1951.02.20

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 45η

Τρίτη 20 Φεβρουαρίου 1951

Προεδρία κ. Δ. Β. ΓΟΝΤΙΚΑ

(Ὥρα 6.45′ μ. μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Π. Λιαροῦτσος ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Π. ΛΙΑΡΟΥΤΣΟΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγισκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν).

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Γιαννικώστας μοὶ ἀπέστειλε τὴν ἑξῆς ἐπιστολὴν Ἐν Ἀθήναις τῇ 20–2–1951. Ἀξιότιμε Κύριε Πρόεδρε. Ἐπειδή, δυστυχῶς, δὲν ἠδυνήθην νὰ παραστῶ κατὰ τὴν ἐπικύρωσιν τῶν πρακτικῶν τῆς συνεδριάσεως τῆς 16–2–51, ὁπότε θὰ ἐζήτουν τὴν διόρθωσιν τούτων, καθ’ ὅσον ἂν καὶ παριστάμην κατὰ τὴν συνεδρίασιν ἐκείνην, ἔλαβον μέρος εἰς τὴν διεξαχθεῖσαν ψηφοφορίαν, ἐπὶ τῆς προτάσεως περὶ συστάσεως ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς διὰ τὴν ὑπόθεσιν τῆς εἰσαγωγῆς ζακχάρεως καὶ ἐψήφισα ὑπὲρ τῆς παραπομπῆς τῆς ἐν λόγῳ ὑποθέσεως εἰς ἐξεταστικὴν ἐπιτροπήν, ἐν τούτοις δὲν φέρομαι ὡς ψηφίσας εἰς τὸ δημοσιευόμενον εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ πρωτόκολλον ψηφοφορίας. Ἐπειδὴ τὰ πρακτικὰ τῆς συνεδριάσεως ἐκείνης ἐπεκυρώθησαν ἤδη παρὰ τῆς Βουλῆς, παρακαλῶ θερμῶς ὅπως θελήσητε καὶ ἀνακοινώσητε τὴν παροῦσαν μου εἰς τὴν Βουλὴν καὶ διατάξητε τὴν ἀναγραφὴν αὐτῆς εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως ἵνα ἐμφαίνηται καὶ ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης καὶ ἡ ἐμὴ γνώμη.

Μετὰ πάσης τιμῆς

Ι. ΓΙΑΝΝΙΚΩΣΤΑΣ

Ἐρωτῶ: Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ καταχωρηθῇ εἰς τὰ πρακτικά;

§4ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Ι. Μποῦτος ὅπως ἀναγνώσῃ τας πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§6Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν ἀνακοινοῖ, ὅτι διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 38145)12–2–51 ἀποφάσεώς του παρέσχε τὴν ἐγγύησιν τοῦ Δημοσίου διὰ τὴν παρὰ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος χορήγησιν δανείου δραχμῶν 16.500.000.000 εἰς τὸν Ὀργανισμὸν Λιμένος Πειραιῶς διαθετέου διὰ τὴν κάλυψιν διαφόρων οἰκονομικῶν ἀναγκῶν αὐτοῦ. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Π. Πέννας καταθέτει ἀναφορὰν Καπνεργατῶν Σερρῶν διαμαρτυρομένων διὰ μὴ ἐκπροσώπησιν καπνεργατῶν εἰς ΛΟΣΚ πρὸς ζημίαν καπνικοῦ προϊόντος καὶ συμφερόντων καπνεργατῶν καὶ ζητούντων τροποποίησιν νόμου 1666 καὶ ἐκπροσώπησιν τοῦ καπνεργατικοῦ κόσμου διὰ δύο ἀντιπροσώπων. Ὁ βουλευτὴς Ἠλείας κ. Β. Στεφανόπουλος καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἀντιπροέδρου Συλλόγου Πολυτέκνων Ἀμαλιάδος καὶ περιχώρων ζητοῦντος ἄρσιν ἐπιβληθείσης μαθητικῆς εἰσφορᾶς δυνάμει τοῦ Α. Ν. 1556)1950. Ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Κ. Μπέλλας, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν κατοίκων τῆς Κοινότητος Μεσσιοῦ Θεσσαλονίκης, ζητούντων ἄμεσον κατασκευὴν ἀρδευτικῶν ἔργων ἀποστολὴν γεωτρυπάνου κλπ. Ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Κ. Μπέλλας, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Σ. Βούρα διανομέως Α τάξεως ἐπὶ μισθῷ εἰσηγητοῦ παρὰ τῷ Κεντρικῷ Ταχυδρομείῳ Θεσσαλονίκης, ζητοῦντος χορήγησιν παρὰ τοῦ Ταχυδρομικοῦ Ταμιευτηρίου δανείου 10.000.000 πρὸς τέλεσιν τῶν γάμων τῆς θυγατρός του. Ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Κ. Μπέλλας, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδικάτου Τύπου Θεσσαλονίκης ζητοῦντος τὴν σύστασιν ταμείου ἀσφαλίσεως ἐργατῶν Τύπου καὶ ἐν Θεσσαλονίκῃ ἢ τὴν διὰ νόμου ὑπαγωγὴν τῶν ἀσφαλιστικῶν πόρων του εἰς εἰδικὸν λογαριασμὸν εἰς τὸ ταμεῖον ἀσφαλίσεως ἐργατῶν Ἀθηνῶν. Ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Κ. Μπέλλας, καταθέτει ἀναφορὰν δημοδιδασκάλων περιφερειῶν Θεσσαλονίκης διαμαρτυρομένων διὰ ἀποκλεισμὸν τοποθετήσεώς των εἰς τὰς κενουμένας θέσεις Θεσσαλονίκης, κλπ. Ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Κ. Μπέλλας, καταθέτει ἀναφορὰν ἀκτημόνων γεωργῶν κάτω Σχολαρίου Νομοῦ Θεσσαλονίκης, ζητούντων τὴν ἐκμίσθωσιν τῶν Κοινοτικῶν ἐκτάσεων εἰς ἀκτήμονας Γεωργούς. Ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Κ. Μπέλλας, καταθέτει ἀναφορὰν φοιτητῶν Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης ζητούντων μείωσιν διδάκτρων. Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Γ. Γεωργιάδης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Δημάρχου Δοξάτου ζητοῦντος ταχεῖαν ἀποπεράτωσιν τοῦ Δημοτικοῦ Μεγάρου. Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Γ. Γεωργιάδης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τῶν ἀκτημόνων Ἁγίου Ἀθανασίου ζητοῦντος χορήγησιν δανείου ἐκ δραχμῶν 4.000.000.000 πρὸς ἐξαγορὰν τοῦ ἐκ 5.000 περίπου στρεμμάτων ἀγροκτήματος τῆς Ὀθωμανίδος ὑπηκόου Ματιφὲ–Χανούμ. Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Γ. Γεωργιάδης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου Κρατικῶν Συνοικισμῶν Στρατώνων Δράμας «ἡ Ἀκρόπολις», ζητοῦντος ἀκύρωσιν τοῦ μέτρου τῆς καταβολῆς μισθωμάτων εἰς κατόχους προσωρινῶν παραχωρητηρίων, ἀναγνώοισιν ὡς ἀγοραστῶν τῶν τέκνων τῶν ἀποβιωσάντων ἀρχικῶν κατόχων τῶν οἰκημάτων, ἀναγνώρισιν ὡς ἀγοραστῶν ὅλων ἐκείνων οἵτινες εἶναι κάτοχοι προσωρινῶν παραχωρητηρίων κλπ. Ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Α. Σβῶλος καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Πανελλαδικῆς Καπνεργατικῆς Ὁμοσπονδίας Θεσσαλονίκης διαμαρτυρομένης διὰ τὴν παράλειψιν ἐκπροσωπήσεως τῆς ἐργατικῆς τάξεως εἰς τὸν Αὐτόνομον Ὀργανισμὸν Καπνοῦ καὶ δὴ τόσον εἰς τὸ Γνωμοδοτικὸν ὅσον καὶ εἰς τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον καὶ ζητούσης τὴν ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ τροποποίησιν τοῦ Α. Ν. 1666. Ὁ βουλευτὴς Αἰτ)νίας κ. Γ. Μπουρδάρας καταθέτει ἀναφορὰν κατοίκων Βονίτσης ζητούντων ἀποζημίωσιν διὰ τὰ ἐπιταχθέντα κτήνη των κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ Ἰταλοελληνικοῦ πολέμου κλπ. Ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Χ. Θυμιογιάννης καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Πανελλαδικῆς Καπνεργατικῆς Ὁμοσπονδίας Θεσσαλονίκης ζητούσης ἐκπροσώπησιν τῶν καπνεργατῶν εἰς τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τοῦ Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ Ἑλληνικοῦ Καπνοῦ (Α.Ο.Ε.Κ.). Ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Χ. Θυμιογιάννης καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἐθνικῆς Ἑνώσεως αἰχμαλώτων πολέμου 1940–41 Β. Ἑλλάδος ζητούσης ἀποζημίωσιν ἀπὸ τὰς ἐκ τοῦ ἡττηθέντος ἄξονος ἐπανορθώσεις (Ἰταλίας–Γερμανίας) διὰ τὴν 5ετῆ αἰχμαλωσίαν των, γεωργικὴν ἀποκατάστασιν εἰς τοὺς ἀκτήμονας αἰχμαλώτους κλπ. Ἡ Ἐπιτροπὴ νεοκτίστου Συνοικισμοῦ Π. Κουντουριώτου Δήμου Νεαπόλεως Θεσσαλονίκης καὶ ὁ Πρόεδρος Συλλόγου φυματικῶν Ἐορδαίας διαμαρτύρονται διὰ μελετωμένην κατάργησιν θεσμοῦ Γενικῆς Διοικήσεως Β. Ἑλλάδος. Ὁ Διδασκαλικὸς Σύνδεσμος Ξάνθης ζητεῖ διαβάθμισιν Ἐπιθεωρητῶν Στοιχειώδους Ἐκπαιδεύσεως κλπ. Ὁ Πρόεδρος τοῦ Γεωργικοῦ Συνοικισμοῦ Ἀγχιάλου ζητεῖ ἄμεσον ἐπισκευὴν τῶν πυρποληθεισῶν οἰκιῶν παρὰ Ἰταλῶν τῆς Νέας Ἀγχιάλου κλπ. Ἡ Κτηματικὴ Ἕνωσις τῶν ἁπανταχοῦ Ἑλλήνων ζητεῖ ταχεῖαν βαθμιαίαν καὶ κλιμακωτὴν αὔξησιν ὅλων ἀνεξαιρέτως τῶν μισθωμάτων καὶ ἐξίσωσιν αὐτῶν μὲ τὸν τιμάριθμον. Ὁ Πρόεδρος τῶν Παλαιοημερολογιτῶν Καβάλας διαμαρτύρεται διὰ συνεχιζομένην δίωξίν των. Ὁ Δήμαρχος Ροδίων καὶ διάφορα ἄλλα Σωματεῖα ζητοῦν ἄρσιν τῆς ἀδείας λειτουργίας Ἰταλικοῦ Προξενείου ἐν Ρόδῳ. Ὁ Σύλλογος Ἀκτημόνων Καλλιεργητῶν Γουμενίτσης «Ἡ Μέριμνα» ζητεῖ παραχώρησιν ἐκ τῶν διαθεσίμων γαιῶν ἔσω λίμνης τοῦ ἤδη νεκρωθέντος κρατικοῦ καναβουργείου λίμνης Γιαννιτσῶν πρὸς ἀποκατάστασιν 200 ἀκτημόνων κλπ. Ἀπαντήσεις τῶν διαφόρων Ὑπουργείων ἐπὶ αἰτήσεων κ. κ. βουλευτῶν. Ι. Ὑπουργείου Γεωργίας. Α) Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 103)12–1–1951 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Εὐβοίας κ. Κ. Καλλία, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν ὅτι δυνάμει τῆς ὑπ’ ἀριθ. 162898)18–9–1950 ἀποφάσεως ἡμῶν, ἐκ τοῦ κομισθησομένου περὶ τὸ γʹ 10ήμερον Φεβρουαρίου σχετικοῦ φορτίου, 50 ἡμίονοι Ἀμερικῆς προορίζονται διὰ τὴν περιφέρειαν Εὐβοίας. Ὁ Ὑπουργὸς Ἀκριβὲς Ἀντίγραφον

