1951.02.22

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 47η

Πέμπτη 22 Φεβρουαρίου 1951

Προεδρία κ. Δ. Β. ΓΟΝΤΙΚΑ

(Ὥρα 6.45′ μ. μ)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Γεροκωστόπουλος ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν).

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

Συνέχεια τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς προτάσεως δυσπιστίας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§4Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντιπρ. Κυβ.). Κύριοι Βουλευταί, ἀχάριστα εἶναι τὰ προσωπικὰ θέματα, ὅσον εἶναι εὐχάριστος ἡ μάχη τῶν πολιτικῶν ἰδεῶν. Τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται ἐνώπιον ἡμῶν, μετέχει καὶ τῆς ἀχαρίστου προσωπικῆς ἀντιθέσεως καὶ τῆς εὐχαρίστου πάλης τῶν ἰδεῶν. Συμβαίνει, νομίζω, ἴσως διὰ πρώτην φορὰν εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν ἱστορίαν τῆς χώρας, νὰ τίθεται πολιτικὸν ζήτημα, τὸ ὁποῖον δὲν ἐπιθυμεῖ, οὔτε ἡ Κυβέρνησις, οὔτε καμμία μερὶς τῆς Βουλῆς. Αὐτὴ εἶναι ἡ πρωτοτυπία τοῦ σημερινοῦ θέματος, τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ποῦ ὀφείλεται τὸ γεγονός, ὅτι ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὸ πολιτικὸν θέμα παρὰ τὴν ἐπιθυμίαν της; Οἱ ἀξιότιμοι συναρχηγοὶ τοῦ ΛΕΚ., κατελόγισαν τὴν εὐθύνην εἰς τὸν Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ γενικώτερον, κατελόγισαν τὴν εὐθύνην, εἰς τὴν «σκευωρίαν» ὁλοκλήρου τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, μερὶς τοῦ ὁποίου, σκοπίμως συμμετέσχεν εἰς τὴν ἰδικήν μου πρωτοβουλίαν καί, μερὶς ἄλλη, παρεσύρθη ἀπὸ τὴν ἰδικήν μου πρωτοβουλίαν. Δὲν συνηθίζω τοὺς προσωπικοὺς ἀνταγωνισμούς, οὔτε ἐντός, οὔτε ἐκτὸς τῆς Βουλῆς. Δὲν ἔχω καμμίαν διάθεσιν νὰ δώσω προσωπικὴν ἔντασιν εἰς συζήτησιν, ἀλλὰ ὀφείλομεν νὰ ἐξακριβώσωμεν τὰ γεγονότα, χάριν τῆς ἱστορικῆς ἀληθείας. Δὲν εἶμαι διατεθειμένος νὰ δεχθῶ ἀδιαμαρτυρήτως τὴν κατηγορίαν τῆς σκευωρίας, τῆς συκοφαντίας, τῆς διαστρεβλώσεως. Ἐπιθυμῶ νὰ δηλώσω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι, προσωπικῶς μὲ τοὺς συναρχηγοὺς τοῦ ΛΕΚ. καὶ μὲ πολλοὺς ἀπὸ τὰ μέλη τοῦ κόματός των, εὑρίσκομαι εἰς ἀρίστας προσωπικὰς σχέσεις. Συνέβη, μάλιστα, νὰ ἔχωμεν καὶ κυβερνητικὴν συνεργασίαν. Καὶ εἰς τὸν καιρὸν τῆς ἰδικῆς μου προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως τῆς Ἀπελευθερώσεως, ἀμφότεροι μετεῖχον εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ βραδύτερον, εἴχομεν τὴν εὐκαιρίαν προσωπικῆς συνεργασίας εἰς ἄλλας Κυβερνήσεις. Δὲν ὑπῆρχεν ἑπομένως οὐδεμία προσωπικὴ προκατάληψις. Τὶ συνέβη, λοιπὸν ὥστε νὰ προκληθῇ ἡ ἀπρόοπτος ἀντίθεσις; Κύριοι Βουλευταί, θὰ ἐξηγήσω εἰς τὴν Βουλὴν ὁλόκληρον τὴν πορείαν τῶν περιστατικῶν. Ὅταν ἐδημιουργήθη τὸ ΛΕΚ., ἐκυκλοφόρησαν ἀδέσποτοι φῆμαι, ὅτι συνεδέετο μὲ ἐπιδιώξεις ἀντικοινοβουλευτικάς. Δὲν εἶχον ἔλθει εἰς καμμίαν προσωπικὴν ἐπικοινωνίαν, ἐπληροφορούμην μόνον ἀπὸ τὸν κ. Πρωθυπουργόν, ὅτι εἶχεν εὐκαιρίας προσωπικῶν συναντήσεων καὶ συνομιλιῶν. Τὴν παραμονὴν τῆς μεταβάσεως εἰς τὴν Θεσσαλονίκην μὲ εἶχεν ἐπισκεφθῆ ἓν διακεκριμένον μέλος τοῦ κόμματός των καὶ μὲ ἠρώτησε: Ποία εἶναι ἡ γνώμη σας διὰ τὴν συνεργασίαν τοῦ ΛΕΚ. μὲ τὴν Κυβέρνησιν; Καὶ τοὺς ἀπήντησα: Περιβάλλω καὶ μὲ τιμὴν καὶ μὲ συμπάθειαν τοὺς ἡγέτας τοῦ ΛΕΚ καθὼς καὶ τὰ περισσότερα μέλη του, τὰ ὁποῖα συμβαίνει νὰ γνωρίζω προσωπικῶς, μὲ κατέχει ὅμως, μία καχυποψία ἀνεξακρίβωτος καὶ θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ διευκρίνησις. Τὴν Κυριακὴν τὸ πρωΐ αἱ ἐφημερίδες τῶν Ἀθηνῶν ἀνέγραφον τὴν περίληψιν τοῦ λόγου, ὁ ὁποῖος ἐπρόκειτο νὰ ἐκφωνηθῇ. Εἶναι προφανές, ὅτι ἡ περίληψις εἶχε δοθῆ ἀπὸ τοὺς ἰδίους, διότι εἶναι πράγματι ἀκριβὴς περίληψις τοῦ λόγου ὁ ὁποῖος ἐπηκολούθησεν. Εἰς τὴν «Καθημερινὴν» τῆς Κυριακῆς ἀνεγράφοντο τὰ ἑξῆς: «Ἐν τέλει ὁ κ. Κανελλόπουλος θὰ τονίσῃ ὅτι ἐὰν καταστῇ ἀδύνατον νὰ καταρτισθῇ τοιαύτη Κυβέρνησις, λόγῳ τῶν κομματικῶν ἐγωϊσμῶν καὶ συμφερόντων, τότε μοιραίως θ’ ἀναγκασθῇ ἡ Βουλὴ νὰ στηρίξῃ ἐντὸς τοῦ προσεχοῦς μέλλοντος Κυβέρνησιν ἐξωκοινοβουλευτικῆς συνθέσεως». Αὐτὸ εὑρίσκετο εἰς τὰς ἐφημερίδας τῆς πρωΐας τῆς Κυριακῆς. Ἰδοὺ διατὶ ὑπήρξαμεν ἐνήμεροι τοῦ ἐνδεχομένου τὸ ὁποῖον ἐπηκολούθησε. Τὴν μεσημβρίαν τῆς Κυριακῆς συνηντήθημεν μὲ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ἐπρόκειτο ἐντὸς ὀλίγου ν’ ἀναχωρήσῃ διὰ τὴν Ἤπειρον καὶ ἀντηλλάξαμεν σκέψεις ἐπὶ τοῦ κειμένου. Ἐξεφράσαμεν ἀμφότεροι τὴν ἀπορίαν μας καὶ ἐμείναμεν σύμφωνοι ν’ ἀναμείνωμεν τὴν ἐπιβεβαίωσιν, διότι δὲν ἐγνωρίζαμεν ἐὰν τὸ δημοσίευμα ἀνταπεκρίνετο πράγματι εἰς τὸ ἀκριβὲς κείμενον τοῦ λόγου, ὁ ὁποῖος θὰ ἐξεφωνεῖτο καὶ ἐμείναμεν ἐπίσης σύμφωνοι ὅτι ἐὰν ἤρχετο ἡ ἐπιβεβαίωσις, ἡ ἀντίδρασις ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι ἀνεπιφύλακτος. Τὸ ἑσπέρας τῆς Κυριακῆς μᾶς μετεδόθη τὸ κείμενον τοῦ λόγου τὸ ὁποῖον ἐπεβεβαίωνε τὸ δημοσίευμα τῆς πρωΐας τῆς Κυριακῆς καὶ τὴν πρωΐαν τῆς Δευτέρας μᾶς μετεδόθη καὶ τὸ κείμενον τῶν ἀγορεύσεων εἰς τὸ δεῖπνον τῆς Κυριακῆς. Καὶ ὅταν ἐλάβαμεν γνῶσιν ὅλων αὐτῶν τῶν κειμένων τὰ ὁποῖα ἐπεβεβαίωναν τὸ ἀρχικὸν δημοσίευμα, ἐθεωρήσαμεν χρέος μας νὰ προβῶμεν εἰς τὰς δηλώσεις μας. Ποῖαι ἦσαν αἱ περικοπαί, αἱ ὁποῖαι δικαιολογοῦν, καὶ ἐξηγοῦν τὴν στάσιν τὴν ὁποίαν ἐλάβομεν; Θὰ τὰς ἀναγνώσω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ὁ κ. Κανελλόπουλος εἶπεν εἰς τὸν λόγον του, ὅτι τὸ «κόμμα των εἶναι κίνημα ψυχῶν καὶ συνειδήσεων, κινούμενον ἀπὸ τὴν ἠθικὴν ἀνάγκην ἀναμορφώσεως τοῦ πολιτικοῦ κόσμου. Ἡ διαφορὰ τοῦ νέου κόμματος ἀπὸ τὰ ἄλλα ἔγκειται εἰς τὴν ἠθικὴν τοποθέτησίν του». Κατόπιν ἦλθε τὸ γεῦμα, ὅπου ἡ ἔξαρσις εἶναι περισσότερον ἀδέσμευτος. Πρῶτον ἀναφέρονται τὰ ὀνόματα τοῦ Βασιλέως καὶ Ἀρχιστρατήγου. Ἀποτελεῖ δικαίωμα τῶν ἀρχηγῶν τοῦ ΛΕΚ ν’ ἀναφέρουν καὶ τὰ δύο ὀνόματα, τὰ ὁποῖα περιβάλλει μὲ σεβασμὸν καὶ ἡ Βουλὴ καὶ τὸ Ἔθνος ὁλόκληρον. Ὀφείλω ὅμως νὰ παρατηρήσω, ὅτι εἰς μίαν κομματικὴν ἐξόρμησιν καὶ ὅταν συνοδεύωνται ἀπὸ τὰς γνωστὰς καχυποψίας οἱ Πολιτικοὶ Ἀρχηγοὶ προφυλάσσουν καὶ τοὺς ἑαυτοὺς των καὶ τὰ τετιμημένα ὀνόματα, τὰ ὁποῖα ἀνέφερον, ἀπὸ τὴν παρεξήγησιν, ὅτι εἶναι σκόπιμος ἡ παρεμβολὴ τῶν ὀνομάτων των διὰ νὰ δημιουργήσῃ τὴν ἐντύπωσιν ἰδιαιτέρων δεσμῶν (Χειροκροτήματα). Καὶ ἔπειτα ἀπὸ τὴν μνείαν αὐτῶν τῶν ὀνομάτων ἐπακολουθοῦν αἱ ἀκόλουθοι δηλώσεις τοῦ κ. Κανελλοπούλου. «Ἡ ὑπερκομματικὴ Κυβέρνησις πρέπει νὰ σχηματισθῇ ἐντὸς δύο ἢ τριῶν ἑβδομάδων, ὁπωσδήποτε. Καὶ ἂν ἀκόμη τὰ λοιπὰ κόμματα, δὲν εἶναι διατεθειμένα νὰ ἀναγνωρίσουν τὰς ἁπλᾶς καὶ λιτὰς αὐτὰς ἀληθείας, θὰ τὰ ἐξαναγκάσωμεν νὰ τὰς παραδεχθοῦν. Δὲν θὰ παρασυρθῶμεν ἀπὸ τὰ γεγονότα, θὰ παρασύρωμεν τὰ γεγονότα ὄπισθέν μας, θὰ δώσωμεν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Ἱστορίαν τὴν σφραγῖδα τῆς ἰδικῆς μας θελήσεως. Ἀποτελοῦμεν κόμμα τὸ ὁποῖον ταυτίζεται μὲ τὴν συνείδησιν τοῦ Ἔθνους. Ὁ τόπος θὰ εὕρῃ τὸν δρόμον του μὲ τὴν ἀποφασιστικότητα ἡμῶν, οἱ ὁποῖοι ἐτάχθημεν ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς Ἱστορίας νὰ ἀνοίξωμε δρόμους καὶ ἐκεῖ ὅπου φαίνεται ὅτι δὲν ὑπάρχουν». Κύριοι βουλευταί, θὰ ἐπεθύμουν ν’ ἀπευθυνθῶ πρὸς ὅλους τοὺς καλοπίστους ἀνθρώπους διὰ νὰ ἐρωτήσω: Ἡ πλέον ἀπροκατάληπτος ἀνάγνωσις αὐτοῦ τοῦ κειμένου, δὲν παρέχει τὴν ἐντύπωσιν ὅτι οἱ λόγοι, δὲν εἶναι λόγοι πολιτικοῦ κόμματος, ἀλλὰ λόγοι γνώριμοι ἄλλου σχήματος δημοσίας ζωῆς; Ἰδοὺ διατὶ διαμαρτύρομαι διὰ τὴν ἀπόδοσιν τῆς μομφῆς, ὅτι ἦτο δυνατὸν ποτὲ ἐκ μέρους ἡμῶν νὰ ἐπεχειρεῖτο συκοφαντία, σκευωρία καὶ διαστρέβλωσις. Εἶναι ὕβρις, τὴν ὁποίαν ἀπορρίπτω. Ἔντιμοι καὶ ὑπερήφανοι ἄνθρωποι οὐδέποτε καταδέχονται νὰ διαστρεβλώνουν καὶ νὰ σκευωροῦν ἀλλὰ ἔχουν δικαίωμα καὶ καθῆκον νὰ ἀναγιγνώσκουν, νὰ κρίνουν καὶ νὰ συνάγουν ἔντιμα συμπεράσματα καὶ τοῦτο τὸ καθῆκον ἐπετέλεσα. Εἶχον ὅλην τὴν διάθεσιν τῆς συνεργασίας μὲ τὰ ἀξιότιμα μέλη καὶ τοὺς ἡγέτας τοῦ ΛΕΚ. Εἴμεθα πρόθυμοι εἰς συνεργασίαν μὲ δημοσίους ἄνδρας ἀρνούμεθα τὴν συνεργασίαν μὲ Μεσσίας. (Χειροκροτήματα). Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐξήγησις τῶν δηλώσεων εἰς τὰς ὁποίας προέβην. Χθὲς τὸ ἑσπέρας ἠναγκάσθην, κατὰ τὴν ὁμιλίαν τὴν ἐξαίρετον τοῦ φίλου μου κ. Τσάτσου, ἠναγκάσθην νὰ παρέμβω, νὰ ἀναγνώσω καὶ πάλιν τὸ κείμενον, τὸ ὁποῖον ὁμιλεῖ περὶ Κυβερνήσεως ἐξωκοινοβουλευτικῆς συνθέσεως, διὰ νὰ συναγάγω τὸ συμπέρασμα ὅτι ἡ ἔννοια ἐκείνη τῆς περικοπῆς ἦτο ὅτι θὰ κατεβάλλετο προσπάθεια συμφώνως πρὸς τοὺς λόγους τοῦ δείπνου, νὰ ἐξαναγκασθοῦν τὰ κόμματα νὰ δεχθοῦν τοὺς ἡγέτας τῆς ἱστορίας εἰς τοὺς κόλπους των. Ἐὰν ὅμως οἱ ἡγέται τῆς ἱστορίας, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔθετον τὴν σφραγῖδα τῆς ἰδικῆς των μοίρας εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα, δὲν θὰ ἐγένοντο δεκτοί, τότε θὰ ἐπηκολούθει ὁ ἐξαναγκασμὸς τῆς Βουλῆς πρὸς σύνθεσιν Κυβερνήσεως ἐξωκοινοβουλευτικῆς. Ἰδοὺ διατί, ἀξιότιμοι ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους, ζητῶ ἀπὸ τὴν συνείδησιν τῆς Βουλῆς ἀπόδοσιν δικαιοσύνης. Μοῦ εἶναι ἀδύνατον νὰ στέρξω τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι κατεδέχθην ποτὲ νὰ κάμνω παρερμηνείαν λόγων εἴτε φίλων, εἴτε πολιτικῶν ἀντιπάλων. Οὐδέποτε τὸ κατεδέχθην εἰς τὴν πολιτικὴν ἱστορίαν μου. Χρησιμοποιῶ καλὴν πίστην καὶ ὅταν εὑρίσκωμαι εἰς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ὅταν εὑρίσκωμαι εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν, καὶ μὲ καλὴν πίστιν, ἀπροκαλύπτως ἀνέγνωσα καὶ ἔκρινα τὰ κείμενα. Καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ μοῦ ἀποδίδει δικαιοσύνην. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἱστορία τῆς ἀπειλῆς τῶν ἐλευθέρων θεσμῶν. Ἔπειτα ὅμως ἀπὸ τὴν ὑπόθεσιν τῶν ἐλευθέρων θεσμῶν ἦλθε τὸ θέμα τοῦ πολιτικοῦ ζητήματος. Νομίζω ἐπίσης ὅτι δὲν θὰ ὑπάρχῃ προηγούμενον εἰς τὴν πολιτικὴν ἱστορίαν τῆς χώρας ἑνὸς κόμματος, τὸ ὁποῖον θέτει καὶ δὲν θέτει πολιτικὸν ζήτημα. Καὶ ἐκινδύνευσε καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐμπλακῇ εἰς αὐτὴν τὴν ἀοριστίαν, ὥστε νὰ δώσῃ χθὲς τὴν εὐκαιρίαν μιᾶς εὐτυχοῦς σατύρας εἰς τὸν ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος. Κύριοι Βουλευταί, τὸ πολιτικὸν θέμα εἶχε τεθῆ ἀπὸ τὴν Θεσσαλονίκην. Εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συναρχηγὸς ὁ κ. Στεφανόπουλος εἰς τὴν Θεσσαλονίκην: «Ζητεῖ τὸ Λ.Ε.Κ. ἀπὸ τοὺς Κυβερνήτας νὰ ἐγκαταλείψουν τὴν κομματικὴν τακτικήν, τὴν ὁποίαν ἀνήγαγον εἰς σύστημα». Πολιτικοὶ ἄνδρες, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὴν πρόθεσιν νὰ συμμετάσχουν εἰς μίαν Κυβέρνησιν, εἶναι δυνατὸν τὴν παραμονὴν ἐνδεχομένης συμμετοχῆς νὰ καταγγέλλουν τοὺς συνεργάτας τῆς ἑπομένης, ὅτι ἀνήγαγον τὸν κομματισμὸν εἰς σύστημα; Ἀλλὰ καὶ ὅταν ἠρωτήθησαν δι’ ἐνδεχομένην συμμετοχὴν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, προέβησαν εἰς τὴν δήλωσιν: «Οὐσιαστικῶς τὸ Λ.Ε.Κ. ἔχει παύσει νὰ θεωρῇ τὴν Κυβέρνησιν ὡς ἀνταποκρινομένην εἰς τὰς σημερινὰς κρισίμους περιστάσεις». Αὐταὶ εἶναι δηλώσεις τῆς Θεσσαλονίκης. Ἀλλά, ἀπὸ τοῦ βήματος ὁ ἀξιότιμος κ. Κανελλόπουλος προέβη εἰς τὰς ἀκολούθους δύο δηλώσεις: «Καὶ ἐπειδὴ μέχρι τοῦδε ἐστηρίξαμεν διὰ τῆς ψήφου καὶ τῆς ἠθικῆς ἀνοχῆς μας τὴν Κυβέρνησιν, ἔχομεν καθῆκον νὰ δηλώσωμεν, ὅτι ἡ τοιαύτη ἀνοχὴ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ». Ὑπάρχει σαφεστέρα δήλωσις ἄρσεως ἐμπιστοσύνης θέσεως πολιτικοῦ ζητήματος; Καὶ πέραν αὐτοῦ ἐδήλωσαν: «Κύριοι βουλευταὶ τὸ Λ.Ε.Κ. εἶναι φυσικὸν νὰ μὴ δύναται πλέον νὰ στηρίξῃ τὴν Κυβέρνησιν τὴν ὑπὸ τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων τελοῦσαν». Καὶ ὅμως, κύριοι βουλευταί, καὶ μετὰ τὰς δηλώσεις τῆς Τρίτης καὶ κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς Τετάρτης, ὑπῆρξαν ἄνθρωποι, καὶ φίλοι καὶ ἀντίπαλοι, οἱ ὁποῖοι ἐνόμιζον ὅτι, ὑπῆρχε στάδιον δυνατότητος νὰ ἀποσυρθῇ τὸ θέμα ἐμπιστοσύνης. Ὅσοι τὸ ὑπεστήριζον καὶ τὸ ἤλπιζον, ἓν ἐκ τῶν δύο, ἢ ἐθεώρουν ἠλαττωμένην τὴν φιλοτιμίαν τῆς Κυβερνήσεως, ἢ ἐθεώρουν ἠλαττωμένην τὴν σοβαρότητα τοῦ Λ.Ε.Κ. Ἡμεῖς δὲν τοὺς ἠδικήσαμεν. Ἀπεδώσαμεν εἰς τοὺς λόγους τῶν σοβαρότητα καὶ εὐθύνην. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ εἶναι περισσότερον ὑπόχρεοι πρὸς ἡμᾶς, διότι ἐξητάσαμεν σοβαρῶς τοὺς λόγους των καὶ ὀλιγώτερον ὑπόχρεοι πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐνδεχομένως θὰ ἦσαν πρόθυμοι νὰ μὴ ἀποδώσουν καμμίαν σημασίαν εἰς τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ἐξήγγειλον. Ἀλλά, ἐπίσης θὰ ἠδίκουν τὴν Κυβέρνησιν ὅσοι θὰ ὑπεστήριζον ὅτι θὰ ἠδυνάμεθα νὰ παραστήσωμεν τὸν βαρύκοον καὶ νὰ ἀφήσωμεν νὰ παρέλθουν οἱ λόγοι. Κύριοι Βουλευταί, εἰς τὰ κοινοβουλευτικά, εἰς τὰ δημοκρατικὰ πολιτεύματα ἡ εὐαισθησία, ἡ εὐθιξία, ἡ ὑπερηφάνεια τῶν Κυβερνήσεων συνάπτεται πρὸς τὸ κῦρος τῶν ἐλευθέρων θεσμῶν. Ἀνυπερήφανοι Κυβερνήσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν τὸ αἴσθημα τῆς εὐθιξίας καὶ τῆς φιλοτιμίας, εἶναι ἀνάξιαι τῶν ἐλευθέρων θεσμῶν. Ἰδοὺ διατὶ τὸ πολιτικὸν ζήτημα ἦτο πλέον ὁριστικῶς τεθειμένον. Ἀλλά, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν ἀπρόοπτον τρόπον ἦλθε τὸ πολιτικὸν ζήτημα, ἐστερήθη ἡ συζήτησις τοῦ συνήθους περιεχομένου τῆς κριτικῆς τοῦ ἔργου τῆς Κυβερνήσεως. Ἠσκήθη ἡ κριτικὴ κατὰ τρόπον παρεμπίπτοντα. Καὶ διὰ τοῦτο εἶμαι καὶ ἐγὼ ὑποχρεωμένος νὰ δώσω συντόμους διαστάσεις εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ θέματος τῆς πολιτικῆς τὴν ὁποίαν ἀσκεῖ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, ἐπεκρίθη ἡ διοίκησις τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐπεσημάνθησαν κατ’ ἐξοχὴν ὡς εὐθῦναι, αἱ μεταβολαὶ κοινοτικῶν καὶ δημοτικῶν συμβουλίων. Παρέχω τὴν πληροφορίαν εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι αἱ κοινοτικαὶ μεταβολαὶ ἀνήκουν εἰς τοὺς νομάρχας οἱ ὁποῖοι δὲν ἀνήκουν εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ παρέχω ἐπίσης τὴν πληροφορίαν ὅτι αἱ μεταβολαὶ δημοτικῶν συμβούλων ὑπῆρξαν ἀριθμητικῶς ἐλάχιστοι. Νομίζω μεταξὺ 30 καὶ 40 ἐν τῷ συνόλῳ, συγκρινόμεναι δὲ πρὸς τὰς ἑκατοντάδας τῶν μεταβολῶν ὅλων τῶν προηγουμένων Κυβερνήσεων τῶν ὁποίων μετεῖχον οἱ ἐπικριταί μας, ἀποτελοῦν πράγματι σταγόνα εἰς τὸν ὠκεανόν. Καὶ ὑπάρχουν ἐπίσης, ὑπηρεσιακοὶ λόγοι ἐπιβάλλοντες αὐτὰς τὰς μεταβολάς. Ἐν τούτοις, ἀγαπητοί μου συνάδελφοι, εἶμαι ἐντελῶς σύμφωνος πρὸς ὅλους ὑμᾶς, πρὸς τοὺς ἀξιοτίμους ἡγέτας τῶν κομμάτων, οἱ ὁποῖοι ὑπεστήριζαν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διαιωνίζεται αὐτὴ ἡ ἀποσύνθεσις τῆς αὐτοδιοικήσεως. Ἀπὸ ὅλους ὑποθέτω τοὺς ρήτορας ὑπεστηρίχθη ἡ ἀνάγκη, νὰ χωρήσωμεν εἰς ἐκλογὰς καὶ κοινοτικῆς καὶ δημοτικῆς αὐτοδιοικήσεως. Ἡ Κυβέρνησις ἀνέκαθεν εἶχεν αὐτὴν τὴν ἐπιθυμίαν καὶ μὲ τὴν εὐκαιρίαν τῆς σημερινῆς συζητήσεως, παρέχει πρὸς τὴν Βουλὴν τὴν ἀνακοίνωσιν, ὅτι ἀπεφάσισεν, ἐὰν παραμείνῃ εἰς τὴν ἀρχήν, ὅπως ἐντὸς τοῦ Ἀπριλίου, προβῇ εἰς τὴν ἐνέργειαν ἐκλογῶν κοινοτικῶν καὶ δημοτικῶν. Ἀλλὰ τὸ θέμα τῶν ἐκλογῶν τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως ἄγει εἰς τὴν ἐξέτασιν γενικωτέρου θέματος, τοῦ θέματος τῶν γενικῶν ἐκλογῶν καὶ ἐπίσης τοῦ θέματος τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον συνάπτεται μὲ τὸ θέμα τῶν γενικῶν ἐκλογῶν. Ἀπὸ πολλῶν μηνῶν καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κἀγώ, εἴχομεν δηλώσει, ὅτι τὰ ἐκλογικὰ συστήματα θὰ πρέπει νὰ προσδιορίζωνται ἐγκαίρως ἀπὸ τὰ πολιτικὰ σώματα, διὰ νὰ παρέχεται ὁ χρόνος τῆς ἀνέτου προσαρμογῆς τοῦ πολιτικοῦ κόσμου πρὸς τὴν φύσιν τῶν ἐκλογικῶν συστημάτων. Διὰ τοῦτο κατελήξαμεν εἰς τὴν ἀπόφασιν, ὅπως καταρτισθῇ διακομματικὴ Ἐπιτροπή, ἐνώπιον τῆς ὁποίας θὰ τεθῇ πρὸς μελέτην καὶ τροποποίησιν ὁ ὑφιστάμενος ἐκλογικὸς Νόμος. Τοιουτοτρόπως ὁ πολιτικὸς βίος θὰ εἶναι ἕτοιμος διὰ τὸ ἐνδεχόμενον λαϊκῆς ἐτυμηγορίας; ὅταν ἐσωτερικαὶ καὶ ἐξωτερικαὶ περιστάσεις τὸ ἐπιτρέψουν. Ἀλλὰ πέραν τοῦ θέματος τῆς διοικήσεως, διετυπώθησαν ἐπίσης ἐπικρίσεις διὰ τὴν οἰκονομικὴν πολιτικήν. Ὁ κ. Στεφανόπουλος ἐδήλωσεν, ὅτι ἀναγνωρίζει ὡς ὀρθὴν τὴν προγραμματικὴν κατεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου Ἀνασυγκροτήσεως. Χαίρω δι’ αὐτὴν τὴν ἀναγνώρισιν. Καὶ εἶπεν, ὅτι κυριώτερον ζήτημα εἶναι ἡ ἐφαρμογή. Καὶ ἔχει δίκαιον. Ἀλλὰ ἐνῷ μέχρις αὐτοῦ τοῦ σημείου εἶχε δίκαιον, ἐπροχώρησε καὶ κατελόγισεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὰς εὐθύνας καταστάσεων, αἱ ὁποῖαι προφανῶς ὀφείλονται εἰς ἀνωτέραν βίαν. Ἐὰν ἡ πολεμικὴ ψυχολογία ὡδήγησεν εἰς πανικὸν καὶ εἰς ἀθρόαν ἀγορὰν λιρῶν, εἶναι δυνατὸν τοῦτο νὰ ἀποτελῇ εὐθύνην τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως; Μήπως εἰς ἄλλους καιροὺς, ὅταν τὴν εὐθύνην εἶχεν ὁ ἴδιος, δὲν παρουσιάσθησαν τὰ φαινόμενα τοῦ πανικοῦ καὶ τῆς ἀθρόας ἀγορᾶς χρυσῶν λιρῶν; Ὑπάρχει βεβαίως στάδιον συζητήσεως δι’ εὐθύνας τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ ἡ καλὴ πίστις καὶ ἡ δικαιοσύνη ἐπιβάλλουν νὰ καταλογίζωνται ἐκεῖναι μόνον αἱ εὐθῦναι, ὅσαι τυχὸν πράγματι ὑπάρχουν, ἀλλὰ νὰ μὴ καταλογίζωνται εὐθῦναι ὀφειλόμεναι εἰς γεγονότα ἀνεξάρτητα ἀπὸ τὴν θέλησιν καὶ τὴν δύναμιν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ ὑπάρξουν ἔχει δηλωθῆ, ὅτι ἐντὸς τῆς προσεχοῦς ἑβδομάδος θὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸ θέμα τῆς Ἀνασυγκροτήσεως. Τότε θὰ γίνῃ ὁ ἀπολογισμὸς καὶ τῆς 4ετίας τοῦ παρελθόντος καὶ τοῦ 3μήνου τοῦ ἰδικοῦ μου. Καὶ τότε θὰ εἶναι δυνατὸν ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία νὰ σχηματίσῃ γνώμην καὶ διὰ τὰς εὐθύνας καὶ διὰ τὴν ἀπόδοσιν ἑκάστου. Ἐπίσης θὰ ἔλθῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὸ ὄντως κρίσιμον θέμα τοῦ σίτου, ὡς ἔλεγχος, καὶ τότε θὰ δοθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἡ εὐκαιρία, διὰ τῶν ἁρμοδίων καὶ ὑπευθύνων Ὑπουργῶν, νὰ παράσχῃ εἰς τὴν Βουλὴν ὅλας τὰς πληροφορίας καὶ ὅλας τὰς ἐξηγήσεις διὰ τὰς θλιβερὰς πράγματι καθυστερήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐταλαιπώρησαν μεγάλην μερίδα τοῦ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ μας, καὶ αἱ ὁποῖαι ἐλπίζουμε πλέον, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ συνεχισθοῦν, οὔτε νὰ ἐπαναληφθοῦν. Κύριοι Βουλευταί, εἴμεθα πράγματι Κυβέρνησις μειοψηφίας καὶ ἐπιθυμῶ νὰ σᾶς ἐξομολογηθῶ, ἐὰν τὸ σχῆμα αὐτὸ παραβιάζῃ τοὺς κανόνας τῆς κοινοβουλευτικῆς ζωῆς καὶ εἶναι εὐλόγως δυσάρεστον καὶ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ἐπιθυμῶ νὰ σᾶς βεβαιώσω ὅτι εἶναι περισσότερον δυσάρεστον εἰς ἡμᾶς τοὺς ἰδίους. Δὲν ὑπάρχει τίποτε περισσότερον δυσάρεστον ἀπὸ μίαν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία δὲν διαθέτει ἰδίαν δύναμιν καὶ ἡ ὁποία ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν εἶναι ἐξηρτημένη ἀπὸ τὴν θέλησιν τῶν ἄλλων Κομμάτων. Εἶναι πρώτη φορά, κατὰ τὴν ὁποίαν μοῦ συμβαίνει νὰ εὑρίσκωμαι ἐντὸς Κυβερνήσεως μειοψηφίας καὶ αἰσθάνομαι αὐτὴν τὴν δοκιμασίαν. Ἐὰν παραμένωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, δὲν εἶναι ἀπὸ εὐχαρίστησιν, ἀλλὰ ἀπὸ αἴσθημα εὐθύνης, ἀπὸ αἴσθημα καθήκοντος, ἀπὸ τὴν διαπίστωσιν τῆς ἀδυναμίας ὑπὸ τὰς ὑφισταμένας σήμερον συνθήκας, νὰ διαμορφωθῇ μία αὐτοδύναμος Κυβέρνησις. Παραμένομεν ὡς ὑπερασπισταὶ τῶν ἐλευθέρων θεσμῶν. Παραμένομεν ὡς λειτουργοὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ἐφ’ ὅσον μᾶς περιβάλλει μὲ τὴν ἐμπιστοσύνην της. Καὶ διότι ὡμίλησα διὰ τὴν ὑπεράσπισιν τῶν ἐλευθέρων θεσμῶν, αἰσθάνομαι τὸ καθῆκον νὰ δώσω καὶ μίαν προσωπικὴν ἀπάντησιν εἰς τοὺς συναρχηγοὺς τοῦ Λ.