήρων καὶ θυμάτων πολέμου Ἀλφειούσης Ὀλυμπίας ζητούντων τὴν μὴ περικοπὴν τῶν συντάξεων. Οἱ βουλευταὶ Κιλκὶς κ. κ. Κ. Παπαδόπουλος καὶ Σ. Περτσινίδης καταθέτουν ἀναφορὰν ἀναπήρων καὶ θυμάτων πολέμου 1922–1949 Παιονίας διαμαρτυρομένων διὰ μελετωμένην διακοπὴν συντάξεων. Ὁ βουλευτὴς Κερκύρας κ. Γ. Λύχνος, καταθέτει ἀναφορὰν πυροπαθῶν Κερκύρας, ζητούντων ὅπως συμπεριληφθοῦν εἰς τὰς εὐεργετικὰς διατάξεις τοῦ ἐνοικιοστασίου. Ὁ βουλευτὴς Εὐβοίας κ. Μ. Στεφανίδης καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Δημάρχου Αἰδηψοῦ περὶ ἀνακλήσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 85147)51 ἀποφάσεως Ὑπουργοῦ Ἐμπορίου «περὶ παρατάσεως παθητικότητος ἐλαιῶν παλαιᾶς ἐσοδείας». Ὁ βουλευτὴς Φθιωτιδοφωκίδος κ. Α. Γκελεστάθης καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ὁμοσπονδίας Ἐπαγγελματιῶν καὶ Βιοτεχνῶν Νομοῦ Φωκίδος, διαμαρτυρομένης διὰ τὰ ὑπὸ τοῦ ἐκεῖ Οἰκονομικοῦ Ἐφόρου ἐπιβληθέντα πρόστιμα εἰς πτωχοὺς ἐπαγγελματίας καὶ ζητούσης τὴν ἀκύρωσίν των. Ὁ Σύλλογος Δημοδιδασκάλων ἐκπαιδευτικῆς περιφερείας Ἀμαλιάδος ζητεῖ αὔξησιν τῶν θέσεων τῶν Ἐπιθεωρητῶν τῆς Στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως. Ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Π. Βουδούρης καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Ἰορδάνου Δολτσινοπούλου, Χρυσούλας Μπίκου, Φωτεινῆς Σφενδόνης, Νικολάου Ράλλη, Ἀποστόλου Σαρακτσῆ κλπ. κατοίκων Θεσσαλονίκης, ζητούντων ἀστικὴν ἀποκατάστασιν εἰς τὰ ἀνεγειρόμενα 75 οἰκήματα ὑπὸ τοῦ Κέντρου Προνοίας Θεσσαλονίκης κλπ. Ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Π. Βουδούρης καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου Πολιτικῶν Συνταξιούχων Θεσσαλονίκης, ζητοῦντος ἄρσιν τῶν ἐπιβληθεισῶν διὰ τοῦ νόμου 1854)51 «περὶ συντάξεων» ἀδικιῶν. Ὁ βουλευτὴς Πρεβέζης–Ἄρτης κ. Χ. Ρῖζος καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Συν)σμῶν Ἄρτης–Φιλιππιάδος, ζητούσης ἀνάκλησιν τῆς ὑπ’ ἀριθ. 85147 ἀποφάσεως Ὑπουργοῦ Ἐμπορίου «περὶ παρατάσεως παθητικότητος ἐλαιῶν παλαιᾶς ἐσοδείας». Ὁ Σύνδεσμος Μικροϊδιοκτητῶν Ἀθηνῶν διαμαρτύρεται δι’ ἄδικον μεταχείρισιν Κράτους κατὰ τῶν μικροϊδιοκτητῶν. Ὁ Ἰατρικὸς Σύλλογος Ἀθηνῶν ζητεῖ τὴν μὴ εἰσαγωγὴν τῶν ἐπιλαχόντων εἰς τὴν Ἰατρικὴν Σχολήν. Οἱ Πρόεδροι τῶν Κοινοτήτων Βουρμπιάνης, Ὀξιᾶς Κουρέντων, Γεωργιανίστης κλπ. διαμαρτύρονται διὰ τὸ συνεχιζόμενον ἀποτρόπαιον παιδομάζωμα καὶ ζητοῦσιν ἄμεσον λῆψιν δραστικῶν μέτρων πρὸς ἀπόδοσιν τῶν πέραν τῶν χωρῶν τοῦ Σιδηροῦ Παραπετάσματος μεταφερθέντων Ἑλληνοπαίδων. Ὁ Δήμαρχος, οἱ Πρόεδροι τοῦ Δικηγορικοῦ, Ἰατρικοῦ, Φαρμακευτικοῦ, Ὀδοντοϊατρικοῦ, Ἐμποροβιομηχανικοῦ, Ἐμπορικοῦ καὶ διάφορα ἄλλα Σωματεῖα Ἰωαννίνων διαμαρτύρονται διὰ μελετωμένην κατάργησιν τῆς Γενικῆς Διοικήσεως Ἠπείρου. Ὁ Πρόεδρος τῆς Κοινότητος Χούνης ζητεῖ ἄμεσον καταβολὴν βοηθημάτων ἀρόσεως. Ὁ Σύλλογος Ὀρυζοκαλλιεργητῶν Ἠλείας ζητεῖ ἄμεσον καθορισμὸν τιμῆς ἀποφλοιωμένης ὀρύζης εἰς 10.000 δραχ. κατ’ ὀκᾶν. Ὁ Πρόεδρος τῆς Κοινότητος Καμινίων Λήμνου διαμαρτύρεται διὰ μελετωμένην κατάργησιν Ἐπαρχείων. Οἱ Σύλλογοι Παντοπωλῶν Ἀγρινίου, Ἀθηνῶν καὶ Σπάρτης, διαμαρτύρονται διὰ τὴν προκαταβολὴν εἰς αὐτοὺς μόνον τοῦ 30% ἐπὶ τῆς ἀξίας τῶν διανεμομένων τροφίμων. Τὰ Ἐργατικὰ Κέντρα Θεσσαλονίκης, Πατρῶν, Ἀθηνῶν, Καλαμῶν, Χαλκίδος καὶ Ἀλεξανδρουπόλεως ζητοῦν ἄμεσον ἐπίλυσιν δικαίων αἰτημάτων των (αὔξησιν ἡμερομισθίων κλπ.). Κάτοικοι χωρίου Πρωτοπαππᾶ, ἐπαρχίας Δωδώνης, ζητοῦν ἄμεσον ἐπαναπατρισμὸν 22 κατοίκων τοῦ χωρίου των κατὰ τὸ πλεῖστον νεανίδων ἁρπαγέντων βιαίως ὑπὸ τῶν κομμουνιστοσυμμοριτῶν κατὰ τὰ ἔτη 1948–49. Ἡ Διοίκησις Ὁμοσπονδίας Ἐφέδρων Ἀξιωματικῶν Β. Ἑλλάδος ζητεῖ τροποποίησιν τοῦ Α.Ν. 1836. Ὁ Κτηματικὸς Σύνδεσμος Καβάλας, ζητεῖ ἄμεσον τριπλασιασμὸν σημερινῶν ἐνοικίων καταστημάτων, κατοικιῶν καὶ βαθμιαίαν τμηματικὴν ἀναπροσαρμογὴν κλπ. Ὀρφανὰ καὶ Χῆραι συνταξιοδοτουμένων τέως βουλευτῶν, ζητοῦν τὴν μὴ διακοπὴν τῶν συντάξεών των. Οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Πυρσόγιαννη Κονίτσης, ζητοῦν ἄμεσον ἐπαναπατρισμὸν 160 κατοίκων, ἀπαχθέντων βιαίως ὑπὸ τῶν συμμοριτῶν. Ἐπαγγελματίαι καὶ Βιοτέχναι Νομοῦ Φθιώτιδος διαμαρτύρονται διὰ μελετωμένην αὔξησιν ἐνοικίων. Ὁ Πρόεδρος τῶν Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν Σητείας ζητεῖ ὅπως τὰς δαπάνας συντηρήσεως τοῦ Σώματος τῆς Ἀγροφυλακῆς ἀναλάβῃ ἐξ ὁλοκλήρου τὸ Κράτος ἐπ’ ἀγαθῷ Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Τὸ Ἐργατοϋπαλληλικὸν Κέτρον Βόλου, ἐπιδοκιμάζον ἀπευθυνθεῖσαν διακήρυξιν διοικήσεως Γ.Σ.Ε.Ε. διαδηλοῦσα αἰσθήματα Ἑλλήνων ἐργατῶν κλπ. Ἡ Ὁμοσπονδία Περιφερειακῶν Οἰκονομικῶν Ὑπαλλήλων Ἀθηνῶν, διαμαρτύρεται διὰ μελετωμένην ψήφισιν νομοθετικῆς διατάξεως περὶ προαγωγῆς ἀναδρομικῶς οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων κριθέντων κατ’ ἐπανάληψιν ὡς στασίμων δυνάμει ἀποφάσεων ὑπηρεσιακῶν συμβουλίων. Ὁ Σύνδεσμος Ἐφέδρων Παλαιῶν Πολεμιστῶν Νομοῦ Καβάλας, ζητεῖ ἄμεσον παραχώρησιν οἰκοπέδων καὶ ἀνέγερσιν οἰκιῶν πρὸς στέγασιν τῶν μελῶν του. Αἱ Ἐπαγγελματικαὶ καὶ Ἐργατικαὶ Ὀργανώσεις Ἀμαλιάδος, ζητοῦν ὅπως αἱ διανομαὶ τῶν ἀγαθῶν καὶ ἄρτου, ἐνεργοῦνται βάσει καταστάσεων ὡς καὶ πρότερον καὶ οὐχὶ διὰ δελτίων. Κάτοικοι τοῦ χωρίου Ἀσημοχωρίου ἐπαρχίας Κονίτσης, ζητοῦν ἄμεσον ἐπαναπατρισμὸν 90 κατοίκων τοῦ χωρίου των ἀπαχθέντων βιαίως ὑπὸ τῶν συμμοριτῶν κατὰ τὰ ἔτη 1948 –1949. Ἀπαντήσεις τοῦ Ὑπουργείου Ἐμπορίου ἐπὶ ἐρωτήσεων κ. κ. βουλευτῶν. Α) Ἐπί ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Λακωνίας κ. Γ. Ρουμάνη. Οὐδὲν ποσὸν ἔχει μέχρι στιγμῆς ἀποφασισθῆ, ὅπως διατεθῇ διὰ τὴν Τουριστικὴν ἀνασυγκρότησιν τῆς χώρας διὰ τὸ ἔτος 1951–52 ἐκ τοῦ προγράμματος Ἀμερικανικῆς Βοηθείας. Ἡ ἔγκρισις τῶν κατὰ καιροὺς ὑποβληθέντων προγραμμάτων, ὑπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ Ὀργανισμοῦ Τουρισμοῦ, ἀπὸ τοῦ παρελθόντος Ἰουνίου, ἐκκρεμεῖ ἐν ἀναμονῇ καθορισμοῦ παρὰ τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς τοῦ συνολικοῦ ὕψους βοηθείας τοῦ τρέχοντος ἔτους. Τὸ ποσὸν τῶν δραχμῶν 14 δισεκατομμυρίων περὶ τοῦ ὁποίου ἡ ἐρώτησις τοῦ κ. ἐρωτῶντος θ’ ἀφορᾷ ἀσφαλῶς τὸ ἐλάχιστον ὕψος βοηθείας, τὸ ὁποῖον διεκδικεῖ διὰ τὸ ἔτος 1951–52 ὁ τομεὺς Τουρισμὸς διὰ τὴν συμπλήρωσιν καὶ ἀποπεράτωσιν μόνον τῶν ἐν ἐκτελέσει ἔργων, ἀρξαμένων ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ προγράμματος τοῦ παρελθόντος ἔτους. Ἐὰν ἑπομένως, ἡ βοήθεια περιορισθῇ εἰς τὸ ποσὸν τοῦτο ἀποκλείεται καὶ νέος προγραμματισμός. Ἡ σημασία τῆς περιοχῆς τῆς Λακεδαίμονος καὶ ἰδιαιτέρως τοῦ Μυστρᾶ, δὲν διαφεύγει τῆς προσοχῆς τῶν ἁρμοδίων τοῦ Τουρισμοῦ, θέλει δὲ ἀσφαλῶς ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν εἰς περίπτωσιν διαθέσεως νέων πιστώσεων διὰ τὸν Τουρισμὸν τῆς χώρας. Ἐπὶ τοῦ τελευταίου σημείου τῆς ἐρωτήσεως, ἐπιθυμῶ νὰ πληροφορήσω τὸν κ. ἐρωτῶντα, ὅτι πράγματι διατίθενται ἐκ τοῦ προγράμματος 1950–51 δρχ. περίπου 5.500.000.000 διὰ τὴν τουριστικὴν ἀνασυγκρότησιν τῆς περιοχῆς Ἀργολιδοκορινθίας. Διὰ τοῦ ποσοῦ τούτου κατασκευάζεται Τουριστικὸς ξενὼν εἰς Ναύπλιον καὶ Τουριστικὰ περίπτερα εἰς Ἐπίδαυρον, Μυκήνας, Τύρινθα καὶ Παλ. Κόρινθον. Ἡ περιοχὴ αὕτη δικαίως ἀπησχόλησε τὸ ἐνδιαφέρον τῶν ὑπηρεσιῶν Τουρισμοῦ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος λόγῳ τῆς ἐξαιρετικῆς αὐτῆς ἀρχαιολογικῆς καὶ συνεπῶς τουριστικῆς σημασίας, κατ’ οὐδένα δὲ λόγον ἰδιαιτέρας τυχὸν τοπικῆς εὐνοίας.

Ὁ Ὑπουργὸς Ἐμπορίου

Σ. ΠΑΠΑΠΟΛΙΤΗΣ

Β) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Ἀχαΐας κ. Α. Φωτήλα. Ἡ ἀνάμιξις τοῦ Α.Σ.Ο. εἰς τὴν ἐμπορίαν τῆς σταφίδος συνίσταται εἰς τὴν προαιρετικὴν συγκέντρωσιν τῆς σταφίδος εἰς τὴν καθοριζομένην ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τιμὴν ἀσφαλείας καὶ εἰς τὸν καθορισμὸν τῶν ἐξαγωγικῶν τιμῶν ἐν συνεννοήσει μετὰ τῆς Ἑνώσεως Ἐξαγωγέων Κορινθιακῆς σταφίδος καὶ βάσει τῶν δεδομένων ἐπὶ τῶν ἐπιτευξίμων εἰς τὸ ἐξωτερικὸν τιμῶν. Διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ παρέχεται ἡ εὐχέρεια εἰς τοὺς παραγωγοὺς διαθέσεως ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν τοῦ προϊόντος αὐτοῦ εἰς τὴν καθοριζομένην τιμὴν ἀσφαλείας, ἐπιδιώκεται ἡ ἐμφάνισις ἑνιαίων τιμῶν εἰς τὰς ἀγορὰς τοῦ ἐξωτερικοῦ χάριν ἀσφαλείας τῶν συναλλαγῶν καὶ ἐξεσφαλίζονται τὰ συμφέροντα τῆς παραγωγῆς, τοῦ ἐμπορίου καὶ τῆς Κυβερνήσεως. Σχετικῶς μὲ τὴν ἕνωσιν ἐξαγωγέων Κορινθιακῆς σταφίδος εὑρισκόμεθα ἐν ἀναμονῇ τῶν ἀποφάσεων τῆς Βρεττανικῆς Κυβερνήσεως περὶ διατηρήσεως ἢ μὴ τοῦ συστήματος τῶν μονοπωλιακῶν ἀγορῶν σταφίδος ὑπὸ τοῦ Βρεττανικοῦ Ὑπουργείου τροφίμων (τοῦ κυριωτέρου προμηθευτοῦ τῆς σταφίδος μας) ὅπερ προτιμᾷ νὰ συμβάλλεται μὲ ἕνα πωλητὴν ἀντὶ πολλῶν ὡς θὰ ὤφειλεν ἐπὶ ἀνυπαρξίας τῆς Ἑνώσεως ταύτης. Εὐθὺς ὡς διευκρινισθῇ ἡ ἐν προκειμένῳ στάσις τῆς Βρεττανικῆς Κυβερνήσεως, τὸ Ὑπουργεῖον Ἐμπορίου θέλει λάβει ἀπόφασιν περὶ καταργήσεως, διατηρήσεως ἢ καὶ ἀναδιοργανώσεως τῆς Ἑνώσεως ταύτης. Ἡ ἐκλογὴ τῶν Ἀθηνῶν ὡς ἕδρας τοῦ ΑΣΟ δικαιολογεῖται ἐκ τῆς ἀνάγκης τῆς συνεχοῦς ἐπαφῆς τῆς διοικήσεως αὐτοῦ μετὰ τῆς Κυβερνήσεως πρὸς ταχυτέραν ἀντιμετώπισιν τῶν ἑκάστοτε ἀναφυομένων ζητημάτων. Εἰς Πάτρας ὁ ΑΣΟ ἐκπροσωπεῖται διὰ τοῦ μεγαλυτέρου του εἰς τὴν πόλιν ταύτην Ὑπ)τος.

Ὁ Ὑπουργὸς Ἐμπορίου

Σ. ΠΑΠΑΠΟΛΙΤΗΣ

Οἱ κ. κ. Α. Ἰωσὴφ (Ὑφυπουργὸς παρὰ τῇ Προεδρίᾳ Κυβερνήσεως) καὶ Χ. Εὐελπίδης (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν) καταθέτουσι σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς περὶ τύπου Νομοθεσίας». Ὁ κ. Δ. Παπασπύρου (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ ἐπεκτάσεως τῆς ἰσχύος τῶν διατάξεων τοῦ Ν. 3743 τῆς 4)9 Ἰανουαρίου 1929 «περὶ τῶν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Κτηματικὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος παραχωρουμένων ὑποθηκῶν ἐπὶ ἀκινήτων ἐν ταῖς Νέαις Χώραις καὶ ἐπὶ ἀκινήτων κειμένων εἰς περιφερείας ὑποθηκοφυλακείων ὧν τὰ ἀρχεῖα κατεστράφησαν ἐκ πολεμικῶν γεγονότων». Οἱ κ.κ. Ν. Πλαστῆρας (Πρόεδρος Κυβερνήσεως) καὶ Γ. Μπουρδάρας (Ὑπουργὸς Συγκοινωνιῶν) καταθέτουσι σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως Α.Ν. 1671 «περὶ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ Ὑπουργείων». Ὁ κ. Γ. Μπουρδάρας (Ὑπουργὸς Συγκοινωνιῶν) καταθέτει σχέδια νόμων: 1) «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Α.Ν. 129)36 «περὶ θέσεως εἰς διαθεσιμότητα δημοσίων λειτουργῶν κ.λ.π.». καὶ 2) «Περὶ τῆς εἰς τεχνικὸν προσωπικὸν τοῦ Ὑπουργείου Συγκοινωνιῶν ἐφαρμογῆς τοῦ ἄρθρου 189 τοῦ

Ν. 1811)51».

Ἡ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως εἰδικῶν ἀμίσθων Ὑποθηκοφυλακείων Ἀμαρουσίου καὶ Χαλανδρίου». Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Δοξόπουλος καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 1454]50 «περὶ τῆς ἐκλογῆς τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχῶν». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Η. Σκυλλάκος καὶ Γ. Δοξόπουλος καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 1454]50 «περὶ τῆς ἐκλογῆς τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ν. Ρηγόπουλος, Γ. Ρουμάνης καὶ Δ. Λαντζούνης καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἀποκαταστάσεως ἀπολυθέντων ὑπαλλήλων Ο.Δ.Π.».

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ὁ κ. Ι. Σπύρου ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς Ἑνώσεως Οἰνοποιητικῶν Συν)σμῶν Σάμου, ἀπευθυνομένης πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν Γεωργίας, σχετικῶς μὲ τὴν χορήγησιν μεσοπροθέσμων δανείων.

§11Ι. ΣΠΥΡΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχει ὑποβληθῆ μία ἀναφορὰ τῆς Ἑνώσεως Οἰνοποιητικῶν Συνεταιρισμῶν Σάμου, ἡ ὁποία ζητεῖ τὴν χορήγησιν παρὰ τῆς Α.Τ.Ε. μεσοπροθέσμων δανείων διὰ τὴν ἀνανέωσιν τῶν γεγηρακότων ἀμπελώνων καὶ τὴν ἀγορὰν ἀροτριώντων καὶ οἰκοσίτων ζώων. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας ὅπως μεριμνήσῃ καὶ ἱκανοποιηθῇ τὸ αἴτημα, δεδομένου ὅτι μέχρι τῆς στιγμῆς εἰς τὴν περιφέρειαν Σάμου οὐδὲν μεσοπρόθεσμον δάνειον μέχρι τοῦδε ἐχορηγήθη.

§12Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἡ ἀναφορὰ διεβιβάσθη εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν. Ὑπὸ τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς ἐνεκρίθη πίστωσις 97 δισεκ. διὰ μεσοπρόθεσμα δάνεια ἥτις ἐξηντλήθη πρὸ 2 μηνῶν. Κατεβλήθη δὲ προσπάθεια ν’ ἀποσπάσωμεν νέαν πίστωσιν ἀπὸ τὴν Ἀμερικανικὴν Ἀποστολήν, ὁπότε θὰ ληφθοῦν ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰ αἰτήματα τῆς περιφερείας Σάμου.

§13Ι. ΣΠΥΡΟΥ. Εἰς τὴν Σάμον δὲν ἐδόθη οὐδὲν μεσοπρόθεσμον δάνειον. Τὸ ζήτημα τῶν ἀμπελώνων ἐπείγει καὶ εἶναι ἀνάγκη ν’ ἀντικατασταθοῦν δεδομένου ὅτι ἐφέτος τὸ εἰσόδημα κατῆλθεν εἰς τὸ ½ καὶ θὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν νὰ μὴ δυνάμεθα νὰ ἐξαγάγωμεν κρασιὰ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν λόγῳ ἐλλείψεως κρασιῶν.

§14Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἐὰν δοθῇ πίστωσις εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν διὰ μεσοπρόθεσμα δάνεια, θὰ δοθοῦν καὶ εἰς τὴν Σάμον.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Γεροκωστόπουλος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Προέδρου τοῦ Γεωργικοῦ Συνεταιρισμοῦ Σαγέϊκων, ἀπευθυνομένης πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν Γεωργίας, σχετικῶς μὲ ἀναστολὴν ληξιπροθέσμων καλλιεργητικῶν δανείων.

§16Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας ἀπησχολήσαμεν πρὸ καιροῦ μὲ τὸ θέμα τὸ ὁποῖον θίγει ἡ ὑπὸ συζήτησιν ἀναφορά. Πρόκειται περὶ τῶν καλλιεργητῶν πατατῶν οἱ ὁποῖοι ὑπέστησαν σχεδὸν παντελῆ καταστροφὴν εἰς τὴν πατατοκαλλιέργειαν συνεπεία τῶν τελευταίων κατακλυσμιαίων βροχῶν εἰς τὴν περιφέρειάν των. Τὸν κ. Ὑπουργὸν παρεκαλέσαμεν ὅπως ἐν συνεννοήσει μετὰ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης προβῇ εἰς λῆψιν ὡρισμένων μέτρων τὰ ὁποῖα θ’ ἀνακουφίσουν τοὺς βαθύτατα πληγέντας πατατοπαραγωγούς. Ἐπανέρχομαι καὶ ὑποβάλλω τὴν θερμὴν παράκλησιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἀσχοληθῇ μὲ τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ ἐν συνεργασία πάλιν μὲ τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν, ρυθμίσῃ τὸ ζήτημα τῶν ὀφειλῶν πρὸς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν. Ἤδη τὰ δάνειά των ἔχουν λήξει καὶ εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ πᾶνε εἰς τὴν Τράπεζαν πρὸς ἐξόφλησιν. Ἐπὶ πλέον, ἐφ’ ὅσον δὲν ἐτακτοποιήθησαν τὰ δάνεια αὐτά, ἡ Τράπεζα ἀρνεῖται νὰ τοὺς ἐνισχύσῃ κατ’ ἄλλον τρόπον. Ζητοῦμεν ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ ἀνασταλῇ ἡ εἴσπραξις ἐφ’ ὅσον ἔχουν διαπιστωθῆ, ἐπισήμως καὶ ἀπὸ ἔκθεσιν τοῦ διευθυντοῦ τῆς Γεωργίας τῆς περιφερείας τοῦ Νομοῦ Ἀχαΐας, ὅτι αἱ ζημίαι, τὰς ὁποίας ὑπέστησαν εἶναι σοβαραί. Δεύτερον ὅπως διαταχθῇ ἡ μετατροπὴ ἀπὸ ληξιπρόθεσμα εἰς μεσοπρόθεσμα δάνεια καὶ τρίτον ὅπως χορηγηθῇ εἰς αὐτοὺς ἐνίσχυσις ὅπως ἠμπορέσουν νὰ ὀρθοποδήσουν καὶ νὰ κάμουν τὴν νέαν καλλιέργειαν.

§17Σ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ἀποτραποῦν καὶ ἀναγκαστικαὶ ἐκτελέσεις διὰ τὰ χρέη.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαρρηγόπουλος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§19Β. ΠΑΠΑΡΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφοράν. Τὸ ζήτημα εἶναι σοβαρόν, ὄχι μόνον τῆς ἀναστολῆς τῶν χρεῶν ἀλλὰ καὶ τῆς προλήψεως τῶν ἀπειλουμένων κατασχέσεων τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, ἀλλὰ πρὸ παντὸς τῆς ἐνισχύσεως τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, διὰ νὰ ἠμπορέσουν νὰ προβοῦν εἰς τὴν καλλιέργειαν. Τοῦτο ἀντιλαμβάνεσθε, κ. Ὑπουργέ, ποίαν σημασίαν θὰ ἔχῃ καὶ διὰ τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, οἱ ὁποῖοι βασίζονται μόνον εἰς τὴν καλλιέργειαν τῶν προϊόντων, ἀλλὰ καὶ γενικώτερον διὰ τὴν Ἐθνικὴν Οἰκονομίαν. Τὸ ζήτημα αὐτὸ ἀπησχόλησε καὶ ἄλλοτε τὴν Βουλὴν καὶ σᾶς κ. Ὑπουργὲ καὶ εἶναι ὥριμον πρὸς λύσιν. Τρέφω ἰδιαιτέραν ἐμπιστοσύνην καὶ πεποίθησιν εἰς τὸ πρόσωπόν σας καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ προβῆτε εἰς τὴν ἄμεσον λῆψιν μέτρων διὰ τὴν ἀνακούφισιν τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν καὶ διὰ τὴν διευκόλυνσίν των, διότι ἄλλως δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ συνεχίσουν τὴν καλλιέργειαν.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Λυκουρέζος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§21Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, συνηγορῶ καὶ ἐγὼ ὑπὲρ τῆς ἀναφορᾶς καὶ παρακαλῶ ὅπως διευκολυνθοῦν οἱ ἀγρόται οἱ ὀφείλοντες ληξιπρόθεσμα καλλιεργητικὰ δάνεια. Οἱ ἀγροτικοὶ πληθυσμοὶ εὑρίσκονται εἰς πολὺ στενόχωρον οἰκονομικὴν κατάστασιν καὶ ὑφίστανται σήμερον πιεστικὰ μέτρα ἀπὸ τὴν Τράπεζαν διὰ τὴν πληρωμήν. Ἐὰν εἶναι δυνατόν, τουλάχιστον, νὰ παρασχεθοῦν εὐκολίαι πληρωμῆς, διὰ νὰ ἠμπορέσουν καὶ οἱ παραγωγοὶ νὰ ἀντεπεξέλθουν εἰς τὰς ὑποχρεώσεις των.

§22Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἔχει γίνει ἤδη ἀντιληπτόν, ὅτι ἀναστολὴ γενικὴ τῶν εἰσπράξεων τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, σημαίνει ἀδυναμίαν τῆς Τραπέζης νὰ χορηγήσῃ νέα δάνεια. Ἐδόθησαν ὅμως σαφεῖς ὁδηγίαι, πρὸς τὴν Τράπεζαν καὶ ἡ Τράπεζα τὰς διεβίβασεν εἰς τὰ ὑποκαταστήματά της, ὅπως χορηγῇ ἀναστολὰς εἰσπράξεων τῶν δανείων ἐκεῖ ὅπου ἀποδεδειγμένως ὑπάρχει ἀδυναμία ἐξοφλήσεως αὐτῶν. Δὲν ἔχω συγκεκριμένον παράπονον καὶ παρακαλῶ τοὺς κ.κ. συναδέλφους ἐὰν ἔχουν τοιαύτας περιπτώσεις ὑπ’ ὄψει των νὰ μοῦ ἀναφέρουν, διὰ νὰ λάβω τὰ κατάλληλα μέτρα.

§23Ι. ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγκαταλείπομεν ἡμεῖς οἱ ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν καταγόμενοι τὴν περιφέρειάν μας, τὰς ἐπαγγελματικάς μας ἐγκαταστάσεις καὶ προσερχόμεθα εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιτελέσωμεν τὸ καθῆκον μας. Ἓν ἐκ τῶν καθηκόντων τούτων εἶναι καὶ ὁ ἔλεγχος τῆς Κυβερνήσεως. Περιμένουμε καὶ καραδοκοῦμε νὰ ἔλθῃ ἡ σειρά μας καὶ ὅταν ἔρχεται ἡ σειρά μας, τότε δὲν παρίστανται οἱ κ.κ. Ὑπουργοί. Κατὰ ποῖον τρόπον εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτελέσωμεν τὸ καθῆκον μας; Τοῦτο, ἡ μὴ προσέλευσις τῶν Ὑπουργῶν, ἀποτελεῖ ἀσέβειαν. Εἶναι προτιμώτερον νὰ ἐργάζεται ἡ Βουλὴ 10 ἡμέρας τὸν μῆνα καὶ τὰς 20 ἡμέρας νὰ πηγαίνωμεν εἰς τὴν δουλειάν μας, παρὰ νὰ καθώμαστε καὶ νὰ μὴν ἔρχωνται οἱ Ὑπουργοί.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Β. Παπαρρηγόπουλος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς του διὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν Γεωργίας.

§25Β. ΠΑΠΑΡΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι τοῦ αὐτοῦ περιεχομένου πρὸς τὴν προηγουμένην, ἀλλὰ ἀφορᾷ ἄλλον συνεταιρισμόν. Ἐπαναλαμβάνω καὶ δι’ αὐτὴν τὴν ἰδίαν παράκλησιν.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρελθούσης τῆς ὥρας συζητήσεως ἀναφο-

ρῶν καὶ ἐρωτήσεων, εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Συνέχεια τῆς αʹ συζητήσεως ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων, τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 1454]50 «περὶ τῆς ἐκλογῆς τῶν Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν Ἀρχῶν». Ὁ κ. Π. Κανελλόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§27Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁμιλῶν χθές, ἐχαρακτήρισε τὸν τόνον μὲ τὸν ὁποῖον ἡ ἀντιπολίτευσις ἀντιμετώπισε τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, ὡς τόνον ὀξύ. Πρέπει νὰ ὁμολογήσω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συμμερισθῶ, παρὰ τὴν προσπάθειαν τὴν ὁποίαν πάντοτε κάμνω νὰ εἶμαι ἀντικειμενικὸς καὶ ἀμερόληπτος, τὴν παρατήρησιν αὐτὴν τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι ἡ ἀνάπτυξις τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὁ ἀγαπητὸς συνάδελφος κ. Καλαντζῆς, ὄχι μόνον δὲν διείπετο ἀπὸ ὀξύτητα, ἀλλὰ διείπετο ἀντιθέτως ἀπὸ πνεῦμα ἤρεμον καὶ ἠθικὴν ἀνωτερότητα. Ἐτόνισεν ὁ ἀγαπητὸς συνάδελφος κ. Καλαντζῆς τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους πρέπει νὰ ἀπορριφθῇ τὸ περὶ οὗ ὁ λόγος νομοσχέδιον καὶ ἡ ἀνάπτυξις τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἦτο ἀνάπτυξις πλήρης καὶ ἀρτία, ἀπὸ ἀπόψεως ἐπιστημονικῆς καὶ πολιτικῆς. Ἐξῆρε μάλιστα, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, τὴν ἐμβρίθειαν καὶ τὴν πεῖραν, τὴν σοφὴν ὅπως εἶπε πεῖραν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ὁλόκληρος ἑπομένως ὁ τόνος τῆς ὁμιλίας του ἦτο τόνος κατανοήσεως καὶ ὄχι ἀντιπολιτεύσεως. Ἐὰν ἀπεφάσισα νὰ ἀνέλθω εἰς τὸ βῆμα, τὸ ἔπραξα διὰ νὰ συνεχίσω ἀκριβῶς τὴν γραμμὴν τὴν ὁποίαν ἐχάραξεν ὁ ἀγαπητὸς συνάδελφος κ. Καλαντζῆς καὶ διὰ νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐπανεξετάσῃ τὸ ὅλον θέμα καὶ νὰ πείσῃ τὸν ἑαυτόν του, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ πρέπει νὰ ἀποσυρθῇ. Καὶ πρέπει νὰ ἀποσυρθῇ, διότι δὲν εἶναι ἀπὸ γενικωτέρας ἐπιστημονικῆς ἀπόψεως ὀρθόν, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θεσπίζεται εἰς τὴν παράγραφον 7 τοῦ ἄρθρου 7 καὶ διότι ἀπὸ ἠθικῆς πολιτικῆς ἀπόψεως ἡ δευτέρα παράγραφος τοῦ ἄρθρου 1 καὶ τὸ ἄρθρον 2 δὲν εὐσταθοῦν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν βασικὴν ἀρχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ἐκλογὴ τῶν δημάρχων πρέπει ἀπὸ ἀπόψεως νομιμότητος νὰ ἐλέγχεται ὑπὸ τῆς Διοικήσεως καὶ οὐχὶ ὑπὸ τῆς Δικαστικῆς ἀρχῆς, ἡ διαφωνία μας πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν εἶναι πλήρης. Βεβαίως χθὲς ὁ κ. Ρέντης ἐπεκαλέσθη τὸ προηγούμενον τῶν Κοινοτήτων καὶ εἶπεν ὅτι εἰς τὰς Κοινότητας, προκειμένου περί ἐκλογῆς τοῦ Προέδρου—ἡ ὁποία μάλιστα ἐπαναλαμβάνεται ὡς γνωστὸν κατ’ ἔτος—τὸ κῦρος τῆς ἐκλογῆς τὸ ἐλέγχει ἡ διοίκησις καὶ οὐχὶ ἡ δικαστικὴ ἐξουσία. Θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ τονίσω ὅτι ἡ ἐκλογὴ τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ λαοῦ, εἴτε τῶν ἀντιπροσώπων ἐκείνων οἱ ὁποῖοι εἶναι τεταγμένοι νὰ ἐκπροσωποῦν τὸ Ἔθνος ὁλόκληρον, ὅπως συμβαίνει μὲ τοὺς βουλευτάς, εἴτε τῶν ἀντιπροσώπων οἱ ὁποῖοι εἶναι τεταγμένοι νὰ διαχειρίζωνται τὰ τοπικὰ προβλήματα καὶ μάλιστα, εἴτε ἡ ἐκλογὴ εἶναι ἄμεσος, εἴτε ἔμμεσος, ἀποτελεῖ τὸ βασικὸν γεγονὸς τῆς Δημοκρατίας. Καὶ τὸ βασικὸν αὐτὸ γεγονὸς τῆς Δημοκρατίας δὲν εἶναι νοητὸν νὰ ἐλέγχεται ἀπὸ τὴν διοίκησιν, πρέπει νὰ ἐλέγχεται ἀπὸ τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν. Βεβαίως, κατ’ οἰκονομίαν ἀναγνωρισθεῖσαν καὶ εἰς τὸ παρελθόν, εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ θὰ εἴμεθα ἡμεῖς πρόθυμοι νὰ ὑποχωρήσωμεν, προκειμένου περὶ τῶν ἀρχαιρεσιῶν, αἱ ὁποῖαι σημειοῦνται εἰς τὰ Κοινοτικὰ Συμβούλια διὰ τὴν ἀνάδειξιν τῶν Προέδρων τῶν Κοινοτήτων. Θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ θεωρηθῇ ἀναγκαία ἡ ἐφαρμογὴ αὐτῆς τῆς ἀρχῆς καὶ νὰ ἐπιτραπῇ ὅπως τὴν ἐκλογὴν τῶν Προέδρων τῶν Κοινοτήτων παρακολουθῇ καὶ ἐλέγχῃ μόνον ἡ διοίκησις καὶ οὐχὶ ἡ δικαστικὴ ἐξουσία. Καὶ προβαίνομεν εἰς αὐτὴν τὴν ὑποχώρησιν βασιζόμενοι ἐπὶ δύο κυρίως ἐπιχειρημάτων. Τὸ ἓν ἀφορᾷ τὸ ὀλιγάριθμον τοῦ ἐκλογικοῦ συλλόγου, ὁ ὁποῖος ὀνομάζεται Κοινότης, καὶ τὸ ἄλλο ἀφορᾷ τὴν ἀρχὴν τῆς ἐπαναλήψεως τῆς ἐκλογῆς τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος κατ’ ἔτος. Ἵνα μὴ ἐπιβαρύνωμεν τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν εἰς τὰς ἀμφισβητήσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ προκαλοῦνται, θὰ ἦτο δυνατὸν ἐνδεχομένως νὰ ἐπέλθῃ ἕνας συμβιβασμὸς μεταξὺ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ καὶ ἡμῶν. Θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ παραδεχθῶμεν ὅπως ὁ ἔλεγχος τῆς ἐκλογῆς τοῦ Προέδρου τῶν Κοινοτήτων, γίνεται ἀπὸ τὴν διοίκησιν, ἀπὸ τοὺς Νομάρχας. Ὁ ἔλεγχος ὅμως τῆς ἐκλογῆς τῶν Δημάρχων δὲν εἶναι νοητὸν νὰ γίνεται ἀπὸ τὴν Διοίκησιν. Ὁ Δήμαρχος ἀποτελεῖ ἀρχήν, μίαν ἐξουσίαν μεγίστης ἠθικῆς καὶ πολιτικῆς σημασίας καὶ ἡ ἐκλογὴ δὲν γίνεται, ὅπως πολὺ ὀρθῶς ἐτόνισεν ὁ ἀξιότιμος καὶ ἀγαπητὸς φίλος βουλευτὴς κ. Καλαντζῆς, ἡ ἐκλογὴ δὲν γίνεται ἀπὸ ἕνα Σῶμα, τὸ ὁποῖον ἔχει διοικητικήν τινα ἁρμοδιότητα ἀλλὰ γίνεται ἀπὸ ἐκλέκτορας, ἀπὸ ἕνα σύλλογον ἐκλεκτόρων, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει ἄλλην ἁρμοδιότητα ἐκτὸς αὐτῆς. Διότι ὡς γνωστόν, ἡ ἐκλογὴ τοῦ Δημάρχου γίνεται ἀπὸ τὸ Δημαρχαιρεσιακὸν Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον ἀπαρτίζεται ὄχι μόνον ἀπὸ τοὺς δημοτικοὺς συμβούλους, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἰσαρίθμους ἐπιλαχόντας. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ δὲν ἀσκεῖ διοίκησιν, δὲν προβαίνει παρὰ μόνον εἰς τὸ ἔργον, τηρουμένων τῶν ἀναλογιῶν, ὅμοιον ἐκείνου εἰς τὸ ὁποῖον προβαίνει τὸ μέγα Δημοκρατικὸν Σῶμα, τὸ ὁποῖον ἐκλέγει τὸν Πρόεδρον τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν. Καὶ ἐκεῖνο τὸ Σῶμα—μὴ σᾶς τρομάζει αὐτὴ ἡ παραβολὴ—ἐκτελεῖ μίαν ἀνάλογον ἀποστολὴν μὲ τὸ Δημαρχαιρεσιακὸν Συμβούλιον. Ὅπως δὲν θὰ ἦτο νοητὸν ἡ ἐκλογὴ τοῦ Προέδρου τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν νὰ ἐλέγχεται ἀπὸ ἕνα Διοικητικὸν Σῶμα, ἔτσι δὲν εἶναι νοητὸν καὶ ἡ ἐκλογὴ τοῦ Δημάρχου νὰ ἐλέγχεται ἀπὸ τὸν Νομάρχην. Καὶ ἀπὸ ἀπόψεως συμβολικῆς δὲν θὰ ἦτο ὀρθὸν—διότι θὰ ἀντέκειτο πρὸς τὴν ἰδεολογικὴν κατεύθυνσιν τὴν ὁποίαν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς ἐνεφανίσθη ἐνστερνιζόμενος καὶ ἀνέπτυξε κατὰ τὸ συνέδριον τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων—νὰ δώσωμεν τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ἡ ἐκλογὴ αὐτοῦ τοῦ οὐσιώδους ἄρχοντος ἐξαρτᾶται ἀπὸ ἀπόψεως ἐλέγχου νομιμότητος, ἀπὸ τὴν κρίσιν τῆς Διοικήσεως, ἀπὸ τὴν κρίσιν τοῦ Νομάρχου. Θὰ παρακαλέσω λοιπόν, τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μὴν ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἀρχὴν ἡ ὁποία θεσπίζει τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον καὶ νὰ μὴν ἐπικαλεσθῇ τὸ γεγονός, ὅτι δὲν ἐσημειώθη πρὸ μηνῶν ἡ ἀναγκαία ἐκ μέρους ἡμῶν ἀντίδρασις, δηλαδὴ ἐκ μέρους ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι τότε εὑρίσκοντο εἰς τὴν Βουλήν, κατὰ τῆς ἐγκυκλίου τὴν ὁποίαν εἶχεν ἐκδώσει τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, συγκεκριμένως ὁ ἀξιότιμος καὶ ἀγαπητὸς συνάδελφος κ. Ν. Μπακόπουλος, διότι ἁπλούστατα πρῶτον μὲν δὲν εἴχομεν λάβει γνῶσιν τῆς ἐγκυκλίου—τυχαίως τινὲς ἐξ ἡμῶν δυνατὸν νὰ ἔλαβον γνῶσιν ἀπὸ τὰς ἐφημερίδας—καὶ δεύτερον δὲν εἶχε σημειωθῇ περίπτωσις ἐφαρμογῆς τῆς ἐγκυκλίου, ὁπότε βεβαίως ἡ ἀντίδρασις εἰς τὴν Βουλὴν θὰ ἦτο ἄμεσος. Ἐπαναλαμβάνω, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μὴν ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἀρχήν, τὴν ὁποίαν θεσπίζει τὸ νομοσχέδιον. Τὸ γεγονός, ὅτι ἐθεσπίσθη, διὰ τοῦ νόμου τοῦ πρὸ μηνῶν ψηφισθέντος ἡ ἔμμεσος ἐκλογὴ τῶν Δημάρχων, γεγονός, τὸ ὁποῖον δὲν μεταβάλλει τὴν βασικὴν τοποθέτησιν τοῦ δημάρχου εἰς τὴν συνείδησιν τῶν δημοτῶν του, ὡς ἄρχοντος ἐκλεγομένου κατ’ οὐσίαν ἀμέσως ὑπὸ τοῦ λαοῦ καὶ δὲν τὴν μεταβάλλει, διότι ὡς γνωστόν, εἰς τοὺς περισσοτέρους Δήμους εἶναι ἐκ τῶν προτέρων βέβαιον, ποῖος ἐκ τῶν ὑποψηφίων ἑνὸς συνδυασμοῦ εἶναι ὁ ἐνδεδειγμένος διὰ τὴν θέσιν τοῦ Δημάρχου, τὸ γεγονὸς αὐτὸ πρέπει νὰ μὴν ἐπηρεάσῃ τὴν συνείδησίν μας, κύριοι συνάδελφοι καὶ κατ’ ἐξοχὴν τὴν συνείδησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ πρέπει ἑπομένως νὰ ἐμμείνωμεν εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ ἐλέγχου τῆς νομιμότητος ἐκ μέρους τῶν δικαστηρίων. Ἡ ἀνάπτυξις τοῦ θέματος, τὴν ὁποίαν κάμνω ἀπόψε, καὶ ἐκείνη, τὴν ὁποίαν ἔκαμε χθὲς ὁ ἀγαπητὸς φίλος κ. Καλαντζῆς, δὲν ἐπηρεάσθη, ὡς πρὸς τὸ σημεῖον αὐτό, ἀπὸ τὸ προηγούμενον, ἀπὸ τὴν περίπτωσιν τὴν ἀνώμαλον, τὴν ὁμολογουμένως ἠθικῶς ἀνώμαλον τοῦ Μεσολογγίου.

§28Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Νομιμωτάτην.

§29Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ εἰσέλθω καὶ εἰς αὐτό. Δὲν ἐπηρεαζόμεθα ἀντιμετωπίζοντες τὸ θεμελιῶδες πρόβλημα τοῦ ἐλέγχου καὶ νομιμότητος τῆς ἐκλογῆς τοῦ δημάρχου, ἀπὸ τὴν περίπτωσιν τοῦ Μεσολογγίου. Τὸ θέμα ὑπάρχει αὐτὸ καθ’ ἑαυτό, ἀσχέτως τῆς παρουσιασθείσης εἰς τὴν ἱερὰν πόλιν τοῦ Μεσολογγίου περιπτώσεως. Βεβαίως—καὶ τώρα εἰσερχόμεθα εἰς τὸ θέμα ἐκεῖνο, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ διαφωνήσω μὲ τὸν ἀγαπητὸν κ. Χούταν— ἡ περίπτωσις τοῦ Μεσολογγίου εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία ἔδωσεν ἀφορμὴν εἰς τὴν διατύπωσιν τοῦ δευτέρου ἄρθρου. Γνωρίζετε, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ὁ νόμος ὁρίζει, ὅτι εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία κατὰ τὴν δευτέραν συνεδρίασιν τοῦ Δημαρχαιρεσιακοῦ Συμβουλίου, εἰς τὴν τρίτην πλέον συνεδρίασιν θεωροῦνται ὡς ὑποψήφιοι οἱ δύο πρῶτοι πλειοψηφήσαντες κατὰ τὴν πρώτην συνεδρίασιν. Νομίζω, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, ὅτι καὶ ἂν ἀκόμη ἡ ἀρχὴ αὐτὴ δὲν ἦτο ὀρθή, δὲν θὰ ἔπρεπεν ἐξ ἀφορμῆς τῆς περιπτώσεως τοῦ Μεσολογγίου νὰ σπεύσῃ ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ προτείνῃ τὴν τροποποίησιν τῆς περὶ ἧς ὁ λόγος ἀρχῆς. Ἀλλὰ καὶ δὲν θὰ ἔπρεπε, διότι δὲν εἶναι ὀρθόν, νὰ προβαίνῃ κανεὶς εἰς ἀναδρομικὴν ἀντιμετώπισιν. Δὲν πρόκειται φυσικὰ περὶ νόμου, ὁ ὁποῖος ἀφορᾷ τὸ ποινικὸν δίκαιον, ὅπου καὶ τὸ Σύνταγμα δὲν τὸ ἐπιτρέπει, πρόκειται ὅμως περὶ νόμου, ποὺ ἀφορᾷ τὴν ἠθικὴν τάξιν καὶ δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ζητήσῃ ἀναδρομικῶς νὰ μεταβάλῃ τὴν βάσιν τοῦ νόμου. Ἐὰν ἤθελε νὰ τὴν μεταβάλῃ, θὰ ἔπρεπε νὰ ὁρίσῃ νὰ ἐκλεγῇ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἰσχύοντος νόμου ὁ δήμαρχος Μεσολογγίου καὶ μετὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ δημάρχου Μεσολογγίου, μετὰ τὴν ρύθμισιν ὅλων τῶν ἐκκρεμοτήτων, αἱ ὁποῖαι συνδέονται μὲ τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας, τότε θὰ ἔπρεπε νὰ ἔλθῃ, αὐτὸ ἐπιβάλλει ἡ πολιτικὴ τάξις, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ νὰ εἴπῃ εἰς τὴν Βουλήν, κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου — καὶ ἔπρεπε νὰ ἐφαρμοσθῇ πέρα γιὰ πέρα χωρὶς παρεμβολάς, αἱ ὁποῖαι νὰ ἀλλοιώνουν τὴν διαδικασίαν, τὴν ὁποίαν ἐπιβάλλει ὁ ἰσχύων νόμος—θὰ ἔπρεπε νὰ εἴπῃ, κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου ἐσημειώθησαν τὰ τάδε τρωτὰ καὶ ἐρχόμεθα ἐκ τῶν ὑστέρων καὶ ζητοῦμεν ἀπὸ τὴν Βουλὴν νὰ γίνῃ τροποποίησις τῆς τάδε διατάξεως, διὰ νὰ μὴ ἐπαναληφθοῦν εἰς τὸ μέλλον.

§30Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Διατηρῶ τὴν ὑφισταμένην κατάστασιν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν παρεξέκλινεν ἡ ἀπόφασις τῶν δικαστηρίων. Καὶ λέγω: Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὅλαι αἱ ἐκλογαὶ τῶν Δημάρχων ἦσαν τῆς ἁρμοδιότητος τῶν Νομαρχῶν, παρουσιάζεται μία ἐξαίρεσις, διὰ μίαν ὡρισμένην, παρουσιάζεται ἁρμοδιότης τῶν δικαστηρίων. Εἰς τοιαύτην περίπτωσιν τίθενται ἐν κινδύνῳ ὅλαι αἱ ἐκλογαὶ τῶν δημάρχων. Τί θὰ γίνῃ ἀπ’ αὐτὴν τὴν ἀμφισβήτησιν; Θὰ προκύψῃ μία ἀνωμαλία. Δι’ αὐτὸ σπεύδω νὰ φέρω ἓν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἶναι σύμφωνον μὲ ἀποφάσεις, αἱ ὁποῖαι ἐλήφθησαν, καὶ μὲ ἐγκυκλίους, αἱ ὁποῖαι ἐξεδόθησαν ἐπὶ τῆς προηγουμένης Βουλῆς καὶ ἐναντίον τῶν ὁποίων οὐδεμία ἠκούσθη διαμαρτυρία. Ἡ δικαιολογία τῆς ἀντιπολιτεύσεως καθ’ ἣν «δὲν ἐλάβομεν γνῶσιν», δὲν εἶναι σοβαρά. Ἔγιναν τόσαι ἐκλογαί, ἐδημιουργήθησαν ἀμφισβητήσεις. Ἀπὸ κανένα δὲν ἤκουσα εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ὅτι ἁρμοδιότητα ἔχουν οἱ Νομάρχαι. Οὐδεὶς διεμαρτυρήθη. Προχθὲς παρουσιάσθη τὸ θέμα. Κατὰ τί διαπράττω κάτι τὸ παράτυπον; Τοὐναντίον, νομίζω, εἶμαι συντηρητικὸς εἰς τὴν ἄποψιν αὐτήν. Δὲν θέλω νὰ δημιουργηθῇ μία ἀνωμαλία, νὰ παρουσιασθῇ αἰφνιδίως, ὅτι ἁρμοδιότητα ἔχουν τὰ δικαστήρια καὶ ν’ ἀνατραποῦν ὅλαι αἱ ἐκλογαὶ τῶν δημάρχων. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀπόφασιν τῶν δικαστηρίων, σᾶς πληροφορῶ, ὅτι ἔδωσα ἐντολὴν νὰ προχωρήσῃ ὁ Νομάρχης ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀποφάσεως εἰς τὴν ἐκλογήν. Δὲν ἠθέλησα, ἐπειδὴ ὑπεβάλομεν νομοσχέδιον, νὰ σταματήσω τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἀποφάσεως τῶν δικαστηρίων, διότι αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἶναι ἰσχυρά, ἐφ’ ὅσον στηρίζεται καὶ εἰς τὴν ἀπόφασιν τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ κῦρος τοῦ Νομάρχου διὰ νὰ ἐλέγξῃ τὰς ἐκλογὰς Δημάρχων, ὄπισθεν αὐτοῦ ὑπάρχει τὸ διοικητικὸν δικαστήριον, τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας. Ἐὰν ἕνας Νομάρχης δὲν ἑρμηνεύσῃ καλῶς τὸν νόμον, ἠμπορεῖ νὰ τροποποιήσῃ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Νομάρχου τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας. Δυνατὸν εἶναι νὰ παρουσιασθῇ τοιαύτη περίπτωσις. Ἐπιζητοῦμεν μίαν παγίαν διαμόρφωσιν τῆς ὑφισταμένης νομοθεσίας ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἔμμεσον ἐκλογὴν τῶν Κοινοταρχῶν καὶ Δημάρχων. Ἐγὼ παραμένω εἰς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἀπεφασίσθησαν, τὰ ὁποῖα ἡρμηνεύθησαν ὅπως ἡρμηνεύθησαν καὶ ἐγένοντο σιωπηρῶς δεκτὰ ἀπὸ ὅλα τὰ κόμματα τῆς προηγουμένης Βουλῆς ἕως προχθές. Δὲν προβαίνω εἰς καμμίαν αἰφνιδιαστικὴν πρᾶξιν.

§31Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Λυποῦμαι, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπιμένει εἰς τὴν ἄποψίν του. Ἡ δήλωσίς του, βεβαίως, ὅτι εἰς τὴν περίπτωσιν τοῦ Μεσολογγίου δὲν θὰ ἀφήσῃ νὰ γίνῃ ἡ ἐκ τῶν ὑστέρων παρέμβασις τῆς διοικήσεως—καὶ θὰ ἀφήσῃ, ἑπομένως, τὴν ἀπόφασιν τοῦ δικαστηρίου ἰσχύουσαν—ἡ δήλωσις αὐτή, εἶναι ἱκανοποιητική.

§32Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Ὑπάρχει εἰδικὸν ἄρθρον εἰς τὸν νόμον, ποὺ λέγει θὰ ἐπανεξετασθῇ ἡ ὑπόθεσις.

§33Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Δὲν σημαίνει αὐτό, ὅτι θὰ ἀνατραπῇ ἡ ἀπόφασις. Πιθανὸν ἡ ἀπόφασις τοῦ δικαστηρίου νὰ εἶναι ὀρθή. Θέλομεν νὰ δώσωμεν μίαν ἑνότητα, ποῖος εἶναι ὁ ἁρμόδιος. Νὰ τακτοποιήσωμεν ἅπαξ διὰ παντὸς τὸ θέμα αὐτό. Δὲν πρόκειται διὰ τὸ συγκεκριμένον θέμα τοῦ Δημάρχου Μεσολογγίου. Ἡμεῖς θὰ θεσπίσωμεν κανόνας δικαίου. Ἐκεῖ ποὺ παρενέβη ἡ δικαστικὴ ἐξουσία νὰ τῆς δώσωμεν τὴν δυνατότητα ἐπανεξετάσεως τῆς ἀποφάσεώς της ἢ τῆς κηρύξεως τῆς ἀναρμοδιότητος. Καὶ ἡ ὑπόθεσις θὰ πάρῃ τὸν ἄλλον δρόμον: Νομάρχης ἢ Συμβούλιον Ἐπικρατείας.

§34Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πάντως, ἡ διάθεσις, τὴν ὁποίαν ἐκδηλώνει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ μὴ παρέμβῃ εἰς τὴν ὑπόθεσιν τοῦ Μεσολογγίου, πρέπει νὰ ὁμολογήσω, ὅτι εἶναι ὀλίγον πλατωνική, διότι ἀφ’ ἧς στιγμῆς ψηφισθῇ ὁ προτεινόμενος νόμος, κατ’ ἀνάγκην τὸ δικαστήριον θά θεωρήσῃ ἑαυτὸ ἀναρμόδιον. Καὶ ἐκτὸς τούτου, κατ’ ἀνάγκην ἡ ψηφοφορία ἡ νέα, ἡ ὁποία θὰ γίνῃ εἰς τὸ Μεσολόγγι, θὰ πρέπει νὰ μὴ περιορισθῇ μεταξὺ τῶν δύο πλειοψηφισάντων, ἀλλὰ θὰ πρέπει νὰ ἐκταθῇ μεταξὺ ὅλων τῶν μελῶν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου.

§35Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Τῶν τριῶν.

§36Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τῶν τριῶν, ἔστω, οἱ ὁποῖοι ἦσαν ὑποψήφιοι κατὰ τὴν πρώτην ψηφοφορίαν. Αὐτὸ ἀποδεικνύει, ἀξιότιμε κ. Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι αὐτὴ ἡ διάθεσίς σας, ὅπως μὴ ἐπέμβητε, ὅπως μὴ ἀναστείλητε τὴν ἐφαρμογὴν τῆς ἀποφάσεως τοῦ δικαστηρίου, ὅτι ἡ διάθεσίς σας αὐτή, διὰ τὴν ὁποίαν ἐδήλωσα προηγουμένως ὅτι εἶναι ἱκανοποιητική, ὅτι ἡ διάθεσίς σας αὐτὴ ἀντιφάσκει πρὸς τὴν ἐπιμονήν σας νὰ ψηφισθῇ ὁ νόμος. Ἐὰν ἡ διάθεσίς σας ἦτο, οἵα τὴν ἐμφανίζετε ἀπόψε, θὰ ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ διάταξις εἰς τὸν νόμον, ἡ ὁποία νὰ λέγῃ, ὅτι δὲν θὰ ἰσχύσῃ ὁ νόμος διὰ τὰς περιπτώσεις, αἱ ὁποῖαι προέκυψαν ἀπὸ τὰς τελευταίας δημοτικὰς ἐκλογάς. Ἐὰν τὸ εἴπητε αὐτό, τότε βεβαίως εἶσθε ἐν ἀπολύτῳ τάξει. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον δὲν τὸ λέγετε, ἡ ἐκδηλουμένη ὑφ’ ὑμῶν ἀντικειμενικὴ διάθεσις ἀπέναντι τῆς περιπτώσεως τοῦ Μεσολογγίου, εἶναι δυνατὸν ν’ ἀμφισβητηθῇ ἐκ μέρους μας.

§37Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Εἰλικρινῶς, δὲν νομίζω, ὅτι διαπνέεται τὸ νομοσχέδιον ἀπὸ καμμίαν διάθεσιν. Θεσπίζομεν νόμον, κατὰ τίνα τρόπον ἐλέγχεται μία ἐκλογή. Ἐὰν ἁρμόδιος εἶναι ὁ νομάρχης καὶ εἶναι κακὴ ἡ ἀπόφασις τοῦ νομάρχου, ἁρμοδία ἀρχὴ εἶναι τὸ διοικητικὸν δικαστήριον, τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, τὸ ὁποῖον ἠρνήθη νὰ ἐπιληφθῇ τοῦ θέματος. Θεσπίζομεν κανόνας. Ἐὰν ὁ κανὼν λέγῃ, ὅτι ὁ νομάρχης ἔχει τὴν ἁρμοδιότητα, θὰ δώσωμεν δυνατότητα ἀναθεωρήσεως τῆς ὑποθέσεως καὶ συνεπῶς, τῆς ἀναθεωρήσεως τῆς ἀκολουθητέας διαδικασίας πρὸς κρίσιν τῆς ἀποφάσεως τοῦ νομάρχου. Κανεὶς δὲν προδικάζει ποῖον θὰ εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα. Ἠμπορεῖ τὴν ἰδίαν ἀπόφασιν τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς νὰ βγάλῃ καὶ τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας. Ἐὰν δὲν εἶχεν ἁρμοδιότητα ἡ δικαστικὴ ἐξουσία εἰς μίαν ὑπόθεσιν καὶ θεσπίζομεν ὅτι ἔχει, τότε σημαίνει ὅτι ἐγὼ παρεμβαίνω. Τώρα, διὰ τῆς διατάξεως ἐκείνης, τοὐναντίον, εὐθυγραμμῶ τὴν ὅλην πορείαν μιᾶς ὑποθέσεως, σύμφωνα μὲ τὴν παγίαν νομοθεσίαν.

§38Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μήπως διὰ τοῦ ἄρθρου 2 τὸ πράττετε; Δὲν ἀποτελεῖ παρέμβασιν τὸ ἄρθρον 2, ὅταν ὁρίζετε διάφορον τρόπον ἐκλογῆς τοῦ δημάρχου ἀπὸ ὅ,τι εἶχεν ὁρισθῆ πρὸ τῶν ἐκλογῶν; Δὲν νομίζω, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι εἶναι δυνατὸν σήμερον, δι’ ἐκλογὰς ἐνεργηθείσας πρὸ ὀκταμήνου, νὰ ὁρισθῇ διάφορος τρόπος ἐκλογῆς τοῦ δημάρχου. Τὸ ἄρθρον 2 καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι εἰς τὰ ἐπιχειρήματά σας τὰ ἄλλα ἔχετε δίκαιον, τὸ ἄρθρον 2 ἀποκαλύπτει πρόθεσιν παρεμβάσεως. Διότι ἐνῷ εἰς τὸ Μεσολόγγι, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς κειμένης νομοθεσίας, θὰ πρέπει νὰ γίνῃ ἡ ἐκλογὴ μεταξὺ δύο ὑποψηφίων, διὰ τοῦ ἄρθρου 2 μετατρέπετε τὴν βασικὴν αὐτὴν ἀρχὴν τοῦ νόμου—καὶ πρέπει νὰ συζητήσωμεν διὰ τὸ μέλλον ἂν πρέπει νὰ μετατραπῇ ἢ ὄχι ἡ βασικὴ αὐτὴ ἀρχὴ—καὶ ὁρίζετε ὅτι ἡ ἐκλογὴ θὰ γίνῃ μεταξὺ ὅλων τῶν ὑποψηφίων, δηλαδὴ μεταξὺ τῶν τριῶν.

§39Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Διότι ἔχομεν ἓν τετελεσμένον γεγονός, ὅτι ἡ δευτέρα ψηφοφορία ἐματαιώθη λόγῳ ἐλλείψεως ἀπαρτίας καὶ κατὰ τὴν τρίτην ἔγινεν ἡ ἐκλογή.

§40Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Χούτα, ἐματαιώθη καὶ σεῖς, ὡς νομοθέτης, γνωρίζετε ὅτι, ἐν περιπτώσει ματαιώσεως λόγῳ μὴ ὑπάρξεως ἀπαρτίας, εἰς τὴν τρίτην ἐκλογὴν θὰ ἦσαν ὑποψήφιοι μόνον οἱ δύο πλειοψηφίσαντες τῆς πρώτης συνεδριάσεως. Αὐτὸ τὸ λέγει ρητῶς ὁ νόμος. Ἑπομένως, διατὶ ἔρχεσθε ἐκ τῶν ὑστέρων νὰ τὸν μεταβάλετε;

§41Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἴπατε, ὅτι ὑπάρχει κάποια ἠθικὴ ἀνωμαλία εἰς τὴν περίπτωσιν τῆς ἐκλογῆς τοῦ Δημάρχου Μεσολογγίου. Θὰ παρακαλέσω νὰ μᾶς ἐξηγήσετε ποὺ τὴν βλέπετε αὐτὴν τὴν ἠθικὴν ἀνωμαλίαν. Διότι ἐδῶ, κύριε Πρόεδρε, ἡ ἔλλειψις ἀπαρτίας δὲν ὀφείλεται εἰς τὸν Δήμαρχον Μεσολογγίου, ὀφείλεται εἰς κάποιο ἄλλο γεγονός. Κατὰ τὴν πρώτην ψηφοφορίαν ὁ Δήμαρχος Μεσολογγίου ἔλαβε ψήφους 19 ἐπὶ 30 ἤτοι ἔλαβε τὰ ⅔. Τὸ οὐσιαστικὸν αὐτὸ γεγονὸς μπορεῖτε νὰ τὸ παραβλέψετε καὶ νὰ θέλετε νὰ ἀφαιρέσωμεν τὴν δυνατότητα νὰ ἐπανεξετασθῇ ἡ εἰδικὴ αὐτὴ περίπτωσις; Νὰ τὸν ἀποκλείσετε τῆς ἐκλογῆς;

§42Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ὁ κ. Χούτας μὲ ἠρώτησε ποῦ βλέπω τὴν ἠθικὴν ἀνωμαλίαν. Ὁμολογῶ, ὅτι δὲν κατανοῶ αὐτὴν τὴν ἀπορίαν ἡ ὁποία διέπει τὴν σκέψιν τοῦ κ. Χούτα. Εἶναι πράγματι πρωτοφανὲς κατ’ ἐμὲ τὸ ὅτι ἐκ τῶν ὑστέρων ἀφοῦ ἔχουν γίνει αἱ ἐκλογαί, ἀφοῦ ἐπὶ τῇ βάσει κειμένου νόμου, τὸν ὁποῖον ἐψήφισαν τὰ τότε κόμματα τῆς πλειοψηφίας καὶ τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται εἰς τὴν Κυβέρνησιν αὐτὴν τὴν στιγμήν, ἀφοῦ ἐπὶ τῇ βάσει κειμένου νόμου ἐσημειώθη εἰς μίαν πόλιν τῆς Ἑλλάδος, συγκεκριμένως εἰς τὸ Μεσολόγγι, ἀφοῦ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς κειμένης νομοθεσίας ἐσημειώθη ἡ προβλεπομένη διαδικασία, ἐρχόμεθα ἐκ τῶν ὑστέρων καὶ ἀνατρέπομεν περίπτωσιν προβλεπομένην ὑπὸ τοῦ νόμου. Ὁ νομοθέτης δὲν ἠννόει τὴν περίπτωσιν αὐτήν. Ὁ νομοθέτης εἰς τὸ ἄρθρον 16 παράγραφος 4 ρητῶς προέβλεψε τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν θὰ ὑπάρξῃ ἀπαρτία καὶ προβλέπων, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν διὰ λόγους πολιτικῶν ἀντιθέσεων νὰ σαμποταρισθῇ συστηματικῶς ἡ ἀπαρτία, εἰς τὰ δημαρχαιρεσιακὰ συμβούλια εἶπεν ὅτι εἴτε ὑπάρξῃ ἀπαρτία εἴτε ὄχι, θὰ θεωρήσω τὴν δευτέραν συνεδρίασιν ὡς γενομένην, εἴτε ἔγινε κατ’ οὐσίαν, εἴτε ὄχι—τύποις ἔχει γίνει—καὶ κατὰ τὴν τρίτην ἐκλογὴν θὰ λάβω ὑπ’ ὄψιν μου τὴν βασικὴν ἀρχήν, ἡ ὁποία διέπει τὸ νομοσχέδιον καὶ ἡ ὁποία λέγει, ὅτι ἡ ἐκλογὴ θὰ γίνῃ μόνον μεταξὺ τῶν δύο πλειοψηφισάντων κατὰ τὴν πρώτην συνεδρίασιν. Λέγει ρητῶς ὁ νόμος, κύριοι συνάδελφοι, «ἐὰν δὲν ἐπιτευχθῇ ἐκλογή........ (ἀναγινώσκει).........». Ἐννοεῖ ὁ νομοθέτης προηγουμένην τὴν πρώτην ἐκλογὴν εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν θὰ ὑπάρξῃ ἀπαρτία εἰς τὴν συνεδρίασιν.

§43Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Διατὶ ὄχι τὴν δευτέραν περίπτωσιν;

§44Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Δὲν εἶναι σαφὴς ὁ νόμος;

§45Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ νόμος εἶναι σαφέστατος. Ὁ νόμος εἶναι σαφέστατος, ἐδῶ εἶναι καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς ἐποχῆς ἐκείνης. Δὲν θέλω νὰ τὸν φέρω εἰς δύσκολον θέσιν καὶ νὰ τὸν ἐρωτήσω ποία εἶναι ἡ τοποθέτησις τὴν ὁποίαν λαμβάνει ὁ κ. Μπακόπουλος, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατόν........

§46Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ὁ κ. Μπακόπουλος ἔχει ἐκδώσει καὶ ἐγκύκλιον ἀντίθετον.

§47Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀντίθετον πρὸς τὴν διάταξιν τοῦ νόμου αὐτοῦ;

§48Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Μάλιστα.

§49Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐτόλμησε νὰ ἐκδώσῃ διάταξιν ἀντίθετον; Δὲν τὸ φαντάζομαι.

§50Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Δὲν εἶναι ἀντίθετος, εἶναι ἑρμηνευτική.

