1951.02.26

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 48η

Δευτέρα 26 Φεβρουαρίου 1951.

Προεδρεία κ. Δ. Β. ΓΟΝΤΙΚΑ

(Ὥρα 6.50′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Ι. Μποῦτος ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ (Γραμματεὺς). (Ἀναγινώσκει) (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν).

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Κύριοι Βουλευταί, ὁ πρόεδρος τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν πετρελαιοειδῶν, δι’ ἐπιστολῆς ζητεῖ παράτασιν τῆς προθεσμίας διὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ πορίσματος. Ἡ Βουλὴ ἀπεδέχθη τρίμηνον παράτασιν τῆς προθεσμίας διὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ πορίσματος ὑπὸ τῆς ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν πετρελαιοειδῶν.

§4ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἀπεδέχθη τρίμηνον παράτασιν τῆς προθεσμίας διὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ πορίσματος ὑπὸ τῆς ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς τῶν πετρελαιοειδῶν. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. Ράλλης, Ἀθηνῶν καὶ Π. Χατζηπᾶνος, Εὐβοίας, ζητοῦν δίμηνον ἄδειαν προκειμένου νὰ ἀναχωρήσουν διὰ τὸ ἐξωτερικόν.

§6ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε τὴν χορήγησιν τῶν αἰτουμένων ἀδειῶν. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Π. Λιαροῦτσος ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κ. λ. π.

§8Π. ΛΙΑΡΟΥΤΣΟΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ Πρόεδρος τῆς Κοινότητος Λάλα Πύργου Ἠλείας ζητεῖ ἄμεσον ἐπιδιόρθωσιν τοῦ κατεστραμμένου ὁδικοῦ δικτύου πρὸς εὐχερεστέραν λεωφορειακὴν συγκοινωνίαν Πύργου –Λάλα καὶ Πύργου–Κούμανη. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Α. Ἀγγελούσης καταθέτει ἀναφορὰν καπνεργατῶν διαμαρτυρομένων διὰ μὴ ἐκπροσώπησιν καπνεργατῶν εἰς ΛΟΣΚ πρὸς ζημίαν καπνικοῦ προϊόντος καὶ συμφερόντων καπνεργατῶν καὶ ζητούντων τροποποίησιν νόμου 1666 καὶ ἐκπροσώπησιν καπνεργατικοῦ κόσμου διὰ δύο ἀντιπροσώπων. Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Γ. Γεωργιάδης καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ συλλόγου πολυτέκνων Δράμας καὶ περιφερείας «Ὁ Ἅγιος Στυλιανὸς» ζητοῦντος ὅπως αἱ προβλεπόμεναι ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 8 τοῦ Νόμου 1910)44 εὐεργετικαὶ διατάξεις ἐπεκταθοῦν καὶ εἰς τοὺς πολυτέκνους. Ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Κ. Μπέλλας καταθέτει ἀναφορὰν αὐτοκινητιστῶν ὑπεραστικῆς γραμμῆς Βόλου– Θεσσαλονίκης κατοίκων Θεσσαλονίκης διαμαρτυρομένων κατ’ ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Συγκοινωνιῶν περὶ καταργήσεως τῆς δι’ αὐτοκινήτων συγκοινωνίας ἐπὶ τῆς γραμμῆς Θεσσαλονίκης–Βόλου. Ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Κ. Μπέλλας καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Ξενοδόχων Θεσσαλονίκης Ζαφειρίου Τρόμπακα καὶ Ἰωάννου Ταγοπούλου ἰδιοκτητῶν τοῦ ἐν Θεσσαλονίκῃ ξενοδοχείου ΜΠΡΙΣΤΟΛ διαμαρτυρομένων δι’ ὑποβιβασμὸν τοῦ ἐν λόγῳ ξενοδοχείου ἐκ τῆς γʹ εἰς τὴν δʹ τάξιν, παρὰ τὰς γενομένας ἐπισκευάς, βελτιώσεις καὶ προσθήκας. Ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Κ. Μπέλλας καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ ὑπὸ ἔγκρισιν οἰκοδομικοῦ Συν)σμοῦ Ἐπαγγελματιῶν Θεσσαλονίκης ζητοῦντος παραχώρησιν τῶν ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Κεντρικοῦ Ταμείου Γεωργίας, Κτηνοτροφίας καὶ Δασῶν Ὑπουργείου Γεωργίας (ὑπηρεσία μηχανικῆς καλλιεργείας Κεντρικῆς Μακεδονίας καὶ Θράκης) κατεχομένων οἰκοπέδων εἰς τὸν ἐν λόγῳ οἰκοδομικὸν Συνεταιρισμόν. Ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Κ. Μπέλλας καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Χ. Χατζῆ κατοίκου Θεσσαλονίκης ζητοῦντος ἠθικὴν ἱκανοποίησιν διὰ τὰς πρὸς τὴν πατρίδα ἐπενεχθείσας ὑπηρεσίας. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Α. Μαυρίδης καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Σωματείου Σιδηροκαρροποιῶν Νομοῦ Σερρῶν ζητοῦντος ὅπως ἡ κατασκευὴ τῶν 500 κάρρων τοῦ Νομοῦ των συντελεσθῇ εἰς τὸν Νομόν των διὰ τιμῆς ἑνιαίας καθοριζομένης ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργείου. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Α. Μαυρίδης καταθέτει ἀναφορὰν τῶν κατοίκων τῆς Κοινότητος Ἄνω Πορροΐων ζητούντων ἄμεσον οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν τῆς Κοινότητός των διὰ τὴν ἀνακαίνισιν τοῦ ὑδραγωγείου τῶν Βρύσεων. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Α. Μαυρίδης καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Γεωργικοῦ Πιστωτικοῦ Συν)σμοῦ Ἄνω Πορροΐων ζητοῦντος χορήγησιν μακροπροθέσμου δανείου ἐκ δραχμῶν 150.000.000 δι’ ἀγορὰν γεωργικῶν μηχανημάτων. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Βλασακούδης, Ι. Κώνστας καὶ Ν. Ζορμπᾶς καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ Σηροτροφικοῦ Συνεταιρισμοῦ Σουφλίου ζητοῦντος χορήγησιν εἰς τὸν Συν)σμὸν ἑνὸς ἐργοστασίου ἀναπηνίσεως κουκουλίων οὗτινος τὰ μηχανήματα ἐκομίσθησαν ἤδη εἰς Πειραιᾶ κλπ. Ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Α. Σβῶλος καταθέτει ἀναφορὰν Καπνικῶν Ἑνώσεων Συν)σμῶν Ἀνατολικῆς Μακεδονίας–Θράκης ζητούντων ἄμεσον λῆψιν μέτρων προστασίας καπνοῦ ἐσοδείας 1950, καθορισμὸν ὁριστικῆς καπνικῆς πολιτικῆς, καθορισμὸν τιμῆς ἀσφαλείας βάσει σημερινοῦ τιμαρίθμου, κατοχύρωσιν τιμῆς ἀσφαλείας διὰ καθορισμὸν ὀργάνων ρυθμιστικῆς ἐπεμβάσεως εἰς καπναγοράν. Ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Α. Σβῶλος καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Γεωργικῶν Συν)σμῶν Δοξάτου, Κυργίων Ἁγίου Ἀθανασίου κλπ. ζητούντων τιμὴν ἀσφαλείας τῶν καπνῶν μὲ βάσιν τὸν τιμάριθμον, προθεσμίαν λήξεως ἀγορῶν καὶ συγκέντρωσιν τῶν ἀδιαθέτων καπνῶν. Ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Α. Σβῶλος καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Γεωργικῶν Συν)σμῶν Προσωτσάνης, Κοκκινωγείων κ. λ. π. ζητούντων καθορισμὸν τιμῆς ἀσφαλείας διὰ τὰ καπνὰ ἐσοδείας 1951 εἰς τὸ 400πλάσιον τῆς προπολεμικῆς. Ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Ἀ. Σβῶλος καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ὁμοσπονδίας Γεωργικῶν Συν)σμῶν Θεσσαλονίκης ζητούσης ὅπως ἐπιτραπῇ ἡ ἐξασφάλισις τῆς ἀξίας τῶν λαχανοκήπων Νέας Μαγνησίας (Ἀρακλῆ) ἀποκατάστασιν 24 λαχανοκαλλιεργητῶν Θεσσαλονίκης, διανομὴν τῶν γαιῶν εἰς τοὺς ἐγκατεστημένους εἰς τὸ κτῆμα Σαρῆ Ὀμὲρ Γραδεμπορίου Θεσσαλονίκης. Ὁ βουλευτὴς Κερκύρας κ. Γ. Λύχνος καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Σωματείου Μακαρονοποιῶν Κερκύρας διαμαρτυρομένου διὰ μελετωμένην κατάργησιν πόρου Ταμείου Μυλεργατῶν Μακαρονοποιῶν 10½ δραχμῶν κατ’ ὀκᾶν ἀλεθωμένου σίτου καὶ συγχώνευσιν Ταμείου εἰς

Ι.Κ.Α.

Ὁ βουλευτὴς Πέλλης κ. Β. Μουράτογλου καταθέτει ἀναφορὰν μισθωτῶν πρώην Ἰσραηλιτικῶν καταστημάτων Θεσσαλονίκης ζητούντων ἀπάλειψιν ἐκ τοῦ σχεδίου τοῦ μελετωμένου νέου ἐνοικιοστασίου τῶν διατάξεων περὶ μεσεγγυούχων καὶ ὅπως ἅπαντες οἱ κάτοχοι Ἰσραηλιτικῶν καταστημάτων ἐξομοιωθοῦν μὲ τούς λοιποὺς ἀναγκαστικοὺς μισθωτάς. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Π. Πέννας καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος Πεθελινοῦ ζητοῦντος χορήγησιν κατὰ μῆνα δωρεὰν τροφίμων καὶ λοιπῶν εἰδῶν ρουχισμοῦ. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Α. Μαυρίδης καταθέτει ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Κλειδίου περιφερείας Σιντικῆς, ζητούντων ἄμεσον ἐπανεγκατάστασιν εἰς τὸ χωρίον Κυγχίλια Συντικῆς εἰς τὴν περιοχὴν τοῦ ὁποίου ὑπάρχουν διαθέσιμοι χῶροι πρὸς καλλιέργειαν ἐκ τῶν ἀποξηραντικῶν τοιούτων τοῦ ποταμοῦ Στριμῶνος. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Α. Μαυρίδης καταθέτει ἀναφορὰν τῶν κατοίκων τῆς Κοινότητος Ἀκριτοχωρίου Σιντικῆς ζητούντων ἄμεσον ἀνέγερσιν τῶν καταστραφέντων οἰκιῶν των, χορήγησιν εἰς τοὺς ἐπαναπατρισθέντας συμμοριοπλήκτους οἰκονομικῆς ἐνισχύσεως, χορήγησιν γεωργικοῦ κλήρου, ἀνέγερσιν νηπιαγωγείου κλπ. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Α. Μαυρίδης καταθέτει ἀναφορὰν τῶν κατοίκων χωρίων Ὁμαλοῦ–Θρακικοῦ Ἐπαρχίας Συντικῆς ζητούντων χορήγησιν σιδηροσωλήνων πρὸς ἀποπεράτωσιν τοῦ δικτύου ὑδρεύσεως. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Α. Μαυρίδης καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐμποροεπαγγελματικοῦ καὶ Βιοτεχνικοῦ Συλλόγου Νέας Ζίχνης, ζητούντων ἄμεσον χορήγησιν οἰκονομικῆς ἐνισχύσεως ἐκ τοῦ σχεδίου Μάρσαλ. Ὁ βουλευτὴς Ἀρκαδίας κ. Ι. Μαρινάκος καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ὁμοσπονδίας Ἐπαγγελματιῶν καὶ Βιοτεχνῶν Ἀρκαδίας ζητούσης ἄμεσον ἔναρξιν παραγωγικῶν ἔργων, ἀνελλιπῆ διενέργειαν διανομῶν τροφίμων, ἔκπτωσιν τοῦ φόρου ἐπιτηδεύματος διὰ τὸ ἔτος 1950–51 κατὰ 40% κλπ. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Γ. Ζάρας καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος Κρουνῶν ζητοῦντος ὅπως ἡ ὡς ἄνω Κοινότης συμπεριληφθῇ εἰς διακήρυξιν ἰχθυοτροφείου Ἀγουλινίτσης ὡς παραλιμνία καὶ τῆς δοθῇ τὸ ἀνέκαθεν προνόμιον τῆς ἁλιείας τοῦ Ρουκουτοῦ. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Γ. Ζάρας καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου Πολυτέκνων Ἀμαλιάδος ζητοῦντος ἀπαλλαγὴν τῶν τέκνων τῶν πολυτέκνων ἐκ τῆς καταβολῆς εἰδικοῦ τέλους καὶ εἰδικοῦ ἐνσήμου. Τὸ Ἐργατικὸν Κέντρον Θεσ)νίκης διαμαρτύρεται διὰ μελετωμένην αὔξησιν ἐνοικίων. Ὁ Πρόεδρος τοῦ Συλλόγου Ὑπαλλήλων Ἐλευθέρας Ζώνης Θεσ)νίκης, ἡ Ἕνωσις Γεωργικῶν Συν)σμῶν Πτολεμαΐδος καὶ ἡ Ἕνωσις Συντακτῶν Θεσ)νίκης διαμαρτύρονται διὰ μελετωμένην κατάργησιν Ὑπουργείου Β. Ἑλλάδος. Ὁ Πρόεδρος τῆς Κοινότητος Κάστρου Ἠλείας ζητεῖ ὅπως ἀνατεθῇ εἰς τὴν ἐν λόγῳ Κοινότητα ἡ προσωρινὴ ἐπισκευὴ τοῦ ὑδατοθεραπευτηρίου λουτρῶν Κυλλήνης ὡς καὶ ἡ στέγασις τῶν λουομένων ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀξιώσεως πρὸς ἀποζημίωσιν ἐκ τοῦ Δημοσίου διὰ τὰς ἐπισκευὰς κλπ. Τὸ Σωματεῖον Καπνεργατῶν καὶ Καπνεργατριῶν καὶ Στοιβαδόρων Ἀγρινίου «Ὁ Ἅγιος Χριστόφορος» διαμαρτύρεται δι’ ἀποκλεισμὸν τῆς ἐκπροσωπήσεώς του εἰς τὸ Διοικ. Συμβούλιον τοῦ ΑΟΕΚ καὶ ζητεῖ τὴν ἀνάλογον τροπολογίαν τοῦ Α.Ν. 1666 ἐπὶ τῷ τέλει ὅπως ἐκπροσωπηθῇ ἡ καπνεργατικὴ τάξις διὰ δύο ἀντιπροσώπων εἰς τὸ Διοικητικὸν καὶ Γνωμοδοτικὸν Συμβούλιον τοῦ ΑΟΕΚ. Ὁ Σύλλογος Ἐφημεριδοπωλῶν περιφερείας Πύργου ζητεῖ, ὅπως ὁ ἀσφαλιστικὸς νόμος 4334)28 ὅστις ἰσχύει διὰ τοὺς ἐφημεριδοπώλας Ἀθηνῶν, ἐπεκταθῇ καὶ εἰς τοὺς ἐφημεριδοπώλας ἐπαρχιῶν. Τὰ Ἑλληνικὰ Σωματεῖα Κυρινίας Κύπρου ἐκφράζουν τὰς εὐχαριστίας των πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν διὰ τὴν ἣν ἔλαβε θέσιν ἔναντι τοῦ Κυπριακοῦ ζητήματος. Οἱ Πρόεδροι τῶν Κοινοτήτων Ρώμεση, Λαντζίου, Πλατάνου, Ἀκαρατούλας, Μουριᾶς, Ξυλοκέρας, Μαγούλας, Κορακοχωρίου καὶ Ἁγίου Γεωργίου (Πύργου Ἠλείας) ζητοῦν ἄμεσον ἐπιδιόρθωσιν τοῦ κατεστραμμένου ὁδικοῦ δικτύου πρὸς εὐχερεστέραν λεωφοριακὴν συγκοινωνίαν Πύργου–Ρώμεση, Πύργου–Λαντζίου, Πύργου–Πλατάνου, Πύργου–Ἀκαρατούλας, Πύργου–Μουριᾶς, Πύργου–Ξυλοκέρας, Πύργου–Μαγούλας, Πύργου–Κορακοχωρίου καὶ Πύργου–Ἁγίου Γεωργίου. Ὁ Δήμαρχος Ἀρχαίας Ὀλυμπίας ζητεῖ ἄμεσον ἐπιδιόρθωσιν τοῦ κατεστραμμένου ὁδικοῦ δικτύου πρὸς εὐχερεστέραν λεωφοριακὴν συγκοινωνίαν Πύργου–Ὀλυμπίων. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Γ. Ζάρας καταθέτει ἀναφορὰν παλαιοημερολογιτῶν Μεσσηνίας, Λακωνίας καὶ Ἀρκαδίας διαμαρτυρομένων διὰ συνεχιζομένην δίωξίν των. Τὸ Αʹ Πανηλειακὸν Συνέδριον Δημοδιδασκάλων Πύργου ζητεῖ ἐκτέλεσιν μεγάλων ἀντιπλημμυρικῶν καὶ παραγωγικῶν ἔργων εἰς τὴν πεδινὴν Ἠλείαν καὶ Ὀλυμπίαν, ἵδρυσιν κτηνοτροφικοῦ σταθμοῦ εἰς περιοχὴν Γαστούνης ἢ Λεχαινῶν, συμπλήρωσιν τῶν κενῶν θέσεων διὰ σχολειατρικοῦ προσωπικοῦ κ.λ.π. Τὸ ἐν Πάτραις Σωματεῖον Θυμάτων Στρατοῦ Κατοχῆς «Ἡ Ἁγία Βαρβάρα» διαμαρτύρεται διὰ περικοπὴν συντάξεως μελῶν του κ.λ.π. Ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Κ. Μπέλλας καταθέτει ἀναφορὰν ὑπαλλήλων νόμου 751)48 Ὑπ)τος Ἀγροτικῆς Τραπέζης Κατερίνης ζητούντων τὴν μονιμοποίησίν των. Ὁ βουλευτὴς Θεσ)νίκης κ. Κ. Μπέλλας καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος Πυλέας περιφερείας Θεσσαλονίκης διαμαρτυρομένου δι’ ἀπόφασιν ἀναδασώσεως περιοχῆς καταλλήλου διὰ καλλιέργειαν καὶ ζητοῦντος ἀναστολὴν τοιούτου μέτρου. Τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθμ. 99155)866612)17.1.1951 ἐγγράφου του, διαβιβάζει ἀναφορὰν τοῦ Στρατ. Διοικητοῦ τῆς Ἀνωτέρας Στρατιωτικῆς Διοικήσεως Ἀθηνῶν–Νήσων ζητοῦντος τὴν ἄρσιν βουλευτικῆς ἀσυλίας τοῦ βουλευτοῦ κ. Η. Τσιριμώκου, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 63 τοῦ Συντάγματος, κατηγορουμένου ἐπὶ παραβάσει τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ Α. Ν. 509)1947 κ.λ.π. Ἀπαντήσεις Ὑπουργείων, ἐπὶ ἐρωτήσεων βουλευτῶν: Ι. Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν. Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Αἰτωλ)νίας κ. Α. Στράτου. Ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν εἰς ἀπάντησιν τῆς ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Α. Στράτου ὅτι: 1) Διὰ τὴν Ὑποδιοίκησιν Χωροφυλακῆς Βάλτου προβλέπεται ἐκ τῆς ὀργανικῆς τοῦ Σώματος τῆς Χωροφυλακῆς κατανομῆς εἷς μόνον Ἀξιωματικός. 2) Κατόπιν ἱδρύσεως εἰς τὴν αὐτὴν περιοχὴν τῆς Ὑποδιοικήσεως Χωροφυλακῆς Σταθᾶ, ἥτις διοικεῖται παρ’ ἑτέρου Ἀξιωματικοῦ, προβλέπεται διὰ τὴν Υ. Χ. Βάλτου Ὑπομοίραρχος ἢ Ἀνθυπομοίραρχος. 3) Ὁ ἀναφερόμενος εἰς τὸ ἐρώτημα Ἀξιωματικὸς Ἀνθυπομοίραρχος Ἀθανασάκης, πράγματι εἶχε κριθῆ στάσιμος διὰ πρώτην φορὰν καὶ ὅτι κατὰ τοὺς ἰσχύοντας νόμους οἱ κρινόμενοι διὰ πρώτην φορὰν στάσιμοι Ἀξιωματικοὶ δὲν ἀπαλλάσσονται τῆς ὑπηρεσίας, ἀλλ’ ἐξακολουθοῦσιν ἐκτελοῦντες τὰ καθήκοντα τοῦ βαθμοῦ των μέχρις οὗ συντρέξουν αἱ προϋποθέσεις τοῦ νόμου περὶ αὐτεπαγγέλτου ἢ μὴ ἀποστρατείας των. Τούτου ἕνεκεν καὶ τῷ ἀνετέθη ἡ Υ. Χ. Βάλτου δι’ ἣν ἐκρίθη ὑπὸ τοῦ τότε Ὑπουργοῦ κατάλληλος. 4) Εἰς τὴν Υ. Χ. Βάλτου ἐτοποθετήθη οὗτος μετατεθεὶς ἐκ τῆς Α.Δ.Χ. Δωδεκανήσου τὴν 26.7.1950, εἰς ἀντικατάστασιν τοῦ μετατεθέντος ἐκ τῆς Υ. Χ. Βάλτου λόγῳ προαγωγῆς, διὰ τὴν Διοίκησιν Χωροφυλακῆς Κερκύρας Ὑπομοιράρχου Παπαθανάση Γεωργίου καὶ 5) ὅτι, κατόπιν τῶν ὡς ἄνω ἐρωτήσεων, διετάχθη τὸ Ἀρχηγεῖον ὅπως ὑποβάλῃ τὰς προτάσεις του περὶ τῆς καταλληλότητος ἢ μὴ τοῦ Ἀξιωματικοῦ τούτου διὰ τὴν Ὑποδιοίκησιν ταύτην.

Ὁ Ὑπουργὸς

Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ

ΙΙ. Ὑπουργείου Γεωργίας. Αʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Ἀττ)τίας κ. Δ. Παπασπύρου. Ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν εἰς ἀπάντησιν τῆς ὑπ’ ἀριθμ. 102 ἐ. ἔ. ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Δ. Παπασπύρου, διαβιβασθείσης ἡμῖν διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθμ. 196)15.1.1951 ὑμετέρου ἐγγράφου τὰ κάτωθι: Ἡ περιοχὴ τῆς ἀνατολικῆς πλευρᾶς Ὑμηττοῦ ἔχει κηρυχθῆ ὡς ἀναδασωτέα, λόγῳ δὲ τούτου πρὸ τοῦ πολέμου ἀπηγορεύετο ἡ βοσκὴ ζώων. Μεταπολεμικῶς λόγῳ τῆς συσσωρεύσεως ἀνταρτοπλήκτων εἰς τὴν περιοχὴν τῆς Ἀττικῆς καὶ τῆς στενότητος τῶν βοσκῶν, τὸ Ὑπουργεῖον ἐπέτρεψε τὴν βόσκησιν ποιμνίων, αἰγῶν καὶ προβάτων. Διὰ τῶν ὑπ’ ἀριθμ. 104426 καὶ 171940 π. ἔ. διαταγῶν καθώρισε τὴν πλήρη ἀπαγόρευσιν τῆς βοσκῆς τῶν αἰγῶν ἀπὸ 1.9.1950, τὴν ἄσκησιν δὲ μόνον τῆς βοσκῆς τῶν προβάτων καὶ μόνον τῶν κατοίκων Παιανίας, εἰς τὰ τμήματα ἐκεῖνα, ἅτινα δὲν ἔχουν ἀνάγκην ἀμέσου προστασίας. Ἐν τούτοις τὰ κατὰ τὰ παρελθόντα ἔτη βόσκοντα ἐν τῇ ἐκτάσει ταύτῃ αἰγοποίμνια ἐγκατεστάθησαν ἐκ νέου εἰς τὴν περιοχὴν ταύτην κατὰ Νοέμβριον μῆνα π.ἔ. παρὰ τὰς ἀντιρρήσεις τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας καὶ τὴν δίωξιν ἥτις εἰς βάρος τούτων ἠσκήθη παρ’ αὐτῆς. Διότι ὅμως ἡ ἐξεύρεσις χειμερινῶν λειβαδίων εἰς ἄλλας περιοχὰς καὶ ἡ μετακίνησις τῶν ζώων καθίσταντο δυσχερεῖς, δοθέντος ὅτι ταῦτα διέτρεχον τὴν περίοδον τῆς κυήσεώς των καὶ εἶχεν ἀρχίσει ὁ τοκετός, ἐπετρέψαμεν τὴν βοσκὴν τῶν αἰγῶν μέχρι τέλους Δεκεμβρίου 1950, ὁπότε ὑπελογίζετο νὰ ἔχῃ περατωθῆ ὁ τοκετός, διὰ προφορικῆς μας ἐντολῆς πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν, τοῦτο δὲ ἵνα καταστῇ δυνατὴ καὶ ἡ πρὸ τῆς παρόδου τῆς προθεσμίας ταύτης ἀνάκλησίς της, ἐφ’ ὅσον ἤθελον ἐκλείψει οἱ σχετικοὶ λόγοι. Ἡ ἀπομάκρυνσις τῶν ποιμνίων τούτων θὰ εἶχε συντελεσθῆ κατὰ τὸ τέλος Δεκεμβρίου 1950 ἐὰν δὲν ἐμεσολάβει προσβολὴ τῶν ἐξ ἀφθώδους πυρετοῦ, ὡς βεβαιοῦται ἐκ τῆς ὑπ’ ἀριθμ. 50404)11.12.1950 διαταγῆς τοῦ Νομάρχου Ἀττικῆς πρὸς τὸν Νομοκτηνίατρον Ἀττικῆς δι’ ἧς μετὰ πρότασίν του ἐκηρύχθη ἡ περιοχὴ τῆς Κοινότητος Παιανίας, εἰς ἣν ὑπάγεται καὶ ἡ ἀνατολικὴ πλευρὰ τοῦ Ὑμηττοῦ, ὡς μεμολυσμένη καὶ ἀπηγορεύθη ἡ ἔξοδος ἐκ ταύτης τῶν μυρικαστικῶν καὶ χοίρων καὶ ἡ εἴσοδος ἐντὸς αὐτῆς κ.λ.π. Ἤδη μετὰ τὸν ἐμβολιασμὸν τῶν ζώων τούτων, εὐθὺς ὡς ἐκλείψῃ ὁ κίνδυνος τῆς μεταδόσεως τῆς νόσου εἰς ἄλλας περιοχάς, τὰ ἐν λόγῳ αἰγοπρόβατα θὰ ἀπομακρυνθοῦν ἐκεῖθεν, ἐκδοθείσης σχετικῶς καὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 2256)67 τῆς 29.1.1951 διαταγῆς μας, ἡ δὲ ἔκτασις θὰ διατεθῇ ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον δι’ ἀναδάσωσιν δι’ ἣν καὶ ἀρχικῶς περιωρίσθη. Ὡς πρὸς τὴν βοσκὴν τῶν προβάτων τῶν κατοίκων Παιανίας, αὕτη θὰ ἐξακολουθήσῃ νὰ ἀσκῆται διὰ περιφορᾶς εἰς τὰ τμήματα ἐκεῖνα τῆς ὅλης περιοχῆς εἰς ἃ δὲν προξενεῖ βλάβην. Ἐπισυνάπτονται ἀντίγραφα τῶν ὑπ’ ἀριθμ. 104426 καὶ 171940 π.ἔ.καὶ 2250 ἐ.ἔ. διαταγῶν τοῦ Ὑπουργείου πρὸς τὸν Δασάρχην Πεντελικοῦ τῆς ὑπ’ ἀριθμ. 3106 π. ἔ. σχετικῆς ἀναφορᾶς τοῦ Δασαρχείου Πεντελικοῦ καὶ τῶν ἀναφερομένων εἰς ταύτην ὑπ’ ἀριθ. 1362 π. ἔ. ἐγγράφου τοῦ Νομοκτηνιάτρου Ἀττικῆς πρὸς τὸ Δασαρχεῖον Πεντελικοῦ καὶ 50404)11.12.1950 διαταγῆς τοῦ Νομάρχου Ἀττικῆς πρὸς τὸν Νομοκτηνίατρον Ἀττικῆς.

Ὁ Ὑπουργὸς

Α. ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ

«Ἔχοντες ὑπ’ ὄψει, 1) Ὅτι αἱ ὑφιστάμεναι προϋποθέσεις τῆς ὑπ’ ἀριθ. 180. 855)4649 τῆς 3.11.49, ἀποφάσεώς μας, δι’ ἧς ἐπετράπη ἡ παραμονὴ εἰς τὴν ἀνατολικὴν πλευρὰν Ὑμηττοῦ πρὸς βόσκησιν ποιμνίων, ἐξέλιπον λόγῳ τοῦ πραγματοποιηθέντος ἐπαναπατρισμοῦ τῶν συμμοριοπλήκτων. 2) Ὅτι ἡ ἔκτασις τῆς ἀνατολικῆς πλευρᾶς Ὑμηττοῦ κεκηρυγμένη ὡς ἀναδασωτέα ἔχει ἄμεσον ἀνάγκην προστασίας τῆς ἐπ’ αὐτῆς δασικῆς βλαστήσεως, ἀφ’ ἑνὸς, ἀφ’ ἑτέρου δὲ πρὸς ἔναρξιν ἐκτελέσεως ἀπὸ τῆς προσεχοῦς ἀναδασωτικῆς περιόδου τεχνητῶν ἀναδασώσεων τῶν χρηζουσῶν ἀναδασώσεως γυμνῶν ἐκτάσεων καὶ 3) Τὴν ὑπ’ ἀριθ. 1101 π. ἔ. πρότασίν σας, ἀνακαλοῦμεν τὴν ὑπ’ ἀριθ. 180855)49 Δ)γήν μας, δι’ ἧς ἐπετράπη ἡ βοσκὴ ποιμνίων ἐν τῇ ἀνωτέρω θέσει κατὰ παρέκκλισιν τῆς ὑφισταμένης ἀπαγορεύσεως βοσκῆς καὶ ἐπαναφέρομεν ἐν ἰσχύϊ ἀπὸ 1ης Σ)βρίου 1950 τὴν ἐν αὐτῇ ἰσχύουσαν ὑπ’ ἀριθ. 33)1936 ἀπαγορευτικήν σας διάταξιν. Τῆς παρούσης δέον ὅπως δοθῇ εὐρεῖα δημοσιότης εἰδοποιηθοῦν δὲ οἱ ἐν τῇ ἐκτάσει ταύτῃ βόσκοντες τὰ ποίμνιά των, ἵνα ἀπὸ τοῦδε μεριμνήσουν διὰ τὴν ἐξεύρεσιν τῶν καταλλήλων πρὸς ἱκανοποίησιν τῶν ἀναγκῶν τῶν βοσκῶν.

Ὁ Ὑπουργὸς

Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ»

«Ἐν συνεχείᾳ πρὸς τὴν ὑπ’ ἀριθ. 104426)3385)6.7.50 διαταγὴν ἡμῶν, γνωρίζομεν ὑμῖν ὅτι, εἰς τὴν δημοσίαν ἀναδασωτέαν ἔκτασιν τῆς ἀνατ. πλευρᾶς Ὑμηττοῦ τῆς περιφερείας Παιανίας θὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ βοσκὴ τῶν προβάτων τῶν μονίμων κατοίκων Παιανίας, ἅτινα καὶ μέχρι τινὸς ἔβοσκον, ὑπὸ τοὺς κάτωθι ὅρους. 1. Ἡ βοσκὴ τῶν ὡς ἄνω προβάτων θ’ ἀπαγορευθῇ ἄνευ ἄλλης προηγουμένης εἰδοποιήσεως εἰς ἃ τμήματα τῆς ἀνωτέρω ἐκτάσεως θὰ ἐνεργῆται τεχνητὴ ἀναδάσωσις. 2. Ἐφ’ ὅσον παρατηρηθῇ παράνομος βοσκὴ ἐπὶ τεχνητῶς ἀναδασωθέντων τμημάτων αἴρεται ἡ παρεχομένη διὰ τῆς παρούσης ἀναστολῆς τῆς οἰκείας ἀπαγορευτικῆς διατάξεως ἐξ ὁλοκλήρου τῆς ἐκτάσεως ἄνευ οὐδεμιᾶς προηγουμένης εἰδοποιήσεως. 3. Θὰ ἐπιτραπῇ ἡ βοσκὴ τῶν προβάτων μόνον τῶν κτηνοτρόφων οἵτινες κατέβαλον εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Φιλοδασικῆς Ἐπιτροπῆς Ἀθηνῶν καθορισθέντα διὰ προγενεστέρων διαταγῶν ἡμῶν μισθώματα βοσκῆς διὰ παρελθούσας κτηνοτροφικὰς περιόδους καὶ 4. Ἡ ὡς ἄνω ἀναστολὴ ἀφορᾷ τὸ μέχρι τέλους τῆς θερινῆς κτηνοτροφικῆς περιόδου 1951 χρονικὸν διάστημα δι’ ὃ θὰ καταβληθῇ μίσθωμα καθορισθησόμενον ἐν καιρῷ. Ὁ Ὑπουργὸς κ. ε. ε.

Ὁ Γενικὸς Γραμματεὺς

Σ. ΚΙΝΙΑΣ»

«Κατόπιν τῆς ὑπ’ ἀριθ. 3106 π. ἔ. ἀναφορᾶς σας, ἐντελλόμεθα ὅπως ἐφαρμόσητε αὐστηρῶς τὴν περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς αἰγοβοσκῆς ὑφισταμένην ἀπαγορευτικὴν διάταξιν εἰς τὴν ἀνατ. πλευρὰν Ὑμηττοῦ, ἐκδιώκοντες ταύτας ἀμέσως ἐκ τῆς περιοχῆς ταύτης. Ἐπὶ τούτοις παρακαλοῦμεν ὅπως ἐπισπεύσητε τὴν ἐνέργειαν πρὸς διοικητικὴν εἴσπραξιν τῶν καθυστερουμένων μισθωμάτων βοσκῆς ἀπὸ τοὺς μὴ καταβάλλοντας ταῦτα κτηνοτρόφους τοὺς βοσκήσαντας καὶ βόσκοντας τὰ ποίμνιά των εἰς τὴν εἰρημένην ἔκτασιν, ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν ὅτι διὰ τοὺς κτηνοτρόφους τούτους δὲν ἰσχύει ἀναστολὴ τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς βοσκῆς συμφώνως πρὸς τὴν ὑπ’ ἀριθ. 171940)29.9.50 διαταγὴν ἡμῶν.

Ὁ Ὑπουργὸς

Α. ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ»

Ἀριθ. Πρωτ. 3106 (25) Πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας Γενικὴν Δ)νσιν Δασῶν–Δ)νσιν Βʹ Τμῆμα 4ον «Περὶ τῶν κτηνοτρόφων ἀναδασωτέας ἐκτάσεως ἀνατολικῆς πλευρᾶς Ὑμηττοῦ. Λαμβάνομεν τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλωμεν τὸ συνημμένον ὑπ’ ἀριθ. 1362 ἐ. ἔ. ἔγγραφων τοῦ Νομοκτηνιάτρου Ἀττικῆς μετὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 50404 ἐ. ἔ. ἀποφάσεως τοῦ κ. Νομάρχου Ἀττικῆς προσκομισθὲν εἰς τὸ γραφεῖον ἡμῶν παρὰ τῶν κτηνοτρόφων Κ. Ξύκη καὶ Α. Βλαχογιάννη οἱ ὁποῖοι παρὰ τὴν ὑφισταμένην ἀπαγόρευσιν ἐξακολουθοῦν νὰ βόσκουν τὰ αἰγοποίμνιά των εἰς ἀναδασωτέαν ἔκτασιν ἀνατ. πλευρᾶς Ὑμηττοῦ καὶ νὰ σᾶς ἀναφέρωμεν ὅτι οὗτοι τοὐλάχιστον ἐκ τῆς κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη προϊστορίας τοῦ ζητήματος τούτου ὁσάκις ἐξαντλοῦν πᾶσαν ἄλλην προθεσμίαν προκειμένου νὰ μὴ ἀπομακρυνθοῦν ἐκ τῆς περιοχῆς ταύτης, ἐπικαλοῦνται ἀνυπάρκτους ἀσθενείας τῶν αἰγῶν των. Δὲν ἔχομεν βεβαίως ὑπ’ ὄψει τὴν ἀνάγκην ἥτις ἐπέβαλε τὴν λῆψιν τῆς ὑπ’ ἀριθ. 50404 ἐ. ἔ. ἀποφάσεως τοῦ κ. Νομάρχου Ἀττικῆς, πάντως οἱ αἰγοκτηνοτρόφοι οὗτοι διαμένουν εἰς κτηνοτροφικὴν περιοχὴν μεμακρυσμένην τῆς λοιπῆς περιοχῆς Παιανίας καὶ μὴ συχναζομένην ὑπὸ ἄλλων ζώων ὥστε νὰ εἶναι δυνατὴ ἡ ἐκεῖθεν ἀπομάκρυνσίς των ἄνευ κινδύνου τινὸς μεταδόσεως ἀσθενειῶν, καὶ παρακαλοῦμεν ὅπως ἐπὶ τοῦ προκειμένου διατάξητε σχετικῶς.

Εὐπειθέστατος

Γ. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΔΗΣ

Δασάρχης Πεντελικοῦ» Ἀθῆναι τῇ 28ῃ Δεκεμβρίου 1950

Ἀριθ. Πρωτ. 1362. (26)

ΓΡΑΦΕΙΟΝ ΝΟΜΟΚΤΗΝΙΑΤΡΟΥ ΑΤΤΙΚΗΣ

Πρὸς τὸ Δασαρχεῖον Πεντελικοῦ «Ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ κοινοποιήσωμεν ἐν ἀντιγράφῳ κατωτέρω τὴν ὑπ’ ἀριθ. 50404)11.12.50 ἀπόφασιν τοῦ κ. Νομάρχου Ἀττικῆς δι’ ἧς κηρύσσεται ὡς μεμολυσμένη ἡ περιφέρεια Παιανίας διὰ τὰ καθ’ ὑμᾶς. Ὁ Νομοκτηνίατρος Ἀττικῆς

Ὑπογραφὴ

ΝΟΜΑΡΧΙΑ ΑΤΤΙΚΗΣ

Ἀριθ. 50404 Ἀθήναις τῇ 11.12.50 Πρὸς Τὸν κ. Νομοκτηνίατρον Ἀττικῆς Ἐνταῦθα Κατόπιν τῆς ὑπ’ ἀριθ. 1309)50 ἀναφορᾶς ὑμῶν καὶ ἐν συνεχείᾳ πρὸς τὰς ὑπ’ ἀριθ. 46228 καὶ 48709)50 ἀποφάσεις ἡμῶν ἀνακοινοῦμεν ὑμῖν ὅτι κηρύσσομεν ὡς μεμολυσμένην καὶ τὴν περιφέρειαν τῆς Κοινότητος Παιανίας καὶ ἀπαγορεύομεν τὴν ἐκ τῆς περιοχῆς ταύτης ἔξοδον μηρυκαστικῶν καὶ χοίρων, ὡς καὶ τὴν εἴσοδον τοιούτων ζώων ἐντὸς αὐτῆς, εἰς τὴν ἐξαγωγὴν ἐκ τῆς ὡς ἄνω περιοχῆς παντὸς εἴδους ξηρᾶς ἢ χλωρᾶς χορτονομῆς, κόπρου καὶ παντὸς εἴδους προϊόντων ζωϊκῆς προελεύσεως δερμάτων κλπ. ἄνευ ἀδείας ἡμῶν.

Ὁ Νομάρχης

Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ»

Β.) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Ρεθύμνης Ε. Παπαδόγιαννη. «Εἰς ἀπάντησιν τῆς διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 826)360)7.2.51 Ὑμετέρου ἐγγράφου διαβιβασθείσης ἡμῖν ἐρωτήσεως ὑπ’ ἀριθ. 133 τοῦ βουλευτοῦ κ. Ἐμ. Παπαδόγιαννη, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ διαβιβάσωμεν ὑμῖν συνημμένως τὴν ἡμετέραν ἀπάντησιν.

Ὁ Ὑπουργὸς

Α. ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ»

Ἀθῆναι τῇ 13ῃ Φεβρουαρίου 1951

ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

Ἀριθ. Πρωτ. 29898)Β)14388. (28)

ΔΙΕΥΘΥΝΣΙΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ

ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΓΡΑΦΕΙΟΝ Βʹ.

Πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας «Ἐπὶ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 2893)10.2.51 ὑμετέρου ἐγγράφου ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ἡμῖν τὰς ἑξῆς. Ἐπὶ τοῦ παρόντος μελετᾶται ἁπλῶς τὸ θέμα διενεργείας διαγωνισμοῦ διὰ τὴν τακτοποίησιν τῆς θέσεως τῶν παρὰ τῇ Τραπέζῃ προσληφθέντων ἀπὸ διετίας περίπου εἰς ἐκτέλεσιν σχετικῆς διατάξεως τοῦ νόμου 751 περὶ προστασίας ἐφέδρων πολεμιστῶν καὶ ἐπὶ τῇ προόψει προσεχοῦς νομοθετικῆς τοῦ μέτρου ἐπιβολῆς. Οὐδεμία εἰσήγησις ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου πρὸς τὸ ἁρμόδιον ν’ ἀποφασίσῃ σχετικῶς Διοικητικὸν Συμβούλιον τοῦ Ἱδρύματος ἐγένετο μέχρι τοῦδε καὶ κατὰ συνέπειαν οὔτε παρ’ αὐτοῦ συνεζητήθη πολλῷ δὲ μᾶλλον ἀπεφασίσθη τὶ σχετικῶς. Εἰδικώτερον διὰ τὴν περίπτωσιν τῆς εἰς διενεργηθησόμενον τυχὸν κατὰ τὰ ἄνω διαγωνισμὸν συμμετοχὴν τῶν ἤδη ὑπηρετούντων εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ΕΦ–ΕΞ παρακαλοῦμεν νὰ εὐαρεστηθῆτε νὰ σημειώσητε ὅτι τοιοῦτόν τι δὲν ἀντιμετωπίζεται, δεδομένου ὅτι οἱ εἰς τὸ προσωπικὸν τοῦτο ἀνάγκαι τοῦ ἱδρύματος εἶναι ἐντελῶς πρόσκαιροι καὶ ἐξαρτῶνται ἀποκλειστικῶς ἐκ τῆς διαρκείας τῆς ἐκ μέρους ἡμῶν διαχειρίσεως τῶν ἐφοδίων ἐξωτερικοῦ. Κατὰ συνέπειαν ἐπὶ τῇ λήξει τῶν ἐργασιῶν τούτων, τὸ ἤδη εἰς ταύτας ἀπασχολούμενον προσωπικὸν θὰ ἀπαλλαγῇ τῶν καθηκόντων ὡς περιττὸν ἡ δὲ τυχὸν μονιμοποίησίς του θὰ ἐδημιούργει διὰ τὸ ἵδρυμα ἄσκοπον καὶ δυσβάστακτον βάρος. Μετὰ τιμῆς

Ὁ Ὑποδιοικητὴς

Σ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΟΣ»

Γ.) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Λακωνίας κ. Ἰω. Λύρα. «Εἰς ἀπάντησιν τῆς διαβιβασθείσης ἡμῖν ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Λακωνίας κ. Ι. Λύρα, καταχωρηθείσης εἰς τὸ παρ’ ὑμῖν βιβλίον ἐρωτήσεων ὑπ’ αὔξ. ἀριθ. 95, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ ἑξῆς. 1) Κατὰ τὸν ὀργανισμὸν τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, ἡ ἵδρυσις τῶν Ὑποκ)των αὐτῆς ἀνήκει εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης. 2) Ὡς μᾶς ἐγνώρισεν ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 10531)312)86)2.2.51 ἐγγράφου της εἰς ἀπάντησιν σχετικοῦ ἡμετέρου, πράγματι ἡ περιφέρεια Μολάων ἀντιμετώπισε δυσχερείας εἰς τὴν ἐξυπηρέτησίν της κατὰ τὸ παρελθόν, διότι ἡ λειτουργία τοῦ Ὑπ)τος τῆς Σκάλας εἶχε διακοπῆ. Διὰ νὰ μειωθοῦν αἱ δυσχέρειαι αὐταὶ ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα εἶχεν ἱδρύσει ἐν Μολάοις ἀπὸ τοῦ 1948 κέντρον διαθέσεως ἐφοδίων γενικῆς χρησιμότητος (τροφίμων κλπ.) ὡς καὶ ἀπὸ τοῦ 1950 κέντρου διαθέσεως γεωργικῶν ἐφοδίων (λιπασμάτων κλπ.). Ἤδη ἀπὸ τῆς 17ης Αὐγούστου 1950 ἐπανήρχισε κανονικῶς ἡ ἐπαναλειτουργία τοῦ ἐν Σκάλᾳ Ὑποκ)τος τῆς Τραπέζης καὶ ἑπομένως ἡ ἐξυπηρέτησις νῦν εἶναι ἐπαρκής, δεδομένου ὅτι ἡ πόλις τῶν Μολάων συνδέεται μετὰ τῆς Σκάλας δι’ ἀρίστου συγκοινωνιακοῦ δικτύου. Τὴν ἄποψιν ταύτην ὑποστηρίζει ὄχι μόνον ὁ ἁρμόδιος ἐπιθεωρητὴς τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, ἀλλὰ καὶ ὁ κ. Νομάρχης Λακωνίας καὶ ἡ Ἕνωσις Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν παρ’ ὧν ἐζήτησε πληροφορίας ὁ ὡς ἄνω ἐπιθεωρητής. Ἐξ ἄλλου μεγάλος πολλαπλασιασμὸς Ὑποκ)των τῆς Α. Τ. Ε. δὲν εἶναι καὶ πάντοτε ὠφέλιμος διὰ τοὺς ἀγρότας, διότι ἐπιβαρύνει τὰ ἔξοδα διοικήσεως τῆς Τραπέζης καὶ παρεμποδίζει τὴν μείωσιν τοῦ τόκου.

Ὁ Ὑπουργὸς

Α. ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ»

ΙΙΙ. Τοῦ Ὑπουργείου Ἐμπορίου. Α) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας κ. Ἀθαν. Παπαθανάση. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1073)13.2.51 ὑμετέρου ἐγγράφου ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ κάτωθι ἐπὶ μιᾶς ἑκάστης ἐρωτήσεως: 1) Ἡ ἄφιξις φορτίων σίτου ἐξωτερικοῦ ἐκ τῆς ποσότητος τῶν 428.000 τόννων τῆς Διεθνοῦς συμφωνίας σίτου τοῦ ἔτους 1950–51 ἤρξατο τὴν 5.1.51, ἀφίχθησαν δὲ τὰ ὡς ἕπεται σιτοφορτία:

ἤτοι ἐν συνόλῳ τόνν. μετ. 76410 2) Αἱ διατεθεῖσαι ποσότητες σιτηρῶν κατὰ μῆνα εἰς τὴν ἐλευθέραν ἀγορὰν ἐκ τῶν Κρατικῶν ἀποθεμάτων ἀπὸ 1.7.50, ἀνῆλθον ἐν συνόλῳ εἰς τόνν. μετ. 42338 ἐξ ὧν σῖτος ξενικὸς τονν. μ. 12421 καὶ ἐγχώριος τόνν. μ. 29917, ἀναλυόμεναι ὡς ἑξῆς: Μὴν Σεπτέμβριος τ.μ. σίτου ξενικοῦ 498 ἐγχώριος 0 Μὴν Ὀ)βριος τ.μ. σίτου ξενικοῦ 1758 ἐγχώρ. 10.443 Μὴν Ν)βριος τ.μ. σίτου ξενικοῦ 5796 ἐγχώρ. 17.339 Μὴν Δ)βριος τ.μ. σίτου ξενικοῦ 4369 ἐγχώρ. 2.135 3) Κατόπιν παρακλήσεως τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὴν Ἰταλικὴν τοιαύτην γενομένης διὰ προσωπικοῦ διαβήματος τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ Ἐθνικῆς Οἰκονομίας πρὸς τὸν ἐνταῦθα Ἰταλὸν Πρέσβυν τὴν 9.1.51 ὑποβληθέντος καὶ ὑπὸ τοῦ ἐνταῦθα Πρέσβεως τῶν Η.Π.Α. κ. Πιουριφόϋ ἡ Ἰταλικὴ Κυβέρνησις ἀπεδέχθη νὰ δανείσῃ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν 15–20.000 τόνν. σίτου, οἵτινες θὰ τῇ ἐπεστρέφοντο μέχρι τῆς 31 Μαρτίου 1951 εἰς αὐτούσιον σῖτον. Ἡ σχετικὴ τελικὴ συμφωνία ὑπεγράφη ἐν Ρώμῃ μεταξὺ τοῦ ἐκπροσώπου τῆς Ἰταλικῆς Κυβερνήσεως, Ὁμοσπονδίας Γεωργικῶν Συν)σμῶν Ἰταλίας καὶ τοῦ Ἕλληνος Πρέσβεως, διὰ τῆς ὁποίας προβλέπεται ἡ ἐπιστροφὴ τῆς δανεισθείσης ποσότητος σίτου, πλέον τόκου 8% μέχρι τῆς 31ης Μαρτίου 1951. Τὰ ἔξοδα μεταφορᾶς καὶ φορτοεκφορτώσεως τοῦ οὕτω δανεισθέντος σίτου βαρύνουν τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν. Ἡ δανεισθεῖσα ποσότης σίτου ἀνῆλθε τελικῶς εἰς 17. 502 μ. τόνν. κομισθεῖσα εἰς Πειραιᾶ διὰ τῶν α)π Μαρία Λαουρεντάνα (ἄφιξις 31.1.51 τόνν. 7825)καὶ Βικτωρία (ἄφιξις 5.2.51 τόνν. 9777). Τ’ ἀνωτέρω α)π ἐναυλώθησαν πρὸς δολλάρια 5.60 κατὰ μ. τόνν. ὑπὸ τῆς ἐν Ρώμῃ Ἑλληνικῆς Β. Πρεσβείας διὰ τὴν διενέργειαν τῆς ὡς ἄνω μεταφορᾶς. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ τελικὸν κόστος ΤΣΙΦ Πειραιᾶ τοῦ σίτου τούτου, ἐπακριβὴς ὑπολογισμὸς δὲν δύναται νὰ γίνῃ καθ’ ὅσον δὲν περιῆλθον εἰσέτι εἰς χεῖρας τῆς ὑπηρεσίας αἱ ἐν Ρώμῃ ὑπογραφεῖσαι συμφωνίαι, πλὴν ἐκ τῶν τηλεγραφικῶς ληφθέντων στοιχείων δύναται νὰ προϋπολογισθῇ, ὅτι τὸ κόστος αὐτοῦ θὰ εἶναι τὸ αὐτὸ μὲ τὸ κόστος τοῦ ἐξ Η.Π.Α. εἰσαγωμένου σίτου, πλέον τῶν κάτωθι ἐκτάκτων ἐπιβαρύνσεων δεδομένου ὅτι πρόκειται περὶ δανείου ἀποδοθησομένου εἰς σῖτον καὶ οὐχὶ νέας ἀγορᾶς κατὰ πρόχειρον ὑπολογισμὸν τὸ τελικὸν κόστος τοῦ διὰ δανείου ληφθέντος σίτου δέον νὰ ἔχῃ ὡς ἀκολούθως: Ἀξία ΦΟΜΠ Λιμένας Η.Π.Α. κατὰ μ. τόνν. Δολλ. 71. Πλέον ναῦλον λιμ. Η.Π.Α. Ἰταλίας κατὰ μ. τ. δολλ. 11 Πλέον ναῦλον λιμ. Ἰταλίας Ἑλλην. κατὰ μ. τ. δολλ. 5.60 Διαφόρων ἐξόδων φορτοεκφορτώσεως εἰς Ἰταλικοὺς λιμένας κατὰ μ. τόνν. δολλ. 1 Πλέον τόκου 8% εἰς δολλ. 88.60 διὰ 70–75 ἡμέρας περίπου κατὰ μ. τόνν. δολλ. 2 Σύνολον κόστους δολλ. 90.60 Ἐνῶ ὁ ἀπ’ εὐθείας ἐξ Η.Π.Α. εἰσαγόμενος σῖτος στοιχίζει:

Βάσει τῶν ἀνωτέρω ὑπολογίζεται προχείρως ὅτι ἡ διαφορὰ θ’ ἀνέλθῃ μέχρι 550 ἕως 6 δολλαρίων κατὰ μ. τόνν. ὡς πρόσθετος ἐπιβάρυνσις. Ἐννοεῖται ὅτι οἱ ἀνωτέρω λογαριασμοὶ ἐγένοντο μὲ ὑπολογισμὸν τῶν ναύλων ὡς οὗτοι κατεβάλλοντο βάσει τῶν μέχρι Δεκεμβρίου συμφωνιῶν διότι οἱ ἀκριβεῖς σημερινοὶ ναῦλοι δὲν δύνανται νὰ προκαθορισθῶσι, καὶ 4) Τ’ ἀποθέματα σιτηρῶν κατὰ τὴν 1.7.50 ἀνήρχοντο εἰς 85.454 μ. τόνν.

