1950.11.29

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 16η

Τετάρτη 29 Νοεμβρίου 1950

Προεδρία κ. Δ. Β. ΓΟΝΤΙΚΑ

(Ὥρα 6.10′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλῶ τὸν κ. Γραμματέα ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Παρακαλεῖται ὁ καταλαβὼν τὴν θέσιν τοῦ ἀποβιώσαντος βουλευτοῦ Πέλλης Γρηγ. Τηλικίδη, βουλευτὴς τῆς ἰδίας περιφερείας κ. Ζαχαρίας Χατζηϊωάννου, ὅπως προσέλθῃ καὶ δώσῃ τὸν ὑπὸ τοῦ Συντάγματος ὁριζόμενον ὅρκον. (Προσέρχεται ὁ βουλευτὴς κ. Ζ. Χατζηϊωάννου καί, ἀναφωνοῦντος τοῦ κ. Προέδρου, δίδει τὸν νενομισμένον ὅρκον ἔχοντα οὕτω): «Ὀμνύω εἰς τὸ ὄνομα τῆς Ἁγίας καὶ Ὁμοουσίου καὶ Ἀδιαιρέτου Τριάδος, νὰ φυλάξω πίστιν εἰς τὴν Πατρίδα καὶ τὸν Συνταγματικὸν Βασιλέα, ὑπακοὴν εἰς τὸ Σύνταγμα καὶ τοὺς νόμους τοῦ Κράτους καὶ νὰ ἐκπληρώνω εὐσυνειδήτως τὰ καθήκοντά μου».

§3ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἄξιος, ἄξιος.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς κ. Ἀγαθοκλῆς Κωνσταντινίδης ζητεῖ μηνιαίαν ἄδειαν, προκειμένου νὰ ἀναχωρήσῃ διὰ τὸ ἐξωτερικόν. Ἐγκρίνει ἡ Βουλὴ τὴν αἰτουμένην ἄδειαν;

§5ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, νὰ δοθῇ.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἑπομένως ἐγκρίνεται ἡ ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ κ. Α. Κωνσταντινίδη αἰτουμένη ἄδεια μηνιαίας ἀπουσίας εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ὑπὸ τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ἀστυνομίας Πόλεων ἀπεστάλη πρὸς τὴν Βουλὴν ἐπιστολὴ δι’ ἧς γνωρίζει, ὅτι τὴν προσεχῆ Κυριακήν, θὰ τελεσθῇ Ἀρχιερατικὸν Μνημόσυνον εἰς τὸ οἴκημα Λεοντείου Λυκείου, τέρμα Πατησίων, ὑπὲρ τῶν ἐν τῇ ἐκτελέσει τοῦ καθήκοντος πεσόντων ἀστυνομικῶν κατὰ τὴν κατοχὴν καὶ τὸ Δεκεμβριανὸν ἐθνοκτόνον κομμουνιστικὸν κίνημα. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἀκόλουθα: Ὁ βουλευτὴς Ἡρακλείου κ. Γ. Ἀνδρουλακάκης καταθέτει ἀναφορὰν χηρῶν καὶ ὀρφανῶν θυμάτων κατοχῆς διαμαρτυρομένων διὰ μελετωμένην περικοπὴν συντάξεώς των. Ὁ βουλευτὴς Ἀχαΐας κ. Β. Παπαρρηγόπουλος καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Κοινοῦ Ταμείου Εἰσπράξεων Λεωφορείων αὐτοκινήτων Πατρῶν, Τριτέας καὶ Καλαβρύτων διαμαρτυρομένου διὰ τὴν ἀξιοθρήνητον κατάστασιν εἰς ἣν εὑρίσκεται ἡ ὁδικὴ ἀρτηρία Πατρῶν–Καλαβρύτων. Ὁ βουλευτὴς Κοζάνης κ. Ν. Κουπαροῦσος καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν Γρεβενῶν, ζητούντων ἄμεσον χορήγησιν ἀροτριώντων ζώων, λιπασμάτων, σπόρου κλπ. εἰς τὰ μέλη της. Ὁ βουλευτὴς Κοζάνης κ. Ν. Κουπαροῦσος καταθέτει ἀναφορὰν καπνοπαραγωγῶν Μαυροδενδρίου παραπονουμένων, διότι μόνον αὐτοὶ ἐξ ὅλης τῆς ἐπαρχίας Ἑορδαίας Κοζάνης ἐξηρέθησαν τῆς καταβολῆς τοῦ πρὶμ διὰ τὰ παραληφθέντα καπνὰ τῶν καλλιεργητικῶν περιόδων 1947– 48 καὶ 1949–50. Ὁ βουλευτὴς Ἀρκαδίας κ. Δ. Μπαρμπαλιᾶς καταθέτει ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Κοινότητος Ἑλληνικοῦ Γορτυνίας Νομοῦ Ἀρκαδίας, παρακαλούντων διὰ τὴν κατάργησιν ἐπιβληθείσης ἐπαχθοῦς φορολογίας διὰ μικροενοικιάσεις βοσκῆς κτημάτων ἐν ἀγραναπαύσει ἅτε τελούντων ἐν ἀδυναμίᾳ νὰ καταβάλωσι τοῦτον. Ὁ βουλευτὴς Χαλκιδικῆς κ. Β. Βασιλικὸς καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Κ. Μητάκου πρώην βουλευτοῦ Θεσσαλονίκης, διαμαρτυρομένου διὰ μελετωμένην περικοπὴν βουλευτικῆς χορηγίας δοθείσης κατὰ τὴν περίοδον κατοχῆς κλπ. Οἱ ὑποψήφιοι φοιτηταὶ Ἰατρικῆς Σχολῆς Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν 1949–50 ὑστερήσαντες κατὰ ἡμίσειαν μονάδα εἰς τὰ πρωτεύοντα μαθήματα καὶ ὄντες υἱοὶ ἢ ἀδελφοὶ πολεμιστῶν νόμου 751 ζητοῦν τὴν καθ’ ὑπέρβασιν εἰσαγωγήν των. Οἱ Πρόεδροι τῶν Ἑνώσεων Ταμιακῶν, Ἐφοριακῶν, Τελωνειακῶν καὶ Καπνεφοριακῶν ὑπαλλήλων Θεσσαλονίκης ζητοῦν τὴν ἄμεσον ἐπικύρωσιν παρὰ τῆς Βουλῆς τοῦ Α. Ν. 1347 τοῦ ἔτους 1949 «περὶ ὀργανώσεως τῶν περιφερειακῶν οἰκονομικῶν ὑπηρεσιῶν κλπ.». Ὁ Πρόεδρος τῶν ἀρτεργατῶν Πατρῶν διαμαρτύρεται διὰ μελετωμένην ὑπὸ ἐκδικαστικῆς Ἐπιτροπῆς χορήγησιν 70 εἰσέτι βιβλιαρίων ἀρτεργατῶν διὰ τὴν πόλιν τῶν Πατρῶν. Τὸ Ἐπαγγελματικὸν καὶ Βιοτεχνικὸν Ἐπιμελητήριον Μυτιλήνης ζητεῖ ὅπως ἐπανέλθῃ ἐν ἰσχύϊ ὁ Νόμος 6364, δι’ οὗ εἶχεν ἐπιβληθῇ φορολογία ½% ἐπὶ τῶν εἰσαγωγῶν ὑπὲρ τοῦ Ταμείου των κλπ. Ὁ Ἑλληνικὸς Πολυτεχνικὸς Σύλλογος Ἀθηνῶν ὑποβάλλει ὑπόμνημα, δι’ οὗ ἐκθέτει τὰς ἀπόψεις του σχετικῶς μὲ τὰ ἔργα ἐξηλεκτρισμοῦ τῆς χώρας καὶ τῶν ἀναγκῶν τῆς Πρωτευούσης καὶ Πειραιῶς καὶ παρακαλεῖ ὅπως ληφθῇ τοῦτο ὑπ’ ὄψει πρὸς ἀποτροπὴν δυσαρέστων συνεπειῶν αἵτινες ἐνδεχομένως θὰ προκύψουν ἐκ τῆς ἀνεπαρκείας ἐγκαταστάσεων παραγωγῆς ἠλεκτρικοῦ ρεύματος εἰς βάρος τῶν κατοίκων τῆς περιφερείας περιοχῆς Πρωτευούσης καὶ Πειραιῶς καὶ τῆς καθόλου Ἐθνικῆς Οἰκονομίας τῆς Χώρας. Ὁ Ι. Καρόπουλος ἀσκούμενος δικηγόρος κάτοικος Ξάνθης ζητεῖ ὅπως κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ Κώδικος περὶ δικηγόρων συμπεριληφθῇ εὐεργετικὴ διάταξις, διὰ τῆς ὁποίας νὰ τύχωσιν ἀδείας τοῦ δικηγορεῖν ἄνευ ἐξετάσεων οἱ πολεμισταὶ τοῦ Ἑλληνοϊταλικοῦ πολέμου καὶ τοῦ ἀντισυμμοριακοῦ ἀγῶνος. Τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν ἀνακοινοῖ ὅτι διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 282154)22–11–1950 ἀποφάσεώς του παρέσχε τὴν ἐγγύησιν τοῦ Δημοσίου διὰ τὴν παρὰ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος μέσῳ τοῦ Ὑποκαταστήματος αὐτῆς Ἰωαννίνων χορήγησιν δανείου δραχμ. 115.000.000 πρὸς τοὺς πληγέντας ἐπαγγελματίας καὶ βιοτέχνας τῆς Ἐπαρχίας Μετσόβου. Τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν ἀνακοινοῖ ὅτι διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 205498)22–11–1950 ἀποφάσεώς του παρέσχε τὴν ἐγγύησιν τοῦ Δημοσίου διὰ τὴν παρὰ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος μέσῳ τοῦ Ὑποκαταστήματός της Ἰωαννίνων χορήγησιν δανείου δραχμ. 673.000.000 εἰς τοὺς πληγέντας ἐπαγγελματίας καὶ βιοτέχνας τῆς πόλεως Ἰωαννίνων. Τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν ἀνακοινοῖ ὅτι διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 282153]22–11–1950 ἀποφάσεώς του παρέσχε τὴν ἐγγύησιν τοῦ Δημοσίου διὰ τὴν παρὰ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος μέσω τοῦ Ὑποκαταστήματός της Ἰωαννίνων χορήγησιν δανείου δραχμ. 200.000.000 εἰς τοὺς πληγέντας ἐπαγγελματίας καὶ βιοτέχνας Βορειοηπειρώτας. Ὁ Ἐμπορικὸς Σύνδεσμος Ἄργους διαμαρτύρεται διὰ μελετώμενον περιορισμὸν αὐτοκινήτων ἰδιωτικῆς χρήσεως καὶ ζητεῖ ὅπως ἐξαιρεθῶσιν τοῦ μέτρου τούτου οἱ μικροϋφασματέμποροι Ἄργους. Οἱ κάτοικοι τῆς πόλεως Γιαννιτσῶν διαμαρτύρονται διὰ τὴν μὴ εἰσέτι ἀπομάκρυνσιν ἐκ τῆς δημοτικῆς τοποθεσίας Τσεκρὲ διαμενουσῶν αὐθαιρέτως 180 οἰκογενειῶν συμμοριοπλήκτων. Στρατιωτικοὶ συνταξιοῦχοι Αἰγίου διαμαρτύρονται διὰ μελετωμένην περικοπὴν συντάξεώς των. Ἐπιτυχόντες φοιτηταὶ τῆς Φυσικομαθηματικῆς Σχολῆς τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν ἔτους 1950–51 ζητοῦν, ὅπως ἐπιτραπῇ ἡ καθ’ ὑπέρβασιν τοῦ ἀρχικῶς ὁρισθέντος ἀριθμοῦ ὡς εἰσακτέων ἐγγραφή των. Ὁ Σύλλογος πολιτικῶν συνταξιούχων Πύργου διαμαρτύρεται διὰ μελετωμένην περικοπὴν τῶν ἐτῶν σπουδῶν καὶ ὑπηρεσίας ἐν ταῖς Νέαις Χώραις διὰ τοὺς πολιτικοὺς συνταξιούχους ἐνῶ εἰς ἄλλους ἀναγνωρίζεται ὁ χρόνος οὗτος κλπ. Ἡ Πανελλήνιος ἕνωσις καὶ ὁ Σύνδεσμος λαχειοπωλῶν Καβάλλας ζητοῦν κατάργησιν μέτρου προπληρωμῆς ποσοστοῦ ἐπὶ τῆς ἀξίας τῶν γραμματίων Ἐθνικοῦ Λαχείου κλπ. Ὁ Α. Μάου ἐπιχειρηματίας τουριστικῶν κέντρων κάτοικος Θεσ)νίκης ζητεῖ ὅπως τῷ χορηγηθῇ παρὰ τοῦ Κράτους οἰκονομικὴ ἐνίσχυσις πρὸς ἐπανίδρυσιν καὶ ἐπαναλειτουργίαν τῆς ὑπὸ τῶν Γερμανῶν καὶ τοῦ Δήμου Καλαμαριᾶς καταστραφείσης ἐπιχειρήσεώς του. Ὁ Σ. Σγουρόγλου τέως βουλευτὴς Ροδόπης διαμαρτύρεται διὰ μὴ χορήγησιν συντάξεως καίτοι ἔχει τὸν αὐτὸν χρόνον ὑπηρεσίας καὶ τὰ αὐτὰ δικαιώματα μὲ ἄλλους συναδέλφους του καὶ πρὸς ἐπανόρθωσιν τῆς προσγενομένης αὐτῷ ἀδικίας, ζητεῖ τροποποίησιν τοῦ ἄρθρου 10 τοῦ Α. Ν. 1518)1950 κατὰ τὰς ἐν τῷ ὑποβληθέντι σχετικῷ ὑπομνήματι ὑποδείξεις του. Οἱ βουλευταὶ Χίου κ. κ. Ν. Ζορμπᾶς καὶ Λ. Μπουρνιᾶς καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ συλλόγου «Φίλου τοῦ Συνοικισμοῦ Σκυλιτσίου Νοσοκομείου Χίου» ζητοῦντος ἐπίλυσιν τῶν ἐν τῷ ὑπομνήματί του ἀναφερομένων αἰτημάτων πρὸς πλήρη ἀποκατάστασιν τῶν ἐκ Μικρᾶς Ἀσίας ἐκπατρισθέντων. Ἡ Ὁμοσπονδία Ἐπαγγελματιῶν καὶ Βιοτεχνῶν Ἀθηνῶν ζητεῖ τὴν κατάργησιν τοῦ ἀπὸ 27]28 Ἰανουαρίου 1950 Διατάγματος «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 4–5–10]1947 Διατάγματος «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 4–5–10] 1947 Διατάγματος «περὶ ρυθμίσεως τῶν μισθώσεων ἀκινήτων» ἐξωστικαὶ ἀποφάσεις εἰς βάρος ἐπαγγελματιῶν καὶ βιοτεχνῶν. Ὁ κ. Α. Θεολογίτης (Ὑπουργὸς Δημοσίας Τάξεως) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ ὑπαγωγῆς τῶν Γραφέων Διευθύνσεως Ἀγροτικῆς Ἀσφαλείας εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου 610]1945». Ὁ κ. Ε. Ἀβέρωφ (Ὑπουργὸς Ἐφοδιασμοῦ καὶ Διανομῶν) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 798]22–8–50 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου τῶν ὑπ’ ἀριθ. 17031]48, 130121]48, 93745]49, κοινῶν ἀποφάσεων ὑπουργῶν Ἐφοδιασμοῦ–Διανομῶν, Οἰκονομικῶν καὶ Ἐργασίας καὶ περὶ καταβολῆς ἐπιδόματος ἀνεργίας εἰς ἠσφαλισμένους ἀνέργους ἀρτεργάτας». Ὁ κ. Α. Κωστόπουλος (Ὑπουργὸς Ὑγιεινῆς) καταθέτει σχέδια νόμων: 1) «Περὶ προστασίας στρατευθέντων φαρμακοποιῶν». 2) «Περὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ ἀσκήσεως τοῦ ὀδοντιατρικοῦ ἐπαγγέλματος διατάξεων» καὶ 3) «περὶ συστάσεως Συντονιστικοῦ Συμβουλίου Ὑγείας». Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν σχεδίων νόμων: 1) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1516]50 Α. Ν. «περὶ κυρώσεως τοῦ ἐν Βρυξέλλαις ὑπογραφέντος τῇ 16ῃ Δεκεμβρίου 1949 πρωτοκόλλου τροποποιητικοῦ τῆς Συμβάσεως τῶν Βρυξελλῶν τοῦ 1890 «περὶ συστάσεως Διεθνοῦς Ἑνώσεως πρὸς δημοσίευσιν τῶν τελωνειακῶν δασμολογίων». 2) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1499]1950 Α. Ν. «περὶ κυρώσεως τῆς δι’ ἀνταλλαγῆς ἐπιστολῶν γενομένης τῇ 21–3–49 συμφωνίας περὶ τροποποιήσεως τῆς ἀπὸ 26–11–1945 τοιαύτης μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Μεγάλης Βρεττανίας δι’ ἀεροπορικὰς γραμμὰς ἐν Εὐρώπῃ» καὶ 3) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1526]1950 Α.Ν. «περὶ παρατάσεως προθεσμιῶν τινῶν ἀφορωσῶν τὸ Δημόσιον». Ὁ βουλευτὴς κ. Τ. Πάρρης καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Ἀν. Νόμου 1557]50 «περὶ ἀπονομῆς πολιτικῶν καὶ στρατιωτικῶν συντάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Κ. Μανιαδάκης, Λ. Μπουρνιᾶς, Δ. Βουρδουμπᾶς, Λ. Βρεττάκος, Ι. Μαρινάκος, Κ. Κοτζιᾶς, Κ. Σπηλιόπουλος κ.ἄ. καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1557)50 «περὶ ἀπονομῆς πολιτικῶν καὶ στρατιωτικῶν συντάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ν. Μπουραντᾶς, Δ. Βουρδουμπᾶς, Λ. Βρεττάκος, Ι. Μαρινάκος καὶ Α. Κρανιᾶς καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Α.Ν. 1557]50 «περὶ ἀπονομῆς πολιτικῶν καὶ στρατιωτικῶν συντάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Κ. Καλαμαρᾶς, Ν. Μπουραντᾶς καὶ Δ. Μπαρμπαλιᾶς καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Α. Ν. 1557)50 «περὶ ἀπονομῆς πολιτικῶν καὶ στρατιωτικῶν συντάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Κ. Καλαμαρᾶς καὶ Δ. Μπαρμπαλιᾶς καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Α.Ν. 1557)50 «περὶ ἀπονομῆς πολιτικῶν καὶ στρατιωτικῶν συντάξεων». Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Πλατῆς καταθέτει τροπολογίας ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Α.Ν. 1557)50 «περὶ ἀπονομῆς πολιτικῶν καὶ στρατιωτικῶν συντάξεων». Ὁ βουλευτὴς κ. Μ. Χλουβεράκης καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀντιδιφθεριτικοῦ ἐμβολιασμοῦ». Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Σερπᾶνος καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ ἀντικαταστάσεως ἰσχυουσῶν διατάξεων «περὶ Ταμείων Ἀρωγῆς ἀξιωματικῶν καὶ ἀλληλοβοηθείας ὁπλιτῶν Χωροφυλακῆς».

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ὁ κ. Λ. Μπουρνιᾶς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς του ἀπευθυνομένης πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν ἐπὶ τοῦ Τύπου, σχετικῶς μὲ τὴν προμήθειαν δημοσιογραφικοῦ χάρτου εἰς τὰς ἐφημερίδας τῶν ἐπαρχιῶν.

§8Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, αἱ ἐπαρχιακαὶ ἐφημερίδες μέχρι τοῦδε ἐλάμβανον δημοσιογραφικὸν χάρτην διὰ τοῦ Ὑπουργείου Τύπου καὶ Τουρισμοῦ. Ἤδη ἔχει παύσει ἡ παροχὴ αὐτὴ καὶ εὑρίσκονται πράγματι αἱ ἐφημερίδες τῶν ἐπαρχιῶν πρὸ δυσχερειῶν. Παραπονοῦνται αἱ ἐπαρχιακαὶ ἐφημερίδες, διότι εἰς τὸν Ἀθηναϊκὸν τύπον ἐξακολουθεῖ νὰ παρέχηται δημοσιογραφικὸς χάρτης. Παρακαλῶ τὸν κύριον ὑπουργὸν...............

§9Ε. ΚΟΘΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Τύπου καὶ Τουρισμοῦ). Ὅπως σᾶς ἀπήντησα καὶ ἐγγράφως, πράγματι παρατηρεῖται ἔλλειψις χάρτου, ἡ ὁποία εἶναι γενική. Δὲν ἀφορᾷ μόνον τὰς ἐφημερίδας τῶν ἐπαρχιῶν, ἀλλὰ καὶ τῶν Ἀθηνῶν. Τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὸ ὅ,τι ἀπὸ τοῦ Ἀπριλίου ἔπαυσε νὰ ἐφαρμόζηται τὸ σύστημα τῆς ὑπὸ τοῦ Δημοσίου προμηθείας χάρτου. Ὅτε ἡ Κυβέρνησις, ἢ μᾶλλον ὁ ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ἀπεφάσισε νὰ σταματήσῃ τὸ σύστημα αὐτὸ τῆς προμηθείας τοῦ δημοσιογραφικοῦ χάρτου, διὰ λογαριασμὸν τοῦ Δημοσίου, οἱ ἀντιπρόσωποι, οἱ εἰσαγωγεῖς τοῦ χάρτου, δὲν ἐπρόλαβον νὰ φέρουν μεγάλας ποσότητας λόγῳ τῆς μεσολαβησάσης αὐξήσεως τῆς τιμῆς εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἀφ’ ἧς ἀνέλαβον τὴν προσωρινὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου Τύπου καὶ Τουρισμοῦ, ἐμελέτησα τὸ ζήτημα καὶ κατέληξα εἰς τὴν ἀπόφασιν νὰ καλέσω τοὺς διευθυντὰς τῶν ἐφημερίδων καὶ τοὺς ἁρμοδίους τῆς ἐπιτροπῆς χάρτου νὰ ἰδοῦμε κατὰ ποῖον τρόπον θὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὸ ζήτημα αὐτὸ ριζικῶς, διότι, πράγματι ἡ ἔλλειψις αὐτὴ ὑπάρχει καὶ σήμερον καὶ κινδυνεύει νὰ καταστῇ μεγαλυτέρα. Εἰς τὸν ἐπαρχιακὸν τύπον δίδομεν τὴν ἀπαιτουμένην σημασίαν καὶ κατὰ τὸ δυνατὸν φροντίζομεν, ὥστε ἀπὸ τὰς μικρὰς διαθεσίμους ποσότητας νὰ ἐφοδιάζηται καὶ ἐκτὸς...

§10Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον διατίθεται ὁ χάρτης εἰς τὰς ἐπαρχίας παρέχει πολλὰς δυσχερείας, διότι, ἀπαιτοῦνται προκαταβολικῶς δικαιολογητικὰ ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, τὸ ὁποῖον ἀγνοεῖ παντελῶς τὸ Ὑπουργεῖον Τύπου. Ζητεῖ πιστοποιητικὰ διὰ νὰ χορηγήσῃ τὸν χάρτην, ἄλλα πιστοποιητικὰ θέλει κατόπιν διὰ νὰ πιστοποιηθῇ, ἐὰν πράγματι κατηναλώθη ὁ χάρτης αὐτός. Τὸ πρᾶγμα θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ διορθωθῇ ἐὰν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ Ὑπουργείου Τύπου μετεῖχε καὶ ἕνας ὑπάλληλος τελωνειακός, πρὸς τὸν ὁποῖον, ὅταν ὑποβάλλωνται τὰ δικαιολογητικὰ τοῦ Ὑπουργείου Τύπου, νὰ ὑποβάλλωνται καὶ τὰ δικαιολογητικὰ διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ὥστε ταὐτοχρόνως νὰ γίνωνται καὶ αἱ δύο ἐργασίαι. Δυστυχῶς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἀγνοεῖ τὸ Ὑπουργεῖον Τύπου.

§11Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Δὲν ἤκουσα, κύριε ὑπουργέ, σαφῆ δήλωσίν σας, ἐὰν θὰ δοθῇ χάρτης εἰς τὰς ἐπαρχίας.

§12Ε. ΚΟΘΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Τύπου καὶ Τουρισμοῦ). Σᾶς εἶπον, ὅτι ὁ χάρτης εἰσάγεται παρὰ τῶν ἁρμοδίων ἀντιπροσώπων τῶν ἐπαρχιακῶν ἐφημερίδων, οἱ ὁποῖοι κάνουν τὰς εἰσαγωγὰς διὰ λογαριασμὸν τῶν ἰδιοκτητῶν τῶν ἐφημερίδων. Οἱ ἰδιοκτῆται τῶν ἐπαρχιακῶν ἐφημερίδων δὲν ἔχουν τὴν εὐχέρειαν νὰ κάμουν μεγάλας εἰσαγωγάς, καὶ σᾶς εἶπον διατί. Διότι ἐν τῷ μεταξὺ ἡ τιμὴ τοῦ χάρτου εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ηὐξήθη καὶ κατέστη δύσκολον νὰ φέρουν μεγάλας ποσότητας. Ἐν συνεννοήσει μετὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἀντιμετωπίζω τὸ ζήτημα καὶ ἀπεφασίσαμεν ἀπὸ κοινοῦ νὰ συγκροτηθῇ εἰδικὴ σύσκεψις, διὰ νὰ εὕρωμεν τὴν καλυτέραν λύσιν. Τὸ ζήτημα ἔχει καὶ τὴν συναλλαγματικήν του πλευράν. Τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἀπεφάσισεν, ὡς γνωστὸν νὰ λάβῃ ριζικὰ μέτρα, ὅσον ἀφορᾷ τὸν περιορισμὸν καταναλώσεως χάρτου, διότι ἀπορροφᾷ μεγάλον ποσὸν συναλλάγματος. Δι’ αὐτὸ σᾶς παρακαλῶ νὰ κάμητε ὀλίγην ὑπομονὴν καὶ νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι θὰ φροντίσωμεν νὰ δοθῇ τὸ ταχύτερον καλυτέρα δυνατὴ λύσις.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς Ναυτικῶν Συνταξιούχων Βροντάδων, ἀπευθυνομένης πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν σχετικῶς μὲ τὴν περικοπὴν τῆς συντάξεως κλπ.