§51Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀδύνατον, δὲν τὸ φαντάζομαι. Δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐξέδωσε ἐγκύκλιον ἀντίθετον πρὸς τὴν ρητὴν αὐτὴν διάταξιν. Διότι ἐὰν οἱ Ὑπουργοὶ ἔχουν δικαίωμα νὰ ἐκδίδουν ἐγκυκλίους ἀντιθέτους πρὸς διατάξεις ρητὰς τοῦ νόμου, τότε ἀλλοίμονον. Κύριοι βουλευταί, παρακαλῶ νὰ μὴ ἐξακολουθήσουν αἱ διακοπαί. Ἐκούρασα τὴν Βουλὴν προβαίνων εἰς τόσον μακρὰν ἀνάλυσιν τοῦ θέματος καὶ ἀνέγνωσα καὶ τὸ κείμενον τοῦ νόμου. Ἐδιάβασα τὴν διάταξιν τὴν ρητήν, τὴν ὁποίαν περιλαμβάνει ὁ νόμος. Ἀκόμη λέγει, ἐὰν εἰς τὴν δευτέραν συνεδρίασιν δὲν ὑπάρξῃ ἀπαρτία, τότε κατὰ τὴν τρίτην συνεδρίασιν θὰ γίνῃ ἡ ἐκλογὴ μεταξὺ τῶν δύο πλειοψηφισάντων, εἴτε, ἑπομένως κατὰ τὴν δευτέραν ἐκλογὴν ὑπάρξῃ ἀπαρτία, εἴτε ὄχι. Εἶναι τόσον σαφὲς αὐτό, ὥστε δὲν ἐπιτρέπεται νὰ τὸ ἀμφισβητῆτε σεῖς. Ἄλλο, εἶναι τὸ ζήτημα. Τὸ ζήτημα εἶναι, ἐὰν εἶναι ὀρθὴ ἢ ὄχι ἡ διάταξις αὐτὴ τοῦ νόμου. Ὁ κ. Χούτας ἐπεκαλέσθη τὴν οὐσίαν. Πρῶτον, δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ νὰ ἐπικαλεσθῇ κανεὶς ἕνα οὐσιαστικὸν ἐπιχείρημα ἐναντίον ρητῆς διατάξεως ἑνὸς νομοθετήματος. Βεβαίως ὑπάρχουν πολλαὶ ἀπόψεις, ὑπάρχουν πολλαὶ θεωρίαι, ὑπάρχουν πολλαὶ τοποθετήσεις ὑποκειμενικαί, θεωρητικαὶ ἢ ἄλλης φύσεως ἀπέναντι τῶν προκυπτόντων εἰς τὴν πολιτικὴν ἢ εἰς τὴν κοινωνικήν μας ζωὴν προβλημάτων. Ἐὰν εἴχομεν τὸ δικαίωμα εἰς πᾶσαν περίπτωσιν νὰ λέγωμεν, ὅτι ἡ οὐσία πρέπει νὰ θεωρηθῇ ἰσχυροτέρα τῆς ρητῆς ὑπὸ τοῦ νόμου ὁριζομένης ἀρχῆς, τότε θὰ ἐθεσπίζομεν ὑποκειμενικὰ κριτήρια εἰς τὴν ἰσχὺν τῆς νομοθεσίας. Πιθανὸν εἰς τὴν α, ἢ β περίπτωσιν μία σκέψις ἰδική μου ἢ ἰδική σας νὰ εἶναι ὀρθοτέρα ἀπὸ μίαν διατύπωσιν, τὴν ὁποίαν περιλαμβάνει ὁ νόμος. Πρέπει νὰ φροντίσωμεν νὰ μεταβάλωμεν τὸν νόμον, ὄχι ὅμως νὰ λέγετε, ὅτι ἐπειδὴ νομίζετε, ὅτι εἶναι ὀρθοτέρα ἡ σκέψις σας, θὰ πρέπει αὐτὸ νὰ ἀποτελέσῃ τὸ κριτήριον τῆς ὀρθῆς ἑρμηνείας τοῦ νόμου. Ὁ νόμος εἶναι σαφής, εἴτε θεσπίζει τὴν ὀρθήν, εἴτε θεσπίζει τὴν ἐσφαλμένην ἄποψιν, πρέπει νὰ τηρηθῇ. Καὶ δὲν ἐπιτρέπεται, ἐπειδὴ προέκυψε ζήτημα εἰς μίαν πόλιν τῆς Ἑλλάδος νὰ προβαίνωμεν ἐκ τῶν ὑστέρων εἰς τὴν ἔκδοσιν νόμου, εἰς τὴν ὑποστήριξιν νομοσχεδίου, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ἀνατρέπεται ἡ βασικὴ αὐτὴ ἀρχὴ τοῦ νόμου. Ἐγὼ πιστεύω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ὁ νόμος εἶχε δίκαιον. Ἡμεῖς οἱ νομοθέται, ἔχοντες ὑπ’ ὄψει μας, ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω, τὶς διάφορες μανοῦβρες, αἱ ὁποῖαι γίνονται, ὅσον καὶ ἂν λέγωμεν ὅτι εἶναι ὑπερκομματικὴ ἡ ὑπόθεσις τῶν Δήμων, γίνονται πολιτικὲς μανοῦβρες κατὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν Δημάρχων. Ἡμεῖς οἱ πολιτικοί, οἱ ὁποῖοι νομοθετοῦμεν ἔχοντες ὑπ’ ὄψει τὰ ἐλαττώματά μας, ἔχοντες ὑπ’ ὄψει τὴν ἰδίαν ἡμῶν ροπήν, ὅπως ἀναμίξωμεν τὴν ζωὴν τῶν Δήμων εἰς τὴν ζωὴν τῶν κομμάτων, ἐπενέβημεν καὶ εἴπομεν, ὅτι αὐτὴν τὴν συστηματικὴν ὑπονόμευσιν, ἡ ὁποία θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ, ὑπονόμευσιν τῆς ἐκλογῆς τοῦ Δημάρχου, τὴν ἀποτρέπομεν, εἴτε ὑπάρξῃ ἀπαρτία, εἴτε ὄχι, ἐγὼ θεωρῶ, λέγει ὁ νόμος, ὡς γενομένην τὴν συνεδρίασιν καὶ κατὰ τὴν τρίτην συνεδρίασιν θὰ γίνῃ ἡ ἐκλογὴ μεταξὺ τῶν δύο ὑποψηφίων. Ἐὰν μάλιστα καὶ εἰς τὴν τρίτην δὲν ὑπάρξῃ ἀπαρτία, τότε προβλέπει ποῖος θὰ ὁρισθῇ πλέον Δήμαρχος. Δὲν ἐκλέγεται, ἀλλ’ ὁρίζεται ὁ Δήμαρχος εἰς τὴν περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν καὶ κατὰ τὴν τρίτην συνεδρίασιν δὲν ὑπάρξῃ ἀπαρτία. Αὐτὴ εἶναι ἡ τοποθέτησις τοῦ νόμου καὶ νομίζω, ὅτι εἶναι ὀρθή. Ἀλλὰ καὶ ἂν θελήσωμεν νὰ μεταβάλωμεν τὴν βασικὴν αὐτὴν ἀρχὴν τοῦ νόμου, δικαιούμεθα νὰ τὸ πράξωμεν μόνον ἐν σχέσει πρὸς τὸ μέλλον, ὄχι ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τὴν ἀπόλυτον, ἀλλὰ τὴν σχετικήν. Ὄχι δηλαδὴ νὰ ψηφίσωμεν τὸν νόμον σήμερον καὶ νὰ εἴπωμεν, ὅτι θὰ ἰσχύῃ ἀπὸ αὔριον. Ἀλλ’ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τὴν σχετικήν, ὅτι δηλαδὴ θὰ θελήσωμεν ἐδῶ ἡ λέξις «μέλλον» νὰ νοηθῇ ὡς πρὸς τὰς μελλούσας ἐκλογάς. Διότι, ὅ,τι προέκυψεν ἀπὸ τὰς προηγουμένας ἐκλογὰς θὰ ρυθμισθῇ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς κειμένης νομοθεσίας. Ὅ,τι προκύψῃ ἀπὸ τὰς ἑπομένας ἐκλογάς, αὐτὸ βεβαίως, ἂς ρυθμισθῇ ὑπὸ τῆς νομοθεσίας, τὴν ὁποίαν θὰ δημιουργήσωμεν ἡμεῖς τροποποιοῦντες τὴν κειμένην. Αὐτὴ κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ἡ ἄποψίς μου.

§52Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ποία εἶναι ἡ γνώμη σας διὰ τοὺς Δημάρχους, τῶν ὁποίων τὴν ἐκλογὴν ἐπεκύρωσαν οἱ κ. κ. Νομάρχαι;

§53Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν προέκυψαν ἀμφισβητήσεις παρὰ μόνον εἰς ἐλαχίστους Δήμους. Ἑπομένως, ἡ ὀρθὴ αὕτη τοποθέτησις, ἡ κατ’ ἐμὲ ὀρθὴ καὶ κατὰ τὴν Ἀντιπολίτευσιν ὀρθὴ τοποθέτησις τοῦ ζητήματος, δὲν ἀνατρέπει τίποτε. Καὶ δὲν ἀνατρέπει τίποτε διότι δὲν ὑπάρχουν ἀμφισβητούμενα προβλήματα, παρὰ μόνον εἰς 4– 5 Δήμους. Αὐτὰ ἂς παραπεμφθοῦν εἰς τὰ Δικαστήρια. Δὲν πρόκειται περὶ ἀνατροπῆς τῆς καταστάσεως, ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογάς. Δὲν πρόκειται περὶ ἀνατροπῆς. Δὲν ἔχω τοὐλάχιστον ἀπὸ τὴν περιφέρειάν μου καμμίαν περίπτωσιν ὑπ’ ὄψει μου, ἡ ὁποία νὰ προκαλῇ ἀμφισβητήσεις. Δὲν ἔχω ὑπ’ ὄψει μου καμμίαν ἄλλην περιοχὴν τῆς Ἑλλάδος, ὅπου ἡ ἀμφισβήτησις νὰ ὑπῆρξε τόσον οὐσιώδης, ὥστε νὰ προσφύγουν οἱ ἐνδιαφερόμενοι εἰς ἡμᾶς. Αὐτὸ εἶναι ἀρκετὸν διὰ νὰ σᾶς πείσῃ, διὰ νὰ μὴ προσφύγωμεν δηλαδὴ οἱ ἐνδιαφερόμενοι εἰς ἓν κόμμα μεγάλο, εἰς τὸ πρῶτον ἐν τῇ Βουλῇ κόμμα, ὅπως ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμός, αὐτό, ἐπαναλαμβάνω, ἠμπορεῖ νὰ σᾶς πείσῃ ὅτι δὲν ὑπάρχουν ἀμφισβητήσεις ἄξιαι λόγου. Ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχουν μερικαὶ τυπικαὶ ἀμφισβητήσεις εἰς 3–4 Κοινότητας ἢ Δήμους. Ἡ μόνη οὐσιώδης ἀμφισβήτησις εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία προέκυψεν εἰς τὴν πόλιν τοῦ Μεσολογγίου. Ἑπομένως κίνδυνος ἀνατροπῆς τῆς καταστάσεως, ἡ ὁποία προέκυψεν ἀπὸ τὰς τελευταίας ἐκλογὰς δὲν ὑπάρχει, ἀλλὰ καὶ ἂν ὑπῆρχεν ὁ κίνδυνος αὐτός, ὁ σεβασμὸς τοῦ νόμου προέχει οἱασδήποτε σκοπιμότητος καὶ κατ’ ἐμὲ τὸ περιεχόμενον τῆς ἐγκυκλίου δὲν εἶναι σύμφωνον πρὸς τὸν νόμον. Κατ’ ἐμὲ προκειμένου περὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ Δημάρχου, ἐφ’ ὅσον ρητῶς δὲν ὡρίσθη ὅτι ἡ νομιμότης τῆς ἐκλογῆς θὰ ἐλέγχεται ὑπὸ τῆς διοικήσεως, ἐφ’ ὅσον ρητῶς δὲν ὡρίσθη αὐτό, ἡ ἐκλογὴ τοῦ Δημάρχου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ παρὰ μόνον ὡς ὑποκειμένη ἀπὸ ἀπόψεως ἐλέγχου νομιμότητος εἰς τὰ δικαστήρια. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι κατὰ τελευταίαν ἀνάλυσιν ὑπεράνω τοῦ Νομάρχου ἔρχεται τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, αὐτό, θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ, ὁ κ. Ὑπουργός, νὰ μὴ τὸ θεωρήσω ὡς ἐπαρκῆ ἀπάντησιν εἰς τὰς παρατηρήσεις μου. Πρῶτον, διὰ τῶν παρατηρήσεων τὰς ὁποίας ἔκαμα, δὲν ἠθέλησα νὰ θίξω τοὺς Νομάρχας. Ὁμολογῶ ὅτι ἡ δρᾶσις τῶν περισσοτέρων ἐκ τῶν Νομαρχῶν κατὰ τὸ διάστημα τῶν τελευταίων ἐτῶν, δηλαδὴ ἀφ’ ἧς ἴσχυσεν ὁ θεσμὸς τοῦ λεγομένου, ἢ καὶ τοῦ πράγματι, ὑπερκομματικοῦ Νομάρχου, δὲν ἔχει τοὐλάχιστον κατ’ ἀρχήν, προκαλέσει οὐσιώδη σκεπτικισμόν. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ, ὅπως δὲν πρόκειται περὶ τοῦ κύρους καὶ περὶ τῆς μεγάλης σημασίας τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας. Ἐδῶ τὸ θέμα εἶναι ἐπιστημονικὸν καὶ δὴ θέμα ἐπιστημονικῆς ἀρχῆς. Τὸ δημαρχαιρεσιακὸν συμβούλιον εἶναι διοικητικὸν ὄργανον ἢ ὄχι; Ἐὰν εἶναι διοικητικὸν ὄργανον, τότε βεβαίως ἡ ὑπόθεσις τῆς ἐκλογῆς τοῦ Δημάρχου πρέπει νὰ ἐλέγχεται ἀπὸ ἀπόψεως νομιμότητος ἀπὸ τὸν Νομάρχην καὶ εἰς περίπτωσιν ἀμφισβητήσεως νὰ προσφεύγωμεν εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας. Ἀλλὰ δὲν εἶναι, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸ δημαρχαιρεσιακὸν συμβούλιον διοικητικὸν ὄργανον. Τὸ δημαρχαιρεσιακὸν συμβούλιον εἶναι σύλλογος ἐκλεκτόρων καὶ σᾶς εἶπα προηγουμένως, ἐπικαλεσθεὶς τὸ μέγα παράδειγμα, τὸ ὁποῖον ἐδανείσθην ἀπὸ τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας, εἶναι ἕνα εἶδος ἰδιοτύπου ἐκλογικοῦ συλλόγου, εἶναι ὁ λαὸς ὁ ἴδιος διὰ τῶν ἐκλεκτόρων του, ὁ ὁποῖος ἐκείνην τὴν στιγμὴν ἐκτελεῖ ad hoc καὶ ἐφ’ ἅπαξ μίαν μεγάλην δημοκρατικὴν ἀποστολήν. Αὐτὴν τὴν δημοκρατικὴν ἀποστολήν, τὴν ὁποίαν ἐκτελεῖ ὁ λαὸς διὰ τῶν ἐκλεκτόρων του, ἐκείνην τὴν στιγμήν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὴν θεωρήσωμεν ὡς συνδεομένην μὲ τὴν ἔννοιαν τῆς διοικήσεως, οὔτε ὑπάρχει ἄλλη περίπτωσις ἁρμοδιότητος τοῦ δημαρχαιρεσιακοῦ συμβουλίου ἐκτὸς αὐτῆς. Δὲν ἀσκεῖ καμμίαν ἄλλην διοικητικὴν ἁρμοδιότητα. Τὰ μέλη τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, βεβαίως ὑπὸ ἄλλην μορφήν, ὑπὸ ἄλλο νομικὸν ἔνδυμα, ἐκτελοῦν τὰ χρέη των ὡς μέλη τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου, ἀλλὰ τὸ δημαρχαιρεσιακὸν συμβούλιον δὲν ἀπαρτίζεται μόνον ἀπὸ τὰ μέλη τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου, ἀλλὰ ἀπὸ ἄλλα τόσα, τὰ ὁποῖα μετὰ τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ προορισμοῦ των, ὁ ὁποῖος ἀνατίθεται εἰς αὐτὰ ἀπὸ τὸν νόμον, δὲν ἀσκοῦν καμμίαν διοικητικὴν δικαιοδοσίαν. Ἑπομένως νομίζω ὅτι, ἡ παρατήρησις τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν εἶναι ὀρθή. Πρέπει νὰ ὑπάρχουν μερικὰ βασικὰ κριτήρια, ἐπὶ τῶν ὁποίων νὰ στηρίζεται ἡ διάρθρωσις τοῦ πολιτεύματός μας. Ἕνα ἀπὸ τὰ βασικὰ κριτήρια εἶναι τὸ ἑξῆς: Πᾶσα πρᾶξις μὴ διοικητική, ἀλλὰ συνδεομένη μὲ τὸ βασικὸν γεγονὸς τῆς δημοκρατίας, τὸ ὁποῖον βασικὸν γεγονὸς τῆς δημοκρατίας εἶναι ἡ ἐκλογὴ τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ λαοῦ, πᾶσα τοιαύτη πρᾶξις δὲν ἐλέγχεται ὑπὸ τῆς διοικήσεως, ἀλλὰ ὑπὸ τῆς δικαιοσύνης. Αὐτὴ εἶναι μία ἀπὸ τὰς βασικὰς ἀρχὰς τοῦ πολιτεύματος καὶ νομίζω, ὅτι πρέπει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐπανεξετάσῃ εἰς τὴν συνείδησίν του τὸ ὅλον πρόβλημα καὶ νὰ υἱοθετήσῃ τὰς παρατηρήσεις μας. Ἡ ἐκλογὴ τοῦ δημάρχου πρέπει νὰ ὑπάγεται ἀπὸ ἀπόψεως ἐλέγχου νομιμότητος εἰς τὰ δικαστήρια καὶ θὰ ἐνόμιζον καὶ ἡ ἐκλογὴ τῶν κοινοταρχῶν, ἀλλὰ ἐκεῖ εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἕνας συμβιβασμός, δεδομένου, ὅτι ὑπάρχουν χιλιάδες κοινοτήτων καὶ γίνεται κατ’ ἔτος ἡ ἐκλογὴ τοῦ προέδρου τῆς κοινότητος καὶ δεδομένου, ὅτι ἑκάστη κοινότης εἶναι μία πολὺ μικρὰ δημοκρατικὴ μονάς, ἴσως ἐκεῖ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ κάμωμεν μίαν ὑποχώρησιν ἀκολουθοῦντες καὶ τὴν μέχρι τοῦδε παράδοσιν, ὅτι ὁ ἔλεγχος πρέπει νὰ γίνεται ὑπὸ τῆς διοικήσεως. Ὀρθόν, ὅμως δὲν θὰ εἶναι ἀπὸ ἀπόψεως δημοκρατικῆς ἰδεολογίας οὔτε αὐτό, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει κατ’ οἰκονομίαν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ παραδεχθῶμεν. Τὸ ἄλλο, ὅμως, νὰ ἐλέγχεται ἡ ἐκλογὴ τοῦ Δημάρχου ἀπὸ τὴν διοίκησιν καὶ ὄχι ἀπὸ τὰ δικαστήρια, αὐτό, διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους ἀνέπτυξα, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ δεκτὸν ὑφ’ ἡμῶν. (Χειροκροτήματα παρατεταμένα).

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Μπακόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§55Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐκφράζω τὴν εὐγνωμοσύνην μου πρὸς τὸν ἀξιότιμον—θὰ ἐπεθύμουν νὰ εἴπω ἀρχηγὸν—ἐν πάσῃ περιπτώσει, τὸν σεβαστόν, ὄχι λόγῳ ἡλικίας, ἀλλὰ λόγῳ ἀξίας του, τὸν ἀξιότιμον κ. συνάδελφον, διὰ τὴν καλωσύνην, τὴν ὁποίαν εἶχε νὰ ἐκφράσῃ τὴν ἐπιθυμίαν του, νὰ μὴ μὲ θέσῃ εἰς δύσκολον θέσιν, νὰ λάβω θέσιν ἐπὶ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου. Τὸν εὐχαριστῶ θερμῶς διὰ τὰ φιλικά του αἰσθήματα πρὸς ἐμέ, τῶν ὁποίων δὲν εἶναι μόνον δεῖγμα αἱ λέξεις αὗται. Ἄς εἶναι ὅμως βέβαιος τόσον ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος, ὅσον καὶ ἡ Βουλὴ ὁλόκληρος, ὅτι εἰς οὐδεμίαν δύσκολον θέσιν ἔχω περιέλθει. Ἔχω ἀπόλυτον τὴν εὐθύνην ἔναντι τῆς Βουλῆς καὶ ἔναντι τῆς δημοσίας γνώμης, διὰ δύο πράξεις τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, λαβούσας χώραν, καθ’ ὃν χρόνον εἶχον τὴν τιμὴν νὰ τὸ διευθύνω. Πρῶτον, διὰ τὴν ἐγκύκλιον, τὴν ὁποίαν οἱ ἀξιότιμοι προλαλήσαντες συνάδελφοι ἐμνημόνευσαν καὶ δεύτερον, διὰ τὴν λύσιν, τὴν ὁποίαν ἔδωκα γενικῶς ὡς πρὸς τὸ δικαίωμα τοῦ Νομάρχου νὰ ἀποφασίζῃ ἐπὶ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς τῶν δημάρχων. Τόσον ὁ ἀξιότιμος κ. Κανελλόπουλος, ὅσον καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Καλατζῆς ἐπεκαλέσθησαν τὴν σοφίαν τοῦ νομοθέτου, τοῦ νομοθέτου ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ἐξέδωκε τὸν νόμον, ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ ὁποίου μᾶς ἀπασχολεῖ. Εἶναι νομικὸν ἀξίωμα πράγματι, ὅτι ὁ νομοθέτης θεωρεῖται ἔμφρων, ἀδιάφορον ἐὰν πάντοτε ἡ σωφροσύνη διακρίνει τὰς πράξεις του. Διὰ τὸν ἑρμηνευτὴν ὅμως τοῦ νόμου, εἴτε ἀπὸ ἀπόψεως δικαστικῆς, εἴτε ἀπὸ ἀπόψεως διοικητικῆς, ὑπάρχουν δύο νομικὰ ἀξιώματα. Πρῶτον, ὅτι ὁ νομοθέτης θεωρεῖται ἔμφρων καὶ δεύτερον, ὅτι τὸ κενὸν τῆς νομοθεσίας δὲν δικαιολογεῖ τὸν ἐφαρμοστὴν τοῦ νόμου νὰ ἀπόσχῃ τοῦ νὰ ἐκδώσῃ ἀπόφασιν. Ὑπάρχει εἰς τὴν νομικὴν ἐπιστήμην καὶ ἡ αὐθεντικὴ ἑρμηνεία τῶν νόμων καὶ ἡ συμπληρωματικὴ ἑρμηνεία τῶν νόμων, βάσει τῶν ὁποίων ὁ ἐφαρμοστὴς τῶν νόμων, μεταχειρίζομαι τὴν λέξιν ἐφαρμοστὴς καὶ ὄχι ἁπλῶς ἑρμηνευτὴς διότι καὶ ὁ ἀσκῶν διοίκησιν ἐφαρμόζει τὸν νόμον, ὁ ἐφαρμοστὴς τοῦ νόμου ὀφείλει νὰ εὕρῃ πάντοτε λύσιν, τόσον εἰς τὰς δικαστικὰς διαφοράς, ὅσον καὶ εἰς τὰ διοικητικὰ ζητήματα, ὁ πολίτης, καὶ γενικῶς ἡ πολιτεία, δικαιοῦται νὰ ζητῇ μίαν λύσιν καὶ τὴν λύσιν αὐτὴν ὁ ἐφαρμοστὴς τοῦ νόμου ὀφείλει νὰ τὴν δώσῃ. Ἔγιναν αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ καὶ ὅπως ὅλοι γνωρίζετε ἐπὶ τῇ βάσει νόμου τελείως διαφόρου ἀπὸ τὸν νόμον ΔΝΖʹ. Ὁ νόμος ΔΝΖ εἶχεν ὡς βάσιν τὴν ἄμεσον ἐκλογὴν τῶν Δημάρχων. Τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐφηρμόσθη διὰ τοῦ νέου νόμου εἶναι ἐντελῶς ἀντίθετον. Ἡ ἐκλογὴ γίνεται κατὰ τρόπον ἔμμεσον. Ἔγιναν αἱ ἐκλογαὶ καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐσωτερικῶν ἀνεφάνησαν πολλὰ ζητήματα ἀφορῶντα τὴν ἐκλογὴν τῶν Δημάρχων. Βεβαίως δὲν ἦλθον ὅλα εἰς τὴν δημοσιότητα, διότι δὲν ἦτο ἀποστολὴ τοῦ Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν νὰ τὰ φέρῃ εἰς τὴν δημοσιότητα. Ἀποστολή του ἦτο νὰ τὰ ἐπιλύσῃ βάσει τῶν κειμένων νόμων. Ποῖοι ἦσαν οἱ κείμενοι νόμοι; Ἐπεκαλέσθησαν, οἱ κ.κ. συνάδελφοι, ὡς ἑρμηνευτικὸν βοήθημα τοῦ ὑπὸ κρίσιν ζητήματος, τὰς γνώμας καὶ τοῦ ἀειμνήστου Ἐλευθερίου Βενιζέλου, ἀναφορικῶς πρὸς τὸν ἔλεγχον τῆς ἐκλογῆς τῶν βουλευτῶν ἀπὸ τὴν Βουλήν· διὰ τοῦ Συντάγματος τοῦ 11, εἰσήχθη ὁ θεσμὸς τοῦ ἐκλογοδικείου. Ἂς ἴδωμεν ὅμως τὶ λέγει ὁ θεσμὸς αὐτός. Τὸ ἄρθρον 73 τοῦ Συντάγματος τοῦ 11 λέγει: «............... .... (ἀναγινώσκει)......». Ἤδη εἴχομεν τὸν νόμον ΔΝΖʹ, ὁ ὁποῖος συμφώνως πρὸς τὸ πνεῦμα τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, εἰς τὸ ἄρθρον 184 λέγει: «Τὰς ἐκλογὰς............. .... (ἀναγινώσκει).......». Κύριοι βουλευταί, δὲν ἐπιτρέπεται ὁ ἀποχωρισμὸς ἑνὸς μεμονωμένου ἄρθρου. Ἡ τοιαύτη μονομερὴς λῆψις διατάξεως ἀπὸ οἱονδήποτε νομοθέτημα θὰ ἤγαγεν ὄχι εἰς ὀρθοὺς συλλογισμούς. Δὲν δυνάμεθα λοιπὸν μόνον βάσει τοῦ ἄρθρου 184 νὰ ἀγνοήσωμεν ὅλην τὴν ὑπόλοιπον νομοθεσίαν. Τὸ ἄρθρον τοῦτο ἀποτελεῖ ἕναν κρίκον, εἰς τὸ ὅλον σύστημα τοῦ νόμου ΔΝΖʹ, εἰς τὸ σύστημα τῆς ἐκλογῆς τῶν Δημοτικῶν Ἀρχόντων. Ὁ νόμος, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου ἐγένοντο αἱ Δημοτικαὶ ἐκλογαὶ ὁρίζει, ὅτι ἡ ἐκλογὴ θὰ γίνῃ ἐμμέσως. Ἀπὸ ποίους ὅμως; Ἀπὸ ἐκείνους, εἰς τοὺς ὁποίους θὰ δοθῇ τὸ δικαίωμα, δι’ ἀποφάσεως τοῦ Δικαστηρίου. Εἰς τί περιορίζεται τὸ δικαίωμα, εἰς τί περιορίζεται ἡ ἀποστολὴ τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας; Εἰς τὸ νὰ ἀνακηρύξῃ τοὺς ἐπιτυχόντας συμβούλους καὶ νὰ ἐγγράψῃ καὶ κατὰ σειρὰν τοὺς ἐπιλαχόντας. Τὰ περαιτέρω ἀνήκουν ὅλα εἰς τὴν Διοίκησιν. Τοῦτο συνάγεται ἐκ τῆς ἀλληλουχίας τῶν διατάξεων τῶν νόμων. Διὰ τῆς μεταβολῆς τώρα τοῦ συστήματος εἰσάγεται νέα διαδικασία. Ἀφοῦ—λέγει—γίνουν αἱ ἐκλογαὶ ἀπὸ τὸ Δημαρχαιρεσιακὸν Σῶμα, τὰ πρακτικὰ ἀποστέλλονται εἰς τὸν Νομάρχην καὶ αὐτὸς κρίνει τὸ νόμιμον καὶ ἔγκυρον τῆς διεξαχθείσης ἐκλογῆς. Ἐὰν ὁ νόμος ἤθελεν νὰ συνεχισθῇ ἡ ἁρμοδιότης τοῦ Πρωτοδικείου διὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ Δήμου, δὲν εἶχε παρὰ νὰ τὸ εἴπῃ. Καὶ ποῖος μάλιστα εἶναι ὁ νομοθέτης; Ἐκεῖνος, τὸν ὁποῖον οἱ ἀξιότιμοι Ἀρχηγοὶ τῆς ἀντιπολιτεύσεως τὸν ἐχαρακτήρισαν ὡς σοφόν. Ἦτο λοιπὸν σοφὸς δι’ ὅλα τὰ ἄλλα, ἐνῷ δι’ αὐτὸ δὲν εἶναι; Ἐὰν αὐτὴ ἦτο ἡ βούλησις τοῦ νομοθέτου, νὰ κρίνουν τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς τὰ δικαστήρια, θὰ τὸ ἔλεγε. Λέγει ὅμως ὅτι τὰ πρακτικὰ θὰ πᾶνε εἰς τὴν Νομαρχίαν. Τί νὰ τὰ κάμῃ ἡ Νομαρχία, ἐὰν ὁ νομοθέτης ἤθελε τὸν ἔλεγχον νὰ κάμῃ τὸ Πρωτοδικεῖον; Διὰ τοὺς λόγους τούτους, κ. βουλευταί, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν νομικῶν καὶ οὐδαμῶς πολιτικῶν σκέψεων, ὁ ἔχων τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ὁμιλῇ, ὅταν διηύθυνε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν εἶπεν, ὅτι τὸ νόμιμον τῆς ἐκλογῆς κρίνεται ἀπὸ τοὺς Νομάρχας. Ἔτσι καὶ ἔγινε δι’ ὅλους. Ἀνεφάνησαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἄλλαι περιπτώσεις. Βεβαίως, κ. βουλευταί, ἐπὶ ὅλων γενικῶς τῶν ζητημάτων εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ διχογνωμία καὶ ὑπάρχει. Εἰς τὰς ὠργανωμένας ὅμως κοινωνίας ὑπάρχουν Δικαστικαὶ Ἀρχαὶ εἰς τὰς ὁποίας ἀνατίθεται ἡ ἑρμηνεία τοῦ νόμου, αἱ ὁποῖαι καὶ ἀποφαίνονται περὶ ὅλων τῶν ζητημάτων. Καὶ λέγει ὅλος ὁ πολιτισμένος κόσμος, ὅτι ἡ ἀπόφασις τοῦ δικαστηρίου εἶναι κάτι ἀλάθητον. Ἀλλὰ ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῶν Ρωμαίων ὑπάρχει τὸ δεδικασμένον, τὸ ὁποῖον θεωρεῖται ἀπὸ τὴν Πολιτείαν ὡς ἀληθῶς ἔχον. Ἀντικείμενον ἀληθῶς δὲν ὑπάρχει. Τὸ δεδικασμένον θεωρεῖται ὡς ἡ πραγματικὴ ἑρμηνεία τοῦ νόμου. Τὸ ζήτημα τώρα τὸ ὁποῖον μᾶς ἀπασχολεῖ καὶ μᾶς ὡδήγησεν εἰς τὴν ὅλην συζήτησιν περὶ τοῦ Δημάρχου Μεσολογγίου..... Προσέφυγον ἐκεῖ εἰς τὸ ἁρμόδιον Πρωτοδικεῖον καὶ τοῦτο ἀπεφάνθη ὑπὲρ τῆς ἰδικῆς μου γνώμης, ὅτι δηλ. ἁρμόδιος νὰ κρίνῃ ἐπὶ τοῦ νομίμου εἶναι ὁ Νομάρχης. Τοῦτο ἀποτελεῖ ἕνα τεκμήριον, ὅτι ὁ ἀσκῶν τὴν Ὑπουργίαν τότε δὲν κατέληξεν εἰς τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν ὑπὸ πολιτικὰ ἐλατήρια, ἀλλὰ ἀπὸ νομικά, τὴν ὀρθότητα τὴν ὁποίαν ἐπεκύρωσε καὶ ἕνα Δικαστήριον τοῦ τόπου.

§56Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδεὶς ἰσχυρίσθη κ. συνάδελφοι, ὅτι ἐξεδόσατε τὴν ἐγκύκλιον κινηθέντες ἀπὸ πολιτικὰ κριτήρια. Τοῦτο ἐπράξατε βασιζόμενος ἐπὶ μιᾶς ἑρμηνείας τοῦ νόμου. Δὲν ὑπῆρχον ἄλλωστε ἡ α ἢ ἡ β συγκεκριμέναι περιπτώσεις.

