1951.03.29

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 67η

Πέμπτη 29 Μαρτίου 1951

Προεδρία κ. Δ. Β. ΓΟΝΤΙΚΑ

(Ὥρα 6.45′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Γεροκωστόπουλος ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν).

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν κάτωθι ἐπιστολήν. «Πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς Ἐνταῦθα. Κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς τῆς 12–12–1950 προκληθεὶς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως παρὰ τῶν βουλευτῶν, ἀνεγνώρισε καὶ ἐδήλωσεν ὅτι ὁ Α.Ν. 1323 «περὶ ἀκυρώσεως τῶν ἀγοραπωλησιῶν κατοχῆς» εἶναι κοινωνικοῦ περιεχομένου καὶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ φέρῃ τοῦτον πρὸς κύρωσιν καὶ τροποποίησιν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν. Δυστυχῶς ὅμως μέχρι σήμερον ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐπραγματοποίησε τὴν ρητὴν διὰ τοῦ στόματος τοῦ Προέδρου αὐτῆς, δήλωσίν της. Ἐπειδὴ ὁ ἐν λόγῳ Ἀναγκ. Νόμος τυγχάνει πράγματι σπουδαιοτάτης κοινωνικῆς, πολιτικῆς καὶ νομικῆς σημασίας καὶ ἐπειδὴ ἔχει δημιουργήσει πολλὰς ἀδικίας εἰς πτωχοὺς βιοπαλαιστάς, ἀναπήρους, θύματα, χήρας, ὀρφανά, ὑπαλλήλους κλπ., παρακαλοῦμεν ὅπως ἀναγνωσθῇ ἡ παροῦσα δήλωσίς μας, δι’ ὑμῶν κ. Πρόεδρε, πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν καὶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ δηλωθῇ ἐὰν καὶ πότε ἡ Κυβέρνησις θὰ καταθέσῃ πρὸς ἐπικύρωσιν καὶ τροποποίησιν τὸν ἐν λόγῳ Ἀναγκ. Νόμον, ἅμα δέ, δηλώσῃ τὰς περὶ τοῦ νόμου τούτου ὁριστικὰς ἀντιλήψεις της, διὰ νὰ παύσουν νὰ ἀγωνιοῦν οἱ ἐνδιαφερόμενοι καὶ τεθῇ τέρμα εἰς τὸ σοβαρώτατον τοῦτο κοινωνικὸν πρόβλημα, ὅπερ ἀπασχολεῖ μέγα μέρος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ἐκ τῆς προκειμένης ἀδικαιολογήτου ἀβεβαιότητος. Οἱ Βουλευταὶ Πραξιτέλης Μουτζουρίδης, Λ. Βρεττάκος, Δ. Λαντζούνης, Κ. Παπακωνσταντίνου, Α. Δημάκης, Ε. Μ. Παπαδόγιαννης, Χ. Καραπιπέρης, Δ. Παπασπύρου, Ι. Λύρας, Ι. Μαρινάκος, Γ. Στρᾶτος, Κ. Καλαμαρᾶς, Δ. Μπαρμπαλιᾶς, Ι. Χαβούτης, Ν. Κουπαροῦσος. Ι. Μιχαὴλ, Γ. Ι. Χατζησταυρῆς, Δ. Μπερδελῆς, Δ. Ἀλιπράντης, Γ. Γρηγορίου, Δ. Θεοχαρίδης, Κ. Ἀποσκίτης. Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Μπερτσεκᾶς αἰτεῖται 20ήμερον ἀπουσίας ἄδειαν προκειμένου ν’ ἀναχωρήσῃ διὰ τὸ ἐξωτερικόν.

§4ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, ἐγκρίνεται.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρέσχε τὴν ἔγκρισίν της διὰ τὴν χορήγησιν ἀδείας εἰς τὸν βουλευτὴν κ. Π. Μπερτσεκᾶν. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Δερδεμέζης, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφοράς, κλπ.

§6Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Αὐτοκινητισταὶ Νομοῦ Καβάλλας, διαμαρτύρονται ἐντόνως διὰ μελετωμένην ἵδρυσιν Ε.Ο.Μ.Α. εἰς ἀντικατάστασιν τῆς διαλυθείσης Υ.Ε.Κ.Α. Ἡ Ἕνωσις Γεωργικῶν Συν)σμῶν Δράμας, ζητεῖ διατήρησιν Ὑπουργείου Β. Ἑλλάδος. Ἡ ἑνιαία ὁμοσπονδία τῶν ἀπὸ Ἀνατολικῆς Ρωμυλίας καὶ Βουλγαρίας Ἑλλήνων Θεσσαλονίκης, διαμαρτύρεται διὰ τὸν βάρβαρον καὶ πρωτοφανῆ εἰς τὴν ἱστορίαν διωγμὸν τὸν ὁποῖον ἐξαπέλυσαν οἱ Βούλγαροι κατὰ τῶν ἐν τῇ Ἀνατολικῇ Ρωμυλίᾳ καὶ Βουλγαρίᾳ Ἑλλήνων, τὰς περιουσίας τῶν ὁποίων ἐδήμευσαν κλπ. Ὁ Σύλλογος καταναλωτῶν καυσίμου ὕλης Λαρίσης, ζητεῖ ἀπαγόρευσιν ὑγρῶν καυσίμων ὑπὸ ἀρτοποιῶν. Ἀνάπηροι καὶ θύματα πολέμου Καστοριᾶς, διαμαρτύρονται διὰ μελετωμένην κατάργησιν τῶν ἄρθρων 10 καὶ 17 τοῦ νόμου 1324]49 κλπ. Ἡ Ἕνωσις Γεωργικῶν Συν)σμῶν Πύργου, διαμαρτύρεται διὰ μελετωμένην αὔξησιν τιμῆς χαλκοῦ καὶ θείου κατὰ 1000 δραχμὰς περίπου κατ’ ὀκᾶν. Ὁ Σύνδεσμος Ἐπιστημόνων Γυναικῶν Θεσ)νίκης, ζητεῖ ἄμεσον κύρωσιν τοῦ Α.Ν. περὶ ψήφου γυναικῶν. Ἡ Γεωργικὴ Ἕνωσις Γιαννιτσῶν, διαμαρτύρεται διὰ μελετωμένην ἀναστολὴν ἐξαγωγῆς βάμβακος. Ὁ Πρόεδρος τῆς Ἑνώσεως Ἀνθρακεμπόρων Χίου, διαμαρτύρεται διὰ μελετωμένην ἀναστολὴν ἀποφάσεως ἀπαγορευούσης τὴν χρῆσιν ἀκαθάρτου πετρελαίου. Ὁ βουλευτὴς Λακωνίας κ. Λ. Βρεττᾶκος, καταθέτει ἀναφορὰν αὐτοκινητιστῶν Λακωνίας, διαμαρτυρομένων διὰ μελετωμένην ἐπανασύστασιν ΥΕΚΑ. Ὁ Η. Παλανούδης, τμηματάρχης παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ, ζητεῖ ταχεῖαν ψήφισιν νέας ἑρμηνευτικῆς διατάξεως διὰ τὴν κατοχύρωσιν τοῦ δικαιώματος ἰδιοκατοικήσεως, τῶν πρὸ τοῦ πολέμου μετατεθέντων εἰς ἐπαρχίαν, δι’ ἐκτέλεσιν ὑπηρεσίας ὑπαλλήλων. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας κ. Γ. Σερπᾶνος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐμπορικοῦ καὶ Βιομηχανικοῦ Ἐπιμελητηρίου Αἰτ]νίας ζητούντων ὅπως ληφθοῦν, τὰ κάτωθι μέτρα προστασίας τοῦ πληγέντος, ἐκ τῆς οἰκονομικῆς κρίσεως ἐμπορίου, 1) αὔξησιν τῶν Τραπεζιτικῶν πιστώσεων κ.λ.π., 2) ἔγκρισιν τὸ δυνατὸν ταχύτερον παρὰ τῆς Νομισματικῆς Ἐπιτροπῆς δανείων, πρὸς τοὺς πληγέντας ἐμπόρους, ἐπαγγελματίας καὶ βιοτέχνας καὶ 3) νὰ παρασχεθῇ διὰ Νομοθετικοῦ μέτρου, εὐχέρεια εἰς τοὺς ὀφειλέτας νὰ ἐξοφλήσουν τὰ χρέη των εἰς 6 ἰσοπόσους μηνιαίας δόσεις. Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς καὶ Νήσων κ. Δημήτριος Ἀλιπράντης, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν ἀναξιοπαθούντων συνταξιούχων τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἐμπορικοῦ Ναυτικοῦ, διεκτραγωδούντων τὴν ἀθλίαν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἔχουν περιέλθει ἐκ τῆς γλισχρότητος τῶν χορηγουμένων αὐτοῖς συντάξεων, αἵτινες ἔχουν φθάσει εἰς τὴν κατωτάτην βαθμίδα ὅλων τῶν οἱασδήποτε προελεύσεως Ἑλλήνων συνταξιούχων καὶ ζητούντων τὴν ἄμεσον λῆψιν τῶν ἐπιβαλλομένων μέτρων, ἵνα δυνηθῇ τὸ ΝΑΤ ἀναδιοργανούμενον καὶ ἐλεγχόμενον νὰ φανῇ ἀντάξιον τοῦ προορισμοῦ του. Διότι μετὰ τὴν συνταξιοδότησιν χιλιάδων, μὴ δικαιούχων, ἀνατρέπεται ἡ οἰκονομικὴ δυνατότης τοῦ Ταμείου, νὰ συνταξιοδοτῇ ἐπαρκῶς καὶ ἀνθρωπίνως τοὺς πραγματικοὺς ἐργάτας τῆς θαλάσσης, τοὺς ἀναλώσαντας ὁλόκληρον τὸν βίον των, εἰς τὴν σκληρὰν ναυτικὴν βιοπάλην. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Π. Πέννας, καταθέτει ἀναφορὰν ἐπιτροπῆς κατόχων ἀνταλλαξίμων κτημάτων Σερρῶν, ἀκτημόνων κατοίκων Σερρῶν, ζητούσης ἀνέγερσιν λαϊκῶν κατοικιῶν πρὸς στέγασίν των. Ὁ βουλευτὴς Αἰτ]νίας κ. Γ. Σερπᾶνος, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν ἐργολάβων ἐπαναπατριζομένων ἀνταρτοπλήκτων Εὐρυτανίας καὶ Βάλτου, διαμαρτυρομένων διὰ καθυστέρησιν πληρωμῆς, δι’ ἐργασίας ἐκτελεσθείσας πρὸ ἔτους καὶ ἤδη συνεχιζομένας. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλ)νίας κ. Γ. Σερπᾶνος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου Ἀγρινίου, ζητοῦντος ὅπως ἀνασταλῇ ἐπὶ ἑξάμηνον ἡ ἐκτέλεσις ληξιπροθέσμων γραμματίων, ἄλλως παραταθῇ ἡ λῆξις αὐτῶν ἐπὶ ἑξάμηνον, μετατρεπομένων εἰς μεσοπρόθεσμα μὲ ὑποχρέωσιν ἐξοφλήσεως, εἰς 6 ἰσοπόσους μηνιαίας δόσεις, καθ’ ὅσον ἡ οἰκονομική των κατάστασις, κατέστη προβληματική. Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Σερπᾶνος καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου ἀναπήρων Θερμοῦ Ἀγρινίου, διαμαρτυρομένου, διὰ μελετωμένην κατάργησιν εὐεργετικῶν διατάξεων τοῦ Νόμου 1487]50 «περὶ πωλήσεως σιγαρέττων κλπ.». Ὁ βουλευτὴς Ρεθύμνης κ. Ι. Προκοπάκης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου Πολυτέκνων Νομοῦ Ρεθύμνης, διαμαρτυρομένων κατὰ τοῦ Α. Ν. 1556]50 ὡς πρὸς τὴν μαθητικὴν εἰσφοράν. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Π. Πέννας, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Ἑλένης Νάκου, Ἄννας Πενερτζῆ, Βασιλικῆς Παναγιωτίδου, Μαρίας Μυλωνᾶ, Μαρίας Νάνου κ. ἄ. κατοίκων Ἄνω Πορροΐων διαμαρτυρομένων, διὰ τὴν ἀπὸ τριμήνου μὴ χορήγησιν ἀλεύρου καὶ ζητουσῶν, ἄμεσον ἀποστολήν, κλπ. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Π. Πέννας, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν ἀστῶν προσφύγων τῆς πόλεως Σερρῶν, ζητούντων ἄμεσον χορήγησιν ὁριστικῶν τίτλων ἰδιοκτησίας, τῶν ὧν κατέχουσιν οἰκημάτων. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Ν. Βέης καταθέτει ἀναφορὰν 43 φυματικῶν πολιτικῶν ἐξορίστων νοσηλευομένων ἐν τῷ Σανατορίῳ «Σωτηρία» ζητούντων χορήγησιν κλινῶν, ἐξεύρεσιν χώρου πρὸς ἀραίωσίν των, τοποθέτησιν τῶν κατεστραμμένων ὑαλοπινάκων τῶν θαλάμων, χορήγησιν στρεπτομυκίνης κλπ. Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς καὶ Νήσων κ. Π. Κάντζιας, καταθέτει ἀναφορὰν ἀναπήρων πολέμου Πειραιῶς, ζητούντων ἄμεσον οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν ἐξ 20.000.000.000 δραχμῶν τοῦ Ταμείου ἀρωγῆς ἀναπήρων καὶ θυμάτων πολέμου, πρὸς ἀνακούφισίν των. Ὁ βουλευτὴς Λακωνίας κ. Λ. Βρεττάκος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ συμμοριοπλήκτου ἐπαγγελματίου Δωρίδος Δ. Τσέλη, ζητοῦντος προστατευτικὴν διάταξιν εἰς τὸ καταστατικὸν τοῦ ΤΕΒΕ, δι’ ἀνταρτοπλήκτους ἐπαγγελματίας. Ὁ βουλευτὴς Κερκύρας κ. Γ. Λύχνος, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Ἐργατῶν Τυπογράφων Κερκύρας, διαμαρτυρομένης διὰ τὰς γενομένας δηλώσεις τοῦ Ὑφυπουργοῦ κ. Ε. Κοθρῆ, καθ’ ἣν θὰ προβῇ εἰς τὴν διακοπὴν τῆς ἐκδόσεως ἐφημερίδων καὶ περιοδικῶν, εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν, οἱ ἐκδόται δὲν συμμορφωθοῦν πρὸς τὰς ὁδηγίας του, διὰ τὸ ζήτημα τοῦ δημοσιογραφικοῦ χάρτου. Ἡ Ἕνωσις Συν]σμῶν Γιαννιτσῶν, ζητεῖ ἄμεσον ἐξαγωγὴν τῆς πλεοναζούσης ποσότητος τῶν 6.000 τόννων, ἐκκοκισμένου βάμβακος. Παντοπῶλαι Ἀθηνῶν, διαμαρτύρονται διὰ διατίμησιν τιμῆς λιανικῆς πωλήσεως ὀρύζης, εἰς 12.400 δραχμάς. Ὁ Πρόεδρος τοῦ Συν]σμοῦ Ἀμπελοκτημόνων Τυρνάβου, ζητεῖ ὅπως ἐπιτραπῇ, ἡ ἐλευθέρα μεταφορὰ καὶ πώλησις τοῦ στεμφυλοπνεύματος καθ’ ὅλον τὸ ἔτος, εἰς τόπους καταναλώσεως, οὓς ὁρίζει ὁ ἤδη ὑφιστάμενος νόμος. Ὁ κ. Ν. Μπακόπουλος (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ παραχωρήσεως δωρεὰν πρὸς τὸ Ι.Κ.Α., τοῦ οἰκοπέδου ἐφ’ οὗ εὕρηται ἀνηγειρμένον τὸ Δημοτικὸν Νοσοκομεῖον Καβάλλας «ὁ Εὐαγγελισμὸς» ὡς καὶ τοῦ λοιποῦ χώρου τούτου καὶ καταργήσεως τοῦ νομικοῦ προσώπου, τοῦ ὡς ἄνω Δημοτικοῦ Ἀγαθοεργοῦ Ἱδρύματος». Ὁ κ. Ε. Μαλαμίδας (Ὑπουργὸς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 843 ἀπὸ 1 Σεπτεμβρίου 1950 πράξεως, τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, δι’ ἧς συμπληροῦνται αἱ περὶ Ναυτικοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου, κείμεναι διατάξεις». Ὁ κ. Γ. Μπακατσέλος (Ὑπουργὸς Ἐργασίας) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ συστάσεως Ἐπιτροπῆς πρὸς ἐκπόνησιν σχεδίου Κώδικος Ἐργασίας καὶ Εἰσαγωγικοῦ τούτου Νόμου». Οἱ κ. κ. Σ. Βενιζέλος (Πρόεδρος Κυβερνήσεως) καὶ Γ. Παπανδρέου (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ) καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐξουσιοδοτήσεως πρὸς ὑπογραφὴν συμβάσεως περὶ ἀξιοποιήσεως τῶν λιγνιτῶν Πτολεμαΐδος». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Μ. Βολουδάκης, Ε. Παπαδόγιαννης. Γ. Βασιλειάδης, Μ. Στεφανίδης, Ι. Χατζησταυρῆς κ. ἄ. καταθέτουσι πρότασιν νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 61 τοῦ Α.Ν. 888)49 «περὶ καθορισμοῦ ὅπλων καὶ σωμάτων στρατοῦ ξηρᾶς». Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀναστολῆς τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 10, παράγραφος 4 τοῦ Κ.Ν. 4952)1931». Ἡ ἐπὶ τῆς Κοινωνικῆς Προνοίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, καταθέτει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν σχεδίων νόμων 1) «περὶ κυρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1519)50 Α.Ν. «περὶ ὑπαγωγῆς τῶν Ὑγειονομικῶν σταθμῶν τῆς Ἑλληνικῆς Πολεμικῆς Περιθάλψεως εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Ὑπουργείου Ὑγιεινῆς», 2) «περὶ κυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 5]3–1–51 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου», 3) «περὶ ἐγκρίσεως δαπανῶν τινῶν πραγματοποιηθεισῶν κατὰ τὰ οἰκονομικὰ ἔτη 1944–45, (βʹ περίοδος) 1945–46, 1946–47 καὶ 1947–48 ἁρμοδιότητος Ὑπουργείου Ὑγιεινῆς καὶ τῆς ἐγγραφῆς τῶν διὰ τὴν πληρωμὴν αὐτῶν ἀπαιτουμένων πιστώσεων ἐν τῷ εἰδικῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τούτου τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους 1948–49» καὶ 4) «περὶ ἐγκρίσεως δαπανῶν τινῶν πραγματοποιηθεισῶν κατὰ τὰ οἰκονομικὰ ἔτη 1944–45, (βʹ περιόδου), 1945 –46, 1946–47, 1947–48 καὶ 1948–49 ἁρμοδιότητος Ὑπουργείου Ὑγιεινῆς καὶ τῆς ἐγγραφῆς τῶν διὰ τὴν πληρωμὴν αὐτῶν ἀπαιτουμένων πιστώσεων, ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τούτου, τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους 1949–50». Ἡ ἐπὶ τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ Ναυτικῆς Ἐργασίας». Ἡ ἐπὶ τῶν Συγκοινωνιῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, καταθέτει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν σχεδίων νόμων 1) «περὶ κυρώσεως προσθέτου συμφωνίας εἰς τὴν μεταξὺ τοῦ Ὀργανισμοῦ Ἡνωμένων Ἐθνῶν καὶ τῆς Παγκοσμίου Ταχυδρομικῆς Ἑνώσεως συμφωνίας», 2) «περὶ κυρώσεως πράξεων τῆς Εὐρωπαϊκῆς διασκέψεως τῆς Κινητῆς Ραδιοναυτικῆς Ὑπηρεσίας», 3) «περὶ συμπληρώσεως τῆς περὶ αὐτοκινήτων νομοθεσίας» καὶ 4) «περὶ προσλήψεως ἐκτάκτου προσωπικοῦ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Συγκοινωνιῶν». Ἡ ἐπὶ τῆς Ἐργασίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων τοῦ Α.Ν. 28)44 ὡς αὐθεντικῶς ἡρμηνεύθη διὰ τοῦ ἄρθρου μόνου τοῦ

Α.Ν. 866)46».

Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. Φουντουλάκης, Λ. Σπαῆς καὶ Μ. Βολουδάκης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1343 Α.Ν. «περὶ ρυθμίσεως ζητημάτων ἀφορώντων τὰς ἐπ’ ἀνδραγαθίᾳ προαγωγὰς Ἀξιωματικῶν τοῦ Στρατοῦ Ξηρᾶς». Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Σπηλιωτόπουλος, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τρόπου ἐκδόσεως ἀδειῶν κυκλοφορίας ἐπιβατικῶν αὐτοκινήτων, δημοσίας χρήσεως κλπ.». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Δ. Ἀλιπράντης, Γ. Γεώργας, Γ. Κοΐνης, Α. Μπικάκης, Ι. Σπηλιωτόπουλος, Α. Ἀγγελούσης καὶ Σ. Πολυζωγόπουλος, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσλήψεως ἐκτάκτου προσωπικοῦ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Συγκοινωνιῶν».

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Συνέχεια τῆς μόνης συζητήσεως ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου, τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐξουσιοδοτήσεως πρὸς ὑπογραφὴν συμβάσεως «περὶ ἀξιοποιήσεως τῶν λιγνιτῶν Πτολεμαΐδος». Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§8Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως–Ὑπ. Συντονισμοῦ). Κύριοι Βουλευταί, εἶχον τὴν πρόθεσιν νὰ λάβω τὸν λόγον, ἔπειτα ἀπὸ τὰς ὁμιλίας τῶν τεσσάρων εἰσηγητῶν. Ἐπειδὴ συμβαίνει νὰ ἀπουσιάζῃ ὁ κ. Ζίγδης, ἔπειτα ἀπὸ τὴν ὁμιλίαν, τοῦ ὁποίου θὰ ἐλάμβανον τὸν λόγον, ἀνέρχομαι εἰς τὸ βῆμα. Βεβαίως, μετὰ τὸ πέρας τῆς συζητήσεως, θὰ λάβω καὶ πάλιν τὸν λόγον. Ἀλλὰ θεωρῶ καθῆκον μου κατὰ τὴν ἔναρξιν τῆς συζητήσεως νὰ δώσω τὰ στοιχεῖα ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστήριξα τὸ σχέδιον νόμου, τὸ ὁποῖον ἔθεσα ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς, εἰς τρόπον ὥστε καὶ ἡ συζήτησις νὰ διεξαχθῇ ἐν γνώσει τῶν ἀπόψεων τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν πρόκειται, κ. βουλευταί, νὰ ἐξηγήσω εἰς τὴν Βουλήν, πόσον μέγα εἶναι τὸ ἔργον τῆς ἀξιοποιήσεως τῶν λιγνιτωρυχείων Πτολεμαΐδος. Ὅλοι οἱ συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον τὸν λόγον, ἀνέπτυξαν τὴν σημασίαν των. Καὶ δὲν ὑπάρχει κανείς, οὔτε ἐντός, οὔτε ἐκτὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ γνωρίζῃ καὶ νὰ μὴν εὔχεται, ὅπως τὸ μέγα τοῦτο ἔργον τῆς ἀνασυγκροτήσεως, συντελεσθῇ τὸ ταχύτερον. Τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον τίθεται ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, εἶναι ὁ τρόπος τῆς ἐκτελέσεως τοῦ ἔργου. Ὅλοι ἐπίσης εἶναι σύμφωνοι, ὅτι τὸ ἔργον πρέπει νὰ συντελεσθῇ εἰς τὸν ταχύτερον χρόνον καὶ μὲ τὸν καλλίτερον τρόπον. Τίθεται ἑπομένως, ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, τοῦτο μόνον τὸ ζήτημα. Διατὶ μέχρι τοῦδε καθυστέρησε καὶ δεύτερον, ποῖος, ὑπὸ τὰς ὑφισταμένας σήμερον συνθήκας, θὰ ἦτο ὁ καλύτερος δυνατὸς τρόπος διὰ τὴν πραγματοποίησιν τοῦ ἔργου. Ἡ Βουλή, γνωρίζει τὴν ἱστορίαν τῆς τεχνικῆς συμβάσεως, διότι οἱ εἰσηγηταὶ μὲ ἐπιμέλειαν καὶ μὲ πληρότητα καὶ μὲ καλὴν πίστιν, τὴν ὁποίαν ἐπίσης διεπίστωσα εἰς ὅλην τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ἀνέπτυξαν τὴν ἱστορίαν τῆς ἀρχικῆς συμβάσεως. Εἰς τὸ 1939 ὑπεγράφη ἡ σύμβασις Φίλη. Εἰς τὰ 1940 ἠκυρώθη ἡ σύμβασις Φίλη. Εἰς τὰ 1946 ἀνεβίωσεν ἡ σύμβασις Φίλη καὶ ἔκτοτε κατ’ ἔτος παρείχοντο ἀνανεώσεις. Καὶ εὑρέθην εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ, τὸν Νοέμβριον, κληρονόμος τοῦ προπατορικοῦ ἁμαρτήματος.

§9Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Δέχεσθε ἁμάρτημα;

§10Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως–Ὑπ. Συντονισμοῦ). Δέχομαι, ὅτι αἱ ἀνανεώσεις ἦσαν λάθος. Εἶναι ἡ γνώμη μου.

§11Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Οἱ ἁμαρτήσαντες πρέπει νὰ εἶναι ἄγνωστοι;

§12Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως–Ὑπ. Συντονισμοῦ). Ἀγαπητέ μου συνάδελφε, ἐὰν ἤμην δικαστής, εἰς τὸν ὁποῖον θὰ εἶχεν ἀνατεθῇ αὐτὴ ἡ ἁρμοδιότης, θά ἐξέδιδον ἀπόφασιν.

§13Α. ΖΑΚΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ποῖος τὴν ἐπανέφερεν εἰς ἰσχὺν τὸ 1946;

§14Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως–Ὑπ. Συντονισμοῦ). Ἡ Κυβέρνησις τοῦ 1946, ἕως τὸ 1949 εἶναι γνωστὴ καὶ εἰς ἡμᾶς καὶ εἰς ὅλους. Καὶ τώρα, κύριοι συνάδελφοι, εἰσέρχομαι εἰς τὰς ἡμέρας μας. Διὰ νὰ πραγματοποιηθῇ τὸ μέγα ἔργον τῆς ἀνασυγκροτήσεως, ὅπως εἶναι ἡ ἀξιοποίησις τῶν λιγνιτωρυχείων Πτολεμαΐδος, χρειάζεται χρηματοδότησις. Βάσις ἑπομένως, τῆς ἐκτελέσεως τοῦ ἔργου, εἶναι ἡ συμφωνία τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς, διὰ τὴν χρηματοδότησιν τοῦ ἔργου. Ὅταν, ἑπομένως, ἐξετάζομεν τὸν τρόπον τῆς ἐκτελέσεως, πρέπει νὰ ἀνατρέξωμεν εἰς τὴν διαπίστωσιν αὐτοῦ τοῦ γεγονότος, ποῖαι ἦσαν ἑκάστοτε αἱ ἀπόψεις τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς διὰ τὴν χρηματοδότησιν τοῦ ἔργου. Ἀποτελεῖ μίαν θεμελιώδη παρανόησιν τοῦ θέματος ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ τὸ ἐξετάσωμεν καθ’ ἑαυτό. Αὐτὴ ἡ ἐξέτασις θὰ ἦτο ἐνδεδειγμένη, ἐὰν τὸ ἔργον ἐπρόκειτο νὰ χρηματοδοτηθῇ ἀπὸ ἰδικά μας μέσα. Ἐφ’ ὅσον ὅμως ἔχομεν δεδομένον, ὅτι θὰ χρηματοδοτηθῇ ἀπὸ κεφάλαια τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς, εἶναι προφανές, ὅτι πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν ἑκάστοτε, ποία ἦτο ἡ γνώμη τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἐξαρτᾶται ἡ χρηματοδότησις καί, ἑπομένως, ἡ πραγματοποίησις τοῦ ἔργου. Ἡ ἄποψις εἶναι στοιχειώδης καὶ ἐπικαλοῦμαι ἐπ’ αὐτῆς τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς. Ὅταν ἀνέλαβον τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ Συντονισμοῦ εὗρον, μίαν ἀπόφασιν τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου, ἡ ὁποία ἀπεφαίνετο, ὅτι ἡ σύμβασις εἶναι ἔγκυρος μέχρι 31 Δεκεμβρίου 1950. Ἀλλὰ δὲν εὗρον μόνον αὐτὴν τὴν νομικὴν γνώμην. Εὗρον ἐπίσης μίαν δεδηλωμένην γνώμην τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς, ὅτι δὲν εἶναι διατεθειμένη νὰ χρηματοδοτῇ «ἐπίδικα» θέματα. Ἐὰν ἐπρόκειτο, ἑπομένως, νὰ ἐπακολουθήσῃ καθ’ οἱονδήποτε τρόπον δικαστικὸς ἀγών, δὲν θὰ ἐχρηματοδοτεῖτο τὸ ἔργον. Ἑπομένως, θὰ ἐματαιοῦτο κατὰ τὸ στάδιον τῆς ἐπιδικίας. Καὶ τώρα τίθεται τὸ ἐρώτημα: Αὐτὴ ἡ ἄποψις τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς ἦτο προφορικὴ ἢ ἦτο ὑπεύθυνος ἔγγραφος; Κύριοι συνάδελφοι, τὸ ἐρώτημα εἶναι κρίσιμον, διότι, ἐὰν ἦτο μόνον προφορική, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ λεχθῇ ὅτι ἦτο πρόχειρος, ὅτι ἔπειτα ἀπὸ ὀλίγην προσπάθειαν θὰ ἦτο δυνατὴ ὑπαναχώρησις. Ἐν τούτοις ἡ γνώμη αὐτὴ τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς ὑπῆρξεν ἐπίσημος, ὑπεύθυνος, ἐνυπόγραφος. Εἰς τὰς ἡμέρας τοῦ κ. Προέδρου τῆς ΕΠΕΚ ὡς Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ ὁ ὑπαρχηγὸς— ἀναπληρωτὴς τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ἀποστολῆς, ἀπηύθυνε τὸ ἀκόλουθον ἔγγραφον: «3 Ἰουνίου 1950. Γνωρίζομεν, ὅτι αἱ ἐκχωρήσεις, αἱ ὁποῖαι ἀφοροῦν τὰ ἀποθέματα ταῦτα ἀνήκουν εἰς δύο διαφόρους ὁμάδας. Θὰ ἦτο λίαν ἐπιθυμητὴ ἡ ἐπίτευξις ἐξωδίκου συμβιβασμοῦ μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ τῶν δύο ἀναδόχων». Τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς ΕΠΕΚ διεδέχθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ ὁ σημερινὸς Ἀρχηγὸς τοῦ ΛΕΚ. Εὑρισκόμενος ἐνώπιον αὐτῆς τῆς πραγματικῆς καταστάσεως ἔκρινεν, ὅτι ὤφειλε νὰ προτάξῃ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου καί, ἐνδίδων εἰς τὴν ἄποψιν αὐτήν, ὑπέδειξεν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν του τὴν διατύπωσιν ἑνὸς σχεδίου «τριμεροῦς συμφωνίας», συμφωνίας, εἰς τὴν ὁποίαν συμβαλλόμενοι θὰ ἦσαν τὸ Κράτος, ἡ Ἀμερικανικὴ Ἀποστολὴ καὶ ὁ Φίλης. Ποῖαι ἦσαν αἱ βάσεις αὐτῆς τῆς τριμεροῦς συμφωνίας; Ὅτι ὁ Φίλης θὰ ἐκαλεῖτο, χωρὶς νὰ ἔχῃ ἐκπληρώσει οὐδεμίαν συμβατικήν του ὑποχρέωσιν, θὰ ἐκαλεῖτο νὰ ὑπογράψῃ καὶ τοῦ ἀνεγνωρίζετο τὸ δικαίωμα ὅτι ἐὰν τὸ Κράτος θὰ ἐπροχώρει μὲ χρήματα τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς εἰς τὴν πλήρη ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου, καὶ εἰς τὸν Φίλην ἀνεγνωρίζετο τὸ δικαίωμα ὅπως, ἐὰν ἐντὸς τῆς πρώτης τριετίας ἠδύνατο νὰ καταθέσῃ τὸ 30% τότε δὲν καθίσταται ἁπλῶς συμμέτοχος κατὰ 30%, ὅπως ἀνεγράφη εἰς μίαν ἀνάπτυξιν τῆς ὑποθέσεως ἐκτὸς αὐτῆς τῆς αἰθούσης, ἀλλὰ θὰ ἐξετόπιζε τὸ δημόσιον, θὰ ἐγίνετο εἰς ἀκέραιον κύριος τῆς ἐπιχειρήσεως καὶ θὰ ἐλάμβανε τὸ δάνειον τῶν 70% τοκοχρεωλυτικῶς πρὸς τὸ δημόσιον, τί ἑπομένως συνέβαινεν; Ἀνάδοχος, μὴ ἔχων ἐκπληρώσει οὐδεμίαν του ὑποχρέωσιν, ἐκαλεῖτο διὰ νὰ ἔχῃ, ὅλα τὰ πλεονεκτήματα ἐντὸς μιᾶς τριετίας καὶ κανένα κίνδυνον! Ἀπέναντι αὐτῆς τῆς προσπαθείας ἐκείνης τῆς κυβερνήσεως, εἶμαι πλήρης κατανοήσεως. Διότι ἐνώπιον τοῦ κινδύνου τῆς ματαιώσεως τοῦ ἔργου καὶ ἐφόσον διεπιστοῦτο ὅτι ἡ μόνη ὁδός, ἦτο ἡ ὁδὸς τῆς τριμεροῦς συμφωνίας, ὀρθότατα ἐπρόταξε τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου, ὑποστᾶσα τὴν ἀφόρητον αὐτὴν σύναψιν συμφωνίας μὲ ἀνάδοχον μὴ ἔχοντα ἐκπληρώσει οὐδεμίαν του ὑποχρέωσιν. Ἔπραξεν ὀρθῶς προτάξας τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου. Διότι, κ. συνάδελφοι, τὸ προέχον παντὸς ἄλλου, ὅπως καὶ χθὲς ἐτονίσθη ἀπὸ τοῦ βήματος ἐκ μέρους τῶν ἀξιοτίμων εἰσηγητῶν, ἦτο ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ἔργου. Θὰ πρέπει, βεβαίως, ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ἔργου νὰ συνδυασθῇ μὲ τοὺς καλλιτέρους δυνατοὺς ὅρους, ἀλλ’ εἰς πᾶσαν περίπτωσιν, πρῶτος σκοπὸς ὤφειλε νὰ εἶναι ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ἔργου. Εἰς τὴν πρότασιν αὐτήν, ὁ ἀνάδοχος Φίλης δὲν εἶχεν ἀναλάβει ἀκόμη καμμίαν συγκεκριμένην ὑποχρέωσιν. Ἐδήλωσεν, ὅτι ἦτο πρόθυμος νὰ συζητήσῃ τοὺς ὅρους. Καὶ τότε, τὴν 3ην Ν)βρίου, ἀνέλαβον ἐγὼ τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ καὶ εὑρέθην ἐνώπιον αὐτοῦ τοῦ σχεδίου τῆς τριμεροῦς συμφωνίας. Τὴν 6ην Ν)βρίου, ὀλίγας ἡμέρας, ἑπομένως, μετὰ τὴν ἀνάληψιν τοῦ Ὑπουργείου ἐκ μέρους μου, ὁ διακεκριμένος Διευθυντὴς τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς, ὁ κ. Κάλβετ, ἀπηύθυνεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ μακρότατον ὑπόμνημα ἐνυπόγραφον, τὸ ὁποῖον ἐκοινοποίησε καὶ εἰς τὴν Οὐάσιγκτων. Εἰς τὸ ὑπόμνημα τοῦτο ἀναγράφονται τὰ ἀκόλουθα: «Εἰς ἀναγνώρισιν τῶν δικαιωμάτων καὶ συμφερόντων τῆς ὁμάδος Φίλη, μετὰ ἀπὸ μακροχρόνιον προσπάθειάν των πρὸς προαγωγὴν τοῦ ἔργου τῆς Πτολεμαΐδος καὶ τῆς παραιτήσεως αὐτῆς ἀπὸ τὰ δικαιώματα τῆς ἐκχωρήσεως συμφώνως μὲ τὴν παροῦσαν πρότασιν...» διότι, ὅπως ἀναγράφεται καὶ εἰς τὸ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς εὑρισκόμενον σχέδιον νόμου, συνιστᾶται νὰ παραιτηθῇ τῆς παλαιᾶς συμβάσεως διὰ νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν νέαν: «Ἡ σύμβασις θὰ προβλέψῃ ὅπως ἡ ἐν λόγῳ ὁμὰς τύχῃ τοῦ προνομίου νὰ ἀποκτήσῃ πλήρη κυριότητα τοῦ ἔργου Πτολεμαΐδος καὶ νὰ λάβῃ ὡς καὶ νὰ διατηρήσῃ, ἐπὶ περίοδον 40 ἐτῶν τὴν ἐκχώρησιν τῆς περιοχῆς, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἔχουν νῦν τὸ δικαίωμα προτιμήσεως. Ἡ ὁμὰς Φίλη θέλει καταθέσει εἰς τὸν οἰκεῖον λογαριασμὸν Δ.Ο.Σ. Ἑλληνικὸν Δημόσιον 25%– 30% τῆς συνολικῶς ὑπολογισθείσης δαπάνης τοῦ ἔργου Πτολεμαΐδος, ἐντὸς δὲ προθεσμίας τριετοῦς ἀπὸ τῆς ὑπογραφῆς τῆς συμβάσεως. Ἡ κατάθεσις αὕτη θέλει θεωρηθῆ ὡς ἡ ἀπαιτουμένη ἐγγύησις διὰ τὴν παροχὴν δανείου καὶ κεφαλαίων τῆς Δ.Ο.Σ. εἰς τὸν αἰτοῦντα, θὰ παράσχῃ δὲ τὸ δικαίωμα εἰς τὴν ὁμάδα Φίλη νὰ λάβῃ τὸ ἔργον Πτολεμαΐδος ὡς χρηματοδοτούμενον ἐκ κεφαλαίων τῆς Δ.Ο.Σ. κατὰ τὴν κεκανονισμένην διαδικασίαν καὶ τὰ σχετικὰ κριτήρια. Ἅμα τῇ καταβολῇ τοῦ ἀπαιτουμένου ποσοστοῦ, ἡ οἰκεία Κρατικὴ Ὑπηρεσία ἢ Ἀρχὴ θὰ παύσῃ λειτουργοῦσα, αἱ δὲ ἁρμοδιότητες καὶ τὰ καθήκοντά της θὰ περιέλθουν εἰς τὴν ὁμάδα Φίλη». Ἐτίθετο ἑπομένως καὶ πάλιν ἐνώπιον τῆς Κυβερνήσεως τὸ ζήτημα: Ἡ διευθέτησις τοῦ ζητήματος Φίλη, ἀπετέλει προϋπόθεσιν χρηματοδοτήσεως καὶ ἑπομένως ἐκτελέσεως τοῦ ἔργου. Εἰς περίπτωσιν ἀντιδικίας ὅμως, ἡ χρηματοδότησις θὰ ἀνεβάλλετο μέχρις ἐκβάσεως τοῦ δικαστικοῦ ἀγῶνος. Καὶ εὑρισκόμεθα εἰς τὸ τέρμα τοῦ προτελευταίου ἔτους τοῦ σχεδίου Μάρσαλ. Πᾶσα ἑπομένως, χρονικὴ παράτασις, ὡδήγει πρὸς τὸ τέρμα τοῦ τετραετοῦς σχεδίου καὶ μετέβαλλε τὴν Πτολεμαΐδα εἰς χίμαιραν.

§15Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Ἀντίδρασις ἐναντίον αὐτῆς τῆς ἀπόψεως ὅτι ἡ ἐπιδικία ἔπρεπε νὰ σταματήσῃ, ἔγινε καμμία;

§16Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως–Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Κύριε συνάδελφε, ἔγινε καθημερινὴ ἐπίμονος συζήτησις καὶ τῶν συζητήσεων αὐτῶν ἔχουν τηρηθῆ πρακτικά. Ἀλλ’ ὑπῆρξεν ἔμμονος ἡ γνώμη πρῶτον, ὅτι ὅταν παρέχωνται εὐκαιρίαι πρέπει νὰ προτιμᾶται ἡ ἰδιωτικὴ ἐπιχείρησις. Καὶ δεύτερον, ὅτι ἐφ’ ὅσον κατεβλήθησαν προσπάθειαι ἐκ μέρους ἰδιώτου, καλὸν εἶναι νὰ ἐπέλθῃ μία διευθέτησις ἔστω καὶ ἂν ἐκ τῶν ὑστέρων κατατεθῇ τὸ 30% καὶ ὄχι ἐκ τῶν προτέρων. Αὐτὴ ἦτο ἐπίμονος, ὑπεύθυνος, ἐνυπόγραφος γνώμη. Καὶ αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ Ὑπουργείου, αἱ ὁποῖαι εὑρίσκοντο εἰς καθημερινὴν ἐπικοινωνίαν μὲ τὴν Ἀποστολὴν ἐπὶ τοῦ θέματος καὶ ὑπεστήριζον ἐπιμόνως τὴν ἄποψιν τῆς δημοσίας ἐπιχειρήσεως, ὑπέβαλον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τὴν 20ὴν Δεκεμβρίου ὑπόμνημα ἐπὶ τῶν πορισμάτων τῆς συνεργασίας των μὲ τοὺς ἁρμοδίους τῆς Ἀμερικανικῆς ἀποστολῆς· ὑπεγράφοντο: Πολίτης, Γεωργαντᾶς, Βεγλερῆς. Καὶ οἱ τρεῖς σήμερον δὲν εὑρίσκονται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ Συντονισμοῦ, ἔχουν ὑποβάλει τὰς παραιτήσεις, οἱ δύο, «τοῖς κείνων ρήμασι πειθόμενοι». Ἐὰν ἀναφέρω τὰ ὀνόματά των καὶ προσδιορίζω αὐτὸ τὸ γεγονός, εἴτε διὰ νὰ δώσω τὴν ἐξήγησιν, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ ὑπαλλήλων ἐξαιρέτων, κατὰ τὰ ἄλλα, οἱ ὁποῖοι ὑπεστήριζον πράγματι ἐξ ἰδίας πεποιθήσεως καὶ ὄχι μόνον ἐκ τῆς κατευθύνσεως, ἡ ὁποία ἐδίδετο ἐκ μέρους ἡμῶν, ὑπεστήριζον καὶ ἐξ ἰδίας πεποιθήσεως τὴν ἀνάγκην τῆς δημοσίας ἐπιχειρήσεως. Καὶ τὴν 20ὴν Δεκεμβρίου ὑποβάλλουν τὸ ἀκόλουθον ὑπόμνημα: «Πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ, διὰ τῶν προτάσεών των ἡ ΑΔΟΖ ἐπιθυμεῖ ὅπως μὴ ὑπάρχῃ οὐδεμία ἐπιδικία τῆς περιοχῆς Πτολεμαΐδος». Ἑπομένως καὶ τὴν 20ὴν Δεκεμβρίου ἐκδηλοῦται ὑπευθύνως καὶ πάλιν ἡ ἰδία γνώμη. Ἐὰν ἀναφέρω τὰς χρονολογίας 6 Νοεμβρίου, 20 Δεκεμβρίου, εἶναι διότι ἐπιθυμῶ νὰ δώσω καὶ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὴν ἀπάντησιν, τὴν ὁποίαν ἔδωσα εἰς ἐρωτήματα τῶν μελῶν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Ἐνόμιζεν ἡ Ἀμερικανικὴ Ἀποστολή, ὅτι καὶ μετὰ τὴν 31 Δεκεμβρίου, μέχρι τῆς ὁποίας τὸ Νομικὸν Συμβούλιον ἐθεώρει ἔγκυρον τὴν ἀνανέωσιν τῆς συμβάσεως, ἐνόμιζεν, ὅτι καὶ μετὰ τὴν 31 Δεκεμβρίου ἔπρεπε νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ ἀναγνώρισις καὶ ἡ συνεργασία τοῦ Φίλη. Πέραν αὐτῆς τῆς προφορικῆς μου βεβαιώσεως πρὸς τὴν Βουλήν, ἐπισημαίνω τὰς χρονολογίας, ἐκ τῶν ὁποίων αὐτομάτως συνάγεται, ὅτι αὐτὴ ἦτο ἡ γνώμη της. Διότι ἐὰν ἡ γνώμη τῆς Ἀποστολῆς ἦτο, ὅτι ἡ σύμβασις Φίλη λήγει ὁριστικῶς τὴν 31 Δεκεμβρίου καὶ ὅτι τὴν 1ην Ἰανουαρίου θὰ τὸν ἠγνόει, βεβαίως τὴν 6ην Νοεμβρίου ὁ κ. Κάλβερτ δὲν θὰ ἔκαμνεν αὐτὴν τὴν πρότασιν, ἡ πραγματοποίησις τῆς ὁποίας χρονικῶς, ἐν πάσῃ περιπτώσει, θὰ ἐνέπιπτε πέραν τοῦ Ἰανουαρίου. Διότι μέχρι τῆς ἐπιστροφῆς ἀπὸ τὴν Ἀμερικὴν τῶν Ἀμερικανικῶν ἀναδόχων καὶ κατὰ τὸ στάδιον τῆς διαπραγματεύσεως τῆς νέας συμβάσεως, θὰ ἀπῃτεῖτο πολὺ περισσότερος χρόνος ἀπὸ τὸ ὑπολειπόμενον δίμηνον. Ἡ ἀπάντησις εἶναι θεμελιώδης, διότι τὸ ἐρώτημα πράγματι εἶναι ἄξιον προσοχῆς καὶ ἐπιθυμῶ νὰ γίνω σαφὴς εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι καὶ πέραν τῆς 31 Δεκεμβρίου, ὅπως συνάγεται καὶ ἐκ τῶν χρονολογιῶν αὐτῶν καὶ ἐκ τῶν προφορικῶν συζητήσεων, διετηρεῖτο ἔμμονος ἡ γνώμη, ὅτι πρέπει νὰ ἔχῃ ἐπέλθει διευθέτησις μὲ τὸν ὅμιλον Φίλη, διὰ νὰ γίνῃ ἡ χρηματοδότησις τοῦ ἔργου.

§17Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ἡ γνώμη τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου ἦτο, ὅτι ὁ Φίλης μετὰ τὴν 31 Δεκεμβρίου ἦτο ἔκπτωτος.

§18Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως–Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Βεβαιότατα, τὸ ὁποῖον σημαίνει, ὅτι ἐὰν ἐνδιαφερώμεθα διὰ τὴν νομικὴν ἄποψιν, θὰ ἠδυνάμεθα νὰ εἴπωμεν τὴν 1ην Ἰανουαρίου: Κύριε Φίλη, εἶσθε ἔκπτωτος. Καὶ νὰ στραφῶμεν ἔπειτα πρὸς τὴν Ἀμερικανικὴν Ἀποστολὴν καὶ νὰ εἴπωμεν, ὁ κ. Φίλης εἶναι ἔκπτωτος, χρηματοδοτήσατε τὴν δημοσίαν ἐπιχείρησιν. Ἀλλὰ θὰ μᾶς ἔλεγον, ὅτι εἶχον εἴπει τὴν 20ὴν Δεκεμβρίου: Εὕρετε ἕνα τρόπον συνεννοήσεως, διότι ἐφ’ ὅσον ὁ Φίλης θὰ καταφύγῃ εἰς τὰ δικαστήρια ἀμφισβητῶν τὴν ἔκπτωσιν—καὶ εἶναι βέβαιον, ὅτι θὰ τὸ ἐπεχείρει—θὰ εἴχομεν τώρα, κύριε συνάδελφε ἐξ Ἀθηνῶν τὴν εὐχαρίστησιν ἑνὸς δικαστικοῦ ἀγῶνος, ἀλλὰ σύμβασις ἐκτελέσεως τοῦ ἔργου δὲν θὰ ὑπῆρχεν!... Αὐτὸ εἶναι τὸ πραγματικὸν γεγονὸς καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ ὁποῖον, εἰς τὴν συνείδησιν τῆς Κυβερνήσεως ἐβάρυνεν, ὅπως θὰ ἐβάρυνεν εἰς τὴν συνείδησιν πάσης Κυβερνήσεως ἐχούσης αἴσθησιν τῆς εὐθύνης της, καὶ γνωριζούσης, ὅτι τὸ μέγα ἔργον τῆς ἀνασυγκροτήσεως, ὅπως ἡ Πτολεμαΐς, ἔπρεπε νὰ προλάβῃ νὰ γίνῃ προτοῦ παρέλθῃ ἡ εὐκαιρία τοῦ σχεδίου Μάρσαλ, διότι ἔπειτα ἀπ’ αὐτὴν τὴν εὐκαιρίαν θὰ εἶναι ἀπραγματοποίητος.

§19Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζετε, ὅτι ἐὰν παρουσιαζώμεθα ἐνώπιον τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς μὲ καταφανῆ πλέον τὴν ἀπόφασιν τοῦ Νομικοῦ μας Συμβουλίου, ἡ Ἀποστολὴ θὰ ἐπροστάτευεν ἀκόμη τὸν ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος δὲν ἐφάνη συνεπής;

§20Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως–Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Θὰ σᾶς ἀπαντήσω ἀμέσως.

§21Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζετε, ὅτι ἡ Ἀμερικανικὴ Ἀποστολὴ θὰ ἐλάμβανε σοβαρῶς ὑπ’ ὄψιν ἐπιδικίαν στηριζομένην ἐπὶ μιᾶς αἰτήσεως τοῦ Φίλη; Ἐπὶ μιᾶς προσφυγῆς τοῦ Φίλη, ὁ ὁποῖος ἐπὶ 15 ἔτη ἀπεδείχθη ἀνίκανος καὶ ὁ ὁποῖος δὲν παρεῖχε κανένα πλεονέκτημα; Νομίζετε, ὅτι θὰ ἠμποροῦσεν ἡ Ἀμερικανικὴ Ἀποστολὴ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα νὰ τὸ παρουσιάσῃ ὡς θέμα ἐπιδικίας καὶ ἐπ’ αὐτοῦ νὰ στηρίξῃ καθυστέρησιν χρηματοδοτήσεως;

§22Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ἐὰν ὁ Φίλης κατέθετε μέχρι τῆς 31ης Δεκεμβρίου 1950 τὸ κεφάλαιον, ἡ σύμβασις θὰ ἴσχυεν, ὅπως καὶ σήμερον ἰσχύει, ἐὰν δὲν ψηφισθῇ ἡ νέα.

§23Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως–Ὑπ. Συντονισμοῦ). Αὐτὸ εἶναι ἀληθές, ἀλλὰ ἄλλο εἶναι τὸ θέμα.

§24Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Ἐὰν προχωροῦσε τὸ δημόσιον μετὰ τὴν πρώτην Ἰανουαρίου μὲ ἔκπτωτον τὸν Φίλην σύμφωνα μὲ τὰς ὑποδείξεις τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς εἰς τὴν κατασκευὴν τοῦ ἔργου, διὰ δημοσίου ὀργανισμοῦ, τὶ ἐπείραζεν ἀργότερα, ἐὰν ὁ Φίλης κερδίζων τὸν δικαστικὸν ἀγῶνα, ἀνελάμβανε τὸ ἔργον; Εἰς τὸν Φίλην θὰ ἐδίδομεν τὴν σύμβασιν καὶ σήμερον τὴν δίδομεν εἰς τὸν αὐτὸν μὲ ὅρους βαρυτέρους, διότι, κατὰ τὴν γνώμην μου, οἱ νέοι ὅροι εἶναι χειρότεροι ἀπὸ τοὺς τῆς παλαιᾶς συμβάσεως. Ὑπῆρχε περίπτωσις, ὅτι ἡ Ἀμερικανικὴ Ἀποστολὴ θὰ ἠρνεῖτο τὰ χρήματα εἰς τὸ Κράτος;

§25Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως Ὑπ. Συντονισμοῦ). Μὴ βιάζεσθε, πρόκειται περὶ τριμεροῦς συμφωνίας, ὁπότε ὁ Φίλης θὰ ἔδιδεν ἐκ τῶν ὑστέρων τὸ 30% ἢ πρόκειται περὶ ἀγνοήσεως τοῦ Φίλη, ὁπότε εἶναι ἡ περίπτωσις περὶ τῆς ὁποίας ὁμιλοῦμεν; Ἔδωσα εἴδη πλήρη ἀπάντησιν, ὥστε ἀπορῶ διατὶ διατυποῦνται περαιτέρω ἐρωτήματα ἐπὶ τοῦ θέματος, ὅταν τὴν 6 Νοεμβρίου ἡ Ἀμερικανικὴ Ἀποστολὴ ἐξαρτᾷ αὐτὴν ἀπὸ τὴν ἀποδοχὴν τοῦ Φίλη καὶ συνιστᾷ νὰ γίνῃ μετ’ αὐτοῦ σύμβασις, ἡ πραγματοποίησις τῆς ὁποίας δὲν θὰ ἦτο δυνατὴ οὔτε τὸν Νοέμβριον, οὔτε τὸν Δεκέμβριον, διότι καὶ αὐτὴ ἡ τριμερὴς συμφωνία θὰ ἦτο μία σύμβασις, ἡ ὁποία θὰ ἤρχετο ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἐὰν ἡ Ἀμερικανικὴ Ἀποστολὴ ἔκρινεν, ὅτι τὴν 31ην Δεκεμβρίου ἐτερματίζετο ἡ ὑπόθεσις, τότε θὰ ἡτοίμαζε τὴν δημοσίαν ἐπιχείρησιν διὰ νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸν Ἰανουάριον. Τὴν 20 Δεκεμβρίου οἱ ἁρμόδιοι διευθυνταὶ τοῦ Ὑπουργείου εἶχον προσωπικῶς τὴν γνώμην, ὅτι εἶναι προτιμοτέρα ἡ δημοσία ἐπιχείρησις, δέκα ἡμέρας πρὸ τῆς ἐκπνοῆς τῆς προθεσμίας. Ὑποθέτω, ὅτι εἶναι ἀκαταμάχητος ἡ βεβαίωσις αὐτῆς τῆς ἀληθείας.

§26Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Πρέπει νὰ ἐκκαθαρίσωμεν τὸ θέμα διὰ νὰ κατατοπισθῇ καὶ ἡ Βουλὴ διότι ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ἡ Βουλὴ ἀκόμη δὲν ἐξεκαθάρισε καὶ ἐξετίμησε τὴν τακτοποίησιν τοῦ θέματος. Ὅλα αὐτὰ ἔχουν σχέσιν μὲ τὴν εὐθύνην τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν θὰ κρίνῃ ἕκαστος τῶν βουλευτῶν μὲ τὴν ἀντίληψίν του. Πάντως ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τίθεται, ὅτι ὁ Φίλης κατέθεσε τὰ 400.000 δολλάρια καὶ ἑπομένως τὸ δημόσιον εἶναι δεσμευμένον ἢ ἔχομεν μίαν συγκεκριμένην ὑποχρέωσιν τοῦ δημοσίου, ἔναντι τοῦ Φίλη.

§27Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως–Ὑπ. Συντονισμοῦ). Αὐτὸ ἔρχεται κατόπιν. Θὰ ἔλθω εἰς αὐτό.

§28Ι. ΣΟΦΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Διατὶ ἡ Ἀμερικανικὴ Ἀποστολὴ θὰ ἐπέμενεν εἰς τὴν διὰ τῆς ἰδιωτικῆς ὁδοῦ ἐξυπηρέτησιν τῆς ἐπιχειρήσεως τῆς Πτολεμαΐδος, καθ’ ἣν στιγμὴν δι’ ἄλλα ἔργα, ἐξ ἴσου σοβαρά, ἔδωσε τὴν προτίμησίν της εἰς τὴν δημοσίαν ἐπιχείρησιν καὶ διατὶ τὰ 3 ὑδροηλεκτρικὰ ἔργα ἐπρόκειτο νὰ γίνουν συμφωνούσης τῆς Ἀμερικανικῆς ἀποστολῆς διὰ τῆς ὁδοῦ τῆς Δημοσίας Ἐπιχειρήσεως καὶ διατὶ διὰ τὴν Πτολεμαΐδα θὰ ἐπέμενε νὰ γίνῃ διὰ τῆς ἰδιωτικῆς ὁδοῦ καὶ διατὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐφρόντισε νὰ τονίσῃ εἰς τὴν Ἀμερικανικὴν Ἀποστολήν, ὅτι τὸ τοιοῦτον θὰ ἐσήμαινεν οὔτε πολύ, οὔτε ὀλίγον, τροποποίησιν τῆς δημοσίας ἐπιχειρήσεως, διότι δὲν εὑρίσκετο αὐτὴ ἡ ἐπιχείρησις εἰς τὰ χέρια ἰδιώτου ἐνδιαφερομένου νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὸ κεφάλαιόν του;

§29Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως–Ὑπ. Συντον.). Εἶμαι πρόθυμος νὰ δώσω τὴν ἐξήγησιν ποὺ θέλετε. Ποῖος εἶναι ὁ λόγος, νομίζω, ὅτι ἀφορᾷ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον τὴν ἀπόφασιν καὶ δὲν ἔχω οὔτε τὴν ἁρμοδιότητα, οὔτε τὴν εὐθύνην νὰ δώσω αὐτὴν τὴν ἐξήγησιν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν ὑπευθύνως εἶναι, ὅτι ὄντως ὑπῆρξεν αὐτὴ ἡ ἀπόφασις. Καθόσον ἀφορᾷ τὰς ἀνησυχίας, ὅτι ἡ ἰδιωτικὴ ἐπιχείρησις λιγνίτου θὰ διετάρασσε τὴν ἑνότητα καὶ τὴν λειτουργίαν τοῦ ἐθνικοῦ δικτύου ὑπάρχει ἡ ἀπάντησις, ὅτι ἡ νέα σύμβασις θὰ ἐπρονόει διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ γενικωτέρου συμφέροντος. Αὐτὴ λοιπόν, κ. βουλευταί, εἶναι ἡ ἱστορία τοῦ ζητήματος. Ἐὰν ὁ Φίλης δὲν εἶχε καταθέσει ἐμπροθέσμως πρὸ τῆς 31ης Δεκεμβρίου τὴν ἀρχικὴν συμβατικήν του ὑποχρέωσιν, τὰς 400.000 δολλάρια, ἡ Κυβέρνησις θὰ εὑρίσκετο ἐνώπιον τοῦ διλήμματος, ἢ νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν ἐπιδικίαν καὶ νὰ ἀπολέσῃ χρόνον καὶ νὰ διακινδυνεύσῃ τὸ ἔργον, ἢ νὰ ἀποδεχθῇ τὴν τριμερῆ συμφωνίαν καὶ τότε νὰ ἤρχετο ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ νὰ εἴπῃ: Ὁ Φίλης δὲν ἐξεπλήρωσε τὰς συμβατικάς του ὑποχρεώσεις μέχρι τῆς 31ης Δεκεμβρίου καὶ εἶναι ἔκπτωτος. Ἀλλὰ παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι ὁ Φίλης εἶναι ἔκπτωτος, ἡμεῖς προτείνομεν εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἔγκρισιν μιᾶς συμβάσεως, ἡ ὁποία τοῦ παρέχει τὸ δικαίωμα ἐντὸς διαστήματος 3 ἐτῶν νὰ κρίνῃ, ἂν αἱ γενικαὶ συνθῆκαι τῆς ἐπιχειρήσεως, τὴν ὁποίαν θὰ ἤρχιζε τὸ δημόσιον μὲ ἰδικάς του δαπάνας, δύναται νὰ τοῦ ἀποβῇ ὠφέλιμος, ὁπότε θὰ διέθετε ἐκ τῶν ὑστέρων τὰ 30% διὰ νὰ γίνῃ ἰδιοκτήτης τῆς ἐπιχειρήσεως ἐπὶ 40 ἔτη. Αὐτὴ θὰ ἦτο ἡ δύσκολος θέσις μιᾶς Κυβερνήσεως καὶ μιᾶς Βουλῆς, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐπεθύμουν νὰ πραγματοποιήσουν τὸ ἔργον. Ἀντ’ αὐτῆς τῆς περιπτώσεως, συνέβη ἡ ἄλλη διὰ τὴν ὁποίαν ὡμίλησεν ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος ἐκ Πειραιῶς. Ὁ Φίλης κατέθεσε τὸ ποσὸν τῶν 400.000 δολλαρίων τὴν 28ην Δεκεμβρίου. Ἑπομένως, κατέστη ἐκ τοῦ λόγου τούτου ἐμπρόθεσμος. Ἐδήλωσεν ἐπίσης, ὅτι εἶναι πρόθυμος νὰ καταθέσῃ εἰς μηχανήματα τὰ 30% τῆς συνολικῆς δαπάνης. Ἐνώπιον ἡμῶν τότε ἐτέθη τὸ θέμα. Εἶναι προτιμότερον νὰ χωρήσωμεν εἰς αὐτὴν τὴν ὁδόν, νὰ θεωρήσωμεν τὸν Φίλην ὡς καταστάντα ἐμπρόθεσμον καὶ τοιουτοτρόπως νὰ προχωρήσωμεν εἰς καταρτισμὸν μιᾶς νέας συμβάσεως, ἡ ὁποία τιθεμένη ἐνώπιον τῆς Βουλῆς νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὸ γενικώτερον συμφέρον τῆς χώρας, ἢ θὰ ἔπρεπε πάλιν νὰ ἀδιαφορήσωμεν δι’ αὐτὴν τὴν κατάθεσιν καὶ νὰ προχωρήσωμεν εἰς νομικὴν ἀμφισβήτησιν; Κύριοι βουλευταί, ἀνέκαθεν ὑπεστήριζα ἀπὸ τοῦ βήματος, ὅτι προκειμένου περὶ ἰδιωτικῶν ἐπιχειρήσεων, ὁ κύριος σκοπὸς πρέπει νὰ εἶναι τὸ ὁλικὸν κέρδος τῆς ἐπιχειρήσεως. Προκειμένου ὅμως περὶ δημοσίων ἀνδρῶν, ὁ κύριος σκοπὸς πρέπει νὰ εἶναι ἡ προστασία τοῦ κύρους τῶν δημοσίων ἀνδρῶν. Δεύτερον εἶναι τὸ θέμα τοῦ ὁλικοῦ κέρδους τοῦ Κράτους. Διὰ τοῦτο καὶ εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν κατέληξα εἰς διπλῆν ἀπόφασιν: Πρῶτον νὰ μὴ θέσω ὑπογραφὴν εἰς κανὲν σχέδιον συμβάσεως, εἰς τρόπον ὥστε, ἀδέσμευτος ἡ Βουλὴ νὰ λάβῃ τὴν ἀπόφασίν της. Καὶ δεύτερον εἰς τὴν ἐπιστολήν, τὴν ὁποίαν ἀπηύθυνον προσέθεσα ἕνα τελικὸν ὅρον, ὅτι ἐὰν ἐξ οἱουδήποτε λόγου δὲν πραγματοποιηθῇ αὐτὴ ἡ σύμβασις, τὸ δημόσιον διατηρεῖ εἰς ἀκέραιον ὅλα του τὰ δικαιώματα καὶ θεωρεῖ τὸν Φίλην ἔκπτωτον τῆς ἀρχικῆς συμβάσεως. Ἑπομένως καὶ ὁ Ὑπουργὸς δὲν ἔθεσεν ὑπογραφὴν καὶ τοῦτο, νομίζω, εἶναι πρωτότυπον, διότι συνήθως ὄχι μόνον τίθεται ἡ ὑπογραφή, ἀλλὰ τίθεται εἰς ἐφαρμογὴν ἡ σύμβασις καὶ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία τάσσεται ἐνώπιον τετελεσμένου γεγονότος. Καὶ ἐπίσης λαμβάνεται πρόνοια διὰ τὴν περίπτωσιν μὴ ἐγκρίσεως, ὅπως ἔχουν προφυλαχθῆ εἰς ἀκέραιον τὰ δικαιώματα τοῦ δημοσίου. Τοιουτοτρόπως ἐπροχωρήσαμεν εἰς τὴν σύνταξιν αὐτῆς τῆς νέας συμβάσεως. Ἐτέθη τὸ ἐρώτημα: Διατί αὐτὴ ἡ σπουδὴ τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν ἔγκρισιν αὐτοῦ τοῦ σχεδίου νόμου; Κύριοι βουλευταί, θὰ πρέπει νὰ χωρήσωμεν εἰς μίαν ἱστορικὴν ἀναδρομήν. Ὅταν ἡμεῖς ἀνελάβομεν τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ, εἶχε συντελεσθῆ ἡ περικοπὴ βοηθείας καὶ ἐζητεῖτο ἡ ἀναθεώρησις τοῦ προγράμματος. Ἀλλὰ δὲν ἐζητεῖτο μόνον ἡ ἀναθεώρησις τοῦ προγράμματος λόγῳ τῆς περικοπῆς, ἔπνεεν ἐπίσης καὶ ἄλλος ἄνεμος. Καὶ ἀπὸ τὴν Ἀμερικὴν καὶ ἀπὸ τὴν Εὐρώπην, ὑπεστηρίζετο, ὅτι ἡ περίοδος τῆς ἀνασυγκροτήσεως ἔληξε καὶ ἤρχισεν ἡ περίοδος τῆς ἐθνικῆς ἀμύνης. Ἐτέθη ἑπομένως ὑπὸ ἀμφισβήτησιν εἰς ἀκέραιον τὸ κεφάλαιον τῆς ἀνασυγκροτήσεως. Καὶ ἐνθυμοῦμαι, ὑπάρχουν ὑπεύθυνοι ὑπογραφαί, ὅτι ἡ Ἀμερικανικὴ Ἀποστολὴ δὲν πρόκειται νὰ χρηματοδοτήσῃ παρά, ἴσως μόνον, τὰ ἔργα Ἀλιβερίου. Ἐχρειάσθη ἑπομένως πρῶτον μία μακρὰ διευκρίνησις τοῦ θέματος τῆς ἀνασυγκροτήσεως μὲ τὴν Ἀμερικανικὴν ἀποστολήν. Ὑπεστηρίξαμεν ἡμεῖς,—ὑπεστήριξεν ἡ Κυβέρνησις τὴν ἄποψιν καὶ αὐτὴ ἐξακολουθεῖ νὰ εἶναι καὶ σήμερον ἡ ἄποψις τῆς Κυβερνήσεως—ὅτι καὶ οἱ τρεῖς σκοποὶ εἶναι ὁμότιμοι. Οἱ τρεῖς μεγάλοι σκοποί: Πρῶτον, ἡ ἐξασφάλισις ἑνὸς ἐλαχίστου βιοτικοῦ ἐπιπέδου τοῦ λαοῦ μας. Δεύτερον, ἡ ἐθνική μας ἄμυνα. Καὶ τρίτον ἡ ἀνασυγκρότησις, δηλ. ἡ βιωσιμότης τοῦ μέλλοντος. Εἶναι τρεῖς μεγάλοι ὁμότιμοι σκοποί, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν μπλόκ, σύνολον, τὸ ὁποῖον ὀφείλομεν νὰ ὑπερασπίσωμεν εἰς τὸ ἀκέραιον. Ὑπεστηρίξαμεν τότε, ὅπως θὰ ἐνθυμῆται ἡ Βουλή, ὅτι ἡ ἐθνικὴ ἄμυνα δὲν ἠμπορεῖ νὰ σημαίνῃ μόνον ὅπλα, διότι τὰ ὅπλα δὲν ἐκπυρσοκροτοῦν μόνα. Ἐθνικὴ ἄμυνα σημαίνει: Ἄνθρωποι καὶ ὅπλα. Θὰ πρέπει ἑπομένως ταὐτοχρόνως νὰ ἐξησφαλίζετο τὸ ἄμεσον βιοτικὸν ἐπίπεδον καθὼς καὶ ἡ πρόβλεψις τῆς βιωσιμότητος τοῦ μέλλοντος, τὸ ὁποῖον σημαίνει ἀνασυγκρότησις. Καὶ εἴπομεν τότε: Ὅταν ἐπληροφορούσαμε τὸν λαόν μας, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἔχει βίον ἐφήμερον, ἀλλ’ ὅτι τὸ μέλλον, ὅταν λήξῃ ἡ Ἀμερικανικὴ βοήθεια, ὁδηγεῖ εἰς ὄλεθρον, ἐν ὀνόματι ποίας αἰωνιότητος τῆς Ἑλλάδος θὰ προσέφερε τὴν ὑπερτάτην θυσίαν; Καὶ ὑπῆρξε μακρὸς ὁ χρόνος ὁ ὁποῖος, ἐχρειάσθη διὰ τὴν διευκρίνησιν τῶν ἀπόψεων καὶ τὴν τελικὴν ἀποδοχὴν τῆς ἀρχῆς. Καὶ τελικῶς ἔγινε δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τῆς ἀνασυγκροτήσεως καὶ ἀνεγράφησαν κεφάλαια διὰ τὴν ἔναρξιν τῶν ἔργων Πτολεμαΐδος. Ἡ συνεννόησις αὕτη ἔληξε τὴν 15ην Φεβρουαρίου. Πρὶν ἀπὸ τὴν 15ην Φεβρουαρίου πῶς θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ διαπραγματευώμεθα τὴν σύμβασιν Πτολεμαΐδος, ἐνῷ δὲν εἶχεν ἀκόμη καταρτισθῆ τὸ πρόγραμμα, εἰς τὸ ὁποῖον θὰ εἶχεν ἀναγραφῆ τὸ ἔργον Πτολεμαΐδος; Ἀπὸ τῆς 15ης Φεβρουαρίου μέχρι τῆς 15ης Μαρτίου ὁπότε κατετέθη ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὸ σχέδιον νόμου, ἐχρησιμοποιήσαμεν ἕνα μῆνα διὰ τὴν τελικὴν διατύπωσιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἐπιθυμῶ νὰ καταστήσω σαφὲς εἰς τὴν Βουλήν, πόσον εἶναι δύσκολον νὰ καταρτίσῃ κανεὶς τοιοῦτον σχέδιον νόμου. Διὰ κάθε ἄρθρον ἐχρειάζοντο τέσσαρες ἐπικοινωνίαι: Θὰ ἔπρεπε πρῶτον αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ Ὑπουργείου νὰ ἐπικοινωνήσουν μὲ τὸν ἀνάδοχον, διότι δὲν εἶναι νομοσχέδιον, εἶναι σύμβασις. Καί, ἐὰν ἐπρόκειτο ὁ ἀνάδοχος νὰ μὴν εἶναι σύμφωνος, ὁ κόπος ἦτο περιττός. Θὰ ἔπρεπεν ἐπίσης νὰ ἐπικοινωνήσουν μὲ τὴν Ἀμερικανικὴν Ἀποστολήν, καὶ ἐπίσης νὰ ἐπικοινωνήσουν, καὶ μὲ τὰς ὑπηρεσίας τῆς Δημοσίας Ἐπιχειρήσεως Ἠλεκτρισμοῦ. Αἱ ἐπαφαὶ καὶ αἱ συνεννοήσεις, αἱ διασταυρώσεις τῶν συνεννοήσεων ὑπῆρξαν ἀφορήτως ἐπίπονοι. Καί, κατεβάλομεν ὑπερανθρώπους προσπαθείας, διὰ νὰ προλάβωμεν εἰς αὐτὸ τὸ διάστημα τοῦ ἑνὸς μηνός, τὴν ὑποβολὴν αὐτοῦ τοῦ σχεδίου ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐξήγησις διατί τὸ σχέδιον νόμου ὑπεβλήθη ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὴν 15ην Μαρτίου. Διετυπώθη ἐπίσης ἡ ἀπορία, διατί ἐπεσπεύσαμεν ἀπὸ τῆς καταθέσεως τοῦ σχεδίου νόμου εἰς τὴν Βουλήν, τὴν προσπάθειαν τῆς ψηφίσεώς του. Ἀλλ’ ἐπιθυμῶ νὰ ὑπενθυμίσω, ὅτι ἐνώπιον τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία εἰργάσθη συντομώτατα, τὸ σχέδιον νόμου εὑρίσκετο ἐπὶ δέκα ἡμέρας. Προέβην εἰς προφορικὴν ἀνάπτυξιν τὸ Σάββατον, 17 Μαρτίου καὶ ἔγινεν ἡ τελικὴ ἔγκρισίς του τὴν ἄλλην Δευτέραν. Δέκα ἡμέραι. Ὅταν τὸ ἔργον ἐκ τῶν γνωστῶν λόγων, εἶναι τόσον ἐπεῖγον, αἱ 10 ἡμέραι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθοῦν, ὑπέρμετρος σπουδή. Βεβαίως, θὰ ἦσαν ἀπολύτως ἀνεπαρκεῖς, ἐὰν ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν ἐπεδείκνυε τὸν ἐξαιρετικὸν ζῆλον εἰς τὴν μελέτην τοῦ σχεδίου τῆς συμβάσεως. Τοιουτοτρόπως, τὸ σχέδιον νόμου ἦλθεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἐλέχθη ἐπίσης ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιδειχθῇ καμμιὰ σπουδὴ εἰς τὴν ψήφισίν του ἀπὸ τὴν Βουλήν. Ἐπαναλαμβάνω καὶ ἐγὼ τὴν παράκλησιν, παρακαλῶ δὲ καὶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, καίτοι δὲν χρειάζεται τὴν ἰδικήν μου σύστασιν, νὰ δοθῇ ἡ εὐρυτέρα δυνατὴ ἄνεσις εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἀνέγνωσα εἰς ἐπικρίσεις διατυπουμένας ἐκτὸς τῆς Βουλῆς, ὅτι ὑπάρχουν δύο κείμενα, τὰ ὁποῖα δὲν περιῆλθον εἰς τὴν δημοσιότητα καὶ τὰ ὁποῖα, θὰ ἔπρεπε νὰ περιέλθουν εἰς τὴν δημοσιότητα, διὰ νὰ ρίψουν φῶς εἰς τὸ θέμα τοῦτο. Μία ἐπιστολὴ τοῦ τέως Διοικητοῦ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, καὶ μία ἔκθεσις τοῦ κ. Νήρου. Εἶμαι πρόθυμος νὰ τὰ θέσω ὑπ’ ὄψει τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν τέως Διοικητὴν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, εἶναι ἀληθές, ὅτι ὅταν ἐγένετο ἡ συζήτησις τῆς συμβάσεως, ἔκρινα, ὅτι τὸ καλλίτερον τραπεζιτικὸν ὄργανον θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι, λόγῳ τῆς φύσεως τοῦ ἔργου, ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα διότι καὶ ἐθνικὴν παράδοσιν καὶ κοινωνικὴν ἀποστολὴν ἔχει. Ἐκάλεσα τὸν Διοικητὴν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἐκάλεσα καὶ δύο ἀπὸ τοὺς ἀνωτέρους ὑπαλλήλους της, τοὺς ἀνέπτυξα τὸ θέμα καὶ τοὺς συνέστησα θερμότατα, ὅπως ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἐμφανίσῃ τὸ ἔργον. Καὶ ὁ ἀξιότιμος Διοικητὴς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης μοῦ ἐζήτησε μίαν ἔγγραφον βεβαίωσιν, ὅτι ἐνδιαφερόμεθα, καθὼς ἐπίσης καὶ ἔγγραφον βεβαίωσιν τῆς Ἀποστολῆς, ὅτι ἐνδιαφέρεται ὅπως ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἀναμιχθῇ εἰς τὸ ἔργον. Ἀλλ’ ἡ ἐπιχείρησις ἦτο ἰδιωτική, ἡ Τράπεζα ἦτο ἰδιωτική. Μία ἀνεπίσημος, φιλικὴ σύστασις ἀνταπεκρίνετο εἰς τὴν ἐπιθυμίαν τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως τὰ ἔργα γίνουν κατὰ τὸν καλύτερον τρόπον. Ἀλλά, μία ἔγγραφος ὑπόδειξις τοῦ τρόπου τῆς συνεργασίας τῶν διαφόρων ἰδιωτῶν ἐπιχειρηματιῶν ἦτο πέραν τῶν δυνατοτήτων καὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Ἀποστολῆς. Ἐπὶ πλέον ἐζήτησε νὰ βεβαιώσωμεν, ὅτι τὸ ποσὸν τῶν ἀναγκαίων δολλαρίων θὰ ἀναγραφῇ ὁριστικῶς καὶ θὰ διατεθῇ ὁριστικῶς. Ἀλλ’ ὅλη ἡ Βουλὴ γνωρίζει, ὅτι τοιαύτη βεβαίωσις, ὄχι μόνον ἀπὸ ἐμέ, ἀλλὰ οὔτε κἂν ἀπὸ τὴν ἐνταῦθα Ἀμερικανικὴν Ἀποστολὴν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δοθῇ, διότι, πάντοτε, καὶ μέχρι τῆς τελευταίας στιγμῆς αἱ χορηγήσεις ἐπαναγκρίνονται ἀπὸ τὴν Οὐάσιγκτων. Πῶς θὰ μοῦ ἦτο λοιπὸν δυνατὸν προκαταβολικῶς νὰ δηλώσω, ὅτι ἀναλαμβάνω τὴν εὐθύνην, ὅτι ὁλόκληρον τὸ ποσὸν θὰ διατεθῇ; Μοῦ ἐζήτησε παροχὴν βεβαιώσεων, αἱ ὁποῖαι εὑρίσκοντο πέραν τῶν δυνατοτήτων μου. Καί, διὰ τοῦτο, δὲν ἔδωκα εἰς τὴν ἐπιστολήν του ἀπάντησιν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἱστορία αὐτῆς τῆς ἐπιστολῆς, ἡ παροχὴ τῆς ὁποίας εἰς τὴν δημοσιότητα, θὰ ἔρριπτε τἄχα φῶς εἰς τὴν συζήτησιν καὶ θὰ ἀπεκάλυπτε τὰς μυστηριώδεις πτυχὰς τοῦ ζητήματος. Καὶ ἐρχόμεθα εἰς τὴν ἐπιστολὴν τοῦ κ. Νήρου. Δὲν γνωρίζω τὸν κ. Νῆρον προσωπικῶς. Τὸν τιμῶ ἐξ ἀποστάσεως. Μὲ ἐπεσκέφθη μίαν ἡμέραν καί, διότι γνωρίζω, ὅτι ἔχει ἁρμοδιότητα, τοῦ ἔδωσα τὸν φάκελλον Πτολεμαΐδος, νὰ τὸν μελετήσῃ καὶ νὰ μοῦ διατυπώσῃ τὴν γνώμην του. Καὶ ὁ κ. Νῆρος, ἔπειτα ἀπὸ τὴν μελέτην, μοῦ ἀπέστειλεν ἔκθεσιν, εἰς τὴν ὁποίαν συνιστᾷ νὰ καταβληθῇ προσπάθεια, ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ὁ Φίλης ἔκπτωτος, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀνταπεκρίνετο εἰς τὴν πάγκοινον ἐπιθυμίαν. Καί, προσέθετεν, ἐὰν αὐτὸ ὅμως δὲν εἶναι δυνατόν, τί νὰ γίνῃ; «Εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν θὰ ἀπέβαινεν ἀναγκαστικὸς συμβιβασμός, ὅστις θὰ ἐπανέφερεν εἰς ἰσχὺν τὴν σύμβασιν, ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ ἐπιμείνῃ ἀνενδότως ἐπὶ τῆς πλήρους ἀναθεωρήσεως αὐτῆς». Καὶ προσθέτει: «εἶναι παραδεδεγμένον, ὅτι ἡ ἰδιωτικὴ ἐπιχείρησις κατὰ κανόνα διακρίνεται ἐπὶ διαχειριστικῇ φειδῷ καὶ ἐξασφαλίζει ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον χαμηλότερον κόστος προϊόντος ἀντιθέτως πρὸς τὴν δημοσίαν. Καὶ οὗτος εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἰδιαιτέρως, ἐπιβάλλεται ἡ προτίμησις τῆς πρώτης. Καὶ εἶναι βέβαιον, ὅτι ἀπὸ οἰκονομικῆς ἀπόψεως ἐνδεδειγμένη θὰ ἦτο καὶ διὰ τὴν περίπτωσιν τοῦ λιγνιτικοῦ κέντρου Πτολεμαΐδος, ἡ ἰδιωτικὴ ἐκμετάλλευσις». Καὶ προσθέτει, ὅτι μόνον ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἠλεκτρικὰ ἔργα θὰ ἦτο σκόπιμον νὰ ἦτο δημοσία ἐπιχείρησις. Ἰδοὺ καὶ τὸ ἄλλο κείμενον, τὸ ὁποῖον περιέχει τὴν ἀποκάλυψιν τοῦ μυστηρίου. Κατεβλήθη μάλιστα προσπάθεια ὅπως αἱ διατάξεις τῆς συμβάσεως ὑπηρετοῦν τὸ γενικώτερον συμφέρον τῆς χώρας. Ποῖαι εἶναι αἱ βάσεις μιᾶς συμβάσεως αὐτοῦ τοῦ εἴδους; 1) Ὁ προσδιορισμὸς τοῦ χώρου. Ὁ ἀρχικὸς χῶρος ἦτο 193 τετρ. χιλ. ὁ σημερινὸς εἶναι 110, ἀλλ’ ἐπιθυμῶ νὰ εἰδοποιήσω τὴν Βουλήν, ὅτι ἐνῷ ἐπὶ 110 τ. χιλ. τὰ ὁποῖα παραχωροῦνται, καὶ ἅτινα βεβαιώνουν τὴν ποιότητα, ἐπὶ τοῦ ὑπολοίπου χώρου ὑπῆρχον μόνον γεωλογικαὶ ἔρευναι· δὲν εἶναι δυνατὸν ἑπομένως νὰ ὑπῆρχον βεβαιώσεις διὰ τὴν ποιότητα ἐκείνην τοῦ χώρου. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὀφείλεται εἰς ἰδικήν μου ἐπιμονὴν ὁ διαχωρισμὸς τοῦ χώρου. 2) Ὁ χρόνος. Ὁ ἀρχικὸς χρόνος ἦτο 40 ἔτη. Ἐπέμεινα καὶ ἔγινε 35 ἔτη. Πέραν αὐτοῦ, ὑπάρχει ἡ ἐποπτεία τῶν ἔργων, ὁ τεχνικὸς σύμβουλος. Ἔπρεπε νὰ λάβωμεν μέριμναν ὅπως ὁ τεχνικὸς σύμβουλος εἶναι ἔγκυρος καὶ ἁρμόδιος οἶκος τοῦ ἐξωτερικοῦ. Κατὰ ποῖον τρόπον θὰ ἔπρεπε νὰ κριθῇ διὰ νὰ παρέχῃ αὐτὴν τὴν ἐγγύησιν ἁρμοδιότητος καὶ κύρους; Εἰς τὴν παλαιὰν τριμερῆ συμφωνίαν ἡ ἀπόφασις διὰ τῶν τεχνικῶν οἴκων εἶχε ληφθῆ ἀπὸ τὴν ἰδίαν τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ. Καὶ ἐπρόκειτο πράγματι περὶ τεχνικοῦ οἴκου ἀξιολόγου, ὁ ὁποῖος εἶχε προβῆ εἰς προπαρασκευαστικὴν μελέτην τοῦ ἔργου ἐπὶ τῆς ὁποίας ἔχει στηριχθῆ ὁ ὑπολογισμός, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἡ ἐπιλογὴ ἐγένετο ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ Συντονισμοῦ μόνον. Σήμερα ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ σχεδίου τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὁ τεχνικὸς οἶκος ἐκλέγεται κατὰ τὸν ἀκόλουθον τρόπον: Γνωμοδοτεῖ τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τῆς Δ.Ε.Η., κάμνει πρότασιν ὁ Ὑπουργὸς τῆς βιομηχανίας καὶ ἀποφασίζει τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. Νομίζω, ὅτι εἶναι πλήρης ἡ μέριμνα διὰ τὴν ἐξασφάλισιν τῆς ἐγκυρότητος καὶ τῆς ἁρμοδιότητος αὐτοῦ τοῦ τεχνικοῦ οἴκου. Ἔρχομαι εἰς τὸ ζήτημα τῶν τιμῶν, καὶ πρῶτον τὸ ζήτημα τῶν τιμῶν τῶν μηχανημάτων. Ἐγράφη, ὅτι θὰ εἶναι εἰκονικὴ ἡ εἰσφορὰ τοῦ 30%, διότι θὰ ἐμφανισθοῦν ὑπερτιμημένα τὰ μηχανήματα εἰς τρόπον ὥστε κατ’ οὐσίαν τὸ 70% νὰ καλύπτῃ ὁλόκληρον τὴν δαπάνην καὶ νὰ εἶναι εἰκονικὴ ἡ εἰσφορὰ τοῦ 30%. Καὶ περὶ τούτου ἐλήφθη μέριμνα. Ὁ Τεχνικὸς οἶκος θὰ λάβῃ προσφορὰς ἐπαρκοῦς ἀριθμοῦ οἴκων καὶ θὰ ἀποφασίσῃ τελικῶς ἐπὶ τῆς τιμῆς ἡ Νομισματικὴ Ἐπιτροπή. Ἔχομεν ἑπομένως διπλῆν ἐγγύησιν Τεχνικοῦ Συμβουλίου καὶ Νομισματικῆς Ἐπιτροπῆς. Πέραν τοῦ ζητήματος τῆς τιμῆς τῶν μηχανημάτων, ἔρχεται τὸ ζήτημα τῆς τιμῆς τοῦ λιγνίτου. Τοῦτο ὁρίζεται ἀπὸ μίαν ἐπιτροπήν, ἡ σύνθεσις τῆς ὁποίας ὁρίζεται ἀπὸ ἀντιπροσώπους τοῦ Κράτους, ἀπὸ ἀντιπροσώπους τοῦ ἀναδόχου τῆς Δ.Ε.Η., τῶν ΣΕΚ καὶ 3 ἄλλους ἐκπροσώπους τοῦ Πολυτεχνείου, τοῦ Τεχνικοῦ καὶ Βιομηχανικοῦ Ἐπιμελητηρίου. Ἐὰν ἡ Βουλὴ θὰ ἔκρινεν, ὅτι ἄλλη σύνθεσις θὰ ἦτο περισσότερον κατάλληλος, εἶμαι πρόθυμος νὰ συζητήσωμεν. Ἐπιθυμία μας εἶναι ὅπως ἡ σύνθεσις τῆς ἐπιτροπῆς ἐμπνέῃ πλήρη ἐμπιστοσύνην διὰ τὸν προσδιορισμὸν τῆς τιμῆς τοῦ λιγνίτου. Πέραν τῆς ἐπιτροπῆς αὐτῆς ὑπάρχει τὸ ἐνδεχόμενον τῆς διαιτησίας, ἐὰν ἀνακύψῃ διαφωνία ἐπὶ τοῦ προσδιορισμοῦ τῆς τιμῆς. Κύριοι βουλευταί, πρόκειται τώρα νὰ ἐξετάσωμεν κατὰ πόσον αὐτὸ τὸ σχέδιον τῆς συμβάσεως ἡ πραγματοποίησις, τῆς ὁποίας εἶναι ἀπολύτως ἐξηρτημένη ἀπὸ τὴν χρηματοδότησιν τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς, ἔχει τύχει τῆς ἐγκρίσεως αὐτῆς. Ἐπανειλημμένως ἐγράφη, ὅτι ὑπάρχει διαφωνία. Εἶμαι εἰς θέσιν νὰ δώσω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν πληροφορίαν, ὅτι ἡ συμφωνία τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς πρὸς τὸ περιεχόμενον τῆς συμβάσεως αὐτῆς εἶναι ἀπόλυτος. Ὑπάρχουν ὡρισμέναι παρατηρήσεις, αἱ ὁποῖαι διετυπώθησαν εἰς μίαν κοινὴν τροπολογίαν, ἥτις εὑρίσκεται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Χθὲς ἀπὸ λάθος τυπογραφικὸν ἐκυκλοφόρησεν ἀνυπόγραφος, σήμερον ἀνετυπώθη καὶ φέρει δύο ὑπογραφὰς τοῦ Προέδρου καὶ τοῦ Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Ἀμερικανικὴ Ἀποστολὴ δὲν εἶχε σχέσιν μὲ τὴν Βουλήν, ἔχει σχέσιν μόνον μὲ τὴν Κυβέρνησιν. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει σχέσιν καὶ μὲ τὴν Βουλὴν καὶ μὲ τὴν Ἀμερικανικὴν Ἀποστολήν. Ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἡ εὐθύνη διὰ τὴν ἀποδοχὴν τῶν τροπολογιῶν ἀνήκει ὁλόκληρος εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ὅτι αἱ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τροπολογίαι εἶναι τροπολογίαι τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ πράγματι εὑρίσκεται εἰς τὴν πρόθεσιν τῆς Κυβερνήσεως ἡ ὕπαρξις μιᾶς τοιαύτης ἀντιλήψεως ἐπὶ τοῦ θέματος εἰς τρόπον ὥστε καὶ ἐκ τῶν ὑστέρων νὰ μὴ ἀνακύψουν, ἐνδεχομένως, διαφωνίαι ἐπὶ τῆς διατυπώσεως τῆς συμβάσεως, αἱ ὁποῖαι ἄλλως θὰ ἐδυσχέραινον τὴν ἄμεσον χρηματοδότησιν. Ἀπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν ἡ Κυβέρνησις ἠθέλησε μὲ τὰς ὑπογραφὰς τῶν δύο ἡγετῶν της, νὰ ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνην τῶν τροπολογιῶν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Κύριοι βουλευταί, αἰσθάνομαι ὅτι ἐπετέλεσα εἰς ἀκέραιον τὸ καθῆκον μου μεριμνήσας διὰ τὴν ἐπίσπευσιν τοῦ μεγαλυτέρου ἔργου τῆς Ἑλληνικῆς ἀνασυγκροτήσεως, τῆς Πτολεμαΐδος. Ἀλλὰ ταὐτοχρόνως ἔλαβον ὅλην τὴν πρόνοιαν νὰ ὑπάρξω ἀπολύτως εὐλαβὴς καὶ πρὸς τὸ Σῶμα. Σήμερον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς δὲν ὑπάρχει τετελεσμένον γεγονός, ὑπάρχει μία πρότασις τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ ἀπόφασις ἀνήκει εἰς τὴν Βουλήν. Σεῖς ἠκούσατε, σεῖς θὰ κρίνητε, σεῖς θὰ ἀποφασίσητε. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, πρὶν συνεχίσωμεν τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, παρακαλῶ νὰ δεχθῆτε νὰ διεξέλθωμεν τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ νὰ γίνουν δεκτὰ τὰ νομοσχέδια ἐκεῖνα ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν θὰ ὑπάρξῃ ἀντίρρησις.

