1951.03.26

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 64η

Δευτέρα 26 Μαρτίου 1951

Προεδρία κ. Δ. Β. ΓΟΝΤΙΚΑ

(Ὥρα 6.50′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Ι. Μποῦτος, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν).

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, παρὰ τοῦ βουλευτοῦ κ. Σταύρου Κωστοπούλου ἔλαβον τὴν ἑξῆς ἐπιστολήν: «Ἀθῆναι τῇ 23ῃ Μαρτίου 1951. Πρὸς τὸν Ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων Ἐνταῦθα. Κύριε Πρόεδρε, Κατόπιν τῆς παρ’ ἐμοῦ ἀναλήψεως τῆς Διοικήσεως τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω τὴν παραίτησίν μου ἀπὸ τοῦ βουλευτικοῦ ἀξιώματος. Παρακαλῶ, Ἀξιότιμε Κύριε Πρόεδρε, νὰ δεχθῆτε τὴν ἔκφρασιν τῶν αἰσθημάτων μου βαθυτάτης τιμῆς καὶ ὑπολήψεως.

ΣΤ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ».

Κατόπιν τούτου, παρακαλεῖται ὁ κ. Α. Κοκκέβης, ἐρχόμενος εἰς ἀντικατάστασιν τοῦ παραιτηθέντος βουλευτοῦ Μεσσηνίας κ. Σταύρου Κωστοπούλου, ὅπως προσέλθῃ καὶ δώσῃ τὸν ὑπὸ τοῦ Συντάγματος καθοριζόμενον ὅρκον. (Μεθ’ ὅ, προσέρχεται ὁ κ. Α. Κοκκέβης καὶ δίδει τὸν ὑπὸ τοῦ Συντάγματος ὁριζόμενον ὅρκον ἔχοντα οὕτω: «Ὀμνύω εἰς τὸ ὄνομα τῆς Ἁγίας καὶ Ὁμοουσίου καὶ Ἀδιαιρέτου Τριάδος νὰ φυλάττω πίστιν εἰς τὴν Πατρίδα καὶ τὸν Συνταγματικὸν Βασιλέα, ὑπακοὴν εἰς τὸ Σύνταγμα καὶ τοὺς νόμους τοῦ Κράτους καὶ νὰ ἐκπληρώσω εὐσυνειδήτως τὰ καθήκοντά μου».).

§5ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἄξιος, ἄξιος.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπίσης παρὰ τοῦ βουλευτοῦ κ. Ι. Βλαμίδη ἔλαβον τὴν ἑξῆς ἐπιστολήν: Πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς Κύριε Πρόεδρε. Ἐπειδὴ λόγῳ ἐκτάκτου ἀνάγκης ἀναγκάζομαι νὰ μὴ παραστῶ κατὰ τὴν σημερινὴν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς, παρακαλῶ ὅπως ἀνακοινώσητε ὡς ἀναφορὰν τοῦ λαοῦ Θράκης τὰ κάτωθι: Ἀπὸ τὴν πολυπαθῆ Θράκην συνεχῶς καταφθάνουν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ψηφίσματα διαμαρτυρίας διὰ τὴν θρυλουμένην ἀπόφασιν τῆς Κυβερνήσεως, περὶ καταργήσεως τῆς Γενικῆς Διοικήσεως Θράκης. Χθὲς ἔλαβε χώραν ὀγκῶδες συλλαλητήριον ἐν Κομοτινῇ κατὰ τὸ ὁποῖον τὰ καταστήματα ἔκλεισαν καὶ οἱ ἐργάται ἀπέσχον τῶν ἐργασιῶν των. Ὑπὸ τὰς παρούσας κρισίμους περιστάσεις ἡ ἀγωνία τοῦ λαοῦ τῆς Θράκης φθάνει εἰς σημεῖον ἀπογνώσεως, λόγῳ τῆς θέσεώς της τοῦ πλέον νευραλγικοῦ σημείου τῆς Πατρίδος μας. Ὁ κατ’ ἐξοχὴν φιλόνομος καὶ νομοταγὴς αὐτὸς λαὸς τῆς ἀκριτικῆς Θράκης μας, θ’ ἀναγκασθῇ νὰ ἀντιδράσῃ δι’ ὅλων τῶν νομίμων ἐπιτρεπτῶν μέσων. Αἱ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἀπευθυνόμεναι ἐκκλήσεις ἐκ μέρους τοῦ Θρακικοῦ λαοῦ, εἶναι ἀγωνιώδεις, λόγῳ τῶν εἰδικῶν συνθηκῶν αἵτινες ὑφίστανται εἰς τὸ τμῆμα αὐτὸ τῆς Ἑλληνικῆς γῆς, ἡ δὲ τυχὸν κατάργησις τῆς Γενικῆς Διοικήσεως Θράκης, θὰ ἐπιβεβαιώσῃ τοὺς φόβους τῶν κατοίκων διὰ τὰς ἀντεθνικὰς φήμας ποὺ κυκλοφοροῦν. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ θελήσῃ ν’ ἀναστείλῃ τοὐλάχιστον διὰ τὴν Θράκην τὴν κατάργησιν, ἐπί τι χρονικὸν διάστημα καὶ ὅταν ἐπέλθῃ ἠρεμία καὶ γαλήνη εἰς τὸν διεθνῆ ὁρίζοντα, τότε ἡ κατάργησίς της δὲν θὰ ἔχῃ σημασίαν. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ θελήσῃ νὰ δώσῃ τὴν διαβεβαίωσιν αὐτὴν εἰς τὸν Θρακικὸν λαὸν καὶ θὰ τοῦ εἴμεθα εὐγνώμονες. Ἐν Ἀθήναις τῇ 23 Μαρτίου 1951

Μετὰ τιμῆς

ΙΩΑΝΝΗΣ ΒΛΑΜΙΔΗΣ

Βουλευτὴς Ροδόπης Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Π. Λιαροῦτσος ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§7Π. ΛΙΑΡΟΥΤΣΟΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ βουλευτὴς Αἰτ]νίας κ. Α. Παπαθανάσης καταθέτει ἀναφορὰν ἀναπήρων καὶ θυμάτων πολέμου Θερμοῦ Ἀγρινίου, διαμαρτυρομένων διὰ μελετωμένην τροποποίησιν τοῦ Α.Ν. 1487]50 «περὶ πωλήσεως σιγαρέττων». Ὁ βουλευτὴς Ἀργ]νθίας κ. Κ. Παπακωνσταντίνου καταθέτει ἀναφορὰν ἀναπήρων καὶ θυμάτων πολέμου Ἀνατολικῆς Μακεδονίας καὶ Θράκης, ζητούντων τροποποίησιν καὶ συμπλήρωσιν τοῦ νόμου 1487]50, ἄμεσον τιμαριθμικὴν αὔξησιν τῶν συντάξεών των, ἵδρυσιν Ὑφυπουργείου ἀναπήρων καὶ θυμάτων πολέμου, παροχὴν βελτιωμένης ἐπικουρικῆς μερίδος τροφίμων εἰς εἶδος, μὲ τιμὴν τοῦ ¼ τῆς ἀξίας καὶ εὐκολίας πληρωμῆς αὐτῆς. Ὁ βουλευτὴς Ἀχαΐας κ. Β. Παπαρρηγόπουλος καταθέτει ἀναφορὰν κατοίκων περιφερείας Κάτω Κλειτορίας Καλαβρύτων, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν διακοπὴν τῆς λειτουργίας τοῦ γυμνασίου, λόγῳ ἐλλείψεως καθηγητῶν. Ὁ βουλευτὴς Ἀχαΐας κ. Β. Παπαρρηγόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν κατοίκων τῆς Κωμοπόλεως Ἀκράτας καὶ περιχώρων, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν ἐπὶ πεντάμηνον κατ’ ἔτος μεταφορὰν τῆς ἕδρας τοῦ Εἰρηνοδικείου εἰς Αἰγείραν καὶ ζητούντων ἀνάκλησιν τοῦ σχετικοῦ διατάγματος. Ὁ βουλευτὴς Ἀργ)θίας κ. Κ. Ρέντης καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Πανελληνίου Ὁμοσπονδίας Συνταξιούχων ΤΕΒΕ Ἀθηνῶν, ζητούσης ἄμεσον ἐνίσχυσιν τῶν πόρων τοῦ Ταμείου των. Ὁ βουλευτὴς Ἀχαΐας κ. Α. Ἀντωνόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου Ἀνθρακεμπόρων Πατρῶν, διαμαρτυρομένων διὰ μελετωμένην ἀπαγόρευσιν χρήσεως ἀκαθάρτου πετρελαίου καὶ ζητοῦντος ἀναστολὴν ἀπαγορεύσεως. Ὁ βουλευτὴς Ἀχαΐας κ. Α. Ἀντωνόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐμπορικοῦ καὶ Βιομηχανικοῦ Ἐπιμελητηρίου Πατρῶν, ζητοῦντος ἄμεσον οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν τῆς ἀπὸ διετίας λειτουργούσης Σχολῆς Ὑπομηχανικῶν Πατρῶν. Ὁ βουλευτὴς Ἀργ)θίας κ. Γ. Γεώργας, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἐθνικῆς Ἑνώσεως Ἀναπήρων καὶ Θυμάτων Πολέμου Κορινθίας 1921–49, ζητούσης ἄμεσον οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν τοῦ Ταμείου Ἀρωγῆς ἀναπήρων καὶ θυμάτων πολέμου Ἑλλάδος. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Ι. Μποῦτος, καταθέτει ἀναφορὰν ἀναπήρων καὶ θυμάτων πολέμου Ἄνω Κοπανακίου, διαμαρτυρομένων διὰ μελετωμένην τροποποίησιν τοῦ Α.Ν. 1487]50 «περὶ πωλήσεως σιγαρέττων». Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Ι. Μποῦτος καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου Ὀργάνων Ἀγροτικῆς Ἀσφαλείας τῆς Διοικήσεως Α.Α. Καλαμῶν, ζητοῦντος συνταξιοδότησιν τῶν ὀργάνων Ἀγρ)κῆς χορήγησιν δωρεὰν ἱματισμοῦ, ὑποδήσεως καὶ τροφίμων, κατάργησιν τῶν ὑπὲρ Μ.Τ.Π.Υ. κρατήσεων ἐπὶ τοῦ μισθοῦ των κλπ. Ὁ Δήμαρχος Λετρινῶν ζητεῖ ἄμεσον ρύθμισιν τοῦ ζητήματος μεταβιβάσεως σιδηροδρόμου Κατακώλου εἰς Δημόσιον. Ὁ Πρόεδρος τοῦ Δικηγορικοῦ Συλλόγου Σύρου διαμαρτύρεται διὰ μελετωμένην ἵδρυσιν Ἐφετείου εἰς Μυτιλήνην. Τεσσαράκοντα φυματικοὶ ἐξόριστοι Σωτηρίας διαμαρτύρονται διὰ μελετωμένην ἐκτόπισίν των εἰς Ἅγιον Εὐστράτιον. Τὸ Περιφερειακὸν Ἐπιμελητήριον Δράμας, διαμαρτύρεται διὰ μελετωμένην κατάργησιν Γενικῶν Διοικήσεων Β. Ἑλλάδος καὶ Θράκης. Γυναικεῖοι Σύνδεσμοι καὶ Σωματεῖα διαμαρτύρονται, διὰ μελετώμενον ἀποκλεισμὸν γυναικῶν ἀπὸ Δημοτικὰς ἐκλογάς. Ὁ βουλευτὴς Κεφαλληνίας καὶ Ἰθάκης κ. Γερ. Ρουχωτᾶς καταθέτει ἀναφορὰν τῶν ἀναπήρων καὶ θυμάτων Κεφαλληνίας διαμαρτυρομένων διὰ μελετωμένην τροποποίησιν τοῦ Α.Ν. 1487)50 «περὶ πωλήσεως σιγαρέττων». Ὁ Σύλλογος ἰδιοκτητῶν ἁλωνιστικῶν μηχανῶν Κομοτινῆς–Ξάνθης διαμαρτύρεται διὰ τὴν ὑπὸ ἑκάστου ἰδιοκτήτου ἁλωνιστικοῦ συγκροτήματος καταβολὴν διὰ τὰ ἔτη 1949–50 εἰσφορὰν πρὸς Ι.Κ.Α. ἀνὰ 5–7.000.000 δραχμῶν κλπ. Ἡ Γενικὴ Συνομοσπονδία τῶν ἐργατῶν τῆς Ἑλλάδος ζητεῖ τὴν μὴ ψήφισιν τῆς προτάσεως τοῦ νόμου «περὶ χορηγήσεως ἀδείας κυκλοφορίας δημοσίας χρήσεως εἰς τρικύκλους φορτηγὰς μοτοσυκλέτας καὶ δι’ ἐνέργειαν ὑπ’ αὐτῶν μεταφορῶν ἐπὶ κομίστρῳ. Ἡ Ὁμοσπονδία ἐργατῶν τεχνιτῶν καὶ ὑπαλλήλων χημικῆς βιομηχανίας καὶ Ὑγιεινῆς Ο.Χ.Β.Υ. Ἀθηνῶν, ζητεῖ ἄμεσον ἐπιστροφὴν χαρτοσήμου παρ’ ἐργοδοτῶν καὶ ἐφαρμογὴν ἐγκυκλίου Ὑπουργείου Ἐργασίας. Ἀνάπηροι πωληταὶ ἀκινήτων κατὰ τὴν περίοδον κατοχῆς ζητοῦν τὴν μὴ τροποποίησιν τοῦ νόμου 1323)49 κλπ. Ὁ κ. Σ. Βενιζέλος (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ Κ.Ν. 4952)31 «περὶ ὀργανώσεως τῆς Κεντρικῆς Πρεσβευτικῆς καὶ Προξενικῆς Ὑπηρεσίας Ὑπουργείου Ἐξωτερικῶν», ὡς οὗτος ἐτροποποιήθη μεταγενεστέρως. Οἱ κ. κ. Σ. Βενιζέλος (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν) καὶ Γ. Μόδης (Ὑφυπουργὸς Θρησκευμάτων καὶ Ἐθνικῆς Παιδείας) καταθέτουσι σχέδιον νόμου «περὶ συστάσεως ἐν Βενετίᾳ Ἑλληνικοῦ Ἰνστιτούτου Βυζαντινῶν καὶ Μεταβυζαντινῶν σπουδῶν». Ὁ κ. Ν. Μπακόπουλος (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν) καταθέτει σχέδιον νόμου: 1) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 960]1949 Α. Ν. «περὶ συστάσεως Νομῶν καὶ Ἐπαρχιῶν» καὶ 2) «περὶ πληρώσεως τῆς θέσεως τοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Ἱστορικοῦ Ἀρχείου Κρήτης». Ὁ κ. Κ. Μητσοτάκης (Ὑφυπουργὸς Οἰκονομικῶν) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ συνταξιοδοτικῶν διατάξεων ἀφορωσῶν ἀποκατασταθέντας βαθμοφόρους Β. Ναυτικοῦ καὶ τῆς Β. Ἀεροπορίας». Ὁ κ. Φ. Ζαΐμης (Ὑπουργὸς Κοιν]κῆς Προνοίας) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 5]3] 1]1951 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου». Ὁ κ. Γ. Μπακατσέλος (Ὑπουργὸς Ἐργασίας) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων τοῦ Α. Ν. 28]44 ὡς αὐθεντικῶς ἡρμηνεύθη διὰ τοῦ ἄρθρου μόνου Α.Ν. 866]46». Ἡ ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐξουσιοδοτήσεως πρὸς ὑπογραφὴν συμβάσεως «περὶ ἀξιοποιήσεως τῶν λιγνιτῶν Πτολεμαΐδος». Ἡ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως καὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τῆς ἰσχυούσης Στρατολογικῆς Νομοθεσίας». Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀντικαταστάσεως τῆς τετάρτης παραγράφου τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ Ν. Δ. 627]48 «περὶ τροποποιήσεως καὶ ἀντικαταστάσεως διατάξεών τινῶν τοῦ Α.Ν. 4952] 31, ὡς οὗτος ἐτροποποιήθη μεταγενεστέρως» καὶ κυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 1073 τῆς 10–11–50 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου». Ἡ ἐπὶ τῶν Θρησκευμάτων καὶ Ἐθνικῆς Παιδείας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τοῦ Ἱστορικοῦ Ἀρχείου Ὕδρας». Ἡ ἐπὶ τῆς Γεωργίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων τῆς ἀφορώσης τὴν προστασίαν τῶν Ἐλαιοπυρήνων νομοθεσίας». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Δ. Λατζούνης, Ι. Λύρας καὶ Λ. Βρεττάκος, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως Ἐφετείου Ἀρχιπελάγους». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ε. Μπακλατζῆς, Π. Καλπατσόγλου, Δ. Ἀλιπράντης, Μ. Στεφανίδης, Ν. Ἔξαρχος, Σ. Πολυζωγόπουλος, Α. Κωστόπουλος κ. ἄ. καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παρατάσεως προθεσμίας τῶν ἐξετάσεων τῶν ὑπαγομένων εἰς τὰς διατάξεις τοῦ Ν.Δ. 132)1946 φοιτητῶν καὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως Πανεπιστημιακῶν τινων διατάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. Γεώργας, Ι. Σπηλιωτόπουλος, Δ. Ἀλιμπράντης, Λ. Μπουρνιᾶς, Δ. Λαντζούνης καὶ Ν. Ἔξαρχος, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παρατάσεως προθεσμίας τῶν ἐξετάσεων τῶν ὑπαγομένων εἰς τὰς διατάξεις τοῦ Ν.Δ. 132)1946 φοιτητῶν καὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως Πανεπιστημιακῶν τινων ζητημάτων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ε. Μπακλατζῆς, Γ. Ἀνδρουλακάκης καὶ Μ. Χλουβεράκης καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου» «περὶ παρατάσεως προθεσμίας τῶν ἐξετάσεων τῶν ὑπαγομένων εἰς τὰς διατάξεις τοῦ Ν.Δ. 132)1946 φοιτητῶν καὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως Πανεπιστημιακῶν τινων ζητημάτων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Δ. Τσούμπας, Β. Στεφανόπουλος, Κ. Ρέντης, Ε. Μπακλατζῆς, Γ. Στρᾶτος καὶ Χ. Ρῖζος καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ρυθμίσεως ζητημάτων τινῶν ἀφορώντων εἰς τὰς Παιδαγωγικὰς Ἀκαδημίας καὶ τὴν Στοιχειώδη Ἐκπαίδευσιν». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Μ. Μαντᾶς, Π. Κάντζιας, Γ. Στρᾶτος, Μ. Αἰλιανός, Δ. Θεοχαρίδης, Π. Πέννας καὶ Β. Παπαρρηγόπουλος καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ κωδικοποιήσεως τῆς Νομοθεσίας προστασίας τῶν ἀπολυομένων ἐκ τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ καὶ λαβόντων μέρος εἰς τὸν ἀγῶνα ἐναντίον τῶν συμμοριτῶν».

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ὁ κ. Καλλίας ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς ἀπευθυνομένης πρὸς τὸν Ὑπουργὸν Γεωργίας, σχετικῶς μὲ τὴν διάθεσιν γεωτρυπάνων ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τούτου κλπ.

§9Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶμαι ὑποχρεωμένος μὲ λύπην μου νὰ προβῶ εἰς τὴν διαπίστωσιν, ὅτι ἐν τῇ διαθέσει τῶν ὑπαρχόντων γεωτρυπάνων εἰς τὰς διαφόρους περιφερείας, δὲν διετήρησαν γεωτρύπανα οὔτε διὰ μίαν ἡμέραν, εἰς ἄλλας δέ, διετέθησαν διὰ πολλὰς ἡμέρας. Θῦμα τῆς τοιαύτης ἀνισότητος εἶναι καὶ ὁ νομὸς Εὐβοίας ἂν καὶ εἶναι βέβαιον ὅτι τὰ ἐδάφη της ὑποφέρουν ἀπὸ ἔλλειψιν νεροῦ. Ἀναφέρω ἰδιαιτέρως τὰς κατ’ ἐξοχὴν γεωργικὰς περιφερείας τῶν Ψαχνῶν καὶ τοῦ Βασιλικοῦ τῆς Χαλκίδος, αἱ ὁποῖαι ἀπὸ ἐτῶν ζητοῦν γεωτρύπανον καὶ ἐν τούτοις γεωτρύπανον δὲν ἀπεστάλη μέχρι σήμερον, καταδικαζομένων οὕτω ὁλοκλήρων ἐκτάσεων καθὼς καὶ τῶν προοδευτικῶν γεωργῶν τῶν δύο τούτων χωρίων. Τὸ παράπονον γίνεται ἀκόμη μεγαλύτερον, ὅταν πιστεύεται παρὰ τῶν ἀδικουμένων, καλῶς ἢ κακῶς ὅτι προτιμῶνται ἄλλαι περιφέρειαι διὰ λόγους ἀσχέτους πρὸς τὰς παραγωγικάς των ἀνάγκας. Ἡ Εὔβοια ἐπίσης ἠδικήθη εἰς τὴν διάθεσιν ἁλωνιστικῶν συγκροτημάτων καὶ ἑλκυστήρων. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὴν ἀπογοήτευσιν τῶν συνεταιρισμῶν Ψαχνῶν καὶ Καθενῶν. Περαιτέρω θὰ ἤθελα νὰ τονίσω ὅτι ἡ χώρα μας στερεῖται ἐπαρκοῦς νεροῦ καὶ αἱ καλλιέργειαί μας ὑποφέρουν ἐκ τοῦ λόγου τούτου. Ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας ἀποτελεῖ γενικωτέραν ἀνάγκην ἡ αὔξησις τῶν γεωτρήσεων πρὸς ἀναζήτησιν ὕδατος καὶ κατὰ συνέπειαν εἶναι ἀδικαιολόγητον ὅτι διαθέτομεν συνολικῶς γεωτρύπανα κάτω τῶν 50 καὶ συνιστῶμεν τὸν ὑπερτριπλασιασμὸν τοῦ ἀριθμοῦ αὐτῶν. Ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας ζητοῦμεν μίαν ἀπάντησιν ἐπὶ τῶν ἄνω, δοθέντος δὲ ὅτι διὰ νόμου διηυκολύνθη ἡ πρόσληψις γεωλόγων ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας. Συνιστῶμεν τὴν ταχίστην ἀποστολὴν πρῶτον μὲν γεωλόγου καὶ ἀμέσως μετὰ ταῦτα καὶ γεωτρυπάνου εἰς Εὔβοιαν. Ἐπίσης νὰ προσπαθήσῃ νὰ ἀποκτήσῃ ἡ χώρα τὸν ἀναγκαῖον ἀριθμὸν γεωτρυπάνων.

§10Α. ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ δώσω τὴν ἑξῆς ἀπάντησιν. Ὅταν ἀνέλαβον τὸ Ὑπουργεῖον, εὗρον συντεταγμένον τὸ πρόγραμμα τῆς πορείας, ὅπως λέγεται, τῶν γεωτρυπάνων, τὸ ὁποῖον γίνεται δι’ ἓν ἑξάμηνον, ἀρχίζει δὲ ἀπὸ τῆς 1ης Ἰανουαρίου 1951. Τὰ ἴδια παράπονα θὰ ὑπέβαλον καὶ οἱ ἰδιαίτεροι συμπολῖται μου, διότι εἰς ὁλόκληρον τὴν περιφέρειαν τῆς Μεσσηνίας δὲν ὑπάρχει οὐδὲν γεωτρύπανον. Γνωρίζω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ὑπεγράφη εἰδικὴ σύμβασις μεταξὺ Κράτους καὶ ξένης Ἑταιρείας ἡ ὁποία θὰ ἐνεργήσῃ ἐντὸς ἔτους 600 ἕως 700 γεωτρήσεις. Κατὰ πρῶτον προετιμήθησαν αἱ ἑξῆς περιφέρειαι, Μεσσαρᾶ Κρήτης, Ἠλεία, Ἀχαΐα, Ἄρτα καὶ Κομοτινή. Ἡ Ἑταιρεία ζητεῖ τὴν ἀποστολὴν καὶ ἑτέρων γεωτρυπάνων. Πάντως ἔχω νὰ ἀναφέρω εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ἑξῆς. Ἀπὸ πολλῶν μηνῶν εἶχα παρακαλέσει ἰδιαιτέρως, ἀφοῦ ἀπηύθυνα ἐπανειλημμένα ἔγγραφα εἰς τὴν Ἀμερικανικὴν Ἀποστολήν, νὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ καὶ νὰ ἐγκρίνῃ ἕνα ἀριθμὸν γεωτρυπάνων, τὰ ὁποῖα ἐγὼ ἀναβιβάζω εἰς 150. Εἴχομεν συμφωνήσει κατ’ ἀρχὴν ἀντὶ 150 νὰ ἐγκριθοῦν 100. Τὸ ἀτύχημα, τὸ ὁποῖον ἀνέβαλε αὐτὴν τὴν ἔγκρισιν, εἶνε γνωστὸν διότι ἐν τῷ μεταξὺ ἡ μείωσις τῆς βοηθείας παρέσυρε καὶ τὸν ἀριθμὸν αὐτὸν τῶν γεωτρυπάνων. Πάντως ὅ,τι εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἐκ τῶν ὑπαρχόντων θὰ τὸ κάμω ὡς Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας μὲ ὅσον τὸ δυνατὸν περισσοτέραν ἰσότητα καὶ δικαιοσύνην. Εἶμαι πρόθυμος καὶ εἰς οἱονδήποτε συνάδελφον νὰ τοῦ παράσχω οἱανδήποτε πληροφορίαν καὶ οἱανδήποτε δικαιολογίαν ἀκόμη.

§11Δ. ΛΑΝΤΖΟΥΝΗΣ. Εἰς τὰς προτιμήσεις ποὺ θὰ κάμετε νὰ ἐνδιαφερθῆτε καὶ διὰ τὴν περιφέρειαν Μεσσηνίας.

§12Α. ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Θὰ καταβάλῃ πᾶσαν προσπάθειαν τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας πρὸς τοῦτο.

§13Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Τὸ ἔργον εἶναι νὰ δοθῇ νερὸ εἰς τοὺς ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν.

§14Α. ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἐγὼ δὲν ἔχω ἁρμοδιότητα εἰς αὐτό, ἐγὼ ἔχω ἁρμοδιότητα μόνον διὰ τὰς ἀρδεύσεις.

§15Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Νὰ εἰσηγηθῆτε καὶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ὑγιεινῆς διὰ τὰ ζητήματα τοῦ νεροῦ.

§16Α. ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Σᾶς εἶπα, ὅτι ἐὰν κατωρθοῦτο ἡ ἔγκρισις προμηθείας τῶν 100 γεωτρυπάνων θὰ ἐτακτοποιεῖτο τὸ ζήτημα.

§17Ν. ΜΠΟΥΡΑΝΤΑΣ. Τὸ ζήτημα τῆς διαθέσεως εἶναι δευτερεῦον. Τὸ πρωτεῦον ζήτημα εἶναι τὸ ζήτημα τῆς προμηθείας τῶν γεωτρυπάνων. Πρέπει νὰ περικοπῇ οἱονδήποτε ἄλλο κονδύλιον ὑπὲρ τῆς προμηθείας τῶν γεωτρυπάνων.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Β. Στεφανόπουλος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς του ἀπευθυνομένης πρὸς τοὺς Ὑπουργοὺς Συντονισμοῦ καὶ Δημοσίων Ἔργων, σχετικῶς μὲ τὴν ἐκτέλεσιν ἀποστραγγιστικῶν ἔργων ἐν Ἠλείᾳ καὶ δὴ διὰ τὴν διαρρύθμισιν τῆς κοίτης τοῦ Πηνειοῦ ποταμοῦ (Ἠλείας).