Ὁ Ὑπουργὸς

Ι. ΓΚΛΑΒΑΝΗΣ

6) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Εὐβοίας κ. Μ. Στεφανίδη. Ἐπὶ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 827)395)8.2.51 ἐγγράφου σας δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 137 ἐρώτησις κατατεθεῖσα παρὰ τοῦ βουλευτοῦ κ. Στεφανίδη, ἀναφορικῶς μὲ τὴν κατάργησιν τῶν ἐκτάκτων ΠΥΕΔ Κύμης καὶ Καρύστου, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ κάτωθι: Διὰ τῆς ἀπὸ 1ης Ἰανουαρίου 1951 ἐφαρμογῆς τοῦ νέου συστήματος διανομῶν καθ’ ἅπασαν τὴν Χώραν, ἑκάστη ΠΥΕΔ Νομοῦ καὶ ἕκαστον Διαμέρισμα ἀποστέλλει εἰς τὴν ἕδραν τῶν ἀποθ. κέντρων περιοχῆς του ἕνα ὑπάλληλον ἐπὶ 5 ἡμέρας μόνον, ὅστις ἐξουσιοδοτούμενος ἁρμοδίως προβαίνει εἰς τὴν ἐπιτόπιον ἔκδοσιν τῶν Διατακτικῶν τροφίμων τοῦ ὑπὸ ἐκτέλεσιν προγράμματος γενικῶν καὶ εἰδικῶν διανομῶν μετὰ προηγουμένην ἀπόληψιν τῶν ὑποβαλλομένων ἐκεῖ ὑπὸ τῶν Κοινοτικῶν Ἐπιτροπῶν Διανομῶν δικαιολογητικῶν ἀποδόσεως λογαριασμοῦ προηγουμένων διανομῶν. Διὰ τοῦ τρόπου τῆς διενεργείας τῶν διανομῶν ἐπιτυγχάνεται ἡ ἁπλούστευσις τοῦ μηχανισμοῦ των, καὶ ἡ πληρεστέρα κι’ ἀρτιωτέρα ἐξυπηρέτησις τοῦ πληθυσμοῦ. Κατέστη δὲ περιττὴ ἡ διατήρησις ἁπασῶν τῶν Περιφ. Ὑπηρεσιῶν καθ’ ὅσον οἱ οὕτω ἀποστελλόμενοι ὑπάλληλοι ἐπὶ ἓν πενθήμερον θὰ διεξάγουν τὴν αὐτὴν ἐργασίαν, ἥτις διεξήγετο μέχρι τοῦδε παρὰ τῶν ἐκτάκτων τούτων Περ. Ὑπηρεσιῶν καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τοῦ μηνὸς. Αἱ ἐπερχόμεναι οἰκονομίαι διὰ τῆς καταργήσεως τῶν ἐκτάκτων Περιφ. Ὑπηρεσιῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καθορισθῶσι καθ’ ὅτι οὗται δὲν εἶναι ἄμεσοι, ἀλλὰ συνίστανται κυρίως εἰς σημαντικὰς ὠφελείας αἵτινες ἐπέρχονται διὰ τῆς ταχείας ἑκάστοτε παραλαβῆς τῶν τροφίμων παρὰ τῶν δικαιούχων καὶ τῆς καταθέσεως τῆς ἀξίας τούτων εἰς τὰ οἰκεῖα Δημόσια Ταμεῖα. Ἀνεξαρτήτως ὅμως τῶν ἀνωτέρω ἡ ἐπὶ πενθήμερον μόνον καθ’ ἕκαστον μῆνα παραμονὴ ἑνὸς ὑπαλλήλου εἰς τὴν ἕδραν τοῦ Ἀποθ. κέντρου καὶ ἡ καθ’ ὅλον τὸ ὑπόλοιπον διάστημα χρησιμοποίησίς του παρὰ τῆς Κεντρικῆς Ὑπηρεσίας τῆς ΠΥΕΔ, ἀποβαίνει πρὸς ὄφελος τῆς Ὑπηρεσίας διὰ τῆς χρησιμοποιήσεως τούτου πρὸς κάλυψιν ἑτέρων ὑπηρεσιακῶν ἀναγκῶν. Εἰδικώτερον ἐπὶ αἰτήματος τοῦ βουλευτοῦ κ. Στεφανίδη, ὅπως ἀνασταλῇ ἡ κατάργησις τῆς Ἐκτάκτου Ὑπηρεσίας Ἐφοδιασμοῦ Κύμης, ἐζητήθη παρὰ τῆς Ὑπηρεσίας Χαλκίδος ν’ ἀναφέρῃ ἐὰν ἐνδείκνυται ἡ διατήρησις τῆς Ἐκτάκτου ταύτης Ὑπηρεσίας.

Ὁ Ὑπουργὸς

Ι. ΓΚΛΑΒΑΝΗΣ

IV. Τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίων Ἔργων. Α) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας κ. Α. Στράτου. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 319)7.2.1951 σημειώματος ὑμῶν δι’ οὗ διεβιβάσθη τὸ ὑπ’ ἀριθ. 777)340 ἐ.ἔ. ἔγγραφον τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων μετὰ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ἀνδρ. Στράτου, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ ἀκόλουθα: 1. Ἐπὶ τῆς ἐρωτήσεως «ἐὰν εἰς τὰ ὑπὸ ἐκτέλεσιν ἀποξηραντικὰ καὶ ἐγγειοβελτιωτικὰ ἔργα συμπεριελήφθη ἡ μελέτη καὶ ἡ ἐκτέλεσις ἀποξηράνσεως τῆς Λίμνης Ὀξηροῦ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας» γνωρίζομεν ὅτι ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἀποξηραντικῶν ἔργων τῆς Λίμνης Ὀξηροῦ συνδέεται μετὰ τῶν ὑδροηλεκτρικῶν ἔργων Ἀχελώου, περὶ ὧν ὅμως δὲν ἔχει ληφθῆ ὡς πληροφορούμεθα ἀκόμη ὁριστικὴ ἀπόφασις μελέτης καὶ ἐκτελέσεως. 2. Ἐπὶ τῆς ἐρωτήσεως «ἐὰν πρόκειται νὰ μελετηθῇ ἡ ἄρδευσις τῆς πεδιάδος Δεπενοῦς–Βάλτου κλπ.» γνωρίζομεν ὅτι τοῦτο ἀφορᾷ ἁρμοδιότητα τοῦ Ὑπ. Γεωργίας, τὸ ὁποῖον ἐρωτηθὲν παρ’ ἡμῶν ἀπήντησεν ὅτι δὲν ἔχει ἀσχοληθῆ μὲ τὸ ζήτημα. Ὁ Προϊστάμενος Υ.Υ.

Δ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ

Β) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν Ἄρτης κ. κ. Ε. Καζαντζῆ καὶ Λ. Σπαῆ. ΘΕΜΑ: Ἀπάντησις εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθμ. 277 σημείωμα τοῦ γραφείου κ. Ὑπουργοῦ, σχετικῶς μὲ τὴν ὑπ’ ἀριθμ. 118)13. 1.51 ἐρώτησιν τῶν βουλευτῶν Ἄρτης κ.κ. Ε. Καζαντζῆ καὶ Λ. Σπαῆ. Ἐφ’ ἑνὸς ἑκάστου τῶν ἀναγραφομένων ἐρωτημάτων ἀπαντῶμεν ἀντιστοίχως: 1) Ἡ ὁδὸς Ἄρτης–Φιλιππιάδος εἶχε παραλλήλως πρὸς αὐτὴν χάνδακας δανείων χωμάτων τοὺς ὁποίους πρὸ διετίας προσωρινῶς εἴχομεν ἐκβαθύνει διὰ τὴν ἀποχέτευσιν τῶν ὑδάτων. Οἱ χάνδακες οὗτοι εὑρίσκοντο σχεδὸν ἐν ἐπαφῇ μὲ τὴν ὁδὸν καὶ δὲν ἦτο οὔτε φρόνιμον διὰ τὴν ἀσφάλειαν τῆς ὁδοῦ οὔτε ὀρθὸν διὰ τυχοῦσαν μελλοντικὴν ἐπέκτασιν. Πρὸς τοῦτο τώρα ὁπότε κατασκευάζεται τὸ πλῆρες ἀποστραγγιστικὸν καὶ ἀρδευτικὸν δίκτυον ἐξεσκάφθη ἡ κανονικὴ τάφρος εἰς ἀπόστασιν ἀπὸ τῆς ὁδοῦ καὶ βεβαίως προσεχώθη ἵνα χρησιμοποιηθῇ ὡς ἀγρὸς ἡ παλαιὰ τάφρος. 2) Αἱ ἀναφορόμεναι γέφυραι Μετζιτιὲ καὶ Πολυδρόσου κατεσκευάσθησαν ἐπὶ τῆς τάφρου παρὰ τὴν ὁδὸν Σαλαώρας προτοῦ τεθῇ εἰς ἐφαρμογὴν ἡ χρηματοδότησις τοῦ σχεδίου Μάρσαλ. Εἶναι μία ἁπλῆ γέφυρα ἡ μὲν καὶ ἡ ἑτέρα σωληνωτὸς ἀγωγός. Μετὰ τὴν χρηματοδότησιν τῶν ἔργων ὑπὸ τῶν πιστώσεων Ἀνασυγκροτήσεως ἐτέθη εἰς ἐφαρμογὴν ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἔργων ἀρδεύσεως καὶ ἀποστραγγίσεως εἰς μεγάλην κλίμακα, ὁπότε ἡ παρὰ τὴν ὁδὸν Ἄρτης–Σαλαώρας τάφρος μετετράπη εἰς τὸ γενικὸν ἀποχετευτικὸν συλληκτῆρα ὅλης τῆς πεδιάδος πολὺ μεγαλυτέρων διαστάσεων. Κατόπιν τούτου κατέστη ἀναγκαία ἡ καταστροφὴ τῶν γεφυρῶν καὶ κατασκευὴ νέων πολὺ μεγαλυτέρων. 3) Ὁμοίως ὅλα τὰ ὕδατα τῆς Ζώνης Ἀράχνου (30.000 στρ.) διέρχονται βάσει τῆς νέας μελέτης δι’ αὐτοῦ τοῦ σίφωνος. Ἐπειδὴ δὲ ὁ παλαιὸς δὲν ἐπήρκει κατεσκευάσθη ἐν συνεχείᾳ καὶ ἐν ἀπολύτῳ ἐπαφῇ ἕτερος σωλὴν μὲ τὸν παλαιὸν καὶ οὐχὶ καταστροφὴ αὐτοῦ. 4) Οὐδεμίαν σχέσιν ἔχει μὲ τὴν ἀποστράγγισιν τοῦ ἕλους Χανοπούλου ἡ ἀναφερομένη ὑδατογέφυρα. Ἡ ἀποστράγγισις τοῦ Χανοπούλου εἶναι καθαρῶς ζήτημα ἐλλείψεως ὑψομέτρων, διότι ὁ ποταμὸς Λοῦρος εἶναι κατὰ 1½ μέτρον ὑψηλότερος τοῦ ἕλους. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀναφερομένην νέαν τάφρον αὕτη κατασκευάζεται τῇ ἐπιμόνῳ ἀπαιτήσῃ δι’ ἐπανειλημμένων ὀχλήσεων καὶ κατόπιν προσωπικῶν ἐνεργειῶν ὅλων τῶν ἐνδιαφερομένων χωρικῶν διὰ τὴν προστασίαν τῆς περιοχῆς τοῦ ἕλους Χανοπούλου ἐκ τῶν ὑδάτων τῆς Καμπῆς ὑπὸ τύπον περιμετρικῶν τάφρων. Ἡ Ὑπηρεσία ἐὰν οἱ ἐνδιαφερόμενοι δὲν διαμαρτύροντο θὰ ἐδέχετο τὴν διακοπὴν ἐκτελέσεως αὐτοῦ τοῦ ἔργου. 5. Διὰ τὸ ζήτημα τῆς ὑδροληψίας Χαλκιάδων δὲν δυνάμεθα νὰ ἐννοήσωμεν τὸ ἐρώτημα. Πάντως ἡ Ἑταιρία Μποὺτ κατεσκεύασε 222 μικρὰ τεχνικὰ ἔργα. Ταῦτα ἐλεγχθέντα εὑρέθησαν ὅτι εὑρίσκοντο μὲ ἀκρίβειαν τοῦ ἑκατοστοῦ τοῦ μέτρου τὰ 220, μόνον δὲ διὰ 2 ὑπάρχει μία διαφορὰ περὶ τὰ 10 ἑκατοστά, ἥτις εἶναι ἄνευ σημασίας. Δὲν μᾶς ἀνεφέρθη τίποτε μέχρι σήμερον ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας. 6. Ἡ κατασκευὴ τῶν πλακῶν καὶ σωλήνων ἐγένετο διὰ προμηθείας τῶν ὑλικῶν ὑπὸ τῆς Ἑταιρίας, ἡ δὲ κατασκευὴ των ἐγένετο δι’ ὑπεργολαβιῶν (φατούρα) κατόπιν προχείρων διαγωνισμῶν. Ἡ ἐπιτευχθεῖσα τιμὴ ἐκ τοῦ διαγωνισμοῦ ὑπῆρξε συμφέρουσα, ἐλεγχθεῖσα ἐκ τῆς ἀπολογιστικῆς ἐργασίας. Τὸ τσιμέντο ποὺ περιέχουν εἶναι λίαν ἐπαρκὲς καθ’ ὅτι πρόκειται περὶ πλακῶν ἐπενδύσεως καὶ οὐχὶ φερούσης κατασκευῆς. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἐκ τῶν 20.000 πλακῶν ποὺ κατεσκευάσθησαν κατὰ τὴν μεταφορὰν ἐθραύσθησαν περὶ τὰ 50–100 τεμάχια, τὰ ὁποῖα ὅμως ἐχρησιμοποιήθηκαν ἐπικολληθέντα διὰ τσιμεντοκονίας. Οἱ δὲ σωλῆνες εἶχον τοιαύτην ἐπιτυχίαν καὶ ἀπὸ ἀπόψεως τιμῆς καὶ ἀντοχῆς, ὥστε ὁ Ἐπιθεωρητὴς Δημ. Ἔργων Ἠπείρου κ. Μαντᾶς, ἐζήτησε τὴν κατασκευὴν 100 τεμαχίων διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς ὁδοποιΐας Ἠπείρου δι’ ἐξόδων τῶν πιστώσεων τούτων, πρᾶγμα ὃ ἐνέκρινεν τὸ Ὑπουργεῖον. Ἐὰν ὑπάρχουν ὡρισμέναι καταγγελίαι παρακαλοῦμεν νὰ ἀναφερθοῦν μὲ συγκεκριμένα στοιχεῖα πρὸς διενέργειαν διοικητικῶν ἀνακρίσεων. 7. Ἡ ἀριστερὰ ὄχθη Ἀράχθου (Γλυκόρρυζον) εὑρίσκεται ἐκτὸς τῆς περιοχῆς τῶν ἔργων. Οἱ κτηματίαι τῆς περιοχῆς ἐπανειλημμένως ἐζήτησαν τὴν κατασκευὴν προστατευτικῶν ἔργων τῶν ὀχθῶν καὶ παρ’ ὅλας τὰς ἀντιρρήσεις τῆς Ἑταιρίας Μπούτ, ὅτι τὰ ἔργα ταῦτα εὑρίσκονται ἐκτὸς τῆς περιοχῆς, ἡ ὑπηρεσία ἀπεφάσισεν τὴν κατασκευὴν παραλλήλων προστατευτικῶν ἔργων ἐκ συρματοπλέκτων φακέλλων χάριν τῆς προστασίας τῆς πλουσιωτάτης ταύτης περιοχῆς Τὰ ἔργα ταῦτα, ἐκτὸς μιᾶς προστατευτικῆς γραμμῆς, ἥτις κατεστράφη λόγῳ πλυμμύρας λαβούσης χώραν κατὰ τὴν κατασκευήν των, ἐλειτούργησαν καλῶς. Ἄλλος τρόπος προστασίας τῆς περιοχῆς Γλυκορρίζου δὲν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ ἄνευ κινδύνου τῶν ἔργων καὶ ἐκτάσεων τῆς δεξιᾶς ὄχθης. 8. Τὸ ζήτημα αὐτὸ δὲν ἀφορᾷ τὴν ὑπηρεσίαν οὔτε τὴν ἐλεγχομένην Ἑταιρίαν ἥτις καθ’ ἃ ἐπληροφορήθημεν ἐξ εἰδικῆς ἐρεύνης εἰς οὐδένα ὑπεσχέθη ἄδρευσιν πεντακοσίων στρεμμάτων περιοχῆς Ἁγ. Σπυρίδωνος. Οἱ ἀναφερόμενοι ἐκσκαφεῖς διετέθησαν διὰ τὴν συμπλήρωσιν καὶ ἐνίσχυσιν τῶν ἐν ἐπιχώματι ἀναχωμάτων τῆς κυρίας ἀρδευτικῆς διώρυγος. Τὰ λοιπὰ μηχανήματα ἅτινα ἐνδεχομένως ἐχρησιμοποίησεν ὁ ἀναφερόμενος ἐπιχειρηματίας ἐχορηγήθησαν, καθ’ ἃ ἐπληροφορήθημεν, ὑπὸ τῆς Ὑπηρεσίας Μηχανικῆς Καλλιεργείας τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας. Ἐπίσης ἡ Ἑταιρία Μποὺτ ἐχρησιμοποίησε τὰ ἀναγκαῖα μηχανήματα διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ δευτερεύοντος ἀρδευτικοῦ καὶ ἀποστραγγιστικοῦ δικτύου τῆς εἰρημένης περιοχῆς, ὅπερ ἀποτελεῖ τμῆμα τῶν ἔργων της. Πάντως ἡ μὴ ἄρδευσις περιοχῆς Ἁγ. Σπυρίδωνος ὀφείλετο εἰς ἔλλειψιν ὑψομέτρων, λόγῳ τῆς ἀδυνάτου ἀνόδου τοῦ ὕδατος εἰς τὴν ἀνωτάτην προβλεπομένην ἐντὸς τῆς κυρίας διώρυγος στάθμην μέχρι τῆς ἐνισχύσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν παρειῶν ταύτης. Ἤδη ὅμως ἡ διῶρυξ ἐνισχύθη καὶ ἐπενδύθη συμφώνως τῇ μελέτῃ καὶ θὰ εἶναι δυνατὴ ἡ ἄρδευσις ὁλοκλήρου τῆς περιοχῆς. Ἐν τῷ μεταξὺ τούτῳ ἀντὶ τῆς ὑψηλὰ κειμένης περιοχῆς Ἁγ. Σπυρίδωνος, ἠρδεύθη περιοχὴ τοῦ χωρίου Ράχης, ἀνεξαρτήτως τοῦ ἀναφερομένου κτηματίου. 9. Τὰ ἔργα τῆς περιοχῆς Λογαροῦ ἀνεστάλησαν προσωρινῶς μέχρι ἀφίξεως τοῦ εἰδικοῦ ἐπὶ τῶν ἀλκαλικῶν ἐδαφῶν Ὁλανδικοῦ Οἴκου. Οὐδὲν ἔργον κατεσκευάσθη εἰς τὴν περιοχὴν Λογαροῦς. 10. Τὰ ἔργα ἐκτελούμενα ἐπὶ σχετικῶς μεγάλης ἐκτάσεως ἀποτελοῦν καὶ ἐκ τοῦ εἴδους τῆς ἐργασίας καὶ τοῦ τρόπου κατασκευῆς των ὑπόδειγμα διὰ πολλὰ ἔργα τοιαύτης κατηγορίας. Καὶ αὐτοὶ ἀκόμα οἱ αὐστηρῶς κρίνοντες, λόγῳ τῆς ἀνωτερότητος τοῦ τρόπου κατασκευῆς ἔργων εἰς τὴν Πατρίδα των τὰ ἐν Ἑλλάδι ἐκτελούμενα ἔργα Ἀμερικανοί, ὁμιλοῦν διὰ τὰ ἔργα τῆς Ἄρτης μὲ θαυμασμὸν καὶ ἐπαινετικοὺς λόγους. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ κράτους προσπαθεῖ νὰ ὁλοκληρώσῃ ταῦτα ἀναγνωρίζουσα τὴν μεγάλην σημασίαν αὐτῶν. Ἄν ὅμως οἱ κάτοικοι καὶ οἱ κ. βουλευταὶ τῆς περιοχῆς δὲν εἶναι ἱκανοποιημένοι, τότε θὰ ἔπρεπε νὰ ἀποφασίσῃ ἡ Κυβέρνησις τὴν διακοπὴν τῶν ἔργων, ὁπότε καὶ μόνον θὰ λείψουν τὰ παράπονα. Ὁ Προϊστάμενος Υ.Ε.Ε.

Δ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ

Γ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Ἀρκαδίας κ. Δημ. Μπαρμπαλιᾶ. Ἐπὶ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 962)442 ἀπὸ 10 τρέχοντος ὑμετέρου δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 144 ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ Ἀρκαδίας κ. Δ. Μπαρμπαλιᾶ, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν ὅτι α) διὰ μὲν τὰς καταστραφείσας γεφύρας λαμβάνεται μέριμνα διὰ τὴν σύνταξιν μελετῶν πρὸς δημοπράτησιν τῶν ἔργων εὐθὺς ὡς διατεθῶσιν ἡμῖν αἱ ἀναγκαῖαι πιστώσεις. β) Διὰ τὴν ἐπισκευὴν τοῦ ὁδικοῦ δικτύου διατίθενται κατ’ αὐτὰς 80 ἑκατομμύρια δραχμῶν διὰ τὴν ἐπὶ δίμηνον χρονικὸν διάστημα ἐπισκευὴν καὶ συντήρησιν.

Ὁ Ὑπουργὸς

Ν. ΖΕΡΒΑΣ.

Δ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Ἀρκαδίας κ. Δημ. Μπαρμπαλιᾶ. Σχετικῶς πρὸς τὴν διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 965)445 ἐ. ἔ. ὑμετέρου ἐγγράφου διαβιβασθεῖσαν ἡμῖν ἐρώτησιν τοῦ βουλευτοῦ Ἀρκαδίας κ. Δ. Μπαρμπαλιᾶ, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ ἀκόλουθα. 1) Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἀποξηραντικῶν ἔργων Μουστοῦ (Κυνουρίας) ἔχει ἐκπονηθῆ καὶ ἐγκριθῆ ἁρμοδίως ἡ σχετικὴ μελέτη προϋ)σμοῦ 800.000.000 δραχ. Ἡ μελέτη αὕτη εὑρίσκεται ἤδη ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τῶν Ἀμερικανῶν καὶ εὐθὺς ὡς ἐπιστραφῇ θὰ προωθηθῇ πρὸς ἐκτέλεσιν. 2) Ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἔργα τοῦ ἕλους Πάπαρι Μαντινείας, ταῦτα τυγχάνουσι ἁρμοδιότητος Ὑ. Γεωργίας. Ὁ Προϊστάμενος Υ.Ε.Ε.

Δ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ

V. Τῆς Γενικῆς Διοικήσεως Βορείου Ἑλλάδος. Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Θεσ)νίκης κ. Δ. Θεοχαρίδη. Ἀπαντῶντες εἰς τὴν διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 775)6–2–51 ὑμετέρου ἐγγράφου ἀποσταλεῖσαν μοι ἐν ἀντιγράφῳ ἐρώτησιν τοῦ βουλευτοῦ Θεσ)κης κ. Θεοχαρίδου, κατατεθεῖσαν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ λαβοῦσαν ἀριθ. βιβλ. ἐρωτ. 126, γνωρίζομεν ὑμῖν ὅτι ἐκτὸς τῶν ἐν ταῖς ἀποστελλομέναις δύο καταστάσεσι σημειουμένων χορηγήσεων εἰς 117 Κοινότητας, Συλλόγους, Ἑνώσεις καὶ γενικῶς Σωματείων πόλεως Θεσ)νίκης καὶ περιφερείας Βορείου Ἑλλάδος ὡς καὶ εἰς 17 Κέντρα Κοινωνικῆς Προνοίας γενομένων ἐκ μέρους ἡμῶν χορηγήσεων ἱματισμοῦ, ὑποδήσεως καὶ τροφίμων διὰ τοὺς ἀναξιοπαθοῦντας ἐν γένει αὐτῶν καὶ διὰ χρονικὸν διάστημα ἀπὸ 7ης Αὐγούστου π. ἔ. καὶ ἐντεῦθεν ἀφ’ ἧς τοὐτέστιν ἀνέλαβον τὸ Ὑπουργεῖον Βορείου Ἑλλάδος, προέβην εἰς τὰς κάτωθι μεμονωμένας χορηγήσεις. Εἰς ἀποτέρους ἀναξιοπαθοῦντας, γυμνητεύοντας, εἰς γυναῖκας μὲ βρέφη εἰς τὰς ἀγκάλας των, χήρας κλπ. ἐχορηγήσαμεν πρὸς μερικὴν ἀνακούφισίν των σημαντικὸν ἀριθμὸν εἰδῶν ἱματισμοῦ ὑποδήσεως καὶ τροφίμων, διότι ἐνομίσαμεν ὡς ἐπιβεβλημένην τὴν χορήγησιν τούτων, κατὰ τὴν παροῦσαν περίοδον τοῦ χειμῶνος, ἀνεργίας, πλημμυρῶν κλπ. Αἱ γενόμεναι χορηγήσεις εἰς τὰ μεμονωμένα ταῦτα ἄτομα πόλεως Θεσ)νίκης καί ὑπαίθρου ἐστάλησαν ἅπασαι παρ’ ἡμῶν ἀλλ’ ἡ ἀποστολὴ πρὸς ὑμᾶς τῶν σχετικῶν ἐντολῶν μου πρὸς τὴν Δ)σιν Κοινωνικῆς Προνοίας τυγχάνει ἀδύνατος λόγῳ τοῦ ὄγκου αὐτῶν. Ἐὰν ἐπιθυμῇ ὁ ἐρωτῶν κ. βουλευτὴς νὰ ἐρευνήσῃ περαιτέρω, τὰ σημειώματά μου ὅλα εἶναι εἰς τὴν διάθεσίν του καὶ εἶμαι πρόθυμος νὰ θέσω ταῦτα ὑπ’ ὄψιν του ὅταν ἐρχόμενος εἰς Θεσ)νίκην ζητήσῃ τοῦτο. Κατὰ τὴν ἄμυναν τοῦ Κράτους ἐμεριμνήσαμεν χορηγήσαντες εἰς τὰς μᾶλλον ἁρμοδίας μονάδας πλεῖστα εἴδη ἱματισμοῦ.

Ὁ Ὑπουργὸς Βορείου Ἑλλάδος

Λ. ΙΑΣΟΝΙΔΗΣ

ΚΑΤΑΣΤΑΣΙΣ

Ἐμφαίνουσα τὰς Κοινότητας, Ὀργανώσεις, Φιλανθρωπικὰ Ἱδρύματα καὶ Σωματεῖα εἰς ἃ ἐχορηγήθησαν ἱματισμός, ὑπόδησις καὶ τρόφιμα διὰ τοὺς ἀναξιοπαθοῦντας ἐν γένει ἀπὸ 7ης Αὐγούστου 1950 καὶ ἐντεῦθεν. 1) Εἰς Κοινότητα Λοφίσκου–Ἀρετῆς (Λαγκαδᾶ), ἱματισμός. 2) Εἰς Παιδικὸν Σταθμὸν «Ἐλπὶς» Τούμπας Θεσσαλονίκης, ἱματισμός. 3) Εἰς Ἱερὰν Μονὴν Κοιμήσεως Θεοτόκου, τρόφιμα. 4) Εἰς Κοινότητα Νικοπόλεως (Λαγκαδᾶ), ἱματισμός. 5) Εἰς Ἕνωσιν τραυματιῶν Μακεδονίας 1940–49, ἱματισμός. 6) Εἰς Φανέλλαν τοῦ Στρατιώτου, ἱματισμός. 7) Εἰς Κοινότητα Βερτίσκου (Λαγκαδᾶ), ἱματισμός. 8) Εἰς Κοινότητα Κορφαλοῦ–Ἀναλήψεως, ἱματισμός. 9) Εἰς Ἐθνικὸν Ἵδρυμα προστασίας ἀπόρων παίδων, τρόφιμα. 10) Εἰς Κοινότητα Κρύων–Νερῶν (Λαγκαδᾶ) ἱματισμός. 11) Εἰς Κοινότητα Βαγιοχωρίου (Λαγκαδᾶ), ἱματισμός. 12) Εἰς Ἕνωσιν Αἰχμαλώτων Πολέμου, ἱματισμὸς–τρόφιμα. 13) Εἰς Σύλλογον Βοηθείας Συμμοριοπλήκτων, ἱματισμὸς τρόφιμα καὶ ὑποδήματα. 14) Εἰς Κοινότητα Ξυλουπόλεως (Λαγκαδᾶ), ἱματισμός. 15) Εἰς Δῆμον Σωχοῦ, ἱματισμός. 16) Εἰς Οἰκοτροφεῖον Ἀρρένων Φλωρίνης, ἱματισμός. 17) Εἰς Σύλλογον Κυριῶν «Ἀναγέννησις» Πιερίας, ἱματισμὸς–τρόφιμα–ὑποδήματα. 18) Εἰς Κοινότητας Καρτεροῦ καὶ Λευκοχωρίου, ἱματισμός. 19) Εἰς Κοινότητας Ἑξαμύλου καὶ Χρυσοπέτρας, ἱματισμός. 20) Εἰς Κοινότητα Μικροκώμης, ἱματισμός. 21) Εἰς Ἐργατοϋπαλλήλους ΥΕΚΑ. Θεσσαλονίκης, ἱματισμός. 22) Εἰς Κοινότητα Κοχλικοῦ (Λαγκαδᾶ), ἱματισμός. 23) Εἰς Ἕνωσιν Τραυματιῶν Νομοῦ Κιλκίς, ἱματισμός. 24) Εἰς Ἕνωσιν Παλαιῶν Πολεμιστῶν «Ἔπος Ἀλβανίας», ἱματισμός. 25) Εἰς Ὑπαλλήλους Ἀνοικοδομήσεως, ἱματισμός. 26) Εἰς μαθητὰς δημοτικοῦ σχολείου Ν. Κορδελιοῦ, ἱματισμὸς καὶ ὑποδήματα. 27) Εἰς μαθητὰς δημοτικοῦ σχολείου Χαρμάνκιοϊ, ἱματισμὸς καὶ ὑποδήματα. 28) Εἰς μαθητὰς δημοτικοῦ σχολείου Βότση, ἱματισμὸς καὶ ὑποδήματα. 29) Εἰς Σύνδεσμον Ἀναπήρων καὶ Θυμάτων Κιλκίς, ἱματισμὸς καὶ ὑποδήματα. 30) Εἰς ΜΕΑ. 30οῦ Συντάγματος, ἱματισμός. 31) Εἰς ΜΕΑ. Γʹ Σώματος Στρατοῦ, ἱματισμός. 32) Εἰς Σύνδεσμον «Φίλοι Στρατοῦ», ὑποδήματα. 33) Εἰς ἐκ Γιουγκοσλαυΐας ἐπαναπατρισθέντα Ἑλληνόπουλα, ἱματισμός. 34) Εἰς Σχολὴν Τυφλῶν Θεσσαλονίκης ὁ «Ἥλιος», ἱματισμὸς–ὑποδήματα–τρόφιμα. 35) Εἰς Ἕνωσιν Ἀναπήρων Πολέμου 1940–49, ἱματισμός. 36) Εἰς Ἕνωσιν Παλαιῶν καὶ Νέων Πολεμιστῶν, ἱματισμός. 37) Εἰς Ἱερὰν Μητρόπολιν Κάτω Νευροκοπίου, ἱματισμὸς– ὑποδήματα–τρόφιμα. 38) Εἰς Ἕνωσιν Ὁδηγῶν Αὐτοκινήτων Βορείου Ἑλλάδος, ἱματισμός. 39) Εἰς Σύλλογον Πολυτέκνων Λαγκαδᾶ, ὑποδήματα. 40) Εἰς Ὁμοσπονδίαν Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν Θεσσαλονίκης, ἱματισμός. 41) Εἰς μαθητὰς δημοτικοῦ σχολείου Τούμπας, ἱματισμός. 42) Εἰς ἀπόρους φοιτητὰς Θεσσαλονίκης, ἱματισμὸς–ὑποδήματα. 43) Εἰς Κοινότητα Πολίχνης, ἱματισμὸς–ὑποδήματα. 44) Εἰς Σύνδεσμον Ἀναπήρων καὶ Θυμάτων Θεσσαλονίκης, ἱματισμός. 45) Εἰς Φορτοεκφορτωτὰς Σιδηροδρ. Σταθμοῦ, ἱματισμὸς–ὑποδήματα. 46) Εἰς Σύλλογον Πολυτέκνων Λαγκαδᾶ, ὑποδήματα. 47) Εἰς Ἄσυλον Παιδιοῦ Θεσσαλονίκης ἱματισμὸς–τρόφιμα–ὑποδήματα. 48) Εἰς Ὀρφανοτροφεῖον Θηλέων «Μέλισσα», ὑποδήματα. 49) Εἰς Ὀρφανοτροφεῖον Θηλέων «Μέγας Ἀλέξανδρος», ὑποδήματα. 50) Εἰς Κοινότητα Τριανδρίας Θεσσαλονίκης, ἱματισμὸς– ὑποδήματα. 51) Εἰς Παμμηχανικὴν Ἕνωσιν Θεσσαλονίκης, ἱματισμός. 52) Εἰς Ἕνωσιν Συντακτῶν Θεσσαλονίκης, ἱματισμός. 53) Εἰς ἀποφυλακιζομένους ἀνηλίκους, ἱματισμὸς–ὑποδήματα. 54) Εἰς Σωματεῖον τῶν ἐκ Βουλγαρίας ἀπελαθέντων, ἱματισμὸς–ὑποδήματα. 55) Εἰς Σωματεῖον τῶν ἐκ Ρωσσίας Μεταναστῶν, ἱματισμός. 56) Εἰς Παπάφειον Ὀρφανοτροφεῖον, ζάκχαρις. 57) Εἰς κλητῆρας τῶν Ποιν. Δικαστηρίων Θεσσαλονίκης, ἱματισμὸς–ὑποδήματα. 58) Εἰς Κοινότητα Λοφίσκου–Ἀρετῆς, ἱματισμός. 59) Εἰς προσκόπους Ἀλμωπίας, ἱματισμός. 60) Εἰς Κοινότητα Παλαιοχώρας Χαλκιδικῆς, ἱματισμὸς– ὑποδήματα. 61) Εἰς πυροπαθεῖς Κοινότητος Ἀναλήψεως, ἱματισμὸς– ὑποδήματα. 62) Εἰς Σύλλογον Μουσικῶν Θεσσαλονίκης, ἱματισμός. 63) Εἰς ἐκ Ρουμανίας ὁμογενεῖς πρόσφυγας, ἱματισμός. 64) Εἰς ἐκ Γιουγκοσλαυΐας ὁμογενεῖς πρόσφυγας, ἱματισμός. 65) Εἰς Ἱερὰν Μονὴν Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου, τρόφιμα. 66) Εἰς Ἀγροτικὴν Παιδόπολιν «Ἅγιος Κωνσταντῖνος», ζάκχαρις. 67) Εἰς Ναυτοπροσκόπους Θεσσαλονίκης διὰ Κοινότητα Γαλήνης (Λαγκαδᾶ), ἱματισμὸς–τρόφιμα. 68) Εἰς Ὀργάνωσιν Ὁπλαρχηγῶν «Ἀκρῖται», ἱματισμός. 69) Εἰς ἀπόρους Συνεταιρισμοῦ Χοιροκρήνης, ἱματισμὸς– ὑποδήματα τρόφιμα. 70) Εἰς ἐκκλησιαστικὴν ἐπιτροπὴν Ἁγίας Μαρίνης, ὑποδήματα–ἱματισμός. 71) Εἰς κοινότητα Κούκου–Πιερίας, ὑποδήματα–ἱματισμός. 72) Εἰς Συνοικισμὸν Ἰασονίδου (Εὐαγγελιστρίας), ὑποδήματα τρόφιμα ἱματισμός. 73. Εἰς Κοινότητα Ἀρχαγγέλου Ἀλμωπίας, ἱματισμός. 74) Εἰς Σύνδεσμον Πολιτικῶν Συνταξιούχων, τρόφιμα. 75) Εἰς Κοινότητα Ἀμπελοκήπων Θεσσαλονίκης, ἱματισμός. 76) Εἰς Κοινότητα Νέας Μαινεμένης (Θεσσαλονίκης), ἱματισμὸς–ὑποδήματα. 77) Εἰς ἐκκλησιαστικὴν ἐπιτροπὴν Ἁγ. Βαρβάρας–Τούμπας, ἱματισμός. 78) Εἰς Κοινότητα Συκεῶν Θεσσαλονίκης, ὑποδήματα– ἱματισμός. 79) Εἰς Ἕνωσιν Τεχνικῶν Βορ. Ἑλλάδος, ἱματισμός. 80) Εἰς Ἐργατικὸν Κέντρον Θεσσαλονίκης, ἱματισμός. 81) Εἰς Ἐθνικὴν Ὀργάνωσιν Μακεδονομάχων «Παῦλος Μελλᾶς», ἱματισμός. 82) Εἰς Συνοικισμὸν Καλλιθέας Θεσσαλονίκης, τρόφιμα– ἱματισμὸς–ὑποδήματα. 83) Εἰς Ἕνωσιν Παλαιῶν Πολεμιστῶν Λαγκαδᾶ, ἱματισμός. 84) Εἰς Κοινότητα Σταυρουπόλεως Θεσσαλονίκης, ἱματισμός. 85) Εἰς Κοινότητα Νέας Εὐκαρπίας Θεσ)νίκης, ἱματισμός. 86) Εἰς Δῆμον Νεαπόλεως, ἱματισμὸς–ὑποδήματα. 87) Εἰς ἐκκλησιαστικὴν ἐπιτροπὴν Ἁγίου Φανουρίου Θεσσαλονίκης, ὑπόδησις. 88) Εἰς ἐκκλησιαστικὴν ἐπιτροπὴν Ταξιαρχῶν Καλαμαριᾶς, ἱματισμός. 89) Εἰς Κοινότητα Ἁγίου Παύλου Θεσσαλονίκης ὑποδήματα–ἱματισμός. 90) Εἰς Ἑλληνικὴν Μέριμναν Θεσσαλονίκης, τρόφιμα. 91) Εἰς Συν)σμὸν Ἑπταπυργίου Θεσσαλονίκης, ἱματισμὸς–ὑποδήματα. 92) Εἰς Ἀθλητικὴν Ἕνωσιν Ἀμπελοκήπων Θεσσαλονίκης, ἱματισμός. 93) Εἰς Κοινότητα Ἁγίου Προδρόμου Χαλκιδικῆς, ἱματισμός. 94) Εἰς κοινότητα Λαχανᾶ (Λαγκαδᾶ) ἱματισμός. 95) Εἰς Κοινότητα Δρακουτίου (Λαγκαδᾶ), ἱματισμός. 96) Εἰς τὴν ἐνορίαν Ἁγίου Θεράποντος Τούμπας–Θεσσαλονίκης, ὑπόδησις. 97) Εἰς Κολχικοῦ Λαγκαδᾶ, ἱματισμός. 98) Εἰς Κοινότητα Νυμφόπετρας, Λαγκαδᾶ, ἱματισμός. 99) Εἰς Συν)σμὸν Ἀναπήρων Ὑπαξ)τικῶν Θεσσαλονίκης, ἱματισμός. 100) Εἰς Συν)σμὸν Χαριλάου Θεσσαλονίκης, ἱματισμὸς καὶ ὑπόδησις. 101) Εἰς πλημμυροπαθεῖς Γιαννιτσῶν, ἱματισμὸς—τρόφιμα. 102) Εἰς Σύνδεσμον συνταξιούχων ἐργατῶν καπνοῦ, ἱματισμός. 103) Εἰς Κοινότητα «Κρήμνης Χαλκιδικῆς» ἱματισμός. 104) Εἰς Κοινότητα Γεροπλατάνου Χαλκιδικῆς, ἱματισμός. 105) Εἰς Κοινότητα Ὀλυμπιάδος Χαλκιδικῆς, ἱματισμός. 106) Εἰς Κοινότητα Πετροκεράσου Χαλκιδικῆς, ἱματισμός. 107) Εἰς Κοινότητα Ριζῶν Χαλκιδικῆς, ἱματισμός. 108) Εἰς Συν)σμὸν 40 Ἐκκλησιῶν Θεσσαλονίκης, ἱματισμὸς—ὑποδήματα. 109) Εἰς Ἕνωσιν Θυμάτων Πολέμου Μακεδονίας, ἱματισμός. 110) Εἰς Κοινότητα Πολύχνης Θεσσαλονίκης, ἱματισμὸς —ὑποδήματα. 111) Εἰς Ἕνωσιν Φυματικῶν Θεσ)νίκης, ἱματισμός. 112) Εἰς Λύκειον Ἑλληνίδων Θεσ)νίκης, ἱματισμός. 113) Εἰς Χ.Ε.Ν. Θεσσαλονίκης, τρόφιμα. 114) Εἰς Μέριμναν Ποντίων Κυριῶν, τρόφιμα. 115) Εἰς Συν)σμὸν Νέου Κορδελίου, τρόφιμα. 116) Εἰς Κοινότητα Βόλβης–Λαγκαδᾶ, τρόφιμα— ὑποδήματα. 117) Εἰς Κοινότητα Καλαμαριᾶς, τρόφιμα–ὑποδήματα. Ἐν Θεσσαλονίκῃ τῇ 10 Φεβρουαρίου 1951. (Ὑπογραφὴ δυσανάγνωστος).

ΚΑΤΑΣΤΑΣΙΣ

Ἐμφαίνουσα τὰ Κέντρα Κοιν. Προνοίας καὶ Γραφεῖα Προνοίας εἰς ἃ ἀπεστάλη ἱματισμός, ὑπόδησις καὶ τρόφιμα διὰ συμμοριοπλήκτους καὶ ἀναξιοπαθοῦντας ἐν γένει, ἀπὸ 7ης Αὐγούστου 1950 καὶ ἐντεῦθεν». Εἰς Κέντρον Κοιν. Προνοίας Ροδόπης ἱματισμόν. Εἰς Κέντρον Κοιν. Προνοίας Φλωρίνης, ἱματισμόν. Εἰς Γραφεῖον Κοιν. Προνοίας Λαγκαδᾶ, ὑποδήματα. Εἰς Κέντρον Κοιν. Προνοίας Πέλλης, ἱματισμόν. Εἰς Κέντρον Κοιν. Προνοίας Διδυμοτείχου, ἱματισμόν. Εἰς Κέντρον Κοιν. Προνοίας Δράμας, ἱματισμόν. Εἰς Κέντρον Κοιν. Προνοίας Καστοριᾶς, ἱματισμόν. Εἰς Κέντρον Κοιν. Προνοίας Κιλκίς, ἱματισμόν. Εἰς Κέντρον Κοιν. Προνοίας Ξάνθης, ἱματισμόν. Εἰς Κέντρον Κοιν. Προνοίας Χαλκιδικῆς, ἱματισμόν. Εἰς Κέντρον Κοιν. Προνοίας Καβάλλας, ἱματισμόν. Εἰς Κέντρον Κοιν. Προνοίας Ἕβρου, ἱματισμόν. Εἰς Κέντρον Κοιν. Προνοίας Σερρῶν, ἱματισμός. Εἰς Κέντρον Κοιν. Προνοίας Πιερίας, ἱματισμόν, τρόφιμα, ὑποδήματα. Εἰς Κέντρον Κοιν. Προνοίας Σιδηροκάστρου, ἱματισμός. Εἰς Κέντρον Κοιν. Προνοίας Ἠμαθίας, ἱματισμός. Ἐν Θεσσαλονίκῃ τῇ 10 Φεβρουαρίου 1951. (Ὑπογραφὴ δυσανάγνωστος). Ὁ κ. Σ. Βενιζέλος (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ διὰ τοῦ Ν. Δ. 1104) 1949 κυρωθέντος Α. Ν. 971)1949 «περὶ ἀπονομῆς ἠθικῶν ἀμοιβῶν εἰς τὰς Ἐθνικὰς Ἀνταρτικὰς Ὁμάδας καὶ Ἐθνικὰς Ὀργανώσεις Ἐσωτερικῆς Ἀντιστάσεως». Ὁ κ. Δ. Παπαμιχαλόπουλος (Ὑφυπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης) καταθέτει σχέδια νόμων: 1) «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 63 καὶ προσθήκης ἄρθρου 68Α εἰς τὸν Α. Ν. 1391)1938 «περὶ καταστάσεως Διόπων, Ναυτῶν καὶ Ναυτοπαίδων Β. Ν.». 2) «Περὶ συμπληρώσεως καὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τῆς ἰσχυούσης Στρατολογικῆς Νομοθεσίας». Ὁ κ. Ν. Μπακόπουλος (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ ἐγκρίσεως τῶν κατὰ τὰ οἰκονομικὰ ἔτη 1944–45, 1945–46, 1946 –47, 1947–48, 1948–49 καὶ 1949–50 πραγματοποιηθεισῶν δαπανῶν ἁρμοδιότητος Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν καὶ ἐγγραφῆς τῶν διὰ τὴν πληρωμὴν αὐτῶν ἀπαιτουμένων πιστώσεων εἰς τὸν Εἰδικὸν Προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τούτου τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους 1950–51». Ὁ κ. Ἰ. Γκλαβάνης (Ὑπουργὸς Ἐμπορίου) καταθέτει σχέδια νόμων: 1) «Περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ Α. Ν. 1661)1951 «περὶ ὀργανώσεως τοῦ ἔτους τοῦ Ἀποδήμου Ἑλληνισμοῦ», καὶ 2) «περὶ κυρώσεως τοῦ Α.Ν. 1670)1951 «περὶ ἐκτάκτων μέτρων στεγάσεως περιηγητῶν» Ὁ κ. Ε. Μαλαμίδας (Ὑπουργὸς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ γενικωτέρας προστασίας τῶν ἐργατῶν θαλάσσης». Ὁ κ. Γ. Μπακατσέλος (Ὑπουργὸς Ἐργασίας) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ ἑρμηνείας τοῦ ἄρθρου μόνου τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 381)1948 Ν. Δ. καὶ περὶ χαρακτηρισμοῦ ὡς ὑπαλλήλων τῶν πρακτικῶν μηχανικῶν, μηχανοδηγῶν, στοιχειοθετῶν, λινοτυπῶν καὶ πιεστῶν, ἐφημερίδων, περιοδικῶν, βιβλίων κλπ». Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Ἀλαμανῆς καταθέτει πρότασιν νόμου «περὶ ἐπεκτάσεως τῶν διατάξεων τοῦ Ν. Δ. 327 τῆς 19 Ἀπριλίου 1947 καὶ ἐπὶ γαιῶν ἀνηκουσῶν εἰς φυσικὰ πρόσωπα». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ι. Ἀποστόλου, Γ. Μπουρδάρας, Δ. Παπασπύρου, Σ. Χούτας, Π. Καλπακτζόγλου, Θ. Λευκίας, Α. Ἀντωνίου, Α. Μπικάκης, Η. Τσιριμῶκος, Α. Ἀγγελούσης Κ. Μαρῆς, Ν. Καζαντζῆς, Α. Πανσέληνος κ. ἄ. καταθέτουσιν πρότασιν νόμου «περὶ χορηγήσεως ἀδείας κυκλοφορίας δημοσίας χρήσεως εἰς τρικύκλους φορτηγὰς μοτοσυκλέττας καὶ διενεργείας ὑπ’ αὐτῶν μεταφορῶν ἐπὶ κομίστρῳ» Ἡ ἐπὶ τῆς Κοινωνικῆς Προνοίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐγκρίσεως τῶν κατὰ τὰ οἰκον. ἔτη 1945–46, 1948–49 καὶ 1949–50 πραγματοποιηθεισῶν δαπανῶν ἁρμοδιότητος Ὑπουργείου Κοιν. Προνοίας (τέως Ὑπουργείου Οἰκισμοῦ καὶ Ἀνοικοδομήσεως) καὶ τῆς ἐγγραφῆς τῶν διὰ τὴν πληρωμὴν τούτων ἀπαιτουμένων πιστώσεων εἰς τὸν εἰδικὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τούτου». Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ Α. Ν. 1731) 1939 «περὶ ἀναγκαστικῶν ἀπαλλοτριώσεων κ.λ.π.». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Θ. Δεσύλλας καὶ Σ. Βελλιανίτης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ κώδικος περὶ Δικηγόρων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Βασιλειάδης, Δ. Θεοχαρίδης, Π. Πέννας, Ν. Καζαντζῆς καὶ Μ. Γαληνὸς καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ κώδικος περὶ δικηγόρων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. Φουντουλάκης, Ν. Ζορμπᾶς, Α. Μαυρίδης, Ζ. Χατζηϊωάννου, Μ. Βολουδάκης κ. ἄ., καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ρυθμίσεως ζητημάτων τινῶν ἀφορώντων τὰς προαγωγὰς Ἀξιωματικῶν τῆς Χωροφυλακῆς». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. Φουντουλάκης, Μ. Χλουβεράκης καὶ Ι. Προκοπάκης καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Α. Ν. 1327)49 «περὶ τροποποιήσεως συμπληρώσεως καὶ ἀντικαταστάσεως διατάξεων τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 320)47 Ν. Δ. «περὶ τακτοποιήσεως τῆς θέσεως τῶν Ἀνθυπομοιράρχων». Ὁ βουλευτὴς κ. Θ. Χαβίνης, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Α. Ν. 1483)50 «περὶ διατάξεών τινων ἀφορωσῶν εἰς τὴν λειτουργίαν τῆς Σχολῆς Ἀξιωματικῶν Χωροφυλακῆς». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Σ. Βελλιανίτης, Ι. Λύρας, Δ. Λαντζούνης καὶ Χ. Ρῖζος, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Α. Ν. 1557)1950 «περὶ ἀπονομῆς πολιτικῶν καὶ στρατιωτικῶν συντάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Δ. Παπασπύρου, Μ. Γαληνός, Γ. Παλλάσκας καὶ Μ. Μαντᾶς, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Α. Ν. ὑπ’ ἀριθμ. 1655)51 «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Α. Ν. 1557)50 περὶ ἀπονομῆς πολιτικῶν καὶ στρατιωτικῶν συντάξεων».