§14Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἐνθυμῆσθε ἀσφαλῶς ὅτι εἰς τὰς ἀρχὰς τοῦ πολέμου ἐδόθη μία μάχη τεραστίας σημασίας, ἡ μάχη τοῦ Ἀτλαντικοῦ. Ἡ μάχη αὐτὴ ἐκερδίθη ὑπὲρ τῶν συμμάχων μὲ πολλὲς θυσίες τοῦ ἑλληνικοῦ ἐμπορικοῦ στόλου, ὁ ὁποῖος ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς εὑρέθη εἰς τὸ μέτωπον ἐκεῖνο τῶν ἐλευθέρων λαῶν καὶ ἐπολέμησεν ἡρωϊκώτατα. Ὁ ἀγὼν αὐτὸς δὲν ὑπῆρξεν ἀναίμακτος, ἑκατοντάδες ἑλληνικῶν πλοίων ἐβυθίσθησαν καὶ χιλιάδες ναυτεργατῶν ἐχάθησαν. Μεταξὺ αὐτῶν πλέον τῶν 300 συμπολιτῶν μου ἐχάθησαν εἰς τὸν Ἀτλαντικόν, μαχόμενοι ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας τῶν ἐθνῶν. Τὸ Κράτος, λοιπόν, μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν, ἔδωσε ἕνα δικαίωμα συντάξεων εἰς τὰς χήρας καὶ τὰς μητέρας τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν. Ἤδη διὰ τῶν νέων μέτρων του ἔρχεται καὶ ἀφαιρεῖ τὴν σύνταξιν αὐτήν. Τὴν ἀγανάκτησιν τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν διερμηνεύων ὁ Σύνδεσμος τῶν Ναυτικῶν Συνταξιούχων, κάνει τὴν ἀναφορὰν ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, διὰ νὰ κρίνῃ ἐὰν θὰ ἔπρεπε νὰ κοπῇ ἢ νὰ μὴ κοπῇ ἡ σύνταξις αὐτή.

§15Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Συνηγορῶ καὶ ἐγώ, κ. Πρόεδρε.

§16Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑφυπουργὸς Οἰκονομικῶν). Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι παρόμοιαι ἐρωτήσεις, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ συσχετισθοῦν διὰ νὰ δώσω μίαν ἀπάντησιν ἐφ’ ὅλων αὐτῶν. Ἄλλως τε θὰ γίνῃ συζήτησις, ὅταν θὰ ἔλθῃ ὁ νόμος περὶ συντάξεων.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Σερπᾶνος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς Ἑνώσεως Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν Ἀγρινίου, ἀπευθυνομένης πρὸς τοὺς κ.κ. ὑπουργοὺς Ἐθν. Οἰκονομίας καὶ Γεωργίας σχετικῶς μὲ τὴν λῆψιν προστατευτικῶν μέτρων ὑπὲρ καπνοπαραγωγῶν.

§18Γ. ΣΕΡΠΑΝΟΣ. Κύριοι βουλευταί, εἰς τὴν πόλιν Ἀγρινίου κατὰ τὰς ἀρχὰς Σεπτεμβρίου, ἐγένετο ἕνα συλλαλητήριον τῶν καπνοπαραγωγῶν ἐναντίον τῶν καπνοβιομηχάνων, εἰς τὸ ὁποῖον, παρὰ τὰς πεποιθήσεις μου, ἐπρωτοστάτησα καὶ ἐγὼ πιεσθεὶς ἀπὸ τὴν Ἕνωσιν Συνεταιρισμῶν καὶ ἀπὸ τοὺς καπνοπαραγωγούς, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκοντο εἰς τραγικήν, πράγματι, κατάστασιν. Δὲν ἀνεμένετο ποτὲ ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν οἱ κύριοι καπνοβιομήχανοι νὰ λάβωσιν τὴν χρηματοδότησιν καὶ κατόπιν νὰ συμπήξουν τράστ ἐναντίον τῶν παραγωγῶν. Ἐκ τῶν τεθέντων κατὰ τὸ συλλαλητήριον αὐτὸ αἰτημάτων μερικὰ ἠμπορεῖ νὰ πῇ κανεὶς ὅτι ἐλύθησαν. Ἀλλὰ τὰ ἄλλα παραμένουν ἐκκρεμῆ, ὅπως τὸ ζήτημα τῆς ἀσφαλίσεως τῶν καπνεργατῶν, τὸ ζήτημα τῆς ἡμερομηνίας ἐνάρξεως καὶ λήξεως τῶν ἀγορῶν, τῆς προσμίξεως καὶ τέλος μία εὐχὴ τῶν καπνοπαραγωγῶν νὰ γίνῃ σιγαρεττοβιομηχανία παραγωγῶν καὶ Κράτους. Τοῦτο ἐπρότεινα καὶ ἐγὼ εἰς τὴν διακομματικὴν Ἐπιτροπὴν καπνοῦ καὶ τὸ ἐδέχθη. Ἀλλὰ βλέπω ὅτι δὲν εἶναι παρόντες οὔτε ὁ ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας οὔτε τῆς Γεωργίας καὶ κατόπιν αὐτοῦ παρακαλῶ νὰ διαβιβασθῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τοὺς ἁρμοδίους ὑπουργοὺς διὰ τὴν λῆψιν τῶν ἀναγκαίων μέτρων.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Σερπᾶνος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Γαλακτομικοῦ Συνδέσμου Κτηνοτρόφων Ἀγρινίου, ἀπευθυνομένης πρὸς τοὺς κ. κ. ὑπουργοὺς Γεωργίας καὶ Ἐφοδιασμοῦ καὶ Διανομῶν, σχετικῶς μὲ τὴν ἀποστολὴν ζωοτροφῶν κλπ...

§20Γ. ΣΕΡΠΑΝΟΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀναφορὰν τοῦ Γαλακτοκομικοῦ Συνδέσμου Κτηνοτρόφων Ἀγρινίου, ἔχω νὰ εἴπω ὅτι εἰς τὴν περιφέρειαν Αἰτωλοακαρνανίας σημειοῦται μία τρομακτικὴ ἀνομβρία, μὲ κίνδυνον πλήρους καταστροφῆς τῆς ἀπομεινάσης κτηνοτροφίας. Κατ’ ἐπανάληψιν ἐπεσκέφθην τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας διὰ τὴν χορήγησιν ὡρισμένων κτηνοτροφῶν, ἀλλὰ χωρὶς ἀποτέλεσμα. Ἐν τῷ μεταξὺ πληροφορούμεθα ὅτι ἡ βιομηχανία ηὔξησε κατὰ 400, 500 δρχ. τὰς τιμὰς τῶν κτηνοτροφῶν. Θὰ παρακαλέσω, λοιπόν, τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας νὰ λάβῃ κάποιαν μέριμναν διὰ νὰ διασωθῇ ἡ μὴ καταστραφεῖσα εἰσέτι κτηνοτροφία.

§21Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, ἡ ἐπικρατήσασα ξηρασία ἐδημιούργησε πρόβλημα ὑπάρξεως κτηνοτροφῶν εἰς ὁλόκληρον τὴν χώραν. Ἀπετάνθημεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας, ἵνα μετὰ συνεννόησιν, ἀναθέσῃ εἰς τὴν Α.Τ.Ε. τὴν προμήθειαν κτηνοτροφῶν. Ἐν τῷ μεταξὺ εἰς ὡρισμένα διαμερίσματα τῆς χώρας ἔπεσαν βροχαί, αἱ ὁποῖαι ὅμως ὑπῆρξαν καταρρακτώδεις καὶ ἑπομένως παρὰ τὸν ἀντίθετον ἰσχυρισμόν, δὲν συνετέλεσαν εἰς τίποτε. Πρέπει λοιπὸν τὰ ἁρμόδια Ὑπουργεῖα Γεωργίας καὶ Ἐφοδιασμοῦ, ἐν συνεννοήσει μετὰ τῆς Α.Τ.Ε. νὰ λάβωσι μέτρα διὰ τὴν προμήθειαν κτηνοτροφῶν, διότι, ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει, θὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν νὰ θρηνήσωμεν τὴν πλήρη καταστροφὴν τῆς κτηνοτροφίας μας.

§22Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε ὑπουργέ, εἶναι γενικὴ ἀπαίτησις τῶν κτηνοτρόφων ὁλοκλήρου τῆς χώρας ἡ λῆψις μέτρων διὰ τὴν τόνωσιν τῆς κτηνοτροφίας. Τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Οἰκονομίας διὰ μιᾶς ἐγκυκλίου του ἐπέτρεψε τὴν εἰσαγωγὴν ὡρισμένων κτηνοτροφιῶν ἀπὸ τὸ ἐξωτερικόν, ἀλλὰ δὲν ἐπέτρεψε τὴν εἰσαγωγὴν κτηνοτροφιῶν κουκιῶν καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας νὰ παρέμβῃ ὥστε νὰ ἐπιτραπῇ καὶ ἡ εἰσαγωγὴ κουκιῶν, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀπαραίτητα. Ἐπίσης παρατηρεῖται ἔλλειψις πιτύρων, ἐξ ἀφορμῆς τῆς εἰσαγωγῆς ἀλεύρων ἀντὶ σίτου. Ἐν πάσῃ περιπτώσει τὸ θέμα εἶναι ζωτικώτατον καὶ ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ ταχέως μέτρα, διότι ἡ ἄλλη κτηνοτροφία, ἡ ὁποία σήμερον ὑπάρχει θὰ καταστραφῇ τελείως. Ἔχω, μάλιστα, πληροφορίας, ὅτι τὰ πρόβατα ἤρχισαν νὰ ἀποβάλουν ἐλλείψει τροφῆς.

§23Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Τὸ ζήτημα, κύριε Πρόεδρε, εἶναι γενικόν. Λόγῳ τῆς ἀνομβρίας εἰς τὰ πεδινά, ἡ κτηνοτροφία μας εἶναι ὑπὸ τελείαν καταστροφήν. Θὰ παρακαλέσω, λοιπὸν τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας ὄχι μόνον νὰ μεριμνήσῃ διὰ τὴν προμήθειαν ἐπαρκῶν κτηνοτροφῶν, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν παροχὴν οἰκονομικῶν διευκολύνσεων, διότι οἱ κτηνοτρόφοι εὑρίσκονται ἐν ἀδυναμίᾳ νὰ ἀγοράσουν κτηνοτροφάς.

§24Α. ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Κύριοι βουλευταί, τὸ ζήτημα τῆς κτηνοτροφίας ἀπασχολεῖ καὶ ἐμὲ προσωπικῶς καὶ ὁλόκληρον τὸ Ὑπουργεῖον, λόγῳ τῆς ἀπειλῆς ὁλοκλήρου τῆς κτηνοτροφίας ἐκ τῆς ἀνομβρίας. Τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας διένειμεν ὡς εἶναι γνωστὸν τὴν κριθήν, ἡ ὁποία ὑπῆρχε συγκεντρωμένη εἰς ὅλας τὰ περιφερείας τοῦ Κράτους. Ἀπὸ πολλοῦ παρακολουθῶ συστηματικῶς μὲ τὸ Ὑπουργεῖον Ἐφοδιασμοῦ τὴν καθ’ οἱονδήποτε τρόπον προμήθειαν ζωοτροφῶν. Συγχρόνως ἐλάβομεν καὶ σήμερον ἓν μέτρον μὲ τὸν κ. ὑπουργὸν τοῦ Ἐφοδιασμοῦ, ὅσον ἀφορᾷ τὴν σφαγὴν τῶν ζώων μέχρι τῆς 10ης Δεκεμβρίου ἐ.ἔ. Βεβαιῶ ὅτι ἀπὸ πρωΐας μέχρι νυκτὸς παρακολουθῶ τὸ ζήτημα καὶ διὰ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης φροντίζω νὰ ἔλθουν ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον περισσότεραι ζωοτροφαί. Ἡ συνεχὴς παρακολούθησις τοῦ ζητήματος ἀπὸ μέρους μου προσωπικῶς, θὰ ἐξακολουθήσῃ ἀμείωτος. Εἶναι ὅμως ἀνάγκη νὰ ἀντιληφθοῦν καὶ οἱ κτηνοτρόφοι ὅτι πρέπει νὰ ἀναζητήσουν καὶ αὐτοὶ ἀπὸ ὁπουδήποτε τοὺς εἶναι δυνατὸν κτηνοτροφάς, ἐνισχυόμενοι καὶ διὰ δανείων τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης.

§25Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας, κ. ὑπουργέ, ὅτι οἱ ἔχοντες βαμβακόπητας ηὔξησαν τὴν τιμήν των.

§26Α. ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἐπληροφορήθην—διότι ἔλειπα—ὅτι ἓν εἶδος βαμβακόπητας ἐδεσμεύθη εἰς χεῖρας τῶν βιομηχάνων. Εἶδον σήμερον τὸν κ. ὑπουργὸν τοῦ Ἐφοδιασμοῦ καὶ τοῦ συνέστησα τὴν ἄρσιν τῆς δεσμεύσεως, διότι ἐπηκολούθησεν ἀφ’ ἑνὸς αὔξησις τῶν κτηνοτροφῶν καὶ ἀφ’ ἑτέρου παρετηρήθη καὶ καταστρατήγησις συμφωνιῶν μεταξὺ βιομηχάνων καὶ κτηνοτρόφων καὶ ἐμπόρων. Ὁ κ. ὑπουργὸς μὲ διεβεβαίωσεν ὅτι θὰ ἐπέμβῃ καὶ θὰ ἄρῃ τὴν δέσμευσιν καὶ ἐὰν χρειασθῇ νὰ προβῇ εἰς δεσμεύσεις θὰ τὰς ἐπιβάλῃ εἰς χεῖρας τῶν ἐμπόρων, διότι ἄλλως θὰ γίνῃ ἐκμετάλλευσις ὡς πρὸς τὴν τιμήν, ἥτις κυμαίνεται μεταξὺ 1300–1400 δραχμῶν (τιμὴ συμφωνιῶν βιομηχάνων κτηνοτρόφων) καὶ 1700 δρχ. (τιμὴ τρέχουσα μετὰ τὴν δέσμευσιν).

§27Γ. ΣΕΡΠΑΝΟΣ. Νομίζω ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον Ἐφοδιασμοῦ ἐδέχθη τὰς ἀπόψεις τῶν βιομηχάνων διὰ τὴν αὔξησιν τῆς τιμῆς τῆς βαμβακόπητας.

§28Α. ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ὄχι. Χθὲς ἐπληροφορήθην αὐτὸ καὶ ἀνεκοίνωσα εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν Ἐφοδιασμοῦ τοὺς φόβους μου, διότι ἀπὸ χθὲς ἐδημιουργήθη σάλος εἰς τὴν ἀγορὰν καὶ θὰ πρέπῃ νὰ τακτοποιηθῇ τὸ ζήτημα αὐτό, ὅπως μὲ ἐβεβαίωσεν ὁ ἐπὶ τοῦ Ἐφοδιασμοῦ κ. συνάδελφός μου.

§29Γ. ΣΕΡΠΑΝΟΣ. Νομίζω ὅτι ἡ συμφωνία ἀνατρέπει τοὺς ὅρους.

§30Α. ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ὁπωσδήποτε πρέπει νὰ ἐπανέλθουν τὰ πράγματα εἰς τὴν προτέραν κατάστασιν. Ἐγὼ τοὐλάχιστον ὡς ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας προέβην εἰς ἐνεργείας παρὰ τῷ κ. ὑπουργῷ τοῦ Ἐφοδιασμοῦ, ὅπως ληφθοῦν μέτρα αὐστηρὰ ἐναντίον ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἀποπειρῶνται παραβίασιν τῶν συμπεφωνημένων, ἐπιδιώκοντες ἴδια συμφέροντα.

§31Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Διατί καθυστέρησεν ἡ εἰσαγωγή;

§32Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Πρέπει νὰ ἀνεύρητε τοὺς λόγους οἱ ὁποῖοι ἀνέτεινον εἰς τὴν ἀναστολὴν τῶν εἰσαγωγῶν καὶ νὰ αὐξηθοῦν αἱ ζωοτροφαί.

§33Α. ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Τὰ πράγματα θὰ ἐπανέλθουν εἰς τὴν προτέραν κατάστασιν. Τὸ ζήτημα τὸ παρακολουθῶ. Αὔριον σᾶς ὑπόσχομαι νὰ ἔχω πληροφορίας, δεδομένου ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Ἐφοδιασμοῦ μοῦ ἐζήτησε νὰ ἀποστείλω ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργείου ἀνώτατον ὑπάλληλον νὰ μετάσχῃ εἰς σύσκεψιν. Καὶ θὰ ἀποστείλω τὸν Γενικόν μου Γραμματέα.

§34Π. ΛΙΑΡΟΥΤΣΟΣ. Νομίζω, ὅτι εἶναι ἀπαραίτητον αἱ κτηνοτροφαὶ νὰ περιέλθουν εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας, διότι τὸ Ὑπουργεῖον Ἐφοδιασμοῦ δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ἐπίγνωσιν τῶν ἀναγκῶν τῆς κτηνοτροφίας.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καλκάνης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς σχετικῶς μὲ τὴν χορήγησιν δανείου πρὸς τοὺς πληγέντας ἐπαγγελματίας καὶ βιοτέχνας τῆς ἐπαρχίας Μαργαριτίου τοῦ Νομοῦ Θεσπρωτίας.

§36Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ὀρθῶς ἐχορηγήθη τὸ εἰρημένον δάνειον. Ἤθελον ὅμως ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ νὰ εἴπω, ὅτι περιοχαὶ ὁλόκληροι πληγεῖσαι ἐκ τῶν συμμοριτῶν, ἐκ τῶν βομβαρδισμῶν τῶν κατακτητῶν, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῶν σεισμῶν, ὅπως εἶναι τῆς Λευκάδος, δὲν ἔτυχον μέχρι τῆς στιγμῆς οὐδενὸς μέτρου ἀναλόγου προστασίας των. Εἰς τὰς διαμαρτυρίας των δίδεται ἡ ἀπάντησις, ὅτι οἱ ἁρμόδιοι Νομάρχαι δὲν ὑπέβαλον ἀκόμη τὰς προτάσεις των. Θὰ παρεκάλουν λοιπόν, ἀφ’ ἑνὸς νὰ γίνῃ ἡ σχετικὴ σύστασις εἰς τοὺς ἁρμοδίους Νομάρχας διὰ νὰ ὑποβάλλουν τὸ ταχύτερον τὰς προτάσεις διὰ νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα καὶ νὰ χορηγηθῇ ἐνίσχυσις διὰ δανείων εἰς τοὺς πληγέντας ἐπαγγελματίας καὶ βιοτέχνας, ὑπὲρ πᾶσαν ἄλλην περιοχήν, εἰς τὴν Λευκάδα, διότι οὗτοι κατεστράφησαν ἐξ ὁλοκλήρου. Ἤθελον ἐπίσης νὰ παρακαλέσω νὰ δοθῇ ἰδιαιτέρα προσοχὴ εἰς τὸ ζήτημα τῆς δικαίας κατανομῆς τῶν διαφόρων κονδυλίων πιστώσεων, διότι ἔχουν συσσωρευθῆ εἰς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος πολλαὶ διαμαρτυρίαι. Διὰ τὸν λόγον αὐτὸν παρακαλῶ νὰ γίνῃ σύστασις εἰς τὰς ἁρμοδίας ἐπιτροπάς, ὥστε νὰ γίνεται καλυτέρα ἡ κατανομὴ τῶν πιστώσεων καὶ ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ δοθῇ ἓν συμπληρωματικὸν ποσὸν εἰς τοὺς πληγέντας.

§37Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ. Ὑποβάλλω καὶ ἐγὼ τὴν ἰδίαν παράκλησιν μὲ τὴν προσθήκην, ὅτι εἰς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος ἔχουν συσσωρευθῆ διαμαρτυρίαι, ὅτι δὲν ἐγένοντο δίκαιαι αἱ διανομαί. Ἔχουν ἀποκλεισθῆ βιοτέχναι καὶ ἐπαγγελματίαι καὶ διὰ τοῦτο παρακαλῶ, ἐὰν εἶναι δυνατόν, νὰ γίνουν συμπληρωματικαὶ διανομαί.

§38Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑφυπουργὸς Οἰκονομικῶν). Κατ’ ἐξαίρεσιν εἰς τὴν Ἤπειρον καὶ εἰς ὡρισμένας περιοχὰς τῆς Δ. Μακεδονίας ἐγένετο ἡ χορήγησις τοιούτων δανείων. Ἡ Πελοπόννησος, ἡ Στερεὰ Ἑλλὰς καὶ ἡ Ἀν. Μακεδονία, δὲν ἔχουν λάβει τοιαῦτα δάνεια. Ὅπως γνωρίζητε ἡ συλλογὴ πληροφοριῶν γίνεται μέσῳ τῶν Ἐπιμελητηρίων, αἱ δὲ Ἐπιτροπαὶ αἱ ὁποῖαι βάσει στοιχείων κάμνουν τὸν καθορισμόν, ἔχω τὴν ἀντίληψιν, ὅτι εἶναι καθαρῶς ἐπαγγελματικαί. Αὐταὶ κάμνουν τὴν χορήγησιν, τὸ Κράτος δὲν ἀναμιγνύεται. Ἐπέμβασις τοῦ Κράτους δὲν ὑπάρχει εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν.

§39Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ. Εἰς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος ὑπάρχει εἷς ὀγκώδης φάκελλος.

§40Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑφυπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἀναμένεται ἡ συγκέντρωσις ὅλων τῶν φακέλλων, διὰ νὰ γίνῃ μία δικαία κατανομὴ εἰς ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα.

§41Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θέλω νὰ εἴπω εἶναι τοῦτο: Ἐφ’ ὅσον συγκεντροῦνται αἱ καταστάσεις ὡρισμένων περιοχῶν, τότε δέον νὰ χορηγοῦνται εἰς ταύτας αἱ πιστώσεις καὶ νὰ μὴ περιμένουν τὴν ὑποβολὴν καὶ τῶν ἄλλων περιοχῶν, αἱ ὁποῖαι εἴτε λόγῳ ἀδιαφορίας, εἴτε λόγῳ ἀμελείας καθυστεροῦν εἰς τὴν ὑποβολὴν τούτων.

§42Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀντίρρησις καὶ πρόκειται νὰ ἐπεκταθοῦν αὐτὰ τὰ δάνεια καὶ εἰς τὰς ἄλλας περιφερείας τοῦ Κράτους. Ἀλλὰ αὐτὴν τὴν στιγμὴν λόγῳ τοῦ 13ου μισθοῦ ἡ Νομισματικὴ Ἐπιτροπὴ νομίζει, ὅτι δὲν εἶναι σκόπιμον νὰ γίνῃ τοῦτο διὰ λόγους καθαρῶς κυκλοφοριακούς. Θὰ γίνῃ δὲ ἐξέτασις τοῦ ζητήματος τὴν 15ην Ἰανουαρίου τοῦ 1951.

§43Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ὑπάρχουν ποσὰ ἀδιάθετα.

§44Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Δὲν θὰ εἶναι πρέπον διὰ λόγους κυκλοφοριακούς.

§45Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ἐγὼ γνωρίζω ὅτι ἀναμένομεν τὴν συγκέντρωσιν ὅλων τῶν στοιχείων ἀπὸ ὅλην τὴν Ἑλλάδα, διὰ νὰ προβῶμεν εἰς τὴν κατανομήν.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Β. Στεφανόπουλος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς του πρὸς τὸν ὑπουργὸν Παιδείας, σχετικῶς μὲ τὴν συμπλήρωσιν τοῦ διδακτικοῦ προσωπικοῦ τοῦ Γυμνασίου Ἀνδριτσαίνης.

§47Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε ὑπουργέ, ὑπάρχουν Γυμνάσια τὰ ὁποῖα στεροῦνται ἐντελῶς διδακτικοῦ προσωπικοῦ, ἰδίᾳ εἰς τὴν Βόρειον Ἑλλάδα, ἡ ὁποία εἶναι ἀνάγκη νὰ προτιμᾶται ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Παιδείας. Παρακαλῶ ὅπως καταβληθῇ φροντὶς διὰ τὴν συμπλήρωσιν τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ προσωπικοῦ τῶν σχολείων τούτων.

§48Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι τὰ Γυμνάσια τῆς ἰδιαιτέρας μου περιφερείας καὶ ἰδίᾳ τὸ Γυμνάσιον Ἀνδριτσαίνης, Γυμνάσιον ἐκ τῶν ἀρχαιοτέρων, ἱδρυθὲν τὸ 1907, λειτουργεῖ μὲ δύο καθηγητὰς θεολόγους καὶ δύο φιλολόγους, στερούμενον τελείως τοῦ λοιποῦ προσωπικοῦ. Παρὰ ταῦτα ἀπεσπάσθη ἕνας φιλόλογος εἰς τὸ Γυμνάσιον Πύργου, τὸ ὁποῖον δὲν νομίζω ὅτι θὰ εἶχε καὶ τόσην ἀνάγκην, συγχρόνως δὲ μετετέθη καὶ ὁ Γυμνασιάρχης εἰς τὸ Γυμνάσιον Πύργου, ὅπου ὑπηρετεῖ καὶ ἄλλος Γυμνασιάρχης.

§49Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Κύριοι βουλευταί, ὅσον ἀφορᾷ τὴν πλήρωσιν τῶν θέσεων καθηγητῶν Μέσης Ἐκπαιδεύσεως, πράγματι ἀναλόγως τοῦ ἀριθμοῦ τὸν ὁποῖον χρειάζεται τὸ Κράτος διὰ νὰ πληρωθοῦν αἱ θέσεις ἔχομεν πάρα πολλὰ κενά, σχεδὸν 1000. Αἱ οἰκονομικαὶ δυνατότητες, αἱ ὁποῖαι παρέχονται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Παιδείας ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν, ἐπιτρέπουν τώρα νὰ διορισθοῦν 150 καθηγηταὶ Μέσης Ἐκπαιδεύσεως. Αἱ μεταβολαί, διορισμοί, μεταθέσεις, ἀποσπάσεις ἐκτελοῦνται μόνον ἀπὸ τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον. Προκειμένου νὰ γίνουν οἱ διορισμοὶ τῶν 150 καθηγητῶν, ἐκάλεσα καὶ τὸν πρόεδρον καὶ τὰ μέλη τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου καὶ τοὺς εἶπον ὅτι ἐγώ, ὡς ὑπουργός, δὲν ἐπεμβαίνω, δὲν ζητῶ τὸν α ἢ τὸν β διορισμὸν ἢ τοποθέτησιν. Σᾶς παρακαλῶ μόνον νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψει σας τὰ κενὰ ποὺ ὑπάρχουν εἰς τὴν Βόρειον Ἑλλάδα καί, καθ’ ὃ ἔχουν δικαίωμα ἐκ τῆς ἀποστολῆς των, τοὺς εἶπον ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ σχετικὴ προτίμησις εἰς τὰ κενὰ τῆς Βορείου Ἑλλάδος. Καὶ ἀναμένω τὸ σχετικὸν πρακτικὸν τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου. Λυποῦμαι δὲ καὶ ὡς πολιτικὸς καὶ ὡς Ἕλλην, ποὺ δὲν ὑπάρχουν, ὡς ἀντιλαμβάνεσθε, αἱ ἀπαιτούμεναι πιστώσεις διὰ νὰ καλυφθοῦν ὅλα τὰ κενά.