§57Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχουν ὅμως τώρα αἱ περιπτώσεις αὗται. Καὶ εἰς τὸ παρελθὸν ἄλλωστε εἶχον ἀναλόγους ὑποδείξεις καὶ ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τῆς ἀντιπολιτεύσεως τὸν κ. Τσαλδάρην, Ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος· Ἑπομένως ἡ ἀπόφασις τὴν ὁποίαν ἐξέδωκα οὔτε αὐθαίρετος ἦτο, οὔτε τυχαία δι’ ἐμέ, ἐὰν ἦτο παρανομία διὰ σᾶς ἦτο νομιμότης δι’ ἐμέ. Ἀλλ’ ἦτο νόμιμος καὶ διὰ τὸ Δικαστήριον, καὶ διὰ τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας, διότι ἡ ὑπόθεσις ἦλθε καὶ ἐνώπιον αὐτοῦ καὶ τὸ ἁρμόδιον τμῆμα του ἀπεφάνθη ὑπὲρ τῆς ἀπόψεως τῆς ἰδικῆς μου, ὅτι ἡ ἁρμοδιότης ἦτο εἰς τὸν Νομάρχην καὶ ὄχι εἰς τὰ Δικαστήρια. Καὶ λόγῳ τῆς μείζονος σημασίας τῆς ὑποθέσεως τὸ ἁρμόδιον τμῆμα τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας τὸ παρέπεμψεν εἰς τὴν ὁλομέλειαν, ἡ ὁποία ἀπεφάνθη ἀντιθέτως Βλέπετε, λοιπόν, ὅτι ἔχομεν μέχρις ὥρας τρεῖς ἀποφάσεις. Δύο ὑπὲρ τῆς ἀπόψεώς μου καὶ μίαν ἀντίθετον. Ἑπομένως, κ. βουλευταί, ἔχομεν τὰς γνώμας τῆς καθεστηκυίας δικαστικῆς ἀρχῆς τοῦ τόπου μας διχασμένας εἰς τὸ προκείμενον θέμα. Καὶ ἐπειδὴ ἡ ἀπόφασις τῆς ὁλομελείας τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας εἶναι μία δικαστικὴ ἀπόφασις τοῦ ἀνωτάτου δικαστηρίου τοῦ τόπου, φυσικὸν εἶναι νὰ θεωρῆται δεδικασμένον καὶ πρὸς αὐτὴν νὰ συμμορφώνονται τὰ κατώτερα δικαστήρια. Δὲν θὰ εἴπω ὅμως ὅτι ἡ διαφορὰ αὐτή, ἀπὸ ἀπόψεως νομικῆς καὶ πολιτικῆς, ὅτι ἡ διαφορὰ αὕτη δὲν ὑφίσταται. Ὑφίσταται ἀκεραία. Καὶ ἔργον πλέον τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἐὰν τὸ νομίζῃ ὀρθὸν καὶ σκόπιμον, νὰ ἐπιζητήσῃ διὰ τοῦ νομοθετικοῦ Σώματος τῆς Βουλῆς, τὴν λύσιν τῆς διχογνωμίας αὐτῆς. Ἰδού, λοιπόν, κ. βουλευταί, ἡ ἱστορία τοῦ ζητήματος, ἰδοὺ ἡ δικαιολογητικὴ βάσις τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου. Ἐνεφανίσθη καὶ ἄλλο ζήτημα τὸ ὁποῖον θὰ σᾶς τὸ μνημονεύσω διὰ νὰ ἴδητε πόσον δίκαιον εἶχον ὅταν ἔκρινα ὑπὲρ τῆς ἁρμοδιότητος τῶν Νομαρχῶν. Εἰς τὴν Ἄμφισσαν τὸ Πρωτοδικεῖον περιωρίσθη εἰς τὸ νὰ ἀνακηρύξῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐκλεκτέων δημοτικῶν συμβούλων καὶ νὰ ἐγγράψῃ εἰς τὴν ἀπόφασίν του ὡς ἀναπληρωματικοὺς ἴσον ἀριθμὸν συμβούλων ἐπιλαχόντων, κατ’ ἀναλογίαν, βεβαίως, ὅλων τῶν συνδυασμῶν οἱ ὁποῖοι διεξεδίκουν τὸ γέρας τῆς νίκης. Ἐσφαλμένη ἡ ἀπόφασις, διότι ὁ νόμος ὁρίζει ὅτι πρέπει νὰ ἀναγράφωνται ὅλοι οἱ ἐπιλαχόντες. Τί συνέβη ἐν τῇ πράξει; Εἷς ἐκ τῶν τακτικῶν ἀπεχώρησε. Ἦσαν 9 καὶ ἔγιναν 8 Καὶ 9 οἱ ἀναπληρωματικοί, 17. Κατὰ τὸν νόμον ἔπρεπε εἷς ἐκ τῶν ἀναπληρωματικῶν νὰ λάβῃ τὴν θέσιν τακτικοῦ καὶ τὴν κατέλαβε. Καὶ ἔγιναν 9 τακτικοὶ καὶ 8 ἀναπληρωματικοί. Ἑπομένως ἡ σύνθεσις τοῦ ἐκλογικοῦ σώματος ἦτο ἐλλιπής, ἦτο παράνομος. Ἦλθεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τὸ ζήτημα καὶ ἐγὼ εἶπον ὅτι σύμφωνα πρὸς τὸν νόμον πρέπει νὰ ἔχωμεν 18 ἐκλέκτορας καὶ ὄχι 17. Καὶ ἤλεγξα τὸν Νομάρχην διότι ἐδέχθη νὰ γίνῃ ἐκλογὴ μὲ τοὺς 17. Ἔφυγα ἐγὼ ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον καὶ ὁ νέος Ὑπουργὸς παρέπεμψε τὸ ζήτημα εἰς τὸ Νομικὸν Συμβούλιον. Καὶ τοῦτο εἶπε ὅτι δίκαιον ἔχει ὁ προηγούμενος Ὑπουργὸς καὶ νὰ ἐπαναφερθῇ τὸ ζήτημα εἰς τὸ Δικαστήριον νὰ κάμῃ 18 τοὺς ἐκλέκτορας. Τὸ Πρωτοδικεῖον εἶπεν ὅτι ἡ ἁρμοδιότης του ἔληξε μὲ τὴν ἀνακήρυξιν. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ: Ἐπιτρέπεται εἰς τὸν ἔχοντα τὴν διεύθυνσιν ἑνὸς Ὑπουργείου ὅπως τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐπιτρέπεται εἰς μίαν Κυβέρνησιν νὰ ἀφήσῃ τὸ θέμα ἔκθετον καὶ νὰ εἴπῃ ὅτι «πρόκειται περὶ κενοῦ τοῦ νόμου, ἄρα τίποτε δὲν γίνεται»; Τί κάμνει τὸ νομοθέτημα; Ἐφόσον ὑπάρχει νομικὴ διχογνωμία, ἐφόσον ὑπάρχει καὶ ἐν τῇ πράξει διάφορος ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου καὶ διάφορος κρίσις μεταξὺ διοικητικῆς καὶ δικαστικῆς ἀρχῆς, ἔρχεται νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα. Εἶναι τοῦτο σφάλμα; Εἶναι τοῦτο σκάνδαλον ὅπως ἐμφανίζεται, εἶναι ἀπόρροια πολιτικῶν σκέψεων ἰδιοτελῶν; Ἢ μήπως συμβαίνει τὸ ἀντίθετον; Μήπως ἡ Ἀντιπολίτευσις συγκινεῖται μόνον καὶ μόνον διὰ τὸ ζήτημα τοῦ Δημάρχου Μεσολογγίου; Δὲν τῆς καταλογίζω τοῦτο. Ἀλλὰ δὲν ἀναγνωρίζει καὶ εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν τὸ δικαίωμα τὸ καταλογίζῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τοῦτο. Ὄχι ἀπὸ τὰς δύο πήρας νὰ βλέπωμεν μόνον τὴν ἔμπροσθεν. Εἶπον, κ. βουλευταί, ὅτι φέρω τὴν εὐθύνην διὰ τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν τοῦ Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν, ἡ ὁποία ἐστάλη εἰς τὸν Νομάρχην Μεσολογγίου ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης καὶ ἡ ὁποία ὥριζεν, ὅτι ἡ συνεδρίασις τοῦ δημαρχαιρεσιακοῦ σώματος, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἐπετεύχθη ἀπαρτία, δὲν ἀποτελεῖ, κατὰ νόμον, τὴν δευτέραν συνεδρίασιν. Ὀφείλω νὰ σᾶς δηλώσω, κ. βουλευταί, ὅτι ἡ ἀπόφασις αὐτὴ δὲν φέρει τὴν εἰδικήν μου ὑπογραφήν. Ἀπουσίαζα, φαίνεται, ἐξ Ἀθηνῶν καὶ τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν τὴν ἐξέδωκε, τὴν ὑπέγραψε καὶ τὴν ἀπέστειλεν ὁ Γεν. Διευθυντὴς τοῦ Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν κ. Λιανόπουλος. Δὲν λέγω τοῦτο διὰ νὰ ἀποσείσω ἰδικήν μου εὐθύνην. Ὄχι. Διὰ πᾶν ἔγγραφον τοῦ Ὑπουργείου τὴν εὐθύνην τὴν φέρει ὁ Ὑπουργός. Καὶ τὴν ἐκάλυψα τὴν ἀπόφασιν αὐτήν. Ὅταν τὴν ἐπληροφορήθην ἀπὸ τὸν κ. Τσαλδάρην ἠρώτησα τὸν κ. Γεν. Διευθυντὴν καὶ μοῦ ἀπήντησε μετὰ πεποιθήσεως ἀπολύτου, θὰ ἠδυνάμην νὰ εἴπω καὶ μετὰ φανατισμοῦ εἰς τὴν γνώμην του, ὅτι αὐτὴ ἦτο ἡ πεποίθησίς του διὰ τὴν ὀρθότητα τῆς ἑρμηνείας τοῦ σχετικοῦ ἄρθρου. Δὲν νομίζω λοιπὸν ὅτι θὰ θελήσουν, τόσον οἱ ἀξιότιμοι προλαλήσαντες ὅσον καὶ ὑμεῖς ὅλοι, κ. συνάδελφοι, νὰ καταλογισθῇ εἰς τὸν κ. Λιανόπουλον ὑστερόβουλος πολιτικὴ κρίσις εἰς τὴν ἔκδοσιν τῆς ἀποφάσεως αὐτῆς, τὴν ὁποίαν ἐὰν μνημονεύω ὅτι τὴν ὑπέγραψεν ὁ κ. Λιανόπουλος τὸ κάμω διὰ νὰ ὑποστηρίξω τὴν ὀρθότητά της καὶ ὄχι, ἐπαναλαμβάνω, διὰ νὰ ἀποσείσω τὴν εἰδικήν μου εὐθύνην.

§58Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ὅτι ὁ κ. Λιανόπουλος προέβη εἰς τὴν διατύπωσιν τοιαύτης γνώμης, βεβαίως δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ὑπόνοια, οὐδὲ ἡ ἐλαχίστη, ὅτι ὁ κ. Λιανόπουλος ἤχθη εἰς τὴν διατύπωσιν τῆς γνώμης αὐτῆς ἀπὸ οἱανδήποτε πολιτικὴν σκοπιμότητα. Εἶναι γνωστὴ ἡ ἀρτιότης καὶ ἡ ἀπόλυτος ἀμεροληψία τοῦ ἀνδρός. Ἀλλὰ δὲν σημαίνει ὅτι καὶ ἕνας ἀκέραιος ἄνθρωπος δὲν μπορεῖ νὰ περιπέσῃ εἰς σφάλμα. Εἰς τὴν περίπτωσιν δὲ αὐτὴν περιέπεσεν εἰς σφάλμα. Δὲν ἀποτελεῖ δεδικασμένον δι’ ἐμὲ ἡ γνώμη τοῦ Λιανοπούλου ἐπὶ ἑνὸς θέματος τὸ ὁποῖον ρυθμίζει κατὰ τρόπον περισσότερον ἀπὸ ρητὸν ὁ νόμος. Ἑρμηνεία κ. συνάδελφοι νόμου δὲν νοεῖται παρὰ μόνον ἐφόσον ὑπάρχει ἀνάγκη ἑρμηνείας. Ὅταν δὲν ὑπάρχῃ ἀνάγκη ἑρμηνείας, ἡ ἑρμηνεία εἶναι περιττή. Οὐδεὶς ἔχει δικαίωμα νὰ ἑρμηνεύῃ τὸν νόμον εἰς βάρος τοῦ νόμου καὶ κατ’ ἀντίθεσιν πρὸς τὴν ρητήν του διατύπωσιν. Ὁ νόμος δὲν λέγει μόνον αὐτό, ἀλλὰ λέγει ὅπως τὸν ἀνέγνωσα καὶ προηγουμένως, τὸ ἑξῆς: «.............. ...... (ἀναγινώσκει).......». Λοιπόν, κ. συνάδελφοι, ὅπως ἠκούσατε, ὁ νόμος λέγει «ἐὰν δὲν ἐπιτευχθῇ ἡ ἐκλογὴ» καὶ θέτει εἰς τὴν αὐτὴν μοῖραν καὶ τὰς δύο περιπτώσεις αἱ ὁποῖαι προεκάλεσαν τὴν ματαίωσιν τῆς ἐκλογῆς. Ἡ μία περίπτωσις εἶναι τὸ ὅτι δὲν ἐπραγματοποιήθη ἡ ἀναγκαία πλειοψηφία. Ἡ ἄλλη περίπτωσις εἶναι, ὅτι δὲν ἐπραγματοποιήθη ἡ ἀπαρτία. Τὸ γεγονός, ὅτι ὁ νόμος βάζει εἰς τὴν ἰδίαν μοῖραν καὶ τὰς δύο περιπτώσεις, ἀποδεικνύει σαφέστατα, ὅτι ὁ κ. Λιανόπουλος εἶχεν ἀπόλυτον ἄδικον. Διότι εἰς τὴν περίπτωσιν καθ’ ἣν θὰ ἤθελεν ὁ νομοθέτης νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι πρέπει νὰ ἐπαναληφθῇ διὰ δευτέραν φορὰν ἡ δευτέρα συνεδρίασις μὴ πραγματοποιηθείσης τῆς ἀπαρτίας, τότε δὲν θὰ ἔθετεν εἰς τὴν αὐτὴν μοῖραν τὴν περίπτωσιν τῆς λόγῳ μὴ ἀπαρτίας ματαιώσεως τῆς συνεδριάσεως μὲ τὴν περίπτωσιν τῆς ματαιώσεως τῆς ἐκλογῆς, ἐλλείψει πλειοψηφίας. Δὲν ἠξεύρω, ἐὰν ἔγινα νοητός. Τὸ θέμα εἶναι ἁπλοῦν.

§59Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Καὶ σεῖς ἑρμηνεύετε τὸν νόμον.

§60Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀναγινώσκω τὸν νόμον κ. συνάδελφε.

§61Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀρχόμενος τοῦ λόγου μου, εἶπον ὅτι εἰς πᾶν νομικὸν ζήτημα ὑπάρχει πάντοτε διχογνωμία. Καὶ εἰς τὴν ἑρμηνείαν συνεπῶς τοῦ περὶ οὗ πρόκειται ἄρθρου μοιραίως ὑπάρχει διχογνωμία. Σεῖς ὑποστηρίζετε τὴν μίαν ἄποψιν, ἡμεῖς ὑποστηρίζομεν τὴν ἀντίθετον. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον εἶμαι εὐτυχὴς ὅτι καὶ σεῖς ἀνεγνωρίσατε μὲ ὅλον τὸ κῦρος καὶ τῆς προσωπικότητός σας καὶ ὡς ἐκπρόσωπος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἰς τὴν συζήτησιν εἶναι ὅτι ἀνεγνωρίσατε ὅτι ὁ κ. Λιανόπουλος, ἐκδώσας τὴν ἀπόφασιν, τὴν ὁποίαν ἐξέδωκε, πιθανὸν νὰ ἐπλανήθη εἰς τὴν ἑρμηνείαν, πάντως ἦτο ἐν καλῇ πίστει. Οὐδεμία πολιτικὴ ὑστερόβουλος σκέψις τὸν διεῖπε. Συνεπῶς καὶ ἐγώ, ὡς Ὑπουργός, ἐγκρίνας τὴν γνώμην αὐτήν, δὲν διειπόμην ἀπὸ καμμίαν πολιτικὴν ἰδιοτέλειαν, ἀπὸ οὐδεμίαν πολιτικὴν σκέψιν. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῆτε, ὅτι ὁ Γενικὸς Διευθυντὴς τοῦ Ὑπουργείου ἦτο ἁγνὸς καὶ ἐγώ, ὁ ὁποῖος ἐνέκρινα τὴν γνώμην του δὲν ἤμουν ἁγνός. Συνεπῶς, ἡ παροῦσα Κυβέρνησις εὑρισκομένη πρὸ τῆς διχογνωμίας αὐτῆς, πρὸ τῆς καταστάσεως αὐτῆς, τῆς χρηζούσης μιᾶς τακτοποιήσεως, ὑπέβαλε τὸ νομοθέτημα αὐτό, ζητοῦσα τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος ἀπὸ τὴν Βουλήν. Εἶναι βεβαίως, ἀπόλυτον δικαίωμα τῆς Βουλῆς νὰ ἐγκρίνῃ ἢ ὄχι τὸ νομοθέτημα. Νομίζω ὅμως, ὅτι τὸ νὰ ἐπιρρίψῃ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν τὴν μομφὴν ὅτι μόνον καὶ μόνον πρὸς ἐξυπηρέτησιν κομματικῶν συμφερόντων, ἀναγομένων εἰς τὴν ἐκλογὴν τούτου ἢ ἐκείνου τοῦ προσώπου εἰς τὸν Δῆμον Μεσολογγίου, ὑπέβαλε τὸ νομοθέτημα τοῦτο, νομίζω, ὅτι δὲν δικαιολογεῖται ἐκ τῆς ἱστορίας τοῦ ζητήματος, τὴν ὁποίαν εἶχα τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ἐκθέσω. Ἔργον λοιπόν, τῆς Βουλῆς, εἶναι νὰ κρίνῃ ἐν προκειμένῳ, ἐπὶ τῇ προόψει πάντοτε, ὅτι ἡ ἑρμηνεία, τὴν ὁποίαν θὰ δώσῃ, θὰ εἶναι ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν, ὅτι ἰσχύει ὁ ὑπάρχων νόμος. Ἐὰν μεταβληθῇ ὁ νόμος, τότε ἔργον τοῦ νομοθέτου θὰ εἶναι νὰ καθορίσῃ τὸ σύστημα τῆς ἐκλογῆς, ὅπως ἐκεῖνος νομίζει. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ νομίζω, ὅτι ἐὰν θελήσῃ ἀντικειμενικῶς νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ ζήτημα θὰ ψηφίσῃ ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου. (Χειροκροτήματα).

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Καλλίας ἔχει τὸν λόγον.

§63Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἔχει πράγματι ἐξαντληθῆ τὸ θέμα καὶ θὰ εἶμαι συντομώτατος. Ἀλλ’ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι παρ’ ὅλα τὰ ἐκτεθέντα παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ καὶ παρὰ τὰ ἐκτεθέντα παρὰ τοῦ ἄρτι κατελθόντος τοῦ βήματος ἀξιοτίμου συναδέλφου, τέως ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ, παραμένει πάντων ἀκεραία ἡ διατύπωσις καὶ ἡ γνώμη, ὅτι εἶναι λίαν ἀτυχὲς τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον. Τοῦτο, διότι εἶναι ἀτυχὴς ἡ περίπτωσις, ἀτυχὴς ἡ ἀφορμὴ τῆς ὑποβολῆς του. Τὸ νομοσχέδιον ὑποβάλλεται ἐκ δύο ἀφορμῶν. Ἡ πρώτη εἶναι ἡ νομιμοποίησις μιᾶς διεκδικήσεως ἁρμοδιοτήτων ὑπὸ τῆς διοικήσεως καὶ ἡ δευτέρα εἶναι ἡ ἀνάμιξις εἰς τὰ τῆς ἐκλογῆς τοῦ δημάρχου Μεσολογγίου. Ἑπομένως καὶ ἐὰν τὸ περιεχόμενον τοῦ νομοσχεδίου δὲν ἦτο οἷον εἶναι, ὡς θὰ ἐκθέσω εὐθὺς ἀμέσως, καὶ πάλιν εἶναι λίαν ἀτυχές, ὡς ἐκ τῆς ἀφορμῆς, ἡ ὁποία τὸ ἔφερεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Κύριοι βουλευταί, ἀτυχὲς εἶναι τὸ νομοσχέδιον, πρῶτον εἰς τὴν βασικήν του διάταξιν, ἐκεῖ δηλαδὴ ὅπου διὰ τοῦ ἄρθρου 1ου προσπαθεῖ νὰ μετατοπίσῃ τὴν ἁρμοδιότητα τῆς κρίσεως τοῦ κύρους τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν ἐκ τῶν δικαστηρίων εἰς τὴν Διοίκησιν. Ἔχομεν ὅμως μακρὰν παράδοσιν καθ’ ἣν ὅλα τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα συνδέονται πρὸς τὸ κῦρος τῶν ἐκλογῶν κρίνονται ὑπὸ τῶν τακτικῶν δικαστηρίων, ὄχι διότι εἶναι ὕποπτος ἢ ἀνυπόληπτος ἡ Διοίκησις, ἀλλὰ διότι ὑπάρχουν διὰ τὸ εὐπαθὲς τοῦτο θέμα, μεγαλείτεραι ἐγγυήσεις ὅταν κρίνεται ἀπὸ τὴν τακτικὴν δικαιοσύνην. Διὰ τὸν λόγον αὐτὸν εἰς τὰ δικαστήρια ἀνετέθη ἡ ἀνακήρυξις τῶν ὑποψηφίων, εἰς τὰ δικαστήρια ἀνετέθη καὶ ἡ ἀνακήρυξις τῶν ἐπιτυχόντων, δηλαδὴ πράξεις πολὺ ὀλιγώτερον σημαντικαὶ ἀπὸ τὴν ἐξέλεγξιν τοῦ κύρους τῶν ἐκλογῶν, εἰς τὴν τακτικὴν δικαιοσύνην καὶ ὁ συνταγματικὸς νομοθέτης προκειμένου περὶ τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν καὶ ὁ κοινὸς νομοθέτης προκειμένου περὶ Δημαρχιακῶν ἀνέθεσε τὴν ἐξέτασιν τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς. Δὲν εἶναι δὲ τόσον ἀσήμαντα τὰ ζητήματα τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν νὰ γεννηθοῦν, οὔτε εἶναι ἀσυνήθης ἡ προσπάθεια τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀσκήσῃ μίαν παρέμβασιν εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ Α ἢ τοῦ Β προσώπου. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ὁ ἄρτι κατελθὼν τοῦ βήματος ἠθέλησε νὰ συναγάγῃ ἐπιχείρημα ἐκ τοῦ, ὅτι ὁ νέος νόμος, μεταβάλλει τὰ προηγουμένως κρατοῦντα ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Κώδικος τῆς περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων νομοθεσίας καὶ ὅτι τάχα ἐπιβάλλει τὴν ὑποχρέωσιν τῆς ἀποστολῆς τῶν πρακτικῶν τοῦ δημαρχαιρεσιακοῦ σώματος εἰς τὸν Νομάρχην διὰ νὰ κρίνῃ. Ἐξ ἀφορμῆς τῆς παρατηρήσεώς του ἀνεδίφησα προχείρως τὸν νόμον καὶ δὲν εὗρον οὐδεμίαν διάταξιν ἡ ὁποία ἐπιβάλλει τὴν ἀποστολὴν τῶν πρακτικῶν τοῦ δημαρχαιρεσιακοῦ σώματος εἰς τὸν Νομάρχην. Ἑπομένως ἐξακολουθεῖ νὰ παραμένῃ ἐν ἰσχύϊ τὸ ἄρθρον 284 τῆς βασικῆς νομοθεσίας περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων περὶ ἀποστολῆς τῶν πρακτικῶν τὰ ὁποῖα συνδέονται μὲ τὴν ἐκλογὴν τοῦ Δημάρχου εἰς τὰ δικαστήρια. Ὁ νέος νόμος δὲν ἐκαινοτόμησε ἐν τούτῳ, δὲν ἔθεσε διάταξιν καὶ ἑπομένως οἱονδήποτε ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον ἐστηρίχθη ἐπὶ μιᾶς τοιαύτης δῆθεν διατάξεως, εἶναι ἐσφαλμένον.

§64Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ. Θὰ ἤθελα εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ νὰ ἐπαναλάβω ὅ,τι καὶ εἰς τὴν εἰσηγητικήν μου ἔκθεσιν ἐτόνισα ἐπὶ τοῦ θέματος τὸ ὁποῖον ἀπησχόλησε τὸν κ. Μπακόπουλον δηλαδὴ τοῦ, ἐὰν ἰσχύῃ τὸ ἄρθρον 184 τοῦ Κώδικος περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Ὁσονδήποτε καὶ ἐὰν ἐκτιμῶμεν τὸ κῦρος τῆς γνώμης τοῦ κυρίου πρώην Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἔχομεν ἐπ’ αὐτοῦ τὴν ἀπόφασιν τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας, δηλαδὴ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Συμβουλίου Ἐφετῶν Πατρῶν καὶ τὴν ἀπόφασιν τῆς ὁλομελείας τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας, αἱ ὁποῖαι ἀποφάσεις λέγουν ὅτι ἰσχύει τὸ ἄρθρον 184 τοῦ Κώδικος. Αὐτὸ τὸ σημεῖον εἶναι τὸ πλέον οὐσιῶδες καὶ ὀρθῶς τὸ ἔθεσεν ὁ κ. Καλλίας.

§65Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Ἐξ ἀφορμῆς τῆς διακοπῆς τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου θὰ ἤθελα νὰ ἀπαντήσω καὶ εἰς ἕνα ἕτερον ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον διετύπωσε καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς καὶ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Μπακόπουλος. Εἶπον ἀμφότεροι, ὅτι ὑπάρχει μία ἀμφισβήτησις ἐπὶ νομικοῦ θέματος καὶ ἔρχεται ἡ Βουλὴ νὰ τὴν λύσῃ. Περὶ αὐτοῦ, κύριοι συνάδελφοι πρόκειται; Ὑπῆρξε διαφορὰ μεταξὺ δύο ὀργάνων τῆς Διοικήσεως περὶ τοῦ πῶς θὰ ἑρμηνευθῇ μία διάταξις καὶ ἔρχεται ἡ Κυβέρνησις νὰ ζητήσῃ τὴν συνδρομὴν τῆς Νομοθετικῆς Ἐξουσίας ἢ πρόκειται περὶ ἀποπείρας εἰσαγωγῆς νομοθετήματος διὰ τὴν ἀνατροπὴν τοῦ δεδικασμένου; Εἶναι τελείως διάφορα τὰ πράγματα. Εἶναι σύγχυσις τῶν ἁρμοδιοτήτων καὶ σύγχυσις τῶν λειτουργῶν τῆς πολιτείας καὶ ὄχι ἐπιστημονικὴ διαφορὰ τὴν ὁποίαν καλεῖται ἡ Βουλὴ νὰ λύσῃ δίδουσα τὸ βάρος της πρὸς τὴν Α ἢ τὴν Β ἐπιστημονικὴν θεωρίαν ἢ ἀντίληψιν.

§66Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὴ ἡ σύγχυσις πρέπει νὰ παραμείνῃ ἢ νὰ διορθωθῇ;

§67Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον συμβαίνει εἶναι τὸ ἑξῆς, ὅτι σκοπὸς τοῦ νομοθετήματος δὲν εἶναι νὰ ἄρῃ, ὅπως εἴπατε σεῖς, ἀμφισβήτησιν περὶ τὴν ἑρμηνείαν· σκοπὸς τοῦ νομοθετήματος εἶναι νὰ ἀνατρέψῃ τὸ δεδικασμένον, δηλαδὴ τὴν δοθεῖσαν ὑπὸ τῶν δικαστηρίων ἑρμηνείαν καὶ δὴ ἐπὶ συγκεκριμένης ὑποθέσεως.

§68Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν ἄποψιν αὐτὴν ἡμεῖς τὴν ἐθεωρήσαμεν καὶ τὴν θεωροῦμεν αὐθαίρετον καὶ ἀβάσιμον.

§69Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Εἴπατε καὶ προηγουμένως, ὅτι ἐκεῖνο ποὺ λέγομεν ἡμεῖς; ὅτι δηλαδὴ ἐμπνέεται ἀπὸ ὡρισμένην ἀφορμὴν τὸ συγκεκριμένον νομοθέτημα, δύνασθε νὰ τὸ ἀντιστρέψητε καὶ νὰ τὸ εἴπητε εἰς ἡμᾶς, ὅτι τάχα ἡμεῖς ἐνδιαφερόμεθα διὰ τὸν ἀντίθετον τοῦ ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου ἐπιδιωκομένου σκοποῦ. Ἀπαντῶ τὰ ἑξῆς: Τὸ νὰ ὑποστηρίζῃ κανεὶς τὴν τήρησιν τῶν νόμων καὶ τῶν δικαστικῶν ἀποφάσεων δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ νὰ ἐξομοιωθῇ πρὸς τὴν ἀθέτησιν τῶν νόμων καὶ πρὸς τὴν ἀσέβειαν εἰς τὰς δικαστικὰς ἀποφάσεις. Κατὰ συνέπειαν δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιστρέψητε τοὺς ὅρους λέγοντες, ὅτι ἡ προσπάθεια τῆς παραβιάσεως τῶν νόμων καὶ τῆς ἀνατροπῆς τοῦ δεδικασμένου ἰσοῦται πρὸς τὴν προσπάθειαν τηρήσεως τῶν νόμων καὶ σεβασμοῦ τῶν δικαστικῶν ἀποφάσεων.

§70Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι αὐτὸ εἶναι τὸ ζητούμενον.

§71Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Ὄχι, κύριε συνάδελφε! Δὲν εἶναι αὐτό. Εἶναι προσπάθεια, τὴν ὁποίαν δὲν ἐπιθυμῶ νὰ χαρακτηρίσω, ἡ προσπάθεια ἐξομοιώσεως δύο τελείως ἀντιθέτων πραγμάτων, ἡ προσπάθεια τῆς τηρήσεως τῶν ἐκδεδομένων δικαστικῶν ἀποφάσεων καὶ ἡ προσπάθεια τῆς ἀνατροπῆς αὐτῶν διὰ νόμου. Κύριοι βουλευταί, τὴν ἀξίαν τοῦ νομοθετήματος καὶ τὸ ἐσφαλμένον αὐτοῦ δὲν τὸ ἀποδεικνύει μόνον ἡ ἀτυχὴς βασική του ἀρχή, τὸ ἀποδεικνύει τὸ σύνολον τῶν θεμάτων, τὰ ὁποῖα ἀντιμετωπίζει, διότι μέσα εἰς τὰ δύο του ἄρθρα, δηλαδή, εἰς τὰς τρεῖς παραγράφους τοῦ πρώτου ἄρθρου καὶ εἰς τὴν μίαν τοῦ δευτέρου, θίγονται τέσσαρα θέματα, τὰ ὁποῖα ἁμιλλῶνται μεταξὺ των ποῖον εἶναι περισσότερον ἐσφαλμένον τοῦ ἄλλου. Διότι, διὰ μὲν τῆς πρώτης παραγράφου, ὅπως ἐξέθεσα ἤδη, ἀνατρέπει τὴν καθιερωμένην ἀρχὴν τοῦ ἐλέγχου τοῦ κύρους τῶν ἐκλογῶν ὑπὸ τοῦ δικαστηρίου. Ἀλλ’ ἔρχεται ἡ δευτέρα παράγραφος, ἡ ὁποία ἐπιδεινώνει ἀκόμη περισσότερον τὰ πράγματα. Καὶ ἡ δευτέρα παράγραφος λέγει, ὅτι αἱ ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου ἀποφάσεις τῶν Νομαρχῶν εἶναι ἔγκυροι. Τί σημαίνει τοῦτο; Ὅτι δὲν ἀνατρέπει μόνον τὴν ἀρχήν, ἀλλὰ δίδει εἰς τὴν ἀνατροπὴν καὶ ἀναδρομικὴν δύναμιν. Ὅταν πρὸ ἐτῶν συνεζητεῖτο τὸ σχέδιον τοῦ Συντάγματος, ἐγένετο μακρὰ συζήτησις εἰς τὴν Συνταγματικὴν Ἐπιτροπὴν ἐπὶ προτάσεως νὰ προβλεφθῇ δι’ ἐθνικῆς συνταγματικῆς διατάξεως ὁ ἀποκλεισμὸς τῆς ἀναδρομικῆς δυνάμεως τῶν νόμων. Διότι, εἶναι γνωστόν, πόσον ἐπικίνδυνον πρᾶγμα εἶναι νὰ δίδωμεν δύναμιν ἀναδρομικὴν εἰς τοὺς νόμους εἴτε διὰ μιᾶς σαφοῦς ἀναδρομῆς, εἴτε διὰ μιᾶς ἑρμηνευτικῆς διατάξεως, εἴτε διὰ τῆς διατάξεως τοῦ τύπου, ὡς ἡ προκειμένη, δηλαδή, διὰ τῆς ἐπικυρώσεως πράξεων, αἱ ὁποῖαι, ὅταν ἐξεδόθησαν, δὲν ἦσαν ἔγκυροι. Δέν ἔκρινε τότε ἀναγκαῖον ἡ Συνταγματικὴ Ἐπιτροπὴ νὰ περιλάβῃ εἰς τὸ Σύνταγμα τὴν διάταξιν, ὄχι διότι δὲν τὴν εὗρεν ὀρθήν, ἀλλὰ διότι θὰ περιεῖχε μίαν ὑποψίαν πρὸς τὸν συντεταγμένον νομοθέτην, ἡ ὁποία δὲν ἐπετρέπετο νὰ ὑπάρχῃ εἰς ἕνα συνταγματικὸν κείμενον, νὰ θεωρηθῇ, δηλαδή, ὁ συντεταγμένος νομοθέτης, ἡ συνήθης νομοθετικὴ ἐξουσία ὡς ὕποπτος, ὅτι θὰ προέβαινεν, εἰς τὴν ὑστερόβουλον καθιέρωσιν διατάξεων μὲ ἀναδρομικὴν δύναμιν. Πάντως τὸ θέμα συνεζητήθη διὰ μακροῦ καὶ ἐλέχθησαν ἄπειρα παραδείγματα διατάξεων νόμων, αἱ ὁποῖαι διὰ τῆς ἀναδρομικῆς δυνάμεως παρεβίαζον ὅ,τι ἀποτελεῖ τὸν σκοπὸν καὶ τὴν ἀποστολὴν τοῦ νομοθέτου.

§72Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἠμπορεῖτε νὰ προσθέσητε, ὅτι δέν ὑπῆρχε δευτέρα γνώμη εἰς τὸ θέμα, οὔτε μία διαφωνία βουλευτοῦ ὅλης τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ θέματος, διότι πράγματι μόνον ἡ σκέψις, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ὕποπτος τοιούτων καταχρήσεων ὁ κοινὸς νομοθέτης, μᾶς ἐξηνάγκασε τότε νὰ μὴ περιληφθῇ ἡ ἐπίσημος αὐτὴ καταδίκη τοῦ κοινοῦ νομοθέτου μέσα εἰς τὸ Σύνταγμα.

