1951.07.09

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 86η

Δευτέρα 9 Ἰουλίου 1951

Προεδρία κ. Δ. Β. ΓΟΝΤΙΚΑ

(Ὥρα 6.50′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἀνακοινῶ τὸ ἑξῆς ἔγγραφον τοῦ Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν: Πρὸς Τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς Ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ ἀνακοινώσωμεν ὑμῖν, ὅτι ὁ βουλευτὴς κ. Ἀντώνιος Κακαρᾶς ἀναδειχθεὶς κατὰ Νόμον Δήμαρχος Χαλκιδέων, ὡρκίσθη τὴν 7ην ἱσταμένου. Παρακαλοῦμεν ὅπως καλέσητε εἰς τὴν κενωθεῖσαν βουλευτικὴν ἕδραν τὸν κατὰ σειρὰν ἀναπληρωματικόν. Ἐν Ἀθήναις τῇ 9 Ἰουνίου 1951. Ἐντολῇ Ὑπουργοῦ Ὁ Γεν. Διευθυντὴς Ν. Λιανόπουλος Ἐπίσης ἀνακοινῶ τὸ ἑξῆς τηλεγράφημα τοῦ κ. Νομάρχου Εὐβοίας. Ἀρ. πρωτ. 14563 Π2. Ἐσωτερικῶν.—Πρόεδρον Βουλῆς Ἀθήνας. Ἀναφέρομεν, ὅτι βουλευτὴς Κακαρᾶς Ἀντώνιος ὡρκίσθη χθὲς ὡς Δήμαρχος Χαλκιδέων. Νομάρχης Εὐβοίας Μπότσης (Ἀκολούθως καλεῖται ὁ βουλευτὴς Εὐβοίας κ. Χρῆστος Θηβαῖος, ἐρχόμενος εἰς ἀναπλήρωσιν τοῦ παραιτηθέντος βουλευτοῦ Εὐβοίας κ. Ἀντ. Κακαρᾶ καὶ δίδει τὸν ὑπὸ τοῦ Συντάγματος καθοριζόμενον ὅρκον ἔχοντα, οὕτω: «Ὀμνύω εἰς τὸ ὄνομα τῆς Ἁγίας καὶ Ὁμοουσίου καὶ Ἀδιαιρέτου Τριάδος νὰ φυλάξω πίστιν εἰς τὴν Πατρίδα καὶ τὸν Συνταγματικὸν Βασιλέα, ὑποκοὴν εἰς τὸ Σύνταγμα καὶ τοὺς νόμους τοῦ Κράτους καὶ νὰ ἐκπληρώσω εὐσυνειδήτως τὰ καθήκοντά μου»).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ τὰς ἑξῆς ἐπιστολάς. Τοῦ βουλευτοῦ κ. Χ. Θηβαίου πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς ἔχουσα οὕτω: Ἀξιότιμε Κύριε Πρόεδρε, Κατὰ τὰς τελευταίας βουλευτικὰς ἐκλογὰς συμμετέσχον ὡς συμπράττων ἀνεξάρτητος τοῦ ὑπὸ τὸν κ. Ἀντώνιον Κακαρᾶν συνδυασμοῦ τῆς Π.Α.Π. Λόγῳ βαρυτάτης ἀσθενείας μου δὲν μοὶ παρεσχέθη ἡ τιμὴ καὶ ἡ εὐχαρίστησις, ἵνα μετάσχω τοῦ ἐκλογικοῦ ἀγῶνος καὶ ἐπικοινωνήσω μετὰ τοῦ Εὐβοϊκοῦ λαοῦ. Ἡ ἀτομικὴ μου αὕτη περιφέρεια καθιστᾷ ἔτι μεγαλυτέραν τὴν εὐγνωμοσύνην μου πρὸς ὅλους ἐκείνους, οἵτινες ἔμειναν σταθεροὶ φίλοι κατ’ αὐτὴν καὶ εἰς τὴν ψῆφον τῶν ὁποίων ὀφείλω τὴν ἀναπλήρωσιν εἰς τὸ βουλευτικὸν ἀξίωμα τοῦ ἀναδειχθέντος Δημάρχου Χαλκίδος πρώην βουλευτοῦ Εὐβοίας κ. Ἀντων. Κακαρᾶ. Διὰ τῆς σημερινῆς ὁρκωμοσίας μου ἀναλαβὼν τὸ βουλευτικὸν ἀξίωμα, θέλω ἐξακολουθήσει μετέχων τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς ὡς ἀνεξάρτητος. Παρακαλῶ, Κύριε Πρόεδρε, ὅπως ἀναγνωσθῇ εἰς τὴν Βουλὴν ἡ παροῦσα καὶ ἡ συνημμένη ἐπιστολὴ τοῦ κ. Ἀντων. Κακαρᾶ, πρὸς ἐμέ. Ἀθῆναι τῇ 9–7–51 Διατελῶ

Μετὰ πάσης τιμῆς

Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ.

Πρὸς Τὸν κ. Χρῖστον Θηβαῖον Ἐνταῦθα Φίλε κ. Θηβαῖε, Εἰς ἀπάντησιν τῆς ὑπὸ σημερινὴν ἡμερομηνίαν ἐπιστολῆς σας περὶ συμμετοχῆς σας εἰς τὸν ἐν Εὐβοίᾳ συνδυασμὸν τῆς Π.Α.Π., σᾶς καθιστῶ γνωστόν, ὅτι εἶμαι σύμφωνος ὅπως συμμετάσχητε εἰς αὐτὸν ὡς συμπράττων ἄνευ ὑποχρεώσεως συμμετοχῆς σας εἰς τὸ ὑπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. Μανιαδάκην κόμμα. Ἐν Ἀθήναις τῇ 2 Φεβρουαρίου 1950 Εὐχαριστῶν διατελῶ

Μὲ τιμὴν

ΑΝΤ. ΚΑΚΑΡΑΣ

Ἀνακοινῶ τὸ ἑξῆς τηλεγράφημα τῆς Α.Δ.Ε.Δ.Υ. ἔχον οὕτω: Πρὸς Τὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων Ἐνταῦθα Οἱ Δημόσιοι Ὑπάλληλοι ἐγκαταλειφθέντες εἰς τὴν τύχην των ὑπὸ τῶν ὑπευθύνων Κυβερνήσεων κατέφυγον, ἐν τῇ ἀπογνώσει των, εἰς τὸ ἔσχατον μέσον διαμαρτυρίας τῆς διακοπῆς τῆς ἐργασίας των στόπ. Ἀπευθυνόμενοι πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν αἰτοῦνται τὴν παρέμβασίν της πρὸς ἀποτροπὴν διαλύσεως τῆς Κρατικῆς Μηχανῆς στόπ. Διὰ τὴν Ἐκτελεστικὴν Ἐπιτροπὴν

Ὁ Πρόεδρος

Ν. ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ

Ὁ Γεν. Γραμματεὺς

Γ. ΒΑΚΑΛΗΣ

Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Π. Λιαροῦτσος ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κ.λ.π.

§3Π. ΛΙΑΡΟΥΤΣΟΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ βουλευτὴς Εὐβοίας κ. Κ. Καλλίας καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐθνικοῦ Συνδέσμου Ἀναπήρων καὶ Θυμάτων Πολέμου Ἀλιβερίου Εὐβοίας ζητοῦντος αὔξησιν τῶν πολεμικῶν συντάξεων τῶν ἀναπήρων καὶ θυμάτων πολέμου ὡς καὶ προικοδότησιν τοῦ Ταμείου Ἀρωγῆς αὐτῶν. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας κ. Ἀθ. Παπαθανάσης καταθέτει ἀναφοράν, τῆς πιστωτικῆς Ἑνώσεως Γεωργικῶν Συν)σμῶν Αἰτωλοακαρνανίας, ζητούσης ἄμεσον χορήγησιν εἰδικῶν καλλιεργητικῶν δανείων, λιπασμάτων, σπόρων κλπ. χορήγησιν φαρμάκων καὶ δωρεὰν ἰατρικὴν περίθαλψιν, ζωοτροφῶν διὰ τὴν διατροφὴν τῶν ζώων ὡρισμένων περιοχῶν κλπ. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας κ. Ἀθ. Παπαθανάσης καταθέτει ψήφισμα, τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας Ἀναπήρων καὶ Θυμάτων Πολέμου Ἑλλάδος, διαμαρτυρομένης διὰ τὴν μὴ ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποσχέσεων τοῦ πολιτικοῦ κόσμου καὶ ζητούσης ἄμεσον ἵδρυσιν Ὑφυπουργείου Ἀναπήρων κ.λ.π. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας κ. Γ. Σερπᾶνος καταθέτει ἀναφορὰν καπνοπαραγωγῶν περιφερείας Μεσολογγίου διαμαρτυρομένων ἐντόνως δι’ ἐφαρμογὴν νόμου 1193 καὶ ζητούντων ἀναστολὴν τοῦ ἀνωτέρου νόμου. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας κ. Γ. Σερπᾶνος καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου Ἀγρινίου ζητοῦντος ἄμεσον χρηματοδότησιν τῶν καπνοβιομηχανιῶν διὰ τὴν ἀγορὰν καπνῶν ἐσωτερικῆς καταναλώσεως ἐσοδείας 1950. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας κ. Γ. Σερπᾶνος, καταθέτει τηλ)κὴν ἀναφορὰν τῆς Γεωργικῆς Ἑνώσεως Μεσολογγίου ζητούσης χορήγησιν εἰς καπνοπαραγωγοὺς Πρὶμ ἐσοδείας 1950. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Γ. Κακαγιάννης, καταθέτει ὑπόμνημα τῶν ὀκτὼ Κοινοτήτων τοῦ τέως Δήμου Νέσσωνος, ζητούντων ἵδρυσιν ἐν Συκουρίῳ Γυμνασίου πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῆς σπουδαζούσης νεολαίας τῶν περιφερειῶν τῶν Δήμων Νέσσωνος καὶ Ἀμπελακίων. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Γ. Κακαγιάννης, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ὁμοσπονδίας Ἐπαγγελματιῶν καὶ Βιοτεχνῶν Λαρίσης διαμαρτυρομένης διὰ τὴν τελείαν ἐγκατάλειψιν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, τῶν Ἐπαγγελματιῶν καὶ Βιοτεχνῶν τῆς τοσαῦτα δεινὰ ὑποστάσης πόλεως Λαρίσης, Τυρνάβου, Ἁγιᾶς τῆς περιφερείας καὶ ζητούσης τὴν διὰ δανείων ἐνίσχυσιν τούτων. Ὁ βουλευτὴς Ἀττικοβοιωτίας κ. Δ. Βουρδουμπᾶς καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ὁμοσπονδίας Ἐπαγγελματιῶν καὶ Βιοτεχνῶν τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου τῆς Ἑνώσεως Προσφύγων, τοῦ Συλλόγου Παντοπωλῶν, Συμβολαιογράφων καὶ διαφόρων ἄλλων Σωματείων Θηβῶν διαμαρτυρομένων διὰ ληφθεῖσαν ἀπόφασιν περὶ μὴ λειτουργίας ἐν Θήβαις φυσικομαθηματικοῦ Λυκείου. Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς καὶ Νήσων κ. Δ. Ντάγγας, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συν)σμοῦ Μισθωτῶν Αὐτοκινητιστῶν Πειραιῶς ζητοῦντος ὅπως ἡ προστατευτικὴ νομοθεσία ἡ ἀφορῶσα τοὺς ἀναπήρους ὡς πρὸς τὴν χορήγησιν ἀδειῶν λεωφορείων ἐπεκταθεῖ καὶ εἰς τὸν ὡς ἄνω Συνεταιρισμὸν πρὸς ἀποκατάστασιν 300 οἰκογενειαρχῶν. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ε. Παπαδόγιαννης, Ε. Κεφαλογιάννης καὶ Κ. Παπακωνσταντίνου καταθέτουν ἀναφορὰν ἀνθυπασπιστῶν καὶ ὁπλιτῶν Χωροφυλακῆς τῆς Διοικήσεως Χωρ)κῆς Ἡρακλείου Κρήτης ζητούντων ὅπως κατὰ τὴν μελετωμένην τροποποίησιν ἐσχάτως δημοσιευθέντος Α.Ν. «περὶ συντάξεων» ἡ περίοδος 1940–45 ἀναγνωρισθῇ ὡς πολεμικὴ καὶ συνυπολογισθῇ διὰ τὴν συμπλήρωσιν συνταξίμου χρόνου ὑπηρεσίας ἢ μειωθῇ ὁ χρόνος οὗτος εἰς 20ετίαν κ.λ.π. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας κ. Π. Κατσώτας καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Συν)σμῶν Μεσολογγίου ζητούσης ἀναστολὴν ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου 1193 ἀφορῶντος τὴν χωρικὴν ἐπεξεργασίαν τῶν καπνῶν εἰς μάτσα. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας κ. Α. Στράτος καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τοῦ Συν)σμοῦ Ἰχθυοτροφείου «Πεταλᾶ» διαμαρτυρομένου διὰ παραχώρησιν τοῦ ὡς ἄνω Ἰχθυοτροφείου εἰς ἰδιώτην διὰ δημοπρασίας.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ καταθέτω συμπληρωματικὸν προϋπολογισμὸν τῆς Βουλῆς χρήσεως 1951–52 μετὰ τῆς ἐπ’ αὐτοῦ ἐκθέσεως τῆς ἐπὶ τοῦ Λογιστικοῦ τῆς Βουλῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ὁ ὁποῖος ἀφοῦ τυπωθῇ θὰ διανεμηθῇ ἵνα λάβετε γνῶσιν.

§5Π. ΛΙΑΡΟΥΤΣΟΣ (Γραμματεύς). (Συνεχίζει τὴν ἀνάγνωσιν). Ὁ κ. Ε. Κοθρῆς (Ὑφυπουργὸς παρὰ τῇ Προεδρίᾳ τῆς Κυβερνήσεως) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Α. Ν. 1801)51 «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Α. Ν. 862)37 «περὶ ἀναδιοργανώσεως Ταμείων Ἐφέδρων Πολεμιστῶν Κρήτης». Ὁ κ. Σ. Βενιζέλος (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ ἐγκρίσεως πραγματοποιηθεισῶν κατὰ τὰ οἰκονομικὰ ἔτη 1945–46, 1946–47, 1947–48, 1948–49 καὶ 1749–50 δαπανῶν ἁρμοδιότητος Ὑπουργείου Συντονισμοῦ καὶ ἐγγραφῆς τῶν ἀπαιτουμένων πιστώσεων ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τούτου Οἰκονομ. ἔτους 1950–51». Ὁ κ. Σ. Βενιζέλος (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ ἐγκρίσεως τῶν κατὰ τὰ οἰκονομικὰ ἔτη 1940–41 (ὑποχρεώσεις εἰς ξένον νόμισμα), 1944–45 (Βʹ. περιόδου) 1945–46, 1946–47, 1947–48, 1948–49 καὶ 1749–50 πραγματοποιηθεισῶν δαπανῶν, ἁρμοδιότητος Ὑπουργείου Ἐξωτερικῶν καὶ ἐγγραφῆς των διὰ τὴν πληρωμὴν αὐτῶν ἀπαιτουμένων πιστώσεων, εἰς τὸν εἰδικὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τούτου τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους 1951–52». Ὁ κ. Δ. Παπαμιχαλόπουλος (Ὑφυπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1563)50 περὶ ἱδρύσεως Αὐτονόμου Οἰκονομικοῦ Ὀργανισμοῦ Ἀξιωματικῶν τοῦ Στρατοῦ ξηρᾶς, Θαλάσσης καὶ Ἀέρος». Οἱ κ. κ. Γ. Μαῦρος (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν) καὶ Σ. Βενιζέλος (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν) καναθέτουσι σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ἰνδιῶν Συμφωνίας διὰ τὴν ἀποδέσμευσιν τῶν ἐν Ἰνδίαις δεσμευμένων Ἑλληνικῶν περιουσιακῶν στοιχείων». Ὁ κ. Γ. Μαῦρος (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν) καταθέτει σχέδια νόμων 1) «περὶ κυρώσεως τοῦ Α. Ν. 1763)51 «περὶ τρόπου πληρωμῆς χρεῶν τινων πρὸς τὸ Δημόσιον ἐκ παρελθόντων ἐτῶν». 2) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1764)51 Α.Ν. «περὶ συμπληρώσεως, τροποποιήσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων φορολογικῶν τινων νόμων». 3) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1781)51 Α. Ν. «περὶ ἐπιβολῆς φόρου ἐπὶ τῆς αὐτομάτου ὠφελείας τῆς προκυπτούσης ἐξ ἐνίων εἰδῶν εἰσαγομένων ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς» καὶ 4) «περὶ κυρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1839)51 Α. Ν. «περὶ μεταρρυθμίσεως εἰς τὴν φορολογίαν τῶν καθαρῶν προσόδων». Ὁ κ. Κ. Μητσοτάκης (Ὑφυπουργὸς Οἰκονομικῶν) καταθέτει σχέδια νόμων. 1) «Περὶ κυρώσεως τοῦ Α. Ν. 1819)51 «περὶ τρόπου διεξαγωγῆς τῶν πάσης φύσεως συναλλαγῶν τοῦ Δημοσίου». 2) «Περὶ κυρώσεως τοῦ Α. Ν. 1845)51 «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων ἀφορωσῶν εἰς τὴν εἴσπραξιν τῶν δημοσίων ἐσόδων». 3) «Περὶ κυρώσεως τοῦ Α. Ν. 1863)51 «περὶ τρόπου πληρωμῆς χρεῶν κατηγοριῶν τινων σιδηροβιομηχανιῶν». Ὁ κ. Ε. Μαλαμίδας (Ὑπουργὸς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῶν ὑπ’ ἀριθ. 335)9–3 51 καὶ 336)9–3–51 πράξεων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, δι’ ὧν ἐπιτρέπεται ἡ ναυτολόγησις ἐπὶ σπογγαλιευτικῶν πλοίων μόνον κατὰ τὴν σπογγαλιευτικὴν περίοδον, ἀπὸ 1ης Μαρτίου 1951 μέχρι 3 Ὀκτωβρίου 1951 Δωδεκανησίων μὴ ἀπογεγραμμένων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ε. Λουλακάκης, Κ. Μαρῆς, Γ. Ἀνδρουλακάκης καὶ Γ. Φουντουλάκης, καταθέτουσιν πρότασιν νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ νόμου 479 τῆς 10)16–8–1943 Κεφάλαιον Γʹ Κοινοπραξίας Συνεταιρικῶν Ὀργανώσεων». Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, καταθέτει τὰς ἐκθέσεις πλειοψηφίας καὶ μειοψηφίας, ἐπὶ τῶν προτάσεων νόμων: 1) «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 5493)32 «περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν». 2) «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 5493)32 «περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν». 3) «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 5493 τῆς 21 Μαΐου 1932 «περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν» καὶ 4) «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ νόμου 5493 «περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Μ. Χλουβεράκης, Π. Πολυχρονίδης, Γ. Φουντουλάκης, Ε. Δασκαλάκης, Ε. Μπακλατζῆς, Ε. Παπαδόγιαννης, Γ. Τσουδερὸς καὶ Ε. Λουλακάκης καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Α. Ν. 1801)51 «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Α. Ν. 862)37 «περὶ ἀναδιοργανώσεως Ταμείων Ἐφέδρων Πολεμιστῶν Κρήτης». Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Στρᾶτος καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 5493)32 «περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν». Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Λατζούνης καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 5493)32 «περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν». Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Στρᾶτος καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 5493)32 «περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν».

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Μακκᾶς ἔχει τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§7Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, κύριοι συνάδελφοι, εὑρίσκομαι εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν ὡρισμένα ἱκανοποιητικὰ ἀποτελέσματα μιᾶς μακρᾶς, ἀλλὰ στεφθείσης ὑπὸ ἐπιτυχίας προσπαθείας, τὴν ὁποίαν ἐκ τῆς Διευθύνσεως τοῦ Ὑπουργείου τῆς Βιομηχανίας ἀνέλαβον καὶ ἡ ὁποία κατέληξεν εἰς τὰ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα θὰ σᾶς ἀνακοινώσω: Ἡ προσπάθεια τὴν ὁποίαν ἀπ’ ἀρχῆς καὶ ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶχεν ἀναλάβει ὡς μίαν ἐκ τῶν κυριωτέρων λύσεων διὰ τὴν καταπολέμησιν τοῦ θέματος τῆς ἀνεργίας, ἡ προσπάθεια ἀπέβλεπεν εἰς τὴν ἐκμαίευσιν καὶ ἐπίτευξιν εὐρυτέρων συμμαχικῶν παραγγελιῶν πρὸς τὰς Ἑλληνικὰς βιομηχανίας ὑπὲρ τοῦ ἐφοδιασμοῦ τῶν στρατῶν τῆς Δυτικῆς Εὐρώπης καὶ ἰδιαίτερα τοῦ Ἀμερικανικοῦ καὶ Βρεταννικοῦ τοιούτου. Τὴν προσπάθειαν ἀνέλαβον μὲ πάθος καὶ βοηθούμενος ὑπὸ τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς ἀφ’ ἑνὸς καὶ τῆς Βρεταννικῆς Κυβερνήσεως ἀφ’ ἑτέρου τὴν ὡδήγησα εἰς ἀποτελέσματα ἐξαιρετικῶς εὐοίωνα, τὰ ὁποῖα θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ σημειώσῃ. Τὰ ἀποτελέσματα ἀφοροῦν ὡρισμένους κλάδους τῆς Ἐθνικῆς Βιομηχανίας καὶ ἰδιαίτερα τὴν Κλωστοϋφαντουργίαν. Ὅταν σκεφθῆτε τὴν δοκιμασίαν ποὺ ὑπέστη αὐτὴ ἡ βιομηχανία, συνεπείᾳ τῶν γεγονότων τῆς Κορέας, ὅτι τὸν χειμῶνα ἀπέλυεν ἐργάτας καὶ ὑπαλλήλους, θὰ ἀντιληφθῆτε τὸ μέγεθος καὶ τὴν σημασίαν τῆς ἐπιτευχθείσης ὑπὲρ τῆς βιομηχανίας ταύτης προσπαθείας. Εὑρίσκομαι εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ εἴπω, ὅτι 2 ἀποστολαί, μία Ἀμερικανική, τῆς Γενικῆς Ἐπιμελητείας τοῦ Στρατοῦ τῶν Η.Π.Α. τοῦ ἐν Εὐρώπῃ εὑρισκομένου καὶ μία ἄλλη Βρεταννική, αὐτοῦ τούτου τοῦ Ὑπουργείου Ἀνεφοδιασμοῦ, θὰ ἔλθουν κατὰ τὴν προσεχῆ ἑβδομάδα εἰς τὰς Ἀθήνας φιλοξενούμεναι ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, θὰ ἔλθουν εἰς ἄμεσον πλέον ἐπαφὴν μὲ τὰς βιομηχανίας μας καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ προβοῦν καὶ εἰς ἀμέσους ἀκόμη παραγγελίας καὶ αἵτινες θὰ εἶναι ἐκτεταμέναι καὶ ἴσως μεγαλύτεραι κατὰ τὴν δυνατότητα τῆς ἐθνικῆς μας βιομηχανίας, καὶ θὰ ἐξαχθοῦν οὕτω τόσα βιομηχανικὰ προϊόντα, ὥστε 1½ ἑκατομμύρια δολλάρια νὰ εἰσάγωνται κατὰ μῆνα εἰς τὴν Ἑλλάδα. Παραλλήλως θὰ προληφθῇ ἡ ἀνεργία δηλαδὴ θὰ σταματήσῃ ἡ ἀπόλυσις τῶν ἐργατῶν ποὺ ἐπρόκειτο νὰ ἀπολυθοῦν καὶ θὰ προσληφθοῦν ἄνεργοι νὰ ἐργασθοῦν. Πέραν αὐτῶν τῶν 2 ἀποτελεσμάτων ὑπάρχει καὶ ἕνα ἄλλο σπουδαῖον συμπέρασμα τῆς ὅλης προσπαθείας, ἥτις ἀνοίγεται εἰς τὴν Ἑλληνικὴν βιομηχανίαν, μία διέξοδος, ἤτοι ἡ ἀγορὰ τῆς Δυτικῆς Εὐρώπης. Τοῦτο δὲν τὸ εἶχε προΐδει οὔτε κατ’ ὄναρ ἡ Ἑλληνικὴ βιομηχανία. Ἤδη τὸ ὄναρ μεταβάλλεται εἰς πραγματικότητα, δι’ αὐτὸ θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ ἐκφράσω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὴν εὐγνωμοσύνην ἐμοῦ καὶ τῆς Κυβερνήσεως πρὸς ἐκείνους τοὺς μεγάλους συμμάχους καὶ φίλους, οἱ ὁποῖοι ἐβοήθησαν τὴν προσπάθειαν ταύτην καὶ νὰ κάμω μίαν ἔκκλησιν τόσον πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅσον καὶ πρὸς τοὺς ἐνδιαφερομένους, ὅπως τὴν ἐλαχίστην ἀπόστασιν μεταξὺ τιμῶν προσφορᾶς καὶ ζητήσεως τὴν ἄρουν δι’ ὡρισμένων μέτρων, -τὰ ὁποῖα εἶναι, φαντάζομαι, εὔκολα νὰ ληφθοῦν, πρὸς δὲ τοὺς ἐνδιαφερομένους θὰ ἀπευθύνω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὴν ἔκκλησιν, ὅπως περιορίσουν κατὰ τὸ δυνατὸν εἰς τὸ ἐλάχιστον τὰ κέρδη των ἔναντι τοῦ μεγάλου κέρδους ποὺ θὰ ἔχουν μετὰ τὸ ἄνοιγμα τῆς ἀγορᾶς τῆς Δυτικῆς Εὐρώπης καὶ τοῦ Συμμαχικοῦ Στρατοῦ. Μὲ αὐτὴν τὴν διπλῆν ἔκκλησιν θέλω νὰ κατέλθω τοῦ βήματος ἀφοῦ προοιωνίσω αἴσιον τὸ μέλλον τῆς Ἐθνικῆς μας βιομηχανίας καὶ ἀφοῦ ἐκφράσω τὴν ἐλπίδα, ὅτι ὁ διάδοχός μου θέλει ἔτι μᾶλλον εὐνοήσει τὸ θεμελιῶδες τοῦτο ἔργον. (Χειροκροτήματα).

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ὁ κ. Α. Στρᾶτος ἔχει τὸν λόγον.

§9Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῇ ἀλλ’ ἐν τῷ μεταξὺ νὰ μοῦ δοθοῦν τὰ ζητούμενα ἔγγραφα.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ντάγγας ἔχει τὸν λόγον. Ἐπὶ ἀναφορᾶς του ἀπευθυνομένης πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης σχετικῶς μὲ τὴν ἵδρυσιν Ἐφετείου Λέσβου.

§11Δ. ΝΤΑΓΓΑΣ. Ἡ ἐρώτησίς μου ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς ἱδρύσεως Ἐφετείου Μυτιλήνης. Εἶναι γνωστὸν ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο συνεκίνησε πολλάκις τὴν κοινὴν γνώμην τῶν νήσων τοῦ Αἰγαίου, ἰδίως αἱ ταλαιπωρίαι τῶν πληθυσμῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀναγκάζονται νὰ πηγαίνουν εἰς τὴν Σύρον, ἀφοῦ προηγουμένως ἔρχονται εἰς τὸν Πειραιᾶ. Νομίζω, ὅτι τὸ αἴτημα τῆς περιοχῆς ταύτης, εἶναι δίκαιον καὶ εὔλογον καὶ πρέπει νὰ γίνῃ δεκτόν. Νομίζω, ὅμως ὅτι, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις εὑρίσκῃ ὄχι δεδικαιολογημένην τήν ἵδρυσιν τοῦ Ἐφετείου Μυτιλήνης, εἶναι δυνατὸν νὰ συντονίσῃ τὰς προσπαθείας της εἰς τὴν ἵδρυσιν Ἐφετείου τοῦ Αἰγαίου εἰς Πειραιᾶ, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ σκοπόν, ἐν πρώτοις, νὰ ἀποσυμφορήσῃ τὰς πολλαπλᾶς ἐργασίας τοῦ Πειραιῶς, δεδομένου ὅτι ὁρίζονται ὑποθέσεις πρὸς συζήτησιν τὸν Φεβρουάριον τοῦ 1952 καὶ ὅτι τὸ Ἐφετεῖον αὐτὸ θὰ ἐξυπηρετήσῃ ταὐτοχρόνως ὅλας τὰς νήσους τοῦ Αἰγαίου. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους, νομίζω, ὅτι, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις, δὲν προβῇ εἰς τὴν ἵδρυσιν τοῦ Ἐφετείου Μυτιλήνης, θὰ πρέπει νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ ζήτημα διὰ τῆς ἱδρύσεως Ἐφετείου εἰς Πειραιᾶ.