Ὁ Τμηματάρχης

Υ. Δ.

Β) Ἐπὶ τῆς ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Λαζ. Σαραφιανοῦ δι’ ἧς ἐρωτώμεθα ἐὰν σκεπτώμεθα ν’ ἀπαλλοτριώσωμεν δι’ ἀποκατάστασιν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν τὰς μεγάλας ἀγροτικὰς ἰδιοκτησίας τὰς ἀνηκούσας εἰς Νομικὰ ἢ φυσικὰ πρόσωπα νὰ σᾶς γνωρίσωμεν τὰ κάτωθι: Εἰς τὴν ἐρώτησίν του ὁ κ. βουλευτὴς σημειοῖ ὅτι νομίζει ἢ μᾶλλον ὅτι πιστεύει ὅτι διὰ τὰς ἀνωτέρω ἀπαλλοτριώσεις δὲν ὑπάρχει ἐκ τοῦ Συντάγματος κώλυμα τοῦτο δὲ στηρίζει εἰς τὴν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 17 τοῦ Συντάγματος ἑρμηνευτικὴν δήλωσιν τῆς διπλῆς Ἀναθ. Βουλῆς τοῦ 1911. Κατ’ ἀρχὴν οὔτε ὑπῆρξεν μετὰ τὴν ἀνωτέρω ἑρμηνευτικὴν δήλωσιν οὐδὲ ὑπάρχει ἀντίρρησις ὅτι συγχωρεῖται ἡ ἔκδοσις νόμου ἐπιτρέποντος τὴν ἀπαλλοτρίωσιν ἀγροκτημάτων δι’ ἀποκατάστασιν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν διότι ἐκ τῆς τοιαύτης ἀπαλλοτριώσεως ἀναμφισβητήτως προκύπτει δημοσία ὠφέλεια. Ὁ ἐκδιδόμενος ὅμως νόμος πρέπει νὰ κινῆται ἐντὸς τῶν πλαισίων τοῦ ἄρθρου 17 τοῦ Συντάγματος νὰ καθορίζῃ ὅτι ἡ κατάληψις τοῦ ἀπαλλοτριωμένου ἐνεργεῖται μετὰ τὴν καταβολὴν τῆς ἀποζημιώσεως καὶ περαιτέρω ὅτι ἡ ἀποζημίωσις θὰ καθορίζεται διὰ τῆς δικαστικῆς ὁδοῦ. Ὁρίζον τὸ Σύνταγμα ἀποζημίωσιν, προφανὲς εἶναι ὅτι ἀναφέρεται εἰς ἰσάξιον ἀποτίμησιν τοῦ ἀπαλλοτριωμένου καὶ καταβολὴν αὐτῆς εἰς μετρητά, διότι ἡ διὰ τῶν ὁμολογιῶν ἐξόφλησις τοῦ ἰδιοκτήτου δὲν ἀποτελεῖ κἂν προηγουμένην ἀποζημίωσιν. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς ὅτι ὑπὸ τὸ Κράτος τῆς ἰσχύος τοῦ καὶ νῦν ἰσχύοντος Συντάγματος ἐξεδόθησαν οἱ πρῶτοι ἀγροτικοὶ νόμοι 1072)1917, 2052)20, 2922)22 οἵτινες ὅριζον τὴν καταβολὴν τῆς ἀποζημιώσεως εἰς ὁμολογίας πλὴν ὅμως ἀκριβῶς λόγῳ τῆς τοιαύτης των παρεκκλίσεως ἐκ τοῦ Συντάγματος ἐλάχιστα ἔσχον ἐφαρμογὴν καὶ εἶναι ἀμφίβολον, ἐὰν θὰ ἠδύνατο ἰδίᾳ μετὰ τὴν Μικρασιατικὴν καταστροφὴν νὰ χωρίσῃ ἡ ἀγροτικὴ ἀποκατάστασις τῶν ἀκτημόνων ἂν δὲν ἐξεδίδετο ἡ ὑπ’ ἀριθ. 3473)14–2–23 ἀπόφασις τῆς ἐπαναστάσεως τοῦ 1922 ἥτις ἔχουσα συνταγματικὴν ἰσχὺν ὥρισε τὴν κατάληψιν τοῦ ἀπαλλοτριωμένου πρὸ τῆς καταβολῆς τῆς ἀποζημιώσεως. Μετὰ ταῦτα ἐπηκολούθησε τὸ Ν. Δ. τῆς 15–2–33 ὅπερ ἐτροποποίησε ριζικῶς τὴν μέχρι τοῦδε ἰσχύουσαν ἀγροτικὴν νομοθεσίαν καὶ παρεκκλῖνον τοῦ Σ)τος ὥρισε τρόπον καὶ κριτήρια καθορισμοῦ τῆς ἀποζημιώσεως ἐνῷ ἡ μόνη ἐπιτραπεῖσα ὑπὸ τῆς ἀνωτέρω ἀποφάσεως τῆς ἐπαναστάσεως τοῦ 1922 παρέκκλισις ἦτο ἡ κατάληψις τοῦ ἀπαλλοτριωμένου πρὸ τῆς καταβολῆς ἀποζημιώσεως. Τέλος τὸ Σ)γμα τοῦ 1927 διὰ τοῦ ἄρθρου 119 ἐπέτρεψε παρέκκλισιν ἐπὶ μίαν πενταετίαν ἀπὸ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 17 (19 τοῦ 1927) ἐπὶ σκοπῷ ἀποκαταστάσεως ἀκτημόνων καλλιεργητῶν. Τὸ ἀνωτέρω ἄρθρον ἦλθε νὰ καλύψῃ καὶ πράγματι ἐκάλυψε τὰς ἀντισυνταγματικότητας τῆς κειμένης τότε ἀγροτικῆς νομοθεσίας ταυτοχρόνως ὅμως περιώρισε τὴν ἰσχὺν τῆς ἐντὸς τακτικῆς χρονολογίας ἤτοι μέχρι τῆς 3 Ἰουνίου 1932. Οὕτω ἀπὸ τῆς 3 Ἰουνίου 1932 οὐδαμῶς ἐγένοντο ἀπαλλοτριώσεις κατὰ τὰς διατάξεις τῆς ἀγροτικῆς νομοθεσίας ἤτοι μὲ ἠλαττωμένην ἀποζημίωσιν καταβολὴν αὐτῆς εἰς ὁμολογίας καὶ κατάληψιν τοῦ ἀπαλλοτριωμένου πρὸς τῆς καταβολῆς ἀποζημιώσεως. Ἔκτοτε βάσει τοῦ νόμου 5441)1932 ὅστις ἐξεδόθη πρὸ τῆς ἐκπνοῆς τῆς πενταετοῦς προθεσμίας τοῦ ἄρθρου 119 τοῦ Σ)τος καὶ ὅστις ὥρισε ὅτι ἡ ἀπαλλοτρίωσις θεωρεῖται ἰσχυρὰ ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως τῆς ἀποφάσεως περὶ κηρύξεως τοῦ κτήματος ὡς ἀπαλλοτριωτέον ἐσυνεχίσθη ἡ τελείωσις τῆς ἀπαλλοτριώσεως τῶν ἀγροκτημάτων ὅσα εἶχον κηρυχθῆ ἀπαλλοτριωτέα καὶ δὲν εἶχον ἐκδικασθῆ ἀπὸ τὰς οἰκείας Ἐπιτροπὰς ἀπαλλοτριώσεων. Μετὰ τὴν κατάργησιν τοῦ Σ)τος τοῦ 1927 καὶ ἵνα μὴ τεθῇ ἐν ἀμφιβόλῳ ἡ περαίωσις τῶν ἐκκρεμῶν ἀπαλλοτριώσεων ἡ Δ. Συντακτικὴ Πρᾶξις τοῦ 1935 διὰ τοῦ ἄρθρου μόνου παρ. 3 ὥρισε ὅτι οἱ νόμοι καὶ ἐκτελεστικὰ τούτων Δ)ματα ἐκδοθέντα κατ’ ἐφαρμογὴν τοῦ ἄρθρου 110 τοῦ Σ)τος 1927 διατηροῦν προσωρινῶς τὴν ἰσχὺν των μέχρι τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νέου Σ)τος. Ἕνεκα τῶν ἀνωτέρω ἀναμφισβητήτων κωλυμάτων ἡ διαλυθεῖσα Ἀναθεωρ. Βουλὴ τοῦ 1946 ἐπιληφθεῖσα τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ Σ)τος εἰδικὴν διέλαβε διάταξιν εἰς τὸ καταρτισθὲν ὑπ’ αὐτῆς σχέδιον Σ)τος περὶ παρεκκλίσεως ἐπὶ τακτὸν χρονικὸν διάστημα ἀπὸ τὸ ἄρθρον 17. Ἐὰν ὅθεν ὁ ἐρωτῶν κ. βουλευτὴς φρονεῖ ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τῆς κειμένης ἀγροτικῆς νομοθεσίας δύναται καὶ σήμερον νὰ ἐνεργηθῇ ἀπολλοτρίωσις πρὸς ἀποκατάστασιν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν, εἰς τοῦτο δὲ δὲν μᾶς εὑρίσκει συμφώνους διότι αἱ διατάξεις αὐτῆς αἱ ἀφορῶσαι εἰς ἀναγκαστικὰς ἀπαλλοτριώσεις χαρακτηρισθεῖσαι μετὰ τὸ ἄρθρον 119 τοῦ Σ)τος 27 ὡς ἔχουσαι μεταβατικὸν χαρακτῆρα ἀπέβαλαν τὴν ἰσχὺν των μετὰ τὴν ἐκπνοὴν τῆς πενταετοῦς προθεσμίας τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου 119 καὶ ὡς ἄνευ ἰσχύος διατάξεις δὲν ἀποτελοῦσι καὶ ἀντικείμενον τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου μόνου παρ. 3 τῆς Δ. Συντ. Πράξεως τοῦ 1935. Ἐὰν τοὐναντίον φρονῇ ὅτι δύναται καὶ ἤδη ἰσχύοντος τοῦ Σ)τος τοῦ 1864 νὰ θεσπισθῇ νόμος περὶ ἀπαλλοτριώσεως ἀγροκτημάτων ἡ ἀπάντησίς μας εἶναι ὅτι βεβαίως δύναται νὰ θεσπισθῇ τοιοῦτος νόμος, ἀλλὰ ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν ὅτι ὡς ἐν ἀρχῇ ἐκθέτομεν θὰ πρέπει νὰ κινῆται ἐντὸς τῶν πλαισίων τοῦ ἄρθρου 17 τοῦ Δ)τος ἤτοι θὰ πρέπει νὰ προβλέπῃ πλήρη καὶ προηγουμένην ἀποζημίωσιν δικαστικῶς καθοριζομένην. Ὅμως ὑπὸ τοιαύτας προϋποθέσεις τοὐλάχιστον ἡμεῖς νομίζομεν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ ἀποκατάστασις τῶν ἀκτημόνων διότι ἡ τελείωσις τοιούτων ἀπαλλοτριώσεων θὰ ἀπαιτήσῃ μακρότατον χρόνον παρ’ ἐκτὸς τοῦ ὅτι θὰ καταστῇ προβληματικὴ ἂν μὴ ἀνέφικτος ὑπὸ τὰς παρούσας οἰκονομικὰς συνθήκας, ἡ ἐξεύρεσις τῶν ἀπαιτουμένων χρηματικῶν πόρων πρὸς ἀποζημείωσιν τῶν ἰδιοκτητῶν εἰς μετρητά.