§50Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Νὰ γίνῃ δικαία κατανομή, κ. ὑπουργέ.

§51ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. 250 μαθηταί, δύο καθηγηταί. Νὰ γίνῃ δικαία κατανομή.

§52Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Σᾶς εἶπον ὅτι τοὺς διορισμοὺς καὶ τὰς τοποθετήσεις τὰς κάμνει τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον καὶ ὅτι ἐγὼ ὡς ὑπουργὸς δὲν ἔχω οὐδεμίαν ἀνάμιξιν.

§53Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς ἀντιπαρῆλθε μίαν καταγγελίαν. Κατήγγειλεν, ὅτι ὁ Γυμνασιάρχης Ἀνδριτσαίνης μετετέθη εἰς τὸν Πύργον, ὅπου ὑπάρχει καὶ ἄλλος Γυμνασιάρχης, διὰ λόγους γνωστούς.

§54Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Πότε ἔγινεν αὐτό;

§55Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Πρὸ 2–3 μηνῶν. Ζητᾷ ἐπανόρθωσιν.

§56Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Δὲν ἔχει δικαίωμα ὁ ὑπουργὸς νὰ κάμῃ μεταθέσεις, θὰ θέσω ὅμως τὸ ζήτημα εἰς τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον καὶ ἐὰν εἶναι ἀληθὲς τὸ καταγγελθέν, θὰ διορθωθῇ.

§57Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Τὸ ἔχω καταγγείλει πρὸ πολλοῦ.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Λαντζούνης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Γεωργικοῦ Πιστωτικοῦ Συνεταιρισμοῦ Ἀντικαλάμου–Καλαμῶν, ζητοῦντος, ὅπως, εἰς τὴν νομοθετικὴν μέριμναν περὶ ἀποζημιώσεως τῶν καταθετῶν, συμπεριληφθῇ διάταξις ἀποζημιώσεως καὶ τῶν ἀγροτῶν, τῶν ὑποχρεωθέντων εἰς ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου 1361]1938 νὰ προβῶσιν εἰς ἐκρίζωσιν τῶν σταφιδαμπέλων των.

§59Δ. ΛΑΝΤΖΟΥΝΗΣ. Διὰ τοῦ νόμου 1361 τοῦ 1938 ἐθεσπίσθη ἡ ὑποχρεωτικὴ ἐκρίζωσις τῶν σταφιδαμπέλων, δυστυχῶς ὅμως μολονότι ἐγένοντο αἱ ἐκριζώσεις ὁ Α.Σ.Ο., ὅστις εἶχεν ἀπολέσει τὰς ὑποχρεώσεις τῆς πληρωμῆς τῶν ἀποζημιώσεων δὲν τὰς ἐξεπλήρωσε μὲ τὸν ἰσχυρισμόν, ὅτι καὶ αἱ ἀπαιτήσεις αὗται ἀπεσβέσθησαν μὲ τὸν νόμον 18 τοῦ 1944. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει του καὶ τοὺς πτωχοὺς αὐτοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς τοὺς ἐκριζώσαντας, ἐπιταγῇ τοῦ Κράτους, τὰς ἀμπέλους των καὶ νὰ θεσπίσῃ εἰδικὴν διάταξιν εἰς τὸν καταρτιζόμενον νόμον περὶ ἀποζημιώσεως τῶν μικροκαταθετῶν, δεδομένου ὅτι ἡ ἀπαίτησις αὐτῶν ἦτο εἰς εἶδος καὶ ὄχι εἰς χρῆμα.

§60Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑφυπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἔρχεται προώρως καὶ ἀκαίρως τὸ ζήτημα, διότι ἀναφέρεται εἰς μέτρον τὸ ὁποῖον εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ληφθῇ καὶ νὰ μὴ ληφθῇ, πάντως ἐὰν ληφθῇ θὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Βουλὴν.

§61Δ. ΛΑΝΤΖΟΥΝΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὰς προγραμματικάς του δηλώσεις ἐδήλωσεν ὅτι τὸ ζήτημα τῶν μικροκαταθετῶν θὰ λυθῇ καὶ μάλιστα συνεστήθη καὶ ἐπιτροπὴ σχετικὴ τῆς ὁποίας πρόεδρος εἶσθε σεῖς κύριε ὑπουργέ.

§62Α. ΣΒΩΛΟΣ. Ἀσχέτως τοῦ ζητήματος ποὺ ἔθιξεν ὁ κ. συνάδελφος καὶ διὰ τὸ ὁποῖον ἔχει δίκαιον διότι δὲν ἦτο ἡ θέλησις τοῦ νομοθέτου τοῦ νόμου 18)44 νὰ περιλάβῃ τοιαῦτα εἴδη δίκαια ἐξ ἀποζημιώσεων, ὑπάρχει μιὰ ὑπόσχεσις διὰ τὴν ρύθμισιν τοῦ θέματος διὰ τῆς ἐπιβολῆς φορολογίας. Ὁμολογῶ, δὲν ἀνέμενον αὐτὴν τὴν ἀμφίβολον ἀπάντησιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἐὰν θὰ γίνῃ ἢ δὲν θὰ γίνῃ τὸ μέτρον αὐτό, διότι ἔχει ἐξαγγελθῆ διὰ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων καὶ διὰ τῆς συστάσεως Ἐπιτροπῆς ἡ ὁποία ἐργάζεται. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ θὰ ἤθελα κύριε ὑπουργὲ νὰ μᾶς πληροφορήσητε εἰς ποῖον σημεῖον εὑρίσκεται τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει γενικώτερον τὴν Οἰκονομίαν τοῦ τόπου καὶ τὴν τάξιν τῶν πενεστέρων ἀνθρώπων διότι δυστυχῶς αἱ ἀπὸ τοῦ Ἀπριλίου 1950 προτάσεις μου λόγω ἀντιδράσεως τοῦ Γεν. Λογιστηρίου δὲν ἦλθον πρὸς συζήτησιν. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν — ἀσχέτως τῇ αἰτήσει τοῦ κ. συναδέλφου — νὰ μᾶς πληροφορήσῃ εἰς ποῖον σημεῖον εὑρίσκεται ἡ ὑπόσχεσις τῆς Κυβερνήσεως περὶ ἀποζημιώσεως τῶν μικροκαταθετῶν.

§63Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑφυπουργὸς Οἰκονομικῶν). Δὲν πρόκειται περὶ ἀμφιβόλου ἀπαιτήσεως πρόκειται περὶ καθορισμοῦ εἰς τὸ ζήτημα ποὺ ἔθιξεν ὁ κ. συνάδελφος. Εἶπα δηλαδὴ πρὶν ἢ ἔλθει τὸ μέτρον τῆς ἀποζημιώσεως τῶν μικροκαταθετῶν, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἔλθῃ τὸ ζήτημα τοῦ ἐκριζωτοῦ. Τὸ θέμα αὐτὸ εἶναι πρόωρον ὅταν θὰ ἔλθῃ τὸ ὅλον θέμα εἰς τὴν Βουλήν, τότε νὰ προταθοῦν αἱ σχετικαὶ τροπολογίαι. Σήμερον εἴμεθα εἰς τὸ στάδιον τῆς μελέτης καὶ σκοπὸς τῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ ρυθμίσῃ τὸ ζήτημα. Ποία θὰ εἶναι ἡ ἔκτασις τῶν μέτρων, ποίους θὰ συμπεριλάβωμεν μέσα, εἶναι πρᾶγμα διὰ τὸ ὁποῖον δὲν ἠμπορῶ νὰ προβῶ σήμερον εἰς δηλώσεις. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἠμπορῶ νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλὴν εἶναι, ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς τὸ στάδιον τῆς μελέτης, τὸ ὁποῖον ἐλπίζω νὰ εἶναι σύντομον.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρελθούσης τῆς ὥρας ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν

καὶ ἐρωτήσεων εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀντιδιφθεριτικοῦ ἐμβολιασμοῦ».

§65Μ. ΧΛΟΥΒΕΡΑΚΗΣ. Ἐγὼ εἰσηγοῦμαι ὡς μειοψηφία καὶ ζητῶ τὸν λόγον.

§66Ε. ΜΑΛΑΜΙΔΑΣ. Ἐγὼ συντάσσομαι ὑπὲρ τῆς ψηφίσεως ὡς ἔχει.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Χλουβεράκης.

§68Μ. ΧΛΟΥΒΕΡΑΚΗΣ. Κύριοι βουλευταί, τὸ ζήτημα τοῦ ὑποχρεωτικοῦ ἀντιδιφθεριτικοῦ ἐμβολιασμοῦ ἐνέχει τὴν μεγάλην σημασίαν τῆς καλῆς θελήσεως τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Ὑγιεινῆς. Διὰ πρώτην φορὰν ἀπὸ δεκαπενταετίας ποὺ ἔχει ἐφαρμοσθῆ ὁ ὑποχρεωτικὸς ἐμβολιασμὸς εἰς ὅλα τὰ εὐρωπαϊκὰ Κράτη, εἰσάγεται καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα. Διὰ τοῦ ἐμβολίου αὐτοῦ, καθὼς γνωρίζετε ὅλοι, διασφαλίζεται ἐφ’ ὅρου ζωῆς ἡ ὑγεία καὶ ἡ ζωὴ τῶν μικρῶν οἱ ὁποῖοι προσβάλλονται ἀπὸ τὴν διφθερίτιδα, ἡ ὁποία τόσους θανάτους ἐπιφέρει κατ’ ἔτος. Συγχρόνως ἡ νοσηρότης αὑτὴ εἶναι καὶ εἰς βάρος τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, διότι πολλὰ πρόσωπα τῶν οἰκογενειῶν παραμένουν οἴκοι λόγῳ τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα λαμβάνονται διὰ τῆς ἀπομονώσεως. Ἐκτὸς ὅμως τῆς καλῆς θελήσεως, ὑπάρχει καὶ ἡ προχειρότης ἡ ἀπόλυτος τοῦ κατατεθέντος νομοσχεδίου, διότι δὲν ἐλήφθησαν ἐκεῖνα τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ ληφθοῦν ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἐπιστημονικὸν μέρος καὶ ὅσον ἀφορᾷ καὶ τὸ οἰκονομικὸν μέρος, τὸ ὁποῖον εἶναι σοβαρώτατον καθὼς ἀναφέρει καὶ ἡ ἔκθεσις τῆς Δ)σεως τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου «ὅτι δὲν δύναται νὰ.... (ἀναγινώσκει)...». Κύριοι βουλευταί, νομίζω ὅτι ἀποτελεῖ ἐπιστημονικὴν καὶ ἐθνικὴν ἐντροπὴν νὰ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι ν’ ἀγοράζωμεν ἐμβόλιον, ὅπως τὸ ἀντιδιφθεριτικόν, ἀπὸ τὸ ἐξωτερικόν, καθ’ ἣν στιγμὴν ὅλαι αἱ Βαλκανικαὶ Χῶραι, ἡ Βουλγαρία, ἡ Γιουγκοσλαυΐα, ἡ Τουρκία, νομίζω καὶ ἡ Ἀλβανία παρασκευάζουν τὸ ἐμβόλιον αὐτό, ἐνῷ ἡμεῖς οἱ ὁποῖοι πρωτοποροῦμεν ἀπὸ πλευρᾶς ἐπιστημονικῆς ἰατρικῶς καθυστεροῦμεν. Εἶναι ὁμολογῶ σοβαρὸν τὸ ζήτημα καὶ πρέπει τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ὑγιεινῆς νὰ λάβῃ τὸ μέτρον ἐκεῖνο, οὕτως ὥστε νὰ παρασκευάζηται τὸ ἐμβόλιον ἐν Ἑλλάδι. Διὰ τοῦ ἐμβολιασμοῦ, ὁ ὁποῖος καθίσταται ὑποχρεωτικὸς ἀπὸ τοῦ πρώτου μέχρι τοῦ τρίτου ἔτους καὶ θὰ ἐμβολιασθῇ περὶ τὸ 1 ἑκατομ. ἀτόμων, μὲ ἀγορὰν ἐμβολίου ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ πρὸς 5.000 δραχ. τὴν δόσιν, θὰ ἐπιβαρυνθῇ τὸ Κράτος μὲ 5 δισεκ. δραχμῶν, καθ’ ἣν στιγμὴν τὸ ἐμβόλιον δύναται νὰ παρασκευασθῇ ἐν Ἑλλάδι, διότι καὶ ἐπιστημονικὸν προσωπικὸν ὑπάρχει καὶ τὰ μέσα ὑπάρχουν ἄφθονα, ἰδίως μὲ τὴν ἀμερικανικὴν βοήθειαν καὶ συγχρόνως τὸ ἔξοδον τὸ ὁποῖον θὰ χρειασθῇ, δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο, εἰμὴ περὶ τὰ 50 ἕως 100 ἑκατ. δραχ. διὰ τὴν ἀγορὰν κρέατος πρὸς παρασκευὴν τοῦ ζωμοῦ τοῦ καλλιεργητικοῦ. Φαντασθῆτε ἑπομένως ποίαν μεγάλην ἐπιβάρυνσιν θὰ ὑποστῇ ὁ ἑλληνικὸς προϋπολογισμὸς καὶ πόσο συνάλλαγμα θὰ χρεισθῇ διὰ τὴν ἀγορὰν τῶν ἐμβολίων αὐτῶν, καθ’ ἣν στιγμὴν δύναται ἐπαναλαμβάνω νὰ γίνῃ ἐδῶ.

§69Δ. ΜΠΕΡΔΕΛΗΣ. Ἡ διφθερῖτις εἶναι ἀκριβῶς μολυσματικὴ καὶ μεταδοτικὴ νόσος. Ἐὰν ἀναβάλωμεν τὴν ψήφισιν τοῦ Νομοσχεδίου καὶ δὲν γίνει ὑποχρεωτικὸς ὁ ἐμβολιασμὸς δὲν νομίζετε ὅτι εἰς τοὺς 4 μῆνας θὰ ἔχωμεν ὀδυνηρὰ ἀποτελέσματα; Ἡ παρατήρησίς σας εἶναι πράγματι ὀρθή, πρέπει νὰ γίνεται ἡ παρασκευὴ τοῦ ἐμβολίου ἐδῶ.

§70Μ. ΧΛΟΥΒΕΡΑΚΗΣ. Πρόκειται σήμερον περὶ μιᾶς ἐξάρσεως ἡ ὁποία γίνεται κατ’ ἔτος παντοῦ, δὲν πρόκειται περὶ πανδημίας, ὅπως εἶναι ἡ συνηθισμένη πανδημία τῆς διφθερίτιδος.

§71Δ. ΜΠΕΡΔΕΛΗΣ. Μὴ ξεχνᾶτε ὅτι ἡ ἀνατοξίνη δὲν εὑρίκεται εἰς τὰ φαρμακεῖα καὶ εἰς ὅλα τὰ χωρία. Σκεφθῆτε, λοιπόν, σὲ ἕνα ἀπομεμακρυσμένο χωριὸ νὰ ἔχωμεν 2 ἢ 3 κρούσματα. Σεῖς καλλίτερον ἀπὸ ἄλλους συναδέλφους ἔχετε τὴν εὐχέρειαν νὰ κρίνητε, ὅτι ἡ διφθερῖτις εἶναι νόσημα τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ προληφθῇ ἀμέσως.

§72Μ. ΧΛΟΥΒΕΡΑΚΗΣ. Δύναται νὰ γίνῃ ἡ ψήφισις τοῦ Νομοσχεδίου καὶ νὰ γίνῃ μία προσθήκη ὅσον ἀφορᾷ τὴν παρασκευὴν τοῦ ἐμβολίου. Νὰ ἀγορασθῇ ἕνα τμῆμα τοῦ ἐμβολίου διὰ τὰς ἀμέσους ἀνάγκας, διότι πρόκειται περὶ μιᾶς ἐξάρσεως σποραδικῆς περιωρισμένης ἐκτάσεως καὶ παροδικῆς.

§73Α. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ὑγιεινῆς). Τὸ νόημα τοῦ Νομοσχεδίου, δὲν εἶναι πῶς θὰ προμηθευθῶμεν τὸ ἐμβόλιον, τὸ νόημα εἶναι ὅτι εἶναι ἐπεῖγον τὸ Νομοσχέδιον διὰ τὸν ὑποχρεωτικὸν ἐμβολιασμόν, ὁ ὁποῖος δὲν ὑπῆρχε μέχρι τοῦδε. Τώρα, διὰ τίνος τρόπου θ’ ἀντιμετωπίσῃ τὸ Κράτος τὴν παρασκευὴν τοῦ ἐμβολίου, εἴτε ἐκ τοῦ Ἐξωτερικοῦ, εἴτε ἐκ τοῦ Ἐσωτερικοῦ, εἶναι ἄλλο θέμα; Πάντως ἡ πρότασίς σας εἶναι ὀρθή, διότι συμπίπτει μὲ τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐξέρχεται συνάλλαγμα εἰς τὸ ἐξωτερικὸν δι’ οἱανδήποτε αἰτίαν. Σεῖς σήμερον κάνετε μίαν πρότασιν· ἠμπορῶ νὰ μάθω ποῖοι εἶναι οἱ ἐπιστήμονες, οἱ ὁποῖοι ἠμποροῦν νὰ κάμουν τὸ ἐμβόλιον ἐν Ἑλλάδι καὶ διὰ ποῖον λόγον ἐπὶ τόσα ἔτη δὲν ὑπεδείκνυον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ὑγιεινῆς, ἢ εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, ἢ εἰς τὰ ἀνάλογα ἱδρύματα, τὰ ὁποῖα ἀσχολοῦνται μὲ τὸν ἐμβολιασμόν, διὰ ποῖον λόγον καὶ διὰ ποίαν αἰτίαν δὲν ἔφερον τὸ ζήτημα ἐνώπιον τῶν ὑπευθύνων, οὕτως ὥστε τὸ Κράτος νὰ ἐνημερωθῇ; Ἐγὼ πάντως σημειώνω τὴν πρότασίν σας, ἡ ὁποία εἶναι ὀρθή, ὅτι ἡ Ἑλλὰς δύναται μόνη ν’ ἀντιμετωπίσῃ τὸν ἐμβολιασμὸν τῆς διφθερίτιδος ἐξ αὐτῆς ταύτης τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ ἠμπορῶ νὰ μάθω ποῖοι εἶναι οἱ ἐπιστήμονες, οἱ ὁποῖοι ἰσχυρίζονται, ὅτι ἠμποροῦν νὰ παρασκευάσουν τὸ ἐμβόλιον ἐδῶ;

§74Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ὅλα τὰ ἐμβόλια τὰ ὁποῖα γίνονται, γίνονται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ὑγιεινῆς, ὅπως τὸ ἐμβόλιον τῆς χολέρας, ἐκεῖνος μάλιστα ὁ ὁποῖος τὰ φτειάχνει εἶναι ἔκτακτος ὑπάλληλος καὶ τοῦ κόβουν τὴν σύνταξιν.

§75Μ. ΧΛΟΥΒΕΡΑΚΗΣ. Τὸ Ἰνστιτοῦτον Παστὲρ εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι ὑπεύθυνον, διότι καὶ αὐτὸ ἠμποροῦσε νὰ παρασκευάσῃ τὰ ἐμβόλια αὐτά, ἀλλὰ δυστυχῶς ἀντιδρᾷ νὰ γίνῃ ἐδῶ, ὅπως παρασκευάζεται εἰς ὅλας τὰς Εὐρωπαϊκὰς χώρας, μόνον καὶ μόνον διότι θέλει νὰ προμηθεύεται τὸ ἐμβόλιον ἐκ τῆς Γαλλίας διὰ λόγους εὐνοήτους.

§76Α. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ὑγιεινῆς). Γνωρίζετε ὅτι τὸ Ἰνστιτοῦτον Παστὲρ εἶναι ὑπὸ τὴν κηδεμονίαν τῆς Κυβερνήσεως τῆς Γαλλίας. Ὑπάρχει μία εἰδικὴ σύμβασις, ἡ ὁποία διέπει τὰς σχέσεις Ἑλλάδος καὶ Γαλλίας, ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπεμβαίνωμεν ἐνεργῶς. Ἐγὼ μὲ τὸν Διευθυντὴν τοῦ Ἰνστιτούτου θὰ συνεννοηθῶ ἐπὶ τῆς προτάσεώς σας, διὰ νὰ ἔχω μίαν λύσιν σαφῆ ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ἀλλὰ θὰ συμφωνήσητε κατ’ ἀρχήν, ὅτι εἶναι κατεπεῖγον νὰ ψηφισθῇ, ἀσχέτως τῶν τροπολογιῶν αἱ ὁποῖαι προτείνονται.

§77ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2 ἀντὶ ἀπὸ τοῦ 6ου μηνὸς μέχρι τοῦ 12ου, νὰ γίνῃ μέχρι τοῦ 18ου μηνός.

§78Α. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ὑγιεινῆς). Δεκτόν.

§79Μ. ΧΛΟΥΒΕΡΑΚΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν παροχὴν τοῦ ἐμβολίου δωρεάν, νομίζω, ὅτι εἰς τὰς διαφόρους Τραπέζας δὲν πρέπει νὰ δίδεται δωρεάν, διότι ἔχουν τὴν εὐχέρειαν νὰ τὰ προμηθεύωνται ἐπὶ πληρωμῇ. Νομίζω, ὅτι ἐπ’ αὐτοῦ πρέπει νὰ γίνῃ μία σχετικὴ τροποποίησις, ὅτι ἐξαιροῦνται τῆς δωρεὰν παροχῆς, τὰ διάφορα κλαδικὰ ταμεῖα τῶν Τραπεζῶν κλπ.

§80Α. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ὑγιεινῆς). Θὰ τὸ περιλάβω εἰς τὸ ἐκτελεστικὸν διάταγμα.

§81Μ. ΧΛΟΥΒΕΡΑΚΗΣ. Εἰς τὴν παράγρ. 8 τοῦ ἄρθρου 8. «Ἐπιτρέπεται ὅπως αἱ... (ἀναγινώσκει)...». Πρέπει νὰ ἀναλαμβάνουν καὶ οἱ κοινοτικοὶ ἰατροὶ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἐμβολίων... (δὲν ἀκούεται).

§82ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πρέπει νὰ ἀκοῦμε καὶ ἡμεῖς καὶ ὄχι νὰ τὰ λέγητε μεταξύ σας.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ κατ’ ἀρχὴν τὸ σχέδιον νόμου «περὶ ἀντιδιφθεριτικῶν ἐμβολίων;».

§84ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Δεκτόν.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τὸ σχέδιον νόμου «περὶ ἀντιδιφθεριτικοῦ ἐμβολιασμοῦ», ὡς ἐτροποποιήθη. Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1357)49 Α.Ν. «περὶ ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως ἀκινήτων πρὸς ἵδρυσιν πολεμικῶν νεκροταφείων διὰ τοὺς ἐν Ἑλλάδι πεσόντας κατὰ τὸν βʹ παγκόσμιον πόλεμον ὑπηκόους τῶν Συμμάχων Κρατῶν».

§86Κ. ΜΑΡΗΣ. Πρόκειται περὶ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἀπεδέχθη ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὁμοφώνως, διότι πρόκειται νὰ τακτοποιήσῃ τὰς ἀπαλλοτριώσεις διὰ τὰ νεκροταφεῖα τῶν συμμάχων στρατιωτικῶν, μετὰ τὸν παγκόσμιον πόλεμον. Πρόκειται περὶ τυπικοῦ νομοσχεδίου.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ τὸ σχέδιον νόμου;

§88ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Δεκτόν.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου, τὸ σχέδιον νόμου «Περὶ κυρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1357)49 Ἀναγκ. Νόμου «περὶ ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως ἀκινήτων πρὸς ἵδρυσιν πολεμικῶν Νεκροταφείων διὰ τοὺς ἐν Ἑλλάδι πεσόντας κατὰ τὸν δεύτερον Παγκόσμιον πόλεμον ὑπηκόους τῶν Συμμάχων Κρατῶν».

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διαλύσεως τῶν εἰς τὰς Ἰονίους Νήσους ὑφισταμένων ἀγροληψιῶν».

§91Α. ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Καλκάνης ἐζήτησε τὴν ἀναβολὴν τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ. Νομίζω ὅμως, ὅτι εἶναι ὥριμον τὸ νομοσχέδιον καὶ πρέπει νὰ τὸ συζητήσωμεν.

§92Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Νομίζω, κύριε ὑπουργέ, ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ ἀναβληθῇ διὰ νὰ μελετηθῇ καλῶς ἕνα τόσον σοβαρὸν νομοσχέδιον. Δὲν εἶναι ὀρθὸν εἰς μίαν μόνην συζήτησιν τόσον ἐσπευσμένως νὰ τὸ ψηφίσωμεν.

§93Ε. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Εἶναι κατεπεῖγον τὸ νομοσχέδιον, διότι οἱ κάτοικοι τῆς Κεφαλληνίας καὶ Λευκάδος εὑρίσκονται ἐν ἐξεγέρσει.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λουλακάκης ἔχει τὸν λόγον.