§12Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Τὸ ζήτημα τοῦ Ἐφετείου Μυτιλήνης, ἀπησχόλησεν, ἐπανειλημμένως τὴν Κυβέρνησιν. Πρὸς στιγμήν, μάλιστα, ἐπρόκειτο δι’ Ἀναγκαστικοῦ νόμου νὰ ἱδρυθῇ Ἐφετεῖον Μυτιλήνης. Ἡ Κυβέρνησις, ὅμως, λόγῳ τῆς ἀνειλημμένης ὑποχρεώσεώς της, ἀπέναντι τῆς Βουλῆς, ὅτι δὲν ἦτο τὸ ζήτημα τόσον σοβαρόν, εἶναι βεβαίως σοβαρὸν διὰ τὴν Μυτιλήνην, ἀλλ’ ἀπὸ γενικωτέρας ἀπόψεως, δὲν εἶναι τόσον σοβαρόν, ὥστε νὰ δικαιολογῆται ἡ ἵδρυσίς του δι’ Ἀναγκαστικοῦ νόμου. Εἶναι βέβαιον, ὅτι εἰς τὴν χώραν μας, ὑπάρχουν πάρα πολλὰ Ἐφετεῖα. Καθ’ ἣν στιγμὴν εἰς μίαν Γαλλίαν ὁλόκληρον, εἶναι ἐννέα Ἐφετεῖα, καὶ εἰς τὴν Ἰταλίαν 8, μοῦ φαίνεται, ἐδῶ φθάνομε τὰ 11 ἕως 12. Εἶναι πιστοποιημένον, ὅτι οἱ κάτοικοι τῆς Μυτιλήνης ταλαιπωροῦνται καὶ ὅτι πρέπει νὰ εὑρεθῇ τρόπος θεραπείας τοῦ κακοῦ. Δὲν ἠξεύρω πλέον, ἐὰν ἡμεῖς, θὰ ἔχωμεν τὸν καιρόν, νὰ θεραπεύσωμεν αὐτὴν τὴν ἀσθένειαν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ὑποφέρομεν. Ἀλλ’ ἡ σκέψις, εἰς τὴν ὁποίαν συμπίπτουν αἱ γνῶμαι τῶν ἁρμοδίων ἦτο νὰ ἱδρυθῇ ἐν Πειραιεῖ Ἐφετεῖον Αἰγαίου, τὸ ὁποῖον νὰ ἠμπορῇ νὰ ἐξυπηρετῇ, ὄχι μόνον τὴν Μυτιλήνην καὶ τὴν Χίον, ἀλλὰ καὶ ἄλλας νήσους. Σᾶς λέγω, ἴσως διότι δὲν ἔχω περιθώρια χρόνου τοιαῦτα, ὥστε νὰ ἠμπορῶ νὰ δώσω οἱανδήποτε λύσιν.

§13Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὴν γνώμην, ὅτι πρέπει νὰ ἱδρυθῇ Ἐφετεῖον εἰς τὸν Πειραιᾶ καὶ νὰ καταργηθῇ τὸ Ἐφετεῖον Σύρου;

§14Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Εἶπον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις σκέπτεται νὰ κάμῃ μίαν διαρρύθμισιν τοιαύτην, ὥστε νὰ ἐξυπηρετῶνται καλύτερον αἱ ἀνάγκαι τῶν διαφόρων περιφερειῶν τοῦ Κράτους, ἀλλὰ τὸ ζήτημα δὲν ἔχει μελετηθῆ ἀκόμη, ἡ δὲ ἰδική μου Κυβέρνησις δὲν ἔχει πλέον τὰ χρονικὰ ὅρια διὰ νὰ ἀσχοληθῇ ἐπ’ αὐτοῦ. Πάντως, ἐγὼ προσωπικῶς, ἐσταμάτησα τὴν δι’ Ἀναγκαστικοῦ νόμου ἵδρυσιν Ἐφετείου Μυτιλήνης.

§15Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Εἴπατε, ὅτι, τὸ Ἐφετεῖον αὐτὸ θὰ ὑπαχθῇ εἰς τὸ Ἐφετεῖον τοῦ Πειραιῶς.

§16Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἡ Κυβέρνησις ἔχει ὑπ’ ὄψει της νὰ θέσῃ ὁλόκληρον τὸ ζήτημα ἐνώπιον τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου, διὰ νὰ δοθῇ ἡ καλλιτέρα ρύθμισις αὐτοῦ.

§17Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Εἴπατε ὅτι, αὐτὸ τὸ Ἐφετεῖον, θὰ ὑπαχθῇ, εἰς τὸ Ἐφετεῖον τοῦ Πειραιῶς. Ἐγὼ διαμαρτύρομαι.

§18Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεων). Εἶναι φυσικὸν........ (δὲν ἀκούεται). Ἐγὼ εἶπον ὄχι νὰ καταργηθῇ τὸ Ἐφετεῖον Σύρου ἀλλὰ πῶς θὰ ἀντιμετωπίσωμεν καλλίτερον τὸ ζήτημα.

§19Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Διὰ τῆς διατηρήσεως τῶν συγκοινωνιῶν καὶ ὄχι διὰ τῆς καταργήσεως τῶν ἀγόνων γραμμῶν, διὰ τῶν ὁποίων ἐπὶ 50 χρόνια τώρα ἐξυπηρετοῦνται οἱ κάτοικοι τῆς Μυτιλήνης καὶ τὰς ὁποίας ἔρχεσθε νὰ ἀλλάξετε τώρα. (Θόρυβος–κωδωνοκρουσίαι).

§20Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Εἶπον, ὅτι θὰ ἀναλύσω εἰς τὸ Ἀνώτατον Δικαστικὸν Συμβούλιον νὰ ἐξεύρῃ κατὰ ποῖον τρόπον θὰ ρυθμίσῃ τὸ ζήτημα. Ἐγὼ εἶμαι προσωρινὴ Κυβέρνησις καὶ εἶπον ἐξ ἀρχῆς, ὅτι δὲν ἔχω τὰ ἀπαιτούμενα χρονικὰ ὅρια, διὰ νὰ ρυθμίσω τὸ ζήτημα αὐτό. (Θόρυβος–κωδωνοκρουσίαι).

§21Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Ἐδηλώσατε ὅτι δὲν ἠμπορεῖ ἡ παροῦσα Βουλὴ νὰ ἐπιληφθῇ τοῦ θέματος, ἑπομένως θὰ παραμείνῃ ἐκκρεμές.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Παπαδόγιαννης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς του ἀπευθυνομένης πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον Παιδείας, σχετικῶς μὲ τὴν πλήρωσιν τῶν κενῶν θέσεων Σχολιάτρων.

§23Ε. ΠΑΠΑΔΟΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ὑπάρχουν 130 θέσεις σχολιάτρων καὶ ἐξ αὐτῶν μένουν κεναὶ 69. Νομίζω, ὅτι τῇ μερίμνῃ τῶν κ. κ. Ὑπουργῶν Δικαιοσύνης καὶ Οἰκονομικῶν θὰ πρέπει νὰ καλυφθοῦν αἱ θέσεις αὗται.

§24Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Εἶναι γεγονός, ὅτι ὄχι μόνον εἰς τὴν Κρήτην, ἀλλὰ καὶ εἰς ἄλλας πόλεις καὶ εἰδικώτερον εἰς τὴν Β. Ἑλλάδα ἡ κατάστασις εἶναι χειροτέρα. Ὑπάρχουν κεναὶ θέσεις σχολιάτρων. Ἐπελήφθην τοῦ ζητήματος τῆς συμπληρώσεως τῶν κενῶν θέσεων σχολιάτρων, ἀλλά, τότε, ἐπὶ ὑπουργίας μου δὲν ἠδυνήθην νὰ ἐκπληρώσω τὴν ὑποχρέωσίν μου αὐτὴν ἔναντι τῆς μαθητιώσης νεολαίας ἐλλείψει πιστώσεων. Ἤδη, ἐλπίζω, μὲ τὸν νέον Προϋπολογισμόν, ὅτι θὰ μᾶς δοθοῦν τὰ ἀπαραίτητα μέσα διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ καλύψωμεν, ὅσον εἶναι δυνατόν, τὰ κενά.

§25Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ (Ὑφυπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἤθελον νὰ προσθέσω, ὅτι ἤδη πρὸ τῆς λήξεως τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους ἐδώσαμεν πιστώσεις διὰ νὰ καλύψωμεν ἐλάχιστον ἀριθμὸν κενῶν θέσεων σχολιάτρων. Τώρα, κατὰ τὴν κατάρτισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀντιμετωπίζομεν τὸ ζήτημα. Θὰ πράξωμεν πᾶν τὸ δυνατόν. Δὲν δυνάμεθα ὅμως νὰ καθορίσωμεν τὸν βαθμόν.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Σβῶλος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς του ἀπευθυνομένης πρὸς τοὺς Ὑπουργοὺς Γεωργίας, Ἐσωτερικῶν καὶ Προνοίας, σχετικῶς μὲ τὴν διαβίωσιν προσφύγων ἐκ Ρωσίας εἰς τὸν Νομὸν Πιερίας.

§27Α. ΣΒΩΛΟΣ. Θὰ ἤθελον νὰ λάβω μίαν ἀπάντησιν ἐπὶ τοῦ ἑξῆς ζητήματος. Πρόκειται περὶ τῶν προσφύγων ἐκ Ρωσσίας ἀρκετὰ πολυαρίθμων, οἱ ὁποῖοι παραπονοῦνται, πρῶτον, ὅτι ἀκόμη δὲν ἐρρυθμίσθη τὸ ζήτημα τῆς πολιτογραφήσεώς των, πρᾶγμα ποὺ ἔχει συνεπείας διὰ τὴν ἐν γένει προσωπικήν των κατάστασιν, δεύτερον, δὲν ἔτυχον καμμιᾶς ἀγροτικῆς ἀποκαταστάσεως καὶ τρίτον δὲν ἔτυχον ἀστικῆς ἀποκαταστάσεως καίτοι ὑποδεικνύουν καὶ ἀγροτικὰς καὶ ἀστικὰς ἐκτάσεις καταλλήλους. Τὸ σπουδαιότερον τῶν θεμάτων τούτων, νομίζω, ὅτι εἶναι τῆς ἀγροτικῆς ἀποκαταστάσεως. Λέγω τὸ σπουδαιότερον, διότι ὅπως ὅλοι γνωρίζετε, ἡ Διακομματικὴ Ἐπιτροπὴ τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ συνέστησε διὰ τὸ θέμα αὐτό, ἤδη ὑπέβαλε μίαν ἔκθεσιν καὶ πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὑποδεικνύουσα ὡς πρῶτον μέτρον ἀνακουφίσεως τῶν ἀκτημόνων, τῶν ὁποίων ὁ ἀριθμὸς εἶναι μεγάλος καὶ ἡ δυστυχία μεγάλη καὶ ἐπικίνδυνος, τὴν ἐπέκτασιν τοῦ ὑπάρχοντος ἤδη μέτρου, περὶ ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως ἀκτημόνων καλλιεργητῶν. Ἡ Κυβέρνησις ἀπεδέχθη τότε τὴν πρότασιν αὐτὴν τῆς Διακομματικῆς Ἐπιτροπῆς ἀρκετὰς ἡμέρας πρὸ τῆς ἐπαναλήψεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς καὶ μάλιστα μετὰ χαρᾶς τὴν ὁποίαν ἐξεδήλωσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὁ τότε κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, ἡ δὲ χαρὰ ἀναφέρετο εἰς τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ πρότασις προήρχετο ἀπὸ ἐπιτροπήν, εἰς τὴν ὁποίαν ἀντεπροσωπεύοντο ὅλα τὰ κόμματα τῆς παρούσης Βουλῆς, μέχρι τοιούτου μάλιστα σημείου ἦτο.... (δὲν ἠκούσθη)..... ἡ ὑπόδειξις ὥστε ἡ Κυβέρνησις διεβεβαίωσε τὴν ἀντιπροσωπείαν τῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ἐπεσκέφθη τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον, ὅτι θ’ ἀπεδέχετο μίαν ἀκόμη αἱρετικήν, ἄς μοῦ ἐπιτραπῆ ἡ λέξις, εἰσήγησιν τῆς Διακομματικῆς Ἐπιτροπῆς, περὶ ἐκδόσεως ἔστω καὶ Ἀναγκαστικοῦ νόμου διὰ τὸ ἐπεῖγον τοῦ πράγματος, τὸ ἐπεῖγον ποὺ ἐδικαιολογεῖτο ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι πλησιάζει ἡ νέα γεωργικὴ περίοδος. Φαίνεται μάλιστα ὅτι τὸ σχετικὸν Διάταγμα ἦτο ἕτοιμον καὶ ἐπρόκειτο νὰ εἰσαχθῇ ἐν τῷ Ὑπουργικῷ Συμβουλίῳ ὀλίγον πρὶν ἡ Κυβέρνησις ὑποστῆ τὴν κυβερνητικὴν μεταβολήν, τὴν ὁποίαν ὑπέστη Δυστυχῶς μέχρι τῆς ὥρας δὲν ἐγένετο τίποτε. Μπήκαμε εἰς τὴν ἐπανάληψιν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Προφανῶς ὑπὸ τύπον νέου νομοσχεδίου ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει διάθεσιν νὰ εἰσαγάγῃ τὸ θέμα καὶ θὰ ἤθελον ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ αὐτῇ ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ δηλώσουν πρὸς τὴν Βουλὴν τὶ σκέπτονται νὰ κάμουν ἐπὶ τοῦ ἄκρως ἐπείγοντος αὐτοῦ ζητήματος, διότι ἡ Ἐπιτροπὴ συνεχίζουσα τὰς ἐργασίας της, θὰ ὑποβάλῃ καὶ δευτέραν ἔκθεσιν, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ προτείνῃ τὰ ὁριστικὰ μέτρα τῆς λύσεως τοῦ μεγάλου αὐτοῦ κοινωνικοῦ ζητήματος τῆς χώρας.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας ἔχει τὸν λόγον.

§29Φ. ΖΑΪΜΗΣ (Ὑπουργὸς Προνοίας). Ὁ κ. συνάδελφος ἀποτείνεται πρὸς δύο Ὑπουργούς, ἢ μᾶλλον πρὸς τοὺς τρεῖς Ὑπουργούς, Γεωργίας, Προνοίας καὶ Ἐσωτερικῶν. Ὅσον ἀφορᾷ εἰδικῶς τὸ Ὑπουργεῖον Προνοίας, ἡ ἐρώτησις τοῦ κ. συναδέλφου ὑπεβλήθη τὸν Μάρτιον καὶ πράγματι ἐσπεύσαμεν νὰ ζητήσωμεν πληροφορίας ἀπὸ τὰς ἁρμοδίας μας ὑπηρεσίας κατὰ τρόπον ὥστε, ἀπὸ τοῦ νέου προγράμματος, νὰ εἴμεθα εἰς θέσιν ν’ ἀντιμετωπίσωμεν τὴν περίπτωσιν αὐτὴν δεδομένου, ὅτι μέχρι..... (δὲν ἠκούσθη)..... τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους ἀπὸ τοῦ Μαρτίου καθ’ ὃν χρόνον ὑπεβλήθη αὐτὴ ἡ ἐρώτησις δὲν ἐγένετο ἡ ἔναρξις οὐδενὸς ἔργου, ὅσον ἀφορᾷ τὸν τομέα τὸν ἀφορῶντα τὸ γεωργικὸν πρόβλημα αὐτῶν τῶν πληθυσμῶν, θὰ ἤθελα γενικώτερον νὰ τονίσω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Συντάγματος, κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Βουλήν, ἐπέμενε εἰς τὴν διάταξιν τὴν γνωστήν, περὶ ἀποκαταστάσεως τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν. Καὶ συνεπῶς ἡ Κυβέρνησις ἐὰν θὰ ὑπῆρχε χρόνος μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ἐὰν συνεζητεῖτο ἔστω καὶ ἕνα νομοσχέδιον, δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι ἡ πρότασις περὶ ἀκτημόνων καλλιεργητῶν. Εἶναι ζήτημα ἁπλῶς χρόνου. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ Ὑπουργεῖον Ἐσωτερικῶν, δὲν νομίζω, ὅτι ὑπάρχει αὐτὴν τὴν στιγμὴν θέμα, διότι ἐὰν πρόκειται νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Προνοίας δι’ ἀστικῆς ἀποκαταστάσεως, ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ ἀστῶν καὶ διὰ γεωργικῆς ἀποκαταστάσεως, ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ γεωργῶν, νομίζω, ὅτι οἱαδήποτε ἀπάντησις ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν θὰ παρῆλκε.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Τουρκοβασίλης ἔχει τὸν λόγον.

§31Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, χωρὶς νὰ ἔχω πρόθεσιν δυσχεράνσεως τοῦ ἔργου τῆς Κυβερνήσεως, θὰ παρεκάλουν αὐτὴν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν εἰς ποῖον στάδιον εὑρίσκονται αἱ διαπραγματεύσεις περὶ λύσεως τῆς ἀπεργίας τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία νὰ παραμείνῃ ἀδιάφορος πρὸ μιᾶς τοιαύτης ἐκτάσεως καὶ ἐπιτυχίας ἀπεργίας, ἡ ὁποία ἀπενέκρωσε κυριολεκτικῶς τὴν ὅλην ζωὴν τῆς χώρας. Χωρὶς νὰ ἔχω, ἐπαναλαμβάνω, πρόθεσιν ἐνθαρρύνσεως τῶν ἀπεργησάντων δημοσίων ὑπαλλήλων, τῶν ὁποίων ὅμως τὸ δίκαιον ριζικῆς ρυθμίσεως τοῦ μισθολογικοῦ των προβλήματος ἔχει πρὸ πολλοῦ ἀναγνωρισθῆ, συνιστῶμεν καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν διαλλακτικότητα καὶ ἀποφυγὴν λήψεως αὐστηρῶν μέτρων, τὴν αὐτὴν δὲ σύστασιν ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης ἀπευθύνομεν καὶ πρὸς τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους, ἐπὶ τῷ τέλει ὅπως εὑρεθῇ συμβιβαστικὸς τρόπος καὶ λυθῇ τὸ ταχύτερον ἡ ἀπεργία, ἡ ὁποία τόσον πολὺ ταλαιπωρεῖ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν εἰς στιγμὰς τόσον κρισίμους.

§32Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Κύριοι Βουλευταί, γνωρίζετε ὑπὸ ποίας συνθήκας ἐγένετο ἡ ἀπεργία τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Κατόπιν μακρῶν διαπραγματεύσεων, τὰς ὁποίας εἶχεν ἡ Α.Δ.Ε.Δ.Υ., τόσον μὲ τὴν Κυβέρνησιν ὅσον καὶ μὲ τὴν Ἀμερικανικὴν Ἀποστολήν, ἀπεφάσισεν, παρ’ ὅλας τὰς ἐκκλήσεις τὰς ὁποίας τοὺς ἐκάμαμε νὰ κατέλθῃ εἰς ἀπεργίαν. Νομίζω ὅτι ὅλοι πρέπει, ὅσον καὶ ἂν τοὺς συμπαθῶμεν, διότι βεβαίως οἱ ὑπάλληλοί μας δὲν ἀμείβονται ἱκανοποιητικῶς, πρέπει νὰ καταδικάσωμεν τὴν στάσιν τῶν ὑπαλλήλων, διότι καθ’ ἣν στιγμὴν ἡ Γενικὴ Συνομοσπονδία Ἐργατῶν Ἑλλάδος ἐδέχθη τὴν δίμηνον προθεσμίαν, τὴν ὁποίαν ἐζήτησεν ἡ Κυβέρνησις, μέχρι τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ δελτίου, οἱ ὑπάλληλοι οἱ ὁποῖοι εἶναι Κράτος, ἀπεφάσισαν νὰ κατέλθουν εἰς ἀπεργίαν. Κατόπιν αὐτῆς τῆς ἀποφάσεως ἡ Κυβέρνησις ἐννοεῖ νὰ ἐμμείνῃ εἰς τὴν στάσιν, τὴν ὁποίαν ἐτήρησεν ἀπ’ ἀρχῆς. Δὲν πρόκειται νὰ κάμωμεν οἱανδήποτε ὑποχώρησιν καὶ θὰ χρησιμοποιήσωμεν ὅλα τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα πηγάζουν ἐκ τῶν κειμένων νόμων.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Σβῶλος ἔχει τὸν λόγον.

§34Α. ΣΒΩΛΟΣ. Ἤθελον νὰ παρατηρήσω, εἰς τὴν ἄποψιν τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος καταδικάζει τὴν κίνησιν αὐτὴν τῶν ὑπαλλήλων, ὅτι διαφωνῶ ἀπολύτως, διότι εἶναι πάρα πολὺ σκληρὸν καὶ θὰ ἔλεγον καὶ ἀντιπολιτικὸν ἀκόμη, νὰ καταδικάζῃ κανεὶς ἕνα κίνημα, τὸ ὁποῖον ἔχει ὅλα τὰ γνωρίσματα ἑνὸς κινήματος ἀπογνώσεως. Διότι δὲν λύονται μὲ τὴν λογικὴν αὐτὰ τὰ πράγματα, λύονται μὲ τὴν ἐκτίμησιν μιᾶς καταστάσεως, ἡ ὁποία ἔχει γίνει ὥριμος καὶ ἀντὶ νὰ αἰτιώμεθα τοὺς ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι κατέφυγον εἰς ἕνα ἔσχατον μέσον, θὰ πρέπει νὰ αἰτιώμεθα ἡμᾶς ὡς Κράτος διατὶ νὰ μὴ λάβωμεν ἐγκαίρως τὰ κατάλληλα μέτρα, οὕτως ὥστε νὰ μὴ ὠθηθοῦν οἱ ὑπάλληλοι εἰς ἀπεργίαν, ἡ ὁποία παραλύει τὸ Κράτος ὁλόκληρον; Ἀπὸ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως δὲν ἔχομεν τὴν ἀνάγκην τῆς καταδίκης τῆς ἀπεργιακῆς κινήσεως τῶν ὑπαλλήλων, ἀλλὰ νὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ κυττάξῃ, ὥστε, κατὰ τὸ δυνατόν, νὰ ἱκανοποιήσῃ στοιχειωδῶς τὰς ἀπαιτήσεις τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων διὰ νὰ λήξῃ αὐτὴ ἡ ἀπεργία καὶ νὰ ζήσουν καὶ αὐτοὶ ὡς ἄνθρωποι.

§35Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Γνωρίζετε ὅτι ἀπαγορεύεται ἡ ἀπεργία ἀπὸ τοὺς κειμένους νόμους, κύριε συνάδελφε.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρελθούσης τῆς ὥρας διὰ τὰς ἀναφορὰς

καὶ ἐρωτήσεις, εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΕΠΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Συνέχισις τῆς ζητήσεως τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ κ. Βουδούρη σχετικῶς μὲ τὴν ἐγκατάλειψιν τῆς ὑπαίθρου. Ὁ κ. Α. Παπαθανάσης ἔχει τὸν λόγον.