§73Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Εἶπον, κύριοι συνάδελφοι, πρῶτον, ὅτι εἶναι ἀτυχὴς ἡ ἀρχή, δεύτερον, ὅτι δίδει ἀναδρομικὴν δύναμιν. Ἀλλὰ δὲν σταματᾷ ἐκεῖ τὸ νομοσχέδιον, ἔχομεν τὴν τρίτην παράγραφον τοῦ ἄρθρου 1 διὰ τῆς ὁποίας ἐπέρχεται καὶ ἀνατροπὴ τοῦ δεδικασμένου. Ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι τὰ δικαστήρια δὲν θὰ ἐδέχοντο κἂν νὰ ἐφαρμόσουν τὴν τρίτην παράγραφον, ὡς περιέχουσαν παραβίασιν τῆς διακρίσεως τῶν λειτουργιῶν τῆς Πολιτείας. Ἡ τρίτη διάταξις, νομίζω, ὅτι εἶναι ἀντισυνταγματική. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τῆς συνταγματικότητος, εἶναι καὶ ἄτυπος· διότι ἄτοπος εἶναι ἡ ἀναδρομικὴ δύναμις εἰς τοὺς νόμους καὶ ἀκόμη ἀτοπωτέρα ἡ προσβολὴ διὰ διατάξεων νόμων κριθεισῶν ἤδη ὑποθέσεων, δηλαδή, ἡ ἀνατροπὴ καὶ αὐτοῦ τούτου τοῦ δεδικασμένου. Ἀλλὰ τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον προκειμένου νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὸν ἕτερον ἐκ τῶν σκοπῶν, διὰ τοὺς ὁποίους εἰσήχθη εἰς τὴν Βουλήν, τὸν καὶ κυριώτερον, δὲν σταματᾷ ἐδῶ, διότι καὶ μετὰ τὴν μεταβολὴν τῆς ἀρχῆς καὶ μετὰ τὴν ἀναδρομικὴν δύναμιν καὶ μετὰ τὴν ἀνατροπὴν τοῦ δεδικασμένου, πάλιν ἐκινδύνευεν ἡ περίπτωσις ἡ ὁποία ὤθησε τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν νὰ τὸ εἰσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλήν. Καὶ διὰ τοῦτο προσετέθη καὶ τὸ ἄρθρον 2, τὸ ὁποῖον κάμνει τί; Μεταβάλλει καὶ τὴν διαδικασίαν, διότι χωρὶς μεταβολὴν τῆς διαδικασίας διέτρεχε κίνδυνον νὰ μὴ περισώσῃ τὴν ὑπόθεσιν διὰ τὴν ὁποίαν κατεσκευάσθη. Διότι θὰ ἦτο παράδοξον, ν’ ἀποδώσῃ κανεὶς τὸ δεύτερον ἄρθρον εἰς μίαν ἀκαδημαϊκὴν ἐπιθυμίαν, ἄλλως νὰ κρίνωνται τὰ πράγματα εἰς τὸ μέλλον. Πρῶτον, διότι ἡ διάταξις ἦτο σαφὴς καὶ ἡ διαδικασία τῶν τριῶν ἐκλογῶν εἶναι ἀρκετὰ μακρὰ καὶ ἀκόμη δύναμαι νὰ προσθέσω καὶ πολυτελής, δεύτερον, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνδέῃ κανεὶς βασικὴν μεταβολὴν πρὸς μίαν συγκεκριμένην περίπτωσιν οὔτε χρονικῶς, ἐὰν θέλῃ, τοὐλάχιστον, νὰ εἶναι ἀπαρεξήγητος καὶ τρίτον, διότι ἡ διάταξις τοῦ δευτέρου ἄρθρου ἐν συνδυασμῷ μὲ τὴν τρίτην παράγραφον τοῦ ἄρθρου 1, καθ’ ἣν ἐπανεισάγεται πρὸς κρίσιν εἰς τὸ δικαστήριον ἡ ὑπόθεσις Μεσολογγίου, δίδουν τὸ μέτρον τῆς ἀξίας καὶ τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 2. Ἔχομεν, λοιπόν, ἕνα νομοθέτημα, τὸ ὁποῖον λύει τέσσερα θέματα καὶ ἠκούσατε πὼς τὰ λύει. Μεταβάλλει διὰ τῆς πρώτης παραγράφου τοῦ ἄρθρου 1 τὴν βασικὴν ἀρχὴν νὰ κρίνεται ἡ ἐκλογὴ τῶν Δημάρχων ὑπὸ τῆς τακτικῆς δικαιοσύνης καὶ θεσπίζει νὰ κρίνεται αὕτη ὑπὸ τῆς διοικήσεως, καθιερώνει ἀναδρομικὴν δύναμιν διὰ τῆς δευτέρας παραγράφου, προσβάλλει τὸ δεδικασμένον διὰ τῆς τρίτης καὶ διὰ τοῦ δευτέρου ἄρθρου ἀνατρέπει τὴν μέχρι τοῦδε κρατοῦσαν διαδικασίαν. Νομίζετε, κύριοι βουλευταί, ὅτι παραμένει ἴχνος νομοθετικῆς ἀρτιότητος εἰς τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον, ὥστε νὰ τὸ περιβάλῃ ἡ Βουλὴ διὰ τῆς ψήφου της; Λυποῦμαι διότι εἶναι τὸ πρῶτον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἦλθεν εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς παρούσης Βουλῆς καὶ εἴπομεν τότε, ὅταν τὸ εἴδομεν μὲ βαθυτάτην ἀπογοήτευσιν ὅτι εἶναι νομοσχέδιον κομματικὸν καὶ προσωπικὸν καὶ ἐξεφράσαμεν τὴν πρώτην φορὰν σχεδὸν ὁμόθυμον τὴν ἐπιθυμίαν ν’ ἀποσυρθῇ. Εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν, βεβαίως, ἡ πειθαρχία τῶν κυβερνητικῶν βουλευτῶν, περιέσωσε τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, ὅταν ὅμως ἦλθεν ἡ κατ’ ἄρθρον συζήτησις, ἡ πλειοψηφία τῆς Ἐπιτροπῆς, συμπεριλαμβανομένων καὶ συναδέλφων τῆς κυβερνητικῆς παρατάξεως, ἀνέτρεψε τὸ σύνολον τοῦ περιεχομένου καὶ ἀφῆκε μόνον μίαν διάταξιν διὰ νὰ περισώσῃ ὅσας δημοτικὰς ἐκλογὰς δὲν ἔχουν προσβληθῆ, δηλαδὴ ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι ὁπωσδήποτε, κατ’ ἐμέ, δὲν κινδυνεύουν, οὔτε ἐκινδύνευσαν. Ἐλέχθη βεβαίως, ὅτι ἐὰν δὲν θεσπισθῇ, τοὐλάχιστον, ἡ μεταβατικὴ διάταξις περὶ ἐπικυρώσεως τῶν ἐκλογῶν ποὺ δὲν ἔχουν προσβληθῆ, θὰ ἠδύνατο νὰ δημιουργηθῇ σάλος. Ποιὸς σάλος ὅμως; Αἱ ἐκλογαί, αἱ ὁποῖαι εἶχον δώσει ἀφορμὴν εἰς ἀμφισβητήσεις, εἶναι πολὺ φυσικὸν νὰ εἶχον προσβληθῆ εἰς χρόνον ἐγγύτερον πρὸς τὰς ἐκλογάς. Εἶναι δυνατὸν ν’ ἀνευρεθοῦν λόγοι ἐκ τῶν ὑστέρων διὰ ν’ ἀκυρώσουν μὴ ἀμφισβητηθείσας ἐκλογάς; Ἀλλὰ θὰ προσέθετον καὶ κάτι ἄλλο, ἐὰν ὑπῆρξε παραβίασις τοῦ νόμου καὶ εἴς τινας ἄλλας ἐλαχίστας περιπτώσεις, νομίζετε, ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ ἔλθῃ ἡ Βουλή, παραβιάζουσα τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ, ἡ ὁποία ἐξεδηλώθη ἐπὶ τῇ βάσει ὡρισμένου νόμου, νὰ μεταβάλῃ ἐκ τῶν ὑστέρων τὴν τύχην τῶν δημοτικῶν αὐτῶν ἐκλογῶν; Ὥστε χωρὶς κατ’ οὐσίαν νὰ ὑπάρχῃ κίνδυνος εὐρείας ἐφαρμογῆς, ἐὰν ὑπῆρχε ἀνάγκη εἴς τινας περιπτώσεις ἡ κρίσις ὑπὸ τῶν δικαστηρίων νὰ ἐπαναφέρῃ τὰ πράγματα εἰς τὴν προσήκουσαν θέσιν, δὲν νομίζω, ὅτι θ’ ἀπετέλει λόγον νὰ ψηφισθῇ τὸ παρὸν νομοθέτημα, ἔστω καὶ ὑπὸ τὴν ὄντως, ἀσυγκρίτως καλυτέραν μορφήν, ὑπὸ τὴν ὁποίαν τὸ ἔφερεν ἐνώπιον τῆς ὁλομελείας ἡ ἄποψις τῆς πλειοψηφίας τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Ἐγώ, κύριοι συνάδελφοι, νομίζω ὅτι, καὶ ἡ διάταξις αὐτὴ καὶ ἡ περιωρισμένη μορφὴ τοῦ νομοθετήματος εἶναι περιττὴ καὶ περιέχει μίαν προσπάθειαν ἐξοικονομήσεως τῶν πραγμάτων, τὸ ὀρθόν, τὸ ἀπολύτως ἀκέραιον, τὸ ἀναμφισβήτητον, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι ἐνδεδειγμένον διὰ νομοσχέδια, ὡς τὸ παρόν, εἶναι ἡ πλήρης ἀπόρριψις. Ἀλλὰ βεβαίως εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν ἡ ὁλομέλεια τῆς Βουλῆς ἤθελε κάπου νὰ σταθῇ, ἀναμφισβητήτως δὲν συγκρίνεται ἡ διατύπωσις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς πρὸς τὴν διατύπωσιν τοῦ νομοσχεδίου. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους, προτείνω τὴν ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἀπόρριψιν τοῦ νομοσχεδίου. Κύριοι βουλευταί, ἡ ἀπογοήτευσις τὴν ὁποίαν προὐκάλεσε τὸ παρὸν νομοσχέδιον εἰς τὴν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, μίαν ἀναμένει συνέχειαν, τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία νὰ τὸ ἀπορρίπτῃ. Θὰ εἶναι πρᾶξις, ἡ ὁποία ἀναμφιβόλως θὰ εἶναι ὑπὲρ τοῦ Σώματος καὶ ἐὰν βλάψῃ τὴν Κυβέρνησιν διὰ μίαν συγκεκριμένην περίπτωσιν Δημάρχου, θὰ ὠφελήσῃ, ἀναμφιβόλως καὶ τὸ παρὸν Κοινοβούλιον ἐν τῷ συνόλῳ του, καὶ τὸν θεσμὸν τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ ἐν γένει μία ἀπόφασις ἡ ὁποία θὰ λέγῃ «ὄχι» εἰς μίαν προσπάθειαν παρεμβάσεως εἰς τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ἐκλέγονται οἱ Δημοτικοὶ Ἄρχοντες καὶ εἰς τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον κρίνουν τὰ περὶ τῶν ἐκλογῶν τὰ ὑπὸ τῶν παγίων νόμων ὁριζόμενα δικαστήρια. (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα. Χειροκροτήματα).

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Λυκουρέζος ἔχει τὸν λόγον.

§75Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Εἰλικρινῶς δὲν ἐπίστευον, κύριοι βουλευταί, ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν θὰ ἐπέμενε ἐπὶ τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου ὑπὸ τὴν ἀρχικὴν μορφήν, ὑπὸ τὴν ὁποίαν τὸ κατέθεσεν εἰς τὴν Βουλήν. Καὶ ὁμολογῶ ὅτι ἐπίσης δὲν ἀνέμενον ὅτι ὁ τέως Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀρκαδίας βουλευτὴς κ. Μπακόπουλος, θὰ ἀνελάμβανεν μὲ τόσην ἐπιμονὴν καὶ μὲ τόσον ζῆλον τὴν ὑπεράσπισιν τοῦ νομοσχεδίου. Πρέπει κύριοι βουλευταί, νὰ διακρίνωμεν σαφῶς τὰ δύο βασικὰ θέματα τὰ ὁποῖα θίγει τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον. Τὸ πρῶτον εἶναι ἡ θεωρητικὴ ἀρχή, ἡ θεμελιώδης ἀρχή, ἐὰν δηλαδὴ τὸ κῦρος τῆς ἐκλογῆς τῶν αἱρετῶν σωμάτων εἰς τὴν Δημοκρατίαν πρέπει νὰ ἐλέγχεται ἀπὸ τὴν Δικαστικὴν ἐξουσίαν, ἢ ἀπὸ τὴν Διοικητικὴν ἀρχήν. Εἶναι θέμα βασικόν, θέμα θεμελιῶδες εἰς τὸ ὁποῖον ἐγὼ νομίζω ὅτι δὲν ἐπιτρέπονται μεγάλαι καὶ σοβαραὶ ἀντιγνωμίαι, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει εἶναι θέμα τὸ ὁποῖον ἐπιδέχεται πᾶσαν θεωρητικὴν ἀνάπτυξιν. Καὶ ἐὰν ἐν ὄψει καθιερώσεως ἑνὸς νέου ἐκλογικοῦ νόμου ἐπρόκειτο σήμερον ν’ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ καὶ ποῖον θὰ εἶναι τὸ ἁρμόδιον ὄργανον, τὸ ὁποῖον θὰ ἐλέγξῃ τὰς ἐκλογάς, τὸ θέμα θὰ ἦτο ἐπιδεκτικὸν πάσης συζητήσεως καὶ πᾶν ἐπιχείρημα θὰ ἦτο συζητήσιμον καὶ θὰ ἔπρεπε διὰ μακρῶν νὰ ἐξετασθῇ διὰ νὰ καταλήξῃ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν ὀρθοτέραν γνώμην. Ἀλλὰ ἐδῶ δὲν πρόκειται, κύριοι βουλευταί, νὰ ψηφίσωμεν νόμον ρυθμίζοντα γενικῶς διὰ τὸ μέλλον τὴν διαδικασίαν ἐλέγχου τῶν ἐκλογῶν. Συζητοῦμεν περὶ θεμελιωδῶν ἀρχῶν ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ἑνὸς νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἐπιδιώκει ἐντελῶς ἄλλους σκοπούς. Κύριοι βουλευταί, ἡ παράγραφος 1 τοῦ ἄρθρου 1 ἀφορᾷ παρεμπιπτόντως τὸ ζήτημα τοῦ ποῖος πρέπει νὰ ἐλέγχῃ, ποία ἀρχὴ πρέπει νὰ ἐλέγχῃ τὸ κῦρος τῶν ἐκλογῶν τῶν αἱρετῶν Σωμάτων. Ἡ παράγραφος 2 τοῦ ἄρθρου 1 καὶ τὸ ἄρθρον 2 δίδει ἀνάγλυφον τὴν εἰκόνα τοῦ πραγματικοῦ σκοποῦ, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει τὸ νομοθέτημα. Διότι διὰ τῆς παραγράφου 2 τοῦ ἄρθρου 1 καὶ διὰ τοῦ ἄρθρου 2 χωρὶς καμμίαν συγκάλυψιν ἐπιδιώκεται νὰ ἀνατραποῦν δικαστικαὶ ἀποφάσεις καὶ ἐπιδιώκεται τροποποίησις τοῦ ἰσχύοντος ἐκλογικοῦ νόμου διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ α ἢ β ἀποτέλεσμα εἰς μίαν συγκεκριμένην περίπτωσιν. Ἐπεκαλέσθη ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀρκαδίας τέως Ὑπουργὸς τὸ δεδικασμένον, ὅτι τὸ «δεδικασμένον ἀντὶ ἀληθείας ἔχεται». Ἡ ἀρχὴ εἶναι ὀρθὴ κ. Μπακόπουλε, ἀλλ’ ἀκριβῶς ὑπὲρ αὐτῆς τῆς ἀρχῆς ἀγωνιζόμεθα, διότι ὅταν ἔχωμεν ἀπόφασιν τῆς μείζονος ὁλομελείας τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας καὶ ἀπόφασιν τοῦ δικαστηρίου τῶν ἐν Πάτραις Ἐφετῶν, ἀμφοτέρων ρυθμιζόντων ὁριστικῶς καὶ τελεσιδίκως τὸ θέμα, νομίζω, ὅτι ἄλλο δεδικασμένον δὲν χρειάζεται. Ἡ ἔννοια τοῦ νόμου εἶναι σαφὴς καὶ οἱαδήποτε ἑρμηνεία θὰ ὁδηγήσῃ εἰς παρερμηνείαν. Ἀλλὰ καὶ ποία ἦτο ἡ ἀνάγκη νὰ προσφύγωμεν εἰς τὴν Βουλὴν διὰ νὰ δώσῃ ὀρθὴν ἑρμηνείαν, ἐὰν δεχθῶμεν ὅτι ἡ σχετικὴ διάταξις τοῦ νόμου ἐπεδέχετο Α ἢ Β ἑρμηνείαν, ὅταν ἔχωμεν τὰς ἀποφάσεις τῶν ἀνωτάτων δικαστηρίων, τῆς μείζονος ὁλομελείας τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας καὶ τῶν ἐν Πάτραις Ἐφετῶν; Κατὰ ποίαν λογικὴν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ συζήτησις περὶ περαιτέρω ἑρμηνείας τοῦ νόμου, ἐφ’ ὅσον τὰ ἀνώτατα δικαστήρια ἡρμήνευσαν ἀπολύτως σαφῶς τὸν νόμον καὶ κατὰ ποίαν λογικὴν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ δεδικαιολογημένη ἡ ἄποψις τοῦ ἐξ Ἀρκαδίας συναδέλφου, ὅτι τάχα εἰς τὰ νομικὰ θέματα εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχουν καὶ τρίται ἑρμηνεῖαι; Ποίαν ἀνάγκην ἔχομεν οἱασδήποτε ἑρμηνείας, ὅταν ὁ νόμος εἶναι τόσον σαφὴς καὶ τὴν ἔννοιαν τοῦ νόμου ἐπικυρώνουν δικαστικαὶ ἀποφάσεις; Συνεπῶς, κ. βουλευταί, οὐδεμία ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι διὰ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου ἐπιδιώκεται ἡ ἀνατροπὴ τῆς σαφοῦς ἐννοίας τοῦ νόμου ἐπὶ τῷ μοναδικῷ σκοπῷ νὰ ἐπιτευχθοῦν ὡρισμέναι α ἢ β καταστάσεις εἰς μίαν συγκεκριμένην περίπτωσιν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶπεν, ὅτι ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκλογὴν τοῦ Δημάρχου Μεσολογγίου διέταξεν ἤδη νὰ ἐκτελεσθῇ ἡ ἀπόφασις τοῦ Ἐφετείου Πατρῶν. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω, ὅτι ὅταν τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον συνεζητεῖτο ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς τῶν Ἐσωτερικῶν οὐδεμία τοιαύτη διαταγὴ εἶχεν ἐκδοθῆ, ὅταν δὲ μετὰ τὴν πρώτην συνεδρίασιν τῆς Ἐπιτροπῆς κατέστη ἔκδηλος ἡ ἀντίθεσις σχεδὸν ὅλων τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς, ἀνεβλήθη ἡ συνεδρίασις καὶ εἰς τὴν δευτέραν συνεδρίασιν κατετέθη εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῶν Ἐσωτερικῶν πρόσφατος τηλεγραφικὴ διαταγὴ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ πρὸς τὸν Νομάρχην Μεσολογγίου περὶ ἐκτελέσεως τῆς ἀποφάσεως τοῦ Ἐφετείου Πατρῶν. Ἐὰν λοιπὸν τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον ἔδωκεν ἀφορμὴν εἰς τὴν κατάθεσιν τοῦ νομοσχεδίου, κατὰ τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν, τὸ θέμα τῆς ἐκλογῆς Μεσολογγίου, πρόκειται νὰ ρυθμισθῇ σύμφωνα μὲ ὅσα ἐπιτάσσει ἡ ἀπόφασις τοῦ δικαστηρίου τῶν ἐν Πάτραις Ἐφετῶν, διερωτῶμαι διὰ ποῖον λόγον ὑπάρχει ἡ παράγραφος 2 τοῦ ἄρθρου 1 διὰ τῆς ὁποίας δίδεται ἡ εὐχέρεια νὰ ἐπανεξετασθοῦν αἱ ἀποφάσεις τῶν δικαστηρίων, δηλαδὴ νὰ ἀνατραποῦν, διότι παραλλήλως πρὸς τὴν 2 παράγραφον τοῦ ἄρθρου 1, ὑπάρχει καὶ τὸ ἄρθρον 2, τὸ ὁποῖον καθιερώνει τὴν τρίτην καὶ δευτέραν ἐκλογὴν διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπιδιώκεται. Εἶναι συνεπῶς σαφὴς ὁ σκοπός, ὁ ὁποῖος ἐπιδιώκεται ὑπὸ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου. Δὲν σᾶς ἀποκρύπτω, ὅτι εἶχα τὴν ἐλπίδα, ὅτι δὲν θὰ ἐπέμενεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου ὡς ἀρχικῶς τὸ ὑπέβαλε καὶ προτιθέμενος νὰ λάβω τὸν λόγον, ἤθελα ἁπλῶς νὰ ἐλέγξω τὴν διὰ τῆς τροπολογίας τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς παρέκκλισιν ἀπὸ τῆς θεμελιώδους ἀρχῆς τοῦ ἐλέγχου τῶν ἐκλογῶν ἀπὸ τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας. Προεβλήθη ὡς λόγος, ὅτι ἐὰν ἡ παρέκκλισις αὕτη δὲν καθιερωθῇ θὰ ἐπέλθῃ ἀνωμαλία. Οὐδεμία, κ. βουλευταί, πρόκειται νὰ ἐπέλθῃ ἀνωμαλία. Ὅλαι αἱ ἐκλογαὶ ἔχουν ἤδη περαιωθῆ καὶ κατὰ ἐλαχίστων ἐκλογῶν ἔχουν ὑποβληθῆ ἐνστάσεις. Συνεπῶς ἐὰν τυχὸν τὰ πρακτικὰ τῶν ἐκλογῶν— ἔστω καὶ μὲ κάποιαν καθυστέρησιν—ἀποσταλοῦν εἰς τὰ ἁρμόδια πρωτοδικεῖα καὶ εἰρηνοδικεῖα πρὸς ἔλεγχον, ὡς ἐπιτάσσει τὸ ἄρθρον 184 τοῦ νόμου περὶ δήμων καὶ κοινοτήτων, τὴν ἰσχὺν τοῦ ὁποίου καὶ τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας καὶ τὸ Συμβούλιον τῶν ἐν Πάτραις Ἐφετῶν ἀνεγνώρισαν, δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω εἰς ποίαν ἀνωμαλίαν θὰ περιέλθῃ ὁ τόπος. Τοὐναντίον κ. βουλευταὶ ἐπιθυμῶ ἐπὶ τοῦ θέματος νὰ ἐπισύρω ἰδιαιτέρως τὴν προσοχήν σας. Δὲν ὑπάρχει ἐπικινδυνωδεστέρα ἀνωμαλία ἀπὸ τὸ προηγούμενο, τὸ ὁποῖον δημιουργοῦν αἱ παρεκκλίσεις ἀπὸ βασικὰς ἀρχάς, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ διέπουν τὰ δημοκρατικὰ πολιτεύματα, διότι ἐὰν ἡ παρέκκλισις αὐτὴ δύναται νὰ δικαιολογηθῇ σήμερον κατὰ τὸν α ἢ β τρόπον ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, τοῦ ὁποίου τὰς θεωρητικὰς ἐπὶ τοῦ προκειμένου διαθέσεις δὲν θέλω νὰ ἀμφισβητήσω, δὲν νομίζω κ. βουλευταί, ὅτι εἶναι συγχωρημένον εἰς ἡμᾶς χάριν μιᾶς συγκεκριμένης περιπτώσεως καὶ χάριν μιᾶς ὡρισμένης σκοπιμότητος νὰ παρεκκλίνωμεν ἀπὸ μιᾶς βασικῆς ἀρχῆς, ἡ ὁποία ἀναμφισβητήτως εἶναι διασφαλιστικὴ τοῦ δημοκρατικοῦ μας πολιτεύματος, κατοχυρώνουσα τὸν θεσμὸν τῆς ἐκλογῆς τῶν αἱρετῶν ἀρχόντων. (Χειροκροτήματα).

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Πουλίτσας ἔχει τὸν λόγον.

§77Π. ΠΟΥΛΙΤΣΑΣ. Τὸ θέμα ἔχει μᾶλλον ἐξαντληθῆ. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν κατὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου ἐξέφρασε τὴν ἀπορίαν καὶ τὴν παρατήρησιν ἐν ταὐτῷ, διατὶ ἀσκεῖται τόσον δριμεῖα πολιτικὴ κατὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου καὶ εἰδικῶς κατὰ τῶν διατάξεων τῶν θεσπιζουσῶν ἁρμόδιον τὸν Νομάρχην πρὸς ἐκδίκασιν τοῦ κύρους τῶν ἐκλογῶν τῶν Δημάρχων, ἐνῷ ἀπὸ τοῦ παρελθόντος Ἀπριλίου ἡ γνώμη αὐτὴ εἶχε διατυπωθῆ εἰς ἐγκύκλιον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἡ ἀπορία θὰ ἦτο βεβαίως εὔλογος καὶ ἴσως θὰ ἔπρεπε νὰ μᾶς δώσῃ ἀφορμὴν ἀναστολῆς καὶ παύσεως τῆς ἀσκουμένης κριτικῆς ἐὰν δὲν εἶχεν ἐν τῷ μεταξὺ ἐπακολουθήσει ἄλλο τι οὐσιῶδες γεγονός. Ὅτι μάλιστα κατὰ τὸν παρελθόντα Ὀκτώβριον ἐξεδόθησαν ἀποφάσεις τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας ἐν εὐρυτάτῃ συνθέσει καὶ τοῦ δικαστηρίου τῶν ἐν Πάτραις Ἐφετῶν, διὰ τῶν ὁποίων ἡρμηνεύοντο αἱ σχετικαὶ διατάξεις τοῦ Κώδικος περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων καὶ ἀπεφαίνοντο τὰ δικαστήρια ταῦτα ὅτι ἡ διάταξις ἐκείνη, διὰ τῆς ὁποίας καθίσταντο ἁρμόδια τὰ δικαστήρια πρὸς ἐκδίκασιν τοῦ κύρους τῶν ἐκλογῶν, δὲν εἶχε καταργηθῆ διὰ νεωτέρου νόμου τοῦ 1454. Διὰ τῶν ἀποφάσεων τούτων ἡρμηνεύθη κατὰ τὸν πλέον ἐπίσημον καὶ κατηγορηματικὸν τρόπον τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἐγεννήθη καὶ ἑπομένως δὲν νομίζω, ὅτι ὑπῆρχε περίπτωσις, ἵνα εἰσαχθῇ εἰς τὸ Νομοθετικὸν Σῶμα νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἡρμηνεύετο ἡ διάταξις ἐκείνη. Ἐὰν πάλιν τὸ νομοσχέδιον ἀποσκοπῇ τὴν ἐκ νέου ρύθμισιν τοῦ οὐσιώδους αὐτοῦ ζητήματος, δὲν νομίζω, ὅτι ἀκολουθεῖται ἡ ὀρθοτέρα ὁδός. Ἡ ἡμετέρα νομοθεσία ὑπήγαγε τὴν ἐκδίκασιν τοῦ κύρους τῶν ἐκλογῶν εἰς τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν, τῶν βουλευτικῶν μάλιστα ἐκλογῶν, διὰ συνταγματικῶν διατάξεων. Δὲν εἶναι μόνον ἡ ἐκδίκασις, τὴν ὁποίαν ἀπονέμει ὁ νόμος, ὁ Κῶδιξ περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων διὰ τὴν ἐκδίκασιν τοῦ κύρους τῶν ἐκλογῶν, ἀλλὰ ὅλη ἡ ἐκλογικὴ διαδικασία ἔχει ἀνατεθῆ εἰς τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν, ἡ κατάρτισις τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων, ἡ ἐκδίκασις τῶν ἐνστάσεων, αἵτινες ὑποβάλλονται κατ’ αὐτήν, ἡ ἀνακήρυξις τῶν ὑποψηφίων βουλευτῶν καὶ δημοτικῶν ἀρχόντων, ἡ ἀνακήρυξις τῶν ἐπιτυχόντων. Ὅλον λοιπὸν τὸ σύστημα τῆς ἡμετέρας νομοθεσίας εἶναι, ἢ τοὐλάχιστον κατέληξε νὰ εἶναι, ἡ ὑπαγωγὴ πάντων τούτων τῶν ζητημάτων εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας. Καὶ εὐλόγως διαπορεῖ τις βλέπων τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον ἀνατρέπον καὶ θεσπίζον τὴν ἀρχὴν αὐτήν. Διὰ τίνα λόγον μία μεμονωμένη πρᾶξις, ἴσως οὐσιωδεστέρα πασῶν, τῆς κρίσεως τοῦ κύρους τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν κατ’ ἐξαίρεσιν νὰ ὑπαχθῇ εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τῶν Νομαρχῶν. Τοὐναντίον θὰ ἐνόμιζον, ὅτι διὰ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ἐξέθεσαν οἱ ἀξιότιμοι προλαλήσαντες θὰ ἔπρεπε τὸ κῦρος τῶν ἐκλογῶν ἀκόμη καὶ τῶν κοινοταρχῶν διὰ τὸ ὁμοιόμορφον τῆς νομοθετικῆς ρυθμίσεως, νὰ ὑπαχθῇ εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ δικαστηρίου. (Χειροκροτήματα).

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Βαρβούτης, Ὑπουργὸς ἄνευ Χαρτοφυλακίου, ἔχει τὸν λόγον.

§79Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἄνευ Χαρτοφυλακίου). Παρηκολούθησα, κύριοι βουλευταί, ἀπόψε μόνον τὴν συζήτησιν καὶ ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ κάμω τὴν ἑξῆς παρατήρησιν. Τὸ θέμα, ἐνῷ εἶναι πολιτικόν, ὄχι ὑπὸ τὴν κομματικὴν ἔννοιαν, ὑπὸ τὴν ἀνωτάτην ἔννοιαν τῆς πολιτικῆς, καὶ ἀνάγεται εἰς τὰς ἀρχὰς τῆς αὐτοδιοικήσεως, νομίζω, ὅτι χειρίζεται κατὰ τρόπον πάρα πολὺ νομικόν. Εἶμαι καὶ ἐγὼ νομικὸς καὶ εἶναι ἴσως μειονέκτημα, ὅτι εἰς τὰς συζητήσεις μας ἐπικρατεῖ ἡ νομικὴ ἐπιχειρηματολογία, πολλάκις εἰς βάρος τῆς πολιτικῆς οὐσίας. Ἤθελον νὰ καθορίσωμεν ἓν ὡρισμένον ὅριον ἐπὶ τοῦ θέματος, ἐὰν ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία δικαιοῦται νὰ κάμῃ αὐθεντικὴν ἑρμηνείαν τῶν νόμων. Τὸ δικαίωμα αὐτὸ εἶναι ἀναμφισβήτητον τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, διότι οὐδεὶς δύναται νὰ ἀμφισβητήσῃ εἰς τὸ πολιτειακὸν ὄργανον, εἰς τὸ ἀνώτατον μάλιστα πολιτειακὸν ὄργανον τὸ δικαίωμα καὶ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἑρμηνεύῃ τὰς ἰδίας αὐτοῦ πράξεις.

§80Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τὸ μέλλον.

§81Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἄνευ Χαρτοφυλακίου). Καὶ διὰ τὸ παρελθόν, κύριοι βουλευταί, τὸ θέμα εἶναι, ἐὰν κατὰ τὴν ἄσκησιν τῆς λειτουργίας αὐτῆς ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία ἀκολουθῇ ἀρχὴν νομοθετικῆς πολιτικῆς, συμφώνως πρὸς τὴν ἀρετὴν καὶ τὴν ἠθικήν. Ὀρθῶς ἀνέφερεν ὁ ἀγαπητός μου συνάδελφος κ. Στεφανόπουλος, ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ Συντάγματος δὲν ἐδέχθη νὰ ἀπαγορευθῇ ἡ ἀναδρομικότης τῶν νόμων διὰ συνταγματικῶν διατάξεων, διὰ νὰ μὴ θιγῇ ἡ ἠθικὴ ὑπόστασις τῶν Νομοθετικῶν Σωμάτων. Δὲν εἶναι ἡ ἄσκησις τοῦ δικαιώματος τῆς αὐθεντικῆς ἑρμηνείας τῶν νόμων, ἡ ὁποία ὑποτιμᾷ τὸ Νομοθετικὸν Σῶμα, εἶναι ἡ κακὴ χρῆσις τοῦ δικαιώματος τούτου, ἡ ὁποία ὑποτιμᾷ τὸ Σῶμα. Καὶ ἡ κακὴ χρῆσις τοῦ δικαιώματος τούτου δὲν θὰ κριθῇ μὲ νομικοὺς κανόνας, θὰ κριθῇ μὲ τὴν οὐσίαν καὶ μὲ τοὺς ἀνωτέρους ἐπιδιωκομένους πολιτικοὺς σκοπούς. Γνωρίζει ὁ σεβαστὸς συνάδελφος κ. Πουλίτσας, ὅτι ὑπάρχουν πολλαὶ διατριβαὶ καὶ πολλὰ συγγράμματα, ἐπὶ τῶν ἀρχῶν, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ διέπουν τὴν νομοθετικὴν πολιτικήν. Νομοθετικὴ πολιτικὴ δὲν σημαίνει μόνον θέσπισις κανόνων δικαίου. Σημαίνει καὶ ἑρμηνείαν, αὐθεντικὴν τῶν κανόνων δικαίου καὶ ὡς πρὸς τὸ παρελθόν, ὅταν παρίσταται ἀνάγκη. Καὶ ἡ ἑρμηνεία αὐτὴ εἶναι ὀρθὴ καὶ σεβαστὴ ἀρκεῖ νὰ διέπεται ἀπὸ τὴν βασικὴν ἀρχὴν τῆς Δημοκρατίας, ἀπὸ τὴν ἀρετὴν καὶ νὰ στηρίζεται εἰς ἠθικὴν νομοθετικὴν πολιτικήν, αὐτὰ ἐπὶ τοῦ γενικοῦ θέματος.

§82ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν ἔχει παρὰ τὴν μορφὴν αὐθεντικῆς ἑρμηνείας.

