1951.03.28

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 66η

Τετάρτη 28 Μαρτίου 1951

Προεδρία κ. Δ. Β. ΓΟΝΤΙΚΑ

(Ὥρα 7.00′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Γεροκωστόπουλος ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν).

§3Α. ΔΗΜΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ τὸν λόγον πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. Κύριε Πρόεδρε ἀνεγράφη σήμερον εἰς τὰ πρακτικά, ὅτι ἐγὼ ἐν τῇ ἀγορεύσει μου κατηγόρησα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι ἐκεῖνος ὑπῆρξεν ὑπαίτιος τῆς ἐξόδου τοῦ Κονταλώνη ἐκ τῶν φυλακῶν. Παρακαλῶ νὰ διορθωθοῦν τὰ πρακτικά, διότι ἐγὼ ἐν τῇ ἀγορεύσει μου δὲν ὑπεστήριξα τοῦτο, ἀλλὰ ὑπεστήριξα, ὅτι ὁ Κονταλώνης ἐξῆλθε βάσει τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ Α. Ν. 1504 καὶ ὅτι δὲν προσῆλθεν αὐθορμήτως, ἀλλ’ ἠναγκάσθη ἐκ τῶν περιστάσεων νὰ παρουσιασθῇ.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως ὡς διορθώθησαν. Ὁ κ. Λ. Βρεττάκος ζητεῖ ἄδειαν, προκειμένου ν’ ἀναχωρήσῃ διὰ τὸ ἐξωτερικόν.

§5ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, ἐγκρίνεται.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρέσχε τὴν ἔγκρισίν της διὰ τὴν χορήγησιν ἀδείας εἰς τὸν κ. Λ. Βρεττάκον. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Δερδεμέζης ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφοράς, κλπ.

§7Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Α. Κωστόπουλος καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Δ. Σουρλάμπα, ἐπαγγελματίου κατοίκου Ναούσης διαμαρτυρομένου κατὰ τῆς τοπικῆς Ἐπιτροπῆς Ναούσης ὡς πρὸς τὴν κατανομὴν τοῦ δανείου καὶ ζητοῦντος ἀντικατάστασίν της. Ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Α. Κωστόπουλος καταθέτει ἀναφορὰν Ἐπιτροπῆς Κληρονόμων Ἰσραηλιτικῶν περιουσιῶν Θεσσαλονίκης ζητούσης, ὅπως κατὰ τὴν ρύθμισιν τῶν πωλήσεων Ἰσραηλιτικῶν κληρονομικῶν περιουσιῶν, προστεθῇ διάταξις ἔχουσα οὕτω: «Πωλήσεις κληρονομικῶν Ἰσραηλιτικῶν ἀκινήτων γενόμεναι ἀπὸ τοῦ 1945 μέχρι σήμερον παρὰ κληρονόμων Ἰσραηλιτῶν ἀπολεσθέντων συνεπείᾳ τῶν κατὰ τὸν χρόνον τῆς κατοχῆς γενομένων διωγμῶν θεωροῦνται, ὡς γενόμεναι δυνάμει κληρονομητηρίου καὶ διέπονται ὑπὸ τῶν σχετικῶν διατάξεων τοῦ Ἀστικοῦ Κώδικος». Ὁ βουλευτὴς Τρικάλων κ. Α. Ταλιαδοῦρος καταθέτει ἀναφορὰν ἀνθρακοπωλῶν Καρδίτσης διαμαρτυρομένων διὰ μελετωμένην ἀναστολὴν ἀπαγορεύσεως χρήσεως ἀκαθάρτου πετρελαίου. Ὁ βουλευτὴς Ἀχαΐας κ. Β. Παπαρρηγόπουλος καταθέτει ἀναφορὰν ἀναπήρων καὶ θυμάτων πολέμου Αἰγιαλείας ζητούντων ἄμεσον οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν διὰ ποσοῦ δραχμῶν 20 δισεκατομμυρίων τοῦ Ταμείου Ἀρωγῆς ἀναπήρων καὶ θυμάτων πολέμου Ἑλλάδος. Ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Α. Σβῶλος καταθέτει ἀναφορὰν βαμβακοπαραγωγῶν Γιαννιτσῶν διαμαρτυρομένων διὰ τὴν μὴ ἐξαγωγὴν τῶν πλεονασμάτων καὶ ζητούντων προστασίαν τῆς βαμβακοπαραγωγῆς, πρὸς ἐπέκτασιν καὶ αὔξησιν αὐτῆς. Ὁ βουλευτὴς Ἀργολ)νθίας κ. Κ. Παπακωνσταντίνου καταθέτει ἀναφορὰν τῶν κατοίκων τῆς Κοινότητος Ἀθηκίων τέως Δήμου Κλεωνῶν Νομοῦ Κορινθίας, ζητούντων τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου 1597 περὶ διαλύσεως τῶν ἐν τοῖς Ἰονίοις Νήσοις ὑφισταμένων ἀγροληψιῶν καὶ διὰ τὰς ὑπ’ αὐτῶν κατεχομένας ἐκτάσεις κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ἀχαΐας κ. Α. Ἀντωνόπουλος καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου Πολυτέκνων Πατρῶν καὶ Περιχώρων, διαμαρτυρομένου κατὰ τοῦ Α. Ν. 1559]50 ὡς πρὸς τὴν μαθητικὴν εἰσφοράν. Ὁ βουλευτὴς Ἀχαΐας κ. Β. Παπαρρηγόπουλος καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐμπορικοῦ καὶ Βιομηχανικοῦ Ἐπιμελητηρίου Πατρῶν, ζητοῦντος, ἄμεσον οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν τῆς ἀπὸ διετίας λειτουργούσης Σχολῆς Ὑπομηχανικῶν Πατρῶν. Ὁ βουλευτὴς κ. Β. Παπαρρηγόπουλος καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Δημοσίων Κλητήρων Πατρῶν διαμαρτυρομένων διὰ τὴν ἄνισον μεταχείρισιν ὑπὸ τοῦ νέου μισθολογίου τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ ζητούντων ὅπως ληφθῇ μέριμνα διὰ τὴν μισθολογικὴν καὶ βαθμολογικήν των ἐξέλιξιν. Ὁ βουλευτὴς Κυκλάδων κ. Τ. Πάρρης καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἐπιτροπῆς Ἀγροφυλάκων Ἀγρονομείου Σύρου, ζητούσης πλήρη ὀργάνωσιν τῆς Ἀγροφυλακῆς διὰ τῆς ἀναπληρώσεως τῶν ἐκ καταργήσεως τῶν διαπυλίων ἀποστερηθέντων ἐσόδων. Ὁ βουλευτὴς Ἀχαΐας κ. Κ. Γκότσης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐμπορικοῦ καὶ Βιομηχανικοῦ Ἐπιμελητηρίου Πατρῶν, ζητοῦντος ἄμεσον οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν τῆς ἀπὸ διετίας λειτουργούσης Σχολῆς Ὑπομηχανικῶν Πατρῶν. Ὁ βουλευτὴς Τρικάλων κ. Α. Ταλιαδοῦρος, καταθέτει ἀναφορὰν ἀναπήρων καὶ θυμάτων πολέμου περιφερείας Καρδίτσης, ζητούντων ἄμεσον οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν τοῦ Ταμείου Ἀρωγῆς ἀναπήρων καὶ θυμάτων πολέμου Ἑλλάδος ἐξ 20.000.000.000 δραχμῶν. Οἱ κάτοικοι τοῦ Προσφυγικοῦ Συνοικισμοῦ Ἀγκινάρας Γαστούνης ζητοῦν χορήγησιν ἀδείας πρὸς ἵδρυσιν καὶ λειτουργίαν ἀρτοποιείου. Ὁ Δικηγορικὸς καὶ ὁ Ἰατρικὸς Σύλλογος, ὁ Σύνδεσμος Βιομηχάνων τὸ Ἐργατικὸν καὶ Ὑπαλληλικὸν Κέντρον Θεσσαλονίκης καὶ διάφορα ἄλλα Σωματεῖα, ζητοῦν τὴν μὴ κατάργησιν τοῦ θεσμοῦ τῆς Γενικῆς Διοικήσεως Β. Ἑλλάδος. Ἀπαντήσεις τοῦ Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν ἐπὶ ἐρωτήσεων κ. κ. βουλευτῶν: Α) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Αἰτωλ]νίας κ. Γ. Σερπάνου. Εἰς ἀπάντησιν ἐπὶ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1334]20–2–51 ὑμετέρου ἐγγράφου ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ πέμψωμεν ὑμῖν συνημμένως ἀντίγραφον τῆς ὑπ’ ἀριθ. 4599]5–3–51 ἀναφορᾶς τῆς Νομαρχίας Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας δι’ ἧς παρέχονται σχετικαὶ πληροφορίαι ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 176 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Αἰτωλ]νίας κ. Γ. Σερπάνου. Ἀθῆναι τῇ 16 Μαρτίου 1951.

Ὁ Ὑπουργὸς

Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ

Νομαρχία Αἰτ]νίας Ἀριθ. Πρωτ. 4599. Πρὸς Τὸ Ὑπουργεῖον Ἐσωτερικῶν Ἀθήνας Εἰς ἐκτέλεσιν τῆς ὑπ’ ἀριθ. 12243]23–2–51 ὑμετέρας Δ)γῆς σχετικῶς μὲ τὴν ἐρώτησιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Σερπάνου περὶ μὴ διανομῆς ἱματισμοῦ συμμοριοπλήκτων, λαμβάνομεν τὴν τιμὴν ν’ ἀναφέρωμεν τὰ ἑξῆς: Ἐξετάσας τὸ ζήτημα τῆς μὴ διανομῆς ἱματισμοῦ κατόπιν Δ)γῆς τοῦ Ὑπουργείου Κοινωνικῆς Προνοίας, προέκυψεν, ὅτι τὸ ὄντι, ὑπῆρχε ἀδιανέμητος ἱματισμὸς εἰς τὰ Κέντρα Προνοίας Μεσολογγίου καὶ Ἀμφιλοχίας, ὅστις ἀπετελεῖτο ἐξ ὑπολοίπων διανεμηθέντος ἱματισμοῦ καὶ ἐκ νέου τοιούτου. Ἐκτὸς τούτου ὑπῆρχον ἀδιανέμητα εἴδη ὑποδήσεως ὡς καὶ ἀναλώσιμα. Σχετικῶς ἀνέφερον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Προνοίας. Ἤδη ὁ ἱματισμὸς καὶ τὰ εἴδη ὑποδήσεως, τὰ λοιπὰ εἴδη διὰ μὲν τὴν περιφέρειαν Κέντρου Προνοίας Μεσολογγίου διανέμονται, διὰ δὲ τὴν τοῦ Κέντρου Προνοίας Ἀμφιλοχίας θὰ διανεμηθῶσιν ἐντὸς τῶν ἡμερῶν, δι’ ὃν λόγον τὸ Νομαρχιακὸν Συμβούλιον περιθάλψεως ἀνταρτοπλήκτων ὑπὸ τὴν Προεδρίαν μου ὡς ἀναπληρωτοῦ τοῦ Νομάρχου ἔλαβε σχετικὰς ἀποφάσεις. Ὅσον ἀφορᾶ τὴν μὴ διανομὴν ἱματισμοῦ καὶ τῶν λοιπῶν εἰδῶν κατὰ τὸ παρελθόν, θέτω ὑπ’ ὄψει ὑμῶν τὰ κάτωθι. Ὁ Νομάρχης ὑπὸ τὴν ἰδιότητα τοῦ Προέδρου τοῦ Νομαρχιακοῦ Συμβουλίου περιθάλψεως ἀνταρτοπλήκτων, ἔχει ἀσχοληθῆ διὰ τὴν διανομὴν ἱματισμοῦ κ.λ.π. εἰς τοὺς ἀνταρτοπλήκτους, ἡ δὲ ὅλη ἐργασία ἔδει νὰ ἐξετελεῖτο ὑπὸ τῶν Κέντρων Κοινωνικῆς Προνοίας. Ὡς καὶ ἀνωτέρω ἐξέθεσα, ὁ ἱματισμὸς φερόμενος ὡς μὴ διανεμηθείς, ἀποτελεῖται ἐξ ὑπολοίπων προηγουμένων διανομῶν καὶ ἐκ νέου τοιούτου. Διὰ τὸν νέον ἱματισμόν, συμφώνως πρὸς τὰς ὁδηγίας τοῦ Ὑπουργείου Προνοίας, δέον πρὸ πάσης διανομῆς νὰ προηγηθῇ καταμέτρησις καὶ ἀποσυσκευασία, ἐργασία, ἥτις ἀπήτει χρόνον καὶ προσωπικόν, δυνάμενον νὰ ἐξαρκέσῃ εἰς τὴν ἄμεσον ἐπίλυσιν καὶ πολλαπλῶν καὶ γενικωτέρων ζητημάτων. Δικαιοῦχοι τοῦ τοιούτου ἱματισμοῦ καὶ τῶν λοιπῶν εἰδῶν εἶναι οἱ συμμοριόπληκτοι, οἵτινες διὰ τὸν νομὸν Αἰτωλοακαρνανίας ἦσαν ἐκ τοῦ αὐτοῦ Νομοῦ, ἐξ ἄλλων Νομῶν καὶ κατὰ τὸ ἥμισυ σχεδὸν τοῦ ἀριθμοῦ των ἐκ τοῦ Νομοῦ Εὐρυτανίας. Ἔδει τὰ Κέντρα Προνοίας λόγῳ τοῦ ἐπαναπατρισμοῦ ἀφ’ ἑνὸς μέν, νὰ μεριμνήσωσι διὰ τὴν προώθησιν τοῦ ἀναλογοῦντος ἱματισμοῦ καὶ τῶν λοιπῶν εἰδῶν διὰ τοὺς συμμοριοπλήκτους τῶν ἄλλων Νομῶν καὶ δὴ τοῦ Νομοῦ Εὐρυτανίας, ἀφ’ ἑτέρου δὲ διὰ τὴν διανομὴν τοῦ ὑπολοίπου εἰς τοὺς συμμοριοπλήκτους τοῦ Νομοῦ Αἰτ)νίας. Διὰ τὴν προώθησιν τοῦ ἱματισμοῦ καὶ τῶν λοιπῶν εἰδῶν προέκυπτε καὶ ζήτημα πιστώσεων δι’ ὃν λόγον ἐγένοντο αἱ προκαταρκτικαὶ ἐργασίαι. Ἡ μὴ συντελεσθεῖσα κατὰ τὰ ἄνω ἄμεσος διανομὴ καὶ ἡ προώθησις τοῦ ἱματισμοῦ κ.λ.π. δι’ ἡμᾶς ὠφείλετο εἰς τὴν ἀνεπάρκειαν τοῦ προσωπικοῦ τῶν Κέντρων Προνοίας, τὸ ὁποῖον σημειωτέον ἀποτελεῖται ἀπὸ ἀρκετὸν ἀριθμὸν θηλέων ὑπαλλήλων καὶ τούτῳ τῷ λόγῳ δὲν ἠδυνήθησαν νὰ ἐπιλύσωσιν ἀμέσως ὅλα τὰ προκύψαντα δι’ αὐτὰ ταὐτόχρονα ἢ ἀλληλοδιάδοχα γενικὰ ζητήματα, ἐξ ὧν ἐπείγουσαν θέσιν εἶχον ὁ ἐπαναπατρισμός, ἡ διανομὴ ἱματισμοῦ κατὰ τὸν ἐπαναπατρισμόν, ἡ ἀλευροδότησις καὶ ἡ καταβολὴ ἐπιδομάτων εἰς τοὺς ἐπαναπατρισθέντας, τὸ πρόγραμμα «Πρόνοια Ἐργασία» καὶ ὅμοια. Καὶ οὕτω δὲν ἐδόθη ἐγκαίρως καὶ ἀμέσως λύσις εἰς τὰ ἄνω ζητήματα, ἤτοι δὲν συνεχίσθη ἡ διανομὴ τῶν ὑπολοίπων, τοῦ νέου ἱματισμοῦ καὶ τῶν λοιπῶν εἰδῶν καὶ ταὐτοχρόνως δὲν προωθήθησαν τοιαῦτα εἴδη ἐν ἀναλογίᾳ εἰς τοὺς ἄνω νομοὺς καὶ δὴ εἰς τὸν Νομὸν Εὐρυτανίας, παρ’ ὅλην τὴν διαρκῆ παρακολούθησιν καὶ ὤθησιν ὑπὸ τοῦ κ. Νομάρχου. Σημειωτέον δὲ ὅτι λόγῳ τοῦ ἐπαναπατρισμοῦ τῶν συμμοριοπλήκτων, ἡ διανομὴ τοῦ ἱματισμοῦ τοῦ ὑπολοίπου τοῦ νέου καὶ τῶν λοιπῶν εἰδῶν ἔδει νὰ ἐγένετο εἰς τὰ χωρία των καὶ οὐχὶ εἰς τὰ Κέντρα ἀσφαλείας, δι’ ὃν λόγον ἀπητεῖτο, ἐκτὸς τῆς ἄλλης ἐργασίας καὶ ἐπιτόπιος μετάβασις τῶν ὑπαλλήλων τῶν Κέντρων Προνοίας καὶ πρόσθετος χρόνος. Τὸ Ὑπουργεῖον Κοινωνικῆς Προνοίας διὰ τὴν ἐπάρκειαν τοῦ Προσωπικοῦ τοῦ Κέντρου Προνοίας Μεσολογγίου καὶ διὰ τὴν ἐν γένει διοικητικὴν ὀργάνωσιν καὶ κατεύθυνσιν τῶν ὑπηρεσιῶν τῶν Κέντρων Προνοίας τοῦ Νομοῦ ἔχει ἀποσπάσει παρὰ τῷ κέντρῳ δύο ὑπαλλήλους ἐκ τοῦ Ὑπουργείου ἐξ ὧν ὁ εἷς ὁ κ. Ἀθηνογένης εὑρίσκεται ἐνταῦθα. Ἡ ἐν γένει συμβολή του δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ, ἤδη εὑρίσκεται εἰς τὰ συμμοριόπληκτα χωρία διανέμων τὸν περὶ οὗ ἡ ἀναφορὰ ἱματισμόν. Περὶ τῶν μὴ διανεμηθέντων ἱματισμοῦ καὶ τῶν λοιπῶν εἰδῶν καὶ τῶν λόγων, ἔχει ἐνημερωθῆ καὶ τὸ Ὑπουργεῖον Κοινωνικῆς Προνοίας καὶ δι’ ἐκθέσεώς του κατόπιν Δ)γῆς τοῦ ἀφιχθέντος ἐπιθεωρητοῦ κ. Ἀντωνίου Κιουρτσῆ.

Ὁ Νομαρχῶν Δ)ντὴς

Σ. ΣΥΣΕΠΙΣΙΟΣ

καὶ Β) ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν Ἀργολιδοκορινθίας κ. κ. Π. Μουτζουρίδη καὶ Κ. Παπακωνσταντίνου. Ἀριθ. Πρωτ. 2382)6)ΙΟΚΔ Πρὸς Τὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων Ἔχομεν τὴν τιμὴν ἀπαντῶντες εἰς τὴν ἐρώτησιν τῶν Βουλευτῶν κ.κ. Π. Μουτζουρίδη καὶ Κ. Παπακωνσταντίνου νὰ γνωρίσωμεν ὅτι κατόπιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ.2467 τῆς 20–2–51 ἐγγράφου τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν Ἐφετῶν Ναυπλίου, δι’ οὗ ἐγνωστοποιήθη ἡμῖν ὅτι ἡ ἀσκηθεῖσα κατὰ τοῦ Ὑπομοιράρχου Δημογκότση Δημητρίου ποινικὴ ἀγωγὴ ἐπὶ ἀποπλανήσει εἰς ἀσελγίαν κλπ. ἐκηρύχθη κατόπιν τοῦ Α. Ν. 1623)51 ἀπεσβεσμένη διὰ παραγραφῆς, διεβιβάσθησαν παρ’ ἡμῶν τὰ σχετικὰ πρακτικὰ τῆς δίκης εἰς τὸ Ἀρχηγεῖον Β. Χωροφυλακῆς ὅπερ διετάχθη νὰ ἐκτιμήσῃ τὰ ἐξ αὐτῶν προκύπτοντα κατὰ τοῦ εἰρημένου Ἀξιωματικοῦ στοιχεῖα καὶ νὰ ὑποβάλῃ τὰς ἀναλόγους προτάσεις του διὰ τὴν ἐπιβολὴν εἰς αὐτὸν τῶν προσηκουσῶν διοικητικῶν κυρώσεων ἐφ’ ὅσον αἱ διὰ τὴν αὐτὴν αἰτίαν ἐπιβληθεῖσαι ἤδη εἰς τοῦτον τοιαῦται 75 ἡμερῶν αὐστηρᾶς κρατήσεως κρίνονται ἀνεπαρκεῖς.

Ὁ Ὑπουργὸς

Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ

Ὁ κ. Δ. Παπαμιχαλόπουλος, (Ὑφυπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης) καταθέτει σχέδια νόμων. 1. «Περὶ ἐγκρίσεως δαπανῶν τινῶν πραγματοποιηθεισῶν κατὰ τὰ οἰκονομικὰ ἔτη 1944–45 (Βʹ περίοδος), 1945–46, 1946–47, 1947–48 καὶ 1948 –49 ἁρμοδιότητος Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ τῆς ἐγγραφῆς τῶν ἀπαιτουμένων πιστώσεων ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τούτου τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους 1950–51» καὶ 2) «περὶ ἐγκρίσεως δαπανῶν τῶν πραγματοποιηθεισῶν κατὰ τὰ οἰκονομ. ἔτη 1944–45 (Βʹ περίοδος), 1945–46, 1946–47, 1947–48, 1948–49 καὶ 1949–50, ἁρμοδιότητος Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης (Γ.Ε.Σ.) καὶ τῆς ἐγγραφῆς τῶν ἀπαιτουμένων πιστώσεων ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τούτου τοῦ οἰκον. ἔτους 1950–51 κ.λ.π.». Ὁ κ. Φ. Ζαΐμης (Ὑπουργὸς Κοινωνικῆς Προνοίας) καταθέτει σχέδια νόμων. 1) «Περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1528)50 Α. Ν. «περὶ συστάσεως παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ Ὑγιεινῆς Ὑπηρεσίας Φυματιώσεως» καὶ 2) «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1565)39 Α. Ν. «περὶ κώδικος ἀσκήσεως τοῦ ἰατρικοῦ ἐπαγγέλματος». Ὁ κ. Ν. Ζέρβας (Ὑπουργὸς Δημοσίων Ἔργων) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 1130)17–11–50 Πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». Ἡ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν σχεδίων νόμων: 1) «Περὶ ἐθελουσίας ἀνακατατάξεως ὁπλιτῶν ἐν τῇ Β. Ἀεροπορίᾳ» καὶ 2) «περὶ τροποποιήσεως τῶν διατάξεων τῶν ἄρθρων 52 καὶ 172 τοῦ Κ. Νόμου 794 «περὶ καταστάσεως ἀξιωματικῶν Β. Ν.». Ἡ ἐπὶ τῶν Θρησκευμάτων καὶ Ἐθνικῆς Παιδείας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν σχεδίων νόμων: 1) «Περὶ ἀνοικοδομήσεως ἢ ἐπισκευῆς τῶν ἐν τῷ Κράτει καταστραφέντων ἢ βλαβέντων ἐκ τοῦ πολέμου καὶ τῆς ἀνταρσίας Ἱερῶν Ναῶν» καὶ 2) «περὶ ἱδρύσεως παρὰ τῷ Πανεπιστημίῳ Θεσσαλονίκης Ταμείου διοικήσεως καὶ διαχειρίσεως τῶν Πανεπιστημιακῶν δαπανῶν». Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν σχεδίων νόμων: 1) «Περὶ συνταξιοδοτικῶν διατάξεων ἀφορωσῶν ἀποκατασταθέντας βαθμοφόρους τοῦ Β. Ναυτικοῦ καὶ τῆς Β. Ἀεροπορίας», 2) «περὶ μετατροπῆς τοῦ πρὸς ἵδρυσιν νοσοκομείου ἐν Κύμῃ σκοποῦ τοῦ κληροδοτήματος Νικ. Παπαϊωάννου», 3) «περὶ διαθέσεως περιουσιακῶν στοιχείων τῶν κληρονομιῶν Ἑλένης χήρας Δημ. Τζιβανοπούλου καὶ Πολυξένης χήρας Δημητρίου Θεοφανοπύλου», 4) «περὶ διαθέσεως ἀκινήτου τοῦ κληροδοτήματος Πελοπίδα Ἀγγέλου Σιαδακοπούλου ὑπὲρ παρεμφεροῦς σκοποῦ» καὶ 5) «περὶ διαθέσεως κληροδοτημάτων ἐπισκόπων Δωροθέου Σχολαρίου, Προκοπίου Γ. Κουκουλάρη καὶ Θωμᾶ Πολυκάρπου, πρὸς ἵδρυσιν Γυμνασίου Τρικκάλων». Ἡ ἐπὶ τῆς Κοινωνικῆς Προνοίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων τοῦ νόμου 749)48 «περὶ παιδικῶν ἐξοχῶν κλπ». Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Ζάκκας καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐξουσιοδοτήσεως πρὸς ὑπογραφὴν συμβάσεως περὶ ἀξιοποιήσεως τῶν λιγνιτῶν Πτολεμαΐδος». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ι. Σοφιανόπουλος, Ι. Μιχαὴλ, Α. Ζάκκας, Α. Σβῶλος, Φ. Χατζήμπεης, Γ. Γεωργιάδης, Α. Πανσέληνος, Ι. Γιαννικώστας, Ν. Γρηγοριάδης, καὶ Α. Μακέδος, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως καὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τῆς ἰσχυούσης Στρατολογικῆς Νομοθεσίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Χ. Ψαρρός, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως καὶ τροποποιήσεως ἐνίων διατάξεων περὶ συμβολαιογράφων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Β. Στεφανόπουλος, Α. Γεροκωστόπουλος, Κ. Ἀποσκίτης, Λ. Βρεττάκος, Ι. Λύρας καὶ Δ. Θεοχαρίδης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Α. Ν. 1557)50 «περὶ ἀπονομῆς πολιτικῶν καὶ στρατιωτικῶν συντάξεων». Ὁ βουλευτὴς κ. Μ. Χλουβεράκης, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Α. Ν. 1557)50 «περὶ ἀπονομῆς πολιτικῶν καὶ στρατιωτικῶν συντάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ε. Καζαντζῆς, Ι. Σπηλιωτόπουλος, Ι. Προκοπάκης, Χ. Ρῖζος, Γ. Γεώργας, Λ. Βρεττάκος καὶ Α. Δημάκης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παρατάσεως προθεσμίας τῶν ἐξετάσεων τῶν ὑπαγομένων εἰς τὰς διατάξεις τοῦ Ν. Δ. 132)46 φοιτητῶν καὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως Πανεπιστημιακῶν τινων νόμων».

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ὁ κ. Α. Πανσέληνος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς του, ἀπευθυνομένης πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, σχετικῶς μὲ τὴν καταδίωξιν ἐκ μέρους τῶν Τούρκων τῶν Ἑλληνικῶν ἁλιευτικῶν πλοίων κλπ.

§9Α. ΠΑΝΣΕΛΗΝΟΣ. Μολονότι, κύριοι βουλευταί, κατάγομαι ἀπὸ μίαν ἐπαρχίαν, ἡ ὁποία κατά τινα τρόπον ὑπέφερε τὴν Τουρκικὴν δουλείαν, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι δὲν ἔχω καμμίαν προκατάληψιν ἐναντίον τοῦ Τουρκικοῦ Ἔθνους ἢ τοῦ Τουρκικοῦ λαοῦ, ἀπεναντίας ἡ ἀπροκαταληψία ἔναντι ὅλων τῶν λαῶν εἶναι ὅρος ἀπαραίτητος διὰ νὰ εἶναι ἕνας ἄνθρωπος προοδευτικός. Ἔχω τὴν γνώμην ὅμως, ὅτι ἡ φιλία μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας εἶναι ἢ φαίνεται ὅτι εἶναι ἑτεροβαρής. Ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις, μὲ τὰς πράξεις της, δίδει τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ἀνέχεται τὴν φιλίαν τῆς Ἑλλάδος, ἐφ’ ὅσον καθημερινῶς δημιουργοῦνται ἐπεισόδια μετὰ τῶν κατοίκων τῶν νήσων τοῦ Αἰγαίου Πελάγους, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν τρόπον τινὰ συνοριακὰς περιοχὰς μὲ τὸ Τουρκικὸν ἔδαφος καὶ ἀποδεικνύουν οὕτω, ὅτι οἱ Τοῦρκοι δὲν ἔχουν ἔναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ φιλικὰ αἰσθήματα. Μεταξὺ τῶν νήσων τοῦ Αἰγαίου, Λέσβου, Χίου, Σάμου κ.τ.λ., ὑπάρχει μία μικρὰ θαλασσία λωρὶς ἐντὸς τῆς ὁποίας εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ ἁλιεύουν πτωχοὶ νησιῶτες ψαράδες διὰ νὰ κερδίζουν τὴν καθημερινήν των ζωήν. Τὰ Τουρκικὰ καταδιωκτικὰ πλοιάρια καθημερινῶς καταδιώκουν τοὺς Ἕλληνας ψαράδες. Δὲν περνάει μῆνας, ἑβδομὰς ἢ καὶ ἡμέρα ἀκόμη, χωρὶς νὰ ἀναγγέλλεται ἓν ἐπεισόδιον εἰς βάρος τῶν Ἑλλήνων ψαράδων. Συλλαμβάνονται, κατάσχονται τὰ πλοιάριά τους καὶ δίκτυά τους τὰ μέσα εἰς τὴν Ἑλληνικὴν αἰγιαλίτιδα ζώνην καὶ ὁδηγούμενοι εἰς τὰς παραλίους Μικρασιατικὰς πόλεις, κακοποιοῦνται καὶ δέρονται ἀπὸ τὰς Τουρκικὰς ἀρχάς, κατάσχονται τὰ χρήματα καὶ τὰ δίκτυά των, φυλακίζονται καὶ πολλὲς φορὲς κάμνουν μῆνας ὁλοκλήρους νὰ ἐπιστρέψουν εἰς τὴν Μυτιλήνην. Ἐπανειλημμένως ἔχουν προσφύγει εἰς τὰς Ἑλληνικὰς ἀρχάς, χωρὶς νὰ εὑρίσκουν μίαν ἀπάντησιν ἢ μίαν δικαίαν ἱκανοποίησιν εἰς τὰ αἰτήματά τους. Κατὰ πόσον θὰ ἐξακολουθήσῃ νὰ συνεχίζεται ἡ καταδίωξις τῶν Ἑλλήνων αὐτῶν πολιτῶν ἐντὸς τῶν Ἑλληνικῶν χωρικῶν ὑδάτων, ἀπὸ τὰς Τουρκικὰς ἀρχάς, δὲν ἠξεύρομεν. Τὸ τελευταῖον χαρακτηριστικὸν ἐπεισόδιον, τὸ ὁποῖον περιῆλθεν εἰς γνῶσιν μου, εἶναι τοῦτο: Εἰς ἀπόστασιν τριῶν μιλλίων ἀπὸ τῶν ἀκτῶν τῆς Μυτιλήνης, δηλαδὴ ἐντὸς τῶν Ἑλληνικῶν χωρικῶν ὑδάτων, κατὰ τὸ τέλος τοῦ φθινοπώρου, ἐψάρευεν τὸ ἁλιευτικὸν «Ἅγ. Νικόλαος» τοῦ Συνεταιρισμοῦ ἁλιέων Μυτιλήνης «ἡ Ἁλκυών». Διαρκούσης τῆς ἁλιείας ἀντελήφθη, ὅτι ἓν Τουρκικὸν πλοῖον κατηυθύνετο ἐναντίον των. Ἐπειδὴ ὅλοι οἱ Λέσβιοι ψαράδες ἔχουν πικρὰν πεῖραν τῶν σκοπῶν των μὲ τὰ Τουρκικὰ καταδιωκτικά, ἀμέσως ἀφῆκαν ἐπὶ τόπου τὰ δίκτυά των, ἀφοῦ ἔβαλον εἰς τὸν τόπον αὐτὸν μίαν σημαδοῦρα διὰ νὰ ἠμποροῦν νὰ τὰ εὕρουν πάλιν καὶ κατηυθύνθησαν εἰς τὴν Μυτιλήνην, ὅπου ἐζήτησαν ἐπικουρίαν ἀπὸ τὰς Λιμενικὰς ἀρχάς. Ἀφοῦ διεπιστώθη, ὅτι ἡ ἁλιεία ἐγένετο ἐντὸς τῶν Ἑλληνικῶν χωρικῶν ὑδάτων, εὑρέθη ἡ σημαδοῦρα, ἀλλὰ δὲν εὑρέθησαν τὰ δίκτυα, τὰ ὁποῖα τὸ Τουρκικὸν πλοιάριον εἶχε συμπαραλάβει μέσα ἀπὸ τὰ Ἑλληνικὰ χωρικὰ ὕδατα. Νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ λάβῃ τὰ ἐνδεδειγμένα μέτρα, διότι εἶναι πάρα πολὺ λυπηρὸν νὰ ἔχουν οἱ Ἕλληνες πολῖται τὸ αἴσθημα, ὅτι δὲν δύνανται νὰ προστατευθοῦν ἀπὸ τὰς Ἑλληνικὰς ἀρχὰς ἔναντι μιᾶς ξένης δυνάμεως, ἡ ὁποία εἶναι καὶ φιλική. Δὲν ἀποκλείεται κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ ὑπάρχουν καὶ μερικαὶ παραβάσεις ἐκ μέρους τῶν Ἑλλήνων, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ εἰσέρχωνται καὶ εἰς Τουρκικὰ χωρικὰ ὕδατα. Ἀλλά, νομίζω, ὅτι εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ ὡρισμένα μέτρα διὰ νὰ μὴ εἰσέρχωνται εἰς τὰ Τουρκικὰ ὕδατα οἱ Ἕλληνες ψαράδες καὶ δημιουργοῦνται αὐτὰ τὰ ζητήματα.

§10Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἐπανειλημμένα εἶναι τὰ ἐπεισόδια τοῦ τοιούτου εἴδους, τὰ ὁποῖα ἐσημειώθησαν κατὰ τὸν τελευταῖον καιρόν. Ἡ Κυβέρνησις ἐπανειλημμένως ἔχει διαμαρτυρηθῆ διὰ τὴν στάσιν αὐτὴν τῶν Τουρκικῶν ἀρχῶν. Ἀλλὰ πρέπει νὰ γνωρίζετε, ὅτι εἶναι πολὺ δύσκολον νὰ καθορισθοῦν τὰ ὅρια τῶν χωρικῶν ὑδάτων καὶ ἐκ τοῦ λόγου τούτου προέρχονται αὐταὶ αἱ παρεξηγήσεις. Θὰ ἔπρεπε καὶ οἱ ἰδικοί μας ἁλιεῖς νὰ εἶναι προσεκτικώτεροι καὶ νὰ μὴ εἰσέρχωνται μέσα εἰς τὰ χωρικὰ ὕδατα, τὰ ὁποῖα θεωροῦνται ὅτι ἀποτελοῦν μέρος τοῦ τουρκικοῦ γεωγραφικοῦ χώρου. Νομίζω, ὅτι ἐὰν ὑπῆρχε μεγαλυτέρα προσοχή, ἴσως, θὰ ἀπεφεύγοντο τὰ ἐπεισόδια αὐτά. Ἐν ἀνάγκῃ νὰ μείνουν καὶ μερικὰ μίλλια μακρύτερα ἀπὸ τουρκικὰ χωρικὰ ὕδατα. Διότι, ἐφ’ ὅσον βλέπομεν ὅτι ἐκ μέρους τῶν ἄλλων δὲν ὑπάρχει καμμία καλὴ διάθεσις εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἁλιείας, πρέπει νὰ φροντίσωμεν νὰ μὴ δημιουργοῦνται θύματα ἀδίκως.

§11Α. ΠΑΝΣΕΛΗΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχει ἔκθεσις τῶν λιμενικῶν ἀρχῶν, ἡ ὑπ’ ἀριθ. 4848 διὰ τῆς ὁποίας ἐπεβεβαιώθη, ὅτι κατεδιώχθησαν ἁλιεῖς ἐντὸς τῶν ἑλληνικῶν χωρικῶν ὑδάτων «..... (ἀναγινώσκει)..........». Νομίζω ὅτι ὀφείλει καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ ἐνδεδειγμένα μέτρα καὶ δι’ ἑνὸς πλοίου τοῦ Ἑλληνικοῦ Ναυτικοῦ, ἐὰν εἶναι δυνατόν, νὰ περιπλέῃ μεταξὺ τῶν Ἑλληνικῶν νήσων καὶ τῶν τουρκικῶν ἀκτῶν, οὕτως ὥστε νὰ ρυθμισθῇ τὸ ζήτημα αὐτὸ εὐκολώτερον καὶ νὰ ἀποφευχθοῦν τὰ ὡς ἄνω ἐπεισόδια.

§12Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Ἐπειδὴ κ. Πρόεδρε, εἶναι δυσδιάκριτα τὰ ὅρια εἰς πολλὰ σημεῖα τοῦ Αἰγαίου, τὸ θέμα νομίζω, θὰ ἠδύνατο νὰ ἐπιλυθῇ ἐὰν ἐδημιουργεῖτο μία μικτὴ Ἑλληνοτουρκικὴ ἁλιευτικὴ ἑταιρεία, ὥστε νὰ ὑπάρχῃ μία συνεργασία ἐπὶ τῆς ἁλιείας, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποβῇ πρὸς ὄφελος καὶ τῆς ἁλιείας καὶ πρὸς ἀποφυγὴν τῶν τοιούτων ἐπεισοδίων. Ἡ διάκρισις τῶν χωρικῶν ὑδάτων εἶναι δύσκολος διότι πολλάκις συμπλέκονται τὰ Ἑλληνικὰ χωρικὰ ὕδατα μὲ τὰ Τουρκικά.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρελθούσης τῆς ὥρας διὰ τὰς ἀναφορὰς καὶ

ἐρωτήσεις εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Αʹ συζήτησις κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον, τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Α.Ν. 1483]50 «περὶ διατάξεών τινων ἀφορωσῶν εἰς τὴν λειτουργίαν τῆς Σχολῆς Ἀξιωματικῶν Χωροφυλακῆς».

§14ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον, τὸ σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Α.Ν. 1483]50 «περὶ διατάξεών τινων ἀφορωσῶν εἰς τὴν λειτουργίαν τῆς Σχολῆς Ἀξιωματικῶν Χωριφυλακῆς». Αʹ συζήτησις κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον, τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τοῦ ἱστορικοῦ Ἀρχείου Ὕδρας».

§16ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον, τὸ σχέδιον νόμου «περὶ τοῦ ἱστορικοῦ Ἀρχείου Ὕδρας». Αʹ συζήτησις κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον, τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τακτοποιήσεως τῶν ὑπ’ ἀριθ. 1 τῆς χρήσεως 1949–50 καὶ 1 τῆς χρήσεως 1950–51 προσωρινῶν χρηματικῶν ἐνταλμάτων τοῦ Ὑπουργείου Θρησκευμάτων καὶ Ἐθνικῆς Παιδείας».