§31ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου, τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐξουσιοδοτήσεως πρὸς ὑπογραφὴν συμβάσεως» «περὶ ἀξιοποιήσεως τῶν λιγνιτῶν Πτολεμαΐδος» διακόπτεται ἐπ’ ὀλίγον. Αʹ συζήτησις κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον, τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διαλύσεως τοῦ ταμείου συντάξεων προσωπικοῦ ἑταιρειῶν ἠλεκτρισμοῦ καὶ μεταφορῶν».

§33ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον, τὸ σχέδιον νόμου «περὶ διαλύσεως τοῦ ταμείου συντάξεων προσωπικοῦ ἑταιρειῶν ἠλεκτρισμοῦ καὶ μεταφορῶν». Αʹ συζήτησις κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 29 Ὀκτωβρίου 1948 Διατάγματος «περὶ καθορισμοῦ τῆς ὀργανικῆς δυνάμεως τῆς Χωρ)κῆς».

§35ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον, τὸ σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 29 Ὀκτωβρίου 1948 Διατάγματος «περὶ καθορισμοῦ τῆς ὀργανικῆς δυνάμεως τῆς Χωρ)κῆς». Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου, τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως ἐκτάσεως ἐν Θεσσαλονίκῃ», ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς.

§37ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου, τὸ σχέδιον νόμου «περὶ ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως ἐκτάσεως ἐν Θεσσαλονίκῃ», ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου, τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐθελουσίας ἀνακατατάξεως ὁπλιτῶν ἐν Βασιλικῇ Ἀεροπορίᾳ», ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς.

§39ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου, τὸ σχέδιον νόμου «περὶ ἐθελουσίας ἀνακατατάξεως ὁπλιτῶν ἐν Βασιλικῇ Ἀεροπορίᾳ», ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου, τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων τοῦ νόμου 749)48 περὶ παιδικῶν ἐξοχῶν κλπ.», ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς.

§41ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου, τὸ σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων τοῦ νόμου 749]48 «περὶ παιδικῶν ἐξοχῶν κλπ.», ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου, τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀληθοῦς ἐννοίας τοῦ νόμου 5269]31».

§43ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου, τὸ σχέδιον νόμου «περὶ ἀληθοῦς ἐννοίας τοῦ νόμου 5269]31».

§45Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργ. Ἐσωτερικῶν). Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἡ προσεχὴς Πέμπτη εἶναι ἡ τελευταία ἡμέρα ὑποβολῆς αἰτήσεων ὑποψηφιοτήτων Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν Ἀρχόντων. Ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς ὑπάρχει τὸ νομοσχέδιον «περὶ κυρώσεως τοῦ Α.Ν. 959)49 «περὶ τοῦ δικαιώματος ἐκλέγειν καὶ ἐκλέγεσθαι τῶν γυναικῶν». Συνεπῶς ὑπάρχει ἀνάγκη ὅπως ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ ἐὰν τὸ δέχεται ἢ ἂν τὸ ἀπορρίπτῃ. Παρατηρῶ ὅτι ὑπάρχει διχογνωμία καὶ ἑπομένως ἀνάγκη συζητήσεως. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἀποφασίσῃ ὅπως ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου γίνῃ αὔριον πρὸ τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ Ἐλέγχου.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ ὅπως συζητηθῇ αὔριον τὸ ἐν λόγῳ νομοσχέδιον;

§47ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεπῶς τὸ ἐν λόγῳ νομοσχέδιον θὰ συζητηθῇ αὔριον καὶ κατὰ τὸν Κανονισμόν, μετὰ τὸ πέρας τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου.

§49Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἡ πρότασίς σας πρὸς τὴν Βουλὴν κ. Πρόεδρε, γίνεται ἀντικανονικῶς, διότι ὁ Κανονισμὸς σαφῶς καὶ ρητῶς καθορίζει τὰς ἡμέρας τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου. Τὰς ἡμέρας δὲ ταύτας οὐδεὶς ἔχει τὸ δικαίωμα οὔτε νὰ μετακινήσῃ οὔτε νὰ καλύψῃ, δι’ ἄλλων ἔργων τὴν Βουλὴν. Ὁ Κανονισμὸς ὅστις εἶναι νόμος μὲ ἐπιτακτικὴν ἰσχὺν δίδει τὴν ἔννοιαν τῆς προεχούσης σημασίας τοῦ ἐλέγχου μεταξὺ τῶν ἔργων τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ἐπιτάσσει δέ, ὅταν δὲν γίνῃ συνεδρίασις κατὰ τὴν ἡμέραν τοῦ ἐλέγχου, ὅπως οὗτος γίνῃ τὴν ἀμέσως ἑπομένην συνεδρίασιν. Ἑπομένως καὶ ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς εἶναι ἀνίσχυρος νὰ ἀντικαταστήσῃ τὸν ἔλεγχον διὰ νομοθετικῆς ἐργασίας.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, δὲν πρόκειται νὰ ματαιωθῇ ὁ ἔλεγχος. Μετὰ τὸ πέρας τοῦ ἐλέγχου θὰ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§51Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Αὐτὸ ἀποτελεῖ ἔμμεσον τρόπον νὰ ἀποφύγῃ ἡ Κυβέρνησις τὸν ἔλεγχον, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἐπιτυγχάνῃ πάντοτε, ἐφ’ ὅσον διαθέτει τὴν πλειοψηφίαν τῆς Βουλῆς.

§52Δ. ΤΣΟΥΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπενθυμίζω εἰς ὑμᾶς καὶ εἰς τὴν Βουλήν, ἡ ὁποία ἔλαβεν ἀπόφασιν νὰ μεταβάλῃ ἡμέραν Κοινοβουλευτικοῦ Ἐλέγχου εἰς ἡμέραν Νομοθετικῆς ἐργασίας, ὅτι εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων, ὑπάρχουν εἰσέτι πρὸς συζήτησιν 724 ἀναφοραὶ καὶ ἐρωτήσεις, ἡ συζήτησις τῶν ὁποίων ἀφορᾷ σοβαρὰ καὶ ζωτικὰ ζητήματα τοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος, ὡς εἶναι γνωστὸν εἰς ὅλους μας, τὴν στιγμὴν αὐτὴν ὑποφέρει καὶ τελεῖ εἰς μεγάλην δυσφορίαν. Πρόκειται, λέγω, περὶ ζητημάτων, ἅτινα ἀφοροῦν τὴν ζωὴν τοῦ λαοῦ κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην καὶ εἶναι, νομίζω προτιμότερα τὰ ζητήματα αὐτὰ καὶ ἀπὸ αὐτὰς τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς ἀκόμη. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐπιθυμεῖ πρῶτα ν’ ἀνακουφισθῇ καὶ νὰ ζήσῃ καὶ κατόπιν θὰ ἔχῃ τὴν διάθεσιν ν’ ἀσχοληθῇ καὶ μὲ τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς.

§53Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶμαι ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου διὰ τοῦ ὁποίου παρέχεται τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλέγειν καὶ ἐκλέγεσθαι εἰς τὰς γυναῖκας, καὶ θὰ ὑπερψηφίσω αὐτοῦ. Τοῦτο ὅμως δὲν σημαίνει ὅτι δικαιούμεθα νὰ παραβιάζωμεν τὸν Κανονισμόν. Ὁ Κανονισμὸς ὁρίζει σαφῶς, ὅτι ἡ Παρασκευὴ εἶναι ἡμέρα ἐλέγχου καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸν μετατοπίσωμεν. Διὰ νὰ διευκολύνωμεν τὴν Κυβέρνησιν καὶ νὰ τηρήσωμεν καὶ τὸν Κανονισμόν, θὰ ἦτο ὀρθὸν ἢ νὰ συζητήσωμεν ἀπόψε τὸ νομοσχέδιον, ἢ νὰ συνέλθωμεν εἰς συνεδρίασιν τὴν πρωΐαν τοῦ Σαββάτου.

§54Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ συνεδριάσῃ ἡ Βουλὴ τὴν πρωΐαν τοῦ Σαββάτου, ὁπότε καὶ νὰ συζητήσῃ τὸ περὶ οὗ πρόκειται νομοσχέδιον.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ ὅπως συνεδριάσωμεν τὴν πρωΐαν τοῦ Σαββάτου;

§56ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑπομένως ἀποφασίζεται ὅπως συνεδριάσῃ ἡ Βουλὴ καὶ τὴν πρωΐαν τοῦ Σαββάτου. Ὥρα ἐνάρξεως τῆς συνεδριάσεως ὁρίζεται ἡ 10 π. μ. Ἐπανερχόμεθα εἰς τὴν διακοπεῖσαν μόνην συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου, τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐξουσιοδοτήσεως πρὸς ὑπογραφὴν συμβάσεως περὶ ἀξιοποιήσεως τῶν λιγνιτῶν Πτολεμαΐδος». Ὁ κ. Ζίγδης ἔχει τὸν λόγον.

§58Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριοι Συνάδελφοι. Ἑκατὸν τριάκοντα χρόνια ἐλευθέρου πολιτικοῦ βίου τῆς χώρας μας, κυριαρχοῦνται ἀπὸ ἕνα μῦθον, τὸν μῦθον τῆς πτωχείας τοῦ Ἑλληνικοῦ χώρου. Ἀπὸ τὰ βάθη τῆς προϊστορίας ἔρχεται ἡ μαρτυρία τοῦ Ἡσιόδου «πενίη τοῖς Ἕλλησιν ἀεὶ σύντροφος». Ἡ πτωχεία τῶν Ἑλλήνων εἶναι, δυστυχῶς, γεγονός, τὸ ὁποῖον δὲν ἐπιδέχεται καμμίαν ἀμφισβήτησιν. Ἀλλ’ ἡ «πτωχεία τοῦ Ἑλληνικοῦ χώρου» εἶναι ἐντελῶς ἄλλη ὑπόθεσις. Ἀτυχῶς οἱ Ἕλληνες, μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν καὶ ἰδίως μετὰ τὸ 1922, ἐδέχθησαν καὶ αὐτὴν τὴν ἀναμφισβήτητον πραγματικότητα. Εὑρῆκαν δὲ εἰς ταύτην τὸν ἀμειλίκτως προσδιοριστικὸν παράγοντα τῆς πτωχείας, ὑφ’ ἣν διαβιοῦν ὡς λαὸς καὶ ὡς Κράτος. Οὕτως ἡ ἀντίληψις περὶ τῆς ὑποχρεωτικῆς πενίας τῶν Ἑλλήνων, ἀπέβη ἡ βάσις θεωριῶν καὶ ἰδεολογικῶν καταστάσεων, αἱ ὁποῖαι κυριαρχοῦν, ἀπηλλαγμέναι πάσης ἀμφισβητήσεως, πάσης ἀμφιβολίας τοῦ ἐθνικοῦ μας βίου. Καὶ ἐντὸς τοῦ ψυχολογικοῦ αὐτοῦ κλίματος προηγάγομεν εἰς ἀρετὴν τὴν λιτότητα καὶ ἀνεκηρύξαμεν ὡς σύμβολον τῆς ἐθνικῆς μας ζωῆς «τὴν ἐληὰ καὶ τὸ κρομμύδι», μὲ τὰ ὁποῖα διαιτᾶται ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Ἀλλ’ ἡ ἀντίληψις τῆς πτωχείας τοῦ Ἑλληνικοῦ χώρου εἶναι σφάλμα μέγιστον καὶ ἀποτελεῖ τὴν μεγαλυτέραν ἀσέβειαν εἰς τὸν τόπον. Ἡ γωνία αὐτή, ποὺ λέγεται Ἑλλάς, δὲν εἶναι ἡ πλέον κατηραμένη, ἡ πλέον πτωχὴ γωνία τῆς ὑφηλίου. Ἀντιθέτως εἶναι προικισμένη ἐξόχως ἀπὸ τὴν φύσιν, μὲ τὰ στοιχεῖα ποὺ θὰ ἠδύναντο ν’ ἀποτελέσουν τὴν βάσιν ἑνὸς πλουσίου καὶ ὑψηλοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Δυστυχῶς, τὸ ὄπιον τῆς περὶ πτωχείας τῆς Ἑλληνικῆς γῆς ψυχώσεως, ἡ ὁποία προέκυψεν ἐκ τῆς ἀδυναμίας αὐτῆς, νὰ παράγῃ εἰς ἐπαρκῆ κλίμακα σῖτον, καὶ γενικώτερον εἴδη διατροφῆς, ἠμπόδισε τοὺς Ἕλληνας, ἢ μᾶλλον τοὺς ἔφερεν εἰς τὴν περίεργον κατάστασιν, ὄχι μόνον νὰ μὴ θέλουν νὰ διερευνήσουν τὴν γῆν, τὴν ὁποίαν κατοικοῦν, ἀλλὰ καὶ ὅταν ἡ γῆ αὐτὴ τοὺς ἔδειξεν αὐτομάτως τοὺς θησαυρούς, τοὺς ὁποίους περιέκλειεν εἰς τὰ σπλάγχνα της, νὰ ἀρνοῦνται νὰ δεχθοῦν τὴν συγκεκριμένην αὐτὴν μαρτυρίαν. Διὰ τοῦτο, κύριοι, καὶ σήμερον ἀκόμη, μετὰ τριῶν ἐτῶν λεγομένας προσπαθείας ἀνασυγκροτήσεως, τὸ μόνον θέμα, τοῦ ὁποίου τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ δὲν ἐπελήφθη, εἶναι τὸ θέμα τῆς ἐξερευνήσεως τῆς Ἑλληνικῆς ἐπιφανείας καὶ τοῦ ὑπεδάφους της. Ἕν ἀπὸ τὰ πλέον χαρακτηριστικὰ παραδείγματα, τῆς ὡς ἄνω νοοτροπίας, εἶναι ἡ περίπτωσις τοῦ λιγνίτου καὶ περισσότερον ἡ περίπτωσις τῆς Πτολεμαΐδος. Ἠρνήθησαν οἱ Ἕλληνες, καίτοι ἀπὸ τὰ τέλη τοῦ παρελθόντος αἰῶνος αἱ ἐνδείξεις ἦσαν πολλαί, ἠρνήθησαν νὰ ἐξετάσουν ἐὰν ὑπῆρχον καύσιμα εἰς τὴν χώραν καὶ ἐδέχθησαν νὰ ὑπάρχῃ εἰς τὸ ἐμπορικὸν ἰσοζύγιον αὐτῆς, ἡ χαίνουσα πληγὴ τῶν τεραστίων πληρωμῶν, δι’ ἐξωτερικὰ καύσιμα.

§59Α. ΑΓΓΕΛΟΥΣΗΣ. Εἰς τὴν Πτολεμαΐδα ἦσαν Τοῦρκοι. Τὸ ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας;

§60Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Δὲν εἶναι μόνον ἡ Πτολεμαΐς. Ἠρνήθησαν οἱ Ἕλληνες, τόσον τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος, ὅσον καὶ τῆς Νέας ἀκόμη καὶ μετὰ τὸ 1922, νὰ ἐξακριβώσουν μήπως τὰ μικρὰ δείγματα λιγνιτικοῦ πλούτου, τὰ ὁποῖα κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον τυχαίως ἤρχοντο εἰς τὴν ἐπιφάνειαν, ἐσήμαινον κἄποιαν ἱστορίαν, ἡ ὁποία θὰ ἔδιδε διαφορετικὸν περιεχόμενον εἰς τὰς ἀντιλήψεις μας, περὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ χώρου. Παράδειγμα ἡ Πτολεμαΐς. Εἰς τὰ 1937, περιέργως τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, ἀπεφάσιζε κἄπως σοβαρώτερον νὰ ἐπιληφθῇ τοῦ θέματος.

§61Κ. ΜΑΝΙΑΔΑΚΗΣ. Διατὶ περιέργως;

§62Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Διότι δὲν τὸ ἔκαμε ποτὲ ἕως τότε. Ἔφερε λοιπόν, ἕνα Γερμανὸν καθηγητήν, τὸν Κέγκελ, καθηγητὴν πραγματικῶς ἐξόχου ἐπιστημονικῆς καταρτίσεως, ὁ ὁποῖος ἐπὶ τρία ἔτη διεξήγαγεν ἐρεύνας εἰς τὴν περιοχὴν τῆς Πτολεμαΐδος καὶ ἀλλαχοῦ. Καὶ ἐνῷ οἱ κύριοι τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἀπὸ τοῦ βάθους τοῦ γραφείου των ἐβεβαίουν τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὅτι εἰς τὴν Πτολεμαΐδα ὑπῆρχον 200.000 τόννοι λιγνίτου, ὡς βέβαια ἀποθέματα, 8.000.000 τόννοι ὡς πιθανὰ καὶ 20.000.000 τόννοι ὡς δυνατά, διὰ τῶν ἐργασιῶν τοῦ Κέγκελ ἀπεκαλύφθη ἕνας ὠκεανὸς πλούτου ἀφάνταστος. Πράγματι, τὸ λιγνιτοφόρον πεδίον τῆς Πτολεμαΐδος–Κοζάνης ἐξετιμήθη ὑπ’ αὐτοῦ εἰς 6 δισεκατομμύρια τόννους. Καὶ δὲν ἐγένετο ἡ ἐκτίμησις αὐτὴ τυχαίως καὶ ἐπιπολαίως. Ὁ καθηγητὴς Κέγκελ ἔκαμε σοβαρωτάτας μελέτας γεωλογικάς, ἔκαμε δέ, καὶ ὡρισμένας ὀρυχειακὰς τοιαύτας, διὰ γεωτρήσεων καὶ διὰ τῆς ἀνορύξεως φρεατίων. Ἐν τούτοις, ἐν ἔτει σωτηρίῳ 1946, ὅταν ἱδρύθη—χάρις εἰς τὸ κ. Τσουδερὸν—τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ, ἡ ὑπόθεσις τῶν λιγνιτῶν τῆς Πτολεμαΐδος, ἐθεωρεῖτο μυθιστορηματική. Καὶ δύναμαι καὶ ἐξ αὐτοῦ τοῦ ἐπισήμου βήματος, ἐὰν θέλετε, νὰ τὸ καταγγείλω, οὐδεὶς ἀπὸ τοὺς ὑπευθύνους ἐπιστήμονας ἠδυνήθη νὰ μᾶς δώσῃ διαβεβαίωσιν, ὅταν ἀρχίσαμεν τὴν γνωστὴν ἔρευναν τῆς ΟΥΝΡΑ περὶ τοῦ ὀρυκτοῦ πλούτου τῆς χώρας, ὅτι ὑπάρχουν σημαντικὰ ἀποθέματα λιγνίτου. Ἀντιθέτως, πολλοὶ ἔσκπατον τὸ ἔργον τοῦ Κέγκελ.

§63ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι.

§64Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἐννοῶ τοὺς ὑπευθύνους ἐπιστήμονας, αὐτοὺς ποὺ ἦσαν εἰς κρατικὰς ὑπηρεσίας. Ἀλλὰ τὸ 1946 καὶ οἱ περισσότεροι τῶν καθηγητῶν τοῦ Πολυτεχνείου μᾶς ἔλεγον, ὅτι ὁ λιγνίτης εἶναι τόσον ὀλίγος εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὥστε μόνον εἰς τὰ Φαρμακεῖα θὰ πρέπει νὰ τὸν πωλῶμεν!

§65Κ. ΜΑΝΙΑΔΑΚΗΣ. Εἰς τὸ 1939 ἔγινεν ἡ σύμβασις, ἡ ὁποία προέβλεπε 150.000 τόννους «μίνιμουμ». Πῶς συνεπῶς τὸ λέγετε αὐτό;

§66Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Τὸ 1939–40 ἔγινεν ἡ ἀποκάλυψις. Τὸ 1946 εἶχεν ὅμως λησμονηθῆ. Ἤθελον λοιπόν, νὰ σᾶς εἴπω εἰς τὴν ἀρχήν, ὅτι οἱ Ἕλληνες ἠρνήθησαν νὰ δεχθοῦν τὴν μαρτυρίαν περὶ τῆς φυσικῆς προικίσεως τῆς χώρας καὶ ὅταν ἀκόμη ἐξεπήδα αὕτη ἀπὸ τῶν ἐγκάτων τῆς γῆς. Καὶ ἔχει σημασίαν τοῦτο, διότι ἡ στάσις αὐτὴ ὑπῆρξε ἐπιζημιωτάτη διὰ τὴν ὑπόθεσιν τῆς ἀνασυγκροτήσεως. Νομίζω δὲ ὅτι, συζητουμένης τῆς ὑποθέσεως Πτολεμαΐδος πρέπει νὰ λεχθοῦν μερικὰ γεγονότα γενικωτέρας σημασίας διὰ τὴν ἀνασυγκρότησιν. Εἰς τὸ 1946, ὅταν ἡ Οὔνρρα ἐπρόκειτο νὰ τερματίσῃ τὰς ἐργασίας τῆς ἐν Ἑλλάδι, διηρωτήθημεν εἰς ποίαν κατάστασιν θὰ περιήρχετο αὕτη, ὅταν θὰ ἔλλειπεν ἡ κανονικὴ βοήθεια καὶ ἐσκέφθημεν νὰ καταρτίσωμεν ἕνα πρόγραμμα ἀνασυγκροτήσεως, μὲ τὴν ἐλπίδα νὰ ἀποτελέσῃ τοῦτο τὴν βάσιν ἐξασφαλίσεως νέας βοηθείας ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Πρὸς τὸν σκοπὸν δὲ τοῦτον συνεκαλέσαμεν ὅλους σχεδὸν τοὺς Ἕλληνας Τεχνικούς, οἱ ὁποῖοι εἶχον κἄποιο κῦρος εἰς τὰ θέματα αὐτά. Συνεστήσαμεν τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀξιοποιήσεως τῶν πλουτοπαραγωγικῶν αὐτῶν πόρων τῆς Ἑλλάδος. Κατὰ τὰς συνεδριάσεις τῆς ἐπιτροπῆς αὐτῆς, ἡ ὁποία περιελάμβανε περὶ τοὺς 120 ἐπιστήμονας καὶ ἐλειτούργησαν ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ ὁμιλοῦντος, ὑπεστηρίχθη ἀπὸ τὴν συντριπτικὴν πλειοψηφίαν τῶν μελῶν, ὅτι ἡ ὑπόθεσις τοῦ λιγνίτου ἦτο φανταστική, χάρις ὅμως εἰς τὸν ἀποθανόντα, πικραμένον λόγῳ τῆς ἀχαριστίας τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, ἀλλ’ ἐξαιρετικὸν Ἕλληνα καὶ ἐπιστήμονα, τὸν ἀείμνηστον Ν. Λιάτσικαν, ὁ ὁποῖος ἐβοήθησε τὸν Κέγκελ κατὰ τὸ 1937–40, ἀνεσύραμεν ἀπὸ τὰ συρτάρια, εἰς τὰ ὁποῖα σκοπίμως εἶχον ἀποκρυβῆ, στοιχεῖα τοῦ ἔργου τοῦ Κέγκελ καὶ ἐφθάσαμεν εἰς τὴν διατύπωσιν ἐντελῶς διαφορετικῆς φύσεως συμπερασμάτων. Ταῦτα περιελήφθησαν εἰς τὸ βιβλίον τῆς Οὔνρρα, εἰς τὸ ὁποῖον γενικώτερον, νομίζω, παρ’ ὅλας τὰς συκοφαντίας, μὲ τὰς ὁποίας ἐγένετο δεκτὸν τὸ 1947, εὐλογοῦντος τοῦ τότε Ὑπουργοῦ Συντονισμοῦ, ἀπὸ μερίδα τοῦ Ἑλληνικοῦ τύπου καὶ ἐνίων ἐπιστημόνων, ἐδώσαμεν διὰ πρώτην φορὰν ἀκλονήτους τὰς ἀποδείξεις περὶ τῆς βιωσιμότητος τῆς Ἑλλάδος. Ἐκεῖ, εἰς τὸ βιβλίον τῆς ΟΥΝΡΡΑ, τὸ ὁποῖον ἐξεδόθη τὸ 1947, μὲ ἐπιστημονικὰ ἐπιχειρήματα, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῇ βάσει συγκεκριμένων στοιχείων ἐγράφομεν: «Εἰς τὴν ἐν λόγῳ λεκάνην ἐγκλείονται τὰ μεγαλύτερα κοιτάσματα λιγνίτου. Διὰ πυκνοῦ δικτύου γεωτρήσεων ἐπὶ μικρᾶς ἐκτάσεως εἰς τὴν περιοχὴν τῆς Πτολεμαΐδος, διεπιστώθη ἀπόθεμα 143.000.000 τόννων δυνάμενον νὰ ὑποστῇ ἐκμετάλλευσιν δι’ ἀποκαλύψεως. Τὰ δεδομένα ὅμως, μικροῦ ἀριθμοῦ ἄλλων γεωτρήσεων, αἱ ὁποῖαι ἔγιναν πλησίον τοῦ κυρίου δικτύου γεωτρήσεων, ἐν συνδυασμῷ καὶ πρὸς ἐμφανίσεις καὶ διαπιστώσεις δι’ ὑπογείων ἐργασιῶν ἐντὸς τοῦ λιγνιτοφόρου στρώματος, παρέχουν τὴν βεβαιότητα ὅτι ὁ λιγνιτοφόρος ὁρίζων διήκει εἰς ἔκτασιν διπλασίαν καὶ πλέον τῆς ἤδη ἐρευνηθείσης. Οὕτω πρέπει νὰ θεωρῆται εἰς τὴν μικρὰν αὐτὴν περιοχὴν τῆς λεκάνης Πτολεμαΐδος ὡς βέβαιον ἀπόθεμα τὸ ποσὸν τῶν 300.000.000 τόννων λιγνίτου. Ἀπὸ τὰς ὑπαρχούσας ὅμως ἐκμεταλλεύσεις, ἀπὸ τὴν σχετικῶς ὁμαλὴν μορφολογικὴν εἰκόνα τῆς περιοχῆς καὶ ἀπὸ τὸ γεγονὸς ὅτι ἀπὸ μίαν ποσότητα 200.000 τόν. ἡ ὁποία ἐθεωρεῖτο ὡς βεβαία εἰς τὴν περιοχὴν Πτολεμαΐδος, ἐβεβαιώθησαν 300.000.000 τόν. δύναταί τις μετὰ μεγάλης πιθανότητος νὰ ὑπολογίσῃ διὰ τὴν ὅλην λεκάνην ἐπὶ παρουσίας ἀποθεμάτων τοὐλάχιστον 1.000.000.000». Καὶ διὰ νὰ μὴ ὑπάρξῃ διὰ κανένα καλῆς πίστεως συζητητήν, ἀμφιβολία ἐγράφομεν εἰς τὸ εἰδικὸν κεφάλαιον περὶ Πτολεμαΐδος (σελ. 82 κ.ἑ.) «Διεπιστώθη ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν στρωμάτων ποικίλλει μεταξὺ 1 καὶ 9, εἶναι δὲ κατὰ μέσον ὅρον 4». Ἀναγιγνώσκω τὰς περικοπὰς αὐτάς, διὰ νὰ ἀντιληφθῇ ἡ Βουλή, ποίας πραγματικῶς σημασίας, ποίας κολοσσιαίας σημασίας, ἐθνικὸς πλοῦτος κρύπτεται εἰς τὴν Πτολεμαΐδα καὶ τὶ ἔγκλημα ὑπῆρξεν ἡ μέχρι σήμερον μὴ χρησιμοποίησίς του. «Ἡ ἔρευνα ἐγένετο δι’ ὀκτὼ γεωτρυπάνων, ἐξ ὧν τὰ τρία ἦσαν μηχανοκίνητα περιστροφικὰ μὲ λῆψιν δείγματος (CORE) καὶ τὰ τέσσαρα χειροκίνητα κοχλιωτά, ἐργαζόμενα ἄνευ ὕδατος. Ἐγένοντο ἐν συνόλῳ 180 γεωτρήσεις, ἐπὶ ἐκτάσεως περίπου 25 κμ² ἐκ τῶν ὁποίων αἱ 90 ἀνὰ 200 μ. ἐκάλυψαν ἐπιφάνειαν 3 κμ². Οἱ δύο τύποι γεωτρυπάνων ἐχρησιμοποιήθησαν ἐναλλάξ, οὕτως ὥστε ὁ μέσος ὅρος τῶν ἀποτελεσμάτων νὰ εἶναι ἀνεπηρέαστος ἐκ τῶν μειονεκτημάτων ἑκάστου τύπου. Διὰ τὸν ὑπολογισμὸν τῶν ἀποθεμάτων, δὲν ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψει τὰ στρώματα πάχους κάτω τοῦ 1 μ. καὶ ἀφῃρέθη ἐξ ἑκάστου στρώματος πάχος 0,50 μ. ἤτοι κατὰ μέσον ὅρον 2 μ. ἐπὶ τοῦ συνόλου τοῦ πάχους, ὡς πρόβλεψις πιθανῆς ἀπωλείας κατὰ τὴν ἐξόρυξιν. Βάσει τῶν ἀποτελεσμάτων τῶν γεωτρήσεων ὑπὸ τὰς ἄνω προϋποθέσεις εὑρέθη μέσον πάχος λιγνίτου 16 μ. καὶ μέσον πάχος ὑπερκειμένου καὶ ἐνδιαμέσου στείρου 17 μ. ἐν συνόλῳ. Παρουσιάζεται δηλαδή, πρακτικῶς ἡ σχέσις κυβικῶν μέτρων στείρων, πρὸς τόννους λιγνίτου ἴση 1: 1. Ἡ σχέσις αὐτὴ 1: 1 λιγνίτου πρὸς στεῖρα εἶναι ὅλως ἐξαιρετικὴ καὶ πρέπει νὰ τὴν ὑπογραμμίσωμεν. Αἱ συνθῆκαι αὗται ἐξασφαλίζουν τὴν δυνατότητα εὐνοϊκῆς ἐκμεταλλεύσεως δι’ ἀποκαλύψεως. Τὸ δὲ ὑπολογισθὲν ἐπὶ τῇ βάσει εἰδικῆς ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου μελέτης μέσον δι’ ἐξόρυξιν εἰς μεγάλην κλίμακα εἶναι κατώτερον τῶν 60 δρχ. κατὰ τόννον. Μὲ τὴν τιμὴν ταύτην καὶ μὲ θερμαντικὴν ἱκανότητα ἐν φυσικῇ καταστάσει 1700 KCAL προκύπτει τιμὴ μεγαθερμίδος ἐπὶ τόπου 0,036 δρχ. ἔναντι τιμῆς 0,08 μέχρι 0,11 δρχ. διὰ ξένον λιθάνθρακα ἢ μαζοὺτ GIF Ἑλληνικὸν λιμένα. Τὸ μικρὸν τοῦτο κόστος τῆς θερμίδος συνδυάζεται μὲ δύο ἄλλας πολυτίμους ἰδιότητας τοῦ λιγνίτου Πτολεμαΐδος: Ἡ πρώτη τούτων εἶναι ἡ εὔκολος κατόπιν μερικῆς ξηράνσεως πλινθοποίησις δι’ ἰσχυρᾶς πιέσεως ἄνευ συνδετικοῦ. Τοῦτο ἐπιστοποιήθη ἐκ δοκιμῶν τῶν Σιδηροδρόμων τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους (ΣΕΚ) ἐπὶ 140 Τ. λιγνίτου ἀποσταλέντος εἰς Γερμανίαν τὸ 1938. Αἱ πλίνθοι μὲ 18– 20% ὑγρασίαν ἔχουν θερμαντικὴν ἱκανότητα 4.300 KCAL ἀπεδείχθησαν δὲ ἄριστοι διὰ τὴν καῦσιν εἰς τὰς ἀτμαμάξας τῶν ΣΕΚ καὶ τὰς ἑστίας οἰκιακῆς χρήσεως. Χρησιμοποιηθέντες πρὸς δοκιμὰς ἐπὶ ἐμπορικῶν, ἐπιβατικῶν καὶ ταχειῶν ἁμαξοστοιχιῶν τῆς ΣΕΚ, ἀνταπεκρίθησαν πλήρως εἰς τὰς ἀπαιτήσεις τῆς σιδηροδρομικῆς καύσεως μὲ σχέσιν καταναλώσεως ἔναντι τοῦ ξένου χρησιμοποιουμένου γαιάνθρακος 2: 1. Ἡ διατήρησις τῶν πλίνθων ἐν ὑπαίθρῳ δὲν ἐπιτυγχάνεται διὰ διάστημα μεγαλύτερον τῶν 20–25 ἡμερῶν, ἀλλ’ ἐν περιπτώσει ἀνάγκης δύνανται νὰ διατηρῶνται οὗτοι εἰς ὑπόστεγα ἢ νὰ ἐμβαπτίζωνται μετὰ τὴν πλινθοποίησιν εἰς γαλάκτωμα πίσσης μὲ ἀσήμαντον οἰκονομικὴν ἐπιβάρυνσιν. Ἡ δευτέρα ἰδιότης τοῦ λιγνίτου Πτολεμαΐδος εἶναι ἡ ποιότης τῆς τέφρας του, ἡ ὁποία ὡς μὴ εὔτηκτος, δὲν σχηματίζει σκωρίας καὶ οὕτω διατηρεῖ ὑψηλὸν τὸν βαθμὸν ἀποδόσεως τῆς ἑστίας. Εἰς τὴν ἰδιότητα ταύτην ὀφείλονται κατὰ σημαντικὸν ποσοστὸν καὶ τὰ ἄριστα ἀποτελέσματα τῆς καύσεως εἰς τοὺς λέβητας τῶν ΣΕΚ. Συμπερασματικῶς δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἡ δημιουργία σοβαροῦ κέντρου λιγνιτοπαραγωγῆς ἐν Πτολεμαΐδι, δύναται νὰ προωθήσῃ τὴν ἐνεργειακὴν οἰκονομίαν σημαντικῶς καὶ δή: α) Διὰ τῆς δημιουργίας κέντρου εὐθηνῆς ἠλεκτροπαραγωγῆς ἐξ ἐγχωρίου καυσίμου πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῆς περιοχῆς κεντρικῆς καὶ δυτικῆς Μακεδονίας καὶ ἀνάπτυξιν τῆς βιομηχανίας. β) Διὰ τῆς διαθέσεως εὐθηνοῦ καυσίμου ἐπὶ τόπου εἰς βιομηχανίας ἐχούσας ἀνάγκην ἀτμοῦ, ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας ἢ λιγνίτου, καὶ γ) διὰ τῆς χορηγήσεως λιγνιτοπλίνθων καταλλήλων διὰ τὴν σιδηροδρομικὴν ἕλξιν καὶ τὴν οἰκιακὴν οἰκονομίαν». Κύριοι, σᾶς ἀνέγνωσα τὰς περικοπὰς αὐτὰς διότι χύνουν ἄπλετον φῶς, νομίζω, εἰς ἕνα ἀπὸ τὰ χαρακτηριστικώτερα παραδείγματα τοῦ τρόπου μὲ τὸν ὁποῖον κατεβαραθρώθη, ἀπὸ τὸ 1947 καὶ ἐντεῦθεν, ἡ ὑπόθεσις τῆς ἑλληνικῆς ἀνασυγκροτήσεως καὶ τοῦ ὁποίου τὰς συνεπείας πληρώνομεν αὐτὴν τὴν στιγμήν, μὲ τὴν ὑπογραφὴν τῆς ὑπὸ κρίσιν συμβάσεως. Ἡ Ἐπιτροπὴ τῆς ΟΥΝΡΡΑ εἰς τὸ σχέδιον ἀνασυγκροτήσεως, τὸ ὁποῖον κατήρτισε, συνεπὴς πρὸς τὰς κατωτέρω διαπιστώσεις, ἔθετεν ὡς μίαν τῶν βάσεων τοῦ προγράμματος ἐξηλεκτρισμοῦ τὴν Πτολεμαΐδα, καθορίσασα παραγωγὴν 2.000.000 τόννων λιγνίτου ἐτησίως διὰ πλινθοποίησιν, διὰ τροφοδότησιν ἑνὸς ἐργοστασίου θερμοηλεκτρικοῦ 60.000 κιλοβὰτ καὶ διὰ τὰς λοιπὰς ἀνάγκας ἑνὸς ὡλοκληρωμένου κέντρου συγκοινωνιῶν. Παρέδωσε δὲ ἡ ΟΥΝΡΡΑ τὴν ἐργασίαν αὐτήν, Ἑλλήνων ἐπιστημόνων εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ Συντονισμοῦ. Ἀλλὰ τοῦτο ὄχι μόνον τὴν ἠγνόησε, ἀλλ’ ἐπεδόθη εἰς τὴν κατασυκοφάντησίν της μὲ τὰ ἑξῆς ἀποτελέσματα: Εἰς τὸ ἀρχικὸν σχέδιον ἀνασυγκροτήσεως τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, τὸ πρόγραμμα ἐξηλεκτρισμοῦ ἐβασίσθη μόνον ἐπὶ τῶν ὑδατοπτώσεων, ἀγνοηθέντος τοῦ λιγνίτου, ἀγνοηθείσης τῆς Πτολεμαΐδος, εἰς τὴν ὁποίαν οἱ ἄνθρωποι τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ δὲν ἐπίστευον ἢ δὲν ἤθελον νὰ πιστεύσουν. Τὸ ἀποτέλεσμα ἦτο, ὅτι οἱ Ἀμερικανοὶ τὸ ἀπέρριψαν, δὲν ἐδέχθησαν κἂν νὰ τὸ συζητήσουν, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ πρόγραμμα ἐξηλεκτρισμοῦ μόνον μὲ ὑδατοπτώσεις, χωρὶς τὰ λεγόμενα θερμικὰ ἐργοστάσια. Πρὸ τῆς ἐπιμονῆς τῶν Ἀμερικανῶν ἀρνουμένων νὰ συζητήσουν πρόγραμμα ἐξηλεκτρισμοῦ, ἐφ’ ὅσον δὲν προετείνοντο ὡς δυναταὶ αἱ θερμικαὶ συμπληρώσεις τῶν ὑδατοπτώσεων, οἱ ἄνθρωποι τοῦ Ὑπουργείου τοῦ Συντονισμοῦ ὑπεχρεώθησαν νὰ ὑποχωρήσουν καὶ νὰ ἀναγνωρίσουν τὴν ὕπαρξιν λιγνίτου εἰς τὴν χώραν. Ἀλλ’ ἀντὶ τῆς Πτολεμαΐδος, ἐξώθησαν τοὺς Ἀμερικανοὺς ἐσκεμμένως, ἐν πλήρει ἐπιγνώσει τοῦ ἐγκλήματος, τὸ ὁποῖον ἔκαμον εἰς τὸ... Ἀλιβέρι. Καὶ θὰ γίνῃ τὸ θερμοηλεκτρικὸν ἐργοστάσιον τοῦ Ἀλιβερίου, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ ἐγγύησις διὰ τὰ ἀποθέματα καὶ τὰς συνθήκας τῆς ἐκμεταλλεύσεως, ἀσφαλῶς δὲ μὲ περισσότερον κόστος ἐξορύξεως παρὰ εἰς τὴν Πτολεμαΐδα. Ἄφησαν τὴν Πτολεμαΐδα εἰς τὴν θεωρητικὴν ὑπόθεσιν τῆς κατασκευῆς ἑνὸς βιομηχανικοῦ κέντρου μὲ βάσιν τὴν διὰ μπριγκεττῶν παραγωγὴν ἀζώτου, κατὰ τὴν περίφημον μέθοδον Λούργκι. Ἀλλ’ ἡ τοιαύτη ἀξιοποίησις τῆς Πτολεμαΐδος ἀπετέλει φενάκην, ἐφ’ ὅσον καὶ αὐτὴ ἡ ἑταιρεία, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνέθεσαν τὴν μελέτην τῆς ἐκ λιγνιτῶν παρασκευῆς τοῦ ἀζώτου, ἡ Lurgi οὐδεμίαν ἁρμοδιότητα εἶχε πρὸς τοῦτο! Κατὰ μοιραίαν συνέπειαν, ἡ ὑπόθεσις τῆς ἐκ μπριγκεττῶν τῆς Πτολεμαΐδος κατασκευῆς τοῦ ἀζώτου, ἐδέησε τελικῶς νὰ ἀπορριφθῇ. Καὶ τὸ ἀποτέλεσμα ἦτο, ὅτι ἀπωλέσθησαν διὰ τὴν ἀξιοποίησιν τῆς Πτολεμαΐδος, ἡ ὁποία ἦτο τὸ πρῶτον ἔργον ἀνασυγκροτήσεως, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ἀρχίσωμεν, τρία πολύτιμα ἔτη.

§67Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ὑποστηρίζετε, ὅτι δὲν ἦτο χρήσιμον νὰ γίνῃ τὸ Ἀλιβέρι;

§68Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριοι, λέγω, ὅτι τὸ Ἀλιβέρι εἶναι σφάλμα, τὸ ὁποῖον πλησιάζει τὰ ὅρια τοῦ ἐγκλήματος.

§69Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ συμφωνῶ, ὅτι ἔπρεπε καὶ εἰς τὴν Πτολεμαΐδα νὰ γίνῃ θερμικὸν ἐργοστάσιον παραγωγῆς. Ἀλλὰ δὲν ἠμπορεῖτε νὰ εἴπητε, ὅτι τὸ Ἀλιβέρι δὲν εἶναι χρήσιμον ὄχι μόνον διὰ τὴν Πρωτεύουσαν, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν Στερεὰν Ἑλλάδα.

§70Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Βασιλειάδης νὰ εἴπω, ὅτι οὔτε αἱ τεχνικαί, οὔτε αἱ οἰκονομικαὶ ὑποθέσεις κρίνονται μὲ βάσιν τὸ πῶς θὰ ἱκανοποιήσωμεν τὸν καθ’ ἕνα Ἐδῶ ὑπάρχουν ὡρισμένα γεγονότα γεωλογικά, τεχνικά, οἰκονομικά, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν τοὺς προσδιοριστέους παράγοντας καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν τῶν γεγονότων προσεπάθησα νὰ ἐξηγήσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ ἐξώθησις πρὸς Ἀλιβέρι ἐγένετο —θὰ ἔφθανα μέχρι τοῦ σημείου νὰ σᾶς εἴπω —σκοπίμως, διὰ νὰ μὴ γίνῃ ποτὲ ἡ ἀξιοποίησις τοῦ λιγνίτου καὶ ὡρισμένα συμφέροντα ἢ ἀκόμη καὶ ὡρισμέναι ἠλιθιότητες νὰ ἱκανοποιηθοῦν. Ἡ ὑπόθεσις τοῦ Ἀλιβερίου, τὴν ὁποίαν εὔχομαι νὰ μὴ πληρώσωμεν τελικῶς τόσον πολύ, ὅσον αὐτὴν τὴν στιγμὴν φαίνεται, εἶναι ἕνα ἀπὸ τὰ μεγαλύτερα παραδείγματα, ἂς εἴπω, τῆς ἐπιπολαιότητος μὲ τὴν ὁποίαν οἱ ἄνθρωποι τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ ἐχειρίσθησαν τὸ ὅλον θέμα τῆς Ἀνασυγκροτήσεως. Κύριοι, ἦτο ὑποχρεωτικὴ ἡ ἀναδρομὴ αὐτὴ εἰς τὸ παρελθόν. Ἀλλὰ πρέπει νὰ προσθέσω καὶ τινα ἄλλα. Ὅταν ἱδρύθη τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ τὸ 1946, ἱδρύθη ἂν μὴ διὰ νὰ ἀρχίσῃ ἀμέσως τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων, νὰ προπαρασκευάσῃ τοὐλάχιστον τὸ ἔδαφος διὰ τὴν ταχυτέραν προαγωγὴν τῆς χώρας εἰς τὸ στάδιον αὐτό. Ἕν ἀπὸ τὰ βασικὰ προβλήματα τῆς φύσεως αὐτῆς, τὰ ὁποῖα θὰ ἔπρεπε νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἀμέσως, δὲν σᾶς λέγω πλέον, ὅτι θὰ ἦτο ἡ ἔρευνα τοῦ ὑπεδάφους—ὑπῆρχον πολλαὶ γωνίαι τῆς Ἑλλάδος ἀπηλλαγμέναι τῆς ἀνταρσίας ὅπου ἦτο δυνατὸν νὰ γίνουν ἔρευναι—ἀλλά, τοὐλάχιστον, ἡ διερεύνησις τῆς μεταλλευτικῆς νομοθεσίας, ἐξηκρίβωσεν καὶ ἀντιμετώπισε τοὺς δεσμούς, τοὺς ὁποίους ἐβάρυνον ὡρισμέναι ἀπὸ τὰς βασικωτάτας πηγὰς πλούτου τῆς χώρας. Ἐν τούτοις, ὡς πρὸς τὴν Πτολεμαΐδα, τὸ 1946, ἄνευ οὐδενὸς σοβαροῦ, τοὐλάχιστον κατὰ τὴν γνώμην μου, λόγου, τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀντιρρήσεως, ἐπέτρεψε τὴν ἐπαναφορὰν ἐν ἰσχύι τῆς δεσμευτικῆς συμβάσεως τοῦ 1939. Δὲν θὰ εἶμαι πολὺ αὐστηρὸς διὰ τὴν σύμβασιν ἐκείνην. Διότι, ὅταν συνωμολογήθη τότε μόλις εἶχεν ἀναλυφθῆ ἡ Πτολεμαῒς καὶ ἔργα τῆς φύσεως αὐτῆς ἐθεωροῦντο ὑπερβαίνοντα καὶ τὰ ὅρια τῆς φαντασίας ἀκόμη τῶν Ἑλλήνων. Ἀλλ’ ἡ ἀναβίωσις αὐτῆς τὸ 1946, ἀπετέλει πλασματικῶς πρᾶξιν, ὑπερβαίνουσαν τὰ ὅρια τοῦ σφάλματος.

§71Κ. ΜΑΝΙΑΔΑΚΗΣ. Ἐπειδὴ εἶχα τὴν τιμὴν νὰ ἔχω ὑπογράψει τὴν σύμβασιν τοῦ 1939 σᾶς λέγω τοῦτο, ὅτι ἡ σύμβασις τότε ἔγινε μὲ σαφῆ κριτήρια ὅσον ἀφορᾷ τὸν μεταλλευτικὸν πλοῦτον τῆς Πτολεμαΐδος, τὸν γαιάνθρακα. Δεύτερον, ἂν καὶ δὲν εἴχαμε ἡμεῖς τότε σχέδια Μάρσαλ καὶ κανεὶς δὲν μᾶς ἔδιδεν οὔτε μιὰ πεντάρα ἀπὸ τὸ ἐξωτερικόν, ἐν τούτοις ἐτολμήσαμεν τὴν Ἀνασυγκρότησιν, τὴν ὁποίαν μεταπολεμικῶς ἐκάματε πτῶμα τῆς Ἑλλάδος, ἐνῷ τὴν εἴχομεν ἀπὸ τότε ἡμεῖς θέσει εἰς ἐφαρμογήν. Καὶ εἴπομεν ὅτι Ἀνασυγκρότησις εἰς τὴν Ἑλλάδα σημαίνει Πτολεμαῒς καὶ Ἀχελῶος. Καὶ ἐκάμαμεν τὰς δύο συμβάσεις μὲ τὴν προσπάθειαν νὰ ἀρχίσωμεν τὴν ἐκμετάλλευσιν καὶ μὲ βάσιν νὰ δίδωμεν 150.000 τόννους μπριγκέττες εἰς τοὺς σιδηροδρόμους. Κανένα δὲ ἄρθρον τῆς συμβάσεως ἐκείνης δὲν εἶχε οὐδὲ τὸ ἐλάχιστον ἴχνος χαριστικῆς πράξεως. Διότι τότε ἡ ὑπαλληλία δὲν ὑπεισήρχετο, οὔτε μποροῦσε ἀζημίως νὰ θεραπεύσῃ ἀτομικὰ συμφέροντα.

§72Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Πρόκειται περὶ διακοπῆς ἢ περὶ ἀγορεύσεως κ. συνάδελφε.

§73Κ. ΜΑΝΙΑΔΑΚΗΣ. Ὁ ἴδιος δὲ ὁ Φίλης, διότι δὲν ἐξετέλεσε τὰς ὑποχρεώσεις του, ἐξέπεσεν ἀπὸ τὴν ἰδίαν κυβέρνησιν.

§74Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Διατί τὰ λέγετε σεῖς, κ. συνάδελφε, καὶ δὲν ἀφήνετε νὰ τὰ εἴπω ἐγώ; Εἶναι γνωστὴ ἡ ἀπόστασις, κ. βουλευτά, ἡ ὁποία τὴ χωρίζει ἀπὸ τὸ πολιτικὸν καθεστὼς ποὺ ἐξεπροσώπησεν ὁ κ. Μανιαδάκης. Ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ μὴ ἀναγνωρίσω καὶ εἰς τὸ καθεστὼς ἐκεῖνο ὅτι πραγματικῶς εἰς τὴν ὑπόθεσιν τῆς Πτολεμαΐδος, χωρὶς πεῖραν, ὑπὸ τὰς συνθήκας τοῦ 1939, προσεπάθησε νὰ πραγματοποιήσῃ κάτι τὸ σημαντικόν. Καὶ ὅταν διεπίστωσεν ὁ ἄνθρωπος, μὲ τὸν ὁποῖον συνεβλήθη, δὲν ἦτο ἀντάξιος τῆς ἐμπιστοσύνης, ἠκύρωσε τὴν σύμβασιν. Αὐτὸ τὸ ἀναγνωρίζω. Καὶ διὰ τοῦτο θεωρῶ βαρυτάτην τὴν εὐθύνην τῆς Κυβερνήσεως τοῦ 1946, ἡ ὁποία ἐπανέφερεν εἰς τὴν ζωὴν σύμβασιν καὶ τοιοῦτον ἀνάδοχον. Εἶναι ἐπίσης βαρεῖα ἡ εὐθύνη τῶν τότε Κυβερνήσεων διὰ τὴν ἀκατανόητον τῆς συμβάσεως αὐτῆς ἀνανέωσιν κατὰ τὸ 1947 καὶ 1948. Καὶ ὅταν φθάνωμεν εἰς τὸ 1949, τότε ἡ ὑπόθεσις καθίσταται πραγματικῶς καταπληκτική. Κύριοι, γνωρίζετε ὅτι, παρὰ τὰς ἀπεγνωσμένας προσπαθείας μας, οὐδέποτε κατορθώσαμεν νὰ φέρωμεν ἐνταῦθα τὸ θέμα τῆς Ἀνασυγκροτήσεως πρὸς συζήτησιν. Ἀλλ’ ὁ ναύαρχος κ. Σακελλαρίου ἦτο τυχερὸς καὶ ἦλθεν κάποτε πρὸς συζήτησιν ἡ ἐπερώτησίς του διὰ τοὺς λιγνίτας. Ἐγενικεύθη τότε ἡ συζήτησις καὶ ἐπειδὴ ἐθίγη τὸ ζήτημα τῆς ἀνανεώσεως τῆς συμβάσεως Πτολεμαΐδος ὁ κ. Στεφανόπουλος, ἀπαντῶν τὴν 30–6–50 ἔλεγε τὰ ἑξῆς: «Ὅταν ἐπροτάθη νὰ παραταθῇ διὰ τετάρτην φοράν, ὁ ὑπαρχηγὸς τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς μὲ ἐπεσκέφθη καὶ μοῦ εἶπεν ὅτι ἡ παράτασις ἠμπορεῖ νὰ φέρῃ ἐμπόδια εἰς τὴν πραγματοποίησιν τῶν ἔργων Πτολεμαΐδος». Κατὰ τὴν ὁμολογίαν, ἑπομένως αὐτοῦ τοῦ κ. Στεφανοπούλου ὑπῆρξεν σαφὲς διάβημα τῶν Ἀμερικανῶν κατὰ τῆς ἀνανεώσεως τῆς Συμβάσεως.

§75Ι. ΣΟΦΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὰ τὰ εἶπεν ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς εἰς τὸν κ. Στεφανόπουλον;

§76Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Σᾶς ἀνέγνωσα τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ τῆς συνεδριάσεως τῆς Βουλῆς τῆς 30.6.50. Τὸ 1949 δηλαδή, ἐπῆγε ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς καὶ εἶπεν εἰς τὸν κ. Στεφανόπουλον «μὴ παρατείνετε τὴν σύμβασιν διότι πρόκειται νὰ χαντακώσῃ τὴν Πτολεμαΐδα». Ἐν τούτοις, κύριοι, ὑπεγράφη ἡ ἀνανέωσις. Πῶς; Διὰ πρακτικοῦ τριῶν Ὑπουργῶν, μιᾶς Ὑποεπιτροπῆς τοῦ Ὑπουργ. Συμβουλίου ἐπιφορτισμένης μὲ θέματα, ὡς ἡ ρύθμισις διαβατηρίων καὶ ἄλλαι τοιαῦται μικροϋποθέσεις. Ὑπεγράφη ἡ σύμβασις τῇ εἰσηγήσει τοῦ τότε Ὑπουργοῦ Μεταφορῶν κ. Χατζηπάνου, προσυπογραφομένην καὶ ἀπὸ τὸν κ. Στεφανόπουλον, ὁ ὁποῖος ἀργότερον ἐζήτησε καὶ ἀφηρέθη ἡ ὑπογραφή του.

§77Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν ἔλαβα γνῶσιν τῶν ἀπόψεων τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς, εἰδοποίησα ἀμέσως τὸν Γραμματέα τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου νὰ μὴ γίνῃ ἀνανέωσις καὶ νὰ διαγραφῇ ἡ ὑπογραφή μου.

§78Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἀπὸ τὸ πρακτικὸν τῆς εἰσηγήσεως, διότι τὴν ἀνανέωσιν δὲν τὴν ὑπεγράψατε σεῖς.

§79Ι. ΣΟΦΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Στεφανόπουλος, ὡς Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ κατὰ τὸ 1949, μετὰ τὴν ἐκδηλωθεῖσαν ἀντίδρασιν τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς δὲν ἐπέμεινεν εἰς τὴν παράτασιν τῆς συμβάσεως;

§80Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. συνάδελφος ζητεῖ μίαν πληροφορίαν, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ δώσω ἐφόσον ἀναφέρεται τὸ ὄνομά μου. Ἀμέσως κατόπιν τότε ἐγένετο προσφυγὴ εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας ἀπὸ μίαν ἄλλην ἑταιρείαν, ἡ ὁποία ἐνδιεφέρετο διὰ τὴν Πτολεμαΐδα. Οἱ νομικοὶ σύμβουλοι τοῦ Ὑπουργείου ἦσαν ἀπολύτως σύμφωνοι, ὅτι θὰ ἔπιπτεν ἡ ἀνανέωσις αὐτῆς τῆς συμβάσεως. Εἰς τοῦτο ἦτο σύμφωνος καὶ ἡ Ἀμερικανικὴ Ἀποστολὴ καὶ εὑρισκόμεθα ἐν ἀναμονῇ τῆς ἀποφάσεως τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας.

§81Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Ποία ἦτο ἡ ἄλλη ἑταιρεία ποὺ ἐνδιεφέρετο καὶ πῶς ἡ ὑπόθεσις ἐπῆγεν εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας;

§82Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐνδιαφέρει αὐτὸ τὸ θέμα. Ἐνδιαφέρει τοῦτο, ὅτι μετὰ τὴν προσφυγὴν εἰς ὅλους ἡμᾶς καὶ τὴν Ἀμερικανικὴν Ἀποστολὴν εἶχε δημιουργηθῆ ἡ πεποίθησις, ὅτι θὰ ἀνατραπῇ αὐτὴ ἡ ἀπόφασις περὶ παρατάσεως.

§83Ι. ΣΟΦΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Πότε ἔγινεν ἡ προσφυγὴ αὐτή;

§84Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ Νοέμβριον, ἂν δὲν ἀπατῶμαι...

§85Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Νομίζω τὸν Φεβρουάριον.

§86Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐδῶ δὲν ἐξεδόθη ἀπόφασις τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας, διότι ἀπεσύρθη ἡ προσφυγὴ αὐτή. Τὶ ἐμεσολάβησεν ἐν τῷ μεταξὺ καὶ ἀπεσύρθη δὲν γνωρίζω, οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ μάθωμεν. Ἐκεῖνο ποὺ εἶναι οὐσιῶδες, εἶναι ὅτι εἴχομεν ὅλοι πεποίθησιν, ὅτι θὰ ἠκυροῦτο ἡ παράτασις αὐτή. Δὲν ἦτο μόνον ἡ γνώμη τῶν νομικῶν τῶν ἰδικῶν μας, ἀλλὰ καὶ τῶν νομικῶν τῆς Ἀποστολῆς. Δι’ αὐτὸ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην δὲν ἐκινήθημεν πέραν αὐτοῦ τοῦ γεγονότος. Ἦλθε μετὰ τὸ Νομικὸν Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον εἶπεν, ὅτι ἀνεξαρτήτως τῆς παρατάσεως αὐτῆς, διὰ τῆς πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἡ παράτασις νομίμως δὲν ὑφίσταται, διότι ὡς γνωρίζετε, τὴν ἐποχὴν ἐκείνην διεξήγετο πόλεμος καὶ συνεπείᾳ τοῦ πολέμου καθίστατο ἀδύνατος ἡ πραγματοποίησις τοῦ ἔργου.

§87Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Θὰ ἤθελα μερικὰς διευκρινήσεις: Πρῶτον, κατὰ πόσον ὑπῆρχε παράτασις. Διότι ἔχομεν μίαν διαβεβαίωσιν τοῦ κ. Στεφανοπούλου, ὅτι ἀπέσυρε τὴν ὑπογραφήν του ἀπὸ τὴν πρότασιν περὶ παρατάσεως. Δεύτερον, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Δὲν εἶναι Ὑπουργικὸν Συμβούλιον μία τριμελὴς Ἐπιτροπή. Ἔπρεπε νὰ ὑπάρξῃ ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Καὶ τίνα σχέσιν ἔχουν αὐτὰ μὲ τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας, μὲ τὴν προσφυγήν; διότι εἶναι ἀδύνατον εἰς ἐμὲ νὰ τὸ κατανοήσω. Θέλομεν δηλαδή, νὰ κατανοήσωμεν πρῶτον, ἐὰν ἀπέσυρε τὴν ὑπογραφήν του ἀπὸ τὴν πρότασιν, περὶ παρατάσεως ὁ κ. Στεφανόπουλος καὶ δεύτερον, ἐὰν ὑπῆρχε πράγματι ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, νόμιμος καὶ ἔγκυρος περὶ παρατάσεως.

§88Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Εὐχαριστῶ τὸν κ. Ρέντην, ἀλλὰ αὐτὰ ἀκριβῶς ἔχω σκοπὸν νὰ ἐξηγήσω εἰς τὴν Βουλήν. Θὰ παρακαλέσω δὲ τοὺς κυρίους συναδέλφους νὰ μὴ διακόπτουν. Μετὰ τὸ τέρμα δὲ τῆς ἀγορεύσεώς μου θὰ εἶμαι εἰς τὴν διάθεσίν των νὰ διατυπώσουν οἱανδήποτε ἐρώτησιν καὶ ἀντίρρησιν θὰ ἤθελον. Κύριοι, καταγγέλω τὸ γεγονὸς ὅτι ἐνῷ ὑπῆρξε διάβημα τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς ἐναντίον τῆς ἀνανεώσεως, παρὰ ταῦτα ἀνενεώθη ἡ σύμβασις. Ἀλλὰ κατὰ τρόπον παράτυπον καὶ ἄκυρον.

§89Ι. ΣΟΦΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔπρεπεν ὁ κ. Στεφανόπουλος νὰ ὑπογράψῃ τὴν παράτασιν.

§90Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐχρειάζετο ἡ ὑπογραφὴ τοῦ Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ, ἀλλὰ μόνον τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Μεταφορῶν.

§91Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Τὸ πρῶτον στοιχεῖον τῆς παρατύπου ἀνανεώσεως εἶναι ὅτι ἡ εἰσήγησις ἔφερε κατόπιν τῆς ἀπαλείψεως τῆς ὑπογραφῆς τοῦ κ. Στεφανοπούλου, μόνον τὴν ὑπογραφὴν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Μεταφορῶν. Τὸ δεύτερον εἶναι ὅτι ἡ φερομένη ὡς ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου περὶ ἀνανεώσεως ὑπογράφεται ἀπὸ ἀναρμοδίαν ὑποεπιτροπὴν τριῶν μόνον Ὑπουργῶν. Καὶ τρίτον ὅτι ἐδημοσιεύθη εἰς τὴν Ἐφημ. τῆς Κυβερνήσεως ὡς ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἐνῷ πράγματι δὲν ἦτο τοιαύτη. Ἑπομένως ἦτο καθῆκον τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ εὐθὺς ὡς ἐπληροφορήθη τὰ γενόμενα ἡ ὑπηρεσία του—μόλις μετὰ 25 ἡμέρας ἀντελήφθη ἀπὸ τὰς ἐφημερίδας καὶ ἤρχισε νὰ δυσανασχετῇ—ἦτο καθῆκον του νὰ καταγγείλῃ τὴν οὕτω γενομένην ἀνανέωσιν καὶ νὰ εἴπῃ ὅτι αὕτη εἶναι ἄκυρος ἢ ἐὰν δὲν ἐπετύγχανεν τὴν ἀναγνώρισιν τῆς ἀκυρότητος νὰ παραιτηθῇ ἐπὶ τόσον σημαντικοῦ ζητήματος. Ἀντὶ τούτου ὁ κ. Στεφανόπουλος καὶ ἡ ὑπαλληλία τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ ἐδέχθησαν τὴν ἀνανέωσιν ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀντιδράσεως. Κατὰ Φεβρουάριον ἐὰν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη μου, ἑτέρα ἑταιρεία ἔχουσα μίαν μικρὰν ἐκχώρησιν λιγνίτου εἰς Πτολεμαΐδα, ἡ ἑταιρεία τῆς Πτολεμαΐδος προσέφυγεν εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας διὰ νὰ ἀκυρώσῃ τὴν οὕτως ἀνανεωθεῖσαν σύμβασιν. Ἀπὸ τὸν Δεκέμβριον ἢ Φεβρουάριον, δὲν ἐνθυμοῦμαι καλῶς, μέχρι τοῦ Ἰουνίου ὑπάρχει ἡ προσφυγὴ εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας τῆς ἑταιρείας Πτολεμαΐδος, τῆς ὁμάδος Παυλίδη–Μεϊμαρίδη, χωρὶς τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ Συντονισμοῦ νὰ ἐκδηλώνῃ κανὲν ἐνδιαφέρον. Ὅταν συνεζητεῖτο ἡ ἐπερώτησις τοῦ κ. Σακελλαρίου κατ’ Ἰούνιον τοῦ 1950, ἔλαβα τὸν λόγον καὶ ἔθεσα εἰς τὸν τότε Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ, τὸν κ. Τσουδερόν, τὸ ἐρώτημα: Τί θὰ κάμῃ τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ Συντονισμοῦ καὶ τῶν Μεταφορῶν; Πρῶτον, θὰ δεχθῇ τὸ νόμιμον, τὸ ἔγκυρον τῆς παρατάσεως καὶ δεύτερον, θὰ διατάξῃ ἀνακρίσεις διὰ τὸν τρόπον τῆς ἀνανεώσεως αὐτῆς καὶ τῆς δημοσιεύσεώς της; Ὁ κ. Τσουδερὸς τότε ὑπεσχέθη, ὅτι θὰ παραπέμψῃ τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὸ Νομικὸν Συμβούλιον. Πράγματι παρεπέμφθη ἡ ὑπόθεσις καὶ ἔχομεν τὴν γνωμοδότησιν τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου τῆς 27 Ἰουλίου. Ἀλλὰ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ παρατηρήσω εὐθὺς ἀμέσως, ὅτι τὸ ἐρώτημα πρὸς τὸ Νομικὸν Συμβούλιον δὲν ἦτο ἐκεῖνο ποὺ ἔπρεπε νὰ ἦτο. Δὲν ἐζητήθη δηλ. ἡ ἀκυρότης τῆς ἀνανεώσεως λόγῳ τυπικῶν λόγων, ἐζητήθη μᾶλλον νὰ ἀποφανθῇ τὸ Συμβούλιον ἐπὶ τῆς οὐσίας. Καὶ ἐπὶ τῆς οὐσίας ἀκριβῶς τὸ Νομικὸν Συμβούλιον κατήρτισε τὴν γνωμοδότησίν του, τὴν ὁποίαν ὅμως εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἄλλοι νομικοὶ ἐντριβέστεροι ἐμοῦ, θὰ καταπολεμήσουν, διότι ἡ ἀναφερομένη ἐν αὐτῇ θεωρία εἶναι κάπως δύσκολον νὰ γίνῃ παραδεκτή, ἄνευ σοβαρῶν γενικωτέρων συνεπειῶν, ὑπερβαινουσῶν τὰ πλαίσια τῆς ὑποθέσεως Πτολεμαΐδος. Τὸν Ἰούνιον τοῦ 1950, ὁ κ. Σόουλς τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς, ἔστειλε εἰς τὸν κ. Τσουδερόν, τότε Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ, ἐπιστολὴν ποὺ ἔλεγε, ὅτι αὕτη ἐπειδὴ διατηρεῖται ἡ ἀντιδικία μεταξὺ τῶν ἑταιρειῶν Φίλη–Πτολεμαΐδος, δὲν θὰ ἠμπορέσῃ νὰ χρηματοδοτήσῃ τὰ ἔργα. Μετ’ ὀλίγας ἡμέρας τῇ ἐπεμβάσει τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς, ἐπέρχεται συμβιβασμὸς μεταξὺ τῶν δύο ἑταιρειῶν.

§92Ι. ΣΟΦΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖοι εἶναι μέτοχοι τῆς ἑταιρείας αὐτῆς;

§93Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Εἶναι γνωστὸν ποῖοι εἶναι μέτοχοι. Νομίζω ὅτι εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν ἐδόθησαν τὰ ὀνόματα, τὰ ὁποῖα αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν συγκρατῶ. Ἀναφέρονται πάντως οἱ Μεϊμαρίδης, Παυλίδης καὶ Γκρέτσος, ἐὰν ἐνθυμοῦμαι καλῶς αὐτὴν τὴν στιγμήν. Σήμερον αἱ μετοχαὶ εἶναι ὀνομαστικαὶ καὶ ἠμποροῦμεν νὰ ζητήσωμεν πλήρη κατάλογον.

§94Ι. ΣΟΦΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ζητηθῇ ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ Ἐμπορίου.

§95Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Μάλιστα.

§96Ε. ΠΑΠΑΔΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ὑποθέτω ὅτι ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν πίνακα τῶν ὀνομάτων καὶ θὰ τὸν ἀνακοινώσῃ.

§97Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Τὸν πίνακα τὸν ἔχει ὁ Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς.

§98Σ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Νὰ σᾶς πληροφορήσω ἐγὼ κύριε συνάδελφε. Ἔχω εἰς χεῖρας μου καταστάσεις τῶν καταθεσάντων μετοχὰς τῆς Ἑταιρείας «Α.Β.Ε.Ο.Κ. Πτολεμαΐς», καὶ τῆς «Ἑλληνοαμερικανικῆς Ἑταιρείας Προϊόντων Λιγνίτου». Αἱ καταστάσεις αὗται ἔχουσιν οὕτω: Κατάστασις ἐμφαίνουσα τὸ ὀνεματεπώνυμον τῶν παρουσιασάντων μετοχὰς τῆς «Α.Β.Ε.Ο.Κ. Πτολεμαΐς». 1) Θεμ. Σκόνδρας τοῦ Παν. κάτοικος Ἀθηνῶν μετοχ. 2.600, 2) Δημοσθένης Μεϊμαρίδης κάτοικος Ἀθηνῶν μετοχ. 2.600, 3) Χρ. Στεφανόπουλος κάτοικος Ἀθηνῶν μετοχ. 400, 4) Σωκρ, Βεκρῆς κάτοικος Ἀθηνῶν μετ. 400, 5) Ἰωάν. Εὐαγ. Γκλαβάνης κάτοικος Ἀθηνῶν μετοχ. 2.080, 6) Κων. Ι. Γκλαβάνης κάτοικος Ἀθηνῶν μετοχ. 3.120, 7) Μιλτ. Γεωργούλας κάτοικος Κοζάνης μετοχ. 2.200, 8) Στέφ. Στρεΐτ τοῦ Γ. κάτοικος Ἀθηνῶν μετοχ. 2.200, 9) Θεοχ. Σβῶλος κάτοικος Ἀθηνῶν μετοχ. 800, 10) Κων. Η. Ἀδαμόπουλος κάτοικος Πταλεμαΐδος μετοχ. 1.800, 11) Μαρία χήρα Γ. Παυλίδου κάτοικος Πτολεμαΐδος μετοχ. 450, 12) Παν. θυγ. Γ. Παυλίδου κάτοικος Πτολεμαΐδος μετοχ. 270, 13) Στέργιος ἢ Στυλ. Γ. Παυλίδης κάτοικος Πτολεμαΐδος μετοχ. 270, 14) Φίλιππος Γ. Παυλίδης κάτοικος Πτολεμαΐδος μετοχ. 270, 15) Κων, Γ. Παυλίδης κάτοικος Πτολεμαΐδος μετοχ. 270 καὶ 16) Νικ. Γ. Παυλίδης κάτοικος Πτολεμαΐδος μετοχ. 270. Σύνολον μετοχῶν 20.000. Αἱ ἀνωτέρω προσκομισθεῖσαι 20.000 μετοχαὶ ἀποτελοῦν τὸ σύνολον τῶν ἐκδεδομένων μετοχῶν τῆς ἡμετέρας Ἑταιρείας. «Ἀνών. Βιομηχανικὴ Ἑταιρεία Ὀρυκτῶν Καυσίμων Πτολεμαΐς». «Ἑλληνοαμερικανικὴ Ἑταιρεία Γενικῶν Προϊόντων Λιγνίτου». Κατάστασις τῶν καταθεσάντων μετοχὰς τῆς «Ἑλληνοαμερικανικῆς Ἑταιρείας Γενικῶν Προϊόντων Λιγνίτου Α.Ε.». Κων. Γκέρτσος τοῦ Ἀθαν. ἐπιχειρηματίας μόνιμος κάτοικος Ἐξωτερικοῦ–Ζυρίχη Ἑλβετίας 2.040. Γεώργιος Φίλης, ἐπιχειρηματίας μόνιμος κάτοικος Ἐξωτερικοῦ BUFFALO Ἀμερικῆς 659. «Ἀν. Βιομ. Ἑταιρεία Ὀρυκτῶν Καυσίμων Α.Β.Ε.Ο.Κ. Πτολεμαΐδος» 880. Βασιλικὴ Δημ. Δόκου ὁδὸς Ἐφέσου–Νέα Σμύρνη 341. Δημ. Γκέρτσος τοῦ Ἀθ. βιομήχανος, Πατριάρχου Ἰωακεὶμ 14 Ἀθῆναι, 80. Σύνολον μετοχῶν 4.000 ἁπασῶν δηλωθεισῶν. Ἐν Ἀθήναις τῇ 28 Φεβρουαρίου 1951 Ὁ Πρόεδρος τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου (Ὑπογρ. δυσανάγνωστος). Ἡ πρώτη ἑταιρεία συμμετέχει εἰς τὴν δευτέραν, μὲ 880 μετοχάς.

§99Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Μετεβίβασε τὰ δικαιώματά της ἡ μία ἑταιρεία εἰς τὴν ἄλλην καὶ ἐπῆρεν ὡς ἀντάλλαγμα μετοχὰς αὐτῆς. Ἀλλά, νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε ἡ συζήτησις αὐτὴ νὰ διακοπῇ, διὰ νὰ συνεχίσω. Κύριοι, ἀφοῦ τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ Συντονισμοῦ μετὰ τὸ διάβημα τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ἀποστολῆς, ἐδέχθη παθητικῶς καὶ ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀντιδράσεως τὴν ἀνανέωσιν τῆς συμβάσεως, ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἐκείνης ἡ Ἀμερικανικὴ Ἀποστολή, δέχεται, ὅτι ἡ σύμβασις εἶναι ἰσχυρά, ὅτι ἔχει ὡς ἀντισυμβαλλομένη τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος καὶ ἕνα Ἀμερικανὸν πολίτην καὶ καθορίζει ὡς γραμμήν, ὅτι πρέπει νὰ ὑποστηρίξῃ τὸν πολίτην αὐτόν, φροντίζουσα ταὐτοχρόνως νὰ προωθηθῇ ἡ ὑπόθεσις τῆς ἀξιοποιήσεως τῆς Πτολεμαΐδος.