§83Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἄνευ Χαρτοφυλακίου). Δὲν ἠμποροῦσε, κ. βουλευταί, νὰ ἔχῃ παρὰ τὴν μορφὴν αὐθεντικῆς ἑρμηνείας. Ἄς εἰσέλθωμεν τώρα εἰς τὴν οὐσίαν, κ. συνάδελφοι. Τί εἶναι οὐσία; Οὐσία εἶναι ἡ ἀποκατάστασις τῶν ἀρχῶν τῆς αὐτοδιοικήσεως. Τὸ νομοθέτημα αὐτὸ θὰ ἤθελον νὰ κριθῇ κατὰ τὸν ἑξῆς τρόπον: Εἴτε εἰς βάρος τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία τὸ εἰσάγει, εἴτε ὑπὲρ αὐτῆς, νὰ κριθῇ ὡς πρὸς τὴν οὐσίαν. Διὰ τῶν διατάξεων αὐτῶν, καλῶς ἢ κακῶς διατυπωμένων, τί ἐπιδιώκεται; Ἐπιδιώκεται μήπως νὰ καταπατηθοῦν τὰ δικαιώματα τῆς πλειοψηφίας τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων ὑπὲρ ὡρισμένων προσώπων, τὰ ὁποῖα ἐκπροσωποῦν τὴν μειοψηφίαν καὶ μόνον; Ἐὰν ἐπεδιώκετο τοῦτο, τὸ νομοθέτημα εἶναι καταδικαστέον. Καὶ πρῶτος ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν θὰ τὸ κατεδίκαζε καὶ δὲν θὰ τὸ εἰσῆγεν. Ἐὰν ὅμως ἐπιδιώκεται τὸ ἐναντίον, ὅπως πιστεύω ὅτι ἐπιδιώκεται, νὰ μὴ ἀποκλεισθοῦν πρόσωπα κατὰ τὴν ψηφοφορίαν, λόγῳ μιᾶς κακῆς ἑρμηνείας καὶ κενοῦ τοῦ νόμου, νὰ κριθοῦν ἀπὸ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, πρόσωπα, τὰ ὁποῖα θὰ εἶχον τὴν πλειοψηφίαν, τότε τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἠθικὸν καὶ εἶναι σύμφωνον πρὸς τὴν ἀρχὴν τῆς αὐτοδιοικήσεως. Τοὐναντίον δὲν εἶναι σύμφωνον νὰ ἀποκλεισθῇ, λόγῳ τυπικῶν διατάξεων, ἡ αὐτοδιοίκησις τῶν δικαιωμάτων τῆς πλειοψηφίας. Τί θὰ γίνῃ ἐὰν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον; θὰ δικαιοῦνται πρόσωπα τὰ ὁποῖα, διότι δὲν ἐγένετο ἀπαρτία κατὰ τὴν δευτέραν συνεδρίασιν νὰ κριθοῦν ἀπὸ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, ἐὰν ἔχουν τὴν πλειοψηφίαν. Αὐτὸ σημαίνει κατοχύρωσιν τῆς ἀρχῆς τῆς αὐτοδιοικήσεως, τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ καθιερώνῃ καὶ τὸ Σύνταγμα καὶ τὴν καθιερώνει εἰς τὸ σχέδιον τοῦ Συντάγματος.

§84Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἑπτὰ μῆνας ἀπὸ τῆς ἐκλογῆς εἶναι σωστὸν νὰ μεταβάλλεται ὁ τρόπος τῆς ἐκλογῆς τοῦ δημάρχου; Εἶναι πολιτικὸν τὸ θέμα, τὸ δέχομαι νὰ τὸ μεταφέρωμεν εἰς τὸ ἐπίπεδον τοῦ πολιτικοῦ θέματος, ἀλλὰ τότε εἶναι εἰς βάρος τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ ὅτι ἐγένετο ἡ ἐκλογὴ τῶν δημάρχων εἰς ὅλους τοὺς Δήμους τοῦ Κράτους, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου, ὁ ὁποῖος ὁρίζει τὸν τρόπον ἐκλογῆς καὶ ἐρχόμεθα μετὰ 7 μῆνας ἢ 8 διὰ μίαν συγκεκριμένην ἐκλογὴν νὰ μεταβάλωμεν τὸν τρόπον τῆς ἐκλογῆς, εἶναι τοῦτο πολιτικὸν θέμα;

§85Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἄνευ Χαρτοφυλακίου). Ἔχετε λάθος. Δὲν μεταβάλλονται. Ὅλαι αἱ ἐκλογαὶ ἐκυρώθησαν ἀπὸ τοὺς νομάρχας.

§86Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ λέγω ὡς πρὸς τὸ ἄρθρον 2.

§87Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἄνευ Χαρτοφυλακίου). Πρῶτον, κύριοι βουλευταί, ἐκυρώθησαν ἀπὸ τοὺς νομάρχας. Ὡς πρὸς τὸ ἄρθρον 2, τὸ ἐπρόσεξα καὶ ἐγὼ αὐτὴν τὴν στιγμήν. Καὶ ἐὰν πλανῶμαι, σᾶς παρακαλῶ νὰ μοῦ τὸ ἀποδείξετε. Τί λέγει τὸ ἄρθρον 16, τὸ ὁποῖον τροποποιεῖται διὰ τοῦ ἄρθρου 9 τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου; Λέγει τὰ ἑξῆς: «........ (ἀναγινώσκει).......».

§88Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς τὸ ἑρμηνεύετε σεῖς; Διότι ἐλλείπατε, κύριε Βαρβούτη, κατὰ τὴν συζήτησιν, ἡ ὁποία ἐγένετο. Καὶ μάλιστα, ὅταν εἶχεν ἀνέλθει εἰς τὸ βῆμα ὁ κ. Μπακόπουλος, εἴχομεν μίαν διαλογικὴν ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ συζήτησιν καὶ εἶπεν ὁ κ. Μπακόπουλος, ὅτι αὐτὴν τὴν διατύπωσιν τὴν ἡρμήνευσεν ὁ κ. Λιανόπουλος, ἀπουσιάζοντος εἰς περιοδείαν τοῦ κ. Μπακοπούλου, κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος συμπίμπει πρὸς τὸ ἄρθρον 2 τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου. Ἀπήντησα, ὅτι ἀναγνωρίζω ἀπολύτως τὴν ἀμεροληψίαν τοῦ κ. Λιανοπούλου, ἀλλὰ ἡ ἑρμηνεία τὴν ὁποίαν ἔδωσεν εἶναι ἀπολύτως ἐσφαλμένη. Μάλιστα δὲν ἐδικαιοῦτο νὰ δώσῃ ἑρμηνείαν, διότι δικαιούμεθα νὰ δώσωμεν ἑρμηνείαν.............

§89Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἄνευ Χαρτοφυλακίου). Ἡμεῖς.

§90Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Οὔτε ἡμεῖς. Δικαιούμεθα νὰ δώσωμεν ἑρμηνείαν μόνον τότε, ὅταν ὑπάρχῃ ἀνάγκη ἑρμηνείας, ὅταν δὲν εἶναι σαφὴς ὁ νόμος. Ὅταν ὁ νόμος εἶναι σαφὴς δὲυ ὑπάρχει θέμα ἑρμηνείας. Εἴπατε προηγουμένως, ὅτι ἡμεῖς οἱ ἴδιοι θὰ ἔπρεπε νὰ κάμωμεν μίαν αὐθεντικὴν ἑρμηνείαν σήμερον. Δὲν δικαιούμεθα νὰ δώσωμεν κἂν αὐθεντικὴν ἑρμηνείαν ἐπὶ διατάξεως ἡ ὁποία εἶναι οὕτω πὼς διατυπωμένη. Δικαιούμεθα νὰ κάμωμεν τροποποίησιν, ἀλλὰ δὲν εἶναι νοητὴ ἡ αὐθεντικὴ ἑρμηνεία κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος νὰ εἶναι ἀντίθετος πρὸς τὴν ρητὴν ἔννοιαν τοῦ νόμου. Δὲν εἶναι νοητὴ αὐθεντικὴ ἑρμηνεία. Θὰ ἤθελον νὰ ὑποβάλω τὴν ἑξῆς ἐρώτησιν: Πῶς ἐξηγεῖτε σεῖς τὸν νόμον;

§91Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἄνευ Χαρτοφυλακίου). Ὅπως γνωρίζετε, ἡ ἑρμηνεία τοῦ νόμου δὲν κρίνεται μόνον ἐκ τοῦ γράμματος, ἀλλὰ πρωτίστως ἐκ τοῦ σκοποῦ τοῦ νόμου. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ: Ποῖος εἶναι ὁ σκοπὸς τῶν διατάξεων αὐτῶν, αἱ ὁποῖαι ρυθμίζουν τὴν ἐκλογὴν τοῦ δημάρχου ὑπὸ τοῦ σώματος τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου; Ὁ σκοπός των εἶναι νὰ ἐφαρμοσθῶσιν ὅλαι αἱ προϋποθέσεις, αἱ ὁποῖαι παρέχουν τὴν εὐχέρειαν καὶ τὴν δυνατότητα εἰς ἕκαστον τῶν δημοτικῶν συμβούλων νὰ ἀξιώσῃ τὴν ψῆφον τῆς πλειοψηφίας καὶ νὰ μὴ παρεμποδίζεται ἡ ἄσκησις τοῦ δικαιώματος τῆς πλειοψηφίας. Ἐὰν αὐτὸς εἶναι ὁ σκοπός, οἱαδήποτε ἑρμηνεία ἡ ὁποία δὲν ἀποκλείει τὸν Α ἢ τὸν Β νὰ φέρῃ τὸν ἑαυτόν του ὑπὸ τὴν κρίσιν τῶν δημοτικῶν συμβουλίων καὶ νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τὸ δημοτικὸν συμβούλιον νὰ ἀσκήσῃ τὰ δικαιώματα τῆς πλειοψηφίας, εἶναι σύμφωνος πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νόμου καὶ τὰς ἀρχὰς τοῦ νόμου καὶ πρὸς τὸ Σύνταγμα, ἐφ’ ὅσον τὸ Σύνταγμα καθιεροῖ σεβασμόν. (Χειροκροτήματα). Ἐάν αὐτὸς εἶναι ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου, εἶναι τοῦτο ἄξιον παντὸς ἐπαίνου καὶ ἀξία πάσης ἐπιδοκιμασίας ἡ διάταξις καὶ ἄξιος παντὸς ἐπαίνου ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία τὸ φέρει. Ἐάν, τοὐναντίον, σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου ἢ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἢ οἱουδήποτε ἄλλου εἶναι νὰ καταπνιγῇ ἡ θέλησις τῆς πλειοψηφίας τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου, τοῦτο ἀντίκειται εἰς τὴν ὀρθὴν πολιτικήν. Αὐτὴ εἶναι ἡ οὐσία, ἐπὶ τῆς ὁποίας ὀφείλομεν νὰ συζητήσωμεν καὶ ἂς μὴ εἰσερχώμεθα εἰς νομικὰς θεωρίας, τὰς ὁποίας ὅλοι σεβόμεθα, ἀλλ’ ἀπὸ τὰς ὁποίας ἡμεῖς οἱ νομικοὶ συχνὰ παρασυρόμεθα εἰς βάρος τῆς οὐσίας τοῦ θέματος. (Χειροκροτήματα).

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Κανελλόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§93Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι ὁ ἐπίλογος τοῦ ἀξιοτίμου καὶ ἀγαπητοῦ φίλου κ. Βαρβούτη ἦτο ἄξιος χειροκροτημάτων. Θὰ ἐχειροκρότουν καὶ ἐγὼ εὐχαρίστως, ἐὰν πράγματι τὸ περιεχόμενον τῶν λόγων του εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν ἦτο δυνατὸν νὰ συμπέσῃ πρὸς τὴν περὶ τοῦ νόμου στοιχειώδη καὶ θεμελιώδη ἀντίληψιν, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἔχωμεν. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία, ὅτι ἡ ἰδεολογικὴ ἀρχὴ ἡ ὁποία πρέπει νὰ μᾶς διέπῃ εἶναι ἡ οὐσιαστικὴ Δημοκρατία καὶ ὄχι ὁ τύπος ὁ Δημοκρατικός. Ἀλλὰ ἀπὸ τὴν ἄλλη μεριά, κύριοι συνάδελφοι, δὲν ὑπάρχει καμμιὰ ἀμφιβολία ὅτι δὲν θὰ ὑπάρχῃ οὐσιαστικὴ Δημοκρατία, ἐὰν δὲν ὑπάρχουν αἱ ἐγγυήσεις ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι συνδέονται μὲ τοὺς Δημοκρατικοὺς τύπους. Δὲν θὰ ὑπάρχῃ καμμία ἐγγύησις καὶ τὰ κριτήρια θὰ ἀναφέρωνται εἰς τὰς ὑποκειμενικὰς ἀντιλήψεις ἑκάστου ἐξ ἡμῶν, τὰ κριτήρια ὅλα θὰ μεταβάλλωνται εἰς ὑποκειμενικά, αὐτὰ τὰ ἀνέπτυξα ἤδη, ἀλλὰ ἀπουσίαζεν ὁ κ. Βαρβούτης διότι τότε θὰ εἶχε, ἀπαντῶν εἰς ἡμᾶς περισσότερα συγκεκριμένα ἐπιχειρήματα, διὰ νὰ ἀνατρέψῃ τὴν θέσιν ἀπὸ τὴν ὁποίαν ὡρμήθημεν. Θὰ εἶχε ὁ καθένας τὸ δικαίωμα, τὰς ὑποκειμενικάς του ἀντιλήψεις νὰ μεταβάλῃ εἰς κριτήρια τῆς Δημοκρατίας. Ἡμεῖς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δικαιούμεθα εἶναι νὰ ζητήσωμεν ἀπὸ τὴν Βουλὴν καὶ δὲν κακίζω τὴν Κυβέρνησιν διότι τὸ ζητεῖ ὅσον ἀφορᾷ τὸ μέλλον τὸ ἀναφερόμενον εἰς τὰς νέας ἐκλογάς, δικαιούμεθα ἡμεῖς νὰ ζητήσωμεν ἀπὸ τὴν Βουλὴν νὰ μεταβάλῃ τὸ ἄρθρον Α ἢ Β τοῦ περὶ ἐκλογῆς Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν Συμβουλίων, δὲν δικαιούμεθα ὅμως μίαν διάταξιν, ἡ ὁποία ἰσχύει, ἰσχυριζόμενοι ὅτι κάμνομεν αὐθεντικὴν ἑρμηνείαν, νὰ τὴν ποδοπατήσωμεν. Ἡ διάταξις αὐτὴ προεκάλεσεν, ὅπως μοῦ εἶπον ὅλοι οἱ συνάδελφοι οἱ μετασχόντες τῆς Ἐπιτροπῆς, τὴν ζωηρὰν ἀντίδρασιν ὅλων τῶν βουλευτῶν καὶ τῶν Κυβερνητικῶν Κομμάτων οἱ ὁποῖοι διετύπωσαν τὴν παράκλησιν νὰ ἀποσυρθῇ τὸ νομοσχέδιον, διότι ἐκείνην τὴν στιγμήν, ὄντες 100% ἐλεύθεροι, ὅπως ὀφείλουν νὰ εἶναι πάντοτε κατ’ ἐμέ, ἄφησαν τὴν σκέψιν καὶ τὴν συνείδησιν νὰ λειτουργήσῃ ἐλεύθερα. Μετὰ ταῦτα ὅμως ἦλθεν ἡ κομματικὴ πειθαρχία—παραδέχομαι καὶ ἐγὼ ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἕνα κρᾶμα ἐλευθερίας συνειδήσεως καὶ κομματικῆς πειθαρχίας— ἦλθεν ἡ κομματικὴ πειθαρχία, ἡ ὁποία ὑπεχρέωσε τοὺς κ. κ. βουλευτὰς τῆς Κυβερνητικῆς παρατάξεως νὰ μεταβάλουν γνώμην. Καὶ δὲν μετέβαλον πλήρως γνώμην. Ἐζήτησαν νὰ γίνουν τοιαῦται τροπολογίαι ἀνατρέπουσαι κατ’ οὐσίαν τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Οὔτε, ὅμως αὐτὸ δὲν ἔκαμψε τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος ἐπιμένει νὰ ψηφισθῇ ὁ νόμος ὅπως ἔχει καὶ οἱ κύριοι βουλευταὶ τῆς κυβερνητικῆς πτέρυγος, ἐφ’ ὅσον τὸ πρᾶγμα προσέλαβεν αὐτὴν τὴν πολιτικὴν σημασίαν ἐνῷ ἡμεῖς δὲν προσδώσαμεν πολιτικὴν σημασίαν εἰς τὸ θέμα, ἐνόμισαν ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐκδηλώσουν τὴν ἀλληλεγγύην των πρὸς τὰς ἀπόψεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Κύριε Βαρβούτη, ἐδῶ δὲν πρόκειται περὶ τοῦ ἂν πρέπει εἰς τὸ μέλλον, κατὰ τὰς νέας Δημοτικὰς ἐκλογὰς νὰ ἰσχύσῃ ἡ Α ἢ Β διαδικασία διὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ δημάρχου. Ἐδῶ πρόκειται περὶ τοῦ ἑξῆς: Ἂν πρέπει ἡ ἐκλογὴ τῶν δημάρχων, ἡ ὁποία συνδέεται μὲ τὰς τελευταίας ἐκλογάς, νὰ διέπεται ὑπὸ τοῦ νόμου ὁ ὁποῖος ἴσχυε κατὰ τὴν ἡμέραν τῶν ἐκλογῶν ἢ ὄχι. Ἡ διάταξις τοῦ νόμου, τὴν ὁποίαν ἀνεγνώσατε, ἐξομοιώνει, ὅπως εἶπον κατὰ τὴν ἀπουσίαν σας, τὴν περίπτωσιν τῆς μὴ ἐπιτεύξεως πλειοψηφίας μὲ τὴν περίπτωσιν τῆς μὴ ἐπιτεύξεως ἀπαρτίας. Καὶ μόνον αὐτὸ τὸ γεγονὸς—εἶσθε τόσον εὐφυής, ὥστε πρέπει νὰ τὸ ἀντιληφθῆτε—καὶ μόνον τὸ γεγονὸς αὐτό, ἀποδεικνύει ὅτι ἡ διάταξις 2 τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου δὲν ἀποτελεῖ ἑρμηνείαν, ἀποτελεῖ μεταβολήν. Ὁ νομοθέτης ἐγνώριζεν — ἐὰν ἔπραξε καλῶς αὐτὸ εἶναι ἄλλο ζήτημα — ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ παρεμβληθῇ ἡ δευτέρα συνεδρίασις, ἢ μᾶλλον νὰ γίνῃ πρόσκλησις διὰ δευτέραν συνεδρίασιν καὶ αὐτὴ ἡ δευτέρα συνεδρίασις νὰ μὴ πραγματοποιηθῇ καὶ λέγει, ὅτι κατὰ τὴν τρίτην συνεδρίασιν θὰ εἶναι μόνον οἱ 2 πλειοψηφήσαντες τῆς προηγουμένης ἐκλογῆς· καὶ ὅταν μὲ διέκοψεν ὁ κ. Χούτας....

§94Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἄνευ Χαρτοφυλακίου). Τὸ ἄρθρον εἶναι σαφές.

§95Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ μὲ διέκοψεν ὁ κ. Χούτας καὶ μοῦ εἶπεν ὅτι «προηγουμένη» εἶναι ἐκείνη κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἐπετεύχθη ἀπαρτία. Ἀλλ’ ἐκείνη κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἐπετεύχθη ἀπαρτία ἦτο ἐκείνη κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἐγένετο ἐκλογὴ καὶ συνεπῶς δὲν ἦτο συνεδρίασις. Λοιπόν, ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Χούτα δὲν ἐστέκετο, καὶ ἐπίσης καὶ ἡ παρατήρησις τὴν ὁποίαν μοῦ ἔκαμεν ὁ κ. Κουτσοπέταλος, ὁ ὁποῖος λέγει: Μὰ ὁ νόμος δὲν λέγει τίποτε ἄλλο, ἢ μᾶλλον ἡ ἐγκύκλιος τοῦ Ὑπουργοῦ, τοῦ κ. Λιανοπούλου, ἀπὸ ἀπόψεως οὐσιαστικῆς, ἀλλὰ καὶ τοῦ κ. Μπακοπούλου, ὁ ὁποῖος μᾶς εἶπεν, ὅτι ἀναλαμβάνει πλήρη τὴν εὐθύνην καὶ καλύπτει τὴν ἐγκύκλιον τοῦ κ. Λιανοπούλου, ὅτι ἡ ἐγκύκλιος δὲν λέγει τίποτε ἄλλο παρὰ ὅ,τι λέγει ὁ νόμος. Πρὸ ὀλίγου ἠκούσατε, ὅτι ὁ νόμος λέγει ἐκεῖνο ποὺ λέγω ἐγώ. Τί λέγει ὁ νόμος; Πέστε τί λέγει ὁ νόμος;

§96Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἄνευ Χαρτοφυλακίου). Θέλετε ἀπάντησιν; Ἐγὼ σᾶς εἶπον, ὅτι ὁ νόμος κρίνεται ἀπὸ τὸν σκοπόν του καὶ ἀπὸ τὸ πνεῦμά του, σεῖς μοῦ ἀναλύετε συνεχῶς τὸ γράμμα τοῦ νόμου καὶ σᾶς ἀπήντησα εἰς αὐτὸ ὅτι τὸ γράμμα τοῦ νόμου τὸ ἔχω ὑπ’ ὄψει μου.

§97Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πέστε μου τί λέγει.

§98Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἄνευ Χαρτοφυλακίου). Ἀναγνώσατέ το.

§99Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τί λέγει;

§100Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἄνευ Χαρτοφυλακίου). Σᾶς εἶπα τί λέγει καὶ σᾶς τὸ ἀνέγνωσα.

§101Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε σᾶς ἐρωτῶ, ὡς τρίτον, διότι δὲν εἴχατε ἀνάμιξιν εἰς τὸ θέμα καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι εἰς τὸ ζήτημα θὰ ἐπεδείξετε ἀπόλυτον ἐπιστημονικὴν ἀμεροληψίαν, σᾶς ἐρωτῶ: Τὸ ἄρθρον 2 τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου συμπίπτει μὲ τὸ ἐδάφιον 4 τοῦ ἄρθρου 16; Λέγει αὐτὸ τὸ πρᾶγμα;

§102Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἄνευ Χαρτοφυλακίου). Θὰ σᾶς ἀπαντήσω εἰς τὸ τέλος.

§103Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐδῶ χρειάζεται ἕνα «ναὶ» ἢ ἕνα «ὄχι».

§104Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἄνευ Χαρτοφυλακίου). Σᾶς τὸ εἶπον καὶ προηγουμένως, ἐὰν θέλετε καὶ ἄλλην ἀπάντησιν θὰ μοῦ δοθῇ ἡ εὐκαιρία νὰ σᾶς ἀπαντήσω ἐπὶ τοῦ συνόλου τῶν παρατηρήσεών σας.

§105Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ὁ σκοπὸς τοῦ νόμου καὶ πᾶς σκοπὸς συνδεόμενος μὲ νόμον προβλέποντα ἐκλογὴν αἱρετῶν ἀρχόντων ἢ ἀντιπροσώπων, γενικῶς, τοῦ λαοῦ, εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ὁ σκοπὸς ἑνὸς τοιούτου νόμου ἀποβλέπει εἰς τὸ νὰ προκύψῃ ἐκ τῆς πλειοψηφίας ἡ βούλησις καὶ ἡ βούλησις αὐτὴ νὰ ἐπιβληθῇ. Ἀλλ’ ὁ νομοθέτης—καὶ ὅλα αὐτὰ τὰ εἴπομεν ἀπουσιάζοντος τοῦ κ. Βαρβούτη—εἶχεν ὑπ’ ὄψει του κάτι τι ἄλλο, ὅτι εἰς ἕνα Δημαρχαιρεσιακὸν Συμβούλιον, ὑπάρχει τρόπος ὑπονομεύσεως τῆς βουλήσεως τοῦ λαοῦ, τὴν ὁποίαν εἰκάζομεν, διότι ὁ λαὸς διὰ τῶν ἐκλεκτόρων ἐκλέγει καὶ ἡ ὁποία, ὡς ἐπὶ τὸ πολύ, εἶναι σαφής, διότι εἶναι περίπου βέβαιον πάντοτε εἰς κάθε ψηφοδέλτιον, ποῖος εἶναι ὁ ὑποψήφιος Δήμαρχος, ὅτι ὑπάρχει τρόπος ὑπονομεύσεως τῆς βουλήσεως τοῦ λαοῦ διὰ τῆς ματαιώσεως τῆς ψηφοφορίας διὰ τῆς ματαιώσεως τῆς ἀπαρτίας καί διὰ τοῦτο, ὁ νομοθέτης—καὶ εἶναι ἡ ἄποψις τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἀναγνωρίσωμεν ὡς ἄποψιν νομικῶς καὶ Δημοκρατικῶς θεμιτὴν—ἐσκέφθη ὅτι ἂς θεωρήσω καὶ τὴν συνεδρίασιν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἐσημειώθη ἀπαρτία, ὡς πράγματι γενομένην καὶ ἑπομένως τὴν κατ’ οὐσίαν δευτέραν ὡς κατ’ οὐσίαν καὶ κατὰ τύπους, τρίτην. Εἶναι μία βούλησις τόσον σαφής, τόσον ἀκεραία, τόσον ἀπόλυτος, τοῦ νομοθέτου, ὥστε οἱαδήποτε ἀλλαγὴ τῆς διατάξεως αὐτῆς, διὰ νὰ ἑρμηνεύσητε τὴν τόσον σαφῆ διατύπωσίν της, εἰς θεωρίας περὶ τοῦ σκοποῦ τῆς Δημοκρατίας, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω, ὅτι εἶναι διακεκινδυνευμένη. Δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ σαφὲς νὰ τὸ ἀναγάγωμεν εἰς τὸ ἀσαφές, δὲν ἐπιτρέπεται τὸ θετικὸν καὶ τὸ ρητὸν νὰ τὸ μεταβάλωμεν διὰ τοῦ ἀδήλου καὶ τοῦ ἰδεολογικῶς ἀσαφοῦς. Ἐλᾶτε ἐνώπιόν μας καὶ εἰπέτε μας, ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ δὲν εἶναι ὀρθή, νὰ ψηφίσωμεν μίαν διαφορετικὴν διαδικασίαν προσαρμοζομένην περισσότερον πρὸς τοὺς σκοποὺς τῆς Δημοκρατίας, ὅπως προηγουμένως τοὺς διετυπώσατε, βεβαίως ὅμως ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν, ὅτι ἡ νέα διαδικασία θὰ ἰσχύῃ διὰ τὰς νέας ἐκλογὰς καὶ οὐχὶ διὰ τὰς παλαιάς. Διότι, ἂν εἶναι ἀρχὴ τῆς Δημοκρατίας αὐτὸ ποὺ εἴπατε, εἶναι ἀρχὴ στοιχειώδους ὑποστάσεως τῆς Πολιτείας ἡ μὴ ἐπέμβασις, ἐκ τῶν ὑστέρων, εἰς ζητήματα συνδεόμενα μὲ τὴν Δημοκρατικὴν λειτουργίαν τοῦ πολιτεύματος, ἡ μὴ ἐκ τῶν ὑστέρων ἐπέμβασις τῆς Διοικήσεως ἢ ἔστω, καὶ τῆς Βουλῆς, διὰ τὴν μεταβολὴν τῶν προϋποθέσεων, αἱ ὁποῖαι ὑπὸ τοῦ νόμου ἔχουν ἐξασφαλισθῆ, τῶν προϋποθέσεων ἐκδηλώσεως τῆς λαϊκῆς θελήσεως. Καὶ ἐπίσης δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον, διότι τοῦτο ἀποτελεῖ τὴν ἐγγύησιν τῆς νομιμότητος—δὲν θέλετε τὴν λέξιν αὐτὴν—ἀποτελεῖ τὴν ἐγγύησιν τῆς ἰσονομίας, τὴν ἐγγύησιν τῆς ἐλευθέρας διαβιώσεως τῶν πολιτῶν εἰς μίαν δημοκρατικὴν πολιτείαν, δὲν ἐπιτρέπεται τὸ δεδικασμένον τῶν Δικαστηρίων νὰ τὸ προσβάλῃ κανεὶς διὰ νομοθετημάτων ἐκ τῶν ὑστέρων. Τοῦτο, ἀποτελεῖ μίαν πρᾶξιν πολὺ βαρυτέραν ἐκείνης τὴν ὁποίαν ἀποτελεῖ ἡ σχετικὴ παραμέρισις τῆς ἀρχῆς τὴν ὁποίαν ἐμνημονεύσατε σεῖς, διότι ἡ πλειοψηφία εἶναι κάτι τι τὸ σχετικόν. Γνωρίζετε ἄριστα, ὅτι εἰς τὴν θεωρίαν τὴν συνταγματικὴν ὑπάρχουν πολλοί, πιθανὸν καὶ σεῖς, οἱ ὁποῖοι ὑποστηρίζουν φερ’ εἰπεῖν τὴν ἀναλογικήν, ἡ ὁποία δὲν φέρει εἰς τὴν διακυβέρνησιν τῆς χώρας τὰ κόμματα τῆς πλειοψηφίας καὶ γνωρίζετε πολὺ καλά, ὅτι ἡ Δημοκρατία βασίζεται κατ’ ἀνάγκην ἐπὶ συμβιβασμῶν καὶ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἐκδήλωσις τῆς λαϊκῆς θελήσεως κατὰ τρόπον ἀπόλυτον, κατὰ τρόπον ἀκέραιον, τὰ γνωρίζετε πολὺ καλὰ ὅλα αὐτά.

§106Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἄνευ Χαρτοφυλακίου). Ποίαν ἀρχὴν ὑποστηρίζετε; Τῆς πλειοψηφίας ἢ τῆς μειοψηφίας; Ἢ θεωρεῖτε ὅτι τὸ ἀναλογικὸν σύστημα ὑποστηρίζει τὴν ἀρχὴν τῆς μειοψηφίας; Δὲν φαντάζομαι, σεῖς, νὰ ὑποστηρίζητε, ὅτι τὸ ἀναλογικὸν σύστημα δὲν εἶναι σύστημα στηριζόμενον εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς πλειοψηφίας.

§107Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρέπει νὰ κουράσωμεν τοὺς κ.κ. συναδέλφους εἰσερχόμενοι εἰς μίαν μακρὰν ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου συζήτησιν. Ὑπάρχει τρόπος περαιτέρω ἐπ’ ἄπειρον μιᾶς τοιαύτης συζητήσεως καὶ.....

§108Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἄνευ Χαρτοφυλακίου). Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία.

§109Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μὴ μὲ διακόπτετε συνεχῶς, εἰς τὸ μέσον τῆς φράσεώς μου. Δὲν εἶναι ὡραῖον νὰ μὲ διακόπτετε.

§110Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἄνευ Χαρτοφυλακίου). Πρῶτον, δὲν σᾶς διέκοψα εἰς τὸ μέσον τοῦ συλλογισμοῦ σας. Μὲ ἠρωτήσατε δύο φορὰς καὶ σᾶς ἀπήντησα εἰς τὸ δεύτερον ἐρώτημά σας. Δεύτερον, ἡ παρατήρησις τὴν ὁποίαν ἔκαμα, ἦτο διὰ νὰ ζητήσω μίαν διασάφησιν ἐκ μέρους σας, ἐὰν θεωρῆτε τὸ ἀναλογικὸν σύστημα ὡς στηριζόμενον εἰς τὴν πλειοψηφίαν, ἂν ἀναγνωρίζητε τὸ prensip τῆς πλειοψηφίας ἢ τῆς μειοψηφίας. Δὲν εἶναι δυνατόν, μὲ τὰ προσόντα τὰ ὁποῖα ἔχετε, νὰ σᾶς διαφεύγῃ αὐτὸ καὶ νὰ ὑποστηρίζητε τὴν ἀρχὴν τῆς μειοψηφίας, ἀντὶ τῆς ἀρχῆς τῆς πλειοψηφίας.

§111Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀγαπητὲ κ. Βαρβούτη, τὸ ἤκουσα τρεῖς φορὰς τὸ ἐρώτημά σας. Δὲν εἶναι ἀνάγκη τρεῖς φορὰς νὰ διατυπώνετε τὸ ἴδιον ἐρώτημα. Ἀφήσατέ με νὰ σᾶς ἀπαντήσω· συμφωνῶ μαζί σας.

§112Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἄνευ Χαρτοφυλακίου). Δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ συμφωνήσητε.

§113Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πιστεύω εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς πλειοψηφίας καὶ πιστεύω, μάλιστα, ὅτι τὰ μόνα συστήματα, τὰ ὁποῖα ἐξασφαλίζουν κἄπως, διότι ἀπόλυτος δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ νὰ εἶναι ἡ ἀκριβὴς ἀντιστοιχία τῶν ἐκλεγομένων μὲ τοὺς ἐκλέγοντας, τὰ μόνα συστήματα, τὰ ὁποῖα δίδουν κάπως δίκαιον εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς δημοκρατίας, εἶναι τὸ σύστημα τὸ πλειοψηφικὸν καὶ τὸ σύστημα τὸ ἀναλογικόν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐν πάσῃ περιπτώσει, παραβιάζει τὰς ἀρχὰς ὑπὲρ τῶν ὁποίων πρὸ ὀλίγου ἐκόπτεσθε, εἶναι τὸ σύστημα τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς. Τοῦτο διὰ τῶν μεθόδων τῶν πολυπλόκων, τῶν καθαρῶς τεχνικῶν, τὰς ὁποίας περιέχει, παραβιάζει τὰς ἀρχὰς τῆς Δημοκρατίας. Συμφωνῶ μαζί σας, λοιπόν, ἀλλ’ ἐμνημόνευσα ἐνδεικτικῶς τὴν περίπτωσιν τῆς ἀναλογικῆς διὰ νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι πολλάκις διὰ τὴν ἀνάδειξιν μιᾶς Κυβερνήσεως, ἢ διὰ τὴν ἀνάδειξιν ἑνὸς Δημάρχου γίνοναι διάφοροι συμβιβασμοὶ καὶ τοιουτοτρόπως, ἀπόλυτος δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι ἡ συμμόρφωσις τῆς πραγματικότητος εἰς τὴν ἀρχήν, τὴν ὁποίαν διετυπώσαμεν. Ἡ ἀρχὴ εἶναι ὀρθή, ὅτι πρέπει ἡ πλειοψηφία ν’ ἀναδεικνύῃ τοὺς ἄρχοντας, εἴτε τοὺς πανελληνίους, εἴτε τοὺς δημοτικούς. Ἀλλ’ εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν δὲν ἀντιφάσκει ὁ κείμενος νόμος πρὸς τὴν ἀρχήν, ἀλλὰ θεσπίζει μίαν διαδικασίαν—διότι, ὅλα, κατ’ ἀνάγκην, ἔχουν τὴν δικονομίαν των. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφήσωμεν εἰς τὸ χάος τῆς ἀσαφείας τὴν ἐφαρμογὴν τῶν δημοκρατικῶν θεσμῶν. Ὅλοι οἱ δημοκρατικοὶ θεσμοὶ συνδέονται καὶ μὲ σκοπούς, ἀλλὰ καὶ μὲ διαδικασίας. Συνδέονται μὲ τὰ ὡραῖα λόγια ποὺ εἴπατε, ἀλλὰ καὶ μὲ μίαν δικονομίαν, διότι ἄνευ τῆς τηρήσεως ὡρισμένης διαδικασίας δὲν εἶναι δυνατὸν αὐτὲς οἱ ὡραῖες ἰδέες νὰ ἐφαρμοσθοῦν. Ὁ ἰσχύων νόμος προέβλεπε τὴν διαδικασίαν Χ. Ὁ νόμος, τὸν ὁποῖον ἔφερε σήμερον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, προβλέπει διάφορον διαδικασίαν. Καὶ θεωρῶ αὐτὴν τὴν μεταβολήν, ἐφ’ ὅσον πρόκειται νὰ ἰσχύσῃ διὰ τὰς προηγουμένας ἐκλογάς, ὡς μεταβολήν, ἡ ὁποία δὲν ἐπιτρέπεται. Αὐτὴ εἶναι ἡ τοποθέτησις ἀπὸ τὴν ὁποίαν ὁρμώμεθα ἡμεῖς. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μᾶς χρεωστεῖτε, εἶναι νὰ μᾶς εἴπητε κατὰ τρόπον θετικὸν καὶ σαφῆ, ἐὰν ἡ διάταξις αὐτὴ τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ ὑπὸ κρίσιν νόμου, συμπίπτῃ ἢ εἶναι διάφορος πρὸς τὴν παράγραφον 4 τοῦ ἄρθρου 16 τοῦ νόμου περὶ ἐκλογῆς δημοτικῶν ἀρχόντων. Παρακαλῶ νὰ μὴ ἀναχθῆτε πάλιν εἰς σκοποὺς καὶ ἰδεολογίας, ἀλλὰ νὰ ὁμιλήσητε κατ’ ἀνάγκην εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν κατὰ τρόπον νομικόν.