§18ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον, τὸ σχέδιον νόμου «περὶ τακτοποιήσεως τῶν ὑπ’ ἀριθ. 1 τῆς χρήσεως 1949–50 καὶ 1 τῆς χρήσεως 1950–51 προσωρινῶν χρηματικῶν ἐνταλμάτων τοῦ Ὑπουργείου Θρησκευμάτων καὶ Ἐθνικῆς Παιδείας». Αʹ συζήτησις κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον, τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ Ὀλυμπιακῶν Συμβόλων».

§20ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον, τὸ σχέδιον νόμου «περὶ Ὀλυμπιακῶν Συμβόλων». Αʹ συζήτησις κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον, τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀντικαταστάσεως τῆς 4ης παραγράφου τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ Ν. Δ. 627]48 «περὶ τροποποιήσεως καὶ ἀντικαταστάσεως διατάξεών τινων τοῦ Α. Ν. 4952]31 ὡς οὗτος ἐτροποποιήθη μεταγενεστέρως καὶ κυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 1073 τῆς 10–11–50 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου».

§22ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον, τὸ σχέδιον νόμου «περὶ ἀντικαταστάσεως τῆς τετάρτης παραγράφου τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ Ν.Δ. 627]48 «περὶ τροποποιήσεως καὶ ἀντικαταστάσεως διατάξεών τινων τοῦ Α. Ν. 4952]31, ὡς οὗτος ἐτροποποιήθη μεταγενεστέρως» καὶ κυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 1073 τῆς 10–11–50 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου». Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου, τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐξουσιοδοτήσεως πρὸς ὑπογραφὴν συμβάσεως περὶ ἀξιοποιήσεως τῶν λιγνιτῶν Πτολεμαΐδος».

§24Ν. ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρέπει νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων περὶ μέτρων ἐπιεικείας.

§25Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Θὰ παρακαλέσω ὅπως ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀξιοποιήσεως τῶν λιγνιτῶν Πτολεμαΐδος, διότι εἰς τὰς 8.45′ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ παρευρεθῶ εἰς ἕνα γεῦμα καὶ θὰ ἀπουσιάσω μέχρι τῆς 10.30′ μ. μ. Κατὰ τὸ διάστημα αὐτὸ δύνανται νὰ συζητηθοῦν τὰ νομοσχέδια περὶ μέτρων ἐπιεικείας.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ εἰσηγητὴς κ. Λ. Μπουρνιᾶς, ἔχει τὸν λόγον.

§27Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, μὲ τὸ σχέδιον νόμου, τοῦ ὁποίου τὴν ψήφισιν εἰσηγοῦμαι εἰς τὴν Βουλήν, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ Συντονισμοῦ καὶ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, πραγματοποιεῖται χάρις εἰς τὴν βοήθειαν τοῦ Ἀμερικανικοῦ λαοῦ, πρὸς τὸν ὁποῖον ἅπαξ ἔτι ὀφείλομεν νὰ ἐκφράσωμεν τὴν εὐγνωμοσύνην μας, τὸ σπουδαιότερον ἔργον τῆς ἀνασυγκροτήσεως, ἡ ἀξιοποίησις τῶν λιγνιτῶν Πτολεμαΐδος. Ἡ ἀνάπτυξις τῆς λιγνιτοπαραγωγῆς ἐν Ἑλλάδι πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν γενικωτέρων ἀναγκῶν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, εἶναι θέμα, κ. συνάδελφοι, ἐξόχου ἐνδιαφέροντος, ἄνευ τοῦ ὁποίου εἰλικρινῶς πιστεύω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ Ἑλληνικὴ ἀνασυγκρότησις. Γνωρίζει ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, ἀπὸ παλαιὰς συζητήσεις ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὅτι ὁ λιγνίτης Πτολεμαΐδος, μὲ τὰ ἀνεξάντλητα ἀποθέματά του, ἀνερχόμενα τοὐλάχιστον εἰς 1 δισεκατομμύριον τόννους, τὴν ἐξαιρετικήν του ποιότητα, ἡ ὁποία εἶναι ἐφάμιλλος, ἐὰν μὴ καὶ ἀνωτέρα πρὸς τὸν γερμανικὸν λιγνίτην καὶ τὴν εὔκολον ἐπιφανειακὴν ἐξόρυξίν του, προσφέρεται ὡς εὐλογία τοῦ Θεοῦ, διὰ νὰ στηρίξωμεν ἐπὶ στερεῶν βάσεων τὸν ἐκβιομηχανισμὸν τῆς χώρας. Πλὴν τῶν καυσίμων, στερεῶν καὶ ὑγρῶν, διὰ τὰ ὁποῖα ἐξάγομεν ἐτησίως πλέον τῶν 30 ἑκατομμυρίων δολλαρίων, μὲ βεβαιότητα διπλασιασμοῦ τοῦ ποσοῦ, ὅταν θὰ ὁλοκληρωθῇ ὁ ἐκβιομηχανισμὸς τῆς χώρας καὶ ἡ συνθετικὴ κατασκευὴ ἀζωτούχων λιπασμάτων, ἀποτελεῖ ἄλλην μεγάλην προσφορὰν τοῦ λιγνίτου, αὐτὴν τὴν φορὰν πρὸς τὴν γεωργίαν. Διὰ τοὺς λόγους αὐτοὺς θεωρῶ, ὅτι δὲν εἶναι ὑπερβολὴ τὸ λεχθέν, ὅτι τὸ βιομηχανικὸν μέλλον τῆς χώρας μας εὑρίσκεται εἰς τὴν Πτολεμαΐδα. Ἐφ’ ὅσον ἐπείσθημεν, ὅτι μόνον διὰ τῆς γεωργίας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ βοηθηθῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καὶ πρέπει νὰ προχωρήσωμεν πρὸς τὴν ἐκβιομηχάνισιν, εἶναι ἀνάγκη, διὰ νὰ ἐπιτευχθοῦν οἱ σκοποί της, νὰ τὴν στηρίξωμεν ἐπὶ τῶν ἐγχωρίων καυσίμων. Ἡ Ἑλληνικὴ οἰκονομία διττῶς ὠφελεῖται ἐκ τῆς πλήρους ἐκμεταλλεύσεως τῶν λιγνιτῶν Πτολεμαΐδος, πρῶτον συναλλαγματικῶς, διὰ τῆς ἐξοικονομήσεως τοῦ συναλλάγματος, τὸ ὁποῖον ἐτησίως διαθέτει πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτὸν καὶ δεύτερον διὰ τῆς ἐξασφαλίσεως εὐθηνῆς ἐνεργείας καὶ κατὰ συνέπειαν, εὐθηνοῦ κόστους παραγωγῆς. Ἡ Ἑλλὰς ἀπὸ τοῦ 1930 κατεῖδε τὴν ἀξίαν τῆς λιγνιτοφόρου περιοχῆς Πτολεμαΐδος καὶ τὸ 1939 παρεχωρήθη διὰ συμβάσεως ὑπογραφείσης ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως Μεταξᾶ τὸ ἀποκλειστικὸν δικαίωμα ἐκμεταλλεύσεως εἰς τὸν Ἑλληνο–Ἀμερικακὸν Φίλην. Πρόκειται περὶ τοῦ γνωστοῦ ἀναδόχου, γύρω ἀπὸ τὸ ὄνομα τοῦ ὁποίου ἐδημιουργήθη μεγάλος θόρυβος. Τὸ 1940 ἡ σύμβασις Φίλη ἐκηρύχθη ἄκυρος ἀπὸ αὐτὴν τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία τὴν ὑπέγραψε καὶ ὁ ἀνάδοχος ἐκηρύχθη ἔκπτωτος. Ἀτυχῶς ὅμως, τὸ 1946 εὑρισκόμεθα πρὸ ἀναβιώσεως τῆς συμβάσεως ταύτης. Ἐπακολουθοῦν 4 παρατάσεις αὐτῆς δι’ ἀποφάσεων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἡ τελευταία τῶν ὁποίων ἔληξε τὴν 31ην Δεκεμβρίου 1950. Κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς παρατάσεως αὐτῆς συνεζητήθη ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἐπερώτησις τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου Ναυάρχου κ. Σακελλαρίου. Ἐξ ἀφορμῆς τῆς ἐπερωτήσεως ταύτης εὗρεν ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία τὴν εὐκαιρίαν νὰ ψέξῃ καὶ τὴν ἀναβίωσιν καὶ τὰς παρατάσεις τῆς συμβάσεως. Διεπιστώθη τότε, ὅτι εἰς τὸ πρόγραμμα 1948–49 εἶχον ἐγγραφῆ διὰ τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν λιγνιτωρυχείων 36 ἑκ. δολλάρια, τὰ ὁποῖα ἀφῃρέθησαν μεταγενεστέρως καὶ τοιουτοτρόπως ὁ ἐξηλεκτρισμὸς τῆς χώρας ἐστηρίχθη μόνον ἐπὶ τῆς ὑδατίνης ἐνεργείας. Κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς ἐπερωτήσεως ταύτης, ὁ τότε Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ κ. Τσουδερὸς παρεδέχθη, ὅτι αἱ προηγούμεναι Κυβερνήσεις δὲν ἔδειξαν, οἷον ἔπρεπε ἐνδιαφέρον διὰ τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν λιγνιτῶν, ἐδήλωσεν δέ, ἐπιπροσθέτως, ὡς πρὸς τὴν ἰσχὺν τῶν παρατάσεων, ὅτι δὲν εἶναι εὔκολον, οὔτε δυνατὸν νὰ κηρύσσωνται ἔκπτωτοι οἱ ἀνάδοχοι καὶ μάλιστα ξένοι καὶ δι’ αὐτὸ θὰ ἐζητεῖτο ἡ γνώμη τοῦ Νομ. Συμβουλίου τοῦ Κράτους. Πράγματι, ἠρωτήθη τὸ Νομ. Συμβούλιον, ἀλλ’ ἀπεφάνθη ὑπὲρ τοῦ ἀναδόχου. Ἡ γνωμοδότησίς του ἐστηρίχθη εἰς ὕπαρξιν λόγων ἀνωτέρας βάσεως. Ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω, κύριοι βουλευταί, ὅτι καὶ πρὸ τῆς γνωμοδοτήσεως τοῦ Νομ. Συμβουλίου, τὸ θέμα ἦτο λελυμένον ὑπὲρ τοῦ ἀναδόχου, ἐφ’ ὅσον ὑπῆρξεν ἡ ἀνέλπιστος ἀναβίωσις τῆς συμβάσεως τοῦ 1946, διότι καὶ διαιτητικὴ ἀπόφασις τοῦ 1948, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἐξεδόθη ἐπὶ παρεμφεροῦς θέματος ἀπὸ διαιτητικὸν δικαστήριον ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ τότε Προέδρου τοῦ Ἀρείου Πάγου κ. Σακέτα, τοῦ Καθηγητοῦ Πράτσικα καὶ τοῦ Ἀρεοπαγίτου κ. Καυκᾶ ὡς εἰσηγητοῦ. Ἔκρινεν ἐπίσης, ὅτι αἱ στρατιωτικαὶ ἐπιχειρήσεις κατὰ τῶν συμμοριτῶν ἀπετέλουν λόγον ἀναστολῆς τῶν προθεσμιῶν ἐκπληρώσεως τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ ἀναδόχου, ἀναστολῆς ἐξικνουμένης καὶ μέχρις αὐτῆς τῆς ὑποχρεώσεως καταθέσεως τῆς ἐξ 100.000 δολλ. χρηματικῆς ἐγγυήσεως, τὴν ὁποίαν προέβλεπεν ἡ σύμβασις ἐκείνη. Δὲν ἦτο λοιπὸν δυνατὸς ὁ παραμερισμὸς τοῦ ἀναδόχου νομικῶς, ἀλλὰ δὲν ἦτο δυνατός, κύριοι βουλευταί, καὶ δι’ ἄλλον πραγματικὸν λόγον. Ὁ λόγος οὗτος συνίσταται εἰς τὴν χρηματοδότησιν ἔργων, διὰ τὰ ὁποῖα ὑφίστανται ἀμφισβητήσεις καὶ δικαιώματα τρίτων. Περὶ τούτου ὑπάρχει σαφὲς ἔγγραφον τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, ὑπὸ χρονολογίαν 3 Ἰουνίου 1950. Κατόπιν τῶν ἐκτεθέντων ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἀπεφάσισεν, ὅπως προέλθῃ εἰς μίαν τριμερῆ συμφωνίαν μεταξὺ τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς καὶ τοῦ ἀναδόχου. Γενικοὶ ὅροι τῆς τριμεροῦς συμφωνίας περιέχονται εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τοῦ νομοσχεδίου, καταλήγουν δὲ εἰς τὴν ἀναβίωσιν τοῦ ἔργου εἰς τὸν αὐτὸν ἀνάδοχον, λόγῳ τῆς ὑφισταμένης δεσμεύσεως, μετὰ μίαν πενταετίαν καὶ ἐφ’ ὅσον οὗτος θὰ καταβάλῃ ἐντὸς τριετίας τὸ 30% τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον θὰ ἀπῃτεῖτο πρὸς ὁλοκλήρωσιν τοῦ ἔργου. Σημειωτέον, ὅτι τοὺς ὅρους τούτους δὲν ἀπεδέχθη ὁ ἀνάδοχος, παρὰ τὰς ἐπιμόνους προσπαθείας τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ κ. Στεφανοπούλου, ἀπὸ τὸν ὁποῖον ἐζήτησεν, ὅπως τοῦ ὑποβάλῃ τὸ Ἑλληνικὸν Ὑπουργεῖον προτάσεις σαφεῖς, διὰ νὰ προέλθῃ δι’ αὐτῶν εἰς διαπραγματεύσεις πρὸς ἐπίτευξιν τελικῆς συμφωνίας. Ἐπηκολούθησε, κύριοι βουλευταί, ἔγγραφον τοῦ Διευθυντοῦ βιομηχανιῶν καὶ μεταλλείων τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς κ. Κάλβερ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὁ ὁποῖος εἰς τὸ ἔγγραφόν του, τὸ ὁποῖον περιεῖχε πράγματι σοβαρωτάτας καὶ ἀξίας πάσης προσοχῆς ὑποδείξεις πρὸς τὸ Κράτος, ἐπανελάμβανε τὴν λύσιν τῆς ἀναθέσεως τοῦ ἔργου εἰς τὸν ἀνάδοχον ὑπὸ τὴν ἐκτεθεῖσαν ἤδη προϋπόθεσιν τῆς καταβολῆς ἐντὸς τριετίας τοῦ 30% τοῦ ἔργου. Αὐτὸ εἶναι ἐν ὀλίγοις τὸ ἱστορικὸν τοῦ ζητήματος τῶν λιγνιτῶν Πτολεμαΐδος, τὸ ὁποῖον προηγεῖται τοῦ σχεδίου τῆς νέας συμβάσεως.

§28Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Εἴπατε, ὅτι τὸ πρᾶγμα ἦτο δυσχερὲς λόγῳ τοῦ ὅτι ὑπῆρχον ἀμφισβητήσεις καὶ δικαιώματα ὑπὲρ τρίτων. Ἐγράφη ἐπανειλημμένως καὶ εἰς τὸν τύπον, ἐλέχθη καὶ εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, ὅτι ἐδόθησαν ἀλλεπάλληλοι παρατάσεις ἐντελῶς ἀδικαιολόγητοι τῆς συμβάσεως αὐτῆς. Ἡ Βουλὴ ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ μάθῃ ποῖοι εἶναι ὑπεύθυνοι τῶν ἀδικαιολογήτων αὐτῶν παρατάσεων, αἱ ὁποῖαι ἐδέσμευσαν τὸ Κράτος καὶ τὸ κατέστησαν αἰχμάλωτον τοῦ ἀναδόχου.

§29Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Τὸ θέμα εἶναι ἀνεξάρτητον τοῦ κρινομένου νομοσχεδίου, διότι εἶπον, ἡ νομικὴ δέσμευσις ὑπάρχει. Ἄλλο τὸ θέμα διατὶ ὑπάρχει καὶ ποῖοι εἶναι οἱ ὑπεύθυνοι δι’ αὐτό. Ἐφ’ ὅσον ὑπεγράφη πρᾶξις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὑπάρχει δέσμευσις.

§30Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Εἰς τὴν συζήτησιν πέρυσι τὸν Ἰούνιον, ὅταν ἀνεπτύχθη ἡ ἐπερώτησίς μου, ἀνέπτυξα τὴν ὑπόθεσιν ἐκτενῶς καὶ ἐζήτησα τότε σκληροτάτας κυρώσεις κατὰ τῶν ὑπευθύνων. Ὁ κ. συνάδελφος ἠμπορεῖ νὰ ἀναζητήσῃ τὰ πρακτικά, ὁπότε θὰ ἴδῃ ὅλας τὰς λεπτομερείας.

§31Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Κύριε συνάδελφε, ἀνέτρεξα καὶ εἰς τὰ πρακτικὰ καὶ εἰς πολλὰ ἄλλα κείμενα διὰ νὰ εἶναι πλήρης ἡ εἰσήγησίς μου, πρὶν εἰσέλθω δὲ εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν ὅρων τῆς νέας συμβάσεως, ὀφείλω νὰ ἐξηγήσω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ πρὸς ὑμᾶς διατὶ πιστεύω, ὅτι ἡ λύσις, εἰς τὴν ὁποίαν κατέληξεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἦτο ἡ μόνη δυνατὴ ὑπὸ τὰς ἐκτεθείσας συνθήκας καὶ ἡ πλέον ἐθνικῶς συμφέρουσα λύσις. Ὅπως σᾶς ἐξήγησα, νομικῶς δὲν ἦτο δυνατόν, νὰ ἀποδεσμευθῶμεν ἀπὸ τὸν ἀνάδοχον. Ἐλέχθη, ὅτι ἡ τελευταία ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἔφερε τὰς ὑπογραφὰς τριῶν μόνον Ὑπουργῶν καὶ διὰ τοῦτο ἦτο ἄκυρος. Ἐν τούτοις καὶ τὸ θέμα τοῦτο τὸ ἔλυσε τὸ Νομικὸν Συμβούλιον καὶ τὸ ἔλυσεν ἀντιθέτως, διότι ἔκρινεν, ὅτι τὸ δικαίωμα τῆς παρατάσεως ἀνῆκεν εἰς ἕνα μόνον Ὑπουργόν, τὸν Ὑπουργὸν τῶν Μεταφορῶν. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν παρέβλεπε κανεὶς τὰς νομικὰς δεσμεύσεις, ἀδιαφορῶν πρὸς τὰς συνεπείας καὶ ἐθεώρει ἔκπτωτον τὸν ἀνάδοχον, ἐξήγησα ἤδη, ὅτι ἐξ ἄλλου πραγματικοῦ λόγου ἦτο ἀδύνατον νὰ ὑπάρξῃ ἄλλη λύσις, ἐφ’ ὅσον ἡ Ἀμερικανικὴ Ἀποστολή, κατ’ ἀπαράβατον ἀρχήν, δὲν χρηματοδοτεῖ ἔργα, διὰ τὰ ὁποῖα ὑφίστανται ἀμφισβητήσεις καὶ δικαιώματα τρίτων.

§32Α. ΠΑΝΣΕΛΗΝΟΣ. Αὐτὸ ἐξηγεῖ, διατὶ εἶναι ἡ μόνη δυνατὴ λύσις. Νὰ μᾶς ἐξηγήσητε διατὶ εἶναι καὶ ἐθνικῶς συμφέρουσα.

§33Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ἔχετε ὑπομονὴν κ. Συνάδελφε. Ἦτο λοιπὸν ὑποχρεωμένος ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ μὴν ἀδιαφορήσῃ πρὸς τὸν ἀνάδοχον. Ἀλλὰ καὶ τοῦτο ἐὰν ἐγένετο, ποία ἦτο ἡ λύσις, ἡ ὁποία προτείνεται διὰ τῆς τριμεροῦς συμφωνίας. Ἡ λύσις, κύριοι Συνάδελφοι, ἦτο, ὅπως ἠκούσατε, νὰ δοθῇ καὶ πάλιν εἰς τὸν ἀνάδοχον, ἀλλὰ νὰ δοθῇ τὸ ἔργον μετὰ πάροδον τριετίας καὶ ἐφ’ ὅσον οὗτος κατέθετε ἐν τῷ μεταξὺ τὸ 30%. Εἶχε δηλ. τὸ δικαίωμα νὰ ὑπεισέλθῃ εἰς τὸ ἔργον ἀφοῦ ἐξετάσῃ καὶ ἐξακριβώσῃ ἐὰν τοῦ συμφέρῃ, τότε δὲ νὰ καταθέσῃ τὸ 30% καὶ νὰ ὑπεισέλθῃ εἰς τὰ δικαιώματα, χωρὶς ἐν τῷ μεταξὺ νὰ διακινδυνεύῃ τίποτε. Καὶ ἕνα ἔργον, τὸ ὁποῖον θὰ ἀπαιτήσῃ μίαν τριετίαν περίπου διὰ τὴν ἐκτέλεσίν του, ἔχει πολλοὺς καὶ ποικίλους ἐμφανεῖς καὶ ἀφανεῖς κινδύνους. Αὐτοὺς τοὺς κινδύνους, κύριοι, θὰ τοὺς εἶχεν ἡ δημοσία ἐπιχείρησις, ἐνῷ τώρα μὲ τὴν λύσιν, εἰς τὴν ὁποίαν κατέληξεν ὁ κ. Παπανδρέου, ἔχομεν τὸ αὐτὸ ἀποτέλεσμα, ἔχομεν ἐπὶ πλέον τὸν ἀνάδοχον πληρώνοντα ἀπὸ τοῦδε τὸ 30% καὶ ἀναλαμβάνοντα ὅλους τοὺς ἐν τῷ μεταξὺ κινδύνους. Ἰδοὺ διατὶ εἶπον ὅτι ἦτο ἡ πλέον συμφέρουσα ἐθνικῶς λύσις. Δὲν ὑπῆρχεν εὐχέρεια ἐκλογῆς. Μίαν ἀπὸ τὰς δύο λύσεις ἔπρεπε νὰ ἐκλέξῃ. Καὶ ἐρωτᾶται ποία ἦτο ἡ προτιμοτέρα; Κατὰ τὴν γνώμην μου προτιμοτέρα ἦτο ἡ λύσις εἰς τὴν ὁποίαν κατέληξεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἐὰν θέλετε νὰ σᾶς εἴπω καὶ ἄλλους λόγους, διατὶ ἦτο προτιμοτέρα, θὰ εἴπω, ὅτι δὲν ἦτο βέβαιον, ὅτι θὰ ἀπεδέχετο ὁ ἀνάδοχος τοὺς ὅρους τῆς τριμεροῦς συμφωνίας. Συνεπῶς θὰ εἴχομεν ἀπώλειαν χρόνου, μὲ βεβαίαν τὴν ἀπώλειαν τριῶν ἑκατομμυρίων τετρακοσίων χιλιάδων δολλαρίων, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀναγεγραμμένα εἰς τὸ ἐφετεινὸν πρόγραμμα ἔργων, ποῦ θὰ ἐσήμαινεν ὁριστικὴν ἐγκατάλειψιν τοῦ ἔργου. Εἰσερχόμεθα ἤδη, κύριοι βουλευταί, εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν ὅρων τοῦ σχεδίου τῆς νέας συμβάσεως, τῶν ὅρων τῶν βασικῶν καὶ τῶν πλεονεκτημάτων αὐτῆς ἔναντι τῆς παλαιᾶς συμβάσεως. Κατὰ τὴν γνώμην μου ἕνα εἶναι τὸ κύριον πλεονέκτημα, ὅτι ἐξυπηρετοῦνται αἱ γενικώτεραι ἀνάγκαι τῆς ἀνασυγκροτήσεως. Ἔναντι τῆς ὑποχρεώσεως τοῦ ἀναδόχου πρὸς ἐξόρυξιν 150.000 τόννων λιγνίτου τῆς παλαιᾶς συμβάσεως διὰ τὴν περιωρισμένην χρῆσιν τῶν ΣΕΚ, ὑπάρχει σήμερον ὑποχρέωσις τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας ἐξορύξεως 2 ἑκατομμυρίων τοὐλάχιστον τόννων λιγνίτου ἐτησίως καὶ παραγωγῆς ἐκ τμήματος αὐτῶν ἐτησίως 600.000 λιγνιτοπλίνθων, μὲ παράλληλον ὑποχρέωσιν τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας προμηθείας λιγνιτοπλίνθων εἰς τοὺς ΣΕΚ, εἰς τὸ ἱδρυθησόμενον θερμοηλεκτρικὸν ἐργοστάσιον ἢ βιομηχανικῶν ἐγκαταστάσεων ἱδρυθησομένων εἰς τὴν περιοχὴν τῆς Πτολεμαΐδος. Ἄλλη μεγάλη ἐπίτευξις τῆς συμβάσεως εἶναι ἡ σχετικὴ πρὸς τὸν χρόνον καὶ τὸν χῶρον. Ἀπὸ ἀπόψεως χρόνου, κύριοι, ἀντὶ τῶν 40 ἐτῶν τὸ δικαίωμα τοῦ ἀναδόχου λήγει μετὰ 35 ἔτη. Ὡς πρὸς δὲ τὸν χῶρον ἐκ τῶν 193 τετραγωνικῶν χιλιομέτρων, τὰ ὁποῖα ἐδικαιοῦτο ὁ ἀνάδοχος, τοῦ ἀφῃρέθησαν τὰ 83 καὶ παρέμειναν εἰς τὴν ἐκμετάλλευσίν του ἔκτασις μόνον 110 τετραγ. χιλιομέτρων. Ἐλέχθη, κ. βουλευταί, ὅτι ἡ ἀφαιρεθεῖσα ἀπὸ τὸν ἀνάδοχον ἔκτασις εἶναι μειονεκτικωτέρα εἰς κοιτάσματα λιγνίτου. Ἀνεξαρτήτως τοῦ ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι βεβαιωμένον ἀκόμη, διότι δὲν ἐγένοντο νέαι γεωτρήσεις, ἀλλὰ πέραν αὐτοῦ θὰ ἦτο παράδοξον νὰ δώσῃ ὁ ἐπιχειρηματίας, ὁ ὁποῖος ἐπέτυχε τὸ 1946, μίαν χαριστικὴν σύμβασιν, νὰ δώσῃ λέγω, τὸ πλουσιώτερον τμῆμα καὶ νὰ κρατήσῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μειονεκτεῖ. Μία τοιαύτη ἀξίωσις θὰ ἦτο ὁμολογουμένως, πέραν τῶν κανόνων τῆς λογικῆς.

§34Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Νομίζετε, ὅτι ὑπῆρξεν χαριστικὴ ἡ παράτασις τῆς προθεσμίας τῆς συμβάσεως. Σᾶς ἐρωτῶ ἀντιθέτως, ἐὰν δὲν ἐδίδετο παράτασις θὰ ἔχανε τὰ δικαιώματά του ὁ ἀνάδοχος;

§35Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ναί, δεδομένου, ὅτι εἶχε κηρυχθῆ ἔκπτωτος ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τοῦ 1940.

§36Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἀπεδείχθη ἔκπτωτος αὐτός, ὅταν ἤρχισαν αἱ ἐπιχειρήσεις εἰς τὴν Ἑλλάδα;

§37Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ἄνευ λόγου ὑπάρχει μία ἀναβίωσις τῆς συμβάσεως, ἡ ὁποία δὲν δικαιολογεῖται. Αὐτὸ εἶναι γεγονὸς ἀναμφισβήτητον. Οὐσιώδεις ὅροι τῆς συμβάσεως, κύριοι βουλευταί, εἶναι οἱ τοῦ ἄρθρου 3, οἱ ἀναφερόμενοι εἰς τὸν τεχνικὸν Σύμβουλον, οἱ τοῦ ἄρθρου 5, οἱ σχετικοὶ μὲ τὸν καθορισμὸν τῆς τιμῆς τῶν λιγνιτῶν καὶ λιγνιτοπλίνθων, ὅπου ὑπάρχει ὑποχρέωσις προμηθείας, οἱ τοῦ ἄρθρου 6, οἱ ἀναφερόμενοι εἰς τὴν ἐπίτευξιν τοῦ χαμηλοτέρου δυνατοῦ κόστους τῶν μηχανημάτων καὶ ἐγκαταστάσεων τῆς Ἑταιρείας, οἱ τοῦ ἄρθρου 11, ἀφορῶντες τὴν ἵδρυσιν τοῦ θερμικοῦ ἐργοστασίου, αἱ διατάξεις τῶν ἄρθρων 17 καὶ 18, αἱ σχετικαὶ μὲ τὴν σύναψιν δανείων καὶ πιστώσεων εἰς ξένον συνάλλαγμα εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ μὲ τὴν ἐξαγωγὴν συναλλάγματος πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν σκοπῶν αὐτῶν καὶ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 24, ἡ περιλαμβάνουσα τὰς περιπτώσεις κατὰ τὰς ὁποίας κηρύσσεται ἔκπτωτος ἡ ἀνάδοχος Ἑταιρεία—καὶ ἥτις διάταξις πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ, ὅτι εἶναι λίαν αὐστηρά, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον καὶ ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ παρεδέχθη καὶ προσέθεσε παράγραφον δίδουσα τὸ δικαίωμα εἰς τὸ Κράτος, ὅπως ἐπιβάλῃ καὶ πρόστιμον καὶ χρηματικὰς ποινὰς μέχρις 1.000.000 δραχμῶν μεταλλικῶν. Αἱ σπουδαιότεραι διατάξεις, κατὰ τὴν γνώμην μου, εἶναι αἱ τοῦ ἄρθρου 3 περὶ τεχνικοῦ Συμβούλου καὶ αἱ ἀναφερόμεναι εἰς τὰς τιμὰς προϊόντων καὶ μηχανημάτων. Ὁ τεχνικὸς Σύμβουλος ἔχει, κύριοι συνάδελφοι, σπουδαιότατον ρόλον εἰς τὴν προκειμένην σύμβασιν. Αὐτὸς θὰ ἐκπονήσῃ τὰς μελέτας, αὐτὸς θὰ ἐπιβλέψῃ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν καὶ τὴν ἀρτίαν ὀργάνωσιν τοῦ ἔργου καὶ αὐτὸς θὰ ἐλέγξῃ καὶ τὴν ποιότητα τῶν μηχανημάτων καὶ τὰς τιμὰς κτήσεως αὐτῶν, ὅπως καὶ τὰς δαπάνας τῶν ἐγκαταστάσεων. Ὡς τοιοῦτος θὰ προσληφθῇ ἀνεγνωρισμένος οἶκος τοῦ ἐξωτερικοῦ μὲ σύμβασιν 4ετοῦς διαρκείας, δυναμένης νὰ παραταθῇ ἐπὶ ἓν εἰσέτι ἔτος, ἡ δὲ πρόσληψίς του γίνεται δι’ ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, προτάσει τοῦ Ὑπουργοῦ Βιομηχανίας καὶ κατόπιν γνώμης τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τῆς Δ.Ε.Η. Ὑπάρχουν, δηλαδή, ὅλαι αἱ δυναταὶ ἐγγυήσεις κατασφαλίσεως τοῦ δημοσίου συμφέροντος. Ὡς πρὸς τὴν ἀμοιβὴν καὶ τὰς ἄλλας δαπάνας τοῦ τεχνικοῦ Συμβούλου, αὗται καταβάλλονται ἀπὸ τὸ Δημόσιον, ἀλλὰ βαρύνουν τὴν ἀνάδοχον Ἑταιρείαν καὶ εἰσπράττονται παρ’ αὐτῆς ὡς δημόσιον ἔσοδον. Ἡ διάταξις, ἡ ἀναφερομένη εἰς τὰς τιμάς, εἶναι ἐπίσης σπουδαιοτάτη. Διὰ τὸν καθορισμὸν τῶν τιμῶν εἰς τὰς περιπτώσεις τοῦ ἄρθρου 2, ὅπου ὑποχρεωτικῶς ἡ ἀνάδοχος προμηθεύει εἰς τοὺς Σ.Ε.Κ. καὶ εἰς τὰ ἐργοστάσια, τὰ ὁποῖα ἀνέφερον ἤδη, ὁ καθορισμὸς γίνεται παρ’ ἐπιτροπῆς ἐκ τῶν περισσότερον ἐγκύρων καὶ εἰδικῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα διαθέτει ἡ χώρα μας. Ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη καθορίζει τὸ κόστος παραγωγῆς καὶ τὸ βιομηχανικὸν κέρδος ἀφοῦ ἐξακριβώσει ταῦτα δι’ ὁρκωτῶν λογιστῶν, Ἑλλήνων ἢ ξένων, ἤ, ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχουν τοιοῦτοι ἐν Ἑλλάδι, ἢ δὲν ὑπάρχουν διαθέσιμοι, διὰ Παρέδρων τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου. Ὡς πρὸς τὰς τιμὰς τῶν μηχανημάτων καὶ τῶν ἐγκαταστάσεων, αἱ ἐγγυήσεις, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι, πρῶτον, προσφοραὶ μεταξὺ διαφόρων, περισσοτέρου ἀριθμοῦ οἴκων τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ ἔλεγχος τῶν τιμῶν, ὅπως σᾶς εἶπον ἤδη, ἀπὸ τὸν τεχνικὸν Σύμβουλον καὶ ἐπιπροσθέτως ἀπὸ τὴν Νομισματικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ἀπὸ τὴν ἐπιτροπὴν δανείων. Αὐτὴ εἶναι, κύριοι βουλευταί, ἐν γενικαῖς γραμμαῖς ἡ σύμβασις, σύμβασις, ἡ ὁποία ἐξυπηρετεῖ κατὰ τὸν καλύτερον δυνατὸν τρόπον, τὰ συμφέροντα τῆς Πατρίδος μας, παρὰ τὰς περὶ τοῦ ἀντιθέτου καθημερινὰς παραινέσεις ὡρισμένης ἐφημερίδος, ἡ ὁποία μὲ ἀξιώσεις σοβαρᾶς συζητήσεως, ἔφθασεν, κύριοι βουλευταί, νὰ ὑποστηρίξῃ, ὅτι οἱ ὅροι τῆς παλαιᾶς συμβάσεως, τῆς ἐπαχθεστάτης συμβάσεως, διὰ τὴν ὁποίαν, ὅπως εἶπον, καὶ ἄλλοτε ἀπησχολήθη ἡ Βουλή, εἶναι καλύτεροι ἀπὸ τοὺς ὅρους, τοὺς ὁποίους ἠκούσατε σήμερον. Ἡ κριτική, κ. βουλευταί, τῶν πράξεων τῶν δημοσίων ἀνδρῶν εἶναι καὶ ἐπιτετραμμένη καὶ εὐχερής. Ἀλλ’ ὅταν αἱ πράξεις αὐταὶ ἀνάγονται εἰς θέματα ὑψίστης σημασίας ἐθνικῆς, ὅπως τὸ συζητούμενον, νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐξέρχωνται ἀπὸ τὰ ὅρια τῆς ἀντικειμενικότητος καὶ τῆς καλῆς πίστεως. Καὶ τὸ λέγω αὐτὸ διότι μὲ τὴν ἀκολουθηθεῖσαν πολεμικὴν κατὰ τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἦτο δυνατὸν νὰ προξενηθῇ μεγάλη ἐθνικὴ ζημία. Διότι εἶναι βέβαιον, ὅτι πᾶσα ἄλλη λύσις δὲν ἦτο ἐφικτή, ἐνῷ ἡ ἐπιδίωξις τοιαύτης ἰδεώδους λύσεως, θὰ εἶχεν ὡς συνέπειαν τὴν ἀπώλειαν τοῦ ἐγγεγραμμένου ἤδη ποσοῦ εἰς τὸ ἐφετεινὸν πρόγραμμα καὶ τὴν ὁριστικὴν ἐγκατάλειψιν ἔργου κολοσσιαίας σημασίας, διὰ τὸ ὁποῖον ὁ εἰδικὸς καθηγητὴς κ. Νικολαΐδης ἐδήλωσεν, ὅτι μόνον ἀπὸ τὴν ἐξοικονόμησιν ἐτησίως συναλλάγματος, ἐὰν καταναλωθῇ τὸ ἥμισυ τῆς προβλεπομένης ποσότητος, θὰ ἔχωμεν μίαν οἰκονομίαν τεσσάρων ἑκατομμυρίων δολλαρίων ἐτησίως, χωρὶς νὰ ὑπολογισθῇ τὸ ἄλλο μεγάλο κέρδος ἐκ τῆς εὐθηνῆς ἐνεργείας. Ἰδοὺ διατὶ σπεύδει ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος, ἐν πάσῃ περιπτώσει, παρὰ τὴν ἀνάγκην τῆς ταχύτητος, εὐλαβούμενος τὸ Κοινοβούλιον, ὄχι μόνον δὲν ὑπέγραψε τὴν σύμβασιν, ἀλλ’ ἐδέχθη καὶ ὅλας τὰς τροπολογίας τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, προτείνας καὶ ὁ ἴδιος μέχρι τῆς τελευταίας στιγμῆς καὶ ἄλλας, ὥστε νὰ εἶναι πλήρης καὶ ἀπόλυτος ἡ κατασφάλισις τοῦ δημοσίου συμφέροντος. Περαίνων, κ. βουλευταί, θὰ ἐπαναλάβω καὶ πάλιν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον καλούμεθα νὰ ψηφίσωμεν, ἀποτελεῖ σταθμὸν διὰ τὴν χώραν μας, ἀποτελεῖ θετικὴν προσφορὰν πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ ἰδιαιτέρως, πρὸς τὸν Μακεδονικόν, διὰ τὴν ὁποίαν θὰ δικαιούμεθα νὰ ὑπερηφανευώμεθα. (Χειροκροτήματα).

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Κασιμάτης ἔχει τὸν λόγον.