§19Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι ἀπουσιάζει ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, φοβοῦμαι, ὅτι ὁ καιρὸς δὲν ἐπιτρέπει τὴν περαιτέρω ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως τῆς ἐρωτήσεως. Ἐλπίζω, ὅτι καὶ διὰ τῶν ὑπολοίπων ἀξιοτίμων μελῶν τῆς Κυβερνήσεως ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ θὰ ἐπληροφορήθη, ὅτι αἱ μεγάλαι καταστροφαί, αἱ ὁποῖαι προεκλήθησαν εἰς τὴν πεδιάδα τῆς Ἠλείας ἐκ τῶν πλημμυρῶν τοῦ Πηνειοῦ, ὑπῆρξαν τόσον τραγικαί, ὥστε κατέστησαν κυριολεκτικῶς δραματικὴν τὴν θέσιν τοῦ παραγωγικοῦ κόσμου τῆς περιφερείας ἐκείνης. Τὸ πρᾶγμα ὀφείλεται βεβαίως εἰς τὴν βραδύτητα τῆς ὑπογραφῆς τῆς σχετικῆς συμβάσεως μετὰ τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς, ἡ ὁποία ὑπεγράφη ἐπὶ τέλους εἰς τὰ τέλη Ἰανουαρίου τοῦ παρελθόντος ἔτους, ὀφείλεται ὅμως ἀκόμη καὶ εἰς τὸ γεγονὸς ὅτι καθ’ ὅλον τὸ ἔτος 1950 διεκόπησαν αἱ μικραὶ ἔστω καὶ στοιχειώδεις ἐκεῖναι ἐργασίαι, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο διὰ τὴν ἀνάσχεσιν τῶν πλημμυρῶν καὶ τῶν ὑδάτων τοῦ Πηνειοῦ. Καὶ ἑπομένως καὶ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς θὰ ἦτο ἐνδιαφέρον νὰ διαφωτίσῃ ἡ Κυβέρνησις τὴν Βουλὴν διὰ ποῖον λόγον ἀνεστάλησαν ὅλαι αὐταὶ αἱ ἐργασίαι, αἱ ὁποῖαι βεβαίως δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ δημιουργήσουν πλήρη ἀσφάλειαν διὰ τὴν περιφέρειαν, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀνακύψουν ἕνα μέγα μέρος τῶν τρομερῶν ἐκείνων ζημιῶν. Τώρα ἤθελα νὰ ἐρωτήσω τὴν Κυβέρνησιν, ἀφοῦ ἐπὶ τέλους εἰς τὰς 20 ἢ 24 Ἰανουαρίου ὑπεγράφη αὐτὴ ἡ πολυθρύλητος σύμβασις καὶ ἀφοῦ εἶναι γνωστὸν ὅτι εἶναι διατεθειμένα 6.000.000 δολλάρια πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν καὶ ἔχουν ἐγκριθῆ πρὸς διάθεσιν, διατὶ παρέρχεται τόσος καιρὸς ἀπὸ τοῦ Ἰανουαρίου μέχρι σήμερον καὶ δὲν ἐνεργεῖται τίποτε διὰ τὴν δημιουργίαν τῶν ὅρων καὶ τῶν προϋποθέσεων αἱ ὁποῖαι θὰ προεκάλουν τὴν ἀναστολὴν τῶν καταστροφῶν. Κύριε Πρόεδρε, γνωρίζετε σεῖς ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως τὸ μέγεθος καὶ τὴν τραγικότητα τῶν καταστροφῶν. Καὶ ὁδοὶ κατεστράφησαν καὶ σιδηροδρομικαὶ γραμμαὶ παρεσύρθησαν καὶ ἡ πεδιὰς ὁλόκληρος ἐπλημμύρισε καὶ ὅλαι αἱ ἐσπαρμέναι ἐκτάσεις ὑπέστησαν ἀφάνταστον καταστροφήν. Πῶς εἶνε δυνατόν, κύριε Πρόεδρε, ἐνῷ ὑπάρχει ἡ πίστωσις τῶν 6.000.000 δολλαρίων καὶ ἡ ἀνάλογος πίστωσις εἰς δραχμάς, νὰ παρέρχωνται ὄχι πλέον ἡμέραι, ὄχι ἑβδομάδες ἀλλὰ μῆνες χωρὶς νὰ τίθεται εἰς ἐνέργειαν τὰ ἔργα. Αὐτὴν τὴν ἀπάντησιν εἰς τὸ ἐρώτημά μου ἤθελα ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ. Διότι ἐὰν ὑπῆρχεν ἡ ἀπάντησις ὅτι δὲν ὑπάρχουν τὰ ἀναγκαῖα χρήματα καὶ ὅτι δὲν ἐκυρώθη ἀπὸ τοὺς ἀμερικανοὺς συμβούλους ἡ ἀναγκαία πίστωσις, θὰ ἔλεγα ὅτι δὲν ἠμπορεῖ ἡ Κυβέρνησις νὰ σώσῃ τὴν περιφέρειαν ἐκείνην. Ὅταν ὅμως εἶνε εἰς χεῖρας τῆς Κυβερνήσεως νὰ σταματήσῃ ἡ συμφορὰ καὶ ἡ καταστροφὴ καὶ τοῦτο δὲν γίνεται, νομίζω ὅτι αὐτὸ ἀποτελεῖ πρᾶξιν, ἡ ὁποία δὲν εἶνε δυνατὸν κατ’ οὐδένα τρόπον νὰ δικαιολογηθῇ. Πρόεδρε. Ὁ κ. Δ. Μπαρμπαλιᾶς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς ἀπευθυνομένης πρὸς τὸν Ὑπουργὸν Ἐθνικῆς Ἀμύνης σχετικῶς μὲ τὸ ζήτημα τῆς στέγης τῶν Ἀξιωματικῶν.

§20Δ. ΜΠΑΡΜΠΑΛΙΑΣ. Κύριε, Πρόεδρε, εἶνε γνωστὸν ὅτι ἡ ἰδιοκτησία ὑπῆρξε πάντοτε μία γόνιμος κατ’ ἐξοχὴν κυψέλη διὰ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους καὶ ἔπρεπε τὸ Κράτος νὰ ἀποβλέπῃ μετὰ στοργῆς καὶ μετ’ ἀγάπης πρὸς αὐτήν. Κατὰ μείζονα δὲ λόγον ὅταν ἡ τάξις αὐτὴ τῶν ἰδιοκτητῶν ἀποτελεῖ τὴν συντηρητικωτέραν τάξιν τοῦ τόπου μας καὶ μίαν τάξιν, ἡ ὁποία οὐδέποτε ἠρνήθη ὅ,τι ἐζητήθη ἀπὸ τὴν πατρίδα. Ἡ ἰδιοκτησία ὅμως ἠδικήθη καὶ ἐξ ἐπανειλημμένων ἐπιτάξεων, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἰδίως διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς στεγάσεως τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ἐνῷ διετέθησαν περὶ τὰ ἕξ δισεκατομμύρια δραχμῶν τὸ ζήτημα παραμένει ἄλυτον καί, κατὰ τὰς πληροφορίας μου, δὲν ζητεῖται ἡ διάθεσις καὶ ἄλλων ποσῶν διὰ νὰ παραμείνῃ τὸ ζήτημα πάλιν ἄλυτον. Διενέξεις μεταξὺ ἀξιωματικῶν καὶ ἰδιοκτητῶν, ἐξωστικαὶ ἀποφάσεις τῶν δικαστηρίων παρέμειναν ἀνεκτέλεστοι μέχρις ἐσχάτων. Ἡ δὲ κατάστασις αὕτη διεγείρει τὴν ἀγανάκτησιν καὶ τῶν ἰδιοκτητῶν καὶ τῶν ἀξιωματικῶν, τῶν μὲν διὰ τὴν καταπίεσιν τὴν ὁποίαν ὑφίστανται, διότι οὐσιαστικῶς σήμερον δὲν ὑπάρχει ἰδιοκτησία, τῶν δὲ ἀξιωματικῶν μὴ ἀνεχομένων νὰ ἀποδίδεται εἰς αὐτοὺς τοιαύτη μομφή, ἐνῷ εἶναι οἱ κατ’ ἐξοχὴν προστάται τῆς ἰδιοκτησίας καὶ τῆς ἐλευθερίας τῶν πολιτῶν. Κύριε Πρόεδρε ἐκ τῶν στατιστικῶν τοῦ παρελθόντος προκύπτει, ὅτι τὸ ἐκ τῆς φορολογίας εἰσόδημα, καλύπτει τὸ 1)15 τοῦ προϋπολογισμοῦ. Καλύπτει δὲ κατὰ τὸ 1)20 τὴν διαφορὰν τῶν εἰσοδημάτων. Πρὸ καιροῦ εἶχε ἀνατεθῆ κατὰ πληροφορίας ποὺ ἔχω, εἰς ἕνα ταξίαρχον ἡ μελέτη διὰ τὸ ζήτημα τῆς στεγάσεως τῶν ἀξιωματικῶν. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἀμύνης, καίτοι νομίζω, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς στεγάσεως τῶν ἀξιωματικῶν εἶναι πολύπλευρον καὶ ἀπαιτεῖ δαπάνας, ἀλλ’ εἶναι καὶ ζωτικὸν διὰ τοὺς ἀξιωματικούς, θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἐὰν ἡ μελέτη τελείωσε καὶ τὴν ἔχει ὑπ’ ὄψει του, ἐὰν ὑπεβλήθη τὸ πόρισμα καὶ τίνα μέτρα σκέπτεται νὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις, διὰ τὸ ζωτικὸν αὐτὸ ζήτημα τῆς στεγάσεως τῶν ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι προσενεγκόντες καὶ εἰσφέροντες τὰ πάντα ὑπὲρ τῆς Πατρίδος, ἀνυπομόνως ἀναμένουν τὴν λύσιν τοῦ ζωτικοῦ αὐτοῦ ζητήματος.

§21Δ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφυπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Κύριοι συνάδελφοι, ὅπως γνωρίζετε, αἱ στεγαστικαὶ ἀνάγκαι τῶν ἀξιωματικῶν ἱκανοποιοῦντο μέχρι πρό τινος δι’ ἐπιτάξεων.

§22ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ σήμερον ἀκόμη.

§23Δ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑφυπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Βέβαια εἶναι καὶ εἰς ὅλους σας γνωστόν, ὅτι διάφοροι προστριβαὶ ἐδημιουργήθησαν μεταξὺ ἰδιοκτητῶν ἢ ἐνοικιαστῶν καὶ τῶν στεγαζομένων ἀξιωματικῶν. Συνεπείᾳ ὅλων αὐτῶν τῶν ἐπεισοδίων, τὰ ὁποῖα ἐδημιουργήθησαν, ἀπεφάσισεν ἡ Κυβέρνησις καὶ εἰδικῶς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης νὰ ἐγκαταλείψῃ τὸ ζήτημα τῶν ἐπιτάξεων καὶ ἀνέλαβε νὰ στεγάσῃ τοὺς ἀξιωματικοὺς δι’ ἐλευθέρων μισθώσεων. Κατόπιν τούτου συνήφθησαν μισθώσεις διὰ 250 ἀξιωματικοὺς ἐν συνόλῳ μέχρι τοῦδε, καὶ δι’ ἕνα ἢ καὶ δύο ἔτη. Τὸ ποσὸν ὅπερ παρεχώρησε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἀνῆλθεν εἰς 5 δισεκατομ. δρχ., τὸ ὁποῖον ὅμως ἐξηντλήθη ἐξ ὁλοκλήρου καὶ ὑπάρχουν ἀκόμη 250 ἀξιωματικοί, εἴτε πρὸς στέγασιν, εἴτε διὰ μεταστέγασιν, συνεπείᾳ ἀποφάσεων ἐξωστικῶν ἢ ἀποφάσεων ἀκυρωτικῶν τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας. Ἀλλ’ αὐτὸ ἀποτελεῖ τὴν προσωρινὴν στέγασιν. Δι’ ὃ τὸ Ὑπουργεῖον ἐπελήφθη καὶ τοῦ ζητήματος τῆς ὁριστικῆς στεγάσεως. Καὶ ὑπάρχει μία Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία μελετᾷ τὸ ζήτημα. Δὲν κατέληξεν ἀκόμη εἰς οὐσιαστικὰ συμπεράσματα, ἀλλ’ ἐκ τῶν μέχρι τοῦδε ἐργασιῶν της δυνάμεθα ν’ ἀνακοινώσωμεν τὰ ἑξῆς: Προτίθεται νὰ ζητήσῃ τὴν κατασκευὴν 8.000 κατοικιῶν ἐκ 3–5 δωματίων. Ἐκ τούτων τὰ 50% θὰ εἶναι 3 δωματίων, τὰ 40% τῶν 4 δωματίων καὶ τὰ 10% τῶν 5 δωματίων. Ἡ δαπάνη, ἡ ὁποία θὰ ἀπαιτηθῇ διὰ τὴν ἀνέγερσιν ὅλων αὐτῶν τῶν κατοικιῶν ὑπολογίζεται, βάσει τῶν σημερινῶν τιμῶν, εἰς 400 δισεκατομ. δραχμῶν. Ἀπὸ τὴν μελέτην, τὴν ὁποίαν ἔχει κάμει ἡ Ἐπιτροπὴ καὶ τοὺς ἀριθμοὺς ποὺ μᾶς δίδει, ἀντιλαμβάνεσθε, ὅτι τὸ ποσὸν αὐτὸ δὲν πρόκειται νὰ δοθῇ ἐφ’ ἅπαξ, οὔτε ἡ ἀνέγερσις τῶν κατοικιῶν θὰ γίνῃ συγχρόνως. Προβλέπεται ἕνα χρονικὸν διάστημα μέχρι 4–5 ἐτῶν. Ἐντὸς αὐτῶν τῶν ἐτῶν πρέπει νὰ ἀνοικοδομηθοῦν αὐταὶ αἱ 8.000 κατοικίαι. Καὶ ἡ δαπάνη αὐτὴ προϋπελογίσθη βάσει τῶν σημερινῶν τιμῶν ἀνοικοδομήσεως. Ἐὰν ὅμως ὡς ἐλπίζομεν δοθοῦν τελωνειακαὶ ἀτέλειαι, ὅσον ἀφορᾷ τὰ ὑλικὰ καὶ ἄλλας διευκολύνσεις, τὰς ὁποίας θὰ ζητήσωμεν ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Ἀνοικοδομήσεως, ἐλπίζομεν, ὅτι τὸ ἀπαιτηθησόμενον ποσὸν θὰ φθάσῃ τὰ 300 δισεκατομμύρια. Ἐπὶ τοῦ παρόντος αὐτὰ δύναμαι νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐπιφυλάσσομαι ἀργότερον νὰ συμπληρώσω τὰς δηλώσεις.

§24Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἄνευ τῶν οἰκοπέδων;

§25Δ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφυπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Καὶ βέβαια ἄνευ τῶν οἰκοπέδων. Αὐτὰ εἶναι πρὸς μόνιμον ἐγκατάστασιν τῶν ἀξιωματικῶν.

§26Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Καὶ ποῖοι θὰ ἐγκατασταθοῦν ἐκεῖ; Οἱ σήμερον διαμένοντες εἰς τὴν Ἀθήνα ἢ ἐκεῖνοι ποὺ θὰ ἔλθουν αὔριον, μεθαύριον;

§27Δ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφυπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Δὲν ἐφθάσαμεν εἰς τοιαύτας λεπτομερείας.

§28Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Αὐτὸ εἶναι τὸ οὐσιῶδες.

§29Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Πρόκειται κ. Ὑπουργέ, περὶ ἑνὸς χωρίου Σταματογιαννέϊκα, τὸ ὁποῖον κατεστράφη ἀπὸ τοὺς συμμορίτας. Οἱ κάτοικοί του ἐπανῆλθον καὶ τώρα δὲν ἠμποροῦν νὰ κτίσουν τὰ σπίτια των καὶ κατοικοῦν ἐντὸς σπηλαίων καὶ καλυβῶν, δι’ αὐτὸ παρακαλῶ, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ ἐξαιρετικὴ αὐτὴ περίπτωσις καὶ ἔλθῃ τὸ Κράτος ἀρωγόν.

§30Φ. ΖΑΪΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἀμφιβολία ὅτι τὸ χωρίον αὐτὸ χρήζει προστασίας. Δυστυχῶς δὲν περιελήφθη εἰς τὸ πρόγραμμα, διότι δὲν πρόκειται περὶ ἐπαναπατρισθέντων. Θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅμως μὲ τὴν συνέχισιν τῆς χορηγήσεως ὑλικῶν τοὐλάχιστον νὰ συμπεριληφθῇ καὶ αὐτὸ μεταξὺ τῶν πρώτων, τὰ ὁποῖα θὰ τύχουν βοηθείας. Πάντως πρὸς τὸ παρὸν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐνισχυθῇ.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Λατζούνης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς του ἀπευθυνομένης πρὸς τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς Οἰκονομικῶν καὶ Γεωργίας, σχετικῶς μὲ τὴν ἀποζημίωσιν ἰδιοκτητῶν σταφιδαμπέλων.

§32Δ. ΛΑΝΤΖΟΥΝΗΣ. Δυνάμει τοῦ νόμου 1361 τοῦ 1939, καθωρίσθη ὑποχρεωτικὴ ἡ ἐκρίζωσις τῶν σταφιδαμπέλων μὲ τὴν ὑποχρέωσιν ὁ Α.Σ.Ο., τῇ ἐγγυήσει τοῦ Κράτους, τὰ πληρώνῃ ἐπὶ 5ετίαν τὸ εἰσόδημα, τὸ ὁποῖον θὰ παρήγαγον αἱ σταφιδάμπελοι καὶ κατ’ ἀξίαν 75%. Καὶ ἐνῷ ὁ ἀγροτικὸς καὶ ὁ σταφιδικὸς κόσμος, προέβη εἰς τὴν ἐκρίζωσιν τῶν σταφιδαμπέλων, ἐν τούτοις ὅμως, δυστυχῶς, δὲν ἀπεζημιώθη ἀπὸ τὸν Α.Σ.Ο. Καὶ τοῦτο, διότι μετὰ τὸ 1941 ἐπῆλθεν ἡ κατοχή, ἐπῆλθεν ὁ πληθωρισμὸς καὶ ἑπομένως αἱ ὑποχρεώσεις τοῦ Α.Σ.Ο. ἐμηδενίσθησαν. Κατόπιν τούτου καὶ οἱ ἀγρόται δὲν ἔλαβον τὴν νόμιμον ἀποζημίωσιν. Ἡ πρᾶξις αὐτὴ τῶν ἀγροτῶν ὠφέλησε γενικώτερα τὴν ὅλην σταφιδοπαραγωγήν, διότι ἐκ τῆς ἐκριζώσεως ὠφελήθη ὁ ὑπόλοιπος σταφιδικὸς κόσμος. Ποιοῦμεν ἔκκλησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας καὶ τὸν ἀπουσιάζοντα κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος δυστυχῶς δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ἀπουσιάζῃ καὶ νὰ παρουσιάζεται τὸ σημερινὸν φαινόμενον, ἡμέραν Κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχουν σύσκεψιν μέσα.

§34Δ. ΛΑΝΤΖΟΥΝΗΣ. Δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ εἴχομεν σήμερον ἔλεγχον. Παρακαλῶ, ὅπως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας μεριμνήσῃ καὶ εἰσηγηθῇ εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ μέριμνα καὶ νὰ ἀποζημιωθοῦν, διότι οἱ ἄνθρωποι κατέστρεψαν τὴν περιουσίαν των καὶ δὲν ἔλαβον καμμίαν ἀποζημίωσιν. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ εἶχον ὑπ’ ὄψει των, ἀφοῦ καταστρέψουν τὰς σταφιδαμπέλους νὰ προβοῦν εἰς τὴν ἀγορὰν ἄλλων ἀγρῶν. Δυστυχῶς ὅμως, δὲν ἐγένετο τοῦτο καὶ ἤδη εὑρίσκονται ἐν πλήρη ἀπογνώσει. Εἶναι νόμιμος ἡ ἀπαίτησις καὶ ὅλοι οἱ σταφιδοπαραγωγοί, οἱ ὁποῖοι προέβησαν εἰς προαιρετικὴν ἐκρίζωσιν ἔχουν τὴν ἀπαίτησιν νὰ ἱκανοποιηθῇ τὸ δίκαιον τοῦτο αἴτημά των.

§35Α. ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Θὰ εἰσηγηθῶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκομικῶν νὰ λάβῃ πρόνοιαν.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Λ. Σπαῆς.

§37Λ. ΣΠΑΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, εἰς τὴν προκεχωρημένην ἀποθήκην ὑλικοῦ πολέμου Πρεβέζης, ἐλειτούργουν μερικὰ συνεργεῖα. Τὰ συνεργεῖα αὐτὰ ἐπεσκεύαζον τὸ φθειρόμενον ὑλικόν. Ἀπησχόλουν περίπου 300–350 ἐργάτας καὶ ἐργατρίας καὶ ἐκυκλοφόρουν 300.000.000 δρχ. περίπου εἰς τὴν ἀγορὰν τῆς Πρεβέζης. Παραδόξως, πρό τινων ἡμερῶν τὰ συνεργεῖα αὐτὰ κατηργήθησαν ἢ μᾶλλον μετεφέρθησαν εἰς τὰς Ἀθήνας. Δὲν ἠμπορῶ νὰ καταλάβω ποῖοι εἶναι οἱ λόγοι. Μάλιστα διὰ τοῦ μέτρου αὐτοῦ συνεκεντρώθησαν εἰς τὴν Πρωτεύουσαν καὶ ἄλλα συνεργεῖα καὶ ἄλλαι ὑπηρεσίαι. Εἶναι ἴσως λόγοι ἀσφαλείας καὶ θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἀποκέντρωσις. Ἐπὶ πλέον εἰς τὴν Πρέβεζαν μὲ τὸ κῦμα τῶν ἀνέργων, τὸ ὁποῖον ὀγκοῦται συνεχῶς, ἡ ἀνεργία αὐτῶν τῶν ἐργατῶν τῶν συνεργείων ἀπετέλεσε πλῆγμα διὰ τοὺς κατοίκους τῆς Πρεβέζης. Ὁ λιμὴν τῆς Πρεβέζης κατόπιν τῆς μεταφορᾶς δι’ αὐτοκινήτων δὲν ἔχει κίνησιν. Ἐπὶ πλέον ἡ Πρέβεζα εἶναι ἕνα κέντρον εἰς τὸ ὁποῖον συγκεντροῦνται ὅλοι οἱ ἄνεργοι ὅλης τῆς περιφερείας. Δι’ αὐτὸ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, νὰ διατάξῃ νὰ γίνῃ πάλι τὸ συνεργεῖον, διότι εἶναι μεγάλη ἀνάγκη νὰ ἐργασθοῦν οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, πρὸς ἀνακούφισιν τοῦ ἐργατικοῦ κόσμου τῆς Πρεβέζης.

§38Δ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφυπουργὸς Ἐθν. Ἀμύνης). Ἡ ἀπάντησις, τὴν ὁποίαν μοῦ ἔδωσεν ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία τοῦ Ἐπιτελείου εἶναι, ὅτι ἡ μείωσις τοῦ ἰδιωτικοῦ προσωπικοῦ καὶ ὁ περιορισμὸς τῶν ἐργασιῶν τῶν συνεργείων Πρεβέζης, ὀφείλεται εἰς στρατιωτικοὺς λόγους μὴ δυναμένους ν’ ἀνακοινωθοῦν.

§39Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἡ Πρέβεζα εἶναι Κέντρον τῆς Ἠπείρου, τῆς Λευκάδος καὶ ὅλης τῆς περιοχῆς ἐκείνης. Εἶναι ὁ συντομώτερος σταθμὸς πρὸς ἐπισκευὴν ὅλων τῶν αὐτοκινήτων κλπ. Λάβετε δὲ ὑπ’ ὄψει σας ὅτι εἶναι ἡ πτωχοτέρα πόλις τῆς Ἑλλάδος. Ἡ πενία εἶναι ἀνεπτυγμένη εἰς μεγάλον βαθμὸν καὶ θὰ παρακαλέσω νὰ κάμετε ὅ,τι εἶναι δυνατὸν διὰ νὰ παραμένῃ τὸ συνεργεῖον αὐτὸ ἐνισχυμένον.

§40Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ἡ ἀπάντησις δὲν ἱκανοποιεῖ τὸ αἴτημα.

§41Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Δεδομένου ὅτι στρατιωτικοὶ λόγοι ἐπιβάλλουν τὴν διατήρησιν τῆς Πρεβέζης ὡς βάσεως ἐφοδιασμοῦ, ἠμποροῦν νὰ μείνουν ἐκεῖ τὰ συνεργεῖα.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Λαντζούνης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς του, ἀπευθυνομένης πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Προνοίας, σχετικῶς μὲ τὴν στέγασιν κατοίκων Μεσσηνίας.

§43Δ. ΛΑΝΤΖΟΥΝΗΣ. Τὸ 1943 ἐπυρπολήθησαν διάφορα χωρία ὅπως ἡ Σκάλα, ὁ Ἅγιος Φλῶρος, ὁ Ἁλμυρὸς κλπ. Πρὸ τριῶν ἐτῶν ἐγένοντο καὶ σεισμοὶ εἰς τὴν Μεσσηνία καὶ κατεστράφησαν ὅλα τὰ οἰκήματα τοῦ Δήμου Ἀβίας. Ἐπὶ 8 ἔτη οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ μένουν ἄστεγοι, ὅπως καὶ οἱ ἄλλοι ἐκ τῶν σεισμῶν, ἐνῷ ἡ ξυλεία σήπεται εἰς τὴν παραλίαν τοῦ λιμένος Καλαμῶν ἀδιανέμητος. Πρέπει νὰ ληφθῇ μέριμνα νὰ διανεμηθῇ αὐτὴ ἡ ξυλεία καὶ νὰ φτιαχτοῦν τὰ σπίτια αὐτῶν τῶν δυστυχῶν ἀνθρώπων.

§44Φ. ΖΑΪΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Οἱ πολεμοπαθεῖς δυστυχῶς δὲν περιελήφθησαν εἰς τὸ ἐφετεινὸν πρόγραμμα. Διὰ τοὺς σεισμοπαθεῖς ὑπάρχει μιὰ μικρὰ πίστωσις, ἥτις καὶ θὰ διατεθῇ. Διὰ τὴν ξυλείαν ἐξεδόθη πράγματι διαταγὴ πρὸ 45 ἡμερῶν, δι’ ἧς ἐδεσμεύθη. Στοὺς 2–3 συμβαίνει νὰ ἐκτελοῦνται πλημμελῶς τὰ ἔργα καὶ ἔπρεπε νὰ γίνῃ πραγματογνωμοσύνη, ἀπὸ χθὲς ὅμως, διετάχθησαν αἱ ὑπηρεσίαι νὰ διανέμουν τὴν ξυλείαν.

§45Δ. ΛΑΝΤΖΟΥΝΗΣ. Ἡ ἀνοικοδόμησις τοῦ Ἁγίου Φλώρου ἀνετέθη εἰς ἕναν Μπάχαν, ὅστις δι’ ὡρισμένας καταχρήσεις εἶναι φυλακισμένος καὶ ἐσταμάτησεν ἡ ἐργασία. Παρακαλῶ ὅπως, ἐὰν εἶναι καταχραστής, ἐκπέσῃ διὰ νὰ συνεχίσῃ ἄλλος τὸ ἔργον.

§46Φ. ΖΑΪΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Προνοίας). Θὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Λαντζούνης ἐπὶ ἀναφορᾶς του διὰ τὴν ἀποστολὴν γεωτρυπάνων εἰς χωρία τῆς Μεσσηνίας.

§48Δ. ΛΑΝΤΖΟΥΝΗΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας ὅπως μεριμνήσῃ σχετικῶς.

§49Α. ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Δὲν εἶμαι ἐγὼ ἁρμόδιος.

§50Δ. ΛΑΝΤΖΟΥΝΗΣ. ... (Φωναί, κωδωνοκρουσίαι).

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρελθούσης τῆς ὥρας συζητήσεως τῶν ἀνα-

φορῶν καὶ ἐρωτήσεων εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΕΠΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ὁ Πρόεδρος τῆς ΣΚΕΛΔ κ. Α. Σβῶλος ἔχει τὸν λόγον προκειμένου νὰ δευτερολογήσῃ ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεώς του διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν.