§114Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἄνευ Χαρτοφυλακίου). Μὴ μοῦ κάμνετε περιορισμοὺς εἰς τὸν λόγον μου.

§115Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παρεκάλεσα νὰ εἶσθε σαφής. Πρέπει καὶ ἐκεῖνοι ἐκ τῶν συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι νομικοί, νὰ γνωρίσουν περὶ τίνος πρόκειται.

§116Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἄνευ Χαρτοφυλακίου). Ὑπῆρξα ἀρκετὰ σαφής. Ἠμπορεῖ νὰ πλανῶμαι, κατὰ τὴν γνώμην σας, ἀλλ’ ἡ σαφήνεια δὲν ἔλειψεν ἀπὸ ὅσα εἶπα ἀπόψε. Ἐὰν ὑπάρχῃ ἀντίθετος γνώμη, ὅτι δηλαδὴ ὡμίλησα συγκεχυμένα, παρακαλῶ νὰ μοῦ τὸ εἴπητε.

§117Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ζητοῦμεν νὰ προβῆτε εἰς σαφῆ ἀναφορὰν τῶν σκέψεών σας πρὸς τὸ συγκεκριμένον αὐτὸ θέμα καὶ ὄχι νὰ ἀναχθῆτε εἰς γενικότητας.

§118Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἄνευ Χαρτοφυλακίου). Εἶναι εὐχάριστον, κ. βουλευταί, ὅτι ἡ δευτερολογία τοῦ κ. Κανελλοπούλου καθορίζει ἀκόμη περισσότερον τὰ θέματα. Ἐὰν ὀρθῶς ἀντελήφθην, ὁ κ. Κανελλόπουλος, ἀρχόμενος τῆς δευτερολογίας του εἶπεν ὅτι, ὡς πρὸς τὴν οὐσίαν, συμφωνεῖ ὅτι αὐταὶ εἶναι αἱ ἀρχαὶ τῆς Δημοκρατίας καὶ τῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ ὅτι ἡ ἀρχὴ τῆς πλειοψηφίας πρέπει νὰ εἶναι σεβαστή. Προσέθεσεν ὅμως, ὅτι ὑπάρχουν καὶ ὡρισμένοι τύποι, διασφαλίζοντες τὴν τήρησιν τῶν ἀρχῶν αὐτῶν. Ἐρωτᾶται λοιπόν, ὡς πρὸς τοὺς τύπους αὐτούς, ὑπάρχει διάστασις γνωμῶν; Ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Κανελλόπουλος, ἀναφερόμενος εἰς διάστασίν του μετὰ τοῦ κ. Χούτα, καὶ ὅσα ἀνέπτυξαν οἱ ἑκατέρωθεν ρήτορες, μαρτυροῦν ὅτι ὑπάρχει διάστασις γνωμῶν. Ὅταν ὑπάρχῃ διάστασις γνωμῶν, ποῖος θὰ κρίνῃ ἐπ’ αὐτῆς; Αἱ διαστάσεις εἶναι ὑποκειμενικαί. Ὅσα ἀνεπτύξατε, κ. Κανελλόπουλε, διὰ τὴν ἔννοιαν τοῦ ἄρθρου καὶ τὴν διαδικασίαν, εἶναι ὑποκειμενική σας γνώμη. Ὅσα ἀνέπτυξα ἐγώ, εἶναι ἐπίσης ὑποκειμενική μου γνώμη. Καὶ ὅσα οἱ ἑκατέρωθεν ρήτορες ἀνέπτυξαν, εἶναι ὑποκειμενικαί των γνῶμαι.

§119Β. ΠΑΠΑΡΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει ἀπόφασις τοῦ ἀνωτάτου δικαστηρίου.

§120Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἄνευ Χαρτοφυλακίου). Θὰ ἔλθω καὶ ἐκεῖ. Συνεφωνήσαμεν μὲ τὸν κ. Κανελλόπουλον, ὅσον ἀφορᾷ τὴν οὐσίαν. Ὁ κ. Κανελλόπουλος ὑποστηρίζει, ὅτι πρέπει νὰ τηρῶνται καὶ οἱ τύποι. Ἐγὼ ἀπαντῶ, ὅτι πρὸ τῆς οὐσίας, ἐφ’ ὅσον μάλιστα ἡ οὐσία αὐτὴ ἀνάγεται εἰς τὴν κατοχύρωσιν τῶν ἀρχῶν τῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ τῶν ἀρχῶν τῆς πλειοψηφίας, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ὑποχωροῦν οἱ τύποι. Τώρα θὰ μοῦ εἴπῃ ὁ κ. Κανελλόπουλος: Θέλετε νὰ ὑποχωροῦν οἱ τύποι κατὰ τὴν ὑποκειμενικὴν ἑκάστου κρίσιν; Διότι, σεῖς, νομίζετε, ὅτι αὐτὸ δὲν εἶναι τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου ἢ ὅτι ὁ τύπος αὐτὸς δὲν ἔχει σημασίαν; Κάθε ἄλλο! Δὲν θέλω αὐτό. Θέλω νὰ ἀποφαίνεται μεταξὺ οὐσίας καὶ τύπων τὸ κυρίαρχον νομοθετικὸν Σῶμα, ἡ καθολικὴ θέλησις τοῦ Ἔθνους, τὴν ὁποίαν ἡ αἴθουσα αὐτὴ ἐκπροσωπεῖ, ἀποφαινομένη διὰ πλειοψηφίας. Ἕν ἄλλο θέμα ἀκόμη, σαφέστερον, τὸ ὁποῖον καθιστᾷ ὄχι ἀναγκαίας περαιτέρω συζητήσεις: Ἐφ’ ὅσον ἐγὼ αὐτὸ πιστεύω καὶ ἐφ’ ὅσον ὁ κ. Κανελλόπουλος πιστεύει αὐτά, τὰ ὁποῖα ὑπεστήριξεν, ὅτι, δηλαδή, εἰς τὴν οὐσίαν εἶναι σύμφωνος καὶ λόγῳ τῶν τύπων δὲν ἔπρεπε νὰ εἰσαχθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ καὶ ὅτι ὑπάρχει διάστασις γνώμης πρὸ τῆς ὁποίας δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐπιβληθῇ οἱαδήποτε ὑποκειμενικὴ κρίσις, ἁρμόδιον Σῶμα, εἶναι τὸ Σῶμα τὸ νομοθετικὸν διὰ νὰ κρίνῃ καὶ ἑρμηνεύσῃ τοὺς νόμους.

§121ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὰ δικαστήρια.

§122Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἄνευ Χαρτοφυλακίου). Θὰ φθάσω εἰς τὰ δικαστήρια. Τὸ Σῶμα δὲ αὐτὸ—καὶ νομίζω ὅτι ἐπ’ αὐτοῦ συνεφώνησεν ὁ κ. Κανελλόπουλος—δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ἄλλα κριτήρια εἰς τὴν κρίσιν καὶ ἀληθῆ ἑρμηνείαν τοῦ νόμου, πλὴν τοῦ κριτηρίου τοῦ σεβασμοῦ τῆς ἀρχῆς τῆς πλειοψηφίας καὶ τῆς αὐτοδιοικήσεως. Ὅτι δὲ ὑπάρχει διχογνωμία, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἔννοιαν καὶ τὸν σκοπὸν τῆς διατάξεως αὐτῆς, ὅτι καὶ ὁ κ. Κανελλόπουλος δὲν ἔκρινε τὴν διάταξιν αὐτὴν μὲ τὸ γράμμα τοῦ νόμου, ἀποδεικνύεται ἐξ ὅσων ὁ ἴδιος εἶπε περὶ τῶν λόγων διὰ τοὺς ὁποίους ἐθεσπίσθη ἡ διαδικασία τῶν τριῶν βαθμίδων τῆς ἐκλογῆς τῶν δημάρχων ἀπὸ τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια. Εἴπατε κ. Κανελλόπουλε, ὅτι αἱ διατάξεις αὐταὶ ὑπονομεύουν τὴν ἀρχὴν τῆς πλειοψηφίας. Δι’ αὐτὸ ἠθέλησεν ὁ νομοθέτης νὰ ὁρίσῃ τὰ τρία στάδια, διὰ τῶν ὁποίων ἐπίστευσεν, ὅτι θὰ ἀπέφευγε τὴν ὑπονόμευσιν τῆς πλειοψηφίας. Διατί τὰ ἔκαμεν αὐτὰ κ. Κανελλόπουλε; Αὐτὸ ποὺ κάμνω ἐγὼ ἀπὸ ἄλλης ἀπόψεως. Ἐπεκαλέσθη τὸν σκοπὸν τῆς διατάξεως. Ἐπεκαλέσθην καὶ ἐγὼ τὸν σκοπὸν ἀπὸ ἄλλης ἀπόψεως, ἀπὸ τῆς ἰδίας οὐσιαστικῶς, ἀλλ’ ἀπὸ διαφορετικῆς σκοπιᾶς, ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τοῦ σεβασμοῦ τῆς πλειοψηφίας. Ὑπάρχει διάστασις γνωμῶν ὡς πρὸς τὴν ἀληθῆ ἔννοιαν τῆς διατάξεως αὐτῆς. Παρίσταται ἀνάγκη ἑρμηνείας· τὸ γεγονός, ὅτι τὴν διάταξιν αὐτὴν ἐφήρμοσεν κατὰ ἕνα ἢ ἄλλον τρόπον τὸ δικαστήριον, δὲν ἐμποδίζει τὴν ἄσκησιν τῆς νομοθετικῆς λειτουργίας τῆς Βουλῆς καὶ ὑπὸ τὴν μορφὴν ἀναδρομικοῦ νόμου. Αὐτὴ εἶναι ἡ οὐσία. Ἐγὼ καλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον ὄχι ὡς ἔχει. Νὰ τὸ κρίνῃ, ἂν εἶναι σύμφωνον μὲ τὸν σκοπὸν διὰ τὸν ὁποῖον ὑπάρχει ἡ αὐτοδιοίκησις. Ὑπάρχουν διαφορετικαὶ ἀπόψεις. Ὁ καθένας ἠμπορεῖ νὰ τὰς ὑποστηρίξῃ. Αὐτὸ ὅμως πρέπει νὰ κυριαρχήσῃ. Καὶ ἐρωτῶ τὸν συνάδελφον ποὺ ὡμίλησε περὶ ἀποφάσεως τοῦ δικαστηρίου, μολονότι δὲν εἶναι ὁμοιόμορφοι αἱ ἀποφάσεις καὶ θὰ ἔπρεπε νὰ κριθοῦν δι’ αὐθεντικῆς ἑρμηνείας: Ἐὰν ὑπῆρχον ἀποφάσεις δικαστηρίων, αἱ ὁποῖαι ἀντὶ τῆς ἀρχῆς τῆς αὐτοδιοικήσεως, θὰ καθιέρωναν τὴν ἀρχὴν τῆς ἐπιβολῆς τῆς μειοψηφίας ἐπὶ τῆς πλειοψηφίας, δὲν εἶχε δικαίωμα καὶ ὑποχρέωσιν ἡ Βουλὴ νὰ ἀποφασίσῃ, ναὶ ἢ ὄχι; Αὐτὸ εἶναι τὸ θέμα.

§123Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἀγαπητὸς φίλος κ. Βαρβούτης δὲν προέβη εἰς τὴν διατύπωσιν ἰδικῆς του γνώμης, ἐν σχέσει πρὸς τὴν ἔννοιαν τοῦ κειμένου νόμου. Εἶπεν, ὅτι καὶ αὐτὸ τὸ παραδέχομαι. Ἡ Βουλὴ καλεῖται νὰ μεταβάλῃ ἐνδεχομένως τὸν νόμον ἢ μᾶλλον νὰ προβῇ εἰς τὴν διατύπωσιν γνώμης, ἡ ὁποία νὰ ὑπερνικᾷ τὴν ὑπάρχουσαν ἀμφισβήτησιν.

§124Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἄνευ χαρτοφυλακίου). Νὰ ἑρμηνεύῃ αὐθεντικῶς.

§125Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀπήντησεν ὅμως, διότι εἶναι τόσον εὐφυής, ὥστε γνωρίζει ὅτι ἔχομεν δίκαιον· δὲν ἀπήντησεν ποία εἶναι ἡ σημασία ἡ λογική, ἡ λεκτικὴ σημασία τῆς φράσεως, τὴν ὁποίαν ἀνεγνώσαμεν. Δὲν ἐννοεῖ νὰ ἀπαντήσῃ εἰς τὸ σημεῖον αὐτό.

§126Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἄνευ Χαρτοφυλακίου). Ἀπαντῶ κατ’ εὐθεῖαν. Ἡ ἀληθὴς ἔννοια εἶναι ὁ σεβασμὸς καὶ ἡ κατοχύρωσις τῆς ἀρχῆς τῆς πλειοψηφίας. Ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν διὰ διατάξεων περὶ ἀπαρτίας καὶ περὶ ἐλλείψεως ἀπαρτίας καὶ περὶ ματαιώσεως τῆς ἀπαρτίας νὰ ὑπονομεύωμεν καὶ νὰ καθιστῶμεν ἀδύνατον τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ σκοποῦ τοῦ νόμου, ὁ ὁποῖος εἶναι νὰ ἐπιβληθῇ ἡ θέλησις τῆς πλειοψηφίας. Ὅτι δὲ αὐτὸς εἶναι ὁ σκοπὸς τοῦ νόμου, τὸ ἀναγνωρίζετε καὶ σεῖς διότι εἴπατε ὅτι αἱ διατάξεις αὐταὶ ἐτέθησαν διὰ νὰ ἀποφευχθῇ καὶ νὰ μὴ καθίσταται δυνατὴ ἡ ὑπονόμευσις τῆς ἀρχῆς τῆς πλειοψηφίας. Συμπίπτομεν εἰς τὸν σκοπὸν τοῦ νόμου τὸν ὁποῖον, ἑρμηνεύομεν. Ἐγὼ λοιπὸν σᾶς ἀπαντῶ ρητῶς καὶ σαφῶς. Σᾶς ἀπαντῶ σαφέστατα, ὅτι ἡ ἑρμηνεία τὴν ὁποίαν ἐγὼ δίδω εἶναι σύμφωνος μὲ τὸν σκοπὸν τοῦ νόμου, καὶ τὸ ἄρθρον 2 εἶναι ἀπολύτως σύμφωνον μὲ τὸν σκοπὸν τοῦ νόμου, διότι ἀποκαθιστᾷ τὴν ἀρχὴν τοῦ σεβασμοῦ τῆς πλειοψηφίας. Ἀρχήν, εἰς τὴν ὁποίαν καὶ σεῖς πιστεύετε.

§127Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, οὐδεὶς ἀμφισβητεῖ ὅτι δήμαρχος εἰς μίαν πόλιν πρέπει νὰ εἶναι ἐκεῖνος τὸν ὁποῖον θέλει ἡ πλειοψηφία τοῦ Δημαρχαιρεσιακοῦ Συμβουλίου. Ὁ κύριος Βαρβούτης μεταθέτει τὸ ζήτημα καὶ τὸ μεταθέτει τὸ ζήτημα σκοπίμως διὰ νὰ ἀποφύγῃ τὴν ὀδυνηρὰν —ἐπιτρέψατέ μου— ὑποχρέωσιν, τὴν ὁποίαν θὰ εἶχε νὰ ἀπαντήσῃ κατὰ τρόπον ἄμεσον εἰς τὸ ἐρώτημα τὸ ὁποῖον ἔχω θέσει. Δὲν ἀπαντᾷ εἰς τὸ ἐρώτημα τί θὰ ἔκαμνεν ὁ ἴδιος ὡς Νομάρχης ἢ ὡς δικαστὴς εἰς τὸ Μεσολόγγιον. Δὲν ἀπαντᾷ εἰς αὐτό, ἀλλὰ λέγει ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ δήμαρχος ἐκεῖνος τὸν ὁποῖον θέλει ἡ πλειοψηφία. Ποῖος ἰσχυρίσθη τὸ ἀντίθετον; Ὅτι ὁ νόμος, τὸν ὁποῖον ἐψήφισαν εἰς τὴν Βουλὴν τότε τὰ κόμματα τῆς πλειοψηφίας, σήμερον λέγει τὸ ἀντίθετον; Διαδικασίαν ὁρίζει ὁ νόμος. Εἰς τὴν οὐσίαν ὁ νόμος εἶναι σύμφωνος. Δὲν λέγομεν ἡμεῖς ὅτι κατὰ τὴν τρίτην ἐκλογήν, ἐὰν ἔχει ματαιωθῇ ἡ δευτέρα, πρέπει νὰ ἐκλεγῇ ὁ ὑποψήφιος τῆς μειοψηφίας. Ἡμεῖς λέγομεν ὅτι θὰ ἐκλεγῇ εἷς ἐκ τῶν δύο, ἐφ’ ὅσον συγκεντρώσῃ τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν. Ἐὰν δὲ συγκεντρώσῃ τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν, θὰ ἰσχύσῃ ἡ περίπτωσις τὴν ὁποίαν προβλέπει ὁ νόμος ὅταν ματαιοῦται ἡ ἐκλογὴ ἐλλείψει εἴτε πλειοψηφίας ἀναγκαίας, εἴτε ἀπαρτίας. Οὐδεὶς ἰσχυρίσθη, διατὶ ὅλαι αὐταὶ αἱ ἀναπτύξεις αἱ (Turattes), εἰς τὰς ὁποίας προβαίνετε εἶναι τόσον ἄσχετοι μὲ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑποστηρίζομεν ἡμεῖς, εἶναι τόσον ἄσχετοι πρὸς τὸ χρέος τὸ ὁποῖον ἔχετε νὰ ὁμιλήσητε κατὰ τρόπον σαφῆ καὶ νὰ εἴπητε καὶ σεῖς εἰς ἐμὲ καὶ εἰς τοὺς κ. συναδέλφους ποία εἶναι ἡ γνώμη σας ἐπὶ τοῦ κειμένου αὐτοῦ. Τί θὰ ἐκάμνατε σεῖς εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ εἴχατε τὴν εὐθύνην: Θὰ ἐθεωρούσατε τὴν δευτέραν συνεδρίασιν ὡς γενομένην ἢ μή; Θὰ ἐθεωρούσατε ἑπομένως τὴν συνεδρίασιν ἡ ὁποία θὰ ἐγένετο μετὰ 16 ἡμέρας ὡς δευτέραν ἢ ὡς τρίτην; Θέτω ἐρώτημα σαφὲς καὶ παρακαλῶ, διότι δὲν ἔχω δικαίωμα πέραν τῆς παρακλήσεως νὰ προχωρήσω, παρακαλῶ νὰ μοῦ δώσητε ἀπάντησιν σαφῆ. Θὰ ἐθεωρούσατε ἀντιθέτως πρὸς τὸν νόμον τὴν τρίτην συνεδρίασιν ἢ μᾶλλον τὴν μετὰ 16 ἡμέρας συνεδρίασιν, ἡ ὁποία κατ’ οὐσίαν δὲν θὰ εἶναι τρίτη ἀλλὰ δευτέρα, θὰ τὴν ἐθεωρούσατε ὡς δευτέραν ἢ ὡς τρίτην; Πρέπει εἰς τὰ ζητήματα τῆς δικονομίας νὰ ὑπάρχῃ σαφὴς ἀπάντησις.

§128Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἄνευ χαρτοφυλακίου). Θέλετε ἀπάντησιν; Σᾶς τὴν δίδει τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νόμου.

§129Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Τὴν ἑρμηνείαν τοῦ νόμου τὴν ἔκαμεν ὁ συντάκτης τοῦ νομοθετήματος, ὁ Γενικὸς Διευθυντὴς τοῦ Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν. Δὲν εἶναι ὑπόθεσις τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ ἑρμηνεία ἐδόθη ἔκτοτε καὶ μᾶς ἔφερεν ἐνώπιον τετελεσμένου γεγονότος, ὅτι ἐξελέγη Δήμαρχος μὲ πλειοψηφίαν καὶ τώρα τὶ ὑποστηρίζετε; Νὰ καταργηθῇ ὁ Δήμαρχος ὁ ὁποῖος ἐξελέγη μὲ πλειοψηφίαν καὶ νὰ μὴ τοῦ ἐπιτραπῇ νὰ εἶναι ὑποψήφιος Δήμαρχος εἰς τὴν νέαν ἐκλογὴν καὶ κατηγορεῖτε ὅτι δὲν ἀκολουθεῖτε τὴν ἀρχὴν τῆς πλειοψηφίας καὶ τὴν δημοκρατικὴν ἀρχήν. Αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα τὸ πραγματικόν. (Χειροκροτήματα).

§130Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν τὸ τὶ γίνεται εἰς μίαν συνεδρίασιν 20 ἢ 30 κυρίων, ὅταν οἱ κύριοι αὐτοὶ συνέρχωνται χωρὶς νὰ τὸ προβλέπῃ ὁ νόμος, δὲν μὲ ἐνδιαφέρει. Ἡ πλειοψηφία ἡ ὁποία τυχὸν ἐπραγματοποιήθη εἰς μίαν συνεδρίασιν, ἡ ὁποία ἦτο παράνομος καὶ τὴν ὁποίαν δὲν προβλέπουν αἱ διαδικασίαι τοῦ νόμου, δὲν μὲ ἐνδιαφέρει. Εἶναι τὸ ἴδιον ὡς νὰ εἴπητε ὅτι εἰς ἕνα χωρίον................

§131Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Καὶ αὐτὸ εἶναι ὑπὸ ἀμφισβήτησιν. Ἐὰν ἦτο παράνομος ἢ ὄχι καὶ ποῖος εἶναι ἁρμόδιος νὰ τὸ κρίνῃ. Καὶ ἐκεῖ ὑπάρχει ἀντινομία μεταξὺ δικαστικῶν ἀρχῶν καὶ δικαστικῶν ἀποφάσεων. Συνεπῶς ὅλα αὐτὰ εἶναι ὑπὸ κρίσιν καὶ ὑπὸ συζήτησιν καὶ τὸ μόνον γεγονὸς εἶναι νὰ καταργήσωμεν τὸν Δήμαρχον ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος ἔχει τὴν πλειοψηφίαν καὶ νὰ μὴ τοῦ ἐπιτρέψωμεν τὴν ὑποψηφιότητα οὔτε εἰς τὸ μέλλον. Αὐτὸ εἶναι παράνομον.

§132Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, σᾶς βεβαιῶ εἰλικρινῶς, ὅτι τὴν μάχην τὴν δίδω ἐν ὀνόματι τῆς λογικῆς καὶ τῆς νομοθετικῆς ἀρετῆς. Δὲν μὲ ἐνδιαφέρει πράγματι ἐνώπιον αὐτῶν τῶν δύο κριτηρίων οὐδὲν ὑποκειμενικὸν κριτήριον. Ἠμπορεῖ νὰ συμπαθῶ τὸν Α ἢ Β ὑποψήφιον Δήμαρχον. Πράγματι ὅμως—καὶ νομίζω ὅτι δικαιοῦμαι νὰ τὸ τονίσω, διότι ἡ προσωπική μου πολιτικὴ ζωὴ ἔχει ἀποδείξει ὅτι ἔχω αὐτὴν τὴν ἀνεξαρτησίαν ἀπὸ ἀπόψεως πολιτικῆς διαθέσεως—δὲν μὲ ἐνδιαφέρει ποιὸς θὰ εἶναι Δήμαρχος Μεσολογγίου. Μὲ ἐνδιαφέρει ὁ Δήμαρχος Μεσολογγίου νὰ εἶναι καλός, νὰ ἀποδώσῃ ὑπὲρ τῆς πόλεως ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἡ πόλις προσδοκᾷ. Ἐξ ἄλλου ὅμως ἔχω καθῆκον νὰ ἐπιμείνω εἰς τὴν διάκρισιν ὡρισμένων πραγμάτων. Δὲν εἶναι νοητὸν νὰ κάμωμεν νόμους καὶ νὰ τοὺς ἀφήνωμεν νὰ ἰσχύουν ἐπὶ μῆνας καὶ ὅταν ἔρχεται ἡ στιγμὴ τῆς ἐφαρμογῆς, κρισίμου ἐφαρμογῆς εἰς μίαν περιοχήν, μιᾶς διατάξεως νόμου, νὰ προβαίνωμεν εἰς τὴν ὑποβολὴν νομοσχεδίου τροποποιοῦντος βασικὰς διατάξεις τοῦ νόμου ἐκείνου. Ὡς εἶπον σχετικῶς μὲ τὴν συνεδρίασιν τοῦ Δημαρχαιρεσιακοῦ Συμβουλίου κατὰ τὴν ὁποίαν ἐξελέγη ὁ κ. Χ. δὲν μὲ ἐνδιαφέρει ἐὰν ἦτο νόμιμος. Ἐὰν ἦτο ἐντὸς τοῦ νόμου ἡ συνεδρίασις βεβαίως θὰ ἴσχυεν ἡ ἀπόφασις τῶν κυρίων οἱ ὁποῖοι συνηθροίσθησαν. Ἀλλὰ εἶναι δυνατὸν καὶ εἰς ἕνα καφενεῖον νὰ συναθροισθοῦν κύριοι καὶ νὰ ἀποφασίσουν ὅτι βουλευτὴς τῆς τάδε περιοχῆς σήμερον δὲν πρέπει νὰ εἶσθε σεῖς ἢ ἐγώ, ἀλλὰ πρέπει νὰ εἶναι ἕνας τρίτος; Αὐτὸ δὲν σημαίνει ὅτι ἡ Δημοκρατία εἶναι ξέφρακτο ἀμπέλι καὶ εἶναι δυνατὸν ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν νὰ συνέρχωνται καὶ νὰ ἀποφασίζουν πολῖται. Ἡ Δημοκρατία εἶναι ὠργανωμένη πολιτεία καὶ δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς θεσπίζονται προϋποθέσεις ὑπὸ τὰς ὁποίας λειτουργεῖ. Διότι ἐὰν δὲν ἐθεσπίζοντο αἱ δικονομίαι καὶ αἱ προϋποθέσεις, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ λειτουργήσῃ. Ἑπομένως κριτέον ἐὰν ἡ συνεδρίασις ἐκείνη εἶναι ἔγκυρος ἢ ὄχι. Ἐὰν ἦτο ἔγκυρος, δήμαρχος Μεσολογγίου πρέπει νὰ ἐκλεγῇ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐξελέγη κατὰ τὴν συνεδρίασιν. Ἐὰν ὅμως δὲν ἦτο ἔγκυρος, ἐὰν ἦτο ἀντίθετος πρὸς τὴν διάταξιν τῆς παραγράφου 4 τοῦ ἄρθρου 16 τοῦ νόμου περὶ ἐκλογῆς δημοτικῶν ἀρχόντων, τότε ὁ κύριος αὐτὸς ὁ ὁποῖος ἐξελέγη δὲν εἶχεν ὑπὲρ αὐτοῦ τὴν πλειοψηφίαν. Διότι αὐτὴ ἡ συνάθροισις ἦτο συνάθροισις μὴ ἔχουσα οὐδὲν νομικὸν καὶ οὐδὲν δημοκρατικὸν ἠθικὸν κῦρος. Δημοκρατικὸν ἠθικὸν κῦρος ἔχουν μόνον αἱ συνεδριάσεις ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι γίνονται ἐν τῷ πλαισίῳ τοῦ Συντάγματος καὶ τῶν νόμων τοῦ Κράτους. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§133Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἄνευ χαρτοφυλακίου). Δὲν ἔχω νὰ προσθέσω, κύριοι βουλευταί, τίποτε ἄλλο, παρὰ τὴν πράγματι παράδοξον ἄποψιν, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξεν ὁ ἀγαπητός μου φίλος κ. Κανελλόπουλος. Κατὰ τὴν ἄποψιν αὐτήν, διότι παρεσύρθη ἀπὸ τὸν ζῆλον του, αἱ ἀποφάσεις τῶν διαφόρων σωμάτων δὲν θὰ κρίνωνται ἀπὸ τὴν ἰδιότητα ἐκείνην ποὺ λαμβάνουν τὰς ἀποφάσεις αὐτάς, ἀλλὰ θὰ κρίνωνται ἀπὸ τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον αὐτοὶ συνῆλθον. Ὁ κ. Κανελλόπουλος ἐξέχασεν ἕνα πρᾶγμα, ὅτι οἱ συνελθόντες ἦσαν αἱρετοὶ ἄρχοντες ἐκπροσωποῦντες τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ, δὲν ἦσαν οἱ τυχόντες, ὥστε ἡ ἀπόφασίς των νὰ μὴ ἔχῃ καμμίαν σημασίαν. Ἐὰν ὁ κ. Κανελλόπουλος προτιμᾷ τὴν δικονομίαν καὶ προτιμᾷ συνέλευσιν αἱρετῶν ἀρχόντων τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν πιστεύει καὶ ὁ ἴδιος, ὅτι εἰς τὴν αὐτοδιοίκησιν πρέπει νὰ ἀποφεύγεται ἡ ἐπέμβασις τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, διὰ τοῦτο δὲ κατοχυροῦται αὕτη συνταγματικῶς, τότε μεγαλυτέραν ἀξίαν ἔχουν οἱ φορεῖς, οἱ ὁποῖοι λαμβάνουν τὰς ἀποφάσεις, οἱ αἱρετοὶ ἄρχοντες καὶ ὄχι οἱ δικονομικοὶ τύποι. Ἐὰν ἦσαν τυχόντες οἱ συνελθόντες ἀναμφισβητήτως ἡ ἀπόφασίς των δὲν θὰ εἶχε κανένα κῦρος. Ἐὰν ἡμεῖς εἴχομεν συνέλθῃ ἐδῶ καὶ παρὰ τὸν Κανονισμόν, ἐφόσον εἴμεθα αἱρετοὶ ἄρχοντες, αἱ ἀποφάσεις μας θὰ εἶχον ἀναμφισβητήτως κῦρος.

§134Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Καὶ παρὰ τὸ Σύνταγμα.

§135Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἄνευ χαρτοφυλακίου). Ὄχι παρὰ τὸ Σύνταγμα.

§136Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐζήτησα τὴν ἄδειαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ νὰ κάμω μίαν ἐρώτησιν. Ἕνας νόμος, ὁ ὁποῖος θὰ λέγῃ ὅτι οἱ 18 κύριοι Δημοτικοὶ Σύμβουλοι οἱ ἔχοντες φύσει καὶ θέσει τὸ δικαίωμα ἐκ τοῦ νόμου νὰ ἐκλέξουν τὸν δήμαρχον, δύνανται νὰ συνέλθουν εἰς οἱανδήποτε ὥραν νὰ ἐκλέξουν τὸν δήμαρχον καὶ νὰ τοὺς ἀφήσουν χωρὶς τύπους καὶ πλαίσια, ἐντὸς τῶν ὁποίων θὰ πρέπει νὰ πλαισιωθῇ ἡ ἰδική των οὐσιαστικὴ ἐξουσία τῆς ἐκλογῆς; Αὐτὸ θὰ ἦτο ὀρθόν, αὐτὴ θὰ ἦτο ἡ οὐσία τῆς Δημοκρατίας; Αὐταὶ ὅλαι αἱ οὐσίαι δὲν περιλαμβάνονται εἰς ὡρισμένον τύπον;

§137Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἐδόθη μία ἑρμηνεία ἀπὸ τὸν ἁρμόδιον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ κατόπιν αὐτοῦ συνῆλθον οἱ δημοτικοὶ σύμβουλοι κατὰ τρόπον νόμιμον, ἢ ὅπως ἐνόμιζον ὅτι ἦτο νόμιμον καὶ εὑρέθημεν πρὸ πραγματικῶν περιστατικῶν. Δὲν διετύπωσε κανεὶς τὴν ἀξίωσιν ὅτι τώρα θὰ θεσπίσωμεν διατάξεις διὰ νὰ συνέλθουν παρατύπως καὶ νὰ κάμουν τὴν ἐκλογήν.

§138Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ διάταξις εἶχε θεσπισθῆ ὡς εἶχεν ἑρμηνευθῆ κακῶς καὶ ἐπὶ τῇ βάσει μιᾶς κακῆς ἑρμηνείας ἔγινεν αὐτὸ ποὺ ἔγινε καὶ ἔρχεται τὸ δικαστήριον καὶ λέγει, ὅτι αὐτὸ εἶναι κακόν, νὰ τὸ ἀλλάξετε. Εἶναι δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις, καταργοῦσα τὴν ἔννοιαν τῆς διακρίσεως τῶν ἐξουσιῶν, νὰ λέγῃ ὄχι, καλῶς ἔγινεν αὐτό; Εἶναι αὐτὴ ἡ Δημοκρατία;

§139Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἐξεταστέον κατὰ πόσον ἦτο ἁρμοδία ἡ δικαστικὴ ἀρχή, ἡ ὁποία ἀπεφάνθη καὶ δεύτερον, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἑρμηνείαν, ποὺ ἔδωσεν εἰς τὸν νόμον ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐνομοθέτησε, ὁ πρώην γενικὸς διευθυντὴς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ κ. Λιανόπουλος. Κατὰ πόσον ἡ ἑρμηνεία αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικὴ ἑρμηνεία τοῦ νόμου, ἐφ’ ὅσον αὐτὸς εἶναι ὁ ἁρμόδιος νὰ τὴν δώσῃ. Ἐδῶ εὑρέθημεν πρὸ πραγματικῶν γεγονότων. Ἐδημιουργήθη καὶ κατάστασις καὶ μία ψυχολογία, ἡ ὁποία μᾶς ὑποχρεώνει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει τὴν θέλησιν μιᾶς πλειοψηφίας ἡ ὁποία συνεκροτήθη καὶ ἐξεδηλώθη καθ’ ὅλους τοὺς νομίμους τύπους. Τώρα ποῖον δικαστήριον εἶναι ἁρμόδιον νὰ ἀποφανθῇ; Αὐτὸ εἶναι τὸ ἀμφισβητούμενον, τὸ ὁποῖον πηγαίνομεν νὰ διορθώσωμεν.