§39Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἀνέρχομαι εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ εἰσηγηθῶ περὶ τῆς συμβάσεως, τῆς ἀναφερομένης εἰς τὴν Πτολεμαΐδα, χωρὶς κάποιαν βαρύτητα εἰς τὴν ψυχήν. Εἶναι πράγματι ἡ σύμβασις τῆς Πτολεμαΐδος μία σύμβασις ἀναφερομένη εἰς τὸ πρῶτον μέγα ἔργον ἀξιοποιήσεως τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας, τὸ ὁποῖον ἐπιχειροῦμεν τὰ τελευταῖα χρόνια. Καὶ δὲν σᾶς κρύβω, ὅτι εἰς τὴν ἰδικήν μου ψυχήν, εἶναι βαρὺ τὸ αἴσθημα, ὅτι τὸ ἔργον αὐτό, ἀναγκαζόμενοι ἴσως, θὰ τὸ ἀποπειραθῶμεν κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι σύμφωνος μὲ τὴν παγκόσμιον σήμερον τάσιν ὅπως τὰ ἔργα τῆς κοινῆς ὠφελείας μὴ ἀνατίθενται εἰς ἰδιώτας. Εἶναι λύσις ὀπισθοδρομικὴ αὐτή, εἰς τὴν ὁποίαν στέργομεν, λύσις εἰς τὴν ὁποίαν συρόμεθα, ἀλλὰ λύσις ἐναντίον τῆς ὁποίας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ διαμαρτυρηθῶμεν. Διεμαρτυρήθη ἤδη τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ ἀπὸ μακροῦ, διεμαρτυρήθη ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν εἰς τὴν εἰσηγητικήν του ἔκθεσιν λέγει ρητῶς, ὅτι θὰ ἐπροτίμα τὸ ἔργον νὰ γίνῃ ὡς δημοσία ἐπιχείρησις. Ἀλλὰ δὲν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ μείνῃ τὸ θέμα μόνον εἰς τὰς διαμαρτυρίας αὐτάς. Πρέπει νὰ ὑπάρξῃ καὶ εἰς τὴν Βουλὴν ἡ φωνή, ὅτι ἔργα τοιαύτης σημασίας, τὰ ὁποῖα εἰς ὅλον τὸν κόσμον γίνονται σήμερον ὡς δημόσιαι ἐπιχειρήσεις, ἔργα ποὺ γίνονται εἰς μίαν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν εἰς ἄλλας χώρας, πολὺ ὀλιγώτερον ἡμῶν προωδευμένας φυσᾷ ἄνεμος ἐθνικοποιήσεως, ἔργα τοιαῦτα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραμείνουν ἐπὶ πολὺ ἰδιωτικαὶ ἐπιχειρήσεις καὶ ἂν ἀκόμη σήμερον ἀρχίσουν ὡς ἰδιωτικαὶ ἐπιχειρήσεις. Ἂς μὴ νομισθῇ δέ, ὅτι ἡ προτίμησις πρὸς τὴν Δημοσίαν ἐπιχείρησιν, εἶναι συνέπεια ἁπλῆς καὶ τυφλῆς ἰδεολογικῆς συνεπείας. Ὅπως καὶ ἄλλοτε ἐτόνισα εἰς τὴν Βουλήν, τόσον ἡ ἰδιωτικὴ πρωτοβουλία, ὅσον καὶ ἡ Κρατικὴ παρέμβασις, εἶναι ἁπλαῖ μέθοδοι ἐξυπηρετήσεως τοῦ γενικοῦ συμφέροντος, δὲν εἶναι θέματα ἀπαρασάλευτα, οὔτε ἀμετάβλητοι πολιτικαὶ γραμμαὶ καθολικῆς ἐφαρμογῆς. Τὶ ἄλλο ἀποδεικνύει τὸ μέγα δίδαγμα τοῦ Teunessy, μιᾶς δημοσίας ἐπιχειρήσεως πελωρίας σημασίας ἠλεκτρισμοῦ, νὰ ὑπάρχῃ εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας, τὴν χώραν ποὺ περισσότερον πάσης ἄλλης ἀναγνωρίζει τὴν ἰδιωτικὴν ἐπιχείρησιν; Ὁ προηγηθεὶς συνάδελφος σᾶς ἐξέθεσεν εἰς ὅλας του τὰς λεπτομερείας καὶ τὸ ἱστορικὸν τῆς συμβάσεως, τὴν ὁποίαν σᾶς εἰσηγούμεθα, καὶ τοὺς ὅρους αὐτῆς. Σᾶς εἶπε— καὶ κρατῶ ἀπὸ τὴν ἀνάπτυξίν του δύο καίρια σημεῖα—σᾶς εἶπεν, ὅτι ἡ σύμβασις αὐτὴ εἶναι ἀποτέλεσμα τῆς ἀναβιώσεως τοῦ προνομίου ἑνὸς ἀναδόχου, ὁ ὁποῖος ἐξέπεσε τῆς συμβάσεως. Ἡ ἀναβίωσις τοῦ προνομίου αὐτοῦ γενομένη τὸ 1946 δημιουργεῖ βέβαια εὐθύνας. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα τῶν εὐθυνῶν δὲν ἠμπορεῖ νὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ τὴν στιγμὴν αὐτήν. Σήμερον ἔχομεν ἐνώπιον ἡμῶν τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ κάμωμεν. Πρέπει ὅμως νὰ ἐπαναληφθῇ κάποτε ἡ συζήτησις περὶ τῶν εὐθυνῶν. Πιθανὸν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀνενέωσαν τὴν παρακμάσασαν σύμβασιν τὸ 1946, πιθανὸν νὰ εἶχον τοὺς λόγους των. Οὐδεὶς εἶναι δυνατὸν νὰ κατηγορήσῃ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι προεκάλεσαν τὴν ἀναβίωσιν τῆς συμβάσεως, χωρὶς νὰ ἀκούσῃ τὰς ἐξηγήσεις των. Καὶ ὅταν ἔλθῃ ἡ στιγμὴ ἐκείνη, τότε μόνον θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ κατανείμωμεν τὰς εὐθύνας. Ἀλλ’ ἡ περίπτωσις τῆς ἀναβιώσεως ἔχει καὶ μίαν δευτέραν ἀπήχησιν, ἡ ὁποία συνδέεται μὲ αὐτὴν τὴν κεντρικὴν γραμμὴν περὶ τῆς ἰδιωτικῆς ἢ τῆς δημοσίας ἐπιχειρήσεως, ἡ ὁποία ὑπῆρξεν ἡ πρώτη μου παρατήρησις. Ὑπάρχει μία τριμερὴς συμφωνία, ἡ ὁποία ἔχει ἕνα ὅρον, ὁ ὁποῖος εἶναι, νομίζω, χαρακτηριστικός. Ἡ τριμερὴς συμφωνία, ἡ ὁποία ἐσχεδιάσθη τὸ παρελθὸν θέρος—καὶ τὴν ὁποίαν ἀπεδέχθη ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις—λέγει, ὅτι τοῦ ἀναδόχου μὴ κατορθώσαντος εἰσέτι νὰ ἀντιμετωπίσῃ καὶ νὰ ἐκπληρώσῃ τὰς ὑποχρεώσεις του, τὸ ἔργον θὰ γίνῃ μὲν ὡς δημοσία ἐπιχείρησις, ἀλλ’ ὁ ἀνάδοχος θὰ δικαιοῦται ἐντὸς τριετίας, ἐκπληρῶν τὰς ἀρχικὰς ὑποχρεώσεις αὐτοῦ, νὰ ἀναλάβῃ τὸ ἔργον ὄχι ὡς συμμέτοχος, δυστυχῶς, εἰς αὐτό, ἀλλὰ νὰ ἀναλάβῃ τὸ ἔργον ὡς ὁλοκληρωτικὸς καὶ ἀποκλειστικὸς ἀνάδοχος. Νομίζω, ὅτι ἡ δευτέρα αὐτὴ συμφωνία, ἡ ὁποία θεμελιώνει μίαν κάποιαν δέσμευσιν, εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία, συναρμοζομένη πρὸς τὴν κατὰ τὸ 1946 ἀναβίωσιν τῆς συμβάσεως, ὡδήγησεν εἰς τὴν σημερινὴν κατάστασιν. Καὶ πρέπει εἰς αὐτάς, ὅταν ἀναζητηθοῦν αἱ εὐθῦναι, εἰς αὐτὰς τὰς δύο συμφωνίας νὰ εἰσέλθωμεν κατὰ βάθος διὰ νὰ ἐξετάσωμεν ἐὰν πράγματι εἴμεθα ἡμεῖς ἢ ποῖοι εἶναι οἱ ὑπεύθυνοι τῆς καταστάσεως αὐτῆς, οἱ ὑπεύθυνοι, δηλαδή, τοῦ γεγονότος ὅτι τὸ 1951 γίνεται τὸ πρῶτον μεγάλο ἔργον, καταβάλλεται προσπάθεια νὰ γίνῃ τὸ πρῶτον μεγάλο ἔργον εἰς τὸν τόπον μας καὶ τὸ πρῶτον αὐτὸ μεγάλο ἔργον ἀνατίθεται εἰς ἕνα ἄνθρωπον, εἰς μίαν ἐπιχείρησιν, ἡ ὁποία μετέχει μὲ ἐλάχιστα ποσὰ—καὶ ἡ ὁποία, εἰς τὸ κάτω τῆς γραφῆς, καὶ ἀρτία, ἀρτιωτάτη ἐὰν εἶναι, δὲν εἶναι σύμφωνος μὲ τὴν γενικὴν γραμμήν, μὲ τὴν ἀντίληψιν τοῦ 1951, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἔργα τοιαύτης σημασίας νὰ ἀνατίθενται εἰς τὴν ἰδιωτικὴν ἐκμετάλλευσιν.

§40Ι. ΣΟΦΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν, κ. συνάδελφε, τί προτείνετε; Νὰ ἀπορρίψωμεν αὐτὴν τὴν σύμβασιν;

§41Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. Εἶπα, κ. Πρόεδρε, ὅτι δὲν εἶναι ἡ στιγμὴ τῶν εὐθυνῶν. Εἰς τὴν ἰδικήν μου ἐντύπωσιν ἐμφανίζεται τὸ θέμα ἐν τῷ συνόλῳ του καὶ τὸ χωρίζω τὸ σύνολον αὐτὸ εἰς δύο μεγάλα τμήματα: Εἰς τὸ τμῆμα τοῦ τί ἔγινε καὶ εἰς τὸ τμῆμα τοῦ τί ἠμπορεῖ πλέον νὰ γίνῃ. Ἔγιναν αὐτά, τὰ ὁποῖα σᾶς εἶπον. Καὶ διότι ἔγιναν αὐτά, τὰ ὁποῖα σᾶς εἶπον, εἴμεθα σήμερον ὑποχρεωμένοι, ὅπως εἶμαι βέβαιος ὅτι ᾐσθάνθη ὅτι εἶναι ὑποχρεωμένος καὶ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὴν λύσιν ποῦ μᾶς προτείνει τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον. Δὲν ἠθέλησα ὅμως ἐγώ, ὡς εἰσηγητής, νὰ ἀποσιωπήσω αὐτὴν τὴν πεποίθησιν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν μία χώρα, ὅπως ἡ Ἑλλάς, νὰ παραμείνῃ δεσμῶτις πάντοτε τοιούτων δεσμεύσεων. Βεβαίως ἡ ὑπογραφὴ ἑνὸς Κράτους εἶναι ὑπογραφή, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ σεβασθῇ. Καὶ θὰ ἦτο μὲν δυνατὸν νὰ λεχθῇ, ὅτι πολλάκις ἡ ἠθικὴ ἀνάγκη τῆς λυτρώσεως τῶν λαῶν ἀπὸ ἐπαχθεῖς συμβάσεις εἶναι ἰσχυροτέρα οἱασδήποτε ὑπογραφῆς. Διατὶ ὅμως νὰ φθάσωμεν ἕως ἐκεῖ; Διὰ τοῦτο θὰ ἔπρεπε ἴσως νὰ ἀντιμετωπισθῇ ἡ περίπτωσις τῆς προσθήκης ἑνὸς ὅρου ἐξαγορᾶς ὅταν τὸ Κράτος νομίσῃ ὅτι θὰ ἔχῃ τὴν δυνατότητα τῆς ἐξαγορᾶς. Ἐὰν γίνῃ δεκτὴ ἡ πρότασις αὐτή, νομίζω, ὅτι ἡ μεταβατικὴ περίοδος τῆς ἰδιωτικῆς ἐπιχειρήσεως εἶναι δυνατὸν νὰ τοποθετηθῇ πράγματι εἰς συγχρονισμένον πλαίσιον. Ἀλλ’ ἐὰν ἀφήσωμεν τὴν ἱστορίαν αὐτήν, ἐὰν ἀφήσωμεν τὰ αἴτια διὰ τὰ ὁποῖα ἐφθάσαμεν εἰς τὴν σύμβασιν αὐτήν, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἀναγνωρίσωμεν ὅτι τὸ προέχον σήμερον ζήτημα δὲν εἶναι ἡ συζήτησις πλέον περὶ τοῦ πῶς πρέπει νὰ γίνῃ τὸ ἔργον—διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ἄλλως νὰ γίνῃ—παρὰ περὶ τοῦ πῶς πρέπει ἀμέσως νὰ γίνῃ. Καὶ ἀκριβῶς διότι ὠθοῦμαι ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἀντίληψιν, ὅτι τὸ οὐσιῶδες εἶναι ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ τὸ ἔργον, διὰ τοῦτο, παρ’ ὅλας αὐτὰς τὰς σκέψεις, τὰς ὁποίας σᾶς εἶπον, νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ βραδυπορήσωμεν εἰς τὴν κατ’ ἀρχὴν ἀποδοχὴν τῆς βάσεως, τὴν ὁποίαν θέτει τὸ νομοσχέδιον, ποῦ εἰσάγει ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ σχέδιον Μάρσαλ κατενεμήθη εἰς τὴν Ἑλλάδα εἰς ποικίλας καὶ ἀτελειώτους ἐπιχειρήσεις, ἀπὸ τὰς ὁποίας ἴσως δὲν θὰ μείνουν πολλὰ πράγματα. Δύο ἦσαν τὰ μεγάλα ἔργα, εἰς τὰ ὁποῖα θὰ ἠδύνατο νὰ ἀποβλέψῃ μὲ τὴν γραμμὴν μελλοντικῆς προόδου ἡ Ἑλλάς. Τὸ πρῶτον ἦσαν τὰ ἔργα τοῦ Ἀχελώου, τὸ ἄλλο εἶναι τὰ ἔργα τῆς Πτολεμαΐδος. Καὶ τὰ δύο αὐτὰ ἔργα θὰ ἐπέτρεπον τὸν ἐξηλεκτρισμὸν τῆς χώρας, ὁ ὁποῖος εἶναι τὸ πρῶτον σταθερὸν βῆμα διὰ τὴν ἐκβιομηχάνισιν, χωρὶς δὲ τὴν ἐκβιομηχάνισιν εἶναι πολὺ δύσκολον νὰ ὑπάρξῃ αὐτάρκεια τῆς ἑλληνικῆς οἰκονομίας. Τὸ πρῶτον ἐκ τῶν δύο αὐτῶν ἔργων, τὸ ἔργον τοῦ Ἀχελώου, δὲν φαίνεται ἐν ὄψει. Τὸ ἔργον τῆς Πτολεμαΐδος ἐμφανίζεται μὲ τὴν σύμβασιν αὐτὴν ὡς δυνάμενον ταχέως νὰ ἐκτελεσθῇ. Διὰ τοῦτο πρέπει νὰ παραμερίσωμεν ὡρισμένους ἐνδοιασμούς, νὰ παραμερίσωμεν ἀκόμη καὶ τοὺς ἐνδοιασμοὺς ὡς πρὸς τὴν ἐσωτερικὴν καὶ καθ’ ἑαυτὴν χρησιμότητα τοῦ ἔργου. Ὅταν ἐκαθήμην προηγουμένως εἰς τὴν θέσιν μου, φίλτατός μου συνάδελφος μοῦ ἔλεγεν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κινηθοῦν οἱ σιδηρόδρομοι μὲ τὸν λιγνίτην, ἀφοῦ ὁ λιγνίτης εἶναι κάρβουνο ποὺ δὲν ἔχει γίνει ἀκόμη καὶ ἂν χρησιμοποιηθῇ, τὸ μὲν ταξίδι μέχρι Θεσσαλονίκης θὰ χρειάζεται εἰκοσιτέσσαρας ὥρας, ὅταν δὲ μπαίνῃ ὁ σιδηρόδρομος εἰς τὴν στοὰν τοῦ Μπράλου θὰ γίνουν μαῦροι οἱ ἐπιβάται ἀπὸ τὸν καπνόν. Αἱ παρατηρήσεις τοῦ συναδέλφου μοῦ ἐνθύμισαν, ὅτι, ὅταν συνεζητεῖτο εἰς τὴν Γαλλίαν, πρὸ ἑνὸς καὶ πλέον αἰῶνος, ἡ δημιουργία τοῦ σιδηροδρόμου, ἄνθρωποι σοβαροὶ καὶ μεταξὺ αὐτῶν καὶ ὁ Λαμαρτῖνος, ἔλεγον, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λειτουργήσῃ ὁ σιδηρόδρομος, διότι ὁ νόμος τῆς ἀδρανείας ἐμποδίζει νὰ στέκωνται οἱ ἄνθρωποι, ὅταν εἶναι μέσα εἰς τὸ βαγόνι ἐν κινήσει καὶ ὅτι ὁ σιδηρόδρομος μὲ τὴν φωτιὰν ποὺ βγάζει ὅταν τρέχῃ θὰ προκαλέσῃ πυρκαϊάς. Αὐτὸς δὲ εἶναι καὶ ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ὁ σιδηρόδρομος δὲν διέρχεται ἀπὸ τὴν Τοὺρ καὶ τὴν Ὀρλεάνην, ἀλλὰ πέντε χιλιόμετρα μακρὰν αὐτῶν καὶ ἐκεῖθεν ὑπάρχει παρακαμπτήριος γραμμή, τὴν ὁποίαν παίρνει τὸ τραῖνο διὰ νὰ πάῃ εἰς τὸν κεντρικὸν σταθμὸν τῆς Ὀρλεάνης καὶ τῆς Τούρ. Δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι δυνατόν, ὅταν ἔχωμεν ἐμπρός μας τῶν τεχνικῶν τὰς βεβαιώσεις καὶ ἐπὶ πλέον τὴν σημερινὴν τεχνικὴν πρόοδον, δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι δυνατὸν ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς νὰ ἔχωμεν ἀμφιβολίας.

§42Γ. ΜΟΔΗΣ. (Ὑφυπουργὸς Παιδείας). Ἔχει γίνει ἡ δοκιμὴ τὸ 1938 ὑπὸ τῶν σιδηροδρόμων.

§43Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. Γνωρίζω ἄριστα, ὅτι καὶ εἰς ἄλλας χώρας χρησιμοποιοῦνται οἱ λιγνῖται καὶ διὰ τοὺς σιδηροδρόμους. Γνωρίζω ἄριστα, ὅτι δὲν εἶναι ἡ μόνη χρησιμοποίησις τοῦ πράγματος, Ἁπλῶς ἤθελα νὰ ἐξαντλήσω μερικὰς ἀντιρρήσεις τὰς ὁποίας δὲν ἀνέμενα καὶ τὰς ὁποίας μοῦ ἐξεδήλωσε ἕνας ἀγαπητὸς συνάδελφος ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Κύριοι Συνάδελφοι, τὸ θέμα τὸ ὁποῖον ὑπάρχει καὶ μόνον εἶναι τὸ θέμα τῶν ὅρων τῆς συμβάσεως. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ προσεπάθησεν ἐν ἀπολύτῳ ἁρμονίᾳ μὲ τὸν Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ἔδειξεν ὅλην τὴν καλήν του διάθεσιν καὶ ὅλην τὴν ἀφοσίωσίν του εἰς τὴν προσπάθειαν τῆς ἀναζητήσεως τῶν καλυτέρων ὅρων, προσεπάθησε λέγω, ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ νὰ κατοχυρώσῃ τὸ ἔργον αὐτὸ κατὰ πάσης ἐκμεταλλεύσεως, ἀλλὰ καὶ παρεξηγήσεις ἐκμεταλλεύσεως. Δὲν γνωρίζω ἐὰν τὸ ἐπέτυχε, οὔτε γνωρίζω ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ τοῦτο ἀπολύτως. Εἰς τὰς περιπτώσεις αὐτὰς ὁ παράνομος πλουτισμὸς γίνεται εἰς τὸ παρασκήνιον ἀπὸ τοὺς «ἀεριτζῆδες» καὶ ὄχι ἀπὸ τοὺς καθ’ αὑτὸ ἐπιχειρηματίας. Αὐτὸν δὲ τὸν πλουτισμὸν εἶναι δύσκολον, ἂν μὴ ἀδύνατον, νὰ τὸν συλλάβῃ ὁ νόμος, ἢ ἡ Κυβέρνησις ἡ ἐποπτεύσασα διὰ τὸ ἔργον. Σᾶς εἶναι δυνατὸν νὰ προσθέσετε εἰς τὸ ἔργον τῆς Ἐπιτροπῆς τὰς ἰδικάς σας παρατηρήσεις. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἕνα σημεῖον πρέπει νὰ ἐπισημάνω ἰδιαιτέρως, τὸ σημεῖον τῆς τιμῆς τοῦ γαιάνθρακος τὸ σημεῖον τῆς τιμῆς τοῦ λιγνίτου καὶ ἰδίως τῶν λιγνιτοπλίνθων. Νομίζω, ὅτι τὸ θέμα τὸ ὁποῖον παρουσιάσθη εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ἐν σχέσει μὲ τὸ ἀνώτατον ὅριον τῆς τιμῆς, ὄχι ὡς πρὸς τὸν τρόπον τοῦ καθορισμοῦ, ἀλλὰ ὡς πρὸς τὸ ἀνώτατον ὅριον τῆς τιμῆς, πρέπει ἰδιαιτέρως νὰ τὸ τονίσω καὶ νὰ τὸ προσέξωμεν ὅλοι. Ἐνομίσαμεν εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ὅτι τὸ θέμα τὸ κύριον, τὸ ἐπιδιωκόμενον διὰ τῆς συμβάσεως εἶναι νὰ κατορθωθῇ ἐντὸς ὀλίγου χρόνου νὰ ὑπάρχῃ εὐθηνὴ καύσιμος ὕλη. Δὲν εἶναι ἡ προσπάθεια τοῦ νὰ μὴ ἀφεθῇ εἰς τοὺς ἰδιώτας τοὺς ἀναλαμβάνοντας τὴν ἐπιχείρησιν νὰ ἔχουν τὰ νόμιμα κέρδη, δὲν εἶναι ἡ προσπάθεια, οὔτε ἡ ζήλεια ἐναντίον ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀδίκως καθ’ ἡμᾶς ἀναλαμβάνουν τὴν σύμβασιν, εἶναι ἡ προσπάθεια νὰ ὑπάρχῃ κατωχυρωμένον εὐθηνὸν στερεὸν καύσιμον, τὸ ὁποῖον νὰ ἐπιτρέψῃ ἀκριβῶς καὶ τὸν ἐξηλεκτρισμὸν καὶ τὴν ἐκβιομηχάνισιν. Ἐτέθη διὰ τοῦτο ἕνας περιορισμός, ἐτέθη ἕνα ἀνώτατον ὅριον καὶ ἐπροτάθη, διότι περὶ προτάσεως κατ’ οὐσίαν πρόκειται ἀφοῦ ἡ σύμβασις θὰ ὑπογραφῇ καὶ ἐξαρτᾶται ἡ ὑπογραφή της ἀπὸ τὴν ἀποδοχὴν καὶ τοῦ ἀναδόχου, ἐπροτάθη, ὅπως ἡ τιμὴ τοῦ λιγνίτου καὶ τῶν λιγνιτοπλίνθων νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἀνωτέρα, παρὰ μόνον κατὰ κἄποιο ποσοστὸν καὶ μόνον κατὰ τὴν πρώτην πενταετίαν νὰ εἶναι ἴση δὲ μετὰ τὴν πρώτην πενταετίαν μὲ τὴν τιμὴν τοῦ ξένου γαιάνθρακος εἰς τὸν τόπον τῆς παραγωγῆς του. Σᾶς τονίζω αὐτὴν τὴν παρατήρησιν, διότι ὑπεστηρίχθη καὶ ἡ ἄποψις νὰ γίνῃ ἡ σύγκρισις τοῦ ἀνωτάτου ὁρίου μὲ τὴν τιμὴν τοῦ ξένου γαιάνθρακος παρ’ ἡμῖν. Ἐζητήθη δηλαδὴ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὡς σημεῖον συγκρίσεως ὄχι ἡ τιμὴ φόμπ, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς εἴπομεν, ἀλλ’ ἡ τιμὴ τσίφ, δηλαδὴ ἡ τιμὴ τοῦ γαιάνθρακος πλέον τὸν ναῦλον. Ἡμεῖς εἴπομεν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξαρτήσωμεν τὴν τιμὴν ἑνὸς ἐσωτερικοῦ προϊόντος ἀπὸ ἕνα γεγονός, τὸ ὁποῖον εἶναι ἄσχετον μὲ τὴν παραγωγήν, ἄσχετον μὲ τὴν σύμβασιν τῆς παραγωγῆς του, ἄσχετον μὲ τὴν συνάρτησιν τὴν ἐσωτερικήν, τὴν ἐδῶ καὶ τὴν εἰς τὴν χώραν, μὲ τὸ προϊὸν τῆς ὁποίας γίνεται ἡ σύγκρισις. Καὶ ἐπ’ αὐτοῦ νομίζω, ὅτι ἠκολουθήσαμεν τὴν ὀρθὴν ὁδόν. Ἴσως δὲν ἐφθάσαμεν τὸ τέλειον δι’ ἄλλους λόγους, διότι ἡ σύγκρισις πιθανὸν εἰς ἄλλα σημεῖα νὰ εὑρεθῇ χωλαίνουσα, ἀλλὰ ἦτο καὶ αὐτὴ μία προσπάθεια, ὅπως κατοχυρώσωμεν τὴν τιμὴν τοῦ προϊόντος. Οἱ ἄλλοι ὅροι, οἱ ὅροι οἱ ἀναφερόμενοι εἰς τὴν ἔκπτωσιν τῆς ἑταιρείας, οἱ ὅροι οἱ σχετιζόμενοι μὲ τὸν καθορισμὸν τῆς τιμῆς τῶν μηχανημάτων, οἱ ὁποῖοι εἶναι οὐσιωδέστατοι ὅροι, διότι ἐκεῖ χωροῦν καταχρήσεις, τὰς ὁποίας προσπαθήσαμεν νὰ προλάβωμεν, οἱ ὅροι τέλος, οἱ ἀναφερόμενοι εἰς τὴν ἐποπτείαν εἶναι ὅροι, τοὺς ὁποίους ἐνομίσαμεν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ὡς ἐπιβεβλημένους διὰ νὰ κατοχυρώσωμεν τὴν σύμβασιν μέσα εἰς τὰ ὅρια τοῦ δημοσίου συμφέροντος. Βεβαίως τώρα καὶ ἐφ’ ὅσον καὶ ἐὰν τὸ Σῶμα ἐγκρίνῃ τὸ σχέδιον τῆς συμβάσεως ἀπόκειται εἰς τὸν Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ διεξαγάγῃ τὰς διαπραγματεύσεις διὰ τὴν ὑπογραφὴν τῆς συμβάσεως, διότι ἀκριβῶς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἔχει τὴν ἰδιορρυθμίαν, ὅτι ζητεῖ ἐκ τῶν προτέρων τὴν ἔγκρισιν τοῦ Σώματος ὄχι διὰ τὰς γενικὰς γραμμὰς μόνον τῆς συμβάσεως ἡ ὁποία πρόκειται νὰ γίνῃ, ἀλλὰ καὶ διὰ τοὺς λεπτομερεστάτους ὅρους καὶ τὴν διατύπωσιν ἀκόμη αὐτῶν. Πρέπει πραγματικῶς νὰ ἀποτίσω τιμὴν εἰς τὴν εὐθιξίαν τοῦ Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ἠθέλησε ἐμφανιζόμενος εἰς τὴν Βουλὴν νὰ εἴπῃ: «κάμνετε ὅ,τι νομίζετε μέχρι τῶν τελευταίων λεπτομερειῶν», ἀλλὰ δὲν παραγνωρίζω πόσον δυσχερὴς καθίσταται καὶ ἡ ἰδική του θέσις διαπραγματευόμενοι μίαν σύμβασιν, τῆς ὁποίας ἡμεῖς κυριαρχικῶς τοῦ περιορίζομεν τὰ πλαίσια, ἀλλὰ καὶ ἡμεῖς διότι δὲν καταρτίζομεν σύμβασιν, ἀλλὰ θέτομεν ὅρους, τοὺς ὁποίους πρέπει νὰ δεχθῇ ὁ διάδοχος. Πρέπει νὰ προσέξωμεν διὰ νὰ καταστρώσωμεν τοὺς καλυτέρους ὅρους. Ἀλλὰ ἐπάνω ἀπὸ αὐτὸ τὸ πρέπει, ὑπάρχει ἕνα ἄλλο πρέπει καὶ τὸ πρέπει αὐτὸ εἶναι, ὅτι πρέπει ἐπὶ τέλους νὰ γίνῃ τὸ ἔργον. (Χειροκροτήματα).

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Κάντζιας ἔχει τὸν λόγον.

§45Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, τὸ θέμα τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ τὴν Βουλήν, ἔχει τὴν σοβαρότητα, τὴν ὁποίαν τόσον ἐντόνως ὑπεγράμμισαν οἱ προηγούμενοι ἐκ τῶν κ. κ. εἰσηγητῶν. Εἶναι ἀληθές, ὅτι οἱ κ. κ. εἰσηγηταὶ καὶ ἐγὼ ὡς τοιοῦτος, θὰ ἔπρεπε νὰ ὑποβάλωμεν γραπτῶς τὰς εἰσηγήσεις μας ἐπὶ ἑνὸς τόσον σοβαροῦ θέματος. Λυπούμεθα, ὅτι ὁ χρόνος δὲν ἐδόθη, ὥστε καὶ εἰς αὐτὴν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἀνταποκριθῶμεν. Τὸ ἀληθὲς εἶναι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἰσήγαγε τὸ νομοσχέδιον μὲ κάποιαν σπουδὴν καὶ ἡμεῖς σπεύδοντες, σχεδὸν ἀσθμαίνοντες, ἐμελετήσαμεν τοῦτο, ἐφέραμεν τὰς τροποποιήσεις καὶ κατελήξαμεν εἰς τὰ συμπεράσματα, τὰ ὁποῖα ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας βάσει τοῦ τελευταίου εἰσαχθέντος σχεδίου. Δὲν γνωρίζω τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τοὺς ὁποίους τοιαύτη σπουδὴ ἐπιδεικνύεται. Φαντάζομαι, ὅτι τὸ ἐπεῖγον ὀφείλεται εἰς ζήτημα προθεσμιῶν, ὥστε νὰ μὴ χαθῇ ὁ χρόνος, ὁ ὁποῖος ἀπομένει διὰ τὴν χρησιμοποίησιν τῶν κονδυλίων τῶν σχετικῶν μέχρι τοῦ τέλους τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους 50–51. Ὅπως εἶναι γνωστόν, κύριοι βουλευταί, ἡ Ἑλλὰς διαθέτει διὰ τὴν ἱκανοποίησιν τῶν εἰς καύσιμα ἀναγκῶν της, περὶ τὰ 40.000.000 δολλάρια κατ’ ἔτος. 40–45 κυμαίνονται ἀναλόγως τοῦ ἔτους, ἀλλὰ μὲ σταθερὰν αὔξησιν ἔτος κατ’ ἔτος, ὥστε νὰ εἴμεθα βέβαιοι, ὅτι ἐντὸς συντόμου χρονικοῦ διαστήματος, ἴσως ἐντὸς 10–15 ἐτῶν, τὸ ποσὸν αὐτὸ θὰ διπλασιασθῇ. Τὰ 40.000.000 δολλάρια εἶναι σήμερον τὸ ἥμισυ σχεδὸν τῶν ἐξαγωγῶν μας, ἀλλὰ βεβαίως, ταῦτα ἀποτελοῦν τὸ 15% τοῦ ὅλου ἐξωτερικοῦ μας ἐμπορίου.

§46Ι. ΣΟΦΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Διατὶ θὰ διπλασιασθῇ ἡ κατανάλωσις;

§47Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Διότι βαίνομεν πρὸς νέαν ἀνάπτυξιν τῆς βιομηχανίας. Πρὸ αὐτῆς λοιπὸν τῆς προοπτικῆς, ἀλλὰ καὶ τῆς πραγματικότητος, ἡ ὁποία ἐμφανίζεται ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος, νομίζω ὅτι θὰ ἔχωμεν διπλασιασμὸν τοῦ ποσοῦ εἰς καύσιμα ἐντὸς 15 ἐτῶν. Θὰ ἤθελα νὰ δώσω μίαν ἀκόμη εἰκόνα διὰ τὰ παντὸς εἴδους καύσιμα τῆς χώρας, διὰ νὰ ἀντιληφθῇ κανεὶς τὴν σημασίαν τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ παράγων αὐτὸς διὰ τὴν ἄνοδον τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ. Σήμερον χρησιμοποιλοῦμεν, καταναλίσκομεν, περὶ τὰς 18.000.000.000.000 θερμίδας καὶ ὅταν λέγω ὅτι καταναλίσκομεν 18.000.000.000.000 θερμίδας, ἐννοῶ παντὸς εἴδους καύσιμα καὶ ξυλάνθρακες καὶ ξύλα καὶ γαιάνθρακες. Αἱ ἀνάγκαι μας ἱκανοποιοῦνται ἐξ εἰσαγωγῶν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, σχεδὸν κατὰ τὸ μέγιστον μέρος αὐτῶν, δηλαδὴ περὶ τὰς 11–12.000.000.000.000 θερμίδας, τὸ ὑπόλοιπον δὲ ἱκανοποιεῖται ἐκ τῶν ἐγχωρίων καυσίμων. Δηλαδή, ἐξ αὐτοῦ προκύπτει ὅτι ἡ βιομηχανία καταναλίσκει καύσιμα τὰ ὁποῖα εἰσάγονται σχεδὸν ἐξ ὁλοκλήρου ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, ἀλλὰ καὶ μέγα μέρος τῆς καταναλώσεως καυσίμων δι’ οἰκιακὰς ἀνάγκας. Ἐπίσης ἱκανοποιεῖται ἐκ τῶν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγωγῶν μας. Αὐτὸ εἶναι τὸ πρόβλημα τῶν εἰσαγωγῶν, τὸ ὁποῖον ὡς ἀντιλαμβάνεσθε εἶναι πρόβλημα βασικόν, εἶναι πρόβλημα, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὴν βάσιν διὰ τὴν περαιτέρω πρόοδον τῆς οἰκονομίας μας καὶ τὴν βάσιν ἀναπτύξεως τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ὀρθῶς λοιπόν, ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις ἀπησχολήθησαν μὲ τὴν λύσιν αὐτοῦ τοῦ μεγάλου προβλήματος, χωρὶς βέβαια νὰ καταλήξουν μέχρι σήμερον εἰς ὁριστικὰ καὶ συγκεκριμένα συμπεράσματα, ὅσον ἀφορᾷ τὴν κάλυψιν τῶν εἰς καύσιμα ἀναγκῶν μας ἐκ τῶν ἰδίων τῆς χώρας πόρων. Δὲν γνωρίζω, διὰ ποῖον λόγον ἀπὸ πολλὰ ἔτη τὸ πρόβλημα αὐτὸ ἔχει παραμεληθῆ. Ἴσως, κύριοι βουλευταί, συμφέροντα μεγάλα ξένων, ἴσως στενότης ἀντιλήψεως τῶν κυβερνησάντων μέχρι σήμερον τὴν χώραν, δὲν ἄφησαν νὰ λυθῇ αὐτὸ τὸ πρόβλημα κατὰ ἱκανοποιητικὸν τρόπον δὲν ἄφησαν νὰ τακτοποιηθῇ τὸ θέμα αὐτὸ βάσει τῶν ἑλληνικῶν δυνατοτήτων, διότι ἡ Ἑλλὰς διαθέτει τὴν δύναμιν ἐκείνην τῆς ἐνεργείας εἴτε εἰς μεταλλεύματα εἴτε εἰς λιγνίτην. Ἀκόμη δὲ καὶ ἰδίαν ἐνέργειαν ὑδάτων ἔχομεν ποῦ θὰ ἦτο δυνατὸν ἀξιοποιουμένη νὰ τακτοποιήσῃ τὸ ζήτημα. Μεταπολεμικῶς καὶ ἀφ’ ὅτου ἡ Ἀμερικανικὴ βοήθεια ἐνδιεφέρθη δι’ αὐτὰ τὰ θέματα, ἔγινε μία εὐρυτάτη μελέτη τοῦ ζητήματος, μελέτη, ἡ ὁποία τουλάχιστον εἰς τὰ χαρτιὰ ὑπέσχετο ὅτι θὰ λυθῇ τὸ ζήτημα αὐτὸ ἀπὸ ἀπόψεως ἐνεργείας καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἠλεκτρισμοῦ, διὰ τῆς ἀξιοποιήσεως τῆς δυνάμεως τῶν ὑδάτων. Αἱ μελέται αὐταὶ δυστυχῶς δὲν ἔλυσαν τὸ θέμα καὶ παρέμειναν μόνον μελέται θεωρητικαί. Ἀλλὰ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μὲ ἐξέπληξεν εἶναι διὰ τίνα λόγον ὅλη ἐκείνη ἡ ἐργασία τῶν ἐρευνῶν, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ αὐτὸς ὁ χαρακτηρισμός, δὲν ἠσχολήθη μὲ τὰ καύσιμα τὰ στερεά, τὰ ὁποῖα διαθέτει ἡ χώρα μας. Διατί, κύριοι, αἱ μελέται αὐταὶ περιωρίσθησαν εἰς τὸν ἐξηλεκτρισμὸν τῆς χώρας βάσει τῆς ὑδατίνης ἐνεργείας. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ στερεὰ καύσιμα, ἁπλῶς ἀναφέρεται εἰς τὰ διάφορα ὑπομνήματα, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλον εἴτε ἐπιτροπαὶ εἴτε ἁρμόδιοι τεχνικοί. Καίτοι ὑπῆρχον, κύριοι βουλευταί, καὶ προπολεμικῶς ἀκόμη ὑπεβλήθησαν γνωμοδοτήσεις σπουδαίων ἐπιστημόνων, ὅπως ἦτο ὁ Γερμανὸς καθηγητὴς Γκέζκερ, ὁ ὁποῖος μετεκλήθη προπολεμικῶς καὶ ὀφείλομεν νὰ τὸ ἀναγνωρίσωμεν, ἡ μόνη Κυβέρνησις ἡ ὁποία ἐνδιεφέρθη δι’ αὐτὰ ἦτο ἡ Κυβέρνησις Μεταξᾶ, ἡ ὁποία καὶ μετεκάλεσε τὸν γερμανὸν τοῦτον καθηγητήν.

§48Ι. ΣΟΦΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἤθελα νὰ σᾶς συμπληρώσω εἰς τὴν ἀναδρομὴν αὐτήν, θὰ ἤθελα νὰ σᾶς εἴπω διὰ τὴν ἀκρίβειαν, ὅτι ἡ πρώτη Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἐνδιεφέρθη διὰ τὴν ἐκμετάλλευσιν τοῦ ὀρυκτοῦ πλούτου τῆς χώρας, ὑπῆρξε ἡ Κυβέρνησις τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου, ἀλλὰ ἡ σύμβασις, ἡ ὁποία ὑπεγράφη τότε ἀπεδείχθη ἐν τῇ πραγματικότητι ἀνεπαρκὴς καὶ ὁ μειοδότης ἐξέπεσε.