§95Ε. ΛΟΥΛΑΚΑΚΗΣ. Κύριοι βουλευταί, τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον νόμου ἀποβλέπει εἰς τὴν ρύθμισιν μιᾶς ἐκρύθμου καταστάσεως, ὑφισταμένης εἴς τινας τῶν Ἰονίων Νήσων ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῶν ἀγροληψιῶν. Θὰ ἐδικαιοῦτο κανεὶς νὰ ἐκφράσῃ τὴν ἀπορίαν του διότι χάρις εἰς τὴν ἀβελτηρίαν τοῦ Κράτους παρετάθη μέχρι τῶν ἡμερῶν μας ἡ θλιβερὰ αὐτὴ ἐκκρεμότης. Ἡ ἀγροληψία εἶναι μία ἰδιότυπος, διηνεκὴς καὶ κληρονομικὴ σχέσις μεταξὺ τοῦ ἔχοντος τὴν κυριότητα τοῦ κτήματος καὶ τοῦ καλλιεργητοῦ, συνισταμένη εἰς τὴν ἐκ μέρους τοῦ δευτέρου καλλιέργειαν τοῦ ἀγροτικοῦ κτήματος ἐπὶ ἀποδώσει μέρους τῶν καρπῶν αὐτοῦ εἰς τὸν πρῶτον. Εἶναι ὀπισθοδρομικὸν κατάλοιπον φεουδαλικοῦ καθεστῶτος, εἰσαχθέντος κατὰ τὴν περίοδον τῶν Σταυροφοριῶν καὶ τῆς Φραγκοκρατίας εἰς τὰς Ἰονίους Νήσους. Ὁ θεσμὸς τῆς ἀγροληψίας διετηρήθη καὶ ἐπὶ Ἑνετοκρατίας ὑπὸ διαφόρους μορφὰς καὶ ὑπῆρξε πάντοτε πηγὴ ἀνωμαλιῶν καὶ διενέξεων μεταξὺ ἀγροληπτῶν καὶ ἀγροδοτῶν. Τὸ ἰσχῦον τοῦτο νομικὸν καὶ ἐθιμικὸν καθεστὼς μετεφέρθη εἰς τὸν Ἰόνιον Κώδικα τὸ 1841 καὶ μολονότι μεταρρυθμισθέν, ἐν τούτοις δὲν ἀπεμακρύνθη οὐσιωδῶς τῶν ἀρχικῶν του βάσεων. Ἀμέσως μετὰ τὴν προσάρτησιν τῆς Ἑπτανήσου τὸ 1864 κατεννοήθη ἡ ἀνάγκη τῆς μεταρρυθμίσεως τοῦ ἀντικοινωνικοῦ, ἀντιοικονομικοῦ καὶ ἀντιπαραγωγικοῦ τούτου συστήματος καλλιεργίας τῆς γῆς, ἀλλὰ παρέμεινεν ἐπὶ μακρὸν ἄλυτον ὄχι μόνον λόγῳ τῆς ὁμοιομορφίας του, ἀλλὰ κυρίως λόγῳ τῶν πολιτικῶν ἀντιδράσεων καὶ τῆς ἀβουλίας τοῦ Κράτους νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἀποφασιστικῶς, εὐθέως καὶ ὁριστικῶς τὸ ζήτημα καὶ νὰ χαράξῃ τὴν λυσιτελεστέραν καὶ τὴν δικαιοτέραν πορείαν. Τέλος ἐθεσπίσθη τὸ πρῶτον τὴν 14ην Φεβρουαρίου 1912 ὁ νόμος ΚΔΝ διὰ τοῦ ὁποίου ἐρρυθμίσθη τὸ ζήτημα τοῦτο, εἰδικῶς διὰ τὴν νῆσον τῆς Κερκύρας. Ἀλλὰ καὶ ὁ νόμος αὐτὸς ὑπῆρξεν ἀτελὴς καὶ συνεπληρώθη διὰ σειρᾶς νομοθετημάτων μέχρι τοῦ 1925, ὅτε καὶ ἐλύθη ὁριστικῶς τὸ ζήτημα τῶν ἀγροληψιῶν διὰ τὴν Κέρκυραν. Κατὰ τὸ ἴδιον ἔτος διὰ τοῦ νόμου ΚΔ ἐρρυθμίσθη τὸ ζήτημα τοῦτο ὁριστικῶς καὶ διὰ τὴν Ζάκυνθον παρέμεινε δὲ μόνον ἐκκρεμὲς τὸ ζήτημα τῆς ρυθμίσεως τῶν ἀγροληψιῶν διὰ τὴν Νῆσον Κεφαλληνίαν καὶ τὴν Λευκάδα. Τὴν ἐκκρεμότητα αὐτὴν ἔρχεται νὰ τερματίσῃ τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον νόμου. Ἐλέχθη παρὰ τοῦ κ. Καλκάνη, ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον τὸ νομοθέτημα τοῦτο νὰ μὴ εἶναι συνταγματικόν.

§96Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ὄχι κ. συνάδελφε, ἔλεγον ὅτι ὀρθὸν εἶναι νὰ μὴ ψηφισθῇ εἰς μόνην συζήτησιν, ἀλλὰ διὰ τῆς κανονικῆς διαδικασίας. Δὲν νομίζω ὅτι τὸ πρᾶγμα εἶναι τόσον κατεπεῖγον, ὥστε νὰ ψηφισθῇ ἀπόψε καὶ ὄχι σὲ δύο ἡμέρας. Ἐφ’ ὅσον τὸ ζήτημα ἐκκρεμεῖ ἀπὸ 100ετίας, δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ψηφισθῇ εἰς μίαν ἀνάγνωσιν — ἂν ὑποτεθῇ ὅτι εἰσήγετο εἰς δύο συζητήσεις, δὲν θὰ εἶχον καμμίαν ἀντίρησιν.

§97Α. ΣΒΩΛΟΣ. Ἡ νομοθεσία τὴν ὁποίαν ἐμνημονεύσατε, στηρίζεται εἰς τὴν ἑρμηνευτικὴν δήλωσιν ἡ ὁποία ὁρίζει ὅτι δὲν ἀντίκεινται εἰς τὸ Σύνταγμα νόμοι οἱ ὁποῖοι θὰ καταργήσουν σχέσεις τιμαριωτικῆς φύσεως, εἰς ὡρισμένα τμήματα τῆς χώρας, ἀκριβῶς ἔχει ὑπ’ ὄψει τὰς σχέσεις αὐτὰς εἰς τὴν Ἑπτάνησον. Ἑπομένως ζήτημα συνταγματικὸν δὲν ἠμπορεῖ νὰ τεθῇ.

§98Ε. ΛΟΥΛΑΚΑΚΗΣ. Τὸ ἄρθρον 39 τοῦ Συντάγματος τοῦ 1927 ἐπρόβλεπε ἐπίσης τὴν λῆξιν τῶν ἀγροληψιῶν, ὅπως ἐπίσης καὶ εἰς τὸ ἐκπονηθὲν σχέδιον Συντάγματος τὸ ὁποῖον ἔκαμε ἡ παρελθοῦσα Βουλή, ὑπῆρχε μία τοιαύτη πρόβλεψις διαλύσεως τῶν ἀγροληψιῶν. Ἀλλὰ ἐκτὸς αὐτοῦ ὁ Εἰσαγωγικὸς νόμος τοῦ Ἀστικοῦ Κώδικος, προβλέπει ὅτι ἡ διάλυσις τῶν ἀγροληψιῶν, ἀποτελεῖ δημοσίαν ἀνάγκην καὶ ἑπομένως θὰ ἐφαρμοσθοῦν αἱ διατάξεις τοῦ ἄρθρου 17 τοῦ Συντάγματος, δηλαδὴ θὰ καταβληθῇ προηγουμένως ἀποζημίωσις. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ἑπομένως, ὅτι τὸ σχέδιον νόμου εἶναι συνταγματικόν. Κύριοι βουλευταί, διὰ τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νομοσχεδίου, ἀπαγγέλλεται ἡ διάλυσις τῶν ἀγροληψιῶν, διατηροῦνται μόνον ἐν ἰσχύϊ αἱ ἀγροληψίαι αἱ ὁποῖαι ἔγιναν βάσει τοῦ Εἰσαγωγικοῦ νόμου τοῦ Ἀστικοῦ Κώδικος, ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχουν θεσπισθῆ ἐφ’ ὅρου ζωῆς. Διὰ τοῦ ἄρθρου 2 προβλέπεται ὅτι αἱ σχέσεις αὐταὶ δύνανται νὰ ἀποδειχθοῦν καὶ ἐμμαρτύρως, καὶ τοῦτο διότι ἀπωλέσθησαν οἱ τίτλοι εἴτε κατεστράφησαν κατὰ τὰς περιπετείας τοῦ ἔθνους μετὰ τὸ 1940. Διὰ τοῦ ἄρθρου 3 καθορίζεται μία ἀνατρεπτικὴ προθεσμία τριῶν μηνῶν, ἐντὸς τῆς ὁποίας παρέχεται ἡ εὐχέρεια νὰ γίνῃ ἀπόπειρα συμβιβασμοῦ μεταξὺ τοῦ ἀγροδότου καὶ τῶν ἀγροληπτῶν. Ὁ ὑπὸ ψήφισιν νόμος καθιερώνει τὴν ἀρχὴν αὐτὴν διὰ νὰ ἀποφευχθοῦν καταθλιπτικαὶ καὶ πολυδάπανοι δίκαι. Τὸ σύστημα αὐτὸ ἐτηρήσαμεν ἄλλωστε καὶ εἰς τὸν νόμον περὶ ρυθμίσεως τῶν ἀγοραπωλησιῶν τῶν γενομένων ἐπὶ κατοχῆς. Ἐν συνεχείᾳ παρεμβάλλονται διάφοροι δικονομικαὶ διατάξεις καὶ φθάνομεν εἰς τὸ ἄρθρον 8 διὰ τοῦ ὁποίου ρυθμίζεται τὸ ζήτημα τῆς διαδικασίας διὰ τὴν ἐξαγοράν......

§99Μ. ΠΑΤΡΙΚΙΟΣ. Εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν διαιτητικῶς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λυθῇ ἡ διαφορά, τότε πῶς θὰ ἐγένετο;

§100Ε. ΛΟΥΛΑΚΑΚΗΣ. Παραπέμπεται ἡ ὑπόθεσις εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῶν Πρωτοδικῶν. Δύναται πρῶτον ἐὰν συμφωνοῦν μαζὶ ἀγρολήπτης καὶ ἀγροδότης νὰ παραπεμφθῇ ἡ ὑπόθεσις εἰς τὸν Πρόεδρον τῶν Πρωτοδικῶν. Ἐὰν ὅμως δὲν συμφωνεῖ ὁ εἷς ἀπὸ τοὺς δύο τότε ρυθμίζεται τὸ ζήτημα βάσει τῶν εἰσαγωγικῶν νόμων τοῦ Ἀστικοῦ Κώδικος. Ἐπειδὴ ὅμως ἐγὼ φοβοῦμαι μήπως διὰ τοιαύτης διατάξεως ὁ ἀγροδότης δὲν δεχθῇ τὸν συμβιβασμὸν διὰ νὰ προσφύγῃ εἰς τὴν διαδικασίαν τοῦ ἄρθρου 8 τοῦ νομοσχεδίου, ἐπρότεινα καὶ ἐγένετο ἀποδεκτὸν νὰ αὐξηθῇ τὸ ποσοστὸν τῆς φορολογίας ἀπὸ 20–25. Τὸ ἄρθρον 9 κανονίζει τὸ ζήτημα τῆς χρηματοδοτήσεως διὰ τὴν ἐξόφλησιν τῶν ἀποζημιώσεων, αἱ ὁποῖαι θὰ προκύψουν ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νομοσχεδίου. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀνησυχῇ, ὅτι θὰ ἐπιβαρυνθῇ μὲ μεγάλον ποσὸν ἡ κυκλοφορία, διότι αἱ ἀποζημιώσεις δὲν θὰ εἶναι ἐκτεταμέναι, ἐπειδὴ προβλέπεται ἀποζημίωσις εἰς περίπτωσιν μόνον κατὰ τὴν ὁποίαν κατὰ τὴν κατανομὴν τοῦ ἀγροκτήματος ἐπικυρωθῇ εἰς ἕναν ἐκ τῶν δύο τεμάχιον πρὸς προσαύξησιν, διὰ νὰ ἀποφύγωμεν τὴν κατατεμάχισιν καὶ αἱ περιπτώσεις αὐταὶ δὲν εἶναι πολλαί. Ἐπρότεινα εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ἐγένετο ἀποδεκτόν, ὅπως καθιερωθῇ εἰς 10 ἐτησίας δόσεις ἡ πληρωμή.

§101Α. ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Εἰς τὴν τροπολογίαν αὐτὴν τῆς Ἐπιτροπῆς θὰ παρακαλέσω νὰ ὁρισθῇ ἡ δόσις εἰς 7 καὶ τοῦτο, διότι οἱ κανονισμοὶ τῆς Τραπέζης ἔχουν εἰς τὰ μεσοπρόθεσμα δάνεια τὸν ἀριθμὸν αὐτὸν ὁρίσει.

§102Ε. ΛΟΥΛΑΚΑΚΗΣ. Ἐγὼ τοὐλάχιστον τὸ ἀποδέχομαι αὐτό.

§103Α. ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Δυνάμεθα νὰ τὸ κάμωμεν καὶ 10. Ἐπειδὴ εἶναι ὀλίγον τὸ ποσόν, καλὸν θὰ εἶναι νὰ ρυθμισθῇ ἔτσι.

§104Ε. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Εἶναι πολὺ ὀλίγοι οἱ ἀγρολῆπται καὶ ἐκεῖ δὲν ἔχουν οὔτε τὸ ψωμί τους καὶ δὲν θὰ ἔχουν νὰ πληρώσουν εἰς τόσον χρονικὸν διάστημα.

§105ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι μία εἰδικὴ περίπτωσις.

§106Α. ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Δὲν ἐπιμένω, ἀλλὰ λέγω, ὅτι θὰ ἤθελα νὰ γίνῃ εἰς 7 δόσεις. Ἐπειδὴ ὅμως ἔχομεν εἰδικὸν νόμον, δι’ εἰδικὴν περίπτωσιν, ἂς τὸ κάμωμεν 10.

§107Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. «.................

(ὁμιλεῖ ἀπὸ τῆς θέσεώς του μὴ ἀκουόμενος) .......................... ὅταν ὅμως παρέχωμεν τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Τράπεζαν νὰ δίδῃ τοιαῦτα δάνεια, ἐννοεῖτε ὅτι τὸ καταστατικὸν... (δὲν ἀκούεται)...................».

§108Ε. ΛΟΥΛΑΚΑΚΗΣ. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τερματίζω τὴν εἰσήγησιν τοῦ ὑπὸ κρίσιν νόμου. Ὁ συνάδελφος κ. Ρουχωτᾶς θὰ ἀναπτύξῃ εὐρύτερον τὸ θέμα, διότι γνωρίζει περισσότερον τὰς τοπικὰς συνθήκας καὶ περιορίζομαι μόνον εἰς τὸ νὰ συστήσω τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἰς τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς.

§109Γ. ΡΟΥΧΩΤΑΣ. Κύριοι βουλευταί, τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς εἰσηγηθῶ εἶναι οὐσιῶδες καὶ ἀφορᾷ τὴν διάλυσιν τῶν ἀγροληψιῶν εἰς τὰς Ἰονίους Νήσους καὶ εἰδικῶς εἰς τὴν Κεφαλληνίαν καὶ τὴν Λευκάδα, δεδομένου ὅτι ἐν Κερκύρᾳ καὶ Ζακύνθῳ αἱ ὑφιστάμεναι ἀγροληψίαι ἔχουν διαλυθῆ ἀπὸ τοῦ 1912 καὶ 1925 διὰ παρομοίων νομοθετημάτων, τὰ ὁποῖα κατόπιν διὰ τοῦ Συντάγματος τοῦ 1927 ἐθεωρήθησαν ὡς μὴ ἀντιτιθέμενα εἰς αὐτό.

§110Ι. ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Διατὶ ἐξῃρέθη ἡ Λευκὰς καὶ ἡ Κεφαλληνία;

§111Γ. ΡΟΥΧΩΤΑΣ. Διότι οἱ διάφοροι βουλευταὶ ἐνδιεφέροντο διὰ τὰ ἰδικά τους μέρη καὶ δὲν ἐλάμβανον γενικὰ μέτρα. Τὰ δύο αὐτὰ νομοθετήματα, τὰ ὁποῖα ἔλυσαν τὰς ἀγροληψίας εἰς τὴν Κεφαλληνίαν καὶ τὴν Ζάκυνθον, ἦσαν ὁ νόμος περὶ ἀπαλλαγῆς τῶν ἀγροληπτικῶν κτημάτων Κερκύρας τοῦ 1912 καὶ ὁ νόμος περὶ διαλύσεως ἀγροληψιῶν ἐν Ζακύνθῳ τοῦ 1925. Διὰ νὰ δοθῇ σαφὴς ἐξήγησις τοῦ ὅρου ἀγροληψία εἶναι ἀπαραίτητον νὰ γίνῃ μία βραχεῖα ἱστορικὴ ἀνασκόπησις περὶ τοῦ πῶς προέκυψε καὶ πῶς ἐγεννήθη ἡ σχέσις αὐτή. Ὅπως εἶναι γνωστὸν ἡ Ἑπτάνησος λόγῳ τῆς γεωγραφικῆς της θέσεως περιῆλθε κατ’ ἐπανάληψιν ὑπὸ τὸ σκῆπτρον διαφόρων κατακτητῶν. Οἱ κατακτηταὶ αὐτοὶ κατὰ τὸν παρελθόντα αἰῶνα καὶ προγενεστέρως ἀκόμη, ὁπότε ἴσχυε τὸ φεουδαλικὸν σύστημα ἐξεχώρουν μεγάλας ἐκτάσεις γῆς καὶ ἰδίως τὰς εὐφορωτέρας εἰς τοὺς εὐνοϊκῶς διακειμένους πρὸς αὐτούς, τοπάρχας τοὺς «ἄρχοντας» καλουμένους. Ὁ ὅρος αὐτὸς «ἄρχοντες» καὶ «ἄρχοντά μου» κλπ. ἐξακολουθεῖ ἀκόμη νὰ εὑρίσκῃ εὐρυτάτην χρῆσιν εἰς τὴν Ἑπτάνησον καὶ ἐσήμαινε τοὺς μεγάλους ἐκείνους κτηματίας, οἱ ὁποῖοι ἐξουσίαζον μεγάλα τμήματα γῆς καὶ ἀπέζων ἀπὸ τὰ εἰσοδήματά των χωρὶς σχεδὸν νὰ ἐργάζωνται. Ἐν ἀντιθέσει πρὸς αὐτοὺς ὁ λοιπὸς γεωργικὸς πληθυσμὸς τῶν Νήσων ἦτο καταδικασμένος νὰ ἐργάζηται ἀντὶ μικροῦ ἡμερομισθίου εἰς τὰ κτήματα τῶν γαιοκτημόνων, οἱ ὁποῖοι τοὺς ἐξεχώρουν ἀσήμαντον τμῆμα τοῦ εἰσοδήματος τούτου τὸ ⅓ ἢ τὰ ⅔ ἢ καὶ τὸ ½. Κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς Φραγκοκρατίας καὶ βραδύτερον κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς Ἑνετοκρατίας εἰς τὸν Ἰόνιον Κώδικα καθωρίσθη ὁ θεσμὸς τῶν ἀγροληψιῶν, ἐθεωρήθη δὲ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἡ ἀγροληψία, ὡς μία παραχώρησις πρὸς τοὺς ἀκτήμονας καλλιεργητὰς μὲ τὸν σκοπὸν νὰ κεντρισθῇ τὸ ἐνδιαφέρον τους διὰ ἀποδοτικωτέραν καὶ ἐντατικωτέραν καλλιέργειαν τῶν κτημάτων αὐτῶν. Ἀπέβλεπεν ἀκόμη ἡ ἀγροληψία εἰς τὸ νὰ ἐπιτευχθῇ ἐγγειοβελτιωτικὴ ἀνάπτυξις τῶν κτημάτων αὐτῶν καὶ ἐκχέρσωσις καὶ ἐμφύτευσις δι’ ἀμπέλων καὶ σταφιδαμπέλων, ἰδίως τὴν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἤρχισεν νὰ ἀποδίδεται ἰδιαιτέρα σημασία εἰς τὴν σταφιδάμπελον. Εἰς τί συνίστατο τὸ ἀγροληπτικὸν σύστημα; Τί ἦτο ἡ ἀγροληψία; Αἱ ἀγροληψίαι ἦσαν συμβόλαια, τὰ ὁποῖα συνετάσσοντο μεταξὺ τῶν ἀρχόντων αὐτῶν, τῶν καλουμένων ἀγροδοτῶν καὶ τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν τῶν καλουμένων ἀγροληπτῶν. Διὰ τῶν συμβολαίων οἱ ἀγρολῆπται ὑπεχρεοῦντο εἰς τὸ νὰ ἐκχερσώνουν, νὰ ἐμφυτεύουν καὶ νὰ καλλιεργοῦν ὅλον τὸ ἔτος τὰ κτήματα τὰ ἀγροληπτικὰ ἐκτελοῦντες ὅλας τὰς πολλαπλὰς καὶ πολυποικίλους ἐργασίας ποὺ ἀπήτει τὸ εἶδος αὐτῆς τῆς καλλιεργείας. Κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς συγκομιδῆς ἐλάμβανον ἕνα μέρος τῶν εἰσοδημάτων, τὰ ὁποῖα ἀνήρχοντο εἰς τὸ ⅓ ἢ εἰς τὸ ½ τῶν εἰσοδημάτων, ἐνῷ ἦσαν ὑποχρεωμένοι πλὴν τῆς προσωπικῆς των ἐργασίας νὰ μετέχουν κατὰ τὸ ἥμισυ εἰς τὰς δαπάνας τῆς σπορᾶς, τῶν λιπασμάτων, τῶν ραντισμάτων καὶ τὰ λοιπά. Ἦσαν οἱ λεγόμενοι σέμπροι. Ἦσαν ἀκόμη ὑποχρεωμένοι νὰ μεταφέρουν τὸ μερίδιον τοῦ ἀγροδότου εἰς τὰς ἀποθήκας του καὶ ἐπίσης νὰ μεταφέρουν δι’ ἰδίων μεταφορικῶν μέσων τὸν ἀγροδότην εἰς τὰ κτήματά του ὅταν ἀπήτει τοῦτο. Ἐπίσης ἦσαν ὑποχρεωμένοι εἰς τὰ λεγόμενα «μπατίκια» δηλαδὴ δῶρα, τὰ ὁποῖα προσέφερον κατ’ ἔτος εἰς ἀγροδότην. Εἶναι φανερὸν ὅτι τὸ σύστημα αὐτὸ ἦτο ἀναχρονιστικὸν καὶ καταθλιπτικὸν διὰ τοὺς ἀγρολήπτας, διότι πλὴν τῶν ἄλλων, οἱ ἀγρολῆπται εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ καλλιέργεια δὲν ἦτο ἀποδοτικὴ ὑποχρεοῦντο εἰς βαρυτάτας ἀποζημιώσεις πρὸς τοὺς ἀγροδότας. Ἐπίσης καὶ διὰ τὸν ἴδιον λόγον, δηλαδή, διὰ μὴ ἀποδοτικὴν καλλιέργειαν ἠδύναντο νὰ χάσουν ἀκόμη τὴν ἀγροληψίαν κατόπιν ἀγωγῆς τῶν ἀγροδοτῶν. Ἐπίσης δὲν δύνανται νὰ ἐκχωρήσουν τὴν ἀγροληψίαν εἰς ἄλλα πρόσωπα παρὰ μόνον μὲ τὴν ἔγκρισιν τοῦ ἀγροδότου. Τὸ σύστημα αὐτό, ὡς εἶπον προηγουμένως, ἦτο ἀναχρονιστικὸν καὶ καταθλιπτικὸν διὰ τοὺς ἀγρολήπτας καὶ εἶναι φανερὸν ὅτι ἐπρόκειτο καθαρῶς περὶ μιᾶς μορφῆς δουλοπαροικίας καὶ δεσποτισμοῦ. Τὸ σύστημα αὐτὸ δυστυχῶς ἐξακολουθεῖ καὶ σήμερον νὰ ἰσχύῃ εἰς τὴν Κεφαλληνίαν καὶ τὴν Λευκάδα μὲ τὸ καταστρεπτικὸν καὶ καταθλιπτικὸν διὰ τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν ἀποτέλεσμα, ὅτι ὁλόκληροι ἐκτάσεις μένουν ἀκαλλιέργητοι, οἱ δὲ ἄνεργοι ἀγρόται εἰσρέουν καθ’ ὁμάδας εἰς τὴν Πρωτεύουσαν ἀναζητοῦντες ἐργασίαν. Τὸ ζήτημα δὲν ἐλύθη τόσον καιρὸ διότι ὑπάρχουν ἀντικρουόμενα συμφέροντα ἀγροδοτῶν καὶ ἀγροληπτῶν· οἱ δὲ ἀγροδόται διὰ τὴν ἰσχυρὰν ἐπιρροὴν τὴν ὁποίαν διαθέτουν καὶ ἐξακολουθοῦν νὰ διαθέτουν μέχρι σήμερον κατορθώνουν ὥστε οἱ κατὰ καιροὺς πολιτευόμενοι εἰς τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν νὰ ὑπόσχωνται λύσιν αὐτοῦ τοῦ ζητήματος, τὴν ἐπαύριον ὅμως τῶν ἐκλογῶν νὰ ἀφήνουν τὸ ζήτημα ἄλυτον πρὸς ἀποφυγὴν δυσαρεσκειῶν παρατείνοντες τοῦτο εἰς τὰς καλένδας. Τὸ χειρότερον εἶναι, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο ἀπετέλεσεν ἐκμετάλλευσιν ἐκ μέρους τῶν κομμουνιστῶν, οἱ ὁποῖοι ἐδηλητηρίασαν τοὺς ἀγρότας μας λόγῳ τῆς γενομένης εἰς βάρος των ἀδικίας καὶ ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος προσεπάθουν νὰ ματαιώσουν πᾶσαν λύσιν τοῦ ζητήματος αὐτοῦ μὲ σκοπὸν νὰ τὸ ἐκμεταλλεύωνται. Τὸ κάμνουν αὐτὸ διὰ νὰ ὑπάρχει πρόσφορον ἔδαφος διὰ τὴν ἑκάστοτε προπαγάνδαν των. Μεταπελευθερωτικῶς αἱ σχέσεις τῶν ἀγροδοτῶν καὶ ἀγροληπτῶν περιῆλθον εἰς ὀξύτατον σημεῖον ὥστε νὰ εἶναι ἀδύνατον νὰ συνεχισθῇ ἡ κατάστασις αὐτή. Ἀλλεπάλληλοι συγκεντρώσεις καὶ συλλαλητήρια διαμαρτυρίαι τῶν ἀγροληπτῶν ἔχουσι λάβει χώραν καὶ σειρὰν τηλεγραφημάτων ἀπεστέλλοντο συνεχῶς πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἰδίως δὲ ἐκ τῆς ἰδιαιτέρας μας πατρίδος ὅπου 10.000 ἀγροτῶν ὑφίστανται τὴν κατάστασιν αὐτὴν καὶ τὰ κτήματα ἔχουν ἐγκαταλειφθῆ ἀκαλλιέργητα. Ἐμελέτησα τὸ ζήτημα καὶ ἠσχολήθην προσωπικῶς μὲ τὴν λύσιν αὐτοῦ καὶ ἐθεώρησα, ὅτι τὸ ζήτημα ἠμπορεῖ νὰ λυθῇ διὰ τῆς ἀπαλλοτριώσεως, δεδομένου ὅτι κανεὶς δὲν δύναται νὰ ἀμφισβητήσῃ ὅτι ὑπάρχει δημοσία ἀνάγκη καὶ ὠφέλεια ἡ ὁποία ὅταν ὑπάρχῃ δικαιολογεῖ κατὰ τὸ Σύνταγμα τὴν ἀπαλλοτρίωσιν. Τὸ ζήτημα ὅμως προσκρούει εἰς τὸ θέμα τῆς νομίμου ἀποζημιώσεως. Ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα εἶπεν ὅτι ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ δύναται νὰ χορηγήσῃ πιστώσεις διὰ τὸ ζήτημα αὐτὸ καὶ ὅτι εὑρίσκεται ἐν πλήρει ἀδυναμίᾳ νὰ χορηγήσῃ δάνεια δι’ αὐτό. Κατόπιν αὐτοῦ καὶ διὰ νὰ λυθῇ ὁπωσδήποτε τὸ ἐπίμαχον καὶ ὀξύτατον τοῦτο ζήτημα ἠκολουθήσαμεν τὴν νομοθετικὴν ὁδὸν διὰ τῆς ὁποίας ἀπὸ τὸ 1925 ἐρρυθμίσθη ἡ ἰδία ὑφισταμένη μέχρι τότε κατάστασις ἐν Κερκύρᾳ καὶ Ζακύνθῳ. Ἡ κατατεθεῖσα ὑπ’ ἐμοῦ κατὰ τὸν Ἰούλιον σχετικὴ πρότασις νόμου παρεπέμφθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας καὶ ἐπεξεργασθεῖσα παρουσιάζεται ὑπὸ τὴν μορφὴν τοῦ σημερινοῦ νομοσχεδίου ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας καὶ εἶναι τόσον ἀληθές, ὅτι ὁ νόμος διαλύσεως τῶν ἀγροληψιῶν ἐν Ζακύνθῳ παρεχώρησεν τὸ ¼ μόνον εἰς τούς ἀγρολήπτας, πρέπει ὅμως νὰ παραδεχθῶμεν ὅτι ἀπὸ τοῦ 1925 μέχρι σήμερον παρουσιάσθη μεγάλη κοινωνικὴ ἐξέλιξις τὸ δὲ Κράτος δικαίως καὶ στοργικῶς καὶ διὰ διαφόρων νόμων ἐπιδιώκει τὴν πλήρη ἀποκατάστασιν τῶν ἀκτημόνων καὶ τὴν παραχώρησιν τῆς γῆς εἰς τοὺς φυσικοὺς καλλιεργητάς της. Ἂς σημειωθῇ ἀκόμη ὅτι προπολεμικῶς, πλεῖσται ἀγροληψίαι ἐλύθησαν ἑκουσίως μὲ παραχώρησιν τοῦ ⅓ μεταπολεμικῶς δὲ ὁμοίως μὲ τὸ 40%. Κατόπιν τούτου δεδομένου ὅτι τὰ ἐπίμαχα ἀγροτικὰ κτήματα καλλιεργοῦν οἱ ἀγρολῆπται ἐπὶ σειρὰν ὁλοκλήρων ἐτῶν, ἀκόμη καὶ γενεῶν μοχθοῦντες, δὲν θὰ εἶναι δίκαιον ἀλλ’ οὐδὲ καὶ παραδεκτὸν ἀπὸ τοὺς ἀγρολήπτας νὰ ὑποστηριχθῇ ἄλλη ἄποψις πλὴν τῆς κατ’ ἰσομοιρίαν διανομῆς τῶν ἀγροληπτῶν κτημάτων καὶ τῆς διαλύσεως τῶν ἀγροληψιῶν. Διὰ τοῦτο προτείνω εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν ὅπως λόγῳ τοῦ ἐπείγοντος καὶ τοῦ κρισίμου τῆς καταστάσεως, διότι ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι τὰ πράγματα ἐγκυμονοῦν κινδύνους ἀπὸ τὴν κατάστασιν αὐτὴν ἡ ὁποία ἀπὸ τόσων ἐτῶν ἔχει ἀποτελματωθῆ, προτείνω εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν ὅπως ἐγκρίνῃ τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον ἄνευ τροπολογιῶν. (Χειροκροτήματα).