Ε.Κ. οἱ ὁποῖοι χθὲς ἠθέλησαν νὰ ὑπαινιχθοῦν τὴν προσωπικὴν πολιτικὴν ἱστορίαν μου καὶ νὰ μοῦ ἀρνηθοῦν τὸ δικαίωμα νὰ εἶμαι ὑπερασπιστὴς τῶν ἐλευθέρων θεσμῶν. Κατὰ τὴν γνώμην μου δὲν ἀποτελεῖ εὐτυχὲς γεγονὸς διὰ τὴν Βουλὴν ἡ ἀναδρομὴ εἰς τὸ παρελθόν. Ἡ ἱστορία κρίνει τὸ παρελθὸν ἡ Πολιτικὴ προετοιμάζει τὸ μέλλον. Εἰς μίαν ἀνάλογον περίπτωσιν, ὁ Οὐΐνστων Τσῶρτσιλ ἔδωκε τὸ ἀκόλουθον εὐτυχὲς ἐπίγραμμα: «Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ θέσωμεν εἰς τὸ ἑδώλιον τοῦ κατηγορουμένου τὸ παρελθόν, θὰ ὑπῆρχε κίνδυνος νὰ διακυβεύσωμεν τὸ μέλλον. Καί, ἐάν, εἰς ἠρέμους καιρούς, ἡ ἀπασχόλησις μὲ τὸ παρελθὸν εἶναι ἄνετος καὶ ἐνίοτε ἐπιβεβλημένη, εἰς τοὺς κρισίμους καιροὺς ἡ συγκέντρωσις τῆς προσοχῆς πρέπει νὰ ἀποβλέπῃ εἰς τὸ μέλλον». Καὶ διὰ τοῦτο, εἰς ὀλίγους συντόμους λόγους θὰ καθορίσω τὴν προσωπικήν μου θέσιν εἰς τὴν σύγχρονον πολιτικὴν ἱστορίαν τοῦ τόπου. Ὑπηνίχθησαν, περισσότερον ὑποθέτω ὁ κ. Στεφανόπουλος, τὴν συμμετοχήν μου εἰς τὴν Ἐπανάστασιν τοῦ 1922 ἴσως καὶ εἰς τὸ κίνημα τοῦ 1916. Κύριοι βουλευταί, τὸ συμπέρασμα εἰς τὸ ὁποῖον ἔχω καταλήξει, μὲ τὰς βιώσεις τῶν περιπετειῶν τῆς Γενεᾶς μας, τὸ προσωπικόν μου συμπέρασμα εἶναι ὅτι αἱ ἀνωμαλίαι τῆς Γενεᾶς μας διαιροῦνται εἰς δύο κατηγορίας. Εἶναι δύο ἐθνικαὶ ἐπαναστάσεις καὶ πολλὰ Κινήματα. Αἱ Ἐθνικαὶ Ἐπαναστάσεις χαρακτηρίζονται ἀπὸ τὸ γεγονὸς ὅτι ἐπιχειροῦνται εἰς ὥραν πολέμου, ἔχουν ὡς αἴτημα τὴν συμμετοχὴν εἰς τὸν πόλεμον καὶ παρέχονται μαζὶ μὲ τὸν πόλεμον (Χειροκροτήματα). Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν Ἐθνικαὶ Ἐπαναστάσεις ὑπῆρξαν ἡ Ἐθνικὴ Ἄμυνα τῆς Θεσσαλονίκης εἰς τὰ 1916 καὶ ἡ Ἐπανάστασις τοῦ 1922. Καὶ ἡ Ἱστορία, ἡ Μοῖρα τῆς Ἑλλάδος, ἠθέλησε καὶ αἱ δύο αὐταὶ Ἐπαναστάσεις νὰ εὐοδωθοῦν. Ἡ πρώτη κατέληξεν εἰς τὴν Μεγάλην Ἑλλάδα καὶ ἡ δευτέρα, εἰς τὴν ἐντιμοτέραν εἰρήνην ἡττημένου κράτους, τὴν συνθήκην τῆς Λωζάνης. Πέρα, ὅμως, αὐτῶν τῶν δύο Ἐθνικῶν Ἐπαναστάσεων, ἐπηκολούθησαν πολιτικὰ κινήματα, καὶ εἰς ὅλα ἀνεξαιρέτως τὰ πολιτικὰ κινήματα, τὰ ὁποῖα ἐπηκολούθησαν, εἴτε προήρχοντο ἀπὸ ἐχθρούς, εἴτε προήρχοντο ἀπὸ φίλους, εὑρέθην ἀντιμέτωπος. Καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἐξετάζεται εἰς τὴν πολιτικὴν ἱστορίαν τῶν δημοσίων ἀνδρῶν, δὲν εἶναι ἐὰν ἐνίοτε ἐδιώχθησαν, ἀλλὰ ἐὰν εἶχον τὸ θάρρος νὰ ἀντιταχθοῦν εἰς φιλικά των κινήματα. Τότε πιστοποιοῦν πράγματι τὴν ἐμπέδωσιν τῆς πίστεώς των εἰς τοὺς ἐλευθέρους θεσμούς. (Χειροκροτήματα). Μὲ ἐτίμησεν ὁ στρατηγὸς Πάγκαλος πρῶτον μὲ φυλάκισιν ἀπομονώσεως πολύμηνον εἰς τὸν Ναύσταθμον. Διεφώνησα καὶ μὲ τὸ κίνημα τοῦ 1933, ἀρχηγὸς τοῦ ὁποίου ἦτο ἀγαπητὸς φίλος μου καὶ μὲ τὸ Κίνημα τοῦ 1935—διεφώνησα ἐκ τῶν προτέρων ἐντὸς τῆς συνελεύσεως τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Καὶ ὅταν ἐπρομηνύετο τὸ κίνημα τοῦ Ι. Μεταξᾶ μὲ τὴν Κοινοβουλευτικὴν ψῆφον τοῦ Ἀπριλίου τοῦ 1936 ὑπῆρξα ὁ μόνος εἰς τὴν Βουλήν, ὁ ὁποῖος καὶ ἀνήγγειλα τὸν κίνδυνον καὶ κατεψήφισα. Καὶ κατόπιν ὁ σημερινὸς συνάδελφος μὲ ἐτίμησε μὲ τὴν ψυχαγωγίαν τῶν Κυθήρων καὶ τῆς Ἄνδρου. Καὶ ὅταν ἦλθεν ἡ Κατοχὴ ἐφυλακίσθην καὶ πάλιν ἀπὸ τοὺς κατακτητὰς εἰς τὰς φυλακὰς Ἀβέρωφ. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μοῦ συγχωρήσῃ αὐτὴν τὴν προσωπικὴν παρέκβασιν. Εἰς τὰς περιπετείας τῆς Γενεᾶς μας, εἶναι βέβαιον, ὅτι ὅλοι συμμετέσχομεν κατὰ ποικίλους τρόπους. Τιμῶ καὶ σέβομαι τοὺς τίτλους τῶν ἄλλων, ἀλλὰ δὲν εἶμαι διατεθειμένος νὰ ἐπιτρέψω εἰς οὐδένα τὴν ἀμφισβήτησιν τῶν ἰδικῶν μου τίτλων ὡς ὑπερασπιστοῦ τῆς ἐλευθερίας τῆς Πατρίδος μας καὶ τῶν ἐλευθέρων θεσμῶν. (Χειροκροτήματα). Κύριοι Βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀρχὴν μὲ τὴν θέλησιν τῆς Βουλῆς. Δὲν εἶναι διατεθειμένη νὰ προέλθῃ εἰς οὐδεμίαν συναλλαγὴν καὶ εἰς ἀποδοχὴν οὐδενὸς ὅρου. Ἔχει τὸ αἴσθημα τῆς εὐθύνης. Καὶ μόνον ἐὰν ὑπάρξῃ ἐκδήλωσις ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν ἐπάρκειαν καὶ τὴν ἀρετὴν της ἠμπορεῖ νὰ παραμείνῃ εἰς τὴν ἀρχήν. Ἐκ μέρους μιᾶς μερίδος τῆς Βουλῆς, τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, ἐξεδηλώθη ἡ γνώμη, ὅτι θὰ ἔπρεπε ἐπὶ γενικωτέρων ζητημάτων νὰ ἐπακολουθῇ ἐπικοινωνία μετὰ τῶν ἡγετῶν τῆς Βουλῆς πρὸς διαγραφὴν κοινῶν κατευθύνσεων. Εἶμαι σύμφωνος ὅτι καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ἰδιαιτέρως οἱ ἡγέται τῶν κομμάτων πρέπει νὰ ἐνημερώνωνται, ὑπὸ τὸν ὅρον πάντοτε ὅτι ἡ εὐθύνη παραμένει ὁλόκληρος εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Αἰσθανόμεθα, κύριοι βουλευταί, ὅτι παραμένοντες εἰς τὰς θέσεις τῆς Κυβερνήσεως, ἐπιτελοῦμεν ἐντίμως καὶ ὅσον ἠμποροῦμεν ἐπαρκέστερον τὸ καθῆκον μας ἀπέναντι τῆς Χώρας. Εἰς τὴν Βουλὴν ἀπόκειται νὰ κρίνῃ τὸ ἔργον μας.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§6Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Κύριοι Βουλευταί, εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ συνεχιζομένη καὶ σήμερον πολιτικὴ συζήτησις ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἤρχισε κατὰ τὸ διάστημα τῆς ἀπουσίας ἐξ Ἀθηνῶν τοῦ ὑπευθύνου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀπουσίας ὀφειλομένης εἰς τὴν ἀπότισιν στοιχειώδους φόρου τιμῆς πρὸς μίαν ἀπὸ τὰς πλέον δεινοπαθούσας ἀκριτικάς μας περιφερείας. Ὁ τόσον πρωτότυπος αὐτὸς τρόπος δημιουργίας πολιτικοῦ ζητήματος ἐν ἀπουσίᾳ τοῦ ὑπευθύνου Πρωθυπουργοῦ ἀποτελεῖ μίαν ἰδιομορφίαν, διὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἐδικαιούμην νὰ παραπονεθῶ πρὸς τὸν δημιουργήσαντα τὴν συζήτησιν καὶ παλαιόν μου φίλον συναρχηγὸν τοῦ ΛΕΚ, κ. Κανελλόπουλον, ἐὰν τόσον κατὰ τὴν δημιουργίαν τοῦ πολιτικοῦ ζητήματος ὅσον καὶ κατὰ τὴν ἐξέλιξιν τῆς ὅλης συζητήσεως δὲν παρουσιάζονται πλεῖσται ἄλλαι Κοινοβουλευτικαὶ ἰδιορρυθμίαι πολὺ μεγαλυτέρας σημασίας, διὰ τὰς ὁποίας ὄχι μόνον δικαιοῦμαι νὰ παραπονεθῶ ἀλλ’ ἔχω ὑποχρέωσιν καὶ νὰ διαμαρτυρηθῶ. Παρακαλῶ νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἀσχοληθῶ μὲ τὸ ἱστορικὸν τοῦ ὅλου ζητήματος εἰς τρόπον ὥστε νὰ γίνῃ πλήρης ἀλλὰ καὶ δίκαιος καταμερισμὸς τῶν εὐθυνῶν. Ἡ Κυβέρνησις ἀφ’ ἧς ἐνεφανίσθη ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὑπὸ τὴν σημερινὴν της μορφὴν εἶχε πάντοτε σαφῆ ἐπίγνωσιν τοῦ γεγονότος ὅτι ἦτο μία κυβέρνησις μειοψηφίας. Τοῦτο βεβαίως δὲν τὴν ἠμπόδισε ποτὲ νὰ προχωρήσῃ μετὰ θάρρους καὶ ψυχραιμίας εἰς τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν κρισίμων περιστάσεων τὰς ὁποίας διερχόμεθα. Παραλλήλως ὅμως διεκηρύξαμεν πάντοτε τὴν ἐπιθυμίαν καὶ πρόθεσιν τῆς Κυβερνήσεως ὅπως καταστῇ κοινοβουλευτικῶς αὐτοδύναμος καὶ οἱ κύριοι συναρχηγοὶ τοῦ ΛΕΚ. θὰ ἐνθυμοῦνται βεβαίως ὅτι διεξήχθησαν ἐπανειλημμένως μετ’ αὐτῶν συζητήσεις τείνουσαι πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον. Ἀλλ’ ἐνῷ τόσον σαφεῖς ἦσαν αἱ προθέσεις καὶ αἱ τάσεις τῆς Κυβερνήσεως, αἰφνιδίως τὴν τελευταίαν ἑβδομάδα τὰ πάντα ἤλλαξαν ὡς διὰ μαγείας. Οἱ ἀξιότιμοι συναρχηγοὶ τοῦ ΛΕΚ. ἀποφασίσαντες τὴν ἐξόρμησίν τους εἰς Θεσσαλονίκην ἔκριναν προφανῶς ἀναγκαῖον νὰ τὴν συνδυάσουν καὶ μὲ μίαν βιαίαν ἐπίθεσίν των κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Τοιουτοτρόπως δὲ περιέπεσαν εἰς μίαν στοιχειώδη ἀντινομίαν ἐπιτιθέμενοι καθ’ ὅν τρόπον ἐπετέθησαν ἐναντίον μιᾶς κυβερνήσεως καὶ τῶν ἀπαρτιζόντων αὐτὴν κομμάτων μετὰ τῶν ὁποίων ὑπετίθετο ὅτι ἐπρόκειτο νὰ συνεργασθοῦν ἐφ’ ὅσον αἱ προτάσεις των θὰ ἐγίνοντο δεκταί. Δὲν γνωρίζω ποῖοι εἶναι ἀκριβῶς οἱ λόγοι οἱ ὁποῖοι ὤθησαν τοὺς ἀρχηγοὺς τοῦ ΛΕΚ εἰς τὴν τοιαύτην ἀπότομον καὶ ἀντιφατικὴν ἀλλαγὴν τῆς τακτικῆς των. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψουν νὰ παρατηρήσω ὅτι τὸ ἐνδεχόμενον ἐπιχείρημα κατὰ τὸ ὁποῖον διὰ τῆς εἰσόδου των εἰς τὴν Κυβέρνησιν θὰ ἐπετυγχάνετο ἡ πλήρης ἀναθεώρησις τῆς κυβερνητικῆς πολιτικῆς καὶ τοῦ ὅλου ρυθμοῦ τοῦ Κυβερνητικοῦ ἔργου πιθανὸν δι’ αὐτοὺς νὰ ἀποτελῇ μίαν νόμιμον φιλοδοξίαν, ἀλλὰ δι’ ἐμὲ ὡς Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ἀρχηγοῦ ἑνὸς μεγάλου ἱστορικοῦ κόμματος εἶναι ἀπολύτως καὶ κατηγορηματικῶς ἀπαράδεκτον. Ἀλλ’ οἱ συναρχηγοὶ τοῦ ΛΕΚ. δὲν περιωρίσθησαν εἰς μίαν δριμεῖαν κριτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Εἰς τὸν λόγον τοῦ παλαιοῦ μου, ἐπαναλαμβάνω, φίλου κ. Κανελλοπούλου παρεισέφρυσε καὶ μία φράσις, ἡ ὁποία ἔδωσεν ἀφορμὴν εἰς μεγάλας συζητήσεις καὶ ἀμφισβητήσεις. Ὁ κ. Κανελλόπουλος ἔσπευσε νὰ δώσῃ ἐξηγήσεις ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἐξηγήσεις, τὰς ὁποίας δὲν ἔχω καμμίαν διάθεσιν νὰ ἀμφισβητήσω, βέβαιος ὅμως ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ συμφωνήσῃ μετ’ ἐμοῦ ὅτι παρ’ ὅλας τὰς ἐξηγήσεις αὐτὰς καὶ τὴν προσπάθειαν ὅπως τὸ ΛΕΚ ἀπαλλαγῇ ἀπὸ κάθε ὑποψίαν ἀντικοινοβουλευτικῶν τάσεων, ἡ φράσις ἐκείνη ὑπῆρξεν ἕνα μέγα σφάλμα διὰ νὰ μὴ εἴπω ὀλίσθημα. Διότι ἐὰν ἡ φράσις ἐκείνη προήρχετο ἀπὸ ἡμᾶς τοὺς κατ’ ἐπάγγελμα κινηματίας, ὅπως μᾶς ἀπεκάλεσεν ὁ ἕτερος τῶν συναρχηγῶν τοῦ ΛΕΚ. κ. Στεφανόπουλος, θὰ ἦτο ἐπὶ τέλους συνεπής. Προερχομένη ὅμως ἀπὸ ἕνα νέον κόμμα, τὸ ὁποῖον διὰ τῆς ἐμφανίσεώς του φιλοδοξεῖ νὰ ἐξυγιάνῃ τὴν πολιτικὴν ζωὴν τῆς Χώρας, προδίδει μίαν ὀργανικὴν του ἀδυναμίαν νὰ ἐπιτύχῃ τοῦ σκοποῦ διὰ τὸν ὁποῖον ἐδημιουργήθη. Ὑπὸ τοὺς ὅρους αὐτοὺς κύριοι βουλευταί, εὑρίσκω ἀπολύτως δικαιολογημένην τὴν στάσιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὁ ὁποῖος κατὰ τὸ διάστημα τῆς ἀπουσίας μου ἐξ Ἀθηνῶν εὑρεθεὶς πρὸ ἑνὸς τοιούτου αἰφνιδιασμοῦ, ἐδέχθη τὴν πρόκλησιν τοῦ ΛΕΚ ἀπὸ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Λόγοι στοιχειώδους κοινοβουλευτικῆς εὐθιξίας τὸ ἐπέβαλλον. Παραλλήλως ὅμως τὸ ἐπέβαλλον καὶ ἄλλοι λόγοι ἀκόμη σπουδαιότεροι, λόγοι συνδεόμενοι πρὸς τὴν καλλιτέραν ἐξυπηρέτησιν ὑψίστων ἐθνικῶν συμφερόντων. Διότι δὲν πρέπει νὰ αὐταπατώμεθα, κύριοι βουλευταί. Ἡ διεθνὴς κατάστασις, τόσον ἡ πολιτικὴ ὅσον καὶ ἡ οἰκονομική, εἶναι τόσον κρίσιμος, ὥστε οὐδεμία Κυβέρνησις εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ὅτι ἐπιτελεῖ τὸ χρέος της πρὸς τὴν Χώραν ἐφ’ ὅσον διατελεῖ ὑπὸ ὅρους ἢ ὑπὸ προθεσμίαν. Εἴμεθα ἀποφασισμένοι νὰ ἀναλάβωμεν τὰς εὐθύνας μας κατὰ τὴν κρίσιμον αὐτὴν στιγμήν. Εἶναι ὅμως ἀπαραίτητον νὰ ἀναλάβῃ παραλλήλως τὰς εὐθύνας του καὶ ὁλόκληρος ὁ πολιτικὸς κόσμος κατὰ τρόπον σαφῆ καὶ ἄνευ ὑπεκφυγῶν. Δὲν βλέπω ἄλλως τε κατὰ τὶ θὰ ὠφελοῦσεν ἡ μὴ ἀποδοχὴ τῆς προκλήσεως τοῦ ΛΕΚ ἀπὸ τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν ἐν τῇ προσπαθείᾳ μου ὅπως κατατοπισθῶ προσωπικῶς ἐπὶ τῆς καταστάσεως, λόγῳ τῆς ἀπουσίας μου κατὰ τὴν πρώτην ἡμέραν τῆς συζητήσεως, ἐπανειλημμένως προσεπάθησα νὰ ἀποκαταστήσω μίαν ἀτμόσφαιραν συνεννοήσεως ἢ ἄρσεως τῶν παρεξηγήσεων. Ἡ ἀπάντησις εἰς τὰς προσπαθείας μου αὐτὰς ἐδόθη ἀπὸ μέρους ἑτέρου τῶν συναρχηγῶν τοῦ Λ.