§49Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Δὲν ἀμφισβητῶ τὸ ἐνδιαφέρον τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης. Ἐκεῖνο ποὺ ὑπογραμμίζω εἶναι κατὰ ποῖον τρόπον ἐξεδηλώθη τὸ ἐνδιαφέρον, διότι ἀπὸ τὸ 1821 μέχρι σήμερον ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις τῆς Ἑλλάδος ἔδειξαν ἐνδιαφέρον, ἀλλὰ τὸ ἐνδιαφέρον περιωρίζετο εἰς μίαν ἔρευναν τοῦ Ἑλληνικοῦ ἐδάφους ὄχι συστηματικήν. Διὰ τῆς συμβάσεως ἐκείνης τῆς Κυβερνήσεως Μεταξᾶ, ἐγένετο μία προσπάθεια περισσότερον ὠργανωμένη διὰ νὰ ἀντιμετωπισθῇ τὸ θέμα αὐτό. Ὁ καθηγητὴς Γκέζκερ ἔκαμνε διατρήσεις εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα, ὅπου ἐμφανίζονται στρώματα λιγνίτου ἢ ἄλλων ὀρυκτῶν καυσίμων. Ἐκ τῶν διατρήσεων, τὰς ὁποίας ἔκαμμεν εἰς τὴν περιφέρειαν τῆς Πτολεμαΐδος ἀνέφερεν, ὅτι εἶναι δυνατὸν τὸ ποσὸν τοῦ λιγνίτου τὸ εὑρισκόμενον εἰς τὴν περιφέρειαν ἐκείνην, νὰ φθάσῃ περὶ τὰ 6.000.000.000 τόννους ἐν συνόλῳ. Ἐκεῖνο ποὺ μὲ ἐξέπληξε μεταπολεμικῶς, εἶναι, ὅτι εἰς τὰς ἐκθέσεις τῆς ΟΥΝΡΑ καὶ τῶν ἄλλων Ἐπιτροπῶν ὡς καὶ τοῦ Ὑπουργείου Ἐφοδιασμοῦ, δὲν ἀναφέρεται τὸ ποσὸν αὐτὸ ἢ μᾶλλον παραμερίζεται ἡ ὑπόστασις Πτολεμαΐδος, τόσον μεγάλης πηγῆς πλούτου διὰ τὴν Ἑλλάδα. Ἀναφέρεται μάλιστα εἰς μίαν περίπτωσιν, ὅτι 400.000.000 τόννους ἐνδεχομένως νὰ περικλείῃ τὸ κοίτασμα αὐτό. Περαιτέρω δὲν ἀναφέρεται οὐδόλως καὶ μετὰ ἐπαναφέρεται ὡς ὑπόδειξις μιᾶς ἄλλης ἐπιτροπῆς. Τοιαύτη σύγχυσις ἦτο ὥστε δι’ ὀλίγον διάστημα καὶ οἱ ἁρμόδιοι τῆς Ἀμερικανικῆς ἀποστολῆς ἀπέκλειον τὴν ἐκμετάλλευσιν τῆς Πτολεμαΐδος, διότι ἐπίστευαν, ὅτι δὲν ὑπῆρχον κοιτάσματα ἄξια λόγου, καὶ ὅτι ὅλα αὐτὰ ἦσαν, ὄνειρα θερινῆς νυκτός. Δὲν γνωρίζω πῶς παρεσύρθησαν εἰς τοιοῦτον συμπέρασμα οἱ ἁρμόδιοι καὶ ἡ ἀποστολή. Φοβοῦμαι, ὅτι μερικὰ συμφέροντα ξένα, κατέβαλον πᾶσαν προσπάθειαν νὰ καλύψουν τὸ θέμα τῆς Πτολεμαΐδος καὶ νὰ μὴ γίνῃ καμμία ἀξιοποίησις ἐνεργείας ἐν Ἑλλάδι. Μία τοιαύτη προεισαγωγὴ ἦτο ἀναγκαία διὰ νὰ δώσω μίαν εἰκόνα τῶν ἀλληλοσυγκρουομένων συμφερόντων καὶ δυνάμεων, αἱ ὁποῖαι κρύβονται πίσω ἀπὸ αὐτὰ τὰ θέματα. Δι’ αὐτὸ ὅταν οἱοσδήποτε ἁρμόδιος χειρίζεται τὰ θέματα αὐτὰ πρέπει νὰ κατέχεται ἀπὸ ἀνησυχίαν εἴτε Κυβέρνησις εἶναι, εἴτε ὑπηρεσία, εἴτε Βουλή. Ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἀνησυχίαν κατέχομαι καὶ ἐγὼ ἀπὸ τῆς ἡμέρας καθ’ ἣν εἰσήχθη τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν ἐπιτροπὴν συντονισμοῦ τῆς ὁποίας ἀποτελῶ μέλος. Εἶναι ἐνδεχόμενον εἷς ἐσφαλμένος χειρισμὸς νὰ προκαλέσῃ ἀνεπανόρθωτους καταστροφὰς ἀκόμη καὶ ἐπὶ τοῦ μέλλοντος τῆς χώρας. Δι’ αὐτὸ ὅσον μᾶς ἐπέτρεψεν ὁ καιρὸς τόσον ἐγὼ ὅσον καὶ οἱ ἀξιότιμοι κ. κ. συνάδελφοι εἰργάσθημεν κατὰ τρόπον εὐσυνείδητον, χωρὶς βέβαια νὰ ἠμποροῦμε νὰ ὑποστηρίξωμε, ὅτι αἱ λύσεις τὰς ὁποίας ὑποδεικνύομεν εἶναι καὶ αἱ ἀπολύτως ὀρθαί, διότι εἰς τόσον βραχὺ χρονικὸν διάστημα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐρευνηθοῦν θέματα τοιαύτης σοβαρότητος.

§50Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Διατὶ ὑπῆρξε τοιαύτη σπουδή;

§51Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Δὲν εἶμαι ἁρμόδιος νὰ ἀπαντήσω. Ἁρμοδία εἶναι ἡ Κυβέρνησις, ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος εἶπεν, ὅτι πιεζόμεθα κατὰ τρόπον ποὺ δὲν ἐπιτρέπει ἀναβολήν, διότι οἱαδήποτε ἀναβολὴ θὰ μᾶς ὡδήγει εἰς ἀποτυχίαν τοῦ ἔργου. Σχετικῶς ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θὰ δώσῃ ἐξηγήσεις. Ἰδιαιτέρως πρέπει νὰ τονίσω, ὅτι ἡ σύμβασις αὕτη δὲν εἰσήχθη ὡς σύμβασις ὑπογεγραμμένη, ἀλλὰ ὡς σχέδιον, διὰ τὸ ὁποῖον ζητεῖται ἐξουσιοδότησις, ὅπως ὑπογραφῇ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως μετὰ τῆς ἀναδόχου ἑταιρείας. Ἰδιαιτέρως πρέπει νὰ τονισθῇ ἡ λεπτότης τοῦ χειρισμοῦ ἐκ μέρους τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως τοῦ θέματος, ὁ ὁποῖος κατὰ τὴν συνεργασίαν του μετὰ τῆς Ἐπιτροπῆς ἔδειξε ἕνα πνεῦμα ἀπολύτου καλῆς πίστεως, πλήρους συνεργασίας καὶ ὄχι ἀντιθέσεως μὲ τὰ μέλη, τὰ ὁποῖα τυχὸν εἶχον διαφορετικὴν γνώμην ὅσον ἀφορᾶ ὡρισμένας διατάξεις τοῦ πρώτου νομοσχεδίου. Τοὐναντίον ἐβελτίωσε τὰ ἄρθρα, τὰ ὁποῖα τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς ἐνόμιζαν ὅτι ἐχρειάζοντο τροποποιήσεις. Θὰ ἤθελα νὰ μὴ ἀφήσω ἀπαρατήρητον τὴν τροποποίησιν, τὴν ὁποίαν ἀντιμετώπισαν οἱ τρεῖς κύριοι εἰσηγηταὶ ὅσον ἀφορᾶ τὴν εἰλημμένην ὑποχρέωσιν τοῦ Κράτους τὴν δέσμευσιν ἀπέναντι τοῦ ἀναδόχου Φὶλκ συνεπεία τῆς ἀναβιώσεως τῆς συμβάσεως κατὰ τὸ 1946. Νομίζω, ὅτι ὅταν πρόκειται νὰ ἀναλάβῃ τις εὐθύνας πρέπει νὰ τὰς ἀναλαμβάνῃ καὶ νὰ μὴ τὰς μεταθέτῃ εἰς ὤμους ἄλλων. Ὅπως σᾶς ἀνέπτυξαν οἱ κύριοι εἰσηγηταί, ἡ σύμβασις, ἡ ὁποία ὑπεγράφη κατὰ τὸ 1939 ἠκυρώθη διὰ τῆς ἐκπτώσεως τοῦ ἀναδόχου, ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπῆρξε συνεπὴς πρὸς τοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως. Ἀπροόπτως τὸ 1946 ἀνεβίωσεν ἡ σύμβασις ἐκ μέρους τῆς πρώτης μετεκλογικῆς Κυβερνήσεως, διὰ λόγους, τοὺς ὁποίους δὲν εἴχαμε καὶ δὲν ἔχομεν τὴν ἐξήγησιν. Αὐτὸ ἐγένετο ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν Τσαλδάρη, Γονατᾶ, Ἀλεξανδρῆ μὲ Ὑπουργὸ ἀρχικῶς τὸν κ. Παπαδημητρίου καὶ μετέπειτα τὸν κ. Γονατᾶ, Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας τὸν κ. Ἀλεξανδρῆ καὶ Ὑφυπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν τὸν κ. Ἀντωνόπουλον τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος. Δὲν γνωρίζω, ἐπαναλαμβάνω, τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους ἐκρίθη ἀναγκαία ἡ ἀναβίωσις, ἴσως ἐπειδὴ τότε δὲν ὑπῆρχεν ἡ εὐχέρεια τοῦ σχεδίου Μάρσαλ, ἢ ἄλλης οἰκονομικῆς βοηθείας, ἐσκέφθησαν, ὅτι ἦτο καιρὸς νὰ ἀναβιώσῃ ἡ σύμβασις ἔπειτα ἀπὸ τὴν καταστροφὴν ποὺ θὰ εἶχε γίνει καὶ θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον νὰ εἶχε γίνει ἡ συνεργασία ἐπὶ ἑνὸς τόσον μεγάλου θέματος. Πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὴν ἐποχὴν ἐκείνην δὲν ὑπῆρχε ἀνταρσία καὶ ἴσως ὑπῆρχεν ἐλπίς, ὅτι τὸ ἔργον θὰ ἤρχιζεν αὐθωρεί. Ἀκόμη ἴσως ὑπῆρχον καὶ ἄλλοι λόγοι. Αἱ μετέπειτα παρατάσεις ἐγένοντο ἀπὸ τὰς μεταγενεστέρας Κυβερνήσεις καὶ ἐχαρακτηρίσθησαν ἀπὸ τὸ Νομικὸν Συμβούλιον, ὡς ἐπιβεβλημέναι καὶ μάλιστα, ὅτι δὲν ἦσαν παρατάσεις, ἀλλὰ διαπιστώσεις ἐπὶ νεωτέρων βάσεων. Σεῖς κρίνετε ἂν ὀρθῶς ἢ ὄχι ἀπεφάνθη τὸ Νομικὸν Συμβούλιον. Ἡ Σύμβασις μὲ ὅλας αὐτὰς τὰς παρατάσεις λήγει τὴν 31–12 50, εἶχε λοιπὸν τὸν καιρὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ ἀνανεώσῃ τὴν σύμβασιν καὶ νὰ μὴ δεχθῇ οὐδεμίαν παράτασιν. Νὰ μείνῃ ἐλευθέρα καὶ νὰ χειρισθῇ τὸ θέμα κατὰ τὸ συμφέρον τῆς ὁλότητος, κατὰ τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου καὶ τοῦ λαοῦ, δηλαδὴ νὰ καταρτίσῃ μίαν δημοσίαν ἐπιχείρησιν. Δὲν θέλω νὰ κατηγορήσω τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἀπεφάσισε νὰ ἀναθέσῃ εἰς μίαν ἐπιχείρησιν τὴν ἐκμετάλλευσιν αὐτήν, διότι δὲν γνωρίζω τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους ἠναγκάσθη νὰ δεχθῇ τὴν σύμβασιν. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐξέθεσεν εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, διὰ μακρῶν, ὅτι ὑποχρεώθη εἰς αὐτό, ἀσχέτως πρὸς τὰς προηγουμένας ὑποχρεώσεις, διότι αἱ προηγούμεναι ὑποχρεώσεις κατὰ τὸ Νομικὸν Συμβούλιον γεννοῦν μερικὰ ἐρωτήματα, καὶ ἀκόμη, ὅτι ἡ Ἀμερικανικὴ Ἀποστολὴ δὲν προσφέρεται νὰ δώσῃ τὰ ἀναγκαῖα ποσὰ τοῦ ἔργου, ἐντὸς τῆς τρεχούσης προθεσμίας. Ὅταν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ οἱ ὑπεύθυνοι Ὑπουργοί, μὲ τὴν ἐπίγνωσιν τῶν εὐθυνῶν των, προβαίνουν εἰς τοιαύτας δηλώσεις, ἐνώπιον τοῦ Σώματος, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀμφισβητηθῇ, ὅτι πράγματι λόγοι σοβαροὶ καὶ ἀναγκαῖοι συνέτρεξαν ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ θέματος.

§52Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ἐπειδὴ εἴπατε ὅτι, ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἦλθεν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν μὲ πνεῦμα συνεργασίας, δι’ αὐτὸ σᾶς ἠρώτησα ἐὰν ὤθησε τὴν ἐπιτροπὴν εἰς τὴν παράτασιν τῆς ἐν λόγῳ συμβάσεως ὀλίγων ὡρῶν πρὸ τῆς ἐκπνοῆς της.

§53Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Σᾶς ἀπήντησα ὅτι, ὑπεύθυνοι δηλώσεις ἑνὸς Ὑπουργοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παροραθοῦν ἀπὸ μίαν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν. Ἐξ ἄλλου ὑπάρχει καὶ ἐπιστολὴ τοῦ κ. Σόουζ πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Ε.Π.Ε.Κ., ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, τῆς 6ης Ἰουνίου, ἡ ὁποία λέγει τὰ ἑξῆς: «........... (ἀναγινώσκει) .......

§54Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Κύριε συνάδελφε, ὁ κ. Τσουδερὸς ἐδήλωσεν εἰς τὴν Βουλὴν εὔκολον νὰ θεωρηθῇ ἔκπτωτος ὁ ἀνάδοχος.

§55Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ὅταν ἦτο Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ καὶ ἦλθεν τὸ ζήτημα τῆς Πτολεμαΐδος, εἶπεν, ὅτι δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἀσχοληθῶμεν μὲ τὸ ζήτημα αὐτὸ ἐφ’ ὅσον εἴμεθα δεσμευμένοι μὲ μίαν σύμβασιν, ἡ ὁποία λήγει εἰς τὸ τέλος τοῦ 1950.

§56Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Αὐτὸ περίπου τονίζει καὶ ὁ κ. Κάλβιτ τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς, ὅτι ὑπάρχει ἀντιδικία καὶ εἶχε μερικὰς ἐπιφυλάξεις. Ἀλλὰ ὅλοι οἱ κύριοι αὐτοί, οἱ ὁποῖοι ὡμίλησαν περὶ δημοσίας ἐπιχειρήσεως καὶ κατέληξαν ὅτι εἴμεθα δεσμευμένοι καὶ πρέπει νὰ δώσωμεν τὸ ἔργον εἰς τὴν Ἑταιρεία Φίλη...... (θόρυβος— κωδωνοκρουσίαι)

§57Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. ..... (ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος)

§58Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Ἑπομένως ὅλοι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἰσηγοῦνται τὴν λύσιν τῆς δημοσίας ἐπιχειρήσεως, καταλήγουν τελικῶς, ὅτι ὁπωσδήποτε, μοιραίως εἴμεθα ἐμπεπλεγμένοι κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ δώσωμεν τὴν σύμβασιν εἰς τὸν Φίλην. Τὸ αὐτὸ περίπου λέγει καὶ μία ἐπιτροπὴ τριμελής, ἡ ὁποία δὲν εἶχε τὸ θάρρος νὰ προβῇ καὶ εἰς θετικὰς ὑποδείξεις, μία ἐπιτροπὴ ἐξ ἁρμοδίων ὑπαλλήλων, ὑπευθύνων ὀργάνων τῆς Πολιτείας, ὁ κ. Πολίτης, ὁ κ. Γεωργαντᾶς καὶ ὁ κ. Βεγλερῆς, λέγουν τὰ ἴδια, ὑποστηρίζουν ὅτι ἡ ἐκμετάλλευσις πρέπει νὰ ἀνατεθῇ εἰς δημοσίαν ἐπιχείρησιν, ἀλλὰ τελικῶς ἐπειδὴ ἀντιμετωπίζουν ὅλας τὰς δυσχερείας ἐκ τῆς χρηματοδοτήσεως ἀφ’ ἑνός, ἀλλὰ καὶ τῆς ὑποχρεώσεως ἔναντι τοῦ Φίλη, ἀφ’ ἑτέρου καταλήγουν νὰ ὑποδεικνύουν τὴν ἀνάθεσιν εἰς τὸν Φίλην ὑπὸ τὴν μίαν ἢ τὴν ἄλλην μορφήν, χωρὶς νὰ ὁμιλοῦν ἐκ παραλλήλου καὶ περὶ τῶν ὑποχρεώσεων, τὰς ὁποίας θὰ πρέπει νὰ ἀναλάβῃ ὁ Φίλης καὶ τῶν παραχωρήσεων ποὺ θὰ ἔπρεπε νὰ δώσῃ εἰς τὸ Κράτος. Εἶχον τὴν ἀξίωσιν νὰ προβῇ ἡ Ἐπιτροπὴ εἰς θετικὰς συστάσεις καὶ ὄχι μὲ αὐτὸν τὸν τρόπον, τὸν ἕωλον, νὰ εἰσηγῆται λύσιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Τὸ θέμα λοιπὸν κ. συνάδελφοι, τῶν εὐθυνῶν τοῦ παρελθόντος εἶναι ἕτερον καὶ ἄσχετον μὲ τὸ θέμα τῶν εὐθυνῶν τοῦ μέλλοντος, αὐτῆς τῆς συμβάσεως, τὴν ὁποίαν διαχειρίζεται ἀπολύτως ἡ Κυβέρνησις. Εἰσηγουμένη τὴν ψήφισιν αὐτῆς, ἀναλαμβάνει αὐτὴ τὰς εὐθύνας διὰ τὴν νέαν σύμβασιν. Οὐδεμίαν δὲ σχέσιν ἔχει ἡ σύμβασις αὐτὴ μὲ τὴν εὐθύνην τοῦ παρελθόντος. Ἐπίσης καὶ ἡ Βουλὴ ψηφίζουσα τὴν σύμβασιν αὐτήν, ἀναλαμβάνει τὰς εὐθύνας της. Ἂς μὴ θέλωμεν νὰ μεταθέσωμεν τὰς εὐθύνας εἰς ἄλλους. Ἐὰν ἡ σύμβασις εἶναι καλὴ ἢ κακή, τὴν εὐθύνην ἢ τὴν τιμήν, θὰ τὴν ἔχῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ ἡ ὁποία θά δώσῃ τὴν ἐξουσιοδότησίν της. Τὸ παρελθὸν δὲν μᾶς δεσμεύει. Κατὰ τὴν γνώμην μου οἱ λόγοι οἱ ὁποῖοι παρεκίνησαν τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰδικῶς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ νὰ θελήσῃ νὰ δώσῃ τὴν λύσιν, τὴν ὁποίαν σήμερον εἰσηγεῖται εἰς τὴν Βουλήν, ἦτο ἡ ἀνάγκη τῆς ἐνάρξεως τῶν ἔργων ἐντὸς τοῦ τρέχοντος ἔτους μὲ τὸν βάσιμον φόβον ὅτι, ἐὰν κατὰ τὸ τρέχον ἔτος δὲν ἤρχιζον αἱ ἐργασίαι ἐπὶ τῶν ἔργων αὐτῶν, διὰ τὴν ἀξιοποίησιν τῆς Πτολεμαΐδος, ἡ ἐλπὶς αὐτὴ θὰ ἐχάνετο διὰ μακρὸν τοὐλάχιστον χρονικὸν διάστημα, διότι θὰ παρημερίζετο καὶ πάλιν ἡ ὑπόθεσις τοῦ λιγνίτου. Ἴσως ἔχων ὑπ’ ὄψει του ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅλας τὰς σκοτεινὰς δυνάμεις, αἱ ὁποῖαι δροῦν κατὰ τρόπον παρασκηνιακόν, διὰ τὸν παραμερισμὸν τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς τῆς ἀξιοποιήσεως τοῦ ἑλληνικοῦ λιγνίτου καὶ ἐν γένει τῆς ἐνεργειακῆς ἑλληνικῆς δυνάμεως, νὰ ἠθέλησε, ἐφ’ ὅσον ἔχει τὸ θέμα εἰς χεῖρας του σήμερον, νὰ θέσῃ τὰς βάσεις διὰ τὴν ἔναρξιν τῆς ὁριστικῆς ἀξιοποιήσεως τοῦ μεγάλου αὐτοῦ πλούτου τοῦ ἑλληνικοῦ ἐδάφους.

§59Ι. ΣΟΦΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐνδεχομένως δὲν θὰ ἐκτελεσθῇ τὸ ἔργον ἐὰν δὲν γίνῃ ἐντὸς τῶν προθεσμιῶν τὰς ὁποίας ἀναφέρετε. Θὰ εἶχε σημασίαν καὶ θὰ ἔπρεπε νὰ τὸ λάβῃ σοβαρῶς ὑπ’ ὄψιν ἡ Βουλὴ εἰς τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Ἀμερικανικὴ Ἀποστολή, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ χρηματοδοτήσῃ καὶ τὸ ἔργον τοῦτο, δὲν θὰ εἶχε καμμίαν ἀντίρρησιν διὰ τὴν ὅλην ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συζητοῦμεν ἑπομένως χωρὶς νὰ ἔχωμεν λάβῃ γνῶσιν τοῦ ἐγγράφου τοῦ διατυποῦντος τὰς ἀντιρρήσεις καὶ ἐπιφυλάξεις ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς.

§60Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, αἱ σχέσεις Ἀμερικ. Ἀποστολῆς καὶ Κυβερνήσεως δὲν ἐνδιαφέρουν τὴν Βουλήν. Τὴν εὐθύνην διὰ τὸν χειρισμὸν τῶν ζητημάτων μεταξὺ Ἀμερικ. Ἀποστολῆς καὶ Ἑλληνικοῦ Κράτους, τὴν ἔχει ἡ Κυβέρνησις ἐξ ὁλοκλήρου. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπεισέλθωμεν εἰς εἰς τὴν διαδικασίαν τῶν σχέσεων αὐτῶν.

§61Ι. ΣΟΦΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Μὴ παίζομε μὲ τὰς λέξεις. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις εἶναι τέκνον τῆς Βουλῆς, δὲν εἶναι δυνατόν, παρὰ καὶ ἡ Βουλὴ νὰ ἔχῃ τὸν λόγον της ἐπὶ τῶν σχέσεων μὲ τὴν Ἀμερικ. Ἀποστολήν.

§62Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀνεκοίνωσε καὶ ἐπιστολάς, χωρὶς νὰ ἔχῃ καὶ ὑποχρέωσιν κατ’ ἐμέ, εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, εἰς τὴν ὁποίαν προκύπτει, ὅτι δὲν ὑπάρχουν ἀντιρρήσεις τῆς Ἀμερ. Ἀποστολῆς διὰ τὴν ἀξιοποίησιν τοῦ ἔργου αὐτοῦ καὶ διὰ τὸν καταρτισμὸν τῆς συμβάσεως αὐτῆς. Νομίζω, ὅτι θὰ προβῇ εἰς ἀναλόγους διαβεβαιώσεις εἰς τὴν Βουλήν, φρονῶ δέ, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ τονισθῇ, ὅτι αἱ σχέσεις Ἑλληνικοῦ Κράτους καὶ Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς, εἶναι σχέσεις Κυβερνήσεως καὶ Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς. Ἡ Βουλὴ δὲν ἐνδιαφέρεται δι’ αὐτό. Ἔρχομαι τώρα εἰς τὴν ἐξέτασιν τῆς συμβάσεως.

§63Α. ΣΒΩΛΟΣ. Θὰ ἤθελα νὰ ἀποσαφηνισθῇ καὶ εἰς ἀπάντησιν τοῦ ἐρωτήματος τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Δημοκρατικῶν Ἀριστερῶν, ὅτι καὶ τὰ ἔγγραφα, ποὺ ἀνεκοίνωσεν ἡ Κυβέρνησις καὶ ἐκεῖνα ποὺ διημείφθησαν, μεταξὺ αὐτῆς καὶ τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς, δὲν περιέχουν καμμίαν θέσιν τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς ἐναντίον τοῦ σχεδίου τῆς συμβάσεως. Εἰς τὸ μὲν πρῶτον (δὲν εἶναι μυστικόν, διότι ἀνεκοινώθη εἰς τὸν τύπον) ἐζήτησαν ἐμμέσως, ἀλλὰ σαφῶς ἀπὸ τὴν Βουλὴν νὰ μὴ προχωρήσῃ εἰς τὴν μελέτην καὶ ψήφισιν τῆς συμβάσεως πρὶν ἢ ἀκούσῃ καὶ τὰς ἀπόψεις τῆς Ἀποστολῆς. Τὸ δεύτερον (ἀνακλητικὸν τοῦ πρώτου) λέγει, ὅτι ἡ Ἀποστολὴ θὰ εἶναι εὐγνώμων, ἐὰν παρακολουθήσῃ τὰς συζητήσεις αὐτάς, χωρὶς νὰ ἐκφράζῃ γνώμην ἐπὶ τῆς ἀρχῆς εἴτε ὑπέρ, εἴτε ἐναντίον. Ἡ ἄποψις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ὑπῆρξεν, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὡς τμῆμα τῆς Βουλῆς νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὰς σχέσεις μετὰ τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς. Ὄχι, διότι δὲν λαμβάνει ὑπ’ ὄψει της τὴν πραγματικότητα ἢ τὴν χρησιμότητα τῶν συμβουλῶν της, ἀλλὰ διότι αἱ σχέσεις αὐταὶ εἶναι σχέσεις μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς. Ἡ Βουλὴ ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ σχέσεις τυπικὰς καὶ πολιτικὰς μόνον μὲ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις εἶναι φορεὺς τοιούτων ἢ τοιούτων ἀντιλήψεων, εἶναι ἄλλο θέμα. Ἔτσι ἔχει τὸ ζήτημα διὰ νὰ μὴ παρεξηγῆται ἀπὸ μερικοὺς ἐκ τῶν συναδέλφων.

§64Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ μὴ δεχθῶ ἄλλας διακοπάς, διότι δὲν θὰ τελειώσωμεν ποτέ. Τώρα θὰ ἔλθω εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἐξετάσεως αὐτῆς ταύτης τῆς συμβάσεως. Ἡ σύμβασις αὐτή, ὅπως εἶπον, εἶναι μία νέα σύμβασις, ἀλλὰ πάντοτε στηριζομένη εἰς τὴν ἀρχικὴν σύμβασιν τοῦ 1939. Ἠκούσθη, κ. βουλευταί, ὅτι οἱ ἀρχικοὶ ὅροι τοῦ 1939 ὑπῆρξαν τερατώδεις καὶ δεσμευτικοὶ κατὰ ἕνα τρόπον ἀφόρητον διὰ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος. Ἀδιστάκτως ὑποστηρίζω, ὅτι ἡ σύμβασις ἡ προπολεμικὴ εἶχεν ἐλαφροτέρους ὅρους εἴτε περισσότερον ἱκανοποιητικοὺς ἀπὸ τὸ σχέδιον συμβάσεως, τὸ ὁποῖον εἰσήχθη εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐξήτασεν ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή. Βεβαίως τότε δὲν εἶχε σημασίαν σοβαράν, ἐφ’ ὅσον ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδέχθη, ὅπως εἶπε, νὰ συνεργασθῇ μετὰ τῆς Ἐπιτροπῆς νὰ βελτιώσῃ τοὺς ὅρους αὐτοὺς καὶ κατὰ τρόπον ποὺ νὰ ἀλλάξῃ, κατ’ ἐμέ, κατὰ βάσιν τὸ σχέδιον ἐκείνης τῆς συμβάσεως. Εἶναι τὸ καλύτερον ποὺ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ, κ. συνάδελφοι, καὶ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναφέρω λεπτομερέστερον, τὰς μεταβολὰς εἰς τὰς ὁποίας προέβη ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, διὰ νὰ ἀντιληφθῇ καὶ ἡ Βουλή, ὅτι καὶ ἡ ἐργασία ὑπῆρξεν εὐσυνείδητος, ἀλλὰ καὶ οἱ ἐν γένει ὅροι τῆς συμβάσεως δὲν ἐπάγονται σοβαρὸν κίνδυνον διὰ τὴν οἰκονομίαν. Δὲν θέλω νὰ ὑπεισέλθω εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ ζητήματος ἐὰν πρέπει νὰ εἶναι ἰδιωτικὴ ἐπιχείρησις ἢ δημοσία ἐκμετάλλευσις, διότι ἐπ’ αὐτοῦ ὡμίλησαν ἐκτενῶς οἱ ἄλλοι κ. κ. συνάδελφοι καὶ ἄλλως τε δὲν ἔχει καὶ σημασίαν προκειμένου νὰ ἐρευνήσωμεν τὸ εἰδικὸν θέμα τοῦτο καὶ διότι καὶ ἐγὼ πιστεύω, ὅτι προκειμένου περὶ τοιούτων ἔργων, εἶναι προτιμοτέρα ἡ Δημοσία ἐπιχείρησις, καίτοι θὰ εἶναι ἐπιζημία διὰ τὸ Κράτος, καίτοι ἡ ἐκμετάλλευσις θὰ γίνῃ κατὰ τρόπον πολὺ περισσότερον ἐπιζήμιον, ἀπὸ ὅτι θὰ ἐγένετο ἀπὸ ἰδιωτικὴν ἐπιχείρησιν. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον τοιαῦται ἐπιχειρήσεις μονοπωλιακοῦ χαρακτῆρος καὶ τοιαύτης σημασίας ἔχουν καθολικωτέραν ἐπίδρασιν ἐπὶ τῆς οἰκονομίας, συμφέρει κατ’ ἐμὲ νὰ ζημιοῦται τὸ Κράτος εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, προκειμένου νὰ ὠφεληθῇ γενικώτερον ἡ οἰκονομία. Διότι ἐξ αὐτῶν τῶν κερδῶν ἀποδίδονται πολλαπλάσια καὶ εἰς τὸ Κράτος καὶ εἰς τὴν οἰκονομίαν. Λοιπὸν ἡ ἀρχικὴ σύμβασις, κ. συνάδελφοι, ὅπως εἶπον, δὲν θέλω νὰ τὴν παραβάλω μὲ τὸ ἀρχικὸν σχέδιον τῆς συμβάσεως, μὲ τὴν ἀρχικὴν σύμβασιν τοῦ 1939, ὑπέστη ἀπὸ τὴν ἐπιτροπὴν μεταβολὰς βασικὰς καὶ ριζικάς. Θὰ ἀναφέρω τὰς κυριωτέρας, διότι ἐτροποποιήθησαν σχεδὸν ὅλα τὰ ἄρθρα τῆς συμβάσεως ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς. Θὰ ἀναφέρω μόνον τὰς σοβαρωτέρας τροποποιήσεις, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν τὴν βάσιν, ἐπὶ τῆς ὁποίας θὰ στηριχθῇ καὶ ἡ ἐκμετάλλευσις, ἀλλὰ καὶ ἡ οἰκονομία μας, διὰ τὴν περαιτέρω ἀξιοποίησίν της. Εἰς τὸ ἀρχικὸν σχέδιον, εἰς τὸ ἄρθρον 1, ἐδίδετο τὸ δικαίωμα εἰς τὴν ἑταιρείαν νὰ ἐκμεταλλευθῇ ὄχι μόνον τὸν λιγνίτην, εἴτε ὑπὸ μορφὴν φυσικήν, εἴτε ὑπὸ μορφὴν πλίνθων, ἀλλὰ καὶ τὰ προϊόντα καὶ τὰ ὑποπροϊόντα του. Δηλαδή, ἐδίδετο τὸ δικαίωμα νὰ κρατήσῃ ὅλο αὐτὸ τὸ κοίτασμα, νὰ τὸ ἐκμεταλλευθῇ καθ’ ὅλην τὴν δυνατὴν ἐξέλιξιν τοῦ προϊόντος αὐτοῦ, ὑπὸ οἱανδήποτε αὐτοῦ μορφήν. Μὲ ἄλλους λόγους σχεδὸν ἐκράτει εἰς χεῖρας της πλήρως τὴν δυνατότητα ἀναπτύξεως πλήθους ἄλλων πλουτοπαραγωγικῶν βιομηχανιῶν. Ἡ Ἐπιτροπὴ διέγραψε τὸ τοιοῦτον, καὶ περιώρισε τὸ δικαίωμα τῆς Ἑταιρείας εἰς τὴν ἐκμετάλλευσιν, τὴν ἐξόρυξιν καὶ πλινθοποίησιν τοῦ λιγνίτου. Τὸ ἄρθρον 2, ἦτο ἕνα βασικὸν ἄρθρον, διότι ἐκεῖ κυρίως ἀναφέρονται αἱ ὑποχρεώσεις καὶ τὰ δικαιώματα. Περιωρίσαμεν τὰ δικαιώματα, χωρὶς νὰ περιορίσωμεν καὶ τὰς ὑποχρεώσεις. Διεγράψαμεν, δηλαδή, μίαν σημαντικὴν διάταξιν, δυνάμει τῆς ὁποίας ἐδίδετο τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὸ Κράτος, νὰ ἀξιοῖ ἡ Ἑταιρεία ἀπὸ τὸ Κράτος, ὅπως συστήσῃ ὑποχρεωτικῶς τὴν χρησιμοποίησιν τοῦ λιγνίτου εἰς οἱανδήποτε βιομηχανίαν, ὅπως συστήσῃ ὑποχρεωτικῶς τὴν χρησιμοποίησίν του δι’ οἱανδήποτε χρῆσιν ἐν τῇ χώρᾳ, πρᾶγμα ἐξαιρετικῶς ἐπικίνδυνον καὶ ποὺ ἦτο ἐνδεχόμενον νὰ φέρῃ εἰς ἀδιέξοδον καὶ τὸ Κράτος καὶ τὴν οἰκονομίαν τοῦ τόπου. Αὐτὰς λοιπὸν τὰς τροποποιήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο, τὰς θεωρῶ κ. συνάδελφοι βασικὰς τροποποιήσεις. Εἰς τὸ ἄρθρον 3, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ἀναγράφεται ἡ διάταξις περὶ τεχνικοῦ Συμβούλου. Εἶναι ἓν ἀπὸ τὰ σημαντικώτερα ἄρθρα, εἰς τὸ ὁποῖον κατ’ ἐμέ, στηρίζεται ἡ ἐπιτυχία ἢ ἡ ἀποτυχία ὅλης αὐτῆς τῆς ἐργασίας. Ἡ ἀρχικὴ σύμβασις ἀνέφερεν, ὅτι ὁ Τεχνικὸς Σύμβουλος προσλαμβάνεται μετὰ 5 ἡμέρας ἀπὸ τῆς ἰσχύος τῆς συμβάσεως κατόπιν ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργοῦ Βιομηχανίας. Ἦτο μία ἀρχή, μία διάταξις, ἡ ὁποία καὶ παρεξηγήσεις δημιουργεῖ, κ. βουλευταί, διότι πῶς ἦτο δυνατὸν ἐντὸς 5 ἡμερῶν νὰ ἐξευρεθῇ ὁ Τεχνικὸς αὐτὸς ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν Βιομηχανίας, ὁ ὁποῖος ἐξυπακούεται ὅτι ἦτο ἕνας Οἶκος τοῦ Ἐξωτερικοῦ κύρους καὶ εἰδικότητος τοιαύτης, ὥστε νὰ εἴμεθα ἥσυχοι, ὅτι καὶ οἱ ὅροι τῆς συμβάσεως θὰ ἐκτελεσθοῦν κατὰ τὸν πλέον συμφέροντα διὰ τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον καὶ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν τρόπον; Διότι ἀπὸ τὸν Τεχνικὸν Σύμβουλον ἐξαρτᾶται ἡ ὅλη ὑπόθεσις τῆς καλῆς συγκροτήσεως καὶ καλῆς λειτουργίας. Ἡ Ἐπιτροπὴ προέτεινεν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἀποδεκτὸς ὁ ὅρος αὐτός, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀπεδέχθη ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐτροποποιήθη καὶ εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ἡ σύμβασις. Διότι ἐὰν ὁ Τεχνικὸς Σύμβουλος διωρίζετο ἐντὸς 5 ἡμερῶν, αὐτὸ θὰ ἐσήμαινεν ὅτι εἶχεν ἐξευρεθῇ καὶ ὑπῆρχε συμπαιγνία μεταξὺ αὐτοῦ, τοῦ Κράτους καὶ τοῦ Ἀναδόχου. Καὶ ἐπὶ πλέον, εἰς προηγούμενον σχέδιον ἀνεφέρετο, ὅτι εἶναι καὶ ὑπάλληλος τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας. Προσελαμβάνετο μὲν ὑπὸ τοῦ Κράτους, ἀλλὰ διωρίζετο ὑπὸ τοῦ ἀναδόχου. Ἐτροποποιήσαμεν λοιπὸν καὶ αὐτὴν τὴν διάταξιν καὶ ὁ Τεχνικὸς Σύμβουλος θὰ προσλαμβάνεται ὑπὸ τοῦ Κράτους, δι’ ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, προτάσει τοῦ Ὑπουργοῦ Βιομηχανίας καὶ κατόπιν συμφώνου γνώμης τοῦ Συμβουλίου τῆς Δημοσίας Ἐπιχειρήσεως Ἠλεκτρισμοῦ. Τὸ Συμβούλιον αὐτὸ εἶναι ἕνα Τεχνικὸν Συμβούλιον. Μετέχουν προσωπικότητες τοῦ ἐπιστημονικοῦ μας κόσμου καὶ ἄλλοι προσωπικότητες τῆς Ἑλληνικῆς Κοινωνίας, καὶ νομίζω, ὅτι μᾶς κατασφαλίζουν, ὅτι θὰ ὑποδείξουν πρόσωπα ἔχοντα ὅλο τὸ ἐπιβαλλόμενον κῦρος, ὅλα τὰ ἀπαιτούμενα προσόντα, ποὺ πρέπει νὰ ἔχῃ ἕνας Τεχνικὸς Σύμβουλος, μὲ τοιαύτας εὐρυτάτας ἁρμοδιότητας, χωρὶς νὰ δεχθῶμεν καὶ τὸν περιορισμὸν τοῦ διορισμοῦ του ἐντὸς 5 ἡμερῶν ἀπὸ τῆς ἰσχύος τῆς συμβάσεως. Ἐπὶ πλέον ὁ Τεχνικὸς Σύμβουλος θὰ εἶναι ὑπάλληλος τοῦ Κράτους, θὰ προσλαμβάνεται ὑπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου, τὴν δαπάνην θὰ καταβάλῃ ὅμως ἡ ἀνάδοχος Ἑταιρεία, ἀλλὰ θὰ τὴν καταβάλῃ ὡς δημόσιον ἔσοδον. Ἤλλαξε δηλ. τελείως ἡ σχέσις τοῦ Τεχνικοῦ Συμβούλου μὲ τὴν ἑταιρείαν, ἀλλὰ καὶ ὁ τρόπος τῆς ἐκλογῆς του. Ἐλέχθη, κ. βουλευταί, καὶ θὰ ἤθελον αὐτὸ νὰ τὸ τονίσω, διὰ νὰ ἡσυχάσω τὴν συνείδησιν παντὸς φοβουμένου ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ—ἐλέχθη καὶ ἐδημοσιεύθη μάλιστα —ὅτι θὰ ἔπρεπε ὁ Τεχνικὸς Σύμβουλος νὰ ἐπιλέγεται κατόπιν δημοπρασίας. Αὐτὸς εἶναι ἴσως ὁ ἐπικινδυνωδέστερος τρόπος εἰς τὸν ὁποῖον θὰ κατέληγε ποτὲ ἡ Κυβέρνησις, διότι ὁ Τεχνικὸς Σύμβουλος δὲν πρόκειται νὰ χρησιμεύσῃ ὡς ὄργανον τοῦ Κράτους, ἀλλὰ ἁπλῶς ὡς γνωμοδότης μιᾶς ἰδιωτικῆς ἐπιχειρήσεως. Ἐὰν ἡ ἰδιωτικὴ ἐπιχείρησις ἤθελεν ἀποκτήσει τεχνικὸν Σύμβουλον, τὸν ὁποῖον νὰ καταστήσῃ ὄργανόν της, θὰ κατώρθωνεν νὰ εὕρῃ τὸν Οἶκον, ὁ ὁποῖος θὰ ἤθελεν νὰ συμμορφωθῇ μὲ τὰς ἀνάγκας της, κατὰ τρόπον ὕποπτον, νὰ δεχθῇ ὁ Οἶκος αὐτὸς νὰ προσφέρῃ ὅρους χαριστικούς, διότι θὰ τοῦ ὑπέσχετο τὰ κέρδη του, διότι τὴν λοιπὴν ἀμοιβήν του θὰ τοῦ τὴν ἔδιδεν ἰδιαιτέρως, θὰ τὴν ἱκανοποιοῦσε καὶ θὰ τὴν ἔπαιρνεν ἕνας οἱοσδήποτε, ὁ ὁποῖος θὰ ἦτο εὐχάριστος καὶ θὰ ὑπέσχετο νὰ ἱκανοποιήσῃ τὰ συμφέροντα καὶ μόνον τῆς Ἑταιρείας. Ὁ διαγωνισμὸς θὰ ἦτο ἐξαιρετικῶς ἐπικίνδυνος καὶ ὀρθῶς ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν ἠθέλησε νὰ καταλήξῃ εἰς τὴν λύσιν αὐτήν, ἐφ’ ὅσον ἐπρόκειτο νὰ ὠφελήσῃ συμφέροντα ἰδιωτικῆς ἐπιχειρήσεως. Πέραν τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον ἦτο βασικὸν καὶ νομίζω, ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ ἔκαμε πᾶν τὸ δυνατὸν καὶ ὅτι ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τὸ ἐδέχθη, εἶναι τὸ ἄρθρον 4. Ἐνταῦθα ἐτέθησαν μερικοὶ περιορισμοί, ὅσον ἀφορᾷ τὰς ὑποχρεώσεις, διότι δὲν ὑπῆρχε κανεὶς περιορισμός, ὁ ὁποῖος ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ κάποιαν εὐρύτητα, ὅσον ἀφορᾷ τὴν Ἑταιρείαν, ἀλλὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει ὑπάρχει ἓν εἶδος προδιαγραφῆς ἐκ τῆς ἐπεξεργασίας τῶν πλίνθων ἀλλὰ καὶ τῶν ἰδιοτήτων τοῦ λιγνίτου. Θὰ ἤθελον ὅμως, ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ αὐτῇ νὰ θέσω ὑπ’ ὄψει τοῦ Κοινοβουλίου, ὅτι μεταξὺ τῶν ἄλλων, ὁ λιγνίτης αὐτὸς ἔχει καὶ προσόντα ἐξαιρετικά. Νομίζω, ὅτι ἀπὸ ἀπόψεως ποιότητος εἶναι ἕνας ἀπὸ τοὺς καλλιτέρους λιγνίτας τῆς Εὐρώπης, διότι καὶ ἡ τέφρα του, ἡ ὁποία δὲν ἀναβιβάζεται παρὰ εἰς 5,5, σύμφωνα μὲ τὴν ἀνάλυσιν ποὺ ἔγινεν εἰς εἰδικὸν γερμανικὸν ἐργοστάσιον, δὲν δημιουργεῖ τὴν συμπαγῆ σκωρίαν, ἡ ὁποία κλείει τὰς ἐσχάρας καὶ δὲν ἐπιτρέπει τὴν χρησιμοποίησίν της. Ἀλλὰ καὶ ἡ τέφρα του εἶναι τέφρα, ἡ ὁποία θρυμματίζεται, κονιοποιεῖται καὶ διαφεύγει κατὰ τρόπον εὐχερῆ. Πλὴν τούτων δὲν ἔχει καὶ θεῖον. Τὸ θεῖον εἶναι πτητικὸν καὶ εἶναι τοιαύτη ἡ ζημία ποὺ προκαλεῖται εἰς τὰς ἐγκαταστάσεις τῶν βιομηχανιῶν, ἀλλὰ καὶ τόσον δυσχερὴς ἡ χρῆσις του, ὥστε ἐγκαταλείπεται ὁ λιγνίτης ποὺ ἔχει θεῖον. Εὐτυχῶς ὁ λιγνίτης αὐτὸς εἶναι ἀπηλλαγμένος καὶ τοῦ κακοῦ αὐτοῦ. Ἄρα, ἀπὸ ἀπόψεως ἐκμεταλλεύσεως καὶ χρησιμοποιήσεως δὲν πρέπει νὰ ἀνησυχῶμεν. Εἰς τὸ ἄρθρον 5, ἐν συνεχείᾳ, εἶναι τὸ μέγα θέμα τοῦ καθορισμοῦ τῶν τιμῶν. Ἀποτελεῖ ἴσως τὸ σημαντικώτερον ἄρθρον ἢ μᾶλλον ἓν ἐκ τῶν σημαντικωτέρων ἄρθρων τῆς συμβάσεως καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ ἔδωσεν ἰδιαιτέραν προσοχὴν εἰς αὐτό. Κατὰ τὸ ἀρχικὸν σχέδιον, κ. βουλευταί, ἡ τιμὴ καθωρίζετο ὑπὸ μιᾶς ἐπιτροπῆς, ἀποτελουμένης ἐκ 5 μελῶν, ἐξ ἑνός, τὸν ὁποῖον διώριζε τὸ δημόσιον, ἐξ ἑνός, τὸν ὁποῖον ὑπεδείκνυον οἱ ΣΕΚ, ἐξ ἑνός, τὸ ὁποῖον ὑπεδείκνυεν ἡ Δημοσία Ἐπιχείρησις Ἠλεκτρισμοῦ, ἑνὸς τετάρτου, τὸν ὁποῖον ὑπεδείκνυε τὸ Τεχνικὸν Ἐπιμελητήριον καὶ ἑνὸς πέμπτου, τὸ ὁποῖον ὑπεδείκνυε τὸ Ἐμπορικὸν καὶ Βιοτεχνικὸν Ἐπιμελητήριον Ἀθηνῶν. Ἡ ἐπιτροπὴ αὐτὴ ἐπιλαμβάνεται τῆς τιμῆς τοῦ κόστους τοῦ λιγνίτου, καθορίζει δὲ τὸν τιμὴν βάσει τῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα προσεκόμισεν ἡ Ἑταιρεία. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ εὗρεν αὐτὸ ἐξαιρετικὰ ἐπικίνδυνον καὶ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναφέρω, ὅτι ἐγὼ εἶμαι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἔθιξα τὸ θέμα. Εἶναι γνωστόν, ὅτι τὸ κόστος τῶν Ἑλληνικῶν προϊόντων τῆς Ἑλληνικῆς παραγωγῆς, εἴτε βιομηχανικῶν, εἴτε γεωργικῶν, εἶναι σήμερον ὑψηλόν. Δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ἔχομεν ἀναφέρει τόσας φορὰς κατὰ τὴν ἐξέτασιν τῶν διαφόρων θεμάτων εἰς τὴν Βουλήν, διὰ τοὺς ὁποίους τὸ κόστος ἐμφανίζεται ὑψηλόν. Ἔχω λοιπὸν τὴν ἀνησυχίαν, ὅτι ἐὰν ἀκολουθήσωμεν τὸν δρόμον αὐτόν, τὸν συνήθη, τῆς ἐξευρέσεως τοῦ ἑλληνικοῦ κόστους, θὰ ἔχωμεν κόστος τοῦ λιγνίτου ὑψηλότερον τοῦ κόστους τοῦ γαιάνθρακος τσὶφ Πειραιᾶ, δηλαδὴ ὑψηλότερον τοῦ κόστους τῶν καυσίμων, τὰ ὁποῖα σήμερον χρησιμοποιεῖ ἡ οἰκονομία μας. Θὰ ἦτο ἕνας κίνδυνος τόσον μεγάλος καὶ διὰ τὸν τιμάριθμον, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν περαιτέρω ἀνάπτυξιν τῆς οἰκονομίας μας, ὥστε θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ μὴ γίνῃ Πτολεμαΐς, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ μᾶς δοθοῦν καύσιμα καὶ μάλιστα εἰς πολλὰς περιπτώσεις ὑποχρεωτικῶς, μὲ τιμὰς ὑψηλοτέρας τοῦ κόστους τῶν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγομένων. Ἐπρότεινα, λοιπόν, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ αὐτὴ δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ καθορίσῃ τὴν τιμὴν τοῦ γαιάνθρακος, διότι, ἐὰν τὴν ἀφήναμεν χωρὶς τὸν περιορισμὸν αὐτόν, τοὐλάχιστον ἐγώ, εἶμαι βέβαιος, ὅτι τὸ κόστος τὸ ὁποῖον θὰ ἐξευρίσκετο, θὰ ἦτο ὑψηλότερον τοῦ διεθνοῦς κόστους τῶν καυσίμων, τὰ ὁποῖα χρησιμοποιεῖ ἡ Ἑλληνικὴ οἰκονομία ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Ἐπιμένω λοιπόν, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ τεθῇ, ὅτι, ὡς ἀνώτερον ὅριον, θὰ ἦτο ἡ τιμὴ τσὶφ τοῦ γαιάνθρακος τοῦ εἰσαγομένου ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἢ μᾶλλον τῆς μέσης τιμῆς τῶν γαιανθράκων τῶν εἰσαγομένων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Ρόδου συνάδελφος κ. Ζίγδης ἐζήτησε νὰ συμπληρώσῃ τὴν πρότασίν μου καὶ εἶπεν ὅτι διὰ τὴν πρώτην πενταετίαν δέχομαι τοῦτο μὲ τιμὴν φόμπ, (ηὐξημένην κατὰ 30%;) πέραν ὅμως τῆς πρώτης πενταετίας ἐννοῶ νὰ πάρωμεν κόστος πολὺ χαμηλότερον τοῦ σημερινοῦ. Ὁμολογῶ, ὅτι προσεχώρησα ἀμέσως εἰς τὴν ἄποψιν αὐτήν, διότι, πράγματι, αὐτὴ θὰ ἦτο ἡ ἐπιτυχία τοῦ ὅλου ἔργου, νὰ ἀποκτήσωμεν καύσιμα εἰς τὴν τιμήν, ποὺ τὰ ἔχει ἡ διεθνὴς παραγωγή. Τότε, πράγματι, προσφέρομεν μεγάλας ὑπηρεσίας εἰς τὸν τόπον καὶ τότε εἶναι σπουδαία ἡ εὐεργεσία, ἡ ὁποία θὰ παρασχεθῇ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν οἰκονομίαν καὶ παραγωγήν.