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀθ. Παπαθανάσης ἔχει τὸν λόγον.

§113ΑΘ. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Εἶμαι ἰδιαιτέρως εὐτυχής, κ. συνάδελφοι, διότι ὁ ἀξιότιμος κ. εἰσηγητὴς μὲ ἀπήλλαξε τοῦ κόπου νὰ ἐπεκταθῶ περισσότερον ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Θὰ περιορίσω λοιπὸν τὴν ὁμιλίαν μου εἰς ἐλαχίστας παρεμβατικὰς περιπτώσεις τὰς ὁποίας πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει της ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία ἐξ ἀφορμῆς τοῦ νομοσχεδίου καὶ εἰς γενικωτέραν ἔρευναν τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Δὲν εἶναι ἀληθές, κ. συνάδελφοι, τὸ λεχθὲν ἀπὸ τοῦ βήματος κατ’ ἐπανάληψιν ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία δὲν ἐνδιεφέρθη διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν, διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ μεγάλη γεωργικὴ μεταρρύθμισις ἡ ὁποία ἐστηρίχθη εἰς τὸ ἄρθρον 17 τοῦ Συντάγματος τοῦ 1927 ἀποτελεῖ τὴν μᾶλλον ριζοσπαστικὴν μεταρρύθμισιν, ἡ ὁποία ἔγινεν εἰς τὰς ἀγροτικὰς νομοθεσίας ἐκ τῶν χωρῶν ἐκείνων αἱ ὁποῖαι κινοῦνται ἐντὸς τοῦ πλαισίου τοῦ ἀστικοῦ καθεστῶτος τοῦ ἀναγνωρίζοντος τὴν ἀστικὴν ἰδιοκτησίαν. Εἶναι δὲ ἐξόχως ριζοσπαστικὴ ἡ μεταρρύθμισις αὐτή, ἡ ὁποία περιέλαβε σχεδὸν τὸ ἥμισυ τῆς καλλιεργησίμου γῆς τῆς Ἑλλάδος καὶ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς πληθυσμοὺς οἱ ὁποῖοι ἀπεκατεστάθησαν.

§114Ε. ΛΟΥΛΑΚΑΚΗΣ. Ἐφ’ ὅσον τὸ Νομικὸν αὐτὸ καθεστὼς παρέμεινεν ἀναλλοίωτον ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς προσαρτήσεως τῶν Ἰονίων νήσων εἰς Ἑλλάδα μέχρι σήμερον, δικαιούμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι τὸ Κράτος ἀδιαφόρησε πρὸς αὐτὸ τὸ καταθλιπτικὸν καθεστώς.

§115Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον αὐτό, κύριοι βουλευταί, ἀποτελεῖ τὸν οὐραγόν, οὕτως εἰπεῖν, τοῦ ὅλου ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἀντιμετώπισεν ἡ χώρα. Διὰ νὰ γίνουν ὅλα τὰ ἄλλα ζητήματα ἐχρειάσθησαν ἀγῶνες καὶ πρωτοπόροι αὐτῶν, διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ μίαν συμπλήρωσιν τῆς ἀγροτικῆς μεταρρυθμίσεως.

§116Ε. ΛΟΥΛΑΚΑΚΗΣ. Ἐγὼ ἐχαρακτήρισα αὐτὴν τὴν καθυστέρησιν ὡς ὀφειλομένην εἰς τὴν ἀδιαφορίαν τοῦ Κράτους.

§117Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Καὶ ἐγὼ θὰ δώσω τὴν ἐξήγησιν, τὴν ὁποίαν νομίζω ἐγὼ ὀρθήν. Εἶναι γνωστόν, κύριοι, ὅτι ἡ ἀγροτικὴ μεταρρύθμισις ὑπερέβη τὰς 300.000 οἰκογενείας, δηλαδὴ περιέλαβε τὸ ⅓ τοῦ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ τῆς χώρας. Τὰ ἀποτελέσματα δὲ αὐτῆς τῆς μεγάλης μεταρρυθμίσεως ὑπῆρξαν ἀναμφισβητήτως καταπληκτικά, διότι ἐπὶ ἑνὸς ἑκατομμυρίου οἰκογενειῶν ἀγροτῶν σήμερον αἱ 850.000 εἶναι ταυτοχρόνως καὶ ἰδιοκτῆται. Ἐπομένως δικαιοῦται νὰ εἴπῃ τις ὅτι, ἡ σύμπτωσις τῆς ἰδιότητος τοῦ καλλιεργητοῦ πρὸς τὴν ἰδιότητα τοῦ ἰδιοκτήτου ἐν Ἑλλάδι ἔλαβε τὴν μᾶλλον εὐρεῖαν αὐτῆς ἔκτασιν. Καὶ ἐξ ὅλων τῶν Εὐρωπαϊκῶν Κρατῶν ἡ Ἑλλὰς σήμερον εὑρίσκεται εἰς τὴν πρώτην γραμμήν, ἔχουσι σύμπτωσιν τῶν δύο αὐτῶν ἰδιοτήτων ἐπὶ τῶν ⅘ τοῦ ἀγροτικοῦ της πληθυσμοῦ. Δυστυχῶς ὅμως ἡ χώρα μας εἶναι ἐξαιρετικῶς πτωχὴ εἰς ἀπόδοσιν γεωργικῶν προϊόντων, πλὴν τῶν προϊόντων τῆς πολυτελείας, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται εἰς μίαν ἄλλην κατηγορίαν. Εὑρισκόμεθα δὲ σήμερον εἰς μίαν περίοδον κατὰ τὴν ὁποίαν θέλομε νὰ ἀνορθώσωμεν ἐν γένει τὴν οἰκονομίαν τοῦ τόπου, ἡ ὁποία κατ’ ἀνάγκην κατὰ γενικὴν καὶ ὁμόφωνον ἀντίληψιν δὲ ἠμπορεῖ παρὰ νὰ στηριχθῇ ἐπὶ τῆς γεωργικῆς ἀναπτύξεως. Ἡ γεωργικὴ ὅμως ἀνάπτυξις καὶ αὔξησις τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς κατὰ δύο τρόπους εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ: ἢ ἐκτατικῶς ἢ ἐντατικῶς. Τὸ πρῶτον σκέλος τῆς προσπαθείας ὅμως, δυστυχῶς, εἰς μίαν χώραν ὡς ἡ Ἑλλάς, τῆς ὁποίας ἡ καλλιεργήσιμος ἔκτασις εἶναι γεωγραφικῶς καθωρισμένη καὶ περιωρισμένη, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ ἐλαχίστων αὕτη νὰ ὑποστῇ μετακίνησιν καὶ αὔξησιν. Καὶ δι’ αὐτὸ εὑρισκόμεθα ὑπὸ ἕνα σύστημα ἀγροτικῆς ἰδιοκτησίας, καὶ γεωργικῆς ἐκμεταλλεύσεως αὐτῆς κατὰ τὸ πλεῖστον νᾶνον. Καὶ ὁ νᾶνος αὐτὸς γεωργικὸς κλῆρος, κατὰ γενικὴν γνώμην, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δουλεύῃ εἰς δύο κυρίους. Καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ ἀγρότης, ὁ ὁποῖος ἐργάζεται—καὶ ἐργάζεται πολὺ—ἐκ τοῦ γλίσχρου αὐτοῦ εἰσοδήματος, τὸ ὁποῖον δίδει ἡ πτωχὴ Ἑλληνικὴ γῆ, νὰ δίδῃ ἓν μέρος εἰς ἄλλον τον ἀγροδότην οὕτως ὥστε ἡ πτωχὴ καὶ ἀνεπαρκὴς αὐτὴ ἔκτασις γῆς νὰ ἐξασφαλίζῃ δύο οἰκογενειῶν τὴν συντήρησιν. Εἶναι τοῦτο καὶ γεωργοοικονομικῶς ἀπαράδεκτον. Ἑπομένως, ὄχι μόνον, διότι ὁ θεσμὸς αὐτὸς τῆς ἀγροληψίας ἀποτελεῖ ἓν λείψανον σχεδὸν δουλοπαροικίας, προφανῶς ἀναχρονιστικὸν σύστημα, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ γεωργοοικονομικῆς ἀπόψεως καὶ ἂν δὲν εἶχε τὴν μορφὴν αὐτήν, τὴν κατακριτέαν, πάλιν θὰ ἦτο ἀπαράδεκτος διὰ τὴν Ἑλλάδα. Κατὰ συνέπειαν προκύπτει ἀφ’ ἑαυτοῦ, κύριοι, ὅτι ὄχι μόνον αἱ ἀγροληψίαι, ἀλλὰ καὶ πᾶν ἕτερον βάρος ἐπὶ τῆς ἀγροτικῆς ἰδιοκτησίας, τὸ ὁποῖον βαρύνει τὸν πτωχὸν καὶ περιωρισμένον ἀγροτικὸν κλῆρον τῆς Ἑλλάδος, πρέπει νὰ ἐκλείψῃ. Δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ μικρὸς γεωργικὸς κλῆρος νὰ ἀνεχθῇ καὶ βαστάξῃ κανὲν πρόσθετον βάρος. Εἶναι εὐτύχημα, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ λύεται τὸ ζήτημα εἰς ὡρισμένας περιοχάς. Ἀλλά, κύριοι, δὲν πρέπει νὰ παραβλέπωμεν, ὅτι ὑπάρχουν βάρη ἐπὶ τῆς ἀγροτικῆς ἰδιοκτησίας πλεῖστα ὅσα ἄλλα, ἐδαφονομικά, ἀγροληπτικὰ ἄλλης μορφῆς, δουλεῖαι ἰδιόρρυθμοι, τὰ ὁποῖα ὅλα πρέπει νὰ ἀπασχολήσουν ἡμᾶς. Δυστυχῶς ἡ μὴ ψήφισις τοῦ Συντάγματος παρέχει ἓν ἐμπόδιον Ἀκριβῶς ἔχων τὰς ἀντιλήψεις αὐτὰς καὶ πρὸς ρύθμισιν τοῦ ζητήματος αὐτοῦ εἶχον παρασκευάσει ὡς ὑπουργὸς Γεωργίας νομοσχέδιον καὶ ἀνέμενον τὴν ψήφισιν τοῦ Συντάγματος, τοῦ ὁποίου εἰς τὸ ἄρθρον 123, ὅπως γνωρίζουν ὅλοι οἱ συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι μετεῖχον τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς, εἴχομεν περιλάβει διάταξιν, διὰ τῆς ὁποίας καθιεροῦτο παρέκκλισις διὰ τὴν ψήφισιν νόμου, καταργοῦντες ὅλα αὐτὰ τὰ βάρη, τὰ ὁποῖα βαρύνουν τὴν μικρὰν ἀγροτικὴν ἰδιοκτησίαν. Ἂν δὲν τονώσωμεν, κύριοι, τὸν γεωργόν, ἂν δὲν τὸν ἐνισχύσωμεν εἰς τὴν προσπάθειαν αὐτοῦ νὰ καταστῇ ὅσον τὸ δυνατὸν αὐτάρκης, ἂν δὲν τοῦ δώσωμεν τὰ μέσα διὰ τῶν ὁποίων θὰ στερεωθῇ ὁ δεσμὸς αὐτοῦ πρὸς τὴν γῆν—νὰ θεωρῇ τὴν γῆν ποὺ καλλιεργεῖ ἴδιον αὐτοῦ κτῆμα, ὥστε νὰ ἐφαρμόσῃ ἐπ’ αὐτῆς ὅλας τὰς νεωτέρας μεθόδους καλλιεργείας, διὰ νὰ κατορθώσῃ νὰ ἀποκτήσῃ ἓν ἀνάλογον εἰσόδημα, τὸ ὁποῖον θὰ τοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ ἀνυψώσῃ τὸ βιοτικόν του ἐπίπεδον, θὰ ἐξακολουθήσωμεν νὰ ἀντιμετωπίζωμεν τὸ πρόβλημα οὐ μόνον τῆς ἐσχάτης πενίας αὐτοῦ, ἀλλὰ καὶ τῆς συρροῆς τοῦ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ τῆς ὑπαίθρου πρὸς τὰς πόλεις πρὸς ἀναζήτησιν ἐργασίας, ἔστω καὶ ὑπὸ βαρυτέρους καὶ ἐπαχθεστέρους ὅρους. Ὅταν, λοιπόν σήμερον ἐπαγγέλεται ἡ Κυβέρνησις ἕνα πρόγραμμα ἀποκεντρώσεως ἐκ τῶν ἀστικῶν κέντρων τῶν βιομηχανιῶν, αἱ ὁποῖαι, συγκεντρωθεῖσαι εἰς τὰς δύο μεγάλας πόλεις, συνετέλεσαν εἰς τὸν μαρασμὸν τῶν πόλεων τῆς ὑπαίθρου, συνετέλεσαν οὕτω εἰς τὴν ἐλάττωσιν τοῦ καταναλωτικοῦ κοινοῦ τῶν γεωργικῶν προϊόντων τῆς ὑπαίθρου, τὰ ὁποῖα μεταφέρονται εἰς τὰς Ἀθήνας, ἀλλ’ ἐπὶ πλέον καὶ εἰς τὴν ἐπιβάρυνσιν τῶν γεωργικῶν αὐτῶν προϊόντων διὰ τῶν ἐξόδων μεταφορᾶς καὶ ἄλλων ἐξόδων εἰς βάρος τῶν ἐργατικῶν καὶ τῶν ἄλλων τάξεων τῶν ἐργαζομένων εἰς τὰ κέντρα...

§118ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἰς τὴν παρελθοῦσαν Βουλὴν ἦτο εὐκαιρία δι’ ἑνὸς ψηφίσματος νὰ τὰ εἴχατε κάμει αὐτὰ τὰ πράγματα.

§119Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Εἶπον, κύριε συνάδελφε, ὅτι ἀνεμένομεν ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν νὰ ψηφισθῇ τὸ Σύνταγμα. Εἴχομεν κάμει ἀρκετὰ ψηφίσματα, ἀλλὰ δὲν ἠμπορούσαμεν νὰ κάμωμεν δι’ ἑκάστην εἰδικὴν περίπτωσιν καὶ ἀνὰ ἓν ψήφισμα, ἀφοῦ εἴχομεν ἕτοιμον ἓν πλῆρες Σύνταγμα καὶ εἴχομεν περιλάβει ἄρθρον εἰς τὸ Σύνταγμα αὐτὸ λῦον πλήρως καὶ θετικῶς τὸ ζήτημα. Ὅταν, λοιπόν, ἐπαναλαμβάνω, ἡ Κυβέρνησις καθιερώνη μίαν τοιαύτην πολιτικήν, φρονῶ, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτό, τὸ τόσης κοινωνικῆς σημασίας, ὄχι μόνον πρέπει νὰ ψηφισθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία θὰ σημειώσῃ ἕνα τίτλον τιμῆς ὑπὲρ αὐτῆς διὰ τῆς ψηφίσεως αὐτοῦ, ἀλλὰ θὰ παρεκάλουν τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας νὰ ἐπιληφθῇ καὶ τῶν ἄλλων ζητημάτων τῆς συνταγματικῆς δυνατῆς ἄρσεως ὅλων αὐτῶν τῶν βαρῶν, τὰ ὁποῖα βαρύνουν τὴν μικρὰν ἰδιοκτησίαν. Διότι δι’ αὐτῶν τῶν μέτρων θὰ κάμῃ μίαν παράλληλον προσπάθειαν πρὸς τὴν προσπάθειαν εἰς τὴν ὁποίαν ἀποδύεται ἡ Κυβέρνησις, τῆς ἀποσυμφορήσεως δηλαδὴ τοῦ κέντρου καὶ τῆς μετατοπίσεως τῶν νέων βιομηχανιῶν πρὸς τὴν ἐπαρχίαν. (Χειροκροτήματα).

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δενδρινὸς ἔχει τὸν λόγον.

§121Ε. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ μακρυγορήσω διὰ τὸ ζήτημα τῶν ἀγροληψιῶν τῶν Ἰονίων νήσων, διότι ἀντιλαμβάνομαι, ὅτι ἡ Βουλὴ ὁλόκληρος εἶναι σύμφωνος διὰ τὴν λῆξιν τοῦ καταθλιπτικοῦ αὐτοῦ θεσμοῦ. Γεγονὸς ἀναμφισβήτητον εἶναι, ὅτι ὁ ἐργαζόμενος κόσμος ἀνὰ τοὺς αἰῶνας κατέβαλλε προσπαθείας, ἀγῶνας, θυσίας, ἔκαμεν ἐπαναστάσεις, διὰ νὰ ἐξαναγκάσῃ τὸ κεφάλαιον νὰ κάμῃ τὰς παραχωρήσεις ποὺ ἔκαμε μέχρι σήμερον. Κύριοι βουλευταί, τὸ ζήτημα τῶν ἀγροληψιῶν τῶν Ἰονίων νήσων ὑφίσταται ἀπὸ τῆς μεσαιωνικῆς ἐποχῆς μέχρι σήμερον. Δυστυχῶς εἰς τὰς πολιτισμένας Ἰονίους νήσους ὑπάρχουν καὶ σήμερον ἀκόμη φεουδάρχαι καὶ δουλοπάροικοι. Ἐν πάσῃ περιπτώσει τὸ ζήτημα αὐτὸ τῶν ἀγροληψιῶν τῶν Ἰωνίων νήσων προεκάλεσε κατὰ διαφόρους ἐποχὰς ἐπαναστάσεις καὶ ἐπὶ τῆς ἐποχῆς τῆς Ἀγγλοκρατίας ἀκόμη. Τὸ 1864 ἔγινεν ἡ πρώτη ἐπιτροπὴ μετὰ τὴν ἕνωσιν τῆς Ἑπτανήσου μετὰ τῆς μητρὸς Ἑλλάδος καὶ διεξεδίκησε διὰ συλλαλητηρίων, ὑπομνημάτων, καὶ ἐκπροσώπων τὰ δικαιώματα τῶν ἀγροληπτῶν. Ἔκτοτε ἔγιναν πολλοὶ ἀγῶνες διὰ τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Εἰς τὰ 1912 ἐρρυθμίσθη τὸ ζήτημα αὐτὸ εἰς τὴν Κέρκυραν, μερικῶς βέβαια καὶ τὸ 1925 ἐρρυθμίσθη τελικῶς εἰς τὴν Κέρκυραν καὶ τὴν Ζάκυνθον. Σήμερον ἀπομένει ἡ ρύθμισις τοῦ ζητήματος εἰς τὴν Κεφαλληνία καὶ τὴν Λευκάδα. Εἶναι μισητὸν τὸ σημερινὸν καθεστὼς εἰς τὰς Ἰονίους νήσους. Φθάνει μέχρι τοῦ σημείου νὰ διατρέχουν κίνδυνον νὰ ἔλθουν εἰς σύρραξιν ἀγρίαν οἱ ἀγρολῆπται μὲ τοὺς ἀγροδότας. Εἰς τὴν περασμένην Βουλὴν τὸ ἀγροληπτικὸν ζήτημα εἶχε περιέλθει εἰς γνῶσιν τῆς Βουλῆς καὶ ἐπρόκειτο νὰ λυθῇ παρὰ τοὺς περιορισμοὺς τοῦ ἄρθρ. 17 τοῦ Συντάγματος περὶ ἰδιοκτησίας. Δυστυχῶς δὲν ἐψηφίσθη τὸ Σύνταγμα καὶ ὑφίσταται ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ ἀκόμη μέχρι σήμερον. Δὲν θὰ κουράσω τὴν Βουλὴν περισσότερον, διότι γνωρίζω τὰς προθέσεις σας. Παρακαλῶ καὶ ἐγὼ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ἐπειδὴ τὸ ζήτημα αὐτὸ ἐνδιαφέρει τὴν ἰδιαιτέραν μου πατρίδα, νὰ δώσῃ ἕνα τέρμα εἰς αὐτὴν τὴν ἀναχρονιστικὴ ὑπόθεσιν, ποὺ κατεξευτελίζει τὴν ἀνθρωπίνην ὕπαρξιν. (Χειροκροτήματα).

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χατζηγιάννης ἔχει τὸν λόγον.