§140Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Συνεπείᾳ μιᾶς ἐγκυκλίου τοῦ κ. Λιανοπούλου τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας ἔπρεπε νὰ δώσῃ μίαν ἀπάντησιν καὶ ἀπήντησεν, ὅτι ἡ παρέμβασις τῆς Κυβερνήσεως κέντρου πρὸς τὴν ἀπόφασιν τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας ἀποτελεῖ κατάλυσιν πάσης ἐννοίας Δημοκρατίας. Αὐτὸ ἤθελα νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. Βαρβούτην. Αὐτὸ εἶναι τὸ Α καὶ τὸ Ω τῆς Δημοκρατίας.

§141Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Ἰσχυρίζεσθε, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι θέλετε νὰ διορθώσητε τὰ πράγματα σύμφωνα μὲ τὰ πραγματικὰ γεγονότα;

§142Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Δικαίωμα ἐκλογῆς παρέχεται. Οὔτε διορίζομεν κανένα, οὔτε ἀποκαθιστῶμεν κανένα. Ποῦ γνωρίζετε τὶ ἀποτέλεσμα θὰ βγάλῃ τὸ δημοτικὸν συμβούλιον; Οὔτε γνωρίζομεν ἐὰν αὐτὴ ἡ διάταξις ἔχῃ ἀναδρομικὴν δύναμιν ὡς εἶναι διατυπωμένη. Δὲν γνωρίζω ἐὰν ἔχῃ ἀναδρομικὴν δύναμιν.

§143Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Σᾶς ἐρωτῶ, διατὶ μᾶς ἐστείλατε τότε εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν..... (Φωναί, θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§144Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅταν ὑπάρχῃ ἕνα ζήτημα καὶ εἷς ἐκ τῶν βουλευτῶν ἀποτείνεται εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν καὶ τὸν ἐρωτᾶ, ὁ δὲ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς τοῦ δίδει τὴν ἄδειαν................

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν τὴν ἔδωσε ὁ κ. Ὑπουργός.

§146Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ (Ὑπουργὸς Δημ. Ἔργων). Δὲν ἀπήντησεν ὁ κ. Ὑπουργός.

§147Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὄχι πρὸς σᾶς, ἀλλὰ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν.

§148Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Εἶσθε ὑποχρεωμένος νὰ μοῦ ἀπαντήσετε, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν. Διατὶ ἐστείλατε διαταγὴν τηλεγραφικὴν εἰς τὸ Μεσολόγγι περὶ ἐκτελέσεως ἀποφάσεως Πατρῶν καὶ μᾶς ἐστείλατε αὐτὴν τὴν ἀπόφασιν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ἐδηλώσατε ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν ἀφορᾷ τὴν περίπτωσιν αὐτὴν καὶ σήμερον λέγετε ἄλλα;

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Ταμβακᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§150Θ. ΤΑΜΒΑΚΑΣ. Ἤθελα καὶ χθὲς νὰ διευκολύνω τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, θέτων ὑπ’ ὄψει του καὶ μίαν ἄλλην περίπτωσιν καὶ ἤμην ἀπολύτως βέβαιος ὅτι ἴσως ἀνεθεώρει τὴν τακτικήν, τὴν ὁποίαν ἔχει ἐπὶ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου. Γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι καθ’ ἣν στιγμὴν ἑτοιμάζεται τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ καὶ ὁ νόμος αὐτός, ὅτι ὑπάρχει ἐκκρεμὴς καὶ ὑπόθεσις παρομοία μὲ ἄλλα βέβαια κριτήρια τοῦ Δήμου Χαλκιδέων; Γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι κατὰ σύμπτωσιν εἶναι φίλος τοῦ Καίσαρος καὶ ὁ ὑπὸ κρίσιν Δήμαρχος Χαλκιδέων; Γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐὰν καὶ κατὰ πόσον θὰ ἠδύνατο καὶ θὰ παρεκάλουν τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους ἐξ Εὐβοίας νὰ τὸν πληροφορήσουν, ἐὰν θὰ ἠδύνατο ὁ ἐκεῖ Νομάρχης λόγῳ συγκρούσεως, τὴν ὁποίαν εἶχε παλαιότερον, ὅταν ὁ νῦν Δήμαρχος ἦτο βουλευτὴς καὶ πρώην Ὑπουργός, θὰ ἠμποροῦσε νὰ κρίνῃ ὅπως θὰ ἔπρεπε καὶ τὴν περίπτωσιν αὐτήν; Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, προσεβλήθη εἰς τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας καὶ ἡ περίπτωσις τοῦ Δημάρχου Χαλκιδέων καὶ ἀπεσύρθη. Καὶ καθ’ ἣν στιγμὴν ἐκκρεμεῖ τὸ ζήτημα εἰς τὸ πρωτόδικον δικαστήριον ἑτοιμάζεται ὁ νόμος αὐτός, τοῦτο δίδει τὸ ἐνδόσημον ὅτι γίνεται ὁ νόμος διὰ νὰ ὑπερασπισθοῦν οἱ ὑμέτεροι. Ὑπάρχουν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου δύο εἰσηγητικαὶ ἐκθέσεις, ἡ ἔκθεσις τῆς μειοψηφίας λέγει: «Εἶναι τὸ............... ..... (Ἀναγινώσκει).......». Καὶ ἔχομεν τὴν ἔκθεσιν τῆς πλειοψηφίας μὲ ὑπογραφὴν τοῦ ἐγκρίτου νομομαθοῦς κ. Εὐριπαίου, ἡ ὁποία δέχεται ὅτι ἁρμόδια νὰ κρίνουν περὶ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς εἶναι τὰ δικαστήρια. Διατὶ λοιπὸν ἐπιμένετε; δὲν θὰ συνέβαινε αὐτὸ ἐὰν δὲν ἐπρόκειτο περὶ δημάρχων φίλων τοῦ Καίσαρος καὶ δὲν χρειάζεται μεγαλυτέρα ἀπόδειξις περὶ τούτου. (Χειροκροτήματα). Οἱ κ. κ. Ὑπουργοὶ οἱ ὁποῖοι ἀπέφυγαν νὰ παρευρεθοῦν ἀπ’ ἀρχῆς τῆς συνεδριάσεως καὶ κατὰ τὴν διεξαχθεῖσαν συζήτησιν, ἔφθασαν κατὰ τὴν τελευταίαν στιγμὴν διὰ νὰ λάβουν μέρος εἰς τὴν ψηφοφορίαν.

§151Α. ΓΚΕΛΕΣΤΑΘΗΣ. Μετὰ πολλῆς χαρᾶς βλέπω ὅτι οἱ ἀξιότιμοι κύριοι Ὑπουργοὶ εἶναι παρόντες τὴν στιγμὴν ταύτην, ἐπειδὴ πρόκειται νὰ γίνῃ ψηφοφορία καὶ νὰ κριθῇ ἡ τύχη τοῦ ὑμετέρου Δημάρχου Μεσολογγίου, ἐνῷ προηγουμένως ποὺ ἔπρεπε νὰ εἶναι ὅλοι ἀνεξαιρέτως παρόντες, διότι τοὺς ἐγένετο ἔλεγχος ἀπουσίαζον διὰ νὰ τὸν ἀποφύγουν. Αὐτὸ λέγεται..... βρῆτε τὸν χαρακτηρισμὸν σεῖς, κ. βουλευταί, καὶ κρίνατε τὴν Κυβέρνησιν.

§152Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουν πολλαὶ περιπτώσεις, ὅπως ἰσχυρίσθη ὁ κ. Ταμβακᾶς, κατὰ μείζονα λόγον πρέπει νὰ ψηφισθῇ ὁ νόμος διὰ νὰ ἄρῃ τὰς ἀμφισβητήσεις.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Πετρόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§154Κ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ τὴν δήλωσιν ἐκ προοιμίου ὅτι δὲν ἔχω καμμίαν σχέσιν καὶ δεσμὸν κομματικὸν μὲ τὸν δήμαρχον Μεσολογγίου, θεωρῶ καθῆκον μου νὰ εἴπω δύο λέξεις. Ὁ θεσμὸς τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς μετεφυτεύθη εἰς τὴν Ἑλλάδα ἀπὸ τὴν Γαλλίαν, ὅπου ὁ ἔλεγχος τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς τῶν δημάρχων καὶ τῶν Κοινοτικῶν Συμβουλίων, γίνεται ἀπὸ τὴν Διοίκησιν καὶ ὄχι ἀπὸ τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν. Εἰς τὸν νόμον 1454 δὲ ὑπάρχει σαφὴς διάταξις ὁρίζουσα τὸ ὄργανον τῆς κρίσεως. Συνεπῶς ὀφείλομεν κατὰ πρῶτον λόγον νὰ ἀνατρέξωμεν εἰς τὸν γαλλικὸν νόμον καὶ ἐν συνεχείᾳ εἰς τὸν νόμον Δ.Ν.Ζ. ὁ ὁποῖος διαλαμβάνει ὅτι ὁ ἔλεγχος τῆς ἐκλογῆς τῶν Κοινοτικῶν συμβουλίων γίνεται ἀπὸ τοὺς Νομάρχας. Ἐφ’ ὅσον αὐτὰ εἶναι καθιερωμένα δὲν νομίζω ὀρθὸν νὰ τὰ παραβιάζωμεν καὶ νὰ ἰσχυριζώμεθα ὅτι ἐξελέγη κακῶς δήμαρχος, ὁ ὁποῖος ἐπὶ 30 ψηφισάντων Συμβούλων ἔλαβε 19 ψήφους. Δὲν θέλω νὰ σᾶς κουράσω περισσότερο καὶ ἕνα μόνον ἔχω νὰ σᾶς τονίσω, ὅτι πρέπει κατὰ τὴν ἀπόφασίν σας νὰ λάβετε ὑπ’ ὄψιν ὅτι ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς ἔλαβε τὰ δύο τρίτα τῶν ψήφων καὶ αὐτὸν τὸν δήμαρχον δὲν ἠμποροῦμεν νὰ τὸν καταργήσωμεν. (Χειροκροτήματα).

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Ξυνόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§156Γ. ΞΥΝΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἤθελα νὰ ἀπαντήσω μόνον εἰς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν κ. Βαρβούτην, ὁ ὁποῖος εἶπεν, ὅτι τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον δὲν πρέπει νὰ κριθῇ μὲ αὐστηρὰ νομικὰ κριτήρια, ἀλλὰ εἶναι θέμα ἀναγόμενον εἰς τὴν νομοθετικὴν πολιτικὴν κυρίως. Εἰς ἕνα εὐνομούμενον δημοκρατικὸν Κράτος, πρέπει ἡ ἄποψις αὐτὴ νὰ τίθεται εἰς πρώτην γραμμήν. Ἀλλά, νομίζω, ὅτι μεταξὺ τῶν ἀρετῶν τῆς καλῶς νοουμένης Πολιτείας εἶναι καὶ ὁ σεβασμὸς τῶν Δικαστικῶν ἀποφάσεων. Αὐτὸς ἄλλως τε καὶ ὁ σεβασμὸς πρὸς τὴν ἀρχὴν τῆς ἰδεολογίας ἀπαιτεῖ καὶ ὁ σεβασμὸς τοῦ κανόνος τῆς μὴ ἀναδρομικότητος τῶν νόμων. Ἐφ’ ὅσον, λοιπόν, αὐτὰ ληφθοῦν ὑπ’ ὄψει δὲν δύνανται ὑπὸ τύπον ἑρμηνείας νὰ εἰσάγωνται νομοσχέδια, διότι αὐτὸ γίνεται. Ἐπιζητεῖται ἐντέχνως, ὑπὸ τύπον ἑρμηνείας νὰ εἰσαχθῇ μία οὐσιώδης τροπολογία εἰς τὴν ἰσχύουσαν Δημοτικὴν νομοθεσίαν. Αἱ λέξεις, κύριοι, δὲν κάμνουν τὰ πράγματα, διότι, ὅτι πρόκειται περὶ τροπολογίας εἶναι ἀναμφισβήτητον. Ζήτημα ἑρμηνείας δὲν ὑφίσταται. Ἡ διάταξις εἶναι σαφὴς καὶ σκοπεῖται διὰ τῆς ἑρμηνευτικῆς μεθόδου νὰ ἐπέλθῃ μία βασικὴ τροπολογία εἰς τὴν ἰσχύουσαν νομοθεσίαν.

§157Μ. ΧΛΟΥΒΕΡΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ νομικὴ περιπλοκή, τῶν νομικῶς περιπεπλεγμένων ἀπόψεων τῶν κ. συναδέλφων καλεῖται νὰ λύσῃ ἀπόψε ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία. Νομίζω, ὅτι ἀπόψε, ἐπὶ τοῦ ἐπιμάχου θέματος αἱ ἀντιρρήσεις εἶναι ἀρκετὰ σοβαραὶ καὶ ἔχουν πραγματικῶς βάσιν λογικήν. Τὸ γεγονὸς εἶναι, ὅτι ἡ μὲν Κυβέρνησις στηρίζεται εἰς τὴν Δημοκρατίαν τοῦ Κοινοβουλίου, ἡ ὁποία εἶναι ἐπικρατεστέρα αὐτῆς τῆς δικαιοσύνης. Ὁ νομοθέτης, ὅταν νομοθετῇ ἔχει βεβαίως πάντοτε τὸ εὐρὺ πνεῦμα καὶ τὴν καλὴν πίστιν. Ἐπὶ ζητημάτων ὅμως, τὰ ὁποῖα ἀνακύπτουσιν ἐν τῇ ἐκτελέσει τοῦ νομοθετήματος, πρέπει νὰ ὑπάρξῃ κάποιος ὀργανισμός, ὁ ὁποῖος θὰ δώσῃ τὴν ἐμπρέπουσαν λύσιν. Νομίζω, ὅτι ἀκριβῶς αὐτὸ ἔχει νὰ ἐκτελέσῃ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία σήμερον. Δὲν ὑπάρχῃ ἀμφιβολία, ὅτι τὸ ἔρεισμα καὶ τὰ ἐπιχειρήματα τόσον τῆς Συμπολιτεύσεως, ὅσον καὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἶναι ἠθικὰ καὶ ἀποσκοποῦσιν εἰς ἓν καὶ μόνον, πῶς θὰ ἑρμηνευθῇ καλύτερα ὁ νόμος. Εἰς αὐτὸ καλεῖται ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποκατασταθῇ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία διὰ τῆς μὴ ὁμοφώνου ἀποφάσεως τῆς Δικαιοσύνης. Ἐφόσον ἡ Δικαιοσύνη δὲν ἔδωκεν ὁμόφωνον ἀπόφασιν, νομίζω, ὅτι αὐτὸς εἶναι ἕνας λόγος, ὅπως καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις δεχθῇ ὅπως λύσῃ τὸ θέμα ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία. Ἐπ’ αὐτοῦ καλεῖται νὰ ἀποφασίσῃ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία. (Χειροκροτήματα).

§158Β. ΠΑΠΑΡΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὴν συγκεκριμένην περίπτωσιν ἔχουν ἐκδοθῆ δύο ἀποφάσεις, τοῦ Ἐφετείου καὶ τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας, αἱ ὁποῖαι ἔλυσαν τὸ ζήτημα. Τὸ ἐρώτημα τώρα, τὸ ὁποῖον ἐτέθη ἀπὸ τοὺς προλαλήσαντας συναδέλφους καὶ εἰς τὸ ὁποῖον δὲν ἐδόθη ἀπάντησις εἶναι, ἐὰν εἰς μίαν ὑπόθεσιν, διὰ τὴν ὁποίαν ἐξέδωκαν ἀπόφασιν τὰ δικαστήρια, δύναται νὰ ἐπεμβαίνῃ ἡ πολιτική. Τὸ τοιοῦτον νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν οὔτε κἂν νὰ συζητηθῇ σοβαρῶς. Κύριοι, ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ ἐλύθη ἀπὸ τὸ δικαστήριον ἤδη. Ὑπάρχει ἤδη δεδικασμένον. Ἐρωτῶ λοιπόν, ἡ ἀπόφασις ποὺ θὰ λάβωμεν θὰ εἶναι σύμφωνος πρὸς τὸ Σύνταγμα; Θὰ ἤθελον νὰ εἶχον μίαν ἐρώτησιν ἐπ’ αὐτοῦ.

§159Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον οὐδεμίαν δικαστικὴν ἀπόφασιν καταργεῖ. Οὐδὲν δεδικασμένον θίγει, διότι δίδει τὸ δικαίωμα μόνον ἀναθεωρήσεως τῆς ἀποφάσεως τοῦ δικαστηρίου τοῦ ἐκδόσαντος τὴν ἀπόφασιν. Αὐτὰ ὅσον ἀφορᾷ τὸ πρῶτον μέρος. Καὶ δεύτερον, εἶναι ἀρχὴ τοῦ Δημοσίου, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνατεθῇ καὶ εἰς τὰ δικαστήρια ἡ ἐνέργεια διοικητικῶν ἁρμοδιοτήτων. Καὶ ἐν προκειμένῳ ἡ κρίσις τῶν δικαστηρίων περὶ τῆς νομιμότητος τῶν ἐκλογῶν, δὲν ἀποτελεῖ παρέκβασιν τῆς ἀσκήσεως τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας.

§160Β. ΠΑΠΑΡΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Δηλαδὴ ἡ ἀπόφασις τῶν δικαστηρίων εἶναι διοικητικὴ ἀπόφασις;

§161Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα. Καὶ ἑπομένως ὑπάγεται εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας.

§162Β. ΠΑΠΑΡΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄλλο εἶναι αὐτὸ.

§163Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μὰ πῶς εἶναι ἄλλο;

§164Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄρα τί εἶναι αἱ δικαστικαὶ ἀποφάσεις;

§165Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι Διοικητικαὶ ἀποφάσεις, μὴ ὑπαγόμεναι εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας. Κἄτι παρόμοιον συμβαίνει καὶ μὲ τὴν Ἀστυνομίαν.

§166Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν τὸ παραδέχομαι. Κανεὶς μέχρι τῆς στιγμῆς δὲν ἰσχυρίσθη, ὅτι ἀποφάσεις δικαστηρίων, ἀποφαινόμεναι ἐπὶ τοῦ κύρους ἐκλογῶν δὲν εἶναι καθαρῶς δικαστικαί, ἐντὸς τῶν πλαισίων τῆς Δικαστικῆς Νομολογίας. Ἐπ’ αὐτοῦ δὲν ὑπάρχει νομίζω ἀντίρρησις.

§167Β. ΠΑΠΑΡΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Μὰ ὑπάρχει, κύριοι, δεδικασμένον.

§168Δ. ΚΑΡΑΤΖΕΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν μὲ ἐνδιαφέρει, οὔτε πότε μετεφυτεύθη ὁ νόμος, οὔτε αἱ ἀποφάσεις τῶν δικαστηρίων. Προέρχομαι ἀπὸ νομικὴν οἰκογένειαν καὶ δικαιοῦμαι νὰ ἔχω γνώμην ἐπ’ αὐτῶν. Ὁ κ. Ρέντης καὶ ὁ κ. Ἀσκούτσης, ἱκανοὶ νομικοί, θὰ ἠμποροῦσαν νὰ μᾶς εἴπουν, διαβάζοντας τὸ κείμενον τοῦ ἐγγράφου ποὺ ἔχουν, ποὺ ὑπάρχει ἡ διαφωνία, ὥστε νὰ καλῆται τὸ Σῶμα νὰ ψηφίσῃ. Κύριε Ὑπουργέ, σᾶς παρακαλῶ θερμῶς νὰ μοῦ πῆτε τοῦτο. Δὲν μὲ ἐνδιαφέρει ἡ γνώμη τῶν ἄλλων οὔτε ἡ ἀπόφασις τῶν δικαστηρίων, οὔτε ἡ ἐγκύκλιος τοῦ Γεν. Διευθυντοῦ τοῦ Ὑπ. Ἐσωτερικῶν. Ἠμπορεῖτε νὰ πάρετε τὸ κείμενον εἰς τὰ χέρια σας καὶ νὰ μοῦ εἴπητε τί λέγει τὸ ἄρθρον αὐτὸ καὶ ποῦ ὑπάρχει μεταξὺ μας ἡ διαφορά, τὴν ὁποίαν τὸ Σῶμα πρέπει νὰ ψηφίσῃ; Ἂν μοῦ τὸ εἴπητε αὐτό, θὰ σᾶς χειροκροτήσω.

§169Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ὅπως εἶπον δὲν προέρχεται ἀπὸ πρωτοβουλίαν τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως τὸ νομοθέτημα. Ὑπάρχει ἐγκύκλιος ἐκδοθεῖσα ἀπὸ τοῦ παρελθόντος Ἀπριλίου, ὑπάρχει ἀπόφασις ἐκδοθεῖσα ἐπὶ ἄλλης Κυβερνήσεως, στηριζομένη εἰς τὴν γνώμην ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι συνέταξαν τὸν νόμον καὶ οἱ ὁποῖοι γνωρίζουν καλύτερον τὸ πνεῦμα του. Καὶ ἡ κατάθεσις τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου ἔχει σκοπὸν νὰ νομιμοποιήσῃ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα περιελήφθησαν εἰς τὴν ἐγκύκλιον, ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα περιελήφθησαν εἰς τὴν ἀπόφασιν. Τὸ θέμα τῆς ἁρμοδιότητος τοῦ ἐλέγχου τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς τῶν δημάρχων, ἐπιθυμία τοῦ νομοθέτου ὑπῆρξε νὰ ἀνατεθῇ εἰς τοὺς Νομάρχας. Τὸ ἴδιον συνέβη μὲ τὴν ἐκλογὴν τῶν Προέδρων Κοινοτήτων. Αὐτὴ ἡ ὁδὸς προεκρίθη ἀπὸ τὸν νομοθέτην, αὐτὰ περιέλαβε εἰς τὴν ἐγκύκλιόν του τοῦ παρελθόντος Ἀπριλίου καὶ αὐτὸ ἔρχεται νὰ διευκρινίσῃ τὸ παρὸν νομοσχέδιον. Τὸ θέμα τῆς ἑρμηνείας τρῦ ἄρθρου 16 ἡρμηνεύθη, καθ’ ὃν τρόπον γνωρίζετε ἀπὸ τὸν Γεν. Διευθυντὴν τοῦ Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν κ. Λιανόπουλον, ὁ ὁποῖος εἶναι καὶ συντάκτης τοῦ νόμου. Ἡμεῖς δὲν ἀποβλέπομεν νὰ μεταβάλωμεν διὰ τῆς παρεμβάσεώς μας οὐδέν. Ἐλέχθη, ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς ἀντίφασιν, διότι ἐδώσαμεν ἐντολὴν νὰ προχωρήσῃ ἡ ἐκλογὴ Δημάρχου Μεσολογγίου. Ὅπως ἀποφαίνεται τὸ Ἐφετεῖον Πατρῶν, δὲν ὑπάρχει καμμία ἀντίφασις. Δὲν ἀποβλέπομεν διὰ μιᾶς νομοθετικῆς πράξεως νὰ καθορίσωμεν, ποῖος θὰ εἶναι ὁ δήμαρχος εἰς τὸ Μεσολόγγιον. Ἐλέχθη, ὅτι διὰ τοῦ ἄρθρου 2 ψηφίζομεν ἀναδρομικὰς διατάξεις. Δὲν βλέπω νὰ περιέχῃ τοιαύτην διάταξιν τὸ ἄρθρον 2. Λέγει: «......... ..... (ἀναγινώσκει).............». Οὐδεὶς ἀποβλέπει εἰς τὴν κατάργησιν ἐκδοθείσης δικαστικῆς ἀποφάσεως. Εἶναι ἐλευθέρα ἡ ἁρμοδία ἀρχὴ νὰ ἑρμηνεύῃ τὸν νόμον καὶ ἡμεῖς ὡς Κυβέρνησις δὲν ἐπεμβαίνομεν, ἀλλὰ νομοθετοῦμεν κανόνα δικαίου. Συνεπῶς, δὲν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ δώσωμεν ὑπερβολικὴν σημασίαν εἰς τοῦτο καὶ νὰ τὸ θεωρήσωμεν ὡς παρέμβασιν οἱανδήποτε τῆς Κυβερνήσεως. Εἶναι καθορισμὸς μιᾶς παγίας καταστάσεως διὰ τὸ μέλλον, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἁρμοδιότητα τῆς ἀρχῆς, ἡ ὁποία θὰ ἐξετάσῃ τὸ κῦρος τῆς ἐκλογῆς. Περὶ αὐτοῦ πρόκειται καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ἔχει ν’ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ ἀπόψε.

§170Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἤθελα μίαν διευκρίνησιν, κ. Ὑπουργέ. Ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι ψηφισθῇ τὸ ἄρθρον 2 καὶ ἐπαναληφθῇ ἡ ἐκλογὴ μεταξὺ τῶν δημοτικῶν Συμβούλων Μεσολογγίου, θὰ λάβουν μέρος ὡς ὑποψήφιοι δήμαρχοι ὅλοι ὅσοι θέλουν ἢ δύο μόνον. Ἐὰν λάβουν μέρος οἱ δύο μόνον ἔχει καλῶς. Δὲν ὑπάρχει ἀναδρομικότης. Ἐὰν λάβουν μέρος εἰς τὴν ἐκλογὴν ὅλοι τὸ πρᾶγμα ἔχει κακῶς, διότι δ’ ἀναδρομικῆς ἑρμηνείας νόμου προϋπάρχοντος ἀνατρέπετε τὸν τρόπον τῆς ἐκλογῆς. Δὲν ἐγκαλεῖσθε σεῖς διὰ τοῦτο. Τὸ κάμνει ἡ Διοίκησις καὶ τὴν ἐλέγχει τὸ ἁρμόδιον πολιτικὸν ὄργανον, τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας. Καὶ ἔρχεσθε σεῖς καὶ λέτε «ὅπως τὸ εἶπεν ἡ Διοίκησις» διὰ νὰ καλύψετε τὴν Διοίκησιν. Νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνῃ τοῦτο. Ἀπὸ αὐτὰ δὲν προκύπει ὅτι ὁ νόμος ἔχει ἀναδρομικὴν ἰσχύν. Ἐὰν δέχεσθε, ὅτι εἰς τὴν μέλλουσαν ἐκλογὴν τοῦ δημάρχου θὰ μετέσχουν μόνον οἱ δύο ὑποψήφιοι κατὰ τὴν πρώτην ἐκλογήν, ἔχετε δίκαιον. Ἐὰν ὅμως λάβουν μέρος καὶ ἄλλοι, τότε ἀσφαλῶς καθιερώνεται ἀναδρομικὴ ἰσχὺς τοῦ νόμου.

§171Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Δὲν εἶναι ἀπόλυτον αὐτό.

§172Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἀναλάβῃ τὰς εὐθύνας του καὶ ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας καὶ νὰ μὴ λέγῃ, ὅτι ἰσχύει μία διάταξις νόμου καὶ ὡς πρὸς τὰς συνεπείας τῆς διατάξεως αὐτῆς, νὰ μὴν εἶναι ὁ ἴδιος βέβαιος. Πρέπει νὰ γνωρίζῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν τί σημαίνει ἡ διάταξις αὕτη. Δὲν εἶναι δυνατόν, διαρκῶς, νὰ εὑρισκώμεθα ἐνώπιον αὐτῶν τῶν ἀσαφῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ διάταξις αὐτὴ σημαίνει, ὅτι κατὰ τὴν πρώτην συνεδρίασιν θὰ λάβουν μέρος 2 ἢ 3 ἢ 5; Νὰ μᾶς δώσητε ἀπάντησιν συγκεκριμένην;

§173Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ὑπάρχει ἡ νομιμοποίησις, ἡ ὁποία ἐδόθη κατὰ τὸ παρελθόν, ἀπὸ μέρους τοῦ νομοθέτου καὶ ἡ ὁποία ἐφηρμόσθη. Ἐὰν θὰ καταλήξουν εἰς τὴν συγκεκριμένην περίπτωσιν τοῦ Μεσολογγίου, νὰ θεωρήσουν, ὅτι αὐτὴν τὴν ἑρμηνείαν πρέπει ἢ δὲν πρέπει νὰ δώσουν δι’ αὐτὸ δὲν εἶναι ὑπεύθυνος οὔτε ἡ Κυβέρνησις, οὔτε ἡμεῖς θὰ ἐλέγξωμεν τὰς πράξεις αὐτάς, θὰ τὰ ἐλέγξῃ ἄλλος.

§174Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Προτείνετε, ἐν ὄψει τῆς εὐθύνης σας ὡς Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι διὰ τὴν περίπτωσιν αὐτὴν τῶν ἐκλογῶν, ἰσχύει ἢ δὲν ἰσχύει ἡ διάταξις αὕτη; Εἴπατέ το κατὰ τρόπον ρητόν. Δὲν εἶναι δυνατόν, ὅταν προβαίνωμεν εἰς ἔργον νομοθετικὸν νὰ δημιουργοῦμεν δυσκολίας, διὰ τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν, ἢ διὰ τὸν Νομάρχην ἢ διὰ τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας. Ἔχομεν τὴν δυνατότητα νὰ ξεκαθαρίσωμεν τὸ πρᾶγμα. Δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ἐπιζητῶμεν ἀσαφείας. Εἶναι γνωστὴ ἡ στάσις σας πρὸς τὴν σαφήνειαν καὶ τὴν..... Νὰ μᾶς εἴπητε τί θέλετε νὰ γίνῃ εἰς τὸ Μεσολόγγιον καὶ κατόπιν νὰ ψηφίσωμεν.

§175Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Δὲν λαμβάνω στάσιν οὔτε ὑπέρ, οὔτε κατὰ τῆς ἑρμηνείας. Θὰ τεθῇ ὅπως ὁ νόμος ὁρίζει. (Θόρυβος).

§176Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, αὐτὴ ἡ συνεχὴς ἐπίκλησις ἐκ μέρους τοῦ κ. Ρέντη καὶ τοῦ κ. Μπακοπούλου καὶ τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένη. Ἐδῶ ὑπάρχουν Ὑπουργοί. Μοῦ εἶναι ἀδιάφορον. Ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ οὗτος, ὁ Γεν. Διευθυντὴς οἱανδήποτε γνώμην. Δὲν εἶναι ὅμως συντάκτης τοῦ νόμου. Συντάκτης τοῦ νόμου δι’ ἐμὲ εἶναι ἡ Βουλή, ἡ ὁποία ψηφίζει τὸν νόμον, καὶ εἶναι ἡ μόνη ἁρμοδία νὰ δώσῃ τὴν ἑρμηνείαν, διότι αὐτὴ τότε ἐψήφισε τὸν νόμον. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ καταφεύγωμεν εἰς τὸν Γεν. Διευθυντὴν καὶ νὰ θεωροῦμεν ὅτι οὗτος θὰ ἀποφανθῇ διὰ τὴν ἑρμηνείαν τοῦ νόμου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς πρέπει νὰ ἔχῃ γνώμην, ἡ ὁποία νὰ εἶναι σαφὴς καὶ νὰ τὴν εἴπῃ εἰς τὴν Βουλὴν διὰ νὰ γνωρίζῃ αὕτη τί ψηφίζει. (Θόρυβος).

§177Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε ὀφείλω μίαν ἐξήγησιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν. Ἐπειδὴ ὡμίλησα χθὲς ὡς εἰσηγητής, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπεραμυνόμενος τοῦ νομοσχεδίου μὲ ἀντέκρουσεν εἰπών, ὅτι κακῶς ἀποδίδεται μομφὴ εἰς τὸ νομοσχέδιον, ἔχων ὑποχρέωσιν ἀπαντῶν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ παρατηρήσω τὰ ἑξῆς: Θεωροῦμεν ὅτι ἐπέρχεται ταπείνωσις τῆς δικαιοσύνης ὅταν ὑποχρεοῦται ἡ δικαστικὴ ἐξουσία, ὡς ὑποχρεοῦται, διὰ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου νὰ ἐκδώσῃ ἀπόφασιν ἐπὶ θέματος ἐπὶ τοῦ ὁποίου τελεσιδίκως ἀπεφάνθη καὶ νὰ ἀναιρέσῃ ἡ ἰδία αὐτὴ ἐξουσία τὰς ἀποφάσεις της ἐξ ἐπιταγῆς τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας. Τοῦτο ἀποτελεῖ ταπείνωσιν τῆς δικαιοσύνης.

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ ὑπάρχοντος ἑτέρου ἀγορητοῦ, ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς κατ’ ἀρχὴν παραδοχῆς τοῦ νομοσχεδίου κηρύσσεται περαιωμένη. Ὑπεβλήθη πρότασις ὑπογεγραμμένη παρὰ τοῦ κεκανονισμένου ἀριθμοῦ βουλευτῶν, διὰ τῆς ὁποίας προτείνεται ἡ διὰ ψηφοφορίας δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως λῆψις ἀποφάσεως ἐπὶ τῆς κατ’ ἀρχὴν παραδοχῆς τοῦ νομοσχεδίου. (Ἀναγινώσκονται τὰ ὀνόματα τῶν ὑπογραψάντων τὴν πρότασιν, οἵτινες εὑρίσκονται παρόντες).

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ ὅπως προσέλθουν ὡς ψηφολέκται οἱ βουλευταὶ κ.κ. Α. Δερδεμέζης καὶ Μ. Στεφανίδης. Τὸ ἐρώτημα τίθεται οὕτω: Οἱ δεχόμενοι κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον λέγουσιν «ΝΑΙ» οἱ μὴ δεχόμενοι, λέγουσιν «ΟΧΙ». (Προσελθόντων τῶν ψηφολεκτῶν, ἄρχεται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία, τῶν κ.κ. βουλευτῶν ἀπαντώντων ὡς ἀκολούθως εἰς τὸ ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τεθὲν ἐρώτημα).

Περατωθείσης τῆς ψηφοφορίας καὶ γενομένης διαλογῆς ἀνακοινοῦται ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τὸ ἑξῆς ἀποτέλεσμα:)

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 162. Εἶπον ναὶ 90 καὶ ὄχι 72. Συνεπῶς τὸ σχέδιον νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 1454)50 «περὶ τῆς ἐκλογῆς τῶν Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν Ἀρχῶν» ἐγένετο δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἀναβαλομένης τῆς κατ’ ἄρθρον συζητήσεως. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§181ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6.30 μ. μ., μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως, νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 11.40′ μ. μ.).