§52Α. ΣΒΩΛΟΣ. Ἀπὸ τὴν συζήτησιν, κ. βουλευταί, ποὺ διεξήχθη, ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεώς μου, διὰ τὸ θέμα τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν κατεδείχθη πλέον ἢ ἐπαρκῶς τὸ ζωηρὸν ἐνδιαφέρον τῆς Βουλῆς, ἐπὶ τοῦ ζητήματος. Πλεῖστοι συνάδελφοι ἔλαβον τὸν λόγον καὶ ἀνέπτυξαν, εἴτε τὸ γενικὸν ζήτημα, εἴτε μερικὰς ἀπόψεις αὐτοῦ. Ἰδιαίτερα ἀνεπτύχθη ἀπὸ τοὺς ἁρμοδιωτέρους συναδέλφους, τὸ θέμα τῆς Κωπαΐδος, ἕνα θέμα, τὸ ὁποῖον πράγματι κατήντησε νὰ ἀποτελεῖ μία κηλίδα τῆς ἱστορίας μας, ὅπως ἀποτελοῦν κηλίδας, ὅλαι αἱ ἐμφανίσεις τῶν ἀποικιακῶν ζητημάτων. Διότι, μὴ πλανώμεθα, ἡ ὑπόθεσις Κωπαΐδος ἐπῆρε τὸν χαρακτῆρα ἀποικιακῆς σχέσεως, καὶ τοιαῦται σχέσεις εἶναι ἀπαράδεκτοι διὰ μίαν ἐλευθέραν χώραν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ ἀπαντήσῃ διεξοδικῶς εἰς τὰ θέματα, ποὺ ἐθίγησαν, καὶ ἐπ’ αὐτοῦ θὰ ἤθελον νὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ ὀλίγας λέξεις. Ὁ κ. Ὑπουργός, κυρίως, διέτριψεν εἰς ὡρισμένα εἰδικὰ θέματα, ὅπως εἶναι ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ Ν.Δ. περὶ ἀναγκαστικῆς μισθώσεως καὶ ἐξήγησε τοὺς λόγους εἰς τοὺς ὁποίους ἕως τὴν ὥραν προκύπτει, ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου αὐτοῦ. Καὶ ἐξ ἄλλου ἠσχολήθη γενικώτερον μὲ τὰ μέτρα ἐκεῖνα, ποὺ θὰ ὁλοκληρώσουν μίαν οἰκονομικὴν ἀναγέννησιν τῆς ὑπαίθρου, διὰ μέσου ἑνὸς προγράμματος, ὄχι μόνον ἐν στενῇ ἐννοίᾳ ἀγροτικῶν ἔργων, ἐγγειοβελτιωτικῶν, ἀρδευτικῶν κτλ. ἀλλὰ καὶ διαρθρώσεως ἐν γένει τῆς ἀγροτικῆς οἰκονομίας, ἀπὸ ἀπόψεως χωρονομικῆς θὰ ἔλεγον. Εἰς τὴν τοιαύτην διάρθρωσιν ἐντάσσεται τὸ μεγάλο πρόβλημα τῆς ὀρεινῆς μας οἰκονομίας, ποὺ εἶναι μία ἀπὸ τὰς πληγὰς τοῦ τόπου, διότι ὅσοι κατάγονται ἀπὸ τὰ μέρη αὐτά, ἔχουν βαθείαν ἀντίληψιν περὶ τοῦ πόσον τραγικὰ ἀδικημένος εἶναι, ὁ πληθυσμὸς τῶν ὀρεινῶν περιφερειῶν, ἀδικημένος ἀπὸ ἀπόψεως ὄχι μόνον παραγωγικότητος, συγκοινωνίας, δημοσίων ἔργων, ἀλλὰ καὶ στοιχειώδους ἐκπολιτιστικοῦ ἐπιπέδου. Εἰς ὅλας αὐτὰς τὰς σκέψεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ δὲν ἔχει κανείς, παρά, ἐκ τῶν προτέρων νὰ ὑποσχεθῇ τὴν ἐπιδοκιμασίαν του δι’ οἱανδήποτε μέριμναν τῆς Κυβερνήσεως, μὲ τὴν διαφοράν, ὅτι θὰ ἠθέλαμεν αὐτὴ ἡ μέριμνα ν’ ἀρχίσῃ νὰ ἐνσαρκώνεται εἰς ἕνα πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον νὰ τεθῇ ὑπ’ ὄψει τῆς Βουλῆς. Καὶ δὲν ὑπῆρχε καλυτέρα εὐκαιρία διὰ τὴν σύλληψιν ἑνὸς τοιούτου προγράμματος ἀπὸ τὴν εὐκαιρίαν τῆς ἀνασυγκροτήσεως διὰ τῶν κεφαλαίων τοῦ Σχεδίου Μάρσαλ. Θὰ περιμένωμεν εἰς τὸ θέμα αὐτὸ μίαν συγκεκριμένην ἐμφάνισιν τῶν προγραμματικῶν ἀπόψεων τῆς Κυβερνήσεως καὶ θὰ εἴμεθα ἡμεῖς πρῶτοι, ποὺ θὰ χαρῶμεν, ἐὰν πράγματι ἠμπορέσωμεν νὰ ἐγκρίνωμεν τὰ μέτρα, ποὺ θὰ μᾶς εἰσηγηθῇ ὡς ἐπαρκῆ. Εἰς τὸ εἰδικὸν θέμα, ποὺ ἀπετέλεσε τὴν ἀφορμὴν τῆς ἐπερωτήσεώς μου καὶ ἄλλων συναδέλφων, δηλαδή, ἡ ἐν στενῇ ἐννοίᾳ ἀποκατάστασις τῶν ἀκτημόνων διὰ τῆς χορηγήσεως νέας γῆς, ἐν ἀνάγκῃ διὰ τοῦ μέσου τῆς ἀπαλλοτριώσεως καὶ ἀπήντησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀλλ’ ἐνέμεινεν εἰς τὰς ἀντιρρήσεις καὶ ἐπιφυλάξεις ποὺ περιέχει ἤδη ἡ ἔγγραφος ἀπάντησίς του καὶ πρὸς τὰς ὁποίας, μελετήσας τὸ πρᾶγμα, συνετάχθη καὶ ὁ φίλος συνάδελφος κ. Καλλίας. Κύριοι συνάδελφοι, περιττὸν νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι δὲν ἐπείσθην ἀπὸ τὰς ἀντιρρήσεις αὐτάς. Ὄταν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἀναπτύξω τὴν ἐπερώτησιν ἐνώπιόν σας, νομίζω, ὅτι ἐξήντλησα, μὲ ὅσα ἐπιχειρήματα διέθετα, τὴν νομικὴν ὄψιν τοῦ ζητήματος καὶ ἐτόνισα εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐπαναλαμβάνω καὶ σήμερον, ὅτι δὲν φοβοῦμαι ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθοῦν δικαστήρια καὶ συγκεκριμένως τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας, ποὺ πλανᾶται ὡς φόβητρον ὑπὲρ τὴν αἴθουσαν αὐτήν, τὰ ὁποῖα, ἕνα νόμον, ὁ ὁποῖος θὰ ἐψηφίζετο μετὰ λόγου γνώσεως καὶ μετὰ μίαν τοιαύτην συζήτησιν, ἡ ὁποία ἐνεβάθυνεν εἰς τὸ θέμα καὶ δὴ ἐξ ὅλων τῶν πλευρῶν τῆς Βουλῆς, ὅτι εἶναι δυνατὸν δικαστήρια νὰ κηρύξουν ἀντισυνταγματικὸν τὸν νόμον διὰ μόνον τὸν λόγον, ὅτι θὰ ἀκολουθοῦσε τὸ πρότυπον τῆς παλαιᾶς ἀπὸ 1917 μέχρις 1922 ὁμοίας νομοθεσίας εἰς τὸ κεφάλαιον τῆς καταβολῆς τῆς ἀποζημιώσεως ἐνδεχομένως εἰς ὁμολογίας. Ὁ κ. Ὑπουργός, ἔκαμε μίαν παρανόησιν τῶν γνωμῶν μου, διότι δὲν εἶπον ποτέ, ὅτι θὰ ἦτο συνταγματικὸς ὁ νόμος, ὁ ὁποῖος θὰ ἔλεγεν, ὅτι δύναται νὰ καταβληθῇ ἡ ἀποζημίωσις μετὰ τὴν κατάληψιν τοῦ κτήματος. Ὄχι, εἰς αὐτὸ δὲν διέτριψα κἄν. Διότι εἶναι καταφανές, ὅτι ἡ ἀποζημίωσις πρέπει νὰ καταβληθῇ πρὸ τῆς καταλήψεως τοῦ κτήματος, ἀλλά, δύναται νὰ καταβληθῇ εἴτε εἰς μετρητά, εἴτε εἰς ὁμολογίας κατὰ τὴν γνώμην μου. Ἐπιμένω ἀκόμη εἰς τὸ θέμα, ὅτι ὁπουδήποτε, κ. συνάδελφοι, ἐφηρμόσθη εἰς ἔκτασιν, δηλαδή, ἐν σχέσει μὲ πληθυσμοὺς ὁλοκλήρους, ὁ θεσμὸς τῆς δι’ ἀπαλλοτριώσεως προμηθείας γῆς εἰς τὸν μὴ ἔχοντα καλλιεργήσιμον γῆν, ὁπουδήποτε, λέγω, ἐφηρμόσθη ὁ θεσμὸς αὐτὸς — καὶ δὲν ὁμιλῶ περὶ τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως καὶ ἄλλων ὁμόρων κρατῶν, ὁμιλῶ περὶ τῆς Δυτικῆς Εὐρώπης, περιλαμβανομένης καὶ τῆς Μ. Βρεταννίας, ὁπουδήποτε, λέγω, ἐφηρμόσθη εἰς ἔκτασιν ὁ θεσμὸς αὐτός, ἐφηρμόσθη μόνον διὰ τοῦ συστήματος τῶν ὁμολογιῶν, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι ἄλλως πρόκειται περὶ ματαιώσεως τοῦ ἔργου. Ἑπομένως, νὰ μὴ συζητοῦμεν ἐπὶ ματαίῳ, κ. συνάδελφοι. Διὰ χρηματικῶν ἀποζημιώσεων δὲν πρόκειται ποτὲ νὰ ἐφαρμοσθῇ πρόγραμμα ἀποκαταστάσεως 125.000 ἕως 150.000 ἀκτημόνων, εἰς ὅσους ὑπελογίσθησαν οἱ ἐνδιαφερόμενοι. Ἐὰν πρόκειται νὰ ἐφαρμοσθῇ σύστημα ἀποκαταστάσεως αὐτῶν εἰς κυρίους γῆς, μόνον διὰ τοῦ συστήματος τῶν ὁμολογιῶν, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ τὸ ἐπιτύχωμεν, ἄλλως θὰ ματαιώσωμεν τὸ ἔργον. Φυσικά, ἀνέκυψεν ἀμέσως καὶ ἐτέθη ἀπὸ συνάδελφον τὸ θέμα νὰ γίνωμεν, ἔστω καὶ δι’ ὀλίγον, μὲ κάποιον τρόπον, Ἀναθεωρητικὴ Βουλὴ μὲ ηὐξημένα δικαιώματα καὶ θὰ ψηφίσωμεν τοιαύτην διάταξιν ὡς συντακτικὸν Σῶμα καὶ ἑπομένως, νὰ μὴ ἔχωμεν οὐδὲν κώλυμα. Αὐτὸ περίπου περιέχεται εἰς μερικὰς γνώμας ποὺ ἀνεπτύχθησαν. Ἡ περασμένη Βουλὴ ἐπεχείρησε νὰ κάμῃ ὁλόκληρον νέον Σύνταγμα καὶ φυσικὰ ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν καὶ τὸ θέμα αὐτό, ἠθέλησε νὰ ἐπωφεληθῇ τῆς εὐκαιρίας καὶ νὰ τὸ λύσῃ, βαδίζουσα ἐπὶ τῶν ἀρχῶν τοῦ Συντάγματος τοῦ 1927. Δὲν ἐτελείωσεν ὅμως τὸ ἔργον ἐκεῖνο. Ἀλλὰ δι’ οὓς λόγους ἀνέπτυξα εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς πρώτης Συνόδου τῆς παρούσης Βουλῆς, ἡ Κυβέρνησις τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου δὲν ἠδυνήθη, μολονότι τὸ ἐσκέφθη πρὸς στιγμήν, δὲν ἠδυνήθη νὰ μεταβάλῃ τὴν παροῦσαν Βουλὴν εἰς Συντακτικὴν καὶ ὀρθῶς δὲν ἠδυνήθη διότι πραξικοπήματα εἴτε ἐκ τῶν ἄνω εἴτε ἐκ τῶν κάτω δὲν παύουν νὰ εἶναι πραξικοπήματα. Διὰ τὸν αὐτὸν καὶ μείζονα λόγον δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ τώρα πλέον τοιαύτη μεταμόρφωσις εἰς τὴν 3ην καὶ 4ην σύνοδον τῆς Βουλῆς αὐτῆς. Λέγω λοιπὸν ὅτι ἀπὸ αὐτὴν τὴν σκέψιν πρέπει νὰ φεύγωμεν. Τὸ μόνον ποὺ ἠμπορῆ νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν εἶναι τοῦτο. Ἐπειδὴ συχνὰ γίνεται λόγος ἀπὸ τὴν Ἀντιπολίτευσιν καὶ ἀπὸ τὴν Κυβερνητικὴν πτέρυγα, περὶ τῆς ἀνάγκης νέων ἐκλογῶν, διὰ τῆς διαλύσεως τῆς Βουλῆς πρὸ τῆς λήξεως τῆς θητείας της, ἠμποροῦμεν καὶ ὀφείλομεν ἀπὸ τοῦδε νὰ κινήσωμεν τὴν διαδικασίαν τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ Συντάγματος καθ’ οὓς ὅρους τὸ ἴδιο Σύνταγμα προβλέπει. Ἂς ψηφίσωμεν εἰς τὸ πρῶτον στάδιον τὴν ἀναθεώρησιν ὡρισμένων διατάξεων καὶ ἡ νέα Βουλὴ ὡς Ἀναθεωρητική, θὰ κάμνῃ τὴν ἀναθεώρησιν τὴν ὁποίαν δὲν ἔκαμνεν ἡ προηγουμένη. Αὐτὸ εἶναι ἡ μόνη νόμιμος τακτική. Πάντως αἱ λύσεις αὐταὶ εἶναι πολὺ ὡραῖαι, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν γνωρίζομεν ἂν θὰ πραγματοποιηθοῦν. Ἀντὶ τούτων κ. συνάδελφοι ἐξακολουθῶ νὰ πιστεύω, ὅτι ἐὰν ἡ Βουλὴ ἐμπνευσθῇ ἀπὸ τὸ πνεῦμα τὸ ὁποῖον περιέχεται εἰς τὰς διαβεβαιώσεις ποὺ ἔκαμναν τόσοι συνάδελφοι ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ μὲ πολλὴν εἰλικρίνειαν καὶ σοβαρότητα, ἂν δυνηθῇ νὰ μελετήσῃ σήμερα καὶ νὰ ψηφίσῃ συντόμως ἕνα νόμον ὡς αὐτὸν ποὺ εἰσηγοῦμαι, δὲν φαντάζομαι ὅτι θὰ εὑρεθῇ δικαστήριον ποὺ θὰ ἀρνηθῇ νὰ τὸν ἐφαρμόσῃ. Ἀπὸ πολὺ νέος, κ. βουλευταί, ἐπίστευσα ὡς νομικός, ὅτι εἶχε πάρα πολὺ δίκαιον ἕνας κορυφαῖος νομομαθὴς τῆς προπολεμικῆς Γερμανίας ὁ Χέλβιγ, ὁ ὁποῖος εἰς ἕνα βιβλίον του περὶ πολιτικῆς δικονομίας τοῦ πιὸ ξηροῦ, δηλαδή, νομικοῦ κλάδου, ἔγραφεν ὡς μόττο εἰς τὸ ἐξώφυλλον: «Ἡ καρδιὰ κάμνει τὸν νομικόν». Δηλαδή, διὰ νὰ ἑρμηνεύσῃς τὸ δίκαιον πρέπει νὰ βάλῃς μέσα λίγο καὶ ἀπὸ τὸ αἴσθημά σου. Τὸ αἴσθημα ἐδῶ εἶναι τὸ αἴσθημα, ποὺ πρέπει νὰ ζῇ μέσα εἰς τοὺς ἀνθρώπους ποὺ κατανοοῦν τὴν δυστυχίαν τῶν μαζῶν καὶ ἔχοντες τὴν εὐθύνην νὰ κυβερνοῦν τὴν χώραν, θέλουν νὰ ἀποδώσουν δικαιοσύνην εἰς ἕνα ὄγκον πληθυσμοῦ, ποὺ ὀφείλομεν νὰ ἀνεβάσωμεν ἀπὸ τὴν κατάστασιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται σήμερον, διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ προοδεύσῃ. Μὲ αὐτὸ τὸ πνεῦμα νομίζω ὅτι δύσκολα θὰ εὑρεθῇ νομικός, ὁ ὁποῖος θὰ ἀρνηθῇ, ὅτι ὅταν τόσων εἰδῶν θυσίαι ἐπιβάλλονται εἰς ὅλα τὰ τμήματα τοῦ Ἑλληνικοῦ πληθυσμοῦ, τὰ ἔχοντα καὶ τὰ μὴ ἔχοντα γῆν ἢ περιουσίαν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχουν ὡρισμένοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔπρεπε νὰ ἐξαιρεθοῦν ἀπὸ οἱασδήποτε θυσίας χάριν τοῦ συνόλου καὶ νὰ παίρνουν εἰς ἀκέραιον τὴν ἀποζημίωσιν τῆς γῆς, τῆς ὁποίας ἔχουν ἀνάγκην οἱ ἀκτήμονες. Καὶ θὰ ἐνθυμηθῶ ἕναν ἄλλον νομικόν, τὸν μακαρίτην Χατζᾶκον, Εἰσαγγελέα τοῦ Ἀρείου Πάγου. Ὅταν εἰς τὸ 1914 οἱ ἐφοπλισταὶ κατέφυγον εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον προσβάλλοντες ὡς ἀντισυνταγματικὸν τὸν νόμον ΔΡΟΒʹ, ὁ ὁποῖος εἶχε καθορίσει διοικητικὸν δικαστήριον διὰ τὸν καθορισμὸν τῆς ἀποζημιώσεως διὰ τὰ πλοῖα, τὰ ὁποῖα εἶχεν ἐπιτάξει τὸ δημόσιον διαρκοῦντος τοῦ πολέμου, λέγοντες ὅτι μόνον τὰ τακτικὰ δικαστήρια εἶναι ἁρμόδια, ἐπειδὴ θὰ ἦσαν πλέον γενναιόδωρα ἀπὸ τὰ διοικητικὰ δικαστήρια, ἀπὸ τὰ ὁποῖα ἤλπιζε τὸ Κράτος νὰ εὕρῃ μίαν δικαίωσιν καὶ τῆς ἰδικῆς του ἀπόψεως, ὁ Χατζᾶκος ὑπερασπιζόμενος τὴν συνταγματικότητα τοῦ νόμου, τὴν ὁποίαν ἀνεγνώρισε καὶ ὁ Ἄρειος Πάγος, μετεχειρίσθη μεταξὺ ἄλλων καὶ ἓν ἐπιχείρημα παρμένο ἀπὸ τὸν περίφημον λόγον τοῦ Δημοσθένους: «Οἱ μὲν δυνάμενοι στρατεύεσθαι νὰ στρατεύωνται, οἱ δὲ μὴ δυνάμενοι νὰ εἰσφέρουν». Ἔτσι, κ. συνάδελφοι, ὡς ἕνα θέμα τοιαύτης κοινωνικῆς, οἰκονομικῆς καὶ ἐθνικῆς σημασίας, τονίζω ὅτι πρέπει τὸ Κράτος νὰ εἴπῃ πρὸς πάντας, καὶ εἶμαι βέβαιος πῶς θὰ τὸ ἀκούσῃ καὶ ὁ δικαστής, ὅτι ὅταν τὸ Ἔθνος ὁλόκληρον προσφέρῃ θυσίας, καὶ τὴν ζωήν του ἀκόμη, δὲν θὰ εἶναι ὑπερβολὴ νὰ προσφέρουν κάποιαν θυσίαν καὶ οἱ ἰδιοκτῆται χάριν τῶν ἀκτημόνων, δεχόμενοι ἀντὶ μετρητῶν ὁμολογίας πρὸς ἀποζημίωσίν των. Ἔτσι τίθεται τὸ ζήτημα κ. βουλευταί, ἐὰν θέλωμεν νὰ ἀρθῶμεν μέχρι τῆς πραγματικῆς σημασίας του. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ εἰδικὸν θέμα τῆς Κωπαΐδος, τὸ ἐξήντλησαν πλήρως οἱ κ. κ. συνάδελφοι. Τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον μοῦ ἀπομένει νὰ προσθέσω, εἶναι νὰ συνηγορήσω καὶ ἐγὼ ὑπὲρ μιᾶς ταχείας λύσεως τοῦ ζητήματος. Ὅπως ἀνέλυσαν οἱ ὁμιλήσαντες κ. κ. βουλευταί, πράγματι δὲν εἶναι ἀνεκτόν, οὔτε διὰ τὴν Ἑλλάδα νὰ διαιωνίζεται ἡ ὑπόθεσις αὐτή, οὔτε διὰ τὴν μεγάλην χώραν ἀπὸ τὴν ὁποίαν κατάγονται οἱ ἀνεύθυνοι τοῦ ἔργου τῆς Κωπαΐδος, νὰ δέχεται τὴν διαιώνισιν. Εἰς τὴν Μ. Βρεττανίαν τὸ αἴσθημα τῆς Κοινωνικῆς Δικαιοσύνης δὲν ὑπῆρξεν ἄγνωστον καὶ σήμερα εἶναι ὀξὺ καὶ ἄγει εἰς καθημερινὴν πρᾶξιν διαμορφῶσαν τὸ νέον καθεστὼς ὑπὸ τὸ ὁποῖον ὁ Ἀγγλικὸς λαὸς ζῇ. Εἶναι ἀδύνατον οἱ ἁρμόδιοι νὰ μείνουν ἀσυγκίνητοι πρὸ μιᾶς καταστάσεως, ἡ ὁποία οὐδένα ἀπολύτως τιμᾷ, καὶ ἡ ὁποία εἰς τὴν χώραν των δὲν θὰ ἦτο ἀνεκτή, διότι δὲν συμφέρει οὔτε εἰς τὰ θύματα ἀλλ’ οὔτε καὶ εἰς τοὺς ἐκμεταλλευτάς. Κύριοι Βουλευταί, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ καταθέσωμεν μὲ ἄλλους συναδέλφους πρότασιν περὶ συστάσεως μιᾶς διακομματικῆς Ἐπιτροπῆς, τῆς ὁποίας ἔργον πρέπει νὰ εἶναι νὰ μελετήσῃ λεπτομερέστερον τὰ θέματα τὰ ὁποῖα ἀνεπτύχθησαν ἐδῶ, δηλαδὴ πόσοι εἶναι οἱ ἀκτήμονες καλλιεργηταί, ποῖαι εἶναι αἱ διαθέσιμοι ἐκτάσεις καὶ πόσα εἶναι τὰ Μοναστηριακὰ κτήματα, καὶ πῶς πρέπει νὰ γίνῃ ἡ ἀποκατάστασις τῶν ἀκτημόνων ἀγροτῶν καὶ τῶν μικρῶν κτηνοτρόφων. Χαίρω διότι ἤκουσα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας νὰ ἐλπίζῃ εἰς μίαν κατανόησιν ἐκ μέρους τῆς Ἐκκλησίας, διὰ τὴν παραχώρησιν μοναστηριακῶν καὶ ἐκκλησιαστικῶν γαιῶν. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ μείνῃ ἡ χώρα ἀδιάφορος πρὸ ἑνὸς τοιούτου ζητήματος καὶ ἀκόμη καὶ πρὸ τῶν κινδύνων, τοὺς ὁποίους εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ ἡ μὴ λύσις τοῦ ζητήματος, ζητήματος ἀφορῶντος τὴν οἰκονομίαν μας, τὴν παραγωγήν μας, τὴν δικαιοσύνην καὶ τὸν πολιτισμόν μας. Νομίζω, ὅτι θὰ εἶναι εὐτυχὲς ἔργον τῆς Βουλῆς, ἂν δεχομένη τὴν πρότασιν αὐτήν, κάμῃ τὸ πρῶτον βῆμα πρὸς τὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ θέματος αὐτοῦ κατὰ τρόπον ἁρμόζοντα καὶ εἰς τὴν σημασίαν του καὶ εἰς τὴν ἐποχήν μας.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Παπασπύρου ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἐπερωτήσεως.