§123Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριοι, εἶναι ἀτύχημα ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἔρχεται εἰς τὴν Βουλὴν χωρὶς νὰ ἔχῃ προηγηθῆ ἡ ψήφισις τοῦ νέου Συντάγματος, εἰς τὸ ὁποῖον εἴχομεν κατορθώσει νὰ συμπεριληφθῇ διάταξις ἐπιτρέπουσα τὴν παρέκκλισιν ἐκ τοῦ ἄρθρου 17 τοῦ Συντάγματος, προκειμένου περὶ ἀποκαταστάσεως ἀκτημόνων καλλιεργητῶν καὶ διαλύσεως ὑφισταμένων ἀγροληψιῶν. Βεβαίως ἡ εὐθύνη διὰ τὴν μὴ ψήφισιν τοῦ Συντάγματος βαρύνει τὴν ἄλλην Βουλήν, ἡ ὁποία τὸ ἐταλαιπώρησεν ἐπὶ 4 ὁλόκληρα ἔτη, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀπηλλαγμένη εὐθυνῶν καὶ ἡ παροῦσα Βουλή. Ἐπιθυμῶ νὰ χαιρετίσω τὸ γεγονὸς ὅτι ὁ συνάδελφός μου κ. Δενδρινὸς μὲ ἀπησχόλησε πολλάκις ὅταν διηύθυνα τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας. Χαίρω διότι ἔρχεται τὸ νομοσχέδιον ἀπὸ τὸν νῦν ὑπουργὸν κ. Λαμπρόπουλον. Τὸ χαιρετίζω διότι ἀποτελεῖ συνέχειαν τῆς μεγάλης ἀγροτικῆς μεταρρυθμίσεως εἰς τὴν Ἑλλάδα. Κάπως καθυστερημένη διὰ τὴν Ἑπτάνησον, διὰ τὴν Κεφαλληνίαν καὶ τὴν Λευκάδα, καθυστερημένη ὅτι ἔρχεται ὕστερα ἀπὸ 86 χρόνια ἀφ’ ὅτου ἡ Ἑπτάνησος ἡνώθη μὲ τὴν Ἑλλάδα. Πάντως ἀποτελεῖ γεγονὸς ἄξιον νὰ χαιρετισθῇ. Ἀλλ’ ἐπιθυμῶ νὰ διερμηνεύσω, ἢ μᾶλλον νὰ διατυπώσω τὴν ἄποψίν μου ἐπὶ δύο σημείων, τὰ ὁποῖα νομίζω ὅτι εἶναι ἀντίθετα μὲ τὸ πνεῦμα τῆς μεταρρυθμίσεως. Κύριοι, ἡ ἀγροτικὴ μεταρρύθμισις ἐγένετο ὑπὲρ τῶν ἀγροτῶν, ὄχι ὑπὲρ τῶν ἰδιοκτητῶν καὶ εἰς τὴν Κέρκυραν καὶ εἰς τὴν Ζάκυνθον ἔγινεν ὑπὲρ τῶν ἀγροληπτῶν καὶ εἰς τὴν Κεφαλληνίαν καὶ τὴν Λευκάδα θὰ γίνῃ ὑπὲρ τῶν ἀγροληπτῶν, ὄχι ὑπὲρ τῶν ἀγροδοτῶν. Ἀπὸ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως νομίζω, ὅτι δύο σημεῖα χρήζουν μεταρρυθμίσεως. Εἰς τὸ ἄρθρον 3 τοῦ σχεδίου νόμου, ἐδάφιον 1, ἀναγράφεται, ὅτι ὁ ἐπιθυμῶν τὴν διάλυσιν τῆς ἀγροτικῆς σχέσεως δέον ἐντὸς τριμήνου νὰ τὸ ζητήσῃ. Ἑπομένως δύναται νὰ τὸ ζητήσῃ καὶ ὁ ἀγροδότης. Καὶ δεύτερον, ὅτι «ἐπερχομένης τοιαύτης συμφωνίας... (ἀναγινώσκει)....». Ἐπιθυμῶ νὰ διατυπώσω τὴν ἀπόλυτον ἀντίθεσίν μου εἰς τὸ δικαίωμα τοῦ ἀγροδότου νὰ ζητήσῃ τὴν διάλυσιν τῆς σχέσεως ὑπὲρ αὐτοῦ καὶ ἐναντίον τοῦ χωρικοῦ.

§124Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ὁ νόμος περιέχει διάταξιν, ἡ ὁποία λέγει ὅτι αὐτὸς ὁ ἀγροδότης δύναται νὰ ζητήσῃ τοῦτο ἐὰν εἶναι καὶ ἀγρότης. Ἐὰν δὲν εἶναι δὲν δύναται νὰ ζητήσῃ. Ἑπομένως ἐὰν ζητήσῃ καὶ δὲν φέρῃ ἀντιρρήσεις ὁ ἄλλος, ἔχει καλῶς, ἄλλως προτιμᾶται ὁ ἄλλος. Δὲν ἠμποροῦσε νὰ εἶναι μετέωρος ἡ σχέσις· ἔπρεπε νὰ εὑρεθῇ μία λύσις. Ὁ ἀγροδότης ἐλήφθη ὑπ’ ὄψει, διότι εἴχομεν ὑπ’ ὄψει μας περιορισμὸν τοῦ Συντάγματος. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν εἶναι σημερινόν. Ὁ ἐφευρέτης τῆς διατάξεως αὐτῆς τοῦ Ἀστικοῦ Κώδικος ὑπῆρξα ἐγώ, διότι εἰς κάθε θέμα ὑπάρχει τὸ ζήτημα τῆς συνταγματικότητος τῆς διατάξεως. Λοιπὸν διὰ νὰ ἀποφύγωμεν αὐτὸ κατήρτισα τότε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Ἀλλὰ ἠλπίζαμεν μέχρι τῆς τελευταίας στιγμῆς καὶ ὑπάρχει καὶ ἄλλο σχέδιον, τὸ ὁποῖον συνετάγη μὲ τὴν προοπτικὴν τῆς ψηφίσεως τοῦ Συντάγματος.

§125Α. ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ὑπάρχει καὶ ἕνα ἄλλο νόημα εἰς τὴν διάταξιν αὐτήν, διότι ὅλη ἡ οἰκονομία τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἡ ἐπιδίωξις νὰ τερματισθοῦν αὗται αἱ διάφοροι πράξεις μὲ τὴν κοινὴν συμφωνίαν εἴτε τῶν ἀγροδοτῶν, εἴτε τῶν ἀγροληπτῶν. Ὑποθέτω ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια τοῦ σχεδίου νόμου καὶ τοῦ ἀρχικοῦ νομοθέτου, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ κ. Παπαθανάσης. Πάντως ἡ γνώμη σας εἶναι σεβαστή.

§126Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριοι, τὸ νομοσχέδιον ἔχει δύο στάδια. Ἕνα στάδιον ἡ διάλυσις τῆς σχέσεως δι’ ἑκουσίου συμβιβασμοῦ τῶν μερῶν. Ἐὰν δὲν ἐπέλθῃ συμβιβασμὸς ὑπάρχει δικαίωμα δι’ ἑκάτερον τῶν μερῶν. Ἐὰν ζητήσῃ τὴν ἐπέμβασιν τοῦ Προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν δεύτερον στάδιον. Εἰς τὸ πρῶτον στάδιον τὸ νομοσχέδιον λέγει, ὅτι ἡ διάλυσις γίνεται, εἴτε διὰ διανομῆς τοῦ ἀγροληπτικοῦ κτήματος μεταξὺ τῶν δύο μερῶν, εἴτε διὰ τῆς ἐξαγορᾶς τῶν δικαιωμάτων τοῦ ἑτέρου τῶν μερῶν. Δηλαδὴ ἐπιτρέπει ὁ νόμος νὰ γίνῃ ἡ ἀποκατάστασις τοῦ ἀγροδότου καὶ ἀποβολὴ ἀπὸ τὸ κτῆμα τοῦ ἀγρολήπτου. Εἰς αὐτὸ ἀντιτιθέμεθα καὶ θὰ ἠδύνατο νὰ συμβῇ τὸ ἑξῆς: «............. ...... (ἀναγινώσκει)........»

§127Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Αὐτὸ εἶναι τὸ στάδιον τοῦ συμβιβασμοῦ. Ἅμα δὲν θέλῃ ὁ ἀγρολήπτης δὲν συμβιβάζεται.

§128Ε. ΛΟΥΛΑΚΑΚΗΣ. Ἡ παράγραφος 2 λέγει ὅτι ἐν τῇ ἐξαγορᾷ προτιμᾶται ὁ ἀγρολήπτης.

§129Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριοι, ὑπάρχει καὶ ἡ κουφότης καὶ ἡ ἀνάγκη. Τὸ θέμα αὐτὸ ἦτο καὶ εἰς τὸν Ἀστικὸν Κώδικα. Εἶναι ἀνάγκη ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων νὰ ψηφίσῃ νόμον περὶ ἐξαγορᾶς τῶν δικαιωμάτων τῶν σέμπρων καὶ νὰ ψηφίσῃ διατάξεις, αἱ ὁποῖαι εὐνοοῦν τὸν ἀγροδότην. Ὡς ζήτημα ἀρχῆς ἤθελον νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ διάταξις αὐτὴ ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον. Δεύτερον στάδιον, ἐὰν δὲν ἐπέλθῃ συμφωνία, λέγει ὁ νόμος, δύναται ἑκάτερον τῶν μερῶν νὰ προσφύγῃ εἰς τὸν Πρόεδρον τῶν Πρωτοδικῶν, ὁ ὁποῖος πλέον ἔχει δικαίωμα νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν διαδικασίαν τοῦ ἄρθρου 60 καὶ ἑπομένως τοῦ εἰσαγωγικοῦ νόμου τοῦ Ἀστικοῦ Κώδικος. Ἑπομένως, ἐὰν εἰς τὴν ἑκουσίαν συμφωνίαν δύναται νὰ ἐπέλθῃ ὁ τεμαχισμὸς τοῦ κτήματος εἰς δύο μέρη καὶ τὸ πρᾶγμα θὰ εἶναι εὐχάριστον, διότι θὰ ἀποφύγωμεν καὶ τὴν ἐξεύρεσιν τῶν χρημάτων καὶ τὴν ἀποζημίωσιν. Ἀλλά, κύριοι, εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ θὰ εἶχον νὰ κάμω μερικὰς παρατηρήσεις. Κατὰ τὸ ἄρθρον 60 καὶ ἑπόμενα τοῦ κώδικος τούτου ὁ Πρόεδρος τῶν Πρωτοδικῶν θὰ ὁρίσῃ τὴν ἀποζημίωσιν καὶ ἀφοῦ τὴν ὁρίσῃ, τάσσεται μία προθεσμία, ἐντὸς τῆς ὁποίας ὀφείλει νὰ κατατεθῇ ὁλόκληρον τὸ τίμημα. «.... (ἀναγινώσκει).... ...........».

§130Ι. ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Καὶ τὶ γίνεται τότε;

§131Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐρωτῶ καὶ ἐγώ, τὶ γίνεται τότε; Ἐγὼ τὸ ἤθελον περισσότερον ριζοσπαστικόν. Ἐμποδίζει βέβαια τὸ σύνολον. Ἀλλά, νομίζω, ὅτι δυνάμεθα νὰ δώσωμεν λύσιν ὑπὲρ τοῦ ἀγρολήπτου, ὄχι ὑπὲρ τοῦ ἀγροδότου. Πρέπει αὐτὴ ἡ ἀποζημίωσις νὰ προκαταβληθῇ εἰς ὁλόκληρον. Αἱ δόσεις, τὰς ὁποίας ὁρίζει τὸ νομοσχέδιον καὶ ἡ ἔρις μεταξὺ Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ὑπουργοῦ περιστρέφεται περὶ τὸ ἐὰν θὰ εἶναι 10 ἢ 7 χρόνια ἡ προθεσμία. Ἡ ἔρις αὐτὴ ἀφορᾷ τὰς δόσεις τοῦ χωρικοῦ πρὸς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν. Ἀλλὰ διὰ νὰ δοθῇ τὸ κτῆμα πρέπει νὰ προκαταβληθοῦν αἱ δόσεις...

§132Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Μοῦ φαίνεται, ὅτι διατελεῖτε ἐν πλάνῃ. Διὰ νὰ ὑπάρξῃ ζήτημα καθορισμοῦ σημαίνει, ὅτι θὰ ἔχουν δοθῆ τὰ λεπτὰ ἀπὸ τὴν Τράπεζαν.

§133Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Εὐχαριστῶ διὰ τὴν πληροφορίαν, ἡ ὁποία ἦτο εὐνόητος. Ἐὰν ἡ Τράπεζα καταβάλη, βέβαια θὰ ὑπάρξῃ τὸ κέρδος αὐτό. Ἀλλά, ἐρωτῶ, ἐὰν δὲν καταβάλῃ ἡ τράπεζα τὶ θὰ γίνῃ τότε; Διότι δὲν μοῦ ἐφέρατε, κύριοι, μίαν στατιστικὴν πόση εἶναι ἡ ἀξία τῶν κτημάτων αὐτῶν, πόσα εἶναι τὰ στρέμματα. Ἐὰν ἐφαρμοσθῇ ἡ διαδικασία τῆς ἀγορᾶς, πόση θὰ εἶναι ἡ ἀποζημίωσις; Θὰ ἤθελον μίαν γενναίαν ἀπόφασιν ἀπὸ τὴν Βουλήν, ὅτι ποτὲ δὲν ἀποβάλλεται τοῦ κτήματος ὁ ἀγρολήπτης. Δεύτερον, ἐὰν ὑπάρξῃ ἡ ἑκουσία συμφωνία, τότε καλῶς ἔχει τὸ ἥμισυ. Ἐὰν δὲν ὑπάρξῃ ἑκουσία συμφωνία καὶ καταφύγουν εἰς τὸν Πρόεδρον τῶν Πρωτοδικῶν, τότε πρέπει νὰ φύγωμεν ἀπὸ τὰς πεδιὰς τοῦ Ἀστικοῦ Κώδικος. Δύο τρόποι ὑπάρχουν. Ἢ θὰ ἐπιτρέψητε νόμῳ εἰς τὸν Πρόεδρον τῶν Πρωτοδικῶν νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ἀντὶ ἀποζημιώσεως νὰ κάμῃ τὸν διαχωρισμὸν εἰς τὸ ἥμισυ ἢ διὰ νὰ ἀναγκάσητε τὸν δύστροπον ἀγροδότην νὰ φθάσῃ εἰς συμφωνίαν, νὰ εἴπητε, ὅτι ἡ ἀποζημίωσις καταβάλλεται, κατὰ τὸ ⅓ τοῖς μετρητοῖς καὶ τὰ ⅔ εἰς ὁμολογίας. Ἡ Βουλὴ αὐτὴ δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι κατωτέρα ἀπὸ τὴν Βουλὴν τοῦ 28, οὔτε αὐτὴν τὴν Βουλὴν τοῦ 32. Ἡ Βουλὴ αὐτὴ πρέπει νὰ εἶναι πιὸ ριζοσπαστικὴ ἀπὸ τὰς Βουλὰς ἐκείνας. Καὶ ἐφ’ ὅσον θεσπίζομεν νομοθετικὰ μέτρα θὰ πρέπῃ νὰ δώσωμεν τὸ δικαίωμα εἰς τὸν δικαστὴν ποὺ θὰ ἐφαρμόσῃ αὐτὸν τὸν νόμον νὰ δώσῃ τὴν καλυτέραν λύσιν. Ἡ λύσις πρέπει νὰ εἶναι ἡ ἑξῆς. Ὅτι διὰ τῆς δικαστικῆς ὁδοῦ ὁ ἀγρολήπτης θὰ γίνῃ κύριος τοῦ ½ τοῦ κτήματος.

§134Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Εἶναι δημοσία τάξις νὰ στερηθῇ ὁ ἀγροδότης τοῦ κτήματος καὶ νὰ μὴν ἔχῃ δικαίωμα νὰ τὸ πάρῃ ὁλόκληρον;

§135Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Μάλιστα διότι εἰς τὸ κτῆμα αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐπῆρεν ὡς προῖκα ἢ ὡς κληρονομίαν ὑπάρχει μέσα ὁ σέμπρος. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι ὑπάρχει οὐσιαστικὴ διαφωνία.

§136Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Φοβοῦμαι μήπως τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἀποβῇ εἰς βάρος τῶν ἀγροληπτῶν.

§137Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ συμπέρασμά μου, κύριοι, εἶναι τοῦτο: ὅτι ἡ ἐξαγορὰ θὰ γίνῃ πάντως διὰ τεμαχισμοῦ καὶ τὸ ½ τοῦ κτήματος νὰ περιέλθῃ εἰς τὸν ἀγρολήπτην. Ὁ Πρόεδρος τῶν Πρωτοδικῶν νὰ δικαιοῦται ἐπεμβαίνων προσωπικῶς νὰ διατάσσῃ τὴν κατ’ ἀξίαν καὶ εἰς ἴσας μερίδας διανομὴν τοῦ κτήματος μεταξὺ ἀγροδότου καὶ ἀγρολήπτου ἀντὶ τῆς διαδικασίας τοῦ Ἀστικοῦ Κώδικος. Καὶ εἰς περίπτωσιν ἐξαγορᾶς νὰ καταβάλλωνται τὰ ⅔ τῆς ἀξίας του εἰς ὁμολογίας. Τοῦτο ἐγένετο καὶ εἰς τὸ παρελθόν. Ἔτσι θεσπίζομεν ἕνα νομοθέτημα τὸ ὁποῖον θὰ ἀποβῇ πράγματι ὑπὲρ τῶν ἀγροληπτῶν. (Χειροκροτήματα).

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Καλκάνης ἔχει τὸν λόγον.

§139Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Τὸ θέμα, κύριοι συνάδελφοι, δὲν εἰσάγεται τὸ πρῶτον. Καὶ ὅταν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ εἶμαι μέλος τῆς πρώτης Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς, τὸ θέμα εἰσήχθη καὶ εἰσήχθη δικαίως ἐλήφθη δὲ ἀπόφασις τότε περιληφθεῖσα εἰς τὸ σχέδιον τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς διὰ τοῦ ὁποίου καθωρίζοντο αἱ ἀγροληψίαι. Ἀτυχῶς τότε τὸ Σύνταγμα ἐκεῖνο δὲν ἐψηφίσθη δι’ οὓς λόγους γνωρίζετε. Τὸ ἴδιον περιελήφθη καὶ εἰς τὴν δευτέραν Συνταγματικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ εἰς τὴν ὁποίαν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ εἶμαι μέλος. Μετὰ ταῦτα εἰσήχθη ψήφισμα ὑπὸ τοῦ τότε βουλευτοῦ Κεφαλληνίας τὸ ὁποῖον ὅμως δυστυχῶς δὲν κατωρθώθη νὰ ψηφισθῇ. Εἶναι βέβαιον καὶ ὅπως ἀντιλαμβάνεσθε ἐνεστερνίζετο ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ τὴν ἄποψιν αὐτὴν ὅτι πρέπει ὁ ἐργάτης τῆς γῆς νὰ εἶναι καὶ ὁ κύριος τῆς γῆς. Οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι νυχθημερὸν ἐργάζονται καὶ οἱ ὁποῖοι ὅπως πολλάκις ἐλέχθη ποτίζουν τὴν γῆν μὲ τὸν ἱδρῶτα ὄχι μόνον τὸν ἰδικόν των, ἀλλὰ καὶ ὁλοκλήρου τῆς οἰκογενείας των χειμῶνος τε καὶ θέρους, ὑφίστανται ὅλας τὰς καιρικὰς ἐπιδράσεις, εἶναι ὀρθόν, εἶναι δίκαιον, εἶναι ἀπὸ πάσης ἀπόψεως λογικὸν καὶ ἀνθρώπινον νὰ εἶναι καὶ κύριοι τῆς γῆς. Δὲν νομίζω ὅτι θὰ ὑπάρξῃ οὐδαμόθεν οὐδεμία ἀπολύτως ἀντίρρησις περὶ τοῦ ὅτι δεσπόται διάφοροι νὰ ἐπεμβαίνουν εἰς τὰ ζητήματα τοῦ κόπου καὶ τῆς ἐργασίας τῶν ἀγροτῶν. Ἔχω τὴν ἀντίληψιν ὅτι τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ἀκόμη καλύτερον ὑπὲρ τῶν ἀπόψεων τῶν ἀγροληπτῶν. Καὶ δι’ αὐτὸ νομίζω ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ εἰσαχθῇ καὶ εἰς δευτέραν συζήτησιν διὰ νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθουν περισσότεραι τροποποιήσεις αὐτοῦ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει εἶναι ἕνα σχέδιον νόμου δίδον ἀνακούφισιν εἰς τοὺς ἐργάτας τῆς γῆς, οἱ ὁποῖοι ὅπως καὶ προηγουμένως εἶπον ἐργάζονται καὶ ποτίζουν μὲ τὸν ἱδρῶτα των τὴν γῆν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ κανεὶς ἀπολύτως ποὺ νὰ νομίζῃ ὅτι εἰς τὰς Ἰονίους Νήσους ὑπάρχουν μεγάλα κτήματα. Εἶναι γνωστὸν ὅτι οὔτε εἰς τὴν Κεφαλληνίαν, οὔτε εἰς τὴν Λευκάδα ὑπάρχουν φέουδα, οὔτε τιμάρια, ἀλλὰ ὑπάρχουν τὰ κτήματα τὰ ὁποῖα δὲν καλλιεργοῦν μόνοι των οἱ ἀγροδόται. Δὲν εἶναι λοιπὸν ὀρθὸν νὰ ἀπολαύουν αὐτοὶ ὡς ἀπολαύουν καὶ τῆς ἐργασίας καὶ τοῦ αἵματος τῶν γεωργῶν διότι δὲν ἐργάζονται μόνον ἐκεῖνοι, ἀλλὰ καὶ ἡ οἰκογένειά των ὁλόκληρος. Τὸ θέμα, κύριοι βουλευταί, δὲν ἔρχεται τὸ πρῶτον εἰς τὴν Βουλήν. Εἶναι θέμα χρονολογούμενον ἀπὸ μακρᾶς σειρᾶς ἐτῶν. Καὶ πρὸ ἀκόμη τῆς λύσεως διὰ τοῦ νόμου Ν.Α.Μ., ἀλλὰ καὶ πολὺ προηγουμένως ἐγένοντο πολλαὶ συζητήσεις. Ἐκρίνετο τότε ὅτι ἔπρεπε νὰ ὑπάρξῃ περίπτωσις συνταγματική, δηλαδὴ Βουλὴ Ἀναθεωρητική, Βουλὴ Συντακτική, διότι ἐθεωρεῖτο ὅτι ὑπάρχουν διατάξεις θίγουσαι τὰ δικαιώματα τῆς κυριότητος καὶ συνεπῶς ἀντικείμεναι εἰς τὸ ἄρθρον 17 τοῦ Συντάγματος. Ἀλλὰ μὲ τὴν λύσιν ἡ ὁποία δίδεται νομίζω ὅτι παρακάμπτεται καὶ ἡ ἄποψις αὐτή, διότι πρόκειται περὶ μιᾶς πλήρους ἀποζημιώσεως, συμφώνως πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 17 τοῦ Συντάγματος καὶ δὲν νομίζω ὅτι δύναται νὰ γεννηθῇ συνταγματικὸν ζήτημα. Τοσούτῳ μᾶλλον ὅσον καὶ ἡ Βουλὴ τοῦ 1927 καθιέρωσε ρητὴν διάταξιν διὰ τῆς ὁποίας τονίζεται ὅτι οἱ νόμοι αὐτοὶ δὲν ἀντίκεινται εἰς τὸ Σύνταγμα. Συνεπῶς καὶ οἱ νεώτεροι νόμοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι τοῦ αὐτοῦ περιεχομένου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κριθοῦν ἀλλέως, παρ’ ὅτι καὶ αὐτοὶ δὲν ἀντίκεινται εἰς τὸ Σύνταγμα. Νομίζομεν ὅμως ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ δοθοῦν καὶ εὐρύτερα ἀκόμη δικαιώματα καὶ νὰ τεθοῦν τροπολογίαι αἱ ὁποῖαι θὰ εἶναι ἐπ’ ὠφελείᾳ τῶν ἀγροληπτῶν. Διότι ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς πρέπει νὰ συνίσταται εἰς τὸ ὅτι πρέπει νὰ παρασχεθῇ πλήρης ἐλευθερία εἰς ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος εἶναι συνυφασμένος, συνδεδεμένος μὲ τὴν γῆν, ὅτι εἰς αὐτὸν πρέπει νὰ ἀνήκῃ καὶ ἡ κυριότης τῆς γῆς, δεδομένης βέβαια τῆς ἀναλόγου ἀποζημιώσεως εἰς ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει παρὰ μίαν νομικὴν καθαρῶς κυριότητα καὶ κανένα σύνδεσμον πραγματικὸν πρὸς τὴν γῆν. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον καλῶς ἔχει, ἀλλά θὰ ἦτο ὀρθὸν καὶ σκόπιμον νὰ τεθοῦν ὡρισμέναι τροπολογίαι ὑπὲρ τῶν ἀγροληπτῶν. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἐζήτησα νὰ ἔλθῃ εἰς δευτέραν συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον διὰ νὰ εἶναι τελειότερον.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Πατρίκιος ἔχει τὸν λόγον.

§141Μ. ΠΑΤΡΙΚΙΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον φέρεται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς εἶναι ἀπὸ τὰ νομοσχέδια ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐκδηλώνουν κοινωνικὰς καταστάσεις καὶ τὰ ὁποῖα χαρακτηρίζουν τὸν πολιτισμὸν μιᾶς χώρας. Ἐλέχθη, λέγεται καὶ συζητεῖται ὅτι εἰς τὰς Ἰονίους Νήσους ὑπάρχει πολιτισμός. Ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι καθ’ ἣν στιγμὴν παρουσιάζεται ἕνα καθαρῶς φεουδαρχικὸν καθεστὼς —διότι αἱ ἀγροληψίαι δὲν εἶναι παρὰ φαινόμενον φεουδαρχικοῦ καθεστῶτος—δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁμιλῶμεν περὶ πολιτισμοῦ. Ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχῃ ἕνας ὡρισμένος τεχνικὸς πολιτισμός, ὑπόλειμμα παρελθουσῶν ἐποχῶν, ἀλλὰ πολιτισμὸν εἰς τὸν ὁποῖον νὰ λαμβάνῃ μέρος καὶ ὁ λαὸς δὲν βλέπω.

§142Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὴ ἡ ἄποψίς σας, κύριε συνάδελφε. Σᾶς λέγω, ὅτι ὁ πολιτισμὸς τῆς Ἑπτανήσου εἶναι ἰδεώδης. Δὲν πρόκειται περὶ μεγάλων τιμαρίων, ἀλλὰ μικρῶν κτημάτων. Δὲν ὑπάρχουν φέουδα. Ὥστε δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ὁμιλῶμεν ἔτσι διὰ τὸν πληθυσμὸν τῆς Ἑπτανήσου.

§143Ε. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Θέλω νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. Καλκάνην ὅτι εἰς τὰς Ἰονίους Νήσους ὑπάρχουν κτήματα χιλιάδων στρεμμάτων... (θόρυβος)... Ὑπάρχουν βέβαια καὶ κτήματα 5–10–20 στρεμμάτων. Ἀλλ’ εἶναι καὶ τέτοια 2, 3 καὶ 4 χιλ. στρεμμάτων. Εἰς τὴν Κεφαλληνίαν ἔχομεν τοιαῦτα κτήματα καὶ ἂν θέλετε εἶμαι ἕτοιμος νὰ σᾶς ἀναφέρω μερικά.

§144Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ λέγωμεν ὅτι δὲν ὑπάρχει πολιτισμὸς εἰς τὴν Ἑπτάνησον.

§145Μ. ΠΑΤΡΙΚΙΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε κ. Καλκάνη, νὰ δημιουργεῖτε ἐντυπώσεις, ἑρμηνεύοντες ὅσα λέγονται κατὰ τὸν τρόπον τὸν ἰδικόν σας. Ὑπάρχει ὁ πολιτισμὸς τὸν ὁποῖον λέγετε εἰς τὴν Ἑπτάνησον, ἀλλ’ ἐγὼ νομίζω ὅτι μιὰ χώρα διὰ νὰ εἶναι πραγματικῶς πολιτισμένη, πρέπει τὸ ὀλιγώτερον, νὰ δώσῃ εἰς τὸν λαόν της τὸ δικαίωμα νὰ ζῇ. Καὶ εἰς τὴν συγκεκριμένην περίπτωσιν, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δυστυχῶς διαπιστοῦται εἶναι ὅτι εἰς τὴν Ἑπτάνησον ἔχει καθυστερήσει ἡ ἀπαλλοτρίωσις τῶν ἀγροτικῶν κτημάτων. Αὐτὸ εἶναι ἕνα γεγονὸς τὸ ὁποῖον οὐδεὶς ἠμπορεῖ νὰ ἀμφισβητήσῃ. Τὸ γεγονὸς ὅτι συζητεῖται εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν τὸ θέμα τῆς ἀγροληψίας, αὐτὸ δύναται νὰ πείσῃ ὅτι ὑπάρχουν τσιφλίκια εἰς τὴν Ἑπτάνησον, ὅπως ὁ κ. Δενδρινὸς μᾶς ἀναφέρει, ὁ ὁποῖος κατάγεται ἀπὸ ἐκεῖ. Καὶ θὰ ἤθελα νὰ ἐρωτήσω: Καθ’ ἣν στιγμὴν ὑπάρχουν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν ἕνα στρέμμα γῆς διὰ νὰ ζήσουν καὶ ὑπάρχουν ἄλλοι ποὺ ἔχουν τὸ ὀλιγώτερον χίλια στρέμματα, δὲν ἀποδεικνύει τοῦτο ὅτι ὑπάρχει ζήτημα ἐκμεταλλεύσεως τῶν ἀγροτῶν; Μοῦ δημιουργεῖ δὲ ἐξαιρετικὴν ἐντύπωσιν πῶς οἱ κάτοικοι μεγάλων ἀγροτικῶν ἐκτάσεων κατώρθωσαν νὰ μὴ ἐφαρμοσθοῦν μέχρι σήμερον οἱ νόμοι, βάσει τῶν ὁποίων ἀπαλλοτριοῦνται τὰ τσιφλίκια. Πιστεύω ὅτι ὅλοι ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ κάμωμεν αὐτὴν τὴν διαπίστωσιν καὶ νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι ὄντως ὑφίσταται μία τοιαύτη κατάστασις εἰς τὴν Ἑπτάνησον. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ πρώτη ἐντύπωσίς μου ἀπὸ τὴν μελέτην τοῦ νομοσχεδίου—τὸ ὁποῖον μόλις ἀπόψε εἶδον— εἶναι ὅτι τοῦτο εἶναι τελείως συντηρητικὸν καὶ δὲν θὰ ἐξυπηρετήσῃ τοὺς ἀγρολήπτας. Τὰ προβλήματα αὐτὰ πρέπει νὰ λύωνται ὑπὲρ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀδικοῦνται καὶ τοιοῦτοι δὲν εἶναι οἱ ἀγροδόται, ἀλλ’ οἱ ἀγρολῆπται. Μόνον ἔτσι ἠμπορεῖ νὰ ἀντιμετωπισθῇ τὸ ζήτημα. Δι’ αὐτὸ φρονῶ, ὅτι ὡς διετυπώθη τὸ νομοσχέδιον εἶναι πολὺ συντηρητικὸν καὶ ἐν τῇ ἐξελίξει τῆς ἐφαρμογῆς του φοβοῦμαι, ὅτι θὰ ἀποβῇ εἰς βάρος τοῦ ἀγρολήπτου, διότι ὁ ἀγροδότης εἶναι πάντοτε ἰσχυρότερος καὶ διαθέτει μεθόδους καὶ μέσα, τὰ ὁποῖα ἀδυνατεῖ νὰ διαθέσῃ ὁ πτωχὸς ἀγρολήπτης. Ἕνεκα τούτου συμφωνῶ μὲ τὴν ἄποψιν τοῦ κ. Καλκάνη, ὅτι δὲν πρέπει τὸ νομοσχέδιον νὰ ψηφισθῇ ἀπόψε. Ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι εἰς τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον πρέπει νὰ τεθῇ διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου νὰ ἐπέρχεται λύσις τῆς ἀγροληψίας ὑπὲρ τοῦ ἀγρολήπτου, ἵνα μὴ ἐκβιάζῃ ὁ ἀγροδότης τὸν ἀγρολήπτην εἰς τὸ ζήτημα τοῦ συμβιβασμοῦ. Φρονῶ λοιπόν, ὅτι ὅταν ἀναβάλωμεν τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου εἰς μίαν ἄλλην τακτὴν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς θὰ ἠμπορέσωμεν νὰ τὸ μελετήσωμεν σοβαρώτερα καὶ καλύτερα. Διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ, δηλαδὴ διὰ τῆς καλυτέρας μελέτης τοῦ νομοσχεδίου θὰ ἀποσοβηθῇ ὁ κίνδυνος τοῦ νὰ ἐπέλθῃ ζημία καὶ τοὺς ἀγρολήπτας θὰ ἐξυπηρετήσωμεν θετικῶς καὶ πραγματικῶς τὸν κόσμον αὐτὸν καὶ κατὰ τρόπον σωστικόν. Ὁ προλαλήσας κύριος Χατζηγιάννης, δὲν ἔθιξε τὸ ζήτημα τοῦ τρόπου τῆς λύσεως τῆς ἀγροληψίας. Εἰς τὸ νομοσχέδιον ἀναγράφεται, ὅτι ἡ ἀξία τῶν ἀγρῶν οἱ ὁποῖοι θὰ παραχωρηθοῦν εἰς τοὺς ἀγρολήπτας νὰ διακανονίζηται εἴτε βάσει τῆς συμφωνίας ἀγροληπτῶν καὶ ἀγροδοτῶν, εἴτε δι’ ἀποφάσεως τοῦ Προέδρου Πρωτοδικῶν. Ἐγὼ θὰ ἔλεγον, ὅτι ἡ λύσις τῆς ἀγροληψίας καὶ ἡ ἀναγνώρισις τοῦ δικαιώματος κυριότητος τῶν ἀγροληπτῶν, ἐπέρχεται εὐθὺς ὡς ψηφισθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς ὁ νόμος. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τοῦ καθορισμοῦ τῆς τιμῆς ὑπὸ μόνου τοῦ Προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν, δὲν πιστεύω νὰ ὑπάρξῃ κανεὶς ἀγρολήπτης, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ τὸ θέλῃ.

§146Θ. ΚΙΖΑΝΗΣ. Ὅταν ὡμίλησαν τρεῖς ὑπουργοὶ καὶ ὅλοι οἱ ἐνδιαφερόμενοι βουλευταὶ καὶ ἡ Βουλὴ ζητεῖ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, νομίζω ὅτι κάθε ἄλλη κρίσις καὶ κάθε ἄλλη συζήτησις ἀποτελεῖ σαμποτὰζ κατὰ τοῦ νομοσχεδίου.

§147Μ. ΠΑΤΡΙΚΙΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἂν νομίζητε, ὅτι ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου τούτου εἶναι ὑπόθεσις μόνον τῶν ἐνδιαφερομένων βουλευτῶν καὶ τῶν ὑπουργῶν, περιορίζετε τὴν συζήτησιν. Ἡ Βουλὴ ἔχει δικαίωμα καὶ ὑποχρέωσιν νὰ λαμβάνῃ μέρος εἰς ὅλα τὰ ζητήματα καὶ ὑπὸ εὐρυτέραν ἔννοιαν νὰ ἀποφασίζῃ.

§148Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ ἄποψις ὅπως ἅμα τῇ δημοσιεύσει τοῦ νόμου ἐπέρχεται ἡ λύσις τῆς ἀγροτικῆς σχέσεως, θὰ ἦτο ἡ μᾶλλον εὐκταία. Δυστυχῶς ὅμως ἡ Βουλὴ αὕτη καίτοι εἶναι Σῶμα κυρίαρχον, δεσμεύεται ἀπὸ τὸ περίφημον ἄρθρον 17 τοῦ Συντάγματος νὰ κάμῃ τὴν διάλυσιν τῆς σχέσεως ἄνευ καταβολῆς ἀποζημιώσεως.

§149Μ. ΠΑΤΡΙΚΙΟΣ. Ὅταν διατυπωθῇ τὸ νομοσχέδιον κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε προϋπόθεσις διὰ τὴν ὁριστικὴν παραχώρησιν τῆς ἰδιοκτησίας εἰς τοὺς ἀγρολήπτας νὰ εἶναι ἡ καταβολὴ τοῦ τιμήματος τῶν ἀγρῶν, κανονίζεται τὸ ζήτημα. Τὸ λέγω αὐτὸ διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ προστατεύσωμεν τοὺς ἀγρολήπτας περισσότερον. Φρονῶ ὅτι αἱ ἀπόψεις αὗται εἶναι περισσότερον σύμφωνοι μὲ τὴν πραγματικότητα καὶ συμβάλλουν εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν ἀγροληπτῶν. Τὰ ζητήματα αὐτὰ δὲν εἶναι ζητήματα τύπων εἶναι ζωντανὰ καθαρῆς οὐσίας. Ὅταν πιστεύωμεν ὅτι πρέπει νὰ ἐξυπηρετήσωμεν μίαν κατάστασιν θὰ εὕρωμεν καὶ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον θὰ ἐξοικονομηθοῦν τὰ χρήματα, διότι διαφορετικὰ νὰ εἶσθε ἀπολύτως βέβαιος ὅτι δὲν κάμνει τίποτε. Σεῖς, κ. Χατζηγιάννη, ὑπήρξατε ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας καὶ πρέπει καλύτερα νὰ ξεύρετε τὰ πράγματα.

§150Ε. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Δύναμαι νὰ διαβεβαιώσω τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ὅτι οἱ ἀγρολῆπται μένουν ἱκανοποιημένοι ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον ὡς ἔχει.

§151Μ. ΠΑΤΡΙΚΙΟΣ. Πιστεύω ὅτι δὲν πρέπει, κύριοι συνάδελφοι, νὰ εἶσθε ἱκανοποιημένοι ἀπὸ τὸ γεγονὸς ὅτι ὡρισμένοι ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι σήμερον καταδυναστεύονται ἔρχονται καὶ δέχονται μίαν ὡρισμένην λύσιν, ἡ ὁποία φαινομενικῶς τοὺς ἐξυπηρετεῖ. Ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία ἀνεξαρτήτως τῶν διαθέσεων τῶν ἀγροληπτῶν, πρέπει νὰ εὕρῃ τὸν καλύτερον τρόπον ἐξυπηρετήσεως αὐτῶν. Σεῖς τοὐλάχιστον δὲν ἔπρεπε νὰ τὸ δεχθῆτε αὐτό. Ἐγώ, κύριοι συνάδελφοι, εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἀπόψεως ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ὅπως εἶναι διατυπωμένον, ὡρισμένως θὰ εἶναι εἰς βάρος τῶν ἀγροληπτῶν, θὰ καταλήξῃ εἰς βάρος αὐτῶν. Ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι ἑτοίμη διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ συζητήσῃ καὶ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ φθάσῃ εἰς ἕνα ὡρισμένον συμπέρασμα, συμπέρασμα τὸ ὁποῖον θὰ ἐξυπηρετήσῃ τοὺς ἀγρολήπτας τῶν νήσων αὐτῶν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ ἄποψίς μου, κύριοι, εἶναι αὐτή. Σεῖς, ἐὰν νομίζητε, ὅτι πρέπει νὰ ψηφισθῇ, ἂς ψηφισθῇ.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει μία τροπολογία εἰς τὸ ἄρθρον 3, παράγραφος 1, ἐδάφιον βʹ. Ἡ φράσις ὁλοκληρώνεται ὡς ἑξῆς: «Ἐπερχομένης τοιαύτης συμφωνίας...... (ἀναγινώσκει)........................».

§153Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Ἔγινε δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον; Ἔγινε ψηφοφορία; Νομίζω, ὅτι δὲν τηρεῖτε τὴν διαδικασίαν. Δὲν ἠρωτήσατε τὴν Βουλὴν ἐὰν δέχεται τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν.

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἠρωτήθη ἡ Βουλὴ καὶ τὸ ἐδέχθη κατ’ ἀρχήν.

§155Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Δὲν ἠρωτήθη, κύριε Πρόεδρε, ἡ Βουλή.

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἤμην ἐπὶ τῆς ἕδρας, ἀλλὰ μὲ ἐβεβαίωσεν ὁ κ. Λαμπριανίδης, ὅτι ἐγένετο δεκτὸν κατ’ ἀρχήν.

§157Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἔχω νὰ παρατηρήσω τοῦτο, ὅτι ἡ τροπολογία αὐτὴ μὴ λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψει τὴν ἔκτασιν τοῦ ὑπὸ ἀγροληψίαν κτήματος, ἀλλὰ ἄγουσα εἰς τὴν κατάτμησιν καὶ τοῦ μικροτέρου κτήματος, εἶναι ἐξαιρετικὰ ἀντιαγροτικὴ καὶ ἀντίθετος πρὸς τὴν στοιχειώδη ἀντίληψιν τῆς γεωργικῆς οἰκονομίας, διότι καθ’ ἣν στιγμὴν ἀγωνιζόμεθα νὰ ἀνασυνδέσωμεν τὴν ἀγροτικὴν ἰδιοκτησίαν τὴν τόσον κατακερματισθεῖσαν ἐν Ἑλλάδι, ὥστε νὰ καθίσταται μέγιστον μέρος αὐτῆς ἀχρησιμοποίητον, ἐρχόμεθα ἡμεῖς διὰ μιᾶς διατάξεως νὰ ἐνισχύσωμεν τὴν κατάτμησιν αὐτήν. Ὁ Ἀστικὸς Κῶδιξ προβλέπει ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ τέρμα εἰς τὸν κατακερματισμὸν τῆς ἀγροτικῆς ἰδιοκτησίας διὰ νὰ γίνῃ ἐκμεταλλεύσιμος. Δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι σοβαρὰ ἡ συζήτησις ἡ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον παραγνωρίζουσα βασικοὺς κανόνας τοῦ μεγάλου προβλήματος.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σβῶλος ἔχει τὸν λόγον.

§159Α. ΣΒΩΛΟΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὡς ἐκ τῆς φύσεως τοῦ θέματος, αἱ παρατηρήσεις ἐπὶ τοῦ περιεχομένου τοῦ νομοσχεδίου συνάπτονται πρὸς ἕνα θέμα ἀρχῆς ἀσχέτως τοῦ τύπου, ἐὰν δηλ. ἔγινεν ὅπως βεβαιώνετε δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον. Πράγματι, ὁ διεξερχόμενος τὴν εἰσαγωγικὴν ἔκθεσιν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, βλέπει, ὅτι τονίζεται ρητῶς ὡς καθῆκον τοῦ Κράτους «ἡ ἀποκατάστασις τῶν ἀκτημόνων ἀγροτῶν... (ἀναγινώσκει)...». Ὀρθῶς τίθεται ὡς σκοπὸς τῆς πολιτικῆς τοῦ Κράτους ἡ ἀποκατάστασις τοῦ ἀγρότου, ὄχι ἀορίστως ἡ ρύθμισις ἀγροτικῶν σχέσεων ὑφισταμένων ἐκ τοῦ παρελθόντος καὶ μὴ ἀνεκτῶν σήμερον. Ὁ τελικὸς δηλ. σκοπὸς εἶναι ἡ ἀποκατάστασις τοῦ ἀγρότου εἰς κύριον τῆς γῆς τὴν ὁποίαν καλλιεργεῖ. Μολονότι αὐτὴ εἶναι ἡ τεχνολογία τοῦ νομοσχεδίου ὅπως προκύπτει ἀπὸ τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν, αἱ διατάξεις ὅπως ἔχουν εἰς τὸ σχέδιον νόμου τοὐλάχιστον πρὶν τροποποιηθῇ, δὲν ἀνταποκρίνονται πλήρως πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτόν. Πρῶτον διότι ὅπως ὀρθῶς ἐτονίσθη δὲν διαλύεται ἡ σχέσις, ἡ ὁποία ἀγναγνωρίζεται ὡς ἀντικοινωνική, ὡς ἀντιπαραγωγική, ἀλλὰ καθίσταται διαλυτέα καὶ δὴ διὰ συμφωνίας τῶν μερῶν. Ἀλλὰ τὰ τρωτὰ μιᾶς συμφωνίας τῶν μερῶν διὰ μίαν τοιαύτην σχέσιν εἶναι προφανῆ καὶ ἀνεπτύχθησαν ἤδη διότι δὲν θὰ ἔχετε δύο ἰσόπαλα μέρη εἰς τὴν συμφωνίαν αὐτήν, θὰ ἔχετε ἕνα ἀγροδότην ὁ ὁποῖος τεκμαίρεται ὅτι εἶναι οἰκονομικῶς καὶ κοινωνικῶς ἰσχυρότερος καὶ ἕνα ἀγρολήπτην ὁ ὁποῖος τεκμαίρεται ὅτι εἶναι ἀσθενέστερος. Δι’ αὐτὸ νομίζω, ὅτι θὰ ἔπρεπε διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ νὰ διαλυθοῦν ὄχι αἱ σχέσεις αὐταὶ αὐτομάτως, ἀλλὰ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, ὅτι ὡρισμένη ἀρχὴ θὰ κηρύξῃ τὴν διάλυσιν τῆς ἀγροληψίας, τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας ἢ οἱαδήποτε ἄλλη ἀρχή. Μένει τὸ θέμα τῆς περαιτέρω ρυθμίσεως τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς διαλύσεως. Διὰ νὰ εἴμεθα μέσα εἰς τὰς συνταγματικὰς διατάξεις, κύριοι, συνάδελφοι, θὰ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ἀπασχολήσω μὲ τὴν ἀνάπτυξιν μιᾶς ἐπερωτήσεως ἐντὸς τῶν ἡμερῶν, ἡ ὁποία βαίνει κατ’ εὐθείαν εἰς τὸ βάθος τοῦ ζητήματος ἐν γένει τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ὑπαρχόντων ἀκόμη ἀκτημόνων εἰς τὴν χώραν, καὶ ἐκεῖ θὰ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ἀναπτύξω τὰς ἀπόψεις μου ἐπὶ τοῦ συνταγματικοῦ ζητήματος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου νομίζω, γίνεται ὑπερβολικῶς αὐστηρὰ καὶ στενὴ ἑρμηνεία. Διότι ἐπὶ τέλους, οἱ παλαιότεροι ἀπὸ τοὺς παρόντας εἰς τὴν Βουλὴν, θὰ ἐνθυμοῦνται, ὅτι ὑπὸ τὸ κράτος τῶν αὐτῶν ἀπολύτως διατάξεών των καὶ σήμερον ἰσχυουσῶν, ἐγένετο μία ἀγροτικὴ ἀποκατάστασις εἰς τὴν Ἑλλάδα, μέχρι τῆς πράξεως τῆς Ἐπαναστάσεως τοῦ 1922 ἡ ὁποία ἀνέτρεψε ριζικῶς τὸ σύστημα τῆς ἀπαλλοτριώσεως. Τρεῖς νόμοι ψηφισθέντες ἀπὸ διαφόρους Κυβερνήσεις καὶ διαφόρους Βουλὰς, προέβησαν εἰς τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τῶν πρώτων μεγάλων τσιφλιχίων......

§160Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ὅταν ἐπιλαμβάνηται ὁ Ἄρειος Πάγος καὶ τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας ἐπιλαμβάνεται ἐπὶ ὡρισμένων περιπτώσεων.

§161Α. ΣΒΩΛΟΣ. Τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐπέμβῃ παρὰ μόνον, τὸ πολύ, εἰς τὰς πράξεις τὰς κηρυττούσας τὴν ἀπαλλοτρίωσιν. Πιὸ πέρα δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ ἀναμιχθῇ, διότι δὲν κρίνει τὸν νόμον ἀπ’ εὐθείας· κρίνει ἐὰν αἱ πράξεις τῆς Διοικήσεως στηρίζωνται εἰς ἀντισυνταγματικὸν νόμον· τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας ἡ δικαιοδοσία ἔχει γίνει τελευταίως ἕνα εἶδος προκαταβολικοῦ φοβήτρου καὶ διαμαρτύρομαι καὶ ὡς βουλευτὴς καὶ ὡς ἐπιστήμων. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς ἀντιτάσσηται ἕνα δικαστήριον ὡς φόβητρον, διότι τότε θὰ καταντήσωμεν, νὰ μὴ τολμῶμεν, ὡς Βουλή, ὡς κυρίαρχον σῶμα τῆς χώρας, νὰ κάμωμεν πέντε βήματα, ἐὰν δὲν γνωρίζωμεν ἐπισήμως καὶ ἐκ τῶν προτέρων ὅτι θὰ ἐγκριθοῦν ἀπὸ τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας. Ἀλλὰ διατὶ νὰ παρεξηγηθῇ ἔτσι ἡ ἀποστολὴ τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας; Δὲν ἐτάχθη διὰ νὰ ἐμποδίζῃ τὸ Κράτος, ἀλλὰ διὰ νὰ εἶναι φύλαξ τοῦ νόμου καὶ τοῦ Συντάγματος, ὅπως ἠμποροῦν νὰ ἑρμηνευθοῦν λογικῶς καὶ ἱστορικῶς καὶ ἐν ὄψει τῶν κοινωνικῶν σκοπῶν τοῦ Κράτους. Διατί προϋποτίθεται ὅτι τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας θὰ ἑρμηνεύσῃ τὸ Σύνταγμα κατὰ τρόπον ἐμποδίζοντα λύσεις ἀναγκαίας διὰ τὴν ὁμαλὴν κοινωνικὴν ἐξέλιξιν, ἡ ὁποία ἄλλως, ἂν συνεχισθῇ ἡ σημερινὴ κατάστασις, θὰ κινδυνεύσῃ ν’ ἀνατραπῇ; Καὶ δι’ αὐτὸ καὶ δὲν εἶναι παραδεκτὸν τὸ καθεστὼς ποὺ ἤρχισε νὰ ἐπικρατῇ, νὰ συνεννοοῦνται ἐκ τῶν προτέρων αἱ Κυβερνήσεις μετὰ τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας, πῶς θὰ κρίνῃ ἕνα νόμον ἐὰν ψηφισθῇ. Δὲν ἔχομεν πλέον διάκρισιν ἐξουσιῶν ἀλλὰ σύγχυσιν ἐξουσιῶν. Ὅτιδήποτε καὶ ἂν νομοθετήσωμεν, ὡς Βουλή, ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ Συντάγματος, θὰ κριθῇ ἀσχέτως προηγουμένης συνεννοήσεως τῶν Κυβερνήσεων καὶ ἐὰν εἶναι ἀντισυνταγματικὸν δὲν θὰ ἐφαρμοσθῇ εἰς τὴν συγκεκριμένην περίπτωσιν. Ἀλλ’ ἐὰν ὁ νόμος τὸν ὁποῖον θὰ φτιάσωμεν εἶναι κατὰ τὴν ἐπικρατήσασαν ἑρμηνείαν ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ Συντάγματος, τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας δὲν ἔχει κανένα λόγον νὰ εἴπῃ ὅτι πράξεις λ. χ. κηρύσσουσαι διαλελυμένην μίαν ἀγροληψίαν εἶναι ἀντισυνταγματικαί. Διὰ νὰ μὴ τὰς εὕρῃ ἀντισυνταγματικὰς δὲν ἀπαιτεῖται παρὰ νὰ τηρήσωμεν τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἀπαιτεῖ τὸ ἄρθρον 17 τοῦ Συντάγματος, τὰ ὁποῖα ἡρμηνεύθησαν στερεοτύπως ἐπὶ μίαν τριακονταετίαν καὶ καθιερώθησαν ἀπὸ τὴν πρᾶξιν ἀδιαμαρτυρήτως, διότι μόνον ἔτσι ἐλύθησαν μεγάλα κοινωνικὰ ζητήματα τῆς χώρας. Δὲν φαντάζομαι δὲ ὅτι τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας θὰ ἔλθῃ νὰ ἀνατρέψῃ ἕνα τοιοῦτον νόμον, διότι καὶ οἱ Σύμβουλοι τῆς Ἐπικρατείας ἐντὸς τῆς πραγματικότητος ζοῦν καὶ θὰ ἀναγνωρίσουν τὴν ἀνάγκην καὶ τὴν χρησιμότητα αὐτῶν τῶν κοινωνικῶν μέτρων.