§100Α. ΠΑΝΣΕΛΗΝΟΣ. Ὁ Φίλης εἶναι ξένος ὑπήκοος;

§101Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Μάλιστα, Ἀμερικανὸς πολίτης. Ἐφ’ ὅσον λοιπόν, τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ Συντονισμοῦ, ἐδέχθη διὰ τῆς σιωπῆς του τὸ ἔγκυρον τῆς ἀνανεώσεως τῆς συμβάσεως καὶ ἐφ’ ὅσον ἀπὸ τοῦ Νοεμβρίου τοῦ 1949 μέχρι τῆς ἡμέρας, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ κ. Τσουδερός, ἀπηύθυνε ἐρώτημα εἰς τὸ Νομικὸν Συμβούλιον, οὐδεμία ἐνέργεια ἐγένετο ἀπὸ ὑπεύθυνον Ἑλληνικὴν ὑπηρεσίαν, διὰ νὰ προσβάλῃ τὸ κῦρος τῆς ἀνανεώσεως, ἡ Ἀμερικανικὴ Ἀποστολὴ δικαίως εἶπεν, ὅτι διὰ νὰ προχωρήσῃ ἡ ἀξιοποίησις τῆς Πτολεμαΐδος, πρέπει νὰ παύσῃ ἡ ἐπιδικία μεταξὺ τοῦ Ἀμερικανοῦ πολίτου κ. Φίλη καὶ τῆς ὁμάδος Παυλίδη καὶ νὰ ἐπέλθῃ συμβιβασμὸς μεταξὺ αὐτοῦ ἵνα προχωρήσῃ ἀξιοποίησις. Τῇ ἐπεμβάσει τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς, ἐγένετο πράγματι τοιοῦτος συμβιβασμός, τῆς ὑπηρεσίας τῆς πανσόφου, τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ, μὴ ἀγνοούσης φυσικὰ τὴν ὑπόθεσιν. Τόν Σεπτέμβριον ὁ κ. Στεφανόπουλος εἶναι καὶ πάλιν Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ. Τότε ἔχομεν τὴν περίφημον ἐπιστολὴν Κάλβερτον, εἰς τὴν ὁποίαν τί προτείνεται; Γνωρίζουν οἱ Ἀμερικανοί, λέγει ἡ ἐπιστολή, ὅτι ὁ Φίλης εἶναι ἀνίκανος νὰ ἐκτελέσῃ τὰ ἔργα τῆς Πτολεμαΐδος, ὑπάρχει ὅμως δέσμευσις τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου ἀπέναντί του. Διὰ τοῦτο σᾶς προτείνομεν νὰ τοῦ κατασκευάσετε τὰ ἔργα καὶ νὰ τοῦ τὰ παραδώσετε μετὰ 3 ἔτη, χρησιμοποιουμένου ἐν τῷ μεταξὺ τοῦ ἐνόχου καμουφλαρίσματος τῆς «Δημοσίας ἐπιχειρήσεως». Ἡ ἐπιστολὴ Κάλβερτ, δὲν λέγει νὰ κάμωμεν δημοσίαν ἐπιχείρησιν διὰ τὴν ἐκμετάλλευσιν τῆς Πτολεμαΐδος, λέγει νὰ κάμωμεν δημοσίαν ἐπιχείρησιν διὰ νὰ ἑτοιμάσωμεν τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἐντὸς 3 ἐτῶν νὰ παραδώσωμεν εἰς τὸν Φίλην. Διότι ὅταν μία τόσον σημαντικὴ ἐκμετάλλευσις, εἶναι ἕτοιμος, οἱοσδήποτε ἀεριτζῆς θὰ ἠμποροῦσε νὰ ἐξασφαλίσῃ τὸ 30% τῆς ἀξίας της καὶ νὰ τὴν ἀγοράσῃ, συμφώνως πρὸς τοὺς ὅρους τῆς προτεινομένης συμβάσεως. Τὰς προτάσεις αὐτὰς τῆς Ἀποστολῆς ἐδέχθη τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ καὶ εἶχε τὸ θάρρος νὰ τὰς ἐμφανίσῃ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὡς προσὸν πρὸς τὴν λύσιν τῆς δημοσίας ἐπιχειρήσεως! Τοῦτο καὶ καταγγέλλω ἐπισήμως ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ. Ἐπηκολούθησαν διαπραγματεύσεις μεταξὺ τοῦ κ. Στεφανοπούλου καὶ τοῦ Φίλη ἐπὶ τῶν ὅρων τῶν Ἀμερικανικῶν προτάσεων. Ἐπῆλθε κατ’ ἀρχὴν συμφωνία μεταξὺ Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς, Φίλη καὶ Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ὑπογραφῇ σχετικὴ σύμβασις, ἐνσωματοῦσα αὐτούς. Τὰ πράγματα εἶχον ἐκεῖ, ὅταν ἀνεφάνη ἐπὶ σκηνῆς ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ νέος Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ. Νομίζω, ὅτι ἡ τιμιότης εἰς τὴν πολιτικήν, εἶναι τὸ καλύτερον ὅπλον. Καίτοι μὲ τὴν Κυβέρνησιν μὲ χωρίζουν βαθύταται διαφωνίαι, καίτοι δὲν θὰ διστάσω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι τὴν παρουσίαν της εἰς τὴν Ἀρχὴν τὴν θεωρῶ κατὰ τὰς κρισίμους αὐτὰς στιγμὰς ἐπιζημιωτάτην διὰ τὸν τόπον, ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, τῆς Πτολεμαΐδος, θέλω νὰ ἀποδώσω τὰ τοῦ Καίσαρος τῷ Καίσαρι. Ὡς ἤδη θὰ ἔχετε ἀντιληφθῆ, οὐδέποτε ὑπῆρξε θέμα δημιουργίας δημοσίας ἐπιχειρήσεως διὰ τὴν ἐκμετάλλευσιν τῆς Πτολεμαΐδος, ἑπομένως ἂν ἠκούσθησαν κατηγορίαι κατὰ τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν ἐτορπίλλισε τὴν λύσιν αὐτήν, αὗται εἶναι ἐντελῶς ἀβάσιμοι. Ἀντιθέτως, ἐὰν ἡ κατηγορία, ὅτι δὲν ἐξεμεταλλεύθη τὴν δυνατότητα τῆς δημοσίας ἐπιχειρήσεως, δὲν εὐσταθεῖ, ἐγὼ θὰ διατυπώσω κατὰ τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως τὴν κατηγορίαν, ὅτι δὲν τὴν ἐδημιούργησε. Διότι νομίζω, ὅτι θὰ ἠδύνατο νὰ τὴν δημιουργήσῃ. Καὶ κατὰ τοῦτο θὰ εἶναι ἡ κριτική μου αὐστηροτάτη. Τοῦ εἶπον οἱ Ἀμερικανοί, ὅτι ἀναγνωρίζουν τὸ δικαίωμα τοῦ Φίλη. Τοῦ εἶπον ἐὰν ὑπάρχῃ ἐπιδικία δὲν θὰ χρηματοδοτήσουν τὸ ἔργον. Ἀλλὰ ἐάν, κύριοι, ἄφηνεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ παρέλθῃ ἡ 31 τοῦ μηνὸς Δεκεμβρίου, μὲ ποίαν βάσιν ἡ Ἀμερικανικὴ Ἀποστολὴ θὰ τοῦ ἔλεγεν ὅτι ὑπάρχει ἀκόμη ἐπιδικία, ἁπλῶς καὶ μόνον, διότι κάποιος Φίλης, ὁ ὁποῖος ἐπὶ 15 ἔτη ἐνέπαιζε τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον, θὰ ἐξεδήλωνε καὶ πάλιν τὴν ἐπιθυμίαν νὰ συνεχίσῃ τὸ παλιόν του προνόμιον; Αὐτὴ εἶναι ἡ ἰδική μου, κατὰ τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου, κριτική. Νομίζω, ὅτι ἐὰν οὗτος ἄφηνε νὰ παρέλθῃ ἄπρακτος ἡ 31 Δεκεμβρίου, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν σοβαρῶς ἡ Ἀμερικανικὴ Ἀποστολὴ νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι ὑπάρχει ἀκόμη εὐθυδικία καὶ θὰ παρέμενε ἐλεύθερος νὰ εἰσχωρήσῃ εἰς τὴν λύσιν τῆς Δημοσίας Ἐπιχειρήσεως διὰ τὴν κατασκευὴν καὶ ἐκμετάλλευσιν τῶν ἔργων. Ἀλλ’ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως προβάλλει τὴν ἄποψιν ὅτι ἡ Ἀμερ. Ἀποστολὴ καὶ μετὰ τὴν 31ην Δεκεμβρίου θὰ ἐπέμενε εἰς τὴν γνώμην, ὅτι ὑπῆρξεν ἀντιδικία μεταξὺ Φίλη καὶ Ἑλλ. Δημοσίου. Ἑπομένως καὶ ἂν ἀκόμη, ἀπευθυνόμενος εἰς τὴν Οὐάσιγκτων ἐπετύγχανε εὐνοϊκὴν λύσιν ὑπῆρχεν ὁ κίνδυνος διὰ τῶν διαπραγματεύσεων αὐτῶν νὰ ἀναβληθοῦν οἱ ὑπόλοιποι μῆνες τοῦ τρέχοντος ἔτους τοῦ σχεδίου Μάρσαλ ἵνα ἀπολεσθοῦν τὰ 3,5 ἑκ. δολλ. τὰ ὁποῖα τὸ ἐφετεινὸν πρόγραμμα ἀνασυγκροτήσεως περιλαμβάνει διὰ τὰ ἔργα αὐτά. Σᾶς ὁμολογῶ, ὅτι, ἡ ἄποψις αὐτὴ μὲ ἐβασάνισεν ἀφ’ ὅτου προέκυψε τὸ ζήτημα καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχω ὅλα τὰ στοιχεῖα νὰ μορφώσω γνώμην, δὲν δύναμαι νὰ μὴ λάβω σοβαρῶς ὑπ’ ὄψει μου τὸν ἀπὸ τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον ὑπογραμμιζόμενον κίνδυνον διὰ τὸ κονδύλιόν μου 3,5 ἑκ. δολ. Ὑπάρχει μία τρίτη γνώμη, ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ὑπεστήριζαν ὅτι ἡ Πτολεμαΐς, εἶναι τόσον βασικὴ ὥστε ἐὰν δὲν γίνῃ ἐφέτος, θὰ γίνῃ ὁποτεδήποτε μετὰ δύο ἢ τρία ἔτη. Προτιμότερον ἑπομένως νὰ ἀφήσωμεν νὰ ἀξιοποιηθῇ ἐφέτος, ἀλλὰ νὰ τὴν δεσμεύσωμεν μὲ συμβάσεις καὶ μορφές, ὡς ἡ προτεινομένη. Κύριοι, ἀναμφιβόλως εἶναι τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἀποτελέσῃ ἐνδιαφέρον ἀντικείμενον ἀκαδημαϊκῆς συζητήσεως, ἀλλὰ πολὺ ἀμφιβάλω ἐὰν οἱ ἀσκοῦντες ὑπευθύνως τὴν ἐξουσίαν δύνανται νὰ ἀντιμετωπίζουν ζωτικὰ ἐθνικὰ ζητήματα μὲ τὸ πνεῦμα σας. Ἀλλ’ ἂν ἐπιστρέψωμεν εἰς τὴν κατάστασιν ὅπως διαγράφεται σήμερον διὰ τῆς ὑπὸ τῶν ἐνεργούντων ἐν ὀνόματι τοῦ Φίλη γενομένης καταβολῆς τὴν 31 Δεκεμβρίου, εὑρισκόμεθα σήμερον πρὸ διλήμματος. Ἐὰν δὲ συγκατανεύσωμεν τὴν προστατευομένην νέαν σύμβασιν, μοιραίως θὰ περιπέσωμεν καὶ πάλιν εἰς τὴν παλαιάν. Αὐτὸ εἶναι ἕνα ἄλλο σοβαρὸν μειονέκτημα τῆς γραμμῆς, τὴν ὁποίαν ἠκολούθησε ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ὑπὸ τὰς συνθήκας αὐτάς, ἐφ’ ὅσον πρέπει νὰ προχωρήσωμεν πρὸς τὴν ἀξιοποίησιν τῆς Πτολεμαΐδος, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ συγκεντρώσωμεν ὅλην μας τὴν προσοχὴν εἰς τὸ περιεχόμενον τῆς προτεινομένης συμβάσεως καὶ νὰ ἀφήσωμεν πᾶσαν ἄλλην θεωρητικὴν συζήτησιν. Ἴσως ὀλίγοι ἀπὸ τοὺς κ. συναδέλφους πρεσβεύουν τόσον ἐντόνως ὡς ὁ ὁμιλῶν πρὸς ὑμᾶς, ὅτι δι’ ἐκμεταλλεύσεις ὡς ἡ τῆς Πτολεμαΐδος, ἡ μόνη ἐνδεικνυομένη μορφὴ εἶναι ἡ τῆς δημοσίας ἐπιχειρήσεως καὶ ὅτι ἡ πρόκρισις τῆς ἰδιωτικῆς τοιαύτης, ἀποτελεῖ βασικὸν οἰκονομικὸν λάθος. Διότι ἐκτὸς ὅλων τῶν ἄλλων λόγων, τοὺς ὁποίους δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀναφέρω τὴν στιγμὴν αὐτὴν ἐπὶ βασικῶν ἐκμεταλλεύσεων τοιαύτης φύσεως, εἶναι πολλάκις ἐπιβεβλημένον νὰ τὰς ἀφήσωμεν νὰ λειτουργοῦν ἔστω καὶ μὲ ζημίαν ἀκόμη, διότι αὕτη δύναται νὰ ἀποβῇ πολλαπλασίως ὠφέλιμος διὰ τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν ἐν τῷ συνόλῳ της, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ γίνῃ ἀπὸ μίαν ἰδιωτικὴν ἐπιχείρησιν. Ἀλλ’ ἡ σύμβασις περὶ δημοσίας ἢ ἰδιωτικῆς ἐπιχειρήσεως εἶναι πλέον θεωρητικὴ μετὰ τὴν προκριθεῖσαν ὑπὸ τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου κατεύθυνσιν καὶ τὴν δημιουργηθεῖσαν ἐκ ταύτης πραγματικότητα καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνεχισθῇ περισσότερον ἐνταῦθα. Ἡ πολιτικὴ τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως θὰ κριθῇ κατὰ τὴν τελικὴν ἀνάλυσιν ἀπὸ τὸ περιεχόμενον τῆς συμβάσεως, τὴν ὁποίαν μᾶς παρουσιάζει πρὸς ἔγκρισιν. Νομίζω δέ, ὅτι εἶναι καιρὸς πλέον νὰ σᾶς ὁμιλήσω περὶ τούτου. Δὲν θὰ σᾶς ἀπασχολήσω καθόλου διὰ τὰ φημολογούμενα πλεονεκτήματα τῆς παρούσης ἔναντι τῆς παλαιᾶς συμβάσεως, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἔκτασιν τῆς παραχωρήσεως. Διότι δὲν νομίζω, ὅτι ὁ περιορισμὸς αὐτῆς ἔχει οὐσιαστικὸν περιεχόμενον. Κατὰ τὰς γενομένας μέχρι σήμερον γεωλογικὰς ἐρεύνας, διεπιστώθη, ὅτι δὲν ὑπάρχει λιγνίτης εἰς τὴν ἔκτασιν, ἡ ὁποία περικόπτεται ἀπὸ τὴν ἀρχικὴν σύμβασιν. Νομίζω, ὅτι τὰ βασικὰ σημεῖα τῆς συμβάσεως εἶναι τὰ ἀκόλουθα. 1) Ἡ χρηματοδότησις, 2) ἡ ἐξυπηρέτησις τῆς χρηματοδοτήσεως, 3) ἡ τιμὴ εἰς τὴν ὁποίαν θὰ προσφέρωνται τὰ προϊόντα, 4) Κατοχύρωσις τῆς ἀρτίας συγκροτήσεως τῆς ἐπιχειρήσεως καὶ 5) ἡ κατοχύρωσις τοῦ δημοσίου ἔναντι τοῦ ἀναδόχου, ὅτι δηλαδὴ θὰ ἐκτελέσῃ οὗτος πιστῶς καὶ ἱκανοποιητικῶς τὰς ὑποχρεώσεις του. Ἐπὶ τῶν θεμάτων αὐτῶν θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἐν σχετικῇ λεπτομερείᾳ, εἶναι ἀπὸ τὰ βασικὰ σημεῖα τῆς κριτικῆς, ἡ ὁποία διαπιστοῦται κατὰ τῆς συμβάσεως, ὅτι ὁ ἀνάδοχος δὲν ἐμφανίζεται διαθέτων ρευστὰ κεφάλαια, ἀλλ’ ὅτι θὰ συνεισφέρῃ μόνον μηχανήματα. Ὑπεστηρίχθη ἐκ τούτου, ὅτι ὁ ἀνάδοχος θὰ ἀποκτήσῃ τὸ ἐργοστάσιον ὁλόκληρον μὲ τὸν «ἀέρα», ὅτι δηλαδὴ μὲ τὰς προμηθείας ποὺ θὰ πραγματοποιήσῃ ἐκ τῆς ἀγορᾶς τῶν μηχανημάτων καὶ μὲ τὴν διόγκωσιν τῶν τιμῶν, τὴν ὁποίαν θὰ ἐφαρμόσῃ εἰς τὴν πραγματικότητα, δὲν θὰ καταβάλῃ τίποτε ἐξ ἰδίων. Καὶ ὅσον μὲν ἀφορᾷ τὰς προμηθείας, πρέπει νὰ εἴμεθα δίκαιοι. Ἀπὸ οἱονδήποτε καὶ ἂν ἐγένετο τὸ ἐργοστάσιον αὐτό, θὰ ὑπῆρχον προμήθειαι, αἱ προμήθειαι τῶν ἀντιπροσώπων τῶν ἐργοστασίων, τὰ ὁποῖα θὰ κατασκευάσουν τὰ μηχανήματα. Ἐὰν τὴν προμήθειαν αὐτήν, ἐφ’ ὅσον περιορισθῇ ἐντὸς τῶν λογικῶν ὁρίων, τὴν πάρῃ σήμερον αὐτὸς ποὺ θὰ ἐκτελέσῃ τὸ ἔργον, δὲν νομίζω, ὅτι ὑπάρχει ἔγκλημα. Ἀντιθέτως χάρις εἰς αὐτήν, θὰ δυνηθῇ οὗτος νὰ κινηθῇ ἀνετώτερον διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς κυρίας ἀποστολῆς του. Καὶ διὰ νὰ εἶμαι σαφέστερος: Ἐὰν ὑποθέσωμεν, ὅτι ἡ Πτολεμαῒς ἐγίνετο ὡς δημοσία ἐπιχείρησις, θὰ παρηγγέλλομεν τὰ μηχανήματα εἴτε εἰς Γερμανίαν, εἴτε εἰς Ἀγγλίαν, εἴτε εἰς Ἰταλίαν. Κάποιος ἀντιπρόσωπος θὰ ἔπαιρνε προμήθειαν διὰ τὰς παραγγελίας αὐτάς. Ἐὰν αὐτὸς ὁ ἀντιπρόσωπος συμβαίνῃ σήμερον νὰ εἶναι καὶ ὁ ἀνάδοχος, εἶναι φανερόν, ὅτι δὲν ὑπάρχει οὐσιαστικὴ διαφορά.

§102Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Διατὶ νὰ μὴ τὰ παίρναμε ἀπὸ τὰς γερμανικὰς ἐπανορθώσεις;

§103Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Μὴ θίγετε σήμερον τὸ θέμα τῶν γερμανικῶν ἢ τῶν ἰταλικῶν ἐπανορθώσεων. Τοῦτο θὰ ἔπρεπε νὰ εἶχε προκαλέσει ἐπανειλημμένως τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς καὶ ἴσως δὲ καὶ τὴν ὀργήν της. Κι’ ὅμως συζητοῦμεν ἐδῶ ἐπὶ 13 μῆνες, χωρὶς ποτὲ νὰ θίξωμεν τὰ βασικὰ αὐτὰ θέματα. Ἐγώ, ὁ ὁποῖος εἶμαι ἀπὸ τοὺς νεωτέρους συναδέλφους σας, ἐπανειλημμένως, μὲ φορτικότητα θὰ ἔλεγα, ἐζήτησα ἀπὸ τοὺς ἀλληλοδιαδόχους Ὑπουργοὺς τοῦ Συντονισμοῦ, νὰ ἐπιληφθῶμεν τῶν θεμάτων αὐτῶν, τὰ ὁποῖα ἔχουν τόσην σημασίαν διὰ τὴν χώραν, ἀλλὰ ματαίως μέχρι σήμερον. Ἀντιθέτως θὰ ἔλεγα χάνομεν πολλὰς φορὰς τὸν χρόνον μας διὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα εἶναι τριτευούσης σημασίας διὰ τὸν τόπον. Εὑρίσκομεν δι’ αὐτὰ χρόνον, ὄχι ὅμως διὰ θέματα ὡς αἱ γερμανικαὶ ἢ αἱ ἰταλικαὶ ἐπανορθώσεις. Διὰ τὴν φοβερὰν κατάστασιν τῆς οἰκονομίας τῆς χώρας αὐτῆς δὲν συζητοῦμεν ποτέ. Κύριοι, εὑρισκόμεθα ὑπόλογοι ἀπέναντι τῆς κοινῆς γνώμης καὶ τῆς Ἱστορίας, διότι ὡς Σῶμα Κοινοβουλευτικόν, ὡς ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους, δὲν ἐκτελοῦμεν τὸ καθῆκον μας. Ἁπλῶς εἴμεθα παθητικοὶ συνεργοὶ μιᾶς συνωμοσίας, καὶ ἀφήνομεν τὰ πράγματα νὰ μᾶς παρασύρουν, ἐλπίζοντες ὅτι ὁ Θεὸς θὰ εἶναι καὶ πάλιν Φιλέλλην, διὰ νὰ σώσῃ ἄλλην μίαν φορὰν τὴν Ἑλλάδα. (Χειροκροτήματα). Τὸ δεύτερον σκέλος εἶναι τὸ ζήτημα τῶν τιμῶν εἰς τὰς ὁποίας θὰ κατοχυρωθοῦν τὰ μηχανήματα. Ἐὰν ὁ ἀνάδοχος κατορθώσῃ νὰ διογκώσῃ τὰς τιμὰς κατὰ 3%, τότε ὁλόκληρος σχεδὸν ἡ εἰσφορά του ἐξεμηδενίζετο. Εἶναι σαφὲς τὸ πρᾶγμα, δὲν χρειάζεται νὰ ἐπιμείνω. Εὑρέθημεν κατὰ συνέπειαν εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν πρὸ ἑνὸς δυσκόλου προβλήματος καὶ κατεβάλομεν πᾶσαν προσπάθειαν διὰ νὰ τὸ λύσωμεν. Ἡ λύσις αὐτὴ θὰ ἦτο ἡ τῆς δημοπρασίας. Ἐσκέφθημεν νὰ καθορίσωμεν, ὅτι τὰ μηχανήματα θὰ ἀποκτηθοῦν ἀπὸ τὴν Ἑταιρείαν μόνον κατόπιν δημοπρασίας, ὁπότε δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ἐπαύξησις τῶν τιμῶν. Ἀλλ’ ἀτυχῶς διεπιστώσαμεν ὅτι ἡ λύσις αὕτη ἀπεκλείετο διὰ δύο λόγους. Πρῶτον, διότι θὰ ἦτο κἄπως ἀνεδαφικὸν νὰ ἐπιβληθῇ εἰς ἰδιωτικὴν ἐπιχείρησιν νὰ ἀποκτήσῃ τὰ μηχανήματά της διὰ δημοπρασιῶν καὶ δεύτερον καὶ σπουδαιότερον, διότι ἡ δημοπρασία προϋποθέτει προθεσμίας τὰς ὁποίας δὲν δυνάμεθα νὰ διακινδυνεύσωμεν. Ἐὰν ἠρχίζαμε τὸν μηχανισμὸν τῶν δημοπρασιῶν τότε θὰ μᾶς ἔπαιρνεν ὁ Ἰούνιος καὶ ἑπομένως ἀντικειμενικὸς σκοπὸς τῆς ἀνανεώσεως τῆς παλαιᾶς καὶ τῆς νέας συμβάσεως θὰ ἐματαιοῦτο. Διὰ τοῦτο καταλήξαμεν εἰς τὴν ἑξῆς λύσιν, λέγω καταλήξαμε, διότι ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ εἴμεθα συνυπεύθυνοι μὲ τὸν Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καθ’ ὅλην τὴν συζήτησιν τῆς Ἐπιτροπῆς, ἔδειξε μίαν διάθεσιν ἀπολύτου συνεργασίας. Δὲν συνεζητήσαμεν ὡς ἀντίδικοι, καίτοι ἐπροτείναμεν τροπολογίας, αἱ ὁποῖαι ἦσαν ριζικώταται. Νομίζω δέ, ὅτι καὶ ἐκεῖνος θὰ ἀναγνωρίσῃ ὅτι ἡ συμβολή μας εἰς τὴν ἐπεξεργασίαν τῆς συμβάσεως ἦτο σημαντικὴ καὶ χρησιμωτάτη.

§104Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Τὸ ἔχω ἐξάρει.

§105Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἡ τροπολογία αὐτή, τὴν ὁποίαν ἐπεφέραμεν ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ ἦτο σημαντική. Εἶναι δὲ ἡ ἑξῆς: Ἡ παραγγελία τῶν μηχανημάτων θὰ γίνῃ ἐπὶ τῇ βάσει προδιαγραφῶν ἐγκεκριμένων παρὰ τοῦ Τεχνικοῦ Συμβουλίου. Καὶ θὰ γίνουν.

§106Ι. ΣΟΦΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς εἴπατε; Προδιαγραφαί; Τί θὰ εἴπῃ βάσει προδιαγραφῶν; Ποιὸς ἀνόητος μετέφρασε τὸν ὅρον αὐτὸν προδιαγραφαί;

§107Ι. ΖΙΓΔΗΣ. «Προδιαγραφαὶ» μεταφράζομεν τὸν ὅρον «specifications». Θὰ γίνουν λοιπὸν ἐπὶ τῇ βάσει προδιαγραφῶν ἐγκεκριμένων ὑπὸ τοῦ Τεχνικοῦ Συμβούλου κατόπιν προσφορῶν περισσοτέρων ἐργοστασίων. Κατὰ τὸν τρόπον αὐτὸν ἔχομεν πραγματικῶς μίαν δημοπρασίαν χωρὶς νὰ ἔχωμεν τὰ μειονεκτήματα τῶν προθεσμιῶν. Ἄρα, ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου τῆς κατοχυρώσεως τῆς εἰλικρινείας τῶν τιμῶν, ἐτέθη ἕνας φραγμός, ἕνας σοβαρὸς ἔλεγχος, ἀργότερον. Ἀλλὰ δὲν εἶναι καὶ ὁ μόνος, ὁ ὁποῖος θὰ ὑπάρξῃ. Ἕπονται ὁ ἔλεγχος τῆς ΚΕΔ καὶ κατόπιν τῆς Washington, ἡ ὁποία ἐγκρίνει αὐτὰ τὰ δάνεια τὰ πέραν τοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου δολλαρίων. Πιστεύω ἑπομένως, ὅτι ἂν ὁ ἀνάδοχος εἶναι στοιχειώδους καλῆς πίστεως, (καὶ δὲν μᾶς ἐπιτρέπεται παρὰ νὰ δεχθῶμεν τοῦτο), διότι ἄλλως δὲν ἔχει θέσιν ἡ παροῦσα συζήτησις, ἐλήφθησαν αἱ δυναταὶ κατοχυρώσεις διὰ τὴν ἀποφυγὴν πάσης τεχνητῆς διογκώσεως τῶν τιμῶν τῶν μηχανημάτων καὶ τῆς δι’ αὐτῆς ἀπαλλαγῆς τοῦ ἀναδόχου ἀπὸ τοῦ νὰ καταβάλῃ τὴν μερίδα του εἰς τὰ κεφάλαια τῆς ἐπιχειρήσεως.

§108Ι. ΣΟΦΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τί λέγει τὸ σχετικὸν ἄρθρον, ὡς τὸ ἐτροπολογήσατε;

§109Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχετε πρὸ ὑμῶν τὸ κείμενον τοῦ νομοσχεδίου, νομίζω. Ἀλλὰ καὶ ἐγὼ δύναμαι νὰ σᾶς βοηθήσω. Ἄρθρ. 6 § 2 «Διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ τὸ χαμηλότερον δυνατὸν κόστος προμηθείας τῶν ἐγκαταστάσεων, ἡ ἀνάδοχος ὑποχρεοῦται ὅπως ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐγκεκριμένης ὑπὸ τοῦ Τεχνικοῦ Συμβούλου προδιαγραφῆς, ὅπως ζητῇ προσφορὰς παρ’ ἐπαρκοῦς ἀριθμοῦ καταλλήλων Οἴκων. Βάσει τῶν προσφορῶν τούτων κλπ.».

§110Ι. ΣΟΦΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ δὲν σημαίνει, ὅτι ὁ ἀνάδοχος θὰ δώσῃ....

§111Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Σᾶς εἶπον, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ δημοπρασία, διότι ἡ δημοπρασία προϋποθέτει προθεσμίας καὶ ἐὰν ἐπεβάλλομεν τὰς προθεσμίας αὐτάς, τότε θὰ μᾶς ἔπαιρνεν ὁ Ἰούλιος, δὲν θὰ ἐγένετο ἡ προμήθεια τῶν μηχανημάτων καὶ θὰ ἐχάνοντο αἱ πιστώσεις τοῦ προγράμματος ἀνασυγκροτήσεως.

§112Ι. ΣΟΦΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι τόσον βασικὸν τὸ ὅτι θὰ περνοῦσεν ὁ Ἰούνιος καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μεταφερθῇ ἡ χρονολογία αὐτή;

§113Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Θὰ ἦτο πολὺ δύσκολον νὰ κατασφαλισθοῦν τὰ χρήματα διὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος.

§114Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἀθροίζεται τὸ σύνολον τῶν ἀναγραφομένων προθεσμιῶν καὶ θὰ καταβληθῇ προσπάθεια νὰ προλάβωμεν τὸ πέρας τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους. Θὰ προσπαθήσωμεν καὶ τὰ ἀποτελέσματα θὰ κρίνουν.

§115Ι. ΣΟΦΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἔργον μπορεῖτε νὰ τὸ κάμετε καὶ πέραν τῆς 30 Ἰουνίου.

§116Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Εὑρισκόμεθα εἰς τὸ τέλος τοῦ προτελευταίου ἔτους. Τὸ προσεχὲς εἶναι τὸ τέταρτον καὶ τελευταῖον ἔτος τοῦ σχεδίου Μάρσαλ. Κάθε ἀπώλεια ἡμέρας, εἶναι ἐπικίνδυνος. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀπάντησίς μου.

§117Ι. ΣΟΦΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Διατὶ δὲν θὰ μπορούσατε νὰ πάρετε τὸ ἑπόμενον ἔτος;

§118Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Ὑπάρχει ἕνας ὡρισμένος ρυθμὸς χορηγήσεων. Συγχρόνως ὑπενθυμίζω, ὅτι πνέει ὁ νεώτερος ἄνεμος τῆς ἐγκαταλείψεως τῆς ἀνασυγκροτήσεως, εἰς τρόπον ὥστε καὶ ἂν ἀκόμη ὑπῆρχεν ὁ χρόνος, νὰ εἶναι κίνδυνος ἀλλαγῆς πνεύματος εἰς τὴν διάθεσιν τῶν κεφαλαίων. Ἰδοὺ διατὶ θὰ πρέπει νὰ ἐξοικονομήσωμεν τὸν ἀπολεσθέντα χρόνον καὶ νὰ διανύσωμεν. Ἡ ἰδέα αὐτὴ ἐμπνέει τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν προσπάθειαν νὰ ἐπικαλεσθῇ σύντομον ἔγκρισιν τῆς Βουλῆς.

§119Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Τὸ θέμα τῆς ἐξασφαλίσεως.....

§120Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ὁ Τεχνικὸς Διευθυντὴς θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσῃ πληροφορίας ἄλλοθεν διὰ τὰς τιμὰς τῶν μηχανημάτων;

§121Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἀσφαλῶς. Τὸν Τεχνικὸν Σύμβουλον θὰ τὸν ἐκλέξῃ ἡ Κυβέρνησις μεταξὺ εἰδικῶν ὀργανώσεων διεθνοῦς φήμης. Ἀλλά, θὰ παρακαλέσω τοὺς κυρίους συναδέλφους, νὰ μὴ μὲ διακόπτουν. Ὁ ρόλος τοῦ Τεχνικοῦ Συμβούλου καλύπτει δύο ἀπὸ τὰς σπουδαιοτέρας πλευρὰς τῆς συμβάσεως: Τὴν χρηματοδότησιν καὶ τὴν ἐπιμελῆ ἐκδήλωσιν τῶν ἐγκαταστάσεων, εἰς τὴν πραγματικότητα δὲ ὁ Τεχνικὸς Σύμβουλος θὰ ἀποτελέσῃ καὶ τὸ μόνον ὄργανον διαφυλάξεως τῶν συμφερόντων τοῦ δημοσίου καὶ ἐπὶ τῶν δύο αὐτῶν θεμάτων. Διὰ τοῦτο εἶναι σημαντικωτάτη ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν εἰσηγήθημεν εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, διὰ τῆς ὁποίας ὁ Τεχνικὸς Σύμβουλος παύει νὰ εἶναι ἐξάρτημα τῆς ἑταιρείας καὶ γίνεται ὄργανον τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους. Ὁ Τεχνικὸς Σύμβουλος θὰ διορισθῇ κατόπιν διαδικασίας καθοριζομένης εἰς τὸ ἄρθρον 3, θὰ ἐκλεγῇ δὲ μεταξὺ διαφόρων καταλλήλων οἴκων τῆς ἀλλοδαπῆς καὶ ἐλπίζω, ὅτι δὲν θὰ μᾶς φορτώσῃ ἕνα οἶκον μὴ ἀξιόπιστον. Ἐλπίζω, ὅτι δὲν δημιουργοῦμεν μίαν νέαν ἀνεξέλεγκτον Ἐμπάσκο, ἡ μετὰ τῆς ὁποίας σύμβασις ἀποτελεῖ μίαν ἀπὸ τὰς χειροτέρας, τὰς ὁποίας ὑπέγραψε τὸ Κράτος κατὰ τὴν μεταπολεμικὴν περίοδον.

§122Ι. ΣΟΦΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Πότε ὑπεγράφη;

§123Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς ΕΠΕΚ γνωρίζει.

§124Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Δὲν τὴν ὑπέγραψα ἐγώ.

§125Μ. ΧΛΟΥΒΕΡΑΚΗΣ. Ὁμιλεῖτε ἀπόψε καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς κάμνετε σοβαρὰς ἀποκαλύψεις. Ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία δὲν πρέπει νὰ μείνῃ ἀσυγκίνητος. Πρέπει γὰ κάμετε μίαν ἐπερώτησιν, ὥστε νὰ μάθῃ ἡ Βουλὴ καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ὅλην τὴν ἀλήθειαν διὰ τὴν παρελθοῦσαν αὐτὴν περίοδον.

§126Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Δὲν εἶναι θέματα ἁπλῆς ἐπερωτήσεως. Χρειάζεται νὰ προηγηθῇ ἡ γενικὴ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀνασυγκροτήσεως, τὴν ὁποίαν ἤδη ἀνέφερα, διὰ νὰ εἶναι δυνατὸν αἱ ἐπὶ μέρους ἐπερωτήσεις νὰ τοποθετηθοῦν ἐντὸς τοῦ προσήκοντος πλαισίου.

§127Β. ΠΑΠΑΡΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖος ὑπέγραψε τὴν σύμβασιν

ΕΜΠΑΣΚΟ;

§128Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Ἐγὼ τὴν διεπραγματεύθην, ἀλλὰ δὲν τὴν ὑπέγραψα.

§129Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Γνωρίζω, ὅτι εἰς τὰς 23 Δεκεμβρίου ἦλθεν εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς κύρωσιν. Νομίζω, ὅτι ὑπεγράφη ἀπὸ μίαν ἐπιτροπὴν ὑπαλλήλων, μανδαρίνων τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ.

§130ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὁ κ. Τσουδερός....

§131Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ὑπεγράφη ἀπὸ τὸν κ. Δοξιάδην καὶ....

§132Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ὁ κ. Τσουδερός εἶπεν, ὅτι διεπραγματεύθη τὴν σύμβασιν τῆς Ἐμπάσκο, ἀλλὰ δὲν τὴν ὑπέγραψε διότι εἶχε παύσει νὰ εἶναι Ὑπουργός. Ἀναλαμβάνει ὅλην τὴν εὐθύνην τῶν διαπραγματεύσεων τῆς συμβάσεως.

§133Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ὁ κ. Τσουδερός εὑρέθη τότε, ὅπως καὶ ὁ κ. Παπανδρέου σήμερον, πρὸ μιᾶς καταστάσεως, ἡ ὁποία τὸν ἔθετε εἰς τὸ δίλημμα, ὅτι ἢ θὰ προχωροῦσεν εἰς τὴν Ἐμπάσκο ἢ δὲν θὰ ἐγένοντο τὰ ἔργα. Καὶ αἱ εὐθῦναι ἀνήκουν εἰς τὴν τετραετίαν ἀπὸ τὸ 1946 καὶ ἐδῶ.

§134Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ Μάρτιον ἐπὶ Ὑπηρεσιακῆς Κυβερνήσεως, ἐστάλη μία ἐπιτροπὴ εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας καὶ ἔκρινε τὰς διαπραγματεύσεις καὶ ἡ σύμβασις ὑπεγράφη κατ’ ἐξουσιοδότησιν τοῦ τότε Ὑπουργοῦ. Τὸν Ἰούνιον καὶ πρὸ τῶν διακοπῶν τῆς Βουλῆς, ἐμείναμεν ὁλόκληρον νύκτα καὶ τὴν ἐψηφίσαμεν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἱστορία ὅλου τοῦ ζητήματος.

§135Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Τὸν Δεκέμβριον ἐκυρώσαμεν τὴν Σύμβασιν. Ἔρχομαι ἤδη εἰς τὸ θέμα τῆς τιμῆς εἰς τὴν ὁποίαν θὰ διατίθενται ὁ λιγνίτης, θέμα καίριον ἐκ τοῦ ὁποίου θὰ κριθῇ ἡ στάσις μου καὶ διὰ τὴν ὅλην σύμβασιν. Διατί θέλομεν τὴν ἀξιοποίησιν τῆς Πτολεμαΐδος; Διὰ δύο βασικοὺς λόγους. Ὁ πρῶτος εἶναι διὰ νὰ κερδίσωμεν συνάλλαγμα καὶ νὰ θεραπεύσωμεν ἀνάλογα μὲ τὴν πληγὴν τοῦ ἐλλείμματος τοῦ ἐμπορικοῦ ἰσοζυγίου. Ὁ δεύτερος, πολὺ σπουδαιότερος ἀπὸ τὸν πρῶτον, εἶναι διὰ νὰ παράσχωμεν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν βιομηχανίαν καύσιμα μὲ τιμὰς καὶ μὲ ὅρους ἀναλόγους πρὸς ἐκείνους μὲ τοὺς ὁποίους αἱ βιομηχανίαι τῶν ἄλλων χωρῶν προμηθεύονται τὰ καύσιμά των. Ἐὰν ἡ Ἑλληνικὴ βιομηχανία καὶ μετὰ τὴν Πτολεμαΐδα ἔχῃ τὰ καύσιμά της ἀκριβότερα ἀπὸ τὴν γερμανικὴν λ.χ. βιομηχανίαν, ἡ Πτολεμαΐς, δι’ ἐμέ, ἀπέτυχε. Θὰ ἤμεθα αὐτάρκεις ἀλλ’ ὄχι αὐτοδύναμοι. Δὲν ἀρκεῖ νὰ ἐξοικονομήσωμεν συνάλλαγμα. Αὐτὴ θὰ ἦτο ἡ θεωρία τῆς αὐταρκείας ἡ ὁποία ἔχει πλέον ἐγκαταλειφθῆ καὶ δὲν νομίζω ὅτι θὰ ὑπάρχῃ κανεὶς ἐνταῦθα, ὁ ὁποῖος νὰ τὴν ὑποστηρίξῃ. Τὸ ζήτημα εἶναι νὰ δημιουργήσωμεν συνθήκας κόστους εἰς τὴν Ἑλληνικὴν οἰκονομίαν, ἀνάλογες μὲ τὰς ἰσχυούσας εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Διότι τότε καὶ μόνον ἡ Ἑλληνικὴ βιομηχανία θὰ δυνηθῇ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸν συναγωνισμὸν τῶν ξένων βιομηχανιῶν καὶ δὲν θὰ χρειάζεται τὰ τρομερὰ τελωνειακὰ τέλη, τὰ ὁποῖα χρειάζεται σήμερον διὰ νὰ λειτουργήσῃ. Καὶ ἔτι περαιτέρω, διότι οὕτω θὰ δυνηθῇ νὰ ἐπεκτείνῃ τὸν κύκλον τῆς δραστηριότητος ἔξω ἀπὸ τὰ ὅρια τῆς Ἑλλάδος, ἀντιμετωπίζουσα καὶ ἐκεῖ τὸν διεθνῆ συναγωνισμόν. Τὸ θέμα τῆς Πτολεμαΐδος, Κύριοι, εἶναι καίριον διὰ τὴν τύχην τοῦ τόπου αὐτοῦ. Ἐὰν ἡ Πτολεμαΐς παράγῃ μὲν κάρβουνα, ἀλλ’ εἰς τιμὰς ἀκριβοτέρας ἀπὸ τὰς τιμὰς τῆς Γερμανίας ἢ τοῦ Βελγίου, τότε δὲν θὰ αἰσθανθῇ ἡ Ἑλληνικὴ βιομηχανία οὐσιαστικὴν βοήθειαν. Εἶναι βασικὸν θέμα τοῦτο καὶ ἐπ’ αὐτοῦ θέτω ὅλον τὸ βάρος τῆς συζητήσεως. Ὁ τύπος τῆς διαμορφώσεως τῶν τιμῶν, ὅπως ἦτο εἰς τὸ ἀρχικὸν σχέδιον τῆς συμβάσεως, μὲ εὗρεν ἄκρως ἀντίθετον. Καὶ ἐξακολουθῶ νὰ εἶμαι ἄκρως ἀντίθετος μὲ τὸν τύπον ποὺ περιελήφθη εἰς τὸ ἄρθρον 5. Λέγει τὸ ἄρθρον αὐτὸ ὅτι ἡ τιμὴ θὰ καθορισθῇ ὑπὸ Ἐπιτροπῆς διαπρεπῶν ἐπιστημόνων καὶ τεχνικῶν, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ κόστους καὶ ἑνὸς λογικοῦ κέρδους. Ἐάν, Κύριοι, καταντήσωμεν εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον, σᾶς διαβεβαιῶ, ὅτι ἡ Πτολεμαΐς μετὰ 5–6 χρόνια θὰ εἶναι ἕνα ὄνειρον καὶ θὰ πληρώνωμεν τὸν λιγνίτην της πολὺ ἀκριβότερον ἀπὸ ὅτι αἱ ξέναι βιομηχανίαι ἀγοράζουν εἰς τὰς χώρας των τὸ ἴδιον προϊόν. Ἡ Ἑταιρεία ἔχει συμφέρον νὰ αὐξήσῃ τὸ κόστος της, διότι ἀναλόγως αὐξάνεται καὶ τὸ κέρδος της. Μετὰ 5–6 χρόνια θὰ ἔχωμεν τιμάς, αἱ ὁποῖαι δὲν θὰ ἔχουν σχέσιν μὲ τὴν διεθνῆ πραγματικότητα. Ἔγινεν ἡ πρότασις, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ τεθῇ ἕνα ἀνώτατον ὅριον, πέραν τοῦ ὁποίου δὲν θὰ ἐπετρέπετο νὰ καθορισθοῦν αἱ τιμαὶ καὶ ὁ κ. Κάντζιας ἔρριψε τὴν ἰδέαν τῆς τιμῆς ξένου γαιάνθρακος cif. Δηλαδὴ ἀνώτατον ὅριον θὰ ἦτο ἡ ἀξία τοῦ ξένου γαιάνθρακος σὺν τὰ ναῦλα εἰς Ἑλληνικὸν λιμένα. Ἀλλὰ τοῦτο θὰ ἦτο ὑπερβολικόν, διότι θὰ ἀφήναμε περιθώρια τεράστια εἰς τὸν ἀνάδοχον. Κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν, ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ ἐπιτρέπεται αἱ τιμαὶ τῆς Πτολεμαΐδος νὰ εἶναι ἀνώτερες τῶν τιμῶν FOB, δηλαδὴ τῶν τιμῶν εἰς τὸν τόπον τῆς παραγωγῆς, τῶν ξένων γαιανθράκων ὡς μᾶλλον τὸν μέσον ὅρον τῶν τιμῶν FOB Γερμανίας καὶ Ἀγγλίας, ἄνευ δηλ. οὐδεμιᾶς ἐπιβαρύνσεως ναύλων. Ὑπεστήριξα τὴν ἄποψιν αὐτὴν καὶ νομίζω, ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ ὁμόθυμος τὴν ἀπεδέχθη. Ἀλλ’ ὁ οὕτω γενόμενος ἀποδεκτὸς τύπος τοῦ ἀνωτάτου ὁρίου τιμῆς, δὲν εἶναι ἄμοιρος δυσχερειῶν. Θὰ πρέπει δὲ νὰ θέσω ὑπ’ ὄψει τῆς Βουλῆς δείγματα τούτων. Ὅταν ὁμιλῶμεν περὶ τιμῶν fob καὶ cif, ἐννοοῦμεν τιμὰς εἰς συνάλλαγμα, τῶν ὁποίων ἡ μετατροπὴ εἰς δραχμὰς δὲν εἶναι ἁπλῆ ὑπόθεσις. Πρέπει νὰ γνωρίζετε ἐπίσης, ὅτι σήμερον ἡ ἔννοια τῆς διεθνοῦς τιμῆς τοῦ γαιάνθρακος ἢ καὶ τοῦ λιγνίτου δὲν εἶναι ὅπως ἦταν προπολεμικῶς σαφῶς καθωρισμένη. Σήμερον εὑρισκόμεθα πρὸ τῆς ἐθνικοποιημένης παραγωγῆς εἰς τὴν Ἀγγλίαν καὶ τῆς ὑπὸ τοῦ Κράτους ἐλεγχομένης παραγωγῆς γαιανθράκων εἰς τὴν Γερμανίαν. Πρέπει ἐπίσης νὰ γνωρίζετε, ὅτι ἡ τάσις σήμερον εἶναι τάσις συνεχοῦς ὑψώσεως τῶν διεθνῶν τιμῶν. Δὲν γνωρίζομεν δὲ πότε θὰ ἀνατραπῇ αὐτή. Αὐταὶ εἶναι μερικαὶ ἀπὸ τὰς δυσχερείας ποὺ συνεπάγεται ὁ τύπος, τὸν ὁποῖον εἰσηγήθη καὶ ἀπεδέχθη ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή. Παραμένει ἐν τούτοις ὁ καλλίτερος, τὸν ὁποῖον ἠδυνήθημεν νὰ ἐπεξεργασθῶμεν ἐντὸς τῶν εἰς τὴν διάθεσίν μας στενῶν χρονικῶν ὁρίων. Διότι θὰ συμφωνῇ εἰς θέματα τῆς φύσεως αὐτῆς, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εὕρουν τὴν ἰδεώδη λύσιν των, οὔτε ἐντὸς 24 ὡρῶν συζητήσεως ἐν τῇ Βουλῇ, οὔτε ἐντὸς τῶν 10 ἡμερῶν ποὺ εἶχεν εἰς τὴν διάθεσίν της ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή. Νομίζω, — καὶ ἐλησμόνησα νὰ τὸ ἀναφέρω ἐνωρίτερον, ὅτε ὡμίλουν μετὰ τοῦ Τεχνικοῦ Συμβούλου — ὅτι θὰ ἔπρεπεν ἡ Κυβέρνησις, εὐθὺς ὡς ἐπελήφθη τῆς καταρτίσεως τῆς συμβάσεως, νὰ εἶχε διορίσει τὸν Τεχνικὸν Σύμβουλον, διότι οὕτω θὰ ἐξησφάλιζεν ἔμπειρον γνώμην μεταξὺ ἄλλων καὶ ἐπὶ τοῦ τύπου προσδιορισμοῦ τῶν τιμῶν κατὰ τὰς διαπραγματεύσεις μετὰ τοῦ ἀναδόχου. Διότι μόνον εἰδικαὶ γνώσεις καὶ πεῖρα εἶναι ἱκαναὶ νὰ ἐξασφαλίσουν τὴν ὀρθότητα τῶν ὅρων μιᾶς τόσον τεχνικῆς συμβάσεως. Δὲν δυσκολεύομαι νὰ εἴπω καὶ ἐλπίζω νὰ μὴν ὑπῆρξε ἀντίρρησις, ὅτι οὐδεὶς ἐκ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἦτο εἰδικὸς ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν θέματος. Καθωρίσαμεν ἐπιμόνως ἕνα τύπον, ὁ ὁποῖος κατὰ τὴν κοινὴν λογικὴν ἐφάνη εἰς ἡμᾶς ὁ ἱκανοποιητικώτερος. Εἶναι δὲ αὐτὸς ὁ ἀκόλουθος: Θὰ δώσωμεν εἰς τὴν ἐπιχείρησιν τὸ δικαίωμα νὰ καθορίσῃ τὰς τιμὰς ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ κόστους σὺν ἕνα λογικὸν ποσοστὸν κέρδους, λαμβανομένων ὑπ’ ὄψει τῶν ἰσχυόντων δι’ ὁμοειδεῖς ἐπιχειρήσεις τοῦ ἐξωτερικοῦ. Πάντως, ἡ τιμὴ αὕτη δὲν θὰ εἶναι ποτὲ ἀνωτέρα ἀπὸ τὴν μέσην τιμὴν φόμπ τῶν Ἀγγλικῶν καὶ Γερμανικῶν γαιανθράκων. Κύριοι, προεβλήθη ἡ ἀντίρρησις καὶ τὴν ἐδέχθην ἀμέσως, πῶς εἶναι δυνατὸν ἡ ἐπιχείρησις μόλις ἀρχίζουσα, τὴν λειτουργίαν της, νὰ ἔχῃ κόστος ἀνάλογον μὲ τὸ κόστος ἐπιχειρήσεων τοῦ ἐξωτερικοῦ, ποὺ λειτουργοῦν ἀπὸ πολλῶν δεκαετηρίδων. Δὲν εἶναι δυνατὸν φυσικὰ νὰ ζητήσωμεν εἰς τὴν Ἑλλάδα ἀπὸ τὴν πρώτην στιγμὴν νὰ ἐπιτύχωμεν τιμὰς φόμπ. Ἐδέχθην ἑπομένως τὴν ἀντίρρησιν καὶ κατόπιν συζητήσεως εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ἐφθάσαμεν εἰς τὴν ἄποψιν, ὅτι τὴν πρώτην πενταετίαν θὰ ἠδύνατο τὸ ἀνώτατον ὅριον τιμῆς νὰ καθορισθῇ κατὰ 30% ἄνω τῆς τιμῆς φόμπ.

§136ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. ... (δὲν ἠκούσθη)

§137Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἐὰν ἔχετε ἀγαπητὲ συνάδελφε καλλίτερον τύπον νὰ τὸν εἴπητε. Θὰ εἴμεθα ὅλοι πρόθυμοι νὰ τὸν ἀκούσωμεν καὶ νὰ τὸν δεχθῶμεν. Σᾶς ὁμολογῶ ὅτι κατὰ τὸ τελευταῖον 48ωρον κατέβαλα μεγάλας προσπαθείας νὰ ἐξασφαλίσω γνώμας εἰδικῶν καὶ εἰς τὴν ἐξωτερικὴν γνώμην. Λυποῦμαι ὅτι εἶμαι ὑποχρεωμένος ν’ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι κανεὶς δὲν ἦτο εἰς θέσιν νὰ μοῦ δώσῃ ἱκανοποιητικώτερον τύπον. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, μὲ τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καί, μὲ ὅσην σοφίαν διέθετε κατέληξεν εἰς τὸν προαναφερθέντα τύπον. Ἡ βάσις αὐτοῦ εἶναι νὰ συνδεθοῦν αἱ τιμαὶ τῶν καυσίμων τῆς Ἑλλάδος μὲ τὰς διεθνεῖς τιμάς, ν’ ἀνεβαίνουν δηλ. ἐὰν ἀνεβαίνουν ἐκεῖναι καὶ νὰ ὑποχωροῦν ὅταν ὑπάρχῃ ὑποτιμητικὴ τάσις εἰς τὴν διεθνῆ ἀγορά. Ἀλλὰ πρέπει νὰ προσθέσω μίαν ἀκόμη παρατήρησιν ἐπὶ τοῦ τύπου αὐτοῦ, ἐν σχέσει πρὸς ἀντίρρησιν ἄλλης μορφῆς ἡ ὁποία διετυπώθη ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Ἐξετάζων ἐκ δευτέρου τὴν ὑπόθεσιν ἐν πλήρει εἰλικρινείᾳ ὁμολογῶ ὅτι ἴσως ὁ τύπος αὐτὸς διὰ 35 χρόνια νὰ εἶναι πολὺ δεσμευτικός. Δὲν εἶναι δυνατὸν πράγματι νὰ γνωρίζωμεν τί θὰ γίνῃ κατὰ τὸ διάστημα τῶν 35 ἐτῶν, εἰς τὰς διεθνεῖς τιμὰς οὔτε γνωρίζομεν τί τελικῶς θ’ ἀποκαλυφθῇ ἀπὸ τὸ κοίτασμα Πτολεμαΐδος. Εἶμαι ἑπομένως διατεθειμένος νὰ δεχτῶ ὅπως θέσωμεν μίαν ἐπιφύλαξιν, κατὰ τὴν ὁποία θὰ ἦτο δυνατὸν ὑπὸ ὡρισμένας συνθήκας, ὁ τύπος αὐτὸς ν’ ἀναθεωρηθῇ δι’ εἰδικῆς συμβάσεως τῆς Κυβερνήσεως μὲ τὸν ἀνάδοχον χωρὶς ὅμως ποτὲ νὰ γίνῃ καταστρατήγησις τῆς ἀρχῆς τοῦ συνδέσμου τῶν τιμῶν Πτολεμαΐδος μὲ τὰς διεθνεῖς τοιαύτας. Δὲν δύναμαι ἀντιθέτως νὰ δεχθῶ τὴν ἄποψιν τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ὑπεστήριξεν, διὰ τῆς ὑπογραφομένης ὑπὸ τῶν κ.κ. Προέδρου καὶ Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως νεωτέρας τροπολογίας καθ’ ἣν αἴρεται ὁ περιορισμὸς τοῦ ἀνωτάτου ὁρίου. Εἶμαι ὑποχρεωμένος ἑπομένως, ἐὰν ἐπιμείνῃ ἡ Κυβέρνησις ἐπ’ αὐτῆς νὰ δηλώσω ὅτι θὰ καταψηφίσω τὴν σύμβασιν.

§138Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Εἴπατε διὰ τὴν τιμὴν τσίφ. Μήπως ὑπελογίσατε ἐὰν ἡ τιμὴ φὸμπ σὺν τὸ 30% φθάνῃ εἰς τὴν τιμὴν τσίφ;

§139Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Πόσον ἔχει αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὁ γαιάνθραξ;

§140Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Ὅταν λέγωμεν φὸμπ εἶναι μέσα καὶ τὸ κέρδος τῆς ἐπιχειρήσεως.

§141Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ὁ ὅρος φὸμπ ὅπως θὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλή, εἶναι ἡ τιμὴ εἰς τὴν ὁποίαν παραδίδεται τὸ ἐμπόρευμα ἐπὶ τοῦ πλοίου ἐν τῷ λιμένι τῆς χώρας τῆς ἀποστολῆς.

§142Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Αἱ τιμαὶ αὐταὶ αἱ ὁποῖαι ὁρίζονται εἶναι ληστρικαί. Θέλω νὰ σᾶς κατατοπίσω. Εἰς τὴν τιμὴν αὐτὴν ὑπάρχει καὶ τὸ κέρδος τῆς ἐπιχειρήσεως.

§143Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Εἴπατε τιμὴν φόμπ. Ὑπελογίσατε τιμὴν φὸμπ σὺν 30%;

§144Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Διὰ τὰ πρῶτα 5 χρόνια κατὰ τὰ ὁποῖα ἡ ἐπιχείρησις δὲν θὰ εὑρίσκεται ἐν πλήρει ἀποδόσει.

§145Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ἐκάματε τὸν λογαριασμὸν μήπως τὸ 30%, τὸ ὁποῖον θὰ προστεθῇ εἰς τὴν τιμὴν φόμπ, εἶναι ἀνώτερον τῆς τιμῆς τσίφ, τὴν ὁποίαν προτείνει ὁ κ. Κάντζιας;

§146Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἡ ἀπάντησις εἶναι ὑπὸ ὡρισμένας συνθήκας. Ναί, ὑπὸ ἄλλας ὄχι.

§147Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Τότε διατί δὲν καθορίζετε τὴν τιμὴν τσίφ, ἡ ὁποία εἶναι ἁπλουστέρα;

§148Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Εἰς τὴν τιμὴν φὸμπ περιλαμβάνεται καὶ τὸ κέρδος τῆς ἐπιχειρήσεως. Ὅταν τὸ φορτώνετε ἀπὸ τὸν λιμένα διὰ νὰ ἔλθῃ ἐδῶ, μέσα ἐκεῖ μπαίνει καὶ τὸ κέρδος. Ὅταν λοιπόν, λέγωμεν ἐδῶ, ὅτι δὲν θὰ δύναται νὰ εἶναι πολὺ πάρα πάνω ἀπὸ τὴν τιμὴν τοῦ φὸμπ καὶ ἐπ’ αὐτοῦ θὰ ὑπολογίζεται τὸ νόμιμον κέρδος, βγαίνει πολὺ περισσότερον.

§149Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ὄχι. Παρανοεῖτε τὰ ἤδη λεχθέντα.

§150Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ἀνεξαρτήτως τοῦ 30% τὸ ὁποῖον ὑπολογίζετε, δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ νὰ εἶναι ἡ διαφορὰ μεταξὺ φὸμπ καὶ τσὶφ 30% ἐπὶ τῆς ἀξίας τοῦ ἐμπορεύματος, θὰ εἶναι ἕνα 10%.

§151Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐπειδὴ δὲν εἴμεθα ἔμπειροι, δὲν μᾶς κάμνετε λιανότερα ποία θὰ εἶναι ἡ σχέσις τῆς τιμῆς τοῦ γαιάνθρακος τῆς Πτολεμαΐδος, μὲ τὴν τιμὴν τοῦ ἐξωτερικοῦ; Δηλαδή, ἐὰν φερ’ εἰπεῖν ὁ γερμανικὸς γαιάνθραξ ἔχῃ 10 λίρας ὁ τόννος, πόσον θὰ κοστίσῃ τῆς Πτολεμαΐδος;

§152Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Λέγω τὸ ἑξῆς: Ὅτι εἰς ὅσην τιμὴν θὰ πάρῃ τὸ γερμανικὸν ἐργοστάσιον τὸ κάρβουνον, θὰ τὸ πάρῃ καὶ τὸ Ἑλληνικὸν ἐργοστάσιον διὰ τὸ χρονικὸν διάστημα μετὰ τὰ 5 πρῶτα ἔτη. Τὸ ζήτημα εἶναι διὰ τὴν πρώτην 5ετίαν τῆς λειτουργίας τοῦ ἐργοστασίου, διὰ τὴν ὁποίαν προσθέτομεν μίαν αὔξησιν 30% ἐπὶ τῶν διεθνῶν τιμῶν φόμπ δυνητικῶς. Ἐκάμομεν τὴν ἑξῆς σκέψιν: Ἕν καινουργὲς αὐτοκίνητον, πρέπει νὰ κάμῃ 1500 χιλμ. διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ φθάσῃ τὴν πλήρη του ἀπόδοσιν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συναγωνισθῇ ἄλλα, τὰ ὁποῖα ἤδη ἔτρεξαν ἐπὶ ἕνα ὡρισμένον διάστημα. Ἔτσι συμβαίνει καὶ μὲ τὰς ἐπιχειρήσεις. Αἱ ἐπιχειρήσεις εἰς τὰς ἀρχὰς των εὑρίσκονται ὑπὸ μειονεκτικὴν θέσιν, ἔναντι τῶν ἐπιχειρήσεων, αἱ ὁποῖαι λειτουργοῦν ἀπὸ μακροῦ. Διὰ τοῦτο ἐδέχθημεν δυνητικῶς μίαν προσαύξησιν εἰς τὴν ἀνωτάτην ἐπιτρεπομένην τιμὴν διαθέσεως τῶν προϊόντων τῆς Ἑλληνικῆς, ἡ ὁποία κατόπιν συμβιβασμοῦ ἔφθασε τὸ 30% τῆς τιμῆς φὸμπ καὶ διὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἔχω οὐδένα λόγον νὰ ἐπιμείνω.

§153Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Κύριοι Βουλευταί, ὑπάρχει προφανῶς παρανόησις τῆς Βουλῆς. Ὑπάρχει ἡ ἐντύπωσις, ὅτι ὁ ὁρισμὸς ποὺ ἀνακοινώνεται εἶναι ὁριστικὸς τῆς διατιμήσεως. Καλὸν εἶναι νὰ διαφωτισθῇ ἡ Βουλή, ὅτι εἶναι τὸ μέγιστον, τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ. Ἀλλά, ἡ Ἐπιτροπὴ ἔχει πλήρη ἐξουσία εἰς καθορισμὸν πολὺ κατωτέρας τιμῆς. Εἶναι ἀπεριόριστος εἰς τὴν ἐλάττωσιν.

§154Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Αὐτὸ προσεπάθησα νὰ δώσω εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἀντιληφθῇ. Εἶπον, ὅτι ἐὰν ἔχωμεν μόνον τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ ἀρχικοῦ σχεδίου καθορίζουσαν τὰς τιμὰς ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ κόστους καὶ ἑνὸς λογικοῦ κέρδους, φοβοῦμαι, ὅτι μετὰ 5 χρόνια ἢ 10 αὕτη θὰ καθορίζῃ τιμὰς πολὺ ὑψηλοτέρας τῶν διεθνῶν καὶ διὰ νὰ μὴ φθάσωμεν εἰς αὐτὸ τὸ κατάντημα, ἐθέσαμεν ὡς ἀνώτατον ὅριον, εἰς τὸ ὁποῖον ἠμποροῦν νὰ φθάσουν αἱ τιμαὶ τοῦ λιγνίτου εἰς τὴν Ἑλλάδα, τὰς διεθνεῖς τιμάς, τῶν τόπων παραγωγῆς καὶ καταναλώσεως γαιάνθρακος. Ἐὰν οἱ κύριοι συνάδελφοι καταβάλλουν μίαν μικρὰν προσπάθειαν νὰ ἀντιληφθοῦν τὴν ἔννοιαν τοῦ πράγματος, εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ διασκεδασθοῦν πολλαὶ ἀπὸ τὰς ἀντιρρήσεις των καὶ δὲν θὰ ἐκτίθενται εἰς ἐκφράσεις, οἱ ὁποῖαι εἶναι, τὸ ὀλιγώτερον, ὑπερβολικαί. Παρακαλῶ οἱονδήποτε ἐξ ὑμῶν εἶναι εἰδικός, νὰ διαφωτίσῃ τὴν Βουλήν, διότι ὁμολογοῦμεν, ὅτι ἡμεῖς περισσότερον αὐτοῦ δὲν ἠδυνήθημεν νὰ προχωρήσωμεν. Πάντως ἔχω τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ἡ διατύπωσίς μας διασφαλίζει αὐτό, τὸ ὁποῖον νομίζω καίριον, ὅτι κατ’ οὐδένα λόγον αἱ τιμαὶ τῆς Ἑλλάδος δὲν θὰ ὑπερβαίνουν τὰς τιμὰς τοῦ Ἐξωτερικοῦ. Αὐτὸ εἶναι τὸ βασικόν. Ἐὰν ὁ τύπος μας τὸ διασφαλίζῃ, νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ εἶναι .........

§155Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Εἰς τὸν τόπον τῆς παραγωγῆς;

§156Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Εἰς τὸν τόπον τῆς παραγωγῆς καὶ τῆς καταναλώσεως. Ἕν Ἑλληνικὸν ἐργοστάσιον θὰ παίρνῃ τὰ καύσιμά του εἰς τὴν τιμήν, ποὺ τὰ παίρνει ἓν γερμανικὸν ἐργοστάσιον. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια τοῦ τύπου αὐτοῦ. Καὶ λέγομεν ὅτι μόνον διὰ τὴν πρώτην δεκαετίαν θὰ εἶναι δυνατὸν τὸ ἀνώτατον ὅριον τιμῆς νὰ αὐξηθῇ κατὰ 30%, διὰ νὰ ἀντιμετωπισθοῦν αἱ δυσκολίαι μιᾶς ἐπιχειρήσεως, ἡ ὁποία μόλις ἀρχίζει τὴν λειτουργίαν της. Αὐτὸς εἶναι ὁ τύπος καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἐπ’ αὐτοῦ δὲν θὰ ὑποχωρήσω ἐὰν εἷς ἄλλος καλλίτερος τύπος, παρομοίου πάντως περιεχομένου δὲν ἐξευρεθῇ. Δηλαδή, ἐὰν ἀφαιρέσωμεν ἐντελῶς τὰ περὶ ἀνωτάτου ὁρίου τῶν τιμῶν, ὅπως προτείνει ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν τροπολογίαν της, ἐγὼ μετὰ λύπης μου δὲν θὰ ψηφίσω τὴν σύμβασιν. Ἀλλά, πιστεύω, ὅτι μὲ τὴν συζήτησιν αὐτὴν καὶ αὐτοὶ οἱ ἐνδιαφερόμενοι, οἱ ἀνάδοχοι, θὰ ἀντιληφθοῦν πόσον δίκαιον ἔχομεν.

§157Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Τί προτείνει ἡ Κυβέρνησις;

§158Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Τὴν διαγραφὴν τῆς διατάξεως περὶ ἀνωτάτου ὁρίου τιμῶν.

§159Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Ὅπως ἐτοποθέτησεν ὁ κ. συνάδελφος τὸ θέμα, ἐμφανίζεται ὅτι ἡ πρότασίς μου εἶναι ἐπαχθεστέρα καὶ ζητῶ νὰ κατασφαλίσῃ καὶ τὸ Δημόσιον, τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι ὁ ἀγοραστὴς καὶ τὴν Ἑλληνικὴν οἰκονομίαν μὲ μίαν ἀνωτάτην τιμήν, μὲ μίαν τιμὴν πλαφόν, τὴν ὁποίαν δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπερβῇ ἡ Ἐπιτροπή, οἱαδήποτε καὶ ἐὰν ἦσαν τὰ στοιχεῖα τοῦ κόστους τῆς Ἑταιρείας, ἔστω καὶ ἐπὶ ζημία της. Τοῦτο τὸ θεωρῶ ἀναγκαιότατον, διότι ἐὰν τοῦτο δὲν ἐξασφαλίσωμεν, τότε ἡ σύμβασις, τὴν ὁποίαν ἔχομεν ἐν ὄψει, θὰ βαρύνῃ κατὰ τρόπον καταστρεπτικὸν τὴν οἰκονομίαν μας, ἐφ’ ὅσον θὰ τῆς ἐπιτρέψωμεν νὰ προμηθεύσῃ τὰ καύσιμα εἰς κόστος ὑψηλότερον τοῦ σημερινοῦ, διὰ τοῦ ὁποίου ἡ Ἑλληνικὴ οἰκονομία προμηθεύεται τὰ καύσιμά της καὶ λειτουργεῖ. Πέραν τούτου, ὁ κ. Ζίγδης ἐπρότεινεν ὅτι δὲν ἀρκεῖ αὐτὸ μόνον. Πρέπει νὰ τὸ καταστήσωμεν καὶ εὐθηνότερον τὸ κόστος τοῦ καυσίμου καὶ νὰ τὸ φέρωμεν εἰς τὸ ἐπίπεδον τοῦ κόστους τῶν καυσίμων τῶν ξένων μεγάλων βιομηχανικῶν Κρατῶν. Δι’ ἐμὲ εἶναι ὀρθότατον, καὶ δι’ αὐτὸ ἐπροχώρησα εἰς τὴν ἄποψιν τοῦ κ. Ζίγδη, προκειμένου περὶ ρυθμίσεως τῶν τιμῶν μετὰ 5 ἔτη, διότι διὰ τὰ πρῶτα πέντε ἔτη πρέπει κανεὶς νὰ ἀναγνωρίσῃ τὰς δυσχερείας μιᾶς νέας ἐπιχειρήσεως νὰ φθάσῃ εἰς τὸ ἐπίπεδον τοῦ συναγωνισμοῦ τοῦ διεθνοῦς. Ὅμως, κύριοι συνάδελφοι, βλέπω, ὅτι ἔχομεν μίαν τροπολογίαν, ἡ ὁποία ἐπιτρέπει εἰς χρόνον ἀπώτερον νὰ ἀπαλληφθῇ ἡ ὑποχρέωσις καὶ νὰ γίνῃ νέα συμφωνία μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ Ἑταιρείας ἀναδόχου, ἡ ὁποία θὰ ἐπιτρέπῃ τὸν ὑπολογισμὸν τοῦ κόστους καὶ εἰς ἐπίπεδον ἀνώτερον τοῦ ἀνωτάτου αὐτοῦ ἐπιπέδου, τὸ ὁποῖον θέτομεν διὰ τῆς τροπολογίας μας. Αὐτὸ τὸ εὑρίσκω ἐπικίνδυνον. Διότι, ἐὰν συνθῆκαι γενικώτεραι ἢ δὲν ἠξεύρω ποῖαι ἄλλαι, ἀφορῶσαι τὴν ἑταιρίαν ἢ τυχὸν ἀδιάφοροι περὶ τὴν καλὴν ἐκμετάλλευσιν τοῦ λιγνιτωρυχείου, φέρουν τὸ κόστος εἰς ὑψηλότερον ἐπίπεδον, τοῦτο δὲν σημαίνει ὅτι θὰ πρέπει νὰ τὸ ἐπιτρέψῃ καὶ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἢ τὸ ἐπιτρέπει ἡ Ἑλληνικὴ πραγματικότης. Πρέπει λοιπὸν καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν νὰ θέσωμεν ὁπωσδήποτε τὸν προορισμὸν τοῦ τσίφ. Πρέπει νὰ ἀναμείνωμεν τὴν τροποποίησιν, τὴν ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς ὑποδειχθεῖσαν, δηλαδὴ τσὶφ διὰ τὰ 5 χρόνια ἢ φὸμπ σὺν 30% καὶ πέραν τῶν 5 ἐτῶν φόμπ. Θὰ πρέπει νὰ ἀναμείνωμεν ἀνενδότως καὶ νὰ μὴν ἐπιτρέψωμεν ἄλλην διέξοδον, ἡ ὁποία θὰ διηυκόλυνε τὴν δημιουργίαν καταστάσεως ἐλευθέρας, δυσμενοῦς διὰ τὴν Ἑλληνικὴν οἰκονομίαν. Ἐγὼ θὰ προτείνω νὰ τεθῇ ἡ πρότασίς μας αὐτὴ εἰς ψηφοφορίαν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§160Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Κάντζιας ἔθιξεν, εἶναι σημαντικόν, καὶ μοῦ δίδει τὴν εὐκαιρίαν νὰ διατυπώσω τὴν γνώμην μου σαφέστερον. Νομίζω ὅτι, αἱ προτάσεις τῆς Κυβερνήσεως ἔχουν μεγάλην σημασίαν καὶ δημιουργοῦν πραγματικῶς πρόβλημα, ἐὰν ἡ προτεινομένη σύμβασις τῆς Πτολεμαΐδος θὰ τύχῃ ἢ ὄχι τῆς ἐγκρίσεώς μας. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐπιμείνῃ εἰς αὐτὰς ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν θὰ ψηφίσω ὑπὲρ τῆς συμβάσεως. Αἱ ἀντιρρήσεις τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τύπον προσδιορισμοῦ τῆς τιμῆς τοῦ προϊόντος τὴν ὁποίαν ἀπεδέχθη ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ δύνανται νὰ συνοψισθοῦν ὡς ἑξῆς: Πῶς εἶναι δυνατόν, κύριοι, νὰ προΐδητε συνθήκας 35 ἐτῶν, καὶ νὰ δεσμεύσητε τὴν κατάστασιν κατὰ τρόπον ἀποκλείοντα πᾶσαν δυνατότητα ἀναπροσαρμογῆς διὰ τὰ 35 αὐτὰ χρόνια, ὅταν δὲν ἔχετε ἀκόμη οὔτε ἕνα τόννον λιγνίτου ἀπὸ τὴν Πτολεμαΐδα. Λοιπὸν ἐγὼ προτείνω τὰ ἑξῆς: Νὰ ἐμμείνωμεν εἰς τὸν ὅρον φὸμπ διὰ τὴν μετὰ τὴν πρώτην δεκαετίαν, διάρκειαν τῆς συμβάσεως. Ἀλλά, διὰ νὰ μὴ φανῇ, ὅτι ἡ προσήλωσίς μας ἐπὶ ἑνὸς τύπου, διὰ τὸν ὁποῖον κατὰ τελικὴν ἀνάλυσιν οὐδεὶς ἡμῶν εἶναι εἰδικός, εἶναι ὑπερβολικὴ νὰ προστεθῇ ὁ ἀκόλουθος ὅρος: Ἐὰν αἱ διεθνεῖς συνθῆκαι ἢ αἱ ἑλληνικαὶ τοιαῦται, ἐξαιρουμένων ἐκείνων αἱ ὁποῖαι ἀνάγονται ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν ἐσωτερικὴν λειτουργίαν τῆς ἑταιρείας, δημιουργοῦν τοιαύτην κατάστασιν, ὥστε νὰ ἀποβαίνῃ ἀδύνατος ἡ ἐπὶ τοῦ τοῦ τύπου διαθέσεως τῶν προϊόντων αὐτῆς, συνέχισις τῶν ἐργασιῶν της ἢ ἀντιθέτως νὰ προέκυπτον ὑπερβολικὰ κέρδη, τότε νὰ εἶναι δυνατὸν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις καὶ ἡ ἑταιρεία νὰ διαπραγματευθοῦν νέον τύπον, μὴ ἀφιστάμενον παντὸς ἀπὸ τὴν ἰδέαν, ὅτι αἱ τιμαὶ πρέπει νὰ εἶναι συνδεδεμέναι μὲ τὰς τιμὰς τοῦ ἐξωτερικοῦ. Ἐκφράζω φυσικὰ ἁπλῶς μίαν γνώμην, ἐπὶ τοῦ πολυπλόκου αὐτοῦ θέματος. Ἀσφαλῶς ἡ τελικὴ τῆς διευθέτησις δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ ἔτσι βιαστικά. Θὰ ἔπρεπε νὰ σκεφθῶμεν συστηματικώτερον, καὶ ἐπὶ τούτου ἐπικαλοῦμαι τὴν βοήθειαν τῶν κ. συναδέλφων, ὡς πρὸς τὸ θέμα τῆς τιμῆς, κύριοι, αὐτὰ περίπου εἶχον νὰ σᾶς εἴπω. Τώρα, ἀπὸ ἀπόψεως κατοχυρώσεως τῆς ἐξυπηρετήσεως τῶν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ κεφαλαίων καὶ δανείων, τὰ σχετικὰ ἄρθρα 17 καὶ 18 δὲν τὰ ἐπεξηργάσθη ἡ ἐπιτροπή. Εἶναι ἄρθρα τὰ ὁποῖα ἔφερεν ἡ Κυβέρνησις σήμερον. Ἐπ’ αὐτῶν θὰ εἶχον δύο βασικὰς παρατηρήσεις νὰ διατυπώσω. Δὲν μοῦ ἀρέσει αὐτὴ ἡ ἀνάμιξις τῆς Νομισματικῆς Ἐπιτροπῆς, δὲν εἶναι θέμα Νομισματικῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ἐξασφάλισις ὑγιῶν συνθηκῶν ἐξυπηρετήσεως τῶν εἰς ξένον συνάλλαγμα κεφαλαίων τῆς Ἑταιρείας, οὔτε δυνάμεθα διὰ μιᾶς συμβάσεως διὰ τὴν Πτολεμαΐδα νὰ διαιωνίσωμεν τὴν Ἐπιτροπὴν αὐτήν, ὡς ἀφίνεται νὰ ὑπονοηθῇ ἀπὸ τὴν διατύπωσιν τῶν σχετικῶν ἄρθρων. Πρέπει νὰ ἐξευρεθῇ ἄλλος τρόπος καθορισμοῦ τοῦ ὀργάνου, τὸ ὁποῖον θὰ παρακολουθῇ, ἀπὸ ἀπόψεως συναλλαγματικῆς τὴν λειτουργίαν τῆς ἐκμεταλλεύσεως. Ἐπίσης βλέπω παραλειφθεῖσαν ἀπὸ τὸ κείμενον τοῦ ἄρθρου 18, μίαν σοβαρωτάτην τροπολογίαν, κατὰ τὴν γνώμην μου, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν. Καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ ἑξῆς: Ὅτι οὐδεμία ἐξυπηρέτησις κεφαλαίων θὰ λάβῃ χώραν πρὶν ἢ ἀρχίσῃ ἡ λειτουργία τῆς ἐπιχειρήσεως. Διότι δὲν εἶναι δυνατόν, πρὶν ἢ ἐκτελεσθοῦν τὰ ἔργα, νὰ ἀρχίσουν νὰ φεύγουν τὰ κεφάλαια ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα, πρὸς ἐξυπηρέτησιν κεφαλαίων, τὰ ὁποῖα θὰ διατεθοῦν διὰ τὰ ἔργα. Ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς διασφαλίσεως τοῦ Κράτους ἔναντι τῆς ἀναδόχου διὰ τὰς ὑπ’ αὐτοῦ ἀναλαμβανομένας ὑποχρεώσεις, νομίζω σημαντικὴν τὴν προσθήκην τροπολογίας μου, ἣν ἀπεδέχθη ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ διὰ τῆς ὁποίας αἱ κυρώσεις ἔναντι τοῦ ἀναδόχου, ἐν περιπτώσει μὴ ἐκτελέσεως τῶν ὑποχρεώσεών του, δὲν εἶναι μόνον ἡ ἔκπτωσις, ἀλλὰ καὶ ἡ ἐπιβολὴ χρηματικῆς ποινῆς. Νομίζω δηλαδὴ σημαντικὴν τὴν χρηματικὴν ρήτραν, ἡ ὁποία ἐτέθη εἰς τὸ ἄρθρον 22, ἐν περιπτώσει μὴ ἐκτελέσεως τινῶν ἐκ τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ ἀναδόχου. Διότι ἐὰν ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ ἀφήναμεν νὰ παραμείνῃ ὅπως εἶχεν ἀρχίσει ἡ σύμβασις, νὰ ἐπέρχεται δηλαδὴ ἔκπτωσις διὰ κάθε παράβασιν τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας, ἔχω τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι τοῦτο θὰ ἰσοδυνάμῃ μὲ ἔλλειψιν πάσης κυρώσεως, διότι δὲν εἶναι εὔκολον νὰ κηρύξῃ τις τὸν ἀνάδοχον ἔκπτωτον, εἰς πᾶσαν περίπτωσιν παραβάσεως, ἐνῷ εἶναι εὔκολον νὰ τοῦ ἐπιβληθῇ μία χρηματικὴ ποινή, ἡ ὁποία θὰ τὸν πονέσῃ, καὶ ἔτσι χωρὶς νὰ φθάνωμεν πάντοτε εἰς τὰ ἄκρα, θὰ ἠμπορέσωμεν νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν διασφάλισιν τῶν συμφερόντων τοῦ δημοσίου. Τὸ ἄρθρον 26 ἐτροποποιήθη οὐσιαστικῶς κατόπιν ὑποδείξεώς μας εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν. Νομίζω, ὅτι εὑρισκόμεθα κατ’ ἀρχὴν εἰς μίαν διατύπωσιν ἱκανοποιητικήν. Κύριοι συνάδελφοι, αὐταὶ εἶναι αἱ παρατηρήσεις μας ἐπὶ τοῦ κειμένου τῆς συμβάσεως. Θὰ προχωρήσω ἐπὶ ὡρισμένων ἀκόμη παρατηρήσεων ἐπὶ θεμάτων μὴ περιλαμβανομένων εἰς τὴν σύμβασιν καὶ θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ δώσητε τὴν προσοχήν σας, δι’ ὀλίγα ἀκόμη λεπτά. Ἡ σύμβασις ὑποβάλλεται ἐντὸς νομοσχεδίου, διὰ τοῦ ὁποίου ἐξουσιοδοτεῖται ἡ Κυβέρνησις νὰ τὴν ὑπογράψῃ. Νομίζω, ὅτι θὰ ἔπρεπε, ἐπειδὴ ἔχομεν τὴν ἱστορίαν τῆς παλαιᾶς συμβάσεως, νὰ καθορίσωμεν σαφῶς ἐν τῷ κειμένῳ τοῦ νόμου καὶ ἐπὶ τῆς συμβάσεως, ὅτι ἐὰν δι’ οἱονδήποτε λόγον δὲν ὑπογραφῇ ἡ νέα σύμβασις, ἡ παλαιὰ τοῦ 1939 δὲν ἰσχύει ὁπωσδήποτε. Εἰς αὐτὸ μᾶς βοηθεῖ καὶ ἡ ἐπιφύλαξις, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ, Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν ἐπιστολήν του πρὸς τὸν ἀνάδοχον. Πρέπει νὰ τελειώνωμεν μὲ τὴν σύμβασιν τοῦ 1939, διότι ἐὰν διὰ τὸν α ἢ β λόγον δὲν ὑπογραφῇ ἢ δὲν ἐκτελεσθῇ ἡ νέα, δὲν θὰ πρέπει νὰ εὑρεθῶμεν καὶ πάλιν δεσμευμένοι μὲ ἐκείνην. Αὐτὸ εἶναι ἕνα σοβαρὸν σημεῖον, τὸ ὁποῖον θέτω ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς. Δευτέρα παρατήρησίς μου εἶναι ἡ ἑξῆς. Νομίζω, ὅτι εἰς μίαν τοιαύτην σύμβασιν, εἶναι στοιχειῶδες ζήτημα ἀξιοπρεπείας τοῦ Κράτους νὰ φαίνεται, ὅτι συμμετέχει κάπως εἰς τὰ κέρδη τῆς ἐπιχειρήσεως. Παραχωροῦμεν μίαν τεραστίαν ἐκμετάλλευσιν εἰς μίαν ἰδιωτικὴν Ἑταιρείαν καὶ τὸ Κράτος εἶναι εὐχαριστημένον, διότι ἐξασφαλίζεται ἁπλῶς ἡ ἀξιοποίησις τοῦ λιγνίτου. Νομίζω, ὅτι ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ μία διάταξις καθορίζουσα εἰς τὸ δημόσιον συμμετοχὴν εἰς τὰ κέρδη τῆς Ἑταιρείας ἔστω καὶ συμβολική.

§161Ι. ΣΟΦΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δεδομένου, ὅτι τὸ δημόσιον πρόκειται νὰ καλύψῃ τὰ ⅔ τοῦ κεφαλαίου, ἐγὼ νομίζω, ὅτι στοιχειωδῶς ἔπρεπε νὰ σκεφθῶμεν, ὅτι ἐφ’ ὅσον αὐτοὶ προσφέρουν τὸ 30% καὶ ἡμεῖς τὸ 70%, θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχωμε τὸ 51% τῆς ἐπιχειρήσεως.

§162Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἐδῶ πάλιν γίνεται μία παρεξήγησις τῶν ὅρων τοῦ Σχεδίου Μάρσαλ. Τὸ Σχέδιον Μάρσαλ ζητεῖ διὰ κάθε βιομηχανικὴν ἐπιχείρησιν τὸ 30% τῶν κεφαλαίων ἀπὸ τὸν ἐπιχειρηματίαν καὶ παραχωρεῖ εἰς αὐτὸν τὰ 70% ὑπὸ τύπον δανείου, ἐφ’ ὅσον προεκρίναμεν τὴν ὁδὸν τῆς ἰδιωτικῆς ἐπιχειρήσεως. Αὐταὶ εἶναι αἱ συνέπειαι. Διὰ τοῦτο, μεταξὺ ἄλλων ὑπεστήριξα προηγουμένως, ὅτι θὰ ἐπεβάλλετο ἡ λύσις τῆς δημοσίας ἐπιχειρήσεως καὶ διὰ τοῦτο ἔφθασα μέχρι τοῦ σημείου νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἐὰν ἤμουν Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶναι ἐξαιρετικὰ ἀπίθανον, θὰ ἐπήγαινα εἰς τὴν Οὐάσιγκτων διὰ νὰ ἐπιτύχω τοῦτο. Ἀλλὰ τὴν στιγμὴν αὐτὴν ὁμιλῶ ἐπὶ τῶν συνθηκῶν, αἱ ὁποῖαι διαμορφοῦνται ἐκ τῆς λύσεως τῶν ὁποίων προέκρινεν ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν ἀξιοποίησιν τῆς Πτολεμαΐδος.

§163Κ. ΜΑΝΙΑΔΑΚΗΣ. Ὁ κ. Σοφιανόπουλος εἶπεν, ὅτι ἐφ’ ὅσον δίδεται τὸ 70% τῶν κεφαλαίων καὶ ἄλλοι τὸ 30%, ἡμεῖς δανείζομε, δὲν βάζομε κεφάλαια, ἐπιστρεπτέα ἀπὸ τὸν δανειζόμενον ἐπὶ τόκῳ.

§164Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Καὶ ἡ ἐπιχείρησις θὰ μείνῃ εἰς τὴν χώραν.

§165Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Τὸ 70% εἶναι δάνειον τῶν κεφαλαίων Μάρσαλ.

§166Ι. ΣΟΦΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ δημόσιον, συμμετέχον σὰν μέτοχος θὰ ἠδύνατο νὰ περιορίσῃ τὰ κέρδη τῆς ἑταιρείας, ὅπερ θὰ συντείνῃ εἰς τὴν πτῶσιν τοῦ παραγομένου προϊόντος, ἄνευ τῆς ὁποίας θὰ εἶναι ἀδύνατος ἀπολύτως ὁ συναγωνισμὸς πρὸς τὰ ξένα προϊόντα.

§167Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος, θίγει καὶ πάλιν τὸ ζήτημα τῆς δημοσίας ἐπιχειρήσεως ἔναντι τῆς ἰδιωτικῆς. Νομίζω, ὅτι τὸ θέμα τὸ ἐξηντλήσαμεν καὶ καθωρίσαμεν ἤδη σαφῶς τὰς θέσεις μας. Ἡ τελευταία μου παρατήρησις ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς ἐξαγορᾶς. Συνεπῶς, εἰς τὰς συμβάσεις τῆς φύσεως ταύτης, ὡς ἡ παροῦσα, ὡς ὅρος, ὅτι τὸ δημόσιον δύναται μετὰ 10–20 ἔτη νὰ ἐξαγοράσῃ τὴν ἐπιχείρησιν. Ὁ ὅρος αὐτὸς δὲν ὑπάρχει εἰς τὴν ὑπὸ κρίσιν σύμβασιν. Μολονότι δέ, κατὰ πᾶσαν πιθανότητα, θὰ ἦτο θεωρητική, νομίζω, ὅτι διὰ τὸ κῦρος τοῦ Ἑλληνικοῦ δημοσίου, θὰ ἔπρεπε νὰ περιληφθῇ ὁπωσδήποτε.

§168Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Τὸ ὑπεστηρίξαμεν καὶ ἡμεῖς αὐτὸ καὶ μᾶς εἶπαν, ὅτι εἶναι τορπιλλισμὸς τῆς συμβάσεως.

§169Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Μετὰ τὴν ἀπόφασιν τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως νὰ χωρίσῃ εἰς τὴν λύσιν τῆς ἰδιωτικῆς ἐπιχειρήσεως θέμα, ἐπιχείρησις δημοσίας ὠφελείας δὲν τίθεται. Τὰ θέματα ποὺ τίθενται εἶναι α) ἐὰν ἡ σύμβασις ἡ προτεινομένη ἐξασφαλίζει ὅτι θὰ ἔχωμεν λιγνίτην ἀπὸ τὴν Πτολεμαΐδα, β) ἐὰν θὰ τὸν ἔχωμεν εἰς τιμὴν ἀνάλογον μὲ ἐκείνην ποὺ ἐξασφαλίζει ἡ ξένη βιομηχανία τὰ καύσιμά της, γ) ἐὰν ἐξοικονομοῦμεν συνάλλαγμα διὰ τὴν χώραν ἢ ἀντιθέτως δημιουργοῦμεν μίαν μηχανὴν διαφυγῆς αὐτοῦ. Αἱ ἱκανότητες τοῦ ὁμιλοῦντος εἶναι λίαν περιωρισμέναι καίτοι ἔχει σχετικῶς κάποιαν εἰδικὴν μόρφωσιν ἐπὶ τοῦ ὅλου αὐτοῦ ζητήματος. Πάντως τὸ θέμα εἶναι τεράστιον καὶ ἐντὸς τῶν 10 ἡμερῶν ποὺ τὸ ἔχω ὑπ’ ὄψει μου δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ φθάσω εἰς μίαν ἐξαντλητικὴν μελέτην αὐτοῦ. Εἶμαι ὅμως ὑποχρεωμένος ἀπευθείας ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ εἴπω ὅτι κατὰ τὴν κοινὴν γνώμην τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ τὴν πεποίθησιν τοῦ ὁμιλοῦντος κατόπιν τῶν σημαντικῶν τροπολογιῶν αἱ ὁποῖαι ἐπηνέχθησαν εἰς τὸ κείμενον ἡ σύμβασις, δίδει τὰς ἐγγυήσεις ἱκανοποιητικῶς ἀπαντήσεων εἰς τὰ προαναφερθέντα βασικὰ ἐρωτήματα. Δι’ αὐτὸ θὰ σᾶς εἰσηγηθῶ νὰ τὴν ψηφίσητε μὲ τὴν ἐλπίδα ὅτι ἡ Πτολεμαῒς θὰ γίνῃ ἕνα Ἑλληνικὸν Ροὺρ καὶ ἡ ἀπαρχὴ μιᾶς νέας περιόδου εἰς τὴν οἰκονομίαν τῆς χώρας. Θέλω νὰ ἐλπίσω ὅτι συντόμως ἡ Ἑλλὰς θὰ παύσῃ νὰ εἶναι μόνον γεωργικὸν κράτος καὶ ὅτι ἀναπτυσσομένης μιᾶς ὑγιοῦς βιομηχανίας θὰ ἐξασφαλίσῃ αὕτη οἰκονομίαν μὲ δύο πόδας καὶ μὲ σπονδυλικὴν στήλην. Ἐγὼ ὑπέβαλα τὴν γνώμην μου καὶ θὰ ηὐχόμην ὅπως ὁ ἀνάδοχος φανῇ ἀντάξιος τῆς ἐμπιστοσύνης τὴν ὁποίαν διὰ τῆς συμβάσεως αὐτῆς ἡ Κυβέρνησις περιέβαλε. Τοῦτο εἶναι τὸ καίριον σημεῖον ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ κριθῇ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ πολιτικότης αὔριον, ἐὰν δηλαδὴ ἔκαμε σωστὴν ἐκλογὴν τοῦ ἀναδόχου. (Χειροκροτήματα).