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Σερπᾶνος ἔχει τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§10Γ. ΣΕΡΠΑΝΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἀπὸ τὴν ἐνταῦθα εὑρισκομένην Ἕνωσιν Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν μᾶς καταγγέλλεται ὅτι εἰς τὴν περιφέρειαν Αἰτωλοακαρνανίας ἤρχισε ἡ ἀγορὰ καπνῶν ἐσωτερικῆς καταναλώσεως εἰς ἐντελῶς ἐξευτελιστικὰς τιμὰς περίπου 30–40% εὐθηνοτέρας ἀπὸ τὰς περυσινὰς καὶ συγκεκριμένως εἰς τὰ χωριὰ Ὄχθια κλπ. Αἱ πράξεις αὐταὶ θεωροῦνται ἐγκληματικαὶ ἐὰν ληφθῇ ὑπ’ ὄψει ὅτι τὰ ἐφετεινὰ καπνὰ εἶναι πολὺ καλύτερα ἀπὸ τὰ περυσινὰς καὶ ὅτι ἐδόθη 2–3 φορὲς αὔξησις τῆς τιμῆς τῶν σιγαρέττων. Ἀκόμη ἀπὸ τὴν περιφέρειαν τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας μᾶς καταγγέλλεται ὅτι καὶ ἐκεῖ ἤρχισε ἡ ἀγορὰ καπνῶν ἐξωτερικῆς καταναλώσεως ἀλλὰ πρὸς 9000–20000 δραχμ. κατ’ ὀκᾶν, τὰ ὁποῖα προφανῶς οἱ καπνέμποροι καὶ οἱ καπνοβιομήχανοι ἐκεῖ τὰ ἀγοράζουν διὰ νὰ τὰ μεταχειρισθοῦν εἰς τὴν ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν. Ἀναφέρω συγκεκριμένως τὸν καπνέμπορον ποὺ πρὸ ὀλίγου ἀπὸ τὸ χωρίον Καραβίλι ὅπου ἠγόρασε τὰ καπνὰ ἀντὶ 9995 ἐνῷ ἡ τιμὴ ἀσφαλείας εἶναι 10.800 «......(Ἀναγινώσκει) ........ Φοβούμεθα πολὺ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι οἱ καπνοβιομήχανοι θὰ μεταχειρισθοῦν τὰ καπνὰ αὐτὰ διὰ τὴν ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν. Κατόπιν αὐτῶν, νομίζω ὅτι πρέπει ἡ Κυβέρνησις κατεπειγόντως νὰ λάβῃ μέτρα διὰ τὴν προστασίαν τῶν καπνῶν καὶ συγκεκριμμένως προτείνω τὰ ἑξῆς: 1) Νὰ γίνῃ ἄμεσος ἐξαγγελία τῆς τιμῆς ἀσφαλείας τῶν καπνῶν ἐσοδείας 1950. 2) Ἡ τιμὴ ἀσφαλείας «... (Ἀναγινώσκει) ... Κύριοι Βουλευταί, κρούομεν τὸν κώδωνα τοῦ κινδύνου καὶ παρακαλοῦμεν τὴν Κυβέρνησιν ἐφόσον ἀκόμη εἶναι καιρὸς νὰ λάβῃ τὰ κατάλληλα μέτρα, διότι ἄλλως θὰ εἶναι πολὺ ἀργά. (χειροκροτήματα).

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

§12Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ κανονισμοῦ. Κατὰ τὸ ἄρθρον 46 τοῦ Κανονισμοῦ εἰς ἐρωτήσεις ὑποβαλλομένας διὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς παρέχεται.......... (Ἀναγινώσκει).........» Παρὰ ταῦτα, μία ἐρώτησις περὶ τοῦ τρόπου χρήσεως τῶν γεωτρυπάνων, δηλαδὴ λίαν σημαντικοῦ θέματος, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον, δὲν ἔτυχεν ἐγκαίρου ἀπαντήσεως καὶ ἀνεγράφη εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἐρωτήσεων. Μετὰ ταῦτα διεγράφη, διότι ἐδόθη ἐκ τῶν ὑστέρων μετὰ πολὺ καιρὸν ἀπάντησις. Νομίζω ὅτι ὁ Κανονισμὸς δὲν προβλέπει τὴν ἐκ τῶν ὑστέρων διαγραφήν. Τοῦτο ἄλλως τε πράττουν καὶ οἱ κανονισμοὶ ἄλλων κοινοβουλίων, ὅπως τὸ ἄρθρον 94 τοῦ Βελγικοῦ Κανονισμοῦ. Νομίζω ὅτι ἡ διαγραφὴ πρέπει νὰ γίνεται ὁσάκις δηλοῦται ὅτι ἡ ἀπάντησις εἶναι ἱκανοποιητική. αὐτὸ τὸ λέγω ὡς θέμα ἀρχῆς,

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ διατάξω νὰ ἐγγραφῇ. Ὁ κ. Ε. Καλαντζῆς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς συμμοριοπλήκτων καὶ πυροπαθῶν ἀπευθυνομένης πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοὺς Ὑπουργοὺς Κοινων. Προνοίας, Συντονισμοῦ καὶ Οἰκονομικῶν, σχετικῶς μὲ τὴν λῆψιν μέτρων διὰ τὴν συνέχισιν τῆς αὐτοστεγάσεως.

§14Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἐπανερχόμεθα καὶ πάλιν ἐπὶ τοῦ προβλήματος τῆς στεγάσεως τῶν συμμοριοπλήκτων καὶ πυροπαθῶν, διότι δυστυχῶς τὰ ἐξαγγελθέντα παρὰ τῆς Κυβερνήσεως μέτρα περὶ ὁλοκληρώσεως τῆς στεγάσεως τῶν πυροπαθῶν καὶ συμμοριοπλήκτων δὲν ἐτηρήθησαν. Ἀπὸ τοῦ μηνὸς Νοεμβρίου ἡ συνέχισις τῆς αὐτοστεγάσεως διεκόπη καὶ οἱ πληθυσμοὶ τῶν περιοχῶν τῆς ὑπαίθρου, οἱ ὁποῖοι ὑπέστησαν τὴν συμφορὰν τοῦ συμμοριτισμοῦ διατελοῦν ἐν καταστάσει ἀγωνιώδους ἀναμονῆς. Διὰ νὰ ἀναπτύξωμεν καὶ πάλιν τὴν σοβαρότητα τοῦ θέματος δὲν κρίνομεν σκόπιμον, διότι τὸ Σῶμα καὶ ἄλλοτε ἀνεγνώρισεν ὁμοφώνως ὅτι τὸ πρόβλημα εἶναι ἀπολύτου προτεραιότητος, εἰς τὸ ὅλον διάγραμμα τῆς ἀνασυγκροτήσεως. Θὰ ἐπεθύμουν εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο νὰ ἐρωτήσω τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν ἐπιθυμῇ νὰ συνεχίσωμεν τὸ θέμα κατὰ τὴν σημερινὴν συζήτησιν καὶ ἐν ἀπουσίᾳ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργοῦ Συντονισμοῦ, διότι καθ’ ἡμᾶς ἡ παρουσία του θὰ ἦτο ἀναγκαία ἢ νὰ διακόψωμεν δι’ ἄλλην συνεδρίασιν.

§15Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Προεδρ. Κυβερνήσεως). Παρίσταται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Κοινωνικῆς Προνοίας ὁ ὁποῖος καὶ θὰ σᾶς ἀπαντήσῃ.

§16Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ. Εἶναι, κύριοι συνάδελφοι, ἀπολύτου προτεραιότητος τὸ θέμα διὰ τὸν λόγον ὅτι δὲν δύναται νὰ νοηθῇ ἀνασυγκρότησις ὅταν τὸ ⅒ τοῦ πληθυσμοῦ τῆς ὑπαίθρου, δηλαδὴ τῶν παραγωγικῶν τάξεων τοῦ τόπου μας εὑρίσκεται εἰς κατάστασιν ἀπαθλιώσεως, στερουμένων στέγης καὶ τῶν στοιχειωδῶν μέσων εἰς γεωργικὰ ἐργαλεῖα καὶ πρὸ παντὸς ζῶα. Τούτου δοθέντος ἐναπόκειται εἰς τὴν Κυβέρνησιν πλέον νὰ ἀποσαφηνίσῃ τὴν θέσιν της καὶ προσδιορίσῃ τὴν περαιτέρω πολιτικήν της, διότι ἀπὸ 4μήνου σιωπᾶ. Δὲν θέλομεν νὰ ὑποθέσωμεν ὅτι εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν υἱοθετεῖ ἡ Κυβέρνησις τὴν τακτικὴν τῆς παρελκύσεως ἐπιδιώκουσα τυχὸν νὰ ἐξατμίσῃ τὸ ἐνδιαφέρον τοῦ Σώματος ἢ ἐκ τῆς μακρᾶς ἀναμονῆς κουρασθῇ ψυχικῶς ὁ δεινοπαθήσας πληθυσμὸς καὶ ἀπογοητευμένος παύσει νὰ διαμαρτύρεται. Θέλομεν νὰ πιστεύωμεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν παραβλέπει οὐδὲ παραγνωρίζει τοὺς κινδύνους τοὺς ὁποίους ἐγκυμονεῖ ἡ παράτασις τῆς τραγικῆς καταστάσεως τῶν ἀγροτῶν, κινδύνους συνδεομένους μὲ αὐτὴν τὴν κοινωνικὴν καὶ οἰκονομικὴν εὐστάθειαν καὶ ἰσοροπίαν τῆς ζωῆς των. Συνεπῶς πιστεύομεν ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐπιθυμεῖ ὅπως τὸ ταχύτερον τὸ πρόβλημα τῶν πυροπαθῶν καὶ συμμοριοπλήκτων παύσῃ ὑφιστάμενον ὡς ἰδιαίτερον κοινωνικὸν πρόβλημα καὶ δυνηθοῦν οὕτως οἱ πληθυσμοὶ τῆς ὑπαίθρου νὰ συμπαρακολουθήσουν καὶ τὰς λοιπὰς κοινωνικὰς τάξεις εἰς τὸ ἔργον τῆς ἐπιχειρουμένης ἀνασυγκροτήσεως. Ἐντεῦθεν προήλθομεν εἰς τὴν σκέψιν ὅπως ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου διὰ μίαν ἀκόμη φορὰν προκαλέσωμεν τὴν Κυβέρνησιν ἵνα ἀποσαφηνίσῃ τὰς προθέσεις της διὰ κατηγορηματικῆς πρὸς τοῦτο δηλώσεώς της. Ἀναγκαζόμεθα νὰ θέσωμεν οὕτω τὸ θέμα, διότι ἀναμένομεν μετὰ τὰς προσωπικὰς ἐπαφὰς κατὰ μῆνα Δεκέμβριον μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ἐξαγγελίαν τοῦ προγράμματος τοῦ δευτέρου ἑξαμήνου τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας, διὰ νὰ κρίνωμεν ἐὰν τὰ ἐξαγγελθέντα περὶ ἐφαρμογῆς τῆς αὐτοστεγάσεως ὡς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, θὰ εἶχον καὶ συνέπειαν καὶ συνέχειαν. Ἀτυχῶς ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὡς Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ κατὰ τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας ἔχομεν καὶ διὰ τὴν ἀκρίβειαν τῶν ὁποίων δὲν ἀναλαμβάνομεν τὴν εὐθύνην, δὲν ἐνεφάνισεν τὸ πρόβλημα κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ προγράμματος. Καὶ ἐν τοιαύτη περιπτώσει, κύριοι συνάδελφοι, δικαιούμεθα νὰ καταγγείλωμεν ἐνώπιον ὑμῶν ὅτι δὲν τοποθετεῖται παρὰ τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὸν προγραμματισμὸν τοῦ ἔργου της διὰ τὸ 2ον ἑξάμηνον, ὡς πρόβλημα ἀπολύτου προτεραιότητος, διότι ἄλλως τόσον τὰ βραχυπρόθεσμα ὅσον καὶ τὰ μακροπρόθεσμα προγράμματά της, θὰ ἐπρολόγιζεν ἡ δι’ ἔργων ὁλοκλήρωσις τῆς στεγάσεως τῶν πυροπαθῶν καὶ συμμοριοπλήκτων. Καὶ πέραν αὐτοῦ δικαιούμεθα νὰ ἐρωτήσωμεν τὴν Κυβέρνησιν. Θὰ ἐκπληρώσῃ τὰς ὑποσχέσεις της διὰ τῆς συνεχίσεως τῆς αὐτοστεγάσεως εἰς τὰς πεδινὰς περιοχὰς καί τοὺς ὑπολειφθέντας ἐκ τῶν ἐπαναπατρισθέντων; Ἐπ’ αὐτοῦ ἀναμένομεν ἀπόψε θετικὴν ἀπάντησιν καὶ λέγομεν θετικήν, διότι αὐτὴ θὰ ἱκανοποιήσῃ τοὺς ἐν ἀγωνίᾳ διατελοῦντας πληθυσμοὺς καὶ θὰ ἀποκαταστήσῃ τὴν ἠρεμίαν των τὴν ὁποίαν ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις πρὸς τὰ μεγάλα θύματα τοῦ ὑπὲρ ὅλων ἀγῶνος τοῦ Ἔθνους. Δὲν ἐπιθυμοῦμεν νὰ ὑποπτευθῶμεν ὅτι ὁ θρίαμβος τῆς κινητοποιήσεως τῶν ἰδεῶν ἐνδιαφερομένων διὰ τὴν ἀνοικοδόμησιν τοῦ σπιτιοῦ των καὶ ἡ τοποθέτησις εἰς αὐτὰ τοῦ ἱδρῶτος των καὶ τοῦ μόχθου των, θὰ προκαλέσῃ ἀπὸ κυβερνητικῆς πλευρᾶς κυρώσεις, καθ’ ὅσον ἡ διακοπὴ τῆς περαιτέρω στεγάσεως ἀποτελεῖ καταφανῶς κύρωσιν καὶ τιμωρίαν. Ἀπετέλεσε θρίαμβον, κύριοι συνάδελφοι, ἡ ἐφαρμογὴ τῆς αὐτοστεγάσεως καὶ ἐπαλήθευσιν τῆς παρ, ἡμῶν καὶ ἄλλοτε τονισθείσης ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου πίστεως, καθ’ ἣν ἡ ἀνασυγκρότησις γενικῶς ἄνευ τῆς κινητοποιήσεως τοῦ ἀμέσου ἐνδιαφέροντος τοῦ Λαοῦ διὰ τῆς ἀξιοποιήσεως τοῦ ἐργασιακοῦ δυναμισμοῦ του, δὲν δύναται νὰ συντελεσθῇ καὶ κατὰ μείζονα λόγον διὰ τὴν περίπτωσιν ἡ ὁποία μᾶς ἀπασχολεῖ τὸ κτίσιμο τῶν σπιτιῶν δηλαδὴ ἐρήμην τῶν νοικοκυραίων ὡς συνέβαινε κατὰ τὸ παρελθὸν ὑπῆρξεν οὐτοπία, ἡ ὁποία ἔσχε ἀτυχῶς τὰ δυσμενῆ της ἀποτελέσματα ὡς ἐκ τῆς ἐκκρεμότητος ἐπὶ τόσα ἔτη τῆς στεγαστικῆς ἀνασυγκροτήσεως. Ὁ θρίαμβος εἶναι προφανὴς ἀφοῦ διὰ τῶν δαπανηθέντων 350 δισεκατομμυρίων κατὰ τὴν ἐφετεινὴν ἐφαρμογὴν τοῦ συστήματος τῆς αὐτοστεγάσεως ἐπραγματοποιήθη ἔργον ἀξίας 800 δισεκατομμυρίων. Συνεπῶς ὅταν ὁμιλοῦν οἱ ἀριθμοὶ περιττεύουν οἱ λόγοι. Ἐν κατακλεῖδι ἐπαναλαμβάνομεν τὸ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἐρώτημα. Τί προτίθεται νὰ διαθέσῃ ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὸ 2ον ἑξάμηνον καὶ μέχρι τῆς λήξεως τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους διὰ τὴν ἐξόφλησιν τῶν ὀφειλῶν τῶν ὑφισταμένων τοῦ μέχρι τοῦδε ἐκτελεσθέντος ἔργου. Διότι κύριοι βουλευταί, αἱ τελευταίως εἰς τὸν τύπον ἀνακοινώσεις τῆς Κυβερνήσεως περὶ διαθέσεως ὁ τὲ μὲν 10 ὁ τὲ δὲ 20 δισεκατομμυρίων δὲν ἀφοροῦν τὴν συνέχισιν τοῦ ἔργου, ἀλλὰ ἐξόφλησιν ὀφειλῶν. Ἐν ὀνόματι τῆς τραγικῆς θέσεως εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται εἰσέτι οἱ ἄστεγοι πυροπαθεῖς καὶ συμμοριόπληκτοι, καλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐξεύρῃ τὸ ταχύτερον τά πρὸς τοῦτο ἀπαιτούμενα μέσα ἵνα τεθῇ οὕτω τέρμα εἰς τὴν παρατεινομένην κακῶς τραγῳδίαν τῶν πληθυσμῶν τῆς ὑπαίθρου ἐπὶ μεγίστῃ βλάβῃ τῆς παραγωγικῆς ἀποδόσεως τῶν πληθυσμῶν αὐτῶν.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαρρηγόπουλος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§18Β. ΠΑΠΑΡΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς ὅσα εἶπεν ὁ συνάδελφος κ. Καλαντζῆς θὰ εἶχα νὰ προσθέσω δύο λέξεις. Πρόκειται περὶ μιᾶς κατηγορίας πυροπαθῶν οἱ ὁποῖοι εἶναι ἄστεγοι ἀπὸ τοῦ 1943. Εἶναι ὡς γνωστὸν αἱ περιφέρειαι ἐκεῖναι ποὺ κατεστράφησαν ἀπὸ τὸν κατακτητὴν καὶ τοὺς κομμουνιστάς. Μεταξὺ τῶν περιφερειῶν τούτων εἶναι καὶ ἡ ἐπαρχία Καλαβρύτων ἡ ὁποία ἔχει ὑποστῆ καταστροφὰς καὶ ἐρήμωσιν εἰς μεγάλην ἔκτασιν. Ἡ πόλις τῶν Καλαβρύτων καὶ δέκα πέντε περίπου μεγάλαι Κοινότητες ἔχουν ὑποστῆ τελείαν καταστροφήν. Εἶναι δὲ γνωστὸν ὅτι ὑπὸ τραγικὰς συνθήκας ἐξετελέσθη τὸ μεγαλύτερον μέρος τοῦ πληθυσμοῦ τῶν περιφερειῶν αὐτῶν καὶ δὴ ὅλοι οἱ ἄρρενες. Δέκα περίπου ἔτη πλησιάζουν νὰ παρέλθουν ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς καταστροφῆς καί οἱ κάτοικοι ἐξακολουθοῦν ἀκόμα νὰ παραμένουν ἄστεγοι. Ἤλπισαν κατόπιν τῶν Κυβερνητικῶν ὑποσχέσεων, οἱ ἀτυχεῖς αὐτοὶ πληθυσμοί, ἤλπισαν ὅτι ἐφέτος θὰ διεχείμαζον ὑπὸ στέγην. Αἱ ἐλπίδες των ὅμως διεψεύσθησαν ἡ δὲ κατάστασις ἐξακολουθεῖ νὰ εἶναι ἀκόμη ἀθλία. Ἐσημειώθη βέβαια κάποια πρόοδος κατὰ τοὺς τελευταίους μῆνας εἰς τὸ ζήτημα τῆς αὐτοστεγάσεως. Δυστυχῶς ὅμως ἡ πρόοδος αὐτὴ εἶναι μικρὰ διότι ἀνεκόπη ἡ στέγασις. Ἐπὶ πλέον ἐσημειώθησαν μεγάλαι ἀνωμαλίαι κατὰ τὴν ἐπιλογὴν τῶν αὐτοστεγασθέντων. Ἐγένοντο προτιμήσεις καὶ εὔνοιαι τόσον σκανδαλώδεις, ὥστε νὰ δημιουργῆται ἡ πεποίθησις ὅτι ἡ στέγασις ἐγένετο μὲ κομματικὰ κριτήρια πρᾶγμα ποὺ ἔχει προκαλέσει τὴν ἀγανάκτησιν τῶν ἀστέγων τῶν ὁποίων διεψεύσθησαν αἱ ἐλπίδες ὅτι δὲν θὰ διήρχοντο καὶ ἄλλον χειμῶνα εἰς τὸ ὕπαιθρον. Συνιστῶν καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφορὰν θέλω νὰ ἐλπίζω ὅτι θὰ ληφθοῦν μέτρα ὥστε καὶ ἡ στέγασις νὰ προχωρήσῃ καὶ νὰ παύσουν αἱ κομματικαὶ ἐπεμβάσεις εἰς ἕνα τόσον σοβαρὸν πρόβλημα. Εἶναι ἀπαράδεκτον ἡ στέγασις νὰ γίνεται καὶ νὰ παρέχεται ὡς κομματικὴ ὑπόθεσις. Ἔχομεν ὑπ’ ὄψει συγκεκριμένα παράπονα τὰ ὁποῖα προκαλοῦν τὴν δυσφορίαν καὶ τὴν ἀγανάκτησιν. Εἰς τὴν Κοινότητα π.χ. Χοβόλης ἐσημειώθησαν διακρίσεις καὶ παρανομίαι ποὺ ἐμπίπτουν εἰς τὰς διατάξεις τοῦ Ποινικοῦ Νόμου. Ἐξ ἄλλου ἔχω ὑπ’ ὄψει τὰς Κοινότητας Πλατανιωτίτσης καὶ Βάλτσης τῶν ὁποίων οἱ κάτοικοι παραμένουν τελείως ἄστεγοι μὲ διαφόρους προφάσεις τελείως ἀδικαιολογήτους, τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον ἐγένοντο κομματικαὶ ἐξαιρέσεις, αἵτινες ἔχουν προκαλέσει εὐλόγους διαμαρτυρίας.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπουρδάρας ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§20Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, τὸ ζήτημα τῆς στεγάσεως τῶν ἀνταρτοπλήκτων, δὲν ἀποτελεῖ ἀντικείμενον ἐλέγχου τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ ἀντικείμενον καταβολῆς προσπαθείας ἐκ μέρους ὅλων μας, ὅπως κατορθώσωμεν νὰ στεγάσωμεν τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, οἵτινες διὰ λόγους ἐθνικοὺς χάρις εἰς τὰ διαταγὰς τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ Στρατοῦ ἐγκατέλειψαν τὰς πατρίδας των, ὑπέστησαν καταστροφὰς ἀνεπανόρθωτους καὶ ἤδη ἐπαναπατρισθέντες ἀπὸ τοῦ Μαΐου τοῦ 1950, παρ’ ὅλας τὰς καταβληθείσας προσπαθείας ἐκ μέρους τῶν Κυβερνήσεων καὶ τῶν ἀρχῶν, δὲν κατορθώθη νὰ λάβουν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑπεσχέθημεν πρὸς αὐτούς, δηλαδὴ νὰ στεγασθοῦν, νὰ τεθοῦν ὑπὸ μίαν στέγην, διὰ νὰ μὴ ὑποστοῦν τὰς συνεπείας τῆς ἐν ὑπαίθρῳ διαβιώσεως. Δυστυχῶς παρ’ ὅλας τὰς ἐξαγγελθείσας ὑποσχέσεις, παρ’ ὅλας τὰς γενομένας διαβεβαιώσεις ἐνώπιον τοῦ σώματος καὶ πρὸς αὐτοὺς τοὺς ἰδίους ἐκ μέρους ἐπισήμων χειλέων, δὲν ἔγινεν ἡ στέγασις, οὔτε δύναται νὰ διαπιστωθῇ ἐκ τῶν πραγμάτων, ὅτι ἐστεγάσθησαν τὰ 70%, τὰ 60%, τὰ 50% ἔστω καὶ τὰ 40% πραγματικῶς. Εἶναι δυνατὸν νὰ λέγωμεν ὅτι ἐστεγάσθησαν τὰ 80% καὶ τὰ 90% ἀκόμη, ἀλλά ἄλλοι μὲν ἐκ τῶν οὕτω στεγασθέντων ἔκαμαν μισὴ στέγη, ἄλλοι ἕνα παράθυρον, ἄλλοι μίαν θύραν—κανεὶς ὅμως δὲν ἐστεγάσθη πραγματικῶς. Καὶ διὰ νὰ μὴ ἀπασχολήσω τὴν Βουλήν, ἐπὶ πολύ.....

§21Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Κύριε συνάδελφε ,....

§22Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Κύριε Χούτα, ἔχω ἐδῶ τὴν διαβεβαίωσίν σας, τὴν ὁποίαν μοῦ ἐδώσατε ἄλλοτε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι τὰ 80% τῶν ἀστέγων θὰ εἶναι ἐστεγασμένα μέχρι τέλους Δεκεμβρίου. Μάλιστα παρεσύρατε καὶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἔδωσε τὴν διαβεβαίωσιν ὅτι μέχρι τέλους Νοεμβρίου τοῦ 1950 θὰ εἶναι ἐστεγασμένα τὰ 70% τῶν ἀστέγων, ἀναγνωρίσαντα ὅμως ὅτι στὴν Εὐρυτανία καθυστερεῖ ἡ στέγασις καὶ ἡ ἀνασυγκρότησις.

§23ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἰς τὸν νομὸν Ἕβρου δὲν εἶναι οὔτε τὰ 50%.

§24Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας, κ. συνάδελφε, τί ἔχει γίνει εἰς τὴν Εὐρυτανίαν;...

§25Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Μάλιστα τὸ ἔχω ἀπόλυτα ὑπ’ ὄψει μου.

§26Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Δηλαδὴ σεῖς ὁμιλεῖτε ὡς ἐκπρόσωπος τῆς ἐπαρχίας. Δὲν ὁμιλεῖτε ἐπὶ τοῦ συνολικοῦ ἔργου τῆς στεγάσεως τῶν συμμοριοπλήκτων. Διότι αὐτὸ εἶναι καθαρόν, 68000 κατοικίαι ἐντὸς τεσσάρων μηνῶν, διπλάσιον δηλαδὴ ἀκριβῶς ἔργον, ἀπὸ ὅ,τι εἶχε γίνει ἐντὸς τεσσάρων ἐτῶν. Αὐτὸ δὲν ἐπιδέχεται ἀμφισβήτησιν. Ὁμιλῶ ὅμως διὰ τὴν περιφέρειάν σας. Λέγετε ὅτι, δὲν ἐστεγάσθησαν οἱ ἄνθρωποι. Ἠμπορεῖτε νὰ μᾶς εἴπητε διότι ὀφείλετε νὰ τὸ ἀποδείξητε, ἠμπορεῖτε νὰ μᾶς εἴπητε πόσοι πυρῆνες ἔγιναν καὶ πόσαι σοβαραὶ ἐπισκευαὶ καὶ πόσαι ἐλαφραὶ ἐπισκευαί, καὶ πόσαι δὲν ἔγιναν, διὰ νὰ ἠμπορῆτε νὰ μᾶς πείσητε ὅτι δὲν ἔγινε τίποτε; Ἐκ τούτων ἀποδεικνύεται ὅτι ἔχομεν φθάσει στὰ 68%.

§27Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μ’ ἀφήσητε νὰ εἴπω ὅ,τι ἔχω νὰ εἴπω χωρὶς διακοπὰς καὶ μοῦ ἀπαντᾶτε κατόπιν. Ἐγὼ διὰ νὰ πιστεύσῃ ἡ Βουλή, ὅτι αὐτὰ ποὺ λέγω εἶναι ἀκριβῆ, παρακαλῶ νὰ συσταθῇ τριμελὴς Ἐπιτροπὴ ἐκ βουλευτῶν, νὰ μεταβῇ εἰς τὴν Εὐρυτανίαν καὶ ἐὰν ἀποδειχθῇ ὅτι αὐτά, ποὺ λέγω, δὲν εἶναι ἀληθῆ, δέχομαι νὰ παραιτηθῶ ἀπὸ βουλευτής. Μὴ λησμονῆτε, κ. Χούτα, ὅτι πιστώσεις, ποὺ ἦσαν προωρισμέναι διὰ τὴν ἀνοικοδόμησιν, διετέθησαν δι’ ἄλλους σκοπούς......

§28Π. ΠΕΝΝΑΣ. Κύριε συνάδελφε......

§29Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Δὲν δέχομαι καμμίαν διακοπήν.

§30Π. ΠΕΝΝΑΣ. Εἶναι οὐσιῶδες τὸ ζήτημα, κ. Πρόεδρε, διότι ὁ κ. συνάδελφος εἶπεν ὅτι ὡρισμέναι πιστώσεις.... (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§31Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἐδόθησαν προκαταβολαὶ εἰς τήν Εὐρυτανίαν.....

§32Π. ΠΕΝΝΑΣ. Ἀξιῶ νὰ πληροφορηθῶ κ. Πρόεδρε...

§33Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Κύριε συνάδελφε, 980 ἑκατομμύρια διετέθησαν δι’ ἄλλους σκοποὺς παρὰ διὰ στέγασιν.

§34Π. ΠΕΝΝΑΣ. Διὰ ποῖον σκοπόν;

§35Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Διὰ νὰ σκεπασθῇ ἕνας χάνδαξ εἰς τὴν πόλιν τοῦ Καρπενησίου, καὶ νὰ συμπληρωθῇ μία περιφερειακὴ ὁδὸς νέα τῆς πόλεως χάριν ὡρισμένων ἐργολάβων Καὶ δὲν νομίζω ὅτι εἶναι προτιμότερον νὰ σκεπασθῇ ὁ χάνδαξ παρὰ νὰ στεγασθοῦν πολλαὶ οἰκογένειαι ἀστέγων καὶ πυροπαθῶν. Κύριοι συνάδελφοι, ὅταν ἀπεφασίσθη ἡ αὐτοστέγασις κατόπιν πολλῶν ἀγώνων, καὶ ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς, ἀπεφασίσθη ὅπως εἰς ἑκάστην οἰκογένειαν, ἀναλόγως τῶν καταστροφῶν ποὺ ὑπέστη τὸ οἴκημά της, νὰ διατεθοῦν ποσὰ ἀπὸ 1½–9 ἑκατομμύρια. Ἐξ αὐτῶν τὰ 5.000.000 θὰ ἐδίδοντο κατὰ δόσεις εἰς μετρητὰ καὶ τὰ 4.000.000 εἰς ὑλικά. Θέλετε νὰ ἀκούσητε εἰς τοὺς περισσοτέρους τί ἐδόθησαν; Ἔχω ἐδῶ ἐπισήμους ἀποδείξεις.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Μπουρδάρα, ἔλεγχον θὰ κάμητε ἢ ἐρώτησιν κάμνετε;

§37Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν ὡρισμένα στοιχεῖα. Αὐτὸ γίνεται καὶ κατ’ ἐπιθυμίαν τῆς Κυβερνήσεως. Μὴ μὲ ἀναγκάζετε νὰ εἴπω πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἐπιτρέπεται νὰ λεχθοῦν ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ. Θέλετε νὰ μοῦ ἀφαιρέσητε τὸν λόγον, δικαίωμά σας εἶναι, ἀλλὰ διαμαρτύρομαι διὰ τοῦτο. Δὲν διετέθησαν, κύριοι βουλευταί, τὰ χρήματα τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ δοθοῦν εἰς τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς τοὺς κατεστραμμένους καὶ εἶναι ἄστεγοι. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἐπανερχόμεθα ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ καὶ ἀξιοῦμεν νὰ δοθοῦν τὰ χρήματα εἰς τοὺς δικαιούχους τὰ ὑπεσχημένα ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Διότι ἐκεῖνος ποὺ ἔπρεπε νὰ πάρῃ 5.000.000 ἔλαβεν ἕνα ἢ δύο ἑκατομμύρια καί τινες καὶ τρία, τὰ δὲ ὑπόλοιπα δὲν τὰ ἔλαβε καὶ εἶναι χρεωμένος. Ἄλλος ποὺ ἔπρεπε νὰ πάρῃ 500.000 ἔλαβε 50.000 ἢ 100.000. Εἶναι ἀνάγκη ἡ κυβέρνησις νὰ ἐξεύρῃ τὰ χρήματα διὰ νὰ πληρωθοῦν οἱ ἄνθρωποι καὶ συμπληρώσουν τὴν στέγασίν των. Ἐδήλωσα ἐξ ἀρχῆς κ. βουλευταί, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς στεγάσεως τῶν ἀνταρτοπλήκτων δὲν ἀποτελεῖ ζήτημα συμπολιτεύσεως ἢ ἀντιπολιτεύσεως ἀλλ’ ἀποτελεῖ ζήτημα μερίμνης καὶ ἀνθρωπισμοῦ διὰ τοὺς πάσχοντας καὶ ὑποφέροντας ἐν μέσῳ χειμῶνι εἰς τὸ ὕπαιθρον καὶ ἐξαιτούμεθα νὰ ἐξευρεθοῦν τὰ ἀπαιτούμενα χρήματα πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν ἀναληφθεισῶν ὑποχρεώσεων ἐκ μέρους τῶν κατοίκων τῆς Εὐρυτανίας καὶ ἄλλων περιφερειῶν. Εἰδικώτερον διὰ τὴν Εὐρυτανίαν, καθὼς ἀνεγνώρισεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑπάρχει κατάστασις ἄνευ προηγουμένου καὶ ἐπανερχόμενος ἐπὶ τῆς ὑποβληθείσης ἐν ἀρχῇ τῆς ἀγορεύσεώς μου προτάσεως θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς νὰ συστήσουν μίαν τριμελῆ ἐπιτροπὴν ἥτις μεταβαίνουσα ἐπὶ τόπου εἰς τὸ Καρπενῆσι, νὰ διαπιστώσῃ ποία εἶναι ἡ κατάστασις τῆς στεγάσεως καὶ νὰ ἀναφέρῃ ταύτην εἰς τὴν Βουλήν, ὁπότε αὕτη μαζὶ μὲ τὴν Κυβέρνησιν θὰ ἀναγνωρίσῃ τὴν δικαίαν μας ἀγανάκτησιν διὰ τὴν κατάστασιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται οἱ ἐπαναπατρισθέντες Εὐρυτᾶνες.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαδόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§39Κ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, παρ’ ὅλας τὰς καταβαλλομένας προσπαθείας τῶν ἑκάστοτε Κυβερνήσεων ἡ ὕπαιθρος ἀκόμη στενάζει ἀπὸ τὸ κρύο, τὸ ὁποῖον τὴν δέρνει. Εἰς τὴν Βόρειον Ἑλλάδα, συγκεκριμένως εἰς τὸν νομὸν Κιλκὶς δὲν ἔγινεν ἡ στέγασις ὡς ἔπρεπε νὰ γίνῃ, διότι οἱ πλεῖστοι τῶν κατοίκων στεροῦνται στέγης ἔστω καὶ στοιχειώδους, διότι παραμένουν ἀκόμη εἰς τὰ ἀντίσκηνα καί, ποῦ νομίζετε, εἰς τὰ ὀρεινὰ συγκροτήματα. Ὑλικὰ ἔχουν πάει ἀλλὰ ἔχουν γίνει αὐθαιρεσίες καὶ ὑπερβασίες, τὰς ὁποίας κατεγγείλαμεν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἀνοικοδομήσεως, τὸν τέως Ὑπουργὸν κ. Χούταν, ὁ ὁποῖος διέταξε καὶ ἔγινε καὶ ἀνάκρισις ἡ ὁποία καὶ συνεχίζεται. Καταλαβαίνετε ὅτι αἱ ἀνειλημμέναι ὑποχρεώσεις τῆς ὑπηρεσίας ἔναντι τῶν ἀγροτῶν δὲν ἐξωφλήθησαν εἰς τὸ σύνολόν τους, διότι ἐπῆραν τὴν πρώτην δόσιν καὶ δὲν ἐπρόλαβαν νὰ βάλουν τὰ θεμέλια. Ἄλλοι ἐπῆραν τὴν τρίτην δόσιν καὶ δὲν ἐπῆραν τήν τετάρτην δόσιν. Συνεπῶς ἡ στέγασις παραμένει. Παράθυρα, τζάμια, πόρτες ὅλα λέγουν ἔχουν τελειώσει, ἐνῷ τίποτε τελειωμένο δὲν παρέδωσαν εἰς τὸν ἀγρότην. Ἐπὶ πλέον ἔχω νὰ καταθέσω καὶ τοῦτο, ὅτι οἱ κάτοικοι, οἱ ὁποῖοι ἐξεπατρίσθησαν κατὰ τὸ 1943 μέχρι σήμερον παραμένουν ἄστεγοι, διότι τοὺς ἔχουν κατανείμει εἰς ἐπαναπατρισθέντας τὸ φθινόπωρον τοῦ 1949, ἐνῷ δὲν ἔχουν ἐπαναπατρισθῆ τότε, ἀλλ’ ἐπανεπατρίσθησαν τὸν Μάρτιον τοῦ 1950. Ἐκεῖνοι δὲν εἶναι εἰς τὴν πρώτην κατηγορίαν, ἀλλ’ εἰς τὴν δευτέραν. Ἐπίσης καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔχουν καῆ τὸ 1943, 1944 καὶ 1945 στεροῦνται στέγης. Ἀπὸ τὴν ἄλλη μεριὰ ἀκούομεν ὅτι ἐσταμάτησαν αἱ ἀνοικοδομήσεις εἰς τὴν ὕπαιθρον, ἐνῷ ὁ κόσμος ὅλος ἀκούει περὶ σχεδίου Μάρσαλ καὶ σχέδιον Μάρσαλ δὲν βλέπει, διότι ὅλα διατίθενται εἰς τὰς πόλεις, εἰς τὰ μέγαρα, τὰς πολυκατοικίας καὶ εἰς ἄλλους σκοποὺς καί νὰ ἔχωμεν τὸν ἀγρότην εἰς τὸ ὕπαιθρον καὶ νὰ ἀκούωμεν καθημερινῶς τὴν ἀπεγνωσμένην φωνήν του. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως μὴ σταματήσῃ τὴν αὐτοστέγασιν, ἀλλὰ νὰ συνεχισθῇ αὕτη καὶ νὰ αὐξήσῃ καὶ τὰ κονδύλια διὰ τῆς περικοπῆς ἄλλων πιστώσεων, ὥστε νὰ τὰ διαθέσωμεν εἰς τὴν αὐτοστέγασιν καὶ νὰ ἱκανοποιήσωμεν τὸν κόσμον.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δερδεμέζης ἔχει τὸν λόγον.

§41Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ἀληθὲς ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀμφισβητηθῇ τὸ ἐνδιαφέρον τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὸ θέμα αὐτὸ τὸ μεγάλο τῆς ἀνοικοδομήσεως καὶ τῆς στεγάσεως τῶν ἀνταρτοπλήκτων. Ἡ Κυβέρνησις βεβαίως διέθεσε 320 δισεκατομμύρια δραχμ., τὰ ὁποῖα ἦσαν ἀναγεγραμμένα εἰς τὸν προϋπολογισμὸν δι’ ὁλόκληρον τὸ οἰκονομικὸν ἔτος μέχρι τέλους τοῦ Ἰουνίου 1951. Ἀλλ’ ἡ ἐργασία τῶν ἀνταρτοπλήκτων, οἱ ὁποῖοι ποθοῦν καὶ ἔχουν ὡς ὄνειρον νὰ ἀποκτήσουν τὸ σπίτι των ἦτο τοιαύτη, ὥστε ὄχι μόνον τὸ ποσὸν αὐτὸ ἐκάλυψαν, ἀλλ’ εἶναι ἀκόμη καὶ ἔλλειμμα. Χρεωστᾶ δηλαδὴ τὸ δημόσιον εἰς τοὺς ἀνταρτοπλήκτους καὶ εἰς τούς διαφόρους ποὺ παρέχουν τὰ ὑλικά. Βεβαίως τὸ Ὑπουργεῖον Ἀνοικοδομήσεως θὰ ἐμφανισθῇ καὶ θὰ εἴπῃ ὅτι ἔκαμε τὰ 80%. Θέλομεν νὰ διαβεβαιώσωμεν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἀνοικοδομήσεως ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ φθάσει τὰ 80% τοὐλάχιστον διὰ τὴν Ἤπειρον. Δὲν ἔχει τελειώσει οὔτε ἕνα χωριὸ εἰς τὴν Ἤπειρον, ὄχι τώρα μὲ τὴν αὐτοστέγασιν, ἀλλ’ οὔτε μὲ τὴν ἐργολαβίαν. Εἰς κάθε χωριὸ ὑπάρχουν πολλὰ σπίτια ποὺ δὲν ἔχουν τελειώσει, ἰδίως εἰς τὰς ὀρεινὰς περιοχὰς πού δὲν ἔχει φθάσει ἡ ἀνοικοδόμησις. Ἐπῆγε ἕνας ἐργολάβος νὰ κάμῃ μίαν αὐτοψίαν τῆς κακίστης ὥρας, δὲν ἐπῆγεν ἕνας μηχανικός, ἀνώτερος ὑπάλληλος διὰ νὰ ἀντιληφθῇ τὴν πραγματικὴν κατάστασιν. Ἐμεσολάβησαν καὶ πολιτικὰ κριτήρια. Πολλοὶ ἀριστεροὶ κατώρθωσαν νὰ κάμουν τὰ σπίτια των, ἐνῷ οἱ ἐθνικόφρονες δυστυχῶς δὲν τὰ ἔχουν κάμει. Ὅταν ἐφθάσατε εἰς τὴν Ἤπειρον ἐζητήσατε νὰ σταματήσουν τὰ σπίτια τῶν τέως συμμοριτῶν καὶ νὰ γίνουν καὶ ἀνακρίσεις, ἀλλὰ τί ἔγινε διὰ τὰς ἀνακρίσεις, δὲν ἔγινε τίποτα. Ἐγὼ δὲν ἀποδίδω εἰς κανένα Ὑπουργὸν εὐθύνην, ἀποδίδω εὐθύνην εἰς τὰ κρατικὰ ὄργανα τὰ ὁποῖα εἰς πολλὰς περιπτώσεις ἐπροτίμησαν τοὺς ἀριστερούς.

§42Δ. ΜΠΑΡΜΠΑΛΙΑΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐπιτρέψατέ μου τὴν διακοπὴν ἵνα ὑποβοηθῶν ὑμᾶς ἐπικυρώσω τὰ παρ’ ὑμῶν ὑποστηριζόμενα. Ἔχω εἰς χεῖράς μου ἐπίσημον ἀπάντησιν Κρατικὴν ὅταν ἠτησάμην τὴν αὐτοστέγασιν τῶν πυροπαθῶν Βλαχέρνας, Βρετεμπούζας, Λεβειδίου, Γορτυνίας, καὶ Μαντινείας, καθ’ ἣν ὁμολογεῖται ὅτι οἱ ἀρχισυμμορῖται ἐξισώθησαν μὲ τοὺς πυροπαθεῖς καὶ ἀνταρτοπλήκτους, καὶ εἰς πλείστας περιπτώσεις οἱ πρῶτοι ἐπροτιμήθησαν τῶν δευτέρων εἰς τὴν χορήγησιν οἰκοδομικῶν ὑλικῶν ἴσως διὰ τὰς πρὸς τὴν Πατρίδα ὑπηρεσίας των.

§43Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. Ἔχω καταθέσει ἐπερώτησιν διὰ τὸ ζήτημα αὐτό, ὅτι εἰς κρατουμένους εἰς τὰς φυλακὰς κατεσκεύασαν τρία μέγαρα.

§44Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ. Κατὰ τὰς ἀρχὰς Δεκεμβρίου ἐπεσκέφθημεν μίαν ἐπιτροπὴν ἐξ ὅλων τῶν κομμάτων τῆς Βουλῆς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ τοὺς κ.κ. Ὑπουργοὺς Οἰκονομικῶν καὶ Ἀνοικοδομήσεως καὶ Προνοίας οἵτινες μᾶς ὑπεσχέθησαν ὅτι θὰ ἔβλεπον τὸν ἀρχηγὸν τῆς Ἀμερικανικῆς οἰκονομικῆς ἀποστολῆς. Ἀπὸ τότε δὲν ἔχομεν μάθει ἐὰν ἀπέκτησαν τὰ μέσα τὰ οἰκονομικὰ διὰ νὰ συνεχισθῇ ἡ ἀνοικοδόμησις. Πρέπει νὰ ἀντιληφθῇ ἡ Κυβέρνησις ὅτι ἐὰν δὲν τελειώσῃ αὐτὸ τὸ ζήτημα δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐξαγγείλῃ ἄλλο νομοσχέδιον ὡς τὸ περὶ «λαϊκῆς στέγης». Οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ τῆς ὑπαίθρου οἱ ὁποῖοι ἔχουσι καταστραφῆ, δὲν ἔχουσιν οὔτε ζῶα, οὔτε τίποτε, σήμερον δὲ τοὺς παίρνουν καὶ τὸ καλαμπόκι εἰς τὰς 5.500 δραχμάς. Ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις διὰ παντὸς τρόπου νὰ ἐξεύρῃ τὸ ἀπαιτούμενον ποσόν, διότι τὸ ζήτημα τῆς ἀνοικοδομήσεως εἶναι τὸ πρώτιστον. Ἐπίσης χρεωστοῦν ὡρισμένα χρήματα, ἤρχισαν νὰ τοὺς καταγγέλλουν τοὺς ἀνταρτοπλήκτους καὶ νὰ τοὺς πηγαίνουν εἰς τὰ δικαστήρια.

§45Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Πάντως ἔγιναν τὰ σπίτια ......

§46Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ. Ὡρισμένων κατηγοριῶν ἔχουν γίνει, δὲν ἔγινε τίποτε ὅμως διὰ τοὺς καλυβοδιαίτους, αὐτοὶ δηλαδὴ δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἰδοῦν σπίτια ποτέ. Τὸ κονδύλιον τὸ ὁποῖον εἶχεν ὁρισθῆ τὸ διεθέσατε καὶ μάλιστα τὸ ὑπερέβητε, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐξεύρητε τὸ ποσὸν διὰ νὰ ἐκπληρώσητε πλήρως τὸ καθῆκόν σας.

§47Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Δὲν θὰ ἐπαναλάβω τὰ λεχθέντα ἤδη ὑπὸ τῶν κ.κ. συναδέλφων, ἀλλά, θὰ προσθέσω ὀλίγας λέξεις ἐπὶ τοῦ προβλήματος. Τὸ ζήτημα τῆς στεγάσεως τῶν ἀγροτῶν εἶναι ἐκ τῶν ὀξυτάτων κοινωνικῶν προβλημάτων, πρῶτον διότι εἶναι γενικῶς ἀνεπαρκῆ τὰ στέγαστρα τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν, δεύτερον διότι τὰ ὑπάρχοντα εἶναι πεπαλαιωμένα, ὑπέστησαν ἐπὶ πλέον καταστροφὰς κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς κατοχῆς καὶ τοῦ συμμοριτοπολέμου. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον εἰς τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα διετέθησαν ἤδη, πρέπει νὰ προστεθοῦν, ἐξευρισκόμενα διὰ παντὸς τρόπου, καὶ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται διὰ νὰ συμπληρωθῇ τὸ ἔργον τῆς αὐτοστεγάσεως τῶν συμμοριοπλήκτων. Εἰς τὰ ὡς ἄνω πρέπει νὰ προστεθῇ καὶ τὸ ἀκόλουθον γεγονός: ὡρισμένα ἐκ τῶν κατεστραμμένων οἰκημάτων κατωρθώθη νὰ ἐπιδιορθωθοῦν. Τοῦτο μαζὶ μὲ τὸ γεγονὸς ὅτι στεροῦνται στεγάστρων οἱ ὑπόλοιποι προεκάλεσε καὶ τὴν πικρίαν τῆς ἀνισότητος. Ἀποδίδεται μάλιστα εἰς ὡρισμένους λόγους ἡ ἄνισος μεταχείρισις, ἀδιάφορον ἂν εἶναι οὗτοι βάσιμοι. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐρευνηθοῦν καὶ οἱ παράγοντες οὗτοι καὶ νὰ ἐξευρεθοῦν τὰ χρήματα τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν συντήρησιν τῆς στεγάσεως τῶν συμμοριοπλήκτων.

§48Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Νομίζω ὅτι τὸ θέμα ἐνῷ ἔχει μίαν ἰδιάζουσαν σημασίαν σήμερον ἐν Ἑλλάδι, ἀρκετὰ ἐκούρασεν τὴν Βουλήν, καὶ γνωρίζετε ὅλοι σας τὴν σημασίαν μιᾶς στέγης εἰς τὴν ὁποίαν νὰ ἠμποροῦν κατὰ τοὺς χειμερινοὺς μῆνας νὰ στεγάζωνται οἱ συμμοριόπληκτοι. Δυστυχῶς παρ’ ὅλας τὰς ὑποσχέσεις τῆς Κυβερνήσεως τοῦτο δὲν ἐπετεύχθη. Βεβαίως ἀντιλαμβάνομαι ὅτι δὲν εἶναι εὔκολον νὰ ἐξευρεθοῦν χρήματα, οὔτε νὰ ληφθοῦν ἀπὸ ἄλλο κονδύλιον διὰ νὰ δοθοῦν εἰς τὴν ἀνοικοδόμησιν. Ἀλλὰ εἶναι τόσο πολὺ μεγάλη ἀνάγκη νὰ τερματισθῇ αὐτὸ τὸ ζήτημα, ὥστε νομίζω ὅτι θὰ πρέπει, ὁ ἴδιος ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ καταβάλῃ προσωπικῶς τὰς πλέον συντόνους ἐνεργείας διὰ νὰ ἐξευρεθῇ ἕνα ποσὸν οὕτως ὥστε νὰ παύσῃ ὑφιστάμενον αὐτὸ τὸ ζήτημα. Φοβοῦμαι ὅμως ὅτι τὰ χρήματα δαπανῶνται πολλὲς φορὲς ἀσκόπως καὶ πολλὲς φορὲς σπαταλῶνται κατὰ τὸν πλέον ἀχαρακτήριστον τρόπον. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ διορίζωνται καθημερινῶς ὑπάλληλοι, εἴτε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον εἴτε εἰς τοὺς τομεῖς, νομίζω δὲ ὅτι αὐτὸ πρέπει νὰ σταματήσῃ ἐπεμβαίνοντας προσωπικῶς τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Μόνον ὅταν παύσῃ ἡ σπατάλη, καὶ διατίθενται ὅλα τὰ χρήματα πρὸς ὃν σκοπὸν πρέπει νὰ διατίθενται τότε μόνον θὰ πιστεύσῃ καὶ ὁ κόσμος ὅτι παρ’ ὅλας τὰς ἀντιξόους περιστάσεις, ἡ Κυβέρνησις καταβάλλει πᾶσαν προσπάθειαν γιὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ λύσῃ αὐτὸ τὸ ζήτημα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ὑπάρχει ἄμεσος κίνδυνος κοινωνικοῦ ζητήματος.