Ὁ Ὑπουργὸς

Α. ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ.

ΙΙ Ἑλληνικοῦ Ὀργαν. Τουρισμοῦ. Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 49 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Δ. Μπαρμπαλιᾶ. Ἀσχέτως τῆς διὰ τοῦ ἀπὸ 9–11τ50 Διαγγέλματος τῆς Α. Μ. τοῦ Βασιλέως ἀνακηρύξεως τοῦ ἔτους 1951 ὡς ἔτους τοῦ Ἀποδήμου Ἑλληνισμοῦ ἡ ὑπηρεσία ἡμῶν ἀπὸ μακροῦ χρόνου καταβάλλει προσπαθείας διὰ τὴν ἁπλούστευσιν τῶν ταξιδιωτικῶν διατυπώσεων ἰδίᾳ ἀκόμη δὲ τῶν τελωνειακῶν καὶ συναλλαγματικῶν. Μέχρι καὶ πρὸ ὀλίγων ἀκόμη μηνῶν αἱ ἁρμόδιαι Ὑπηρεσίαι τοῦ Δημοσίου ὄχι μόνον εἰς ἁπλούστευσιν τῶν διατυπώσεων τούτων δὲν ἔστεργον, ἀλλὰ καὶ συχνάκις προέβαινον εἰς τὴν ἐπιβολὴν νέων ἀψυχολογήτων καὶ ἀσκόπων περιορισμῶν, εἰς τρόπον ὥστε νὰ ταλαιπωροῦνται οἱ ξένοι καὶ νὰ δυσφημίζεται ἡ χώρα ἡμῶν. Ἡ Κυβέρνησις κοινοποιοῦσα τὸ Διάγγελμα τῆς Α.Μ. τοῦ Βασιλέως, ὑπεσχέθη ὅτι συντόμως θὰ ἐξαγγείλῃ τὴν λῆψιν διαφόρων μέτρων διευκολυνόντων τὴν ἔλευσιν τῶν ὁμογενῶν. Πράγματι συνεστήθησαν δύο Ἐπιτροπαὶ διὰ τὴν μελέτην τῆς ἁπλουστεύσεως τῶν ταξειδιωτικῶν διατυπώσεων αἵτινες ὑπέβαλον ἤδη τὰ πορίσματά των. Πρὸς τούτοις, ὁ καθ’ ἡμᾶς ὀργανισμὸς εἰσηγήθη τὴν καθιέρωσιν εἰδικῶν διευκολύνσεων διὰ τοὺς ὁμογενεῖς, ὡς τὴν χορήγησιν εἰδικῆς καὶ ἀτελοῦς θεωρήσεως τῶν διαβατηρίων των, ἀπαλλαγὴν αὐτῶν ἀπὸ πάσης διατυπώσεως, ὅσον ἀφορᾷ τὴν διαμονὴν καὶ κίνησίν των ἐν Ἑλλάδι. Ἤδη αἱ ἁρμόδιαι ὑπηρεσίαι ἀπήντησαν ὅτι συμφωνοῦν πρὸς τὰς προτεινομένας διευκολύνσεις. Δὲν ἀναμένομεν εἰ μὴ τὴν ἔκδοσιν τῶν σχετικῶν πράξεων, ἵνα προβῶμεν εἰς τὴν ἐξαγγελίαν τῶν διευκολύνσεων τούτων. Ἐπίσης λαμβάνονται ἤδη μέτρα διὰ τὴν βελτίωσιν τοῦ ξενοδοχειακοῦ ὁπλισμοῦ τῆς χώρας, τὴν ἐξεύρεσιν καταλλήλων οἰκημάτων διὰ τὴν στέγασιν τῶν ἀφιχθησομένων ὁμογενῶν ὡς καὶ διὰ τὴν ὀργάνωσιν καλλιτεχνικῶν καὶ ἄλλων ἑορτῶν καὶ ἐκδηλώσεων, εἰς τρόπον ὥστε ἡ διαμονὴ αὐτῶν ἐν Ἑλλάδι νὰ καταστῇ ἄνετος καὶ εὐχάριστος καὶ νὰ καταστοῦν ζωντανοὶ διαφημισταὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ Τουρισμοῦ ἐκ τῆς ἀναπτύξεως τοῦ ὁποίου προσδοκᾷ μέγιστα ὀφέλη οὐ μόνον ἡ Ἐθνικὴ ἡμῶν Οἰκονομία ἀλλὰ καὶ τὸ Ἐθνικὸν ἡμῶν γόητρον.

Μετὰ πλείστης τιμῆς

Γ. ΠΑΠΑΕΥΣΤΑΘΙΟΥ

Ὁ κ. Α. Λαμπρόπουλος (Ὑπ. Γεργίας) καταθέτει σχέδια νόμων: 1) «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς Ἀγροτικῆς Νομοθεσίας». 2) «Περὶ ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως ἀγροτικῶν Κτημάτων πρὸς ἀποκατάστασιν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν Δωδεκανήσου». 3) «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν διατάξεων» καὶ 4) Περὶ τροποποιήσεως τοῦ Ν. 1444) 1950. «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Ν. Διατάγματος 452)1947 κ.λ.π.». Ὁ κ. Ζαΐμης, (Ὑπουργὸς τῆς Κοιν. Προνοίας), καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως συμπληρώσεως καὶ κωδικοποιήσεως τῆς περὶ ἀποκαταστάσεως ἀστῶν προσφύγων κειμένης νομοθεσίας». Ἡ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ Α.Ν. 560 τοῦ 1937 «περὶ σπογγαλιείας». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ν. Κουπαροῦσσος, Α. Βλασακούδης καὶ Γ. Παλάσκας καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ Κώδικος περὶ Δικηγόρων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Δ. Ἀλιπράντης, Γ. Γεώργας, Γ. Σερπᾶνος, Λ. Μπουρνιᾶς καὶ Π. Λιαροῦτσος καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως ὀργανικῶν ἀριθμῶν ὑπαξιωματικῶν Β. Ν. εἰδικοτήτων καὶ τεχνῶν».