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσουδερός ἔχει τὸν λόγον.

§171Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Ὑπάρχει κ. συνάδελφοι ὁ φόβος νὰ κατακρίνω τὴν σύμβασιν καὶ εἰς τὸ τέλος νὰ συμφωνήσω μὲ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπε ὁ κ. Ζίγδης, ὅτι δηλαδὴ δὲν ἔχομεν τίποτε ἄλλο νὰ κάμωμεν παρὰ νὰ τὴν ψηφίσωμεν. Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ἔχει δημιουργηθῆ πολὺς θόρυβος γύρω ἀπὸ τὴν σύμβασιν αὐτήν. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τὴν ἐπικρίνω εἰς τὰς γενικάς της γραμμὰς ἀλλὰ αὐτὸ δὲν ἐμποδίζει νὰ συμβάλω διὰ νὰ καταστῇ τροποποιουμένη ὅσον τὸ δυνατὸν ὀλιγώτερον ἐπαχθὴς διὰ τὰ δημόσια συμφέροντα. Αὐτὸν τὸν σκοπὸν θὰ ἔχῃ ἡ ὁμιλία μου. Ἐν ἀρχῇ θὰ ἀσχοληθῶ ἐπ’ ὀλίγον μὲ τὴν ἱστορίαν τῆς συμβάσεως. Ἡ σύμβασις ἡ ἀρχικὴ στηρίζεται εἰς δύο ἀναγκαστικοὺς νόμους εἰς τὸν Α.Ν. τοῦ 1939 καὶ εἰς τὸν τοῦ 1946. Κατόπιν ὑπάρχει μία σειρὰ πράξεων Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ποῦ παρέτειναν τὴν προθεσμίαν τῆς λήξεως τῆς συμβάσεως. Νομίζω, ὅτι τὸ σφάλμα εἶναι, ὅτι δὲν προσεφύγομεν ἐγκαίρως εἰς τὴν μόνην μέθοδον ἡ ὁποία θὰ ἐξεκαθάριζε τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν ριζικῶς, δηλ. νὰ φέρωμεν ἀμφοτέρους τοὺς Α. Ν. ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ ἐγκαίρως ἂν ἤθελε τὴν σύμβασιν αὐτὴν τῶν δύο Α. νόμων ἢ ὄχι. Φρονῶ δὲ ἀδιστάκτως ὅτι αἱ παρατάσεις ποῦ ἐγένοντο ἐπὶ τῇ βάσει τῶν Ἀναγκ. νόμων, ἔστω καὶ ἂν ἐγένοντο ἀπὸ μέρους τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, εἶναι πράξεις αἱ ὁποῖαι στηριζόμεναι ἐπὶ Α. νόμων, δὲν δύνανται νὰ ἔχουν, πράγματι, ἰσχύν. Ὁ πρῶτος νόμος τοῦ 1939, ὁ Ἀναγκαστικός, ἂς εἴπομεν, λόγῳ τοῦ καθεστῶτος ἀπὸ τὸ ὁποῖον ἐγένετο, ὅτι εἶναι ἰδιότυπος νόμος. Ὁ νόμος ὅμως τοῦ 1946, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἦλθεν ἡ Βουλὴ ἡ ὁποία διήρκεσεν ἐπὶ μίαν τετραετίαν ....................

§172Ε. ΠΑΠΑΔΟΓΙΑΝΝΗΣ. Νόμος δὲν ἔγινε τὸ 1946.

§173Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Ἀναγκαστικὸς νόμος.

§174Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Νομοθετικὸν Διάταγμα.

§175Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Νομοθετικὸν Διάταγμα ἔστω .......

§176Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐψηφίσθη ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως καὶ ἑπομένως, ἦτο Νομοθετικὸν Διάταγμα τὸ ὁποῖον δὲν ἠδύνατο νὰ τεθῇ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς, διότι εἶχεν ἰσχὺν νόμου.

§177Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Ὁπωσδήποτε, ὑπέκειτο ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία θὰ τὸν ἀνεκάλει .........

§178ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§179Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ἐπέρασεν ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως.

§180Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Ὁπωσδήποτε, μοῦ διέφυγεν ἡ λεπτομέρεια αὐτή. Πάντως, ὁ νόμος ὁ ἀρχικὸς ἦτο ἀναγκαστικός, ὑποκείμενος εἰς τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς. Θὰ μοῦ εἴπετε, ὅτι διὰ τοῦ μεταγενεστέρου νόμου ἐστηρίχθη ὁ νόμος αὐτὸς καὶ ἐθεωρήθη ὡς νόμος τοῦ Κράτους. Συνεπῶς, καὶ τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι αἱ πράξεις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἦσαν πράξεις αἱ ὁποῖαι δὲν ἐστηρίζοντο εἰς νόμον καὶ δὴ ὑπαρχούσης τῆς Βουλῆς, ἴσως εἶναι ἓν ἐπιχείρημα τὸ ὁποῖον δὲν θὰ εὐσταθήσῃ πολὺ ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου.

§181Κ. ΜΑΝΙΑΔΑΚΗΣ. Ἐπειδὴ ἀνεφέρατε καὶ τὸν νόμον τοῦ 1939, σᾶς λέγω, ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς εἶναι κυρωτικὸς τῆς ὑπογεγραμμένης συμβάσεως.

§182Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Εἶναι Ἀναγκαστικός.

§183Κ. ΜΑΝΙΑΔΑΚΗΣ. Βεβαίως, διότι δὲν ὑπῆρχε Βουλὴ τότε. Ἐτερματίσθη ὅμως ἡ ὑπόθεσις Φίλη, διότι ὁ Φίλης ἐκηρύχθη τὸν Μάϊον τοῦ 1940 ἔκπτωτος, διότι δὲν ἐξεπλήρωσε τὰς ὑποχρεώσεις του. Ἂς μὴ ἀνατρέχωμεν, λοιπόν, εἰς αὐτόν. Καὶ ἔπαθε καὶ ἕνα ἄλλο ὁ Φίλης. Παρ’ ὀλίγον νὰ πάῃ καὶ μέσα. (Γέλωτες).

§184Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Λέγουν ὅτι ἔφθασεν ἕως τὴν πόρτα.

§185Κ. ΜΑΝΙΑΔΑΚΗΣ. Ἔφθασε, διότι ἔκαμε κάτι δηλώσεις. (Γέλωτες).

§186Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Τὸ ζήτημα τῆς νομιμότητος τῶν πράξεων τῆς παρατάσεως ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἤχθη ἐνώπιον τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου. Ἀφορμὴν εἰς τὴν παραπομπὴν αὐτὴν ἔδωσε, πλὴν ἄλλων λόγων, καὶ τὸ γεγονός, ὅτι τὸ πρακτικὸν τὸ τελευταῖον, τὸ ὁποῖον παρέτεινε τὴν προθεσμίαν μέχρι τοῦ Δεκεμβρίου τοῦ 1950, ἦτο ἀνυπόγραφον, δὲν ἦτο ὑπογεγραμμένον δηλ. ὑπὸ τῆς πλειοψηφίας τῆς Κυβερνήσεως, τῆς τότε. Ἔφερε τὰς ὑπογραφὰς μόνον τοῦ Προέδρου καὶ τοῦ Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, τοῦ κ. Τσάτσου, ὁ ὁποῖος δὲν ἐνθυμοῦμαι τί Ὑπουργὸς ἦτο τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, καὶ τοῦ κ. Χατζηπάνου. Ἔφερε ὑπογραφὰς 4 Ὑπουργῶν. Ἐγνωρίζομεν δὲ καὶ ὅτι ὁ κ. Στεφανόπουλος, ὁ ὁποῖος προηγουμένως εἶχεν εἰσηγηθῆ τὴν παράτασιν, εἶχεν ἀποσύρει τὴν ὑπογραφήν του καὶ ἀπὸ τὸ ἔγγραφον τῆς παρατάσεως. Κυρίως, ἠθέλομεν νὰ ἐρωτήσωμεν τὸ Νομικὸν Συμβούλιον ἂν μία πρᾶξις, μὴ φέρουσα τὰς ὑπογραφὰς τῆς πλειονότητος τῆς Κυβερνήσεως, ἂν μία τοιαύτη πρᾶξις πραγματικῶς εἶχεν ἰσχύν, ὥστε νὰ δίδῃ δικαίωμα παρατάσεως εἰς τὴν ἀνάδοχον Ἑταιρείαν. Νομίζω, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον Μεταφορῶν, τὸ ὁποῖον ἦτο ἁρμόδιον διὰ νὰ ἀπευθυνθῇ εἰς τὸ Νομικὸν Συμβούλιον, νομίζω, ὅτι ἐγενίκευσε τὸ θέμα καὶ δὲν ἀπησχολήθη εἰς τὸ ἐρώτημά του, εἰδικῶς ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ. Δὲν γνωρίζω τί θὰ ἀπεφαίνετο τὸ Νομικὸν Συμβούλιον, ἂν τοῦ ἐτίθετο τὸ ζήτημα.

§187Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Τὸ περιέλαβεν ἡ γνωμοδότησις καὶ τὸ θέμα αὐτό.

§188Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Δὲν νομίζω, ὅτι τὸ περιλαμβάνει. Τὸ θίγει.

§189Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ἡ ἀπάντησις, τὸ λύει ἀπολύτως.

§190Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Θὰ τὸ ἴδωμεν καὶ αὐτό. Τὸ Νομικὸν Συμβούλιον ἐν ἀρχῇ λέγει ὅτι: «Ἐκ τοῦ περιεχομένου τῆς ἀπὸ 11 Νοεμβρίου 1949 συμβάσεως, τῆς κυρωθείσης διὰ τοῦ Α.Ν. 2092 τοῦ 1939, ὡς ἐτροποποιήθη διὰ τῆς ἀπὸ 24]7]46 συμβάσεως τῆς κυρωθείσης διὰ τοῦ Ν.Δ. 74 τοῦ 1946, δὲν προκύπτει διάταξίς τις παρέχουσα τὸ δικαίωμα εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἢ ἄλλο ὄργανον τῆς Διοικήσεως, ὅπως παρατείνῃ κατὰ τὴν κρίσιν του τὰς προθεσμίας τῶν ἄρθρων 5, 7, 9, 13 καὶ 14 τῆς εἰρημένης συμβάσεως. Τοιαύτη διάταξις ἦτο ἀπαραίτητος προκειμένου νὰ δοθῇ διὰ διοικητικῆς πράξεως παράτασις τῶν ὡς ἀνωτέρω συμβατικῶν προθεσμιῶν, αἵτινες θεσπισθεῖσαι διὰ διατάξεων τῆς ἰσχὺν Νόμου ἐχούσης συμβάσεως ἀπὸ 11 Νοεμβρίου 1939, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τροποποιηθῶσιν, εἰμὴ μόνον δι’ ἑτέρας διατάξεως τῆς αὐτῆς τυπικῆς ἰσχύος, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν, ὅτι καὶ ἡ παράτασις τεθεσπισμένης διὰ διατάξεως νόμου προθεσμίας ἔχει τὴν ἔννοιαν τροποποιήσεως τῆς θεσπιζούσης τὴν προθεσμίαν ταύτην διατάξεως». Δέχεται δηλαδή, τὸ Νομικὸν Συμβούλιον, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ μεταβολὴ εἰς τὴν σύμβασιν ἄνευ νόμου, ἐν τούτοις παρὰ τὴν γνώμην αὐτὴν τὴν ὀρθὴν περαιτέρω, εὑρίσκει τὸ ἐπιχείρημα τῆς βίας λόγῳ τῶν ἐξαιρετικῶν συνθηκῶν, τὰς ὁποίας ἐδημιούργει ἡ ἀνταρσία καὶ δέχεται ὅτι νομίμως παρετάθησαν αἱ προθεσμίαι καὶ ὅτι θὰ ἠδύναντο μάλιστα νὰ παραταθοῦν μόνον διὰ πράξεως τοῦ Ὑπουργοῦ Μεταφορῶν, τοιαύτη ὅμως πρᾶξις δὲν ὑπάρχει. Λέγω λοιπὸν τοῦ ὅτι ὑπῆρχεν ἀνωτέρα βία ἐκ τῆς ἀνταρσίας ἢ διότι δὲν εἶχε κατασκευασθῆ ὁ σιδηρόδρομος Φλωρίνης–Μεταλλείων, θὰ ἦτο ἁρμόδιος νὰ δώσῃ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Μεταφορῶν τὴν παράτασιν οὔτε κἂν τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον καὶ αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπεκαλέσθην τὸ Νομικὸν Συμβούλιον ἀφ’ οὗ ἐν ἀρχῇ ἐδέχθη ὅτι μόνο διὰ νόμου ἠδύνατο νὰ γίνῃ παράτασις. Ἀλλ’ ἐρωτῶ, ὑπάρχει τοὐλάχιστον ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Μεταφορῶν; Ἡ ὑπογραφὴ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Μεταφορῶν, διότι ἂν δὲν πλανῶμαι ὁ κ. Χατζηπᾶνος ἦτο Ὑπουργὸς τῶν Μεταφορῶν δὲν ἀρκεῖ, εἰς τὸ πρακτικὸν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου αὐτὴ καὶ μόνη δὲν ἀποτελεῖ κατ’ ἐμὲ τίτλον παρατάσεως. Εἶναι ἕνας ἔμμεσος βεβαίως τρόπος ἐπὶ τοῦ ὁποίου δύναται νὰ δικαιολογηθῇ, ἀλλὰ δὲν ἀποτελεῖ, νομικὴν βάσιν, ἐπὶ τῆς ὁποίας δύναται νὰ στηριχθῇ μία παράτασις, μὲ νομικὰς συνεπείας τόσον βαρείας διὰ τὸ δημόσιον. Ἄρα οὔτε αὐτὴ ἡ πρᾶξις τοῦ Ὑπουργοῦ Μεταφορῶν ὑπάρχει διὰ τὴν παράτασιν. Ἔτσι ἐξετάζων αὐτὸ τὸ ἔγγραφον τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου, εὑρίσκω ὅτι ἡ παράτασις κακῶς ἐδόθη καὶ ὅτι πράγματι θὰ ἦτο εὐκαιρία, ὑπαρχούσης Βουλῆς, ἀντὶ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον νὰ κάμνῃ πράξεις παρατάσεως ἀμφιβόλου κύρους, νὰ ἀπευθυνθῇ εἰς τὴν Βουλήν, ἡ ὁποία νὰ κρίνῃ ἐξ ὁλοκλήρου τὴν ὅλην ὑπόθεσιν. Ἐὰν ἐγίνετο αὐτό, ἔκτοτε θὰ ἦτο καθαρωτέρα ἡ ἀτμόσφαιρα, αἱ δὲ μεταγενέστεραι Κυβερνήσεις δὲν θὰ εὑρίσκοντο πρὸ δυσχερειῶν. Καί, πραγματικῶς, ἡ τελευταία Κυβέρνησις, ἡ ὁποία εἰσάγει τὴν σημερινὴν σύμβασιν, δὲν θὰ εὑρίσκετο εἰς τὸ πολύπλοκον σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον εὑρέθη, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν ὅτι πράγματι παρουσιάζοντο καὶ δυσχέρειαι ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς ἢ μᾶλλον, τῆς Ἀμερικανικῆς χρηματοδοτήσεως. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἄποψις, τὴν ὁποίαν ἔχω σχετικῶς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς συμβάσεως, τῆς ἀρχικῶς συμβάσεως Φίλη. Καί, νομίζω, ὅτι ἐὰν ἡ σύμβασις αὐτὴ ἤγετο ἐγκαίρως ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ ζητηθῇ ἡ συγκατάθεσίς της διὰ τὴν παράτασιν τῶν προθεσμιῶν, νομίζω, ὅτι τὰ πράγματα θὰ ἦσαν πολὺ καλλίτερα. Θὰ μοῦ εἴπητε ὅτι δυστυχῶς τὰ πράγματα ἔγιναν, ἐδημιουργήθη μία κατάστασις ἐνώπιον τῆς ὁποίας αἱ διάφοροι Κυβερνήσεις προσέκρουσαν. Καὶ πράγματι προσέκρουσαν, διότι σᾶς ἀνεγνώσθη τὸ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον, ἄλλωστε, εἶναι δημοσιευμένον εἰς τὸ τεῦχος ποῦ διενεμήθη εἰς τοὺς βουλευτάς. Ἐφθάσαμεν μέχρι τοῦ σημείου νὰ ὑπάρχῃ ἔγγραφον τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ συνιστᾶται ἡ συνεννόησις μετὰ τῆς ἑταιρείας Φίλη διὰ νὰ μπορέσωμεν νὰ προχωρήσωμεν. Ἐκεῖθεν δὲ καὶ ἡ δήλωσις, τὴν ὁποίαν ἄλλοτε ἔκαμνα ἐγὼ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅτι ὑπάρχουν κωλύματα ἐκ τῆς ὑπαρχούσης συμβάσεως, τὰ ὁποῖα δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπερβῇ ἡ Κυβέρνησις χωρὶς νὰ δημιουργηθῇ περιπλοκὴ δυσάρεστος ὅσον ἀφορᾶ τὴν χρηματοδότησιν τοῦ ἔργου. Βέβαια, ἐφθάσαμεν εἰς τὸ τέλος τοῦ Δεκεμβρίου 1950 ὅτε ἔληγεν ἡ περίφημος προθεσμία, νόμιμος ἢ παράνομος—ἂς μὴ τὸ ξανασυζητοῦμεν. Κατὰ τὸ τέλος Δεκεμβρίου, ἡ ἀνάδοχος ἑταιρεία οὕτως ἢ ἄλλως ἔφθασεν εἰς τὸ σημεῖον νὰ δυνηθῇ νὰ καταθέσῃ τὰς 400.000 δολλάρια, τὸ κεφάλαιόν της ποῦ ἀπῃτεῖτο διὰ νὰ μπορέσῃ νὰ σταθῇ συμβατικῶς ἔστω καὶ τὴν τελευταίαν στιγμὴν εἰς τὰ πόδια της. Ὁ Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, ὅτι κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην ἐξησφάλισε τὸ μέγιστον, τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ ἐξασφαλίσῃ. Δηλαδὴ διὰ τῆς ἀνταλλαγείσης ἀλληλογραφίας, ἐθεσπίσθη καὶ συνεφωνήθη μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ ἀναδόχου Ἑταιρείας, ὅτι ἐν περιπτώσει κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Βουλή, δὲν ἀποδεχθῇ τὴν ὑποβαλλομένην σύμβασιν, τὰ πράγματα ἐπιστρέφουν ἐκεῖ ποὺ εὑρίσκοντο καὶ ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ κηρύξῃ τὴν Ἑταιρείαν ἔκπτωτον. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν εἰς τὴν ἔννοιαν τῆς συμφωνίας αὐτῆς περιλαμβάνωνται καὶ τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἔχει ἡ κατάθεσις τοῦ κεφαλαίου. Ἐὰν ἡ ἔννοια τῆς συμφωνίας αὐτῆς εἶναι αὐτή, τότε τὰ πράγματα ἔχουν καλῶς. Ἐὰν ὅμως, ἀνεξαρτήτως τῆς συμφωνίας, ὁ ἀνάδοχος, καταθέσας τὸ κεφάλαιον τὴν ὑστάτην στιγμήν, δύναται νὰ ἐπικαλεσθῇ αὐτὸ τὸ γεγονός, διὰ τὸ κῦρος τῆς συμβάσεως, βεβαίως δὲν θὰ εἶναι παραπολὺ εὔκολον νὰ τὸν κηρύξωμεν ἔκπτωτον μὲ τὴν ἀόριστον ἐπιστολὴν τοῦ Ἀντιπροέδρου.

§191Ι. ΣΟΦΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Νομικῶς τοὐλάχιστον σκεπτόμενος κανείς, καταλήγει εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι μετὰ τὴν κατάθεσιν τοῦ κεφαλαίου ἀναμφισβητήτως δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ κηρυχθῇ ἔκπτωτος.

§192Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Αὐτὸ εἶπον. Ἀλλ’ ἂς μὴ εἰσέλθωμεν εἰς τὰς λεπτομερείας, κ. συνάδελφε. Ὁπωσδήποτε ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ σημείου κυρίως εἶναι ποὺ διστάζω νὰ παραδεχθῶ τὴν σημασίαν, τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ ἐπιστολή, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ἀπηύθυνε πρὸς τοὺς ἀναδόχους, ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει καὶ ρητὴ ἐπιφύλαξις ὅσον ἀφορᾶ τ’ ἀποτελέσματα τῆς καταθέσεως τοῦ κεφαλαίου. Αὐταὶ εἶναι παρατηρήσεις, θὰ ἔλεγα θεωρητικαί, διότι τώρα εὑρισκόμεθα εἰς κάπως συντελεσμένα γεγονότα. Ὅπως εἶναι ἀκόμη καὶ ἡ παρατήρησις, τὴν ὁποίαν ἔχω νὰ κάμω σχετικῶς πρὸς τὸν χαρακτῆρα, τὸν ὁποῖον καὶ κατ’ ἐμὲ ἔπρεπε νὰ ἔχῃ ἡ σύμβασις. Εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ὄχι μόνον εἰς τὴν περίστασιν αὐτήν, ἀλλὰ γενικῶς δι’ ὅλας τὰς ἐπιχειρήσεις τῆς κοινῆς ὠφελείας, ποῦ φρονοῦν, ὅτι ἔπρεπε νὰ εἶναι αὐτὴ ἐπιχείρησις δημοσία. Φρονῶ δέ, ὅτι καὶ αἱ ὑπάρχουσαι ἀκόμη εἰς τὸν τόπον μας τοιαῦται ἐπιχειρήσεις θὰ ἔπρεπε τὸ ταχύτερον, μετὰ ὥριμον βεβαίως μελέτην, νὰ μεταβληθοῦν εἰς δημοσίας ἐπιχειρήσεις. Δὲν ὁμιλῶ περὶ κρατικοποιήσεως, διότι δὲν θέλω νὰ ἐμπνεύσω εἰς κανένα τὸν τρόμον, τὸν ὁποῖον ἐμπνέουν αἱ λέξεις αὐταί, ἀλλὰ πάντως καὶ προγραμματικῶς τὸ ἔχω διακηρύξει, ὅτι εἶμαι μεταξὺ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι τὰς ἐπιχειρήσεις κοινῆς ὠφελείας θὰ τὰς ἤθελον νὰ εἶναι δημόσιαι ἐπιχειρήσεις. Εἰδικώτερον ὁπωσδήποτε, ὡς πρὸς τὴν σύμβασιν αὐτήν, εἴχομεν κάθε συμφέρον ἡ ἐπιχείρησις νὰ εἶναι δημοσία, διὰ νὰ ἔχῃ τὸ Κράτος πλήρη τὸν ἔλεγχον ἐπάνω εἰς μίαν ἐπιχείρησιν, ἡ ὁποία τὴν δρᾶσιν της θὰ ἔχῃ εἰς τὴν Βόρειον Ἑλλάδα. Τὸ κεφάλαιον, κύριοι, κάθε ἀνωνύμου ἐπιχειρήσεως δύναται νὰ περιέλθῃ εἰς χεῖρας τοῦ οἱουδήποτε. Γνωρίζω ὅτι ὑπάρχει εἰς τὴν σύμβασιν διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ 51% τῶν μετοχῶν, πρέπει νὰ ἀνήκουν εἰς Ἕλληνας ὑπηκόους, ἀλλά, μοῦ φαίνεται, ὅτι δὲν εἶναι πλήρως ἡ διασφάλισις ἐὰν τὰ 49% ἀνήκουν εἰς διαφόρους ξένους ἐπιχειρηματίας καὶ δὴ ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔχουν οἱονδήποτε συμφέρον νὰ ἔχουν τὰ μάτια τους τέσσαρα, διὰ νὰ παρακολουθοῦν τί γίνεται, ὄχι τόσον εἰς τὴν ἐπιχείρησιν αὐτὴν καὶ εἰς τὰς ἄλλας συναφεῖς ἐπιχειρήσεις, ἀλλὰ κυρίως τί γίνεται ἐντὸς τοῦ Κράτους μας. Βεβαίως μὲ τὰς τροπολογίας, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο εἰς τὴν σύμβασιν ἀπὸ τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ἡ ἐπιχείρησις ἔχει περιορισθῆ ἐντὸς ἑνὸς στενωτέρου κύκλου, εἰς τὴν ἐξόρυξιν τῶν λιγνιτῶν καὶ εἰς τὴν πλινθοποίησιν αὐτῶν. Λέγω λοιπόν, ὅτι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 2 εἶναι μία παρήγορος ἐλπίς, ὅτι ἡ ἐπιχείρησις τῆς Πτολεμαΐδος κατὰ ἓν μέγα μέρος θὰ περιέλθῃ εἰς τὰς χεῖρας τοῦ δημοσίου. Ἀλλὰ αἱ διατάξεις αἱ περιλαμβανόμεναι εἰς τὸ ἄρθρον 11, νομίζω, καὶ δεύτερον ἡ χθεσινὴ τροποποίησις, ἡ ὁποία κατετέθη ἀπὸ τὸν Πρόεδρον καὶ τὸν Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, μὲ ἐμβάλλουν καὶ ὡς πρὸς τὸ σημεῖον αὐτὸ εἰς κάποιαν δύσθυμον σκέψιν. Διότι, εἰς μὲν τὸ ἄρθρον 11 ἀναφέρεται, ὅτι ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν ἐντὸς ὡρισμένων προθεσμιῶν τὸ Κράτος δὲν δυνηθῇ νὰ κάμνῃ αὐτὴν τὴν ἐπιχείρησιν, δηλαδὴ τοῦ θερμοηλεκτρικοῦ ἐργοστασίου Πτολεμαΐδος, θὰ ἠδύνατο ἡ ἐπιχείρησις νὰ ἱδρύσῃ ἀμέσως αὐτὴ θερμοηλεκτρικὸν ἐργοστάσιον καὶ ἑπομένως νὰ μονοπωλήσῃ καὶ τὴν ἐργασίαν αὐτήν. Ἄρα τὸ πρῶτο σύννεφο εἰς τὰς ἐλπίδας ποὺ ἔχω ἐκ τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 2, εἶναι ἀρκετὰ βαρύ. Ἀλλ’ ἀκόμη περισσότερον στενοχωρεῖται κανεὶς μὲ τὴν χθεσινὴν τροποποίησιν, ἡ ὁποία γίνεται εἰς τὸ ἄρθρον 2, ὅτι ἐνδεχομένως δὲν θὰ γίνῃ ἡ ἐπιχείρησις αὐτή. Ἑπομένως ὑπάρχει εἰς τὴν τροποποίησιν αὐτὴν τὴν Κυβερνητικὴν ἕνας μεγάλος δισταγμός, ὁ ὁποῖος ἠμπορεῖ νὰ μᾶς κάμνῃ νὰ πιστεύσωμεν, ὅτι ἡ ἐπιχείρησις τοῦ θερμοηλεκτρικοῦ ἐργοστασίου πιθανῶς νὰ πάῃ, εἰς τὰς Ἑλληνικὰς καλένδας.

§193Κ. ΜΑΝΙΑΔΑΚΗΣ. Εἴπατε, ὅτι δικαιοῦται εἰς τὸ ἄρθρον 11 νὰ ἱδρύσῃ ἐργοστάσιον παραγωγῆς μόνον διὰ τὰς ἐγκαταστάσεις, ὄχι διὰ δημοσίαν χρῆσιν.

§194Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Τὸ βλέπω, ἀλλ’ εἶναι ἐνδεχόμενον αὐτὸ κατόπιν καὶ νὰ δύναται νὰ παραταθῇ. Δὲν ἔχω καμμίαν ἀμφισβήτησιν, ἀλλ’ ὁπωσδήποτε ἐγὼ ἐκθέτω τοὺς δισταγμοὺς ποὺ ἔχω, διότι καὶ αὐτὸ ἀκόμη τὸ ἄρθρον 11 δεικνύει ἕνα κυβερνητικὸν δισταγμόν, ἢ ἐὰν θέλετε ὑπηρεσιακόν, κατὰ πόσον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ εὐθὺς ἀμέσως τὸ θερμοηλεκτρικὸν ἐργοστάσιον. Λοιπόν, συνεχίζω, κύριοι, ὅσον ἀφορᾷ τὰ ζητήματα αὐτὰ καὶ λέγω, ὅτι βεβαίως θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον ἐὰν ἡ ὅλη ἐπιχείρησις καὶ δι’ ἐθνικοὺς ἀκόμη λόγους ἐγένετο ἐπιχείρησις δημοσίου δικαίου καὶ οὐχὶ ἰδιωτικὴ ἐπιχείρησις. Τώρα εἰς αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν βλέπω, ὅτι παίζει σπουδαῖον ρόλον ἡ Κυβερνητικὴ σπουδὴ σχετικῶς μὲ τὸ ζήτημα τῆς Ἀμερικανικῆς χρηματοδοτήσεως. Πράγματι ἐδῶ ὑπάρχει ἕνα ἐπιχείρημα ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ δύναμαι νὰ τῆς ἀντιτάξω τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι θὰ ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιτύχῃ, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον γίνεται καὶ εἰς ἄλλας περιστάσεις. Τὴν μεταφορὰν τῆς πιστώσεως διὰ τὸ ἐρχόμενον ἔτος. Δεύτερον, θὰ ἠδύνατο νὰ γίνῃ μία διαπραγμάτευσις σχετικὴ πρὸς αὐτό. Πάντως, δὲν εἶναι ἀπαραίτητον νὰ χάσωμεν τὴν πίστωσιν μὲ τὸ γεγονός, ὅτι δὲν θὰ τὴν χρησιμοποιήσωμεν διὰ τῆς μεθόδου, τὴν ὁποίαν ἀκολουθοῦμεν σήμερον, σπεύδοντες μήπως χάσωμεν τὴν πίστωσιν αὐτήν. Μετὰ τὰς γενικὰς αὐτὰς παρατηρήσεις, εἰσέρχομαι εἰς μερικὰς λεπτομερείας. Σπουδαῖον εἶναι τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον καὶ ἄλλοι συνάδελφοι ἀνέφερον ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ. Τὸ ζήτημα δηλαδή, τῆς τιμῆς τοῦ παραγομένου λιγνίτου. Ὅπως διετυπώθη τροποποιημένον ἀπὸ τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν τὸ σχετικὸν ἄρθρον 5, εἶναι ἀρτιώτερα διατυπωμένον, μεταξὺ τιμῆς φὸμπ μὲ 30% καὶ μεταξὺ τιμῆς τσὶφ ἄνευ 30%. Ἐγὼ τοὐλάχιστον, θὰ προτιμοῦσα τὴν τιμὴν τσὶφ ἄνευ 30%. Ἡ διατύπωσις τῆς τιμῆς φὸμπ ηὐξημένης κατὰ 30% εἶναι βαρυτάτη καίτοι καὶ ἡ ἄλλη δὲν ὑστερεῖ εἰς κινδύνους καὶ ἂν συμφωνηθῇ διὰ τὰ 5 πρῶτα ἔτη. Τοιαῦται διατάξεις γεννοῦν καταστάσεις ἢ προηγούμενα, τὰ ὁποῖα ἐπωφελοῦνται αἱ ἑταιρεῖαι διὰ τὰ συμφέροντά των. Εἶναι ἐπίφοβον νὰ δίδεται τοιούτου εἴδους εὐκαιρία εἰς τοιαύτας ἐπιχειρήσεις, διότι καὶ ἂν ἀκόμη θέλωμεν νὰ τὰς περιορίσωμεν, αὐταὶ εὑρίσκουν τρόπον καταστρατηγήσεως. Δι’ αὐτὸ θὰ προτιμοῦσα νὰ δεχθῇ ἡ Κυβέρνησις τροποποίησιν εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ διαγραφῇ ἐντελῶς ἡ προτεινομένη διάταξις καὶ ν’ ἀφεθῇ εἰς τὴν κρίσιν τῆς Ἐπιτροπῆς διατιμήσεως νὰ κανονίσῃ τὸ ζήτημα τοῦ κόστους καὶ τῆς τιμῆς τοῦ λιγνίτου ἐπὶ τῇ βάσει γενικῶν στοιχείων καὶ νὰ ἐμπιστευθῶμεν εἰς τὴν ἐντιμότητα καὶ δικαιοσύνην τῶν μελῶν αὐτῆς. Αὐτὸ ἂν γίνῃ μὲ τὴν ρητὴν δήλωσιν, ὅτι δὲν δύναται ποτὲ νὰ ὁρίζεται τιμὴ ἀνωτέρα τῆς διεθνοῦς, τιμὴ ἡ ὁποία δὲν θὰ ὑπερβαίνῃ τὴν τιμὴν τοῦ παρεμφεροῦς προϊόντος τοῦ ἐξωτερικοῦ. Διότι ἄλλως, ὁ ξένος λιγνίτης θὰ ἠδύνατο εἰσαγόμενος εἰς τὸν τόπον εἰς μικροτέρας τιμάς, νὰ συναγωνισθῇ τὸν ἐγχώριον λιγνίτην καὶ νὰ βλάψῃ τὴν ἐπιχείρησιν αὐτήν. Τὸ εἴδομεν καὶ εἰς ἄλλας ἐπιχειρήσεις, αἱ ὁποῖαι μὲ τὸ νὰ μὴ δύνανται νὰ πωλήσουν εἰς εὐθηνοτέρας τιμὰς ἀπὸ τὰς ἐξωτερικάς, κατεβαραθρώθησαν. Ἄρα, εἰς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 5, νομίζω, ὅτι ἐὰν τεθῇ μία γενικὴ διάταξις, ἡ ὁποία νὰ ὁρίζῃ, ὅτι αἱ τιμαὶ αὐταὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ποτὲ ἀνώτεραι τοῦ κόστους τοῦ τόννου τῶν μεταφερομένων θερμίδων, ἄλλως θὰ προὐκαλούσαμεν καταστροφὴν τῆς ἐθνικῆς μας οἰκονομίας. Σημειώσατε, ὅτι ἐὰν πάσχῃ σήμερον ἡ ἐθνική μας οἰκονομία, πάσχει ἀπὸ τὸ ὑψηλὸν κόστος τῆς παραγωγῆς καὶ συνεπῶς πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ τακτοποιήσῃ τὸ κόστος τῶν προϊόντων τῆς παραγωγῆς κατὰ τρόπον ποὺ ἡ ἐγχωρία παραγωγὴ νὰ κοστίζῃ ὀλιγώτερον ἀπὸ ὅ,τι ἠμπορεῖ νὰ κοστίζῃ τὸ ἐμπόρευμα, τὸ ἐρχόμενον ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ δύναται ἡ ἐγχωρία παραγωγὴ νὰ συναγωνίζεται τὰ ἐξωτερικά.

§195Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Ἐὰν ἐζητήσαμεν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, τὸ ἐζητήσαμεν διότι ἠθελήσαμεν νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὴν Ἑταιρείαν καὶ νὰ τὴν ἐξαναγκάσωμεν νὰ προβαίνῃ πάντοτε εἰς τὰς βελτιώσεις τὰς ἀναγκαίας, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐπιτρέψουν τὴν μείωσιν τοῦ κόστους τῆς παραγωγῆς. Διότι, ἐὰν τὰς ἐγκαταστάσεις ἡ Ἑταιρεία ἔπειτα ἀπὸ μίαν 5ετίαν δὲν θελήσῃ νὰ τὰς συγχρονίσῃ, τὸ κόστος θὰ εἶναι ὑψηλόν. Ἡθελήσαμεν διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς νὰ προφυλάξωμεν τὴν οἰκονομίαν ἀπὸ μίαν ὑψηλὴν τιμὴν λιγνίτου, ὁ ὁποῖος δίδεται ὑποχρεωτικῶς εἰς τὰς ἐπιχειρήσεις, ὅπως εἰς τὸ ἄζωτον, τὸ θερμοηλεκτρικὸν ἐργοστάσιον καὶ ἄλλας ἐπιχειρήσεις, τὰς ὁποίας θὰ ὑποχρεώνῃ ἡ Κυβέρνησις διὰ νόμου νὰ καταναλίσκουν λιγνίτην. Νὰ εἶναι ὑποχρεωμέναι νὰ δέχωνται λιγνίτην εἰς τιμὰς ὑψηλοτέρας τῶν ἄλλων προϊόντων. Δὲν ἀμφιβάλλομεν διὰ τὸ ἀδιάβλητον τῆς Ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ θέλομεν νὰ ὑποχρεώσωμεν τὴν Ἑταιρείαν νὰ προβαίνῃ εἰς τὴν καλυτέραν ἐκμετάλλευσιν, ὥστε νὰ μὴ ὑπερβαίνῃ ὡρισμένα ὅρια· δι’ αὐτὸ ἐθέσαμε τὸ τσὶφ καὶ τὸ φόμπ.

§196Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Ἐσεῖς τὸ ἐπροτείνατε;

§197Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Διότι τὸ σχέδιον Μάρσαλ....

§198Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Οὔτε τὸ σχέδιον τὸ ἔχει ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν τροποποίησιν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς δὲν ὑπάρχει αὐτὸς ὁ διαφορισμός. Εἴμεθα σύμφωνοι εἰς ἕνα πρᾶγμα, ὅτι πρέπει νὰ κατοχυρωθῶμεν ἔναντι τῆς ὑπερβολικῆς τιμῆς καὶ νὰ προσπαθήσωμεν ὥστε ἡ Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία θὰ κανονίζῃ τὴν τιμήν, νὰ τὴν κανονίζῃ κατὰ δίκαιον τρόπον, καὶ δὲν νομίζω ὅτι δύναται νὰ διαφυλαχθῇ κατὰ τὸν τρόπον, τὸν ὁποῖον προτείνει ἡ Κυβέρνησις.

§199Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Ἡ Κυβέρνησις τὸ ἀπήλειψε. Ἐὰν τὸ κόστος διακριβωθῇ, ὅτι εἶναι ὑψηλότερον τοῦ τσίφ, ἡ Ἐπιτροπὴ ὑποχρεοῦται νὰ δώσῃ τὴν τιμὴν αὐτήν.

§200Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἀντὶ νὰ θέσωμεν τοιούτους ὅρους, ἀντὶ νὰ γίνωνται πράγματα, τὰ ὁποῖα ἠμπορεῖ νὰ καταλήξουν τελικῶς εἰς βάρος μας....

§201Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. 30% δι’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς συμβάσεως;

§202Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Ὄχι δι’ ὅλην τὴν διάρκειαν. Δὲν τὸ εἴπετε οὔτε ἐσεῖς αὐτό; Ἐντὸς 5 ἐτῶν εἴπετε; Δι’ αὐτὸ εἶπα, ὅτι συμφωνῶ περισσότερον πρὸς τὴν ἄποψιν τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ζητεῖ νὰ ἀπαλειφθῇ μία λεπτομέρεια ἡ ὁποία πιθανὸν νὰ γίνῃ ἐπικίνδυνος εἰς τὸ μέλλον.

§203Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Ἐὰν θέλετε νὰ βάλωμε τὸ διασφαλιστικὸν αὐτὸ ὅριον, μὲ τὴν διαφορὰν νὰ κάμωμεν τὴν ἑξῆς τροπολογίαν. Ὅτι εἰς τὸ ἄρθρον 5 νὰ προσθέσωμεν τὴν φράσιν: «Εἰς περίπτωσιν .......... ....... (ἀναγινώσκει) .......»

§204Α. ΣΒΩΛΟΣ. Ἐπειδὴ ἐλέχθη πρίν, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ μία πρόβλεψις διὰ τὴν ἀνατροπὴν τῶν κοινωνικῶν συνθηκῶν, λέγω ὅτι εἶναι ἐπικίνδυνον νὰ θέσετε τώρα μίαν τυιούτου εἴδους πρόβλεψιν εἰς τὴν σύμβασιν, διότι ὅπως ἠξεύρωμεν καὶ ἐξ ἐγχωρίου πείρας καὶ ἐξ εὐρωπαϊκῆς, ὅταν ἐμφανισθοῦν τοιούτου εἴδους ἀνατροπαὶ διὰ γενικῶν μέτρων λαμβάνεται πρόνοια. Ἐὰν τὸ θέσετε ἐδῶ ὡς κἄτι ἐξαιρετικόν, τὸ ὁποῖον θὰ εἴχομεν δι’ αὐτὴν τὴν περίπτωσιν, δὲν θὰ μπορέσετε νὰ τὸ ἐφαρμόσετε διότι θὰ ἀναπηδήσῃ ἄλλη ἐπιχείρησις παραπλεύρως. Χωρὶς λοιπὸν νὰ θέσετε τίποτε εἰς τὴν σύμβασιν, ἐὰν δημιουργηθοῦν τοιαῦται συνθῆκαι, θὰ εὑρεθῇ τρόπος ὥστε νὰ διατηρηθῇ ἡ ἰσορροπία τῆς καταστάσεως. Δι’ αὐτὸ περιτεύει ἐντελῶς.

§205Κ. ΜΑΝΙΑΔΑΚΗΣ. Δηλαδὴ ἔχετε μίαν Ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία θὰ καθορίσῃ τὸ κόστος ἀνὰ τριμηνίαν ἢ ἑξαμηνίαν. Πέραν αὐτοῦ λέγετε, ἐὰν ἡ Ἐπιτροπὴ βγάλῃ κόστος βάσει τῶν δεδομένων, μεγαλύτερον τοῦ (φὸμπ) τῶν διεθνῶν χρηματιστηρίων, τότε αὐτὸ δὲν γίνεται δεκτόν.

§206Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Θὰ πωλῇ μὲ ζημίαν.

§207Κ. ΜΑΝΙΑΔΑΚΗΣ. Ἑπομένως, τορπιλλίζετε τὴν σύμβασιν. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ σύμβασις μὲ αὐτὸν τὸν ὅρον.

§208Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Ὁ ὅρος αὐτὸς δύναται νὰ λείψῃ. Τὸ πολὺ ἂν θέλετε, ἐνδεικτικῶς, νὰ τεθῇ μία διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ κατεύθυνσις τῆς Ἐπιτροπῆς, πρέπει νὰ εἶναι τοιαύτη, ὥστε ἡ τιμὴ λιγνίτου νὰ μὴ ὑπερβαίνῃ τὴν διεθνῆ τιμὴν τοῦ λιγνίτου καὶ νὰ ὁρισθῇ διὰ προσθέτου διατάξεως, ὅτι ἀργότερον θὰ δύναται δι’ ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου νὰ τροποποιηθῇ ἡ διάταξις αὐτή, ἀναλόγως τῶν περιστάσεων καὶ τοῦ δημοσίου συμφέροντος.

§209Κ. ΜΑΝΙΑΔΑΚΗΣ. Εἰς τὴν σύμβασιν τοῦ 1936 ὑπάρχει ὁ τύπος εἰς τὸ ἄρθρον 2. Συνεπῶς αὐτὰ τὰ στοιχεῖα ἔπαιρναν οἱ ὑπάλληλοι καὶ βάσει αὐτῶν καθώριζον τιμήν.

§210Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ θὰ ὤφειλα νὰ δώσω εἰς τὴν Βουλὴν μίαν ἐξήγησιν, διατὶ ἡ Κυβέρνησις ἔκαμε τὴν ἰδικήν της διατύπωσιν. Σύμφωνα μὲ τὸ Κυβερνητικὸν σχέδιον καταρτίζεται μία ἐπιτροπὴ διατιμήσεων καὶ ἔχω τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι μέχρι τῆς στιγμῆς εἰς τὴν Βουλὴν γίνεται σύγχυσις μεταξὺ διατιμήσεως καὶ Ἐπιτροπῆς διατιμήσεων. Σχηματίζεται βαθμιαίως ἡ γνώμη, ὅτι ἡ ἀποστολὴ τῆς συμβάσεως εἶναι νὰ ὁρίσῃ διατίμησιν, ἐνῷ ἡ πρόθεσίς μας ἦτο νὰ κάμωμεν Ἐπιτροπὴν διατιμήσεων. Ἡ Ἐπιτροπὴ τῆς διατιμήσεως, καταβάλλεται προσπάθεια νὰ γίνῃ, ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον ἁρμοδία καὶ ἔγκυρος. Ἐδήλωσα, ὅτι εἴμεθα εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Βουλῆς διὰ τὴν καλυτέραν δυνατὴν σύνθεσίν της. Ἡ σκέψις μας ἦτο, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ προβλεφθοῦν τὰ γεγονότα τοῦ προσεχοῦς μέλλοντος, ἰδίως εἰς περίοδον τεχνικῆς ἐπαναστάσεως, εἶναι ἀδύνατον διὰ περίοδον 35 ἐτῶν νὰ ὁρισθοῦν αἱ σχέσεις τῶν τιμῶν. Ἑπομένως, ἐὰν ὑπάρχουν εἰς αὐτὸν τὸν τόπον ἄνθρωποι ἔγκυροι, ἄνθρωποι ἁρμόδιοι εἰς τὰ ἀνώτατα ἱδρύματά μας, ἠμποροῦμεν νὰ τοὺς ἐμπιστευθῶμεν, διότι καὶ ἐκεῖνοι θὰ ἔχουν νοῦν καὶ πατριωτισμόν, ὅπως καὶ ἡμεῖς καὶ ἠμποροῦμεν νὰ τοὺς ἀφήσωμεν νὰ κρίνουν ἑκάστοτε. Πέραν δὲ τῆς ἰδικῆς των γνώμης, ὑπάρχει καὶ ἡ διαιτησία.

§211Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ὑποθέσατε, ὅτι τὸ κόστος τῆς παραγωγῆς φθάνει εἰς μεγάλο ποσοστόν. Ἐπ’ αὐτοῦ θὰ ὑπάρχῃ καὶ ἕνα ποσοστὸν κέρδους εἰς μεγάλην τιμήν. Αὐτὴν τὴν περίπτωσιν πῶς τὴν ἀντιμετωπίζετε;

§212Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἐσεῖς τί νομίζετε; Θὰ κλείσῃ;

§213Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Μάλιστα.

§214Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Τότε ἂς κλείσῃ.

§215Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Τότε καθίσταται καὶ ἔκπτωτος.

§216Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Δὲν καθίσταται, ἐφ’ ὅσον τὸ κόστος εἶναι ἐντὸς τῶν ὁρίων τῆς συμβάσεως, ἐφ’ ὅσον ἔχει μονοπώλιον καὶ ὑποχρεωτικὴν κατανάλωσιν τοῦ λιγνίτου ἐκ μέρους τῶν καταναλωτῶν.

§217Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Ἐὰν ἡ Ἐπιτροπὴ καθορίσῃ τοιαύτας τιμάς, ὥστε νὰ μὴ δύναται νὰ ἀγορασθῇ, εἶναι κακὴ ἡ ἐκμετάλλευσις.

§218Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Ἔχει καὶ διαιτησίαν κ. Πρόεδρε.

§219Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Προτιμῶ πάντως τὴν τελευταίαν τροποποίησιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸ πολύ, ἂν δέχεται ἡ Κυβέρνησις, νὰ προστεθῇ εἰς τὸ σημεῖον ποὺ διαγράφεται, νὰ εὑρεθῇ ἡ σχετικὴ νομοθετικὴ διατύπωσις, ὅτι πάντως αἱ τιμαὶ δὲν πρέπει νὰ ὑπερβαίνουν τὰς διεθνεῖς τιμάς.

§220Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Αὐτὸ λέγομε καὶ ἡμεῖς.

§221Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Ναί, ἀλλὰ καλύτερον νὰ λείπῃ, διότι ὑπάρχει μία ἐλαστικότης εἰς τὴν γενικὴν αὐτὴν διάταξιν. Πλὴν τῶν πρακτικῶν, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν μίαν ἐπίσημον ἑρμηνείαν τῶν ὅσων θεσμοθετοῦμεν, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ καὶ μία τοιαύτη διάταξις, τὴν ὁποίαν θὰ κρίνῃ ἡ Κυβέρνησις’ ἐὰν δέχεται νὰ τὴν ἐπιβάλῃ, θὰ ἦτο ἀκόμη καλύτερον.

§222Ι. ΣΟΦΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἂν ἐπιτρέπετε μίαν συμβολήν, θὰ ἔπρεπε νὰ σᾶς εἴπω τὰ ἑξῆς: Ὅτι συνήθως εἰς τὰς τοιούτου εἴδους συμβάσεις, τίθενται ἀντικειμενικὰ κριτήρια. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον καὶ εἰς τὴν σύμβασιν τοῦ 1939 ὑπῆρξε τύπος μαθηματικός. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα εἶναι, ἐὰν δὲν συμφωνήσωμεν σήμερον εἰς τὸν ἕνα τῶν παραγόντων τοῦ μαθηματικοῦ αὐτοῦ τύπου, νὰ ἀντικατασταθῇ τὸ τσὶφ ἀπὸ τὸ φόμπ. Ἐὰν θέλατε κατὰ τὴν πρώτην πενταετίαν, λόγῳ τῆς ἀνεπαρκείας τῆς ἐπιχειρήσεως νὰ παράγῃ εἰς φθηνὸν κόστος τὸ προϊόν, νὰ ἐθέταμεν ὡς ἓν ἐκ τῶν παραγόντων τῆς μαθηματικῆς συναρτήσεως, τὴν τιμὴν τσίφ, οὕτως ὥστε ἡ μαθηματικὴ συνάρτησις πλὴν τῆς πενταετίας, νὰ ἔχῃ ὡς παράγοντα τὴν τιμὴν φόμπ. Ἀλλὰ τότε θὰ εἶσθε ἐντὸς κριτηρίων μαθηματικῶν καὶ δὲν θὰ ἀφήνετε τὴν ὑπόθεσιν εἰς μίαν Ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία δὲν νομίζω, ὅτι δύναται νὰ καλύψῃ τὸ κενόν, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει εἰς τὴν σύμβασιν αὐτὴν καὶ τὸ ὁποῖον συνίσταται εἰς τοῦτο, ὅτι εἰς πᾶσαν τοιούτου εἴδους σύμβασιν, τίθενται ἐκ τῶν προτέρων καὶ διὰ τὸν ἀνάδοχον καὶ τὸν παραχωροῦντα ἀντικειμενικὰ κριτήρια.

§223Κ. ΜΑΝΙΑΔΑΚΗΣ. Καὶ ὁ τύπος ὑπάρχει μελετημένος καὶ ἄρτιος μὲ ἀντικειμενικὰ κριτήρια.

§224Α. ΣΒΩΛΟΣ. Ἐξητάσθη τὸ ζήτημα εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ἐκρίθη ὅτι δὲν μποροῦμε νὰ διατηρήσωμεν τὸν τύπον αὐτόν, διὰ λόγους οἱ ὁποῖοι ἀνεπτύχθησαν (καὶ εἶναι πρακτικῆς φύσεως) καὶ προέκυψεν ἡ ἀνάγκη, ἢ νὰ ἀφήσωμεν τὴν Ἐπιτροπὴν ἀπεριόριστον ἐμπιστευόμενοι καὶ στὴν ἐξουσίαν καὶ στὴν ἐμπειρίαν τῆς Ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ ταὐτοχρόνως νὰ τῆς δώσωμε κατευθυντηρίους γραμμὰς καὶ ἐπὶ πλέον νὰ τῆς βάλωμεν καὶ ἕνα ἀνώτατον ὅριον. Αὐτὸ τὸ τριπλοῦν σύστημα ἠκολουθήθη.

§225Κ. ΜΑΝΙΑΔΑΚΗΣ. Κύριοι, ὁ τύπος ἐξασφαλίζει καὶ τὸν ἕνα καὶ τὸν ἄλλον.

§226Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Ὁπωσδήποτε νομίζω, ὅτι ὅσοι ἔχουν παρατηρήσεις, εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ λάβουν τὸν λόγον καὶ θὰ μὲ συμπληρώσουν. Προσπάθειά μου ἦτο νὰ τονίσω, ὅτι τὸ καίριον σημεῖον τῆς συμβάσεως αὐτῆς, εἶναι τὸ ζήτημα τῆς τιμῆς. Ἑπομένως, ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα λέγω, εἶναι συμβολὴ εἰς τὴν προσπάθειαν τοῦ νὰ εὕρωμεν τὴν ἀκριβῆ διατύπωσιν, ἡ ὁποία θὰ κατοχυρώσῃ τὸ δημόσιον εἰς τὸ μέλλον, διότι ἡ σύμβασις εἶναι διὰ 35 χρόνια, καὶ δὲν ξεύρει κανεὶς τί συμβαίνει ἐν τῷ μεταξύ. Καλύτερον λοιπὸν νὰ προσέξωμεν πολὺ εἰς τὴν διάταξιν αὐτήν. Ὅπως ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τοῦ ζητήματος τῆς τιμῆς τοῦ λιγνίτου, θὰ ἔλεγα τοῦτο. Ἐάν, ὅπως εὔχομαι, γίνῃ τὸ ἐργοστάσιον τὸ θερμοηλεκτρικόν, ὡς δημοσία ἐπιχείρησις, ἔπρεπε νὰ ὁρισθῇ μία διαφορετικὴ τιμὴ τοῦ λιγνίτου ποὺ θὰ ἐξεχρησιμοποιεῖτο ἀπὸ τὸ ἠλεκτρικὸν αὐτὸ ἐργοστάσιον τοῦ Δημοσίου.

§227Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ὑπάρχει αὐτὴ ἡ διατύπωσις.

§228Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Εὔχομαι νὰ ὑπάρχῃ καὶ νὰ εἶναι τὸ λάθος δικό μου ποὺ δὲν τὴν διέκρινα ἀπὸ ἀπροσεξίαν. Δὲν τὸ εὑρῆκα ὅμως πουθενά. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ ἤθελα ἐπίσης νὰ εἴπω καὶ τὸ παρέλειψα εἰς τὴν θέσιν του εἶναι ὅτι τὸ ἄρ. 13 ὁρίζει τὰ ἑξῆς: «Ἡ ἀνάδοχος ἑταιρεία δύναται (ἀναγινώσκει) νὰ ἱδρύῃ κατὰ τὰς κειμένας διατάξεις βιομηχανίας καὶ ἐργοστάσια διὰ τὰ ὁποῖα ὁ λιγνίτης ἢ τὰ προϊόντα ἢ ὑποπροϊόντα αὐτοῦ, ἀποτελοῦν τὴν κυρίαν πρώτην ὕλην, ἰσχυουσῶν ἐπὶ τούτων τῶν γενικῶν διατάξεων περὶ λειτουργίας βιομηχανιῶν». Ἔχω τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι δυνάμει τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ, δύναται νὰ γίνῃ μεγάλη ἐπέκτασις ὑπὲρ τῆς ἀναδόχου ἑταιρείας ὅσον ἀφορᾷ τὰς ποικίλας ἐπιχειρήσεις, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ γίνουν ἀπὸ τὸν λιγνίτην καὶ τὰ προϊόντα καὶ ὑποπροϊόντα αὐτοῦ. Δηλαδὴ εἶναι ὡσὰν νὰ προεξοφλῆται διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς καὶ τὸ προνόμιον ὅπως ἡ ἑταιρεία δυνηθῇ νὰ ἱδρύσῃ τὸ ἐργοστάσιον τοῦ ἀζώτου, τὸ ὁποῖον τόσον πολὺ ἔχει συζητηθῇ. Ἄρα εἶναι μία διάταξις εἰς τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ προσέξωμεν τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν, ἤδη ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἐξέφρασε τὸ πνεῦμα τῆς Βουλῆς διὰ τοῦ περιορισμοῦ τῆς δικαιοδοσίας τῆς ἀναδόχου ἑταιρείας εἰς τὴν ἐξόρυξιν καὶ εἰς τὴν πλινθοποίησιν. Τὸ ἄρθρον 13 δύναται νὰ ἀλλοιώσῃ τὴν διάταξιν αὐτὴν καὶ δύναται νὰ μᾶς παρασύρῃ εἰς μίαν γενικὴν προνομίαν ὑπὲρ τῆς ἀναδόχου ἑταιρείας καὶ δι’ ἐργασίας, αἱ ὁποῖαι εἶναι πέραν τῶν ἐργασιῶν αὐτῆς.

§229Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Καὶ αὐτὸ τὸ ἐτροποποιήσαμεν. Πρῶτα ἔλεγε, ἐδικαιοῦτο.

§230Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, δὲν φθάνει ἡ λέξις δικαιοῦται. Θὰ ἔπρεπε νὰ κανονισθῇ τὸ πῶς δικαιοῦται.

§231Ι. ΣΟΦΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχει σημασίαν, ὅτι «δικαιοῦται», διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι ἐφ’ ὅσον αὐτὸς θὰ εἶναι ὁ ἀπόλυτος ρυθμιστὴς τοῦ βασικοῦ προϊόντος τοῦ λιγνίτου, θὰ ὁρίζῃ τιμὴν τοιαύτην, ὥστε κανεὶς δὲν θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ κάμνῃ τὸ ἐργοστάσιον αὐτό, πλὴν αὐτοῦ.

§232Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Ἐπιμένω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς, ἐπὶ τῶν διατάξεων αὐτῆς τοῦ ἄρθρου 13, ὅτι δὲν ἀρκεῖ ἡ λέξις «δύναται», διὰ νὰ μᾶς κατοχυρώσῃ. Νομίζω, ὅτι ὅταν θὰ πρόκειται νὰ γίνῃ ἕνα πρόσθετον ἐργοστάσιον, ἡ ἑταιρεία νὰ μὴ ἠμπορῇ νὰ τὸ κάμνῃ παρὰ μόνον κατόπιν συμφωνίας μὲ τὴν Κυβέρνησιν. Διότι ἔτσι εἶναι παροχή, ἡ ὁποία γίνεται πρὸς τὴν ἑταιρείαν ἄνευ ἀντιπαροχῆς.

§233Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Καὶ ἂν διαγραφῇ τὸ ἄρθρον, δὲν μεταβάλλεται ἡ κατάστασις, διότι βάσει τῶν κειμένων διατάξεων, ἔχει τὸ δικαίωμα οἱοσδήποτε νὰ ζητῇ τὴν ἵδρυσιν βιομηχανιῶν.

§234Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὁ κ. Τσουδερός, θέλει νὰ διατυπωθῇ κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἡ διάταξις, ὥστε, ὅταν θελήσῃ ἡ ἑταιρεία νὰ ἱδρύσῃ μίαν νέαν βιομηχανίαν, νὰ κάμνῃ νέαν σύμβασιν μὲ τὴν Κυβέρνησιν.

§235Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Ἐὰν ὄχι μίαν σύμβασιν, τοὐλάχιστον, μίαν νέαν συμφωνίαν, ἡ ὁποία νὰ καθορίζῃ τὰς ἑκατέρωθεν ὑποχρεώσεις.

§236Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Κατὰ τὸ ἄρθρον 1, τὸ ὁποῖον ἐτροποποιήθη, τὸ ἀποκλειστικὸν δικαίωμα τῆς ἀναδόχου συνίσταται εἰς τὴν ἐκμετάλλευσιν λιγνίτου, ὡς καὶ τὴν ἐπεξεργασίαν αὐτοῦ εἰς οἱανδήποτε φυσικὴν μορφήν.

§237Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Ὄχι, κ. συνάδελφε, ποῦ τὸ βρίσκετε αὐτό; Εἰς ποίαν διάταξιν; Εἰς τὸ ἄρθρον 1 ἐδάφιον 3, λέγει: «Τὸ παραχωρούμενον ὡς ἄνω ἀποκλειστικὸν δικαίωμα ἐντὸς τῆς ὡς ἄνω περιγραφομένης περιοχῆς ἀναζητήσεως καὶ ἐκμεταλλεύσεως λιγνίτου, συνίσταται εἰς τὴν ἔρευναν, ἐξόρυξιν καὶ πλινθοποίησιν τοῦ λιγνίτου ὑπὸ οἱανδήποτε μορφήν».

§238Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ἔχει παραλειφθῆ κ. Πρόεδρε ἀπὸ τυπογραφικὸν λάθος.

§239Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ὁ τυπογράφος ἔκαμε μία πολὺ καλὴ δουλειά, διότι εἶναι ἀρτιωτέρα ἡ διατύπωσις, ὅπως ἔχει ἐδῶ. «Ὑπὸ οἱανδήποτε στερεὰν μορφήν», τὸ δέχομαι καὶ ὄχι ὅπως γενικεύεται διὰ τοῦ ἄρθρου 13, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς.

§240Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Παρελείφθησαν ὡρισμέναι τροπολογίαι τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ εἶναι δίκαιαι αἱ παρατηρήσεις σας κ. Πρόεδρε.

§241Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Πάντως τὸ ἄρθρον 13 χρήζει τροποποιήσεων. Νὰ ὁρίσωμεν, ὅτι «δύναται δι’ ἰδιαιτέρας συμφωνίας μετὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἐγκρινομένης ἀπὸ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον». Ἐπίσης παρατηρῶ, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν ξένων ὑπαλλήλων τοῦ ἄρθρου 15 § 2, εἶναι μεγάλος, ἐκτὸς ἐὰν τὸ δικαίωμα αὐτὸ τῆς ἑταιρείας περιορισθῇ. Νομίζω, ὅτι καὶ αὐτοὶ οἱ 10 ἠμποροῦν νὰ λείψουν, διότι μετὰ μίαν 5ετίαν θὰ ἔχουν εἰδικευθῆ Ἕλληνες τεχνικοί, οἱ ὁποῖοι θὰ ἠμποροῦν νὰ καταλάβουν ὅλας τὰς θέσεις τῆς ἐπιχειρήσεως αὐτῆς. Διὰ τοῦτο, κύριοι βουλευταί, κατὰ τὸ σημεῖον αὐτὸ ἔστω καὶ διὰ 10 πρόσωπα, ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως. Εἶμαι ἐκ τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι δὲν ὑποφέρουν ἀπὸ ξενοφοβίαν. Πάντως εἰς ὅλα τὰ μέρη προστατεύεται ἡ ἐργασία τῶν ἰθαγενῶν. Εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος, ὅτι μετὰ μίαν πενταετίαν θὰ ἔχωμεν πρόσωπα, Ἕλληνας μορφωμένους καὶ διὰ τὰς θέσεις ποὺ θὰ ἔχουν οἱ ξένοι καὶ δὲν θὰ ἔχωμεν ἀνάγκην τῶν ὑπηρεσιῶν αὐτῶν.

§242Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Αὐτὸ ὑπάγεται εἰς τὰς γενικὰς διατάξεις, αἱ ὁποῖαι ὁρίζουν διὰ τὴν ἵδρυσιν πάσης βιομηχανίας, θὰ ἰσχύσουν αἱ κείμεναι διατάξεις περὶ ἱδρύσεως τῶν βιομηχανιῶν. Πάντως εἶναι βέβαιον, πέραν τοῦ λιγνίτου, πᾶσα ἄλλη βιομηχανία ὑπόκειται εἰς τὰς γενικὰς διατάξεις περὶ ἱδρύσεως τῶν βιομηχανιῶν. Τοῦτο εἶναι ἀπολύτως σαφές.

§243Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Εἰς τὰς συμβάσεις μετὰ ξένων ἑταιρειῶν πρέπει νὰ εἶναι τὸ Δημόσιον κατωχυρωμένον.

§244Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Καὶ οἱ κ. κ. εἰσηγηταὶ διετύπωσαν, ὅτι ἔχουν γίνει παραλείψεις καὶ τυπογραφικὰ λάθη.

§245Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Κύριε συνάδελφε, ἐὰν ἔγιναν παραλείψεις, αὐταὶ ἔγιναν προτοῦ ἔλθῃ ἡ σύμβασις ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ὄχι μετά. Ἑπομένως δίδεται ὅλος ὁ καιρὸς πρὸς ἐπανόρθωσιν.

§246Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Καὶ τώρα, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄρθρον 17 καὶ 18, ἔχω νὰ παρατηρήσω, ὅτι ἀποδέχομαι ὡς πρὸς τὴν διατύπωσιν, ὅτι εἶναι πολὺ καλλίτερον, ὡς τὸ προτείνουν ὁ κ. Πρόεδρος καὶ Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν μὲ ἱκανοποιεῖ, οὔτε εἰς τὸ σχέδιον τῆς Ἐπιτροπῆς οὔτε εἰς τὸ σχέδιον τῆς Κυβερνητικῆς τροπολογίας, εἶναι ἐκεῖνο τὸ σημεῖον ὅπου ὁρίζεται, ὅτι τὸ μέρισμα δύναται νὰ φθάσῃ μέχρι 10%. Εἶναι καὶ τοῦτο μία ὑπερβολὴ τῆς συμβάσεως χαριστικὴ ὑπὲρ τοῦ κεφαλαίου, καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ. Τὸ 10% πρέπει νὰ φθάσῃ τὸ πολὺ εἰς τὸ 7%. Μὴν ἀποβαίνητε εἰς τοὺς τόκους τοὺς ἰδικούς μας, δηλαδὴ εἰς τοὺς τοκογλυφικούς, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς τὸν τόκον τοῦ ἄλλου κόσμου καὶ νὰ ἴδωμεν ὅτι πρόκειται περὶ συμβάσεως πολυετοῦς, ποὺ τὸ μέρισμα δὲν δύναται νὰ φθάσῃ εἰς τὸ 10%. Καμμία προπολεμικὴ σύμβασις ἔδωσε τόσον μεγάλο μέρισμα. Ἐπίσης δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι σύμφωνος καὶ ἡ Κυβέρνησις μὲ τὴν διάταξιν, ἡ ὁποία λέγει ὅτι νὰ ἐξάγῃ συνάλλαγμα κατὰ τὰ πρῶτα ἔτη τῆς λειτουργίας της, μέχρις ὅτου φθάσῃ νὰ παράγῃ ἴδια προϊόντα. Κατὰ τὰ ἔτη τῆς κατασκευῆς δὲν ὑπάρχει λόγος ἐξαγωγῆς συναλλάγματος. Κύριοι βουλευταί, ἔρχομαι εἰς ἓν ἄλλο σημεῖον διὰ τὸ ὁποῖον ἐκφράζω δισταγμούς. Εἰς ὅλην τὴν σύμβασιν δὲν ἀνεκάλυψα διάταξιν, ἡ ὁποία νὰ λέγῃ, ἐὰν τὸ Δημόσιον μετέχῃ τῶν κερδῶν, τῆς ἑταιρείας εἰς τὴν ὁποίαν παρέχονται τόσαι εὐκολίαι καὶ δάνειον 70% καὶ ἀπαλλαγὴ ἀπὸ φόρους. Νομίζω, ὅτι καὶ ἡ παρατήρησίς μου αὐτὴ εἶναι ἀξία προσοχῆς καὶ προτείνω ὅπως ἀναγραφῇ σχετικὴ διάταξις περὶ συμμετοχῆς τοῦ Κράτους εἰς τὰ κέρδη τῆς Ἑταιρείας.

§247Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Μόνον τὰ μηχανήματα καὶ τὰς ἐγκαταστάσεις. Τὰ μηχανήματα τῆς ἀνασυγκροτήσεως νὰ φορολογηθοῦν. Πέραν αὐτῆς τῆς ἐξαιρέσεως οὐδεμία ἀσυδοσία. Μόνον τὰ εἰσαγόμενα μηχανήματα καὶ ὑλικά.

§248Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Δὲν λέγω νὰ φορολογηθοῦν αὐτά. Λέγω ὅτι ἐφ’ ὅσον ἡ ἑταιρεία ἔχει τόσας διευκολύνσεις ἐκ τῆς συμβάσεως, ἐφ’ ὅσον λαμβάνει τὸ δάνειον ἀπὸ τὸ πλᾶνο Μάρσαλ, ἐφ’ ὅσον ἔχει καὶ ἄλλας εὐκολίας ἀπὸ τὸ δημόσιον, νομίζω, ὅτι δημόσιον ἔπρεπε νὰ συμμετέχῃ ἔστω καὶ ἐπ’ ἐλάχιστον τῶν κερδῶν τῆς ἐπιχειρήσεως.

§249Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Καὶ αἱ ἑνώσεις συνεταιρισμῶν ποὺ εἰσάγουν μηχανήματα πληρώνουν φόρον καίτοι εἶναι καὶ αὐτὰ ἀνασυγκροτήσεως.

§250Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφυπουργὸς Οἰκονομικῶν). Τὰ μηχανήματα τῶυ συνεταιρισμῶν δὲν περιέρχονται εἰς τὸ Κράτος.

§251Ε. ΠΑΠΑΔΟΓΙΑΝΝΗΣ. Εἴμεθα πρόθυμοι νὰ δεχθῶμεν μίαν φορολογίαν, μίαν συμμετοχὴν ὑπὲρ τοῦ δημοσίου. Πρέπει νὰ ἐκτιμηθοῦν αἱ ὑπηρεσίαι καὶ τὰ κεφάλαια τὰ ὁποῖα θὰ προσφέρῃ τὸ Κράτος, ἢ ὑπὸ τύπον δανείων ἢ ἄλλων παραχωρήσεων καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν γενικῶν ἀρχῶν, νὰ καθορισθῇ ἕνα ποσοστὸν ὑπὲρ τοῦ δημοσίου.

§252Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Εἶναι βεβαία μία ἐπιτυχία τῆς συμβάσεως, ὅτι κατωρθώθη νὰ περιορισθῇ ἡ παραχωρουμένη ἔκτασις εἰς τὸν ἀνάδοχον, ἀπὸ 180 χιλ. στρέμματα εἰς τὰ 110 χιλ. Τίθεται ὅμως τὸ ἐρώτημα, δὲν τὸ ἐπρόσεξα ἂν ὑπάρχῃ εἰς τὴν διατυπωμένην σύμβασιν, εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἐπὶ τοῦ χώρου αὐτοῦ ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ παραχωρήσῃ κανένα προνόμιον εἰς ἄλλους οἱ ὁποῖοι θὰ ἤθελον νὰ κάμουν ἐργοστάσιον, ἢ ἄλλην ἐργασίαν παρεμφερῆ; Βεβαίως παραχώρησιν ὁμοίαν πρὸς ἐκείνην ποὺ ἔκαμε εἰς τὸν ἀνάδοχον, εἶναι ὀρθὸν νὰ μὴ κάμῃ, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ὁ χῶρος αὐτὸς δὲν δύναται νὰ μείνῃ νεκρὸς καὶ διὰ τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ ἑπομένως εἶναι κάτι τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ προβλέψωμεν, πὼς ἡ Κιβέρνησις ἐντὸς ὡρισμένων ὁρίων σεβασμοῦ τῶν δικαιωμάτων τῆς ἑταιρείας καὶ χωρὶς νὰ δημιουργηθῇ ἀντίπαλος, ὁ ὁποῖος θὰ ἐγκατασταθῇ ἐκεῖ θὰ χρησιμοποιήσῃ τὸν χῶρον αὐτὸν παραγωγικά. Ὁ χῶρος αὐτὸς δὲν πρέπει νὰ μείνῃ νεκρός, διότι ἐὰν μείνῃ νεκρὸς πρὸς τί νὰ λέγωμεν, ὅτι ἐπετύχαμεν νὰ τοὺς δώσωμεν μικροτέραν περιφέρειαν καὶ ὅτι ἐκρατήσαμε καὶ ἡμεῖς ἕνα ὡρισμένον χῶρον. Δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ὠφέλεια ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὑπὲρ τοῦ δημοσίου. Ἐπίσης, κύριοι βουλευταί, θεωρῶ ζήτημα οὐσιῶδες τὴν ὕπαρξιν μιᾶς διατάξεως, ἔστω καὶ γενικῆς ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς δυνατότητος τῆς ἐξαγορᾶς τοῦ προνομίου αὐτοῦ ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας. Δὲν λέγω ἐντὸς 5 ἐτῶν, οὔτε 10, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἀπὸ τοῦ 15ου ἔτους θὰ ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα τῆς ἐξαγορᾶς. Ἐξαγορὰ δὲν θὰ εἴπῃ, οὔτε δήμευσις, οὔτε τίποτε ἄλλο ἰσοδύναμον. Ἐξαγορὰ ὑπὸ ὡρισμένας προϋποθέσεις, προϋποθέτει ἀποζημίωσιν τῆς ἑταιρείας καὶ ἔτσι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν γίνεται σήμερον θὰ γίνῃ τότε, δηλαδὴ ἡ ἐπιχείρησις θὰ περιέλθῃ εἰς τὸ δημόσιον, ὁπότε βεβαίως θὰ εὑρισκόμεθα ὑπὸ καλλιτέρας οἰκονομικὰς συνθήκας. Ἐπὶ τῆς διατάξεως αὐτῆς παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ προσέξῃ πολὺ καὶ ἄλλοι συνάδελφοι καὶ μάλιστα ἕνας ἐκ τῶν κ. Εἰσηγητῶν τῆς συμβάσεως τὴν ἐπρότεινεν εἰς τὴν Βουλήν.

§253Α. ΣΒΩΛΟΣ. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἦτο ὁμόφωνος, μόνον δὲν διετυπώθη.

§254Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Νομίζω ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ ὑπῆρξεν εἰς ὅλας τὰς συμβάσεις τοῦ Δημοσίου καὶ εἰς τὸ παρελθὸν καὶ εἰς τὴν περίφημον ἀκόμη σύμβασιν μὲ τὴν ἑταιρείαν Πάουερ ὑπάρχει διάταξις ἐξαγορᾶς ἐντὸς ὡρισμένης χρονικῆς περιόδου. Κύριοι συνάδελφοι, αὐταὶ εἶναι αἱ παρατηρήσεις αἱ εἰδικώτεραι τὰς ὁποίας εἶχον νὰ κάμω ἐπὶ τῆς συμβάσεως αὐτῆς, ἡ ὁποία βεβαίως εἶναι ἀρκετὰ εὐνοϊκὴ διὰ τὴν ἑταιρείαν ἡ ὁποία ἀναλαμβάνει τὸ ἔργον. Ἡ ἑταιρεία θὰ καταβάλῃ τὸ 30% εἰς μηχανήματα. Εἶναι ὑπερβολικὴ ἡ παρατήρησις, διότι καταβάλλουσα εἰς μηχανήματα καὶ ὄχι εἰς κεφάλαια ἐννοεῖται πόσον ὄφελος ἔχει. Μάλιστα φαντάζομαι ὅτι ἔξω ἀπὸ τὸ 30% θὰ χρησιμοποιήσῃ καὶ αὐτὴ τὰ κεφάλαιά της πρὸς τὸν αὐτὸν σκοπόν. Δὲν θὰ περιληφθοῦν δηλαδὴ μέσα εἰς τὸ 30% τὰ 400 ἑκατομ. δολλάρια τοῦ κεφαλαίου της. Αὐτὴν τὴν ἑρμηνείαν κάνω ὅτι ὑπὲρ τὸ 30% θὰ ἔχει καὶ τὸ κεφάλαιον.

§255Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Ὑποτίθεται ὅτι πρέπει νὰ ἔχῃ μεγαλείτερον ποσὸν τῶν 400 χιλ. δολλαρίων, διότι θέλει κεφάλαιον κυκλοφορίας καὶ δὲν βλέπω κεφάλαιον κυκλοφορίας.

§256Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Αὐτὴ εἶναι ἄλλη ἐνδιαφέρουσα λεπτομέρεια, ἀλλὰ φοβοῦμαι, ὅτι εἶναι δυνατὸν ἅμα κατασκευάσῃ μία ἑταιρεία τὰ ἐργοστάσιά της θ’ ἀρχίσῃ διὰ τὴν λειτουργίαν της νὰ καταφεύγῃ εἰς τὰς Τραπέζας διὰ κεφάλαια κινήσεως. Ἐπίσης ὅπως ἀκούω τὸ πνεῦμα τῶν ἰθυνόντων τὸ πλᾶνο Μάρσαλ, εἶναι ὅτι μετὰ τὸ βιομηχανικὸν δάνειον, εἶναι ἀναγκαῖον καὶ παραχωρεῖται πρόσθετον δάνειον κινήσεως καὶ κατὰ συνέπειαν εἶναι δυνατὸν νὰ δοθῇ καὶ αὐτὸ εἰς τὴν ἑταιρείαν, ὁπότε ἐπαυξάνεται ἀκόμη περισσότερον ἡ πλεονεκτικὴ θέσις τὴν ὁποίαν ἔχει αὐτὴ ἐκ τῶν περιστάσεων. Δι’ αὐτὸ νομίζω ὅτι θὰ ἄξιζε ἐπὶ τῇ βάσει τῶν παρατηρήσεων τὰς ὁποίας, ἐγὼ καὶ ἄλλοι συνάδελφοι ἔκαμαν καὶ θὰ κάμουν διὰ τὴν σύμβασιν νὰ τύχῃ προσεκτικωτέρας διατυπώσεως ἡ σύμβασις διὰ τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου. Τώρα βεβαίως ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ προσθέσω εἶναι τοῦτο, ὅτι ἐὰν δὲν πλανῶμαι ὅπως ἐδήλωσεν ὁ κ. ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διὰ νὰ χορηγηθοῦν τὰ κεφάλαια τὰ ὁποῖα θὰ ἀποτελέσουν τὸ δάνειον 70%, θὰ χρειασθῇ ἡ ἄδεια καὶ συγκατάθεσις τῆς κεντρικῆς ἐπιτροπῆς τοῦ σχεδίου Μάρσαλ. Ἐὰν δὲν ἔχῃ ἀπὸ τοῦδε ἐξασφαλισθῆ αὐτό, ἐγὼ εὔχομαι νὰ ἔχῃ ἐξασφαλισθῆ καὶ ἐὰν δὲν ἔχῃ ἐξασφαλισθῆ εὔχομαι νὰ ἐξασφαλισθῇ. Πάντως αὐτὸ εἶναι μία ἀφορμὴ νὰ μᾶς κάμῃ νὰ φρονοῦμεν, ὅτι εἰς τὸν μεταξὺ χρόνον δὲν βλάπτει ἡ ἐξονυχιστικὴ συζήτησις, ἐφ’ ὅσον δὲν εἶναι ἀκόμη βέβαιον ὅτι τὰ κεφάλαια τοῦ πλάνου Μάρσαλ, εἶναι δυνατὸν νὰ διατεθοῦν περαιτέρω διὰ τὴν ἐπιχείρησιν αὐτήν. Αὐτὰ εἶχα νὰ εἴπω διὰ τὴν σύμβασιν καὶ τοῦτο, ὡς μίαν εἰλικρινῆ συμβολήν μου εἰς τὴν προσπάθειαν τὴν ὁποίαν κάμνει ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ διὰ νὰ ἐπιτύχῃ ἡ μεγάλη αὐτὴ ἐπιχείρησις, ἡ ὁποία πράγματι δύναται νὰ ὀνομασθῇ Ἐθνικὴ ἐπιχείρησις. (Χειροκροτήματα).

§257ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Στεφανόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§258Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι θὰ πρέπει νὰ διακοπῇ ἀπόψε ἡ συζήτησις, διότι δὲν ὑπάρχει ἐπαρκὴς ἀριθμὸς βουλευτῶν.

§259Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Κύριε Πρόεδρε, σέβομαι τὴν παρατήρησιν, ἡ ὁποία ἔγινεν, ἀλλά, ὅπως ἡ Βουλὴ γνωρίζει αὔριον θὰ εἶναι ἔλεγχος, τὸ Σάββατο προωρίσθη δι’ ἄλλην συζήτησιν, ἑπομένως μία διακοπὴ θὰ μᾶς ἀναβάλῃ διὰ τὴν Τρίτην καὶ ἡ προσεχὴς ἑβδομὰς εἶναι πλήρης. Καὶ εἰς τὴν παράδοσιν τῶν βουλῶν ὅταν ἔχουν οὐσιώδη ζητήματα παρατείνουν τὴν συνεδρίασιν. Δὲν εἶναι δυνατὸν δὲ νὰ ἰσχυρισθῶμεν, ὅτι ἡ Βουλή μας ὑπεβλήθη εἰς ὑπέρμετρον κόπον.