§49Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, Θέλω νὰ εἴπω τοῦτο. Ἡ πολιτικὴ τὴν ὁποίαν ἐφήρμοσε καὶ υἱοθέτησεν ἡ Κυβέρνησις, τῆς αὐτοστεγάσεως ἐγένετο δεκτὴ μὲ ἱκανοποίησιν ἀπὸ τὰς περιφερείας κατ’ ἀντίθεσιν πρὸς τὴν πολιτικὴν τῶν ἐργολαβιῶν, ἡ ὁποία ἐφηρμόσθη εἰς τὸ παρελθόν. Ἡ αὐτοστέγασις δύναται πράγματι νὰ ἱκανοποιήσῃ κατὰ μέγα μέρος τὰς ἀνάγκας τῶν συμμοριοπλήκτων καὶ τῶν πυροπαθῶν, οἱ ὁποῖοι εἶναι εἰς τὸ ὕπαιθρον ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχω καὶ ἐγὼ ὡς φιλελεύθερος βουλευτὴς νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, εἶναι ἡ προσωπικὴ ἐπέμβασις τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἰς τοὺς ἁρμοδίους διὰ τὴν χορήγησιν ὅσον τὸ δυνατὸν μεγαλυτέρας πιστώσεως, ὥστε νὰ τερματισθῇ αὐτὸ τὸ ζήτημα. (Χειροκροτήματα).

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπαλτατζῆς ἔχει τὸν λόγον.

§51Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Παρακαλῶ καὶ ἐγὼ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐξαντλήσῃ πᾶσαν δυνατότητα προκειμένου νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἀποτελεσματικῶς ἕνα τόσον σοβαρὸν ἐθνικόν, κοινωνικόν, ἀκόμη καὶ οἰκονομικὸν πρόβλημα, ποὺ ἀντιμετωπίζει αὐτὴ ἡ μερὶς τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τὰς θυσίας τὰς ὁποίας δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ τὰς ἐπαναλάβω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, διότι ὅλοι ἐτόνισαν ὅτι ἡ ὑπόθεσις τῶν συμμοριοπλήκτων πρέπει νὰ εἶναι μία ὑπόθεσις ἐθνικῆς ἀνάγκης καὶ ἐξάρσεως, διότι ὁ κόσμος αὐτὸς ὑπέστη τὰς περισσοτέρας θυσίας καὶ κατὰ τὴν πολεμικὴν περίοδον καὶ κατὰ τὴν κατοχὴν ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν περίοδον τοῦ συμμοριτισμοῦ. Βεβαίως ἡ Κυβέρνησις ἀναγνωρίζει τὴν μεγάλην σκοπιμότητα καὶ τὴν ἀνάγκην τῆς ἐνισχύσεως αὐτοῦ τοῦ κόσμου. Συναντᾷ δυσκολίας οἰκονομικὰς μέσα εἰς τὸ γενικὸν οἰκονομικὸν πρόβλημα ποὺ ἀντιμετωπίζει, ἀλλὰ νομίζομεν ὅτι πᾶσα θυσία καὶ πᾶσα περικοπὴ πρέπει νὰ γίνῃ προκειμένου νὰ ἐνισχυθῇ αὐτὸς ὁ κόσμος εἰς τὴν βασικὴν του ἐπιδίωξιν νὰ ἀποκτήσῃ στέγην. Τὸ πόσον κρίσιμος εἶναι ἡ κατάστασις ἔξω καὶ πόσον τὸ θέμα αὐτὸ δὲν ἔχει μόνον τὴν κοινωνικὴν καὶ τὴν ἐθνικὴν του πλευράν, ἀλλὰ ἔχει καὶ τὴν οἰκονομικήν του πλευράν, παίρνω ἀφορμὴν ἀπὸ τὰ τηλεγραφήματα ἐκ Δαφνῶνος τῆς περιφερείας Σταυρουπόλεως ποὺ εὑρίσκεται εἰς τὰ Βουλγαρικὰ σύνορα, ποὺ ἀποτελεῖ τὸν Γράμμον τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας–Θράκης. Τὸ χωριὸ αὐτό, τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται 20 χιλιόμετρα ἀπὸ τὰ Βουλγαρικὰ σύνορα καὶ ἐπολέμησεν ἡρωϊκῶς, στερεῖται οἰκημάτων, τὸ τηλεγράφημα λέγει ὅτι παραμένουν πολλοὶ ἄστεγοι καὶ ὅτι πολλὰ σπίτια, ποὺ ἀνηγέρθησαν, εἶναι ἡμιτελῆ καὶ ἐπὶ πλέον κατεστράφη ἡ παραγωγὴ τῶν χωρικῶν αὐτῶν, εἴτε καπνὰ εἶναι, εἴτε ἄλλα προϊόντα. Ἑπομένως πέραν τῆς κοινωνικῆς καὶ τῆς οἰκονομικῆς του πλευρᾶς, ἔχει καὶ μεγάλην ἀξίαν οἰκονομικὴν τὸ νὰ ἀποκτήσῃ μία γεωργικὴ οἰκογένεια τὴν στέγην της. Εἶμαι βέβαιος ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐξαντλήσῃ ἐπὶ τοῦ προκειμένου πᾶσαν δυνατὴν προσπάθειαν. Ἡμεῖς ὡς ἐκπρόσωποι τοῦ λαοῦ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ τὰ ἐπαναλαμβάνωμεν αὐτὰ τὰ πράγματα καὶ νὰ ἐπισημάνωμεν τοὺς μεγάλους κινδύνους, ποὺ ἐπισύρει ἡ παράτασις αὐτῆς τῆς καταστάσεως. Δὲν γνωρίζω ἐὰν ἡ Ἀμερικανικὴ ἀποστολὴ ἢ ἄλλοι οἰκονομικοὶ παράγοντες δὲν ἐκτιμοῦν ἐπαρκῶς τὴν μεγάλην σημασίαν τοῦ προβλήματος τῆς στεγάσεως τῶν συμμοριοπλήκτων. Θέλω νὰ πιστεύω ὅτι καὶ οἱ Ἀμερικανοὶ σύμμαχοι θὰ προσέξουν τὰ πράγματα καὶ θὰ δώσουν ἀπόλυτον προτεραιότητα. Ἡμεῖς ζητοῦμεν μέσα εἰς τὰς οἰκονομικὰς δυνατότητας νὰ δοθῇ ἡ προτεραιότης, ἡ ὁποία ἀξίζει διὰ τὸν κόσμον αὐτόν, ὁ ὁποῖος θὰ κάμῃ ἕνα στέγαστρον μὲ μίαν δαπάνην 10–12 ἑκατομμυρίων δρχ. τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν βλέπομεν ἄλλους νὰ δαπανοῦν δισεκατομμύρια ὁλόκληρα δι’ οἰκοδομὰς καὶ μέγαρα. Αὐτὴν τὴν στοιχειώδη βοήθειαν ζητεῖ ὁ κόσμος αὐτὸς καὶ ἐπικαλοῦμαι τὸ ἐνδιαφέρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ τὴν παράσχῃ εἰς τὸν κόσμον τῶν συμμοριοπλήκτων. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον θὰ ἤθελα ἐπὶ πλέον νὰ θίξω καὶ τὸ ὁποῖον δὲν ἐθίγη, εἴτε ὅτι σχετικῶς μὲ τὸ πρόβλημα τῶν συμμοριοπλήκτων καὶ σχετικῶς μὲ τὸ πρόβλημα τῆς ἀνασυγκροτήσεως τῆς ἑλληνικῆς ἐπαρχίας, εἶναι ἕνα μέτρον ὑψίστης σημασίας, μὲ τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει ἀπασχοληθῆ μὲν ἡ Βουλή, ἀλλὰ βλέπομεν ἀπὸ τὸν τύπον ὅτι ἀπασχολεῖ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἄλλας ὀργανώσεις τῶν Ἀθηνῶν. Πρόκειται περὶ τῆς ἀναστολῆς τῆς οἰκοδομήσεως νέων πολυκατοικιῶν εἰς Ἀθήνας. Αὐτὸ τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς ἐζητήσαμεν εἰς τὸ παρελθὸν καὶ τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις φαίνεται ὅτι ἤρχισε νὰ τὸ ἐφαρμόζῃ, ἐπιθυμοῦμεν νὰ ἐνισχύσωμεν τὴν Κυβέρνησιν εἰς τοῦτο καὶ νὰ δηλώσωμεν ὅτι πράγματι ἡ ἀναστολὴ τῆς ἀνεγέρσεως νέων πολυκατοικιῶν εἰς τὰς Ἀθήνας θὰ ἔχῃ τεράστιον ἀντίκτυπον εἰς τὴν ἑλληνικὴν ἐπαρχίαν καὶ εἰς τὸν κόσμον, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ αὐτοστεγασθῇ, καθὼς καὶ δι’ ἄλλας κατηγορίας κοινωνικὰς τῆς ἑλληνικῆς ἐπαρχίας. Ἐδῶ ἡ στατιστικὴ μᾶς λέγει τὸ ἑξῆς, ὅτι εἰς τὰς Ἀθήνας ἀνηγέρθησαν καὶ ἐδηλώθησαν κατὰ τὸ δεύτερον ἑξάμηνον τοῦ 1950 οἰκοδομαὶ ἀξίας 387 δισεκατομμυρίων δραχμῶν. Ἡμεῖς ἐπικροτοῦμεν τὸ μέτρον αὐτὸ τῆς Κυβερνήσεως, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ μεγάλον ἀντίκτυπον εἰς τὴν ἐπαρχίαν. Ὅταν ἡ Ἀθήνα ἔχει 387 δισεκατομμύρια οἰκοδομὰς εἰς τὸ δεύτερον ἑξάμηνον τοῦ 1950 καὶ ὁλόκληρος ἡ ἐπαρχία 190 δισεκατομμύρια αὐτὸ σημαίνει ὅτι ὅλα τὰ ὑλικὰ τὰ ἀπορροφᾶ ἡ Ἀθήνα. Βέβαια ἕνας κεφαλαιοῦχος ἠμπορεῖ νὰ διαθέσῃ τὰ χρήματά του ὅπου θέλει, ἀλλ’ εἶναι τὸ πρόβλημα τῶν ὑλικῶν τῶν οἰκοδομῶν, διότι καὶ τὰ τσιμέντα καὶ τὰ σίδερα καὶ ἡ ξυλεία ἀνατιμῶνται, καθὼς ἐπίσης ἀνατιμῶνται καὶ τὰ ἡμερομίσθια τῶν οἰκοδόμων. Εἰς τὴν ἐπαρχίαν δὲν ἔχομεν μηχανικούς. Ἠξεύρετε ὅτι αἱ ὑδρεύσεις τῶν περισσοτέρων συμμοριοπλήκτων χωρίων καθυστεροῦν διότι δὲν ὑπάρχουν μηχανικοὶ διὰ νὰ κάμουν τὰς μελέτας; Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὴν περιφέρειαν Μακεδονίας καὶ Θράκης ὅπου καθυστεροῦν αἱ μελέται ἐλλείψει μηχανικῶν. Ἐὰν λοιπὸν θέλωμεν νὰ ἐνισχύσωμεν τὴν ἐπαρχίαν πρέπει νὰ σταματήσωμεν τὸν οἰκοδομικὸν ὀργασμὸν τῶν Ἀθηνῶν. Καὶ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα δὲν γίνεται μόνον εἰς τὴν Ἑλλάδα, γίνεται καὶ εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Εἰς τὸ Λονδῖνον ἡ Ἀγγλικὴ κυβέρνησις ἔχει σταματήσει τὰς οἰκοδομὰς καὶ ἔδωσε προτεραιότητα εἰς τὰς ἐργατικὰς κατοικίας.

§52Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερν.). Εἰς τὴν Ἀγγλίαν ὑπάρχει ἔλλειψις ὑλικῶν καὶ ἐφηρμόσθη τὸ μέτρον αὐτό, ἐνῷ ἐδῶ ἔγινεν ἐλλείψει χρημάτων.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἀνοικοδομήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§54Φ. ΖΑΪΜΗΣ. (Ὑπ. Προν. καὶ Ἀνοικοδ.). Κύριοι Βουλευταί, ἡ ἀνησυχία τὴν ὁποίαν ἐξεδήλωσαν οἱ ἐρωτήσαντες συνάδελφοι εἶναι ἀπολύτως δικαιολογημένη. Ἡ αὐτὴ ἀνησυχία μὲ συνέχει καὶ ἐμένα. Ἐπίσης ἡ πρόθεσίς των ὑπῆρξε πρόθεσις ἐνισχύσεως τοῦ Κυβερνητικοῦ ἔργου καὶ οὐχὶ ἐπικρίσεις διότι ἄλλως, οἱ κύριοι συνάδελφοι θὰ ἀνέγραφον ἐπερώτησιν διὰ νὰ ἐλέγξουν τὴν ἐνέργειαν τῆς Κυβερνήσεως. Συνεπῶς νομίζω ὅτι ἡ συζήτησις εἶναι ἐποικοδομητικὴ διὰ τοὺς κοινοὺς σκοπούς. Τὸ ἔργον τοῦτο ὑπῆρξεν ἴσως τὸ μεγαλύτερον τῆς ἀνασυγκροτήσεως καὶ ἕνα τοιοῦτον μεγάλον ἔργον τὸ ὁποῖον ἀναλαμβάνεται χωρὶς μακρὰν προπαρασκευήν, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἔχῃ ἐλλείψεις τινὰς καὶ σφάλματα. Ἐξ αὐτῶν ἄλλα εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλεγχθοῦν καὶ νὰ διορθωθοῦν, ἄλλα δυστυχῶς δὲν εἶναι. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ περιορισθῶ ἀπολύτως εἰς τὸ θέμα τῆς χρηματικῆς ἐνισχύσεως τοῦ ἔργου, τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει τὴν Κυβέρνησιν, ἐμὲ καὶ ὅπως ἀντελήφθην, καὶ τὴν Βουλὴν ὁλόκληρον. Τὸ πρόγραμμα διὰ τὸ πρῶτον ἑξάμηνον τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους 1950–51 εἶχεν ὁρισθῆ εἰς δραχμάς, εἰς ποσὸν 360 δισεκατομμυρίων. Δυστυχῶς, τὸν Σεπτέμβριον, ὅτε ἐγένετο ἡ περικοπὴ βάσει τοῦ σχεδίου Μάρσαλ, περιωρίσθη τὸ ποσὸν τοῦτο εἰς 320 δισεκατομμύρια. Ἕνα τοιοῦτον ἔργον, κύριοι συνάδελφοι, ὅπως εἶναι τὸ ἔργον τῆς στεγάσεως, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σταματήσῃ ἀπὸ τὴν μίαν στιγμὴν εἰς τὴν ἄλλην. Ἡμεῖς ὡς Κράτος διὰ τῶν ὑπηρεσιῶν μας καὶ τῶν ὀργάνων μας, ἡμεῖς ὠθήσαμεν τοὺς πληθυσμοὺς πρὸς τὸ σύστημα τῆς αὐτοστεγάσεως καὶ μὲ τὸν ἐνθουσιασμόν των οἱ Ἕλληνες ἐπεδόθησαν εἰς τὸ ἔργον. Ἡμεῖς ἐλάβομεν γνῶσιν ἐπισήμως τῆς περικοπῆς περὶ τὴν ἀρχὴν τοῦ μηνὸς Ὀκτωβρίου. Ἀμέσως βεβαίως καὶ ὁ Ὑπουργὸς καὶ αἱ ὑπηρεσίαι ἐθορυβήθησαν καὶ ἐνόμισαν ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐπανεξετάσουν τὴν ὅλην ὑπόθεσιν. Ἐστάλησαν εἰς πᾶσαν περιφέρειαν ἁρμόδιοι ὑπάλληλοι νὰ διαπιστώσουν τὴν κατάστασιν, ἵνα ληφθοῦν ἐν συνεχείᾳ τὰ δέοντα μέτρα ἀπὸ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Ἀποτέλεσμα τῆς ἐρεύνης ἦτο ἡ ἔκδοσις τὴν 20 Ὀκτωβρίου διαταγῆς ἐκ μέρους μου πρὸς ὅλας τὰς περιφερείας, ἀπαγορευούσης τὴν ἔναρξιν παντὸς νέου ἔργου καὶ συνιστώσης τὴν ἀποπεράτωσιν τῶν ἤδη ἀρξαμένων. Καὶ τὴν 1ην Νοεμβρίου καθ’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα ἔπαυσεν ἡ ἔναρξις νέων ἐργασιῶν. Ἀλλά, κύριοι, — καὶ ἐδῶ δὲν γνωρίζω πῶς θὰ κρίνητε τὴν ἐνέργειαν αὐτὴν τοῦ Ὑπουργείου, ὀφείλω ὅμως νὰ σᾶς τὸ εἴπω—τὸ Ὑπουργεῖον, ἀντὶ τοῦ ἀρχικοῦ προγράμματος, καθ’ ὃ θὰ ἐγένοντο 50 χιλ. μικροεπισκευαὶ καὶ μόνον 30 χιλ. νέοι πυρῆνες καὶ σοβαραὶ ἐπισκευαί, ἀνέτρεψε τούς ὅρους καὶ ἔθεσεν ὡς πρόγραμμα αὐτοῦ τὴν κατασκευὴν 50 χιλ. πυρήνων καὶ σοβαρῶν ἐπισκευῶν καὶ μόνον 30 χιλιάδων ἐλαφρῶν ἐπισκευῶν, διότι ἐνόμισεν ὅτι οἱ μικρὲς ἐπισκευὲς εἶναι δυνατὸν καὶ ἐντὸς τοῦ χειμῶνος καὶ κατὰ τὴν ἄνοιξιν νὰ συντελεσθοῦν καὶ μάλιστα ἐὰν αἱ δραχμαὶ ἐξέλιπον, νὰ γίνουν καὶ χωρὶς τὴν παροχὴν δραχμῶν. Καὶ ἀνέτρεψε καὶ τοὺς εἰς δραχμὰς λογαριασμούς. Ἡ διαφορὰ εἶναι ἀρκετὰ μεγάλη τῆς ἐλαφρᾶς ἐπισκευῆς ἀπὸ μίαν σοβαρὰν ἐπισκευὴν ἢ ἀπὸ ἕνα πυρῆνα καὶ φθάνει τὸ ἕνα πρὸς τρία. Κατόπιν αὐτῶν ἐζητήσαμεν ἀπὸ τὴν Ἀμερικανικὴν Ἀποστολὴν νὰ μελετήσῃ τὰ νέα δεδομένα καὶ νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὰ 360 δισεκατομμύρια. Τὸ πρᾶγμα συνήντησε μυρίας τόσας δυσχερείας, διότι ἔπρεπε νὰ γίνῃ μείωσις εἰς ἄλλα ἔργα τὰ ὁποῖα ἐκρίνοντο ἐπίσης ἀπαραίτητα. Ἡ προσπάθειά μας αὐτὴ ἠμπορῶ νὰ εἴπω ὅτι μόλις πρὸ ἑνὸς μηνὸς ἐκαρποφόρησε. Διότι μέχρι τέλους Δεκεμβρίου εἴχομεν λάβει μόνον 295 δισεκατομμύρια. Εἰς τὸ τέλος Δεκεμβρίου ἐλάβομεν ἕνα δάνειον ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν 25 δισεκατομμυρίων καὶ ἐφθάσαμεν τὰ 320 δισεκατομμύρια. Περὶ τὸ τέλος Ἰανουαρίου μᾶς ἐδόθησαν ἄλλα 20 δισεκατομμύρια δηλ. σύνολον 340 δισεκατομμύρια. Πρόκειται ἐντὸς τοῦ Φεβρουαρίου νὰ λάβωμεν ἕτερα 15 δισεκατομμύρια διὰ νὰ φθάσωμεν τὰ 355 δισεκατομμύρια. Εὐελπιστῶ ὅτι μὲ τὰς ἤδη γενομένας ἐνεργείας τὸ ποσὸν τῶν δραχμῶν θὰ φθάσῃ περὶ τὰ 370 δισεκατομμύρια. Ἀλλὰ καὶ τὸ ποσὸν αὐτό, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ἀνεπαρκὲς διὰ τὴν περαίωσιν τῶν ἔργων καὶ συνεπῶς θὰ ἀπαιτηθοῦν νέαι προσπάθειαι διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ φθάσωμεν τὸ ποσὸν τῶν 400 δισεκατομμυρίων, τὸ ὁποῖον ἀπὸ τοῦ τέλους Δεκεμβρίου ἤδη ἄρχισε τὸ Ὑπουργεῖον Ἀνοικοδομήσεως νὰ ζητῇ ἀπὸ τοὺς ξένους καὶ ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ. Βεβαίως ἡμεῖς ἔχομεν νὰ προασπίσωμεν μίαν ὑπόθεσιν. Τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ ἔχει πολλὰς ὑποθέσεις καὶ χρειάζονται προσπάθειαι πρὸς ὅλας τὰς κατευθύνσεις. Ἕως αὐτὴν τὴν στιγμήν, μόνον ἐπὶ 370 δισεκατομμυρίων ἔχομεν μίαν ὑπόσχεσιν προφορικήν, ὄχι ἀκόμη γραπτήν, ἐλπίζω ὅμως ὅτι θὰ ἔχωμεν καὶ γραπτὴν τὴν ἀπάντησιν. Ἀπὸ ἐδῶ καὶ πέραν ἡ Κυβέρνησις θὰ καταβάλῃ νέας προσπαθείας διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ φθάσῃ τὰ 400 δισεκατομμύρια, τὰ ὁποῖα ἴσως καὶ αὐτὰ θὰ εἶναι ἀνεπαρκῆ. Ἤθελα τώρα νὰ θίξω τὸ ζήτημα ὅτι στεγάζομεν κατὰ μέγα μέρος ἀριστερούς .... (Φωναὶ ἐκ τοῦ Κέντρου. Δὲν ἀξίζει τὸν κόπον κ. Ὑπουργὲ νὰ τὸ θίξητε).

§55Φ. ΖΑΪΜΗΣ. (Ὑπ. Ἀνοικοδ.). Νὰ δώσω μίαν ἐξήγησιν. Τὸ ζήτημα χωρίζεται εἰς δύο χρονικὰ διαστήματα. Ὑπάρχει τὸ διάστημα μέχρι τῆς 1ης Ἀπριλίου καὶ τὸ διάστημα τὸ μετὰ τὴν 1ην Ἀπριλίου. Κατὰ τὸ πρὸ τοῦ Ἀπριλίου διάστημα ἡ στέγασις δὲν ἐγένετο ἔτσι, ἀλλὰ προχειρότατα καὶ κατεπειγόντως. Εἰσήρχοντο τὰ συνεργεῖα εἰς τὰ χωρία καὶ ἐπεσκεύαζον οἰκίας αἱ ὁποῖαι δὲν ἦτο γνωστὸν εἰς ποῖον ἀνῆκον. Προετιμῶντο μεγάλαι οἰκίαι, ἦσαν κατὰ τὸ πλεῖστον οἰκίαι μὴ διαθετέαι. Ἐπετεύχθη δὲ ἔκτοτε ἡ ταχεῖα ἀνοικοδόμησις εἰς τρόπον ὥστε ἐντὸς 2–3 μηνῶν νὰ ἠμπορῇ νὰ στεγασθῇ περισσότερος κόσμος κατὰ τὸν χειμῶνα τοῦ 1949. Τότε τὰ σπίτια ποὺ ἐφτιάνοντο ἦτο ἄγνωστον τίνος ἦσαν, ἐξ οὗ καὶ εὑρέθη ὅτι ἀνῆκον καὶ εἰς ἀριστερούς. Αὐτὸ ἐγένετο εἰς τὸ παρελθὸν γιὰ λόγους ἀνάγκης.

§56Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. Ξέρετε ὅτι δὲν ἐπετράπη ἡ ἀνοικοδόμησις εἰς χωρία, διότι δὲν εἶναι λέγει συμμοριόπληκτα καὶ κατ’ ἐξαίρεσιν ἐπετράπη ἡ ἀνοικοδόμησις εἰς φυλακισμένους.

§57Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουρ.). Πότε ἔγινε αὐτό;

§58Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. Τὸν Ἰούλιον 1950.

§59Φ. ΖΑΪΜΗΣ. (Ὑπ. Κοιν. Προνοίας). Ὑπῆρχον εἰς τοιαῦτα ἔργα ἐλλείψεις καὶ σφάλματα αὐτὰ ὅμως δὲν δύνανται νὰ θίξουν τὸ μέγα ἔργον τῆς ἀνασυγκροτήσεως. Αὐτὰ ἀποτελοῦν λεπτομέρειες εἰς τὴν δευτέραν περίπτωσιν ἀπὸ τοῦ Ἀπριλίου ἢ μᾶλλον ἀπὸ τοῦ Ἰουνίου ὁπότε ἀπεφασίσθη ἡ πρὸ τοῦ χειμῶνος περάτωσις τοῦ ἔργου τῆς αὐτοστεγάσεως.

§60Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. Ξέρετε ὅτι κατεσκευάζοντο ἀκόμη καὶ οἰκίαι συμμοριτῶν; Δὲν πρέπει νὰ ζητῆτε πιστοποιητικὸν φρονημάτων;

§61Φ. ΖΑΪΜΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀνικοδομήσεως). Ὑπάρχουν πολλαὶ περιπτώσεις π. χ. πατὴρ εἶναι ἐθνικόφρων ὁ εἷς υἱὸς εἶναι εἰς τὸν στρατὸν καὶ ὁ ἄλλος συμμορίτης. Τί θὰ κάμετε σεῖς εἰς αὐτὰς τὰς περιστάσεις; Τὸ θέμα εἶναι μεγάλο. Ὁ τότε Ὑπουργὸς πιεζόμενος πρὸς περάτωσιν τοῦ ἔργου πρὸ τοῦ χειμῶνος ἐξέδωσε διαταγὴν νὰ γίνουν ταχέως αἱ οἰκοδομαὶ καὶ μετὰ θὰ ἐγένετο ἡ ἔρευνα τῶν φρονημάτων. Ἤδη ὁ ὑποφαινόμενος ἔστειλεν ἐγκύκλιον περὶ ἐξετάσεως ὅλων αὐτῶν τῶν θεμάτων. Τὰ μέτρα καθὼς βλέπετε ἐλήφθησαν καὶ θὰ ἔχωμεν τὸ πόρισμα τῆς ἐρεύνης αὐτῆς. Θὰ ἐπεθύμουν ὅπως γνωρίσω εἰς τὴν Βουλὴν σχετικῶς μὲ τὸ ζήτημα τῶν ὑπαλλήλων. Εἶχε φθάσει μία στιγμὴ ὅταν τὸ ἔργον εὑρίσκετο εἰς τὸ Ζενὶθ κεντρικαὶ καὶ περιφερειακαὶ ὑπηρεσίαι νὰ ἔχουν 2.900 ὑπαλλήλους. Ἤδη εὑρισκόμεθα εἰς τὸν ἀριθμὸν 2450 καὶ ἐντὸς ὀλίγων ἑβδομάδων πρέπει νὰ φθάσωμεν τὰς 2000 Τὰ λέγω ὅλα αὐτὰ διότι ἔχει διαβληθῆ τὸ Ὑπουργεῖον εἰς τὸ σημεῖον αὐτό. Ὅσον ἀφορᾶ τοὺς πυρῆνας ἐπέρασαν τὰς 18 χιλιάδας «....... (Ἀναγινώσκει) .......» Δηλαδὴ ἔχομεν γενικὸν σύνολον σοβαρῶν ἐπισκευῶν 50 χιλιάδας καὶ ἐλαφρῶν 31 χιλιάδας. Ὅταν ἀνέλαβον τὸ Ὑπουργεῖον Ἀνοικοδομήσεως εἰς οὐδεμίαν ὑπόσχεσιν προέβην οὔτε διὰ τοῦ τύπου οὔτε ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἐν τούτοις προσεπάθησα καὶ προσπαθῶ νὰ κάμω τὸ δυνατὸν καλύτερον. Καὶ οἱ ἑκάστοτε Ὑπουργοί, οἱασδήποτε Κυβερνήσεως, ἔκαμον τὸ καθῆκόν των. Μένουν ὡρισμένα σφάλματα καὶ ἐλλείψεις, αἱ ὁποῖαι δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι θὰ πρέπει νὰ ἐλεγχθοῦν καθ’ οἱονδήποτε τρόπον. (Χειροκροτήματα).

§62Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ. Δηλαδή, συμπερασματικῶς, κύριε Ὑπουργέ, ἡ Κυβέρνησις δηλοῖ, ὅτι δὲν ἔχει νὰ διαθέσῃ τίποτε ἐκ τῶν πιστώσεων τοῦ δευτέρου ἑξαμήνου τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας. Ἐπιθυμῶ ἐπ’ αὐτοῦ, μίαν ἀποσαφήνισιν, διότι οἱ πληθυσμοὶ ἀναμένουν μετ’ ἀγωνίας τὰς πιστώσεις.

§63Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρ. Κυβερν.). Κύριοι Βουλευταί, ἀντιλαμβάνεσθε, βέβαια, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ, νὰ διατεθοῦν αὐτὰ τὰ κονδύλια. Μόνον ἀπὸ τὰς πιστώσεις τοῦ προγράμματος ἀνασυγκροτήσεως θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀπορροφηθοῦν κονδύλια, τοιαύτης ἐκτάσεως. Δι’ αὐτό, ἀνταποκρινόμενος εἰς τὸ γενικὸν αἴσθημα τῆς Βουλῆς, ἐκάλεσα μίαν σύσκεψιν διὰ τὴν Τετάρτην εἰς τὰς 12 ἀπὸ κοινοῦ μετὰ τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς διὰ νὰ ἴδωμεν κατὰ ποῖον τρόπον θὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὸ ζήτημα.

§64Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Παρακαλῶ νὰ ἀνακοινωθοῦν τὰ ἀποτελέσματα.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπακωνσταντίνου ἔχει τὸν λόγον.

§66Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Ἀναφερόμενος εἰς ὅσα ἐξετέθησαν ἀπὸ τοὺς πρὸ ἐμοῦ ὁμιλήσαντας, παρακαλῶ τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν καὶ τὴν Κυβέρνησιν γενικώτερον νὰ ἀποδώσῃ τὴν ὀφειλομένην σοβαρότητα εἰς τὸ ζήτημα τῆς στεγάσεως τῶν ἀστέγων πολεμοπαθῶν. Πολλοὶ τούτων διέρχονται τὸν ἕβδομον χειμῶνα ἀπὸ τῆς ἀπωλείας τῆς στέγης των ὑπὸ συνθήκας τραγικάς, αἵτινες ἐνθυμίζουν τὰς συνθήκας διαβιώσεως τρωγλοδυτῶν. Ἡ πολιτεία ἀστόχως περιώρισε τὴν συνδρομήν της πρὸς τοὺς αὐτοστεγαζομένους πολεμοπαθεῖς εἰς τὴν χορήγησιν ὑλικῶν μόνον. Ἡ πενία καὶ ἡ δυστυχία τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν εἶναι τοιαύτη, ὥστε ἡ χορήγησις ὑλικῶν ἀποβαίνει ματαία ἐφ’ ὅσον οἱ πυροπαθεῖς ἀδυνατοῦν νὰ κάμουν ἐξ ἰδίων τὴν τοιχοποιΐαν καὶ τὰς ἄλλας ἐργασίας. Εἶναι ἀνάγκη νὰ προσέξῃ ἡ Κυβέρνησις τὸ ζήτημα τῆς στεγάσεως καὶ τὴν ἐξασφάλισιν ψυχικῆς γαλήνης εἰς τοὺς πυροπαθεῖς, ἄνευ τῆς ὁποίας δὲν εἶναι νοητὴ ἡ ὑλικὴ ἀνασυγκρότησις. Διὰ νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα τῆς στέγης διὰ τῆς αὐτοστεγάσεως, πρέπει νὰ δοθῇ εἰς τοὺς πυροπαθεῖς χρηματικὸν βοήθημα, διὰ τὰς οἰκοδομικὰς ἐργασίας, ὅπως γίνεται καὶ μὲ τοὺς ἐπαναπατριζομένους. Τὸν παρελθόντα Δεκέμβριον ἐδόθη νομοθετικῶς ἡ εὐχέρεια παροχῆς χρηματικοῦ βοηθήματος καὶ εἰς τοὺς αὐτοστεγαζομένους πυροπαθεῖς τῆς περιόδου τῆς ἐχθρικῆς κατοχῆς.

§67Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως) Δὲν εἶναι ἀκριβὲς αὐτό.

§68Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Εἶναι ἀπολύτως ἀκριβές, κ. Πρόεδρε. Δύναμαι μάλιστα νὰ σᾶς βεβαιώσω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας ἔκαμε χρῆσιν τῆς εὐχερείας ταύτης διὰ τοὺς πυροπαθεῖς ὡρισμένων Κοινοτήτων τῆς περιφερείας Καλαβρύτων.

§69Φ. ΖΑΪΜΗΣ. (Ὑπουργ. Κοιν. Προν.). Ὄχι. Μόνο διὰ τοὺς συμμοριοπλήκτους.

§70Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρόεδ. Κυβερν.). Δὲν ἔχετε δίκαιον, ἡ ἐπιμονή σας εἰς τὰς ἀπόψεις σας αὐτὰς μᾶς κάμνει νὰ πιστεύσωμεν ὅτι ἐπιμένετε διὰ νὰ γραφοῦν εἰς τὰ πρακτικά.

§71Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Λυποῦμαι, κύριε Πρόεδρε, διὰ τὴν ἀντίληψίν σας τὴν ὁποίαν δὲν δικαιολογεῖ ἡ στάσις μου εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν.

§72Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Προεδρ. Κυβερν.) Πράγματι εἶσθε σεμνός, ἀλλὰ τώρα τελευταῖα δὲν ξεύρω τί ἐπάθατε.

§73Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἀντὶ νὰ μοῦ ἀπευθύνητε ἀδίκως τοιαύτην μομφήν, θὰ ἦτο προτιμότερον καὶ ἄξιον τῆς θέσεώς σας νὰ ἀκούσητε τὰ βάσιμα στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἔχω εἰς τὴν διάθεσίν σας, διὰ νὰ σχηματίσητε ἀκριβῆ γνώμην. Εἶναι ἀκριβὲς ὅ,τι εἶπον περὶ ὡρισμένων Κοινοτήτων τῆς περιφερείας Καλαβρύτων. Καὶ νομίζω θὰ συμφωνοῦν ὅλοι οἱ συνάδελφοι εἰς τὸ ὅτι οἱ πυροπαθεῖς τῶν γειτονικῶν περιοχῶν, ἰδίᾳ δὲ τῶν ὀρεινῶν διαμερισμάτων τῆς Ἀργολίδος καὶ τῆς Κορινθίας, οἱ διατελοῦντες ὑπὸ τὰς αὐτάς, ἂν μὴ χειροτέρας συνθήκας, ὑφ’ ἃς τελοῦν οἱ συμπολῖται τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εὐλόγως διαμαρτύρονται διὰ τὴν ἄνευ οἱασδήποτε δικαιολογίας διάκρισιν καὶ διάφορον μεταχείρισιν.

§74Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Προεδρ. Κυβερν.). Δὲν πρέπε νὰ διαμαρτύρεσθε διὰ τὴν Κορινθίαν, διότι ἡ περιφέρεια αὐτὴ δὲν ὑπέστη τόσας καταστροφάς, ὅσας ἄλλαι περιφέρειαι.

§75Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Λυποῦμαι, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, διότι καίτοι γνωρίζετε τὸν σεβασμὸν μου πρὸς τὴν ἀλήθειαν καὶ τὴν ἐκτίμησίν μου πρὸς Ὑμᾶς, παρεμποδίζετε ν’ ἀκουσθῇ ἡ φωνὴ τῆς ἀληθείας μὲ ἀτόπους καὶ ἀβασίμους αἰτιάσεις. Αἱ πληροφορίαι μου εἶναι καὶ ἀκριβεῖς καὶ εἰλικρινεῖς καὶ ἔπρεπε νὰ σᾶς δώσουν τὴν εὐκαιρίαν νὰ διατάξητε ἔρευναν διὰ τὴν διαπίστωσιν τῆς ἀληθείας.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρελθούσης τῆς ὥρας διὰ τὰς ἀνα-

φορὰς καὶ ἐρωτήσεις εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ ΤΩΝ ΕΠΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Συνέχεια τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ κ. Α. Σβώλου, σχετικῶς μὲ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν... Ὁ κ. Δ. Παπασπύρου ἔχει τὸν λόγον.

§77Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Ἡ συζήτησις ἡ ὁποία ἤρχισε, κύριοι βουλευταί, τὴν παρελθοῦσαν Δευτέραν μὲ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ ἀξιοτίμου ἡγέτου τοῦ Σοσιαλιστικοῦ κόμματος κ. Σβώλου, διὰ τὸ ζήτημα τῆς Ἀγροτικῆς ἀποκαταστάσεως, ἀφορᾷ ἓν ἀπὸ τὰ μεγαλείτερα καὶ ὀξύτερα κοινωνικὰ προβλήματα ποὺ ὑπάρχουν εἰς τὴν χώραν μας. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι αἴσθημα ἀποκαρδιώσεως συνεῖχεν ἡμᾶς τοὺς ὀλίγους βουλευτάς, οἵτινες παρηκολουθήσαμε τὴν ἀγόρευσιν τοῦ καθηγητοῦ καὶ ἡγέτου τοῦ Σ.Κ. Ε.Λ.Δ. ὁ ὁποῖος ἀνέπτυξεν εἰς τὸ Σῶμα μὲ ἐπιστημονικὴν ἀληθῶς ἐπιχειρηματολογίαν καὶ ἐμβρίθειαν τὴν Συνταγματικὴν ἄποψιν τοῦ σοβαροῦ τούτου κοινωνικοῦ θέματος. Διότι ἐλάχιστοι ἦσαν οἱ συνάδελφοι οἱ ὁποῖοι παρηκολούθησαν τὴν συζήτησιν, καὶ πλήρης, δύναμαι νὰ εἴπω, ὑπῆρξεν ἡ ἀπουσία τῆς Κυβερνήσεως, ἐξαιρέσει τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας. Ἐλπίζω, μ’ ὅλα ταῦτα ὅτι, ἐν τῇ προόδῳ τῆς συζητήσεως ἡ Βουλὴ θὰ δείξῃ τὸ ἀμέριστον ἐνδιαφέρον της καὶ ἡ Κυβέρνησις, θὰ παρακολουθήσῃ τὸ θέμα. Διότι ἀφορᾷ τοὺς ἀγρότας, μίαν τάξιν ἡ ὁποία μοχθεῖ καὶ δεινοπαθεῖ οὐδόλως ἀμειβομένη καὶ ἡ ὁποία ἀναμένει ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν, τὴν ἀποκατάστασίν της. Καὶ ἐλπίζω, ἐπὶ πλέον, ὅτι θὰ προκληθῇ περισσότερον ὅλον τὸ ἐνδιαφέρον τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος συμπίπτει νὰ εἶναι ὁ υἱὸς τοῦ δημιουργοῦ τῆς Μεγάλης Ἑλλάδος, τοῦ πραγματοποιοῦ τῆς Κοινωνικῆς ἀναπλάσεως τῆς χώρας καὶ θεμελιωτοῦ τῆς ἀγροτικῆς ἀποκαταστάσεως. Κύριοι Βουλευταί, ὁ ἡγέτης τοῦ Σοσιαλιστικοῦ κόμματος, ἀνέλυσεν ἐν γενικαῖς γραμμαῖς τὸ ὑπὸ συζήτησιν θέμα. Δὲν εἰσῆλθεν εἰς λεπτομερείας. Ἠρεύνησε πρὸ παντὸς τὴν συνταγματικὴν ἄποψιν καὶ ἐκάλεσε τὴν Κυβέρνησιν νὰ προχωρήσῃ εἰς τὰς ἐνδεδειγμένας λύσεις. Ὑπάρχουν ὅμως δύο μεγάλα ἐμπόδια διὰ τὴν πραγματοποίησιν τῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου. Τὸ πρῶτον καὶ μεγαλείτερον εἶναι τὸ Κωπαϊδικὸν πρόβλημα. Τὸ δεύτερον εἶναι τὸ θέμα τῶν Μοναστηριακῶν κτημάτων καὶ γενικώτερον τῆς ἐκκλησιαστικῆς περιουσίας.

§78Α. ΣΒΩΛΟΣ. Ἡ ἀνάπτυξις τῆς ἰδικῆς μου ἐπερωτήσεως, σκοπὸν εἶχε, νὰ θέσῃ τὰ γενικὰ πλαίσια τῆς μελέτης τοῦ ζητήματος. Σκοπίμως δὲν εἰσῆλθον εἰς λεπτομερείας. Ἠμποροῦσα νὰ ἀναφέρω τὸ ζήτημα τῆς Κωπαΐδος, ἀλλ’ ἤξευρα ὅτι ἕπεται ἐπερώτησις εἰδικῶς διὰ τὸ θέμα αὐτό, καὶ μάλιστα ἀπὸ εἰδικωτέρους ἀπὸ ἐμὲ συναδέλφους ὡς πρὸς τὸ θέμα αὐτό. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἐκκλησιαστικὰς περιουσίας, εἶπον διὰ μακρῶν τὰς ἀπόψεις μου καὶ κατέληξα ὅτι ἐλπίζω, ὅτι θὰ ὑπάρξῃ μία κατανόησις ἐκ μέρους τῆς ἐκκλησίας. Ἐτόνισα καὶ ἐπαναλαμβάνω ἐὰν δὲν ὑπάρξῃ αὐτὴ ἡ κατανόησις, ἡ ὁδὸς τῆς ἀπαλλοτριώσεως καὶ εἰς βάρος τῆς Ἐκκλησιαστικῆς καὶ Μοναστηριακῆς περιουσίας, εἶναι ἀνεκτή.