Ε.Κ. κ. Στεφανοπούλου διὰ τῆς διατυπώσεως βαρυτάτων κατηγοριῶν ἐναντίον τοῦ Κυβερνητικοῦ ἔργου καὶ μάλιστα ἐπὶ θεμάτων διὰ τὰ ὁποῖα δὲν δικαιολογεῖται ἄγνοια ἀπὸ μέρους τοῦ κ. Στεφανοπούλου ὅπως ἐπίσης δὲν δικαιολογεῖται καὶ τὸ ἀνεύθυνον αὐτοῦ. Ὁ κ. Στεφανόπουλος μᾶς κατηγόρησε διὰ τὰ οἰκονομικὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἐλάβομεν πρὸς ἀντιμετώπισιν τῶν πληθωρικῶν φαινομένων τῆς τελευταίας περιόδου. Ὀφείλει νὰ ἐνθυμῆται ὁ ἴδιος μετὰ τὴν περιοδείαν τοῦ 1946–47 ἀντιμετώπισε κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον τὸ αὐτὸ πρόβλημα, τῆς ζητήσεως δηλαδὴ χρυσῶν λιρῶν καὶ μάλιστα ἔφθασεν εἰς τὸ σημεῖον νὰ ἀγοράζῃ ταύτας δι’ ἐλευθέρου συναλλάγματος. Ἀλλὰ μᾶς κατηγορεῖ ἐπίσης διὰ τὴν μὴ συγκράτησιν τῶν τιμῶν. Καὶ νομίζω ὅτι εἶναι εἰς θέσιν καλύτερον παντὸς ἄλλου νὰ γνωρίζῃ ὅτι δὲν εἶναι μόνον ἐν Ἑλλάδι ὅπου παρουσιάσθη αὐτὴ ἡ ὕψωσις τῶν τιμῶν. Καὶ ἐν Γαλλίᾳ καὶ ἐν Ἰταλίᾳ καὶ ἐν αὐτῇ τῇ Ἀμερικῇ, καθημερινῶς αἱ τιμαὶ ὑψοῦνται λόγῳ τῶν διεθνῶν γεγονότων. Ἀλλὰ θὰ ἤθελα νὰ ὑπενθυμίσω καὶ ἕν ἄλλο συμβάν, τὸ ὁποῖον δὲν πιστεύω νὰ ἐλησμόνησεν ὁ κ. Στεφανόπουλος, τοῦ ὁποίου πρέπει νὰ ἐξάρω καὶ τὴν ἐργατικότητα καὶ τὰς φιλοτίμους προσπαθείας, τὰς ὁποίας πάντοτε κατέβαλε διὰ τὴν οἰκονομικὴν ἀνόρθωσιν τῆς χώρας μας. Θὰ ἐνθυμῆται ὅταν ἦτο Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ καὶ μᾶς ἀνεκοινώθη ἡ πρώτη περικοπὴ Ἀμερικανικῆς βοηθείας ὅτι κατελήφθη ἀπὸ μίαν νευρικὴν ταραχὴν καὶ μᾶς ἐδήλωσεν ὅτι θὰ ὑποβάλῃ τὴν παραίτησίν του. Δὲν τὸν κατηγορῶ δι’ αὐτό, διότι εἶχε πλήρη συναίσθησιν τῶν συνεπειῶν, τὰς ὁποίας θὰ εἶχε διὰ τὴν χώραν ἡ περικοπὴ αὐτή. Ἀλλὰ δὲν ἠμπορεῖ νὰ κατηγορῇ σήμερον ἡμᾶς διότι ἐμείναμεν καὶ ἐπαλαίσαμεν ἐναντίον αὐτῶν τῶν δυσχερειῶν καὶ ἀντιμετωπίσαμεν μίαν κατάστασιν πρωτοφανοῦς πραγματικῆς οἰκονομικῆς κρίσεως, ἡ ὁποία προεκλήθη κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον ἐκ τῶν διεθνῶν γεγονότων τὰ ὁποῖα ἐπηκολούθησαν. Καὶ ἔχομεν νὰ φέρωμεν ὡς παράδειγμα εἰς τὸν κ. Στεφανόπουλον τὴν αὔξησιν τοῦ τιμαρίθμου μετὰ τὰς πρώτας ἀποτυχίας τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν εἰς τὴν Κορέαν. Ὅταν τὰ στρατεύματα τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν ἐπροχώρησαν μέχρι τῶν Κινεζικῶν συνόρων ἐπῆλθε σταθεροποίησις τοῦ τιμαρίθμου καὶ κατόπιν πάλιν ἔλαβεν ὑψωτικὴν τάσιν, ὅταν τὰ Κινεζικὰ στρατεύματα τὰ ἀπώθησαν ἐκ νέου πρὸς Νότον. Ἀλλὰ ἡ κατάστασις τοῦ προϋπολογισμοῦ, κύριοι βουλευταί, νομίζω ὅτι ἀποτελεῖ μίαν ἀπὸ τὰς πράξεις τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὰς ὁποίας δύναται νὰ καυχᾶται. Ἐνῷ προσετέθησαν 265 δισεκατομμύρια διὰ τὰς στρατιωτικὰς δαπάνας, ἐνῷ ἐδόθησαν 50 δισεκατομμύρια δραχ. διὰ τὴν πριμοδότησιν τῶν ἐξαγωγῶν τοῦ καπνοῦ, ἐν τούτοις ἡ Κυβέρνησις κατώρθωσε νὰ ὑπερβῇ τὸ ἀρχικὸν ἔλλειμμα τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ συνταχθέντος ὑπὸ τοῦ κ. Καρτάλη μόνον κατὰ 100 δισ. Νομίζω ὅτι ὁ κ. Στεφανόπουλος δὲν δικαιοῦται νὰ τὰ ἀγνοῇ ὅλα αὐτὰ καὶ νὰ μᾶς ἐπιτίθεται μὲ τόσην δριμύτητα διὰ τὴν οἰκονομικὴν μας πολιτικήν. Δὲν θὰ ἐπιμείνω εἰς περαιτέρω ἀνασκευὴν τῶν ἀπόψεων τοῦ κ. Στεφανοπούλου. Σᾶς ἀνέφερον ὡς ἔνδειξιν τῶν διαθέσεων τοῦ ΛΕΚ., διαθέσεων, αἱ ὁποῖαι ὅπως ἀπεδείχθη ἀπὸ τὴν ἄλλην συζήτησιν εἴτε ἀπὸ μίαν μοιραίαν φορὰν τῶν πραγμάτων, εἴτε διότι βασίζονται ἐπὶ προδιαγεγραμμένου σχεδίου ἐπιβάλλουν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὴν Βουλὴν μίαν πλήρη διευκρίνησιν τῆς καταστάσεως. Τὸ περίεργον εἶναι ὅτι εἰς τὴν προσπάθειάν του αὐτὴν τὸ ΛΕΚ, εὗρε συνεπίκουρον καὶ ἄλλα κόμματα καὶ μάλιστα ἀκριβῶς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα διεμαρτυρήθησαν περισσότερον ἐντόνως κατὰ τῆς ἀτυχοῦς φράσεως τοῦ κ. Κανελλοπούλου καὶ ἐτέθησαν ἐν συναγερμῷ διὰ τὴν προάσπισιν τῶν κοινοβουλευτικῶν μας θεσμῶν. Παρέστημεν δὲ τοιουτοτρόπως κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν μάρτυρες τοῦ περιέργου θεάματος πολιτικῶν ἀρχηγῶν, οἱ ὁποῖοι ἐνῷ ἐν ἀρχῇ διηρωτῶντο ἐὰν ἔχῃ τεθῆ πολιτικὸν ζήτημα ἔσπευδον νὰ τὸ θέσουν οἱ ἴδιοι διὰ νὰ μὴ ὑπερφαλαγγισθοῦν ἀπὸ τὴν ἀδιαλλαξίαν τοῦ ΛΕΚ παραγνωρίζοντες ὅτι τοιουτοτρόπως ἐὰν πράγματι εἰς τὴν ἀτυχῆ φράσιν τοῦ κ. Κανελλοπούλου ὑπάρχῃ τὸ σπέρμα κάποιου κινδύνου τῶν κοινοβουλευτικῶν μας θεσμῶν διὰ τῆς στάσεώς των ταύτης δὲν κάνουν τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ ἐπεκτείνουν τὸν κίνδυνον αὐτόν. Κύριοι βουλευταί, ἐδήλωσα καὶ προηγουμένως ὅτι καὶ ἡ στοιχειώδης πολιτικὴ εὐθιξία τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν ἀποτελούντων αὐτὴν κομμάτων, προπαντὸς δὲ αἱ κρίσιμοι περιστάσεις τοῦ Ἔθνους ἐπιβάλλουν μίαν πλήρη ἀποσαφήνισιν τῆς θέσεως τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ διατελῇ ὑπὸ ὅρους ἢ προθεσμίας. Διετυπώθησαν βαρύταται κατηγορίαι κατὰ τῆς Κυβερνητικῆς πολιτικῆς καὶ τοῦ Κυβερνητικοῦ ἔργου ἀπὸ μέρους ὅλων σχεδὸν τῶν πολιτικῶν κομμάτων. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον δὲν ἐλέχθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ τὸ ὁποῖον εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπισημανθῇ πρὸ τῆς ψήφου τῆς Βουλῆς, εἶναι ἡ θέσις ἑκάστου ἐξ ἡμῶν ἐνώπιον τῶν ἱστορικῶν εὐθυνῶν, τὰς ὁποίας καλούμεθα νὰ ἀναλάβωμεν. Ἐσυνηθίσαμεν νὰ λέγωμεν πάντοτε τὴν ἀλήθειαν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν καὶ διὰ τοῦτο ὡμιλήσαμεν πάντοτε περὶ σκληρᾶς ἐργασίας, περὶ μόχθου καὶ περὶ θυσιῶν. Κατὰ τὰς προεκλογικὰς μου περιοδείας καὶ τελευταίως εἰς τὴν Μακεδονίαν καὶ τὴν Ἤπειρον, δὲν ἔπαυσα νὰ διακηρύττω τὰ αὐτὰ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Πρέπει κύριοι νὰ μὴ νομίζετε ὅτι ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἡ σημερινὴ δώσῃ τὴν θέσιν της εἰς μίαν ἄλλην, ὅτι θὰ μεταβληθοῦν ἐπὶ τὰ βελτίῳ ὡς διὰ μαγείας τὰ περιστατικά, τὰ ὁποῖα δημιουργοῦν τὴν κρίσιν αὐτὴν εἰς τὴν Χώραν μας. Νομίζω κύριοι βουλευταί, οἱαδήποτε καὶ ἂν εἶναι ἡ Κυβέρνησις τὰ αὐτὰ σκληρὰ καὶ ἀδυσώπητα προβλήματα θὰ ἔχῃ νὰ ἀντιμετωπίσῃ μὲ τὰ αὐτὰ μέσα. Ἡ Κυβέρνησις, ὡς ἐδήλωσε καὶ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, δὲν θὰ δεχθῇ οὔτε νὰ μείνῃ ἐπὶ προθεσμίᾳ, οὔτε ὑπὸ ὅρους, οὔτε νὰ μείνῃ μὲ μειωμένην ἐξουσίαν. Ὁ συλλογισμὸς του κ. Τσαλδάρη χθὲς ὅτι αἱ Κυβερνήσεις μειοψηφίας καταλήγουν νὰ γίνωνται Δικτακτορίαι δὲν νομίζω ὅτι εὐσταθεῖ. Ἡ Κυβέρνησις συνειργάσθη συνεχῶς καὶ ἀδιαλείπτως μετὰ τοῦ Κοινοβουλίου, καὶ εἶσθε ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν εἰς θέσιν νὰ τὴν ἀνατρέψετε. Ἡ Κυβέρνησις συνεπῶς, ἐὰν τύχῃ τῆς ἐμπιστοσύνης σας, θὰ προχωρήσῃ εἰς τὸ δύσκολον ἔργον, τὸ ὁποῖον ἔχει ἀναλάβει, μὲ ὅλον τὸ θάρρος καὶ τὴν ἀποφασιστικότητα τὴν ὁποίαν ἔδειξε μέχρι σήμερον. Δὲν ἀγνοεῖτε, κύριοι, ὅτι νόμοι ἀφορῶντες τὴν ἀνασυγκρότησιν οἱ ὁποῖοι διὰ πρώτην φορὰν εἶχον συζητηθῆ κατὰ τὸ 1947, ἐψηφίσθησαν ὑπὸ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως. Καὶ εἶναι οἱ νόμοι αὐτοὶ θεμελιώδεις, τῶν ὁποίων ἡ Ἀμερικανικὴ Ἀποστολὴ ἐπανειλημμένως ἐζήτησε τὴν ἐπιψήφισιν. Θὰ ἐπαναλάβω τώρα διὰ νὰ συμπληρώσω τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι κατόπιν τῆς ἐκδηλωθείσης σχεδὸν ὁμοφώνως ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς γνώμης ὅπως προχωρήσωμεν εἰς τὰς Δημοτικὰς ἐκλογάς, ἡ Κυβέρνησις δηλοῖ πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ὅτι ὁρίζει ὡς ἡμέραν ἐνεργείας τῶν Δημοτικῶν Ἐκλογῶν τὴν 15ην Ἀπριλίου τρέχ. ἔτους. (Χειροκροτήματα). Ἐπίσης εἶναι ἀπόφασίς μας ὅπως τὸ ἰσχῦον ἐκλογικὸν σύστημα, παραπεμφθῇ εἰς Διακομματικὴν Ἐπιτροπὴν πρὸς ἐπεξεργασίαν καὶ τροποποίησιν, εἰς τρόπον ὥστε, νὰ καταστῇ δυνατὴ ἡ ψήφισις τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου τὸ συντομώτερον διότι καὶ ἄλλα κόμματα πλὴν τῆς ΕΠΕΚ. ἀπεδέχθησαν τὴν ἰδέαν τῆς διενεργείας ἐκλογῶν. Καὶ δηλοῦμεν πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν ὅτι, ἐὰν αἱ Διεθνεῖς συνθῆκαι δὲν χειροτερεύσουν, ἔχοντες τὸν ἐκλογικὸν Νόμον ἕτοιμον ἡ Κυβέρνησις θὰ εὑρίσκεται εἰς οἱανδήποτε στιγμὴν ἕτοιμος νὰ εἰσηγηθῇ τὴν προσφυγὴν εἰς τὴν λαϊκὴν ἐτυμηγορίαν. Κύριοι Βουλευταί, θέλω νὰ σᾶς βεβαιώσω ὅτι ἂν δὲν ὑπῆρχον αἱ δύσκολοι ἡμέραι τὰς ὁποίας διερχόμεθα θὰ εἶχα τὸ δικαίωμα μετὰ μίαν ἑξάμηνον διακυβέρνησιν τῆς Χώρας νὰ λάβω μικρὰν ἀνάπαυσιν. Δὲν νομίζω ὅμως ὅτι, ἐὰν δημιουργηθῇ σήμερον κυβερνητικὸν ἀδιέξοδον ἐξυπηρετεῖται ἡ Χώρα μας. Εἰς τὰ κόμματα ἀπόκειται νὰ ἀποφασίσουν, οἱ δὲ Ἀρχηγοὶ αὐτῶν εἶναι ἁρμόδιοι νὰ κρίνουν τὰς συνεπείας τῆς ἀποφάσεώς των. (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ἐθνικῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως Κέντρου κ. Ν. Πλαστήρας.