§260Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι Συνάδελφοι, ὀφείλω εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς νὰ σᾶς δηλώσω, ὅτι θὰ ψηφίσω ὑπὲρ τῆς συμβάσεως τῆς ἀξιοποιήσεως τῶν λιγνιτῶν Πτολεμαΐδος, παρὰ τὰς ὡς πρὸς αὐτὴν ἐπιφυλάξεις μου καὶ παρὰ τὰ ὅσα ὀρθῶς ἐναντίον αὐτῆς ἐλέχθησαν. Οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι μᾶς ὑποχρεώνουν εἰς τοῦτο εἶναι, ὅτι κατωχυρώθη πλέον ὁριστικῶς τὸ προνόμιον, τὸ ὁποῖον εἶχεν μέχρι τοῦδε ἀμφίβολον ὁ ἀνάδοχος. Μᾶς ὑποχρεώνουν ἀκόμη αἱ προθεσμίαι τοῦ σχεδίου Μάρσαλ, αἱ ὁποῖαι μᾶς ἐπιβάλλουν νὰ ἐπισπεύσωμεν τὴν ἔγκρισιν τῆς συμβάσεως, διότι ἄλλως θὰ ἀπολέσωμεν τὰ σχετικὰ κονδύλια. Αὐτοὶ οἱ λόγοι μᾶς ἐπιβάλλουν, παρὰ τὰς ἐπιφυλάξεις μας, νὰ ψηφίσωμεν τὸ ταχύτερον τὴν σύμβασιν αὐτήν, διὰ νὰ τὴν παραδώσωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία θὰ προσπαθήσῃ μετὰ ταῦτα πρῶτον νὰ ἀξιοποιήσῃ τὴν σύμβασιν καὶ μετὰ ταῦτα νὰ ἀξιοποιήσῃ τὴν Πτολεμαΐδα. Τί ἐννοῶ, κ. βουλευταί, ὅταν λέγω, ὅτι πρέπει νὰ ἀξιοποιήσῃ κατὰ πρῶτον τὴν σύμβασιν; Ἡ σύμβασις αὐτή, εἶναι σύμβασις μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ ἀναδόχου. Ἐν τούτοις εἶναι γνωστόν, ὅτι ὁ ἀνάδοχος δὲν παρέχει παρὰ τὰ 30% τῶν κεφαλαίων καὶ αὐτὰ εἰς μηχανήματα. Ὑπάρχει ὅμως ἐπὶ πλέον τὸ 70%, τῶν κεφαλαίων, ἀπὸ τὸ ὁποῖον, κατ’ ἐξοχὴν καὶ βασικῶς ἐξαρτᾶται ἡ ἐκτέλεσις τῆς συμβάσεως καὶ τοῦ ἔργου. Καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ οὐσιῶδες εἰς τὴν ὑπόθεσίν μας. Ἐλέχθη, κύριοι, πρό τινων ἡμερῶν ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ μιᾶς ἐπιστολῆς, ἀποσταλείσης ἀπὸ τὴν Ἀμερικανικὴν Ἀποστολὴν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἡ Ἀμερικανικὴ Ἀποστολὴ ἔχει καθαρῶς συμβουλευτικὸν χαρακτῆρα καὶ ὅτι κατὰ συνέπειαν δὲν δύναται νὰ ἐπεμβαίνῃ εἰς τοιαύτης φύσεως συμβάσεις καὶ ἔργα. Πρόκειται περὶ πλάνης. Ἀναμφιβόλως ἡ Ἀμερικανικὴ Ἀποστολὴ ἔχει χαρακτῆρα συμβουλευτικόν, ἀλλά, μόνον, ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ προγράμματος, περὶ σχεδίου, περὶ πολιτικῆς. Εἰς ταῦτα εἶναι ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη, ἡ ὁποία χαράσσει τὴν πολιτικήν, ἡ ὁποία καταρτίζει τὰ προγράμματα καὶ δέχεται συμβουλευτικῶς, ἐὰν θέλῃ τὴν γνώμην καὶ τὰς εἰσηγήσεις τῆς Ἀποστολῆς. Ὀφείλω, ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ, νὰ παρατηρήσω, ὅτι ὁ ρόλος αὐτὸς εἰς τὴν πρᾶξιν ἀτυχῶς ἀντεστράφη, διότι πολλάκις, ὅπως συνέβη λ.χ. ἐπὶ τοῦ προγράμματος εἰσαγωγῶν, ἐπειδὴ ἡ Κυβέρνησις εὑρέθη, ἄνευ πραγράμματος, ἐπεβλήθη εἰς αὐτὴν τὸ πρόγραμμα τῆς ἀποστολῆς, μὲ μίαν σαφῆ δήλωσιν μάλιστα, κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 21ης Φεβρουαρίου, ὅτι ἐὰν δὲν δεχθῇ ἐξ ὁλοκλήρου τὸ πρόγραμμα τῆς Ἀποστολῆς, τότε θὰ περικοποῦν ἐπὶ πλέον τὰ δολλάρια τῆς βοηθείας. Τοιουτοτρόπως ἐκεῖ ὅπου εἶναι συμβουλευτικὸν τὸ ἔργον τῆς Ἀποστολῆς, κατέστη χάρις εἰς τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ἀνέφερον, ἀποφασιστικόν. Προκειμένου ὅμως περὶ ἐκτελέσεως ἔργων, τὸ ζήτημα εἶναι ἐντελῶς διάφορον. Εἰς τὸν τομέα αὐτὸν τῆς ἀποστολῆς ἡ συμβολὴ εἶναι ἀποφασιστική. Τοῦτο προκύπτει ἀπὸ τὴν γνωστὴν σύμβασιν μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ἡν. Πολιτειῶν, τοῦ 1947, ἡ ὁποία ἠκυρώθη ἀπὸ τὴν Βουλὴν καὶ κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Ἀμερικανικὴ Ἀποστολὴ προκειμένου περὶ ἐκτελέσεως ἔργων ἔχει πλῆρες καὶ ἀπόλυτον Βέτο. Χρειάζεται δηλαδὴ ἡ συγκατάθεσις αὐτῆς, διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου, ἡ ὁποία ἄνευ αὐτῆς καθίσταται ἀδύνατος. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἀντιλαμβάνεσθε, ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον προέχει διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς προκειμένης συμβάσεως, εἶναι ἡ συγκατάθεσις τῆς Ἀποστολῆς. Ἐφ’ ὅσον αὕτη δὲν ἐπιτυγχάνεται, δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι εὑρισκόμεθα ἀκόμη πρὸ μιᾶς συμβάσεως, ἡ ὁποία πιθανῶς νὰ δεσμεύῃ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τοὺς τρίτους, οἱ ὁποῖοι παρέχουν τὰ 30% τῶν κεφαλαίων. Δὲν δεσμεύει ὅμως ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος κατ’ ἐξοχὴν συμβάλλει εἰς τὸ ἔργον, ἀφοῦ παρέχει τὰ 70%, ἐννοεῖ τὴν Ἀμερικανικὴν Ἀποστολήν. Χρειάζεται δέ, ὅπως γνωρίζετε, τοιαύτης φύσεως ἔργα νὰ ἐγκριθοῦν ὄχι μόνον ἐν Ἑλλάδι, ἀλλὰ καὶ εἰς Παρισίους, καὶ εἰς τὴν Οὐάσιγκτων. Δι’ αὐτό, ἐπειδὴ αὐτὴ εἶναι ἡ τακτικὴ προκειμένου περὶ τῆς ἐγκρίσεως τοιούτων ἔργων, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἀναδράμω ὀλίγον εἰς τὴν ἱστορίαν τὴν πρόσφατον καὶ ὄχι τὴν παλαιοτέραν τῆς ἀναβιώσεως τῆς συμβάσεως, διὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἤμην σύμφωνος μὲ τὴν Βουλήν, ἐὰν ἤθελεν ὁρισθῆ μία ἡμέρα εἰδικὴ συζητήσεως, ἀφοῦ κατατεθοῦν ἅπαντα τὰ σχετικὰ ἔγγραφα. Ἡ ὑπογραφή μου, ἄλλως τε, δὲν ὑπάρχει κατὰ σύμπτωσιν εἰς οὐδὲν ἀπὸ τὰ ἔγγραφα αὐτά. Προκειμένου ὅμως νὰ ἀποφανθῶμεν ἐπὶ τοιούτου εἴδους ζητημάτων, ποῦ ἀνάγονται εἰς τὸ ἀπώτερον παρελθόν, καλὸν εἶναι νὰ κάμωμεν μίαν εἰδικὴν συνεδρίασιν, διὰ νὰ μετατεθῶμεν εἰς τὴν ἀτμόσφαιραν τῆς ἐποχῆς ἐκείνης καὶ νὰ μὴ κρίνωμεν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν σημερινῶν μόνον δεδομένων. Ἀναφέρομαι λοιπὸν εἰς τὴν πρόσφατον ἱστορίαν. Ὅταν τὸν Σεπτέμβριον ἀνέλαβον δι’ ἕνα μῆνα περίπου τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ, τὸ πρῶτον ἔργον, λόγῳ τῆς περικοπῆς τῆς βοηθείας καὶ λόγῳ τοῦ κινδύνου, ὁ ὁποῖος λόγῳ τῶν διεθνῶν γεγονότων διεφαίνετο πλέον διὰ τὴν Ἀνασυγκρότησιν, τὸ πρῶτον ἔργον, τὸ ὁποῖον ἐπεζήτησα νὰ ἐξασφαλίσω εἶναι ἀκριβῶς τὸ ἔργον τῆς Πτολεμαΐδος. Δι’ αὐτὸ μετά τινας ἡμέρας, κατὰ τὸ κατατεθὲν πρακτικόν, τὴν 22αν Σεπτεμβρίου, δηλαδὴ 7 ἡμέρας μετὰ τὴν ἀνάληψιν ὑπ’ ἐμοῦ τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ, ἐκάλεσα τὴν Ἀμερικανικὴν Ἀποστολήν, διὰ νὰ καθορίσωμεν ἀπὸ κοινοῦ τὴν πολιτικήν μας ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν λιγνιτῶν Πτολεμαΐδος. Ὁ κ. Κάλβερτ καὶ ὁ κ. Ὄλς ἐξεπροσώπουν τὴν Ἀμερικανικὴν Ἀποστολήν. Εἰς ἐρώτησίν μου, ὅπως μοῦ καθορίσουν τὰς ἀπόψεις της ἐπὶ τοῦ τρόπου τῆς πραγματοποιήσεως τοῦ ἔργου αὐτοῦ, ὁ κ. Κάλβερτ, σύμφωνα μὲ τὰ πρακτικά, ἀπήντησε τὰ ἑξῆς: «Θεωρῶ τὴν Πτολεμαΐδα ὡς βασικὸν τμῆμα τοῦ Προγράμματος, τὸ ὁποῖον ἔχει ἀνάγκην ἀμέσου ἀναπτύξεως. Ὁ Φίλης δὲν δύναται νὰ ἐξεύρῃ τὰ ἀπαιτούμενα χρήματα διὰ συμμετοχήν του. Ἐξ ἄλλου ἔχει μίαν σύμβασιν παρέχουσαν εἰς αὐτὸν δικαιώματα καὶ δημιουργοῦσαν ζητήματα. Προτείνω νὰ δημιουργηθῇ μία δημοσία ἐπιχείρησις ἥτις, ὡς ἀνάδοχος, θὰ λάβῃ τὰ κεφάλαια ἐκ τοῦ Σχεδίου, διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ ἔργου. Νὰ δοθῇ μία προθεσμία ἐντὸς τῆς ὁποίας ἐὰν ὁ Φίλης ἐξεύρῃ τὰ κεφάλαια νὰ ἀναλάβῃ τὴν ἐπιχείρησιν». Ἐπηκολούθησαν ἐπανειλημμέναι συσκέψεις μὲ τὴν Ἀμερικανικὴν Ἀποστολὴν ἐπὶ τῆς βάσεως αὐτῆς. Ἡ Ἀμερικανικὴ Ἀποστολὴ προέτεινε σαφῶς τὴν δημιουργίαν τῆς δημοσίας ἐπιχειρήσεως. Βεβαίως μετὰ μίαν 3ετίαν ἢ μᾶλλον μετὰ μίαν 5ετίαν, διότι ἐπὶ 2 ἀκόμα ἔτη θὰ ἐξηκολούθει παραμένουσα ἡ αὐτὴ ὀργάνωσις, ἀσφαλῶς θὰ ἠδύνατο ὁ κ. Φίλης καταθέτων 4 ἑκατομμύρια περίπου δολλάρια, νὰ ἀναλάβῃ τὴν ἐπιχείρησιν. Οὐδεὶς ὅμως θὰ ἀμφισβητήσῃ, διότι ἠμφισβητήθη τοῦτο ἐδῶ, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ δημοσίας ἐπιχειρήσεως κατὰ τὴν φύσιν καὶ τὴν ὀργάνωσιν αὐτῆς. Θὰ ἦτο δημοσία ἐπιχείρησις καὶ σύμφωνα μὲ τὴν γνωστὴν διαδικασίαν ἡ σχετικὴ σύμβασις θὰ ἤρχετο εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς κύρωσιν. Ἀλλὰ ποία θὰ ἦσαν τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα θὰ προέκυπτον ἐκ τοῦ γεγονότος αὐτοῦ, ὅτι μετὰ μίαν 3ετίαν θὰ ἠδύνατο νὰ ἀναλάβῃ τὴν δημοσίαν ἐπιχείρησιν ἕνας ἰδιώτης; Ἐν πρώτοις, Κύριοι, πῶς θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξευρεθοῦν 3,5–4 ἑκατομμύρια δολλάρια, ἀπὸ οἱονδήποτε Φίλην, ἢ ἀπὸ οἱονδήποτε ἰδιώτην; Πρέπει νὰ γνωρίζετε, ὅτι ὑπάρχουν εἰς τὸν φάκελλον τῆς ὑποθέσεως τηλεγραφήματα, τὰ ὁποῖα δὲν θέλω νὰ σᾶς ἀναγνώσω, ἐκτὸς ἐὰν τὸ ζητήσῃ ἡ Βουλὴ καὶ τὰ ὁποῖα παριστοῦν ποία ἦτο ἡ πραγματικὴ οἰκονομικὴ κατάστασις τῶν προσώπων τῆς ἐπιχειρήσεως αὐτῆς. Καὶ ἐχρειάσθη διὰ νὰ ἐξευρεθοῦν τὰ 400.000 δολλάρια νὰ γίνῃ πλήρης μεταβολὴ εἰς τὴν σύνθεσιν τῆς Διοικήσεως τῆς ἐπιχειρήσεως. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον δὲν εἶναι ὁ Φίλης ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος κατέθετε τὰ 400.000 δολλάρια, ὥστε νὰ μὴ κηρυχθῇ ἔκπτωτος τὴν 31ην Δεκεμβρίου, ἀλλ’ εἶναι ἄλλα πρόσωπα, τὰ ὁποῖα κατώρθωσαν νὰ ἐγκατασταθοῦν εἰς τὴν διοίκησιν τῆς ἑταιρείας καὶ νὰ ἐκτοπίσουν τὸν Φίλην, μετὰ πολλὰς ἐνεργείας τῆς Κυβερνήσεως, μετὰ προσκλήσεις ἐπιμόνους Διοικητῶν Τραπεζῶν, μετὰ μίαν ἐπέμβασιν τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία εἶναι γνωστὴ εἰς ὅλους σας. Ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ γνωρίζῃ, ὅτι ἡ ἀνανέωσις τῆς συμβάσεως Φίλη, δὲν ὠφείλετο εἰς τὸ ὅτι, αὐτὸς ἐξεῦρε τὰ 400.000 δολλάρια, ἀλλὰ ὠφείλετο εἰς τὴν προεργασίαν, ἡ ὁποία ἐγένετο καὶ ἀκριβῶς εἰς τὴν ἀπόφασιν, ὅπως πραγματοποιηθῇ ὄχι ἡ δημοσία ἐπιχείρησις, ἀλλ’ ὑπὸ τὸν σημερινὸν τύπον τὸ ἔργον. Τότε μόνον, ὅταν κατεδικάσθη ἡ δημοσία ἐπιχείρησις εὑρέθησαν τὰ 400.000 δολλάρια, ὄχι ἐκ μέρους τοῦ Φίλη, ἀλλὰ ἐκ μέρους ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι σήμερον ἀποτελοῦν τὴν ἐπιχείρησιν καὶ τῶν ὁποίων τὰ ὀνόματα ἠκούσατε προηγουμένως. Ἡμεῖς τότε, εἴχομεν ἐνώπιον ἡμῶν συνεπείᾳ τῶν διεθνῶν περιπλοκῶν νέα γεγονότα νὰ ἀντιμετωπίσωμεν. Τὸ πρῶτον καὶ τὸ σπουδαιότερον εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀναμφισβητήτως ἀντιμετωπίζει καὶ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις καὶ τὸ ὁποῖον μᾶς ἐπιβάλλει νὰ ἐνεργήσωμεν ταχέως· δηλ. ὁ φόβος ἐνδεχομένης περικοπῆς τῆς βοηθείας λόγῳ τῶν διεθνῶν γεγονότων. Ὅτε μετὰ τὰ γεγονότα τῆς Κορέας καὶ μετὰ τὴν ἀνάγκην τοῦ ἐξοπλισμοῦ, ἤρχισε μεταστρεφόμενον τὸ πνεῦμα τῆς βοηθείας τοῦ σχεδίου Μάρσαλ, εἰς τὰς 11 Σεπτεμβρίου ὁ ὑποφαινόμενος, εἰς συνεδρίασιν τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομικῆς Πολιτικῆς ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἀπὸ τὰ σχετικὰ πρακτικὰ ἐμφαίνηται, εἶμαι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος πρῶτος ἐτόνισα: «μετεβλήθη ἤδη ἡ διεθνὴς κατάστασις καὶ δι’ αὐτὸ δὲν ἔχομεν μεγάλην ἐλπίδα, ὅτι θὰ ἠμπορέσωμεν ν’ ἀνταποκριθῶμεν εἰς τὰς ἀνάγκας μας, μετὰ τὴν ἀπειλουμένην περικοπὴν τῆς βοηθείας». Καὶ μὲ ἠρώτησεν ὁ κ. Porter: Πόθεν ἔχετε τὴν πληροφορίαν αὐτήν; Κατὰ σύμπτωσιν εἶχον ἐνώπιόν μου τὰς δηλώσεις τοῦ ἐν Παρισίοις Διευθυντοῦ τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς τοῦ σχεδίου Μάρσαλ, κ. Μπρούς, ὁ ὁποῖος ἔλεγεν, ὅτι ὀλίγον κατ’ ὀλίγον, θὰ μετεβάλλετο τὸ σχέδιον Μάρσαλ, ἀπὸ σχέδιον ἀποβλέπον εἰς τὴν οἰκονομικὴν ἀνασυγκρότησιν, εἰς σχέδιον ἀποβλέπον εἰς τὴν πολεμικὴν προετοιμασίαν. Αὐτὸ τὸ πνεῦμα τῆς μεταβολῆς, τὸ ὁποῖον ἔκτοτε διεφαίνετο εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μᾶς ἐπέβαλλε νὰ σπεύσωμεν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων ἀνασυγκροτήσεως. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον καὶ ἡ Ἀποστολὴ ἔλεγεν, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ ἀναμείνωμεν μέχρι τῆς 31 Δεκεμβρίου, ὁπότε ἐξέπνεαν τὰ δικαιώματα τοῦ Φίλη, διότι μέχρι τῆς στιγμῆς ἐκείνης, ἠμποροῦσαν νὰ συμβοῦν πράγματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἀνέτρεπον πλήρως τὰς προϋποθέσεις ἐκείνας, ὑπὸ τὰς ὁποίας σήμερον συζητοῦμεν. Ἦτο ἐνδεχόμενον νὰ ἐγκαταλειφθῇ ἡ ἀνασυγκρότησις ἀπὸ στιγμῆς εἰς στιγμὴν καὶ πρέπει νὰ γνωρίζωμεν ὅλοι, ὅτι εἰς κάθε στιγμὴν ὑπῆρχεν ὁ κίνδυνος τῆς ἀνατροπῆς καὶ αὐτῶν τῶν συμπεφωνημένων. Εἴδομεν ἐσχάτως πῶς ἡ Ἀγγλία εἰς μίαν καὶ μόνην νύκτα ἠναγκάσθη νὰ ἐγκαταλείψῃ τὸ μερίδιόν της ἐκ τοῦ σχεδίου Μάρσαλ. Αὐτὸ ἠμπορεῖ νὰ συμβῇ εἰς οἱανδήποτε χώραν, καὶ δι’ αὐτὸ ὀρθῶς ἡ Κυβέρνησις σήμερον σπεύδει, ὅπως ὀρθῶς καὶ ἡμεῖς ἐσπεύσαμε τότε, ἵνα τὸ ταχύτερον πραγματοποιηθῇ ἡ σύμβασις αὐτή. Μᾶς ἐπροτάθη λοιπόν, λέγομεν, ἡ συμφωνία μετὰ τοῦ Φίλη, πρὸς δημιουργίαν μιᾶς δημοσίας ἐπιχειρήσεως. Ἐπαναλαμβάνω, ἐπρόκειτο περὶ καθαρῶς δημοσίας ἐπιχειρήσεως ἡ ὁποία θὰ παρέμενεν μονίμως τοιαύτη, παρὰ τὸ προνόμιον τοῦ Φίλη πρὸς ἐξαγοράν της μετὰ 3 ἔτη. Ἐγὼ τοὐλάχιστον πιστεύω, ὅτι οὐδέποτε θὰ καθίστατο δυνατὸν ὁ Φίλης καὶ τὸ ἀποδεικνύουν τοῦτο ἐπαναλαμβάνω —πλεῖστα ὅσα τηλεγραφήματα εὑρισκόμενα εἰς τοὺς φακέλλους τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ—ἔστω καὶ ἐὰν ἡ δημοσία ἐπιχείρησις εὐωδοῦτο καὶ ἐπρόκοπτε, νὰ ἐξεύρῃ τὸ ποσὸν τῶν 3,5 ἢ 4 ἑκατομ. δολλαρίων, διὰ νὰ ἐξαγοράσῃ τὴν ἐπιχείρησιν. Ἄλλως τε καὶ οἱ σημερινοὶ ἐπιχειρηματίαι εἰσφέρουν μηχανήματα καὶ μάλιστα ἐπὶ πιστώσει, διότι καὶ αὐτοὶ οὐδέποτε θὰ ἐξεύρισκον εἰς ρευστὰ κεφάλαια τὸ ποσὸν αὐτό. Τὸ ταχύτερον λοιπὸν θὰ ἔπρεπε ὑπὸ τὰς συνθήκας ταύτας καὶ μὲ τὴν νέαν προοπτικὴν νὰ καταρτισθῇ ἡ σύμβασις καὶ θὰ ἔπρεπε νὰ συνεννοηθοῦμε μὲ τὸν Φίλην, σύμφωνα μὲ τὰς ὑποδείξεις τῆς Ἀποστολῆς, διότι ἦτο πιθανὸν ἐντὸς δύο μηνῶν, νὰ μὴ ὑπάρχουν αἱ προϋποθέσεις ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι προηγουμένως ὑπῆρχον, λόγῳ τῆς μεταβολῆς, ἡ ὁποία ἐπήρχετο εἰς τὸ πνεῦμα τοῦ σχεδίου Μάρσαλ. Τὸ δεύτερον γεγονός, τὸ ὁποῖον εἴχομεν ὑπ’ ὄψιν ἦτο ὅτι, δὲν ἦτο ἀρκετὸν νὰ φθάσωμεν, ὅπως σήμερον εἰς μίαν συμφωνίαν, μὲ μόνην τὴν ἀνάδοχον ἑταιρείαν, ἡ ὁποία εἰσέφερε τὸ 30%. Τὸ πρᾶγμα κατ’ οὐσίαν δὲν εἶχε καμμίαν σημασίαν. Ἔπρεπε νὰ φθάσωμεν εἰς μίαν συμφωνίαν, ὅπως πρέπει καὶ σήμερον, μὲ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι καταβάλλουν τὸ 70%. Καὶ διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ συμφωνία αὐτή, δὲν ἀρκεῖ νὰ ληφθῇ ἀπόφασις μόνον ἐδῶ, θὰ χρειασθῇ νὰ ἀποφασισθῇ καὶ κάπου ἀλλοῦ πολὺ μακρυά. Καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ἡ πεῖρα μας ἦτο σκληρά, κ. Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως—ἀπὸ τὸ παρελθόν, διότι παρ’ ὅσα ἐλέχθησαν ἐδῶ, ὅτι παρημελήθησαν τὰ μεγάλα ἔργα, καὶ ἐπ’ αὐτοῦ δὲν ἐγένετο καμμία προσπάθεια, θὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι κατὰ τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1948—κατόπιν συμφωνίας μὲ τὴν Ἀμερικανικὴν Ἀποστολήν, κατόπιν ἐγκρίσεως εἰς Παρισίους καὶ συγκαταθέσεως τῆς Οὐασιγκτῶνος, ἀπεφασίσθη ἡ ἵδρυσις Διϋλιστηρίων πετρελαίου εἰς τὴν Ἑλλάδα. Γνωρίζομεν ὅλοι τὴν σημασίαν τοῦ ἔργου. Ὄχι 4 ἑκατομμύρια, ἀλλ’ 8 ἑκατομμύρια δολλαρίων θὰ ἐξοικονομοῦντο, ἐπὶ πλέον δέ, θὰ ἀπηλλασσόμεθα ὁριστικῶς τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῆς γνωστῆς κοινοπραξίας. Ὄχι μόνον ἐπετύχομεν τὴν ἔγκρισιν ἀπὸ τὴν Ἀμερικανικὴν Ἀποστολήν, ἀλλὰ συνετάξαμεν ἀπὸ κοινοῦ μὲ αὐτὴν τὴν σχετικὴν προκήρυξιν διὰ τὸν διαγωνισμόν, ἡ ὁποία ἐδημοσιεύθη τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1949. Προσῆλθον, μάλιστα, οἱ ἀνάδοχοι καὶ ὅταν ἔληγεν ἡ προθεσμία τῆς προσελεύσεώς των, εἰς Ἡνωμένας Πολιτείας ἐξεπέμπετο τὸ μήνυμα, ὅτι ἔπρεπε νὰ σταματήσῃ ἀμέσως οἱαδήποτε ἐνέργεια. Βεβαίως, τὴν ἐποχὴν ἐκείνην διεξήγετο ἀγών, ὅστις εἶχεν ἀνάγκην χρημάτων πρὸς διεξαγωγήν. Δι’ αὐτὸ ἐχρειάσθη ἐπανειλημμένως νὰ μεταφέρωμεν ἑκατομμύρια δολλάρια ἀπὸ τὴν ἀνασυγκρότησιν, εἰς τὰ οἰκονομικὰ ἀγαθά, διὰ νὰ ἀποκτήσωμεν δραχμάς, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἀντιμετωπίζομεν τὰς πολεμικὰς ἐπιχειρήσεις καὶ τὰς ἐξ αὐτῶν δαπάνας. Ἀλλά, Κύριοι, ἐπιτρέψατέ μου, ἐκ τῶν ὑστέρων νὰ νομίζω, ὅτι αὐτὸς ὁ λόγος εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν, ἦτο μᾶλλον πρόφασις. Ἔχω μίαν ὑποψίαν, ὅτι ἴσως ὄπισθεν αὐτοῦ εὑρίσκοντο ἄλλα συμφέροντα, τὰ ὁποῖα τότε βέβαια, ἐπωφελούμενα, τῆς καταστάσεως ἐχρησιμοποίησαν τὴν μεταφορὰν τῶν κεφαλαίων—μεταφορὰν ὅπως εἴπομεν—ἀναμφισβητήτως τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, δικαιολογημένην, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει μεταφορὰν, ἡ ὁποία διὰ τὴν περίπτωσιν τῶν διϋλιστηρίων εἶχεν ἄλλα κίνητρα καὶ ἄλλα αἴτια καὶ ἀπέβλεπεν εἰς ἄλλους σκοπούς. Ὄταν, λοιπόν, εἶχον αὐτὴν τὴν πικρὰν πεῖραν τοῦ παρελθόντος, πῶς ἔπρεπεν—ἐγὼ τοὐλάχιστον—τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, κατὰ τὸ διάστημα τοῦ μηνὸς νὰ ἐνεργήσω; Ἔπρεπε νὰ ἐπωφεληθῶ τῆς εὐκαιρίας τὴν ὁποίαν μοῦ ἐπρότεινεν ἡ Ἀμερικανικὴ Ἀποστολή. Τῆς δημιουργίας τῆς δημοσίας ἐπιχειρήσεως, ἔστω καὶ ἐξαγοραζομένης μετὰ ταῦτα, διότι, ἂν ἐξηγοράζετο, τί θὰ ἐγένετο; Αὐτὸ ποὺ μᾶς ἐπιβάλλεται σήμερον, δηλαδὴ ἡ διαφορὰ θὰ ἦτο ἀντὶ νὰ ὑπεισέλθῃ ὁ ἀνάδοχος ἀπὸ τώρα, ὅπως θέλετε ἐσεῖς, θὰ ὑπεισήρχετο μετὰ τρία ἔτη. Πάντως, τὸ ἴδιον ἀποτέλεσμα θὰ ἐπήρχετο, ἀλλ’ ἡ διαφορά, ποία εἶναι; Ἡ διαφορὰ εἶναι, ὅτι διὰ νὰ δεχθῶμεν ἡμεῖς, τὴν προταθεῖσαν τότε λύσιν καὶ φαίνεται τοῦτο ἀπὸ τὰ πρακτικὰ ἄλλων συσκέψεων, τῶν ὁποίων δὲν ἔχω σήμερον πλῆρες τὸ κείμενον—ἐζητήσαμεν διὰ νὰ κατοχυρωθῶμεν πλήρως—διότι μία τοιαύτη συμφωνία πιθανὸν νὰ ἔδιδεν ἀφορμὴν εἰς παρεξηγήσεις καὶ ἐγὼ τὸ ἐγνώριζον περισσότερον παντὸς ἄλλου, διότι εἰς ἐμὲ εἶχον ἔλθει ἐκ μέρους τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς, πρὸ ἑνὸς ἔτους καὶ μοῦ ἔλεγον, ὅτι ἡ ὕπαρξις τοῦ ἀναδόχου αὐτοῦ ἀπετέλει κίνδυνον διὰ τὴν πραγματοποίησιν τῆς ἐπιχειρήσεως καὶ ἤρχοντο αὐτοὶ οἱ ἴδιοι μετ’ ὀλίγους μῆνας καὶ μοῦ ἔλεγεν τὸ ἀντίθετον, ὅτι χωρὶς τὸν ἀνάδοχον αὐτὸν εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐκτελεσθῇ ἡ ἐπιχείρησις καὶ ὑποθέτω, ὅτι αὐτὸ τὸ γνωρίζει ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διότι καὶ εἰς αὐτὸν τὸν ἴδιον θὰ ἀπηυθύνθησαν.

§261Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Ποῖοι σᾶς τὸ ἔλεγον;

§262Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν ἤρχοντο καὶ μοῦ ἔλεγον ὅτι....

§263Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Ποῖος;

§264Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Ἀμερικανικὴ Ἀποστολή.

§265Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Ἐπισήμως;

§266Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως. Μοῦ ἔλεγον, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ χρηματοδοτήσωμεν ἐπιδίκους ὑποθέσεις. Ἐγὼ τοὺς ἀπήντησα ὅτι, σεῖς μοῦ εἴπατε ὅτι ὁ ἀνάδοχος ἀπετέλει κίνδυνον διὰ τὴν ἐπιχείρησιν. Ἐὰν συγκατατεθῶ εἰς τοῦτο, ἀντιλαμβάνεσθε, θὰ ἐκτεθῶ. Ἐκτὸς ἐὰν δεχθῆτε νὰ ὑπάρξῃ μία τριμερὴς σύμβασις εἰς τὴν ὁποίαν θὰ ὑπογράψουν, ὄχι μόνον, ἡ ἑταιρεία, ἀλλὰ καὶ ἡ Ἀμερικανικὴ Ἀποστολὴ καὶ ἡμεῖς. Ποῖος ἦτο ὁ σκοπός μου; Ἐφ’ ὅσον ἐγνώριζον, ὅτι ἁπλαῖ ἐγκρίσεις, διδόμεναι εἰς τὰς Ἀθήνας, εἰς Παρισίους καὶ εἰς Οὐάσιγκτων ἀνεκαλοῦντο ὅπως ἀνεκλήθη τὸ διϋλιστήριον πετρελαίου, ἤμην ὑποχρεωμένος, ἐγὼ τοὐλάχιστον, προσωπικῶς, νὰ δεσμεύσω κατ’ ἄλλον τρόπον τὴν Ἀμερικανικὴν Ἀποστολὴν καὶ πραγματικῶς ἡ κοινὴ ὑπογραφὴ καὶ τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς, ἡ τριμερὴς αὐτὴ σύμβασις καὶ ἡ κοινὴ αὐτῆς ὑπογραφὴ εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία, κατ’ ἐμέ, κ. Ἀντιπρόεδρε, τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, θὰ ἐδέσμευε πραγματικῶς καὶ ὁριστικῶς τὴν Ἀμερικανικὴν Ἀποστολήν, χωρὶς νὰ δύναται τοῦ λοιποῦ νὰ ὑπαναχωρήσῃ. Καὶ ἀπεδέχθη τοῦτο ἡ Ἀμερικανικὴ Ἀποστολή, ὅπως καὶ προφορικῶς μοῦ ἐδηλώθη; ἀλλ’ ὅπως ἐμφαίνεται καὶ ἀπὸ τὸ ἔγγραφον τὸ ὁποῖον τὴν 6ην Νοεμβρίου ἀπέστειλεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, εἰς τὸ ὁποῖον λέγει: «διὰ συμβάσεως τὴν ὁποίαν θὰ ὑπογράψῃ ἡ Ἀμερικανικὴ Ἀποστολή, ἀνάδοχος καὶ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, θὰ ἀναπτυχθῇ τὸ ἔργον τῆς Πτολεμαΐδος». Τότε μόνον ἐὰν εἴχομεν τὴν ὑπογραφὴν αὐτήν, τότε μόνον, κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου, θὰ εἴμεθα βέβαιοι, ὅτι τὸ ἔργον θὰ ἐξετελεῖτο. Τότε θὰ εἴμεθα ἀπολύτως ἀσφαλεῖς καὶ ἥσυχοι ὅτι μία ἔγκρισις, τυχὸν δοθησομένης, ἐὰν θὰ ἐδίδετο, δὲν θὰ ἀνεκαλεῖτο. Καὶ εἶχον ὑποχρέωσιν νὰ τὸ κάμω αὐτό, διότι ἀναγνωρίζω τὸν ἀποφασιστικὸν ρόλον τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς ὄχι γενικῶς, ἀλλὰ ὅπως εἴπομεν εἰς τὰ μεγάλα ἔργα ὅπως εἶναι ἀναμφισβητήτως τῆς Πτολεμαΐδος. Μόνον ἐὰν ἠκολουθοῦμεν τὴν ἐνέργειαν αὐτήν, νομίζω ἐγὼ τοὐλάχιστον ὅτι ἠκολουθοῦμεν τὴν ὀρθὴν ὁδόν· δημοσία θὰ ἦτο τότε ἡ ἐπιχείρησις, ἐπὶ μίαν πενταετίαν, θὰ ἠδύνατο νὰ ἔλθῃ ὁ Φίλης τρία ἔτη ἀργότερον, ἀντὶ νὰ ἔλθῃ τρία ἔτη ἐνωρίτερον, ἀλλὰ τί θὰ συνέβαινεν; Ὅτι ἔκτοτε θὰ εἶχε κλείσει ἡ συμφωνία, ἔκτοτε θὰ εἶχεν ἔλθει εἰς τὴν Βουλὴν καί, δεύτερον, ἐγὼ τοὐλάχιστον, ἀπὸ τὴν πικρὰν πεῖραν τοῦ παρελθόντος, θὰ ἠσθανόμην μίαν ἱκανοποίησιν ὅτι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐβαδίζομεν ἀσφαλῶς καὶ ἀναποτρέπτως πρὸς τὴν πραγματοποίησιν τῆς συμβάσεως. Αὐτὸ εἶναι, κύριοι, τὸ σημεῖον ἐπὶ τοῦ ὁποίου διαφωνοῦμεν καὶ διαφέρομεν μὲ τὸν ἀξιότιμον κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ αὐτὸ θὰ ἔχῃ, Κε Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, μόνον θεωρητικὴν σημασίαν, ἐὰν ἐπιτευχθῇ ἡ ἔγκρισις τῆς Οὐάσιγκτων καὶ ἂν πραγματοποιηθῇ, ὅπως εὔχομαι καὶ ἐλπίζω, ἡ Πτολεμαΐς. Ἐὰν βέβαια συμβῇ αὐτό, ὅλαι αἱ ἀντιρρήσεις μου δὲν θὰ ἔχουν πρακτικὴν σημασίαν καὶ ἡ ὁδὸς τὴν ὁποίαν καὶ σεῖς ἀκολουθεῖτε σήμερον, θὰ εἶναι ἀσφαλής. Ἐπιτρέψατέ μου νὰ εἴπω, ὅτι ἡ ἰδική μου ἦτο ἀσφαλεστέρα. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, δὲν τὸ λέγω αὐτὸ ἐξ ἀντιδικίας, οὔτε εἰς αὐτὰ τὰ ζητήματα κάμνω ἀντιπολίτευσιν, ἀλλὰ ἁπλῶς θέλω νὰ καθορίσω ποῖοι εἶναι οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι μὲ ὤθησαν εἰς τὴν κατεύθυνσιν, τὴν ὁποίαν ἠκολούθησα.

§267Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Τὴν ἀπεδέχθη καὶ ὁ ἀνάδοχος.

§268Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶχε καὶ ἄλλο μέσον καὶ ἐγνώριζεν ὅτι δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ εὕρῃ τὰ κεφάλαια, ἐφ’ ὅσον ἡμεῖς ἠκολουθήσαμεν αὐτὸν τὸν δρόμον καί, ἐπὶ πλέον δὲ θὰ καθίστατο ἔκπτωτος μετὰ ἕνα ἢ μᾶλλον δύο μῆνας. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει βεβαίως, τὰ ἐπιχειρήματά του, ὅτι δηλ. διατί νὰ μὴ βάλωμεν τὸν Φίλην, ἀπὸ τώρα νὰ εἰσφέρῃ καὶ αὐτός; Ἀλλὰ τώρα εἰσφέρει μηχανήματα καὶ δὴ ἐπὶ πιστώσει, ἐνῷ τότε εἰσέφερε δολλάρια. Καὶ μάλιστα ὄχι ὁ ἴδιος, ἀλλὰ ἕτερος. Αὐτὸς εἰσφέρει ὄχι πραγματικά, διὰ σήμερον τοὐλάχιστον, ἀλλὰ ἐπὶ πιστώσει. Πάντως, ἐὰν ἡ σύμβασις ὁριστικῶς ἐγκριθῇ καὶ ἐὰν ὁριστικῶς πραγματοποιηθῇ. Τότε, ὅλαι μου αἱ παρατηρήσεις εἶναι μᾶλλον θεωρητικαὶ καὶ δὲν θὰ ἔχω νὰ εἴπω τίποτε ἐπὶ τῆς συμβάσεως. Μόνον ἐὰν συμβῇ—πρᾶγμα ποῦ δὲν εὔχομαι καὶ δὲν τὸ πιστεύω—μόνον ἂν συμβῇ κάτι τὸ ἀντίθετον, τότε μόνον θὰ ἐλέγξωμεν καὶ θὰ ζητήσωμεν εὐθύνας. Κύριοι, ὑπ’ αὐτὰς τὰς συνθήκας, ἀντιλαμβάνεσθε ποίαν ὁδὸν ἠκολουθήσαμε καὶ διατί τὴν ἠκολουθήσαμεν. Ὀρθοῦνται βεβαίως ἐνώπιόν μας, σχετικῶς μὲ τὴν σύμβασιν, ὡρισμένα ἐρωτηματικά. Δὲν θὰ ἐξαρτήσωμεν ἐξ αὐτῶν τὴν ψῆφον μας. Ἡ ψῆφος μας δίδεται διότι τὸ ταχύτερον πρέπει νὰ ὁπλισθῇ ἡ Κυβέρνησις διὰ τῆς συμβάσεως ἵνα ἐπωφεληθῶμεν τῆς εὐκαιρίας. Δὲν εἶναι ἡ ἄποψις τὴν ὁποίαν εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς ΕΠΕΚ, ὅτι δὲν εἶναι πιθανόν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἴσως νὰ μεταφερθοῦν τὰ κεφάλαια εἰς τὸ ἑπόμενον ἔτος ἐκεῖνο ποὺ μᾶς φοβίζει. Ὁ φόβος εἶναι μεγαλείτερος καὶ ριζικώτερος, ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον αὔριον, ὑπὸ τὴν πίεσιν τῶν διεθνῶν γεγονότων, νὰ ἴδωμεν νέαν μεταβολὴν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ σχεδίου Μάρσαλ. Τὸ εἴδομεν ἐπανειλημμένως εἰς τὸ παρελθὸν καὶ δὲν ἀποκλείεται νὰ τὸ εἴδωμεν καὶ εἰς τὸ μέλλον. Ὀρθῶς πράττει ἡ Κυβέρνησις καὶ σπεύδει, ἀλλὰ τὴν κατηγοροῦμεν ἡμεῖς ὅτι δὲν ἔσπευσε ἐνωρίτερον, ὅτι ἄφησεν ἀπὸ τὰς ἀρχὰς Νοεμβρίου, ὁπότε ἐστάλη τὸ ἔγγραφον τῆς Ἀποστολῆς νὰ παρέλθῃ ἄπρακτον τὸ διάστημα Νοεμβρίου–Δεκεμβρίου διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὰς 27 Δεκεμβρίου, ὁπότε ἐνεφανίσθη ἡ Τράπεζα Ἀθηνῶν, μετὰ τὴν ἄρνησιν τῆς Τραπέζης τῆς Ἐθνικῆς, κατόπιν παντοίων ἐπεμβάσεων, διὰ τὰς ὁποίας δὲν ἐπεκρίναμεν τὸν κ. ἀντιπρόεδρον διότι ἔπρεπε νὰ ἐπισπεύσῃ τὸ ζήτημα, ἐφ’ ὅσον δὲν γνωρίζομεν τί τέξεται ἡ ἐπιοῦσα ὑπὸ τὰς σημερινὰς ρευστὰς καὶ ἐπικινδύνους διεθνεῖς περιστάσεις. Κύριοι, λέγω τὰ ἐρωτηματικὰ τὰ ὁποῖα ὀρθώνονται εἰς τὴν περίπτωσιν τῆς συμβάσεως καὶ ἐκ τῶν ὁποίων δὲν ἐξαρτῶμεν ἡμεῖς τὴν ψῆφον μας, ἁπλῶς σήμερον τὰ θέτομεν διότι ἐξαιρετικὴν σημασίαν θὰ ἔχουν καὶ τότε θὰ μεταβληθῶμεν εἰς κατηγόρους, μόνον ἂν συμβῇ ἐκεῖνο ποὺ ὅλοι ἀπευχόμεθα. Σήμερον ἁπλῶς ἐρωτῶ, διὰ τίνα λόγον ἀφοῦ ὑπῆρχεν ἡ πρότασις τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς κατὰ τὴν ἐποχὴν τοῦ Νοεμβρίου μὲ δέσμευσιν τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς πρὸς ὑπογραφὴν μετ’ αὐτῆς τῆς τριμεροῦς συμβάσεως, διατὶ κατασπατάλησε τόσην ἐνεργητικότητα πρὸς τὴν Τράπεζαν Ἀθηνῶν καὶ τὴν Ἐθνικήν, ὥστε νὰ εὕρῃ διὰ μέσου αὐτῶν τὰ δολλάρια τῶν ὁποίων εἶχεν ἀνάγκην ὁ ἀνάδοχος διὰ νὰ μὴ κηρυχθῇ ἔκπτωτος διὰ νὰ τὸν θέσῃ ἀπὸ τοῦδε ἐπὶ κεφαλῆς τῆς ἐπιχειρήσεως, ἀντὶ νὰ περιμένῃ δύο–τρία ἔτη πρὸς τοῦτο; Θὰ εὐχώμεθα ὅλοι, ἡ ἐπιχείρησις νὰ προοδεύσῃ, ὅπως τὸ ἐλπίζομεν, καὶ τότε ἂς ἤρχετο καὶ αὐτὸς νὰ τὴν ἀναλάβῃ καὶ νὰ τὴν συνεχίσῃ, καταβάλλων τὰ ἀπαιτούμενα ἑκατομμύρια δολλαρίων. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἐρώτημα, κύριοι, ποῦ τίθεται. Καὶ εἶναι ἐκεῖνο, ποῦ δι’ ὑμᾶς τοὐλάχιστον δημιουργεῖ, παρὰ τὸ γεγονός, ὅπως εἶπον, ὅτι θὰ ψηφίσωμεν τὴν σύμβασιν, καὶ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐπισημάνωμεν ἐνώπιόν σας τὴν διαφοράν, ἀπὸ τὴν ἰδικήν μας, τῆς ὁδοῦ, τὴν ὁποίαν ἠκολούθησεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁδοῦ, ἡ ὁποία εὔχομαι καὶ ἐλπίζω, νὰ μᾶς ὁδηγήσῃ εἰς τὸ αὐτὸ τέρμα. Ἀλλ’ ἂν συμβῇ τὸ ἀντίθετον; Τότε, κύριοι, τὸ ζήτημα θὰ εἶναι διαφορετικὸν καὶ θὰ ὁμιλήσωμεν τότε γλῶσσαν διαφορετικήν. Αὐτὰ, κύριοι, εἶχον νὰ εἴπω ἐπὶ τῆς συμβάσεως γενικῶς. Δὲν πρόκειται πλέον νὰ κρίνωμεν περὶ δημοσίας ἐπιχειρήσεως ἢ ἰδιωτικῆς ἐπιχειρήσεως. Ὑπάρχει ἡ σύμβασις αὐτὴ καὶ ἡ σύμβασις αὐτὴ εἶναι ἡ μόνη πραγματοποιήσιμος εἶναι ἡ μόνη σήμερον δυνατή. Πρέπει, λοιπόν, νὰ τὴν καταστήσωμεν ὅσον τὸ δυνατὸν ὀλιγώτερον ἐπαχθῆ καὶ περισσότερον ἐπωφελῆ διὰ τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον, διὰ τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, μὲ ζῆλον καὶ εὐσυνειδησίαν ἐργασθεῖσα, ἐπέφερε μερικὰς τροποποιήσεις καὶ μεταβολὰς εἰς τὴν σύμβασιν αὐτήν. Ἐπ’ αὐτοῦ δὲν πρέπει νὰ κουράσω τὴν Βουλήν, ἀλλ’ εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν θὰ ὑποβάλωμεν ὡρισμένας τροπολογίας καὶ ὡρισμένας παρατηρήσεις. Τώρα θέλω νὰ περιορισθῶ εἰς 3–4 βασικὰς τοιαύτας, ἀπὸ ἐκείνας αἱ ὁποῖαι θίγουν τὸ θέμα εἰς τὴν οὐσίαν, διὰ νὰ κατατοπισθῇ καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις. Τὸ πρῶτον, κύριοι, ζήτημα ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ ἤθελα ἐν προκειμένῳ νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλήν, εἶναι τὸ ζήτημα, ὅπως εἶπον καὶ οἱ προλαλήσαντες συνάδελφοι, τῆς τιμῆς τοῦ προϊόντος τῆς ἐπιχειρήσεως. Ὀρθῶς εἶπεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι διὰ τῆς συμβάσεως, τὴν ὁποίαν θὰ ἐγκρίνωμεν, δημιουργοῦμεν ἁπλῶς μίαν Ἐπιτροπήν, δὲν κάμνομεν ἡμεῖς τὴν κοστολόγησιν. Ἐν τούτοις ὅμως φρονῶ, ὅτι εἶναι ἐπιβεβλημένον ἓν ἀνώτατον ὅριον, ὅπως ἐπρότειναν ὡρισμένοι συνάδελφοι. Διατί; Διότι, ἐνέχει ἰδιαιτέραν σημασίαν ἡ σύμβασις αὐτὴ διὰ τὸν τόπον μας. Εἴπομεν, ὅτι ἀφ’ ἑνός, ἡ ἠλεκτρικὴ ἐνέργεια, ἀφ’ ἑτέρου ἡ χρησιμοποίησις καὶ ἐκμετάλλευσις ἐγχωρίων πηγῶν στερεῶν καυσίμων, ἀποτελοῦν δι’ ἡμᾶς τὴν βάσιν ἐξορμήσεως διὰ μίαν ἐκβιομηχάνισιν μελλοντικὴν τοῦ τόπου αὐτοῦ. Ἀλλοίμονον ἐὰν εἰς τὴν βασικὴν αὐτὴν σύμβασιν δὲν ὑπάρξουν ὡρισμένα ὅρια, τὰ ὁποῖα δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπερβῇ κανείς. Τότε δὲν θὰ πέσῃ μόνον ἡ σύμβασις αὐτή, δὲν θὰ κλείσῃ μόνον τὸ ἐργοστάσιον τῆς Πτολεμαΐδος, ἀλλὰ ὁλόκληρον τὸ ἔργον τῆς ἐκβιομηχανοποιήσεως θὰ πρέπει νὰ ἐγκαταλειφθῇ. Δι’ αὐτὸ ὀρθῶς ἐτόνισαν, οἱ κ. συνάδελφοι, ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ καὶ ἓν ἀνώτατον ὅριον, τὸ ὁποῖον νὰ μὴ δύναται νὰ ὑπερβῇ ἡ ἐπιτροπὴ καὶ ὁ ἀνάδοχος. Διότι ἐφ’ ὅσον ἐπιβάλλομεν ὡρισμένας ὑποχρεώσεις εἰς τοὺς Σ.Ε.Κ. καὶ ἄλλους ὀργανισμούς, νὰ ἀγοράζουν μονοπωλιακῶς τὰ προϊόντα τῆς ἑταιρείας, δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ ἐπαφεθῶμεν μόνον εἰς τὴν ἐπιτροπὴν αὐτήν. Πρέπει νὰ θέσωμεν καὶ ἓν ἀνώτατον ὅριον. Τὸ ἀνώτατον δι’ αὐτὸ ὅριον ἔχει καὶ κἄποιαν ἄλλην σημασίαν. Διὰ νὰ εἶναι βιώσιμος ἡ ἀναδιάρθρωσις τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας, πρέπει κατ’ ἀνάγκην νὰ ὑπάρξῃ ὁπωσδήποτε μία ἐξισορρόπησις τῶν ἐσωτερικῶν μὲ τὰς διεθνεῖς τιμάς. Σήμερον οἱ πάντες γνωρίζομεν, ὅτι τὸ βασικόν μας πρόβλημα εἶναι τὸ ὑψηλὸν κόστος τῆς παραγωγῆς. Αὐτὸ ζητοῦμεν, κύριοι, ἀκριβῶς νὰ ἀντιμετωπίσωμεν. Καὶ δι’ αὐτὸ λέγομεν, ὅτι παρὰ τὴν γεωργίαν θὰ δημιουργήσωμεν καὶ νέας βιομηχανίας. Θὰ εἶναι ἀσύμφορος καὶ ἐπαχθὴς ἡ νέα βιομηχανία ἐὰν θὰ εἶναι δασμοβίωτος καὶ αὐτή. Τότε πλέον δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ὁμιλήσωμεν περὶ ἀναδιαρθρώσεως τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας, περὶ βιομηχανικοῦ μέλλοντος τῆς χώρας. Καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον πρέπει νὰ τεθῇ ἓν ἀνώτατον ὅριον. Ἐγώ, τοὐλάχιστον, συμφωνῶ μὲ τὸν ἀξιότιμον κ. Κάντζιαν. Δὲν ἠμπορεῖ τὸ αὐθαίρετον 10% (;) νὰ γίνῃ δεκτόν, διότι εἶναι μηχανικόν, μαθηματικόν, δὲν βασίζεται εἰς κανὲν λογικὸν στοιχεῖον. Ἀντιθέτως, ἡ τιμὴ τσὶφ εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία θὰ ἔπρεπε νὰ μᾶς ἱκανοποιήσῃ. Ἀλλὰ καὶ αὐτή, ἐπαναλαμβάνω, διὰ μίαν πενταετίαν τὸ πολύ. Διότι εἶναι ἀληθές, ὅτι μία βιομηχανία, ἡ ὁποία μόλις ἀρχίζει, εἶναι ἀδύνατον κατὰ τὴν πρώτην πενταετίαν νὰ ἔχῃ πλήρη ἀπόδοσιν. Δι’ αὐτό, κατὰ τὸ διάστημα τῆς πενταετίας πρέπει νὰ τεθῇ τὸ ἀνώτατον ὅριον τῆς τιμῆς τσίφ. Διότι δὲν ζητοῦμεν τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ ἐπιτυγχάνῃ ἡ ἐγχώριος βιομηχανία, διὰ τὰ προϊόντα, τὰ ὁποῖα θὰ παράγῃ, τὸ κόστος εἰς τὸ ὁποῖον σήμερον τὰ προϊόντα αὐτὰ τὰ ἀγοράζει ἡ κατανάλωσις, εἴτε τῆς Γερμανίας, εἴτε τῆς Μεγ. Βρεττανίας. Ἐπὶ πλέον, προσθέτομεν καὶ τὰ μεταφορικά, δι’ αὐτὸ λέγομεν τσίφ. Ἐὰν δὲ συμβῇ κατὰ τὴν πρώτην πενταετίαν νὰ μὴ καταστῇ δυνατὸν νὰ ζήσῃ αὐτοδυνάμως καὶ χωρὶς δασμολογικὰς διευκολύνσεις, τότε θὰ συσκεφθῶμεν κατὰ τρόπον διαφορετικόν. Διότι δὲν εἶναι μόνον ἡ ἐπιχείρησις ποὺ πίπτει ἔξω, ἀλλ’ ὁλόκληρος ἡ ἐκβιομηχάνισις.

§269ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἄς τὴν ἐπιχορηγήσῃ τὸ Κράτος.

§270Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ἄλλο ζήτημα. Πάντως σήμερον, ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ θέσωμεν ἓν ἀνώτατον ὅριον.

§271Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ποῖον ὅριον μετὰ τὴν πενταετίαν.

§272Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ εἶναι τότε ἡ διεθνὴς τιμὴ φόμπ. Αὐτὸ εἶναι τὸ ὀρθόν. Ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει δὲν θὰ εἶναι βασικὸν τὸ ἔργον τῆς Πτολεμαΐδος καὶ ἡμεῖς τὸ θέλομεν ὡς βασικόν, τὸ θέλομεν ὡς ἀφετηρίαν. Μόνον κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποδώσῃ. Τὸ δεύτερον θέμα, κύριοι, εἶναι τὸ ζήτημα τῆς προμηθείας τῶν μηχανημάτων, τὸ ὁποῖον συνδέεται κατὰ περίεργον τρόπον μὲ τὸ 30%, τὸ ὁποῖον ζητεῖ τὸ σχέδιον Μάρσαλ. Ἐλέχθη ἐδῶ ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον κ. Κάντζιαν ὅτι ἐδῶ πρόκειται περὶ ἰδιωτικῆς ἐπιχειρήσεως, ἑπομένως πῶς εἶναι δυνατόν, νὰ ἐπιβάλλωμεν διαγωνισμὸν διὰ τὴν προμήθειαν τῶν μηχανημάτων; Ἐπιτρέψατέ μου νὰ κάμω μίαν μικρὰν παρατήρησιν, ὅτι ἡ ἰδιωτικὴ ἐπιχείρησις αὐτὴ ἀποτελεῖ παράκλισιν τῶν ἄλλων ἰδιωτικῶν ἐπιχειρήσεων, ποὺ δημιουργοῦνται βάσει τοῦ σχεδίου Μάρσαλ. Διότι εἰς τὰς ἄλλας ἐπιχειρήσεις τὶ γίνεται; Ἐὰν μία οἱαδήποτε ἐπιχείρησις βάσει τοῦ σχεδίου Μάρσαλ στοιχίζῃ λ.χ. ἓν ἑκατομμύριον δολλάρια, τότε τὰ 700.000 δίδονται ἀπὸ τὸ σχέδιον Μάρσαλ καὶ τὰ 300.000 ἀπὸ τὸν ἀνάδοχον. Τώρα τί γίνεται; Δὲν ὑπάρχει ἐδῶ ἀποτίμησις τοῦ 30% εἰς δολλάρια. Τὸ 30% θὰ καλυφθῇ ἀπὸ τὴν προμήθειαν τῶν μηχανημάτων. Ὑπάρχει, λοιπόν, κίνδυνος φουσκώματος τῶν τιμῶν διὰ νὰ καταστῇ δυνατὸν ὁ ἀνάδοχος νὰ ἐμφανίσῃ ὅτι εἰσέφερε τὰ 3½–4 ἑκατομμύρια, ἐνῷ εἰς τὴν πραγματικότητα θὰ εἰσφέρῃ πολὺ ὀλιγώτερα.

§273Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Δι’ αὐτὸ ἐζητήσαμεν πλείονας προσφοράς.

§274Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ εἶδα αὐτό. Πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ προσέξῃ, ὅτι εἶναι εἰδικὴ περίπτωσις ἐδῶ, διότι τὸ 30% συνίσταται ἐξ ὑπαρχῆς εἰς μηχανήματα. Συνεπῶς ἐὰν ὁ ἀνάδοχος ἐξογκώσῃ, ὡς ἔχει συμφέρον, τὰς τιμάς, θὰ λάβῃ τὰ 12–13 ἑκατομμύρια δολλάρια ποῦ δίδει τὸ Σχέδιον Μάρσαλ, μὲ 4 ἑκατομμ. δολλάρια ποῦ θὰ εἶναι πλασματικά. Πρέπει νὰ προλάβωμεν αὐτὸν τὸν κίνδυνον. Διότι, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εἶναι κατ’ ἐξαίρεσιν ἐκείνων ποῦ συμβαίνουν κατὰ κανόνα μὲ τὸ Σχέδιον Μάρσαλ. Ἡ εἰσφορὰ ἐδῶ δὲν εἶναι εἰς δολλάρια. Ἐδῶ θὰ εἶναι μηχανήματα γερμανικά, εἰς μάρκα, τὰ ὁποῖα θὰ πληρώνῃ αὐτὸς εἰς δολλάρια. Ἀντιλαμβάνεσθε, λοιπόν, ὅτι πρέπει νὰ προληφθῇ οἱαδήποτε πηγὴ ἐνδεχομένων καταχρήσεων. Εἶδον ὅτι ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑπέβαλε τροπολογίαν διὰ τῆς ὁποίας ὁρίζονται πλείονες προσφοραί. Ἐὰν νομίζετε ὅτι αὐτὸ κατοχυρώνει τὸ ζήτημα, θὰ συμφωνήσω καὶ ἐγώ.

§275Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Εἶναι ἐπαρκεῖς αἱ ἐγγυήσεις τῆς Ἐπιτροπῆς ἢ ὄχι;

§276Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ θὰ ἔλεγα διαγωνισμόν, κύριοι.

§277ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀπεκλείσθη.

§278Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπεκλείσθη κακῶς, διότι ἐδῶ δὲν εἶναι ἰδιωτικὴ ἐπιχείρησις καί, κατὰ συνέπειαν, δικαιούμεθα νὰ ἐπιβάλωμεν τὸν διαγωνισμόν. Τὸ ἐπιχείρημα καταπίπτει διότι ἔχομεν ἰδιωτικὴν ἐπιχείρησιν, εἰδικῆς μορφῆς καὶ φύσεως. Ὅλοι, κύριοι, προσπαθοῦμεν νὰ ἐξεύρωμεν τὸ καλλίτερον. Καὶ ἐγὼ δὲν κάμνω τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ ἐπισημαίνω τοὺς κινδύνους καὶ ζητῶ μαζὶ μὲ σᾶς νὰ ληφθοῦν τὰ ἀπαραίτητα μέτρα πρὸς ἀποτροπὴν καὶ ἀποσόβησιν αὐτῶν.

§279Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Ὅταν λέγωμεν ἰδιωτικὴν ἐπιχείρησιν δὲν ἐννοοῦμεν, ὅτι ἔχει δικαιώματα, ἀλλὰ μήπως δημιουργηθοῦν συνθῆκαι τοιαῦται εἰς τὸν δανεισμόν, ποὺ νὰ ἔχουν ἀντίθετα ἀποτελέσματα.

§280Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀντελήφθην, ἀλλὰ ὅταν αἱ ἄλλαι ἐπιχειρήσεις δημιουργοῦνται κατ’ ἄλλον τρόπον καὶ αὐτὴ γίνεται κατὰ ἰδικὸν τρόπον, ἀντιλαμβάνεσθε, ὅτι ὑπάρχει κίνδυνος μέγας. Τὸ τρίτον σημεῖον εἶναι τὸ ἄρθρον 17, τὸ ὁποῖον ὁμολογῶ μοῦ ἐπροξένησε κατάπληξιν, διότι ἡ ἑταιρεία ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐξάγῃ συνάλλαγμα, ἔστω καὶ ἐὰν τοῦτο δὲν προέρχεται ἀπὸ τὴν πώλησιν τοῦ προϊόντος, διὰ τὴν πληρωμὴν τῆς ἀξίας τῶν εἰσαγομένων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ μηχανημάτων, ἐργαλείων κλπ. Δηλαδὴ διὰ τὰ μηχανήματα, τὰ ὁποῖα θὰ εἰσάγῃ αὔριον ἀπὸ τὴν Γερμανίαν, καὶ προφανῶς θὰ εἶναι αὐτὰ ἐπὶ πιστώσει, θὰ ζητήσῃ ἀμέσως πρὸς πληρωμήν των, σύμφωνα μὲ τὸ ἄρθρον αὐτό, θὰ ζητήσῃ νὰ ἐξαγάγῃ δολλάρια, δηλαδὴ νὰ πληρώσῃ εἰς δολλάρια τοῦ Σχεδίου Μάρσαλ, τὰ μηχανήματα, τὰ ὁποῖα προέρχονται ἐπὶ πιστώσει ἀπὸ τὴν Γερμανίαν. Ἀντιλαμβάνεσθε, ὅτι αὐτὸ θὰ ἀποβαίνῃ μία φοβερὰ πηγὴ καταχρήσεων. Δὲν λέγω, ὅτι θὰ γίνῃ, ἀλλὰ ἐπισημαίνω τὸν κίνδυνον καὶ καλὸν εἶναι νὰ τὸν προλαμβάνωμεν. Πρὸ παντὸς πρέπει νὰ προλαμβάνωμεν τὸν κίνδυνον, διότι ἡ ἀνὰ χεῖρας σύμβασις, κύριοι συνάδελφοι, δὲν θὰ ὑποστῇ τὴν βάσανον καὶ τὸν ἔλεγχον μόνον τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς ἐν Ἀθήναις, ἀλλὰ θὰ ὑποστῇ καὶ τὴν βάσανον τῆς Οὐασιγκτῶνος καὶ κατ’ ἀκολουθίαν πρέπει νὰ εἴμεθα λίαν προσεκτικοί. Θὰ ἔλεγα, ὅτι θὰ πρέπει νὰ γίνῃ δεκτή, ἡ τροπολογία καθ’ ἣν ἐὰν δὲν καταστῇ ἡ ἐπιχείρησις αὐτοδύναμος, ἐὰν δὲν ὁλοκληρωθῇ καὶ ἐὰν δὲν ἀρχίσῃ νὰ ἐργάζεται διὰ τὴν ἐξαγωγήν, ὁπότε θὰ προσπορίζεται τὸ ἀναγκαιοῦν συνάλλαγμα, ὅτι δὲν θὰ πρέπει νὰ ἐπιτραπῇ εἰς αὐτὴν ἡ ἐξαγωγὴ συναλλάγματος. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν ἡ Νομισματικὴ Ἐπιτροπὴ ἀποτελῇ φραγμόν. Κατ’ ἐμὲ πρέπει νὰ προστεθῇ, ὅτι πρὸ τῆς παρελεύσεως διετίας ἀπὸ τῆς λειτουργείας θὰ εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐπιτραπῇ ἐξαγωγὴ συναλλάγματος. Ὁμιλεῖ ἡ σύμβασις καὶ περὶ κεφαλαίου. Ποῖον κεφάλαιον αὐτό, τὸ ὁποῖον εἶναι εἰς δολλάρια καὶ τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ἐξαχθῇ εἰς τὸ ἐξωτερικόν; Εἶναι τὰ δολλάρια τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς, ἀπὸ αὐτὰ θὰ πάρῃ, ἐφ’ ὅσον ἀναφέρει, ὅτι ὑπάρχει ἡ ὑποχρέωσις ὅπως ἡ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος παρέχει τὸ συνάλλαγμα, δὲν τάσσει καμμίαν προθεσμίαν. Ἐὰν συνεπῶς, ζητήσῃ εὐθὺς ἀμέσως παροχὴν συναλλάγματος, ποῖος θὰ τὸ καταβάλλῃ; Δὲν νομίζω, ὅτι θὰ λάβῃ χώραν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, ἀλλὰ διὰ νὰ προλάβωμεν ἐνδεχομένας παρεξηγήσεις, ἂς θέσωμεν ὡρισμένας ἐγγυήσεις. Θὰ πρέπει νὰ ὁρίσωμεν, ὅτι μόνον μετὰ πάροδον διετίας ἀπὸ τῆς ἐγκαταστάσεως καὶ τῆς λειτουργίας, θὰ ἐπιτραπῇ νὰ ἰσχύσῃ τὸ ἄρθρον αὐτό.

§281Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Νὰ βάλωμεν διετίαν ἀπὸ τῆς λειτουργίας.

§282Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα, κύριε συνάδελφε. Ἐπιθυμῶ νὰ κατοχυρώσω, ἀπὸ πάσης παρεξηγήσεως πλήρως τὴν σύμβασιν. Πρέπει τὸ ἔργον αὐτὸ νὰ γίνῃ καὶ πρέπει νὰ προλάβωμεν ἐνδεχομένας ἀντιρρήσεις, ποὺ θὰ λάβουν χώραν εἰς τὴν Ἀμερικὴν καὶ εἰς τὰς ὁποίας, δὲν θὰ ἔχωμεν ἐπαρκὲς περιθώριον χρόνου, μετὰ ταῦτα πρὸς συζήτησιν. Ἡ τελευταία παρατήρησις εἶναι ἡ ἀφορῶσα τὴν ἐξαγοράν. Νομίζω, ὅτι θὰ ἔπρεπε ἐφ’ ὅσον τὸ δεχθοῦν καὶ οἱ Ἀμερικανοί, διότι πρόκειται περὶ ἐπιχειρήσεως ἰδιοτύπου, θὰ ἔπρεπε νὰ ἀναγραφῇ τὸ δικαίωμα τῆς ἐξαγορᾶς. Εἴπομεν εἰς τὴν ἀρχὴν ὅτι ὁ ἀνάδοχος εἰσφέρει τὸ 30% καὶ τοῦτο θὰ ἐξαχθῇ μετὰ ταῦτα καὶ θὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Τὸ 70%, ποὺ παρέχει ἡ Ἀμερικανικὴ Ἀποστολή, εἶναι χρήματα ποὺ θὰ δοθοῦν εἰς τὴν Ἑλλάδα, εἶναι χρήματα ποὺ θὰ παραμείνουν εἰς τὸν τόπον, διότι ἀνήκουν ἐκ δωρεᾶς εἰς τὸ Ἑλληνικὸν δημόσιον. Καὶ ἐὰν ἡ ἐπιχείρησις αὐτὴ θὰ γίνῃ ἰδιωτικὴ ἐπιχείρησις, αὐτὰ θὰ θεωρηθοῦν ὡς δάνειον καὶ ὁ ἀνάδοχος θὰ πληρώνῃ ἐτησίως τοκοχρεωλύσιον εἰς τὸ Ἑλληνικὸν δημόσιον. Ὑπ’ αὐτὰς τὰς συνθήκας, νομίζω ὅτι μία διάταξις, ἡ ὁποία παντοῦ εἰς τοιαύτας περιπτώσεις συναντᾶται, ἐπιτρέπουσα ὅπως μετὰ τὴν πάροδον τοῦ ἡμίσεος χρονικοῦ διαστήματος τῆς ἐκμεταλλεύσεως θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξαγορασθῇ ἀπὸ τὸ Ἑλληνικὸν δημόσιον, ἡ ἐπιχείρησις εἶναι ὀρθή. Καὶ θὰ εἶναι εὐχερὴς ἡ ἐξαγορά, διότι τὸ 70% θὰ εἶναι χρήματα τοῦ Ἑλληνικοῦ δημοσίου, θὰ ἀνήκουν εἰς αὐτό. Θὰ ὑπάρχουν συνεπῶς μεγάλα περιθώρια ἅτινα θὰ ἐπιτρέψουν ὅπως ἡ ἐξαγορὰ λάβῃ χώραν, ὑπὸ ὅρους κατ’ ἐξοχὴν συμφέροντας. Θὰ καταστῇ δυνατὸν τοιουτοτρόπως ἔστω καὶ μετὰ 15 ἔτη, νὰ ἐξουδετερώσωμεν ὡρισμένα κακὰ τῆς παρούσης συμβάσεως. Δι’ αὐτὸ νομίζω, ὅτι ἡ ἐξαγορὰ πρέπει νὰ τεθῇ ὡς ἕνας βασικὸς ὅρος. Δὲν θὰ σᾶς κουράσω περισσότερον ἐπὶ τῶν ἄλλων σημείων. Εἶναι δευτερεύοντα. Ὁμολογῶ ὅτι ἡ ἐργασία τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς εἶναι φιλότιμος καὶ μὲ ἀπαλλάσσει μεγαλυτέρας ἀναπτύξεως. Τελειώνων, ἔχω καὶ τοῦτο νὰ συστήσω. Πρέπει μὲ κάθε τρόπον τὸ ταχύτερον νὰ ἐγκρίνωμεν τὴν σύμβασιν, διὰ νὰ διευκολύνωμεν τὴν ταχυτέραν ἔγκρισίν της καὶ ἀπὸ τὴν Οὐασιγκτῶνα, ἐκ μέρους Κεντρικῆς Ἐπιτροπῆς Δ.Ο.Σ. Ἐφ’ ὅσον δὲν καταστῇ δυνατὸν νὰ συνυπογράψωμεν ὅπως ἐνομίζαμεν ἡμεῖς καὶ ὅπως ἐπρότεινεν ἡ Ἀμερικανικὴ Ἀποστολή, θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν ὅπως καταβάλλῃ κάθε προσπάθειαν διὰ νὰ ἐπιτύχῃ τὸ ταχύτερον τὴν ὁριστικὴν αὐτῆς ἔγκρισιν. Ἐλέχθη, ποία εἶναι ἡ οἰκονομικὴ σημασία καὶ ἡ ἐθνικὴ σπουδαιότης τοῦ ἔργου αὐτοῦ. Ἡμεῖς προσθέτομεν, ἔπειτα ἀπὸ τὴν κατάληξιν τὴν ὁποίαν εἶχον τὰ σχέδια ἐκβιομηχανήσεως, ὅτι αὐτὰ τὰ ἐλάχιστα τὰ ὁποῖα μᾶς ἀπέμειναν πρὸς πραγματοποίησιν, πρέπει ταχέως καὶ ἀσφαλῶς νὰ πραγματοποιηθοῦν. Εὐτυχῶς ἔγινεν ἀντιληπτὸν ἀπὸ τοὺς μεγάλους φίλους μας, ὅτι χωρὶς μεγάλα καὶ βασικὰ ἔργα, ἐπηρεάζοντα τὴν διάρθρωσιν τῆς οἰκονομίας μας, δὲν καθίσταται δυνατὴ ἡ ὁριστικὴ ἀνόρθωσίς της καὶ ἡ ἀπαλλαγή της ἀπὸ τὴν ἀνάγκην ἐξωτερικῆς βοηθείας. Αὐτὸ ἔγινεν εὐτυχῶς ἀντιληπτὸν καὶ ἐπ’ αὐτοῦ βασίζω καὶ θεμελιώνω τὰς περισσοτέρας μου ἐλπίδας διὰ τὴν ἔγκρισιν τοῦ ἔργου αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον θὰ συμβάλῃ εἰς τὴν δημιουργίαν μιὰς νέας περιόδου διὰ τὴν Ἑλληνικὴν οἰκονομίαν. (Χειροκροτήματα).

§283ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη ἔνστασις ἀπαρτίας ὑπογεγραμμένη ὑπὸ τῶν ἑξῆς βουλευτῶν.

§284Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀποσύρεται, κ. Πρόεδρε.

§285ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Σοφιανόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§286Ι. ΣΟΦΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἡ Βουλὴ εἶναι καταπεπονημένη, δὲν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ τὴν ἐξαντλήσω περισσότερον. Θὰ ἤθελον ὅμως νὰ ἀπευθύνω μίαν παρατήρησιν, ὅτι νομοσχέδια τοσαύτης σπουδαιότητος, ἀπὸ τὰ ὁποῖα κρίνεται ἡ τύχη τοῦ σπουδαιοτέρου ὀρυκτοῦ πλούτου τῆς χώρας, οὔτε τόσον ἐσπευσμένως εἰσάγονται καὶ ζητεῖται ἡ ἔγκρισις ἀπὸ τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, οὔτε τόσον ἐσπευσμένως ζητεῖται ἡ ἐπιψήφισις ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν. Οὐδεμία δικαιολογία ὑπάρχει διὰ τοιαῦτα πράγματα. Εἰς παλαιοτέρας τοὐλάχιστον Βουλάς, ὅπως συμβαίνει καὶ εἰς τὰς Βουλὰς τοῦ ἐξωτερικοῦ, τὰ νομοσχέδια αὐτά, ἀπασχολοῦν ἐπὶ σειρὰν ἑβδομάδων τὰς Κοινοβουλευτικὰς Ἐπιτροπάς, τὴν δὲ Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν ἐπὶ σειρὰν ἡμερῶν. Ἀλλά, κύριοι, ἂς εἰσέλθωμεν εἰς τὸ θέμα κατ’ εὐθεῖαν. Ἡ περιοχὴ ἡ λιγνιτικὴ τῆς Πτολεμαΐδος καὶ ἡ γειτονικὴ πρὸς αὐτὴν περιοχή, φαίνεται, ὅτι εὑρίσκονται ὑπὸ κάποιαν βάσκανον μοίραν. Εἰς παλαιοτέρας ἐποχάς, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι ἐπὶ Κυβερνήσεως Ἐλευθερίου Βενιζέλου, παρουσιάσθη κάποιος ὅμιλος κυρίων ἐκ τῶν ἐχόντων οὐδεμίαν σχέσιν μὲ σοβαρὰς ἐπιχειρήσεις, δὲν θὰ ἤθελα νὰ μεταχειρισθῶ τὴν λέξιν, τυχοδιωκτῶν, οἱ ὁποῖοι ἐπρότεινον, οὔτε πολύ, οὔτε ὀλίγον, νὰ τοὺς δοθῇ τὸ προνόμιον ἐκμεταλλεύσεως τῶν μεταλλείων Μπανίτσης. Διότι εἶχον κεφάλαια 100.000 δραχμῶν, ἰσχυρίζοντο ὅμως, ὅτι εἶχον σχετισθῆ μὲ τοὺς Ἀμερικανούς, οἱ ὁποῖοι θὰ διέθετον τὰ κεφάλαια, τὰ ὁποῖα ἀπῃτοῦντο διὰ νὰ θέσουν εἰς ἐνέργειαν τὴν ἐκμετάλλευσιν τοῦ ὀρυκτοῦ ἐκείνου πλούτου. Ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος, ὁ ὁποῖος διεκρίνετο διὰ τὴν ταχύτητα τῆς σκέψεως, καθόσον ἐνθυμοῦμαι, ἀπηύθυνε τότε πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, εἰς τὸ ὁποῖον εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὑπηρετῶ ὡς γενικὸς Γραμματεύς, ἕνα ἔγγραφον ἐπεῖγον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐζήτει νὰ ἀποφανθῇ τὸ Μεταλλευτικὸν Συμβούλιον ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς ταχέως. Τὸ Μεταλλευτικὸν Συμβούλιον ἀπεφάνθη παμψηφεί, ὅτι ἡ σύμβασις εἶναι ἀσύμφορος διὰ τὸ Δημόσιον καὶ ἔπρεπε νὰ ἀπορριφθῇ. Ἀπερρίφθη. Κατέπλευσε κατόπιν ὁ Βενιζέλος ἐκ Παρισίων καὶ τόσον τὸν ὑποφαινόμενον, ὅσον καὶ τὸν κ. Βαρβαρέσον, μᾶς ἐκάλεσε διὰ νὰ τὸν πληροφορήσωμεν, διατὶ παρητήθημεν, διότι ὑπεβάλαμεν τὴν παραίτησίν μας. Ἡ συζήτησις ἐγένετο εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ Βενιζέλου καὶ ἀφοῦ εἶπεν ὁ κ. Βαρβαρέσος, ὅσα εἶχε νὰ εἴπῃ, ἔλαβα καὶ ἐγὼ τὸν λόγον, διὰ νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι ὁ ὀρυκτὸς πλοῦτος τῆς Ἑλλάδος διατίθεται καὶ ἔπρεπε νὰ διατίθεται διὰ δημοπρασίας. Τότε μόνον ἐπιτρέπεται ἐκτροπὴ ἐξ αὐτῆς, ὅταν πρόκειται περὶ σοβαροῦ οἴκου, ὁ ὁποῖος παρέχει ἐγγυήσεις καὶ τὴν ἀσφάλειαν τῆς ἐκτελέσεως τῆς ἐπιχειρήσεως. Τοιοῦτον τι ὅμως δὲν συνέβη ἐν προκειμένῳ, ἐφ’ ὅσον οἱ τρεῖς αὐτοὶ «κύριοι», οἱ ὁποῖοι ἐνεφανίσθησαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἦσαν καθ’ ἑαυτὸ ἀφερέγγυοι. Κύριοι, εἶπον τότε εἰς τὸν Ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων, ὅτι ἐὰν ὑπῆρχε περισσοτέρα εὐθιξία εἰς τὸ Κοινοβούλιον τὸ τότε, φαίνεται δυστυχῶς, ὅτι δὲν ὑπῆρχε καὶ τότε, ἴσως διὰ γενικωτέρους λόγους, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ δεκτὴ αὐτὴ ἡ σύμβασις, ὁσονδήποτε καὶ ἂν ἐπέμενεν ὁ Πρωθυπουργός, διότι καθόσον ἐνθυμοῦμαι, ὁ Ὑπουργὸς Τριανταφυλλάκος, κάποτε παρῃτήθη, διότι ἠθέλησε ἄνευ δημοπρασίας νὰ παραχωρήσῃ τὴν σύμβασιν ἑνὸς μεταλλείου. Ἐπέμεινεν ὁ Πρωθυπουργὸς τότε, διότι ἐπίστευε πολὺ εἰς αὐτήν. Ἀφῆκε τὸν Ὑπουργὸν χωρὶς νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν σύμβασιν καὶ ἀνέλαβε νὰ τὴν ὑποστηρίξῃ ἐκεῖνος καὶ εἶπε τότε, ὅτι τρέφει ἐξαιρετικὸν σεβασμὸν πρὸς δύο διακεκριμένους ὑπαλλήλους, ὡς τότε μᾶς ἐχαρακτήρισεν. Ἐπέμεινεν εἰς τὴν σύμβασιν ἐκείνην καὶ ἐψηφίσθη. Ἡ σύμβασις ἐκείνη ὅπως γνωρίζετε, κατέληξε κατὰ κυριολεξίαν εἰς τὸ νερό, διότι οἱ τρεῖς ἀφερέγγυοι κύριοι δὲν ἠμπόρεσαν νὰ κάμουν τίποτε. Κάτι ἀνάλογον συμβαίνει καὶ σήμερον, διότι εὑρισκόμεθα πρὸ ἑνὸς κυρίου, ὁ ὁποῖος προσῆλθε τὸ 1939 εἰς τὴν Κυβέρνησιν Μεταξᾶ, ἐζήτησε καὶ ἔκαμε μίαν σύμβασιν, σύμβασιν τὴν ὁποίαν ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι τὴν θεωρῶ κατὰ πολὺ περισσότερον ἐξασφαλίζουσαν τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, παρ’ ὅτι ἡ σημερινή. Καὶ ὁ κύριος αὐτὸς ἔλαβε τὴν ἄδειαν νὰ θέσῃ εἰς ἐνέργειαν τὸν λιγνιτικὸν πλοῦτον τῆς περιοχῆς ἐκείνης, ἀλλὰ δὲν ἠμπόρεσε νὰ ἐκτελέσῃ τὰς ὑποχρεώσεις του καὶ μετὰ 5½ μῆνας ὁ κύριος ἐκηρύχθη ἔκπτωτος τῆς συμβάσεως ἐκείνης. Ἀλλά, κύριοι, ἐρχόμεθα εἰς τὸ 46 καὶ βλέπομεν, ὅτι ἡ σύμβασις ἐκείνη, ἡ ὁποία ὡς ἐλέχθη, εἶχε ναυαγήσει τότε, ἐπανῆλθεν ἐκ νέου εἰς τὴν ἐπιφάνειαν καὶ ὅτι, ὅταν ἡ Κυβέρνησις τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἐπανέφερε τὴν σύμβασιν αὐτὴν εἰς ἰσχύν, δικαιολογία σοβαρὰ νομίζω, ὅτι δὲν ὑπῆρχε, ὄχι τόσον διότι ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ θέσῃ εἰς ἐνέργειαν τὸν ὀρυκτὸν πλοῦτον τῆς χώρας, ὅσον διότι τὸ πρόσωπον αὐτὸ δὲν εἶχε οὔτε ἴχνος χρημάτων. Τὸν ἐγνώρισα τὸν κύριον αὐτόν, ὅταν ἐπέστρεφα ἀπὸ τὸν Ἅγιον Φραγκῖσκον καὶ μοῦ εἶπε νὰ θέσωμεν εἰς ἰσχὺν τὴν σύμβασιν αὐτήν. Τοῦ εἶπα, ὅτι αὐτὸ εἶναι ζήτημα Βουλῆς. Ἡ ἐντύπωσις, τὴν ὁποίαν μοῦ ἀφῆκεν ὅμως εἶναι, ὅτι ἦτο ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος ἤθελε νὰ πάρῃ μίαν σύμβασιν διὰ νὰ τὴν πλασάρῃ, ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος εἶχε μίαν ἐπιφάνειαν. Ἐπὶ τέλους, δ’ ἀφοῦ ἀνεστήθη αὐτὴ ἡ σύμβασις ἐπὶ Κυβερνήσεως τὸ 46 καὶ ἀφοῦ ὁ κύριος αὐτὸς δὲν κατώρθωσε νὰ ἐκπληρώσῃ οὐδεμίαν ἐκ τῶν ὑποχρεώσεών του, διερωτῶμαι, κατὰ ποίαν λογικὴν ἑρμηνείαν αἱ Κυβερνήσεις μέχρι τοῦ 1949 παρέτεινον τὰς προθεσμίας, καθ’ ἣν στιγμὴν ἐκ τῆς συμβάσεως δὲν προεβλέπετο οὐδὲν δικαίωμα εἰς τὸ δημόσιον παρατάσεως τῶν προθεσμιῶν; Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως αὐτοῦ, θὰ ἤθελα νὰ ἐρωτήσω τοὺς παρατείναντας ἐπανειλημμένως τὴν σύμβασιν αὐτήν, διατὶ δὲν ἔλαβον ὑπ’ ὄψει καὶ ὅπως ἰσχυρίζεται τὸ συμβούλιον τὸ ἐπ’ ἐσχάτως γενόμενον ἀπὸ τὸν κ. Τσουδερόν, τὸ ὁποῖον δὲν ἔκαμε τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ πιστοποιήσῃ τὴν ἀδυναμίαν τῆς ἐκτελέσεως τῆς συμβάσεως, διότι ὑπῆρχεν ὁ συμμοριτοπόλεμος καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ οὔτε ὁ σιδηρόδρομος Θεσσαλονίκης–Φλωρίνης, διατὶ δὲν ἔλαβον ὑπ’ ὄψει τὴν κατάστασιν, ἀλλὰ ἔδωσαν συγχωροχάρτι εἰς τὸν κύριον αὐτόν, διατὶ δὲν ἔλαβον ὑπ’ ὄψει, ὅτι διὰ τὴν κατάθεσιν τῶν 400.000 δολλαρίων δὲν ὑπῆρχεν οὐδὲν εἴδους ἀνωτέρας βίας; καὶ δὲν ἔδωσαν σημασίαν διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι κάποιο ἔγγραφον τῆς νομικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ τὸ ὁποῖον ἀπορῶ καὶ ἐξίσταμαι πῶς δὲν ἔχει καὶ αὐτὸ συμπεριληφθῆ εἰς τὰ ἔγγραφα τὰ προσκομισθέντα εἰς τὴν Βουλήν. Ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ Ἀντιπροέδρου τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας ἐπελήφθη τοῦ ζητήματος καὶ ἀπεφάνθη ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν προθεσμιῶν τὰ ἑξῆς: Πρέπει ἐν τούτοις νὰ τονίσωμεν ὅτι: α) Αἱ παρατάσεις αὐταὶ δέον νὰ ἀναφέρωνται καὶ νὰ εἶναι ἀνάλογοι πρὸς τὸν χρόνον δι’ ὃν ὑπῆρξεν ἡ ἀνωτέρα βία, ἡ παρεμποδίσασα τὸν ἀνάδοχον εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποχρεώσεών του. β) Δέον ν’ ἀφοροῦν ὑποχρεώσεις τοῦ ἀναδόχου, αἵτινες εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπηρεασθοῦν ἐκ τῶν γεγονότων ἐκείνων, ὧν προφανῶς θὰ γίνῃ ἐπίκλησις ὑπ’ αὐτοῦ πρὸς θεμελίωσιν τῆς ὑπάρξεως ἀνωτέρας βίας, δηλαδὴ τῆς ἐλλείψεως δημοσίας ἀσφαλείας ἐν τῇ περιοχῇ τῆς παραχωρήσεως. Τοιαῦτα γεγονότα δύνανται βεβαίως νὰ ἀποτελέσουν λόγον παρατάσεως τῶν προθεσμιῶν τῶν ἀναφερομένων εἰς ἐκτέλεσιν κ.λ.π. ἔργων ἐπὶ τόπου τῆς παραχωρήσεως, ὄχι ὅμως καὶ τῶν προθεσμιῶν τῶν ἀναφερομένων εἰς ὑποχρεώσεις τοῦ ἀναδόχου, ὧν ἡ ἐκπλήρωσις δὲν παρεμποδίζεται ἐξ αὐτῶν, ὡς φέρ’ εἰπεῖν εἶναι ἡ ἐμπρόθεσμος καταβολὴ τοῦ κεφαλαίου τῆς Ἑταιρείας (ἄρθ. 14 παρ. 1 τῆς συμβάσεως). Νομίζω, ὅτι μᾶς δίδει μίαν σαφῆ εἰκόνα τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς ἀπὸ νομικῆς πλευρᾶς ἡ ἔκθεσις αὐτὴ τοῦ εἰδικοῦ νομικοῦ συμβούλου τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ, τοῦ τελοῦντος ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ Ἀντιπροέδρου τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας κ. Σολιώτη. Καὶ διερωτῶμαι: μετὰ τὸ ἔγγραφων αὐτὸ αἱ ἁρμόδιαι ὑπηρεσίαι δὲν ἐνόμισαν ὅτι ἔπρεπε νὰ σταματήσουν εἰς τὴν παράβασιν ὅλων τῶν διατάξεων τῆς συμβάσεως; Ἐπίσης ἤθελα νὰ ἐρωτήσω! δὲν ἔπρεπε νὰ ὑπογράψῃ ὁλόκληρον τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον καὶ ὄχι μέλος αὐτοῦ, δηλαδὴ μόνον ὁ Ὑπουργὸς τῶν Μεταφορῶν, ὁ ὁποῖος ἐπιστοποίησε διὰ τῆς ὑπογραφῆς του τὴν ὕπαρξιν ἀνωτέρας βίας; Τί σημασία ἔχει ἐξ ἄλλου ἐὰν ὑπέγραψεν ὁλόκληρον τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, καθ’ ἥν στιγμὴν ἠνέχθη ὁλόκληρον τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἀπὸ ἕνα μέλος του νὰ ὑπογράψῃ τὴν παράτασιν; Συνεπῶς τὰ Ὑπουργικὰ συμβούλια ὅλων αὐτῶν τῶν Κυβερνήσεων δὲν ἐδίστασαν, κατὰ καιροὺς νὰ δώσουν παράτασιν προθεσμίας εἰς τὸν ἀνάδοχον.