§79Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Ἐλπίζω νὰ ἀκούσωμεν, κύριε Πρόεδρε, καὶ ὑμᾶς καὶ τοὺς ἄλλους Ἀρχηγοὺς τῶν ἐν τῇ Βουλῇ κομμάτων ἐπὶ τοῦ Κωπαϊδικοῦ, ἀφοῦ ἐγενικεύθη ἡ συζήτησις. Θὰ ἀναφερθοῦν ἄλλως τε λεπτομέρειαι εἰδικῶς ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, πρὸ τῶν ὁποίων θὰ φρίξῃ ἡ Βουλή. Κύριοι βουλευταί, πρέπει νὰ σᾶς κουράσω ὀλίγον μὲ μίαν ἀναδρομὴν εἰς τὸ ἀπώτερον παρελθὸν διὰ νὰ δυνηθῆτε νὰ κατανοήσητε πλήρως τὸ ὑπὸ συζήτησιν θέμα. Ἐλπίζω ὅτι οὕτω θὰ ὁδηγηθῆτε εἰς ἀσφαλεῖς κρίσεις αἱ ὁποῖαι θὰ συμβάλουν εἰς τὴν λῆψιν τῶν ἐνδεδειγμένων ἀποφάσεων. Μεταξὺ τῶν πόλεων Θηβῶν καὶ Λεβαδείας, πρὸς τὸ βάθος τῆς Λοκρίδος, ὑπῆρχεν ἡ λίμνη «Κωπαΐς» ποὺ ἐκάλυπτε 240.000 περίπου στρέμματα γῆς. Εἰς τὰ 1865 ἡ τότε Κυβέρνησις προῆλθεν εἰς συμφωνίαν μὲ τὸν Γάλλον Σαρατζίνον, ἵνα ἀναλάβῃ τὴν ἀποξήρανσιν ὁλοκλήρου τῆς ἐκτάσεως. Ὑπεγράφη ἡ σχετικὴ σύμβασις καὶ μὲ τὸν Νόμον ΡΟΓʹ τῆς 24ης Ἰανουαρίου 1867 ἡ σύμβασις ἐκυρώθη. Διὰ τῆς συμβάσεως ταύτης ἀνέλαβεν ὁ Μομφερριέρος τὴν ἀποξήρανσιν τῆς λίμνης μὲ τὸ δικαίωμα νὰ καρπωθῇ ὁλόκληρον τὴν ἔκτασιν ἐπὶ 99 ἔτη. Μετὰ τὴν πάροδον τῶν 99 ἐτῶν, 80 χιλ. στρέμματα θὰ περιήρχοντο κατ’ ἀπόλυτον κυριότητα εἰς τὸν Μομφερριέρον, τὰ ὑπόλοιπα δὲ 160 χιλ. στρέμματα εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Ἐπικράτειαν διὰ ν’ ἀποδοθοῦν εἰς τοὺς φυσικούς των δικαιούχους, τοὺς Ἕλληνας ἀγρότας τῆς Βοιωτίας καὶ τῆς Λοκρίδος. Μετὰ ταῦτα ἐγένετο τροποποίησις τῆς συμβάσεως καὶ ἐπετράπη εἰς τὸν Μομφερριέρον νὰ ἐκχωρήσῃ ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς ὅρους τὴν ἐπιχείρησιν εἰς τὸν Γάλλον Ἑρρῖκον Βοναίρ. Τὸ 1873, μετ’ ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἐκηρύχθησαν ἔκπτωτοι ὁ Μομφερριέρος καὶ ὁ Βοναίρ, διότι δὲν ἦσαν εἰς θέσιν ἀπὸ οἰκονομικῆς ἀπόψεως νὰ πραγματοποιήσουν τὰ ἔργα. Ὁ Ἕλλην κεφαλαιοῦχος Ἰωάν. Βοῦρος, ἐκπροσωπῶν συμφέροντα ξένων κεφαλαιούχων καὶ ἐπικουρούμενος ἀπὸ τὸν Στέφανον Σκουλούδην, ἀνέλαβε διὰ τῆς συμβάσεως τῆς 20ης Μαΐου 1880, ἥτις ἐκυρώθη μὲ διάταγμα τῆς 11ης Νοεμβρίου 1880, νὰ φέρῃ εἰς πέρας τὸ ἔργον. Μὲ τὴν σύμβασιν Βούρου συνεστήθη νέα Ἑταιρεία, Γαλλικὴ καὶ αὐτή, μὲ κεφάλαιον 15 ἑκατομ. δραχμῶν διὰ τὴν ἀποξήρανσιν καὶ ἐκμετάλλευσιν τῆς Κωπαΐδος. Τὸ 1881 ἤρχισεν ἡ ἀποξήρανσις μὲ σχέδια τὰ ὁποῖα κατέστρωσεν ὁ Γάλλος Σοβὰζ καὶ τὰ ὁποῖα ἀνεθεωρήθησαν καὶ συνεπληρώθησαν ὑπὸ τοῦ μηχανικοῦ TARATTE, μετὰ δὲ τὸν θάνατον καὶ τούτου τὰ συνεπλήρωσεν ὁ Λέων Ποσέ. Τὰ ἔργα τῆς ἀποξηράνσεως ἤρχισαν τὸ 1882 καὶ ἐπερατώθησαν τὸν Ἰούνιον τοῦ 1886. Ἡ Γαλλικὴ Ἑταιρεία ἐκηρύχθη κατὰ τὸ 1887 εἰς κατάστασιν πτωχεύσεως, καὶ πρὸ τῆς ἀδυναμίας τῆς συμπληρώσεως τῶν ἔργων καὶ διαχειρίσεως τῆς ἐπιχειρήσεως, ἀνέλαβε ταύτην ἡ καὶ σήμερον ὑφισταμένη Ἀνώνυμος Ἀγγλικὴ Ἑταιρεία Κωπαΐδος. Καὶ διὰ τὴν Ἀγγλικὴν Ἑταιρείαν ἴσχυεν ἡ ρήτρα τῆς ἀρχικῆς συμβάσεως, βάσει τῆς ὁποίας «....ἀφοῦ ἡ Ἑταιρεία συλλέξῃ τοὺς καρποὺς τοῦ τελευταίου ἔτους τῆς ἐπικαρπίας ἐκ τῶν προσκαίρως παραχωρουμένων γαιῶν, αἱ γαῖαι αὗται ἐπανέρχονται εἰς τὴν ἐξουσίαν τῆς Ἑλληνικῆς Ἐπικρατείας μεθ’ ὅλων τῶν ἐπ’ αὐτῶν ἔργων καὶ οἰκοδομῶν, χωρὶς νὰ ἔχῃ ἡ Ἑταιρεία οὐδὲν δικαίωμα ἀποζημιώσεως». Εἰς τὰ 1964 κατὰ τὴν μίαν ἄποψιν, εἰς τὰ 1984 κατὰ τὴν ἄλλην, θὰ ἀπεδίδετο τὸ ἀγρόκτημα τῆς Κωπαΐδος εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Ἐπικράτειαν, σύμφωνα μὲ τὴν ἀρχικὴν σύμβασιν, μὲ ὅλας τὰς οἰκοδομάς, μὲ ὅλα τὰ ἔργα καὶ ἡ Ἑταιρεία θ’ ἀπεκόμιζεν ὡς κέρδος τὴν ἐπικαρπίαν τῶν 99 ἐτῶν καὶ τὴν ἰδιοκτησίαν της, προσέξατε τοῦτο, ἐπὶ τῶν ὀγδοήκοντα χιλιάδων (80.000) στρεμμάτων τῆς Κωπαϊδικῆς ἐκτάσεως. Ἔκτοτε, κατὰ διαφόρους περιόδους, μεγάλη κατεβλήθη προσπάθεια ἀπὸ τὴν Ἀγγλικὴν Ἑταιρείαν νὰ ἐπιτύχῃ νομοθετικῶς τροποποίησιν τῆς ἀρχικῆς συμβάσεως διὰ νὰ πραγματοποιήσῃ μεγαλύτερα ὑπὲρ αὐτῆς ὠφελήματα. Αἱ προσπάθειαί της ὅμως ἀπέβησαν ἄκαρποι, διότι οὐδεμία Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις μέχρι τοῦ 1924 ἐνέδωσεν εἰς τὰς ἀξιώσεις της. Ἀφ’ ἧς ἀνέλαβε τὴν κάρπωσιν καὶ τὴν ἐκμετάλλευσιν ἡ Ἀγγλικὴ Ἑταιρεία ἐδημιουργήθη ἕνα δυσβάστακτον καθεστὼς καὶ μία ἀφόρητος κατάστασις εἰς βάρος τῶν ἀγροτῶν τῆς περιοχῆς, ποὺ καθόλου δὲν ἐτίμα τὴν Ἀγγλικὴν Ἑταιρείαν καὶ ἐκείνους ποὺ τὴν διηύθυναν. Ἐδημιουργήθη πραγματικὴ δουλοπαροικία. Καὶ ἀπὸ τοῦ 1890 μέχρι τοῦ 1925 συνεχεῖς ὑπῆρξαν αἱ ἐξεγέρσεις τῶν ἀγροτῶν, οἱ ὁποῖοι παρέλαβον τὴν ἀποξηρανθεῖσαν λίμνην καὶ μὲ κόπους ἀφαντάστους, μὲ αἷμα καὶ μὲ θυσίας, τὴν ἠξιοποίησαν. Τὴν μετέβαλον, σκληρῶς ἐργαζόμενοι, εἰς εὔφορον γῆν, διὰ νὰ ἴδουν τοὺς κόπους των ἐξανεμιζομένους διὰ νὰ τρώγουν αὐτοὶ τὸ πικρὸ ψωμὶ τοῦ δουλοπαρίκου καὶ διὰ νὰ παχύνουν οἱ ἄλλοι μὲ τὸν μόχθον των. Ὑπέμειναν ὅμως μὲ καρτερίαν τὴν ἀνήκουστον ταύτην κατάστασιν, ἐλπίζοντες ὅτι μετὰ τρεῖς περίπου γενεὰς οἱ ἐπίγονοί των θὰ παρελάμβανον ὡς ἰδιοκτῆται πλέον ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴν Ἐπικράτειαν τὴν γῆν αὐτήν, ποὺ οἱ πατέρες των ἐπότισαν μὲ τὸν ἱδρῶτα καὶ τὸν μόχθον των. Ἤλπισαν ὅμως ἐπὶ ματαίῳ, κύριοι συνάδελφοι. Διότι κατὰ τὸ 1924 ἔλαβε χῶραν τὸ καταπληκτικώτερον σκάνδαλον, τὸ ὁποῖον ἐσημειώθη ποτὲ ἀπὸ τῆς ἀνεξαρτησίας τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους. Ὑπῆρχε μία διάταξις εἰς ἕνα εἰδικὸν νόμον, ποὺ ἀφεώρα τὴν Κωπαΐδα. Εἶναι ὁ νόμος ϠΠΒʹ, ὁ ὁποῖος ἐτροποποίησε τὸν ἀρχικὸν νόμον ΡΟΓʹ καὶ εἰς τὸν νόμον αὐτὸν ὡρίζετο ὅτι: «Πᾶσαι αἱ διαφοραὶ αἱ προκύπτουσαι μεταξὺ κυβερνήσεως καὶ ἑταιρείας, ὡς πρὸς τὴν ἑρμηνείαν, παραβίασιν καὶ ἐκτέλεσιν τῆς συμβάσεως θέλουσι δικάζεσθαι κατὰ πρῶτον καὶ τελευταῖον βαθμὸν ὑπὸ τοῦ Ἀρείου Πάγου δι’ ἀγωγῆς συνοπτικῆς». Εἶχε θεσπισθῆ οὕτω μία εἰδικὴ διαδικασία διὰ τὴν Κωπαΐδα καὶ βάσει τῆς διατάξεως αὐτῆς ἡ Ἀγγλικὴ ἑταιρεία πᾶσαν ἀμφισβήτησιν, πᾶσαν διαφορὰν της πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν ἔπρεπε κατὰ τὴν συνοπτικὴν διαδικασίαν νὰ τὴν φέρῃ ἐνώπιον τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστηρίου τῆς χώρας, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπελαμβάνετο ταύτης καὶ θὰ τὴν ἐπέλυεν ὁριστικῶς. Οὐδέποτε ὅμως ἀπετόλμησε ἡ Ἀγγλικὴ ἑταιρεία νὰ φέρῃ τὰς ἀξιώσεις τῆς πρὸς ἐπίλυσιν ἐνώπιον τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ πάντοτε προσεπάθει νὰ ἐπιτύχῃ ἱκανοποιητικὰς δι’ αὐτὴν λύσεις διὰ παρασκηνιακῶν ἐνεργειῶν καὶ πιέσεως τῶν ἑκάστοτε Ἑλληνικῶν κυβερνήσεων. Ἀπετύγχανεν ὅμως εἰς ὅλας τὰς προσπαθείας της. Ἀλλ’ ἦλθεν ἡ ἀνείπωτη συμφορὰ τῆς Μικρᾶς Ἀσίας καὶ ἔπρεπε νὰ ἀντιμετωπισθῇ τὸ πρόβλημα τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν προσφύγων. Ἐπρόκειτο τότε νὰ συνομολογηθῇ τὸ προσφυγικὸν δάνειον καὶ ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν δύσκολον διὰ τὸ Ἔθνος, ἀνεφαίνετο πάντοτε καὶ ἡ ἑταιρεία Κωπαΐδος. Ἐνῷ ἰσχυρίζετο ἐπιμόνως ὅτι ὑπῆρχον διαφοραὶ καὶ ἀμφισβητήσεις μεταξὺ αὐτῆς καὶ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως δὲν ἐτόλμησε ποτὲ νὰ ἀκολουθήσῃ τὴν νόμιμον ὁδόν, τὸν Ἄρειον Πάγον, ποὺ θὰ ἔλυεν αὐτὰς τὰς διαφορὰς ἀλλ’ ἐλλοχεύουσα εὗρε τὴν εὐκαιρίαν τοῦ προσφυγικοῦ δανείου διὰ νὰ ἐμφανισθῇ μέσῳ τοῦ Ἀγγλικοῦ τραπεζιτικοῦ οἴκου Χάμπρο ἐνώπιον τῆς τότε Κυβερνήσεως τοῦ ἀειμνήστου Μιχαλακοπούλου μὲ τὸ τελεσίγραφον τῶν ἀπόψεών της. Ἐζήτησε νὰ παρακαμφθῇ ὁ νόμος, ποὺ προέβλεπε τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ νὰ γίνῃ μία διαιτησία μὲ ἕνα Ἕλληνα διαιτητὴν καὶ ἕνα Ἄγγλον καὶ ἐπιδιαιτητὴν τὸν Πρόεδρον τοῦ Δικαστηρίου τῆς Χάγης πρὸς ἐπίλυσιν τῶν διαφορῶν της. Ἀλλὰ καὶ τότε δὲν ἠξίωσεν, οὐδὲ ἀπετόλμησε νὰ διεκδικήσῃ ἡ ἑταιρεία ὁλόκληρον τὴν ἔκτασιν τῆς Κωπαϊδικῆς περιοχῆς. Ἐζήτησε διὰ τῆς διαιτησίας νὰ λυθοῦν τρεῖς ἀξιώσεις της. Πρῶτον, νὰ τῆς ἐπιτραπῇ νὰ ἀνταλλάξῃ τὰ 80.000 στρέμματα πού, ὅπως σᾶς εἶπον, θὰ ἔμενον εἰς τὴν ἀπόλυτον ἰδιοκτησίαν της καὶ τὰ ὁποῖα ἀπὸ τοῦ 1887 εἶχεν ἐπιλέξει πρὸς τὴν ἀνατολικὴν περιοχήν, ἐν τῇ ἰδέᾳ καὶ πεποιθήσει ὅτι αὐτὴ ἡ περιοχὴ θὰ εἶναι ἡ πλέον εὔφορος. Προϊόντος ὅμως τοῦ χρόνου ἀπεδείχθη ὅτι αἱ εὐφορώτεραι περιοχαὶ ἦσαν αἱ δυτικαί, αἱ πρὸς Λεβάδειαν κείμεναι καὶ ἐπεδίωκε, πάντοτε ἀνεπιτυχῶς, νὰ πραγματοποιήσῃ τὴν ἀνταλλαγὴν αὐτὴν τῶν 80.000 στρεμμάτων. Ἐν συνεχείᾳ εἶχε δευτέραν ἀξίωσιν: νὰ ἀποζημιωθῇ διὰ 15.000 στρέμματα, τὰ ὁποῖα διεξεδίκει εἰς βάρος ἰδιοκτητῶν, ποὺ κατὰ τοὺς ἰσχυρισμοὺς της αἱ ἰδιοκτησίαι των περιελαμβάνοντο εἰς τὴν περίμετρον τῆς Κωπαΐδος καὶ ἔπρεπε καὶ αὐταί, κατὰ τὴν ἄποψιν τῆς ἑταιρείας, νὰ περιέλθουν εἰς τὴν ἰδιοκτησίαν της. Προσέφυγεν εἰς τὰ Ἑλληνικὰ δικαστήρια διεκδικοῦσα ἀπὸ τοὺς Ἕλληνας ἰδιοκτήτας τὰ 15.000 στρέμματα καὶ τὰ Ἑλληνικὰ δικαστήρια ἐκλήθησαν νὰ κρίνουν τὴν διαφοράν.

§80Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Τὸ Πρωτοδικεῖον Λεβαδείας δὲν ἐδίκασεν, ἀπέφυγεν ἡ ἑταιρεία νὰ δικάσῃ τὰς ἀγωγάς.

§81Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Ἐκ τῶν ἀγωγῶν αὐτῶν ἐδίκασε τέσσαρας ἢ πέντε. Τὸ ἀνεφέρατε καὶ σεῖς εἰς τὰς ἀγορεύσεις, ποὺ ἐκάματε τὸ 1924 ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τῆς διαιτησίας. Ἔκαμε δοκιμαστικὴν κροῦσιν εἰς τὰ Ἑλληνικὰ δικαστήρια, τὰ ὁποῖα ἀπέρριψαν τὰς ἀγωγὰς καὶ ἀκριβῶς δι’ αὐτὸ δὲν ἀπετόλμησε νὰ συνεχίσῃ τὸν δικαστικὸν ἀγῶνα της ἐναντίον τῶν Ἑλλήνων ἰδιοκτητῶν. Εἶχε καὶ μίαν ἄλλην ἀξίωσιν: Εἰς τὴν περίμετρον τῆς ἀποξηρανθείσης λίμνης ὑπῆρχον ἰδιοκτησίαι τρίτων ἀπὸ 13–15.000 στρέμματα. Οἱ ἰδιοκτῆται δὲν παρῃτοῦντο τῶν δικαιωμάτων των καὶ πρὸς ἀποζημίωσίν των ἡ ἑταιρεία ἀνέλαβε νὰ παραχωρήσῃ 15 χιλιάδες στρέμματα ἐκ τῆς ἀποξηρανθείσης ἐκτάσεως. Εἰς ἀντάλαγμα τούτου τὸ δημόσιον ἐδέχθη νὰ μὴ γίνῃ ἀπὸ τὴν ἑταιρείαν ἡ διάτρησις τοῦ ὄρους Πτώου διὰ τὴν διοχέτευσιν τῶν ὑδάτων εἰς τὸν Εὐβοϊκὸν κόλπον, ὡς ὥριζεν ἡ σύμβασις, ἀλλὰ νὰ γίνῃ διὰ τῶν παραλιμνῶν. Οὕτω περιωρίσθησαν αἱ δαπάναι της εἰς τὸ ἑκατοστόν, διότι ἡ διάτρησις τοῦ Πτώου θὰ ἀπῄτει κολοσσιαῖα ποσά. Ἡ ἑταιρεία ὅμως δὲν παρεχώρησε τὰ ὡς ἄνω 15 χιλιάδες στρέμματα καὶ ἐνῶ τὰ κατεκράτει καὶ μέχρι τοῦ 1924 τὰ ἐκαρπώθη παρανόμως ἤτοι ἐπὶ 44 ὁλόκληρα χρόνια ἐζήτει ἤδη ἀποζημίωσιν δι’ αὐτά. Ἐν τῇ οὐσίᾳ λοιπὸν δὲν ὑπῆρχεν οὐδεμία νόμιμος ἀξίωσις τῆς Ἑταιρείας. Καὶ εἶναι τοῦτο πρόδηλον. Διότι ἐὰν ὑπῆρχε θὰ προσέφευγεν εἰς τὸ Ἀνώτατον Δικαστήριον τῆς χώρας μας, τὸν Ἄρειον Πάγον, καὶ ἐκεῖ θὰ ἐπρόβαλλε τὰς ἀξιώσεις της καὶ θὰ ἐλύοντο αἱ διαφοραί. Ἀπῄτησε λοιπὸν κατὰ τὸ 1924 αἱ τρεῖς ἀνύπαρκτοι αὗται διαφοραὶ νὰ ἐπιλυθοῦν διὰ διαιτησίας καὶ ἐπέτυχε τοῦτο πιέζουσα τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, ἔχουσαν ἀνάγκην τοῦ προσφυγικοῦ δανείου. Ὑπὸ τοιούτους ὅρους ἡ Κυβέρνησις Μιχαλακοπούλου ἀπεδέχθη τὴν διαιτησίαν καὶ κατέθεσεν εἰς τὴν Βουλὴν σχετικὸν νομοσχέδιον. Ἡ Βουλὴ καὶ ἰδιαίτατα οἱ τότε Βουλευταὶ Λεβαδείας, Θηβῶν καὶ Λοκρίδος ἐπολέμησαν τοῦτο. Ἔγινε μακρὰ συζήτησις εἰς τὴν Βουλήν. Ὁ συνάδελφος καὶ συμπολίτης μου κ. Κουτσοπέταλος, ὁ ἀείμνηστος Σπηλιώτης, ἀντετάχθησαν κατὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ. Ἦλθεν εἰς δύσκολον θέσιν ἡ Κυβέρνησις καὶ τότε ἔγινεν ἕνας ἑλιγμός.

§82Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Εἰς τὸν σχετικὸν φάκελλον, αὐτὸν ποὺ ἐζητοῦσεν ἡ Κωπαΐς τὴν διαιτησίαν παρὰ τὸν νόμον ὑπάρχει τηλεγράφημα τοῦ τότε Πρεσβευτοῦ τῆς Ἑλλάδος ἐν Λονδίνῳ τοῦ Κακλαμάνου, ὁ ὁποῖος ἔλεγεν ὅτι ὁ οἶκος Χάμπρο ποὺ εἶχεν ἐκδώσει ὅλα τὰ ἑλληνικὰ δάνεια εἰς τὸ Λονδῖνον ἀρνεῖται νὰ ἐκδώσῃ τὸ δάνειον περὶ τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν προσφύγων καὶ σταθεροποιήσεως, ἐὰν δὲν δεχθῇ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις τὴν διαιτησίαν. Τὸ τηλεγράφημα αὐτό, ὁ μακαρίτης Μιχαλακόπουλος Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ὤν μᾶς ἐκάλεσε καὶ μᾶς τὰ ἐπέδειξε καὶ μᾶς εἶπε: Τὶ θέλετε νὰ κάμωμεν; τὰ ἔντερά μας εἶναι ἔξω, οἱ πρόσφυγες εἶναι ἀναποκατάστατοι. Τότε ἠναγκάσθημεν νὰ ὑποχωρήσωμεν.

§83Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Ἐγὼ δὲν ἀρνοῦμαι ὅτι ἐπολεμήθη τὸ ἀρχικὸν νομοσχέδιον. Γνωρίζω καὶ αὐτὰς τὰς λεπτομερείας ποὺ ἐπικαλεῖσθε καὶ θὰ ἰδῆτε πόσον ἀντικειμενικὸς θὰ εἶμαι εἰς τὴν ἐξιστόρησιν τῆς θλιβερᾶς αὐτῆς ἱστορίας. Πρέπει ὅμως νὰ ἔχωμεν ὡς δεδομένον ὅτι ἡ ἑταιρία δὲν ἀπετόλμησε τότε, καὶ ἂς τὸ προσέξῃ τοῦτο ἰδιαιτέρως ἡ Βουλή, νὰ ζητήσῃ ὁλόκληρον τὴν Κωπαϊδικὴν ἔκτασιν εἰς τὴν ἰδιοκτησίαν της. Ἐζήτησε διαιτησίαν διὰ νὰ ἐπιτύχῃ δι’ αὐτῆς ἀνταλλαγὴν τῶν 80.000 στρεμμάτων ἀπὸ τῆς ἀνατολικῆς πλευρᾶς εἰς τὴν δυτικὴν καὶ ἀποζημίωσιν διὰ τὰς παρεμβαλλομένας γαίας τρίτων ὡς σᾶς ἐξέθεσα ἀνωτέρω. Ὅταν ἤρχισεν εἰς τὴν τότε Βουλὴν ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῆς διαιτητικῆς ἐπιλύσεως τῶν διαφορῶν τῆς Ἀγγλικῆς Ἑταιρείας καὶ ἠσκήθη παρὰ τῶν βουλευτῶν Βοιωτίας, Λοκρίδος καὶ ἄλλων περιφερειῶν πολεμικὴ κατ’ αὐτοῦ, οἱ διευθύνοντες τὴν ἑταιρείαν ἔστησαν μίαν παγίδα εἰς τὴν ὁποίαν ἔπεσαν ὅλοι καὶ πρῶτοι ἀτυχῶς οἱ τότε βουλευταὶ Βοιωτίας καὶ Λοκρίδος. Εἶπεν ἡ ἑταιρεία πρὸς τὴν Κυβέρνησιν: Ἀφοῦ ὑπάρχῃ τόση διάστασις μεταξὺ τοῦ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ καὶ τῆς ἐπιχειρήσεως, εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ πωλήσωμεν εὐθὺς ἀμέσως, ὅλα γενικῶς τὰ δικαιώματά μας ἐπὶ τῆς Κωπαϊδικῆς ἐκτάσεως καὶ νὰ κρατήσωμεν μόνον ὡς ἰδιοκτησίαν μας τριάντα χιλιάδες στρέμματα, ἀλλὰ οἱ ὅροι καὶ συμφωνίαι τῆς ἐξαγορᾶς τῶν γαιῶν θὰ καθορισθοῦν ἀπὸ διαιτητάς. Ἡ πρότασις — παγὶς τῆς ἑταιρείας ἐγένετο τότε ἀσμένως ἀποδεκτὴ ἀπὸ ὅλους καὶ ἐτροποποιήθη τὸ συζητούμενον εἰς τὴν τότε Βουλὴν νομοσχέδιον καὶ προσετέθη εἰς τὸ μόνον ἄρθρον διάταξις καθ’ ἣν «οἱ διαιτηταὶ θέλουσιν ἀποφανθῆ ὑποχρεωτικῶς περὶ τῶν ὅρων ὑφ’ οὓς ὑποχρεοῦται ἡ ἑταιρεία νὰ προσφέρῃ πρὸς πώλησιν τὰς κατ’ ἐπικαρπίαν καὶ κυριότητα παραχωρουμένας αὐτῇ δυνάμει τῶν ἰσχυουσῶν συμβάσεων γαίας, ἐξαιρουμένης ἐκτάσεως τριάκοντα χιλιάδων στρεμμάτων, ἅτινα κατ’ ἀπόλυτον κυριότητα μένουν εἰς τὴν ἑταιρείαν Κωπαΐδος». Ἔχετε ὑπ’ ὄψιν ἀπὸ ὅσα σᾶς ἐξέθεσα ποῖαι ὑπῆρξαν αἱ ἀξιώσεις τῆς ἑταιρείας Κωπαΐδος: διαιτησία 1) διὰ τὴν ἀνταλλαγὴν τῶν 80.000 στρεμμάτων τῶν ἀνηκόντων εἰς αὐτὴν κατ’ ἀπόλυτον ἰδιοκτησίαν καὶ 2) διὰ τὸν καθορισμὸν τῆς ἀποζημιώσεώς της διὰ τὰς παρεμβαλλομένας ἰδιοκτησίας τρίτων. Διὰ τὴν ἀποδοχὴν τῶν ἀξιώσεών της τούτων ἠσκήθη ἡ πίεσις εἰς τὴν Κυβέρνησιν Μιχαλακοπούλου, ἀπὸ τὸν Ἀγγλικὸν τραπεζιτικὸν οἶκον τοῦ Χάμπρο. Ἐν τῇ ἐξελίξει ὅμως τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ κατατεθέντος τότε νομοσχεδίου περὶ διαιτησίας ἐπροτάθη ἁπλῶς ἀπὸ τὴν ἑταιρείαν ἡ διὰ διαιτησίας ὁλοκληρωτικὴ ἐξαγορὰ τῶν γαιῶν παρὰ τοῦ Κράτους ἢ τῶν καλλιεργητῶν πλὴν τριάκοντα χιλιάδων στρεμμάτων. Τὴν πρότασιν ταύτην ἀπεδέχθησαν ἀβασανίστως ὅλοι οἱ ἁρμόδιοι ἑλληνικοὶ παράγοντες καὶ πρῶτοι οἱ τότε βουλευταὶ Βοιωτίας καὶ Λοκρίδος, νομίζοντες, ὅτι, κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον λύεται ὁριστικῶς καὶ κατὰ τὸν καλύτερον τρόπον τὸ Κωπαϊδικόν! Ὁποία τραγικὴ πλάνη! Ὑπῆρξε κατ’ ἐμὲ σφάλμα, σφάλμα θανάσιμον ὅτι παρεπέμφθη ἡ ἐξαγορὰ τῆς Κωπαΐδος εἰς τὴν διαιτησίαν. Ὅταν πρόκειται νὰ γίνῃ, κύριοι βουλευταί, μία ἀγοραπωλησία, τὰ συμβαλλόμενα μέρη συμφωνοῦν καὶ ἀποφασίζουν τὰ ἴδια περὶ τῶν ὅρων καὶ ἄλλων συμφωνιῶν τῆς συμβάσεως. Διότι μόνον οἱ ἀμέσως ἐνδιαφερόμενοι γνωρίζουν καλῶς, πάντως καλύτερον παντὸς τρίτου τὰς δυνατότητας τῆς πραγματοποιήσεως τῆς ἀγοραπωλησίας. Μὲ ὅλα ταῦτα κατ’ ἀνατροπὴν τῶν παγίως παραδεδεγμένων, διὰ τὴν ἐξαγορὰν τῆς Κωπαϊδικῆς ἐκτάσεως, ἀνετέθη εἰς διαιτητὰς ὁ καθορισμὸς τοῦ τιμήματος καὶ ὅλων γενικῶς τῶν ὅρων τῆς ἐξαγορᾶς. Οὕτω πῶς ὡδηγήθημεν εἰς τὴν ἔκδοσιν τοῦ νόμου 3242 τοῦ 1924 καὶ μὲ τὴν ἐπιμονὴν τῶν τότε βουλευτῶν Βοιωτίας διὰ τὸν διορισμὸν παρὰ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ὡς διαιτητοῦ Ἀνωτάτου δικαστικοῦ, ἡ Κυβέρνησις διώρισε τοιοῦτον τὸν τότε Ἀντιπρόεδρον τοῦ Ἀρείου Πάγου Κ. Γεωργιάδην. Ἀπὸ τὴν ἄλλην πλευρὰν ἡ ἑταιρεία διώρισε τὸν ἰδικόν της διαιτητὴν καὶ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις διεπίστευσε παρὰ τῷ Ἕλληνι διαιτητῇ τοὺς τότε βουλευτάς. Βοιωτίας καὶ Λοκρίδος ὡς πληρεξουσίους τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου. Μετὰ μακρὰς συζητήσεις ἐξεδόθη τὴν 4 Ἰουλίου 1925 ἐν πλήρει δυστυχῶς ὁμοφωνίᾳ τῶν διαιτητῶν ἡ ἀπόφασις, μία ἀπόφασις ποὺ προκαλεῖ τὴν ἐξέγερσιν κάθε τιμίας συνειδήσεως. Διὰ τῆς ἀποφάσεως τῶν διαιτητῶν 1) προσδιωρίσθη ἡ ὕπαρξις τῆς ἐπικαρπίας τῆς ἑταιρείας ἐπὶ τῶν Κωπαϊδικῶν ἐκτάσεων τῶν ἀνηκουσῶν κατὰ ψιλὴν κυριότητα εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον εἰς τὸ ἔτος 1886, 2) ὑπεχρεώθη τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον νὰ πληρώσῃ εἰς τὴν Ἀγγλικὴν ἑταιρείαν 60.000 λίρας Ἀγγλίας ἐντὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς κοινοποιήσεως τῆς ἀποφάσεως ἐντόκως ἐν καθυστερήσει πρὸς 6% ἐτησίως, 3) παρέμειναν εἰς τὴν ἀπόλυτον κυριότητα τῆς ἑταιρείας 30.000 στρέμ., τὰ πλέον εὔφορα ἐξ ὅλου τοῦ Κωπαϊδικοῦ πεδίου, 4) προσδιωρίσθη τὸ τίμημα τῆς ἐξαγορᾶς τῶν 160.573 στρεμμάτων παρὰ τοῦ Κράτους, εἰς 980.000 λίρας μὲ προθεσμίαν πραγματοποιήσεως ταύτης ἑνὸς ἔτους καὶ μετὰ τὴν πάροδον τούτου ἐτάχθη προθεσμία ἓξ μηνῶν ἢ ἑνὸς ἔτους διὰ τὴν ἐξαγορὰν τῆς ἐκτάσεως ταύτης παρὰ τῶν ἀγροτῶν Βοιωτίας καὶ Λοκρίδος μὲ τίμημα 1.190.000 λίρας. Αἱ προθεσμίαι ἐτέθησαν ὡς ἀνατρεπτικαὶ καὶ καθωρίσθη ὅτι θὰ παραμείνῃ εἰς τὴν πλήρη κυριότητα τῆς ἑταιρείας πᾶσα ἔκτασις ἐκ τῶν ἀνωτέρω πρὸς πώλησιν 160.573 στρεμμάτων μετὰ τῶν ἐπ’ αὐτῶν οἰκοδομῶν καὶ παρακολουθημάτων ἥτις δὲν ἤθελεν ἀγορασθῆ παρὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου ἢ τῶν ἀγροτῶν ἐντὸς τῶν ταχθεισῶν προθεσμιῶν 5) παρεχωρήθη εἰς τὴν ἑταιρείαν ἡ ἐπιχείρησις τῆς συντηρήσεως καὶ διαχειρίσεως τῶν ἔργων ἀποστραγγίσεως καὶ ἀρδεύσεως τοῦ Κωπαϊδικοῦ πεδίου ὡς καὶ ἡ ἐπιστασία τῆς διανομῆς τῶν ὑδάτων, 6) παρεχωρήθη διὰ 99 ἔτη τὸ δικαίωμα τῆς χρήσεως τῶν ὑδάτων τῶν λιμνῶν Ὑλίκης καὶ Παραλίμνης πρὸς τὸν ἀποκλειστικὸν σκοπὸν παραγωγῆς ἠλεκτρικῆς δυνάμεως ἐπιφυλαττομένων ἀκεραίων πάντων ἐν γένει τῶν δικαιωμάτων τοῦ Κράτους ἐφ’ ὅλων τῶν λοιπῶν χρησιμοτήτων τῶν ἐν λόγῳ ὑδάτων ἐν οἷς καὶ τοῦ δικαιώματος τῆς ἁλιείας ἐφ’ ὅσον δὲν παρακωλύεται ἡ παραγωγὴ ἠλεκτρικῆς δυνάμεως. Διὰ τὴν πραγματοποίησιν τῆς ἐπιχειρήσεως ταύτης ὑπεχρεώθη τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος νὰ ἐγγυηθῇ ὅριον τόκου τῶν κεφαλαίων τῆς ἑταιρείας. Κύριοι βουλευταί, μὲ τὴν ἀπόφασιν τῶν διαιτητῶν ἔχετε ἐνώπιόν σας πλήρη εἰκόνα ἑνὸς τερατώδους, τοῦ πλέον ἐκπληκτικοῦ σκανδάλου τοῦ ὁποίου αἱ συνέπειαι βαρύνουν καὶ σήμερον ἐπάνω εἰς τὴν ἀγροτιὰ τῆς περιφερείας μου ἡ ὁποία στενάζει ὑπὸ τὸ ἀφόρητον καθεστὼς τῆς Ἀγγλικῆς Ἑταιρείας. Διὰ τῆς διαιτητικῆς ἀποφάσεως παχυλὴ ἐδόθη ἀποζημίωσις εἰς τὴν ἑταιρείαν δι’ ἀνυπάρκτους καὶ ἀβασίμους ἀπαιτήσεις της. Παρεχωρήθη εἰς τὴν ἑταιρείαν τὸ πλέον γόνιμον καὶ εὔφορον τμῆμα τοῦ Κωπαϊδικοῦ πεδίου ἐκ 30.000 στρεμμάτων, ὡς καὶ εἰς τὸ διηνεκὲς ἡ σοβαρωτάτη ἐπιχείρησις τῆς συντηρήσεως καὶ διαχειρίσεως τῶν ἔργων ἀποστραγγίσεως καὶ ἀρδεύσεως καὶ ἡ ἐπιστασία τῆς διανομῆς τῶν ὑδάτων. Καὶ ἐπὶ πλέον ἡ ἐκμετάλλευσις τῶν λιμνῶν Ὑλίκης καὶ Παραλίμνης. Καὶ ὡς νὰ μὴ ἤρκουν ὅλα αὐτὰ διὰ τὴν ἐξαγορὰν τοῦ δικαιώματος τῆς ἐπικαρπίας ποὺ εἶχε διὰ μερικὰ ἀκόμη χρόνια ἐπὶ τῶν 116.573 στρεμμάτων καὶ τῆς κυριότητος ἐπὶ 44.000 στρεμμάτων καθωρίσθη μὲ τὴν ἀπόφασιν τῶν διαιτητῶν τὸ ἐξωφρενικὸν τίμημα τῶν 980.000 λιρῶν διὰ τὸ Κράτος καὶ 1.190.000 λιρῶν διὰ τοὺς ἀγρότας. Φαίνεται ὅτι μὲ ἐλαφρὰν τὴν καρδίαν ἐγένετο ὁ προσδιορισμὸς τοῦ τιμήματος τούτου χωρὶς νὰ ἐρευνηθῇ ἡ πραγματικὴ ἀξία τῶν Κωπαϊδικῶν ἐκτάσεων καὶ ἐρωτηθοῦν περὶ αὐτῆς εἰδικοὶ ἐπιστήμονες γεωπόνοι, γεωλόγοι καὶ ἄλλοι. Ἦτο βεβαίως ἀδύνατον τότε νὰ καταβληθῇ εἴτε ἀπὸ τὸ Κράτος, εἴτε ἀπὸ τοὺς ἀγρότας ἕνα τέτοιο μυθῶδες ποσόν. Καὶ ἔπρεπε νὰ γνωρίζουν τοῦτο οἱ ὑπευθύνως ἀπὸ Ἑλληνικῆς πλευρᾶς διαχειρισθέντες τὴν μεγάλην αὐτὴν ὑπόθεσιν. Ἀλλὰ καὶ ἂν δὲν τὸ ἐγνώριζον δὲν θὰ ἔπρεπεν ὁ Ἕλλην διαιτητὴς καὶ οἱ σύμβουλοί του νὰ ἐρωτήσουν πρὸ τῆς ὑπογραφῆς τῆς διαιτητικῆς ἀποφάσεως τὴν Κυβέρνησιν ἂν θὰ ἦτο εἰς θέσιν νὰ καταβάλῃ τὸ τίμημα; Ἠρεύνησαν τάχα ἂν οἱ Βοιωτοὶ καὶ Λοκροὶ ἀγρόται πεινῶντες καὶ γυμνητεύοντες καὶ ἐργαζόμενοι σκληρῶς διὰ τὸν ἐπιούσιον, θὰ ἠδύναντο νὰ καταβάλουν ἕνα τέτοιο τεράστιον ποσόν; Στοιχειώδης ὑποχρέωσις τοῦ Ἕλληνος διαιτητοῦ ἦτο νὰ ἀναφερθῇ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τοὺς λοιποὺς ἁρμοδίους Ἑλληνικοὺς παράγοντας νὰ ζητήσῃ γνώμας καὶ συμβουλάς. Γεννᾶται ὅμως ἡ εὔλογος ἀπορία πῶς οἱ τότε βουλευταὶ Βοιωτίας καὶ Λοκρίδος οἱ διωρισμένοι ὡς πληρεξούσιοι τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου παρὰ τοῖς διαιτηταῖς δὲν ἐπέτρεψαν τὴν κατάπτυστον αὐτὴν διαιτητικὴν ἀπόφασιν.

§84Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Εἰς τὴν διαιτησίαν δὲν εἴχομεν καμμίαν θέσιν.

§85Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἢ ὁ κ. Παπασπύρου λέγει ἀνακριβείας ἢ σεῖς.

§86Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Δὲν τοποθετεῖτε νομικῶς τὴν ὑπόθεσιν. Ἡμεῖς δὲν ἐλάβομεν μέρος εἰς τὴν διαιτησίαν. Ἡμεῖς συνετάξαμεν τὸ συνυποσχετικόν. Πῶς ὅμως κατόπιν οἱ διαιτηταὶ ἐξέδωσαν τὴν αʹ ἢ τὴν βʹ ἀπόφασιν δὲν εἴχομεν καμμίαν θέσιν νὰ ἐπέμβωμεν.

§87Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγὼ εἶπον, πῶς δὲν ἀνεφέρθη ὁ μακαρίτης Γεωργιάδης εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ δὲν ἐζήτησε γνώμας ἀπὸ τὰς ἁρμοδίας Ἑλληνικὰς ὑπηρεσίας.

§88Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Εἶπον ὅτι ἡμεῖς δὲν εἴχομεν καμμίαν θέσιν εἰς τὴν διαιτησίαν.

§89Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Ἀλλὰ καὶ ἂν ὑποθέσωμεν ὅτι ἦτο δυνατὴ ἡ ἐξαγορὰ τῶν 160.573 στρεμμάτων πάλιν δὲν θὰ ἀπεμακρύνετο ἡ ἑταιρεία ἀπὸ τὴν περιοχήν μας, θὰ ἔμενε ἐκεῖ ἰδιοκτήτρια τῶν 30.000 στρεμμάτων καὶ ὅλων τῶν οἰκοδομῶν, ἐργοστασίων καὶ λοιπῶν καταστημάτων. Καί, τὸ σοβαρώτερον, θὰ ἐξουσίαζεν ὅλα τὰ ἔργα ἀρδεύσεως καὶ ἀποστραγγίσεως καὶ θὰ εἶχε τὴν ἐπιστασίαν τῶν ἀρδευτικῶν ὑδάτων τοῦ Κωπαϊδικοῦ πεδίου. Θὰ παρέμενε δηλαδὴ εἰς χεῖράς της μία τεράστια ἐπιχείρησις μὲ τὴν ὁποίαν θὰ συνέχιζε, φυσικά, τὴν οἰκονομικὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν ἀγροτῶν καὶ θὰ τὴν διαιώνιζε. Θὰ ἐδημιούργει προσέτι τὴν νέαν ἐπιχείρησιν τῆς παραγωγῆς ἠλεκτρικῆς δυνάμεως μὲ τὰ ὕδατα τῆς Ὑλίκης καὶ Παραλίμνης διὰ 99 ἔτη. Ὡς ἦτο ἀναπόφευκτον νὰ συμβῇ, ἡ ὑπὸ τῆς διαιτητικῆς ἀποφάσεως ταχθεῖσα προθεσμία ἐξαγορᾶς παρῆλθεν ἄπρακτος. Οὔτε τὸ Κράτος κατέστη δυνατὸν νὰ ἐξαγοράσῃ τὰς γαίας οὔτε οἱ ἀγρότοι. Καὶ ἡ ἑταιρεία σπεύδει εἰς τὰ τρία Ὑποθηκοφυλακεῖα Λεβαδείας Θηβῶν καὶ Ἀταλάντης καὶ μεταγράφει τὴν διαιτητικὴν ἀπόφασιν βάσει τῆς ὁποίας ὡς ἰσχυρίζεται κατέστη μετὰ τὴν πάροδον τῶν πρὸς ἐξαγορὰν προθεσμιῶν κυρία ὁλοκλήρου τῆς ἐκτάσεως. Τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον καὶ αἱ ἑκάστοτε Κυβερνήσεις δὲν ἠναντιώθησαν εἰς τὴν ἐνέργειαν ταύτην τῆς ἑταιρείας καίτοι σοβαραὶ ἀμφισβητήσεις δύνανται νὰ ὑπάρξουν ὡς πρὸς τὸ κῦρος καὶ τὴν ἰσχὺν τῆς διαιτητικῆς ἀποφάσεως, ἰδίᾳ ὅσον ἀφορᾷ τὰς τεθείσας ἀνατρεπτικὰς προθεσμίας τῆς ἐξαγορᾶς καὶ τὴν παραχώρησιν τῶν μὴ ἐξαγορασθησομένων ἐκτάσεων κατὰ πλήρη κυριότητα εἰς τὴν ἑταιρείαν. Ὡς πρὸς τὰ σημεῖα ταῦτα ἡ ἀπόφασις τῶν διαιτητῶν εὑρίσκεται εἰς ἀντίθεσιν μὲ τὸν νόμον 3242 τοῦ 1924. Οἱ διαιτηταὶ ἐδικαιοῦντο κατὰ τὸν νόμον τοῦτον νὰ καθορίσωσι τοὺς ὅρους ὑφ’ οὓς ἡ ἑταιρεία ὑπεχρεοῦτο νὰ προσφέρῃ πρὸς πώλησιν τὰς κατ’ ἐπικαρπίαν παραχωρουμένας αὐτῇ γαίας. Αἱ ἀνατρεπτικαὶ προθεσμίαι καὶ αἱ συνέπειαι τῆς ἀπράκτου παρόδου των ἐτέθησαν, κατ’ ἐμέ, εἰς τήν ἀπόφασιν τῶν διαιτητῶν καθ’ ὑπέρβασιν τοῦ νόμου 3242 καὶ συνεπῶς δὲν ἐπῆλθε μεταβολὴ τῆς ἀρχικῆς νομικῆς καταστάσεως. Δὲν γνωρίζω κατὰ ποῖον τρόπον θὰ ἠμπορέσῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπανορθώσῃ τὰ γενόμενα διὰ τῆς διαιτητικῆς ἀποφάσεως. Ἐγὼ θέτω ὑπ’ ὄψει σας ὅλα τὰ στοιχεῖα διὰ νὰ φωτισθῇ τὸ ζήτημα ἀπὸ πάσης πλευρᾶς καὶ νὰ δοθοῦν αἱ ἐνδεδειγμέναι λύσεις.

§90Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἔχει τὰ μέσα ἡ Κυβέρνησις.

§91Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Λέγω πῶς θὰ ἐπανορθωθῇ ἡ διαιτητικὴ ἀπόφασις, κύριοι συνάδελφοι. Ὅτι ἔχει τὰ μέσα ἡ Κυβέρνησις εἶναι βέβαιον. Ἐὰν ἔχῃ καὶ τὴν θέλησιν θὰ τὸ ἐπιτύχῃ. Ἀλλὰ μὲ τὴν εὐκαιρίαν τῆς διακοπῆς τοῦ κ. συναδέλφου θὰ ἐπανέλθω καὶ πάλιν εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς διαιτησίας, διὰ νὰ τονίσω πόσον ὑπῆρξεν ὀλίσθημα ἡ ἐνέργεια ἐκείνη καὶ σφάλμα τεράστιον. Ὀνομάζω ὀλίσθημα καὶ σφάλμα τὸ ὅτι ἐπετράπη εἰς τοὺς διαιτητὰς νὰ λύσουν τὸ θέμα τῆς ἐξαγορᾶς τῶν γαιῶν τῆς Κωπαΐδος. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ πωλητὴς μὲ τὸν ἀγοραστὴν πρέπει πρόσωπον μὲ πρόσωπον νὰ βλέπωνται καὶ νὰ κάμουν τὰς συμφωνίας των. Νομίζω, ὅτι ἐπ’ αὐτοῦ δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ δευτέρα γνώμη. Διερωτῶμαι τώρα ὡς Ἕλλην: Ὅταν ὁ Ἕλλην διαιτητὴς ἐπρόκειτο νὰ θέσῃ τὴν ὑπογραφήν του εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς διαιτησίας μὲ τὰς ἀνατρεπτικὰς προθεσμίας, ἠρώτησε τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἐὰν εἶναι εἰς θέσιν τὸ Κράτος νὰ δώσῃ τὰς 980.000 λίρας μέσα στὴν προθεσμίαν, ποὺ ἀπεδέχετο;

§92Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Αὐτὴ ἦτο τοῦ Πρωθυπουργοῦ Μιχαλακοπούλου ἡ ὑπόσχεσις, ὅτι θὰ τὰ ἐξαγοράσῃ.

§93Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Ποῖος ἦτο ὁ Ἕλλην διαιτητὴς;

§94Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Τὸ εἶπον. Ὁ Ἀντιπρόεδρος καὶ μετέπειτα εἰσαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου, Κ. Γεωργιάδης. Δὲν ἀποκρύπτω τίποτε, κύριε συνάδελφε. Ἡ συζήτησις γίνεται διὰ νὰ γνωσθῇ ἡ ἀλήθεια καὶ φωτισθῇ ἡ ὑπόθεσις εἰς ὅλας της τὰς πτυχάς. Ἀλλ’ ἀνακύπτει καὶ κάτι ἄλλο. Τί ἔπραξαν οἱ τότε βουλευταὶ τῶν περιοχῶν μας, ποὺ εἶχον διαπιστευθῆ πλησίον τῶν διαιτητῶν, ὡς δικηγόροι τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου.

§95Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἡμεῖς ἐφύγαμεν.

§96Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Δὲν σᾶς ἐλέγχω. Ἁπλῶς ἐρωτῶ τὶ ἔπραξαν οἱ τότε βουλευταὶ ἐπὶ τοῦ σοβαροῦ αὐτοῦ ζητήματος.

§97Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐρωτηθῶμεν ἡμεῖς, διότι ἡ ἀποστολή μας ἔληξεν.

§98Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Θέλω τοῦτο νὰ τονίσω, κύριοι βουλευταί. Ἠρωτήθησαν οἱ ἁρμόδιοι ἐκπρόσωποι καὶ δὴ οἱ Ἀγροτικοὶ Συν)σμοὶ τῶν περιοχῶν, ἐὰν ἦσαν εἰς θέσιν οἱ Ἕλληνες ἀγρόται τῆς Βοιωτίας καὶ Λοκρίδος νὰ δώσουν ὅλα αὐτὰ τὰ χρήματα τῆς διαιτητικῆς ἀποφάσεως. Ἀφοῦ τὸ Κράτος δὲν ἦτο εἰς θέσιν νὰ πληρώσῃ τὰς 980.000 λίρας, ἦτο δυνατὸν οἱ Ἕλληνες ἀγρόται νὰ δώσουν 1.190.000 λίρες διὰ νὰ ἐξαγοράσουν τὴν Κωπαΐδα;

§99Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Αὐτὴν τὴν ὑπόσχεσιν ἔδωσε τότε ὁ Πρωθυπουργὸς Μιχαλακόπουλος. Ἀλλὰ μὴ λησμονῆτε, ὅτι ἐν τῷ μεταξὺ ἀνετράπη ὁ Μιχαλακόπουλος καὶ ἦλθεν ὁ Πάγκαλος.

§100Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Κύριε συνάδελφε, ὅταν ἦλθεν ὁ Πάγκαλος, εἶχε προχωρήσει ἡ διαιτησία. Καὶ ἦτο πρᾶξις τυπικὴ πλέον ἡ δημοσίευσις τῆς ἀποφάσεως. Διότι βάσει τοῦ νόμου περὶ διαιτησίας, ἐδόθη τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς διαιτητὰς νὰ ἐπιλύσουν τὸ θέμα τῆς ἐξαγορᾶς. Ἡ ἀπόφασις τῶν διαιτητῶν ἐξομοιοῦται μὲ δικαστικήν. Δὲν θέλω νὰ δικαιολογήσω τὸν τότε δικτάτορα. Ἦτο ὅμως τυπικὴ ἡ ἐνέργεια τῆς κυρώσεως. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ δικτατορία Παγκάλου ἀνετράπη. Τί ἔπραξαν αἱ μεταγενέστεραι Κυβερνήσεις ἐπ’ αὐτοῦ; Ἄσχετα ὅμως πρὸς τὴν κύρωσιν ἡ ὁποία θεμελιοῖ εὐθύνας δι’ ἄλλους, παραμένει ἀμείλικτον καὶ ἀναπάντητον τὸ ἐρώτημα: Πῶς ἀπεδέχθη ὁ Ἕλλην διαιτητὴς τὰ ὅσα διαλαμβάνει ἡ διαιτητικὴ ἀπόφασις; Καὶ τί ἔπραξαν οἱ παρ’ αὐτῷ διαπιστευμένοι ἐκπρόσωποι τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου διὰ νὰ ἀποτρέψουν τὸ ἐγκληματικὸν αὐτὸ σφάλμα; Καὶ ἂν ἀκόμη οἱ ὅροι τῆς ἀξαγορᾶς ἦσαν πραγματοποιήσιμοι, δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ κάμουν ὁ Ἕλλην διαιτητὴς καὶ οἱ σύμβουλοί του τὴν στοιχειώδη σκέψιν, ὅτι ἦτο δυνατὸν μέσα εἰς τὰς προθεσμίας ποὺ ἐτέθησαν νὰ μὴ πραγματοποιηθῇ ἡ ἐξαγορὰ δι’ οἱονδήποτε λόγον; Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ποῖος θὰ ἦτο ὁ Ἕλλην διαιτητής, ὁ ὁποῖος θὰ ἐδέχετο μίαν βραχεῖαν ἀνατρεπτικὴν προθεσμίαν ποὺ θὰ ἐπέτρεπεν εἰς τὴν ἑταιρίαν νὰ λάβῃ ὑπὸ τὴν κυριότητά της πλέον ὁλόκληρον τὴν Κωπαϊδικὴν ἔκτασιν; Ἡ εἰρωνεία εἶναι ὅτι ἡ ἑταιρία πρὶν ληφθῇ ἡ ἐγκληματικὴ αὐτὴ διαιτητικὴ ἀπόφασις, καὶ μὲ τὴν πίεσιν ποὺ ἤσκει τότε ἐξ ἀφορμῆς τοῦ προσφυγικοῦ δανείου, δὲν ἐζήτει παρὰ τὴν ἀνταλλαγὴν τῶν 80.000 στρεμμάτων. Δὲν ἐγένετο, κύριοι βουλευταί, οὔτε αὐτὴ ἡ στοιχειώδης σκέψις: Νὰ ἀνταλλαγοῦν, ἐπὶ τέλους, τὰ 80.000 στρέμματα, ἂν δὲν πραγματοποιηθῇ ἡ «ἐξαγορά». Οἱ διαιτηταὶ ἔκαμαν κἄτι χειρότερον, κἄτι ἀπείρως ἐγκληματικώτερον! Ἐχάρισαν εἰς τὴν ἑταιρείαν κατὰ πλήρη κυριότητα ὁλόκληρον τὴν ἔκτασιν 160.000 στρεμμάτων μὲ τὰς οἰκοδομάς, ἐργοστάσια καὶ κτίσματα, ὅλο τὸ δίκτυον τῶν ἔργων καὶ ὅλην ἐν γένει τὴν ἐπιχείρησιν, ποὺ μὲ τὴν συμπλήρωσιν τῶν 99 ἐτῶν θὰ περιήρχοντο εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Ἐπικράτειαν! Ἀξίζει διὰ τὴν ἱστορίαν καὶ διὰ νὰ ἔχῃ ἡ Βουλὴ πλήρη εἰκόνα τοῦ ζητήματος, νὰ ἀναφερθῇ ἡ προσπάθεια τοῦ τότε Γεν. Διευθυντοῦ τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας Π. Καναγκίνη ὅστις κατὰ τὸ ἔτος 1927 μετέβη εἰς τὸ Λονδῖνον κατ’ ἐντολὴν τῆς τότε Κυβερνήσεως πρὸς διαπραγμάτευσιν τοῦ Κωπαϊδικοῦ ζητήματος. Εἶχε παρέλθει μακρὸν χρονικὸν διάστημα ἀπὸ τὴν ἐπονείδιστον διαιτητικὴν ἀπόφασιν. Ὁ Π. Καναγκίνης ἀγνοήσας τοὺς ἐν Ἑλλάδι διευθυντὰς τῆς ἑταιρείας καὶ ἐλθὼν εἰς ἀπευθείας διαπραγματεύσεις μὲ τοὺς ἐν Λονδίνῳ μετόχους καὶ ὁμολογιούχους ἐπέτυχε νὰ περιορίσουν οὗτοι κατὰ πολὺ τὰς ἀξιώσεις των διὰ τὴν ὁλοκληρωτικὴν ἐξαγορὰν τῶν γαιῶν καὶ ὅλης τῆς ἐπιχειρήσεως, Οἱ μέτοχοι καὶ ὁμολογιοῦχοι παραμερίζοντες τὴν ἐν ἰσχύϊ διαιτητικὴν ἀπόφασιν καὶ τὰ ἐξωφρενικὰ ποσὰ ποὺ καθώριζεν αὕτη διὰ τὴν ἐξαγορὰν, ζητοῦν ἀπὸ τὸν κ. Π. Καναγκίνην διὰ τὴν πώλησιν ὅλων ἐν γένει τῶν γαιῶν (περιλαμβανομένων καὶ τῶν 30.000 στρεμμάτων τῆς ἀποκλειστικῆς ἰδιοκτησίας των κατὰ τὴν διαιτητικὴν ἀπόφασιν) καὶ ὅλης ἐν γένει τῆς ἐπιχειρήσεως καὶ τῶν δικαιωμάτων των 1.566.000 λίρας. Ἐζήτησαν δηλαδὴ 1.566.000 λίρας διὰ νὰ φύγουν ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα καὶ νὰ μᾶς παραχωρήσουν ὅλην γενικῶς τὴν ἐπιχείρησιν. Μετὰ διαπραγματεύσεις καὶ συζητήσεις οἱ μέτοχοι ὑπεβίβασαν τὴν ἀξίωσίν των εἰς 1.050.000 λίρας. Προσέξατε τοὺς ἀριθμούς, κύριοι βουλευταί. Μὲ τὰς διαπραγματεύσεις Καναγκίνη ἀντὶ 1.050.000 λιρῶν θὰ ἐξηγοράζετο ὁλόκληρος ἡ Κωπαΐς, δηλαδὴ τὰ 210.000 στρέμματα τῶν ἀγρῶν μαζὶ μὲ τὰ ἔργα, τὰς οἰκοδομάς, τὰς ἐγκαταστάσεις καὶ τὰς μηχανάς. Ἐνῷ μὲ τὴν διαιτησίαν ἀντὶ 1.190.000 λιρῶν θὰ ἐγένετο ἡ ἐξαγορὰ τῶν 160.573 στρεμμάτων μόνον. Ἡ ἁπλῆ ἀντιπαραβολὴ τῶν ἀριθμῶν τούτων μαρτυρεῖ τὸ μέγεθος τοῦ συντελεσθέντος ἐγκλήματος μὲ τὴν διαιτητικὴν ἀπόφασιν. Ὁ Π. Καναγκίνης, ἔχων μορφώσει ὡς εἰδικὸς τὴν γνώμην, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ δοθοῦν διὰ τὴν ἐξαγορὰν τῶν γαιῶν καὶ ὅλης ἐν γένει τῆς ἐπιχειρήσεως μετὰ τῶν ὑδάτων τῆς Ὑλίκης καὶ Παραλίμνης πέραν τῶν 800–850.000 λιρῶν δὲν συνεφώνησεν εἰς τὸ αἰτηθὲν παρὰ τῶν Ἄγγλων ποσὸν τῶν 1.050.000 λιρῶν. Οὕτω ἐναυάγησεν ἡ προσπάθεια τοῦ Π. Καναγκίνη, ἡ ὁποία ἂν δὲν κατέληξεν εἰς ἕνα ὁριστικὸν διακανονισμόν, κατέδειξεν ὅμως πόσον παράλογος καὶ σκληρὰ ὑπῆρξεν ἡ διαιτητικὴ ἀπόφασις. Διότι, κατὰ τὰς διαπραγματεύσεις μὲ τὸν Π. Καναγκίνην καὶ οἱ Ἄγγλοι μέτοχοι καὶ ὁμολογιοῦχοι ἀνεγνώρισαν ὅτι τὰ ποσὰ τῆς διαιτητικῆς ἀποφάσεως διὰ τὴν ἐξαγορὰν ἦσαν ἐξωφρενικὰ καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ πληρωθοῦν. Ἐὰν ἀναδιφήσετε, κύριοι βουλευταί, τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ τῶν τότε συζητήσεων, θὰ ἴδητε, ὅτι δὲν διατυπώνω καὶ τὴν παραμικρὰν ὑπερβολήν. Ἴσως–ἴσως νὰ μὴ ἐμφανίζω, ἐνώπιόν σας, ὅλας ἐν γένει τὰς λεπτομερείας τῆς ἐπονειδίστου διαιτησίας. Ἀφ’ ἧς, κύριοι βουλευταί, ἡ ἑταιρία ἐπαγίωσεν ὑπὸ τὰς συνθήκας ποὺ σᾶς ἐξέθεσα τὴν ἰδιοκτησίαν της ἐπὶ τοῦ Κωπαϊδικοῦ πεδίου, ἤρχισε μία ἐκμετάλλευσις ἄνευ προηγουμένου εἰς βάρος τῶν καλλιεργητῶν. Ἔκτοτε εἰς τὸν τόπον αὐτὸν ποὺ φαιδρύνει ὁ ἥλιος καὶ καθαγιάζει ὁ μόχθος τῶν ἀγροτῶν μας ἐδημιουργήθη ἕνα μαῦρον καὶ τυραννικὸν καθεστώς. Τὰ μισθώματα τὰ ἔφθασεν εἰς ὕψη δυσθεώρητα καὶ γενικῶς οἱ ὅροι τῆς καλλιεργείας κατέστησαν ἀβάστακτοι. Καὶ ὑπὸ τὸ κράτος τῆς ἀπηνοῦς ἐκμεταλλεύσεως καὶ τῶν παντοειδῶν πιέσεων οἱ Ἕλληνες γεωργοὶ τῆς Κωπαΐδος εἰς τὰ 1930 κατῆλθον εἰς γενικὴν ἀπεργίαν. Ἐγκατέλειψαν τὶς τσάπες καὶ τὰ ἄροτρα καὶ ἐκλείσθησαν μέσα εἰς τὰ σπίτια των, διότι ἔβλεπαν ὅτι ὁ ἱδρὼς καὶ ἡ ἐργασία των πηγαίνουν ἐπὶ ματαίῳ. Καθολικὴ ὑπῆρξεν ἡ ἐξέγερσις καὶ ἡ συμμετοχὴ εἰς τὴν ἀπεργίαν ἐκείνην τῶν σκλάβων τῆς Κωπαΐδος. Τὸ κίνημα αὐτὸ ἔδειξεν πόσον βαθεῖα ἦτο ἡ ἀγανάκτησις τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου τῆς περιφερείας κατὰ τοῦ Κωπαϊδικοῦ καθεστῶτος, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ἀλλαχθῇ. Οἱ ἀείμνηστοι πολιτικοὶ ἡγέται Παπαναστασίου καὶ Καφαντάρης ἔφεραν τὸ ζήτημα εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἔπειτα ἀπὸ μακρὰς συζητήσεις ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος ἐπενέβη διὰ νὰ ἐπιτύχῃ τελικῶς μίαν προσωρινὴν λύσιν, διὰ μικρᾶς μειώσεως τῶν μισθωμάτων. Προσωρινὴ ὑπῆρξεν ἡ προκληθεῖσα ἀνακούφισις καὶ ὄχι ἀνάλογος πρὸς τὸ μέγεθος τοῦ προβλήματος. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐφύγαμεν κἄπως ἀπὸ ἐκείνους τοὺς φρικαλέους, τοὺς ἐξωφρενικοὺς ὅρους τῶν μισθώσεων. Οἱ καλλιεργηταὶ ἐπέμειναν καὶ διὰ μεγαλυτέραν μείωσιν τῶν μισθωμάτων ἀλλ’ ἡ ἑταιρεία ἠρνεῖτο. Ἐν τέλει ἐνέδωσεν εἰς ἐλαχίστην εἰσέτι μείωσιν ἀλλὰ μετέπειτα ἠξίωσε νὰ ἀποζημιωθῇ ἀπὸ τὸ Ἑλληνικὸν δημόσιον διὰ τὴν πρόσθετον μικρὰν μείωσιν ποὺ ἐγένετο εἰς τὰ μισθώματα διὰ τὴν διετίαν 1930–1932. Ἐψηφίσθη οὕτω ὁ νόμος 5498)1932 καὶ ἔλαβε βάσει τούτου ἡ Ἀγγλικὴ ἑταιρία 3.000.000 δραχμῶν (ἤτοι πλέον τῶν 5.000 χρυσῶν λιρῶν Ἀγγλίας) διὰ τὴν κατὰ ὡρισμένον μικρὸν ποσοστὸν μείωσιν τῶν μισθωμάτων κατὰ τὰ γεωργικὰ ἔτη 1930–31 καὶ 1931–32.