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κανελλόπουλος ἔχει τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§8Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, παρεκάλεσα τὸν ἀξιότιμον κύριον Πρόεδρον τῆς Βουλῆς ὅπως μοὶ παρεχωρήθη ἐκτάκτως καὶ πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως τὸν λόγον διὰ νὰ ἀντιμετωπίσω ἕνα φαινόμενον, φαινόμενον ἠθικῶς παράδοξον καὶ πολιτικῶς ἄηθες τὸ ὁποῖον ἐσημειώθη κατὰ τὴν ἀπουσίαν τοῦ κ. Στεφανοπούλου καὶ ἐμοῦ εἰς Θεσσαλονίκην. Ὄπως γνωρίζετε, ὁ συνάδελφος κ. Στεφανόπουλος καὶ ἐγὼ εὑρισκόμενοι ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ Λαϊκοῦ Ἑνωτικοῦ κόμματος ἐθεωρήσαμεν χρέος μας, ὅπως θεωροῦν χρέος των ὅλοι οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες τῆς χώρας, νὰ ἐπικοινωνήσωμεν μὲ τὸν λαὸν τῆς Βορείου Ἑλλάδος, νὰ προβῶμεν μάλιστα εἰς τὴν πρώτην μετὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ ἐπικοινωνίαν, χρησιμοποιροῦντες ὡς ὁρμητήριον τὴν Πρωτεύουσαν τῆς Βορείου Ἑλλάδος. Κατὰ τὸν λόγον τὸν ὁποῖον ἐξεφώνησα ἐνώπιον τοῦ λαοῦ τῆς Θεσ)νίκης, διεπίστωσα κατὰ τρόπον σαφῆ, μὴ ἐπιδεχόμενον παρεξήγησιν, ὡρισμένας σκέψεις καὶ εἶχα καθῆκον νὰ διατυπώσω τὰς σκέψεις μου κατὰ τρόπον εἰλικρινῆ. Εἶχον καθῆκον νὰ διατυπώσω τὰς προβλέψεις μου ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐξέλιξιν τῆς ἐθνικῆς καὶ πολιτικῆς μας ζωῆς κατὰ τρόπον ἀνταποκρινόμενον πλήρως πρὸς ὅσα ἡ σκέψις μου ὀρθῶς ἢ ἐσφαλμένως ἔχει συλλάβει. Δὲν δικαιοῦται, ἀγαπητοὶ κ.κ. συνάδελφοι, ὁ πολιτικὸς κόσμος νὰ ἀποκρύπτῃ ἀπὸ τὸν λαὸν τοὺς φόβους του, δὲν δικαιοῦται ὁ πολιτικός, ὁ ἄξιος τοῦ ὀνόματος τοῦ πολιτικοῦ τοῦ τεταγμένου νὰ καθοδηγῇ τὸν λαόν, νὰ ὁμιλῇ κατὰ τρόπον ἁπλῶς καὶ μόνον συμβιβαστικῶς κολακεύοντα τὸ ἀκροατήριον πρὸς τὸ ὁποῖον ἀπευθύνεται. Ὡμίλησα, ὅπως, ἄλλωστε, ὡμίλησε καὶ ὁ κ. Στεφανόπουλος, κατὰ τρόπον ἀπολύτως ἀνοικτόν, σαφῆ καὶ εἰλικρινῆ. Διετύπωσα τοὺς φόβους μου ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐξέλιξιν τὴν διεθνῆ, διετύπωσα τοὺς φόβους μου ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐξέλιξιν τὴν ἐσωτερικήν, ἰδίᾳ ἀπὸ οἰκονομικῆς καὶ κοινωνικῆς πλευρᾶς καὶ διετύπωσα ταὐτοχρόνως, ὅπως εἶχον καθῆκον, τὸν φόβον ὅτι τοιούτων κρισίμων περιστάσεων ἡ ἀντιμετώπισις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἀπὸ Κυβέρνησιν μειοψηφίας ἢ ἀπὸ Κυβερνήσεις αἱ ὁποῖαι βασίζονται ἐπὶ συμβιβασμῶν καθαρῶς κομματικῶν. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ διαπίστωσις ὅτι ἡ διακυβέρνησις τῆς Χώρας γίνεται κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὴν κρισιμότητα τῶν περιστάσεων, εἶναι διαπίστωσις τὴν ὁποίαν ὀφείλομεν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν. Καὶ ἐπειδὴ μέχρι τοῦδε ἐστηρίζομεν διὰ τῆς ψήφου καὶ τῆς ἠθικῆς ἀνοχῆς μας τὴν Κυβέρνησιν, ἔχομεν καθῆκον νὰ δηλώσωμεν ὅτι ἡ τοιαύτη ἀνοχὴ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ καὶ μόνον διὰ τὸν λόγον—ὑπάρχουν καὶ πολλοὶ ἄλλοι λόγοι οἱ ὁποῖοι ἐπέβαλλον τὴν μεταβολὴν τῆς στάσεώς μας—ἀλλὰ καὶ μόνον διὰ τὸν λόγον ὅτι αἱ δυσχερέσταται διεθνεῖς καὶ ἐσωτερικαὶ περιστάσεις ἐπιβάλουν τὴν συγκρότησιν Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία νὰ γνωρίζῃ ὅτι εἶναι σταθερά, ἐπιβάλλουν τὴν συγκρότησιν Κυβερνήσεως κοινοβουλευτικῶς αὐτοδυνάμου, ἡ ὁποία νὰ ὑπολογίζῃ ἐπὶ τοῦ παρατεταμένου μέλλοντος, ἐπιβάλλουν τὴν συγκρότησιν Κυβερνήσεως ἡ ὁποία νὰ μὴ κατέχεται—ὅπως εἶναι φυσικὸν νὰ κατέχεται ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις—ἀπὸ τὴν ἀνησυχίαν μήπως ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν ὁδηγηθῇ εἰς πτῶσιν. Τῶν κρισίμων περιστάσεων ἡ ἀντιμετώπισις προϋποθέτει σταθερὰν γραμμὴν πολιτικῆς, προϋποθέτει τὴν λῆψιν μέτρων τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ληφθοῦν ἐντὸς 24 ὡρῶν, προϋποθέτει προσπάθειαν μηνῶν, χωρὶς διακοπήν, χωρὶς τὰ χάσματα, τὰ ὁποῖα προκαλοῦν αἱ κυβερνητικαὶ κρίσεις, χωρὶς τὰ ψυχικὰ χάσματα, τὰ ὁποῖα καὶ ἄνευ πολιτικῶν κρίσεων εἶναι φυσικὸν ἀνὰ πᾶσαν ἡμέραν νὰ προκαλοῦνται εἰς τὴν συνείδησιν τῆς Κυβερνήσεως ὅταν δὲν γνωρίζῃ ἐὰν τὴν ἑπομένην θὰ εὑρίσκεται εἰς τὴν ἐξουσίαν. Τοὺς ὅρους βεβαίως, ὑπὸ τοὺς ὁποίους πρέπει νὰ συγκροτηθῇ ἡ Κυβέρνησις, ἡ τεταγμένη νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰς κρισίμους περιστάσεις τοῦ μέλλοντος, ἦτο καθῆκον νὰ διατυπώσωμεν μὲ ἀπόλυτον εἰλικρίνειαν. Ἦτο καθῆκον νὰ τονίσωμεν ὅτι ἡ ἀντιμετώπισις τῶν κρισίμων περιστάσεων ἀπαιτεῖ τὴν συγκρότησιν Κυβερνήσεως οὐχὶ μόνον σταθερᾶς, ἀλλὰ καὶ Κυβερνήσεως διεπομένης ὑπὸ πραγματικῆς ἐσωτερικῆς ἀλληλεγγύης, Κυβερνήσεως τῆς ὁποίας τὰ τμήματα, τὰ ἀνταποκρινόμενα εἰς τὰ κόμματα τὰ συμπράττοντα εἰς τὴν Κυβέρνησιν δὲν θὰ ἀλληλοϋποβλέπωνται, Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία θὰ ἔχῃ πραγματικὴν ἑνότητα, θὰ ἀπαρτίζεται βεβαίως ἀπὸ διάφορα κόμματα, ἀλλὰ θὰ ἔχῃ πνεῦμα καὶ ἦθος ὑπερκομματικόν. Εἴχομεν καθῆκον νὰ τονίσωμεν τὰς ἀληθείας αὐτάς, διότι ἐν ὄψει τῶν ἐπερχομένων δυσχερειῶν, δυσχερειῶν