§162Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Γνωρίζετε ποία εἶναι ἡ τύχη τῶν ὁμολογιῶν;

§163Α. ΣΒΩΛΟΣ. Τρόποι κατοχυρώσεως τῶν ὁμολογιῶν ὑπάρχουν ἄπειροι καὶ εἰς τὴν ἐπιστήμην καὶ εἰς τὴν πρᾶξιν. Φυσικὰ ἠμπορεῖ νὰ ὑποστοῦν μίαν ζημίαν καὶ οἱ ὁμολογιοῦχοι. Ἀλλὰ εἰς μίαν ἐποχὴν ποὺ ὑπάρχουν ἄνθρωποι, τῶν ὁποίων ἡ ἐπιστράτευσις ἐπῆρε τὸ μοναδικὸν ζῶον των ἢ τὸ μικρὸν αὐτοκίνητόν των καὶ τοὺς ἔδωσεν ἕνα χαρτὶ καὶ δὲν ξεύρουν ἂν θὰ τοὺς δοθῇ ποτὲ ἀποζημίωσις καὶ δὲν γογγίζουν οἱ δυστυχεῖς καὶ περιμένουν νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος περὶ στρατιωτικῶν εἰσφορῶν — διὰ νὰ μὴ φέρω τόσα ἄλλα ὅμοια παραδείγματα — δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι ὑπερβολὴ καὶ ἀδικία, ἂν τὸ Κράτος, προκειμένου νὰ ρυθμίσῃ, ὡς ἀναγνωρίζομεν ὅλοι μας, παραγωγικώτερα, τὰς ἀγροτικὰς σχέσεις, ἐπιβάλῃ κάποιαν θυσίαν καὶ εἰς τὸν ἀγροδότην. Ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον θέλω νὰ καταλήξω, εἶναι τοῦτο, ὅτι ἐὰν δεχθῶμεν τὴν βάσιν τοῦ ἄρθρου 3, ποὺ ἐπιτρέπει τὴν ἑκουσίαν διάλυσιν ἐκ πρωτοβουλίας τοῦ ἐπιθυμοῦντος ταύτην, ὁ ὁποῖος ἐνδέχεται νὰ εἶναι καὶ ὁ ἀγροδότης, τῆς ὁποίας, διαλύσεως, θὰ εἶναι ἀποτέλεσμα, εἴτε ἡ ἐξαγορὰ τῶν δικαιωμάτων τοῦ ἑτέρου τῶν μερῶν, εἴτε ἡ διανομὴ τοῦ κτήματος, δὲν ἀνταποκρινόμεθα εἰς τὸν βασικὸν σκοπόν, τὸν ὁποῖον θέτει ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις. Ἐὰν θελήσωμεν νὰ δεχθῶμεν τὴν ἀρχὴν τῆς ἑκουσίας διαλύσεως τῶν ἀγροληψιῶν, διὰ νὰ ἀποφύγωμεν τὴν διαδικασίαν τῆς ἀπαλλοτριώσεως, δὲν συμφωνῶ, διότι νομίζω, ὅτι εἶναι ὑπερβολικὴ αὐτὴ ἡ συντηρητικότης. Ἐγὼ τὴν ἑκουσίαν διάλυσιν θὰ τὴν ἤθελον εἰς πρῶτον στάδιον καὶ ἐν ἀποτυχίᾳ αὐτῆς νὰ ὑπάρχῃ ὁ δρόμος τῆς ἀπαλλοτριώσεως. Διότι τότε μόνον ἀποκαθίσταται κάποια ἰσότης εἰς τὰς διαπραγματεύσεις μεταξὺ ἀγροδότου καὶ ἀγρολήπτου. Ἐπίσης θὰ ἔλεγον ὅτι ἀντικείμενον τῆς συμφωνίας πρέπει νὰ εἶναι ὄχι ἡ ἐξαγορὰ τῶν δικαιωμάτων τοῦ ἑτέρου τῶν συμβαλλομένων, ἀλλὰ μοναδικὸν ἀντικείμενον τῆς συμφωνίας πρέπει νὰ εἶναι ἢ διανομὴ ἢ ἑκουσία ἐξαγορὰ τῶν δικαιωμάτων τοῦ ἀγροδότου, διότι θέλω τὸ κτῆμα νὰ μείνῃ εἰς τὸν ἀγρολήπτην, διότι ἐὰν δὲν μᾶς ἐνδιαφέρῃ εἰς ποῖον θὰ μείνῃ τότε εἴμεθα ἐκτὸς τοῦ σκοποῦ τοῦ νόμου.

§164Α. ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἐὰν εἶναι ἀγρότης ὁ ἀγροδότης, θὰ τὸν ἀποκλείσωμεν;

§165Α. ΣΒΩΛΟΣ. Νὰ πάρετε ὡς βάσιν τὴν ἔκτασιν τοῦ κτήματος. Θέσατε, ὅπως εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος, ἓν ὅριον. Δέχομαι, ὅτι μπορεῖτε νὰ κάμητε μίαν διάκρισιν, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ὁλόκληρον τὸ νομοσχέδιον διέπεται ἀπὸ ἐνδιαφέρον πρὸς τὸν ἀγρολήπτην. Ἡ βάσις πρέπει νὰ εἶναι, ὅτι ἡ διάλυσις τῆς ἀγροληψίας ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ συμβατικῶς, ἀλλ’ ἐν ἀνάγκῃ νὰ γίνῃ καὶ διὰ πράξεως τοῦ Κράτους καὶ ὅτι ἡ διάλυσις ἔχει ὡς σκοπὸν τὴν περιέλευσιν τοῦ κτήματος εἰς τὸν ἀγρολήπτην. Ἐὰν πρόκειται περὶ μικρῶν κτημάτων, ὅτε ἡ διανομὴ εἰς πολλὰ τεμάχια εἶναι ἀσύμφορος, διότι ὑποφέρει ὄντως ἡ ὕπαιθρος ἀπὸ αὐτὴν τὴν κατανομὴν τῆς γῆς, εἶμαι πλέον ἢ σύμφωνος, ἀλλὰ δὲν βλέπω τὸν τρόπον τῆς θεραπείας τοῦ κακοῦ. Νομίζω ὅμως, ὅτι εἰς πᾶσαν περίπτωσιν πρέπει μᾶλλον νὰ ἐπικρατήσῃ ἡ ἀρχή, ὅτι ἰδιοκτήτης πρέπει νὰ γίνῃ ὁ σημερινὸς ἀγρολήπτης.

§166Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι τὰ κτήματα αὐτὰ εἶναι 2, 3, 5, 8 στρέμματα, ἐὰν τὰ χωρίσωμεν εἰς τὴν μέσην, θὰ εἶναι δρᾶμα.

§167Α. ΣΒΩΛΟΣ. Συμμερίζομαι τὰς ἐπιφυλάξεις τοῦ κ. Παπαθανάση καὶ τὰς ἰδικάς σας, ἀλλὰ τὶ πρέπει νὰ γίνῃ;

§168Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Πρέπει νὰ εἴμεθα περισσότερον ριζοσπαστικοί.

§169Α. ΣΒΩΛΟΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ θέμα τῆς ἐξαγορᾶς τῶν δικαιωμάτων τοῦ ἀγροδότου, τὰ ὁποῖα θέλομεν νὰ σεβασθῶμεν—ἐγὼ δὲν θὰ ἤμην τόσον εὐνοϊκὸς πρὸς δικαιώματα, τὰ ὁποῖα χαρακτηρίζονται φεουδαρχικὰ—ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις θέλῃ νὰ σεβασθῇ τὰ δικαιώματα αὐτά, φυσικὰ ὑπάρχει ἡ δόσις τῆς ἀποζημιώσεως διὰ τῆς δικαστικῆς ὁδοῦ καὶ τῆς καταβολῆς αὐτῆς ἐν ἀνάγκῃ δι’ ὁμολογιῶν. Ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν θὰ ἠμποροῦσα νὰ δεχθῶ καὶ τὴν τροπολογίαν τοῦ συναδέλφου κ. Χατζηγιάννη. Ἀλλ’ ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ ἀποσαφηνισθῇ, ὅτι σκοπὸς καὶ τῆς ἑκουσίας διαλύσεως καὶ πάσης ἐν γένει ἐνεργείας, σύμφωνα μὲ τὸν νόμον αὐτόν, θὰ εἶναι ἡ ἀποκατάστασις τοῦ ἀκτήμονος ἀγρολήπτου εἰς κύριον τοῦ κτήματος, κατὰ κανόνα ἄνευ διανομῆς. Ὄχι δυνατότης ἐξαγορᾶς τῶν δικαιωμάτων οἱουδήποτε, ἀλλὰ δυνατότης ἐξαγορᾶς μόνον τῶν δικαιωμάτων τοῦ ἀγροδότου ὑπὲρ τοῦ ἀγρολήπτου, δυναμένης νὰ γίνῃ καὶ διὰ καταβολῆς ἀποζημιώσεως ὁριζομένης δικαστικῶς καὶ καταβαλλομένης καὶ εἰς ὁμολογίας.

§170Α. ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Κύριοι βουλευταί, τὸ νομοσχέδιον αὐτό, ὅπως ἐλέχθη, εἶναι κάπως παλαιόν. Πολλοὶ ὑπουργοὶ τῆς Γεωργίας συνέβαλον εἰς τὴν κατάρτισίν του. Ὅπως καὶ προηγουμένως εἶπα, ἡ βάσις τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἡ ἔννοια καὶ ὁ σκοπὸς εἰς τὸν ὁποῖον ἀποβλέπει τοῦτο, ἦτο ἡ κατ’ ἀρχὴν διὰ κοινῆς συμφωνίας λύσις τῆς ἀγροληψίας καὶ ἐπηκολούθησεν ἡ διατύπωσις, ἡ ὁποία ἐπηκολούθησεν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀποζημίωσιν ἐκρίθη ὡς ἀναγκαῖον νὰ εἰσαχθῇ καὶ ἡ διάταξις περὶ Ἀγροτικῆς Τραπέζης, τὴν ὁποίαν ἐγὼ θὰ ἤθελον κάπως πλέον ρητὴν ἀπὸ ὅτι εἶναι. Διότι ἐκεῖ ποὺ λέγει: «Ἐπιτρέπεται ὅπως διὰ συμβάσεως....... (ἀναγινώσκει)................», θέλω τὸ ἑξῆς: «Διὰ συμβάσεως ὑπογραφομένης........ (ἀναγινώσκει)................». Ἡ συζήτησις ἡ σημερινὴ ὅπως ἀντιλαμβάνεσθε κατέληξεν εἰς τὸ ὅτι ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου θὰ πρέπῃ νὰ εἶναι πρὸ παντὸς ἡ προστασία τῶν ἀγροληπτῶν. Τώρα διατὶ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ περιέλαβε τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 3. Ἐγὼ εὕρηκα τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ καὶ ἐνόμιζον ὅτι ὅλοι οἱ προηγούμενοι ὑπουργοὶ εἶχον συμφωνήσει ἐπὶ τῆς διατάξεως αὐτῆς ὅπως καὶ ἡ ὑπηρεσία μοῦ ἀνέφερεν. Δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ ἀποδεχθῶ τὴν βάσιν αὐτοῦ ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ θελήσῃ νὰ τερματίσωμεν τὴν συζήτησιν αὐτήν.

§171Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, μοῦ ἐπιτρέπετε μίαν ἐρώτησιν; Ἐὰν τὰ κτήματα αὐτὰ εἶναι δύο ἢ τρία στρέμματα πρέπει λοιπὸν νὰ μοιρασθοῦν;

§172Α. ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἀποκλείεται διὰ τοῦ νόμου.

§173Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Πρέπει νὰ ληφθῇ μέριμνα ὥστε, εἰς ἣν περίπτωσιν τὰ κτήματα αὐτὰ εἶναι 2–5 στρέμματα, νὰ τὰ παίρνῃ ὁ ἀγρολήπτης, ὁ ὁποῖος νὰ ἀποζημιώσῃ τὸν ἀγροδότην.

§174Ε. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Ἐὰν ὑπάρχουν κτήματα δύο τριῶν καὶ πέντε στρεμμάτων, ἐὰν ὑπάρχουν ἀγροδόται ποὺ δὲν τὰ καλλιεργοῦν οἱ ἴδιοι καὶ τὰ δίδουν εἰς ἀγρολήπτην, τότε καὶ τὰ κτήματα αὐτὰ νὰ περιέλθουν εἰς τὸν ἀγρολήπτην, διότι πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχουν κτήματα πέντε στρεμμάτων καὶ νὰ τὰ δίδουν εἰς τὸν ἀγρολήπτην.

§175Γ. ΡΟΥΧΩΤΑΣ. Κύριε ὑπουργέ, θὰ ἤθελα νὰ ἐπαναλάβω κάτι τὸ ὁποῖον εἶπα προηγουμένως, ὅτι ἑκουσίως ἔχουν διαλυθῆ μέχρι σήμερον πολλαὶ ἀγροληψίαι μὲ ἀναλογίαν ⅓ πρὸς τὸν ἀγρολήπτην καὶ ⅔ πρὸς τὸν ἀγροδότην. Διελύθησαν ἀγροληψίαι μὲ ἀναλογίαν 40% ὑπὲρ τοῦ ἀγρολήπτου καὶ 60% ὑπὲρ τοῦ ἀγροδότου. Νομίζω ὅτι ἡ κατ’ ἴσην ἀναλογίαν διανομὴ ἀνταποκρίνεται εἰς τὸν σκοπὸν τοῦ νομοσχεδίου.

§176Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐὰν εἶναι μέχρι πέντε στρεμμάτων νὰ γίνεται ἐξαγορὰ ὑπὲρ τοῦ ἀγρολήπτου.

§177ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μέχρι δέκα.

§178Α. ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἀποδέχομαι τὴν τροπολογίαν αὐτήν.

§179Η. ΛΑΓΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Τὸ ζήτημα εἶναι παλαιόν. Εἶχεν ἀνακύψει καὶ εἰς τὴν παρελθοῦσαν Βουλὴν καὶ συνεζητήθη καὶ εἰς τὴν Συνταγματικὴν Ἐπιτροπὴν τὴν ἐποχὴν ἐκείνην. Βλέπω ὅμως ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτό, τὸ ὁποῖον ἔρχεται, δι’ ἐμὲ τοὐλάχιστον, ἀπροόπτως, ἀφορᾷ μόνον τὰς Ἰονίους νήσους καὶ ὡρισμένας περιπτώσεις ἀγροληψίας, ἐνῷ ἡ παλαιὰ προσπάθεια τακτοποιήσεως τῶν πραγμάτων ἦτο νὰ ἀπαλλαγοῦν τὰ κτήματα αὐτὰ καὶ ἄλλων ἐμπραγμάτων δικαίων δι’ ὧν βαρύνονται.

§180Ε. ΜΑΛΑΜΙΔΑΣ. Κύριε ὑπουργέ, τὸ νομοσχέδιον ἐψηφίσθη ἤδη.

§181Η. ΛΑΓΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ἤμην παρών. Πῶς ἐψηφίσθη;

§182Ε. ΜΑΛΑΜΙΔΑΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπὶ τίνος ὁμιλεῖ; Μὲ ξενίζει τὸ γεγονὸς νὰ βλέπω τὸν κ. ὑπουργὸν βεβαιοῦντα ὅτι δὲν ἐψηφίσθη καὶ ἡ Βουλὴ νὰ λέγῃ ὅτι ἐψηφίσθη.

§183Η. ΛΑΓΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Δὲν εἶσθε εἰς θέσιν νὰ μὲ διακόπτητε. Ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Βουλῆς μοῦ ἔδωσε τὸν λόγον. Τὸ νομοσχέδιον δὲν ἐψηφίσθη καὶ ἀπορῶ διὰ τὴν ἐπιμονήν σας. Εἶπον ὅτι τότε εἶχε συζητηθῆ καὶ εἶχε γίνει δεκτὸν μαζὶ μὲ τὰς ἀγροληψίας τῶν Ἰονίων νήσων νὰ καταργηθοῦν καὶ ἄλλα ἐμπράγματα δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ὑφίσταντο ὑπὲρ ἀγροληπτῶν, ὄχι μόνον εἰς τὰς Ἰονίους νήσους, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν ὑπόλοιπον Ἑλλάδα. Θέλω λοιπὸν νὰ εἴπω, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ γενικὴ ἡ διατύπωσις εἰς τρόπον ὥστε νὰ καταλάβῃ ὅλας τὰς παρομοίας φύσεως περιπτώσεις καὶ εἰς τὸ ἄρθρον ἓν νὰ τεθῇ ἡ φράσις «καὶ οἱασδήποτε ἄλλης φύσεως ἐμπράγματα δικαιώματα». Αὐτὴν τὴν τροπολογίαν ὑποβάλλω διὰ νὰ τεθῇ ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς.

§184Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Θὰ ἤθελα νὰ γνωρίζω, ὡς βουλευτής, ἡ Κυβέρνησις τί λέγει ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ; Αὐτὸ ποὺ λέγετε σεῖς ἢ αὐτὸ ποὺ λέγει ὁ κ. ὑπουργός;

§185Η. ΛΑΓΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Αὐτὴν τὴν προσπάθειαν νὰ τὴν καταβάλητε πρὸς ἄλλην κατεύθυνσιν. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀνέλαβε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ψηφίσῃ περιοριστικῶς τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Ἐγώ, ὡς βουλευτής, ὑπέβαλα μίαν τροπολογίαν. Τὶ σχέσιν ἔχει ἡ Κυβέρνησις.

§186Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἐνδιαφέρομαι νὰ μάθω τὶ λέγει ἡ Κυβέρνησις.

§187Η. ΛΑΓΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ἀφήσατέ τα αὐτὰ τώρα.

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔγινε δεκτὴ ἡ τροπολογία;

§189ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ ΤΙΝΕΣ. Ναί, ναί.

§190ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§191ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ ἀποδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν.

§192Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Τί γνώμην ἔχει ὁ κύριος ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας;

§193Α. ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἐγὼ δὲν τὴν ἀποδέχομαι.

§194Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Δὲν δύναται νὰ γίνῃ δεκτὴ τροπολογία ἀφορῶσα ἀντικείμενον τὸ ὁποῖον δὲν εἰσάγεται εἰς τὴν Βουλήν. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εἰσηγήθη μίαν τροπολογίαν, κατὰ παράβασιν τῶν κεκανονισμένων. (Θόρυβος).

§195Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Νὰ μάθωμεν τὶ λέγει ὁ κύριος ὑπουργός.

§196ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον;

§197Η. ΛΑΓΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Τί ἔγινεν ἡ τροπολογία μου;

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐγέντο δεκτή. Δὲν τὴν δέχεται ὁ κύριος ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας.

§199Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ὁ εἷς ὑπουργὸς λέγει ναὶ καὶ ὁ ἄλλος ὑπουργὸς λέγει ὄχι.

§200Μ. ΧΛΟΥΒΕΡΑΚΗΣ. Ἐμένα μοῦ κάμνει ἐντύπωσιν ἡ παλινωδία αὐτή.

§201Ε. ΛΟΥΛΑΚΑΚΗΣ. Ἐὰν δεχθῇ τὴν πρότασιν ἡ Βουλή, ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον, διότι δὲν ἔχουν διαμορφωθῆ αἱ σχέσεις αὐταὶ καὶ πρέπει νὰ μελετηθῇ καλύτερον. Εἶναι τορπιλλισμὸς τοῦ νομοσχεδίου.

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐγένετο δεκτὴ ἡ τροπολογία αὐτή.

§203Η. ΛΑΓΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ἤθελα νὰ γνωρίζω, ἂν ἡ Βουλὴ ἀπέρριψεν ἢ ὄχι τὴν τροπολογίαν μου.

§204ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία ἀπερρίφθη. (Θόρυβος).

§205Ι. ΜΕΛΑΣ. Μίαν χρησιμωτάτην ὑπόμνησιν διὰ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας. Ἐπὶ τοῦ προηγουμένου νομοσχεδίου......................

§206ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔληξε τὸ ζήτημα.

§207Ι. ΜΕΛΑΣ. Κινδυνεύει νὰ εἶναι ἀνεφάρμοστος ὁ νόμος.

§208ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐτελείωσεν ἡ συζήτησις. Δέχεται ἡ Βουλὴ τὸ σχέδιον νόμου;

§209ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Δεκτόν.

§210ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ σχέδιον νόμου «περὶ διαλύσεως τῶν εἰς τὰς Ἰονίους νήσους ὑφισταμένων ἀγροληψιῶν». Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Α.Ν. 1546]1950 «περὶ ἀγροτικῆς ἀποκαταστάσεως ἐν Δωδεκανήσῳ» καὶ συμπληρώσεως αὐτοῦ». Ἐπ’ αὐτοῦ ὑπάρχουν τροπολογίαι τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ τοῦ κ. Ι. Ζίγδη.

§211Α. ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργός Γεωργίας). Ἀποδέχομαι τὰς τροπολογίας τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ὡς καὶ τὰς τοῦ κ. Ι. Ζίγδη.

§212Α. ΑΝΤΩΝΙΟΥ. Εἶναι ὡρισμένα σημεῖα τοῦ νομοσχεδίου, τὰ ὁποῖα θὰ ἤθελα νὰ θίξω καὶ ἄλλα, τὰ ὁποῖα νομίζω, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀπαλειφθοῦν.

§213ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἔγινε δεκτόν, κύριε συνάδελφε.

§214Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τί ἔγινε; Ἔγινε δεκτὸν μὲ τὰς τροπολογίας τῆς Ἐπιτροπῆς ἢ καὶ τοῦ κ. Ζίγδη;

§215ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ τοῦ κ. Ζίγδη.

§216Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Εὐχαριστῶ τὸν κ. ὑπουργόν, διότι ἐδέχθη τὰς τροπολογίας μου, ὡς καὶ τὸ Σῶμα, τὸ ὁποῖον μὲ τόσην προθυμίαν ἐψήφισεν ἓν τοιοῦτον μέτρον, τὸ ὁποῖον ἐξασφαλίζει πραγματικὴν ἐλευθερίαν εἰς μέγα μέρος τῶν ἀγροτικῶν πληθυσμῶν τῆς Δωδεκανήσου. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐπέρχεται ἐκκαθάρισις τοῦ ἐφιαλτικοῦ καθεστῶτος τῆς Ἰταλικῆς κατοχῆς, ἐπιστρεφομένων τῶν ἀγροκτημάτων τὰ ὁποῖα ἥρπασε τὸ Ἰταλικὸν δημόσιον, εἰς τοὺς παλαιοὺς ἰδιοκτήτας των καὶ τίθενται αἱ βάσεις τῆς λύσεως τοῦ ὅλου ἀγροτικοῦ προβλήματος, δηλαδὴ τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἀκτημόνων Δωδεκανησίων. Τὸ ἀρχικὸν σχέδιον περιεῖχε διατάξεις διὰ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν καὶ τῶν μεγάλων ἰδιωτικῶν ἀγροτικῶν ἰδιοκτησιῶν, ἐξ ὧν θὰ ἐπραγματοποιεῖτο ἡ ὁλοκλήρωσις τῆς ἀγροτικῆς ἀποκαταστάσεως. Εἰς τὴν Κῶ, κύριοι, ἡ κατάστασις εἶναι ἀπελπιστικὴ ἀπὸ ἀπόψεως ἰδιοκτησίας. 125 ἄτομα, ἀνήκοντα ὄχι εἰς 125 οἰκογενείας, ἀλλ’ εἰς πολὺ μικρότερον ἀριθμόν, κατέχουν μαζὶ μὲ τὸ Δημόσιον, τὰ 46% τῆς γῆς καὶ οἱ 18.000 ἄλλοι κάτοικοι τὰ 54%. Εἶναι μία κατάστασις ἀνυπόφορος.

§217Θ. ΚΙΖΑΝΗΣ. Ἀφοῦ λύεται, κύριε συνάδελφε, τὸ ζήτημα καὶ εἶσθε καὶ εὐχαριστημένος, διατί μᾶς ταλαιπωρεῖτε;

§218Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Νομίζω, ὅτι ἔχω δικαίωμα νὰ ὁμιλήσω ἀπὸ τοῦ βήματος καὶ παρακαλῶ νὰ μὴ γίνωνται διακοπαί, διότι αὐτὸ ποὺ ἀναφέρω εἶναι τὸ σπουδαιότερον κοινωνικὸν πρόβλημα τῆς Δωδεκανήσου καὶ ἐπιθυμῶ ἀπὸ τοὺς κ.κ. ὑπουργοὺς Οἰκονομικῶν καὶ Γεωργίας νὰ μοῦ δώσουν τὴν διαβεβαίωσιν, ὅτι πραγματικῶς τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀπαλλοτριώσεως τῶν ἰδιωτικῶν μεγάλων ἰδιοκτησιῶν τῆς Κῶ, θὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἐντὸς τῆς τρεχούσης συνόδου.

§219Α. ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Τὸ ἔχω ἑτοιμάσει καὶ ἐντὸς τῶν ἡμερῶν θὰ τὸ φέρω.

§220Γ. ΧΑΤΖΗΣΤΑΥΡΗΣ. Δὲν θὰ σᾶς ἀπασχολήσω πολύ, κύριοι συνάδελφοι. Ὀλίγα θὰ εἴπω διὰ τὰ κτήματα τῆς Κῶ, διὰ νὰ γνωρίζητε εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκονται οἱ ἀγρόται τῆς νήσου αὐτῆς. Εἰς τὴν εἰσήγησιν τοῦ νομοσχεδίου—διὰ τὸ ὁποῖον εὐχαριστοῦμεν ἰδιαιτέρως τὴν Κυβέρνησιν—καταβάλλεται μία μεγάλη προσπάθεια διὰ νὰ τεθῇ εἰς τὰς καλένδας μία ἄλλη προσπάθεια πρὸς ἀπαλλοτρίωσιν τῶν ἄλλων κτημάτων. Δὲν εἶναι, κύριοι, τὰ κτήματα αὐτὰ τσιφλίκια κατὰ τὸ σύστημα τῆς παλαιᾶς Ἑλλάδος, ὅπου εἶναι παρμένα ἀπὸ κάποιους πασσάδες ἢ ἀπὸ τὸν Σουλτᾶνον. Δὲν εἶναι κτήματα μεγάλα, ἀπέραντα, ὅπου ὑπάρχει καλλιεργήσιμος ἢ ὄχι καλλιεργήσιμος γῆ. Πρόκειται περὶ ὀλίγων οἰκογενειῶν, ὅπως εἶπε καὶ ὁ προλαλήσας συνάδελφος, ποὺ κατέχουν ἐκτάσεις ἱκανὰς νὰ διαθρέψουν ὁλόκληρον τὴν Δωδεκάνησον. Ἕνδεκα οἰκογένειες κατέχουν 120.000 στρέμματα, ποὺ τὰ ἔχουν πάρει μικρὰ– μικρὰ κομμάτια μὲ τοκογλυφίαν. Νομίζω ὅτι πρέπει σύντομα νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸ σχετικὸν νομοθέτημα περὶ ἀπαλλοτριώσεώς των, διότι τότε θὰ φανῇ ἡ ἐλευθερία, ὅτι ἔρχεται πραγματικὰ εἰς τὴν Δωδεκάνησον. Παρακαλῶ πολὺ τὴν Βουλὴν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἐνδιαφερθοῦν, ὥστε συντόμως νὰ λήξῃ τὸ ζήτημα αὐτό.

§221ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον ὡς ἐτροποποιήθη;

§222ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Δεκτόν.

§223ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ ὡς ἄνω σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Α. Ν. 1546]1950 «περὶ ἀγροτικῆς ἀποκαταστάσεως ἐν Δωδεκανήσῳ καὶ συμπληρώσεως αὐτοῦ» ὡς ἐτροποποιήθη. Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ λογισμοῦ τοῦ ἐκτὸς ὑπηρεσίας χρόνου ὁπλιτῶν Χωροφυλακῆς ἀποκατασταθέντων δυνάμει τῶν Α. Ν. 228]45, 926]46 καὶ 1038]46 ὡς χρόνου ἐνεργοῦ ὑπηρεσίας.»

§224ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§225ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ ὡς ἄνω σχέδιον νόμου «περὶ λογισμοῦ τοῦ ἐκτὸς ὑπηρεσίας χρόνου ὁπλιτῶν Χωροφυλακῆς τῶν ἀποκατασταθέντων δυνάμει τῶν Α.Ν. 228]45, 926]46 καὶ 1038]46 ὡς χρόνου ἐνεργοῦ ὑπηρεσίας». Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§226ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§227ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6ην μ. μ. μὲ θέμα Ἡμερησίας Διατάξεως νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 10.30′ μ. μ.)