§101Α. ΜΠΙΚΑΚΗΣ. Ποῖος ἐξεπροσώπει τότε ὡς νομικὸς σύμβουλος τὴν ἑταιρίαν;

§102Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Θὰ ἔλθω καὶ εἰς τὸ θέμα αὐτό. Κύριοι βουλευταί, μετὰ τὴν ἀπεργίαν καὶ τὴν πάροδον τῆς διετίας καθ’ ἣν ἴσχυσεν ἡ συμφωνία τοῦ Ἐλ. Βενιζέλου, ἐπανήλθομεν εἰς τὸ αὐτὸ γνώριμον καθεστὼς τῆς στυγνῆς ἐκμεταλλεύσεως καὶ τῶν σκληρῶν πιέσεων. Οἱ παλαιοὶ καλλιεργηταὶ ἐξεδιώχθησαν διὰ νὰ παραδοθοῦν οἱ ἀγροί των εἰς πρόσωπα ἄσχετα μὲ τὴν γεωργίαν. Τὰ μισθώματα ἐπανῆλθον εἰς τὰ παλαιά των ἐπίπεδα. Οὕτω διὰ τὰ δημητριακὰ φθάνει τὸ ἐνοίκιον εἰς τὰ 32% ἐπὶ τῆς παραγωγῆς, διὰ τὸν ἀραβόσιτον 32–35%, διὰ τὰ κουκιὰ καὶ ρεβύθια 24%, διὰ τὸν ἔνυδρον βάμβακα 30–33 ὀκάδες συσπόρου βάμβακος κατὰ στρέμμα. Κύριοι βουλευταί, ἐὰν ὅλα αὐτὰ ποὺ ἠκούσατε σᾶς προυξένησαν ἐντύπωσιν, ἐγὼ δὲν θὰ συμμερισθῶ τὸ αἴσθημά σας! Δὲν εἶναι μόνον τὰ ἐπίπεδα τῶν μισθωμάτων, ὑπάρχουν καὶ πλεῖσται ἄλλαι σχέσεις εἰς τὸ Κωπαϊδικὸν καθεστὼς ποὺ ἔχουν ρυθμισθῆ κατὰ τρόπον ἐξωφρενικὸν καὶ ποὺ προκαλοῦν τὴν ἐξέγερσιν κάθε τιμίου ἀνθρώπου! Μιὰ ἀνοιχτὴ πληγὴ εἶναι ἡ Κωπαΐς στὴν καρδιὰ τοῦ Βοιωτικοῦ κάμπου! Καὶ εἶναι τὸ αἷμα τῶν ἀγροτῶν μας ποὺ ρέει, ὁ ἱδρὼς καὶ ὁ στεναγμός των, ποὺ δὲν εἶναι ὅμως ἀρκετὰ διὰ νὰ συγκινήσουν τοὺς ἁρμοδίους τῆς Ἑταιρείας. Ἐγὼ ποὺ ζῶ καὶ ἀναπνέω τὴν ἀγωνίαν τῶν συνεπαρχιωτῶν μου καὶ δυστυχῶν καλλιεργητῶν, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ μεταφέρω εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην τὴν πικρίαν καὶ τὸν στεναγμόν των.

§103Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἠμπορεῖτε νὰ μᾶς εἰπῆτε ποῖον ἦτο τὸ περιεχόμενον τῆς συμφωνίας τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου;

§104Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Ἡ συμφωνία τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου προέβλεπε μικρὰν μείωσιν τῶν μισθωμάτων, ἀλλ’ ἐπειδὴ οἱ καλλιεργηταὶ δὲν ἔλυον τὴν ἀπεργίαν, ζητοῦντες τὴν ἀποδοχὴν τῶν αἰτημάτων των, ἐγένετο, τῇ μεσολαβήσει τοῦ τότε Πρωθυπουργοῦ, νέα συμφωνία μὲ πρόσθετον μικρὰν μείωσιν διὰ τὰ γεωργικὰ ἔτη 1930–1931 καὶ 1931– 1932. Αὕτη ἐγένετο ἀζημίως διὰ τὴν Ἑταιρείαν διότι ὡς προανέφερον, τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον δυνάμει τοῦ εἰδικῶς ψηφισθέντος 5493 τοῦ 1932 Νόμου κατέβαλε εἰς τὴν Ἑταιρείαν 3.000.000 δραχ. διὰ τὴν πρόσθετον ταύτην μείωσιν. Ἐπανέρχομαι εἰς τὸ ζήτημα τῶν σημερινῶν μισθωμάτων. Εἰς τὰ ποσὰ ποὺ σᾶς ἀνέφερα, ὑπάρχει ὡρισμένον ποσοστὸν τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ μεταφορικὰ ἔξοδα. Συμβαίνει καὶ ἐδῶ κάτι καταπληκτικόν: Ὁ καλλιεργητὴς καταβάλλει 1% μεταφορικὰ ὄχι μόνον γιὰ τὸ «γιόμπορο», δηλ. τὸ ἀνῆκον εἰς τὴν Ἑταιρείαν ἐκ τῆς παραγωγῆς του, ἀλλὰ 1% ἐπίσης καὶ ἐπὶ τοῦ προϊόντος ποὺ ἀπομένει εἰς αὐτόν, καὶ θὰ τὸ μεταφέρῃ ὁ ἴδιος εἰς τὸ σπίτι του μὲ τὰ ἰδικά του μεταφορικὰ μέσα!

§105Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Ἐν τίνι δικαιώματι;

§106Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ JUS IMPE-RIUM καὶ τῆς ἀσυδοσίας τῆς ἑταιρείας. Οἱ Νόμοι ποὺ ἰσχύουν εἰς τὴν ὑπόλοιπον Ἑλληνικὴν Ἐπικράτειαν δὲν ἰσχύουν εἰς τὴν Κωπαΐδα. Ἔχει θεσπισθῆ θεμιτὸν μίσθωμα βοσκῶν, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ ὑπερβῇ κανεὶς διότι ἐὰν τὸ ὑπερβῇ, θὰ δικασθῇ ἐπὶ αἰσχροκερδείᾳ ἀπὸ τὰ ἑλληνικὰ δικαστήρια. Εἰς τὴν Κωπαΐδα ὅμως δὲν ἐφαρμόζεται ὁ νόμος τοῦ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν, ποὺ καθορίζει τὸ θεμιτὸν μίσθωμα καὶ οἱ κτηνοτρόφοι πληρώνουν ἐξωφρενικὰ ποσὰ κατὰ κεφαλὴν μικροῦ ζώου. Καίτοι ὅμως ἔχει δημιουργηθῆ ἀφόρητος κατάστασις διὰ τούς γεωργοὺς καὶ κτηνοτρόφους, ἐν τούτοις οὐδεὶς τολμᾷ νὰ ἀπευθυνθῇ καὶ ζητήσῃ τὴν δικαίωσίν του εἰς τὰ ἑλληνικὰ δικαστήρια. Ἀλλὰ μόνον αὐτό; Μετὰ τὴν ἀπεργίαν ἐδημιούργησεν ἡ ἑταιρεία τὸν θεσμὸν τῆς αὐτοκαλλιεργείας. Ὑπάρχει μία ἔκτασις ἡ πιὸ εὔφορος ἀπὸ 40–50.000 στρέμματα τοῦ Κωπαϊδικοῦ πεδίου. Ἡ Ἑταιρεία κατὰ παράβασιν τῶν συμφωνιῶν της μὲ τὴν Κυβέρνησιν Ἐλ. Βενιζέλου ἐξεδίωξε τοὺς παλαιοὺς καλλιεργητάς, πτωχοὺς ἀγρότας τῆς Βοιωτίας καὶ Λοκρίδος καὶ ἐφήρμοσε τὴν αὐτοκαλλιέργειαν. Ἡ κατὰ τὸ 1930 συσταθεῖσα ἐξεταστικὴ ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς μὲ Πρόεδρον τὸν Γ. Ροδόπουλον καὶ Εἰσηγητὴν τὸν Β. Κυρέλλον ἐπεσήμανεν εἰς τὴν ἔκθεσίν της τὰς βαρείας συνεπείας ποὺ θὰ εἶχε διὰ τοὺς καλλιεργητὰς ἡ ἐφαρμογὴ τῆς αὐτοκαλλιεργείας. Ὅλην αὐτὴν τὴν ἔκτασιν τῶν 40–50.000 στρεμμάτων τὴν δίδει τώρα εἰς πτωχοὺς καλλιεργητὰς ὑπὸ ἀπανθρώπους ὅρους μὲ ἕνα ἔντυπον συμφωνητικὸν ποὺ ἀποκαλεῖται «σύμβασις ἐργοληψιῶν καλλιεργητικῶν ἐργασιῶν». Τὶ ἐπενόησε διὰ νὰ παραβιάζῃ τοὺς γραπτοὺς καὶ ἀγράφους νόμους; Κάμνει τὸ ὄργωμα, διότι διαθέτει τεράστια μηχανικὰ μέσα, κάμνει καὶ τὴν σποράν. Καὶ καλεῖ τὸν γεωργὸν καὶ τοῦ λέγει: Ἀπὸ ἐδῶ καὶ πέρα ὅλη ἡ ἄλλη καλλιέργεια θὰ εἶναι δική σου. Καὶ εἰς τὰ ἔξοδα καὶ εἰς τὴν ἐργασίαν. Καὶ ὅταν συγκεντρώσῃς ὅλο τὸ προϊὸν θὰ τὸ πάρω ἐγὼ εἰς τὰς ἀποθήκας μου. Θὰ τὸ ἐμπορευθῶ, θὰ τὸ ἐκμεταλλευθῶ καὶ τὸν Φεβρουάριον τοῦ ἑπομένου ἔτους θὰ σοῦ ἀποδώσω λογαριασμὸν διὰ νὰ σοῦ δώσω εἰς μετρητὰ τὰ 34% τῆς ἀξίας τῆς παραγωγῆς. Τὰ 66% τὰ παίρνει ἡ ἑταιρεία. Κατ’ οὐσίαν ὅμως ὁ καλλιεργητὴς δὲν λαμβάνει οὔτε τὰ 34%. Καὶ εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ κάμῃ μίαν τεραστίαν καλλιέργειαν τοῦ βάμβακος, ποὺ εἶναι ἡ πλέον δύσκολη, ἡ πλέον σκληρὴ καὶ πλέον δαπανηρὰ καλλιέργεια. Λάβετε ὑπ’ ὄψιν ὅτι οἱ βαμβακοκαλλιεργηταὶ μοχθοῦν ἀπὸ τὸν Ἀπρίλιον ἕως τὸν Νοέμβριον μέσα στὰ νερὰ δεδομένου ὅτι τὰ χωράφια εἶναι ὅλα ποτιστικά. Ἐργάζονται ὅλοι, ἄνδρες, γυναῖκες, τὰ παιδιά των, οἱ πάντες, ἀπὸ πρωΐας μέχρι νυκτός. Καὶ κατὰ τὴν συλλογὴν τοῦ βάμβακος πληρώνουν τὰ συλλεκτικὰ εἰς εἶδος μὲ ἰδικόν των βαμβάκι χωρὶς ἡ ἑταιρεία νὰ συμμετέχῃ εἰς τὴν πληρωμήν, ὅπως θὰ ἔπρεπε κατὰ τὸ ἰδικόν της μέρος. Δηλαδὴ θὰ μαζέψῃ ἡ ἐργάτρια 100 ὀκάδες, θὰ πάρῃ τὸ ἓν δέκατον ὡς ἡμερομίσθιον καὶ ὁ καλλιεργητὴς θὰ πρέπῃ νὰ πληρώσῃ ὅλας τὰς δαπάνας τῆς σιλλογῆς τοῦ βάμβακος καὶ ἐκείνου ποὺ θὰ μείνῃ εἰς τὴν ἑταιρείαν. Καὶ ὄχι μόνον αὐτό. Ὅταν γίνῃ ἡ συλλογὴ τοῦ βάμβακος, ὁ καλλιεργητὴς θὰ παραδώσῃ ὁλόκληρον τὴν παραγωγὴν εἰς τὴν ἑταιρείαν, διὰ νὰ τὴν ἐκμεταλλευθῇ ἡ ἑταιρεία μέχρι τοῦ Φεβρουαρίου. Καὶ τὸν Φεβρουάριον πλέον, δηλαδὴ τὸ ἑπόμενον ἔτος θὰ τὸν καλέσῃ διὰ νὰ τοῦ δώσῃ λογ)σμόν. Διὰ νὰ τοῦ πληρώσῃ δηλ. τὴν ἀξίαν τῶν 34% τῆς παραγωγῆς. Ἀλλὰ κατ’ οὐσίαν παίρνει ὁ καλλιεργητὴς μόνον τὰ 20%. Διότι αὐτὸς ἔχει δαπανήσει ἐν τῷ μεταξὺ πολλὰ διὰ τὴν καλλιέργειαν καὶ τὴν συλλογὴν καὶ συνεπῶς ὅλη αὐτὴ ἡ προσπάθεια γίνεται δι’ ἕνα 20% τῆς παραγωγῆς καὶ αὐτὸ εἰς δραχμὰς πλέον διότι δὲν τοῦ ἀποδίδει εἶδος.

§107Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἐπειδὴ τὸν Φεβρουάριον ἡ τιμὴ τοῦ βάμβακος αὐξάνει, διὰ νὰ μὴ κερδίζῃ ὁ παραγωγὸς ἐπὶ τοῦ ποσοστοῦ τὴν αὔξησιν αὐτήν, δίδει 1.000 τὴν ὀκᾶν καὶ προαγοράζει οὕτως εἰπεῖν τὴν ἀνήκουσαν εἰς τὸν παραγωγὸν μερίδα, τὴν ἀγοράζει τὸν Ὀκτώβριον ἢ Νοέμβριον ὅταν γίνεται ἡ συλλογή, δηλαδὴ εὐθηνά, καὶ ὅταν ὑψοῦται τοῦ λέγει, ἐσὺ τὸ πούλησες τὸν Νοέμβριον, θὰ πάρῃς τιμὴν Νοεμβρίου καὶ ὄχι τιμὴν τοῦ Φεβρουαρίου.

§108Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ τὸ δεχθοῦν οἱ χωρικοί;

§109Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Ἐὰν δὲν τὸ δεχθοῦν δὲν τοὺς δίδει τὰ χωράφια ἡ ἑταιρεία. Κύριοι, ὑπάρχει ἓν ἰδιαίτερον Κράτος εἰς τὴν περιοχήν μας, ἡ Κωπαΐς, Κράτος ἐν Κράτει μία ἄλλη μικρὰ Κύπρος εἰς τὸν κάμπον τῆς Βοιωτίας. Ἐκεῖ δὲν ἐφαρμόζονται ἑλληνικοὶ νόμοι, δὲν ὑπάρχει κρατικὴ Ἑλληνικὴ ἐξουσία. Κυβερνοῦν οἱ ὁπλοφόροι τῆς Κωπαΐδος, στοιχεῖα κακοποιά, ὅλα τὰ κάκοσμα ἄνθη τοῦ τραμπουκισμοῦ τῆς περιφερείας, ποὺ προχειρίζονται εὔκολα εἰς φύλακας ἀπὸ τὴν ἑταιρείαν. Τὰ στοιχεῖα αὐτὰ κυριαρχοῦν εἰς τὴν ζωὴν τῶν τρομοκρατημένων κατοίκων τριῶν ἐπαρχιῶν. Ἐπισείουν τὸ βούρδουλα. Ἐπιδεικνύουν τὸ ὅπλον. Κρατοῦν ὡς σπάθα τοῦ Δαμοκλέους τὴν Πεῖνα! Καὶ ὅλα αὐτὰ συμβαίνουν εἰς ἀπόστασιν 100 χιλιομέτρων ἀπὸ τὰς Ἀθήνας! Ἀπεκάλεσα ἄλλοτε ἀπὸ τὸ βῆμα τοῦτο, λευκοὺς δούλους τοὺς ἀκαταβλήτους ἀγρότας τῆς Κωπαϊδικῆς γῆς! Ἐκεῖ παίζεται ἐπὶ δεκαετηρίδας ἕνα δρᾶμα σπαρακτικόν, διὰ τὸ ὁποῖον κάθε ἐλεύθερος ἄνθρωπος θὰ ᾐσθάνετο ἐντροπήν! Ἀλλὰ θὰ σᾶς ἐκθέσω καὶ μερικὰ ἄλλα περιστατικὰ διὰ νὰ ἔχῃ ἡ Ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία μίαν ὡλοκληρωμένην εἰκόνα τοῦ Κωπαϊδικοῦ δράματος. Εἰς ἀπόστασιν 25 καὶ πλέον χιλιομέτρων ἀπὸ τῶν ὁρίων τῆς Κωπαΐδος ὑπάρχουν τὰ χωριὰ τῆς ἐπαρχίας Λεβαδείας Βελῆ καὶ Ἀκόντιον. Δὲν ἔχουν καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν Κωπαΐδα. Δίπλα ἀπὸ τὰ χωριὰ αὐτὰ περνάει ὁ Κηφισὸς ποταμός, ὁ ὁποῖος ἔπειτα ἀπὸ μακρὰν διαδρομὴν φθάνει εἰς τὸ Κωπαϊδικὸν πεδίον. Ἔ, τὰ δύο αὐτὰ χωριά, τὰ ὁποῖα ἀνέκαθεν καὶ ὅταν ὁ τόπος μας ἦτο ὑπόδουλος εἰς τοὺς Τούρκους ἐπότιζαν τὴν γῆν των μὲ τὰ νερὰ τοῦ Κηφισοῦ ποταμοῦ, ὑπεχρεώθησαν κατὰ περίεργον τρόπον νὰ πληρώνουν κατ’ ἔτος χαράτσι 2.000 ὀκάδων βάμβακος τὸ κάθε χωριὸ διὰ νὰ παίρνουν τὸ νερὸ ποὺ τό δικαιοῦνται, ποὺ τό εἶχαν οἱ πατέρες των καὶ οἱ παποῦδες τους. Ἡ διαιτησία, ποὺ ἔγινεν, ἐπεκύρωσε τὴν ἀνομίαν αὐτήν. Ἀλλὰ καὶ πρὸ τῆς διαιτησίας πολλὰ εἶχεν ἐπιτύχει ἡ Ἑταιρεία μὲ τὴν βίαν. Διότι πρέπει νὰ σημειώσητε καὶ τοῦτο: Ὅταν ἐγκατεστάθη ἡ Ἀγγλικὴ ἑταιρεία εἰς τὴν περιοχήν μας ἐπῆρε τοὺς κοτζαμπάσηδες καὶ τοὺς ἔθεσεν ἐπὶ κεφαλῆς τῶν διαφόρων κλάδων διὰ νὰ ἐπιβληθῇ εἰς τὸν ἀγροτικὸν πληθυσμέν. Καὶ ἐπέτυχε διὰ τῆς βίας καὶ διὰ τῆς παρόδου τοῦ χρόνου νὰ δημιουργήσῃ πολλὰ προνόμια. Τώρα γίνεται καὶ κάτι ἄλλο. Διὰ τὰ χωράφια ποὺ αὐτοκαλλιεργεῖ ἐδιαφέρεται νὰ ποτίζωνται ἀνελλιπῶς. Τὸ βαμβάκι δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ ἐὰν δὲν ποτισθῇ τοὐλάχιστον 3 φορὲς, κατὰ τοὺς θερινοὺς μῆνας, ἀνὰ 22–25 ἡμέρας. Πρέπει νὰ ποτισθῇ τρεῖς φορὰς διὰ νὰ ἀποδώσῃ καλὸν εἰσόδημα. Ἡ Ἑταιρεία τὶ κάνει; Ἐπειδή, δὲν ἐπαρκοῦν τὰ νερὰ δι’ ὅλας τὰς ἐκτάσεις, παίρνει ὅλο τὸ νερὸ καὶ τὸ πηγαίνει εἰς τὰ χωράφια τῆς αὐτοκαλλιεργείας. Οἱ ἄλλοι καλλιεργηταὶ ποὺ περιμένουν νὰ ποτίσουν ἀνὰ 22 ἡμέρας, εἶναι ζήτημα ἐὰν θὰ ποτίσουν μία φορὰ τὸ χρόνο. Καὶ ἡ ἑταιρία δὲν νοιάζεται διότι ἠξεύρει ὅτι θὰ εἰσπράξῃ ὁπωσδήποτε τὸ συμπεφωνημένον μίσθωμα τῶν 32 ὀκάδων βάμβακος, κατὰ στρέμμα καὶ ἔτσι δὲν ἐνδιαφέρεται γιὰ τὴν ἀπόδοσι τῶν χωραφιῶν. Μὲ τὸ ἀνεπαρκὲς αὐτὸ πότισμα οἱ καλλιεργηταὶ ζημιοῦνται κατὰ τρόπον ἀνεπανόρθωτον καὶ εἶναι ζήτημα πολλὰς φορὰς ἐὰν βγάζουν τὰς 32 ὀκάδας γιὰ τὸ «γιόμουρο» τῆς Ἑταιρείας. Ἔχει δημιουργήσει καὶ κάτι ἄλλο. Ὅταν παθαίνῃ ζημία ἡ παραγωγὴ τοῦ χωραφιοῦ, ἡ Ἑταιρεία κάνει μίαν μικρὴν ἐλάττωσιν εἰς τὸ μίσθωμα ἀλλὰ ἡ ἀνεπαίσθητη αὐτὴ ἐπιείκεια ἐκτείνεται μόνον εἰς τοὺς εὐνοουμένους της. Ὅλοι οἱ ἄλλοι πληρώνουν εἰς τὸ ἀκέραιον ἔστω καὶ ἂν ἔπαθε μεγάλη ζημία ἡ παραγωγή των. Μὲ τὸ σύστημα αὐτὸ ἀποβλέπει εἰς τὸν ἐκμαυλισμὸν τῆς συνειδήσεως τῶν ὑπερηφάνων ἀνθρώπων, ποὺ δὲν ἐννοοῦν νὰ ὑποταχθοῦν εἰς τὰς θελήσεις της καὶ νὰ γίνουν εὐτελῆ ὄργανά της. Ἀλλὰ δὲν τερματίζεται ἐδῶ τὸ Κωπαϊδικὸν ὄργιον. Τώρα μὲ τὴν πρόοδον τῆς μηχανικῆς καλλιεργείας πηγαίνουν πολλοὶ καὶ ἀντλοῦν πρὸς ἄρδευσιν τῶν ἀγρῶν των νερὰ ἀπὸ τὰ ποτάμια. Εἰς τὴν Βοιωτίαν ἐκτὸς τοῦ Κηφισοῦ ὑπάρχει καὶ ὁ Μέλας ποταμός. Ὑποχρεώνει ἡ Ἑταιρεία τοὺς γεωργοὺς τῆς Πετρομαγούλας καὶ ἄλλων χωρίων νὰ πληρώνουν δι’ ὀλίγα νερὰ ποῦ ἀντλοῦν πρὸς ἄρδευσιν τῶν ἰδιοκτήτων ἀγρῶν των ἀπὸ τὰ ποτάμια, πολὺ ἔξω τῆς Κωπαϊδικῆς περιμέτρου. Ἀλλὰ προχωρῶ, κύριοι βουλευταί. Κάθε ἰδιοκτήτης πληρώνει μίαν εἰσφορὰν διὰ τὴν ἀγροφυλακήν. Ἡ ἑταιρεία δὲν πληρώνει τίποτε. Εἰς τὴν ἑταιρείαν Κωπαΐδος ἐφαρμόζεται ὁ θεσμὸς ἰδιωτικῶν ἀγροφυλάκων. Τοὺς παίρνει ἀπὸ τὰ κατακάθια τῆς κοινωνίας καὶ εἶναι μάστιγες τῆς περιοχῆς μας. Ἡ Ἑταιρεία Κωπαΐδος δὲν πληρώνει κοινοτικοὺς φόρους. Ἀντιτίθεται εἰς τὴν ἐπέκτασιν τῶν κοινωνικῶν ἀσφαλίσεων. Ὑπάρχουν εἰς τὴν Ἁλίαρτον, ὅπου καὶ ἡ ἕδρα τῆς ἑταιρείας. 4.000–5.000 ἐργάται. Ἔγινε προσπάθεια νὰ ἐπεκταθῇ καὶ ἐκεῖ ὁ θεσμὸς τοῦ Ι.Κ.Α. ἀλλὰ παρεμποδίζει τὴν ἐπέκτασιν. Κύριοι, διὰ τὴν διάσωσιν τῶν ἰδικῶν της γαιῶν πλημμυρίζει τὰς γαίας τῶν χωριῶν Βελῆ, Ἀκοντίου καὶ Ἀλκωμενῶν, καὶ ἄλλων χωρίων τῆς Λεβαδείας καὶ Λοκρίδος. Δὲν τολμοῦν οἱ ἄνθρωποι οὔτε νὰ καταγγείλουν, οὔτε νὰ ζητήσουν προστασίαν εἰς τὰ ἑλληνικὰ δικαστήρια, οὔτε κἂν νὰ διατυπώσουν τὸ παράπονόν των. Μία ἑταιρεία, ποὺ καρποῦται 200.000 στρέμματα εὐφόρου γῆς, καὶ πραγματοποιεῖ τεράστια κέρδη, δὲν πληρώνει φόρον εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος. Ἐδήλωσα ὅτι θέλω νὰ εἶμαι σαφὴς εἰλικρινὴς καὶ ἀντικειμενικός. Πληρώνει τὸν φόρον τῶν ὑπαλλήλων της, τὸν φόρον μισθωτῶν ὑπηρεσιῶν, ἀλλὰ τὸν παρακρατεῖ ἀπὸ τοὺς Ἕλληνας ὑπαλλήλους. Μοῦ ἐδόθη ἡ πληροφορία ὅτι δὲν τὸν παρακρατεῖ, ἀπὸ τοὺς Ἄγγλους ὑπαλλήλους της. Ὁ μοναδικὸς φόρος ποὺ πληρώνει, εἶναι διὰ τὰ εἰσοδήματα ποὺ πραγματοποιεῖ ἀπὸ τὰς βοσκὰς καὶ ἔχει ἀρκετὰ λειβάδια, ἐνοικιάζει δὲ πρὸς βοσκὴν καὶ τοὺς ἐν ἀγραναπαύσει ἀγρούς. Διὰ τὰ μισθώματα τῶν βοσκῶν, ἔχω τὴν πληροφορίαν ὅτι πληρώνει 20–30 ἑκατομμύρια κατ’ ἔτος φόρον.

§110Α. ΑΓΓΕΛΟΥΣΗΣ. Βάσει εἰδικοῦ νόμου ἀπαλλάσσεται ἡ Ἑταιρεία τοῦ νὰ πληρώνῃ τοὺς φόρους;

§111Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Μάλιστα. Ὑπάρχει ὁ νόμος 5420 τοῦ 1932, ὁ ὁποῖος ἐν ἄρθρῳ 7 περιλαμβάνει τὴν ἑξῆς περίεργον διάταξιν: «Τὰ παντὸς εἴδους τῆς ἐν γένει ἐκμεταλλεύσεως τῆς ἀποξηρανθείσης λίμνης Κωπαΐδος, τὰ εἰς εἶδος ἔσοδα καὶ τὰ συναφῆ δικαιώματα τὰ ἄχρι τοῦδε πραγματοποιηθέντα καὶ ἐφεξῆς πραγματοποιούμενα ὡς ἔσοδα γεωργικῆς ἐπιχειρήσεως φορολογοῦνται κατὰ τὴν κατηγορίαν Εʹ «κέρδη ἐκ γεωργικῶν ἐπιχειρήσεων τοῦ Ν. 1640 ἢ τὰς ἀντιστοίχους φορολογίας τῶν ἀντικαταστησάντων τὴν κατηγορίαν ταύτην νόμων, πᾶσα δὲ βεβαίωσις φόρου ἐπὶ τῶν τοιούτων ἐσόδων ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου 1640 καὶ ἐντεῦθεν διέπεται ὑπὸ τῶν διατάξεων τοῦ παρόντος. Ὁ τυχὸν καταβληθεὶς φόρος καθαρᾶς προσόδου Βʹ κατηγορίας δὲν ἐπιστρέφεται». Ἀλλὰ καὶ πάλιν ἡ Ἑταιρεία διαφεύγει τὴν πληρωμὴν τοῦ ἀσημάντου φόρου τῆς κατηγορίας Εʹ «κέρδη ἐκ γεωργικῶν ἐπιχειρήσεων τοῦ Ν. 1640....» διότι ἀνεστάλη κατ’ ἀρχὰς ἡ φορολογία αὕτη ἀπὸ τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους 1930– 1931 καὶ ἐν τέλει διὰ τοῦ νόμου 2287 τοῦ 1940 κατηργήθη. Κατὰ τοὺς ἰσχύοντας ὅμως νόμους θὰ ἔπρεπε νὰ φορολογῆται ἡ Ἑταιρεία διὰ τὰ μισθώματα ποὺ εἰσπράττει ἀπὸ τοὺς καλλιεργητὰς δεδομένου ὅτι ταῦτα καὶ ἰδίᾳ τοῦ βάμβακος εἶναι ἐκ τῶν προτέρων καθωρισμένα, ἤτοι 32 ὀκάδες κατὰ στρέμμα καὶ πρόκειται περὶ κλασσικῆς μορφῆς μισθώσεως ἀγροτικοῦ ἀκινήτου ἥτις καὶ ὑποβάλλεται ὁπωσδήποτε εἰς τὴν φορολογίαν γαιῶν. Χάρις ὅμως εἰς τὴν ὡς ἄνω χαριστικὴν διάταξιν τοῦ νόμου 5420 τὰ εἰσοδήματα ταῦτα παραπέμπονται πρὸς φορολογίαν εἰδικῶς διὰ τὴν ἑταιρείαν Κωπαΐδος εἰς τὴν καταργηθεῖσαν ὡς ἄνω κατηγορίαν Εʹ τῶν γεωργικῶν ἐπιχειρήσεων. Διὰ νὰ κατοχυρωθῇ ἔτι πλέον τὸ ἀφορολόγητον τῆς Ἑταιρείας Κωπαΐδος, ἐξεδόθησαν αἱ ὑπ’ ἀριθ. Λ. 4469 τοῦ 1932 καὶ Ν. 871 τοῦ 1938 διαταγαὶ τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν δι’ ὧν ἀναγνωρίζονται ὅλα γενικῶς τὰ εἰσοδήματα τῆς Ἑταιρείας ὡς προερχόμενα ἀπὸ συνεταιρικὴν καλλιέργειαν, ἀκόμη καὶ τὰ μισθώματα ποὺ εἶναι προσδιωρισμένα 30–32 ὀκάδες συσπόρου βάμβακος διὰ κάθε στρέμμα καλλιεργημένου βάμβακος καὶ ἄλλων ὀψίμων σπορῶν. Οὕτω μία τεραστία ἐπιχείρησις, ἡ πιὸ μεγάλη ἀπὸ τὰς ὑπαρχούσας ἐν Ἑλλάδι ποὺ πραγματοποιεῖ τεράστια κέρδη καὶ πωλεῖ σήμερον, καὶ τὸ καταθέτω ὑπευθύνως, 3.500 καὶ πλέον δρχ. τὴν ὀκᾶν τὸ σιτάρι ὅταν τὸ κόστος διὰ τὴν Κωπαΐδα εἶναι 700 δρχ. τὴν ὀκᾶν κατ’ ἀνώτατον ὅριον, διότι εἰς τὰς μεγάλας καλλιεργείας ποὺ γίνονται μὲ μηχανικὰ μέσα τὸ κόστος εἶναι μηδαμινόν, εἶναι ἐλάχιστον, παραμένει ἐξ ὁλοκλήρου ἀφορολόγητος. Ὑπολογίζω τὴν κατ’ ἔτος φοροδιαφυγὴν τῆς ἑταιρείας Κωπαΐδος εἰς τρία καὶ πλέον δισεκατομμύρια, δεδομένου ὅτι τὸ εἰσόδημά της ἀπὸ τὰς ἐνοικιάσεις τῶν ἀγρῶν της μὲ καθωρισμένον μίσθωμα ἐκ τῶν προτέρων εἰς βάμβακα ἀνέρχεται κατ’ ἔτος εἰς 1.500.000 ὀκάδων συσπόρου βάμβακος καὶ πλέον. Ἐὰν ἀποτιμήσωμεν τὴν ποσότητα ταύτην μὲ τὴν τρέχουσαν τιμὴν τῶν 6.000 δραχ. κατ’ ὀκᾶν, ἔχομεν φορολογητέον εἰσόδημα ἐννέα δισεκατομμυρίων δραχ. ἐπὶ τῶν ὁποίων ἀναλογεῖ ὁ ὡς ἄνω διαφεύγων φόρος τῶν τριῶν δισεκατομμυρίων δραχμῶν. Θὰ ἠμποροῦσα νὰ σᾶς εἴπω καὶ ἄλλα, ἀλλὰ δὲν θέλω νὰ σᾶς ταλαιπωρήσω διότι πρέπει νὰ προχωρήσω εἰς τὸ οὐσιαστικὸν θέμα τῆς ἐπερωτήσεώς μου.

§112Α. ΑΓΓΕΛΟΥΣΗΣ. Τὰ κέρδη της ἡ Ἑταιρία ἔχει δικαίωμα νὰ τὰ ἐξαγάγῃ;

§113Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Πρὸ δύο ἐτῶν ἔστειλεν ἔξω 500.000 λίρας.

§114Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Εἶναι ζήτημα προστασίας τοῦ ἐθνικοῦ νομίσματος ἐὰν ἐξάγωνται ἄνευ ἀδείας.

§115Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Νὰ ἐρευνηθῇ τὸ ζήτημα εἰς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος.

§116Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Κάμνει τοποθετήσεις ἡ Ἑταιρία αὕτη εἰς τὸ ἐσωτερικόν, δηλαδή, ἀγοράζει ἀκίνητα κ.λ.π.;

§117Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Κάμνει βελτιώσεις τῆς ἰδιοκτησίας της.

§118Α. ΑΓΓΕΛΟΥΣΗΣ. Εἰς τὰς βελτιώσεις διαθέτει ὅλα τὰ κέρδη της;

§119Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Δὲν ἔχω αὐτὰ τὰ στοιχεῖα καὶ δὲν γνωρίζω. Ἡ οὐσία, κύριοι βουλευταί, τῆς ἐπερωτήσεώς μου εἶναι ὅτι ὡρίμασε πλέον ἡ ἰδέα νὰ τεθῇ κάποιος φραγμὸς εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν, ἕνας χαλινός, καὶ νὰ ὑπάρξῃ μία λύσις διὰ νὰ προστατευθοῦν οἱ ἀκτήμονες Ἕλληνες ἀγρόται. Τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1946, ὅταν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἦσαν οἱ ἀείμνηστοι Σοφούλης καὶ Καφαντάρης, ὁ τότε ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας κ. Εὐελπίδης ἔκαμεν ἕνα Ἀναγκαστικὸν Νόμον καὶ τὸν εἰσήγαγεν εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον πρὸς ἔγκρισιν. Δι’ αὐτοῦ ἐδημιουργεῖτο ὁ θεσμὸς τῆς ἀναγκαστικῆς μισθώσεως εἰς τοὺς κατὰ κύριον ἐπάγγελμα γεωργοὺς μὲ θεμιτὸν μίσθωμα καὶ ἀπηγορεύετο ἡ ἐνοικίασις ἀγρῶν εἰς τοὺς μὴ κατ’ ἐπάγγελμα γεωργούς. Τοῦτο εἶχε μεγάλην σημασίαν διὰ τοὺς ἀγρότας Βοιωτίας καὶ Λοκρίδος, διότι χιλιάδες στρεμμάτων τῆς Κωπαΐδος ἔχουν ἐνοικιασθῆ εἰς ἄτομα ποὺ δὲν ἔχουν καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν γεωργίαν· καὶ τοῦτο καθ’ ὃν χρόνον ὑπάρχει μεγάλη στενότης γῆς καὶ λιμοκτονοῦν οἱ ἀγρόται, ζητοῦντες τὴν παραχώρησιν ἑνὸς μικροῦ κλήρου διὰ νὰ ζήσουν. Διὰ τῆς ἐνοικιάσεως μεγάλων ἐκτάσεων τῆς Κωπαΐδος εἰς μὴ κατ’ ἐπάγγελμα γεωργούς, οἱ καλλιεργηταὶ ὑφίστανται διπλῆν ἐκμετάλευσιν, τῆς Κωπαΐδος καὶ τοῦ ἀρχικοῦ μισθωτοῦ.

§120ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖοι εἶναι αὐτοὶ εἰς τοὺς ὁποίους μισθοῦνται αἱ γαῖαι;

§121Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Δὲν ἔχουν σημασίαν τὰ πρόσωπα. Ἐκεῖνο ποὺ προέχει εἶναι νὰ καταλυθῇ τὸ ἀπαράδεκτον αὐτὸ καθεστώς. Κατὰ τὸ 1946 ἔγινεν ὁ Ἀναγκαστικὸς Νόμος διὰ τοῦ ὁποίου ἀπηγορεύετο ἡ μίσθωσις εἰς μὴ καλλιεργητὰς καὶ ἐξησφαλίζετο διὰ τοὺς ἀγρότας δεκαετὴς ἀναγκαστικὴ μίσθωσις μὲ θεμιτὸν μίσθωμα. Θὰ προέκυπτεν οὕτω μέγα ἀγαθὸν διὰ τοὺς καλλιεργητὰς τῆς Κωπαΐδος, δεδομένου ὅτι ἡ Ἑταιρία διαθέτει τὰς γαίας της μὲ ἐνιαυσίους μισθώσεις καὶ ὑπὸ τύπον τοιοῦτον ὥστε νὰ ἠμπορῇ ὁ καλλιεργητὴς νὰ ἐπικαλεσθῇ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ ἄρθρου 634 τοῦ Ἀστικοῦ Κώδικος, σύμφωνα μὲ τὸ ὁποῖον αἱ μισθώσεις τῶν ἀγροτικῶν κτημάτων θεωροῦνται τετραετοῦς διαρκείας, ἔστω καὶ ἐὰν συνωμολογήθησαν διὰ βραχύτερον χρονικὸν διάστημα. Ὁ Νόμος λοιπὸν διὰ τὸν ὁποῖον σᾶς ὡμίλησα δὲν ἔτυχε τῆς κυρώσεως τοῦ τότε Ἀντιβασιλέως Δαμασκηνοῦ, ὁ ὁποῖος τὸν ἐκράτησεν εἰς τὰ συρτάρια τῆς Ἀντιβασιλείας. Αὐτὸ τὸ σχέδιον νόμου τὸ εὗρεν ὁ μετέπειτα Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας κ. Παπαθανάσης καὶ τὸ εἰσήγαγεν εἰς τὴν Βουλήν. Βλέπετε ὅτι ἀποδίδω δικαιοσύνην, καὶ εἶναι πρὸς τιμὴν τοῦ κ. Παπαθανάση, τὸ ὅτι κατέθεσε τὸ σχέδιον τοῦτο εἰς τὴν Βουλήν. Περιέργως ὅμως τὸ ἀπέσυρε καὶ ὅταν μετέπειτα τὸ κατέθεσε καὶ πάλιν κατὰ τὴν γενομένην ἀνατύπωσίν του, διεγράφη ἡ διάταξις ὅτι ὑπάγονται εἰς «ἀναγκαστικὴν μίσθωσιν αἱ γαῖαι καὶ τῶν Νομικῶν Προσώπων Ἰδιωτικοῦ Δικαίου». Ὅταν ἐπῆγε τὸ Νομοθέτημα εἰς τὴν τότε Ἐπιτροπὴν Νομοθετικῆς Ἐξουσιοδοτήσεως ἐξεδηλώθη σοβαρὰ ἀντίδρασις. Εἶναι πρὸς τιμὴν τοῦ κ. Καλλία ὅτι ὑπῆρξεν ὁ πρῶτος ποὺ διεμαρτυρήθη διὰ τὴν ἀπάλειψιν τῆς διατάξεως αὐτῆς καὶ εἶπεν ὅτι ἦτο ἀπαράδεκτον νὰ γίνῃ ἀνατύπωσις μὲ τὴν ἀνωτέρω διαγραφήν. Ἐν συνεχείᾳ ὁ ἀγαπητὸς συνάδελφος κ. Βασιλειάδης ἔκαμεν εἰδικὴν τροπολογίαν διὰ τῆς ὁποίας ὑπήγοντο εἰς τὴν ὑποχρεωτικὴν μίσθωσιν καὶ αἱ γαῖαι τῶν Νομικῶν Προσώπων ἰδιωτικοῦ Δικαίου.

§122Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ Νομοσχέδιον δὲν παρεπέμφθη εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ἀλλ’ ἐπῆγεν ἀπ’ εὐθείας εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως. Ἐκεῖ προεβλήθη ἀντίρρησις ὅτι δὲν πρέπει νὰ περιληφθῇ ἡ διάταξις αὐτὴ διὰ λόγους Συνταγματικούς. Τὸ ἀφήκαμεν, ἑπομένως, ὀλίγον ἐκκρεμὲς τὸ Νομοσχέδιον. Ὕστερα τὸ ἐπανεφέραμεν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ἐγὼ τότε, ὡς ὑπουργός, ἤμην ὑπὲρ τῆς τροπολογίας αὐτῆς, ἤτοι νὰ τεθοῦν καὶ τὰ Πρόσωπα Ἰδιωτικοῦ Δικαίου.

§123Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Πρέπει νὰ ὁμολογῇ ὅτι ὑπῆρξε λυσσαλέα ἀντίδρασις τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς κατὰ τοῦ Νομοσχεδίου.

§124Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Διατί, τότε, διέγραψε τὴν διάταξιν ὁ Ὑπουργός;

§125Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Ὁ τότε Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας κ. Παπαθανάσης μᾶς ἔδωκε τὴν ἐξήγησιν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν ἀντετάχθη εἰς τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Βασιλειάδη.

§126Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ὀφείλω νὰ συμπληρώσω. Ἡ ὑποβληθεῖσα ὑπ’ ἐμοῦ τροπολογία ἐδέχθη σοβαρωτάτην ἀντίδρασιν διὰ τὴν ἐπιψήφισίν της. Ἐγένετο ὀνομαστικὴ ψηφοφορία καὶ κατωρθώσαμεν νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν ψήφισίν της διὰ μιᾶς σχετικῆς πλειοψηφίας. Ἀντέδρων τὰ πλεῖστα μέλη τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος.

§127Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Ἐδῶ ἔχω τὸ Πρακτικὸν τῆς ψηφοφορίας. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω τὰ ὀνόματα: Οἱ βουλευταὶ Γ. Ἀριστείδου, Θ. Δεσύλλας, Θ. Διακουμόπουλος, Ι. Θεοτόκης, Ε. Κουλουμβάκης, Ι. Κυρόζης, Πρ. Μουτζουρίδης, Χρ. Θηβαῖος, Α. Μιχαλακόπουλος, Γ. Ἀστερίου, Εὐστρ. Κομνηνὸς καὶ Α. Δερδεμέζης ἐψήφισαν κατὰ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Βασιλειάδη. Ὑπὲρ αὐτῆς ἐψήφισαν οἱ κ. κ. Α. Φράγκου, Χρ. Λαδᾶς, Στ. Νικολαΐδης, Κ. Ρέντης, Γερ. Βασιλειάδης, Ἀθ. Βαχλιώτης, Ν. Κρασαδάκης, Ἀν. Μπακάλμπασης, Λ. Λεονάρδος, Λ. Λαμπριανίδης, Ν. Παπαγεωργίου, Κ. Καλλίας, Θ. Κονίτσας, Ἀδ. Νικολαΐδης, Θ. Κιζάνης, Π. Καλλιγκάτσης,

§128Σ. ΣΑΒΒΙΔΗΣ. Ἐμμ. Λουλακάκης, Δ. Χατζηγιάννης καὶ Ε. Γονῆς. Οὕτω μὲ πλειοψηφίαν ὀκτὼ ψήφων ἐγένετο δεκτὴ ἡ τροπολογία καὶ ὑπήχθησαν τὰ ἀγροκτήματα τῶν Νομικῶν Προσώπων Ἰδιωτικοῦ Δικαίου (ὡς τῆς ἑταιρείας Κωπαΐδος) εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου περὶ ἀναγκαστικῆς μισθώσεως γαιῶν. Ὅπως βλέπετε μόνον τρεῖς λαϊκοὶ βουλευταὶ ἐψήφισαν ὑπὲρ τῆς τροπολογίας, οἱ ὑπόλοιποι ἠρνήθησαν τὴν παραδοχήν της. Κύριοι Βουλευταί, προσέξατε τὸ σημεῖον τοῦτο, διότι εἶναι σοβαρώτατον καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διαφύγῃ τῆς προσοχῆς τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας.

§129Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Νομίζω ὅτι δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν ποῖος εἶπε ναὶ καὶ ποῖος ὄχι, καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ τότε Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἀπεδέχθη τὴν τροπολογίαν. Ἑπομένως ἡ προσπάθεια νὰ ἐπιρριφθῇ ἐπὶ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ἡ εὐθύνη ἀντιθέσεως πρὸς τὴν διάταξιν αὐτὴν δὲν εἶναι ἐνδεδειγμένη. Πέραν αὐτοῦ θὰ ἠρώτων τὴν Κυβέρνησιν τὴν παροῦσαν διατὶ δὲν ἐφαρμόζει τὸν νόμον αὐτόν;

§130Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Ἐγώ, κ. Πρόεδρε, πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἀπευθύνομαι καὶ τὴν ἐπερωτῶ καὶ ὄχι πρὸς τὸ Λαϊκὸν κόμμα.