§8Ν. ΠΛΑΣΤΗΡΑΣ. «Κατόπιν τῆς δηλώσεως τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἡ Κυβέρνησις, 1) Διενεργήσῃ ἐκλογὰς δημοτικὰς τὴν 15ην Ἀπριλίου. 2) τῆς ἀποφάσεως ὅπως συστήσῃ ἀμέσως διακομματικὴν ἐπιτροπὴν εἰς τὴν ὁποίαν θὰ ἀνατεθῇ ἡ μελέτη καὶ τροποποίησις τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ὡς καὶ ἡ ἄμεσος ψήφισις αὐτοῦ, καὶ 3) κατόπιν τῆς δηλώσεως τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν θὰ ἔχουν χειροτερεύσει αἱ διεθνεῖς συνθῆκαι, ἡ Κυβέρνησις θὰ εὑρίσκεται εἰς οἱανδήποτε στιγμὴν ἕτοιμος νὰ εἰσηγηθῇ τὴν προσφυγὴν εἰς τὴν λαϊκὴν ἐτυμηγορίαν, ἡ Ε.Π.Ε.Κ. θὰ ψηφίσῃ ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως».

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἐκ τῶν συναρχηγῶν τοῦ ΛΕΚ κ. Κανελλόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§10Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι Συνάδελφοι, ὁ τόνος τὸν ὁποῖον τόσον ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅσον καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔδωσαν διὰ τῶν ἀποψινῶν των ἀγορεύσεων, δημιουργεῖ καὶ τὸ διαπιστῶ μὲ βαθεῖαν ἱκανοποίησιν ἕνα ἐπίπεδον συζητήσεως, τὸ ὁποῖον καὶ τὴν ἠρεμίαν τῶν πνευμάτων εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποκαταστήσῃ, ἀλλὰ καὶ τὰς οἱασδήποτε διενέξεις νὰ καταστήσῃ οὐσιαστικωτέρας καὶ νὰ τὰς ἀπομακρύνῃ ἀπὸ τὴν ἀτμοσφαῖραν τῶν προσωπικῶν ζητημάτων. Βεβαίως ὄχι μόνον ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τὸν ὁποῖον θὰ ἐξακολουθῶ νὰ θεωρῶ ὡς τὸν προκαλέσαντα τὸ ζήτημα κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Δευτέραν, ὄχι μόνον ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ αὐτὸς οὗτος ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῆς Κυβερνήσεως μετεχειρίσθησαν δριμείας καὶ αὐστηρὰς ἐκφράσεις διότι ἁπλούστατα εἶχον δικαίωμα βασιζόμενον ἐπὶ τῶν ἰδίων των κρίσεων, κρίσεων κατ’ ἐμὲ ἀπολύτως ἐσφαλμένων, νὰ μεταχειρισθοῦν τὰς ἐκφράσεις αὐτάς. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐχαρακτήρισε τὴν φράσιν, τὴν ὁποίαν μετεχειρίσθην εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, ὡς ὀλίσθημα. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ τοῦ εἴπω ὅτι ἡ φράσις ἐκείνη καὶ μόνον διότι ἔδωσεν ἀφορμὴν εἰς τὴν ἐκδήλωσιν τῆς γενικῆς ἐπιθυμίας ὅλων τῶν πολιτικῶν κομμάτων τῆς Χώρας οἱουδήποτε παρελθόντος, ὅπως μείνουν ἐν τῷ πλαισίῳ τῶν κοινοβουλευτικῶν καὶ λαϊκῶν ἐλευθεριῶν καὶ παραδόσεων, καὶ μόνον διότι ἔδωσε τὴν εὐκαιρίαν εἰς τὴν διατύπωσιν καὶ εἰς τὴν ἐκδήλωσιν τῆς ὁμοθύμου αὐτῆς ἀποφάσεως τῆς γνώμης τῆς Βουλῆς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς ὀλίσθημα. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ μὴ προχωρήσω, διὰ νὰ μὴ σᾶς κουράσω, νὰ μὴ προχωρήσω εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν οὐσιαστικῶν λόγων, διὰ τοὺς ὁποίους ἡ διατύπωσις τῆς φράσεως, παρὰ τὴν γνώμην τοῦ ἀγαπητοῦ φίλου κ. Βενιζέλου δὲν ὑπῆρξεν ὀλίσθημα. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ καταπονήσω τὴν Βουλήν. Ἐπιθυμῶ νὰ συμβάλω θετικῶς εἰς τὴν λῆξιν μιᾶς πολιτικῆς περιπετείας, ἡ ὁποία ἐσημειώθη κατὰ τὸ διάστημα τῶν τελευταίων ἡμερῶν καὶ τῆς ὁποίας, ἂς μοῦ συγχωρῇ αὐτὴν τὴν πεποίθησιν καὶ ὁ κ. Πρόεδρος καὶ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τῆς ὁποίας περιπετείας ἀφορμή, πηγὴ καὶ ὑπεύθυνος πηγὴ ὑπῆρξεν ἡ Κυβέρνησις. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἠσχολήθη μὲ τὴν ἀνάγνωσιν διαφόρων κειμένων. Δὲν μὲ προειδοποίησεν. Ἐὰν μὲ προειδοποίει θὰ προέβαινα εἰς τὴν ἀναδίφησιν διαφόρων βιβλίων, εἰς τὰ ὁποῖα ἔχει δημοσιεύσει τοὺς λόγους του, θὰ προέβαινα εἰς τὴν ἀναδίφησιν διαφόρων ἐφημερίδων, εἰς τὰς ὁποίας ἔχουν δημοσιευθῆ αἱ ἑκάστοτε ἐκ τῶν χειλέων του ἐκπεμπόμεναι φράσεις, καὶ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ τοῦ ἀποδείξω ὅτι δὲν δικαιοῦται νὰ προβαίνῃ εἰς τοιαύτας, κατ’ ἐξοχὴν ὁ κ. Παπανδρέου, εἰς τοιαύτας ἐκδηλώσεις ἀπορίας καὶ ἀγανακτήσεως καὶ μάλιστα ἱερᾶς ἀγανακτήσεως διὰ τὴν χρησιμοποίησιν φράσεων συνοδευομένων μὲ τὴν πολιτικὴν αὐτοπεποίθησιν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀναλαμβάνουν τὴν ἐκπλήρωσιν ἑνὸς πολιτικοῦ καὶ ἐθνικοῦ σκοποῦ. (Χειροκροτήματα). Δὲν ἠμφισβητήσαμεν ποτὲ εἰς τὸν κ. Παπανδρέου τὸ δικαίωμα νὰ ἔχῃ τὴν αὐτοπεποίθησιν αὐτήν. Δὲν ἔχει καὶ ἐκεῖνος τὸ δικαίωμα νὰ ἀμφισβητῇ εἰς ἡμᾶς τὴν περὶ ἧς ὁ λόγος αὐτοπεποίθησιν, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὴν προϋπόθεσιν τοῦ δημιουργικοῦ ἔργου εἰς τὴν πολιτικὴν ζωήν. Προϋπόθεσιν τοῦ δημιουργικοῦ ἔργου εἰς τὴν πολιτικὴν ζωήν, ἀγαπητοὶ κύριοι συνάδελφοι, καὶ τὸ γνωρίζει ἄριστα ὁ κ. Παπανδρέου, δὲν ἀποτελεῖ ἡ γνώμη ὅτι ἕνα κόμμα δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐκπροσωπήσῃ τὸ Ἔθνος, ἀλλὰ πρέπει νὰ συρράπτεται ἑκάστοτε μὲ ἄλλα κόμματα καὶ ἄλλας ὁμάδας. Προϋπόθεσιν τοῦ δημιουργικοῦ ἔργου καὶ τῆς δημιουργικῆς πνοῆς ἑνὸς κόμματος ἀποτελεῖ ἡ πεποίθησις ὅτι εἶναι δυνατὸν μόνον του νὰ ἀναλάβῃ τὰς εὐθύνας τῆς διακυβερνήσεως καὶ τῆς σωτηρίας τοῦ τόπου. (Χειροκροτήματα). Ἐὰν αἱ ἐκφράσεις αὐταὶ ἠνώχλησαν τὸν κ. Παπανδρέου, λυποῦμαι πολύ. Εἶναι ἐκφράσεις συνδεόμεναι μὲ τὸ παράδειγμα τὸ ὁποῖον ἐκεῖνος ἐπανειλημμένως ἔχει δώσει ταυτίζων ἑκάστοτε τὴν ἰδικήν του προσωπικὴν συμβολὴν εἰς τὴν πολιτικὴν ἱστορίαν τῆς Χώρας, συμβολὴν ἐξαίρετον καὶ ἰδιαιτέρως τιμῶσαν αὐτόν, ταυτίζων τὴν συμβολὴν αὐτὴν μὲ τὴν ἐθνικὴν ἱστορίαν. Εἶναι τόσον συχναὶ αἱ φράσεις, τὰς ὁποίας χρησιμοποιεῖ καὶ διὰ τῶν ὁποίων ταυτίζει τὴν ἀποστολὴν του μὲ τὴν ἀποστολὴν τοῦ Ἔθνους καὶ ἔχει ἀπόλυτον δικαίωμα νὰ τὸ πράττῃ καὶ ἔχουν ἀπόλυτον δικαίωμα οἱ ὀπαδοί του νὰ τὸ πιστεύουν, ὥστε δὲν ἔχει νομίζω τὸ δικαίωμα νὰ προβαίνῃ εἰς τὴν διατύπωσιν τῆς ἀμφισβητήσεως, εἰς τὴν ὁποίαν προέβη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, οὔτε ἐκεῖνος δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ συνδυάζῃ φράσεις, αἱ ὁποῖαι συνδέονται μὲ τὴν αὐτονόητον αὐτὴν αὐτοπεποίθησιν πολιτικῶν ἡγετῶν, αὐτοπεποίθησιν τὴν ὁποίαν καὶ ἐκεῖνος διαρκῶς ἐπιδεικνύει, νὰ συνδυάζῃ τὰς φράσεις αὐτὰς μὲ ἄλλας ὑπούλους σκέψεις ἀναφερομένας εἰς τὴν ἀνατροπὴν τῶν ἐλευθέρων θεσμῶν τῆς Πατρίδος. Βέβαια εἶναι δικαίωμά του νὰ μὴ θέλῃ νὰ συνεργασθῇ μὲ Μεσσίας, ὅπως θὰ ἦτο δικαίωμα καὶ ἡμῶν νὰ μὴ θέλωμεν νὰ συνεργασθῶμεν μὲ φύσει καὶ θέσει Κυβερνήτας. (Χειροκροτήματα). Κύριοι βουλευταί, ἐὰν θὰ συνειργάζετο ἢ ὄχι τὸ ΛΕΚ μὲ τὴν ὑπὸ τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων Κυβέρνησιν, αὐτὸ εἶναι θέμα τὸ ὁποῖον ἦτο ἀνεξάρτητον ἀπὸ τὰς φράσεις τὰς τυχαίως χρησιμοποιηθείσας κατὰ τὰς τελευταίας αὐτὰς ἡμέρας τοὐλάχιστον ἀπὸ τῆς πλευρᾶς ἡμῶν καὶ θὰ ἦτο συνυφασμένον μόνον καὶ μόνον μὲ προϋποθέσεις, πράγματι συνδεομένας μὲ τὴν οὐσιαστικὴν ἀλλαγὴν τοῦ τρόπου διακυβερνήσεως τῆς Χώρας καὶ διαχειρίσεως τῶν κοινωνικῶν καὶ οἰκονομικῶν προβλημάτων αὐτῆς. Γνωρίζει ἄριστα ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ὑπηνίχθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου συνεννοήσεις γενομένας μεταξὺ αὐτοῦ καὶ ἡμῶν, ὅτι αἱ προϋποθέσεις, τὰς ὁποίας ἐν γενικωτάταις ἄλλωστε γραμμαῖς ἐθέσαμεν διὰ τὴν συμμετοχήν μας εἰς κοινὴν Κυβέρνησιν, δὲν ἀφεώρων οὔτε τὴν κατανομὴν τῶν Ὑπουργείων, οὔτε τὴν θέσιν τὴν ὁποίαν ἕκαστος ἐξ ἡμῶν θὰ κατεῖχεν, ἀλλ’ ἀφεώρων δύο βασικὰς καὶ θεμελιώδεις προϋποθέσεις. Δὲν ἀφεώρων οὔτε τὸν ἀριθμὸν τῶν Ὑπουργείων, τὸν ὁποῖον τὸ Α ἢ Β κόμμα θὰ κατελάμβανεν, ἀλλὰ μόνον δύο θεμελιώδεις προϋποθέσεις. Ἡ πρώτη τούτων, καὶ ἐπιτρέψατέ μου νὰ εἴπω ὅτι αὕτη ἔχει μεγίστην καὶ πρωταρχικὴν σημασίαν, εἶναι ἡ ἑξῆς: Διὰ νὰ μετάσχῃ τὸ ΛΕΚ Κυβερνήσεως ἀξίας τῶν περιστάσεων ἡ ἐπιλογὴ τῶν Ὑπουργῶν ἔπρεπε νὰ γίνῃ ὄχι ἐπὶ τῇ βάσει κομματικῶν κριτηρίων ὑπὸ ἑκάστου τῶν ἀρχηγῶν οἱ ὁποῖοι θὰ μετεῖχον τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἡ ἐπιλογὴ αὕτη ἐπὶ τῇ βάσει κριτηρίων τὰ ὁποῖα θὰ ἔδιδον εἰς τὴν Βουλήν μας τὸ δικαίωμα νὰ ἀξιοποιήσῃ τὴν πραγματικὴν ἀξίαν τῆς ἐνώπιον τοῦ λαοῦ καὶ ὄχι νὰ πίπτῃ διαρκῶς εἰς τὴν ἐκτίμησιν τοῦ λαοῦ. Διότι ὑπάρχει εὐτυχῶς ἡ ἀξία αὐτῆς καὶ ἔχει τὰς δυνατότητας ἡ Βουλὴ ἡ παροῦσα νὰ δώσῃ Κυβερνήσεις αἱ ὁποῖαι ἀπὸ ἀπόψεως συνθέσεως προσώπων νὰ εἶναι ἄρτιαι, νὰ εἶναι ἄρισται. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατόν, ὑπὸ τὴν πίεσιν τῶν κομματικῶν ἐκβιασμῶν καὶ ὑπὸ τὴν πίεσιν προσωπικῶν εὐνοιῶν νὰ σημειωθῇ, καὶ δὲν ἐσημειώθη κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο ποτέ, κατὰ τὸ διάστημα τῶν τελευταίων ἐτῶν, ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως καὶ ἐντεῦθεν, νὰ σημειωθῇ ἡ σύστασις μιᾶς Κυβερνήσεως ἀπαρτιζομένης ἀπὸ τοὺς ἀριστεῖς τοῦ Κοινοβουλίου. Καὶ τοιουτοτρόπως δημιουργοῦνται εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ λαοῦ αἱ βαρεῖαι ἐκεῖναι παρεξηγήσεις αἱ ἀφορῶσαι τὴν ἀξίαν, τὴν δυνατότητα ἀποδόσεως τῆς Βουλῆς. Ἀκριβῶς διὰ νὰ ἀντισταθῶμεν εἰς τὸ ρεῦμα αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἅπαντες γνωρίζετε, τὸ ρεῦμα τῆς κατακρίσεως τῆς Βουλῆς, τὸ ρεῦμα τὸ ὁποῖον σημειοῦται ὅπου καὶ ἂν εὑρεθῆτε ἔξω τῆς αἰθούσης αὐτῆς εἰς οἱονδήποτε χωρίον τῆς Ἑλλάδος, εἰς οἱονδήποτε καφενεῖον, εἰς οἱανδήποτε συγκέντρωσιν, ἀκριβῶς διὰ νὰ ἀνακοπῇ τὸ ρεῦμα αὐτὸ τῆς κριτικῆς καὶ τῆς ὑποτιμήσεως τῆς Βουλῆς, ἐθέσαμεν ὡς προϋπόθεσιν τὴν ἐπιλογὴν τῶν ἀρίστων διὰ νὰ σταματήσῃ ἡ ἄδικος αὐτὴ μεταχείρισις τοῦ Λαοῦ, ἔναντι τοῦ Σώματος τῆς Βουλῆς. Ἡ αὐστηρὰ ἐπιλογὴ τῶν ἀρίστων ἀπαιτεῖται ὄχι ὅμως μόνον διὰ τὸν λόγον αὐτόν, ἀλλὰ καὶ διὰ τὸν λόγον ὅτι ὁ τόπος ἔχει εἰσέλθει εἰς μίαν κρισιμωτάτην περίοδον καὶ ἀπὸ οἰκονομικῆς ἀπόψεως, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως συνδεομένης μὲ τὴν ἄμυναν αὐτῆς ἐν περιπτώσει διεθνοῦς περιπλοκῆς. Ἡ δευτέρα θεμελιώδης προϋπόθεσις ἡ ὁποία ἐτίθετο, τίθεται καὶ θὰ τίθεται πάντοτε ὑπὸ τοῦ ΛΕΚ εἶναι ἡ ἀκόλουθος: Αἱ Κυβερνήσεις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σχηματίζωνται ὡς ἐσχηματίζοντο μέχρι τοῦδε, πρὶν ἢ τὰ κόμματα τὰ ἀποφασίζοντα νὰ συμπράξουν, νὰ καθήσουν κάτω νὰ μελετήσουν ἕνα κοινὸν πρόγραμμα ἐνεργείας καὶ ἂν συμπέσουν αἱ ἀντιλήψεις των εἰς τὸ κοινὸν αὐτὸ πρόγραμμα, τότε νὰ σχηματίζουν τὴν Κυβέρνησιν καὶ νὰ προχωροῦν εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ κοινοῦ αὐτοῦ προγράμματος. Ἡ τύχη καὶ αἱ συμβατικότητες αἱ κοινοβουλευτικαὶ ἐδημιούργησαν ἑκάστοτε τὰ συγκροτήματα τὰ κυβερνητικά, τὰ ὁποῖα ἐβλέπατε ἐνώπιόν σας, εἴτε ἐκεῖνα τῆς 4ετίας εἰς τὰ ὁποῖα μετέσχον καὶ ἐγώ, λόγῳ τῶν κρισίμων περιστάσεων τὰς ὁποίας εἶχε δημιουργήσει ὁ ἀντισυμμοριακὸς ἀγών, εἴτε τὰ συγκροτήματα τὰ κυβερνητικὰ τὰ δημιουργηθέντα μετὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 5 Μαρτίου 1950. Τυχαῖαι συμπτώσεις ἐδημιούργουν τὰς κυβερνήσεις. Οὐδεμία προετοιμασία προγράμματος, οὐδεμία προϋπόθεσις θετική, σαφής, δὲν ἐχαρακτήριζε τὰς κυβερνήσεις ὅταν ἐσχηματίζοντο καὶ ὡς ἀποτέλεσμα ἔχομεν τοῦτο: Ὅτι μὴ ὑπαρχούσης ἑνότητος εἰς τὰ πνεύματα τῶν Ὑπουργῶν, ὁ καθεὶς ἐξ αὐτῶν ἠκολούθη τὸν δρόμον του ἐπὶ τῇ βάσει τῆς περιπτωσιακῆς ἀντιλήψεως ἡ ὁποία ἐσχηματίζετο μέσα του καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὴν γενικωτέραν οἰκονομικὴν καὶ κοινωνικὴν πολιτικὴν καὶ ὅσον ἀφορᾷ μάλιστα τὴν πολιτικὴν τῆς ἀνασυγκροτήσεως καὶ τῆς ἀναμορφώσεως τῆς οἰκονομικῆς καὶ κοινωνικῆς μας ζωῆς. Τὰ πάντα τὰ ἀνέμεναν— διότι δὲν εἴχομεν ἰδίας σκέψεις—ἀπὸ ὑποδείξεις τῶν μεγάλων φίλων μας τῶν Ἀμερικανῶν. Τὸ πρόγραμμα τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ἐφαρμόσῃ ἡ Κυβέρνησις κύριοι, εἶναι πρόγραμμα τὸ ὁποῖον ὑπεδείχθη, ὅπως συνέβαινε καὶ εἰς τὸ παρελθὸν καὶ εἰς τὰς ἄλλας κυβερνήσεις εἰς τὰς ὁποίας συμμετέσχον, ὑπεδείχθη ἀπὸ τὴν Ἀμερικανικὴν Ἀποστολήν. Διατί; Διότι εἰς μάτην ἀνέμενε ἡ Ἀμερικανικὴ Ἀποστολὴ ἀπὸ τὴν ἡμέραν καθ’ ἣν ἐσχηματίσθη ἡ Κυβέρνησις, νὰ δώσῃ καὶ αὐτὴ ἕνα τόνον εἰς τὴν γενικωτέραν οἰκονομικὴν καὶ κοινωνικὴν ζωήν. Καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὸν νομισματικὸν πληθωρισμὸν καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὰ προβλήματα τὰ συνδεόμενα μὲ τὴν φορολογικὴν πολιτικήν, μὲ τὴν δημοσιονομικὴν πολιτικὴν καὶ ὅσον ἀφορᾷ ἐκεῖνα μὲ τὰ ὁποῖα συνδέονται οἱ μισθοὶ καὶ τὰ ἡμερομίσθια, ὅλα ὑπηγορεύθησαν ἀπὸ τὴν Ἀμερικανικὴν Ἀποστολήν. Κύριοι, αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἠθέλαμεν ν’ ἀποφύγωμεν. Βεβαίως αἱ σκέψεις τὰς ὁποίας διετύπωσαν οἱ Ἀμερικανοὶ σύμβουλοι εἶναι σκέψεις κατὰ τὸ μέγιστον αὐτῶν ποσοστὸν ἄρτιαι καὶ ἄξιαι νὰ ληφθοῦν ὑπ’ ὄψιν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἰλικρινῶς νὰ μεταβληθοῦν εἰς πράξεις. Ἀλλὰ ἐὰν πράγματι εἶχεν ἡ κυβέρνησις ἕνα πρόγραμμα, διατὶ ἔπρεπε μετὰ τὴν ἄφιξιν τοῦ κ. Λάπαμ ἢ τοῦ κ. Πιουριφόϋ νὰ παρέλθουν 3 ἢ 4 μῆνες μέχρις ὅτου δοθῇ ὑπὸ τούτων ἡ βάσις τῆς οἰκονομικῆς καὶ κοινωνικῆς πολιτικῆς ἐπὶ τῆς ὁποίας θὰ ἐστηρίζετο ἡ Κυβέρνησις; Κύριοι, ὁ ἀξιότιμος Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὰς αἰτιάσεις τὰς ὁποίας διετύπωσεν χθὲς ὁ συνάδελφός μου κ. Σ. Στεφανόπουλος κατ’ οὐσίαν δὲν ἀπήντησεν. Ἀπέφυγε νὰ ἀπαντήσῃ. Καὶ ἀπέφυγε διότι ἐγνώριζεν ἤδη ὅτι ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Π.Ε.Κ. θὰ ἀνεκοίνωνεν ὅτι θὰ ἐψήφιζεν ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως. Γνωρίζων τοῦτο περιωρίσθη εἰς ὀλίγας φράσεις, περιωρίσθη εἰς τὴν ἱκανοποίησιν τὴν ὁποίαν δίδει εἰς τοὺς ἐν τῇ Κυβερνήσει εὑρισκομένους ἡ βεβαιότης ὅτι θὰ παραμείνουν εἰς τὴν ἐξουσίαν. Αὐτὴ ἡ μοιρολατρικὴ σκέψις ὅτι εἶναι ἐξησφαλισμένη ἡ ἐξουσία, ἀποτελεῖ τὸν μεγαλύτερον πειρασμὸν ἀμεριμνησίας καὶ μακαριότητος. (Χειροκροτήματα ἐκ τοῦ Λαϊκοῦ Ἑνωτικοῦ Κόμματος). Καὶ ἐνῷ ὁ λαὸς ὄχι μόνον ἀπὸ τῆς χθές, δηλαδὴ ἀφ’ ἧς στιγμῆς κατήγγειλε τὰ ὅσα κατήγγειλε ὁ κ. Στεφανόπουλος ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἀναμένει ἐξηγήσεις ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, διατὶ δὲν ὑπάρχει σιτάρι, διατὶ δὲν ὑπάρχει ψωμὶ εἰς τόσας καὶ τόσας περιοχὰς τῆς Ἑλλάδος, ἡ Κυβέρνησις παραπέμπει ὅλους μας εἰς τὴν συζήτησιν, ἡ ὁποία θὰ γίνῃ ἐν καιρῷ, ἡ ὁποία θὰ γίνῃ μετ’ ὀλίγας ἡμέρας, ὅταν συζητηθῇ ἡ ἐπερώτησις ἐπὶ τοῦ σίτου. Καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἠρκέσθη νὰ εἴπῃ ὅτι οἱ συνάδελφοί του τῶν ἁρμοδίων Ὑπουργείων θὰ ὁμιλήσουν ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Κύριοι βουλευταί, ὄχι μόνον ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων θεμάτων δὲν κατεδέχθη νὰ ὁμιλήσῃ ὁ ἀξιότιμος Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν ἀπήντησεν εἰς τὴν κριτικὴν ἡ ὁποία ἠσκήθη ὅσον ἀφορᾷ τὸν νομισματικὸν καὶ πιστωτικὸν πληθωρισμόν. Βέβαια εἶπεν ὅτι καὶ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ κ. Στεφανοπούλου, ἐσημειώθη ζήτησις χρυσῶν λιρῶν καὶ τὸ ἐπανέλαβε μετὰ ταῦτα καὶ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν μᾶς εἶπεν ὅμως καὶ δὲν μᾶς ὡμολόγησεν ὅτι εἰς τὰς χειροτέρας στιγμὰς τοῦ ἐθνικοῦ μας βίου ἡ ἀνωτάτη ζήτησις ἐντὸς μιᾶς ἡμέρας ἦτο ἐκείνη ἡ ὁποία ἔφθασε τὸ ποσὸν τῶν 35 χιλ. χρυσῶν λιρῶν, ἐνῷ ἡ ἀνωτάτη ζήτησις πρὸ ὀλίγων μόλις ἡμερῶν, πρὸ δύο περίπου ἑβδομάδων, ἔφθασε εἰς τὰς 140 χιλ. χρυσᾶς λίρας. (Χειροκροτήματα ἐκ τοῦ Λαϊκοῦ Ἑνωτικοῦ Κόμματος). Καὶ τότε αἱ πόλεις τῆς Ἑλλάδος ἦσαν ἀπομεμονωμέναι, συγκοινωνίαι δὲν ὑπῆρχον, ἐπνίγετο ἡ Ἑλλὰς ἐπνίγετο τὸ ἐμπόριον, ἐπνίγοντο τὰ πάντα, διότι ἐμαίνετο ὁ συμμοριακὸς ἀγών. Σήμερον ἠμπορεῖ βεβαίως—καὶ αὐτὸ εἶναι ἀληθὲς καὶ ἀποτελεῖ οὐσιῶδες διὰ τὴν Κυβέρνησιν ἐλαφρυντικὸν— ἠμπορεῖ νὰ ἐπεδεινώθησαν αἱ διεθνεῖς συνθῆκαι καὶ πρῶτοι ἡμεῖς τονίζομεν, ὅτι ἐπεδεινώθησαν κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος ἐπιβάλλει τὴν λῆψιν μέτρων αὐστηρῶν, ἠμπορεῖ νὰ ἐπεδεινώθησαν, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ Ἑλλὰς ὡς οἰκονομία ὡς κοινωνία, ὡς ὀργανισμὸς ἐθνικός, ἔχει ἀναλάβει, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τοὐλάχιστον ἐκείνην τὴν σχετικὴν τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅταν συγκρίνωμεν τὴν σημερινὴν κατάστασιν πρὸς τὴν κατάστασιν τοῦ 1947, 1948 καὶ 1949. Κύριοι ὁ ἀξιότιμος Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔπρεπε νὰ καταδεχθῇ νὰ ἐξηγήσῃ περισσότερον τοὺς λόγους, τῆς δραματικῆς ἐξελίξεως τὴν ὁποίαν ἔχουν προσλάβει τὰ οἰκονομικὰ καὶ κοινωνικά μας προβλήματα. Ἔπρεπε νὰ καταδεχθῇ νὰ μᾶς ὁμιλήσῃ περὶ τῆς ἀνεργίας καὶ νὰ μᾶς εἴπῃ πιθανὸν νὰ τὸν ἀδικοῦμε, πιθανὸν νὰ ἀδικοῦμεν τὴν Κυβέρνησιν, ἔπρεπε νὰ μᾶς εἴπῃ διατὶ ἐμφανίζεται καὶ πῶς ἐμφανίζεται καὶ ἐπὶ τῇ βάσει ποίας προοπτικῆς νομίζει ὅτι θὰ ἐμφανισθῇ εἰς τὸ προσεχὲς μέλλον τὸ φάσμα τῆς ἀνεργίας. Ἔπρεπε νὰ δώσῃ ἐξηγήσεις καὶ νὰ εἴπῃ διατὶ ἐσταμάτησαν αἱ πιστώσεις αἱ ἀναφερόμεναι εἰς τὴν στέγασιν τῆς ὑπαίθρου, τῆς ὑπαίθρου τῆς ἐγκαταλειφθείσης. Ἔπρεπε νὰ δώσῃ ἐξηγήσεις καὶ νὰ εἴπῃ διατί, ἐνῷ αἱ πιστώσεις διὰ τὴν στέγασιν, τῶν πτωχῶν καὶ κατεστραμμένων γεωργῶν μας ἔχουν σταματήσει, αἱ πιστώσεις ἀπέναντι τῶν μεγαλοβιομηχάνων καὶ κεφαλαιοκρατῶν συνεχίζονται καὶ συνεχίζονται μὲ ρυθμὸν ἐπικίνδυνον. (Χειροκροτήματα παρατεταμένα ἐκ τοῦ Λαϊκοῦ Ἑνωτ. Κόμματος). Κύριοι βουλευταί, ἔχομεν χρέος νὰ ζητήσωμεν τὰς ἐξηγήσεις αὐτὰς ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Ἐνῷ, ἀγαπητοὶ φίλοι, ἤμην καὶ ἐπεβάλλετο νὰ εἶμαι, καὶ εἶμαι εὐτυχὴς διότι μοῦ ἔδωσε τὸ παράδειγμα αὐτὸς οὗτος ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐνῷ ἐπεβάλλετο νὰ εἶμαι ἤρεμος ὅταν συνεζητεῖτο τὸ προσωπικόν μου θέμα, δὲν ἔχω τὴν δυνατότητα νὰ εἶμαι ἤρεμος ὅταν συζητῆται τὸ θέμα τὸ συνδεόμενον μὲ τὸν πόνον καὶ τὴν φρίκην, ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς τὴν ὕπαιθρον, καθ’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα.

§11Δ. ΜΠΕΡΔΕΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, σᾶς παρακαλῶ ν’ ἀναφέρητε ἕνα ὄνομα βιομηχάνου .... (θόρυβος, Κωδωνοκρουσίαι).

§12Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν δέχομαι διακοπάς. Ὅπως δὲν διέκοψα καὶ τὸν ἀξιότιμον Ἀρχηγόν σας (θόρυβος κωδωνοκρουσίαι). Σᾶς ζητῶ τὴν χάριν, εἰς ἀνταπόδοσιν τῶν πικριῶν μὲ τὰς ὁποίας μέ ἐποτίσατε, νὰ εἶσθε ἥσυχος καὶ νὰ παρακολουθήσετε ἠρέμως τὴν ὁμιλίαν μου. (Χειροκροτήματα ἐκ τοῦ Λαϊκοῦ Ἑνωτ. Κόμματος). Κύριοι βουλευταί, πιθανὸν νὰ ἀδικῶμεν τὴν Κυβέρνησιν ἀλλ’ ἀπόψε δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ γνωρίζωμεν ἐὰν τὴν ἀδικῶμεν διότι δὲν μᾶς διεφώτισε, διότι ἠθέλησε νὰ μᾶς διαφωτίσῃ ἐπὶ τῶν στοιχειωδῶν καὶ μεγάλων αὐτῶν προβλημάτων τὰ ὁποῖα βασανίζουν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ τὰ ὁποῖα δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι κατά τινα τρόπον καὶ κατά τι ποσοστὸν θὰ βασανίζουν καὶ τὴν σκέψιν τῶν μελῶν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Κύριοι Βουλευταί, δὲν μᾶς ἔδωσαν οὔτε ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, οὔτε ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀντιπρόεδρος, αὐτὴν τὴν δυνατότητα.

§13Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρόεδρ. Κυβερνήσεως). Νομίζω, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλωσεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅτι ἐντὸς τῶν προσεχῶν ἡμερῶν θὰ φέρῃ ὁλόκληρον τὸ θέμα τῆς ἀνασυγκροτήσεως τῆς χώρας, ὥστε νὰ καταλογισθοῦν αἱ εὐθῦναι ἑνὸς ἑκάστου Διατὶ ἐπιμένετε ἀπόψε. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς πτέρυγος).

§14Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνέλαβε τὴν ὑπεράσπισιν, καθ’ ὃ εἶχε χρέος, τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, εἰπὼν κάτι τὸ ὁποῖον εἶναι κοινοβουλευτικῶς ἀτυχές. Ἀπόψε κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, δίδεται ἡ μάχη ἡ κοινοβουλευτική, ἀπόψε πρόκειται νὰ κριθῇ ἐὰν ἡ Κυβέρνησίς σας εἶναι ἐπαρκὴς ἢ ὄχι, σεῖς ἀναβάλλετε διὰ τὴν μετὰ τὴν ψῆφον περίοδον τὰς ἐξηγήσεις τὰς ὁποίας ἔπρεπε νὰ δώσητε εἰς τὴν Βουλήν. (Χειροκροτήματα παρατεταμένα ἐκ τῆς πτέρυγος τῶν Λαϊκῶν Ἑνωτικῶν). Δι’ αὐτὸ εἶχον ἀπόλυτον τὸ δικαίωμα νὰ εἴπω ὅτι ....

§15Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρόεδρ. Κυβερνήσεως). Θὰ εἴχατε δίκαιον εἰς αὐτὴν τὴν παρατήρησιν ποὺ ἐκάματε, ἐὰν ἡ ψῆφος σας ἦτο ἀκόμη ἐκκρεμής. Ἀλλ’ ἐδηλώσατε ἐκ προοιμίου, ὅτι ὁπωσδήποτε θὰ καταψηφίσητε τὴν Κυβέρνησιν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς πτέρυγος).

§16Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εὐλόγως οἱ ἀγαπητοὶ συνάδελφοι οἱ ἀνήκοντες εἰς τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἐχειροκρότησαν καὶ εὐχαρίστως τὸ διεπίστωσα καὶ ἐγὼ, τὸν ἀρχηγὸν τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀρχηγόν των διὰ τὴν ἀπάντησιν τὴν ὁποίαν μοῦ ἔδωσε. Ἀλλὰ παρὰ ταῦτα ἐγὼ εἰς πεῖσμα τῆς εὐχαριστήσεώς των, θὰ ἐπιμείνω εἰς τὴν ἄποψιν ὅτι χρέος τῶν Κυβερνήσεων εἶναι ὁσάκις τίθεται ζήτημα πολιτικὸν ἐν τῇ γενικωτάτῃ αὐτοῦ ἐννοίᾳ νὰ δίδωνται ἐξηγήσεις ἐφ’ ὅλων τῶν κρισίμων τομέων τοὺς ὁποίους ἔθιξεν ἡ κριτικὴ τῆς ἀντιπολιτεύσεως. Αὐτὸ εἶναι χρέος τὸ ὁποῖον ὤφειλεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἔχων τὴν εὐθύνην τοῦ τομέως τοῦ συνδεομένου μὲ τὴν ζωὴν τὴν ὑλικὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, νὰ ἐκπληρώσῃ καὶ εἶχον ἀπόλυτον δικαίωμα, ἐφ’ ὅσον διεπίστωσα ὅτι δὲν εἶναι διατεθειμένος νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ χρέους αὐτοῦ, εἶχον ἀπόλυτον δικαίωμα νὰ εἴπω καὶ ἐγώ, εἶχον ἀπόλυτον δικαίωμα νὰ ἐπαναλάβω καὶ νὰ διακηρύξω ὅτι ἐπαναπαυθεὶς ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν βεβαίωσιν τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Π.Ε.Κ., ὅτι ἡ ψῆφος τῆς Ε.Π.Ε.Κ. εἶναι δεδομένη καὶ ἐδόθη βάσει ἀνταλλαγμάτων, ὅπως διεπιστώσατε, ἠδιαφόρησε διὰ τὴν Βουλὴν καὶ τὸν Λαὸν καὶ δὲν ἔδωσεν ἀπάντησιν εἰς τὴν κριτικὴν τῆς ἀντιπολιτεύσεως. Κύριοι συνάδελφοι, ἕνας ἄλλος τομεὺς περὶ τοῦ ὁποίου ἐλαχίστας μόνον λέξεις εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος καὶ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ὁ τομεὺς ὁ ἀφορῶν τὴν κατάστασιν τῆς αὐτοδιοικήσεως. Πράγματι εἶχον δικαίωμα νὰ ἀρκεσθοῦν ὡς πρὸς τὸν τομέα αὐτὸν εἰς ὀλίγας λέξεις, δεδομένου ὅτι θὰ ἀνεκοίνουν ὅτι αἱ δημοτικαὶ καὶ κοινοτικαὶ ἐκλογαὶ θὰ διενεργηθοῦν τὴν 15 Ἀπριλίου. Διαπιστοῦμεν μὲ εἰλικρινῆ ἱκανοποίησιν τὴν αἰφνιδίαν αὐτὴν πρόθεσιν τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν λῆψιν μέτρων τὰ ὁποῖα ἀποκαθιστοῦν τὴν ἠθικὴν τάξιν καὶ τὰς δημοκρατικὰς ἐλευθερίας. Διαπιστοῦμεν μὲ μεγάλην ἱκανοποίησιν τὴν ἐξαφνικὴν αὐτὴν ἀπόφασιν ἀλλὰ διαπιστοῦμεν ἐπίσης, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θὰ μοῦ ἐπιτρέψουν οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι μετέχουν τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἀπαρτίζουν τὴν ΕΠΕΚ, νὰ παρατηρήσω, ὅτι καὶ ἡ δήλωσις αὐτὴ ὅπως καὶ ἡ δήλωσις ἡ ἀφορῶσα τὴν παραπομπὴν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου πρὸς ἁπλῆν τροποποίησιν εἰς διακομματικὴν Ἐπιτροπὴν, καὶ αἱ δύο αὐταὶ δηλώσεις μοῦ δίδουν τὴν ὑπόνοιαν ὅτι συνδέονται μὲ γεγονότα τὰ ὁποῖα διεδραματίσθησαν ἀπὸ τῆς χθὲς ἕως σήμερον τὸ βράδυ, ὁπότε ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ε.Π.Ε. Κ. ἦλθε καὶ ἀνεκοίνωσεν ὅτι θὰ δώσῃ ψῆφον εἰς τὴν Κυβέρνησιν. (Χειροκροτήματα). Αὐτὸ δὲν ἀποτελεῖ μομφὴν εἰς βάρος ὑμῶν, ἀποτελεῖ παρατήρησιν ὅσον ἀφορᾷ τὴν Κυβέρνησιν.

§17Ν. ΠΛΑΣΤΗΡΑΣ. Σεῖς δὲν ἐζητήσατε καὶ τὰ τρία θέματα ποὺ ἔθιξα ἐγώ, δημοτικὰς ἐκλογάς, βουλευτικάς...

§18Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι αὐτὸ δὲν ἀποτελεῖ παρατήρησιν εἰς βάρος ὑμῶν. Ἀποτελεῖ παρατήρησιν συνδεομένην μὲ τὴν ὀππορτουνιστικὴν κατεύθυνσιν τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἕως χθὲς δὲν ὡμίλει περὶ τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν διὰ τὴν 15 Ἀπριλίου καὶ περὶ παραπομπῆς τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου ἀμέσως εἰς Ἐπιτροπὴν καὶ αἰφνιδίως σήμερα προέβη εἰς τὰς δηλώσεις αὐτὰς τὰς ὁποίας ἐπανέλαβον ἀπὸ κοινοῦ ὁ ἀξιότιμος κύριος Πρόεδρος καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§19Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρόεδρ. Κυβερνήσεως). Εἰς τὴν ὁμιλίαν μου ἀνέφερα ὅτι διεπιστώσαμεν κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν ὅτι τὸ ζήτημα τῶν ἐκλογῶν κερδίζει ἔδαφος καὶ σεῖς διὰ πρώτην φοράν, νομίζω ἀφ’ ὅτου συνεπτύχθητε εἰς κόμμα, ἐξεδηλώσατε τὴν ἐπιθυμίαν νὰ κάμωμεν ἐκλογάς. Νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀνταποκρινομένη εἰς μεγάλο μέρος τῆς πλειοψηφίας εἶχε ὑποχρέωσιν νὰ προχωρήσῃ ὥστε νὰ ἔχῃ ἕτοιμον τὸν ἐκλογικὸν νόμον καὶ οἱανδήποτε στιγμὴν νὰ κάμῃ ἐκλογάς.