§37Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Εἶναι τόση ἡ εὐρύτης, κ. βουλευταί, τῆς ὑπὸ συζήτησιν ἐπερωτήσεως, ὥστε δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι αὕτη ἅπτεται ὅλου τοῦ κυβερνητικοῦ ἔργου. Ἀλλὰ καὶ ὁ ἀμητὸς τῶν πράξεων τῶν κυβερνητικῶν, τῶν δεκτικῶν καὶ ἀξίαν ἐλέγχου καὶ ἐπικρίσεως, εἶναι τόσον πλούσιος, ὥστε νὰ διαπορῇ καὶ διερωτᾶται τις, πῶς κατώρθωσεν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιτελέσῃ τὸν ἆθλον αὐτὸν καὶ νὰ φέρῃ εἰς καθολικὴν ἀναστάτωσιν καὶ ἐξέγερσιν ἅπαντα τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, σχεδὸν πάσης τάξεως καὶ παντὸς ἐπαγγέλματος. Διαμαρτυρίαι καὶ ἀπεργίαι, συνέδρια καὶ συλλαλητήρια εἶναι ὁ ὑπολογισμὸς τοῦ κυβερνητικοῦ ἔργου. Ὀγκώδη καὶ ἀπειλοῦντα αὐτὴν τὴν κοινωνικὴν τάξιν, συλλαλητήρια ὀργανοῦνται διὰ διαφόρους αἰτίας, ἀπὸ τὸν ἀγροτικὸν κόσμον, ἰδίᾳ τῆς Β. Ἑλλάδος. Συλλαλητήρια τῶν σιτοπαραγωγῶν διὰ τὴν ἄστοργον ἐγκατάλειψιν αὐτῶν, εἰς τὴν ἐκμετάλευσιν τῶν ἀπομυζητῶν τοῦ αἵματος καὶ τοῦ ἱδρῶτος των. Ἀπὸ διμήνου συνεζητεῖτο καὶ συζητεῖται τὸ ζήτημα τῆς τιμῆς ἀσφαλείας καὶ κατηντήσαμε νὰ φθάσωμεν εἰς τὰ μέσα σχεδὸν Ἰουλίου καὶ ἀκόμη νὰ μὴ ὑπάρξῃ σαφὴς καὶ θετικὴ ἀπόφασις τῆς συγκεντρώσεως τοῦ σίτου, ὡς νὰ μὴ ἦτο γνωστὸν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ γῆ θὰ παρῆγε ἐφέτος σῖτον καὶ ὅτι οἱ σιτοπαραγωγοὶ θὰ εἶχον ἀνάγκην τῆς συνήθους προστασίας. Καὶ ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις τὴν ἀπόφασιν τῆς προστασίας αὐτῶν, ὄχι ὡς πάντοτε κατὰ τὰς 15–25 Ἰουνίου, ἀλλὰ κατὰ τὰς ἀρχὰς Αὐγούστου, ὅτε πλέον οἱ μικροὶ παραγωγοί, ὑπὸ τὸ κράτος τῶν δυσχερῶν συνθηκῶν, τὰς ὁποίας ἀντιμετωπίζουν εἰς αὐτόχρημα ἐξευτελιστικὰς τιμὰς ἐπώλησαν τὸ προϊόν αὐτῶν εἰς τὸ ἐμπόριον. Δὲν εἶναι ἄγνωστον, κύριοι, ὅτι τὸ ζήτημα ἀναπτύξεως τῆς σιτοπαραγωγῆς παρ’ ἡμῶν εἶναι συνυφασμένον μετὰ τῆς συγκεντρώσεως τῆς τιμῆς ἀσφαλείας. Τὸ ζήτημα δὲ γενικώτερον τῆς σιτοπαραγωγῆς, κατὰ τὴν γνώμην μου, δὲν πρέπει νὰ ἐξετασθῇ περιπτωσιακῶς καὶ στενῶς ὅσον ἀφορᾷ τὴν τιμὴν ἀσφαλείας μόνον, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἀποτελέσῃ τὸ θέμα μιᾶς γενικωτέρας ἐξετάσεως τοῦ ὅλου προβλήματος τοῦ πληθυσμοῦ αὐτοῦ, οἱ ὁποῖοι ἀσχολοῦνται ἀποτελεσματικῶς μὲ τὴν μονοκαλλιέργειαν τοῦ σίτου. Ἐὰν δὲν ληφθοῦν μέριμναι, ὥστε ὁ σιτοπαραγωγὸς νὰ δύναται νὰ παρεμβάλῃ ἐνδιαμέσως καὶ μίαν ἄλλην καλλιέργειαν, ἡ ὁποία θὰ τοῦ δώσῃ τὰ μέσα νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰς αὐξανομένας διαρκῶς δαπάνας τοῦ σημερινοῦ βίου, οὐδέποτε θὰ εὑρεθοῦν τὸ Κράτος καὶ οἱ σιτοπαραγωγοὶ σύμφωνοι εἰς τὴν ἐπίλυσιν τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Παραλλήλως πρὸς τοὺς σιτοπαραγωγοὺς διαμαρτύρονται ἐντόνως οἱ τοματοπαραγωγοὶ οἱ ὁποῖοι πωλοῦν τὸ προϊόντων εἰς ἐξευτελιστικὰς τιμάς, ἐνῷ ἡ κατανάλωσις πληρώνει εἰς ὄφελος ὡρισμένων ἐκμεταλλευτῶν ὑπερβολικὰς τοιαύτας. Διαμαρτύρονται καὶ στενάζουν, ὑπὸ τὸ Κράτος ἀσπλάγχνου ἐγκαταλείψεως, οἱ συμμοριόπληκτοι καὶ οἱ πολεμοπαθεῖς ὅλων τῶν καταστραφεισῶν περιφερειῶν, ἄλλοι μὲν διότι μετὰ τόσα ἔτη δὲν ἐστεγάσθησαν, ἄλλοι διότι ἐστεγάσθησαν μέν, ἀλλὰ στερούμενοι τῶν μέσων διατροφῆς καὶ ἐν πρωτοφανῇ δυστυχίᾳ διαβιοῦντες, οὐδένα τρόπον ἀντιμετωπίσεως αὐτῆς εἰς τὰ ἐρημωθέντα χωρία των εὑρίσκουν, μὴ ὑπαρχούσης ἐργασίας. Ἀπεργοῦν ἀπὸ δεκαημέρου οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι μὲ συνέπειαν σοβαράν, τὴν ἀπονέκρωσιν ὁλοκλήρου τῆς κοινωνικῆς ζωῆς καὶ μὲ τὰς συμπαρομαρτούσας εἰς αὐτὴν τεραστίας οἰκονομικὰς καὶ ὑλικὰς ζημίας καὶ ἡ Κυβέρνησις παραμένει ἥσυχος καὶ ἀπαθὴς πρὸ τῆς ὀλεθρίας καταστάσεως. Φαντάζεσθε, κύριοι, ποῖαι εἶναι αἱ ζημίαι ποὺ ὑφίσταται τὸ ἐμπόριον, μόνον ἐκ τῆς μὴ διεξαγωγῆς τῆς ἐμπορικῆς ἀλληλογραφίας; Μόνον αὐτὸ ἐὰν σοβαρῶς ἐξετάσετε, θὰ ἰδῆτε ἔμποροι πλεῖστοι δυσφοροῦν καὶ εὑρίσκονται εἰς ἀπόγνωσιν, διότι δὲν ἠμποροῦν νὰ ἐπικοινωνήσουν μὲ τὰ μέρη, ὅπου ἔχουν ἐκτεθειμένα μέγιστα συμφέροντα αὐτῶν. Ἀπειλοῦν ἀπεργίαν οἱ ἐργάται, καὶ οἱ ἰδιωτικοὶ ὑπάλληλοι καὶ μόνον δὲν ἀπεργοῦν οἱ συνταξιοῦχοι, διότι αὐτοὶ εὑρίσκονται ὑπὸ διηνεκῆ ἀπεργίαν, τὴν ἀπεργίαν πείνης εἰς τὴν ὁποίαν ἔχει καταδικάση πρὸ πολλοῦ αὐτοὺς ἡ Κυβέρνησις. Διότι τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον λέγει, ὅτι στερεῖται τῶν μέσων νὰ ἱκανοποιήσῃ τὰ δίκαια αὐτῶν οἰκονομικὰ αἰτήματα, ἂν καὶ ἀναγνωρίζῃ τὸ δίκαιον τῶν αἰτημάτων των, δὲν δυσκολεύεται ὅμως νὰ διορίζῃ δεκάδας χιλιάδων περιττῶν καὶ ἀργομίσθων ὑπαλλήλων, μὲ 600 καὶ 800 χιλιάδας τὸν μῆνα, ποσὸν ποὺ ἀντιπροσωπεύει ἐτησίως δαπάνην ἄνω τῶν 80 δισεκατομμυρίων. Ἀπειλοῦν ἀπεργίαν οἱ καπνεργάται καὶ ἡ Κυβέρνησις οὐδόλως συγκινεῖται καὶ ἀνησυχεῖ. Ἐνῷ τὸ ζήτημα τῆς ἀπεργίας τῶν καπνεργατῶν δὲν εἶναι ζήτημα ἁπλοῦν, ἐὰν θὰ πάρουν 10–20% αὔξησιν οἱ καπνεργάται. Τὸ ζήτημα αὐτὸ συνδέεται μὲ σοβαρωτάτας ζημίας αὐτῆς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Διότι πρέπει νὰ σημειωθῇ, ὅτι ὁ καπνὸς πρέπει ἐντὸς τοῦ θέρους νὰ ὑποστῇ τὴν ἐμπορικὴν ἐπεξεργασίαν. Ἐὰν δὲ δὲν συμπληρωθῇ ἡ ἐπεξεργασία αὐτὴ μέχρι τέλους Σεπτεμβρίου, μετὰ τὴν προθεσμίαν αὐτὴν ἡ παράλειψις εἶναι ἐπιβλαβὴς διὰ τὸν καπνὸν καὶ δὲν δύναται νὰ ἐξαχθῇ ὁ καπνός, ἐὰν δὲν εἶναι ἐπεξεργασμένος μέχρι τέλους Σεπτεμβρίου. Διότι οἱ ξένοι ἀγορασταὶ γνωρίζουν, ὅτι, ἐὰν δὲν ἔχῃ γίνῃ ἡ ἐπεξεργασία τοῦ καπνοῦ, ὅταν πρέπει, κατὰ τοὺς θερινοὺς μῆνας, τότε θὰ ὑποστῇ τὴν ζύμωσιν αὐτοῦ καθ’ ὁδόν, ἢ εἰς τὸ μέρος ὅπου θὰ φθάσῃ καὶ ἡ διακοπὴ αὐτὴ τῆς ζυμώσεως καὶ ἡ μεταβολὴ τῶν κληματολογικῶν συνθηκῶν, ὑπὸ τὰς ὁποίας θὰ εὑρεθῇ ὁ καπνὸς δημιουργεῖ τεραστίας ζημίας εἰς αὐτούς. Διότι ὄχι μόνον ποιοτικὴν ἡ τοιαύτη ἀνωμαλία βλάβην φέρει εἰς τὸν καπνόν, ἀλλὰ καὶ ἀναβάλει τὴν χρησιμοποίησιν αὐτοῦ, ὑπὸ τῆς βιομηχανίας διὰ τὸν ἑπόμενον χειμῶνα καὶ ἑπομένως ἐπιβαρύνει τοὺς ἀγοραστὰς μὲ τὰ ἔξοδα τῆς συντηρήσεώς του. Τοῦτο δὲ εἶναι σοβαρῶς εἰς βάρος τῆς Ἑλληνικῆς καπνικῆς ἐξαγωγῆς. Εἶναι λοιπὸν προφανῶς αἱ ἐπιζήμιαι συνέπειαι ἐκ τῆς τοιαύτης καθυστερήσεως τῆς ἐπεξεργασίας. Ἑπομένως καὶ μιᾶς ἑβδομάδος καθυστέρησις δύναται νὰ ἐπιφέρῃ μεγάλας ζημίας καὶ συνιστῶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ προσέξῃ τὸ ζήτημα τῆς ἀπεργίας τῶν καπνεργατῶν καὶ ἀντιμετωπίσῃ ἐγκαίρως τοῦτο, ὥστε νὰ μὴν ἐπέλθῃ καμμία καθυστέρησις. Ἡ ἐκ τῆς καθυστερήσεως τῆς ἐπεξεργασίας ζημία εἶναι σοβαρὰ διότι αὕτη δὲν ἀφορᾷ μόνον τὸν ἐργάτην καὶ τὸν καπνέμπορον, ἢ καὶ αὐτὴν τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν, ἀλλ’ ἐνδιαφέρει σοβαρῶς καὶ τὸν ἔμπορον ἀγοραστὴν τοῦ Ἐξωτερικοῦ. Διὰ τοῦτο οἱ Τοῦρκοι, οἱ ὁποῖοι παρακολουθοῦν μετ’ ἐξαιρετικῆς προσοχῆς καὶ ἐνδιαφέροντος τὸν καπνόν, διότι ἀποτελεῖ καὶ δι’ αὐτοὺς τὴν σπονδυλικὴν στήλην τῆς οἰκονομικῆς των ζωῆς, σπεύδουν νὰ κάμουν τὴν ἐπεξεργασίαν τοῦ καπνοῦ κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ θέρους καὶ οὐδέποτε φόρτωσις γίνεται μετὰ τὴν παρέλευσιν τοῦ Νοεμβρίου. Ἐνῷ εἰς ἡμᾶς πολλάκις δὲν δύναται νὰ γίνουν μέχρι τοῦ Νοεμβρίου, ἀναβάλλονται διὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος. Ἐνίοτε μάλιστα ἡ ἀδυναμία αὕτη ἀποτελεῖ αἰτίαν ματαιώσεως καὶ τῆς πωλήσεως εἰς τὸ ἐξωτερικὸν τῶν καπνῶν μας. Δὲν θὰ ἐπεκταθῶ ἐπ’ αὐτοῦ περισσότερον καίτοι θεωρῶ ἐξαιρετικῆς σοβαρότητος τὸ ζήτημα καὶ ἐθεώρησα ὀρθὸν νὰ θίξω ἐξ ἀφορμῆς τῶν συλλαλητηρίων, τὰ ὁποῖα γίνονται εἰς τὴν Βόρειον Ἑλλάδα καὶ ἀπειλοῦνται νὰ γίνουν εἰς ὁλόκληρον τὴν χώραν. Ἀλλά, κύριοι, εἶναι καὶ πρέπει νὰ σημειωθῇ, πρωτοφανὴς καὶ λίαν ἀνησυχητικὴ ἡ κρίσις τοῦ καπνοῦ μας, τοῦ σπουδαιοτάτου αὐτοῦ ἐθνικοῦ προϊόντος. Καὶ ἐκδήλωσις τῆς κρίσεως αὐτῆς χαρακτηριστικὴ εἶναι ἡ ὀξυτάτη δυσφορία καὶ ὁ μαρασμός, ὁ ὁποῖος κατέχει τὸ μεγαλύτερον μέρος τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου τῆς χώρας, διότι ὁ καπνός, ὡς γνωστόν, ἀποτελεῖ τὸν σπουδαιότερον οἰκονομικὸν παράγοντα, ὁ ὁποῖος δίδει τὸν τόνον καὶ τὴν φυσιογνωμίαν τῆς οἰκονομικῆς εὐρωστίας καὶ τὴν οἰκονομικὴν ὑγείαν τῶν μεγαλειτέρων περιοχῶν τῆς χώρας. Ἐνθυμεῖσθε, κ. βουλευταί, ὅτι κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἐπὶ ἑβδομάδας συνεζητούσαμεν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ πῶς θὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὴν καπνικὴν κρίσιν τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ἐδημιούργει ἡ ὕπαρξις μόνον 12 ἑκατομμυρίων κιλῶν ἀποθεμάτων τῶν παλαιῶν ἐσοδειῶν τῶν πρὸ τοῦ 1928. Εἰς 35 δὲ ἑκατομμύρια κιλῶν ἀνήρχετο ἡ ἐσοδεία τοῦ 1949, ἤτοι ἐν συνόλῳ ἀνήρχοντο ταῦτα εἰς 47 ἑκατομμ. κιλῶν. Ἐνῷ σήμερον ἀντιμετωπίζομεν κρίσιν ἐκ τῆς ὑπάρξεως ἀδιαθέτων καπνῶν 23 ἑκατομμ. κιλῶν παλαιῶν ἐσοδειῶν τῶν πρό τοῦ 1949 καὶ 53 ἑκατομμ. περίπου κιλῶν τῆς ἐσοδείας 1950, ἐκ τῶν ὁποίων ποσὸν περίπου 20 ἑκατομ. κιλῶν εὑρίσκεται εἰς χεῖρας τῶν παραγωγῶν, ἤτοι φθάνομεν εἰς τὸ ποσὸν τῶν 75 ἑκατομ. κιλῶν ἔναντι τῶν 47 ἑκατομ. τὰ ὁποῖα εἴχομεν, ὡς εἶπον, πέρυσι. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου πέρυσι εἴχομεν αἰσιωτέρας προβλέψεις διὰ τὴν διάθεσιν τῶν καπνῶν, διότι ἠλπίζομεν τότε, ὅτι ἡ ἐκδηλωθεῖσα διάθεσις τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως πρὸς ἐπανάληψιν τῶν ἐμπορικῶν σχέσεων μετὰ τῆς Ἑλλάδος, θὰ μᾶς ἐπέτρεπε νὰ ἀποκαταστήσωμεν τὴν προπολεμικὴν θέσιν τῶν καπνῶν μας εἰς τὴν Γερμανικὴν ἀγοράν, ἀλλὰ καὶ ὅλην τὴν Εὐρωπαϊκήν. Ἠλπίζαμε, ὅτι μετὰ τὰ κατὰ τὸ 1947 ληφθέντα μέτρα, τὰ ὁποῖα εἴχομεν μελετήσει καὶ τὰ ὁποῖα ἦσαν πραγματικῶς ἐξαιρετικῆς σημασίας διὰ τὸν καπνόν, ἠλπίζαμε, ὅτι θὰ ὡδηγούμεθα εἰς τὸν δρόμον τῆς προοδευτικῆς βελτιώσεως τῶν ἐκ τοῦ πολέμου διαμορφωθεισῶν δυσχερῶν συνθηκῶν διὰ τὸν καπνόν. Ἠλπίζαμε, ὅτι ἐὰν τὰ μέτρα αὐτὰ τῆς πριμοδοτήσεως καὶ ρυθμίσεως τοῦ κόστους τοῦ καπνοῦ διηυκολύνοντο τὴν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν τοποθέτησιν, ἠκολούθει καὶ ἀνάλογος πολιτικὴ δραστηριότης, θὰ ἀποκαθιστάμεθα εἰς τὴν διεθνῆ καπναγοράν, καὶ ἰδίᾳ τὴν Γερμανικήν, τὴν σπουδαιοτέραν δι’ ἡμᾶς. Ἀλλ’ οὐδὲν ἐγένετο. Δυστυχῶς, ἄστοχος χειρισμὸς κατὰ τὴν παρουσιασθεῖσαν ταύτην πρόσφορον περίστασιν διὰ νὰ ἀνακτήσωμεν τὴν Γερμανικὴν ἀγοράν, ἀντὶ τῆς γενομένης εὐμενοῦς ρυθμίσεως, συνετέλεσεν εἰς τὴν χειροτέρευσιν. Καὶ ἀντὶ τῆς ἄρσεως τῶν ἀνωμαλιῶν καὶ κρίσεων, κατέστησεν αὐτὰς χρονίας καὶ ἀνὰ πᾶν ἔτος ἐπικινδύνως ἐπιτεινομένας εἰς βαθμὸν αὐτόχρημα ἀπελπιστικόν. Κύριοι, ἡ κρίσις τοῦ ἑλληνικοῦ καπνοῦ—διότι δὲν πρόκειται περὶ παγκοσμίου καπνικῆς κρίσεως — χρονολογεῖται ἀπὸ τοῦ πολέμου ὁπότε, λόγῳ τῆς ἐλλείψεως ἀνατολικῶν καπνῶν, ἤρχισε νὰ ἀναπτύσσεται καὶ ἐν Γερμανίᾳ ἰδίᾳ καπνοκαλλιέργεια, φθάσασα εἰς τὰ 30–35 ἑκατομμύρια κιλά. Τὸ ἀνατολικὸ σιγαρέττο ἐξέλειπε καὶ μόλις κατὰ τὰ τέλη τοῦ 1948 ἤρχισε νὰ ἐπανεμφανίζεται εἰς τὴν ἀγορὰν ὁ τύπος τοῦ προπολεμικοῦ ἀνατολικοῦ σιγαρέττου, ἀλλὰ πρὸ τῆς ἐπιβληθείσης προτιμήσεως τοῦ τύπου Βιρζίνια, ἡ προσπάθεια δὲν ἐτελεσφόρησε. Ὑψώθη ἡ κατανάλωσις ἕως τὰ 12–13% ἀλλὰ ἀμέσως ὑπεχώρησε εἰς τὰ 5% τῆς συνολικῆς καταναλώσεως. Εἰς τὴν προσπάθειαν αὐτὴν ἐπαναφορᾶς τοῦ ἀνατολικοῦ σιγαρέττου, παρέμεινεν ἀδιάφορος ἡ μεγάλη βιομηχανία ὄχι ὅμως ἡ μεσαία καὶ μικρὰ τοιαύτη. Ἀλλ’ αὗται ἀντιμετωπίζουσαι τὰς συνηθείας τοῦ κοινοῦ, τὴν διαφορὰν τῶν τιμῶν, τὴν μαύρην ἀγοράν, διαθέτουσαι δὲ καὶ ἀσθενῆ οἰκονομικὰ μέσα ἠναγκάσθησαν νὰ ὑποχωρήσουν. Ἀπὸ τοῦ θέρους ὅμως τοῦ 1950 ἤρχισεν ἐμφανιζομένη εὐμενεστέρα κατάστασις, διότι καὶ τὰ ἀμερικανικὰ καπνὰ ἀνετιμήθησαν κατὰ 50% καὶ οὕτω κατέστησαν συναγωνίσιμα ἀπὸ τὰ ἰδικά μας καπνά. Τότε ἀνέκυψε καὶ μία ἄλλη αἰσιόδοξος κατάστασις διὰ τὰ ἑλληνικὰ καπνά, διότι τὸ ποσὸν τῆς βοηθείας τὸ ὁποῖον ἐδίδετο διὰ τὴν ἀγορὰν ἀμερικανικῶν καπνῶν, λόγῳ τῆς ὑπερτιμήσεως, κατέστη ἀνεπαρκὲς καὶ ἑπομένως ἐπήρχετο μείωσις εἰς τὴν εἰσαγωγὴν καπνῶν Βιρτζίνια εἰς τὴν Γερμανίαν. Εὑρεθεὶς εἰς Γερμανίαν κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην καὶ ἀντιληφθεὶς καλῶς αὐτὴν τὴν κατάστασιν ποὺ παρουσίαζον τὰ πράγματα, συνέστησα ἐπανελθὼν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, νὰ κινηθῇ πρὸς ἀνάκτησιν τῆς καπνικῆς ἀγορᾶς, τῆς τόσον σοβαρᾶς, τῆς Γερμανικῆς, καὶ δὴ μετὰ ἔκδηλον τὴν διάθεσιν τῆς Κυβερνήσεως αὐτῆς νὰ ἀποκαταστήσῃ τὰς προπολεμικὰς μεθ’ ἡμῶν ἐμπορικὰς συναλλαγὰς καὶ ὑπὸ ὅρους ἐξαιρετικῶς εὐμενεῖς. Δυστυχῶς ὁ χειρισμὸς τοῦ θέματος δὲν ὑπῆρξεν ὁ προσήκων. Καὶ εἰς τὴν Γερμανικὴν καὶ εἰς τὴν Ἀμερικανικὴν ἀγοράν, οἱ μεταβάντες, ἀγνοοῦντες τὸ θέμα καὶ τὰς συνθήκας ὑπὸ τὰς ὁποίας τελεῖ ὁ καπνὸς καὶ τὸ ἐμπόριον αὐτοῦ, προσέκρουσαν πρὸ μεγάλων δυσχερειῶν. Ἀλλὰ καὶ δὲν εἶχον ὑπ’ ὄψει των ὅτι ἡ κρίσις τὴν ὁποίαν ἀντιμετωπίζομεν ἦτο δεινοτέρα τῆς τοῦ 1929, διότι τότε ἡ κρίσις ὀφείλετο εἰς αἴτια καθαρῶς οἰκονομικὰ καὶ διεγράφετο ὡς παροδικὴ μὲ τὴν ἀνάρρωσιν τῆς διεθνοῦς οἰκονομίας. Ἐνῷ ἡ κρίσις τὴν ὁποίαν ἀντιμετωπίζει σήμερον ὁ ἑλληνικὸς καπνός—καὶ δὲν σᾶς εἶπον μόνον αὐτὸς καὶ ὄχι τῶν ἄλλων χωρῶν—ὀφείλεται εἰς παράγοντας ἐξαιρετικῶς δυσμενεῖς καὶ δυσχερεῖς ἀντιμετωπιζομένους, διότι ἔχει ἕνα ἰσχυρότατον ἀνταγωνιστήν, τὸν καπνὸν Βιρτζίνια ὄχι μόνον εἰς τὴν διεθνῆ, ἀλλ’ ἰδιαιτέρως εἰς τὴν Γερμανικὴν καπναγορὰν ὁ ὁποῖος ἀνεξαρτήτως τῶν ποιοτικῶν αὐτοῦ μειονεκτημάτων, διότι σοβαρὰ ἔχει τοιαῦτα, ἔχει ὄπισθεν του τὸ οἰκονομικὸν στήριγμα τῆς πλουσιωτέρας χώρας τοῦ κόσμου μὲ ὅλας τὰς ἐντεῦθεν δυσμενεῖς δι’ ἡμᾶς συνεπείας. Ἀγνοοῦντες λοιπὸν οἱ χειρισθέντες αὐτό, τὸ ζήτημα δὲν ἠδυνήθησαν νὰ δώσουν τὴν τοποθέτησιν ἐκείνην εἰς τὸ προϊόν, τὴν ὁποίαν ὑπηγόρευεν ἡ πλήρης γνῶσις τοῦ ὅλου θέματος. Ἡ μετάβασις, πρῶτον, τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς ΕΠΕΚ εἰς Ἀμερικήν, τῆς ὁποίας προηγήθη μιὰ τυμπανοκρουσία, ὅτι μεταβαίνει ἐκεῖ διὰ νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν μείωσιν τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας εἰς δολλάρια πρὸς τὴν Γερμανίαν καὶ τὴν μείωσιν ἑπομένως τῆς εἰσαγωγῆς καπνοῦ Βιρτζίνια εἰς τὴν Γερμανίαν, καὶ ἡ διὰ τῶν Ἀμερικανικῶν ἐφημερίδων δημοσίευσις τούτου, προεκάλεσε ὡς ἦτο ἑπόμενον τὸν ἐξέγερσιν τῶν καπνοπαραγωγῶν τῶν ἀμερικανικῶν καπνοφόρων περιφερειῶν, οἱ ὁποῖοι δι’ ἐντόνων διαμαρτυριῶν πρὸς τοὺς βουλευτὰς καὶ γερουσιαστάς των, ἔθεσαν τὴν Ἀμερικανικὴν Κυβέρνησιν εἰς δυσχερῆ θέσιν νὰ μὴ δύναται νὰ ἔλθῃ οὔτε εἰς ἐπαφὴν κἄν μὲ τοὺς Ἕλληνας ἀντιπροσώπους καὶ τοὺς παρέπεμψε εἰς συνεννόησιν μὲ τοὺς καπνοβιομηχάνους.

§38Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Μίαν ἁπλῆν πληροφορίαν ἐπιθυμῶ νὰ σᾶς δώσω. Ἔχετε τοιαῦτα στοιχεῖα, ὅτι ὁ Πρόεδρος τῆς ΕΠΕΚ, ὡς Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ τῆς Κυβερνήσεως Πλαστήρα, δὲν κατώρθωσε νὰ ἔλθῃ εἰς ἐπαφὴν μὲ τοὺς Ἀμερικανοὺς παραγωγούς;

§39Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Μὲ τοὺς καπνοβιομηχάνους ἦλθε.

§40Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Διότι ἐγὼ εἶμαι εἰς θέσιν νὰ σᾶς βεβαιώσω, καίτοι δὲν ἐχειρίσθην τὸ ζήτημα, ὅτι ἡ ἐπιτυχία ἀκριβῶς τότε τοῦ Προέδρου τῆς ΕΠΕΚ ἦτο, ὅτι ἦλθε εἰς ἐπαφὴν μὲ τοὺς παραγωγοὺς καὶ μὲ τοὺς βιομηχάνους τῇ συστάσει τῆς Ἀμερικανικῆς Κυβερνήσεως.

§41Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ποῖον τὸ ἀποτέλεσμα; Ἐπέτυχε;

§42Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Δὲν ἠμποροῦσε νὰ ἔχουμε κανένα ἀποτέλεσμα, κύριε συνάδελφε, διότι, ἐὰν ἐνθυμῆσθε, ὁ κ. Τσουδερὸς ἔπαυσε νὰ εἶναι Ὑπουργός, εὑρισκόμενος ἐν Ἀμερικῇ.

§43Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἐπέτυχε εἰς τὰς προσπαθείας του; Διότι, κύριοι, ἡ ἐπιτυχία κρίνεται ὄχι ἐκ τῶν λόγων ἀλλ’ ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων, καὶ τὸ ἀποτέλεσμα, ὡς γνωστὸν ὑπῆρξεν ἀπογοητευτικόν, διότι ἐνῷ ἡ Ἀμερικανικὴ κατανάλωσις ἐδιπλασιάσθη, αἱ ἀγοραὶ Ἑλληνικῶν καπνῶν κατῆλθον εἰς τὸ ⅓ τῶν προπολεμικῶν. Σᾶς πληροφορῶ δέ, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν γραφέντων εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι ἡ συζήτησις, ἡ ὁποία ἔγινε τότε μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς ἀποστολῆς καὶ τῶν ξένων βιομηχάνων διεξήχθη εἰς τόνον ἀκαδημαϊκὸν καὶ καθαρῶς πληροφοριακὸν καὶ εἰς τὴν ὁποίαν δυστυχῶς, ἀκατατόπιστοι ὄντες οἱ Ἕλληνες ἀντιπρόσωποι, δὲν ἠδυνήθησαν νὰ ἀνταποκριθοῦν διότι οἱ Ἀμερικανοὶ καπνοβιομήχανοι εἶχον πλήρη τὰ στοιχεῖα τῆς Ἑλληνικῆς καταστάσεως, τὰ ὁποῖα ἠγνόουν οἱ Ἕλληνες ἀντιπρόσωποι.

§44Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ὁ κ. Τσουδερὸς, κατόπιν τῶν ἐνεργειῶν του, ἐδήλωσεν, ὅτι τὸ καπνικὸν ζήτημα θὰ ἐλύετο ἐντὸς δύο μηνῶν. Ἀλλ’ ἐν τῷ μεταξὺ ἔπαυσε νὰ εἶναι Ὑπουργός, εὑρισκόμενος εἰσέτι ἐν Ἀμερικῇ.

§45Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Εἶχε δοθῆ ὅμως ἐντολὴ εἰς τὸν κ. Τσουδερὸν νὰ συνεχίσῃ τὰς ἐνεργείας του, ἀνεξαρτήτως τῆς Κυβερνητικῆς μεταβολῆς.

§46ΑΘ. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ὁ κ. Τσουδερὸς ἀπέστειλε τηλεγράφημα ὅτι τὸ καπνικὸν ζήτημα θεωρεῖται λελυμένον παρερμηνεύσας τὴν γενομένην συζήτησιν. Διὰ τοῦτο καὶ ἔπαυσεν ὅταν ἀντελήφθη τὴν πλάνην νὰ ὁμιλῇ περὶ λύσεως τοῦ ζητήματος. Ἑπομένως ἡ ἄλλη ἐπιτυχία αὐτοῦ, ὑπῆρξεν νὰ περιορισθῇ καὶ εἰς Ἀμερικήν, ἡ τοποθέτησις ἑλληνικῶν καπνῶν εἰς τὸ ἕν τέταρτον τῶν προπολεμικῶν. Καὶ ἐρχόμεθα κατόπιν εἰς τὸν ἔλεγχον τοῦ χειρισμοῦ τοῦ ζητήματος εἰς τὴν Γερμανικὴν καπναγορὰν. Εἰς τὴν Γερμανίαν δὲν μετέβη καθόλου ὁ κ. Τσουδερός. Ἠρκέσθη νὰ στείλῃ μίαν ἀποστολήν, ἡ ὁποῖα τεθεῖσα ὑπὸ τὴν Προεδρίαν τοῦ Προξένου τοῦ Ἀμβούργου καὶ διατελοῦσα ὑπὸ τὴν ἔμπνευσιν τῶν κυριαρχικῶν ἀντιλήψεων αὐτοῦ, ἀντὶ νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Γερμανικὴν Κυβέρνησιν προτάσεις, ἐκοινοποίησεν τελεσίγραφον. Ἀπότοκον τούτου ὑπῆρξε, μετὰ τρεῖς ἡμέρας νὰ ἀναγκασθῇ νὰ φύγῃ ἐκ Γερμανίας καὶ νὰ μὴ ἐξακολουθήσῃ περαιτέρω διαπραγματεύσεις.

§47Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἕνα σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον θὰ ἠμποροῦσε νὰ ἐλεγχθῇ ἡ Κυβέρνησις, εἶναι τὸ ἑξῆς ἐν σχέσει πρὸς τὴν διαχείρισιν τοῦ καπνικοῦ ζητήματος εἰς τὴν Γερμανικὴν ἀγοράν, ὅτι τὰ καπνὰ ἐχρηματοδοτοῦντο ἀπὸ τὸ σχέδιον Μάρσαλ. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὸ σχέδιον Μάρσαλ εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ὑφίστατο μίαν ἀντινομίαν.

§48ΑΘ. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Παρακαλῶ, κ. συνάδελφε, νὰ μὲ ἀφήσετε νὰ ἀναπτύξω καὶ νὰ χειρισθῶ τὸ ζήτημα, καθ’ ὃν ἐγὼ ἐπιθυμῶ τρόπον. Εἶναι αὐτὰ πλέον γνωστά, ἐλέχθησαν, καὶ μάλιστα ὑπ’ ἐμοῦ, κατὰ τὴν γενομένην συζήτησιν πέρυσι, δὲν θὰ ἐπαναλάβω ὅσα ἐλέχθησαν πέρυσι. Εἴχομεν ὑποστηρίξει ἐδῶ ὅτι ἀποτελεῖ ἀντίφασιν πρὸς τὸ δόγμα Μάρσαλ ἡ μείωσις τῆς εἰσαγωγῆς ἑλληνικῶν καπνῶν εἰς Γερμανίαν καὶ μάλιστα εἴχομεν τότε μίαν δήλωσιν τοῦ ἐκεῖ ἀρχηγοῦ τῆς Ἀμερικανικῆς κατοχῆς τοῦ Στρατηγοῦ Κλάϊ, πρὸς τὸν Γερουσιαστὴν Σμίθ, ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον, εἴδη τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ἐξοικονομηθοῦν ἀπὸ τὴν εὐρωπαϊκὴν ἀγοράν, νὰ εἰσάγωνται ἐξ Ἀμερικῆς. Αὐτὰ δὲν θέλω νὰ τὰ ἐπαναλάβω, διότι ἐλέχθησαν. Θὰ περιορίσω τὸν λόγον μου, μόνον εἰς ἐκεῖνα τὰ σημεῖα τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουσιν ἀναπτυχθῇ εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην.

§49Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Καὶ ἐξακολουθεῖ ἡ χρηματοδότησις.