§131Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Νὰ μείνῃ ἡ συζήτησις ἐντὸς τοῦ πλαισίου ποὺ πρέπει, δοθέντος ὅτι πρόκειται περὶ ζητήματος μεγίστης σπουδαιότητος.

§132Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Συμφωνῶ. Ἀλλὰ θὰ ἀναγκασθῶ νὰ ἐπανέλθω ἐπὶ μιᾶς ἰδικῆς σας πάλιν ἐνεργείας καὶ μὴ νομίσητε ὅτι πράττω τοῦτο μὲ ἀντιπολιτευτικὴν διάθεσιν. Φέρω τὸ θέμα διὰ νὰ δοθοῦν αἱ δέουσαι ἐξηγήσεις καὶ διὰ νὰ διευκολυνθῇ ἡ λῆψις τῆς ἐθνικῶς ἐνδεδειγμένης ἀποφάσεως. Κύριοι Βουλευταί, θέλω τοῦτο νὰ τονίσω, καὶ πρέπει ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία νὰ τὸ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν της ὅτι ὅταν συνεζητεῖτο ὁ νόμος τῆς ἀναγκαστικῆς μισθώσεως γαιῶν, ἐτέθη ὡς βάσις, ὅτι ὁ νόμος θεσπίζεται διὰ νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ διὰ τὴν Ἑταιρείαν Κωπαΐδος. Ὅλες αὐτὲς αἱ πυκνὲς σελίδες τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν ποὺ ἔχω ἐδῶ ἀφοροῦν ἀγορεύσεις ποὺ ἔγιναν ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Διότι καὶ εἰς τὴν πρώτην καὶ εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν ἔγινε προσπάθεια νὰ ματαιωθῇ ἡ ψήφισις τοῦ νόμου. Ὁ κ. Κουλουμβάκης καὶ ἄλλοι ὑπεστήριξαν ὅτι αἱ διατάξεις περὶ ἀναγκαστικῆς μισθώσεως γαιῶν ἀντίκεινται πρὸς τὸ ἰσχῦον Σύνταγμα. Ἐὰν ὅμως ὁ νόμος αὐτὸς ἦτο ἀντισυνταγματικός, τότε τὸ ἐνοικιοστάσιον τῶν βοσκῶν, τὸ ἐνοικιοστάσιον τῶν ἀστικῶν ἀκινήτων, αἱ ἐπιτάξεις ἀκινήτων κ.λ.π. πρέπει νὰ ἀντίκεινται εἰς τὸ Σύνταγμα. Αἱ συζητήσεις λοιπὸν διεξήχθησαν μὲ βασικὸν σκοπὸν τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου καὶ ἐπὶ τῶν γαιῶν τῆς Ἑταιρίας Κωπαΐδος. Ὁ νόμος ψηφίζεται καὶ δημοσιεύεται μὲ ἀριθμὸν 27 τὴν 19ην Ἀπριλίου 1947. Νὰ μοὶ συγχωρήσῃ ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος καὶ ἐκ τῶν συναρχηγῶν τοῦ ΛΕΚ. κ. Στεφανόπουλος μίαν παρέκβασιν εἰς τὸ θέμα τοῦτο, Διότι τὰ κείμενα ὑπάρχουν καὶ ὄπισθεν τῶν κειμένων ὀχυροῦται ἡ Κωπαΐς. Προσέξατε τὰς χρονολογίας. Τὴν 7ην Ἀπριλίου 1947 γίνεται ἡ τελικὴ ψηφοφορία ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Εἰς τὰς 19 Ἀπριλίου 1947 δημοσιεύεται εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὰς 30 Ἀπριλίου 1947, ἀρχίζει ἰσχύων ὁ νόμος 327. Εἰς τὰς 15 Ἀπριλίου 1947 ἤτοι 8 ἡμέρας μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου καὶ τέσσαρας ἡμέρας πρὶν δημοσιευθῇ εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ἐμπορικὸς ἀκόλουθος τῆς Βρεταννικῆς Πρεσβείας κ. Ρέϊλυ, ὅπως προκύπτει ἐξ ἐπισήμων κειμένων, ἐπεσκέφθη τὸν τότε Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος κ. Τσαλδάρην καὶ ἐζήτησεν ὅπως ὁ νόμος περὶ ἀναγκαστικῆς μισθώσεως γαιῶν μὴ ἐφαρμοσθῇ ὅσον ἀφορᾷ τὸ κτῆμα τῆς Ἀγγλικῆς Ἑταιρίας Κωπαΐδος. Τὸ διάβημα γίνεται τὴν 15ην Ἀπριλίου 1947. Τὴν 16ην Ἀπριλίου 1947, τὴν ἑπομένην δηλαδὴ ἡμέραν, ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος παρέχει τὴν διαβεβαίωσιν ὅτι ὁ νόμος δὲν πρόκειται νὰ ἐφαρμοσθῇ διὰ τὴν Κωπαΐδα. Τὴν 30ὴν Ἀπριλίου 1947, ἡμέραν ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου, ὁ ἐκ τῶν συναρχηγῶν τοῦ ΛΕΚ., Ὑπουργὸς τότε τοῦ Συντονισμοῦ, κ. Στεφανόπουλος, ἀναπληρῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν τὸν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἀπουσιάζοντα κ. Κ. Τσαλδάρην, ἀπηύθυνε τὴν ἑξῆς ἐπιστολὴν πρὸς τὸν ἐμπορικὸν ἀκόλουθον τῆς Βρεταννικῆς Πρεσβείας:

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΝ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ

Ἀθῆναι τῇ 30)4)47 Πρὸς τὸν κ. Ἐμπορικὸν Ἀκόλουθον Βρετανν. Πρεσβείας Ἐνταῦθα Ἀναφερόμενος εἰς τὴν ἐπιστολὴν τῆς 15.4. 7 τῆς Ὑμετέρας Βασιλικῆς Πρεσβείας πρὸς τὸν Ἀντιπρόεδρον καὶ ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν κ. Τσαλδάρην ἀναφορικῶς πρὸς τὴν θέσιν τῆς Ἀγγλικῆς Ἑταιρείας Κωπαΐδος, κατόπιν τοῦ ψηφισθέντος καὶ δημοσιευθέντος νόμου «περὶ ἀναγκαστικῆς μισθώσεως γαιῶν ὑπὲρ ἀκτημόνων γεωργῶν», ἔχω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς πληροφορήσω ἐπὶ σκοπῷ πραγματοποιήσεως καὶ διαβεβαιώσεως τῆς δοθείσης ἤδη διὰ τῆς ἀπὸ 16 τρέχοντος ἀπαντήσεως τοῦ Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν κ. Τσαλδάρη ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἐπιθυμεῖ νὰ προστατεύσῃ κατὰ τρόπον θετικὸν τὴν θέσιν τῆς Ἑταιρίας, ὅτι ὁ ἐν λόγῳ νόμος δὲν θὰ ἐφαρμοσθῇ εἰς τὴν περίπτωσιν ταύτην, καὶ ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις θὰ λάβῃ τ’ ἀναγκαῖα μέτρα διὰ τὴν ὁριστικὴν κατοχύρωσιν τῶν δικαιωμάτων τῆς Ἑταιρείας.

ΣΤ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ

§133Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Κύριοι, θέτω τὸ σοβαρὸν τοῦτο στοιχεῖον ὑπ’ ὄψιν τῆς Βουλῆς, διότι ἐψηφίσθη εἷς νόμος καὶ ἐδόθη μάλιστα μάχη εἰς τὸ Κοινοβούλιον διὰ τὴν ψήφισίν του. Τὸ μαρτυροῦν αἱ μακραὶ συζητήσεις ποὺ διεξήχθησαν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τὴν νομοθετικῆς ἐξουσιοδοτήσεως κατὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀναγκαστικῆς μισθώσεως γαιῶν. Ὁ διακεκριμένος συνάδελφος καὶ ἀγροτικὸς ἡγέτης κ. Χατζηγιάννης, ἔκαμε μακροτάτην ἀγόρευσιν ἐπὶ τοῦ Κωπαϊδικοῦ θέματος. Καὶ ἐνεφάνισε τὴν λύσιν του τὴν ὁποίαν μάλιστα ἐχαρακτήρισεν ὡς προσωρινήν, διότι ὑπέδειξε καὶ τὴν ὁριστικήν. Ἡ προσωρινὴ ὅμως λύσις ματαιοῦται ἀπὸ μίαν ὑπόσχεσιν τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος καὶ Ὑπουργοῦ τότε τῶν Ἐξωτερικῶν. Τὴν ἐπεβεβαίωσε καὶ ἐπανέλαβεν ὁ τότε Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ κ. Στ. Στεφανόπουλος ἤδη συναρχηγὸς τοῦ ΛΕΚ. Ἐπέστησα τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῶν χρονολογιῶν, ἦτο τότε εἰς τὴν ἀρχὴν ἡ Κυβέρνησις ἡ ἀποκληθεῖσα τῶν ἑπτὰ Ἀρχηγῶν. Οἱ πέντε ἢ ἓξ ἐκ τῶν ἑπτὰ εὑρίσκονται ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ καὶ θὰ ἤμην περίεργος νὰ ἀκούσω τὰς ἐξηγήσεις των. Τὴν 15 Ἀπριλίου 1947 γίνεται τὸ διάβημα τοῦ ἐμπορικοῦ ἀκολούθου τῆς Ἀγγλικῆς πρεσβείας καὶ εἰς τὰς 16 Ἀπριλίου 1947 δίδεται ἡ ἀπάντησις......

§134Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὶ θέλετε νὰ μάθετε; Τὸ ὅτι τὸ 1925 κατεστήσατε δουλοπαροίκους τοὺς κατοίκους τῆς Κωπαΐδος; Ἠθέλατε τὰς ἡμέρας ὅπου ἐπρόκειτο νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ βοήθεια διὰ τὴν Ἑλλάδα, νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα; Εἶναι δυνατόν, λογικῶς νὰ συλληφθῇ αὐτὸ τὸ θέμα; Ἠθέλατε νὰ ἔλθῃ ἡ Κυβέρνησις τῶν 7 νὰ ἀνατρέψῃ μίαν δουλοπαροικίαν, τὴν ὁποίαν εἴχατε υἱοθετήσει; Αὐτὸ ζητεῖτε;

§135Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Κύριε Ἀρχηγὲ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, ἀντιστρέφετε ἀδίκως τὰ πράγματα. Καὶ μοῦ ἀποδίδετε εὐθύνας τὰς ὁποίας οὐδὲ πόρρωθεν ἔχω. Οὔτε ἐγώ, οὔτε, βέβαια, καὶ ἡ ΕΠΕΚ, εἰς τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω, ἔχομεν εὐθύνας διὰ τὴν κατάπτυστον διαιτησίαν, Ἡμεῖς δὲν ἐδημιουργήσαμεν δουλοπαροίκους. Ἀντιθέτως εἰς τὸν Ἀρχηγὸν τῆς ΕΠΕΚ ἀνήκει ἡ μεγάλη τιμὴ ὅτι ἀποκατέστησε τοὺς Ἕλληνας ἀγρότας καὶ τοὺς μετέβαλεν εἰς ἰδιοκτήτας.

§136Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὴν εὐθύνην τὴν ἀναλαμβάνω εὐχαρίστως, διὰ τὸν Ἀπρίλιον τοῦ 1947. Πρέπει νὰ ἐνθυμῆσθε ποῖα γεγονότα ἐπέκειντο .........

§137Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Ἐπιθυμῶ νὰ πληροφορηθῇ ἡ Βουλὴ ἕνα τεράστιον θέμα, ποῦ ἀφορᾷ τὴν ἐφαρμογὴν ἑνὸς νόμου, ποὺ ἐψηφίσθη, ἐδημοσιεύθη, ἐτέθη εἰς ἰσχὺν καὶ δὲν ἴσχυσεν εἰδικῶς καὶ κατ’ ἐξαίρεσιν διὰ τὴν Κωπαΐδα! Ποῖος εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐξαιρεῖται τῆς ἐκτελέσεως τοῦ νόμου; Νομίζω, ὅτι ὑπάρχει ἕνα ἄρθρον τοῦ Συντάγματος, τὸ ἄρθρον 35, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, τὸ ὁποῖον ὁρίζει ὅτι «οὐδεὶς δύναται νὰ ἀναστείλῃ τὴν ἐνέργειαν οὐδὲ νὰ ἐξαιρέσῃ τινὰ τῆς ἐκτελέσεως τοῦ νόμου». Τὸ ἄρθρον τοῦτο εἶναι, προφανέστατα, γράμμα νεκρὸν διὰ τὴν Ἀγγλικὴν Ἑταιρείαν! Διότι ἡ Ἑταιρεία αὕτη ἐμφανίζεται νὰ εἶναι ὑπεράνω τοῦ Ἑλληνικοῦ νόμου! Καὶ θὰ ἐπεθύμουν μίαν ἐξήγησιν ἀπὸ τοὺς ἀπαρτίζοντας, τότε, τὴν Κυβέρνησιν τῶν ἑπτά....

§138Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Διατί, κύριε συνάδελφε, δὲν ἐφήρμοσαν αὐτὸν τὸν νόμον;

§139Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Αὐτὴ εἶναι καὶ ἡ ἰδική μου ἡ ἀπορία, κύριε συνάδελφε! Καὶ δι’ αὐτὸ ἐπερωτῶ τὴν Κυβέρνησιν. Διατὶ δὲν ἐφαρμόζει τὸν νόμον!

§140Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ὅταν ἐκάματε τὴν ἐπερώτησιν τὴν προηγουμένην φοράν, ἐγὼ ἤμουν ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος εἶπον ὅτι ἔχει τὸν τρόπον ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν Α. Ν. Διατὶ ἀπὸ τότε ἕως σήμερον δὲν τὸν ἐφήρμοσε;

§141Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Ἐδῶ ὁ κ. Παπασπύρου λέγει τὸ ἑξῆς: Ὑπῆρχεν ἕνας νόμος. Ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἀνέστειλε τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου δι’ ἑνὸς ἐγγράφου πρὸς τὸν Ἄγγλον ἐμπορικὸν ἀκόλουθον. Ὁ κ. Μαντᾶς ἐρωτᾷ, διατὶ δὲν ἐφαρμόζεται ὁ νόμος αὐτὸς σήμερον; Νὰ ἐρωτήσωμεν τὸν σημερινὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν: Θεωρεῖ τὸν ἑαυτόν του δεσμευμένον ἀπὸ τὴν πρᾶξιν τῆς 16ης Ἀπριλίου, ἀπὸ τὴν πρᾶξιν τοῦ κ. Τσαλδάρη; Ἀλλὰ δυστυχῶς ἀπουσιάζει ἡ Κυβέρνησις.

§142Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Δι’ αὐτὸ ἡ ἐπερώτησίς μου στρέφεται πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Ἔχομεν ὡρισμένας ἀπορίας καὶ πρέπει βεβαίως, νὰ τὰς λύσωμεν. Τὸ διάβημα τοῦ ἐμπορικοῦ ἀκολούθου τῆς Ἀγγλικῆς πρεσβείας γίνεται τὴν 15ην Ἀπριλίου 1947. Ἡ ἀπάντησις τῆς Κυβερνήσεως—ἀπίστευτη διὰ τὸ περιεχόμενόν της —δίδεται τὴν 16ην. Καὶ ὁ κ. Στεφανόπουλος, ὁ ὁποῖος φιλοδοξεῖ νὰ διοικήσῃ καὶ τὸν τόπον, δίδει τὴν 30ην Ἀπριλίου 1947 διὰ τῆς ὑπογραφῆς του τὴν ἐπίσημον διαβεβαίωσιν ὅτι: «Νόμος τῆς Ἑλληνικῆς Ἐπικρατείας ψηφισθεὶς μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ διὰ τὴν Κωπαΐδα δὲν πρόκειται ἐν τούτοις νὰ ἐφαρμοσθῇ δι’ αὐτήν». Διὰ μιᾶς ἐπιστολῆς του δηλαδὴ ὁ κ. Στεφανόπουλος καταργεῖ τὸν νόμον. Καὶ τὸ θέμα δὲν ἔρχεται διόλου πρὸς συζήτησιν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν. Περιμένω νὰ μάθω ἐὰν ἦλθε κἂν πρὸς συζήτησιν εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. Ὑπάρχει πρακτικὸν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ποὺ νὰ ἀποδέχηται τὴν μὴ ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου; Ἀλλὰ καὶ κάτι περαιτέρω, δικαιοῦμαι νὰ εἴπω: Εἴτε ὑπάρχει ὁμόφωνος ἡ ἄποψις τοῦ τότε Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, εἴτε δὲν ὑπάρχει νομίζω ὅτι ὑπεύθυνοι κυβερνῆται, ἔχοντες συναίσθησιν τῶν εὐθυνῶν των ὀφείλουν νὰ ἀμύνωνται, νὰ ἀντιδροῦν εἰς οἱασδήποτε πιέσεις καὶ ἐκθέσμους ἐνεργείας. Πιστεύω, κύριοι βουλευταί, ὅτι θὰ ὤφειλεν ἡ τότε Κυβέρνησις νὰ διαφωτίσῃ τὴν Ἀγγλικὴν Πρεσβείαν. Νὰ ἀγωνισθῇ πλησίον της καὶ νὰ ἐμφανίσῃ γυμνὴν τὴν ἀλήθειαν. Καὶ ἐὰν δὲν κατώρθωνεν ἐδῶ πέρα νὰ πείσῃ τοὺς ἁρμοδίους νὰ ἀπευθυνθῇ εἰς τὸ Λονδῖνον. Τὸ ἐτόνισα καὶ τὴν ἄλλην φορὰν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν: Ἀρνοῦμαι νὰ δεχθῶ ὅτι ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις ἔχει οἱανδήποτε σχέσιν μὲ αὐτὸ τὸ ἔγγραφον. Διότι δὲν ἠμπορεῖ ἡ ἐργατικὴ Κυβέρνησις ποὺ ἐθνικοποιεῖ τὰς ἐπιχειρήσεις καὶ τὰ ἐργοστάσια, ποὺ ἀποκαθιστᾷ τοὺς Ἄγγλους ἀγρότας, ποὺ ἀνεβάζει τὸ βιοτικὸν ἐπίπεδον τοῦ Ἀγγλικοῦ Λαοῦ, ποὺ ἐφαρμόζει μὲ μίαν λέξιν τὸν σοσιαλισμὸν εἰς τὴν Ἀγγλίαν, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἔλθῃ ἐδῶ πέρα....

§143Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ὅπως καὶ εἰς τὴν Κύπρον.

§144Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Νὰ ἔλθῃ ἐδῶ, νὰ παρέμβῃ καὶ νὰ καταργήσῃ ἕνα νόμον ποὺ ἀφορᾷ τὸ βιοτικὸν ἐπίπεδον, δηλαδὴ τὴν εὐημερίαν τοῦ Ἕλληνος ἀγρότου. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν ἀκόμη ἡ Κυβέρνησις ἡ Ἀγγλικὴ ἀπεπειρᾶτο διὰ τοῦ ἀντιπροσώπου της ἓν τοιοῦτον πρᾶγμα, νομίζω ὅτι ἐκεῖνοι ποὺ διεχειρίζοντο ὑπευθύνως τὰς τύχας τῆς χώρας εἶχον μίαν ὑποχρέωσιν: ἐὰν ἀπετύγχανον πλησίον τοῦ Ἄγγλου ἀντιπροσώπου, ὑπῆρχε ὁ δρόμος πρὸς τὸ Λονδῖνον. Ὁ ἀξιότιμος ἡγέτης τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, ὁ ὁποῖος διέσχιζε τοὺς αἰθέρας δι’ ἐθνικοὺς λόγους καὶ εὑρίσκετο διαρκῶς εἰς τὸ Λονδῖνον καὶ τὴν Οὐασιγκτῶνα, θὰ ἦτο δυνατὸν ἐκεῖ νὰ κάμῃ ἕνα ἀγῶνα, συνεπικουρούμενος καὶ ἀπὸ ὅλας τὰς πτέρυγας τῆς Βουλῆς. Νὰ διαφωτίσῃ τὴν Ἀγγλικὴν Κυβέρνησιν καὶ νὰ τῆς εἴπῃ ὅτι ἐκτίθεσθε ἀνεπανορθώτως. Καὶ νὰ πλησιάσῃ τοὺς μετόχους τῆς ἑταιρείας, τοὺς ἁρμοδίους Ὑπουργούς, τοὺς πολιτικοὺς κύκλους τῆς Ἀγγλίας καὶ τὰς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας καὶ νὰ κάμῃ πᾶσαν δυνατὴν προσπάθειαν, ὥστε ἡ Ἑλλὰς νὰ μὴ μειωθῇ, νὰ μὴ τραυματισθῇ ἡ ἐθνική μας ἀξιοπρέπεια καὶ νὰ δώσῃ γενικῶς τὴν μάχην τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου. Διότι, πιστεύω ὅτι, πρὸ παντὸς ἡ σημερινὴ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν μετὰ τὰς προσπαθείας τὰς ὁποίας θὰ ἔκαμνεν ἡ ἰδική μας Κυβέρνησις, νὰ ἀπεδέχετο τὴν συνέχισιν τῆς δουλοπαροικίας. Νὰ ἀπεδέχετο τὴν ὕπαρξιν δούλων καὶ ὑπανθρώπων, διότι ὡς δούλους καὶ ὑπανθρώπους μεταχειρίζεται τοὺς καλλιεργητὰς ἡ σημερινὴ ἑταιρεία. Καὶ ἐν πάσῃ περιπτώσει—καὶ ἂν ἀκόμη τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐνεργειῶν αὐτῶν ἀπέβαινεν ἀρνητικὸν— θὰ εἴχομεν τότε τὴν συνήδησίν μας ἥσυχον ὅτι ἐπαλαίσαμεν Ὅτι ἐν ὀνόματι τῶν συμφερόντων τῆς Ἑλλάδος, ἐν ὀνόματι τῶν ἱερῶν δικαιωμάτων τῶν Ἑλλήνων ἀγροτῶν καὶ τῆς ἀξιοπρεπείας τοῦ Κράτους, ἔδωσεν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις μίαν μάχην· καὶ τὴν μάχην αὐτὴν δὲν τὴν ἐκέρδισε. Θὰ ἦτο τοῦτο ἡ μεγαλυτέρα ἱκανοποίησις καὶ διὰ τὸν ἡγέτην τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος καὶ διὰ τὴν τότε Κυβέρνησιν.

§145Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀφῆστε νὰ γυρεύω τὴν ἱκανοποίησίν μου ἀπὸ τοὺς ἄλλους. Μεταχειρίζεσθε μίαν μέθοδον περὶ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, ὡς εἰσερχομένου ἑκάστοτε εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ κάμῃ τὸν μουρλὸ καὶ νὰ βγάζῃ τὸ φείδι ἀπὸ τὴν τρύπα. Χαλᾶστε σεῖς, νὰ ἐρχώμεθα ἡμεῖς νὰ κτίζωμεν... Δὲν διστάζετε δὲ νὰ τὸ ἐπικαλῆσθε καὶ ἐπισήμως, ὅτι ἔπρεπε ἐγὼ νὰ διορθώσω ἐκεῖνα ποὺ ἐχαλάσατε σεῖς.

§146Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Κύριε ἀρχηγὲ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, εἶναι μάταιον νὰ κτίζητε σεῖς ἐκεῖ ὅπου δὲν ἠμπορεῖτε... Ἀλλὰ τοὐλάχιστον μὴ μεταθέτετε εἰς ἡμᾶς εὐθύνας αἱ ὁποῖαι βαρύνουν τοὺς ὤμους ἄλλων.

§147Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Εἶμαι ἀπολύτως πεπεισμένος ὅτι ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις δὲν ἔχει οὐδεμίαν ἐπέμβασιν εἰς τὸ ζήτημα τῆς Κωπαΐδος. Τὸ διάβημα περὶ τοῦ ὁποίου ὁμιλεῖτε, τοῦ ἐμπορικοῦ ἀκολούθου τῆς Πρεσβείας, εἶναι μία φιλικὴ ὁμιλία, ἡ ὁποία ἐγένετο μεταξὺ τοῦ ἐμπορικοῦ ἀκολούθου καὶ τοῦ διευθυντοῦ τῆς Ἑταιρείας καὶ ἐστάλη αὐτὸ τὸ σημείωμα καὶ ἡμεῖς ἐδεσμεύθημεν. Ἐὰν ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις ἤθελε πράγματι νὰ ἐπέμβῃ θὰ ἔκαμε διάβημα εἰς τὸν ἐν Λονδίνῳ Πρεσβευτὴν τῆς Ἑλλάδος.

§148Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Συμφωνῶ καὶ ἐγὼ μὲ τὴν ἄποψιν ὅτι οὕτω θὰ ἐνήργει ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις. Καὶ ὅτι εἶναι ἀμέτοχος τῶν ἐνεργειῶν τοῦ ἐνταῦθα ἐμπορικοῦ ἀκολούθου της. Ἀλλὰ εἶναι αἱ καταστάσεις ποὺ δημιουργοῦν οἱ ἐδῶ ἐκπρόσωποι τῆς Κωπαΐδος, ἐνισχυόμενοι ἀπὸ τοὺς ἐκπροσωποῦντας ἐν Ἑλλάδι τὰ ἀγγλικὰ συμφέροντα, καὶ ἄλλη εἶναι ἡ πραγματικὴ διάθεσις τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως καὶ ἠμπορῶ νὰ εἴπω, ἄλλη ἡ διάθεσις τῶν μετόχων καὶ ὁμολογιούχων. Ἐὰν πρὸς τούτους ἀπηυθυνόμεθα, ἀσφαλῶς τ’ ἀποτελέσματα θὰ ἦσαν ἐνθαρρυντικώτερα, θὰ ἦσαν λυσιτελῆ. Κύριοι, δὲν εἶναι ἄποψις ἰδική μου. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω μίαν περικοπὴν ἀπὸ τὰς συζητήσεις τοῦ 1932. Ἀνήκει εἰς τὸν Γ. Ροδόπουλον. Ἂν δὲν ἀπατῶμαι εἶναι ὁ πατὴρ τοῦ σημερινοῦ διακεκριμένου μέλους τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος. Ὁ Γ. Ροδόπουλος, λοιπόν, ἦτο Πρόεδρος τῆς ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπῆς διὰ τὸ Κωπαϊδικόν. Καίτοι δὲν προήρχετο ἀπὸ τὴν περιφέρειάν μου, ἐφαίνετο ὅμως κάτοχος τοῦ ζητήματος, τοῦ ὁποίου εἶχε συλλάβει τὴν οὐσίαν καὶ διαισθανθῆ τὴν ὀρθὴν λύσιν: «Ἑταιρείαν—ἐτόνιζεν— ἐννοῶ τοὺς ὁμολογιούχους καὶ μετόχους, ὄχι τοὺς ἐν Ἑλλάδι διευθύνοντας τὴν ἐπιχείρησιν Ἄγγλους, οἵτινες δι’ εὐνοήτους λόγους ἔχουν συμφέρον νὰ παρατείνουν τὴν κατάστασιν». Αὐτὰ ἔλεγε τότε ὁ Γ. Ροδόπουλος. Καὶ ὑπεδείκνυε, κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, τὴν ὀρθὴν κατεύθυνσιν, πρὸς τὴν ὁποίαν θὰ ἔπρεπε νὰ στραφοῦν αἱ προσπάθειαι τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. «Νὰ παραμερίσωμεν τοὺς ἐδῶ διευθυντὰς τῆς Κωπαΐδος καὶ τοὺς λοιποὺς ἔχοντας συμφέρον ἐνταῦθα. Καὶ νὰ ἀπευθυνθῶμεν εἰς τὸ Λονδῖνον, ὅπου ἄμεσος καὶ ταχεῖα θὰ εἶναι ἡ λύσις».

§149Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. Διατὶ ἐπεράσατε ἀκροθιγῶς τὸ 1932; Ἔπρεπε καὶ αὐτὸ νὰ θίξητε. Καὶ τότε δὲν θὰ μείνωμεν μειωμένοι ἡμεῖς, ἀλλ’ ἡ παράταξις ἡ ἰδική σας.

§150Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Εἰς τὰ 1932 ἴσχυεν ἀκόμη ἡ διάταξις τοῦ Συντάγματος περὶ πενταετοῦς δικαιώματος ἀπαλλοτριώσεως. Διατὶ κατὰ τὴν πενταετίαν τότε δὲν ἔγινεν ἡ ἀπαλλοτρίωσις ἡ ὁποία ἐπετρέπετο ὑπὸ τοῦ Συντάγματος;

§151Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Διότι ἐπρόκειτο περὶ κτήματος ἀνήκοντος εἰς τοὺς ἀλλοδαποὺς καὶ τὰ κτήματα τῶν ἀλλοδαπῶν ἔπρεπε νὰ πληρωθοῦν εἰς τὸ ἀκέραιον ....

§152Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Εἶναι πλάνη ὅτι ὑπάρχει ἐξαίρεσις τῶν κτημάτων τῶν ἀνηκόντων εἰς τοὺς ἀλλοδαποὺς...... (Θόρυβος)....

§153Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Σᾶς εἶπον ὅτι τὸ Κράτος δὲν ἦτο εἰς θέσιν νὰ δώσῃ τὰς 980 χιλ. λίρας, τὰς λίρας τοῦ Καναγκίνη, διὰ νὰ κάμῃ ὁλοκληρωτικὴν ἐξαγορὰν τῆς ἐπιχειρήσεως..... (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι)... Δικαιούμεθα ὡς ἐλεύθεροι ἄνθρωποι νὰ διατυπώσωμεν τὰς δικαίας αὐτὰς ἀπορίας καὶ νὰ διαδηλώσωμεν τὴν ἐξέγερσίν μας διὰ τὰ γενόμενα. Ἐπειδὴ ὅμως, κύριοι, θέλω νὰ εἶμαι δίκαιος πρὸς ὅλους, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀναγνώσω ἐν συνεχείᾳ καὶ ἄλλην ἐπιστολὴν τῆς 21 Ἰουνίου 1947, ἀπευθυνομένην ἐκ μέρους τῆς Ἀγγλικῆς Πρεσβείας πρὸς τὸν τότε Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος. Ἀθῆναι τῇ 21.6.47 Ἀξιότιμον Κύριον Ὑπουργὸν Κύριε Ὑπουργέ, Ἡ ἐξοχότης σας θὰ ἐνθυμῆται ὅτι κατὰ τὴν 15.4.1947 ὁ κ. Ρέϊλυ τῇ ἐνεχείρισεν ἐξ ὀνόματος ἐπιστολὴν ἀφορῶσαν τὰ συμβατικὰ δικαιώματα τῆς Ἑταιρείας Κωπαΐδος ἀναφορικῶς πρὸς τὸν νόμον περὶ ἀναγκαστικῆς μισθώσεως. Εἰς τὴν ἀπάντησίν σας τῆς 16.4.47 εὐηρεστήθητε νὰ διαβεβαιώσητε τὸν κ. Ρέϊλυ ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Β. Κυβέρνησις θὰ ἐλάμβανε σοβαρῶς ὑπ’ ὄψει τὰ μέτρα ἐκεῖνα δι’ ὧν ἡ θέσις τῆς Ἑταιρείας θὰ ἐξησφαλίζετο ἀποτελεσματικῶς. Τὴν 30.4.1947 ὁ Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ εἰς τὴν ἐπιστολήν του πρὸς τὸν Ἐμπορικὸν Ἀκόλουθόν μου, ἀντίγραφον τῆς ὁποίας σᾶς ἐπισυνάπτω πρὸς πλήρη γνῶσιν τοῦ περιεχομένου της, ἐγνώρισεν ὅτι ὁ Νόμος δὲν θὰ ἐφηρμόζετο εἰς τὴν περίπτωσιν τῆς Λίμνης Κωπαΐδος καὶ ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις θὰ ἐλάμβανε τ’ ἀναγκαῖα μέτρα διὰ τὴν ὁριστικὴν κατοχύρωσιν τῶν δικαιωμάτων τῆς Ἑταιρείας. Ἤδη ἔχω ἐπιφορτισθῆ παρὰ τῆς Κυβερνήσεώς μου νὰ ἀναφέρω κατὰ πόσον ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἠδυνήθη μέχρι σήμερον νὰ λάβῃ τὰ προσήκοντα μέτρα διὰ τὴν τροποποίησιν τοῦ Νόμου ὡς καὶ τὴν πρόληψιν κάθε δυνατότητος ἐνεργείας ἐναντίον τῆς Ἑταιρείας. Ὡς ἐπληροφορήθην μέχρι σήμερον τροποποιητικὸς Νόμος δὲν κατετέθη εἰς τὴν Βουλήν. Ἐν ὄψει τοῦ γεγονότος ὅτι ἡ Κυβέρνησίς μου ἀποδίδει σημασίαν εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο ἐλπίζω ὅτι ἡ Βασιλικὴ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις θὰ δυνηθῇ ἤδη νὰ προέλθῃ εἰς τὴν τροποποίησιν τοῦ Νόμου διὰ τὴν προστασίαν τῆς Ἑταιρείας. Ἐπ’ εὐκαιρίᾳ ἔχω πληροφορηθῆ ὅτι μία πρότασις ἔχει ὑποβληθῆ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν διὰ τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ Συντάγματος καὶ τροποποίησιν τοῦ ἄρθρου 17 τοῦ Συντάγματος διὰ τὴν κάτωθι αἰτίαν. Διὰ τὴν ἀποκατάστασιν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν δύνανται νὰ ἀναστέλλωνται αἱ διατάξεις τοῦ ἄρθρου 17 τοῦ Συντάγματος ἐπὶ πενταετίαν ὑπὸ ὅρους καθορισθησομένους διὰ Νόμου. Τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας θέλει ὑποβάλει εἰς τὴν παροῦσαν Βουλὴν σχέδιον νόμου διὰ τὴν ἀναγκαστικὴν ἀπαλλοτρίωσιν ἀγροκτημάτων εἰς ἐκτέλεσιν τοῦ παρόντος ψηφίσματος ἐντὸς τριμήνου ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος. Εἷς τῶν Εἰσηγητῶν τοῦ προτεινομένου Νόμου ὁ κ. Χατζηγιάννης εἰς τὴν ἔκθεσίν του πρὸς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν ἔκαμεν ἄμεσον μνείαν διὰ τὴν Ἑταιρείαν Κωπαΐδος ὑπὸ τοὺς ἀκολούθους ὅρους: Τὸ ζήτημα τῆς Κωπαΐδος, τὸ ὁποῖον τόσον ἀστόχως διεχειρίσθη ἡ Κυβέρνησις, ἀφορᾷ 210.000 στρέμματα καλλιεργησίμου ἐκτάσεως. Φαίνεται σχεδὸν καθαρὰ ἀπὸ τὴν ἀνωτέρω περικοπὴν τῆς ἐκθέσεως πρὸς τὴν Ἐπιτροπήν, ὅτι ἡ παρατεινομένη ἀναστολὴ τοῦ ἄρθρ. 17 τοῦ Συν)τος ἀναφέρεται ἀμέσως εἰς τὴν Κωπαΐδα. Εἶμαι πεπεισμένος ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ μείνῃ ἀπαθὴς πρὸ τῆς λήψεως ἑνὸς μέτρου ὅπερ θὰ ἐπέτρεπε τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τῶν γαιῶν τῶν ἀνηκουσῶν εἰς τὴν λίμνην Κωπαΐδος καὶ ἐλπίζω ὅτι ἡ Ὑμετέρα Ἐξοχότης θὰ μὲ βοηθήσῃ νὰ παράσχω εἰς τὴν Κυβέρνησίν μου μίαν διαβεβαίωσιν ὅτι τὸ προτεινόμενον μέτρον δὲν θὰ καταστῇ Νόμος ἐπιτρέπων τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τῆς ἰδιοκτησίας τῆς Ἑταιρείας Κωπαΐδος. Ἐπίσης θὰ ἐνθυμῆσθε ὅτι τὴν 5.6.1947 ὁ κ. Ρέϊλυ Διευθυντὴς καὶ Γενικὸς Διαχειριστὴς τῆς Ἑταιρείας τῆς ἀπηύθυνεν ἐπιστολὴν ἀφορῶσαν τὸν Νόμον περὶ Ὑδάτων, ὅστις ἔχει ὑποβληθῆ εἰς τὴν Βουλὴν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ Γεωργίας. Ἐλπίζω μετὰ πεποιθήσεως ὅτι θὰ ἔχητε ἤδη λάβει ὑπ’ ὄψει τὰς ἀντιρρήσεις τὰς ὑποβληθείσας ὑπὸ τοῦ κ. Ρέϊλυ διὰ τὴν τροποποίησιν τοῦ Νομοσχεδίου, ἐπὶ τῷ τέλει τῆς προστασίας τῶν δικαιωμάτων τῆς Ἑταιρείας. Θὰ σᾶς ἤμην ὑπόχρεος ἐὰν μὲ ἐπληροφορούσατε ἐὰν ὁ Νόμος ὑπέστη τὰς ἐν λόγῳ ζητηθείσας τροποποιήσεις. (Ὑπογραφὴ) NORTON (Πρέσβυς Μεγ. Βρεταννίας) Δὲν ὑποστηρίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι ὁ κ. ἐμπορικὸς ἀκόλουθος τῆς Ἀγγλικῆς Πρεσβείας, ἄνευ συνεννοήσεων μὲ τὸν Προϊστάμενόν του Πρεσβευτήν, ἔκαμε τὸ διάβημά του. Ἐρωτῶ ὅμως ἐξ ὀνόματος τῶν δουλοπαροίκων τῆς Κωπαΐδος: Εἰς τὰ διαβήματα τῆς Ἀντιπροσωπείας τῆς Βρεταννικῆς Κοινοπολιτείας, κατὰ ποῖον τρόπον ἀντέδρασαν πλησίον τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως, ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, τὰ Ἑλληνικὰ κόμματα, ἡ Βουλή;

§154Α. ΠΑΝΣΕΛΗΝΟΣ. Δὲν πρέπει νὰ αὐταπατώμεθα. Πρέπει νὰ δεχθῶμεν ὅτι εἶναι διάβημα τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως.

§155Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Ἀρνοῦμαι νὰ πιστεύσω καὶ νὰ δεχθῶ ὅτι ἡ ἐργατικὴ Κυβέρνησις τῆς Μ. Βρεταννίας ἔκαμε τοιαύτην ἐπέμβασιν εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ ποὺ ὑπῆρξεν ὁ πιστότερος σύμμαχος τῶν Βρεταννῶν, κατὰ τὰς σκληρὰς ἡμέρας τοῦ πολέμου. Ὁπωσδήποτε ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἔπρεπε νὰ ἀντιδράσῃ διὰ νὰ δυνάμεθα μὲ τὸ μέτωπον ὑψηλά, νὰ εἴπωμεν εἰς τὸν Λαόν: Ἠγωνίσθημεν, ἐκάμαμεν τὰ πάντα, δὲν ἐπετύχομεν. Καὶ πιστεύω ὅτι ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις, εἰς ἔντονα διαβήματα τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, δὲν θὰ ἔμεινεν ἀπαθής. Θὰ ἀπεδέχετο τὴν ἐφαρμογήν τοῦ Νόμου.

§156Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω τοῦτο: Ὅταν συνεκροτήθη ἡ Κυβέρνησις τοῦ μακαρίτη Σοφούλη, ἡ λεγομένη τοῦ Κέντρου, ἀνέλαβον τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Τ.Τ.Τ. Ὁ προκατοχός μου Ὑπουργὸς εἶχε συμφωνήσει μὲ τὴν Ἑταιρείαν ΕΝΤΕΛΚΟ νὰ προμηθεύσῃ τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον μὲ ὑλικὸν ἀξίας 500 χιλ. λιρῶν ἄνευ δημοπρασίας. Καὶ ἐκανόνισαν καὶ τὰς λεπτομερείας τῆς συμβάσεως, μόνον δὲν ὑπέγραψαν τὴν σύμβασιν, ἀντήλλαξαν ἐπιστολάς. Ὄταν ἀνέλαβον τὸ Ὑπουργεῖον μετὰ μίαν ἑβδομάδα ἐνεφανίσθη ἐνώπιόν μου ὁ ἐμπορικὸς ἀκόλουθος καὶ μοῦ ἐζήτησε νὰ ὑπογράψω τὴν σύμβασιν τὴν ἤδη καταρτισθεῖσαν.

§157Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Ἐξ ὀνόματος τοῦ Πρεσβευτοῦ ἀσφαλῶς.

§158Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Μοῦ εἶπεν ὅτι ἡ σύμβασις εἶναι τετελεσμένη, ἔχουν κανονισθῆ οἱ ὅροι τῆς πληρωμῆς, τῆς φορτώσεως καὶ ἐπρόκειτο περὶ τοῦ ἑξῆς: Ἅμα τῇ φορτώσει τῶν ὑλικῶν τὸ 30% νὰ κατετίθετο ἀμέσως καὶ τὸ ἄλλο εἰς 12 ἑξαμηνιαίας δόσεις μὲ τόκον βαρύτατον. Εἶπον εἰς τὸν ἀκόλουθον, ὅτι δὲν ἔχω ἰδέαν τῆς συμβάσεως αὐτῆς, θὰ μελετήσω καὶ θὰ τοῦ εἴπω. Ἐπανῆλθε μετὰ 5 ἡμέρας καὶ μοῦ ἐζήτησε τὸ ἀποτέλεσμα τῆς μελέτης καὶ τῆς ἀποφάσεώς μου. Τοῦ εἶπον, ὅτι ἀνηνέχθη εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. Μοῦ εἶπεν ὅτι ἡ σύμβασις ἦτο ἐπικυρωμένη ἀπὸ τὸ Οἰκονομικὸν Συμβούλιον τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως. Καὶ ὄντως τὴν ἐπεκύρωσαν καὶ συνεφώνησαν ὅλοι οἱ Ὑπουργοί, πλὴν τοῦ κ. Μαυρίκη Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, τότε, ὁ ὁποῖος διεφώνησε. Τοῦ εἶπον τοῦ κ. ἐμπορικοῦ ἀκολούθου, ὅτι θ’ ἀποφασίσῃ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. Εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ὁ μακαρίτης Καφαντάρης εἰς τὸν ὁποῖον τὸ πρῶτον ἀνηνέχθην καὶ μετὰ ταῦτα ὁ κ. Τσουδερὸς ὡς Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, μοῦ εἶπε νὰ τὸ παραπέμψω εἰς αὐτόν. Ἐν τῷ μεταξὺ τοῦ ἔδωσα ὅλον τὸν φάκελλον καὶ τὸν ἐπῆρε μαζί του ὁ κ. Τσουδερὸς; μεταβαίνων εἰς Λονδῖνον διὰ τὸν διακανονισμὸν τῶν οἰκονομικῶν διαφορῶν Ἑλλάδος καὶ Ἀγγλίας. Καὶ συνῆψε τότε τὸ δάνειον τῶν 10 ἑκατομμυρίων λιρῶν Ἀγγλίας. Εἰς τὸν κ. ἐμπορικὸν ἀκόλουθον εἶπον ν’ ἀποτανθῇ εἰς τὸν κ. Τσουδερόν, ὁ ὁποῖος θὰ ὁμιλήσῃ σχετικῶς μὲ τὸ θησαυροφυλάκιον τὸ Ἀγγλικόν. Ὁ κ. Τσουδερὸς μοῦ εἶπεν ὅτι συμφωνεῖ ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις νὰ μὴ γίνῃ ἡ προμήθεια αὐτὴ ἄνευ δημοπρασίας, διότι ὁ Ὑπουργὸς δὲν ἀναλαμβάνει τὰς εὐθύνας τῆς ἄνευ δημοπρασίας προμηθείας. Ἑπομένως, δὲν εὐσταθεῖ τὸ ἐπιχείρημα ὅτι δὲν ἠδυνάμεθα νὰ ἐπικαλεσθῶμεν ὅτι δὲν ἠδυνάμεθα ν’ ἀποταθῶμεν εἰς τὴν Ἀγγλικὴν Κυβέρνησιν καὶ ὅτι αὐτὴ δὲν θὰ ἐδέχετο τὰς ἀπόψεις τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως πρὸς ἐφαρμογὴν ἑνὸς Νόμου ὁ ὁποῖος ἐπρόκειτο νὰ προστατεύσῃ τοὺς ἀγρότας καὶ ν’ ἀπομακρύνῃ τὴν δουλείαν ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα.

§159Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Ἐγὼ εἶμαι βέβαιος περὶ αὐτοῦ.

§160Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. Διὰ τὸ 1924 δὲν λέγετε τίποτε, ποὺ ἔγινεν ἡ ἐγκληματικὴ σύμβασις.

§161Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Αὐτὸ δὲν μ’ ἐνδιαφέρει.

§162Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. Διατὶ τὸ μεταφέρετε τὸ θέμα εἰς τὴν ἀναγκαστικὴν μίσθωσιν; Ἡ διαιτησία ἔγινεν εἰς τὰ 1925 καὶ τὸ ζήτημα δὲν τὸ ἐχειρίσθημεν ἡμεῖς. Τὸ ἔγκλημα ἔγινε τὸ 1925.

§163Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Μὴ ἀποτείνεσθε εἰς ἐμένα, κύριε συνάδελφε, ἐγὼ διεπίστωσα ἕνα γεγονός.

§164Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Ἐπειδὴ ἀνεφέρθη τὸ ὄνομά μου, εἶμαι πράγματι ὁ πρῶτος δεχθείς, μετὰ τὴν ὑπογροφὴν τοῦ προσυμφώνου, πιεστικὰ διαβήματα καὶ μάλιστα ρηματικὴν διακοίνωσιν, καὶ ἐδήλωσα ρητῶς καὶ πρὸς τὸν τότε Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν τὸν ὁποῖον ὤφειλα νὰ ἐνημερώσω καὶ πρὸς τοὺς ἐπισκεφθέντάς με ἀντιπροσώπους, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ δεχθῶ τὴν ἄνευ δημοπρασίας προμήθειαν. Ἐπειδὴ δὲν εἶχεν ἀκόμη ὁρισθῆ ὁ διάδοχός μου κ. Μπουρδάρας, παρέδωσα τὸ Ὑπουργεῖον εἰς τὸν Γενικὸν Γραμματέα δι’ ἐγγράφου, ἀκριβῶς διὰ νὰ σημειώσω ὅτι ὑπῆρχεν αὐτὴ ἡ ἐκκρεμότης καὶ ὅτι δὲν ἐπετρέπετο νὰ γίνῃ ἡ προμήθεια τῶν ὑλικῶν ἄνευ δημοπρασίας.

§165Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ μὴ δεχθῶ πλέον διακοπάς. Κύριοι βουλευταί, ἀκριβῶς ὅσα ἐλέχθησαν παρὰ τῶν κ. συναδέλφων, ἐπικυροῦν τὰς ἀπόψεις μου. Αὐτὸ πιστεύω καὶ ἐγώ: Ὅτι ἐὰν ἐγένοντο σχετικὰ διαβήματα τῆς Ἑλλ. Κυβερνήσεως πρὸς τὴν Ἀγγλικήν, τὰ διαβήματα ταῦτα θὰ ἦσαν καρποφόρα. Πολλῷ μᾶλλον σήμερον ποὺ εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀρχὴν τὸ Ἐργατικὸν Κόμμα καὶ ὑπάρχει μία σοσιαλιστικὴ πλειοψηφία εἰς τὴν Βουλὴν τῶν Κοινοτήτων. Ἐὰν ἐπαρκῶς διεφωτίζοντο οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες τῆς Ἀγγλίας καὶ ἡ πλειοψηφία αὐτὴ ἀπὸ τοὺς ἁρμοδίους ἑλληνικοὺς παράγοντας, τότε ἡ πίεσις πρὸς τὴν Ἀγγλικὴν Κυβέρνησιν θὰ ἀπέβαινε μεγίστη. Καὶ ὑπὸ τὸ φῶς μιᾶς τοιαύτης διαχειρίσεως τοῦ ζητήματος τὸ θέμα μας ἀσφαλῶς θὰ προήγετο. Καὶ δὲν θὰ ἐδεχόμεθα τὸν κόλαφον μιᾶς ἀπαραδέκτου ἐπεμβάσεως, ἡ ὁποία καταργεῖ τὴν κυριαρχικήν μας ἐξουσίαν, καταργεῖ τοὺς νόμους μας καὶ τραυματίζει τὴν ἐθνικήν μας ἀξιοπρέπειαν. Κύριοι, δὲν ἀνήκω εἰς τοὺς πολεμίους τῆς Ἀγγλο–Ἑλληνικῆς φιλίας. Εἶμαι, τοὐναντίον, ἐκ τῶν ἀφοσιωμένων ὀπαδῶν της. Γνωρίζω καλῶς τί ὀφείλει ἡ Ἑλλὰς εἰς τὸ μέγα καὶ εὐγενὲς Ἀγγλικὸν Ἔθνος. Ἀλλ’ ἡ ἀλήθεια πρέπει νὰ λέγεται πρὸς ὅλας τὰς κατευθύνσεις. Ὀφείλομεν νὰ διαφυλάξωμεν τὴν φιλίαν αὐτὴν καὶ νὰ τὴν διαφυλάξωμεν ὄχι μὲ λόγους, ἀλλὰ μὲ πράξεις, ποὺ θὰ διατρανώνουν εἰς τοὺς αἰῶνας τὴν ἀκατάλυτον φιλίαν μεταξὺ τῶν δύο λαῶν μας. Ἴσως μᾶς ἀναμένουν περιστάσεις σκληραὶ εἰς τὸ μέλλον καὶ κοιναὶ περιπέτειαι. Εἶναι πρὸς τὸ συμφέρον τῆς φιλίας αὐτῆς νὰ παραμείνῃ ἀλώβητος, νὰ μὴ ὑπάρχῃ σκίασις καμμία. Καὶ ὑπάρχουν πολλαί, δυστυχῶς, σκιάσεις ὅταν τοιαῦται μέθοδοι χρησιμοποιοῦνται καὶ ἐφαρμόζονται τοιαῦτα συστήματα ἐκμεταλλεύσεως. Εἰς χεῖρας τῶν ἐχθρῶν τῆς Ἀγγλο– Ἑλληνικῆς φιλίας τὰ συστήματα αὐτὰ ἀποβαίνουν θανάσιμα ὅπλα. Πιστεύω, ἐν τούτοις, ὅτι ἡ κακὴ τοῦ ζητήματος κατανόησις καὶ ἡ συνεπεία ταύτης, ἄστοχος παρέμβασις τῆς ἐνταῦθα Ἀγγλικῆς Ἀντιπροσωπείας, ὀφείλεται εἰς ἐσκεμμένην καὶ συστηματικὴν παραπλάνησιν ἀσκουμένην εἰς βάρος τῆς ἀντιπροσωπείας ὑπὸ τῶν ἰθυνόντων τὰ τῆς Ἑταιρείας. Δὲν πιστεύω ὅτι εὑρέθη ἄνθρωπος διὰ νὰ δείξῃ εἰς τὸν κ. Πρεσβευτὴν τὸ ἀληθινὸν πρόσωπον τῆς ἐκεῖ καταστάσεως. Ὁ κ. Πρεσβευτὴς μεταβαίνει τακτικὰ εἰς τὴν Κωπαΐδα. Καὶ βλέπει τὰ πράγματα μέσα ἀπὸ τὴν ρόδινη προβολὴν μιᾶς λαμπρᾶς ἀνέσεως καὶ μιᾶς ἐκχειλιζούσης εὐμαρείας τῶν συμπατριωτῶν του. Δὲν προχωρεῖ ὅμως καὶ πάρα πέρα, διὰ νὰ ἴδῃ τὴν πικρὴν φτώχειαν, τὴν γοερὴν ἀθλιότητα καὶ τὴν γύμνια, τὴν ἀπάνθρωπον ἐκμετάλλευσιν τῶν ἀγροτῶν μας ποὺ καμμιὰ ἀνθρώπινη καρδιὰ δὲν ἠμπορεῖ νὰ βαστάσῃ. Μᾶς τονίζεται, συνεχῶς, τόσον ἀπὸ Ἀμερικανικῆς ὅσον καὶ ἀπὸ Ἀγγλικῆς πλευρᾶς: «Χωρήσατ’ εἰς τὴν λῆψιν κοινωνικῶν μέτρων! μὴ καθυστερεῖτε ἐπὶ τοῦ πεδίου αὐτοῦ τόσον ζωτικοῦ διὰ τὴν ἐπιβίωσίν σας ὡς λαοῦ». Ἀλλ’ ἰδοὺ ὅτι ἠμποροῦν νὰ σᾶς βοηθήσουν! Ἰδοὺ ὅτι ὑπάρχει στάδιον δόξης λαμπρὸν διὰ τοὺς Συμμάχους μας. Τὸ Κωπαϊδικὸν εἶναι μία θαυμασία εὐκαιρία διὰ νὰ εἴπωμεν εἰς τοὺς μεγάλους φίλους καὶ εὐγενεῖς ὑποστηρικτάς μας: Νὰ ἕνα τεράστιον θέμα: 210.000 στρέμματα γῆς! Ἐκεῖ μέσα ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ ἕνας πραγματικὸς Ἐθνικὸς παράδεισος. Ὅπου θὰ μορφώσωμεν τὸν Ἕλληνα ἀγρότην. Ὅπου θὰ δημιουργήσωμεν δύο, τρεῖς, πέντε πολιτισμένας πόλεις. Ὅπου θὰ ἐποικήσωμεν ἕνα πληθυσμὸν ἄπορον καὶ ἀκτήμονα, ἕνα πληθυσμόν, ὁ ὁποῖος λιμοκτονεῖ διότι εἶναι αἱ ὀρειναὶ περιοχαὶ τῆς Βοιωτίας καὶ Λοκρίδος ποὺ ζοῦν μέσα σὲ μίαν ἀπίστευτον δυστυχίαν καὶ ἀθλιότητα. Ζητοῦμεν λοιπὸν τὴν συνδρομήν σας. Ἀποδώσατέ μας τὴν γῆν, ποὺ μᾶς ἀνήκει! Διότι δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ κ. Καλαντζῆ, ἀποκατάστασις συμμοριοπλήκτων, χωρὶς νὰ τοὺς δώσωμεν καὶ ὀλίγην ἔκτασιν γῆς.

