1950.11.14

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 9η

Τρίτη 14 Νοεμβρίου 1950

Προεδρία κ. Δ. Β. ΓΟΝΤΙΚΑ

(Ὥρα 6.30′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλῶ τὸν κ. Γραμματέα, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Σ. ΧΑΤΖΗΜΠΕΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, προκειμένου νὰ ἐπικυρωθοῦν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως, παρακαλῶ ὅπως γίνῃ ἡ ἀκόλουθος διόρθωσις, διότι κακῶς ἀπεδόθη ὑπὸ τῶν ἐφημερίδων ἡ ἔννοια τῶν λόγων μου. Δηλαδὴ ἡ σύστασίς μου δὲν εἶχε ποσῶς τὴν ἔννοιαν τῆς ἐγκρίσεως τοῦ σχηματισμοῦ Εὐρωπαϊκοῦ στρατοῦ, ὡς ἀνέγραψαν αἱ ἐφημερίδες, ἀλλ’ ἁπλῶς συνέστησα νὰ δοθῇ μία ἔγκαιρος ἀπάντησις ἀπὸ τὴν Βουλὴν εἰς τὴν πρόσκλησιν τοῦ Στρασβούργου. (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν).

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως ὡς διωρθώθησαν καὶ μὲ τὴν προσθήκην τῆς παραλειφθείσης ἀγορεύσεως τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης κ. Λαγάκου.

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

Συζήτησις ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος κ. Κ. Τσαλδάρης ἔχει τὸν λόγον.

§4Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἀπὸ ὀλίγων ἡμερῶν τὸ Λαϊκὸν Κόμμα δὲν ἀποτελεῖ μέλος τῆς Κυβερνήσεως, ὡς ἀπετέλεσεν ἀπὸ διμήνου περίπου καὶ ἐντεῦθεν. Ὅταν συνεκροτήθη ἡ Κυβέρνησις τῶν 3 κομμάτων ἔσχομεν σχετικὰς συνομιλίας μετὰ τῶν ἀρχηγῶν τῶν ἄλλων συμπραττόντων κομμάτων ἐπὶ βασικῶν τινῶν ἀρχῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ ἔδει νὰ ἀποτελέσουν τὰς κατευθυντηρίους γραμμὰς τῆς νέας Κυβερνήσεως. Ἡ ὑπηρεσία τὴν ὁποίαν ἐνόμισα, ὅτι ἔπρεπε νὰ προσφέρω εἰς τὴν Πατρίδα, συμμετέχων τῆς Κυβερνήσεως, ἐβασίζετο ἀκριβῶς, θὰ ἔλεγα μάλιστα καὶ μόνον, ἐπὶ τῶν γραμμῶν αὐτῶν αἱ ὁποῖαι ἀπὸ κοινοῦ καθωρίσθησαν. Εἶναι ἄλλως τε γνωστόν, ὅτι ἡ συμμετοχὴ ἐμοῦ μὲν ἐν τῇ Κυβερνήσει ἦτο συμβολική, τοῦ δὲ Λαϊκοῦ Κόμματος, ἀπὸ ἀπόψεως προσφορᾶς ὑπηρεσιῶν ἐν τῇ διαμορφώσει τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἴσως ὄχι ἡ ἀνάλογος. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁμιλῶν χθὲς ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων ἤρχισε ταύτας διὰ τῆς φράσεως: «Ἡ Κυβέρνησις ἡ ὁποία ἔχει τὴν τιμὴν νὰ ἐμφανίζεται σήμερον ἐνώπιον ὑμῶν, ἀποτελεῖ προγραμματικῶς συνέχισιν τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως».

§5Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Προγραμματικῶς.

§6Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Μάλιστα προγραμματικῶς. Αὐτὴ ἡ φράσις θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ περαιτέρω κατὰ τὴν ὁμιλίαν μου νὰ λάβω ὡρισμένην θέσιν ἔναντι τῆς Κυβερνήσεως. Χαίρω δέ, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διακόπτων, μοῦ ἐτόνισεν, ὅτι ἀποτελεῖ συνέχισαν ἐν τῇ ἐννοίᾳ τῆς προγραμματικῆς κατευθύνσεως. Καὶ πρὸ τῶν ἐκλογῶν ὅπως καὶ καθ’ ὅλην τὴν τελευταίαν τετραετίαν, ἀλλὰ καὶ μετὰ τὰς ἐκλογὰς διεξήχθη ἐδῶ ἕνας ἀγών, ὁ ὁποῖος διεξήγετο κατ’ οὐσίαν διὰ τὴν ἐπικράτησιν ὡρισμένων οἰκονομικῶν κυρίως συγκροτημάτων τὰ ὁποῖα ἐθεώρουν, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐπηρεάζουν τὴν ἄσκησιν τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς, ἡ ὁποία καὶ ἀποτελεῖ τὴν βάσιν κάθε πολιτικῆς παντὸς Κράτους. Τὰ συγκροτήματα αὐτὰ τὰ οἰκονομικὰ τὰ ὁποῖα καὶ ἄλλοτε καὶ ἀπὸ τοῦ ἱδρυτοῦ του τὸ Λαϊκὸν Κόμμα ἀντιμετώπισε, ἐπεχείρησαν καθ’ ὅλον τὸ ἐν τῷ μεταξὺ στάδιον, θὰ ἔλεγα μάλιστα κατὰ τὴν τελευταίαν 20ετίαν ἢ 25ετίαν, νὰ δημιουργήσουν ἐν Ἑλλάδι τοιαύτας ὁμαδικὰς ἐμφανίσεις οἰκονομικῶν θυμάτων, ὥστε νὰ φέρουν πράγματι τὸν τόπον ἐκεῖ ποὺ σήμερον εὑρίσκεται, δηλαδὴ πρὸ μιᾶς καταστάσεως δυσχερεστάτης ἀπὸ ἀπόψεως διατηρήσεως τῶν τιμῶν, τοῦ ἐπιπέδου τῆς ζωῆς γενικῶς. Δὲν θὰ ἐπωφεληθῶ τῆς ἀπαντήσεως, τὴν ὁποίαν δίδω εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις διὰ νὰ εἰσέλθω περαιτέρω εἰς τὸ θέμα αὐτὸ τὸ καθαρῶς οἰκονομικῆς ὑφῆς. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ἀπὸ τῆς ἐπαναστάσεως τοῦ 1909 καὶ ἐντεῦθεν, ἀφ’ ἧς περίπου ἐποχῆς ἐδημιουργεῖτο ὁ Φιλελευθερισμὸς ἐν Ἑλλάδι καὶ ἐγκατελείπετο ἐκπροσώπησις ἡ ὁποία βασικῶς τότε ἀνῆκεν εἰς τοὺς λεγομένους προκρίτους ἀφ’ ἑνὸς καὶ τοὺς ἐκπροσώπους τῆς γεωργικῆς οἰκονομικῆς παραγωγῆς ἀφ’ ἑτέρου, θὰ ἔλεγα ὅτι ἀπὸ τότε ἀρχίζει ἐξέλιξις τῆς ὁποίας αἱ συνέπειαι καὶ σήμερον εἶναι αἰσθηταὶ ἐνώπιόν μας. Κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, θὰ ἐνθυμῆσθε οἱ παλαιότεροι ἢ ὅσοι δὲν ἐνθυμεῖσθε θὰ ἔχητε ἤδη ἴσως πληροφορηθῆ, ποῖος ὑπῆρξεν ὁ ἀγὼν ἀπὸ ἀπόψεως κοινωνικῆς δικαιοσύνης καὶ φορολογικῆς τοιαύτης τὸν ὁποῖον εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἀνέλαβε, τραχύτατον ὄντα καὶ πράγματι λίαν ὀλισθηρόν, ὁ ἱδρυτὴς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ἀείμνηστος Γούναρης. Θὰ ἐνθυμῆσθε ἴσως ἐπίσης ποῖος ὑπῆρξεν ὁ ἀγὼν του κατὰ τῶν διαφόρων μονοπωλίων καὶ πῶς ἐν τῷ ἀγῶνι αὐτῷ κατὰ τῶν μονοπωλίων ἀφ’ ἑνὸς καὶ ἀφ’ ἑτέρου ὑπὲρ τῆς δικαιοτέρας κατανομῆς τῶν βαρῶν καὶ ἐκλογὰς προσωπικῶς ἔχασε εἰς τὰς Πάτρας τότε μὲ τὸ σύνθημα τὸ ὁποῖον εἶχε δημιουργηθῆ ἐναντίον του, διότι κατεφέρετο ἐναντίον τῆς μονοπωλήσεως τῆς σταφίδος καὶ βραδύτερον, πῶς εὑρέθη ἐκτεθειμένος ἐν τῇ Κυβερνήσει ὅπου ἐκλήθη νὰ προσφέρῃ τὰς ὑπηρεσίας του ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ πεδίου ὅταν τὰ διάφορα συμφέροντα συνετέλεσαν ἔκτοτε εἰς τὴν ἀπομάκρυνσίν του. Ἐὰν ἀναμιμνήσκωμαι σήμερον τῶν ἀγώνων τῆς περιόδου ταύτης, εἶναι διότι ἔκτοτε ἀρχίζουν νὰ δημιουργοῦνται ἐν Ἑλλάδι γενικώτερα οἰκονομικὰ ἀστικὰ συμφέροντα, ἐν τῷ ἐσωτερικῷ μὲν βιομηχανικὰ κατ’ οὐσίαν, ἐν τῷ ἐξωτερικῷ δὲ τὰ συμφέροντα τὰ ἐφοπλιστικά, μὲ μίαν οὐσιώδη μεταξύ των διαφοράν, ὅτι τὰ μὲν συμφέροντα ταῦτα ἐν τῷ ἐξωτερικῷ ἀπολάβοντα μείζονος ἀνεξαρτησίας καὶ ἀντιμετωπίζοντα ὀλιγωτέρους κινδύνους ἐφοβοῦντο ὀλιγώτερον τὴν ἀδυναμίαν τῆς δημοκρατικῆς ἀρχῆς πρὸς ἀντιμετώπισιν τοῦ κινδύνου, τὰ δὲ ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος οἰκονομικὰ συμφέροντα ἠναγκάσθησαν ἔκτοτε νὰ ἀποβλέπουν περισσότερον πρὸς διαφόρους πολιτικὰς διαρρυθμίσεις, τὰς ὁποίας ἐπεδίωκον καὶ εἰς τὸ τέλος καὶ ἐπέβαλον. Κύριοι συνάδελφοι, διὰ νὰ ὑπενθυμίσω μόνον τὴν τελευταία περίοδον τὴν ἀπὸ τοῦ 1946 καὶ ἐντεῦθεν, τὸ Λαϊκὸν Κόμμα τὸ ὁποῖον ἐθεωρήθη πρὸ τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1946 ὡς ἐγγύησις τῆς οὐσιαστικῆς κατὰ τοῦ κομμουνισμοῦ ἀμύνης, συνεκέντρωσε τὴν προσοχὴν τῶν οἰκονομικῶν αὐτῶν κύκλων καὶ θὰ ἔλεγον ἴσως καὶ τὴν μερικὴν ὑποστήριξιν εἰς τοὺς ἀγώνας τοὺς ὁποίους διεξήγαγε τότε μὲ παραστάτας τοὺς ἐκπροσώπους τοῦ ἐργατικοῦ κόσμου. Αἱ πρῶται στιγμαί, οἱ πρῶτοι μῆνες τῆς διακυβερνήσεως τῆς Χώρας ἠνάγκασαν τὸ Λαϊκὸν Κόμμα νὰ λάβῃ μέτρα ἐν τῇ ἀσκήσῃ τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τὰ ὁποῖα δὲν ἐδικαιολόγουν ἀπολύτως τὰς ἐλπίδας ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἤθελον διὰ διαφόρων μονοπωλήσεων νὰ ἀποφύγουν καὶ νὰ ρυθμίσουν εὐρύτερα καὶ τὰ ζητήματα τῶν εἰσαγωγῶν. Ἔκτοτε ἀρχίζει πολεμικὴ ἡ ὁποία ἐνεφανίσθη κατὰ διαφόρους τρόπους. Ἔκτοτε ἐπεδιώχθη καὶ ὑπεστηρίχθη ἐκ τῶν κύκλων αὐτῶν διάσπασις ἐν τῷ Λαϊκῷ Κόμματι καὶ παρετηρήσαμεν ὅτι τὴν μερίδα αὐτὴν τὴν τότε διασπασθεῖσαν ὅπως τὸ ἠξεύρομεν ὅλοι πλέον, ὑπεστήριξαν ἐνθουσιωδῶς οἱ κύκλοι αὐτοί. Καὶ ἀρχίζει ἔκτοτε μία μορφὴ τῆς μάχης, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐγὼ προσωπικῶς κατέβαλον πᾶσαν προσπάθειαν ἵνα ἐν συνεννοήσει μὲ τὸ ἕτερον τῶν μεγάλων κομμάτων, τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, τὸ ὁποῖον τότε ἀκόμη ἐτέλη ὑπὸ τὴν μορφὴν δύο πτερύγων, ἐξησφαλίζετο συνεργασία ἔστω καὶ προσωρινὴ κατὰ τὴν περίοδον ἐκείνην τῆς ἀνωμαλίας καὶ τῶν μεγάλων κινδύνων. Τὰ δύο Κόμματα τὰ ὁποῖα ἐν συνεργασίᾳ ἐκυβέρνησαν, ἀντιμετωπίζοντα ἐκτάκτους ἐσωτερικὰς συνθήκας καὶ ἐπιθυμοῦντα τὴν συντήρησιν τοῦ καθεστῶτος καὶ τὴν διατήρησιν τοῦ Λαϊκοῦ καὶ Κοινοβουλευτικοῦ των ἐρείσματος, ἐφήρμοσαν συνδυασμένην οἰκονομικὴν πολιτικὴν ἐλέγχου τῶν τιμῶν διὰ διαφόρων μέσων καὶ διὰ τῆς ἐνισχύσεως τῶν εἰσαγωγῶν καὶ τοῦ συναγωνισμοῦ. Πάντα ταῦτα ἀπετέλουν ὅμως σειρὰν μέτρων θιγόντων καιρίως τὰ συμφέροντα τοῦ συγκροτήματος τὸ ὁποῖον εἰς τὰς ἐλευθέρας εἰσαγωγὰς ἔβλεπε καταστρατήγησιν τοῦ φορολογικῶς προστατευομένου μονοπωλίου του, εἰς δὲ τὸν ἔλεγχον τῶν τιμῶν ἐξαναγκασμὸν πρὸς περαιτέρω ἐλάττωσιν τῶν κερδῶν του. Τὰ οἰκονομικὰ συγκροτήματα, ἐπιχειρήσαντα ματαίως τὴν διάσπασιν καὶ ἀνατροπὴν τοῦ κυβερνητικοῦ συνασπισμοῦ, διαθέτοντος ἱκανὴν κοινοβουλευτικὴν πλειοψηφίαν, ἐτάχθησαν κατὰ τὰς τελευταίας κοινοβουλευτικὰς ἐκλογὰς παραστάται δύο παραλλήλων πρὸς τὰ ἱστορικὰ κόμματα συνδυασμῶν, οἵτινες, ὑπὸ τὰς ἐπιφανειακὰς ὀνομασίας τοῦ «Νέου» καὶ τοῦ «Προοδευτικοῦ» θὰ ἀπερρόφουν τὸ μοιραῖον ποσοστὸν τῶν δυσηρεστημένων καί, ἢ θὰ ἠδύναντο συνεργαζόμενα νὰ σχηματίσουν νέαν καὶ εὐπειθεστέραν Κυβέρνησιν ἢ τοὐλάχιστον, θὰ ἀπέσπων τὴν ἀναγκαίαν διὰ τὴν ἀναβίωσιν τῆς συνεργασίας τῶν δύο κομμάτων πλειοψηφίαν. Παρ’ ὅλον ὅτι τὸ σχέδιον συνεδυάσθη καὶ μὲ πρωτοφανοῦς ὀξύτητος δυσφημιστικὴν ἐπίθεσιν τῶν δημοσιογραφικῶν ὀργάνων τῶν συγκροτημάτων ἐναντίον τῶν δύο κομμάτων καὶ ἰδίως τοῦ Λαϊκοῦ, αἱ ἐκλογαὶ δὲν ἀπέδωσαν τὰ ἀναμενόμενα ἀποτελέσματα τοὐλάχιστον ὡς πρὸς τὸ «Νέον Λαϊκὸν Κόμμα» τὸ ὁποῖον ἐνεφάνισεν ἕνα μόνον βουλευτὴν ἐνῷ τὸ «Προοδευτικὸν Φιλελεύθερον Κόμμα» ὑποστηριχθὲν συντόνως ὑπὸ τῶν Φιλελευθέρων οἰκονομικῶν καὶ δημοσιογραφικῶν παραγόντων συνεκέντρωσε 50 περίπου βουλευτάς. Ἀλλὰ καὶ τὰ νέα αὐτὰ κοινοβουλευτικὰ δεδομένα δὲν ἐματαίωσαν τὴν νέαν συνεργασίαν τῶν Λαϊκῶν μετὰ τῶν Φιλελευθέρων. Τοῦτο ἀποδεικνύει ὅτι οἱ πολιτικοὶ δεσμοὶ καὶ σκοποὶ τῶν δύο κομμάτων ἦσαν ὁμοιογενέστεροι καὶ περισσότερον βιώσιμοι τῶν οἰκονομικῶν δεσμῶν. Ἡ κατάστασις ἐξελίχθη τότε σαφῶς εἰς μίαν μονομαχίαν μεταξὺ τῶν δύο μεγαλυτέρων Ἑλληνικῶν κομμάτων ἀφ’ ἑνὸς καὶ τῶν μεγαλυτέρων οἰκονομικῶν συγκροτημάτων ἀφ’ ἑτέρου περὶ τοῦ ποῖος θὰ ἐρρύθμιζε τελικῶς τὴν Ἑλληνικὴν οἰκονομίαν καὶ τὰς τιμάς, καὶ διὰ λογαριασμὸν τίνος, τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ ἢ τῶν παραγόντων τῶν συγκροτημάτων. Εἶναι ἐξ ἄλλου πιθανὸν αἱ ὀνομασίαι τῶν δύο νέων κομμάτων «Νέον» καὶ «Προοδευτικὸν» νὰ μὴ ἀποτελοῦν μόνον σύμπτωσιν ἢ προσπάθειαν παραπλανήσεως τῆς κοινῆς γνώμης, ἀλλὰ νὰ ἀνταποκρίνωνται αὗται εἰς τὸ ἐξελικτικὸν στάδιον τοῦ Φιλελευθερισμοῦ, τὸ ὁποῖον εὐνοεῖ τὴν συνεννόησιν τῶν ἰσχυροτέρων οἰκονομικῶν ὀργανισμῶν μεταξὺ των πρὸς ἀποφυγὴν ἑνὸς ἐπιβλαβοῦς δι’ αὐτοὺς συναγωνισμοῦ καὶ σύμπτυξιν μονοπωλίου τῶν κυριωτέρων Ἑλληνικῶν βιομηχανικῶν προϊόντων πρὸς ἐπιβολὴν εἰς τὸ κοινὸν ἑνιαίων καὶ αὐθαιρέτων τιμῶν. Πράγματι κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ἡ συγκέντρωσις ἑλληνικῶν ἐπιχειρήσεων εἰς χεῖρας τῶν ἀποτελούντων σήμερον τὰ οἰκονομικὰ συγκροτήματα, συνεληροῦντο ταχέως, παρὰ τὴν ἀντίδρασιν τῶν ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ ἀντιπροσώπων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, μεγάλως δὲ συνέβαλε πρὸς τὴν κατεύθυνσιν αὐτὴν ἡ ὑπὸ τοῦ κ. Τσουδεροῦ ἀποκλειστικὴ χορήγησις πρὸς τὸ Φιλελεύθερον συγκρότημα πιστώσεων ἐκ τοῦ οἰκονομικοῦ σχεδίου, πρὸς δημιουργίαν πενῆντα περίπου νέων βιομηχανιῶν, μὲ τὴν νομιμοτύπως ὀρθὴν δικαιολογίαν ὅτι διέθετε τοῦτο τὴν μεγαλυτέραν οἰκονομικὴν καὶ τεχνικὴν ἐγγύησιν ὅπως ἀπορροφήσῃ τὰς πιστώσεις αὐτάς. Μὲ τὴν συγκρότησιν οὕτω τῶν ὁμοειδῶν ἑλληνικῶν μέσων παραγωγῆς, τὰ συγκροτήματα καθίσταντο πλέον ἱκανὰ νὰ ἐλέγχουν τὰς τιμὰς τῶν κυριωτέρων Ἑλληνικῶν βιομηχανικῶν προϊόντων καὶ δὲν ἀπέμενεν εἰς αὐτὰ παρὰ νὰ συντονίσουν τὴν δρᾶσιν των διὰ νὰ ἀπαλλαγοῦν μιᾶς Κυβερνήσεως ἥτις ὑπεστήριξε πάντοτε τὴν ἀποκέντρωσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ πλούτου. Ἡ Κυβέρνησις αὕτη ὅμως, ἀπετελεῖτο ἀπὸ κόμματα στερούμενα μέσων καὶ δημοσιογραφικῶν ὀργάνων καὶ τὰ ὁποῖα ἐφοβοῦντο ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν μήπως ἡ ἀσκουμένη δημοσιογραφικὴ πολεμικὴ καίτοι ἄδικος ἐνίσχυε τὰ εἰς τοὺς ἰδίους των κόλπους δημιουργηθέντα παράλληλα ρεύματα. Οὕτω, ἐνῷ τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἠναγκάσθη νὰ ὑποκύψῃ εἰς τὴν ἀσκηθεῖσαν ἐναντίον του πίεσιν ὅπως ἐγκαταλείψῃ τὴν συνεργασίαν μετὰ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ὁμολογεῖ εἰς τὰς νέας προγραμματικὰς δηλώσεις ὅτι ἡ συνεργασία αὐτὴ ὑπῆρξεν ἐκτάκτως ἐγκάρδιος καὶ ἀποδοτική. Ἦτο ὅμως ὑποχρεωμένον νὰ ὑποκύψῃ διότι ἡ πίεσις τῶν εὐθυγραμμισθέντων συγκροτημάτων ἦτο ἰσχυρά, ἀντελήφθη δὲ περαιτέρω προσπάθειαν ὑφαρπαγῆς ὑπὸ τῶν Προοδευτικῶν Φιλελευθέρων τῆς Λαϊκῆς καὶ Κοινοβουλευτικῆς αὑτοῦ δυνάμεως. Τὸ πρόβλημα ἤδη ἔγκειται εἰς τὸ ποῖος θὰ κυβερνήσῃ τοῦ λοιποῦ τὴν Ἑλλάδα, τὰ κοινοβουλευτικὰ κόμματα ἢ τὰ ἀνεύθυνα συγκροτήματα. Αἱ ἐκ τῆς μονοπωλήσεως τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας συνέπειαι θὰ εἶναι τόσον ἐπαχθεῖς δι’ ὅλους, ὥστε ταχέως θὰ ἐκδηλωθοῦν συμπτώματα ἀντιδράσεως τὰ ὁποῖα δὲν θὰ διατυπωθοῦν μόνον διὰ τῆς παραιτήσεως Κυβερνήσεων ἢ τῶν Προεδρείων ἐμπορικῶν συλλόγων. Θὰ ἐκδηλωθοῦν ἀπὸ κατεύθυνσιν ἄλλην, θὰ εἶναι δὲ δυστυχῶς ἀπείρως σφοδρότερα. Κύριοι συνάδελφοι, ὅταν ἀπὸ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1950 ἐπῆλθον τὰ γνωστὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἔγιναν κυρίως αἰσθητὰ εἰς τὴν μετέπειτα πολιτικὴν ζωὴν ἀπὸ τὴν δρᾶσιν τῶν Προοδευτικῶν Φιλελευθέρων κυρίως, ἐσημειώθησαν ἀλλεπάλληλοι πολιτικαὶ κρίσεις καὶ ἡ τελευταία πολιτικὴ κρίσις τοῦ Αὐγούστου. Ἐσχηματίσθη τότε μία Κυβέρνησις ἐκ τῶν δύο κομμάτων, τὰ ὁποῖα καὶ σήμερον εἶναι ἐν τῇ ἐξουσίᾳ. Ἐκείνην τὴν Κυβέρνησιν δὲν τὴν ἐστηρίξαμεν ἡμεῖς τότε διὰ τῆς ἐμπιστοσύνης μας, διότι ἀκριβῶς ἠθέλαμεν νὰ εἴμεθα συνεπεῖς πρὸς ὡρισμένας ἀρχάς, αἱ ὁποῖαι θὰ ἔπρεπε νὰ τηρηθοῦν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης. Ὅταν ἐπιγενομένως μετέσχομεν τῆς Κυβερνήσεως, ἓν τῶν κυρίων μελημάτων μας ἦτο νὰ θέσωμεν πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὰ ἐρώτημα τῆς τηρητέας πολιτικῆς ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς. Καὶ ὑπῆρξαν τότε ὡρισμέναι γραμμαί, ὡρισμέναι κατευθύνσεις, τὰς ὁποίας θὰ ἤμην εὐτυχὴς ἐὰν καὶ αὐτὰς τὰς περιελάμβανεν ἀκόμη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν γενικὴν ἔννοιαν τῆς φράσεώς του περὶ τῶν προγραμματικῶν ἀρχῶν. Διότι ἡ χώρα θὰ ἀπηλλάσσετο, βαθμιαίως ἂν θέλετε ἔστω, ἀλλὰ ριζικῶς ἀπὸ παντὸς ἐπηρεασμοῦ ἔξωθεν, δηλαδὴ τῶν συγκροτημάτων αὐτῶν τῶν οἰκονομικῶν, θὰ ἀπηλλάσσετο ἡ χώρα ἐπηρεασμῶν οἱ ὁποῖοι ἔχουν καὶ φοβοῦμαι ὅτι θὰ ἔχουν χείριστα διὰ τὴν χώραν μας ἀποτελέσματα. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν θὰ ἔπρεπεν ἴσως ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ νὰ σᾶς κουράσω περισσότερον ἐπὶ τούτων. Ὑπῆρξαν ἐκδηλώσεις σαφεῖς τῶν κατευθύνσεων περὶ τῶν ὁποίων ὁμιλῶ καὶ θὰ ἔπρεπεν ἴσως νὰ περιορισθῶ εἰς ἓν μικρὸν δημοσίευμα τὸ ὁποῖον εἶδε τὸ φῶς, νομίζω, πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν καὶ τὸ ὁποῖον ἔχει ὡς ἑξῆς: «Ἡ ἀνατίμησις τῶν εἰδῶν». Εἰς ἀνακοίνωσίν του ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος ἀναφέρει ὅτι «βαθεῖα δυσφορία ἔχει προκληθῆ μεταξὺ τοῦ ἐμπορικοῦ κόσμου διὰ τὴν ὕψωσιν τῶν τιμῶν», τὴν ὁποίαν ἀποδίδει ἐν μέρει μόνον εἰς τὴν διεθνῆ ἀναταραχήν, κυρίως ὅμως εἰς τὴν ὑπερβολικὴν προστασίαν τῆς ἐγχωρίου βιομηχανίας διὰ τῆς ἀπαγορεύσεως τῶν εἰσαγωγῶν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Προστίθεται ὅτι διὰ τῆς ὑφισταμένης μεγάλης δασμολογικῆς προστασίας ἐδημιουργήθησαν οὐσιαστικὰ μονοπώλια, συνεπείᾳ δὲ τούτου αἱ τιμαὶ διαφόρων εἰδῶν διεμορφώθησαν εἰς ἐπίπεδα κατὰ 50–100% ἀνώτερα τῶν διεθνῶν. Περαιτέρω τονίζεται, ὅτι μετὰ τὴν περικοπὴν τῆς βοηθείας ἡ κατάστασις τείνει νὰ προσλάβῃ δραματικὸν χαρακτῆρα ἐκ τῶν προσθέτων περιορισμῶν εἰς τὰς εἰσαγωγὰς μὲ ἀποτέλεσμα, μεγαλυτέραν ὕψωσιν τῶν τιμῶν καὶ ἀνατίμησιν τοῦ δολλαρίου εἰς 45.000 δραχμὰς κατὰ τὰς ἰδιωτικὰς ἀνταλλαγάς. Ἡ ἀνωτέρω ἐπικίνδυνος κατάστασις, καταλήγει ἡ ἀνακοίνωσις ἐπέβαλε τὴν παραίτησιν τῆς διοικήσεως τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου, ἡ ὁποία δὲν ἠδύνατο νὰ μείνῃ ἀπαθὴς πρὸ τῶν «τεραστίων κινδύνων ποὺ ἀπειλοῦν τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν». Εἶναι μία τῶν ἐκδηλώσεων, κύριοι συνάδελφοι, περὶ τῶν ὁποίων σᾶς ὡμίλησα καὶ μία τῶν σοβαρωτέρων διαμαρτυριῶν κατὰ τοῦ κρατοῦντος συστήματος τῆς παρεμβάσεως τῶν οἰκονομικῶν συγκροτημάτων, βοηθουμένων καὶ συνεπικουρουμένων ἀπὸ δημοσιογραφικὰ συγκροτήματα πρὸς ἐπιβολὴν κατὰ πάντα νόμιμον ἢ παράνομον τρόπον τῶν ἀντιλήψεών των, τῶν διαθέσεών των καὶ τῆς πολιτικῆς των. Κύριοι συνάδελφοι, ὅταν ἐπῆλθεν ἡ διάσπασις τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα ἀπεχώρησεν αὐτῆς, προέβην εἰς τὰς ἑξῆς ἀνακοινώσεις: (ἀναγινώσκει)... Ἡ διαφωνία μου πρὸς τοὺς κ. Ἀρχηγοὺς τῶν δύο ἄλλων κομμάτων, μὲ τὰ ὁποῖα συνεργάζεται τὸ Λαϊκὸν Κόμμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὑπῆρξε διαφωνία καὶ ἀρχῆς καὶ οὐσίας. Πιστεύομεν καὶ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα καὶ ἐγὼ προσωπικῶς εἰς τὸ ἀνεπηρέαστον τῆς Ἑλληνικῆς Δικαιοσύνης καὶ ἀποκρούομεν ἀπολύτως, ὅτι χρειάζεται νὰ γίνῃ ὡρισμένη, ἀπὸ πολιτικῆς πλευρᾶς ἐνέργεια, διὰ νὰ ἐξασφαλισθῇ τὸ ἀνεπηρέαστον αὐτό. Πέραν τῆς ἀρχῆς ὑπάρχει καὶ οὐσία. Ἀνάγεται δὲ αὕτη εἰς τὴν ἐπίδρασιν, τὴν ὁποίαν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑφίστανται ἐκεῖνοι, οἵτινες ἐπωμίζονται τὰς εὐθύνας διὰ τὴν διακυβέρνησιν τῆς χώρας ἀπὸ μὴ ὑπευθύνους κύκλους. Εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἀνήκει ἡ εὐθύνη τῆς περαιτέρω ἐξελίξεως. Εἶναι ἀκριβὲς αὐτὸ τὸ ὁποῖον σᾶς λέγω αὐτὴν τὴν στιγμήν. Ὑπῆρχε καὶ θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἐξακολουθήσῃ νὰ ὑπάρχῃ ὡς ἀρχὴ ἡ ἀπόφασις παραμερισμοῦ τῶν ὀργάνων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα διὰ τῆς κακῆς χρήσεως μιᾶς δυνάμεως τὴν ὁποίαν κατέχουν, συντελοῦν εἰς τὴν πτωχείαν τοῦ τόπου, διὰ τῆς προστασίας ὡρισμένων κύκλων, ἡ ὁποία ἐπιπίπτει ἐπὶ τῶν λαϊκῶν μαζῶν. Ποῖα εἶναι αὐτὰ τὰ ὄργανα, θὰ σᾶς εἴπω εὐθὺς ἀμέσως. Θὰ ἤθελα ὅμως, ἁπλῶς νὰ ὑπομνήσω, ὅτι κατὰ τὴν ἐπίσημον ὁμολογίαν συναδέλφου, ἀνήκοντος εἰς τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, ἡ δύναμις τῶν συγκροτημάτων αὐτῶν, εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ εἶναι καὶ ὑπερτέρα ἐκείνης τὴν ὁποίαν φέρουν ἢ ἐμφανίζονται ὅτι φέρουν καὶ αὐτὰ τὰ πολιτικὰ κόμματα τῆς Χώρας. Νομίζω ὅτι αὐτὸ ἀποτελεῖ ὁμολογίαν, ἡ ὁποία διαπιστώνει ἐν πολλοῖς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἤρχισα νὰ ἐκθέτω προηγουμένως, σχετικῶς μὲ τὴν ἐξέλιξιν τῶν οἰκονομικῶν τῆς Χώρας μας ἀπὸ 4ετίας περίπου. Δὲν ἠξεύρω, ἐὰν θέλετε νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὴν περικοπὴν τῆς ἀντιλήψεως τοῦ κ. συναδέλφου, εἰδικῶς διὰ τὸ συγκρότημα Λαμπράκη. Εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος πρὸ τοῦ δικαστηρίου, ὅτι ὁ ὀργανισμὸς τῶν δύο ἐφημερίδων τοῦ κ. Λαμπράκη εἶναι γιγαντιαῖος, ἀσκῶν εἰς τὴν πολιτικὴν τῆς χώρας διὰ τοῦ κύρους του τόσην ἐπιρροήν, ὅσην καὶ τὰ πολιτικὰ κόμματα.

§7Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον μετὰ τὸν ὁμιλητήν.

§8Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ ἠρώτων, ἐὰν οἱ ἐκπρόσωποι τοῦ Ἔθνους εἶναι διατεθειμένοι, ὅταν ἐμφανίζωνται ἐνώπιον τῶν ἐκλογέων των, νὰ παραδεχθοῦν τὴν ἀρχήν, ἡ ὁποία ἐτέθη ὑπὸ συναδέλφου καὶ μίαν ἐπίσημον μαρτυρίαν ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου. Φοβοῦμαι ὅτι αὐτὸ ἀποτελεῖ οὐσιώδη μείωσιν τῆς δυνάμεως, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἀποδίδωμεν εἰς τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν. Ἡ μείωσις αὐτὴ ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας ἔχει μεγαλυτέραν σημασίαν, διότι ὁλόκληρος ὁ πολιτικὸς κόσμος κατὰ σειρὰν ἐβλήθη ἀπὸ διαφόρους πλευρὰς καὶ μάλιστα ἀπὸ ὄργανα, διὰ τὰ ὁποῖα θὰ ἀσχοληθῶ εὐθὺς ἀμέσως. Καὶ ἐρωτῶ, ἡ τοιαύτη ὁμολογία δὲν ἀποτελεῖ ὁμολογίαν πραγματικῆς ἀνατροπῆς τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος; Κύριοι συνάδελφοι, εὑρέθην εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ μηνύσω τὸν διευθυντὴν καὶ τὸν συντάκτην τῆς ἐφημερίδος «ΒΗΜΑ». Τοὺς ἐμήνυσα ἔπειτα ἀπὸ 4 ἐτῶν διαφόρους συκοφαντικοὺς ἀγῶνας, τοὺς ὁποίους ἤσκησεν αὕτη ἐναντίον μου. Ὅταν ἐσχηματίσθη ἡ πρώτη Κυβέρνησις εἶχεν ἐπέλθει μία συμφωνία κυρίων, σχετικῶς μὲ τὴν δρᾶσιν τῶν ἀνευθύνων κύκλων. Κατὰ τὴν συμφωνίαν ἐκείνην ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐλάμβανε μέτρα ἵνα προλάβῃ νὰ ἀναστείλῃ ἢ καὶ νὰ ματαιώσῃ τὰς ἐπιρροὰς αὐτάς. Ὅταν παρετήρησα μετὰ πολλὰς ἡμέρας ὅτι αὐτὸ δὲν ἐγένετο, ἔφθασα εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς ὑποβολῆς τῆς μηνύσεως καί, ὅπως ἐγράφη τότε εἰς τὰς ἐφημερίδας εἶδον τὸν κ. Πρωθυπουργόν, διότι ὁ κ. Παπανδρέου εὑρίσκετο εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Διεπιστώθη κατὰ τὴν συνάντησίν μας σύμπτωσις ἀντιλήψεων ἐν τῇ ἐννοίᾳ τὴν ὁποίαν ἔθεσαν τότε αἱ δηλώσεις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔλεγε τὴν ἰδίαν ἑσπέραν. «Ἔλαβον πράγματι γνῶσιν τῆς ὑποβληθείσης ὑπὸ τοῦ ἀντιπροέδρου τῆς κυβερνήσεως κ. Τσαλδάρη μηνύσεως. Συμμερίζομαι ἀπολύτως τὴν εὐαισθησίαν του κ. Τσαλδάρη εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο. Δράττομαι δὲ τῆς εὐκαιρίας διὰ νὰ δηλώσω ὅτι, ἐνῷ ἡ κυβέρνησις θὰ ἀφήσῃ ἀπερίσπαστον τὴν Δικαιοσύνην εἰς τὸ ἔργον της, πρὸς αὐστηρὰν τιμωρίαν παντὸς ἐνόχου, οἱοσδήποτε καὶ ἂν εἶναι οὗτος, ἀφ’ ἑτέρου ἡ αὐτὴ κυβέρνησις δοκιμάζει βαθὺ αἴσθημα δυσφορίας διὰ τὴν πολιτικὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν καταχρήσεων τοῦ ΟΛΠ., καθ’ ἣν στιγμὴν ἡ ὑπόθεσις εὑρίσκεται εἰς χεῖρας τῆς ἀνακρίσεως. Δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ διασύρεται ἡ πολιτικὴ τάξις τῆς χώρας καὶ πέραν αὐτῆς νὰ κλονίζεται τὸ κοινωνικὸν καθεστώς, ἐφ’ ὅσον μάλιστα δὲν ἐδόθησαν μέχρι τοῦδε στοιχεῖα πείθοντα, ὅτι εἶναι ἀκριβεῖς αἱ δημοσιευθεῖσαι πληροφορίαι.

§9Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἀνεφέρθην εἰς συγκεκριμένον γεγονός.

§10Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὸ ἠξεύρω, δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία. Εἶναι γνωστὴ καὶ ἡ παροιμία «ἐξ ὄνυχος τὸν λέοντα», καὶ ἐκ τοῦ συγκεκριμένου κρίνεται τὸ σύνολον. Σαφῶς ὅμως καὶ διὰ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων διευκρινίζεται, ὅτι ἐξεδηλώθη διαφωνία ἐπὶ ζητήματος ἀρχῆς, ὡς πρὸς τὴν ἀντιμετώπισιν δηλαδὴ τῆς ὑπὸ τῶν συγκροτημάτων δημιουργουμένης καταστάσεως. Ἡ Κυβέρνησις περαιτέρω, κατὰ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις, εἶχε τὴν γνώμην, ὅτι εἰς τὴν διεξαγωγὴν τοῦ ἀγῶνος αὐτοῦ θὰ ἦτο σκοπιμώτερον νὰ ὑπάρχῃ σχετικὴ ἄνεσις εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τὸν εἶχον ἀναλάβει. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι ὁ διευθυντὴς τῆς ἐν λόγῳ ἐφημερίδος, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις διετήρει τὴν μορφὴν τὴν ὁποίαν εἶχε, πρὶν δηλαδὴ τῆς συνεργασίας τῶν τριῶν κομμάτων καὶ ἐὰν τυχὸν κατεδικάζετο ὅπως κατεδικάσθη, θὰ ἐπρόβαλεν ἑαυτὸν ὡς θῦμα μιᾶς οἱασδήποτε κυβερνητικῆς ἐνεργείας. Ἴσως ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς ἡ ἀντίληψις τῶν κ. συναδέλφων μου νὰ ἦτο ἐκ τῶν πραγμάτων καὶ εἰδικῶς εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν σκοπιμωτέρα. Ἐγὼ κατὰ τοῦτο εἶμαι εὐτυχής, ὅτι ἡ σημερινὴ περίοδος μοῦ παρέχει τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀποσαφηνίσω ἐντελῶς, ποία θὰ εἶναι περαιτέρω ἡ στάσις μου, ἔναντι τῆς Κυβερνήσεως. Κύριοι συνάδελφοι, ὡμίλησα ὀλίγον πρότερον περὶ τοῦ ἀσκουμένου ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς ἐκ τοῦ δημοσιογραφικοῦ καὶ οἰκονομικοῦ αὐτοῦ συγκροτήματος, ἐπηρεασμοῦ ἐπὶ τῶν Κυβερνήσεων γενικῶς καὶ ἐπὶ τοῦ βίου τοῦ πολιτικοῦ τῆς Ἑλλάδος ἐπὶ μακράν, δυστυχῶς, σειρὰν ἐτῶν. Κατὰ τὴν τελευταίαν περίοδον τῆς τετραετίας αἱ πολεμικαὶ καὶ ἄλλαι γενικώτεραι συνθῆκαι, αἱ ὁποῖαι ἐπεκράτουν ἐθεωρήθη, ὅτι δὲν ἐπέτρεπον τὴν λῆψιν μέτρων ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου. Τόσον πολὺ, κύριοι συνάδελφοι, ἐθεωρήθη τοῦτο ἀναγκαῖον καίτοι ἐγνωρίσαμεν ποῖοι εἶναι αὐτοί, οἱ ὁποῖοι ἐμφανίζονται ὡς τιμηταὶ καὶ ὡς ταγοὶ καὶ ὁδηγοὶ τῆς κοινῆς γνώμης, καίτοι ὑπῆρχον καὶ ὑπάρχουν σοβαρώταται, τοὐλάχιστον ἐκ τοῦ ἐπισήμου χαρακτηρισμοῦ των ἐκκρεμεῖς κατηγορίαι ἐναντίον τῆς διευθύνσεως τῆς ἐφημερίδος αὐτῆς. Βλέπω ἐδῶ, ὅτι ὑπάρχει μία δικογραφία ἐπὶ ἐσχάτῃ προδοσίᾳ κατὰ Λαμπράκη, Ζαχαριάδη Σαράφη κ.λ.π. Ὑπάρχει μία ἄλλη κατηγορία ἐκκρεμὴς ἐπὶ συστηματικῇ ὑπονομεύσει τοῦ κύρους τῶν στρατιωτικῶν ἀρχῶν. Ὑπάρχει ἄλλη κατηγορία, ὅτι συκοφαντεῖ τὸν Ἀντιστράτηγον κ. Τσακαλῶτον. Ἔλεγον κ. κ. συνάδελφοι, καίτοι ὑπάρχουν τοιαύτης μορφῆς κατηγορίαι ἐναντίον τῶν προσώπων τὰ ὁποῖα διευθύνουν τὸ δημοσιογραφικὸν αὐτὸ συγκρότημα, ἐθεωρήθη καθ’ ὅλον αὐτὸ τὸ χρονικὸν διάστημα τῆς μάχης, τὴν ὁποίαν διεξῆγεν ἡ Ἑλλὰς ἐναντίον τοῦ γενικωτέρου ἐχθροῦ, τοῦ κομμουνισμοῦ, ὅτι ἔπρεπε νὰ παραμένουν ἐν ἐκκρεμότητι. Καὶ ἂς παραμείνουν. Συμφέρον θὰ ἦτο διὰ τὰ ὑπὸ κατηγορίαν πρόσωπα νὰ ἐπιδιώξουν τὴν ἐπίλυσιν τῶν ζητημάτων αὐτῶν. Ὡς κριτὴς αὐτὴν τὴν στιγμήν, βλέπω ὅτι ἐξακολουθεῖ ἡ ἰδία τακτικὴ κατὰ τῆς Ἑλλάδος τῆς εἰσελθούσης εἰς εἰρηνικὴν περίοδον, κατὰ τῆς Ἑλλάδος ἐπιθυμούσης Κυβέρνησιν, οἵα ἦτο ἡ τελευταία Κυβέρνησις περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησε μὲ τόσον κολακευτικοὺς λόγους ὁ κ. Πρωθυπουργός. Βλέπω ὅτι αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι κατὰ πάντα τρόπον, μὴ διστάζοντες πρὸ οὐδενὸς μέσου, εἴτε συκοφαντικοῦ, εἴτε δυσφημιστικοῦ, ἐπιμένουν νὰ προκαλοῦν ἀναταραχὰς καὶ ἀνατροπὰς καὶ ἐπιμένουν νὰ μᾶς ὁδηγοῦν πρὸς λύσεις ἀντιθέτους πρὸς τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα. Ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας, νομίζω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἢ θὰ ἔπρεπεν—ἐπαναλαμβάνω ἐξ ἀφορμῆς μόνης τῆς πλευρᾶς αὐτῆς—οἱ κύριοι αὐτοὶ νὰ ζητήσουν νὰ ἐκκαθαρίσουν τὰ ζητήματα αὐτὰ ἢ τοὐλάχιστον νὰ ἔχουν τὸ συναίσθημα κάποιας ἠθικῆς μειώσεως καὶ νὰ μὴ ἐμφανίζωνται ὡς ὁδηγοὶ καὶ ὡς κένσορες διὰ νὰ προκαλοῦν τὰς οἱασδήποτε πολιτικὰς θὰ ἔλεγον δὲ καὶ πολιτειακὰς ἀναταραχάς. Διότι καὶ μέχρι τοῦ σημείου αὐτοῦ θὰ ἠδυνάμην νὰ φθάσω λέγων, σχετικῶς μὲ τὰ πρόσωπα αὐτά, ἀρκεῖ νὰ ὑπενθυμίσω τὸν τρόπον τῆς δράσεώς των κατὰ τὴν κατοχήν, δράσεως ἡ ὁποία ἐπέβαλε καὶ εἰς τὰς συμμαχικὰς ἀρχὰς νὰ λάβουν ὡρισμένα μέτρα, ὅταν εὑρέθησαν εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολήν. Καὶ εἰς τὴν τότε Κυβέρνησιν τοῦ κ. Παπανδρέου, ἡ ὁποία ἐξεπροσώπει τὴν Ἑλλάδα εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἐπέβαλον ἐπίσης νὰ λάβῃ μέτρα ἐναντίον τοῦ διευθυντοῦ προσωπικῶς τῆς ἐφημερίδος αὐτῆς, ἐν τῇ πολιτικῇ πάντοτε, τὴν ὁποίαν ὑπηρέτει καὶ ἡ τότε Κυβέρνησις, τῆς οὐσιαστικῆς ἀντιμετωπίσεως τοῦ ἐθνικοῦ προβλήματος. Ὑπάρχουν βέβαια καὶ περισσότερα στοιχεῖα μὲ τὰ ὁποῖα θὰ ἠδύναντο τὸ θέμα αὐτὸ νὰ τὸ ἀποσαφηνίσουν ἔτι μᾶλλον. Διότι εἶναι γνωστόν, ὅτι ὁ ὀργανισμὸς αὐτὸς ὁ δημοσιογραφικὸς κατὰ τὴν κατοχὴν συνεβλήθη μετὰ τοῦ ἐχθροῦ. Καὶ ἡ σειρὰ τῶν συμβολαίων, τὰ ὁποῖα εἶναι εἰς χεῖρας μου αὐτὴν τὴν στιγμήν—θὰ σᾶς ἀπασχολήσω μίαν ὥραν ἂν σᾶς τὰ ἀναγνώσω ὁλόκληρα— ἡ σειρὰ τῶν συμβολαίων αὐτῶν ἀποδεικνύει μερικὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἐπιδέχονται οὐδεμίαν ἀμφισβήτησιν ἢ παρερμηνείαν, διότι ἀκριβῶς στηρίζονται εἰς τὰ ἔγγραφα. Ἐξ αὐτῶν ἀποδεικνύεται, ὅτι καὶ τὰ κεφάλαια μιᾶς ἑλληνογερμανικῆς ἑταιρίας ἐκδόσεως τοῦ «Ἐλευθέρου Βήματος», κατεβλήθησαν οὐσιαστικῶς ἀπὸ τὸν κ. Λαμπράκην. Ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, ἀγαπητοὶ φίλοι, ὑπάρχουν καὶ ἐνέργειαι κρατικαί, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὸ 1945 αἰφνιδίως ἐσταμάτησαν. Ὑπάρχουν ἐκδηλώσεις κρατικῆς δράσεως, αἱ ὁποῖαι εἰς τὰς ἀρχὰς τοῦ 1945 διὰ διατάξεων ἐνοικιοστασιακῶν ἀνέτρεπον συμβολαιογραφικῶς δημιουργημένας νομικὰς καὶ πραγματικὰς καταστάσεις. Ὑπάρχουν ἀποφάσεις αἱ ὁποῖαι ἐλαμβάνοντο καὶ ἐσταμάτων εἰς τοὺς ὑπουργοὺς καίτοι αἱ ὑπηρεσίαι εἰσηγοῦντο διαφορετικὰς λύσεις. Ὑπάρχουν ἐκθέσεις ὑπηρεσιακαὶ δικαιολογοῦσαι τὴν μεσεγγύησιν, ἡ ὁποία οὐδέποτε ἐγένετο—ἐννοῶ τὸ 1945.—Ὑπάρχουν σχέδια ἀποφάσεων, τὰ ὁποῖα ὁμιλοῦν περὶ αὐτοῦ, τὰ ὁποῖα δὲν ἐκτελοῦνται. Ὑπάρχουν ἐν τῇ ἐκθέσει τῶν ὑπηρεσιῶν αὐτῶν ὡρισμέναι σαφεῖς, θὰ ἔλεγον, καταγγελίαι βασιζόμεναι εἰς τὰς μαρτυρίας Ἑλλήνων πολιτῶν, οἱ ὁποῖοι ἤγαγον τὸ θέμα μέχρι τοῦ ὑπουργείου καὶ οἱ ὁποῖοι σαφῶς λέγουν, ὅτι, ὅπως τὸ λέγει καὶ ἡ ἐπίσημος ἔκθεσις τῶν ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι ἐνήργουν τὸν ἔλεγχον, αἱ πράξεις ἐκεῖναι δὲν ἐγένοντο ὑπὸ τὸ κράτος βίας, ἀλλὰ κατόπιν συνεννοήσεως καὶ μὲ πνεῦμα παροχῆς ὡρισμένων ὑπηρεσιῶν πρὸς τὰς Γερμανικὰς ἀρχὰς ἐπ’ ὡρισμένῳ ἀνταλλάγματι, δὲν ἐννοῶ οἰκονομικῷ ἀνταλλάγματι. Ὅταν, λοιπόν, ὑπάρχουν κ. συνάδελφοι, αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἀναφέρω, εἶναι ἀνάγκη ἐπὶ τέλους νὰ γνωρίσῃ ὁ τόπος ποῖοι εἶναι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ καὶ ποῖαι αἱ πράξεις των, πράξεις ἀπείρως σοβαρώτεραι ἀπὸ ἀτοπήματα, τὰ ὁποῖα δὲν δικαιολογοῦνται ἀπὸ τὸν ἰδανικὸν κριτήν. Νομίζω ἀκόμη, ὅτι ἀπὸ τοῦ σημείου αὐτοῦ μέχρι τοῦ σημείου νὰ γίνωνται τιμηταὶ καὶ μάλιστα τιμηταὶ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς ἀσκήσεως ἐπηρεασμοῦ, διὰ τὸν ὁποῖον καὶ ὁ κ. συνάδελφος εἶπεν ὅτι εἶναι ἐν πολλοῖς ἀνώτερος τῆς ἐπιδράσεως τῶν πολιτικῶν κομμάτων, ὑπάρχει μία ἀπόστασις, ἡ ὁποία πρέπει κατὰ ἕνα οἱονδήποτε τρόπον νὰ περιορισθῇ. Ἐννοῶ τὴν δύναμιν ἐπιβολῆς δι’ οἱωνδήποτε μέσων, καὶ αὐτῶν ἀκόμη τῶν λιβελλογραφημάτων καὶ αὐτῶν ἀκόμη τῶν δυσφημήσεων καὶ αὐτῶν ἀκόμη τῶν συκοφαντιῶν. Οὔτε πολύ, οὔτε ὀλίγον, Κύριοι, σήμερον ἀκόμη ὅσοι ἐδιαβάσατε τὸ Βῆμα, θὰ εἴδατε μίαν περιεργοτάτην πράγματι εἴδησιν, ὅτι δῆθεν ἐγὼ καὶ οἱ περὶ ἐμὲ κύκλοι ἤσκησαν ἐπίθεσιν κατὰ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος (ἀναγινώσκει). Διότι φαίνεται ὅτι ὁ κ. Τσαλδάρης καὶ οἱ περὶ αὐτὸν κύκλοι σήμερον εὑρίσκονται εἰς ἄμεσον ἐπαφὴν μὲ τὸν «Δημοκρατικόν», ὁ ὁποῖος ἔγραψεν αὐτὰ τὰ πράγματα. Καὶ ἐν τούτοις πρέπει ὁ ἀναγνώστης τοῦ «Βήματος» νὰ πιστεύῃ ὅτι ὁ κ. Τσαλδάρης εἶναι ἐκεῖνος ποὺ δημιουργεῖ αὐτὸ τὸ θέμα. Διότι ὁ «Δημοκρατικὸς» ἔγραψεν ἐλέγχων καὶ ἐπιχαίρων ὅτι χαντακώθηκε ἕνα κόμμα· ἔπειτα δὲ τὸ ἄλλο. Ἔρχεται ὁ κ. Λαμπράκης καὶ τὸ Βῆμα καὶ λέγει ὅτι ὁ κ. Τσαλδάρης εἶναι ὑπεύθυνος. Εἶναι καὶ τοῦτο μία ἐνέργεια μὲ εὐκρινεῖς τὰς προϋποθέσεις, διότι εἶναι ἔργον ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι μὲ τοιοῦτον παρελθὸν θέλουν νὰ ἐπιβληθοῦν ἐπὶ τῆς δημοσίας γνώμης καὶ νὰ δημιουργήσουν ἐπηρεασμὸν τοιαύτης ἐκτάσεως καὶ τοιαύτης ὁλκῆς. Κύριοι, ἕνας Ἄγγλος πολιτικὸς εἶπεν, ὅτι ἠναγκάσθη βαλλόμενος νὰ φτιάσῃ καὶ αὐτὸς φακέλλους ἐναντίον διαφόρων προσώπων καὶ πραγμάτων. Ἠναγκάσθην κι’ ἐγὼ νὰ συγκεντρώσω μερικὰ στοιχεῖα, νὰ ἴδω τί ἐπὶ τέλους συμβαίνει. Διὰ τοῦτο πολὺ δικαίως διεφώνουν πρὸς τοὺς ἀξιοτίμους καὶ φίλους κυρίους ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων, ποὺ εἶναι σήμερον εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ διετύπουν τὴν διαφωνίαν συνισταμένην εἰς τὸ ὅτι, πλὴν τοῦ ζητήματος τῆς ἐννοίας τοῦ ἀνεπηρεάστου τῆς δικαιοσύνης, ὑπάρχει καὶ ἡ ἄλλη οὐσιαστικὴ διαφορὰ ἀντιλήψεων διὰ τὴν ὁποίαν δὲν βλέπω τίποτε εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις, ἐνῷ γνωρίζω ἐκ τῆς συνεργασίας μας μέχρι τῆς τελευταίας στιγμῆς, ὅτι αὐτὰ τὰ θέματα εἶχον σοβαρώτατα ἀπασχολήσει τὴν Κυβέρνησιν καὶ ὅτι αὕτη εἶχε ζητήσει καὶ σχετικὰς νομοθεσίας ξένων φίλων κρατῶν, αἱ ὁποῖαι ἐλήφθησαν διὰ νὰ μελετηθοῦν καὶ εἰσαχθοῦν καὶ ἐδῶ, διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ γίνῃ μία ἀνάσχεσις εἰς αὐτὸν τὸν κατήφορον. Περὶ αὐτοῦ δὲν βλέπω τίποτε ἐν ταῖς προγραμματικαῖς δηλώσεσι. Εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω, ὅτι αἱ σημεριναὶ περιστάσεις, ἀλλὰ καὶ ἡ προγραμματική, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως σύμπτωσις, μοῦ ἐπιβάλλουν νὰ σκεφθῶ περὶ τῆς στάσεώς μου ἔναντι τῆς Κυβερνήσεως, ὁρμώμενος ἀπὸ ἐθνικὰ ἀποκλειστικῶς κριτήρια. Νομίζω ὅτι, ὅσα σᾶς εἶπον προηγουμένως, ἀποτελοῦν δι’ ἐμὲ μίαν προϋπόθεσιν, ἡ ὁποία διὰ τὴν ψῆφον τὴν ὁποίαν θὰ δώσωμεν θὰ ἀποτελῇ ἓν εἶδος πιστώσεως χρόνου μὲ τὴν προϋπόθεσιν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις πραγματικῶς κοντὰ εἰς τὰ ἄλλα προγραμματικὰ ζητήματα τὰ κοινά, τὰ ὁποῖα ἀντιμετωπίσαμεν ὅταν εἴμεθα ἐν τῇ Κυβερνήσει, θὰ ἐπιλύσῃ καὶ τὸ θέμα αὐτό. Δὲν ζητῶ δηλώσεις ἀλλὰ πιστεύω ὅτι τὰ μέτρα ἐκεῖνα ἐπὶ τῶν ὁποίων καὶ ἄλλοτε συνέπεσαν αἱ ἀντιλήψεις μας δὲν θὰ παύσουν νὰ εἶναι ἐπιδιώξεις, τῶν ὁποίων τὴν πραγματοποίησιν θὰ ἀντιμετωπίσῃ ἡ Κυβέρνησις. Γνωρίζω ὅτι τοῦτο περιελαμβάνετο εἰς τὰς προγραμματικὰς κατευθύνσεις τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὁμιλῶν εἶπεν περὶ συμπτώσεως προγραμματικῶν ἀντιλήψεων. Δὲν ζητῶ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν δήλωσιν ἐπ’ αὐτοῦ, διότι γνωρίζω τὰς δυσχερείας ὅλων τῶν ἑλληνικῶν Κυβερνήσεων ὅπως καὶ τὰς πικρίας, διότι ἔχω δοκιμάσει ἀπείρους πικρίας ὥστε πραγματικῶς θὰ ἠμποροῦσα νὰ εἴπω ὅτι ἔχω χορτάσει ἀπὸ αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν. Νομίζω ὅμως ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ θελήσῃ ὅπως, τὴν ἔννοιαν τῆς ἀναπλάσεως γενικῶς τῶν παραγόντων οἱ ὁποῖοι διὰ κακῆς χρήσεως οἱασδήποτε δυνάμεως, ἀποκτοῦν κατὰ ἕνα οἱονδήποτε τρόπον ἐπιβλαβεῖς ἐπιρροάς, τὴν ἐφαρμόσῃ γενικῶς καὶ ὅτι δὲν θὰ διστάσῃ νὰ λάβῃ τὰ ἀναγκαῖα μέτρα ὥστε πραγματικῶς νὰ αἰσθανθῇ ἡ Ἑλληνικὴ κοινωνία, ὅτι ὁ πολιτικὸς βίος τῆς χώρας βαθμιαίως ἀλλὰ ἀσφαλῶς ἐπανέρχεται εἰς τὴν πραγματικὴν κοινοβουλευτικήν του θέσιν, τοῦ νὰ ἐξαρτᾶται δηλονότι μέσα ἀπὸ τὴν Βουλὴν καὶ ἀπὸ τοὺς ἐκπροσώπους τοὺς ὁποίους ἐκλέγει καὶ ἀναδεικνύει ὁ ἑλληνικὸς λαὸς καὶ οὐχὶ ἀπὸ ἀλλοτρίας δυνάμεις, αἱ ὁποῖαι «κρίμασι οἷς εἶδε Κύριος» ἀπέκτησαν τὴν δύναμιν ἐκείνην, περὶ τῆς ὁποίας σᾶς ὡμίλησα προηγουμένως. Εὔχομαι ὅπως τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως εἶναι τοιοῦτον ὥστε πραγματικῶς νὰ ἀποδώσῃ ὑπὲρ τοῦ ἑλληνικοῦ Λαοῦ ὅ,τι ὅλοι ἐπιθυμοῦμεν καὶ ὅ,τι ὅλοι συνεισενέγκαμεν κατὰ τὴν περίοδον τοῦ διμήνου περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, περίοδον κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ συνεργασία μας πράγματι ὑπῆρξεν ἀπὸ πάσης ἄλλης πλευρᾶς ἀπολύτως ἀποδοτικὴ καὶ ἀπολύτως γόνιμος. Δὲν πρόκειται νὰ ἐλέγξω τὰ ἔργα τῆς Κυβερνήσεως, οὔτε πρόκειται νὰ προδιαγράψω αὐτὴν τὴν στιγμὴν προγραμματικὰς ἀρχάς. Αὐτὰ συνεζητήθησαν μεταξὺ ὑμῶν ὅταν συνεκροτήθη ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη. Ἐπῆλθον ἔπειτα ἀλλοῦ μὲν διαφωνίαι, ἀλλοῦ διαφοραὶ ἀντιλήψεων. Ἐθεώρησα ὅτι ἔπρεπε νὰ λάβω τὴν στάσιν αὐτὴν τὴν ὁποίαν ἔλαβον ὡς πρὸς τὸ σημεῖον αὐτό, ἐπὶ τοῦ ὁποίου διεφώνησα. Ἀναγνωρίζω ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη ἑνὸς χρονικοῦ ὁρίου, τῆς πιστώσεως χρόνου, ἀρκετὰ μακροῦ, ἐντὸς τοῦ ὁποίου θὰ εἶμαι εὐτυχὴς ἐὰν θὰ ἠμπορῶ νὰ παρέχω τὴν ἐμπιστοσύνην μου πρὸς τὴν Κυβέρνησιν διὰ νὰ ἐπιτελῇ αὕτη τὸ πρὸς τὴν πατρίδα καθῆκον (Χειροκροτήματα).

§11Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ὁ συνάδελφος, τὸν ὁποῖον ὑπηνίχθη ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, εἶναι ὁ ἔχων τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλῇ πρὸς ὑμᾶς. Πράγματι μετέβην εἰς τὴν δίκην ἐκείνην, διὰ νὰ καταθέσω κατὰ συνείδησιν καὶ οὐχὶ ὡς προκατειλημμένος μάρτυς...

§12Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν τὸ εἶπον αὐτό.

§13Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Τὸ λέγω ἐγώ... ὑπὲρ μιᾶς ἐφημερίδος καὶ νὰ παράσχω εἰς τὴν Δικαιοσύνην βοήθειαν, διὰ νὰ ἐπιτελέσῃ τὸ ἔργον της. Ἠρωτήθην ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τοῦ Δικαστηρίου, ἐὰν πιστεύω, ὅτι τὸ ἐπίδικον δημοσίευμα ὑπῆρξε δυσφημιστικὸν καὶ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιφέρῃ βλάβην εἰς τὴν ὑπόληψιν καὶ τὴν τιμὴν τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος. Ἀπήντησα ἀδιστάκτως, ναί. Θὰ ἐνθυμοῦνται δέ, οἱ κύριοι συνάδελφοι, ἀπὸ τὰ πρακτικά, τὰ ὁποῖα ἐδημοσιεύθησαν εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Εἰσαγγελεὺς εἰς τὴν ἰδικήν μου κατάθεσιν ἐστήριξε τὴν πρότασίν του, ὅταν ἐζήτησε τὴν καταδίκην τῆς ἐφημερίδος. Ἀλλ’ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος διέπραξεν ἓν ἄτοπον ἀπομονώσας μίαν φράσιν τῆς καταθέσεώς μου, ἡ ὁποῖα ἐλέχθη εἰς κύκλον ὁλόκληρον γεγονότων καὶ σκέψεων καὶ τοῦτο ἐνθυμίζει τὸ πάθημα ἑνὸς χριστιανοῦ, ὁ ὁποῖος κατηγορήθη διὰ τὴν φράσιν «οὐκ ἔστι Θεός», ἐνῶ ἁπλούστατα εἶχεν εἴπει «ἄφρων εἶπεν ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ, ὅτι οὐκ ἔστι Θεός». Παρελείφθη ἡ πρώτη φράσις καὶ κατηγγέλθη διὰ τὴν δευτέραν. Ἠρωτήθην ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τοῦ Δικαστηρίου, ἐὰν ἀποδίδω κακὴν πίστιν εἰς τοὺς κατηγορουμένους. Εἶπον ἀδιστάκτως, ὄχι. Αἱ δύο ἐφημερίδες, τῶν ὁποίων οἱ διευθυνταὶ ἐδικάζοντο, ἀποτελοῦν γιγαντιαίαν δημοσιογραφικὴν ὀργάνωσιν, ἡ ὁποία ἔχει ἱστορίαν εἰς τὸν τόπον αὐτόν, ἔχει ἀγῶνας τριάκοντα ἐτῶν. Οἱ ἐκδόται αὐτῶν οὐδέποτε ὑπῆρξαν θαμῶνες τῶν αἰθουσῶν αὐτῶν τῶν δικαστηρίων καὶ δὲν βλέπω, εἶπον, διὰ ποῖον λόγον θὰ μετεβάλλοντο αἰφνιδίως, τὴν 15ην Ὀκτωβρίου 1950, εἰς συκοφάντας καὶ θὰ ἔλεγον πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ἀληθῆ, εἰς ἕνα δὲ ἀγῶνα, τὸν ὁποῖον ἠδύναντο νὰ διεξαγάγουν μὲ ἄπειρα στοιχεῖα χωρὶς τὴν προσθήκην τῶν 2.000.000 φωτογραφιῶν. Προσέθεσα ἀκόμη, ὅτι ἐὰν κάποιος ὑπέστη βλάβην ἀπὸ τὴν δημοσίευσιν τῶν ἀνακριβῶν αὐτῶν πληροφοριῶν, τὴν βλάβην ὑπέστησαν αἱ δύο ἐφημερίδες, τῶν ὁποίων ἡ ἐνημερότης θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ τεθῇ ὑπὸ ἀμφισβήτησιν παρὰ τῆς κοινῆς γνώμης. Διότι ἐφ’ ὅσον ἐδημοσιεύθησαν στοιχεῖα ἀνακριβῆ, θὰ ἦτο δυνατὸν καὶ τὰ ἀκριβῆ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα καταχωροῦνται νὰ ἐκληφθῶσιν ἀπὸ τὴν κοινὴν γνώμην, ὡς στερούμενα σημασίας. Εἶπον, ὅτι αὐταὶ αἱ δύο ἐφημερίδες ἀποτελοῦν ὑπεύθυνον ὀργανισμόν, ἀλλ’ οὐδέποτε ἀπησχόλησαν τὴν δικαιοσύνην, ἐὰν δὲ προσέθεσα, ὅτι ἐπιδροῦν ἐπὶ τῆς δημοσίας γνώμης, ὅσον καὶ τὰ πολιτικὰ κόμματα, δὲν εἶπον τι τὸ νέον. Ὁ τύπος, κύριοι βουλευταί, εἰς ὅλον τὸν κόσμον, αὐτὸν τὸν σκοπὸν ἔχει. Ἐπιδρᾷ ἐπὶ τῆς δημοσίας γνώμης; ὅσον καὶ τὰ πολιτικὰ κόμματα, δι’ ὃ καὶ ἐπικαλεῖται τετάρτη λειτουργία. Θὰ ἦτο ἀδύνατον εἰς τὴν Ἀμερικήν, νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ πρόγραμμα τῆς βοηθείας πρὸς τὴν Εὐρώπην, ἐὰν αἱ δύο μεγάλαι ἐφημερίδες, «Κῆρυξ–Βῆμα» καὶ «Τάϊμς» τῆς Ν. Ὑόρκης, δὲν ἐβοήθουν τὸν Πρόεδρον Τροῦμαν, εἰς τὸν ἀγῶνα του αὐτόν. Ἐκτὸς τούτου καὶ ἡ διάταξις τοῦ Συντάγματος, ἡ ὁποία παρέχει εἰς τὸν Βασιλέα τὸ δικαίωμα νὰ διαλύῃ τὴν Βουλήν, πρὸ τῆς λήξεως τῆς περιόδου διὰ τὴν ὁποίαν ἐξελέγη, ἐφαρμόζεται μόνον διὰ τῆς συμβολῆς τοῦ τύπου. Ὅταν ὁ ρυθμιστὴς τοῦ πολιτεύματος διαπιστώσῃ, ὅτι ἡ κοινὴ γνώμη δὲν παρακολουθεῖ πλέον τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸ διαπιστώνει, ὅταν ὁλόκληρος ὁ τύπος εἶναι ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως, τότε δικαιοῦται καὶ ἔχει καθῆκον νὰ προβῇ εἰς διάλυσιν τῆς Βουλῆς καὶ προκήρυξιν νέων ἐκλογῶν. Ἰδοὺ ποῖοι εἶναι οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι μὲ ὡδήγησαν εἰς τὴν ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου διαπίστωσιν, ὅτι ὁ τύπος καὶ οἱ ἐφημερίδες, τῶν ὁποίων οἱ διευθυνταὶ καὶ οἱ ἐκδόται ἦσαν κατηγορούμενοι, ἀποτελοῦν πραγματικὸν δημοσιογραφικὸν ὀργανισμόν, οἱ ὁποῖοι ἐπιδροῦν ἐπὶ τῆς δημοσίας γνώμης, ὅσον καὶ τὰ πολιτικὰ κόμματα. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ἀρχηγὸν τοῦ Προοδευτικοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος, τοῦ ὁποίου ἐπῆρα τὴν σειράν, νὰ μοῦ δώσῃ δύο λεπτῶν πίστωσιν δι’ ἓν ἄλλο θέμα, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος. Ἐγὼ δὲν ὑποστηρίζω κανένα, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο ὀρθότερον, ἐὰν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ἔφερε τὰ στοιχεῖα αὐτὰ ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου, ὅπου παρίστατο ὁ κατηγορούμενος, διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ ἀπαντήσῃ.

§14Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου ἐδήλωσα σαφῶς, ὅτι δικάζω τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, τὴν ὁποίαν δικάζω καὶ εἶπον ὅτι τὰ ἄλλα θὰ τὰ εἴπω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὸ ἀνώτατον δικαστήριον παντὸς πολιτικοῦ ἀνδρός. Ἐὰν ὁ κ. Μαῦρος ὑποστηρίζῃ ὅτι ἔχει ἀνάγκην νὰ λάβῃ γνῶσιν τῶν στοιχείων αὐτῶν, δὲν ἔχω οὐδεμίαν ἀντίρρησιν νὰ τὰ θέσω ὑπ’ ὄψει του καὶ ἐὰν θέλῃ μίαν ἄλλην ἡμέραν νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τῶν στοιχείων αὐτῶν καὶ τῆς δράσεως τῆς ἐφημερίδος ἐκ τῶν στοιχείων τὰ ὁποῖα θὰ τοῦ δώσω νὰ μελετήσῃ· δὲν ἔχω οὐδεμίαν ἀντίρρησιν νὰ γίνῃ καὶ εἰδικὴ συζήτησις ἐπὶ τῇ βάσει τῶν στοιχείων τὰ ὁποῖα κατέχω. (Θόρυβος.— Ὁ κ. Βουδούρης κάτι λέγει ἀπὸ τῆς θέσεώς του μὴ ἀκουόμενος).

§15Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος— θὰ εἴπω δύο λέξεις μόνον—μὲ ἐρωτᾷ ἐὰν θέλω νὰ ὁρίσωμεν μίαν ἄλλην συνεδρίασιν. Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν, διότι εἶναι σπουδαῖον τὸ θέμα, καθόσον ἀφορᾷ ὄργανον τῆς κοινῆς γνώμης. (Θόρυβος).

§16Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐὰν ὁ κ. Μαῦρος καὶ ἡ Βουλὴ συμφωνοῦν νὰ γίνῃ μία τοιαύτη συνεδρίασις δὲν ἔχω οὐδεμίαν ἀντίρρησιν. Δὲν ἔχω ἐπίσης οὐδεμίαν ἀντίρρησιν νὰ θέσω εἰς τὴν διάθεσιν

§17ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Σᾶς τρομάζουν δύο λέξεις. (Θόρυβος).

§18Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Ἐγὼ συμφωνῶ, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προκαλοῦνται ἐντυπώσεις δι’ ὄργανα τῆς δημοσίας γνώμης· δὲν ἔχω ἀντίρρησιν νὰ ὁρίσωμεν μίαν ἡμέραν, διὰ νὰ ἴδωμεν ἐὰν αὐτὰ ποὺ εἶπεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος εἶναι ἀληθῆ.

§19Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὁρίσατε, κ. Πρόεδρε, μίαν ἡμέραν.

§20Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Νὰ ὁρίσωμεν μίαν ἡμέραν.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ε.Π.Ε.Κ. κ. Ν. Πλαστήρας ἔχει τὸν λόγον.

§22Ν. ΠΛΑΣΤΗΡΑΣ. Κύριοι βουλευταί, εἶναι, ὁμολογουμένως, θλιβερόν, διὰ νὰ μὴ τὸ χαρακτηρίσω ἀποκαρδιωτικόν, τὸ γεγονὸς ὅτι οἱ δύο παρακαθήμενοι εἰς τὰ Ὑπουργικὰ ἑδώλια πολιτικοὶ Ἀρχηγοὶ ἐξακολουθοῦν νὰ ἐπιμένουν, εἰς τόσον κρισίμους διὰ τὸ Ἔθνος στιγμάς, εἰς τὰ κυβερνητικά των πειράματα. Ὅταν πρὸ διμήνου περίπου εἴχαμεν προδιαγράψει τὸ μοιραῖον τέλος τοῦ ἐκ γενετῆς θνησιμαίου κυβερνητικοῦ των σχήματος, μᾶς ἐδόθη ἀπὸ τοῦ τύπου ἡ ἀπάντησις: Ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη ἡ ὁποία ἦτο προωρισμένη νὰ θέσῃ τὸν θεμέλιον λίθον τῆς εὐημερίας τῶν Ἑλλήνων, θὰ παρέμενεν εἰς τὴν ἀρχὴν ἐπὶ τρία ἢ πλέον ἔτη. Καὶ ἐνῷ ἡ αἰσιόδοξος ἐκείνη πρόβλεψις ἐσυντομεύθη ἀπὸ τὴν δύναμιν τῶν πραγμάτων εἰς 55 μόνον ἡμέρας, ἐν τούτοις διαπιστοῦμεν ὅτι οἱ πολιτικοὶ αὐτοὶ ὁραματισταὶ δὲν συνήγαγαν τὰ ἀναγκαῖα συμπεράσματα. Καὶ κινδυνεύουν νὰ κατηγορηθοῦν ὅτι πάσχουν ἀπὸ ἀρχομανίαν. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων χαρακτηρίζει καὶ τὴν σημερινήν του Κυβέρνησιν ὡς συνέχειαν τῆς προκατόχου. Δὲν γνωρίζω ἐὰν πιστεύῃ ἐπίσης εἰς τὴν μακροβιότητά της, ἤ, ἐὰν διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ ἠθέλησεν ἐμμέσως νὰ μᾶς βεβαιώσῃ ὅτι καὶ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις θ’ ἀκολουθήσῃ τὴν τύχην τῆς προηγουμένης. Ἐπειδὴ πάντοτε αἰσθανόμεθα συμπάθειαν πρὸς τὸ πρόσωπον τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων διατυπώνομεν τὴν εὐχήν, ὅπως τερματισθῇ τὸ ταχύτερον ἡ ταλαιπωρία του, ἡ ὁποία μᾶς ὑπενθυμίζει τὸ μαρτύριον τοῦ Σισύφου. Νὰ ἐμφανίζεται δηλαδή, συνεχῶς ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ν’ ἀναγινώσκῃ προγραμματικὰς δηλώσεις τὰς ὁποίας καὶ ὁ ἴδιος τελευταίως ἐθεώρησε περιττὰς καὶ ἔπειτα ἀπὸ βραχὺ χρονικὸν διάστημα νὰ ὑποδύεται τὸν δυσάρεστον καὶ ἄχαρι ρόλον ἑνὸς ἐπικηδείου ρήτορος. Καὶ οἱ δύο συνεργαζόμενοι εἰς τὴν Κυβέρνησιν πολιτικοὶ Ἀρχηγοὶ διεκρίνοντο πάντοτε διὰ τὴν εὐφυΐαν των. Ἡ ἐπανάληψις, ὅμως, τοῦ αὐτοῦ πολιτικοῦ σφάλματος, καὶ μάλιστα καθ’ ὑποτροπήν, ἀσφαλῶς δὲν ἀποτελεῖ ἐποικοδομητικὸν στοιχεῖον τῆς γνωστῆς φήμης των. Οὔτε καὶ θὰ ἤθελα νὰ ὑπομνήσω ὅτι καὶ οἱ δύο ἡγέται ἔχουν θητεύσει εἰς τὴν μεγάλην σχολὴν τῆς πολιτικῆς τόλμης καὶ τοῦ πολιτικοῦ ρεαλισμοῦ καὶ παρέχουν, μὲ τὴν σημερινὴν στάσιν των, τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ἐλησμόνησαν ἐντελῶς τὰ παλαιὰ διδάγματα. Οὔτε, ἐπίσης, θὰ ἐπεθύμουν νὰ τοὺς ὑπομνήσω ὅτι πρὸ ὀλίγου χρόνου διεκήρυσσαν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας τὴν ἀνάγκην τῆς διαλύσεως τῆς Βουλῆς καὶ τῆς διενεργείας ἐκλογῶν. Ἐνῷ τὰ μεσολαβήσαντα ἔκτοτε γεγονότα ἦλθον διὰ νὰ ἐνισχύσουν ἀκόμη περισσότερον τὰς παλαιὰς ἐκείνας ἀπόψεις των, ἐν τούτοις συνεχίζουν τοὺς πολιτικοὺς ἀκροβατισμούς των καὶ ἐπιμένουν εἰς μίαν τακτικήν, ἡ ὁποία καὶ τοὺς ἰδίους ζημιώνει καὶ τὴν χώραν ἐκθέτει εἰς κινδύνους.

§23Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Καὶ τὴν ἀντιπολίτευσιν ἀπελπίζει. (Χειροκροτήματα–γέλωτες).

§24Ν. ΠΛΑΣΤΗΡΑΣ. Εἶναι, ἴσως προτιμότερον νὰ σεβασθῶμεν τὴν σημερινήν των ἀπόγνωσιν. Ὅλοι γνωρίζομεν ὅτι οὐδέποτε Κυβέρνησις ἐμφανίζεται ἐνώπιον τοῦ Σώματος, ὅπως ἡ σημερινή, μὲ τόσον σαφῆ συναίσθησιν τῆς ἀδυναμίας της καὶ ἀπὸ ἀπόψεως λαϊκοῦ ἐρείσματος καὶ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς πιθανῆς ἀποδόσεώς της. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων μᾶς ἐξέθηκε μὲ ἐξαιρετικὴν βραχυλογίαν τοὺς λόγους, ποὺ ὡδήγησαν εἰς τὴν παραίτησιν τῆς τελευταίας Κυβερνήσεώς του. Ἀνεφέρθη εἰς μίαν διαφωνίαν ἐπὶ ζητήματος ἀρχῆς, οὐδεμίαν σχέσιν ἔχοντος μὲ προσωπικὰ ζητήματα, οὐδὲ τείνοντος νὰ δημιουργήσῃ τὴν ἐλαχίστην προκατάληψιν ἢ αἰχμὴν ἐναντίον τοῦ Κόμματος, τὸ ὁποῖον παρέμεινεν ἤδη ἐκτὸς τῆς Κυβερνήσεως. Ἐν συνεχείᾳ, ὅμως, τονίζει ὅτι ὁ μὲν ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος δὲν ἤθελε νὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν Κυβέρνησιν, ἐνῷ οἱ δύο συνεργαζόμενοι μετ’ αὐτοῦ Ἀρχηγοί, ἔκριναν ὅτι εἰς περιπτώσεις δικαστικοῦ ἀγῶνος, συγκινοῦντος τὴν κοινὴν γνώμην, ἡ ἀπομάκρυνσις εἶναι ἐνδεδειγμένη, διότι παρέχει εἰς τὸν δημόσιον ἄνδρα περισσοτέραν ἄνεσιν ἀμύνης κατὰ τῶν ἐπιθέσεων. Ἀγνοοῦμεν ποῖον δικαστικὸν ἀγῶνα ὑπαινίσσονται αἱ Πρωθυπουργικαὶ δηλώσεις. Ἐὰν ἀναφέρονται εἰς τὸν προσωπικὸν δικαστικὸν ἀγῶνα τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος τότε ὁ ἀγὼν αὐτὸς ἔληξε, μὲ δικαστικὴν ἀπόφασιν ὑπὲρ τοῦ μηνυτοῦ, ὁπότε, μοιραίως, τίθεται τὸ ἐρώτημα: διατὶ καθυστερεῖ ἡ ἐπάνοδος τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος καὶ τοῦ Ἀρχηγοῦ του εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἐφ’ ὅσον ὁ Πρόεδρός της μᾶς ἐβεβαίωσεν ὅτι ἡ συνεργασία των ὑπῆρξε ἁρμονικὴ καὶ καρποφόρος; Μὲ τόσην εὐκολίαν θυσιάζονται οἱ καλοὶ καὶ οἱ ἀποδοτικοὶ συνεργάται; Δὲν κινδυνεύουν οἱ ἐναπομείναντες δύο πολιτικοὶ Ἀρχηγοὶ νὰ κατηγορηθοῦν, ὅτι χωρὶς καμμίαν σοβαρὰν ἀφορμήν, παρασπονδοῦν ἀπέναντι ἑνὸς συνεργάτου των; Ἐάν, ὅμως, οἱ δικαστικοὶ ἀγῶνες, εἰς τοὺς ὁποίους ἀναφέρονται αἱ Πρωθυπουργικαὶ δηλώσεις, ἀφοροῦν τὰ ἀποκαλυφθέντα σκάνδαλα, τὰς πρωτοφανεῖς ληστείας τοῦ δημοσίου χρήματος, τότε αὐτόματον προκύπτει τὸ ἑξῆς συμπέρασμα: ὅτι μὲ τὴν ἀποκάλυψιν τῶν σκανδάλων τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, ὡς πολιτικὸς ὀργανισμός, εὑρίσκεται ἤδη εἰς τὴν συνείδησιν τῶν δύο πολιτικῶν Ἀρχηγῶν, εἰς μίαν ἐντελῶς ἰδιάζουσαν θέσιν, μίαν μειονεκτικὴν θέσιν, καὶ κατὰ συνέπειαν, δὲν δικαιοῦται νὰ μετέχῃ τῶν εὐθυνῶν τῆς διακυβερνήσεως τῆς χώρας. Τὴν ἐξήγησιν αὐτὴν ἀσφαλῶς ἐνισχύουν καὶ αἱ ἐκδηλωθεῖσαι εἰς τοὺς κόλπους τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ἀντιθέσεις καὶ αἱ συνεχεῖς δηλώσεις σημαινόντων στελεχῶν του περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς ἐξυγιάνσεώς του. Ἀναγνωρίζεται δηλαδή, καὶ ἀπὸ τοὺς ἀμέσως ἐνδιαφερομένους, ὅτι τὸ Λαϊκὸν Κόμμα διέρχεται μίαν ἠθικὴν κρίσιν, ἡ ὁποία, κατ’ ἀνάγκην, τὸ θέτει ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἐκτὸς τῆς Κυβερνήσεως, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἐνώπιον τῆς κρίσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Εἰς τὴν περίπτωσιν, ὅμως, αὐτήν, πῶς ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις δέχεται νὰ στηριχθῇ εἰς τὰς ψήφους τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος; Κατὰ ποίαν λογικὴν τὸ Λαϊκὸν Κόμμα ἠμπορεῖ μὲ τὴν ἀριθμητικήν του δύναμιν εἰς τὴν Βουλὴν νὰ στηρίζῃ τὴν Κυβέρνησιν τῆς χώρας καὶ γενικώτερον νὰ ἐπηρεάζῃ τὴν ἐξέλιξιν τοῦ δημοσίου βίου; Κύριοι βουλευταί, ἀνεξαρτήτως συμπαθειῶν καὶ προτιμήσεων, ἀνεξαρτήτως οἱουδήποτε πολιτικοῦ συμφέροντος, ὀφείλομεν νὰ εἴμεθα εἰλικρινεῖς καὶ ἀπέναντι τοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος μᾶς ἐψήφισεν ὡς ἀντιπροσώπους του, καὶ ἀπέναντι τοῦ ἑαυτοῦ μας. Καὶ πρέπει νὰ τονισθῇ, ὅτι τὸ σημεῖον τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, τὸ ἀναφερόμενον εἰς τὴν παραίτησιν τῆς Κυβερνήσεως, πάσχει ἀπὸ μίαν πρωτοφανῆ ἀνειλικρίνειαν. Ἕνα κόμμα ἀπομακρύνεται τῆς Κυβερνήσεως, παρὰ τὴν ἀντίθετον ἀξίωσιν τοῦ Ἀρχηγοῦ του· καὶ ἀπομακρύνεται διὰ νὰ τοῦ παρασχεθοῦν τὰ μέσα ἀμύνης κατὰ τῶν ἐπιθέσεων. Κατόπιν δὲν ἐπιζητεῖται ἡ ἐπανάληψις τῆς συνεργασίας του, ἐνῷ διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ ἐξαπολύεται μία πολιτικὴ ἐπίθεσις ἐναντίον του καὶ οἱ πρόθυμοι ὑπερασπισταί του ἀρνοῦνται νὰ τοῦ παράσχουν τὰ μέσα τῆς ἀμύνης. Ἐν συνεχείᾳ ἐπιζητεῖται ἡ ψῆφος τῶν μελῶν του διὰ νὰ στηριχθοῦν εἰς τὴν ἀρχὴν οἱ πολιτικοὶ ἐκεῖνοι ἀρχηγοί, οἱ ὁποῖοι παραιτηθέντες ἐξηνάγκασαν τὸ Λαϊκὸν Κόμμα ν’ ἀπομακρυνθῇ τῆς ἐξουσίας. Γίνεται λόγος περὶ δικαστικῶν ἀγώνων, ἐνῷ συγχρόνως ἀνομολογεῖται, ὅτι δὲν ὑπάρχει οὔτε προκατάληψις, οὔτε αἰχμή, ἐναντίον τοῦ ἀπομακρυνθέντος Κόμματος. Δηλαδή, ἐνῷ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα ὡς συνεταῖρος θεωρεῖται ἀπαράδεκτος, ὡς ὑποστηρικτὴς θεωρεῖται παράκλητος. Ἡ ἑρμηνεία δὲν εἶναι δύσκολος: Οἱ δύο ἡγέται τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως ὑπολογίζουν εἰς τὴν ἀπροθυμίαν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος νὰ ἐμφανισθῇ ἐνώπιον τοῦ λαοῦ, ἀπροθυμίαν ἴσην πρὸς τὴν ἰδικήν των. Καὶ ἐνῷ, μὲ τὴν ὅλην στάσιν των, καταδικάζουν τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, τὸ θέτουν, κατὰ τὴν γνώριμον τακτικήν, ἐνώπιον τοῦ διλήμματος: Ἢ θὰ μᾶς στηρίξετε εἰς τὴν ἐξουσίαν ἢ θὰ συναποθάνωμεν. Ἀλλά, τότε, τί εἴδους Κυβέρνησις εἶναι ἐκείνη, ποὺ δικαιολογεῖ τὴν παρουσίαν της εἰς τὴν ἀρχήν, ὄχι μὲ τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς πλειοψηφίας τοῦ Σώματος, ἀλλὰ ἐκμεταλλευομένη τὸν περίεργον καὶ ἀφύσικον συσχετισμὸν τῶν κομματικῶν δυνάμεων τῆς σημερινῆς Βουλῆς; Μὲ τὴν σύγχυσιν, ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προβλέψω τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ψηφοφορίας. Τὸ Λαϊκὸν Κόμμα θὰ παράσχῃ ψῆφον ἐμπιστοσύνης ἢ πίστωσιν χρόνου εἰς τὴν Κυβέρνησιν· αὐτὸ σημαίνει ὅτι ἀναγνωρίζει τὴν μειονεκτικὴν θέσιν, ὅπου τὸ ἐτοποθέτησαν τὰ σκάνδαλα καὶ αἱ καταχρήσεις, ὅτι ἀποδέχεται τὸν ἀσκούμενον εἰς βάρος του πολιτικὸν ἐκβιασμόν, καὶ τέλος, ὅτι τρομοκρατεῖται μὲ τὴν ἰδέαν ν’ ἀντικρύσῃ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, τὸν μοναδικὸν κριτὴν τῶν κομμάτων. Ὁμολογῶ, ὅτι ἀνάλογος στάσις θὰ κατέρριπτε τὸ κῦρος τοῦ πολιτικοῦ κόσμου. Οἱ ἀντίπαλοί του θὰ ἰσχυρίζοντο, ὅτι Κυβερνήσεις μειοψηφίας στηρίζονται εἰς τὴν ἀρχὴν κατὰ τρόπον ποὺ θίγει τὸ δημόσιον αἴσθημα καὶ ὅτι ὑπάρχουν κόμματα, ὅπως π.χ. τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, ποὺ προτιμοῦν τὸν πολιτικὸν ἐξανδραποδισμόν, παρὰ τὴν γνώμην τοῦ κυρίαρχου λαοῦ. Ἐὰν τὸ Λαϊκὸν Κόμμα θὰ κατηγορηθῇ ὅτι προετίμησε τὸν πολιτικὸν ἐξανδραποδισμόν, ὁπότε θὰ παύσῃ νὰ διεκδικῇ πολιτικὴν ἰσοτιμίαν, οἱ δύο ἡγούμενοι τῆς Κυβερνήσεως πολιτικοὶ Ἀρχηγοὶ θὰ κατηγορηθοῦν ὡς ἔνοχοι μιᾶς πρωτοφανοῦς κοινοβουλευτικῆς ἀνωμαλίας. Ἤδη, ἠμπορεῖ νὰ λεχθῇ εἰς βάρος των, ὅτι μὲ τὰς συνεχεῖς κρίσεις, μὲ τὴν ἀστάθειαν τῶν Κυβερνήσεών των καὶ τὴν μοιραίαν ἀκυβερνησίαν, συντελοῦν εἰς τὴν φθορὰν τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ καὶ ὑποβοηθοῦν τὰ σκοτεινὰ σχέδια τῶν ἐχθρῶν τοῦ λαοῦ. Προσωπικῶς πιστεύω, ὅτι τὴν δεινὴν αὐτὴν κατηγορίαν τελικῶς θὰ τὴν ἀποφύγουν. Κύριοι βουλευταί, μὲ τὴν παραίτησιν τῆς τελευταίας Κυβερνήσεως ὁ τόπος δὲν εὑρέθη ἐνώπιον μιᾶς συνήθους Κυβερνητικῆς κρίσεως. Ἀνέκυψε μία βαθυτάτη πολιτικὴ κρίσις, ἡ ὁποία δὲν ἠμποροῦσε νὰ ἀντιμετωπισθῇ καθ’ ὃν τρόπον ἐμφανίζεται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἠγνοήθη ἡ γνώμη ὡρισμένων κομμάτων, τῶν ὁποίων αἱ ἀπόψεις ὤφειλαν νὰ βαρύνουν εἰς τὴν διαμόρφωσιν τῆς καταστάσεως. Διότι τὰ πολιτικὰ κόμματα δὲν ἀποτελοῦν παράγοντας τοῦ δημοσίου βίου, κατὰ παραχώρησιν. Ἀναδεικνύονται ὡς ἀμετακίνητοι παράγοντες τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος ἀπὸ τὸν ἴδιον τὸν λαόν, καὶ τὰ δικαιώματα τοῦ λαοῦ οὔτε παραγνωρίζονται, οὔτε πρέπει νὰ παραγνωρίζωνται. Ἐπιμένω ὅλως ἰδιαιτέρως, ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου, διότι καὶ αὐτὴ ἀκόμη ἡ ἀνάθεσις τῆς ἐντολῆς διὰ τὸν σχηματισμὸν τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων, δὲν ἀνεκοινώθη ὡς εἴθισται. Ἀπετέλεσεν ἀντικείμενον πολιτικῆς καὶ δημοσιογραφικῆς ἐρεύνης. Ἀλλὰ πιστεύομεν, ὅτι ἡ ἀνάθεσις τῆς ἐντολῆς ἀποτελεῖ ἐπισημοτάτην πρᾶξιν, ἡ ὁποία τοὐλάχιστον πρέπει νὰ περιβάλλεται μὲ τὸ κῦρος τῆς δημοσιότητος. Μόνον ἔτσι ὁ λαὸς ἠμπορεῖ νὰ παρακολουθῇ τὰς φάσεις μιᾶς Κυβερνητικῆς κρίσεως, νὰ σταθμίζῃ τὴν ὑπεύθυνον γνώμην τῆς ἡγεσίας του διὰ νὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ κρίνῃ ἀσφαλέστερον ποῖα εἶναι τὰ πολιτικὰ ἐκεῖνα κόμματα ποὺ εὑρίσκονται εἰς πληρεστέραν ἀνταπόκρισιν πρὸς τὸ δημόσιον αἴσθημα. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι δὲν ἐπεδιώχθη νὰ τεθῇ ἡ χώρα ἐνώπιον ἑνὸς τετελεσμένου γεγονότος. Ἡ ἐντύπωσις ὅμως αὕτη, πράγματι ἐδημιουργήθη εἰς τὸν λαόν, καθ’ ἣν ἀκριβῶς στιγμὴν διετυποῦτο πανταχόθεν ἡ ἀξίωσις μιᾶς ριζικῆς ἐκκαθαρίσεως τῆς καταστάσεως. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀντιπαρέρχεται τὴν βαθεῖαν πολιτικὴν κρίσιν τοῦ τόπου καὶ χωρὶς νὰ προβάλλῃ καμμίαν δικαιολογίαν τῆς ἐπαναλήψεως τοῦ παλαιοῦ του σφάλματος, ζητεῖ τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ Σώματος καὶ τὴν συμπαράστασιν ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἐὰν ἡ παραιτηθεῖσα Κυβέρνησίς του εἶχεν ἐπιτελέσει σοβαρὸν ἔργον, θὰ ὑπῆρχε διὰ τὸν Πρόεδρον καὶ Ἀντιπρόεδρόν της ἡ δικαιολογία τῆς συνεχείας. Αἱ ἀναγνωσθεῖσαι ὅμως, προγραμματικαὶ δηλώσεις ἀποτελοῦν τόσον πτωχὸν ἀπολογισμόν, ὥστε νὰ παρέχουν τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι συνετάχθησαν ἀπὸ τὸν ἀρχιλογιστὴν μιᾶς ἀνωνύμου ἑταιρείας, τελούσης ὑπὸ διάλυσιν. Πῶς εἶναι δυνατὸν μία Κυβέρνησις νὰ πείσῃ τὸν λαόν, ὅτι δὲν ἀπεργάζεται τὴν συμφοράν του, ὅταν ἔχῃ εἰς τὸ παθητικόν της, τὴν περικοπὴν τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας, τὴν σειρὰν τῶν ἀντιλαϊκῶν μέτρων ποὺ ἔπληξαν μόνον τὰς ἐργαζομένας καὶ παραγωγικὰς τάξεις καὶ τὴν καθολικὴν ἀνυποληψίαν τῶν λαϊκῶν μαζῶν;

§25Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Πολὺ λυποῦμαι, διότι μὲ ἀναγκάζετε νὰ δηλώσω πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ὅτι ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν Φιλελευθέρων ἀναγγέλλει αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀνακριβείας. Διότι εἶναι γνωστόν, ὅτι ἡ περικοπὴ ἦτο ἀποφασισμένη, ὁ δὲ κ. Πρόεδρος τοῦ Προοδευτικοῦ Φιλελευθέρου Κόμματος, εἶναι εἰς θέσιν νὰ σᾶς τὸ διαβεβαιώσῃ. (Χειροκροτήματα).