§54Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Ἐπιθυμῶ ἐν πρώτοις νὰ εὐχαριστήσω τὴν Βουλήν, διὰ τὸ ἐνδιαφέρον, τὸ ὁποῖον ἐπέδειξε κατὰ τὴν μακρὰν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἀκτημόνων γεωργῶν καὶ μικρῶν κτηνοτρόφων καὶ ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς Κωπαΐδος. Ὑπῆρξε πραγματικὴ παρηγορία διὰ τοὺς σκλάβους αὐτοὺς τοῦ βοιωτικοῦ κάμπου, ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία μὲ ὅλον τὸν πόνον καὶ τὸ ἐνδιαφέρον της, συνεζήτησεν ἐπὶ μακρὸν διὰ τὸ κοινωνικὸν τοῦτο πρόβλημα. Πρέπει ὅμως νὰ προσθέσω, ὅτι αἱ δηλώσεις τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας δὲν ὑπῆρξαν διὰ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν ἱκανοποιητικαί. Γνωρίζω, ὅτι ἐὰν τυχὸν ἐπρόκειτο μόνος του νὰ ἀποφασίσῃ, ἐπὶ τῶν θεμάτων, τὰ ὁποῖα συνεζητήθησαν, καὶ τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν τὴν ἀγροτικὴν ἀποκατάστασιν, δὲν θὰ ἦτο τόσον φειδωλὸς εἰς ὑποσχέσεις καὶ διαβεβαιώσεις. Ἔχει ἰδιαιτέρους δεσμοὺς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας μὲ τοὺς ἀγρότας ἀφ’ ἧς διηύθυνε τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν, καὶ ἦτο πάντοτε ἀμέριστον καὶ εἰλικρινὲς τὸ ἐνδιαφέρον του διὰ τὸν ἀγροτικὸν πληθυσμόν. Ἀλλὰ αἱ δηλώσεις του πρὸς τὴν Βουλὴν προδίδουν πνεῦμα συντηρητικότητος. Ἐλησμόνησεν, ὅτι τὰ μεγάλα κοινωνικὰ προβλήματα ἀντιμετωπίζονται μὲ θαρραλέας λύσεις. Δὲν ἠθέλησε νὰ παραδειγματισθῇ ἀπὸ τὸ παρελθόν. Διότι ὡς παρετήρησα κατὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἐπερωτήσεώς μου, πρὸ τριάντα καὶ πλέον ἐτῶν ὑπῆρξεν ἀφαντάστως μεγαλυτέρα πρόοδος εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Νομοθεσίαν μας, ἡ ὁποία ἐξησφάλισε τὴν ἀποκατάστασιν χιλιάδων ἀγροτικῶν οἰκογενειῶν. Καὶ ἀποκρούω, ὅτι τὸ φάσμα τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας ἠμπορεῖ νὰ ἀνακόπτῃ τὴν πρόοδον τοῦ Ἔθνους καὶ νὰ ματαιώνῃ τὴν στοιχειώδη βελτίωσιν τῆς ζωῆς τῶν ἀγροτῶν, τῆς μεγάλης καὶ ὑγειοῦς αὐτῆς μάζης τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ Ἄς μοῦ συγχωρηθῇ, κύριοι βουλευταί, νὰ παραπονεθῶ καὶ κατὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, ὅστις καθ’ ὅλον τὸ στάδιον τῶν γενομένων ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ συζητήσεων ἐπὶ τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἀγροτῶν ἀπουσίασε καίτοι ἡ ἐπερώτησίς μου ἐστρέφετο καὶ κατ’ αὐτοῦ. Ἐθλίβην ἐπίσης βαθύτατα διότι δὲν ἐδόθη ἡ εὐκαιρία εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ παρακολουθήσῃ τὰς συζητήσεις μας ἐπὶ τοῦ μεγάλου τούτου ζητήματος καὶ ὑπὸ τὴν διπλῆν ἰδιότητά του, τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, νὰ πληροφορήσῃ τὸ Σῶμα δι’ ὅσα ἀνέφερα ἐπὶ τοῦ Κωπαϊδικοῦ καὶ νὰ καθορίσῃ τὰς ἐνεργείας εἰς τὰς ὁποίας πρόκειται νὰ προβῇ ἡ Κυβέρνησις πλησίον τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως πρὸς ἀπόκρουσιν τῶν σημειουμένων ἑκάστοτε παρεμβάσεων τῆς ἐν Ἑλλάδι Ἀγγλικῆς ἀντιπροσωπείας ὑπὲρ τῆς Ἑταιρείας Κωπαΐδος. Θὰ ἔπρεπεν ἐπίσης νὰ ἀκούσωμεν ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοὺς κατὰ τὸ 1947 ἀπαρτίζοντας τὴν ἀποκληθεῖσαν Κυβέρνησιν τῶν ἑπτὰ (Κ. Τσαλδάρη, Σ. Βενιζέλου, Γ. Παπανδρέου, Π. Κανελοπούλου, Ν. Ζέρβα, Σ. Γονατᾶ, Α. Ἀλεξανδρῆ) ἂν αἱ δοθεῖσαι τότε παρὰ τοῦ κ. Τσαλδάρη καὶ τοῦ κ. Στεφανοπούλου, ὡς Ὑπουργῶν τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ Συντονισμοῦ, διαβεβαιώσεις, πρὸς τὴν ἐν Ἑλλάδι Ἀγγλικὴν ἀντιπροσωπείαν περὶ μὴ ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου τῆς ἀναγκαστικῆς μισθώσεως γαιῶν εἰς τὸ ἀγρόκτημα τῆς Κωπαΐδος, ἐδόθησαν μετὰ προηγουμένην ἀπόφασιν καὶ συμφωνίαν ὅλων τῶν ἡγετῶν τῆς τότε Κυβερνήσεως καὶ ἂν τὸ θέμα ἔφθασεν εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον καὶ ἐλήφθη σχετικὴ ἀπόφασις. Ἔτι πλέον θὰ ἔπρεπε νὰ ἀκούσωμεν ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ποίαν θέσιν λαμβάνει ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις ἔναντι τῶν ὑποσχέσεων τοῦ κ. Τσαλδάρη καὶ τοῦ κ. Στεφανοπούλου πρὸς τὴν ἐν Ἑλλάδι Ἀγγλικὴν ἀντιπροσωπείαν, διὰ τὴν μὴ ἐφαρμογὴν ἑνὸς Ἑλληνικοῦ νόμου, ποὺ ἐψηφίσθη διὰ νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ εἰς τὸ ἀγρόκτημα τῆς Κωπαΐδος. Καὶ πῶς ἡ Κυβέρνησίς του ἀντιμετωπίζει τὸ θέμα τοῦτο δεδομένου ὅτι ἀπὸ τετραετίας ἐψηφίσθη ὁ νόμος καὶ ἐνῷ εἶναι ἐν πλήρει ἰσχύϊ δὲν ἐφαρμόζεται. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ὀφείλει νὰ δώσῃ ἐξηγήσεις εἰς τὴν Βουλὴν ἐπὶ τοῦ θέματος τῶν μοναστηριακῶν κτημάτων. Διότι μὲ τὸν νόμον περὶ ἀναγκαστικῆς μισθώσεως γαιῶν ὑπόκεινται ὅλα τὰ κτήματα εἰς ἀναγκαστικὴν μίσθωσιν, ἀλλὰ διὰ νὰ ἐφαρμοσθῇ εἰς τὰ Μοναστηριακά, πρέπει νὰ ἐκδοθῇ σχετικὸν διάταγμα διὰ τὸν καθορισμὸν τῶν ἱστορικῶν μονῶν. Ὁ νόμος, ἐψηφίσθη τὸ 1947 καὶ ἔκτοτε παρῆλθον τέσσαρα ὁλόκληρα ἔτη χωρὶς νὰ ἐκδοθῇ τὸ διάταγμα. Εὐθὺς ὡς ἴσχυσεν ὁ νόμος ὁ τότε Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, κατήρτισε τὸ σχετικὸν διάταγμα, καὶ ὑπῆρξε γενναιόδωρος ἔναντι τῆς Ἐκκλησίας, διότι περιέλαβεν εἰς τὸ διάταγμα ὅλας τὰς Μονὰς ὡς ἱστορικὰς καὶ καθώρισε τὸν κλῆρον τῆς συντηρήσεως. Τὸ διάταγμα τοῦτο ἔτυχε τῆς ἐγκρίσεως καὶ τῶν μετέπειτα Ὑπουργῶν τῆς Γεωργίας. Πρέπει ὅμως νὰ τὸ προσυπογράψῃ καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας. Ἐπὶ ἔτη ὁλόκληρα εὑρίσκεται εἰς τὰ συρτάρια τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας καὶ οἱ ἑκάστοτε Ὑπουργοὶ δὲν τὸ προσυπογράφουν. Ὡς ἐκ τούτου καθίσταται ἀνέφικτος ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου διὰ τὰ μοναστηριακὰ κτήματα. Ἀναμένω τὰς ἐξηγήσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας καὶ γενικώτερον τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Ἐκτὸς τούτου ὁ Ἀναγκαστικὸς νόμος 956 τοῦ 1949 ἐδημιούργησε μίαν παγίδα διὰ τοῦ νόμου 327 τοῦ 1947 τῆς ἀναγκαστικῆς μισθώσεως γαιῶν. Διότι περιελήφθη εἰς αὐτὸν (τὸν Α.Ν. 956) μία διάταξις βάσει τῆς ὁποίας ἀτονοῦν αἱ διατάξεις τοῦ νόμου τῆς ἀναγκαστικῆς μισθώσεως τῶν γαιῶν ἐπὶ τῶν Μοναστηριακῶν καὶ Ἐκκλησιαστικῶν κτημάτων. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἰδιαιτέρως τοὺς Ὑπουργοὺς τῆς Γεωργίας καὶ Παιδείας νὰ καταθέσουν εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ταχύτερον τὸν Α.Ν. 956 διὰ νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ διάταξις αὐτή, ἡ ὁποία κατὰ τοιοῦτον σατανικὸν τρόπον ἐτέθη, οὕτως ὥστε νὰ μὴν ἐφαρμόζεται ὁ νόμος 327. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας εἶπεν, ὅτι εὑρίσκεται εἰς συνεννοήσεις μὲ τοὺς σεβασμίους ἡγέτας τῆς Ἐκκλησίας πρὸς γενικωτέραν διευθέτησιν τοῦ ζητήματος καὶ διάθεσιν τῶν Μοναστηριακῶν κτημάτων πρὸς ἀποκατάστασιν τῶν ἀκτημόνων γεωργῶν καὶ μικρῶν κτηνοτρόφων. Φοβοῦμαι, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ καρποφορήσουν αἱ διεξαγόμεναι συζητήσεις καὶ μόνον μὲ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ θεσμοῦ τῆς ἀναγκαστικῆς μισθώσεως καὶ μετέπειτα μὲ τὴν ἀναγκαστικὴν ἀπαλλοτρίωσιν θὰ πραγματοποιηθοῦν αἱ ἐπιβαλλόμεναι λύσεις. Διὰ τὸ Κωπαϊδικὸν ἠκούσαμεν ὡρισμένας ὑποσχέσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας διὰ τὴν πραγματοποίησιν τῶν ὁποίων ἔχομεν ζωηρὰς ἀμφιβολίας. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας καὶ γενικώτερον ἡ Κυβέρνησις ἀπέφυγε νὰ προβῇ εἰς ρητὴν καὶ κατηγορηματικὴν δήλωσιν, ὡς ἐζητήσαμε περὶ ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου 327 περὶ ἀναγκαστικῆς μισθώσεως γαιῶν εἰς τὸ ἀγρόκτημα τῆς Κωπαΐδος. Ὅλως ἀορίστως ἀνέφερεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, ὅτι ἐὰν δὲν καταλήξῃ εἰς ὡρισμένας συμφωνίας μὲ τὴν ἑταιρείαν Κωπαΐδος, τότε θὰ ἐπιδιωχθῇ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ θεσμοῦ τῆς ἀναγκαστικῆς μισθώσεως καὶ ἐπὶ τῶν Κωπαϊδικῶν γαιῶν. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἀτενίσῃ τὸ θέμα κατὰ τρόπον θαρραλέον, ὡς προσήκει εἰς πολιτικοὺς ἄνδρας τῆς περιωπῆς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, ἔχοντας ἐπίγνωσιν τῆς ἀποστολῆς των καὶ τῶν κρισίμων καὶ μεγάλων στιγμῶν ποὺ διερχόμεθα. Θὰ παρακαλέσω, ἐν συνεχείᾳ, τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ φέρῃ εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς ψήφισιν ἕνα νόμον ἀνάλογον πρὸς τὸν νόμον 138 τοῦ 1914, ὅστις ἐψηφίσθη τότε διὰ τὰ τσιφλίκια τῆς Θεσσαλίας ἐπὶ τῇ προόψει τῆς ὁριστικῆς ἐπιλύσεως τοῦ ἀγροτικοῦ προβλήματος τῆς χώρας. Μὲ τὸν νόμον αὐτὸν ἀπηγορεύθησαν αἱ ἐξώσεις τῶν μισθωτῶν καὶ κολλήγων τῶν ἀγροκτημάτων καὶ οὕτω ἐξησφαλίσθησαν τὰ μισθωτικὰ δικαιώματα, ἕως ὅτου εἰς τὰ 1920 ἐψηφίσθη ὁ Ἀγροτικὸς νόμος (Νόμος Καφαντάρη), βάσει τοῦ ὁποίου ἤρχισαν αἱ ἀπαλλοτριώσεις τῶν τσιφλικίων πρὸς ἀποκατάστασιν τῶν ἀκτημόνων καὶ ἐγενικεύθησαν εἰς τὸ 1923 μὲ τὴν ἀπόφασιν τῆς Ἐπαναστάσεως 1922 τῆς ὁποίας Ἀρχηγὸς ἦτο ὁ Νικόλαος Πλαστήρας. Εἶχον ὅμως ἐν τῷ μεταξὺ ἐξασφαλισθῆ τὰ μισθωτικὰ καὶ κολληγικὰ δικαιώματα τῶν καλλιεργητῶν καὶ ἀπηγορεύθη εἰς τοὺς τσιφλικούχους ἡ μεταβολὴ τῆς νομικῆς καὶ πραγματικῆς καταστάσεως τοῦ κτήματος. Ζητοῦμεν, λοιπόν, παρομοίαν ἐξασφάλισιν καὶ διὰ τοὺς κατ’ ἐπάγγελμα ἀγρότας τοὺς καλλιεργοῦντας εἰς τὸ ἀγρόκτημα τῆς Κωπαΐδος. Καὶ εἶναι ἐπιβεβλημένη ἡ ἐξασφάλισις τῶν μισθωτικῶν δικαιωμάτων τῶν μικρῶν γεωργῶν, διότι ὅπως σᾶς ἐτόνισα αἱ ἄδειαι καλλιεργείας, δίδονται παρὰ τῆς Ἑταιρείας δι’ ἓν ἔτος. Ὁ γεωργὸς τελεῖ ὑπὸ τὸ φάσμα καὶ τὴν ἀπειλὴν τῆς ἀποπομπῆς. Θέλει λοιπόν, κάποιαν ἀσφάλειαν, διότι μὲ τὴν ὑπάρχουσαν στενότητα γῆς εἰς τὴν Βοιωτίαν καὶ τὰς μεθόδους ποὺ ἐφαρμόζει ἡ ἑταιρεία, κανεὶς δὲν εἶναι ἥσυχος διὰ τὸ μισθωτικόν του δικαίωμα. Τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας ἔχει καταρτίσει πίνακα τῶν κατὰ Νομοὺς ἀκτημόνων γεωργῶν. Τὸ μεγαλύτερον ποσοστὸν ὑπάρχει εἰς τὸν νομὸν Βοιωτίας ὅπου πέντε χιλιάδες ἀγρόται στεροῦνται παντελῶς γεωργικοῦ κλήρου καὶ 25.000 δὲν ἔχουν ἐπαρκῆ. Εὑρίσκω τοὺς ἀριθμοὺς αὐτοὺς μικροὺς διότι εἶναι πολὺ περισσότεροι οἱ ἀκτήμονες γεωργοὶ καὶ οἱ μὴ ἔχοντες ἐπαρκῆ κλῆρον. Καὶ ἐν τούτοις εἰς τὴν Βοιωτίαν ὑπάρχει τὸ μεγαλύτερον ἀγρόκτημα τῆς Κωπαΐδος καὶ τεραστία Μοναστηριακὴ περιουσία εἰς βοσκησίμους καὶ καλλιεργησίμους ἐκτάσεις καὶ ἐλαιοφυτείας. Τὰ ὀρεινὰ χωρία τοῦ Ἑλικῶνος, Ζηρίκι, Σούρπη, Στεῖρι, Κυριάκι, Κούκουρα, Εὐαγγελίστρια, Ἁγία Τριάς, Κορώνεια, Χώστια, Κακόσι, Δομβραίνα, τὸ μαρτυρικὸν Δίστομον καὶ πλεῖστα ἄλλα κατοικοῦνται ἀπὸ ἀκτήμονες καὶ πενομένους γεωργοὺς καὶ πτωχοὺς κτηνοτρόφους. Πολλοὶ ἀκτήμονες ὑπάρχουν καὶ εἰς τὰ χωρία τοῦ κάμπου τῆς Λεβαδείας ὡς εἰς Ἅγιον Βλάσιον, Πετρομαγοῦλαν, Σκριποῦν, Δαύλειαν, Θούριον, Χαιρώνια, Ἅγιος Γεώργιος, καὶ ὅλα γενικῶς τὰ χωρία τῆς ἐπαρχίας μου. Μὲ τὴν ἐν Βοιωτίᾳ ὑπάρχουσαν Μοναστηριακὴν περιουσίαν ἠμπορεῖ νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ ἀποκατάστασις μεγάλου ἀριθμοῦ ἀκτημόνων γεωργῶν καὶ μικρῶν κτηνοτρόφων τῶν ὀρεινῶν περιοχῶν, ποὺ λιμοκτονοῦν σήμερον. Καὶ ἐὰν ἐπακολουθήσῃ ἡ ἐξαγορὰ ἢ ἀναγκαστικὴ ἀπαλλοτρίωσις ἢ ἔστω καὶ ἀναγκαστικὴ μίσθωσις τῶν γαιῶν τῆς Κωπαΐδος, τότε οἱ ἀγρόται τῆς Βοιωτίας καὶ τῆς Λοκρίδος θὰ εὕρουν τὸν δρόμον τῆς ζωῆς. Εἰς τὰς ἐπαρχίας Ἀττικῆς, Μεγαρίδος καὶ Θηβῶν ὑπάρχουν ἐπίσης πολλοὶ ἀκτήμονες γεωργοὶ καὶ μικροὶ κτηνοτρόφοι οἱ ὁποῖοι μὲ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τῶν Μοναστηριακῶν κτημάτων καὶ ἄλλων τσιφλικίων θὰ ἐξασφαλίσουν τὴν ἀποκατάστασίν των. Μεγάλοι οἰκονομικοὶ παράγοντες ἔχουν τσιφλίκια ἐν Ἀττικῇ καὶ τεραστία εἶναι ἡ ἔκτασις τῶν Μοναστηριακῶν κτημάτων καὶ τοῦ ΟΔΕΠ καθ’ ἣν στιγμὴν ὑπάρχουν ἀκτήμονες γεωργοὶ καὶ πρόσφυγες ἀναποκατάστατοι ἢ μὲ ἀνεπαρκῆ κλῆρον ποὺ ἀναζητοῦν ὀλίγην γῆν πρὸς καλλιέργειαν. Καὶ ἐνῷ παρατηρεῖται ὅλη αὐτὴ ἡ στενότης γῆς καὶ λιμοκτονοῦν οἱ ἀγρόται, ἡ ἑταιρεία Κωπαΐδος αὐτοκαλλιεργεῖ περὶ τὰ πενῆντα χιλιάδες (50.000) στρέμματα καὶ ἄλλα τριάντα χιλιάδες (30.000) ἔχει ἐνοικιάσει εἰς ὀλίγα ἄτομα ποὺ δὲν ἔχουν σχέσιν μὲ τὴν γεωργίαν καὶ ἀσκοῦν γεωργικὴν ἐπιχείρησιν μὲ τρεῖς ἕως πέντε χιλιάδες στρέμματα γῆς ἕκαστος ἐξ αὐτῶν. Ἂν αἱ ἐκτάσεις αὐταὶ (τῆς αὐτοκαλλιεργείας καὶ τῶν μισθώσεων πρὸς μὴ γεωργοὺς) ποὺ ὑπερβαίνουν τὰς 80.000 στρέμματα διατεθοῦν εἰς ἀκτήμονας γεωργούς, θὰ εἶναι σημαντικὴ ἡ ἀνακούφισίς των. Θὰ ἐδέχοντο ἀκόμη οἱ ἀκτήμονες τῆς Βοιωτίας καὶ Λοκρίδος νὰ πάρουν τὰ χωράφια αὐτὰ πληρώνοντες προσωρινῶς τὰ καθιερωμένα παρὰ τῆς Κωπαΐδος μισθώματα, καίτοι εἶναι ὑπερβολικά, ληστρικὰ δύναμαι νὰ εἴπω. Διότι τώρα μὲ τὴν ἔλλειψιν χωραφιῶν πρὸς καλλιέργειαν πολλοὶ ἀγρόται ἐξαγοράζουν ἀπὸ τοὺς γεωργοὺς ἐνοικιαστὰς τῆς Κωπαΐδος τὸ μισθωτικὸν δικαίωμα πρὸς 1.500.000 ἕως 2.000.000 δραχμὰς κατὰ στρέμμα χωρὶς νομικήν τινα κατοχύρωσιν ἔναντι τῆς ἑταιρείας. Διότι ὅπως σᾶς εἶπα ἡ ἑταιρεία παραχωρεῖ τὰ χωράφια μὲ μονοετῆ μίσθωσιν. Καὶ πληρώνουν οἱ γεωργοὶ τὸν ὑπέρογκον αὐτὸν ἀέρα διὰ νὰ πάρουν ἀπὸ τοὺς μὴ γεωργοὺς μισθωτὰς τὰ χωράφια γιὰ ἕνα ἔτος καὶ μὲ τὴν ἐλπίδα ὅτι ἡ ἑταιρεία θὰ ἀνανεώνῃ τὴν μίσθωσιν κάθε ἔτος. Δι’ αὐτὸ ἐπιβάλλεται ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ θεσμοῦ τῆς ἀναγκαστικῆς μισθώσεως ἔστω καὶ μὲ μίσθωμα εἰς εἶδος ποὺ θὰ πλησιάζῃ ἐνδεχομένως τὰ ὅρια τῶν σημερινῶν μισθωμάτων τῆς ἑταιρείας. Διότι θὰ ἀποδοθοῦν οὕτω αἱ γαῖαι εἰς τοὺς φυσικοὺς δικαιούχους—τοὺς ἀκτήμονας γεωργούς—καὶ θὰ κατοχυρωθοῦν τὰ μισθωτικὰ δικαιώματα τῶν μικρῶν γεωργῶν ποὺ εἶναι σήμερον καλλιεργηταὶ τῆς Κωπαΐδος καὶ τελοῦν ὑπὸ τὴν συνεχῆ ἀπειλὴν τῆς ἀποπομπῆς των κατὰ τὴν ἀρέσκειαν τῶν ὀργάνων τῆς Ἀγγλικῆς Ἑταιρείας. Πάντα ταῦτα προτείνονται ὡς προσωρινὴ λύσις διότι, ὡς ἐτόνισα, μόνον μὲ τὴν ἐξαγορὰν τοῦ κτήματος ἢ τὴν ἀναγκαστικὴν ἀπαλλοτρίωσιν θὰ λυθῇ ὁριστικῶς καὶ κατὰ δίκαιον τρόπον τὸ μέγα τοῦτο ζήτημα. Κύριοι βουλευταί, πολὺ σᾶς ἐκούρασα μὲ τὴν προκειμένην συζήτησιν, ἀλλά, ἀξίζει νὰ μάχεται κανεὶς διὰ δικαίας καὶ τιμίας ὑποθέσεις, ὅπως εἶναι τὸ Κωπαϊδικὸν καὶ γενικώτερον τὸ πρόβλημα τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἀκτημόνων. Ὑπὸ τὴν κρίσιν σας θέτομεν μίαν πρότασιν, τὴν ὁποίαν πολλοὶ συνάδελφοι, ἐξ ὅλων τῶν πτερύγων τῆς Βουλῆς ἐκάλυψαν διὰ τῆς ὑπογραφῆς των. Ἡ πρότασις αὐτή, ἀφορᾷ τὴν σύστασιν δεκαπενταμελοῦς διακομματικῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία θὰ κληθῇ νὰ μελετήσῃ τὸ θέμα καὶ ἀπὸ τῆς Συνταγματικῆς ἀπόψεως καὶ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς ἐξασφαλίσεως τῆς παραχωρήσεως πρὸς τοὺς ἀκτήμονας τῶν Μοναστηριακῶν κτημάτων, ἀλλὰ καὶ τῆς ἐπιλύσεως τοῦ Κωπαϊδικοῦ προβλήματος. Θὰ ἐπεθύμουν, κύριοι βουλευταί, ἡ Ἐπιτροπὴ αὐτὴ νὰ μὴ περιορισθῇ μόνον εἰς τὴν μελέτην τῶν ἀνωτέρω θεμάτων καὶ ὑπόδειξιν τῶν ἐνδεδειγμένων λύσεων, ἀλλὰ νὰ ἐρευνήσῃ καὶ νὰ ἐξετάσῃ τὰς συνθήκας ποὺ ἐπικρατοῦν εἰς τὸ Κωπαϊδικὸν ἀγρόκτημα. Οἱ συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι θ’ ἀποτελέσουν τὴν Ἐπιτροπὴν αὐτήν, ἂς ὑποστοῦν καὶ μίαν μικρὰν ταλαιπωρίαν διὰ νὰ μεταβοῦν εἰς Βοιωτίαν καὶ περιέλθουν τὸ ἀγρόκτημα τῆς Κωπαΐδος, διὰ ν’ ἀντιληφθοῦν τὰς συνθήκας ὑπὸ τὰς ὁποίας διαβιοῦν οἱ σκλάβοι τοῦ Βοιωτικοῦ κάμπου. Θὰ εἶναι μία παρηγορία τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι ἀξίζουν ὅλης μας τῆς στοργῆς καὶ τῆς ἀγάπης μας καὶ ἀναμένουν ἐπὶ ματαίῳ μέχρι τῆς στιγμῆς τὴν δικαίωσίν των. Ἐλπίζω, ὅμως, ὅτι ἐγγίζει ἡ ὥρα τοῦ λυτρωμοῦ των. Διότι εἶδον μὲ πόσον πόνον καὶ μὲ πόσον ἐνδιαφέρον ἐσκύψατε ὅλοι σας ἐπάνω εἰς αὐτὴν τὴν δικαίαν ὑπόθεσιν. Δὲν πρέπει νὰ τελειώσῃ τὸ ἔργον της ἡ παροῦσα Βουλή, χωρὶς νὰ δώσῃ λύσεις ἐπὶ τοῦ Κωπαϊδικοῦ καὶ γενικώτερον ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν. Λύσεις δικαίας καὶ ὀρθάς, ὅπως ἀναμένει ὁ ἀγροτικὸς πληθυσμὸς καὶ γενικώτερον ὅλος ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Κύριοι, σᾶς εἶπον, πρὸ 30 καὶ πλέον ἐτῶν τὸ Ἔθνος ἐβάδισε περισσότερον εἰς τὴν πρόοδον. Τὸ 1920 ἐπὶ Κυβερνήσεως Ἐλευθερίου Βενιζέλου μὲ Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας τὸν Γ. Καφαντάρην καὶ τὸ 1923 μὲ τὴν Κυβέρνησιν τῆς Ἐθνικῆς Ἐπαναστάσεως Πλαστήρα (1922) καὶ Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας τὸν κ. Γ. Σίδερην καὶ εἰς τὰς μετέπειτα Κυβερνήσεις μὲ Ὑπουργοὺς τῆς Γεωργίας τὸν Ἀλ. Παπαναστασίου καὶ τὸν ἔντιμον ἡγέτην τοῦ Ἀγροτικοῦ Κόμματος κ. Ἀλεξ. Μυλωνᾶν, ἔγιναν θαύματα εἰς τὸ θέμα τῆς ἀγροτικῆς ἀποκαταστάσεως καὶ χιλιάδες ἀγροτικῶν οἰκογενειῶν εὗρον τὴν ἀποκατάστασίν των καὶ ἡ Ἑλληνικὴ γῆ μὲ τοὺς νέους ἰδιοκτήτας–Ἕλληνας γεωργοὺς—μετεβλήθη σὲ ὀλίγα χρόνια, μὲ τὸν ἱδρῶτα των καὶ τὸν μόχθον των, εἰς γόνιμον καὶ ἀποδοτικήν. Ὑπῆρξε πλήρης ἡ ἀξιοποίησίς της. Εἰς ἡμᾶς ἔλαχεν ὁ τιμητικὸς κλῆρος νὰ συμπληρώσωμεν καὶ ὁλοκληρώσωμεν τὸ ἔργον των. Ἄς μὴ διστάσωμεν. Εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς καταθέτω τὴν σχετικὴν πρότασιν πρὸς σύστασιν τῆς διακομματικῆς Ἐπιτροπῆς. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα ἐξ ὅλης τῆς αἰθούσης).

§55Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ματαιώσω τὴν σύστασιν τῆς προτεινομένης Διακομματικῆς Ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ δικαιοῦμαι νὰ παρατηρήσω, ὅτι ἡ σύστασις τῆς Ἐπιτροπῆς αὐτῆς θὰ ἀποτελέσῃ τὸ ἐλάχιστον τοῦ ἔργου, ὅπερ ἡ παροῦσα Βουλὴ ἔχει νὰ ἐπιτελέσῃ ὑπὲρ τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν καὶ μικρῶν κτηνοτρόφων. Ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ε.Λ.Δ. καὶ σοφὸς καθηγητὴς κ. Σβῶλος εἶναι ριζοσπαστικὸς εἰς τὰ κοινωνικὰ θέματα καὶ εἶναι συντηρητικὸς εἰς τὴν διαδικασίαν τῶν μέσων πρὸς λύσιν των. Ὁ κ. καθηγητὴς μᾶς ὑπέμνησεν, ὅτι ἡ καρδιὰ κάμνει τὸν νομικόν. Ἀλλὰ ἂν πρέπει ἡ καρδιά, δηλαδὴ μία εὐρυτέρα ἀντίληψις, νὰ κατευθύνῃ τὸ ἔργον τοῦ νομικοῦ, ὅστις ἐν τούτοις ὀφείλει νὰ κρίνῃ κατὰ τοὺς νόμους, τότε διὰ τὸν πολιτικόν, ὅστις δὲν κρίνει κατὰ τοὺς νόμους, ἀλλὰ περὶ τῶν νόμων καὶ ἐναντίον τῶν νόμων, οὓς καταργεῖ, πρέπει νὰ λείπῃ λοιπὸν ἡ καρδιά, τοὐτέστιν ἡ εὐρυτέρα τῶν μεγάλων ζητημάτων σύλληψις καὶ ἡ ἀποφασιστικότης εἰς τὴν λύσιν των; Ἐχαρακτήρισεν ἀκόμη ὁ κ. καθηγητὴς ἐπαναστατικὴν τὴν τυχὸν συνέχισιν καὶ ἄσκησιν ὑπὸ τῆς παρούσης Βουλῆς τοῦ ἀναθεωρητικοῦ ἔργου διὰ τῆς ἐπιψηφίσεως ἢ καὶ ἀπορρίψεως τοῦ σχεδίου Συντάγματος τῆς διαλυθείσης Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ εἶναι ἐπαναστατικὴ ἡ διατήρησις καὶ ἡ τελείωσις ὑπὸ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ὡς φορέως τῆς λαϊκῆς κυριαρχίας, τοῦ ἀρξαμένου ἀναθεωρητικοῦ ἔργου καὶ δὲν εἶναι ἐπαναστατικὴ πρᾶξις ἡ παρὰ ὑπηρεσιακῆς Κυβερνήσεως διάλυσις τῆς Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς, προτοῦ αὕτη περατώσῃ τὸ ἔργον της καὶ διὰ τῆς διαλύσεως ματαίωσις τοῦ σκοποῦ νὰ δοθῇ εἰς τὴν χώραν συγχρονισμένον Σύνταγμα; Ἰδοὺ διατὶ ἐπεθύμουν, ἡ Βουλὴ αὕτη νὰ συλλάβῃ καθολικῶς καὶ τὸ θέμα τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν καὶ μικρῶν κτηνοτρόφων κατὰ τὸν τρόπον τῆς ἐπιλύσεως κατὰ παρέκκλισιν ἀπὸ τὰς δεσμευτικὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 17 τοῦ Συντάγματος. Καὶ θὰ ἐπιμείνω εἰς τὴν ἄποψίν μου. Ἀλλὰ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ματαιώσω τὴν σύστασιν Διακομματικῆς Ἐπιτροπῆς, ἔστω καὶ ὡς ἐλαχίστην πρόοδον πρὸς τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος καὶ μὲ τὰς ἐπιφυλάξεις μου αὐτὰς θὰ τὴν ψηφίσω.

§56Α. ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ὀλίγας λέξεις. Τὸ ζήτημα τῆς Διακομματικῆς Ἐπιτροπῆς, τὸ ὁποῖον προέτεινον μετὰ τὴν ὁμιλίαν μου τὴν προχθεσινήν, μὲ εὑρίσκει ἀπολύτως σύμφωνον, ἀφοῦ συμφωνεῖ καὶ ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος Ε.Λ.Δ. καὶ ὁ κ. Παπασπύρου καὶ δὲν διαφωνεῖ οὐδὲ ὁ ἀγαπητὸς κ. Χατζηγιάννης. Ἔχω τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι μία Διακομματικὴ Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία θὰ ἤθελε νὰ ἐργασθῇ μὲ στοργὴν καὶ μὲ πόνον ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἀποκαταστάσεως ἀκτημόνων καλλιεργητῶν, θὰ ἠδύνατο τὸ minimum, νὰ διατυπώσῃ ἔστω καὶ γνώμην, ἐὰν ὄχι ἀπόφασιν, πρότασιν, ἡ ὁποία δὲν εἶναι δυνατόν, παρὰ νὰ ἔχῃ μεγάλην ἐπιρροὴν ἐπὶ τῶν δικαστηρίων τῆς οὐσίας. Καὶ τὸ ἔργον τοῦτο εἶναι λίαν χρήσιμον ἀσχέτως μὲ τὴν ἐπέκτασιν τῆς Ἐπιτροπῆς αὐτῆς καὶ ἐπὶ ζητημάτων ἐρεύνης, ὅπως προέτεινεν ὁ κ. Παπασπύρου. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀντίληψιν τοῦ κ. Παπασπύρου, ὅτι μετὰ συντηρητικότητος ἀπεδέχθην ὡρισμένας ἀπόψεις τοῦ θέματος, θὰ ἤθελον νὰ τὸν διαβεβαιώσω, ὅτι ἡ γνώμη του διαφωνεῖ πρὸς τὴν γνώμην καὶ τὴν κοινὴν ἀκόμη ἀντίληψιν, ὅτι ὑπερβαίνω τὰ ὅρια.