§166Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ. Μάλιστα κύριε συνάδελφε. Προέχει ἡ κατάργησις τῶν συνθηκῶν τῆς δουλοπαροικίας, αἱ ὁποῖαι ἐπικρατοῦν δυστυχῶς ὡς ἐκ τῆς συμβάσεως τῆς Κωπαΐδος, διὰ τοὺς πληθυσμοὺς τῶν περιοχῶν Λοκρίδος καὶ Λεβαδείας καὶ αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν προσέτι κηλῖδα τοῦ 20οῦ αἰῶνος καὶ στίγμα τοῦ ἀνθρωπισμοῦ.

§167Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Δὲν ὑπάρχει δευτέρα γνώμη ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ καί, νομίζω, ὅτι θὰ εἶναι ὁμόθυμος ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς. Ἐλπίζω, κύριοι, ὅτι ἔστρεψα τὴν προσοχήν σας πρὸς ἕνα ζήτημα βασικῆς ἐθνικῆς σημασίας. Παρελθοντολογίαν δὲν ἠθέλησα νὰ κάμω μήτε νὰ ἐπιμερίσω εὐθύνας ἐπεδίωξα. Οὔτε καὶ νὰ θίξω πρόσωπα. Τὰ πρόσωπα, τὸ ξαναεῖπα, δὲν μ’ ἐνδιαφέρουν! Αἱ εὐθῦναι, βεβαίως, βαρύνουν ὡρισμένους. Ἀλλὰ θὰ ἦτο ἄγονη ἡ στάσις μας καὶ ἀρνητικὴ ἐὰν ἐσταματοῦσε εἰς τὴν διαπίστωσιν τῶν εὐθυνῶν. Πρέπει νὰ στραφῶμεν πρὸς τὸ μέλλον. Καὶ νὰ ἐπιζητήσωμεν τὴν δικαίαν Ἐθνικὴν λύσιν. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει καθῆκον—τὸ ἐτόνισα καὶ εἰς τὸν ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως Πλαστήρα Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας καὶ φωτισμένον ἀγροτικὸν ἡγέτην καὶ φίλον κ. κ. Χατζηγιάννην—ἡ Κυβέρνησις ἔχει καθῆκον καὶ ὑποχρέωσιν νὰ ἔλθῃ εἰς ἀπ’ εὐθείας ἐπικοινωνίαν μὲ τὴν Ἀγγλικὴν Κυβέρνησιν καὶ μὲ τοὺς Ἄγγλους ὁμολογιούχους καὶ μετόχους. Νὰ ταξιδεύσουν εἰς τὸ Λονδῖνον οἱ Ὑπουργοί μας οἱ ἐπὶ τῆς Γεωργίας καὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Καὶ νὰ διαπραγματευθοῦν τὸ ζήτημα εἰς τὴν μόνην ἐθνικήν, τὴν μόνην σωστὴν βάσιν, τὴν βάσιν τῆς ἀμέσου ἐξαγορᾶς τῆς Κωπαϊδικῆς γῆς ὑπὲρ τῶν ἀγροτῶν μας. Καὶ νὰ φροντίσουν νὰ ἐπιτύχουν τοὺς πλέον εὐνοϊκούς, τοὺς πλέον συμφέροντας ὅρους μὲ βάσιν τὴν συμφωνίαν Καναγκίνη. Νὰ δηλώσουν δὲ εὐθαρσῶς ὅτι ἂν δὲν πραγματοποιηθῇ ἡ ἐξαγορὰ θὰ γίνῃ ἀναγκαστικὴ ἀπαλλοτρίωσις τοῦ κτήματος. Καὶ ἂν παρ’ ἐλπίδα ἀπετύγχανον — πρᾶγμα ποὺ δὲν πιστεύω — εἰς ἕνα τέτοιον ριζικὸν διακανονισμόν, εἶμαι βέβαιος πὼς θὰ ἐπετύγχανον τὸ μίνιμουμ: Μίαν ρητὴν ἀποδοκιμασίαν ἐκ μέρους τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως τῶν ἐνεργειῶν ἐκείνων δι’ ὧν ἀποσκοπεῖται ἐνταῦθα ἡ ματαίωσις τῆς ἐφαρμογῆς ἑνὸς Ἑλληνικοῦ νόμου! Ἐφαρμοζόμενος καὶ ἐπὶ τοῦ ἀγροκτήματος τῆς Κωπαΐδος ὁ νόμος «περὶ ἀναγκαστικῆς μισθώσεως γαιῶν» δὲν θὰ σημάνῃ τὴν ὁριστικὴν λύσιν τοῦ ζητήματος. Θὰ σημάνῃ ὅμως μίαν προσωρινὴν διευθέτησιν. Μίαν ἐπὶ τὰ βελτίω μεταβολήν. Ἀνθρωπινωτέρους δηλαδὴ ὅρους ζωῆς διὰ τοὺς σκλάβους τῆς Κωπαΐδος. Καί, εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, θὰ εἶχα καὶ κάτι ἄλλο νὰ προτείνω! Νὰ γίνῃ ἐντὸς τακτικῆς προθεσμίας μία ἔρευνα ἀπὸ τὴν Βουλὴν ἐπὶ τοῦ ὅλου ζητήματος. Ὅλαι αἱ πτέρυγες τῆς Βουλῆς νὰ ὑποδείξουν τοὺς ἐκπροσώπους των. Νὰ μελετηθῇ καὶ νὰ ἐρευνηθῇ ἡ κατάστασις ἀπὸ πάσης πλευρᾶς. Καὶ τὰ στοιχεῖα ποὺ θὰ προκύψουν ἀπὸ τὴν ἔρευναν θὰ εἶναι χρήσιμα πλησίον τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως, πλησίον τῶν Ἄγγλων ὑπευθύνων.

§168Η. ΛΑΓΑΚΟΣ (Ὑπ. Δικ.). Καὶ διὰ τὰ αὐτοκαλλιεργούμενα;

§169Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Δι’ ὅλα. Ἐν πάσῃ περιπτώσει εἶναι ζήτημα τιμῆς διὰ τὸ Ἔθνος μας, διὰ τὴν Κυβέρνησιν καὶ διὰ τὴν Ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν, νὰ τερματίσουν τὸ θέμα τοῦτο. Καὶ νομίζω ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ τελειώσῃ. Διὰ νὰ ἀποκτήσουν γῆν οἱ πληθυσμοὶ τῆς Κωπαΐδος. Καὶ διὰ νὰ διαφυλαχθῇ ἡ ἐθνική μας ἀξιοπρέπεια. Ἀλλὰ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ συνεχίσω, κύριοι βουλευταί, διότι ἡ ἐπερώτησίς μου στρέφεται καὶ εἰς τὸ ζήτημα τῆς Ἐκκλησιαστικῆς περιουσίας καί, γενικώτερον, τῆς γεωργικῆς ἀποκαταστάσεως. Δὲν ὑπάρχει, κύριοι βουλευταί, κρισιμώτερον θέμα διὰ τὸν ἀγροτικὸν πληθυσμόν. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ὑποστῆτε μικρὰν ἀκόμη ταλαιπωρίαν παρακολουθοῦντες τὰς σκέψεις μου. Ὅπως ἀντιλαμβάνεσθε, δὲν γίνεται συζήτησις φιλολογική. Καὶ σημειώνω μὲ ἱκανοποίησιν τὴν παρουσίαν τῶν περισσοτέρων ἐκ τῶν ἀξιοτίμων ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων. Πρέπει νὰ ἀκουσθοῦν ὡρισμέναι ἀλήθειαι καὶ πρέπει ἀπὸ τὴν συζήτησιν αὐτὴν νὰ βγῇ ἕνα θετικὸν ἀποτέλεσμα, μία θετικὴ λύσις. Τιμῶ τὸν νομοθέτην τοῦ νόμου 327, τιμῶ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι διὰ τῆς ψήφου των ἐδημιούργησαν τὸν νόμον, ἀλλὰ ὁ νόμος πρέπει ὁπωσδήποτε νὰ ἐφαρμοσθῇ. Ὑπάρχει ἡ ἑξῆς διάταξις εἰς τὸ ἄρθρον 2 «Ἐξαιροῦνται τῆς ἀναγκαστικῆς μισθώσεως αἱ γαῖαι αἱ ἀπαραίτητοι διὰ τὴν συντήρησιν τῶν ἱστορικῶν Μονῶν τῶν καθοριζομένων διὰ Διαταγμάτων προτάσει τῶν Ὑπουργῶν Γεωργίας καὶ Παιδείας καὶ Θρησκευμάτων ἐκδιδομένων». Πρὸς τιμὴν ἐκείνων, ποὺ διηύθυναν τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, τὸ σχετικὸν διάταγμα ὑπεγράφη ἀπὸ ὅλους τοὺς κατὰ καιροὺς Ὑπουργοὺς τῆς Γεωργίας. Βάσει αὐτοῦ καὶ κατόπιν συμφωνίας καὶ συνεννοήσεως μὲ τοὺς ἐκπροσώπους τῆς ἐκκλησίας μας κηρύσσονται ὅλαι αἱ μοναὶ ἱστορικαί. Καὶ καθωρίσθη ὁ κλῆρος τῶν Ι. Μονῶν διὰ τὴν συντήρησίν των εἰς 2.000 ἐλαιόδενδρα, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, εἰς 300 στρέμματα γῆς καὶ εἰς κάτι περιβόλια καὶ ἀμπελῶνας γύρω ἀπὸ τὴν Μονήν. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐξασφαλίζεται ἡ διατήρησις ὅλων τῶν Μονῶν. Οἱ ἑκάστοτε Ὑπουργοὶ τῆς Γεωργίας ὑπέγραψαν τὸ διάταγμα. Πρέπει ὅμως νὰ ὑπογραφῇ τὸ διάταγμα καὶ ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας καὶ οἱ ἑκάστοτε Ὑπουργοὶ ἠρνήθησαν νὰ τὸ ὑπογράψουν καὶ ἔτσι δὲν εἶδεν ἀκόμη τὸ φῶς τῆς δημοσιεύσεως. Καὶ τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας ἔκρινε τὸν νόμον περὶ ἀναγκαστικῆς μισθώσεως γαιῶν ἀνεφάρμοστον καὶ ἠκύρωσεν ἀναγκαστικὰς μισθώσεις Μοναστηριακῶν κτημάτων, διότι δὲν ἐπραγματοποιήθη εἰσέτι ἡ δημοσίευσις τοῦ σχετικοῦ διατάγματος περὶ καθορισμοῦ τῶν ἱστορικῶν μονῶν. Ἔτσι ἔχει σταματήσει ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου διὰ τὰ μοναστηριακὰ κτήματα, ἐνῷ εἶναι ἐπιτακτικὴ ἀνάγκη τῆς ἐφαρμογῆς του.

§170Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἀρνοῦνται οἱ Ὑπουργοὶ τῆς Παιδείας τὴν ὑπογραφήν;

§171Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Ἀρνοῦνται τὴν ὑπογραφήν, διότι παρεμβαίνουν ὡρισμένοι παράγοντες τῆς ἐκκλησίας.

§172Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. Πρέπει νὰ προηγηθῇ ἐξέτασις ἐὰν εἶναι ἱστορικαὶ Μοναί.

§173Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Ἐπὶ 3½ καὶ πλέον ἔτη δὲν ἦτο δυνατὴ ἡ ἐξέτασις; Αἱ ἱστορικαὶ Μοναὶ εἶναι ἐλάχισται. Παρὰ ταῦτα τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας περιέλαβεν εἰς τὸ Διάταγμα ὅλας τὰς Μονὰς ὡς ἱστορικὰς καὶ καθώρισε τὸν κλῆρον συντηρήσεώς των εἰς 2000 ἐλαιόδενδρα καὶ 300 στρέμματα καὶ τοὺς γύρω ἀπὸ τὰς Μονὰς ἀμπελῶνας κλπ.

§174ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ ἀπὸ τὰ ὑπόλοιπα θὰ εἰσπράττῃ μισθώματα ἡ Μονή;

§175Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Βεβαίως. Καὶ θὰ μοῦ συγχωρηθῇ κύριοι, ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας νὰ ἀπευθύνω μίαν ἔκκλησιν πρὸς τοὺς Σεβασμίους Ἡγέτας τῆς Ἑλληνικῆς Ἐκκλησίας. Εἶμαι ἐξ ἐκείνων πού πιστεύουν εἰς τὴν θεμελειώδη ἀνάγκην τῆς θρησκείας, ἀλλὰ καὶ τὴν κοινωνικὴν ἀποστολὴν τῆς Ἐκκλησίας. Πιστεύω ὅτι δὲν ὑπηρετοῦν τὸ καλῶς ἐννοούμενον συμφέρον τῆς Ἐκκλησίας καὶ τῆς Κοινωνίας, δὲν ὑπηρετοῦν τὸν κοινωνικὸν σκοπὸν εἰς τὸν ὁποῖον ἀποβλέπει ὁ νόμος καὶ δὲν ὑπηρετοῦν τὴν Πατρίδα ὅταν ματαιώνουν τὴν ἐφαρμογὴν αὐτοῦ τοῦ νόμου. Εἶναι ἀνάγκη ἐπιτακτική, εἶναι ἀνάγκη ἐθνική, νὰ τεθῇ εἰς ἰσχὺν ὁ νόμος οὗτος διὰ νὰ ὑπάρξῃ ἔστω καὶ προσωρινή ἀγροτικὴ ἀποκατάστασις. Καὶ θὰ τὸ τονίσω περαιτέρω, εἶναι πάρα πολλοί, ἐκεῖνοι ποὺ δὲν ἔχουν ἐπαρκῆ γεωργικὸν κλῆρον. Ἀπὸ μίαν ἔκθεσιν τοῦ κ. Χατζηγιάννη προκύπτει ὅτι τὰ 37% τῶν Ἑλλήνων ἀγροτῶν ἔχουν ἰδιοκτησίαν ἀπὸ 1–10 ξηρικὰ στρέμματα. Πρέπει λοιπόν, οἱ παράγοντες τῆς Ἑλληνικῆς Ἐκκλησίας νὰ αἰσθανθοῦν ὅτι ὑπάρχει κάποιο ἄλλο ἁγιώτερον καὶ ὑπέρτατον καθῆκον. Νὰ ἀντιληφθοῦν ὅτι αἱ στιγμαὶ εἶναι κρίσιμοι. Ὅτι ἐπείγει ἡ ἀντιμετώπισις τοῦ κοινωνικοῦ αὐτοῦ προβλήματος καὶ ὅτι ἐκεῖνοι, ποὺ παρεμποδίζουν τὴν τακτοποίησίν του δὲν προσφέρουν ὑπηρεσίαν πρὸς τὸ Ἔθνος καὶ τὴν Ἐκκλησίαν. Ἀλλά, κύριοι, θὰ ἀποκαλύψω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ μίαν ἄλλην παγίδα, ποὺ ἐστήθη διὰ νὰ μὴ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος 327, διὰ τὰ Ἐκκλησιαστικὰ κτήματα. Εἶδε τὸ φῶς τῆς δημοσιότητος ἕνας Ἀναγκαστικὸς Νόμος ὁ 956 τοῦ 1949. Ἰδέτε τοὺς κινδύνους τῶν Ἀναγκαστικῶν Νόμων πού δὲν τίθενται ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, καὶ δὲν βασανίζονται καὶ δὲν ἐρευνῶνται ἄρθρον πρὸς ἄρθρον, λέξιν πρὸς λέξιν. Εἰς τὸν Ἀναγκαστικόν, λοιπόν, Νόμον 956 τοῦ 1949 «περὶ ρυθμίσεως Ἐκκλησιαστικῶν τινων ζητημάτων» ἀνύποπτος ὁ ἀναγνώστης προχωρεῖ καὶ βλέπει τὸ ἑξῆς ἄρθρον. Προσέξατε μὲ ποίαν σατανικότητα εἶναι διατυπωμένον καὶ πῶς ἔχει παρεβληθῆ εἰς τὸν νόμον: «Αἱ περιουσίαι πασῶν τῶν Ἱερῶν Μονῶν αἵτινες συντηροῦσιν ἐν μέρει ἢ ἐν ὅλῳ ἐκκλησιαστικὰς σχολὰς ἢ ἐκκλησιαστικὰ φροντιστήρια ἐξαιροῦνται τῶν ἑκάστοτε ἰσχυουσῶν διατάξεων περὶ ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως ὡς καὶ τῶν τοιούτων περὶ ἀναγκαστικῆς μισθώσεως ἀγροτικῶν κτημάτων καὶ βοσκημάτων». Ὅλαι αἱ μοναὶ ἔχουν κατηχητικὰ σχολεῖα καὶ φροντιστήρια καὶ ἐὰν αὔριον ὁ Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας συνυπογράψῃ τὸ διάταγμα καὶ ἀρχίσῃ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου 327 περὶ ἀναγκαστικῆς μισθώσεως, θὰ ἐπικαλεσθοῦν αἱ μοναὶ τὴν περίεργον καὶ δολίαν αὐτὴν διάταξιν καὶ ἡ ἀναγκαστικὴ μίσθωσις πρὸς ἀκτήμονας θὰ εἶναι ἀνεφάρμοστος. Συνεπῶς κατ’ οὐσίαν ὁ νόμος 327 διὰ τὰ μοναστηριακὰ κτήματα εἶναι κατηργημένος μὲ τὴν ὡς ἄνω διάταξιν.

§176Α. ΜΠΙΚΑΚΗΣ. Τὶ ἡμερομηνίαν ἔχει ὁ νόμος;

§177Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Ἡμερομηνίαν δημοσιεύσεως 29 Ἀπριλίου 1949. Πιστεύω ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ καταργήσῃ τὴν διάταξιν αὐτὴν καὶ θὰ ἀποδώσῃ τὴν ἰσχὺν τοῦ νόμου 327 καὶ διὰ τὰ μοναστηριακὰ κτήματα. Κύριοι, δύο λέξεις καὶ τελειώνω, διότι ἐξήντλησα τὴν ὑπομονήν σας. Τὸ τελευταῖον μέρος τῆς ἐπερωτήσεώς μου ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἀκτημόνων γεωργῶν καί μικρῶν κτηνοτρόφων διὰ τῆς ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως. Ὁ Πρόεδρος τοῦ ΣΚ–ΕΛΔ κ. Σβῶλος ἔκαμε πλήρη ἀνάλυσιν τοῦ συνταγματικοῦ μέρους. Θὰ ἤθελα ν’ ἀντικρύσω τὸ θέμα κάπως συνολικώτερα. Πρέπει νὰ ὑπομνήσω πρὸς τὴν Βουλὴν πόσον ὀξὺ ἦτο τὸ ἀγροτικὸν πρόβλημα— τὸ καὶ σήμερον ὑφιστάμενον—πόσον ὅμως ἦτο ὀξύτερον, κατὰ τὴν ἐποχὴν ποὺ ἐσημειοῦντο οἱ αἱματηροὶ ἀγῶνες εἰς τὴν Θεσσαλίαν, πρὸς ἀπαλλοτρίωσιν τῶν τσιφλικίων. Θέμα ἀποκαταστάσεως ἀκτημόνων ὑπῆρχε καὶ τότε, ὅπως ὑφίσταται καὶ σήμερον, εἰς κλίμακα, βέβαια, κατὰ πολὺ μικροτέραν. Ἡ μέχρι σήμερον συντελεσθεῖσα ἀγροτικὴ ἀποκατάστασις εἶναι καρπὸς τριῶν ἐθνικῶν ἐξεγέρσεων. Τῆς ἐπαναστάσεως 1909, ἀπόρροια τῆς ὁποίας εἶναι τὸ Σύνταγμα τοῦ 1911 καὶ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 17 «διὰ δημοσίαν ὠφέλειαν». Τοῦ ἐθνικοῦ κινήματος 1916 τῆς Θεσσαλονίκης, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκει ἡ πατρότης τριῶν ἀναγκαστικῶν νόμων (τῆς Προσωρινῆς Κυβερνήσεως) περὶ ἀποκαταστάσεως ἀκτημόνων καὶ τῆς ἐπαναστάσεως 1922, ἥτις μὲ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Φεβρουαρίου 1923 τοῦ τετιμημένου ἀρχηγοῦ της στρατηγοῦ Πλαστήρα, καθιέρωσε τὴν ἄνευ περιορισμῶν ἀπαλλοτρίωσιν. Ἀπαλλοτρίωσιν ἄνευ καταβολῆς ἀμέσου ἀποζημιώσεως εἰς τσιφλικούχους. Τὸ τίμημα τῆς ἀποζημιώσεως θὰ ἐδίδετο μέσα σὲ τριάντα ὁλόκληρα χρόνια καὶ εἰς ὁμολογίας. Ἀλλ’ ἂν ἡ ἀγροτικὴ ἀποκατάστασις ὀφείλῃ τὴν τελείωσίν της εἰς τὸν στρατηγὸν Πλαστήραν, ὅμως χρωστᾷ πολὰ διὰ τὸ ξεκίνημά της εἰς τὸν ἀείμνηστον Γεώργιον Καφαντάρην. Στρέφω τὴν σκέψιν μου εὐλαβικὰ πρὸς τὴν μνήμην Ἐκείνου ποὺ ἐλάμπρυνε τὸ πολιτικὸν στερέωμα τῆς Ἑλλάδος μὲ τὴν πολιτικήν του ἀρετὴν καὶ σοφίαν. Ἁγνός, σὰν τὸ λαὸ τῆς πατρίδος του Ρούμελης, ὀξὺς σὰν τὴν κόψη τῶν βουνοκορφῶν καὶ τῶν βράχων τοῦ Καρπενησίου, ὁ Γεώργιος Καφαντάρης, ἐπέβαλε τὴν ριζοσπαστικὴν ἀγροτικὴν πολιτικήν του εἰς τὴν τότε Κυβέρνησιν. Ὁ νόμος 2052 ποὺ ἔλαβε τὸ ὄνομά του εἶναι ἀπὸ τὰ πλέον ρηξικέλευθα τολμήματα ποὺ ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ ἡ κοινωνική μας νομοθεσία. Εἶχε νὰ ἀντιπαλαίσῃ μὲ μύρια συμφέροντα, μέσα εἰς μίαν Βουλὴν σχεδὸν ἐχθρικήν, μέσα εἰς μίαν Κυβέρνησιν δεσποζομένην ἀπὸ γαιοκτήμονας. Πρὸ τριάκοντα ἀκριβῶς ἐτῶν καὶ κατὰ μίαν μοιραίαν σύμπτωσιν, ὡσὰν τὴν σημερινὴν ἡμέραν, ἐδημοσιεύετο ὁ ριζοσπαστικὸς αὐτὸς νόμος, μὲ τὸν ὁποῖον ὁ μέγας ἐθνικὸς ἡγέτης, ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος, ὁ ἐμπνευστὴς τῶν μεγάλων κοινωνικῶν μεταρρυθμίσεων, καὶ ὁ Γεώργιος Καφαντάρης ἤνοιγαν τοὺς δρόμους τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν Ἑλλήνων ἀγροτῶν. Πρὸ τριάκοντα ἐτῶν τὸ Ἔθνος ἐβάδισε περισσότερον εἰς τὴν πρόοδον. (Χειροκροτήματα). Πλεῖσται ἀπαλλοτριώσεις ἔγιναν τότε καὶ οἱ ἀπόκληροι ποὺ ἔζων εἰς τρώγλας ἢ καλύβας χωρὶς παράθυρα καὶ ποὺ τὰ κουτάλια ποὺ ἔτρωγαν ἀκόμη καὶ τὰ πηρούνια ἀνῆκον καὶ αὐτὰ εἰς τοὺς ἀφεντάδες τῆς Θεσσαλίας, οἱ ἀπόκληροι αὐτοὶ εὑρῆκαν τὸν δρόμον τῆς ζωῆς καὶ ἔγιναν μικρονοικοκυραῖοι καὶ ἀποκατεστάθησαν. Καὶ ὅλα αὐτὰ ἐγένοντο εἰς μίαν στιγμὴν ἐξόχως λεπτήν. Εἰς μίαν ἐποχὴν ποὺ τὸ Ἔθνος εἶχεν ἀποδυθῆ εἰς σκληροτάτην διπλωματικὴν μάχην καὶ εἶχε τὰ βλέμματά του ἐστραμμένα εἰς Παρισίους, ὅπου ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος ἠγωνίζετο διὰ νὰ φέρῃ τὴν συνθήκην τῶν Σεβρῶν, τὴν συνθήκην πού καθιέρωνε τὴν Ἑλλάδα τῶν πέντε θαλασσῶν καὶ τῶν δύο ἠπείρων! Ἀλλὰ τὸ μοιραῖον ἀποτέλεσμα τῶν ἐκλογῶν τῆς 1ης Νοεμβρίου 1920 ἐπεφύλασσε μίαν περίεργον τύχην διὰ τὸν «Νόμον Καφαντάρη». Ἡ Κυβέρνησις Γούναρη ἀνέστειλε τὴν ἐφαρμογήν του καὶ τὸν ὑποκατέστησε μὲ τὸν Ν. 2922, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξε συντηρητικώτερος. Ἔπειτα ἐμεσολάβησεν ἡ Μικρασιατικὴ καταστροφή. Καὶ ὁ ἡγέτης τῆς ἐπαναστάσεως 1922, καίτοι δὲν ἦτο πολιτικός, ἔδωσε μίαν λύσιν ἐξόχως πολιτικὴν μίαν λύσιν τιμῶσαν τὴν πολιτικήν του διαίσθησιν, καὶ ὑπογραμμίζουσαν τὸ πολιτικὸν του κριτήριον. Τὸ νομοθετικὸν διάταγμα τῆς 15 Φεβρουαρίου 1923 τὸ ὁποῖον καθιέρωνε ὁριστικῶς τὸν τρόπον ἀπαλλοτριώσεως τῶν τσιφλικίων, ἐδημιούργησε νέους ὁρίζοντας καὶ ἤνοιξε νέους δρόμους εἰς τὴν ἀγροτικὴν ἀποκατάστασιν. Οὕτω 150.000 καὶ πλέον ἀγροτικαὶ οἰκογένειαι εὗρον τὴν ἀποκατάστασίν τους, 12.000.000 στρέμματα γῆς ἀπεδόθησαν εἰς τοὺς Ἕλληνας γεωργούς, 6.500.000 καλλιεργήσιμα χωράφια, 5.500.000 βοσκότοποι καὶ δάση. Παρὰ ταῦτα δὲν ἐτελειώθη ἡ ἀγροτικὴ καὶ κτηνοτροφικὴ ἀποκατάστασις. Εἰς τὸν τόπον αὐτόν, εἶναι μοιραῖον ὅλα νὰ μένουν ἡμιτελῆ. Δὲν ὡλοκληρώθη ἡ ἀποκατάστασις διότι δὲν ἐλήφθη τότε μέριμνα καὶ διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν μικρῶν κτηνοτρόφων. Καὶ δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου ἐπειδὴ ὁ ἀναγκαστικὸς νόμος λέγει ὅτι ἐξαιροῦνται τὰ κτήματα τὰ ὁποῖα εἶναι κατάλληλα διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν κτηνοτρόφων, δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου διέφυγον τῆς ἀπαλλοτριώσεως πλεῖστα τσιφλίκια. Καὶ ἔγινε καὶ κάτι τι ἄλλο ποὺ διὰ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν εἶναι ἀνώμαλον. Ὑπὸ τὸν τύπον τῆς ὑποδειγματικῆς καλλιεργείας ἔγινεν ἐξαίρεσις ὡρισμένων ἀγροκτημάτων καὶ ἐν συνεχείᾳ ἐδόθησαν εἰς γεωπόνους μεγάλαι ἐκτάσεις δι’ ὑποδειγματικὴν δῆθεν καλλιέργειαν. Ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει τόση στενότης γῆς δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ δοθοῦν γεωπονικοὶ κλῆροι τὴν στιγμὴν ποὺ ἔχομεν ἀκτήμονας κατ’ ἐπάγγελμα γεωργοὺς καὶ ἀναποκαταστάτους. Τὸ συμπέρασμα εἶναι ὅτι καίτοι ἔγινεν εἰς τοιαύτην ἔκτασιν ἡ ἀγροτικὴ ἀποκατάστασις ἀπομένει τεράστιον ἀκόμη ἔργον νὰ γίνῃ. Ἀπομένουν χιλιάδες Ἕλληνες ἀγρόται, χιλιάδες ἀγροτικαὶ οἰκογένειαι καὶ οἰκογένειαι κτηνοτρόφων ποὺ δὲν ἔχουν ὀλίγην γῆν. Ἀπὸ τοῦ 1932, ποὺ ἔληξεν ἡ ἰσχὺς τῆς μεταβατικῆς διατάξεως τοῦ Συντάγματος τοῦ 1927 διὰ τὰς ἀπαλλοτριώσεις τῶν ἀγροτικῶν κτημάτων πρὸς ἀποκατάστασιν τῶν ἀκτημόνων ὁ τόπος δὲν ἐπροχώρησεν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου. Ἐμεσολάβησεν ἡ δικτατορία τῆς τετάρτης Αὐγούστου ἥτις οὐδόλως ἀπησχολήθη. Καὶ ἦλθεν ἡ κατοχὴ καὶ διέρρευσαν τὰ σκληρὰ αὐτὰ χρόνια καὶ ἡ παρελθοῦσα Βουλὴ παρέλειψε τὴν σημαντικωτέραν ἀποστολήν της. Κύριοι βουλευταί, ἂς συγχωρηθῇ εἰς ἐμὲ τὸν ταπεινὸν συνάδελφόν σας νὰ διατυπώσω μίαν σκέψιν: Ἐδόθη ἡ εὐκαιρία εἰς τὴν παρελθοῦσαν Ἀναθεωρητικὴν Βουλὴν νὰ ὁλοκληρώσῃ τὴν ἀγροτικὴν ἀποκατάστασιν καὶ εἶναι μεγάλη ἡ εὐθύνη ἐκείνων ποὺ ἐστέρησαν τὸν τόπον ἀπὸ τὴν εὐκαιρίαν αὐτήν. Ὑπῆρξε παράλειψις οὐσιώδης ὅτι δὲν ἐψηφίσθη καὶ δὲν ἐδόθη εἰς τὸν τόπον ἕνα Σύνταγμα. Ὑπῆρξε μία ἄλλη τεραστία παράλειψις, καὶ θὰ κάμω τὴν ἐξαίρεσιν διὰ τοὺς κ.κ. Χατζηγιάννην, Μαῦρον, Καλλίαν, Ρέντην καὶ 2–3 ἄλλους βουλευτὰς οἱ ὁποῖοι ἐπρότειναν νὰ ψηφισθῇ ἄσχετα μὲ τὸ Σύνταγμα, ἕνα σχέδιον ψηφίσματος τοῦ κ. Ἀλ. Βαμβέτσου μὲ τὸ ὁποῖον θὰ ἠμποροῦσε νὰ προχωρήσῃ τὸ θέμα τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν καὶ μικρῶν κτηνοτρόφων. Βλέπω ἐδῶ εἰς τὰ πρακτικὰ τῶν τότε γενομένων ἐν τῇ Βουλῇ συζητήσεων ὅτι καταχωρεῖται καὶ ἡ σχετικὴ πρότασις πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς διὰ τὴν ἄμεσον συζήτησιν καὶ ψήφισιν τοῦ σχεδίου ψηφίσματος τοῦ κ. Ἀλ. Βαμβέτσου.

§178Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. Ποῦ ἔγινεν αὐτό;

§179Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ Συντάγματος, μὲ ἡμερομηνίαν 26 Μαρτίου 1947. Καὶ ἐπειδὴ ἔβλεπον ὅτι παρατείνεται ἡ συζήτησις τοῦ Συντάγματος καὶ ἦτο κατεπεῖγον τὸ θέμα τῆς ἀγροτικῆς ἀποκαταστάσεως, παρεδειγματίσθησαν ἀπὸ τὸν Ἐλευθέριον Βενιζέλον καὶ ἔκαμον τὴν ἀναφερθεῖσαν πρότασιν. Διότι ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος μὲ τὸν Γ. Καφαντάρην ἐσκέφθησαν καὶ ἐρρύθμισαν τὸ θέμα τῆς ἀγροτικῆς ἀποκαταστάσεως εἰς καιροὺς πολεμικούς. Καὶ κατὰ τὴν πρόσφατον πολεμικὴν περιπέτειαν τοῦ Ἔθνους, καίτοι εἴμεθα εἰς πολεμικὰς ἡμέρας, ἀκριβῶς δι’ αὐτὸ ἦτο περισσότερον ἐπιβεβλημένον νὰ πραγματοποιηθῇ ἡ ἀγροτικὴ ἀποκατάστασις καὶ μὲ τὸ ψήφισμα Βαμβέτσου ἐδίδετο μία λύσις.

§180Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Μὴ λησμονῆτε, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι εἴχομεν τότε τὴν πίεσιν ἑνὸς ἐντόνου κομμουνιστικοῦ κινήματος, διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ ὁποίου τοιαῦτα ριζικὰ μέτρα εἶναι ἀπαραίτητα νὰ λαμβάνωνται.

§181Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Βλέπω εὐχαρίστως εἰς αὐτὰς τὰς σελίδας (τῶν συζητήσεων τῆς παρελθούσης Βουλῆς) κ. Ρέντη τοὺς ἀγῶνας σας διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀκτημόνων γεωργῶν καὶ τῶν μικρῶν κτηνοτρόφων. Παρὰ ταῦτα, ἡ παρελθοῦσα Βουλὴ δὲν ἔδωσε τὸ ψήφισμα αὐτό. Γὸ Σύνταγμα δὲν ἐψηφίσθη. Ὑπῆρξε θανάσιμον πλῆγμα διὰ τὸν τόπον, ὑπῆρξε τεράστιον σφάλμα πολιτικὸν ἡ διάλυσις τῆς παρελθούσης Βουλῆς πρὸ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ Συντάγματος. Ἔπρεπε νὰ εὑρεθῇ ἕνας οἱοσδήποτε τρόπος, νὰ ταχθῇ μία προθεσμία. Ἐπεβάλετο τὸ πᾶν νὰ γίνῃ διὰ νὰ ψηφισθῇ τὸ Σύνταγμα. Διὰ νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ ἀποκατάστασις τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν καὶ μικρῶν κτηνοτρόφων. Καὶ ὑπῆρξε μέγα σφάλμα, διότι δὲν προεκηρύχθησαν τοὐλάχιστον ἐκλογαὶ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ ἐδῶ ὑπάρχει μία διαφωνία. Βεβαίως δὲν θέλω νὰ προκαλέσω συνταγματικὴν συζήτησιν. Ὁ ἀξιότιμος ἡγέτης τῶν Σοσιαλιστῶν καὶ καθηγητὴς τοῦ Συνταγματικοῦ δικαίου ὡς ἁρμοδιώτερος θὰ μᾶς ἐξηγήσῃ καὶ τὸ θέμα τοῦτο. Πιστεύω ὅμως ὕστερα ἀπὸ τὴν δημοσιευθεῖσαν μελέτην ἐπὶ τοῦ θέματος τοῦ καθηγητοῦ τῆς Παντείου Σχολῆς κ. Δασκαλάκη, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ δοθῇ λύσις εἰς τὸ ζήτημα. Ὁ κ. Δασκαλάκης εἰς τὴν μελέτην του αὐτὴν θίγει τὸ ζήτημα διὰ τὴν νομιμότητα τῆς διαλύσεως τῆς παρελθούσης Βουλῆς. Καὶ ὑποστηρίζει ὅτι, αὐτὴ ἡ Βουλή, καίτοι δὲν προεκηρύχθησαν ἐκλογαὶ δι’ Ἀναθεωρητικὴν τοιαύτην, εἶναι ἡ ἁρμοδία διὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ Συντάγματος. Καὶ στηρίζεται ὁ καθηγητὴς κ. Δασκαλάκης, ἐκτὸς τῶν ἄλλων θεωρητικῶν του ἀπόψεων εἰς τὸ ΞΗʹ ψήφισμα τῆς Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία καθώρισε διὰ τοῦ ψηφίσματος αὐτοῦ ὅτι προσδιορίζει 40 μέλη τῆς Βουλῆς διὰ νὰ κάμουν τὸ σχέδιον τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον θὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν προσεχῆ σύνοδον τῆς Βουλῆς, πρὸς ψήφισιν. Ὡς ἐκ τούτου ἐφ’ ὅσον εἰς τὴν τελευταίαν σύνοδον τῆς προηγουμένης Βουλῆς κατετέθη ἀπὸ τὴν ἐπιτροπὴν τῶν 40 βουλευτῶν τὸ σχέδιον τοῦ Συντάγματος, ἡ Βουλὴ ἡ σημερινή, καίτοι δὲν ἔγινε μνεία εἰς τὴν προκήρυξιν τῶν ἐκλογῶν, ὅτι εἶναι Ἀναθεωρητική, εἶναι ἡ ἁρμοδία, διὰ νὰ ψηφίσῃ τὸ Σύνταγμα. Εἶνε μία σοβαρὰ ἐπιστημονικὴ ἄποψις, ποὺ ἀξίζει πολλῆς προσοχῆς.

§182Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Καὶ ἔγινε καὶ προσπάθεια.

§183Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Ἡ προσπάθεια ἔγινεν ἀπὸ ἄλλης πλευρᾶς. Ἀλλ’ ἡ προσπάθεια αὐτὴ ἔπρεπε νὰ καρποφορήσῃ καὶ ὅταν ἐκλήθην νὰ ὑπογράψω τὸ καταρτισθὲν σχέδιον, ἐπειδὴ δι’ ἐμὲ ἡ θεμελιώδης βάσις τῆς εὐημερίας τοῦ Ἔθνους εἶναι ἡ ἀποκατάστασις τῶν ἀκτημόνων γεωργῶν καὶ μικρῶν κτηνοτρόφων ἤμην μεταξὺ τῶν βουλευτῶν τῆς ΕΠΕΚ, ποὺ τὸ ὑπέγραψαν. Πάντως τὸ θέμα εἶναι ἀμφισβητήσιμον. Πρέπει νὰ ἀκουσθοῦν καὶ αἱ γνῶμαι ἀπὸ ὅλας τὰς πτέρυγας τῆς Βουλῆς. Τὸ Σύνταγμα πρέπει νὰ ψηφισθῇ. Ἄνευ Συντάγματος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μείνῃ ὁ τόπος, οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ περιμένωμεν τὰς προσεχεῖς ἐκλογὰς καὶ εἶναι ἀμφίβολον ἐὰν θὰ εἶναι Ἀναθεωρητικὴ ἢ ἁπλῆ ἡ μέλλουσα Βουλή. Πρέπει νὰ εὑρεθῇ τρόπος νὰ παρακαμφθῇ ἡ σχετικὴ προστασία τοῦ Συντάγματος πρὸς τούς ἰδιοκτήτας. Ἀλ’ ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, διότι ὁ κ. Σβῶλος εἶπεν ὅτι καὶ μὲ τὸ Σύνταγμα τοῦ 1911 εἶναι δυνατὴ ἡ ἀποκατάστασις τῶν ἀκτημόνων γεωργῶν καὶ μικρῶν κτηνοτρόφων καὶ ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ πληρωθοῦν οἱ ἰδιοκτῆται μὲ ὁμολογίας. Σαφὴς ἀπόδειξις τούτου εἶναι ὅτι μὲ τὴν ἰσχὺν τοῦ Συντάγματος τοῦ 1911 ἐθεσπίσθησαν τόσοι νόμοι διὰ τῶν ὁποίων ἐβάδισε τὸ Ἔθνος πρὸς τὴν ἀγροτικὴν ἀποκατάστασιν. Πῶς σήμερον μετὰ 30 χρόνια ἐρχόμεθα νὰ ὑποστηρίξωμεν ὅτι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἡ προγενεστέρα γενεὰ ἀπεδέχθη ὡς συνταγματικὰ καὶ ὡς νόμιμα καὶ ἐθέσπισε τοὺς νόμους 2052 καὶ 2922, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπωμεν σήμερον μετὰ 30 χρόνια ὅτι οἱ νόμοι αὐτοί, εἶναι ἀντισυνταγματικοί; Τὸ θέμα εἶναι σοβαρώτατον, εἶναι θέμα ἐθνικὸν καὶ ἡ συζήτησις, κύριοι βουλευταί, δὲν δύναται νὰ τερματισθῇ μὲ ἁπλῆν φιλολογίαν ἢ παρελθοντολογίαν. Πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ δώσῃ λύσιν εἰς τὸ θέμα τοῦτο. Τὸ Ἔθνος ἀναμένει μὲ ἀγωνίαν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σταματήσῃ ἡ συζήτησις μὲ μίαν ἀπάντησιν τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας. Γνωρίζω τὸν πόνον του καὶ τὸν πόθον του διὰ μίαν καλυτέραν ἀγροτικὴν αὔριον καὶ τὸν τιμῶ διὰ τοῦτο. Τὸν παρακολουθῶ καὶ ἀπὸ τὴν θέσιν τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας, τὸν παρηκολούθησα καὶ ἀπὸ τὴν σκοπιὰν τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης ὅπου ἐπωφελῶς ἔδρασε. Γνωρίζω ὅτι ποθεῖ τὰς ὀρθάς, τὰς ἐθνικὰς λύσεις. Τοῦτο ὅμως δὲν εἶναι ἀρκετόν. Πρέπει ἐδῶ νὰ νομοθετηθῇ, πρέπει τὸ Ἔθνος ὁλόκληρον νὰ ἀκούσῃ ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν τὶ ἔπραξαν αἱ πτέρυγες τῆς Βουλῆς, καὶ τὶ ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις, κατὰ ποῖον πρακτικὸν τρόπον θὰ ἐπιλυθῇ τὸ τεράστιον αὐτὸ θέμα. Κύριοι βουλευταί, κινοῦμαι ἀπὸ μίαν διακοπήν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ σεβαστός μου φίλος καὶ ἡγέτης τῶν Φιλελευθέρων τοῦ Κέντρου κ. Ρέντης. Εἶμαι ἐξ ἐκείνων ποὺ πιστεύουν ὅτι ὁ κίνδυνος τοῦ κομμουνισμοῦ δὲν πρόκειται νὰ ἀποτραπῇ οὔτε μὲ τὰ στρατόπεδα συγκεντρώσεως, οὔτε μὲ τὰς φυλακάς. Τὰ κοινωνικὰ μέτρα εἶναι ἐκεῖνα ποὺ θὰ διασώσουν τὸν τόπον. Τὰ κοινωνικὰ μέτρα εἶναι ἐκεῖνα ποὺ θὰ φυλάξουν ἀμόλυντον τὴν ἐθνικὴν ψυχήν. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς εἴπω ὅτι μία δυστυχία ἀπέραντος ἁπλώνεται εἰς τὴν Ἑλληνικὴν ὕπαιθρον. Τὰ Ἑλληνικὰ χωρία δὲν ἔχουν προαχθῆ. Εὑρίσκονται εἰς μίαν πρωτόγονον κατάστασιν. Τὰ γεωργικὰ προϊόντα ὑπέστησαν ἕνα ἄνευ προηγουμένου ἐξευτελισμὸν τῆς τιμῆς των. Ἐγὼ προέρχομαι ἀπὸ μίαν περιοχήν, ἡ ὁποία ἔχει μίαν μεγάλην καὶ εὔφορον πεδιάδα καὶ τὸ σύνολον σχεδὸν τῶν ἀγροτῶν τῆς ἐπαρχίας μου καθὼς καὶ τῶν γειτονικῶν ἐπαρχιῶν Θηβῶν καὶ Λοκρίδος, ἀσχολοῦνται μὲ τὴν καλλιέργειαν τοῦ βάμβακος καὶ οἱ μικροὶ καὶ οἱ μεσαῖοι γεωργοί, εὑρίσκονται εἰς οἰκονομικὴν ἐξαθλίωσιν. Πιστεύσατέ με, κύριοι βουλευταί, ὅτι γεωργοὶ 200–300 ποτιστικῶν στρεμμάτων πένονται διότι εἶναι πολὺ δαπανηρὰ ἡ καλλιέργεια καὶ ἡ τιμὴ τοῦ βάμβακος ἀφαντάστως ἐξηυτελισμένη. Θὰ ἔλθῃ μετ’ ὀλίγας ἡμέρας ἡ συζήτησις μιᾶς ἐπερωτήσεως τὴν ὁποίαν ἔχω καταθέσει, διὰ νὰ ἀκούσητε τὸ ἀνείπωτον δρᾶμα τῶν βαμβακοπαραγωγῶν, ὅπως καὶ ὅλων τῶν ἄλλων ποὺ ἀπασχολοῦνται μὲ τὴν καλλιέργειαν τῆς Ἑλληνικῆς γῆς. Πληροφορῶ τὴν Βουλήν, ὅτι μία πικρία συνέχει τὸν γεωργικὸν πληθυσμόν. Οἱ ἀγρόται οἱ ὁποῖοι ὑπῆρξαν ἡ ἀκένωτος δεξαμενὴ τῶν προμάχων τοῦ Ἔθνους, ὑφίστανται μίαν οἰκονομικὴν δοκιμασίαν τραγικήν. Καὶ γίνεται μία μετατόπισις δυνάμεων ποὺ πρέπει νὰ προκαλέσῃ τὴν προσοχὴν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Κύριοι βουλευταί, τὸ θέμα ποὺ εἶχα τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ἀναπτύξω ἀπόψε, ἔχει πλέον ἐξαντληθῆ. Καὶ ἔχει πολὺ ὡριμάσει. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μείνῃ περαιτέρω ἄλυτον. Ἐὰν πονοῦμεν διὰ τὸν τόπον αὐτόν, ἐὰν ἐνδιαφερώμεθα διὰ τὴν κοινωνικὴν ὁμαλότητα καὶ γαλήνην, ἂς διδαχθῶμεν ἀπὸ τὰ μαθήματα τοῦ παρόντος καὶ τοῦ παρελθόντος. Ἐὰν εἰς τὸ παρελθὸν ἀπεφεύχθη ἡ κοινωνικὴ ἀναταραχή, τοῦτο ἔγινε χάρις εἰς τὴν ἀγροτικὴν ἀποκατάστασιν. Δὲν θὰ ἐπήγαιναν καλὰ τὰ πράγματα ὅπως ἐπῆγαν, ἐὰν τυχὸν οἱ ἀγρόται ἔστω καὶ στοιχειωδῶς, δὲν εἶχον ἱκανοποιηθῆ. Καὶ ἐὰν ἀπειλεῖται κοινωνικὴ ἀναστάτωσις σήμερον, τοῦτο συμβαίνει διότι δὲν χωροῦμεν γενναίως εἰς τὴν λῆψιν εὐρέων κοινωνικῶν μέτρων. Κύριοι βουλευταί, καλεῖσθε νὰ ἐπιτελέσητε ἕνα βαρύ, ἀλλὰ κατ’ ἐξοχὴν Ἐθνικὸν ἔργον. Ἀπὸ τὴν Βουλὴν τὴν σημερινὴν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καὶ ἰδιαίτερα ὁ ἀγροτικὸς πληθυσμὸς ἀναμένει τὴν λύτρωσίν του. Ἐλπίζω—καὶ εἶμαι σχεδὸν βέβαιος— ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν θὰ ἀρνηθῇ τὴν Ἐθνικὴν αὐτὴν ὑπηρεσίαν ὅτι θ’ ἀποδώσῃ τὴν γῆν εἰς τούς καλλιεργητὰς καὶ ὅτι θὰ ἀνταποκριθῇ ἔτσι εἰς τὰς προσδοκίας τοῦ Ἔθνους καὶ τοῦ ταλαιπωρημένου, τοῦ φθίνοντος ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα ἐξ ὅλης τῆς αἰθούσης).

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, θέλετε νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν δι’ αὔριον καὶ νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως αὐτῆς τὴν προσεχῆ Παρασκευήν;

§185ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6 μ.μ. μὲ ἀντικείμενον ἡμερησίας διατάξεως νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 11.45′ μ. μ.)