§50ΑΘ. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Τὸ γνωρίζω. Τὰς ἐνεργείας αὐτάς, κύριοι, ἠκολούθησεν ἡ πολλὰ ὑποσχεθεῖσα μετάβασις τοῦ τέως Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως κ. Παπανδρέου. Καὶ ἡ ἀποστολὴ αὐτὴ διέπραξεν κεφαλαιώδη σφάλματα. Καὶ πρῶτον σφάλμα ὑπῆρξε ὅτι δὲν παρέλαβε μαζί της καὶ ἕνα συμπαραστάτην ἐκ τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς. Τοιουτοτρόπως, πᾶσα συμφωνία γενομένη ἐκεῖ, θὰ ἐτέλει ὑπὸ τὴν ἐγγύησιν τῶν Ἀμερικανῶν, ἐφ’ ὅσον ὡς γνωστὸν πᾶσα οἰκονομικὴ συναλλαγὴ ἡμῶν δὲν δύναται παρὰ νὰ κινῆται ἐντὸς τοῦ πλαισίου τῆς συνεργασίας μὲ τὴν σύμμαχον καὶ βοηθόν μας Ἀμερικήν. Δεύτερον, ἔπρεπε νὰ στηριχθῇ ἡ εἰσαγωγὴ τῶν ἑλληνικῶν καπνῶν εἰς τὴν ἀνταλλαγὴν μὲ ὑλικὰ τῆς ἀνασυγκροτήσεως. Δυστυχῶς, αὐτὸ παρεπομένως ἐλέχθη, καὶ θὰ ἀπετέλεσε ὡς ἔδει τὴν βάσιν τῶν συννενοήσεων. Δύναταί τις, μάλιστα νὰ εἴπῃ ὅτι τὸ σπουδαιότατον αὐτὸ κεφάλαιον, τὸ ὁποῖον θὰ εἷλκυε τὸ ἐνδιαφέρον τῆς Ἀμερικανικῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Γερμανικῆς βιομηχανίας, οὐ μόνον δὲν ἐχρησιμοποιήθη ἀλλὰ καὶ ἐσαμποταρίσθη. — Διότι διὰ τὰ μηχανήματα τοῦ θερμικοῦ ἐργοστασίου τοῦ Ἀλιβερίου κατήντησε νὰ δοθοῦν παραγγελίαι ἀξίας μόνον 900 χιλ. δολλαρίων, ἡ δὲ ἀγορὰ τῶν μηχανημάτων διὰ τὰ ἔργα τῆς Πτολεμαΐδος, τῶν ὁποίων ἡ προμήθεια θὰ ἠδύνατο νὰ καλύψῃ μέγιστον μέρος τῆς ἐξαγωγῆς Ἑλληνικῶν καπνῶν, διότι θὰ ἀνήρχετο εἰς 6½ ἑκατομμύρια δολλάρια, δυνάμει τῆς συμβάσεως, ἐγένετο, ἐπὶ πιστώσει, τροποποιηθείσης τῆς συμβάσεως τῆς ἀρχικῆς, ἥτις προέβλεπε κατάθεσιν αὐτουσίου τοῦ ποσοῦ τῶν δολλαρίων καὶ ἐπὶ πλέον συνεφωνήθη ἡ ἐξυπηρέτησις τοῦ δανείου διὰ πληρωμῆς εἰς αὐτούσιον, εἰς ἐλεύθερον συνάλλαγμα καὶ ὄχι εἰς καπνόν. Συνεπῶς, ποῖον θὰ ἦτο τὸ ἐνδιαφέρον, τὸ ὁποῖον θὰ εἶχεν ἡ Γερμανικὴ βιομηχανία διὰ νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὴν εἰσαγωγὴν ἑλληνικοῦ καπνῶν εἰς τὴν χώραν της; Τρίτον λάθος ἦτο ὅτι, παραλλήλως πρὸς τὰς συνεννοήσεις πρὸς τὴν Γερμανικὴν Κυβέρνησιν, τῆς ὁποίας αἱ διαθέσεις ἦσαν γνωσταὶ καὶ ἐκδήλως εὐνοϊκαὶ διὰ τὰ ἑλληνικὰ καπνά, διότι αὕτη εἶχε σπουδαῖον ἐνδιαφέρον πρὸς ἀνάκτησιν τῆς ἑλληνικῆς ἀγορᾶς, δὲν ἦλθεν εἰς συνεννοήσεις καὶ μὲ τοὺς ἀμέσως ἐνδιαφερομένους Γερμανοὺς καπνοβιομηχάνους. Οἱ ἀποτελέσαντες τὴν ἀποστολήν, διότι δὲν ἐγνώριζον τὰς συνθήκας, ὑπὸ τὰς ὁποίας διατελεῖ ἡ Γερμανικὴ βιομηχανία, περιωρίσθησαν εἰς τοὺς τέσσαρας μεγάλους καπνοβιομηχάνους, οἱ ὁποῖοι ὅμως εἶχον ἀντίθετον συμφέρον νὰ παραμείνουν τὰ πράγματα ὡς εἶχον. Διότι οἱ τέσσαρες αὐτοὶ μεγάλοι, ἔχοντες ἐξασφαλίσει τὰ 75–80% τῆς Γερμανικῆς καταναλώσεως, δὲν εἶχον κανένα συμφέρον νὰ ριψοκινδυνεύσουν εἰς συναλλαγάς, αἱ ὁποῖαι θὰ τοὺς ὑπεχρέωνον νὰ μεταβάλλουν τὰ χαρμάνια των, νὰ δημιουργήσουν νέους τύπους σιγαρέττων καὶ μὲ προσδοκίαν μηδαμινὴν ἢ ἀνυπάρκτου κέρδους, διότι δὲν ἐπρόκειτο νὰ προσθέσουν οὐδὲν εἰς τὴν κατανάλωσίν των, παρὰ ἁπλῶς νὰ ἀντικαταστήσουν τὸν τύπον Βιρτζίνια σιγαρέττα μὲ Ἀνατολικά, Ἑλληνικά. Ἐπὶ πλέον οἱ Γερμανοὶ βιομήχανοι εἶχον ἀπὸ τοὺς Ἀμερικανοὺς ὅλας τὰς εὐκολίας τῶν πιστώσεων. Ὑπάρχουν ὅμως διὰ τοὺς γνωρίζοντας τὴν Γερμανικὴν καπνοβιομηχανίαν καὶ 40 περίπου καπνοβιομηχανίαι μέσοι καὶ μικραί, αἱ ὁποῖαι εὑρίσκοντο εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀναζητήσουν ἀνατολικὰ καπνά, πρὸς δημιουργίαν δι’ αὐτῶν ποιοτικοῦ συναγωνισμοῦ ἐπὶ τῶν σιγαρέττων, αὐτὸ δὲ ἦτο τὸ σημεῖον, τὸ ὁποῖον ἐχώριζε τοὺς μὲν ἀπὸ τοὺς δέ, ὅτι τὰ καπνὰ Βιρτζίνια, ἐπειδὴ εἶναι ὅλα ὡρισμένου τύπου, ἑνὸς τύπου ἑνιαίου, ὅλα δὲν δύνανται νὰ ἀποτελέσουν χαρμάνι καὶ ἑπομένως, εἴτε μεγάλαι βιομηχανίαι παράγουν τὸ σιγαρέττον, εἴτε μικραί, ποιοτικῶς εἶναι τὸ ἴδιον. Ἀλλά, ὅπως γνωρίζομεν, ὁ καταναλωτής, ὁ καπνιστὴς προτιμᾷ τὸ σιγαρέττο τῆς καλῆς καπνοβιομηχανίας καὶ μάλιστα, ὅταν ἐκ τῶν προτέρων γνωρίζῃ ὅτι ἡ ποιότης εἶναι ἡ αὐτή. Αὐτὸ εἶναι γεγονὸς εὐκόλως ἀντιληπτὸν εἰς ὅλον τὸν κόσμον. Ὅπως ἐδῶ π.χ. προτιμῶνται τὰ τσιγάρα Παπαστράτου, ἐφ’ ὅσον εἶναι τῆς ἰδίας ποιότητος μὲ ἄλλα ἄλλων βιομηχανιῶν. Οἱ μικροὶ ὅμως καπνοβιομήχανοι, οἱ ὁποῖοι ἔπρεπε νὰ εὕρουν μίαν αἰτίαν συναγωνισμοῦ, εὗρον ὅτι τὸ μέσον τοῦ συναγωνισμοῦ θὰ τὸ παρεῖχεν εἰς αὐτοὺς μόνον ἡ διαφορὰ τῆς ποιότητος. Ταύτην θὰ τοὺς τὴν ἔδιδεν ὁ ἀνατολικὸς καπνός. Εἰς τοῦτο ὅμως τὸ οὐσιῶδες δὲν ἔδωσαν οὐδεμίαν προσοχήν, ἵνα στραφῶσι πρὸς αὐτὰς τὰς βιομηχανίας. Ταῦτα δὲ λέγω ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως, διότι ἔτυχε νὰ μείνω εἰς τὴν Γερμανίαν ἐπὶ δύο μῆνας. Τί ἤθελον οἱ βιομήχανοι αὐτοί; Ἤθελον εὐκολίας πληρωμῆς τῶν καπνῶν, ἀναλόγους πρὸς τὰς Ἀμερικανικὰς δηλαδὴ εὐκολίας, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐπρόκειτο νὰ βλάψουν κατὰ τίποτε τὴν Ἑλληνικὴν οἰκονομίαν. Διότι ἐκεῖ, ποὺ κάθονται τὰ καπνά μας καὶ σήπονται ἐπὶ ἔτη εἰς τὰς ἀποθήκας ἐδῶ, χίλιες φορὲς νὰ δοθοῦν προτιμότερον ἐπὶ πιστώσει εἰς τὴν Γερμανικὴν βιομηχανίαν, ἔστω καὶ ἐὰν τὸ τίμημα τῶν καπνῶν αὐτῶν πληρωθῇ μετὰ 3 ἢ 6 μῆνας. Διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ, μὲ μαθηματικοὺς ὑπολογισμούς, θὰ ἐξηγάγωμεν ἄνω τῶν 10 ἑκατομμ. κιλῶν. Διότι, ἐὰν ἐξησφαλίζαμεν 10–12 καπνοβιομηχανίας, δηλ. ἐξασφαλίζαμεν ἓν ποσὸν 500–600.000 κιλῶν τὸν μῆνα, δηλαδὴ 7 περίπου ἑκατομμύρια τὸν χρόνον, τότε καὶ αἱ μεγάλαι καπνοβιομηχανίαι δὲν θὰ ἠμποροῦσαν νὰ ἀφήσουν ἐλευθέρας τὰς μικρὰς νὰ τὰς συναγωνίζωνται καὶ αὐταὶ νὰ κάθωνται μὲ σταυρωμένα τὰ χέρια καὶ μὲ σιγαρέττα ἀπὸ Βιρτζίνια μόνον καπνά. Ἀλλὰ τότε θὰ ὑπεχρεοῦντο καὶ αὐταὶ νὰ κάμουν ἀνατολικὰ σιγαρέττα, προμηθευόμεναι καὶ αὐταὶ τρία ἑκατομ. κιλά. Καὶ διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ θὰ ὑπερβαίναμεν τὰ 10 ἑκατομμύρια εἰσαγωγῆς εἰς τὴν Γερμανικὴν ἀγοράν. Αὐτὸς θὰ ἦτο ὁ κάλλιστος ἰσχυρισμός. Ἀντὶ τούτου τί ἔγινεν; Ἔγινε μία συμφωνία μόνον μὲ τὴν Γερμανικὴν Κυβέρνησιν, εἰς τὴν ὁποίαν οὐδόλως μετεῖχον οἱ ἀμέσως ἐνδιαφερόμενοι βιομήχανοι, ἡ ὁποία προέβλεπε διὰ μὲν τὸ πρῶτον 15μηνον, ἤτοι μέχρι τέλους Δεκεμβρίου 1951 εἰσαγωγὴν 10.000 τόννων, διὰ τὰ δύο ἄλλα χρόνια 25.000 τόννων ὑπὸ τὴν αἵρεσιν ὅμως, ὅτι θὰ ἐλαττοῦτο ὁ φόρος τῶν σιγαρέττων, ὅτε ἐκ τῆς ἐλαττώσεως αὐτῆς θὰ προέκυπτε αὔξησις τοῦ ποσοῦ τῆς καταναλώσεως καὶ τὸ ποσὸν αὐτὸ τῆς αὐξήσεως τῆς καταναλώσεως θὰ ἐξησφάλιζε τὴν εἰσαγωγὴν τῶν Ἑλληνικῶν καπνῶν ἢ καὶ τῶν Τουρκικῶν, διότι ἠκολούθησε καὶ ἄλλη ὁμοία συμφωνία μὲ τοὺς Τούρκους. Διότι, κύριοι, πρέπει νὰ ξεύρετε, ὅτι τὰ ἀνατολικὰ καπνὰ χρησιμοποιοῦνται μόνον διὰ τὴν σιγαρεττοβιομηχανίαν, ἐνῷ τὰ Βιρτζίνια χρησιμοποιοῦνται καὶ διὰ τὸν κομμένον καπνὸν καὶ διὰ ποῦρα. Ἔχουν τρεῖς χρήσεις. Ἀλλά, μήπως αὐτὸς ὁ ὅρος ἦτο μόνον; Ἦτο καὶ ἕνας ἄλλος σοβαρώτερος. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ἀποτελέσῃ τὴν βάσιν τῶν ἰδικῶν μας ἀξιώσεων ἦτο, ὅτι παραλλήλως πρὸς τὴν μείωσιν τῆς εἰσαγωγῆς Βιρτζίνια εἰς τὴν Γερμανίαν, ἔπρεπε νὰ ἐπιδιώξωμεν τὴν καθιέρωσιν ἐκ νέου τοῦ ἀμιγοῦς ἀνατολικοῦ σιγαρέττου, ὅπως ὑπῆρχε προπολεμικῶς. Αἱ βιομηχανίαι ὅμως, δεχθεῖσαι κατὰ τὰς συζητήσεις νὰ ἀγοράσουν Ἑλληνικὰ καπνὰ ἐπὶ τοῦ ποσοῦ τῆς αὐξήσεως, ἡ ὁποία θὰ προέκυπτεν ἐκ τῆς μειώσεως τοῦ φόρου, ἔθεσαν τὸν ὅρον, ὅτι αὐτὰ θὰ χρησιμοποιηθοῦν πρὸς αὔξησιν τοῦ μίγματος ἀπὸ 25–30%, ποὺ εἶχον εἰς 40% ὄχι ὅμως πρὸς δημιουργίαν ἀνατολικοῦ σιγαρέττου. Δηλαδὴ ἰδιαιτέρου τύπου ἀνατολικοῦ σιγαρέττου. Τοῦτο δὲ ἦτο ὀλέθριον. Ὑπῆρξεν ὀλέθριον σφάλμα, κύριοι, διότι πρέπει νὰ ἀναγνωρίσωμεν, ὅτι εἴμεθα ἀσυγχώρητοι, διὰ τὴν ἄγνοιαν ποὺ μᾶς χαρακτηρίζει, ὅσον ἀφορᾷ τὸν χειρισμὸν τοῦ ζητήματος αὐτοῦ τοῦ καπνικοῦ παρ’ ὅλων, ὄχι μόνον τῆς σημερινῆς, ἀλλά, ὅλων τῶν Κυβερνήσεων. Διότι, κύριοι, θὰ εὑρεθῆτε κατάπληκτοι, ἐὰν πᾶτε εἰς τὴν Γερμανίαν καὶ μάθετε, ὅτι ἀγνοεῖ ὁ Γερμανὸς καταναλωτής, ὅτι ὑπάρχουν Ἑλληνικὰ καπνά, ἐνῷ ἀντιθέτως ξεύρουν μέχρι τῆς ἐλαχίστης λεπτομερείας τὴν παραγωγὴν καὶ τοῦ τελευταίου χωριοῦ οἱ Γερμανοὶ βιομήχανοι καὶ οἱ ἔμποροι. Οἱ καταναλωταὶ ὅμως, ἀγνοοῦν αὐτὸ καὶ θεωροῦν τὰ ἀνατολικὰ καπνὰ ἢ Τουρκικῆς προελεύσεως ἢ καὶ Αἰγυπτιακῆς, ἐνῷ ἡ τελευταία αὕτη δὲν ἔχει κἂν παραγωγὴν καπνῶν. Καὶ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος τόσα χρόνια δὲν κατώρθωσε ποτὲ νὰ ἴδῃ καὶ νὰ τοῦ κάμῃ ἐντύπωσιν, ὅτι εἰς τὴν Γερμανίαν πωλοῦνται τὰ Ἑλληνικὰ καπνά, ὡς Τουρκικὰ ἢ Αἰγυπτιακά, διότι ὅλαι αἱ μάρκαι ὅλων τῶν καπνοβιομηχανιῶν ἔχουν ὡς σῆμα εἰς τὰ κυτία τῶν σιγαρέττων ἢ ἕνα Τοῦρκον μὲ φέσι καπνίζοντα τσιμποῦκι ἢ Αἰγύπτιον ἢ ἕνα μιναρὲ ἢ μίαν ὁμάδα καμήλων ἢ τὰς πυραμίδας. Οὐδαμοῦ δὲ βλέπετε ἐπὶ τῶν κυτίων τὴν εἰκόνα τῆς Ἀκροπόλεως, τοῦ Παρθενῶνος ἢ τῶν ἄλλων μεγάλων Ἑλληνικῶν μνημείων, πρὸς τὰ ὁποῖα ἰδιαιτέραν τρέφει ἐκτίμησιν καὶ συμπάθειαν ὁ Γερμανικὸς λαός. Ὑπῆρχε λοιπὸν καὶ εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ μία εὐκαιρία δίδοντες ἐπὶ πιστώσει Ἑλληνικὰ καπνὰ εἰς τὰς μικρὰς καὶ τὰς μεσαίας καπνοβιομηχανίας, τὰς Γερμανικάς, τὴν πίστωσιν αὐτὴν τοῦ 6μήνου ἢ 9μήνου ἢ ἑνὸς ἔτους ἢ καὶ πᾶσαν ἄλλην εὐκολίαν νὰ τὴν συνδυάσωμεν καὶ μὲ μίαν ἀξίωσιν, τὰ κουτιὰ τῶν σιγαρέττων αὐτῶν νὰ ἔχουν ἀπέξω εἰς μάρκας τὰ Ἑλληνικὰ μνημεῖα τέχνης ἀντὶ νὰ ἔχουν Αἰγυπτιακά, ἐνῷ ὡς γνωστὸν ἡ Αἴγυπτος δὲν παράγει κἂν καπνά, ἀλλὰ τὰ φερόμενα ὡς Αἰγυπτιακὰ προέρχονται ἢ ἐξ Ἑλλάδος ἢ ἐκ Τουρκίας. Ὅταν, κύριοι, εὑρεθεὶς ἔκπληκτος πρὸ αὐτῆς τῆς καταστάσεως ἠναγκάσθην νὰ γράψω δύο ἄρθρα εἰς Γερμανικὰς ἐφημερίδας, ἦλθον Γερμανοί, μὴ ὄντες καπνοβιομήχανοι καὶ μοῦ εἶπον: Ἔχετε καπνὰ εἰς τὴν Ἑλλάδα; Ἡμεῖς ἠξεύρομεν, ὅτι τὰ τσιγάρα τὰ καλὰ εἶναι τὰ Αἰγυπτιακά. Θὰ ὑπῆρχεν λοιπὸν οὕτω ἕνας τρόπος οὐ μόνον νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὴν ἐξαγωγήν, τοὐλάχιστον 10 ἑκ. κιλῶν εἰς τὴν Γερμανίαν, ἀλλὰ καὶ νὰ διαφημίσωμεν τὰ ἀγνοούμενα καπνὰ μας. Ἀλλ’ οὐδὲ τοῦτο ἔγινε, κύριοι. Ἄς ὑποθέσωμεν ὅμως, ὅτι πραγματοποιουμένης τῆς συμφωνίας αὐτῆς, θεσπιζομένης τῆς ἐλαττώσεως τῆς φορολογίας ηὔξανεν ἡ κατανάλωσις, πόσον θέλετε νὰ εἴπωμεν, ὅτι θὰ ηὔξανεν 30, 40, 50%; Ἄς εἴπωμεν, ὅτι θὰ ἔφθανεν ἡ ἐξ 22 ἑκατ. κιλῶν κατανάλωσις εἰς 30 ἑκατ. πρᾶγμα ἀπολύτως ἀδύνατον, θὰ εἴχωμεν τότε ἔστω 10 ἑκατ. κιλῶν αὔξησιν, τὰ ὁποῖα θὰ κατενέμοντο μεταξὺ ἡμῶν καὶ τῶν Τούρκων μὲ μίαν ἀναλογίαν, ἡ ὁποία θὰ εἶναι πάντως ἄνισος καὶ πιθανότατα εἰς βάρος ἡμῶν. Ἀλλὰ τί ἔγινεν; Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὁ ὁποῖος ἔδωσε τὴν ὑπόσχεσιν τῆς μειώσεως τοῦ φόρου, ἐστράφη πρὸς τὸν ἁρμόδιον πρὸς τοῦτο Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὅμως ἐκάλεσε τοὺς καπνοβιομηχάνους καὶ ἔθεσεν εἰς αὐτοὺς τὸ ἐρώτημα: Εἶναι δυνατόν, διὰ τῆς μειώσεως τοῦ φόρου, κατὰ τόσον, νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὸ αὐτὸ ποσὸν φορολογικῆς ἀποδόσεως ἐκ τῆς αὐξήσεως τῆς καταναλώσεως; Ἡ ἀπάντησις ἦτο εὐχερής, διότι οὐδείς, πολλῷ μᾶλλον ὁ Γερμανὸς καπνιστής, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ αὐξήσῃ καὶ δὴ σοβαρῶς, τὸ ποσὸν τῶν σιγαρέττων ποὺ καπνίζει λόγῳ τῆς μικρᾶς ἐλαττώσεως τῆς τιμῆς των. Καὶ τότε δεδομένου μάλιστα, ὅτι, οἱ μεγάλοι, βιομήχανοι ἦσαν καὶ ἀντίθετοι πρὸς τὸ μέτρον τοῦ εἶπον ὅτι δὲν ἠξεύρομεν εἰς τὸ μέλλον τί δύναται νὰ γίνῃ, ἐπὶ τοῦ παρόντος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ τοιαύτη αὔξησις δηλ. καλύπτουσα τὴν μείωσιν. Ἠρώτησεν εἶτα τοὺς ἄλλους δηλ. μικροὺς καὶ μέσους βιομηχάνους καὶ παραγωγούς, ἐὰν εἶναι σύμφωνοι. Καὶ οὗτοι εὑρέθησαν διῃρημένοι εἰς διαφόρους ὁμάδας. Καὶ οἱ μὲν καπνοπαραγωγοὶ καὶ οἱ βιομήχανοι τοῦ καπνοῦ κεκομμένου ἐζήτησαν, ἡ μείωσις τῆς φορολογίας νὰ εἶναι ἀνάλογος πρὸς τὴν διαφοράν, ἡ ὁποία ὑπῆρχε προπολεμικῶς μεταξὺ τοῦ σιγαρέτου τοῦ στριφτοῦ καὶ τοῦ σιγαρέττου τοῦ βιομηχανοποιημένου. Ἡ ἀναλογία ὅμως αὕτη εἶναι τεραστία, διότι τὸ πρῶτον εἶχεν 1½ πφέννιχ, τὰ ἄλλα 3 ἑκατοστὰ τοῦ πφέννιχ. Ἑπομένως ἐξ αὐτοῦ θὰ προκύπτῃ μεγάλη μείωσις τοῦ σκέλους τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἀλλὰ καὶ οἱ μέσοι καπνοβιομήχανοι ὑπεστήριξαν, ὅτι τότε μόνον εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποδεχθοῦν τὴν συμφωνίαν αὐτήν, ἐὰν ἐπιτραπῇ εἰς αὐτοὺς νὰ θέσουν εἰς κυκλοφορίαν ἕνα τύπον σιγαρέττου, τὸν ὁποῖον νὰ μὴ ἐκδίδουν οἱ μεγάλοι βιομήχανοι καὶ μὲ τιμὴν 6 πφέννιχ. πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἐντόνως ἠρνήθησαν οἱ μεγάλοι. Οὕτω λοιπὸν ἡ ὅλη προϋπόθεσις—αἵρεσις ἐκ τῆς ὁποίας ἐξηρτᾶτο ἡ συμφωνία ἐξέλιπε. Καὶ τὰ πράγματα παραμένουσιν ἤδη ὑπὸ τὸ παλαιὸν καθεστώς. Τοῦτο δὲ συνίσταται εἰς τὸ νὰ μετέχωμεν κατὰ ποσοστὸν 5% ἐπὶ τοῦ ἀμιγοῦς ἀνατολικοῦ σιγαρέττου καὶ κατὰ ποσοστὸν 25%, ἴσως καὶ 30%, συμμετοχῆς τῶν ἀνατολικῶν καπνῶν εἰς τὰ σιγαρέττα Bleund, δηλ. τὰ μικτά, τὸ ὁποῖον σημαίνει ἕνα ποσὸν 8 περίπου ἑκατομμυρίων κιλῶν καπνοῦ, κατανεμομένων μεταξὺ ἡμῶν καὶ τῆς Τουρκίας καὶ εἰς σιγαρέττα τύπου Βιρτζίνια καὶ ὄχι ἀνατολικοῦ. Ἀλλ’ ἡ Τουρκία, κύριοι, ἰδοὺ τὶ ἔκαμεν: Ἡ Τουρκία ἔκαμεν αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐγὼ καὶ τότε εἶχον συστήσει ἐπανελθὼν ἐκ Γερμανίας, δηλαδὴ προῆλθεν εἰς τὴν ἀπόφασιν παροχῆς μεγάλων διευκολύνσεων τῶν μέσων καὶ τῶν μικρῶν βιομηχάνων. Συνῆψεν ἐπίσης συμφωνίαν μὲ ἓν ἐργοστάσιον ἐκ Φραγκφούρτης, τὸ ὁποῖον ἦτο σχεδὸν κλειστόν, τοῦ ἔδωσε καπνὰ μὲ μεγάλας εὐκολίας πληρωμῆς, ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ βγάζῃ ἀμιγὲς σιγαρέττο Τουρκίας. Αὐτό, κύριοι, ὑπῆρξεν τὸ ἀποτέλεσμα καὶ ἡ τύχη ὅλων τῶν προσδοκιῶν μας ὡς πρὸς τὴν Δυτικὴν Γερμανίαν. Ἀλλὰ διατί νὰ μὴ ἀποβλέψωμεν εὐρύτερον, ἐφ’ ὅσον καὶ πέραν τῆς Δυτικῆς Γερμανίας ὑπάρχει Ἀνατολική, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν εἰσάγονται καπνὰ Βιρτζίνια καὶ ὅπου ὑπάρχει ἀπόλυτος προθυμία καὶ διάθεσις δι’ ἀνταλλαγὴν μὲ λιπάσματα καὶ χημικὰ προϊόντα, τῶν ὁποίων ὡς γνωστὸν αἱ εἰδικαὶ βιομηχανίαι εἶναι συγκεντρωμέναι εἰς τὴν Ἀνατολικὴν ζώνην. Δυνάμεθα οὕτω νὰ διαθέσωμεν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ὑπὲρ τὰ ἓξ ἑκατομμύρια κιλά. Τοῦτο, κύριοι, τὸ βεβαιῶ ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως, διότι εὑρισκόμενος πρὸ μηνῶν ἐν Γερμανίᾳ, εἶδον βιομηχάνους καὶ μάλιστα καὶ Ἕλληνα καπνοβιομήχανον, ὁ ὁποῖος ἑδρεύει εἰς τὴν Ἀνατολικὴν Γερμανίαν, ὁ ὁποῖος μοῦ εἶπε: Διατί κλείνετε τὰ μάτια σας καὶ δὲν ἔρχεσθε νὰ φέρετε τὰ Ἑλληνικὰ καπνὰ εἰς τὴν Ἀνατολικὴν ζώνην; Διότι σὲ μερικὰ χρόνια θὰ ἑνωθῇ ἡ Γερμανία καὶ τότε θὰ εὑρεθῆτε σεῖς μέσα εἰς τὴν Γερμανίαν μὲ τὰ καπνά σας, διότι σήμερον εἰς τὴν Ἀνατολικὴν ζώνην δὲν ἔρχονται οὔτε ἄλλοθεν, οὔτε ἀπὸ τὴν Δυτικὴν Γερμανίαν, οὔτε Βιρτζίνια, οὔτε τουρκικὰ καπνά.

§51Σ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Εἰσήχθη ἓν ποσόν.