§26Ν. ΠΛΑΣΤΗΡΑΣ. Οὐδέποτε μᾶς ἐδόθη ἀφορμὴ ἀπὸ οὐδένα παράγοντα, ὅτι πρόκειται περὶ περικοπῆς.

§27Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Δὲν θὰ τὸ καταλάβατε ἴσως. Πολὺ λυποῦμαι.

§28Ν. ΠΛΑΣΤΗΡΑΣ. Ἡ ἐξαιρετικῶς γόνιμος ἀπόδοσις τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, ὅπως κατ’ εὐφημισμόν, ἐδήλωσεν ὁ Πρόεδρός της, ἠμπορεῖ νὰ ἀναλυθῇ εἰς δύο μέρη: Πρῶτον, εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἡ ἰδική μου Κυβέρνησις ἀπεφάσισε καὶ κατήρτισε καὶ τὴν κυριότητα τῶν ὁποίων δὲν ἠμποροῦν νὰ διεκδικήσουν, οὔτε ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, οὔτε ἡ Κυβέρνησίς του. Καὶ δεύτερον, εἰς τὴν ἐξαγγελίαν ὡρισμένων μέτρων, τῶν ὁποίων ἡ εἰσήγησις ὀφείλεται εἰς τὴν ἐνταῦθα Ἀμερικανικὴν Ἀποστολήν. Ἐφοβήθησαν, μήπως, οἱ σύμμαχοι μίαν παταγώδη ἀποτυχίαν καὶ ἠθέλησαν ἐγκαίρως νὰ ἐνισχύσουν τὸ ἔργον τῆς οἰκονομικῆς περισυλλογῆς; Τὸ ἀκριβὲς εἶναι, ὅτι ἡ παραιτηθεῖσα Κυβέρνησις, ἀφοῦ ἤσκησε μίαν ἀνεδαφικὴν δημαγωγίαν ἐναντίον τοῦ συντελεσθέντος ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεώς μας οἰκονομικοῦ ἔργου, τὸ ὁποῖον ἔτυχε γενικῆς ἐπιδοκιμασίας, ἠναγκάσθη τελικῶς ἀπὸ τὴν σκληρότητα τῶν προβλημάτων νὰ υἱοθετήσῃ τὰς ἰδικάς μας λύσεις. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ θὰ ἠμποροῦσε νὰ λεχθῇ, ὅτι ἡ ἀρχὴ δὲν κρίνει μόνον τὴν ἀξίαν τῶν δημοσίων ἀνδρῶν. Εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν ἡ ἀρχὴ μετεκπαιδεύει καὶ τοὺς δημοσίους ἄνδρας, εἰς τὴν ἄσκησιν τῆς ἐξουσίας. Ἐὰν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μὲ τὴν παράθεσιν ὡρισμένων, ὑπὸ σκέψιν νομοσχεδίων, ὅπως π.χ. τὸ περὶ Κτηνιατρικῆς Σχολῆς τοῦ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, μὲ τὴν ἀπαρίθμησιν ὡρισμένων Ἐπιτροπῶν, πιστεύει εἰλικρινῶς, ὅτι ἐξαιρετικῶς γόνιμος ὑπῆρξεν ἡ παρουσία του εἰς τὴν ἐξουσίαν, τότε ἡ αἰσιοδοξία του δὲν μᾶς εὑρίσκει συμφώνους. Ἡ ὠμὴ πραγματικότης ὁμιλεῖ περὶ χειροτερεύσεως τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου τοῦ λαοῦ. Αἱ οἰκονομίαι, τὰς ὁποίας ἐπιμελεῖται, ἐπραγματοποιήθησαν εἰς βάρος τῶν πενομένων τάξεων. Τὰ μεγάλα συμφέροντα οὔτε ἐθίγησαν, οὔτε θίγονται ἀπὸ Κυβερνήσεις, ὅπως ἐκεῖναι ποὺ μᾶς διεδέχθησαν. Εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις γίνεται λόγος, ὅτι θὰ ζητηθοῦν μεγαλύτεραι θυσίαι ἀπὸ τὰς εὐπορωτέρας τάξεις. Ἡ φράσις εἶναι στερεότυπος ἀπὸ τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1946, καὶ πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ, ὅτι κατήντησε πλέον σαρκασμὸς πρὸς τὴν ἀπερίγραπτον δυστυχίαν ἑνὸς ἐξαθλιωμένου λαοῦ. Αἱ θυσίαι ζητοῦνται συνεχῶς ἀπὸ τοὺς μὴ ἔχοντας καὶ αὐτὸς ἴσως εἶναι ὁ βαθύτερος λόγος τῆς κοινωνικῆς μας ἀναταραχῆς. Εἶναι φρόνιμον νὰ παύσῃ ὁ συνεχὴς ἐμπαιγμὸς ἑνὸς λαοῦ, τὴν δυναμικότητα τοῦ ὁποίου κινδυνεύει νὰ ἐκμηδενίσῃ ἡ οἰκονομικὴ ἀνισότης καὶ ἡ κοινωνικὴ πρόκλησις. Ἡ ἐσωτερικὴ ἀσφάλεια, παρὰ τὰ σποραδικὰ κρούσματα, κατάλοιπα ἑνὸς ὠμοῦ δεσποτισμοῦ, ἀπὸ τὸν ὁποῖον ὑπέφερεν ὁ Λαός μας, σημειώνει βελτίωσιν χάρις εἰς τὴν τετράμηνον παρουσίαν μας εἰς τὴν ἐξουσίαν. Εἴμεθα εὐτυχεῖς, διότι ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις ἔθεσεν εἰς ἐφαρμογὴν τὰ ἀποφασισθέντα παρ’ ἡμῶν μέτρα ἐπιεικείας, ἐπεκταθέντα καὶ εἰς ὡρισμένην κατηγορίαν ἐξυγιανθέντων ὑπαλλήλων. Ἀλλ’ ἐὰν δὲν ἀπατώμεθα τὰ μέτρα ἐκεῖνα ἀπετέλουν τὴν κυριωτέραν ἀφορμὴν τῆς πτώσεως τῆς ἰδικῆς μας Κυβερνήσεως. Καὶ προβάλλει τὸ ἐρώτημα: Διατὶ τὰ μέτρα ἐπιεικείας θὰ ὑπενόμευον τὴν ἐσωτερικὴν ἀσφάλειαν, ὅταν θὰ ἐφηρμόζοντο παρὰ τῆς Κυβερνήσεώς μας, ἐνῷ υἱοθετούμενα, ἐξ ὁλοκλήρου, ὑπὸ τῆς διαδόχου Κυβερνήσεως συντελοῦν εἰς τὴν παγίωσιν τῆς τάξεως. Ἓν ἐκ τῶν δύο πρέπει νὰ συμβαίνῃ: Εἴτε τὰ μέτρα ἐπιεικείας ἐκρίνοντο πάντοτε ἀπαραίτητα, ὁπότε δὲν ἐδικαιολογεῖτο ἡ ἐναντίον μας ἐπίθεσις, εἴτε υἱοθέτησαν ὑπὸ τῆς διαδόχου Κυβερνήσεως διὰ νὰ μὴ ἐφαρμοσθοῦν μὲ εἰλικρίνειαν. Ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν πρώτην καὶ εἰς τὴν δευτέραν περίπτωσιν ὑπάρχει ἔλλειψις πολιτικῆς εἰλικρινείας καὶ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ταύτην ἐκφράζομεν τὴν διαμαρτυρίαν μας. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διαπιστώνει εἰς τὰς προγραμματικάς του δηλώσεις, ὅτι ἡ ἔκπτωσις τῶν καταχρήσεων καὶ ἀτασθαλιῶν καθιστᾷ προφανές, ὅτι εὑρισκόμεθα πρὸ ἐπικινδύνων συμπτωμάτων καθολικῆς διαβρώσεως καὶ ὅτι ἐνδείκνυται ἡ λῆψις αὐστηρῶν μέτρων, διὰ τὸν κολασμὸν παντὸς ἐνόχου. Τὸ κατατεθὲν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης νομοσχέδιον προβλέπει, τὴν ἐπιβολὴν τῆς θανατικῆς ποινῆς εἰς σοβαρὰς περιπτώσεις καταχρήσεων τοῦ Δημοσίου χρήματος. Δὲν ἀμφισβητοῦμεν τὴν ἀγαθὴν διάθεσιν τῶν δύο ἡγετῶν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου τοῦ ἐθνικοῦ καθαρμοῦ. Ἐφ’ ὅσον παρέχεται ἡ βεβαίωσις περὶ κολασμοῦ παντὸς ἐνόχου, τὴν ἀποδεχόμεθα μὲ ἱκανοποίησιν. Εἴμεθα, πάντως, ὑποχρεωμένοι νὰ προσθέσωμεν ὅτι, ἡ ἐξυγιαντικὴ αὐτὴ προσπάθεια δὲν συντελεῖται μὲ Κυβερνήσεις μειοψηφίας, ποὺ ἀδυνατοῦν νὰ προβοῦν εἰς μίαν γενναίαν ἐκκαθάρισιν τοῦ κρατικοῦ μηχανισμοῦ. Ἀπὸ τὰ τελευταῖα σκάνδαλα ἀπεδείχθη, ὅτι εἰς τὴν κρατικὴν μηχανὴν ὑπάρχουν ἀρκετὰ ὕποπτα στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἐκμεταλλευθέντα τὴν τραγῳδίαν τοῦ τόπου μας, ἐδημιούργησαν τὴν θολὴν ἐκείνην, ἀτμόσφαιραν, μέσα εἰς τὴν ὁποίαν ἐκινήθησαν μὲ ἄνεσιν οἱ παντὸς εἴδους λῃσταὶ τοῦ Δημοσίου χρήματος. Εἰς τὸ αἴτημα τοῦ ἠθικοῦ καθαρμοῦ ἡ ἐμφανιζομένη ἐνώπιον τοῦ Σώματος Κυβέρνησις, ἀνεξαρτήτως τῶν διαθέσεών της, ἀδυνατεῖ νὰ δώσῃ ἱκανοποιητικὴν λύσιν. Ὅταν μία Κυβέρνησις εἶναι ἠναγκασμένη νὰ προσφύγῃ εἰς ἐξαιρετικῶς αὐστηρὰ μέτρα, ἐνῷ μὲ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν κειμένων νόμων θὰ ἠδύνατο νὰ ἐπιβάλῃ τὸν κολασμὸν καὶ ν’ ἀποτρέψῃ τὴν διάπραξιν καὶ νέων καταχρήσεων, σημαίνει ὅτι ἀναγνωρίζει τὴν ὀργανικήν της ἀδυναμίαν. Ἀναγνωρίζει ὅτι, δὲν εἶναι εἰς θέσιν ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς μίαν τόσον ἐπικίνδυνον κατάστασιν, ποὺ μᾶς ἐκληρονόμησεν ἡ περιώνυμος τετραετία. Κύριοι Βουλευταί. Οἱ λόγοι ποὺ ἐπέβαλαν εἰς τὴν Ε.Π.Ε.Κ. νὰ καταψηφίσῃ τὰς δύο προηγουμένας Κυβερνήσεις, ἐξακολουθοῦν πολὺ περισσότερον νὰ ἰσχύουν καὶ σήμερον. Ἀπὸ τῆς παραιτήσεως τῆς ἰδικῆς μας Κυβερνήσεως ὁ τόπος ἀντιμετωπίζει μίαν χρονίαν πολιτικὴν κρίσιν. Ἡ Βουλὴ τῆς 9ης Μαρτίου ἔχει ἐξαντλήσει ὅλα τὰ πιθανὰ σχήματά της, χωρὶς ὅμως, ν’ ἀποδεικνύεται ἱκανὴ νὰ στηρίξῃ βιώσιμον Κυβέρνησιν. Καὶ αὐτὸ ποὺ ἀξιοῖ σήμερον ὁ Ἑλληνικὸς Λαός, εἶναι μία σταθερὰ Κυβέρνησις, μὲ μακρὰν πίστωσιν χρόνου δυναμένη ν’ ἀντιμετωπίσῃ τὰ μεγάλα προβλήματα. Ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς οὐδεμίαν ἐμπιστοσύνην τρέφει πρὸς τὰς Κυβερνητικὰς παρῳδίας, αἱ ὁποῖαι εἶναι δυνατὸν νὰ ἱκανοποιοῦν τὰς φιλοδοξίας ἐκείνων ποὺ τὰς κατασκευάζουν, δὲν ἀνταποκρίνονται ὅμως, εἰς τὴν ἐξαιρετικὴν κρισιμότητα τῶν στιγμῶν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ τὸ ἔργον τῆς ἀνασυγκροτήσεως μὲ Κυβερνήσεις φυματικάς, μὲ Κυβερνήσεις ἐλαχίστης πνοῆς, ὅπως αἱ συνεχῶς ἐμφανιζόμεναι ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὑπὸ τοῦ Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων. Ἡ συνεχὴς αὕτη παρέλασις ἐφημέρων Κυβερνήσεων φθείρει καὶ τὰ πολιτικὰ Κόμματα καὶ τὸν Κοινοβουλευτισμόν. Ἐμφανίζει εἰς τὸν Λαὸν μίαν ὀργανικὴν ἀδυναμίαν τῆς Βουλῆς, ποὺ μοιραίως ὁπλίζει τὴν δημαγωγίαν τῶν ἐχθρῶν τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος. Εἶναι, μάλιστα, χαρακτηριστικόν, ὅτι κατὰ τὸ τελευταῖον τρίμηνον ἀπὸ ἀρκετὰ δημοσιογραφικὰ ὄργανα τῆς δεξιᾶς ὑπεστηρίχθησαν λύσεις δικτατορικαί. Ἐγράφη, ἐπὶ πλέον, κατὰ τρόπον ὠμόν, ὅτι τὰ πάντα ἐπιτρέπονται, δικτατορία, στρατοκρατία, μοναρχοφασισμός, ἐκτὸς ἀπὸ τὴν προσφυγὴν εἰς τὴν ἐτυμηγορίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Αἱ ἀντιλαϊκαὶ αὗται κραυγαὶ ἠγέρθησαν ἀπὸ τῆς πλευρᾶς ἐκείνης ποὺ ἐμονοπώλει τὴν νομιμότητα καὶ τὴν κοινοβουλευτικὴν ὀρθοδοξίαν. Τὰ συμπτώματα ταῦτα εἶναι, ἄκρως ἐπικίνδυνα. Χαρακτηρίζουν μίαν ἀντιλαϊκὴν νοοτροπίαν, τὴν ὁποίαν ὁ πολιτικὸς κόσμος εἰς τὸ σύνολόν του, εἶναι ὑποχρεωμένος ν’ ἀντιμετωπίσῃ ἀμέσως διὰ νὰ μὴ κατηγορηθῇ δικαίως ὅτι, χάριν τῆς ἀρχομανίας του ἐθυσίασε καὶ τὴν ὕπαρξίν του καὶ ἀπεμπόλησε τὰς λαϊκὰς ἐλευθερίας, τῶν ὁποίων ἐτάχθη ὑπερασπιστής. Ὅσοι εὑρίσκονται εἰς ἐπαφὴν μὲ τὸ αἴσθημα τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ καὶ ὅσοι πιστεύουν ὅτι τὰ Κόμματα πρέπει νὰ εὑρίσκωνται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ τόπου καὶ ὄχι ὁ τόπος εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν Κομμάτων, ὑπέδειξαν ἤδη τὴν μοναδικὴν λύσιν ἐκ τοῦ ἀδιεξόδου ὅπου εὑρισκόμεθα: Τὴν ἄμεσον διάλυσιν τῆς Βουλῆς καὶ τὴν προσφυγὴν εἰς τὴν λαϊκὴν ἐτυμηγορίαν. Κάθε ἄλλη λύσις ἀποτελεῖ ἐμπαιγμὸν τοῦ δημοσίου αἰσθήματος χαμένον καιρὸν διὰ τὴν ἀνασυγκρότησιν καὶ κίνδυνον τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος. Οὐδεὶς ἀπολύτως ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀγνοῇ, νὰ πλαστογραφῇ καὶ νὰ ἀντιστρατεύεται τὸ λαϊκὸν αἴσθημα. Τὸν τελευταῖον καιρὸν ἐξεδηλώθη τοῦτο εἰς παλλαϊκὰς συγκεντρώσεις, καταδικαστικὰς δι’ ὅσα συμβαίνουν εἰς τὸν τόπον μας. Αἱ συγκεντρώσεις αὗται ὑποδεικνύουν συγχρόνως τὸν αὐτὸν δρόμον, τῆς ἀπολυτρώσεως. Ἡ Ε.Π.Ε.Κ., ἡ νέα αὐτὴ λαϊκὴ κίνησις τῆς μετριοπαθείας, τῆς δημοκρατίας καὶ τῆς προόδου, ἐκφράζουσα τὴν ἀξίωσιν τοῦ λαοῦ ὅπως σταδιοδρομήσῃ μέσα εἰς μίαν ἀδιατάρακτον ἀτμόσφαιραν δημιουργικῆς ἁμίλλης καὶ γονίμου ἀποδόσεως καταψηφίζει τὴν Κυβέρνησιν μὲ τὴν ἐλπίδα ὅτι ὁ Λαὸς θὰ καταστῇ κύριος τῆς τύχης του. (Χειροκροτήματα).

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Δημοκρατικῶν Ἀριστερῶν κ. Ι. Σοφιανόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§30Ι. ΣΟΦΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἂν δὲν ἀπατῶμαι εἶναι ἡ τετάρτη φορὰ ποὺ ἡ Βουλὴ ἀπὸ τῶν ἐκλογῶν τῆς 5ης Μαρτίου καλεῖται νὰ παράσχῃ ἢ ν’ ἀρνηθῇ ψῆφον ἐμπιστοσύνης εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία μετὰ τὴν πρόσφατον ἀπομάκρυνσιν ἐξ αὐτῆς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, κατέληξε νὰ παρουσιασθῇ ὡς Κυβέρνησις τῶν ὑπολειφθέντων δύο κομμάτων, Φιλελευθέρων καὶ Δημοκρατικῶν Σοσιαλιστῶν. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἰς τὰς προγραμματικάς του δηλώσεις ἔσπευσε νὰ μᾶς βεβαιώσῃ ὅτι καὶ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις εἶναι συνέχεια τῆς προκατόχου, καὶ ὅτι ἐὰν τὸ τρίπτυχον σχῆμα κατέληξεν εἰς δίπτυχον, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι τὸ Λαϊκὸν Κόμμα θὰ ἔπρεπε ν’ ἀποσυρθῇ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν διὰ νὰ τοῦ παρασχεθῇ τοιουτοτρόπως περισσοτέρα ἄνεσις ποὺ θὰ τοῦ ἐπέτρεπε νὰ ἀποσείσῃ τὰς εἰς βάρος του ἐκτοξευθείσας βαρείας πράγματι κατηγορίας. Τὸ γεγονὸς δὲ ὅτι δὲν συνεπλήρωσε τὰ ἀπὸ τοὺς Ὑπουργοὺς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος κατειλημμένα μέχρι τῆς χθὲς ὑπουργεῖα, μᾶς πείθει περὶ τοῦ ὅτι ἡ δίπτυχος, λέγω, αὐτὴ Κυβέρνησις εἶναι διατεθειμένη νὰ ἐπαναλάβῃ τὴν μετὰ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος συνεργασίαν της, εὐθὺς ὡς ἤθελεν ἀποδειχθῆ τὸ ἀβάσιμον τῶν βαρυτάτων αὐτῶν κατηγοριῶν καὶ ἤθελε κατὰ συνέπειαν ἀποκατασταθῆ τοῦτο εἰς τὴν κοινὴν συνείδησιν. Τοιαύτης σημασίας κυβερνητικὴ κρίσις σπανίως ἐνεφανίσθη καὶ τοιαύτης βαρύτητος κατηγορίαι σπανίως ἐξετοξεύθησαν ἐναντίον ἑνὸς κόμματος, τὸ ὁποῖον ἔχει βέβαια παλαιὰν ἱστορίαν, ἔτυχε δὲ νὰ κυβερνήσῃ καὶ ἐπ’ ἐσχάτων κατὰ τὴν διαρρεύσασαν τετραετίαν κατ’ οὐσίαν σχεδὸν ἐξ ὁλοκλήρου τὸν τόπον. Καὶ αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον θὰ χρειασθῇ νὰ ἐνδιατρίψωμεν ἐπὶ τῆς σημασίας τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ ἀπομάκρυνσις τοῦ κατηγορηθέντος Κόμματος, καὶ τῆς πολιτικῆς εὐαισθησίας, τὴν ὁποίαν θὰ ὤφειλαν νὰ παρουσιάσουν τόσον τὸ κατηγορηθὲν Κόμμα, ὅσον καὶ τὰ μετ’ αὐτοῦ συνεργασθέντα ἄλλα δύο Κόμματα. Καὶ ἐν πρώτοις ὡς πρὸς τὸ Λαϊκὸν Κόμμα θὰ εἴχαμεν νὰ παρατηρήσωμεν ὅτι ἡ ἐπιμονὴ τοῦ ἀρχηγοῦ του νὰ παραμείνῃ εἰς τὴν ἐξουσίαν μὲ τὴν δικαιολογίαν ὅτι ἡ δικαιοσύνη ἀνεπηρέαστος θὰ ἐξεκαθάριζε τὰς εἰς βάρος τοῦ κόμματός του ἐκτοξευθείσας κατηγορίας ἐπρόδωσεν ἔλλειψιν τῆς στοιχειώδους πολιτικῆς εὐαισθησίας, ἡ ὁποία εἰς τὰ κοινοβουλευτικὰ τοὐλάχιστον πολιτεύματα εἶναι καὶ παραμένει ἡ κυριωτέρα ἀρετὴ τῶν πολιτικῶν ὀργανισμῶν. Ἡ αὐστηρὰ αὐτὴ διὰ τὸ σημερινὸν Λαϊκὸν κόμμα κριτική μου δὲν προέρχεται ἀπὸ κανενὸς εἴδους ἀντιπολιτευτικὴν ἐμπάθειαν, ἀντιθέτως πηγάζει μόνον καὶ μόνον ἀπὸ τὴν συναίσθησιν τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἔχωμεν ὅλοι μας, ὅτι τὰ πολιτικὰ κόμματα, τὰ ὁποῖα σέβονται τὸν ἑαυτόν τους εἶναι ὑποχρεωμένα νὰ ἐμφανίζωνται εἰς τὴν κοινὴν γνώμην ἀδιάβλητα καὶ λευκά. Δὲν ἔχω, πράγματι, κανενὸς εἴδους ἀντιπάθειαν πρὸς τὸ Λαϊκὸν κόμμα, μολονότι ἀνέκαθεν διεφώνουν ἀπόλυτα καὶ ὡς πρὸς τὰς μεθόδους τῆς δράσεώς του εἰς τὸν τόπον. Εἶχα γνωρίσει ἐκ τοῦ σύνεγγυς τὸν ἱδρυτήν του Δημήτριον Γούναρην καὶ τὸν συνιδρυτήν του Πέτρον Πρωτοπαπαδάκην καὶ ἔτρεφα πρὸς αὐτοὺς ἐκτίμησιν ὡς πρὸς ἐντίμους πολιτικούς. Δὲν θὰ εἶχα μάλιστα κανένα δισταγμὸν νὰ χαρακτηρίσω τὸν Πέτρον Πρωτοπαπαδάκην ὡς τὸν πλέον ἄσπιλον διαχειριστὴν τοῦ δημοσίου θησαυροῦ. Ὡς ἔντιμον ἐπίσης πολιτικὸν ἐχαρακτήριζα τὸν διάδοχόν των Παναγῆν Τσαλδάρην, μολονότι δὲν ἦταν βέβαια τῆς ὁλκῆς τῶν πρώτων ἱδρυτῶν. Καὶ δὲν θὰ ἤθελα ἐν συνεχείᾳ νὰ ὑποτιμήσω τὸ σημερινὸν ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, ἐὰν καὶ ἐφ’ ὅσον θὰ ἀπεδεικνύοντο ἐκ τῶν πραγμάτων ἀβάσιμοι αἱ εἰς βάρος τοῦ κόμματός του ἐκτοξευθεῖσαι κατηγορίαι, αἱ ὁποῖαι δυστυχῶς δὲν στρέφονται μόνον κατὰ σοβαρωτάτων στελεχῶν τοῦ κόμματός του, ἀλλὰ καὶ κατ’ αὐτοῦ τοῦ στενοῦ ἀκόμη περιβάλλοντός του. Πιστεύω ὅμως ὅτι αὐτὸς πρῶτος θὰ ἔπρεπεν ἀπὸ λόγους στοιχειώδους εὐθιξίας ν’ ἀποχωρήσῃ τῆς Κυβερνήσεως μέχρις ὅτου ἐπιχυθῇ πλῆρες φῶς εἰς τὴν ὅλην ὑπόθεσιν, ἡ ὁποία ἀναδίδει πνιγηρὰς πράγματι ἀναθυμιάσεις. Οὔτε ἔχει βέβαια σημασίαν τὸ γεγονὸς ὅτι εἰς μίαν πρόσφατον δίκην κατὰ τοῦ διευθυντοῦ τῆς ἐφημερίδος «Βῆμα» ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ἔτυχεν ἱκανοποιήσεως ἀπὸ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Πλημμελειοδικείου, ἡ ὁποία ἐχαρακτήρισεν ὡς ἁπλῆν καὶ ἄνευ δόλου δυσφήμησιν τὴν μομφὴν ὅτι ὁ ἀρχικαταχραστὴς τοῦ Ο.Λ.Π. Δενδρινέλης διέθεσε τὸ τεράστιον ποσὸν τῶν 3.500.000.000 διὰ τὴν ἐκτύπωσιν τῶν φωτογραφιῶν τοῦ μηνυτοῦ. Ἐὰν τὸ δικαστήριον ἐχαρακτήρισεν ὡς ἀνακριβῆ καὶ δυσφημηστικὴν τὴν κατηγορίαν τῆς ἐφημερίδος ταύτης, ἡ Κοινὴ Γνώμη δὲν ἔχει ἀποκομίσει καμμίαν ἱκανοποιητικὴν ἀπάντησιν ὡς πρὸς τὸ σύνολον τῶν κατηγοριῶν, καὶ συγκεκριμένως ὡς πρὸς τὴν κατηγορίαν ὅτι μὲ χρήματα τοῦ καταχραστοῦ τούτου Δενδρινέλη, καὶ δὴ μὲ τὰ τεράστιον ποσὸν τῶν 400 ἑκατομμυρίων δραχμῶν, συνετηρήθη ἡ τόσον εἰς τὸ Λαϊκὸν κόμμα προσκειμένη ἐφημερὶς «Καιροί», τὴν ὁποίαν διηύθυνε προτοῦ παύσῃ νὰ ἐκδίδεται αὐτὸς οὗτος ὁ υἱὸς τοῦ Πρωθυπουργοῦ. Καὶ μόνον αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις, ποὺ καθὼς φαίνεται ἀποτελεῖ μίαν ἐλαφρὰν πτυχὴν σωρείας ἄλλων καταχρήσεων καὶ ἀτασθαλιῶν θὰ ἤρκει νὰ πείσῃ τὸν κ. Τσαλδάρην ὅτι ἡ ἀπομάκρυνσίς του ἀπὸ τὴν προκάτοχον Κυβέρνησιν ἦταν ἐξ ἠθικῶν αὐτόχρημα λόγων ἐπιβεβλημένη. Καθόσον ἐνθυμοῦμαι, πρὸ διόμισυ περίπου ἐτῶν εἰς τὴν Ἀγγλίαν μέλος τῆς ὑπὸ τὸν κ. Ἄττλυ Ἐργατικῆς Κυβερνήσεως, τοῦ ὁποίου αὐτὴν τὴν στιγμὴν μοῦ διαφεύγει τὸ ὄνομα, ἐξηναγκάσθη εἰς παραίτησιν καὶ μάλιστα καὶ διεγράφη ἐκ τῶν στελεχῶν τοῦ κόμματος μόνον καὶ μόνον διότι διεπιστώθη ὅτι εἶχε κοινωνικὰς σχέσεις μὲ πρόσωπον τὸ ὁποῖον ἦταν πράκτωρ καὶ μεσολαβητὴς ὑποθέσεων. Ὅπως ἐπίσης ἐνθυμοῦμαι, εἰς τὴν Γαλλίαν, ἀκριβῶς κατὰ τὴν ἰδίαν ἐποχήν, ἐπίλεκτον μέλος τοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος, ὁ τότε πρωθυπουργὸς Γκουέν, ἐξηναγκάσθη εἰς παραίτησιν, διότι δὲν ἀπέσεισε πλήρως τὰς ὑπονοίας ὅτι ἐμμέσως ὑπεβοήθησε κάποιαν σκανδαλώδη ὑπόθεσιν οἴνων, καὶ ἐπὶ πλέον διέτρεξε τὸν κίνδυνον τῆς διαγραφῆς ἐκ τῶν στελεχῶν τοῦ κόμματος, ἡ ὁποία ἂν δὲν ἐπετεύχθη ἀμέσως τότε, διότι δὲν ἔκρινε κατάλληλον τὴν στιγμὴν ἡ τόσον δεσπόζουσα φυσιογνωμία τοῦ τότε ἀρχηγοῦ τοῦ κόμματος Λέοντος Μπλούμ, ἐκόστισαν ἐν τοσούτῳ εἰς τὸν ὑπὸ κατηγορίαν ἐκεῖνον πολιτικὸν τὴν δυσφορίαν καὶ τὴν ἀγανάκτησιν τοῦ ὑπολοίπου κόμματος. Ἐὰν ταῦτα συνέβησαν εἰς τὴν κοιτίδα τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ, τὴν Ἀγγλίαν, εἰς τὴν ὁποίαν ἡ πολιτικὴ ἀτμόσφαιρα συντηρεῖται μὲ τὸ ὀξυγόνον τῆς ἀρετῆς καὶ ἐὰν ταῦτα συνέβησαν εἰς τὴν δημοκρατικὴν Γαλλίαν, εἰς τὴν ὁποίαν ἡ κοινὴ γνώμη αἰσθάνεται τὴν ἀνάγκην τῆς διὰ τῆς ἐλευθέρας συζητήσεως διαλύσεως οἱασδήποτε πολιτικῆς ὁμίχλης, ποὺ ἠμπορεῖ νὰ σκιάζῃ τοὺς πολιτικούς, δὲν βλέπω τὸν λόγον διατὶ δὲν θὰ πρέπῃ νά ἰσχύσουν τὰ ἴδια καὶ διὰ τὴν Ἑλλάδα, εἰς τὴν ὁποίαν ἀπὸ τῶν ἀρχαιοτάτων χρόνων ὁ Πλούταρχος ἐδίδασκεν, ὅτι οἱ πολιτικοὶ καὶ εἰς τὸν δημόσιον καθὼς καὶ εἰς τὸν ἰδιωτικόν των βίον πρέπει νὰ εἶναι ἀπολύτως ἄσπιλοι καὶ λευκοί, νὰ μὴ παρουσιάζουν καμμίαν ἀπολύτως σκιὰν καὶ νὰ ὑπόκεινται εἰς τὸν ἔλεγχον τῆς κοινῆς γνώμης μέχρι καὶ αὐτοῦ ἀκόμη τοῦ κοιτῶνος των. Ἐὰν ὁ κ. Τσαλδάρης εἶχε τὴν εὐτυχίαν νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ μήνυσίς του κατὰ τῆς ἐφημερίδος «Βῆμα», δὲν κατώρθωσεν ἐν τοσούτῳ ν’ ἀποσείσῃ τὰς κατηγορίας ποὺ ἀπεδόθησαν, ὅπως εἴδαμεν, καὶ εἰς στελέχη τοῦ Κόμματός του, καὶ ὅπερ τὸ σπουδαιότερον εἰς αὐτὸ τοῦτο τὸ στενόν του περιβάλλον. Κατὰ τὴν περίοδον τῆς τετραετίας, κατὰ τὴν ὁποίαν οὐσιαστικῶς διεκυβέρνησε τὸν τόπον, ἐσημειώθη τόση κοινωνικὴ σῆψις καὶ τόση πολιτικὴ ἀκολασία, ὥστε ἡ κοινὴ γνώμη νὰ διερωτᾶται ἐὰν τὰ σκάνδαλα εἶναι πολὺ μεγαλύτερα καὶ εἰς βάθος καὶ εἰς ἔκτασιν ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἀπεκαλύφθησαν μέχρι τῆς ὥρας. Τί νὰ πρωτοενθυμηθῇ κανείς, τὴν τεραστίαν κατάχρησιν τοῦ Μπακοπούλου, τὸ λαθρεμπόριον τοῦ συναλλάγματος καὶ τῶν ὡρολογίων, τὴν δύσοσμον ὑπόθεσιν τῶν καυσίμων, διὰ τὴν ὁποίαν εἰδικώτερα ἡ σημερινὴ Βουλὴ παρέπεμψεν εἰς τὸ εἰδικὸν δικαστήριον τὸν ὑπεύθυνον ὑπουργὸν τῶν Μεταφορῶν κ. Χατζηπᾶνον, τοῦ ὁποίου εἶναι γνωστὸς ὁ στενὸς πρὸς τὸν κ. Τσαλδάρην σύνδεσμος, τὴν πώλησιν τῶν ἀδειῶν μεταφορῶν μὲ τὰ αὐτοκίνητα τῆς συγκοινωνίας, τὰ σκάνδαλα καὶ τὰς καταχρήσεις τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, διὰ τὰ ὁποῖα ὁ σημερινὸς ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας μᾶς ἐπληροφόρησεν ὅτι διέταξεν αὐστηροτάτην ἀνάκρισιν πρὸς εἰσαγωγὴν εἰς δίκην καὶ κολασμὸν τῶν ὑπευθύνων, τὴν τοποθέτησιν τοῦ ἀρχικαταχραστοῦ Δενδρινέλη εἰς τὸ Πολιτικὸν Γραφεῖον τοῦ κ. Τσαλδάρη ἢ τέλος τὴν ἀκόλαστον πολιτείαν τοῦ τέως βουλευτοῦ καὶ προέδρου τοῦ ΟΛΠ Γεννηματᾶ; Μέσα εἰς μίαν τοιαύτην μέσα εἰς μίαν τόσον βαρεῖαν ἀτμόσφαιραν ἀσυστόλου λεηλασίας τοῦ δημοσίου χρήματος, καὶ σπατάλης ἀνηκούστου τοῦ δημοσίου θησαυροῦ, τὴν κυρίαν εὐθύνην δὲν ἠμπορεῖ νὰ φέρῃ ἄλλος τις ἀπὸ τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ κόμματος, ὁ ὁποῖος, εἴτε ἐν γνώσει, εἴτε ἐν ἀμελείᾳ, ἠνέχθη μίαν τοιαύτην βορβορώδη κατάστασιν. Εἶναι μάλιστα ἀπορίας ἄξιον πῶς ὁ κ. Τσαλδάρης ὁ ὁποῖος ἄλλοτε ἐπιμόνως ἠξίωσε κατὰ τὴν παρελθοῦσαν τετραετίαν τὴν ἐκ τῆς Κυβερνήσεως ἀπομάκρυνσιν τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Νέου Κόμματος, ἀκριβῶς διὰ νὰ μείνῃ ἀνεπηρέαστος ἡ Δικαιοσύνη ἐπὶ μιᾶς κατηγορίας ποὺ τὸν ἀφεώρα, δὲν ἀντελήφθη ὅτι τὸ ἴδιον θὰ ἔπρεπε νὰ ἀξιώσῃ καὶ ἀπὸ τὸν ἑαυτόν του, σπεύδων οἰκειοθελῶς εἰς τὴν παραίτησίν του ἀπὸ τῆς Κυβερνήσεως μέχρις ὅτου λευκανθῇ ὄχι μόνον δικαστικῶς, ἀλλὰ καὶ πολιτικῶς ἀπὸ τὰ εἰς βάρος τοῦ κόμματός του καταγγελθέντα. Ἐφ’ ὅσον ὅμως ὁ κ. Τσαλδάρης δὲν ἐνόμισε πρέπον νὰ ἐγκαταλείψῃ οἰκειοθελῶς τὴν Κυβέρνησιν, οἱ συνεργαζόμενοι μετ’ αὐτοῦ Ἀρχηγοὶ τῶν ἄλλων δύο κομμάτων ἔκαμαν καλὰ νὰ διαχωρίσουν τὰς εὐθύνας των, διὰ διὰ νὰ μὴ ἀφήσουν τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ἐννοοῦν νὰ συγκαλύψουν τὰ καταγγελθέντα. Ἰδοὺ ἡ ἀτμόσφαιρα μέσα εἰς τὴν ὁποίαν ἔζησε καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ ζῇ ἡ Ἑλλὰς εἰς τὴν κρισιμωτέραν περίοδον τῆς ἱστορίας της, κατὰ τὴν ὁποίαν ὅταν οἱ νέοι της ἐκαλοῦντο νὰ χύσουν τὸ αἷμα των εἰς τὰ βουνὰ καὶ τὶς χαράδρες καὶ ἐσάλπιζαν αἱ σάλπιγγες τῆς ἀκραιφνοῦς ἐθνικοφροσύνης, ἕνας ἑσμὸς πολιτικῶν ὑπανθρώπων καὶ μία ἀκόλαστος οἰκονομικὴ ὀλιγαρχία ἔθετον ὡς σκοπὸν τῆς ζωῆς των νὰ θησαυρίσουν εἰς βάρος τοῦ δημοσίου χρήματος καὶ νὰ λεηλατήσουν τὴν ἰδιωτικὴν οἰκονομίαν τοῦ τόπου. Ἡ θρασεῖα αὐτὴ ἐμφάνισις τῶν καταχραστῶν καὶ τῶν ἐκμεταλλευτῶν ποὺ ἐπύκνωσαν τὰς τάξεις τῆς οἰκονομικῆς ὀλιγαρχίας εἰς ἕνα τόπον, ποὺ ἦτο καὶ καθημαγμένος, ἀλλὰ καὶ οἰκονομικῶς κατεστραμμένος, εἵλκυσε τόσον πολὺ καὶ τὴν προσοχὴν τῶν ξένων, καὶ συγκεκριμένως τῶν Ἀμερικανῶν ποὺ ἐπροθυμοποιήθησαν νὰ βοηθήσουν οἰκονομικῶς τὴν Ἑλλάδα, ὥστε ἕνα μέλος τοῦ Κογκρέσσου καὶ εἰδικώτερα τῆς Ἐπιτροπῆς διὰ τὸν τρόπον τῆς διαθέσεως τοῦ βοηθήματος Μάρσαλ, ὁ κ. Λούϊς Γουάϊμαν νὰ μᾶς παρουσιάζῃ τὴν θλιβερὰν αὐτὴν εἰκόνα μὲ τὰ μελανώτερα χρώματα. Ἀφοῦ ἐπεσκέφθη κατὰ τὸν Φεβρουάριον τοῦ 1949 τὴν Ἑλλάδα καὶ διηκρίβωσε τὰς συνθήκας τῆς πολιτικῆς καὶ κοινωνικῆς ζωῆς τοῦ τόπου, ἔσπευσεν ἅμα τῇ ἐπιστροφῇ του εἰς τὴν Οὐάσιγκτων νὰ ὑποβάλῃ μίαν ἔκθεσιν, περίληψιν τῆς ὁποίας εἴδαμεν δημοσιευομένην ὀλίγον κατόπιν εἰς τοὺς «Τάϊμς τῆς Ν. Ὑόρκης». Εἰς τὴν ἔκθεσίν του ἐκείνην ὁ Ἀμερικανὸς πολιτικὸς καυτηριάζει τὴν σπατάλην τοῦ δημοσίου χρήματος, στιγματίζει τὴν φοροδιαφυγὴν τῶν πλουσίων καὶ διεκτραγῳδεῖ τὴν κατάστασιν τῶν πτωχῶν τάξεων, ποὺ εἶναι κατὰ τὴν στατιστικήν του παρατήρησιν τὸ ἀντικείμενον τῆς αἰσχρᾶς ἐκμεταλλεύσεως 1.800 προνομιούχων οἰκογενειῶν, αἱ ὁποῖαι ζοῦν ἀνάλγητα καὶ προκλητικὰ μέσα εἰς τὴν χλιδὴν καὶ τὴν ἀκολασίαν τοῦ ἀνόμως κτηθέντος πλούτου των. Ἐὰν ὅμως τοιαύτην εἰκόνα παρουσίαζε τότε καὶ παρουσιάζει ἀκόμη καὶ σήμερα ἡ Ἑλλάς, ὁ πολιτικὸς κόσμος, τοῦ ὁποίου δὲν ἔχει ἀμβλυνθῆ τὸ αἰσθητήριον, καὶ ὁ ὁποῖος συναισθάνεται τὰς εὐθύνας του, ἀπέναντι τῆς μεγάλης μάζης τῶν ἐργαζομένων ἀνθρώπων, εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ λάβῃ ὅλα τὰ δραστικὰ ἐκεῖνα μέτρα, ποὺ ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν ἐξυγίανσιν καὶ τὸν καθαρμὸν τοῦ τόπου ἐὰν ἐπιθυμῇ ὅπως καὶ πρέπει, νὰ ἐπιζήσῃ ἡ Ἑλλὰς καὶ νὰ διαδραματίσῃ ἐν συνεχείᾳ τὸν ρόλον ὁ ὁποῖος τῆς εἶναι διαγεγραμμένος ἀπὸ τὴν μακραίωνα ἱστορίαν της. Ὁ πολιτικός, λέγω, κόσμος πρέπει νὰ προλάβῃ τὴν περισσοτέραν ἐξάπλωσιν τῆς σήψεως καὶ νὰ θέσῃ τὰ θεμέλια μιᾶς ὑγιοῦς κοινωνίας καὶ ἑνὸς δικαίου καὶ ἐννόμου Κράτους. Ὅλα αὐτὰ εἶχα ὑπ’ ὄψει μου ὅταν πρὸ διμήνου ἠρνήθην ψῆφον ἐμπιστοσύνης εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῶν τριῶν Κομμάτων, διότι ὅπως ἔλεγα εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης, δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ συναναμειχθοῦν κατ’ οὐσίαν τὰ πρόσωπα τοῦ ἐλέγχοντος καὶ τοῦ ἐλεγχομένου. Καὶ δὲν εἰσηκούσθην μὲν τότε, ὅπως θὰ ἔπρεπεν, ἀλλ’ ἰδοὺ ὅτι προτοῦ παρέλθει κἂν δίμηνον μέσα εἰς τὴν κεκορεσμένην αὐτὴν ἀτμόσφαιραν τῶν ἀποκαλυφθέντων σκανδάλων τῆς ἀσυστόλου αὐτῆς κλοπῆς καὶ λεηλασίας τοῦ δημοσίου χρήματος, τὰ δύο κόμματα, τὰ ὁποῖα ἀπαρτίζουν πλέον τὴν Κυβέρνησιν ἔφθασαν εἰς τὸν διαχωρισμὸν τῶν εὐθυνῶν των διὰ νὰ ἀποσείσουν τὴν ὑπόνοιαν ὅτι εἶναι διατεθειμένα νὰ συγκαλύψουν τὰ ἀνοσιουργήματα τοῦ μέχρι πρό τινος συνεταίρου των. Καὶ τώρα ἐρωτᾶται ἐὰν ἡ δίπτυχος αὐτὴ σημερινὴ κυβέρνησις, ὅπως ἐμφανίζεται εἰς τὰς προγραμματικάς της δηλώσεις εἶναι ἀξία τῆς ψήφου τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Βουλῆς, ἢ ὄχι. Μολονότι εἶμαι βέβαιος περὶ τῶν ἀγαθῶν της προθέσεων διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν ἀναγκῶν τοῦ τόπου καὶ περὶ τῆς θελήσεώς της νὰ καταβάλῃ κάθε φιλότιμον προσπάθειαν καὶ μολονότι περιβάλλω μὲ συμπάθειαν τὸ πρόσωπον τοῦ ἀρχηγοῦ της, ἐν τοσούτῳ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τονίσω εὐθὺς ἀμέσως καὶ προτοῦ εἰσέλθω εἰς τὸν εἰδικώτερον ἔλεγχον τῶν προγραμματικῶν της δηλώσεων ὅτι δὲν μοῦ ἐμπνέει τὴν ἀπόλυτον ἐμπιστοσύνην ὅτι διαθέτει καὶ τὰς ἱκανότητας ποὺ ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν τεραστίων προβλημάτων, τῶν ὁποίων ἡ λύσις εἶναι ἐπείγουσα καὶ ἐπιτακτική. Καὶ πιστεύω ὅτι ἐὰν τυχὸν τύχῃ, καθὼς φαίνεται, τῆς προσωρινῆς καὶ ὑπὸ ὅρον ὑποστηρίξεως τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, τὸ ὁποῖον εἶναι φυσικὸν νὰ φοβῆται καὶ νὰ τρέμῃ τὰς ἐκλογάς, θὰ πρέπῃ νὰ τρέμῃ τὰς ἐκλογάς, θὰ πρέπῃ νὰ μὴ ἔχῃ τὴν ἀφέλειαν νὰ πιστεύῃ ὅτι θὰ κρατηθῇ ἐπὶ πολὺ εἰς τὴν ἐξουσίαν. Ἡ βαθεῖα πολιτικὴ κρίσις ἀπὸ τὴν ὁποίαν διέρχεται ὁ τόπος μοιραίως θὰ μᾶς ὁδηγήσῃ καὶ πάλιν, σύντομα δέ, εἰς προσφυγὴν εἰς τὴν λαϊκὴν ἐτυμηγορίαν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν καὶ μόνον θὰ ἐκκαθαρισθῇ πλήρως ὁ πολιτικὸς ὁρίζων καὶ θ’ ἀποδειχθῇ ποῖον κόμμα ἢ ποῖον πολιτικὸν σχηματισμὸν ἐννοεῖ νὰ περιβάλῃ μὲ τὴν ἀμέριστον καὶ σταθερὰν ἐμπιστοσύνην του ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Καὶ τώρα ἂς εἰσέλθωμεν εἰς τὰ κατ’ ἰδίαν κεφάλαια τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Ἐν ἀρχῇ τῶν δηλώσεών της τούτων ἡ Κυβέρνησις μᾶς πληροφορεῖ περὶ τῆς περικοπῆς τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας, τὸν ὀδυνηρὸν ἀντίκτυπον τῆς ὁποίας ὅπως ἦταν ἑπόμενον συνῃσθάνθη καὶ θὰ συναισθανθῇ ἐν συνεχείᾳ ὁ τόπος. Βέβαια, καθ’ ἃ εὐθὺς ἅμα τῇ ἀναλήψει τῆς ἐξουσίας ἀπὸ τὴν τρίπτυχον Κυβέρνησιν ἐδήλωσεν ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς κ. Πόρτερ, ἡ περικοπὴ τῆς βοηθείας κατὰ 67 ὁλόκληρα ἑκατομμύρια δολλαρίων δὲν ὀφείλεται εἰς τὸν σχηματισμὸν τῆς κυβερνήσεως ἐκείνης καὶ εἶχε, πράγματι, προηγουμένως ἀποφασισθῆ. Ἐὰν δὲ εἶχεν ἀποφασισθῆ προηγουμένως, τοῦτο ὀφείλεται, κατ’ αὐτὴν πάντοτε τὴν ἀμερικανικὴν ὁμολογίαν, εἰς τὸ γεγονὸς ὅτι δὲν ἔγινεν ἡ λελογισμένη χρῆσις τῆς βοηθείας αὐτῆς παρὰ τῶν προκατόχων κυβερνήσεων, δὲν ἔγινεν ἡ δέουσα ἀπορρόφησις τῶν ποσῶν ποὺ εἶχαν πρὸς τοῦτο διατεθῆ καὶ δὲν ἐσημειώθη ἡ πολιτικὴ εὐστάθεια, ποὺ φυσικὰ εἶναι ὅρος ἀπαραίτητος διὰ τὴν ἐμπέδωσιν οἱουδήποτε οἰκονομικοῦ προγράμματος ὄχι κἂν μεγάλης ἀλλὰ καὶ μικρᾶς ἀκόμη διαρκείας. Εἰς τὴν συζήτησιν, ποὺ θὰ πρέπῃ συντόμως νὰ γίνῃ ἐν πάσῃ εὐρύτητι εἰς τὴν Βουλὴν θ’ ἀποδειχθῇ ποῖοι εἶναι οἱ ὑπεύθυνοι διὰ τὰ παρὰ τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς καταγγελλόμενα, καὶ διατὶ δὲν κατωρθώσαμεν ν’ ἀπορροφήσωμεν ἐγκαίρως καὶ ἐπαρκῶς ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τῆς βοηθείας διὰ νὰ ἐκτελέσωμεν εἰς τὸ ἀκέραιον καὶ προτοῦ διαρρεύσει ἡ τετραετία τοῦ σχεδίου Μάρσαλ τὸ πρόγραμμα τῆς ἀνασυγκροτήσεως τοῦ τόπου. Ἡ Βουλὴ ἔχει ἀνάγκην νὰ φωτισθῇ ἐπαρκῶς εἰς εὔληπτον καὶ σαφῆ γλῶσσαν καὶ χωρὶς καββαλιστικοὺς ἀριθμοὺς ἢ γενικωτάτας ἀοριστολογίας ὄχι μόνον πῶς ἐπακριβῶς διετέθησαν τὰ δύο καὶ πλέον δισεκατομμύρια δολλαρίων, μὲ τὰ ὁποῖα ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως καὶ ἐντεῦθεν ἐπροικοδότησαν τὴν Ἑλλάδα ἀρχικῶς οἱ Ἄγγλοι καὶ ἐν συνεχείᾳ καὶ περισσότερον οἱ Ἀμερικανοί, ἀλλὰ καὶ διατὶ ἔμειναν ἀναπορρόφητα τὰ κονδύλια τῆς Μαρσαλικῆς βοηθείας, ἰδίως ἐφ’ ὅσον μετὰ τὸν τερματισμὸν τοῦ ἀνταρτοπολέμου δὲν ἀπομένουν διὰ τὴν ἀπορρόφησιν τῆς βοηθείας παρὰ μόνον δύο χρόνια ἀκόμη. Πρωτίστως ὅμως ἡ Βουλὴ ἔχει ἀνάγκην νὰ κατατοπισθῇ ἐπὶ τοῦ κεφαλαιώδους ζητήματος ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐν πλήρει συνεννοήσει μὲ τοὺς Ἀμερικανοὺς ἔχει τελικὰ ἐκπονήσει τὸ πρόγραμμα τῆς ἀνασυγκροτήσεως τοῦ τόπου, ποὺ φυσικὸν εἶναι νὰ συνίσταται ὄχι μόνον εἰς τὴν τόνωσιν τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς βαρείας ἐκείνης βιομηχανίας, ποὺ θὰ μᾶς ἐπέτρεπεν ἀφ’ ἑνὸς νὰ κάμωμεν χρῆσιν τοῦ ὀρυκτοῦ πλούτου, ὁ ὁποῖος ἐγκλείεται εἰς τὸ ὑπέδαφος τῆς χώρας, μεταβάλλοντές τον ὄχι εἰς ἡμικατέργαστα, ἀλλὰ εἰς πλήρως κατειργασμένα βιομηχανικὰ προϊόντα, καὶ ἀφ’ ἑτέρου νὰ δώσωμεν ἀπασχόλησιν εἰς τὸ δημογραφικόν μας περίσσευμα, τὸ ὁποῖον ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν παρουσιάζεται ἐντονώτερον. Δυστυχῶς ἐπὶ τοῦ κεφαλαιώδους τούτου προβλήματος φαίνεται ὅτι τὰ κόμματα, τὰ ὁποῖα ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως καὶ ἐντεῦθεν ἀπήρτισαν καὶ ἀπαρτίζουν τὰς διαδοχικὰς Κυβερνήσεις ὄχι μόνον δὲν παρουσίασαν, ἀλλὰ καὶ σήμερα δὲν παρουσιάζουν ἀκόμη, ἄρτιον πρόγραμμα καὶ σαφεστέραν ἀπόκλισιν ἢ προτίμησιν, ἐὰν θὰ πρέπῃ δηλαδὴ νὰ στρέψωμεν τὴν προσοχήν μας περισσότερον εἰς τὴν ἐκβιομηχάνισιν ἢ τὴν γεωργικὴν ἀνάπτυξιν τοῦ τόπου. Τοιουτοτρόπως ὁ μέχρι τῆς παραιτήσεως τῆς Κυβερνήσεως τοῦ τριπτύχου σχήματος ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ κ. Στεφανόπουλος εἰς μίαν πρόσφατον διάλεξιν ποὺ ἔδωσεν εἰς τὴν Ἀνωτέραν Σχολὴν Βιομηχανικῶν σπουδῶν μᾶς ἐπληροφόρησεν ὅτι ἐφ’ ὅσον οἱαδήποτε ἔντασις τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀπορροφήσῃ τὸ δημογραφικόν μας περίσσευμα, ὥστε νὰ μᾶς ἐξασφαλίσῃ ἐπάρκειαν πόρων, θὰ ἔπρεπε νὰ προσανατολισθῶμεν πρὸς τὴν ἀνάγκην τῆς περισσοτέρας ἐκβιομηχανίσεως τοῦ τόπου, ἀπὸ τὴν ὁποίαν καὶ μόνον θὰ ἠμπορούσαμεν νὰ ἀναμένωμεν κάποιαν ἀπορρόφησιν τοῦ δημογραφικοῦ μας περισσεύματος. Δυστυχῶς ὁ κ. Στεφανόπουλος δὲν ἀντελήφθη, ὅτι μὲ μόνην τὴν δημιουργίαν τῶν μεσαίων καὶ βασικῶν βιομηχανιῶν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτύχωμεν τὸ ποθούμενον καὶ νὰ ἀξιοποιήσωμεν τὸν ἄφθονον ὀρυκτὸν πλοῦτον, ποὺ ἐγκλείει εἰς τὸ ὑπέδαφός της ἡ χώρα. Ἄν ὅμως αὐτὴν τὴν γνώμην διετύπωσεν ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, προσθέσας ὡς ἐπῳδὸν τοῦ λόγου του, ὅτι μετὰ τὴν περικοπὴν τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας, ἡ ἐκβιομηχάνισις τῆς χώρας μοιραίως περιέρχεται εἰς τὴν σφαῖραν τῶν ὀνείρων, ἄλλος ὑπουργὸς τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, ὁ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας κ. Ἀβέρωφ, εἰς μίαν πρόσφατον διάλεξιν, ποὺ ἔκαμε καὶ αὐτὸς εἰς κάποιο Κολλέγιον, μᾶς ἐπληροφόρησεν ἀντιθέτως, ὅτι ἡ προσοχή μας ἔπρεπε νὰ στραφῇ περισσότερον εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς καὶ τοιουτοτρόπως ἐνεφανίσθη λησμονῶν, ὅτι εἰς ἕνα τόπον, τοῦ ὁποίου ἡ καλλιεργήσιμος ἔκτασις ἀνέρχεται μόλις εἰς τὸ ἕνα πέμπτον τῆς ὅλης ἐπιφανείας τοῦ ἐδάφους, εἰς τὸ ὁποῖον ὁ κλῆρος ὑπῆρξεν ἀνέκαθεν μικρός, καὶ ἀπὸ τῆς εἰσροῆς τῶν προσφύγων καὶ ἐντεῦθεν κατέστη ἔτι μικρότερος, εἰς ἕνα τόπον εἰς τὸν ὁποῖον ἡ αὔξησις τοῦ πληθυσμοῦ συντελεῖ εἰς τὸν ἀκόμη μεγαλύτερον τεμαχισμὸν τοῦ νάνου αὐτοῦ κλήρου, πανάκειαν δὲν ἠμπορεῖ βέβαια νὰ ἀποτελέσῃ ἡ ἀνάπτυξις τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς καὶ μόνον. Ὁ δεύτερος οὗτος ὑπουργός, φαίνεται ὅτι δὲν ἀντελήφθη ἐπαρκῶς τὴν ὀξύτητα τοῦ δημογραφικοῦ προβλήματος, τὴν ὁποίαν, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω, εἰς πεῖσμα οἰκονομολόγων τε καὶ γεωπόνων ἀπὸ μιᾶς εἰκοσαετίας ἔχω ἐπισημάνει εἰς τὸν τόπον, διὰ νὰ καταλήξῃ, ὅπως θὰ ἔπρεπεν, εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι τὸ σκέλος τῆς γεωργικῆς ἀναπτύξεως δὲν εἶναι ἐπαρκές, καὶ ὅτι κατὰ συνέπειαν θὰ ἔπρεπε νὰ συμπληρωθῇ ἀπὸ τὸ σκέλος τῆς σοβαρωτέρας ἐκβιομηχανίσεως τῆς χώρας. Τὰ ἀνωτέρω δὲν σημαίνουν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιδοθῶμεν εἰς τὴν περισσοτέραν ἀνάπτυξιν τῆς γεωργικῆς μας παραγωγῆς, ποὺ θὰ μᾶς ἐπέτρεπε καὶ τὰ γεωργικά μας προϊόντα νὰ πολλαπλασιάσωμεν καὶ πρὸ παντὸς τὸ κόστος τῆς παραγωγῆς των νὰ μειώσωμεν. Σημαίνουν ὅμως, ὅτι πρέπει νὰ ἀπαλλαγῶμεν ἀπὸ τὴν ψευδαίσθησιν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἠμπορεῖ νὰ ἀποβῇ γεωργικῶς αὐτάρκης χώρα, ὅπως δυστυχῶς ὑπεστήριζαν μέχρι πρό τινος μὲ πολλὴν ἐπιπολαιότητα καὶ οἰκονομολόγοι καὶ γεωπόνοι. Κατ’ ἀπόλυτον ἐπιστημονικὴν ἀκρίβειαν καὶ ἡ στενότης τῆς γῆς καὶ τὸ λεπτόγειον τοῦ ἐδάφους προδιαθέτουν εἰς τὴν καλλιέργειαν κυρίως εὐγενῶν προϊόντων, τὰ ὁποῖα ὅμως καὶ αὐτὰ ὑφίστανται, ὅπως βλέπωμεν καθαρώτερα ἐπ’ ἐσχάτων, τὸν θανάσιμον συναγωνισμὸν τῶν ὁμοειδῶν ξένων προϊόντων των. Καὶ ἔσπευσε μὲν ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ προβῇ εἰς διάψευσιν τῶν λεχθέντων του καὶ νὰ μᾶς πληροφορήσῃ, ὅτι ἀποδίδει εἰς τὴν γεωργίαν ἴσην ὅσην καὶ εἰς τὴν βιομηχανίαν βαρύτητα, ἀλλὰ δὲν μᾶς ἔπεισε περὶ τοῦ ὅτι εἶναι ἀπηλλαγμένος τῆς ψευδαισθήσεώς του καὶ ὅτι δὲν προέβη εἰς τὴν διάψευσιν ἐκείνην εἰμὴ μόνον διὰ νὰ καθησυχάσῃ τὴν ὀργὴν καὶ τὴν διαμαρτυρίαν τοῦ βιομηχανικοῦ κόσμου τῆς χώρας. Δὲν ἐπιθυμῶ βέβαια μὲ τὰς ἀνωτέρω σκέψεις καὶ παρατηρήσεις μου νὰ δημιουργήσω οἱονδήποτε ρεῦμα ἀπαισιοδοξίας διὰ τὴν βιωσιμότητα τῆς Ἑλλάδος. Ἐπιθυμῶ ὅμως νὰ τονίσω, ὅτι ἡ οἰκονομία μας θὰ τονωθῇ ἐὰν παράλληλα πρὸς τὴν ἔντασιν τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς μας στρέψωμεν τὴν προσοχήν μας καὶ πρὸς τὴν μεγαλυτέραν ἐκβιομηχάνισιν καὶ πρὸ παντὸς εἰς τὸν ἐξηλεκτρισμὸν εἰς τὸ μέγιστον δυνατὸν ὅριον, ὁ ὁποῖος καὶ θὰ μᾶς ἐπιτρέψῃ νὰ κινήσωμεν ταὐτόχρονα τόσον τὴν γεωργίαν, ὅσον καὶ τὴν βιομηχανίαν τῆς χώρας. Πρὸς αὐτὴν τὴν κατεύθυνσιν πρέπει νὰ ὁδηγηθῶμεν καὶ νὰ ἐπικαλεσθῶμεν τὴν συνδρομὴν τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς, ἐὰν θέλωμεν νὰ ἀποφύγωμεν τὴν ἐμφάνισιν τοῦ προβλήματος τῆς ἐπαρκείας μας εἰς ὀξύτερον ἀφ’ ὅ,τι καὶ ὁ σημερινὸς βαθμός. Ἐὰν δέ, δὲν πρέπῃ νὰ ἐμβάλλωμεν τὸν τόπον εἰς ὑπερβολικὰς διὰ τὸ μέλλον του ἀνησυχίας δὲν πρέπει ὅμως ἐξ ἄλλου καὶ νὰ τὸν παρασύρωμεν εἰς ὑπερμέτρους καὶ ἀλογίστους αἰσιοδοξίας. Τῆς Ἀμερικανικῆς ὅμως βοηθείας ἡ περικοπὴ δὲν ἀποκλείεται νὰ συνεχισθῇ καὶ εἰς τὸ μέλλον καὶ μάλιστα αὐτὸ τοῦτο τὸ ἐγγὺς μέλλον, ἐφ’ ὅσον ἡ ἀνάγκη τοῦ ἐξοπλισμοῦ τοῦ Δυτικοῦ κόσμου εἶναι μοιραῖον, ὅτι θὰ ὁδηγήσῃ εἰς ἀναγκαστικὸν περιορισμὸν τῶν κονδυλίων ποὺ διατίθενται διὰ τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἀπὸ τὸ σχέδιον Μάρσαλ βοηθουμένων χωρῶν. Ἡ τόσον εὔρωστος καὶ πλουσία Βορειοαμερικανικὴ συμπολιτεία δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξαρκέσῃ εἰς τὴν ταυτόχρονον καὶ ἴσην κάλυψιν καὶ τῶν δύο τούτων ἀναγκῶν καὶ δι’ αὐτὸν ἀκριβῶς τὸν λόγον τὰ οἰκονομικῶς βοηθούμενα κράτη τοῦ δυτικοῦ συνασπισμοῦ, μᾶλλον θὰ πρέπῃ νὰ ἀντικρύζουν ἀπὸ τοῦδε τὴν ἐλάττωσιν τοῦ κονδυλίου τῆς οἰκονομικῆς βοηθείας. Εἰς τὸ συμπέρασμα αὐτὸ μᾶς ὁδηγεῖ ἀβίαστα καὶ ἕνα ἄλλο γεγονὸς τεραστίας διὰ τὸν Δυτικὸν κόσμον σημασίας, τὸ γεγονός, ὅτι ἀπὸ τὰς προσφάτους Ἀμερικανικὰς ἐκλογὰς τὸ Κόμμα τῶν Ρεπουμπλικάνων ἐξέρχεται σοβαρὰ ἐνισχυμένον. Ἐὰν τὸ Κόμμα τοῦτο δὲν διαθέτει πλειοψηφίαν ἀπέναντι τῆς Δημοκρατικῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. Τροῦμαν, ὅμως κατὰ πᾶσαν πρόβλεψιν θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐπηρεάσῃ ἐν συνεχείᾳ τὴν πολιτικὴν τῆς ὑπευθύνου Κυβερνήσεως εἰς τὰ ἑξῆς δύο κεφαλαιώδη σημεῖα: Καὶ τὰ δύο αὐτὰ σημεῖα εἶναι ἀφ’ ἑνὸς ὅτι θὰ ἐπιμείνῃ καὶ δὴ μέχρις ἀποτελέσματος, εἰς τὸ νὰ προστατευθοῦν τὰ ἀμερικανικὰ συμφέροντα περισσότερον εἰς τὴν Ἀσίαν καὶ ὀλιγώτερον εἰς τὴν Εὐρώπην καὶ ἀφ’ ἑτέρου ὅτι θὰ ἐπιδιώξῃ νὰ περικοποῦν τὰ κονδύλια διὰ τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν τῶν δυτικοευρωπαϊκῶν χωρῶν, μὲ τὴν οὐσιαστικὴν δικαιολογίαν, ὅτι ὁ τόσον πολὺ φορολογούμενος Ἀμερικανὸς πολίτης δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀνθέξῃ ἐξ ἴσου καὶ εἰς τὰ δύο δυσβάστακτα αὐτὰ βάρη. Ἐὰν ὅμως τοιαύτη διαγράφεται ἡ προοπτικὴ διὰ τὸ ἐγγὺς μέλλον, ἡ Ἑλλάς, ἡ ὁποία δὲν ἐχρησιμοποίησε μέχρις ὥρας, ὅσον ἔπρεπε, τὴν παρασχεθεῖσαν βοήθειαν, θὰ πρέπῃ νὰ ἐπιδοθῇ ἐν πάσῃ σπουδῇ εἰς τὴν ἀπὸ τοῦδε τοὐλάχιστον καὶ ἐφεξῆς χρησιμοποίησίν της διὰ νὰ συμπληρώσῃ τὰ κενὰ τὰ ὁποῖα ἐσημείωσεν ἡ μέχρι τῆς ὥρας ἀδράνειά της. Ἀλλὰ καὶ θὰ πρέπῃ ἐπὶ πλέον νὰ κινητοποιήσῃ καὶ τοὺς λανθάνοντας ἐσωτερικούς της πόρους, ποὺ εἶναι τόσον ἐδῶ ἀποθησαυρισμένοι, ὅσον καὶ εἰς τὰς ξένας Τραπέζας ἀποταμιευμένοι, ὠθοῦσα εἰς τὴν ἀκόμη μεγαλυτέραν ἐπένδυσιν τῶν κρυπτομένων καὶ δειλιώντων μέχρι τῆς ὥρας τούτων κεφαλαίων. Θὰ πρέπῃ ἐπὶ πλέον νὰ ἰσοσκελίσῃ τὸν προϋπολογισμόν της μὲ δικαιοτέραν κατανομὴν τῶν βαρῶν ἀποφεύγουσα ἐφεξῆς κάθε σπατάλην σὰν ἐκείνην εἰς τὴν ὁποίαν μᾶς εἶχαν συνηθίσει οἱ παλαιοκομματικοὶ καὶ ἐν ἁμαρτίαις γηράσαντες πολιτικοὶ ὀργανισμοί. Ἐφ’ ὅσον δὲ πρὸς αὐτὴν τὴν κατεύθυνσιν μᾶς ὁδηγεῖ, δὲν θὰ ἔλεγα ἡ πίεσις, ἐκ σεβασμοῦ πρὸς τὴν ἔννοιαν τῆς Ἑλληνικῆς ἀνεξαρτησίας, ἀλλὰ ἡ ἰσχυρὰ παραίνεσις τοῦ Ἀμερικανικοῦ παράγοντος, ἂς ἴδωμεν ἐὰν τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα μᾶς εἰσηγεῖται ἡ Κυβέρνησις διά τινα ἐκ τῶν ὁποίων καὶ προέβη ἐν σπουδῇ εἰς τὴν ἔκδοσιν ἀναγκαστικῶν νόμων, θὰ εἶναι μέτρα ἐπαρκῆ διὰ νὰ συμπληρώσουν τὴν Ἀμερικανικὴν βοήθειαν καὶ νὰ ὑποβοηθήσουν τῆς ἀνασυγκροτήσεως τὸ ἔργον. Καὶ προτοῦ εἰσέλθω εἰς τὴν οὐσίαν τῆς ὑποθέσεως ἐφ’ ἑνὸς ἑκάστου τῶν ἀναγκαστικῶν τούτων νόμων διὰ τὸν λεπτομερέστερον ἔλεγχον τῶν ὁποίων ἐπιφυλάσσομαι εὐθὺς ὡς ἤθελον κατατεθῆ εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς ἐπικύρωσιν, θεωρῶ ἀπολύτως ἐπάναγκες νὰ παρατηρήσω, ὅτι ἐκ σεβασμοῦ καὶ πρὸς τὴν Συνταγματικὴν τάξιν καὶ ἐξ ὑποχρεώσεως πρὸς τὴν Κοινοβουλευτικὴν εὐθιξίαν ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ καταφύγῃ εἰς τὴν ὁδὸν τῆς δι’ ἀναγκαστικῶν νόμων νομοθετήσεως. Ἀντιθέτως θὰ ἔπρεπε νὰ εἰσαγάγῃ τὰ σχετικὰ νομοσχέδια ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, τόσῳ μᾶλλον ὅσῳ ἐντὸς ἐλαχίστων ἡμερῶν ἐπρόκειτο νὰ συνέλθῃ, ὅπως καὶ συνῆλθεν αὕτη. Ἀλλ’ ἐπ’ ἐσχάτων ἔχει γίνει τόση κατάχρησις τῆς δι’ ἀναγκαστικῶν νόμων νομοθετήσεως, ὥστε νὰ ἐπιβάλλεται νὰ σταματήσῃ ἡ μέθοδος αὐτὴ τοῦ νομοθετεῖν, ἡ ὁποία σημαίνει εἰς τὸ βάθος, οὔτε πολὺ οὔτε ὀλίγον, ἀσέβειαν πρὸς τὸ Νομοθετικὸν Σῶμα. Τοιουτοτρόπως κατελήξαμεν εἰς τὸ ὅτι ἡ Βουλὴ καταναλίσκει τὸν πολύτιμον χρόνον της εἰς τὴν συζήτησιν ἀσημάντων πολλὲς φορὲς ἀναφορῶν, ἐρωτήσεων καὶ ἐπερωτήσεων καὶ δὲν ἀσχολεῖται, ὅπως θὰ ἔπρεπεν οὐσιαστικώτερον καὶ διεξοδικώτερον ἐπὶ τῶν κειμένων τῶν νόμων ποὺ τῆς ζητοῦν αἱ ἑκάστοτε Κυβερνήσεις νὰ ψηφίσῃ. Ἡ σόλοικος αὐτὴ μέθοδος ἐπεκτείνεται σιγὰ–σιγὰ καὶ εἰς αὐτὸν τὸν κυριώτερον ἐκ τῶν νόμων, τὸν προϋπολογισμόν, ὁ ὁποῖος ὄχι μόνον ἀργὰ κατατίθεται, ἀλλὰ καὶ ἐξ ὑφαρπαγῆς ψηφίζεται, ἐνῷ πρόκειται περὶ τοῦ βασικωτέρου νόμου, ὁ ὁποῖος ρυθμίζει τὰ τῆς δικαίας κατανομῆς τῶν φορολογικῶν βαρῶν καὶ τὰ τῆς ἐπωφελοῦς διαθέσεως τοῦ δημοσίου πλούτου. Πρό τινος μόλις διενεμήθη ὁ πρὸ τριμήνου περίπου κατατεθεὶς εἰς τὴν Βουλὴν προϋπολογισμὸς τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Κράτους καὶ μέχρι τῆς ὥρας εἴχαμεν ἀρκεσθῆ εἰς τὰς ἐπιτόμους ἀνακοινώσεις τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργοῦ καὶ εἰς μίαν ἐφημεριδογραφικὴν μονομαχίαν μεταξὺ αὐτοῦ καὶ τοῦ διαδεχθέντος αὐτὸν συναδέλφου του, ἀπὸ τὰς ὁποίας καὶ ἐμάθαμεν περιληπτικώτατα εἰς πόσον περίπου ποσὸν θὰ ἀνέλθῃ τὸ ἐτήσιον ἔλλειμμα, ὡς καὶ τὸ ὅτι ὅλως ἐσφαλμένως ἀνεγράφη εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῆς τρεχούσης χρήσεως ὡς εἰσπρακτέον ἔσοδον τὸ ποσὸν τῶν δύο ἑκατομμυρίων ἀγγλικῶν λιρῶν, τὸ ὁποῖον ὁ συντάκτης τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐκείνου ἐθεώρησεν ὡς δυνάμενον νὰ πραγματοποιηθῇ ἔσοδον. Καὶ ὅμως εἰδικώτερα ὡς πρὸς τὸν προϋπολογισμὸν ἔπρεπε νὰ καταβάλλεται μεγαλυτέρα προσοχὴ καὶ περισσότερος σεβασμὸς πρὸς τὴν ἀνάγκην τοῦ ἐλέγχου του ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ἐλέγχου ὁ ὁποῖος θὰ τῆς ἐπέτρεπε νὰ διακριβώσῃ τὸ ὀρθὸν καὶ ἀσφαλὲς τῶν κονδυλίων τόσον εἰς τὸ σκέλος τῶν ἐσόδων ὅσον καὶ εἰς τὸ σκέλος τῶν ἐξόδων. Καὶ ὅμως εἰς παλαιοτέρας ἐποχὰς αἱ Κυβερνήσεις ἦσαν καὶ εἰς τὸ θέμα τοῦτο προσεκτικώτεραι, ὅπως δὲ ἐνθυμοῦμαι, ἡ ἔκθεσις τοῦ εἰσηγητοῦ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ποὺ ὑπεβάλλετο εἰς τὴν Βουλὴν συνετάσσετο μετὰ τόσης προσοχῆς καὶ λεπτολόγου εὐσυνειδησίας, ὡς ἐκ τῆς σημασίας ποὺ εἰς αὐτὴν ἀπεδίδετο, ὥστε νὰ χρησιμεύσῃ, ὅπως καὶ ἐχρησίμευσε πολλάκις, ὡς τίτλος πρὸς ἄνοδον εἰς αὐτὸ τοῦτο τὸ Πρωθυπουργικὸν ἀξίωμα. Καὶ τώρα ἂς εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν ἀναγκαστικῶν ἐκείνων νόμων, μὲ τοὺς ὁποίους ἡ Κυβέρνησις νομίζει, ὅτι θὰ ἠμπορέσῃ νὰ τονώσῃ τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν ἀφ’ ἑνὸς καὶ νὰ ἐξυγιάνῃ τὰ δημοσιονομικὰ τοῦ τόπου ἀφ’ ἑτέρου. Καὶ διὰ μὲν τὸν ἀναγκαστικὸν νόμον «περὶ ἱδρύσεως Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ Τουρισμοῦ» θὰ εἴχαμεν νὰ παρατηρήσωμεν, ὅτι ἡ ὀργάνωσις τῆς ὑπηρεσίας αὐτῆς εἶναι ὑπέρποτε ἄλλοτε ἐπιβεβλημένη διὰ νὰ ἀποκομίσῃ ὁ τόπος ἀφθονώτερον τουριστικὸν συνάλλαγμα. Ἐὰν ὅμως εἶναι ἀνάγκη νὰ ὀργανωθῇ ἐπὶ σοβαρωτέρων βάσεων ἡ ξενοδοχειακὴ ἐπιχείρησις διὰ νὰ προσελκυσθῇ τὸ κῦμα τῶν ξένων, εἶναι ἐξ ἴσου ἐπάναγκες νὰ μὴ καθυστερήσῃ ἡ προσοχὴ τοῦ Κράτους καὶ πρὸς τὰς μικρὰς ἐπαρχιακὰς ξενοδοχειακὰς ἐπιχειρήσεις, αἱ ὁποῖαι ὅπως ὅλοι μας γνωρίζομεν εὑρίσκονται εἰς πρωτόγονον ἀκόμη, ἂν ὄχι βάρβαρον, κατάστασιν. Ἐὰν εἶναι ἀναγκαῖα τὰ ξενοδοχεῖα τῆς πολυτελείας εἰς τὰ μεγάλα κέντρα καὶ τὰς τουριστικὰς περιοχάς, ἄλλο τόσον εἶναι ἀναγκαῖα καὶ τὰ ξενοδοχεῖα ποὺ θὰ παρουσιάζουν στοιχειώδη ἄνεσιν διαμονῆς καὶ εἰς τὰς ἐπαρχιακὰς πόλεις, καὶ μάλιστα τὰς πρωτευούσας τῶν Νομῶν. Καὶ ὅμως ἀπὸ τὴν πρόσφατον περιοδείαν μου εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν Νομῶν τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας, ἀπεκόμισα τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι αἱ πόλεις αὐταὶ στεροῦνται ξενοδοχείων στοιχειώδους κἂν ἐμφανίσεως. Ὅταν θὰ συζητηθῇ ἐν τῇ οὐσίᾳ του ὁ ἀναγκαστικὸς αὐτὸς νόμος θὰ πρέπῃ νὰ ἐξετάσωμεν τὰ βάσιμα, ὅπως ἐκ πρώτης ὄψεως φαίνεται, παράπονα τοῦ Συνδέσμου τῶν ξενοδόχων ποὺ παραπονοῦνται ὅτι τὰ συμφέροντά των ἐθυσιάσθησαν ἐμπρὸς εἰς τὰ συμφέροντα τῶν μεγάλων ἐπιχειρηματιῶν ποὺ ἀσκοῦν τὰς ἐπιχειρήσεις των εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ Κράτους. Τὴν προσοχήν μας ὅμως πρέπει ἐπίσης νὰ ἐπισύρῃ ὁ ἀναγκαστικὸς νόμος «περὶ ὀργανισμοῦ Λιμένος Πειραιῶς», διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιδιώκεται ὄχι μόνον ἡ ἐξυγίανσις τοῦ κυριωτέρου λιμένος ἀπὸ τὰ σκάνδαλα καὶ τὰς καταχρήσεις τῶν μυθωδῶν ποσῶν τῶν μέχρις ὥρας διαχειριστῶν του, ἀλλὰ καὶ ἡ προαγωγὴ του εἰς τὴν θέσιν μεγάλου διεθνοῦς λιμένος. Ἐπὶ τοῦ δευτέρου ὅμως σημείου θὰ ἔπρεπε νὰ παρατηρήσωμεν ὅτι ἡ μονοπωλιακὴ προσήλωσις μόνον εἰς τὸν λιμένα τοῦτον σημαίνει κατ’ ἀνάγκην μαρασμὸν τῶν ὑπολοίπων λιμενικῶν κέντρων, καὶ μεταξὺ τούτων πρωτίστως αὐτῆς ταύτης τῆς Θεσσαλονίκης. Τὸν λιμένα τῆς πόλεως αὐτῆς εὕρηκα διατελοῦντα εἰς τόσον μαρασμόν, διὰ νὰ μὴ εἴπω πλήρη νέκρωσιν, ὥστε νὰ διερωτῶμαι ἐὰν ἡ νύμφη τοῦ Θερμαϊκοῦ, ἐπὶ τῆς ὁποίας στρέφονται αἱ βουλιμιώδεις ὀρέξεις τῶν Βορείων γειτόνων δὲν θὰ ἦταν ἄξια προνομιακῆς θὰ ἔλεγα στοργῆς καὶ προσοχῆς, ποὺ θὰ ἔδιδε κίνησιν εἰς τὸν λιμένα της, θ’ ἀπασχολοῦσε ἀργούσας σήμερον ἐργατικὰς χεῖρας καὶ θὰ ὑπεβίβαζε κατὰ πολὺ τὰ ἔξοδα μεταφορᾶς τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων ἐμπορευμάτων, ποὺ προορίζονται διὰ τὸ βόρειον τμῆμα τῆς Ἑλλάδος. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἀναγκαστικὸν νόμον τὸν κυροῦντα τὴν σύμβασιν μετὰ τῆς Ἀμερικανικῆς Ἑταιρίας Ἐμπάσκο, εἰς τὴν ὁποίαν καὶ εἶχεν ἀνατεθῆ ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως ἡ μελέτη καὶ ἐπίβλεψις τῶν ὑπὸ ἐκτέλεσιν μεγάλων ὑδροηλεκτρικῶν ἔργων καὶ ἐγκαταστάσεων, θὰ εἶχα νὰ παρατηρήσω ὅτι ὁ νόμος οὗτος θὰ πρέπῃ νὰ τύχῃ ἐξονυχιστικωτέρας ἐξετάσεως καὶ λόγῳ τῆς σοβαρότητος τοῦ θέματος αὐτοῦ καθ’ ἑαυτό, ἀλλὰ καὶ διότι πέριξ τοῦ ζητήματος τούτου διετυπώθησαν κατ’ ἐπανάληψιν ἀπὸ τῶν στηλῶν τοῦ ἡμερησίου τύπου τόσον βαρεῖαι κατηγορίαι ὡς πρὸς τὴν χρησιμότητα καὶ τὸ ἐπωφελὲς αὐτοῦ, ὥστε ἄλλοι μὲν νὰ θεωροῦν τὴν σύμβασιν αὐτὴν ὡς ἄκρως ἐπωφελῆ εἰς τὸ δημόσιον, ἄλλοι δὲ ὡς ἕνα ἀπὸ τὰ μεγάλα σκάνδαλα, ποὺ σκοπὸν ἔχουν νὰ ἐπιβαρύνουν ὑπερμέτρως τὸ κόστος τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων, ποὺ θὰ τῆς ἀνατεθοῦν. Ἡ εὐρεῖα συζήτησις, ποὺ πρέπει νὰ διεξαχθῇ θὰ μᾶς ἀποδείξῃ, ἐὰν ἡ σύμβασις αὐτὴ εἶναι πράγματι ἐπωφελὴς εἰς τὸν τόπον καὶ ἂν συνετάγη ὑπὸ τοὺς καλυτέρους οἰκονομικοὺς ὅρους ὑφ’ οὓς ἦταν σήμερον δυνατὸν νὰ συνταγῇ. Ἐὰν θὰ ἤθελα, ὅπως καὶ θὰ ἔπρεπε, νὰ παρατρέξω τὸν ἀναγκαστικὸν νόμον περὶ λειτουργίας Κτηνιατρικῆς Σχολῆς εἰς τὸ Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης, ποὺ ἴσως δὲν ἄξιζε νὰ ἐμφανισθῇ εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις, ὡς ἄκρως ἐπεῖγον νομοθέτημα, θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ ἄλλου ἀναγκαστικοῦ νόμου περὶ προστασίας τῆς καταναλώσεως τῶν ἐγχωρίων λιγνιτῶν, ἡ ὁποία θὰ μᾶς ἐπέτρεπε νὰ ἐξοικονομήσωμεν τὸ ξένον συνάλλαγμα, ποὺ ἐξάγομεν σήμερα διὰ τὰ ξένα ἀνθρακοειδῆ καύσιμα. Ἐπίσης θὰ πρέπῃ νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν μας, ἀφ’ ἑνὸς ὁ ἀναγκαστικὸς νόμος περὶ μισθολογίου τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Δημοσίου ὡς καὶ τῶν ὀργανισμῶν δημοσίου Δικαίου καὶ ἀφ’ ἑτέρου ὁ κῶδιξ τῶν Συντάξεων. Καὶ διὰ μὲν τὸ πρῶτον νομοθέτημα θὰ εἶχα νὰ παρατηρήσω ὅτι, ἐὰν αὐξάνῃ κατά τι τοὺς μισθοὺς τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, χωρὶς ὅμως καὶ πάλιν νὰ δείχνῃ περισσοτέραν προσοχὴν πρὸς τὸ κατώτερον, ὅπως θὰ ἔπρεπε, προσωπικόν, πάλιν καὶ ὡς πρὸς τοὺς ἀνωτέρους ὑπαλλήλους δὲν ἀποδίδει τὴν ἐμπρέπουσαν εἰς αὐτοὺς προσοχήν, ἐφ’ ὅσον δὲν τοὺς ἐξομοιώνει ὡς πρὸς τὰς ἀποδοχὰς πρὸς τοὺς Διοικητὰς καὶ Ὑποδιοικητὰς τῶν κυριωτέρων Τραπεζιτικῶν ἱδρυμάτων, ποὺ εἰς τὴν οὐσίαν εἶναι καὶ αὐτὰ ὀργανισμοὶ δημοσίου δικαίου καὶ πολλαπλῶς εὐηργετήθησαν καὶ ἐξακολουθοῦν νὰ εὐεργετοῦνται ἀπὸ τὸ Κράτος. Καὶ συγκεκριμένως μὲ τὸ νέον μισθολόγιον ὁ Πρόεδρος τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας, δηλαδὴ αἱ κορυφαὶ τῶν δικαστικῶν σωμάτων, καὶ ὁ Ἀρχιστράτηγος τῶν ἐνόπλων δυνάμεων, δηλαδὴ ἡ κορυφὴ τοῦ στρατεύματος ἀμείβονται μὲ μηνιαῖον μισθὸν τεσσάρων ἑκατομμυρίων, καθ’ ἣν στιγμὴν οἱ Διοικηταὶ καὶ Ὑποδιοικηταὶ τῶν ἀνωτέρω Τραπεζιτικῶν ἱδρυμάτων, ὅπως πληροφοροῦμαι, ἀμείβονται μὲ κατὰ πολὺ ἀνωτέρους μισθούς, εἰς βαθμὸν ὥστε νὰ ἐξακολουθῇ, ὡς δὲν θὰ ἔπρεπε, τὸ σκάνδαλον τῆς μισθοδοτικῆς ἀνισότητος μεταξὺ τῶν ἀνωτάτων λειτουργῶν τοῦ κράτους καὶ τῶν ἀνωτάτων λειτουργῶν τῶν Τραπεζῶν. Πρὸ μιᾶς εἰκοσιπενταετίας, ἐπ’ εὐκαιρίᾳ δημοσιοϋπαλληλικῆς ἀπεργίας, τῆς ὁποίας κύριον αἴτημα ἦταν ἡ ἐξίσωσις τῶν μισθῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, πρὸς τοὺς μισθοὺς τῶν ὑπαλλήλων τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ὁ τότε ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τῆς Κυβερνήσεως Μιχαλακοπούλου καὶ σημερινὸς βουλευτὴς Ἀχαΐας κ. Γκότσης, ἀπηύθυνε, καθ’ ὅσον ἐνθυμοῦμαι, ἔγγραφον εἰς τὴν Διοίκησιν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, διὰ τοῦ ὁποίου ἐζήτει τὴν ἐξίσωσιν τῶν μισθῶν. Εἰς τὸ ἔγγραφον τοῦτο ἡ τότε Διοίκησις τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἀπήντησε μὲ κάποιαν ἰταμότητα, ἰσχυρισθεῖσα ὅτι τὸ Κράτος δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα οὐδεμιᾶς ἐπεμβάσεως, ἐφ’ ὅσον κατὰ τὸν νόμον, σύμβασιν περὶ ἐπεκτάσεως τῶν προνομίων τῆς Τραπέζης εἰς τὴν Ἀνατολικὴν Θράκην, ἡ Τράπεζα εἶχε τὸ δικαίωμα, ὄχι μόνον νὰ καταστρώνῃ τὸν ἰσολογισμόν της χωρὶς νὰ ὑπόκειται εἰς τὸν νόμον 2190 περὶ ἀνωνύμων Ἑταιριῶν, ἀλλὰ καὶ νὰ διαχειρίζεται τὰ καθ’ ἑαυτήν, καὶ νὰ καθορίζῃ τὸ μισθολόγιον τῶν ὑπαλλήλων της κατ’ ἀπόλυτον διακριτικὴν ἐξουσίαν. Εἰς τὴν ἀπρεπῆ ἐκείνην ἀπάντησιν τῆς Τραπέζης, τὸ Κράτος ἀνταπήντησε διὰ νεωτέρου ἐγγράφου, διὰ τὴν σύνταξιν τοῦ ὁποίου, μολονότι ἰδιώτης, τότε εἶχα ἐπιφορτισθῆ, ὅτι ὁ ἐπικαλούμενος ὑπ’ αὐτῆς νόμος δὲν τὴν ἀπήλλασσε τὸ παράπαν τῆς ὑποχρεώσεως νὰ συμμορφωθῇ πρὸς τὴν δικαίαν ἐκείνην ἀξίωσιν τοῦ Κράτους. Καὶ τοῦτο διότι τὸ Κράτος ποὺ συμμετεῖχεν, ἔστω καὶ κατὰ ἐλαφρὸν ποσοστόν, εἰς τὰ ἐκ τοῦ ἐκδοτικοῦ προνομίου κέρδη, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ παρακολουθῇ ἀπαθῶς τὴν περιγραφὴν τῶν δικαιωμάτων του, ὄχι μόνον ἀπὸ μίαν πέραν τοῦ δέοντος ἐξόγκωσιν τῶν ἀποσβέσεων καὶ τῶν τακτικῶν ἢ ἐκτάκτων ἀποθεματικῶν τῆς Τραπέζης, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὴν πέραν, τοῦ κατὰ τὴν κοινὴν συνείδησιν, ἐπιτρεπομένου μέτρου ἄφθονον μισθολόγησιν τῶν ὑπαλλήλων της, μισθολόγησιν ποὺ ἠμποροῦσε νὰ προκαλέσῃ, ὅπως εἶχε προκαλέσει, τὰς δικαίας διαμαρτυρίας ὁλοκλήρου τοῦ δημοσιοϋπαλληλικοῦ κόσμου. Καὶ ἐκαλεῖτο ἐν συνεχείᾳ διὰ τοῦ δευτέρου τούτου ἐγγράφου ἡ Διοίκησις τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης νὰ προσαρμοσθῇ πρὸς τὴν δικαίαν ἀξίωσιν τοῦ ὑπουργείου καὶ νὰ συγκαλέσῃ διὰ τὴν λῆψιν τῶν ἀναγκαίων πρὸς τοῦτο μέτρων εἰδικὴν Γενικὴν Συνέλευσιν τῶν μετόχων της. Εἶμαι βέβαιος ὅτι, ἂν δὲν συνέπιπτε μετ’ ὀλίγον ἡ πτῶσις τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης, ἡ δικαία ἐκείνη ἀξίωσις τοῦ Κράτους θὰ εἶχεν ἔκτοτε ἐπιβληθῆ καὶ θὰ εἶχε σταματήσει μία ἀδικία ἔκτοτε χρονολογουμένη. Τὸ πρᾶγμα ὅμως εἶχε τόσον ὡριμάσει εἰς τὴν κοινὴν συνείδησιν, ὥστε ἔστω καὶ πολὺ ἀργὰ καὶ μετὰ τὸν πρῶτον μῆνα τῆς πρώτης ἀπελευθερωτικῆς Κυβερνήσεως, ἐδημοσιεύθη ἐπὶ τέλους ἀναγκαστικὸς νόμος ἐξισώνων τὰ μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἄνισα μισθολόγια, καὶ παρέχων καὶ εἰς τοὺς Διοικητὰς τῶν Τραπεζῶν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον τὸ Κράτος παρεῖχε καὶ εἰς τοὺς ἀνωτάτους λειτουργούς του. Τί συνέβη ἔκτοτε, καὶ ἐντὸς τῆς διαρρευσάσης μόλις πενταετίας, διὰ νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν προνομιακὴν αὐτὴν μισθολόγησιν τῶν ἀνωτάτων Τραπεζικῶν λειτουργῶν, δὲν γνωρίζω. Εἶναι ὅμως χαρακτηριστικὸν ὅτι τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον παρουσιάζει εἰς ὅλους τοὺς κλάδους του τόσην σῆψιν, ἀνέχεται καὶ εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν ἐπιτηδειότητα καὶ τὴν βουλιμίαν τῶν μεγιστάνων τῶν Τραπεζῶν. Ὡς πρὸς τὸν κώδικα τῶν συντάξεων, θὰ εἶχα νὰ παρατηρήσω, ὅτι ἐὰν σημειώνεται αὔξησίς τις εἰς τὰς συντάξεις τῶν συνταξιούχων δημιουργοῦνται ἐξ ἄλλου καὶ ἀδικίαι, διότι περικόπτονται ἔτη συντάξεως εἰς ἀξιωματικούς, τοὺς ὁποίους τὸ Κράτος ἔθεσεν εἰς ἀπόταξιν, ὑποσχεθὲν εἰς αὐτοὺς τὴν σύνταξιν τοῦ ἀμέσως ἀνωτέρου βαθμοῦ. Καὶ ὅμως διὰ τοὺς στρατιωτικοὺς αὐτοὺς συνταξιούχους, οἱ ὁποῖοι ὑπῆρξαν πάντοτε τὰ θύματα τῆς ἀμπώτιδος καὶ πλημμυρίδος τῶν κομματικῶν ἐπικρατήσεων, ἔπρεπε νὰ εἴχαμεν δείξει περισσοτέραν προσοχὴν καὶ νὰ μὴ τοὺς φαλκιδεύσωμεν τὸ πτωχόν των ἐπίδομα, καθ’ ἣν στιγμὴν τὸ Κράτος ἐξακολουθεῖ νὰ ἀνέχεται τὸν ἀναιδῆ πλοῦτον τῆς οἰκονομικῆς ὀλιγαρχίας καὶ τῶν μαυραγοριτῶν καὶ τῶν κερδοσκόπων ποὺ ἐλήστευσαν καὶ ληστεύουν ἐν συνεχείᾳ τὴν ἰδιωτικὴν οἰκονομίαν τοῦ τόπου καὶ ἀπεδείχθησαν πρωταθληταὶ τῆς φοροδιαφυγῆς εἰς βάρος τῆς ἀπεράντου μάζης τῶν μόλις ἀποζώντων ἐκ τῆς ἐργασίας των πολιτῶν. Καὶ εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ ὑπενθυμίσω καὶ εἰς τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὁ διακεκριμένος στρατηγὸς Μάρσαλ εἶχεν ὑποδείξει διὰ τοῦ τύπου, ὑπὸ τὴν ἰδιότητά του ὡς ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, κατὰ Φεβρουάριον 1947 καὶ ταὐτόχρονα μὲ τὰς γενομένας τότε εἰς τὸ Στέϊτ Ντηπάρτμεντ γενικωτέρας διὰ τὸ Ἑλληνικὸν πρόβλημα εἰσηγήσεις μου, ὅτι δηλαδὴ ἡ Ἑλληνικὴ κοινωνία ἔπρεπε νὰ στηριχθῇ ἐπὶ δικαιοτέρων βάσεων, νὰ πληγῇ ἡ φοροδιαφυγὴ τῶν πλουσίων καὶ νὰ παύσῃ ἐν τῷ μέτρῳ τοῦ δυνατοῦ ἡ ἐκμετάλλευσις τῶν πτωχῶν ἀπὸ τοὺς πλουσίους καὶ τοὺς οἰκονομικῶς ἰσχυρούς. Θὰ ἔπρεπεν ὅμως ἐν συνεχείᾳ νὰ μνημονεύσω τὰ θύματα τοῦ ἀμάχου πληθυσμοῦ, τῶν ὁποίων αἱ ἐξ ἴσου πενιχραὶ συντάξεις ἐπίσης περικόπτονται, ὅπως ἐξ ἄλλου ὡρισμένας περιπτώσεις παλαιμάχων τῆς πολιτικῆς, οἱ ὁποῖοι ἐλευκάνθησαν ὑπηρετοῦντες εἰς τὸν δημόσιον βίον καὶ ἐκτὸς ἐλαχίστων θλιβερῶν ἐξαιρέσεων ἐξῆλθαν πάμπτωχοι ἀπὸ τὴν ἐνασχόλησίν των εἰς τὰ κοινά. Ἐὰν δέ, θὰ ἔπρεπε νὰ συμφωνήσωμεν εἰς τὴν κατάργησιν τῶν χαριστικῶν ἐκείνων διατάξεων, ποὺ παρεισέφρησαν εἰς τὸν κατοχικὸν νόμον περὶ συντάξεων, θὰ ἦταν ἀναγκαῖον νὰ ἐπικρίνωμεν καὶ τὸν περὶ βουλευτικῶν συντάξεων σημερινὸν ἀναγκαστικὸν νόμον, ὁ ὁποῖος θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι εὐεργετικώτερος κάπως, εἰς τὰς διατάξεις του, διὰ τοὺς παλαιμάχους τούτους τῆς πολιτικῆς. Καὶ τώρα, ἂς ἀσχοληθῶμεν ἐπ’ ὀλίγον μὲ τὸ σοβαρώτερον, ὅπως τὸ ἀποκαλεῖ ἡ ἰδία ἡ Κυβέρνησις, μέτρον τῆς ὀνομαστικοποιήσεως τῶν μετοχῶν τῶν ἀνωνύμων ἑταιριῶν. Ἡ Κυβέρνησις πιστεύει, ὅτι ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ μέτρου τούτου εἶναι ἐπιτακτικῶς ἐπιβεβλημένη, ἐφ’ ὅσον αἱ ἀνώνυμοι Ἑταιρεῖαι κατήντησαν παρ’ ἡμῖν κατὰ μίαν ἔννοιαν οἰκογενειακὰ συγκροτήματα, τὰ ὁποῖα βοηθούμενα ἀπὸ τὴν ἀνωνυμίαν τῶν τίτλων κατορθώνουν νὰ διαφεύγουν ἀπὸ τὴν φορολογίαν τόσον τῆς καθαρᾶς προσόδου καὶ δὴ τοῦ συνθετικοῦ φόρου, ὅσον καὶ ἀπὸ τὸν φόρον τῶν κληρονομιῶν. Καὶ ἐφ’ ὅσον μὲν θὰ ἐπρόκειτο περὶ ἀνωνύμων ἑταιριῶν, ποὺ ἐξ ὑπαρχῆς ἦσαν ἢ ἔχουν καταντήσει οἰκογενειακὰ συγκροτήματα τὸ μέτρον θὰ εἶχε ποίαν τινα δικαιολογίαν, μολονότι καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἡ ἄμεσος φορολογία τοῦ κεφαλαίου καὶ ἡ φορολόγησις ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐξωτερικῶν κριτηρίων θὰ ἠμποροῦσε νὰ πλήξῃ τὴν φοροδιαφυγήν, χωρὶς νὰ ἔχῃ κανεὶς ἀνάγκην νὰ ἀχρηστεύσῃ τὸν γενικώτερον σκοπὸν ποὺ ἐπιδιώκει ἡ ἀνωνυμία τῶν τίτλων καὶ ὁ ὁποῖος συνίσταται εἰς τὴν ἀφθονωτέραν εἰσφορὰν τῶν κεφαλαίων, ποὺ ἀπαιτοῦνται διὰ τὰς βιομηχανικὰς ἐπιχειρήσεις. Ἐφ’ ὅσον ὅμως θὰ ἐπρόκειτο περὶ ἀνωνύμων ἑταιριῶν, ποὺ δὲν εἶναι οἰκογενειακὰ συγκροτήματα, ἀλλὰ τῶν ὁποίων αἱ μετοχαὶ μεταπηδοῦν ἀπὸ χειρὸς εἰς χεῖρα εἰς τὴν χρηματαγοράν, τὸ πρᾶγμα δὲν ἠμπορεῖ νὰ εὕρῃ σοβαρὰν δικαιολογίαν, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι πλήττεται ὁ κινητὸς αὐτὸς πλοῦτος, ἐμποδίζεται ἡ ἐλευθέρα κυκλοφορία του καὶ δυσχεραίνεται ἡ εὐκινησία, ἡ ὁποία πρέπει νὰ τὸν χαρακτηρίζῃ ἰδία δὲ εἰς τὰς περιόδους ἐκείνας, ὅπου πρὸς ἵδρυσιν σοβαρῶν βιομηχανικῶν ἢ ἐμπορικῶν ἐπιχειρήσεων, τὸ μεγάλο κεφάλαιον ἀναγκάζεται νὰ προσφύγῃ εἰς τὴν συνδρομὴν καὶ τοῦ μικροῦ κεφαλαίου, τὸ ὁποῖον ἐπιζητεῖ ἱκανοποιητικὴν τοποθέτησιν. Καθόσον ἐνθυμοῦμαι ἐκ τῶν προγενεστέρων μου νομικοοικονομικῶν ἐνασχολήσεων τὸ μέτρον τοῦτο εἶχεν εἰσαχθῆ εἰς τὴν Ἰταλίαν κατὰ τὰ πρῶτα ἔτη τῆς φασιστικῆς Κυβερνήσεως καὶ κάθε ἄλλο παρὰ ἀπέδωσε τοὺς ἀναμενομένους καρπούς. Εἰς τὰς ἄλλας δὲ χώρας, ὅπου ἐπιζητεῖται ἡ ἐπένδυσις κεφαλαίων εἰς ἐπιχειρήσεις, αἱ ὁποῖαι ἢ ἐπεκτείνουν τὰς ἐργασίας των, ἢ ἱδρύονται τὸ πρῶτον, τὸ προβάδισμα τῆς ἀνωνύμου μετοχῆς ἀπέναντι τῆς ὀνομαστικῆς τοιαύτης ἀποτελεῖ, θὰ ἔλεγε κανείς, τὸν κανόνα καὶ ἐπιτρέπει τὴν ταχεῖαν καὶ σχετικῶς ἀνεμπόδιστον κυκλοφορίαν τοῦ τίτλου τούτου εἰς τὴν χρηματαγοράν. Δέν πρέπει ἄλλωστε νὰ μᾶς διαφεύγῃ ὅτι, ἐὰν τὸ κεφάλαιον τοῦ ὁποίου ζητοῦμεν τὴν ἐπένδυσιν εἰς βιομηχανικὰς ἐπιχειρήσεις δὲν πρόκειται νὰ συναντήσῃ καὶ τὴν ἄνεσιν τῆς κινήσεως εἶναι μοιραῖον ὅτι θὰ καταφύγῃ εἰς τὴν ἐπένδυσίν του εἰς τὸ χρυσοῦν νόμισμα, τὸ ὁποῖον ἁπανταχοῦ, ἀλλὰ ἰδιαιτέρως σήμερον εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ ἀσφάλειαν περισσοτέραν ἀπέναντι τοῦ φορολογικοῦ ὀφθαλμοῦ τοῦ Κράτους παρουσιάζει καὶ κατὰ πολὺ ἀποδοτικώτερον εἶναι. Εἶναι δὲ γνωστὸν εἰς τοὺς πάντας, ὅτι ἡ σπάνις τοῦ χρήματος εἶχεν ἐπ’ ἐσχάτων ὡς ἀποτέλεσμα τὸ νὰ ἀνέλθῃ ὁ τόκος τῶν εἰς χρυσὸν δανείων εἰς 40–60 ἐπὶ τοῖς ἑκατόν. Ἐὰν ἐξ’ ἄλλου τόσον ἡ Κυβέρνησις, ὅσον καὶ ἡ Ἀμερικανικὴ Ἀποστολὴ ἐνδιαφέρωνται νὰ γαλβανίσουν ἔτι περισσότερον τὸν Ἑλληνικὸν κινητὸν πλοῦτον, διὰ νὰ ἐπενδυθῇ εἰς βιομηχανικὰς ἐπιχειρήσεις, τότε ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ παρατηρήσω, ὅτι διὰ τῆς μεθόδου αὐτῆς τῆς φοροπληξίας θὰ ἐπιτύχουν τὸ ἐντελῶς ἀντίθετον ἀποτέλεσμα, ἐπὶ γενικωτέρᾳ φυσικὰ ζημίᾳ τῆς ἀναπτύξεως τῆς οἰκονομίας τῆς χώρας. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλήν, ὅτι πιστεύω εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς φορολογίας τῶν μεγάλων εἰσοδημάτων καὶ τῶν μεγάλων κληρονομιῶν. Καὶ φυσικὰ θὰ ἐπεκρότουν κάθε νομοθετικὸν μέτρον τεῖνον εἰς τὸν σκοπὸν αὐτόν. Ἀλλὰ ὁ τρόπος τὸν ὁποῖον ἐπροτίμησεν ἡ Κυβέρνησις ἐλάχιστα ἱκανοποιεῖ τὸν σκοπὸν αὐτόν, ἐνῷ ἀντιθέτως ἠμπορεῖ νὰ προκαλέσῃ ζημίαν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Οἰκονομίαν. Καὶ πιστεύω ὅτι ἐκτὸς τῶν ἄλλων μέτρων ποὺ ὅπως ἀνέπτυξα προηγουμένως, ἠμποροῦν νὰ πλήξουν τὴν φοροδιαφυγήν, ἡ κατάλληλος διαρρύθμισις τῆς νομοθεσίας περὶ Χρηματιστηρίων μαζὶ μὲ τὴν ὑποχρεωτικὴν εἰς αὐτὸ διαπραγμάτευσιν, τῶν μετοχῶν ὅλων τῶν ἀνωνύμων Ἑταιριῶν, θὰ ἐκάλυπτε τὸν ἐπιδιωκόμενον σκοπὸν χωρὶς νὰ κλονίζῃ τὴν Ἐθνικὴν Οἰκονομίαν. Καὶ τώρα ἂς εἰσέλθωμεν εἰς τὸ καπνικὸν ζήτημα, διὰ τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις οἰκειοποιεῖται τίτλους τιμῆς περισσοτέρους τοῦ προσήκοντος μέτρου. Ἡ Κυβέρνησις, καὶ εἰδικώτερον ὁ Ἀντιπρόεδρος αὐτῆς, ὁ ὁποῖος καὶ μετέβη εἰς τὴν Δυτικὴν Γερμανίαν ἐπὶ κεφαλῆς πολυμελοῦς ὑπαλληλικῆς ἀντιπροσωπείας, μᾶς ἐπληροφόρησαν ὅτι προέβησαν εἰς τὴν σύναψιν ἐμπορικῆς συμφωνίας, δυνάμει τῆς ὁποίας θὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ τοποθετηθοῦν ἐντὸς τριῶν ἐτῶν τριάντα πέντε χιλιάδες τόννοι καπνοῦ εἰς τὴν παλαιὰν γνώριμον ἀγορὰν τῆς Δυτικῆς Γερμανίας. Βέβαια κάθε προσπάθεια διὰ τὴν κατὰ τὸ δυνατὸν ἀπορρόφησιν ἀπὸ τὴν ξένην ἀγορὰν μεγαλυτέρας ποσότητος καπνοῦ, εἶναι ἀξία παντὸς ἐπαίνου, καὶ διὰ τὴν φιλότιμον αὐτὴν προσπάθειάν της ἡ Κυβέρνησις εἶναι φυσικὸν ν’ ἀναμένῃ τὰ συγχαρητήριά μας, τὰ ὁποῖα καὶ τῆς παρέχομεν χωρὶς καμμίαν φειδώ. Μία ὅμως ἔστω καὶ πρόχειρος ἀνάλυσις τῆς συμφωνίας αὐτῆς θὰ μᾶς πείσῃ περὶ τοῦ ὅτι δὲν θὰ ἔπρεπεν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐμφανίσῃ τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν ὡς μίαν καταπληκτικὴν ἐπιτυχίαν, ἐφ’ ὅσον κατ’ ἀκριβολογίαν δὲν ἐπέτυχε τίποτε ἄλλο πέραν τοῦ νὰ τοποθετήσῃ εἰς τὴν Γερμανικὴν αὐτὴν ἀγοράν, ποσὸν μόλις ὑπερδιπλάσιον τοῦ ποσοῦ τὸ ὁποῖον μέχρι τῆς ὥρας ἀπερροφᾶτο ἀπὸ αὐτήν. Βέβαια εἰς τὴν Δυτικὴν Γερμανίαν δὲν θὰ ἦταν δυνατὸν νὰ τοποθετήσωμεν εὐθὺς ἀμέσως διὰ τοὺς γνωστοὺς εἰς ὅλους μας λόγους, τὴν ποσότητα τῶν εἴκοσι χιλιάδων τόννων τοὺς ὁποίους προπολεμικῶς εἰσήγομεν, διότι θὰ χρειασθῇ μακρὰ προσπάθεια πρὸς ἀνασύνδεσιν τῶν καπνικῶν μας σχέσεων καὶ τὴν ἐκτόπισιν τοῦ Ἀμερικανικοῦ καπνοῦ ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν τοιοῦτον. Κατὰ συνέπειαν τὸ γεγονὸς ὅτι θὰ εἰσαγάγωμεν ποσὸν ὑπερδιπλάσιον τοῦ ἐπ’ ἐσχάτων ἐκεῖ τοποθετουμένου ἐκ πέντε χιλιάδων τόννων ἐτησίως, πρέπει νὰ θεωρηθῇ ἐπὶ τοῦ παρόντος ὡς κάπως ἱκανοποιητικόν. Ἐὰν ὅμως διὰ νὰ τοποθετήσωμεν τὸ ὑπερδιπλάσιον τοῦτο ποσὸν καπνοῦ ἀνελάβομεν, ἐκτὸς τῶν ἄλλων, καὶ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἀγοράσωμεν ἀπὸ τὴν Γερμανίαν τὰς μηχανικὰς ἐγκαταστάσεις τοῦ ἱδρυθησομένου εἰς τὴν Εὔβοιαν θερμικοῦ ἐργοστασίου, χωρὶς ἐξ ἄλλου νὰ προκαθορίζεται καὶ ἡ τιμὴ εἰς τὴν ὁποίαν θὰ ἀγορασθῇ ἀπὸ τὴν Γερμανίαν ὁ καπνός μας, τότε τὸ ἐπωφελὲς ἢ μὴ τῆς συμβάσεως, τὴν ὁποίαν ἐσπεύσαμεν νὰ ὑπογράψωμεν, θὰ ἐξαρτηθῇ ὄχι μόνον ἀπὸ τὴν ἱκανοποιητικὴν τιμὴν εἰς τὴν ὁποίαν θὰ πωλήσωμεν τὰ καπνά μας, ἀλλὰ πρὸ παντὸς ἀπὸ τὴν συμφέρουσαν ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας τιμήν, εἰς τὴν ὁποίαν πρόκειται ν’ ἀγοράσωμεν τὰς ἐγκαταστάσεις διὰ τὸ θερμικὸν τοῦτο ἐργοστάσιον. Διότι φυσικὰ ἐὰν πρόκειται ν’ ἀγοράσῃ ἡ Οἰκονομία τοῦ τόπου εἰς ὑπέρμετρον τιμὴν τὰς μηχανικὰς αὐτὰς ἐγκαταστάσεις, τότε εἶναι ὡς ἂν νὰ διευκολύνωμεν τὴν τοποθέτησιν τῆς ποσότητος αὐτῆς τοῦ καπνοῦ μας, μὲ χρήματα τῆς Ἑλληνικῆς πλέον οἰκονομίας. Ἰδοὺ διατὶ δὲν θὰ ἠμπορούσαμεν νὰ χαρακτηρίσωμεν τὴν φιλότιμον αὐτὴν κατὰ τ’ ἄλλα προσπάθειαν καὶ ὡς σοβαρὰν ἐπιτυχίαν. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, συμπληρώνων ἐπὶ τὸ διεξοδικώτερον εἰς τὸ θέμα αὐτὸ τὰς ἀνακοινώσεις του, προσεπάθησε νὰ μᾶς πείσῃ ὅτι πολιτικοὶ λόγοι, καὶ δὴ ἡ ἀνάγκη τῆς ἀπὸ κοινοῦ καταπολεμήσεως τοῦ κομμουνισμοῦ, «ποὺ συνήθως στηρίζεται εἰς τὴν οἰκονομικὴν ἐξαθλίωσιν τῶν μαζῶν», ὡδήγησαν τὴν Γερμανικὴν Κυβέρνησιν εἰς τὸ νὰ διευκολύνῃ τὴν εἰσαγωγὴν εἰς τὴν Γερμανίαν ποσότητος διπλασίας τῆς περυσινῆς. Ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ τοῦ ἀντιπαρατηρήσω, ὅτι οἱ λόγοι ποὺ ὡδήγησαν τὴν Γερμανικὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν σύναψιν τῆς συμφωνίας αὐτῆς εἶναι καθαρῶς οἰκονομικοί, καὶ ἐν προκειμένῳ συνίστανται εἰς τὸ ὅτι ἡ Δυτικὴ Γερμανία, ἐνδιαφερομένη νὰ δημιουργήσῃ ἀγορὰς διὰ τὴν βιομηχανίαν της, ἦταν φυσικὸν νὰ παράσχῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα τὸ μικρὸν τοῦτο ἀντάλλαγμα. Ἐφ’ ὅσον ὅμως ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀναγόμενος εἰς γενικωτέρας σφαίρας προσπαθεῖ νὰ μᾶς πείσῃ ὅτι ὁ κόσμος ἀμετάκλητα ἐχωρίσθη ἰδεολογικῶς εἰς δύο στρατόπεδα, ποὺ διεξάγουν θανάσιμον μεταξὺ των μάχην, θὰ μᾶς ἐπιτρέψῃ νὰ τοῦ παρατηρήσωμεν, ὅτι ἡ σταυροφορία αὐτή, εἰς τὴν ὁποίαν μὲ τόσην θέρμην ἀπεδύθη, δὲν πρόκειται νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὴν Ἑλληνικὴν οἰκονομίαν. Καὶ τοῦτο διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι μὲ τόσην καυχησιολογίαν διὰ τὰς ἀντικομμουνιστικάς μας διαθέσεις, δὲν θὰ ἦταν βέβαια δυνατὸν νὰ περιμένωμεν ἀπὸ τὰς χώρας τοῦ Ἀνατολικοῦ Μπλόκ, εἰς τὰς ὁποίας εἰσήγομεν καὶ θὰ ἔπρεπεν ἐν συνεχείᾳ νὰ εἰσάγωμεν τὸν καπνόν μας, καὶ τὴν παραμικροτέραν εὔνοιαν διὰ τὴν καὶ ἐκεῖ ἐκ νέου τοποθέτησίν του. Ἐὰν δὲ μολονότι ὁ κόσμος ὁσημέραι χωρίζεται εἰς δύο ἰδεολογικὰ συστήματα, ἐν τοσούτῳ καὶ ἡ Δύσις καὶ ἡ Ἀνατολὴ αἰσθάνονται τὴν ἀνάγκην τῆς οἰκονομικῆς των ἀλληλοσυμπληρώσεως, δὲν βλέπω τὸν λόγον διὰ τὸν ὁποῖον αἱ ἰδεολογικαί μας προτιμήσεις θὰ ἔπρεπε νὰ μᾶς παρασύρουν εἰς τὸ νὰ συντελέσωμεν εἰς τὸν ἀποκλεισμὸν τοῦ καπνοῦ μας καὶ ἀπὸ τὰς χώρας τοῦ Ἀνατολικοῦ Μπλόκ. Ἀπεναντίας ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν μας ὅτι τὰ ἀποθέματα τοῦ καπνοῦ τῶν παλαιοτέρων ἐσοδειῶν ὑπερβαίνουν τὰς σαρανταπέντε, ἂν δὲν ἀπατῶμαι χιλιάδας τόννους, θὰ ἔπρεπε νὰ καταβάλωμεν κάθε προσπάθειαν, ὥστε ν’ ἀπορροφηθῇ τὸ ἀνάλογον ποσοστὸν καὶ ἀπὸ τὰς χώρας τοῦ Ἀνατολικοῦ Συνασπισμοῦ. Καὶ ἰδοὺ διατὶ θὰ εἴχαμεν νὰ συστήσωμεν εἰς τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὅπως προκειμένου νὰ διευκολυνθῇ ἡ τοποθέτησις τοῦ μοναδικοῦ μας τούτου προϊόντος, καὶ εἰς τὰς χώρας τοῦ Ἀνατολικοῦ Συνασπισμοῦ, περιορίσῃ τὴν μισαλλοδοξίαν του εἰς τὸ πολιτικὸν ἐπίπεδον καὶ παρουσιάσῃ εἰς τὸ οἰκονομικὸν τοὐλάχιστον ἐπίπεδον περισσότεραν ἀνεξιθρησκείαν. Ἡ Κυβέρνησις ποὺ δὲν ἀπώκνησε νὰ μᾶς πληροφορήσῃ καὶ περὶ τῶν λεπτομερειακῶν ἀκόμη εἰς τοὺς διαφόρους κλάδους τῆς διοικήσεως ἐνοχλήσεών της, δὲν ἔκρινεν ὡστόσον ἀναγκαῖον νὰ μᾶς πληροφορήσῃ περὶ τοῦ πῶς σκέπτεται ν’ ἀντικρύσῃ τὸ μεγάλο πρόβλημα τῆς ζωῆς τῶν ἐργατῶν καὶ ἐν γένει τῶν μισθοβιώτων, πρόβλημα τὸ ὁποῖον καθίσταται ὁσημέραι ὀξύτερον, ἐφ’ ὅσον ὁ μὲν τιμάριθμος τῆς ζωῆς σημειώνει καθημερινὴν ἄνοδον, οἱ δὲ μισθοὶ τῶν ἐργατῶν καὶ ὑπαλλήλων, αἱ συντάξεις τῶν ἐξ αὐτῶν συνταξιούχων καὶ τὰ ἐπιδόματα τῶν ἀνέργων, ἐξακολουθοῦν νὰ εὑρίσκωνται καθηλωμένοι εἰς τὸ ἐπίπεδον τοῦ ἔτους 1949, κατὰ τὸ ὁποῖον ἐδόθη μία ἀναξία λόγου αὔξησις κατὰ 30% ἐπὶ τῶν ἀποδοχῶν ποὺ εἶχαν καθορίσει αἱ συλλογικαὶ συμβάσεις τοῦ ἔτους 1947. Ἐν τοσούτῳ ἐὰν κρίνωμεν τόσον ἀπὸ τὰς δηλώσεις τῶν ἐπισήμων εἰς τὸ πρὸ διμήνου περίπου γενόμενον Πανεργατικὸν συνέδριον, ὅσον καὶ ἀπὸ μίαν πρόσφατον ἀκόμη ἐγκύκλιον τοῦ Ὑπουργείου Ἐργασίας πρὸς τὰς ἐπιθεωρήσεις ἐργασίας, ἡ Κυβέρνησις, παρ’ ὅλην τὴν πίεσιν τῶν ἐργατῶν καὶ ὑπαλλήλων, ἀπεφάσισε ν’ ἀναστείλῃ ἐπὶ ἕνα ἀκόμη τρίμηνον τὴν αὔξησιν τῶν μισθῶν καὶ ἡμερομισθίων. Μάλιστα παρήγγειλεν ὅπως μέχρι νεωτέρας διαταγῆς ἀπόσχουν οἱ Ἐπιθεωρηταὶ Ἐργασίας πάσης ἀνεργίας, σκοπούσης τὸν καταρτισμὸν συλλογικῶν συμβάσεων ἐργασίας, ὡς καὶ τὴν παραπομπὴν τῶν ἐργατικῶν διαφορῶν εἰς τὴν ὑποχρεωτικὴν διαιτησίαν. Καὶ ἐνῷ θὰ ἐπερίμενε κανεὶς ὅτι ἡ κατηγορηματικὴ αὐτὴ ἀπόφασις, θὰ ἐφηρμόζετο καὶ ὡς πρὸς τὰ δύο σκέλη τῶν τιμῶν — καταναλωτικῶν ἀγαθῶν καὶ ἐργασίας—ἐν τοσούτῳ, ἐνῷ ὁ τιμάριθμος τῶν καταναλωτικῶν ἀγαθῶν ὑψοῦται διαρκῶς, τὰ ἡμερομίσθια καὶ οἱ μισθοὶ ἐξακολουθοῦν νὰ εἶναι καθηλωμένοι. Διὰ τὴν ἁλματώδη αὔξησιν τοῦ τιμαρίθμου κατὰ τὸ τελευταῖον τετράμηνον θὰ ἦταν ἀρκετὸν νὰ παρατηρήσῃ κανείς, ὅτι ἐνῷ ὁ γενικὸς αὐτὸς τιμάριθμος κατὰ τὸν Ἰούνιον τοῦ 1950 εὑρίσκετο εἰς τὰ 330, κατὰ τὸν Σεπτέμβριον τοῦ ἰδίου ἔτους ἀνῆλθεν εἰς τὰ 417. Προφανῶς ἡ μεγάλη αὐτὴ ἀπόστασις τιμαρίθμου καὶ ἡμερομισθίων ἐξώθησε καὶ τὸν ἀπεσταλμένον τῆς Ἀμερικανικῆς Ὁμοσπονδίας Ἐργατῶν κ. Ντελαίνυ νὰ δηλώσῃ εἰς τὸν τύπον ὅτι «εἶναι ἐντροπὴ διὰ τὴν ἐποχήν μας νὰ ἐπικρατοῦν τοιαῦται συνθῆκαι διαβιώσεως». Παρ’ ὅλα ταῦτα, ποὺ προδίδουν τὴν ἐξαθλίωσιν, εἰς τὴν ὁποίαν περιῆλθον αἱ ἐργαζόμεναι μᾶζαι, ἐξαθλίωσιν ποὺ τὰς ὁδηγεῖ εἰς καθημερινὰς ἐκρήξεις ἀπεργιῶν εἰς τοὺς διαφόρους κλάδους, πρὸς μεγάλην φυσικὰ ζημίαν τοῦ ὅλου ἔργου τῆς ἀνασυγκροτήσεως, ἡ Κυβέρνησις, ὄχι μόνον δὲν φαίνεται συγκινηθεῖσα, ἀλλ’ ἀντιθέτως προσπαθεῖ ν’ ἀναστείλῃ τῶν ἀπεργιῶν τούτων τὸ κῦμα μὲ τὴν ἀπερίφραστον δήλωσιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅτι οἱ ἀπεργοὶ πρέπει νὰ γνωρίζουν ὅτι καὶ εἰς τὴν παροῦσαν περίπτωσιν καθὼς καὶ εἰς τὸ μέλλον δὲν θὰ καταβληθῇ οὐδεμιᾶς ἡμέρας μισθοδοσία κατὰ τὸ χρονικὸν διάστημα τῆς ἀπεργίας. Μὲ τὴν δήλωσίν του ὅμως αὐτὴν ὁ Πρωθυπουργὸς μᾶς δίδει τὸ δικαίωμα νὰ τοῦ εἴπωμεν, ὅτι λησμονεῖ, ὅτι μὲ μίαν τοιαύτην ἀπειλὴν δὲν πρόκειται νὰ ἄρῃ τὰ αἴτια τῶν ἀπεργιῶν, ἀντιθέτως θὰ συντελέσῃ εἰς τὸν πολλαπλασιασμὸν καὶ τὴν παράτασίν των μέχρις ὅτου ἐκπνεύσει τὸ περίφημον τρίμηνον τῆς ἀναστολῆς. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους θὰ εἴχομεν νὰ συστήσωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως πρὸς ἀποφυγὴν εὐρυτέρας κοινωνικῆς ἀναταραχῆς ἐπιληφθῇ, χωρὶς καμμίαν πλέον χρονοτριβήν, τῆς προσαρμογῆς τῶν μισθῶν καὶ ἡμερομισθίων πρὸς τὸν τιμάριθμον τῆς ζωῆς. Καὶ τώρα ὀλίγα τινὰ διὰ τὰ μέτρα ἐπιεικείας, τὰ ὁποῖα μᾶς παρουσίασεν ἡ Κυβέρνησις μὲ τοὺς σχετικοὺς ἀναγκαστικοὺς νόμους. Εἰς τὸν πρῶτον ἐκ τῶν ἀναγκαστικῶν τούτων νόμων ἡ Κυβέρνησις ἐνεσωματώσε τὰ τρία νομοσχέδια ποὺ ἀρχικῶς εἶχεν εἰσαγάγει εἰς τὴν Βουλὴν ἡ Κυβέρνησις Πλαστήρα καὶ παρέλειψε νὰ ἐνσωματώσῃ εἰς αὐτὸν καὶ τὸ τέταρτον νομοσχέδιον τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης, «περὶ τῆς ὑπὸ ὅρους ἀναστολῆς τῆς ποινῆς τῶν καταδίκων» ἐκείνων, ποὺ θὰ εἶχαν ἐκτίσει τὸ ἓν τρίτον τῆς ποινῆς των, ἐφ’ ὅσον αὕτη δὲν ὑπερέβαινε τὴν εἱρκτὴν τῶν δέκα ἐτῶν. Καὶ ὅμως τὸ τελευταῖον τοῦτο νομοσχέδιον, ἐὰν πρὸ παντὸς ἐλαμβάνοντο ὑπ’ ὄψιν αἱ συστάσεις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία τὸ ἐπεξειργάσθη, θὰ συνετελοῦσεν εἰς τὸ νὰ κενωθοῦν εἰς σοβαρὸν ποσοστὸν αἱ ἀσφυκτικῶς γεμᾶται φυλακαὶ τοῦ Κράτους καὶ θὰ ἐπανήρχοντο εἰς τὰ εἰρηνικά των ἔργα αἱ χιλιάδες τῶν φυλακισμένων. Ἀλλὰ μήπως πρόκειται καὶ ὁ ἐλλιπὴς αὐτὸς ἀναγκαστικὸς νόμος «περὶ ἀναθεωρήσεως τῶν ἀποφάσεων τῶν Στρατοδικείων» νὰ βελτιώσῃ τὴν κατάστασιν καὶ νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν τόσον ἐπείγουσαν εἰρήνευσιν τοῦ τόπου, διὰ τῆς ἀναθεωρήσεως τῶν βαρειῶν ποινῶν ποὺ ἐπέβαλαν ὑπὸ τὸ κράτος τῆς ὀργῆς καὶ τοῦ πάθους τὰ Στρατοδικεῖα; Δυστυχῶς κάθε ἄλλο, ἐφ’ ὅσον τὰ ἀπὸ τὸν νόμον αὐτὸν ἱδρυόμενα δύο Ἀναθεωρητικὰ Στρατοδικεῖα, ἐὰν δὲν πρόκειται συλλήβδην νὰ ἐκδικάζουν καὶ νὰ ἀπορρίπτουν τὰς εἰς αὐτὰ εἰσαγομένας προσφυγάς, θὰ χρειασθοῦν νὰ λειτουργήσουν ἐπὶ τρία τοὐλάχιστον ἔτη διὰ νὰ κατορθώσουν νὰ ἐκδικάσουν τὰς προσφυγὰς τῶν χιλιάδων καταδίκων. Καὶ ὅμως θὰ ἔπρεπεν, ἐὰν ταυτοχρόνως ἐπισπευσθῇ καὶ ἡ λειτουργία τῶν Συμβουλίων Χαρίτων νὰ φθάσωμεν τὸ ταχύτερον εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν τοῦ θλιβεροῦ αὐτοῦ παρελθόντος, διὰ νὰ ὁδηγηθῇ τοιουτοτρόπως ὁ τόπος εἰς τὴν εἰρήνευσιν, ἄνευ τῆς ὁποίας δὲν εἶναι δυνατὴ καμμία, ἔστω καὶ στοιχειώδης, οἰκονομικὴ ἀνασυγκρότησις. Ἀλλ’ ἡ εἰρήνευσις τοῦ τόπου, εἰς τὴν ὁποίαν ὅλοι πρέπει νὰ τείνωμεν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προαχθῇ μὲ τὴν ἐξακολουθητικὴν λειτουργίαν τοῦ νόμου 509 καὶ τῶν Στρατοδικείων του, ποὺ ἐξακολουθοῦν νὰ ἐκδικάζουν ἀκόμη καὶ τοῦ τύπου τὰ ἀδικήματα, διὰ τὰ ὁποῖα θὰ ἦσαν ὑπερεπαρκῆ καὶ κατ’ οὐσίαν ἁρμόδια καὶ τὰ κοινὰ δικαστήρια. Οὔτε ἐξ ἄλλου εἶναι δυνατὸν νὰ ὁμιλοῦμεν περὶ Κράτους Δικαίου, ὅταν κρατοῦμεν εἰς τὰ ξερονήσια τῆς ἐξορίας, χιλιάδας βασανιζομένων πολιτῶν. Εὐτυχῶς ἔχομεν εἰσέλθει εἰς κάποιαν περίοδον ὁμαλότητος, ὥστε νὰ μὴ φοβούμεθα τοῦ ἀνταρτοπολέμου τὴν αἱματηρὰν ἐπανάληψιν. Καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον νομίζω ὅτι ἡ ὑπερβολικὴ καὶ ἐξεζητημένη αὐστηρότης πρέπει νὰ παραχωρήσῃ τὴν θέσιν της εἰς τὴν ἀγαθότητα καὶ τὴν ἐπιείκειαν, ποὺ εἶναι ἀπαραίτητοι διὰ νὰ διευκολυνθῇ τὸ ἔργον τῆς συναδελφώσεως ὅλων τῶν Ἑλλήνων. Ὀλίγα τινὰ θὰ εἶχα νὰ προσθέσω σχετικῶς μὲ τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ποὺ προβλέπει τὴν ποινὴν τοῦ θανάτου διὰ τοὺς καταχραστὰς τοῦ δημοσίου χρήματος. Τὸ νομοθέτημα εἶναι ὀρθὸν καὶ δίκαιον καὶ εὐχῆς ἔργον θὰ ἦταν νὰ εἶχε θεσπισθῆ ἐνωρίτερον. Ἂν ἐνθυμοῦμαι καλῶς πρὸ εἰκοσιπέντε περίπου ἐτῶν εἶχαν τιμωρηθῆ, μάλιστα μὲ τὴν ποινὴν τοῦ δι’ ἀγχόνης θανάτου, δύο ἢ τρεῖς καταχρασταὶ τοῦ δημοσίου καὶ ἡ αὐστηρὰ καὶ παραδειγματικὴ ἐκείνη τιμωρία εἶχε συντελέσει εἰς τὸ νὰ ἀνασταλῇ ἡ ροπὴ ποὺ εἶχε σημειωθῆ καὶ τότε πρὸς τὰς καταχρήσεις, ροπὴ ἡ ὁποία δὲν παραβάλλεται οὐδὲ πόρρωθεν μὲ τὸ κῦμα ποὺ ἔχει σημειωθῆ σήμερον εἰς ὅλας τὰς δημοσίας ὑπηρεσίας. Δὲν ἠμπορῶ βέβαια νὰ ζητήσω, ὅπως θὰ ἐπεθύμουν, τὴν ἀναδρομικὴν ἰσχύν του, διότι τὸ τοιοῦτον θὰ ἀντέκειτο καὶ εἰς τὸ Σύνταγμα καὶ εἰς τὴν περὶ δικαίου ἀντίληψιν, ἡ ὁποία μᾶς ἐμποδίζει ἀπὸ τοῦ νὰ θεσπίσωμεν ἀναδρομικὴν ἰσχὺν καὶ μάλιστα ποινικῶν νόμων. Ἡ ἐξαιρετικότης ὅμως τῶν περιστάσεων ποὺ διατρέχομεν καὶ ἡ ἐπείγουσα ἀνάγκη νὰ παταχθῇ ἀμειλίκτως τὸ κῦμα τῶν καταχρήσεων μὲ ὁδηγεῖ εἰς τὴν σκέψιν, ὅτι κατὰ κάποιον τρόπον θὰ ἔπρεπε νὰ ἐρωτηθῇ ὁ λαὸς ἐπ’ αὐτοῦ διὰ νὰ θεσπισθῇ καὶ ἀναδρομικῶς ἡ ποινὴ τοῦ θανάτου καὶ κολασθοῦν τοιουτοτρόπως ἀμείλικτα οἱ καταχρασταὶ καὶ οἱ συνεργοί των, ποὺ τόσον ἀνάλγητα ἐσκύλευσαν τὸν δημόσιον πλοῦτον, ὅταν ἡ ἐκμετάλλευσις τῆς μάζης τῶν ἐργαζομένων ἀνθρώπων καὶ ἡ ἀπαθλίωσις εἰς τὴν ὁποίαν ἔχουν περιέλθει, ἠμπορεῖ νὰ ὁδηγήσῃ καὶ εἰς σοβαρωτέρας κοινωνικὰς ἀναταραχάς. Δὲν θέλω, κύριοι, νὰ μακρυγορήσω περισσότερον ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων. Δι’ ὅλους ὅμως τοὺς λόγους ποὺ ἐξέθεσα ἀνωτέρω εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δηλώσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι δὲν θὰ ἠμπορέσωμεν νὰ δώσωμεν ψῆφον ἐμπιστοσύνης εἰς τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν καὶ νὰ ὑποδείξω ὅτι ἡ ὅσον ἔνεστι σύντομος προσφυγὴ εἰς τὰς ἐκλογάς, κατὰ τὰς ὁποίας εἶναι ἀναπόφευκτον νὰ σημειωθῇ, κατόπιν μάλιστα τῶν τελευταίων ἀποκαλύψεων, σοβαρὰ ἀνακατάταξις δυνάμεων, ἀποτελεῖ τὴν μόνην ὀρθὴν λύσιν διὰ τὴν ἀνάδειξιν σοβαρᾶς, ἀλλὰ καὶ βιωσίμου ἐν ταὐτῷ Κυβερνήσεως. (Χειροκροτήματα).