§287Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Ἁρμόδιον διὰ τὴν παράτασιν μιᾶς τοιαύτης συμβάσεως εἶναι τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. Θέμα παρατάσεως δὲν εἰσήχθη εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. Τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον εἶχεν ἐξουσιοδοτήσει μίαν τριμελῆ ἐπιτροπὴν ἀπὸ μέλη του διὰ τὴν διεκπεραίωσιν τῶν πάσης φύσεως ζητημάτων ὅπως π.χ. τὴν ἔκδοσιν διαβατηρίων διὰ τὸ ἐξωτερικόν, ἢ διπλωματικῶν διαβατηρίων. Ἡ αἴτησις πρὸς παράτασιν τῆς προθεσμίας δὲν εἰσήχθη εἰς Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ἀλλὰ εἰς τὴν Ἐπιτροπήν. Ἀμφισβητῶ ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ αὐτὴ εἶχεν ἐξουσιοδότησιν νὰ παρατείνῃ σύμβασιν παραχωρήσεως μεταλλείων. Δὲν παρίσταται ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου.

§288Ι. ΣΟΦΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλά, κύριοι, ἐδῶ κατετέθη ἀπὸ τὸν προλαλήσαντα κ. Ζίγδην καὶ ἀνεπτύχθη ἀπὸ τὸν κ. Στεφανόπουλον ὅτι αὐτὸς δὲν ὑπέγραψε τὴν ἀνανέωσιν.

§289Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶπα νὰ κατατεθοῦν τὰ ἔγγραφα.

§290Ι. ΣΟΦΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀξίαν ἔχει ὅτι τὸ πρᾶγμα δὲν ἦτο τόσον κρυφὸν καὶ ἑπομένως συνανέλαβον καὶ αὐτοὶ τὴν εὐθύνην. Καὶ ἐρωτῶ: ἔπρεπε νὰ δοθῇ ἡ παράτασις αὐτή; Ἐὰν δὲν ἔπρεπε νὰ δοθῇ ἡ παράτασις αὐτὴ ὅσον ἀφορᾷ τὴν καταβολὴν τοῦ κεφαλαίου τῶν 400.000 δολλαρίων καὶ ἔπρεπε νὰ δοθῇ ἡ παράτασις διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ὑπολοίπων ὑποχρεώσεων τῆς συμβάσεως, ὅπως εἶναι ἡ χάραξις τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς ποὺ θὰ συνέδεε τὴν Πτολεμαΐδα μὲ τὸν σιδηρόδρομον Θεσσαλονίκης–Φλωρίνης, ἐρωτῶ, ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἐσταμάτησεν ὁ συμμοριτοπόλεμος ἀπὸ τὸ 1949 μέχρι σήμερον, ἔλαβε καμμίαν πρόνοιαν τὸ δημόσιον νὰ εἴπῃ εἰς τὸν ἀνάδοχον, διατί δὲν ἐκτελεῖ τὰ ἔργα του; Διότι ἐὰν ὑπῆρχε δικαιολογία ὅτι ὁ συμμοριτοπόλεμος τὸν ἔφερεν εἰς κατάστασιν ἀμφιβολίας, ἀπὸ τὸν τερματισμὸν τοῦ συμμοριτοπολέμου ἀπὸ τοῦ Ὀκτωβρίου τοῦ 1949 δὲν ὑπάρχει πιστεύω ἴχνος δικαιολογίας. Καὶ διερωτῶμαι: πῶς συνέβη ὅλαι αὐταὶ αἱ Κυβερνήσεις ἐν τόσῃ ἀγαθότητι καὶ ἐν τόσῃ παχυλῇ γενναιοδωρίᾳ ἀπέναντι ἑνὸς κυρίου, ὁ ὁποῖος δὲν ἠμποροῦσε νὰ εὕρῃ οὔτε τὸ ποσὸν τῶν 400.000 δολλαρίων, πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ τὸν περιβάλουν μὲ τόσην στοργὴν καὶ νὰ προσπαθοῦν νὰ τὸν σώσουν ἐκ τοῦ ἀδιεξόδου ποὺ εὑρίσκετο; Κύριοι, ἡ ὑπόθεσις κρύπτει κἄποιαν ὑποψίαν καὶ θὰ ὑπεδείκνυον εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴν εἶχε καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ συζητηθῇ ἐκτενέστερον ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ ἀπὸ τὴν Βουλήν, διότι θὰ ἀποκαλυφθοῦν πλευραὶ τῆς ὑποθέσεως σκιεραί. Θὰ ἤθελα νὰ προφυλάξω τὴν Κυβέρνησιν ἀπὸ τοῦ νὰ ὀλισθήσῃ εἰς τὸν κατήφορον τῆς ὑπογραφῆς αὐτῆς τῆς συμβάσεως, πρὸς τὸ συμφέρον αὐτῆς ταύτης τῆς ἰδίας, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ Κοινοβουλίου. Ἡ σύμβασις ποὺ ὑπεγράφη εἰς τὰ 1939 ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς δικτατορικῆς Κυβερνήσεως Μεταξᾶ, δὲν γνωρίζω τὶ ἐλαττώματα ἔχει ἀλλ’ εἶχε καὶ μερικὰ προσόντα. Ἡ πρώτη ἐντύπωσίς μου ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τῆς συμβάσεως τοῦ 1939 καὶ τῆς σημερινῆς εἶναι, ὅτι ἡ μία ἀπέχει παρασάγγας τῆς ἄλλης ἀπὸ ἀπόψεως εἱρμοῦ καὶ συγκροτήσεως. Καὶ ἐνῷ θὰ ἀποδώσῃ δικαιοσύνην λέγουν, ὅτι ἡ σύμβασις τοῦ 1939 εἶναι συναρμολογημένη σύμβασις. Ἡ σημερινὴ σύμβασις θὰ πρέπει νὰ τύχῃ συμβάσεως συναρμολογημένης, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι αἱ κυριώτεραι διατάξεις τῆς συμβάσεως αὐτῆς τῆς νεωτέρας, δὲν περιέχονται εἰς τὸ κείμενον τῆς συμβάσεως, ἀλλὰ εἰς τὰς ἐπιστολὰς μεταξὺ Φίλη καὶ Ὑπουργοῦ Συντονισμοῦ, ἐνῷ θὰ ἔπρεπε, προκειμένου περὶ οὐσιώδους ζητήματος, περὶ τοῦ πῶς θὰ χρηματοδοτηθοῦν τὰ ἔργα, ποῖαι εἶναι αἱ εὐθῦναι τοῦ ἀναδόχου κ.λ.π., νὰ περιέχωνται ρητῶς εἰς τὴν σύμβασιν. Διότι ἐὰν ὑπάρχῃ κἄτι τὸ ὁποῖον θὰ πρέπει καταλεπτῶς νὰ μνημονεύεται, εἶναι πῶς θὰ καταβληθοῦν τὰ κεφάλαια, μὲ ποίαν προθεσμίαν καὶ μὲ ποίας κυρώσεις. Ἐὰν ἀναγνώσωμεν τὴν σύμβασιν τοῦ 1939 θὰ ἴδωμεν, ὅτι ἐξαρτᾷ τὸν καθορισμὸν τῆς τιμῆς τοῦ λιγνίτου ἀπὸ ἀντικειμενικὰ κριτήρια. Ἠμπορεῖτε νὰ διαφωνήσητε, ἐὰν ὁ ἕνας ἐκ τῶν συντελεστῶν τῆς μαθηματικῆς συναρτήσεως, εἶναι ὁ συμφέρων σήμερον καὶ ἠμπορεῖτε νὰ τὸν ἀντικαταστήσετε διὰ τοῦ συντελεστοῦ τιμὴ φόμπ, ἀντὶ τιμὴ τσίφ, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει εἶναι ἕνας τύπος μαθηματικός, ὁ ὁποῖος δημιουργεῖ ἀντικειμενικὰ κριτήρια καὶ εἰς τὴν σύμβασιν αὐτήν, δὲν δίδονται τόσα περιθώρια εἰς καμμίαν ἐπιτροπήν, παρὰ μόνον ἐντὸς ὡρισμένων πλαισίων, τὰ ὁποῖα δημιουργοῦν τὰ ἀντικειμενικὰ κριτήρια. Θὰ ἤθελα νὰ εἴπω ἐπίσης, ὅτι ἡ σύμβασις ἐκείνη παρουσίαζε καὶ τοῦτο τὸ προσόν, ὅτι ὑπεχρέωνε τὸν ἀνάδοχον εἰς ὁλοκληρωτικὴν καταβολὴν τοῦ κεφαλαίου καὶ τοῦ ἔτασσε προθεσμίαν 4 μηνῶν. Ἐνῷ ἡ σημερινὴ σύμβασις ὑποχρεώνει τὸν ἀνάδοχον νὰ καταβάλῃ 400.000 δολλάρια τῆς ἐποχῆς ἐκείνης καὶ ταὐτοχρόνως τοῦ παρέχει τὴν διαβεβαίωσιν, ὅτι τὰ 70% τῆς ἐπιχειρήσεως θὰ βαρύνουν τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον καὶ θὰ καταβληθοῦν ἀπὸ τὸ ταμεῖον τοῦ σχεδίου Μάρσαλ. Καὶ ἐρωτᾶται, διευκολύνεται ἢ δὲν διευκολύνεται κατὰ τὸν τρόπον αὐτὸν ὁ ἀνάδοχος, ὁ ὁποῖος ἔχει ἐξησφαλισμένην τὴν καταβολὴν καὶ τῶν 70%, τὴν ὁποίαν καταβολὴν τοῦ τὴν διασφαλίζει ἀπολύτως ἡ ἐπιστολὴ ποὺ τοῦ ἀπηύθυνε τὸ ἐπίσημον Κράτος; Κύριοι, ἡ ὑπόθεσις νομίζω, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ πάῃ νὰ ἐξετασθῇ κἄπως λεπτομερέστερον, ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως καὶ δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν ἐπιφάνειαν μία σύμβασις, ἡ ὁποία εἶναι συντεταγμένη μὲ κἄποιον κύριον, ὁ ὁποῖος δὲν διέθετε οὔτε τεχνικήν, οὔτε οἰκονομικὴν ἐπιφάνειαν διὰ νὰ ἀντικρύσῃ τὸ Δημόσιον. Ἀλλ’ ἂς ἔλθωμεν τώρα εἰς τὴν οὐσίαν τῆς ὑποθέσεως διὰ νὰ ἐξετάσωμεν ἐὰν καὶ κατὰ πόσον δικαιολογῆται ἡ σπουδὴ μὲ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ἐνόμισεν, ὅτι θὰ ἔπρεπε καὶ τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν νὰ ἐξαναγκάσῃ εἰς βεβιασμένην συζήτησιν καὶ εἰς τὴν Βουλὴν νὰ θέσῃ ζήτημα, ὅτι θὰ πρέπει ἐντὸς δύο ἡμερῶν νὰ ἐκδώσωμεν τὴν ἀπόφασίν μας, διότι διαφορετικὰ θὰ χάσωμεν τὸ ἔργον. Τὸ ἐπιχείρημα τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἐὰν δὲν ψηφίσωμεν τὸ ταχύτερον τὴν σύμβασιν, διατρέχομεν τὸν κίνδυνον, παρερχομένων τῶν προθεσμιῶν, νὰ ἀντικρύσωμεν κλειστὰς τὰς πόρτας τῆς οἰκονομικῆς βοηθείας, δὲν νομίζω, ὅτι εὐσταθεῖ. Διότι, ὅπως ἔγινε καὶ εἰς παλαιοτέραν ἐποχήν, τὸ κονδύλιον τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ἀντλήσωμεν ἐκ τοῦ ἐφετεινοῦ σχεδίου Μάρσαλ, εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ κάμωμεν καὶ ὀλίγον ἀργότερον, ὅπως καὶ εἰς ἄλλας περιπτώσεις συνέβη. Ἀλλ’ ἐὰν τυχὸν δὲν συμβῇ τοιοῦτόν τι εἶσθε βέβαιοι, ὅτι θὰ φθάσετε μέχρι τῆς χρονολογίας ἐκείνης ἢ θὰ πρέπει νὰ τὴν ὑπερβῆτε; Διότι, ἐὰν θὰ ἀπαιτηθῇ ἕνας μῆνας διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ σχεδίου καὶ ἕνας μῆνας διὰ τὴν θεώρησιν τοῦ σχεδίου καὶ ἀκόμη ἕνας μῆνας διὰ τὴν ἀπὸ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον τεχνικὴν κύρωσιν τοῦ σχεδίου, μᾶς μένει δὲ ἐπὶ πλέον—διότι πρόκειται περὶ ἔργου ὑπερβαίνοντος τὸ ποσὸν τοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου δολλαρίων—νὰ ἀπευθυνθῶμεν εἰς τὴν Διοίκησιν Οἰκονομικῆς Συνεργασίας εἰς Οὐάσιγκτων διὰ νὰ ἐγκρίνῃ τὸ ἔργον. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νομίζω, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐπαρκέσῃ ὁ χρόνος μέχρι τῆς 30 Ἰουνίου. Μὲ ἀφήνει συνεπῶς κατάπληκτον ἡ ἐπιμονὴ τῆς Κυβερνήσεως νὰ σπεύσωμεν νὰ ἐκπληρώσωμεν τὰς ὑποχρεώσεις ἀπέναντι ἑνὸς κυρίου, ὁ ὁποῖος τὴν τελευταίαν στιγμήν, ἀπὸ κἄποιον ναυαγοσωστικὸν καταπλεύσας, καλεῖται νὰ ἐκτελέσῃ τὰς ὑποχρεώσεις του διὰ νὰ ὑποχρεώσῃ τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον νὰ τὸν παρακολουθήσῃ εἰς τὸν κατηφορικὸν δρόμον τῆς συμβάσεώς του. Ἀλλά, κύριοι, τὸ ζήτημα θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχῃ ἐνοχλήσῃ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἀπὸ μιᾶς ἄλλης ἀπόψεως—ὄχι μόνον τὴν σημερινήν, ἀλλὰ καὶ τὰς παλαιοτέρας Κυβερνήσεις. Διὰ τὴν Κυβέρνησιν τοῦ 1939, μὲ τὴν ὁποίαν φυσικὰ δὲν μὲ συνδέει τίποτε, θὰ εἶχα νὰ παρατηρήσω ὅτι ἡ ἰδιωτικὴ σύμβασις τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, ἦτο κἄπως δικαιολογημένη. Ἀλλὰ διὰ Κυβερνήσεις ἀπὸ τοῦ 1948 καὶ ἐφεξῆς, οἱαδήποτε προσφυγή, προκειμένου περὶ ἔργων κοινῆς ὠφελείας, εἰς τὸ ἰδιωτικὸν κεφάλαιον καὶ τὴν ἰδιωτικὴν ἐπιχείρησιν, νομίζω ὅτι εἶναι ἀπολύτως ἀδικαιολόγητος. Διατρέχομεν μίαν περίοδον κατὰ τὴν ὁποίαν κανεὶς δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ διαθέτῃ τὸν ὀρυκτὸν καὶ ἐν γένει τὸν πλοῦτον μιᾶς χώρας εἰς οἱονδήποτε ἰδιώτην εἴτε ξένον, εἴτε ἐντόπιον. Διότι αὐτὸ δὲν εἶναι, οὔτε πολὺ οὔτε ὀλίγον, παρὰ ἀποικιακὴ πολιτική. Καὶ ὅταν εἰς χώρας πολὺ περισσότερον καθυστερημένας ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα, ὅπως εἰς τὴν Περσίαν, ὅπου ὑφίσταται ἡ Ἀγγλο–Περσικὴ σύμβασις πετρελαίων, ἡ ὁποία λήγει μετὰ 40 ἔτη, εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην ἡ Περσικὴ Βουλὴ νὰ διαμαρτυρηθῇ καὶ νὰ ζητήσῃ τὴν ἐθνικοποίησιν τῆς ἐπιχειρήσεως, πῶς θὰ ἔλθωμεν ἡμεῖς, διαθέτοντες τὸ μεγαλύτερον μέρος τῆς δαπάνης διὰ δημοσίων χρημάτων, ὅταν μάλιστα αὐτὰ ἀντλῶνται ἀπὸ τὸ σχέδιον Μάρσαλ, νὰ δεχθῶμεν ἰδιωτικὴν ἐπιχείρησιν; Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἐφαρμόζωμεν τὴν ἀποικιακὴν αὐτὴν πολιτικὴν καὶ μάλιστα ἀπέναντι προσώπων τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν καμμίαν τεχνικὴν οὔτε οἰκονομικὴν ἐπάρκειαν παρουσιάσει. Μία ἐπιχείρησις δημοσία δὲν νομίζω ὅτι θὰ ἦτο δύσκολον πρᾶγμα. Ἡ ἰδία Ἀμερικανικὴ Ἀποστολὴ πρὸ ἐλαχίστου χρόνου δι’ ἔργα κοινῆς ὠφελείας, ὅπως ἐξ ἴσου σοβαρά, ἐπροτίμησε τὸν τύπον τῆς δημοσίας ἐπιχειρήσεως καὶ συγκεκριμένως διὰ τὰ ὑδροηλεκτρικὰ ἔργα τοῦ Λάδωνος, τοῦ Βόδα, Λούρου καὶ Ἀλιβερίου. Ὥστε, ἐὰν θὰ εὑρεθῇ ὁ οἱοσδήποτε διὰ νὰ μᾶς εἴπῃ ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς δυσχαιρεστάτην θέσιν, διότι οἱ Ἀμερικανοὶ προτιμοῦν τὴν ἰδιωτικὴν ἐπιχείρησιν, θὰ τοῦ ἀπαντοῦσα ὅτι δὲν νομίζω ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ καταβάλλετε ἐξαιρετικὴν προσπάθειαν νὰ τοὺς πείσετε ὅτι οἷον μέτρον ἐτηρήθη διὰ τὰ ἄλλα ἔργα κοινῆς ὠφελείας, τὸ αὐτὸ θὰ ἔπρεπε νὰ τηρηθῇ καὶ διὰ τὸ σπουδαιότατον αὐτὸ ἔργον τῆς Πτολεμαΐδος. Ἀλλά, κύριοι, ἐρωτῶ, εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπολογίζητε ἐπὶ σοβαρᾶς βιωσιμότητος τῶν ἔργων τὰ ὁποῖα σᾶς ἐμνημόνευσα καὶ τὰ ὁποῖα περιεβλήθησαν τὸ τύπον τῆς δημοσίας ἐπιχειρήσεως, εἶναι δυνατὸν νὰ μοῦ ἐξασφαλίσετε, ἀφοῦ ἡ βάσις διὰ τὰ ἔργα αὐτὰ εἶναι ὁ λιγνίτης, ὅτι δὲν τρέχετε τὸν κίνδυνον νὰ τορπιλλισθῇ τὸ ὅλον ἔργον τῆς δημοσίας ἐπιχειρήσεως, ἐφόσον ὁ ἀνάδοχος τῆς παρούσης συμβάσεως θὰ εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ κανονίζῃ τὴν τιμὴν τοῦ λιγνίτου; Διότι ἐὰν μοῦ ἀπαντήσετε ὅτι ἔχετε μίαν ἐπιτροπήν, θὰ σᾶς ἀπαντήσω ὅτι πρέπει νὰ εἴμεθα ἐξαιρετικὰ προσεκτικοὶ καὶ ὡς πρὸς τὸ ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς αὐτῆς καὶ νὰ ἔχωμεν περισσοτέραν ἐξασφάλισιν ἐξ ἀντικειμένου καὶ ὀλιγωτέραν ἐξ ὑποκειμένου. Ἀλλά, κύριοι, ἡ σύμβασις αὐτὴ τὴν ὁποίαν καλούμεθα νὰ κυρώσωμεν, παρουσιάζει σοβαρὰς ἀτυχίας χωλαίνουσα εἰς πλεῖστα ὅσα σημεῖα καὶ δὲν ἐμπνέει καμμίαν ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν κοινὴν γνώμην. Ἐκλήθησαν δύο ἑταιρεῖαι, ἐκ τῶν ὁποίων ἡ μία παύει τὸν κ. Φίλην καὶ ἡ ἑτέρα ἀκούει εἰς τὸ ὄνομα «Πτολεμαΐς», ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, νὰ συμπράξουν κατὰ μίαν ἔννοιαν διὰ νὰ ἐπιτύχουν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον καὶ ἐπέτυχον. Θὰ ἔπρεπεν ἡ Κυβέρνησις νὰ εἶναι προσεκτικωτέρα εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν καὶ νὰ ἔχῃ ὀλίγον ὑπ’ ὄψει της τὰ ὀνόματα, τὰ ὁποῖα περιλαμβάνονται εἰς τὸν κατάλογον τῶν μετόχων, τόσον τῆς πρώτης, ὅσον καὶ τῆς δευτέρας ἐπιχειρήσεως. Ἀλλ’ ἀφήνω τὸ ζήτημα τοῦτο, διότι εἶναι ζήτημα ἰδιαιτέρας εὐθιξίας ἀπὸ τὴν ὁποίαν δὲν διακρίνεται σήμερον ὁ πολιτικὸς κόσμος, διὰ νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν οὐσίαν τῆς ὑποθέσεως. Ἀφοῦ ὁ κύριος αὐτὸς τὴν τελευταίαν στιγμὴν ἀπεφάσισε, συμπαρισταμένων καὶ ἄλλων ναυαγοσωστῶν, νὰ ἐκπληρώσῃ τὰς ὑποχρεώσεις του ἀπέναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου, ἐσκέφθη ἢ δὲν ἐσκέφθη τὸ Δημόσιον, ὅτι ἐφ’ ὅσον αὐτὸς θὰ ἦτο ὁ πραγματικὸς χρηματοδότης τῆς ἐπιχειρήσεως, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ τοῦ ἐπιβάλῃ σοβαρωτέρας ὑποχρεώσεις. Ἐσκέφθη ἡ Κυβέρνησις ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ θέσῃ τὸν περιορισμόν, εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴν εἶναι, τοὐλάχιστον, αὐτὸς ὁ ἀπόλυτος διαχειριστὴς τῶν ἐξόδων διαχειρίσεως τῆς ἑταιρείας, τὰ ὁποῖα, ἂν θὰ εἶναι, ὅπως καὶ φοβοῦμαι ὅτι θὰ εἶναι, ὑπερβολικά, θὰ ὁδηγήσῃ εἰς δύο τινά: Πρῶτον, θὰ ἐξαφανίσουν τὸ ἄκοσμον θέαμα ἑνὸς Κράτους τὸ ὁποῖον δανείζει τὰ χρήματά του διὰ νὰ παχύνωνται ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δὲν εἰσφέρουν ἀπολύτως τίποτε, ἐκτὸς ἑνὸς ἀνυπάρκτου προνομίου καί, δεύτερον, θὰ ἐπιβαρύνεται τὸ κόστος τῆς τιμῆς τοῦ λιγνίτου. Ἀλλ’ ἀφήνω τοῦτο διὰ νὰ εἰσέλθω εἰς ἕνα ἄλλο ζήτημα ἐπίσης οὐσιαστικὸν καὶ νὰ εἴπω: Διατί δὲν ἐσκέφθη τὸ Κράτος, ἀφοῦ αὐτὸ ἦτο τὸ συμμετέχον εἰς τὴν ἐπιχείρησιν κατὰ τὰ 70%, νὰ συμμετέχῃ καὶ αὐτὸ διὰ μετοχῶν εἰς τὰ κέρδη τῆς ἐπιχειρήσεως, καὶ οὕτω νὰ ἐλέγχῃ ὡς πρὸς τὰ ἔξοδα τὴν ἐπιχείρησιν; Καὶ ἐὰν δὲν θὰ ἤθελε νὰ μετάσχῃ δι’ ὁλόκληρον τὸ ποσοστὸν τοῦ 70%, νὰ συμμετάσχῃ δι’ ἑνὸς ποσοστοῦ 51%, ὥστε νὰ ἔχῃ τὴν διαχείρισιν τῆς ἐπιχειρήσεως; Κύριοι, ὁμολογῶ, ὅτι εἶναι ἄκρως πρωτότυπος, ἡ ὑπόθεσις, ὅπως ἐμφανίζεται ἢ ἐπρόκειτο νὰ ἐμφανισθῇ διὰ τοῦ ἐγγράφου τοῦ κ. Κάλβερτ. Δὲν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ τὸν γνωρίζω, ἀλλὰ θὰ ἤθελον νὰ τοῦ ἀπευθύνω τὴν ἑξῆς ἐρώτησιν: Διατί, κύριε Κάλβερτ, θέλετε νὰ ἀρχίσῃ δημοσία ὠφέλεια μὲ χρηματοδότησιν 70% ἀπὸ τὸ σχέδιον Μάρσαλ, κυὶ δίδετε τὴν εὐχέρειαν εἰς τὸν κ. Φίλην, ἐντὸς τόσων ἐτῶν νὰ ἀποφασίσῃ, ἐὰν θὰ καταβάλῃ τὸ 30%; Δηλαδὴ ἡ κατάστασις, τὴν ὁποίαν ὑπηνίχθη ὁ κ. Κάλβερτ εἶναι ἡ χειροτέρα. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, ἡ ὑπόθεσις αὐτή, ἐὰν θέλωμεν νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τοὺς κατ’ ἰδίαν ὅρους τῆς συμβάσεως, ἀφήνει σημαντικὰς ἀμφιβολίας, τοὐλάχιστον, ὡς πρὸς τὸ ἐὰν εἶναι στοιχειωδῶς ἐξυπηρετικὴ τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἑλληνικῆς Κοινωνίας. Τὸ ἄρθρον 13 τῆς συμβάσεως, ὁμιλεῖ περὶ τῆς δυνατότητος τῆς Ἑταιρείας νὰ ἱδρύῃ βιομηχανίας μὲ βάσιν τὴν πρώτην αὐτὴν ὕλην, τὸν λιγνίτην. Τὸ ἄρθρον αὐτό, ἐὰν δὲν τροποποιηθῇ σοβαρῶς, ἀφήνει εἰς τὴν Ἑταιρείαν τὸ δικαίωμα νὰ ἱδρύσῃ βιομηχανίας, ἐξαρτωμένας ἀπὸ τὴν πρώτην ὕλην αὐτῆς, συνεπῶς καὶ τὴν βιομηχανίαν τοῦ ἀζώτου, ὡς καὶ ἐργοστάσιον θερμικὸν τῆς Πτολεμαΐδος. Καί, ὅσον ἀφορᾷ, τὴν βιομηχανίαν ἀζώτου, τῆς ὁποίας ὅλοι ἀντιλαμβάνεσθε τὴν σοβαρότητα, θὰ ἔλεγον, ὅτι οἱ γεωργικοὶ καὶ ἀγροτικοὶ Συνεταιρισμοί, τίθενται ὁλοκληρωτικὰ ἐκποδὼν ἀπὸ τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σκεφθοῦν νὰ ἀναλάβουν ἐξ ἰδίων χρημάτων τὴν κατασκευὴν ἀζώτου, διὰ νὰ λιπάνουν τὰ χωράφια τῶν ἀγροτῶν, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀπαραίτητον διὰ τὴν γεωργίαν. Ὅσον ἀφορᾷ, τὸ θερμικὸν ἐργοστάσιον, θὰ εἶχον νὰ παρατηρήσω, ὅτι καὶ αὐτὸ θὰ ἐξαρτηθῇ ἀπὸ τὴν θέλησιν τῆς Ἑταιρείας, διότι ὡς μοναδικὸς κύριος τῆς πρώτης αὐτῆς ὕλης, αὐτὴ θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα τῆς ἱδρύσεως τῆς βιομηχανίας. Εἶπεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι, κύριοι μὴ παραξενεύεσθε, διότι διὰ νὰ ἱδρυθῇ οἱαδήποτε βιομηχανία, πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἄδεια τοῦ Ὑπουργείου. Ἐδῶ πρόκειται περὶ συμβατικοῦ δικαίου, διὰ τὸ ὁποῖον δὲν ἰσχύει ἡ ἀπαγόρευσις. Συνεπῶς, κανένας νόμος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναιρέσῃ τὸν εἰδικὸν αὐτὸν νόμον τῆς συμβατικῆς μορφῆς. Αὐτὸ εἶναι στοιχειώδης νομικὴ διάταξις. Καί, νομίζω, ὅτι εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι προσεκτικωτέρα ἡ Κυβέρνησις. Κύριοι, ὅσον ἀφορᾷ τὰς διαφορὰς ποὺ ὑπάρχουν μεταξὺ τῆς παλαιᾶς καὶ τῆς νεωτέρας συμβάσεως, θὰ εἶχον νὰ παρατηρήσω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἰσχυρίζεται, ὅτι περιώρισε τὸν φόρον ἀπὸ 40 ἕως 35. Δὲν νομίζω, ὅτι τὸ πρᾶγμα εἶναι τόσον ἀσήμαντον. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία ἐφρόντισε νὰ βελτιώσῃ τὸ σχέδιον τῆς συμβάσεως κατὰ τὸ ἐφικτόν, καὶ ἐνόμισεν, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῆς τιμῆς, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ πρέπει νὰ πωλῆται ὁ λιγνίτης καὶ παρεισέφρησεν ὅμως γνώμη μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς εἰς αὐτήν, σύμφωνα μὲ τὴν ὁποίαν δὲν ἠμπορεῖ ἡ τιμή του νὰ ὑπερβαίνῃ τὴν τιμὴν φόμπ, καὶ ἐνόμισεν, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ τῆς δώσῃ μίαν εὐχέρειαν, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ ἦτο δυνατὸν ἐντὸς πενταετίας νὰ ἀναβιβάζῃ κατὰ 30% τὴν τιμὴν αὐτὴν φόμπ. Δι’ αὐτὸ ἐφθάσαμεν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι σύμφωνα μὲ τὸ σχέδιον τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ὁ λιγνίτης δὲν θὰ πρέπει νὰ ἔχῃ τιμὴν ἀνωτέραν τῆς τιμῆς φὸμπ τοῦ λιγνίτου Γερμανίας καὶ Ἀγγλίας, ηὐξημένης κατὰ 30% καὶ ἐντὸς μιᾶς πενταετίας. Κύριοι, δυστυχῶς καὶ αὐτὴ ἡ τροπολογία, ἡ ὁποία ἐσήμαινε κἄποιαν προστασίαν τοῦ δημοσίου καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ κοινοῦ, ὤθησεν εἰς τὸ νερό, διότι νεωτέρα τροπολογία τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἔρχεται νὰ ἀπαλείψῃ καὶ τὴν στοιχειώδη αὐτὴν τροπολογίαν μέχρι τοῦ σημείου νὰ ἐξαγριώσῃ τὸν κ. Ζίγδην, ὥστε νὰ μὴ θέλῃ νὰ ψηφίσῃ ὑπὲρ αὐτῆς. Ὑποθέτω, ὅτι ἡ Βουλὴ εἶναι πεπεισμένη, ὅτι δὲν θὰ ὑπάρχουν κριτήρια διὰ νὰ κανονίζεται ἡ τιμὴ τοῦ λιγνίτου καὶ τῶν μπρικετῶν. Ἐὰν δὲν ὑπάρχουν ἀντικειμενικὰ κριτήρια, ἡ ἐγγύησις τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς, δὲν εἶναι ἀρκετή. Ἐπειδὴ ἐλέχθη, ὅτι πρόκειται νὰ εὑρεθῶμεν πρὸ σοβαρωτάτων ἐξελίξεων, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἡ τυπικὴ καὶ μαθηματικὴ ἀκρίβεια δὲν θὰ ἔχῃ ἀξίαν τότε, νομίζω, ὅτι καὶ ὁλόκληρος ἡ σύμβασις δὲν θὰ ἔχῃ οὐδεμίαν ἀξίαν. Ἐὰν ὅμως δὲν πρόκειται νὰ φθάσωμεν πρὸ τοιούτων ἐξελίξεων, θὰ ἠμπορέσωμεν τότε νὰ κατοχυρώσωμεν ἐντὸς τῆς συμβάσεως κριτήρια ἀντικειμενικά, ἐντὸς τῶν ὁποίων νὰ καθορίζεται ἑκάστοτε ἡ τιμὴ τοῦ λιγνίτου. Κύριοι, νομίζω, ὅτι ἡ ὑπόθεσις ἐπεδαψηλεύθη ὅσον ἦτο δυνατὸν ἐνώπιόν σας καί, ὅτι ἔχετε τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι πρόκειται περὶ ἐσπευσμένης ἐνεργείας τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἤθελον νὰ συστήσω εἰς αὐτὴν νὰ μὴν ἐπιμείνῃ. Κυβέρνησις, ἡ ὁποία δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ παρατηρήσῃ εἰς τὸν ἀνάδοχον Φίλην, ὅτι ἐξέπνευσε τὸ προνόμιόν του ἀπὸ 1ης Ἰανουαρίου καὶ δὲν ἐπεδίωξεν ἀδέσμευτος πλέον νὰ ζητήσῃ διὰ διεθνοῦς δημοπρασίας τοὺς καλλιτέρους ὅρους διὰ νὰ γίνῃ ἐπιχείρησις δημοσίας ὠφελείας καὶ θὰ εἶχε τὴν εὐχέρειαν νὰ πείσῃ τὴν Ἀμερικανικὴν Ἀποστολὴν νὰ βοηθήσῃ εἰς τὸν τοιοῦτον τρόπον ἱδρύσεως δημοσίας ἐπιχειρήσεως, εἶναι Κυβέρνησις ὑπεύθυνος καὶ ἀπέναντι τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας καὶ ἀπέναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Θὰ ἤθελον λοιπὸν νὰ τῆς ἀπευθύνω τὴν φιλικὴν συμβουλὴν νὰ ἀντικρύσῃ τὴν ὑπόθεσιν κατ’ ἄλλον τρόπον ὀρθὸν καὶ δίκαιον καὶ ἀνταποκρινόμενον εἰς τὰ συμφέροντα τῶν λαϊκῶν μαζῶν, δηλαδή, ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐξεπλήρωσαν ἐπὶ σειρὰν συναπτῶν ἐτῶν, ἐπὶ 15 ἔτη, τὰς ὑποχρεώσεις νὰ τοὺς στείλῃ ξανὰ ἀπ’ ἐκεῖ ποῦ ἦλθαν. Νὰ μὴν ὑποκύψῃ εἰς συμπαράστασιν ἢ συμβολὴν οἱουδήποτε καὶ ν’ ἀναλάβῃ τὸ ἔργον ἡ ἰδία στηριζομένη εἰς τὸ κεφάλαιον τὸ Ἀμερικανικόν, τὸ ὁποῖον ἐφ’ ὅσον θὰ πρόκειται νὰ εἶναι 70% τῆς ἐπιχειρήσεως καλύπτει εἰς τὸ ἀκέραιον τὰ 5½ ἑκατομ. ποῦ χρειάζονται εἰς ξένον συνάλλαγμα διὰ τὴν λειτουργίαν τῆς ἐπιχειρήσεως. Διότι τὰ ὑπόλοιπα δὲν εἶναι χρήματα τὰ ὁποῖα θὰ ἐξαχθοῦν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν διὰ τὴν ἀγορὰν ἐγκαταστάσεων, εἶναι χρήματα, τὰ ὁποῖα θὰ χρησιμοποιηθοῦν διὰ τὴν πληρωμὴν ἡμερομισθίων. Θὰ ἦτο ἀναγκαῖον ν’ ἀποταθῶμεν εἰς οἱανδήποτε τράπεζαν, ἡ ὁποία ὁπωσδήποτε νὰ εἶναι τράπεζα περιωπῆς, ὅπως εἶναι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, διότι δὲν θὰ θέσω τὴν Τράπεζαν Ἀθηνῶν εἰς τὴν αὐτὴν περιωπὴν μὲ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν. Ἄπαγε τῆς βλασφημίας, γνωρίζω μόνον τοῦτο, ὅτι ἄλλοτε ἡ Τράπεζα Ἀθηνῶν διότι παρέκκλινε τοῦ προορισμοῦ της ὡς πιστωτικοῦ ἱδρύματος, ἔδωσεν ἀφορμὴν ἑνὸς δριμυτάτου κατηγορητηρίου ἐκ μέρους τοῦ Στέϊτ Ντιπάρτμαν καὶ ἠναγκάσθη ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ ζητήσῃ νὰ διορθωθοῦν τὰ πράγματα καὶ νὰ ἐπανέλθουν τὰ χρήματα εἰς ἐκείνους ἀπὸ τοὺς ὁποίους εἶχον ἀφαιρεθῆ καὶ ἐχρησίμευσεν αὐτὸ ὥστε νὰ γαλβανισθῇ τόσον πολὺ ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος, ὥστε νὰ ζητήσῃ τὴν ταχεῖαν ἐπιψήφισιν τοῦ Νόμου περὶ Ἀνωνύμων Ἑταιρειῶν εἰς μίαν καὶ μόνην συνεδρίασιν. Ἠμποροῦσε κάλλιστα ἡ Κυβέρνησις νὰ καταφύγῃ εἰς τὰ Ἱδρύματα Κοινῆς Ὠφελείας καὶ πρὸ παντὸς εἰς τὸ Ι.Κ.Α., τῶν ὁποίων τὰ χρήματα ἀντὶ νὰ κατατίθενται εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ τοκισθοῦν ἐπαρκέστερον συμμετέχοντος τοῦ Ι.Κ.Α. εἰς τὰ κέρδη τῆς ἐπιχειρήσεως, ὥστε νὰ δίδεται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον διέξοδος εἰς τὸ χρῆμα τῶν ἐργατῶν, τὸ ὁποῖον ληστεύεται πραγματικῶς ἀπὸ τὰ ὀλιγαρχικὰ καθεστῶτα. Κύριοι, νομίζω ὅτι δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ προχωρήσω περισσότερον εἰς τὴν συζήτησιν, διότι καὶ ἡ Βουλὴ εἶναι καταπεπονημένη καὶ εἶπον ὅσα εἶχον νὰ εἴπω. Θέλω ν’ ἀπευθύνω μόνον μίαν ὑστάτην ἔκκλησιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ μὴν ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς συμβάσεως αὐτῆς, ν’ ἀφήσῃ τὴν Βουλὴν ἐλευθέραν νὰ κρίνῃ καὶ νὰ συζητήσῃ μετὰ τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς, τὸν τρόπον δι’ οὗ τὸ ἔργον τῆς ἀξιοποιήσεως τῶν λιγνιτῶν τῆς Πτολεμαΐδος νὰ περιβληθῇ τὸν τύπον τῆς δημοσίας ἐπιχειρήσεως.

§291ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Σβῶλος ἔχει τὸν λόγον.

§292Α. ΣΒΩΛΟΣ. Κύριοι, βουλευταί, ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου μόνον διεξάγεται αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἡ συζήτησις καὶ εἰς αὐτὴν θὰ περιορισθῶ. Ἐὰν γίνῃ κατ’ ἀρχὴν δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, θὰ ἐξενεχθοῦν πολλαὶ παρατηρήσεις. Ἔχω ὅμως μίαν βασικὴν ἐπιφύλαξιν, ὅτι δηλ. ὑπάρχουν ἤδη διατάξεις τῆς συμβάσεως, αἱ ὁποῖαι ἐπηρεάζουν τὴν κρίσιν καὶ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς. Καὶ ἐξηγοῦμαι. Δὲν θ’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν καὶ ἐγὼ μὲ τὴν ἐξέτασιν τοῦ παρελθόντος, τοῦ ἀπωτέρου καὶ τοῦ προσφάτου τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς. Ἀλλ’ εἶναι πράγματι μία θλιβερὰ ἱστορία, ἡ ὁποία ἐνθυμίζει πόσον ὀρθὴ εἶναι ἡ συμβουλὴ τοῦ Εὐαγγελίου: μὴ δώσητε τὰ ἅγια τοῖς κυσὶ καὶ μὴ ρίπτετε τοὺς μαργαρίτας εἰς τοὺς χοίρους. Πράγματι, ἕνα τμῆμα ἐθνικοῦ πλούτου τεράστιον εὑρέθη ἐμπεμπλεγμένον μὲ ἐπιχειρηματίας, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀπεδείχθησαν ἄξιοι τῆς ἀρχικῆς ἀλλὰ καὶ τῆς μεταγενεστέρας ἐμπιστοσύνης τοῦ Κράτους. Βέβαια τυπικῶς εἶναι νόμιμος ἡ διὰ νόμου σύμβασις τῆς συμβάσεως εἰς τὰ 1946, ἦτο ὅμως ἀδικαιολόγητος καὶ ἠθικῶς καὶ οὐσιαστικῶς, ἀλλ’ ὅτι ἡ πάρα πέρα ἀνανέωσις καὶ παράτασις μέχρι καὶ τῆς τελευταίας, εἶναι ἀπολύτως νομικῶς ὕποπτος καὶ ἀμφίβολος, δι’ ἐμέ, εἶναι βέβαιον. Ἡ ἔρευνα καὶ ἡ ἀνάλυσις τῶν νομικῶν λόγων, οἱ ὁποῖοι μὲ ἤγαγον εἰς τὸ συμπέρασμα αὐτὸ δὲν παρουσιάζει πλέον ἐνδιαφέρον, παρὰ μόνον ὡς θέμα καθυστερημένου ἐλέγχου τῶν Ὑπουργῶν. Διότι δυστυχῶς τὸ Κράτος καὶ ὁ ἀνάδοχος καὶ πᾶς τρίτος ἔχουν ἐνώπιόν των μίαν γνωμάτευσιν τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου καὶ τοιούτου εἴδους Σώματα, τὸ ἔχω εἴπει καὶ ἄλλην φοράν, ἀπολαμβάνουν ἑνὸς τυπικοῦ κύρους ποὺ κάμνει πολὺ περισσότερον σεβαστὴν τὴν γνώμην των, ἀπ’ ὅτι πράγματι εἶναι. Διότι πιστεύω καὶ αὐτὸ ἰσχύει διὰ πλείστους ὅσους νομικούς, εἶναι ἀπολύτως ἀστήρικτος ἡ γνωμάτευσις τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου. Τὸ δεύτερον θέμα ποὺ καθιστᾷ περιττὴν πλέον τὴν συζήτησιν περὶ τῆς νομικῆς σημασίας τῶν μέχρι τοῦδε γενομένων παρατάσεων εἶναι ὅτι ὁπωσδήποτε, ἐμπροθέσμως ὁ περιπετειώδης αὐτὸς ἀνάδοχος κατέθεσε τὰς 400.000 δολλάρια καὶ ἑπομένως δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ κηρυχθῇ ἔκπτωτος. Πέραν τούτου ὅμως, κύριοι βουλευταί, ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ εὑρέθη πρὸ διλημμάτων, διλημμάτων ἀρχῆς καὶ νομίζω ὅτι καθ’ ἕνας ἀπὸ ἡμᾶς ποὺ ἐλάβομεν μέρος εἰς τὴν ἐπεξεργασίαν τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς τῆς ὁποίας ἡ σημασία εἶναι ὄντως μεγάλη, ἔχει καὶ δικαίωμα καὶ ὑποχρέωσιν νὰ κάμῃ πρὸς τὴν Βουλὴν τὴν ἐξομολόγησίν του, διὰ νὰ ξεκαθαρίσῃ διατὶ καὶ πῶς κατέληξεν εἰς τὴν γνώμην ποὺ κατέληξε; Κύριοι, βουλευταί, τὰ πράγματα ἐτέθησαν καὶ ἐξακολουθοῦν νὰ τίθενται καὶ πρὸ τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ πρὸ τῆς Βουλῆς ὡς ἑξῆς: Ὁ ἐπιδιωκόμενος σκοπὸς εἶναι ὄντως μεγίστης σπουδαιότητος. Δὲν ὑπάρχει δευτέρα γνώμη περὶ τῆς οἰκονομικῆς σημασίας τῶν ἔργων αὐτῶν ἀπὸ ἀπόψεως ἐξελίξεως τῆς ἀναπτύξεως τῆς χώρας καὶ ἰδιαιτέρως τῆς ἐκβιομηχανοποιήσεως ὡρισμένης περιοχῆς ἀλλὰ καὶ τῆς ὅλης χώρας. Εἶναι περιττὸν νὰ ὑπογραμμίσῃ κανεὶς τὴν ἄποψιν αὐτήν. Νὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ προσθέσω μόνον ὃ δι’ ἡμᾶς τοὺς βορειοελλαδίτας βουλευτὰς ἡ ὑπόθεσις τῆς ἀξιοποιήσεως τῶν λιγνιτῶν τῆς Πτολεμαΐδος σὺν τῇ ἀπαιτήσει τῆς ἱδρύσεως ἑνὸς θερμοηλεκτρικοῦ ἐργοστασίου ποὺ θὰ εἶναι τροφοδότης τοῦ ἠλεκτρικοῦ δικτύου ὑπῆρξεν ἕνα αἴτημα ἐπίμονον καὶ πάγιον. Καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς εἶναι ἱκανοποιητικὸν ὅτι φαίνεται, ὅτι ἀρχίζει μία ἐλπὶς πραγματοποιήσεως τοῦ ὅλου σκοποῦ μας. Ὁ φόβος καὶ ἡ ἀγωνία μιᾶς ἐνδεχομένης ματαιώσεως τῆς ἐνάρξεως τοῦ ἔργου αὐτοῦ ἐν συναρτήσει μὲ ὅλα τὰ ἄλλα θέματα ποὺ ἀνεπτύχθησαν καὶ ἀπὸ Κυβερνητικῆς πλευρᾶς καὶ ἀπὸ πολλοὺς συναδέλφους καὶ μὲ τὸ χρονικῶς πεπερασμένον τῶν πιστώσεων τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας καὶ μὲ τὴν ἀνάγκην νὰ μὴ χάσωμεν τὰ κεφάλαια, δεδομένου ὅτι δὲν ὑπάρχει πιθανότης ἄλλην φορὰν νὰ τὰ εὕρωμεν τόσον πρόχειρα ἐν συνδυασμῷ δηλαδὴ μὲ πρακτικάς, μὲ ρεαλιστικὰς ἀπόψεις, ὁμολογῶ ὅτι ὑπῆρξεν ἐν τῇ συνειδήσει μου ἀποφασιστικὸς παράγων, ὄχι διὰ νὰ κλείσω τὰ μάτια μου εἰς οἱανδήποτε ἄλλην ἄποψιν, ἀλλὰ διὰ νὰ παραμερίσω τὰς δογματικάς μου προτιμήσεις ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως. Θὰ φανῇ παράδοξον εἰς τὴν Βουλήν, ὅπως ἴσως ἐφάνη παράδοξον καὶ εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, ὅτι ἕνας σοσιαλιστὴς ἠμπορεῖ νὰ παραμερίσῃ διὰ μίαν περίπτωσιν τὴν βασικήν, τὴν προγραμματικήν του προτίμησιν πρὸς τὴν δημοσίαν ἐπιχείρησιν καὶ νὰ στέρξῃ μίαν ἰδιωτικὴν ἐπιχείρησιν. Εἶναι περιττὸν νὰ ἐξηγήσω εἰς τὴν Βουλὴν διατί πιστεύω μὲ φανατισμὸν εἰς τὴν ἀνάγκην καὶ τὴν ὑπεροχὴν τῆς δημοσίας ἐπιχειρήσεως καὶ πάντοτε καὶ πολὺ περισσότερον τώρα. Τὸ θέμα ὅμως ποὺ τίθεται μπροστὰ εἰς τὴν συνείδησίν μας σήμερα, ὑπὸ μίαν συγκεκριμένην, ἀδήριτον καὶ ἀποκλειστικὴν μορφήν, τὸ θέμα δὲν εἶναι ἐὰν προτιμῶμεν τὸν τύπον τῆς δημοσίας ἢ ἰδιωτικῆς ἐπιχειρήσεως, διότι τότε θὰ ἐδικάζετο καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ καὶ ἡ Βουλὴ καὶ πιθανῶς ὅσοι θέλομεν τὴν δημοσίαν ἐπιχείρησιν νὰ εἴμεθα ἐν μειοψηφίᾳ. Τὸ θέμα δυστυχῶς τίθεται μόνον ὡς ἑξῆς: Ὑπῆρχε καὶ ὑπάρχει πρακτικὴ δυνατότης ὑπὸ τὰ δεδομένα τῆς ὑποθέσεως, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦνται ἀπὸ τὰ ὑπ’ ὄψει μας στοιχεῖα, ὑπῆρχε καὶ ὑπάρχει ἡ δυνατότης νὰ βαδίσωμεν πρὸς τὴν δημοσίαν ἐπιχείρησιν; Ἢ μήπως τὸ ἄλλο σκέλος τοῦ διλήμματος δὲν εἶναι ἁπλῶς ἡ μορφὴ τῆς ἐπιχειρήσεως, ἀλλ’ ἡ ματαίωσις τοῦ ἔργου; Ἦτο φυσικόν, κύριοι βουλευταί, νὰ ἐπηρεάσουν τὴν συνείδησιν τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς αἱ βεβαιώσεις τῆς Κυβερνήσεως, τὰς ὁποίας εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ πιστεύσωμεν, διότι αὕτη μόνη εὑρίσκεται εἰς σχέσεις μὲ τὴν Ἀμερικανικὴν Ἀποστολὴν καὶ ἠμπορεῖ νὰ ἑρμηνεύσῃ ὄχι μόνον τὸ γράμμα ἀλλὰ καὶ τὸ πνεῦμα τῶν ἐγγράφων, ποὺ ἐτέθησαν ὑπ’ ὄψει τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἦτο φυσικὸν νὰ μᾶς ἐπηρεάσῃ ἐπίσης καὶ τὸ σύνολον τῶν συμπερασμάτων τῶν συναγομένων ἀπὸ τὴν ἀλληλογραφίαν. Κύριοι βουλευταί, πεποίθησίς μου εἶναι ὅτι εἰς τὸ μυαλὸ τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς οὐδέποτε ἐπέρασεν ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἡ ἰδέα τῆς δημοσίας ἐπιχειρήσεως. Κατακρίνατέ το ὅσον θέλετε, ἀλλά, δὲν θὰ εἶναι καθόλου ὀρθὸν καὶ δὲν θὰ στηρίζεται εἰς τὴν ἑρμηνείαν τῶν ἐγγράφων, ἐὰν εἴπητε, ὅτι ὑπῆρξε δῆθεν σύλληψις τῆς ἰδέας τῆς δημοσίας ἐπιχειρήσεως ἀπὸ τὴν Ἀμερικανικὴν Ἀποστολήν, δηλαδὴ τὸν κύριον χρηματοδότην. Ἐὰν εἰς ἕνα σχέδιον ποὺ περιλαμβάνεται εἰς ἔγγραφον τῆς Ἀποστολῆς, νομίζω, τοῦ Σεπτεμβρίου 1950, ὁπότε Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ἦτο ὁ κ. Στεφανόπουλος, ἐὰν ὑποφώσκῃ κἄπως ἡ ἰδέα, ἑνὸς σταδίου διαφόρου ἀπὸ τὴν ἰδιωτικὴν ἐπιχείρησιν, δὲν πρόκειται, κ. συνάδελφοι, κυρίως εἰπεῖν περὶ προτιμήσεως τῆς δημοσίας ἐπιχειρήσεως. Πρόκειται μόνον περὶ μιᾶς διευκολύνσεως χάριν τοῦ μέλλοντος τοῦ ὁριστικοῦ ἀναδόχου, διὰ τῆς προσωρινῆς δημιουργίας ἑνὸς κρατικοῦ ὀργανισμοῦ, ὁ ὁποῖος, αὐτὸς καθ’ ἑαυτόν, δὲν εἶναι ἀκόμα δημοσία ἐπιχείρησις καὶ ὁ ὁποῖος θὰ ἀνελάμβανε νὰ προπαρασκευάσῃ τὴν ἐπιχείρησιν διὰ τὸν μελλοντικόν, τὸν καὶ εὐνοούμενον ἰδιώτην ἀνάδοχον, διὰ νὰ βγῇ ἀπὸ τὴν δυσκολίαν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκετο ὡς ὢν οὐσιαστικῶς ἔκπτωτος, κάμνοντας τὰ ἔργα τοῦ ἀναδόχου καὶ δίδοντάς του κατόπιν τὴν εὐκαιρίαν νὰ γίνῃ κύριος τῆς ἐπιχειρήσεως, ὄχι ἁπλῶς ἐκμεταλλευτὴς ἢ συμμέτοχος ἢ ὅ,τι ἄλλο θέλετε, ἀλλὰ κύριος τῆς ἐπιχειρήσεως. Ὁμολογῶ, ὅτι ἀπὸ τοιούτου εἴδους νόθον λύσιν, εὐθυτέρα καὶ προτιμοτέρα εἶναι αὐτή, τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ ἡ ὑπὸ κρίσιν σύμβασις, ἐφ’ ὅσον δὲν προτιμᾶται ὁριστικῶς ὡς ἐξ ἀρχῆς ἡ δημοσία ἐπιχείρησις. Ἐὰν ὑπῆρχε ἡ ὑπόνοια, ὅτι οἱ χρηματοδόται, δηλ. ἡ Ἀμερικανικὴ Ἀποστολή, ηὐνόουν ἀρχῆθεν ἢ εὐνοοῦν καὶ σήμερον τὴν δημοσίαν ἐπιχείρησιν, διερωτῶμαι πῶς δὲν διεφάνη μέσα εἰς τὴν ἀλληλογραφίαν, ἀκόμη καὶ τὴν πρόσφατον, μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς μία, κἄποια ἔνδειξις τῆς τοιαύτης προτιμήσεως; Εἴδομεν, ὅτι εἰς τὰ ἔγγραφα ποὺ ἀντηλλάγησαν μεταξὺ Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ἀρχηγοῦ τῆς Ἀποστολῆς ἐν σχέσει μὲ τὴν σύμβασιν αὐτὴν διετυπώθησαν παρατηρήσεις, ἀνεκλήθησαν αὗται, κατόπιν ἐδόθησαν ἐξηγήσεις καὶ οὕτω καθ’ ἑξῆς. Δὲν εἶδα ὅμως πουθενὰ νὰ διατυπώνεται ἀντίρρησις ἀρχῆς ἐπὶ τοῦ εἴδους τῆς μορφῆς τῆς ἐπιχειρήσεως αὐτῆς. Τοῦτο τὸ λέγω μὲ λύπην μου, ὄχι ὅμως μὲ ἔκπληξίν μου, διότι δυστυχῶς δὲν εἶναι παγία γραμμὴ τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς καὶ ἐν γένει τῶν ἀνθρώπων, ποὺ μεταφέρουν καὶ εἰς τὸν τόπον μας ὡς χρηματοδόται, τὴν ἐπιχειρηματικὴν νοοτροπίαν τοῦ μεγάλου αὐτοῦ λαοῦ, δὲν εἶναι ἡ προτίμησις τῆς δημοσίας ἐπιχειρήσεως. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ κάτι ἄλλο. Μέσα εἰς τὴν ἀλληλογραφίαν ποῦ ἔχει ὑπ’ ὄψιν ἡ Βουλή, κ. Βουλευταί, ὑπάρχουν δύο πράγματα, τὰ ὁποῖα εἴτε μᾶς ἀρέσουν, εἴτε ὄχι, εἴτε ἐκτιμηθοῦν ἔτσι, εἴτε ἀλλιῶς ἔχουν μίαν οὐσιαστικὴν βαρύτητα ἐν προκειμένῳ. Τὸ ἓν εἶναι ἡ ἀγωνία τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς ἐνώπιον ἐνδεχομένων ἐπιδικιῶν, ἐκκρεμοτήτων δηλαδή, δικαστικῆς φύσεως μεταξὺ τοῦ ἀναδόχου τοῦ 1939 καὶ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν, ἐὰν δι’ ἐμὲ ὡς νομικοῦ ἐλαχιστότατοι ἢ ἀνύπαρκτοι θὰ ἦσαν οἱοιδήποτε φόβοι δικαστικῆς ἐπιτυχίας τοῦ παλαιοῦ ἀναδόχου. Σημασίαν ἔχει, ὅτι ἀποτελεῖ σύστημα τῆς διοικήσεως οἰκονομικῆς συνεργασίας τῆς Δ.Ο.Σ., ἡ ὁποία χρηματοδοτεῖ τὰ ἔργα νὰ μὴν ὑποβοηθῇ οἰκονομικῶς ὑποθέσεις ἐκκρεμούσας ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων. Τὸ δεύτερον σημεῖον εἶναι μία σαφὴς καὶ ὄχι ἁπλῶς διαφαινομένη, προτίμησις ὑπὲρ τοῦ ἰδιώτου ἐπιχειρηματίου τοῦ εἰσφέροντος ἓν ποσοστὸν κεφαλαίου εἰς τὴν ἐπιχείρησιν. Ἐὰν διαβάσετε μὲ προσοχὴν τὰ βασικὰ ἔγγραφα ποὺ ἀπευθύνονται πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ ἀπὸ τὸ καλοκαῖρι, ἕως τὸ τέλος 1950, θὰ εἴδητε ὅτι δύο εἶναι οἱ λόγοι διὰ τοὺς ὁποίους ἡ Ἀμερικανικὴ Ἀποστολὴ μὲ τὸ βάρος τοῦ γεγονότος ὅτι εἶναι ὁ χρηματοδότης, ὠθεῖ τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ Συντονισμοῦ πρὸς ἕνα συμβιβασμὸν μὲ τὸν παλαιὸν ἀνάδοχον. Ὁ εἷς, εἶναι ὁ φόβος ἐνώπιον οἱασδήποτε ἐκκρεμοδικίας καὶ ὁ ἄλλος εἶναι ἡ προτίμησις πρὸς τὸν ἰδιώτην ἐπιχειρηματίαν. Δὲν ἀνήκει εἰς ἐμὲ νὰ ἑρμηνεύσω περαιτέρω αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὴν ἐπιχειρηματολογίαν τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς. Σημασίαν ὅμως, κ. βουλευταί, ἔσχε καὶ ἔχει, ἐκτιμώμενον κατὰ συνείδησιν, τὸ γεγονὸς ὅτι ὅταν ἠρωτήθη μέσα εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν καὶ δὴ ἐπανειλημμένως, ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ καὶ Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐὰν διαβλέπῃ τὴν δυνατότητα ἐγκαταλείψεως αὐτοῦ τοῦ σχήματος προτιμήσεως τῶν ξένων πρὸς ἐπιλογὴν τοῦ ἄλλου τοῦ μόνου καλοῦ καθ’ ἡμᾶς, ὁ κ. Ὑπουργὸς μὲ τὸ βάρος τῆς εὐθύνης τῆς θέσεώς του καὶ μὲ τὴν ἀπαίτησιν, ποῦ ἔχει, νὰ πιστεύωμεν τὰς βεβαιώσεις του, ἀπήντησεν, ὅτι δὲν μένει τίποτε ἄλλο, παρὰ αὐτὸ ποὺ ἔγινε καὶ γίνεται. Ἀπὸ τὴν στιγμὴν ἐκείνην πᾶσα κριτική, κ. συνάδελφοι, εἶναι πολὺ εὔκολος. Ἀλλ’ ἡ ἀποδοχὴ τοῦ ἑτέρου σκέλους τοῦ διλήμματος, δηλ. ματαίωσις ἐνδεχομένως τοῦ ἔργου, εἶναι ὑπόθεσις συνειδήσεως, τὴν ὁποίαν καθεὶς κρίνει, συναισθανόμενος τὰς συγκεκριμένας εὐθύνας του ἀπέναντι συγκεκριμένου σκοποῦ. Ἡ ἰδέα, ὅτι εἶναι εὔκολον, παραμερίζοντες αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὸν ἀνάδοχον νὰ ἀποδυθῶμεν ὡς Κράτος, εἰς μίαν προσπάθειαν ἐξευρέσεως ἄλλου χρηματοδότου, τὸ ἔργον θὰ μοῦ ἦτο προσφιλές, ἀλλά, δὲν θὰ ἐτόλμων νὰ ἀναλάβω τὴν εὐθύνην νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ματαιώσῃ σήμερον τὸ ἔργον καὶ νὰ ἀποδυθῇ εἰς αὐτὸν τὸν ἀγῶνα, ὁ ὁποῖος πιθανὸν νὰ ἐπετύγχανεν, ἀλλά, δὲν ἠξεύρομεν πότε. Διότι μὲ συνέχει ἡ ἀγωνία, πότε ἐπὶ τέλους αὐτὸ τὸ ἔργον, ποὺ χρόνια τώρα ὀνειρεύονται οἱ κάτοικοι τῆς περιφερείας ἐκείνης, ἔργον ποὺ τοὺς ὑπεσχέθη ἡ Ἑλλὰς ἀπὸ τὸ 1939, πότε ἐπὶ τέλους θὰ ἀρχίσῃ ἔστω καὶ ἐὰν ἔχῃ ἀτελείας, τὰς ὁποίας θὰ διορθώσωμεν σὺν τῷ χρόνῳ. Ταῦτα ὅμως πάντα αἰσθάνομαι, κ. βουλευταί, ὡς ὀρθὰ ὑπὸ μίαν προϋπόθεσιν: Ὅτι δηλ. παραμερίζοντες τὴν δογματικήν μας προτίμησιν, παραμερίζοντες ἀκόμη καὶ πᾶν ὅ,τι μελανόν, ἵνα μή τι χεῖρον εἴπω, ὑπάρχει εἰς τὴν ἱστορίαν τῆς συμβάσεως, παραμερίζοντες τέλος καὶ μίαν κατάστασιν, διὰ νὰ μὴν εἴπω ἐκβιασμοῦ, ἀλλά, τοὐλάχιστον ἠθικῆς πιέσεως εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλή, παραμερίζοντες λέγω, ὅλα αὐτά, πρέπει νὰ ἠμπορέσωμεν, τοὐλάχιστον, νὰ διαμορφώσωμεν τὸ περιεχόμενον συμβάσεως, κατὰ τρόπον τοιοῦτον ὥστε νὰ ἐξασφαλίζῃ τὸ μέγιστον δυνατὸν ὄφελος ὑπὲρ τοῦ λαοῦ καὶ τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας. Ἐὰν δηλ. ἠμπορούσαμεν αὐτὸ τὸ περιεχόμενον τῆς συμβάσεως ἀπροσώπως νὰ τὸ ὑπερασπισθῶμεν ἐνώπιον τῆς κοινῆς γνώμης. Τί εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπιδιώκει νὰ ἐξασφαλίσῃ, μία τοιαύτη σύμβασις, κ. συνάδελφοι; Δύο πράγματα: ἐξοικονόμησις συναλλάγματος, διότι πρόκειται νὰ ἀντικατασταθῇ εἶδος εἰσαγόμενον ἀπὸ τὸ ἐξωτερικὸν καὶ δὴ εἶδος πρώτης ἀνάγκης, ποὺ εἶναι κινητήριος δύναμις καὶ δεύτερον εὐθηνὴ τιμὴ τοῦ προϊόντος. Χωρὶς νὰ μπῶ εἰς τὴν ἔρευναν τῶν ἄρθρων τῆς συμβάσεως, νομίζω, ὅτι ἐντὸς τῶν ὁρίων, τῶν δεδομένων, τῶν ἀναγκαστικῶν, θὰ ἠδυνάμην νὰ εἴπω, δεδομένων διὰ τὴν ἐπεξεργασίαν τῆς συμβάσεως ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ἔκαμνε ὅτι ἦτο δυνατὸν διὰ νὰ εἶναι καλὴ ἡ σύμβασις διὰ μίαν τοιαύτην ἐπιχείρησιν μὲ ἰδιώτην ἀνάδοχον. Τὸ καίριον ὅμως σημεῖον, τὸ ὁποῖον κατ’ ἐμὲ κρίνει καὶ τὴν ἀξίαν τῆς συμβάσεως, ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας, εἶναι τὸ κόστος τοῦ προϊόντος, ἡ τιμὴ εἰς τὴν ὁποίαν θὰ προσφέρεται τὸ εἶδος αὐτό, εἴτε εἰς τοὺς ὑποχρεωτικοὺς ἀγοραστάς, οἱ ὁποῖοι θὰ εἶναι ὡρισμέναι μεγάλαι ἐπιχειρήσεις, εἴτε γενικώτερον εἰς τὴν ἀγοράν. Εἶναι τὸ βασικὸν ἄρθρον περὶ τῆς τιμῆς τοῦ προϊόντος. Εἰς τὸ ἄρθρον αὐτὸ ἡ Ἐπιτροπὴ πράγματι εὑρέθη πρὸ δυσχερειῶν καὶ τεχνικῶν καὶ νομικῶν. Βεβαίως ὑπεχρεοῦτο ἡ Ἐπιτροπὴ νὰ προβλέψῃ τὴν ἀρχὴν τῆς διατιμήσεως, ἀλλὰ δὲν ἠμποροῦσε νὰ ἀφήσῃ καὶ ἀκατεύθυντον τὸ κρατικὸν ἐκεῖνο ὄργανον εἰς τὸ ὁποῖον θὰ ἐνεπιστεύετο ἑκάστοτε τὴν διατίμησιν. Ὑπῆρξεν εὐτυχὴς ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ εὑροῦσα τὴν λύσιν ἡ ὁποία περιέχεται εἰς τὴν σύμβασιν; Νομίζω, κύριοι συνάδελφοι—δὲν εἶμαι ὁ ἁρμοδιώτερος εἰς τὸ θέμα αὐτό, ἀλλὰ ἀπὸ ὅσα ἤκουσα ἀπὸ ἁρμοδιώτερα ἀπὸ ἐμὲ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς—νομίζω, ὅτι ὑπῆρξεν εὐτυχὴς ἡ Ἐπιτροπή, διότι ἀπέβλεψεν εἰς τὸ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν πλέον εὐθηνὴν τιμὴν τοῦ προϊόντος καὶ νὰ κατορθώσῃ νὰ αὐξήσῃ τὴν παραγωγὴν κάμνοντας τὴν ἐπιχείρησιν νὰ ἐντείνῃ τὰς προσπαθείας της τεχνικὰς καὶ οἰκονομικάς, ὥστε, ἀποφεύγοντας περιττὰ ἔξοδα, νὰ συμμορφωθῇ πρὸς τὸ κατώτατον δυνατὸν ὅριον κόστους ποὺ θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα μία ἀξία ἐμπιστοσύνης Ἐπιτροπὴ νὰ τῆς ἐπιβάλλῃ. Πᾶσα ἄλλη πολιτικὴ πιθανὸν νὰ ἔχῃ ἄλλα πλεονεκτήματα, ἀλλὰ δὲν θὰ τείνῃ εἰς τὸν περαιτέρω ὑποβιβασμὸν τῆς τιμῆς, ὥστε νὰ παρέχεται εἰς τὰς μεγάλας καὶ εἰς τὰς μικρὰς βιομηχανίας καὶ εἰς τὰς βιοτεχνίας καὶ εἰς τοὺς συνεταιρισμοὺς καὶ εἰς τὸ σπίτι τοῦ ἀνθρώπου ποὺ καίει λιγνίτην, νὰ παρέχεται ὅσον τὸ δυνατὸν εὐθηνότερον τὸ προϊόν καὶ νὰ περιορίζωνται ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον τὰ κέρδη τῆς ἐπιχειρήσεως.

§293Γ. ΜΟΔΗΣ. (Ὑπουργὸς Παιδείας). Διὰ τὸ ζήτημα τῆς τιμῆς ὑπάρχουν ὡς βάσις δύο μελέται τοῦ Οἴκου Μπαουντάφερ καὶ τοῦ Καῖγκελ, ποὺ ὁρίζουν, ὅτι ἡ τιμὴ δὲν θὰ ὑπερβῇ τὰς 9 δραχμὰς κατὰ τόννον. Ἑπομένως ὁ ἀνάδοχος δὲν θὰ ἠμποροῦσε νὰ ἀπομακρυνθῇ ἀπὸ τὰς βάσεις αὐτάς.

§294Α. ΣΒΩΛΟΣ. Ὁ ἀνάδοχος εἶναι ἰδιώτης ἐπιχειρηματίας καὶ φυσικὸν εἶναι νὰ ἀποβλέπῃ εἰς τὸ δυνατὸν «μάξιμουμ» κέρδος, ἐὰν τὸν ἀφήσετε ἐλεύθερον. Ἀλλὰ καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ διατιμήσεως δὲν ἠμπορεῖ νὰ μείνῃ ἀκατεύθυντος. Δι’ αὐτὸ ἔθεσεν ἕναν ὅρον ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ τῆς διατιμήσεως, διότι δὲν πρέπει νὰ ἀφεθῇ ἀκατεύθυντος ἡ Ἐπιτροπή, ὄχι διότι ὑποπτευόμεθα τὴν ἀξιοπιστίαν τῶν μελῶν της, ἀλλὰ διότι ὑποπτευόμεθα τὴν ἱκανότητά της νὰ προσαρμόσῃ τὴν τιμὴν εἰς ἓν ὡρισμένον πνεῦμα, ἐπὶ ἀντικειμενικῶν κριτηρίων στηριζομένη. Ἰδοὺ διατί, κ. Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἡ τροπολογία τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία διενεμήθη καὶ καταργεῖ τὴν διάταξιν αὐτὴν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, εἶναι ἀπαράδεκτος καὶ ἐπηρεάζει τὴν κρίσιν μου ἐπὶ τῆς ὅλης συζητουμένης συμβάσεως καὶ ἐπὶ τῆς ἀποδοχῆς της κατ’ ἀρχήν. Διατί, ἠρώτησαν μερικοὶ συνάδελφοι, δὲν ἀντιπροσωπεύεται τὸ Κράτος εἰς τὴν ἐπιχείρησιν αὐτήν; Ὁμολογῶ, ὅτι δὲν μὲ συγκινεῖ πολὺ ἡ ἰδέα αὐτή. Δὲν γνωρίζω πολλὰ παραδείγματα τοιαύτης συμμετοχῆς τοῦ Δημοσίου εἰς κέρδη ἐπιχειρήσεων, ποὺ νὰ ἀπέδωσαν εἰς τὴν πρᾶξιν σοβαρὰ πράγματα. Μᾶλλον μένουν κεναὶ λέξεις αἱ τοιούτου εἴδους, διατάξεις καὶ περιορίζονται εἰς ἀμφισβητήσεις ἐπὶ τοῦ ποσοῦ. Ἀντὶ τούτου, νομίζω, ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλή, ἠμποροῦν εὐπροσώπως νὰ παρουσιασθοῦν ἐνώπιον τῆς κοινῆς γνώμης καὶ εἰς τὸ ἐρώτημα ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔλεγον, διατὶ δὲν συμμετέχει τὸ Κράτος εἰς τὰ κέρδη, νὰ δώσῃ τὴν ἀπάντησιν, ὅτι ἐπροτίμησε τὸ Κράτος νὰ μὴ συμμετάσχῃ εἰς τὰ κέρδη, ἀλλὰ νὰ δώσῃ, ὅσον ἔνεστι, εὐθηνότερον προϊόν εἰς τὴν κατανάλωσιν, συμπιέζουσα πρὸς τοῦτο τὰς φυσικὰς ὀρέξεις τῆς ἐπιχειρήσεως, ἐλαττώνουσα δηλαδὴ ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον, τὰ κέρδη τοῦ ἐπιχειρηματίου. Διὰ τοῦτο μὲ εὑρίσκει σύμφωνον καὶ μία παρατήρηρις τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Ε.Π.Ε.Κ., εἰς τὸ ἄρθρον 18, ποὺ ἀφορᾶ τὸ ποσοστὸν τοῦ μερίσματος, διὰ τὸ ὁποῖον εἶχε γίνει καὶ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν μία σχετικὴ συζήτησις. Ἐὰν ἄνθρωποι τῆς Τραπεζικῆς πείρας τοῦ κ. Τσουδεροῦ θεωροῦν τὸ μέρισμα αὐτό, ὑπὸ τὰς συνθήκας τῆς διεθνοῦς ἀγορᾶς, ὡς ὑπερβολικόν, ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι ἀντιτιθέμεθα κατ’ ἀρχὴν εἰς τὰ ἰδιωτικὰ μερίσματα, εἶναι φυσικὸν νὰ τὸ θεωροῦμεν ἀκόμη μὴ ὑπερβολικώτερον. Θὰ προσθέσω ἀκόμη, ὅτι ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἐδέχθη μὲ εὐχαρίστησιν καὶ δὴ ὡς ἀπαραίτητον τὴν ἰδέαν τῆς ἐξαγορᾶς τοῦ προνομίου ἐντὸς ὡρισμένου χρόνου καὶ ἀφέθη νὰ διατυπωθῇ ἡ σχετικὴ διάταξις καὶ νομίζω, ὅτι ὀφείλει νὰ ἐπανέλθῃ ἡ Βουλὴ ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Ἄλλως, ἐγὼ τοὐλάχιστον, θὰ καταψηφίσω τὴν σύμβασιν. Διότι σύμβασις τοιούτου εἴδους δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι ἄθικτος ἀπὸ τὸ Κράτος, δὲν ἠμπορεῖ νὰ νοηθῇ χωρὶς δικαίωμα ἐξαγορᾶς. Ζητῶ, δι’ αὐτό, ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ν’ ἀποσύρῃ τὰς τροπολογίας της. Νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὸν ἀνάδοχον τὴν περὶ τιμῆς τοῦ προϊόντος διατύπωσιν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Νὰ ἐπιβάλῃ καὶ τὸ δικαίωμα τῆς ἐξαγορᾶς. Ἄλλως οὐδὲ ἡ ἀρχὴ τῆς συμβάσεως εἶναι παραδεκτή. Βέβαια, κύριοι συνάδελφοι, καὶ ἂν ἀκόμη δὲν διασφαλισθῇ ὡς συμπεφωνημένη ρήτρα τὸ δικαίωμα τῆς ἐξαγορᾶς μεθ’ ὡρισμένου χρόνου καὶ ἐὰν ἀκόμη εὑρεθῇ εἰς τὸ μέλλον ὅτι ἐσφάλαμεν εἰς βάρος τοῦ δημοσίου καὶ τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας ὅτι δηλαδὴ κακῶς ὑπέστημεν τὸν ἐκβιασμὸν τῶν πραγμάτων καὶ παραχωρήσαμεν εἰς τὸν ἀνάδοχον περισσότερα τοῦ εὐλόγου καὶ δικαίου δικαιώματα, ὑπάρχει μία δύναμις ποὺ εἰς πᾶσαν στιγμὴν θὰ εὕρῃ τὸν τρόπον νὰ ἐπαναφέρῃ τὰ πράγματα εἰς τὴν οἰκονομικὴν καὶ νομικὴν ἰσορροπίαν. Εἶναι ἡ δύναμις τοῦ Νομοθετήματος, εἶναι ἡ δύναμις τοῦ Κοινοβουλίου, εἶναι ἡ δύναμις τῆς Δημοκρατίας. Δι’ αὐτό, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πρωτίστως ἐνδιαφέρει εἶναι, νὰ ἐπιτύχῃ τὸ ἔργον, νὰ ἠμπορέσῃ νὰ ἀποδώσῃ καὶ νὰ εἶναι εὐθηνὴ ἡ τιμὴ καὶ ἐλάχιστον τὸ κέρδος τοῦ ἰδιώτου. Διὰ τοὺς αὐτοὺς λόγους δέχομαι καὶ τὴν πρότασιν ἄλλων συναδέλφων, ἡ ὁποία καίτοι εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν συνεζητήθη, ἡ ἐξαγωγὴ συναλλάγματος διὰ μερίσματα, κεφάλαια κ.λ.π., νὰ ἀρχίσῃ μετὰ 2–3 χρόνια τῆς ἀπὸ συμπληρώσεως τῶν ἔργων. Δέχομαι νὰ μὴν ἀδικήσωμε τὸν ἀνάδοχον, ἀλλὰ πάντως ὀφείλομεν νὰ κάμωμεν τὸ πᾶν διὰ νὰ γίνῃ τὸ ἔργον ἔστω καὶ ἐὰν ἔχῃ ἀτελείας, ἐφ’ ὅσον αὐτὸ δὲν θὰ ἔθιγε τὰ συμφέροντα τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας. Καὶ πέραν τῆς συμβάσεως καὶ πέραν τῶν διαιτησιῶν, αἱ ὁποῖαι ἔχουν διατυπωθῆ κατὰ τρόπον ὥστε νὰ προστατεύσουν τὸ Κράτος, πέραν τοῦ ἐλεγκτοῦ, πέραν τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ, θὰ ὑπάρχῃ πάντοτε ἐν περιπτώσει καταχρήσεως εἰς βάρος τοῦ λαοῦ μία δύναμις, τὴν ὁποίαν πολλὲς φορὲς αἱ Κυβερνήσεις δὲν ἠθέλησαν ἢ δὲν θέλουν νὰ χρησιμοποιήσουν ἐναντίον κακῶν ἀναδόχων, ἀλλὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἐκπροσωπήσῃ ἡ Βουλὴ καὶ θὰ ἐπιβάλῃ ὁ λαός, ἐὰν τελικῶς ἡ σύμβασις ψηφισθῇ ἄνευ τῶν ὅρων τοὺς ὁποίους ἡμεῖς ζητοῦμεν. Πιστεύοντες εἰς ἕνα καλύτερον μέλλον τῆς Ἑλληνικῆς Δημοκρατίας, πιστεύομεν, ὅτι θὰ ὑπάρξῃ ἡ δύναμις, αὐτὴ ἡ ὁποία θὰ ἀνατρέψῃ αὔριον τὸν κακὸν ἀνάδοχον καὶ θὰ ἐξασφαλίσῃ τὰς ἀνάγκας τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας. (Χειροκροτήματα).

§295ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Σακελλαρίου ἔχει τὸν λόγον.