διεθνοῦς καὶ ἐσωτερικοῦ χαρακτῆρος, δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ παραμείνωμεν ἀδιάφοροι, δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ἀρκούμεθα—πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο βεβαίως εὐχάριστον εἰς τὴν Κυβέρνησιν—εἰς τὴν σιωπηρὰν παρακολούθησιν τῆς ὑπ’ αὐτῆς διενεργουμένης διοικήσεως τῆς Χώρας. Εἶναι καὶ παράδοξον τὸ νὰ φαντάζεται μία Κυβέρνησις ὅτι εἶναι δυνατὸν τὰ κόμματα τὰ ὁποῖα πρὸς στιγμήν, πρὸς ἀντιμετώπισιν ἑνὸς κοινοβουλευτικοῦ ἀδιεξόδου, ἔδωσαν τὴν ψῆφον των διὰ νὰ τὴν στηρίξουν, νὰ φαντάζεται ὅτι ἡ ψῆφος αὐτὴ ἀποτελεῖ ἀγαθόν, τὸ ὁποῖον δικαιοῦται νὰ νέμεται κατὰ τρόπον ἀπολύτως ἀνεξέλεγκτον. Καὶ πράγματι κατὰ τρόπον ἀνεξέλεγκτον νέμεται τὸ ἀγαθὸν αὐτό. Ἐγένετο κατὰ τὸ διάστημα ὅλων τῶν τελευαίων μηνῶν εἰς βάρος τοῦ λαοῦ καὶ τῶν κομμάτων τὰ ὁποῖα ἔδωσαν ψῆφον εἰς τὴν Κυβέρνησιν μεταβολαὶ ἀπ’ ἄκρου εἰς ἄκρον τῆς Ἑλλάδος. Εἰς τὰ κοινοτικὰ συμβούλια ἐγένετο ἀναστάτωσις μὲ κριτήρια καθαρῶς κομματικά, ἐγένετο ἀναστάτωσις τῆς αὐτοδιοικήσεως κατὰ κύριον λόγον, ἀλλὰ καὶ ὡρισμένων φάσεων καὶ πλευρῶν τῆς διοικήσεως. Καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἂν καὶ Κυβέρνησις μειοψηφίας, ἐνόμισεν ὅτι ἐδικαιοῦτο νὰ προβαίνῃ εἰς τὰς τοιαύτας ἐνεργείας, χωρὶς νὰ λαμβάνῃ ὑπ’ ὄψιν— πρᾶγμα τὸ ὁποῖον μαρτυρεῖ τὴν ἀφελῆ μακαριότητά της— χωρὶς νὰ λαμβάνῃ ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὰ κόμματα τὰ ὁποῖα ἔδωσαν τὴν ψῆφον των, μετέχουν τῶν εὐθυνῶν τῆς Κυβερνήσεως. Αὐτὴ ἡ ἀδιαφορία τῆς Κυβερνήσεως ἦτο ἀναγκαῖον, ἦτο ἠθικῶς ἐπιβεβλημένον νὰ εὕρῃ τὴν ἀνταπόδοσίν της— ἀνταπόδοσιν ἡ ὁποία γίνεται ἐν ὀνόματι τῶν συμφερόντων τοῦ Ἔθνους καὶ τοῦ λαοῦ. Αὐτὴ ἦτο ἡ βασικὴ ἀρχὴ ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐστηρίχθησαν αἱ σκέψεις τὰς ὁποίας ἀνεπτύξαμεν εἰς τὴν Θεσσαλονίκην. Καὶ ἐπροχωρήσαμεν, ἀφοῦ ἀνεπτύξαμεν τὰς σκέψεις αὐτὰς, ἐπροχωρήσαμεν εἰς τὴν διατύπωσιν τῶν ἀκολούθων φράσεων, τὰς ὁποίας θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, κ. συνάδελφοι, νὰ σᾶς ἀναγνώσω, βάσει τοῦ κειμένου τῶν ἐστενογραφημένων πρακτικῶν. «Ἐὰν δὲν ἐξασφαλισθοῦν αἱ στοιχειώδεις αὐταὶ προϋποθέσεις, ἡ Βουλή, ἂς μὴ πλανώμεθα θὰ ὑποχρεωθῇ, ἐφ’ ὅσον καὶ καθ’ ὅσον δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν ἀμέσως ἐκλογαί, θὰ ὑποχρεωθῇ ἐντὸς ἐλαχίστου χρόνου νὰ ἀναγνωρίσῃ τὴν ἀδυναμίαν μας ὅπως δώσῃ κυβέρνησιν εἰς τὸν τόπον καὶ νὰ στηρίξῃ κυβέρνησιν ἐξωκοινοβουλευτικῆς συνθέσεως. Αὐτὸ ὅμως, ἀγαπητοὶ φίλοι, θὰ σημάνῃ μείωσιν ἠθικὴν τοῦ πολιτικοῦ κόσμου καὶ ἐμμέσως μείωσιν ἠθικὴν ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ὁ ὁποῖος ἐξέλεξεν τὸν πολιτικὸν αὐτὸν κόσμον. Δι’ αὐτὸ τὸ ΛΕΚ θὰ πράξῃ πᾶν τὸν δυνατὸν διὰ νὰ μὴ φθάσωμεν ἕως ἐκεῖ. Τὸ ΛΕΚ θὰ πράξῃ πᾶν τὸ δυνατὸν διὰ νὰ πληρωθοῦν οἱ ὅροι μιᾶς κοινοβουλευτικῆς κυβερνήσεως ἀξίας τῶν περιστάσεων». Αὐταὶ εἶναι αἱ φράσεις, τὰς ὁποίας διετύπωσα, ἀξιότιμοι καὶ ἀγαπητοὶ κύριοι συνάδελφοι εἰς τὸν λόγον μου τῆς Θεσσαλονίκης. Καὶ αἰφνιδίως, ἡμῶν ἀπουσιαζόντων εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, ἐσημειώθη ἐδῶ εἰς τὰς Ἀθήνας θόρυβος μέγας. Καὶ δώσαντος τὸ σύνθημα τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅλοι σχεδὸν οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων καὶ ὁμάδων τῆς Βουλῆς, ἔσυρον τὸ ξῖφος ἐκ τῆς κοινοβουλευτικῆς των θήκης καί, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω, μὲ ἡρωϊσμὸν δονκιχωτικόν, ἔσπευσαν νὰ δηλώσουν, ὅτι θὰ προασπίσουν τὰς ἀπειλουμένας δημοκρατικὰς καὶ λαϊκὰς ἐλευθερίας. Κύριοι συνάδελφοι, πρόκειται περὶ καθαρᾶς σκευωρίας, σκευωρίας τῆς ὁποίας ἄλλοι μὲν μετέσχον σκοπίμως, ἄλλοι δὲ παρεσύρθησαν, χωρὶς νὰ γνωρίζουν τὸ ἀκριβὲς κείμενον τῶν φράσεων τὰς ὁποίας διετύπωσα εἰς τὴν Θεσσαλονίκην. Καί, πρόκειται περὶ σκευωρίας ἐναντίον τοῦ Λαϊκοῦ Ἑνωτικοῦ Κόμματος, διότι τὸ Λ.Ε.Κ. ἔδωσε καὶ δίδει καὶ θὰ δώσῃ εἰς τὸ προσεχὲς μέλλον, δείγματα τῆς ἠθικῆς του δυνάμεως, ἠθικῆς δυνάμεως, ἡ ὁποία δὲν τοῦ ἐπιτρέπει νὰ ἀνέχεται μετ’ ἀμεριμνησίας τὴν ἐξέλιξιν τῶν περιστάσεων καὶ νὰ ἀδιαφορῇ διὰ τὸ μέλλον τῆς χώρας. Κύριοι συνάδελφοι, ὑπάρχει βέβαια ἕνα ἀγαθόν, τὸ ὁποῖον προέκυψεν ἀπὸ τὴν ἀντίδρασιν αὐτήν, τὴν ἀπολύτως ἀθέμιτον ἀπὸ πολιτικῆς καὶ ἠθικῆς ἀπόψεως καὶ ἀκόμη ἀπὸ ἀπόψεως γραμματικῆς. Προέκυψεν ἓν μέγα ἀγαθόν, ὅτι εἴδομεν ἐξαίφνης νὰ συμφωνῇ ὁ πολιτικὸς κόσμος, ἀπὸ τοῦ κ. Μανιαδάκη μέχρι τοῦ κ. Χριστάκου. Εἶναι καὶ αὐτὸ ἕνα μέγα ἀγαθόν (Χειροκροτήματα). Καί, ἐὰν τὸ Λ.Ε.Κ. εἶναι πράγματι ὑπεύθυνον διὰ τὸ μέγα αὐτὸ γεγονός, ἐὰν τὸ Λ.Ε.Κ. εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔδωσε ἀφορμὴν διὰ τὴν ἕνωσιν αὐτήν, ἂς μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ θέσω τὰς λέξεις εἰς εἰσαγωγικὰ «τῶν ἐθνικῶν δυνάμεων», τότε βεβαίως πρέπει νὰ εἶναι ὑπερήφανον τὸ ΛΕΚ διότι ἐπετέλεσε τοιοῦτον ἔργον ἔστω καὶ ἀρνητικῶς. Κύριοι Βουλευταί, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, μετὰ τὴν σατυρικὴν αὐτὴν παρένθεσιν .... (Θόρυβος–Κωδωνοκρουσίαι).