§31Ε. ΑΒΕΡΩΦ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Κύριοι συνάδελφοι, δὲν πρόκειται νὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἐπὶ μακρόν. Δὲν πρόκειται νὰ ἀσχοληθῶ μὲ τὴν διάψευσιν τῆς ἀπόψεως, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξεν ὁ κ. Σοφιανόπουλος, ὅτι διετύπωσα δῆθεν εἰς διαλέξεις. Ἡ διάψευσις ἐκείνη ἔγινε καὶ διὰ τοῦ τύπου, ἀλλ’ ὑπάρχει ἓν ἄλλο σημεῖον βασικὸν εἰς τὸν λόγον τοῦ κ. Σοφιανοπούλου, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀποκρουσθῇ. Εἶναι ἓν σημεῖον ἐπὶ τοῦ ὁποίου ὁ κ. Σοφιανόπουλος ἐπανέρχεται τακτικὰ εἰς ὅλας του τὰς ἀγορεύσεις, εἶναι ἡ ἄποψις τὴν ὁποίαν ἀπὸ τοῦ 1920 ὑπεστήριξε διαπρεπὴς πλέον, νομίζω, πλανώμενος ἐπιστήμων, ὁ ἀείμνηστος καθηγητὴς Σφυρῆς, ἡ ἄποψις κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ Ἑλληνικὸς χῶρος δὲν ἐπιτρέπει εἰς τὴν Ἑλλάδα νὰ πιστεύσῃ εἰς τὴν σκοπιμότητα αὐτῆς. Τὴν ἄποψιν αὐτήν, ὑπὸ διαφόρους παραλλαγάς, ὁ κ. Σοφιανόπουλος συχνὰ τὴν ὑποστηρίζει. Ἐπιθυμῶ νὰ κάμω τὴν δήλωσιν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως καί, ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ, ἐκ μέρους μου προσωπικῶς, ὅτι ἀρνοῦμαι βασικῶς τὴν ἄποψιν αὐτήν. Ἡ Ἑλλὰς εἶναι βιώσιμος καὶ βιώσιμος εἰς ἐπίπεδον σαφῶς ἀνώτερον τοῦ σημερινοῦ. Ὑπάρχει ἡ δυνατότης, εἰς μίαν ἐπιστημονικὴν συζήτησιν, νὰ ἀποδειχθῇ τοῦτο ἀπολύτως. Ἐγὼ περιορίζομαι αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ κάμω τὴν δήλωσιν αὐτήν, διότι δὲν εἶναι δίκαιον νὰ δημιουργοῦνται ἐσφαλμέναι ἐντυπώσεις, στηριζόμεναι ἐπὶ μιᾶς ἐπιστημονικῆς πλάνης.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Ἐθνικὸν Ἑνωτικὸν Κόμμα, κατέθεσεν εἰς τὸ Προεδρεῖον τὴν κάτωθι δήλωσιν: «Δήλωσις Ἐθνικοῦ Ἑνωτικοῦ Κόμματος. Τὸ Ἐθνικὸν Ἑνωτικὸν Κόμμα, δι’ οὓς λόγους ἐξέθεσε κατὰ τὴν ὑπερψήφισιν τῶν δύο προηγουμένων Κυβερνήσεων Βενιζέλου καὶ ἐπιπροσθέτως, διότι ἡ ἔντασις τῆς διεθνοῦς καταστάσεως ἐπιβάλλει Κυβερνητικὴν σταθερότητα καὶ συνέχειαν, θὰ δώσῃ ψῆφον ἐμπιστοσύνης εἰς τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν».

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ πρόεδρος τοῦ Σ.Κ.–Ε.Λ.Δ. κ. Ἀ. Σβῶλος ἔχει τὸν λόγον.

§34Α. ΣΒΩΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις ποὺ ἐμφανίστηκε χθὲς ἐνώπιόν μας καὶ τὴν ὁποίαν εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ καταψηφίσωμεν εἶναι ἡ πέμπτη ἀπὸ τῶν ἐκλογῶν, εἶναι ἡ τετάρτη ποὺ ζητεῖ ψῆφον ἐμπιστοσύνης, εἶναι ἡ δευτέρα ποὺ εἶναι Κυβέρνησις μειοψηφίας. Αὐτὰ καὶ μόνον τὰ χαρακτηριστικὰ τοῦ ἑπταμήνου ἐκφράζουν τὴν ὕπαρξιν μιᾶς πολιτικῆς καχεξίας εἰς τὴν χώραν. Καὶ ἡ καχεξία αὐτὴ εἶναι αἰσθητὴ εἰς τὴν κοινὴν γνώμην, δὲν ὑπῆρξε δὲ καὶ δὲν εἶναι χωρὶς ἐπιβλαβῆ διὰ τὴν χώραν ἀποτελέσματα. Χωρὶς νὰ θέλω νὰ ἐπιρρίψω εἰς τὴν περασμένην Κυβέρνησιν τῶν τριῶν κομμάτων τὴν ἀποκλειστικὴν εὐθύνην τῆς περικοπῆς τῆς ἀμερικανικῆς βοηθείας, διότι θὰ ἤμην ἄδικος ἐφ’ ὅσον στεροῦμαι στοιχείων, εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ τονίσω ὅτι ἐπηρεάσθη ἡ ἀπόφασις αὐτὴ ἀπὸ τὴν κυβερνητικὴν ἀσυνέπειαν καὶ ἀστάθειαν, ἡ ὁποία εὐλόγως κρίνεται, ἔστω καὶ ἂν ἡ κρίσις εἶναι αὐστηρά, ὅτι δὲν ἐπιτρέπει ἐλπίδας ἀποδοτικῆς χρησιμοποιήσεως τῆς ξένης βοηθείας. Ἐπὶ πλέον, ἀποτέλεσμα καὶ ἔκφρασις τῆς καχεξίας αὐτῆς εἶναι καὶ κάτι ἄλλο, κύριοι βουλευταί, καὶ πρέπει ἰδιαιτέρως νὰ ἐνδιαφέρῃ τὴν ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, εἶναι τὸ γεγονὸς ὅτι εἰς ἑκάστην Κυβερνητικὴν κρίσιν—καὶ εἴδομεν πολλὰς ἐντὸς τοῦ ἑπταμήνου—ἀναπηδοῦν αἱ ὑποψηφιότητες διαφόρων ἐξωκοινοβουλευτικῶν παραγόντων οἱ ὁποῖοι προβάλλουν ἑαυτοὺς ἢ προβάλλονται ἀπὸ ἄλλους ὡς σωτῆρες τῆς χώρας, ἐν ἀγνοίᾳ καὶ παρὰ τὴν θέλησιν τοῦ Κοινοβουλίου. Καί τέλος, δὲν εἶναι ὀλιγώτερον αἰσθητόν, ὅτι ἡ καχεξία αὐτὴ κατέστησε πιὰ ἔκδηλον τὴν κρίσιν τῆς πολιτικῆς ἡγεσίας. Τὸ πρόβλημα τῆς πολιτικῆς ἡγεσίας δὲν εἶναι νέον. Ὑπῆρχεν εἰς τὴν συνείδησιν τῶν λαῶν πρὸ πολλοῦ. Συζητεῖται ἤδη καὶ ἔξω ἀπὸ τὰ ὅρια τῆς Ἑλλάδος, εἴτε ἀπὸ φίλους μας, εἴτε ἀπὸ ἐχθρούς μας. Ἔγινεν ὀξύτερον ἀπὸ τὴν ἐπίδρασιν τῶν σκανδάλων, διὰ τῶν ὁποίων εἶναι περιττὸν νὰ ἐπιμείνω καὶ ἐγώ, διότι ἐξήντλησαν τὸ θέμα οἱ προλαλήσαντες. Ἀλλὰ τὸ πρόβλημα τῆς πολιτικῆς ἡγεσίας τίθεται ὄχι ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, ὅτι πρέπει αὕτη νὰ ζητηθῇ ἔξω ἀπὸ τὸ Κοινοβούλιον, ἀλλ’ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, ὅτι πρέπει νὰ εὑρεθοῦν αἱ πολιτικαὶ ἐκεῖναι δυνάμεις, εἰς τὰς ὁποίας πράγματι θὰ ἔχῃ βαθυτέραν ἐμπιστοσύνην ὁ λαὸς καὶ μὲ τὰς ὁποίας πράγματι θὰ εἶναι συνδεδεμένος ὀργανικά, ὥστε νὰ ἐκφράζεται ἐπ’ αὐτῶν, νὰ ἀκολουθῇ αὐτὰς καὶ νὰ ἠμπορῇ νὰ κινητοποιῆται ἀπὸ αὐτάς. Πρόβλημα πολιτικῆς ἡγεσίας δὲν σημαίνει πρόβλημα ἀνευρέσεως μεγάλων πολιτικῶν· μοιραίως οὗτοι σπανίζουν. Ἀλλὰ σημαίνει εἰλικρινῆ ἐπαφὴν μὲ τὸν λαὸν δι’ ἡγετῶν ἀναδεικνυομένων ἀπὸ τὰς τάξεις του καὶ ἀπὸ τοὺς ἀγῶνας του. Ἡγετῶν ποὺ θ’ ἀντιστοιχοῦν εἰς νέαν κατάταξιν τῶν κοινωνικῶν δυνάμεων καὶ θὰ ἐκφράσουν ἕνα πράγματι δημοκρατικὸν σύστημα διαχειρίσεως τῶν λαϊκῶν συμφερόντων. Κύριοι βουλευταί, ἤκουσα μὲ κάποιαν ἔκπληξιν τὸν κ. Ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος νὰ ὁμιλῇ περὶ τῆς ὀλιγαρχικῆς ἐξελίξεως τῆς πολιτικῆς καὶ οἰκονομικῆς μας ζωῆς, διότι τοῦτο τοῦ χρειάζεται εἰς τὸν σημερινόν του ἀγῶνα. Θὰ χαρῶ πολὺ ἄν, αἱ ἰδέαι τὰς ὁποίας ἡμεῖς κηρύττομεν, μὲ πληρότητα, εἰλικρίνειαν καὶ συνέπειαν, ἀρχίσουν νὰ γίνωνται συνειδηταὶ εἰς εὐρύτερον κύκλον. Ἀλλὰ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι κόμματα τόσον ὀλιγαρχικὰ στρέφονται πράγματι ἐναντίον τῆς ὀλιγαρχίας ἔστω καὶ ὀψίμως; Τὸ πρόβλημα τὸ ὁποῖον ἡμεῖς ἀνέκαθεν θέτομεν, τὸ πρόβλημα μιᾶς λαϊκωτέρας πολιτικῆς ἡγεσίας, ἡ ὁποία μόνη θὰ εἶναι εἰς θέσιν, μὲ τὸ κῦρος τῆς λαϊκῆς θελήσεως, ἔχοντας πίσω της πράγματι τὰς δυνάμεις τοῦ λαοῦ, νὰ παραμερίσῃ τὴν ὀλιγαρχίαν τὸ πρόβλημα αὐτὸ δι’ ἡμᾶς μίαν λύσιν ἔχει: τὸν ἀγῶνα τοῦ λαοῦ κατὰ τῶν προνομίων. Τὴν παροχὴν εἰς τὸν λαὸν τῆς δυνατότητος νὰ ἐκλέξῃ ἐλεύθερα καὶ ἀνεπηρέαστα τὴν ἡγεσίαν του. Καὶ αὐτὸς εἶναι ἕνας πρόσθετος λόγος διὰ τὸν ὁποῖον καὶ ἡ λύσις τῆς σημερινῆς καχεξίας εἶναι ἡ διάλυσις τῆς Βουλῆς καὶ ἡ διενέργεια νέων ἐκλογῶν. Δὲν τὴν μνημονεύει κἂν τὴν λύσιν αὐτὴν ἡ Κυβέρνησις ἡ σημερινή, ἐνῷ τὴν ἐξήγγειλλεν ὡς ἀπειλὴν κατὰ τῆς Βουλῆς εἰς τὴν προηγουμένην της ἐμφάνισιν. Ἔκτοτε τὰ πράγματα ὡρίμασαν· καὶ ὡρίμασαν ἀπὸ πολλῶν ἀπόψεων. Δὲν εἶναι μόνον ἡ φθορὰ ὡρισμένων παλαιοτέρων πολιτικῶν δυνάμεων τῆς Χώρας, ὡς τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, δὲν εἶναι μόνον τὸ βαρύτατον οἰκονομικὸν θέμα, τὸ ὁποῖον εἶναι τεθειμένον πρὸ τοῦ μέλλοντος τῆς Χώρας—εἶναι αὐτὴ αὕτη ἡ πολιτικὴ κρίσις, εἰς τὴν ὁποίαν ἀναμφισβητήτως ὁ τόπος ἔχει εἰσέλθει. Καὶ ὁμιλῶ περὶ τῆς φθορᾶς τῶν παλαιοτέρων πολιτικῶν δυνάμεων μὲ λύπην. Διότι οἱαδήποτε ἀπόστασις καὶ ἂν χωρίζῃ τὸν ἰδικόν μας κόσμον ἀπὸ τὸν κόσμον τῶν ἱστορικῶν, ἂς ποῦμε, Κομμάτων, ἐμεῖς φρονοῦμεν, ὅτι εἰς ἕνα Κοινοβούλιον, στηριζόμενον εἰς τὴν ἐλευθέραν ψῆφον τοῦ λαοῦ, ὅλαι αἱ τάσεις καὶ αἱ μερίδες πρέπει νὰ ἐκπροσωποῦνται καὶ νὰ συναγωνίζωνται πρὸς ἀλλήλας διὰ τὴν ἐπικράτησιν τῶν προγραμμάτων των—μὲ τὴν διαφοράν, ὅτι ἡμεῖς πιστεύομεν, ὅτι ἐκεῖνο ποὺ συμφέρει τὸν λαὸν σὰν κοινωνικὴν ὁλότητα καί, ἰδίως, εἰς τὸν ἐργαζόμενον λαόν, εἶναι μόνον τὸ πρόγραμμα ποὺ ἐκπροσωποῦμεν ἐμεῖς, καὶ ὄχι ἐκεῖνο ποὺ οἱ ἄλλοι ὑποστηρίζουν. Ἡ φθορὰ εἶναι ἕνα γεγονός. Καὶ τὰ αἴτιά της, μὲ τὰς τρομερὰς διαστάσεις των, κατέστησαν ἤδη πασίγνωστα. Καὶ δὲν ὁμιλῶ περὶ ἄλλου εἴδους εὐθυνῶν, ἀλλὰ περὶ τῶν ἠθικῶν καὶ πολιτικῶν. Ἐλέχθησαν ἤδη ἀρκετὰ ἀπὸ προλαλήσαντας ἐν σχέσει μὲ τὴν θέσιν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, εἴτε ἐντὸς τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως, εἴτε ἐκτὸς αὐτῆς. Ἐκεῖνο, ποὺ τὴν ὥραν αὐτὴν ἔχει τὴν κυρίαν σημασίαν, εἶναι ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις παρ’ ὅλον τοῦτο θὰ στηριχθῇ καὶ εἰς τὰς ψήφους τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος. Αὐτό, εἶναι τὸ βαρὺ ἁμάρτημα τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ εἶναι πρᾶξις, ποὺ τὴν φέρει εἰς ἀντίθεσιν ἀπ’ εὐθείας μὲ τὴν τελευταίαν ἐκλογικὴν θέλησιν. Διότι, κ. βουλευταί, ἀπὸ τὰς ἐκλογὰς τῆς 5ης Μαρτίου, ποὺ ἔδωσαν τὴν παροῦσαν Βουλήν, νομίζω, ὅτι δύο νοητοὶ κυβερνητικοὶ συνδυασμοὶ ἐπρόβαλαν: Ὁ ἕνας ποὺ ἀπετέλεσεν ἀρχικῶς τὸ ὀνομασθὲν Δημοκρατικὸν Κέντρον, ὁ δεύτερος εἶναι ἐκεῖνος ποὺ ἐκπροσωποῦσεν ἡ τελευταία Κυβέρνησις τῶν τριῶν κομμάτων ἢ καὶ ἡ σημερινή, διὰ τῆς ὑποστηρίξεως τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος. Ἀπὸ τοὺς δύο αὐτοὺς σχηματισμούς, ἀσχέτως τῶν ἰδικῶν μας ἀντιθέσεων ποὺ στρέφονται ἐναντίον ὅλων τῶν ἀστικῶν Κομμάτων, νομίζω, ὅτι πλησίον τῆς θελήσεως τῶν ἐκλογέων ἦτο μόνον ὁ σχηματισμὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου. Τοὺς λόγους τοὺς ἔχομεν ἀναπτύξει ὅταν τὴν πρώτην φορὰν ἐνεφανίσθη ἡ κυβέρνησις τοῦ στρατηγοῦ Πλαστήρα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Καὶ διερωτῶμαι πῶς, ὅταν τὰ δύο σημερινὰ κόμματα τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὸν προεκλογικόν τους ἀγῶνα εἶχον πρώτιστον στόχον τῆς πολεμικῆς των τὸ Λαϊκὸν Κόμμα— φυσικὰ εἶχον καὶ ἐμᾶς ὅλους τοὺς ἄλλους, ἀλλ’ αὐτὸ δὲν ἐνδιαφέρει σήμερα, διότι ἐμεῖς δὲν πρόκειται νὰ μετάσχωμεν εἰς οἱανδήποτε τοιαύτην Κυβέρνησιν—λέγω πῶς, ἐνῷ τὰ δύο αὐτὰ Κόμματα ἐθεώρησαν τὸ Λαϊκὸν Κόμμα ὑπεύθυνον, δι’ ἕνα σωρὸ τόσων ὑποτιμητικῶν πραγμάτων καὶ ἐκ τῶν πρώτων μάλιστα ἐξήγγειλαν μίαν σειρὰν ἐρευνῶν καὶ ἀνακρίσεων, αἱ ὁποῖαι οὐσιαστικὰ ἐστρέφοντο κατὰ τῆς διαχειρίσεως τῆς ἐξουσίας ἀπὸ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, πῶς τὰ Κόμματα αὐτὰ σήμερον δέχονται τὴν συνεργασίαν μὲ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα— ὄχι μόνον διότι εἶναι μειωμένον ὑπὸ πολιτικὴν ἔννοιαν, ἀλλὰ καὶ διότι ὑπῆρξε πολιτικός των ἀντίπαλος ἐπὶ τοῦ ἠθικοῦ πεδίου, εἰς τὸ ὁποῖον συνεκέντρωσαν τὴν πολεμικήν των. Νομίζω, κ. κ. βουλευταί, ὅτι ἡ ἐξήγησις τῆς ἀνωμαλίας αὐτῆς καὶ ἡ ἐξήγησις τῆς συναφοῦς πολιτικῆς καχεξίας, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ὑποφέρει ἡ Χώρα, εὑρίσκεται εἰς τὴν πρόθεσιν τῶν δύο Κομμάτων τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀπομακρυνθοῦν καὶ νὰ ἀποτρέψουν τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ, τὴν ἐκδηλωθεῖσαν κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 5ης Μαρτίου 1950. Τὸ ἀντίδοτον κατὰ τῆς καταστάσεως αὐτῆς θὰ τὸ ἀποζητήσωμεν πάλιν ἀπὸ τὸ ὁπλοστάσιον τῆς Δημοκρατίας. Καὶ δὲν εἶναι παρὰ ἡ προσφυγὴ εἰς τὸν λαόν, ἡ ὁποία θὰ δώσῃ τὴν εὐκαιρίαν μιᾶς ἀνακατατάξεως τῶν πολιτικῶν δυνάμεων, διότι αἱ συνθῆκαι εἶναι ὥριμοι διὰ τὴν ἀνακατάταξιν αὐτήν. Πρὸ τοῦ λαοῦ εἶναι τεθειμένον καὶ τὸ κοινωνικὸν καὶ τὸ οἰκονομικὸν καὶ τὸ πολιτικὸν πρόβλημα τῆς Χώρας καὶ εἰς τὸν λαὸν ἐναπόκειται νὰ χαράξῃ τὸν δρόμον ποὺ θέλει. Διαφωνοῦμεν βαθύτατα πρὸς τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν τῶν κυβερνήσεων ποὺ παρήλασαν πρὸ τῆς Βουλῆς καὶ ὡς πρὸς τὸ θέμα τῆς χρησιμοποιήσεως τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας καὶ ὡς πρὸς τὸ ὅλον θέμα τῆς ἀνασυγκροτήσεως, διότι ἔχομεν τὸν ἰδικόν μας δρόμον, τὸν ὁποῖον θὰ ὑποδείξωμεν εἰς τὸν λαὸν νὰ ἀκολουθήσῃ. Καὶ ἂν ὁ λαὸς ἀκολουθήσῃ πάλιν τὴν πεπατημένην, ἐμεῖς, σὰν γνήσιοι δημοκράτες, θὰ ὑποκύψωμεν, ἀλλὰ θὰ τοῦ ἀποδείξωμεν ὅτι ζημιώνει τὸν ἑαυτόν του. Ἰδοὺ τὸ θέμα ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ κρίνῃ αὔριον ὁ λαός. Πιστεύομεν εἰς τὴν σύγκρουσιν, τὴν μοιραίαν καὶ ἀναπόφευκτον, μεταξὺ τῶν δυνάμεων τῆς δεξιᾶς καὶ τῶν δυνάμεων τῆς ἀριστερᾶς, ἀλλὰ δὲν πιστεύωμεν εἰς τὴν πολιτικὴν πόλωσιν ποὺ καλλιεργεῖ ἡ Δεξιά. Ἀντιθέτως, πιστεύομεν ὅτι εἰς μίαν Δημοκρατίαν ὑπάρχει χῶρος διὰ μεγαλυτέραν ποικιλίαν πολιτικῶν τάσεων. Ἀλλὰ εἶναι γεγονὸς ὅτι εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ λαοῦ ὀρθοῦται ἤδη τὸ μέγα ἐρώτημα ἐὰν ὁδηγῆται καλῶς, δηλαδὴ σύμφωνα μὲ ὅ,τι ἐπιβάλλουν τὰ συμφέροντά του. Ὑπάρχουν κάθε μέρα ἄφθονες εὐκαιρίες διὰ νὰ ἰδῇ ὁ λαὸς ποῖος εἶναι δι’ αὐτὸν ὁ σωστὸς δρόμος. Καὶ πρέπει νὰ ὑπάρξῃ καὶ ἡ εὐκαιρία τῶν ἐκλογῶν διὰ νὰ τοῦ ὑποδείξουμε συνολικὰ ποῖον δρόμον νὰ διαλέξῃ διὰ νὰ σωθῇ καὶ νὰ προκόψῃ. Διὰ τῶν ἐκλογῶν, κ. βουλευταί, ὁ λαὸς θὰ δώσῃ, καὶ εἰς τὴν ἰδίαν τὴν Βουλὴν τὴν θέσιν ποὺ τῆς ἐμπρέπει. Διότι πρέπει νὰ ἔχωμεν τὸ θάρρος νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι ὑπάρχει μία σταθερὰ ὑποτίμησις τοῦ Κοινοβουλίου ἀπὸ τὰς κυβερνήσεις τοῦ τελευταίου ἑπταμήνου. Δὲν εἶναι μόνον τὸ θέμα τῶν Ἀναγκαστικῶν Νόμων. Ἡ Βουλὴ μοῦ ἔκαμε τὴν καλωσύνην ἐπανειλημμένως νὰ μὲ ἀκούσῃ ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ διαμαρτυρόμενον, ἀκόμη καὶ ἀπὸ μίαν ἰδιαιτέραν ἀτομικὴν εὐαισθησίαν πηγάζουσαν ἀπὸ τὰς θεωρητικὰς ἄλλοτε ἀσχολίας μου. Ἀλλὰ πράγματι τὸ κακὸν ἔχει ὑπερβῆ κάθε ὅριον καὶ δυσκόλως θὰ πείσῃ ἡ Κυβέρνησις τὴν Βουλήν, ὅτι εἰς κάθε περίπτωσιν εὑρέθη πρὸ ἀναποδράστου καὶ ἐπειγούσης ἀνάγκης, ὅπως ἐσυνήθισαν αἱ κυβερνήσεις νὰ καλύπτωνται ὄπισθεν τῶν ἀποφάσεων τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας ποὺ ἔβαλαν αὐτὰ τὰ κριτήρια. Τὰ κριτήρια αὐτά, κ. βουλευταί, πρέπει νὰ χρησιμοποιοῦνται μὲ τὸ μέτρον ποὺ ἐπιβάλλει καὶ ἡ λογικὴ καὶ ὁ σεβασμὸς πρὸς τὴν Βουλήν. Ὁ νόμος πρέπει νὰ εἶναι τὸ κύριον καὶ ὁ κανών, τὸ ἀναγκαστικὸν διάταγμα εἶναι παράβασις καὶ ἀνατροπή. Δεύτερον θέμα ποὺ δείχνει τὴν ὑποτίμησιν τῆς Βουλῆς καὶ διὰ τὸ ὁποῖον καὶ ἄλλοτε εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἀπασχολήσω τοὺς συναδέλφους μου, εἶναι ὅτι δὲν ἐνθυμοῦμαι, ὄχι μόνον ἐπὶ τῶν συγχρόνων Κυβερνήσεων, ἀλλὰ καὶ προηγουμένως, κατὰ τὴν περασμένην τετραετίαν, δὲν ἐνθυμοῦμαι νὰ ἔχῃ συζητήσῃ ποτὲ τὸ Κοινοβούλιον τῆς Ἑλλάδος δύο κύκλους θεμάτων ποὺ εἶναι ἀπὸ τοὺς σπουδαιοτέρους καὶ δι’ ὁποιανδήποτε Βουλήν, ἀλλὰ καὶ ἰδιαιτέρως δι’ ἡμᾶς καὶ τὴν Χώραν μας; Τόν κύκλον τῶν θεμάτων τῶν διεθνῶν σχέσεων καὶ τὸν κύκλον τῶν θεμάτων τῆς ἀνασυγκροτήσεως. Ἤδη βλέπω εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως ὅτι γίνεται ἀορίστως μνεία ὡρισμένων συνεννοήσεων ἀναγομένων εἰς τὸ πεδίον τῆς ἀμύνης τῆς Μεσογείου καὶ τῆς περαιτέρω συσφίξεως τοῦ δεσμοῦ μας μετὰ τῆς Τουρκίας. Νομίζω ὅτι πρῶτον ἐνδιαφέρον καὶ συμφέρον τῆς Βουλῆς εἶναι νὰ ἐνημερώνεται ἐπὶ τοιούτων θεμάτων πρὸ πάσης ἀποφάσεως, διὰ μιᾶς ὑπευθύνου συζητήσεως διὰ νὰ δύναται νὰ εἴπῃ τὴν γνώμην της καὶ διὰ ν’ ἀποφευχθοῦν ἐν ἀγνοίᾳ μας ἀποφάσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ ἔχουν σημασίαν μόνον ἂν ληφθοῦν διὰ τῆς συμπαραστάσεως τῆς Βουλῆς. Τὸ συμφέρον τῆς χώρας εἶναι ν’ ἀποφύγῃ τὴν ἀνάληψιν διεθνῶν ὑποχρεώσεων δυναμένων νὰ χειροτερεύσουν τὴν θέσιν της εἰς τὸν διεθνῆ ἀνταγωνισμόν, τοῦ ὁποίου μάρτυρες εἴμεθα ὅλοι. Καὶ δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς ἐπιβάλλεται ἡ συζήτησις εἰς τὴν Βουλήν. Τὸ θέμα τῆς ἀνασυγκροτήσεως, ἐξέφρασα καὶ ἄλλοτε τὸ παράπονον ὅλων μας, εἶναι σχεδὸν τὸ μόνον ποὺ δὲν ἔχει συζητηθῆ οὐσιαστικῶς. Βλέπομεν εἰς τὰς ἐφημερίδας νὰ διαπληκτίζωνται ὑπεύθυνοι, ἴσως, ἄνθρωποι, ἀλλὰ ποὺ δὲν εἶναι οὔτε μέλη τῆς Βουλῆς, οὔτε μέλη τῆς Κυβερνήσεως, περὶ τῆς πορείας καὶ περὶ τῶν εὐθυνῶν τῆς ἀνασυγκροτήσεως. Καὶ τὸ μόνον Σῶμα, ποὺ δὲν ἐπελήφθη ποτὲ συστηματικὰ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, εἶναι τὸ Κοινοβούλιον. Ἀκόμη καὶ αὐτὸ ποὺ πρὸ ὀλίγου ἠκούσατε ὡς μίαν ἀνταλλαγὴν ἀπόψεων μεταξὺ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Σοφιανοπούλου καὶ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, τὸ θέμα τῶν κατευθύνσεων ποὺ πρέπει νὰ πάρῃ ἡ ἀνασυγκρότησις καὶ ποὺ ἔθεσα ὁ ἴδιος ἀπὸ τὴν πρώτην μου ἀγόρευσιν εἰς τὴν Βουλήν, δὲν εἶναι παρωνυχίς, εἶναι αὐτὴ αὕτη ἡ βάσις τοῦ οἰκονομικοῦ καὶ τοῦ κοινωνικοῦ μέλλοντος τῆς χώρας. Ποίαν κατεύθυνσιν θὰ πάρῃ καὶ πρέπει νὰ πάρῃ ἡ χώρα εἰς τὴν ἀνασυγκρότησίν της; Τὴν ἐκβιομηχάνισιν; Τὴν ἀνάπτυξιν τῆς γεωργίας; Καὶ τὰ δύο μαζί; Εἰς ποίαν ἀναλογίαν; Καὶ μὲ ποῖα σχέδια; Δὲν πρόκειται περὶ ἁπλοῦ οὔτε περὶ εὐκόλου θέματος. Μολονότι εἶναι ἀπολύτως φυσικὸν νὰ εἶμαι ὑπὲρ τῆς ὅσον εἶναι δυνατὸν μεγαλυτέρας ἐκβιομηχανίσεως, διότι αὐτὴ θὰ ἐπιτρέψῃ καὶ τὴν δυνατότητα μιᾶς ἀπορροφήσεως τοῦ ὑπερβάλλοντος πληθυσμοῦ τῆς χώρας, δὲν ἀγνοῶ ὅμως ὅτι ὑπάρχει καὶ ἕνα σοβαρώτατον τὸ ἀγροτικὸν πρόβλημα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ εὕρῃ τὴν λύσιν του μέσα εἰς τὸ πρόγραμμα τῆς ἀνασυγκροτήσεως. Ἡ γεωργία καὶ αὐτὴ πρέπει νὰ ἀνασυγκροτηθῇ. Τὸ πρόβλημα τοῦ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ ποὺ πλεονάζει ὑπάρχει ἤδη καὶ εἶναι ὀξύ. Δὲν θὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἀπόψε ἐπ’ αὐτοῦ, διότι ἔχω ὑποβάλει μίαν ἐρώτησιν πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας καὶ τὸ θέμα θὰ συζητηθῇ εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλὰ θέλω νὰ τονίσω ἀμέσως πόσην σημασίαν ἔχει τὸ θέμα τῶν δύο κατευθύνσεων τῆς ἀνασυγκροτήσεως. Ἀσχολεῖται ὁ Τύπος καὶ ἄλλοι παράγοντες μὲ αὐτὰ τὰ θέματα, ἀλλὰ δὲν βλέπω τὴν ὑπεύθυνον ἐκείνην συζήτησιν, μέσα εἰς τὴν ὁποίαν θὰ ἠμπορῇ νὰ εἴπῃ ἡ Βουλὴ τὴν κυρίαρχον γνώμην της. Διότι αὐτὴ καὶ μόνον θὰ δώσῃ τὴν κατεύθυνσιν ποὺ ἀφορᾷ τὸ παρὸν καὶ τὸ μέλλον τῆς χώρας. Τὸ θέμα τῆς διακοπῆς τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας, κύριοι βουλευταί, κατὰ τὴν γνώμην μου θὰ ἤξιζε νὰ εἶχε προκαλέσει ἀκόμη καὶ ἔκτακτον σύνοδον τῆς Βουλῆς. Ὄχι μόνον διὰ νὰ ἐξετασθῇ ἡ εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως, ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς ὁποίας ἀνηγγέλθη ἡ περικοπὴ ἢ καὶ τῶν προηγουμένων Κυβερνήσεων, ἀλλὰ διότι εἶναι τόσον σοβαρὸν τὸ ζήτημα αὐτὸ ἀπὸ ἀπόψεως παρόντος καὶ μέλλοντος, ὥστε ἔπρεπεν ἡ ἰδία ἡ Κυβέρνησις νὰ αἰσθανθῇ τὴν ἀνάγκην νὰ ἐπικοινωνήσῃ μαζί μας διὰ νὰ πάρῃ κατευθύνσεις καὶ νὰ δώσῃ κατευθύνσεις εἰς τὸν χειρισμὸν τοῦ ὅλου ζητήματος. Ἡ παράλειψις τῆς Κυβερνήσεως δείχνει ἐπίσης ὑποτίμησιν τῆς Βουλῆς. Ἐκτιμῶ τὸ τμῆμα τῶν Κυβερνητικῶν δηλώσεων, ὅπου ἡ Κυβέρνησις δέχεται ψυχραίμως τὴν περικοπήν, ὅσον ὀδυνηρὰ καὶ ἂν εἶναι, πιστεύουσα ὅτι ἡ κινητοποίησις τῶν δυνάμεων τοῦ λαοῦ θὰ ἀναπληρώσῃ τὸ κενὸν τῆς βοηθείας. Εἶναι πρὸς τιμήν της ὅτι ἔχει αὐτὴν τὴν αἰσιοδοξίαν, ἀλλὰ ἡ αὐτοπεποίθησίς της εἶναι ἀδικαιολόγητος. Διότι δὲν πιστεύω ὅτι οἱαδήποτε Κυβέρνησις τοῦ τύπου καὶ τῆς οὐσίας τῆς σημερινῆς ἔχει τὴν δύναμιν καὶ τὴν ἱκανότητα νὰ κινητοποιήσῃ τὸν λαόν, νὰ ἀποσπάσῃ ἀπὸ αὐτὸν τὴν ἀπόδοσιν ὅλων τῶν παραγωγικῶν του ἰδιοτήτων καὶ μετ’ ἐνθουσιασμοῦ καὶ πίστεως νὰ τὸν θέτῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν σκοπῶν τῆς ἀνασυγκροτήσεως. Τὸ ἔργον αὐτὸ δὲν εἶσθε εἰς θέσιν νὰ τὸ ἐπιχειρήσητε. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὅμως εἶναι ἕνα θέμα ποὺ ἔπρεπε καὶ πρέπει νὰ ἀπασχολήσῃ σοβαρῶς τὴν Βουλήν, ὄχι, ἐπαναλαμβάνω, μόνον διὰ νὰ ἀναζητήσῃ εὐθύνας, αὐτὸ εἶναι ἕνα δεύτερον ζήτημα, ἀλλὰ διὰ νὰ ἴδωμεν ὅλοι μαζί, μπροστὰ εἰς αὐτὸ τὸ γεγονός, τὸ ὁποῖον εἶναι ἕνα κτύπημα κατὰ τῶν οἰκονομικῶν δυνατοτήτων τῆς χώρας, πῶς θὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὴν δυσκολίαν, πῶς θὰ χαράξωμεν ἕνα γόνιμον δρόμον διὰ τὸ μέλλον καὶ τί μεταβολαὶ καὶ μεταρρυθμίσεις τῆς ὅλης μας πολιτικῆς πρέπει νὰ κάμωμεν, ὥστε νὰ μὴ ζημιωθῶμεν ὅσον θὰ ζημιωθῶμεν ἀπὸ τὸ κακὸν αὐτό. Αὐτὰ εἶναι θέματα ποὺ νομίζω ὅτι καὶ ὁ Λαός, εἰς τὰς ἐκλογὰς θὰ τὰ ἀντιμετωπίσῃ. Διότι καὶ ἐνώπιον τῶν ἐκλογέων εἶναι πολὺ φυσικὸν κάθε ἕνας ἀπὸ ἡμᾶς νὰ ἐκθέσῃ ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ τὸ ἰδικόν του πρόγραμμα, τὸ πρόγραμμα ἀξιοποιήσεως τῆς ἀμερικανικῆς βοηθείας. Ἡ βοήθεια αὐτὴ εἶναι τὸ σημαντικώτερον οἰκονομικὸν γεγονὸς τῆς ἐποχῆς μας, διότι ἀπὸ μιᾶς ἑκατονταετίας ἐλεύθερον βίον εἶναι ἡ πρώτη φορά, ποὺ ἡ Ἑλληνικὴ οἰκονομία δέχεται ἔξωθεν κεφάλαια δωρεάν, καὶ δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐλπίζῃ κανεὶς ὅτι καὶ εἰς τὸ μέλλον ἡ περίπτωσις αὐτή, θὰ ἐπαναληφθῇ. Ἐὰν ἀπὸ τὰς θυσίας τοῦ ἀμερικανοῦ φορολογουμένου δὲν κατορθώσωμεν νὰ ὠφεληθῶμεν, εἴτε διότι μᾶς ἔπταισαν καὶ οἱ ξένοι, εἴτε διότι εἴμεθα ἡμεῖς ἀνίκανοι, αἱ μέλλουσαι γενεαὶ θὰ ἔχουν νὰ μᾶς καταδικάσουν βαρύτατα. Καὶ διὰ τοῦτο ὀρθὸν εἶναι νὰ συμμερισθῇ καὶ ἡ Βουλὴ τὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ μεγάλου αὐτοῦ προβλήματος, ἀλλὰ νὰ ἐρωτηθῇ καὶ ὁ λαὸς διότι εἶναι πρόβλημα τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν ζωὴν τοῦ Ἔθνους, διότι τοῦ δίδεται σήμερα ἡ εὐκαιρία νὰ ἀλλάξῃ τὴν ὀργανικὴν κατασκευὴν τῆς οἰκονομίας του διὰ νὰ δύναται νὰ ἀποβλέψῃ εἰς καλύτερον μέλλον. Κύριοι βουλευταί, λέγεται καὶ ἀνομολογεῖται, πολλὲς φορὲς καὶ ἀπὸ κύκλους ποὺ σκέπτονται διαφορετικὰ ἀπὸ ἡμᾶς, ὅτι πράγματι ὁ ἑλληνικὸς λαὸς παρουσιάζει αὐτὴν τὴν τρομερὰν διάστασιν μεταξὺ μιᾶς ὀλιγαρχίας, ἡ ὁποία δὲν ἠξεύρει πὼς νὰ ἐπενδύσῃ τὰ κεφάλαια καὶ τὰ κέρδη της καὶ τὸ πλῆθος τῶν μαζῶν τῶν ἀποκλήρων, εἴτε τῶν πόλεων, εἴτε τῆς ὑπαίθρου. Ἡμεῖς πιστεύομεν ὅτι ἡ καλὴ χρῆσις τῆς ξένης βοηθείας ἀποτελεῖ καὶ ἕνα μέσον διὰ τοῦ ὁποίου, ἀναδιοργανώνοντες ἐπὶ ἄλλων βάσεων τὴν οἰκονομίαν μας θὰ ἠμπορέσωμεν νὰ ἀνεβάσωμεν τὸ βιοτικὸν ἐπίπεδον τοῦ λαοῦ εἰς τὸν βαθμὸν ποὺ ἀξίζει. Καὶ ἕνας λαὸς μὲ τὰς ἀρετὰς τοῦ ἰδικοῦ μας τὸ ἀξίζει. Κάθε χώρα πρέπει νὰ εἶναι ὑπερήφανος διὰ τὸν λαόν της. Νομίζω ὅμως ὅτι ἀπὸ πολλὲς ἄλλες χῶρες δικαιούμεθα νὰ εἴμεθα πιὸ ὑπερήφανοι διὰ τὸν λαὸν ποὺ κατοικεῖ τοὺς βράχους αὐτοὺς καὶ ὀφείλομεν νὰ τὸν βοηθήσωμεν διὰ νὰ ἀξιοποιήσῃ τὴν ὀλίγην γόνιμον γῆν ποὺ ὑπάρχει, ἀλλὰ καὶ τὴν ἐργασίαν του καὶ ὅλα ἐκεῖνα τὰ προσόντα τῆς ἐνεργητικότητος, τῆς ἰδιοφυΐας καὶ τῆς προσαρμοστικότητος ποὺ τὸν διακρίνουν. Ἠμπορεῖ πάντοτε νὰ ὑπάρχῃ τὸ ἐρώτημα, ἐὰν μᾶς χωρῇ ὁ τόπος ἢ δὲν μᾶς χωρῇ, ἀλλὰ τοιαῦτα προβλήματα, κ. βουλευταί, ἐνώπιον θεωρητικῶν συνεδρίων ἠμπορεῖ νὰ συζητοῦνται χωρὶς δεδομένην ἐκ τῶν προτέρων κατάληψιν, ἐνώπιον ὅμως τῆς πολιτικῆς ἡγεσίας ἡ λύσις πρέπει νὰ εἶναι δεδομένη. Ἡ βιωσιμότης τῆς Ἑλλάδος εἶναι ἀξίωμα. Ἡ Ἑλλὰς πρέπει νὰ εἶναι βιώσιμος. Ἀλλοίμονον ἐὰν ἡμεῖς οἱ ἴδιοι ἀμφισβητοῦμεν τὴν βιωσιμότητα τοῦ χώρου εἰς τὸν ὁποῖον εὑρέθημεν. Πῶς, ἄλλως τε, ἠμποροῦμεν νὰ κάμωμεν ἀλλέως; Ἐδῶ ἐγεννήθημεν, ἐδῶ ζῇ ὁ λαὸς αὐτός, ἐδῶ θὰ ζήσῃ καὶ ἐδῶ πρέπει νὰ ἀναπτυχθῇ. Καθῆκον τῆς πολιτικῆς ἡγεσίας εἶναι νὰ ὀργανώσῃ τὴν οἰκονομίαν του, ὥστε αὐτὸ τὸ ἀξίωμα τῆς βιωσιμότητος νὰ τὸ κάμῃ διαρκῶς πληρεστέραν πρᾶξιν χάριν τοῦ λαοῦ. Κύριοι βουλευταί, κατ’ οὐσίαν προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως δὲν ὑπάρχουν, ὑπάρχει μᾶλλον μία ἀναφορὰ εἰς τὸ παλαιὸν πρόγραμμα τῆς τριμεροῦς Κυβερνήσεως καὶ μία λογοδοσία διὰ τὸ ἔργον τῆς τριμεροῦς πάλιν κυβερνήσεως. Πῶς νὰ κρίνωμεν τοιαύτας δηλώσεις; Ἐν πρώτοις κάμνει ἐντύπωσιν, ὅτι ὑπάρχουν δύο τρεῖς ἐλλείψεις εἰς τὴν λογοδοσίαν αὐτήν. Δὲν ὁμιλεῖ ἡ Κυβέρνησις καθόλου περὶ δημοτικῶν ἐκλογῶν. Τί συμβαίνει; Ἐπηληθεύθησαν λοιπὸν αἱ ὑποψίαι τὰς ὁποίας εἴχαμεν ἡμεῖς, ὅταν ἐπολεμήσαμεν τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐμμέσου ἐκλογῆς τῶν δημοτικῶν ἀρχόντων ἰσχυριζόμενοι ὅτι τὸ κίνητρον τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἦτο ὁ φόβος τῆς ἀριστερᾶς; Μήπως ὁ φόβος αὐτός, παρ’ ὅλας τὰς πονηρίας τοῦ νόμου, παρ’ ὅλα τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν, ἐξακολουθεῖ ἀκόμη καὶ εἶναι ἀρκετὰ βάσιμος διὰ τὴν Δεξιάν, ὥστε νὰ μὴ ἐπιτρέπῃ νὰ ριψοκινδυνευθοῦν αἱ ἐκλογαὶ αὐταί; Φοβεῖται, κ. βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις τὸν λαὸν καὶ ἔχει δίκαιον νὰ τὸν φοβῆται. Ἄλλο θέμα τὸ ὁποῖον λείπει, εἶναι ἡ διαπίστωσις τὴν ὁποίαν εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ ἔχῃ κάμει ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ὑπάρχει ἕνας κοινωνικὸς ἀναβρασμὸς ἀπὸ οἰκονομικὰ ἐλατήρια. Ὑπάρχει ἕνα συνεχὲς κῦμα ἀπεργιῶν. Ὑπάρχει μία καταθλιπτικὴ ὕψωσις τῶν τιμῶν. Ὑπάρχει βαρεῖα δυσφορία εἰς τὴν ὕπαιθρον. Ἡ Κυβέρνησις, θὰ ἔπρεπεν, ἀντὶ νὰ ἀπειλῇ μὲ δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως τοὺς ἀπεργοῦντας, νὰ προσέξῃ καλλίτερον τὰς δηλώσεις τὰς ὁποίας ἔκαμε πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ὁ κ. Ντελίνι, ἀντιπρόσωπος τῆς Ἀμερικανικῆς Συνομοσπονδίας τῶν Ἐργατῶν ἐλθὼν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Καὶ εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ Ἀμερικανικὴ αὐτὴ Συνδικαλιστικὴ Ὀργάνωσις εἶναι ἀπὸ τὰς πλέον συντηρητικάς. Ὁ ξένος αὐτὸς ἐπισκέπτης ἔμεινε κατάπληκτος ἀπὸ τὴν κατάστασιν τὴν ὁποίαν συνήντησεν. «Εἶναι ἐντροπὴ εἶπεν εἰς τὴν ἐποχήν μας νὰ ἐπικρατοῦν τοιαῦται συνθῆκαι διαβιώσεως». Καὶ ἔχει ἀπόλυτον δίκαιον. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις μένει ἀπαθής. Ὅπως μένει ἀπαθὴς καὶ πρὸ τῆς καταστάσεως τῆς ὑπαίθρου. Ἡ διαφορὰ μεταξὺ τοῦ τιμαρίθμου τῶν ἀγροτικῶν καὶ τῶν βιομηχανικῶν προϊόντων ἔχει αὐξηθῆ ἀντὶ νὰ σμικρυνθῇ. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μένετε ἀδιάφοροι. Ὀφείλετε νὰ ἀκολουθήσητε μίαν συστηματικὴν πολιτικὴν διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν ἀναγκῶν τῶν ἀγροτῶν, τοῦ πολυτιμοτέρου στοιχείου τῆς χώρας μας εἰς τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ἀρκετὸν νὰ κάμωμεν καθημερινῶς ἐκκλήσεις καὶ ὕμνους, πρέπει νὰ σεβασθῶμεν καὶ νὰ ἱκανοποιήσωμεν τὴν μετριοπαθῆ ἀπαίτησίν του νὰ ζήσῃ ἔστω καὶ μόνον κατὰ τρόπον ἀνεκτόν, ἁρμόζοντα εἰς ἕνα πολιτισμένον λαόν. Ἀπὸ τὰ σημεῖα τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν εἰς τὴν λογοδοσίαν της ἡ Κυβέρνησις, κ. βουλευταί, εἶναι καὶ τὸ ζήτημα τοῦ καπνοῦ. Λυποῦμαι διότι ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν εἶναι παρὼν διὰ νὰ ἀκούσῃ ὅτι ἡ πολιτικὴ ἐντιμότης ἐπιβάλλει νὰ τοῦ ἀναγνωρισθῇ ἡ ἐπιτυχία τὴν ὁποίαν εἶχε. Δὲν εἰσερχόμεθα εἰς τὰ ἐλατήρια τῆς συμφωνίας εἰς τὴν ὁποίαν συνῄνεσεν ἡ Γερμανικὴ Κυβέρνησις, οὔτε εἰς τὰς λεπτομερείας καὶ τὴν πραγματικὴν ἔκτασιν τῆς συμφωνίας. Βέβαια ἤδη ἡ Ἑλλὰς ἐξάγει 5.000 τόννους εἰς τὴν Γερμανίαν, τὰς διπλασιάζει διὰ τῆς συμφωνίας καὶ ἔχει ὑπόσχεσιν καὶ διὰ τὰ ἑπόμενα δύο ἔτη δι’ ἄλλας 25.000 τόννους. Αὐτὸ εἶναι ἕνα πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δεικνύει ὅτι, ἐὰν ἐγκαίρως τὸ Κράτος εἶχε κινηθῆ πρὸς αὐτὴν τὴν κατεύθυνσιν, δὲν θὰ εἶχον συσσωρευθῆ τόσα ἀποθέματα καπνοῦ. Ἐὰν ὅμως ἀναγνωρίζω αὐτὴν τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία δὲν λύει βέβαια τὸ ὅλον ζήτημα τῆς καπνικῆς κρίσεως, ἀλλ’ εἶναι πάντως ἄξια λόγου, δὲν θὰ ἤθελα ὅμως νὰ τὸν συγχαρῶ διὰ τὸ πολιτικὸν περίβλημα μέσα εἰς τὸ ὁποῖον ἐτοποθέτησε τὴν ἐπίτευξιν τῆς συμφωνίας. Καὶ τοῦτο ὄχι μόνον διότι ἡ Ἑλλὰς πρέπει νὰ ἀποκτήσῃ ὅσον τὸ δυνατὸν περισσοτέρας ἀγορὰς καπνῶν καὶ ἑπομένως δὲν πρέπει νὰ στηρίζῃ τὴν ἐξαγωγικήν της πολιτικὴν εἰς τὴν ταύτισιν μὲ τὴν διεθνῆ ἀντικομμουννιστικὴν τάσιν, ἀλλὰ καὶ ἀκόμη διότι θὰ ᾐσθανόμην τὴν διάθεσιν νὰ συζητήσω μὲ τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως τὴν ἄποψιν τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξεν, ὅτι ἡ Γερμανία δι’ ἱστορικοὺς λόγους εἶναι σήμερα ἡ ἀσπὶς τῆς Εὐρώπης ἐναντίον τῆς Σοβιετικῆς Ρωσίας. Ὁ παραλληλισμὸς τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως τῆς σημερινῆς Γερμανίας μὲ τὴν Γαλλίαν τοῦ 1871 παρουσιάζει πολλὰ κενὰ καὶ δὲν ἠμπορεῖ νὰ πείσῃ. Θὰ ἔλεγα εἰς τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ μὴ λησμονήσῃ ὅτι ἡ Γερμανία εἶναι σήμερα διῃρημένη εἰς δύο κράτη ἐνῷ δὲν ἦτο ἡ Γαλλία, καὶ δεύτερον ὅτι δὲν φαίνεται ὁ Γερμανικὸς λαὸς νὰ δέχεται τὸν ρόλον τῆς ἀσπίδος τῆς Εὐρώπης, ποὺ συνεπάγεται θυσίας. Ἔχουν χορτάσει καὶ οἱ Γερμανοὶ ἀπὸ τὴν αἱματοχυσίαν. Καὶ πάντως εἶναι γνωστὸν ὅτι οἱ σοσιαλισταὶ τῆς Δυτικῆς Γερμανίας δὲν δέχονται τὸν ἐπανεξοπλισμόν, εἶναι ἀντίθετοι πρὸς τὴν πολιτικὴν αὐτήν, ἡ ὁποία ἄλλως τε δὲν γνωρίζει κανεὶς καὶ ποίους κινδύνους ἐγκυμονεῖ διὰ τὸ μέλλον. Ἐξ οὗ καὶ καθὼς ἠξεύρετε σκοντάφτει τὸ ζήτημα τῆς δημιουργίας Γερμανικοῦ στρατοῦ. Δεύτερον θέμα ἐπὶ τοῦ ὁποίου εἶμαι σύμφωνος μὲ τὴν Κυβέρνησιν, εἶναι τὸ θέμα τῆς ὀνομαστικοποιήσεως τῶν μετοχῶν. Τὸ μέτρον ὀρθῶς χαρακτηρίζεται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ χρήσιμον καὶ ἀναγκαῖον. Ἄλλως τε ἰσχύει παντοῦ. Διερωτᾶται δὲ κανεὶς μόνον, διατὶ δὲν ἔγινε, ἕως τώρα; Εἶναι περίπου δύο χρόνια ποὺ συζητεῖται καὶ ἐδῶ εἶναι, κύριε Ἀρχηγὲ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, μία ἀπάντησις εἰς τὰς κρίσεις σας περὶ ὀλιγαρχίας. Διότι ἠδύνασθε νὰ λάβετε τὸ μέτρον αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἔθιγε τὴν οἰκονομικὴν ὀλιγαρχίαν, διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι πάρα πολλαὶ Ἀνώνυμοι Ἑταιρίαι ἦσαν οἰκογενειακαί, ἀλλὰ διατὶ δὲν τὸ ἐλάβατε; Διατὶ δὲν ἐγένετο ἕως τώρα; Διότι ὑπῆρχεν ἡ ἀντίδρασις τῆς κεφαλαιοκρατικῆς ὀλιγαρχίας καὶ δὲν σᾶς ἄφηνε, μέχρις ὅτου συνέβη νὰ καμφθῇ ἡ ἀντίδρασις ἀπὸ τὴν πίεσιν τῶν Ἀμερικανῶν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ μισθολόγιον, καὶ τὰς συντάξεις, καὶ ἄλλοτε ἐκούρασα τὴν Βουλήν, ἐπὶ τῶν θεμάτων αὐτῶν. Συμμερίζομαι πολλὰ ἀπὸ τὰ ἐπιχειρήματα ποὺ θὰ εἶχεν ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν νέαν διαρρύθμισιν τῶν συντάξεων. Θὰ ἀναγνωρίσω καὶ ἐγώ, ὅτι εἰς τὸ νομοθέτημα αὐτὸ ὑπάρχουν πολλὰ σωστὰ καὶ δίκαια σημεῖα. Δὲν ἐπιτρέπεται βέβαια ἡ εὔκολος ἐκμετάλλευσις ἑνὸς θέματος ποῦ συγκινεῖ τόσον πολὺ εὐρείας μάζας ἐναντίον τοῦ Κυβερνητικοῦ νομοθετήματος. Ἀλλὰ ὁμολογῶ ὅτι θὰ ἤθελα νὰ σκεφθῇ ὁ ἀξιότιμος Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ποὺ συνέταξε τὸ νομοσχέδιον καὶ ἡ Κυβέρνησις ποὺ τὸ υἱοθέτησε, θὰ ἤθελα νὰ εἶχε σκεφθῆ ὀλίγον βαθύτερον πολλὰς ἀδικίας ποὺ περιέχει ὁ νόμος, ἀδικίας ὄχι ἀπὸ ἀπόψεως τυπικῶν κεκτημένων δικαιωμάτων μόνον, ἀλλὰ περισσότερον ἀπὸ ἀπόψεως κοινωνικῶν συνεπειῶν. Τὸ Κράτος τὸ ἴδιο ἔχει δημιουργήσει καταστάσεις, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν εἰς τὴν συνείδησιν τῶν ἐνδιαφερομένων κεκτημένον δικαίωμα καὶ ἡ ἀνατροπὴ των ἄγει εἰς τὴν κοινωνικὴν ἀδικίαν. Δὲν θὰ μνημονεύσω σήμερα τοιαύτας περιπτώσεις, διότι δὲν θὰ ἠμπορέσῃ ἡ Βουλὴ νὰ συζητήσῃ ἄνευ τοῦ κειμένου τοῦ νόμου, ἀλλὰ ὁμολογῶ, κύριοι βουλευταί, ὅτι εἶναι ἀρκεταὶ αἱ περιπτώσεις τῆς ἀνακολουθίας καὶ τῆς ἀδικίας. Εἶδα εἰς τὴν Μακεδονίαν, ὅπου εἶναι πολλὰ τὰ θύματα τῶν Βουλγάρων, εἶδα εἰς τὴν Κρήτην ὅπου εἶναι ἄφθονα τὰ θύματα τῶν Γερμανῶν, πόσον εἶναι δύσκολον νὰ πείσητε τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, εἰς τοὺς ὁποίους ἔχει δώσει τὸ Κράτος ὑπὸ τύπον βοηθήματος μίαν σύνταξιν, ὅτι κακῶς τοὺς ἐδόθη καὶ ὅτι πρέπει νὰ καταργηθῇ ἢ νὰ μειωθῇ. Δὲν γενικεύω τὸ θέμα, ἀλλὰ λέγω, ὅτι πρέπει νὰ ἴδωμεν ποῖαι εἶναι αἱ κατηγορίαι ποὺ πρέπει πράγματι νὰ τύχουν ἱκανοποιήσεως ὥστε ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἔχασε τὸν προστάτην του εἰς τὴν ἀντίστασιν χάριν τῆς ἐλευθερίας τῆς χώρας νὰ μὴ βλέπῃ ἑαυτὸν ἀδικούμενον. Δι’ αὐτὸ πιστεύω ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ὄχι μόνον θὰ φέρῃ πρὸς κύρωσιν καθὼς ἔχει ὑποχρέωσιν εἰς τὴν Βουλὴν τὸ νομοθέτημα, ἀλλὰ θὰ ἐπιτρέψῃ διὰ τῆς ἁρμοδίας Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς νὰ γίνῃ μία ἐξονυχιστικὴ στάθμισις ὅλων τῶν περιπτώσεων ποὺ περιέχει. Ἀκριβῶς διότι πολλὰ σημεῖα τοῦ νόμου εἶναι ὀρθά, πρέπει νὰ πείσωμεν ἐκείνους οἱ ὁποῖοι θὰ στερηθοῦν ἑνὸς ὑφισταμένου δικαιώματος, νὰ τοὺς πείσωμεν ὅτι ὀρθῶς καὶ χάριν ἑνὸς γενικωτέρου συμφέροντος θὰ τὸ στερηθοῦν, χωρὶς νὰ τοὺς μείνῃ τὸ παράπονον, ὅτι ἐθυσιάσθησαν ἀδίκως διὰ τὴν ἐξοικονόμησιν ὡρισμένων ἑκατομμυρίων ἢ δισεκατομμυρίων. Βάζω μίαν γενικὴν γραμμὴν...