§296Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Εἶναι λυπηρόν, κύριοι, συνάδελφοι, ὅτι συζητουμένου τοῦ σοβαρωτέρου νόμου ὁ ὁποῖος πρόκειται νὰ ἀποφασίσῃ τὸ μέλλον τῆς ἑλληνικῆς φυλῆς καὶ τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας, ἐπιζητεῖται ὅπως ἐπιψηφισθῇ τοῦτο διὰ τῆς ἐξαντλήσεως ὄχι τῶν ἐπιχειρημάτων, ἀλλὰ τῆς φυσικῆς ἐξαντλήσεως, ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἔχουν ὑπομονὴν νὰ παρακολουθήσουν μέχρι τέλους τὴν συζήτησιν, ἐπιζητεῖται λέγω, κατὰ τοιοῦτον τρόπον νὰ ἐπιψηφισθῇ ὁ σοβαρὸς οὗτος νόμος. Πάντως, τὸ ζήτημα ἀνεπτύχθη ἀπὸ τοὺς ἄλλους συναδέλφους καὶ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἀναφέρω δι’ ὀλίγον μερικὰς παρατηρήσεις ἐπὶ κεφαλαιώδους ζητήματος, ὅπως τὸ προκείμενον. Καί, πρῶτον, ἀνεφέρθη, ἴσως ὄχι ὅσον ἔπρεπε ἐντατικῶς, ὅτι ἡ παροῦσα σύμβασις θέτει εἰς ἀξιοποίησιν τὸν ἀμύθητον πλοῦτον τῆς περιοχῆς Πτολεμαΐδος. Ἀνεφέρθη ἐπίσης, ὅτι ἡ τιμὴ τῆς ἐξορύξεως δέον νὰ κανονισθῇ εἰς τὰ ὕψη τῆς διεθνοῦς τιμῆς, διὰ νὰ μὴν ἐπιπέσῃ τυχὸν κόστος μεγαλύτερον τῆς παραγωγῆς τῶν καυσίμων ἐπὶ τῆς ὅλης παραγωγῆς τῆς βιομηχανίας, τὸ ὁποῖον κόστος ἤδη εἶναι ἀρκετὰ ἐπηυξημένον ἀπὸ τοὺς ἄλλους λόγους οἱ ὁποῖοι εἶναι εἰς ὅλους γνωστοί. Θὰ μοῦ ἐπετρέψητε νὰ σᾶς ἀναφέρω ἀπὸ τὴν μελέτην τοῦ Ντόφριν, ἡ ὁποία ἦτο λίαν ἐπισταμένη εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῶν δαπανῶν τῆς ἐξορύξεως, ὅτι ὁ οἶκος Powel Dufryn ὑπολογίζει ταύτην πρὸς 8.500 δρχ. τὸν τόννον. Ἐὰν συγκρίνωμεν τὴν ἄνω τιμὴν τοῦ τόννου, τιμὴν τόννου λιγνίτου πρὸς τιμὴν τόννου ἄνθρακος 7.000 calorie, θὰ ἴδωμεν ὅτι τιμὴ ἐξορύξεως γαιάνθρακος παραδοτέου εἰς τὸ μεταλλεῖον εἰς βαγόνιον τοῦ μεταλλείου, οἱουδήποτε εἴδους γαιάνθρακος 7.000 calorie εἶναι κατὰ τόννον δολλάρια 2,63 ἢ δραχμαὶ 39,500, ἐνῷ, ὁ ἑλληνικὸς λιγνίτης τῆς Πτολεμαΐδος ἀναγόμενος εἰς τὴν αὐτὴν ποσότητα, στοιχίζει 8½ χιλ. δρ. κατὰ τόννον. Συνεπῶς θὰ ἔλεγε κανεὶς ὅτι ἡ χαμηλὴ τιμὴ τοῦ λιγνίτου Πτολεμαΐδος θὰ ἔπρεπε νὰ τύχῃ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν μιᾶς αὐστηρᾶς ἐξασφαλίσεως, ὥστε νὰ μὴ γίνῃ πεδίον ἐκμεταλλεύσεως καὶ κερδοσκοπίας ἀπὸ τὸν ἀνάδοχον. Κατὰ τὴν μελέτην τοῦ οἴκου αὐτοῦ, ἄν παρατείνωμεν ἀκόμη, ὄχι ἐπὶ τοῦ μεταλλείου, ἀλλὰ τὶ θὰ στοιχίσῃ εἰς τὴν βιομηχανίαν εἰς τὰς τρεῖς μεγαλειτέρας πόλεις τῆς Ἑλλάδος δηλ. τὴν Θεσσαλονίκην, τὸν Βόλον καὶ τὸν Πειραιᾶ. Τί θὰ στοιχίσῃ ὁ λιγνίτης εἰς μορφὴν μπριγκέτας καὶ τὶ κοστίζει ὁ γαιάνθραξ ὁ εὐρωπαϊκός, θὰ ἔχωμεν τὴν ἑξῆς ἀναλογίαν, ὅτι εἰς τὴν Θεσ)νίκην ἂν ὑπολογίσωμεν τὰ ἔξοδα μεταφορᾶς ἀπὸ τὴν Πτολεμαΐδα μέχρι Θεσ)νίκης καὶ τὰ ἔξοδα μπρικετοποιήσεως, ἀπὸ 8½ χιλ. δρχ. ἐξορύξεως εἰς 52½ χιλ. δρχ. μπρικετοποιημένου λιγνίτου κατὰ τόννον εἰς τὸν σιδηροδρομικὸν σταθμὸν Πτολεμαΐδος, θὰ ἴδωμεν, ὅτι εἰς Θεσσαλονίκην κοστίζει 83.000 δρχ. κατὰ τόννον ὁ μπρικετοποιημένος λιγνίτης, τὴν τιμὴν δὲ ταύτην, ἂν ἀναγάγωμεν εἰς γαιάνθρακα 7.000 calorie, θὰ εὕρωμεν, ὅτι ἀνέρχεται εἰς 151 χιλ. δρχ. κατὰ τόννον, καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ γαιάνθραξ μὲ ναύλους φόρους κλπ. κοστίζει 300–400 χιλ. δρχ. κατὰ τόννον. Ὁ ἴδιος λογαριασμὸς μᾶς ἀναβιβάζει τὴν τιμὴν τοῦ λιγνίτου κατὰ τόννον, εἰς μὲν τὸν Βόλον 104 χιλ. δρχ. καὶ εἰς τὰς Ἀθήνας 188 χιλ. δρχ. κατὰ τόννον, ὅταν δὲ τὴν ἀναγάγωμεν εἰς ποιότητα γαιάνθρακος 7000 χιλ. calorie, ὁ μπρικετοποιημένος λιγνίτης Πτολεμαΐδος θὰ στοιχίζῃ, εἰς μὲν τὸν Βόλον 188 χιλ. δρχ. εἰς δὲ τὸν Πειραιᾶ 237 χιλ. δρχ. κατὰ τόννον. Ἐὰν ὑπολογίσωμεν, ὅτι εἰς τὸν Πειραιᾶ, γενικῶς εἰς τὴν ἀγορὰν περιοχῆς Ἀθηνῶν, στοιχίζει ὁ τόννος τοῦ ξένου γαιάνθρακος 300–400 χιλ. δρ., διερωτῶμαι, διατὶ ἡ ἄρνησις τοῦ ἀναδόχου νὰ μὴ περιορίζηται εἰς τὰ φυσικὰ κέρδη, τὰ ὁποῖα θὰ ἔχῃ, λόγῳ τῆς ἐξαιρετικὰ φθηνῆς τιμῆς τῆς ἐξορύξεως καὶ τῆς ἐξαιρετικὰ φθηνῆς τιμῆς, τὴν ὁποίαν θὰ ἔχῃ μὲ τὴν μπρικετοποίησιν, διατὶ δὲν δέχεται τὸ ἐλάχιστον ὅριον τιμῆς, δεδομένου, ὅτι παρηκολούθησα ὡς ἀκροατὴς τὰς συζητήσεις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ὅπου ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μετὰ ἐξαιρετικῆς ἀλληλεγγύης πρὸς τὰ ἄλλα μέλη, ἐπεζήτησε νὰ ἐπιτύχῃ τοὺς καλλιτέρους ὅρους διὰ τὴν ὑπὸ κρίσιν σύμβασιν, διατὶ δὲν ἐγένετο ἀποδεκτὴ ἡ πρότασις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἀπὸ τὸν ἀνάδοχον, περὶ τοῦ καθορισμοῦ τοῦ μεγίστου ὁρίου τιμῆς μὲ τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ πωλῆται ὁ μπρικετοποιημένος λιγνίτης εἰς τὴν ἀγοράν, διατὶ δὲν ἐδέχθη τὴν λογικωτάτην καὶ δικαιοτάτην παρατήρησιν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, μετὰ τὴν ἀποδοχήν, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔκαμε τῆς προτάσεως ταύτης; Εὗρον λογικώτατον τὸν καθορισμὸν μεγίστου ὁρίου τιμῆς ἐξορυσσομένου λιγνίτου, διότι ἐπαναλαμβάνω, ἐκ τῶν συζητήσεων τὰς ὁποίας παρηκολούθησα, διεπίστωσα καὶ ἐγώ, ὅτι, τόσον τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς, ὅσον καὶ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐν ἀγαθῇ συμπνοίᾳ, ἐπεζήτουν νὰ εὕρουν τοὺς πλέον συμφέροντας ὅρους διὰ τὴν διατύπωσιν τῆς συμβάσεως. Αὐτὴ εἶναι ἡ πρώτη μου παρατήρησις, τὴν ὁποίαν ἔκαμα, στηριζομένη ἐπὶ τῆς μελέτης Dufryn, ὅτι αὐτὸ τὸ ὁποῖον ζητεῖ ἡ Ἐπιτροπή, τὸ ὅριον τῆς τιμῆς, τὸ πλαφόν, δὲν εἶναι τόσον δυσμενές. Ἀντιθέτως δέ, εἶναι λίαν εὐνοϊκὸν διὰ τὸν ἀνάδοχον, καὶ ὅτι ὁ ἀνάδοχος, ἂν δὲν δέχεται τὸν ὅρον τοῦτον εἶναι, διότι ἀσφαλῶς θέλει τὴν ἐπιχείρησιν αὐτὴν ὡς ἐπιχείρησιν κερδοσκοπικήν, ἡ ὁποία ἐκφεύγει τελείως τοῦ σκοποῦ, διὰ τὸν ὁποῖον ἀγωνιζόμεθα νὰ συντάξωμεν τὴν σύμβασιν ταύτην. Ἕτερον στοιχεῖον τὸ ὁποῖον μὲ κάμνει νὰ βλέπω ὑπόπτως τὴν σύμβασιν ταύτην, εἶναι τοῦτο: Ἐλέχθη κατὰ κόρον ὅτι ἀρχίζει ἡ ἀξιοποίησις τοῦ ἀμυθήτου πλούτου τοῦ κοιτάσματος τῆς Πτολεμαΐδος καὶ βλέπω ὅτι ὑπεχρεώθη ἡ ἑταιρεία εἰς 2.000.000 τόννους ἐτησίαν ἐξόρυξιν. «Ὑπεχρεώθη», ὅταν λέγω, ἐννοῶ τοὺς 2.000.000 τόννους, διότι ἐὰν ἐπιτύχῃ τὸ πάρα πάνω, τοῦτο ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν καλήν της θέλησιν. Διὰ νὰ ἀξιοποιηθῇ πλήρως ἡ περιοχὴ τῆς Πτολεμαΐδος, εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ βιομηχανικὸν κέντρον καὶ τὸ βιομηχανικὸν αὐτὸ κέντρον, δὲν ἐξυπακούεται, ἂν δὲν ἔχῃ πέντε βασικὰς βιομηχανίας περὶ αὐτόν. Πρῶτον θερμικὸν ἐργοστάσιον ἠλεκτρισμοῦ. Δεύτερον ἐργοστάσιον μπρικετοποιήσεως τοῦ λιγνίτου. Τρίτον, τὸ ἐργοστάσιον τοῦ ἀζώτου. Τέταρτον, τὸ ἐργοστάσιον τῶν συνθετικῶν πετρελαιοειδῶν καί, πέμπτον, ἐργοστάσιον ἀλουμίνας, τὸ ἐργοστάσιον τῆς ἐκμεταλλεύσεως τοῦ βωξίτου. Ἀπὸ μελέτην, ἐπίσης σοβαράν, ἔχω ὑπ’ ὄψει μου, ὅτι διὰ νὰ γίνουν ὅλα αὐτὰ χρειάζονται αἱ ἑξῆς ποσότητες ἐξορύξεως κατ’ ἔτος, ἄνευ συνυπολογισμοῦ τῆς μπρικέτας ποὺ θὰ πάρῃ ἀναγκαστικῶς ἡ μεγάλη βιομηχανία τοῦ τόπου, ὅπως π.χ. τῶν τσιμέντων τὴν ὁποίαν ἔχομεν ἐν Ἑλλάδι, δεύτερον τὸ θερμικὸν ἐργοστάσιον τοῦ Ἁγίου Γεωργίου Πειραιῶς τῆς Η.Ε.Α.Π. ποὺ θὰ πρέπει νὰ καταναλίσκῃ 700.000 τόννους κατ’ ἔτος, χωρὶς λέγω νὰ λογαριάσωμεν αὐτὰ μόνον μὲ τὰς νέας βιομηχανίας αἱ ὁποῖαι ἐπὶ τόπου θὰ πρέπει νὰ γίνουν ἂν θέλωμεν σοβαρῶς νὰ ὑποστηρίξωμεν ὅτι ἀξιοποιοῦμεν τὴν περιοχὴν τῆς Πτολεμαΐδος, θὰ ἀπορροφηθῶσι τὰ ἑξῆς ποσά: Τὸ ἐργοστάσιον ἀζώτου χρειάζεται 288.000 τόννους ἐτησίως, ἐὰν δὲν θέλῃ τὸ ἐργοστάσιον ἀζώτου νὰ ἔχῃ ἰδικήν του παραγωγὴν ἐνεργείας, διότι δὲν θὰ ἔχῃ εἴτε τὴν ἐφεδρικὴν δύναμιν τοῦ ἠλεκτρικοῦ ἐργοστασίου τοῦ ἀναδόχου εἴτε διότι μὲ ἰδικήν του ἠλεκτροπαραγωγὴν θὰ στοιχίζῃ ἡ ἐνέργεια ὀλιγώτερον, θὰ ἔχωμεν ἀπορρόφησιν 576.000 τόννους ἐτησίως, οἱ ὁποῖοι θὰ χρειασθοῦν διὰ τὸ ἐργοστάσιον ἀζώτου, ἀπὸ τὰ 2.000.000 τόννους ποὺ θὰ εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ἐξορύσσῃ ἐτησίως ὁ ἀνάδοχος. Διὰ τὸ ἐργοστάσιον τῆς ἀλουμίνας εἶναι δύο ἀπόψεις, ἢ ὁ βωξίτης πρέπει νὰ μεταφερθῇ ἀπὸ τὴν περιοχὴν τοῦ Παρνασσοῦ πρὸς τὴν Πτολεμαΐδα καὶ ἐκεῖ νὰ ἀξιοποιηθῇ, εἴτε ἀπὸ ἐκεῖ, νὰ μεταφερθῇ λιγνίτης πρὸς τὴν περιοχὴν τοῦ Παρνασσοῦ ὅπου θὰ πρέπει νὰ γίνῃ ἡ ἐκκαμίνευσις. Ὅταν, λέγω, θέλωμεν νὰ ἐξυπηρετήσωμεν αὐτὴν τὴν περιοχήν, δηλ. τὴν περιοχὴν Πτολεμαΐδος καὶ μεταφέρομεν τὸν βωξίτην Παρνασσοῦ πρὸς τὴν Πτολεμαΐδα, δυνάμεθα νὰ χρησιμοποιήσωμεν πλέον ὄχι πρώτης τάξεως καύσιμον ὕλην διὰ τὴν ἐκκαμίνευσιν, ἀλλὰ τὰ ἀπορρίμματα, ὁπότε θὰ χρειασθῶμεν ἐτησίως 280.000 τόννους περίπου λιγνίτου. Ἐὰν δὲ ὑποχρεωθῶμεν νὰ μεταφέρωμεν τὸ κέντρον ἐκμεταλλεύσεως τοῦ βωξίτου εἰς τὴν περιοχὴν Παρνασσοῦ, τότε θὰ πρέπῃ νὰ χρησιμοποιήσωμεν λιγνιτοπλίνθους, δηλ. μπρικέτας καὶ ταύτας νὰ μεταφέρωμεν ἀπὸ τὴν Πτολεμαΐδα πρὸς τὸν Παρνασσὸν ἢ πρὸς τὸ κέντρον τῆς βιομηχανίσεως τῆς ἀλουμίνας, ὁπότε θὰ χρειασθῶμεν 112.000 τόννους λιγνιτοπλίνθων, ἀνταποκρινόμενοι εἰς τοὺς ἄνω 280 χιλ. τόν. λιγνίτου, διότι τὸ ποσόν, ὡς γνωστόν, τὸ ὁποῖον χρησιμοποιεῖται διὰ πλινθοποίησιν, εἶναι περίπου διπλάσιον τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον γενικῶς διαθέτομεν διὰ τὴν εἰς ἴσον βάρος μετατροπὴν τοῦ κοινοῦ λιγνίτου εἰς πλινθοποιημένον. Ἐὰν ἱδρύσωμεν καὶ τὸ ἐργοστάσιον συνθετικῶν πετρελαιοειδῶν καὶ ἔχομεν ἐτησίαν παραγωγὴν 200.000 τόννων συνθετικῆς βενζίνης καὶ ἀναλόγου πετρελαίου ντῆζελ, τότε θὰ χρειασθῶμεν ἄλλα 5 ἑκατ. τόννους ἐτησίως λιγνίτου. Ἐὰν δὲ περιορίσωμεν εἰς τὸ ἥμισυ τὴν δυναμικότητα τῆς μονάδος κατασκευῆς τῶν ὑγρῶν καυσίμων, θὰ χρειασθῇ νὰ ἔχωμεν 2½ ἑκατ. τόννους ἐξορύξιμον λιγνίτην, διὰ νὰ τὸν μεταποιήσωμεν εἰς ὑγρὰ καύσιμα. Συνεπῶς μὲ τὴν σημερινὴν εἰς τὸ ἐλάχιστον προοπτικὴν χρησιμοποιήσεως τοῦ λιγνίτου δηλαδὴ χρησιμοποιήσεως αὐτοῦ ἐπὶ τόπου, χωρὶς πιθανότητα διαθέσεως λιγνιτοπλίνθων διὰ μεγάλας βιομηχανίας τσιμέντων, ΗΕΑΠ κ.τ.λ., ἐὰν θέλωμεν νὰ κάμωμεν ἀρχὴν πραγματικὰ ἀξιοποιήσεως τῆς Πτολεμαΐδος καὶ ὄχι νὰ παίζωμεν μὲ τὰ λόγια, ὅτι ἀρχίζομεν μίαν μεγάλην ἐκβιομηχάνισιν, ἀλλὰ μὲ περιεχόμενον μηδὲν εἰς ὅλην αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν, τότε θὰ χρειασθῶμεν ἐν συνόλῳ τοὐλάχιστον 7½ ἑκατομμύρια τόννους ἐτησίαν ἐξόρυξιν λιγνίτου διὰ τὴν πραγματικὴν ἐκμετάλλευσιν τοῦ ὑπογείου λιγνιτικοῦ πλούτου τῆς Πτολεμαΐδος. Ὅσον ἀφορᾷ ἤδη τὸ κόστος διὰ τὰς ἐγκαταστάσεις τῶν βιομηχανιῶν αὐτῶν, θὰ ἔχωμεν διὰ μὲν τὰς ἐγκαταστάσεις ἐξορύξεως 3.850.000 δολλάρια, σύμφωνα μὲ τὴν μελέτην Ντόφριν, διὰ τὰς τῆς πλινθοποιήσεως 7 ἑκατ. δολλάρια καὶ διὰ τὴν παραγωγὴν ἐνεργείας ἄλλα 3.800.000 δολλάρια, δηλαδὴ 15 περίπου ἑκατομμύρια δολλάρια διὰ τὴν πλινθοποίησιν, ἐξόρυξιν καὶ παραγωγὴν ἐνεργείας ἐπὶ τόπου. Διὰ τὴν ἐγκατάστασιν ἐργοστασίου ἀζώτου 15–17 ἑκατ. δολλάρια. Διὰ τὴν ἐγκατάστασιν ἀλουμίνας ἐτησίας παραγωγῆς 80.000 τόννων ἀλουμίνας ἐκ βωξίτου, 12–15 ἑκατ. δολλάρια καὶ διὰ τὸ ἐργοστάσιον τῶν συνθετικῶν πετρελαίων θὰ πᾶμε εἰς τὰ 35–40 ἑκατ. δολλάρια. Ἀντιλαμβάνεσθε, λοιπόν, ὅτι τὸ πρόβλημα δὲν εἶναι πῶς θὰ ἐπιτύχωμεν τὰ 2 ἑκατ. τόννους ἐξόρυξιν τὸν χρόνον, ἀλλὰ ἂν ἔχωμεν τὰς δυνατότητας νὰ ἀξιοποιήσωμεν πραγματικῶς τὰ πλούσια κοιτάσματα τῶν λιγνιτῶν τῆς Πτολεμαΐδος. Ἄλλως, ρίπτομεν στάχτην στὰ μάτια τοῦ κόσμου καὶ τοὺς λέγομεν, ὅτι ἀξιοποιοῦμεν τὴν περιοχὴν τῆς Πτολεμαΐδος, ἐνῷ δὲν κάμνομεν παρὰ μονάχα κάτι τι ποὺ δὲν εἶναι ἀξιοποίησις. Διότι, καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει, ἐπιβάλωμεν περιορισμοὺς εἰς τὴν ὅλην βιομηχανίαν μας νὰ χρησιμοποιήσῃ τὸν μπρικετοποιημένον λιγνίτην, δὲν θὰ ἔχωμεν τὴν δυνατότητα νὰ παράγωμεν ἐκεῖνο τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον θὰ ἀπαιτῇ ἡ κατανάλωσις νὰ παράγωμεν, λόγῳ τῆς ἀδυναμίας τῆς ἐπιχειρήσεως. Αὐτὸ εἶναι τὸ πρόβλημα καὶ λυποῦμαι διότι δὲν εἶναι παρόντες ὅλοι οἱ συνάδελφοι, ὥστε νὰ εἴπουν τὰς τυχὸν ἀντιθέτους ἀπόψεις των ἐπὶ ἑνὸς τόσον σοβαροῦ θέματος. Ἔχομεν ὅλοι, κύριοι, εὐθύνας ἀπέναντι τοῦ μέλλοντος αὐτοῦ τοῦ τόπου. Βεβαίως καὶ ἡ ὥρα εἶναι ἀκατάλληλος καὶ ὅλοι εἴμεθα κουρασμένοι, ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ ζήτημα νὰ ἀναπτυχθῇ ἐν πλάτει. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, τοῦτο θέλω νὰ εἴπω, ὅτι ἕκαστος ἐξ ἡμῶν ἔχει εὐθύνας διὰ τὴν ὑπογραφὴν αὐτῆς τῆς συμβάσεως. Δὲν πρέπει νὰ εὑρεθῶμεν καὶ ἡμεῖς ἴσως μετὰ ἓν ἢ δύο ἔτη πρὸ τοῦ θεάματος ποὺ ἀντικρύσαμεν πρὸ ὀλίγου, ὅταν ἀνεζητοῦμεν ποῖος εὐθύνεται διὰ τὰς παρατάσεις τῆς συμβάσεως Φίλη, ὅλοι δέ, τραβοῦσαν τὴν οὐρά τους καὶ τελικῶς δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ μάθωμεν ποῖος εἶναι ὁ ὑπεύθυνος ποὺ μᾶς ἔφερεν εἰς αὐτὴν τὴν δύσκολον θέσιν. Ἕνας τυχάρπαστος ἦλθεν ἐδῶ, δὲν ἠξεύρω ποῦ στηριζόμενος καὶ ἐπῆρε μίαν σύμβασιν, ἡ ὁποία ἠκυρώθη τέσσαρας μῆνας μετὰ τὴν ὑπογραφήν της. Ἐν τούτοις, ξανάζησε τὸ 1946 καὶ ὅμως δὲν γνωρίζομεν ποῖος εὐθύνεται διὰ τὴν ἀναβίωσιν τῆς ἀποθανούσης συμβάσεως. Θέλω, λοιπόν, νὰ προφυλάξω ὅλους τοὺς συναδέλφους, μὴ τυχὸν εὑρεθῶμεν καὶ ἡμεῖς πρὸ αὐτῆς τῆς περιπτώσεως, νὰ μᾶς ἀναζητηθοῦν δηλαδή, εὐθῦναι εἰς τὸ μέλλον, διότι ἐψηφίσαμεν μίαν σύμβασιν ἄνευ περιεχομένου, ἄνευ οὐσιαστικοῦ περιεχομένου, ἄνευ δυνατοτήτων ἀξιοποιήσεως τοῦ πελωρίου αὐτοῦ ἐθνικοῦ πλούτου. Καί, ἐπὶ τέλους, ἡ Ἑλλὰς ἔζησε, κύριοι, 120 χρόνια ἄνευ τῆς συμβάσεως τῆς Πτολεμαΐδος. Ἠμποροῦσε νὰ ζήσῃ ἔτσι ἀκόμη 2 ἢ 3 καὶ 4 ἢ 5 χρόνια. Διότι ἡ Πτολεμαΐς, θὰ ἀξιοποιηθῇ ἐὰν θέλωμεν ὁ τόπος μας νὰ ζήσῃ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ ζήσῃ μονάχα μὲ τὴν γεωργίαν. Θὰ τραβήξῃ ὁπωσδήποτε ὁ τόπος μας πρὸς τὴν ἐκβιομηχάνισιν, εἶναι δὲ ἀδύνατον νὰ γίνῃ ἡ ἐκβιομηχάνισις ἄνευ ἀξιοποιήσεως τοῦ ἀμυθήτου αὐτοῦ πλούτου, τὴν ὁποίαν δὲν μᾶς τὴν ἐξασφαλίζει ἡ σύμβασις. Δὲν μᾶς τὴν ἐξασφαλίζει καὶ διότι τὰ κεφάλαια ποὺ διατίθενται δὲν εἶναι ἐπαρκῆ, ἀλλὰ καὶ διότι, ἐὰν ἐκτελεσθοῦν τὰ ὑπεσχημένα, δὲν θὰ ἀνταποκρίνεται ἡ παραγωγὴ πρὸς τὴν ζήτησιν, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἔχῃ ὁ ἐγχώριος λιγνίτης, οὔτε μᾶς ἐλαττώνει ἀπὸ τὰς δαπάνας, τὰς ὁποίας θὰ ἔχωμεν κατ’ ἔτος διὰ τὴν εἰσαγωγὴν τῶν καυσίμων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῶ, ὅτι μὲ 2 ἑκατ. τόννους, οἱ ὁποῖοι εἶναι ζήτημα ἂν ἀντισταθμίζουν 250.000 τόννους πετρελαιοειδῶν, λύεται ἢ γίνεται ἀρχὴ λύσεως τοῦ προβλήματος. Συνιστῶ εἰς τοὺς κ. συναδέλφους νὰ προσέξουν σοβαρῶς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην, διότι πιθανόν, ἐπαναλαμβάνω, μίαν ἡμέραν νὰ μᾶς ζητηθοῦν εὐθῦναι. Δὲν εἶναι ἡ σοβαρότης τῶν ἀναδόχων ἐκείνη, ἡ ὁποία δύναται νὰ μᾶς ἐμπνεύσῃ ἐμπιστοσύνην, ὅτι ἐντίμως θὰ ἀναληφθῇ ἡ ἐκτέλεσις ἑνὸς ἔργου, τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει ὁλόκληρον τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν τοῦ τόπου. Ὁ ἕνας ἐκ τῶν δύο, διὰ νὰ μεταχειρισθῶ τὴν ἔκφρασιν ποὺ ἤκουσα ἀπόψε, εἶναι ἕνας ἀεριτζῆς, ὁ ὁποῖος ἐπῆρε μίαν σύμβασιν ἐπὶ ἓν ἢ δύο ἔτη καὶ τὴν περιέφερε δεξιὰ καὶ ἀριστερὰ διὰ νὰ τὴν ἀξιοποιήσῃ ἐπὶ ἀτομικῷ του κέρδει. Ἀλλὰ καὶ ὁ ἄλλος, ὁ χρηματοδοτῶν, ἦτο ἐκεῖνος πού, ὅταν ὅλος ὁ τόπος μας ἐπεινοῦσε καὶ ἐστέναζεν ὑπὸ τὸν κατακτητήν, αὐτὸς ἐπλούτιζε καὶ μετέφερε τὰ χρήματά του εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Καὶ τὸν ρόλον ποὺ ἔπαιξε μέχρι τοῦ 1945 μὲ τὸν κατακτητήν, τὸν παίζει τώρα μὲ τοὺς φίλους μας.

§297ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖος εἶναι αὐτός;

§298Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Ὁ Γκέρτσος. Δὲν εἶναι πρόσωπα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ μᾶς ἐμπνεύσουν ἐμπιστοσύνην. Θὰ τὸ θεωρῶ ἐντροπὴν διὰ τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος ὅτι ἐμπιστεύεται τὸν μεγαλύτερον ἐθνικὸν πλοῦτον εἰς τὴν ἐκμετάλλευσιν δύο ἀνθρώπων, ἐκ τῶν ὁποίων ὁ ἕνας δὲν νομίζω ὅτι ἔχει οἱανδήποτε, ὅπως ἀνέφερεν ὁ κ. Σοφιανόπουλος, ἐπιφάνειαν εἴτε τεχνικήν, εἴτε οἰκονομικήν, ὁ δὲ ἄλλος, δὲν νομίζω ὅτι ἔχει τὴν ἐθνικὴν ἐκείνην ὑπερηφάνειαν, ἡ ὁποία θὰ τὸν ἀναγκάζῃ νὰ θέτῃ τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ Ἔθνους πρῶτον καὶ κατόπιν τὰς κερδοσκοπικάς του ἐπιχειρήσεις. Ὕστερα μοῦ προξενεῖ κατάπληξιν ἡ ἐπιπολαιότης, μὲ τὴν ὁποίαν αἱ ἁρμόδιαι ὑπηρεσίαι συντάσσουν τὰς συμβάσεις. Οἱ κύριοι, οἱ ὁποῖοι ἀπετέλεσαν τὰ μέλη τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, θὰ διεπίστωσαν μετὰ πόσης εὐκολίας οἱ συντάκται τῆς συμβάσεως ἐδέχοντο ριζικὴν μεταβολὴν ὅρων, ὡς ἐὰν ἡ συζήτησις καὶ ἡ προπαρασκευαστικὴ ἐργασία δὲν ἐκόστισεν εἰς αὐτοὺς οὔτε ὀλίγην ὥραν ἐργασίας. Ἕν ἕτερον σημεῖον εἶναι, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται τὸ βάθρον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ στηρίξωμεν τὴν ἐκβιομηχάνισιν τῆς χώρας, νὰ εἶναι ἀντικείμενον ἰδιωτικῆς ἐκμεταλλεύσεως. Δὲν πιστεύω εἰς τὴν κρατικοποίησιν τῶν ἐπιχειρήσεων, ἀλλ’ εἶναι μερικαὶ ἐπιχειρήσεις, τὰς ὁποίας ἀναγκαστικῶς θὰ ἀναλαμβάνῃ τὸ Κράτος. Δὲν νοεῖται, τὴν διαχείρισιν καὶ τὴν ἐμπορίαν τῶν δημητριακῶν νὰ τὴν ἔχουν ἰδιῶται, διότι ἐνδιαφέρει τὴν καθημερινὴν ζωὴν ὅλου τοῦ κόσμου. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δὲν ἐπιτρέπεται τὸν ἄρτον τῆς βιομηχανίας, ὁ ὁποῖος εἶναι τὰ καύσιμα, νὰ τὸν ἐμπιστευώμεθα εἰς ἰδιωτικὴν ἐπιχείρησιν. Θὰ μοῦ πῇ κανείς, ὅτι ἡ Κρατικὴ ὑπηρεσία εἶναι φορτωμένη μὲ δαπάνας μεγαλυτέρας. Ναί, ἀλλ’ εἶναι καὶ τὸ ζήτημα ὅτι, ὅσον νωχελὴς καὶ βραδεῖα καὶ ἂν εἶναι μία ὑπηρεσία δημοσία, ὑφίσταται συνεχῆ ἔλεγχον, ἐνῷ ἐξ ἄλλου οἱανδήποτε ἰδιωτικὴν ἐπιχείρησιν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὴν ἔχωμεν δεσμευμένην διαρκῶς καὶ δὴ μὲ τοιαύτην σύμβασιν. Διὰ τοῦτο παρὰ τὰ μειονεκτήματα οἱασδήποτε ἐπιχειρήσεως, ὅταν αὕτη εἶναι κρατικοποιημένη, φύσεως τοιαύτης, ἐπὶ τῆς ὁποίας πρέπει νὰ ἑδράσωμεν ὁλόκληρον τὸ βιομηχανικὸν μέλλον τοῦ τόπου, πρέπει νὰ προσέξωμεν νὰ τὴν ἀπομακρύνωμεν μακρὰν οἱασδήποτε κερδοσκοπικῆς ἀντιλήψεως. Δὲν ἐπιτρέπεται τοιαύτη κολοσσιαίας σημασίας σύμβασις, νὰ δίδεται εἰς προνομιοῦχον ἐκμετάλλευσιν ἑνὸς ἰδιώτου, ἰδίως δὲ ἐὰν αὐτὸς ὁ ἰδιώτης ἔχῃ τὰ ἠθικά, τεχνικά, ἢ ἄλλα προτερήματα, ἢ ἐλαττώματα, τὰ ὁποῖα προηγουμένως εἶπον. Ἕν ἄλλο σημεῖον τὸ ὁποῖον ἐπίσης μὲ ἔκαμε νὰ εἶμαι πάρα πολὺ σκεπτικὸς εἶναι, ὅτι συμβάσεις τοιαύτης μορφῆς δὲν συζητοῦνται μετ’ ἀνέσεως ἐπαρκοῦς, ὥστε νὰ ἀναπτυχθοῦν ὅλαι αἱ διϊστάμεναι ἀπόψεις, διὰ πολλῶν μακρῶν συζητήσεων, κοπιαστικῶν καὶ ὀχληρῶν τοιούτων, ἀλλὰ πάντως συζητήσεων ἀπὸ τὰς ὁποίας νὰ δύναται ὁ κάθε βουλευτὴς νὰ σχηματίσῃ διαυγῶς τὴν γνώμην του, ἀλλὰ καὶ νὰ διαχωρίσῃ τὴν εὐθύνην του ἀπέναντι τοῦ κοινοῦ. Διότι ὅλοι μας θὰ λογοδοτήσωμεν μίαν ἡμέραν διὰ τὴν σύμβασιν αὐτήν. Ἡ σύμβασις τῆς νυκτὸς ταύτης μοῦ ἐνθυμίζει μίαν ἄλλην ἀποφράδα ἡμέραν τὴν 28ην Μαρτίου 1946, ὅταν ὑπεγράφη μία ἄλλη ἐπαχθὴς σύμβασις, ἡ ὁποία ἐπεκάθησε καὶ ἐπικάθηται μέχρι σήμερον εἰς τὸν τράχηλον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὑπογραφεῖσα δύο ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν τῆς 31ης Μαρτίου 1946 καὶ τῆς συμβάσεως αὐτῆς τὰς συνεπείας ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις ζητεῖ νὰ ἀποσείσῃ μετ’ ἀγωνίας· ἐννοῶ τὴν σύμβασιν τῶν πετρελαιοειδῶν, ἡ ὁποία, ἐπαναλαμβάνω, δύο ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν ἐξ ὑφαρπαγῆς ὑπεγράφη καὶ ὅμως οἱ ὑπεύθυνοι αὐτῆς τῆς συμβάσεως δὲν ἐκάθησαν εἰς τὸ σκαμνὶ νὰ λογοδοτήσουν δι’ αὐτὴν τὴν πρᾶξιν των. Σήμερον πάλιν, δὲν θέλω νὰ κάμω παραλληλισμόν, ἀλλὰ βλέπω ἐνώπιον 15 βουλευτῶν νὰ συζητοῦμεν τοιαύτην σύμβασιν σοβαρωτάτην καὶ ἐπιζητεῖται, διὰ τῆς ἐξαντλήσεως καὶ ὄχι τῆς ἐπιβαλλομένης ἐνδελεχοῦς ἀναπτύξεως, τῆς καλοπίστου ἐρεύνης ἡ ψήφισις τῆς συμβάσεως. Διότι τόσον ἐγώ, ὅσον καὶ οἱ ἄλλοι ὁμιλήσαντες, δὲν εἶδον νὰ ὁδηγοῦνται ἀπὸ ἀντιπολιτευτικὸν πνεῦμα ἐν τῇ ἀναπτύξει τοῦ θέματος, ἀλλὰ ἀπὸ συμφέρον πρὸς τὸν λαὸν καὶ ἀπὸ συμφέρον ὅπως προφυλάξωμεν καὶ τὴν Κυβέρνησιν ἀπὸ τοιοῦτον ὀλίσθημα. Δὲν βλέπω νὰ δίδεται ἡ ἄνεσις ἐκείνης τῆς πλήρους συζητήσεως διὰ νὰ σχηματισθῇ ψυχραίμως γνώμη, παρ’ ὅλον ὅτι δὲν πρόκειται ἐδῶ νὰ ἀποφασίσωμεν ἓν ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔχει σχέσιν μὲ κομματικοὺς σκοπούς, ἀλλὰ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἴσως ἐπηρεάζει καὶ τὰ παιδιὰ καὶ τὰ ἐγγόνια μας καὶ συνεπῶς πρέπει νὰ προσέξωμεν καὶ τὴν τελευταίαν λέξιν ἢ φράσιν ποὺ θὰ τεθῇ εἰς τὴν σύμβασιν. Ἀντιλαμβάνομαι τὴν δυσφορίαν τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, τοῦ ὁποίου ἐξετιμήσαμεν καὶ τὴν καλὴν πίστιν καὶ τὴν παρρησίαν, διότι ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι ἦτο ὁ πρῶτος, ὁ ὁποῖος εἶχε τὸ θάρρος νὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ παρακαλέσῃ καὶ νὰ προκαλέσῃ εὐρεῖαν συζήτησιν ἐπὶ τῶν λεπτομερειῶν. Ἀντιλαμβάνομαι τὴν δυσφορίαν του, διότι, ὅπως καὶ ὁ ἴδιος ἐδήλωσεν ἐξ ἀρχῆς, μίαν ἁμαρτωλὴν παράδοσιν πρέπει νὰ τὴν φέρῃ εἰς κάποιο τέρμα. Ἀλλ’ ἐγὼ τοὐλάχιστον, θὰ εἶχα νὰ τοῦ συστήσω νὰ ἀποσείσῃ ἀπὸ τῶν ὤμων του τὴν εὐθύνην ποὺ ἀναλαμβάνει, διότι δὲν συμφωνῶ, εἰς ὅ,τι κατὰ κόρον ἐλέχθη ὅτι τὸ σχέδιον Μάρσαλ λήγει μετὰ 15 μῆνας. Πρέπει νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναπτύξω ὀλίγον τὸ θέμα τοῦτο, διότι ἴσως–ἴσως ἡ ὑφαρπαγὴ τῆς συμβάσεως ὑπὸ τῶν ἀναμενόντων ἐπιτηδείων, οἱ ὁποῖοι ἐπιζητοῦν ὀπωσδήποτε καὶ ἐν τάχει νὰ ψηφισθῇ ἡ σύμβασις, στηρίζεται ἐπὶ τῆς παρανοήσεως ταύτης παρὰ τοῦ πλείστου ἐξ ἡμῶν. Τὸ σχέδιον Μάρσαλ δὲν περικλείει ὡρισμένην χρονικὴν διάρκειαν. Τὸ σχέδιον τοῦτο, εἶναι μεγαλοφυὲς σχέδιον, τοῦ ὁποίου τὴν ἀρχὴν μόνον βλέπομεν, οὔτε δύναται τελικῶς νὰ ἀφήσῃ τὰ ἔθνη ἡμιθανῆ καὶ ἰδίως τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος, τὸ ὁποῖον ὑπέστη σκληρὰς δοκιμασίας πάσης μορφῆς ἐχθρικῶν, φιλικῶν καὶ ὁμοεθνῶν ἐπιθέσεων καὶ συνεπῶς ἔχουν πλήρη ἀντίληψιν ὅλοι, οἱ συλλαβόντες τὴν ἰδέαν τοῦ μεγαλοφυοῦς τούτου σχεδίου, ὅτι καὶ ἐὰν λήξῃ τὸ σχέδιον Μάρσαλ διὰ πλείστους ἐκ τῶν ἄλλων λαῶν, αὐτὸς ὁ τόπος δὲν πρόκειται νὰ ἐγκαταλειφθῇ, διότι τότε τὸ ἀναληφθὲν ἔργον θὰ μείνῃ ἡμιτελὲς καὶ τὰ δαπανηθέντα χρήματα θὰ εἶναι ὡσὰν νὰ μὴν ἐδαπανήθησαν. Συνεπῶς, δὲν τρομάζω μὲ τὴν λῆξιν τοῦ σχεδίου Μάρσαλ, ἀλλὰ τρομάζω μὲ τὴν ἔναρξιν ἐκτελέσεως ἔργων, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν ἑδρασθῆ ἐπὶ ἠθικῶν, τεχνικῶν, ἀλλὰ καὶ οἰκονομικῶν θεμελίων σταθερῶν. Δὲν νομίζω, ὅτι ἡ παροῦσα σύμβασις εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία θὰ μᾶς κάμῃ νὰ ἀποστῶμεν τῶν ἀρχῶν αὐτῶν. Διότι, ἐπαναλαμβάνω, δὲν βλέπω τὸν κίνδυνον ἐὰν δὲν ὑπογραφῇ σήμερον ἡ σύμβασις, ὅτι ἐχάσαμεν τὸ σχέδιον Μάρσαλ καὶ συνεπῶς ἡ σύμβασις αὐτὴ θὰ πάῃ εἰς τὰς Ἑλληνικὰς καλένδας. Θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ συζητήσωμεν ἐν ἐκτάσει τὴν σύμβασιν αὐτὴν καὶ νὰ σκεφθῶμεν, πῶς ἦτο δυνατὸν δι’ εἰδικῆς ὑπηρεσίας δημοσίου δικαίου νὰ ἀναληφθῇ ἡ ὅλη ἐπιχείρησις, ὅπως καὶ διὰ τὸν ἐξηλεκτρισμὸν τῆς χώρας καὶ ἐν ἀνάγκη νὰ στείλωμεν καὶ εἰδικοὺς ἀνθρώπους εἰς τὴν Οὐάσιγκτων νὰ πείσουν τοὺς ἐκεῖ ἁρμοδίους περὶ τῆς σοβαρότητος τοῦ ἔργου καὶ περὶ τῆς ἀσημότητος ἐκείνων, εἰς τοὺς ὁποίους κινδυνεύομεν νὰ ἀναθέσωμεν τὸ ἔργον τοῦτο. Μᾶς τίθεται συνεχῶς ὁ ἐφιάλτης, ὅτι ἡ σύμβασις ἰσχύει τυπικῶς. Ἐὰν εἴμεθα Κοινοβούλιον, τὸ ὁποῖον ἔχει ἐπίγνωσιν καὶ τῶν δικαιωμάτων μας καὶ τῶν ὑποχρεώσεών μας, βεβαίως τὰς τοιαύτης φύσεως συμβάσεις θὰ τὰς ἠγνοοῦμεν. Διότι συμβάσεις ὑπογραφεῖσαι, τοὐλάχιστον, κατὰ τὰς διαδοχικὰς ἀνανεώσεις των μὲ τὸν ὕποπτον τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον ὑπεγράφησαν, μὲ τὸν δόλιον τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ὑπέγραψαν ἀπὸ τὴν μίαν πλευρὰν οἱ ἀνάδοχοι καὶ μὲ τὸν ἁπλοϊκὸν— διὰ νὰ μεταχειρισθῶ τὸν εὐμενέστερον χαρακτηρισμὸν — ποὺ ὑπέγραψαν οἱ κυβερνῶντες, λέγω μὲ τὴν τελείως ἰδιότυπον μορφὴν μὲ τὴν ὁποίαν αἱ συμβάσεις τῆς παρατάσεως παρουσιάσθησαν καὶ ἀνενεώθησαν, πρέπει νὰ μᾶς κάμουν νὰ σκεφθῶμεν, ὅτι τὸ Κοινοβούλιον δὲν εἶναι ἐδῶ διὰ νὰ παρακολουθῇ τετελεσμένα γεγονότα, ἀλλ’ ἔχει ὑποχρέωσιν, ἐὰν πιστεύωμεν εἰς τὸν κοινοβουλευτισμὸν καὶ δὲν γινόμεθα πολλὲς φορὲς καὶ ὄργανα μυκτηρισμοῦ ἐκ μέρους ὀπαδῶν παλαιῶν καθεστώτων ἀπολυταρχικῶν, ἐὰν ἔχωμεν πλήρη ἐπίγνωσιν τῶν ἐπιδιώξεών μας, πρέπει νὰ διϋλίζωμεν τὸν κώνωπα εἰς τοιαύτης φύσεως ὑποθέσεις, ὁπότε τυχὸν ὑπερβολὴ δικαιοδοσίας μιᾶς Κυβερνήσεως δὲν πρέπει νὰ ἐπιπίπτῃ ἐπὶ ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς καὶ ἐπὶ ὁλοκλήρου τοῦ συστήματος μὲ τὸ ὁποῖον κυβερνώμεθα. Θέλω νὰ εἴπω, ὅτι προέχει τῆς τυπικῆς ὑποχρεώσεως, ὅπως κυρώσωμεν τὴν σύμβασιν ταύτην, ἡ οὐσιαστικὴ ὑποχρέωσίς μας, ὅπως ἀντιληφθῶμεν ἕκαστος τὰς εὐθύνας μας καὶ συνεπῶς ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι πρέπει νὰ διαστείλωμεν τὰς ὑποχρεώσεις τὰς ὁποίας θὰ ἔχωμεν ἕκαστος πρὸς τὰ κόμματα, πρὸς τὰ ὁποῖα εἴτε ἀνήκωμεν εἴτε προσκείμεθα, ὅτι πρέπει νὰ τὰ ὑποστηρίζωμεν διὰ τῆς ψήφου μας, νὰ διαστείλωμεν τὰς εὐθύνας μας, διότι τὸ προκείμενον θέμα δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν κομματικὴν ἐμφάνισιν τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως. Ἔχει σχέσιν μὲ αὐτὴν ταύτην τὴν ὑπόστασιν τοῦ Κοινοβουλίου, ἀλλὰ καὶ μὲ τὴν ὑπόστασιν τὴν ἰδικήν μας, ὡς συνόλου διὰ τὸ μέλλον, τὴν μελλοντικὴν ἀνάπτυξιν τῆς χώρας. Διότι, ἕκαστος ἐξ ἡμῶν δὲν θὰ δυνάμεθα νὰ ἀποσείσωμεν εἰς τὸ μέλλον τὰς εὐθύνας τὰς ὁποίας ἀναγκαστικῶς θὰ φέρωμεν, ἐὰν ἀπὸ σήμερον δὲν ἀντιδράσωμεν ἐναντίον συμβάσεως, ἡ ὁποία δὲν ἐξυπηρετεῖ οὔτε τὸ δημόσιον συμφέρον οὔτε καὶ τὴν ἠθικὴν αὐτὴν ταύτην. Διὰ τοῦτο θὰ ἤθελον νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴν ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς παρούσης συμβάσεως, ἀλλὰ νὰ ἀναλογισθῇ τὰς εὐθύνας καὶ πρὸ παντὸς νὰ μὴ βαυκαλίζεται μὲ τὴν ἰδέαν, ὅτι θὰ ὑπογράψῃ σύμβασιν, ἡ ὁποία θὰ ἀξιοποιήσῃ τὴν Πτολεμαΐδα. Ἡ Πτολεμαΐς, δὲν ἀξιοποιεῖται μὲ τὰ 3.000.000 δολ. ποὺ θὰ διαθέσῃ ὁ ἀνάδοχος, καὶ θ’ ἀναγκασθῆτε νὰ τοῦ δώσητε καὶ ἄλλα κεφάλαια, δὲν ἀξιοποιεῖται, διότι ὁ ἀνάδοχος δὲν ἔχει τὴν ἐπιφάνειαν τὴν τεχνικήν, οὔτε οἱανδήποτε ἄλλην, οὕτως ὥστε νὰ ἔχωμεν τὴν ἐλπίδα, ὅτι ἀναλαμβάνων αὐτὴν τὴν ἐπιχείρησιν θὰ τὴν ἀναπτύξῃ εἰς τὸν ἐπιβαλλόμενον βαθμὸν ἀποδόσεώς της. Κάμνω ἔκκλησιν πρὸς ὅλους καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ πιστεύσῃ, ὅτι εἰλικρινῶς θέλω νὰ τὴν βοηθήσω. Δὲν ἔχω πνεῦμα ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλὰ δὲν ἐννοῶ μὲ τὴν ψῆφον μου νὰ ἐγκρίνω αὐτὴν τὴν ἀνήθικον σύμβασιν, τῆς ἀνηθίκου συλλήψεως ἀπὸ τὴν ἀρχὴν μέχρι τέλους, νὰ τὴν ἐγκρίνω καὶ θὰ παρακαλέσω ὅλους νὰ ἀναλογισθῆτε τὰς εὐθύνας καὶ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§299Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Καταργεῖτε τὴν παλαιὰν σύμβασιν μὲ τὴν ψῆφον σας;

§300Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Καταργῶ τὰ πάντα. Δὲν θέλω νὰ ἐνθυμῆσθε ὅτι ὑπῆρξε σύμβασις Φίλη. Εἶπα καὶ ἄλλοτε ὅτι ἡ σύμβασις αὐτὴ πρέπει νὰ ἐξαλειφθῇ. Ἀλλά, κατ’ ἀτυχῆ συγκυρίαν, ὁ κ. Ὑπουργός, ὁ ὁποῖος τῆς ἔδωσεν ἰσχὺν τελευταῖος, εἶναι ὁ ἀτυχίσας συνάδελφος, ὁ ὁποῖος ἐκάθησε καὶ εἰς τὸ ἑδώλιον τοῦ κατηγορουμένου, καὶ κατεδικάσθη ἀπὸ τὸ Εἰδικὸν Δικαστήριον. Διὰ τὸ συμφέρον τοῦ τόπου πρέπει νὰ προφυλάξωμεν τὴν Κυβέρνησιν ἀπὸ αὐτὸ τὸ ὀλίσθημα. Ἀπὸ ἐσᾶς, κύριοι βουλευταί, ἐξαρτᾶται, νὰ μὴ πειθαρχήσητε ἀπόψε εἰς τὰ κόμματα, ἀλλὰ νὰ ἀποτρέψητε τὴν Κυβέρνησιν ἀπὸ αὐτὸν τὸν κίνδυνον διὰ νὰ μὴ μετανοήσῃ καὶ ἡ Κυβέρνησις ἀλλὰ ὅλοι σεῖς, οἱ ὁποῖοι θὰ δώσητε τὴν εὐνοϊκὴν διὰ τὴν σύμβασιν ψῆφον σας. (Χειροκροτήματα).

§301ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀ. Ζάκκας ἔχει τὸν λόγον.

§302Α. ΖΑΚΚΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν, ἀποβλέπει, βέβαια, εἰς τὸ νὰ δώσῃ τὴν εὐχέρειαν ν’ ἀξιοποιηθῇ σημαντικὸς πλοῦτος τοῦ τόπου. Δι’ αὐτοῦ ζητεῖται ἡ συγκατάθεσις τῆς Βουλῆς διὰ νὰ συναφθῇ μία σύμβασις, ἡ ὁποία θὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ἐκμετάλλευσιν τῆς λιγνιτοφόρου περιοχῆς τῆς Πτολεμαΐδος, τῶν πλουσιωτάτων ἐν αὐτῇ κοιτασμάτων λιγνίτου. Ἐπιβάλλεται, κατὰ συνέπειαν, πολλὴ προσοχὴ εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν ὅρων, ὑπὸ τοὺς ὁποίους πρόκειται νὰ ἐκχωρηθῇ ἡ ἐκμετάλλευσις αὐτῶν. Ἀπὸ ὅσα ἠκούσθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἀλλὰ κυρίως ἀπὸ τὸν πρόλογον τὸν ὁποῖον μᾶς ἔκαμεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἰσηγούμενος τὸ θέμα, φαίνεται ὅτι καλούμεθα νὰ ἐπιστεγάσωμεν ἕνα ἁμάρτημα. Ἁμαρτωλὴ ὑπόθεσις ἔρχεται πρὸ ἡμῶν καὶ προσπάθεια ἐπιχειρεῖται νὰ φανῇ, ὅτι ἐπιδιώκεται ἡ ἁμαρτωλὴ αὐτὴ ὑπόθεσις, ν’ ἀποβῇ καρποφόρος διὰ τὴν χώραν. Ἡ ἀνάληψις τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ ἀπὸ τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀρχηγὸν Κόμματος, ἀποκαλουμένου Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ, θὰ ἔπρεπε, κατὰ θεωρίαν νὰ μᾶς δώσῃ τὴν ἐλπίδα, ὅτι προκειμένου περὶ ἐκμεταλλεύσεως σπουδαίου ἐγχωρίου ὀρυκτοῦ πλούτου, σοσιαλίζουσαι λύσεις θὰ ἐπεκράτουν, ὡς ἀπαιτεῖ τὸ γενικὸν συμφέρον. Ἀτυχῶς τὸ νομοσχέδιον, ποὺ συζητοῦμεν, διαψεύδει κάθε τοιαύτην ἐλπίδα. Καὶ ἐπὶ πλέον δὲν μαρτυρεῖ, ὅτι καὶ οἱοσδήποτε θιασώτης τῆς ἰδιωτικῆς πρωτοβουλίας θὰ μείνῃ ἱκανοποιημένος ἀπὸ τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον προβλέπεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἡ ἐκχώρησις τῆς ἐκμεταλλεύσεως. Ἕνας τύπος ἀνθρώπου τῶν ὑποθέσεων, τῶν ἀσταθῶν ὑποθέσεων, ἴσως καὶ τῶν ὑπόπτων ὑποθέσεων, ὅπως ἐλέχθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, κατώρθωσε νὰ ἐμφανίζῃ κάποια δικαιώματα, κατὰ ποικίλα στάδια καὶ ἀβεβαίους τρόπους ἀναβαπτισθέντα. Καὶ παρουσιάζεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν, ὡς ἐκεῖνος ποὺ δικαιοῦται ν’ ἀναλάβῃ ν’ ἀξιοποιήσῃ σημαντικώτατον τμῆμα τοῦ ἐθνικοῦ πλούτου τῆς χώρας. Τί νὰ προσδοκῶμεν ἀπὸ αὐτόν; Ἐλπίδες, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ στηριχθοῦν, ὅτι ἔτσι ἡ προβλεπομένη ἐκμετάλλευσις θὰ εἶναι συμφέρουσα ἀπὸ οἰκονομικῆς καὶ κοινωνικῆς ἀπόψεως. Ὅταν ὅμως ἰσχυρίζεται κανεὶς τοῦτο, ὀφείλει νὰ εἴπῃ καὶ τὸ τί θὰ ἠμποροῦσε νὰ γίνῃ, ἐὰν δὲν ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ δεκτὸς ὁ τρόπος ἐκμεταλλεύσεως ποὺ προβλέπεται ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον. Ὑποθέτω, ὅτι οἱ κύριοι τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς, οἱ ὅπως ἐχαρακτηρίσθησαν ἤδη ἐνταῦθα, θιασῶται τῆς ἰδιωτικῆς πρωτοβουλίας, θὰ ἔμενον πολὺ περισσότερον ἱκανοποιημένοι ἐάν, ἀπὸ τοῦ 1947, ὅταν αἱ Κοινωνικαὶ Ἀσφαλίσεις μας εἶχον σχηματίσει ἐκ νέου κεφάλαια ἀνερχόμενα τότε εἰς 180 δισεκατομμύρια δραχμῶν, μὲ τιμὴν λίρας 135.000 καὶ μὲ τιμάριθμον πολὺ χαμηλότερον τοῦ σημερινοῦ, ἐὰν λέγω, εὑρίσκετο Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ἀποφασισμένη νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν ἀξιοποίησιν τῆς Πτολεμαΐδος ὑπὸ μίαν ἰδιότυπον μορφὴν δημοσίας ἐπιχειρήσεως, διὰ τῶν ἀποθεματικῶν κεφαλαίων τῶν Κοινωνικῶν Ἀσφαλίσεων. Ἐὰν ἀπὸ τότε ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἑλλάδος ἐνεφανίζετο μὲ τὴν πρωτοβουλίαν αὐτὴν καὶ μὲ κεφάλαια κοινωνικοῦ χαρακτῆρος, ἕτοιμα νὰ καταβληθοῦν, ἀσφαλῶς δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ ἡ Ἀμερικανικὴ Ἀποστολὴ ἢ οἱοσδήποτε ξένος, διατεθειμένος νὰ τῆς ἀρνηθῇ τὴν συνδρομήν του. Ἀναμφισβητήτως ἡ ἀναγκαία βοήθεια θὰ ἐδίδετο, ἀλλὰ ἔλλειψε διὰ τοιαύτην λύσιν τὸ θάρρος καὶ ἡ ὀρθὴ ἀντίληψις περὶ τοῦ γενικοῦ συμφέροντος, ἐνῷ εἰς πολλὰς ἄλλας κακὰς περιπτώσεις ἐξεδηλώθη περίσσεια θάρρους. Εἰς τὴν προκειμένην ὅμως περίπτωσιν, ἐκτὸς τῆς πίστεως πρὸς τὰς λύσεις τὰς σοσιαλιζούσας ἢ τὰς σοσιαλιστικάς, ἔλλειψε καὶ ἡ στοργὴ πρὸς τὴν ἀποταμίευσιν τῶν μοχθούντων, ἡ ὁποία ἀφέθη ἐκτεθειμένη εἰς τοὺς κινδύνους τῆς ὑποτιμήσεως τῆς ἀγοραστικῆς της δυνάμεως. Καὶ ὅμως αἱ τοιαῦται λύσεις εἶναι αἱ μόναι ποὺ ἁρμόζουν εἰς χώρας πτωχάς, ὡς ἡ ἰδική μας, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν περιθώρια διὰ νὰ παρέχουν παχυλὰ κέρδη εἴτε εἰς ἐγχωρίους εἴτε εἰς ξένους. Σήμερα, μὲ σοσιαλδημοκράτην Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ, τὸ σχετικὸν θάρρος καὶ ἡ ἐν λόγῳ στοργὴ ἔπρεπε νὰ ἐκδηλωθοῦν. Καὶ μία τοιαύτη πρωτοβουλία θὰ ἐπεκροτεῖτο ἀπὸ ὅλους καὶ ἀπὸ ὅλας τὰς κοινωνικὰς τάξεις τῆς χώρας. Ἀλλ’ ἀντὶ μιᾶς τοιαύτης πρωτοβουλίας, μᾶς παρουσιάζεται τώρα μία σύμβασις, ἡ ὁποία ἔγινε μὲ αὐτὸν τὸν κύριον ἀνάδοχον, διότι ὁ κύριος αὐτὸς θὰ φέρῃ τὰ 30% τῶν κεφαλαίων καὶ διότι λέγεται, ὅτι εἰς αὐτὸν τὸν κύριον οἱ ξένοι θὰ δώσουν τὴν ἐνίσχυσιν τῶν ὑπολοίπων 70% διὰ τὸν λόγον, ὅτι δὲν συμπαθοῦν τὰς κοινωνικοῦ χαρακτῆρος ἐπιχειρήσεις, δηλαδὴ τὰς δημοσίας ἐπιχειρήσεις. Κατὰ τὴν προγενεστέραν μακρὰν ὑπηρεσίαν μου εἰς τὸ τότε Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, εἶχα, κύριοι βουλευταί, τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀσχοληθῶ μὲ μίαν ἄλλην ἐπαχθῆ σύμβασιν, τὴν σύμβασιν τῆς Πάουερ. Διότι δὲ εἶχα, μετ’ ἄλλων, χρηματίσει ἐπανειλημμένως διαιτητὴς εἰς τὰς μεταξὺ τῆς ἑταιρείας αὐτῆς καὶ τοῦ Κράτους μας διαφορὰς, ἔχω μίαν ἀξιόλογον πεῖραν, ἐπὶ τῶν ἀντιλήψεων καὶ τῶν ἐνεργειῶν τῶν τοιούτων παραχωρήσεων. Ἡ ὑπὸ συζήτησιν σύμβασις διαφέρει κατὰ πολὺ τῆς συμβάσεως τῆς Πάουερ, διότι ἡ Πάουερ ἰδικά της κεφάλαια ἔφερεν, ἐνῷ εἰς τὴν παροῦσαν σύμβασιν ὁ ἀνάδοχος μόνον τὰ 30% τῶν ἀπαιτουμένων κεφαλαίων θὰ φέρῃ, τὰ δὲ ἄλλα 70% θὰ τοῦ δοθοῦν ἀπὸ μίαν ἄλλην πηγήν, ἡ ὁποία τὰ δίδει, διότι θέλει νὰ βοηθήσῃ τὰς καθυστερημένας χώρας ν’ ἀναπτυχθοῦν βιομηχανικῶς. Δὲν ἦτο δυνατόν, κύριε Ὑπουργὲ τοῦ Συντονισμοῦ, ὅταν διεπραγματεύεσθε αὐτὴν τὴν σύμβασιν καὶ συνεζητεῖτε τὸ περιεχόμενόν της μὲ τοὺς Ἀμερικανούς, δὲν ἦτο δυνατόν, ὅταν συνηντήσατε τὴν ἀντίδρασίν των ἢ μᾶλλον τὴν ἀπαρέσκειάν των, δι’ ὡρισμένης φύσεως ἐπιχειρήσεις, τὰς δημοσίου χαρακτῆρος, δὲν σᾶς ἦτο δυνατόν, λέγω, νὰ προχωρήσητε εἰς τὸ νὰ δημιουργήσητε μίαν ἐπιχείρησιν ἄλλης μορφῆς, ὅπου νὰ ὑπάρχουν εἰς τὴν διοίκησίν της καὶ ἀντιπρόσωποι τοῦ Κράτους. (Régie Coïnteressée). Καὶ ἐάν, καὶ ἡ προσπάθειά σας αὐτὴ δὲν ἤθελεν εὐοδωθῆ, διατὶ δὲν ὑπεχωρήσατε εἰς μίαν ἄλλην μορφὴν ἐπιχειρήσεως, εἰς τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τῆς ὁποίας νὰ παρίσταται τουλάχιστον παρατηρητὴς τοῦ Κράτους (droit de regard), διὰ νὰ παρακολουθῇ τὰ συμβαίνοντα καὶ τὸν τρόπον διοικήσεως εἰς τὴν τόσον σπουδαίαν αὐτὴν ἐπιχείρησιν; Καὶ πῶς μὲ τὴν ἐπιχείρησιν ποὺ ἐδέχθητε, κ. Ὑπουργέ, θὰ ἀποφεύγεται ὁ πιθανώτατος κίνδυνος τοῦ νὰ παρουσιάζωνται οἱ λογαριασμοὶ διὰ τὰ μηχανήματα καὶ τὰ ἔξοδά της ἐξωγκωμένα; Ὁ κίνδυνος αὐτός, τὸν ὁποῖον θεωρῶ βέβαιον, θὰ ἐμετριάζετο κατὰ πολύ, ἐὰν προηγοῦντο τὰ στάδια διαπραγματεύσεων, πού προεξέθεσα καὶ ἠθέλατε ἐπιμείνῃ εἰς τὸ νὰ ὑπάρχῃ πραγματικὴ παρακολούθησις τῶν ἐργασιῶν τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου. Καὶ ἔπρεπε νὰ ἐπιμείνητε εἰς τοῦτο, διότι τὰ 70% τῶν κεφαλαίων θὰ τὰ λάβῃ ἡ ἐπιχείρησις ἀπὸ τὴν ξένην βοήθειαν, ποὺ δίδεται εἰς τὴν Ἑλλάδα. Τὸ λεχθὲν ἐνταῦθα, κύριοι βουλευταί, ὅτι ὁ κ. Κάλβερτ εἶπεν, ὅτι δὲν θὰ ἠμποροῦσαν οἱ ξένοι νὰ δώσουν κεφάλαια διὰ τὴν ἀξιοποίησιν τῆς Πτολεμαΐδος, μὲ ἀποκλεισμὸν τοῦ σημερινοῦ ἀναδόχου, διότι ἐκ τούτου θὰ ἀνέκυπτον δικαστικαὶ ἀμφισβητήσεις καὶ δικαστικοὶ ἀγῶνες, δὲν εἶναι ἄξιον σημασίας. Διότι, ὅπως καὶ ἂν ἤθελον δοθῇ τὰ κεφάλαια τῆς βοηθείας, ἔργα ἤθελον γίνει εἰς τὸν τόπον, προάγοντα τὴν οἰκονομίαν του, τὰ ὁποῖα ἀναλόγως τῆς ἐκβάσεως τοῦ δικαστικοῦ ἀγῶνος, ἀναποτρέπτως θὰ παρέμενον εἰς τὸ Δημόσιον ἢ θὰ περιήρχοντο εἰς τὸν ἀντίδικόν του, ἀσφαλῶς δὲ ὑπὸ ὅρους ὄχι ἐπαχθεστέρους τῶν σημερινῶν ἢ θὰ ἐπεδικάζετο εἰς αὐτὸν μία ὡρισμένη ἀποζημίωσις, εἰς τὴν ὁποίαν, ἐκ τῶν ὅσων ἐλέχθησαν ἤδη περὶ αὐτοῦ, θὰ ἔστεργεν οὗτος προθύμως. Ἐξ ὅλων αὐτῶν βασίμως ἠμπορεῖ νὰ λεχθῇ, ὅτι ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ἔλειψε τὸ διαπραγματευτικὸν πνεῦμα καὶ ἡ διάθεσις ἀντιστάσεως, μὲ τὴν ὁποίαν ἠμποροῦσε νὰ ἐπιτύχῃ πολὺ καλύτερον ἀποτέλεσμα, ὕστερα μάλιστα ἀπὸ τὰς κατὰ τὸ διάστημα τῆς τετραετίας ἀλλεπαλλήλους, ποικίλας καὶ ὑπόπτους ἀνανεώσεις καὶ ἀναβαπτίσεις τοῦ δικαιώματος τοῦ κ. Φίλη. Ἐν συμπεράσματι εἰς τὴν συζητουμένην σύμβασιν καταλογίζω εὐθύνην τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τὴν ἔλλειψιν ἐκπροσωπήσεως τοῦ Δημοσίου εἰς τὴν διοίκησιν τῆς ἐπιχειρήσεως, διὰ τὴν ἔλλειψιν διατάξεως προνοούσης διὰ τὴν συμμετοχὴν τοῦ Κράτους εἰς τὰ κέρδη μιᾶς ἐπιχειρήσεως, ἡ ὁποία κατὰ τὰ 70% θὰ γίνῃ μὲ κεφάλαια τῆς πρὸς τὴν χώραν μας βοηθείας. Ἐπίσης διαπιστώνω μίαν ἀδικαιολόγητον γενναιοδωρίαν ἀπέναντι τοῦ ἀναδόχου, διότι ὁ προσδιορισμὸς τῶν τιμῶν τῶν προϊόντων του προβλέπεται νὰ γίνεται δι’ ἀναγωγῆς εἰς θερμίδας καὶ μὲ βάσιν τὸ κόστος ποὺ ἔχουν οἱ λιθάνθρακες τῆς Ἀγγλίας καὶ Γερμανίας. Μάλιστα δέ, κατὰ τὰ πέντε πρῶτα ἔτη, αἱ τιμαὶ τῶν προϊόντων τοῦ ἀναδόχου ἐπιτρέπεται νὰ εἶναι κατὰ 30% ὑψηλότεραι τῶν τιμῶν φὸμπ τῶν γερμανικῶν καὶ ἀγγλικῶν λιθανθράκων. Ἀλλὰ δὲν ἔπρεπε νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι λόγῳ τῶν εἰς τὴν λιγνιτοφόρον περιοχὴν τῆς Πτολεμαΐδος συνθηκῶν, κατὰ τὰ πρῶτα ἔτη, συλλογὴ μᾶλλον λιγνίτου θὰ γίνεται καὶ ὄχι ἐξόρυξις. Πῶς λοιπόν, ὅταν ἡ ἐξόρυξις εἶναι τόσον εὐχερής, θὰ δεχθῶμεν ὡς ἀνώτατον ὅριον τιμῆς τοῦ προϊόντος ἀναλόγων θερμίδων, τὴν τιμὴν φὸμπ τῶν γαιανθράκων ποὺ ἐξορύσσονται εἰς τὴν Ἀγγλίαν καὶ τὴν Γερμανίαν ἀπὸ ἐξηντλημένα πλέον κοιτάσματα, μὲ τεράστιον βάθος, μὲ μηχανικὰ μέσα δαπανηρότατα; Καὶ πῶς δικαιολογεῖται νὰ δοθῇ εἰς τὸν ἀνάδοχον καὶ τὸ 30% ἐπὶ πλέον διὰ τὴν πρώτην πενταετίαν, ἀφοῦ περίφημα ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ σημαντικὰ κέρδη καὶ μόνον ἐὰν γίνῃ δεκτὸν ὡς ὅριον τιμῆς ἡ μέση τιμὴ φὸμπ τῶν γερμανικῶν καὶ ἀγγλικῶν γαιανθράκων;

§303Ν. ΕΞΑΡΧΟΣ. Δυνητικὸν εἶναι αὐτό.

§304Α. ΖΑΚΚΑΣ. Μὴ ἀμφιβάλλετε, ὅτι ὁ ἀνάδοχος μὲ κάθε μέσον θὰ φροντίζῃ νὰ ἐπιτυγχάνῃ καὶ τὸ 30% ἐπὶ πλέον τῆς τιμῆς φόμπ. Δὲν γνωρίζω δὲ μὲ ποίας ἐγγυήσεις θὰ κατωρθώνομεν νὰ προσδιορίζωμεν ἐπακριβῶς τὴν τιμὴν τοῦ προϊόντος. Εἰς παρομοίας περιπτώσεις τὸ δημόσιον συμφέρον εἶναι κατοχυρωμένον, μόνον μὲ τὴν δημοσίαν ἐπιχείρησιν. Μὲ οἱασδήποτε ἄλλης μορφῆς ἐπιχείρησιν θὰ ὑπόκειται εἰς μεγάλον ἢ μικρότερον κίνδυνον καταδολιεύσεως καὶ ὅποιος ἀμφιβάλλει περὶ τούτου εἶναι ὡς νὰ θέλῃ νὰ ἐθελοτυφλῇ. Ἐπίσης οὐδεμία σοβαρὰ φροντὶς λαμβάνεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ διὰ τὴν ἐξασφάλισιν τῆς θέσεως τοῦ προσωπικοῦ τῆς ὑπ’ αὐτοῦ προβλεπομένης ἐπιχειρήσεως. Αἱ διατάξεις τοῦ ἄρθρου 15, ὅτι ἐπὶ τῆς δημιουργηθησομένης ἐπιχειρήσεως θὰ ἔχῃ ἐφαρμογὴν ἡ ἰσχύουσα διὰ τὰς ἐξορυκτικὰς βιομηχανίας νομοθεσία δὲν εἶναι πολλῆς σημασίας. Ἐνῷ θὰ εἶναι μία ἐπιχείρησις δημοσίου συμφέροντος καὶ θὰ λειτουργήσῃ κατὰ παραχώρησιν καὶ ἐνῷ λαμβάνεται ἐξαιρετικὴ φροντὶς ἵνα τὰ κεφάλαιά της καὶ ἰδίως τὰ μερίσματά της ἐξασφαλίζωνται εἰς συνάλλαγμα, διὰ τὸ προσωπικόν της δὲν ἐσκέφθητε νὰ προβλέψητε τὰς ἐγγυήσεις, ποὺ ἔχει ἐπιβάλλει τὸ Κράτος εἰς ὅλας περίπου τὰς ἐπιχειρήσεις κοινῆς ὠφελείας, μὲ τοὺς κανονισμοὺς περὶ καταστάσεως τοῦ προσωπικοῦ των, τοὺς προβλεπομένους ἀρχικῶς ἀπὸ τὸν νόμον ΔΚΗʹ τοῦ 1912 καὶ κατόπιν ἀπὸ τὸν νόμον 3752 τοῦ 1929. Τὸ προσωπικὸν τῆς δημιουργηθησομένης ἐπιχειρήσεως τὸ ἀφήνετε ἀπροστάτευτον, ὅσον ἀφορᾷ τὴν πρόσληψιν, τὴν ἀπόλυσιν, τὴν σταδιοδρομίαν καὶ τὴν ἄσκησιν τῆς ἐπὶ τοῦ προσωπικοῦ πειθαρχικῆς ἐξουσίας κλπ.

§305Η. ΛΑΓΑΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ἐὰν δὲν ἀναφέρεται ὁ νόμος αὐτός, δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ Κράτος νὰ ἐπιβάλῃ τὴν ἰσχύουσαν νομοθεσίαν;

§306Α. ΖΑΚΚΑΣ. Ἐὰν εἴχατε τὴν πεῖραν μου δὲν θὰ τὸ ἐλέγατε αὐτό. Ἔχω ἀσχοληθῆ ἐπὶ πολὺ μὲ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς συμβάσεως τῆς Πάουερ, ἐχρειάσθησαν ἐπανειλημμέναι διαιτησίαι διὰ νὰ ἑρμηνευθῇ ἡ σύμβασις αὐτὴ καὶ ἀκόμη τὸ προσωπικόν της δὲν εἶναι ἐξησφαλισμένον διὰ κανονισμοῦ τοῦ νόμου 3752.

§307Η. ΛΑΓΑΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ὡς Ὑπουργὸς Ἐργασίας ὑπέγραψα δέκα κανονισμοὺς δι’ ἐπιχειρήσεις.

§308Α. ΖΑΚΚΑΣ. Ἀσφαλῶς εὑρίσκεσθε ἐν πλάνῃ, διότι οἱ κανονισμοὶ τοῦ νόμου 3752 δὲν ὑπογράφονται ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν Ἐργασίας ἀλλ’ ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν Συγκοινωνιῶν.

§309Η. ΛΑΓΑΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Δὲν χρειάζεται νὰ τὸν ἀναφέρωμεν.

§310Α. ΖΑΚΚΑΣ. Εἶναι ἀπαραίτητον, διότι θὰ ὑπογράψετε μίαν σύμβασιν καὶ εἶναι ἐνδεχόμενον ὁ ἀνάδοχος, μιμούμενος τὴν Πάουερ, νὰ ἰσχυρισθῇ μετέπειτα, ὅτι ἀπέναντι τῆς μισθωτῆς ἐργασίας δὲν ὑπέχει παρὰ τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ ἄρθρου 15. Τί σᾶς πειράζει νὰ διαλευκανθῇ αὐτὸ τὸ σοβαρὸν ζήτημα διὰ ρητῆς διατάξεως;

§311Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Τότε μὲ τὸν ἴδιον τρόπον νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἰσχύουν οἱ ἐργατικοὶ νόμοι, οἱ νόμοι τῆς κοινωνικῆς ἀσφαλίσεως κλπ. Ὅ,τι δὲν ἐξάγεται, ἰσχύει εἰς γενικὸν κανόνα. Σέβομαι τὰς παρατηρήσεις σας ἐπὶ τῶν ὑπαρκτῶν ἄρθρων, ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ τὰς ἀποδεχθῶ ἐπὶ φανταστικῶν.

§312Α. ΖΑΚΚΑΣ. Δὲν πρόκειται περὶ φανταστικῶν κινδύνων. Ὁ ν. 3752 εἶναι εἰδικὸς νόμος, ἐφαρμοζόμενος ἐπὶ τῶν ἐπιχειρήσεων δημοσίας ὠφελείας καὶ εἶναι ἀνάγκη ρητῶς νὰ ὑπαχθῇ εἰς αὐτὸν ὁ ἀνάδοχος, διότι εἶναι πολὺ πιθανὸν νὰ δημιουργηθοῦν ζητήματα, ὅπως ἔγινε καὶ μὲ τὴν Πάουερ, τῆς ὁποίας τὸ προσωπικὸν ἀκόμη δὲν προστατεύεται ἀπὸ κανονισμὸν τοῦ ν. 3752.

§313Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Εἰς τὴν Πάουερ ἐγεννήθησαν ζητήματα, διότι ἦτο προγενεστέρα ἡ ἰσχὺς τοῦ νόμου.

§314ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι ἐργατικὸς νόμος ἐφαρμοζόμενος ἐπὶ πάσης ἐπιχειρήσεως.

§315Α. ΖΑΚΚΑΣ. Ὁ ν. 3752 ἦτο μεταγενέστερος τῆς Πάουερ, πρὸ δὲ τῆς συνάψεως τῆς συμβάσεώς της ἴσχυεν, ὅπως προεῖπα, ὁ ν. ΔΚΗ τοῦ 1912, τῶν αὐτῶν τάσεων μὲ τὸν 3752. Δὲν ἠμπορῶ ὅμως νὰ ἐννοήσω διατὶ ἀρνεῖσθε νὰ μνημονεύσητε ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τὸν ν. 3752. Ἔστω: καὶ ἂν τὸ θεωρῆτε περιττόν, τὸ πλέον δὲν βλάπτει. Θὰ δημιουργήσητε ζητήματα πολὺ σοβαρὰ διὰ τὸ προσωπικόν, κ. Ἀντιπρόεδρε, ἐὰν παρίδητε τὴν σύστασιν ποὺ σᾶς κάμνω. Ἡ πεῖρα τῶν σχέσεων τοῦ Κράτους μας μὲ τὰς ξένας ἑταιρείας καὶ τοὺς παραχωρητιούχους ἐν γένει, αὐτὸ διδάσκει ἀτυχῶς.

§316Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Δὲν εἶναι ξένη ἑταιρεία. Διοικητικὸν Συμβούλιον καὶ μετοχαὶ κατὰ πλειοψηφίαν ὀφείλουν νὰ εἶναι ἑλληνικαί. Κάθε μεταβίβασις ἡ ὁποία ἄγει εἰς τὴν πλειοψηφίαν εἶναι ἄκυρος.

§317Α. ΑΓΓΕΛΟΥΣΗΣ. Πιστεύει σοβαρῶς, ὅτι θὰ εὑρεθῇ Ἕλλην δικαστής, ὁ ὁποῖος θὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν ἐφαρμόζεται ὁ ν. 3752 μὲ τὴν διατύπωσιν ποὺ ἔχει τὸ ἄρθρον.

§318Α. ΖΑΚΚΑΣ. Δὲν καλύπτει τὴν περίπτωσιν, διότι δὲν ἐφαρμόζεται ὁ ν. 3752 ἐπὶ μεταλλευτικῶν ἐπιχειρήσεων.

§319Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ὁ μόνος κίνδυνος, ὁ ὁποῖος θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ προκύψῃ εἶναι ὁ προερχόμενος ἐκ τῆς ἀπόψεως τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζετε.

§320Α. ΖΑΚΚΑΣ. Κύριε συνάδελφε, πολὺ ἀφελεῖς ὑπολαμβάνετε τοὺς ξένους ἐπιχειρηματίας. Δὲν περιμένουν τὰς ἰδικάς μου παρατηρήσεις διὰ νὰ φωτισθοῦν καὶ νὰ γνωρίζουν πολὺ καλὰ νὰ ἐπιδιώκουν τὸ κατὰ τὴν ἀντίληψίν των συμφέρον των. Μὴ ἐπιμένετε, ὅτι περιττεύει ἡ σύστασίς μου. Ἄλλωστε, ἂν πιστεύετε εἰς τὸν φόβον ποὺ ἐξεφράσατε, τότε καὶ ἐκ τοῦ λόγου τούτου ἐπιβάλλεται νὰ τὴν δεχθῆτε.

§321Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἡ ἔννοια εἶναι, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξαιρῆται ἡ ἑταιρεία τῆς ἐφαρμογῆς τῶν ἐργατικῶν νόμων. Νὰ γραφῇ εἰς τὰ πρακτικά, ὅτι εἶναι σαφὴς καὶ ὁμόθυμος ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς.

§322Α. ΣΒΩΛΟΣ. Ἐὰν ἐνθυμῆσθε, σᾶς ὑπέδειξα μίαν διατύπωσιν τοῦ σχετικοῦ ἄρθρου, πληρεστέραν καὶ καλύπτουσαν πᾶσαν περίπτωσιν νομοθεσίας καὶ νομίζω, ὅτι ἔτσι διετυπώθη. Πιστεύω, ὅτι οὐδεὶς ἐπιχειρηματίας ἐν Ἑλλάδι ὅτι καὶ ἂν κάμῃ δημοσίαν ἐπιχείρησιν ἢ ἄλλην, ἐξαιρεῖται οὐδενὸς ἀπολύτως ἐργατικοῦ καὶ κοινωνικοῦ νόμου. Οἱ φόβοι τοῦ κ. συναδέλφου δικαιολογοῦνται ἀπὸ τὴν περίπτωσιν τῆς Πάουερ. Ἀλλ’ ἀπὸ τότε εἶναι 20 χρόνια. Καὶ ἔπειτα γνωρίζει ὁ κ. συνάδελφος, ὅτι ἐκερδίσαμεν τὴν ἄποψιν αὐτήν. Ἀπὸ τότε ἔχει γίνει γενικὴ συνείδησις, ὅτι ἡ ἐργατικὴ νομοθεσία ἐφαρμόζεται ἐπὶ πάντων τῶν προσώπων καὶ ἐκτὸς τούτου, δὲν ἔχομεν πλέον ἀλλοδαπὰς διαιτησίας. Ἑπομένως, οἱ φόβοι εἶναι περιττοί, μᾶλλον δέ, θὰ ἔπρεπε νὰ μὴ συζητῶνται, τοιοῦτοι φόβοι, διότι αὔριον ἠμπορεῖ νὰ δημιουργήσουν ζητήματα.

§323Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἀκριβῶς δι’ αὐτὸ ἡ Ἐπιτροπὴ ἐδέχθη τὴν γενικὴν διατύπωσιν τοῦ κ. Σβώλου, ἡ ὁποία ἔχει γενικὸν χαρακτῆρα καὶ καλύπτει ὅλας τὰς περιπτώσεις.

§324Α. ΖΑΚΚΑΣ. Νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ θεωρήσω ἀνεπαρκῆ τὴν γνώμην αὐτήν. Διότι, μολονότι παρῆλθον 25 ἔτη ἀπὸ τὴν σύναψιν τῆς συμβάσεως τῆς Πάουερ, τὸ προσωπικόν της, κ. Πρόεδρε τῆς ΕΛΔ καὶ κ. Ἀρχηγὲ τοῦ Σοσιαλιστικοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος καὶ Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, δὲν προστατεύεται ἀκόμη ἀπὸ κανονισμὸν τοῦ νόμου 3752, διότι ἔτσι τὸ θέλει ἡ ἑταιρεία. Δι’ αὐτὸ καὶ ἐπιμένω εἰς τὴν γνώμην μου, ὅτι ρητῶς πρέπει ἐν τῷ νόμῳ νὰ ὁρισθῇ, ὅτι ἡ μέλλουσα ἐπιχείρησις ὑπάγεται εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου 3752. Λέγει ἐδῶ: (Ἀναγινώσκει). Διατί, λέγετε, ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, «τῶν μεταλλευτικῶν ἐπιχειρήσεων»; Αὐτὸ μὲ ἄγει εἰς σκέψεις. Εἰς τὴν χώραν μας οἱ ἐργαζόμενοι εἰς τὰ μεταλλεῖα, ἐν ἀντιθέσει πρὸς τ’ ἀλλαχοῦ κρατοῦντα, ἔχουν τὴν πλέον πενιχρὰν κοινωνικὴν ἀσφάλειαν, διότι ἐπεκράτησε νὰ λέγεται, ὅτι αἱ μεταλλευτικαὶ ἐπιχειρήσεις δὲν ἱκανοποιοῦνται. Καὶ εἶναι γνωστὸν πόσον εἶναι ἐκτεθειμένη ἡ ὑγεία, ἡ σωματικὴ ἀκεραιότης καὶ ἡ ζωὴ τῶν εἰς τὰς ἐπιχειρήσεις αὐτὰς ἐργαζομένων. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου σας, κ. Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, σκοπεῖται νὰ γίνῃ ἕνα μεγάλο ἔργον. Διὰ ποῖον λόγον θέλετε νὰ καταστήσητε ἀσαφῆ, εἰς τόσον μάλιστα σοβαρὰν ἔκτασιν, τὴν προστασίαν τῆς ὁποίας θὰ πρέπει νὰ ἀπολαμβάνῃ τὸ προσωπικὸν τῆς δημιουργηθησομένης μεγάλης ἐπιχειρήσεως; Κύριοι Βουλευταί, τὰ ἐκτεθέντα, νομίζω, ὅτι εἶναι ἀρκετὰ διὰ νὰ πείσουν περὶ τῆς ἀνάγκης, ὅπως διὰ σαφοῦς διατάξεως, θεσπισθῇ ἡ προστασία τοῦ νόμου 3752, διὰ τὸ προσωπικὸν τῆς ἐπιχειρήσεως ποὺ θὰ συσταθῇ. Καὶ τελειώνω τὴν ὁμιλίαν μου μὲ τὴν δήλωσιν, ὅτι τὴν σύμβασιν ὡς ἔχει, δὲν ἠμπορῶ νὰ τὴν ψηφίσω, παρὰ μόνον ὑπὸ τοὺς ὅρους, ὅτι εἰς τὸ Δ. Συμβούλιον τῆς ἐπιχειρήσεως Πτολεμαΐδος, θὰ ἐκπροσωπεῖται καὶ τὸ Κράτος ἢ μὲ ἐκπροσώπους του ὡς μέλη ἢ τοὐλάχιστον μὲ παρατηρητήν του, ὅτι θὰ μετέχῃ κατὰ σημαντικὸν λόγον τὸ Δημόσιον εἰς τὰ κέρδη καί, ὅτι θὰ περιληφθῇ εἰς τὸν σχετικὸν νόμον ρητὴ διάταξις, ἀσφαλίζουσα εἰς τὸ προσωπικὸν τὴν προστασίαν, ποὺ εἶχα τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ἀναπτύξω. (Χειροκροτήματα).

§325Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Δηλαδὴ προκαταβολικῶς τὸ Κράτος νὰ μετέχῃ εἰς τὰς εὐθύνας, νὰ συνευθύνεται διὰ τὸ κόστος, τὸ ὁποῖον θὰ ἐλέγξῃ τὸ Κράτος. Συμφέρει αὐτό;

§326Α. ΖΑΚΚΑΣ. Κύριε συνάδελφε, δὲν πρέπει νὰ διαφεύγῃ τὴν προσοχὴν οὐδενός, ὅτι εἶναι συμφερώτερον τὸ κόστος νὰ κανονίζηται μέ τὴν σύμπραξιν ἢ τοὐλάχιστον τὴν παρακολούθησιν τοῦ Κράτους, παρὰ ἀπὸ τὸ Δ. Συμβούλιον τῆς ἐπιχειρήσεως καὶ νὰ ἀφήνεται εἰς τὸ Κράτος τὸ δικαίωμα ἀσκήσεως ἐλέγχου. (Χειροκροτήματα).

§327ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Κουπαροῦσσος ἔχει τὸν λόγον.