§9Δ. ΧΡΙΣΤΑΚΟΣ. (Διακόπτει μὴ ἀκουόμενος).

§10ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Διακόπτει μὴ ἀκουόμνος). (Θόρυβος–Κωδωνοκρουσίαι).

§11Α. ΙΩΣΗΦ. Αὐτὸ γίνεται ὅταν προσβάλλεται ἡ Βουλή... (Θόρυβος–Κωδωνοκρουσίαι).

§12Α. ΑΓΓΕΛΟΥΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε νὰ σεβασθῶμεν τὴν ἀπολογίαν τοῦ ρήτορος.

§13Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὴ παρεμβαίνητε διὰ νὰ μὲ προστατεύσητε, διότι δὲν εἶμαι ἀπολογούμενος. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου θὰ ἤθελον νὰ παρατηρήσω καὶ εἰς τὸν κ. Ἰωσήφ, ὁ ὁποῖος ἐξεμάνη, ὅτι τὴν Βουλὴν τὴν τιμῶ περισσότερον παντὸς ἄλλου, ἀλλ’ ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ἔχω τὰς ἐπιφυλάξεις μου, ὅσον ἀφορᾷ ὡρισμένους βουλευτάς, τῶν ὁποίων ἡ δρᾶσις δὲν εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ συμπίπτῃ ἀπολύτως μὲ τὰ αἰτήματα τῆς ἰδικῆς μου ἐθνικῆς ψυχῆς. (Χειροκροτήματα — θόρυβος–Κωδωνοκρουσίαι). Καὶ τόσον πολὺ τιμῶ τὴν Βουλήν, ὥστε ἐταύτισα τὴν ὑπόληψιν ἐμοῦ ὡς πολιτικοῦ ἀνδρός, μὲ τὴν ὑπόληψιν ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς καὶ ἐταύτισα τὴν ὑπόληψιν τῆς Βουλῆς μὲ τὴν ὑπόληψιν ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Αἱ φράσεις τὰς ὁποίας διετύπωσα καὶ τὰς ὁποίας οὐδεὶς ἐδικαιοῦτο νὰ διαστρέψῃ, εἶναι τόσον σαφεῖς, ὥστε εἶναι ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἰς θέσιν νὰ ἐκτιμήσῃ τὴν σημασίαν αὐτήν, νὰ ἐκτιμήσῃ τὸν πόνον ἀπὸ τὸν ὁποῖον ἐπήγασαν αἱ διατυπώσεις εἰς τὰς ὁποίας προέβην, νὰ ἐκτιμήσῃ τὴν σημασίαν τῆς προειδοποιήσεως, τὴν ὁποίαν διετύπωσα. Κύριοι, ὅταν ἐπισημαίνωνται κίνδυνοι, κίνδυνοι συνδεδεμένοι ἔστω, ὄχι μὲ τὸ Πολίτευμα καὶ μὲ τοὺς ἐλευθέρους μας θεσμοὺς διότι, μία ἐξωκοινοβουλευτικὴ Κυβέρνησις βασιζομένη ἐπὶ τῆς Βουλῆς καὶ ἐξελεγχομένη ἀπὸ τὴν Βουλὴν δὲν ἀποτελεῖ τοιοῦτον κίνδυνον — ὅταν ἐπισημαίνωνται κίνδυνοι ἠθικῆς μειώσεως τῆς Βουλῆς — καὶ ἀποτελεῖ ὅπως εἶπον εἰς τὴν Θεσσαλονίκην μείωσιν τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ λαοῦ ἡ ἀνάγκη τῆς προσφυγῆς εἰς ἐξωκοινοβουλευτικὴν λύσιν ὅταν ἐπισημαίνωνται λέγω οἱ κίνδυνοι αὐτοί, αὐτὸ δὲν σημαίνει εὐχήν, ἀλλὰ σημαίνει ἀντιθέτως πραγματικὸν πόνον διὰ τοὺς λαϊκοὺς θεσμούς, πραγματικὸν πόνον διὰ τὸ Δημοκρατικὸν Πολίτευμα, πραγματικὸν πόνον διὰ τὸ Κοινοβούλιον. Διότι δὲν νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἔχετε τὸ δικαίωμα, ὅτι ἔχομεν τὸ δικαίωμα ὅλοι νὰ εἴμεθα ἱκανοποιημένοι ἀπὸ τὴν Βουλήν, ἀπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς ἀποδόσεως Κυβερνήσεως ἰσχυρᾶς, βιωσίμου καὶ ἱκανῆς νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰς περιστάσεις. Πέντε κυβερνητικαὶ κρίσεις ἐντὸς ἕνδεκα μηνῶν. Ἀποτελεῖ τοῦτο ἆρα γε ἐσοδείαν κύριοι συνάδελφοι, διὰ τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ εἴμεθα ὑπερήφανοι; Ἀποτελεῖ αὐτὸ πραγματικότητα ἱστορικὴν ἐν μέσῳ τόσων κινδύνων ἐξωτερικῶν, ἀποτελεῖ πραγματικότητα ἱστορικὴν διὰ τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἐπαίρωνται οἱ ἀρχηγοὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν κομμάτων; Οὔτε καὶ ἐγὼ ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ἐπαίρωμαι, ἀλλά, οὔτε καὶ σεῖς. Ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ εἴμεθα αὐστηροὶ καὶ ἀπέναντι τοῦ ἑαυτοῦ μας καὶ ἀντὶ πολιτικοῦ αὐτοηδονισμοῦ πρέπει νὰ ἔχωμεν τὴν δύναμιν τῆς ψυχῆς καὶ τῆς φωνῆς διὰ νὰ λέγωμεν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα μειώνουν ἔστω πρὸς στιγμὴν τὴν ἀπόδοσίν μας εἰς τὸ παρελθόν, ἀλλὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξασφαλίσουν τὴν οὐσιαστικὴν αὔξησιν τῆς ἀποδόσεώς μας εἰς τὸ μέλλον. Κύριοι, καὶ ἀπαντῶ εἰς τὸν νεαρὸν συνάδελφον ὁ ὁποῖος μὲ διέκοψε προηγουμένως. Οἱ λόγοι μου δὲν ἀποτελοῦν ἀπολογίαν, ἀλλὰ ἀποτελοῦν κατηγορητήριον, διότι αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐσημειώθη κατὰ τὰς δύο αὐτὰς ἡμέρας εἰς τὰς Ἀθήνας εἶναι ὅπως εἶπον καὶ ἐν ἀρχῇ τοῦ λόγου μου, ἠθικῶς πρωτάκουστον. Δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα, κύριοι, νὰ διαστρεβλώνετε τὰς φράσεις μου οἱ ὁποῖαι ἐλέχθησαν κατὰ τρόπον τελείως διάφορον ἐκείνου κατὰ τὸ ὁποῖον σεῖς τὰς μετεχειρίσθητε, διὰ νὰ τὰς χρησιμοποιήσητε ὡς ὅπλον ἐναντίον πολιτικοῦ σας ἀντιπάλου. Δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα τῆς διαστρεβλώσεως. Τὴν διαστρέβλωσιν μόνον οἱ ἔνοχοι καὶ οἱ ἀδύνατοι τὴν ἐπιδιώκουν καὶ τὴν πραγματοποιοῦν. Εἶναι πράγματι καιρὸς νὰ σταματήσουν αἱ δραματικαὶ χειρονομίαι, αἱ δραματικαὶ στάσεις καὶ αἱ δηλώσεις περὶ μὴ ὑποστολῆς τῆς σημαίας τῶν ἐλευθέρων θεσμῶν, ἐξ ἀφορμῆς φράσεων συναδέλφου σας, οἷαι ἐκεῖναι, τὰς ὁποίας σᾶς ἀνέγνωσα. Δὲν θὰ ὑποστείλωμεν οὔτε καὶ ἡμεῖς τὴν σημαίαν τῶν λαϊκῶν ἐλευθεριῶν, καὶ θὰ προβῶμεν μάλιστα ἐμπράκτως εἰς τὴν προστασίαν καὶ τὴν ὑπεράσπισίν των, ὄχι κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος συνδέεται—θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ τονίσω καὶ πάλιν— μὲ τοῦ μεγάλου Θερβάντες τὸν ἥρωα, ἀλλὰ μὲ τὸν τρόπον ὁ ὁποῖος θὰ συνδέεται μὲ τὴν ἀντιμετώπισιν πραγματικῶν καὶ ὄχι φανταστικῶς κινδύνων. (Χειροκροτήματα). Κύριοι συνάδελφοι, τὸ Λ.Ε.Κ., ὄχι μόνον πιστεύει εἰς τοὺς θεσμοὺς τῆς Δημοκρατίας καὶ τῆς ἐλευθερίας, ἀλλὰ εἶναι καὶ ἀποφασισμένον ν’ ἀγωνισθῇ δι’ αὐτὰς, εἶναι ἀποφασισμένον νὰ ὑπεραμυνθῇ τῶν ἀρχῶν αὐτῶν, ὅπως ὑπεραμύνθησαν ἄλλωστε οἱ ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ Λ.Ε.Κ. τῶν ἀρχῶν τούτων καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς πολιτικῆς των σταδιοδρομίας. Ἄς παύσωμεν νὰ χρησιμοποιῶμεν τὴν ἔκφρασιν Δημοκρατικαὶ καὶ λαϊκαὶ ἐλευθερίαι μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ διακοσμῶμεν τοὺς λόγους μας καὶ διὰ νὰ συγκαλύπτωμεν προθέσεις κομματικὰς, ἃς ἀρθῶμεν εἰς τὸ ὕψος τῶν περιστάσεων καὶ ἃς συνενωθῶμεν πραγματικὰ ὅσοι πιστεύομεν εἰλικρινῶς εἰς τοὺς δημοκρατικοὺς καὶ λαϊκοὺς θεσμοὺς ἃς συνενωθῶμεν, δὲν ἐννοῶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἡ Ἕνωσις δὲν σημαίνει κατανομὴν Ὑπουργείων καὶ χαρτοφυλακείων, ἃς συνενωθῶμεν ψυχικῶς διὰ ν’ ἀντιμετωπίσωμεν τοὺς πραγματικοὺς καὶ ὄχι τοὺς φανταστικοὺς κινδύνους. Κύριοι βουλευταί, τὸ Λ.Ε.Κ. εἶναι φυσικὸν νὰ μὴ δύναται πλέον νὰ στηρίξῃ τὴν Κυβέρνησιν τὴν ὑπὸ τὸν ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων τελοῦσαν. Τὸ Λ.Ε.Κ., ἰδία μετὰ τὴν ἐκδήλωσιν αὐτῆς τῆς ἐπιθέσεως τὴν ὁποίαν ἀναιτίως ὑπέστη, μετὰ τὴν ἐκδήλωσιν τῆς ἐπιθέσεως βασιζομένης ἐπὶ μιᾶς πρωτοφανοῦς κακίας, μετὰ τὴν ἐκδήλωσιν αὐτὴν τὸ Λ.Ε.Κ. δὲν δύναται νὰ χρησιμεύσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἐὰν ἀκόμη ἦτο διατεθειμένον νὰ τὴν στηρίξῃ διότι κατὰ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως ἐξεφράσθη τοὐλάχιστον ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, προλαβὼν τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων καὶ Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ δημιουργήσας δι’ ἐκεῖνον τετελεσμένον γεγονός, τὸ Λ.Ε.Κ. ἀποτελεῖ κίνδυνον. Καὶ ἀναφερόμενος εἰς τὸν κίνδυνον τὸ ὁποῖον ἀποτελοῦμεν, εἶπεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δὲν θὰ ὑποστείλῃ ποτὲ τὴν σημαίαν τῶν ἐλευθέρων θεσμῶν. Ἑπομένως ἀποδεικνύεται ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία προκαλεῖ πολιτικὸν ζήτημα. Ἡμεῖς λόγῳ συνέσεως ἐθνικῆς ἀπεφύγαμεν, παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι ἔχομεν σοβαροὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι μᾶς πείθουν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἐπὶ μακρὸν νὰ μείνῃ εἰς τὴν ἐξουσίαν ἡ Κυβέρνησις, ἀπεφύγαμεν νὰ θέσωμεν ζήτημα, ἀπεφύγαμεν νὰ δημιουργήσωμεν θέμα, ἀλλὰ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως βασιζόμενος ἐνδεχομένως ἐπὶ συνεννοήσεων τὰς ὁποίας ἔκαμε εἴτε μὲ τὸν ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, εἴτε μὲ τὸν ἀρχηγὸν τῆς Ε.Π.Ε.Κ., εἴτε μὲ ἄλλον τινά ...