§35Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Νὰ ὀνομάζεται βοήθημα καὶ ὄχι σύνταξις.

§36Α. ΣΒΩΛΟΣ. Λέγω ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ πρέπῃ νὰ ἐπιληφθῇ τοῦ θέματος μὲ ἄνεσιν, διότι ἐκτιμῶ τὴν ἀνάγκην νὰ σταθεροποιηθῇ μία κατάστασις, ἡ ὁποία νὰ μὴ ἀνατραπῇ αὔριον ἢ μεθαύριον διὰ λόγους πολιτικούς, ἀλλὰ νὰ γίνῃ κοινὴ συνείδησις εἰς τὸν κόσμον τῶν ἐνδιαφερομένων, ὅτι εἶναι δικαία καὶ ἀναγκαία ταὐτοχρόνως.

§37Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφυπουργὸς Οἰκονομικῶν). Θὰ κατατεθῇ ἐκ τῶν πρώτων.

§38Α. ΣΒΩΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις ὁμιλεῖ ἐν εἴδει ἀπολογισμοῦ καὶ περὶ τῶν μέτρων ἐπιεικείας τὰ ὁποῖα περιέλαβεν εἰς τὸν γνωστὸν Ἀναγκαστικὸν Νόμον. Αἱ ἀπόψεις τοῦ Κόμματος τὸ ὁποῖον ἐκπροσωπῶ εἶναι γνωσταὶ ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Ἀπὸ τὴν πρώτην στιγμὴν ἐτονίσαμεν ὅτι ἡ κατάστασις, τὴν ὁποίαν κατέλιπεν ἡ παρελθοῦσα τετραετία μὲ τὴν τόσην αἱματηρὰν ἀναταραχήν, ἀπαιτεῖ μίαν γενναίαν ἐκκαθάρισιν καὶ δι’ αὐτὸ ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς, ὅπως ἐνθυμῆσθε, ὡμιλήσαμεν περὶ ἀμνηστίας καὶ περὶ ἀπελάσεως τῶν ἐξορίστων. Πόρρω ἀπέχουν τὰ μέτρα ἐπιεικείας ποὺ περιέχονται εἰς τὸν Ἀναγκαστικὸν Νόμον ἀπὸ αὐτὰ ποὺ ἡμεῖς ἐζητήσαμεν καὶ ζητοῦμεν. Ἀλλὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει τὸ μόνον εὐχάριστον σημεῖον, εἶναι ὅτι ἐγένετο κάποια ἀπαρχὴ ἀποδόσεως δικαιοσύνης εἰς τὴν κατηγορίαν ἐκείνην τῶν θυμάτων, τὰ ὁποῖα εἶναι γνωστὰ ὑπὸ τὸ ὄνομα ἐξυγιανθέντες ἢ μὴ νομιμόφρονες ὑπάλληλοι. Εἶχον ἐρωτήσει καὶ ἄλλοτε τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὡς Ἀρχηγὸν τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, πὼς συμβιβάζει τὴν διατήρησιν τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς ἐξυγιάνσεως, μὲ τὰς ὑποσχέσεις τὰς ὁποίας, τὸ Κόμμα τοῦ ὁποίου ἡγεῖται εἶχε δώσει ἐνώπιον τῆς Βουλῆς.

§39Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ποίας ὑποσχέσεις;

§40Α. ΣΒΩΛΟΣ. Τὰς ὑποσχέσεις ποὺ εἶχε δώσει τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, ὅταν ἐψηφίζετο τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐξυγιάνσεως, ὅτι ὄχι μόνον θὰ ἐπαναφέρῃ τοὺς ἐξυγιανθέντας...

§41Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ὄχι ὅλους τοὺς ἐξυγιανθέντας· περὶ ἐκκαθαρίσεως ὡμίλησα.

§42Α. ΣΒΩΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀναφέρομαι εἰς ἐποχὴν παρελθοῦσαν. Δὲν τὴν ἐκάματε σεῖς προσωπικῶς, τὴν ἔκαμε τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων.

§43Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἦτο ἄλλος ἀρχηγός· ὁ ἀρχηγὸς δίδει τὴν κατεύθυνσιν τοῦ Κόμματος.

§44Α. ΣΒΩΛΟΣ. Ἀλλὰ τὸ Κόμμα εἶναι ἑνιαῖον, ἡ πολιτικὴ εὐθύνη διὰ τὰς δηλώσεις τοῦ τότε ἀρχηγοῦ του παραμένει.

§45Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Διὰ τὰς δηλώσεις τοῦ τότε ἀρχηγοῦ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ βαρύνομαι ἐγώ.

§46Α. ΣΒΩΛΟΣ. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν θέλετε, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ταχθῆτε ἀντίθετος πρὸς τὰς δηλώσεις αὐτάς.

§47Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Θὰ σᾶς παρατηρήσω ὅτι καὶ ἐγὼ ὡς Ἀρχηγὸς τῶν Βενιζελικῶν Φιλελευθέρων εἶχον προβῆ εἰς δηλώσεις καὶ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ σημείου θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὴ ἐπιμείνετε, διότι δὲν θὰ συμφωνήσωμεν.

§48Α. ΣΒΩΛΟΣ. Δὲν πρόκειται νὰ συμφωνήσωμεν, ἀλλὰ τὸ νομοθέτημα τὸ ὁποῖον ἐκάματε καὶ τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ μίαν ἀπαρχὴν ἐπανορθώσεως ἀδικιῶν, εἶναι ἀπολύτως ἀτελὲς καὶ αὐτὴν τὴν γνώμην εἴχομεν ἀπὸ τὴν πρώτην στιγμὴν καὶ τὴν ἐπαναλαμβάνομεν, ἔπρεπε δὲ νὰ ἔχετε καὶ σεῖς, δεσμευόμενος ἀπὸ τὰς ὑποσχέσεις τοῦ κόμματός σας. Ἔρχομαι, κύριοι βουλευταί, εἰς ἕνα τελευταῖον σημεῖον ποὺ περιέχουν αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις καὶ τὸ ὁποῖον ὑπὸ ἔποψιν ἠθικῆς ἀλλὰ καὶ ψυχολογικῆς σημασίας, εἶναι τὸ πρῶτον τῆς παρούσης στιγμῆς. Τὸ θέμα τοῦ καθαρμοῦ τοῦ δημοσίου βίου τῆς χώρας, ἀπὸ τὰ σκάνδαλα καὶ τὰς καταχρήσεις τοῦ παρελθόντος. Μὲ ὅλον τὸν σεβασμὸν ποὺ ὀφείλεται πρὸς τὸ ἔργον τῆς Δικαιοσύνης, ἡ ὁποία ἐπελήφθη καὶ θὰ ἐπιληφθῇ καὶ ἄλλων τοιούτων θεμάτων, ἡ Βουλὴ θὰ πρέπῃ νὰ συζητήσῃ ἐπὶ τοῦ ζητήματος διότι αἱ νομικαὶ εὐθῦναι εἶναι ἕνα πρᾶγμα καὶ αἱ πολιτικαὶ εὐθῦναι καὶ ἡ πολιτικὴ κάθαρσις εἶναι ἄλλο. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης κατέθεσεν ἕνα νομοσχέδιον αὐστηρόν. Οὐδεμία ἀντίρρησις ὑπάρχει ἀπὸ κανένα ἐναντίον τῆς ἐπιβολῆς σκληρῶν κυρώσεων κατὰ τῶν καταχραστῶν τοῦ δημοσίου χρήματος. Θὰ ὑπενθυμίσω μάλιστα εἰς τὴν Βουλήν, ἐὰν τυχὸν δὲν τὸ ἠξεύρῃ, ὅτι καὶ αὐτὸ τὸ ψήφισμα τοῦ 1924 περὶ τῶν πενταμελῶν Ἐφετείων τὸ συνετάξαμεν, τότε ποὺ ἐλειτούργει μία Ἐπιτροπὴ Οἰκονομιῶν, ὁ μακαρίτης πρώην Εἰσαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου Βασιλείου καὶ ὁ ἔχων τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ὁμιλῇ. Καὶ ἐστηρίχθησαν ἀρκετὲς ἐλπίδες ἐπὶ αὐστηρότητος τοῦ νόμου αὐτοῦ. Δὲν εἴμεθα ὅμως βέβαιοι, ὅτι τὸ ψήφισμα αὐτὸ ἀπέδωσεν ὅτι ἀνεμένετο ἀπὸ αὐτό. Διότι ἀνεμένετο νὰ προλάβῃ τὰς καταχρήσεις τοῦ δημοσίου πλούτου. Διότι εἰς τὰ θέματα αὐτά, θὰ συμφωνήσητε μαζύ μου, τὸ οὐσιῶδες δὲν εἶναι μόνον ὁ κολασμός, τὸ οὐσιῶδες εἶναι ἡ πρόληψις. Ὁ κολασμὸς ἔρχεται ἀρκετὰ ἀργά, καὶ δὲν ἀρκεῖ νὰ προλάβῃ τὸν κλονισμὸν τῶν ἠθικῶν βάσεων τοῦ δημοσίου βίου, ὁ ὁποῖος προκύπτει ἀπὸ τὰς καταχρήσεις. Τὸ ἐνδιαφέρον εἶναι πῶς θὰ ὀργανωθῇ ἡ πολιτεία ἔτσι ὥστε αἱ καταχρήσεις νὰ μὴ λαμβάνουν χώραν, ἀλλὰ νὰ προλαμβάνωνται. Καὶ ἐδῶ εἶναι ὁ πυρὴν τοῦ ζητήματος. Κύριοι βουλευταί, εἶναι φανερὸν ὅτι ὑπάρχει μία καθολικὴ ἀντίδρασις ἐναντίον τοῦ φαινομένου τῆς σημερινῆς σήψεως καὶ ἡ ἠχὼ τῆς ἀντιδράσεως εὑρίσκεται καὶ εἰς τὰς Κυβερνητικὰς δηλώσεις, ὅπου ἀναφέρεται ὅτι θὰ ληφθοῦν μέτρα, ὥστε εἰς τὸ μέλλον νὰ μὴ παρουσιασθοῦν ἀνάλογα φαινόμενα. Ἀλλὰ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ προσθέσω ὅτι ὅταν ὁμιλῶμεν περὶ ἐξυγιάνσεως τοῦ δημοσίου βίου, δὲν θὰ πρέπῃ νὰ μᾶς διαφεύγῃ ποὺ κεῖται τὸ κεντρικὸν σημεῖον τῆς νόσου τοῦ πολιτικοῦ βίου. Τὸ καίριον σημεῖον ὑπάρχει εἰς τὰς νοσηρὰς σχέσεις, αἱ ὁποῖαι ἐμφολεύουν εἰς τὰ πολιτικὰ κόμματα μεταξὺ κομμάτων καὶ ψηφοφόρων. Ἐὰν ζητοῦμεν ἐξυγίανσιν τὴν ζητοῦμεν διὰ νὰ μὴ μεταβληθοῦν τὰ κόμματα εἰς ὀργανισμοὺς ὅπου ὁ πολίτης σπεύδει διὰ νὰ προσφέρῃ θυσίας χάριν μιᾶς ἰδέας καὶ ὄχι νὰ καρπωθῇ ἀτομικά, νόμιμα ἢ παράνομα ὀφέλη, ὄχι δὲ νὰ εὕρῃ τὸ ὑλικὸν ἀντάλλαγμα τῆς ψήφου του. Εἰς τὴν διαστροφὴν αὐτὴν τῶν παλαιῶν κομμάτων καὶ τοῦ δημοσίου βίου εἶναι ἡ ρίζα τοῦ κακοῦ. Καὶ δι’ αὐτὸ ἐγένοντο πολιτικαὶ ἐπαναστάσεις, ὅπως τοῦ 1909. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ἐπρόβαλεν τὸ λαϊκὸν αἴτημα τῆς ἐξυγιάνσεως τῶν κομματικῶν ὀργανισμῶν. Τοιαῦτα αἰτήματα ἐνεσάρκωσε τότε ὁ ἀείμνηστος πατὴρ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, τουλάχιστον τὰ πρῶτα ἔτη μετὰ τὴν ἐπανάστασιν ἐκείνην, μὲ τὸν σκοπὸν νὰ ἀναπλάσσῃ τὴν ἐσωτερικὴν ὑφὴν τῆς κομματικῆς ζωῆς. Ὄλοι ζητοῦν σήμερα νὰ ἀποβλέψωμεν πάλιν εἰς αὐτὴν τὴν ἀνάπλασιν. Ἀλλ’ ἡμεῖς πιστεύομεν ὅτι μόνον ἐφ’ ὅσον θὰ ἀνέρχωνται αἱ δυνάμεις, τὰς ὁποίας ἡμεῖς ἐκπροσωποῦμεν, θὰ ὑπάρξῃ καὶ πολιτικὴ ἐξυγίανσις. Τὴν ἐξυγίανσιν τοῦ δημοσίου βίου μόνον ἡ ἀριστερὰ ἠμπορεῖ καὶ θέλει νὰ πραγματοποιήσῃ. Δὲν θὰ λησμονῇ ἡ Βουλὴ ὅτι τὸ 1934 εἰς τὴν Γαλλίαν ἐδημιουργήθη μία ἄνευ προηγουμένου πολιτικὴ καὶ ἠθικὴ κρίσις, ἡ ὁποία παρ’ ὀλίγον νὰ ἀνέτρεπε καὶ τὴν Δημοκρατίαν πρὸς ὄφελος τῶν ἀντιδραστικῶν καὶ τῆς δεξιᾶς συνεπείᾳ τῶν γνωστῶν σκανδάλων. Τὰ σκάνδαλα ἐκεῖνα τῆς Γαλλίας ἦσαν ὀλιγώτερο σοβαρὰ ἀπὸ τὰ ἰδικά μας τὰ σημερινά. Ἐν τούτοις τὴν Γαλλίαν καὶ τὴν Δημοκρατίαν ἔσωσεν ἡ ἀριστερὰ διὰ τοῦ Λαϊκοῦ Μετώπου. Ἐὰν λοιπὸν εἰς μίαν χώραν ποὺ ἔχει τέτοια στερεὰ βάθρα δημοσίου βίου, ὡς ἡ Γαλλία, ἐκλονίσθησαν τὰ πάντα συνεπείᾳ τῶν σκανδάλων, ἀντιλαμβανόμεθα ποίαν σημασίαν καὶ ἐπίδρασιν ἔχουν εἰς τὴν χώραν μας. Πιστεύω ὅτι τὸ αἴσθημα τῆς Βουλῆς εἶναι σύμφωνον μὲ τὸ αἴσθημα τοῦ λαοῦ. Καὶ τὸ αἴσθημα τοῦ λαοῦ εἶναι βαθυτάτη ἀγανάκτησις καὶ ὀργὴ, διότι χρόνια ὁλόκληρα, ἐνῷ ἐθυσιάζετο τὸ ἄνθος τῆς χώρας καὶ καθ’ ὃν χρόνον ἐσυσσωρεύοντο καταστροφαί, καθ’ ὃν χρόνον ἐπεινοῦσαν καὶ ἐπένοντο αἱ λαϊκαὶ μᾶζαι, ἄνθρωποι περιβεβλημένοι οἱονεὶ τὰ ἄμφια τῆς ἐθνικοφροσύνης, ἐλυμαίνοντο τὸν δημόσιον πλοῦτον, ἀσύδοτοι καὶ ἀμέριμνοι διότι ἀνήκουν εἰς Κόμμα τῆς ἐξουσίας, διότι ὑπηρετοῦσαν τὸ Κόμμα τῆς ἐξουσίας. Κάθαρσις δὲν εἶναι μόνον ἡ καταδίκη τῶν δραστῶν, ἀλλὰ καὶ ἡ πολιτικὴ καταδίκη τῆς τοιαύτης πολιτείας, τοῦ κόμματος καὶ τῶν κυβερνήσεων ἐκείνων. Καὶ σημασίαν ἔχει ἡ ριζικὴ κάθαρσις. Ὡμοιώθη, κύριοι, ἡ Ἑλλάς, πρὸς ὡραῖον καὶ καλλίγραμμον πεδίον τῆς Ἀττικῆς ἀπὸ τὸ ὁποῖον ὅμως κρέμωνται ἄπειροι κάμπιαι ποὺ ἐπιβουλεύονται τὴν χλωροφύλλην τοῦ ἔθνους. Οἱ χωρικοὶ καίουν τὶς κάμπιες. Ἀλλ’ ἐδῶ χρειάζεται νὰ κοποῦν καὶ οἱ κλῶνοι διὰ νὰ βγῇ καινούργια βλάστησις καὶ τὸ δένδρον τότε θὰ δώσῃ νέα ὀμορφιὰ εἰς τὸν κόσμον ὁλόκληρον. (Χειροκροτήματα).

§49ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ διακόψωμεν.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι.

§51Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Αὐτὴ εἶναι ἡ πρότασις ἐπὶ θέματος ἐμπιστοσύνης νὰ συνεχίζωμεν τὰς συζητήσεις διὰ νὰ στηρίζεται ἡ τύχη τῆς Κυβερνήσεως.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ συνάδελφος κ. Ι. Σπύρου παρακαλεῖ νὰ τοῦ δοθῇ ἄδεια ταξειδίου εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§53ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεπῶς ἡ Βουλὴ ἐγκρίνει τὴν αἰτηθεῖσαν ἄδειαν.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκ μέρους τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Κόμματος τῆς Ἑλληνικῆς Ἀναγεννήσεως κ. Κ. Μανιαδάκη ἀπουσιάζοντος, θὰ ἀναγνωσθῇ ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ τοῦ Κόμματος κ. Κ. Καλαμαρᾶ ἡ δήλωσίς του ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως.

§56Κ. ΚΑΛΑΜΑΡΑΣ. Κύριοι βουλευταί, εἶμαι ἐξουσιοδοτημένος ἐκ μέρους τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Κόμματος κ. Κ. Μανιαδάκη, εἰς τὸ ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω, ὅπως ἀνακοινώσω πρὸς τὴν Ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν δήλωσίν του ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως ἔχουσαν οὕτω: «Ἀνεγνώσαμεν μετὰ πολλῆς προσοχῆς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως. Ἰδιαιτέρως ἐπροσέξαμεν τὴν λίαν ἀσθενῆ δικαιολογίαν διὰ τὴν διάλυσιν τῆς Κυβερνήσεως τῶν τριῶν Κομμάτων. Παρὰ τὴν λεκτικὴν δεξιοτεχνίαν τὴν ὁποίαν ἐχρησιμοποίησεν ἡ Κυβέρνησις διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὴν παραίτησιν τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης, ὁμολογοῦμεν, ὅτι διατηροῦμεν σοβαρὰς ἀμφιβολίας, ἐὰν ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κ. Βενιζέλος καὶ ὁ Ἀντιπρόεδρος αὐτῆς κ. Παπανδρέου ἐστάθμισαν καλῶς τὰς συνεπείας τῆς πράξεώς των ἐκείνης, καὶ ἐὰν πράγματι ἐπείσθησαν, ὅτι ἡ διάλυσις τῆς αὐτοδυνάμου καὶ ἰσχυρᾶς ἐκείνης Κυβερνήσεως ἦτο ἐθνικῶς συμφέρουσα, ὅταν μάλιστα ὁμολογοῦν εἰς τὰς προγραμματικάς των δηλώσεις, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τῶν τριῶν κομμάτων εἶχε προσφέρει γόνιμον ἐργασίαν εἰς ὀλίγον χρόνον. Πάντως ἡ παραίτησις τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης, ἀλλὰ καὶ ὁ τρόπος κατὰ τὸν ὁποῖον ἐπροπαγανδίσθη ἀπὸ μερίδα τοῦ τύπου, ὄχι μόνον εἰς τὸ ἐσωτερικόν ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἔδωκαν ἀφορμὴν εἰς τὰ ραδιόφωνα τῆς Βορείου Ἀμερικῆς, ἀλλὰ καὶ εἰς ὁλόκληρον τὸν τύπον τῆς Ἀμερικῆς (πλὴν τῶν «Τάϊμς» τῆς Ν. Ὑόρκης) νὰ πληροφοροῦν ἐπὶ ἡμέρας τὰ 180.000.000 τῶν φορολογουμένων Ἀμερικανῶν, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις παρητήθη διότι ἀνεκαλύφθησαν μεγάλης ἐκτάσεως καταχρήσεις εἰς τὸν Ο.Λ.Π. καὶ ὅτι διὰ τὰς καταχρήσεις αὐτάς, αἱ ὁποῖαι ἀνεβιβάσθησαν εἰς τὸ ποσὸν τῶν 6.000.000 δολλαρίων, δηλαδὴ 90.000.000.000 δραχμῶν, εὐθύνεται ἐξ ὁλοκλήρου τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, ἐνῷ ὡς γνωστὸν ἔχουν συλλογικὴν εὐθύνην ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις, αἱ ὁποῖαι μᾶς ἐκυβέρνησαν μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν καὶ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῶν ὁποίων συνέβησαν τὰ ἀποκαλυφθέντα σκάνδαλα ἢ καὶ ὅσα δὲν ἔχουν ἀποκαλυφθῆ εἰσέτι. Οἱ ἀκούσαντες τὰ ραδιόφωνα, Ἀμερικανοί, μὴ ἐνδιαφερόμενοι διὰ τὰς λεπτομερείας, καὶ ἀγνοοῦντες τὰ ἰδικά μας, θά συνεκράτησαν μόνον τὸν ἀριθμὸν τῶν 6.000.000 δολλαρίων, καὶ κατὰ λογικὴν συνέπειαν, θὰ τὰ συνεσχέτισαν μὲ τὰ δολλάρια τὰ ὁποῖα μᾶς παρέχονται διὰ τὴν ἀνασυγκρότησιν. Δὲν πιστεύω νὰ ὑπάρξῃ κανεὶς καὶ ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς αἰθούσης, ὁ ὁποῖος νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι αὐτοῦ τοῦ εἴδους ἡ διαφήμισις, εἶναι ἐπ’ ὠφελείᾳ τοῦ ἐθνικοῦ μας συνόλου. Ἡ Κυβέρνησις, κύριοι βουλευταί, ἡ ὁποία ἐμφανίζεται σήμερον καὶ ζητεῖ τὴν ψῆφον μας, εἶναι ἡ πέμπτη κατὰ σειρὰν Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἔχει σχηματισθῆ ἀπὸ τὰς ἐκλογὰς τῆς 5 Μαρτίου. Αὐτὸ καὶ μόνον τὸ γεγονὸς ἀρκεῖ διὰ νὰ ἀποδείξῃ ὅτι ἔχομεν πλήρη πολιτικὴν καὶ κυβερνητικὴν ἀστάθειαν καὶ ὅτι ἡ παροῦσα Βουλὴ εἶναι ἀνίκανος νὰ δώσῃ ἰσχυρὰν καὶ σταθερὰν Κυβέρνησιν, ὅπως ἀπαιτοῦν αἱ κρίσιμοι περιστάσεις τὰς ὁποίας διερχόμεθα. Ἡ διαπίστωσις ὅτι κάθε δύο περίπου μῆνας ἔχομεν καὶ κυβερνητικὴν κρίσιν, προδικάζει μαθηματικῶς καὶ τὴν ἀποτυχίαν τῆς περιφήμου ἀνασυγκροτήσεως, χάριν τῆς ὁποίας ζητοῦνται διαρκῶς θυσίαι ἀπὸ τὸν ἑλληνικὸν λαόν. Τὸ θέμα συνεπῶς τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ εἶναι τοῦτο: Θὰ δυνηθῇ ἐπὶ τέλους νὰ ὑπάρξῃ δημοκρατικὸς τρόπος σχηματισμοῦ κυβερνήσεως ἰσχυρῆς καὶ διαρκείας, ἡ ὁποία νὰ δυνηθῇ νὰ γνωρίσῃ τὰ προβλήματα καὶ νὰ ἀποφασίσῃ νὰ τὰ λύσῃ κατὰ τὸν καλύτερον τρόπον; Ἐὰν δὲν λύσωμεν τό θέμα αὐτό, θὰ εἶναι περιττὸν νὰ ἀσχολούμεθα μὲ ἄλλας λεπτομερείας, διότι θὰ εἶναι ἄνευ σημασίας καὶ ἀξίας. Διότι, σήμερον, ὅτε σοβαροὶ κίνδυνοι ἐσωτερικοὶ καὶ ἐξωτερικοὶ ἀπειλοῦν τὴν Ἑλληνικὴν Πατρίδα, ὑπὲρ πᾶν ἄλλο προβάλλει ὡς ὕψιστον καθῆκον ἡ στενή, εἰλικρινὴς καὶ ἐνεργὸς συνεργασία καὶ συμπαράστασις ὅλων τῶν ἐθνικῶν δυνάμεων, διότι εἶναι κοινὴ ἡ τύχη καὶ τῶν ἐθνικοφρόνων Κομμάτων, ἀλλὰ καὶ τῶν ἀτόμων. Τοὐναντίον ἡ ἔλλειψις συνεργασίας καὶ ἀλληλεγγύης, ἢ ἡ ρυμούλκησις ἐνίων ἐθνικοφρόνων Κομμάτων ἀπὸ τὰς τάσεις ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι πρὸς ἐξυπηρέτησιν ἰδίων σκοπῶν, ἐπιδιώκουν συνειδητὰ ἢ ἀσυνείδητα τὸν διαχωρισμὸν τῶν δυνάμεων, ἢ τὴν ἀναβίωσιν παλαιῶν διχασμῶν, τοῦτο καθ’ ἡμᾶς προδίδει ἀδυναμίαν κατανοήσεως τῆς σημερινῆς τραγικῆς πραγματικότητος καὶ ὑποτίμησιν τοῦ νέου κοινοῦ ἐχθροῦ, ὁ ὁποῖος μὲ τὰς διαφόρους του μεταμορφώσεις γνωρίζει καλῶς τὴν τεχνικὴν καὶ τακτικὴν νὰ διαχωρίζῃ καὶ νὰ διαλύῃ μεμονωμένας μὲ τὴν σειράν των τὰς ἐθνικὰς δυνάμεις, ὥστε ἐν τέλει ἐκεῖνοι οἱ ἐθνικόφρονες οἱ ὁποῖοι νομίζουν, ὅτι εἶναι οἱ νικηταὶ τῆς σήμερον, νὰ καταντήσουν καὶ αὐτοὶ οἱ ἡττημένοι τῆς αὔριον. Βάσει τῶν ἄνω γενικῶν σκέψεων οὐ μόνον ἐχάρημεν ὡς Ἕλληνες ὅταν ἐσχηματίσθη ἡ Κυβέρνησις τῶν τριῶν ἐθνικοφρόνων Κομμάτων, ἀλλὰ καὶ τῆς παρέσχομεν πλήρη ἐμπιστοσύνην καὶ ὑποστήριξιν, διότι τὴν ἐθεωρήσαμεν ἰσχυρὰν καὶ αὐτοδύναμον, δυναμένην ἐπὶ μακρὸν νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰ ἀγωνιώδη προβλήματα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ νὰ κολάσῃ τοὺς ποικιλωνύμους δολιοφθορεῖς καὶ καταχραστάς. Δυστυχῶς ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ μετὰ ζωὴν 50 περίπου ἡμερῶν διελύθη διὰ λόγους, οἱ ὁποῖοι δὲν δικαιολογοῦνται ἐπαρκῶς εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς διμεροῦς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία χωρὶς νὰ εἶναι κοινοβουλευτικῶς αὐτοδύναμος ἐμφανίζεται σήμερον ἐνώπιον ὑμῶν καὶ ζητεῖ ψῆφον. Ὁ κόσμος, κύριοι βουλευταί, ἔπαυσε νὰ ἐλπίζῃ καὶ νὰ ἐνδιαφέρεται καὶ διὰ τὰς Κυβερνήσεις καὶ διὰ τοὺς ὑπουργοὺς καὶ δὲν θὰ εἴμεθα ὑπερβολικοὶ ἐὰν εἴπωμεν, ὅτι ὁ κόσμος ἤρχισε νὰ αἰσθάνεται ἀδιαφορίαν ἢ ἴσως καὶ περιφρόνησιν ἀκόμη πρὸς τὸν πολιτικὸν κόσμον. Ἡ ἀδιαφορία τοῦ λαοῦ καὶ ἡ περιφρόνησις περιέχουν τὰ σπέρματα τοῦ θανάτου διὰ τὸ κοινωνικὸν καθεστὼς καὶ κάθε ἄλλο παρὰ προοιωνίζουν ὁμαλὴν ἐξέλιξιν. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους ἡ ψῆφος μας πρὸς τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν δὲν θὰ εἶναι ψῆφος ἐμπιστοσύνης, ἀλλὰ θὰ ἔχῃ τὴν ἔννοιαν τῆς ψήφου ἀνοχῆς μιᾶς Κυβερνήσεως ἡ ὁποία πρὸς τὸ παρὸν τοὐλάχιστον, ἐμποδίζει τὴν ὕπαρξιν χειροτέρας καταστάσεως. Ἡ δήλωσις αὕτη ἰσχύει καὶ διὰ τὸ Κόμμα τῶν Ἐθνικοφρόνων τοῦ κ. Θ. Τουρκοβασίλη, ὁ ὁποῖος ἀπουσιάζει εἰς Ἀμερικήν.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Πρόεδρος τῆς Ε.Π.Ε.Κ. κ. Ε. Τσουδερὸς ἔχει τὸν λόγον.

§58Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ἐθνικῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως Κέντρου, διὰ τῶν ὅσων εἶπεν, ἐξήντλησε τὸ πολιτικὸν μέρος τῶν ὅσων τὸ Κόμμα εἶχε νὰ εἴπῃ ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ, ἐν τούτοις ἡ Βουλὴ νὰ ἐκφράσω τὴν ἔκπληξίν μου ὡς πρὸς τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ὡμίλησε τὴν ἑσπέραν αὐτὴν ἐπὶ τῶν Κυβερνητικῶν δηλώσεων. Ἐπετέθη κατὰ ἐξωκοινοβουλευτικῶν προσώπων, ἀντὶ νὰ συζητήσῃ μετὰ τῶν πολιτικῶν παραγόντων, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται ἐντὸς τῆς Βουλῆς καὶ οἱ ὁποῖοι θὰ εἶχον τὴν δυνατότητα τῆς ὑπερασπίσεώς των. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ἐδέχθη τὴν παράκλησιν τοῦ βουλευτοῦ τῶν Φιλελευθέρων κ. Γ. Μαύρου, ὅπως τὰ θέματα τὰ ὁποῖα ἔθιξε περὶ οἰκονομικῶν συγκροτημάτων ἔλθουν εἰς ἰδιαιτέραν συζήτησιν τῆς Βουλῆς. Ἐπιφυλάσσομαι τότε νὰ ὁμιλήσω. Δὲν θέλω, ἐν τούτοις, γνωρίζων ὡρισμένα πράγματα, ἐκ τῆς θέσεώς μου κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ πολέμου, νὰ παρέλθω ἐν σιγῇ καὶ νὰ μένουν ἀναπάντητα μέχρι τῆς συζητήσεως ἐκείνης, τὸ γεγονός, ὅτι ὁ κ. Λαμπράκης καθ’ οὗ ὡμίλησεν ὁ κ. Τσαλδάρης κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς κατοχῆς, προσέφερεν ἀναμφισβητήτους πολυτίμους ὑπηρεσίας εἰς τὸν ἀγῶνα παρὰ τὸ πλευρὸν τῶν συμμάχων τοὺς ὁποίους ἐξυπηρέτησε μὲ κίνδυνόν του. Τὸ γεγονός, ὅτι ὅταν βραδύτερον, περὶ τὸ τέλος τοῦ ἀγῶνος, ἔφθασεν εἰς Αἴγυπτον καὶ ἐκρατήθη ἐπ’ ὀλίγον ὑπὸ συμμαχικῶν ἀρχῶν, τοῦτο δὲν ἀφεώρα τὴν δρᾶσιν του ἐν Ἑλλάδι κατὰ τὴν κατοχήν, ἀλλὰ ὑπῆρξεν ἀποτέλεσμα ἀντιρρήσεων τὰς ὁποίας αἱ ἐδικαί μας καὶ αἱ συμμαχικαὶ ἀρχαὶ εἶχον περὶ τοῦ ἐνδεχομένου, ὅτι ὁ κ. Λαμπράκης θὰ ἐπολιτεύετο ἐν Αἰγύπτῳ ἐναντίον τῶν σχεδίων τοῦ Συνεδρίου τοῦ Λιβάνου. Αὐτὰ εἶχα νὰ εἴπω διὰ νὰ δώσω ἀνάγλυφον καὶ σύντομον ἀπάντησιν εἰς τὸ σύνολον τῆς κατ’ ἐμὲ ἀδίκου ἐπιθέσεως ἡ ὁποία ἐγένετο ἀπέναντι ἀνθρώπου ἀπόντος ἀπὸ τὴν Βουλήν. Τὸ Λαϊκὸν Κόμμα ἠθέλησε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ στρέψῃ τὴν προσοχὴν ἐκείνων ποὺ συζητοῦν ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς περὶ τῆς θέσεώς του, συνεπείᾳ διαφόρων σκανδάλων πρὸς ἄλλο σημεῖον. Ἐν τούτοις, σειρὰ γεγονότων ἀποδεικνύουν, ὅτι ὀπαδοὶ τοῦ Κόμματος αὐτοῦ—δὲν ὁμιλῶ περὶ τοῦ συνόλου τοῦ Κόμματος—ἔχουν ἀναμιχθῆ εἰς σκάνδαλα καὶ πράξεις αἱ ὁποῖαι δὲν δύνανται παρὰ νὰ βαρύνουν αὐτὸ τοῦτο τὸ Κόμμα. Εἶναι δὲ εὐγενὴς ὁ ἀγὼν τὸν ὁποῖον τινὲς ἐκ τῶν ὀπαδῶν τοῦ Κόμματος ἀναλαμβάνουν πρὸς ἐκκαθάρισιν τῆς καταστάσεως αὐτῆς, ἡ ὁποία ἐμφανίζεται νὰ βαρύνῃ ἕνα ὁλόκληρον Κόμμα, τὸ ὁποῖον ὑπῆρξε χρήσιμον πραγματικῶς διὰ τὴν λειτουργίαν τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ μας βίου. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἤθελα νὰ προσθέσω εἰς τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Π.Ε.Κ., εἶναι σχετικῶς μὲ τὰ ζητήματα τῆς ἀσφαλείας τοῦ Κράτους, ὅσον καὶ τῆς ἐξωτερικῆς αὐτοῦ πολιτικῆς. Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως, εἴμεθα σύμφωνοι μὲ τὴν Κυβέρνησιν. Εἶναι συνετὸν νὰ στηρίξωμεν τὴν πολιτικήν μας αὐτὴν ἐπὶ τοῦ Ὀργανισμοῦ Ἡνωμένων Ἐθνῶν καὶ ἐπὶ τῶν συμμάχων Κρατῶν μὲ τὰ ὁποῖα συνδεόμεθα ὄχι μόνον διὰ κοινῶν πολιτικῶν συμφερόντων καὶ ἀγώνων, ἀλλὰ καὶ δι’ ὑποχρεώσεων ἐξαιρέτων, λόγῳ τῆς βοηθείας ποὺ μᾶς δίδουν εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν ἀναδιοργάνωσιν τοῦ τόπου μας. Θὰ ἤθελα μόνον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ ὅτι εἰς τὴν πολιτικὴν τὴν ἐξωτερικήν, πρέπει νὰ εἴμεθα ἀπολύτως συνδεδεμένοι μετὰ τῶν μεγάλων συμμάχων καὶ τῶν Ἐθνῶν τοῦ Ἀτλαντικοῦ Συμφώνου καὶ νὰ μὴ γλυστρήσωμεν εἰς συμφωνίας ἰδιαιτέρας μὲ ἄλλα Κράτη, τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς ἐμπλέξουν εἰς περιπετείας ἄνευ συμπαραστάσεως τῶν Μεγάλων Συμμάχων. Οἱ ἐφεξῆς ἀγῶνες τοῦ Ἔθνους δὲν δύνανται παρὰ νὰ στηρίζωνται ἐπ’ αὐτῶν καὶ ποτὲ νὰ μὴ περιπλακῶμεν εἰς ἀγῶνα μὲ ἄλλα Κράτη ὡς σύμμαχοι γειτόνων Κρατῶν, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν νέας Ἐθνικὰς ἀπογοητεύσεις. Καὶ προχωροῦμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ οἰκονομικοῦ μέρους τῶν δηλώσεων. Πρῶτον θέμα τὸ ὁποῖον πράγματι μετὰ γενναιότητος ἀντίκρυσεν ἡ Κυβέρνησις δι’ ἐπανειλημμένων δηλώσεων εἰς τὸν Τύπον, ἀλλὰ καὶ τῶν δηλώσεών της τῶν σημερινῶν, εἶναι τὸ ζήτημα τῆς περικοπῆς τῆς βοηθείας διὰ τὸ τρέχον ἔτος. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ ζήτημα αὐτὸ ἐπέρασεν ἀπὸ διαφόρους φάσεις. Εἶναι γνωστόν, ὅτι τὸ Κογκρέσσον περιέκοψε τὴν ἐν γένει βοήθειαν πρὸς τὴν Εὐρώπην διὰ τὸ τρέχον ἔτος καὶ συνεπῶς ἡ περικοπὴ αὐτὴ θὰ ἔθιγε καὶ τὴν πρὸς τὴν χώραν μας παρεχομένην βοήθειαν. Εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον εὑρήκαμε τὰ πράγματα, ὅταν ἤλθομεν εἰς τὴν ἐξουσίαν καὶ ἠρχίσαμεν διαχειριζόμενοι τὸ ζήτημα. Μετὰ συζητήσεις καὶ διαπραγματεύσεις, μᾶς ἐδόθη διαβεβαίωσις τοῦ κ. Πόρτερ ὅτι, ἡ βοήθεια διὰ τὸ τρέχον ἔτος δὲν θὰ περιεκόπτετο ὅσον θὰ ἔπρεπε νὰ περικοπῇ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς γενικῆς περικοπῆς ἡ ὁποία ἐγένετο διὰ τὴν Εὐρώπην. Τὸ ποσὸν ὡρίσθη εἰς δολλάρια 135 ἐμμέσου βοηθείας καὶ 115 τῆς ἀμέσου βοηθείας. Σύνολον δολλάρια 250. Ὁ μέσος ὅρος τῆς βοηθείας τῶν δύο προηγουμένων ἐτῶν ἦτο δολλάρια 257 ἑκατομμ. Ἤτοι ἡ περικοπὴ περιωρίζετο μόνον εἰς 7 ἑκατ. Βάσει αὐτῆς τῆς διαβεβαιώσεως τὴν ὁποίαν ἐλάβομεν ρητῶς ἀπὸ τὸν ἀρχηγὸν τῆς Ἀποστολῆς καὶ τὴν ὁποίαν ἀνεκοίνωσα εἰς τὸ Συντονιστικὸν Κυβερνητικὸν Συμβούλιον, ἐπὶ τῇ βάσει, λέγω, τοῦ ἀριθμοῦ αὐτοῦ προέβημεν εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ προϋπολογισμοῦ συμπραττόντων καὶ τῶν ἁρμοδίων Ἀμερικανῶν συμβούλων μας. Λυπούμεθα περισσότερον ἀπὸ κάθε ἄλλον, διότι ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεώς σας ἐγένετο ἡ περικοπὴ τῆς βοηθείας εἰς δολλάρια 206 ἑκατ. Εὔχομαι ἡ περικοπὴ αὐτὴ νὰ ἀνακληθῇ, τὸ λέγω ὡς ἕνας πραγματικὸς Ἕλλην, ὁ ὁποῖος γνωρίζει τὶ σημαίνει ἡ ἀνασυγκρότησις τῆς χώρας εἰς τὴν ὁποίαν ἀναγκαιοῦν τὰ χρήματα αὐτά. Ὀφείλω ὅμως διὰ τὸν καταμερισμὸν τῶν εὐθυνῶν εἰς τὰ ὅσα λέγω καὶ θὰ εἴπω, νὰ τονίσω τοῦτο. Ὁ κ. Πόρτερ, τὴν 27ην Σεπτεμβρίου 1950, δι’ ἐπιστολῆς του πρὸς τὴν Κυβέρνησιν δικαιολογῶν τὴν περικοπὴν ἔγραφεν μεταξὺ ἄλλων τὰ ἑξῆς: Πρὸς κ. τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως «... Ἡ Δ.Ο.Σ. συνεπαίρανεν ὅτι δὲν ὑφίστανται νῦν αἱ προϋποθέσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐπέτρεπον τὴν συνετὴν χρησιμοποίησιν κατὰ τὸ τρέχον ἔτος τοῦ ποσοῦ τῆς βοηθείας, τὸ ὁποῖον εἶχε προβλεφθῆ προγενεστέρως. Εἰδικῶς δὲν φαίνεται πιθανόν, ἐὰν ληφθοῦν καὶ αἱ ἐπιβαρύνσεις τοῦ προϋπολογισμοῦ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις θὰ ἔχῃ εἰς τὴν διάθεσίν της ἐπαρκὲς ποσὸν δραχμῶν διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὴν ἐγχωρίαν δαπάνην τοῦ προγράμματος τῶν ἐπενδύσεων ποὺ ἔχει ἑτοιμασθῆ διὰ τὸ τρέχον ἔτος...». Εἶναι σαφὴς διὰ τὴν Κυβέρνησιν ἡ παράγραφος αὐτὴ τῆς ἐπιστολῆς εἰς τὴν ὁποίαν, ἀφ’ οὗ ἐκθέτει τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν ἀνασυγκρότησιν, ἐπάγεται καὶ τὰ ἑξῆς προειδοποιητικά: «... συνεπῶς πρὸς τὸ πνεῦμα τοῦτο εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δηλώσω, ὅτι ἡ πλήρης διάθεσις τῶν κεφαλαίων βοηθείας τῶν διατεθησομένων διὰ τὸ τρέχον ἔτος, ὡς καὶ τὸ ποσὸν τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας εἰς τὸ μέλλον θὰ ἐξαρτηθῇ ἀπὸ τὴν ἔκτασιν τῆς ἐφαρμογῆς ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα εἶναι ἀπαραίτητα διὰ τὴν ἀνοικοδόμησιν τῆς χώρας...». Ἔτσι ἐδικαιολόγησε τότε ὁ κ. Πόρτερ τὴν περικοπήν. Κύριοι βουλευταί, εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ἔχω νὰ δώσω ἐκ μέρους τοῦ κόμματος εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκω τὴν διαβεβαίωσιν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἢ οἱαδήποτε Κυβέρνησις, θὰ μᾶς εὕρῃ παρὰ τὸ πλευρόν της εἰς τὸν ἀγῶνα τῆς ἀνασυγκροτήσεως. Δὲν θὰ κάμωμεν τίποτε τὸ ὁποῖον νὰ παρεμβάλῃ προσκόμματα εἰς τὸ ἔργον της αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν ἐπιβίωσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις μᾶς εἶπεν ὅτι ἀντιμετώπισε μετὰ γενναιότητος διὰ τῶν Ἑλληνικῶν «δυνάμεων καὶ δυνατοτήτων» τὴν περικοπὴν αὐτήν. Ὁμολογῶ ὅτι ἡ φράσις δὲν εἶναι ἐπαρκὴς διὰ νὰ μορφώσωμεν γνώμην ποῖα εἶναι τὰ μέτρα ἐκεῖνα ἐπὶ τῶν ὁποίων βασίζεται ἡ Κυβέρνησις διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὴν γενομένην περικοπήν, τῆς ὁποίας ὁ ἀντίκτυπος θὰ εἶναι σοβαρὸς εἰς βάρος τῆς ἀνασυγκροτήσεως, διότι θὰ λείψουν καὶ τὰ δολλάρια καὶ αἱ δραχμαὶ ποὺ μᾶς χρειάζονται πρὸς τοῦτο. Μὲ τὸ ἔλλειμμα ποὺ δημιουργεῖται εἰς τὸν προϋπολογισμὸν θὰ ἀπορροφηθοῦν κεφάλαια τῆς ἀνασυγκροτήσεως διὰ τακτικὰς δαπάνας τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§59Ε. ΑΒΕΡΩΦ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Κύριε Πρόεδρε, μοῦ ἐπιτρέπετε μίαν ἐρώτησιν; Ὅπως θὰ ἐνθυμῆσθε ὁ κ. Πόρτερ εἰς δύο λόγους, ὅταν εὑρίσκετο εἰς τὴν ἐξουσίαν ἡ Κυβέρνησις Πλαστήρα, ὁ ἕνας λόγος ἦτο ὅταν ἐπεσκέφθη τὴν Ροβέρτειον Σχολὴν καὶ ὁ ἄλλος ὅταν ἔγιναν τὰ ἐγκαίνια τῶν ὑδροηλεκτρικῶν ἔργων, ἔφερε τὴν περικοπὴν τῆς βοηθείας ὡς βεβαίαν. Καὶ εἰς τοὺς δύο αὐτοὺς λόγους ἐμνημόνευσεν ἕνα ἔγγραφον τὸ ὁποῖον ἐξέδωσε κατὰ τὴν πρώτην συνεδρίασιν τοῦ συμβουλίου τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τὸ ὁποῖον ἔκαμεν ἡ Κυβέρνησις Βενιζέλου. Συνεπῶς ἔπρεπεν αὐτὰ τὰ πράγματα ὅλα νὰ εἶναι εἰς γνῶσιν σας καὶ σεῖς νὰ μᾶς βοηθήσητε μὲ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ εἴχατε λάβει, διὰ νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὴν περικοπήν.

§60Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Ἐὰν ἐδιαβάσατε τὸ κείμενον τῆς ἐπιστολῆς τῆς 17ης θὰ εἴδατε ὅτι, ὄχι μόνον δὲν ὁμιλεῖ περὶ περικοπῆς, ἀλλὰ λέγει ὅτι διὰ πρώτην φορὰν εἰς τὴν ἱστορίαν τῶν Ἑλληνικῶν προϋπολογισμῶν ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τοῦ σχεδίου Μάρσαλ, εὑρέθησαν αἱ ἀναγκαῖαι διὰ τὴν ἀνασυγκρότησιν δραχμαὶ καὶ ἑπομένως ὅτι θὰ ἠμποροῦσαν νὰ προχωρήσουν τὰ ἔργα.

§61Ε. ΑΒΕΡΩΦ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Λυποῦμαι, κ. συνάδελφε, διότι δὲν ἐγνώριζον ὅτι ἐπρόκειτο νὰ ἀμφισβητηθῇ τὸ γεγονὸς τῆς γνώσεως τῆς περικοπῆς τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας διότι τότε θὰ εἶχον ἐφοδιασθῆ μὲ τὰ κείμενα τῶν λόγων εἰς τὰ ὁποῖα μνημονεύεται ἡ περικοπή, ἐπιφυλάσσομαι αὔριον νὰ τὰ προσκομίσω.

§62Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Σεῖς παρεδέχθητε ὅτι ἦταν εἰς γνῶσιν σας ἡ ἀπειλουμένη περικοπὴ καὶ εἴπατε ἁπλῶς, ὅτι τὸ ποσὸν θὰ ἦτο μικρότερον καὶ βάσει αὐτοῦ συνετάξατε τὸν προϋπολογισμὸν μὲ βάσιν βοηθείας 250 ἀντὶ 280. Δὲν ὑπάρχει λοιπὸν διαφορὰ ὅσον ἀφορᾶ τὴν γνῶσιν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τῆς ἀπειλουμένης περικοπῆς. Ἀδίκως λοιπὸν ταράσσεται ὁ ἀξιότιμος καὶ ἀγαπητὸς συνάδελφος κ. Γ. Καρτάλης, ὁ ὁποῖος ἐπικαλεῖται ἀριθμοὺς, οἱ ὁποῖοι ἐκ τῶν ὑστέρων δὲν ἐπραγματοποιήθησαν.

§63Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Ἐὰν παρηκολουθήσατε ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπον δὲν δικαιοῦσθε νὰ δώσητε τὴν ἑρμηνείαν τὴν ὁποίαν θέλετε νὰ δώσητε. Δὲν ἠμπορῶ νὰ συμφωνήσω μὲ τὸν κ. Ἀβέρωφ, διότι δὲν τὸν βοηθοῦν νομίζω, τὰ κείμενα τῶν λόγων τοῦ κ. Πόρτερ καὶ ἰδίως αἱ δηλώσεις του καὶ τῆς ἀποστολῆς κατὰ τὴν θεμελίωσιν τῶν ἔργων τοῦ ἐξηλεκτρισμοῦ. Ἡ τελετὴ ἔγινε μίαν ἡμέραν πρὸ τῆς πτώσεως τῆς Κυβερνήσεώς μας καὶ δὲν ἐγένετο κανεὶς λόγος περὶ περικοπῆς τῆς βοηθείας, ἀντιθέτως μάλιστα καὶ θέτω εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ κ. Ἀβέρωφ τὸ Ἀγγλικὸν κείμενον τῶν δηλώσεων αὐτῶν, ὅπου ἐξήρετο τὸ γεγονός, ὅτι τώρα ὑπάρχουν ὅλαι αἱ δραχμαὶ διὰ τὰ ἔργα.

§64Ι. ΣΟΦΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Πότε ἔγιναν τὰ ἐγκαίνια;

§65Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Μίαν ἡμέραν πρὸ τῆς παραιτήσεως τῆς Κυβερνήσεως.

§66Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Εἰς τὰς δηλώσεις αὐτὰς ἡ Ἀμερικανικὴ Ἀποστολὴ εἶπεν, ὅτι διὰ πρώτην φορὰν μετὰ τὸν πόλεμον παρουσιάσθη εἰς τὴν χώραν προϋπολογισμὸς ἰσοζυγισμένος, ὁ ὁποῖος παρέχει τὴν βεβαιότητα, ὅτι ἡ ἐξέλιξις τῶν οἰκονομικῶν μας θὰ προοδεύσῃ καὶ ὅτι τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἀρχίζομεν, θὰ τελειώσουν.

§67Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἀμφισβητεῖτε τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Πόρτερ, ὅτι ἡ ἀπόφασις εἶχε ληφθῆ πρὸ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως;

§68Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Ἀμφισβητῶ, ὅτι ἡ περικοπὴ ἐγένετο ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μας.

§69Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως), Ἔχει καλῶς. Δὲν δίδετε πίστιν εἰς τοὺς λόγους τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς καὶ λυποῦμαι δι’ αὐτὴν τὴν ἀμφισβήτησιν.

§70Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ παρερμηνεύητε ὅσα λέγω.

§71Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἤκουσα, οὔτε κἂν ἑρμηνεύω.

§72Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Ὅταν ἔχωμεν μίαν δήλωσιν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν συνάγεται, ὅτι ἀπεφασίσθη ἡ περικοπὴ μετὰ τὴν πτῶσιν τῆς Κυβερνήσεως Πλαστήρα, ὀφείλετε νὰ μᾶς δώσητε τὸ πιστοποιητικόν, ὅτι ἡ περικοπὴ δὲν ἀπεφασίσθη ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Κέντρου. Μεταξὺ ἡμῶν καὶ τῆς Κυβερνήσεως τῶν τριῶν Ἀρχηγῶν ἐμεσολάβησε ἡ πρώτη Κυβέρνησις τῶν δύο σας, ὅτε φαίνεται νὰ μειώνῃ ὁ χρόνος τῆς περικοπῆς.

§73Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Ὅταν ἐσχηματίσθη ἡ Κυβέρνησις, εἰς τὸ Κυβερνητικὸν Οἰκονομικὸν Συμβούλιον, ἐθέσαμεν σαφῶς τὸ ἐρώτημα, διότι ἠθέλαμεν νὰ γνωρίζωμεν, ἐὰν ἀπὸ τὸν σχηματισμὸν αὐτῆς τῆς Κυβερνήσεως θὰ ἐπακολουθήσῃ ζημία διὰ τὸ Ἔθνος, διότι ἐὰν συνέβαινε τοῦτο δὲν θὰ παρεμέναμεν. Καὶ ὁ κ. Πόρτερ ἐδήλωσεν, ὅτι ἡ ἀπόφασις εἶναι προγενεστέρα καὶ ὀφείλομεν καὶ σεῖς καὶ ἡμεῖς νὰ δεχθῶμεν ὡς ἀκριβεῖς τοὺς λόγους του.

§74Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Συμπέρασμα εἶναι, ὅτι καὶ ζημία ἔγινε καὶ παραμείνατε.

§75Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Ἡ δήλωσις τοῦ κ. Πόρτερ μοῦ φαίνεται νὰ εἶναι μεταγενεστέρα τῶν κειμένων τὰ ὁποῖα σᾶς ἀνέγνωσα. Ἡ περικοπὴ φαίνεται νὰ ἀπεφασίσθη μετὰ τὴν πτῶσιν τῆς Κυβερνήσεώς μας. Δὲν γνωρίζω τὴν σημασίαν τῶν ὅσων σᾶς ἐδήλωσεν ὁ κ. Πόρτερ, γνωρίζω ὅμως, ὅτι ὁ κ. Πόρτερ, ἐφ’ ὅσον εἴμεθα εἰς τὴν Κυβέρνησιν μᾶς ὡμίλει περὶ βοηθείας 250.000.000 δολλαρίων καὶ οὐδέποτε μοῦ εἶπεν, ὅτι θὰ ἠλαττώνετο τὸ ποσόν. Μάλιστα τὴν ἡμέραν, ὅπου μοῦ ἔκαμε τὴν ἀνακοίνωσιν περὶ τῶν 250 ἑκατ. δολλ. μοῦ εἶπεν, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι θὰ πάρετε 135.000.000 δολλάρια ἐμμέσου βοηθείας, καὶ 115.000.000 ἀπὸ τὴν ἄμμεσον. Συνεπῶς, αὐτὰ συνέβησαν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μας, ἐπὶ τῶν ἡμερῶν σας ἔχετε τὴν ἀναγγελίαν τῆς περικοπῆς τῆς βοηθείας εἰς 206 ἑκατομμ. δολλάρια, τώρα ἐὰν διὰ τῆς πειστικότητος ἐλάβατε ἀπὸ τὸν κ. Πόρτερ τὴν διαβεβαίωσιν, ὅτι ἡ περικοπὴ κλπ. εἶναι προγενεστέρα, τόσον τὸ καλύτερον, ἴσως ἠθέλησεν ὁ κ. Πόρτερ νὰ γλυκάνῃ τὴν πικρίαν τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς διὰ τῆς δηλώσεως, ὅτι προϋπῆρχεν ἡ σκέψις αὐτὴ τῆς περικοπῆς. (Χειροκροτήματα).

§76Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Γνωρίζητε, ὅτι ἐπὶ ἐποχῆς ἀκόμη Στεφανοπούλου, ὡς ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ πέρυσι, διὰ τὸ ἔτος 1950–51 εἶχε δοθῆ ρητὴ διαβεβαίωσις, ὅτι οὐδεμία μείωσις θὰ γίνῃ ὡς πρὸς τὴν Ἑλλάδα εἰς τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ἀνήρχετο εἰς 273.000.000 δολλ. Κατὰ συνέπειαν ἡ μείωσις, ἡ ὁποία ἐπῆλθεν εἰς τὰ 250.000.000 καὶ ἐν συνεχείᾳ εἰς τὰ 207.000.000 δολλ., νομίζω, ὅτι ἦτο ἀποτέλεσμα τῆς ἀλλαγῆς, ἡ ὁποία ἐπῆλθεν εἰς τὴν Ἀμερικανικὴν πολιτικήν, ἡ ὁποία, λόγῳ τῶν ἐξοπλισμῶν πρὸς τὴν Εὐρώπην, ἀπεφάσισε νὰ προβῇ εἰς περικοπὴν τῆς βοηθείας πρὸς ὅλας τὰς χώρας. Νομίζω, ὅτι οὕτω τίθεται τὸ ζήτημα καὶ ὄχι νὰ ἀφήνεται νὰ ὑπονοηθῇ, ὅτι δῆθεν ἡ περικοπὴ ἐπεβλήθη λόγῳ τοῦ ὅτι ἀνετράπη ἡ Κυβέρνησις ἡ ἰδική σας.

§77Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, νομίζω, ὅτι ὑπῆρξα ἀρκετὰ εἰλικρινὴς εἰς τὴν ἐξιστόρησιν τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς τῆς περικοπῆς. Εἶπον, ὅτι τὸ Κογκρέσσον εἶχεν ἀποφασίσει μίαν γενικὴν περικοπὴν τῆς Εὐρωπαϊκῆς βοηθείας, βάσει δὲ αὐτῆς τῆς περικοπῆς τὸ ποσὸν δι’ ἡμᾶς θὰ ἦτο 205–206.000.000 δολλάρια. Κατόπιν διαφόρων συζητήσεων, αἱ ὁποῖαι ἔγιναν, καὶ εἰδικῶς λόγῳ τοῦ ὅτι ἐπεκαλέσθημεν τὰς στρατιωτικάς μας ἀνάγκας, ὁ κ. Πόρτερ μοῦ ἀνεκοίνωσεν, ὅτι ἀντὶ τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ τῶν 206 ἑκατ. ἀπεφασίσθη νὰ λάβωμεν τὰ 250.000.000 δολλάρια.

§78Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἀνεκοινώθη εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον;

§79Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Ἀνεκοινώθη εἰς τὸ Συντονιστικὸν καὶ ἔλαβον γνῶσιν οἱ Ἀρχηγοί.

§80Ι. ΣΟΦΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν εἶναι ἀληθὲς αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Πόρτερ, ἅμα τῇ ἀναλήψει τῆς ἐξουσίας ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τῶν τριῶν τότε κομμάτων, καὶ δὲν μπορεῖ νὰ συζητήσῃ κανεὶς ὅτι δὲν εἶναι ἀληθές, ἐφ’ ὅσον ἐδημοσιεύθη, καὶ ἐὰν εἶναι ἐπίσης ἀληθὲς ὅτι μίαν ἡμέραν πρὸ τῆς παραιτήσεως τῆς Κυβερνήσεως Πλαστήρα ὁ κ. Πόρτερ δὲν σᾶς εἶπε τίποτε περὶ περικοπῆς, πρέπει νὰ καταλήξωμεν εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι ὁ κ. Πόρτερ τὴν προαποφασισθεῖσαν περικοπὴν δὲν σᾶς ἐπέτρεψε νὰ τὴν ἀνακοινώσητε. Ἄλλη ἐξήγησις δὲν χωρεῖ.

§81Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ὁ προϋπολογισμὸς τῆς τότε Κυβερνήσεως ἐβασίσθη ἐπὶ ποσοῦ βοηθείας 250.000.000 ὅταν κατὰ τὴν συζήτησιν ἡ ὁποία ἔγινεν εἰς τὸ Κυβερνητικὸν Οἰκονομικὸν Συμβούλιον, εἴπομεν, πὼς εἶναι δυνατὸν νὰ κρατηθῇ ὁ προϋπολογισμὸς εἰς τὰ 207.000.000 δολλάρια, ἐφ’ ὅσον ἐβασίσθη ἐπὶ 250.000.000, καὶ ὁ κ. Πόρτερ ἀπήντησεν ὅτι οὐδέποτε ἐδόθη διαβεβαίωσις διὰ 250.000.000 δολλάρια.

§82Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Ὁ κ. Πόρτερ καθωρίζει τὸ ποσόν;

§83Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Τὸ Κογκρέσσον.

§84Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Τότε λήγει τὸ ζήτημα.

§85Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Πάντως εἶπον καὶ προηγουμένως ὅτι ἐγὼ ἐκφράζω, ὡς Ἕλλην, τὴν λύπην μου διὰ τὴν περικοπήν. Ἄς τὴν ἀποδώσωμεν εἰς παρεξηγήσεις συμπτωματικὰς καὶ ἂς εὐχηθῶμεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ὑποβοηθουμένη ὑφ’ ὅλων τῶν Ἑλλήνων εἰς τὸ κεφάλαιον αὐτό, θὰ ἐπιτύχῃ καὶ πάλιν ὅπως τὸ ποσὸν τὸ ἀπαιτούμενον διὰ τὴν ἀνασυγκρότησιν συμπληρωθῇ.

§86Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Θὰ ἐπεθύμουν νὰ προσθέσω δύο λέξεις. Τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ ἀνακοίνωσις ἔγινε τὴν πρώτην ἡμέραν τοῦ σχηματισμοῦ τῆς Κυβερνήσεως, τὸ γεγονὸς ἐπίσης ὅτι ἡ ἐξουσία τῆς περικοπῆς δὲν ἀνῆκεν εἰς τὸν ἀρχηγὸν τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς, ὁ ὁποῖος ἠδύνατο μόνον νὰ εἶναι εἰσηγητής, πείθει χρονικῶς ὅτι προϋπῆρχε, διότι ἦτο ἀδύνατον νὰ κινηθῇ ὁλόκληρος ὁ μηχανισμός, τῶν εἰσηγητῶν ἐντεῦθεν, τῶν ἀποφάσεων ἐκεῖθεν, ἐντὸς ὀλίγων ὡρῶν. Τοῦτο σημαίνει ὅτι ἡ ἀπόφασις προϋπῆρχε. Ὑπάρχει ἑπομένως καὶ χρονικῶς ἡ ἀπόδειξις, ὄχι μόνον ἐκ τοῦ ἐπαρκοῦντος δι’ ἡμᾶς λόγου τοῦ κ. Πόρτερ.

§87Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Ἐπέρασεν ἕνας μῆνας ἀπὸ τότε.

§88Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Παρῆλθον τοὐλάχιστον 15 ἡμέραι ἀφ’ ὅτου ἐπέσαμεν μέχρι τῆς ἀνακοινώσεως. Ἐξ ἄλλου, μὴ λησμονῆτε ὅτι ὁ κ. Πόρτερ ὀλίγας ἡμέρας προτοῦ κάμῃ τὴν ἀνακοίνωσίν του εὑρίσκετο εἰς τὴν Ἀμερικήν, εἶχε δὲ ἤδη ἀνατραπῆ ἡ Κυβέρνησίς μας. Μὴ λησμονῆτε ὅτι εἶναι εὐκολωτάτη ἡ ἐπικοινωνία μὲ τὴν Ἀμερικὴν διὰ τοῦ τηλεφώνου ἢ δι’ ἄλλων μέσων τὰ ὁποῖα χρησιμοποιεῖ ὁ σύγχρονος πολιτισμός.

§89Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Ὁ κ. Πιουριφὸϋ ἐδήλωσεν ὅτι ἔλαβε γνῶσιν τῆς περικοπῆς καθ’ ὁδόν. Ὁ κ. Πιουριφόϋ ἔφυγε μετὰ τὴν παραίτησιν τῆς Κυβερνήσεως Πλαστήρα.

§90Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Κύριε τέως Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ὁμιλῶ καὶ δυσκολεύεσθε νὰ μὲ ἀκούσητε...

§91Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Ἀκούω ἀλλὰ δὲν καταλαβαίνω.

§92Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως)... ὁμιλῶ διὰ τὸν σχηματισμὸν τῆς Κυβερνήσεως τῶν τριῶν κομμάτων ἐνώπιον τῆς ὁποίας ὁ κ. Πόρτερ προέβη εἰς αὐτὴν τὴν ἀνακοίνωσιν καὶ κατὰ τὴν πρώτην ἡμέραν τοῦ σχηματισμοῦ αὐτῆς προέβη εἰς αὐτὴν τὴν ἀνακοίνωσιν διότι ἐγὼ ἔθεσα τὸ ἐρώτημα: Εἶναι ἡ περικοπὴ ἀποτέλεσμα τῆς μεταβολῆς τῆς Κυβερνήσεως; Καὶ προσέθεσα: ἂν ἡ μεταβολὴ ἐπῆλθε λόγῳ τῆς ἀλλαγῆς τῆς Κυβερνήσεως, δὲν δεχόμεθα νὰ μείνωμεν εἰς τὴν ἀρχὴν διότι ἀνελάβομεν, διὰ νὰ ὠφελήσωμεν καὶ ὄχι διὰ νὰ βλάψωμεν τὴν χώραν. Καὶ ὁ κ. Πόρτερ ἀπήντησεν, ὅτι ἡ ἀπόφασις εἶναι προγενεστέρα. Νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὰ πρακτικά.

§93Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Στοιχειώδης ἁβροφροσύνη. Πάντως ἡ ἀπόφασις ἐλήφθη μετὰ τὴν πτῶσιν μας. Ἴσως εἰς τὸ ἐνδιάμεσον διάστημα τῆς Κυβερνήσεως τῶν δύο σας καὶ ἔπειτα τῶν τριῶν.

§94Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἔπειτα ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἀνακοίνωσιν, δὲν ἦτο δυνατὸν ἀπὸ δημοσίους ἄνδρας ἀσκήσαντας τὴν ἐξουσίαν, νὰ ὑπάρχῃ ἀμφισβήτησις. (Χειροκροτήματα).

§95Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Μεταξὺ τοῦ χρόνου τῆς πτώσεως τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ σχηματισμοῦ...

§96Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Τὸ ζήτημα ἐπῆρε διαστάσεις πέραν τοῦ προσήκοντος.

§97Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἀπὸ αὐτὸ ἐξαρτᾶται ἡ ὑπόστασις τῆς Ἑλλάδος.

§98Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Ἐξαρτᾶται ἡ ὑπόστασις τῆς Ἑλλάδος, ἀλλ’ ἡ ὑπόστασις δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸ πότε ἔγινεν ἡ περικοπή. Καθ’ ἡμᾶς καὶ ἀπὸ τὰ κείμενα ποὺ ἔχομεν καὶ ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν ποὺ ἐκάμαμεν, ἡ περικοπὴ ἔγινε μετὰ τὴν πτῶσιν τῆς ἰδικῆς μας Κυβερνήσεως.

§99Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Μεταξὺ τοῦ σχηματισμοῦ τῆς τριμεροῦς Κυβερνήσεως καὶ τῆς πτώσεως τῆς Κυβερνήσεως Πλαστήρα, ὑπῆρξεν ἓν διάστημα 15 τοὐλάχιστον ἡμερῶν... αὐτὸ τὸ διάστημα εἶναι τὸ διάστημα κατὰ τὸ ὁποῖον ἡ περικοπὴ ἀπεφασίσθη...

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος παρεκάλεσε νὰ μὴ γίνωνται διακοπαί.

§101Ι. ΖΙΓΔΗΣ. .. ὅπου μᾶς εἶπον ὅτι λόγῳ τῶν ἀσταθῶν Κυβερνήσεων θὰ κινδυνεύσῃ νὰ ἀνασταλῇ ἡ παροχὴ βοηθείας εἰς τὴν Ἑλλάδα.