§328Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Θὰ ἐπεθύμουν διακαῶς κ. συνάδελφοι, εἰς τὴν κρίσιμον αὐτὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν κρίνεται τὸ μέλλον καὶ ἡ εὐτυχία τῶν κατοίκων τῆς Πτολεμαΐδος καὶ τοῦ Νομοῦ Κοζάνης μὲ τὰ ἔργα τῆς Πτολεμαΐδος νὰ ἤμην εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ συγχαρῶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἰδιαιτέρως τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἔλυσεν τὸ κατ’ ἐξοχὴν ἐθνικὸν τοῦτο ζήτημα. Δυστυχῶς δὲν δύναμαι νὰ πράξω τοῦτο διὰ τοὺς ἰδίους ἀκριβῶς λόγους, τοὺς ὁποίους ἀνέπτυξεν ὁ ἴδιος κύριος Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅταν οὗτος μᾶς ἔφερε τὴν σύμβασιν ταύτην. Ὅπως ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μὲ συντριβὴν καρδίας εἶπεν, ὅτι ἐξεβιάσθη ἀπὸ τὰ πράγματα νὰ δώσῃ τὴν σύμβασιν ταύτην πάλιν εἰς τὸν Φίλην, ἔτσι δυστυχῶς εὑρίσκομαι καὶ ἐγὼ εἰς τὴν ἰδίαν θέσιν νὰ ἐκβιασθῶ ἀπὸ τὴν κατάστασιν τῶν πραγμάτων καὶ νὰ ψηφίσω τὴν σύμβασιν ταύτην, ἐνῶ δὲν συμφωνῶ μὲ ταύτην. Τοῦτο ὅμως δὲν μ’ ἐμποδίζει νὰ ἀνεύρω ὡρισμένα σημεῖα καὶ νὰ τὰ κατακρίνω καὶ νὰ ἐπικρίνω ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐψήφισαν τὸ νομοσχέδιον, καὶ νὰ διαστείλω τὰς εὐθύνας μου, μὲ τὸν φόβον μάλιστα, ὅτι μολονότι θὰ ψηφίσωμεν τὴν σύμβασιν ταύτην, δυστυχῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ φθάσωμεν εἰς τὴν κατασκευὴν τῶν ἔργων, διότι εἶναι δυνατὸν μετὰ μερικοὺς μῆνας νὰ δοθῇ μία παράτασις εἰς τὸν κακόπιστον Φίλην ὅπως καὶ μέχρι σήμερον γίνεται. Πρὶν εἰσέλθω εἰς τὸ καθ’ ἑαυτὸ θέμα θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω ὀλίγα τινὰ οὕτως ὥστε εἰς τὸ μέλλον τὰ παθήματα, τὰ ὁποῖα παθαίνομεν, νὰ γίνουν μαθήματα, καὶ οἱ ὑπεύθυνοι κυβερνῆται τοῦ Κράτους εἰς τὸ μέλλον νὰ μὴ εὑρίσκωνται εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ λέγουν ἀπὸ τοῦ βήματος ὅτι ἀναγκάζονται νὰ ὑπογράψουν μίαν σύμβασιν, ἡ ὁποία δὲν εἶναι τόσον ὠφέλιμος διὰ τὴν Ἐθνικὴν Οἰκονομίαν τοῦ τόπου. Θέλω νὰ εἴπω κ. συνάδελφοι, ὅτι ὁ Νομὸς Κοζάνης ἔχει κἄποιαν σοβαρὰν καὶ προέχουσαν θέσιν εἰς τὴν ἀνοικοδόμησιν τῆς χώρας καὶ ἐν γένει εἰς τὴν λύσιν τοῦ δημοσιογραφικοῦ προβλήματος, διότι ὁ πλοῦτος ὁ ἐπίγειος ἢ ὁ ὑπέργειος ἀρκετὰ σοβαρός, ὁ δὲ ὑπόγειος εἶναι ἀκόμη περισσότερον ἀφάνταστος. Οὐδεμία Κυβέρνησις καὶ ποτὲ τὸ Κράτος ἐπὶ σαράντα ἔτη δὲν κατεδέχθη, οὔτε κἂν προσεπάθησε νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ νὰ ἴδῃ ἐὰν ὑπάρχῃ ὄντως πλοῦτος ἐκεῖ, ὁ ὁποῖος ἠμπορεῖ νὰ λύσῃ τὸ δημοσιογραφικὸν πρόβλημα τῆς χώρας μας, δὲν ἔκαμαν οἱ ἁρμόδιοι, δυστυχῶς τίποτε ἄλλο, παρὰ βλέπουν διάφορα ἄτομα νὰ περιοδεύουν ὡσὰν χρυσοθῆρες ἀνὰ τὰς πεδιάδας τῆς Κοζάνης καὶ νὰ διαρπάζουν τὸν πλοῦτον αὐτὸν ὅπως διαρπάζεται δυστυχῶς σήμερον διὰ τῆς ἐν λόγῳ συμβάσεως κατὰ τρόπον οὐχὶ συμφέροντα εἰς τὸ σύνολον. Θέλω νὰ εἴπω ὅτι τὸ Κράτος δὲν ἠθέλησε ποτὲ νὰ ἐξετάσῃ ἰδιαιτέρως τὸν ὑπόγειον πλοῦτον τοῦ Νομοῦ Κοζάνης, διότι ἂν τοῦτο ἔπραττε θὰ ἔβλεπε ὅτι ὑπάρχῃ καὶ χαλκὸς καὶ ἀλουμίνιον, καὶ μαγνήσιον καὶ μαγγάνιον, καὶ χρώμιον, καὶ ἄνθραξ ἐν ἀφθονίᾳ. Δὲν κατεδέχθη ποτὲ τὸ Κράτος νὰ ἐρευνήσῃ κατὰ πόσον εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκμεταλλευθῇ τὸν ἀπέραντον πλοῦτον τοῦτον τοῦ Νομοῦ Κοζάνης, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ μᾶς δώσῃ τὴν προϋπόθεσιν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ συντελέσῃ οὕτως εἰς τὴν λύσιν τοῦ δημοσιογραφικοῦ προβλήματος τῆς χώρας. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τῆς εἰσηγητικῆς του ἐκθέσεως εἶπεν, ὅτι εἶναι βασικὰ ἐναντίον τῆς συμβάσεως αὐτῆς καὶ ὑπὲρ τοῦ χαρακτηρισμοῦ αὐτοῦ ὡς δημόσιον ἔργον, ἀλλ’ ἀναγκάζεται νὰ δεχθῇ τὴν σύμβασιν αὐτὴν διὰ τὴν ὁποίαν πιστεύει, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ μία ἀρχὴ τῶν ἔργων τῆς Πτολεμαΐδος, διότι δὲν μπορεῖ νὰ πράξῃ ἄλλως, ἐκβιαζόμενος ἐκ τῶν πραγμάτων. Εὔχομαι καὶ αἱ σκέψεις τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐπαληθεύσουν καὶ νὰ εὑρεθῶ εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ νὰ τὸν εὐχαριστήσω καὶ νὰ ἐκφράσω τὴν εὐγνωμοσύνην ἐξ ὀνόματος τοῦ λαοῦ τοῦ Νομοῦ Κοζάνης, ἀλλὰ φοβοῦμαι ὅτι δὲν θὰ εὑρεθῶ εἰς τὴν εὐχάριστον αὐτὴν θέσιν, διότι δὲν πιστεύω ὅτι λύεται ὁλοκληρωτικῶς τὸ ζήτημά του διὰ τῆς ὑπὸ κρίσιν συμβάσεως. Κύριοι συνάδελφοι ἂς κρίνωμεν καὶ ἡμεῖς οἱ μικροὶ ἐδῶ ὡρισμένα σημεῖα τῆς νέας συμβάσεως καὶ τὸν δρόμον τὸν ὁποῖον ἠκολούθησεν ἡ Κυβέρνησις ἢ παροῦσα καὶ αἱ προηγούμεναι διὰ νὰ φθάσουν, εἰς τὴν σύμβασιν αὐτήν. Ὁ δρόμος δυστυχῶς γέμει σκουπιδιῶν. Ἕνας τυχοδιώκτης, μία ὡραία ἡμέρα, ἐγκλιματισμένος Ἕλλην εἰς τὴν Ἀμερικὴν καὶ μετεκπαιδευθεὶς ἐκεῖ εἰς ὑποθέσεις ἀεριτζίδικες, ἦλθεν καὶ ὑπέκλεψεν μίαν ὑπογραφὴν ἀπὸ τὸν τότε Κυβερνήτην Μεταξᾶν. Μετὰ ἑξάμηνον ὅμως ἀνεγνωρίσθη τὸ λάθος ποὺ ἔγινε καὶ ἐκηρύχθη ἔκπτωτος ὁ ἀεριτζῆς αὐτός. Ἐν τῷ μεταξὺ ὁ ὕποπτος αὐτὸς ἐπιχειρηματίας, ἐτέθη ὑπὸ τὴν προστασίαν ἑνὸς κόμματος διὰ τὸ κακὸν τοῦ συνόλου καὶ νομίζω, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ μάθῃ ὁ λαός, ποῖοι ὑπῆρξαν οἱ ὑπεύθυνοι τῆς σημερινῆς καταστάσεως, καὶ μάλιστα νὰ γνωρίζῃ ὁ λαὸς τῆς Πτολεμαΐδος καὶ Κοζάνης, ποῖος ἦτο ὁ ὑπαίτιος Ὑπουργὸς ποὺ δὲν ἔγιναν τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ γίνουν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶχε ὡς ἀποτέλεσμα νὰ ξεσπάσῃ εἰς βάρος τοῦ λαοῦ, μὲ τὴν ἀναγκαστικὴν καὶ ἐκβιαστικὴν ψήφισιν τῆς παρούσης συμβάσεως. Πιστεύει, βεβαίως, ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἡ σύμβασις αὕτη εἶναι μία καλὴ ἀρχὴ καὶ ὅτι θὰ καταβληθῇ προσπάθεια νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ καλλίτερον. Θὰ πρέπει ὅμως νὰ ἠξεύρῃ ὁ λαὸς τῆς Πτολεμαΐδος καὶ Κοζάνης καὶ ὅλης τῆς Ἑλλάδος, ὅτι οἱ ὑπεύθυνοι τῆς καταστάσεως ἐκείνης ἦσαν οἱ Ὑπουργοὶ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, οἱ ὁποῖοι ἔθεσαν ὑπὸ τὴν προστασίαν των τὸν ἄνθρωπον αὐτόν, ὁ ὁποῖος ἀκούει εἰς τὸ ὄνομα Φίλης καὶ τοῦ ὁποίου ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ὡς ἐλέχθη, εἶναι συμπολίτης του καὶ δι’ αὐτὸ τὸν ὑπεστήριξεν καὶ τὸν ὑποστηρίζει καὶ ἀναβιοῖ ἡ σύμβασις αὐτὴ πάντοτε ἐπὶ κυβερνήσεως τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, τὸ ὁποῖον καὶ σήμερον ὑποστηρίζει ταύτην. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἂς ἀφήσωμεν τὸ Λαϊκὸν Κόμμα νὰ ἀμύνεται καθ’ ὃν τρόπον πιστεύει, ὅτι ἀμύνεται, διότι νομίζει, ὅτι εἶναι δυνατὸν ἐντὸς μικροῦ χρονικοῦ διαστήματος νὰ λησμονηθοῦν τὰ τοιαῦτα σφάλματα. Ἡμεῖς ὅμως, οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ λαοῦ, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι τόσον ἐντὸς τῆς αἰθούσης, ἀλλὰ καὶ ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, νὰ διαφωτίσωμεν τὸν λαόν, ποῖοι εἶναι ὑπεύθυνοι τῆς σημερινῆς καταστάσεως καὶ ποῖοι διέπραξεν τὸ ἔγκλημα αὐτό, τὸ νὰ ἔχωμεν σήμερον ἀκόμη εἰς βάρος τῶν συμφερόντων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ τὸν Φίλη καὶ ὄπισθεν αὐτοῦ τὸ μεγάλον τοκογλυφικὸν κεφάλαιον τῆς Ἑλλάδος, περὶ τοῦ ὁποίου θὰ ὁμιλήσω ἀργότερον. Δὲν θέλω νὰ πιστεύσητε, ὅτι κάμνω ἀντιπολίτευσιν ἐναντίον τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἔχω πλήρη ἀδυναμίαν μάλιστα εἰς αὐτόν, διότι τὸν κρίνω κατάλληλον νὰ κυβερνήσῃ τὴν Ἑλλάδα. Γνωρίζετε μετὰ ποίας σεμνότητος καὶ ποίου ἐνθουσιασμοῦ ὁμιλῶ διὰ τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλά, θὰ πρέπει, ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐν τῇ προκειμένῃ περιπτώσει νὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι ἐδειλίασεν εἰς τὴν μεγάλην του ἀπόφασιν νὰ ὑποδείξῃ τὸ συμφέρον ἐν προκειμένῳ πρὸς τοὺς Ἀμερικανούς. Πιστεύσατε, κύριοι συνάδελφοι, ὅταν ἐξύπνησα ἕνα πρωΐ καὶ ἐδιάβασα εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὕψωσεν τὸ ἀνάστημά του καὶ ἠπείλησε παραίτησιν, διότι μία ἐπιστολή, ὅπως ἔλεγον αἱ ἐφημερίδες ἀπηυθύνθη πρὸς τὴν Κυβέρνησιν προσβλητικὴ τοῦ κύρους τῆς Κυβερνήσεως, πιστεύσατέ με, ὅτι κατενθουσιάσθην διότι ἐπὶ τέλους εὑρέθη ὁ ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος ἦτο δυνατὸν νὰ ὑψώσῃ τὸ ἀνάστημά του καὶ νὰ εἴπῃ εἰς τοὺς Ἀμερικανούς, ἐάν, κύριοι, μᾶς ἀγαπᾶτε ἀφήσατέ μας νὰ δουλέψωμεν καθ’ ὃν τρόπον ἐδουλεύσαμεν διὰ μέσου τῶν αἰώνων εἰς αὐτὴν τὴν χώραν καὶ ὑπὲρ τῆς χώρας. Δυστυχῶς, ὅμως, δὲν πέρασαν 24 ὧρες, ποὺ διαβάζοντας τὴν σύμβασιν αὐτήν, παρετήρησα μετὰ λύπης μου, ὅτι ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος ὑπανεχώρησεν.

§329Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Ὅταν, ἀγαπητέ μου συνάδελφε, καὶ σᾶς εὐχαριστῶ διὰ τοὺς καλούς σας λόγους, συνέπεια μιᾶς διαφωνίας πρόκειται νὰ εἶναι ἡ παραίτησίς μου, εἶμαι πάντοτε πρόθυμος, ὅταν συνέπεια μιᾶς διαφωνίας πρόκειται νὰ εἶναι ἡ ματαίωσις ἑνὸς ἔργου, διστάζω, διότι προτάσσω τὸ ἔργον ἀπὸ τὴν προσωπικήν μου ματαιότητα.

§330Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Τὸ πιστεύω, ὅτι αὐτὴ ἡ σκέψις σᾶς ἔκαμε νὰ ὑποχωρήσητε, ἀλλ’ ἐκεῖ διαφωνοῦμεν, ὅτι μὲ τὴν ὑποχώρησιν αὐτὴν τὴν ὁποίαν ἐκάματε, ἐκάματε πραγματικότητα τὴν νέαν σύμβασιν. Ἐγὼ ἐπερίμενα νὰ ἐπιμείνητε ὄχι εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τῆς ἐπιστολῆς, ἀλλὰ νὰ ἐπιμείνητε εἰς τὴν ἐκδίωξιν τοῦ Φίλη ἐκ τῆς συμβάσεως αὐτῆς καὶ εἰς τὴν ἀκύρωσιν τῆς συμβάσεως ταύτης. Καὶ ἐκεῖ θὰ ἤθελον νὰ θέσητε τὸ ζήτημα τῆς παραμονῆς σας εἰς τὴν Κυβέρνησιν, εἰς τὸ ζήτημα, ὅτι ἐπιμένετε, ὡς Κυβερνῆται, νὰ ἀπαλλαγῆτε ἀπὸ τὸν τυχοδιώκτην αὐτὸν ἵνα ἀξιοποιήσωμεν τοὺς λιγνίτας ὁλοκληρωτικῶς, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ λύσωμεν ἕνα μέγα ποσοστὸν τοῦ δημογραφικοῦ μας προβλήματος, διότι ὄντως ἡ ὁλοκληρωτικὴ ἐκμετάλλευσις τῶν λιγνιτῶν Πτολεμαΐδος, ἔχει σοβαρὰν σχέσιν μὲ τὴν εὐτυχίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ.

§331ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἔστω καὶ ἐὰν ἐματαιώνετο τὸ ἔργον;

§332Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Μάλιστα.

§333ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πέρυσι οἱ Μακεδόνες βουλευταὶ φωνάζατε, ὅτι μένει ἀνεκμετάλλευτος ὁ πλοῦτος αὐτὸς τῆς περιοχῆς σας καὶ σήμερον αὐτὸ γίνεται πραγματικότης καὶ διαμαρτύρεσθε συνδέοντες τὸ ἔργον μὲ τὸ πρόσωπον;

§334Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Ὑπάρχουν συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι πιστεύουν, ὅτι γίνεται μία καλὴ ἀρχή. Ἀλλ’ ἐγὼ πιστεύω ὅτι ἡ σύμβασις αὐτὴ εἶναι ἐμπόδιον νὰ γίνῃ ἡ καλὴ ἀρχή. Εἶπον προηγουμένως τοῦτο, ὅτι εἶμαι ὑποχρεωμένος ἐκβιαστικῶς, ὅπως ἐξεβιάσθη ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ ψηφίσω τὴν σύμβασιν, διότι δὲν ἠμπορῶ νὰ κάμω διαφορετικά. Μία σατανικὴ ἐνέργεια, δὲν ἠξεύρω ποὺ ὀφειλομένη, μᾶς ἔφερε τὴν Ἀμερικανικὴν Ἀποστολὴν ὑποστηρίκτριαν τοῦ Φίλη μετὰ ἕν ἔτος, ἐνῷ προτίτερα ἦτο ἐναντίον τοῦ Φίλη. Ἀλλὰ καὶ πέραν τούτου, μία σατανικὴ ἐνέργεια μᾶς ἔκαμεν, ἐγγράφως ν’ ἀναλάβωμεν τὴν ὑποχρέωσιν αὐτὴν ἀπέναντι τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς. Διὰ τῆς ἀλληλογραφίας Κυβερνήσεως–Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς καὶ Τραπεζῶν ἀνελάβομεν ρητὴν ὑποχρέωσιν ἀπέναντι τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς. Διότι ἐγένετο αὐτὸ καὶ διότι ἐγένοντο αἱ διαπραγματεύσεις τῆς χρηματοδοτήσεως τοῦ ἔργου παρὰ τοῦ σχεδίου Μάρσαλ. Τὸ τοκογλυφικὸν κεφάλαιον τῆς Ἑλλάδος, ἤτοι ἡ Τράπεζα Ἀθηνῶν, ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα καὶ οἱ ὄπισθεν αὐτῶν ἐρχόμενοι ὑπεισῆλθον εἰς τὴν σύμβασιν Φίλη. Καὶ διατὶ νὰ μὴν ὑπεισέλθουν, ἀφοῦ δὲν πρόκειται νὰ ἐξοδεύσουν οὔτε δεκάρα διὰ τὸ ἔργον. Ἦλθον, λοιπόν, αἱ Τράπεζαι αὐταὶ καὶ εἶπον, ἡμεῖς ἐνδιαφερόμεθα διὰ τὸ ἐθνικὸν συμφέρον τῆς Ἑλλάδος καὶ ἐρχόμεθα νὰ σᾶς βοηθήσωμεν καὶ ἐρχόμεθα νὰ καταβάλωμεν τὶς 400.000 δολ. ἀρκεῖ βέβαια ἡ τριμερὴς συμφωνία νὰ γίνῃ πραγματικότης, ἀρκεῖ βέβαια νὰ μᾶς χρηματοδοτήσητε. Ἐὰν δὲν ὑπῆρχεν αὐτὴ ἡ προϋπόθεσις τῆς χρηματοδοτήσεως ἐγὼ πιστεύω, ὅτι ποτὲ ὁ κ. Φίλης, ἢ οἱοσδήποτε ἄλλος Φίλης, θὰ κατέθετε τὶς 400.000 δολ. Ἀλλὰ μόλις εἶδον οἱ ἐπιχειρηματίαι ὅτι χρηματοδοτεῖται τὸ ἔργον, ἀντελήφθησαν ὅτι δὲν ὑπῆρχεν οὐδεὶς λόγος νὰ μὴ καταθέσουν τὶς 400.000 δολ. τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἀνελάμβανον μίαν τόσον πλουτοφόρον ἐπιχείρησιν εἰς βάρος τοῦ Κράτους καὶ μὲ χρήματα τοῦ Κράτους. Καὶ ἡμεῖς, κύριοι βουλευταί, 10–20–30 πτωχοὶ πληρεξούσιοι καὶ οἱοιδήποτε ἄλλοι, ἂν ἐγνωρίζομεν τὸ πρᾶγμα ἠμπορούσαμε νὰ κάμωμεν μίαν ἑταιρείαν νὰ πάρωμεν καὶ ἡμεῖς τὸ προνόμιον αὐτό, ἀφοῦ δὲν θὰ διεθέταμεν οὔτε λεπτὸν ἰδικόν μας. Ἐάν, ὅμως, δὲν ἐγένετο αὐτὴ ἡ σύμβασις μὲ τὴν προϋπόθεσιν τῆς χρηματοδοτήσεως τοῦ Κράτους, εἶμαι βέβαιος ὅτι τὴν 31 Δεκεμβρίου δὲν θὰ κατετίθεντο αἱ 400.000 δολ., ὅτι ὁ Φίλης δὲν θὰ εὕρισκε χρηματοδότας διὰ τὴν χρηματοδότησιν τῆς συμβάσεως, τὴν ὁποίαν κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἀπέσπασαν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἔτσι θὰ εὑρισκώμεθα τὴν 1ην Ἰανουαρίου πρὸ τῆς ἑξῆς βάσεως: Μὲ ἔκπτωτον τὸν Φίλην καὶ μὲ κανένα ἀνάδοχον, ὁπότε φαντάζομαι ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ πείσῃ τὴν Ἀμερικανικὴν Ἀποστολήν, τὰ λεπτὰ τὰ ὁποῖα ἐνεγράφησαν εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν διὰ τὸ ἔργον δι’ ἑνὸς Δημοσίου Ὀργανισμοῦ, τὸν ὁποῖον ἐπρότειναν οἱ ἴδιοι οἱ Ἀμερικανοὶ ν’ ἀντικαταστήσῃ τὸν Φίλην ν’ ἀρχίσωμεν τὸ ἔργον. Καὶ διὰ ποῖον λόγον οἱ Ἀμερικανοὶ θὰ ἠρνοῦντο τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἠρνήθησαν οὔτε τὸν ἐξηλεκτρισμὸν τῆς χώρας νὰ γίνῃ ὡς ἐπιχείρησις τοῦ Δημοσίου; Διὰ ποῖον λόγον θὰ ἠρνοῦντο; Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἐπισημάνωμεν τοῦτο, ὅτι οἱ Ἀμερικανοὶ δὲν ἦλθον ν’ ἀνοικοδομήσουν τὴν χώραν, ἀλλὰ νὰ ὑποστηρίξουν ὡρισμένους ἀνθρώπους, πρᾶγμα ποὺ δὲν πιστεύω. Ἐγὼ πιστεύω ὅτι ἦλθον νὰ ὑποστηρίξουν τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δὲν ἔχει ἀνάγκην τῆς μεσολαβήσεως τοῦ Φίλη· ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἔχει ἀνάγκην τῆς ἠθικῆς καὶ ὑλικῆς ὑποστηρίξεως τῆς Ἀμερικανικῆς Πολιτείας. Κατὰ ποῖον λογικὸν εἱρμὸν θὰ ἦτο δυνατὸν ν’ ἀρνηθῇ ἡ Ἀμερικανικὴ Ἀποστολὴ τὴν διάθεσιν αὐτῶν τῶν 3 ἑκατομ. δολλαρίων, οὕτως ὥστε, δι’ ἑνὸς τεχνικοῦ ὀργανισμοῦ ν’ ἀρχίσωμεν τὸ ἔργον καὶ νὰ σκεφθῶμεν ἀργότερα κατὰ ποῖον τρόπον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ δώσωμεν τὸ ἔργον εἰς πλέον ἀξιόπιστον ἀνάδοχον, ἢ νὰ τὸ ἐκμεταλλευθῇ ἡ ὠμότης τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ; Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι 100% κατὰ τοιοῦτον τρόπον θὰ συνέβαινον τὰ πράγματα καὶ δὲν ὑπῆρχε κανεὶς κίνδυνος νὰ χάσωμεν τὸ ἔργον τῆς Πτολεμαΐδος. Ἡ πεποίθησίς μου εἶναι σταθερὰ καὶ ἀκεραία. Ἀλλὰ ἂς ἔλθωμεν τώρα εἰς τὴν σύμβασιν. Ἡ σύμβασις αὐτὴ ἡ νέα εἶναι καλλιτέρα τῆς πρώτης; Ἡ σύμβασις τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ ὑπογράψῃ ἡ Κυβέρνησις, ἐξασφαλίζει τὴν ὁλοκληρωτικὴν ἐκμετάλλευσιν τοῦ λιγνίτου Πτολεμαΐδος καὶ τὴν μεταβολὴν τῆς Πτολεμαΐδος εἰς βιομηχανικὸν κέντρον, ὅπως ὅλοι ὠνειρευόμεθα ἢ μήπως ἡ σύμβασις αὐτὴ θὰ σταματήσῃ τὴν ὁλοκληρωτικὴν ἐκμετάλλευσιν, ἢ μήπως ἡ ἀναμενομένη ὁλοκληρωτικὴ αὐτὴ ἐκμετάλλευσις θὰ μεταβληθῇ εἰς μίαν κοινὴν ἐπιχείρησιν, εἰς τὴν ὁποίαν 500–600 μόνον ἐργάται θὰ δουλέψουν καὶ τοιουτοτρόπως θὰ σταματήσῃ τὴν δημιουργίαν διαφόρων ἄλλων βιομηχανιῶν ἐξαρτωμένων ἀπὸ τὴν πλινθοποίησιν τοῦ λιγνίτου; Ἡ παλαιὰ σύντμησις, κ. συνάδελφοι, ἔδιδε τὸ προνόμιον εἰς τὸν κ. Φίλην, ὄχι, μόνον διὰ τὴν ἐξόρυξιν καὶ τὴν πλινθοποίησιν τοῦ λιγνίτου, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν ὑποπροϊόντων αὐτοῦ διὰ τῆς ἱδρύσεως βιομηχανιῶν προσθέτων μὲ ἰδικά του κεφάλαια. Ποῖον ἀντάλλαγμα ἡ Ἑταιρεία Φίλη δίδει ἀφοῦ δὲν θὰ καταβάλῃ ὁλόκληρον τὸ χρηματικὸν ποσόν, ποὺ χρειάζεται διὰ τὴν ἐπιχείρησιν καὶ συνάμα νὰ ἀπαλλαγῇ ἀπὸ ὡρισμένας δαπάνας διὰ τὴν κατασκευὴν τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς Ἀμυνταίου–Κοζάνης. Διὰ τῆς νέας συμβάσεως ἀπαλλάσσομεν τὸν Φίλην νὰ ἀναλάβῃ μέρος δαπανῶν τῆς κατασκευῆς τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς, ἄρα ἐπιβαρύνεται τὸ δημόσιον, ὠφελεῖται δὲ ὁ Φίλης μὲ τὴν νέαν σύμβασιν. Ἕνα πρᾶγμα, ποὺ πρέπει νὰ προσέξῃ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι καὶ τοῦτο, νὰ ἠμπορέσῃ τὸ Κράτος νὰ ἐκμεταλλευθῇ κατὰ τοιοῦτον τρόπον τοὺς λιγνίτας, οὕτως ὥστε νὰ ὑπάρξῃ ἐλπὶς ἱδρύσεως καὶ νέων βιομηχανιῶν εἰς τὴν Πτολεμαΐδα μὲ τὴν ὁλοκληρωτικὴν ἀξιοποίησιν τοῦ λιγνίτου. Διότι καὶ μὲν κατὰ εἰδικὸν ἄρθρον 18 τῆς νέας συμβάσεως δύναται ἡ Ἑταιρεία νὰ ἱδρύσῃ βιομηχανίας ἀπὸ τὰ ὑποπροϊόντα τοῦ λιγνίτου καὶ ἔχει τὸ δημόσιον τὸ δικαίωμα νὰ ἀναθέτῃ καὶ εἰς ἄλλας ἑταιρείας τοῦτο, ἀλλὰ δὲν θὰ καταστῇ δυνατὸν εἰς ἄλλας ἑταιρείας, διότι ἡ κίνησις τῶν ξένων αὐτῶν ἑταιρειῶν θὰ ἐξαρτηθῇ ἀπὸ τὴν χορήγησιν λιγνίτου ἀπὸ τὴν ἑταιρείαν Φίλη, ἥτις ἐν προκειμένῳ θὰ κωλυσιεργῇ ἀσφαλῶς διὰ νὰ μονωπωλήσῃ αὐτὴ τὸν ἐκβιομηχανισμὸν τοῦ λιγνίτου. Ἄρα ἡ νέα σύμβασις εἶναι πιὸ ἐπιβαρυντικὴ τῆς παλαιᾶς συμβάσεως. Ἐκεῖνο δὲ ἰδιαιτέρως, τὸ ὁποῖον φοβούμεθα ἡμεῖς οἱ ἐκπρόσωποι τοῦ Νομοῦ Κοζάνης καὶ ὁ λαός, εἶναι καὶ τοῦτο, ὅτι κατὰ πᾶσαν πιθανότητα, τὸ ὄνειρόν μας, ὅτι θὰ γίνῃ ἓν σοβαρὸν θερμοηλεκτρικὸν ἐργοστάσιον δὲν εἶναι ὄνειρον πλέον, ἀλλά, δὲν εἶναι καὶ κἂν πραγματικότης, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦ θερμοηλεκτρικοῦ ἐργοστασίου ἀναβάλλεται ἐπ’ ἀόριστον λόγῳ ἀκριβῶς τῆς νέας συμβάσεως. Δηλαδὴ ἐν ἑνὶ λόγῳ τὸ ὄνειρον, τὸ ὁποῖον εἴχαμεν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ καὶ ἐργοστάσιον ἀζώτου ἢ ἐργοστάσιον τῶν ἄλλων ὑποπροϊόντων τοῦ λιγνίτου παραμένει ὄνειρον. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ περιμένωμεν ἀπὸ τὴν ἑταιρείαν αὐτὴν νὰ προωθήσῃ τὰ ζητήματα ταῦτα, ἀλλά, θὰ μᾶς κρατήσῃ ἐπὶ 40 ἔτη μὲ τὰ διδόμενα προνόμια διὰ τῆς παρούσης συμβάσεως εἰς μίαν ἐκβιαστικὴν κατάστασιν σὰν τὴν σημερινὴν διὰ νὰ ἐπιτύχῃ καὶ νέαν σύμβασιν ἀδαπάνως εἰς βάρος τοῦ συμφέροντος τοῦ λαοῦ τοῦ Νομοῦ Κοζάνης καὶ τῆς ὁλότητος ἐν γένει τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἰδοὺ διατὶ σκεπτόμεθα ἀγενικεύτως καὶ φοβούμεθα ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι ἐκπροσωποῦμεν τὸν λαὸν Κοζάνης καὶ Πτολεμαΐδος, ὅτι εἶναι δυνατὸν ἡ σύμβασις αὐτή, ἡ ὁποία εἶναι ἐπωφελεστάτη διὰ τὸν Φίλην, εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἀφορμὴ νὰ σταματήσῃ ἡ ὁλοκληρωτικὴ ἐκμετάλλευσις τοῦ λιγνίτου καὶ νὰ μὴ ἴδωμεν ἐκπληρούμενον τὸ ὄνειρόν μας, τῆς μεταβολῆς δηλαδὴ τῆς πόλεως Πτολεμαΐδος, τῆς νεκρᾶς σήμερον, εἰς μίαν σφίζουσαν μεγάλην βιομηχανικὴν πόλιν, ἐξ ἧς ἀναμένομεν καλλιτέρευσιν τῆς καταστάσεως τοῦ ἐξαθλιωμένου λαοῦ τοῦ Νομοῦ Κοζάνης, ὡς συμβαίνει, δυστυχῶς, σήμερον, ποὺ ἐξακολουθεῖ λόγῳ πείνης ἡ ἔξοδος τοῦ λαοῦ τοῦ Νομοῦ Κοζάνης ἐκτὸς τῶν συνόρων του. Θὰ ψηφίσω τὴν σύμβασιν μὲ μεγάλην μου λύπην, ἀλλὰ θὰ παρακαλέσω καὶ τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἰδίως τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως κατοχυρώσῃ τὸ δικαίωμα τοῦ Δημοσίου, νὰ δυνηθῇ τοῦτο, ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον, νὰ προχωρήσῃ συνάμα καὶ εἰς τὴν ἵδρυσιν τῶν ἑτέρων βιομηχανιῶν. Ἐὰν δὲν προχωρήσῃ εἰς τὴν ἵδρυσιν τῶν ἑτέρων βιομηχανιῶν, διότι ὑπάρχουν ἐμπόδια εἰς τὴν ὑπὸ κρίσιν σύμβασιν οὐσιαστικῶς, ἢ ἐὰν δὲν παραμερίσῃ τὰ ἐμπόδια αὐτὰ καὶ δὲν γίνουν καὶ ἄλλαι βιομηχανίαι, δὲν πρυσφέρει τίποτε εἰς τὴν Πτολεμαΐδα, οὔτε εἰς τὸν Νομὸν Κοζάνης, οὔτε εἰς τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν, ὅπως προηγουμένως εἶπεν ὁ κ. Σακελλαρίου καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς ΕΠΕΚ. Ὡς πρὸς τοὺς ὑπολοίπους ὅρους τῆς νέας συμβάσεως εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω καὶ ἐγὼ ὀλίγα. Διὰ τὴν τιμὴν εἶπον ὡρισμένα, ὅτι ὑπῆρξεν ἐπιτυχὴς ἡ γνώμη τῆς Κοιν. Ἐπιτροπῆς, ὅτι πρέπει νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ φὸμπ σὺν 30%. Ἔχω τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς ΕΠΕΚ, ὅτι ἡ διαγραφὴ τῆς παραγράφου αὐτῆς εἶναι ἐπιβεβλημένη. Συμφωνῶ ἀπολύτως μὲ τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ μία εὐρυτέρα δικαιοδοσία εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, ἀλλά, θὰ ἦτο δυνατὸν ὅμως νὰ εὕρωμεν ἓν κριτήριον διὰ τὴν τιμή. Ἀντὶ δηλαδὴ νὰ εἴπωμεν φὸμπ ἢ τσὶφ θὰ ἠμπορούσαμεν νὰ εἴπωμεν τοῦτο: ὅτι ἡ τιμὴ δὲν πρέπει νὰ εἶναι ἀνωτέρα ἀπὸ τὴν διεθνῆ τιμὴν τῶν λιγνιτῶν, ὄχι εἰς τὸν λιμένα εἰς τὸν ὁποῖον μεταφέρονται φὸμπ ἀλλὰ εἰς τὴν ἕδραν ξένων ἑταιρειῶν ὅπως ἐξορύσσουν λιγνίτας. Διότι ὅταν λέγωμεν φόμπ, ἐννοοῦμεν καὶ τὰ ναῦλα, τὰ ὁποῖα πληρώνει ἡ ἑταιρεία διὰ νὰ τὰ μεταφέρῃ εἰς τὸν λιμένα. Αὐτὸ λοιπόν, ποὺ οἱ κύριοι, ὑποστηρίζουν, ὅτι σώζουν τὴν κατάστασιν μὲ τὸ φὸμπ σὺν 30% πιστεύουν εἰλικρινῶς, ὅτι προστατεύουν τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου καὶ τῆς ὁλότητος, δὲν εἶναι ὀρθόν. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω: ὅτι αὐτοὶ εἶναι θύματα μιᾶς ὑπούλου ἀνεργείας τῶν ἀναδόχων, νὰ δεχθοῦν τὴν λύσιν αὐτήν. Εὐτυχῶς διὰ τῆς διαγραφῆς, τὴν ὁποίαν προτείνει ὁ κ. Πρόεδρος καὶ Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως σώζεται ἡ κατάστασις. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν εἶναι, ὅτι δὲν εἶμαι οἰκονομολόγος, ἀλλά, δὲν ἔχω καμμίαν ἐμπιστοσύνην εἰς τοὺς ἀναδόχους, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι ξένοι, ἀλλὰ εἶναι ὅλοι Ἕλληνες, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἀρχίσουν τὴν ἐξαγωγὴν σοβαροῦ συναλλάγματος ἐξ Ἑλλάδος λαθραίως. Ἐνθυμοῦμαι, κ. συνάδελφοι, κάποτε καὶ πολλὲς φορὲς ἔχει συμβῆ αὐτό. Ὅταν ἔπαθεν ἡ Κόρινθος τοὺς σεισμοὺς καὶ παρεσχέθη ἀτέλεια εἰσαγωγῆς εἰς τὰ εἴδη ποὺ ἐχρειάζοντο διὰ τὴν ἀνοικοδόμησιν τῆς Κορίνθου, ὅλοι γνωρίζομεν, πόσον συνάλλαγμα ἐξῆλθεν ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα, ὑπὸ τύπον ἀνοικοδομήσεως τῆς Κορίνθου καὶ πόσους τελωνειακοὺς δασμοὺς ἔχασε τὸ Κράτος ἀπὸ τὸ ἐπίσης λαθρεμπόριον. Συνεργεῖα λαθρεμπόρων εἰσήγαγον ὑλικὰ διὰ τὴν Κόρινθον δῆθεν ἀλλὰ διωχετεύοντο ταῦτα εἰς τὴν ἀγορὰν τῶν Ἀθηνῶν. Θὰ πρέπει λοιπὸν νὰ ληφθοῦν εἰδικὰ μέτρα, οὕτως ὥστε νὰ μὴ ἐπωφελοῦνται εἰς βάρος τοῦ δημοσίου ἐκ τῆς παρεχομένης ὑπὸ τῆς συμβάσεως ἀτελείας. Ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου. Ἐπίσης ἐπὶ τοῦ σημείου τοῦ ἄλλου, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξαχθῇ ἄφθονον συνάλλαγμα, ὄχι, διὰ τοὺς ξένους μετόχους, διότι δὲν ὑπάρχουν ξένοι μέτοχοι εἰς τὴν ἑταιρείαν αὐτήν, ἐκτὸς τοῦ Φίλη, ἀλλά, διὰ τοὺς Ἕλληνας. Ἐφιστῶ λοιπὸν τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἶναι ἀρκετὰ ἔξυπνος ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ κατοχυρώσῃ τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ δι’ ὡρισμένων διατάξεων. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν θέλω νὰ κουράσω τὴν Βουλήν. Ἐὰν ὑπῆρχε καιρὸς θὰ ἦτο δυνατὸν ὅλοι μας νὰ ἑτοιμασθῶμεν νὰ ὁμιλήσωμεν ἐπὶ τῆς συμβάσεως ταύτης, ἐπὶ ἡμέρας ὁλοκλήρους, τόσον ἐκμεταλλευόμενοι τὰς γνώσεις, τὰς ὁποίας ἔχομεν, ὅσον καὶ ζητοῦντες καὶ συμβουλὰς ἀπὸ τεχνικούς, διότι ἀπὸ τεχνικῆς πλευρᾶς εἴμεθα τελείως ἀπροετοίμαστοι. Πάντως ὅμως, εἶμαι ὑποχρεωμένως νὰ δηλώσω—ὅπως εἶπον εἰς τὴν ἀρχὴν—ὅτι ἐκβιαστικῶς ζητεῖται νὰ ψηφισθῇ ἡ σύμβασις αὐτὴ καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δηλώσω, ὅτι πιστεύω ἀκραδάντως, ὅτι ἄνευ τύχης, διὰ σατανικοῦ τρόπου, δὲν ἔφερεν ὡς δεδομένον τὴν χρησιμοποίησιν τῆς ἑταιρείας Φίλη, ὅτι καὶ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θὰ ἦτο ἐναντίον τῆς συμβάσεως Φίλη καὶ νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν διὰ δημοσίου ὀργανισμοῦ ἐκμετάλλευσιν τοῦ λιγνίτου Πτολεμαΐδος ἢ καὶ διὰ τιμιωτέρου ἰδιωτικοῦ ὀργάνου. Ἐγὼ πιστεύω, ὅτι ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τοῦ ὁποίου τὰ προσόντα ἀναγνωρίζω δὲν θὰ ἐπιτύχῃ τοῦ σκοποῦ τῆς ὁλοκληρώσεως τῆς ἐκμεταλλεύσεως τοῦ λιγνίτου. Εὔχομαι νὰ διαψευσθῶ. Εὔχομαι αἱ προθέσεις καὶ ἐλπίδες τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως νὰ πραγματοποιηθοῦν. Τότε θὰ ἀνέλθω εἰς τὸ βῆμα, δι’ ὀλίγας μόνον στιγμάς, διὰ νὰ εὐχαριστήσω καὶ νὰ εὐγνωμονήσω τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, διότι ὄντως ἔλυσεν ἕνα ζήτημα, ὄχι μόνον ἐνδιαφέρον τὸν Νομὸν Κοζάνης, ἀλλὰ καὶ ὁλόκληρον τὴν οἰκονομίαν τοῦ τόπου. Εἶμαι ὅμως ὑποχρεωμένος νὰ εἶμαι ἐπιφυλακτικὸς καὶ φοβοῦμαι, ὅτι ἡ σύμβασις αὐτὴ δὲν θὰ φθάσῃ εἰς τὴν πραγματικότητα, ὁπότε αἱ εὐθῦναι τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως θὰ εἶναι σοβαραί.

§335ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Ρέντης ἔχει τὸν λόγον.

§336Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Ἀπὸ ὅλους ὅσοι εἶχαν ἀσχοληθῆ μὲ τὴν μελέτην τῆς ἀνασυγκροτήσεως τῆς Ἑλλάδος, μετὰ τὴν λῆξιν τοῦ πολέμου, αἱ σχετικαὶ ἐργασίαι ἐγένοντο ἤδη ἐπὶ τῆς κατοχῆς τῆς ἐχθρικῆς ἐν Ἀθήναις, ὡς βασικὴ προϋπόθεσις ἐτίθετο ἡ ἀνάπτυξις τῆς βιομηχανίας, ἐτίθετο ἡ παραγωγὴ εὐθηνῆς κινητηρίου δυνάμεως. Καὶ διὰ νὰ εἶναι εὐθηνὴ ἡ κινητήριος δύναμις εἶχεν τεθῆ ὡς ὅρος ἀπαράβατος, ὅτι θὰ ἔπρεπεν αἱ ἐπιχειρήσεις ἐκ τῶν ὁποίων θὰ ἐπήγαζεν ἡ κινητήριος δύναμις νὰ ἦσαν ἐπιχειρήσεις Δημόσιαι καὶ ὄχι ἰδιωτικαί, ὥστε νὰ μὴ ἀποβλέπουν εἰς κέρδος. Τὸ ἠλεκτρικὸν ρεῦμα, ἡ ἄλλη καύσιμος πρώτη ὕλη ἔπρεπε νὰ εἶναι εὐθηνὴ ὥστε νὰ δύναται ἡ βιομηχανία, ἡ ὁποία θὰ δημιουργηθῇ εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἢ αἱ βιομηχανίαι αἱ ὁποῖαι θὰ δημιουργηθοῦν νὰ συναγωνισθοῦν τὴν βιομηχανίαν τῶν ἄλλων χωρῶν. Συνεπῶς ἐτίθετο ὡς προϋπόθεσις, ὅτι μόνον εἰς δημοσίαν ἐπιχείρησιν θὰ ἀνετίθετο ἡ παραγωγὴ ἠλεκτρικοῦ ρεύματος, ἡ ἐκμετάλλευσις τῶν λιγνιτῶν, διότι εἶναι ἡ πηγή, ἐκ τῆς ὁποίας θὰ προκύψουν αἱ περαιτέρω δημιουργούμεναι ἐπιχειρήσεις. Θὰ ἔπρεπε συνεπῶς νὰ θεωρήσωμεν ἀπαράδεκτον οἱανδήποτε λύσιν τοῦ θέματος ἢ τῆς Πτολεμαΐδος, ἢ τοῦ Λάδωνος, ἢ τοῦ Ἀλιβερίου, ἐφ’ ὅσον δὲν ἐπρόκειτο ἡ ἐπιχείρησις νὰ ἔχῃ τὴν μορφὴν δημοσίας ἐπιχειρήσεως. Τώρα εὑρισκόμεθα πρὸ σχεδίου ἀναθέσεως τῆς Πτολεμαΐδος, εἰς ἰδιωτικὴν ἐπιχείρησιν. Ἐὰν πράγματι ἡ πρότασις προέρχεται ἐκ μέρους τῶν συμμάχων Ἀμερικανῶν καὶ ἐὰν εἶναι ἀληθὲς αὐτό, ὅτι οἱ ἴδιοι θὰ ἤθελον νὰ εἶναι ἰδιωτικὴ ἐπιχείρησις, τότε σημαίνει, ὅτι ἔχουν ἐπηρεασθῆ ἐκ κύκλων Εὐρωπαϊκῶν, ἐνδιαφερομένων νὰ μὴ ἀναπτυχθῇ βιομηχανία εἰς τὴν Ἑλλάδα. Δὲν γνωρίζω ποῖος εἶναι ὑπεύθυνος διὰ τὴν μὴ μεταφορὰν καὶ λειτουργίαν τῆς ὑψικαμίνου εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἐφ’ ὅσον ὅμως ἰσχυρίσθησαν, ὅτι παρεμποδίσεις τοιαῦται ἐγένοντο ὑπὸ τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς, ἐγὼ θὰ ἐξῆγον τὸ συμπέρασμα, ὅτι Εὐρωπαϊκαὶ χῶραι, ἐνδιαφερόμεναι, νὰ μὴ δημιουργηθῇ βαρεῖα βιομηχανία εἰς τὴν Ἑλλάδα, παρημπόδισαν τὴν μεταφορὰν τῆς ὑψικαμίνου καὶ τῆς λειτουργίας αὐτῆς εἰς τὴν χώραν μας. Καὶ συνεπῶς ὑπάρχει σύστημα, ἢ πρόγραμμα γενικώτερον, παρεμποδίσεως καὶ τότε καὶ ἡ ἀνάθεσις τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῆς Πτολεμαΐδος εἰς ἰδιωτικὴν ἑταιρείαν, εἶναι καὶ αὐτὴ μέρος τοῦ προγράμματος τῆς παρεμποδίσεως ἀναπτύξεως βιομηχανίας εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ τότε φθάνομεν—εἴτε δεχθοῦμε τὴν σύμβασιν, εἴτε χάσωμεν τὰ κεφάλαια ποὺ διατίθενται ἐκ τοῦ σχεδίου Μάρσαλ—εἰς τὸ αὐτὸ ἀποτέλεσμα, ὅτι παρεμποδίζεται ἡ ἀνάπτυξις βιομηχανίας εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ὑπάρχει μία διάταξις εἰς τὴν σύμβασιν περὶ καθορισμοῦ τῆς τιμῆς, ἀλλὰ—ὅπως εἴδατε—ἡ Κυβέρνησις τὴν ἀποποιεῖται, ὅπως τὴν ἀπεδέχθη ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ἐπειδὴ τῆς τὸ ζητοῦν οἱ Ἀμερικανοί. Ἄρα, θέλουν ἀκριβὲς κόστος παραγωγῆς πρώτης ὕλης, διὰ νὰ μὴ ἠμπορῇ νὰ ἀναπτυχθῇ εὐθηνὴ βιομηχανία εἰς τὴν Ἑλλάδα. Καὶ εἶναι καλλίτερον νὰ εἴπωμεν εἰλικρινῶς μὲ τοὺς Ἀμερικανούς, ὅτι οὕτως ἔχει ἡ ὑπόθεσις καὶ εἴτε κάμνομε μίαν σύμβασιν μὲ μίαν ἰδιωτικὴν ἐπιχείρησιν, εἴτε δὲν κάμομεν, εἶναι ἕνα καὶ τὸ αὐτό. Καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ καλλίτερον νὰ τὸ εἴπωμεν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, διὰ νὰ μὴ γίνωνται στόχος πολεμικῆς αἱ ἑκάστοτε Κυβερνήσεις. Τώρα εἶναι ἡ ἐμπλοκὴ τῆς ὑποθέσεως τῆς συμβάσεως μετὰ τοῦ Φίλη. Ὁ Φίλης, ἠθέλησεν νὰ ἐμφανισθῇ εἰς τὴν Ἑλλάδα, μᾶλλον ἐνδιαφερόμενος, διὰ νὰ πείσῃ Ἀμερικανικὰ κεφάλαια νὰ ἔλθουν εἰς τὴν Ἑλλάδα, διὰ νὰ μπορέσῃ νὰ ἀναπτυχθῇ ἡ ὑπόθεσις. Αὐτὴ ἦτο ἡ ἐμφάνισίς του. Δὲν ἐπρόκειτο περὶ κεφαλαιούχου. Οὗτος δὲν εἶχε κεφάλαια. Προσεπάθει νὰ ἐξεύρῃ Ἀμερικανικὰ κεφάλαια, καθ’ ἣν στιγμὴν δὲν εἶχεν ἐμφανισθῆ τὸ Σχέδιον Μάρσαλ. Εἶχε καταγγελθῆ τὸ 1940 ἡ σύμβασις μὲ τὸν Φίλην, καλῶς, ἀλλὰ δὲν γνωρίζω διατὶ δὲν ἀνενεώθη κατὰ τὸ 1946. Προφανῶς ἐπείσθη ἡ Κυβέρνησις τότε, ὅτι θὰ ἠδύνατο νὰ εὕρῃ κεφάλαια εἰς τὴν Ἀμερικὴν καὶ νὰ βοηθήσῃ. Ἦτο δηλαδὴ ὁ Φίλης ἓν εἶδος μεσάζοντος, διότι οὗτος οὔτε ἐπιχειρηματίας ἦτο, οὔτε κεφαλαιοῦχος ὁ ἴδιος. Δεσμευόμεθα, ἰσχυρίζεται ἡ Κυβέρνησις, ἐκ τῆς συμφωνίας αὐτῆς μὲ τὸν Φίλην, καὶ συνεπῶς εὑρέθησαν καὶ οἱ Ἀμερικανοὶ πρὸ ἑνὸς διλήματος, ὅτι ἐφ’ ὅσον εἴχομεν δεσμευθῆ μὲ μίαν σύμβασιν, τί θὰ ἠμποροῦσε νὰ γίνῃ; Ἐγὼ ἀμφιβάλλω, ἐὰν ἡ παράτασις, ἡ δοθεῖσα τὸ 1949 ἢ καὶ πρότερον, εἶναι ἔγκυρος. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν ἀπῃτῆτο ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου δὲν ὑπάρχει. Ὑπῆρχε μία Ἐπιτροπὴ τριμελὴς τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὅπως θὰ ὑπάρχῃ ὑποθέτω καὶ σήμερον, πρὸς διεκπεραίωσιν τρεχούσης φύσεως ζητημάτων, διὰ τὰ ὁποῖα ἀπαιτεῖται ἡ ἔγκρισις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὅπως, καθὼς θὰ ἠξεύρητε, διὰ τὴν ἔγκρισιν αὐτοκινήτων ἢ διὰ τὴν ἔκδοσιν διαβατηρίων, ἢ πιστώσεων διὰ τὸ ἐξωτερικόν. Ἀλλὰ προκειμένου περὶ σοβαρᾶς ὑποθέσεως δεσμεύσεως τοῦ Κράτους διὰ συμβάσεως, δὲν νομίζω, ὅτι φθάνει ἡ ἀπόφασις αὐτῆς τῆς τριμελοῦς Ἐπιτροπῆς. Καὶ αὐτὸ δυνάμεθα νὰ τὸ εὕρωμεν ἂν ἀνατρέξωμεν εἰς τὴν ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου διὰ τῆς ὁποίας ἀνετέθησαν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν αὐτὴν ὡρισμένα καθήκοντα, ἂν περιλαμβάνεται καὶ αὐτὸ ἢ ὄχι. Συνεπῶς, τὸ ἐρώτημα πρὸς τὴν Νομισματικὴν Ἐπιτροπὴν θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι πληρέστερον, ἂν ὑφίσταται πράγματι τοιαύτη ἀπόφασις καὶ ἂν ὁ Ὑπουργὸς εἶχε τοιαύτην ἐξουσιοδότησιν ἀπὸ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον καὶ πρέπει νὰ καταρτισθῇ μία Ἐξεταστικὴ Ἐπιτροπή, διὰ νὰ ἐξακριβώσῃ τὰς εὐθύνας ἐπὶ τῆς καταρτίσεως τῆς συμβάσεως Φίλη, ὥστε νὰ γνωρίζωμεν ὑπὸ ποίους ὅρους ἐδεσμεύθη καὶ διατί ἐδεσμεύθη τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον. Δὲν ἐνθυμοῦμαι δὲ ἐγὼ ποτὲ νὰ ἔγινεν ἐντὸς τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου συζήτησις περὶ ἀνανεώσεως τῆς συμβάσεως Φίλη καὶ θὰ παρεκάλουν καὶ τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀντιμετωπίσῃ αὐτὸ καὶ δι’ ἐρωτήματος πρὸς τὸ Νομικὸν Συμβούλιον καὶ διὰ συστάσεως μιᾶς Ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς ἡ ὁποία νὰ ἐρευνήσῃ ἂν ὀρθῶς ἐδεσμεύθη τὸ Κράτος καὶ ποία εἶναι ἡ εὐθύνη. Σήμερον ὅμως, βλέπομεν ὅτι ἐνῷ πρόκειται περὶ ὑποθέσεως Φίλη–Φίλης εἰς τὰ 1940, Φίλης εἰς τὰ 1946 καὶ 1949,—βλέπομεν Γκέρτση εἰς τὰ 1951. Ἐδῶ πρόκειται περὶ Γκέρτση, ὁ ὁποῖος παίρνει τὴν σύμβασιν τῆς Κωπαΐδος. Δὲν εἶναι ὁ Φίλης, ὁ Φίλης ἔχει φύγει ἀπὸ τὴν μέση, καὶ μὲ τὸν Γκέρτση συνεταξίδευσεν εἰς Γερμανίαν μία ἀποστολή.......

§337Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Ἐπειδὴ μετεῖχον τῆς ἀποστολῆς αὐτῆς, σᾶς βεβαιῶ ὅτι αὐτὸ δὲν εἶναι ἀκριβές.

§338Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Οὔτε εὑρέθη εἰς τὴν Γερμανίαν.

§339Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Ἄλλο αὐτὸ τὸ ζήτημα. Εἶναι εἰς τὴν Γερμανίαν ἕνα σωρὸ βιομήχανοι, οἱ ὁποῖοι ἐνδιαφέρονται. Δὲν συνεταξίδευσεν κανεὶς μὲ αὐτόν.

§340Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Πάντως, δὲν συνεταξίδευσε μὲ τὸν Φίλην. Ὁ Φίλης εἶχεν ὡς ἀποστολὴν νὰ εἶναι ὡς μεσάζων, ὁ ὁποῖος εἶχεν ἀποσταλῆ νὰ ἐξεύρῃ κεφάλαια. Ἐδῶ πρόκειται περὶ κεφαλαίων Γερμανικῶν ὑπὸ μορφὴν προϊόντων τῆς Γερμανικῆς βιομηχανίας ἢ μηχανημάτων, τὰ ὁποῖα θὰ ἔλθουν ὡς συνεισφορὰ τοῦ 30%, τοῦ ἀπαιτουμένου διὰ νὰ μᾶς δώσουν τὰ ἄλλα 70%. Ἕως ἐδῶ, δὲν πρόκειται περὶ ἐκτελέσεως, περὶ μιᾶς δεσμεύσεως πρὸς τὸν Φίλην, ἀλλὰ πρόκειται περὶ μιᾶς νέας συμβάσεως μὲ τὸν Γκέρτσην. Διατὶ δὲν θὰ ἠδυνάμεθα νὰ κάμωμεν μίαν δημοσίαν ἐπιχείρησιν καὶ νὰ τοῦ δώσωμεν τὸ ποσοστὸν ποὺ τοῦ ἔδωσεν ὁ Γκέρτσης καὶ νὰ εἶναι δημοσία ἐπιχείρησις, ἡ ἐπιχείρησις τῆς Πτολεμαΐδος; Αὐτὰ εἶναι τὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει της ἡ Βουλή, προκειμένου νὰ ἐγκρίνῃ τὴν σύμβασιν αὐτήν. Κατ’ ἐμέ, δὲν πρέπει νὰ ἐγκριθῇ ἡ σύμβασις. Ὡς ἔχει, δὲν πρέπει νὰ ἐγκριθῇ. Δὲν γνωρίζω ἂν ἡ δέσμευσις, ὅσον ἀφορᾷ τὴν τιμὴν τοῦ προϊόντος, εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ μᾶς κατοχυρώσῃ ἀπέναντι μιᾶς τοιαύτης ἐπιχειρήσεως καὶ προβλέπω, ὅτι ἡ ἐξέλιξις τῆς ἐπιχειρήσεως αὐτῆς εἰς ἰδιωτικὴν ἐπιχείρησιν, θὰ ἔχῃ κακὰς συνεπείας καὶ εἴτε κινδυνεύσωμεν νὰ χάσωμεν τὰ κεφάλαια, εἴτε δημιουργήσωμεν κακῶς τὴν ἐπιχείρησιν αὐτήν, τὸ ἴδιον ἀποτέλεσμα θὰ ἔχωμεν, τοῦ νὰ καταστρέψωμεν τὴν προσπάθειαν δημιουργίας βιομηχανίας διὰ τὴν χώραν μας. Κατ’ ἀρχήν, εἶμαι ἐναντίον τῆς συμβάσεως καὶ δὲν θὰ τὴν ψηφίσω.

§341ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Γρηγοριάδης ἔχει τὸν λόγον.

§342Ν. ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ὅπως σᾶς ἐξήγησαν οἱ προλαλήσαντες, καὶ ἰδίως ὁ κ. Σοφιανόπουλος καὶ ἀρκετὰ πολὺ καλὰ ὁ κ. Σακελλαρίου, πρέπει ἕκαστος νὰ ξεχωρήσῃ τὰς εὐθύνας του καὶ διὰ πολλοὺς οὐσιαστικοὺς λόγους, ἀλλὰ καὶ κυρίως διὰ τὸν μέγιστον, ὅτι τῶν συμβάσεων αὐτῶν τὸ μέλλον εἶναι ἡ ἐθνικοποίησις. Αὐτὸ κάμνουν καὶ τὰ μεγάλα Κράτη καὶ αὐτὸ κάμνουν καὶ τὰ Κράτη τὰ ὁποῖα ἔχουν τάσιν πρὸς σοσιαλισμὸν ἢ τὰ σοσιαλιστικά. Ἡμεῖς δημιουργοῦμεν ἀκριβῶς αὐτὴν τὴν στιγμήν, κατάστασιν τοιαύτην, τὴν ὁποίαν δὲν θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἀποσείσωμεν εὔκολα ἀπὸ τοὺς ὤμους μας καὶ θὰ εἶναι εἰς βάρος καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους καὶ τοῦ λαοῦ αὐτὴ ἡ σύμβασις, ἡ ὁποία θὰ δημιουργήσῃ ἕνα, πραγματικῶς, ἐκμεταλλευτὴν ἀνάξιον. Καὶ σᾶς εἶπε καὶ ὁ πρὸ ὀλίγου κατελθὼν τοῦ βήματος, σᾶς εἶπε καθαρά, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ Φίλη, ἀλλὰ περὶ ἄλλου. Ὁπωσδήποτε, δὲν θὰ σᾶς ἀπασχολήσω, οὔτε θὰ περιμένω νὰ βγῇ ὁ ἥλιος, διὰ νὰ φωτισθῶμεν καλλίτερα. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συμμερισθῶ τὴν γνώμην περὶ ἐπιψηφίσεως τῆς συμβάσεως, διότι εἶναι ἀντιλαϊκή, εἶναι τελείως κακὴ καὶ δὲν θέλω νὰ ἔχω καμμίαν εὐθύνην μὲ τὴν ἐπιψήφισίν της.

§343ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Παπαδόγιαννης ἔχει τὸν λόγον.

§344Ε. ΠΑΠΑΔΟΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ σύμβασις, τὴν ὁποίαν καλεῖται ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία νὰ ἐπικυρώσῃ ἀνάγεται εἰς τὸν κύκλον τῶν συμβάσεων τῆς ἀνασυγκροτήσεως καὶ εἶναι γνωστόν, ὅτι ἐξ ὑπαρχῆς ἐτέθη, ὅτι τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, εἰς τὰς τάξεις τοῦ ὁποίου ἀνήκω, θὰ ἐνισχύσῃ πᾶσαν σύμβασιν καὶ πᾶσαν ἐνέργειαν καὶ πρᾶξιν τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία σκοπὸν ἔχει τὴν ἀνασυγκρότησιν τῆς χώρας. Πέραν τούτου, ὀφείλω νὰ ἐκδηλώσω ἰδιαιτέραν εὐχαρίστησιν, διότι εἶχον τὴν εὐτυχίαν, ὡς μέλος τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, τοῦ Συντονισμοῦ νὰ παρακολουθήσω τὰς ἐργασίας της καὶ ὀφείλω νὰ διαπιστώσω ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ὅτι μέσα εἰς τὰς συζητήσεις αὐτάς, ἐγένετο μία ἅμιλλα μεταξὺ τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργοῦ ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ καὶ τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς διὰ τὴν ἐν πνεύματι καλῆς πίστεως ἐξεύρεσιν, ὅλων τῶν δυνατῶν λύσεων, ἐφ’ ὅλων τῶν θεμάτων καὶ ἐφ’ ὅλων τῶν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα ἀνακύπτουν διὰ τὴν βελτίωσιν καὶ διὰ τὴν καλυτέρευσιν τῆς συμβάσεως, διὰ νὰ ἐξυπηρετηθῇ ὁ τόπος αὐτός. Καὶ εἶμαι πεπεισμένος ὅτι σπανίως εἰς ἄλλας Ἐπιτροπὰς καὶ εἰς ἄλλα νομοσχέδια θὰ ἐγένετο τόσον ἐπιμελημένη προσπάθεια καὶ μάλιστα, ὅταν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅτι αἱ ἐργασίαι αὐταὶ διεξήχθησαν ἐντὸς ὀλίγων μόνον ἡμερῶν καὶ ἐπὶ τεχνικῶν θεμάτων. Τὸ ἔργον τῆς Πτολεμαΐδος, ὡς εἶπον, ἀνάγεται εἰς τὰ ἔργα τῆς Ἀνασυγκροτήσεως. Καὶ εἶναι γνωστόν, ὅτι ἐπιδιώκονται ὡρισμένοι σκοποί, δηλ. ἡ ἀνάπτυξις τῆς ἐξορύξεως τῶν λιγνιτῶν καὶ ἡ μπριγκετοποίησίς των, εἰς τρόπον ὥστε νὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ ἐξυπηρετηθῇ ὁ τόπος ἀπὸ ἀπόψεως καυσίμων. Ἀλλὰ προβλέπεται καὶ ἡ περίπτωσις ἐξαγωγῆς προϊόντων εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἀφ’ ἑνὸς μὲν ὁ τόπος, δὲν θὰ εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐξαγάγῃ συνάλλαγμα, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ὑπάρχει ἐλπὶς ὅτι μελλοντικῶς θὰ ἔχωμεν καὶ εἰσαγωγὴν συναλλάγματος ἐκ τῶν ἐξαγωγῶν τῶν προϊόντων τῶν λιγνιτωρυχείων τῆς Πτολεμαΐδος. Ἕνεκα τούτου, νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ δισταγμός, ἀλλὰ πάντες νὰ ἐπιψηφίσωμεν τὸ νομοθέτημα αὐτό, μὲ τὴν ἐλπίδα ὅτι αἱ καταβληθεῖσαι προσπάθειαι θὰ φέρουν καλὸν ἀποτέλεσμα, διότι τείνουν εἰς τὴν ἐπίτευξιν τοῦ ἐμπορικοῦ ἰσοζυγίου, τὸ ὁποῖον, μαζὶ μὲ τὴν ἰσοσκέλισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀποτελεῖ τὸν ἕτερον παράγοντα ἐξασφαλίσεως τῆς εὐημερίας τῆς χώρας. Καὶ νομίζω ἀκόμη ὅτι μελλοντικῶς τὸ Κράτος, τὸ Νομοθετικὸν Σῶμα, ὁ Λαός, ὅλοι ὅσοι ἀναμιγνύονται εἰς τὴν δημοσίαν ζωὴν τοῦ τόπου, θὰ παρακολουθήσουν τὴν ἐξέλιξιν τῶν ἐργασιῶν τῆς ἐπιχειρήσεως αὐτῆς, ὅταν δὲ προκύπτουν καὶ ἀναφαίνωνται αἱ ἀτέλειαι τῆς συμβάσεως, ἐλπίζω ὅτι θὰ ἐξευρίσκωνται τρόποι βελτιώσεως αὐτῆς, ὥστε νὰ καταστῇ ὠφέλιμος καὶ χρήσιμος διὰ τὴν χώραν. Διότι πάντες ἔχομεν ἀναγνωρίσῃ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ τόπος αὐτὸς νὰ ἀρκεσθῇ μόνον εἰς τὴν καλλιέργειαν τῆς γῆς καὶ εἰς τοὺς ὑπάρχοντας τρόπους διαβιώσεως τοῦ λαοῦ. Ὁ πληθυσμὸς τῆς χώρας αὐξάνει, ὁ τόπος ἔχει ὑποστῆ μεγάλας καταστροφὰς ἐκ τοῦ πολέμου καὶ θὰ εἶναι ἀδύνατον ἐὰν δὲν ἀσχοληθῶμεν μὲ τὴν ἐκβιομηχάνισιν τῆς χώρας, νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὰ ποικίλα προβλήματα καὶ νὰ βελτιώσωμεν τὸ βιοτικὸν ἐπίπεδον τοῦ λαοῦ μας. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εἶμαι εὐχαριστημένος διότι παρηκολούθησα τὰς ἐργασίας τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ διότι διὰ τῆς ψήφου μου θὰ συντελέσω εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοθετήματος αὐτοῦ, τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον πρόκειται νὰ ἐξυπηρετηθῇ ἡ Β. Ἑλλὰς καί, ἰδιαιτέρως, ἡ περιφέρεια τῆς Κοζάνης, ἡ περιφέρεια τῆς Μακεδονίας, τῆς ὁποίας τὰ χώματα εἶναι βαμμένα μὲ αἷμα Κρητικὸλ κατὰ τοὺς ἀγῶνας τοὺς ἀπελευθερωτικούς. Καὶ δι’ ἡμᾶς τοὺς Κρῆτας δὲν παύει τὸ ἐνδιαφέρον καὶ ἡ ἀγάπη καὶ ἡ στοργή μας διὰ κάθε μέρος ὅπου χύνεται αἷμα, Κρητικόν, αἷμα Ἑλληνικόν. Τὰ αἱματοβαμμένα χώματα τῆς Μακεδονίας εἶναι δι’ ἡμᾶς βωμός.... Καὶ τώρα θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. συνάδελφος νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις διὰ τὴν μομφὴν τὴν ὁποίαν ἔστρεψε κατὰ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος διὰ τὴν λήξασαν 4ετίαν. Δὲν εἶναι ἡ ὥρα κατάλληλος ν’ ἀσχοληθῶμεν διὰ λογοδοσίας. Θὰ ὑπάρξῃ καὶ ἄλλοτε περίστασις συζητήσεων, διότι ἂν δὲν ἀπατῶμαι ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει δώσῃ τὴν ὑπόσχεσιν εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι θὰ φέρῃ ἐνώπιον αὐτῆς τὸ ἔργον τῆς Ἀνασυγκροτήσεως πρὸς συζήτησιν.

§345Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως–Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Ἐπροτίμησα ἀπὸ τὰς λέξεις διὰ τὸ παρελθόν, τὰ ἔργα διὰ τὸ μέλλον.

§346Ε. ΠΑΠΑΔΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐφ’ ὅσον γίνεται ἡ πρόκλησις αὐτὴ καὶ ἡ ὥρα εἶναι ἀκατάλληλος πρὸς τοιαύτην συζήτησιν, νομίζω, ὅτι δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι πρέπει νὰ ἐπιφυλαχθῶμεν διὰ μίαν τοιαύτην συζήτησιν, ὥστε νὰ θίξωμεν τὰ θέματα ταῦτα καὶ νὰ ἐπιρρίψωμεν τὰς εὐθύνας ἐκεῖ ὅπου ἀνήκουν. Ἀναντιρρήτως ὑπάρχουν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι μέμφονται τὴν τετραετίαν, ἀλλ’ ὑπάρχουν καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι ὑπερήφανοι διότι κατὰ τὴν τετραετίαν αὐτὴν εἰργάσθησαν διὰ τὸν τόπον αὐτόν, ὅταν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ὅταν ἤρχισεν ἡ Βουλή, ἡ προελθοῦσα ἀπὸ τὰς ἐκλογὰς τῆς 31ης Μαρτίου 1946, εὑρέθημεν πρὸ πραγματικῶν ἐρειπίων καὶ συγχρόνως ἀντιμετωπίσαμεν μίαν ἀνώμαλον περίοδον, γνωστὴν εἰς πάντας, κατὰ τὴν ὁποίαν μὲ τὴν βοήθειαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ, ἀλλὰ καὶ μὲ τὴν καλὴν κυβερνητικὴν διαχείρισιν, καθ’ ἡμᾶς, τῶν πραγμάτων, ἐσώθη ὁ τόπος καὶ ἐφθάσαμεν εἰς τὴν σημερινὴν περίοδον χωρὶς νὰ ὑποστῶμεν μεγαλυτέρας καταστροφάς. Ἑπομένως δὲν εἶναι καὶ τόσον εὔκολον νὰ ἐπιρρίπτωμεν τὰς εὐθύνας ἔτσι ἐπιπολαίως ὅπως τὰς ἐπιρρίπτομεν, διότι ὑπάρχει καὶ ἡ ἱστορία, ἡ ὁποία θὰ κρίνῃ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐκυβέρνησαν κατὰ τὴν περίοδον αὐτῆς τῆς τετραετίας, ἔχομεν δὲ ἀπόλυτον ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν δικαίαν κρίσιν τῆς ἱστορίας.

§347ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διὰ τὴν σύμβασιν νὰ μᾶς πῆτε.

§348Ε. ΠΑΠΑΔΟΓΙΑΝΝΗΣ. Εἰδικώτερον διὰ τὴν σύμβασιν, κ. συνάδελφε, σᾶς εἶπε χθὲς ὁ κ. Κάντζιας καὶ ἐδῶ ἔχομε καὶ τὰ χαρτιὰ καὶ ἂν προσέξητε θὰ ἴδητε, ὅτι ἡ σύμβασις αὐτή, ἡ ἀνανέωσις τῆς συμβάσεως τὸ 1946, διότι περὶ αὐτῆς πρόκειται, ἔχει τρεῖς ὑπογραφὰς τῶν κ. κ. Δ. Παπαδημητρίου, Α. Ἀλεξανδρῆ καὶ Α. Ἀντωνοπούλου. Κατὰ σύμπτωσιν, αὐτὴν τὴν στιγμήν, κανεὶς ἐξ αὐτῶν δὲν ἀνήκει εἰς τὸ Λαϊκὸν Κόμμα. Ὀφείλω ὅμως νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἀνέφερα τὰ ὀνόματα τῶν κυρίων αὐτῶν ὄχι διὰ νὰ τοὺς κατηγορήσω. Διότι, κύριοι συνάδελφοι, δὲν πρέπει νὰ ἀπομακρυνώμεθα ποτὲ ἀπὸ τὰ πράγματα. Ἐὰν θέλετε νὰ κρίνετε ὀρθῶς πρέπει νὰ ἐπανέρχεσθε εἰς τὴν ἐποχήν, κατὰ τὴν ὁποίαν διεδραματίζοντο τὰ διάφορα γεγονότα. Κατὰ τὴν ἐποχήν, λοιπόν, ἐκείνην, ὅτε ἐγένετο ἡ ἀνανέωσις τῆς συμβάσεως, δὲν ὑπῆρχεν οὔτε διεφαίνετο ἡ ὕπαρξις σχεδίου Μάρσαλ. Τοὐναντίον κατὰ τὸν χρόνον ἐκεῖνον ἔπαυεν ἡ Ἀγγλικὴ οἰκονομικὴ βοήθεια καὶ ἀπεχώρει ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα ἡ Οὔνρρα καὶ ὅσοι διεχειρίζοντο τὴν ἐξουσίαν τότε, εἶχον καθῆκον νὰ λάβουν μέριμναν διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῆς δημιουργουμένης σοβαρᾶς οἰκονομικῆς καταστάσεως καὶ διὰ τὴν ἐπίλυσιν τῶν διαφόρων προβλημάτων, τὰ ὁποῖα ἦτο ἀπαραίτητον νὰ λυθοῦν διὰ νὰ ἐπιζήσῃ αὐτὸς ὁ τόπος. Καὶ ὁ φίλος μου κ. Ζίγδης σᾶς εἶπε πρὸ ὀλίγων ὡρῶν, ὁμιλῶν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι ἐμελετῶντο ὅλα τὰ θέματα, ὅλα τὰ ζητήματα τοῦ τόπου καὶ ὅτι κατεβάλλετο προσπάθεια διὰ νὰ ἀξιοποιηθοῦν ὅλαι αἱ πηγαὶ πλούτου τῆς χώρας. Καὶ δὲν νομίζω, ὅτι αὐτοί, οἱ ὁποῖοι εὗρον μίαν παλαιὰν σύμβασιν καὶ ἕνα ἀνάδοχον, ὁ ὁποῖος καθ’ ὅλα τὰ φαινόμενα εἶναι πάρα πολὺ ἐπιτήδειος, διότι δὲν ἐξεγέλασε μόνον τὴν Κυβέρνησιν Μεταξᾶ...

§349Κ. ΜΑΝΙΑΔΑΚΗΣ. Δὲν μᾶς ἐξεγέλασεν, ἀλλὰ θὰ σᾶς ἀπαντήσω. Δὲν τὸν ἠξεύρω, ἀλλὰ τὸν ἀδικεῖτε.

§350Ε. ΠΑΠΑΔΟΓΙΑΝΝΗΣ. Καὶ ἐγὼ δὲν τὸν ἠξεύρω, ἀλλ’ ἡ γενικὴ ἐντύπωσις εἶναι, ὅτι πρόκειται περὶ πολὺ ἐπιτηδείου, δὲν ἐξεγέλασε, ἐπαναλαμβάνω, μόνον τὴν Κυβέρνησιν τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, δὲν ἐξεγέλασε μόνον, ἂν θέλετε, τὰς Κυβερνήσεις τῆς τετραετίας, ἀλλὰ θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ εἴπω καὶ ὅτι μέχρις αὐτοῦ ἔφθασεν ἡ ἐπιτηδειότης τοῦ κ. Φίλη. Διότι ἐνῷ εἴχομεν μίαν σύμβασιν, ἡ ὁποία ἔληγε τὴν 31ην Δεκεμβρίου καὶ ἐνῷ κατὰ τὸν παρελθόντα Ἰούνιον ἢ Ἰούλιον εἴχομεν εἴπει, ὅτι ἀναμένομεν νὰ λήξῃ ἡ προθεσμία του καὶ νὰ πάῃ στὸ καλό, αἴφνης, χωρὶς νὰ καταλάβωμεν κι’ ἐμεῖς πῶς, εὑρέθη ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος ὑποχρεωμένος νὰ μᾶς λέγῃ σήμερον, ὅτι «δὲν ἠμπορούσαμε νὰ κάμωμεν τίποτε ἄλλο καὶ εὑρέθημεν ἠναγκασμένοι νὰ κάμωμεν τὴν σύμβασιν αὐτήν».

§351Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Τὸ κακὸν ἤρχισεν ἀπὸ τὸ 1946.

§352Ε. ΠΑΠΑΔΟΓΙΑΝΝΗΣ. Εἴμεθα ἀπολύτως σύμφωνοι, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ ἀνανέωσις τοῦ 1946 ἡ παροῦσα σύμβασις, τὴν ὁποίαν εἰσηγεῖται ἡ Κυβέρνησις δημιουργεῖ τὰς μεγαλυτέρας εὐθύνας, διότι αἱ γενόμεναι κατὰ τὴν τετραετίαν παραιτήσεις, ὑπῆρξαν ἀποτέλεσμα καταστάσεως ἀνάγκης. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι πρόκειται περὶ ἑνὸς ἐπιτηδείου ἀνθρώπου, ὁ ὁποῖος κατώρθωσε νὰ δημιουργήσῃ αὐτὴν τὴν κατάστασιν.

§353Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἀγαπητέ μου, κ. συνάδελφε, γνωρίζετε ἄριστα καὶ σᾶς εὐχαριστῶ διὰ τοὺς καλοὺς λόγους, ποὺ ἀπηυθύνατε, γνωρίζετε ἄριστα τὴν ἱστορίαν τοῦ θέματος. Δὲν ἦτο κατόρθωμα τῆς εὐφυΐας του ἀπέναντί μου. Εὗρον τὴν εὐφυΐαν του ἔχουσαν εὐδοκιμήσει καὶ εὑρέθην εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ συνεχίσω πρὸς ἄλλας κατευθύνσεις. Ἑπομένως δὲν κατεκτήθην ἀπὸ τὴν εὐφυΐαν του, ἁπλῶς ἀντιμετώπισα κατὰ ἕνα θετικὸν τρόπον δημιουργημένην κατάστασιν. Εἴμεθα σύμφωνοι. Ἠθέλησα ὅμως νὰ προσδιορίσω τὸ πρᾶγμα.

§354Ε. ΠΑΠΑΔΟΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν γνωρίζω πῶς λαμβάνονται αὐταὶ αἱ ἀποφάσεις, ἀλλὰ λέγω, διατὶ νὰ μὴ γίνῃ δημοσία ἐπιχείρησις καὶ διατὶ νὰ ἔλθῃ ὁ Φίλης ἢ ὁ Γκέρτσης; Αὐτὴ ἡ τροπὴ δίδεται μὲ ἰδικήν σας εὐθύνην. Γενικώτερα ὅμως παρατηρῶ, ὅτι δὲν γνωρίζω καμμιὰ φορὰ πῶς θὰ ἔλθουν τὰ πράγματα, ὥστε δὲν ἀποκλείεται αὐτὴ ἡ ἁμαρτωλὴ σύμβασις νὰ γίνῃ ἀφορμὴ καλοῦ. Πιθανὸν αὐτὴ ἡ σύμβασις νὰ ἀποβῇ ἀποδοτικὴ διὰ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Καὶ δὲν ἀποκλείεται μοιραίως ὁ Φίλης ὁ ἀνάξιος, ὁ ἀνίκανος αὐτὸς ἄνθρωπος νὰ ἀποτελέσῃ μίαν ἀφετηρίαν ἀγαθοῦ ἀνθρώπου διὰ τὸν τόπον αὐτόν. Ἐγὼ δὲν ἔχω καμμίαν σχέσιν μὲ τὰ πρόσωπα, οὔτε κἂν ἀνήκουν εἰς τὸ Λαϊκὸν Κόμμα αὐτοὶ ποὺ ἔκαμαν τὴν ἀνανέωσιν κατὰ τὸ 1946, ὡς προεῖπον, ἀλλὰ τοὺς δικαιολογῶ λόγῳ τῶν περιστάσεων ποὺ ἔγινεν ἡ ἀνανέωσις. Τώρα ὅσον ἀφορᾷ τὰς παρατάσεις τῆς συμβάσεως, αὗται ὑπῆρξαν ἀναγκαῖαι ἀφ’ ὅσον λόγῳ τοῦ συμμοριτισμοῦ οὔτε ὁ Φίλης, οὔτε ἡ Κυβέρνησις ἠδύναντο νὰ ἐκπληρώσουν τὰς ὑποχρεώσεις των. Δὲν γνωρίζω, κατὰ πόσον, ἐὰν γίνῃ δεκτὴ ἡ ἀπόφασις τῆς ὁλομελείας τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου τοῦ Κράτους, δὲν γνωρίζω κατὰ πόσον ἠμπορούσαμε νὰ ξεφύγωμεν. Ὁ κ. Σβῶλος ὑποστηρίζει τὴν ἄποψιν, ὅτι ἡ γνώμη τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου τοῦ Κράτους δὲν εἶναι ἰσχυρά. Ὁ οἱοσδήποτε ἄλλως τε ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ οἱανδήποτε νομικὴν γνώμην καὶ διάφορον τῆς γνωμοδοτήσεως τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου τοῦ Κράτους. Καὶ αὐτὴν τὴν σέβομαι. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὅμως ἔχω μίαν ἀπόφασιν τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου τοῦ Κράτους, ἡ ὁποία λέγει, ὅτι μιὰ φορὰ ποὺ ἔγινεν ἡ σύμβασις αὐτὴ κατὰ τὸ 1946—καὶ ἐπεκυρώθη καὶ διὰ Νομοθετικοῦ Διατάγματος, ἀφοῦ ἐπέρασεν ἀπὸ τὴν Βουλήν,—μιὰ φορὰ ποὺ ἐγένετο αὐτὴ ἡ ἀνανέωσις, αἱ μετέπειτα παρατάσεις τῆς συμβάσεως ἔγιναν ὑπὸ τὸ κράτος ἀνωτέρας βίας, ἡ ὁποία δὲν ἔδιδε τὴν δυνατότητα οὔτε εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος οὔτε εἰς τὸν ἀνάδοχον νὰ ἐκτελέσουν τὰς ὑποχρεώσεις των. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, ἂν δὲν ἐγένοντο αἱ παρατάσεις αὐταί, θὰ ἠδύνατο ὁ Φίλης καταφεύγων ἐνώπιον τῶν Ἑλληνικῶν Δικαστηρίων νὰ δικαιωθῇ καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ ἐλάμβανε χώραν ἡ προϋπόθεσις, τὴν ὁποίαν μετεχειρίσθησαν οἱ Ἀμερικανοὶ διὰ νὰ ζητήσουν ἀπὸ τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ προβῶμεν εἰς μίαν συμφωνίαν μαζί του, καὶ νὰ μᾶς φέρῃ τὴν σύμβασιν αὐτήν, μὲ τὴν δικαιολογίαν ὅτι τοῦ εἶπον οἱ Ἀμερικανοί, ὅτι ἡμεῖς χρήματα δὲν δίδομεν, ὅταν ὑπάρχῃ μία ἐπιδικία καὶ μία δικαστικὴ ἐκκρεμότης. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἄποψις, τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζω, ὥστε δὲν εἶναι εὔκολον νὰ κατηγοροῦνται τόσον ἐπιπολαίως καὶ μὲ τόσην εὐχέρειαν Κυβερνήσεις, διότι τέλος πάντων μίαν ἐκ τῶν παρατάσεων ὑπέγραψε καὶ ὁ ἀείμνηστος Διομήδης, ἀφοῦ ἤλεγξε τὸ περιεχόμενόν της. Καὶ μήπως θέλετε νὰ δεχθῶ, ὅτι ὁ Διομήδης ἐδολιεύετο τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος; Δύσκολα ἠμπορῶ νὰ τὸ δεχθῶ αὐτό. Δέχομαι οἱονδήποτε ἔλεγχον ὁ ὁποῖος δύναται νὰ ἔχῃ μίαν ἠθοπλαστικὴν ἔννοιαν ὁ ὁποῖος καὶ ν’ ἀποτελῇ ἕνα δίδαγμα δι’ ἡμᾶς ποὺ ἀνερχόμεθα στὰ δημόσια ἀξιώματα καὶ ποὺ ἀναμιγνυόμεθα εἰς τὴν δημοσίαν ζωὴν διὰ νὰ προλαμβάνωνται μελλοντικῶς τοιούτου εἴδους ἀνωμαλίαι. Ἀλλὰ δὲν δέχομαι ὅτι δυνάμεθα τόσον εὐκόλως νὰ καταδικάσωμεν μίαν κυβέρνησιν ἡ ὁποία ὑπὸ στιγμὰς ὄχι τόσον εὐχαρίστους καὶ τόσον εὐκόλους κατώρθωσεν ἐπιτυχῶς νὰ περισώσῃ αὐτὸ τὸ σκάφος τὸ ὁποῖον ἐκλυδωνίζετο ἐπὶ μίαν τετραετίαν παλαῖον ἐναντίον ἐξωτερικῆς ἐπιβουλῆς, διότι αὐτὸ εἶναι τὸ θέμα. Καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ θέμα ἐπὶ τοῦ ὁποίου ὑπάρχει βασικὴ διαφωνία μεταξὺ ἐμοῦ καὶ ἄλλων συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι ἐκπλήσσονται διότι τὸ Κράτος ἐξακολουθεῖ νὰ λαμβάνῃ μέτρα διὰ τὴν διασφάλισιν τοῦ τόπου καὶ τὴν ἄμυνάν του. Κατώρθωσεν αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις μεγάλα πράγματα ἐναντίον τῆς ὁποίας βάλλουν τώρα ἐκ τοῦ ἀσφαλοῦς οἱ πάντες λησμονοῦντες τί ἐμεσολάβησεν καὶ ποῖα γεγονότα ἔλαβον τότε χώραν. Καὶ βάλλουν διαρκῶς ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως αὐτῆς ἡ ὁποία κατώρθωσε νὰ σώσῃ τὴν χώραν ἀπὸ τὴν κομμουνιστικὴν ὑποδούλωσίν της χωρὶς νὰ λαμβάνουν ὑπ’ ὄψιν τὰ ἐθνικὰ ὠφελήματα διὰ τὴν σωτηρίαν τοῦ τόπου, τὴν ὁποίαν σωτηρίαν χρεωστῶμεν πρωτίστως εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ τὸν Ἑλληνικὸν στρατὸν καὶ κατόπιν εἰς τοὺς κυβερνήτας οἱ ὁποῖοι κατὰ τὴν περίοδον αὐτὴν ἀντιμετώπισαν μὲ θάρρος καὶ πολλάκις καὶ μὲ ἀγανάκτησιν καὶ ὀργὴν τοὺς κινδύνους καὶ τοὺς ἐχθροὺς τῆς πατρίδος. Αὐτὰ εἶχα νὰ εἴπω κύριοι συνάδελφοι καὶ δὲν ἔχω τίποτε ἄλλο νὰ προσθέσω παρὰ μόνον νὰ εὐχηθῶ εἰς τὸν Θεὸν αὐτὴ ἡ σπουδαιοτάτη σύμβασις τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ ἐπικυρώσωμεν διὰ τῆς ψήφου μας νὰ φέρῃ ἀγαθὰ ἀποτελέσματα, ὁπότε εἶμαι πεπεισμένος ὅτι θὰ ἔλθῃ ἡ στιγμὴ κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ εἴπωμεν ὅλοι, ὅτι αὐτὴ ἡ ἁμαρτωλὴ σύμβασις τοῦ μοιραίου Φίλη, ὅτι αὐταὶ αἱ ἀνανεώσεις καὶ παρατάσεις, τὰς ὁποίας κατηγοροῦμεν, εἶναι πολὺ ἐνδεχόμενον νὰ εἴπωμεν πάντες καὶ νὰ ἀναγνωρίσωμεν πάντες, ὅτι ὑπῆρξαν σωτήριοι διὰ τὸν τόπον.