§65ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὴν μελέτην τοῦ Πάουλ Μπάλντιν τὴν ἔχετε ὑπ’ ὄψιν;

§66Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Πῶς, τὴν ἔχω. Ὑποστηρίζει οὗτος, ὅτι τὸ κόστος πρέπει νὰ εἶναι πολὺ χαμηλόν. Ἀλλ’ ἡ μακρὰ πεῖρα τοῦ παρελθόντος μᾶς ἔπεισεν, ὅτι πρέπει νὰ δυσπιστοῦμεν εἰς τοιαύτας εἰσηγήσεις θεωρητικάς, διότι ἔρχεται ἡ πρᾶξις ἐκ τῶν ὑστέρων καὶ κατορθώνει νὰ ὑπερακοντίσῃ ὅλας αὐτὰς τὰς θεωρίας, ὄχι ἐπὶ τὰ βελτίω, ἀλλὰ ἐπὶ τὰ χείρω. Ἦτο δι’ ἐμέ, ἴσως, ἡ σοβαρωτέρα τροπολογία, τὴν ὁποίαν ἐπεφέρομεν εἰς τὸ σχέδιον αὐτό, διότι ἔτσι ἐξασφαλίζομεν τὰ καύσιμα εἰς τὸ ἐπίπεδον ἐκεῖνο, ποῦ ἐπιτρέπει νὰ ἐξελιχθῇ ἡ Ἑλληνικὴ παραγωγὴ καὶ οἰκονομία καὶ νὰ ἔχωμεν ἑπομένως τὰ ἀγαθὰ τῆς ἀνυψώσεως τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὅπως ὅλοι ὀνειρευόμεθα καὶ διὰ τὸ ὁποῖον ὅλοι ἀγωνιζόμεθα. Αὐτὸ ἦτο τὸ ἄρθρον 5. Φοβοῦμαι μερικὰς τροπολογίας, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπιλογὴν καὶ τὰς προσωπικὰς ὑποδείξεις, μὲ τὰς ὁποίας δὲν θέλω νὰ σᾶς κουράσω. Εἰς τὸ ἄρθρον 6 ἐγένετο μία σημαντικὴ μεταβολὴ ἀπὸ τὸ ἀρχικὸν σχέδιον. Τὸ ἄρθρον 6 προβλέπει τὸν τρόπον τῆς ἀγορᾶς τῶν μηχανημάτων. Ἐγεννήθη τὸ πρόβλημα τῆς τυχὸν καταστρατηγήσεως τῆς πραγματικότητος, καταστρατηγήσεως τῆς διατάξεως καὶ τῆς μὴ κοστολογήσεως τῶν ἐμπορευμάτων εἰς τὴν πραγματικήν των τιμήν. Ἐλέχθη, ὅτι θὰ ἔπρεπε τὰ μηχανήματα νὰ τὰ προμηθευθῶμεν διὰ δημοπρασιῶν, ἀλλ’ αὐτὸ ἦτο ἐπικίνδυνον καὶ θὰ προεκάλει ἐπιβράδυνσιν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ὅλοι μας ἠθέλαμεν νὰ ἀποφασίσωμεν, ἀλλὰ καὶ δὲν ἦτο ὀρθὸν νὰ ἐπιβάλωμεν δημοπρασίας διὰ τὴν ἀγορὰν μηχανημάτων μιᾶς ἰδιωτικῆς ἐπιχειρήσεως, ἔστω καὶ τῆς μορφῆς ὑπὸ τὴν ὁποίαν ἐμφανίζεται ἡ ἀνάδοχος. Ἠθελήσαμεν νὰ καταλήξωμεν εἰς κάτι πρακτικώτερον, κύριοι βουλευταί, καὶ νὰ εἴπωμεν, ὅτι τὰ μηχανήματα τὰ προμηθεύεται ἡ ἑταιρεία, ἀλλὰ τὰς τιμὰς τὰς ἐγκρίνει ὁ τεχνικὸς σύμβουλος μὲ τὸν περιορισμόν, ὅτι δὲν θὰ προσκομίσῃ μόνον τὰς προσφορὰς ἑνὸς οἴκου, ἀλλὰ προσφορὰς πολλῶν σοβαρῶν οἴκων, μεταξὺ τῶν ὁποίων θὰ ἔχῃ νὰ ἐπιλέξῃ ὁ τεχνικὸς σύμβουλος ἢ καὶ ἐὰν δὲν θέλῃ νὰ ἐπιλέξῃ καὶ δεχθῇ ἐκεῖνο, ποὺ θὰ εἴπῃ ἡ ἑταιρεία, θὰ ἔχῃ τὴν δυνατότητα νὰ ἐλέγξῃ τὰς τιμάς, ἀλλ’ ὄχι κατὰ τρόπον πλατωνικόν, ἀλλὰ κατὰ τρόπον ποὺ θὰ εἶναι βέβαιος, ὅτι ὁ διεθνὴς συναγωνισμὸς προσφέρει περίπου τὰς ἀναλόγους τιμάς. Ἦτο σημαντικὴ καὶ βασικὴ αὐτὴ ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν ἐθεώρησα ἀναγκαῖον νὰ ἀναφέρω. Εἰς τὸ ἄρθρον 9 ἐγένετο μία προσθήκη, τὴν ὁποίαν, θὰ ἤθελον, ἡ Βουλὴ νὰ προσέξῃ ἰδιαιτέρως, διότι πρόκειται περὶ τῆς ὑποχρεώσεως τῆς ἑταιρείας, ἡ ὁποία ὑποχρέωσις δὲν ὑπῆρχεν εἰς τὸ ἀρχικὸν σχέδιον, νὰ ἰσοπεδώνῃ τὰς ἐπιφανείας ἐκείνας, εἰς τὰς ὁποίας πλέον ἐπερατώθησαν αἱ ἐργασίαι ἢ μᾶλλον τὰς ἐπιφανείας τῶν χώρων ἐκείνων, ὅπου ἡ ἐκμετάλλευσις ἐγένετο. Ποίαν σοβαρότητα ἔχει τὸ πρᾶγμα ἐπὶ τόσων χιλιάδων στρεμμάτων διὰ τὴν γεωργίαν, νομίζω, ὅτι δὲν χρειάζεται ἰδιαιτέρως νὰ τὸ ὑπογραμμίσω. Οἱ κύριοι συνάδελφοι εἶναι περισσότερον εἰς θέσιν νὰ τὸ ἐκτιμήσουν. Εἶναι ὑποχρέωσις, βεβαίως, ἡ ὁποία θὰ ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα σοβαρὰν ἐπιβάρυνσιν τῆς ἑταιρείας, διὰ τὴν ἰσοπέδωσιν αὐτῶν τῶν ἐπιφανειῶν, τῶν ὁποίων ἡ ἐκμετάλλευσις ἐτελείωσεν. Εἰς τὸ ἄρθρον 10 ὑπῆρχε μία διάταξις διὰ τὴν ἐξόρυξιν πάσης φύσεως μηχανημάτων. Περιωρίσαμεν τὸ δικαίωμα αὐτὸ ἐντὸς τοῦ χώρου τῆς Πτολεμαΐδος. Εἰς τὸ ἄρθρον 13 τοῦ ἀρχικοῦ σχεδίου ἐπετρέπετο εἰς τὴν ἑταιρείαν νὰ ἱδρύσῃ βιομηχανίας κατὰ τρόπον προνομιακόν, πέραν βέβαια τῆς βιομηχανίας τοῦ λιγνίτου. Περιωρίσαμεν τὸ δικαίωμα αὐτό, ὥστε νὰ δύναται μὲν νὰ ἱδρύῃ βιομηχανίας, ἀλλ’ ὑπὸ τὰς αὐτὰς συνθήκας καὶ ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς ὅρους, ὅπως οἱοσδήποτε ἄλλος ἰδιώτης Ἕλλην. Ἐπὶ τῶν ἄρθρων 17 καὶ 18 ἐφιστῶ ἰδιαιτέρως τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς. Τὰ ἄρθρα αὐτὰ ἐπεξειργάσθη ἐπιμελῶς ἡ ἐπιτροπὴ καὶ προέβη εἰς ὡρισμένας ὑποδείξεις, χωρὶς νὰ τὰ ἐπεξεργασθῇ ὅμως τελικῶς, διότι ἡ Κυβέρνησις ἤθελε νὰ συνεννοηθῇ μὲ τὴν Ἀμερικανικὴν Ἀποστολὴν καὶ μὲ τὸν ἀνάδοχον, ὥστε νὰ εἰσαγάγῃ τὸ ὁριστικόν της κείμενον εἰς τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἰσάγεται ἐδῶ καὶ τὸ ὁποῖον εἶναι ὡς ἡ ἐπιτροπὴ τὸ ἐτροποποίησεν, ἀλλὰ κατ’ ἀρχὴν καὶ ὄχι κατὰ τρόπον ὁριστικόν. Δὲν γνωρίζω ἐὰν ἐξακολουθοῦν τὰ ἄρθρα αὐτὰ νὰ παραμένουν οὕτως.

§67Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Παραλείπεται μία τροπολογία, σύμφωνα μὲ τὴν ὁποίαν ἔπρεπεν ἡ ἐξυπηρέτησις τῶν κεφαλαίων νὰ μὴ ἀρχίσῃ πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς ἐκμεταλλεύσεως.

§68Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Τὰ ἄρθρα 17 καὶ 18 εἶναι τὰ ἄρθρα, τὰ ὁποῖα ρυθμίζουν τὰς οἰκονομικὰς σχέσεις τῆς ἑταιρείας μὲ τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον. Δι’ αὐτὸ ἰδιαιτέρως ἠθέλησα νὰ ἐπισύρω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῶν δύο αὐτῶν ἄρθρων. Καὶ τὸ μὲν ἄρθρον 17 ὁρίζει τὰ ἑξῆς: «Ἡ ἑταιρεία..... (ἀναγινώσκει) .......».

§69Α. ΣΒΩΛΟΣ. Ἔχετε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ὑπάρχει μία τροπολογία;

§70Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Δὲν τὴν εἶδον, διότι διενεμήθη σήμερον καὶ δὲν ἐπρόφθασα νὰ τὴν διαβάσω.

§71Α. ΣΒΩΛΟΣ. Φαίνεται, ὅτι ἔχει ἐπίσημον τὴν προέλευσιν, ἡ τροπολογία αὐτὴ καὶ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργόν, ἐὰν θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν.

§72Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ παράσχω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν πληροφορίαν, ὅτι ἡ τροπολογία αὐτὴ εἶναι τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ἐδημοσιεύθη σήμερον τὸ ἀπόγευμα.

§73Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Ὅπως βλέπετε λοιπόν, κύριοι, ἀπὸ τὸ ἄρθρον 17, ὑποχρέωσις διὰ τὴν ἑταιρείαν, ὅσον ἀφορᾷ τὸ κεφάλαιον, δὲν ὑπάρχει. Δὲν ἠξεύρω ἐὰν ἦτο ἐπιβεβλημένον νὰ ὑπάρχῃ ἢ ὄχι. Πέραν τούτου ἔχει ὡρισμένα δικαιώματα. Ὅτι τὰ δάνεια εἰς τὸ ποσὸν τοῦ κεφαλαίου ἢ τοῦ δανείου, τὸ ὁποῖον θὰ εἰσαγάγῃ, ὑπὸ μορφὴν συναλλάγματος, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ τὸ ἐξαγάγῃ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν διὰ τὴν ἀγορὰν μηχανημάτων διὰ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποχρεώσεών της. Ἀλλὰ καὶ πέραν τούτου «διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν .... ........ (ἀναγινώσκει) .......». Εἶναι ἐνδεχόμενον διὰ τῆς ὁδοῦ αὐτῆς νὰ ἐξαχθῇ μεγάλη ποσότης συναλλάγματος, διότι, ὅπως γνωρίζετε, τὸ κόστος εἶναι ἀπροσδιόριστον. Ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸ κῦρος καὶ τὴν διάθεσιν τοῦ οἴκου, εἰς τὸν ὁποῖον θὰ ἀνατεθῶσιν αἱ μελέται αὐταί. Ἐπειδὴ δὲ εἶναι ἀπροσδιόριστον, δὲν γνωρίζω καὶ ποίαν χρῆσιν θὰ κάμνῃ ἡ ἑταιρεία τοῦ δικαιώματος αὐτοῦ. Ἐπρότεινα νὰ τεθῇ περιορισμὸς εἰς τὸ ἔξοδον αὐτό, ἀλλὰ δὲν βλέπω νὰ ἀναφέρεται ἡ τοιαύτη ἔγκρισις τοῦ ποσοῦ ἀπὸ μίαν ἁρμοδίαν τεχνικὴν ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία νὰ περιορίζῃ τὸ κόστος. Εἰς τὸ ἄρθρον 18 ἀναφέρεται, ὅτι ἡ ἀνάδοχος δικαιοῦται, ὅπως τὸ ἐκ τῆς πωλήσεως λιγνίτου εἰς τὴν ἀγορὰν τοῦ ἐξωτερικοῦ, διότι ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐξαγάγῃ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν λιγνίτην, συνάλλαγμα νὰ τὸ διαθέσῃ «........ (ἀναγινώσκει) ........». Τὸ προηγούμενον σχέδιον τοῦ ὅρου αὐτοῦ, δὲν τὸν ἀναφέρει πουθενά. Ὑπῆρχε, βέβαια, μία ἐπιτροπὴ ἀποτελουμένη ἐκ τοῦ Προέδρου τοῦ συμβουλίου συναλλάγματος, ἐξ ἑνὸς ὑπαλλήλου τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος καὶ ἑνὸς ὑπαλλήλου τοῦ Ὑπουργείου Βιομηχανίας, ἡ ὁποία ἁπλῶς θὰ ἤλεγχε τὴν δυνατότητα τῆς εἰσαγωγῆς ἢ ὄχι, διότι προέκυπτεν, ὅτι ἦτο ὑποχρεωμένον τὸ Κράτος νὰ τοὺς χορηγήσῃ ὅλα αὐτὰ τὰ ποσά, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται διὰ τοὺς σκοποὺς αὐτούς. Δηλαδή, ἁπλῶς διαπιστώνει ἡ ἐπιτροπή, ὅτι ὑπάρχουν αὐταὶ αἱ ἀνάγκαι. Θὰ διεξήγαγε, δηλαδή, εἰς τὸ μέλλον ἓν ἔργον καθαρῶς διεκπεραιωτικόν. Σήμερον ὅμως μὲ τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ἔθεσεν ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη θὰ παρέχῃ «................. ........ (ἀναγινώσκει) .........». Δηλαδή, ἡ ἐπιτροπὴ πλέον, ἀποκτᾷ ἓν δικαίωμα ἐλέγχου. Πέραν δὲ τούτου θὰ ἐγκρίνῃ κατὰ τὴν παράγραφον 1 τοῦ ἄρθρου 17 δάνεια καὶ πιστώσεις, ὡς πρὸς τὸν χρόνον ἐξοφλήσεως, διότι ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ μεγάλη καταστρατήγησις καὶ ὡς πρὸς τὸν τομέα αὐτόν. Αὐταὶ εἶναι αἱ τροπολογίαι τῆς ἐπιτροπῆς. Προσέθεσεν ὅμως περαιτέρω ἡ Κυβέρνησις μίαν τροπολογίαν εἰς τὴν παράγραφον 3 εἰς τὸ ἄρθρον 18 «..... (ἀναγινώσκει)......». Διότι αἱ διατάξεις αὐταί, κύριοι βουλευταί, τοιούτου νόμου, ὁ ὁποῖος τυχὸν θὰ προσκομισθῇ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ θὰ τεθῇ ὑπὸ τὴν κρίσιν αὐτῆς, θὰ εἶναι εὐεργετικώταται. Περὶ αὐτοῦ δὲν γεννᾶται ζήτημα. Δὲν ὑπῆρχε λόγος ὅμως νὰ προβῶμεν εἰς τὸν τομέα αὐτόν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν κίνησιν τῶν κεφαλαίων εἰς διατάξεις εὐεργετικωτάτας, ἀπὸ ἐκείνας τὰς ὁποίας καθορίζει ἡ σύμβασις αὐτή, διότι αὐτὴ ἔχει ὡρισμένα δικαιώματα ὅσον ἀφορᾷ τὴν κατανάλωσιν, τὴν παραγωγήν, τὴν ἐκμετάλλευσιν καὶ τὴν διάθεσιν τοῦ προϊόντος, τὸ ὁποῖον ἀναλαμβάνει νὰ παράγῃ ἐκ τοῦ ὀρυχείου. Ἑπομένως, δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ τὰς καταστήσωμεν εὐνοϊκωτέρας ἀφ’ ὅ,τι ἡ σύμβασις τὰς καθορίζει. Τὰς διατάξεις αὐτάς, ὅπως εἶπον, δὲν τὰς ἐπεξειργάσθη τελικῶς ἡ Ἐπιτροπή, κύριοι συνάδελφοι, διότι ἡ Κυβέρνησις ἠθέλησε νὰ διατηρήσῃ μίαν ἐπιφύλαξιν, διὰ νὰ συνεννοηθῇ μὲ τὴν Ἀμερικανικὴν Ἀποστολὴν καὶ μὲ τοὺς ἁρμοδίους ἀντιπροσώπους τῆς ἀναδόχου ἑταιρείας. Ὁ κ. Πρόεδρος δὲν περιέλαβεν ὅλους αὐτοὺς τοὺς περιορισμούς, τοὺς ὁποίους εἴχομεν θέσει εἰς μίαν τροπολογίαν ποὺ διενεμήθη. Νομίζω, κύριοι, ὅτι ἄνευ τῶν περιορισμῶν αὐτῶν, δὲν πρέπει νὰ ψηφισθῇ ἡ σύμβασις αὐτή.

§74ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Οὔτε τὸν περιορισμὸν τῆς τιμῆς.

§75Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Δὲν πρέπει νὰ γίνῃ συζήτησις περὶ ψηφίσεως τῆς συμβάσεως ἄνευ τῶν περιορισμῶν αὐτῶν, τοὺς ὁποίους ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἐπέφερε.

§76Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Δέν ἐλάβατε γνῶσιν τῶν τροπολογιῶν,

§77Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Πότε νὰ λάβωμεν γνῶσιν; Ἀσθμαίνοντες ψηφίζομεν τὸ νομοσχέδιον.

§78Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ὅταν παρεμβαίνῃ ἡ Νομισματικὴ Ἐπιτροπή, νομίζω, ὅτι ὑπάρχει πλήρης ἀσφάλεια.

§79Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Ἔχει ἡ Νομισματικὴ Ἐπιτροπὴ καὶ τὸ δικαίωμα τῆς ἐγκρίσεως τῶν δανείων, τοῦ χρόνου κ.λ.π.;

§80Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Μάλιστα.

§81Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Ἄς λάβωμεν γνῶσιν καὶ θὰ ἴδωμεν. Ἀλλὰ πέραν τῶν δύο αὐτῶν ἄρθρων τῶν σημαντικῶν, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐφιστῶ καὶ πάλιν τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς, ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι τροπολογίαι σημαντικαὶ εἰς τὰ περαιτέρω ἄρθρα. Εἰς τὸ ἄρθρον 26 παρέχεται τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐπιβάλῃ πρόστιμα. Διότι ὅταν εἶχε συνταχθῇ τὸ ἄρθρον, προέβλεπε μόνην βαρυτάτην ποινήν, τὴν ποινὴν τῆς ἐκπτώσεως. Ἀλλ’ ὅπως γνωρίζετε, ποτὲ δὲν θὰ ἐγένετο ἡ ἔκπτωσις αὐτή, ἡ ὁποία συνεπάγεται φοβερὰς κυρώσεις, δηλαδὴ ὁλόκληρον τὸ συγκρότημα περιέρχεται εἰς τὴν κυριότητα τοῦ Δημοσίου ἄνευ ἀποζημιώσεως. Οὐδέποτε τὸ Κράτος, ἐκτὸς ἐὰν ἐγένετο παράβασις τοιαύτης ἐκτάσεως, ὥστε νὰ προκαλέσῃ πραγματικὴν καταστροφήν, θὰ ἐκήρυττε ἔκπτωτον τὴν ἀνάδοχον. Διὰ τοῦτο, δι’ ἄλλης δευτερευούσης σημασίας παραβάσεις, παρέχεται τὸ δικαίωμα τῆς ἐπιβολῆς προστίμων. Ἐπίσης ἐτροποποιήθησαν τὰ ἄρθρα περὶ διαιτησίας κατὰ τρόπον ἀξιοπρεπέστερον διὰ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος. Δὲν θέλω, κύριοι συνάδελφοι, νὰ προχωρήσω περαιτέρω καὶ νὰ σᾶς κουράσω περισσότερον. Ἐνόμισα ὅτι ἦτο ἀνάγκη νὰ σᾶς δώσω μίαν ἰδέαν τῶν μεταβολῶν, αἱ ὁποῖαι ἐπῆλθον εἰς τὰ διάφορα ἄρθρα τῆς συμβάσεως, ἐκ μέρους τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, διὰ νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει της καὶ ἡ Βουλή, κατὰ τὴν συζήτησιν, τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον ἐπετελέσθη, ἀλλὰ καὶ τὰ σημεῖα, τὰ ὁποῖα εἶναι σοβαρά, βασικά, διὰ τὴν ἐπιτυχίαν αὐτῆς τῆς συμβάσεως. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θέλω νὰ τονίσω, πρὶν τελειώσω, εἶναι τοῦτο: Ὅτι, ἐὰν ἐπιτύχῃ τὸ ἔργον αὐτό, ἐὰν ἐπιτύχῃ ἡ ἐκμετάλλευσις τῆς Πτολεμαΐδος καὶ ἐν γένει τῶν στερεῶν καυσίμων μας, νομίζω, ὅτι ἐντὸς ὀλίγων ἐτῶν, δέκα πέντε ἐτῶν, θὰ λύσωμεν ὁριστικῶς καὶ βασικῶς τὸ ζήτημα τῶν καυσίμων εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ ὄχι μόνον τῶν στερεῶν, ἀλλὰ καὶ τῶν ὑγρῶν. Θὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας, ὅτι εἰσάγομεν σήμερον ἐτησίως περὶ τοὺς 200.000 τόννους βενζίνης, ἀξίας 8–10.000.000 δολλαρίων. Περὶ τοὺς 35.000 τόννους φωτιστικοῦ πετρελαίου, μιᾶς ἀξίας 1.500.000 δολλαρίων. Ὅτι εἰσάγομεν ἀκάθαρτον πετρέλαιον περὶ τοὺς 180.000–200. 000 τόννους ἀξίας 6–8.000.000 δολλαρίων. Ἐπίσης 420– 450.000 τόννους μαζούτ, ἀξίας 10–12.000.000 δολλαρίων καὶ λιπαντικὰ διάφορα 15–30.000 τόννους. Δηλαδὴ 30– 35.000.000 δολλάρια—κυμαίνονται ἀναλόγως τῆς λειτουργίας καὶ τῆς προόδου τῆς βιομηχανίας μας—διατίθενται κατ’ ἔτος ἀπὸ τὰ εἰς συνάλλαγμα ἀποθέματά μας διὰ τὴν εἰσαγωγὴν ὑγρῶν καυσίμων καὶ μόνον. Ἐπὶ πλέον εἰσάγομεν γαιάνθρακα περὶ τοὺς 310–350.000 τόννους ἐτησίως ἀξίας 6.500.000–7.500.000 δολλαρίων. Δηλαδὴ διατίθεται συνολικῶς ἓν ποσὸν κυμαινόμενον μεταξὺ 37–40.000. 000 δολλαρίων. Νομίζω, ὅτι εἰς τὰ πρῶτα ἔτη τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν λιγνιτωρυχείων, ἀλλὰ κατὰ τρόπον ἐπιστημονικόν, ποὺ νὰ προσφέρῃ εἰς τὴν κατανάλωσιν λιγνίτην ἐξηυγενισμένον, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ περιορίσωμεν τὴν ἐξαγωγὴν συναλλάγματος κατὰ 8–10.000.000 δολλάρια, εἰς τὴν πρώτην πενταετίαν. Δὲν θέλω νὰ εἶμαι ὑπερβολικός. Ἐὰν περαιτέρω ἡ ἐκμετάλλευσις τοῦ λιγνίτου προχωρήσῃ, ὥστε ἐξ αὐτοῦ νὰ παράγωνται καὶ καύσιμα ὑγρά, τότε εἶναι περιττὸν νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι θὰ ἀρχίσῃ ἕνας ἄλλος αἰὼν διὰ τὴν Ἑλλάδα, μία ἄλλη ἐποχὴ εὐημερίας καὶ ὑψώσεως τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου, ἐκτὸς τῆς οἰκονομίας εἰς συνάλλαγμα, ἡ ὁποία θὰ φθάσῃ τὰ 30–40.000.000 δολλάρια. Ἀλλά, κατὰ τὰ πρῶτα ἔτη, προβλέπω μίαν οἰκονομίαν 8–10.000.000 δολλαρίων ὡς τὰ πράγματα ἐμφανίζονται σήμερον. Ἐὰν δὲ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει καὶ τὸ ἐνδιαφέρον τῶν Ἑλλήνων, τὸ συναγωνιστικὸν πνεῦμα, τὸ ὁποῖον ἀναπτύσσεται μεταξὺ τῶν Ἑλλήνων, ὅταν ἡ ὑπόθεσις ἀρχίζῃ νὰ γίνεται ὑπόθεσις ἐκμεταλλεύσεως ἐν Ἑλλάδι, τότε πρέπει νὰ εἴμεθα βέβαιοι, ὅτι ἡ ἀξιοποίησις τῶν λιγνιτοφόρων περιοχῶν θὰ ἐπεκταθῇ εἰς ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα. Θὰ ἀρχίσουν αἱ προσπάθειαι τῆς ἐκμεταλλεύσεως, ὑφ’ ὅλας αὐτῆς τὰς μορφὰς καὶ ἀπὸ ὅλους τοὺς εἰδικούς, τοὺς δυναμένους νὰ ἀσχοληθοῦν μὲ τοιαύτας ἐκμεταλλεύσεις, εἴτε τεχνικοὺς ἢ ἀνθρώπους διαθέτοντας οἰκονομικὰ μέσα καὶ ἐπιχειρηματικὴν ὀργάνωσιν. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους, παραβλέπων καὶ ἐγὼ τὰ μειονεκτήματα, τὰ ὁποῖα παρουσιάζει ἡ σύμβασις αὐτὴ καὶ ἐφ’ ὅσον γίνουν ἀποδεκταὶ αἱ τροπολογίαι τῆς Ἐπιτροπῆς, κατέληξα νὰ παραδεχθῶ τὴν σύμβασιν αὐτὴν καὶ ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν καὶ τοὺς περιορισμούς, εἰσηγοῦμαι εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἐπιψήφισίν της. (Χειροκροτήματα).

§82Δ. ΛΑΝΤΖΟΥΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Δυνάμει τοῦ ἄρθρου 17 τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, ἔπρεπε τὸ Προεδρεῖον νὰ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν μίαν ἀναφορὰν ὑπογεγραμμένην ἀπὸ 22 βουλευτάς, διὰ τῆς ὁποίας ζητοῦμεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἐὰν πρόκειται νὰ φέρῃ πρὸς ψήφισιν τὸν Α.Ν. 1323 περὶ ἀγοραπωλησιῶν ἐπὶ κατοχῆς. Δυστυχῶς ὅμως τὸ Προεδρεῖον δὲν ἀνέγνωσε τὴν ἀναφορὰν αὐτήν.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν ἀναφορὰν τὴν ἐδώσατε σήμερον καὶ εὑρίσκεται ἀκόμη εἰς τὴν Ὑπηρεσίαν. Θὰ ἀνακοινωθῇ αὔριον. Διακόπτομεν ἐπ’ ὀλίγον τὴν συζήτησιν τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐξουσιοδοτήσεως πρὸς ὑπογραφὴν συμβάσεως περὶ ἀξιοποιήσεως τῶν λιγνιτῶν Πτολεμαΐδος», καὶ συνεχίζομεν τὴν μόνην συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου σχεδίων τοῦ Ὑπουργείου Δικαιοσύνης, 1) «περὶ κυρώσεως τοῦ Α.Ν. 1504)50 «περὶ ἀναθεωρήσεως ἀποφάσεων τῶν Στρατοδικείων, παροχῆς εὐεργετημάτων εἰς προσερχομένους συμμορίτας, τροποποιήσεως τοῦ Νόμου 3861 καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». 2) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1553)50 Α.Ν. «περὶ διακοπῆς τῆς προφυλακίσεως κατηγοριῶν τινων ὑποδίκων καὶ συμπληρώσεως τοῦ Α.Ν. 1504)50» καὶ 3) «Περὶ παροχῆς εὐεργετημάτων εἰς τοὺς διαπράξαντας ἀδικήματα σχέσιν ἔχοντα πρὸς τὴν καταστολὴν τῆς Ἀνταρσίας».

§84Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀπὸ χθὲς ἡ ΕΠΕΚ ἐζήτησε νὰ ὑποβληθῇ πρὸς ψήφισιν ὁ Α.Ν. περὶ τῆς ψήφου τῶν γυναικῶν.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη.

§86Ν. ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ. .. (ὁμιλῶν ἀπὸ τῆς θέσεώς του δὲν ἀκούεται). (Θόρυβος).

§87Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ὁ Α.Ν. αὐτὸς ἐκρατήθη. Συνεπῶς, πρόκειται νὰ ἔλθῃ πρὸς συζήτησιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος εἶπε νὰ διακόψωμεν τὴν συζήτησιν ἐπὶ μίαν ὥραν καὶ νὰ συζητήσωμεν τὰ μέτρα ἐπιεικείας. Ἐπειδὴ νομίζω, ὅτι ὁ Α.Ν. περὶ τῆς ψήφου τῶν γυναικῶν εἶναι ἐπείγων, διότι ἐντὸς 15 ἡμερῶν ἔχομεν δημοτικὰς ἐκλογάς, θὰ παρακαλέσω τὸν σεβαστὸν φίλον κ. Ρέντην, ἂν εἶναι δυνατόν, νὰ ἐπιτρέψῃ νὰ γίνῃ μία συζήτησις καὶ νὰ ψηφισθῇ ὁ ἀναγκαστικὸς αὐτὸς νόμος.

§88ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§89Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Δὲν εἶναι ἰδική μου ἁρμοδιότης. Ὑπάρχει ἀπόφασις τῆς Βουλῆς. Ἂν ἡ Βουλὴ ἀλλάξῃ ἀπόφασιν δὲν ἔχω ἀντίρρησιν.

§90Α. ΔΗΜΑΚΗΣ. Πρέπει νὰ τελειώσῃ αὐτὸ τὸ ζήτημα.

§91Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Θὰ κινδυνεύσετε νὰ μὴ ἔχετε δημοτικὰς ἐκλογάς.

§92Α. ΔΗΜΑΚΗΣ. Εἶναι σπουδαιότερον αὐτὸ τὸ ζήτημα.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ρέντης ἔχει τὸν λόγον.

§94Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Ἐξακολουθεῖ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν νόμων τῶν σχετικῶν μὲ τὰ λεγόμενα μέτρα ἐπιεικείας. Ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις δικαίως χαρακτηρίζει τὰ μέτρα αὐτὰ ὡς μέτρα ἀφ’ ἑνὸς δικαιοσύνης καὶ ἀφ’ ἑτέρου σκοπιμότητος. Πράγματι, δὲν πρόκειται περὶ μέτρων ἐπιεικείας, πρόκειται περὶ μέτρων δικαιοσύνης καὶ σκοπιμότητος, διὰ τὰ ὁποῖα ἡ κρίσις μου εἶναι, ὅτι εἶναι ἀνεπαρκὴς ἀφ’ ἑνὸς καί, ἀφ’ ἑτέρου, ὅτι προβλέπεται διὰ τῶν μέτρων αὐτῶν μία διαδικασία μακρά. Ἤκουσα τὰς ἀντιρρήσεις τῆς μιᾶς πτέρυγος, ὅπως καὶ τῆς ἄλλης. Ἀλλά, διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς μίαν βασικὴν κρίσιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τῶν μέτρων αὐτῶν, θὰ ἔπρεπε ἴσως νὰ ἀνατρέξωμεν εἰς παρεμφερεῖς περιστάσεις τοῦ παρελθόντος. Καὶ ἄλλοτε εὑρέθη τὸ Κράτος τὸ Ἑλληνικὸν εἰς ἐμπόλεμον κατάστασιν. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι ὁ τελευταῖος ἔνοπλος ἀγὼν δὲν εἶχε καθαρὸν χαρακτῆρα ἐξωτερικοῦ πολέμου, πάντως ὅμως εἰς τὴν οὐσίαν ἐπρόκειτο περὶ τοιούτου πολέμου ἐξωτερικοῦ. Κάθε πόλεμος λήγει διὰ καταπαύσεως τῶν ἐχθροπραξιῶν καὶ ἕπεται πάντοτε μία συνθήκη εἰρήνης. Εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν ἔχομεν κατάπαυσιν τῶν ἐχθροπραξιῶν διὰ συντριβῆς τοῦ ἐχθροῦ, δὲν ἐπηκολούθησεν ὅμως μία συνθήκη εἰρήνης. Ἰδιότυπος, βεβαίως, θὰ ἦτο ἡ συνθήκη εἰρήνης ὑπὸ τὰς περιστάσεις ὑπὸ τὰς ὁποίας διεξήχθη ὁ ἀγὼν ὁ ἀντισυμμοριακός, ἀλλὰ θὰ ὑπῆρχε πράγματι, ἂν ἡ πολιτικὴ διεθνὴς κατάστασις ἐβάδιζεν εἰς μίαν γενικὴν διευθέτησιν τῶν διαφορῶν ποὺ χωρίζουν τοὺς δύο κόσμους. Ἀντιθέτως, ἐκ μέρους τῶν ἡττηθέντων ἔχομεν μίαν δήλωσιν, ὅτι προσωρινῶς ἀνακόπτουν τὸν ἀγῶνα, ἕτοιμοι νὰ τὸν ἐπαναλάβουν καὶ τρόπον τινά, τηροῦν, ἀπὸ νομικῆς ἀπόψεως, μίαν θέσιν ἀνακωχῆς ἢ ἀναπαύλας ἐνόπλου. Δὲν ἐφθάσαμε, συνεπῶς, εἰς περίοδον εἰρήνης ὥστε νὰ ἀντιμετωπίζωμεν τὸ θέμα τοῦ τερματισμοῦ τοῦ ἀγῶνος καὶ τῶν πολιτικῶν μέτρων τὰ ὁποῖα, εἰς τοιαύτας περιπτώσεις, λαμβάνονται, ὡς συνέπεια. Ἐὰν ἀνατρέξωμεν εἰς παλαιὰς συνθήκας εἰρήνης, ὅπως τοῦ 1913, διὰ τῆς ὁποίας ἔπαυσεν ὁ πόλεμος μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας, βλέπομεν, ὅτι περιλαμβάνεται εἰς αὐτὴν διάταξις περὶ γενικῆς ἀμνηστείας ὅλων τῶν ἀδικημάτων τὰ ὁποῖα εἶχον σχέσιν μὲ τὰς ἐχθροπραξίας κατὰ τὸν πόλεμον. Ἐὰν ἐφθάνομεν εἰς μίαν γενικὴν διευθέτησιν, δὲν θὰ ἦτο βεβαίως περίεργον νὰ μᾶς ὑπαγορευθῇ μία τοιαύτη κατάληξις πολιτική. Ὑπάρχει μία νεωτέρα ἐξέλιξις, εἰς τὸ διεθνὲς δίκαιον κατὰ τὸν τελευταῖον πόλεμον, ὅτι τῶν τοιούτων μέτρων γενικῆς ἀμνηστίας ἐξαιροῦνται οἱ ἐγκληματίαι πολέμου καὶ εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν, δι’ ὅτι συνέβη εἰς τὴν Ἑλλάδα, θὰ ἦτο δυνατὸν καὶ θὰ ἔπρεπε καὶ νομίζω, ἂν παραστῇ τοιαύτη περίπτωσις, θὰ ληφθῇ μία τοιαύτη ἐξαίρεσις ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἐγκληματίας πολέμου καὶ ἐγκληματίαι πολέμου, εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, θὰ θεωρηθοῦν ὅλοι ὅσοι εἰς τὰς πράξεις των δὲν ἔλαβον ὑπ’ ὄψει τοὺς κανόνας ποὺ προβλέπονται ἀπὸ τὸ διεθνὲς δίκαιον, ὅσον ἀφορᾷ τὸν τρόπον διεξαγωγῆς ἑνὸς ἐνόπλου ἀγῶνος. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, θὰ ἐξηροῦντο ὅλοι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι προέβησαν εἰς σφαγὰς καὶ ὠμότητας, ὅλοι ὅσοι ἔβαψαν τὰ χέρια των εἰς τὸ αἷμα, ἀλλὰ ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν θὰ ἦτο περιωρισμένος ἢ θὰ ἦτο εἰς ὅρια λογικά. Καὶ τὸ λέγω τοῦτο διότι μοὶ ἐτέθη τὸ ἐρώτημα κατὰ τὸ 1949 εἰς τὸ Λονδῖνον ἀπὸ τὸν Ἄγγλον Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν κ. Μπέβιν ὅτι: Πόσοι θέλετε νὰ εἶναι οἱ ἐγκληματίαι; Εἶναι χίλιοι; Λέγω: Εἶναι περισσότεροι. Τότε, εἶναι 2.000; Πόσους ἔχετε εἰς τὰς φυλακὰς; Πόσοι καταδιώκονται; Ποῖον ἀριθμὸν θὰ θεωρήσωμεν ὡς ἐνόχους ὅλων ἐκείνων τῶν ὠμοτήτων διὰ τὰς ὁποίας ὡμίλησαν οἱ Συνάδελφοι καὶ δικαίως; Πόσοι εἶναι αὐτοὶ οἱ ἔνοχοι; Καὶ σήμερον πόσοι μένουν; Σήμερον δηλ. ὅταν ἐξεδόθησαν καταδικαστικαὶ ἀποφάσεις, ὅταν ἔγιναν ἐκτελέσεις, ὅταν ἐφονεύθησαν κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ ἀγῶνος ὅλοι σχεδὸν οἱ ἀρχηγοί, πόσοι εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ ἔπρεπε εἰς δεδομένην στιγμὴν νὰ ἐξαιρεθοῦν, ἐὰν ἐφθάνομεν εἰς μίαν γενικὴν διευθέτησιν τοῦ θέματος τοῦ ἐσωτερικοῦ ἢ τῆς ἰδιοτύπου πολεμικῆς αὐτῆς καταστάσεως ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς τὴν χώραν μας καὶ εἰς ἄλλα μέρη τοῦ κόσμου; Τὸ λέγω αὐτὸ διὰ νὰ μὴ κατακρίνετε τὰ ἐλάχιστα αὐτὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις σήμερον ὑπὲρ τῶν κρατουμένων εἰς τὰς φυλακὰς. Τὸ 1946, ὅταν ἤμην Ὑπουργός, εὗρον 15.000 κρατουμένους καὶ 75.000 ἐντάλματα συλλήψεως τὰ ὁποῖα δὲν εἶχον ἐκτελεσθῆ καὶ ἐκατηγορήθημεν ὅτι ἐλάβομεν μέτρα ἀποσυμφορήσεως καὶ ἐσώσαμε τοὺς κομμουνιστάς. Ἀλλὰ 90.000 ἀνθρώπους μὲ ποῖα Δικαστήρια θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ τοὺς δικάσετε καὶ εἰς ποίας φυλακὰς νὰ τοὺς κρατήσετε; Ὑπάρχει μία παροιμία ἡ ὁποία λέγει ὅτι εἰς τοὺς πολλοὺς ἀνάθεμα δὲν ὑπάρχει. Ὅταν γίνωνται τοιούτου εἴδους ἐξεγέρσεις, αἱ τιμωρίαι εἶναι συμβολικαί. Ὅταν γίνεται στάσις εἰς ἕνα στρατόν, γίνεται ὁ ἀποδεκατισμός. Δὲν ἐκτελεῖται ὁλόκληρον τὸ Σύνταγμα. Ὅλοι ἐστασίασαν, ἀλλὰ δὲν ἐκτελοῦνται ὅλοι. Καὶ ἐδῶ ὑπάρχει ἴσως πληθώρα προσώπων τὰ ὁποῖα ἔφυγαν ἀπὸ τὰ ὅρια. Δὲν δύνασθε νὰ τοὺς τιμωρήσετε ὅλους. Συμβολικῶς θὰ ἐπιβληθῇ ἡ τιμωρία. Ἄλλο εἶναι τὸ θέμα τῆς προστασίας τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος ἢ τοῦ καθεστῶτος τοῦ ἀστικοῦ ἀπέναντι προσώπων ἐπικινδύνων διὰ παράνομον δρᾶσιν. Εἶναι χωριστὸν τὸ θέμα. Καὶ ἄλλο εἶναι τὸ θέμα τῆς ἐκτάσεως τῆς τιμωρίας. Ἀλλὰ λέγω τοῦτο: Δὲν ἦλθεν ἀκόμη ἡ στιγμὴ νὰ ρυθμίσωμεν καὶ νὰ φθάσωμεν εἰς τελικὴν ρύθμισιν τοῦ θέματος, κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος θὰ ἀνταπεκρίνετο εἰς μίαν παγίαν κατάστασιν εἰρήνης. Ἀλλὰ μεταξὺ τῶν καταδικασθέντων ἀπὸ τὰ στρατοδικεῖα ἢ μεταξὺ τῶν διωκομένων ὑπάρχουν πρόσωπα τὰ ὁποῖα δὲν ἀνήκουν εἰς τὴν ἐχθρικὴν ἀλλὰ εἰς τὴν ἰδικήν μας παράταξιν. Διατί δι’ αὐτοὺς δὲν θὰ λάβωμεν μέτρα; Διὰ τοὺς ἄλλους, τοὺς ἀνήκοντας εἰς τὸ ἐχθρικὸν στρατόπεδον, ἐφ’ ὅσον λέγουν ὅτι εἶναι εἰς ἀνακωχὴν καὶ δὲν δέχονται νὰ ἐγκαταλείψουν τὸν ἀγῶνα ἢ νὰ ὑπογράψουν τὴν ὑποταγήν των, νὰ μὴ λάβωμεν μέτρα. Ἀπέναντι ὅμως τῶν ἰδικῶν μας ἐθνικοφρόνων, διατί δὲν θὰ λάβωμεν μέτρα; Ὑπάρχει ἐδῶ ἕνα νομοσχέδιον περὶ τῶν δρασάντων ἐναντίον τοῦ κομμουνισμοῦ καὶ τὸ δέχεται ἡ Βουλή. Ἔχω ὅμως μίαν ἀντίρρησιν διὰ τὴν ἡμερομηνίαν, διότι ὁμιλεῖ περὶ ἀδικημάτων τελεσθέντων μέχρι τοῦ Ὀκτωβρίου 1950. Διατί; Ὁ ἀγὼν ἔληξε τὸ θέρος τοῦ 1949. Μέχρι τότε θά.....

§95Α. ΔΗΜΑΚΗΣ. Ὁ ἀγὼν συνεχίζεται καὶ ἀνακοινωθέντα ἐκδίδονται ἐκ μέρους τοῦ Ἐπιτελείου, ὅτι ὁ ἀγὼν συνεχίζεται. Ὁ Κωνταλώνης συλλαμβάνεται τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1950.

§96Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Δὲν συμφέρει οὔτε εἰς ἡμᾶς, οὔτε εἰς τὴν Ἑλλάδα συμφέρει νὰ λέγετε ὅτι ταλανίζεται σήμερον δῆθεν ἡ χώρα ἀπὸ ἔνοπλον ἀγῶνα. Δὲν εἶναι ἀκριβὲς αὐτό. Ἔχει σταματήσει ὁ συμμοριακὸς ἀγὼν καὶ δὲν θὰ δώσωμεν ἡμεῖς μίαν τοιαύτην εἰκόνα τῆς καταστάσεως, ἡ ὁποία δὲν μᾶς συμφέρει. Ἐὰν ὑπάρχουν 1 ἢ 2 ἢ 3, δὲν σημαίνει, ὑπῆρχον πάντοτε ἔνοπλοι εἰς τὰ βουνά.

§97Α. ΔΗΜΑΚΗΣ. Ἄλλο οἱ λησταὶ καὶ ἄλλο οἱ προδόται.

§98Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Δὲν δύνασθε νὰ δώσετε τὴν ἔννοιαν, ὅτι ἐξακολουθεῖ ὁ ἀγών, διότι ὑπάρχει μία τριμελὴς συμμορία εἰς μίαν περιφέρειαν καὶ μία ἄλλη τριμελὴς συμμορία εἰς μίαν ἄλλην περιφέρειαν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λέγωμεν, ὅτι ὑπάρχει ἀγών, μετὰ τὴν συντριβὴν τῶν συμμοριτῶν εἰς τὸ Βίτσι καὶ εἰς τὸν Γράμμον. Αὐτὸ εἶναι καὶ τὸ ἀληθὲς καὶ τὸ Ἐθνικὸν συμφέρον. Λέγω, λοιπόν, διατὶ δὲν θὰ λάβωμεν μέτρα ἐπιεικείας τοιαῦτα ποὺ λαμβάνονται εἰς περιπτώσεις συνθήκης εἰρήνης; Συνελήφθησαν ὡρισμένοι στρατιῶται εἰς τὴν περιοχὴν τῆς Λαμίας ἀπὸ συμμορίτας, ἤχθησαν εἰς τὰ βουνά, τοὺς ἐκάλεσαν νὰ λάβουν μέρος εἰς τὸν συμμοριακὸν ἀγῶνα, ἠρνήθησαν, τοὺς ἐπῆραν τὰς στολὰς καὶ μὲ τὰ ἐσώρρουχα τοὺς ἀφῆκαν νὰ ἐπιστρέψουν. Ἕνα Στρατοδικεῖον τῆς Λαμίας τοὺς κατεδίκασε, μερικοὺς νομίζω εἰς θάνατον καὶ ἄλλους εἰς 20 χρόνια φυλάκισιν, καὶ εἶναι αὐτοὶ ἀκόμη εἰς τὰς φυλακάς. Αὐτοὶ οἱ στρατιῶται—πιθανὸν ἐκ λόγων σκοπιμότητος νὰ ἤθελε τὸ Στρατοδικεῖον νὰ ἐπιβάλῃ διὰ τῆς ποινῆς αὐτῆς τὴν ἄμυναν μέχρι θανάτου καὶ δι’ αὐτὸ τοὺς ἐτιμώρησεν ἔτσι—αὐτοὶ οἱ στρατιῶται δὲν εἶναι κομμουνισταί, εἶναι ἐθνικόφρονες. Ἔληξεν ἤδη ὁ ἀγὼν καὶ δίκαιον εἶναι νὰ ἀφεθοῦν ἐλεύθεροι. Ἢ διὰ ζητήματα λιποταξίας· σήμερον λαμβάνομεν μέτρα καὶ στρατιῶται, οἱ ὁποῖοι παρέβησαν μίαν ἄδειάν των δὲν ἀπολύονται. Ἔχομεν καὶ ἄλλας περιπτώσεις χωρικῶν εὑρισκομένων εἰς τὴν ὕπαιθρον. Ἐπέρασε μία συμμορία, τοὺς ἐζήτησε τρόφιμα, τοὺς ἔδωσαν, τοὺς κατεδίκασαν καὶ εὑρίσκονται σήμερον εἰς τὰς φυλακάς, ἂν καὶ εἶναι ἐθνικόφρονες. Δι’ αὐτούς, διατὶ δὲν θὰ λάβωμεν μέτρα; Τοὐλάχιστον δι’ αὐτούς, διὰ νὰ ἀποσυμφορήσωμεν τὰς φυλακὰς καὶ νὰ ἀποδώσωμεν καὶ τὴν δικαιοσύνην. Ἂς ἀφήσωμεν τοὺς κομμουνιστὰς κατὰ μέρος. Καὶ ἂς ἐξετάσωμεν καὶ αὐτὸ τὸ θέμα. Διατὶ κατηγοροῦνται τὰ μέτρα ὡς δῆθεν μέτρα ἐπιεικείας;

§99Η. ΛΑΓΑΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ἐπειδὴ τὰ παραδείγματα τὰ ὁποῖα ἀναφέρατε εἶναι κτυπητὰ καὶ δημιουργοῦν μίαν εὐθύνην δι’ ὅλους μας, ἔχω νὰ εἴπω, ὅτι παρόμοιαι περιπτώσεις ἐκρίθησαν ἐπανειλημμένως ἀπὸ τὸ Συμβούλιον Χαρίτων καὶ πάντοτε τοῦτο ὑπῆρξεν ἀπολύτως ἀρνητικὸν καὶ αἱ χάριτες αἱ ὁποῖαι ἔχουν δοθῆ εἶναι γνωσταί.

§100Π. ΚΑΛΠΑΚΤΣΟΓΛΟΥ. Δὲν εἶναι δυνατὸν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ νὰ σήπωνται εἰς τὰς φυλακάς.

§101Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Οἱ περισσότεροι, δὲν φθάνουν μέχρι τοῦ Συμβουλίου Χαρίτων.

§102Η. ΛΑΓΑΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ἀφήσατέ με νὰ συνεχίσω. Εἶναι ἐντελῶς ἄηθες τὸ φαινόμενον αὐτό, νὰ διακόπτητε συνεχῶς. Λυποῦμαι δι’ αὐτό. Δίδω μίαν ἀπάντησιν καὶ δὲν μὲ ἀφήνετε....

§103Π. ΚΑΛΠΑΚΤΣΟΓΛΟΥ. Εἶναι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἄδικα εἰς τὰς φυλακάς.

§104Η. ΛΑΓΑΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Δὲν ἔχω νὰ εἴπω τίποτε ἄλλο, παρὰ λυποῦμαι διὰ λογαριασμὸν τοῦ κ. συναδέλφου. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ἐντὸς ἑνὸς ἔτους τελευταίως, μὲ τὰ διάφορα μέτρα, ἔχουν ἀπολυθῆ 7.000 ἄνθρωποι. Πρὸ ἑνὸς ἔτους ὁ ἀριθμὸς τῶν καταδίκων εἰς τὰς φυλακὰς ἦτο 29.000 καὶ πλέον καὶ ἤδη εἶναι 22.000. Συνεπῶς, ἀδιακρίτως τῶν γενικωτέρων μέτρων, τὰ ὁποῖα θὰ ὑποστηρίξω, θέλω νὰ παράσχω τὴν διαβεβαίωσιν, ὅτι εἰς τὰς περιπτώσεις αὐτὰς ὑπῆρξε πάντοτε πλήρης ἡ ἀντίληψις τοῦ Κράτους.

§105Π. ΚΑΛΠΑΚΤΣΟΓΛΟΥ. Μὲ τὸν ρυθμὸν αὐτόν, οὔτε τὸ 1955 δὲν θὰ τελειώσετε.

§106Α. ΠΑΝΣΕΛΗΝΟΣ. ..... (δὲν ἀκούεται) ..... ἀπέδειξαν, πόσοι θὰ ἀπελύοντο ἐὰν ἐλαμβάνοντο ριζικὰ μέτρα.

§107Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Εἶχον καὶ ἄλλοτε τὴν εὐκαιρίαν νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ θέματος καὶ ἴσως νὰ ὑπέβαλα καὶ προτάσεις εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἐν σχέσει μὲ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ ληφθοῦν. Ἡ γνώμη μου ἦτο, ὅτι ἔπρεπε, κατὰ ἕνα τρόπον, ὁ ὁποῖος θὰ εἶναι ταχύτερος, νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὸ θέμα. Εἶχον εἴπει, νὰ κάμωμεν ἐπιτροπὰς ἀπὸ ἀξιωματικοὺς τῆς Χωροφυλακῆς, τῆς Ἀστυνομίας Πόλεων, τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου, τῆς Στρατιωτικῆς Δικαιοσύνης, ἀπὸ τοὺς αὐστηροτέρους, οἱ ὁποῖοι νὰ κρίνουν πόσοι ἐκ τῶν καταδικασθέντων εἶναι ἐθνικόφρονες καὶ νὰ τύχουν τῶν εὐεργετημάτων τῆς λήξεως τοῦ πολέμου καὶ νὰ ἀπολυθοῦν δι’ ἀποφάσεων τῶν Ἐπιτροπῶν αὐτῶν, ὥστε νὰ κάμνωμεν ἀμέσως μίαν ἐκκαθάρισιν τῶν κρατουμένων, ὅσον ἀφορᾷ τουλάχιστον αὐτὸ τὸ ἐπίπεδον τῶν μὴ ἀνηκόντων εἰς τὸν ἐχθρὸν καὶ κατόπιν νὰ ἐξετάσωμεν τὸ ζήτημα τῶν ἐχθρῶν, πόσοι ἐξ αὐτῶν πρέπει νὰ μείνουν εἰς τὰς φυλακάς, πόσοι ἔβαψαν τὰ χέρια των εἰς αἷμα Ἑλληνικὸν καὶ αὐτοὶ νὰ κρατηθοῦν. Διὰ τοὺς ἄλλους, ὅμως, νομίζω, ὅτι θὰ ἠδυνάμεθα νὰ λάβωμεν ἐπιεικέστερα μέτρα, ὥστε νὰ μὴ παρουσιάζωμεν τὸ θέαμα δεκάδων χιλιάδων ἀνθρώπων εὑρισκομένων εἰς τὰς φυλακάς, νὰ λάβωμεν δὲ μέτρα γενικώτερα καὶ ριζικώτερα, ὅταν ἡ διεθνὴς κατάστασις ἤθελε διευκρινισθῆ.

§108Α. ΔΗΜΑΚΗΣ. Σεῖς ἐνθυμεῖσθε πολὺ καλά, ὅταν εἰσηγάγετε τὸν νόμον 509, εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἐπικυρώσεως τῶν ἀναγκαστικῶν νόμων, ὡς καὶ τὸν νόμον 915, ἐνθυμεῖσθε, ποὺ ἤμην ἐγὼ εἰσηγητής, πόσοι εἶχον ἐμφανισθῆ ἐντὸς ἑνὸς ἔτους; Διὰ τὴν σκοπιμότητα θέλω νὰ εἴπω τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, τοῦ 1948.

§109Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Νὰ τὸ συζητήσωμεν.

§110Α. ΔΗΜΑΚΗΣ. Δώδεκα, ἐν συνόλῳ. Καί, τώρα, σᾶς ἐρωτῶ. Ποίαν σκοπιμότητα ἔχουν τὰ μέτρα αὐτά, ὥστε νὰ θέλωμεν νὰ βγάλωμε ὅλους τοὺς δολοφόνους ἀπὸ τὰς φυλακάς; Συμφωνῶ μὲ σᾶς, εἰς μίαν περίπτωσιν’ δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐξετέλεσαν ἐγκληματικὰς πράξεις, ἀλλ’ ἐκείνους ποὺ ἔβαψαν τὰ χέρια των εἰς τὸ αἷμα, εἶναι δίκαιον νὰ τοὺς βγάλουμε ἔξω;

§111Π. ΚΑΛΠΑΚΤΣΟΓΛΟΥ. Οἱ ἐγκληματίαι θὰ παραμείνουν εἰς τὰς φυλακάς, ἀλλ’ ὄχι οἱ ἀθῷοι. (Φωναί, θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§112Α. ΔΗΜΑΚΗΣ. Κάθησε κάτω ἐσύ, δὲν μπορεῖς νὰ μιλᾷς. Οἱ βαμμένοι εἰς τὸ αἷμα δὲν ἐπιτρέπεται νὰ βγοῦν, οὔτε νὰ προσβάλλουν τὸ κοινὸν αἴσθημα, οὔτε νὰ προκαλοῦν τὴν κοινὴν γνώμην.

§113Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Τὰ μέτρα, εἰς τὰ ὁποῖα ἀναφέρεται ὁ κ. συνάδελφος, δὲν ἦσαν μέτρα ἐπιεικείας καὶ κακῶς τότε κατεπολεμήθησαν ἀπὸ τὴν Βουλὴν κατὰ ἕνα τρόπον μάλιστα, ὁ ὁποῖος ἐξέπληξεν ὅλους ὅσοι ἦσαν διῶκται τοῦ κομμουνισμοῦ. Τὰ μέτρα ἐκεῖνα, ἀπέβλεπον εἰς τὴν δίωξιν τοῦ κομμουνισμοῦ. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ εὕρω ἐγὼ ὡς Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Τάξεως ἢ τὰ ὄργανα τῆς ἀσφαλείας νὰ εὕρουν τὰ κρυσφήγετα τῶν κομμουνιστῶν ὑπὸ τὴν γῆν. Εἶχα ἀνάγκην τῆς καταδόσεως ἐκ μέρους κομμουνιστῶν καὶ εἰς τοὺς κομμουνιστάς, οἱ ὁποῖοι θὰ μοῦ ἔδιδον μίαν τοιαύτην κατάδοσιν, δίδω ὡς ἀντάλλαγμα τὴν ἀμνηστίαν. Καὶ ἐὰν συνελήφθησαν ἐντὸς τῶν Ἀθηνῶν ἡγέται τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι ἐδόθη ἀμνηστία εἰς ὡρισμένα πρόσωπα, τὰ ὁποῖα μᾶς ἔδωσαν τὴν κατάδοσιν καὶ τὰς πληροφορίας. (Χειροκροτήματα). Δὲν εἶναι μέτρα ἐπιεικείας ὑπὲρ κομμουνιστῶν ἢ ὑπὲρ ἐγκληματιῶν, ἦσαν μέτρα ἀγῶνος ἐναντίον τοῦ κομμουνισμοῦ, ἴσως ὄχι πολὺ ἀξιέπαινα, ἀλλὰ σύμφωνα μὲ τὸν χαρακτῆρα καὶ τὸν τρόπον ποὺ μάχεται μία συνωμοσία κομμουνιστική, καὶ δι’ αὐτὸ ὀλίγοι παρασιάσθησαν, ἀλλ’ ἀπέδωσαν πολλά.

§114Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ. Ἡ ἀποσυμφόρησις, δὲν ἦτο μέτρον ἐπιεικείας;

§115Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Ἡ ἀποσυμφόρησις ἦτο μέτρον ἀπαραίτητον διὰ νὰ πᾶμε εἰς τὰς ἐκλογάς, διότι αὐτὸ ἐδημιούργει διεθνεῖς προστριβὰς καὶ μάλιστα προστριβὰς εἰς τὸ Λονδῖνον μεταξὺ Βισίνσκυ καὶ Μπέβιν. Καὶ ὑπῆρξε λόγος δυνατότητος διενεργείας ἐκλογῶν ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος.

§116Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ. Καὶ ἡ πραγματικότης εἶναι ἄλλη, διότι ἡ ἀποσυμφόρησις αὐτὴ ἐδημιούργησε τὸν συμμοριτισμὸν τοῦ 1946 ἕως τοῦ 1947. Ἑπομένως, δὲν εἶναι μέτρα ἐπιεικείας, εἶναι μέτρα τὰ ὁποῖα ἐδημιούργησαν τὸν συμμοριτισμόν.

§117Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Δὲν εἶναι θέμα τοῦ παρελθόντος αἱ διακυμάνσεις τῆς διεθνοῦς πολιτικῆς τοῦ παρελθόντος. Δὲν εἶναι Ἑλληνικὸν θέμα, εἶναι θέμα διεθνὲς καὶ δὲν εἶναι ἀπίθανον, τοιοῦται διακυμάνσεις, νὰ ἐμφανισθοῦν καὶ εἰς τὸ μέλλον. Δὲν νομίζω, ὅτι θὰ ἐμφανισθοῦν. Συνεπῶς, εἶναι θέματα συνδεδεμένα μὲ τὴν ὅλην διεθνῆ κατάστασιν. Ἑπομένως, εἶναι ὑποχρεωμένη ἡ Ἑλλὰς νὰ συμβαδίσῃ σύμφωνα μὲ τὰς δεσμεύσεις τὰς ὁποίας ἔχει καὶ μὲ τοὺς προστάτας, ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζεται. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ σημερινὰ μέτρα, δὲν πρόκειται νὰ ἀπολυθοῦν πρόσωπα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐπικίνδυνα καὶ ἐὰν εἶναι ἐπικίνδυνα καὶ ἀπολυθοῦν ἀπὸ τὰς φυλακάς, ὑπάρχει τρόπος νὰ τὰ ἐξουδετερώσῃ κανεὶς ἐὰν σταλοῦν εἰς ἐκτόπισιν. Συνεπῶς, ἔχετε τὰς ἐγγυήσεις. Ἄλλο τὸ ἕνα καὶ ἄλλο τὸ ἄλλο ἐὰν φοβᾶσθε κανένα ἐξ αὐτῶν ὅτι θὰ δράσῃ· ἠμπορεῖ νὰ ἐκτοπισθῇ καὶ νὰ μείνῃ σὲ νησί. Οὔτε πρόκειται νὰ βγάλετε ὅλους τοὺς καταδικασθέντας. Ἀλλ’ ἐὰν ἐξετάσητε πόσοι εἶναι οἱ καταδικασθέντες, ποῖοι εἶναι καὶ διὰ ποῖον παράπτωμα κατεδικάσθησαν, θὰ ἴδητε, ὅτι ὑπάρχει ἕνας μεγάλος ἀριθμὸς ἀνθρώπων, ποὺ ἠμπορεῖτε τώρα νὰ τοὺς βγάλετε.

§118Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ. Σωστά, κ. Ὑπουργέ, διότι ὅσον μεγάλος ἀριθμὸς εἶναι αὐτός, ἄλλο τόσον μεγάλος εἶναι καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν θυμάτων.

§119Α. ΔΗΜΑΚΗΣ. Ποῖος εἶναι ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐκτελεσθέντων, ποὺ κατέχετε ὡς τέως Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Τάξεως, διὰ νὰ ἴδητε πόσοι εἶναι οἱ δήμιοι αὐτοί;

§120Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Πόσοι εἶναι οἱ φονευθέντες κομμουνισταὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα, οἱ ἐξοντωθέντες ὑπὸ τῶν ἀρχῶν;

§121Α. ΔΗΜΑΚΗΣ. Οἱ φονευθέντες ἐκ μέρους τοῦ στρατοῦ εἶναι ἄλλο ζήτημα. Ἀλλὰ σᾶς ἐρωτῶ, πόσοι εἶναι οἱ ἐκτελεσθέντες ἐκ μέρους τῶν κομμουνιστῶν, ἐκ μέρους τῶν δημίων αὐτῶν, διότι μόνον εἰς τὴν Λακωνίαν ἔχουν φονευθῆ περὶ τοὺς 8.000. Τί θέλετε νὰ μᾶς πῆτε ὅταν ὑπεραμύνεσθε αὐτῶν;

§122Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Δὲν ὑπεραμύνομαι ἐκείνων ποὺ ἐφόνευσαν πρόσωπα εἰς Λακωνίαν, ἀλλὰ δὲν ὑπαραμύνομαι καὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι προέβησαν εἰς σφαγάς, διότι εἰς τὴν περιφέρειάν σας ἔγιναν σφαγαὶ καὶ σφαγαὶ κρατουμένων εἰς τὰς φυλακὰς ἀπὸ συμμορίας τῆς δεξιᾶς. (Χειροκροτήματα).

§123Α. ΔΗΜΑΚΗΣ. Ἐκ μέρους τῶν κομμουνιστῶν ἔγιναν αἱ σφαγαὶ καὶ ἐρρίφθησαν εἰς τὰ βάραθρα.

§124Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Δὲν ἐγνώριζον, ὅτι θὰ ὁμιλήσω διὰ νὰ σᾶς φέρω τὴν ἔκθεσιν τοῦ στρατηγοῦ Στανωτᾶ, ὁ ὁποῖος περιγράφει μὲ τὰ μελανώτερα χρώματα τὴν δρᾶσιν τῶν δεξιῶν συμμοριῶν καὶ τὴν εὐθύνην των διὰ τὴν ἀναζωπύρωσιν... (Φωναί, θόρυβος κωδωνοκρουσίαι). Τὸ θέμα τοῦτο διεξήχθη εἰς ἕνα ἀγῶνα καὶ πῶς θὰ ἐξελιχθῇ ἡ ὑπόθεσις, ὅταν λήξῃ ὁ ἀγών, εἶναι θέμα ποὺ ἀφορᾶ καὶ τοὺς διεθνεῖς πολέμους. Εἰς τὸ 1913 περιελήφθη καὶ ἡ διάταξις περὶ ἀμνηστίας ἀδικημάτων ἐχόντων σχέσιν μὲ τὰς πολεμικὰς ἐπιχειρήσεις. Συνέβη εἰς τὴν Κοζάνην νὰ καταδικασθοῦν Τοῦρκοι κάτοικοι τῆς περιφερείας Κοζάνης, διότι εἶχον φονεύσει Ἕλληνες χωρικοὺς τοῦ ἰδίου ἢ τοῦ πλησίον χωρίου. Κατεδικάσθησαν καὶ ἠσκήθη ἀναίρεσις καὶ ὁ Ἄρειος Πάγος ἐδέχθη, ὅτι τὸ ἀδίκημα διεπράχθη λόγῳ τῶν ἐχθροπραξιῶν καὶ ἀνῄρεσε τὴν ἀπόφασιν τοῦ Κακουργιοδικείου τῆς Κοζάνης καὶ τοὺς ἀφῆκεν ἐλευθέρους. Καὶ τοῦτο ἔγινε, διότι εἶχον περάσει κάτι ὁμάδες Ἑλλήνων ἀνταρτῶν καὶ ἔσφαξαν Τούρκους, οἱ Τοῦρκοι ἐπυροβόλησαν καὶ ἔσφαξαν καὶ αὐτοὶ μερικοὺς Ἕλληνας. Συνεπῶς τὸ ἀδίκημα δὲν ἦτο προσωπικόν, δὲν ἐπῆγαν νὰ κάμουν ἀδίκημα ἢ φόνον, ἀλλὰ διότι ἐκτύπησαν Τούρκους, ἔκαναν καὶ αὐτοὶ ἀντίποινα. Ἦτο ἀδίκημα γενόμενον συνεπείᾳ τῶν πολεμικῶν ἐπιχειρήσεων καὶ ὀρθῶς ὁ Ἄρειος Πάγος ἀνήρεσε τὴν ἀπόφασιν τοῦ Κακουργιοδικείου Κοζάνης καὶ τοὺς ἀφῆκεν ἐλευθέρους. Καὶ τότε θὰ ἠδύνατο ἕνας βουλευτὴς νὰ εἴπῃ εἰς τὴν Βουλήν, κύριοι, Κυβέρνησις εἶναι αὐτὴ νὰ ἀφήνῃ ἐλευθέρους τοὺς Τούρκους, ποὺ ἐκρέμασαν Πατριάρχας, οἱ ὁποῖοι ἔσφαξαν Ἕλληνας, ποὺ τοὺς ἔσφαξαν τόσον καιρὸν ποὺ ἦσαν ὑπόδουλοι, ἀλλὰ νὰ τοὺς σφάξουν καὶ τώρα; Ἐν τούτοις ἠμνηστεύθησαν τὰ ἀδικήματα, διότι ὁ πόλεμος ἔληξε, διότι ἔπρεπε νὰ εἰσέλθωμεν εἰς περίοδον εἰρηνικήν. Μὴ λησμονῆτε, ὅτι οἱ συμμορῖται, ὅταν ἐπῆγαν εἰς τὰ βουνά, δὲν ἐξεδιώκοντο ἀπὸ τὰς ἀγορεύσεις τοῦ Σώματος αὐτοῦ, θὰ πᾶνε τὰ παιδιά σας νὰ τοὺς πολεμήσουν. Ἐφονεύθησαν εἰς τὴν προηγουμένην Βουλὴν συνάδελφοι ἀνήκοντες εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν καὶ ἔχασαν τὴν ζωήν των, ὅπως ἐφονεύθησαν καὶ παιδιὰ βουλευτῶν. Δὲν τοὺς πιάνει κανεὶς τοὺς συμμορίτας μὲ ἀγορεύσεις ἀπὸ τὸ βῆμα τῆς Βουλῆς, θὰ πᾶτε σεῖς νὰ πολεμήσετε. (Χειροκροτήματα).