§14Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Παρακαλῶ νὰ μὴ μὲ ἀνακατεύετε εἰς συζητήσεις τῶν ὁποίων δὲν ἔχω γνῶσιν.

§15Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Βασιζομένως ἐνδεχομένως ἐπὶ τοιούτων συνεννοήσεων καὶ δικαιοῦμαι νὰ κάμω θεωρητικὰς ὑποθέσεις διότι τὰς ὑποθέσεις αὐτὰς ἔκαμε ὁ τύπος, νομίζω ὅτι δὲν ἔχει ἀνάγκην τῆς ψήφου τοῦ ΛΕΚ. Τὸ ΛΕΚ, κύριοι, ὑπόσχεται πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ διὰ τῆς Βουλῆς πρὸς τὸ Ἔθνος ὁλόκληρον, ὅτι θὰ συμβάλλῃ μόνον θετικῶς καὶ δημιουργικῶς εἰς τὴν λύσιν τῶν Ἐθνικῶν καὶ πολιτικῶν προβλημάτων τοῦ τόπου. Τὸ Λ.Ε.Κ. δὲν δημιουργεῖ καὶ δὲν προκαλεῖ πολιτικὰ σκάνδαλα. Τὰ σκάνδαλα προεκλήθησαν ἐδῶ, ἡ σκευωρία ἐσημειώθη ἐδῶ εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ ἡ σκευωρία αὐτὴ παρουσιάζει μίαν μορφὴν ἡ ὁποία προκαλεῖ τὴν βαθεῖαν καὶ βαρεῖαν ἀγανάκτησιν ὅλων τῶν μελῶν τοῦ Λ.Ε.Κ. καὶ εἶμαι βέβαιος τῆς μεγίστης πλειοψηφίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ (Χειροκροτήματα).

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κ. Παπανδρέου ἔχει τὸν λόγον.