§52Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Εἰσήχθη ἓν ἐλάχιστον ποσὸν 1.000.000 κιλῶν Ἑλληνικῶν. Ἤδη ἔρχομαι εἰς ἕνα ἄλλο ζήτημα. Λόγῳ τῆς διαμορφώσεως τῆς Ἑλληνικῆς καπνοπαραγωγῆς τὰ καπνὰ μας διακρίνονται εἰς ἐσωτερικῆς καὶ ἐξωτερικῆς καταναλώσεως, καίτοι αἱ ἁρμόδιαι ὑπηρεσίαι τοῦ Ὑπουργείου δὲν τὸ γνωρίζουν ἀκόμη αὐτό, σύμφωνα μὲ μίαν ἔγγραφον ἀπάντησιν, τὴν ὁποίαν πρὸ δύο μηνῶν μοῦ ἔδωσαν αὗται, καθ’ ἃ «δὲν ὑπάρχει τοιαύτη διάκρισις», μολονότι καὶ τὰ μικρὰ παιδιὰ γνωρίζουν ὅτι τὰ καπνὰ τῆς Ἑλλάδος εἶναι καπνὰ Ἐσωτερικῆς καὶ Ἐξωτερικῆς καταναλώσεως. Ἀλλ’ ἂν εὑρίσκωνται εἰς κρίσιν τὰ καπνὰ ἐξωτερικῆς καταναλώσεως, λόγῳ τῶν δυσχερῶν ἐξωτερικῶν συνθηκῶν, ἀντιθέτως τὰ καπνὰ ἐσωτερικῆς καταναλώσεως τίνα λόγον ἔχουν νὰ διέρχωνται καὶ αὐτὰ ἀκόμη χειροτέραν κρίσιν καὶ νὰ μένουν ἀπώλητα καὶ νὰ κατατυραννοῦνται ἢ νὰ καταληστεύωνται οἱ παραγωγοὶ ἀπὸ τοὺς μεγάλους καπνοβιομηχάνους; Καθ’ ἣν στιγμὴν τὸ Κράτος τόσον συμπαθῶς διάκειται πρὸς τὰς ἐργασίας τῆς καπνοβιομηχανίας, ὥστε εἰς τὸ διάστημα τοῦ ἔτους αὐτοῦ ἔδωσε πέντε αὐξήσεις τῆς τιμῆς τῶν σιγαρέτων. Ποίας; Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε, κύριοι βουλευταί, νὰ σᾶς δώσω μίαν εἰκόνα. Κατ’ Ἰανουάριον τοῦ παρελθόντος ἔτους, ἡ τιμὴ τῶν σιγαρέττων Αʹ τάξεως ἦτο 3.300 δραχ. Θὰ σᾶς ἀναφέρω τὰς αὐξήσεις τῆς Αʹ κλάσεως, διότι ἀνάλογος εἶναι καὶ τῶν ἄλλων τριῶν. Ἐντὸς τοῦ Ἰανουαρίου ηὐξήθη εἰς 3.900, δηλαδὴ ἐδόθη αὔξησις 600 δραχμῶν. Ἀνάλογος δὲ αὔξησις ἐδόθη καὶ εἰς τὰς Βʹ Γʹ καὶ Δʹ ποιότητας. Αὐτὴ ἡ αὔξησις ἐξηκολούθησεν ἐπὶ μῆνας τινὰς, μέχρι τοῦ Αὐγούστου, ὁπότε τὸν Αὔγουστον οἱ καπνοβιομήχανοι ἰσχυριζόμενοι ὅτι λόγῳ τῆς ρευστότητος τοῦ κόστους τοῦ προϊόντος, δὲν ἠμποροῦν νὰ ἐργασθοῦν, ὑφιστάμενοι τεραστίας ζημίας μὲ τὸ σύστημα τοῦ καθορισμοῦ τῶν τιμῶν ἀπὸ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ἔπεισαν τὴν Κυβέρνησιν νὰ δώσῃ ἐλευθερίαν τιμῶν καὶ βάσει αὐτῆς τῆς ἐλευθερίας, μάλιστα, ὑπεσχέθησαν ὅτι θὰ συναγωνισθοῦν καὶ θὰ πέσουν αἱ τιμαὶ τῶν σιγαρέττων. Καὶ τὸ Κράτος, τὸ δυστυχισμένο αὐτὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον δὲν κατώρθωσεν εἰς τόσα ἔτη νὰ ἀποκτήσῃ ἕνα ὄργανον, τὸ ὁποῖον νὰ δύναται εἰς πᾶσαν στιγμὴν νὰ ἔχῃ μίαν καθολικὴν καὶ πεφωτισμένην γνώμην ἐπὶ τῶν ζητημάτων αὐτῶν καὶ ἐπὶ τοῦ σπουδαιοτάτου αὐτοῦ προϊόντος τὸ Κράτος αὐτό, τὸ ὁποῖον δὲν ἠμπόρεσε νὰ ἔχῃ μίαν ὑπηρεσίαν καθ’ ὅλα αὐτὰ τὰ ἔτη, ἐφ’ ὅσον αὐτὸ καθορίζει τὰς τιμὰς τῶν σιγαρέττων, ἡ ὁποία νὰ γνωρίζῃ νὰ καθορίζῃ θετικῶς ποῖον τὸ βιομηχανικὸν κόστος ἑκάστοτε καὶ ἑπομένως τὸ περιθώριον κερδῶν, ἔδωσεν ἀμέσως τὴν αἰτηθεῖσαν ἐλευθερίαν καὶ τοὺς εἶπεν: Ἀπὸ 3.900 πού εἶχαν πρὸ ὀλίγων μηνῶν, σᾶς ἐπιτρέπω νὰ πωλῆτε 4.500, δηλαδὴ ἄλλες 600 δραχμὲς μὲ ἀνάλογον αὔξησιν τῆς τιμῆς καὶ τῶν ἄλλων ποιοτήτων. Οὕτω δὲ μέχρι τοῦ Δεκεμβρίου ἐπωλοῦντο τὰ σιγαρέττα πρὸς 4.500 τὰ Αʹ, 4.000 τὰ Βʹ καὶ οὕτω καθ’ ἑξῆς. Ἀπὸ τοῦ Δεκεμβρίου ὅμως ἤρχισαν νὰ ἐπιδιώκουν νέαν αὔξησιν. Τὸ χρησιμοποιηθὲν ἐπιχείρημα ὅμως τῆς ἐλευθερίας τῶν τιμῶν, δὲν παρεῖχεν ἄλλα περιθώρια πρὸς νέαν αὔξησιν καὶ διὰ τοῦτο ἐγκατελείφθη καὶ κατέφυγε πάλιν εἰς τὸ ἀποκρουόμενον σύστημα τῶν διατιμήσεων καὶ καταλλήλως, δὲν ἠξεύρω τί ἰσχυριζόμενοι καὶ πῶς πείθοντες τὰς Κρατικὰς Ὑπηρεσίας καὶ τὴν Κυβέρνησιν, κατώρθωσαν εἰς τὰς 22 τοῦ Φεβρουαρίου νὰ πάρουν νέαν αὔξησιν, δηλαδὴ τὰ σιγαρέττα τῶν 4.500 δραχμῶν νὰ γίνουν 4.800 καὶ οὕτω καθ’ ἑξῆς τὰ Βʹ 4.000, τὰ Γʹ 3600 καὶ τὰ Δʹ 2.700. Ἡ αὔξησις αὕτη ἐδόθη τὴν 24–2–1951. Ἐζήτησα ἔκτοτε στοιχεῖα ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον, ἐπὶ τῇ βάσει τίνων δεδομένων ἔδωσεν αὐτὰς τὰς αὐξήσεις τῆς τιμῆς τῶν σιγαρέττων, ἀλλὰ δὲν κατώρθωσα νὰ πάρω ἀπάντησιν μέχρι σήμερον κύριοι. Καὶ διότι δὲν κατώρθωσα νὰ λάβω τὴν ἐπίσημον ἀπάντησιν τοῦ Κράτους, δὲν σημαίνει ὅτι δὲν ἔχω ἐγὼ τὴν ἀπάντησιν καὶ δὲν γνωρίζω ποῖον εἶναι τὸ κόστος τῆς βιομηχανίας καὶ ποῖον εἶναι τὸ κόστος τῆς παραγωγῆς τῶν σιγαρέττων. Τὸ ἠξεύρω κατ’ ἀκριβέστατον τρόπον, ὅπως τὰ ἠξεύρουν αὐτοὶ οἱ ἴδιοι καὶ διὰ τοῦτο καὶ ἀπέφευγον νὰ ἔλθουν εἰς οὐδεμίαν συζήτησιν μὲ ἐμέ, ὅταν ἤμην Ὑπουργός. Ἀλλὰ τὸ σύστημα τῶν αὐξήσεων δὲν σταματᾷ. Νέα κίνησις ἐκδηλοῦται πρὸς αὔξησιν καὶ ἡ Κυβέρνησις ὑποκύπτουσα εἰς τὰς ἀξιώσεις αὐτῶν, διὰ πέμπτην φορὰν τὴν 15 Μαΐου 1951, ἀναγνωρίζει νέα περιθώρια τιμῶν Αʹ 5300, Βʹ 4400, Γʹ 3700 καὶ Δʹ 3000. Καὶ οὕτω ἐντὸς ἑνὸς ἔτους ἐκκινήσαντες ἀπὸ τὴν τιμὴν 3300 τὰ Αʹ ἐφθάσαμεν αἰσίως μὲ πέντε αὐξήσεις εἰς τὴν τιμὴν τῶν 5300. Καὶ τότε ἀπορεῖ ἡ Κυβέρνησις πῶς ὑπερτιμᾶται ὁ βίος καὶ ἀπεργοῦν οἱ μισθωτοί. Ὅταν μὲ σταθερὰν τιμὴν νομίσματος δίδῃ πέντε αὐξήσεις εἰς τὸ σιγαρέττον ἐντὸς ἑνὸς ἔτους, ἐνῷ καὶ ἐπὶ κατοχῆς ἀκόμη παρ’ ὅλην τὴν νομισματικὴν κατάρρευσιν τὸ μὲν 1942 ἐδόθησαν τρεῖς αὐξήσεις, τὸ δὲ 1943 τέσσαρες. Ἀλλὰ διὰ νὰ καταδειχθῇ ἡ ἔκτασις τῆς ἐγκληματικῆς πολιτικῆς ἐπὶ τῶν καπνῶν ἔναντι τοῦ δυστυχοῦντος καὶ στενάζοντος παραγωγοῦ, θὰ σᾶς δώσω μίαν ἀκριβῆ ἀνάλυσιν τῶν συντελεστῶν κόστους τῶν σιγαρέττων καὶ ὄχι ἐκ τῶν ἀνωτέρων καὶ ἀκριβοτέρων ποιοτήτων ὄχι τῆς Αʹ καὶ Β κλάσεως, ἀλλὰ παίρνω τὰ ἐξαιρετικὰ καὶ ὄχι τὰ Αʹ καὶ Βʹ, παίρνω τὰ Γʹ ποιότητος τὰ εὐθηνότερα, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν καὶ τὸ μεγαλύτερον ποσόν. Τὸ χαρμάνι αὐτὸ τί περιλαμβάνει; Καπνὰ Ἀγρινίου 10% μὲ τιμὴν μέσην, ὑπολογίζω δέ, πόσην νομίζετε ὡς τοιαύτην; 25.000 δρχ. τὴν ὀκᾶν δηλαδὴ κατ’ οὐσίαν τῶν ἀνωτέρων. Ἐφέτος δὲ αἱ τιμαὶ ἔπεσαν κατὰ 30% ἕως 50% καὶ πωλοῦνται πρὸς 12.000 ἕως 15.000 δρχ. κατ’ ὀκᾶν. Καὶ καθ’ ἣν ἐποχὴν ἔπεσαν αἱ τιμαὶ κατὰ 30% ἕως 50% κατὰ τὴν αὐτὴν ἐποχὴν ἐπείσθη ἡ Κυβέρνησις καὶ ἔδωσε καὶ νέαν αὔξησιν.

§53Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Δὲν ὑπάρχει συναγωνισμός, κύριε συνάδελφε;

§54ΑΘ. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Σεῖς πρέπει νὰ τὸ ἠξεύρετε αὐτό. Σεῖς ἠξεύρετε ὅτι δὲν ὑπάρχει συναγωνισμὸς εἰς τὰ καπνὰ καὶ εἰδικώτερον εἰς τὰ ἐσωτερικῆς καταναλώσεως. Ἔχομεν λοιπὸν

Καὶ κατὰ κιλὸν 11.060 δρχ. Ἐὰν εἰς τὸ ποσὸν αὐτὸ προσθέσωμεν καὶ τὰ λοιπὰ ἔξοδα βιομηχανοποιήσεως, ἔχομεν σύνολον 28.010 κατὰ κιλόν. Καὶ σύμφωνα μὲ αὐτὰ λοιπὸν βγαίνει ὡς εἶπον, τὸ μέσον κόστος, 14.000 δρχ. κατ’ ὀκᾶν, δηλαδὴ 11.060 δρχ. κατὰ κιλόν. Εἰς αὐτὰ πρέπει νὰ προσθέσωμεν καὶ 8.800 τὰ ὁποῖα εἶναι αἱ τιμαὶ τῶν κυτίων. Τὰ κυτία αἱ βιομηχανίαι αἱ μεγάλαι τὰ κάνουν αἱ ἴδιαι, ἔχουν δὲ ἀποθέματα χάρτου ἀπὸ τὴν ἐποχὴν τῆς κατοχῆς τεράστια ἀκόμη, ἀλλὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐγὼ τὰ βάζω ὡς ἀγοραζόμενα ἐκ τῆς ἐλευθέρας ἀγορᾶς πρὸς 200 δρχ. τὸ κυτίον, δηλαδὴ 4.100 ἔχουν σιγαρόχαρτον 550 δρχ. καὶ ἔχουν ὑλικὰ βιομηχανίας καὶ ἔξοδα ἄλλα 3500 δρχ. τὰ ὁποῖα εἶναι εἰλημμένα ἐκ τῶν ἐπισήμων πινάκων καὶ ὅλα αὐτὰ ἀνέρχονται εἰς 28.000 δρχ. Ἔναντι τοῦ περιθωρίου, τὸ ὁποῖον ἔχουν τὰ καπνὰ 34.830 ἔχομεν 6.800 κέρδος κατὰ κιλόν. Ἐὰν ὑπολογίσωμεν ὅτι ἔχομεν μηνιαίαν κατανάλωσιν 800.000 κιλὰ καὶ ὅτι τὰ 650,000 τὰ ἔχουν μόνον τρεῖς βιομηχανίαι, δύνασθε, κύριοι; νὰ ὑπολογίσητε εἰς τί ποσὸν ἀνέρχεται τὸ κέρδος. Καὶ ἐὰν ὑπολογίσητε τὰ σιγαρέττα Αʹ ποιότητος, τὰ ὁποῖα ὅσον ἀφορᾷ τὴν πρώτην ὕλην, εἶναι τὰ ἴδια μὲ τὰ τῆς τρίτης κατηγορίας, τότε τὸ κέρδος εἰς πόσον ἀνέρχεται; Εἰς 14.700 κατὰ κιλόν. Ἐγὼ ὅμως ἔλαβον ὡς βάσιν τὰ καπνὰ τὰ ἐξαιρετικά. Μὲ βάσιν αὐτὴν ὑπελογίσατε τὸ κέρδος τὸ μηνιαῖον τῶν τριῶν καπνοβιομηχανιῶν. Ἔναντι αὐτῶν, πόσον εἰσπράττει ὁ καπνοπαραγωγός, δηλαδὴ αἱ χιλιάδες τοῦ ἐργαζομένου κόσμου; Ἔναντι αὐτῶν τῶν δισεκατομμυρίων ποὺ εἰσπράττουν κατὰ μῆνα αἱ τρεῖς αὐταὶ βιομηχανίαι, εἰσπράττουν αἱ χιλιάδες τῶν καπνοπαραγωγῶν ὀκτὼ δισεκατομ. καὶ τὰ ὁποῖα κατανέμονται μεταξὺ αὐτῶν ἀποτελοῦντα ἀκαθόριστον κέρδος, δηλαδὴ μέσα εἰς αὐτὸ εἶναι ἡ ἐργασία καὶ ἄλλα πολλὰ ἔξοδα. Ἐπίσης ἔναντι αὐτῶν οἱ μικροπωληταὶ καὶ οἱ πρατηριοῦχοι εἰσπράττουν 14 δισεκατομμ. δραχ. Αὐτή, κύριοι βουλευταί, εἶναι ἡ θέσις τοῦ καπνοπαραγωγικοῦ κόσμου, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ τὴν σπονδυλικὴν στήλην τῆς οἰκονομίας τοῦ τόπου μας. Τοιαῦται δὲ εἶναι αἱ φροντίδες αἱ ὁποῖαι καταβάλλονται δι’ αὐτοὺς καὶ ὅταν ἐρχώμεθα νὰ δώσωμεν δάνεια ἐνισχύσεως τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς, δίδομεν εἰς τὸν καπνέμπορον τὰ 80% τῆς τιμῆς τῶν ἀγοραζομένων καπνῶν καὶ εἰς τοὺς δυστυχεῖς παραγωγοὺς τί δίδομεν; Διὰ τὴν καλλιέργειαν ἑνὸς στρέμματος, ἡ δαπάνη τοῦ ὁποίου στοιχίζει 350.000–400.000, δίδομεν 45.000 διὰ τοὺς συνεταιρισμένους. Ἐὰν δὲ εἶναι ἀσυνεταίριστος τοῦ δίδομεν 40,000 δηλαδὴ τὸ ἓν δέκατον τῶν ἐξόδων του καλλιεργείας. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐνίσχυσις τοῦ Κράτους. Μεσοπρόθεσμα δάνεια διὰ τὴν ἀγορὰν ζώων δὲν τοὺς δίδομεν, δάνεια δι’ ἄρδευσιν, δι’ ἄλλας βελτιώσεις τοῦ ἀγρότου δὲν δίδομεν. Μὲ αὐτὰς τὰς 45 χιλ., αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν τὰ 9)10 ἑνὸς μόνον ἡμερομισθίου, μὲ αὐτὰς ζητοῦμεν νὰ γίνουν οἱ καπνοπαραγωγοὶ ἡ πλουτοφόρος πηγὴ τοῦ Ἑλληνικοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ τῆς οἰκονομίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Καὶ ἔδωσεν ἡ Κυβέρνησις ἐν τούτοις τὰς πέντε αὐτὰς αὐξήσεις καὶ εἰς ἐποχὴν μάλιστα κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ καπνὰ τῶν παραγωγῶν μένουν ὅλα ἀπώλητα καὶ ὅταν πωλοῦνται, πωλοῦνται ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς τὴν ἐσχάτην ἀνάγκην, διὰ νὰ καλέσουν τὸν ἰατρὸν ἢ νὰ πληρώσουν τὸν φαρμακοποιόν, πωλοῦντες τότε πρὸς 6.000 δρχ. καὶ πρὸς 4.500 δρχ. τὴν ὀκᾶν τὰ πωλούμενα πέρυσι πρὸς 15 καὶ 18 χιλ. δραχμάς. Πρὸ ἡμερῶν ἤμην εἰς τὸ Ἀγρίνιον καὶ ἐγνώρισα ἕνα δυστυχῆ, ὁ ὁποῖος εἶχε πωλήσει πέρυσι τὸν καπνόν του πρὸς 17.500 καὶ τὸν ἐπώλησεν ἐφέτος πρὸς 6.500 δρχ. Καὶ ὑπ’ αὐτὰς τὰς συνθήκας εὑρισκόμενοι πληροφοροῦνται ὅτι ἐδῶ δίδονται νέαι αὐξήσεις τῆς τιμῆς τοῦ σιγαρέττου. Ὅτι ηὔξησεν ἡ τιμὴ εἰς 6.300 τὰ Αʹ εἰς 4.400 τὰ Βʹ καὶ 3.700 τὰ Γʹ δηλαδὴ βλέπει ὁ δυστυχὴς παραγωγός, ὅτι μὲ ἕνα κουτὶ σιγαρέττα, τὸ ὁποῖον πωλοῦν οἱ βιομήχανοι, ἀγοράζουν μίαν ὀκᾶν καπνῶν ἰδικῶν του. Τί θέλετε νὰ κάμῃ; Πῶς θέλετε νὰ σκεφθῇ; Καὶ γίνεται αὐτό, κύριοι, σήμερον εἰς στιγμὰς ἀνασυγκροτήσεως καὶ οἰκονομικῆς ἀνορθώσεως καὶ προσπαθειῶν εἰδικώτερον νὰ ἀνορθώσωμεν τὴν οἰκονομίαν τοῦ ἀγρότου. Καὶ γίνονται ὅλα αὐτὰ εἰς ἐποχὴν νομισματικῆς σταθερότητος, ἐνῶ διαρκούσης τῆς κατοχῆς τὸ μὲν 1942 ἐδόθησαν τρεῖς μόνον αὐξήσεις «30–1–42, 20–8–42 καὶ 31–10–942 τὸ δὲ 1943 τέσσερες 10–1–43, 1–6–43, 22–11–43 καὶ 20–12–43». Τὸ 1944 ἔγιναν αἱ δύο, ὧν τὴν μίαν ἔδωσεν ἡ Κυβέρνησις ἀπελευθερώσεως. Τότε, ποὺ ἦτο ὅλη ἡ ἀστάθεια τῶν οἰκονομικῶν ὅρων, οἱ ξένοι κατακτηταὶ ἔδωσαν τρεῖς αὐξήσεις. Κύριοι, ἐφόσον παρῆλθεν ἡ ὥρα δὲν νομίζω, ὅτι μοῦ εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ σᾶς ἀπασχολήσω περισσότερον. Ἐφρόντισα νὰ εἴπω τὰ σπουδαιότερα ἐξ ὅσων ἔχω ὑπ’ ὄψει μου, μὲ πνεῦμα ἀπολύτου ἀντικειμενικότητος, χωρὶς καμμίαν ὑπερβολήν. Νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις προκειμένου περὶ τοῦ προϊόντος τοῦ καπνοῦ, ἔχει καθῆκον νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ ὅλον καπνικὸν ζήτημα μετὰ σοβαρότητος καὶ ἀδιαπτώτου προσοχῆς καὶ ἐνδιαφέροντος, ὀφείλει νὰ χαράξῃ ἐπὶ τέλους μίαν θετικὴν καπνικὴν πολιτικὴν ἐρχομένη εἰς ἐπαφὴν καὶ συμβουλευομένη τὰ πρόσωπα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα γνωρίζουν τὰ καπνικὰ ζητήματα καὶ νὰ μὴ ἄγεται εἰς ἀποφάσεις ἀδικούσας τόσον τὰς τάξεις τὰς παραγωγικάς, ὑπακούουσα εἰς εἰσηγήσεις προσώπων, τὰ ὁποῖα ἀγνοοῦντα τὸ ζήτημα, διὰ νὰ μὴ εἴπω τίποτε ἄλλο, παρασύρουν αὐτὴν εἰς τοιαῦτα ὀλισθήματα. Ἐξέθεσα τὸ ζήτημα ἀποφυγὼν πᾶσαν ὑπερβολήν. Εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν ἀπόκειται νὰ κρίνῃ τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς μετ’ οὐ πολὺ θὰ κρίνῃ πάντας ἡμᾶς καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἡ κρίσις αὐτοῦ, ὅστις ἔχει ὑποστῆ τόσας ἀπογοητεύσεις καὶ δοκιμάζει τόσην δυστυχίαν, θὰ εἶναι ἀσφαλῶς καὶ δικαία, ὑπὲρ πάντας δὲ τῶν καπνοπαραγωγῶν. (Χειροκροτήματα).

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδή, κύριοι συνάδελφοι, ἡ ἐπερώτησις αὐτὴ θὰ βραδύνῃ νὰ τελειώσῃ—εἶναι ἐγγεγραμμένοι 20 περίπου διὰ νὰ ὁμιλήσουν—θὰ παρεκάλουν τὴν Βουλήν, ἂν θέλῃ, νὰ ἀναβάλωμεν, συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 52 τοῦ Κανονισμοῦ, τὴν συνέχειαν τῆς συζητήσεως τῆς ἐπερωτήσεως καὶ νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν νομοθετικῆς ἐργασίας, ἵνα συζητήσωμεν τὸ νομοσχέδιον «περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν»

§56Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ἄρθρον 52 τοῦ Κανονισμοῦ λέγει ὅτι αὐτὸ ποὺ ζητεῖτε ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ μετὰ τὴν συζήτησιν τῶν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ἐπερωτήσεων. Ἐν προκειμένῳ δὲν ἔχει ἐξαντληθῆ ἡ ἡμερησία διάταξις τῶν ἐπερωτήσεων.

§57Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρακαλέσω ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ νὰ γίνῃ αὔριον.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε συνεχίζομεν τὴν συζήτησιν τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ κ. Βουδούρη. Ὁ κ. Καλλίας ἔχει τὸν λόγον.

§59Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, διηρωτήθην ἐὰν θὰ ἔπρεπε νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ὑπὸ κρίσιν ἐπερωτήσεως εἰς μίαν ἐκ τῶν τελευταίων συνεδριάσεων τοῦ Σώματος τούτου. Διηρωτήθην δηλαδή, ποῖον πρακτικὸν σκοπὸν θὰ εἶχεν ἡ ἀνάπτυξις τοῦ θέματος. Ἐὰν λαμβάνω τὸν λόγον, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι διὰ τῆς ὑπὸ κρίσιν ἐπερωτήσεως δὲν ἐπικρίνεται μόνον ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, ἐπικρίνεται τὸ γενικώτερον πνεῦμα τῆς παραμελήσεως τῆς ἐπαρχίας καὶ τὰ πορίσματα τῆς συζητήσεως δὲν θὰ ἀφορῶσι μόνον τὴν βραχύβιον παροῦσαν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ καὶ τὰς Κυβερνήσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ ἀκολουθήσουν. Ἐφόσον, λοιπόν, ἔφθασε τὸ θέμα μέχρι τῆς αἰθούσης ταύτης, ὀρθὸν εἶναι νὰ καταλήξωμεν εἰς κάποιο πόρισμα, εἰς κάποιαν ἀπόφασιν, ἔστω καὶ εἰς τὰς τελευταίας συνεδριάσεις αὐτῆς τῆς κοινοβουλευτικῆς περιόδου. Δὲν θὰ ἐπιμείνω πολὺ εἰς τὴν ἀναμφισβήτητον καὶ θλιβερὰν διαπίστωσιν τῆς ἐγκαταλείψεως τῆς ἐπαρχίας. Ὁ ἀξιότιμος ἐπερωτῶν, ἀγορεύων ἐπὶ ὥρας ὁλοκλήρους, ἐζωγράφισε πλήρως τὴν ὑπάρχουσαν κατάστασιν. Εἶναι ἄλλωστε, ἀντιληπτὴ εἰς ὅλους ὅσοι κατοικοῦν εἰς τὴν ἐπαρχίαν, ἀλλὰ καὶ εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ταξειδεύουν ἁπλῶς εἰς τὴν ἐπαρχίαν. Ἀρκεῖ νὰ συγκριθῇ ἡ ἀναλογία τοῦ ἀριθμοῦ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων μεταξὺ πρωτευούσης καὶ ἐπαρχίας, διὰ νὰ διαπιστωθῇ ἡ ἔλλειψις ἴσου κρατικοῦ ἐνδιαφέροντος. Τοῦτο ἐδημιούργησε τὴν λίαν ἐπικίνδυνον ἀντίθεσιν τοῦ ἀγροῦ πρὸς μίαν ἐπαρχιακὴν πόλιν καὶ τοῦ ἀθροίσματος ὑπαίθρου καὶ ἐπαρχιακῆς πόλεως πρὸς τὴν πρωτεύουσαν, θὰ ἔλεγα ἐναντίον τῆς πρωτευούσης. Νὰ ζωγραφίζωμεν τὴν κατάστασιν, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι εὔκολον, ἀλλὰ δὲν ἀρκεῖ. Νομίζω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀναζητήσωμεν μίαν σειρὰν μέτρων, μὲ τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν νὰ διορθωθῇ ἡ ὑπάρχουσα κακὴ κατάστασις. Τὰ μέτρα ταῦτα δύνανται νὰ καταταχθοῦν εἰς δύο κατηγορίας. Ἡ πρώτη κατηγορία εἶναι τὰ δημόσια ἔργα, ἡ δευτέρα κατηγορία εἶναι ἡ μεταβολὴ τοῦ συνόλου τῶν ὅρων καὶ συνθηκῶν τῆς ζωῆς τῆς ὑπαίθρου καὶ γενικώτερον, τῆς ζωῆς τῆς ἐπαρχίας. Εἰς τὰ δημόσια ἔργα, θέλετε διότι εἶναι πιὸ κοντὰ ἡ πρωτεύουσα καὶ ὅλοι οἱ παράγοντες, οἱ ὁποῖοι συντελοῦν εἰς τὴν διαμόρφωσιν τῶν ἀποφάσεων, προτιμοῦν τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων εὑρισκομένων ἐγγὺς πρὸς τὰ κέντρα, θέλετε διότι ὑπάρχει ἴσως καὶ κάποιος κίνδυνος ἐκ τῆς διασπορᾶς τῶν ἔργων, εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ἀδικεῖται ἡ ἐπαρχία, ὄχι μόνον ἐν ἀναλογίᾳ πρὸς τὰ διατιθέμενα κονδύλια, ἀλλά, πρὸ παντός, ἐν ἀναλογίᾳ πρὸς τὰς ὑπαρχούσας ἀνάγκας. Θὰ φέρω ὡς παράδειγμα τὸ μικρὸν ὕψος τοῦ κονδυλίου, τὸ ὁποῖον διατίθεται δι’ ἕνα εὐεργετικὸν διὰ τὴν ἐπαρχίαν καὶ τὴν ὕπαιθρον σκοπὸν—ὁμιλῶ διὰ τὸ κονδύλιον «Πρόνοια διὰ τῆς Ἐργασίας». Πληροφοροῦμαι ἀπὸ τὰς σημερινὰς ἐφημερίδας, ὅτι πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον διὰ τὸ τρέχον οἰκονομικὸν ἔτος 1951–52 πρόκειται νὰ διατεθοῦν μόνον 30 δισεκατομμύρια, δηλαδὴ περίπου τὸ ἥμισυ τοῦ ποσοῦ ποὺ διετέθη κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος.