§125Α. ΔΗΜΑΚΗΣ. Ἡμεῖς ἐπολεμήσαμεν καὶ ἔχομεν καὶ θύματα. Ἔχομεν ἀξιωματικοὺς καὶ στρατιώτας θύματα, ἐνῷ σεῖς ὑπεραμύνεσθε αὐτῶν.

§126Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Τὸ παιδὶ τοῦ Ρέντη ἐτραυματίσθη δυὸ φορές....

§127Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Δι’ αὐτὸ φωνάζομεν, διότι δὲν θέλομεν νὰ φορέσουν μαῦρα καὶ ἄλλες γυναῖκες εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐξ αἰτίας τοῦ πάθους.

§128Δ. ΜΠΑΡΜΠΑΛΙΑΣ. Ἴσως ἡ πλευρὰ ἐκείνη παρεξηγοῦσα χειροκροτεῖ, διότι ὅμοιος, ὁμοίῳ ἀεὶ πελάζει. Καὶ ἐπανέρχομαι εἰς τὴν ἐρώτησίν μου. Τὸν ἀγῶνα τὸν διεξάγουν τὰ παιδιά...

§129Ι. ΜΙΧΑΗΛ. Ποῖον ἀγῶνα; Τὸν ἀγῶνα τῆς πλατείας τοῦ Συντάγματος;

§130Δ. ΜΠΑΡΜΠΑΛΙΑΣ. Ἡμεῖς τὸν ἀγῶνα τὸν ἱερόν, μᾶς παρέχετε τὸ δικαίωμα κ. Ρέντη νὰ σᾶς εἴπωμεν, ὅτι ἡμεῖς τὸν ἀγῶνα αὐτὸν τὸν διεξηγάγομεν εἰς τὰ βουνά, τὸν διεξηγάγομεν καὶ κατὰ τὸ ἐθνοκτόνον κίνημα. Δὲν διαφωνοῦμεν καθόλου κ. Ρέντη πρὸς τὰς ἀπόψεις σας, ἀντιστρατευόμεθα ὅμως εἰς τὸ σημεῖον, ὅτι εἴμεθα ἀπολύτως ἀντίθετοι κατὰ τῆς γενικῆς ἀμνηστεύσεως, ἀλλὰ δὲν ἀνεχόμεθα ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ γενικὴν ἀμνήστευσιν εἰς τοὺς δολοφόνους κομμουνιστάς.

§131Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Ἔκαμον μίαν διάκρισιν καὶ σᾶς εἶπον, ὅτι σήμερον μόνον ἴσως ἀποβλέψωμεν εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐθνικόφρονες, νὰ τοὺς δώσωμεν τὰ μέσα νὰ ἐξέλθουν τῶν φυλακῶν εἴτε ἦσαν στρατιῶται, οἱ ὁποῖοι ἐλιποψύχησαν καὶ ἐλιποτάκτησαν ἢ εἰς ἄλλους φοβηθέντας, οἱ ὁποῖοι ἔδωσαν ἕνα ψωμὶ εἰς μίαν συμμορίαν. Αὐτοὺς ὅλους νὰ τοὺς ἀπαλλάξωμεν ἀπὸ τὴν ποινὴν τῆς φυλακίσεως καὶ χωριστὰ θὰ εἶναι τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα θὰ λάβωμεν ἔναντι τῶν πραγματικῶν ἐχθρῶν. Ἐκεῖ θὰ διακρίνωμεν ποῖοι ἔβαψαν τὰ χέρια των εἰς τὸ αἷμα καὶ ποῖοι ἴσως εἶναι ἐπικίνδυνοι καὶ θὰ ἴδωμεν ποῖοι εἶναι πράγματι ἀκίνδυνοι. Ὑπάρχει περιθώριον συνεπῶς. Πρέπει νὰ δώσωμεν τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι εἰσῆλθεν ἡ Ἑλλὰς εἰς ἕνα στάδιον εἰρήνης, ὅτι πράγματι ἐμπέδωσε τὴν τάξιν. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἀφαιροῦνται καὶ ἐπιχειρήματα προπαγανδιστικὰ ἀπὸ τοὺς ἐχθρούς, π.χ. ὅπως λέγουν καὶ ἄλλοι συνάδελφοι ὅτι λειτουργοῦν στρατοδικεῖα. Δὲν νομίζω ὅτι προσθέτουν τίποτε τὰ στρατοδικεῖα. Ἠμποροῦμεν νὰ ἐπιδοκιμάσωμεν αὐτὰς τὰς ὑποθέσεις εἰς τὰ 5μελῆ Ἐφετεῖα. Ἐμᾶς δὲν μᾶς συμφέρει νὰ τὸ κάμωμεν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Ἔχομεν τὰ μέσα νὰ τοὺς πλήξωμεν διὰ τῶν 5μελῶν Ἐφετείων. Ἡμεῖς ἰσχυριζόμεθα καὶ πράγματι αὐτὸ εἶναι ὅτι κατεστείλαμε τὸν συμμοριτισμόν, ὅτι ἐπεβλήθημεν. Αὐτὸ ἑπομένως εἶναι τὸ συμφέρον μας.

§132Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ. Πιστεύετε ὅτι δὲν ὑπάρχει μελλοντικὰ κίνδυνος;

§133Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Πιστεύετε ὅτι δὲν ἔχει τὴν δύναμιν νὰ ἐφαρμόσῃ νέα μέτρα ἡ Κυβέρνησις ἐὰν παρουσιασθῇ κίνδυνος ἐντὸς 24 ὡρῶν νὰ κηρύξῃ τὸν στρατιωτικὸν νόμον καὶ νὰ ἱδρύσῃ ἔκτακτα στρατοδικεῖα;

§134Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ. Ναί, ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, θὰ πρέπῃ νὰ τρέχωμεν εἰς τὰ βουνὰ νὰ τοὺς εὕρωμεν. Κατ’ Αὔγουστον εἰσῆλθε μία συμμορία ἀπὸ τὴν Ἀλβανίαν καὶ ἐπὶ 3 μῆνας δὲν ἠμποροῦσαν νὰ τὴν ἀνακαλύψουν. Δὲν ἠξεύρω ἐὰν θὰ εὕρωμεν στρατὸν νὰ τοὺς καταδιώκῃ, ὅταν ἡμεῖς οἱ πολιτικοὶ κάμνωμεν πειραματισμούς.

§135Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Ποίαν σχέσιν ἔχει ἡ λειτουργία στρατοδικείων μὲ τὴν σύλληψιν συμμοριτῶν; Διατὶ δὲν θὰ κάμνῃ ὁ στρατὸς τὴν δουλειά του, ἐὰν θὰ παραπέμψωμεν τοὺς συμμορίτας εἰς 5μελῆ Ἐφετεῖα; Διατὶ θὰ δώσωμεν τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι πανικοβλήθημεν, διότι εἰσῆλθε μία πενταμελὴς συμμορία; Συνελήφθη ἡ συμμορία. Ἰδοὺ ἡ ἱκανότης ἡ Ἑλληνική. Διατὶ νὰ δώσωμεν τὴν ἐντύπωσιν αὐτήν, ὅτι πράγματι κάτω ἀπὸ τὸν πανικὸν ἡμεῖς κρατοῦμεν ἔκτακτα μέτρα; Ἔρχομαι εἰς τὰς παραπομπὰς ἐκ δευτέου τῶν καταδικασθέντων εἰς θάνατον, εἰς τὸ συμβούλιον χαρίτων. Βλέπω καὶ ἐγώ, ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς μίαν πραγματικὴν ἀντίφασιν, εἴτε θέλομεν νὰ τὸ εἴπωμεν, εἴτε δὲν θέλομεν. Δὲν νομίζω, ὅτι αἱ καταδικαστικαὶ ἀποφάσεις, τοὐλάχιστον, ὅσαι ἐξεδόθησαν μέχρι τέλους τοῦ 1949, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐξετελέσθησαν μέχρι σήμερον, ὅτι πρόκειται νὰ ἐκτελεσθοῦν εἰς τὸ μέλλον. Κρατοῦμεν ἀνθρώπους καταδικασμένους εἰς θάνατον, διὰ νὰ γίνεται προπαγάνδα εἰς βάρος μας, ἀφοῦ δὲν πρόκειται νὰ τοὺς ἐκτελέσωμεν. Ἐὰν νομίζῃ κανένα κόμμα, ὅτι αὐτοὶ οἱ 2.500 ἄνθρωποι πρέπει νὰ ἐκτελεσθοῦν, πρέπει νὰ τὸ εἴπῃ, εἶναι καὶ αὐτὴ μία λύσις. Δι’ αὐτό, νομίζω, ὅτι δὲν εἴμεθα εἰλικρινεῖς ἀπέναντι τοῦ ἑαυτοῦ μας. Συνεπῶς, ἠμπορεῖ νὰ ληφθῇ ἕνα μέτρον, ὄχι δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι κατεδικάσθησαν τὸ 50 καὶ τὸ 51, ἀλλὰ δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι κατεδικάσθησαν εἰς τὸ παρελθόν.

§136Α. ΖΑΚΚΑΣ. Πρὸ ἑνὸς καὶ ἡμίσεως μηνὸς κατεδικάσθη εἰς θάνατον ἄνθρωπος, τὸν ὁποῖον ἠξεύρω, διὰ συνδικαλιστικὴν δρᾶσιν.

§137Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ μᾶς εἴπῃ ὁ ἀριθμὸς τῶν 2.500 καταδικασθέντων εἰς θάνατον εἶναι μόνον ἐκ τοῦ συμμοριτισμοῦ ἢ εἶναι καὶ δι’ ἀδικήματα τῆς κατοχῆς;

§138Η. ΛΑΓΑΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Τὸ σύνολον τῶν καταδικασθέντων εἰς θάνατον μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν εἶναι περίπου 2.300.

§139Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Δὲν παίζομε μὲ τοὺς ἀριθμούς. Λέτε, ὅτι εἶναι κάτω τῶν 2500. Θὰ ἤθελα νὰ ἐρωτούσατε τὴν ὑπηρεσίαν καὶ νὰ λέγατε εἰς τὴν Βουλὴν ἐκ τοῦ ἀριθμοῦ αὐτοῦ τῶν 2500 πόσοι εἶναι καταδικασμένοι εἰς θάνατον δι’ ἀδικήματα διαπραχθέντα κατὰ τὴν κατοχήν. Θὰ ἐβλέπατε, ὅτι εἶναι πολὺ περισσότεροι ἐκεῖνοι ποὺ ἔχουν καταδικασθῆ διὰ τὸν συμμοριτικὸν ἀγῶνα. Ἐρωτῶ, κ. Πρόεδρε...

§140Η. ΛΑΓΑΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Σᾶς λέγω, ὅτι δὲν εἶναι περισσότεροι.

§141Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Νομίζω, ὅτι ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι εἶναι καταδικασμένοι πρὸ πενταετίας καὶ εὑρίσκονται ὑπὸ τὴν ἀπειλὴν τῆς ἐκτελέσεως, ὅτι εἶναι καὶ ἀνθρωπιστικὸν πρᾶγμα νὰ τοὺς δοθῇ μία χάρις.

§142Η. ΛΑΓΑΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ἐλέχθη ἀπὸ προλαλήσαντα συνάδελφον, ὅτι σύμφωνα μὲ τὸν νόμον, ἐφ’ ὅσον θὰ ἔχουν καταδικασθῆ πρὸ πέντε ἐτῶν, ἡ ποινὴ μετατρέπεται εἰς ἰσόβιον κάθειρξιν. Συνεπῶς, ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι κρατοῦνται, ὅλοι, ἴσως νὰ κρατοῦνται, ἢ νὰ κατεδικάσθησαν διὰ παραβάσεις τῆς κατοχικῆς ἐποχῆς, ἀλλὰ κατεδικάσθησαν πολὺ μεταγενεστέρως τὸ 1949 καὶ σήμερον ἀκόμη.

§143Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Γιὰ φαντασθῆτε τὶ καταδίκη θανατικὴ θὰ εἶναι αὐτή, νὰ καταδικασθῇ ἄνθρωπος τὸ 1948 εἰς θάνατον δι’ ἀδίκημα, τὸ ὁποῖον διέπραξε κατὰ τὴν κατοχήν!

§144Η. ΛΑΓΑΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Τί σημασία ἔχει αὐτό; Ἐὰν ἔκανε 50 φόνους θὰ τὸν συγχωρήσετε;

§145Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ἠξεύρομεν τὶ πλήρης σύγχυσις ἐπεκράτει τότε.

§146Ν. ΜΠΟΥΡΑΝΤΑΣ. Ἀφῆστε κ. Μερκούρη τὸ τὶ συνέβη εἰς τὴν κατοχήν.

§147Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Εἶμαι ἐξ ἐκείνων ποὺ θέλουν νὰ λησμονήσωμεν τὸ παρελθόν. Ἀλλὰ ἀφῆστε κ. Μπουραντᾶ τὴν ἐποχὴν τῆς κατοχῆς.

§148Ι. ΛΥΡΑΣ. Διατὶ ἡ ἐποχὴ τῆς κατοχῆς δὲν ἔχει θύματα;

§149Α. ΔΗΜΑΚΗΣ. Τὸ ἀνταρτοδικεῖον τῆς Σπάρτης κατεδίκασε 25 εἰς θάνατον, τοὺς ἐξετέλεσε, τὰ δὲ μυαλά των τὰ ἔβγαλε καὶ ἄλοιψαν τὰ παπούτσια των.

§150Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ἐγὼ ἠξεύρω καὶ ἕνα ἄλλο κ. Δημάκη. Ὅτι μιὰ πόρνη στὸ Βόλο εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν «καραμπινιέριδων», ἐπῆρε ἀπὸ τὰ χωριὰ τοῦ Πηλίου 15 κορίτσια, 15 παρθένες καὶ ἄνοιξε ἕνα πορνεῖον διὰ νὰ πηγαίνουν οἱ «καραμπινιέριδες» ἐκεῖ. Μιὰ ὁμὰς ἀνταρτῶν κατέβηκε μιὰ μέρα, τὴν συνέλαβε καὶ ἐπάνω στοὺς Τσαγγαράδες τὴν ἐδίκασε καὶ τὴν ἐκρέμασε. Δι’ αὐτὴν τὴν γυναῖκα τὸ 1945, ὅταν οἱ ἀρχηγοὶ τοῦ Κέντρου ἐπήγανε στὴν Κυβέρνηση Βούλγαρη, διὰ νὰ διαμαρτυρηθοῦμε καὶ ἤμην εἰσηγητὴς διὰ τὴν γυναῖκα αὐτή, τὴν ὁποίαν καὶ σεῖς δέχεσθε, ὅτι δικαίως ἐτιμωρήθη, εὑρίσκονται στὴ φυλακὴ 94 πρόσωπα καὶ κρατοῦνται.

§151Α. ΔΗΜΑΚΗΣ. Ἕτερον, ἑκάτερον.

§152Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ὁ δὲ τότε Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, τῆς Κυβερνήσεως Βούλγαρη, ὅταν τὸ ἀνέφερα τὸ ἐπεισόδιον αὐτό, μοῦ εἶπε, ὅτι δικαίως κρατοῦνται, διότι ὁ Π.Ν. διὰ τὴν πόρνην αὐτὴν δὲν ἔχει τὴν ποινὴν τοῦ θανάτου. Καὶ τότε τοῦ εἶπον, ὅτι εὑρίσκεται ἐκτὸς χρόνου καὶ ἐκτὸς τῆς ἐθνικῆς συνειδήσεως, ὅταν ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐμάχετο ἐναντίον τῶν κατακτητῶν, νὰ μοῦ ἀναφέρῃ, ὅτι μία πόρνη, ἡ ὁποία παρέδωσεν Ἑλληνίδας στοὺς καραμπινιέριδες, δὲν ἔπρεπε νὰ κρεμασθῇ. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§153Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Ἔρχομαι στὸ θέμα τῶν αὐθορμήτων προσελεύσεων. Ὅπως γνωρίζετε τὴν διάταξιν αὐτὴν τὴν ἐζήτησε τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον καὶ κακῶς ἴσως γίνεται ἐπίκρισις καὶ ἐκ τῆς ἰδικῆς σας παρατάξεως διὰ τὸ μέτρον αὐτό. Αἱ στρατιωτικαὶ ἀρχαὶ ἐθεώρησαν ὅτι τὸ μέτρον αὐτό, ἔπρεπε νὰ ληφθῇ καὶ ἐλήφθη. Ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς προσέθεσεν ὡς ἀφετηρίαν τὴν 14ην Ἰουνίου τοῦ 1948. Εὐθὺς ὡς ἀνέλαβεν ἡ Κυβέρνησις τοῦ Σοφούλη τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1947, εἶχε δοθῆ ἡ ὡρισμένη προθεσμία, καὶ ἡ προθεσμία ἔληξε. Μεταξὺ ἀρχῶν τοῦ 1948 καὶ Ἰουνίου ποὺ ἔληξε ἡ προθεσμία τὴν ὁποίαν εἶχε θέσει ἡ πρώτη Κυβέρνησις ὑπὸ τὸν Σοφούλη καὶ τῆς ἡμερομηνίας τὴν ὁποίαν θέτετε τῆς 14ης Ἰουνίου 1948, ἐμεσολάβησαν 6–7 μῆνες. Διατί κατὰ τὸ διάστημα αὐτὸ ὅσοι προσῆλθον αὐθορμήτως νὰ μὴ συμπεριληφθοῦν;

§154Η. ΛΑΓΑΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ἐδηλώσαμεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις δέχεται νὰ μετατοπισθῇ ἡ ἡμερομηνία εἰς τὴν ἡμέραν τῆς λήξεως τῶν προθεσμιῶν, ποὺ ὁρίζει τὸ ΚΘʹ Ψήφισμα.

§155Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Ἐζητήθη νὰ ἐξαιροῦνται οἱ ἀρχηγοί, καὶ ἔγινε μνεία περὶ τοῦ Κωνταλώνη. Αὐτὸ εἶναι ζήτημα συνεπείας τοῦ Κράτους. Ἐὰν τὸ Κράτος ἔλεγε ὅτι, ἐξαιρῶ τοὺς ἀρχηγούς, θὰ ἐξηροῦντο, ἐὰν ὅμως δὲν τὸ εἶπεν, ἐκ τῶν ὑστέρων νὰ ἔλθωμεν καὶ νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἐξαιροῦνται οἱ ἀρχηγοί, δὲν εἶναι ἀξιοπρεπὲς διὰ τὸ Κράτος νὰ δώσωμεν ἀμνηστίαν εἰς ὅλους ἐξαιρουμένων τῶν ἀρχηγῶν. Στὴν Πελοπόννησον νομίζω ὅτι ὅλοι οἱ ἀρχηγοὶ τῶν συμμοριτῶν ἐφονεύθησαν. Δὲν ἔμεινεν κανεὶς πλὴν τοῦ Κωνταλώνη. Ὁ Κωνταλώνης τελεῖ καὶ ὑπὸ μίαν ἰδιαιτέραν ἴσως περίπτωσιν, διότι δὲν ἦτο ἐξ ἀρχῆς στὰ βουνά. Μετέπειτα, συνεπείᾳ ὡρισμένων λυπηρῶν ἐπεισοδίων, ἐξῆλθε καὶ γνωρίζω ὅτι ὁ στρατηγός, ὁ τότε στρατιωτικὸς Διοικητὴς Πελοποννήσου προσεπάθησε καὶ τότε νὰ τὸν φέρῃ κάτω, καὶ εἶχε κάτι ἐνθαρρύνσεις. Πάντως δὲν ἔγινεν ἡ ἐξαίρεσις διὰ τοὺς ἀρχηγοὺς καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ ὑπαναχωρήσωμεν. Τώρα ζητεῖται μία ἄλλη ἐξαίρεσις. Στρατιῶται ἢ στρατιωτικοί, οἱ ὁποῖοι ἐπῆγαν στὰς συμμορίας καὶ παρουσιάσθησαν αὐθορμήτως. Καὶ αὐτὸ δὲν τὸ εἶπε τὸ Κράτος. Εἶπε ὅτι ὅποιος παρουσιασθῇ θὰ τύχῃ αὐτοῦ τοῦ εὐεργετήματος. Πῶς θὰ ὑπαναχωρήσωμεν; Δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ ἐξαίρεσις. Βέβαια τὴν ζητεῖ τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον διὰ λόγους σκοπιμότητος, ἀλλὰ τότε ἔπρεπε νὰ τὸ εἰπῇ ἐξ ἀρχῆς. Σημειῶστε δέ, ὅτι ὁ στρατὸς ὑπῆρξεν πολὺ εὐρύτερος στὸ μέτρο αὐτὸ καὶ ὅταν ἐκλήθησαν οἱ συμμορῖται νὰ παρουσιασθοῦν αὐθορμήτως μὲ ἐγγύησιν ὅτι θὰ τύχουν προστασίας—καὶ ἔτυχον προστασίας. Θὰ κάμωμεν μίαν νέαν ἐξαίρεσιν καὶ θὰ εἰποῦμε ἐὰν προηγουμένως ἔχετε ὑπηρετήσει στὸν στρατὸν ἢ ὄχι. Αὐτὸ θὰ ἔπρεπε νὰ τὸ σκεφθῶμεν ὅταν ἐλαμβάναμεν τὰ μέτρα. Ἀλλὰ φοβοῦμαι ὅτι δὲν εἴμεθα συνεπεῖς ἐὰν ψηφίσωμεν ἐκ τῶν ὑστέρων τώρα, τροποποιήσεις καὶ νὰ εἴπωμεν ὅτι ἐξαιροῦνται. Δὲν νομίζω ὅτι αὐτὸ ἀνταποκρίνεται στὴν εὐθύτητα τοῦ Κράτους.

§156Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Οἱ προσελθόντες αὐθορμήτως πρὸ τοῦ ψηφίσματος τί γίνονται;

§157Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Τώρα θὰ ἤθελα νὰ θίξω ἕνα ἄλλο θέμα, τὸ ὁποῖον καὶ ἄλλοτε ἀπησχόλησεν τὴν Βουλήν. Εἴχομεν λάβει ἕνα πρόσφατον μέτρον, ὅσοι μάχονται μὲ τοὺς συμμορίτας, δὲν εἶναι δίκαιον νὰ παίρνουν σύνταξιν καὶ τοὺς τὴν ἀφαιρέσαμεν. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι συνταξιοῦχοι ἀξιωματικοὶ ποὺ εἶναι μὲ τοὺς συμμορίτας ἢ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι κατεδικάσθησαν διὰ δρᾶσιν ἐναντίον τοῦ Κράτους. Τὸ μέτρον αὐτὸ ἐφηρμόσθη εὐρύτατα. Ὑπῆρξεν ἀξιωματικὸς ἀεροπόρος ὅστις ἐθεωρήθη, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ὑπηρετῇ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς πολεμικῆς ἀεροπορίας καὶ ἐτέθη εἰς σύνταξιν καὶ κατόπιν συνῆλθεν ἡ ἐπιτροπὴ καὶ τοῦ ἀφῄρεσε τὴν σύνταξιν χωρὶς νὰ ἔχῃ κάμει τίποτε οὔτε κἂν ἐξορία νὰ εὑρίσκεται. Ὑπάρχουν ἄλλοι ἀξιωματικοί, τοὺς ὁποίους ἐκ μέτρων ἀσφαλείας τὸ Κράτος τοὺς ὑποπτεύθη καὶ τοὺς ἔστειλε στὴ Σέριφο, χωρὶς νὰ ἔχουν κάμῃ καμμίαν πρᾶξιν. Συνῆλθε καὶ δι’ αὐτοὺς ἡ ἐπιτροπὴ καὶ τοὺς ἀφῄρεσε τὴν σύνταξιν. Ἄλλη κατηγορία ἀξιωματικῶν εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἦσαν εἰς ἐκτόπισιν, οἵτινες ἐκηρύχθησαν ἐναντίον τῆς 5ης ὁλομελείας καὶ εἶπον λυπούμεθα διότι μᾶς ἔχετε κρίνῃ ὑπόπτους καὶ προσφερόμεθα νὰ πολεμήσωμεν ὑπὲρ τοῦ Κράτους. Εἰς ὅλους τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, πρέπει νὰ ἀποδοθῇ ἡ σύνταξις, διότι δὲν πρόκειται περὶ κομμουνιστῶν, ἀλλὰ περὶ ἀνθρώπων ἰδικῶν μας, τοὺς ὁποίους ἀδικοῦμεν. Σᾶς βεβαιῶ, ὅτι ἐγὼ ἐντρέπομαι διότι γίνεται αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Ὑπάρχει πλήρης σύγχυσις καὶ εἶναι σκληρὸν τὸ μέτρον νὰ στεροῦνται τῆς συντάξεώς των ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔπταισαν εἰς τίποτε. Πρέπει εἰς ὅλους αὐτοὺς νὰ δώσωμεν τὴν σύνταξίν των καὶ μάλιστα ἀναδρομικῶς, διότι ὅταν ἐλήφθη τὸ μέτρον, ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶχε ἐναντίαν πρόθεσιν, φοβοῦμαι δὲ ἐὰν τὸ συνεχίσωμεν θὰ κάμωμεν κακό. (Χειροκροτήματα).

§158Λ. ΣΠΑΗΣ. Ἐάν, κύριε Ὑπουργέ, ζητήσετε πληροφορίας ἀπὸ τὴν ἁρμοδία ὑπηρεσία τοῦ Γ.Ε.Σ., θὰ ἴδητε, ὅτι κατεδικάσθησαν εἰς θάνατον ὑπὸ τῶν στρατοδικείων 6.900 ἀπὸ τὸ 1946–49, ἐξ αὐτῶν ἐξετελέσθησαν 3.100 καὶ παραμένουν οἱ ὑπόλοιποι 3.400.

§159Η. ΛΑΓΑΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Λέγετε πράγματα ἀναληθῆ, οἱ καταδικασμένοι εἰς θάνατον εἶναι κάτω τῶν 2.500. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον ὑποστηρίζετε σεῖς εἶναι πλάνη.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Σβῶλος ἔχει τὸν λόγον.

§161Α. ΣΒΩΛΟΣ. Καὶ χωρὶς νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ περιορισμὸς τῆς συζητήσεως εἰς τὰ 15 λεπτὰ θὰ προσπαθήσω, κύριοι συνάδελφοι, νὰ εἶμαι σύντομος· τόσῳ μᾶλλον καθόσον ὁ κ. Τσιριμῶκος ἀνέπτυξε τὰς ἀπόψεις τοῦ κόμματός μας καὶ μὲ ἀπήλλαξε τῆς ἀνάγκης νὰ ἐκθέσω πλατύτερα τὰς ἀντιλήψεις μου. Νὰ μοῦ ἐπιτραπῇ μόνον νὰ τονίσω, ὅτι ἐὰν ὑπάρχῃ μία συζήτησις ποὺ ἔπρεπε νὰ διεξαχθῇ μέσα εἰς καθαρῶς πολιτικὰ πλαίσια ἀπηλλαγμένα ἄλλων παρεμβολῶν, εἶναι ἡ παροῦσα συζήτησις. Καὶ ὅταν λέγω τοῦτο, ὑπονοῶ, συζήτησιν μέσα εἰς τὰ πλαίσια γενικῶν πολιτικῶν ἰδεῶν καὶ πολιτικῶν κατευθύνσεων. Φοβοῦμαι, ὅτι ἡ συζήτησις διεξάγεται χωρὶς τὴν βάσιν μιᾶς παγίας πολιτικῆς τοποθετήσεως ἐπὶ τῶν μεγάλων προβλημάτων τῆς χώρας. Μία τοιαύτη ἔνδειξις εἶναι καὶ τὸ ὅτι, ἐνῷ κρίνεται ἕνα νομοθέτημα φέρον καὶ τὴν ὑπογραφὴν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, πολλοὶ ἀπὸ σᾶς, κύριοι βουλευταὶ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ἐν ὀνόματι τῆς ἐλευθερίας τὴν ὁποίαν ἔχετε ἀπέναντι τοῦ κόμματός σας, κρίνοντες τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοθετήματος, τοῦτο τὸ κατακρίνετε καὶ τὸ ἀπορρίπτετε. Τοῦτο σημαίνει, ὅτι διὰ τὴν πλευρὰν αὐτὴν δὲν διεξάγεται ἡ συζήτησις μέσα εἰς τὰ πλαίσια μιᾶς πολιτικῆς κατευθύνσεως. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν μέσα εἰς ἕνα κόμμα νὰ ἔχῃ ἄλλην κατεύθυνσιν τὸ καθ’ ἕκαστον μέλος καὶ ἄλλην τὸ κόμμα διὰ τῶν ἐκπροσώπων του. Οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, οἱ ὁποῖοι καταπολεμοῦν τὴν κύρωσιν τοῦ Ἀναγκαστ. νόμου, δὲν εἶναι οἱ πρῶτοι τυχόντες μεταξὺ τῶν μελῶν αὐτῶν, εἶναι ἐκ τῶν στελεχῶν αὐτοῦ. Κύριοι βουλευταί, τοῦτο εἶναι δημοκρατικόν, ἀλλὰ ἡ διχοτόμησις αὐτὴ ἀποδεικνύει τὴν ἀπουσίαν μιᾶς πολιτικῆς γραμμῆς. Δι’ αὐτὸ ἐτόνισα, ὅτι εἶναι κατ’ ἐξοχὴν θέμα πολιτικὸν ἡ παροῦσα συζήτησις καὶ ὅτι πρέπει νὰ κρατηθῇ μακρὰν κάθε ἄλλης παρεμβολῆς καὶ κάθε συσχετισμοῦ μὲ ἀτομικὰς περιπτώσεις ἢ μὲ ἀτομικὰ αἰσθήματα. Ἐδῶ δὲν συζητοῦμεν ἕνα νομοθέτημα φορολογικῶν διατάξεων, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἀσχέτως τοῦ τὶ φρονεῖ ἡ ἡγεσία τοῦ κόμματος, ἔχει ἕκαστος τὶς ἰδέες του. Ἐδῶ ἀκολουθεῖ κανεὶς μίαν πολιτικὴν γραμμήν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν, ἄν ἀπομακρυνθῇ παρουσιάζεται μία κοινοβουλευτική, μία πολιτικὴ ἀνωμαλία ἢ ἐὰν θέλετε πρωτοτυπία. Μία χώρα, ὡς ἡ Ἑλλάς, ἔχουσα κατὰ τὴν ὁμολογίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ἀκόμη, περὶ τὶς 22–23 χιλ. κρατουμένους εἰς τὰς φυλακάς, ὑποδίκους καὶ καταδίκους, δι’ ἀδικήματα τῆς γνωστῆς περιόδου, ἀδικήματα ὄχι κοινά, ἀλλὰ κατὰ προέχοντα χαρακτῆρα ἐκ πολιτικῆς ἀφορμῆς...

§162Η. ΛΑΓΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Δὲν εἶναι αὐτὸς ὁ ἀριθμός, εἶναι οἱ μισοὶ περίπου.

§163Α. ΣΒΩΛΟΣ. Δέχομαι τὸν ἀριθμόν, διότι δὲν ἔχω στοιχεῖα νὰ σᾶς ἀντικρούσω. Εἶναι λοιπὸν 12.000 οἱ κρατούμενοι; Ἀμφιβάλλω, ἀλλ’ ἔστω. Μεταξὺ αὐτῶν ἔχετε καὶ 2.500 καταδικασμένους εἰς θάνατον.

§164Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης τῆς Π.Ε.Ε.Α. δὲν ἔχει κατάλογον τῶν καταδίκων καὶ τῶν ἐκτελεσθέντων κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς κατοχῆς, διὰ τὰς περιφερείας αἱ ὁποῖαι ἐτέλουν ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τῆς Κυβερνήσεώς σας ἐκείνης; Διὰ τὴν περιφέρειάν μου ἠμπορῶ νὰ σᾶς δώσω μίαν πληροφορίαν.

§165Α. ΣΒΩΛΟΣ. Ἠμποροῦμεν, κ. Παπακωνσταντίνου, νὰ συγκρίνωμεν τὸ σημερινὸν Κράτος, ἕνα Κράτος ὠργανωμένον μὲ μίαν περίοδον ὡς ἐκείνην ποὺ ἀναφέρεσθε; Καὶ τοῦτο ἀσχέτως πρὸς τὴν οὐσίαν, διὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἤθελα νὰ σᾶς εἴπω............

§166Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Θὰ ἤθελα νὰ σᾶς ἐρωτήσω κ. Πρόεδρε, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον πολλὲς φορὲς ἔχω κάμει, νὰ σᾶς ἐρωτήσω τοῦτο: Ἐν ὀνόματι τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης εἰς τὴν ὁποίαν συμμετείχατε ἐσφάγη ὁ πληθυσμὸς τῆς Πελοποννήσου. Ἀπεκηρύξατε τὰς σφαγὰς αὐτὰς μίαν φορὰν;

§167Α. ΣΒΩΛΟΣ. Τὸ ἐρώτημά σας δὲν μὲ εὑρίσκει ἀνέτοιμον. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔχετε τὴν γενναιότητα, νὰ δεχθῆτε ἐκεῖνο ποὺ εἰς ἀναλόγους ἐρωτήσεις καὶ εἰς ἄλλους ἀπήντησα: Νὰ δεχθῇ ἡ Βουλὴ νὰ γίνῃ κάποτε μία πλήρης συζήτησις περὶ τοῦ ὅλου θέματος καὶ περὶ τῶν εὐθυνῶν ἑκάστου καὶ νὰ ἀνεύρωμεν καὶ νὰ προσδιωρίσωμεν τὰς εὐθύνας μας δράσαντες τότε καὶ μὴ δράσαντες. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι γενναῖον οὐδὲν σοβαρὸν διὰ τοιαύτην διακοπὴν νὰ κρίνωνται ζητήματα τοιαύτης ἱστορικῆς σημασίας. Διότι θὰ ἠμποροῦσα νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι οἱ ἄνθρωποι τοὺς ὁποίους κατηγορεῖτε, μετ’ ὀλίγον ἔκαμαν μίαν ἐθνικὴν Κυβέρνησιν, συνεργαζόμενοι μὲ ὅλα τὰ κόμματα, περιλαμβανομένου καὶ ἐκείνου εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκετε καὶ σεῖς. Δὲν θὰ ἰσχυρισθῶ ὅτι ἐὰν ἔχω κάποιαν εὐθύνην θὰ ὀχυρωθῶ εἰς τὸ ἐπιχείρημα αὐτό. Ὄχι. Δὲν εἶμαι τόσο δειλός. Ἀλλὰ τοιαῦτα ζητήματα δὲν συζητοῦνται κατὰ τοιοῦτον τρόπον, οὐδὲ κρίνωνται μὲ ἐντυπώσεις. Ἀπὸ ἐσᾶς δέ, ὁμολογῶ, ὅτι δὲν ἀνέμενον τοιούτου εἴδους συζήτησιν ἐπεισοδιακήν. Ἐὰν θέλῃ ἡ Βουλὴ, ἐγὼ τοὐλάχιστον παρακαλῶ, νὰ κάμωμεν μίαν συζήτησιν ὠργανωμένην καὶ ὁλοκληρωμένην καὶ ἀφοῦ συμφωνήσωμεν ἐπὶ τῶν ἐθνικῶν κριτηρίων, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν διὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, νὰ κριθῶμεν βάσει αὐτῶν καὶ νὰ ἴδωμεν ποῖος ἔπραξε τὸ καθῆκον του καὶ ποῖος ὄχι καὶ ποία εἶναι ἡ σημασία τῶν καταχρήσεων, ποία ἡ ἀφορμή των καὶ ποία ἡ ἔκτασίς των. Ἔλεγα, λοιπόν, ὅτι ὅταν μία χώρα ἔχῃ τὸν ἀριθμὸν αὐτὸν τῶν κρατουμένων, ὑποδίκων καὶ καταδίκων, ὅταν ἔχῃ τόσον σοβαρὸν ἀριθμὸν καταδικασμένων εἰς θάνατον, ὅταν ἔχῃ ἕνα τέτοιον ἀριθμὸν ἐξορίστων καὶ ἀπολυθέντων ἀπὸ τὰς θέσεις των, διὰ τὴν δρᾶσιν των κατὰ τὴν κατοχήν, οἱ ὁποῖοι δὲν ἠμποροῦν νὰ ἐπανέλθουν, διότι ἀπελύθησαν δυνάμει τῶν μέτρων περὶ ἐξυγιάνσεως, ὅταν ἔχῃ ἐν λειτουργίᾳ ἔκτακτα στρατοδικεῖα, ὅταν διατηρῇ ἀκόμη μίαν νομοθεσίαν ἐξαιρετικὴν καὶ ἔκτακτον προσηρμοσμένην εἰς ἄλλας συνθήκας αἱ ὁποῖαι ἔλειψαν πλέον καὶ ὅταν ἐξ ἄλλου διακηρύσσεται, ὅτι ἡ χώρα διάγει περίοδον εἰρηνεύσεων καὶ ἀνασυγκροτήσεων, ὅταν ἐκλογαὶ διεξάγονται κοινοτικαὶ καὶ δημοτικαὶ ὡς καὶ ἐκλογαὶ βουλευτικαί, πιθανώτατα θὰ διεξαχθοῦν μετὰ 6–7 μῆνας καὶ ὅταν ζῶμεν ἐν εἰρήνῃ καὶ καλοῦμεν τὸν Ἀπόδημον Ἑλληνισμόν, ὅταν αὐτὰ ὅλα συμβαίνουν, τὸ ὀλιγώτερον ποὺ ἔχει νὰ εἴπῃ τίς, εἶναι ὅτι ὅλα αὐτὰ ἐμφανίζουν μίαν εἰκόνα ἀνακόλουθον καὶ ἀντιφατική. Καὶ θέλων νὰ προσθέσω, κ. συνάδελφοι, ὅτι, οἱανδήποτε γνώμην καὶ ἂν ἔχωμεν ἡμεῖς περὶ τοιούτων μέτρων καὶ περὶ τῆς καταστολῆς δι’ αὐτῶν τοῦ κομμουνισμοῦ, θέλω νὰ εἴπω, ὅτι τὴν νίκην εἰς τὴν ὑπόθεσιν τῆς ἐσωτερικῆς συρράξεως καὶ αἱματοχυσίας δὲν τὴν ἔδωσεν ἡ ἐφαρμογὴ τῶν μέτρων αὐτῶν, τὴν ἔδωσε ἡ στρατιωτικὴ ὑπεροχὴ τῶν ἐνόπλων δυνάμεων τοῦ Κράτους. Διότι, ὅταν, κ. συνάδελφε, τὰ μέτρα αὐτὰ ἐν τῷ ἐσωτερικῷ, ἦσαν εἰς τὸ ἄκρον ἄωτον τῆς πληρότητός των καὶ τῆς ἐφαρμογῆς των, ἡ ἀνταρσία ἦτο εἰς τὸ Καρπενῆσι καὶ ἐχρειάσθησαν καθαρῶς στρατιωτικὰ μέτρα διὰ νὰ λήξῃ ἡ ἀνταρσία ἡ ὁποία, πλέον, διὰ τῶν νομοθετικῶν σας μέτρων, τῶν Στρατοδικείων, τῶν ἐκτελέσεων καὶ τῶν ἐκτοπίσεων εἶχε ἤδη φανεῖ, ὅτι δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ λήξῃ ἢ νὰ λήξῃ ταχέως. Τοῦτο δὲν τὸ λέγω διὰ κανέναν ἄλλον λόγον, ἀλλὰ μόνον διὰ νὰ συναγάγω ἕνα συμπέρασμα. Ὄτι ἐὰν ὑπάρχῃ ὁ φόβος μιᾶς ἐπαναλήψεως αὐτοῦ τοῦ φοβεροῦ καὶ ἀπαραδέκτου παρελθόντος ἀπὸ τὸ ὁποῖον ἐπέρασεν ἡ Ἑλλὰς ἐπαναλήψεως τὴν ὁποίαν ἀποκρούομεν ἀπολύτως πάντες καὶ ἄλλως τε θεωροῦμεν ἐντελῶς ἀπίθανον, μὴ φαντάζεσθε ὅτι θὰ πολεμήσετε τὸν φόβον αὐτὸν οὔτε μὲ τὰ ἔκτακτα Στρατοδικεῖα, οὔτε μὲ τὰς ἐκτοπίσεις, οὔτε μὲ τὰς ἐξυγιάνσεις. Θὰ τὸν πολεμήσετε πάλιν διὰ τῆς δυναμικῆς ἀναμετρήσεως καί, ἐφ’ ὅσον αἱ δυνάμεις τοῦ νομίμου Κράτους θὰ εἶναι ἰσχυρότεραι θὰ ἔχουν τὸν τελευταῖον λόγον. Ἀφ’ ἧς ἔληξεν αὐτὴ ἡ σύγκρουσις, οἱοσδήποτε καὶ ἐὰν ἦτο ὁ χαρακτήρ της, δὲν θὰ ἐκταθῶ ἐκ νέου εἰς τὴν ἔρευναν αὐτήν· ἐκεῖνο ποὺ ἐπεβάλλετο καὶ ἐπιβάλλεται, εἶναι ἡ ἐκκαθάρισις τοῦ παρελθόντος, διὰ τὴν δημιουργίαν νέων προϋποθέσεων ἐσωτερικῆς ζωῆς, δημοκρατικῆς καὶ ἐλευθέρας. Κύριοι βουλευταί, φοβοῦμαι, ὅτι παρουσιάζομεν τὸ μοναδικὸν παράδειγμα εἰς τὴν ἱστορίαν τῶν χωρῶν, αἱ ὁποῖαι εἶχον τὸ ἀτύχημα νὰ περάσουν ἀπὸ τοιούτου εἴδους δοκιμασίας. Ἡ Ἑλλὰς εἶναι ἡ μόνη χώρα, ἡ ὁποία μετὰ τὴν λῆξιν τῆς δοκιμασίας καὶ μὲ τὰς τόσας καταστρεπτικὰς καὶ πολυσημάντους συνεπείας δὲν ἐπεζήτει μίαν ἐκκαθάρισιν τοῦ παρελθόντος.