§102Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις εἶπε προηγουμένως ὅτι μετὰ θάρρους ἀντέκρουσε τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, τῆς περικοπῆς ἡ ὁποία ἦτο πράγματι σκληρά, ἡ ὁποία μᾶς ὑπέδειξε τὴν ἀνάγκην τῆς κινητοποιήσεως ὅλων τῶν Ἑλληνικῶν δυνάμεων καὶ δυνατοτήτων, ἀλλὰ δὲν καθώρισε ποῖα εἶναι αὐτὰ τὰ μέτρα πρὸς ἀντιμετώπισιν. Ὡμίλησεν ὅτι πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτὸν δι’ ἀναγκαστικοῦ νόμου ἔκαμεν ὡρισμένα νομοθετήματα, ὅπως εἶναι ὁ νόμος περὶ Ὀργανισμοῦ Τουρισμοῦ, περὶ τοῦ ΟΛΠ, ἡ συμφωνία τῆς EBASKO, ὁ νόμος τῆς στατιστικῆς ὑπηρεσίας καὶ ὁ νόμος περὶ προστασίας τῆς καταναλώσεως τῶν λιγνιτῶν. Ὅλα αὐτὰ τὰ νομοθετήματα, εἶναι νομοθετήματα τὰ ὁποῖα ἡ ἰδική μας Κυβέρνησις εἶχε παρασκευάσει. Μάλιστα ἕνα ἐξ αὐτῶν, τὸν νόμον τῆς στατιστικῆς ὑπηρεσίας, τὸν εἶχε καταθέσει εἰς τὴν Βουλήν. Ἑπομένως, εἴμεθα εὐτυχεῖς ὅτι εἰς τὴν προσπάθειάν της συμβάλλομεν καὶ ἡμεῖς, μὲ τὸ νὰ ἔχωμεν προπαρασκευάσει τὰ νομοθετήματα αὐτὰ ἐν συνεργασίᾳ μετὰ τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ δημοσιονομικὰ μέτρα τῆς Κυβερνήσεως ἡμεῖς ἔχομεν νὰ δείξωμεν τὸν κατατεθέντα Προϋπολογισμὸν πού, παρὰ τὰς κατηγορίας αἱ ὁποῖαι ἔγιναν μετὰ τὴν πτῶσιν μας, ἐκ μέρους συναδέλφων οἱ ὁποῖοι μετεῖχον τῆς Κυβερνήσεώς μας, οἱ ὁποῖοι κατὰ συνέπειαν ἐγνώριζον καὶ τὴν εἰλικρίνειαν τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ τὸ γεγονὸς ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς ἔτυχε τῆς ἀπολύτου ἐγκρίσεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ ὅλων τῶν παραγόντων ἐκείνων οἱ ὁποῖοι παίζουν ρόλον εἰς τὴν οἰκονομικήν μας ζωήν, ἔχω λέγω νὰ ἐπιδείξωμεν τὸν Προϋπολογισμὸν ποὺ εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ἀποτελεῖ ὑπόδειγμα ἑνὸς προϋπολογισμοῦ οἰκονομικῶς καὶ κοινωνικῶς συγχρονισμένου καὶ τοῦ ὁποίου διάφοροι παράγοντες φίλοι μας, ἔκριναν μετὰ τῆς ἐκτιμήσεως ἐκείνης, ἡ ὁποία πράγματι ἀνήκει εἰς τὸ ἔργον αὐτό, τὸ ὁποῖον διὰ πρώτην φορὰν ἐγένετο εἰς τὴν Ἑλλάδα μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν. Δὲν ὑπάρχει ἔργον ἀνθρώπινον ποὺ νὰ μὴ ἔχῃ τὰς ἀτελείας του. Ἀναμφισβητήτως, καὶ ὁ Προϋπολογισμὸς αὐτὸς ἔχει τὰς ἀτελείας του, φυσικὴ συνέπεια καὶ τῆς καταστάσεως ἀλλὰ παραμένει ὁ τελειότερος ἀπὸ ὅλους τοὺς προηγουμένους μεταπολεμικοὺς προϋπολογισμούς. Νομίζω δέ, ὅτι, εἴτε τὸ θέλουν, εἴτε δὲν τὸ θέλουν, εἴτε οἱ σημερινοὶ Κυβερνῆται εἴτε οἱ αὐριανοί, ὁ προϋπολογισμὸς αὐτὸς θὰ ἀποτελέσῃ τὸ πρότυπον τῶν μελλόντων προϋπολογισμῶν, ἐκείνων οἱ ὁποῖοι θὰ ἐξυγιάνουν ἀκόμη περισσότερον τὰ οἰκονομικά μας (χειροκροτήματα). Μεταξὺ τῶν διαφόρων δημοσιονομικῶν μέτρων τῆς Κυβερνήσεως, ἀναφέρεται ἡ συγχώνευσις τῶν εἰδικῶν λογαριασμῶν. Καὶ αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον εἶχε κατατεθῆ παρ’ ἡμῶν εἰς τὴν Βουλήν. Τὸ μέτρον διακοπῆς χορηγείας ἀποδοχῶν ἐνεργείας ἐπὶ μίαν τριετίαν εἰς τοὺς ἐν ἀποστρατείᾳ ἀξιωματικούς, ἦτο ἐπίσης ἰδικόν μας καὶ συμμετέχομεν τῶν εὐθυνῶν τοῦ νομοθετήματος αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον δι’ ἀναγκ. νόμου καθιέρωσεν ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις. Τὸ ἰδικόν μας ὅμως σχέδιον ἦτο τελειότερον, διότι ἡ περικοπὴ ἤρχιζεν ἀπὸ τὰ τέλη Σεπτεμβρίου, ἐνῷ ἡ περικοπὴ τοῦ σημερινοῦ νομοσχεδίου ἀρχίζει ἀπὸ τὸ τέλος Δεκεμβρίου, ἑπομένως ὑπάρχει μεγαλυτέρα ἐπιβάρυνσις τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἐπίσης ἡ ἀπόλυσις τῶν ἐκτάκτων ὑπαλλήλων τοῦ Κέντρου Προνοίας, καθὼς καὶ τοῦ Στρατοῦ καὶ Ἀεροπορίας, ἦτο θέμα τοῦ ὁποίου εἴχομεν ἐπιληφθῆ καὶ τὸ ὁποῖον εἴχομεν βάλει εἰς ἐνέργειαν. Ἑπομένως, ἐπὶ τῶν μέτρων αὐτῶν τὰ ὁποῖα παρουσίασεν ἡ Κυβέρνησις, δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἀντίρρησιν ὅπως εἶπον καὶ προηγουμένως. Ἔρχομαι, κύριοι βουλευταί, εἰς τὸ δημοσιοϋπαλληλικὸν μισθολόγιον. Δὲν γνωρίζω κατὰ ποίαν λογικὴν τὸ μισθολόγιον τῶν ὑπαλλήλων καὶ τὴν τακτοποίησιν αὐτοῦ τοῦ μεγάλου ζητήματος, προσπαθοῦν νὰ τὸ ἀποδώσουν εἰς ἄλλην Κυβέρνησιν καὶ ὄχι εἰς τὴν ἰδικήν μας. Ἀπὸ κανένα δὲν διαφεύγει τοῦτο καὶ εἶναι ματαία ἡ προσπάθεια τῆς Κυβερνήσεως νὰ λέγῃ ὅτι εἶναι ἰδικόν της. Τὸ ἰδικόν μας εἶχε τὰς ἀτελείας του καὶ ἰδίως ὅσον ἀφορᾷ ὡρισμένας κατηγορίας ὑπαλλήλων, γνωρίζουν ὅμως καὶ τὰ μέλη τῆς Κυβερνήσεως τῆς σημερινῆς, τὰ ὁποῖα συμμετεῖχον τῆς Κυβερνήσεώς μας, ὅτι δι’ ὅλα αὐτὰ εἶχε ληφθῆ ἡ ἀπόφασις νὰ κάμῃ τὰς ἀναγκαίας καὶ ἀπαιτουμένας τροποποιήσεις, οὕτως ὥστε τὸ νομοθέτημά μας νὰ καταστῇ τελειότερον. Διὰ τῆς γενομένης παρ’ ἡμῶν τακτοποιήσεως, εἴχομεν προορίσει 300 δισεκ., σήμερον δὲ ἡ Κυβέρνησις μὲ τὴν διευθέτησιν ποὺ ἔκαμεν, ἐπιβαρύνει ἐπὶ πλέον μὲ 45 δισεκ, τὸν προϋπολογισμὸν δηλ. τὰ 300 τὰ ἰδικά μας καὶ τὰ 45 τὰ ἰδικά σας ἀποτελοῦν τὸ σύνολον τῆς δαπάνης, διὰ τῆς ὁποίας ἐτακτοποιήθη τὸ ὅλον ζήτημα. Εἶπα δὲ καὶ εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι καὶ ἡμεῖς εἴχομεν τὴν ἀπόφασιν τῆς τακτοποιήσεως τῶν παραλείψεων ἢ λαθῶν, τὰ ὁποῖα παρουσιάσθησαν κατὰ τὴν πρώτην ἐμφάνισιν τοῦ νομοθετήματός μας περὶ τακτοποιήσεως τῶν μισθῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Σχετικῶς μὲ τὸ ἔλλειμμα τοῦ Προϋπολογισμοῦ, μοῦ φαίνεται ὅτι ἀπὸ 406 δισεκατομμύρια, ποὺ ἦτο τὸ ἔλλειμμα τοῦ ἰδικοῦ μας Προϋπολογισμοῦ, φθάνομεν περίπου εἰς τὰ 650 δισεκατομμύρια. Καὶ τὸ μεγαλύτερον μέρος τῆς αὐξήσεως τοῦ ἐλλείμματος αὐτοῦ προέρχεται ἀπὸ τὰς στρατιωτικὰς δαπάνας, αἱ ὁποῖαι μᾶς ἐπιβάλλονται, ἂν θέλετε ἐκ τῶν διεθνῶν περιστάσεων. Εἶχον εἴπει καὶ εἰς τὴν Ἀμερικήν, ὅταν συνεζήτησα τὸ θέμα μὲ τοὺς ἁρμοδίους τῆς Διεθνοῦς Οἰκονομικῆς Συνεργασίας, ὅτι ὁ μεγαλύτερος κίνδυνος τοῦ Προϋπολογισμοῦ μας θὰ ἦσαν αἱ στρατιωτικαὶ δαπάναι. Ἐὰν ἐκ λόγων ἐθνικῶν θὰ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ κρατήσωμεν ὑπὸ τὰ ὅπλα ἄνδρας περισσοτέρους ἀπὸ τὰς 80 χιλιάδας, ποὺ προβλέπει τὸ ἐπιτελικὸν σχέδιον. Εἰς τὴν Ἀμερικήν, κύριοι, πολλάκις, ὅταν εἶχα συζητήσεις ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, μὲ πλείστους ἐπισήμους, ἀλλὰ καὶ ἀνεπισήμους, ἤκουσα τὸ ἐρώτημα: «πόσον στρατὸν ἔχετε ὑπὸ τὰ ὅπλα;» Ἀπήντησα: 150.000. Καὶ μοῦ εἶπον κατὰ τρόπον ποὺ ἀπετέλει ἐπίκρισιν ὅτι «καὶ ἡμεῖς αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι, ἄλλον τόσον στρατὸν ἔχομεν ὑπὸ τὰ ὅπλα».

§103Ι. ΣΟΦΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴχομεν τόσον τότε;

§104Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Βεβαίως. Εἴχομεν ἄλλοτε 200.000. Εἶπον καὶ ἄλλοτε — καὶ εἶπον καὶ εἰς αὐτοὺς—ὅτι ἡ ἀνάγκη νὰ διατηροῦμεν στρατὸν ἀνωτέρας δυνάμεως, εἶναι ἀποτέλεσμα τῆς γεωγραφικῆς θέσεώς μας καὶ τοῦ ἀγῶνος, τὸν ὁποῖον διεξάγει ἡ Ἑλλὰς αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐναντίον τοῦ κομμουνισμοῦ. Καὶ ἐτόνισα ὅτι θὰ ἦτο δίκαιον ὅπως εἰς τὰς στρατιωτικάς μας δαπάνας συμμετάσχῃ καὶ ἡ Ἀμερικανικὴ Κυβέρνησις καὶ οἱ Σύμμαχοι. Διότι, πλὴν τῶν ἄλλων λόγων διὰ τοὺς ὁποίους αἱ στρατιωτικαὶ δαπάναι ηὐξήθησαν, ὀφείλεται τοῦτο ἐπίσης εἰς τὸ γεγονὸς, ὅτι ἐνῷ ἕως πέρυσι μᾶς ἐδίδετο ὁλόκληρος ἡ δαπάνη διὰ τὸν στρατόν, πλήν, ἐννοεῖται, τῶν μισθῶν, κατὰ τὸ τρέχον ἔτος ἀπεφασίσθη ὅτι θὰ μᾶς ἐδίδοντο δολλάρια 36 ἑκατ. πρὸς ἀγορὰν ὑλικοῦ ὑφασμάτων, δερμάτων καὶ ἄλλων, τὰ ὁποῖα θὰ κατειργαζόμεθα ἐδῶ ἢ καὶ θὰ ἠγοράζαμεν ἐδῶ. Ἀλλὰ ἡ ἐργασία αὐτὴ θὰ μᾶς ἐκόστιζε κατ’ ἄλλους μὲν 100, κατ’ ἄλλους δὲ 180 δισεκατομμύρια δραχμὰς ἐξ ἰδίων κεφαλαίων. Μᾶς ἀπηγορεύθη δὲ ἡ ἀγορὰ τῶν εἰδῶν αὐτῶν εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ὅτε θὰ μᾶς ἐκόστιζαν ὀλιγώτερα. Κύριοι, βεβαίως, δὲν εἴμεθα ἡμεῖς ἡ μόνη Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἀπέβλεψεν εἰς τὸ νὰ διορθώσῃ αὐτὴν τὴν περιπέτειαν, ἂς εἴπωμεν, εἰς βάρος τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος ὅτι καὶ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις θὰ ἔκαμε τὸ ἴδιον. Δὲν εἶναι δυνατὸν χώρα μικρά, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ζητοῦν τὴν ταχυτέραν ἀνασυγκρότησιν διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ βαδίσῃ μόνη της, νὰ τῆς ἐπιβάλλουν τὰ ἔξοδα τὰ στρατιωτικὰ εἰς βάρος τῆς ἀνασυγκροτήσεως. Σήμερον ὁ ἀγών, ὁ ὁποῖος γίνεται ἀπὸ μέρους τῆς Ἑλλάδος, εἶναι ἀγὼν γενικώτερος. Δὲν εἶναι ἀγὼν ἰδικός μας μόνον κατὰ τοῦ κομμουνισμοῦ. Εἶναι ἀγὼν τῶν πεπολιτισμένων Κρατῶν καί, πρὸ παντὸς τῶν συμμάχων μας, μαζὶ μὲ ἡμᾶς. Εἰς ὅλους τοὺς ἀγῶνας ποὺ συμμετέσχομεν—καὶ εἰς τοὺς ὁποίους πάντοτε ἐδείξαμεν ὅτι εἴμεθα πρόθυμοι εἰς πᾶσαν θυσίαν αἵματος—τοὐλάχιστον εἰς τὰς ὑλικὰς δαπάνας, τὰ σύμμαχα Κράτη ἦλθον εἰς βοήθειάν μας. Εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ ἐλλείμματός μας ἔχω τὴν ἐντύπωσιν ὅτι θὰ συντελέσῃ πολὺ καὶ ἡ μείωσις ὡρισμένων ἐσόδων ἐκ τῆς διαρρυθμίσεως ὡρισμένων φορολογικῶν μέτρων, εὔχομαι δὲ ὅπως ἡ Κυβέρνησις διὰ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα προτίθεται νὰ εἰσαγάγῃ πρὸς ψήφισιν συντελέσῃ, ὥστε τὸ ἔλλειμμα αὐτὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ νὰ περιορισθῇ, καθ’ ὅσον αὐτὸ θὰ σημάνῃ μὴ περιορισμὸν τῶν δραχμῶν τῶν ἀναγκαίων διὰ τὴν ἀνασυγκρότησιν. Αὐτὸ δὲ πράγματι θὰ εἶναι ἓν ἀπὸ τὰ ἰσχυρότερα ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα θὰ δυνηθῶμεν νὰ προβάλωμεν ἀπέναντι τῆς Ἀμερικῆς, διὰ νὰ ἐπαναφέρῃ τὴν βοήθειαν εἰς τὸ ποσόν, εἰς τὸ ὁποῖον εἶχεν ἀποφασισθῆ διὰ τὸ τρέχον ἔτος. Δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς λεπτομερείας σχετικῶς πρὸς τὰ μέτρα τὰ φορολογικά, περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησε διὰ τοῦ Τύπου προχθὲς ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Εἰς μίαν ἄλλην συζήτησιν, γενικὴν ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, θὰ ὁμιλήσωμεν καὶ περὶ αὐτῶν. Δηλοῦμεν ὅμως ὅτι θεωροῦμεν οἰκονομικὸν σφάλμα τὴν ὀνομαστικοποίησιν τῶν μετοχῶν καὶ πτωχῆς ἀποδόσεως τὸ φορολογικὸν μέτρον. Ὅσον ἀφορᾷ, κύριοι, τὸ ζήτημα τῶν συντάξεων, ἐνθυμεῖσθε ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησίς μας ἀπὸ τότε ἐξέφρασε τὴν στενοχωρίαν της, διότι ἠναγκάζετο—καὶ γνωρίζουν ὅλοι, ὅτι ἡ λέξις αὐτὴ ἔχει σημασίαν—νὰ μὴ διαρρυθμίσῃ καὶ τὸ ζήτημα τοῦτο εὐθὺς ἀμέσως μὲ τὸν προϋπολογισμὸν καὶ τὸ μισθολόγιον. Ἐδήλωσεν ὅμως ρητῶς ὅτι ἐπρόκειτο τὸ ζήτημα νὰ διαρρυθμισθῇ ἐντὸς τετραμήνου—καὶ μάλιστα νὰ διαρρυθμισθῇ κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε οἱ συνταξιοῦχοι, ὅσοι θὰ παρέμενον συνταξιοῦχοι, νὰ λάβουν τὴν ηὐξημένην σύνταξίν των ἀπὸ τῆς 1ης Ἰουλίου. Ἡ πρόβλεψις τότε εἰς τὸν προϋπολογισμὸν διὰ τὰς συντάξεις ἀνήρχετο εἰς τὸ ποσὸν τῶν 580 δισεκ. Μὲ τὴν διαρρύθμισιν, τὴν Κυβερνητικήν, φαίνεται ὅτι τὸ ποσὸν αὐτὸ θὰ φθάσῃ τὰ 624 δισεκ. Δηλαδὴ ἡ αὔξησις εἶναι μόλις 44 δισεκ. καί, ὡς ἐπὶ τὸ πολύ, τὸ ποσὸν αὐτὸ τὸ εὑρίσκει ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀπὸ τὴν περικοπήν, διότι πρόκειται περὶ περικοπῆς, καίτοι αὕτη ὀνομάζεται μὲ τὴν εὔηχον λέξιν «κρατήσεις» τῶν μισθῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ στρατιωτικῶν. Ἐφαρμόζεται τὸ μέτρον τῶν κρατήσεων αὐτῶν, αἱ ὁποῖαι ἀποδίδουν τὸ ποσὸν τῶν 44 δισεκ. διὰ τὴν τακτοποίησιν τῶν συντάξεων. Ἐντὸς τοῦ ποσοῦ τούτου, κύριοι βουλευταί, τῶν 624 δισεκ., ὑπάρχουν 432 δισεκ., τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν τὰς συντάξεις τῶν στρατιωτικῶν καὶ τῶν πολιτικῶν, γίνεται δὲ κράτησις, ἡ ὁποία εἶναι πρωτοφανὴς εἰς τὴν νομοθεσίαν μας, καὶ ἐπὶ τῶν συντάξεων μέχρις 9%, ἄρα περιορισμὸς κατὰ τὸ ποσὸν αὐτό. Ἐπὶ πλέον εἰς τοὺς συνταξιούχους δὲν δίδεται ὁ 13ος μισθός. Καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐπέρχονται ὡρισμέναι οἰκονομίαι διὰ τῶν ὁποίων τὸ ποσὸν τῶν 432 δισεκ. ὑποβιβάζεται εἰς τὸ ποσὸν τῶν 327 δισεκ. Τὰ θύματα, κύριοι τοῦ πολέμου δὲν λαμβάνουν καμμίαν αὔξησιν, διότι αὐξάνονται μὲν αἱ συντάξεις των κατὰ 10%, τοὺς περικόπτεται ὅμως ὁ 13ος μισθὸς καί, κατὰ συνέπειαν, φθάνομεν εἰς τὸ ἴδιον ἀποτέλεσμα. Διὰ τὸν ἄμαχον πληθυσμὸν ἡ περικοπὴ εἶναι γενναιοτέρα. Ἀπὸ 76 δισεκατομμύρια γίνεται περικοπὴ 58 δισεκατομμυρίων καὶ τοιουτοτρόπως διὰ συντάξεις ἢ βοηθήματα τοῦ ἀμάχου πληθυσμοῦ διατίθεται ἕνα ποσὸν μόνον 18.000.000.000. Αἱ βουλευτικαὶ συντάξεις ἀπὸ 11.000.000.000 περιορίζονται εἰς 3.000.000.000 καὶ τοιουτοτρόπως σχηματίζεται τὸ ποσὸν τῶν 624 δισεκατομμυρίων εἰς ὃ ποσὸν περιορίζεται ἡ δαπάνη διὰ τοὺς ἐν γένει συνταξιούχους μὲ τὰς διαφόρους περικοπὰς ποὺ γίνωνται κατὰ τὰ ἀνωτέρω ἐκτεθέντα. Ἡμῶν ἡ πρόθεσις ἦτο πλὴν τῶν ἀναγκαίων περικοπῶν καὶ πλὴν τῆς ἐκκαθαρίσεως τῶν συνταξιούχων ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ γίνῃ πραγματικά, διότι ὑπῆρχον καὶ ἀνύπαρκτοι καὶ ψευδεῖς συνταξιοῦχοι ἀφ’ ἑνὸς νὰ κάμωμεν τὸ κοσκίνισμα τῶν συνταξιούχων, ἀφ’ ἑτέρου νὰ εὕρωμεν τὰ μέσα τῆς αὐξήσεως τῶν συντάξεων ἀπὸ 1ης Ἰουλίου καὶ ἐξ ἄλλων πόρων, ἰδίως διὰ φορολογίας ἡ ὁποία εἰδικῶς θὰ ἐπεβάλετο. Κατὰ τοῦτο διαφέρομεν ἀπὸ τὰ Κυβερνητικὰ μέτρα διὰ τοὺς συνταξιούχους. Θεωρῶ καθῆκον μου, κύριοι Βουλευταί, νὰ ἐπικροτήσω τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐξήγγειλεν ἡ Κυβέρνησις καὶ τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν τὰς ὥρας ἐργασίας δημοσίων καὶ ἰδιωτικῶν ὑπαλλήλων. Πράγματι ἦτο καιρὸς νὰ παύσῃ ἡ ἀνεργία, ἂς εἴπωμεν μὲ αὐτὴν τὴν ἔκφρασιν, τῶν δημοσίων καὶ ἰδιωτικῶν ὑπαλλήλων. Εἰς κανένα μέρος τοῦ κόσμου οἱ ὑπάλληλοι δὲν ἐργάζονται ὀλιγώτερον παρὰ εἰς τὴν χώραν μας, ἐνῷ ἡ χώρα μας εἶχε καὶ ἔχει ἀνάγκην τῆς ἐργασίας καθ’ ὅλους τοὺς τομεῖς διὰ νὰ πάῃ μπροστά. Μεταξὺ τῶν ἄλλων παραγόντων τῆς ἐπιτυχοῦς ἀνορθώσεως τῆς χώρας, ἀναμφισβητήτως εἶναι καὶ ἡ ἐργασία τῆς ὑπαλληλίας. Ἐπίσης συμφωνῶ μὲ τὸ μέτρον τοῦ περιορισμοῦ τῶν ἡμερῶν τῆς ἀργίας, ὅπως καὶ τὴν συγκρότησιν διαφόρων ἐπιτροπῶν, μεταξὺ τῶν ἄλλων τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν οἰκονομιῶν. Καὶ τὸ μέτρον αὐτὸ ἐὰν θὰ παρεμένομεν εἰς τὴν ἐξουσίαν ὀλίγας ἀκόμη ἡμέρας, θὰ τὸ εἴχομεν θέση εἰς ἐφαρμογὴν καὶ εἴμεθα ἀποφασισμένοι νὰ συγκροτήσωμεν ἐπιτροπὴν οἰκονομιῶν, διότι ἐνομίζαμεν καὶ πιστεύομεν ὅτι μία ἀμερόληπτος ἐπιτροπή, ἡ ὁποία θὰ ἐξετάσῃ προσεκτικὰ τὰς δαπάνας τοῦ προϋπολογισμοῦ, θὰ εὕρῃ ἀκόμη παλλὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα θὰ περικόψῃ πρὸς τὸ συμφέρον τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους καὶ τὴν ἐξυγίανσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Εἶπα καὶ προηγουμένως, κύριοι, καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνω ὅτι, ὅσον ἀφορᾷ τὴν προσπάθειαν τῆς ἀνασυγκροτήσεως, θὰ βοηθήσωμεν τὴν Κυβέρνησιν. Ἄλλωστε ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι εἰς τὸ κεφάλαιον αὐτὸ καὶ ἡ Κυβέρνησίς μας εὑρῆκε πρόθυμον συμπαραστάτην σχεδὸν ὁλόκληρον τὴν Βουλήν. Βεβαίως μᾶς καθυστέρησε μὲ λεπτολογοσυζήτησιν εἰς τὴν ψήφισιν τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα παρουσιάσαμεν, ὅπως ἦτο τὸ νομοσχέδιον τῆς ἀνασυγκροτήσεως τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ, ὅπως τὸ νομοσχέδιον τοῦ ἐξηλεκτρισμοῦ, τὰ ἐψήφιζεν ὅμως. Εἰς δὲ τὴν συζήτησιν ἔδειξεν ὅσον τὸ δυνατὸν καλυτέραν πίστιν ὅπως τὰ νομοσχέδια αὐτὰ καταστοῦν πληρέστερα. Εἶμαι ἀπολύτως πεπεισμένος, ὅτι καὶ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις εἰς τὸ ἔργον τῆς ἀνασυγκροτήσεως θὰ καταβάλῃ πᾶσαν προσπάθειαν ὅπως δοθῇ εἰς αὐτὴν προτίμησις καὶ πρὸς τοῦτο πᾶσα δαπάνη ὄχι μόνον περιττή, ἀλλὰ καὶ ἀναγκαία ἐξοικονομηθῇ διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ προχωρήσωμεν τὸ ταχύτερον εἰς τὸ ἔργον τῆς ἀνασυγκροτήσεως, εἰς τὸ ἔργον εἰς τὸ ὁποῖον μᾶς βοηθεῖ τόσον πολύτιμα καὶ πρόθυμα ἡ σύμμαχός μας, αἱ Ἡν. Πολιτεῖαι τῆς Ἀμερικῆς. Νομίζω ὅτι θὰ ἔλθῃ βραδύτερον ἕνας καιρός, ὅπου τὸ ἔργον αὐτὸ τῶν Ἡν. Πολιτειῶν δι’ ὅλον τὸν κόσμον καὶ εἰδικῶς διὰ τὴν Ἑλλάδα θὰ ἐκτιμηθῇ προσηκόντως καὶ ἡ ἱστορία θὰ γράψῃ ὅτι τὸ ἔργον αὐτὸ ἀπὸ ἀπόψεως ἀλληλεγγύης καὶ πολιτικῆς συνέσεως; ὑπῆρξε τὸ μεγαλύτερον ἀπὸ ὅσα ἔχουν γίνει μέχρι σήμερον ἀνὰ τὴν γῆν. Καὶ τώρα, κύριοι βουλευταί, θὰ ἔλθω εἰς τὸ ζήτημα τὸ πλέον ἐνδιαφέρον, τὸ καὶ ἐπίμαχον, θὰ ἔλεγα, τὸ σχετικὸν μὲ τὰ καπνά. Ὀφείλω, κύριοι, νὰ ὁμολογήσω, ὅτι τὸ ἔργον τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν Γερμανίαν, δὲν ἦτο ἐκ τῶν εὐχερεστέρων καὶ νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀποκρύψω, ὅτι θὰ κατεβλήθη ἀπὸ μέρους του ὅλη ἡ προσπάθεια ἡ ἀναγκαία διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ ἕνα ἀποτέλεσμα ὅσον τὸ δυνατὸν πλησιέστερον πρὸς τὰς δυνατότητας καὶ τὰ συμφέροντά μας. Αὐτὸ ὅμως τὸ εἰς Γερμανίαν ἔργον τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ μοῦ δώσῃ ἀφορμήν, πρώτην φορὰν παρουσιαζόμενος εἰς τὴν Βουλὴν μετὰ τὴν ἀποστολήν μου εἰς Ἀμερικήν, νὰ ἐξιστορήσω ἐν συντομίᾳ τὰ τῆς ἀποστολῆς ἐκείνης, ὅπως ἐπίσης νὰ εἴπω καὶ μερικὰ πράγματα σχετιζόμενα πρὸς τὴν πολιτικὴν τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κέντρου εἶχε λάβει κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς τετραμήνου κυβερνήσεώς της. Ὡς κυβερνῆται ἐστρέψαμεν τὴν προσοχήν μας εἰς τὸ πῶς θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ καταστήσωμεν τὰς τιμὰς τῶν καπνῶν συναγωνισίμους μὲ τὰς τιμὰς τῶν ἄλλων χωρῶν, αἱ ὁποῖαι μᾶς συναγωνίζονται. Πράγματι δὲ διὰ τῶν διαφόρων μέτρων τὰ ὁποῖα ἔλαβεν ἡ τότε Κυβέρνησις καὶ ἡ τιμὴ ἀνήκει εἰς ὅλα τὰ κόμματα, τὰ ὁποῖα συμμετεῖχον αὐτῆς, κατωρθώσαμεν ὥστε ἡ τιμὴ τῶν καπνῶν νὰ περιορισθῇ εἰς λογικὸν ὅριον, ὥστε τὰ καπνά μας νὰ δύνανται νὰ συναγωνίζωνται τὰς ἄλλας ἀγορὰς καὶ κατὰ συνέπειαν νὰ εἶναι εὐκολώτερον εἰς τὴν Ἀμερικανικὴν ἀγορὰν καὶ εἰς ἄλλας ἀγορὰς νὰ ἔρχωνται καὶ νὰ ἀγοράζουν ἀπὸ ἡμᾶς καπνά. Διότι εἷς ἐκ τῶν κυριωτέρων λόγων διὰ τὸν ὁποῖον εἶχον ἀπομακρυνθῆ αἱ ἀγοραὶ τῆς Ἀμερικῆς καὶ αἱ ἄλλαι Εὐρωπαϊκαὶ ἀγοραὶ ἀπὸ ἡμᾶς ἦτο ἡ μεγάλη διαφορά, ἡ ὁποία ὑπῆρχε μεταξὺ τῶν τιμῶν τῶν Ἑλληνικῶν καπνῶν καὶ τῶν καπνῶν τῶν ἄλλων χωρῶν, αἱ ὁποῖαι μᾶς συνηγωνίζοντο. Ἐν συνεχείᾳ ἡ πρόθεσίς μας ἦτο νὰ λάβωμεν καὶ ἄλλην σειρὰν μέτρων, τὰ ὁποῖα νὰ στερεοποιήσουν αὐτὴν τὴν προσπάθειαν καὶ πρὸ παντὸς νὰ εἶναι αἱ τιμαί μας εἰς τὰ ὅρια τῶν διεθνῶν τιμῶν, διότι πρέπει νὰ τὸ κατανοήσωμεν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατόν, ὁσονδήποτε καὶ ἐὰν μᾶς συμπαθοῦν καὶ οἱ Ἀμερικάνοι καὶ ἄλλαι χῶραι, νὰ ἀγοράζουν ἐδῶ ἀκριβότερα καπνὰ ἀπὸ ὅτι θὰ τὰ ἠγόραζαν εἰς ἄλλας ἀγοράς. Μὲ τοιαύτας σκέψεις καὶ προθέσεις ἐκρίθη ἀναγκαία ἡ μετάβασίς μου εἰς Ἀμερικὴν διὰ νὰ προσελκύσωμεν ἐκεῖθεν ἀγοραστάς. Αὐτό, κύριοι, δὲν ἐσήμαινεν, ὅτι παρεγνωρίζετο ἡ ἀνάγκη, ὅπως ταὐτοχρόνως στρέψωμεν τὴν προσοχὴν μας καὶ εἰς τὴν Γερμανικὴν ἀγοράν. Ἐπομένως ἡ προσπάθεια τὴν ὁποίαν κατεβάλαμεν ἀπὸ τότε ἦτο πῶς ἀφ’ ἑνὸς νὰ ἐπιτύχωμεν ὅπως ἡ Ἀμερικὴ ἀγοράσῃ περισσότερα καπνὰ καὶ πῶς ἐπίσης νὰ ἐπανακτήσωμεν ἐν ὅλῳ ἢ ἐν μέρει τὴν παλαιὰν μεγάλην πελάτιδά μας τὴν Γερμανίαν. Εἰς τὴν δευτέραν προσπάθειαν ὑπῆρξαν πράγματι ἀρκεταὶ δυσχέρειαι. Μεταπολεμικῶς τὰ καπνὰ Βιρτζίνια κατέκλυσαν περίπου ὁλόκληρον τὴν Εὐρώπην, ἀλλ’ ἰδιαιτέρως τὴν ἀγορὰν τῆς Γερμανίας, ἡ ὁποία ἐτέλει ὑπὸ τὸν Συμμαχικὸν ἔλεγχον. Ἐπὶ πλέον ἦτο μία ἀγορὰ λαμβάνουσα βοήθειαν Μάρσαλλ καὶ μεταξὺ τῶν ποσῶν ποὺ ἐδίδοντο ἀπὸ τὸ σχέδιον Μάρσαλλ, ἦτο καὶ μία ποσότης ἀρκετὰ σημαντική, διὰ τῆς ὁποίας ἠγοράζοντο καπνὰ Βιρτζίνια ἐξ Ἀμερικῆς ποὺ ἔτσι εἰσήγοντο διὰ τὴν Γερμανίαν δωρεάν, ὥστε ἡ Κυβέρνησίς της νὰ ἀποκτᾷ μάρκα διὰ νὰ προχωρῇ εἰς τὴν ἀναδιοργάνωσιν τῆς χώρας της καὶ εἰς τὴν λειτουργίαν τῆς Κρατικῆς μηχανῆς: Εἰς τὴν Ἀμερικήν, ὅπως θὰ ἴδητε καὶ ἐκ τῆς ἐκθέσεως, τὴν ὁποίαν θὰ σᾶς ἀναγνώσω, κατεβάλαμεν κάθε δυνατὴν προσπάθειαν ἐντὸς τῆς ἐκεῖ πραγματικότητος. Ἔξω τῆς πραγματικότητος εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι φρονοῦν, ὅτι εἶναι δυνατὸν εἰς τὴν Ἀμερικὴν νὰ περιωρίσῃ τις τὴν ἐλευθερίαν τοῦ ἐμπορίου καὶ νὰ παραβιάσῃ τὰ συμφέροντα τῶν καπνοπαραγωγῶν εἴτε τῶν βιομηχάνων της. Ἐκεῖ ὑπάρχει ἐλευθέρα οἰκονομία γενικῶς, οὐδεὶς δὲ θὰ ἐτόλμα καθ’ οἱονδήποτε τρόπον νὰ περιορίσῃ τὴν ἐλευθερίαν αὐτὴν καὶ ἰδίως τοῦ καπνοῦ καὶ τῆς ἐμπορίας τῶν σιγαρέττων της. Ἤκουσα ἐκεῖ ἀπὸ ὅλους των, ὅτι ἡ ἀγορά των εἶναι ἀνοικτὴ εἰς ὅλους μας καὶ ἰδιαιτέρως εἰς τὰ Ἑλληνικὰ καπνά, ἀλλὰ αὐτό, εἶπαν, ἐξαρτᾶται ἀπὸ ἐσᾶς. Ἀρκεῖ νὰ μᾶς προσφέρετε τιμὰς αἱ ὁποῖαι νὰ εἶναι τοὐλάχιστον ἴσαι πρὸς τὰ καπνὰ τὰ ὁποῖα μᾶς προσφέρουν ἄλλαι χῶραι ἀνατολικῶν καπνῶν. Μᾶς παρεπονέθησαν ἐπίσημοι καὶ ἀνεπίσημοι εἴτε ἔμποροι εἴτε λειτουργοὶ τῆς Διεθνοῦς οἰκονομικῆς συνεργασίας, ὅτι αἱ συνθῆκαι ὑπὸ τὰς ὁποίας γίνεται ἡ ἐπεξεργασία τῶν καπνῶν ἐν Ἑλλάδι δημιουργοῦν δυσχερείας διὰ τὰς Ἀμερικανικὰς καπνοβιομηχανίας, ὥστε νὰ μὴ δύνανται πλέον, ὅπως τὸ ἔκαμαν ἄλλοτε, νὰ ἀγοράζουν καπνὰ καὶ νὰ ἐργασθοῦν εἰς τὸν τόπον μας. Πρὸ τοῦ πολέμου, κατειργάζοντο ἐδῶ αἱ Ἀμερικανικαὶ ἑταιρεῖαι τὰ καπνὰ καὶ γενικῶς ἐπηύξανον τὴν οἰκονομικὴν δραστηριότητα τοῦ τόπου ὅσον ἀφορᾷ τὸν καπνόν. Ἀτυχῶς διάφορα νομοθετήματα, πρὸ παντὸς τὸ νομοθέτημα τὸ ὁποῖον ἔκαμε κλειστὸ τὸ ἐπάγγελμα τοῦ καπνεργάτου συνετέλεσαν, ὥστε νὰ μὴ εἶναι εὔκολον νὰ ἐργασθοῦν μεταπολεμικῶς αἱ ἑταιρεῖαι αὐταὶ εἰς τὸν τόπον μας. Ἐγὼ εἶμαι ὑπὲρ πάντα ἄλλον φιλεργατικός. Εἶμαι ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι νομίζουν ὅτι οἱ ἐργάται πρέπει νὰ ἀμείβωνται προσηκόντως καὶ νὰ ζοῦν ἄνετα, ἀλλὰ θὰ ηὐχόμην ὅπως ὅλα αὐτὰ τὰ ἐμπόδια διὰ τὸ ἐμπόριον τοῦ καπνοῦ παραμερισθοῦν πρὸς τὸ συμφέρον αὐτῶν τῶν ἰδίων. Σήμερον ὁ καπνεργάτης ὁ ὁποῖος ἔχει τὴν προστασίαν τοῦ κλειστοῦ ἐπαγγέλματος δὲν ἀποδίδει ὅσον ἔπρεπε νὰ ἀποδίδῃ καὶ φοβοῦμαι ὅτι ὡσὰν τὴν γάτα τοῦ μύθου τοῦ Αἰσώπου τρίβει τὴν γλῶσσα της ἐπάνω εἰς τὴν λίμα. Κύριοι βουλευταί, δὲν θέλω νὰ σᾶς κουράσω περισσότερο, σᾶς παρακαλῶ ὅμως νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὴν ἔκθεσιν τὴν ὁποίαν ὑπέβαλα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτε ἐπέστρεψα ἀπὸ τὴν Ἀμερικὴν διὰ νὰ ἰδῆτε εἰς ποῖον σημεῖον ἀφήκαμεν τὸ ζήτημα τοῦ καπνοῦ καὶ ἐλπίζω ὅτι θὰ σχηματισθῇ ἡ γνώμη ὅτι εἰς τὴν Ἀμερικὴν ἐκάναμεν τὸ καθῆκον μας, εἰς τὸ νὰ δημιουργήσωμεν ὅρους οἱ ὁποῖοι θὰ ἐπέτρεπον τὴν περαιτέρω διαπραγμάτευσιν καὶ ὅτι παρεσκευάσαμεν καὶ διὰ τὴν Γερμανίαν ὅρους οἱ ὁποῖοι διηυκόλυναν τὸ ἔργον τοῦ Ἀντιπροέδρου. Ἰδοὺ τὸ κείμενον τῆς ἐκθέσεώς μου ἐκείνης, ἡ ὁποία ἐδημοσιεύθη καὶ εἰς τὸν Τύπον: (Ἀναγινώσκει). «Πρὸς τοὺς Ὑπουργοὺς Συντονισμοῦ, Οἰκονομικῶν καὶ Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Κύριοι Ὑπουργοί,..................» Εἶναι περιττὸν νὰ τονισθῇ ἡ σημασία τοῦ καπνοῦ διὰ τὴν οἰκονομίαν μας. Ὁ καπνὸς ὄχι μόνον ἀποτελεῖ τὸ πρῶτον γεωργικὸν εἰσόδημα τῆς Χώρας, ἀλλὰ καὶ ἡ καλλιέργειά του ἐν σχέσει μὲ τὰ ἄλλα γεωργικὰ προϊόντα ἐπιβάλλεται ὡς οἰκονομικῶς σκόπιμος μὴ δυναμένη νὰ ἀντικατασταθῇ ἄνευ διαταράξεως τῆς οἰκονομίας μας δι’ ἄλλου προϊόντος. Ὁ καπνὸς προπολεμικῶς ἀποτελοῦσε τὰ 50,4% τῆς ὅλης ἐξαγωγῆς τῆς Χώρας μας, μεταπελευθερωτικῶς δὲ ἐξακολουθεῖ νὰ εἶναι τὸ πρῶτον ἐξαγωγικὸν προϊόν μας, πλὴν ὅμως καὶ ἡ ποσότης τῆς παραγωγῆς καὶ ἡ ποσότης τῆς ἐξαγωγῆς δὲν ἔφθασε τὰ προπολεμικὰ ὅρια. Ἡ ἐξαγώγιμος ποσότης ἀπὸ τοῦ 1949 καὶ ἐντεῦθεν συναντᾷ μεγάλας δυσχερείας καὶ ὡς ἐκ τούτου δημιουργεῖται κρίσις τοῦ προϊόντος, ἡ ὁποία λόγῳ τῆς κυριαρχικῆς σημασίας του διὰ τὴν οἰκονομίαν μας εἶναι δυνατὸν νὰ προκαλέσῃ γενικωτέραν κρίσιν μὲ ἄγνωστα διὰ τὴν Χώραν μας ἀποτελέσματα. Ἄν μάλιστα ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ὁ καπνὸς καλλιεργεῖται κατ’ ἐξοχὴν εἰς τὰς βορείας ἐπαρχίας καὶ ἀποτελεῖ τὸ μοναδικὸν εἰσόδημα χιλιάδων οἰκογενειῶν εἶναι ἔκδηλος καὶ ἡ κοινωνικὴ σημασία, ἀκόμη δὲ καὶ ἡ ἐθνική, ἐκ τῆς ἀπειλουμένης κρίσεως τοῦ προϊόντος. Πρὸς σαφεστέραν ἀντίληψιν τοῦ πράγματος δὲν ἔχω ν’ ἀναφέρω εἰμὴ μόνον, ὅτι ἡ παραγωγὴ καπνοῦ ἐν Ἑλλάδι ἐν σχέσει μὲ τὴν παγκόσμιον παραγωγὴν βαίνει ἐλαττουμένη, ἀκόμη δὲ καὶ ἐν σχέσει μὲ τὴν παραγωγὴν ἀνατολικῶν καπνῶν, καίτοι ἡ κατανάλωσις διεθνῶς ηὐξήθη σημαντικά. Σήμερα ἡ Ἑλληνικὴ οἰκονομία ὑπολογίζεται ὅτι διαθέτει 47–49 χιλιάδας τόννους πρὸς ἐξαγωγὴν ἐκ τῶν ὁποίων 35–37 χιλιάδες ἐσοδείας 1949 καὶ ἐξ αὐτῶν 16.000 τόννοι ἀμερικανικοῦ τύπου καὶ 31.000 τόννοι εὐρωπαϊκῆς κυρίως διαθέσεως. Ἐκ τῶν ἀνωτέρω ἐσοδείας 1949, 16.500.000 ὀκάδες ἔχουν ἀγορασθῆ ὑπὸ τοῦ καπνεμπορίου πρὸς ἐξαγωγὴν καὶ 4.855.000 ὀκάδες ὑπὸ τῆς καπνυβιομηχανίας, παραμένουν δὲ ἀπώλητα εἰς χεῖρας τῶν παραγωγῶν 18.255.000 ὀκάδες, ἤτοι τὰ 46% τῆς παραγωγῆς. Εἰς αὐτὰς τὰς ποσότητας πρέπει νὰ προσθέσωμεν 12.000 τόννους παλαιῶν ἐσοδειῶν, ἤτοι παραγωγῆς 1948 καὶ παλαιοτέρων. Κυρία αἰτία τῆς μὴ δυνατότητος ἐξαγωγῆς τῶν καπνῶν μας εἶναι ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἡ ἀντικατάστασις τοῦ ἀνατολικοῦ καπνοῦ ὑπὸ τοῦ καπνοῦ Βιρτζίνια εἰς τὰς Εὐρωπαϊκὰς Χώρας καὶ κυρίως εἰς τὴν Γερμανίαν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἡ μείωσις τοῦ ποσοστοῦ προσμίξεως ἀνατολικῶν καπνῶν εἰς τὰ χαρμάνια ἀμερικανικῶν σιγαρέττων ἀπὸ 11–12% προπολεμικῶς, εἰς 4–6% μεταπελευθερωτικῶς. Ὡς γνωστόν, κύριαι χῶραι ἐξαγωγῆς ἑλληνικοῦ καπνοῦ ἦσαν ἄλλοτε ἡ Γερμανία μὲ 22.5 καὶ πλέον χιλιάδας τόννους καὶ ἡ Ἀμερικὴ μὲ σχεδὸν 10 χιλιάδας τόννους. Κατὰ τὸ 1949–50 καὶ ἐπὶ συνόλου ἐξαχθέντος καπνοῦ 22.434.599 τόνν., ἐξήχθησαν εἰς τὴν Γερμανίαν 5.725.585 τόννοι καὶ εἰς Ἡνωμένας Πολιτείας 4.483.591. Ἐκ τῆς συγκρίσεως τῶν ὡς ἄνω ἀριθμῶν ἀντιλαμβάνεται πᾶς τις καὶ τὴν αἰτίαν τῆς κρίσεως τῆς ἐξαγωγῆς τοῦ ἑλληνικοῦ καπνοῦ καὶ τὴν σημασίαν διὰ τὸν καπνὸν τῆς γερμανικῆς καὶ ἀμερικανικῆς ἀγορᾶς. Ἄν μάλιστα ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἡ κατανάλωσις καπνοῦ ἐν Ἀμερικῇ ἐδιπλασιάσθη μεταπελευθερωτικῶς, ὥστε ἂν παρέμενε τὸ αὐτὸ ποσοστὸν προσμίξεως ἀνατολικῶν καπνῶν, εἰς τὰ ἀμερικανικὰ σιγαρέττα ἡ δυνατότης ἐξαγωγῆς ἑλληνικῶν καπνῶν θὰ ἔπρεπε νὰ φθάσῃ τοὺς 20.000 τόννους, νομίζω, ὅτι καθίσταται πολὺ φανερὴ ἡ ἰδιαίτερη σημασία τῆς ἀμερικανικῆς ἀγορᾶς διὰ τὴν τοποθέτησιν ἐκεῖ ἑλληνικῶν καπνῶν. Ὡς ἀρχικὴ δικαιολογία τῆς μειώσεως τοῦ ποσοστοῦ προσμίξεως ἀνατολικῶν καπνῶν εἰς τὰ χαρμάνια ἀμερικανικῶν σιγαρέττων ἀναφέρεται ἡ ἐκ τοῦ πολέμου ἐπελθοῦσα διακοπὴ ἐξαγωγῆς ἀνατολικῶν καπνῶν εἰς Ἀμερικὴν καὶ συνεπεία τούτου παρασκευὴ σιγαρέττων ἄνευ προσμίξεως ἀνατολικῶν καπνῶν μὲ ἀποτέλεσμα τὸν ἐθισμὸν τῆς καταναλώσεως εἰς σιγαρέττα νέου τύπου μὲ περιωρισμένον ποσοστὸν προσμίξεως ἀνατολικῶν καπνῶν. Ὡς πρὸς τὴν Γερμανίαν ἡ δικαιολογία τῆς μειώσεως τῶν ἐξαγωγῶν μας ἀνευρίσκει τὴν πηγήν της εἰς τὴν εἰσαγωγὴν μεταπελευθερωτικῶς καὶ ἐντεῦθεν καπνῶν Βιρτζίνια μὲ ἀποτέλεσμα ἤδη τὸ γοῦστο τῶν Γερμανῶν καπνιστῶν νὰ ἔχῃ στραφῆ πρὸς τὸ σιγαρέττο Βιρτζίνια εἰς βάρος τοῦ ἀνατολικοῦ τοιούτου. Ἂν τώρα εἰς ὅλα αὐτὰ προσθέσωμεν διὰ τοὺς γνωστοὺς εἰς ὅλους λόγους καὶ τὸ ηὐξημένον κόστος τῆς παραγωγῆς τῶν ἑλληνικῶν καπνῶν ἔχομεν, νομίζω, πλήρη τὴν εἰκόνα καὶ τὴν ἐξήγησιν τοῦ φαινομένου τῆς μειώσεως τῶν ἐξαγωγῶν μας καὶ σαφῶς προβάλλεται ὁ κίνδυνος τῆς ἐπερχομένης κρίσεως διὰ τὴν οἰκονομίαν μας. Ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς, ποὺ κατέστην ὑπεύθυνος διὰ τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν εἰς τὴν παραιτηθεῖσαν ὑπὸ τὸν στρατηγὸν Πλαστήραν Κυβέρνησιν, ἀπέβλεψα μετ’ ἰδιαιτέρου ἐνδιαφέροντος πρὸς τὸν καπνὸν καὶ κατόπιν συστηματικῆς ἐρεύνης καὶ μελέτης εἰσηγήθην καὶ ἐπεδίωξα τὴν λῆψιν ὡρισμένων μέτρων ἐκ τῶν ὁποίων ἄλλα μὲν ἦσαν μακρᾶς πνοῆς καὶ ἀπέβλεπον εἰς τὴν θεμελίωσιν μιᾶς ἐθνικῆς καπνικῆς πολιτικῆς ἄλλα δὲ ἀνταπεκρίνοντο εἰς τὴν ἄμεσον ἀντιμετώπισιν τῶν δημιουργηθέντων προβλημάτων. Εἰδικώτερον τὰ μέτρα αὐτὰ ἀναφέρονται: α) Εἰς τὴν μελέτην καὶ τὸν συντονισμὸν τῶν ἐπὶ τοῦ καπνοῦ ἐνεργειῶν. β) Εἰς τὴν μείωσιν τοῦ κόστους παραγωγῆς τοῦ καπνοῦ καὶ ἰδίᾳ εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς ποιότητος αὐτοῦ. γ) Εἰς τὴν ἀνακούφισιν τοῦ ἐμπορικοῦ καὶ βιομηχανικοῦ κόστους καὶ ἰδίᾳ εἰς τὴν αὔξησιν τῆς συναγωνιστικῆς ἱκανότητος τοῦ καπνοῦ. δ) Εἰς τὴν διὰ διαφόρων μέτρων καὶ ἐνεργειῶν παρέμβασιν τοῦ Κράτους πρὸς συγκράτησιν καὶ σταθεροποίησιν τῶν τιμῶν ἐσωτερικοῦ. Μεταξὺ αὐτῶν εἶναι καὶ ἡ πριμοδότησις τῶν καπνῶν κατὰ τὴν ἐξαγωγήν. Πλὴν ὅμως τῶν ὡς ἄνω μέτρων ἐσωτερικῆς ἂς εἴπωμεν φύσεως, ἐξήγγειλα ὅτι ἐπιβάλλονται καὶ γενικώτεραι Κυβερνητικαὶ ἐνέργειαι παρὰ τῇ Ἀμερικανικῇ Ἀποστολῇ καὶ δι’ αὐτῆς εἰς τὸν Ὀργανισμὸν Χόφφμαν εἰς τὸ Παρίσι καὶ ἐν συνεχείᾳ εἰς τὴν E.C.A. ἐν Οὐάσιγκτων καὶ ἀκόμη πρὸς τὴν Ἀμερικανικὴν Κυβέρνησιν ἐπὶ σκοπῷ: α) Νὰ εὐνοηθῇ ἡ τοποθέτησις ἀνατολικῶν καπνῶν εἰς Γερμανίαν διὰ τοῦ περιορισμοῦ τῶν εἰσαγωγῶν ἐν Γερμανίᾳ μεγάλων ποσοτήτων Βιρτζίνια ἐν ταὐτῷ δὲ διὰ διαρρυθμίσεως καὶ μειώσεως ἐν Γερμανίᾳ τῆς φορολογίας ἐπὶ τοῦ καπνοῦ καὶ β) Νὰ αὐξηθῇ τὸ ποσοστὸν προσμίξεως ἀνατολικῶν καπνῶν εἰς τὰ χαρμάνια τῶν καπνοβιομηχανιῶν ἐν Ἀμερικῇ. Πλὴν αὐτῶν βέβαια, ἐξήγγειλα, ὅτι ἐν καιρῷ ἔπρεπε νὰ ληφθοῦν καὶ γενικώτερα μέτρα ὀργανώσεως προπαγάνδας πρὸς διάδοσιν καὶ διείσδυσιν εἰς νέας ἀγορὰς τοῦ Ἑλληνικοῦ καπνοῦ. Ἀποτέλεσμα τῶν σκέψεών μου αὐτῶν ὑπῆρξε τὸ ταξίδι μου εἰς τὸ Παρίσι καὶ ἐκεῖθεν εἰς Οὐάσιγκτων. Εἶναι περιττὸν νὰ τονίσω, ὅτι τοῦ ταξιδίου αὐτοῦ προηγήθησαν ἐνέργειαι τόσον εἰς τὴν ἐνταῦθα Ἀμερικανικὴν Ἀποστολήν, ἡ ὁποία ὄχι μόνον ἔχει κατανοήσει τὸ πρόβλημα τοῦ καπνοῦ, ἀλλὰ καὶ ἔχει πληροφορήσει ἐπαρκῶς τὸν Ὀργανισμὸν Χόφφμαν εἰς τὸ Παρίσι καὶ τὴν E.C.A. ἐν Οὐάσιγκτων. Ἐπίσης θὰ πρέπῃ νὰ τονίσω, ὅτι παραλλήλως ἐγένοντο διὰ τῶν ἐν Γερμανίᾳ ἀντιπροσώπων μας καὶ τῆς ἀποστολῆς εἰδικῆς ἐμπορικῆς ἀντιπροσωπείας, ἐνέργειαι καὶ πρὸς τὴν Γερμανικὴν Κυβέρνησιν μὲ παράλληλον συζήτησιν, κατόπιν ἐντολῆς μου, τοῦ θέματος ἐμπορίας καὶ καπνοῦ ἐν Γερμανίᾳ εἰς τὴν ὑποεπιτροπὴν τοῦ Ὀργανισμοῦ τῶν Παρισίων. Εἰς τὸ Παρίσι ἔφθασα, ὅταν τὰ προκαταρκτικὰ στάδια τῶν διαφόρων ἐνεργειῶν καὶ συνομιλιῶν εἶχον συμπληρωθῆ. Πρώτη μου ἐνέργεια ἦτο νὰ ζητήσω διὰ τῶν ἐκπροσώπων μας νὰ ἀναβληθῇ ἡ σύνταξις τοῦ πορίσματος ὑπὸ τῆς ὑποεπιτροπῆς τοῦ Ὀργανισμοῦ τῶν Παρισίων, ἀφ’ ἑνὸς μὲν διότι τὸ πόρισμα αὐτὸ ἔχει θεωρητικὸν χαρακτῆρα, ἀφ’ ἑτέρου δὲ διότι ἤδη διὰ τῆς συζητήσεως εἶχεν ἐπιτευχθῆ ὁ σκοπὸς τῆς προκλήσεως ηὐξημένου ἐνδιαφέροντος εἰς τὰς ἀπόψεις μας ὑπὸ τῆς E.C.A. Ἄλλως τε καὶ διότι ἡ ἀναβολὴ μέχρι τοῦ Ὀκτωβρίου κατ’ οὐδὲν μειώνει τὴν σημασίαν τοῦ προσδοκωμένου ἀποτελέσματος τῆς ἐνεργείας αὐτῆς. Ἐκτὸς αὐτοῦ, προσωπικῶς πιστεύω, ὅτι τὰ προβλήματα τῆς Ἑλλάδος καὶ ἰδίως τὰ οἰκονομικὰ ὀφείλουν νὰ συζητοῦνται ἐν πνεύματι φιλίας καὶ κατανοήσεως μετὰ τῆς συμμάχου Ἀμερικῆς καὶ οὐχὶ ἐν πνεύματι ἀντιθέσεως ἢ καὶ ἀνταγωνισμοῦ. Ὑπὸ τὸ πνεῦμα αὐτὸ διεξήγαγα τὰς ἀναγκαίας συνομιλίας εἰς τὸ Παρίσι, ἀποτέλεσμα τῶν ὁποίων ὑπῆρξεν ἡ ἀποστολὴ ἐνταῦθα τοῦ κ. Φὶν ἐκπροσώπου τῆς E.C.A. πρὸς μελέτην τοῦ καπνικοῦ μας προβλήματος, ὑπὸ τὸ αὐτὸ δὲ πνεῦμα καὶ χωρὶς νὰ μειοῦται καθόλου ἡ σημασία τοῦ καπνικοῦ μας προβλήματος ἐσυνέχισα τὰς συζητήσεις μου εἰς Οὐάσιγκτων, τόσον μὲ τὸν ἀναπληρωτὴν τοῦ ἀσθενοῦντος κ. Χόφφμαν, κ. Φόστερ, τοὺς ἁρμοδίους τῆς E.C.A. κ.κ. Φίλτζεραλ, Ντεκὸλ καὶ Τόμας καὶ τοῦ ὑπουργείου Γεωργίας ὅσον καὶ μὲ τοὺς ἐκπροσώπους τοῦ Στέϊτ Ντιπάρτμεντ καὶ μὲ τὸν κ. Μὰκ Γκῆ. Ἰδιαιτέραν σημασίαν εἶχε καὶ ἡ συνεργασία ἐν Οὐάσιγκτων μετὰ τοῦ κ. Πόρτερ τὴν 28ην Αὐγούστου. Ὁ κ. Πόρτερ μοῦ ἐξέθεσε τὰς ὑπὲρ τοῦ καπνοῦ μας ἐπιτυχεῖς ἐνεργείας του εἰς τὴν Γερμανίαν. Παραλλήλως πρὸς αὐτοὺς διεξήγαγα συνομιλίας τῇ ἐμπνεύσει καὶ τῇ βοηθείᾳ τῆς E.C.A. παρισταμένου κατὰ τὰς συνομιλίας ἀντιπροσώπου της, καὶ μὲ τὰς κυριωτέρας καπνεμπορικὰς καὶ καπνοβιομηχανικὰς ἑταιρίας, ἐπισκεφθείς, πρὸς πληρεστέραν διαφώτισιν τοῦ ζητήματός μας, μαζὶ μὲ ἐκπροσώπους τῆς E.C.A. καὶ τοῦ ὑπουργείου Γεωργίας, τὰ καπνοβιομηχανικὰ κέντρα τῆς Ἀμερικῆς, ὅπως τὴν Νέαν Ὑόρκην, τὸ Οὐΐνστον, τὸ Σάλεμ, τὸ Ράλεϋ καὶ τὸ Οὐΐλσον. Ἐκ τῶν σχετικῶν συνομιλιῶν μετὰ τῶν ἁρμοδίων τῆς E.G.A. καὶ τῆς Ἀμερικανικῆς Κυβερνήσεως, ὅπως καὶ ἐκ τῶν ἐπαφῶν μετὰ τῶν ἀντιπροσώπων τῶν καπνεμπορικῶν καὶ καπνοβιομηχανικῶν ἑταιριῶν προέκυψαν τὰ κάτωθι: α) Ἡ Ἀμερικανικὴ Κυβέρνησις ὅπως καὶ ἡ E.G.A. ἔχουν ἀντιληφθῆ πλήρως τὴν σημασίαν τοῦ καπνοῦ διὰ τὴν ἑλληνικὴν οἰκονομίαν καὶ εἶναι ἤδη ἕτοιμοι πρὸς λῆψιν μέτρων διὰ τὴν τόνωσιν τῶν ἐξαγωγῶν μας τόσον εἰς Γερμανίαν ὅσον καὶ εἰς Ἀμερικήν. Δύναται νὰ λεχθῇ, ὅτι ὑπό τινας προϋποθέσεις ἡ E.G.A. προτίθεται νὰ διαθέσῃ καὶ χρηματικὰ ποσὰ πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς προσπαθείας αὐτῆς. β) Τὰ ληφθέντα ἤδη μέτρα πρὸς μείωσιν τοῦ κόστους τοῦ καπνοῦ καὶ αὔξησιν διὰ τῶν πριμοδοτήσεων καὶ τῆς ἄρσεως τῶν παρακρατήσεων ἐπὶ τοῦ συναλλάγματος τῆς συναγωνιστικῆς αὐτοῦ ἱκανότητος εἶναι βέβαιον, ὅτι θὰ ἐπιφέρουν ἀποτελέσματα δι’ ἀπορροφήσεως μεγαλυτέρων ποσοτήτων καπνοῦ ὑπὸ τῶν ἀμερικανικῶν ἑταιριῶν. Ὑπολογίζεται, ὅτι ἡ ἀπορρόφησις αὕτη θὰ φθάσῃ μέχρις ἐξαντλήσεως τῶν ἀποθεμάτων καπνοῦ ἀμερικανικοῦ τύπου. Ἡ τιμὴ διαθέσεως διεκδικεῖται ὑπὸ τῶν ἑταιριῶν εἰς 75–80 σὲντς κατὰ πάουδ, δύναται ὅμως νὰ θεωρηθῇ βέβαιον, ὅτι λόγῳ τῆς ἐπελθούσης ἀνυψώσεως τῆς τιμῆς τῶν καπνῶν ἡ τιμὴ αὕτη θὰ ἀνέλθῃ ὑπὲρ τὰ 85 σὲντς κατὰ πάουνδ. Ἐν τούτοις δὲν θὰ πρέπῃ νὰ παραγνωρισθοῦν αἱ ὑποδείξεις τῶν ἐκπροσώπων τῶν ἑταιριῶν, αἱ ὁποῖαι κατηυθύνοντο εἰς τὴν καλὴν ποιότητα καὶ τὸ σταθερὸν κόστος. Πρὸς τοῦτο θὰ πρέπῃ νὰ τηρηθοῦν τὰ μέτρα α) τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς παραγωγῆς εἰς ἀκατάλληλα ἐδάφη ὅπως καὶ τὰ τοιαῦτα τῆς χωρικῆς ἐπεξεργασίας. Ἐπίσης καὶ διὰ τὴν σταθερότητα τῶν τιμῶν πρέπει νὰ ἀποφευχθοῦν ταῦτα. β) Αἱ ἀναπροσαρμογαὶ ἐπὶ τῶν συντελεστῶν τοῦ κόστους ὅσον καὶ ἐπὶ τοῦ συναλλάγματος. γ) Ἡ αὔξησις τῶν ἡμερομισθίων, καὶ δὴ ἀναδρομικῶς, ὅπως καὶ ὁ θεσμὸς τῆς τόγκας κατὰ τὴν ἐπεξεργασίαν ὡς καὶ ἡ ὕπαρξις τοῦ Τ.Α.Κ. ἀντὶ τῆς συγχωνεύσεώς του μὲ τὸ Ι.Κ.Α., ἐπιδροῦν δυσμενῶς ἐπὶ τῆς ἐξαγωγῆς τῶν καπνῶν, λόγῳ τῆς ἀσταθείας τοῦ κόστους ἐκ τῶν αἰτίων αὐτῶν. Ἐπίσης καὶ ἡ μείωσις τῆς ἀποδόσεως τῶν καπνεργατῶν χωρὶς δυνατότητα ἀντικαταστάσεώς των, δημιουργοῦν ἐπίσης ὑψηλὸν κόστος ποὺ ἐπιδρᾷ δυσμενῶς ἐπὶ τῆς δυνατότητος ἐξαγωγῆς. Ἐπὶ τῶν σημείων αὐτῶν εἶναι ἀνάγκη νὰ ληφθοῦν ταχέως κυβερνητικαὶ ἀποφάσεις Ἐπίσης θὰ πρέπῃ νὰ προσεχθῇ ὁ διαχωρισμὸς τῶν πριμοδοτήσεων κατὰ χώρας, προκαλούμενος εἴτε ἀμέσως εἴτε ἐμμέσως, διότι ὁδηγεῖ εἰς δημιουργίαν διαφορετικοῦ κόστους μὲ δυσμενεῖς συνεπείας διὰ τὰ καπνά μας. Ἡ περίπτωσις αὕτη ἀφορᾷ ὄχι μόνον τὰς ἐπανεξαγωγάς, ἀλλὰ καὶ τὴν πληρωμήν μας μέσῳ κλῆριγκ. Ἐννοεῖται, ὅτι ὁ τρόπος τῆς ἐμπορίας τῶν καπνῶν μας πρὸς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας θὰ παραμείνῃ ὁ αὐτός, ἤτοι τῆς ἐλευθέρας ἐμπορίας ἄνευ ἐμφανοῦς κρατικῆς παρεμβάσεως ἐκ μέρους τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν Γερμανίαν, θὰ πρέπῃ νὰ λεχθῇ ὅτι τὰ χορηγούμενα δολλάρια ἐκ τοῦ Σχεδίου Μάρσαλ διὰ τὴν ἀγορὰν καπνῶν θὰ βαίνουν ἐλαττούμενα, ἐπιπροσθέτως, ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξῃ ἀντίδρασις διὰ τὴν διαρρύθμισιν καὶ μείωσιν τῆς φορολογίας ἐν Γερμανίᾳ. Διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ εἶναι βέβαιον ὅτι θὰ παρασχεθοῦν δυνατότητες ἐξαγωγῆς μεγαλυτέρων ποσοτήτων καπνοῦ εἰς Γερμανίαν. Ἐν πάσῃ ὅμως περιπτώσει καὶ διὰ τὴν γερμανικὴν ἀγορὰν ἡ μείωσις καὶ ἡ σταθεροποίησις τοῦ κόστους τῶν καπνῶν μας θὰ παίξῃ σημαντικὸν ρόλον καὶ συνεπῶς δέον καὶ ὡς πρὸς αὐτὴν τὴν κατεύθυνσιν νὰ στραφοῦν αἱ κυβερνητικαὶ προσπάθειαι, πολλῷ μᾶλλον ἐφόσον ἐκ τῆς ἀπορροφήσεως τοῦ εὐρωπαϊκοῦ τύπου καπνοῦ, θὰ ἐξαρτηθῇ καὶ ἡ σταθερότης τῶν τιμῶν τοῦ ἀμερικανικοῦ τύπου. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, καὶ ἀνεξαρτήτως αὐτῶν, εἶναι ἀνάγκη ἡ ὅλη σύγχυσις κατὰ τὴν ἐμπορίαν καὶ διάθεσιν τῶν καπνῶν νὰ ἐκλείψῃ διὰ τῆς δημιουργίας τοῦ ἀναγκαίου πρὸς τοῦτο κυβερνητικοῦ ὀργάνου. Καθ’ ἡμᾶς ἡ ἀναδιοργάνωσις τοῦ Α.Ο.Ε.Κ. δύναται νὰ πληρώσῃ τὴν ἀνάγκην αὐτήν. Ὁ Α.Ο.Ε.Κ. μαζὶ μὲ τὴν Ἀνωτάτην Ἐπιτροπὴν Καπνοῦ θὰ ἔχουν τὴν ἁρμοδιότητα νὰ εἰσηγοῦνται καὶ νὰ ἐφαρμόζουν, ἐλέγχουν ἢ παρακολουθοῦν ὅλα τὰ διὰ τὸν καπνὸν λαμβανόμενα μέτρα. Ἐπιπροσθέτως δὲ προβαίνουν, ἐφόσον κρίνουν σκόπιμον καὶ εἰς ἐξαγορᾶς ποσοτήτων καπνοῦ ἀπὸ τοὺς παραγωγούς, εἴτε ἀπ’ εὐθείας, εἴτε καὶ τῇ μεσολαβήσει τῶν συνεταιρικῶν ὀργανώσεων ἢ καὶ ἐμπόρων. Ἐν πάσῃ περιπτώσει εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ ἀναθεώρησις τοῦ συστήματος καθορισμοῦ τιμῶν ἀσφαλείας καὶ ἐμπορικῶν τοιούτων διὰ καθορισμοῦ μόνον τιμῶν ἀσφαλείας καὶ πριμοδοτήσεως κατὰ τὴν ἐξαγωγήν. Ἡ πριμοδότησις καὶ τῶν παραγωγῶν καὶ τῶν ἐξαγωγέων ἀντενδείκνυται. Ἐννοεῖται ὅτι ἡ πριμοδότησις τῶν καθοριζομένων τιμῶν ἀσφαλείας θὰ λαμβάνῃ ὁπωσδήποτε χώραν, ἐφόσον θὰ γίνεται καὶ συγκέντρωσις καπνοῦ διὰ λογαριασμὸν τοῦ Κράτους. Νομίζομεν σκόπιμον καὶ διὰ νὰ μὴ ἐπέρχωνται ἀνυψώσεις ὅτι ἡ συγκέντρωσις καπνῶν ὑπὸ τοῦ Α.Ο.Ε.Κ., θὰ πρέπῃ νὰ λαμβάνῃ χώραν μετὰ τὴν λῆξιν καθοριζομένων χρονικῶν ὁρίων ἐμπορικῆς ἀγορᾶς ἐπὶ τοῦ καπνοῦ καὶ εἰς τὰς τιμὰς ἀσφαλείας. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ ἀποφευχθοῦν αἱ πάσης φύσεως καταστρατηγήσεις, ὅπως καὶ ἡ ποιοτικὴ καταστροφὴ τῶν ἀδιαθέτων εἰς χεῖρας τῶν παραγωγῶν καπνῶν ἢ ἡ ἐκμετάλλευσις ἢ ἡ ἀπαθλίωσις αὐτῶν. Τὰ οὕτω συγκεντρούμενα καπνὰ θὰ διατίθενται ὑπὸ τοῦ Ὀργανισμοῦ εἰς τὰς ἑκάστοτε δυνατὰς διεθνεῖς τιμάς, ἀνεξαρτήτως κέρδους ἢ ζημίας, εἴτε ἀπ’ εὐθείας ὑπὸ τοῦ Ὀργανισμοῦ εἴτε καὶ μέσῳ ἐμπόρων. Σήμερον καὶ μέχρις ὁλοκληρώσεως τῶν ὡς ἄνω μέτρων θὰ ἠδύνατο ὁ ὑπάρχων Ὀργανισμὸς νὰ προβῇ διὰ τῆς Σ.Ε.Κ.Ε. ἢ καὶ τῆς Καπνεμπορικῆς Ὁμοσπονδίας εἰς τὴν ἐξαγορὰν τῶν ἀδιαθέτων εἰς χεῖρας τῶν καπνοπαραγωγῶν καπνῶν, χρηματοδοτούμενος πρὸς τοῦτο. Ἐξ ὅσων ἐξέθεσα ἀνωτέρω, προκύπτει, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦ καπνοῦ δὲν εἶναι μόνον ζήτημα πολιτικὸν ἀλλ’ εἶναι κυρίως οἰκονομικόν. Ἐκτὸς τοῦ καπνοῦ Βιρτζίνια ποὺ ὑποκαθιστᾷ τὸν ἑλληνικὸν καπνόν, ὑπάρχει καὶ ὁ τουρκικὸς καπνὸς καὶ ὁ βουλγαρικός, ἀκόμη καὶ ὁ γιουγκοσλαβικός, ὁ ρωσικὸς καὶ τῆς Ροδεσίας, ποὺ συναγωνίζονται τὸν ἑλληνικὸν καπνόν. Ἄνευ λήψεως οἰκονομικῶν καὶ ἄλλων ἐσωτερικῶν μέτρων οἱαδήποτε εὔνοια τῶν συμμάχων μας θὰ ἀποβῇ ἄνευ ἀξίας. Ἡ τύχη τοῦ ἑλληνικοῦ καπνοῦ δὲν εἶναι μόνον εἰς χεῖρας τῶν Ἀμερικανῶν φίλων μας, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς χεῖρας τὰς ἰδικάς μας, εἴτε εἴμεθα Κυβέρνησις, εἴτε εἴμεθα παραγωγοί, εἴτε εἴμεθα καπνεργάται ἢ ἔμποροι. Ὅλοι πρέπει νὰ κατανοήσωμεν τὴν δυσκολίαν τῶν περιστάσεων καὶ νὰ ὑπαχθῶμεν εἰς τὰ μέτρα τῆς σωτηρίας τοῦ καπνοῦ. Πάντα τὰ ἀνωτέρω συνεζήτησα εἰς Οὐάσιγκτων μετὰ τῶν ἁρμοδίων Διευθυντῶν Οἰκονομικῆς Συνεργασίας καὶ μὲ τὸν κ. Πόρτερ, ἐπιστήσας προσοχὴν ἐπὶ τῆς ἀνάγκης ὅπως ἡ χρηματοδότησις ἐξαγορᾶς γίνῃ κατὰ τρόπον μὴ θίγοντα τὰ κεφάλαια ἀνασυγκροτήσεως. Ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ ἐπρόκειτο νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις ἐν Ἀθήναις μὲ τὴν Ἀμερικανικὴν Ἀποστολήν. Αὐτὴ κύριοι βουλευταί, εἶναι ἡ ἔκθεσίς μου ἡ ὁποία ὁμιλεῖ ἀφ’ ἑαυτῆς καὶ διὰ τὴν ἐν Ἀμερικῇ ἐργασίαν μου, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν ἐν Γερμανίᾳ προεργασίαν μου.

§105Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Αὐταὶ εἶναι ἀποδείξεις πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν μετὰ τὴν ἐπιστροφήν σας ἀπὸ τὴν Ἀμερικήν; Διότι ἐγένοντο διαπραγματεύσεις καπνῶν εἰς τὴν Γερμανίαν καὶ ἀπέτυχον.

§106Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Δὲν ὑπῆρξεν ἀποτυχία, ἀλλὰ τότε θὰ ὁμιλήσω περαιτέρω περὶ τῆς ἀποστολῆς αὐτῆς ὑπὸ τοῦ Γεν. Διευθυντοῦ τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Οἰκονομίας κ. Τριανταφύλλου.

§107Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Μετὰ τὴν ἐπάνοδόν σας, ἐδηλώσατε ὅτι ἐπεχειρήσατε καὶ ἐπετύχατε μίαν ὁριστικὴν λύσιν τοῦ καπνικοῦ ζητήματος. Θὰ σᾶς εἴμεθα ὑπόχρεοι ἐὰν ἀπόψε ἀκούσωμεν ἀπὸ τὸ στόμα σας εἰς τί συνίσταται ἡ λύσις περὶ τῆς ὁποίας ὡμιλήσατε;

§108Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Δὲν ὡμίλησα ποτὲ περὶ ὁριστικῆς λύσεως τοῦ καπνικοῦ ζητήματος. Εἶπα μόνον ὅτι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα διεγράφησαν ἐκ τῶν συνομιλιῶν μου μετὰ τῶν Ἀμερικανῶν, ἂν ἐξετελοῦντο θὰ ἐπετυγχάνετο ὅπως ἐντὸς δύο μηνῶν νὰ μὴ ὑφίσταται ζήτημα καπνοῦ ἐν Ἑλλάδι. Ἔχω, εἶπα, τὴν πεποίθησιν ὅτι ἐντὸς δύο μηνῶν δὲν θὰ ὑφίσταται καπνικὸν ζήτημα, ἔχων ὑπ’ ὄψει μου σειρὰν μέτρων τὰ ὁποῖα ἐὰν ἐλάμβανα ὁ ἴδιος ὡς ὑπουργὸς καὶ ἐὰν συνεπλήρωνα τὰς διαπραγματεύσεις μὲ τοὺς Ἀμερικανούς καὶ Γερμανούς, ζήτημα δὲν θὰ ὑπῆρχεν. Μεταξὺ ἄλλων μέτρων ἦτο καὶ ἡ συγκέντρωσις τῶν καπνῶν τὰ ὁποῖα θὰ ὑπελείποντο εἰς χεῖρας τῶν παραγωγῶν. Καὶ ἔτσι ζήτημα καπνοῦ, ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῶν παραγωγῶν δὲν θὰ ὑπῆρχεν.

§109Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς κοινωνικῆς ἠμπορούσατε νὰ τὸ λύσετε ὅταν ἐσχηματίσθη ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ὁποίαν μετείχατε.

§110Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Ὁ κ. Μπαλτατζῆς σᾶς εἶπεν καὶ ἠκούσατε προηγουμένως τὴν σειρὰν τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα ἐλάβομεν πρὸς τὴν κατεύθυνσιν αὐτήν. Κύριοι συνάδελφοι, πιστεύω ὅτι ἐὰν δὲν ἐπήρχετο ἡ διακοπὴ τῆς ἐργασίας τὴν ὁποίαν εἶχον ἀρχίσει καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐνεργειῶν αἱ ὁποῖαι εἶχον γίνει εἰς Ἀμερικήν, πιστεύω πράγματι ἀκραδάντως, ὅτι ἐντὸς τῆς χρονικῆς περιόδου τῶν δύο μηνῶν, θὰ εἶχε διευθετηθῆ τὸ ζήτημα τῶν καπνῶν καὶ δὲν θὰ μᾶς ἀπασχολοῦσε τώρα.

§111Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐζητήσατε συμμετοχὴν κεφαλαίων τοῦ σχεδίου Μάρσαλ διὰ τὴν συγκέντρωσιν καπνῶν;

§112Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Ὅταν συνωμίλησα περὶ τοῦ ζητήματος τῆς συγκεντρώσεως τῶν καπνῶν μὲ τοὺς ἁρμοδίους τῆς Διεθνοῦς Οἰκονομικῆς Συνεργασίας καὶ ἰδιαιτέρως μὲ τὸν κ. Πόρτερ, μίαν ἡμέραν πρὸ τῆς ἀναχωρήσεώς μου ἐξ Ἀμερικῆς, μοῦ συνέστησαν ὅλοι τὸ μέτρον τῆς συγκεντρώσεως.

§113Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Μὲ ποῖα χρήματα; Ὁ κ. Πόρτερ τί συνέστησεν;

§114Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Ἀκριβῶς αὐτὸ ἠρώτησε καὶ ὁ κ. Στεφανόπουλος. Εἰς τὸν κ. Πόρτερ παρετήρησα τότε: διὰ τίνων χρημάτων θὰ γίνῃ ἡ συγκέντρωσις; διότι ἂν μοῦ εἴπητε ὅτι θὰ γίνῃ διὰ χρημάτων τοῦ προϋπολογισμοῦ τότε δημιουργεῖται κίνδυνος περαιτέρω ἀνοίγματος τοῦ ἐλλείμματος, ἄρα μειώσεως τῶν χρημάτων τῆς ἀνασυγκροτήσεως. Ἐὰν μοῦ εἴπητε ὅτι θὰ διαθέσωμεν πιστώσεις ἀπὸ τὴν Τράπεζαν, τότε κινδυνεύομεν νὰ δημιουργήσωμεν μίαν διόγκωσιν τῆς κυκλοφορίας. Ἐπομένως, εἶπα εἰς τὸν κ. Πόρτερ καὶ εἰς τοὺς ἄλλους, ὅτι ἀποδεχόμεθα τὴν βάσιν τῆς συγκεντρώσεως, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν προσεκτικώτερα τὸ ζήτημα πόθεν δηλαδή, θὰ εὕρωμεν τὰ ἀναγκαῖα χρήματα, ἐμείναμεν δὲ σύμφωνοι, ὅτι τὸ ζήτημα αὐτὸ εἰδικώτερον, μαζὶ μὲ τὸ ὅλον ζήτημα τοῦ καπνοῦ, θὰ τὸ συνεζητούσαμεν ἐν συνεχείᾳ εἰς τὰς Ἀθήνας.

§115Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ὅταν ἐπανήλθατε ἐξ Ἀμερικῆς καὶ ἐνημερώσατε τὴν Κυβέρνησιν ἐπὶ τῶν ἐνεργειῶν σας, εἰς μίαν σύσκεψιν εἰς τὸ Πολιτικὸν Γραφεῖον μᾶς εἴπατε ὅτι ὁ κ. Πόρτερ θὰ μᾶς φέρῃ συμπληρωματικὰς πιστώσεις διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἐγένετο ἡ συγκέντρωσις τοῦ καπνοῦ. Μὲ αὐτὴν τὴν ἐντύπωσιν εἶχον μείνει τότε.

§116Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Δὲν εἶπα αὐτὸ καὶ φαίνεται θὰ διετύπωσα τότε τὸ πρᾶγμα κατὰ τρόπον ἀσαφῆ, ὥστε νὰ πιστεύσητε τοιοῦτον τι. Εἶναι ἐντελῶς τὰ πράγματα ὅπως σᾶς τὰ εἶπα. Εἶπον ὅτι ἀνέμενα τὴν ἐπιστροφὴν τοῦ κ. Πόρτερ νὰ συζητήσωμεν τὸ ζήτημα τῆς χρηματοδοτήσεως, καὶ ὁ ὁποῖος, εἰς μίαν στιγμὴν καλῆς διαθέσεως, μὲ ἀφῆκε νὰ ἐλπίζω ὅτι θὰ εὕρισκε τρόπον ὥστε ἡ χρηματοδότησις νὰ ἐγένετο κατὰ τρόπον ἀκίνδυνον διὰ τὰ οἰκονομικά μας. Ὁμολογῶ ὅτι ἡ ἐντύπωσις τὴν ὁποίαν εἶχα ἀπὸ ὅλους, ἦτο, ὅτι δὲν θὰ ἐδέχοντο νὰ διατεθοῦν χρήματα εἴτε ἀπὸ τὴν πηγὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ εἴτε ἀπὸ τὴν πηγὴν τῆς Τραπέζης. Ἀπὸ τεχνικὴν διαπραγματευτικήν, ἔφερα τὰς ἀντιρρήσεις μου εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ καὶ εἶπον ὅτι, ὡς Κυβέρνησις, δὲν θὰ ἤθελα νὰ ἴδω νὰ περιορίζωνται τὰ κεφάλαια τῆς ἀνασυγκροτήσεως, ἔστω καὶ διὰ τὸ ζήτημα τῶν καπνῶν, πολὺ δὲ περισσότερον δὲν θὰ ἤθελα νὰ διατεθοῦν χρήματα τῆς Τραπέζης διὰ τὸν σκοπόν αὐτόν. Δι’ αὐτὸ εἰς τὴν ἔκθεσίν μου ἔβαζα ὡρισμένους περιορισμοὺς ὅτι ἔπρεπεν ἡ συγκέντρωσις νὰ ἀρχίσῃ νὰ γίνεται ὑπὸ περιορισμοὺς καὶ ἀφοῦ θὰ προηγεῖτο τὸ ἐμπόριον καὶ ὅταν θὰ ἔφθανεν ἡ στιγμὴ κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ ἐμπόριον δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ ἀπορροφήσῃ ἄλλας ποσότητας ποὺ ἔμεναν εἰς τοὺς παραγωγούς.

§117Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Πῶς θὰ ἐγένετο ἡ συγκέντρωσις;

§118Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Δὲν ἀμφισβητῶ τὸ ἐρώτημα καὶ εἶμαι ἕτοιμος νὰ προσχωρήσω εἰς μίαν πρακτικὴν λύσιν τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Ἐγὼ σᾶς ἐξέθεσα πῶς τὴν στιγμὴν ἐκείνην τῆς συζητήσεως ἐνήργησα. Ἐὰν μὲ θέσετε πρὸ τοῦ διλήμματος «συγκέντρωσις» ἢ «κρίσις καπνοῦ» θὰ σᾶς εἴπω ὅτι πρέπει νὰ διαθέσωμεν χρήματα διὰ τὴν συγκέντρωσιν ἔστω καὶ ἀπὸ τὴν Τράπεζαν.

§119Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἀπὸ τὴν μιὰ μεριὰ δὲν ἐπρόκειτο νὰ δοθοῦν συμπληρωματικαὶ πιστώσεις διὰ νὰ γίνῃ ἡ συγκέντρωσις. Ἀπὸ τὴν ἄλλην ἐφοβεῖσθε καὶ τὴν διάθεσιν χρημάτων τοῦ προϋπολογισμοῦ. Πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ λυθῇ ἐντὸς δύο μηνῶν τὸ καπνικὸν ζήτημα;

§120Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Σᾶς εἶπον ὅτι .....

§121Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Αὐτὴ εἶναι ἡ μεγάλη πλάνη εἰς τὴν ὁποίαν ἐνεπέσατε.

§122Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Εἰς οὐδεμίαν πλάνην ἐνέπεσα.

§123Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐζητήσατε συμπληρωματικὰς πιστώσεις, ναὶ ἢ ὄχι;

§124Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Ὄχι συμπληρωματικὰς πιστώσεις. Δὲν ἐπρόφερα τὴν λέξιν αὐτήν, διότι ἠξεύρω πόσον ἀντιπαθὴς εἰς τοὺς Ἀμερικανοὺς εἶναι ἡ πρότασις αὐτὴ γενομένη δι’ οἱονδήποτε ζήτημα. Ἀλλ’ ἐγνώριζα, ὅτι ὁ Ὀργανισμὸς αὐτὸς διαθέτει χρήματα τῆς βοηθείας Μάρσαλλ, διὰ διαφόρους ἀπροβλέπτους δαπάνας καὶ ἐπέβλεψα εἰς αὐτάς. Ἐγνώριζα καλῶς, ὅτι ὁ Ὀργανισμὸς τῆς Δ. Σ. ἐπρόκειτο νὰ διαθέσῃ ποσὸν ἀρκετῶν ἑκατομμυρίων δολλαρίων διὰ προπαγάνδισιν τοῦ Ἑλληνικοῦ καπνοῦ—καὶ διὰ τὸ λανσάρισμα σιγαρέττου Ἑλληνικοῦ ἀπὸ ὡρισμένους καπνεμπορικοὺς οἴκους Ἑλληνικοὺς ἐν Ν. Ὑόρκῃ. Ὅταν λοιπὸν ὁ Ὀργανισμὸς αὐτὸς διαθέτῃ τὸ σοβαρὸν αὐτὸ ποσὸν διὰ τὴν προπαγάνδαν, δὲν βλέπω διατὶ νὰ μὴ εἶχα τὴν ἐλπίδα, ὅτι θὰ ἠδύνατο νὰ διαθέσῃ κεφάλαια καὶ διὰ τὴν ὑποβοήθησιν τοῦ ἔργου τῆς συγκεντρώσεως τοῦ καπνοῦ. Εἶπον ἄλλωστε, ὅτι εὑρισκόμην εἰς τὸ στάδιον τῶν διαπραγματεύσεων καὶ ἑπομένως ἐχειριζόμην τὸ ζήτημα ἀπὸ ὅλας τὰς δυνατὰς πλευράς. Διὰ αὐτὸ καὶ ὡμίλησα εἰς τὸν κ. Πόρτερ καθὼς σᾶς ἐξέθεσα. Ἐπίστευσα, ὅτι ὁ κ. Πόρτερ, ἴσως ἐπανερχόμενος εἰς Ἑλλάδα, θὰ ἦτο εἰς θέσιν νὰ μᾶς εἴπῃ, ὅτι τὰ χρήματα διὰ τὴν συγκέντρωσιν θὰ προήρχοντο ἀπὸ ἄλλην τινα πηγήν. Μέχρις αὐτοῦ τοῦ σημείου τῶν διαπραγματεύσεων ἔφθασα. Ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέρα δὲν διεπραγματεύθην. Κατὰ συνέπειαν δὲν γνωρίζω ἐὰν ἐπλανήθην ἢ ἐὰν ἡ ἐλπίς μου ὑπῆρξε φροῦδος. Πάντως ἔχω τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ἡ συνέχεια ἐκ μέρους μου τῶν διαπραγματεύσεων θὰ ἠμποροῦσε νὰ ἀποδώσῃ καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ καλύτερα ἀποτελέσματα.

§125Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ἐν συμπεράσματι συνομολογεῖτε, ὅτι τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἀποστολῆς σας, ἦτο μηδέν. Ἐγὼ ἐκτιμῶ ἀπολύτως τὰς προσπαθείας σας, ἀλλὰ ἦτο μηδέν.