§60Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ σημείου, διὰ τὸ κεφάλαιον «Πρόνοια–Ἐργασία», θὰ ἤθελα μίαν δήλωσιν τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἀπεδείχθη, ὅτι τὸ κεφάλαιον αὐτὸ ἐξυπηρετεῖ μεγάλον σκοπόν. Ἔχω ὑπ’ ὄψει τὴν ἐπαρχίαν Κυνουρίας, εἰς τὴν Ἀρκαδίαν, ὅπου ὑπάρχει ἕνας μεγάλος ὀργασμὸς διὰ τὴν κατασκευὴν ὁδῶν. Γίνεται μία ὁδὸς τώρα ἀπὸ τὸ Λεωνίδιον, τεραστία. Ἔχουν ἐγγραφῆ 7.500 ἡμερομίσθια Δηλαδή, ἐὰν ἐνισχύσῃ ὀλίγον τὸ Κράτος, αὐτὴν τὴν μεγάλην διάθεσιν ποὺ ἔχει ὁ λαός, σᾶς βεβαιῶ εἰλικρινῶς, ὅτι ἠμποροῦμεν νὰ ἔχωμεν τεράστια ἔργα. Καὶ θὰ ἐπεθύμουν αὐτὴν τὴν δήλωσιν, ποὺ εἶδα καὶ ἐγὼ εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι ἔκαμεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι τὸ ποσὸν δὲν θὰ ἐλαττωθῇ, ἀλλὰ καὶ πιθανῶς νὰ αὐξηθῇ, θὰ ἤθελα ἐπισήμως τὴν δήλωσιν αὐτὴν νὰ τὴν ἀκούσω ἀπὸ τὰ χείλη τῆς Κυβερνήσεως, ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας.

§61Φ. ΖΑΪΜΗΣ (Ὑπουργὸς Προνοίας). Βεβαίως.

§62Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Εἶναι ἀνακριβής, κ. Ὑπουργέ, ἡ πληροφορία, ὅτι διὰ τὸ κονδύλιον αὐτὸ πρόκειται νὰ διατεθοῦν ἐφέτος μόνον 30 δισεκατομμύρια;

§63Φ. ΖΑΪΜΗΣ (Ὑπουργὸς Προνοίας). Κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς παρελθούσης Παρασκευῆς, ὁμιλῶν ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ ἐδήλωσα, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ διαθέσῃ κατὰ τὸ νέον οἰκονομικὸν ἔτος περισσότερα τῶν ὅσων διετέθησαν κατὰ τὸ λῆξαν οἰκονομικὸν ἔτος. Πόσον ἀκριβῶς θὰ εἶναι τὸ ποσόν, δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ τὸ προσδιορίσω, πάντως θὰ εἶναι ἀνώτερον τοῦ περυσινοῦ.

§64Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ἡ δήλωσις τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ ἱκανοποιητικωτέρα ἀπὸ τὰς πληροφορίας τῶν ἐφημερίδων. Ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ ἀντιληπτόν, ὅτι ὅταν λέγωμεν «Πρόνοια διὰ τῆς Ἐργασίας», δὲν ἐννοοῦμεν καμμίαν ἐλεημοσύνην, ἡ ὁποία δίδεται εἰς τὸν πληθυσμὸν τῆς ὑπαίθρου. Κατὰ τὴν γνώμην μου, πρέπει νὰ γίνῃ μόνιμος θεσμός, διότι πρόκειται περὶ τῆς ἀξιοποιήσεως τῆς πλεοναζούσης ἐργατικῆς δυνάμεως, ἡ ὁποία εὐχαρίστως προσφέρεται μὲ τὸ ἐλάχιστον ἡμερομίσθιον τῶν 11.000 δραχμῶν, προσφέρεται δὲ συγχρόνως μέγας ἀριθμὸς ἡμερομισθίων δωρεάν, διότι διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ γίνονται ἄμεσα ἔργα, τὰ ὁποῖα συνδέονται πρὸς τὴν ζωὴν τῶν κατοίκων ὡρισμένων περιφερειῶν. Ἀφοῦ δὲν ὑπάρχουν ἐπαρκῆ οἰκονομικὰ μέσα διὰ νὰ γίνουν τὰ ἀπαραίτητα δημόσια ἔργα, διὰ τῶν ὁποίων θὰ συνδεθῇ ἡ ἀπομεμονωμένη ὕπαιθρος μὲ τὰ ἀστικὰ κέντρα, τοὐλάχιστον, ἂς στρέψωμεν τὴν προσοχήν μας πρὸς τὴν προσωπικὴν ἐργασίαν, ἐνισχυμένην διὰ τοῦ θεσμοῦ «Πρόνοια διὰ τῆς Ἐργασίας», ὥστε ὅλη αὐτὴ ἡ πλεονάζουσα δύναμις νὰ μεταβληθῇ εἰς ἕνα δημιουργικὸν θεσμὸν καὶ νὰ καταστήσῃ δυνατὴν τὴν σύνδεσιν τῆς ἀπομεμονωμένης ὑπαίθρου μὲ τὰ ἀστικὰ κέντρα. Ἕτερον θέμα, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν ζωὴν τῆς ἐπαρχίας καὶ τῆς ὑπαίθρου, εἶναι ἡ βιομηχανικὴ ἀποκέντρωσις. Θὰ βοηθήσουν ἀναμφισβητήτως τὴν βιομηχανικὴν ἀποκέντρωσιν τὰ ἔργα ἐξηλεκτρισμοῦ, ὄχι διότι ταῦτα ἔγιναν ἐκ προγράμματος εἰς τὰς ἐπαρχίας διὰ νὰ τὰς βοηθήσουν, ἀλλὰ διότι αἱ πηγαὶ τῆς ἐνεργείας εὑρίσκονται ἐκεῖ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἀποτελεῖ μίαν εὐκαιρίαν βιομηχανικῆς ἀποκεντρώσεως ἡ ἀνάπτυξις τῶν ἔργων ἐξηλεκτρισμοῦ, διότι πέριξ τῶν πηγῶν αὐτῶν ἐνεργείας εἶναι δυνατὸν νὰ δημιουργηθοῦν βιομηχανίαι καὶ νὰ εὕρῃ ἐργασίαν ὁ πλεονάζων πληθυσμὸς τῶν περιφερειῶν τούτων. Καὶ ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ θὰ παρεκάλουν τοὺς παρισταμένους ἔστω καὶ ἀναρμοδίους ἐκ τῶν κ.κ. Ὑπουργῶν νὰ προσέξουν κατὰ τὴν κατάρτισιν τοῦ ἐθνικοῦ δικτύου ἠλεκτρισμοῦ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ λαμβάνηται μόνον ὑπ’ ὄψιν ἡ ὑπάρχουσα σήμερον ἀνάγκη ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας εἰς τὰ διάφορα τμήματα τῆς χώρας, διότι ἀκριβῶς τὰ ἔργα ἐξηλεκτρισμοῦ ἀποτελοῦν μίαν ἐλπίδα ἀλλαγῆς τῆς ζωῆς τῶν ἀγροτικῶν περιφερειῶν. Ἐὰν δὲ τὸ δίκτυον ἠλεκτρισμοῦ περιλάβῃ ὄχι μόνον τὰ μεγάλα κέντρα, εἰς τὰ ὁποῖα ὑπάρχει ἤδη μεγάλη κατανάλωσις, ἀλλὰ καὶ ἄλλας περιφερείας, αἱ ὁποῖαι ἀναμένουν τὸν ἠλεκτρισμὸν καὶ ὡς ἐκδήλωσιν πολιτισμοῦ, ἀλλὰ καὶ πρὸς χρησιμοποίησιν εἰς τὴν γεωργίαν, ὅπου θὰ ἔχῃ μίαν εὐεργετικὴν ἐπίδρασιν, θὰ εἶναι τοῦτο μία ἱκανοποίησις τῆς Ἑλληνικῆς ὑπαίθρου. Μία ἀπάντησις, ἡ ὁποία μοῦ ἐδόθη ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῆς Βιομηχανίας εἰς ἐρώτησίν μου ἐάν, ἀπὸ τὴν νέαν ἠλεκτρικὴν ἐνέργειαν ἡ ὁποία θὰ παραχθῇ ἀπὸ τὸ θερμικὸν ἐργοστάσιον Ἀλιβερίου, θὰ λάβῃ καὶ ἡ νότιος καὶ ἡ βόρειος Εὔβοια, μοῦ ἐγέννησεν ἀπαισιόδοξον πρόβλεψιν, ὅτι δηλαδὴ σχεδιάζεται τὸ ἐθνικὸν δίκτυον ἠλεκτρισμοῦ νὰ περιορισθῇ εἰς κέντρα σημερινῆς μεγάλης καταναλώσεως. Ἀλλὰ τὸ βασικώτερον θέμα τὸ ὁποῖον συνδέεται πρὸς τὴν ζωὴν τῆς ὑπαίθρου, εἶναι τὸ χρόνιον νόσημα τῆς τιμῆς τῶν γεωργικῶν προϊόντων. Συζητῶν τὸ θέμα τοῦτο εἰς ἐποχὴν τεταμένην, ἀπὸ τὸν ἀγῶνα τῶν παραγωγῶν, διὰ νὰ μὴ προσθέσω μερικὰς ἀκόμη περιστασιακὰς σκέψεις, θὰ ἀποφύγω νὰ κάμω μνείαν οἱουδήποτε συγκεκριμένου προϊόντος. Θὰ ἀντιμετωπίσω ριζικῶς τὸ θέμα τῆς ἀρχῆς. Ἀνέκαθεν ὁ ἀγροτικός μας κόσμος ἔπασχεν οἰκονομικῶς· δὲν εἶχε τὴν δυνατότητα νὰ ζήσῃ καὶ ἀνέμενεν ἑκάστοτε μίαν περιοδικὴν σεισάχθειαν, διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰς ἀνάγκας τῆς καθημερινῆς ζωῆς του, χωρὶς νὰ ἴδῃ ἐκπλειστηριαζόμενα τὰ ὀλίγα στρέμματά του. Τὴν κατάστασιν αὐτὴν ἐπεδείνωσεν μεταπολεμικῶς ἡ δυσαναλογία τῆς τιμῆς μεταξὺ βιομηχανικῶν καὶ γεωργικῶν προϊόντων. Ἡ δυσαναλογία τῆς τιμῆς τῶν προϊόντων, τὰ ὁποῖα πωλεῖ ὁ ἀγρότης πρὸς τὴν τῶν προϊόντων, τὰ ὁποῖα ἀγοράζει. Ἀφοῦ ὅμως, κύριοι συνάδελφοι, νοσεῖ μονίμως ἡ ἰδιωτικὴ οἰκονομία τοῦ ἀγρότου, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν, ὅτι θὰ κατορθώσῃ νὰ ζήσῃ εἰς τὸ μέλλον, ἐὰν ἐπιτείνωμεν τὴν οἰκονομικήν του δυσχέρειαν μὲ τὴν διατήρησιν δυσαναλογίας τιμῶν μεταξὺ τῶν προϊόντων, τὰ ὁποῖα πωλεῖ καὶ τῶν προϊόντων τὰ ὁποῖα ἀγοράζει; Μέτρον διὰ τὴν τιμὴν τῶν γεωργικῶν μας προϊόντων, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἄλλο, ἀπὸ τὴν ἐξασφάλισιν μὲ τὸν συνήθη μικρὸν κλῆρον τῶν στοιχειωδῶν μέσων διαβιώσεως τῆς ἀγροτικῆς οἰκογενείας, σὺν τοῖς ἐξόδοις τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν καλλιέργειαν τοῦ ἑπομένου ἔτους. Ἐὰν δὲν θελήσωμεν νὰ δεχθῶμεν αὐτὰς τὰς τιμάς, ἔστω καὶ μὲ κάποιαν ἐπιβάρυνσιν τῆς καταναλώσεως, διὰ γενικωτέρους ἐθνικοοικονομικοὺς καὶ δημογραφικοὺς λόγους, ἐὰν δὲν θελήσωμεν νὰ ἐξασφαλίσωμεν τοιαύτας τιμάς, τότε τί θὰ συμβῇ; Οἱ ἀγρόται μας, οἱ ὁποῖοι ἐγνώρισαν πολλὰς δοκιμασίας ἰδιαιτέρως κατὰ τὴν περίοδον τοῦ πολέμου καὶ τοῦ συμμοριτισμοῦ, καὶ οἱ ὁποῖοι ὡς πρόσφυγες εἰς τὰ ἀστικὰ κέντρα ἐγνώρισαν, ὅτι τοὐλάχιστον κατ’ ἐπίφασιν εἶναι καλλιτέρα ἡ ζωὴ ἐκεῖ, θὰ ἐγκαταλείψουν τὴν ὕπαιθρον, θὰ συγκεντρωθοῦν στὰς πόλεις, ὅπου θὰ ἔχωμεν κῦμα ἀνεργίας, ἀπειλὴν τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος καὶ τότε τὸ Κράτος θὰ ἀναγκασθῇ νὰ δώσῃ ὡς ἐπίδομα ἀνεργίας διὰ τὴν προστασίαν τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀρνεῖται νὰ δώσῃ σήμερον εἰς τοὺς ἀγρότας ὅταν μοχθοῦν καὶ παράγουν. Καὶ εἶναι ἀκόμη ἀνάγκη νὰ προστεθῇ, ὅτι ἡ συγκέντρωσις πρέπει νὰ εἶναι ἀπεριόριστος, διὰ λόγους ψυχολογικοὺς καὶ ἔγκαιρος, διὰ νὰ προστατεύῃ τοὺς μικροὺς παραγωγοὺς ἀπὸ τὴν κερδοσκοπίαν. Δὲν ἐξαντλεῖται ὅμως τὸ θέμα εἰς τὸ πρόβλημα τῆς τιμῆς, οὔτε εἶμαι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ ἀρνηθῇ, ὅτι πρέπει, σὺν τῷ χρόνῳ, διὰ τῆς βελτιώσεως τῶν καλλιεργητικῶν μεθόδων νὰ φθάσωμεν εἰς μικροτέρας τιμὰς τῶν γεωργικῶν προϊόντων, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ συναγωνισθοῦν τὰ ξένα, νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξαχθοῦν. Ὑπάρχει ἕνα ἄλλο ἀκόμη χρόνιον νόσημα, τῶν γεωργικῶν πληθυσμῶν. Ἡ ὑποαπασχόλησις. Ἡ ἀγροτικὴ ἐργασία κρατεῖ δύο περίπου μῆνας τοὺς ἀγρότας, κατὰ τὸ διάστημα τῆς καλλιεργείας, καὶ ἕνα περίπου μῆνα κατὰ τὸ διάστημα τῆς συγκομιδῆς. Ὁ μικρὸς γεωργικὸς κλῆρος δὲν ἐπιτρέπει νὰ ζήσουν ἀπὸ τὰ εἰσοδήματα τῆς περιόδου αὐτῆς. Εἶναι λοιπὸν ἀνάγκη νὰ ἀναζητηθοῦν πρόσθετοι ἐργασίαι, αἱ ὁποῖαι συνδέονται κατὰ κάποιον τρόπον πρὸς τὰς ἀπασχολήσεις τοῦ ἀγρότου καὶ νὰ συμπληρωθῇ τὸ οἰκονομικόν του ἔλλειμμα, διὰ τῶν εἰσοδημάτων ἐκ τῆς προσθέτου αὐτῆς ἐργασίας. Κάποτε εἰς τὸ παρελθὸν ἐζητήθη νὰ γίνῃ παράλληλος ἀνάπτυξις τῆς ταπητουργίας. Δὲν γνωρίζω ἐὰν ἡ δυσχέρεια τῆς ἐξαγωγῆς ἑλληνικῶν ταπήτων συνετέλεσεν εἰς τὴν ἐγκατάλειψιν αὐτῆς τῆς διεξόδου. Παρέμεινεν ὅμως ἀκεραία ἡ σημασία τῆς οἰκοσίτου κτηνοτροφίας, παρέμεινεν ἡ σημασία τῆς καλλιεργείας τοῦ μεταξοσκώληκος, καθὼς καὶ ἡ ἐργασία εἰς γειτονικὰς βιομηχανίας, αἱ ὁποῖαι εἶναι δυνατόν, ἐφαρμοζομένου τοῦ προγράμματος βιομηχανικῆς ἀποκεντρώσεως νὰ ἱδρυθοῦν πλησίον ὡρισμένων ἀγροτικῶν περιοχῶν. Ἐὰν δὲν ἀναζητηθοῦν αὐτοὶ οἱ τρόποι, θὰ ἐξακολουθήσουν πάντοτε νὰ νοσοῦν οἰκονομικῶς οἱ ἀγρόται καὶ νὰ καταρῶνται τὴν στιγμὴν ποὺ εὑρέθησαν ἐγκατεστημένοι μακρὰν τῶν πόλεων. Ἕνα ἐκ τῶν πραγμάτων, τὰ ὁποῖα καταδεικνύουν ἔλλειψιν, ὄχι μόνον ἐπαρκοῦς κρατικῆς στοργῆς, ἀλλὰ καὶ ἔλλειψιν ἐπαρκοῦς κρατικῆς σωφροσύνης καὶ ἐνδιαφέροντος, εἶναι ὁ ἐλάχιστος ἀριθμὸς τῶν γεωτρυπάνων, τὰ ὁποῖα χρησιμοποιοῦνται. Ὅλοι γνωρίζομεν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἔχει ἀνεπαρκῆ ὕδατα ἐπιφανείας καὶ κατὰ συνέπειαν ἔχομεν ἀπόλυτον ἀνάγκην νεροῦ. Καὶ ἐνῷ διὰ τοῦ συστήματος τῶν γεωτρυπάνων θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ φέρωμεν ὑπόγεια ὕδατα εἰς τὴν ἐπιφάνειαν καὶ νὰ ἀναπληρώσωμεν τὴν ἔλλειψιν αὐτήν, ἡ ὁποία ὀφείλεται εἰς τὸ ξηρόν μας κλῖμα, ἔχομεν δι’ ὅλην τὴν χώραν 46 γεωτρύπανα μόνον καὶ γίνεται πάλη μεταξὺ τῶν διαφόρων Νομῶν, ποῖος θὰ κατορθώσῃ νὰ ἀποσπάσῃ ἕν γεωτρύπανον, διὰ τὴν περιφέρειάν του. Καὶ ὑπάρχουν περιφέρειαι, αἱ ὁποῖαι—καὶ ἐνδεικτικῶς ἀναφέρω τὴν Εὔβοιαν—κατὰ τὰ πέντε τελευταῖα ἔτη δὲν ἐχρησιμοποίησαν γεωτρύπανα, οὔτε μίαν ἡμέραν.

§65Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Τὰ 46 γεωτρύπανα ἀνήκουν εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Ὑπουργοῦ Γεωργίας καὶ ἐν μέρει εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Ὑπουργοῦ Ὑγιεινῆς. Τὸ δὲ Ὑπουργεῖον Γεωργίας ἀρνεῖται νὰ δώσῃ τὰ γεωτρύπανα δι’ ἔργα ὑδρεύσεως καὶ τὰ δίδει δι’ ἔργα ἀρδεύσεως.

§66Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Ἕτερον θέμα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ προστεθῇ εἰς τὰ ἄνω, εἶναι ἡ ἀνεπάρκεια τῆς γῆς. Καὶ βέβαια διὰ μαγικῆς ράβδου δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ αὐξηθῇ. Ὑπάρχουν ὅμως εἰς πολλὰς περιφερείας τῆς χώρας ἕλη καὶ μικραὶ λίμναι, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ ἀποξηρανθοῦν. Εἰς ἀπάντησιν ἐρωτήσεώς μου ἀφορώσης τὴν ἀποξήρανσιν τῆς λίμνης τοῦ Δέστου Εὐβοίας, ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς ἔδωσε τὴν ἀπάντησιν, ὅτι τὸ ἔργον θὰ στοιχίσῃ πολλὰ καὶ ἑπομένως ἐκ τοῦ λόγου αὐτοῦ, ἐγκαταλείπεται. Προκειμένου περὶ ἔργων, τὰ ὁποῖα συνδέονται πρὸς τὴν βιωσιμότητα τοῦ τοπίου, λόγῳ τῆς ἀνεπαρκείας τοῦ κλήρου, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξετάζεται ὄχι μόνον ἡ ἄμεσος ἀπόδοσις, ἀλλὰ καὶ ἡ γενικωτέρα ἀνάγκη αὐξήσεως τοῦ καλλιεργουμένου χώρου. Εἶναι ἀνάγκη τὰ μικρὰ ταῦτα ἔργα νὰ ἐξετασθοῦν μὲ τὸ εὐρύτερον πνεῦμα, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλει ἡ στενότης τῆς Ἑλληνικῆς γῆς. Ἀλλὰ μήπως εἶναι μόνον τὰ ἄνω, κύριοι συνάδελφοι; Πρὸ ἡμερῶν ἔγινε μακρὰ συζήτησις διὰ τὸ ζήτημα τῆς στεγάσεως τῶν συμμοριοπλήκτων. Ὅλοι γνωρίζομεν τὴν κατάστασιν τῆς ἀγροτικῆς στέγης καὶ ἡ κατάστασις αὐτῆς ἐπεδεινώθη κατὰ τὸν χρόνον τοῦ πολέμου, τῆς κατοχῆς καὶ τοῦ συμμοριτισμοῦ. Δὲν εἶναι δαπάνη μόνον κοινωνικῆς προνοίας, ἡ στέγασις τῶν ἀγροτῶν, εἶναι παραγωγικὴ δαπάνη. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποθέσωμεν, ὅτι ἀγρόται τῶν ὁποίων αἱ οἰκογένειαι βρέχονται τὸν χειμῶνα, θὰ παραμείνουν ἐκεῖ εἰς τοὺς ἀγρούς, διὰ νὰ καλλιεργοῦν τὸν μικρὸν κλῆρόν των καὶ νὰ πωλοῦν τὰ προϊόντα των εἰς ἐξευτελιστικὰς τιμάς. Προσφάτως ἠκούσαμεν ἐπίσης ὑποσχέσεις περὶ ἐπεκτάσεως τῶν κοινωνικῶν ἀσφαλίσεων εἰς τοὺς ἀγρότας. Δὲν εἴδομεν νὰ ἐνσαρκώνωνται αἱ ὑποσχέσεις καὶ δὲν ὑπάρχει τίποτε χειρότερον ἀπὸ τοῦ νὰ ἐπαυξάνωνται αἱ πληγαὶ διὰ τῶν ὑποσχέσεων, αἱ ὁποῖαι μετὰ πάροδον τόσου χρόνου δὲν ἐπαληθεύονται· οὔτε, τοὐλάχιστον, ἔναρξις τῆς ὑπεσχημένης προσπαθείας δὲν διαπιστώνεται. Ἡ κοινωνικὴ παράλυσις τῶν ἀγροτῶν τῶν τόσων ἐγκαταλελειμμένων εἰς τόσους τομεῖς, ἀλλὰ καὶ συγκεκριμένως καὶ εἰς ζήτημα τῆς ὑγείας των, ἡ κοινωνικὴ ἀσφάλισις τῶν ἀγροτῶν, θὰ ἀποτελέσῃ μίαν βαθεῖαν ἱκανοποίησίν των, ἀλλὰ καὶ μίαν σοβαρὰν κρατικὴν μέριμναν ὑπὲρ τῶν ἀγροτῶν μας. Τελευταίως ἔγινε συζήτησις καὶ δι’ ἕτερον ζήτημα, τὸ ὁποῖον συνδέεται καὶ τοῦτο στενῶς μὲ τὴν ἑλληνικὴν ἐπαρχίαν, ἐννοῶ τὴν ἐνίσχυσιν τῶν πληγέντων μικροεπαγγελματιῶν, διότι εἶνε γνωστὸν ὅτι οἱ πληγέντες εὑρίσκονται κατὰ κύριον λόγον εἰς τὴν ἐπαρχίαν. Καὶ οἱ μικροὶ ἐπαγγελματίαι, μαζὶ μὲ τοὺς ἀγρότας καὶ μαζὶ μὲ τοὺς ἐργάτας, δὲν ἀποτελοῦν ἁπλῶς μίαν τάξιν, ἀποτελοῦν αἱ τρεῖς μαζὶ τὴν βασικὴν σύνθεσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ ἑπομένως τὴν βασικὴν σύνθεσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ ἔθνους. Καὶ ὑπὸ τὸ πρῖσμα τοῦτο, πρέπει νὰ κρίνεται ἡ σημασία τῶν προβλημάτων τῶν ἀγροτῶν καὶ τῶν ἐπαγγελματιῶν, ἡ σημασία τῆς παραμελήσεως τῆς ἱκανοποιήσεως καὶ τῶν στοιχειωδεστέρων ἐξ αὐτῶν. Ἡ Βουλὴ τελειώνει τὰς ἐργασίας της. Διὰ τοῦτο θὰ ἦτο ματαία μία πρότασις συγκροτήσεως διακομματικῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία νὰ ἐξετάσῃ τὸ πρόβλημα τῆς ἐπαρχίας. Διὰ τοῦτο θὰ ἐπρότεινα νὰ γίνῃ μία ἐπιτροπὴ ἐξ ὑπαλλήλων ὅλων τῶν Ὑπουργείων, τὰ ὁποῖα ἔχουν οἱανδήποτε σχέσιν πρὸς τὰ προβλήματα τῆς ἐπαρχίας, διὰ νὰ μελετήσῃ ἕνα ὁλόκληρον σύστημα καὶ νὰ συντάξῃ ἕνα πλῆρες πρόγραμμα, διότι δὲν νομίζω ὅτι ἡ συζήτησις, ἡ ὁποία γίνεται εἰς αὐτὴν τὴν αἴθουσαν ἔστω καὶ εἰς τὰς τελευταίας συνεδριάσεις τοῦ Σώματος διὰ τὰ ζητήματα τῆς ἐπαρχίας, πρέπει νὰ τελειώσῃ μὲ μερικὰς ἀγορεύσεις, χωρὶς κανένα οὐσιαστικὸν ἀποτέλεσμα. Ἐὰν ἐξετάσωμεν τὸ τί συμβαίνει μεταξὺ πρωτευούσης καὶ ἐπαρχίας, ἀπὸ ἀπόψεως εἰσροῆς πληθυσμοῦ εἰς τὴν πρώτην, ἐγκαταλείψεως τῆς δευτέρας, θὰ ἴδωμεν ὅτι ὑπάρχει ἕνας φαῦλος κύκλος. Εἰς τὴν πρωτεύουσαν δηλ. ὑπάρχει ἡ εὐχέρεια τῆς καταναλώσεως προϊόντων καὶ διὰ τοῦτο κατὰ προτίμησιν ὅλαι αἱ ἐργασίαι δημιουργοῦνται εἰς τὴν πρωτεύουσαν ἀλλὰ μὲ τὸ νὰ δημιουργῶνται αἱ νέαι ἐργασίαι προσελκύονται ἐδῶ οἱ ἐργάται ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν. Ποῦ καταλήγομεν ὅμως κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον; Καταλήγομεν εἰς μίαν ὑπερτροφικὴν κεφαλὴν καὶ εἰς ἕνα ἀτροφικὸν σῶμα, τὸ ὁποῖον ἀδυνατεῖ νὰ σηκώσῃ τὸν ὑδροκέφαλον τῆς πρωτευούσης. Τὸ πρόβλημα εἶναι μέγα καὶ ἐπικίνδυνον, ἐννοῶ τὴν μεγάλην δικαιολογίαν πληθυσμοῦ πρωτευούσης καὶ ἐπαρχιῶν. Θὰ ἐνόμιζα λοιπὸν ὅτι πέραν τῆς περιγραφῆς τῆς ὑπαρχούσης κακῆς καταστάσεως, εἰς τὴν ὄντως ἐγκαταλελειμμένην ἐπαρχίαν καὶ πέραν τοῦ γογγυσμοῦ, τοῦ τόσον ἐπικινδύνου εἰς τὰς σημερινὰς κρισίμους στιγμάς, διότι ὁδηγεῖ ἢ δύναται νὰ ὁδηγήσῃ εἰς σκέψεις καὶ ἀποφάσεις ἀπελπισίας τὸν ἀγροτικόν μας πληθυσμόν, ὁ ὁποῖος μαζὶ μὲ τὰ ἄλλα ἀποτελεῖ καὶ τὸ στερεώτερον στήριγμα τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος καὶ τὴν καλυτέραν ἐγγύησιν τῆς κοινωνικῆς ἰσορροπίας, μαζὶ μὲ ὅλα αὐτά, λέγω, θὰ ἔπρεπε νὰ ἐξετασθῇ τὸ πρόβλημα τῆς σχέσεως ἐπαρχίας καὶ πρωτευούσης ὡς ἕν ἐκ τῶν μεγάλων ἐθνικοκοινωνικῶν καὶ δημογραφικῶν προβλημάτων καὶ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ταύτην νὰ τύχῃ ἡ ἐπαρχία, ὄχι τῆς συγκαταβατικῆς προσοχῆς τοῦ Κράτους, ἀλλὰ τῆς προσοχῆς ἐξ ἀνάγκης συνδεομένης πρὸς αὐτὸ τὸ μέλλον τῆς χώρας, (Χειροκροτήματα παρατεταμένα).

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Καλαντζῆς ἔχει τὸν λόγον.