§20Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἀπάντησις εἶναι ἱκανοποιητική. Δὲν εἶναι ὅμως πλήρως ἱκανοποιητικὸν τὸ λεχθὲν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ὅτι ὁ ἐκλογικὸς νόμος θὰ παραπεμφθῇ εἰς διακομματικὴν Ἐπιτροπὴν μὲ τὸν σκοπὸν ἁπλῆς τροποποιήσεως αὐτοῦ. Ὑποσημειῶ ἁπλῶς τὸ θέμα καὶ ἐν καιρῷ θὰ τὸ συζητήσωμεν. Δεύτερον θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ παρατηρήσω ὅτι ἐφ’ ὅσον ὡς χθὲς δὲν ἐγνώριζεν ἡ Κυβέρνησις ὅτι θὰ ἐλάμβανε τὴν ἀπόφασιν περὶ κοινοτικῶν ἐκλογῶν, δὲν εἶχε δικαίωμα ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ χαρακτηρίσῃ τὸ θέμα τοῦτο μικρὸν καὶ εἶχον κάθε δικαίωμα νὰ εἴπω ὅτι ἡ ἀναστάτωσις τῆς αὐτοδιοικήσεως ἀποτελεῖ πρᾶξιν διὰ τὴν ὁποίαν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθῶμεν παρέχοντες τὴν ἐμπιστοσύνην μας εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Δὲν προέβημεν εἰς τὴν δήλωσιν περὶ ἀναστατώσεως τῶν κοινοτικῶν συμβουλίων παρὰ μόνον ὅταν διεπιστώσαμεν ὅτι ἀντικατεστάθησαν τὰ κοινοτικὰ συμβούλια κατὰ τρόπον ἐθνικῶς ἐπικίνδυνον εἰς τὴν Βόρειον Ἑλλάδα. (Χειροκροτήματα). Δὲν εἶναι ζήτημα μικρὸν τοῦτο, ἐκτὸς ἐὰν ἔχητε χάσει τὴν ἔννοιαν τῶν διαστάσεων. Ὅταν ἀντικαθίστανται κοινοτάρχαι καὶ ἀντ’ αὐτῶν τοποθετοῦνται ἄνδρες, οἱ ὁποῖοι μετὰ ταῦτα παραπέμπονται εἰς τὸ στρατοδικεῖον ἐπὶ ἐσχάτῃ προδοσίᾳ, ὅταν εἰς χωριὰ τῆς Βορείου Ἑλλάδος μεταβάλλεται ἄρδην ἡ ἰσορροπία μεταξὺ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐπολέμησαν καὶ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἔστω καὶ διὰ τῆς σιωπῆς των ὑπενόμευσαν τὸν ἀγῶνα, τότε νομίζω ὅτι δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος νὰ λέγῃ ὅτι πρόκειται περὶ ζητήματος μικροῦ. Σᾶς φέρω ὡς παράδειγμα τὸ κοινοτικὸν Συμβούλιον τοῦ Νέου Πετριτσίου. Κύριοι, δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἀμέτοχος ἀμέσου εὐθύνης διὰ τὰς μεταβολὰς αὐτάς. Δὲν ἀμφισβητῶ οὔτε ἐπ’ ἐλάχιστον τὴν πατριωτικὴν συνείδησιν καὶ τὸ ἐξαίρετον ἐθνικὸν φρόνημα καὶ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὅλων τῶν μελῶν αὐτῆς. Ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ σημείου τοῦ νὰ εἶναί τις ἀμέσως ὑπεύθυνος, εἰς πράξεις κακὰς μέχρι τοῦ σημείου νὰ καθίσταται ἐμμέσως ὑπεύθυνος, δὲν ὑπάρχει ἀπόστασις μεγάλη. Ὑπάρχει ἀπόστασις μεγάλη ἀπὸ ἀπόψεως ἠθικῆς, ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει ἀπόστασις μεγάλη ἀπὸ ἀπόψεως ἐμπράκτου, ἀπὸ ἀπόψεως τεχνικῆς. Ὤφειλον οἱ ἡγέται τῆς Κυβερνήσεως νὰ προσέξουν, ὤφειλον νὰ μὴ παρασυρθοῦν ἀπὸ τὰς συμβουλὰς καὶ πιέσεις τῶν φίλων των, οἱ ὁποῖοι ἐζήτουν διὰ λόγους κομματικοὺς τὴν μεταβολὴν τῶν κοινοτικῶν συμβουλίων, ἰδίᾳ εἰς τὴν Βόρειον Ἑλλάδα. Κύριοι βουλευταί, δὲν θὰ ἐπιμείνω περισσότερον εἰς τὴν κριτικὴν τὴν ὁποίαν ὤφειλα νὰ διατυπώσω, ὄχι τόσον ἐναντίον τοῦ ἔργου τοῦ κυβερνητικοῦ, ὅσον ἐναντίον τῆς σιωπῆς, τὴν ὁποίαν αὐτοὶ οὗτοι οἱ ἡγέται τῆς Κυβερνήσεως ἐτήρησαν ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἔργον των. Τὸ ἀπεσιώπησαν, δὲν ἔδωσαν λόγον, ἀφῆκαν τὰ ἐρωτηματικὰ τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν εἰς τὴν συνείδησίν μας νὰ ἐκκρεμοῦν καὶ δὲν μᾶς ἔδωσαν τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον βεβαιωθῆτε, ἀξιότιμοι κύριοι ἀρχηγοὶ τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι τὸ ἔχομεν, λόγῳ τῆς ἀπολύτου ἐλευθέρας συνειδήσεώς μας, δὲν μᾶς ἐδώσατε τὸ δικαίωμα νὰ μεταβάλωμεν τὴν στάσιν, τὴν ὁποίαν χθὲς καὶ προχθὲς διεκηρύξαμεν, τὴν στάσιν δηλονότι τὴν ἀρνητικὴν ἀπέναντι τῆς Κυβερνήσεως. Κύριοι, ἐνῷ ἔχομεν αὐτὰς τὰς βαρείας ἐπιφυλάξεις ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως, ἐνῷ ἔχομεν αὐτὴν τὴν βαρεῖαν ἐπιφύλαξιν κυρίως ὅσον ἀφορᾷ τὴν στάσιν τὴν ὁποίαν ἐτήρησεν ἀπόψε ἡ Κυβέρνησις ἀπέναντι ἡμῶν καὶ τοῦ Ἔθνους, μὴ καταδεχθεῖσα νὰ εἴπῃ τὴν ἀλήθειαν ὡς πρὸς μεγάλους καὶ οὐσιώδεις καὶ κρισίμους τομεῖς τῆς ζωῆς τοῦ λαοῦ, ὑπάρχουν ἐν τούτοις σημεῖα, εἰς τὰ ὁποῖα συμφωνοῦμεν ἀπολύτως πρὸς τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Πρόκειται περὶ τῶν σημείων ἐκείνων τὰ ὁποῖα συνδέονται μὲ τοὺς ἐπερχομένους καιρούς. Ὁ ἀξιότιμος κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπε — καὶ ἐπιδοκιμάζω ἀπολύτως τὴν διατύπωσιν αὐτὴν— ὅτι ἔρχονται σκληραὶ ἡμέραι, ὅτι θὰ χρειασθοῦν σκληρὰ μέτρα, ὅτι θὰ εἶναι πικραὶ αἱ ὧραι τοῦ προσεχοῦς μέλλοντος. Συμερίζομαι καὶ συμμεριζόμεθα ὅλοι οἱ ἀπαρτίζοντες τὸ Λ.Ε.Κ. καὶ ἐλπίζω ὅλοι οἱ ἀπαρτίζοντες τὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων, τὴν παρατήρησιν αὐτὴν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Πράγματι αἱ ὧραι αἱ ὁποῖαι ἔρχονται εἶναι δυσχερέσταται. Καὶ ἀπὸ ἀπόψεως διεθνοῦς, διότι οὐδεὶς γνωρίζει τὶ θὰ συμβῇ. Γνωρίζομεν μόνον ὅτι ὅ,τι δήποτε καὶ ἂν συμβῇ τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος θὰ πράξῃ τὸ καθῆκόν του. Οὐδεὶς γνωρίζει ὅμως τὶ συγκεκριμένον θὰ συμβῇ. Ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως κοινωνικῆς οἰκονομικῆς καὶ εἰδικώτερον νομισματικῆς εὑρισκόμεθα ἐνώπιον στιγμῶν δυσχερεστάτων. Καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπισθοῦν τὰ προβλήματα τὰ συνδεόμενα μὲ τὴν οἰκονομικὴν καὶ κοινωνικήν μας ζωήν, παρὰ μόνον ἐάν, ὄχι μόνον τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ὑπέδειξαν οἱ φίλοι μας Ἀμερικανοὶ ἀλλὰ καὶ ἄλλα μέτρα ληφθοῦν διὰ νὰ καταστῇ δυνατὸν τὸ σταμάτημα τοῦ οἰκονομικοῦ καὶ νομισματικοῦ κατηφόρου εἰς τὸν ὁποῖον εὑρισκόμεθα. Τὸ Λ.Ε.Κ. θὰ βοηθήσῃ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν τὴν Κυβέρνησιν καὶ πᾶν μέτρον, ἔστω καὶ ἀντιδημοτικόν, ἀρκεῖ νὰ εἶναι μέτρον τὸ ὁποῖον πράγματι ἀποβλέπει καὶ τὸ ὁποῖον θὰ ὁδηγῇ εἰς τὴν βελτίωσιν τῶν οἰκονομικῶν καὶ κοινωνικῶν μας πραγμάτων. Τὴν προειδοποίησιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως τὴν υἱοθετοῦμεν καὶ ἡμεῖς. Τὴν ἀπευθύνομεν καὶ ἡμεῖς πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν. Αἱ ὧραι αἱ ὁποῖαι ἔρχονται εἶναι σκληραί. Σκληρὰ ἑπομένως θὰ πρέπει νὰ εἶναι καὶ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα θὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις διὰ νὰ σώσῃ τὸ Ἔθνος. Ἀλλὰ ποία Κυβέρνησις; Αὐτὸ θὰ τὸ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλή. (Χειροκροτήματα).

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος κ. Τσαλδάρης ἔχει τὸν λόγον.

§22Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριοι βουλευταί, τὸ βῆμα ἀπησχόλησαν μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς οἱ κύριοι δημιουργοὶ μιᾶς ἀρκετὰ μακρᾶς συζητήσεως, ἡ ὁποία, προφανῶς, ἐκκινήσασα ἀπὸ προσωπικοὺς λόγους, ἔφθασε καὶ εἰς προσωπικὰς ἀντεγκλήσεις μεταξὺ τῶν ὑποκινησάντων τὸ ζήτημα καὶ τῶν κυβερνητικῶν παραγόντων. Δὲν ἀνεμίχθημεν εἰς τὴν μορφὴν αὐτὴν τῆς συζητήσεως, διότι νομίζομεν ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ τερματίζωμεν τοὺς λόγους μας μὲ τὴν ἔξαρσιν τῶν ἐθνικῶν ἀναγκῶν, ἐνῷ καταναλίσκομεν τὰς ὥρας μας μὲ μικρὰ προσωπικὰ ζητήματα. (Χειροκροτήματα καὶ φωναί: Μπράβο, μπράβο) Ὅσοι θὰ ἀναγινώσκουν τὰ πρακτικά, κύριοι συνάδελφοι, δὲν γνωρίζω, ποσάκις θὰ κινοῦν τὴν κεφαλήν των—ἐὰν ὑπάρχῃ εἰς αὐτὰ περιεχόμενον— διὰ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ἀντιμετωπίσθησαν τόσον προχείρως ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ ἀπὸ ἄλλα δημόσια βήματα, τὰ προκύψαντα ζητήματα. Ταῦτα, ἐνῷ πραγματικῶς, ὅπως καὶ χθὲς ὑπεστήριξα, δὲν ἀντιμετωπίσθησαν εὐθέως ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τὰ ὑπέθαλψαν, κατέληξαν νὰ δημιουργήσουν κατάστασιν, μοιραῖον ἀποτέλεσμα τῆς ὁποίας θὰ εἶναι ἡ ζημίωσις τῆς ἐννοίας τῆς ἀσφαλείας τοῦ Κράτους. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ ἐξέλιξις τῶν πραγμάτων μᾶς φέρει εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ κρίνωμεν καὶ πάλιν τὸ αὐτὸ φαινόμενον, τὸ ὁποῖον ἐπανειλημμένως ἀπὸ τῶν ἐκλογῶν τῆς 5ης Μαρτίου καὶ ἐντεῦθεν εὑρέθημεν ὑποχρεωμένοι νὰ ἐλέγξωμεν. Εὑρισκόμεθα σήμερον πρὸ τῆς εἰκόνος τῆς ἀναβιώσεως τοῦ περιφήμου συμβολαίου τῆς 12ης Μαρτίου τοῦ 1950, διὰ νὰ ὑποστῶμεν αὔριον ἴσως, ὡς ἔθνος, τὰς αὐτὰς συνεπείας, εἰς βάρος τῆς ἀσφαλείας τοῦ Κράτους τὰς ὁποίας ὑπέστημεν ἀπὸ τῆς πρώτης ἐμφανίσεως τοῦ γνωστοῦ πρωτοκόλλου τῆς μετεκλογικῆς δημιουργίας τοῦ αὐτοαποκαλουμένου κέντρου. Ἡ νέα ἐμφάνισις αὐτοῦ εἶναι συνέχεια τῆς δημιουργίας τῶν προσωπικῶν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα ἀπησχόλησαν μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς τὸ βῆμα, ἀπὸ τὸ ὁποῖον οἱ μὲν δημιουργήσαντες τὰ ζητήματα ταῦτα λέγουν ὅτι δὲν ἐφωτίσθησαν ἐπαρκῶς ἐκ τῶν ἐξηγήσεων τῆς Κυβερνήσεως, ἐνῷ ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ κάθηται ἐπὶ τῶν ἑδρῶν της, ἐφ’ ὅσον ἐξησφάλισε ψῆφον, ἡ ὁποία τὴν ἑδραιώνει εἰς τὰ ὑπουργικὰ ἑδώλια. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν θέλω νὰ γίνω μάντις κακῶν, τὸ γεγονὸς ὅμως, τὸ ὁποῖον ἀνέκυψεν ἀπόψε ἀσφαλῶς δημιουργεῖ σοβαρὰς ἐθνικὰς εὐθύνας εἰς βάρος ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι προεκάλεσαν τὰ προσωπικὰ ζητήματα. Τὸ γεγονὸς τοῦτο, ἐνῷ δὲν ἐτοποθέτησε τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ πολιτικοῦ πεδίου, εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα τῶν προσωπικῶν ἀντεγκλήσεων τὴν ἀναβίωσιν τοῦ συμβολαίου τῆς 12 Μαρτίου. Μαζὶ μὲ αὐτὴν τὴν ἀναβίωσιν κ. συνάδελφοι, θὰ εἴχομεν ἀσφαλῶς καὶ νεωτέρας τοιαύτας καὶ δὲν θὰ εἶναι ὑπερβολὴ ἐὰν εἴπωμεν ὅτι ἐνδέχεται νὰ ὁδηγηθῶμεν ἀκόμη καὶ εἰς τὴν θλιβερὰν περίοδον τοῦ διχασμοῦ, τὸν ὁποῖον ἴσως εὑρεθῶμεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀντιμετωπίσωμεν. Καὶ μόνη ἡ σκέψις αὕτη ἐπιβάλλει ἀπὸ τῆς στιγμῆς αὐτῆς ν’ ἀναλογισθῶμεν ὅλοι σοβαρῶς τὰς εὐθύνας μας καὶ ἰδιαιτέρως ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐξ ὀλισθημάτων ἐδημιούργησαν τοὺς κινδύνους. Δὲν ἔχω νὰ προσθέσω περισσότερα, διότι πραγματικῶς ἡ διαχείρισις τοῦ ζητήματος ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ὤθησε πρὸς τὰς λύσεις αὐτὰς ὑπῆρξε τοιαύτη, ὥστε, εἰς ὅσα εἶπον χθὲς περὶ ἀδυναμίας παροχῆς ἐμπιστοσύνης, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐμμείνω. Ἡ διαχείρισις τοῦ ζητήματος καὶ τὴν πρώτην ἡμέραν, καὶ τὴν δευτέραν ἡμέραν, καὶ τὴν σημερινὴν τρίτην ἡμέραν εἰς συζητήσεις, μᾶς ἤγαγεν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα τοῦτο, τὸ ὁποῖον διαπιστώνω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ τὸ διαπιστώσω αὔριον ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος μοιραίως θὰ ὑποστῇ τὰς συνεπείας τῆς τοιαύτης θέσεως τοῦ ζητήματος, οἷα ἐνεφανίσθη ἀπόψε ἐδῶ. (Χειροκροτήματα). Βεβαιωθῆτε ὅτι ἀποτελεῖ μικρὰν δι’ ἐμὲ ἱκανοποίησιν τὸ ὅτι δὲν εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ προβῶ εἰς οἱανδήποτε δήλωσιν μετανοίας ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ. Διότι ἡ ἀποψινὴ συνεδρίασις, ἐκτὸς τῶν θλιβερῶν συνεπειῶν της, δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ καὶ ὡς συνεδρίασις δηλώσεων μετανοίας. (Χειροκροτήματα).

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σοφιανόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§24Ι. ΣΟΦΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, καὶ ἡ σημερινὴ συνεδρίασις, παρ’ ὅλον τὸν λυρικὸν καὶ δραματικὸν ἔν τινι, τόνον, δὲν κατώρθωσε νὰ μᾶς δώσῃ τι τὸ δεδικαιολογημένον καὶ συνταγματικῶς ὀρθόν, τῶν ὅσων ἐξήγγειλον οἱ συναρχηγοὶ τοῦ Λ.Ε.Κ., εἰς τὴν πόλιν τῆς Θεσσαλονίκης, οὔτε ὡς πρὸς τὴν ἐπάρκειαν τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰ τεράστια προβλήματα, τὰ ὁποῖα πρόκεινται εἰς τὸ Ἔθνος. Θὰ ἤθελον ὅμως νὰ προσθέσω, ὅτι ἀπέναντι τοιούτων καταστάσεων, αἱ ὁποῖαι ἐδημιουργήθησαν, μόνον κατόπιν συνεννοήσεων κομματικῶν, ὁ λαὸς αἰσθάνεται βαθυτάτην ἀνάγκην νὰ διαμαρτυρηθῇ καὶ νὰ ὑποδείξῃ εἰς αὐτοὺς τοὺς κυρίους, οἱ ὁποῖοι ἀπεργάζονται τὴν παράτασιν τοῦ κυβερνητικοῦ κινδύνου, ὅτι γρήγορον θὰ εἶναι τὸ τέλος τῆς ἐλεεινῆς αὐτῆς καταστάσεως. (Χειροκροτήματα).

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ τεθέντος πολιτικοῦ θέματος κηρύσσεται περαιωμένη. Ἀνακοινῶ τὰ κάτωθι τηλεγραφήματα τῶν βουλευτῶν κ.κ. Κ. Γκότση καὶ Α. Δημάκη: Πρόεδρον Βουλῆς, Ἀθήνας. Ἐπὶ τεθέντος πολιτικοῦ ζητήματος δηλῶ ὅτι ψηφίζω ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως. Κων. Γκότσης, Βουλευτὴς Ἀχαΐας Πρόεδρον Βουλῆς, Ἀθήνας. Μὴ δυνάμενος παραστῶ Βουλὴν λόγῳ ἀσθενείας, ἐπικροτῶ λεχθέντα παρ’ ἀρχηγοῦ μου κ. Τσαλδάρη. Α. Δημάκης, Βουλευτὴς Προχωροῦμεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν. Παρακαλῶ, ὅπως προσέλθουν ὡς ψηφολέκται οἱ κ. κ. Ν. Παπαγεωργίου καὶ Δ. Λαντζούνης. Τὸ ἐρώτημα τίθεται οὕτω: Οἱ ἐκφράζοντες τὴν ἐμπιστοσύνην των πρὸς τὴν Κυβέρνησιν λέγουσι Ναί. Οἱ μὴ ἐκφράζοντες τὴν ἐμπιστοσύνην των πρὸς τὴν Κυβέρνησιν λέγουσι Ὄχι. Προσελθόντων τῶν ψηφολεκτῶν ἄρχεται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία. (Περατωθείσης τῆς ψηφοφορίας καὶ γενομένης διαλογῆς).

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν συνόλῳ 225. Ἐκ τούτων εἶπον ΝΑΙ 133. ΟΧΙ 91 καὶ εἷς ἠρνήθη ψῆφον, κατὰ τὸ κάτωθι παρατιθέμενον πρωτόκολλον.

Συνεπῶς ἡ Κυβέρνησις ἔτυχεν ψήφου ἐμπιστοσύνης ἐκ μέρους τοῦ Σώματος. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν Συνεδρίασιν;

§27ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίοσις διὰ τὴν προσεχῆ Δευτέραν καὶ ὥραν 6 μ.μ. μὲ ἀντικείμενον ἡμερησίας διατάξεως ἀναφοράς, ἐρωτήσεις, καὶ ἐπερωτήσεις. (Ὥρα 9.45′ μ. μ.)