§126Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Ὁ κ. Βασιλειάδης εἶναι συνηθισμένος νὰ ἐκφράζῃ κρίσεις γρηγορώτερον ἀπὸ ὅτι προσήκει εἰς τὴν σοβαρότητα μιᾶς συζητήσεως. Διότι βλέπετε ἐκ τῆς ἐκθέσεώς μου ὅτι αἱ διαπραγματεύσεις μου εἶχον προχωρήσει σημαντικά...

§127Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ἐκτιμῶ ἀπολύτως τὰς προσπαθείας σας, ἀλλὰ δὲν ἐφέρατε ἀποτελέσματα.

§128Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ εἴπητε ὅτι ἀπέτυχον, ἔχω τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ἐπέτυχον καὶ ὅτι ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐπέτυχα νὰ προπαρασκευάσω τὸ ἔδαφος εἰς αὔξησιν τῶν ἀμερικανικῶν ἀγορῶν καὶ τὴν προπαρασκευὴν τῶν συζητήσεων ἐν Γερμανίᾳ. Εἰς τὸ ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὑπάρχει ἐξ Ἀμερικῆς ἔγγραφον εἰς τὸ ὁποῖον ἐγκωμιάζονται τ’ ἀποτελέσματα τῶν ἐκεῖ ἐνεργειῶν μου, ποὺ συνετέλεσαν εἰς τὴν κατανόησιν τοῦ καπνικοῦ μας ζητήματος. Αὐτὸ, κύριε Βασιλειάδη, ἀποτελεῖ μεγίστην ἐπιτυχίαν δι’ ἐμέ.

§129Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Εἶπον ὅτι ἐκάματε τὰς προσπαθείας σας, ἀλλὰ ὑπῆρξεν εὐτυχέστερος ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος.

§130Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Θὰ τὸ ἰδοῦμε αὐτὸ ἐν τῇ συνεχείᾳ τῆς συζητήσεως. Κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, κύριοι βουλευταί, κατὰ τὴν ὁποίαν διεπραγματεύθην τὸ ζήτημα αὐτὸ εἰς τὴν Ἀμερικήν, διεπραγματευόμην ταυτοχρόνως τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὴν Γερμανίαν, μέσῳ τῶν ἐκεῖ ἀντιπροσώπων μας καὶ ἀφ’ ἑτέρου μὲ τὴν βοήθειαν τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς. Πλὴν τοῦ κ. Πόρτερ, ὁ ὁποῖος μετέβη ἐκεῖ καὶ ἐξήτασε τὸ θέμα καὶ ἄλλοι ἀντιπρόσωποι τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς ὡς καὶ τῆς ΕΜΠΑΣΚΟ εἶχον προηγηθῆ καὶ εἶχον ἐργασθῆ πρὸς τὴν κατεύθυνσιν αὐτήν. Ὁ κ. Πόρτερ μάλιστα κατὰ τὴν τελευταίαν συνάντησίν μας εἰς τὴν Οὐάσιγκτων, πρὶν ἀναχωρήσω, μοῦ ἀνεκοίνωσεν, ὅτι εἶχεν συμφωνηθῆ ὅπως οἱ Γερμανοὶ ἀγοράζουν καπνά μας μέχρι 12 ἑκατομμ. δολλαρίων, ἡμεῖς δὲ ν’ ἀγοράσωμεν ἐκεῖθεν εἴδη ἔργων ἀνασυγκροτήσεως τῇ συγκαταθέσει τῶν Ἀμερικανῶν...

§131Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Σᾶς τὸ εἶπεν ὁ κ. Πόρτερ;

§132Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Μάλιστα.

§133Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Πότε, κ. Πρόεδρε;

§134Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Μίαν ἡμέραν πρὸ τῆς ἀναχωρήσεώς μου ἐξ Ἀμερικῆς.

§135Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Συνηντήθην καὶ σήμερον καὶ συνωμίλησα. Πρέπει νὰ ἔχῃ ἀπολέσει τὴν μνήμην του.

§136Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἀπώλεσα τὴν ἰδικήν μου.

§137Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Κάποιος ἔχει λησμονήσει.

§138Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Ὄχι ἐγώ.

§139Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Δὲν μᾶς ἀνεφέρατε τίποτε.

§140Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡμιλήσατε διὰ τὰ δολλάρια τὰ ὁποῖα δίδονται εἰς τὴν Γερμανίαν;

§141Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Καὶ περὶ τοῦ ἑνὸς ὡμιλήσαμεν καὶ περὶ τοῦ ἄλλου ὡμιλήσαμεν. Ὡμίλησεν ὅτι διεγράφετο ἡ βεβαιότης ὅτι αἱ Γερμανικαὶ ἀρχαὶ θὰ ἀγοράζουν καπνὰ μέχρι 12 ἑκατομ. δολλάρια, ἔναντι τῆς ὑποσχέσεως ἡ ὁποία δίδεται ἀπὸ τοὺς Ἀμερικανούς, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις θὰ ἀγοράσῃ ἀπὸ τὴν Γερμανίαν ὡρισμένα μηχανήματα τοῦ ἐξηλεκτρισμοῦ, μοῦ ὡμίλησε δὲ ἰδιαιτέρως περὶ τῶν μηχανημάτων Ἀλιβερίου.

§142Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Τὸ μόνον θετικὸν εἶναι ὅτι δὲν περιλαμβάνεται εἰς τὴν ἔκθεσιν.

§143Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Κύριοι ἔχω καθῆκον νὰ εἴπω ὅσα γνωρίζω καὶ οὐδεὶς ἄνθρωπος εἶναι δυνατὸν νὰ μὲ διαψεύσῃ ἐπὶ πραγμάτων τὰ ὁποῖα λέγω ἐν πάσῃ ἀληθείᾳ καὶ πάσῃ ἀκριβείᾳ. (Χειροκροτήματα). Τὸ ἂν ἀναφέρεται ἢ ὄχι εἰς τὴν ἔκθεσίν μου εἶναι ζήτημα τακτικῆς, ἀλλὰ καὶ προνοίας καὶ ἀνάγκης. Δὲν ἐπεθύμουν ἐκείνην τὴν στιγμήν, ὁπότε δὲν εἶχον τερματισθῆ αἱ διαπραγματεύσεις μὲ τὴν Γερμανίαν, νὰ τὸ ἀναφέρω δημοσίᾳ.

§144Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Διὰ πρώτην φορὰν ἀποκαλύπτεται τὸ μυστικόν, ὡς ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ ἀπορρήτου, τὸ ὁποῖον δὲν ἔπρεπε νὰ ἀποκαλυφθῇ εἰς οὐδένα· οὔτε εἰς τὰς ἐμπιστευτικάς μας συναντήσεις τὸ ἀνεκοινώσατε.

§145Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Κύριε Ἀντιπρόεδρε, σᾶς βεβαιῶ ὅτι σᾶς τὸ εἶπα καθὼς καὶ εἰς τὸν κ. Ἀβέρωφ. Τὸ λησμονεῖτε.

§146Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Καὶ ὡμίλησα σήμερον μὲ τὸν κ. Πόρτερ, παρόντος καὶ τοῦ διαδόχου του· οὐδέποτε περὶ αὐτοῦ ἐγένετο λόγος.

§147Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ἀντιπρόεδρε, ὁ κ. Πόρτερ, μᾶς ἐβεβαίωσεν ὅτι βέβαια κατέβαλε μίαν προσπάθειαν καὶ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπετυγχάνετο μία ἐξαγωγὴ ἡ ὁποία νὰ ἔφθανε τὰ 7½ ἑκατομμ. δολλάρια, ἀλλὰ τὸ ποσὸν τῶν 12.000.000 μὲ καταπλήσσει.

§148Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἠμπορεῖ κανεὶς ὅταν θέλῃ νὰ ἐπικαλῆται ἐκ τῶν ὑστέρων ἀνεξελέγκτους ἀριθμούς. Δὲν εἶναι ὁ τρόπος αὐτὸς μὲ τὸν ὁποῖον διαχειρίζεται κανεὶς ὑπευθύνους ὑποθέσεις, διότι μὲ τὸν τρόπον αὐτὸν ἐκ τῶν ὑστέρων ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ διεκδικήσῃ ὁλόκληρον τὴν Ἑλληνικὴν ἱστορίαν. (Χειροκροτήματα).

§149Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Αὐτὸ δὲν θὰ τὸ κάνω ἐγὼ νὰ διεκδικήσω τὴν Ἑλληνικὴν ἱστορίαν.

§150Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Εὐτυχῶς ὅτι ζοῦν οἱ συνομιληταί σας.

§151Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Εὐτυχῶς ζοῦν καὶ εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι δὲν εἶναι δυνατόν, παρὰ νὰ γνωρίζουν ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον λέγω εἶναι ἀκριβές. Εἷς ἐκ τῶν κ. συναδέλφων μοῦ ὑπενθύμισε προηγουμένως ὅτι εἶχε προηγηθῆ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς ὑπουργίας μου, ἀποστολὴ εἰς Γερμανίαν ἡ ὁποία ἀπέτυχεν. Ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἀπὸ τοῦ μηνὸς Μαΐου ἐγένοντο συνομιλίαι μὲ τὴν Γερμανίαν διὰ τῶν ἐκεῖ διπλωματικῶν μας ἀντιπροσώπων περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς συνομολογήσεως καὶ ἐμπορικῆς μας συμβάσεως. Παραδόξως ἡ Γερμανικὴ Κυβέρνησις ἐπεζήτει ὅπως ἡ διαπραγμάτευσις γίνῃ μὲ ἀντιπροσωπείαν εἰς τὸ ἐπίπεδον ὑπουργῶν, δηλαδὴ νὰ προΐσταται τῆς ἀντιπροσωπείας μας ὑπουργός. Σᾶς ἀναγιγνώσκω σχετικὸν τηλεγράφημα τοῦ κ. Τσιμικάλη ἐμπορικοῦ Ἀκολούθου τῆς 19–5–1950. Ἀναγινώσκει). «Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ἀθήνας Καθ’ ἃ Γερμανικὸν Ὑπουργεῖον Ἐθνικονομίας μοῦ ἐπανέλαβε σήμερον ἐμφορεῖται ἀπὸ ἐπιθυμίαν διευκολύνσεως εἰσαγωγῆς ἑλληνικῶν προϊόντων Γερμανίαν ἰδίως αὐξήσεως εἰσαγωγῆς ἑλληνικοῦ καπνοῦ. Θεωρεῖ σκόπιμον πρὸ ἐνάρξεως διαπραγματεύσεων ἀνανέωσιν ἐμπορικῆς συμφωνίας ἄφιξιν ἑλληνικῆς ἀποστολῆς ἡ ὁποία κατὰ ἰδιαιτέρας πληροφορίας Γερμανικῆς Ὑπηρεσίας θὰ ἐτέλει ὑπὸ πολιτικὴν ἡγεσίαν πρὸς συνεννοήσεις ἐπὶ Κυβερνητικοῦ ἐπιπέδου ΕΝ ΒΟΝΝ περὶ ληπτέων μέτρων μεταξὺ ὁποίων ζήτημα μειώσεως φόρου καταναλώσεως καπνοῦ. Σχετικῶς ἀναφέρομαι τελευταίας φράσεις τηλεγραφήματός μου 7 Φεβρουαρίου. Ὡς πρὸς διαπραγματεύσεις ἀνανεώσεως συμφωνίας ἐπὶ ἐρωτήματος Γερμανικοῦ Ὑπουργείου ἐγνωστοποίησα ὡς ἐπιθυμίαν Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως δήλωσιν πρὸς ἐμὲ ὑμετέρας Ὑπηρεσίας πρὸ ἀναχωρήσεώς μου διαπραγματεύσεις γίνουν Ἀθήνας. Γερμανικὸν Ὑπουργεῖον ἐπιθυμεῖ ἔχει ὑμετέρας ἀπόψεις περὶ ἀνωτέρω καὶ διὰ χρόνον διαπραγματεύσεων». Φαίνεται καθαρά, ὅτι ἡ Γερμανικὴ Κυβέρνησις ἐπεθύμει ἀπό τότε ὅπως ἡ διαπραγμάτευσις γίνῃ ἐν Γερμανίᾳ μὲ Ἐπιτροπήν, τῆς ὁποίας Πρόεδρος νὰ εἶναι ἀντιπρόσωπος τοῦ πολιτικοῦ μας κόσμου. Ὁμολογῶ ὅτι εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι κατεπολέμησαν τὴν πρότασιν αὐτήν, διότι ἐφρόνουν ὅτι εἰς τὰ ζητήματα αὐτὰ ἡ καλλιτέρα διαπραγμάτευσις γίνεται διὰ τῆς ὑπηρεσιακῆς ὁδοῦ, τοσούτῳ μᾶλλον, καθ’ ὅσον ἀντελαμβανόμην, ὅτι ἡ Γερμανικὴ Κυβέρνησις θὰ ἐπεδίωκεν ὅπως παρασύρῃ τὴν διαπραγμάτευσιν καὶ ἐπὶ ζητημάτων πολιτικοῦ περιεχομένου, ὅπως καὶ συνέβη κατὰ τὰς τελευταίας διαπραγματεύσεις. Μὲ τὰς ἀπόψεις αὐτὰς τότε ἀπεστάλη Ἐπιτροπή, ἀποτελουμένη σχεδὸν ἀπὸ τὰ αὐτὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα παρηκολούθησαν τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὴν τελευταίαν του μετάβασιν εἰς τὴν Γερμανίαν. Ἡ Ἐπιτροπή μας ἀντίκρυσε τὴν συνήθη εἰς διαπραγματεύσεις σκληρότητα τῆς γερμανικῆς Ἀντιπροσωπείας. Δὲν ἐναυαγήσαμεν εἰς τὴν διαπραγμάτευσιν διότι ἡμεῖς εἴμεθα ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐδώσαμεν ὁδηγίας εἰς τὴν ἀντιπροσωπείαν μας νὰ ἀναχωρήσῃ καὶ νὰ μεταβῇ εἰς τὸ Παρίσι, διὰ νὰ συνεχίσῃ τὰς διαπραγματεύσεις της μὲ τὴν Γαλλικὴν Κυβέρνησιν διὰ τὰ ἐμπορικὰ ζητήματα, ἵνα ἐν τῷ μεταξὺ μεταβῇ εἰς Παρισίους καὶ συνεννοηθῇ μὲ τοὺς ἀντιπροσώπους μας διὰ τὴν περαιτέρω ἐνέργειαν ἐν Γερμανίᾳ. Πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτὸν ἐκάλεσα νὰ ἔλθῃ εἰς Παρισίους καὶ ὁ ἐν Βόννῃ διπλωματικὸς ἀντιπρόσωπός μας κ. Νικολαροΐζης, τοῦ ὁποίου τὴν δραστηριότητα καὶ σοβαρότητα θὰ ἐξετίμησε δεόντως καὶ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὴν εἰς Γερμανίαν μετάβασίν του. Ἐν Παρισίοις συνεζήτησα μαζὶ του τὸ ὅλον ζήτημα καὶ ἐμείναμεν σύμφωνοι ὅτι ὀρθῶς ἔγινεν ἡ διακοπὴ τῶν διαπραγματεύσεων. Ἄλλωστε αὐτὸ τὸ ἀναφέρει καὶ εἰς ἔγγραφόν του ἐκ Φραγκφούρτης τῆς 3ης Αὐγούστου 1950 ὁ Ἐμπορικός μας Σύμβουλος ἐν Γερμανίᾳ κ. Τσιμικάλης, τοῦ ὁποίου τὸ ἔγγραφον ἀναγινώσκω: «Ἀριθ. 790 Πρὸς Τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Τμῆμα Ἐμπορικῶν Συμβάσεων Ἀθήνας ........................................ «Ὑπὸ τὸ πρῖσμα τῶν τελευταίων αὐτῶν ἐξελίξεων παρίσταται ἔτι μᾶλλον ὀρθὴ ἡ ἀπόφασις τῆς διακοπῆς τῶν ἑλληνογερμανικῶν ἐμπορικῶν διαπραγματεύσεων. Δὲν πρέπει ὅμως νὰ λησμονῆται ὅτι εἰς τὰ ζητήματα τῆς πολιτικῆς καὶ ἰδιαιτέρως τῆς ἐμπορικῆς πολιτικῆς εἰς τὴν ὁποίαν αἱ ἐπιδιώξεις τῆς μιᾶς πλευρᾶς δυσκόλως κατισχύουν πλήρως, μία σύνθεσις τῶν ἑκατέρωθεν ἀπόψεων εἶναι ἡ ἐγγυουμένη τὰ μεγαλύτερα δυνατὰ ὠφελήματα. Ὑπάρχουν πράγματι πολλὰ σημεῖα τὰ ὁποῖα δημιουργοῦν σκέψεις διὰ τὴν περαιτέρω γραμμὴν ἐπὶ τῆς ὁποίας θὰ ἔδει νὰ ἀντιμετωπισθοῦν τὰ ζητήματα τοῦ Ἑλληνογερμανικοῦ Ἐμπορίου καὶ δὴ διὰ τὴν τυχὸν ἀνάγκην ἀναθεωρήσεως τῆς μέχρι τοῦδε θέσεώς των... ........................................». Ἐξ ἄλλου εἰς τὸν κ. Νικολαροΐζην ἐδόθησαν ὁδηγίαι, ὅταν ἐπιστρέψῃ εἰς τὴν Βόννην, νὰ συνεχίσῃ τὰς διαπραγματεύσεις ἰδίᾳ ἐπὶ τοῦ καπνικοῦ ζητήματος καὶ τοῦ ἐδόθη ρητὴ ὁδηγία ὅπως θέσῃ τότε ἐνώπιον τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως τὸ ζήτημα, ὅτι διὰ νὰ ἀγοράσωμεν ἐκεῖθεν μηχανήματα διὰ τὴν ἀνασυγκρότησιν, παρίσταται ἀνάγκη ὅπως αὐτοὶ ἀγοράσουν καπνὰ ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα. Ὁμοίας ὁδηγίας ἐδώσαμεν καὶ εἰς τὸν κ. Λάβδαν, ὁ ὁποῖος εἶναι ἐκπρόσωπός μας εἰς τὰς Γερμανικὰς ἐπανορθώσεις, καθὼς καὶ εἰς τὸν κ. Νικολαΐδην καθηγητήν, μέλος τῆς Ἀντιπροσωπείας μας ἐν Παρισίοις. Πάντες ἀνέλαβον νὰ προπαρασκευάσουν τὸ ἔδαφος διὰ τὰς περαιτέρω μὲ τὴν Γερμανίαν διαπραγματεύσεις ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Ἦτο ὅμως ρητὴ ἡ ὁδηγία, ἡ ὁποία ἐδόθη ἔκτοτε ἀπὸ ἡμᾶς.

§152Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας τὴν τηλεγραφικὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Τριανταφύλλη, ὁ ὁποῖος εἶχε πάει ἐπὶ κεφαλῆς τῆς ἀποστολῆς εἰς Γερμανίαν, διὰ νὰ διαπραγματευθῇ μὲ τὴν Γερμανικὴν Κυβέρνησιν. Διότι δὲν νομίζω ὅτι ὑπῆρχε στάδιον περισσοτέρων διαπραγματεύσεων τὴν ἐποχὴν ἐκείνην. Ἡ ἔκθεσις Τριανταφύλλη ρητῶς συνίστα εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἄνευ χρονοτριβῆς νὰ ἀποστείλῃ ἐπιτροπὴν εἰς Ἀμερικήν, διὰ νὰ λύσῃ τὸ καπνικὸν ζήτημα, διότι ἦτο ἀδύνατον ἡ διαπραγμάτευσις νὰ γίνῃ εἰς τὴν Γερμανίαν.

§153Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ Κυβέρνησίς μας πρώτη ἔστειλε διαταγὴν εἰς τὸν κ. Τριανταφύλλην νὰ διακόψῃ τὰς διαπραγματεύσεις, διότι εἶχε διαπιστώσει αὐτὸ ποὺ λέγετε. Τὰ τηλεγραφήματα ὑπάρχουν εἰς τὸ ὑπουργεῖον Ἐξωτερικῶν, διότι, διὰ τοῦ ὑπουργείου Ἐξωτερικῶν ἐγένετο ἡ συνεννόησις, ἐπειδὴ ἦτο ἀνάγκη νὰ γίνεται ἐμπιστευτικῶς. Πράγματι δὲ ὁ κ. Τριανταφύλλης, ἀφ’ οὗ ἐπέστρεψεν εἰς τὸ Παρίσι, ἔκαμε τὴν ἔκθεσιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἐξέθετε τὰς δυσχερείας, τὰς ὁποίας συνήντησεν ἐκεῖ καὶ συνίστα ὅτι τὸ ζήτημα λαμβάνει πλέον ἄλλην μορφήν, τὴν μορφὴν τῆς συζητήσεως μὲ τὴν Ἀμερικανικὴν Κυβέρνησιν. Αὐτά, ἐπαναλαμβάνω, ἔγιναν ὅταν πλέον ὁ κ. Τριανταφύλλης εἶχε φθάσει εἰς τὸ Παρίσι, συνεπείᾳ ὁδηγιῶν, τὰς ὁποίας ἔλαβε νὰ διακόψῃ τὰς διαπραγματεύσεις καὶ νὰ μεταβῇ νὰ μᾶς ἀναμείνῃ ἐκεῖ. Ἡ κατάστασις, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκετο ἡ Γερμανία κατὰ τὸν Αὔγουστον καὶ Σεπτέμβριον, ἔναντι τοῦ ζητήματος αὐτοῦ τοῦ καπνικοῦ, διαγράφεται ὄχι μόνον εἰς τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα χθὲς ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μᾶς ἀνέγνωσεν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰ ἑξῆς ἔγγραφα, τμήματα, τῶν ὁποίων σᾶς ἀναγινώσκω. Ἐξ αὐτῶν ἀποδεικνύεται ὅτι ἐδημιουργήθησαν γύρω ἀπὸ τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον, ἐντυπώσεις ὄχι ἀληθιναί, διὰ νὰ τὸν καταπτοήσουν, ὅτι ἡ διαπραγμάτευσις δὲν εὑρίσκετο εἰς ἀσφαλεῖς βάσεις. Ἰδοὺ τινὰ τῶν ἐγγράφων αὐτῶν! (Ἀναγινώσκει). «Ἑλληνικὴ Στρατιωτικὴ Ἀποστολὴ ἐν Δυτ. Γερμανίᾳ Ὁ Ἐμπορικὸς Σύμβουλος Ἐν Φραγκφούρτῃ τῇ 15ῃ Αὐγούστου 1950 Ἀριθ. 844 Πρὸς Τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Τμῆμα Ἐμπορικῶν Συμβάσεων Ἀθήνας Ἀφορᾷ: Νεώτεραι πληροφορίαι διὰ τὰ ζητήματα τοῦ καπνοῦ. Κατὰ τὴν χθεσινὴν μετάβασίν μου εἰς Βόννην ἐπληροφορήθην τὰ ἑξῆς ἐκ τοῦ Γερμανικοῦ Ὑπουργείου διὰ τὸ Σχέδιον Μάρσαλ. Ὁ Ἀρχηγὸς τῆς ἐν Παρισίοις Γερμανικῆς Ἀντιπροσωπείας πλησίον τοῦ O.E.E.C. ἀπηύθυνε πρὸς τὸ ἄνω Ὑπουργεῖον, εἰς ὅ ὑπηρεσιακῶς ὑπάγεται, ἔγγραφον διὰ τοῦ ὁποίου ἐκθέτει ὅτι ἡ Γερμανία ὀφείλει νὰ λάβῃ ἀμέσως τὰ ἀναγκαῖα μέτρα πρὸς περιορισμὸν τῶν εἰσαγωγῶν Ἀμερικανικῶν καπνῶν εἰς τὴν Δυτ. Γερμανίαν, διότι ἄλλως ἡ θέσις τῆς Γερμανικῆς Ἀντιπροσωπείας εἰς τοὺς κόλπους τοῦ O.E.E.C. θέλει καταστῆ λίαν δυσχερής. Κατόπιν τοῦ ἐγγράφου αὐτοῦ τὸ Ὑπουργεῖον Σχεδίου Μάρσαλ ἀπηύθυνε πρὸς τὸν ἁρμόδιον διὰ τὰ καπνὰ παρὰ τῇ Γερμανικῇ Ἀντιπροσωπείᾳ ἐν Παρισίοις κ. SCHLEN-KER (ὑπαγόμενον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας) ἔγγραφον εἰς ἔντονον ὕφος διὰ τοῦ ὁποίου ζητεῖ ὅπως οὗτος ἔλθῃ εἰς συνεννόησιν μὲ τὸ Ὑπουργεῖον Σχεδίου Μάρσαλ πρὸς συντονισμὸν τῆς στάσεως τῶν Γερμανικῶν Ἀρχῶν ἔναντι τοῦ καπνικοῦ ζητήματος. Ὁ Ὑπουργὸς τοῦ Σχεδίου Μάρσαλ καὶ μέχρι χθὲς προεδρεύων Ἀντιπρόεδρος τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως κ. FRANZ BLU-CHER ἔφερε τὸ ζήτημα τῶν εἰσαγωγῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ καπνοῦ καὶ πάλιν ἐνώπιον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου κατὰ τὴν συνεδρίασίν του τῆς 27 Ἰουλίου ἐ. ἔ. Κατὰ τὴν συνεδρίασιν αὐτὴν ἐτόνισεν ὁ κ. BLUCHER ὅτι τὸ ζήτημα τοῦ καπνοῦ ἐκτὸς τῶν οἰκονομικῶν του ἀπόψεων ἐνέχει καὶ πολιτικὴν σημασίαν συνδυαζομένην πρὸς τὴν παρὰ τῆς Ἑλλάδος ἔναντι τοῦ κομμουνισμοῦ προβληθεῖσαν ἀντίστασιν. Ἡ δήλωσις αὕτη τοῦ Ἀντικαγκελαρίου, πρέπει νὰ χαιρετισθῇ ὅλως ἰδιαιτέρως διότι εἶναι ἡ πρώτη φορὰ καθ’ ἣν λαμβάνει τοιαύτην θέσιν κυβερνητικὸν πρόσωπον ἐν Γερμανίᾳ. Ἀπόρροια τῆς ἄνω στάσεως τοῦ Ὑπουργείου διὰ τὸ Σχέδιον Μάρσαλ εἶναι καὶ ἡ συνεχιζομένη προσπάθειά του διὰ τὴν ἐπίτευξιν τῆς μειώσεως τοῦ φόρου καταναλώσεως τοῦ καπνοῦ. Ἡ δυσμενὴς στάσις τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἔχει ὑπερνικηθῆ, κατόπιν μάλιστα δυσμενοῦς τροπῆς τῶν διεθνῶν πραγμάτων ἡ ὁποία τὸν ἐνισχύει εἰς ἄρνησιν μειώσεως τῶν φόρων. Κατὰ σημερινὰς πληροφορίας κλείεται ἀπολύτως ἡ μείωσις τοῦ φόρου διὰ τὸν καφὲ καὶ τὸ τέϊον ἡ ὁποία εἶχεν ἀρχικῶς ἀντιμετωπισθῆ ὁμοῦ μὲ τὴν τοῦ καπνοῦ. (Ἔγγραφόν μου ὑπ’ ἀριθ. 790 τῆς 3 Αὐγούστου ἐ. ἔ.)...........» «Ἑλληνικὴ Στρατιωτικὴ Ἀποστολὴ ἐν Δυτ. Γερμανίᾳ Ὁ Ἐμπορικὸς Σύμβουλος Ἐν Φραγκφούρτῃ τῇ 18ῃ Αὐγούστου 1950 Ἀριθμ. 856 Πρὸς Τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Τμῆμα Ἐμπορικῶν Συμβάσεων Ἀθήνας «................................. Ἐν συνεχείᾳ ἐξέθεσεν ὁ κ. Ράϊνχαρτ ὅτι αἱ ἐδῶ Ἀμερικανικαὶ Ἀρχαὶ ἔλαβον σαφῶς δυσμενῆ θέσιν ἔναντι τοῦ αἰτήματος μειώσεως τῆς εἰσαγωγῆς Ἀμερικανικῶν καπνῶν εἰς τὴν Δυτ. Γερμανίαν μὲ τὴν αἰτιολογίαν ὅτι εἶναι ὑποχρεωμέναι νὰ μὴ παραβλέψουν τὰ συμφέροντα τῶν Ἀμερικανῶν καπνοπαραγωγῶν. Ὡς πρὸς τὰς Ἑλληνογερμανικὰς διαπραγματεύσεις ἐδήλωσεν ὁ κ. Ράϊνχαρτ, ὅτι ἀποβλέπει εἰς αὐτὰς μὲ ἀμέριστον ἐνδιαφέρον, ἀνέφερε δὲ καὶ τὴν ὑποστήριξιν τῶν ἀπόψεων τῆς Ἑλλάδος εἰς τὰς προσφάτους συζητήσεις τῶν Παρισίων ἐκ μέρους τῆς Γερμανικῆς Ἀντιπροσωπείας.......» «Ἑλληνικὴ Στρατιωτικὴ Ἀποστολὴ ἐν Δυτ. Γερμανίᾳ Ὁ Ἐμπορικὸς Σύμβουλος Ἐν Φραγκφούρτῃ τῇ 22ᾳ Αὐγούστου 1950 Ἀριθ. 872 (Ἐμπιστευτικὸν) Πρὸς Τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Τμῆμα Ἐμπορικῶν Συμβάσεων Ἀθήνας. ............................ Ι. Γενικά. 1. Ὡς πρὸς τάς, εἰς τὰ ἄνω τελευταῖα δύο ἔγγραφα περιεχομένας, πληροφορίας δὲν ὑπάρχουν εἰσέτι νεώτεραι εἰδήσεις. Ἐγνώσθη μόνον ἐκ τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὅτι προχωρεῖ ἡ ἐκτέλεσις τῶν κατὰ τοὺς μῆνας Μάρτιον καὶ Ἀπρίλιον ἐ. ἔ. συναφθεισῶν ἰδιωτικῶν ἀνταλλαγῶν Γερμανικῶν προϊόντων ἔναντι καπνῶν ἐξ Ἡνωμένων Πολιτειῶν. Τὰ ἀνταλλασσόμενα Γερμανικὰ προϊόντα ἔχουν ἤδη κατὰ σημαντικὸν μέρος ἐξαχθῆ καὶ ἀναμένεται ἡ ἀντίστοιχος εἰσαγωγὴ Ἀμερικανικῶν καπνῶν. Ἡ κατάρτισις περαιτέρω ἰδιωτικῶν ἀνταλλαγῶν ὁμοίου ἀντικειμένου κρίνεται ἐν τῷ Ὑπουργείῳ προβληματική. Καὶ ἡ μὲν δυσκολία ἡ ἐγκειμένη εἰς τὴν προσωρινὴν παῦσιν τῆς ἐγκρίσεως ἰδιωτικῶν ἀνταλλαγῶν (ἔγγραφά μου ὑπ’ ἀριθμ. 826 τῆς 10 Αὐγούστου καὶ 844 τῆς 15 Αὐγούστου ἐ. ἔ.) θὰ ἀρθῇ προσεχῶς κατόπιν τῆς ἀναμενομένης νέας ρυθμίσεώς των. Ἐν τῷ μεταξὺ ὅμως προέκυψαν ἄλλαι δυσχέρειαι ἡ ἐξάντλησις τῶν ἀποθεμάτων καπνῶν εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας καὶ ἡ ἀναπτυχθεῖσα ἐκεῖ ζήτησις τῶν Γερμανικῶν ἐκείνων προϊόντων κυρίως σιδήρου καὶ χάλυβος, τὰ ὁποῖα, ἐνῷ πρότερον ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξαχθοῦν μόνον διὰ τῆς μεθόδου τῶν ἰδιωτικῶν ἀνταλλαγῶν, ἤδη δύνανται νὰ πωληθοῦν εἰς Ἀμερικανοὺς εἰσαγωγεῖς τοῖς μετρητοῖς. 2. Ἐκ τοῦ γραφείου καπνοῦ τοῦ Γερμανικοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Οἰκονομίας πληροφοροῦμαι ὅτι καταρτίζεται ἐκεῖ σχέδιον διατάγματος διὰ τοῦ ὁποίου καθίσταται δυνατὴ ἡ δημιουργία σιγαρέττου ἀξίας 8,5 πφένιχ, ἤτοι κατωτέρας τῶν εὐθηνοτέρων ἤδη ἐν τῇ Γερμανικῇ ἀγορᾷ σιγαρέττων (πωλουμένων ὡς γνωστὸν ἀπὸ 10 πφένιχ). Ἡ εὐνοϊκωτέρα φορολογικὴ μεταχείρισις ἡ ὁποία καθιστᾶ δυνατὴν τὴν παρασκευὴν τοιούτων σιγαρέττων τελεῖ ὑπὸ τὸν ὅρον προσμίξεως ἐγχωρίων καπνῶν. Ἐκ τῆς συγκρίσεως τῶν ἄνω ἀριθμῶν δύναται νὰ συναχθῇ ἴσως ἀναζωογόνησις τοῦ ἀγοραστικοῦ ἐνδιαφέροντος διὰ τὰ Ἑλληνικὰ καπνά, (ἐζήτησα ἤδη πληροφορίας ἐκ τῆς ἀγορᾶς τοῦ Ἀμβούργου τὰς ὁποίας θέλω διαβιβάσει Ὑμῖν) ἐὰν μάλιστα ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἤρχισαν νὰ ζητοῦνται ἐγκρίσεις συναλλάγματος διὰ τὴν κάθοδον εἰς Ἑλλάδα Γερμανῶν καπνεμπόρων ἢ ἐκπροσώπων καπνοβιομηχανιῶν. Ἐν συναφείᾳ πρὸς τὰ ἀνωτέρω δὲν παρέλειψα νὰ τονισθῇ καὶ πάλιν ἡ σκοπιμότης προπαγανδιστικῆς δράσεως ὑπὲρ τῶν Ἑλληνικῶν καπνῶν διὰ τὴν ὁποίαν εἶχα ἐπανειλημμένως ἀφορμὴν νὰ ἀπευθυνθῶ πρὸς Ὑμᾶς. ΙΙ. Ἀναφερόμενος εἰδικώτερον εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 97 τῆς 18 Αὐγούστου ἐ. ἔ. κρυπτογραφικὸν τηλεγράφημα τοῦ κ. Νικολαρεΐζη ἐκ Βόννης, ἐπληροφορήθην κατὰ τὴν σημερινὴν ἐκεῖ μετάβασίν μου ἀπὸ τὸν στενὸν ......................... «Ἔχει βεβαίως ἐπέλθει ἀλλαγὴ τῶν προτιμήσεων τῶν Γερμανῶν καπνιστῶν, ἀλλὰ οὗτοι θὰ ἐπανήρχοντο εἰς τὰ ἀνατολικὰ καπνὰ ἐὰν τοὺς παρείχετο ἡ δυνατότης νὰ τὰ ἀγοράσουν, ἤτοι ἐὰν ἐμειοῦτο ἡ λίαν σημαντικὴ ποσότης εἰσαγωγῶν καπνῶν τύπου Βιρτζίνια. Δοθέντων τῶν ἀνωτέρω σκόπιμον εἶναι νὰ ἐξετασθῇ ποία ἡ στάσις τῶν Ἀμερικανικῶν Ἀρχῶν ἔναντι τοῦ ζητήματος εἰσαγωγῆς Ἀμερικανικῶν καπνῶν εἰς Εὐρώπην, διὰ τὸ ὁποῖον λέγεται ὅτι ἐνέχει πολιτικὸν χαρακτῆρα ὡς ἐκ τῆς ἀνάγκης νὰ ἐνισχυθοῦν αἱ νότιαι καπνοπαραγωγοὶ πολιτεῖαι. Ἐπειδὴ ὅμως καὶ διὰ ἄλλα Ἀμερικανικὰ προϊόντα ἔχει λεχθῆ κατὰ τὸ παρελθὸν τὸ ἴδιον (Σημ. πρόκειται διὰ τὸ γάλα εἰς κόνιν καὶ αὐγὰ εἰς κόνιν) χωρὶς νὰ ἀληθεύῃ, ἐπιβάλλεται ἡ ἀνωτέρω ἔρευνα. Εὐκταῖον θὰ ἦτο νὰ εὑρίσκετο τρόπος αὐξήσεως τῶν εἰσαγωγῶν Τουρκικῶν καὶ Ἑλληνικῶν καπνῶν εἰς τὴν Δυτ. Γερμανίαν διὰ νὰ δυνηθῶμεν ἀντιστοίχως καὶ καταλάβωμεν διὰ τῆς ἐξαγωγῆς ἐμπορευμάτων εἰς τὴν Νοτιοανατολικὴν Εὐρώπην τὴν θέσιν τὴν ὁποίαν καὶ ἄλλοτε εἴχομεν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀνταποκρίνεται πρὸς τὰς ἐπιδιώξεις τῆς E.C.A. Παρακαλῶ ὅπως ἐπιληφθῆτε τοῦ ζητήματος αὐτοπροσώπως καὶ μοῦ ἀναφέρετε..... .................................». ΙΙΙ. Ἐν συνεχείᾳ πρὸς τὸ ὑπ’ ἀριθμ. 856 τῆς 18 Αὐγούστου 1950 ἔγγραφόν μου λαμβάνω τὴν τιμὴν τὰ ἀναφέρω τὰ ἀκόλουθα τὰ ὁποῖα ἠρύσθην ἐκ τῆς σημερινῆς συνομιλίας μου μετὰ τοῦ κ. Gepbautd. Ἐν πρώτοις μοῦ ἀνεκοίνωσεν οὗτος ἐμπιστευτικῶς τὸ πρακτικὸν τῆς ἐν τῷ ἄνω ἐγγράφῳ μου μνημονευθείσης συσκέψεως, ἀντικείμενον τῆς ὁποίας ἦτο νὰ λάβῃ ἀποφάσεις ὡς πρὸς τὰς κατευθύνσεις τῆς Γερμανικῆς ἐμπορικῆς πολιτικῆς. Τὸ πρακτικὸν καθ’ ὃ σημεῖον ἀφορᾷ τὴν Ἑλλάδα ἔχει περίπου ὡς ἑξῆς: «Ἐπιβάλλεται νὰ ληφθοῦν ἅπαντα τὰ ἀναγκαῖα μέτρα διὰ τὴν αὔξησιν τῶν εἰσαγωγῶν ἀνατολικῶν καπνῶν... Δὲν δύναται νὰ δικαιολογηθῇ ἡ χρησιμοποίησις δολλαρίων τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας διὰ τὴν ἀγορὰν καπνῶν Βιρτζίνια. Αἱ ἀγοραὶ τῶν τελευταίων πρέπει νὰ περιορισθοῦν εἰς τὰ ποσὰ τοῦ διὰ τὴν Γερμανίαν καταρτιζομένου προγράμματος εἰσαγωγῶν ἐκ χρημάτων E.C.A.» Ὁ κ. BERBAULET μοῦ ἀνεκοίνωσεν ἐπίσης τὸ περιεχόμενον τοῦ πρὸς τὸ Γερμανικὸν ὑπουργεῖον διὰ τὸ σχέδιον Μάρσαλ ἐγγράφου τοῦ παρὰ τῇ Ο.Ε.Ε. Γερμανοῦ ἀντιπροσώπου κ. Mangold, διὰ τὸ ὁποῖον γίνεται λόγος εἰς τὸ πρὸς Ὑμᾶς ἔγγραφόν μου ὑπ’ ἀριθμ. 844 τῆς 15 Αὐγούστου ἐ.ἔ. Τὸ κείμενον τοῦ ἐν λόγῳ ἐγγράφου ἔχει ἐν περιλήψει ὡς ἑξῆς: «Ἐπισυνάπτονται διάφορα ἔντυπα περὶ τῶν εἰς τὴν εἰδικὴν Ἐπιτροπὴν διεξαχθεισῶν συζητήσεων διὰ τὸ ζήτημα τῶν καπνῶν. Φρονῶ ὅτι ἐπιβάλλεται συνεννόησις μεταξὺ τῶν ἀμέσως ἐνδιαφερομένων Γερμανικῶν Ὑπουργείων διὰ τὸν συντονισμὸν τῆς στάσεώς των ἔναντι τοῦ ζητήματος τῶν ἀνατολικῶν καπνῶν. Κρίνω ἀναγκαῖον ὅπως καὶ ἡ Γερμανία ἐντὸς τοῦ πλαισίου τῶν δυνατοτήτων της — μὴ ἀγνοουμένων καὶ τῶν συμφερόντων τῶν ἰδίων της καπνοπαραγωγῶν — καταβάλῃ προσπαθείας πρὸς ἐπίλυσιν τοῦ ἄνω ζητήματος. Ἄλλως ἡ θέσις τῆς Γερμανικῆς ἀντιπροσωπείας θὰ καταστῇ ἐντὸς τῆς ὁμάδος τῶν χωρῶν τοῦ Ο.Ε.Ε. δυσχερὴς τοὐλάχιστον ἠθικῶς. Νομίζω ἐπιβεβλημένα μέτρα πρὸς ἐπίλυσιν τοῦ ζητήματος εἶναι ὁ περιορισμὸς τῆς εἰσαγωγῆς καπνῶν Βιριζινίας καὶ ἡ μείωσις τοῦ φόρου καταναλώσεως τῶν καπνῶν». «Ἑλληνικὴ Στρατιωτικὴ Ἀποστολὴ ἐν Δυτ. Γερμανίᾳ Ὁ Ἐμπορικὸς Σύμβουλος Ἐν Φραγκφούρτῃ τῇ 28ῃ Αὐγούστου 1950 Ἀριθ. 908 Πρὸς Τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Γραφεῖον Γεν. Διευθυντοῦ Ἀθήνας ................................... Κατὰ σημερινὴν ἐπίσκεψίν μου πρὸς τὸν κ. Μάρσαλ πρὸς σκοπὸν νὰ λάβω συμπληρωματικὰς καὶ νεωτέρας πληροφορίας μὲ παρέπεμψεν οὗτος εἰς τὸν ὑποδιευθυντὴν τοῦ Τμήματος Βιομηχανίας τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς E. G. A. διὰ τὴν Γερμανίαν κ. Η. Α. Τάϋλορ. Ὁ τελευταῖος μοῦ ἐδήλωσεν ὅτι διαβλέπει τὴν βελτίωσιν ὡς πρὸς τὰ ἀνατολικὰ καπνὰ εἰς τὸ ὅτι πιθανώτατα ἡ Γερμανία δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ κάμῃ χρῆσιν ὁλοκλήρου τοῦ ποσοῦ τῶν 22– 23 ἑκατομμυρίων δολλαρίων δι’ ἀγορὰν καπνῶν εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας καὶ τοιουτοτρόπως θὰ μείνῃ ἀχρησιμοποίητον μέρος αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον θὰ πρέπῃ, ἀντιστοίχως πρὸς τὸ συμβὰν διὰ τὸ τρέχον ἔτος νὰ μεταφερθῇ εἰς τὸ ἑπόμενον. Τὴν δυσκολίαν διαθέσεως τοῦ ἐγκριθέντος διὰ τὴν ἀγορὰν ἀμερικανικῶν καπνῶν ποσοῦ δολλαρίων διαβλέπει ὁ κ. Τάϋλορ εἰς τὴν μεγάλην διστακτικότητα τῶν Γερμανικῶν Ἀρχῶν ὅπως διαθέτουν τὰ δολλάριά των δι’ ἀγορὰς ἀμερικανικῶν καπνῶν καὶ διότι αἱ τιμαὶ τῶν τελευταίων ἔχουν αὐξηθῆ ἐν Ἀμερικῇ, ἀλλὰ κυρίως διότι ἐσχάτως ἔχουν ὑπερτιμηθῆ πλεῖσται πρῶται ὕλαι καὶ προϊόντα ζωτικῆς σημασίας διὰ τὴν Γερμανικὴν οἰκονομίαν, εἰς τρόπον ὥστε νὰ δημιουργῆται δι’ αὐτὴν μεγάλη στενότης δολλαρίων. Ἐὰν μάλιστα ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ, κατὰ τὸν κ. Τάϋλορ, εἰς 360 ἑκατομμύρια δολλάρια ὑποβιβασθεῖσα βοήθεια Μάρσαλ πρὸς τὴν Γερμανίαν ἡ ἀνωτέρω διστακτικότης τῶν Γερμανῶν εἶναι ἔτι πλέον εὐεξήγητος. Ἀποτέλεσμά της εἶναι ὅτι δὲν διετέθη κατὰ τοὺς μῆνας Ἰούλιον–Αὔγουστον ποσόν τι δολλαρίων διὰ τὴν ἀγορὰν ἀμερικανικῶν καπνῶν, ὡς καὶ τὸ κατὰ τὸν κ. Τάϋλορ πιθανώτατον ἐνδεχόμενον νὰ μὴ γίνουν τοιαῦται ἀγοραὶ πρὸ τοῦ τέλους τοῦ ἔτους ἢ τῆς ἀνοίξεως, ἤτοι εἰς χρόνον ὁ ὁποῖος ἐν συγκρίσει πρὸς τὰς τωρινὰς συνθήκας, θὰ ἐπέτρεπε ἀσφαλεστέραν κρίσιν ὡς πρὸς τὰ διαθέσιμα ποσὰ δολλαρίων ἐν σχέσει πρὸς τὰς ἀνάγκας τῆς Γερμανικῆς οἰκονομίας εἰς ἀγαθὰ ἐν τῇ ζώνῃ τοῦ δολλαρίου. Ἐν συνεχείᾳ πιστεύει ὁ κ. Τάϋλορ ὅτι ὡς ἐκ τῶν προεκτεθεισῶν συνθηκῶν δημιουργοῦνται βαθμηδὸν εὐνοϊκοὶ ὅροι διαθέσεως ἀνατολικῶν καπνῶν ἐν Γερμανίᾳ, ἐὰν μάλιστα ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὰ ὑπάρχοντα ἐν Γερμανίᾳ ἀποθέματα εἶναι, κατ’ αὐτόν, χαμηλά. Ὁ κ. Τάϋλορ θεωρεῖ λογικὸν (REISONABLE) ποσὸν ἐξαγωγῆς ἑλληνικῶν καπνῶν εἰς Δυτ. Γερμανίαν ποσὸν 10.000 τόννους. ................................ Ὁ κ. Τάϋλορ μὲ ἐβεβαίωσεν ἐπίσης ὅτι αἱ συμμαχικαὶ ἀρχαὶ διάκεινται εὐνοϊκῶς πρὸς τὴν μείωσιν τοῦ φόρου καταναλώσεως τῶν καπνῶν. Ἀπὸ Γερμανικῆς πλευρᾶς ὑφίστανται ἰσχυραὶ ἀντιρρήσεις ἐναντίον τοῦ μέτρου τούτου ἐκ τῶν ὁποίων ἀπορρέει ἡ προσπάθεια νὰ ἐπιρριφθῇ εἰς τοὺς συμμάχους (ἔγγραφόν μου ὑπ’ ἀριθμ. 856 τῆς 18ης Αὐγούστου ἐ. ἔ.) ἡ πρόθεσις ματαιώσεως τῆς μειώσεως τοῦ φόρου. Ὁ κ. Τάϋλορ συνιστᾷ διαρρύθμισιν τῶν τιμῶν τῶν ἑλληνικῶν καπνῶν ὥστε νὰ προσαρμοσθοῦν πρὸς τὰς τῶν τουρκικῶν. Γενικῶς μὲ ἐβεβαίωσεν ὁ κ. Τάϋλορ, ἀναφερθεὶς καὶ εἰς τὴν ἐδῶ ἐπίσκεψιν τοῦ κ. Πόρτερ, διὰ τὰς εὐνοϊκὰς διαθέσεις τῶν ἐν Γερμανίᾳ Ἀμερικανικῶν Ἀρχῶν διὰ τὸ Ἑλληνικὸν καπνικὸν πρόβλημα. ....................................». «Ἑλληνικὴ Στρατιωτικὴ Ἀποστολὴ ἐν Δυτ. Γερμανίᾳ Ὁ Ἐμπορικὸς Σύμβουλος Ἐν Φραγκφούρτῃ τῇ 2ᾳ Σεπτεμβρίου 1950 Ἀριθ. 930 Πρὸς Τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Τμῆμα Ἐμπορικῶν Συμβάσεων Ἀθήνας Ἐν ἀναμονῇ τῆς συλλογῆς λεπτομερεστέρων πληροφοριῶν περὶ τῆς ἐν Γερμανίᾳ εἰσαγωγῆς καπνῶν καὶ δὴ ἀμερικανικῆς προελεύσεως, ὡς καὶ περὶ τῆς καταναλώσεως σιγαρέττων κτλ. (ἔγγραφόν μου ὑπ’ ἀριθμ. 908 τῆς 28 Αὐγούστου ἐ. ἔ.) λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ παραθέσω κατωτέρω τοὺς ἀριθμοὺς τῆς ἐπισήμου γερμανικῆς στατιστικῆς ἐξωτερικοῦ ἐμπορίου κατόπιν τῆς κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας δημοσιεύσεως τοῦ διὰ τὸν Ἰούνιον ἐ. ἔ. τεύχους της, διὰ τοῦ ὁποίου ὁλοκληροῦνται αἱ πληροφορίαι διὰ τὸ ἔτος σχεδίου Μάρσαλ 1949)50. Εἰσαγωγαὶ καπνῶν προελεύσεως Ἡνωμ. Πολιτειῶν Β. Ἀμερικῆς ἀπὸ 1.7.1949 μέχρι 30.6.1950.

Οἱ ἄνω ἀριθμοὶ δεικνύουν τὰς ἐκτελωνισθείσας ποσότητας καπνῶν. Ἑλληνικὴ Στρατιωτικὴ Ἀποστολὴ ἐν Δυτ. Γερμανίᾳ Ὁ Ἐμπορικὸς Σύμβουλος Ἐν Φραγκφούρτῃ τῇ 6ῃ Σεπτεμβρίου 1950 Ἀριθ. 953 Πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Τμῆμα Ἐμπορικῶν Συμβάσεων Ἀθήνας .................. Ὁ κ. Μπλύχερ δὲν ἀποκλείει τὴν δυνατότητα μέτρων ἀπὸ Γερμανικῆς πλευρᾶς διὰ τῶν ὁποίων νὰ ἐνισχυθῇ ἡ κατανάλωσις ἀνατολικῶν καπνῶν ἐν Γερμανίᾳ. Ἐπίσης προβλέπει αὔξησιν μέχρι τῆς ἀνοίξεως τῶν συμμαχικῶν ἐν Γερμανίᾳ στρατιωτικῶν δυνάμεων ἀπὸ 4 εἰς 17 μεραρχίας καὶ ἀντιστοίχως τὸν σχηματισμὸν Γερμανικῶν στρατιωτικῶν μονάδων μὲ ἀνάλογον αὔξησιν τῆς καταναλώσεως σιγαρέττων. Ἀνεκοίνωσε περαιτέρω ὅτι ἀπερρίφθη ἐσχάτως προβληθὲν αἴτημα τῆς Γερμανικῆς σιγαρεττοβιομηχανίας διὰ τὴν εἰσαγωγὴν ποσότητος καπνοῦ Βιρτζινίας πρὸς ἀποτροπὴν ἐνδεχομένης ἐλλείψεως αὐτοῦ εἰς τὸ προσεχὲς μέλλον. Παρακολουθῶ τὰς ἐνεργείας τῶν Γερμανικῶν Ἀρχῶν καὶ θέλω ἀναφέρει Ὑμῖν εὐθὺς ὡς τὸ παρ’ αὐτῶν καταρτιζόμενον σχῆμα ἐνισχύσεως τῆς καταναλώσεως ἀνατολικῶν καπνῶν λάβει συγκεκριμένην μορφήν. Ὅτι καταβάλλονται προσπάθειαι πρὸς τὴν κατεύθυνσιν αὐτὴν πληροφοροῦμαι καὶ ἐξ ἄλλης πλευρᾶς. ............... Ἑλληνικὴ Στρατιωτικὴ Ἀποστολὴ ἐν Δυτ. Γερμανίᾳ Ὁ Ἐμπορικὸς Σύμβουλος Ἐν Φραγκφούρτῃ τῇ 10ῃ Σεπτεμβρίου 1950 Ἀριθ. 969 Πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Τμῆμα Ἐμπορικῶν Συμβάσεων Ἀθήνας ............... 4. Ἐξ ἐπαφῶν τὰς ὁποίας εἶχα κατὰ τὸ καπνολογικὸν συνέδριον τῆς Κολωνίας (σημερινὸν ἔγγραφόν μου ὑπ’ ἀριθ. 968) ἐπληροφορήθην ὅτι εἰς τὸν οἶκον Μπρίγκμαν τῆς Βρέμης ἤρχισε νὰ γίνεται αἰσθητὴ ἡ ἔλλειψις ἐπαρκῶν ποσοτήτων καπνῶν Βιρτζινίας. Ὁ ἐν λόγῳ οἶκος ὑπὸ τὴν διεύθυνσιν τοῦ κ. PFEHL εἶναι ὁ πρωτοπόρος εἰς τὴν διάδοσιν σιγαρέττων ἀμερικανικῶν ἐν Γερμανίᾳ. Αὐτή, κύριοι βουλευταί, ἦτο ἡ ἀτμόσφαιρα ἡ πραγματικὴ ποὺ ὑπῆρχεν ἐν Γερμανίᾳ κατὰ τὴν μετάβασιν τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου εἰς τὴν Γερμανίαν καὶ ἐκ τῆς περιγραφῆς τῶν ἐγγράφων αὐτῶν φαίνεται ὅτι αἱ ἄλλαι πληροφορίαι ποὺ ἐδόθησαν εἰς αὐτὸν ἦσαν πρὸς συσκοτισμόν.

§154Ε. ΑΒΕΡΩΦ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ὑπάρχουν ἐκθέσεις τοῦ Κ. Τσιμικάλη εἰς τὰς ὁποίας ἐκφράζεται μὲ πολλὴν ἀπαισιοδοξίαν.

§155Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ὁ ἴδιος γράφει ὅσα σᾶς ἀνέγνωσα παραπάνω. Ὅπως δήποτε, Κύριε Ὑπουργέ, αὐτὴ ἦτο ἡ κατάστασις ὅπως τὴν βλέπει κανεὶς διὰ μέσου τῶν ἐγγράφων, ἡ ὁποία εἶχε διαμορφωθῆ ἐν Γερμανίᾳ καὶ τὴν ὁποίαν ἐπρόκειτο νὰ ἀντικρύσῃ ἡ ὑπὸ τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον ἀποστολή. Ἀντιπαρέρχομαι ἄλλας λεπτομερείας διὰ νὰ ἀποφύγω τὴν παράτασιν τοῦ λόγου μου καὶ ἔρχομαι εἰς τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἀποστολῆς τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου. Ἀνεξαρτήτως τοῦ ὡραίου πλαισίου εἰς τὸ ὁποῖον ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος ἐτοποθέτησε τὸ ἀποτέλεσμα αὐτὸ τοῦτο εὑρίσκεται κυρίως εἰς τὰς δύο ἐπιστολὰς τοῦ κ. Ἔρχαρτ πρὸς αὐτὸν καὶ τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου πρὸς τὸν κ. Ἔρχαρτ. Σᾶς τὰς ἀνέγνωσε χθὲς καὶ δημοσιεύονται εἰς τὰ πρακτικά. Πενιχρὸν ἀποτέλεσμα καίτοι ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἀναγνωρίζω τὰς δυσχερείας ὑπὸ τὰς ὁποίας εὑρέθη ἐκεῖ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος καὶ γνωρίζω ἐπίσης τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον οἱ Γερμανοὶ συζητοῦν. Σᾶς εἶπα προηγουμένως ὅτι τὸν Μάϊον εἶχον διαγνώσει τὰς προσπαθείας τῶν Γερμανῶν νὰ μᾶς παρασύρουν ἐκεῖ διὰ τὴν ἐμπορικὴν σύμβασιν καὶ κυρίως διὰ ζητήματα πολιτικῆς φύσεως. Δι’ αὐτὸ δὲν ἤθελα τὴν μετάβασιν ἐκεῖ πολιτικοῦ καὶ μάλιστα πρὸ τῆς ἐπαναλήψεως διπλωματικῶν σχέσεων. Ἀλλ’ ἂς ἔλθωμεν πρῶτα εἰς τὰς ἐπιστολὰς ποὺ συνοψίζουν τὴν συμφωνίαν. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος μὲ τὴν ἐπιστολήν του ρητῶς ὑπόσχεται ὅτι θὰ ἀγοράσῃ ἀπὸ τὴν γερμανικὴν ἀγορὰν ὡρισμένα μηχανήματα ἀνασυγκροτήσεως μέχρι τῆς ἀξίας τοῦ συνόλου τῶν καπνῶν τῶν 35.000 τόννων ποὺ ὑπεσχέθησαν οἱ Γερμανοὶ ὅτι θὰ ἠγόραζον ἀπὸ τὴν ἑλληνικὴν ἀγορὰν ἐντὸς τῶν 3 προσεχῶν ἐτῶν. Ποία εἶναι ἡ ἀξία τῶν ἀγορῶν μας καὶ πρὸς πόσον θὰ πληρωθοῦν τὰ καπνὰ διὰ νὰ καλυφθῇ ἡ ἀξία τῶν ἀγορῶν μας; Περαιτέρω ὁ κ. Ἔρχαρτ ὑπόσχεται νὰ ἀγοράσῃ μέχρι τέλους τοῦ Δ)βρίου 1951 δέκα χιλιάδες τόννους καπνοῦ, διὰ δὲ τὸ ὑπόλοιπον ποσὸν τῶν 25 χιλ. τόννων ποὺ θ’ ἀγορασθοῦν μέχρι τοῦ 1953 ἁπλῶς λέγει ὅτι θὰ συστήσῃ εἰς τοὺς Γερμανοὺς καπνοβιομηχάνους νὰ συνεννοηθοῦν μὲ τοὺς Ἕλληνας ἐξαγωγεῖς καπνῶν ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν τῆς μειώσεως τοῦ φόρου τῶν σιγαρέττων. Λοιπὸν ἡ σύμβασις φαίνεται ἑτεροβαρὴς ἐφ’ ὅσον αἱ ἀγοραὶ καπνῶν θὰ ἐξαρτηθοῦν ἀπὸ τὰς συνεννοήσεις ποὺ θὰ γίνουν μεταξὺ τῶν ἐμπόρων τῶν ἰδικῶν μας ἐξαγωγέων καπνοῦ διὰ τὰς γερμανικὰς καπνοβιομηχανίας.

§156Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν τῆς μειώσεως τοῦ φόρου.

§157Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Ἐκτὸς τούτου δέ, ἀναφέρεται εἰς τὴν ἐπιστολὴν ὅτι ἡ Γερμανικὴ κυβέρνησις θὰ συστήσῃ εἰς τοὺς καπνοβιομηχάνους νὰ ἀγοράσουν τὰ καπνὰ αὐτὰ ἐντὸς τῶν τριῶν προσεχῶν ἐτῶν. Ἐπομένως, τὸ ζήτημα τῆς ἀγορᾶς τῶν πέραν τοῦ ποσοῦ τῶν 10.000 τόννων καπνοῦ δὲν ὑπάρχει βεβαιότης ὅτι θὰ γίνῃ καὶ πέραν τοῦ 1951 διότι δὲν ὑπάρχει παρὰ σύστασις ἁπλῆ. Ἐπομένως, δὲν εἶμαι καθόλου βέβαιος ἢ μᾶλλον πρέπει νὰ μὴ εἴμεθα βέβαιοι καθόλου ὅτι πρόκειται νὰ πραγματοποιηθῇ ἡ ἀγορὰ αὐτή. Εὔχομαι, καὶ τὸ εὔχομαι εἰλικρινῶς, νὰ διαψευθῶ εἰς τὸ συμπέρασμά μου αὐτὸ καὶ εὔχομαι νὰ δημιουργηθοῦν ὅροι ὥστε πραγματικῶς οἱ καπνοβιομήχανοι τῆς Γερμανίας νὰ θελήσουν νὰ ἀγοράσουν τὰ καπνά, ὑπακούοντες εἰς τὰς συστάσεις τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως. Ὑποθέτω δέ, νὰ εἶναι εὐνόητον ὅτι εἰς τὴν Γερμανίαν ἡ Κυβέρνησις ὑπάρχει σήμερον, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ αὔριον καὶ ἡ αὐριανὴ Κυβέρνησις δὲν γνωρίζω ποίαν πολιτικὴν θὰ ἔχῃ ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Εἶναι σημαντικὴ ἡ προϋπόθεσις τοῦ κ. Ἔρχαρτ ὅτι ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει Γερμανικὴ δέσμευσις, ἡ ὑπόθεσις τῆς ἀγορᾶς Ἑλληνικοῦ καπνοῦ ἐξαρτᾶται καὶ ἀπὸ τὴν μείωσιν τῆς φορολογίας τῶν σιγαρέττων. Ὁ κ. Ἔρχαρτ θεωρεῖ ἀναγκαίαν τὴν μείωσιν τοῦ φόρου τοῦ καπνοῦ, εὔχομαι δὲ νὰ μὴ εἶναι ἀκριβεῖς αἱ πληροφορίαι καθ’ ἃς καὶ ὁ σημερινὸς κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν εἶναι σύμφωνος εἰς τὸ ὅτι πρέπει ὁ φόρος αὐτὸς νὰ μειωθῇ. Εἰς τὸ κεφάλαιον αὐτό, καὶ ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς ἰδικῆς μου, γνωρίζω, ὅτι ἡ Ἀμερικανικὴ Κυβέρνησις ἐνήργησεν ὅσον ἠδύνατο περισσότερον διὰ τὴν μείωσιν τοῦ φόρου αὐτοῦ καὶ τὸ ἀνέφερα εἰς τὴν ἔκθεσίν μου. Ἐκεῖνο ἐπίσης τὸ ὁποῖον εἶναι χαρακτηριστικὸν εἰς τὴν ἐπιστολὴν τοῦ κ. Ἔρχαρτ, εἶναι ἡ ἑξῆς φράσις: «Ἔλαβον γνῶσιν τοῦ ὑπομνήματός σας, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἐν τῇ ἐφαρμογῇ τοῦ προγράμματος τῆς βιομηχανικῆς ἀνασυγκροτήσεως προτίθεται νὰ τοποθετήσῃ μεγάλας παραγγελίας εἰς τὴν Γερμανικὴν βιομηχανίαν καὶ ἀποδέχομαι, ὅτι συμφωνεῖτε μετ’ ἐμοῦ, ὅτι ἐκ τῶν προσθέτων τούτων συμφωνιῶν κεφαλαιουχικῶν ἀγαθῶν δὲν πρέπει νὰ παρεμποδισθῇ ἡ κανονικὴ Γερμανικὴ ἐξαγωγὴ εἰς τὴν Ἑλλάδα ...» Κατ’ ἐμὲ τὸ σημεῖον τοῦτο τῆς ἐπιστολῆς τοῦ κ. Ἔρχαρτ εἶναι σημαντικὸν καὶ σημαίνει, ὅτι τὰ καπνὰ τὰ ὁποῖα θὰ ἀγοράσουν ἔναντι τῆς ἀξίας τῶν κεφαλαιουχικῶν ἀγαθῶν, εἶναι ἐπὶ πλέον καὶ ἔξω ἀπὸ οἱανδήποτε συμφωνίαν, ἡ ὁποία γίνεται διὰ τὰς ἐμπορικάς μας συναλλαγάς. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἂν λάβω ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἡ ἐμπορικὴ συμφωνία μας τοῦ 1949–50 μὲ τὴν Γερμανίαν προβλέπει εἰσαγωγὰς ἐκ Γερμανίας 36.000.000 δολλαρίων καὶ ἐξαγωγὰς εἰς Γερμανίαν 22.250.000 δολλαρίων, ἐκ τῶν ὁποίων, 13.000.000 δολλάρια ἀντιπροσωπεύουν ἀξίαν καπνῶν ὑπολογιζομένων εἰς 8 ἕως 8,5 χιλιάδας τόννους, τὴν 30 Ἰουνίου 1950, ἡμερομηνίαν λήξεως τῆς συμβάσεως, ἡ ἐκτέλεσις τῆς συμβάσεως ἀνταποκρίνεται εἰς 30.676.000 δολλάρια εἰσαγωγὰς καὶ 14.387.000 δολλάρια ἐξαγωγάς, ἐκ τῶν ὁποίων 7.225.959 δολλάρια εἶναι ἀξία τῶν ἐξαχθέντων καπνῶν ἀνερχομένων εἰς 5.200 τόννους. Ἐκ τῶν στοιχείων αὐτῶν βλέπομεν, ὅτι ἡ σύμβασις αὐτὴ ἐν ᾧ ἐξετελέσθη ἀπὸ ἡμᾶς, δὲν ἐξετελέσθη ἀπὸ τοὺς Γερμανοὺς κατὰ τὴν αὐτὴν ἀναλογίαν, ὑπετίθετο ὅτι κατὰ τὸ τρέχον ἔτος ἡ ἀξίωσις θὰ ἦτο ἂν ὄχι νὰ αὐξηθῇ τὸ σκέλος τῶν ἐξαγωγῶν μας πρὸς σμίκρυνσιν τοῦ ἀνοίγματος, τοὐλάχιστον νὰ μείνῃ ἡ αὐτὴ ἀναλογία καὶ νὰ ἐκτελεσθῇ. Ἂν λοιπὸν ἡ ἑρμηνεία ποὺ δίδομεν ἀνωτέρω εἰς τὴν σχετικὴν περικοπὴν ἐπιστολῆς τοῦ κ. Ἔρχαρτ, τότε μὲ δεδομένον ὅτι ἡ ἐμπορικὴ σύμβασις 1951–52 θὰ εἶναι ἰσοϋψὴς μὲ τὴν τοῦ παρελθόντος ἔτους, θὰ ἔχωμεν τὸ ἑξῆς ἀποτέλεσμα. Ἡ Γερμανία θὰ ἀγοράσῃ ἀπὸ 1–11–50 ἕως τέλος Δεκεμβρίου 1951 10.000 τόννους καπνοῦ, ἡ ἀξία τοῦ ὁποίου ἀντιπροσωπεύει τὴν ἀξίαν τοῦ θερμοηλεκτρικοῦ ἐργοστασίου Ἀλιβερίου, ἀνερχομένην εἰς 12 ἑκατομμύρια δολλάρια. Συνεπῶς ἡ μὲν Γερμανία θὰ ἐξαγάγῃ 36 ἑκατομμ. δολλάρια σὺν 12 ἴσον 48 ἑκατομμ. δολλάρια καὶ ἡμεῖς θὰ ἐξαγάγωμεν 24 ἑκατομμ. δολλάρια, ἐξ ὧν 12 ἑκατομμ. δολλάρια καπνὰ (ἂν καὶ αὐτὰ δὲν τεθοῦν ἐκτὸς τοῦ ἐμπορικοῦ λογαριασμοῦ) καὶ αὐτὰ μέχρι τέλους Δεκεμβρίου 1951. Καταλαβαίνετε ἐκ τῶν ἀριθμῶν αὐτῶν, ὅτι δημιουργεῖται μία σοβαρὰ ἀνισότης εἰς βάρος τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Ἔτσι τοὐλάχιστον βλέπω ἐγὼ τοὺς ἀριθμοὺς αὐτοὺς καὶ θὰ εἶμαι πολὺ εὐτυχὴς ἐὰν ἐκ τῆς περαιτέρω συζητήσεως ἀποδειχθῆ ὅτι οἱ ἀριθμοὶ αὐτοὶ δὲν εἶναι οἱ πραγματικοί. Φοβοῦμαι ὅμως ὅτι πράγματι αὐτὰ εἶναι τ’ ἀποτελέσματα τῆς συμφωνίας περὶ καπνῶν τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου ἂν κρίνω ἀπὸ τὰς δύο ἐπιστολὰς αἱ ὁποῖαι ἀντηλλάγησαν μεταξὺ τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. Ἔρχαρτ. Τώρα ἔρχομαι νὰ ὑποβάλω ὡρισμένα ἐρωτήματα εἰς τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τὰ ὁποῖα, ἐὰν εἶναι ἀληθῆ, ἐὰν δηλαδὴ δοθῇ καταφατικὴ ἀπάντησις, τότε ἀποδεικνύεται ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπον, ὅτι ἡ Γερμανία ἐπεδίωξε νὰ παρασύρῃ ἐκεῖ πολιτικὸν ἀντιπρόσωπον διὰ νὰ λύσῃ πολιτικὰ ζητήματα. Καὶ ἐρωτῶ: εἶναι ἀληθὲς ὅτι συνεφωνήθη νὰ μεταβιβασθοῦν ἀπὸ τὴν ἑλληνικὴν κυβέρνησιν εἰς τὴν Γερμανικὴν ὡρισμένα ἀκίνητα, κείμενα εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀνήκοντα ἄλλοτε εἰς τὴν Γερμανικὴν κυβέρνησιν καὶ τὰ ὁποῖα εἶχον περιέλθει ὡς μεσεγγυημένα εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν;

§158Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Διὰ πρώτην φορὰν τὸ ἀκούω!

§159Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Χαίρω πολὺ ἂν τὸ ἀκούσατε διὰ πρώτην φοράν. Διότι λέγεται ὅτι εἶναι π. χ. σχολεῖα, νοσοκομεῖα, ἀξίας μέχρι 20 δισεκ. Λέγεται μάλιστα, ὅτι ἤδη ἐδόθησαν ὁδηγίαι εἰς ὡρισμένα τῶν ἱδρυμάτων αὐτῶν, ἢ μᾶλλον, εἰς τοὺς κατέχοντας τὰ ἱδρύματα αὐτὰ ἰδικούς μας Ὀργανισμούς, ὅπως τὰ ἐγκαταλείψουν.

§160Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἔγινε λόγος περὶ τῆς Ἀρχαιολογικῆς Σχολῆς. Πέραν τούτου μηδέν. Ἄρα αἱ πληροφορίαι σας εἶναι ἕωλοι.

§161Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Εἶμαι πολὺ εὐτυχὴς λαμβάνων τὴν πληροφορίαν αὐτήν, μολονότι...

§162Α. ΖΑΚΚΑΣ. Τὶ λόγος ἔγινε δι’ αὐτὴν τὴν Σχολήν;

§163Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Θὰ σᾶς ἀπαντήσω, κύριε. Ἔγινε λόγος περὶ ἐπιστροφῆς τῆς Ἀρχαιολογικῆς Σχολῆς ὡς πνευματικοῦ ἱδρύματος. Οὐδὲν πέραν τούτου.

§164Α. ΖΑΚΚΑΣ. Δὲν μᾶς τὸ εἴπατε χθὲς εἰς τὴν ἔκθεσίν σας.

§165Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Οὐδὲν μέτρον ἐλήφθη περὶ αὐτοῦ. Ὅταν ληφθῇ, θὰ εἶναι νόμος καὶ θὰ λάβετε γνῶσιν.

§166Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Εἶμαι ἱκανοποιημένος ἐκ τῆς ἀπαντήσεώς σας, ἐὰν συμπληρωθῇ, μάλιστα, ὅτι ἀπεκρούσατε καὶ τὴν ἀξίωσιν αὐτήν.

§167Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Βεβαίως ὄχι. Εἶναι πνευματικὸν ἵδρυμα, τὸ ὁποῖον, ἀποκαθισταμένων τῶν σχέσεων, εἶναι εὔλογον νὰ συνεχίσῃ τὴν παλαιὰν γόνιμον δρᾶσιν.

§168Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Ὅπως συνεπληρώθη ἡ ἀπάντησις τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου ὁμολογῶ ὅτι ἐμένα τουλάχιστον δὲν μὲ ἱκανοποιεῖ. Πρόκειται περὶ περιουσίας, ἡ ὁποία ἀνήκει εἰς Κράτος μὲ τὸ ὁποῖον ὅλοι ἐπιθυμοῦμεν νὰ ἔχωμεν τὰς ἀγαθωτέρας τῶν σχέσεων, ἀλλὰ καὶ τὸ ὁποῖον Κράτος ἔχει προκαλέσει μεγίστας καταστροφὰς εἰς τὰς περιουσίας τῶν Ἑλλήνων, ὥστε νὰ εἶναι περιττόν αἱ περιουσίαι, τῶν Γερμανῶν αἱ ὑφιστάμεναι ἀκόμη νὰ τοὺς ἀποδοθοῦν. Δεύτερον ἐρώτημα, καὶ ἐλπίζω, ὅτι θὰ ἔχω μίαν καλὴν ἀπάντησιν ἐκ μέρους σας: Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἐπίσης ἠκυρώσατε, οὕτως εἰπεῖν, τὴν μεσεγγύησιν, ἡ ὁποία ὑπῆρχεν ὑπὲρ τῆς χώρας μας, διὰ τὰ Γερμανικὰ πατέντα, ἐμπορικὰ σήματα;

§169Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἀπὸ τὰ Γερμανικὰ πατέντα διετηρήσαμεν ὅσα εἶχον οὐσιαστικὴν ἀξίαν (Ὄσραμ, Νιβέα κ.λ.π.)· τὰ ἄλλα ἦσαν σκιαὶ ἄνευ ἀξίας.

§170Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Διατὶ τότε τὰ ἐζήτησαν;

§171Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Ὡς ζήτημα ἀρχῆς δι’ ἄλλας Χώρας.

§172Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Ὅσα εἴπατε καὶ διὰ τὰ ἀκίνητα καὶ διὰ τὰ πατέντα νομίζω ὅτι ἀποτελοῦν μίαν ἀπώλειαν ἀρκετῶν δισεκατομμυρίων διὰ τὴν Χώραν μας καὶ κατὰ συνέπειαν, ἕνα εἶδος πριμοδοτήσεως ἀδικαιολογήτου ὑπὲρ τῶν ἐξαγομένων εἰς τὴν Γερμανίαν καπνῶν. Αὐτὰ εἶναι ὅσα εἶχον, κ. συνάδελφοι, νὰ εἴπω σχετικῶς μὲ τὰ ζητήματα τοῦ καπνοῦ. Ἔρχομαι εἰς ἓν ἄλλο ζήτημα γενικώτερον. Ἤθελα, κύριοι, πρὶν τελειώσω τὸν λόγον μου, συντόμως καὶ ὄχι μὲ τὴν εὐρύτητα, τῆς ὁποίας θὰ ἤξιζε τὸ θέμα, νὰ ὁμιλήσω σχετικῶς μὲ τὴν πολιτικὴν τῶν εἰσαγωγῶν, ὅσον καὶ τῶν ἐξαγωγῶν μας. Ἡ ἀναγγελία τῆς μειώσεως τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας ἐπέβαλε τὴν ἄμεσον ἀντιμετώπισιν τῆς καταστάσεως, ἥτις θὰ ἐδημιουργεῖτο λόγῳ τῆς ἀνεπαρκείας πλέον τοῦ συνολικοῦ αὐτῆς ποσοῦ διὰ τὰς εἰσαγωγικὰς ἀνάγκας τῆς χώρας. Ἀκόμη δὲ περισσότερον ἐπιβεβλημένη ἦτο ἡ λῆψις μέτρων ἐν ὄψει τῆς γενικῆς ὑπερτιμήσεως τῶν εἰσαγομένων εἰδῶν εἰς τὴν διεθνῆ ἀγοράν, ἥτις θὰ ἐπιφέρῃ ταχυτέραν ἐξάντλησιν τῶν συναλλαγματικῶν μας διαθεσίμων. Ἐν τούτοις ἡ πολιτικὴ τῶν εἰσαγωγῶν παρουσιάζει κατὰ τοὺς δύο τελευταίους μῆνας τὴν μεγαλυτέραν δυνατὴν ἀρρυθμίαν. Τὰ δεδομένα τῶν δύο τελευταίων μηνῶν (Αὐγούστου καὶ Σεπτεμβρίου) δεικνύουν, ὅτι ἐπραγματοποιήθησαν ἐντὸς αὐτοῦ εἰσαγωγαὶ κατὰ δολλ. 12,4 ἑκατομμ. Περισσότεραι τῶν ἀντιστοίχων μηνῶν τοῦ προηγουμένου ἔτους 1949 (δίμηνον Αὐγούστου–Σεπτεμβρίου 1950 εἰσαγωγαὶ δολλ. 42.381 χιλιάδες ἔναντι διμήνου 1949 εἰς δολλ. 29.913 χιλ.) Ἡ ὑπέρβασις αὕτη ἀναφέρεται εἰς τὰς εἰσαγωγὰς ἐκ χωρῶν κλῆριγκ, καλύπτει δὲ προφανῶς τρεχούσας εἰσαγωγὰς εἰδῶν κυρίως ἐκ τῶν εἰσαγομένων ἐλευθέρως, εἰς τὰ ὁποῖα παρουσιάζεται συνεχὴς ἔντασις. Ἐνῷ δὲ παρατηρεῖται ηὐξημένη διάθεσις συναλλάγματος ἐν τούτοις ἡ εἰσαγωγὴ εἰδῶν ἐχόντων τὸν σοβαρώτερον ἀντίκτυπον ἐπὶ τοῦ ἐσωτερικοῦ ἐπιπέδου τιμῶν δὲν ἀντιμετωπίζεται μὲ συνεπῆ πολιτικήν. Ἀναφέρομεν τὴν περίπτωσιν τῆς ζακχάρεως, διὰ τὴν ὁποίαν παρατηρεῖται ἀκαταστασία εἰσαγωγῆς καὶ διανομῆς μὲ ἀποτέλεσμα διαρκεῖς ἀνόδους καὶ καθόδους τιμῶν. Ἐπίσης τὴν περίπτωσιν τῆς εἰσαγωγῆς ὑφασμάτων, ἥτις καθυστερηθεῖσα μέχρι πρὸ ἡμερῶν ἔφερε τὰ πράγματα μέχρις ἀπειλῆς παραιτήσεως τοῦ Συμβουλίου τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου. Ἀναφέρομεν ἐπίσης τὴν περίπτωσιν τῶν ἐπαγγελιῶν τῆς Κυβερνήσεως, εὐθύς, ὡς τὸν Αὔγουστον ἀνέλαβε τὴν ἐξουσίαν, περὶ προσθήκης νέων εἰδῶν εἰς τὰ ἐλευθέρως εἰσαγόμενα —διὰ λόγους ἐντυπωσιακοὺς— καὶ τὰς μετέπειτα ἀτελευτήτους συζητήσεις διὰ τὸν καθορισμὸν τῶν εἰδῶν τούτων, αἵτινες ἦσαν οὐσιαστικῶς ἄνευ περιεχομένου, διότι ἡ ἐξέλιξις τῆς καταστάσεως ὁδηγεῖ ἤδη εἰς σκέψεις περιορισμοῦ τῶν ἐλευθέρως εἰσαγομένων. Πρέπει ἐπίσης νὰ τονισθῇ, ὅτι οὐδεμίαν ἐκδήλωσιν ἔχομεν τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως σχετικῶς μὲ τὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ σοβαρωτάτου ζητήματος, τοῦ τρόπου κατανομῆς τῆς περικοπῆς τῆς ἀμερικανικῆς βοηθείας μεταξὺ τρεχουσῶν ἀναγκῶν καὶ ἀνασυγκροτήσεως. Θὰ περικοποῦν αἱ τρέχουσαι ἀνάγκαι; ἄγνωστον ἀφοῦ οὐδὲν σχετικὸν μέτρον λαμβάνεται ἀπὸ ἀπόψεως εἰσαγωγῆς καὶ διανομῆς τῶν ἀγαθῶν ἐνῷ ταυτοχρόνως αἱ τιμαὶ ἀνέρχονται. Θὰ περιορισθῇ ἡ ἀνασυγκρότησις; Τοῦτο ἀποτελεῖ αὐτόχρημα ὑπονομευτικὴν ἀπειλὴν κατὰ τοῦ μέλλοντος τῆς χώρας, ἀλλὰ εἶναι ἄγνωστον πῶς ἡ Κυβέρνησις σκέπτεται νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ πρόβλημα. Ἐν τῷ μεταξὺ ὅμως τὸ συνάλλαγμα διατίθεται καὶ ἡ ἀφαίμαξις συνεχίζεται. Πῶς ὅμως ἡ Κυβέρνησις σκέπτεται ν’ ἀντιμετωπίσῃ τὸ πρόβλημα τῆς συναλλαγματικῆς μας ἀνεπαρκείας καὶ τῆς περικοπῆς τῆς βοηθείας ἐν ὄψει τῆς αὐξήσεως τῶν διεθνῶν τιμῶν αἵτινες ἐπιταχύνουν τὴν συναλλαγματικήν μας ἐξάντλησιν; ὁ τιμάριθμος τῶν Ἡν. Πολιτειῶν ἀνῆλθε μεταξὺ Ἰουνίου καὶ Νοεμβρίου ἀπὸ 398 εἰς 487. Ἡ αὔξησις δὲ αὕτη ἐὰν διατηρηθῇ ἰσοδυναμεῖ μὲ ἀνάλογον διὰ τὸ μέλλον πρόσθετον περικοπὴν τῶν ἐθνικῶν εἰς συνάλλαγμα διαθεσίμων τοῦ τρέχοντος οἰκονομικοῦ ἔτους. Ἡ ἐξαγωγικὴ κίνησις τοῦ τριμήνου Αὐγούστου–Ὀκτωβρίου δὲν εἶναι ἐν τῷ συνόλῳ καλυτέρα τῆς περυσινῆς (περίπου ἐν συνόλῳ 11 ἑκατομμύρια δολλάρια) Δὲν ὑπάρχει ἑπομένως ἀπὸ τῆς ἐξαγωγικῆς πλευρᾶς ἰδιαιτέρα ἐνίσχυσις τοῦ ἰσοζυγίου πληρωμῶν δυναμένη ν’ ἀντικρύσῃ τὴν ἐξαντλητικῶς ἐξελισσομένην διάθεσιν τοῦ συναλλάγματος. Ἡ ἐξαγωγικὴ προσπάθεια περιωρίσθη εἰς τὰς ἐπὶ τοῦ καπνοῦ ἐνεργείας τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως τὰς ὁποίας σχολιάζομεν προηγουμένως, ἐνῷ πλεῖστα ὅσα ἐξαγώγιμα ἄλλα προϊόντα δὲν ἔτυχον τῆς ἰδιαιτέρας ἐπιβαλλομένης προσοχῆς, ὥστε νὰ ἐπιταχυνθῇ καὶ αὐξηθῇ σοβαρῶς τὸ σκέλος τῶν ἐξαγωγῶν μας. Πρέπει δὲ νὰ τονισθῇ ὅτι ἡ βασικὴ προϋπόθεσις τῆς λύσεως τοῦ ἐξαγωγικοῦ προβλήματος διὰ τῆς μειώσεως τῶν διαφόρων περιττῶν ἐπιβαρύνσεων τοῦ κόστους ἔπαυσε νὰ μελετᾶται καὶ οὐδὲν βλέπομεν σχετικῶς νὰ λαμβάνεται μέτρον. Κατὰ συνέπειαν ἂν αἱ ἐξαγωγαί μας θὰ ὠφεληθῶσιν εἰς τὸ μέλλον, τοῦτο θὰ ὀφείλεται ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν διεθνῆ ὕψωσιν τῶν τιμῶν, ἥτις ὅμως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εὐδοκήσῃ τὰ ἡμιπολυτελῆ ἐξαγώγιμα ἑλληνικὰ προϊόντα εἰς ἣν ἔκτασιν αἱ εἰσαγωγικαὶ εἰς συνάλλαγμα ἀνάγκαι τῆς χώρας ἐπιβάλλουν. Τὸ χάσμα ἑπομένως τοῦ συναλλαγματικοῦ μας ἐλλείμματος ἀντὶ νὰ περιορίζηται θ’ αὐξάνεται. Τὸ ζήτημα τῶν τιμῶν ποὺ ἀνεβαίνουν κάθε τόσο ἀντιμετωπίζεται, πλὴν ἄλλων μέτρων, καὶ μὲ μίαν πιστωτικὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν θεωρῶ παρακινδυνευμένην, διότι ἡ πιστωτικὴ πολιτική, ἡ ὁποία γίνεται ἐκ μέρους τῶν Διοικούντων τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος, εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς ἄγῃ εἰς ὅλα τὰ κακὰ μιᾶς καταστάσεως, ἡ ὁποία εἶναι τὸ ἀντίθετον τοῦ πληθωρισμοῦ, ἀλλὰ θὰ μᾶς φέρῃ εἰς τὸν μαρασμὸν τῆς παραγωγῆς μας καὶ θὰ ἐπιφέρῃ ἀποτελέσματα ἐντελῶς διαφορετικὰ ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἀναμένομεν ἀπὸ τὸ μέτρον αὐτό. Φοβοῦμαι δηλαδὴ ὅτι τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν ἡ βιομηχανία μας καὶ ἐν γένει ἡ παραγωγή μας ἀνέρχεται, τὸ μέτρον τοῦ περιορισμοῦ τῶν πιστώσεων τὸ ὁποῖον ἐσχάτως φοβοῦμαι ὅτι ἐφαρμόζεται λίαν αὐστηρῶς, εἶναι δυνατὸν νὰ προκαλέσῃ ἕνα ἀπότομον μαρασμὸν τῆς ὅλης κινήσεως τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας μας, ἐμπορίου καὶ βιομηχανίας, ἡ ὁποία νὰ φέρῃ πάρα πολὺ δυσάρεστα ἀποτελέσματα καὶ πολλὰς ἀνησυχίας διὰ τὴν Κυβέρνησιν. Θὰ ηὐχόμην ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ τῆς πιστωτικῆς πολιτικῆς νὰ δοθῇ περισσοτέρα προσοχὴ ἐκ μέρους ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ ἐπηρεάσουν ἐκείνους οἱ ὁποῖοι μετέχουν τῆς Νομισματικῆς Ἐπιτροπῆς, διότι διαφορετικὰ βαίνομεν πρὸς κρίσιν. Δὲν νομίζω ὅτι τὰ μέτρα αὐτά, τῆς πιστωτικῆς πολιτικῆς τὰ ὁποῖα λαμβάνονται μετὰ προχειρότητος, εἶναι δυνατὸν νὰ φέρουν τὰ ἀποτελέσματα τῆς παρεμποδίσεως τοῦ πληθωρισμοῦ, διότι μὲ τὰ μέτρα αὐτά, ἐὰν συνεχισθοῦν ἐπὶ ἀρκετὸν ἀκόμη χρονικὸν διάστημα, θὰ ἔχουν ὡς ἀποτέλεσμα καὶ κρίσιν ἐργασίας. Ἑπομένως θὰ εὑρεθῶμεν πρὸ ἑνὸς πληθωρισμοῦ ἀνεργίας. Τὰς πιστώσεις πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς παραγωγῆς δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ τὰς φοβοῦνται ἐάν, καὶ ἐφ’ ὅσον τὰ χρήματα τὰ ὁποῖα διατίθενται, διατίθενται καλῶς διὰ τὴν παραγωγὴν διότι αὐτὰ δὲν εἶναι ποτὲ πληθωρικά, ἐφ’ ὅσον ἡ ἐπιστροφή των γίνεται τακτικὰ συγχρόνως μὲ τὴν κίνησιν τῆς παραγωγῆς. Αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις, κ. βουλευταί, εἶχα νὰ κάμω ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἰδικώτερον ἐπὶ τῆς συμφωνίας διὰ τὴν ἐξαγωγὴν καπνῶν εἰς Γερμανίαν. Ἡ πρόθεσίς μου ἦτο πραγματικῶς εἰλικρινής, νὰ διευκολύνω τὴν συζήτησιν καὶ νὰ διαφωτίσω τὴν Βουλήν, ὅσοι δὲ ἀμφιβάλλουν περὶ τῶν ὅσων εἶπον, δύνανται νὰ ξανασυζητήσουν τὸ θέμα εἰς χρόνον ὑστερότερον, ὅτε αἱ συνέπειαι μιᾶς ἐσφαλμένης πολιτικῆς θὰ εἶναι ἀκόμη καταφανέστεραι (Χειροκροτήματα).

§173Ν. ΠΛΑΣΤΗΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, προτείνω νὰ διακοπῇ ἡ συζήτησις δι’ αὔριον.

§174ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ συνεχίσωμεν ἀπόψε.