§68Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ. Δὲν εἶχον τὴν πρόθεσιν, κ. βουλευταί, ν’ ἀνέλθω εἰς τὸ Βῆμα, καθ’ ὅσον ἡ ἀνάπτυξις τοῦ θέματος τῆς ἐπαρχίας συνδεομένου μὲ τὸ ὅλον πρόβλημα τῆς ἀσκουμένης κατὰ τοὺς μεταπολεμικοὺς χρόνους πολιτικῆς τοῦ Κράτους εἰς ὅλους τοὺς τομεῖς τῆς Δημοσίας δράσεως καὶ πλέον εἰδικώτερον μὲ τὴν λεγομένην ἀνασυγκρότησιν καὶ ἡ ἄσκησις θετικοῦ ἐλέγχου διὰ τὴν ἀσκηθεῖσαν πολιτικὴν προϋποθέτει τὴν ὕπαρξιν εὐθύνης τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὄχι τοιαύτης ἐκλογικοῦ νόμου. Διότι κ. βουλευταί, ἡ νέα Κυβέρνησις ὡς τοιαύτη ἐνεφανίσθη καὶ οὕτω αὐτὸ ἐχαρακτηρίσθη καὶ τοιαύτην ἀτμοσφαῖραν ἐδημιούργησεν ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, ἀτμοσφαῖραν βραχυβίου Κυβερνήσεως μὲ κυρίαν ἀποστολὴν τὸν περίφημον ἐκλογικὸν νόμον.

§69Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἡ Κυβέρνησις παρουσιασθεῖσα εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τυχοῦσα ψήφου ἐμπιστοσύνης, εἶναι Κυβέρνησις πολιτικῆς εὐθύνης.

§70Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ Κυβέρνησις εἶναι εἰς θέσιν ἢ διατεθειμένη νὰ λάβῃ θέσιν ἐπὶ τῶν πορισμάτων τῆς συζητήσεως;

§71Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Εἶναι ἐνδεχόμενον, μέχρι τοῦ τερματισμοῦ τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως, νὰ μὴ εἶναι Κυβέρνησις καὶ τὴν κριτικήν σας ἠμπορεῖτε νὰ τὴν ἀσκήσητε κατὰ τὴν προεκλογικὴν περιοδείαν.

§72Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ. Ἡ δήλωσίς σας αὐτὴ ἀξιότιμε κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἐνισχύει περισσότερον τὴν ὀρθότητα τῆς παρατηρήσεώς μας, διότι τὸν τοιοῦτον χαρακτῆρα τῆς Κυβερνήσεως ἀναγνωρίζετε ὅταν λέγετε ὅτι θὰ ἔχωμεν τὴν εὐχέρειαν νὰ ἀσκήσωμεν κριτικὴν κατὰ τὰς προεκλογικάς μας περιοδείας, ὡσεὶ σκοπὸς τῆς ἀναπτυσσομένης ἐπερωτήσεως νὰ εἶναι ἡ προπαρασκευὴ ἐκλογικοῦ ἀγῶνος καὶ ὄχι ὁ ἔλεγχος τῶν πεπραγμένων ἐπὶ τοῦ κεφαλαιώδους αὐτοῦ θέματος, τοῦ συνδεομένου, ἐπαναλαμβάνω, μὲ τὴν οὐσίαν τῆς μεταπολεμικῆς ζωῆς, κοινωνικῶς καὶ οἰκονομικῶς τῆς χώρας μας. Ἡ παρουσία ὅμως τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, μᾶς ἔκαμε νὰ μεταβάλωμεν σκέψιν διότι μᾶς δίδεται ἡ εὐκαιρία νὰ ἐπιδιώξωμεν τὴν ἀποσαφήνισιν τῆς θέσεως τῆς Κυβερνήσεως διά τινα ἀπὸ τὰ ἐλάχιστα καὶ ἐπείγοντα προβλήματα τῆς ὑπαίθρου, συνδεόμενα ἀμέσως μὲ τὸ θέμα τῆς ἐπαρχίας, ἀλλὰ καὶ μὲ τὸν ὑπὸ κατάρτισιν προϋπολογισμόν. Δὲν ἐπιθυμῶ, κ. βουλευταί, κατὰ τὰς τελευταίας συνεδριάσεις τοῦ Σώματος, νὰ μεταβληθῶ καὶ πάλιν εἰς θρηνῳδὸν μονότονον διὰ τὰ γνωστὰ τμήματα τῶν πληθυσμῶν τῆς ὑπαίθρου, διότι ἀναχωρῶ ἀπὸ τὴν ἀρχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ζωὴ τοῦ χωριοῦ, κατ’ ἐξοχὴν διὰ τὴν Ἑλλάδα, συνδέεται μὲ αὐτὴν τὴν μορφὴν τῆς ἐθνικῆς, κοινωνικῆς καὶ οἰκονομικῆς ζωῆς τοῦ τόπου μας, διότι πιστεύω ὅτι ὁ ἐθνικὸς χαρακτήρ, ὁ ἠθικὸς τοιοῦτος καὶ ἡ κοινωνικὴ καὶ πολιτικὴ σύνθεσις τῆς Πατρίδος μας, ἦτο διὰ μέσου τῶν αἰώνων εἶναι καὶ θὰ εἶναι συνδεδεμένα καὶ εἰς τὸ μέλλον μὲ τὴν τοιαύτην ἢ τοιαύτην μεταχείρισιν καὶ ἀνάπτυξιν τῆς ὑπαίθρου, καὶ διότι προσωπικῶς συνδέω τὸν τρόπον τῆς διαρθρώσεως τῆς οἰκονομικῆς δραστηριότητος τοῦ τόπου μὲ τὴν βιολογικὴν φυσικὰ ἀνάπτυξιν αὐτῆς καὶ μὲ τὴν μελλοντικὴν πορείαν καὶ τύχην τοῦ λαοῦ μας. Θὰ ἀναφερθῶ εἴς τινα ἀπὸ τὰ βασικὰ προβλήματα τοῦ χωριοῦ καὶ τῆς ἐπαρχίας, ὄχι διὰ νὰ ἐπαναλάβω τὸν γνωστὸν μονόλογόν μου περὶ στεγάσεως τῶν πυροπαθῶν καὶ συμμοριοπλήκτων ἢ τὸν περὶ ἔργων «Πρόνοια διὰ τῆς Ἐργασίας» καὶ γενικῶς τονίσω τὰς εὐθύνας τῶν ἀλλεπαλλήλων Κυβερνήσεων, ὅσαι προέκυψαν ἐκ τοῦ Σώματος τούτου ἀπὸ τῶν ἐκλογῶν τῆς 5 Μαρτίου διὰ τὴν ἀσκηθεῖσαν πολιτικήν των καὶ ἔναντι τῶν προβλημάτων τῆς ὑπαίθρου, τὸ εἶδος τῆς ὁποίας πιστοποιοῦν αἱ ἐν γένει συνθῆκαι οἰκονομικαί, τῶν ἀγροτῶν μας, ἀλλὰ διὰ νὰ φωτισθῇ διὰ μέσου τῶν παρατηρήσεων αὐτῶν περισσότερον, ἡ δραματικὴ ἐγκατάλειψις τοῦ χωριοῦ γενικῶς καὶ νὰ διατρανωθῇ ἅπαξ ἔτι ὁ ἐκ τῆς παραμελήσεως ταύτης, προβαλλόμενος ἐθνικὸς κίνδυνος. Τὸ κῦμα τῆς ἀστυφιλίας, κ. βουλευταί, γνωστὸν ἐκ τῶν προπολεμικῶν χρόνων, προσέλαβε μεταπολεμικῶς ἐπικίνδυνον χαρακτῆρα, διότι ἡ 10ετὴς θύελλα ἐνίσχυσε τὴν τάσιν αὐτὴν εἰς βαθμὸν τοιοῦτον, ὥστε παραλλήλως μὲ τὴν ἀλλοίωσιν τῆς οἰκονομικῆς εἰκόνος τοῦ τόπου μας, νὰ τίθεται ἐν κινδύνῳ ἡ κοινωνικὴ σύνθεσις καὶ πέραν αὐτοῦ ἡ βιολογικὴ ἀνάπτυξις τῆς φυλῆς μας, δι’ ὅσους ἐξ ἡμῶν τοὐλάχιστον, πιστεύουν ὅτι ἡ ὕπαιθρος, τὸ χωριό, εἶναι τὸ ὑγιὲς κύτταρον τοῦ ὅλου φυλετικοῦ μας ὀργανισμοῦ. Εἶναι τὸ θέμα τῆς ἐπαρχίας τόσον γενικὸν κ. βουλευταί, ὥστε προσφέρει ἀπέραντον ἄνεσιν εἰς τὸν ὁμιλητήν, ἐπιλογῆς οἱουδήποτε τομέως ἐκ τῆς ὅλης Κρατικῆς καὶ Κυβερνητικῆς δράσεως, διὰ τὴν διάσωσιν τῆς ἀσκηθείσης πολιτικῆς. Εἶναι ἀπέραντος ἡ ἄνεσις τῆς ἀσκήσεως κριτικῆς, διότι δυστυχῶς εἶναι καὶ ἀπέραντος ἡ ἐγκατάλειψις τῆς ὑπαίθρου ἀπὸ μέρους ὅλων τῶν μεταπολεμικῶν Κυβερνήσεων καὶ ἰδίᾳ τῶν μετεκλογικῶν τοιούτων. Περιορίζομαι, συνεπῶς, εἰς τὸν σκελετὸν τῶν κυρίως προβλημάτων τοῦ χωριοῦ πρῶτον καὶ τῆς ἐπαρχίας εὐρύτερον διότι τὰ ζητήματα τοῦ σπιτιοῦ, τοῦ γεωργικοῦ ἐξοπλισμοῦ, τοῦ δρόμου, τῆς ὑγείας καὶ τοῦ νεροῦ, συνθέτουν τὸν πυρῆνα τῆς ζωῆς τῆς ὑπαίθρου, ἐν συνδυασμῷ δὲ μὲ τὴν προστασίαν τοῦ ἱδρῶτος τοῦ γεωργοῦ μας, προσφέρουν ὡς κάτοπτρον, τὸ ποιὸν τῆς ἀσκηθείσης ἢ ἀσκουμένης πολιτικῆς ἐκ μέρους τοῦ κέντρου πρὸς τὴν ὕπαιθρον χώραν. Καὶ διὰ νὰ ἐπανέλθω εἰς τὴν προσφιλῆ μου θρηνῳδίαν διὰ τὴν στέγασιν, ἀπευθύνω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὸ ἐρώτημα πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν: Πῶς νοεῖται Κυβερνητικὴ συνέπεια πρὸς τὴν πολλάκις διακηρυχθεῖσαν ἀνάγκην ὅπως, τὸ διακεκριμένον κοινωνικὸν πρόβλημα τῆς καταστραφείσης στέγης τοῦ χωριοῦ βασικῆς προϋποθέσεως τῆς οἱασδήποτε παραγωγικῆς ἀνασυγκροτήσεως, παύσῃ ὑφιστάμενον ὡς ἴδιον πρόβλημα καὶ ἐκ λόγων ἀκόμη κοινωνικῆς αὐτοσυντηρήσεως; Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ παρέρχωνται ὄχι ἡμέραι, ὄχι μῆνες ἀλλ’ ἀλλεπάλληλα ἔτη καὶ ἡμεῖς μὲν νὰ ἐπερωτῶμεν τὰς ἐναλλασσομένας Κυβερνήσεις, αὐταὶ δὲ νὰ διακηρύσσουν λόγοις τὴν σύμφωνον γνώμην των, ἐνῷ οἱ ἑκάστοτε Ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀκονίζουν τὴν χειρουργικὴν μάχαιραν, μόνον εἰς τὰ κονδύλια ποὺ συνδέονται μὲ τὰς στοιχειώδεις ἀνάγκας τοῦ χωριοῦ; Ποιὰ συνέπεια ὑπάρχει μεταξὺ τῶν λόγων καὶ τῶν ἔργων τῶν Κυβερνήσεων ὅταν αἱ δαπάναι τῆς ἀναστηλώσεως τῆς οἰκονομίας τῆς ὑπαίθρου, τοῦ ἀστέγου καὶ ἀπροστατεύτου γεωργοῦ, χαρακτηρίζονται ὡς δαπάναι διαβιώσεως καὶ ἀντιθέτως αἱ δαπάναι τῆς ἀναστηλώσεως τῆς οἰκονομικῆς δραστηριότητος τῆς πρωτευούσης, εἰς ὅλους τοὺς τομεῖς καὶ τοὺς νεκροὺς καὶ παρασιτικοὺς τοιούτους (οἰκοδομαὶ πολυτελεῖς, εἰσαγωγαὶ πιστωτικαί, καὶ οἰκονομικαὶ ἐνισχύσεις εἰς ἀστικὰς ἐπενδύσεις) θεωροῦνται παραγωγικαί; Πῶς εἶναι δυνατὸν κ. Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ ταλανίζεται ὁ ἄστεγος τῆς ὑπαίθρου ἐπὶ μῆνας τώρα ὡς ἐκ τῆς διακοπῆς τοῦ ἔργου τῆς στεγάσεως καὶ ν’ ἀντικρύζηται ἤδη ἡ ἀποτελμάτωσις τοῦ προβλήματος καὶ ταὐτοχρόνως νὰ λέγουν αἱ Κυβερνήσεις ὅτι ἔχουν συνείδησιν τῆς ἱεραρχίας εἰς τὴν προτεραιότητα τῶν κοινωνικῶν ἀναγκῶν;

§73Γ. ΜΑΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἀνεγράφη εἰς τὸν τύπον ἐσφαλμένως, ὅτι τὸ κονδύλιον διὰ τὴν πρόνοιαν καὶ ἐργασίαν εἰς τὸν νέον προϋπολογισμὸν ἀνέρχεται εἰς τὸ ποσὰ τῶν 30 δισεκατομμυρίων δραχμῶν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλωσεν ὅτι θὰ ἐγκριθῇ κονδύλιον τοὐλάχιστον ἴσον πρὸς τὸ περυσινόν. Πέραν τούτου ὅμως, ὑπάρχει καὶ τὸ θέμα τῆς στεγάσεως.

§74Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Θὰ παρεκάλουν διὰ μίαν ἀκόμη φορὰν κ. Ὑπουργέ, ὅπως τὸ κονδύλιον διὰ τὴν πρόνοιαν διὰ τῆς ἐργασίας, ἀναγραφῇ ὅσον τὸ δυνατὸν μεγαλύτερον.

§75Γ. ΜΑΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἡ Κυβέρνησις καταβάλλει προσπαθείας τῆς αὐξήσεως ὅσον τὸ δυνατὸν τοῦ κονδυλίου πρόνοια διὰ τῆς ἐργασίας. Ἀλλὰ δὲν πρέπει διὰ τῆς αὐξήσεως τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ νὰ σταματήσουν τὰ ἐγγειοβελτιωτικὰ ἔργα, ὡς καὶ τὰ ἔργα ἐξηλεκτρισμοῦ τῆς χώρας. Πάντως διὰ τὴν πρόνοιαν διὰ τῆς ἐργασίας, θὰ ἀναγραφῇ κονδύλιον εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἴσον καὶ πιθανῶς ἀνώτερον τοῦ περυσινοῦ.

§76Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ. Διὰ τὴν πρόνοιαν διὰ τῆς ἐργασίας τὸ κονδύλιον αὐτὸ δὲν εἶναι ἱκανοποιητικόν, διότι ἐφέτος διακόπτεται ἡ ἀρτοδότησις, ἐκτὸς τούτου ἡ στέγασις δὲν θὰ ἀπασχολήσῃ τοὺς κατοίκους τῆς ὀρεινῆς Ρούμελης, ὅπως τοὺς ἀπησχόλησε τὸν περυσινὸν χειμῶνα. Καὶ ἐπικαλοῦμαι τὸν κ. Ζαΐμην, ὁ ὁποῖος πρὸ ἑνὸς καὶ ἡμίσεως μηνὸς μὲ διαβεβαίωσεν, ὅτι τὸ θέμα τοῦτο ἀντιμετωπίζεται μὲ ὁλοκληρωτικὴν ἀπασχόλησιν τοῦ ὀρεινοῦ πληθυσμοῦ, διὰ τῆς ἀναγραφῆς ποσοῦ 140 δισεκατομμυρίων δραχμῶν.

§77Γ. ΜΑΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Διὰ τὴν ἀρτοδότησιν λαμβάνεται εἰδικὴ μέριμνα παρατάσεως ἐπί τινα χρόνον. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀπασχόλησιν τῶν κατοίκων σᾶς γνωρίζω, ὅτι διατίθενται 310 δισεκατομμύρια διὰ τὴν ἐκτέλεσιν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἔργων. Πρέπει νὰ γνωρίζετε, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἡ θέσις τοῦ καταρτίζοντος τὸν προϋπολογισμὸν εἶναι ἐκτάκτως δυσχερής, διότι οἱ μισθοί, αἱ συντάξεις καὶ αἱ στρατιωτικαὶ δαπάναι, ἀπορροφοῦν τὸ σύνολον τῶν ἐσόδων. Τὰ ὑπόλοιπα λαμβάνονται ἀπὸ τὸ ἔλλειμμα καὶ δὲν εἶναι δυνατόν, ἐνισχύοντες τὰ ἔργα αὐτά, νὰ ὑψώσωμεν τόσον πολὺ τὸ ἔλλειμμα τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὥστε νὰ σταματήσωμεν τὰ ἔργα τὰ ἐγγειοβελτιωτικὰ καὶ ἐξηλεκτρισμοῦ.

§78Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ. Καὶ ἀπὸ τὰ ἐγγειοβελτιωτικὰ ἔργα οἱ ὀρεινοὶ πληθυσμοὶ ἀδικοῦνται. Αἱ πιστώσεις αὗται δίδονται εἰς τὰς πεδινὰς περιοχάς. Ἑπομένως, ἡ πρόνοια διὰ τῆς ἐργασίας, ἀποτελεῖ προϋπόθεσιν διατηρήσεως εἰς τὴν ζωὴν τῶν κατοίκων τῶν ὀρεινῶν περιφερειῶν. Ἐπιμένω, κ. Ὑπουργέ, ἐπὶ τῆς ἀνάγκης, ὅπως αἱ πιστώσεις αὗται μὴ ὑποχωρήσουν ἀπὸ τὰ περιθώρια τῶν 360 δισεκατομμυρίων τῆς παρελθούσης χρήσεως ἐκ τοῦ προγράμματος καὶ 55 δισεκατομμυρίων ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἐὰν δὲν θέλωμεν ν’ ἀφεθῇ ἡμιτελὴς ἡ στέγασις. Καὶ ἐπιμένω περισσότερον διὰ τὰς πιστώσεις «Πρόνοια διὰ τῆς Ἐργασίας» διότι ἡ δήλωσις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὑμῶν, ὅτι θὰ εἶναι κατά τι ἀνωτέρα τῶν περυσινῶν, δὲν ἔχουν καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν διακήρυξιν τῆς Κυβερνήσεως πρό τινος χρόνου γενομένην ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, καθ’ ἣν θὰ ἀνεγράφοντο σοβαραὶ πιστώσεις. Καὶ ὑφίσταται ἡ ἀνάγκη αὐτή, διότι διὰ τῆς Προνοίας κυρίως ἐπιτυγχάνεται ἡ παραγωγικὴ ἀπασχόλησις τῶν ὀρεινῶν πληθυσμῶν, περὶ τῆς οἰκονομίας τῶν ὁποίων δὲν δυνάμεθα σοβαρῶς νὰ ὁμιλῶμεν, ἐφ’ ὅσον ἔχουν ἀνάγκην καὶ 10χιλιοδράχμου ἐργαζόμενοι διὰ νὰ ζήσουν καὶ δὲν τὸ εὑρίσκουν. Τὴν τοιαύτην ἀνάγκην, ἀνεγνώριζε μέχρι χθὲς καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας καὶ αἱ ἁρμόδιαι ὑπηρεσίαι τοῦ Ὑπουργείου του τελοῦσαι ὑπὸ τὴν φωτεινὴν καθοδήγησιν τούτου, μᾶς διαβεβαίωνον ὅτι θὰ ἐνεγράφοντο πιστώσεις 140 δισεκατ. διὰ τὸ κεφάλαιον τῆς Προνοίας. Πρέπει, κ. βουλευταί, νὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλή, ὅτι οἱ ὀρεινοὶ πληθυσμοί, ἀντιμετωπίζουν ἤδη τὴν διακοπὴν τῆς ἀρτοδοτήσεως. Τοῦτο δὲν δύναται παρὰ νὰ σημάνῃ κίνδυνον θανάτου ἐξ ἀσιτίας, ἐὰν προηγουμένως δὲν ἀναπτυχθῇ εἰς εὐρυτάτην κλίμακα τὸ πρόγραμμα «Πρόνοια διὰ τῆς Ἐργασίας» καὶ διὰ τοὺς εἰδικοὺς λόγους ἐκ τῆς ἀπαθλιώσεως τῶν ὀρεινῶν, δεδομένου ὅτι εἶναι μὲν ἡ ἀέναος πηγὴ τῆς ἀνανεώσεως τῶν ἠθικῶν δυνάμεων τοῦ Ἔθνους, ὅπως ἑκάστοτε εἰς τὰς ἀγορεύσεις τονίζεται, ἀλλὰ ταὐτοχρόνως διὰ νὰ ἀνθέξουν εἰς τὸν ρόλον αὐτόν, θὰ πρέπει νὰ μᾶς συγκινήσῃ κάποτε σοβαρῶς τὸ γεγονός, ὅτι εὑρίσκονται εἰς τὴν ἐσχάτην βαθμίδα ἀπὸ ἀπόψεως ἐπιπέδου διαβιώσεως. Μηδέν, κ. βουλευταί, εἰσόδημα. Ἐφέτος ἰδίᾳ λόγῳ τοῦ ὅτι ἐκαλύφθησαν αἱ στεγαστικαὶ ἀνάγκαι τῶν ὀρεινῶν κατὰ τὸ σοβαρώτερον ποσοστόν, δὲν θὰ ἔχουν τὴν δυνατότητα τῆς ἀπασχολήσεως εἰς ἐργασίας στεγαστικὰς καὶ συνεπῶς ἡ διάθεσίς μας καὶ ἐργατικὴ δύναμις αὐτῶν, πρέπει νὰ διοχετευθῇ εἰς ἔργα ὁδοποιΐας καὶ κοινῆς ὠφελείας καὶ μόνον ὅταν συντελεσθῇ τοῦτο, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ σκέψις περὶ διακοπῆς τῆς ἀρτοδοτήσεως. Ἐντεῦθεν καὶ ἡ ἀνάγκη τῆς διαθέσεως σοβαρῶν καὶ ἐπαρκῶν πιστώσεων καὶ ὄχι τοῦ ἀστείου ποσοῦ τῶν 60 δισεκ. διὰ τὸ πρόγραμμα Προνοίας. Τὸ παρελθὸν ἔτος τὰς ἀνάγκας των ἐκάλυψεν ἐν πολλοῖς ἡ στέγασις καὶ εἰς αὐτὸ ὀφείλεται ἡ περιωρισμένη ἀνάπτυξις τῶν ἔργων Προνοίας. Συνεπῶς τὸ λεγόμενον παρὰ τῆς Κυβερνήσεως περὶ διαθέσεως πιστώσεων κατά τι ἀνωτέρων τῶν περυσινῶν, δὲν σημαίνει κατανόησιν τοῦ γεγονότος, ὅτι ἐφέτος πρόκειται πράγματι ν’ ἀναπτυχθῇ τὸ ἔργον καὶ συνεπῶς τὸ ποσὸν πρέπει νὰ εἶναι ἀνάλογον πρὸς τὴν προοπτικὴν τῆς ἀνάγκης, πρὸς τὸ ὕψος δηλαδὴ τῶν 140 δισ. καὶ ὄχι νὰ συγκαλύπτῃ ἡ Κυβέρνησις τὴν εὐθύνην της μὲ τὴν ἀσαφῆ ἀλλ’ ἐπιτηδείαν δήλωσιν, ὅτι θὰ εἶναι... κατά τι ἀνώτεραι τῆς παρελθούσης χρήσεως. Καλῶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ παρακαλῶ προσωπικῶς τὸν κ. Μαῦρον, ὄχι μόνον ὡς Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἀλλὰ καὶ δημόσιον ἄνδρα, νὰ δείξῃ κατανόησιν διὰ τὸν σοβαρώτατον χαρακτῆρα τῶν πιστώσεων αὐτῶν. Ναὶ κ. Μαῦρε, εἶναι πρωτίστης κοινωνικῆς σκοπιμότητος. Δὲν μᾶς διαφεύγει ἡ διάθεσις σοβαρῶν πιστώσεων διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων ἐγγειοβελτιωτικῶν εἰς τὴν ὕπαιθρον, ἀλλὰ πρέπει νὰ γνωρίζητε, ὅτι τὸ μεγάλον μέρος ἐξ αὐτῶν θὰ ἐκτελεσθῇ εἰς τὰς περιοχὰς ἐκείνας, ὅπου ἡ φύσις ἔχει δημιουργήσει τὰς προσφόρους συνθήκας. Ἐγὼ ἀναφέρομαι εἰς τὸ ὀρεινὸν συγκρότημα διὰ τὸ πρόγραμμα «Προνοίας», ὅπου, ὡς γνωστόν, ἡ φύσις ἀπαγορεύει ἀτυχῶς ἐκτέλεσιν ἔργων τοιαύτης μορφῆς, ἐξαιρέσει κυρίως τῆς ὑδατικῆς οἰκονομίας. Καὶ διὰ νὰ ἀπομακρυνθῶ ἀπὸ τὸ τὸ θέμα αὐτό, στρέφω τὴν σκέψιν μου μετὰ τὸ σπίτι καὶ τὸν δρόμον, εἰς τὴν ὑγείαν τοῦ χωριοῦ. Θὰ ἐνθυμῆσθε κ. συνάδελφοι, ὅταν τὸ παρελθὸν ἔτος ἔφερα τὸ ὅλον θέμα τῆς ἀναδιοργανώσεως τῆς οἰκονομίας τῆς ὑπαίθρου ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅτι ἔθεσα τὸ ζήτημα τῆς ὑγειονομικῆς ὀργανώσεως κατὰ τρόπον, ὥστε νὰ σημειωθῇ ἡ παρουσία καὶ ἰατροῦ στὰ χωριά, τὰ ὁποῖα ἔχουν νὰ ἴδουν ἀπὸ τῶν προπολεμικῶν χρόνων. Ἐζητήθη καὶ ἀπεφασίσθη ἡ ἵδρυσις ὀρεινῶν ἰατρείων. Μὴ τυχὸν δύναται νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας, εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκεται ἡ ὀρεινὴ περιοχὴ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς; Ἰδοὺ στάδιον δόξης λαμπρὸν διὰ νὰ εἶχεν ἐπαληθευθῆ, δι’ ἔργων ἡ διατυμπανιζομένη ἐκείνη στοργὴ τῶν Κυβερνήσεων πρὸς τὴν ὕπαιθρον καὶ ὄχι αἱ κομματικαὶ ἢ προεκλογικαὶ ρουκέττες περὶ ἀσφαλίσεως τῶν ἀγροτῶν κ.λ.π. Παράλληλος πρὸς τὴν ὑγείαν, εἶναι ἡ ἀνάγκη τοῦ ποσίμου ὕδατος. Ἡ ὕδρευσις, δηλαδή, εἰς τὸ χωριὸ καὶ τὰ περιφερειακὰ κέντρα. Εἶμαι καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ὑποχρεωμένος, κ. βουλευταί, νὰ ἐγκαλέσω τὴν Κυβέρνησιν ἐπὶ ἀσυγνώστῳ ἀμελείᾳ· τουλάχιστον, ὡς γνωρίζετε, μετὰ πολλὰς μεταβολὰς καὶ ἀμφιταλαντεύσεις ἀπὸ τοῦ φθινοπώρου τὸ θέμα τῶν ὑδρεύσεων καὶ εἰδικῶς τῆς χορηγήσεως σωλήνων, περιῆλθεν εἰς τὴν ἁρμοδιότητα ἑνὸς συμβουλίου τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίων Ἔργων. Ἔκτοτε καὶ δὲν εἶναι τῆς παρούσης στιγμῆς νὰ ἀπασχολήσω ὑμᾶς μὲ τὸν ἀφόρητον συγκεντρωτισμὸν γύρω ἀπὸ τὰς ἐγκρίσεις τῶν μελετῶν ὅλης τῆς Ἑλλάδος παρ’ ἑνὸς κεντρικοῦ συμβουλίου, κατεποντίσθη σχεδὸν ἡ περαιτέρω προώθησις τῶν σωλήνων, διότι λέγουν, προέκυψαν διχογνωμίαι περὶ τοῦ ποῖος εἶναι ἁρμόδιος. Ναί, κ. βουλευταί, ἀπὸ 4μήνου ἐνεκρώθη τὸ θέμα καὶ καθίσταται ἀδύνατον ν’ ἀρθοῦν αἱ διαφοραὶ καὶ δὲν προωθοῦνται σωλῆνες οὔτε εἰς ἐκτέλεσιν ἀποφάσεων τοῦ λεγομένου μεγάλου αὐτοῦ κεντρικοῦ συμβουλίου.