§168Ν. ΜΠΟΥΡΑΝΤΑΣ. Δὲν ὑπάρχει ἄλλη χώρα, κύριοι συνάδελφοι, ἡ ὁποία νὰ ἐδεινοπάθησεν ἀπὸ ἐσωτερικὰς ταραχὰς ὅσον ἡ Ἑλλάς.

§169Α. ΣΒΩΛΟΣ. Σᾶς ἀναφέρω τὴν Γαλλίαν τοῦ 1871, μετὰ τὴν Κομμούναν. Ἡ Γαλλία ὑπέστη φθοράν, ὄχι βέβαια ἴσην πρὸς τὴν ἰδικήν μας, ἀλλὰ συνῆλθε συντόμως διὰ μιᾶς δημοκρατικῆς πολιτικῆς καὶ διὰ τῶν θεσμῶν τῆς ἐλευθερίας. Ἐὰν ἐπιμένω εἰς τὸ θέμα αὐτό, δὲν εἶναι διότι θέλω νὰ ἀνακινήσω τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν καθ’ ἑαυτήν, ἀλλὰ διὰ νὰ ὑπογραμμίσω τὴν ἀνάγκην διὰ τὴν χώραν, μιᾶς νέας πολιτικῆς, πολιτικῆς ἀποβλεπούσης εἰς ὁμαλότητα καὶ εἰρήνευσιν. Εἰς τοὺς συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι ὡμίλησαν μὲ τόσον πάθος διὰ τὰ θύματα καὶ διὰ τὰ ἐγκλήματα καὶ διὰ τὰ πένθη, θὰ ἔλεγα, ὅτι κανεὶς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραμείνῃ ἀναίσθητος ἐνώπιον οἱασδήποτε βαρβαρότητος καὶ ἐνώπιον οἱουδήποτε ἀνθρωπίνου πόνου. Πιστεύσατε, ὅτι εἰς ὅλας τὰς πλευρὰς τῆς Βουλῆς ὑπάρχει τὸ ἴδιον συναίσθημα τῆς θλίψεως δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ὑπῆρξαν θύματα τῆς αἱματηρᾶς αὐτῆς ἱστορίας χωρὶς νὰ πταίουν. Ἀλλὰ πένθη ὑπάρχουν καὶ ἐντεῦθεν καὶ ἐκεῖθεν καὶ εἰς ὅλας τὰς πλευρὰς τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ σεβασθῇ κανεὶς τὸ πένθος τοῦ ἄλλου καὶ νὰ μὴ συγκινηθῇ ἀπὸ τὴν ἀνθρωπίνην αὐτὴν κατάστασιν. Ἀλλ’ ἰσχυρίζομαι ὅτι ἡ γενναιότης τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἀπέναντι καὶ τῆς ἀδικίας ποὺ ὁ καθένας ὑπέστη καὶ ἀπέναντι τοῦ πένθους ποὺ ὁ καθένας ἐδοκίμασεν, εἶναι χαρακτηριστικὸν τῆς ἰδιοσυστασίας τοῦ λαοῦ αὐτοῦ. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δὲν εἶναι ἐκ φύσεως ἐκδικητικός. Δὲν εἶναι ἐκ φύσεως τιμωρός. Καὶ ἀπόδειξις τούτου εἶναι ἡ τεραστία ἐπιείκεια πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι κατὰ καιρούς, εἴτε ἐδολιεύθησαν τὴν ἐμπιστοσύνην του, εἴτε κατηράσθησαν τὴν ἁγνότητά του, εἴτε τὸν ἐτυράννησαν, εἴτε τὸν κατεπίεσαν, εἴτε τὸν ἐσκότωσαν. Μὲ τὸ μειδίαμα στὰ χείλη ὁ λαὸς αὐτός, πάρα πολὺ συχνὰ συγχωρεῖ καὶ λησμονεῖ. Ἴσως νὰ εἶναι ἐλάττωμα αὐτὴ ἡ λησμοσύνη του. Ἀλλὰ δὲν εἶμαι ἐναντίον αὐτῆς τῆς ἀδυναμίας του. Τὴν εὑρίσκω ὡς ἀνθρώπινον χαρακτηριστικὸν ἑνὸς λαοῦ μὲ ἀνωτέραν ψυχικὴν καλλιέργειαν, διότι δεικνύει μίαν καλυτέραν ποιότητα ψυχῆς ποὺ εἶναι ἀπαύγασμα τοῦ μακραίωνος πολιτισμοῦ του. Εὑρίσκω, ὅτι εἶναι ἕνα στοιχεῖον ψυχικῆς ἀριστοκρατικότητος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ τὸν θαυμάζω. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει τὸ θέμα κρίνεται ἀπὸ τὴν πολιτικήν του ἄποψιν, τὸ θέμα δὲν κρίνεται ἀπὸ τὸ τί θὰ ζητήσῃ ἡ ἱκανοποίησις τοῦ Α ἢ Β παθόντος, δηλαδὴ τὴν ἀπονομὴν δικαιοσύνης ἢ τὴν ἐκδίκησιν. Καὶ εἰς τὴν τοιαύτην περίπτωσιν, ἐὰν ἀναζητήσητε τὴν δικαιοσύνην, πιθανὸν νὰ τὴν εὕρητε, ἀλλὰ τὶς περισσότερες φορὲς θὰ σᾶς διαφύγῃ. Εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐξακριβωθῇ πότε ἀποδίδεται ἡ πραγματικὴ δικαιοσύνη, ὥστε θὰ ἀποδώσητε τὸ δίκαιον κατ’ ἔκτασιν καὶ κατὰ μέτρον ἢ πότε θὰ ὑποπέσητε εἰς πλάνην καὶ θὰ ἀδικήσητε λόγῳ πάθους ἢ ἀδυναμίας. Ἕνεκα τούτου, κ. βουλευταί, ἔχει καθιερωθῆ ἀπὸ αἰώνων ὁ θεσμὸς τῆς ἀμνηστίας διὰ τοιαύτας περιπτώσεις. Ἡ ἀμνηστία δέ, δὲν δίδεται διὰ πράξεις ἀγγέλων, ἀλλὰ δίδεται εἰς ἀδικήματα, δίδεται εἰς ἐγκλήματα. Ἡ ἀμνηστία προϋποθέτει ἀδικήματα καὶ ὄχι ἁγίας πράξεις τῶν ἀνθρώπων, διότι τότε δὲν θὰ ὑπῆρχεν ἀνάγκη χορηγήσεως αὐτῆς. Καὶ εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ ἀμνηστία εἶναι ἀπὸ τὰς στοιχειωδεστέρας ἐννοίας τοῦ Πολιτειακοῦ λεξιλογίου, εἴτε λέγεται Δημοκρατικὸν τὸ πολίτευμα, εἴτε ἄλλως.

§170Κ. ΜΑΝΙΑΔΑΚΗΣ. Εἶναι ἐφεύρεσις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ.

§171Α. ΣΒΩΛΟΣ. Ὅπως καὶ τὴν ἐξορίαν, μολονόνι εἶσθε ὁ πρῶτος διδάξας. Οἱ ἀρχαῖοι τὴν ἔλεγον ὑπερορίαν. Δι’ ἡμᾶς λοιπόν, κ. συνάδελφε, τὸ θέμα τίθεται ἀκριβῶς ἐπάνω εἰς αὐτὴν τὴν πολιτικὴν βάσιν. Δηλαδή, τὴν βάσιν τῆς ἀνάγκης μιᾶς χώρας καὶ τοῦ συμφέροντος τοῦ συνόλου, ὅταν εὑρίσκεται ὑπὸ τὰς συνθήκας τὰς ὁποίας εὑρέθη ἡ Ἑλλάς, μετὰ τὴν λῆξιν τῆς αἱματοχυσίας, θὰ λάβῃ μέτρα μιᾶς ριζικῆς ἐκκαθαρίσεως τοῦ παρελθόντος παραβλέπουσα τὴν συναισθηματικὴν πλευράν, παραβλέπουσα τὸ ὅτι θὰ πικράνῃ οἱανδήποτε παράταξιν, διότι δὲν ἀποκλείεται νὰ ὑπάρξῃ ἡ πικρία αὐτὴ εἰς ὡρισμένους ἀνθρώπους. Τὸ ζήτημα εἶναι, ὅτι ὡς πολιτικὰ Σώματα, μία Κυβέρνησις καὶ μία Βουλή, σκέπτονται καὶ πρέπει νὰ σκέπτωνται, ἀλλέως φεύγουν ἀπὸ τὴν ὁδὸν τῆς ἐκτιμήσεως τῶν πράξεων τοῦ παρελθόντος, διότι ἡ ἐκκαθάρισις τοῦ παρελθόντος γίνεται χάριν τοῦ μέλλοντος. Καὶ ὅταν ὁμιλῶμεν περὶ λήθης τοῦ παρελθόντος, ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν ἕνα σύνολον μέτρων ποῦ πρέπει νὰ κατευθύνῃ μία νέα ἀρχὴ καὶ μία νέα γραμμή. Ἐν ὀνόματι αὐτῆς τῆς νέας ἀρχῆς ζητοῦμεν ὅσα ζητοῦμεν καὶ νομίζομεν, ὅτι αὐτὰ ποὺ ζητοῦμεν ὑπάρχουν εἰς τὴν συνείδησιν καὶ τοῦ μεγίστου μέρους τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος θέλει νὰ εἰσέλθῃ εἰς μίαν ἀναγεννημένην ζωήν, θέλει νὰ ἴδῃ ἕνα στοιχεῖον φέρελπι διὰ τὴν αὔριον. Ὑπάρχει ὅμως, μία ἀντίρρησις πολιτικῆς φύσεως κατὰ τῆς ἀρχῆς τῆς γενικῆς ἀμνηστίας, ἀντίρρησις τὴν ὁποίαν διετύπωσε τὸ πρῶτον, ὅταν εἰσηγεῖτο τὰ μέτρα ἐπιεικείας, ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ἀντίρρησις ὅτι δὲν ἐπῆλθεν ἡ ὥρα διὰ τὴν ριζικὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ ζητήματος, διὰ τὸν μόνον λόγον, ὅτι τὸ Κ.Κ.Ε. καὶ Κόμινφορμ δὲν συγκατατίθενται εἰς τὴν παροχὴν τῆς ἀμνηστίας, ἐνῷ λ. χ. μετὰ τὸ κίνημα τοῦ 1935 ἡ ἀμνηστία ἐχορηγήθη, ἀφοῦ συνεφώνησε καὶ τὴν ἀπεδέχθη καὶ τὸ ἡττηθὲν τότε κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Κύριοι βουλευταί, δὲν δέχομαι τὴν ἄποψιν αὐτήν. Ποῖος μᾶς διαβεβαιώνει, ὅτι τὸ Κ.Κ.Ε. δὲν ἔχει συμφέρον πολιτικὸν νὰ διατηρῆται εἰς τὴν Ἑλλάδα μία κατάστασις, ἡ ὁποία παρουσιάζει αὐτὰ τὰ στοιχεῖα τῆς ἀνωμαλίας; Καὶ ἂν ἀπαιτήσωμεν τὴν συμφωνίαν τοῦ Κ.Κ.Ε. εἰς τὴν ἀμνηστίαν, δὲν ἀναγνωρίζομεν ἀμέσως, ὅτι τὸ κόμμα αὐτὸ ὑπαγορεύει τὴν πολιτικὴν τῆς χώρας, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἐφαρμόσωμεν; Ἐπὶ πλέον, αὐτοῦ τοῦ εἴδους ἡ προϋπόθεσις, ἡ συγκατάθεσις τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος, δὲν σᾶς φέρει, κ. βουλευταί, εἰς τὴν ὁδὸν ἑνὸς εἴδους σιωπηρᾶς συνθήκης εἰρήνης μὲ αὐτό; Ἐν τούτοις δὲν ὑποθέτω, ὅτι ἐσκέφθηκε ποτὲ τὸ Κράτος νὰ ἔλθῃ εἰς συμφωνίαν μὲ τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα, ἀλλ’ ἐκεῖ καταλήγει τὸ πρᾶγμα, ἐφ’ ὅσον ἡ λῆψις τῶν ἐσωτερικῶν μέτρων λήθης σταματᾷ πρὸ τῆς τοιαύτης ἢ τοιαύτης πολιτικῆς τοῦ Κ.Κ.Ε. Καὶ εἶναι δίκαιον ὅταν εἶπεν, ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ρέντης, περὶ τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ λήξῃ καὶ ὁ ἐμφύλιος πόλεμος. Πάντως ὅμως δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ ἐσωτερική μας πολιτικὴ νὰ ρυθμίζεται ἀπὸ πολιτικὴν δύναμιν ἔξω τῆς χώρας εὑρισκομένην, ἐνῷ τὸ ἔκδηλον συμφέρον τῆς χώρας ἀπαιτεῖ μίαν θετικὴν καὶ δημιουργικὴν πολιτικήν, ἐλευθέρως ἀποφασιζομένην, πολιτικὴν ἡ ὁποία θὰ ἀποκαταστήσῃ καὶ θὰ στερεώσῃ τὴν δημοκρατίαν. Νομίζω, κ. βουλευταί, ὅτι τὸ ἐθνικὸν συμφέρον ἐκτιμώμενον εὐσυνειδήτως ὑπὸ Σωμάτων ὡσὰν τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, ἐπιβάλλει τὴν λύσιν τῆς ἀμνηστίας καὶ δι’ αὐτὸ ἡ ὕπαρξις ἢ ἡ μὴ ὕπαρξις συγκαταθέσεως τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος, εἶναι παράγων, ὁ ὁποῖος δὲν πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν.

§172Η. ΛΑΓΑΚΟΣ. (Ὑπουργ. Δικαιοσ.). Δὲν νομίζω ὅτι τὸ πνεῦμα τῶν δηλώσεων τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου εἶναι αὐτό, ὅτι ἔπρεπε νὰ φερθῇ ὡς ἴσος πρὸς ἴσον μὲ τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα, διότι αὐτὸ περίπου ὑπαινίσεσθε.

§173Α. ΣΒΩΛΟΣ. Δὲν εἶπον αὐτό.

§174Η. ΛΑΓΑΚΟΣ. (Ὑπουργ. Δικαιοσ.) Ἡ δήλωσις εἶχε τὴν ἑξῆς ἔννοιαν: Ὄτι ἐφ’ ὅσον ἔχομεν ἐκ τῶν προτέρων δεδομένον, ὅτι οἱονδήποτε μέτρον παρεχόμενον εἰς τοὺς κομμουνιστὰς θὰ τοὺς ἔθετε πάλιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν μιᾶς συνωμοσίας, ἡ ὁποία ἐξακολουθεῖ εἰς τὸ ἐσωτερικόν, ἐπεβλήθη λόγῳ στοιχειώδους ἀμύνης τοῦ Κράτους καὶ τῆς Πολιτείας, νὰ μὴ παρασυρθῇ εἰς οἵαν εὐρύτητα σεῖς ζητεῖτε τὸ μέτρον αὐτό. Διότι θὰ ἦτο μωρία, ὅταν εἴχομεν δεδομένον ὅτι τὴν ἑπομένην τῆς ἐξόδου του ἐκ τῆς φυλακῆς, ὁ κομμουνιστὴς θὰ ἐνταχθῇ εἰς τὸν κομμουνιστικὸν μηχανισμὸν καὶ θὰ ἔκαμνε ἀσφαλῶς ἀνατρεπτικὴν δρᾶσιν, θὰ ἦτο μωρία νὰ τὸν ἀφήσωμεν ἐλεύθερον καὶ νὰ στερήσωμεν τὴν Δημοκρατίαν τοῦ μέσου, τὸ ὁποῖον εἶναι εἰς πάντα ὀργανισμὸν ἐπιτετραμμένον, τοῦ μέσου τῆς ἀμύνης.

§175Α. ΣΒΩΛΟΣ. Ὁ συλλογισμός σας κατὰ τοῦτο χωλαίνει, διότι σήμερον δὲν εἶναι νόμιμον τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα. Ὅ,τι τυχὸν θὰ κάμῃ ὁ ἐκ τῶν φυλακῶν ἀπολυόμενος διὰ νὰ συνεχίσῃ μίαν στασιαστικὴν δρᾶσιν θὰ εἶναι πρᾶξις παράνομος καὶ συνωμοτική. Δὲν σᾶς προσθέτει, ἀπὸ τὴν ἄποψιν αὐτὴν, οὔτε σᾶς ἀφαιρεῖ τίποτε ἡ παροχὴ τῆς ἀμνηστίας.

§176Η. ΛΑΓΑΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Στοιχειώδης ἀρχὴ ἐννόμου ἀμύνης καὶ τοῦ Ποινικοῦ Δικαίου εἶναι νὰ προλαμβάνωμεν, ἀντὶ νὰ καταστέλλωμεν. Ἡ πρόληψις εἶναι καλλίτερον μέσον τῆς καταστολῆς.

§177Α. ΣΒΩΛΟΣ. Εἰς αὐτὸ δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν. Τὸ θέμα εἶναι, ποῖα εἶναι τὰ ὀρθὰ μέσα τῆς ἀμύνης. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ἡ συνέχισις τῆς σημερινῆς καταστάσεως κάθε ἄλλο παρὰ πρόληψις εἶναι. Ἐὰν ὑποθέσωμεν ὅτι τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα εἶχε τὴν δύναμιν νὰ ἐπαναλάβῃ αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἔκαμε, δὲν θὰ ἐμποδισθῇ, εἴτε ἐὰν ἀπολύσητε ἀπὸ τὰς φυλακὰς τοὺς σημερινοὺς ὑποδίκους, εἴτε ὄχι.

§178Η. ΛΑΓΑΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Δὲν θὰ τοῦ δώσω τὰ ὄργανα καὶ τὰ μέσα νὰ τὸ κάμῃ αὐτό.

§179Α. ΣΒΩΛΟΣ. Διὰ νὰ τὸ ἐπιτύχουν αὐτό, κύριοι, οἱ μέλλοντες νὰ ἐπωφεληθοῦν τῆς ἀμνηστίας, πρέπει νὰ ἔχουν τὰ μέσα καὶ τὴν δυνατότητα νὰ ὁπλισθοῦν καὶ νὰ πᾶνε νὰ συναντήσουν τοὺς ἄλλους ἐνόπλους. Ἐὰν ἔχητε ὡς Κράτος τοιαύτην ἀνικανότητα, ὥστε νὰ γίνουν αὐτὰ ὑπὸ τὰ ὄμματα 160 χιλ. στρατοῦ καὶ δὲν ἠξεύρω πόσων χιλιάδων τῶν Σωμάτων Ἀσφαλείας, τότε δὲν σᾶς ὠφελεῖ ἡ διατήρησις τῆς σημερινῆς καταστάσεως.

§180Ν. ΜΠΟΥΡΑΝΤΑΣ. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δὲν εἶναι διατεθειμένος νὰ δώσῃ οὔτε ἄλλα χέρια, οὔτε ἄλλα πόδια.

§181Α. ΣΒΩΛΟΣ. Δὲν πρόκειται δι’ αὐτοῦ τοῦ μέσου νὰ στερήσητε οὔτε χέρια, οὔτε πόδια, ἁπλῶς διατηρεῖτε μίαν κατάστασιν ἀνώμαλον, ἡ ὁποία διὰ μὲν τὴν προπαγάνδαν τὴν ἔξωθεν τῆς Ἑλλάδος, ἀποτελεῖ πρώτης τάξεως τροφήν, ἐντὸς δὲ τῆς Ἑλλάδος ἀποτελεῖ μίαν περιττὴν σκληρότητα, ἡ ὁποία, πρὸς τοῖς ἄλλοις, δὲν ἐπιτρέπει νὰ γίνῃ κἂν μία γόνιμος καὶ δημιουργικὴ διαφοροποίησις τῶν μαζῶν τοῦ κόσμου, ὁ ὁποῖος σήμερον ὑποφέρει κατὰ μυριάδας. Καὶ ἡ διαφοροποίησις θὰ ἦτο εὐκταία διὰ νὰ ἰσχυροποιηθῇ καὶ στερεωθῇ εἰς τὴν Ἑλλάδα ἕνα διάφορον τοῦ σημερινοῦ καθεστώς. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, τὸ θέμα τῆς ἀμνηστίας δι’ ἡμᾶς εἶναι ἕνα θέμα γενικῆς πολιτικῆς κατευθύνσεως, συνυφασμένον μὲ τὸ σύνολον τῶν ἀντιλήψεων, τὰς ὁποίας ἡμεῖς ἔχομεν καὶ πάντοτε διεκηρύξαμεν ὡς πρὸς τὸ πῶς πρέπει νὰ ὀργανωθῇ ἡ μετὰ τὴν συμφορὰν τῆς Ἑλλάδος ζωὴ διὰ νὰ ἠμπορέσῃ καὶ ἡ δημοκρατία νὰ στερεωθῇ καὶ ἡ ἀνασυγκρότησις νὰ γίνῃ. Εἰς αὐτὴν δὲ τὴν σειρὰν τῶν σκέψεων ἀνάγονται καὶ ὅσα σᾶς ἐξέθεσαν ἄλλοι συνάδελφοι πρὸ ἐμοῦ ὁμιλήσαντες. Ἡ κατάργησις δηλαδὴ τῶν ἐκτάκτων μέτρων, τὰ ὁποῖα προσδίδουν ὡρισμένον χαρακτῆρα καὶ ὡρισμένον χρῶμα ἀπαράδεκτον εἰς τὴν Ἑλληνικὴν κατάστασιν. Εἶναι ἐξόφθαλμον ποίαν ἐντύπωσιν διαρκοῦς ἀναταραχῆς δημιουργεῖ τὸ γεγονός, ὅτι σήμερον, εἰς τὰ 1951, ἄνευ πολέμου καὶ ἄνευ ἐσωτερικῶν ἀνωμαλιῶν, ἡ Ἑλλὰς διατηρεῖ ἐν λειτουργίᾳ ἔκτακτα Στρατοδικεῖα. Καὶ νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, ἐπειδὴ ἔγινε λόγος καὶ περὶ τῆς ἐννοίας τοῦ ἄρθρου 91 τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον δῆθεν νομιμοποιεῖ τὴν κατάστασιν, νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι δὲν τὴν νομιμοποιεῖ. Διότι τὸ ἄρθρον 91 τοῦ Συντάγματος προβλέπει τὴν παρέμβασιν ἀπὸ τὸ καθεστὼς τῶν ἐλευθεριῶν εἰς δύο περιπτώσεις, εἰς τὴν περίπτωσιν πολέμου καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν ἐπιστρατεύσεως ἕνεκα ἐξωτερικῶν κινδύνων. Δὲν εἶναι τυχαία ἡ τοιαύτη παράθεσις τῶν δύο αὐτῶν ὅρων. Διότι ὁ μὲν πόλεμος ἠμπορεῖ νὰ ἐπέλθῃ αἰφνιδίως καὶ νὰ δικαιολογῇ τὴν κήρυξιν τοῦ στρατιωτικοῦ νόμου, ἡ ἐπιστράτευσις ὅμως ἕνεκα ἐξωτερικοῦ κινδύνου ἠμπορεῖ νὰ προηγηθῇ ἀπὸ ἀρκετὸν καιρὸν πρὸ τῆς ἐκρήξεως πολέμου καὶ νὰ ἐπιβάλῃ καὶ τὴν ἀνάγκην τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου ΔΞΘ. Παράδειγμα ἡ ἐπιστράτευσις τῶν ἐτῶν 1915–16, ἡ ὁποία διετηρήθη ἐπὶ ἕνα ἔτος χωρὶς νὰ ἐπέλθῃ πόλεμος. Τὸ ἀντίστροφον ὅμως, δηλαδὴ διατήρησις στρατιωτικοῦ νόμου χωρὶς οὔτε πόλεμον, οὔτε ἐπιστράτευσιν, δὲν εἶναι νοητόν, δὲν ἐπιτρέπεται συνταγματικῶς. Μετὰ τὴν λῆξιν τοῦ πολέμου ποὺ ἐπέρασεν ἡ Ἑλλὰς καὶ ἐὰν ἀκόμη διατηροῦνται ηὐξημέναι στρατιωτικαὶ δυνάμεις ὑπὸ τὰ ὅπλα, δὲν εἴμεθα οὔτε εἰς τὴν μίαν, οὔτε εἰς τὴν ἄλλην τῶν περιπτώσεων τοῦ ἄρθρου 91. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ εἴπωμεν, ὅτι διαρκεῖ ὁ πόλεμος, διότι ὁ πόλεμος εἶναι ἕνα γεγονὸς ποὺ πρέπει νὰ εἶναι αὐτομαρτυρημένον καὶ πασίδηλον. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ λέγωμεν, ὅτι σήμερον ἡ Ἑλλὰς εὑρίσκεται ἐν πολέμῳ.

§182Δ. ΜΠΑΡΜΠΑΛΙΑΣ. Εἶναι ἐπιστράτευσις.

§183Α. ΣΒΩΛΟΣ. Εἴμεθα μήπως ὑπὸ τὴν ἀπειλὴν ἐπερχομένου πολέμου; Καὶ ἡ παροῦσα στρατιωτικὴ δύναμις εἶναι ἐπιστράτευσις ἕνεκα ἐξωτερικοῦ κινδύνου, ἢ γίνεται ἐν ὄψει πολέμου; Ὄχι. Εὐτυχῶς δὲν εὑρισκόμεθα εἰς αὐτὴν τὴν θέσιν. Ἐὰν εἴπωμεν, ἐπειδὴ φοβούμεθα, ὅτι ἐνδέχεται νὰ μᾶς ἐπιτεθῇ ἕνας ἐχθρὸς ἐξωτερικός, διὰ τοῦτο προληπτικῶς ἔχομεν στρατιωτικὸν νόμον, εἶναι ἑρμηνεία ἀπολύτως διαστρεβλωτικὴ τοῦ ἄρθρου τοῦ Συντάγματος. Καὶ ἀκριβῶς, ὅπως σᾶς εἶπον καὶ προχθές, ἐπειδὴ δὲν θὰ ἔφθανεν ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 91 διὰ νὰ νομιμοποιήσῃ τὰ ἔκτακτα μέτρα, διὰ τοῦτο ἐψηφίσατε τὸ Γʹ ψήφισμα εἰς τὴν παρελθοῦσαν Βουλήν. — Ἀλλὰ σήμερον δὲν ἠμποροῦμεν νὰ στηριχθῶμεν εἰς τὸ Γʹ ψήφισμα, διότι δὲν ἰσχύει καὶ δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἐπικαλούμεθα τὸ ἄρθρον 91 διὰ νὰ στηρίξωμεν τοιούτου εἴδους μέτρα. Τὸ πρᾶγμα εἶναι ἀντισυνταγματικόν, εἶναι ἀπαράδεκτον. Κύριοι βουλευταί, ἐπὶ τῶν λεπτομερειῶν τοῦ νομοσχεδίου δὲν θὰ εἰσέλθω, διότι γίνεται συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς. Θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ ὑπογραμμίσω μόνον καὶ ζητῶ τὴν προσοχὴν καὶ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, νὰ ὑπογραμμίσω τὸ θέμα τῆς μετατροπῆς τῶν θανατικῶν ποινῶν εἰς ἰσόβια δεσμά, τὴν ὁποίαν προτείνομεν καὶ ζητοῦμεν. Εἶναι θέμα στοιχειώδους ἀνθρωπιστικῆς ἀντιλήψεως, ἀντιλήψεως τόσον οἰκείας καὶ προσφιλοῦς εἰς τὴν Ἑλληνικὴν ψυχὴν ἡ ρύθμισις ἑνὸς τοιούτου θέματος. Διότι κατ’ οὐδεμίαν ἀντίληψιν, οὔτε κανόνα δικαίου, δὲν στέκει εἰς τὴν ἀνθρωπίνην συνείδησιν νὰ ταλαιπωρῆται, ὄχι μόνον ὁ κατάδικος, μὴ ἐκτελούμενος ἐπὶ χρόνια ὁλόκληρα, ἀλλὰ κυρίως καὶ πρὸ παντὸς οἱ δικοί του ἄνθρωποι, ἡ οἰκογένειά του, Αὐτὸ εἶναι τὸ πνεῦμα τῆς διατάξεως τῆς νομοθεσίας περὶ χαρίτων, ὅτι μετὰ μίαν πενταετίαν αὐτομάτως μετατρέπεται ἡ ποινὴ τοῦ θανάτου εἰς ἰσόβια δεσμά. Ἡ διάταξις αὐτὴ εἶχεν ὑπ’ ὄψει της κατὰ 99% κοινοὺς ἐγκληματίας καὶ πρὸ παντὸς ὀλιγαρίθμους. Διότι ὁ νόμος περὶ Συμβουλίου Χαρίτων συνταχθεὶς εἰς ὁμαλὰς ἐποχὰς δὲν εἶχε ὑπ’ ὄψει του 2.500 καταδίκους αὐτῆς τῆς μορφῆς, ὄχι δηλαδὴ καταδίκους τοῦ κοινοῦ Ποινικοῦ Δικαίου.

§184Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Εἶναι πολλοὶ καὶ παρηγοροῦνται, δὲν φοβοῦνται.

§185Α. ΣΒΩΛΟΣ. Πρέπει νὰ μᾶς κάμνῃ περισσότερον ἀκόμη τολμηροὺς εἰς τὸ θέμα αὐτό, τὸ γεγονὸς ὅτι δὲν πρόκειται μόνον ἐὰν φοβοῦνται οἱ ἴδιοι, διότι ἐν πάσῃ περιπτώσει, εἶναι μία θανατικὴ ποινή. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι δὲν εἶναι εὐχάριστον συναίσθημα διὰ τὴν οἰκογένειαν τοῦ καταδίκου. Δὲν εἶναι σωστὸν τὸ Κράτος νὰ διατηρῇ μίαν κατάστασιν περιέχουσαν ἐν ἑαυτῇ τὴν ἀντίφασιν. Δὲν ἐκτελεῖ τὸν κατάδικον, ἀλλὰ καὶ δὲν τὸν ἀπαλλάσσει τῆς ἀγωνίας τῆς ἐκτελέσεως. Εἰς πολλὰς περιπτώσεις ἀμυνόμεθα ὄχι μόνον ὑπὲρ μικρῶν καὶ μεγάλων συμφερόντων, ἀλλ’ ἀμυνόμεθα καὶ ὑπὲρ ὡρισμένων ἠθικῶν καὶ ἀνθρωπιστικῶν ἰδεῶν, μία τῶν ὁποίων εἶναι ἡ σοβαρότης ἢ ἀξιοπρέπεια, ἡ ἀκεραιότης, ἡ εὐθύτης θὰ ἔλεγον τοῦ Κράτους, ὡς ὀργανισμοῦ. Τὸ Κράτος ἐκδικητὴς δὲν εἶναι, τὸ Κράτος τιμωρὸς ἠμπορεῖ νὰ εἶναι. Ἀλλὰ τὸ Κράτος ἐπίσης ἀσκεῖ καὶ τὴν ἐπιείκειαν καὶ ἀπόδειξις, ὅτι ἀφ’ ὅτου ὑπάρχουν Κράτη ὠργανωμένα, εἴτε βασιλευόμενα, εἴτε δημοκρατούμενα, ὑπάρχουν καὶ οἱ θεσμοὶ τῆς χάριτος καὶ τῆς ἀμνηστίας, συμβαδίζοντες μὲ τὴν τιμωρίαν τοῦ ἀδικήματος. Ὑπάρχουν δηλ. οἱ θεσμοὶ τῆς ἐπιεικείας καὶ τῆς λήθης. Δι’ αὐτό, κ. συνάδελφοι, παρὰ τὴν πλήρη ἀνεπάρκειαν ποὺ ἔχει ὁ συζητούμενος νόμος μᾶς εἶναι δύσκολον νὰ τὸν καταψηφίσωμεν, ἀλλὰ ζητοῦμεν τοὐλάχιστον νὰ γίνουν δεκταὶ αἱ τροπολογίαι τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ἰδιαιτέρως ἐκείνην τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. Τσιριμῶκος, ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὴν μετατροπὴν τῶν θανατικῶν ποινῶν. Νομίζω, ὅτι δικαιοῦμαι νὰ κάμω μίαν ἔκκλησιν, δικαιοῦμαι νὰ ὑπογραμμίσω πρὸς τοὺς συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀντιρρήσεις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, ὅτι ὅσον μεγαλυτέρα εἶναι ἡ ἠθικὴ ἀνύψωσις, εἴτε ἑνὸς κόμματος, εἴτε μιᾶς πολιτικῆς ἐξουσίας, εἴτε ἑνὸς Σώματος δημοσίου, ὅσον περισσότερον δείξῃ ὅτι μπορεῖ, εἰς μίαν δεδομένην στιγμήν, νὰ παραμερίσῃ ἀτομικὰ συναισθήματα, σεβαστὰ κατὰ τὰ λοιπά, διὰ νὰ ἐξαρθῇ εἰς μίαν γενικωτέραν ἀντίληψιν περὶ τοῦ πρακτέου, σκεπτόμενος σὰν πολιτικὸς καὶ σὰν ὁδηγὸς τῶν ἄλλων, ποὺ χαράσσει παραδείγματα διὰ τὸ μέλλον. (Χειροκροτήματα).

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη ἔνστασις ἐλλείψεως ἀπαρτίας, ὑπογεγραμμένη παρὰ τοῦ κεκανονισμένου ἀριθμοῦ βουλευτῶν. Διαπιστώνων ὅτι ὄντως δὲν εὑρισκόμεθα ἐν ἀπαρτίᾳ, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ λύσω τὴν συνεδρίασιν. Ἡ μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου, τῶν σχεδίων νόμων: Αʹ) «περὶ ἐξουσιοδοτήσεως πρὸς ὑπογραφὴν συμβάσεως περὶ ἀξιοποιήσεως τῶν λιγνιτῶν Πτολεμαΐδος» καὶ Βʹ) τῶν νομοσχεδίων τοῦ Ὑπουργείου Δικαιοσύνης. 1) «περὶ κυρώσεως τοῦ Α.Ν. 1504]50 «περὶ ἀναθεωρήσεως ἀποφάσεων τῶν Στρατοδικείων, παροχῆς εὐεργετημάτων εἰς προσερχομένους συμμορίτας, τροποποιήσεως τοῦ νόμου 3861 καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων», 2) «περὶ κυρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1553]50 Α.Ν. «περὶ διακοπῆς τῆς προφυλακίσεως κατηγοριῶν τινων ὑποδίκων καὶ συμπληρώσεως τοῦ Α.Ν. 1504]50», καὶ 3) «περὶ παροχῆς εὐεργετημάτων εἰς τοὺς διαπράξαντας ἀδικήματα σχέσιν ἔχοντα πρὸς τὴν καταστολὴν τῆς ἀνταρσίας», ἀναβάλλεται. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6 μ. μ., μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως, νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 11.40′ μ. μ.)