§17Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντ. Κυβερνήσεως). Κύριοι Βουλευταί, ὁ ἀξιότιμος συναρχηγὸς τοῦ Λ.Ε.Κ. ἔθεσεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς πολιτικὸν ζήτημα. Ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ τὸ δεχθῇ. Νομίζω ὅμως, ὅτι ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ θὰ εἶναι σύμφωνος, ὅπως ἡ ψηφοφορία μὴ διεξαχθῇ αὐτὴν τὴν ἑσπέραν ἀλλὰ αὔριον, κατόπιν τῆς ἐπανόδου τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τὴν πρωτεύουσαν τῆς Ἠπείρου, ὅπου μετέβη διὰ νὰ παραστῇ εἰς τὸν ἑορτασμὸν τῆς ἐπετείου τῆς Ἀπελευθερώσεως. Καὶ τώρα ἐπιφυλασσόμενος νὰ λάβω καὶ πάλιν τὸν λόγον μετὰ τὸ πέρας τῆς συζητήσεως, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ ἀπαντήσω συντόμως εἰς ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συναρχηγὸς τοῦ Λ.Ε.Κ. Εἶπεν ὁ κ. Κανελλόπουλος ὅτι ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις εἶναι Κυβέρνησις μειοψηφίας. Ὁ ὁρισμὸς εἶναι ἀκριβής, Ἑπομένως, καὶ ὅταν τὸ εἶπεν εἰς τὴν Θεσσαλονίκην καὶ ὅταν τὸ ἐπανέλαβεν ἀπόψε ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἔχει δίκαιον. Πράγματι, εἴμεθα Κυβέρνησις μειοψηφίας. Ἀλλὰ διατὶ εὑρισκόμεθα εἰς τὴν Ἀρχὴν; Διότι ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς μᾶς ἔδωκε τὴν ἐμπιστοσύνην της. Καὶ θὰ παραμείνωμεν εἰς τὴν θέσιν μας μόνον, ἐφ’ ὅσον ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς πέραν τῆς ἰδίας δυνάμεως τῶν δύο κομμάτων, τὰ ὁποῖα συναπαρτίζουν τὴν Κυβέρνησιν μᾶς περιβάλλει μὲ τὴν ἐμπιστοσύνην της. Εἶπεν ἀκόμη ὁ συναρχηγὸς τοῦ Λ.Ε.Κ.: Οἱ Λαοὶ χρειάζονται αὐτοδυνάμους Κυβερνήσεις καὶ κατ’ ἐξοχὴν εἰς τοὺς κρισίμους καιρούς. Καὶ ἔχει δίκαιον. Ἀποτελεῖ τοῦτο μίαν ἀναμφισβήτητον πολιτικὴν ἀλήθειαν. Καὶ ἡμεῖς εἰς πᾶσαν περίπτωσιν τὴν διεκηρύξαμεν καὶ εἴμεθα πρῶτοι, οἱ ὁποῖοι λυπούμεθα διότι ἡ ἐναλλαγὴ διαφόρων περιστάσεων ἔκαμεν, ὥστε νὰ εὑρίσκεται σήμερον εἰς τὴν ἀρχὴν Κυβέρνησις μειοψηφίας, περιβαλλομένη μὲ τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς πλειοψηφίας. Δὲν θὰ παραλείψωμεν εὐκαιρίαν, ἐφ’ ὅσον ἀπὸ ἡμᾶς θὰ ἐξηρτᾶτο, ὥστε ἡ Κυβέρνησις νὰ εὐρύνῃ τὴν βάσιν της, ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον, διὰ νὰ καταστῇ σταθερὰ καὶ αὐτοδύναμος καὶ νὰ ἀποβλέπῃ μετὰ μεγαλυτέρας πεποιθήσεως πρὸς τὸ μέλλον. Ἐὰν ὁ ἀξιότιμος συναρχηγὸς τοῦ Λ.Ε.Κ. ἠρκεῖτο εἰς τοῦτο, δὲν θὰ ἐπροκάλει καμμίαν ἀντίρρησιν Ἀλλά, δὲν ἠρκέσθη εἰς τοῦτο. Ἐπεδόθη καὶ εἰς τὸν πολιτικὸν ἔλεγχον τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ καὶ τοῦτο ἀνήκει εἰς τὰ δικαιώματα τῶν κομμάτων, ὅταν εὑρίσκωνται ἐκτὸς τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν θέλουν νὰ ἀσκήσουν ἀντιπολίτευσιν. Ἑπομένως ἐκτεινόμενος καὶ εἰς αὐτὸ τὸ κεφάλαιον θὰ ἦτο ἐπίσης κοινοβουλευτικῶς ἐν τάξει, θὰ ἤσκη πολιτικὸν ἔλεγχον. Ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς Κυβερνήσεως μία μόνον θὰ ἦτο ἡ ἀντίρρησις: Ὅτι ὁ στόμφος ἦτο μέγας καὶ αἱ συγκεκριμέναι ἐπικρίσεις πτωχαί. Διότι ἀνέφερεν ὡς μέγα θέμα κομματισμοῦ τῆς Κυβερνήσεως μεταβολὰς κοινοτικῶν συμβουλίων, τὰς ὁποίας διεπίστωσεν εἰς τὴν Β. Ἑλλάδα. Ἀλλά, ἔστω, ἀνήκει εἰς τὴν ἰδικήν του προτίμησιν νὰ δίδῃ εἰς τὰ μικρὰ θέματα μεγάλας διαστάσεις. Εἶναι προνόμιόν του. Δὲν ἠρκέσθη ὅμως καὶ εἰς τοῦτο. Καὶ ἀπ’ αὐτοῦ τοῦ σημείου ἀρχίζει ἡ διαφωνία, διαφωνία μὲ τὴν Βουλήν, διαφωνία μὲ τὸν πολιτικὸν κόσμον, διαφωνία μὲ ὅλους τοὺς ἐλευθέρους ἀνθρώπους αὐτῆς τῆς Πατρίδος. Ἐκήρυξε τὴν ἀνάγκην τῆς ἠθικῆς ἐξάρσεως. Ἔγινε διδάσκαλος τῆς ἀρετῆς. Τοῦ ἀπαντῶμεν, ὅτι ἀρνούμεθα νὰ δεχθῶμεν ἐκ μέρους του μαθήματα ἀρετῆς. Δὲν εἶναι νέος εἰς τὸν πολιτικὸν κόσμον. Μετέσχεν εἰς Κυβέρνησιν καὶ ὁ ἴδιος καὶ ὁ συναρχηγός του καὶ οἱ φίλοι των, μετέσχον ὅλοι εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῆς τετραετίας. Ἕν ἐκ τῶν δύο, ἑπομένως, ἢ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ὁποίαν μετεῖχον, ἀπετέλεσε τὸ ὑπόδειγμα τῆς ἀρετῆς καὶ τότε πρέπει νὰ σᾶς ὑπενθυμίζουν αὐτὸ τὸ παρελθόν, ἐγγυώμενοι τὴν ἐπανάληψίν του εἰς τὸ μέλλον, ἢ ἡ συμμετοχή των εἶναι ἀτελέσφορος, διὰ νὰ ἐμποδίζῃ μὲ τὴν ἀρετὴν των τὰς Κυβερνήσεις εἰς τὰς ὁποίας συμμετέχουν. (Χειροκροτήματα παρατεταμένα). Τοὺς καλῶ νὰ ἐκλέξουν μίαν ἀπὸ τὰς δύο ἐκδοχάς. Καὶ αἱ δύο ἀποτελοῦν καταδίκην των. Ἀλλὰ πέραν τοῦ θάρρους, τοῦ ἀπαραδέκτου, νὰ γίνῃ διδάσκαλος τῆς ἀρετῆς εἰς ὅλα τὰ κόμματα τῆς Βουλῆς, ἐνῷ οὐδαμόθεν ἔχει τίτλους νὰ ἐμφανισθῇ διδάσκαλος τῆς ἠθικῆς εἰς τὸν πολιτικὸν κόσμον, ἐπροχώρησε καὶ πέραν αὐτοῦ. Ἐπροχώρησεν εἰς τὴν πρόβλεψιν, τὴν ὁποίαν ἐπανέλαβεν ἀπὸ τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ τοῦ λόγου του, ὅτι «ἐὰν ἡ Βουλὴ δὲν δώσῃ Κυβέρνησιν, τότε θὰ εὑρεθῇ ὑποχρεωμένη ἐντὸς ἐλαχίστου χρόνου, νὰ στηρίξῃ Κυβέρνησιν ἐξωκοινοβουλευτικῆς συνθέσεως». Δὲν γίνεται λόγος περὶ ἐξωκοινοβουλευτικοῦ Προέδρου. Γίνεται λόγος περὶ Κυβερνήσεως ἐξωκοινοβουλευτικῆς συνθέσεως. Καὶ θὰ ὑπάρχωμεν ἐδῶ, ἐντολοδόχοι τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, διὰ νὰ ὁμολογῶμεν ἀναξιότητα, χρεωκοπίαν καὶ νὰ ψηφίζωμεν Κυβερνήσεις ἀπαρτιζομένας ἐν τῷ συνόλῳ των ἀπὸ πολίτας εὑρισκομένους ἐκτὸς τῆς Βουλῆς. (Χειροκροτήματα παρατεταμένα). Λέγει ὁ ἀξιότιμος συναρχηγὸς τοῦ Λ.Ε.Κ. Ἔκαμα πρόβλεψιν τὴν ὁποίαν ἀπεύχομαι. Ἀλλὰ ὅλοι οἱ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι διαμαρτύρονται, ἀρνοῦνται τὴν πρόβλεψιν. Δὲν ὑπάρχει τοιαύτη πρόβλεψις δι’ ὅλους τοὺς ἄλλους. Ὑπάρχει μόνον Κυβέρνησις τῆς Βουλῆς καὶ ὅταν Κυβέρνησις ἐκ τῆς Βουλῆς παύσῃ νὰ ὑπάρχῃ, ὑπάρχει τότε ἡ νέα Κυβέρνησις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Αὐτὴ εἶναι ἡ γλῶσσα τῶν ἀληθῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν αὐτῆς τῆς πατρίδος. Ἔχει ἄδικον ἑπομένως ὁ συναρχηγὸς τοῦ Λ.Ε.Κ. ὅταν εἶπεν, ὅτι διεστρεβλώθησαν τὰ κείμενά του. Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ κειμένου, τὸ ὁποῖον ἀνέγνωσε, ἠσκήθη ἡ κριτική μας. Οὐδεὶς διεστρέβλωσε τοὺς λόγους του διότι δὲν ἀνήκει εἰς ὑπερηφάνους ἀνθρώπους ἡ μέθοδος τῆς διαστρεβλώσεως. Δὲν ὑπάρχει καμμία σκευωρία. Καὶ ἀπορρίπτω μὲ ἀηδίαν καὶ ἀγανάκτησιν τὸν ὑπαινιγμόν του, ὅτι ὑπῆρξε τάχα προσυνεννόησις, εἴτε πρὸς τὴν μίαν εἴτε πρὸς τὴν ἄλλην πτέρυγα τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ δημιουργηθῇ τὸ μέτωπον, τὸ ὁποῖον θὰ ἔθετεν εἰς δοκιμασίαν τὸ Λ.Ε.Κ. Τὸ Λ.Ε.Κ. δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ αἰτιᾶται τοὺς ἄλλους. Θὰ πρέπει νὰ αἰτιᾶται μόνον τὸν ἑαυτόν του καὶ τὰς ἐμπνεύσεις καὶ τὰς προκλήσεις του, ἐναντίον τῆς Βουλῆς καὶ ἐναντίον τῶν ἐλευθέρων θεσμῶν τῇ χώρας. Εἶπεν ἀκόμη ὁ συναρχηγὸς τοῦ Λ.Ε.Κ.: Ἔσπευσεν ὁ Ἀντιπρόεδρος νὰ ἀναγκάσῃ τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ συμφωνήσῃ. Τοῦ παρέχω τὴν πληροφορίαν ὅτι, πρὸ τῆς ἀναχωρήσεως τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἡ συμφωνία μας ὑπῆρξε πλήρης, διότι ἀμφότεροι ἠσθάνθησαν τὴν ἰδίαν ἀντίδρασιν ἐναντίον τῶν ἀπειλῶν αἱ ὁποῖαι ἐξετοξεύθησαν ἀπὸ τὴν Θεσσαλονίκην καὶ ἐμείναμεν σύμφωνοι εἰς τὴν διατύπωσιν αὐτῆς τῆς διαμαρτυρίας καὶ αὐτῆς τῆς ἐπικρίσεως. Ἠθέλησε ὁ συναρχηγὸς τοῦ Λ.Ε.Κ. νὰ μεταβάλῃ εἰς μομφὴν ἐναντίον τῆς Βουλῆς τὸ γεγονός, ὅτι πανταχόθεν ἐξεδηλώθη ἡ διαμαρτυρία καὶ ἡ ἀντίδρασις. Ἀλλὰ ὑπάρχει ἡ ἐξήγησις: Ὅταν τὸ Σῶμα ὑβρίζεται, δὲν εἶναι περίεργον ὅτι τὸ Σῶμα ὁλόκληρον διαμαρτύρεται. Καὶ ἐκ τοῦ γεγονότος τούτου ἔπρεπεν ὁ συναρχηγὸς τοῦ Λ.Ε.Κ. νὰ συναγάγῃ τὸ συμπέρασμα, ὅτι βαρύτερον ὑπῆρξε τὸ πταῖσμα του ἀφ’ οὗ κατώρθωσε νὰ ὁδηγήσῃ εἰς αὐτὸ τὸ ἀποτέλεσμα. Κύριοι Βουλευταὶ δοκιμάζω βαθεῖαν λύπην διότι ἦλθεν αὐτὸ τὸ θέμα ἐνώπιον ἡμῶν. Ἐν τούτοις δὲν ἀπέμεινεν ἄνευ ὠφελείας, διότι διεπίστωσε τὴν ὁμόφωνον ἀπόφασιν τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, ὅπως ὑπερασπίσῃ ἀνενδότως τὴν ὁμαλὴν λειτουργίαν τῶν ἐλευθέρων Κοινοβουλευτικῶν θεσμῶν. Τοιουτοτρόπως, ἔπειτα ἀπὸ τὸν συντελεσθέντα συναγερμόν, ὅλοι πλέον θὰ γνωρίζουν, καὶ ἐντὸς καὶ ἐκτὸς αὐτῆς τῆς αἰθούσης, ὅτι ὑπάρχει ἕνας ἐλεύθερος, ὑπερήφανος, ὄρθιος, πολιτικὸς κόσμος, ὁ ὁποῖος εἰς τὴν πατρίδα αὐτὴν τῆς ἐλευθερίας, ὑπερασπίζει τοὺς ἐλευθέρους θεσμούς. (Χειροκροτήματα παρατεταμένα). Κύριοι βουλευταί, ἐπανειλημμένως ἀπὸ τοῦ βήματος ὁ συναρχηγὸς τοῦ Λ.Ε.Κ., μᾶς ὑπενθύμισε τὸν ἥρωα τοῦ Θερβάντες. Δὲν εὐθυνόμεθα ἡμεῖς ἐὰν ἡ ἐπίμονος ὑπόμνησίς του συνεδέθη μὲ τὴν παρουσίαν του ἐπὶ τοῦ βήματος. (Χειροκροτήματα παρατεταμένα).

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρότασις δυσπιστίας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν δὲν ὑπεβλήθη εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς, ὡς ὁρίζει ὁ Κανονισμός.

§19Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Ἀντ. Κυβερν.). Ἐτέθη πολιτικὸν ζήτημα. Τὸ θέμα τῆς ὑπογραφῆς προτάσεως εἶναι τυπικόν. Κόμμα, τὸ ὁποῖον διαθέτει τὴν δύναμιν τοῦ Λ.Ε.Κ., δύναται ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν νὰ ὑπογράψῃ τὴν πρότασιν. Παράδοσις κοινοβουλευτικὴ εἶναι ὅτι ὅταν ἓν κόμμα ἀρκετῆς δυνάμεως θέτει πολιτικὸν ζήτημα, τὸ πολιτικὸν ζήτημα ὑφίσταται.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν δι’ αὔριον;

§21ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6 μ.μ. μὲ ἀντικείμενον ἡμερησίας διατάξεως, συνέχειαν συζητήσεως ἐπὶ τῆς προτάσεως δυσπιστίας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. (Ὥρα 8.40 μ. μ.)