§57Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Προσωπικῶς ἠξεύρω τὶ πρεσβεύετε, τὸ διεκήρυξα ἀπὸ τοῦ βήματος.

§58Α. ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Πάντως ἐπαναλαμβάνω τοῦτο, ἂν καὶ τὸ ἔθεσα κατὰ τρόπον ὠμὸν καὶ ἀπόλυτον. Κατὰ τὴν ὁμιλίαν μου εἶπον, ὅτι ὅσον ἀφορᾷ τὰ ζητήματα τῶν κτημάτων τῶν Μονῶν καὶ τῆς Ἐκκλησιαστικῆς περιουσίας, θὰ εὑρεθῶ ταχέως εἰς τὴν εὐχάριστον ὅπως πιστεύω θέσιν, νὰ προβῶ εἰς τὴν λῆψιν τῶν μέτρων ἐκείνων, τόσον ἐγώ, ὅσον καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, διότι ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι ἐδήλωσα ὅτι ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὡς Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας μὲ παρεκάλεσε ἀπὸ κοινοῦ νὰ μελετήσωμεν τὸ ζήτημα καὶ νὰ προχωρήσωμεν, οὕτως ὥστε κατὰ τρόπον ὁριστικὸν καὶ ἀπόλυτον νὰ τερματισθῇ ταχέως. Ἐν τῷ μεταξὺ ἐπέρασαν μερικαὶ ἡμέραι διὰ λόγους, οἱ ὁποῖοι δὲν ὀφείλονται εἰς τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου καὶ ἀναβάλαμεν τὴν δραστηρίαν ἐνέργειαν. Παρακαλῶ νὰ μᾶς συγχωρήσητε. Τὸ ζήτημα τῆς Κωπαΐδος ἐπίσης εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον εἶναι γνωστὸν διὰ ποίους λόγους καθυστερεῖ. Τὸ ζήτημα αὐτὸ ἄσχετα μὲ τὴν γενικὴν τοποθέτησίν του, ἡ ὁποία θ’ ἀπαιτήσῃ καὶ μῆνας πολλοὺς καὶ ἴσως καὶ χρόνον, δὲν θὰ εἶμαι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ τὸ ἀφήσω ν’ ἀποτελματωθῇ. Δὲν ξεύρω ποία θὰ εἶναι ἡ κατάληξις αὐτῆς τῆς προσπαθείας καὶ τῆς ἐνεργείας μου.

§59Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Ἐὰν κάμνετε τὰς συνομιλίας εἰς τὸ Λονδῖνον, θὰ ἔχωμεν πρακτικὸν ἀποτέλεσμα, ὅπως τὸ ἔφερεν ὁ Καναγκίνης μέσα εἰς 15 ἡμέρας, διότι μὲ τοὺς ἐδῶ δὲν εἶναι δυνατόν, κ. Ὑπουργέ, νὰ καταλήξητε εἰς τὰς ἀποφάσεις ἐκείνας ποὺ θὰ καταλήξετε μὲ μιᾶς ἑβδομάδος συζητήσεις ἐν Λονδίνῳ. Ἀλλά, θὰ ἤθελον, κ. Ὑπουργέ, νὰ μοῦ συγχωρήσητε καὶ κάτι ἄλλο. Ἀπεκάλυψα, ὅτι ὑπάρχει μία φορολογικὴ ἀσυδοσία τῆς μεγάλης αὐτῆς ἐπιχειρήσεως. Τρία ἕως τέσσαρα δισεκατομμύρια κατ’ ἔτος διαφεύγουν ἀπὸ τὸ Δημόσιον, ἀπὸ τὴν μὴ ἐφαρμογὴν τῶν κειμένων νόμων. Μὴ νομίζετε ὅτι ἀπὸ λόγους ἐκδικητικότητος τὸ ἀναφέρω αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Ἀλλά, ἐὰν τυχὸν ἡ Ἑταιρία Κωπαΐδος ὑποχρεωθῇ νὰ ἐφαρμόσῃ τοὺς Ἑλληνικοὺς νόμους καὶ πληρώνει ὅ,τι ὁ κάθε Ἕλλην, σύμφωνα μὲ τοὺς κειμένους νόμους πληρώνει εἰς τὸ Κράτος, θὰ φανῇ πλέον ὑποχωρητικὴ ἡ Ἑταιρεία εἰς τὰς διαπραγματεύσεις τῆς ὁριστικῆς ἐξαγορᾶς. Διότι μὲ τὴν ἀσυδοσίαν ποὺ ἔχει ἡ Ἑταιρία καὶ μὲ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν Ἑλληνικῶν νόμων εἰς τὴν περιοχὴν τῆς Κωπαΐδος, δημιουργεῖται πλεονεκτικὴ θέσις δι’ αὐτὴν ὥστε νὰ μὴ θελήσῃ ποτὲ ἡ Ἑταιρία νὰ ἀπομακρυνθῇ ἀπὸ τὴν ἐπιχείρησιν. Ἔχετέ το καὶ τοῦτο ὑπ’ ὄψει σας κ. Ὑπουργέ.

§60Α. ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Κύριε συνάδελφε, τὴν πληροφορίαν αὐτὴν θὰ τὴν διαβιβάσω εἰς τὸν συνάδελφόν μου ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Ἀλλά, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς λύσεως τοῦ ζητήματος τῆς Κωπαΐδος, διὰ συνεννοήσεως ἐν Λονδίνῳ, θὰ γνωρίζετε ὅτι δὲν εἶναι τὸ πρᾶγμα τόσον ἁπλοῦν, διότι θὰ πρέπει νὰ προηγηθοῦν καὶ ἐνέργειαι καὶ ἄλλαι προσπάθειαι, αἱ ὁποῖαι θὰ μᾶς βοηθήσουν εἰς τὴν λύσιν. Τὸ ζήτημα εἶναι ἄλλο: ὅτι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου περὶ ἀναγκαστικῆς μισθώσεως, θὰ ἔπρεπε νὰ εἴμεθα ἀρκετὰ ἱκανοποιημένοι, διότι οὐσιαστικῶς ἡ ἀναγκαστικὴ μίσθωσις λύει τὸ ζήτημα τῆς Κωπαΐδος καὶ ἐπὶ τούτου ἐζήτησα τὴν προθεσμίαν αὐτήν. Αὐτὰ τὰ ἐπανέλαβον ἀφ’ ἑνὸς μέν, διὰ νὰ διατυπώσω τὴν ἀντίληψίν μου ὅτι δὲν ὑπῆρξα τόσον συντηρητικὸς καὶ ἀφ’ ἑτέρου νὰ διατυπώσω τὴν ἐλπίδα ὅτι ταχέως θὰ ἠμπορέσω νὰ φέρω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς κάτι τὸ οὐσιαστικώτερον. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν νόμον 949, ὁ ὁποῖος κατήργησε τὸν νόμον περὶ ἀναγκαστικῆς μισθώσεως γαιῶν διὰ τὰ μοναστηριακὰ καὶ ἐκκλησιαστικὰ κτήματα, ἔχω ἤδη ζητήσει νὰ περιληφθῇ εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ Ἀγροτικοῦ κώδικος καταργητικὴ διάταξις.

§61Χ. ΡΙΖΟΣ. Τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα θὰ ληφθοῦν διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν, πρέπει νὰ εἶναι ταχέα καὶ σύντονα, πρὸς ἀποφυγὴν καταστρεπτικῶν συνεπειῶν. Ὑπάρχει εἰς τὴν περιφέρειαν Ἄρτης ἀγρόκτημα 800 περίπου στρεμμάτων, τὸ Χανόπουλο, καλλιεργούμενον ὑπὸ ἀγροτῶν Ἀμμοτόπου, Χανοπούλου καὶ Κορφοβουνίου. Ἀνέκαθεν οἱ ἰδιοκτῆται, διὰ διαφόρους λόγους, θέλουν νὰ τὸ πωλήσουν. Ὑπάρχουν διάφοροι ἀγορασταί. Οἱ ἀκτήμονες οὕτω καλλιεργηταὶ κινδυνεύουν νὰ ριφθοῦν εἰς τοὺς δρόμους. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, ὁ ὁποῖος ὄντως μετὰ στοργῆς ἤκουσε τὴν περίπτωσιν, νὰ προβῇ εἰς τὰς δεούσας ὑποδείξεις.

§62Α. ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ καλλιεργητῶν, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ 25ετίαν καλλιεργοῦν τὸ κτῆμα αὐτό, θὰ προσπαθήσω, κατὰ προτίμησιν νὰ ληφθῇ ὑπὲρ αὐτῶν μέριμνα.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, ὑπεβλήθη ἡ ἑξῆς πρότασις, ὑπογεγραμμένη ὑπὸ τοῦ ὁριζομένου ὑπὸ τοῦ Κανονισμοῦ ἀριθμοῦ βουλευτῶν: Πρὸς τὴν Βουλὴν Οἱ ὑπογεγραμμένοι βουλευταί, προτείνομεν πρὸς τὸ Σῶμα τὴν κάτωθι ἀπόφασιν: Μετὰ τὰς γενομένας συζητήσεις ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν ἀκτημόνων ἀγροτῶν καὶ κτηνοτρόφων καὶ τῆς Κωπαΐδος, ἡ Βουλὴ ἀποφασίζει νὰ συσταθῇ διακομματικὴ Ἐπιτροπὴ ἐκ 15 βουλευτῶν, ἔργον ἔχουσα τὴν ἐντὸς ἑνὸς μηνὸς ἐν ταῖς λεπτομερείαις μελέτην τοῦ ὅλου θέματος τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἀκτημόνων ἀγροτῶν ἢ τῶν ἐχόντων ἀνεπαρκῆ κλῆρον καὶ τὴν ὑπόδειξιν ὅλων τῶν πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτὸν ληπτέων μέτρων καθὼς καὶ πρὸς λύσιν τοῦ ζητήματος τῆς Κωπαΐδος. Ἀθῆναι 23 Μαρτίου 1951. Οἱ Βουλευταὶ Κ. Μανιαδάκης, Δ. Βουρδουμπᾶς, Ν. Μπουραντᾶς, Κ. Καλκάνης, Χρ. Ρῖζος, Δ. Μπαρμπαλιᾶς, Μ. Μαντᾶς, Κ. Καλαμαρᾶς, Δ. Λατζούνης, Α. Σβῶλος, Δ. Παπασπύρου, Η. Τσιριμῶκος, Ι. Μιχαὴλ, Π. Καλπακτσόγλου, Ε. Μπακλατζῆς, Γ. Ν. Μπουρδάρας, Κ. Μαρῆς, Γ. Φ. Ἀνδρουλακάκης, Γ. Γρηγορίου, Λ. Σπαῆς, Κ. Μανέτας, Ι. Γ. Ζίγδης, Ι. Γιαννικώστας, Γ. Γεωργιάδης, Κλ. Τσιτσάρας, Ε. Ἀρβανιτάκης, Λ. Λαμπριανίδης, Γ. Κοΐνης, Ι. Βλαμίδης, Δ. Ἀλιπράντης, Γ. Γεώργας, Ι. Λύρας, Χ. Ψαρρός, Ε. Παπαδόγιαννης, Κ. Καλλίας, Β. Στεφανόπουλος, Α. Πέγιος, Β. Μητσόπουλος, Δ. Μπερδελῆς. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλὴ δέχεται τὴν σύστασιν τῆς Διακομματικῆς Ἐπιτροπῆς;

§64ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑπομένως ἡ ὡς ἄνω πρότασις ἐγένετο ἀποδεκτή. Ὁ κ. Μαντᾶς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς συνεχιζομένης ἐπερωτήσεως τοῦ κ. Κάντζια, σχετικῶς μὲ τὴν ἔλλειψιν σίτου.

§66Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἀπὸ τριμήνου ἡ Βουλὴ ἀσχολεῖται μὲ τὰς θαρραλέας πράξεις τοῦ πρώην Ὑπουργοῦ τοῦ Ἐφοδιασμοῦ καὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Καὶ ὅταν ἠσχολήθη μὲ τὴν πρώτην πρᾶξιν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὁ κ. Ἀβέρωφ, σχετικῶς μὲ τὴν δημοπρασίαν τῆς ζακχάρεως, πρᾶξιν, ἡ ὁποία δὲν ἔτυχεν τῆς δεούσης προσοχῆς ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς καὶ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία δὲν ἐξετέλεσε τὸ καθῆκον, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ἐκτελέσῃ ἔναντι τῆς θαρραλέας ἐκείνης πράξεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Ἐκάμφθη ἀπὸ τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἀτυχῶς δὲ ἐκάμφθη καὶ ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ Ὑπουργὸς ἐκεῖνος εἶχε ζημιώσει διὰ τῆς πράξεως αὐτῆς περὶ τὰ 8 δισεκ. τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ἤδη δὲ ἀσχολούμεθα καὶ πάλιν μὲ τὰς θαρραλέας πράξεις τοῦ Ὑπουργοῦ αὐτοῦ σχετικῶς μὲ τὸ ζήτημα τοῦ σίτου. Ὁ τέως Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὁ ὁποῖος ἤδη εἰς ἐπιβράβευσιν τῶν πράξεων αὐτῶν, τὰς ὁποίας ἔκαμε ἀπεστάλη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα ἑτέρας θαρραλέας πράξεις ἐξακολουθήσῃ καὶ ἐν Ἀμερικῇ...

§67Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Εἶναι ἐν ἀποστολῇ ἢ ἰδιωτικῷ ταξιδίῳ, ὁ κ. Ἀβέρωφ;

§68Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ἰδιωτικὸν ταξίδιον μὲ εἰδικὰς ἐντολὰς ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως.

§69Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Συνεπῶς δὲν ἠμπορεῖτε νὰ λέγετε, ὅτι ἀπεστάλη ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν.

§70Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ἐδῶ λέγεται, ὅτι πηγαίνει δι’ ἰδίων μὲν ἐξόδων, ἀλλὰ πάντως μὲ ἐντολὴν τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ διαπραγματευθῇ διάφορα ζητήματα, σχέσιν ἔχοντα μὲ τὰς ἐξαγωγὰς καὶ εἰσαγωγάς. Εἰς τὸ τέλος θὰ ἐρωτήσω τὴν Κυβέρνησιν καὶ θὰ ζητήσω ἐπ’ αὐτοῦ ἐξηγήσεις.

§71Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Εἶναι εἰς εἰδικὴν ἀποστολὴν ὁ κ. Ἀβέρωφ ἢ εἰς ἰδιωτικὸν ταξίδιον;

§72Ι. ΓΚΛΑΒΑΝΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐμπορίου). Εἰς ἰδιωτικὸν ταξίδιον.

§73Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Εἶναι εἰς ἰδιωτικὸν ταξίδιον μὲ ὡρισμένας ἐντολάς, δι’ ὡρισμένα ζητήματα.

§74Ι. ΓΚΛΑΒΑΝΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐμπορίου). Ὄταν εἶναι εἰς ἰδιωτικὸν ταξίδιον εἶναι δικαίωμά του νὰ ἐπισκεφθῇ οἱονδήποτε.

§75Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ὁσονδήποτε καὶ νὰ θέλῃ νὰ μὲ πείσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν θὰ μὲ πείσῃ. Ὁ κ. Ἀβέρωφ μετέβη εἰς τὴν Ἀμερικὴν μὲ εἰδικὰς ἐντολάς. Καὶ ἐρωτᾶται, κύριοι, ὁ κ. Ἀβέρωφ, ὁ ὁποῖος ἐνδιεφέρθη διὰ τὰς δημοπρασίας τῆς ζακχάρεως, τὰς ὁποίας ἐντὸς 5 ἡμερῶν ἐδημιούργησε, πῶς ὅταν ἔβλεπεν ἀπὸ τοῦ μηνὸς Σεπτεμβρίου ὅτι ἡ τιμὴ τοῦ σίτου ἀνήρχετο, ὅτι αἱ διάφοροι πόλεις δὲν εἶχον σῖτον, πῶς δὲν ἐνδιαφέρθη νὰ ἐφοδιάσῃ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν διὰ σίτου ἐκ τῶν ἀποθεμάτων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ εἰσαγάγῃ ἐξ Ἀμερικῆς ἡ Ἑλλὰς ἐκ τῶν 500.000 τόννων; Πῶς ἀφῆκε τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἄνευ σίτου καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλά, ἔδωσεν εἰς τοὺς ἀλευροβιομηχάνους 42.000 τόννους σίτου ἐκ τοῦ ἀποθέματος τοῦ γλίσχρου, τὸ ὁποῖον εἶχε, διὰ νὰ τὸ δώσουν οἱ ἀλευροβιομήχανοι εἰς τὴν ἐλευθέραν ἀγοράν; Καὶ ἐρωτᾶται: Ἔχει ἢ δὲν ἔχει εὐθύνην ἡ Κυβέρνησις διὰ τὰς πράξεις αὐτὰς τοῦ τέως Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας; Ἔχει ἢ δὲν ἔχει εὐθύνην ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, ὅταν ἔδιδε ψῆφον ἐναντίον τῆς προτάσεως περὶ συστάσεως Ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς, τὴν ὁποίαν ἐζήτουν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ὑπέβαλον τὴν ἐπερώτησιν, διὰ τὸ ζήτημα τῆς ζακχάρεως; Διότι ἐὰν ἔκτοτε εἶχε γίνει Ἐξεταστικὴ Ἐπιτροπή, δὲν θὰ εἶχε τὸ θάρρος ὁ τέως Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, νὰ ἀνέρχεται εἰς τὸ βῆμα τῆς Βουλῆς καὶ νὰ λέγῃ, ὅτι θὰ ἐξακολουθήσῃ τὰς θαρραλέας ἐκείνας πράξεις, τὰς ὁποίας ἔκαμε διὰ τὴν ζάκχαριν, ὅπως θαρραλέα πρᾶξις ἦτο καὶ ἐκείνη, τὴν ὁποίαν ἔκαμε διὰ τὸν σῖτον. Εἰς τὸν κ. βουλευτὴν ἐν Λαρίσσῃ, ἐπερρίφθη ἡ εὐθύνη, ὅτι οἱ ἀριθμοὶ τοὺς ὁποίους ἔδωσε τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας, σχετικῶς μὲ τὴν παραγωγὴν τοῦ σίτου—αὐτὸ ἐλέχθη κ. τέως Ὑπουργὲ τῆς Γεωργίας, ἀπὸ τὰ μέλη τῆς Κυβερνήσεως— ἔχω δὲ πληροφορία, ὅτι ἐλέχθη τοῦτο ἀπὸ τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἐν Λαρίσσῃ, ὅτι ἐὰν ὑπάρχῃ ἡ ἔλλειψις αὐτὴ τοῦ σίτου, ὑπάρχει, διότι τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας ἔδωκεν ἐσφαλμένους ἀριθμούς. Θέλετε νὰ ἀποδειχθῇ κύριοι, ὅτι οἱ ἀριθμοὶ αὐτοὶ ἦσαν ἐσφαλμένοι; Τὸ ἀποδέχομαι. Τοῦτο ὅμως δὲν ἀπαλλάσσει τῆς εὐθύνης τὸν τέως Ὑπουργὸν τοῦ Ἐφοδιασμοῦ καὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, οὐδὲ ἀπαλλάσσει τὴν Κυβέρνησιν τῆς εὐθύνης, τὴν ὁποίαν ἔχει διότι δὲν ἐπρονόησε νὰ εἰσαχθῇ ἐγκαίρως ὁ σῖτος ἐξ Ἀμερικῆς.

§76Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Δέχεσθε, ὅτι εἶναι ἐσφαλμένοι οἱ ἀριθμοί;

§77Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ὄχι δὲν τὸ δέχομαι καὶ διὰ τοῦτο εἶπον, ὅτι καὶ εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν τοῦτο ἦτο ἀληθές, τοῦτο δὲν ἀπαλλάσσει τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ καὶ τὸν τέως Ὑπουργὸν Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, διότι ἔπρεπε νὰ εἶχον ὑπ’ ὄψει των, ὅτι ἔπρεπε ἐγκαίρως νὰ φροντίσουν διὰ τὴν εἰσαγωγὴν ἐξ Ἀμερικῆς ἐκ τοῦ ἀποθέματος τῶν 500.000 τόννων, ὥστε νὰ μὴ εὑρεθῇ σήμερον ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἰς τὴν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται, νὰ ἀγοράζῃ 5–6.000 δρχ. τὸ σιτάρι. Καὶ ἐρωτῶ, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπανέλθωμεν, κύριοι, εἰς τὰς τιμάς, τὰς κατωτάτας τιμάς; Ἐκεῖνο ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ ἠδυνάμην νὰ ἔχω ἀντιρρήσεις, σχετικῶς μὲ τὸ μέτρον τῆς συγκεντρώσεως ἐκ μέρους τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, τοῦ κ. Χατζηγιάννη, εἶναι, ὅτι ἔπρεπε ἡ συγκέντρωσις νὰ εἶναι καθολικὴ καὶ νὰ μὴ ἀποβλέπῃ μόνον εἰς τὴν συγκράτησιν τῶν τιμῶν. Διότι—ὅπως γνωρίζετε—παλαιόθεν ἐγένετο συγκέντρωσις, ὄχι μόνον πρὸς συγκράτησιν τῶν τιμῶν, ἀλλ’ ἐγένετο συγκέντρωσις, ἡ ὁποία συνεκράτει τὰς τιμάς, διὰ τῆς ἐναποθηκεύσεως ἐκ μέρους τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης εἰς τὰς ἀποθήκας της, ὥστε εἰς πᾶσαν περίπτωσιν νὰ δύναται νὰ καθορίζῃ αὐτὴ τὰς τιμὰς τοῦ σίτου.

§78Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Διὰ νὰ κανονίσετε τὴν τιμὴν τοῦ σίτου ἔχετε τὸν ξένον σῖτον. Ἔχετε 500.000 τόννους.

§79Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Προπολεμικῶς ἡ συγκέντρωσις ἦτο προαιρετικὴ καὶ σκοπὸν εἶχε νὰ ρυθμίσῃ τὰς τιμάς. Μόνον εἰς τὴν κατοχήν, ἐπὶ Ἰταλικῆς κατοχῆς, ἐγένετο ἡ συγκέντρωσις ὑποχρεωτική, ἀλλὰ τελευταίως ἡ συγκέντρωσις ἡ ὁποία ἐγένετο, ἦτο προαιρετικὴ καὶ ἐγένετο εἰς βάρος τῶν παραγωγῶν, διότι ἔγιναν αἱ διακρίσεις αἱ ἑξῆς: Ὅτι ὁ χωρικὸς ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ὀφείλει εἰς τὴν Τράπεζαν θὰ ἐξώφλει τὰ χρέη του μόνον διὰ τὰ καλλιεργητικὰ δάνεια, ἐνῷ οἱ χωρικοὶ δὲν εἶχον μόνον καλλιεργητικὰ δάνεια.

§80Κ. ΜΠΕΛΛΑΣ. Ἐζήτουν νὰ ἐξοφλήσουν τὰ μηχανήματα μὲ 3.000 τὴν ὀκᾶν τὸ σιτάρι.

§81Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Δὲν ὑπῆρχον μόνον τὰ καλλιεργητικὰ δάνεια, ἀλλὰ καὶ ἐξ ἄλλων αἰτίων καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἠδυνήθησαν νὰ παραδώσουν εἰς τὴν Τράπεζαν τὸ σιτάρι των, πρὸς ἐξόφλησιν τῶν χρεῶν των καὶ τοῦτο ἐγένετο ἀφορμή, ὥστε οἱ διάφοροι ἔμποροι νὰ τοὺς ἐκμεταλλεύωνται καὶ νὰ τοὺς παίρνουν τὸ σιτάρι, εἰς τιμὴν κατωτέραν καὶ τῆς συγκεντρώσεως.

§82Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Ἐὰν ὁ κ. βουλευτὴς καὶ ἡ Βουλὴ ἐπιθυμῇ ν’ ἀσκήσῃ ἔλεγχον ἐπὶ τῆς ἀσκηθείσης πολιτικῆς προστασίας τοῦ σίτου, δικαίωμά της εἶναι νὰ τὸν κάμνῃ, ἀλλὰ νὰ ἀναγράψῃ πρότασιν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν καὶ νὰ τὴν συζητήσωμεν εἰς εἰδικὴν συνεδρίασιν. Ἀλλ’ ἐὰν θέλῃ νὰ ἀσκήσῃ ἔλεγχον διὰ τὴν ἔλλειψιν τοῦ σίτου καὶ νὰ καταλήγῃ εἰς ἔλεγχον διὰ τὴν πολιτικὴν πρυστασίας τοῦ σίτου, τὸ πρᾶγμα εἶναι σόλοικον.

§83Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Δὲν εἶπον αὐτὸ ἐγώ, κ. Πρόεδρε. Εἶπον τί θὰ ἔκαμνον ἐγώ, εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, διότι ἐγὼ εἶμαι ὑπὲρ τῆς ὁλικῆς συγκεντρώσεως τοῦ σίτου.

§84Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ κόμμα σας ἦτο εἰς τὴν Κυβέρνησιν 4 χρόνια καὶ ἄφησε τὸ σιτάρι μὲ 1.200 δρχ. τὴν ὀκᾶ.

§85Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, νομίζω, ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἀνέρχονται εἰς τὸ βῆμα, ἔχουν ὑποχρέωσιν νὰ ἐκθέτουν τὰς γνώμας αὐτῶν εὐθέως, ἵνα ἐὰν εἶναι ὀρθαὶ νὰ ἀκουσθοῦν καὶ ἀκολουθηθοῦν εἰς τὸ μέλλον. Ἐγώ, εἶπον, ὅτι εἶμαι ὑπὲρ τῆς ὁλοκληρωτικῆς συγκεντρώσεως τοῦ σίτου ἐκ μέρους τῶν παραγωγῶν, διότι δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου ἐκλείπει ἡ ἐκμετάλλευσις τοῦ παραγωγοῦ ἐκ μέρους τῶν διαφόρων ἐμπόρων, ὅπως ὑπεστήριξε καὶ ὁ κ. τέως Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας. Κύριοι βουλευταί, ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία δὲν ἠθέλησε νὰ ἐπιβάλῃ κυρώσεις ἐναντίων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἐχειρίσθησαν τὰ ζητήματα αὐτά, ὅπως ἦτο ὁ κ. τέως Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ Ἐφοδιασμοῦ. Ἀποτέλεσμα τῶν μὴ κυρώσεων αὐτῶν εἶναι ἡ σημερινὴ κατάστασις. Ἀρχίζει ἡ δυστυχία τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἡ ὕψωσις τῶν τιμῶν, ἀπὸ τῆς στιγμῆς κατὰ τὴν ὁποίαν ἐγένετο ἡ γνωστὴ αὐτὴ δημοπρασία τῆς ζακχάρεως. Ἔκτοτε ἀρχίζει ἡ ὕψωσις τῶν τιμῶν, ἡ ὕψωσις τοῦ τιμαρίθμου καὶ εὑρισκόμεθα σήμερον εἰς οἵαν κατάστασιν εὑρισκόμεθα. Ἀποτέλεσμα τῆς ἐλλείψεως τοῦ σίτου εἶναι ἡ ὕψωσις ὅλων τῶν τιμῶν. Ἐφθάσαμεν νὰ ἔχωμε σήμερον τὴν πατάτα μὲ 5.000 δρχ. τὴν ὀκᾶν. Εἶναι ἀποτέλεσμα τῆς κακῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως.

§86Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Σεῖς εἴσαστε εἰς τὴν Κυβέρνησιν μεταξὺ Αὐγούστου–Σεπτεμβρίου, συνεπῶς, φέρετε τὰς εὐθύνας σας καὶ δὲν δύνασθε νὰ τὰς ἐπιρρίπτετε εἰς ἄλλους.

§87Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ὅταν εἴμεθα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ πατάτα δὲν εἶχε 5 χιλιάδας. Ὁ κ. Ἀβέρωφ ἔχων τὴν εὔνοια τῆς Κυβερνήσεως μᾶς εἶπεν, ὅτι μὲ τὰ μέτρα του, ὅλα θὰ ἦσαν ρόδινα καὶ ἀπεδείχθη, ὅτι δὲν εἶχε καθόλου δίκαιον. Κάποτε, κύριε Μερκούρη, διετελέσατε Ὑπουργὸς παρὰ τῷ Πρωθυπουργῷ.