§79ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Διατί;

§80Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος, κ. συνάδελφοι, νὰ ἀποκαλύψω, ὅτι καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν ταύτην, παρὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν ὑπηρεσιῶν, ἡ εὐθύνη μεταβιβάζεται εἰς τοὺς συμμάχους μας Ἀμερικανούς. Διαφωνεῖ λέγει ἡ Ἀποστολὴ ὡς πρὸς τὸν τρόπον τῆς διαχειρίσεως. Καὶ δὲν εἶναι ἱκανή, κ. Ὑπουργὲ τῆς Προνοίας, νὰ προλάβῃ ἡ Κυβέρνησις τὰς τοιαύτας παρανοήσεις;

§81Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Δὲν εἶναι ἀληθὲς τὸ γεγονός, ὅτι καθυστερεῖ ἡ ἀποστολὴ τῶν σωλήνων πρὸ ἓξ μηνῶν. Πρόκειται περὶ καθυστερήσεως ἑνὸς μόνον μηνός, ὅτε ἐγεννήθη ζήτημα ἁρμοδιότητος μεταξὺ τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίων Ἔργων καὶ Ὑγιεινῆς κατόπιν ἐπεμβάσεως τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς. Εὑρίσκομαι ὅμως εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν ν’ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ὑπεγράφη ἀπόφασις διὰ τῆς ὁποίας ὁρίζεται, ὅτι εἰς χωρία τὰ ὁποῖα ἔχουν πληθυσμὸν κάτω ἀπὸ τρεῖς χιλιάδας, θὰ ἀποστέλλωνται ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Ὑγιεινῆς εἰς δὲ τὰ ἔχοντα ἄνω τῶν τριῶν χιλιάδων ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίων Ἔργων. Δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου τὰ πεντακόσιες χιλιάδες μέτρα σωλήνων ποὺ εὑρίσκονται εἰς τὰς ἀποθήκας, θὰ διατεθοῦν ἀναλόγως.

§82Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ. Χαίρω, κύριε Πρόεδρε, διότι τίθεται διὰ τῆς δηλώσεώς σας τέρμα εἰς μίαν ἐκκρεμῆ κατάστασιν.

§83Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Ἡ διανομὴ τῶν σωλήνων δὲν γίνεται σήμερον κατὰ δίκαιον τρόπον. Ὑπάρχουν Νομοὶ ποὺ παίρνουν 50.000 μέτρα ἢ καὶ περισσότερα καὶ ὑπάρχουν ἐπίσης Νομοὶ οἱ ὁποῖοι παίρνουν ἐλάχιστα.

§84Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ. Ἔθιξα, κύριοι βουλευταί, τινὰ σημεῖα ἀπὸ τὰ νευραλγικώτερα τῆς ζωῆς τοῦ χωριοῦ, διότι ἐὰν ἐπεκταθῶ εἰς ὅλην τὴν κοινωνικὴν καὶ οἰκονομικὴν ζωὴν τῆς ἐπαρχίας, εἶναι τόσον πλουσία εἰς χαρακτηριστικὰς ἐκδηλώσεις, ἡ ἀβελτηρία, ἀδιαφορία καὶ τολμῶ νὰ εἴπω, ἐγκληματικῆς κοροϊδίας, ἡ πολιτικὴ τῶν ἀλληλοδιαδόχων ἀπὸ τῆς 5 Μαρτίου Κυβερνήσεων, πρὸς τὴν περιφέρειαν, ὥστε νὰ διατρέχω τὸν κίνδυνον νὰ κομίσω γλαῦκα. Ἐν τῷ συνόλῳ ἡ ἀσκηθεῖσα πολιτικὴ–οἰκονομικὴ τῶν Κυβερνήσεων, ὡς πρὸς τὴν προστασίαν τοῦ ἱδρῶτος τοῦ γεωργοῦ τῆς τιμῆς δηλαδὴ τῶν γεωργικῶν προϊόντων καὶ ἰδίᾳ διὰ τὰς περιοχὰς μονοκαλλιεργείας, ἐπιβεβαιώνει τοῦ λόγου τὸ ἀληθές, σιτάρι–ἐληὰ καὶ καπνός. Ἡ κατάστασις, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται οἱ παραγωγοὶ αὐτῶν, δίδει τὴν πλέον ἀποστομωτικὴν ἀπάντησιν εἰς τὰς διαφόρους προφάσεις τῶν Κυβερνήσεων καὶ ἰδιαίτατα τῆς παρούσης. Ἀλλά, κ. βουλευταί, τὸ θέμα εἶναι ἀνεξάντλητον. Ἐπιθυμῶ νὰ τονίσω ὅτι εἰς τὰ ἐρωτήματα ἐπαρχία ἢ κέντρον, ἀγροτικὸς οἶκος ἢ πολυκατοικία καὶ ὑπόγειον αὐτῆς, ἀγροτικὴ μορφὴ τῆς ἐθνικῆς μας ζωῆς ἢ ἀλλοπρόσαλλος καὶ ἐπιπολαία σύγχυσις ἐκβιομηχανίσεως καὶ χώρου ἀναπτύξεως αὐτῆς εἰς βάρος τῆς ἱερᾶς ἑστίας τῆς φυλῆς μας, τῆς ὑπαίθρου ζωῆς, ὅπου ἀπὸ αἰώνων θηλάζει καὶ ἀνδροῦται τὸ ὑγιέστατον κύτταρον τοῦ φυλετικοῦ μας κορμοῦ, ἀγρότης καὶ ὀρεσίβιος, διὰ νὰ ἀπολήξωμεν εἰς τὸ ἐρώτημα ἐὰν ἀγροτικὴν μορφὴν ἔχῃ ἡ χώρα μας — ἐρώτημα ποὺ τόσον ἐπιπολαίως ἐβασάνισε πολλοὺς ἐγκεφάλους — εἰς τὰ ἐρωτήματα αὐτά, διακρίνομεν μὲ ἀνησυχίαν τοὺς κινδύνους τοῦ μέλλοντος. Ἐὰν δὲν ἐμποτισθῶμεν — οἱ Κυβερνῶντες καὶ ὁλόκληρος ὁ πολιτικὸς κόσμος — μὲ τὸ πραγματικὸν πνεῦμα τῆς πίστεως πρὸς τὴν ἀρχὴν τῆς πρωτοπορείας τῆς ὑπαίθρου ζωῆς, τῆς ζωῆς καὶ τῆς ἀναπτύξεως αὐτῆς εἰς τὸ χωριό, θὰ θρηνήσωμεν εἰς τὸ μέλλον ἐθνικὴν συμφοράν. Ἡ συγκέντρωσις τῆς ὅλης οἰκονομικῆς δραστηριότητος τοῦ τόπου εἰς τὴν Πρωτεύουσαν καὶ τὰ μεγάλα ἀστικὰ κέντρα, μᾶς κάμνει ν’ ἀναδράμωμεν πρὸς τὸ παρελθόν, ὅτε ἐκ τοῦ λόγου αὐτοῦ ἐπῆλθον κάμψεις καὶ πτώσεις φυλετικαὶ καὶ ἐθνικαὶ διὰ μέσου τῶν αἰώνων. Ἔπεσε τὸ Βυζάντιον διότι καὶ τότε ὅλα συνεκεντροῦντο ἢ ἐπορεύοντο πρὸς τὴν πόλιν. Διελύθη ἡ Ρωμαϊκὴ Αὐτοκρατορία, διότι ὅλοι οἱ δρόμοι ἀπέληγον εἰς τὸ νὰ ὁδηγοῦν εἰς τὴν Ρώμην. Ἀνάλογος κίνδυνος διαγράφεται σήμερον διὰ τὸ Ἔθνος ἀπὸ τὰς Ἀθήνας. Τούτου δοθέντος, τὸ θέμα πρέπει νὰ τοποθετηθῇ διὰ τὸ μέλλον, τοὐλάχιστον, ὡς θέμα ἀρχῆς. Καὶ εἶναι ἡ ἀρχὴ αὐτὴ τὸ πλαίσιον ἐντὸς τοῦ ὁποίου θὰ τοποθετηθοῦν τὰ ἐπὶ μέρους προβλήματα. Πλαίσιον δὲ καθ’ ἡμᾶς τῆς ἀναστροφῆς τῆς Ἐθνικῆς καὶ Κρατικῆς μερίμνης, πρὸς τὴν πηγὴν τῆς ζωῆς τῆς ὑπαίθρου, ἔπρεπε ν’ ἀποτελῇ ἡ διοικητικὴ καὶ συνεπῶς ἡ Κρατικὴ διάρθρωσις, τόσον συνδεδεμένη μὲ τὴν οἰκονομικὴν καὶ κοινωνικὴν στήριξιν τῆς ἐπαρχίας καὶ τῆς ὑπαίθρου. Ἐτόνιζα, κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, τόσον εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅσον καὶ ἀπὸ τοῦ Βήματος τούτου, ὅταν εἰσήχθησαν τὰ γνωστὰ διοικητικὰ νομοσχέδια περὶ ἀποκεντρώσεως τῆς αὐτοδιοικήσεως, ὅτι ἡ ψήφισις τοιούτων σχεδίων, τὰ ὁποῖα εἶναι ἁπλῶς φραστικὰ σχήματα καὶ τεχνικὰ κατασκευάσματα, χωρὶς νὰ συνδέωνται ὀργανικῶς μὲ τὴν πραγματικότητα, θὰ ἀποτελέσουν ἁπλῶς παραχάραξιν τοῦ πνεύματος καὶ τῆς ἀρχῆς τῆς ἀποκεντρωμένης διοικήσεως πρὸς τὴν ὁποίαν καὶ μὲ τὴν ὁποίαν εἶναι ἀπολύτως συνδεδεμένον τὸ ἐθνικὸν αἴτημα τῆς τονώσεως καὶ ἀναπτύξεως τῆς ἠθικῆς, κοινωνικῆς καὶ πρωτίστως οἰκονομικῆς δραστηριότητος, τῆς ζωῆς τοῦ χωριοῦ. Ναί, κ. βουλευταί, πιστεύω, ὅτι ἐδίδετο ἡ εὐκαιρία εἰς τὸ Σῶμα, ὅπως ἐπιβάλῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀντιληφθῇ τὴν ἁπλῆν ἀλήθειαν, ὅτι θέμα ἐπαρχίας δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ, ἀπὸ τὴν πλευρὰν τῆς ἀναζωογονήσεως αὐτῆς, ἐὰν δὲν θεμελιωθῇ πρὸ παντὸς ἡ διοίκησις εἰς τὴν ὕπαιθρον καὶ τὴν περιφέρειαν. Δι’ ἡμᾶς ἡ τοιαύτη ἢ τοιαύτη διάρθρωσις τῆς ζωῆς τοῦ τόπου καὶ πρὸ παντὸς ἡ τόνωσις τῆς οἰκονομικῆς δραστηριότητος τῆς ὑπαίθρου, προϋποθέτει ἀναστήλωσιν διοικήσεως καὶ πρὸ παντὸς μετάθεσιν τοῦ κέντρου εἰς τὴν περιφέρειαν διὰ τῆς πλαισιώσεως τῆς δευτέρας δι’ ἐμψύχου ὑλικοῦ, δυναμένου ν’ ἀσκήσῃ ἀποτελεσματικὰς ἁρμοδιότητας. Ἀντ’ αὐτοῦ, ἐξεδόθησαν νόμοι καὶ ἰδίᾳ ὁ χαρακτηριστικώτερος τούτων, περὶ ἁρμοδιοτήτων τῶν Νομαρχῶν, διετυμπανίσθη ὡς ἱστορικός, ὁ νόμος τῆς διοικήσεως, καὶ παρὰ τὰς διαμαρτυρίας μας, διὰ τὴν παραφθορὰν τῆς ἐννοίας τῶν διοικητικῶν ἀρχῶν καὶ συστημάτων, φέρεται περιφέρεια ὡς ζῶσα δῆθεν ὑπὸ τὸ καθεστὼς τῆς ἀποκεντρώσεως. Εἶναι, καὶ γνωρίζετε τοῦτο καλῶς, οἰκτρὰ ἡ κατάστασις τῶν περιφερειακῶν ὑπηρεσιῶν καὶ ὑφιστάμεθα τὸ ἀφόρητον συγκεντρωτικὸν — Κυβερνητικὸν καὶ Διοικητικὸν — πνεῦμα, ὅσον ποτὲ ἄλλοτε εἰς τὴν ἱστορίαν τοῦ τόπου αὐτοῦ. Τί ὁμιλοῦμεν συνεπῶς περὶ ἐπαρχίας; Στρέφομαι πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐσωτερικῶν, σπονδυλικὴν στήλην τοῦ ὅλου διοικητικοῦ κορμοῦ. Καὶ ἐρωτῶ: Ἀπὸ ἑνὸς ἔτους διωρίσθησαν κατὰ χιλιάδας–δεκάδας ὑπάλληλοι, δημόσιοι καὶ τῶν ἀπειραρίθμων ὀργανισμῶν Δημοσίου Δικαίου, καὶ ἐν τούτοις τὰ 300 κενὰ τῶν διοικητικῶν ὑπαλλήλων, τόσον πολυτίμων διὰ τὸν ἐξοπλισμὸν τῶν Νομαρχιῶν, αἱ ὁποῖαι οὐσιαστικῶς εἶναι ὅλαι ὑπὸ διάλυσιν, ἀπονεκρωμέναι, δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ πληρωθοῦν; Θέλομεν ἄλλην ἀπόδειξιν τῆς χρεωκοπίας τῆς Διοικήσεως, ὅταν εἰς τὸν τομέα αὐτόν, τὸν τόσον κρίσιμον διὰ τὴν δυνατότητα τῆς μετατοπίσεως τῆς ἐν συμφορήσει ζωῆς τοῦ κέντρου, πρὸς τὴν μαραινομένην ὕπαιθρον, ἐπιδεικνύει τοιαύτην ἀχαρακτήριστον τακτικὴν ἡ Κυβέρνησις; Εἰς τὴν πλημμυρίδα αὐτὴν τῶν διορισμῶν καὶ τὴν σύστασιν πολλῶν καὶ διαφόρων ὑπηρεσιῶν, ἡ περιφέρεια ἀπουσιάζει. Τίνος ἄλλου μαρτυρίαν ἔχομεν ἀνάγκην διὰ νὰ καταγγείλωμεν ἀπὸ τοῦ Βήματος τούτου, τὴν τρομερὰν ἱστορικὴν—τολμῶ νὰ εἴπω—εὐθύνην ὄχι μόνον τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ὅλων τῶν μεταπολεμικῶν καὶ ὁλοκλήρου τοῦ πολιτικοῦ κόσμου.

§85Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Δὲν νομίζετε, κύριε συνάδελφε, ὅτι δι’ ὅλα αὐτὰ ἔχουν εὐθύνην ὄχι μόνον αἱ Κυβερνήσεις, ἀλλὰ καὶ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία;

§86Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ. Συμφωνῶ, κ. Βουδούρη, μὲ τὴν συμπλήρωσίν σας εἰς τὰς σκέψεις μου καὶ προσθέτω: Ἀνήκω, κ. συνάδελφοι, εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν νέων ὄχι ἀπὸ ἀπόψεως ἡλικίας, ἀλλὰ χρόνου Κοινοβουλευτικοῦ βίου καὶ ὁμολογῶ, ὅτι διάφορον καὶ ἐγὼ ἤλπιζον τὴν τοποθέτησιν ἡμῶν ἔναντι τῶν προβλημάτων τοῦ τόπου εἰς τὰ ὁποῖα ἡ κομματικὴ πειθαρχία δὲν ἔχει τὴν θέσιν της, ἀλλὰ ἡ φωνὴ τῆς συνειδήσεως πρὸς ἐξυπηρέτησιν τοῦ Ἐθνικοῦ συμφέροντος, τὸ ὁποῖον σπανίως συμβιβάζεται πρὸς τὸ κομματικὸν τοιοῦτον. Καὶ ὁμολογῶ, ὅτι τὴν σημειουμένην κίνησιν ἤδη μεταξὺ συναδέλφων, ὅπως ἡ Βουλὴ λάβη τὴν τοιαύτην ἢ τοιαύτην θέσιν, ἔναντι τῶν ἐκλογῶν, προκαλουμένων ἀσφαλῶς ἐξ ἀγαθῶν ἐλατηρίων, θὰ ἤθελον νὰ εἶχε κάμει ἡ Βουλὴ εἰς τόσας καὶ τόσας περιπτώσεις, κατὰ τὰς ὁποίας ἐδόθη ἡ εὐκαιρία νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι προτάσσει τῆς κομματικῆς πειθαρχίας τὸ Δημόσιον συμφέρον. Δυστυχῶς ὑπέκυψεν εἰς τὴν κομματικὴν πειθαρχίαν, ἀντὶ νὰ διδάξῃ εἰς τοὺς ἀρχηγούς, ὅτι πειθαρχίας δικαιοῦται τὸ Ἔθνος καὶ δύναται νὰ ἀξιοῖ ἡ Πατρὶς καὶ ὄχι τὸ Κόμμα πρὸς ἐξυπηρέτησιν πολιτικῶν συμφερόντων. Ἡ διοίκησις συνεπῶς καὶ τὸ διοικητικὸν πρόβλημα δι’ ἡμᾶς ἀποτελεῖ καὶ τὸν ἀκρογωνιαῖον λίθον ἐπὶ τῆς ἀναστηλώσεως τῆς ὁποίας θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ οἰκοδομηθῇ ἡ ζωὴ τῆς ὑπαίθρου. Ἐὰν συνεπῶς δέν θέλωμεν νὰ αὐταπατώμεθα, ἂς θέσωμεν πρὸ πάσης ἄλλης μερίμνης ἢ ἀνησυχίας, τὸ θέμα ἀναστήλωσις διοικήσεως, ὀργανώσεως, περιφερείας καὶ ἀποκαταστάσεως τοῦ ὑπαλλήλου εἰς τὸν ρόλον τοῦ λειτουργοῦ. Ἀλλ’ ἤδη φερόμεθα ἀπὸ τὸν ἐκλογικὸν νόμον πρὸς τὴν λαϊκὴν ἐτυμηγορίαν. Ἄς ἐλπίσωμεν, ὅτι εἰς τὸ μέλλον θὰ ἐπικρατήσῃ ὁ ὀρθὸς λόγος καὶ ἡ θετικὴ ἀντίληψις μὲ πλαίσιον τὸ Ἐθνικὸν συμφέρον καὶ ὄχι κομματικοὺς ἐκτραχηλισμούς. Διότι ἂν ἀποκαταστήσωμεν τὴν διοίκησιν, τὸ δὲ θέμα τῆς ἀποκεντρώσεως, γνωρίσῃ θετικὴν λύσιν, θὰ δυνάμεθα ἀκινδύνως νὰ φέρωμεν τὰ προβλήματα τῆς ἐπαρχίας πρὸς συζήτησιν καὶ θὰ ἔχουν τότε αἱ Κυβερνήσεις τὴν δυνατότητα νὰ λαμβάνουν θέσιν καὶ νὰ δύνανται νὰ ἐξέλθουν ἀπὸ τὸ ἀδιέξοδον, εἰς τὸ ὁποῖον ὀφείλει, νὰ ὁμολογήσῃ καὶ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις καὶ αἱ προηγηθεῖσαι τῆς παρούσης, ὅτι εὑρίσκονται ἀπέναντι τῶν μοχθούντων ἀγροτῶν καὶ τῶν προβλημάτων τῶν πληθυσμῶν αὐτῶν. (Χειροκροτήματα ἐξ ὅλης τῆς αἰθούσης).

§87Φ. ΖΑΪΜΗΣ (Ὑπουργὸς Προνοίας). Κύριοι Συνάδελφοι, παρηκολούθησα ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς τὴν ἐπερώτησιν καὶ παρηκολούθησα ἰδιαιτέρως τὰ θέματα, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν τοὺς τρεῖς τομεῖς, τῶν ὁποίων ἐγὼ προΐσταμαι. Θὰ ἀπαντήσω διὰ μακρῶν, ἀφοῦ ἀκούσω καὶ τοὺς ὑπολοίπους ἀγορητάς, καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι ἡ Βουλή, τοὐλάχιστον διὰ τὸ ἔργον τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναλάβω τὴν εὐθύνην τῶν ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως μέχρι τοῦ 1950 κυβερνήσεων, νομίζω ὅτι θὰ εἶναι ἀπολύτως ἱκανοποιημένη ἀπὸ τὸ συντελεσθὲν ἔργον. Συγκεκριμένως, ἐὰν ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα, ἀνῆλθον διὰ νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς: συνάδελφος, διακόπτων τὸν ἀγορεύοντα, ἐδήλωσεν ὅτι ὑπάρχουν Νομοί, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον πολλὰς χιλιάδας σωλήνων καὶ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔλαβον. Εἰς τοῦτο δὲν πταίει ἡ Κεντρικὴ Ἐπιτροπὴ σωλήνων, ἀλλά, πταίει ἡ βραδύτης τῶν νομαρχιακῶν συμβουλίων καὶ τῶν νομαρχῶν ἐνίων Νομῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔσπευσαν νὰ ἀποστείλουν ἐγκαίρως τὰς μελέτας των. Τὰ 500 μ. σωλήνων, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀκόμη εἰς τὰς ἀποθήκας καὶ δὲν προωθήθησαν, εἶναι ὅλοι διανεμημένοι καὶ εἶναι διανεμημένοι βάσει τῶν ἀποσταλεισῶν, ἀπὸ τὰ νομαρχιακὰ Συμβούλια, μελετῶν καὶ βάσει τῶν ἀναγκῶν. Δὲν ἐγένετο ἀπὸ τὸ Κεντρικὸν Συμβούλιον οὐδεμία ἀπολύτως πρότασις. Ἐπιφυλάσσομαι δέ, διὰ νὰ μὴ ὑπάρξῃ καὶ ἡ ἐλαχίστη ἀμφιβολία, ὅταν θὰ ἀπαντήσω, νὰ σᾶς φέρω καὶ τοὺς ἀριθμοὺς μὲ τὰς χρονολογίας τῆς ὑποβολῆς τῶν αἰτήσεων ἐκ μέρους τῶν νομαρχιακῶν Συμβουλίων καὶ τὰς ληφθείσας ἀποφάσεις. Ταῦτα, διὰ νὰ μὴ δημιουργηθῇ καὶ παρ’ ὑμῶν ἡ ἐντύπωσις ὅτι γίνονται διακρίσεις κατὰ Νομόν.

§88Σ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Δὲν γίνεται νέα παραγγελία διὰ τὸ νέον ἔτος;

§89Φ. ΖΑΪΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Δὲν ἔγινε διότι τὸ πλάνον τοῦ Μάρσαλ, δὲν ἔχει ἀκόμη διατυπωθῆ. Ἀφοῦ διατυπωθῇ θὰ κατανεμηθοῦν κατὰ πρῶτον αἱ δραχμαὶ καὶ ἀκολούθως τὰ δολλάρια. Μεθ’ ὃ θὰ γίνῃ ἡ νέα παραγγελία. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν γνωρίζομεν πόσα δολλάρια θὰ διατεθοῦν διὰ τὴν παραγγελίαν σωλήνων. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῶν ἰατρῶν, εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, ἐπειδὴ δημιουργοῦνται ἐντυπώσεις, θὰ ἤθελον νὰ εἴπω τὰ ἑξῆς: Ὅταν ἀνέλαβον πρὸ 3 μηνῶν καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τὸ τέως Ὑγιεινῆς, ὡς προϊστάμενος ὑγιεινῆς, εὗρον διωρισμένους 69 ὑγειονομολόγους ἐπὶ κενῶν θέσεων 68, δηλαδὴ ἐπὶ συνόλου 132 θέσεων ὑγειονομολόγων τὸ ἥμισυ καὶ μόνον ἦσαν πεπληρωμέναι.

§90Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ. Δὲν ὡμίλησα περὶ ὑγειονομολόγων. Ὡμίλησα περὶ ἰατρῶν ὑπαίθρου.

§91Φ. ΖΑΪΜΗΣ (Ὑπουργὸς Προνοίας). Ἐγὼ ὁμιλῶ περὶ ὑγειονομολόγων καὶ ἀκολούθως, ἐὰν θέλετε, περὶ ἰατρῶν ὑπαίθρου. Οἱ ὑγειονομολόγοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι οἱ ἐπιφορτισμένοι διὰ τὸν προγραμματισμὸν καὶ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ προγράμματος ὑγιεινῆς καὶ γενικῶς οἱ ἐπιφορτισμένοι, διὰ τὴν παρακολούθησιν τῆς δημοσίας καὶ κοινωνικῆς ὑγείας, ἦσαν ἀκριβεῖς οἱ ἡμίσεις ἀπό τι ἦσαν ἀναγκαῖον. Ἀπετάθην πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, τὸ ὁποῖον ὑπεσχέθη ὅτι διὰ τὸ νέον ἔτος θὰ διαθέσῃ πιστώσεις, διὰ νὰ αὐξήσῃ οὐσιωδῶς τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑγειονομολόγων. Ἐν τούτοις, ὀφείλω νὰ κάμω καὶ τὴν ἀκόλουθον δήλωσιν, διὰ νὰ μὴ νομίζετε ὅτι οἱ ἰατροὶ αὐτοὶ ἔχουν συγκεντρωθῆ ὅλοι εἰς τὸ κέντρον, ὅτι ἐπὶ ἰατρῶν ὑγειονομολόγων, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν καὶ τὸ σύνολον σχεδὸν τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Ὑπουργείου, ἦσαν 28 εἰς τὸ κέντρον, δηλαδὴ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Διέταξα τοὺς 10 καὶ 3 νὰ ἀναχωρήσουν καὶ συνεπῶς εὑρισκόμεθα σήμερον μὲ 15 ὑγειονομολόγους εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἐπὶ συνόλου διευθύνσεων καὶ ὑπηρεσιῶν, ὅπως γνωρίζετε 14. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῶν ἰατρῶν, εἶναι ἓν ζήτημα χωριστόν, διότι ἀφορᾷ τὰ κέντρα ὑγείας, τὰ ὁποῖα ἔχουν φθάσει εἰς τοιοῦτον σημεῖον δαπάνης, ὥστε θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ λειτουργήσουν ἐὰν καὶ ἐφ’ ὅσον αἱ πιστώσεις διατηρηθοῦν αἱ αὐταὶ κατὰ τὸ τρέχον ἔτος. Εὐτυχῶς, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐδήλωσεν ὅτι καὶ δι’ αὐτὸ θὰ προνοήσῃ, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν ἀντὶ νὰ ἐλαττώσωμεν τὰ διάφορα κέντρα ὑγείας νὰ τὰ αὐξήσωμεν. Ἐπίσης θὰ ἤθελον νὰ δηλώσω τὸ ἑξῆς, ὡς πρὸς τοὺς κοινοτικοὺς ἰατρούς. Νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ γνωρίζει ἤδη ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐξέδωσεν Α. Ν. διὰ τοῦ ὁποίου δίδονται εἰς τὸν Ὑπουργὸν Ὑγιεινῆς δύο ὅπλα ὑπὲρ τῆς ἐπαρχίας: τὸ πρῶτον ὅπλον εἶναι ἡ ὑποχρέωσις τῶν ἰατρῶν τῶν νέων προτοῦ ὑπηρετήσουν εἰς τὸ κέντρον νὰ παραμείνουν ἐπὶ 3 ἔτη εἰς τὴν ἐπαρχίαν καὶ δεύτερον ὅπλον, τὸ ὁποῖον ἐδόθη...

§92Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Δηλαδὴ θὰ μάθουν στοῦ κασιδιάρη τὸ κεφάλι.

§93Φ. ΖΑΪΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Δὲν ἔχετε ἀναγνώσει τὸν Α.Ν. Διότι θὰ ἐβλέπατε, ὅτι διὰ τοὺς θέλοντας νὰ εἰδικευθοῦν ἐπὶ εἰδικότητος, αὐτοὶ δικαιοῦνται νὰ παραμείνουν εἰς τὰς Ἀθήνας νὰ περαιώσουν τὸ ἔργον των καὶ κατόπιν νὰ μεταβοῦν εἰς τὴν ἐπαρχίαν. Ἀλλά, ὑπάρχει, κ. Συνάδελφοι καὶ ἄλλο ὅπλον, τὸ ὁποῖον ἐδόθη εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ὑγιεινῆς, νὰ θεωρήσῃ ὡς κεκορεσμένον τὸ ἐπάγγελμα εἰς ὡρισμένας πόλεις, ὥστε νὰ ἐξαναγκάσῃ τοὺς ἰατροὺς νὰ μεταβοῦν εἰς τὴν ὕπαιθρον. Αὐτὰ εἶναι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔπραξεν ὁ παρὼν Ὑπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς ἐντὸς τοῦ 3μήνου. Καὶ νομίζω, ὅτι εἶναι ἀπολύτως ἱκανοποιητικά, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ἀπὸ τῆς μιᾶς στιγμῆς εἰς τὴν ἄλλην νὰ ἀλλάξῃ ὁλόκληρον τὸ ἰατρικὸν πρόγραμμα τῆς χώρας. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ τὸν κ. Βουδούρην ἐπειδὴ ἀνέφερε κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἀγορεύσεώς του ὅτι ἐσιώπησα ἐν σχέσει μὲ τὰς Ἀγροτικὰς ἀσφαλίσεις θὰ ἔχῃ μίαν εὐχάριστον ἔκπληξιν, ὅταν ἀπαντήσω εἰς ὅλους τοὺς ἀγορητάς, νὰ γνωρίσω τὸ πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον ἔχω παρασκευάσει, χωρὶς νὰ δημοσιεύσω τί ἔκαμα, διότι θέλω, ὡς συνήθως τὰ ἔργα μου νὰ ὁμιλοῦν διὰ τὸ πρόγραμμά μου εἰς τὰς ἐνεργείας μου καὶ ὄχι αἱ δηλώσεις καὶ ὑποσχέσεις.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§95ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ., μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως, νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 10.15′ μ.μ.)