§175Ε. ΑΒΕΡΩΦ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Κύριοι συνάδελφοι, ἐπὶ τῶν σοβαρωτάτων θεμάτων οἰκονομικῆς πολιτικῆς, τὰ ὁποῖα ἔθιξεν ὁ κ. Τσουδερός, ἀσφαλῶς πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ κάμῃ μίαν συζήτησιν καὶ νομίζω, ὅτι εἰς ὅσας παρατηρήσεις ἔκαμεν ἡ Κυβέρνησις θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἀπαντήσῃ καὶ ἐλπίζω νὰ ἀποδείξῃ τὴν ὀρθότητα τῆς οἰκονομικῆς της πολιτικῆς, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἡ στιγμὴ νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις αὐτή. Ἤθελον νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, ἐπειδὴ ἐτέθησαν ἐν ἀμφιβολίᾳ ὡρισμένα κείμενα, νὰ σᾶς ἀναγνώσω ἀπόσπασμα ἐκ τοῦ ἀνακοινωθέντος, τὸ ὁποῖον ἐξέδωσεν ὁ κ. Πόρτερ τὴν 17ην Σεπτεμβρίου.

§176Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀπόψε ὅλοι διαβάζουν ἐφημερίδας.

§177Ε. ΑΒΕΡΩΦ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Λυποῦμαι, διότι δὲν ἠμπορῶ νὰ συγκρατήσω ἀπὸ μνήμης ὅλα αὐτά: «Εἶναι σύμπτωσις ὅτι ἡ περικοπὴ ἀνεκοινώθη χθὲς (ἀναγινώσκει)».

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§179Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Κύριοι βουλευταί, διηρωτήθην ἐὰν ὑπῆρχε λόγος νὰ ἀνέλθω εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ ἀπαντήσω εἰς τὴν μακρὰν καὶ ἐπίπονον ἀγόρευσιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Ε.Π.Ε.Κ, διότι ἀπεκόμισα τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ἡ Βουλὴ διεφωτίσθη πλήρως, κατὰ τὴν ἀντίστροφον ὅμως ἔννοιαν ἀπὸ ἐκείνην τὴν ὁποίαν ἐπεδίωκεν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Ε.Π.Ε.Κ. Ὅταν ἐπεράτωσε τὴν ἀποστολήν του εἰς τὴν Ἀμερικὴν ὁ κ. Τσουδερὸς προέβη εἰς σαφεῖς δηλώσεις. Εἰς τὰ «Νέα» τῆς 30–8–50 ὑπάρχουν αἱ ἀκόλουθοι δηλώσεις: «Ὁ κ. Τσουδερὸς δὲν ἠθέλησε νὰ ἀποκαλύψῃ λεπτομερείας, ἐτόνισεν ὅμως ὅτι «ζήτημα καπνοῦ δὲν θὰ ὑπάρχῃ διὰ τὴν Ἑλλάδα ἐντὸς ἑνὸς ἢ δύο μηνῶν». Ὁ εἷς μὴν παρῆλθεν, ὁ δεύτερος παρῆλθεν, εἰσήλθομεν εἰς τὸν τρίτον καὶ ἡ μεγάλη ἐπαγγελία ἔμεινεν ἀνεκπλήρωτος...

§180Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Ἀλλ’ ἡμεῖς παρῃτήθημεν...

§181Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἀλλά, κύριε Πρόεδρε τῆς Ε.Π.Ε.Κ., διὰ πρώτην φορὰν πληροφοροῦμαι, ὅτι ἐπετύχατε προσωποπαγῆ λύσιν, ὅτι ἡ λύσις ἦτο ἀπολύτως ἐξηρτημένη ἀπὸ τὴν παραμονήν σας εἰς τὴν Ἀρχήν. Ὑπεθέσαμεν, ὅτι εἶσθε ἐκπρόσωπος τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐν ὀνόματι τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Χώρας εἴχατε διαπραγματευθῆ. Τώρα πληροφοροῦμαι, ὅτι ἦτο προσωπικὴ χάρις τῆς Ἀμερικῆς, τὴν ὁποίαν ἀπέσυρε μετὰ τὴν παραίτησίν σας...

§182Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Ἡ καλὴ πίστις τῆς συζητήσεως εἶναι νὰ μὴ θέτητε εἰς τὸ στόμα μου φράσεις τὰς ὁποίας δὲν εἶπον. Οὐδέποτε εἶπον, ὅτι ἡ Ἀμερικὴ μοῦ ἔκαμε φιλοδώρημα τὸ ζήτημα τοῦ καπνοῦ.

§183Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Παρηκολούθησα προσωπικῶς μὲ συμπάθεια τὰς προσπαθείας σας. Ἐὰν ἤρχεσθε ἐνώπιον τῆς Ἑλληνικῆς Βουλῆς χωρὶς τὸν κομπασμὸν μιᾶς ἀνυπάρκτου ἐπιτυχίας καὶ ἐλέγατε, ὅτι κατεβάλατε πᾶσαν προσπάθειαν, θὰ ἤμην ὁ πρῶτος ὁ ὁποῖος θὰ ἔλεγα, ὅτι ἐξ αὐτοψίας βεβαιώνω, ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Ε.Π.Ε.Κ. κατέβαλε πραγματικῶς φιλοτίμους προσπαθείας. Ἀλλὰ δὲν ἠρκέσθητε εἰς τοῦτο. Ἐπηγγέλθητε, ὅτι ἐλύσατε τὸ ζήτημα, ἐνῶ τὸ ζήτημα παρέμεινεν ἀπολύτως ἄλυτον.

§184Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Ποῦ στηρίζεσθε; Δὲν εἶναι ἰδικόν μου κείμενον αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἀνεγνώσατε.

§185Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Εἶναι δηλώσεις σας.

§186Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Ἐγώ, ἡ μόνη δήλωσις τὴν ὁποίαν ἔκαμα εἶναι «ὅτι ἐλπίζω ἐντὸς δύο μηνῶν τὸ βραδύτερον θὰ ἔχωμεν τακτοποιήση τὸ καπνικὸν ζήτημα».

§187Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἀναγινώσκω δηλώσεις τὰς ὁποίας ἀντλῶ ἀπὸ τὸν φιλικὸν τύπον τοῦ κ. Προέδρου τῆς Ε.Π.Ε.Κ. διὰ νὰ μὴ νομισθῇ, ὅτι σκοπίμως οἱ ἀντίπαλοι τοῦ ἀπέδωσαν ἀπραγματοποιήτους ἐπαγγελίας. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Ε.Π.Ε.Κ. εἰς τὴν μακράν του ἔκθεσιν, τὴν ὁποίαν γνωρίζομεν ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως εἰς τὰς ἐφημερίδας, καὶ τῆς ὁποίας ἡ ἀνάγνωσις ἀπὸ τοῦ βήματος ὑποθέτω, ὅτι εἶχεν ὡς μόνον σκοπὸν νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς, ἔλεγε τὰ ἑξῆς: «Ἡ Ἀμερικανικὴ Κυβέρνησις, ὅπως καὶ ἡ E.C.A., ἔχουν ἀντιληφθῆ πλήρως τὴν σημασίαν τοῦ καπνοῦ διὰ τὴν Ἑλληνικὴν οἰκονομίαν καὶ εἶναι ἤδη ἕτοιμοι πρὸς λῆψιν μέτρων διὰ τὴν τόνωσιν τῶν ἐξαγωγῶν μας τόσον εἰς τὴν Γερμανίαν, ὅσον καὶ εἰς Ἀμερικήν». Καὶ ἐρωτῶ, χωρὶς νὰ ἐπιμένω εἰς ἄμεσον ἀπάντησιν, ποῖα εἶναι τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα μέχρι τοῦδε ἐλήφθησαν ἀπὸ τὴν Ἀμερικανικὴν Κυβέρνησιν πρὸς τόνωσιν τῶν ἐξαγωγῶν μας, συμφώνως πρὸς τὴν βεβαίωσιν τοῦ ἀπεσταλμένου μας; Μέχρι σήμερον, μηδέν! Τί συμβαίνει μὲ τὰς ἐξαγωγάς μας εἰς τὴν Ἀμερικὴν ὅπου κυρίως κατεβλήθησαν αἱ προσπάθειαι τοῦ ἀπεσταλμένου μας; Ὅπως ἀνήγγειλα χθές, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐπισήμων βεβαιώσεων τοῦ Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ Καπνοῦ, ἔχουν ἐξαχθῆ κατὰ τὸ τελευταῖον τετράμηνον 664 τόννοι καὶ ἔχουν γίνει πράξεις δι’ ἄλλους 1.400 τόννους. Καὶ ἐπανέρχομαι καὶ ἐπιμένω εἰς τὴν ἐρώτησιν, ἡ ὁποία βεβαίως θὰ μείνῃ ἀναπάντητος, ποῦ εἶναι τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐπρόκειτο νὰ ληφθοῦν ἀπὸ τὴν Ἀμερικανικὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν τόνωσιν τῆς ἐξαγωγῆς μας; Εἶναι ἀνύπαρκτα! Καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ πρώτη μεγάλη πλάνη τοῦ κ. Προέδρου τῆς Ε.Π.Ε.Κ.

§188Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν;

§189Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Διατί σεῖς; Ἐγὼ διὰ τὴν Ἀμερικὴν ἐρωτῶ καὶ σεῖς εἶσθε στὰς Ἀθήνας.....

§190Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Κύριε Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἔχω νὰ δώσω τὸ ἀκριβὲς κείμενον, ἀλλὰ γνωρίζω ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμήν, ἐὰν ζητήσητε καλλιτέρας πληροφορίας θὰ μάθετε, ὅτι ἤδη οἱ κυριώτεροι Ἀμερικανικοὶ οἶκοι εὑρίσκονται εἰς τὴν Μακεδονίαν καὶ σχεδὸν ἔχουν ἐξαγοράσει ὅλην τὴν ποσότητα τῶν καπνῶν τοῦ τύπου τῆς Ἀμερικῆς.

§191Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Ὁ Ὀργανισμὸς τοῦ Καπνοῦ εἶναι ὁ ἁρμοδιότερος νὰ παρέχῃ πληροφορίας. Ἀπὸ ἐκεῖνον τὰς ἐζήτησα καὶ προσθέτει ἡ ἔκθεσίς του: «Δὲν ὑπάρχει μέχρι στιγμῆς, ἄλλη τις συγκεκριμένη ἐκδήλωσις περὶ τῶν προθέσεων τῶν Ἀμερικανικῶν ἑταιριῶν».

§192ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πότε σᾶς ὑπεβλήθη ἡ ἔκθεσις;

§193Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Χθές.

§194Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Θὰ πληροφορηθῇ αὔριον.

§195Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Σεῖς ἔχετε ἀνευθύνους πληροφορίας, ἡμεῖς προτιμῶμεν νὰ τὰς ζητοῦμεν ἀπὸ τοὺς ἐπισήμους Ὀργανισμούς.

§196Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Ἐδόθη ἡ ἀπάντησις εἰς τὴν ἐρώτησίν σας ἤδη.

§197Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἀπὸ ποῖον;

§198Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Ἀπὸ τὸν κ. Τσουδερόν, ὅτι ἀγοράζονται ἤδη τὰ καπνά.

§199Κ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ. Ἔχομεν ἀδιάθετα καπνὰ ἐσοδείας 1949 μόνον εἰς τὸν Νομὸν Σερρῶν 3½ ἑκατομμύρια ὀκάδες. Αὐτὴ εἶναι ἡ καλυτέρα πληροφορία.

§200Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἐὰν ἡ συζήτησις πρόκειται νὰ διεξαχθῇ κατὰ σοβαρὸν τρόπον, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ στηρίζεται εἰς ἀνακριβεῖς πληροφορίας, ἀλλ’ εἰς ὑπευθύνους πληροφορίας τῶν ἐγκύρων Ὀργανισμῶν. Καὶ αἱ ὑπεύθυνοι πληροφορίαι εἶναι ἐκεῖναι τὰς ὁποίας ἀνεκοίνωσα εἰς τὴν Βουλήν. Ταῦτα διὰ τὴν Ἀμερικήν. Αὐτὴ ὑπῆρξεν ἡ ἀπόδοσις εἰς τὴν Ἀμερικήν. Διὰ νὰ εἶμαι δίκαιος, θὰ ἠδυνάμην νὰ τὴν προσδιορίσω κατὰ τὸν ἀκόλουθον τρόπον: Κατέβαλε πράγματι φιλοτίμους, ἐπιμόνους προσπαθείας ὁ κ. Τσουδερός· μοῦ τὸ ἔλεγον καὶ τὰ μέλη τῆς ἀντιπροσωπείας, τὰ ὁποῖα τὸν συνώδευσαν, ἐπεσκέφθη καπνοβιομηχάνους, ἐπεσκέφθη καπνεμπόρους, προσεπάθησε νὰ διαφωτίσῃ, ὡμίλησεν, ὅπως ἔγραφον οἱ φίλοι του εἰς τὰς ἀνταποκρίσεις των, τὴν γλῶσσαν τοῦ τραπεζίτου, ὡμίλησε τὴν γλῶσσαν τοῦ ἐμπόρου, συνήγαγε χρήσιμα πορίσματα, τὰ ὁποῖα ἀναφέρονται εἰς τὴν ἔκθεσίν του. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον ἐπίσης συνέβη εἶναι, ὅτι οὐδεμία ὑπῆρξεν ἐπίτευξις. Ὑπῆρξαν συνομιλίαι, ὑπῆρξαν μελέται, ὑπῆρξαν πορίσματα, ὑπῆρξαν ὑποδείξεις πρὸς τὴν Κυβέρνησιν χρήσιμοι, τῶν ὁποίων καὶ ἡμεῖς ἐκάμαμεν χρῆσιν, δὲν ὑπῆρξεν ὅμως καμμία ἐπίτευξις. Αὐτὸς εἶναι ὁ ἀπολογισμὸς τῆς Ἀμερικῆς. Καὶ τώρα ἔρχομαι εἰς τὴν Γερμανίαν. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν Γερμανίαν ὁ κ. Ἀνδρεάδης, ὁ ὁποῖος συνώδευσε τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Ε.Π.Ε.Κ., ὁ καπνικὸς σύμβουλος, ὁ ὁποῖος εἶχεν ἀποτελέσει μέλος καὶ τῆς ἰδικῆς μου ἀντιπροσωπείας, εἰς τὴν ἔκθεσίν του, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Ε.Π.Ε.Κ., καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν γερμανικὴν ἀγοράν, ἔγραφεν ὡς πόρισμα τῆς ἀποστολῆς τῆς Ἀμερικῆς: «Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν γερμανικὴν ἀγορὰν δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ ἔχω ἰδίαν ἀντίληψιν ὡς πρὸς τὰς τελικὰς προθέσεις τῶν Ἀμερικανῶν ἐπισήμων. Τὸ μόνον τὸ ὁποῖον ἠδυνήθην νὰ διαπιστώσω ἐκ τῶν συνομιλιῶν εἰς ἃς παρέστην, εἶναι ὅτι οὗτοι ἀπέφυγον ἐπιμελῶς πᾶσαν ἀνακίνησιν τοῦ ζητήματος αὐτοῦ». Ἡ διαδικασία τὴν ὁποίαν καὶ σήμερον κατὰ τὴν συνομιλίαν μὲ τὸν κ. Πόρτερ ἐπεβεβαίωσα, ἡ διαδικασία τῆς διευθετήσεως τῆς γερμανικῆς ἀγορᾶς διέρχεται ἀπὸ τὰ ἀκόλουθα στάδια: Ἡ Γερμανικὴ Κυβέρνησις διατυπώνει γνώμην, ἡ Ἀμερικανικὴ Ἀποστολὴ εἰς τὴν Γερμανίαν ἐγκρίνει ἢ διαφωνεῖ καὶ τελικῶς ἀποφασίζει ἡ Οὐάσιγκτων. Ἰδοὺ διατί δὲν ἦτο ἀκριβὴς ἡ πληροφορία ὅτι τὰ δολλάρια εἶχον ἤδη ἐλαττωθῆ ἀπὸ τὴν Ἀμερικήν. Καὶ τὴν διαβεβαίωσιν αὐτὴν μοῦ παρέσχεν, ὅπως ἐδήλωσα χθὲς εἰς τὴν Βουλήν, καὶ ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς εἰς τὴν Φραγκφούρτην ὁ κ. Hanes. Ἐπομένως, ἴσως νὰ ἔγινε συζήτησις δι’ ἐνδεχομένην ἐλάττωσιν δολλαρίων πρὸς ἀγορὰν καπνῶν Βιρτζίνια, ἀλλὰ ἀπόφασις δὲν εἶχε ληφθῆ. Εἶναι ἐπίσης ἀκριβὲς ὅτι ὑπάρχουν εἰς τὴν Γερμανίαν ἀποθέματα 16 χιλ. τόννων ἀνατολικῶν καπνῶν καὶ τοῦτο διότι ἐπεσωρεύοντο ἐκ τῆς μὴ χρησιμοποιήσεως κατὰ τοὺς τελευταίους μῆνας. Ἐπομένως ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ λειτουργήσουν οἱ οἰκονομικοὶ νόμοι, τοὺς ὁποίους κυρίως ἐπεκαλεῖτο ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Ε.Π.Ε.Κ., καὶ ἂν ἀκόμη ἐξεδηλοῦτο ἐπιθυμία ἐπανόδου εἰς τὰ ἀνατολικὰ καπνά, θὰ ἔπρεπε πρῶτον νὰ ἐξαντληθοῦν τὰ μεγάλα ὑπάρχοντα ἀποθέματα, τὰ ὁποῖα ἤρκουν δι’ ἓν καὶ ἥμισυ ἔτος μὲ τὴν σημερινὴν κατανάλωσιν. Ἰδοὺ διατί, ὡς εἶχεν ἡ κατάστασις, ἦτο πράγματι ἀπεγνωσμένη. Διότι καὶ τὰ δολλάρια πρὸς ἀγορὰν Βιρτζίνια δὲν εἶχον μειωθῆ καὶ συγχρόνως ὑπῆρχε τὸ μέγα ἀπόθεμα τῶν ἀνατολικῶν καπνῶν. Καὶ τοῦτο ἀπετέλεσε τὴν μεγίστην δυσχέρειαν τοῦ ἔργου μου. Θέλω νὰ συμπεράνω, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν γερμανικὴν ἀγοράν, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Ε.Π.Ε.Κ. εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἐξεδήλωσεν ἐνδιαφέρον, νὰ ἐζήτησε πληροφορίας, νὰ ἔδωσε συμβουλάς, ἀλλὰ κατὰ τὴν ὥραν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡμεῖς ἀνελαμβάνομεν τὴν εὐθύνην τῆς ἀποστολῆς, οὐδεμία ὑπῆρξεν ἐπίτευξις. Ὁ ἀγών μας ἤρχισεν ἐξ ὑπαρχῆς καὶ τὸν ἐφέραμεν εἰς πέρας. Αὐτὸς εἶναι ὁ ἰδικός μας ἀπολογισμός. Καὶ τώρα θὰ ἐξηγήσωμεν ποῖον εἶναι τὸ εὐτυχὲς πέρας, τὸ ὁποῖον ἐπίσης ἠθέλησε νὰ σχολιάσῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Ε.Π.Ε.Κ. Τί ἐπετύχαμεν; Ἐπετύχαμεν κοινὴν συμφωνίαν Γερμανικῆς Κυβερνήσεως καὶ Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς εἰς τὴν Γερμανίαν πρὸς σοβαρωτάτην μείωσιν δολλαρίων καὶ ἰδιωτικῶν ἀνταλλαγῶν, διὰ τῶν ὁποίων ἠγοράζετο καπνὸς Βιρτζίνια. Ἐπετύχαμεν θετικῶς, ἐν πάσῃ περιπτώσει, παρὰ τὴν ὕπαρξιν τοῦ ἀποθέματος τῶν 16,000 τόννων ἀνατολικῶν καπνῶν, ἀγορὰν ἐντὸς τοῦ πρώτου ἔτους 10.000 τόννων Ἑλληνικῶν καπνῶν παραγωγῆς 1949 καὶ παλαιοτέρων. Καὶ ἡ ἀγορὰ αὐτὴ θὰ πραγματοποιηθῇ, ἐν πάσῃ περιπτώσει, καὶ ἀσχέτως πρὸς οἱανδήποτε ἄλλην προϋπόθεσιν. Δεύτερον, ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν τῆς ἐλαττώσεως τοῦ φόρου διὰ τὴν ὁποίαν καὶ ὁ ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν παρέσχον ὑπόσχεσιν ἀπὸ τοῦ προσεχοῦς οἰκονομικοῦ ἔτους, ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν αὐτὴν ἀνελήφθη ὑποχρέωσις ρητὴ διὰ τὰ δύο προσεχῆ ἔτη 25.000 τόννων τοὐλάχιστον. Ἀποδίδω εἰς τοὺς ἀριθμοὺς δευτερεύουσαν σημασίαν. Διότι ἐφ’ ὅσον τηρηθῇ πιστῶς ἡ πολιτική, ἡ ὁποία ἐχαράχθη ὑπὸ τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως, αὐτόματος, ἀναπόφευκτος θὰ εἶναι ἡ ἀγορὰ τῶν ἀνατολικῶν καπνῶν καὶ πέραν αὐτοῦ τοῦ ποσοῦ. Ἰδοὺ διατὶ ὅ,τι ἐπετεύχθη εἶναι θετικὸν καὶ μέγα. Πέραν τῶν ἀριθμῶν εἶναι τὸ γεγονὸς τῆς ἐπανόδου τῶν ἑλληνικῶν καπνῶν εἰς τὴν γερμανικὴν ἀγοράν, εἶναι τὸ γεγονὸς τῆς ὁριστικῆς ἀνακτήσεως τῆς γερμανικῆς ἀγορᾶς, αὐτὴ εἶναι ἡ ἐπίτευξίς μας. (Χειροκροτήματα). Καὶ τώρα ἐρωτᾶται: Ποῖαι εἶναι αἱ θυσίαι μας; Αἱ θυσίαι μας εἶναι μηδέν. Διατί; Διότι ἡμεῖς ὁπωσδήποτε θὰ ἐκάμναμεν παραγγελίας ἀνασυγκροτήσεως. Καὶ ἐπροτιμήσαμεν νὰ δοθοῦν εἰς τὴν Γερμανίαν διὰ νὰ ἔχωμεν τὸ ἀντάλλαγμα τῶν καπνῶν. Ἐρωτᾶται: Εἰς ποίας τιμάς; Δικαιοῦμαι νὰ ἐκφράσω ἀπορίαν, ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ τεθῇ αὐτὸ τὸ ἐρώτημα, ὡς ἐὰν ἀνελήφθη ὑποχρέωσις ηὐξημένων τιμῶν, ἐνῷ εἰς τὰς ἀνταλλαγείσας ἐπιστολὰς οὐδεὶς γίνεται λόγος περὶ τιμῶν, εἴτε τῶν καπνῶν, εἴτε τῶν παραγγελιῶν μας.

§201Γ. ΜΟΔΗΣ. Ὁ Ἀγγλικὸς οἶκος Δάφνη διὰ τὰς ἐγκαταστάσεις τῆς Πτολεμαΐδος ὑποδεικνύει γερμανικὰ μηχανήματα.

§202Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Θὰ ἦτο τερατῶδες, καὶ θὰ ἔθιγε τὴν ἠθικὴν βάσιν τῶν συμφωνιῶν μας, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ δώσωμεν προνομιούχους ηὐξημένας τιμάς. Ἑκατέρωθεν νοοῦνται αἱ τρέχουσαι τιμαί, διὰ τοῦτο δὲν ἀναφέρονται τιμαὶ οὔτε τῶν καπνῶν, οὔτε τῶν παραγγελιῶν μας. Συμβαίνει ὅμως εἰς τὴν Γερμανίαν αἱ τιμαὶ νὰ εἶναι πολὺ κατώτεραι καὶ ἡ ποιότης ἀρίστη. Ἑπομένως καὶ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς θὰ ἔχωμεν ὠφέλειαν. Ἰδοὺ διατὶ δὲν ὑπῆρξαν θυσίαι. Ἀλλὰ ἀνεκαλύφθη καὶ ἐπεδιώχθη νὰ ἐμφανισθῇ εἰς τὴν Βουλὴν ὡς μεγάλη ὑπόθεσις, ὅτι ἐπρόκειτο νὰ ἐπιστρέψωμεν ἀκίνητα δεκάδων δισεκατομμυρίων!... Ἔδωκα ἤδη τὴν ἀπάντησιν καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι καὶ τὰ γερμανικὰ ἀκίνητα θὰ τύχουν τῆς ἰδίας μεταχειρίσεως ὅπως καὶ τὰ ἰταλικά. Θὰ ὑπάρξῃ ἴση μεταχείρισις. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀπάντησίς μου. Καθόσον ἀφορᾷ τὰ σήματα παρέχω τὴν πληροφορίαν ὅτι σχετικὴ ἀπόφασις ἔχει ληφθῆ ἀπὸ τὴν προκάτοχον Κυβέρνησιν τοῦ ἀειμνήστου Διομήδη. Ἐξηρέσαμεν ἀπὸ τὴν ἐπιστροφὴν ἐκεῖνα τὰ σήματα, τὰ ὁποῖα ἔχουν ἀξίαν οἰκονομικήν. Καὶ ἐπιθυμῶ ἀκόμη νὰ προσθέσω ὅτι ἡ συζήτησις τῶν σημάτων δὲν ἐσχετίσθη μὲ τὴν ὑπόθεσιν τῶν καπνῶν, τὴν ἐσχετίσαμεν μὲ τὴν ὑπόθεσιν τῶν οἴνων καὶ ἐξησφαλίσαμεν διπλασιασμὸν εἰσαγωγῆς ἑλληνικῶν οἴνων. Ἐνῷ πέρυσι ὑπῆρξαν εἰσαγωγαὶ 750.000 δολλαρίων, ἐφέτος ηὐξήθησαν εἰς 1.500.000 δολλάρια. Αὐτὴ ὑπῆρξεν ἡ ἐπίτευξίς μας. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀπάντησίς μου, ἀξιότιμε κύριε Πρόεδρε τῆς Ε.Π.Ε.Κ. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα).

§203ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Χατζηγιάννης ἔχει τὸν λόγον.

§204Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπὶ ἠθικῶν θεμάτων, ὁσάκις ἦλθα εἰς τὸ βῆμα αὐτό, καὶ ἦλθα πολλάκις εἰς προηγουμένας Βουλάς, δὲν ὑπῆρξε προσπάθεια ἐναντίον προσώπων ἢ ὑπὲρ προσώπων, ἀλλ’ ὑπῆρξεν ἀγών, ὑπὲρ τῶν Δημοκρατικῶν μας θεσμῶν μὲ τὸ κῦρος τῶν ὁποίων εἶναι συνυφασμένον καὶ τὸ κῦρος τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν. Καὶ ἀπὸ τῆς ἰδίας ἀπόψεως, ὡς ἀρχὴ ἡ θέσις τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ἐκφραζομένη διὰ τῶν προγραμματικῶν της δηλώσεων, ὡς πρὸς τὸ ἠθικὸν θέμα, μὲ εὑρίσκει σύμφωνον καὶ εἶμαι σύμφωνος καὶ πρὸς τὴν διαμορφωθεῖσαν ἤδη πολιτικήν μας παράδοσιν. Ἀλλὰ πέραν τοῦ λόγου δι’ οὗ δικαιολογεῖ ἡ Κυβέρνησις τὴν ἰδικήν της θέσιν θὰ εἶχα νὰ προσθέσω, α) ὅτι πέραν τῆς τυχὸν δικαστικῆς εὐθύνης, διὰ τὸν πολιτικὸν κόσμον πρωτεύει ἡ πολιτικὴ εὐθιξία, διότι ἠμποροῦν νὰ ὑπάρχουν εὐθῦναι πολιτικαὶ καὶ ὅταν ἀκόμη δὲν ὑπάρχει εὐθύνη ποινική. Καὶ β) ὁσηδήποτε καὶ ἂν εἶναι ἡ ἐμπιστοσύνη μας πρὸς τὴν δικαιοσύνην, ἐπιβάλλεται εἰς τὴν κοινὴν γνώμην τὸ ἀποτέλεσμα τῆς δικαστικῆς ἐρεύνης περισσότερον ἀδιάβλητον, ὅταν οἱ ἀμυνόμενοι δημόσιοι ἄνδρες δὲν εἶναι Κυβέρνησις ἢ δὲν μετέχουν εἰς αὐτήν. Ἀλλ’ ἡ ἠθικὴ ὑπερηφάνεια τῶν δημοσίων ἀνδρῶν πιστεύω, ὅτι ἐξυπηρετεῖται ἐναργέστερον ἐπὶ θεμάτων ἠθικῶν ποὺ ἀφοροῦν τὸν πολιτικὸν κόσμον, ὅταν εἰς τὸν τύπον, ὡς ὄργανον τῆς δημοσίας γνώμης παραμένει ἐλεύθερον τὸ στάδιον νὰ παρακολουθῇ τὸ δικαστικὸν ἔργον καὶ δὲν τίθεται δι’ ἀπαγορεύσεως φραγμὸς εἰς τὴν παρακολούθησιν ταύτην. Ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς παρ’ ὅλας τὰς ἐγγυήσεις ποὺ ἐμπνέουν οἱ δικαστικοὶ λειτουργοὶ οἱ ἀναλαβόντες τὸ ἔργον τῆς ἐρεύνης τῶν σκανδάλων τοῦ Πειραιῶς, ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν ἑνὸς ἀκάμπτου Ἀεροπαγίτου, τοῦ φίλου μου κ. Ἀντωνίου Χαμάρτου, καὶ ὁσηδήποτε καὶ ἂν ὑπῆρξεν ἡ ἀνάγκη διὰ τὸ ἔργον τῆς ἀνακρίσεως, ὅπως ἐπιβάλῃ τὴν ἀπαγόρευσιν εἰς τὸν Τύπον, δὲν μὲ εὑρίσκει σύμφωνον ἡ ἐπιβληθεῖσα ἀπαγόρευσις δι’ ἀποφάσεως τοῦ κ. Εἰσαγγελέως Πειραιῶς.

§205Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἡ δικαιοσύνη τὸ ἐφήρμοσε.

§206Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Γνωρίζω ὅτι καὶ ἡ ἀπόφασις καὶ ἡ πρωτοβουλία ὑπῆρξαν ἀπολύτως ἔργον τῆς δικαιοσύνης, καὶ ἐκτιμῶ ὅτι εἰς τὴν ἀπαγόρευσιν ὡρμήθη ἵνα ἐξυπηρετήσῃ τὸ ἀνακριτικόν της ἔργον. Ἀλλά, προκειμένου περὶ σκανδάλων, τὰ ὁποῖα ἔχουν συγκλονίσει τὴν κοινὴν γνώμην καὶ τὰ ὁποῖα θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ πλήξουν καὶ τοὺς δημοκρατικούς μας θεσμούς, εὑρίσκω ὅτι μεταξὺ τῆς ἐξυπηρετήσεως τοῦ ἀνακριτικοῦ ἔργου καὶ τοῦ γενικωτέρου συμφέροντος τῆς Πολιτείας προέχει καὶ ὀφείλει νὰ προέχῃ τὸ Δημόσιον συμφέρον. Ἡ ἐλευθερία τοῦ Τύπου εἰς τοιαῦτα θέματα ἐξυπηρετεῖ καλύτερα τὸ Δημόσιον συμφέρον καὶ διατηρεῖ ἀδιαβλήτους καὶ τοὺς θεσμοὺς τῆς Χώρας καὶ τὸ ἔργον τῆς Δικαιοσύνης πρὸς οἱανδήποτε πλευρὰν τῆς κοινῆς γνώμης.

§207Η. ΛΑΓΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ὁ φόβος σας, κύριε συνάδελφε αὐτὸς εἶναι ἕωλος. Θὰ ἐπακολουθήσῃ ἡ δημοσιότης διὰ νὰ ἔχωμεν ἀδιάβλητον τὴν δικαστικὴν ἀπόφασιν.

§208Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐκτιμῶ τὴν ἄποψίν σας. Ἀλλ’ ἐπιμένω ὅτι ἐπὶ σκανδάλων, ποὺ κλονίζουν καὶ αὐτὴν τὴν πολιτείαν, ἢ πολιτικὴ ἀντίληψις διὰ τὴν διεξαγωγὴν τοῦ ἀνακριτικοῦ ἔργου μὲ ἀπόλυτον τοῦ Τύπου ἐλευθερίαν ὀφείλει νὰ εἶναι ἔργον Κυβερνητικὸν καὶ ὄχι ἔργον τῶν δικαστικῶν λειτουργῶν, τῶν ὁποίων ἡ δικανικὴ ἀντίληψις μοιραίως εἶναι διάφορος τῆς πολιτικῆς. Καὶ δι’ αὐτὸ ἔχω τὴν γνώμην καὶ συνιστῶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως διὰ νομοθετικοῦ της μέτρου καταργήσῃ, προκειμένου περὶ ζητημάτων ἠθικοῦ καθαρμοῦ τοῦ δημοσίου μας βίου τὸ δικαίωμα τῶν Εἰσαγγελέων νὰ ἐπιβάλλουν τὴν σιωπὴν τοῦ Τύπου. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ δεύτερον θέμα εἰς τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ διατυπώσω τήν διαφωνίαν μου. Οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες, οἱ ὁποῖοι δροῦν εἰς τὸν στίβον, εἴτε διὰ νὰ καταλάβουν τὴν ἐξουσίαν, εἴτε διὰ νὰ ὑπηρετήσουν τὸ κοινὸν συμφέρον, ἐπιτελοῦν δημόσιον καθῆκον καὶ δημόσιον λειτούργημα καὶ ὁσάκις πρὸς στιγμὴν παύσουν νὰ ἔχουν τὴν βουλευτικὴν ἰδιότητα. Καὶ ὅταν εἰς τὴν δημοσίαν των ταύτην δρᾶσιν περιέρχωνται εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐπιδίδουν μηνύσεις ἐναντίον τῶν ἐκπροσώπων τοῦ Τύπου, ἡ ἀναρμοδιότης τῶν τακτικῶν ποινικῶν δικαστῶν, ὅπως ἐκδικάζουν τὰς τοιαύτας μηνύσεις πρέπει νὰ εἶναι ἀπόλυτος. Καὶ τοῦτο δὲν εἶναι ἁπλῶς ζήτημα τύπου ἢ ζήτημα ἁπλῆς ἀλλαγῆς δικαστηρίων. Εἶναι θέμα οὐσιαστικῆς κρίσεως. Ἄλλη εἶναι ἡ δικανικὴ ἀντίληψις τοῦ τακτικοῦ δικαστοῦ καὶ ἄλλη εἶναι ἡ δικανικὴ ἀντίληψις τοῦ λαϊκοῦ δικαστοῦ. Ἕνα παράδειγμα θὰ σᾶς δώσῃ ἐμφανῆ τὴν διάκρισιν. Ὑπῆρξε κάποτε εἰς τὸν τόπον αὐτὸν ὁ θεσμὸς τοῦ νὰ ρίπτωνται εἰς τὸν Καιάδα τὰ μὴ ἀρτιμελῶς γεννώμενα βρέφη. Ἐὰν ὁ θεσμὸς αὐτὸς ἐπανήρχετο καὶ τώρα ἐν ἰσχύϊ, ὀλίγοι γονεῖς θὰ τὸν ἐφήρμοζαν. Ἐὰν αὐτοὶ παρεπέμποντο ἐνώπιον τοῦ λαϊκοῦ δικαστοῦ νὰ δικαστοῦν ἐπὶ παραβάσει τοῦ νόμου, θὰ ἐκηρύσσοντο ἀθῶοι, διότι ὁ λαϊκὸς δικαστής, διερμηνεύων τὴν κοινωνικὴν περὶ δικαίου ἀντίληψιν θὰ ἔλεγεν ὅτι, ἐπικρατέστερον τοῦ νόμου εἶναι τὸ φίλτρον τοῦ πατρὸς καὶ θὰ τοῦ ἀνεγνώριζε τοὐλάχιστον τὴν πλήρη σύγχυσιν. Ἀλλ’ ἐὰν παρεπέμποντο ἐνώπιον τοῦ τακτικοῦ δικαστοῦ, αὐτὸς φορεὺς τῆς δικαστικῆς περὶ δικαίου ἀκαμψίας, θὰ ἔλεγεν: Ὁ νόμος σκληρός, ἀλλὰ νόμος, καὶ θὰ τὸν ἐφήρμοζε. Καὶ θὰ κατεδίκαζε τὸν πατέρα. Ὁμιλῶ διὰ θέμα ἀρχῆς. Ἐὰν τὸ ζήτημα εἶναι νομικῶς ἐπίμαχον, ἂς λυθῇ νομοθετικῶς. Καὶ ἡ λύσις πρέπει νὰ εἶναι, ὅτι τὰ ἀδικήματα τοῦ Τύπου κατὰ πολιτικῶν ἀνδρῶν δικάζονται πάντοτε ἀπὸ τὰ λαϊκὰ ἢ καὶ τὰ μικτά, λεγόμενα, δικαστήρια. Θὰ εἶχα, κύριοι βουλευταί, καὶ δύο ἀκόμη παρατηρήσεις ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ διερμηνεύσω πρῶτα πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ ἔπειτα πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τὸ παράπονον, τὸν πόνον, τὴν διαμαρτυρίαν τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου καὶ τὴν ἰδικήν μου, διότι ἡ Βουλὴ αὐτὴ ἐκλεγεῖσα ὕστερα ἀπὸ τὴν νίκην κατὰ τοῦ συμμοριτισμοῦ, δὲν ἐστάθη ἀκόμη ἱκανὴ νὰ εὕρῃ τρόπον νὰ ἐξασφαλίσῃ ἕνα κομμάτι γῆς εἰς τοὺς γεωργοὺς καὶ ποιμένας, μαχητὰς τοῦ Γράμμου καὶ τοῦ Βίτσι. Τὸ θέμα τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν καὶ τῶν μικρῶν κτηνοτρόφων παραμένει ἀκόμη ἄλυτον. Καὶ ἡ Βουλὴ δὲν προσφέρει ὑπηρεσίαν, οὔτε εἰς τὴν Ἐθνικὴν Οἰκονομίαν, οὔτε εἰς τὴν κοινωνικὴν σταθερότητα τῆς χώρας, ἀρνουμένη νὰ δώσῃ λύσιν εἰς τὸ τόσον ὀξὺ κοινωνικὸν αὐτὸ θέμα. Θὰ ἐπαναλάβω καὶ πάλιν τὸ παράπονόν μου, τὴν διαμαρτυρίαν μου. Ἀλλ’ ἔχω καὶ δεύτερον θέμα ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν καὶ τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως, Ἡ Κυβέρνησις πρὸ μηνὸς διπλασιάσασα τὸν δασμὸν ἐπὶ τῆς βενζίνης, περιήγαγεν εἰς δύσκολον θέσιν τὴν Ἑλληνικὴν γεωργίαν. Ἡ τιμὴ τῆς βενζίνης εἶναι τσὶφ Πειραιᾶ 632.179 δραχμὰς κατὰ τόννον καὶ ὁ δασμὸς ἐπ’ αὐτῆς εἶναι 1.260.000 δραχ. κατὰ τόννον, διπλασιασθείς. Καὶ μὲ τὰ ἔξοδα διαχειρίσεως καὶ μεταφορικὰ καὶ μὲ προμηθείας πρατηριούχων, ἡ τιμὴ τῆς βενζίνης εἰς τὴν Ἑλληνικὴν ὕπαιθρον ὑπερέβη τὰ 2.500.000 δραχ. κατὰ τόννον. Λόγῳ τῆς ἀποτόμου ταύτης αὐξήσεως τῆς φορολογίας καὶ διὰ τὴν βενζίνην τῶν γεωργῶν, δημιουργεῖται αὐτομάτως πρόβλημα ἀχρηστεύσεως 2.000 περίπου γεωργικῶν ἑλκυστήρων μὲ κινητῆρα βενζίνης, ἐργαζομένων ἐν Ἑλλάδι, μὲ ἄμεσον κίνδυνον ἐκ τῆς ἀχρηστεύσεως ταύτης νὰ παραμείνουν ἄσπαρτα 2.000.000 περίπου στρεμμάτων. Γνωρίζω, ὅτι ὁ φίλος μου κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ δώσῃ τὴν ἀπάντησιν, ὅτι ἐκ τῆς αὐξήσεως ταύτης τοῦ δασμοῦ, ὁ σῖτος ἐπιβαρύνεται μόνον κατὰ 80–100 δραχμὰς κατ’ ὀκᾶν. Ὁ ἀριθμὸς εἶναι ἐσφαλμένος, διότι ἡ ἐπιβάρυνσις τοῦ σίτου θὰ φθάσῃ εἰς 150–200 δραχμὰς τὴν ὀκᾶν.

§209Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Διὰ τὰς 100 δραχ. εἶναι γνώμη τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας.

§210Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Σφάλλεται καὶ αὐτή. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου πίνακα τῶν τιμῶν εἰς δολλάρια ἀνὰ 100 χιλιόγραμμα τῆς βενζίνης γεωργίας, ἀκαθάρτου πετρελαίου καὶ φωτιστικοῦ πετρελαίου. Ἐκ τοῦ πίνακος τούτου, ὡς πρὸς τὴν βενζίνην, λαμβανομένης ὑπ’ ὄψει καὶ τῆς τιμῆς τοῦ φωτιστικοῦ πετρελαίου, ὅπερ χρησιμοποιεῖται καὶ ὡς καύσιμον ἐν Εὐρώπῃ, προκύπτει ὅτι ἡ τιμὴ ἐν Ἑλλάδι εἶναι διπλασία τῆς ὑψηλοτέρας τιμῆς ποὺ παρουσιάζεται ἐν Εὐρώπῃ (Γερμανία), πενταπλασία 4 ἄλλων χωρῶν καὶ τριπλασία τῶν ὑπολοίπων 5 χωρῶν. Λέγεται συνήθως, ὅτι αἱ τιμαὶ τῶν Ἑλληνικῶν γεωργικῶν προϊόντων εἶναι ἤδη ὑψηλαὶ καὶ ἕνεκα τούτου δυσχεραίνεται ἡ διάθεσις αὐτῶν τόσον εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ὅσον καὶ εἰς τὸ ἐσωτερικόν. Ἀλλὰ συντελεστὴς ἐπηρεάζων τὰ μέγιστα τὸ κόστος τῶν γεωργικῶν προϊόντων εἶναι καὶ τὰ καύσιμα. Καὶ ἐδῶ ἀντὶ νὰ ἐλαττώσωμεν τὴν τιμὴν τῶν καυσίμων διπλασιάζομεν τὸν φόρον καὶ ἐπαυξάνομεν τὴν τιμήν, ἀλλὰ καὶ τὸ κόστος τῆς καλλιεργείας. Ἐλπίζω καὶ ἀναμένω ἄμεσον ἄρσιν τῆς αὐξήσεως τῆς τιμῆς τῆς βενζίνης διὰ τὴν γεωργίαν. Καὶ ἐπιθυμῶ νὰ δηλώσω, ὅτι ψηφίζων τὴν Κυβέρνησιν, ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει ἐννοῶ, ὅτι δικαιοῦται ἡ Κυβέρνησις νὰ διατηρήσῃ τὸν δασμόν, ὡς πρὸς τὴν βενζίνην τῆς γεωργίας. Θεωρῶ καθῆκον μου προτοῦ τελειώσω, νὰ ἐξάρω τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν ἐξαγωγὴν καπνῶν μας εἰς τὴν Γερμανικὴν ἀγοράν. Ἡ προσπάθεια τοῦ νὰ μειωθῇ ἡ σημασία τῆς ἐπιτυχίας αὐτῆς ὑπῆρξεν ἀτυχής. Πρέπει νὰ καταστῇ συνείδησις τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, ὅτι ἡ ἀναγνώρισις τῶν ἐπιτυχιῶν δημοσίων ἀνδρῶν δὲν ἐξαίρει μόνον αὐτούς, ἀλλὰ ὅλον τὸν πολιτικὸν κόσμον. Ἡ ἐπιτυχία τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἶναι καὶ ἐπιτυχία τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ πολιτικὸς κόσμος κέρδος καὶ εἰς κῦρος ἔχει ἀπὸ τὴν ἐπιτυχίαν αὐτήν. (Χειροκροτήματα).

§211ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Ρέντης ἔχει τὸν λόγον.

§212Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Ὀφείλομεν, κύριοι βουλευταί, νὰ ἀναγνωρίσωμεν τὰς φιλοτίμους προσπαθείας τῆς Κυβερνήσεως, ὅσας κατέβαλε διὰ τὴν ἐπίτευξιν τῆς τοποθετήσεως τῶν ἑλληνικῶν καπνῶν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ νὰ εὐχηθῶμεν ὅπως ἡ πρώτη ἐπιτυχία δυνηθῇ νὰ αὐξήσῃ καὶ διὰ τὴν Κεντρικὴν Εὐρώπην καὶ τὴν Ἀμερικήν, ὥστε ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερα καπνὰ νὰ ἀπορροφηθοῦν ἀπὸ τὴν ἑλληνικὴν παραγωγήν. Ἀναγνωρίζομεν ἐπίσης τὰς προσπαθείας τὰς ὁποίας κατέβαλεν ἡ Κυβέρνησις ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀνασυγκρότησιν καὶ τὴν ἐπιθυμίαν εἰς τὸ νὰ υἱοθετήσῃ τὰς ὑποδείξεις τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς εἰς τοὺς διαφόρους τομεῖς τοῦ οἰκονομικοῦ βίου καὶ νὰ λάβῃ μέτρα νομοθετικὰ δι’ ἀναγκαστικῶν νόμων πρὸς πραγμάτωσιν τῶν ἐπιδιωκομένων σκοπῶν. Βεβαίως, εἶναι ἴσως ὑπερβολὴ νὰ ζητήσῃ ἡ Κυβέρνησις ἔπαινον ἀπὸ τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν, διότι ἐσφετερίσθη δικαιώματα τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας πρὸς πραγμάτωσιν τοῦ Κυβερνητικοῦ της ἔργου. Ἀλλὰ ἔχει γίνει ἀποδεκτόν, ὅτι προκειμένου περὶ θεμάτων ἀφορώντων τὴν ἀνασυγκρότησιν ὑπάρχει ὁμοφωνία ἐν τῇ Βουλῇ παροχῆς οἱασδήποτε διευκολύνσεως διὰ τὴν προώθησιν τῆς ἀνασυγκροτήσεως. Θέλομεν καὶ ἡμεῖς νὰ πιστεύσωμεν, ὅτι ἡ περικοπὴ τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας δὲν εἶχε πολιτικὰ ἐλατήρια, ὅπως τὸ ἐξέθεσεν ὁ ἀρχηγὸς καὶ ὁ ὑπαρχηγὸς τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς, ὅτι οὕτως ἔχει τὸ πρᾶγμα. Ἡ φράσις, ὅτι εἶχε προβλεφθῆ κατὰ τὸ παρελθόν, θὰ ἠδύνατο νὰ θεωρηθῇ, ὅτι ἀναφέρεται εἰς τὴν γνωστὴν ἐπιστολὴν τοῦ κ. Γκραίϋντυ πρὸς τὴν πρώτην μετεκλογικὴν Κυβέρνησιν τοῦ Μαρτίου, ἐφ’ ὅσον δὲν δίδεται ἐκεῖθεν τοιαύτη σαφὴς ἑρμηνεία δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ θελήσωμεν ἡμεῖς νὰ ἐξαγάγωμεν βεβιασμένα συμπεράσματα. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ παρατηρήσω εἶναι, ὅτι ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν ὑπάρχει μία διαφορὰ τῆς συμπεριφορᾶς τῶν Ἀμερικανῶν σήμερον, ἀπὸ ὅ,τι ὑπῆρχεν ἄλλοτε. Κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ ἀγῶνος ἐναντίον τῶν συμμοριτῶν, ἡ Ἀμερικανικὴ Ἀποστολὴ ὑπῆρξε πολὺ ἐπίμονος εἰς τὴν ἔγκρισιν αὐξήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ. Δὲν ἐπέτρεπε τὴν αὔξησιν ὄχι μόνον ὅταν ἐπρόκειτο περὶ ἐπιβαρύνσεως ἰδικῆς της, ἀλλὰ καὶ ὅταν ἐπρόκειτο περὶ ἐπιβαρύνσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ προϋπολογισμοῦ ἠρνεῖτο νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν αὔξησιν. Ἔφθασε μέχρι σημείου νὰ μᾶς παρεμποδίσῃ νὰ ἀγοράσωμεν ὅπλα διὰ χρημάτων, τὰ ὁποῖα δὲν προήρχοντο κἂν ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν προϋπολογισμόν, ἀλλὰ μᾶς εἶχον προσφερθῆ ἄλλοθεν. Δὲν μοῦ ἀρέσει συνεπῶς ἡ στάσις τὴν ὁποίαν τηρεῖ σήμερον. Ἐνῷ οἱ στρατιωτικοὶ σύμβουλοι συμφωνοῦν μὲ τὴν ἡγεσίαν τὴν Ἑλληνικήν, ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη αὐξήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ, ἡ Ἀμερικανικὴ Ἀποστολὴ ἀφήνει τὸ θέμα τῆς χρηματοδοτήσεως εἰς τὴν καλὴν διάθεσιν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Νομίζω, ὅτι ὑπάρχει κάποιο κενὸν καὶ ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη μιᾶς εἰλικρινεστέρας ἐξηγήσεως μετὰ τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς. Ἡ Ἑλλὰς δύναται νὰ συντηρήσῃ στρατὸν εἰρήνης τόσον, ὅσον χρειάζεται καὶ ὅσος ἀπαιτεῖται διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν τῶν στρατευσίμων της. Εἶναι αὐτὸς περὶ τοὺς 80.000. Ἐὰν ὑφίστανται διεθνεῖς λόγοι νὰ κρατήσωμεν εἰς τὴν ἐνεργὸν ὑπηρεσίαν ἐφεδρείας δύο ἀκόμη ἡλικιῶν, τοῦτο ἀφορᾷ τὸν Ο.Η.Ε. περισσότερον παρὰ μεμονωμένως τὴν Ἑλλάδα. Βέβαια, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ παρουσιασθῇ περίπτωσις θὰ εἴχαμε τὸ αἴσθημα τῆς αὐτοσυντηρήσεως καὶ θὰ ἐφθάναμεν μέχρι τοῦ σημείου νὰ κόψωμεν καὶ ἀπὸ τὸν ἑαυτόν μας, τρόπον τινά, διὰ νὰ διατηρήσωμεν μίαν δύναμιν, ἡ ὁποία θὰ μᾶς ἦτο ἀπαραίτητος διὰ τὴν ἄμυνάν μας. Ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι σήμερον, ὁπότε ὅλα τὰ θέματα τῆς ἀσφαλείας τῶν Δυτικῶν Δυνάμεων καὶ τῶν μελῶν τοῦ Ο.Η.Ε. ἐπιλύονται συνολικῶς, δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ μὴ λυθῇ συνολικῶς καὶ τὸ θέμα τῆς διατηρήσεως περαιτέρω περισσοτέρων ἐνόπλων δυνάμεων εἰς τὴν Ἑλλάδα, χωρὶς νὰ δοθῇ ἐνίσχυσις οἰκονομικὴ ἐκ μέρους τοῦ Ο.Η.Ε. ἢ τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν τῆς Ἀμερικῆς. Ἴσως ὑπάρχει διαφωνία μεταξὺ στρατιωτικῶν μελῶν καὶ τῶν πολιτικῶν μελῶν τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς. Ὑπῆρξε καὶ ἄλλοτε εἰς τὸ παρελθὸν καὶ ἐπεκράτησεν ἡ ἄποψις τῶν πολιτικῶν μελῶν. Συνεπῶς εἶναι θέμα ἐσωτερικόν, ἐὰν ὑφίστανται διαφωνίαι καὶ ἂν ὑφίστανται διαφωνίαι περὶ τοῦ θέματος τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ, νὰ τεθῇ εἰς τὸ ἐπίπεδον τὸ διεθνές, διότι, ἄλλως, θὰ ἀνατραπῇ ὁ Ἑλληνικὸς προϋπολογισμὸς ἐκ τῆς ἐπιβαρύνσεώς του ἐξ ἀφορμῆς τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν. Τὸ θέμα τῆς ἐνισχύσεως τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ἡ Κυβέρνησις, βεβαίως προκαλεῖ τὴν σκέψιν, τὴν ὁποίαν εἶχε καὶ ὁ ἄρτι κατελθὼν τοῦ βήματος συνάδελφος κ. Χατζηγιάννης. Ὑπάρχει ἀνάγκη ἀναμφισβήτητος κατὰ τὴν εἰρηνικὴν περίοδον, εἰς τὴν ὁποίαν εἰσήλθομεν, ἐπεκτάσεως τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν ἄλλοτε περὶ ἀποκαταστάσεως ἀκτημόνων καλλιεργητῶν. Διότι ὑφίστανται ἐξαιρέσεις εἰς τὰς ἀπαλλοτριώσεις τῶν μεγάλων ἀκτημόνων. Ἴσως διὰ τῆς παρελεύσεως τοῦ χρόνου ἀνεσχηματίσθησαν μεγάλαι ἀγροτικαὶ ὑπηρεσίαι καὶ ὑπάρχουν κτηματικαὶ περιουσίαι μεγαλύτεραι ἀπὸ ἐκείνας, τὰς ὁποίας ἀνεγνώρισεν ὁ νόμος τῆς ἀποκαταστάσεως ἀκτημόνων καλλιεργητῶν. Ἔπρεπε νὰ ἀσκηθῇ ἀνώτατον ὅριον γεωργικοῦ κλήρου, νὰ ἀπαλλοτριωθῶσι τὰ πέραν τοῦ ἀνωτάτου τούτου ὁρίου κτήματα καὶ νὰ μὴ ὑπάρξῃ ἐξαίρεσις ὅσον ἀφορᾷ μεγάλας ἀγροτικὰς ἰδιοκτησίας, οὔτε ὑπὲρ τῶν μονῶν, οὔτε ὑπὲρ ἰδιωτῶν ἢ ἑταιρειῶν.

§213Γ. ΜΠΑΚΑΤΣΕΛΟΣ. Τὸ ἀπαγορεύει τὸ Σύνταγμα.

§214Α. ΣΒΩΛΟΣ. Κανὲν Σύνταγμα δὲν τὸ ἀπαγορεύει.

§215Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Ὑπάρχουν, ὅπως πληροφοροῦμαι περιουσίαι ἀγροτικαὶ μουσουλμανικαί, αἱ ὁποῖαι παραμένουν ὑπὸ τὴν διοίκησιν τοῦ Κράτους, καὶ δὲν ἔχουν ἀκόμη διανεμηθῆ καὶ τὸ θέμα αὐτὸ θὰ ἔπρεπε νὰ ἀποτελέσῃ ἀντικείμενον ἐρεύνης ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι θὰ πρέπῃ νὰ ἐρευνηθῇ καὶ ἕνας ἄλλος τομεύς. Μία ὀρθολογικὴ διάρθρωσις τῆς Ἑλλάδος, ὅσον ἀφορᾷ τὴν καλλιεργήσιμον γῆν. Διότι ὑπάρχουν τμήματα γῆς δεκτικὰ καλλιεργείας εἰς τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν δάση καὶ προφυλάσσονται ὡς δάση καὶ ἐκτάσεις, ἐνῷ ἡ Ἑλλὰς κατὰ ¾ εἶναι ἄγονος καὶ δυνάμεθα νὰ ἀναπτύξωμεν δάση ἐπὶ ἀγόνων ἐδαφῶν. Δὲν ἔχομεν δάση εἰς τὰ ἄγονα ἐδάφη καὶ ἔχομεν δάση εἰς τὰ γόνιμα καὶ δεκτικὰ καλλιεργείας. Θὰ πρέπῃ νὰ γίνουν συνέδρια κατὰ περιφερείας ἀπὸ γεωπόνους, δασονόμους, ἀγρονόμους καὶ Κοινοτάρχας διὰ νὰ ἐξεύρουν καὶ ἄλλας γαίας, αἱ ὁποῖαι νὰ δοθοῦν εἰς τοὺς καλλιεργητάς, ὥστε νὰ αὐξήσωμεν τοὺς μικροκαλλιεργητὰς τῆς γῆς καὶ νὰ ἱκανοποιήσωμεν ἕν μέρος τοῦ πληθυσμοῦ, τὸ ὁποῖον στερεῖται ἰδιοκτησίας ἀγροτικῆς. Ἀλλὰ βέβαια μέτρα κοινωνικά, ριζοσπαστικὰ πρὸς αὐτὴν τὴν κατεύθυνσιν ἢ πρὸς τὴν ἄλλην κατεύθυνσιν, τοῦ ἐλέγχου τῶν τιμῶν εἰς τὰς βιομηχανίας, μόνον Κυβερνήσεις, αἱ ὁποῖαι στηρίζονται εἰς προοδευτικὰ στοιχεῖα, δύνανται νὰ εἰσηγηθοῦν καὶ νὰ ἐφαρμόσουν. Καὶ διὰ τοῦτο ἡμεῖς ἐπεμείναμεν ἐπὶ τῆς ἑρμηνείας, τὴν ὁποίαν εἶχεν ἡ ψῆφος ἡ δοθεῖσα τὴν 5ην Μαρτίου. Νομίζομεν δέ, ὅτι ἡ παρερμηνεία τῆς λαϊκῆς ἐντολῆς οὐδέποτε γίνεται ἀτιμωρητί. Δὲν ἐπιχαίρω, μᾶλλον μελαγχολῶ, διότι αἱ προβλέψεις μου κατὰ τὴν συγκρότησιν τῆς Κυβερνήσεως τῶν δύο κομμάτων τοῦ Κέντρου μετὰ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ἐπηλήθευσαν ἐντὸς τόσον βραχέος χρονικοῦ διαστήματος. Ἔχετε πλειοψηφίαν, εἶχον εἴπει τότε. Ἔχετε περίσσειαν πλειοψηφίας εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλὰ ὁ σχηματισμὸς αὐτῆς τῆς Κυβερνήσεως θὰ θεωρηθῇ ὡς πρόκλησις πρὸς τὴν δημοσίαν γνώμην, θὰ ἐξεγείρετε τὴν ἀντίθεσιν τοῦ δημοσίου φρονήματος καὶ ἡ Κυβέρνησις θὰ πέσῃ παρὰ τὴν πλειοψηφίαν, τὴν ὁποίαν ἔχει εἰς τὴν Βουλήν. Καὶ ἔπεσε, χωρὶς νὰ καταψηφισθῇ ἀπὸ τὴν Βουλήν.

§216Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Δὲν ἔπεσεν ἀπὸ τὰς προβλέψεις σας.

§217Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Βεβαίως δὲν ἔπεσεν ἀπὸ τὰς προβλέψεις μου, ἔπεσεν ἀπὸ τὴν ἀντίθεσιν τῆς δημοσίας γνώμης. Ἡ ἀντίθεσις ὑπῆρχε καὶ ἂν δὲν ἐνεφανίζοντο τὰ γεγονότα τοῦ Πειραιῶς, διότι ὑπῆρχε καὶ ἄλλη ὑπόθεσις ἐκκρεμὴς δικαστική, καὶ πάλιν θὰ ἴσχυεν ἡ ἀρχὴ τὴν ὁποίαν ἐφηρμόσατε ἀπέναντι τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ἐξ αἰτίας τῆς ἄλλης ἐκκρεμοῦς ὑποθέσεως, ὅτι πρέπει νὰ ἀποχωρῇ κανεὶς τῆς Κυβερνήσεως εἰς τοιαύτας περιπτώσεις. Ὥστε καὶ ἐκεῖ θὰ ἐξεδηλοῦτο ἡ ἀντίθεσις τοῦ δημοσίου φρονήματος πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ἀδίκως δὲ ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος στρέφεται ἐναντίον διευθυντῶν δημοσιογραφικῶν ὀργάνων, νομίζοντας ὅτι ἡ προσωπικὴ θέλησις ἑνὸς διευθυντοῦ ἐφημερίδος εἶναι ἱκανὴ νὰ φέρῃ ἓν ἀποτέλεσμα ἀνατροπῆς τῆς Κυβερνήσεως. Ὅταν πρόκειται περὶ ἐφημερίδων αἱ ὁποῖαι ἔχουν μεγάλην κυκλοφορίαν, οἱ διευθυνταὶ προσέχουν πολὺ τί σκέπτεται τὸ ἀναγνωστικὸν κοινὸν διότι ἡ πελατεία των βασίζεται ἐκεῖ, εἶναι φορεῖς τῆς δημοσίας γνώμης. Δὲν εἶναι ὁ Δ)ντὴς τῆς ἐφημερίδος, εἶναι ἡ δημοσία γνώμη ἡ ὁποία ἀναγιγνώσκει τὴν ἐφημερίδα καὶ ὠθεῖ τοὺς ἐκδότας νὰ ἀκολουθήσουν τὴν Α ἢ Β πολιτικήν.

§218Α. ΔΗΜΑΚΗΣ. Τὴν συκοφαντίαν.

§219Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Ἂν εἶναι συκοφαντία φαίνεται καὶ ἂν ἦτο συκοφαντία δὲν θὰ ἔφευγεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος. Κάτι ἄλλο συμβαίνει.

§220Α. ΔΗΜΑΚΗΣ. Τὸ ἀπέδειξεν ἡ ἀπόφασις τοῦ δικαστηρίου.

§221Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Ἐὰν ἀνῆκεν εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, δὲν θὰ ὑφίστατο τόσον ὀξεῖαν ἐπίθεσιν. Ἡ παρερμηνεία τῆς ψήφου τῆς 5ης Μαρτίου ἐτιμώρησε καὶ τὰ κόμματα τοῦ Κέντρου καὶ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, διότι συνέπραξαν, παρὰ τὴν θέλησιν καὶ τὴν γνώμην τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, παρὰ τὴν ἀρχὴν τὴν ὁποίαν ἐθέσαμεν ἡμεῖς ἀπέναντι τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, διότι ἐχαράξαμεν μίαν κατεύθυνσιν εἰς τὸν ἐκλογικὸν κόσμον καὶ εἴπομεν ὅτι στρεφόμεθα ἐναντίον τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος καὶ δὲν ἀνέχεται ἡ δημοσία γνώμη νὰ φαινώμεθα ὅτι λησμονοῦμεν ἐκεῖνα ποὺ εἴπομεν κατὰ τοὺς προεκλογικοὺς λόγους. Μὲ τὸ νὰ λέγωμεν ὅτι τὸ Λαϊκὸν Κόμμα πρέπει νὰ μείνῃ εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν, δὲν θέλομεν νὰ ρίψωμεν μίαν σφραγῖδα μομφῆς. Φθείρονται τὰ κόμματα εἰς τὴν ἐξουσίαν, καταλαμβάνουν τὴν θέσιν τῆς ἀντιπολιτεύσεως καὶ ἀναλαμβάνουν τὴν ἐξουσίαν βραδύτερον. Σήμερον ὑπέστη βιαιοτέραν ἐπίθεσιν διότι ἦτο εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ λυποῦμαι, διότι δὲν εἶναι παρὼν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ὁ ὁποῖος ἔκαμε μίαν προσωπικὴν ἐπίθεσιν ἐναντίον διευθυντοῦ ἐφημερίδος, ἡ ὁποία ἐπίθεσις δὲν νομίζω ὅτι εἶχε τὴν θέσιν της ἐντὸς τοῦ Κοινοβουλίου, διότι διεξήχθη μία δίκη καὶ ὅ,τι εἶχε νὰ εἴπῃ ἠδύνατο νὰ τὸ προσκομίσῃ, ἐναντίον τοῦ κατηγορουμένου ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος. Ἀλλὰ τὸ νὰ λέγῃ κανεὶς ὅτι κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς κατοχῆς συνειργάσθη ὁ Α μετὰ τῶν Γερμανῶν, ὅταν εἶναι ἀπὼν ὁ κατηγορούμενος καὶ δὲν δύναται νὰ ἀπολογηθῇ εἷς...

§222Θ. ΔΕΣΥΛΛΑΣ. Αὔριον, ἔχει τὴν εὐκαιρίαν.

§223Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Νὰ γίνῃ ἐπίθεσις τότε διὰ τοῦ τύπου, διὰ νὰ ἀπαντήσῃ καὶ ἐκεῖνος διὰ τοῦ τύπου, διότι ὅσοι εἴμεθα τότε εἰς τὰς Ἀθήνας γνωρίζομεν, ὅτι ἐπιέσθησαν ὡρισμέναι ἐφημερίδες, ἅμα τῇ κατοχῇ, νὰ παραχωρήσουν τὸ 50% τῆς ἐπιχειρήσεώς των εἰς τοὺς Γερμανοὺς καὶ ὑπέκυψαν, καὶ ἀπὸ ὅ,τι εἶχον πληροφορηθῆ, τὸ ποσοστὸν ποὺ διετίθετο, διετέθη διὰ μίαν ὀργάνωσιν ἐθνικιστικήν, ἐπὶ κατοχῆς. Γνωρίζω, ἄλλωστε, ὅτι ὁ κ. Λαμπράκης εἰργάζετο εἰς ὀργάνωσιν συμμαχικὴν ἐντὸς τῶν Ἀθηνῶν, ἐκθέτων τὴν ζωήν του εἰς κίνδυνον, οὔτε δύναται κανεὶς νὰ παρίδῃ τὰς ὅσας περιπετείας εἶναι ἐνδεχόμενον Ἕλλην τις ἐξελθὼν τῆς Ἑλλάδος νὰ ἔχῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν, διότι δὲν κατεδιώχθη κατά τινα τρόπον, δὲν εὑρέθη εἰς ἀντίθεσιν μὲ τοὺς Συμμάχους... (δὲν ἠκούσθη εὐκρινῶς)... ὅταν διέφυγεν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ μετέβη εἰς Μ. Ἀνατολήν. Δὲν ὑπῆρξε θέμα ἀντιθέσεώς του πρὸς τοὺς συμμάχους, διότι ἡ Κυβέρνησις ἡ Ἀγγλικὴ μᾶς ἐπίεσε νὰ ἔλθωμεν εἰς συμφωνίαν ὄχι μόνον μὲ τὴν Π.Ε.Ε.Α., ἀλλὰ καὶ μὲ τὸ Κ.Κ. κατὰ τὸ Συνέδριον τοῦ Λιβάνου. Οὔτε ἠδύνατο νὰ φοβηθῇ κανεὶς ἐπηρεασμὸν περισσότερον ἀπὸ ἐκεῖνο ποὺ ἐπεδίωκεν τότε ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἀπὸ κοινοῦ μετὰ τῆς Μ. Βρεττανίας. Λόγοι ἐνδοελληνικοὶ ἰδικοί μας ἦσαν ἐκεῖνοι ποὺ...

§224Α. ΔΗΜΑΚΗΣ. Ποίαν ἐφημερίδα ἐξέδιδε μετὰ τῶν Γερμανῶν...

§225Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Τί σημαίνει αὐτό; Εἶναι ἐντροπὴ νὰ τὰ λέγετε αὐτά.

§226Α. ΔΗΜΑΚΗΣ. Ἐν συνεργασίᾳ μετὰ τῶν Γερμανῶν, ποίαν ἐφημερίδα ἐξέδιδε;

§227Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Εἶναι ἐντροπὴ νὰ λέγετε αὐτὰ τὰ πράγματα. Πρέπει νὰ ἐντρέπεσθε, ἀλλὰ δὲν ἔχετε ἐντροπήν.

§228Α. ΔΗΜΑΚΗΣ. Δὲν δύνασθε νὰ ἀπαντήσητε.

§229Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Εἶσθε ἀνάξιοι ἀπαντήσεως καὶ σεῖς καὶ ὁ Ἀρχηγός σας.

§230Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Νομίζω, συνεπῶς, ὅτι ἂν γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἀνακρίσεων τῶν διεξαγομένων διὰ τὸν Ο.Λ.Π., δύναται ἐν συναφείᾳ νὰ γίνῃ συζήτησις καὶ ἐπὶ τῆς ἐπιθέσεως τῆς δημοσιογραφικῆς, ἡ ὁποία διεξήχθη ἐναντίον τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος. Ἄλλως δὲν βλέπω πῶς θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἔλθῃ μία τοιαύτη συζήτησις, ὅσον ἀφορᾷ μίαν ἐφημερίδα, χωρὶς νὰ εἶναι συσχετισμένη μὲ ἓν ἄλλο οὐσιαστικὸν γεγονὸς ποὺ νὰ δύναται νὰ συζητήσῃ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία διότι θὰ εἶναι, νομίζω, πρωτοφανὲς νὰ φέρωμεν τὴν συζήτησιν εἰς τὴν Βουλὴν ἐπὶ κρίσεως τῆς Α ἢ Β ἐφημερίδος. Θὰ ἀπετέλει τοῦτο ἓν κακὸν προηγούμενον καὶ, ἴσω., καὶ θὰ ἐδημιούργει καὶ ἀντιθέσεις μεταξὺ τῶν ἑκάστοτε Διευθυντῶν ἐφημερίδων πρὸς τὸ Σῶμα τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Ὑπάρχει περίπτωσις νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα ἐλέγχου καὶ ἐξετάσεως τοῦ θέματος τῶν καταχρήσεων τοῦ Ο.Λ.Π. καὶ ἐκεῖ νὰ συζητηθῇ ἢ νὰ ἀναπτυχθῇ ἡ ἄποψις εἰς τὴν ὁποίαν ἀποβλέπει ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπίτασιν ποινῶν τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον κατέθεσεν ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, νομίζω ὅτι ὑπάρχει νόμος ἐπιβάλλων τὴν ποινὴν τοῦ θανάτου, ὑπάρχει νόμος εἰδικός, ὁ 773]48, ὁ ὁποῖος καθιστᾷ ἁρμόδια τὰ Στρατοδικεῖα, ὅταν πρόκειται περὶ κλοπῆς ἢ καταχρήσεως στρατιωτικῶν εἰδῶν ἢ ἐν γένει εἰδῶν τοῦ Κράτους ἐκ τῶν ὁποίων μειοῦται ἡ μηχανικὴ δύναμις τοῦ στρατοῦ ἢ κλονίζεται τὸ ἠθικὸν τοῦ στρατοῦ, δὲν νομίζω δέ, ὅτι ὁ Ο.Λ.Π. εἶναι ἄσχετος πρὸς τὴν πολεμικὴν συγκρότησιν τοῦ στρατοῦ. Ἴσως φοβεῖσθε τὴν αὐστηρότητα. Βεβαίως τὸ νομοσχέδιον ἀφορᾷ τοὺς μέλλοντας καταχραστάς. Ὅσον ἀφορᾷ αὐτοὺς ποὺ ἀποκαλύπτονται δὲν κινδυνεύουν ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον, ποὺ κατέθεσεν ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καὶ δύνανται νὰ εἶναι ἥσυχοι. Ἀλλά, διὰ νὰ ἐπανέλθω εἰς τὸ πολιτικὸν θέμα, ἀνατρέχω εἰς τὰς δηλώσεις τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 14ης Σεπτεμβρίου: «Ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία λαμβάνει τὴν τιμὴν νὰ ἐμφανισθῇ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἀποτελεῖ τὴν μόνην δυνατὴν λύσιν...». (Ἀναγινώσκει). Καὶ ἂν ἡ Κυβέρνησις τῶν τριῶν κομμάτων, ποὺ ἠδύνατο νὰ συγκεντρώσῃ 180 ψήφους ἐντὸς τῆς Βουλῆς, ὑπῆρξεν ἀσταθής, ποίαν ἄλλην Κυβέρνησιν δύναται νὰ ἀποδώσῃ ἡ Βουλή, ἡ ὁποία νὰ μὴ ἔχῃ τὸ στοιχεῖον τῆς ἀσταθείας; Ἐγένετο ὑπαινιγμὸς ὅτι ἐν ὄψει τῆς ἐντεινομένης διεθνοῦς κρίσεως, δὲν ἦτο δυνατὴ ἡ προσφυγὴ εἰς τὴν λαϊκὴν ἐτυμηγορίαν. Ἤδη ὅμως θὰ εἴχομεν κάμει ἐκλογὰς ἐὰν τὰς εἴχομεν προκηρύξει εἰς τὰς 14 Σεπτεμβρίου. Ὅπως εἴδατε τὰ διεθνῆ γεγονότα δὲν θὰ μᾶς ἔθετον εἰς καμμίαν δυσχέρειαν κατὰ τὸ διαρρεῦσα τοῦτο διάστημα. Ἡ Ἀμερικὴ ἔκαμεν ἐκλογὰς πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν μολονότι διεξάγει πόλεμον εἰς τὴν Κορέαν. Δὲν νομίζω ὅτι ἡ διεθνὴς κατάστασις εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία θὰ παρημπόδιζε τὴν διενέργειαν ἐκλογῶν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Διότι, ὡς ἦλθον τὰ πράγματα, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποφύγωμεν τὰς ἐκλογάς. Παρατείνομεν μόνον μίαν κατάστασιν προεκλογικήν, τρόπον τινά, καὶ ρίπτομεν τὴν χώραν εἰς ἕνα προεκλογικὸν σάλον ἐπὶ μῆνας καὶ ἀφ’ ἑτέρου στερούμεθα τοῦ στοιχείου τοῦ νὰ ἐμφανίσωμεν μίαν Κυβέρνησιν σταθεράν, ἀπαραίτητον — τόσον ἀπαραίτητον διὰ τὴν διοργάνωσιν τοῦ Κράτους καὶ διὰ τὴν ἀνασυγκρότησιν. Πῶς εἶναι δυνατὸν ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις νὰ δώσῃ τὴν ἐντύπωσιν μιᾶς σταθερᾶς Κυβερνήσεως; Δὲν ἔχει οὔτε τὰς 180 ψήφους, τὰς ὁποίας εἶχεν ἡ προηγουμένη, οὔτε τὴν ὑποστήριξιν τῆς δημοσίας γνώμης. Ἐξακολουθεῖ νὰ εὑρίσκεται εἰς ἀντίθεσιν μὲ τὴν δημοσίαν γνώμην, διότι ζητεῖ ψῆφον πάλιν ἀπὸ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα. Συνεπῶς ἐκτίθεται εἰς τὴν ὑπόνοιαν, ὅτι ἐξαρτᾶται ἐκ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ἐφ’ ὅσον στηρίζεται εἰς τὰς ψήφους του. Ἐπεδεινώθη δὲ τοῦτο μὲ ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ὅτι θὰ σκεφθῇ καὶ ἐπὶ πόσον καιρὸν θὰ τῆς δίδῃ ψῆφον ἐκ τῆς συμπεριφορᾶς τῆς Κυβερνήσεως! Καὶ ὁ κόσμος σκέπτεται: ποίαν συμπεριφορὰν ὑπονοεῖ καὶ ἀπέναντι τίνος θέματος; Ἀναγκάζει δηλαδὴ τὴν Κυβέρνησιν, ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, νὰ λαμβάνῃ ὑπ’ ὄψει τὰς ἀπόψεις του, διὰ νὰ μὴ τὴν ἀνατρέψῃ. Τοῦτο, λέγω, κατέστησεν ἀκόμη περισσότερον καχύποπτον τὴν δημοσίαν γνώμην ἀπέναντι τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἂν ἔστω λάβῃ μίαν ψῆφον ἐμπιστοσύνης ἡ Κυβέρνησις, σταθερότητα δὲν θὰ ἐμφανίσῃ. Δὲν εἶναι βεβαίως δύσκολον ἑκάστοτε νὰ στέλλωμεν εἰς τὸ Πλημμελειοδικεῖον τοὺς διευθυντὰς τῶν ἐφημερίδων διὰ συκοφαντίαν ἢ δυσφήμησιν, ἐπειδὴ αὐτοὶ εὑρίσκουν πολυπληθὲς ἀναγνωστικὸν κοινὸν εἰς τὰς ἐφημερίδας τὰς ἐπιτιθεμένας ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ ἐκ τούτου δὲν θὰ ἀποκτήσῃ σταθερότητα ἡ Κυβέρνησις. Ἐρρίψαμεν εἰς μίαν περιπέτειαν τὴν χώραν ἀπομακρυνθέντες ἀπὸ τὴν πραγματικὴν ἑρμηνείαν, τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ δώσωμεν εἰς τὴν ψῆφον τῆς 5ης Μαρτίου. Ἐρρίψαμεν τὴν χώραν εἰς μίαν ἀδιάκοπον περιπέτειαν Κυβερνητικῆς ἀσταθείας. Εἶναι ἡ πέμπτη Κυβέρνησις, ἡ σημερινή, ποὺ παρουσιάζεται ἐντὸς διαστήματος ἐννέα μηνῶν. Δι’ αὐτό, ὅ,τι καὶ νὰ κάμητε, τὰς ἐκλογὰς δὲν θὰ ἠμπορέσητε νὰ τὰς ἀποφύγητε.

§231Α. ΔΗΜΑΚΗΣ. Δὲν μετείχατε καὶ σεῖς, κύριε συνάδελφε, τῆς Κυβερνήσεως μὲ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα; Δὲν ἐκρατήσαμεν τότε τὴν Κυβέρνησιν μὲ ἡμίσειαν ψῆφον;

§232Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Δὲν εἶναι προσωπικόν, κύριε συνάδελφε, τὸ θέμα—εἶναι θέμα ἑρμηνείας τῆς ἐκλογικῆς ψήφου. Ὅπως σᾶς εἶπα, δὲν εἶναι ἄσχημον νὰ εἶναι κανεὶς εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν. Εἶναι καὶ αὐτὸς ἕνας ὡραῖος ρόλος. Τὸ θέμα εἶναι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει σταθερότητα καὶ δι’ αὐτὸ δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀποδώσῃ, ἐνῷ ἔχει ἐνώπιόν της μεγάλα προβλήματα νὰ ἀντιμετωπίσῃ.

§233Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Σεῖς εἴχατε μίαν ψῆφον καὶ εἴχατε σταθερότητα. Πῶς λέγετε αὐτὰ τώρα;

§234Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Δὲν ἐπρόφθασε νὰ περάσῃ τὸ δίμηνον καὶ ἐσπεύσαμεν νὰ τὴν ἀνασυγκροτήσωμεν.

§235Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). (Δὲν ἠκούσθη).

§236Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Λυποῦμαι πολύ, κ. Ἀντιπρόεδρε, ἀλλὰ δὲν βλέπω μακρὸν τὸν βίον τῆς Κυβερνήσεως, ἔστω καὶ ἂν παρ’ ἐλπίδα τύχῃ τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Βουλῆς. (Χειροκροτήματα).

§237ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἰωσήφ, ἔχει τὸν λόγον.

§238Α. ΙΩΣΗΦ. Κύριοι βουλευταί, πρὶν σᾶς ταλαιπωρήσω καὶ ἐγὼ εἰς αὐτὴν τὴν ὥραν διὰ μερικὰ λεπτά, ἐπιθυμῶ νὰ κάμω μίαν ἀρχικὴν παρένθεσιν καὶ νὰ ἐξηγήσω, ὅτι δὲν ὠφείλετο εἰς ἔλλειψιν σεμνότητος, ἡ ὁποία πρέπει νὰ διακρίνῃ ἰδίᾳ, πιστεύω, τὸν νέον βουλευτήν, ἡ ἐκδήλωσίς μου πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅταν τῆς ἔκαμα τὴν ἔκκλησιν νὰ παράσχῃ αὐτά, τὰ ὁποῖα ὠνόμασα ἄνετα πλαίσια διὰ τὴν συζήτησιν τῶν προγραμματικῶν της δηλώσεων. Τοῦτο τὸ ἔκαμα, διότι πιστεύω, ὅτι δυνατὸν αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις νὰ μὴ προσέθεσαν πολλὰ πράγματα, δυνατὸν νὰ ἦσαν περισσότερον ἀπολογισμὸς παρὰ προγραμματικαὶ δηλώσεις, ὡς τόσον εἶναι φανερόν, κύριοι συνάδελφοι, καὶ ἀπὸ τὰς συνεδριάσεις μας αὐτῶν τῶν δύο ἡμερῶν, ὅτι θίγεται κατὰ τὰς συζητήσεις καὶ ἀπὸ μίαν πλευρὰν καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλην—καὶ ἡ Κυβέρνησις τὸ γνωρίζει καλῶς—κάτι πάρα πολὺ βαθύτερον. Θίγεται, ἐξετάζεται, μελετᾶται μία ἀπὸ τὰς σοβαρωτέρας ὥρας τῆς νεοελληνικῆς πολιτικῆς ἱστορίας. Καὶ διὰ νὰ κλείσω τὴν παρένθεσιν θὰ ἤθελα νὰ εἴπω, ὅτι μοῦ δημιουργεῖ πικρὰν ἐντύπωσιν μία Κυβέρνησις, ἡ ὁποία, ἐνῷ τὸ διαισθάνεται, ἐὰν δὲν γνωρίζῃ τοῦτο, δὲν παρέχει τὴν εὐχέρειαν εἰς τοὺς ἐκπροσώπους τοῦ λαοῦ, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν κοινὴν γνώμην νὰ ἔχουν τὰ διαδοχικὰ ἐκεῖνα χρονικὰ ὅρια διὰ τῆς παρόδου ἡμερῶν, ὥστε οἱ μὲν νὰ κρίνουν, ἡ δὲ κοινὴ γνώμη νὰ κατατοπισθῇ ἐπὶ τῆς συζητήσεως, ἐπὶ τῆς ἐρεύνης τοῦ πολιτικοῦ προβλήματος τῆς ὥρας αὐτῆς, τὸ ὁποῖον εἶναι καὶ ἠθικὸν πρόβλημα. Καὶ εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ ἐνθυμηθῶ καὶ ἐγώ, ὅταν μικρὸ παιδὶ ἀκόμη τὸν ἐκαμάρωνα ἀπὸ τὰ θεωρεῖα τῆς ἄλλης Βουλῆς, εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ ἀναλογισθῶ μὲ πόσην εὐπρέπειαν, μὲ πόσην ἀνοχὴν ἔναντι τῆς ἀντιπολιτεύσεως, τῆς οἱασδήποτε, τότε, ὅταν ἐκεῖνος ἔλαμπε, παρεῖχε τὴν εὐχέρειαν νὰ κρίνεται τὸ ἔργον του, τὸ ὁποῖον σημειωτέον ἦτο λαμπρόν. Ἐλησμόνησα νὰ ἀναφέρω τὸ ὄνομά του: Ἐλευθέριος Βενιζέλος! Κύριοι βουλευταί, ἐὰν ἤθελε κανεὶς νὰ μετρήσῃ πράγματι ἀπὸ μιᾶς ἀπόψεως τὴν σοβαρότητα τῶν στιγμῶν, τὰς ὁποίας διερχόμεθα, θὰ ἠδύνατο νὰ τὸ κάμῃ, ὄχι μὲ τὸν ἀριθμὸν τῶν πολιτικῶν κρίσεων, αἵτινες μεσολαβοῦν μεταξὺ 5ης Μαρτίου καὶ τῆς σημερινῆς ἡμέρας, ἀλλὰ κυρίως, κυριώτατα, μὲ τὸ νὰ ἀναμετρήσῃ τὴν ἀνησυχίαν, τὴν ἀγωνίαν θὰ ἔλεγα, ἡ ὁποία κατέχει ὅλους μας καὶ τὴν κοινὴν γνώμην ὄχι ἐπὶ τοῦ ποία Κυβέρνησις ὁδηγεῖ ἢ θέλει νὰ ὁδηγήσῃ σήμερον τὸν τόπον, ὅσον ἐπὶ τοῦ ποία θὰ εἶναι ἡ ἑκάστοτε διαδοχή... Ὁ τόπος ἀγωνιᾷ, εἶμαι βέβαιος δι’ αὐτὸ καὶ ὁ πολιτικὸς κόσμος συλλογίζεται. Καὶ ἀνησυχεῖ ὁ καθένας μὲ τὸν τρόπον του, ὄχι τόσον διὰ τὸ ποῖοι εἶναι σήμερον εἰς τὸν πρωθυπουργικὸν καὶ τοὺς ὑπουργικοὺς θώκους, ἀλλὰ διὰ τὸ τί θὰ συμβῇ αὔριον, διὰ τὸ ποία θὰ εἶναι ἡ διαδοχή, διὰ τὸ ποῦ θὰ ὁδηγηθῇ ὁ τόπος διὰ τῆς διαδοχῆς αὐτῆς. Καὶ ἐὰν κανεὶς ἤθελε νὰ θέσῃ ἕνα ἐρώτημα: ὑπάρχει πράγματι τόσον βαθὺ πολιτικὸν πρόβλημα τὴν ὥραν αὐτήν; ... Αὐτομάτως θὰ ἐσκέπτετο τὴν ἀπάντησιν ὅτι ὑπάρχει βεβαίως πρόβλημα, ὅσον ὑπάρχει καὶ Ἑλλὰς μετὰ τὸν Γράμμον. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ὅτι ἡ Ἑλλὰς μετὰ τὸν Γράμμον θὰ ἤρχιζε κάτι, δὲν ἐτελείωσε κάτι, θὰ ἤρχιζε λέγω κάτι, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ὅτι μία τεραστία προσπάθεια ἐπρόκειτο νὰ ἀρχίσῃ, ἀπὸ τὰ ἀποτελέσματα τῆς ὁποίας πλεῖστα ὅσα θὰ ἐξηρτῶντο διὰ τὸ μέλλον τοῦ τόπου αὐτοῦ. Καὶ διὰ τοῦτο ἀκριβῶς δὲν διαφεύγει καὶ ἀπὸ ἐμὲ ὅτι αὐτὴν τὴν ὥραν καὶ αἱ πτέρυγες τῆς Βουλῆς ἀφ’ ἑνός, καὶ οἱ πέραν τῆς δεξιᾶς, ἔξω ὅμως τῆς Βουλῆς, ὡς καὶ οἱ πέραν τῆς νῦν ἀριστερᾶς, τῆς ἐν τῇ Βουλῇ ταύτῃ, ἀριστερώτεροι, περιμένουν καὶ πολιτεύονται κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος θὰ προσεπόριζε τὰ μεγαλύτερα δυνατὰ ὀφέλη εἰς αὐτούς, εἰς τὸν καθένα ἐξ αὐτῶν ποὺ ἀνέφερα, μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ ἀποδείξῃ ὁ καθείς των, ὅτι ἡ ἰδική του συνταγὴ διὰ τὸ μέλλον τῆς Ἑλλάδος εἶναι ἡ καλυτέρα. Ἡ Ἑλλὰς μετὰ τὸν Γράμμον, λέγει ἡ μία πτέρυξ, πρέπει νὰ στηριχθῇ εἰς μίαν πολιτικὴν αὐστηρᾶς ἐφαρμογῆς ὡρισμένων μέτρων, τὰ ὁποῖα ἐκείνη πιστεύει, ὅτι ἐφαρμοζόμενα ἐπὶ ὡρισμένης μάζης, θὰ διησφάλιζαν καλύτερον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀποκαλεῖ ἐθνικοφροσύνην. Ἡ Ἑλλὰς μετὰ τὸν Γράμμον, λέγει μία μεσαία πτέρυξ καὶ ὀνειρεύεται νὰ κάμῃ μίαν Ἑλλάδα, εἰς τὴν ὁποίαν δύο ἄκρα κάπου θὰ συνηντῶντο εἰς ἕνα γερὸ κοινωνικὸν πρόγραμμα. Ἡ Ἑλλὰς μετὰ τὸν Γράμμον, λέγει τὸ Κ.Κ.Ε.: «Κύριοι, ἐλᾶτε νὰ λύσητε τὰ κοινωνικὰ προβλήματα τοῦ τόπου σας καὶ ἐὰν δὲν τὰ λύσετε ἐνθυμηθῆτε ὅτι δὲν σᾶς φθάνει ἡ λύσις τοῦ Γράμμου, ὑπάρχω πάντοτε ἐγώ, ὅπου ἠμπορεῖ νὰ καταφύγῃ ἡ ἀπογοητευμένη λαϊκὴ μᾶζα». Ἡ Ἑλλὰς μετὰ τὸν Γράμμον ὁμοιάζει σχεδὸν μὲ τὴν Ἑλλάδα μετὰ τὸ Γουδί. Εἶναι ἀναντίρρητον ὅτι τὸ 1909 ἀπὸ πολλῶν πλευρῶν ἐπαναλαμβάνεται εἰς τὸ 1949. Εἶναι ἀναντίρρητον ὅτι, ἐὰν δὲν ὑπάρξῃ τὸ 1950, ἢ τουλάχιστον τὸ 1951 ὅπως τὸ 1910, ἡ Ἑλλὰς δὲν προχωρεῖ καλῶς. Καὶ εἶναι ἡ ὥρα νὰ ἐξηγήσω τί ἐννοῶ μὲ αὐτό, διὰ νὰ μὴ φανῇ ὅτι λέγω μόνον λόγια, εἶναι ἡ ὥρα νὰ ἐξηγήσω τί βλέπω καὶ ἐγὼ ὡς λύσιν εἰς τὸ πρόβλημα αὐτὸ τὸ νεοελληνικόν. Εἶναι καιρὸς νὰ ἐξηγήσω πληρέστερον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον γενικῶς τώρα, αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὸ κατονομάζω μὲ τὴν ἔκφρασιν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς δύναται νὰ διασωθῇ μετὰ τὸν Γράμμον. Πρῶτον μὲ καλοὺς χειρισμοὺς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς καὶ δεύτερον μὲ ἔγκαιρον ἔνταξιν ὅσον τὸ δυνατὸν εἰς ἄλλην γραμμὴν ἐσωτερικῆς καὶ οἰκονομικῆς πολιτικῆς.