§88Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Διετέλεσα καὶ Ὑπουργὸς Δημοσίων Ἔργων καὶ τῆς Δημοσίας Τάξεως, ἀλλὰ σεῖς ποὺ μέμφεσθε δὲν εἶσθε Ὑπουργός, ἀλλὰ τὸ κόμμα ἐστήριζε τὴν Κυβέρνησιν, διὰ τὰς πράξεις τὰς ὁποίας κατακρίνετε. Ὁ κ. Κάντζιας εἶπεν, ὅτι ἡ κρίσις τοῦ σίτου ἦτο τὸν Σεπτέμβριον,

§89Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Αἱ τιμαὶ ἀνῆλθον ὅταν σεῖς διὰ τῆς ψήφου σας ἐστηρίζατε τὴν Κυβέρνησιν, ἥτις κατέστησε τὴν Ἑλλάδα ἀγνώριστον ὡς συνέβη καὶ τὸ 1928–32.

§90Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Στηρίζομεν τὴν Κυβέρνησιν διὰ νὰ διατηρήσωμεν τὰς κοινοβουλευτικὰς ἐλευθερίας, αἱ ὁποῖαι εἰς μίαν στιγμὴν ἐκινδύνευον.

§91Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Δὲν ἐκινδύνευον ποτέ. (Φωναὶ–Θόρυβος–Κωδωνοκρουσίαι).

§92Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ὅταν σεῖς ἐγυρίζατε εἰς τὴν πλατεῖαν Συντάγματος, ἡμεῖς εἴμεθα ἐξόριστοι εἰς τὰς Κυκλάδας.

§93Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ὀρθῶς, διότι τότε ἐκάματε τὴν συμφωνία Σκλάβαινα–Σοφούλη.

§94Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, ἔδωσεν ἐξετάσεις εἰς τὰ ἐθνικὰ ζητήματα καὶ ἐπέτυχε πλήρως καὶ δὲν φοβεῖται τὰς συκοφαντίας. (Φωναὶ–Θόρυβος–Κωδωνοκρουσίαι).

§95Κ. ΜΠΕΛΛΑΣ. Συχαινόμεθα τὴν παρελθοντολογίαν. Δὲν ἤλθομεν ἐδῶ νὰ ἀκούσωμεν τὰς ἱστορίας τῶν κομμάτων. Ἡμεῖς, οἱ νέοι βουλευταί, ἤλθομεν ἐδῶ νὰ ἐργασθῶμεν ὑπὲρ τῆς δημοκρατίας, ὑπὲρ τῶν ἐλευθεριῶν τῶν λαῶν καὶ τῆς εὐδαιμονίας αὐτῶν.

§96Ι. ΜΑΡΙΝΑΚΟΣ. Πρέπει νὰ ἀνακληθῇ ἡ λέξις «συχαινόμεθα», διότι δὲν ἐπιτρέπεται ἐδῶ τέτοια λέξις.

§97Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Δὲν εἶμαι ἐγὼ ὑπεύθυνος, ἀλλὰ οἱ διακόπτοντές με, διότι ἄνευ τῶν διακοπῶν, ἐγὼ δὲν θὰ εἰσηρχόμην εἰς τέτοια θέματα. Καὶ ἐπανέρχομαι ἐπὶ τοῦ θέματός μου. Ἐρωτῶ, ἔχει ἢ δὲν ἔχει εὐθύνην ἡ Κυβέρνησις ὅταν ἐπέτρεψε εἰς τὸν τέως Ὑπουργὸν νὰ δώσῃ ἐκ τῶν ἀποθεμάτων σίτου, τὰ ὁποῖα εἶχεν 42 χιλ. τόννους εἰς τοὺς ἀλευροβιομηχάνους διὰ τὴν διάθεσιν αὐτῶν εἰς τὸ ἐλεύθερον ἐμπόριον; Ποίαν μεγαλυτέραν εὐθύνην πρέπει νὰ ἔχῃ ἕνας Ὑπουργός, ποίαν μεγαλυτέραν εὐθύνην πρέπει νὰ ἔχῃ μία Κυβέρνησις, ὅταν τοιαύτην πολιτικὴν ἠκολούθησεν ἐπὶ τοῦ σίτου; Εἶναι ἢ δὲν εἶναι ὑπεύθυνος, ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία διὰ τῆς πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν ἠκολούθησε, διὰ τοῦ Ὑπουργοῦ, τὸν ὁποῖον περιέβαλε μετὰ τόσης ἐμπιστοσύνης, ὥστε νὰ εὑρισκώμεθα σήμερον εἰς τὸ κατάντημα εἰς τὸ ὁποῖον εὑρισκόμεθα, ὥστε ἡ τιμὴ τοῦ σίτου νὰ φθάσῃ εἰς 4, 5, 6 χιλ. δραχμάς; Καὶ νὰ ὑπάρχουν ὁλόκληροι περιφέρειαι καὶ σήμερον ἀκόμη, παρ’ ὅλην τὴν εἰσαγωγήν, ἡ ὁποία γίνεται ἀπὸ τὸ ἐξωτερικόν, νὰ στεροῦνται τοῦ σίτου καὶ νὰ ἀγοράζουν τὸ καλαμπόκι πρὸς 7.000 δραχμὰς τὴν ὀκᾶν; Ποίαν μεγαλυτέραν εὐθύνην πρέπει νὰ ἔχῃ ἡ Κυβέρνησις; Καὶ ἐπακόλουθα τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως εἶναι, ὅτι ἐπηκολούθησεν ἡ ἀνύψωσις τῶν τιμῶν τῶν ἄλλων εἰδῶν. Ποῦ ἠκούσθη Κύριοι, ἡ πατάτα νὰ ἔχῃ 5.000 δραχμάς; Καὶ πῶς θὰ εἶναι δυνατὴ εἰς τὸ μέλλον ἡ συγκράτησις τῶν τιμῶν καὶ ἡ μείωσις αὐτῶν; Καὶ ἔχομεν τὰ παραδείγματα τοῦ παρελθόντος, τὰ ὁποῖα λέγουν τὸ ἑξῆς: Ὅτι, ὅταν ἀνέρχωνται αἱ τιμαὶ δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους, δύσκολος εἶναι ἡ μείωσις αὐτῶν. Κύριοι, ἀφ’ ἧς τὰ ἀποτελοῦντα τὴν Κυβέρνησιν κόμματα ἀνέλαβον τὴν ἀρχὴν μόνα των, ὑποστηριζόμενα ἀπὸ τὸ κόμμα τῆς Ε.Π.Ε.Κ. ἡ κατάστασις, ἡ οἰκονομικὴ τοῦ τόπου βαίνει εἰς κρημνόν. Ἡ εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως εἶναι μεγίστη. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δυσφορεῖ διὰ τὴν τοιαύτην κατάστασιν, στρέφεται δὲ ὁ λαὸς ἐναντίον τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ, ἐναντίον τοῦ Κοινοβουλίου, ἐναντίον τῆς Ἀντιπροσωπείας τοῦ Ἔθνους. Δικαίως στρέφεται, διότι ὅταν ἦλθε τὸ ζήτημα τῆς ζακχάρεως καὶ συνεκινήθη ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς διὰ τὰς ζημίας, τὰς ὁποίας ὑπέστη τῶν 8,5 δισεκατομμυρίων, ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία δὲν συνεκινήθη. Ἐκάλυψε τὸν Ὑπουργὸν αὐτόν, ὁ ὁποῖος ἀνήρχετο μετὰ τόσης θρασύτητος εἰς τὸ βῆμα καὶ ἔλεγεν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν: Ἐγὼ ἔκαμνον, Κύριοι, μία θαρραλέαν πρᾶξιν καὶ ὡς Ὑπουργὸς θὰ ἐξακολουθήσω καὶ εἰς τὸ μέλλον νὰ κάμνω τοιαύτας θαρραλέας πράξεις. Ἰδοὺ τὸ ἀποτέλεσμα τῶν θαρραλέων αὐτῶν πράξεων, ὕψωσις κολοσσιαία τῶν τιμῶν, διαφόρων εἰδῶν τῆς πρώτης ἀνάγκης.

§98Ι. ΠΡΟΚΟΠΑΚΗΣ. Εἶσθε καὶ σεῖς τότε Ὑπουργός. Διατί δὲν τοῦ τὰ εἴπατε;

§99Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Βλέπω ὅτι ἐξακολουθεῖτε νὰ ὑποστηρίζετε καὶ σεῖς τὴν πολιτικὴν αὐτήν.

§100Ι. ΠΡΟΚΟΠΑΚΗΣ. Ἐξακολουθοῦμεν νὰ πιστεύωμεν, ἐνῷ σεῖς δὲν πιστεύετε εἰς τίποτε.

§101Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Πιστεύομεν μόνον εἰς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα καθημερινῶς, ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς λέγει, ὅτι: Ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἡ ὑπάρχουσα Κυβέρνησις ἀνέλαβε τὴν ἀρχήν, ἀφ’ ἧς τὰ δύο κόμματα εἶναι εἰς τὴν ἀρχήν, ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς πεινᾷ. Αὐτὸ γνωρίζει ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Καὶ διὰ τοῦτο κατηγοροῦμεν, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι διὰ τῆς πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν ἠκολουθήσατε, ἐφέρατε εἰς ἐξαθλίωσιν τὸν Ἑλληνικὸν λαόν.

§102Μ. ΧΛΟΥΒΕΡΑΚΗΣ. Ἐὰν ἡ Ε.Π.Ε.Κ. ἀρνηθῇ τὴν ψῆφον της, θὰ ἀλλάξῃ ἡ κατάστασις; (Θόρυβος).

§103Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Νὰ εἶσθε βέβαιος, ὅτι εἰς τὰς μελλούσας ἐκλογάς...

§104Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΗΣ. Ὁ κόσμος πεινᾷ, κύριε συνάδελφε. Νὰ εἰπῆτε, τί πρέπει νὰ γίνῃ διὰ νὰ βελτιώσωμεν τὴν κατάστασιν αὐτήν. Ὅλα τὰ ἄλλα δὲν χρειάζονται.

§105Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἔκαμνα μίαν σύστασιν, προηγουμένως, ὅτι εἶμαι ὑποχρεωμένος εἰς πᾶσαν περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν γίνεται διακοπή, νὰ ἀπαντῶ. Ἐὰν θέλετε νὰ μὴ σᾶς ἀπαντῶ καὶ νὰ σᾶς θίγω διὰ τῶν ἀπαντήσεών μου, τότε νὰ μὴ μὲ ἐρωτᾶτε, διότι εἶμαι ὑποχρεωμένος εἰς πᾶσαν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ μὲ διακόπτετε, νὰ σᾶς δίδω τὴν πρέπουσαν ἀπάντησιν, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ σᾶς δώσω. Κύριοι, τὸ ζήτημα δὲν εἶναι τόσον ἁπλοῦν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παρέλθῃ ἀπαρατήρητον. Συντάσσομαι δὲ πρὸς τὴν γνώμην τοῦ βουλευτοῦ Λαρίσης κ. Χατζηγιάννη περὶ συστάσεως ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς, ἵνα δυνηθῇ ἡ Βουλὴ καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ μάθῃ ὅλους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἶναι ὑπεύθυνοι τῆς τοιαύτης καταστάσεως, διὰ νὰ μάθῃ, τέλος πάντων ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ποῖος εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος διέθετε τὰ ἀποθέματα τὰ κρατικὰ εἰς τοὺς ἀλευρομύλους διὰ τὴν ἐλευθέραν ἀγορὰν καὶ ἄφηνε τὸν λαὸν χωρὶς σῖτον. Δὲν φαντάζομαι νὰ διαπράξῃ καὶ πάλιν ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία τὸ σφάλμα, τὸ ὁποῖον διέπραξεν, ἀρνηθεῖσα τὴν σύστασιν ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς σακχάρεως, δὲν φαντάζομαι, ὅτι εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία θὰ ἀποστῇ ἀπὸ τὴν ὑποχρέωσιν, τὴν ὁποίαν ἔχει καὶ ἀπὸ τὸ καθῆκον αὐτῆς. Ἔχει ὑποχρέωσιν ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία νὰ συστήσῃ τὴν ἐξεταστικὴν αὐτὴν ἐπιτροπήν, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ καμμία δικαιολογία εἰς τὴν περίπτωσιν ταύτην. Ὁ δὲ Ἑλληνικὸς λαός, ὁ ὁποῖος εὑρίσκεται σήμερον, ὑπὸ τὰς τραγικὰς αὐτὰς συνθήκας, δὲν θὰ συγχωρήσῃ ποτὲ ἐναντίαν ἀπόφασιν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Παπαθανάσης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἐπερωτήσεως.

§107Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, δὲν θὰ ἀπασχολήσω ἐπὶ πολὺ ὑμᾶς δεδομένου ὅτι ἀπουσιάζων, δὲν ἔχω τὰ ἀπαιτούμενα στοιχεῖα καὶ δὲν εἶμαι καὶ εἰς θέσιν νὰ εἰσέλθω εἰς ἀκριβεῖς λεπτομερείας ἐπὶ τῶν πραγμάτων, παρὰ μόνον ὅ,τι ἐνθυμοῦμαι. Εἶναι γνωστόν, ὅτι τὸ κυριώτερον καθῆκον πάσης Κυβερνήσεως εἶναι ἡ πρόνοια καὶ ἔγκαιρος ἀντιμετώπισις τῶν σπουδαιοτέρων κυρίως προβλημάτων, τὰ ὁποῖα ἐνδιαφέρουν τὴν χώραν. Καὶ ὑπὸ τὰς σημερινὰς περιστάσεις, ἡ ἐκπλήρωσις τοῦ καθήκοντος αὐτοῦ ἡ ἀκριβὴς καὶ ἀνεπίκριτος λαμβάνει ἰδιαιτέραν σημασίαν καὶ ἰδιαίτατα, ὅταν πρόκειται περὶ ζητημάτων, τὰ ὁποῖα, θίγουν τὴν εὐαίσθητον χορδὴν τῶν ἀσθενεστέρων λαϊκῶν τάξεων, ὅταν θίγουν τὴν ψυχολογίαν καὶ τὴν ψυχικὴν ἠρεμίαν αὐτῶν, ὅταν θίγουν αὐτὴν τὴν ζωήν, αὐτὰ τὰ μέσα τῆς διαβιώσεώς των, αὐτὴν τὴν ἀρτοδότησίν των. Εἶναι, κύριοι, διάχυτος ἡ ἀνησυχία, ἡ ὁποία κατέχει ὅλον τὸν κόσμον, λόγῳ τῆς ἐπαπειλουμένης νέας παγκοσμίου συρράξεως. Καὶ ἐὰν ἡ ἀνησυχία αὐτή, συγκινῇ καὶ ταράσσῃ τοὺς λαοὺς ἄλλων χωρῶν, αἱ ὁποῖαι δὲν ὑπέστησαν, ἢ ἐλάχιστα ὑπέστησαν κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ πολέμου, τοῦ προσφάτου πολέμου, δύναται κανεὶς νὰ κρίνῃ πόσον ἰδιαιτέρως εὐαίσθητος εἰς τὰς συγκινήσεις εἶναι ἡ Ἑλληνικὴ λαϊκὴ ψυχή, εἶναι ὁ Ἑλληνικὸς λαός, καὶ μάλιστα προκειμένου περὶ τοιούτων ζητημάτων ἀφορώντων τὸ ψωμὶ αὐτοῦ, ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὁ ὁποῖος ἐνθυμεῖται καὶ ἔχει νωπὸν καὶ ἀνεξίτηλον ἀκόμη τὴν εἰκόνα τῆς τραγικῆς περιόδου τῆς δυστυχίας καὶ τῆς πείνης, τὴν ὁποίαν ἀντιμετώπισε κατὰ τὴν περίοδον τῆς κατοχῆς, ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὁ ὁποῖος εἶδε καὶ ἐνθυμεῖται τραγικὰς στιγμάς, ἐνθυμεῖται, ὅτι ἑκάστην πρωΐαν ἀνευρίσκοντο καὶ ἀνεσύροντο ἀπὸ τοὺς σωροὺς τῶν ἀπορριμμάτων πτώματα ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι διημέρευον καὶ διενυκτέρευον εἰς τὰ σκουπίδια, ἐνθυμεῖται, ὅτι ἦτο τοιαύτη ἡ κατάστασις καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ εἶναι γνωστὸς ὁ ἀριθμὸς τῶν θνησκόντων καθ’ ἑκάστην ἡμέραν, διότι καὶ αὐτοὶ οἱ οἰκεῖοι των, προσφιλέστατα αὐτῶν πρόσωπα, ἢ τὰ ἀπέκρυπτον ἢ τὰ ἐνεταφίαζον κρυφίως διὰ νὰ κατορθώσουν νὰ κρατήσουν διὰ πάντα, ἢ δι’ ὀλίγας, ἡμέρας τὸ δελτίον ἄρτου του, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἠδύναντο νὰ πάρουν ἓν τεμάχιον ἄρτου ἐκ πιτύρων ἢ σκουποξύλου. Κύριοι συνάδελφοι, δυστυχῶς δὲν εἶναι γνωστὴ ἡ ἀκριβὴς εἰκὼν τῆς καταστάσεως αὐτῆς εἰς τὸ παγκόσμιον κοινόν. Ἀλλ’ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δὲν δύναται παρὰ νὰ τὴν ἐνθυμῆται μὲ ἀνησυχίαν καὶ συγκίνησιν καὶ νὰ αἰσθάνεται βαθεῖαν ταραχὴν ὅταν ἀντιμετωπίζῃ ζητήματα ἐλλείψεως εἰδῶν διατροφῆς— καί, ἰδίᾳ, ἄρτου— καὶ νὰ φαντάζεται καὶ νὰ ὑποπτεύεται ὅτι ἡ κατάστασις αὐτὴ ἀποτελεῖ ἕνα προάγγελον μιᾶς νέας κατοχικῆς περιόδου. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον τὸ καίριον, τὸ εὔθικτον αὐτὸ σημεῖον τῆς λαϊκῆς ψυχολογίας, δὲν πρέπει ν’ ἀφήνῃ οὐδ’ ἐπ’ ἐλάχιστον τὴν μέριμναν τῶν ἁρμοδίων πρὸς τοῦτο. Εἶναι τόσον, κύριοι, πολλαὶ καὶ τόσον μεγάλαι αἱ δυσχέρειαι, τὰς ὁποίας ἀντιμετωπίζει σήμερον ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς διὰ τὴν διαβίωσίν του, μὲ τὰς καθημερινῶς ἐμφανιζομένας ὑπερτιμήσεις τῶν εἰδῶν πρώτης ἀνάγκης, μὲ τὴν ὁσημέραι ἐπιτεινομένην μείωσιν τῆς ἀγοραστικῆς δυνάμεως τοῦ εἰσοδήματός του, μὲ τὰς ἀνεργίας, μὲ τὴν δυσχέρειαν τῆς διαθέσεως τῶν προϊόντων του, μέ, ἐπὶ πλέον, τὴν ἐκμετάλλευσιν καὶ τὴν διαβολὴν τὴν ἀπὸ συστήματος γενομένων ἀπὸ μίαν μερίδα ἐντοπίου κόσμου, ὁ ὁποῖος ἔθετο ὡς ἀποστολήν του νὰ δημιουργῇ τὴν δυσφορίαν καὶ τὴν ἀγανάκτησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ νὰ ἀμβλύνῃ, νὰ ἐξασθενίζῃ καὶ νὰ ἀποσυνθέτῃ τὸν ψυχικὸν δυναμισμὸν τῆς χώρας. Ὑπ’ αὐτὸ τὸ πρῖσμα πρέπει νὰ κριθῇ ἡ εὐθύνη τῶν ἁρμοδίων, τῶν παραμελησάντων τὸν ἔγκαιρον ἐφοδιασμὸν τοῦ τόπου διὰ σιτηρῶν. Ἐάν, κ. συνάδελφοι, αἰτία τῆς ἐμφανισθείσης αὐτῆς καταστάσεως δὲν ἦτο ἡ εὐθύνη αὐτή, ἡ γνωστὴ ὡρισμένων προσώπων καὶ ὡρισμένων ὑπηρεσιῶν, ἀλλ’ οὔτε ἀνεφέρετο εἰς πρόσωπα ἀνεξακρίβωτα, ἀσφαλῶς ὅλοι μας θὰ κατεβάλλομεν πᾶσαν προσπάθειαν διὰ νὰ ἀνεύρωμεν τοὺς πραγματικοὺς ὑπευθύνους, τοὺς ὁποίους θὰ ἀνεζητοῦμεν εἰς τοὺς ἐχθροὺς τῆς Πατρίδος. Ὅταν, λοιπόν, ἔχωμεν ἐντοπισμένον τὸ περιθώριον τῶν προσώπων καὶ τῶν ὑπηρεσιῶν αὐτῶν, αἱ ὁποῖαι φέρουν τὴν εὐθύνην τῶν τοιούτων παραλείψεων, δὲν νομίζω ὅτι ἔχομεν δικαίωμα νὰ παρίδωμεν τὴν κατάστασιν αὐτὴν ἢ νὰ τοὺς συγχωρήσωμεν καὶ νὰ μείνωμεν ἀδιάφοροι πρὸ τῆς εὐθύνης των. Ἀντιθέτως, νομίζω, ὅτι ἔχομεν καθῆκον—καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς μᾶς ἐπιβάλλει τὸ καθῆκον—νὰ ζητήσωμεν αὐστηρὰς κυρώσεις ἐναντίον τῶν προσώπων αὐτῶν. Δὲν ἀποτελεῖ, κύριοι, καμμίαν δικαιολογίαν οἱοσδήποτε ἰσχυρισμὸς ὅταν πρόκειται περὶ τοῦ σίτου, διότι πρόκειται περὶ ἑνὸς εἴδους, διὰ τὸ ὁποῖον ἡ πεῖρα καὶ ἡ ἐφαρμογὴ τῶν μέτρων ἐπὶ μίαν δεκαετίαν προσδιώρισε τόσον ἀκριβῶς τοὺς ἀριθμοὺς καὶ τοὺς ὑπολογισμοὺς τῶν ἀναγκῶν μας, ὥστε νὰ μὴ εἶναι ἐπιτετραμμένη οὐδεμία πλάνη καὶ πᾶσα παράλειψις νὰ ἀποτελῇ βαρυτάτην ἀμέλειαν, δόλον ἴσως, καὶ νὰ ἐπιβάλλῃ τὴν ἀνάγκην τῆς ἀξιώσεως κυρώσεων. Διότι, κ. συνάδελφοι, ἐκ τῶν θετικῶν αὐτῶν ὑπολογισμῶν, εἶναι ἀπολύτως ἐξηκριβωμένον—καὶ οἱ ὑπολογισμοὶ αὐτοὶ οὐδέποτε διεψεύσθησαν ἢ ὑπερέβησάν ποτε τὸ ἀνώτερον ὕψος τῶν ἀναγκῶν μας—ἐξ αὐτῶν τῶν ὑπολογισμῶν, λέγω, εἶναι γνωστόν, ὅτι αἱ ἀνάγκαι μας, ἐνέρχονται περίπου εἰς 55.000 τόννους κατὰ μῆνα ἢ 660.000 τόννους κατ’ ἔτος. Εἰς τὴν πρᾶξιν δέ, τὸ ἀνώτατον αὐτὸ ὕψος παραμένει θεωρητικόν, διότι εἰς τὴν πρᾶξιν ἡ κατανάλωσις ἐκυμάνθη εἰς τοὺς 45.000 περίπου τόννους κατὰ μῆνα. Ὅταν, λοιπόν, κύριοι, ἔχωμεν βεβαιωμένον ἀπὸ τῶν ἀρχῶν Ὀκτωβρίου, ὅτι ἡ ἐκ τῆς συγκεντρώσεως πραγματοποιηθεῖσα ποσότης σιτηρῶν ἀλευροποιήσιμων ἀνῆλθεν εἰς 85.000 τόννους καὶ ἐγνωρίζομεν, ὅτι πέραν αὐτῶν, δὲν εἴχομεν τίποτε ἄλλο παρὰ τοὺς 120.000 περίπου τόννους, οἱ ὁποῖοι ἦσαν ὑπόλοιπον τῆς προηγουμένης allocation, τὸ καθῆκον τῆς προβλέψεως τῶν ἁρμοδίων ὑπηρεσιῶν ἐπέβαλλεν εἰς αὐτὰς νὰ ζητήσουν τὴν πραγματοποίησιν τῆς ἀποστολῆς τῶν 425.000 τόννων τῆς νέας allocation ἢ καὶ μεγαλυτέρου ποσοῦ, ἐὰν παρίστατο ἀνάγκη. Τὸ ἔπραξαν τοῦτο; Ὄχι, κύριοι! Ἀλλὰ μέχρι τῆς 31ης Δεκεμβρίου, δηλαδὴ καθ’ ὅλον τὸ ἑξάμηνον, ἀφέθη ἡ ὅλη τροφοδότησις εἰς τὰ ὑπάρχοντα αὐτὰ ἀποθέματα καὶ ἀφέθη ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τῶν 428.000 τόννων διὰ τὸ δεύτερον ἑξάμηνον. Ἀλλὰ καὶ αὐτὸ μήπως παρηγγέλθη ἐγκαίρως, ὥστε νὰ εὑρίσκεται εἰς τὴν Ἑλλάδα ὅταν θὰ λείψουν τὰ παλαιὰ ἀποθέματα; Οὔτε αὐτὸ ἐγένετο. Ἀντιθέτως, τὰ πρῶτα ἀναμενόμενα φορτία ἀνεμένοντο εἰς τὸ τέλος περίπου Ἰανουαρίου ἐνῷ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν δεδομένων αὐτῶν τῶν ἀναμφισβητήτων, τὰ ὁποῖα εἶχον ὑπ’ ὄψει των αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ ἐφοδιασμοῦ, ἔπρεπε νὰ καταρτίσουν ἓν πρόγραμμα εἰσαγωγῶν μὲ καθωρισμένας τὰς χρονολογίας κατὰ φόρτωσιν καὶ ἄφιξιν, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρξῃ οὐδὲν κενὸν εἰς τὴν ἀρτοδότησιν τοῦ τόπου. Ἔναντι αὐτοῦ αἱ ὑπηρεσίαι ἔμενον ἀδρανεῖς καὶ ἀνέμενον κατὰ τὸν Νοέμβριον πλέον μῆνα, ὁπότε εἶδον ζωντανὸν τὸ φάσμα τῆς ἐλλείψεως τοῦ σίτου, ἀνέμενον τότε νὰ κινηθοῦν καὶ νὰ ἀναζητήσουν εἰς τὴν Θεσσαλονίκην τὴν ἐκεῖ ἀνεύρεσιν ἀποθεμάτων σίτου. Φαντασθῆτε εἰς ποίαν ἄγνοιαν διετέλουν, ὥστε νὰ μὴ γνωρίζουν αἱ ἁρμόδιαι ὑπηρεσίαι τί ποσότης σίτου εὑρίσκετο εἰς τὴν Θεσσαλονίκην! Καὶ πολὺ ὀρθῶς ὁ Ὑπουργὸς Γενικὸς Διοικητὴς Μακεδονίας διέταξε τότε τὴν μὴ φόρτωσιν αὐτῶν τῶν 4.000 περίπου τόννων σίτου, οἱ ὁποῖοι ὑπῆρχον εἰς τὰς ἀποθήκας ἐν Θεσσαλονίκῃ διὰ τὴν ἀρτοδότησιν τοῦ Μακεδονικοῦ λαοῦ. Προεβλήθη, κύριοι, ὁ ἰσχυρισμός, ὅτι ἡ συγκέντρωσις δὲν ἀπέδωσεν ὅσα ὑπελόγιζεν, 180.000–185.000 τόννους. Αὐτὸ θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω, ὅτι δὲν ἀποτελεῖ καμμίαν δι’ αὐτοὺς δικαιολογίαν. Διότι ἡ ὑποχρέωσις αὐτῶν ἦτο νὰ ἔχουν ὑπ’ ὄψει των ἀποθέματα, τὰ ὁποῖα θὰ διετέλουν ὑπὸ τὸν ἔλεγχόν των. Ποῖον θὰ ἦτο τὸ ὕψος τῆς παραγωγῆς, ἐὰν δὲν ἦσαν 900.000 τόννοι, ἀλλ’ ἦσαν ὀλιγώτεροι, αὐτὸ δὲν τοὺς ἐνδιέφερε πλέον, διότι αὐτοὶ εἶχον δεδομένον, ὅτι τὰ ἐκ τῆς συγκεντρώσεως ἦσαν 85.000 τόννοι. Ποῖον θὰ ἦτο καὶ ἐὰν θὰ ἦτο οἱονδήποτε τὸ ὕψος τῆς συγκεντρώσεως, τὸ ὁποῖον διέφευγε τὸν ἔλεγχον αὐτῶν, δὲν εἶχε καμμίαν ἀξίαν δι’ αὐτούς, διότι αὐτοὶ ἔπρεπε νὰ ὑπολογίζουν ἐπὶ ἐκείνου τοῦ ποσοῦ τῶν σιτηρῶν, ἐπὶ ἐκείνων τῶν ποσοτήτων, τὰς ὁποίας εἶχον ὑπὸ τὸν ἄμεσον αὐτῶν ἔλεγχον καὶ ἠδύναντο νὰ τὰς διαθέσουν. Ἐὰν εἰς τὰς χεῖρας παραγωγῶν ἢ ἐμπόρων ὑπῆρχον οἱαιδήποτε ποσότητες σιτηρῶν, τί ἀξίαν θὰ εἶχον αἱ ποσότητες αὐταὶ δι’ αὐτούς, ἐφ’ ὅσον αὐταί, εἴτε ἄγνωστοι, εἴτε γνωσταὶ καὶ ἂν ἦσαν, ἔπρεπε νὰ καταφύγουν εἰς ἄλλα μέσα διὰ νὰ τὰς θέσουν εἰς τὴν διάθεσίν των. Ἀπόδειξις δὲ εἶναι, ὅτι ἐγνώριζον, ὅτι ἐκφεύγει τὸν ἔλεγχον αὐτῶν πᾶσα ἄλλη ποσότης ποὺ ἔχουν ἐκτὸς τῆς συγκεντρώσεως καὶ ὅταν εὑρέθησαν πρὸ τῆς ἀνάγκης δὲν ἐστράφησαν εἰς ἐγχώρια ἀποθέματα, ἀλλ’ ἐστράφησαν πρὸς τὴν Ἰταλίαν.

§108Ι. ΓΚΛΑΒΑΝΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐμπορίου). Θὰ σᾶς δώσω ἕνα ἀριθμόν, ὁ ὁποῖος θὰ σᾶς ἐκπλήξῃ. Πάρετε ἕνα μῆνα, ὅποιον θέλετε σεῖς. Τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1949, ὁπότε ὅλα τὰ ἀποθέματα τοῦ Ὑπουργείου Ἐφοδιασμοῦ ἦσαν 101.000 τόννοι. Πόσον φαντάζεσθε ἦτο τὸ ἀπόθεμα τοῦ 1950; 206.000 τόννοι.

§109Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Πόθεν;

§110Ι. ΓΚΛΑΒΑΝΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐμπορίου). Ἐκ τῆς συγκεντρώσεως.

§111Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσῃ ἡ ὕπαρξις τῆς ἐλλείψεως τὸν Δεκέμβριον δὲν θὰ ὑπῆρχεν.

§112Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Αὐτοὶ εἶναι ἀριθμοὶ ἀνύπαρκτοι, ἀγαπητέ μου Ὑπουργέ. Τότε διατὶ ἐβγάλατε ἀπὸ τὴν συγκέντρωσιν καὶ ἐδώσατε 42.000 τόννους;

§113Ι. ΓΚΛΑΒΑΝΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐμπορίου). Κύριε Συνάδελφε, σεῖς ἔχετε τοὺς ἀριθμοὺς τοῦ Ὑπουργείου σας, ἐγὼ ἔχω τοῦ Ὑπουργείου Ἐφοδιασμοῦ.

§114Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Τὸν Νοέμβριον, τὸν Δεκέμβριον καὶ τὸν Ἰανουάριον τί ἀφίξεις εἴχομεν; Αὐτὸ θέλω νὰ μάθω.

§115Ι. ΓΚΛΑΒΑΝΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐμπορίου). Ἐγὼ γνωρίζω, ὅτι τὸν Νοέμβριον τοῦ 1949 τὸ Κράτος εἶχε 102.000 τόννους καὶ τὸν Νοέμβριον τοῦ 1950 160.000 τόννους. Ἄλλο ζήτημα ἐὰν μοῦ εἴπητε, ὅτι εἶναι ἀνακριβεῖς οἱ ἀριθμοί. Αὐτὸ εἶναι ἄλλο θέμα. Ἐφ’ ὅσον ὅμως δίδω ἐπισήμους ἀριθμοὺς εἶναι ὀρθοί.

§116Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Τοὺς ἀμφισβητοῦμεν τοὺς ἀριθμοὺς αὐτούς, διότι καὶ οἱ ἰδικοί μας ἀριθμοί, εἶναι ἐξηλεγμένοι ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν μας.

§117Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἀκριβεῖς οἱ ἀριθμοὶ αὐτοί, κύριε Ὑπουργέ.

§118Ι. ΓΚΛΑΒΑΝΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐμπορίου). Καὶ ἐὰν εἶνε ἀκριβεῖς;

§119Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Τότε ἔχετε δίκαιον σεῖς.

§120Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριοι, οἱ ἀριθμοί, τοὺς ὁποίους ἔδωσα καὶ οἱ ὁποῖοι ἀναφέρονται εἰς τὰ ἔγγραφα τὰ ὁποῖα τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας ἔστειλεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐφοδιασμοῦ κατὰ μῆνα Ἰούλιον καὶ Αὔγουστον, εἶναι εἰλημμένοι ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν σας. Σύμφωνα μὲ αὐτοὺς τοὺς ἀριθμοὺς τὰ ἀποθέματα τοῦ ἐξωτερικοῦ θὰ ἦσαν 31–8–1950 μόνον 100.000 τόννοι καὶ 85.000, ἤτοι ἐν συνόλῳ 185.000 τόννοι καὶ ἔχετε κατανάλωσιν τὸν Σ)βριον 45.000–50.000 καὶ τὸν Ὀκτώβριον ἄλλους 45.000 τόννους, ἤτοι 90.000 τόννους. Ἐδώσατε τοὺς 10.000 διὰ σπορὰν καὶ μένουν 80.000 τόννοι. Καὶ ἦλθεν ἡ πεῖνα ἀπὸ τὸν μῆνα Νοέμβριον.

§121Ι. ΓΚΛΑΒΑΝΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐμπορίου). Ἐγὼ δὲν ἀμφισβητῶ τοὺς ἀριθμούς, ἀλλὰ καὶ οἱ ἰδικοί μου δὲν εἶνε αὐθαίρετοι. Τοὺς ἀριθμοὺς αὐτοὺς μοῦ δίδει ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία. Ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Λαρίσης, λέγει ὅτι δὲν εἶνε ἀκριβεῖς οἱ ἀριθμοὶ αὐτοί. Τότε νὰ εὕρωμεν ποῖοι εἶνε οἱ ὀρθοὶ ἀριθμοί.

§122Ε. ΠΑΠΑΔΟΓΙΑΝΝΗΣ. Τότε θὰ πῇ ὅτι δὲν εἶχε ληφθῆ μέριμνα κλιμακωτῆς εἰσαγωγῆς τοῦ σίτου διὰ τοὺς ἑπομένους μῆνας καὶ ἀποτελεῖ μίαν παράλειψιν καὶ μίαν ἀμέλειαν τοῦ Ὑπουργείου.

§123Ι. ΓΚΛΑΒΑΝΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐμπορίου). Ἀντιμετωπίσαμεν κατάργησιν δελτίου; Διὰ νὰ προβῶμεν εἰς μίαν σκέψιν ἔστω καταργήσεως δελτίου, θὰ πῇ ὅτι εἴχομεν ὡρισμένα δεδομένα ὑπερπαρκείας σίτου, διότι ἄλλως δὲν θὰ ἐδηλώναμεν τὸν μῆνα Ἰούνιον κατάργησιν τοῦ δελτίου ἐὰν δὲν εἴχομεν μπροστά μας ἄνετον σιτοδότησιν.

§124Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Τότε εἶναι μεγαλυτέρα ἡ εὐθύνη. Ἐὰν πράγματι εἶναι ἀληθὲς τοῦτο, αὐτὸ εἶναι καταπληκτικόν. Διότι, ἐνῷ εἴχατε σιτάρι ἀφήσατε νὰ δημιουργηθῇ ἡ τραγικὴ κατάστασις ποὺ ἐδημιουργήθη.

§125Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι οἱ ἀριθμοὶ αὐτοὶ ἐλέγχονται ἀνακριβεῖς ἀπὸ ἁπλοῦς συλλογισμούς. Εἴπατε, ὅτι ὁ ἐκ τῆς συγκεντρώσεως σῖτος ἦτο 85.000 τόννοι, τὰ ἀποθέματα τὰ ὁποῖα ἦλθον τὸν Ἰούλιον καὶ Αὔγουστον ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἦσαν 120.000, ἤτοι ἐν συνόλῳ 205.000 τόννοι. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει μὲ τί διετράφη ὁ Ἑλληνικὸς λαός, κατὰ τοὺς μῆνας Ἰούλιον, Αὔγουστον, Σεπτέμβριον καὶ Ὀκτώβριον; Καὶ πῶς ἦτο δυνατὸν τὸν Ὀκτώβριον νά ἦσαν 200.000 τόννοι, ἐνῷ τὸν Ἰούλιον ἦσαν οἱ ἴδιοι τόννοι; Ἡμεῖς λεπτομερῶς δὲν ἐξετάζομεν τὰ πράγματα, ἡμεῖς συμπεράσματα βγάζομεν ἐπὶ τῇ βάσει γεγονότων χονδρικῶς λαμβανομένων. Λοιπόν, ἐφ’ ὅσον δὲν εἶχον ἐλεγχόμενα ἀποθέματα, ἀπορῶ πῶς κατὰ τὸν μῆνα Ὀκτώβριον καὶ Νοέμβριον διέθεσαν εἰς τὴν ἐλευθέραν ἀγορὰν 42.000 τόννους καὶ ἔπραξαν τοῦτο τορπιλλίζοντας δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου καὶ ὑπονομεύοντας τὴν συγκέντρωσιν. Διότι ἡ συγκέντρωσις δὲν εἶναι σκοπός, εἶναι μέσον καὶ τρόπος προστασίας τοῦ παραγωγοῦ. Καὶ ἑπομένως, ἡ πρὸ τῆς λήξεως τῆς συγκεντρώσεως πώλησις σίτου ἀντεστρατεύετο καὶ ἀντέφασκε πρὸς τὴν πολιτικὴν τῆς προστασίας τοῦ σίτου, διότι, τὶ ἔκαμεν ἡ πώλησις αὐτή; Διετήρει ὑπὸ χαλινὸν τὴν ἐνδεχομένην ὕψωσιν τῆς τιμῆς τοῦ σίτου πέραν τῆς τιμῆς ἀσφαλείας. Ἀλλ’ ἡ τιμὴ ἀσφαλείας εἶναι ἕνα ἀποκούμπι. Ἀλλά, τὸ νὰ βγαίνῃς, ἐσύ, τὸ ἄλλο Ὑπουργεῖον καὶ νὰ πωλῇς σῖτον καὶ μάλιστα εἰς τὸν τόπον τῆς παραγωγῆς εἰς τὴν ἰδίαν τιμὴν τῆς συγκεντρώσεως, μὲ τιμὴν 2.300, αὐτὸ σημαίνει ὅτι δὲν ἀφήνεις νὰ ἐξελιχθῇ εὐνοϊκῶς ὑπὲρ τοῦ παραγωγοῦ ἡ τιμὴ τοῦ σίτου; Ἀφήνω, ὅτι τοῦτο, πλὴν αὐτοῦ τοῦ ἀποτελέσματος εἶχε καὶ τοῦτο τὸ κακὸν ἀποτέλεσμα, ὅτι ἔφθειρεν καὶ τὸ Δημόσιον μὲ τὰ ἔξοδα τῆς συγκεντρώσεως, διότι αὐτὸ τὸ σιτάρι τὸ ὁποῖον συνεκέντρωσε μὲ 2300 σὺν τοῖς ἐξόδοις, τὸ ἐπώλησε πάλι μὲ 2300. Αὐτὴ ἡ ἀντιφατικὴ πολιτικὴ νομίζω ὅτι ἔφερε πολλὰ κακὰ εἰς τὸν τόπον. Ἐστέρησε τῶν ἀποθεμάτων καὶ τὴν συγκέντρωσιν τὴν ἐτορπίλλισε καὶ ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως προνοίας πρὸς ὕπαρξιν ἀποθεμάτων, ἀποτόμως τὸν Δεκέμβριον ἔλειψαν ὅλα αὐτά: Ἡ μὲν τιμὴ τοῦ σίτου καὶ ἡ συγκράτησις τῆς τιμῆς ἐχάθησαν, ἐνεπνεύσθη δὲ εἰς τὸν κόσμον ὁ πανικὸς ὅτι δὲν ὑπάρχει ψωμὶ διότι τὸν Δεκέμβριον δὲν εἶχαν νὰ δώσουν εἰς τὴν ἐλευθέραν σιτάρι ὥστε νὰ συγκρατήσουν τὴν τιμὴν καὶ εἰς πολλὰ χωρία οὔτε τοῦ δελτίου δὲν ὑπῆρχε.

§126Ι. ΓΚΛΑΒΑΝΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐμπορίου). Ὄχι.

§127Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Ἐπὶ 25 ἡμέρας ἡ περιφέρεια τῆς Ἀμαλιάδος ἔμεινε χωρὶς ἄρτον τοῦ δελτίου.

§128Ι. ΓΚΛΑΒΑΝΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐμπορίου). Ἔλλειψις ἄρτου τοῦ δελτίου, πρέπει νὰ τὸ ὁμολογήσωμεν, δὲν ὑπῆρξεν.

§129Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Θὰ μᾶς ἐπιτρέψητε κ. Ὑπουργὲ νὰ ἀφήσωμεν τὴν συζήτησιν εἰς τὰς γενικάς της γραμμάς, αἱ ὁποῖαι εὑρίσκονται ἐπάνω εἰς τὴν ἀκρίβειαν τῶν πραγμάτων καὶ νὰ μὴ καταλαμβανώμεθα ἀπὸ τὴν εὐθιξίαν τοῦ ἀξιώματος, διότι ἐγὼ δὲν ἀποδίδω εἰς τὸν Ὑπουργὸν εὐθύνην δι’ αὐτὰ τὰ πράγματα, αὐτὰ εἶναι ζητήματα τῶν ὑπηρεσιῶν, ἀλλὰ σεῖς φέρετε τὴν εὐθύνην καὶ λογοδοτεῖτε.

§130Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Ἕνας Ὑπουργὸς τοῦ Ἐφοδιασμοῦ κάθε πρωΐ ποὺ πηγαίνει εἰς τὸ γραφεῖον του, πρέπει νὰ βλέπῃ τὰ ἀποθέματα τοῦ σίτου.

§131Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Βέβαια αὐτὸ εἶναι ὀρθόν. Ἀλλὰ ὅταν λέγουν αἱ ὑπηρεσίαι νὰ μεταφερθῇ τὸ σιτάρι ἀπὸ τὴν Θεσσαλονίκην καὶ στέλλουν εἰς Θεσσαλονίκην, ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει, τὶ θέλετε νὰ γίνῃ; Ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς Ἀθήνας δὲν ὑπῆρχεν. Λοιπὸν δὲν ἀποδίδω ἐγὼ εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο ἀπόλυτον εὐθύνην, διότι ξέρω πῶς γίνεται καὶ πῶς καλοπίστως ὁ Ὑπουργὸς δὲν δύναται, ὅλα αὐτὰ ποὺ τοῦ λέγουν νὰ τὰ ἐλέγξῃ. Τόσον εἶναι γνωστὸν κ. Ὑπουργέ, ὅτι ὁ κόσμος κατελήφθη ἀπὸ πανικὸν ὥστε σᾶς λέγω τὸ ἑξῆς. Ἐγὼ εὑρεθεὶς κατὰ σύμπτωσιν εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μου περιφέρειαν, ἀντιμετώπισα δύο συλλαλητήρια ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὸ ψωμί. Ἐπειδὴ ὅμως ἡ περιφέρειά μου εἶναι εὔθικτος διότι ἔχει πολλὰ ἀριστερὰ στοιχεῖα, ἐθεώρησα καθῆκον μου νὰ ματαιώσω καὶ τὰ δύο συλλαλητήρια καὶ νὰ μεταβῶ καὶ εἰς τὸ Μεσολόγγι νὰ ματαιώσουν καὶ ἐκεῖ τὸ συλλαλητήριον καὶ νὰ εἰπῶ, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ἐλλείψεως σίτου, ἀλλὰ ὅτι τὸ σιτάρι θὰ ἔλθῃ ἀμέσως. Θὰ εἴδατε, ὅτι τηλεγραφήματα δὲν ἐστάλησαν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, διότι τοὺς ὑπεσχέθην ἐγὼ καὶ εὑρέθην ἐκτεθειμένος πρὸς τοῦτο, ὅταν ἦλθον ἐδῶ καὶ ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου μοῦ εἶπεν, ὅτι δὲν ἔχομεν νὰ στείλωμεν. Ἑπομένως ἡ κατάστασις τῆς ἐλλείψεως καὶ τοῦ πανικοῦ ἤρχισεν ἀπὸ 10–15 Δεκεμβρίου. Εἰς ὅλας τὰς χώρας ἐπεξετάθη, διότι αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ κέντρου διὰ νὰ ἀντιμετωπίσουν τὴν ἐξέγερσιν τῆς πρωτευούσης, ἔσπευσαν νὰ διατάξουν, ὅπως ἐπιστρέψουν ὅλα τὰ φορτία, τὰ ὁποῖα κατηυθύνοντο πρὸς διαφόρους λιμένας. Καὶ τὶ συνέβη ἐκεῖ. Αὐτοί, οἱ ὁποῖοι κατεῖχον 1000– 1500 ὀκάδες σιτάρι, διὰ τὸν ἑαυτόν των δὲν τὸ κατηνάλισκον, ἀλλὰ ἐζήτουν ἀπὸ τὸ Κράτος. Καὶ δι’ αὐτὸ εἰς τὰς Ἀθήνας δὲν ἐσημειώθη ἡ ἔλλειψις ποὺ ἐσημειώθη εἰς τὰς ἐπαρχίας. Εἰς τὰς Ἀθήνας, ὅσον ὑπῆρχε μικρὰ ποσότης ἄρτου καὶ εἰργάζοντο ἀκόμη οἱ φοῦρνοι ἐμαζεύοντο πέριξ τους ὅλοι οἱ κομμουνισταὶ τῆς περιφερείας καὶ ἐλάμβανον 2–3 ψωμιὰ ἕκαστος. Κατόπιν ἔστελλον τὸ παιδὶ καὶ ἄλλους καὶ ἐλάμβανον 20–30 ψωμιὰ τὴν ἡμέραν. Καὶ ἑπομένως καὶ ἐκεῖνο τὸ μικρὸ ποσὸν ποὺ ὑπῆρχε καὶ θὰ ἠμποροῦσε νὰ ἱκανοποιήσῃ τὰς ἀνάγκας, ἀφῃρεῖτο δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου. Ἀλλὰ ἀκόμη αὐτοὶ οἱ ἴδιοι ἔστελναν εἰς τὰ διάφορα χωρία πρόσωπα ποὺ ἐζήτουν νὰ ἀγοράζουν ψωμὶ καὶ σιτάρι καὶ δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου ἐδημιουργεῖτο εἰς τὰ χωριὰ πανικὸς καὶ ἀκόμη, καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι εἶχον 1000–1500 ὀκάδας σίτου διὰ τὸν ἑαυτόν των, δὲν τὸ κατηνάλισκον, ἀλλὰ ἤθελον νὰ ἀγοράσουν ἀπὸ τὴν ἀγορὰν σιτάρι διὰ νὰ τοὺς μείνῃ αὐτὸ ἀπόθεμα. Οἱ ἄλλοι δέ, ἐζήτουν κατόπιν, εἰς οἱανδήποτε τιμὴν νὰ ἀγοράσουν σιτάρι καὶ οὕτω ἐδημιουργεῖτο ἕνας φαῦλος κύκλος πανικοῦ, ὁ ὁποῖος ἔφερε τὴν ὕψωσιν τοῦ σίτου. Εἰς τὴν περιφέρειαν τὴν ἰδικήν μου, κατὰ σύμπτωσιν σατανικήν, ὑπῆρχε μία ποσότης ἀραβοσίτου, ἡ ὁποία ἀντὶ νὰ δοθῇ διὰ τοῦ Νομάρχου εἰς τὸν κόσμον εἰς οἱανδήποτε τιμήν, τὴν ἔβγαλαν εἰς τὴν δημοπρασίαν καὶ ἔφθασε τὸ καλαμπόκι 3800. Ὅταν λοιπὸν ἔβλεπεν ὁ κόσμος ὅτι τὸ καλαμπόκι τὸ Κράτος τὸ ἐπώλει 3800 καὶ ἤξευρον ὅτι τὸ σιτάρι τὸ ἐπώλησαν μὲ 2300, καταλαβαίνετε ποιὰ ἐξέγερσις καὶ ποιὰ ἀγανάκτησις ἐδημιουργήθη εἰς τὸν κόσμον καὶ κατὰ τίνα τρόπον ἐδημιουργήθη, εἰς μὲν ὁλόκληρον τὸν κόσμον τῶν ἀρτοσυντηρήτων ὁ πανικός, πῶς θὰ ἀντιμετωπίσωμεν αὐτὴν τὴν κατάστασιν, ἄρα εὑρισκόμεθα πρὸ καταστάσεως κατοχικῆς, εἰς δὲ τὸν γεωργικὸν κόσμον ποιὰ ἀγανάκτησις καὶ ποιὰ δυσφορία, ὅτι αὐτοὶ ἐπώλησαν τὸ σιτάρι εὐθηνότερον ἐνῷ ἐὰν τὸ εἶχον θὰ τὸ ἐπώλουν 5200 δραχμάς. Διότι ἐνόμιζαν καὶ ἐπίστευον ὅτι ἀπετέλει φυσιολογικὴν ἐξέλιξιν τῶν πραγμάτων, καὶ ὄχι ὅτι εἶναι ἀπόρροια παραλείψεων καὶ ἀπρονοησιῶν τῶν ὑπηρεσιῶν. Πόση δὲ ἦτο ἡ σύγχυσις αὐτὴ κύριοι, δύνασθε νὰ τὸ κρίνετε, διότι δυστυχῶς ἐξακολουθεῖ καὶ σήμερον εἰς ὁλόκληρον τὴν ὕπαιθρον, νὰ ὑπάρχῃ ἡ ἀγωνία καὶ νὰ ἐπιπλέῃ τὸ φάσμα τῆς πείνης. Διότι πραγματικῶς οἱ ἔχοντες δὲν πωλοῦν καὶ οἱ μὴ ἔχοντες ζητοῦν, ὄχι μόνον ὅσον θέλουν, ἀλλὰ νὰ φτιάξουν καὶ ἕνα μικρὸ ἀπόθεμα μέχρις ὅτου ἔλθῃ ἡ νέα παραγωγή. Αὐτὸ εἶναι κακὸ διότι ἐκλόνισε τόσον πολὺ τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ γεωργικοῦ κόσμου πρὸς τὴν Πολιτείαν, ὥστε κύριοι φοβοῦμαι μήπως σημάνῃ αὐτό, τὸ τέρμα τοῦ θεσμοῦ τῆς συγκεντρώσεως. Δὲν θὰ πηγαίνουν πλέον νὰ δίδουν στὴν συγκέντρωσιν οἱ ἄνθρωποι σιτάρι, διότι ἐκλονίσθη ἡ ἐμπιστοσύνη. Καὶ φυσικὸν ἦτο νὰ κλονισθῇ, κύριοι, ὅταν ἡμεῖς οἱ ἴδιοι ἐδῶ κάθε τόσο ὅ,τι φτιάξομεν τὴν μίαν ἡμέραν, τὸ ἀνατρέπομεν μετὰ 10–15 ἡμέρας. Λέγομεν σήμερον τὸ Α καὶ μετὰ 1 μῆνα τὸ ἀνατρέπομεν διὰ μιᾶς ἄλλης διατάξεως τὴν ὁποίαν κάμνει ἢ τὸ ἴδιον Ὑπουργεῖον ἢ ἕνα ἄλλο Ὑπουργεῖον καὶ τὸ ἔργον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶχε λάβει ἄλλος Ὑπουργὸς ματαιοῦται. Αὐτὰ εἶναι τὰ σημεῖα τοῦ κλονισμοῦ τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ κόσμου πρὸς τὸ ἐπίσημον Κράτος καὶ πρὸς πᾶσαν Κυβέρνησιν, διότι εἰς ὅλας τὰς Κυβερνήσεις αὐτὸ συμβαίνει. Αὐτὸ τὸ φαινόμενον κύριοι, ἐὰν δὲν καλύψωμεν, ἐὰν δὲν τὸ σταματήσωμεν, μὴ νομίζετε ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ἔχομεν Κράτος πειθαρχημένον καὶ Κράτος σεβόμενον νόμους, διότι δὲν τοὺς ἠξεύρει ποῖοι εἶναι, καὶ ποῖος εἶναι ὁ νόμος τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ σεβασθοῦν, διότι ἔχουν τὴν ἐλπίδα ὅτι μετὰ 10 ἡμέρας θὰ ἀνατραπῇ ὁ νόμος αὐτός. Κύριοι δὲν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἀκούσω τὸν κ. Χατζηγιάννη ὁμιλοῦντα, διότι ἀπουσίαζα. Ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τῶν πρακτικῶν, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ κάμω μίαν συζήτησιν ἐπὶ ὡρισμένων σημείων. Ὁ κ. Χατζηγιάννης εἶπε μίαν φράσιν, ὅτι στὴν Ἀμερικανικὴν Ἀποστολὴν ἂν ἐπλήγησαν ἀπὸ τὰ μέτρα τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως οἱ σιτοπαραγωγοὶ.....

§132Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Προηγουμένων Κυβερνήσεων, μεταπολεμικῶν.

§133Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Καὶ ἐν τούτοις σπείρουν στάρι. Αὐτὸ δὲν πρέπει νὰ τοὺς ἐνθαρρύνῃ. Ἡ Κυβέρνησις ἔκαμε ὅ,τι ἠμποροῦσε διὰ τοὺς παραγωγοὺς καὶ πρέπει νὰ κάμῃ. Τότε, ὅταν ἐγένετο ἡ συγκέντρωσις. Ἐγώ, κύριοι, δὲν ἔχω καμμίαν ἀμφιβολίαν ὅτι ὁ κ. Χατζηγιάννης, καταγόμενος ἀπὸ ἀγροτικὴν περιφέρειαν κατέβαλε κάθε προσπάθειαν νὰ ἱκανοποιήσῃ τὰ δίκαια καὶ τὰ λογικὰ αἰτήματα τῶν σιτοπαραγωγῶν. Ἠδυνήθη νὰ τὰ ἱκανοποιήσῃ; Εἰς ἕνα αὐτῶν, εἶχε τὴν ἀξίωσιν νὰ τὸ ὠθήσῃ εἰς ἐπιτυχίαν; Ὄχι. Δὲν πταίει αὐτός. Πταίουν αἱ περιστάσεις. Ὅσοι ἀντεμετώπισαν τὴν ἐπίλυσιν τοιούτων ζητημάτων, γνωρίζουν καλὰ ποῖαι εἶναι αἱ δυσχέρειαι, τὰς ὁποίας συναντᾶ ὁ χειριζόμενος τὰ ζητήματα αὐτά, ἀλλὰ καὶ ποία εἶνε ἡ πικρία τὴν ὁποίαν ἀποκομίζει, ὅταν βλέπῃ ὀρθὰς καὶ δικαίας ἀπόψεις του ὑποστηριζομένας μέν, μὴ ἀσκουμένας δέ. Εἶμαι βέβαιος ὅτι ὁ κ. Χατζηγιάννης ἐζήτησε τιμὴν τοῦ σίτου συγκεντρώσεως 3000 δραχμὰς καὶ ἀντὶ τῶν 3000 δραχμῶν ἐπέτυχε τὸ 2300 ἔναντι τῶν 2500 τῆς προηγουμένης συγκεντρώσεως, ἡ ὁποία καὶ ἐκείνη δὲν ὑπῆρξεν ἱκανοποιητική, ἀλλ’ ἦτο ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶχεν καταστῆ δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ κατὰ τὴν περίστασιν ἐκείνην.

§134Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Θὰ πάρετε τὸν μέσον ὅρον.

§135Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἀπὸ ἕνα πρόχειρον ὑπολογισμόν, τὸ ὁποῖον ἔκαμα αὐτὴν τὴν στιγμήν, δὲν ὑπῆρξεν ἱκανοποιητικὸν τὸ ἀποτέλεσμα τῆς συγκεντρώσεως καὶ δὲν θὰ ἤξιζε τὸν τόνον τῆς τοιαύτης αἰσιοδοξίας. Διότι σεῖς τότε ὅταν εὑρίσκεσθε ἐντὸς τῆς Κυβερνήσεως εἴχετε ὑποσχεθῆ νὰ δώσητε ἀπεριορίστως συγκέντρωσιν καὶ μὲ 3.000 δρχ. τιμή. Εἶναι ἐκτὸς τῆς ἰδικῆς μου Ὑπουργείας καὶ ἑπομένως δὲν ἀμύνομαι.

§136Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Εἰς τὴν Βουλὴν ἀναλύων τὴν πολιτικὴν αὐτήν, εἶπον ὅτι ἐὰν ἤμην Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας τὸ 1949; θὰ ἔδιδον τιμὴν γενικὴν 3.000, διότι τότε εἶχε 10.000 δρχ. τὸ δολλάριον, ἀλλὰ τώρα δὲν ἠμπορῶ νὰ τὸ δώσω.