§239Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Σαφέστερα πέστε τα.

§240Α. ΙΩΣΗΦ. Αὐτὸ θὰ κάμω καὶ θὰ ἐπιμείνω νὰ κρατήσω τὸν λόγον μου, ἀλλὰ καὶ πολὺ πρὶν κανεὶς φθάσῃ εἰς τὸ νὰ ἐξηγήσῃ τοῦτο, εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ στραφῇ ἡ σκέψις του ἐκτὸς τῆς Βουλῆς, εἰς συγκροτήματα, εἰς ἄτομα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀναντίρρητον ὅτι, ἐνῷ δὲν παρίστανται τὰ ἴδια εἰς τὰς προσπαθείας τὰς ὁποίας πολλὰς φορὰς ἄλλοι καταβάλλουν χάριν αὐτῶν, εἶναι ὅμως φανερώτατον ὅτι κρύπτονται ὀπίσω ἀπὸ τὴν προσπάθειαν ἐκείνην, ἡ ὁποία λέγεται ἐξωκοινοβουλευτικὴ λύσις. Καὶ δὲν ἠμπορῶ καὶ ἐγὼ νὰ μὴ στείλω τὴν σκέψιν μου ὀλίγον εἰς τοὺς κύκλους αὐτοὺς καὶ νὰ μὴ ἐξετάσω, πρὸς στιγμὴν μάλιστα διὰ νὰ εἶμαι ἀπολύτως πεπεισμένος, τὰ σημεῖα ἐκεῖνα εἰς τὰ ὁποῖα πιστεύω ὅτι σφάλλονται βαρύτατα ἐπιδιώκοντες ὡς διαδοχὴν τῆς νῦν Κυβερνήσεως λύσιν ἐξωκοινοβουλευτικήν. Καὶ δὲν βλέπω νὰ ὁμιλῇ κανεὶς καὶ ἐπ’ αὐτοῦ καὶ δὲν θὰ εἶμαι ἐγὼ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος δὲν θὰ θελήσῃ σχεδὸν νὰ κατονομάσῃ ποῖαι εἶναι αἱ πλευραὶ ποὺ ἐπιδιώκουν τὴν τάσιν αὐτήν. Ὑπάρχουν ἐν πρώτοις δύο σκέλη τῆς λαβίδος, ἡ ὁποία κατὰ ἕνα τρόπον προετοιμάζεται διὰ τὴν διαδοχήν. Τὸ ἕνα σκέλος εἶναι ἡ πλευρὰ ἐκείνη, ἡ ὁποία ὀμφαλοσκόπως ἐπίστευσεν ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ καὶ μίαν λαϊκὴν ἔγκρισιν καὶ προεβλήθη εἰς τὰς ἐκλογὰς τῆς 5ης Μαρτίου καὶ ἀπεγοητεύθη. Τὸ ἄλλο σκέλος εἶναι μία ἄλλη προσπάθεια, ἡ ὁποία ἀκόμη δὲν προεβλήθη εἰς τὸν λαόν, ἀλλὰ ἔχει ὡρισμένην δύναμιν νὰ ἐπηρεάζῃ ἢ προσπαθεῖ νὰ ἐπηρεάσῃ ρυθμιστὰς τῆς πολιτικῆς μας καταστάσεως. Ὅτι, λέγω, αὐτὰ τὰ δύο σκέλη ἀποτελοῦν μίαν λαβίδα εἶναι γνωστόν, ὅτι ἐπίσης ὅλως καὶ τὰ δύο σκέλη θὰ ὑποχρεωθοῦν νὰ ἀναστείλουν πᾶσαν ἐνέργειαν, καὶ αὐτὸ εἶναι λυπηρὸν ποὺ τὰ λέγω ἐν ἀπουσίᾳ, διότι ἀσφαλῶς δὲν εἶναι ὁ ὡραιότερος τρόπος νὰ ὁμιλῇ κανεὶς ὅταν οἱ ἄλλοι ἀπουσιάζουν, ἀλλ’ εἶμαι βέβαιος ὅτι ἡ σκιά των πλανᾶται ἐδῶ μέσα καὶ θέλει νὰ ὑποτάξῃ τόν τόπον. Ὅτι ὅμως, τὰ δύο αὐτὰ σκέλη, δηλαδὴ ἡ προβληθεῖσα καὶ ἀποδοκιμασθεῖσα πλευρά, καὶ ἡ ἄλλη ἡ ἑτοιμαζομένη, θὰ ἴδουν ἑαυτὰ νὰ λυγίζουν ἐνώπιον μιᾶς λύσεως, ἡ ὁποία ἔχει πιθανότητας νὰ εἶναι ἐξωκοινοβουλευτικὴ ἔστω, ἀλλὰ ἔχει πιθανότητας — ὁμιλῶ διὰ τὴν λύσιν τοῦ Ἀρχιστρατήγου — αὐτὸ εἶναι αὐταπόδεικτον. Διότι ὅταν θὰ ἐπραγματοποιεῖτο παρομοία λύσις πάντοτε εἶναι φυσικὸν ὅτι τὸ μεῖζον θὰ προτιμηθῇ τοῦ ἐλάσσονος. Οὐδέποτε πρέπει νὰ ἔχουν ἐλπίδας αἱ δύο ἄλλαι ὑποστηριζόμεναι λύσεις, ὅτι θὰ δυνηθοῦν νὰ ἐπιζήσουν εἰς τὰ ὄνειρά των, ἐὰν τυχὸν προεβάλλετο ἡ λύσις Παπάγου.

§241Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ἀπὸ ἡμᾶς ἐξαρτᾶται νὰ μὴ γίνουν. Δὲν ἔπρεπε νὰ λέγωνται ἐδῶ εἰς τὴν Βουλὴν αὐτὰ τὰ πράγματα.

§242Α. ΙΩΣΗΦ. Ἐδῶ πρέπει νὰ λέγωνται ὅλα. Πιστεύσατε ὅτι ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν δέχομαι νὰ μὴ συζητῶ πράγματα, τὰ ὁποῖα καὶ ὁ λαὸς γνωρίζει καὶ ὑπάρχει κίνδυνος νὰ προβληθοῦν. Καὶ διὰ τὴν πιθανότητα νὰ ὑπάρξουν αὐτὰ μετὰ μερικοὺς μῆνας, ἀφήσατέ με νὰ τὰ ἐκθέσω. Αἱ πληροφορίαι ποὺ ὑπάρχουν εἶναι ὅτι, τὴν μὲν μίαν πλευρὰν τὴν ὑποστηρίζουν πολὺ σοβαρώτεροι παράγοντες ἀπὸ ἐκείνους τοὺς ὁποίους θὰ ἐφαντάζετό τις καὶ μάλιστα θὰ ἔλεγα παράγοντες, τοὺς ὁποίους ἀρκετὰ σαφῶς ὑπενόησεν, εἰς τὴν ὁμιλίαν του καὶ ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος. Καὶ δὲν ἠμπορῶ νὰ φαντασθῶ....

§243Α. ΔΗΜΑΚΗΣ. Ὁ Ἀρχηγός μας δὲν ἔκαμε τοιούτους ὑπαινιγμούς.

§244Α. ΙΩΣΗΦ. Δὲν ἠμπορῶ νὰ φαντασθῶ εὔκολα, πῶς ἄνθρωποι μὲ πεῖρα τῆς δημοσιογραφίας καὶ τῆς πολιτικῆς ζωῆς εἶναι δυνατὸν νὰ πιστεύσουν ὅτι εἰς τὰς ἡμέρας μας ἠμπορεῖ νὰ προβληθοῦν μαζί, ἂν ὄχι μόναι, παρόμοιαι λύσεις. Δὲν εἶναι σήμερον ἡ ἐποχὴ κατὰ τὴν ὁποίαν, λαὸς «σηκώνει» ἀνθρώπους ἢ μερίδας πολιτικάς, αἱ ὁποῖαι κάθονται εἰς ἕνα δωμάτιον, συζητοῦν, εὑρίσκουν μίαν λύσιν καὶ κατόπιν ἑτοιμάζονται νὰ τὴν ἐπιβάλουν εἰς τὸν λαὸν ἄνευ τῆς ἐγκρίσεώς του. Δὲν εἶναι αὐτὴ ἡ εὐκαιρία καὶ διὰ τὴν ἄλλην προβαλλομένην λύσιν ἡ ὁποία δὲν ἔχει ἴσως τόσην ὑποστήριξιν, ἀλλὰ διαθέτει μίαν δύναμιν ἡ ὁποία ἐπίσης εἶναι δυνατὸν νὰ μετατραπῇ εἰς κίνδυνον θανάσιμον διὰ τὸν τόπον. Θὰ ἔλεγα ὅτι καὶ αὐτὴ σφάλλεται βαρύτατα, διότι σήμερον ὁ λαὸς προκειμένου νὰ σοῦ δώσῃ τὴν ἔγκρισίν του, σὲ βλέπει ἀπὸ τὸ κεφάλι ἕως τὰ πόδια, βλέπει, τὶ ἀξίζεις· ζητεῖ, ἐνδεχομένως νὰ ἔχῃς καὶ φυλακισθῆ ἀκόμη, διὰ καθαροὺς ὅμως λόγους. Δὲν τὸν συγκινοῦν ὡρισμένα πρόσωπα τὰ ὁποῖα ἠμπορεῖ νὰ ἔχουν μόρφωσιν ἢ ἄλλην ἀξίαν, ἀλλὰ δὲν ἔχουν τὴν λογικὴν εὐψυχίαν. Ἔλεγα, ὅτι καὶ αἱ δύο λύσεις δὲν ἠμποροῦν νὰ ὑπάρξουν ἀπὸ τῆς στιγμῆς κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ Ἀρχιστράτηγος θὰ ἀπεφάσιζε νὰ δώσῃ τὴν ἰδικήν του. Εἰς οὐδεμίαν ἐκδήλωσιν προσέφυγε σήμερον ὁ Ἀρχιστράτηγος ἡ ὁποία νὰ δεικνύῃ ὅτι θέλει νὰ προσφύγῃ εἰς τὸν λαόν. Ἀλλὰ τὸ θέμα ὑπάρχει ἀπὸ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως καὶ διότι λοιπὸν εἶναι πιθανώτατον τὸ θέμα νὰ ἐπανέλθῃ, διὰ τοῦτο λέγω, ὅτι δὲν εἶναι πρέπον νὰ μὴ ἐξετάζεται ποῖα καταστρεπτικὰ ἀποτελέσματα θὰ εἶχε ἡ ἐκδήλωσίς του. Ἡ λύσις τοῦ Ἀρχιστρατήγου πρὸς τὸν δρόμον τῶν ἐκλογῶν, θὰ ἐπέφερεν ἐλάχιστα καλὰ καὶ πολλὰ τὰ δεινά. Δὲν θέλω οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν νὰ ἐπηρεασθῶ ἀπὸ τὴν γνώμην μου, τὴν διαίσθησίν μου ὅτι ἡ προβολὴ τοῦ Ἀρχιστρατήγου θὰ ἦτο κακή, διότι δὲν θὰ ἦτο ἴσως ἐντελῶς ἐξασφαλισμένον ὑπὲρ αὐτῆς τὸ ἀποτέλεσμα· καὶ τοῦτο ὄχι διότι στερεῖται δράσεως καὶ δαφνῶν, ἀλλὰ διότι ὁ λαὸς διαισθάνεται καὶ θέλει τοὺς ἀγῶνας, τοὺς πολιτικοὺς νὰ τοὺς ὁδηγοῦν πρόσωπα πολιτικά. Θὰ εἶναι ὅμως τραγικὸν σφάλμα διὰ τὸν τόπον νὰ στερηθῇ ἑνὸς ἀρίστου πολεμικοῦ ἡγέτου καὶ νὰ προχωρήσῃ πρὸς μίαν λύσιν ἡ ὁποία θὰ ἦτο πρὸς ζημίαν τῆς πολιτικῆς ἐξελίξεως, διότι ποτὲ νέα ἀναστολὴ τῆς πολιτικῆς ἐξελίξεως τοῦ τόπου δὲν θὰ εἶναι πρὸς τὸ καλόν του. Ὅλα αὐτὰ τὰ λέγω, διότι εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν τὴν ἄνοιξιν, φθαρεῖ ἡ Κυβέρνησις Βενιζέλου θὰ ἰδῆτε ἕνα ὁλόκληρον κόσμον νὰ προβάλῃ τὴν λύσιν αὐτήν. Κύριοι βουλευταί, τὸ θέμα τῆς Ἑλλάδος αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἶναι καὶ ἁπλοῦν, ἀλλὰ καὶ ἴσως δυσδιάκριτον. Θέμα καὶ πρόβλημα τῆς Ἑλλάδος, εἶναι ὅτι ἡ Δυτικὴ Εὐρώπη κατὰ ἕνα τρόπον προχωρεῖ πρὸς τὸν σοσιαλισμὸν καὶ μὲ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰ ἐπερχόμενα, ἐνῷ ἐξ ἄλλου πρὸς τὰ Β. καὶ τὰ Β.Α. τῆς Ἑλλάδος ὑπάρχει ὁ κομμουνισμὸς καὶ ἐκεῖ ὅμως ποτὲ δὲν βλέπω, ἔστω καὶ μετὰ τὴν πτῶσιν τοῦ κομμουνισμοῦ νὰ ἐπανέλθῃ ὁ ἀστισμός, δὲν βλέπω π.χ. εἰς τὸ μέλλον ποτέ, ἐπάνοδον τοῦ τέως Βασιλέως Πέτρου εἰς τὴν Γιουγκοσλαυΐαν, τοῦ Μιχαὴλ εἰς τὴν Ρουμανίαν, ἢ τοῦ παιδιοῦ τοῦ Βόριδος εἰς τὴν Βουλγαρίαν. Λέγω λοιπόν, ὅτι ἐνῷ πρὸς Βορρᾶν δὲν θὰ ἐπανέλθῃ ποτὲ ὁ ἀστισμός, ἐνῷ εἰς τὴν Δυτικὴν Εὐρώπην οὗτος εἶναι παρελθόν, ἡ Ἑλλάς, συνεπείᾳ μοιραίων γεγονότων, δὲν ἔχει ὑποστῆ τὴν μεταλλαγήν, τὴν κάθαρσιν, ἡ Ἑλλάς, κύριοι, εἶναι ἀκόμη παλαιοαστική. Ἐὰν ἐγκαίρως ἡ ἡγεσία της, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δὲν θέλουν νὰ τὸ παραδεχθοῦν ἀκόμη, δὲν στρέψουν τὰς προσπαθείας των, ὥστε νὰ γίνῃ ἡ κάθαρσις καὶ ἡ ἔνταξις, προώρισται, παρ’ ὅσην καλὴν προσπάθειαν καὶ ἂν καταβάλουν, παρ’ ὅλας τὰς ἐπιτυχίας μιᾶς Κυβερνήσεως, παρὰ πᾶσαν ἐπιτυχίαν, δὲν ἠξεύρω ποίαν, ἐπὶ παντὸς ζητήματος, προώρισται ποτὲ νὰ μὴ ἐπιτυγχάνεται ἡ τελικὴ λύσις, προώρισται ἡ Ἑλλὰς νὰ μὴ ὀρθοποδήσῃ. Προώρισται πάντοτε νὰ ὑπάρχουν ἐκεῖνοι ποὺ θέλουν τὸν διχασμὸν τοῦ τόπου. Καὶ διὰ νὰ ἐξετάσω τὰς δύο πλευρὰς ποὺ ἀπεικονίζουν καλύτερον αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγω, θὰ ἤθελον νὰ εἴπω πρῶτον διὰ τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικήν: Δὲν θέλω νὰ δημοκοπήσω καὶ δὲν πρέπει νὰ δημοκοπῇ κανείς, ἀλλὰ θ’ ἀναφέρω, ὅτι ἡ γραμμὴ ἡ Ἑλληνικὴ εἰς τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικήν, αὐτὴν τὴν στιγμήν, πόσον ἀλλοίμονον ἀπέχει ἀπὸ τοῦ νὰ εἶναι ὑποφερτή. Καὶ θὰ ἐξηγήσω διατί. Εἰλικρινῶς δὲν θὰ ἤθελον νὰ τονίσω, ποῖον εἶναι π. χ. τὸ θέμα τῆς Ἑλληνικῆς Ἀντιπροσωπείας εἰς τὸν Ο.Η.Ε. ὅσον προχωροῦν αἱ συνεννοήσεις εἰς τὸν Ο.Η.Ε., ὄχι διότι ἡ Ἀντιπροσωπεία ἐπέτυχε μίαν τακτικὴν νίκην, λ.χ. ἐκέρδισε νὰ ἀποστομώσῃ τὸν Σλαυϊκὸν συνασπισμόν, αὐτὴ εἶναι μία λεπτομέρεια. Κρίνω ἐν ὄψει βαθυτέρων πραγμάτων; Ποῖα εἶναι τὰ βαθύτερα αὐτὰ πράγματα; Πρῶτον, ἰδέτε τὸ θέαμα τῆς Ἑλλάδος αὐτὴν τὴν στιγμήν: Πόσας θυσίας ὑπέστη; Ἐν τούτοις εἴδατε μέχρι τῆς στιγμῆς, νὰ δοθῇ καμμία σημαντικὴ θέσις εἰς τὴν Ἑλλάδα; Ἡ Τουρκία εἰς τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας ἢ ἡ Ὁλλανδία ἢ ἡ Βραζιλία. Ἡ Ἑλλάς, πουθενά. Ἡ προεδρία τῆς ἐφετεινῆς Συνελεύσεως εἰς Βέρνην, ἡ Ἑλλὰς πουθενά. Στρατὸν ἐν τῷ μεταξὺ ἡ Ἑλλὰς προσφέρει διὰ τὴν Κορέαν. Τὶ εἰσέπραξε;

§245ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μισθοφόρος θὰ εἶναι ἡ Ἑλλάς, ὥστε νὰ δεχθῇ ἀνταλλάγματα;

§246Α. ΙΩΣΗΦ. Μοῦ φαίνεται, ὅτι ἀπαντᾶτε μόνος σας εἰς τὸ ἐρώτημα. Αὐτὸ δὲ ποὺ ἐπικαλεῖσθε εἶναι αἴσθημα. Μὲ αἴσθημα δικαιοῦται νὰ βαδίζῃ τὸ πολὺ πολὺ ἡ μᾶζα, ἡ κοινὴ γνώμη. Ποτὲ μὲ αὐτὸ μόνον οἱ πολιτικοὶ ἡγέται. Δὲν εἶναι τὸ αἴσθημα μόνον, τὸ ὁποῖον κάμνει τοὺς πολιτικοὺς ἡγέτας νὰ κερδίζουν. Ἡ Ἑλλὰς διὰ νὰ ἐπιζήσῃ πρέπει νὰ εἰσπράξῃ κἄτι. Δημιουργοῦνται ἐξελίξεις γύρω της. Ἔχει στραφῆ ἡ Γιουγκοσλαυΐα πρὸς τὴν Δύσιν. Καὶ εἰς αὐτὸν τὸν τομέα ἔκαμε τὸ σφάλμα νὰ κάμῃ πολιτικήν, ἡ ὁποία θὰ τὴν ἐκθέσῃ διεθνῶς εἰς τὴν ἐπικίνδυνον ἀδιαλλαξίαν. Κινδυνεύομεν μέσα εἰς τὰ Βαλκάνια ἡ Γιουγκοσλαυΐα νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς μεῖζον ἔναντι τοῦ ἐλάσσονος καὶ νὰ εἰσπράξῃ πολὺ περισσότερα ὠφέλη πολιτικά. Καὶ τότε σκεφθεῖτε, κύριοι συνάδελφοι, μίαν ἡμέραν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἐγένετο ἕνα εἶδος ἄξονος Ρώμης–Βελιγραδίου —Ἀγκύρας καὶ θέσατε εἰς τὸ μυαλό σας τὸν ἀγῶνα διὰ τὴν Βόρειον Ἤπειρον ὑπὸ παρομοίας συνθήκας καὶ τὸν ἀγῶνα διὰ τὴν Κύπρον. Πῶς θὰ δικαιωθῇ καὶ ποίας ἐλπίδας θὰ ἔχῃ; Ἄ! θὰ εἴπητε, βεβαίως, ὅτι ἡ τακτικὴ τῆς Ἑλλάδος εἶναι νὰ προσφέρεται πάντοτε. Ἐὰν ἐν τούτοις πράγματι ἐπιτευχθῇ ὁ ἄξων αὐτός, πῶς θὰ τὸν ἀντιμετωπίσῃ; Τί θὰ γίνῃ ἀπέναντι π.χ. τῆς Τουρκίας. Διότι ἡ Τουρκία εἶναι ἀδύνατον νὰ εἶναι σύμμαχος φυσικὸς πλέον εἰς τὴν ἐποχήν μας. Σύμμαχος ναί, ἀλλὰ φυσικὸς πλέον, ὄχι. Διατί; Διότι διὰ νὰ λυθῇ τὸ Κυπριακὸν θέμα θὰ παίξῃ ρόλον ἡ Τουρκικὴ πολιτική. Δὲν εἶναι φυσικὸς σύμμαχος διὰ τὴν Κύπρον ἡ Τουρκία, οὔτε διὰ τὴν Βόρειον Ἤπειρον ἡ Ἰταλία. Δυνατὸν ἐπαναλαμβάνω, νὰ εἶναι σύμμαχοι, φυσικοὶ ὅμως σύμμαχοι δὲν εἶναι πλέον. Ὑπάρχει σχῆμα εἰς τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ ἐνταχθῇ ἡ Ἑλλάς; Ὑπάρχει τὸ σχῆμα: πρὸς μὲν τὴν Γιουγκοσλαυΐαν, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ὅτι θὰ δέχεται ἡ Ἑλλὰς αὐτομάτως τὴν συμβολὴν τῆς Γιουγκοσλαυΐας εἰς ἕνα ἀθέατον σχῆμα. Ἡ Ἑλλὰς ἔχει τὴν σπουδαίαν τύχην αὐτὴν τὴν στιγμήν, ὅτι ἡ Γιουγκοσλαυΐα εἶναι ἀναγκασμένη νὰ προσέρχεται εἰς τὴν Ἑλλάδα, διότι κάμνει στροφὴν πρὸς τὴν Δύσιν· καὶ εἰς τὴν πρώτην φάσιν θὰ εἶναι εὐτυχὴς ἡ Ἑλλάς, διότι θὰ εἰσπράξῃ, ἀλλὰ εἶναι καὶ ἡ δευτέρα φάσις. Τὶ θὰ γίνῃ ὅταν ἡ Γιουγκοσλαυΐα θὰ ἔχῃ λόγον πλέον ἐπὶ τῶν Βαλκανικῶν πραγμάτων καὶ ἀπέναντι τῶν Δυτικῶν; Ποῦ θὰ εὑρεθοῦν αἱ διεκδικήσεις μας; Ἡ Ἑλλὰς δέ, περαιτέρω, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐνταχθῇ εἰς μίαν ἀθέατον συμμαχίαν αὐτὴν τὴν στιγμὴν μὲ τὴν Γιουγκοσλαυΐαν, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ὅμως, ὅτι δὲν θὰ προχωρῇ εἰς προκλήσεις ἀπέναντι τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως. Ἡ Ἑλλὰς ἔχει αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐπίσης τὴν καλὴν τύχην, ὅτι ἡ Σοβιετικὴ Ἕνωσις δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὠθήσῃ τὸ Κ.Κ.Ε. ἔνοπλον ἐντὸς τῆς χώρας, δὲν ἠμπορεῖ οὔτε μέσῳ Γιουγκοσλαυΐας, οὔτε μέσῳ Ἀλβανίας, οὔτε μέσῳ Βουλγαρίας, διότι ἐὰν ἀνεμίγνυεν ἕνα Κ.Κ.Ε. ἔνοπλον, τότε θὰ ἦτο ὑπόθεσις Κορέας. Μὴ φαντασθῶμεν ὅτι ἡ καλὴ τύχη τῆς πρώτης φάσεως, εἶναι δυνατὸν νὰ παραμείνῃ ἐν ἀξιοποιήσει, ἐὰν ἀτυχήσωμεν κατὰ τὸν χειρισμὸν τῆς δευτέρας φάσεως. Διότι ἢ τὰ πράγματα θὰ τείνουν πρὸς τὴν πλευρὰν τῶν Δυτικῶν καὶ τότε λυποῦμαι, διότι ἡ Ἑλλὰς θὰ εὑρίσκεται εἰς ἥσσονα μοῖραν ἀπὸ τὴν Ἰταλίαν, τὴν Γιουγκοσλαυΐαν ἢ τὴν Τουρκίαν, ἢ τὰ πράγματα θὰ βαίνουν πρὸς πόλεμον καὶ δὲν κρίνω διόλου εὐχάριστον νὰ ὑποστῇ πᾶσαν θυσίαν ἡ Ἑλλάς, ἤτοι νὰ εἰσπράξῃ τὴν πρώτην ἐπίθεσιν. Θὰ ἤθελα δὲ νὰ προσθέσω ὅτι ὅλα αὐτὰ θὰ συμβοῦν εἰς τὴν κρίσιμον ὥραν, μὲ μίαν Βρεταννικὴν πολιτικήν, ἡ ὁποία θὰ εἶναι ὑποχρεωμένη ἐκ τῶν πραγμάτων νὰ ἑλίσσεται καὶ νὰ συνάπτῃ καὶ νὰ διαλύῃ συμμαχίας, καὶ θὰ ἤθελον ἤδη νὰ εἴπω προσέτι: πότε περιμένομεν νὰ κάνωμεν μίαν βαθυτέραν σύνδεσιν καὶ μὲ τὴν νέαν δύναμιν, ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη εἰς τὰ Ν. Ἀνατολικά μας, πότε περιμένομεν ὄχι ἁπλῶς νὰ βελτιώσωμεν τὰς Ἑλληνοαιγυπτιακὰς σχέσεις, ὥστε νὰ ἐλπίσῃ κανεὶς ὅτι ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις θὰ παύσῃ νὰ διώκῃ τοὺς ἐκεῖ Ἕλληνας, ἀλλὰ πότε περιμένομεν νὰ συνδέσωμεν σχέσεις μὲ τὸ Ἰσραήλ, τὸ ὁποῖον, ὄχι μόνον εἶναι νέα δύναμις ....

§247Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Πότε ἐδίωκεν ἡ Αἴγυπτος τοὺς Ἕλληνας, ἠμπορεῖτε νὰ μᾶς εἴπητε;

§248Α. ΙΩΣΗΦ. Θὰ σᾶς ἀναφέρω πλεῖστα ὅσα παραδείγματα Ἑλλήνων τοὺς ὁποίους ἐκτύπησαν εἰς τὰ ἰδικά των συμφέροντα. Πότε, λοιπόν, περιμένομεν νὰ συνδέσωμεν σχέσεις πρὸς τὰ ἐκεῖ, ὅταν καὶ πάλιν τὸ Κυπριακὸν θ’ ἀπαιτήσῃ συμμάχους τοπικοὺς διὰ νὰ λυθῇ; Καὶ διὰ νὰ ἔλθω ἤδη εἰς τὸ ἐσωτερικὸν θέμα καὶ νὰ τελειώσω. Τὸ ἐσωτερικὸν πολιτικὸν θέμα τῆς Ἑλλάδος δὲν εἶναι ἀπὸ τὰ τυχόντα. Διὰ νὰ μελετηθῇ εἰς τὴν σημερινήν του φάσιν, εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ ἀνατρέξῃ κανεὶς εἰς τὴν τελευταίαν ἱστορίαν τοῦ τόπου ἀπὸ τῆς ἐμφανίσεως τοῦ Ἐλ. Βενιζέλου. Ὅταν λοιπὸν ἐκεῖνος ἀπέθανεν εἰς τὴν Λεωφόρον Κηφισσίας—διότι ἐκεῖ ἀπέθανεν—ἡ Ἑλλὰς τότε ἀντὶ ν’ ἀναζητήσῃ τὸν δρόμον της εἰς ἕνα Ἀλέξανδρον Παπαναστασίου, συνήντησεν ἀντιθέτως τὸν κ. Μανιαδάκην. Καὶ ναὶ μὲν ἐπικαλεῖται οὗτος τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι ἡ περίοδος Μεταξᾶ ὡδήγησε τὸν τόπον ἡνωμένον εἰς ἕνα πόλεμον, θὰ ἤμην διατεθειμένος νὰ δεχθῶ τὸ ἐπιχείρημα αὐτό, ἀλλ’ ἰδοὺ τὶ δὲν ἔχει τὸ ἀληθές: Ὅτι τὸ αἷμα τὸ ὁποῖον ἐγλυτώθη τότε καὶ δὲν κατεβλήθη τὴν ὥραν τοῦ πολέμου δὲν εἶναι τόσον βέβαιον ὅτι δὲν κατεβλήθη ἀργότερα. Ἡ Ἑλλὰς ἐπολέμησε πειθαρχημένη—ἐννοεῖται ὅτι καὶ καθ’ ἡμᾶς θὰ ἐπολέμει ὁπωσδήποτε πειθαρχημένη— τὸ ἥμισυ ὅμως τὸ ὁποῖον ἐχύθη ἀργότερον εἰς τὸν γεννηθέντα ταξικὸν ἀγῶνα θὰ τὸ ἐγλυτώναμεν, ἐὰν ἡ χώρα εἰς τὴν διακυβέρνησίν της εἶχεν ἕνα Ἐλ. Βενιζέλον. Ποῖος ἠμπορεῖ νὰ ἀμφισβητήσῃ ὅτι ἡ ἀστικὴ ἡγετικὴ τάξις, δυστυχῶς, δὲν ἐβοήθησε καὶ δὲν κατηύθυνε τὸν ἀγῶνα κατὰ τὴν κατοχὴν ὡς ἔπρεπεν; Οἱ ἡγέται δὲν ἐνεφανίσθησαν τὴν ἐποχὴν ἐκείνην καὶ ὁ κόσμος κατέφυγεν εἰς τὸ Ε.Α.Μ.

§249Δ. ΖΗΣΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ 1943 εἰς τὴν Δυτικὴν Μακεδονίαν ἐνεφανίσθησαν μόνιμοι ἀξιωματικοί, ἀλλὰ δυστυχῶς τὰ γνωστὰ στοιχεῖα τοὺς ἐφόνευσαν.

§250Α. ΙΩΣΗΦ. Δὲν ὁμιλῶ διὰ τοὺς ἀξιωματικούς, ὁμιλῶ διὰ τὴν ἡγεσίαν. Ἐὰν ὑπῆρχεν ἕνας νέος Ἐλ. Βενιζέλος καὶ τὰ πράγματα εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολὴν θὰ ἦσαν ἄλλως.

§251Ε. ΑΒΕΡΩΦ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Μέμφεσθε τὸν κ. Τσουδερὸν διὰ τὴν Μέσην Ἀνατολήν;

§252Α. ΙΩΣΗΦ. Δὲν ὁμιλῶ ἀπὸ στενῆς κομματικῆς ἀπόψεως. Προσπαθῶ νὰ ὁμιλῶ ὡς βουλευτὴς Ἕλλην καὶ αὐτὸ τὸ πράττω πάντοτε εἰς τὰς συζητήσεις εἰς τὴν Βουλήν. Ἐάν, λοιπόν, ἔλεγον, διεσώθη πρὸ τοῦ πολέμου τὸ αἷμα, ἀργότερον, ἐν τούτοις, ἐπληρώθη πολλαπλασίως καὶ τοῦτο πρέπει νὰ προσέξωμεν καὶ τώρα. Διότι δὲν ὑπάρχει τώρα τρόπος νὰ ἐκδηλωθῇ ἡ λαϊκὴ ἀγανάκτησις, ἀλλὰ δὲν γνωρίζομε τὶ θὰ γίνῃ ἀργότερον. Ὁ χωρισμὸς τοῦ λαοῦ εἶναι πολὺ κακὴ ἀρχή. Δὲν κάνομεν ἐκλογὰς σήμερον, θὰ κάμωμεν αὔριον. Ἐὰν δὲν κάνωμεν νομίζετε ὅτι εἶναι κέρδος τοῦ τόπου; Κέρδος εἶναι ἡ ἄμεσος ἀντιμετώπισις τῶν πραγμάτων.

§253Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Δὲν εἶσθε ἐντὸς τῆς Ἑλληνικῆς πραγματικότητος, αὐτὰ ποὺ λέτε εἶναι πράγματι χιμαιρικὰ πράγματα.

§254Α. ΙΩΣΗΦ. Ἡ ὑπεροχή μας ἀπέναντι τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ὅτι λέγομεν τὴν ἀλήθειαν, ὅπως, ὅταν λέγωμεν ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις δὲν εἶναι ἱκανὴ νὰ λύσῃ τὰ κοινωνικὰ προβλήματα. Δὲν ἠμπορεῖ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις νὰ λύσῃ τὸ κοινωνικὸν καὶ οἰκονομικὸν πρόβλημα τῆς χώρας, δὲν ἠμπορεῖ νὰ κτυπήσῃ τὸ κεφάλαιον, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐπιβάλῃ ἔλεγχον ἱδρυμάτων καὶ περιουσιῶν.

§255Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Διατὶ τὰ λέτε αὐτὰ διὰ τὴν Κυβέρνησιν;

§256Α. ΙΩΣΗΦ. Διότι δὲν ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ τίποτε ἡ Κυβέρνησις, κ. συνάδελφε, ἀφοῦ βλέπει κανεὶς ἐλεύθερον εἰς τὴν Τρίπολιν τὸν Ρουμπιρόζα, καθ’ ὃν χρόνον ἔπρεπε νὰ τὸν ἀφήσῃ νὰ λυώσῃ εἰς τὰς φυλακὰς παρὰ τὴν δικαιολογίαν, ὅτι δῆθεν δὲν ἠμπόρεσε νὰ πληρώσῃ. Καὶ ἀφοῦ μὲ διακόπτετε σᾶς λέγω ἀκόμη, ὅτι καθ’ ὃν χρόνον ἀφήνεται οὗτος ἐλεύθερος σᾶς προσθέτω ὅτι λ.χ. εἰς τὸ Πλημμελειοδικεῖον Ἀθηνῶν γίνεται, ἀπόψε μάλιστα, μία δίκη διὰ μίαν καταπληκτικὴν ὑπόθεσιν εἰσαγωγῆς ὡρολογίων—ὡς πρὸς αὐτὸ δέ, δὲν ἀναφέρομαι εἰς τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν—ἀλλ’ εἰς κάποιαν ἀθωότητα ὑπουργοῦ Ἐξωτερικῶν Ὑπηρεσιακῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἔγκειται εἰς τοῦτο: ὅτι δὲν ἐπῆρε τὸν κόπον ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ εἰδοποιήσῃ τὸν ὑπουργὸν Οἰκονομικῶν, ὅτι μεταφέρεται λαθρεμπόριον, ἔστω καὶ διὰ διπλωματικοῦ ὑπαλλήλου. Καὶ δικαίως ὁ Τελώνης, δικαίως τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν ἠρώτησε: «Καλά, μεταφέρεται λαθρεμπόριον, ἀλλὰ διατὶ δὲν μὲ εἰδοποιεῖς, ὥστε οἱ τελῶναι μου νὰ ξαίρουν περὶ τίνος πρόκειται;». Λοιπόν, βλέπετε, ὅτι ὑπάρχουν ὡρισμέναι ἀδυναμίαι λύσεων πλείστων κοινωνικῶν ζητημάτων. Καὶ ἡμεῖς πιστεύομεν βαθύτατα ὅτι ἔχομεν τὴν δύναμιν αὐτὴν νὰ τὴν ἐπιφέρωμεν. Καὶ ὅταν τὰς ἐπιφέρωμεν, τὰς λύσεις αὐτάς, τότε πραγματικῶς θὰ συνενωθοῦν αἱ δυνάμεις τοῦ τόπου διὰ νὰ βαδίσουν πρὸς ἕνα καλύτερον δρόμον. Κάνομεν ἔκκλησιν εἰς ὅσους ἠμποροῦν νὰ ἀκούουν, νὰ συνενωθοῦν ἐγκαίρως εἰς τὸν δρόμον αὐτὸν—ἀπὸ πάσης πλευρᾶς ἐρχόμενοι—καὶ θὰ κάμουν καλὸν εἰς τὸν τόπον. Καὶ τότε, κ. συνάδελφοι, καὶ τότε μόνον ἡ Ἑλλὰς θὰ περάσῃ, παρὰ πᾶν ἐμπόδιον, θὰ περάσῃ μίαν ἡμέραν εἰς τὸν ἀδιάφθορον νεοελληνικὸν σοσιαλισμόν. (Χειροκροτήματα).

§257ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γρηγοριάδης ἔχει τὸν λόγον.

§258Ν. ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ προηγούμενη Κυβέρνηση ἔπεσε, γιατὶ δὲν ἤξερε καλὰ τὴ μέθοδο τῶν τριῶν. Ἐνόμιζα δηλαδή, ὅτι καὶ στὴν πολιτικὴν ἔχει ἐφαρμογὴν ἡ μέθοδος. Τοὐτέστιν, δοθέντων ὡς γνωστῶν τριῶν Κομμάτων, ζητεῖται τρίτος παράγων, ὑποτιθέμενος ἄγνωστος, ὁ ὁποῖος ὅμως πρέπει νὰ ἔχῃ τὴν αὐτὴν σχέσιν μὲ τὸ Κόμμα τοῦ κ. Σοφοκλέους Βενιζέλου, οἵαν ἔχει τὸ Κόμμα τοῦ κ. Παπανδρέου μὲ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα. Ζητῶ τὴν συγγνώμην ἀπὸ τοὺς κ. κ. συναδέλφους καὶ τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς, ἂν γιὰ συντομία παραλείπω τὸ πῶς αὐτοκαλοῦνται τὰ τρία Κόμματα. Ἡ Κυβέρνηση, τρίτη κατὰ σειρά, μοῦ φαίνεται, τοῦ κ. Σοφ. Βενιζέλου ἔπεσεν ἀπὸ ἐσωτερικὰ αἴτια, ὅπως λέγουν ἄλλοι, ἀλλὰ ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἔπεσεν ἀπὸ τὴν ἄγνοια τοῦ ζητουμένου παράγοντος. Τώρα παρουσιάζεται μὲ νέα μορφή. Δὲν εἶναι Κυβέρνησις τῶν τριῶν, ἀλλὰ τῶν δύο σὺν ἑνί. Πάλιν ὅμως κάνει τὸ ἴδιο λάθος στὸ ζητούμενον. Ἡ Κυβέρνηση ἀγνοεῖ, ἢ κάνει πὼς δὲν ξέρει τὸν ζητούμενον παράγοντα, ποὺ τὴν κρατάει μὲ τὰ δόντια στὴν ἀρχή. Δὲν τὴν κρατάει καθόλου ὁ παράγων ἐκεῖνος ποὺ λέει καὶ κοπανάει, πὼς δὲν ἀνακατεύεται, μὰ καθόλου, μὰ ντὶπ κατὰ ντὶπ στὰ ἐσωτερικὰ τῆς Ἑλλάδος, γιὰ τὄνομα τοῦ Θεοῦ! Ἄν ὁ παράγων αὐτός, ὁ ἥκιστα ἑλληνικός, ἀλλὰ κατοικοεδρεύων ἐν Ἑλλάδι ἀπὸ τριετίας περιοδεύει στὶς ἐπαρχίες μας, ξεφωνίζων προεκλογικοὺς λόγους πύρινους, ποὺ ἀρχίζουν καὶ τελειώνουν μὲ ἄσπονδη ἀγάπη γιὰ μᾶς, ζητάει νὰ μὴ ψηφίσουν στὶς ἐκλογὲς οἱ Ἕλληνες πολιτικοὺς τὸ ἐπάγγελμα, γιὰ βουλευτές, ἀλλὰ μηχανικούς, γιὰ νἄχῃ ἡ Ἑλλάδα μηχανικὴ Βουλὴ καὶ μηχανικὴ Κυβέρνηση, μὲ συγχωρεῖτε, τοῦτο δὲν εἶν’ ἐπέμβαση στὰ ἐσωτερικά μας. Ὁ Ἑλληνικὸς Λαός, ἄλλως τε, τὸν ἄκουσε τὸν ἀγαπητό μας κ. Πρεσβευτή, καὶ δὲν ἔστειλε μηχανικὸ στὴ Βουλὴ οὔτε ἕνα, οὔτε γιὰ γιατρικό. Μὰ ὁ ζητούμενος παράγων γιὰ τὴν ἑδραίωση τῆς Κυβερνήσεως δὲν εἶναι ὁ νέος φίλος μας ποὺ ἀσχολεῖται μὲ περιοδεῖες αὐτόκλητος καὶ μὲ συσκέψεις καὶ ἐπιθεωρήσεις ἀκάλεστος, καὶ μὲ κύριο σκοπὸ νὰ κόβῃ τὴν ὀφειλομένη στὴν Ἑλλάδα βοήθεια. Αὐτὸς φαινομενικὰ δίνει τὴν ἐξουσία στὴν Κυβέρνηση καὶ τὴν κρατάει στὴν ἀρχή, μὰ δὲν εἶναι ὁ πασίγνωστος παράγων, ποὺ κάνει πὼς τόνε ζητάει ἡ Κυβέρνηση μὲ τὴ λύση τοῦ ζωτικοῦ προβλήματος. Δὲν εἶναι ἄγνωστος. Εἶναι ὁ φόβος καὶ ὁ τρόμος ποὺ ἔχει ὁ ξένος γκουβερνοφιάχτης γιὰ νέες ἐκλογές. Μ’ ἄλλα λόγια εἶναι αὐτὸ ποὺ ζητάει ἡ ἀντιπολίτευση, τὴ μόνη σωστὴ λύση τοῦ Κυβερνητικοῦ, νὰ ζητήσωμε τὴ γνώμη τοῦ μοναδικοῦ νοικοκύρη τῆς Ἑλλάδος, τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Καὶ ἡ γνώμη τοῦ Λαοῦ εἶναι καταφάνερη κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Γιατὶ ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς καταλαβαίνει τὴν ἀποτυχία τῆς Κυβερνήσεως σὲ ὅλα. Καὶ στὴν ἐσωτερικὴ πολιτικὴ καὶ στὰ οἰκονομολογικὰ καὶ στὶς ἐξωτερικὲς σχέσεις καὶ στὴν ἀτομικὴ καὶ ὁμαδικὴ ἀσφάλεια τοῦ Λαοῦ. Ἄν γινόσαντε ἐκλογὲς καὶ ἐπικρατοῦσεν ἡ λαϊκὴ θέληση ν’ ἀναδείξει νέους ἀντιπροσώπους καὶ νέους κυβερνῆτες — ὅπως δείχνουν ὅλα —τότες καὶ ἡ λύση τῶν οἰκονομικῶν ζητημάτων καὶ τῆς Ἀνοικοδόμησις καὶ τῆς ἀσφαλείας θὰ ἐρχόσαντε αὐτόματα, γιατὶ ὅλα εἶναι συνάρτηση τῆς ἴδιας σημερινῆς κατάστασης. Ὅλα τοῦτα τὰ προβλήματα δὲν εἶνε αὐτοτελῆ, ἀλλὰ ἕνα καὶ μόνο, εἶνε ζητήματα τῆς πολιτικῆς κατεύθυνσης. Καὶ πρὸ πάντων, ἀφοῦ τὸ θέλετε ἀκόμα καὶ ἡ ξενικὴ χρηματικὴ βοήθεια. Τὸ ἀπέδειξαν περίτρανα τὰ γεγονότα τῆς Τουρκίας, ὅπως καὶ παντοῦ. Μόλις τὸ νομιζόμενο πανίσχυρο Κόμμα τοῦ Κεμάλ, ποὺ γιὰ τοὺς Τούρκους εἶχε σημασία πραγματικὰ Ἐθνικοῦ Κόμματος καὶ ποὺ οἱ Ἀμερικανοὶ τὸ ὑποστήριζαν μὲ κάθε τρόπο καὶ μέσο, μόλις τὸ Κεμαλικὸ Κόμμα ἔμεινε γυμνὸ στὶς ἐκλογὲς καὶ ἔχασε κάθε ἐμπιστοσύνη τοῦ Τουρκικοῦ λαοῦ ἀκριβῶς γιὰ τὴν τυραννία του ἀμέσως μὰ στὴ στιγμὴ ἄλλαξε γλῶσσα ἡ ἐπίσημη Ἀμερικὴ καὶ στὴν Ἄγκυρα καὶ στὴν Τουρκία, ὅπως κάνουνε καὶ παντοῦ ἀλλοῦ, ξέχασαν τὰ παληά, καὶ τὴν παληὰ Κυβέρνηση, τὴν κατηγόρησαν γιὰ «ἀνίκανη καὶ διεφθαρμένη». Καὶ τότες προσφέρθηκαν στὴ νέα κατάσταση, νὰ τὴν ὑποστηρίξουνε μὲ τὰ ὅλα τους, καὶ μὲ ἐπιρροὴ καὶ μὲ χρῆμα. Αὐτὸς εἶναι ὁ μοναδικὸς τρόπος νὰ σοῦ βοηθήσουν τὴν Κυβέρνηση καὶ τὴν Ἀνοικοδόμηση καὶ σὲ ὅλα οἱ Ἀμερικανοί. Ἔχεις στὶς ἐκλογὲς ἐπικρατήσει; Ἔχεις βουλευτὲς πολλούς; Ξεχνοῦν ὅλα τὰ προηγούμενα καὶ βοηθοῦν ἐσένα καὶ σ’ ἀγκαλιάζουν. Καὶ τότε δέχονται τοὺς ὅρους σου. Ὅποιο πολιτικὸς δὲν τὸ καταλαβαίνει αὐτό, θὰ πεῖ, δὲν ἔχει πολιτικὴ ὀξυδέρκεια. Κι’ ὅποιος νομίζει, ὅτι μὲ τεμενάδες στοὺς Ἀμερικανοὺς καὶ τέλεια ὑποταγὴ θὰ τοὺς κάνει βοηθούς του, θὰ δεῖ, πὼς ἔχουν γενικὰ τούτη τὴν ψυχολογία ἀντίκρυ του: Δὲ βαρυέσαι, τοῦτος εἶναι δεμένος πιὰ μαζί μας. Κόφτε του λίγη βοήθεια, κατὰ τὸ νέο σχέδιο μὰρς ἀπὸ δῶ, καὶ τὶ θὰ κάνει; Θὰ τὸ δεχτεῖ. Κι’ ἂν φορτώσει στὸ λαὸ τὰ βάρη κι’ ὅσο θὰ γίνῃ ἀντιπαθής, τόσο θὰ δεθεῖ μαζί μας. Ἀλλάζουμε καὶ τοὺς ἀντιπροσώπους μας καὶ τρέχα γύρευε ὑποσχέσεις. Μὰ ὁ Πόρτερ μᾶς εἶπε ρητά, νὰ κάνουμε αὐτὸ ποὺ θέλει καὶ θὰ αὐξήσει τὴ βοήθεια. Τὸ κάναμε. Ὁ Διάδοχός του θὰ καμώνεται, πὼς δὲν ξέρει τίποτα. Ἐγὼ σᾶς εἶπα τέτοιο πρᾶγμα; Ἐγὼ σᾶς εἶπα γιὰ αὔξηση βοήθειας, γιὰ ἐξηλέκτριση; γιὰ ἐκβιομηχάνιση; Δὲν ξέρω τὶ σᾶς εἶπεν ὁ κ. Πόρτερ. Ἐγὼ σᾶς εἶπα τίποτε; Ψάχτε με. Τὸ ἴδιο καὶ ὁ νέος πρεσβευτής. Μ’ αὐτὰ δὲ σημαίνει πὼς δὲν εἴμαστε φίλοι τοῦ Ἀμερικανικοῦ Λαοῦ. Μὰ πρὸ πάντων εἴμαστε φίλοι τῆς Ἀνεξαρτησίας τῆς Ἑλλάδος. Καὶ πρὸ πάντων νομίζουμε, ὅτι ξέρουμε κάτι καλύτερα ἀπὸ τοὺς ἀπροσανατόλιστους ἐμπειρογνώμονες, ποὺ συνιστοῦνε σὰν πανάκεια γιὰ τὸν «κατευνασμὸ» τῶν τιμῶν, νὰ πουλᾶμε τὰ πορτοκάλια μὲ τὴν ὀκᾶ. Αὔριο θὰ μᾶς ποῦνε νὰ πουλᾶμε τ’ αὐγὰ μὲ τὸν πῆχυ. Εἴμεθα φίλοι μὲ τὸν Ἀμερικανικὸ Λαό, μὰ τὸν θερμοπαρακαλοῦμε νὰ ἔχῃ γιὰ μᾶς περισσότερη στοργὴ καὶ λιγώτερο σφίξιμο, γιατὶ τὸ δυνατό του ἀγκάλιασμα θὰ μᾶς πνίξῃ. Ἡ Κυβέρνηση μιλάει γιὰ εἰρήνη. Μὰ αὐτὴ θέλει καὶ ποθεῖ καὶ λαχταράει ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς Λαός. Καὶ ἐσωτερικὴ εἰρήνη καὶ ἐξωτερική. Ἐπὶ τέλους πρέπει νὰ ἐννοήσῃ ἡ Κυβέρνηση ὅτι τὸ καλύτερο μέσο γιὰ τὴν ἐσωτερικὴν εἰρήνην εἶναι αὐτὸ ποὺ ζητάει ἡ Ἀριστερά, ἡ παύση τῶν διώξεων, ἡ ἐλευθερία τῶν ἐξορίστων, ἡ ἀναγνώριση, ὅτι ἔχουν δικαίωμα στὶς ζωὴ οἱ μάννες τοῦ Τρίκερη καὶ οἱ δοῦλοι τοῦ Ἅη–Στράτη, τῆς Μακρονήσου, τῶν Γιούρων, τῶν φυλακῶν· κι’ ἀκόμη νὰ πάψῃ νὰ θεωρῆται σὰν ἀπόδειξη στὰ δικαστήρια ἡ κάθε ἀόριστη συκοφαντία τῆς Ἀσφάλειας. Καταργεῖστε τοὺς τυραννικοὺς νόμους. Καὶ τότες κόβετε σύρριζα τὰ ἐκλογικὰ φτερὰ τῆς Ἀντιπολίτευσης. Κι’ ἀκόμα ν’ ἀφήσουμε στὴν πάντα τὰ φούμαρα τῆς παγκόσμιας πολιτικῆς καὶ σημασίας τῆς μικρῆς μας χώρας. Μὲ λόγια δὲ σκεπάζονται τὰ πράγματα. Ἡμεῖς δὲ μπορεῖ νὰ ξέρουμε ποιὰ εἶναι ἡ κυρὰ Εἰρήνη ποὺ μιλάει ἡ Κυβέρνηση. Εἰρήνη καὶ ἔργα τῆς Κυβέρνησης εἶναι ὀξύμωρο, ἢ, γιὰ νἆμαι πιὸ κατανοητός, τὸ ἄγαλμα τῆς Κυβερνητικῆς Εἰρήνης συμβολίζεται μὲ τὸν ἀγλαόμορφον ἀδριάντα τοῦ Φράνκο, ποὺ στὸ ἕνα χέρι κρατάει αἱματοβαμμένο φάσγανο καὶ στ’ ἄλλο «κλάδον ἐλαίας» ἰσπανικῆς. Σὲ ὅτι ἀφορᾷ τὸ Σύνταγμα καὶ τὴν ἐφαρμογή του ἀπὸ τὴν Κυβέρνηση καὶ γιὰ νὰ πῶ καλύτερα ἀπ’ ὅλες τὶς Κυβερνήσεις τῆς Βουλῆς αὐτῆς καὶ πολλὲς προηγούμενες, κάθε ἄλλο παρὰ εὐχαριστημένος μπορεῖ νὰ μένῃ ὁ Λαός. Ὁ Κοινοβουλευτισμὸς ἔγιν’ ἀγνώριστος στὰ χέρια τῶν Κυβερνήσεων. Κόφτονται ὅλοι γιὰ τὸν Κοινοβουλευτισμὸ καὶ τὸν ἐπικαλοῦνται μὲ κατάνυξη, μὰ κάθε κόμμα ποὺ θὰ κυβερνήσει τώρα τελευταῖα, δίνει τὴν ἰδέα πὼς εἶν’ ἀντίπαλο τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ. Τί ἄλλο σημαίνει τὸ χτυπητὸ παράδειγμα ὅτι ἡ ζωὴ τῆς Χώρας κανονίζεται ἀπὸ Ν. Δ. καὶ Ἀναγκαστικοὺς νόμους καὶ Ψηφίσματα ἀνεπικύρωτα καὶ ἡ τύχη τῶν πολιτῶν ἐξαρτιέται ἀπὸ τέτοιους νόμους καὶ ψηφίσματα, ποὺ ἡ ἰσχύς των ἑδραιώνεται καὶ στηρίζεται ἀπὸ Α. Ν. πάλι, μὰ καὶ αὐτὸν ἀνεπικύρωτο; Καὶ κοντὰ σ’ αὐτά, ἔχουμε καὶ τὸ παράδειγμα, ποὺ κάθε Κυβέρνηση καὶ ἡ σημερινή, ἐννοεῖ νὰ λύσει κατὰ τὴ σκέψη τῆς στιγμῆς ἢ καὶ τὴν ἐπιβολὴ ξένων πρὸς τὴν Βουλὴ προσώπων ἢ ὀργανισμῶν μὲ Α. Ν., ποῦ ἐκδίδει στὶς παραμονὲς τῆς σύγκλησης τῆς Βουλῆς. Σωρεία τέτοιων ἀνεπικύρωτων νόμων ὑπάρχει καὶ τὸ πρᾶγμα δὲν τὸ ἀρνιέται κανείς. Μὰ τούτη τὴν κατάσταση τολμᾶμε νὰ λέμε Κοινοβουλευτική; Τί χρειάζεται τότες ἡ Βουλή; Τί χρειάζονται οἱ ἔγκυροι ἀντιπρόσωποι τοῦ Λαοῦ; Γιὰ νὰ λείψει τὸ τρομερὸ αὐτὸ γιὰ τοὺς ὀπαδοὺς τῆς δικτατορίας ἐπιχείρημα, δικτατορίας ποὺ διάχυτο πλανιέται γύρω μας καὶ ἀνάμεσά μας τὸ πνεῦμα της, εἶναι καιρὸς νἄρθει στὴ Βουλὴ γιὰ νὰ ψηφίσει ἕνα νομοσχέδιο καὶ νὰ ψηφισθῇ σὰν ἐπεῖγον, ποὺ νὰ σταματάει τὴν ἰσχὺ ὅλων αὐτῶν τῶν οὐσιαστικὰ ἄκυρων, τῶν ἀνεπικύρωτων Ψηφισμάτων, Α. Ν. καὶ Ν. Δ. μὰ καὶ νὰ θεωρηθοῦν ἄκυρα, ἂν δὲν ψηφιστοῦν μέσα σὲ ὀλιγόμηνο προθεσμία. Αὐτὸ ἄλλως τε καὶ τὸ γράμμα καὶ τὸ πνεῦμα τοῦ Συντάγματος, ἀλλὰ καὶ τὸ «ἀκροτελεύτιον» ἄρθρο κάθε τέτοιου «οἱονεὶ νόμου» ἐπιβάλλει γιὰ νὰ λείψει ἀπ’ τὴ μέση ἡ ἰσχὺς τῆς πλαστονομίας. Γιὰ τὰ ἑλληνικὰ καπνὰ δὲν ἔχουμε καιρὸ νὰ ἀναλύσουμε τὸ ἔργο τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ δοῦμε τὴν ἀποτελεσματικότητα τῆς Κυβερνητικῆς ἀποστολῆς στὴ Δ. Γερμανία καὶ τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐνεργείας της. Εὐχόμαστε νὰ ἐπιτύχει μὲ ὅλη μας τὴν ψυχὴ ἡ προσπάθεια. Ἀντικειμενικὰ ὅμως ἐξετάζοντας τὸ ζήτημα, πειθόμαστε ἀκόμα μιὰ φορά, ὅτι δὲν πρέπει νἄχουμε ἐμπιστοσύνη σὲ καμμία ἐνέργεια ἢ ὑπόσχεση τῶν φίλων Ἀμερικανῶν. Ὁλότελα ἀντίθετα, ξέρουμε πὼς αἴτιοι τοῦ ἀποκλεισμοῦ τῶν καπνῶν μας ἀπ’ τὴ Δ. Γερμανία εἶνε οἱ φίλοι μας σύμμαχοι, ἰδιαίτερα οἱ Ἀμερικανοί ποὺ κι’ ἂν ἀκόμα δὲν εἴχανε χάσει τὴν ἀγορὰ τῆς Κίνας, πάλι δὲ θἄφηναν γιὰ μᾶς καμμιὰν ἐλπίδα νὰ ξαναποκτήσουμε τὴν γερμανικὴν ἀγορὰ καπνῶν, ἀπὸ τὴν ἀκατάπαυστη καὶ ἀδιάλλακτη πίεση πάνω στὴν Ἀμερικανικὴ Κυβέρνηση τῶν Ἀμερικανῶν καπνεμπόρων της. Μεγάλη μας ἀφέλεια νὰ πιστεύουμε τὸ ἀντίθετο. Μόνο μὲ ὅλως διόλου ἀνεξάρτητη ἑλληνικὴ προσπάθεια θὰ ξαναποκτήσουμε, σιγὰ–σιγὰ πλέον, τὴν ἀγορὰ τῆς Δ. Γερμανίας. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα δὲν ἔχει τὴ λύση του στὴ Δ. Γερμανία μόνο. Γενικὰ πρέπει χωρὶς ἄλλο καὶ δίχως ἀναβολὴ νὰ βροῦμε τρόπο νὰ ἀνοίξουμε γιὰ τὰ καπνά μας τὶς ἀγορὲς τῶν χωρῶν ποὺ τοποθετούσαμε προπολεμικὰ τὰ δύο τρίτα τῆς ποσότητος τῶν καπνῶν μας. Δηλαδὴ ξάστερα, νὰ ξανανοίξουμε τὶς θύρες τῆς Ἀνατολικῆς Γερμανίας, τῆς Πολωνίας, τῆς Τσεχοσλοβακίας, τῆς Αὐστρίας καὶ πρὸ πάντων νὰ προσπαθήσουμε μόνοι μας νὰ βροῦμε νέες ἀγορές. Γι’ αὐτὸ ὅμως πρῶτ’ ἀπ’ ὅλα χρειάζεται νἄχει ἡ Κυβέρνηση περισσότερη εὐθιξία καὶ περισσότερη ὄρεξη νὰ χειραφετηθεῖ ἀπ’ τὴ ρυμούλκηση τῶν Ἀμερικανῶν. Γιὰ τὴν ἐκπαίδευση κατάφερεν ἡ Κυβέρνηση νὰ δώσει τὴν ἐντύπωση στὸ Λαό, πὼς μόνο οἱ πλούσιοι πρέπει νὰ μαθαίνουν γράμματα καὶ στὴ μέση καὶ στὴν ἀνωτάτη ἐκπαίδευση. Δὲν ἔφθανε, πὼς μὲ τὶς ὑποχρεωτικὲς δηλώσεις καὶ τὰ πιστοποιητικὰ κοινωνικῶν φρονημάτων ἐδῶ καὶ χρόνια ἡ θέληση καὶ ἡ καχυποψία τῆς Ἀσφάλειας κανονίζουν καὶ ὁρίζουν ποῖοι μποροῦν νὰ σπουδάσουν, ἀλλὰ μὲ τὴν αὔξηση τῶν διδάκτρων στενεύει ἀκόμα τὸν ἀριθμὸ τῶν σπουδαστῶν. Γιὰ τὴ Μέση ἐκπαίδευση ὅμως εἴχαμε τὴν γεμάτη ρητορεία ὑπόσχεση τοῦ τότε καὶ σήμερα καὶ ὅπως φαίνεται καὶ εἰς τὸ μέλλον μονίμου κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἡ ἐπιβάρυνση μὲ τὰ δίδακτρα τῶν μαθητῶν θὰ παύσει μὲ τὸ τέλος τοῦ περασμένου σχολικοῦ ἔτους. Εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθοῦν πόροι καὶ γιὰ τὴ Μέση Ἐκπαίδευση. Ἐλπίζω νὰ προσέξει ἡ Βουλὴ τὴν ἐπερώτησή μου γιὰ τὶς Ἀγγλικὲς ἀποστολές, ποὺ μᾶς ἐστοίχισαν ἕως τέλος Ἰουνίου 1950, εἰς βάρος δηλ. τοῦ Ἑλληνικοῦ προϋπολογισμοῦ 46.301.700.000 δραχμῶν. Γιὰ τὴν Ἀνωτάτη Ἐκπαίδευση ξέχωρα προτείνουμε τὸ μέσον στὸν κ. Ὑπουργὸ τῆς Παιδείας, ἂν θέλει, νὰ τὸ υἱοθετήσει. Εἶναι τὸ ἔσοδο ἀπὸ τὸ γραμματόσημο τοῦ Ἁγ. Δημητρίου. Κατὰ τὰ ἐπίσημα γραπτὰ στοιχεῖα, ποὺ ἔχω ἐδῶ «διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ κωδωνοστασίου, τῆς ἐσωτερικῆς ὀρθομαρμαρώσεως, τοῦ ἄμβωνος καὶ τοῦ τάφου τοῦ Ἁγίου» τοῦ Ι. Ναοῦ Θεσσαλονίκης, ἀπαιτεῖται τὸ χρονικὸν διάστημα μέχρι τέλους Ἀπριλίου 1951. Μ’ ὅλη τὴν ἀναστάτωση τοῦ Κράτους στὰ 1949, δηλ. τὴν χειρότερη γιὰ τὶς εἰσπράξεις ἐποχή, ἀπ’ τὸ γραμματόσημο αὐτὸ καὶ μόνο προωρισμένο γιὰ τὴν ἀνοικοδόμηση τοῦ Ι. Ναοῦ εἰσπράχθηκαν 1.582.230.950 δρχ. τὸ ἔτος 1949, σύμφωνα πάλι μὲ τὰ ἐπίσημα στοιχεῖα ποὺ ἔχω. Ἂν λοιπὸν ἡ Κυβέρνηση ἀφήσει τὸ γραμματόσημο τοῦ Ἁγ. Δημητρίου γιὰ τὸ Ἐθν. Παν)μιο Ἀθηνῶν καὶ κοντὰ σ’ αὐτὸ κι’ ἄλλο ἕνα 50 λεπτῶν γραμματόσημο, ποὺ τελευταία πρόσθεσε στὴν ἀλληλογραφία, καὶ ὁ Ναὸς τοῦ Ἁγ. Δημητρίου θὰ τελειώσει καὶ τὸ Πανεπιστήμιο Ἀθηνῶν θὰ σκεπάσει τὸ ἔλλειμμα ποὺ ἔχει ἕως τώρα τῶν 6 δισ. δρ. — ὅπως εἶδα — καὶ οἱ φοιτητὲς θ’ ἀπαλλαγοῦν ἀπὸ τὴν ἀνυπόφορη ὕψωση τῶν διδάκτρων. Οἱ Ἀριστεροὶ Φιλελεύθεροι διακηρύξαμε καὶ ἀπὸ τὸ βῆμα τῆς Βουλῆς, ὅτι πρεσβεύουμε τὸ Δόγμα τῆς Ἀνεξαρτησίας καὶ τῆς ἀκεραιότητος τῆς Ἑλλάδας. Ὅπως ὅλες τὶς πεποιθήσεις μας καὶ τούτη τὴν εἴπαμε πρὸς ὅλες τὶς κατευθύνσεις. Γι’ αὐτὸ καὶ ζητᾶμε πολιτικὴ βασικὴ τῆς Ἑλλάδας νά εἶναι ἡ οὐδετερότητα. Ἀλλὰ ζητᾶμε ἔνοπλη τὴν οὐδετερότητα, γιὰ ν’ ἀντισταθοῦμε ὅσο μποροῦμε πιὸ ἀποτελεσματικὰ ἐναντίον κάθε δύναμης ὅποια καὶ νἆναι, ποὺ θὰ θελήσῃ νὰ ὑποτάξῃ τὴν Πατρίδα μας. Καὶ ἡ ἔνοπλη οὐδετερότητα εἶναι κατορθωτή. Γιατὶ τοῦτο πρῶτα ἀποδείχθηκε καὶ στοὺς δύο περασμένους παγκοσμίους πολέμους καὶ ἀπὸ τὴν τύχη τῆς Ἑλβετίας, μ’ ὅλο τὸν πειρασμὸ ποὺ δημιουργοῦσε καὶ στοὺς δύο ἀντιπάλους ἡ κεντρικὴ θέση της, καὶ ἀπὸ τὴν Σουηδία μὲ τὴν ἀπόμερη γεωγραφική της θέση. Τ’ ἀντίθετα ἐπιχειρήματα εἶναι συλλογισμοὶ χωρὶς ἀπόδειξη καὶ στὴν ἀπ’ τὰ πράγματα βγαλμένη ἀπόδειξη πέφτουν τὰ ἐπιχειρήματα ποὺ δὲν εἶναι σταθερά. Μὰ καὶ γι’ ἄλλο λόγο ἡ οὐδετερότητα ἐπιβάλλεται στὴν Ἑλλάδα. Γιατὶ μὲ τὴν ἀνάπτυξη τῆς Ἀεροπορίας, ποὺ ἔχει ἐξέλιξι ἀπὸ ἁπλὸ ὅπλο τοῦ Στρατοῦ νὰ γίνει ὄχι μόνο Στρατιά, ἀλλὰ καὶ Στρατὸς Ἀέρος ἀνεξάρτητος σὲ πολλὰ κράτη, κι’ ἀπ’ αὐτὸν τὸν Ἀρχιστράτηγο, μὲ τὴν ἐξέλιξη τῆς Ἀεροπορίας, τὰ Δαρδανέλλια ἔχασαν πιὰ τὴν στρατηγικὴ σημασία ποὺ εἶχαν ἄλλοτες. Ἡ τύχη λαιμοῦ μὲ περιωρισμένη ἔκταση δείχθηκε στὴν ἐπίθεση τοῦ Τολμποῦκιν στὶς 13 Νοεμβρίου 1943, ποὺ ἰσοπέδωσε τὰ ὀχυρώματα τοῦ Ἰσθμοῦ τῆς Κριμαίας τοῦ Περικόπ, ἢ τῆς «γραμμῆς Τατάρων» ὅπως τὴν ἔλεγαν οἱ Γερμανοὶ χαρακτηρίζοντάς την τὸ «ὀχυρώτατο φρούριο τοῦ κόσμου». Σὲ δυὸ μέρες ἡ Ἀεροπορία καὶ τὸ πυροβολικὸ τῆς ξηρᾶς ἐκονιορτοποίησαν τὴ γραμμή. Καὶ δὲν εἶναι πιὰ τόσο ἐπίκαιρη ἡ γεωγραφικὴ θέση τῆς Ἑλλάδας, δὲν εἶναι ἐμπόδιο δυσκολοδιάβατο, καὶ μπορεῖ καὶ νὰ παραμεριστεῖ καὶ παρακαμφθεῖ. Ἀπόδειξη πὼς καὶ οἱ Ἀμερικανοὶ καὶ οἱ Δυτικοὶ δὲν τήνε θέλουν κἂν στὴ συμμαχία τους, στὰ σχέδιά τους, οὔτε αὐτήν, οὔτε τὴν Τουρκία. Εἶναι τοῦτο ὁλοφάνερο, δὲν εἶναι κἂν κοινὸ μυστικό. Μ’ ὅλη τὴν πρόθυμη κι’ αὐθόρμητη προσφορὰ τῶν Ἑλληνικῶν Κυβερνήσεων, ἀρνήθηκαν νὰ θέσουνε τὴν ἄμυνα τῆς Ἑλλάδας καὶ Τουρκίας ἢ τὴν ἐπίθεσιν ἀπ’ αὐτὲς μέσα στὰ σχέδιά τους τὰ πολεμικά. Γιατὶ τώρα ἔχει κύρια σημασία καὶ γιὰ τοὺς δύο ἀντιπάλους σχηματισμοὺς καὶ γιὰ ἐπίθεση καὶ γιὰ ἄμυνα ἡ γεωγραφικὴ θέση, καὶ ὁ προσανατολισμὸς στὰ σχέδια καθενὸς ἀπὸ τοὺς δύο ἀντιπάλους, ἡ Γιουγκοσλαβία. Δὲν ξέρω τί σκέπτεται νὰ κάνει ἡ Γιουγκοσλαβία, μὰ οὔτε καὶ κανεὶς ἄλλος ἐδῶ μέσα, οὔτε καὶ ὁ ἴδιος ὁ Τίτο ξέρει τί θὰ κάνει ὣς τὸ τέλος. Ἐξετάζω τὰ πράγματα σύμφωνα μὲ τὴν ὄψη ποὺ τοὺς δίνει ἡ γνώση τῆς πολεμικῆς Τέχνης καὶ τοῦ κλάδου της, τῆς Στρατιωτικῆς Γεωγραφίας. Καὶ ἡ προκαταβολικὴ τεχνικὴ διερεύνηση λέει, πὼς ἡ τάση τῆς Ρωσίας νὰ κατέβει στὴ Μεσόγειο καὶ ἡ ἐνέργειά της γι’ αὐτό, ἔφυγε ἀπ’ τὸ Αἰγαῖο καὶ μετατοπίσθηκε στὴν Ἀδριατική. Τὸ ἴδιο καὶ οἱ φόβοι της ἀπὸ ἐπίθεση ἐναντίον της. Συμπέρασμα: πρέπει νὰ μείνουμε σὲ οὐδετερότητα, μὰ ἔνοπλη οὐδετερότητα, ποὺ εἶναι καὶ κατορθωτὴ καὶ σεβαστή. Μὰ καὶ γιὰ κάτι σημαντικώτατο. Πρέπει νὰ ξέρουμε ὅτι βρίσκεται σὲ ἀπόσταση 61 χιλιομέτρων ἀπ’ τὰ νότια σύνορα τοῦ Ἀνατολικοῦ συνασπισμοῦ, τὸ Αἰγαῖον. Τὸ ξέρουνε τοῦτο οἱ Ἀμερικανοὶ πρῶτ’ ἀπ’ ὅλους, καὶ ξέρουν πολὺ καλὰ τί σημαίνει. Σὲ ὅλα, ὅσα ἄφησαν νὰ διαφανεῖ, ὑποστηρίζουν ὅτι δὲ θὰ στηριχθοῦν σὲ ἄμυνα στὸ συνδυασμὸ Ἑλλάδας–Τουρκίας. Μιλᾶνε οἱ ἀνεπίσημοι γιὰ Ἀφρικανικὲς βάσεις, γιὰ Πόλους τῆς Γῆς, γιὰ βομβαρδισμοὺς ἀπὸ παντοῦ ἔξω ἀπὸ Βαλκανικὴ ἢ Αἰγαῖο. Καὶ ὠμὰ ἔθεσε τὸ ζήτημα χθὲς ἀκόμα στοὺς Τούρκους ἐπίσημα ἀπ’ τὴν πιὸ εἰδικὴ θέση, ὁ στρατηγὸς Μπράντλεϋ. Καὶ κυρίως γι’ αὐτὴ τὴν αἰτία. Ξέρουν πάρα πολὺ καλά, τὸ εἶπαν καὶ σκεπασμένα καὶ ξεκάθαρα τὸ φόβο τους τὸ βάσιμο, ὅτι στὴν πρώτη φάση τοῦ νέου πολέμου, ἡ διώρυγα τοῦ Σουέζ, ἢ θἆναι στὴν κατοχὴ τῶν Ρώσων μὲ τὶς ἱπτάμενες Μεραρχίες τους, ἢ θὰ ἔχει καταστραφεῖ ἀπ’ τὴν ἀεροπορία τους. Κι’ αὐτὸ τὸ ἀποτέλεσμα θὰ εἶναι πιὸ βέβαιο, μὲ τὴν πολὺ ἀμφίβολη πρὸς ὄφελος τῶν Ἀγγλο–Ἀμερικανῶν στάση τῆς Αἰγύπτου. Δηλαδή, γιὰ κάθε περίπτωση ἡ Νοτιοανατολικὴ Μεσόγειος καὶ πρὸ πάντων ἡ Ἑλλάδα θὰ εἶναι γιὰ τοὺς Ἀγγλοαμερικανοὺς τὸ πιὸ μακρυνὸ σημεῖο τῆς Γῆς. Μά, θὰ μοῦ πῆτε, ὁ πόλεμος ὅμως τελικὰ θὰ κερδιστεῖ ἀπ’ τοὺς Ἀγγλοαμερικανούς, καὶ τότες ἡ Ἑλλάδα θὰ εἶναι μὲ τὸ μέρος τοῦ τελικοῦ νικητῆ. Μὲ τὴν ἄδειά σας ὅμως, ἔχω τὶς μεγαλύτερες ἀτράνταχτες ἀμφιβολίες γι’ αὐτό. Μὰ κι’ ἂν τελικὰ γίνει ὅπως τὸ λέτε, γιὰ ποιὰ Ἑλλάδα μιλᾶτε; Τί θὰ μείνει ὄρθιο, σπίτια, ἐργοστάσια, πόλεις, λαός, φυλή; Δὲ σᾶς θυμίζω τὴ Βόρειο Γαλλία στὸν περασμένο πόλεμο. Δῆτε ὅμως, μὲ τὰ παληὰ ἀκόμα μέσα τοῦ πολέμου, τί εἰκόνες τῆς Κορέας δείχνουν γιὰ λίγους μῆνες πολέμου, τί φωτογραφίες πιστὲς δημοσιεύουν οἱ πιὸ συντηρητικές, οἱ πιὸ Ἀγγλόφιλες, οἱ πιὸ Ἀμερικανόφιλες ἐφημερίδες τοῦ κόσμου. Καὶ αὐτὸ εἶναι πολλοστημόριο τοῦ ξεκληρίσματος, ποὺ μπορεῖ νὰ γίνει μὲ ρίψιμο ἀτομικῶν βομβῶν. Καὶ σήμερα θἆναι χειρότερη ἡ κατάσταση τῆς ἑλληνικῆς φυλῆς πιὰ κι’ ἀπ’ τῆς Χιροσίμα. Προόδεψαν τώρα τὰ μέσα καταστροφῆς. Γι’ αὐτὰ τονίζουμε οἱ Ἀριστεροὶ Φιλελεύθεροι, οὐδετερότητα, μὰ ἔνοπλη. Ἄν πάλι δὲ γίνει πόλεμος, ποὺ κανένας δὲν τὸ ξέρει αὐτό, οὔτε πότε θὰ γίνει, τότες δὲν θὰ ὑπάρχει λόγος νὰ κάνουμε στρατιωτικὴ παρασκευή. Μὰ ὀφείλουμε πάντα νὰ ἔχουμε παρασκευή, ἀκριβῶς γιατί δὲν ξέρουμε τί θὰ γίνει. Καὶ κυρίως πότε θὰ γίνει πόλεμος. Σὲ μῆνες; Σὲ χρόνια; Γι’ αὐτὸ εἴμαστε ἀντίθετοι μὲ τὴν παραμονὴ ἡλικιῶν σὲ ἐπιστράτευση. Καλὰ ἡ παρασκευή. Εἶναι καὶ λογικὴ καὶ οἰκονομικῶς κατορθωτή. Μὰ ἡ ἐπιστράτευση, πρᾶγμα ποὺ μᾶς γονατίζει οἰκονομικά, εἶναι ἀντίθετη καὶ μὲ τὴν ἔννοια τῆς παρασκευῆς. Ὅλοι οἱ στρατιωτικοὶ ἐδῶ στὴ Βουλή, ξέρουν ὅτι πρόωρη καὶ πολύχρονη παραμονὴ ἐφέδρων κάτω ἀπὸ τὰ ὅπλα χωρὶς πολεμικὴ δράση τρίβει, φθείρει τὸν ἔφεδρο. Παράδειγμα ἑλληνικὸ ἡ ἐπιστράτευση τοῦ 1915 καὶ Τούρκικο, ἡ ἐπιστράτευση τοῦ τελευταίου πολέμου. Φθάνουν ἡ προετοιμασία τῆς γρήγορης ἐπιστράτευσης καὶ τῶν μέσων τῆς γρήγορης κινητοποίησης ἀπὸ τώρα, καθὼς καὶ τοῦ στρατιωτικοῦ ἐφοδιασμοῦ ὑλικῶν. Ἡ παραπάνου δύναμις ἀπὸ τὶς δύο ἡλικίες τῆς θητείας δὲν εἶναι καθόλου σκόπιμη. Κι’ ἀκόμη δὲν εἶναι καθόλου σκόπιμη ἡ μίμηση τῆς ἀκράτειας γλώσσας ἀπὸ τοὺς δικούς μας ποὺ δείχνουν μερικοὶ ἡγέτες στρατιωτικοὶ ξένοι, μὲ τὸν προληπτικὸ πόλεμο τοῦ ἑνὸς μὲ τὴ χρησιμοποίηση τῆς βόμβας τοῦ ἄλλου καὶ μὲ τὰ σχέδια κοσμοκρατορίας τρίτου. Ἡ συνετὴ σιωπηλὴ ἐργασία χαρακτηρίζει τὴ γόνιμη ἐποχὴ τῆς προετοιμασίας πρὶν ἀπ’ τὰ 1912 καὶ 1916 μὲ 20. Ἡ προκλητικὴ γλῶσσα ἐπίσημων ὀργάνων δὲν εἶναι φρόνιμη. Καὶ περισσότερη ἀπ’ ὅλα οἱ προκλητικὲς πράξεις. Ὕστερα ἀπὸ ὅσα ἀνέφερα παραπάνω θεωρῶ ὑποχρέωση τῆς συνείδησής μου νὰ πῶ, ἐδῶ, μπροστὰ στοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ πανελληνίου, πόσο καταστροφικὴ μοῦ φαίνεται γιὰ τὴν ὕπαρξη αὐτῆς τῆς φυλῆς, ἡ ἄστοχη καὶ ἀντισυνταγματικὴ πρᾶξις τῆς ἀποστολῆς ἀεροπλάνων μὲ στρατιωτικὰ ἑλληνικὰ πληρώματα στὴ διάθεση τοῦ Ἀμερικανοῦ Ἀρχηγοῦ τῶν πολεμικῶν ἐπιχειρήσεων ἐναντίον τῆς Βόρειας Κορέας. Κι’ ἀκόμα πιὸ καταστρεπτικὴ θὰ εἶναι ἡ ἀποστολὴ στρατιωτικοῦ τμήματος. Αὐτὸ ἰσοδυναμεῖ ὁλοκάθαρα μὲ πολεμικὴ ἐνέργεια. Ποιὸς ἔδωσε στὴν Κυβέρνηση τὸ δικαίωμα, χωρὶς συνθῆκες, δηλ. χωρὶς νόμο ψηφισμένο ἀπ’ τὴ Βουλὴ καὶ μὲ ἔγκρισι τοῦ Βασιλέως, ποιὸς τῆς ἔδωσε τὸ δικαίωμα μόνη της νὰ κρίνῃ, νὰ παίρνει μόνη της τὴν ἀρνησικυρία τοῦ ἀνωτάτου ἄρχοντος, ποὺ τόσο σοφά, σοφώτατα τὸ Σύνταγμα τὴν ἀνάθεσε στὸν Βασιλέα; Καὶ τὴν ἀνάθεσε στὸν Βασιλέα, γιὰ νὰ ὑπάρχει καὶ δεύτερη βαθμὶς κρίσεως, ἀκόμη καὶ στὴν περίπτωση ὄχι ἄστοχης καὶ αὐθαίρετης ἀπόφασις τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ἀκόμα καὶ στὴν περίπτωση συζήτησης καὶ ψήφισης νομοσχεδίου ἀπ’ τὴ Βουλή, δηλαδὴ Νόμου, ψηφισμένου. Αὐτὸ γιὰ τὸ ἀντισυνταγματικὸ μέρος. Μὰ στὴν πραγματικότητα τὶ ὑποχρέωσε τὴν Κυβέρνηση νὰ φανεῖ ἀμερικανικώτερη ὅλων τῶν Ἀμερικανῶν, ἐκτὸς ἀπ’ τὶς Ἡνωμένες Πολιτεῖες καὶ ν’ ἀκούσει τὴ μονομερῆ ἔκκληση τοῦ κ. Τρίγκβε–Λῆ; Ἡ συγκρότηση Διεθνοῦς στρατοῦ μόλις τὴν 3 Νοεμβρίου ψηφίστηκε ἀπ’ τὴ Γενικὴ Συνέλευση τοῦ Ο.Η.Ε. Γιατὶ νὰ δεθοῦμε στὸν ἕνα ἀντίπαλο συνασπισμὸ κινῶντας τὴν ὀργὴ τοῦ ἄλλου, καὶ νὰ ζευθοῦμε στὸ ἅρμα ἐκείνου που εἶναι καὶ στὰ Βαλκάνια πιὸ ἀνίσχυρος καὶ ποὺ ἐμεῖς εἴμαστε οἱ πιὸ τρωτοὶ δημιουργῶντας ἔτσι χωρὶς λόγον κινδύνους ἀφαντάστους. Καὶ ἀκόμα δὲν μᾶς ἐσωφρόνησε τὸ μάθημα πὼς δὲν χρειάζεται εἰς τοὺς Ἀμερικανοὺς μιὰ Ταξιαρχία, καὶ φθάνει γιὰ συμβολισμὸ ἕνα Τάγμα; Δὲν ἔλαβε καθόλου ὑπ’ ὄψει της τὶς ἐνδεχόμενες περιπλοκὲς ἑνὸς κακοῦ δοθέντος. Θὰ στείλει στρατὸ ἑλληνικὸ καὶ στὸ Βιὲτ–Νὰμ καὶ στὶς Φιλιππίνες καὶ αὔριο στὴ Φορμόζα; Δικαιολογῶντας ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τὴν ἐνέργειά του, τῆς δικῆς του δηλαδὴ Κυβέρνησης, τῆς προηγουμένης, εἶπεν ὅτι εἶναι ὑπερήφανος, ποὺ ἐμιμήθηκε τὸν ἀείμνηστον Ἐλευθέριο Βενιζέλο, μὲ τὴν ἀποστολὴ στρατοῦ ἑλληνικοῦ στὰ 1918 στὴν Οὐκρανία. Εἴθε καὶ στὴν Ἑλλάδα γιὰ τὸ καλό της, ν’ ἀποδειχτεῖ, δεύτερο παράδειγμα, πὼς τὰ Κόμματα τὰ Πολιτικὰ καὶ τὴ δράση της τὴν κληρονομοῦν καὶ δῶ αὐτοδικαίως (ὅπως μόνο μιὰ φορὰ ἔγινε μὲ τὸν Πὶτ τὸν νεώτερο στὴν Ἀγγλία) οἱ ἀπόγονοι τοῦ ἱδρυτοῦ. Τὸ εὐχόμαστε ὁλόψυχα. Μὰ ἡ ἐνέργεια τοῦ ἀλησμόνητου ἀρχηγοῦ μας στὰ 1918 εἶχε σκοπὸ νὰ ὁδηγήσῃ τὴν Ἑλλάδα διὰ τῆς Οὐκρανίας στὴν ἀπελευθέρωση τῆς Σμύρνης. «Ἀπὸ τὴ Ρωσσία σέρνει, δρόμος ἴσια γιὰ τὴ Σμύρνη» τραγουδούσανε τότες οἱ στρατιῶτες μας. Ποῦ μᾶς σέρνει ὅμως ὁ δρόμος τῆς Κορέας; Μὲ ποιὰ ἀνταλλάγματα πᾶμε γιὰ κεῖ; Ἀπ’ τὴν πολιτικὴν ὀξυδέρκεια τοῦ κ. Σοφοκλῆ Βενιζέλου περίμενα τὸν εἰσηγητὴ τῆς ἰδέας, εἴτε εἶναι στὴν Κυβέρνησή του καὶ θέλει ν’ ἀπογειωθεῖ σὲ τολμηρὲς πτήσεις ἀνὰ τὸν ἀέρα, νὰ τοῦ ἔλεγε νὰ προσγειωθεῖ, εἴτε ἂν ἤτανε ἀπ’ ἔξω, νὰ μὴν τὸν ἀκούσει. Ἡ Τουρκία ἀπ’ τὴν ἄστοχη σπουδή της μετάνοιωσε καὶ τὸ Κόμμα τοῦ πανίσχυρου στὶς ἐκλογὲς Μπαγιάρ, μὲ τὴν ἀποστολὴ στρατοῦ στὴν Κορέα, κοντεύει νὰ χάσει τὴν ἐπιρροή του ξανάδωσε μὲ τὸ λάθος του ζωὴ στοὺς Κεμαλικοὺς καὶ ἀναστάτωσε τὴν Τουρκία. Καλὸ λοιπὸν θὰ ἤτανε, ὁπωσδήποτε νὰ διορθωθῇ τὸ σφάλμα βασικά. Πάρα πολὺ ἐνδεικτικὸ τῶν σκοπῶν τῶν Ἀγγλοαμερικανῶν σὲ περίπτωση πολέμου, εἶναι αὐτὸ ποὺ σᾶς θυμίζω. Στὴν Ἄγκυρα ὁ Ἀμερικανὸς Πρεσβευτὴς εἶχε μυστικὸ σφραγισμένο φάκελλο ὁδηγιῶν, ποὺ ἔπρεπε νὰ τὸν ἀνοίξῃ σὲ περίπτωση πολέμου καὶ μόνον. Μὲ τὴν ἐντύπωση τῶν πρώτων συγκρούσεων τῆς Κορέας καὶ τῶν πρώτων ἐπισήμων ἀπειλῶν τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν τῆς Ἀμερικῆς, νομίζοντας πὼς ἄρχισεν ὁ νέος παγκόσμιος πόλεμος, ἀνοίγει τὸν φάκελλο τῶν ὁδηγιῶν καὶ σύμφωνα μὲ αὐτὲς εἰδοποιοῦνται ἀμέσως οἱ Ἀμερικανοὶ ὑπήκοοι νὰ πᾶνε τὸ ταχύτερο καθένας στὸ πλησιέστερο ἀεροδρόμιο, ἔχοντες ἀποσκευὲς τὸ ὅλον 40 κιλῶν καὶ νὰ περιμένουν ἐπιβίβαση σὲ ἀεροπλάνα ποὺ θἄρθουνε νὰ τοὺς πάρουν. Εἶναι σωστό, γράφτηκε παντοῦ. Νομίζοντας οἱ Ἀριστεροὶ Φιλελεύθεροι ὅτι ἡ Κυβέρνηση δὲν ἀνταποκρίνεται στοὺς πόθους τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, οὔτε ἔχει τὴν ἐμπιστοσύνη του ἀφοῦ δὲν τολμάει νὰ εἰσηγηθῇ στὸ Στέμμα ἐκλογές, εἴμαστε ὑποχρεωμένοι νὰ καταψηφίσουμε τὴν Κυβέρνηση.

§259ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§260ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§261ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Λύεται ἡ συνεθρίασις διὰ σήμερον καὶ ὥραν 6ην μ.μ. μὲ θέμα Ἡμερησίας Διατάξεως συνέχειαν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. (Ὥρα 3.30′ πρωϊνή)