§137Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Περιμένετε νὰ σᾶς ἀπαντήσω. Δύο ἦσαν οἱ ἰσχυρισμοί, οἱ δικαιολογοῦντες τὴν ἀθέτησιν τῶν δοθεισῶν ἐπαγγελιῶν. Πρῶτον, ὅτι ἡ παραγωγὴ θὰ ἀνήρχετο εἰς πλέον τῶν 900.000 τόννων (90.000 ἐλέγατε ἐσεῖς), ὁ δὲ κ. Παπανδρέου ἔλεγε 50% τῆς προηγουμένης συγκεντρώσεως. Ἔχει ἀποδειχθῆ, ὅτι τὸ μὲν 1949 ἦσαν 785.000 τόννοι, τὸ δὲ 1950 ἦσαν 855.000 τόννοι. Ἡ διαφορὰ των ἦτο 70.000 τόννοι. Ἡ διαφορά, ὄχι, δὲν ἦτο 50%, ἀλλ’ ἦτο μόλις 9%. Ὥστε ἡ μία δυσχέρεια δὲν εὐσταθεῖ. Ἡ ἑτέρα δυσχέρεια: ποία ἦτο ἡ μεγάλη; Ὅτι τὸ ψωμὶ αὐτὸ ἀγοράστηκε μὲ δολλάριον 15.000 δρχ. ἐνῶ τότε ἦτο 10.000 δρχ. Οὔτε αὐτὸ ἦτο ἀκριβὲς, διότι ἡ συζήτησις πρὸς ἀναπροσαρμογὴν τοῦ δολλαρίου εἶχεν ἀρχίσει ἀκριβῶς ἀπὸ τοῦ Ἰουνίου, ἀφ’ ἧς ἐποχῆς ἐγένετο καὶ ἡ συζήτησις περὶ συγκεντρώσεως τοῦ σίτου καὶ ἐφαρμογῆς ἀπὸ τοῦ Σεπτεμβρίου. Γνωστοῦ δὲ ὄντος, ὅτι ἀπὸ τοῦ Σεπτεμβρίου ἤρχισαν αἱ εἰσαγωγαὶ τοῦ ἔξωθεν σίτου. Ὅλη καὶ ἐκείνη ἡ ποσότης, ἡ εἰσαχθεῖσα ὑπήχθη εἰς τὴν ἐπιβάρυνσιν τῶν 15.000 δρχ. διὰ τὸ δολλάριον. Ἑπομένως δὲν ὑπάρχει διάκρισις, ὅσον ἀφορᾷ τὸ 1949 καὶ τὸ 1950, ἐπὶ τῆς τιμῆς, προερχομένη ἐκ τῆς ἐπιβαρύνσεως τοῦ δολλαρίου, ἐνῷ ἀντιθέτως ὑπάρχει κάτι τι ἄλλο σοβαρώτερον. Ὅτι ἐνῷ ὁ σῖτος τοῦ 1949 ἐπεβαρύνετο καὶ μὲ τὸν εἰσαγωγικὸν δασμόν, ὁ σῖτος τοῦ 1950 εἶχεν ἀπαλλαγῆ τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ. Ὁ εἰσαγωγικὸς δὲ αὐτὸς δασμὸς ἐν τῷ συνόλῳ του ἀνέρχεται περίπου εἰς 120 δισεκατομμύρια.

§138Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. 102 δισεκατομμύρια.

§139Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἑπομένως οἱ δύο ἰσχυρισμοὶ δὲν εὐσταθοῦν. Λέγει ἔπειτα, ὅτι δίδονται ἄλλα πλεονεκτήματα, δηλαδὴ τοῦ ἀπεριορίστου τῆς συγκεντρώσεως. Τὸ ἀπεριόριστον τῆς συγκεντρώσεως, πράγματι ἀποτελεῖ ἕνα κέρδος. Ἀλλ’ ἐν τοῖς πράγμασιν ἐξηνεμίσθη καὶ αὐτό, διότι μὲ τὸ ἕνα χέρι τὸ ἐπαίρναμε τὸ σιτάρι καὶ μὲ τὸ ἄλλο τὸ ἐπωλούσαμε καὶ μάλιστα βεβαρημένον μὲ τὰ ἔξοδα τῆς συγκεντρώσεως. Ὅσοι ἐξοφλοῦσαν χρέος πρὸς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν ὠφελοῦντο 700 δρχ. Αὐτὸ βέβαια ἦτο διὰ τὴν παραγωγὴν μία ἀναμφισβήτητος ἀνακούφισις. Εἰς τί ποσὸν ἀνέρχεται αὐτό; Εἰς 28 δισεκατομμύρια. Ὅσα ἐρευστοποιήθησαν, διὰ τῆς συγκεντρώσεως τῆς Α.Τ.Ε., εἶναι 119.

§140Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. 150 εἶναι ὅλα.

§141Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ὁ σῖτος πρὸς δρχ. 2300 ἀπέδωσε 57 δισεκατομ. Ἀπέδωσε δὲ ἡ ποσότης τῆς συγκεντρώσεως τῆς ΑΤΕ εἰς 700 δραχμάς, 17 δισεκατομμύρια καὶ ἐδόθησαν εἰς μετρητὰ 35 δισεκατομ. Ἐπ’ αὐτῶν τῶν 35 δισεκατομ. εἶναι 10½ δισεκατομ. τὸ 700δραχμον. Ἑπομένως ἔχομεν τρεῖς κατηγορίας: τῶν 57, τῶν 35 καὶ τῶν 28 δισεκ. Ἐξ αὐτῶν τὸ 57 καὶ τὸ 35 εἶναι οἱ ἀριθμοὶ οἱ ἀντιπροσωπεύοντες τὴν συγκέντρωσιν καὶ τὸ 28 εἶναι ἡ δωρεά.

§142Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ὑπάρχουν καὶ ἄλλα 50 δισ. τῆς συγκεντρώσεως πρὸς δραχμὰς 2300.

§143Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ὄχι κ. συνάδελφε. Εἶναι 39900 ὀκάδες τὸ σιτάρι. Ἐξ αὐτῶν αἱ 24.500 εἶναι εἰς σῖτον καὶ αἱ 15.100 εἶναι εἰς μετρητά. Αἱ 15.100 ὀκάδες πρὸς 2300 δίδουν 34 δισ. εἰς χρῆμα καὶ 13 εἰς δωρεάν.

§144Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ὑπάρχει καὶ μία ἄλλη πληρωμὴ 30 δισ. τῆς συγκεντρώσεως, μὲ τιμὴν 2300. Ὥστε μαζὶ μὲ τὰ 120 δισ. τῆς ἐξοφλήσεως μικρῶν χρεῶν, ἔχομεν 150 δισ. ἐκ τῆς συγκεντρώσεως.

§145Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Εἰς τὰ πρακτικὰ βλέπω 120 δισ. τὰ 28 δισ. εἶναι τὸ 700δραχμον. Τὸ 700δραχμον εἶναι βεβαίως κέρδος διὰ τὸν παραγωγόν, ἀφοῦ ἐξώφλησε μὲ αὐτὸ τὰ χρέη του. Δὲν εἶναι ὅμως προστασία τοῦ σίτου, διότι αὐτὸ δὲν συνοδεύει τὴν τιμὴν τοῦ σίτου εἰς τὴν ἀγοράν.

§146Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Εἰς τὴν σελίδα 12 τῶν πρακτικῶν λέγω: «........... (ἀναγινώσκει) .............».

§147Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει μένει κι’ αὐτὸ ὑπὸ διακρίβωσιν. Εἶναι ὅμως, πάντως, μία ἀνακούφισις καὶ δὲν ἀποτελεῖ προστασίαν.

§148Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Προστασίαν ἐκάμαμε. Προστασίαν τῶν μικρῶν παραγωγῶν. Εἶναι κατὰ μείζονα λόγον προστασία. Τὰ χρέη ὑπῆρξαν μέσον καὶ ὄχι σκοπός. Καὶ τὰ χρέη ἦσαν 150 δισ. ἐκ τῶν ὁποίων τὰ 140 ἀφοροῦν μικροὺς παραγωγούς. Εἶναι δὲ αὐτὸ 60 χιλ. τόννοι, δηλαδὴ 10 χιλ. τόννοι ἐπὶ πλέον τῶν 50 χιλ. ἐν συνόλῳ τοῦ 1949. Οἱ μικροὶ παραγωγοὶ κάτω τῶν 100 στρεμμάτων ἔδωσαν μὲ 3000 δραχμὰς τὸ σιτάρι των καὶ δὲν ἠμποροῦσε κανεὶς μεγάλος παραγωγὸς τὸ παραδώσῃ σιτάρι διὰ τὸν μικρόν, διότι θὰ ἐπλήρωνε τὰ χρέη τοῦ μικροῦ παραγωγοῦ. Ὑπῆρξε τοῦτο ἕνα εὐφυὲς μέσον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπροστατεύσαμεν τοὺς μικροὺς παραγωγούς καὶ συγχρόνως τοὺς ἐβοηθήσαμε νὰ ἐξοφλήσουν τὰ χρέη των πρὸς τὴν ΑΤΕ.

§149Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, κ. συνάδελφε, ἡ ἐφαρμοσθεῖσα πολιτικὴ εἰς τὴν ἀρτοδότησιν ἔπληξε βαρύτατα τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Εἰς μὲν τὸν λαὸν τῶν πόλεων, τὸν ἀρτυσυντήρητον, ἐνέπνευσε τὸν φόβον τῆς πείνης καὶ ἐδημιούργησε τὴν ἀσυγκράτητον ζήτησιν ἄρτου καὶ σιτηρῶν καὶ τὴν ὑπερτίμησιν αὐτῶν, εἰς δὲ τὸν ἀγροτικὸν κόσμον ἐνέπνευσε τὴν δυσφορίαν καὶ τὴν ἀγανάκτησιν ὅτι ἐξαπατᾶται ἀπὸ τὸ Κράτος καὶ παραδίδει τὸ σιτάρι του ἔστω καὶ γιὰ δρχ.3000 καὶ αὐτὸ τὸ σιτάρι του διατίθεται ἔπειτα πρὸς 5 καὶ 6 χιλ. δραχμάς. Διότι αὐτὸ τὸ ὁποῖο ἔλαβεν χώραν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ γνωρίζῃ. Δὲν γνωρίζει ὅτι ἡ ἔλλειψις αὐτὴ ὠφείλετο ὄχι εἰς ἀνεπάρκεια σίτου, ἀλλ’ εἰς ἔλλειψιν προνοίας ἀπὸ μέρους τῶν ἁρμοδίων. Αὐτό, κύριοι, φρονῶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει καθῆκον νὰ τὸ διακριβώσῃ καὶ νὰ ἐπιβάλῃ ἐκεῖ ὅπου ὑπάρχουν τὰς δεούσας κυρώσεις. Διότι οὐαὶ καὶ ἀλλοίμονον, ἐὰν παρουσιασθῇ καὶ πάλιν παρόμοιον φαινόμενον, τὸ ὁποῖον παρέσυρε τὰς τιμὰς ὅλων τῶν προϊόντων, ὅπως π.χ. τῆς πατάτας, ἡ ὁποία πωλεῖται εἰς τὴν Ὁλλανδίαν πρὸς 400 δρχ. καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα 4.500 δρχ. Μετὰ τὰ γεγονότα τῆς Κορέας ἐσημειώθη, βεβαίως, μία ὑπερτίμησις τῶν εἰδῶν. Ἀλλ’ ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις ἔσπευσαν καὶ συνεκράτησαν τὰς τιμὰς εἰς τὰ πρὸ τοῦ Κορεατικοῦ πολέμου ἐπίπεδα, ἔλαβον μέριμναν ὥστε νὰ μὴ εἰσέλθῃ καμμία διασάλευσις τῶν τιμῶν εἰς τὰ εἴδη πρώτης ἀνάγκης. Ἀπέδωσαν ἰδιαιτέραν σημασίαν εἰς τὴν ψυχικὴν ἠρεμίαν τῶν λαϊκῶν τάξεων καὶ ἐφρόντισαν, ὥστε αὗται νὰ μὴ ὑποστοῦν τὸν ἀντίκτυπον τῶν ὑπερτιμήσεων. Ἡμεῖς ἐχάσαμεν τὸ ζήτημα αὐτὸ ἀπὸ μίαν κακὴν ἐνέργειαν ὡρισμένων ὑπηρεσιῶν, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐπρονόησαν ὄχι νὰ ἀγοράσουν, ἀλλὰ νὰ μεταφέρουν ἁπλῶς ἀπὸ τὸ ἐξωτερικὸν τὰ ὑπάρχοντα καὶ ἐξησφαλισμένα ἀποθέματα σίτου. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον νομίζομεν, κύριοι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἀναμετροῦσα τὰς εὐθύνας, αἱ ὁποῖαι ἐκτὸς τῶν κυρίως ὑπευθύνων, βαρύνουν καὶ αὐτὴν καὶ αἰρομένη εἰς τὸ ὕψος τῶν περιστάσεων καὶ τῶν ἀναγκῶν τὰς ὁποίας ἀντιμετωπίζει ὁ λαός, πρέπει νὰ λάβῃ ὅλα τὰ προσήκοντα μέτρα διὰ νὰ παρεμποδίσῃ τὴν ἐξασθένησιν τοῦ ψυχικοῦ δυναμισμοῦ τοῦ λαοῦ. Διότι, ἐὰν τοῦτο συμβῇ θὰ ἔχῃ τὴν συνέπειαν νὰ στραφῇ ὁ λαὸς πρὸς ἄλλα συνθήματα, τὰ ὁποῖα ἐντέχνως τοῦ δίδονται καὶ τὰ ὁποῖα δὲν πιστεύει, ἀλλὰ θὰ τὰ ἀκολουθήσῃ ἀπὸ πνεῦμα πείσματος καὶ ἀγανακτήσεως διὰ τὴν ἀμεριμνησίαν τῶν κυβερνώντων. Πρέπει ἡ Κυβέρνησις μὲ μέσα σοβαρὰ νὰ ἀνταπεξέλθῃ κατὰ τῶν τοιούτων τάσεων, πρέπει νὰ ὑψώσῃ τὴν πυγμήν της κατ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐδημιούργησαν τὴν κατάστασιν αὐτήν. Πάντες ὁμιλοῦν περὶ δυστυχίας καὶ περὶ πείνης καὶ τοῦτο εἶναι πραγματικότης, διότι ἕνα μέγα μέρος τοῦ λαοῦ στερεῖται ἄρτου. Κατὰ τὴν τελευταίαν μετάβασιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὰ Ἰωάννινα, ὅπου ἐστάθη, τὸ μόνον αἴτημα ποὺ τοῦ ἐπεβάλλετο, ἦτο «ψωμί, ἔχομε δύο μῆνες νὰ πάρωμε ἀλεῦρι». Καὶ ἐδόθη μία δικαιολογία καὶ μία ὑπόσχεσις ἀποστολῆς σίτου καὶ ἐστάλη, πράγματι, μία ποσότης, ἀπολύτως ὅμως ἀνεπαρκής, ἡ ὁποία καὶ διενεμήθη. Εἰς τὴν ψυχὴν ὅμως τοῦ κόσμου αὐτοῦ παραμένει ἡ ἀμφιβολία καὶ ἡ δυσπιστία, ὅτι αἱ ὑποσχέσεις αἱ ὁποῖαι δίδονται ἀπὸ τοὺς πολιτευομένους εἶναι ὑποσχέσεις τῆς στιγμῆς καὶ δὲν ἐκπληροῦνται. Καὶ ὁ λαός μας δὲν ζητεῖ πολλά. Ὅταν τοῦ δίδωνται, ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα αὐτὸς πιστεύει, ὅτι ἀποτελοῦν τὸ ἀνώτατον ὅριον τῆς δυναμικότητος τοῦ τόπου, μένει εὐχαριστημένος. Ἀλλ’ ὅταν βλέπῃ ὅτι οὔτε αὐτὰ τοῦ δίδονται, τότε βέβαια ἐξεγείρεται καὶ ἐν τῷ πείσματι τὸ ὁποῖον τὸν χαρακτηρίζει, τρέπεται πρὸς κατευθύνσεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἔξω ἀπὸ τὰς προθέσεις του. (Χειροκροτήματα).

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Ροδόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§151Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν μὲ ὡδήγησεν εἰς τὸ βῆμα ἀντιπολιτευτικὴ διάθεσις. Ἁπλῶς ἕνα ἐρώτημα ἤθελον νὰ κάμω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦ Ἐμπορίου καὶ Ἐφοδιασμοῦ. Οἱ κ. Συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι διῆλθον ἐκ τοῦ βήματος ἐξέθηκαν τὰς ἀπόψεις των καὶ ἔλαβον ὡρισμένην θέσιν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μὲ ἀπασχολεῖ εἶναι νὰ σᾶς παρακαλέσω, νὰ μοῦ ἀπαντήσητε ἐπὶ τοῦ ἐρωτήματος, τὸ ὁποῖον θὰ σᾶς κάμω. Ὡς γνωστὸν τὰ 16 Κράτη, τὰ ὁποῖα μετέχουν τοῦ σχεδίου Μάρσαλ λαμβάνουν ἕνα ποσὸν δολλαρίων ἀπὸ τὴν Ἀμερικήν, διὰ τοῦ ὁποίου ἀγοράζουν τὸν ἀναγκαιοῦντα εἰς αὐτὰ σῖτον, ὁ ὁποῖος καὶ ἀποτελεῖ ἕνα ἀπὸ τὰ καταναλωτικὰ ἀγαθά, καὶ μεταβάλλονται εἰς τὸ νόμισμα τῆς χώρας εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκουν, δηλαδὴ εἰς τὴν Ἑλλάδα εἰς δραχμάς, εἰς τὴν Γαλλίαν εἰς φράγκα κλπ. Ἔλαβον τὴν πληροφορίαν καὶ θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἐξακριβωθῇ διατί ἐκ τῶν 16 Κρατῶν, τὰ ὁποῖα μετέχουν τοῦ Σχεδίου Μάρσαλ τὰ 15 πλὴν τῆς Ἑλλάδος λαμβάνουν τὰ δολλάριά των ἐγκαίρως, ἀπὸ τὴν Ἀμερικὴν καὶ χρησιμοποιοῦνται εἰς τὸ ἐμπόριον καὶ τὴν βιομηχανίαν, καὶ εἰς τιμὴν εὐθηνοτέραν τοῦ σίτου, ὁ ὁποῖος ἀπαιτεῖται διὰ τὴν χώραν μας; Ἡμεῖς εἴμεθα ἡ μόνη χώρα, ἡ ὁποία ἀπευθύνεται εἰς τὸ κεντρικὸν γραφεῖον συγκεντρώσεως σίτου. Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω, διατὶ ὅλα αὐτὰ τὰ Κράτη, μεταξὺ τῶν ὁποίων περιλαμβάνεται καὶ ἡ ἄκρως Σοσιαλιστικὴ Ἀγγλία, καθὼς καὶ ἡ Γαλλία ἀπέδωσαν τὴν ἐλευθερίαν εἰς τὸ σιτεμπόριον καὶ τὴν Βιομηχανίαν καὶ κατώρθωσαν νὰ ἐλευθερωθοῦν ἀπὸ ὅλας τὰς κρατικὰς ἐπεμβάσεις. Βεβαίως ὑφίστανται ὡρισμέναι συνέπειαι ἐκ τῶν ὁδηγιῶν, τὰς ὁποίας δίδει ἡ Κυβέρνησις. Τὸ ἐρώτημα αὐτὸ τὸ θέτω πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦ Ἐφοδιασμοῦ καὶ θὰ παρεκάλουν νὰ μὲ τιμήσῃ διὰ τῆς ἀπαντήσεώς του.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Μανιαδάκης ἔχει τὸν λόγον.

§153Κ. ΜΑΝΙΑΔΑΚΗΣ. Λαμβάνω καὶ ἐγὼ τὸν λόγον καίτοι εὑρισκόμεθα ἐνώπιον κενῶν ἑδωλίων, διότι δυστυχῶς ἀπουσιάζει τὸ σύνολον σχεδὸν τῶν βουλευτῶν. Αὐτὸ δὲν εἶναι εἰς τὸ ἐνεργητικόν μας καὶ συντελεῖ εἰς τὴν πτῶσιν ἔτι περαιτέρω τῆς στάθμης εἰς τὴν ὁποίαν ἔχομεν κατέλθει. Οἱ ἀριθμοὶ καὶ τὰ στοιχεῖα κ. βουλευταὶ τὰ ὁποῖα μᾶς ἔδωσαν τόσον ὁ κ. Κάντζιας, ὅσον καὶ ὁ τέως Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας κ. Χατζηγιάννης, εἶναι ἀναμφισβήτητα καὶ μᾶς δείχνουν τὸ μέγεθος τοῦ ἐγκλήματος τὸ ὁποῖον ἐγένετο ἐναντίον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, στερηθέντος εἰς ἐποχὴν σιταρκείας τοῦ ἄρτου του, καὶ ὑποχρεωθέντος νὰ φάγῃ ἄρτον ὑπενθυμίζοντα τὰς σκοτεινὰς ἡμέρας τῆς κατοχῆς. Ἡ ἔλλειψις τοῦ ἄρτου κατὰ τοὺς μῆνας Νοέμβριον–Δεκέμβριον καὶ περαιτέρω, θὰ ἦτο ἀνεκτὴ ἐὰν συνέβαινε νὰ μὴ εἴχομεν τὴν ἀναγκαιοῦσαν διὰ τὴν συντήρησιν τοῦ πληθυσμοῦ ποσότητα σίτου. Εἶναι ὅμως αὐτόχρημα ἐγκληματικὸν νὰ στερῶμεν τὸν δεινοπαθήσαντα Ἑλληνικὸν λαὸν τοῦ ἄρτου του, ὅταν δὲν ἔχωμεν ἔλλειψιν σίτου. Ἐφ’ ὅσον κ. συνάδελφοι, αἱ προβλέψεις τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας διὰ τὴν σιτοπαραγωγὴν ἐπηλήθευσαν καὶ ἡ Ἑλλὰς παρήγαγεν πράγματι, τὴν ποσότητα τῶν 850.000 τόννων τὴν ὁποίαν εἶχε προϋπολογήσει τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον καὶ ἐφ’ ὅσον εἴχομεν λαμβάνειν, ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν τῆς Οὐάσιγκτων βάσει τῆς συμφωνίας ἄλλους 428.000 τόννους καὶ ἐπὶ πλέον ἠδυνάμεθα νὰ ἀγοράσωμεν κατὰ τὰς προτάσεις τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας ἄλλους 70.000 τόννους, ὥστε, νὰ ὑπερκαλύψωμεν ὅλας τὰς ἀνάγκας μας, ἐρωτῶ, πῶς ἐμείναμε χωρὶς ψωμὶ καὶ πῶς καταντήσαμε νὰ δώσωμεν εἰς τοὺς κερδοσκόπους τὴν εὐκαιρίαν νὰ πωλοῦν τὸν σῖτον 3 ἢ 4 ἢ 5 καὶ 6 χιλιάδας ἀκόμα κατ’ ὀκᾶν; Σᾶς ἀνέγνωσεν ὁ κ. Χατζηγιάννης τὰ ἔγγραφα ἐκεῖνα ἀπὸ τὰ ὁποῖα ἐμφαίνεται ὅτι εἰδοποιοῦσεν ἐγκαίρως τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον τοῦ Ἐφοδιασμοῦ, τόσον διὰ τὰ ἀποθέματά του, ὅσον καὶ διὰ τὰς ἀμέσους ἀνάγκας του, καὶ ὅμως, παρὰ ταῦτα κατὰ τοὺς μῆνας Σεπτέμβριον–Ὀκτώβριον–Νοέμβριον καὶ Δεκέμβριον, οὐδὲν φορτίον σίτου εἰσήχθη εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἐνῷ ἦτο καταφανὴς ἡ μέλλουσα νὰ προκύψῃ ἔλλειψις καὶ αἱ τιμαὶ ἀνήρχοντο ἁλματωδῶς. Εἶναι ἀνάγκη νὰ συσταθῇ ἐξεταστικὴ τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπή, διὰ νὰ εὕρῃ τοὺς ὑπευθύνους τοῦ τραγικοῦ αὐτοῦ καταντήματος καὶ ἂν μὲν διαπιστώσῃ ἀνικανότητα καὶ ἀνυπαρξίαν δόλου, νὰ τοὺς παραδώσῃ εἰς τὴν κοινὴν περιφρόνησιν καὶ νὰ τοὺς καταστήσῃ ἀνικάνους νὰ ἀναλαμβάνουν ὑπουργήματα διὰ τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν τὴν ἀπαιτουμένην προπαρασκευὴν καὶ ἱκανότητα. Ἐὰν δέ, ἀποκαλύψῃ δόλον, νὰ τούς παραδώσῃ εἰς τὴν δικαιοσύνην ἵνα τιμωρηθοῦν παραδειγματικά. Εἶναι τόσον ἐγκληματικὴ ἡ διαχείρισις τοῦ ζητήματος τοῦ ἄρτου, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ τὴν κυρίαν τροφὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὥστε δὲν ἐπιτρέπεται ἐπιείκεια. Κατώρθωσαν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ νὰ τορπιλλίσουν τὴν τόσον ἐπιτυχῆ προστασίαν πρὸς τοὺς σιτοπαραγωγοὺς τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ τότε Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας κ. Χατζηγιάννης, καὶ τὰ κατάφεραν, ὥστε, ἐκεῖνοι οἱ γεωργοὶ οἱ ὁποῖοι ἔπρεπε νὰ εἶναι ἐνθουσιασμένοι, διότι παρέδωσαν τὸν σῖτον τους εἰς τὴν συγκέντρωσιν πρὸς 2.300 ἢ πρὸς 3.000 οἱ χρεωμένοι, κατήντησε λέγω, ἀντὶ νὰ εἶναι εὐχαριστημένοι, νὰ ἀναγκασθοῦν νὰ ἀγοράσουν κατόπιν τὸν σῖτον διὰ τὴν συντήρησίν τους, εἰς τιμὰς ἀστρονομικάς. Καὶ ὅλα αὐτὰ τὰ ἔπαθαν διότι παρουσιάσθη εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὡς μὴ ὤφειλεν, ἔλλειψις σίτου. Τὸ σημεῖον αὐτὸ εἶναι ἄξιον ἰδιαιτέρας προσοχῆς διότι ἀποτελεῖ ὑποχρέωσιν τοῦ Κράτους νὰ ἀμοίβῃ τοὺς σιτοκαλλιεργητάς, καὶ νὰ τοὺς ὠθῇ πρὸς περαιτέρω σιτοκαλλιέργειαν μέχρις ὅτου φθάσωμεν εἰς τὴν πλήρη σιτάρκειαν. Ἐὰν τὸ ἐπιτύχωμεν αὐτό, τότε θὰ κάμωμεν τὴν καλυτέραν πολιτικὴν διὰ τὴν ἰσοσκέλισιν τοῦ ἰσοζυγίου τῶν πληρωμῶν, διότι ἀπὸ τὶς 500.000 τόννους σίτου ποὺ δὲν θὰ εἰσάγωμεν, θὰ ἔχωμεν οἰκονομίαν συναλλάγματος 50.000 δυλλαρίων, ποσὸν τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι εὔκολον νὰ τὸ πάρωμεν ἡμεῖς οἱ Ἕλληνες ἀπὸ ἄλλην πηγήν. Τοῦτο δείχνει ὅτι οἱ Ὑπουργοὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι προστατεύουν, ὅπως ἐν προκειμένῳ ὁ κ. Χατζηγιάννης τοὺς σιτοκαλλιεργητὰς καὶ τὴν σιτοκαλλιέργειαν, προσφέρουν πραγματικὴν ἐθνικὴν ὑπηρεσίαν.

§154Χ. ΡΙΖΟΣ. Τὸ θέμα, κ. βουλευταί, ἐξηντλήθη, καὶ ἐναπόκειται εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν νὰ δώσῃ ἐξηγήσεις, ἀλλὰ παρουσία τόσον μικροῦ ἀριθμοῦ βουλευτῶν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δώσῃ τὰς ἐξηγήσεις τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ σπουδαιοτάτου τούτου ζητήματος. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι πρέπει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας νὰ ἀπαντήσῃ εἰς τὴν προσεχῆ συνεδρίασιν.

§155Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπειδὴ δὲν ὑπάρχει ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀπαιτουμένων βουλευτῶν, διὰ νὰ ὑπογράψουν τὴν πρότασιν ἐπὶ συστάσεως ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς, παρακαλῶ καὶ ἐγὼ νὰ ἀπαντήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τὴν Παρασκευήν.

§156Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ἡ ἐμφάνισις αὐτὴ τοῦ Κοινοβουλίου θὰ παραμείνῃ ἱστορική. (Κωδωνοκρουσίαι).

§157Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐκφράζω μομφὴν κατὰ τοῦ Προεδρείου, διότι ὑπάρχουν 2 βουλευταὶ καὶ λέγετε ὅτι ὑπάρχει ἀπαρτία.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξαντληθέντος τοῦ καταλόγου τῶν ὁμιλητῶν, θέλετε ἡ ἀπάντησις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ νὰ δοθῇ τὴν προσεχῆ Παρασκευὴν καὶ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν δι’ αὔριον;

§159ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6ην μ. μ., μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως, νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 10.55′ μ. μ.)